file_name,label
audio/mana-2d478058d1831ddf295d.mp3,"یادداشت مدیر‌مسئول، آغاز رسمی هفتمین دوره کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران
امیر سرمدی
اداره‌کل سلامت شهرداری تهران در راستای واگذاری مدیریت شهری به خود معلولان، بیش از 15 سال است با ایجاد ساختار کانون افراد دارای معلولیت، در نظر دارد رفع چالش‌های این قشر را در سطح شهر تهران به خود معلولان واگذار کند. به بهانه آغاز فعالیت رسمی هفتمین دوره کانون معلولان در مرداد‌ماه، در این یادداشت، چرایی شکل‌گیری و ساختار کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران، وظایف دبیران مناطق، اهداف کانون و کارگروه‌های تخصصی را از نظر خواهیم گذراند.
چرایی شکل‌گیری کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران
شهر فراگیر، شهری است که تمامی شهروندان، فارغ از ویژگی‌های جسمی، حسی، ذهنی، روانی، سنی و اجتماعی، بتوانند از فرصت‌های برابر برای مشارکت در زندگی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و مدنی برخوردار باشند؛ تحقق چنین شهری مستلزم آن است که افراد دارای معلولیت نه صرفاً به عنوان دریافت‌کنندگان خدمات، بلکه به عنوان کنشگران اجتماعی، صاحبان تجربه زیسته و شرکای مدیریت شهری در فرآیندهای تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی سیاست‌های عمومی ایفای نقش کنند. شهرداری تهران در چارچوب رویکردهای نوین مدیریت شهری، توسعه سرمایه اجتماعی، مشارکت شهروندی، عدالت شهری و محله‌محوری، بستری را برای سازماندهی ظرفیت‌های اجتماعی افراد دارای معلولیت، خانواده‌های آن‌ها، داوطلبان و فعالان اجتماعی فراهم کرده است. کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران یک نهاد مردمی، مشارکتی، مشورتی و اجتماعی است که ضمن تقویت ارتباط میان افراد دارای معلولیت و مدیریت شهری، زمینه شناسایی نیازها، ظرفیت‌ها و مطالبات این گروه از شهروندان را فراهم کرده و از طریق شبکه‌سازی اجتماعی، فعالیت‌های داوطلبانه، کارگروه‌های تخصصی و سازوکارهای مشارکتی، در مسیر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارای معلولیت و تحقق شهر دسترس‌پذیر و فراگیر گام برمی‌دارد.
کانون افراد دارای معلولیت شهر تهران، به عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای مشارکت اجتماعی شهروندان دارای معلولیت در مدیریت شهری، بر این باور است که توسعه پایدار شهری بدون مشارکت مستقیم ذی‌نفعان، به ویژه افرادی که تجربه زیسته آنان می‌تواند مسیر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی را واقع‌بینانه‌تر، اثربخش‌تر و عادلانه‌تر سازد، امکان‌پذیر نخواهد بود. از این رو، کانون صرفاً بستری برای اجرای برنامه‌ها نیست؛ بلکه نهادی برای گفت‌وگو، هم‌اندیشی، مطالبه‌گری مسئولانه، ارائه راهکارهای تخصصی، تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه حکمرانی مشارکتی در حوزه معلولیت محسوب می‌شود. در این چارچوب، کانون تلاش می‌کند با بهره‌گیری از ظرفیت تشکل‌های مردم‌نهاد، دانشگاهیان، متخصصان، خیرین، داوطلبان، خانواده‌های افراد دارای معلولیت و سایر کنشگران اجتماعی، شبکه‌ای پویا و پایدار از همکاری میان جامعه مدنی و مدیریت شهری ایجاد نموده و زمینه مشارکت مستمر شهروندان دارای معلولیت را در فرآیندهای تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی، اجرا، پایش و ارزیابی سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با حوزه معلولیت فراهم آورد.
ساختار کانون افراد دارای معلولیت
کانون افراد دارای معلولیت از نظر جایگاه شامل: دبیر محله: مسئول هماهنگی فعالیت‌های کانون در سطح محلات شهرداری، دبیر منطقه: مسئول هماهنگی فعالیت‌های کانون در سطح مناطق و عضو شورای دبیران، شورای دبیران مناطق: عالی‌ترین رکن مشارکتی و سیاست‌گذار کانون متشکل از دبیران مناطق ۲۲‌گانه، هیئت مدیره: رکن راهبری، هماهنگی و نظارت اجرایی کانون، دبیرکل: مسئول هماهنگی امور اجرایی و پیگیری مصوبات کانون، کارگروه تخصصی: ساختار موضوعی کانون برای پیگیری مأموریت‌های تخصصی و دبیرخانه دائمی: به منظور پشتیبانی، هماهنگی، مستندسازی، ثبت مکاتبات، نگهداری سوابق، بانک اطلاعات اعضا و پشتیبانی اداری کانون است. اداره‌کل سلامت شهرداری تهران در این ساختار، برای هر یک از مناطق ۲۲‌گانه شهرداری تهران یک نفر از افراد دارای معلولیت را به عنوان دبیر منطقه انتخاب کرده است. دبیر منطقه موظف است دبیران محلات را انتخاب کند و با پشتیبانی مدیران سلامت شهرداری در هر منطقه، یک اتاق از مجموعه سرای محله شهرداری در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد. در این ساختار، اداره‌کل سلامت شهرداری تهران وظیفه پشتیبانی و تجهیز مکان‌های مذکور که در اختیار دبیران مناطق قرار گرفته است را بر عهده دارد. تمامی فعالیت‌های دبیران مناطق داوطلبانه بوده و اداره‌کل سلامت شهرداری تهران سعی کرده است برای دوره هفتم، از دبیرانی استفاده کند که همگی از معلولان برجسته و صاحب نظر در حوزه‌های فعالیت خود هستند. این امر، یک نمونه عالی از واگذاری امور به خود مردم، یعنی دادن امکانات به آن‌ها است تا معلولان بتوانند با درک صحیحی که از شرایط زندگی هم‌نوعان خود دارند، در راستای رفع مشکلات آن‌ها و بهبود کیفیت زندگی این افراد گام بردارند. همچنین دبیر منطقه وظیفه دارد: شبکه عضویت و مشارکت اجتماعی در سطح منطقه را گسترش و توسعه دهد، ظرفیت‌های علمی، تخصصی، اجتماعی و داوطلبانه منطقه را شناسایی کند و با سایر واحدهای مدیریت شهری که مرتبط با معلولان هستند، تعامل مستمر داشته باشد.
کارگروه‌های تخصصی کانون
گستردگی حوزه‌های مرتبط با معلولیت از جمله مناسب‌سازی، اشتغال، آموزش، فرهنگ، رسانه، حمایت‌های اجتماعی و مشارکت مردمی ایجاب می‌کند کانون از ساختارهای تخصصی و موضوع‌محور برای بهره‌گیری از دانش، تجربه و ظرفیت اجرایی اعضای خود برخوردار باشد. کارگروه‌های تخصصی با هدف ایجاد تقسیم کار تخصصی، تمرکز بر مسائل اولویت‌دار، ارتقای کیفیت تصمیم‌سازی، طراحی برنامه‌های عملیاتی و اجرای مأموریت‌های تخصصی کانون تشکیل شده‌اند. این کارگروه‌ها، ضمن ایفای نقش به عنوان بازوی فکری و کارشناسی کانون، مسئولیت برنامه‌ریزی، هماهنگی، اجرای برنامه‌های مصوب و ارزیابی نتایج اقدامات در حوزه مأموریت خود را نیز بر عهده دارند. استقرار این نظام تخصصی علاوه بر افزایش کارآمدی، موجب مسئولیت‌پذیری بیشتر اعضا، تمرکز فعالیت‌ها، توسعه تخصص‌های موضوعی و ایجاد رقابت سازنده میان کارگروه‌ها در مسیر تحقق اهداف کانون می‌شود.
کارگروه‌های تخصصی کانون عبارت‌اند از:
الف- کارگروه مناسب‌سازی شهری و دسترس‌پذیری
این کارگروه مسئول بررسی، پایش، برنامه‌ریزی، ارائه پیشنهاد و اجرای برنامه‌های مرتبط با مناسب‌سازی، دسترس‌پذیری، حمل‌ونقل شهری، ساختمان‌ها، فضاهای عمومی، خدمات شهری، فناوری‌های نوین و سایر موضوعات مرتبط با ایجاد شهر دسترس‌پذیر برای افراد دارای معلولیت است.
ب- کارگروه مهارت‌آموزی، کارآفرینی و اشتغال
این کارگروه مسئول برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای فعالیت‌های مرتبط با آموزش‌های مهارتی، توانمندسازی اقتصادی، توسعه اشتغال، کارآفرینی، حمایت از کسب‌وکارهای افراد دارای معلولیت، توسعه فرصت‌های شغلی و همکاری با بخش‌های دولتی، عمومی و خصوصی در این حوزه است.
ج- کارگروه اجتماعی، فرهنگی و ورزشی
این کارگروه مسئول برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های فرهنگی، هنری، ورزشی، گردشگری، اوقات فراغت، ارتقای مشارکت اجتماعی، توسعه سرمایه اجتماعی و افزایش نشاط و کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت محسوب می‌شود.
د- کارگروه حمایت‌های اجتماعی و مشارکت‌های مردمی
این کارگروه مسئول شناسایی نیازهای حمایتی، توسعه شبکه‌های همیاری، جلب مشارکت‌های مردمی، همکاری با خیرین، سازمان‌های مردم‌نهاد، نهادهای حمایتی و سایر ظرفیت‌های اجتماعی و برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات، بسته‌های حمایتی، اقلام ضروری و سایر حمایت‌های اجتماعی در چارچوب قوانین و ظرفیت‌های موجود کانون است.
هـ- کارگروه فرهنگ و رسانه
این کارگروه مسئول برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌های آموزشی، اطلاع‌رسانی، تولید محتوا، ارتباط با رسانه‌ها، ارتقای آگاهی عمومی، ترویج حقوق افراد دارای معلولیت، اصلاح نگرش عمومی نسبت به معلولیت و توسعه فرهنگ مشارکت اجتماعی است. دبیران مناطق موظف هستند در یکی از کارگروه‌های پنج‌گانه عضو شوند. پروژه‌های اجرایی برای معلولان، از دل کارگروه‌ها بیرون آمده و برای اجرا و تصویب به هیئت‌مدیره کانون ارجاع می‌شود. این طرح‌ها پس از تصویب هیئت‌مدیره با پشتیبانی مالی اداره‌کل سلامت شهرداری تهران اجرایی می‌شود. علاوه بر آن، دبیران مناطق می‌توانند با همکاری مدیران سلامت در مناطق خود برنامه‌های مختلفی را برای معلولان در سطح منطقه عملیاتی کنند.
مخلص کلام آنکه، شیوه واگذاری امور به معلولان برای مدیریت مشکلات شهری در تهران، می‌تواند یک الگوی موفق در سایر کلان‌شهرهای کشور باشد تا این ساختار در آینده، ابتدا در سایر استان‌های بزرگ کشور و در ادامه در سایر شهرها راه‌اندازی شود."
audio/mana-5e67d403f7bfa26d39a6.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان، مرداد‌ماه ۱۴۰۵
منصور شادکام
با سلام و احترام به خوانندگان محترم ستون اقدامات انجمن نابینایان ایران؛ در ابتدا و همچون همیشه بر خود واجب می‌دانم تا از زحمات هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر و قدردانی داشته باشم؛ به جهت تلاش فراوانی که در راستای تولید مطالب تخصصی برای جامعه هدف به کار می‌گیرند؛ همچنین تشکر ویژه‌ای دارم از تمام خیرینی که با حسن نیت در تمام این سال‌ها همراه و حامی فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران بودند و با حمایت‌های این عزیزان، در عرصه‌های مختلف اقدامات مختلفی را می‌توانیم به انجام برسانیم.
آغاز روزهایی شلوغ برای انجمن نابینایان
از مرداد ماه تلاش‌ها برای برگزاری مراسم‌های مربوط به روز جهانی نابینایان آغاز شده است؛ در طول ۲ جلسه که با حضور نمایندگانی از تشکل‌های مربوط به نابینایان در دفتر تلفیق اجتماعی و پیشگیری از معلولیت برگزار شد، مباحثی درباره شعار امسال روز جهانی نابینایان مطرح گردید که در نهایت، شعار امسال به این ترتیب انتخاب شد: «مشارکت مؤثر در نظام تصمیم‌گیری، راهبرد کلیدی بهره‌مندی از فرصت‌های برابر»
البته همچون سال‌های پیش علاوه بر بهزیستی، شرکای دیگری هم در برگزاری این مراسم در کنار ما هستند که جلسات هماهنگی با آن‌ها نیز در فرصت باقی‌مانده برگزار می‌شود؛ همچنین امسال علاوه بر برگزاری مراسم روز جهانی نابینایان که توسط انجمن و در تاریخ ۲۱ مهر برگزار می‌شود، در تاریخ ۲۲ مهر مراسم دیگری نیز از سوی شبکه ملی تشکل‌های نابینایان شمنا در دست اجرا می‌باشد.
۱۰ سال با ۶ نقطه
یکی از مناسبت‌هایی که پیش‌رو داریم، ۱۰ سالگی برنامه رادیویی شش نقطه است؛ شش نقطه، بادوام‌ترین برنامه رادیویی ویژه نابینایان در این سال‌ها بوده که با حمایت و مشارکت انجمن نابینایان ایران در حال پخش از رادیو تهران است؛ از همین فرصت استفاده می‌کنم و ۱۰ سالگی این برنامه رادیویی را به همه شما مخاطبان عزیز تبریک عرض می‌کنم و به همه عوامل برنامه‌ساز، بابت ۱۰ سال تلاش صادقانه، خدا قوت و خسته نباشید عرض می‌کنم. البته که در این میان نمی‌توان از حمایت‌های رادیو تهران در طول این سال‌ها غافل بود؛ بنابراین، تشکر ویژه‌ای می‌کنم از تمام مدیران رادیو تهران که در طول این سال‌ها حمایت‌های ارزشمندی از شش نقطه داشته‌اند. امیدوارم بتوانیم با تلاش فراوان مسیر رو به رشد این برنامه را برای سال‌های متمادی ادامه دهیم.
کارگاه یک‌روزه یوگا برای نابینایان
در دهه سوم مرداد، انجمن با حضور ۱۲ نفر از نابینایان علاقه‌مند به یوگا، یک کارگاه یک‌روزه را با همکاری استودیوی آناندا و با تدریس سرکار خانم فائقه صالحیان برگزار کرد. نکته جالب این کارگاه تمایل و علاقه عجیبی بود که نزد استودیو آناندا و سرکار خانم صالحیان برای آشنایی با نابینایان وجود داشت و این اتفاق، با ایجاد حسی دو طرفه و مثبت همراه شد و در آینده نیز قرار بر این است که این کارگاه‌ها، به طریقی که برای تعداد بیشتری از نابینایان قابل استفاده و در دسترس باشد، برگزار شود.
تنکابن، هدف جدید کاروان سیاحتی انجمن
در اواخر مرداد و با هماهنگی‌های انجام شده، اردویی به مدت ۴ روز و با حضور حدود ۴۰ نفر از نابینایان به مقصد تنکابن برگزار گردید. در این اردو لحظات شاد و مفرحی برای نابینایان شرکت‌کننده رقم زده شد. تأکید می‌کنم که یکی از اهداف این قبیل از اردوها، ایجاد لحظات مفرح و شاد برای نابینایان است تا با ارتقا مثبت روحیه در این عزیزان، شرایط ادامه زندگی با وجود سختی‌ها برای آن‌ها تسهیل گردد.
کمک‌های موردی که انجمن به واسطه خیرین به اعضا ارائه داد
به طور کلی در هر ماه، حدود ۵۰ نفر از نیازمندان تحت پوشش انجمن، تحت حمایت‌های مالی از سوی این انجمن قرار می‌گیرند که این کار با تلاش‌های خیرین انجام می‌شود؛ علاوه بر این، در مرداد حدود ۴۰ نفر دیگر از نیازمندان تحت پوشش در دو قالب سهم سادات و سهم عام، تحت حمایت‌های مالی قرار گرفتند که تأمین این هزینه‌ها توسط خیرین محترم انجام می‌شود که همواره یار و یاور انجمن نابینایان ایران هستند.
همچنین در ماهی که گذشت، تعداد ۵ سری جهیزیه هر یک به مبلغ ۲۲۰ میلیون تومان به ۵ زوج و تعداد ۳ فقره لوازم زندگی به خانواده‌های کم برخوردار و نیازمند از سوی انجمن اهدا گردید.
در زمینه کمک‌های موردی، ۲ مورد خاص در ماه گذشته داشتیم: اول کمک به بیمار نابینایی که از سرطان رنج می‌برد و به دلیل هزینه‌های پرتودرمانی و شیمی‌درمانی، متحمل هزینه‌های سنگینی شده بود که با حمایت خیرین بخشی از این هزینه‌ها تأمین شد.
دوم، بیمار نابینایی که به دلیل دیابت و سکته دچار مشکلاتی شده بود که با همکاری یکی از خیرین محترم، مقرر شد که به مدت ۶ ماه مبلغی به عنوان کمک برای ایشان در نظر گرفته شود.
مکاتبات مثبت با ریاست سازمان بهزیستی
یکی از اتفاقات مثبتی که با آن مواجه بودیم، مکاتبات سودمند با ریاست سازمان بهزیستی کشور بود که خوشبختانه توسط ایشان، با نگاه مثبتی همراه بود و همکاری‌های لازم نسبت به موضوع مورد مکاتبه انجام شد و از این طریق، کار پیگیری برای حل شدن مشکلات نابینایان بسیار ساده پیش می‌رود که این نکته، جای امیدواری فراوان دارد و قطعاً با ادامه این وضعیت، می‌توانیم دقیق‌تر پیگیر مشکلات جامعه هدف خود باشیم. به‌علاوه اینکه ما همچنان پیگیر صدور سماکارت برای متقاضیان از میان اعضای تحت پوشش خود هستیم و امیدواریم این کارت را، بتوانیم با مساعدت سازمان بهزیستی با شرایط مناسبی در اختیار متقاضیان قرار دهیم.
همچنین جا دارد به این نکته نیز اشاره‌ای داشته باشم که در یک تحول بسیار مهم در انجمن، روند به‌روز‌رسانی اطلاعات اعضای تحت پوشش در حال انجام است تا بتوانیم اطلاعات را، به صورت الکترونیک و در قالب‌ها و فرمت‌های مختلف سیستمی تهیه کنیم که کار رجوع به آن‌ها و به‌روز‌رسانی آن‌ها در آینده به راحتی انجام پذیرد.
امیدوارم شما عزیزان با دعای خیر خود و با ارائه نظرات و پیشنهادات خود، ما را در انجام خدمات بهتر و مؤثرتر به جامعه نابینایان یاری فرمایید.
با سپاس از همراهی شما خوانندگان محترم با ستون گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران:
منصور شادکام
قائم مقام انجمن نابینایان ایران."
audio/mana-f42fdb54401d79d1ef75.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان، مرداد‌ماه ۱۴۰۵
منصور شادکام
با سلام و احترام به خوانندگان محترم ستون اقدامات انجمن نابینایان ایران؛ در ابتدا و همچون همیشه بر خود واجب می‌دانم تا از زحمات هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر و قدردانی داشته باشم؛ به جهت تلاش فراوانی که در راستای تولید مطالب تخصصی برای جامعه هدف به کار می‌گیرند؛ همچنین تشکر ویژه‌ای دارم از تمام خیرینی که با حسن نیت در تمام این سال‌ها همراه و حامی فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران بودند و با حمایت‌های این عزیزان، در عرصه‌های مختلف اقدامات مختلفی را می‌توانیم به انجام برسانیم.
آغاز روزهایی شلوغ برای انجمن نابینایان
از مرداد ماه تلاش‌ها برای برگزاری مراسم‌های مربوط به روز جهانی نابینایان آغاز شده است؛ در طول ۲ جلسه که با حضور نمایندگانی از تشکل‌های مربوط به نابینایان در دفتر تلفیق اجتماعی و پیشگیری از معلولیت برگزار شد، مباحثی درباره شعار امسال روز جهانی نابینایان مطرح گردید که در نهایت، شعار امسال به این ترتیب انتخاب شد: «مشارکت مؤثر در نظام تصمیم‌گیری، راهبرد کلیدی بهره‌مندی از فرصت‌های برابر»
البته همچون سال‌های پیش علاوه بر بهزیستی، شرکای دیگری هم در برگزاری این مراسم در کنار ما هستند که جلسات هماهنگی با آن‌ها نیز در فرصت باقی‌مانده برگزار می‌شود؛ همچنین امسال علاوه بر برگزاری مراسم روز جهانی نابینایان که توسط انجمن و در تاریخ ۲۱ مهر برگزار می‌شود، در تاریخ ۲۲ مهر مراسم دیگری نیز از سوی شبکه ملی تشکل‌های نابینایان شمنا در دست اجرا می‌باشد.
۱۰ سال با ۶ نقطه
یکی از مناسبت‌هایی که پیش‌رو داریم، ۱۰ سالگی برنامه رادیویی شش نقطه است؛ شش نقطه، بادوام‌ترین برنامه رادیویی ویژه نابینایان در این سال‌ها بوده که با حمایت و مشارکت انجمن نابینایان ایران در حال پخش از رادیو تهران است؛ از همین فرصت استفاده می‌کنم و ۱۰ سالگی این برنامه رادیویی را به همه شما مخاطبان عزیز تبریک عرض می‌کنم و به همه عوامل برنامه‌ساز، بابت ۱۰ سال تلاش صادقانه، خدا قوت و خسته نباشید عرض می‌کنم. البته که در این میان نمی‌توان از حمایت‌های رادیو تهران در طول این سال‌ها غافل بود؛ بنابراین، تشکر ویژه‌ای می‌کنم از تمام مدیران رادیو تهران که در طول این سال‌ها حمایت‌های ارزشمندی از شش نقطه داشته‌اند. امیدوارم بتوانیم با تلاش فراوان مسیر رو به رشد این برنامه را برای سال‌های متمادی ادامه دهیم.
کارگاه یک‌روزه یوگا برای نابینایان
در دهه سوم مرداد، انجمن با حضور ۱۲ نفر از نابینایان علاقه‌مند به یوگا، یک کارگاه یک‌روزه را با همکاری استودیوی آناندا و با تدریس سرکار خانم فائقه صالحیان برگزار کرد. نکته جالب این کارگاه تمایل و علاقه عجیبی بود که نزد استودیو آناندا و سرکار خانم صالحیان برای آشنایی با نابینایان وجود داشت و این اتفاق، با ایجاد حسی دو طرفه و مثبت همراه شد و در آینده نیز قرار بر این است که این کارگاه‌ها، به طریقی که برای تعداد بیشتری از نابینایان قابل استفاده و در دسترس باشد، برگزار شود.
تنکابن، هدف جدید کاروان سیاحتی انجمن
در اواخر مرداد و با هماهنگی‌های انجام شده، اردویی به مدت ۴ روز و با حضور حدود ۴۰ نفر از نابینایان به مقصد تنکابن برگزار گردید. در این اردو لحظات شاد و مفرحی برای نابینایان شرکت‌کننده رقم زده شد. تأکید می‌کنم که یکی از اهداف این قبیل از اردوها، ایجاد لحظات مفرح و شاد برای نابینایان است تا با ارتقا مثبت روحیه در این عزیزان، شرایط ادامه زندگی با وجود سختی‌ها برای آن‌ها تسهیل گردد.
کمک‌های موردی که انجمن به واسطه خیرین به اعضا ارائه داد
به طور کلی در هر ماه، حدود ۵۰ نفر از نیازمندان تحت پوشش انجمن، تحت حمایت‌های مالی از سوی این انجمن قرار می‌گیرند که این کار با تلاش‌های خیرین انجام می‌شود؛ علاوه بر این، در مرداد حدود ۴۰ نفر دیگر از نیازمندان تحت پوشش در دو قالب سهم سادات و سهم عام، تحت حمایت‌های مالی قرار گرفتند که تأمین این هزینه‌ها توسط خیرین محترم انجام می‌شود که همواره یار و یاور انجمن نابینایان ایران هستند.
همچنین در ماهی که گذشت، تعداد ۵ سری جهیزیه هر یک به مبلغ ۲۲۰ میلیون تومان به ۵ زوج و تعداد ۳ فقره لوازم زندگی به خانواده‌های کم برخوردار و نیازمند از سوی انجمن اهدا گردید.
در زمینه کمک‌های موردی، ۲ مورد خاص در ماه گذشته داشتیم: اول کمک به بیمار نابینایی که از سرطان رنج می‌برد و به دلیل هزینه‌های پرتودرمانی و شیمی‌درمانی، متحمل هزینه‌های سنگینی شده بود که با حمایت خیرین بخشی از این هزینه‌ها تأمین شد.
دوم، بیمار نابینایی که به دلیل دیابت و سکته دچار مشکلاتی شده بود که با همکاری یکی از خیرین محترم، مقرر شد که به مدت ۶ ماه مبلغی به عنوان کمک برای ایشان در نظر گرفته شود.
مکاتبات مثبت با ریاست سازمان بهزیستی
یکی از اتفاقات مثبتی که با آن مواجه بودیم، مکاتبات سودمند با ریاست سازمان بهزیستی کشور بود که خوشبختانه توسط ایشان، با نگاه مثبتی همراه بود و همکاری‌های لازم نسبت به موضوع مورد مکاتبه انجام شد و از این طریق، کار پیگیری برای حل شدن مشکلات نابینایان بسیار ساده پیش می‌رود که این نکته، جای امیدواری فراوان دارد و قطعاً با ادامه این وضعیت، می‌توانیم دقیق‌تر پیگیر مشکلات جامعه هدف خود باشیم. به‌علاوه اینکه ما همچنان پیگیر صدور سماکارت برای متقاضیان از میان اعضای تحت پوشش خود هستیم و امیدواریم این کارت را، بتوانیم با مساعدت سازمان بهزیستی با شرایط مناسبی در اختیار متقاضیان قرار دهیم.
همچنین جا دارد به این نکته نیز اشاره‌ای داشته باشم که در یک تحول بسیار مهم در انجمن، روند به‌روز‌رسانی اطلاعات اعضای تحت پوشش در حال انجام است تا بتوانیم اطلاعات را، به صورت الکترونیک و در قالب‌ها و فرمت‌های مختلف سیستمی تهیه کنیم که کار رجوع به آن‌ها و به‌روز‌رسانی آن‌ها در آینده به راحتی انجام پذیرد.
امیدوارم شما عزیزان با دعای خیر خود و با ارائه نظرات و پیشنهادات خود، ما را در انجام خدمات بهتر و مؤثرتر به جامعه نابینایان یاری فرمایید.
با سپاس از همراهی شما خوانندگان محترم با ستون گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران:
منصور شادکام
قائم مقام انجمن نابینایان ایران."
audio/mana-f091c73e163e5b961a1f.mp3,"پیشخوان، مروری بر تازه‌ترین پادکست‌ها و نشریات بین‌المللی ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
به پیشخوان ویژه مردادماه خوش آمدید. در این شماره، از حال‌وهوای تابستان‌های داغ با چاشنی آسیب بینایی آگاه می‌شویم؛ درباره نویسندگی و نابینایی اطلاعات بیشتری کسب می‌کنیم و به سراغ یک ابزار هوشمند برای کنترل صوتی ویندوز می‌رویم. با ما همراه باشید.
از پاروزنی در میسی‌سیپی تا ساخت آینده: در کمپ‌های تابستانه ویژه نابینایان چه می‌گذرد؟
معمولاً این سؤال که «تابستان خود را چگونه گذراندید» در مدرسه و روزهای اول مهر از ما پرسیده می‌شد. امروز قصد داریم اندکی از حال‌وهوای تابستانی نابینایان کشورهای دیگر مطلع شویم. پادکست «بلایند ابیلیتیز [۱]» با اجرای «جف تامپسون [۲]»، در یکی از اپیزودهای جدید خود میزبان «شین دسانتیس [۳]»، هماهنگ‌کننده دوره‌های گذار در «سازمان خدمات ایالتی نابینایان مینه‌سوتا [۴]» و دو تن از سفیران این سازمان، «آوا [۵]» و «پرستون [۶]» بود تا به بررسی فرصت‌ها و برنامه‌های تابستانی و پاییزه ویژه دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا بپردازد.
هدف اصلی این برنامه‌ها، آماده‌سازی دانش‌آموزان برای ورود به دانشگاه، بازار کار و زندگی مستقل از طریق برنامه‌های گروهی و تجربه رفتارهای اجتماعی است. یکی از برنامه‌های شاخص، حضور داوطلبانه در مؤسسه خیریه «اِوری میل [۷]» است که در آن دانش‌آموزان نابینا بسته‌های غذایی را برای خانواده‌های نیازمند محلی آماده می‌کنند. آوا اشاره می‌کند که این فعالیت علاوه بر تقویت رزومه و یادگیری مهارت‌های زندگی، حسی از ارزشمندی و تأثیرگذاری در جامعه را به همراه دارد.
علاوه بر این، برنامه‌های طبیعت‌گردی و قایقرانی در رودخانه میسی‌سیپی و کمپینگ در شهرستان «کاروِر» با همکاری مجموعه غیرانتفاعی «ویلدرنس اینکوایری [۸]» برگزار می‌شود. در این اردوها، دانش‌آموزان مهارت‌هایی مانند چادرزدن، پخت‌وپز روی آتش و قایقرانی گروهی را تجربه می‌کنند که نقش مهمی در افزایش اعتمادبه‌نفس آنان دارد. همچنین همکاری با مدارس ایالتی و برگزاری اردوهای تمرینی برای یادگیری مهارت‌های عملی زندگی مستقل نظیر آشپزی، شست‌وشوی لباس و مدیریت کارهای شخصی، بخش دیگری از این برنامه‌هاست تا دانش‌آموزان با آمادگی و استقلال کامل وارد محیط‌های دانشگاهی و کاری شوند. کارگاه حضوری «مدرسه و ابزارهای موردنیاز [۹]» نیز برای آشنایی دانش‌آموزان با فناوری‌های دسترسی‌پذیر موردنیاز در مقاطع تحصیلی بالاتر در نظر گرفته شده است.
تولد یک رمان از رؤیای شبانه: وقتی هوش مصنوعی قلم نویسنده نابینا می‌شود
برای نویسندگان نابینا، نوشتن یک رمان ممکن است چالش‌هایی را به همراه داشته باشد که یافتن راه‌حل برای آن‌ها به پیچیدگی مسیر خلاقیت بینجامد؛ اما با فراگیرشدن هوش مصنوعی، برطرف‌کردن این موانع بسیار آسان‌تر شده است. از تکمیل ایده‌های بصری تا کمک در فرایندهای ویراستاری، هوش مصنوعی می‌تواند همراه خوبی برای مسیر نوشتن یک کتاب باشد. پادکست «آیز آن ساکسس [۱۰]» در یکی از جدیدترین اپیزودهای خود، در گفتگو با «آرون اسپلمکر [۱۱]»، نویسنده نابینا و مربی فناوری‌های دسترسی‌پذیر، به بررسی نقش فناوری و هوش مصنوعی در نگارش رمان علمی‌تخیلی وی پرداخته است. آرون که حدود هفت سال پیش به دلیل یک عفونت ناگهانی چشمی بینایی خود را از دست داد، با همراهی مجریان برنامه، «پیت تورپی [۱۲]» و «نانسی تورپی [۱۳]»، داستان شکل‌گیری رمان جدیدش با عنوان «مرزِ کسوف [۱۴]» را به اشتراک می‌گذارد.
آرون توضیح می‌دهد که ایده اصلی داستان از یک رؤیای بسیار شفاف و فیلم‌مانند شکل گرفت. او بلافاصله پس از بیدارشدن، جزئیات رؤیا را از طریق فرمان صوتی در گوشی خود دیکته و ثبت کرد. نکته جالب‌توجه برای او این است که در دوران بینایی هرگز از چنین امکاناتی استفاده نمی‌کرد. رمان مرزِ کسوف، داستان دو سیاره مجاور با دو جامعه کاملاً متفاوت یعنی جامعه کارگری و جامعه نخبگان را در کنار ماجرای یک قتل مشکوک روایت می‌کند.
نکته برجسته این گفتگو، نحوه استفاده آرون از فناوری‌های نوین در فرایند نگارش است. برخلاف کتاب اولش که هم‌زمان با یادگیری دشوار صفحه‌خوان جاز [۱۵] و تایپ ده انگشتی نوشته شد، او در کتاب جدید از هوش مصنوعی «چت‌جی‌پی‌تی [۱۶]» به‌عنوان یک دستیار و ویراستار استفاده کرد. آرون برای تحقیقات علمی سریع مانند بررسی مکانیک مداری سیارات دوتایی و همچنین ویرایش ساختاری متن از هوش مصنوعی بهره برد. او اصلاح زمان افعال، شناسایی کلمات تکراری و افزودن حالت‌های اختصاری کلمات را به کمک این ابزار انجام داد. آرون به یاد می‌آورد که پس از نابینایی ناگهانی احساس بی‌هدفی می‌کرد، اما نگارش اولین کتابش او را وادار کرد روزی شش ساعت به یادگیری فناوری‌های دسترسی‌پذیر بپردازد. این تمرین فشرده نه‌تنها راه نویسندگی را برای او گشود، بلکه باعث شد او امروزه به‌عنوان مربی حرفه‌ای دسترسی‌پذیری، کار با رایانه و تلفن‌های هوشمند را به دیگر افراد نابینا آموزش دهد. این رمان توسط انتشارات «ویکد اینفینیتی [۱۷]» با مدیریت یک ناشر نابینا به نام «دیزی راسل [۱۸]» منتشر شده است.
انقلاب صوتی در ویندوز: دستیار هوشمندی که شما را از کلیدهای میان‌بر بی‌نیاز می‌کند
پادکست «دبل تپ [۱۹]» با اجرای «استیون اسکات [۲۰]» و «شان پریس [۲۱]»، در یکی از برنامه‌های اخیر خود به معرفی نرم‌افزار جدیدی به نام «داروِی [۲۲]» پرداخته است. این برنامه در گفتگو با توسعه‌دهندگان آن، «امین درویش [۲۳]» و برادرش «مجد درویش [۲۴]» مورد بررسی قرار گرفته است. مجد که در سنین بزرگسالی دچار آسیب بینایی شده، با چالش‌های متعدد یادگیری کلیدهای میان‌بر پیچیده در صفحه‌خوان‌ها روبه‌رو بود. همین موضوع انگیزه لازم را برای ساخت ابزاری صوتی و ساده‌تر فراهم کرد.
عملکرد برنامه داروِی بسیار ساده است. کاربر با نگه‌داشتن «کلید دگرساز [۲۵]» سمت راست یا «کنترل [۲۶]»، درخواست خود را به زبان ساده بیان می‌کند. برای مثال کاربر می‌تواند به رایانه بگوید: «پاسخ ایمیل را بده و بگو ساعت ۳ آنجا خواهم بود» یا «یک آهنگ مشخص را در یوتیوب پخش کن».
تفاوت کلیدی داروِی با سایر دستیارهای هوش مصنوعی در ساختار فنی آن است. اکثر ابزارهای هوش مصنوعی، از صفحه رایانه عکس می‌گیرند که فرایندی کُند، پرهزینه و همراه با خطای بالا است؛ اما داروِی به طور مستقیم «درخت دسترسی‌پذیری ویندوز [۲۷]» را می‌خواند. این دقیقاً همان ساختاری است که صفحه‌خوان‌های «ان‌وی‌دی‌ای [۲۸]» و جاز از آن استفاده می‌کنند. استفاده مستقیم از درخت دسترسی‌پذیری روش سرعت پردازش را به‌شدت افزایش داده و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد. برادران درویش با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی نظیر «کلود [۲۹]»، توانسته‌اند ابزاری بسازند که بدون نیاز به جایگزینی صفحه‌خوان‌های سنتی، کنترل رایانه را از طریق فرمان‌های صوتی آسان‌تر می‌سازد.
پی‌نوشت‌ها (نام‌ها و اصطلاحات اصلی انگلیسی)
Blind Abilities
Jeff Thompson
Shane DeSantis
State Services for the Blind (SSB)
Ava
Preston
Every Meal
Wilderness Inquiry
Tools for School
Eyes on Success
Aaron Spelker
Pete Torpey
Nancy Goodman Torpey
Eclipse Meridian
JAWS
ChatGPT
Wicked Infinity Publishing
Daisy Russell
Double Tap
Steven Scott
Shaun Preece
Darvey
Ameen Darwish
Majd Darwish
Alt
Control
Windows Accessibility Tree
NVDA
Claude"
audio/mana-56a3f6526a105328b25d.mp3,"توان‌بخشی، استقلال افراد دارای معلولیت از چه مسیری می‌گذرد، بخش پنجم: نقش خانواده در فرایند کسب استقلال توسط فرد
صلاح‌الدین محمدی
در ادامه سلسله گفتار‌های پیرامون استقلال نابینایان، این بار به نخستین حلقه اجتماعی فرد و زیربنای تشکیل شخصیت اجتماعی او، یعنی خانواده می‌پردازیم. راستی خانواده تا چه اندازه می‌تواند مسیر استقلال فرد با آسیب بینایی را هموار ساخته یا دستیابی به آن را مشکل نماید؟
خانواده با چه ساز و کار‌هایی می‌تواند به استقلال فرد کمک کند؟ کدام تصمیمات و اقدامات خانوادگی بر فرایند استقلال‌یابی او تأثیرگذار است و در نهایت نقش هر کدام از اعضای خانواده در موفقیت فرد در دستیابی به استقلال یا ناکامی در این مسیر چگونه است؟
عوامل خانوادگی: نخستین بستر پرورش استقلال
پس از عوامل فردی، خانواده به‌عنوان نخستین و ماندگارترین نهاد اجتماعی، نقشی بی‌بدیل در شکل‌دهی به استقلال یا وابستگی افراد با آسیب بینایی ایفا می‌کند. رویه‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای خانواده، می‌توانند استعدادهای درونی را شکوفا کنند یا در نطفه خفه سازند. در ادامه، مهم‌ترین مؤلفه‌های خانوادگی را با ذکر مصادیق عینی بررسی می‌کنیم.
۱. سبک فرزندپروری متعادل و حمایت‌گرانه
مبانی علمی مرتبط با سبک‌های فرزند پروری، مملو از این واقعیت است که سبک فرزندپروری مقتدرانه (ترکیبی از گرمی، حمایت عاطفی و انتظار معقول) بهترین بستر را برای پرورش استقلال فراهم می‌آورد. در چنین فضایی، والدین ضمن پذیرش محدودیت‌های بینایی فرزند، بر توانایی‌های او تمرکز می‌کنند و او را به چالش می‌کشند تا کارهای شخصی را خود به انجام برساند. در مقابل، سبک سهل‌گیرانه (که با بیش حمایتی و انجام تمام کارها به‌جای کودک همراه است) یا سبک مستبدانه (که با محدودیت‌های شدید و کنترل افراطی، هر گونه ریسک را ممنوع می‌کند)، هر دو به وابستگی و کم‌اعتمادی پایدار منجر می‌شوند.
مصادیق عملی سبک مقتدرانه عبارت‌اند از:
تشویق کودک به بستن دکمه‌های لباس، بند کفش، و مرتب کردن وسایل شخصی از سنین پایین، حتی اگر این کار زمان‌بر و نامرتب باشد.
اجازه دادن به نوجوان برای انتخاب لباس، غذای مورد علاقه و نحوه گذراندن اوقات فراغت، و احترام به این انتخاب‌ها.
تعیین مسئولیت‌های مناسب با سن، مانند جمع‌کردن اسباب‌بازی‌ها، مرتب کردن تختخواب، و کمک در چیدن سفره.
۲. باورهای والدین نسبت به توانمندی‌های کودک
نگرش والدین، سنگ زیربنای انتظارات و فرصت‌هایی است که برای کودک ایجاد می‌کنند. والدینی که به توانمندی‌های فرزند با آسیب بینایی باور دارند و او را «کم‌توان» نمی‌بینند، اعتماد به نفس را به او تزریق می‌کنند. این باور، در رفتارهای روزمره متجلی می‌شود؛ مثلاً:
هنگام ورود مهمان، از کودک می‌خواهند که خودش پذیرایی کند یا وسیله‌ای را بیاورد، نه اینکه او را در اتاق پنهان کنند.
درباره آینده تحصیلی و شغلی کودک صحبت می‌کنند و برنامه‌های واقع‌بینانه اما بلندپروازانه طراحی می‌کنند.
موفقیت‌های کوچک او را جشن می‌گیرند و بر تلاش و پیشرفت تأکید می‌کنند، نه بر نقص بینایی.
۳. فراهم‌سازی فرصت‌های استقلال در محیط خانه
خانه، اولین میدان تمرین استقلال است؛ خانواده‌هایی که فرصت‌های متنوعی برای تجربه مستقلانه در اختیار کودک قرار می‌دهند، او را برای رویارویی با دنیای بیرون آماده می‌کنند. این فرصت‌ها شامل موارد زیر است:
انجام کارهای شخصی: شستن دست و صورت، مسواک زدن، حمام رفتن، انتخاب لباس، آماده کردن کیف مدرسه، و مدیریت وسایل شخصی بدون دخالت مستقیم والدین.
مشارکت در امور خانه: تمیز کردن میز، جارو کردن، چیدن میز، جمع کردن ظروف، کمک در آشپزی ساده (مانند شستن سبزیجات یا برش دادن با ابزار ایمن)، و حتی آب دادن به گلدان‌ها. این مشارکت، حس ارزشمندی و تعلق را نیز افزایش می‌دهد.
مسئولیت‌های مالی کوچک: دادن پول توجیبی و اجازه برای خرید نان، شیر یا تنقلات از مغازه نزدیک، به‌گونه‌ای که کودک با مفهوم پول، حسابداری و تعامل با فروشنده آشنا شود.
مدیریت در شرایط اورژانسی: تمرین شماره‌گیری اضطراری، بیان دقیق آدرس و شرح مشکل، و آشنایی با محل جعبه کمک‌های اولیه و کلیدهای اضطراری.
۴. احترام به ریتم و سبک یادگیری فردی
هر فرد با آسیب بینایی، روش منحصر به فردی برای سازماندهی فضای ذهنی و فیزیکی خود دارد. خانواده آگاه، این تفاوت‌ها را می‌پذیرد و به جای تحمیل روش‌های قالبی، به کودک اجازه می‌دهد تا راه‌های خود را بیابد؛ مثلاً:
در چیدمان وسایل خانه، نظم مشخصی ایجاد می‌شود که کودک آن را یاد می‌گیرد (مثلاً همیشه قاشق‌ها در کشوی سوم سمت چپ قرار دارند).
به کودک اجازه داده می‌شود تا با روش خود (لمس کردن، صدای پژواک، یا حس کردن جریان هوا) فضا را کشف کند و نقشه ذهنی خود را بسازد.
والدین از تصحیح مکرر و راه‌نمایی اضافی پرهیز می‌کنند و فقط زمانی دخالت می‌کنند که ایمنی کودک در خطر باشد.
۵. حمایت عاطفی غیر مشروط و تشویق تاب‌آوری
استقلال، گاهی با شکست و ناکامی همراه است. خانواده حمایتگر، در چنین لحظاتی به جای سرزنش یا دلسوزی مفرط، با همدلی و تشویق، کودک را به تلاش دوباره ترغیب می‌کند. جملاتی مانند «اشکالی ندارد، دفعه بعد بهتر می‌شود» یا «من به تو افتخار می‌کنم که امتحان کردی» به مراتب سازنده‌تر از عبارات «ولش کن، خودم انجام می‌دهم» است. همچنین، خانواده باید فضایی فراهم کند که کودک بتواند احساسات خود را بروز دهد (خشم، ناامیدی، ترس) و بیاموزد که با این هیجانات به شیوه‌ای سالم کنار بیاید.
۶. تعادل میان حمایت و آزادی
یکی از چالش‌های بزرگ والدین، یافتن حد تعادل میان «حمایت کافی» و «آزادی متناسب» است. حمایت بیش از حد، استقلال را سلب می‌کند و آزادی بی‌قید و شرط نیز می‌تواند خطرآفرین باشد. خانواده موفق، به‌تدریج و با افزایش سن و توانایی کودک، دامنه استقلال را گسترش می‌دهد. برای نمونه:
در کودکی، همراهی والدین در پیاده‌روی کوتاه
در نوجوانی، اجازه رفت‌وآمد تنها در مسیرهای آشنا
و در جوانی، سفرهای گروهی یا انفرادی برنامه‌ریزی‌شده.
والدین، به‌جای تصمیم‌گیری یک‌جانبه، با کودک مشورت می‌کنند و گزینه‌های مختلف را با او بررسی می‌کنند تا مهارت تصمیم‌گیری را در او پرورش دهند.
۷. نقش خواهر و برادرها و سایر اعضای خانواده
عوامل خانوادگی تنها به والدین محدود نمی‌شود؛ خواهر و برادرها، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها و حتی بستگان نزدیک نیز در شکل‌دهی به استقلال نقش دارند. رفتاری که این اعضا با فرد دارای آسیب بینایی دارند – از بازی‌های مشارکتی گرفته تا کمک در تکالیف مدرسه می‌تواند حس عادی بودن و پذیرش را تقویت کند. از سوی دیگر، اگر اعضای خانواده با نگاه ترحم‌آمیز یا تبعیض‌آمیز با او رفتار کنند، اعتماد به نفس او خدشه‌دار می‌شود. خانواده آگاه، فضایی از برابری نسبی و همکاری جمعی ایجاد می‌کند که در آن همه اعضا مسئولیت‌هایی متناسب با توان خود دارند.
۸. آماده‌سازی خانواده برای رویارویی با چالش‌های بیرونی
خانواده‌هایی که خود را برای مواجهه با جامعه ناآشنا با نابینایی آماده می‌کنند، بهتر می‌توانند از فرزند خود حمایت کنند. این آمادگی شامل کسب آگاهی از حقوق قانونی، امکانات آموزشی، وسایل کمکی و نحوه تعامل با نهادهای اجتماعی است. همچنین، خانواده باید به کودک بیاموزد که چگونه با برخوردهای نادرست یا تبعیض‌آمیز در جامعه مواجه شود، بدون آنکه احساس حقارت کند. این آموزش، از طریق گفت‌وگوهای خانوادگی و نقش‌آفرینی موقعیت‌های واقعی، ممکن می‌شود.
در بخش‌های آینده، به ترتیب به واکاوی این عوامل خواهیم پرداخت: نخست، به زیر پوست زندگی اجتماعی خارج از خانه کودک رفته، و امکان‌پذیری اجرایی مسئله استقلال وی را در موقعیت‌های گوناگون مشاهده کرده، نگرش جامعه و هنجارهای فرهنگی را بررسی خواهیم کرد که چگونه می‌توانند پذیرش یا طرد استقلال را رقم زنند و شبکه‌های حمایتی غیررسمی تا چه حد در این میان نقش‌آفرینی می‌کنند. سپس، به تأثیر شگرف فناوری‌های نوین – از گوشی‌ها و اپلیکیشن‌های بینایی هوشمند تا مسیریاب‌های پیشرفته و خانه‌های هوشمند – می‌پردازیم و نشان می‌دهیم که چگونه این ابزارها، مرزهای سنتی «امکان‌پذیری» را درنوردیده‌اند و استقلال را از یک «آرمان دور» به «واقعیتی روزمره» تبدیل کرده‌اند. و در نهایت، به سراغ آموزش‌های به‌موقع و تخصصی می‌رویم؛ حلقه‌ای که تمامی سرمایه‌های فردی، خانوادگی، اجتماعی و فناورانه را به هم گره می‌زند و به آن‌ها جهت و ثمر می‌بخشد.
ادامه دارد…"
audio/mana-36b805e758c9d2567719.mp3,"زندگی، تلاشی برای آگاهی، امیدی برای فردا، از تدارک کارگاه تا دلگرمی بازخوردها
فاطمه جوادیان
همه چیز آماده است. هر یک از ابزارها را در جای مشخصی گذاشته‌ام تا به راحتی به آن دسترسی داشته باشم. پایه دوربین را هم در آن سوی میز کارم نصب کرده‌ام. روز گذشته با همکارم زاویه دوربین را بررسی کرده‌ایم. دو طرف جایی را که قرار بود پایه دوربین بماند، با چسب نشانه‌گذاری کرده‌ایم. قرار است یک کارگاه برگزار کنیم؛ قرار است جلوی دوربین ابزارها را به شرکت کنندگان در کارگاه نشان بدهم و شیوه کار کردن با آن‌ها را برایشان بازگو کنم.
هر یک از همکاران کاری انجام می‌دهد: یکی پیام‌ها و پرسش‌ها را زمان اجرا می‌خواند تا پاسخ دهم؛ دیگری کلاس را ضبط می‌کند؛ یکی دیگر پوستر کلاس را تهیه کرده و برای مدیران مدارس ارسال کرده است؛ یکی دیگر آگهی برگزاری کارگاه را در گروه کارشناسان کشوری منتشر کرده تا افراد بیشتری وارد کارگاه شوند.
خودم هم آگهی را در شبکه‌های مختلف گذاشته‌ام. یکی از آن‌ها کانالی است که به نام همکاران جوان دارم و گه‌گاهی اطلاعیه‌ای را در آن قرار می‌دهم تا همراهان کانال با‌خبر شوند.
بیش از همه رئیس اداره است که کارگاه را پشتیبانی می‌کند؛ پشتیبانی رئیس، کارها را بهتر پیش می‌برد. وقتی وارد کارگاه می‌شویم و می‌بینیم بعد از حضور شمار کمی از همکاران، کلاس بسته شده، با یک تماس مسئله را حل می‌کند. کلاس در وب‌سایت اسکای‌روم برگزار می‌شود.
محدوده قاب دوربین را از همکارم پرسیده‌ام. پشت سرم روی دیوار نقشه‌های برجسته قرار دارد. می‌دانم که نباید از آن محدوده خارج شوم و البته حواسم به هشدارهای او هم هست. صدا و تصویر کارگاه را با تلفنش دنبال می‌کند تا اگر مشکلی وجود داشت به من خبر بدهد. صدای کارگاه را هم روز گذشته امتحان کرده‌ایم.
کارگاه را در سه بخش اجرا می‌کنم: بررسی ابزارهای خواندن و نوشتن، گویاسازها و روزمرگی‌ها.
بعضی ابزارها با هم هم‌پوشانی دارند اما کار خوب پیش می‌رود. در میانه راه یکی از ابزارها را پیدا نمی‌کنم. بیش از یک ساعت از آغاز کلاس گذشته است. ده دقیقه آنتراکت می‌دهم. گوشی را خاموش می‌کنم. کلاس باز است و پیام‌ها می‌آیند اما صدا و تصویر من بسته شده. دنبال ابزار گمشده می‌گردیم که همکارم آن را می‌یابد. یک اسپیکر است که دانش‌آموزان برای خواندن فایل‌های صوتی از آن استفاده می‌کنند.
تمام دستگاه‌های شارژی را از یکی دو روز پیش، شارژ کرده‌ام. باطری‌ها را هم بررسی کرده‌ام.
زمان آنتراکت یک فنجان چای برایم می‌آورند. در کلاس کار کردن با دستگاه هشدار سر ریز مایعات را با همان فنجان چای به همکاران توضیح می‌دهم.
زمان کار با نوت‌تیکر، برای شرکت‌کنندگان سروده‌ای از قیصر امین‌پور را می‌خوانم و زمان نوشتن با دستگاه پرکینز مصرعی می‌نویسم و می‌خواهم آن را کامل کنند.
به کمک ساعت آموزشی، از اهمیت جهت‌یابی ساعتی می‌گویم و دو نمونه عصا را هم نشان می‌دهم. عصای کودک و عصای بزرگ‌سال با گوی غلتان. از اهمیت زاویه‌های ساعتی زمان راه رفتن با عصا برایشان می‌گویم. این که اگر عصا را در ساعت‌های ۱۱-۱ یا ۱۰-۲ حرکت دهیم، احتمال این که از مسیر مستقیم خارج شویم به حداقل می‌رسد.
کارت‌های لامسه، کتاب حسی – لمسی، مهره‌های درشت و ریز تمرین بریل، کتاب بریل، ذره‌بین صفحه‌ای، دستگاه درشت‌نما، لوح حساب انواع لوح نوشتاری تک‌رو ‌نویس، پشت‌و‌رو ‌نویس و دو‌رو ‌نویس یک خط در میان، لوح غلتک‌دار، قلم برای ساخت برچسب گویا، برگه‌های برچسب بریل، اسپیکر و رکوردِر، ابزار خیاطی مثل سوزن شیاردار و متر برجسته، ابزار بازی مثل منچ و مار – پله، شطرنج و انواع روبیک برجسته و حجمی، ابزارهایی هستند که در کارگاه بررسی می‌شوند. در پایان هم چند نرم‌افزار مهم و کاربردی برای افراد نابینا را معرفی می‌کنم.
واکنش‌های کاربران مرا دلگرم می‌کند. هدف، آشنایی همکاران با چگونگی بهره‌مندی از ابزارهاست. هدف این است که مربیان و معلمان با آگاهی بیشتری پذیرای دانش‌آموز نابینا باشند.
در یکی از بازخوردها کسی که خود را اولیای یک دانش‌آموز معرفی می‌کند، می‌گوید که خوشحال است که در این کارگاه حضور داشته و حالا آگاه‌تر از پیش به زندگی با فرزند نابینایش ادامه می‌دهد.
همکار نابینایی تماس می‌گیرد و می‌گوید که کلاس برایش باز نشده و تمام این سه ساعت را با گوشی تلفن از طریق لپ‌تاپ همکار دیگرش کارگاه را دنبال کرده است و تمام این پیام‌ها، احساس مسئولیت مرا بیشتر می‌کند. طی ده روز فیلم بلند را به بخش‌های کوتاه‌تر تقسیم می‌کنم و از طریق شبکه‌های اجتماعی در اختیار تمام جویندگان راه آموزش می‌گذارم.
باشد که یک نفر نسبت به روز گذشته با آگاهی بیشتری به آموزش و پرورش یک دانش‌آموز نابینا بپردازد.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-65ec2e4403782b3cdc2f.mp3,"فناوری، مروری بر برنامه حالت مطالعه: بهبود تجربه مطالعه برای کاربران کم‌بینا در اندروید
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا در ستون فناوری، با برنامه‌ای آشنا می‌شویم که افراد کم‌بینا می‌توانند با استفاده از آن در سیستم‌عامل اندروید، متون روی صفحه را با موتورهای متن به گفتار و بدون دردسر یادگیری اشاره‌های متعدد یک صفحه‌خوان مثل تاک‌بک بخوانند.
برنامه ریدینگ مُود یا حالت مطالعه از شرکت گوگل که برای سیستم‌عامل اندروید ارائه شده است، برنامه‌ای انقلابی برای کاربران کم‌بینای این سیستم‌عامل است. گسترش صفحه‌خوان‌هایی مانند تاک‌بک در دستگاه‌های اندرویدی، دسترسی‌پذیری اکثر دستگاه‌های هوشمند را برای کاربران نابینا به طور اساسی بهبود داده است. با این حال، برای کاربران کم‌بینا صفحه‌خوان ممکن است به دلیل دشواری در یادگیری نحوه استفاده و تمایل طبیعی آن‌ها به تکیه بر بینایی باقی‌مانده‌شان برای دیدن متن و تصاویر روی صفحه، بیشتر یک چالش باشد تا یک راه‌حل.
هم اندروید و هم آی‌اواس ویژگی‌هایی را ارائه می‌دهند که به کاربران کم‌بینا اجازه می‌دهد بدون نیاز به یادگیری تمام ژست‌های موردنیاز یک صفحه‌خوان، متن را به‌سرعت بخوانند. اندروید امکان سِلِکت تو اِسپیک یا انتخاب برای خوانده‌شدن را ارائه می‌دهد، درحالی‌که سیستم‌عامل آی‌اواس ویژگی اِسپیک اِسکرین یا خواننده صفحه را برای کاربران خود فراهم کرده است. ایده اصلی پشت هر دوی این ویژگی‌ها، این است که آن‌ها صفحه را از بالابه‌پایین می‌خوانند و کاربر می‌تواند خواندن را متوقف کرده و از سر بگیرد.
یکی از محدودیت‌های امکان انتخاب برای خوانده‌شدن در اندروید، حداقل برای کاربر، این است که این ویژگی ممکن است کل یک صفحه وب یا ایمیل را از ابتدا تا انتها نخواند؛ این ویژگی اغلب فقط آنچه را که در حال حاضر روی صفحه قابل‌مشاهده است می‌خواند. مطالعه‌کردن ادامه متن، مستلزم اسکرول‌کردن به پایین برای مشاهده بخش بعدی متن و فشردن دوباره دکمه پخش است که همیشه کار راحتی نیست و اغلب، باعث می‌شود بخشی از متن در هنگام خوانده‌شدن جا بیفتد.
قابلیت خواننده صفحه در آی‌اواس عملکرد نسبتاً بهتری در خواندن یک صفحه وب یا ایمیل از بالا به‌ پایین دارد؛ درحالی‌که هر دو ویژگی، خواندن را برای کاربران کم‌بینا که هنوز در استفاده از صفحه‌خوان مهارت ندارند، آسان‌تر می‌کند؛ اما هنوز در آن‌ها جای پیشرفت وجود دارد.
برنامه حالت مطالعه که یکی از ویژگی‌های دسترسی‌پذیری شرکت گوگل است، تجربه خواندن را برای کاربران کم‌بینا به طرز چشمگیری بهبود می‌بخشد.
حالت مطالعه برنامه‌ای است که می‌توان آن را از فروشگاه گوگل پلی دانلود کرد. اولین‌باری که حالت مطالعه را باز می‌کنیم، این برنامه به‌عنوان یکی از گزینه‌های میان‌بر دسترسی‌پذیری به دستگاه اضافه می‌شود؛ وقتی میان‌بر دسترسی‌پذیری فعال می‌شود، ویژگی‌هایی مانند بزرگ‌نمایی، انتخاب برای خواندن و حالا حالت مطالعه، در منویی موجود هستند که از طریق آیکونی در گوشه پایین سمت راست صفحه قابل‌دسترسی است.
با باز کردن یک صفحه وب یا ایمیل، حالت مطالعه با باز کردن میان‌بر دسترسی‌پذیری و انتخاب گزینه مربوط به حالت مطالعه فعال می‌شود. سپس حالت مطالعه متن را تقریباً در تمام صفحه ‌نمایش می‌دهد و یک فلش رو به‌ پایین در بالای پنجره برای بستن حالت مطالعه وجود دارد. سه آیکون کنترل در پایین صفحه ظاهر می‌شوند: تنظیمات، پخش/مکث و یک کنترل متغیر برای تنظیم اندازه فونت یا سرعت گفتار به‌صورت در لحظه.
با فعال‌کردن حالت مطالعه، متن با سبکی با تضاد رنگ بالا مطابق با سلیقه کاربر، ظاهر می‌شود که می‌توان آن را با فونت بزرگ‌تری خواند. با فعال‌کردن دکمه پخش/مکث، خوانده‌شدن متن روی صفحه از بالای صفحه به پایین با استفاده از موتور متن به گفتار شروع می‌شود. دکمه‌های جلو و عقب در دو طرف دکمه پخش/مکث امکان پیمایش جمله به جمله را فراهم می‌کنند.
با کلیک‌کردن روی نماد چرخ‌دنده در گوشه سمت چپ پایین صفحه‌نمایش، می‌توانید به تنظیمات دسترسی پیدا کنید؛ منوی تنظیمات دارای دو سربرگ است: نمایش و صدا.
در تنظیمات نمایش، کاربران می‌توانند رنگ‌های پس‌زمینه و پیش‌زمینه را از مجموعه‌ای از گزینه‌های نسبتاً استاندارد، از جمله سفید روی سیاه، سیاه بر روی زرد و سیاه بر روی سفید، با برجستگی‌های مختلف فونت تنظیم کنند. کاربران همچنین می‌توانند انتخاب کنند که حالت خواندن به طور پیش‌فرض از تم نمایش جاری سیستم‌عامل اندروید استفاده کند.
اندازه قلم را می‌توان هم از منوی تنظیمات و هم در لحظه با استفاده از عنصر موجود در پایین صفحه افزایش یا کاهش داد. اندازه متن را می‌توان برای نمایش فقط چند حرف در هر خط و ۴ تا ۷ خط روی صفحه‌نمایش افزایش داد که تعداد خط‌ها، به‌اندازه متن اصلی بستگی دارد. همچنین در صورت لزوم، می‌توان تنظیم کرد که خط‌های بلند از متن اصلی در حالت مطالعه به چند خط تبدیل شوند. فاصله بین خطوط نیز از منوی تنظیمات نمایش قابل‌تنظیم است.
برای کسانی که متن را با چشم می‌خوانند، یکی از ویژگی‌های خوب در منوی نمایش، گزینه خط کشیدن زیر متن جاری است. این ویژگی یک خط را در زیر بخشی از متن که در حال خوانده‌شدن است قرار می‌دهد که دنبال‌کردن محل جاری در متن را آسان‌تر می‌کند. در حال حاضر این گزینه صرفاً یا روشن یا خاموش است و انواع دیگر های‌لایت‌کردن یا رنگ‌های جایگزین را ندارد.
در بخش تنظیمات، در سربرگ صدا، کاربران می‌توانند سرعت پخش و موتور صوتی را انتخاب کنند. به طور پیش‌فرض، حدود ۱۱ صدای انگلیسی و یک صدای اسپانیایی موجود است. بسیاری از صداهای اضافی به زبان‌های مختلف نیز با انتخاب لینک دانلود قابل‌دانلود هستند. سرعت گفتار هم در اینجا تنظیم می‌شود. همچنین می‌توان سرعت را درحالی‌که دکمه پخش/مکث فعال شده است و برنامه در حال خواندن و اسکرول‌کردن متن روی نمایشگر است تنظیم کرد.
اگرچه یادگیری استفاده از حالت خواندن نسبتاً ساده است و تنظیم آن بر اساس ترجیحات کاربر فقط چند دقیقه طول می‌کشد، اما برنامه شامل یک آموزش است که هنوز جای بهبود زیادی دارد. آموزش بسیار مختصر است و به‌صورت کادرهای محاوره‌ای با اندازه فونت بسیار کوچک‌تر و تضاد رنگ کمتر نسبت به رابط اصلی ظاهر می‌شود.
کلاً حالت خواندن با بسیاری از برنامه‌ها و صفحات وب به‌خوبی کار می‌کند، اگرچه مواقعی وجود دارد که کاربر پیام «این محتوا قابل خواندن نیست» را دریافت می‌کند؛ این خطا به طور مداوم در برنامه پیام‌ها و زمانی که چندین ستون متن روی صفحه ظاهر می‌شود اتفاق می‌افتد. بااین‌حال، به نظر می‌رسد که این موضوع به برنامه مورداستفاده بستگی دارد، زیرا برخی از صفحات وب چند ستونی با موفقیت خوانده می‌شوند.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-143448b13c48ef821f2e.mp3,"پیک تندرستی، از ناهنجاری تا تندرستی پارت دوم
مینا خانی
دوستان همیشگی من سلام! در این شماره از پیک تندرستی همان گونه که به شما وعده داده شده بود، به بررسی و توضیح علائم دو عارضه شایع دیگر (سر به جلو و کف پای صاف) همچنین تمرینات اصلاحی خواهم پرداخت. دو عارضه‌ای که در افراد مختلف به ویژه بچه‌های دارای آسیب و اختلال بینایی بسیار شایع می‌باشد و اکثر افراد از وجود آن دو، ناآگاه هستند. با من همراه باشید.
سر به جلو چیست؟
در تعریف ساده به جلو آمدن غیرطبیعی سر نسبت به بقیه اجزای تنه گفته می‌شود.
چه عواملی باعث مراجعه افراد دارای آسیب و اختلال بینایی به پزشک یا مربی حرکات اصلاحی می‌شود؟
گردن درد، احساس درد و فشار در فک و دندان‌ها حتی احساس درد در پایین و زیر گوش‌ها
سردرد‌های عجیب و غریب حتی در ناحیه شقیقه‌ها
بازخوردهای بیرونی و همراه شدن عارضه‌های دیگری مثل شانه گرد شده و قوز
تحت فشار قرار گرفتن مهره‌ها و دیسک‌های گردن
قرار نگرفتن درست سر روی زمین به هنگام درازکشیدن به کمر
چرا سر به جلو در افراد دارای آسیب و اختلال بینایی شایع‌تر است؟
معمولاً افراد دارای آسیب و اختلال بینایی، در مدت زمان طولانی‌تری از تلفن همراه و لپ‌تاپ و دستگاه بریل استفاده می‌کنند یا برای افزایش تمرکز و دریافت اطلاعات از سیستم شنوایی و در دوستان کم‌بینا برای بهتر دیدن اجسام، حتی لمس بهتر اجسام سر را بیش از حد معمول به جلو می‌آورند که به علت تکرار این حرکت و مدت زمان قرارگیری این حالت، همچنین طبق مشاهدات من به علت ضعف عضلات آن نواحی از بدن، یا پیدا نکردن و نداشتن زاویه مناسب سر در اثر نبود بازخورد بیرونی و عدم آموزش به هنگام، موجب می‌شود این عارضه در آن‌ها بسیار شایع‌تر باشد.
کف پای صاف چیست؟
در تعریفی ساده، معمولاً به کاهش یا نبود قوس طبیعی کف پا اطلاق می‌شود که میزان و درجه آن در افراد مختلف، متفاوت می‌باشد. معمولاً شناخت آن برای پیشگیری و اصلاح بسیار مؤثر است.
علت‌های مراجعه چیست؟
بازخورد بیرونی با توصیف‌هایی مثل چرا کف پا و پاشنه خودت را می‌چرخانی یا کج روی زمین قرار می‌دهی
ساییدگی کفش‌ها و پاره شدن زودهنگام آن
درد‌های کف پایی گاهی گرفتگی و درد‌های ناشی از ساق پا
احساس خستگی در پاها
در برخی موارد تغییر شکل پاها و تأثیر بر راه رفتن
علت شیوع بیشتر این عارضه در افراد دارای آسیب و اختلال بینایی چیست؟
طبق مشاهدات من اضافه وزن در افراد به خصوص نسل جدید، یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌توان از آن یاد کرد؛ اما دلایلی مثل کاهش فعالیت بدنی، در دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی به علت محدودیت‌های حرکتی موجود، عامل مهم دیگر می‌باشد که به همراه آن، ما ضعف و کوتاهی یک سری عضلات در کف و مچ پا را مشاهده خواهیم کرد که عامل اصلی کف پای صاف می‌باشند. همچنین الگوهای راه رفتن محافظه کارانه و نادرست، استفاده از کفش و جوراب نامناسب، همگی به شیوع این عارضه دامن می‌زنند.
آیا می‌توان سر به جلو و کف پای صاف را با حرکات اصلاحی برطرف کرد؟
طبق توضیحات شماره قبلی، در مورد ساختاری و عملکردی بودن ناهنجاری‌ها همچنین شدت، نوع و درجه عواملی مثل سبک زندگی، استفاده از اندازه بالش یا نوع کفش، جنبه‌های ارثی و مادرزادی یا ناهنجاری‌های دیگری مثل چرخش در لگن و پا یا قوز و شانه‌های گرد شده، می‌توانند در روند برطرف شدن این ناهنجاری‌ها اثرگذار باشند. بر اساس مشاهدات من اکثر عوامل ایجاد شده در مراجعان، ناشی از ضعف یا کوتاهی عضلات می‌باشد و در کوتاه مدت قابلیت اصلاح و بهبود دارند. قابل ذکر است که در درجات شدید و ساختاری بودن، طبق صلاحدید پزشک، استفاده از کفی در کفش و حتی جراحی توصیه می‌شود که در حیطه کاری یک مربی حرکات اصلاحی نیست.
تمرینات
به کمر دراز بکشید. سر خود را روی زمین قرار دهید، بدون اینکه سر را از روی زمین بلند کنید، چانه خود را به سینه نزدیک کنید؛ تا جایی که احساس کشش داشته باشید؛ سپس رها کنید.
تمرین قبلی را در حالت ایستاده و تکیه داده شده به دیوار، در‌حالی‌که یک حوله تا شده پشت گردن خود قرار می‌دهید نیز می‌توانید اجرا کنید.
به شکم دراز بکشید؛ پیشانی را روی زمین قرار دهید؛ در‌حالی‌که چانه را به سینه نزدیک کرده‌اید، آرام سر خود را به سمت بالا بیاورید و دوباره پیشانی را روی زمین بگذارید.
در حالت چهار دست و پا قرار بگیرید؛ به آرامی سر خود را به سینه نزدیک کنید و سپس به آرامی آن را بالا و به عقب بیاورید.
بایستید؛ پاها را کمی از هم فاصله دهید؛ روی انگشتان و سینه هر دو پا بالا آمده، سپس به پایین برگردید. دقت کنید حتماً حرکت آرام انجام شود.
یک پارچه یا حوله زیر کف پای خود پهن کنید. حالا انگشتان پای خود را خم کرده پارچه را جمع کنید و سپس انگشتان را باز کنید.
در حالت ایستاده یا نشسته، کف پای خود را روی یک بطری قرار دهید و با کمی فشار به سمت جلو و عقب حرکت دهید.
در راه پله بایستید؛ پاشنه پاهای خود را از پله بیرون نگه دارید. تا جایی که می‌توانید پاشنه پا را به سمت پایین فشار دهید و سپس روی انگشتان و سینه پا بالا بروید. برای حفظ تعادل دیوار یا نرده‌ها را بگیرید.
نکته پایانی
لازم به ذکر است که تمرین‌ها، برای تمام گروه‌های سنی مناسب‌سازی شده است و در صورت نیاز به حرکات اختصاصی، بهتر است به متخصص‌های مربوطه مراجعه کنید.
پیشنهاد می‌شود تمرینات این شماره را با توجه به آمادگی بدنی خود، در ۳ ست و ۱۰ تا ۱۲ تکرار شروع کنید و به‌تدریج تعداد تکرارها را به ۱۵ تکرار برسانید. یادتان باشد که انجام صحیح حرکات، از تعداد تکرارها مهم‌تر است.
سر به جلو و کف پای صاف دو ناهنجاری شایع اما قابل توجه هستند که اگر به موقع شناخته شوند، می‌توان از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کرد؛ پس توجه به وضعیت بدن، اصلاح عادت‌های روزمره نقش مهمی در برطرف کردن یا حتی پیشگیری این ناهنجاری‌ها دارند؛ پس، لطفاً این نشانه‌ها را جدی بگیرید و از بدنتان بهتر محافظت کنید.
امیدوارم مطالب این شماره برایتان مفید بوده باشد. منتظر بازخوردهای سازنده شما هستم. مثل همیشه دوستتان دارم؛ شاد و پیروز باشید."
audio/mana-65271e47e5714e83fe08.mp3,"رد پای نابینایان در آثار ادبی، سایه باد؛ رمانی درباره کتاب‌ها، خاطره‌ها و انسان‌هایی که فراموش نمی‌شوند
حسین آگاهی
گاهی یک کتاب فقط داستانی برای سرگرم شدن نیست؛ بلکه دری است که به جهانی دیگر گشوده می‌شود. سایه باد، اثر ماندگار کارلوس روییس سافون، از همان رمان‌هایی است که خواننده را نه فقط با یک معما، بلکه با جهانی سرشار از عشق، خاطره، سیاست، کتاب و راز روبه‌رو می‌کند. رمانی که از نخستین صفحه، بوی کاغذهای کهنه، کتاب‌فروشی‌های قدیمی و خیابان‌های مه‌آلود بارسلونا را با خود به همراه دارد.
ماجرا از سال ۱۹۴۵ آغاز می‌شود؛ زمانی که دنیل سمپره، پسر نوجوان یک کتاب‌فروش، به مکانی اسرارآمیز به نام «گورستان کتاب‌های فراموش‌شده» قدم می‌گذارد. او در میان هزاران کتاب، رمانی به نام سایه باد نوشته نویسنده‌ای گمنام، خولیَن کاراکس، را برمی‌گزیند. انتخابی که به ظاهر ساده است، اما او را وارد سفری می‌کند که گذشته و حال، عشق و جنایت، و واقعیت و خیال را به هم پیوند می‌زند.
در میان شخصیت‌های پرشمار رمان، کلارا بارسلو حضوری کوتاه اما بسیار تأثیرگذار دارد. او دختر جوانی است که بینایی خود را از دست داده و همراه عمویش، گوستاوو بارسلو، یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌داران کتاب‌های کمیاب بارسلونا زندگی می‌کند.
دنیل که شیفته شخصیت آرام و وقار کلارا شده است، بارها به خانه او می‌رود تا برایش کتاب بخواند. این نشست‌های کتاب‌خوانی، از زیباترین و انسانی‌ترین بخش‌های آغاز رمان به شمار می‌آیند. در این صحنه‌ها، سافون نابینایی را نه به عنوان عنصری ترحم‌برانگیز، بلکه به عنوان شیوه‌ای متفاوت از ارتباط با جهان به تصویر می‌کشد.
کلارا جهان را بیش از آنکه با چشم ببیند، با گوش، حافظه و تخیل می‌شناسد. او هنگام شنیدن کتاب، تنها شنونده‌ای منفعل نیست؛ بلکه با دقت، حساسیت و دریافت عمیق خود، به متن جان تازه‌ای می‌بخشد. رابطه او و دنیل نشان می‌دهد که خواندن، صرفاً دیدن واژه‌ها نیست؛ بلکه تجربه‌ای مشترک است که میان صدای راوی و ذهن شنونده شکل می‌گیرد.
برای خواننده نابینا، این بخش‌های رمان آشنا و دلنشین‌اند. بسیاری از نابینایان، پیش از گسترش کتاب‌های گویا و فناوری‌های امروزی، ادبیات را از طریق صدای دیگران تجربه کرده‌اند؛ تجربه‌ای که در رابطه دنیل و کلارا با ظرافت بازآفرینی شده است. سافون بدون آنکه درباره نابینایی سخنرانی کند، نشان می‌دهد که ادبیات می‌تواند پلی میان دو انسان باشد؛ پلی که در آن، دیدن شرط اصلی درک و لذت بردن از یک داستان نیست.
آنچه کلارا را از بسیاری از شخصیت‌های نابینای ادبیات متمایز می‌کند، عادی بودن اوست.
سال‌هاست که در ادبیات، نابینایان معمولاً در یکی از دو قالب کلیشه‌ای تصویر می‌شوند؛ یا انسان‌هایی با توانایی‌های خارق‌العاده که گویی نابینایی باعث شده حس‌های فراطبیعی پیدا کنند، یا افرادی که زندگی‌شان سراسر رنج، درماندگی و افسردگی است و نابینایی تمام هویتشان را تعریف می‌کند. سافون تا حد زیادی از هر دو کلیشه فاصله گرفته است.
کلارا نه استعداد شگفت‌انگیزی دارد که قرار باشد جای خالی بینایی را با آن پر کند و نه زندگی‌اش در غم نابینایی خلاصه شده است. او کتاب دوست دارد، موسیقی می‌آموزد، با دیگران معاشرت می‌کند، احساسات و علایق شخصی خود را دارد و مانند بسیاری از انسان‌های هم‌سن‌وسالش درگیر روابط عاطفی است. نابینایی برای او یکی از ویژگی‌های زندگی است، نه تمام زندگی.
از این منظر، کلارا به شخصیتی واقعی شباهت دارد تا نمادی برای برانگیختن ترحم یا تحسین.
البته یک نکته در پرداخت این شخصیت، رنگ و بوی کلیشه دارد. سافون نشان می‌دهد که کلارا برای شناخت افراد، اصرار دارد صورت آن‌ها را با دست لمس کند. این تصویر در آثار داستانی بارها تکرار شده، اما با واقعیت زندگی بیشتر نابینایان همخوانی ندارد. نابینایان برای شناختن دیگران نیازی به لمس چهره افراد ندارند و چنین رفتاری نه یک مهارت رایج، بلکه اگر هم دیده شود، استثنایی و وابسته به ویژگی‌های شخصی یک فرد است، نه معلولیت او. شناخت انسان‌ها برای نابینایان، مانند دیگران، بیشتر از طریق صدا، شیوه سخن گفتن، رفتار، شخصیت و تجربه معاشرت شکل می‌گیرد تا لمس صورت.
با این حال، این تنها نکته‌ای است که می‌توان آن را کلیشه‌ای دانست و در مجموع، تصویر سافون از کلارا واقع‌بینانه‌تر از بسیاری از نمونه‌های مشابه در ادبیات است.
نکته جالب دیگر این است که سافون، از قرار دادن شخصیت نابینا بر سکوی تقدس نیز پرهیز می‌کند. در بسیاری از داستان‌ها، شخصیت نابینا انسانی کاملاً پاک، بی‌میل به لذت‌های معمول زندگی و گویی جدا از احساسات و خواسته‌های انسانی تصویر می‌شود. اما کلارا چنین نیست. او زنی جوان است که احساسات عاطفی دارد، می‌تواند جذب مردی شود که دوستش دارد و حتی برای جلب توجه او تلاش کند. نابینایی برای او مانعی در تجربه عشق، میل، انتخاب یا لذت بردن از زندگی نیست. البته این به معنای آن نیست که سافون شخصیتی بی‌بند ‌و بار یا منفی خلق کرده باشد؛ بلکه او را همچون انسانی معمولی با خواسته‌ها، ضعف‌ها و انتخاب‌های شخصی به تصویر می‌کشد. شاید همین نگاه انسانی و دور از اغراق، کلارا را به یکی از باورپذیرترین شخصیت‌های نابینای ادبیات معاصر تبدیل کرده باشد.
یکی دیگر از شخصیت‌های فراموش‌نشدنی رمان، خود شهر بارسلوناست. خیابان‌های سنگ‌فرش، کوچه‌های مه‌آلود، کتاب‌فروشی‌های قدیمی، عمارت‌های متروک و کافه‌های ساکت، چنان زنده توصیف شده‌اند که گویی شهر نیز همانند شخصیت‌های داستان احساس، حافظه و سرنوشت دارد.
فضای رمان آمیزه‌ای از داستان معمایی، عاشقانه، تاریخی و گوتیک است. با این حال، برخلاف بسیاری از آثار معمایی، سافون تنها در پی غافلگیر کردن خواننده نیست؛ او آرام‌آرام لایه‌های شخصیت‌ها را کنار می‌زند و نشان می‌دهد که هر انسان، گذشته‌ای دارد که بر تمام انتخاب‌های آینده‌اش سایه می‌اندازد.
با این همه، سایه باد تنها به خاطر شخصیت‌هایش ماندگار نشده است؛ سافون در این رمان، خودِ ادبیات را به قهرمان اصلی داستان تبدیل می‌کند. او نشان می‌دهد که کتاب‌ها فقط مجموعه‌ای از کلمات نیستند؛ هر کتاب حافظه‌ای زنده است که می‌تواند زندگی انسان‌ها را به هم پیوند بزند، گذشته را از دل فراموشی بیرون بکشد و حتی سرنوشت کسانی را که سال‌ها بعد آن را می‌خوانند، تغییر دهد.
این کتاب را نخستین بار علی صنعوی به فارسی ترجمه کرده و انتشارات نیماژ در سال 1399 به چاپ رسانده است."
audio/mana-beaf0b6288be41911dfd.mp3,"ترجمه، کار داوطلبانه با وجود آسیب بینایی، یافتن هدف و رسالت اجتماعی
سارا شاهپورجانی
اشتیاق به کمک کردن به دیگران، صرفاً به این دلیل که وضعیت بینایی تغییر کرده، از بین نمی‌رود؛ اما شاید این سؤال پیش بیاید که چطور می‌توان با این شرایط به کار داوطلبانه ادامه داد. در این شماره از نشریه نسل مانا در اپیزودی از هدلی پرزنت با چار کوک (Char Cook) و لیندا جنکینز (Linda Jenkins) همراه می‌شویم تا درباره کار داوطلبانه با وجود آسیب بینایی بشنویم؛ گفت‌وگویی که یادآوری می‌کند ارزش وجودی انسان به میزان بینایی‌اش گره نخورده است و همیشه راه‌هایی برای اثرگذاری در جامعه وجود دارد.
من ریکی انگر هستم و این پادکست هدلی است. چار، لیندا، به برنامه خوش آمدید.
چار و لیندا: خیلی ممنونم. از اینکه برای حضور در این برنامه دعوت شدم، خوشحالم.
ریکی انگر: خیلی مشتاقم تا درباره هر یک از شما و مسیرتان در کارهای داوطلبانه بیشتر بدانم. برای شروع، چطور است هر کدام کمی از خودتان بگویید؛ تا جایی که راحتید از مسیر کاهش بینایی‌تان تعریف کنید.
لیندا جنکینز: فکر می‌کنم کار داوطلبانه را زمانی شروع کردم که مادرم من را در این مسیر قرار داد. ۱۴ سالم بود که مادرم گفت چند نفر در پناهگاهی به کمک نیاز دارند. وقتی ۱۶ سالم شد، به‌عنوان نیروی داوطلب در بیمارستان مشغول شدم. بیشترِ عمرم کاملاً بینا بودم. کارهای داوطلبانه هم انجام می‌دادم و خانواده‌ام هم در سطح محله فعالیت‌های داوطلبانه داشتند. تا ۵۰ سالگی تشخیص بیماری آر‌پی (RP) را دریافت نکرده بودم. وقتی بیماری‌ام تشخیص داده شد، دیگر رانندگی را کنار گذاشته بودم؛ همان موقع بود که واقعاً با مشکلاتی مواجه شدم که ناشی از ناتوانی‌ام در دیدن بود.
ریکی: پس به نظر می‌رسد کار داوطلبانه همیشه بخشی از وجود تو بوده. چار، فکر می‌کنم مسیر تو کمی متفاوت بوده.
چار کوک: من هم آر‌پی (تحلیل شبکیه) دارم و از هفت‌سالگی شروع به از دست دادن بینایی‌ام کردم. چند سالِ اول را با ناراحتی زندگی کردم، تا اینکه متوجه شدم می‌توانم هم نابینا باشم و هم شاد. اولین آشنایی من با کار داوطلبانه، زمانی بود که یک آگهی رادیویی شنیدم که از مردم می‌خواستند برای پاسخگویی به خط تلفن بحران داوطلب شوند. به مصاحبه رفتم، گفتند یک فرد نابینا عملاً نمی‌تواند این کار را انجام دهد. من گفتم: «به من یک فرصت بدهید» و در نهایت توانستم.
چیزی که مرا تغییر داد، در طول دوره آموزشی برای خط بحران اتفاق افتاد. نکته‌ای که من را دگرگون کرد، این بود که گفتند یکی از پادزهرها و راهکارهای اصلیِ مقابله با افسردگی، این است که به سمت دیگران دست یاری دراز کنی و برای کسی کاری انجام دهی.
ریکی: این واقعاً شگفت‌انگیز است. تو همیشه یا کاملاً نابینا بودی یا در مقطعی کمی بینایی داشتی؛ اما لیندا، تو خیلی دیرتر و بعد از اینکه قبلاً کارهای داوطلبانه انجام داده بودی، شروع به از دست دادن بینایی‌ات کردی. آیا این موضوع روی طرز فکرت تأثیر گذاشت؟
لیندا: جالب اینجاست که تنها وجه اشتراک من و چار این است که من هم در یک سرویس تلفنی بحران داوطلب بودم و این کار را شش سال و نیم انجام دادم. خوبی‌اش این بود که با وجود از دست دادن بینایی‌ام، نیازی نبود مردم یا واکنش‌هایشان را ببینم چون ارتباط تلفنی بود.
ریکی: و بعد، وقتی به زمان بازنشستگی نزدیک می‌شدی، چه فکری می‌کردی درباره اینکه چطور می‌توانی به کار داوطلبانه ادامه دهی؟ یا اصلاً می‌توانی؟
لیندا: همیشه گوشه ذهنم به این فکر می‌کردم که دوست دارم در دوران بازنشستگی‌ام، در بخش مراقبت‌های معنوی بیمارستان به‌صورت داوطلبانه کار کنم. اما هر چه به سن بازنشستگی نزدیک‌تر می‌شدم و بینایی‌ام کمتر می‌شد، با خودم فکر می‌کردم که باید آن را از فهرست آرزوهایم خط بزنم. خوشبختانه دوستان خوبی داشتم که می‌گفتند: «داری چه کار می‌کنی؟ چرا نمی‌توانی انجامش دهی؟» من می‌گفتم: «نمی‌توانم ببینم» و می‌دانستم که بخش بزرگی از ارتباط رودررو به زبان بدن و حالت‌های چهره بستگی دارد. گفتم: «نه، دیگر از پس این کار برنمی‌آیم» اما آن‌ها اصرار کردند که: «حداقل امتحانش کن» بنابراین، دوره را گذراندم و قبول شدم. بیش از هشت سال و نیم، حداقل هفته‌ای یک روز در بیمارستان داوطلب بودم و به بیماران سر می‌زدم. کشف کردم که کار داوطلبانه به زندگی‌ام نظم و هدف می‌دهد.
ریکی: چار، وقتی به کار داوطلبانه فکر می‌کنید، این روند چگونه است؟
چار: من متوجه شده‌ام که معمولاً خودم زودتر از اینکه کسی به من پیشنهادی بدهد، فرصت‌ها را پیدا می‌کنم. بعد ممکن است بپرسند: «اما با وجود آسیب بینایی چطور می‌خواهی این کار را انجام دهی؟» و پاسخ من این است: «بگذارید درباره کاربرد فناوری برایتان بگویم یا از تجربیاتم در ارتباط با مردم، آشپزی یا هر چیز دیگری حرف بزنم» من معمولاً راهکارهای خودم را روی میز می‌گذارم و منتظر دیگران نمی‌مانم.
ریکی: لیندا، تو چطور؟
لیندا: خوشبختانه دوستی داشتم که او هم در بیمارستان داوطلب بود. او گفت: «من می‌آیم دنبالت و برت می‌گردانم» من با استفاده از دستگاه ضبط‌کننده‌ام، نام و شماره اتاق بیمارانی را که قصد ملاقاتشان را داشتم، ضبط می‌کردم. روش دیگرم این بود که وقتی با کارکنان بیمارستان آشنا شدم، در راهروها که قدم می‌زدم، گاهی کسی می‌گفت: «هی لیندا، می‌توانی به فلان بیمار در فلان اتاق سر بزنی؟» گاهی پیش می‌آمد که آن بیمار یا یکی از اعضای خانواده‌اش در حال از دست دادن بینایی‌شان بودند. در این مواقع، من منابع کاربردی معرفی می‌کردم و همدلی می‌کردم؛ چون خودم هم آن مسیر را طی کرده بودم.
ریکی: هر دوی شما هنوز هم کار داوطلبانه انجام می‌دهید.
چار: محبوب‌ترین کارم زمانی شروع شد که در سال ۲۰۲۰ کرونا شیوع پیدا کرد. خواهرم به من گفت: «باید کاری کنیم» ما تصمیم گرفتیم سوپ خانگی درست کنیم. من نابینا هستم و او بیناست. من سوپ را درست می‌کردم و او فهرست پخش را آماده می‌کرد. الان هم گاهی به آشپزخانه می‌روم، هفت هشت لیتر سوپ درست می‌کنم و به کسانی که می‌دانم نیاز دارند می‌دهم. این کار زندگی مرا از نظر عاطفی، اجتماعی و جسمی غنی‌تر کرده است.
لیندا: من هم کاملاً درک می‌کنم که این کار به زندگی من نظم و هدف می‌دهد. وقتی فهمیدم که قطعاً دارم نابینا می‌شوم، مدتی دچار افسردگی شدم. اما بعد یک بار در کلیسا گفتم: «کاری هست که بتوانم کمک کنم؟» گفتند: «خب، می‌توانی ظرف‌ها را خشک کنی؟» گفتم: «بله، حتماً» وقتی مردم مرا شناختند و فهمیدند که برای کمک آماده‌ام، پیشنهادهای بیشتری دادند. همین ارتباطات به زندگی‌ام هدف و معنا داد و به من ثابت کرد که دیگر بی‌فایده نیستم.
یک بار پزشک چشمم تماس گرفت و گفت: «ما در شورای مشورتی بیماران یک جای خالی داریم. جلسات در زوم برگزار می‌شود؛ علاقه‌مندی؟» من هم قبول کردم و الان ۱۵ سال است که در آن شورا هستم.
چار کوک: لیندا، فکر نمی‌کنی بودن در کنار آدم‌ها باعث می‌شود هویت واقعیِ تو برایشان برجسته شود و مسئله نابینایی به حاشیه برود؟
لیندا: کاملاً موافقم. من با نابینایی‌ام تعریف نمی‌شوم؛ بلکه مرا به‌عنوان یک دوست می‌شناسند.
ریکی: اگر کسی الان با خودش بگوید: «من از پسِ این کار برنمی‌آیم، دوست دارم کمک کنم اما نمی‌توانم»، به او چه می‌گویید؟
چار: می‌خواهم به هر شنونده‌ای که با افت بینایی مواجه است بگویم: «شما ارزشمندید» شاید شما کسی هستید که همیشه تولد آدم‌ها یادتان می‌ماند؛ شاید بتوانید در مهمانی‌های محله، بهترین غذایتان را بپزید. ارزش‌ها و استعدادهایتان را بشناسید و روی همان‌ها سرمایه‌گذاری کنید. من روی کتاب‌هایم برچسب بریل می‌زنم و نامه‌هایی می‌فرستم با این مضمون که «وقتی مرا می‌بینید، یادتان نرود با من حرف بزنید» انجام این کارها نابینایی را عادی‌سازی می‌کند.
لیندا: صد درصد موافقم. یک بار که داشتم دوره‌های آموزش خط بریل هدلی را می‌گذراندم، تصمیم گرفتم اسم چند نفر از بچه‌های محله را روی کارت‌های کوچکِ بریل بنویسم. بچه‌ها عاشقش شدند! وقتی بچه‌ها راحت باشند، خانواده‌ها هم راحت می‌شوند.
ریکی: برای جمع‌بندی، اگر کسی واقعاً دلش می‌خواهد داوطلب شود اما نمی‌داند از کجا شروع کند، چطور می‌تواند استعدادهایش را کشف کند؟
چار: بهترین راه این است که به این فکر کنید: «دوست دارم چه کاری انجام دهم؟» اگر از حرف زدن با آدم‌ها خوشتان نمی‌آید، پس این کاری نیست که باید انجام دهید. به سراغ کاری بروید که می‌شناسید و دوستش دارید، و از همان‌جا شروع کنید.
لیندا: با دوستانتان صحبت کنید و بگویید: «دلم می‌خواهد مشارکت بیشتری در جامعه داشته باشم. پیشنهادی دارید؟» آن‌ها شما را خیلی خوب می‌شناسند و می‌دانند چه کاری از دستتان برمی‌آید. گوش دادن به ایده‌های دیگران باعث می‌شود به چیزهایی فکر کنید که شاید قبلاً به ذهنتان نرسیده بود.
ریکی: چقدر جالب است که هیچ‌کدامتان نگفتید «به این فکر کنید که چه کاری می‌توانید انجام دهید»، چون همین کلمه می‌تواند محدودکننده باشد. در عوض گفتید: «دوست دارم چه کار کنم؟» این عالی‌ترین زاویه دید است. از هر دوی شما بی‌نهایت ممنونم.
یادداشت مترجم
فعالیت داوطلبانه، چه در قالب سازمان‌های مردم‌نهاد، انجمن‌های نابینایان در ایران، و چه در سطح محله، دوستان و خانواده، یکی از بهترین و مؤثرترین راه‌ها برای خروج از انزوا و بازتعریف توانمندی‌های ماست. وقتی به‌جای تمرکز بر محدودیت‌ها، با تکیه بر کارهایی که «دوست داریم» پیش می‌رویم، نه‌تنها حس ارزشمندی و هدفمندی را به زندگی خود برمی‌گردانیم، بلکه به جامعه نشان می‌دهیم که آسیب بینایی تنها یک ویژگی است، نه مانعی برای همدلی و اثرگذاری.
بیایید از قدم‌های کوچک شروع کنیم، از ارتباط با آدم‌ها نترسیم و با حضور فعالانه‌مان، نابینایی را در جامعه عادی‌سازی کنیم. هر کدام از ما استعدادی داریم که دنیای پیرامونمان تشنه آن است.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: HadleyHelps.org
مترجم: سارا شاهپورجانی"
audio/mana-ea3c30f31756909b50b7.mp3,"کارآفرین، کارآفرینی فراتر از محدودیت‌ها، قسمت دوم
داوود خلیل‌آبادگان
با درود به شما مخاطبان گرامی، در ادامه مباحث کلی مربوط به کارآفرینی با ما همراه باشید.
6) باورمندی عمیق و اعتقاد قلبی و عملی به اینکه کارهای بزرگ با گام‌های کوچک آغاز می‌شوند
اگر مطالعه هر چند گذرا، در زندگی مدیران و صاحبان شرکت‌های بزرگ و غول‌های اقتصادی معروف ایران و جهان داشته باشیم، متوجه می‌شویم که اکثر آن‌ها از دست‌فروشی و یا فعالیت در کارگاه‌های کوچک زیرزمینی و حتی به اصطلاح زیر پله‌ای، به جایگاه‌های بلند و رفیع دست یافته‌اند؛ خوب است در همین‌جا، فهرستی کوتاه از این نمونه‌های فراوان را پیش روی شما عزیزان قرار دهیم تا خودتان با مطالعه در جزئیات سرگذشت آن‌ها، دریابید که از کجا به کجا رسیده‌اند:
در ایران:
الف) زندگی برادران خیامی، اولین و بزرگ‌ترین خودروساز در حدود شصت سال پیش
ب) زندگی‌نامه احد عظیم‌زاده، مالک بزرگ صنعت فرش و قالی‌بافی
ج) یونس ژاله، مالک مجموعه کارخانه‌های شیرین عسل (فعال بین‌المللی در صنایع غذایی و شکلات‌سازی)
د) زندگی‌نامه معلول موفق، آقای محمد موسوی که علی‌رغم معلولیت شدید از نوع ضایعه نخاعی، مالک و سهام‌دار عمده کارخانه محصولات بهداشتی – آرایشی شرکت فیروز بوده و هم‌اکنون، با به کارگُماری صدها نفر از افراد معلول و خانواده‌های آن‌ها، به تولید و صادرات ده‌ها نوع محصول بهداشتی – آرایشی مشغول است؛ این کارخانه هم اکنون در شهر صنعتی الوندِ استان قزوین واقع می‌باشد.
ه) اگر حمل بر خودستایی نباشد، شخص اینجانب موفقیت‌های نسبی خودم را در زندگی اداری، اجتماعی و اقتصادی، مدیون تجارب و اندوخته‌های سال‌های دست‌فروشی‌ام در ایام نوجوانی می‌باشم.
در عرصه بین‌المللی:
زندگی‌نامه افرادی همچون:
ب) برادران اچ پی، بنیان‌گذاران شرکت کامپیوتری اچ پی
د) سرگذشت نویسنده کتاب معروف «سنگ‌فرش هر خیابان از طلاست» کیم وو جونگ، که مؤسس و بنیان‌گذار چندین شرکت و کارخانه بزرگ، از جمله مجموعه کارخانه‌های دِوو می‌باشد.
7) مراجعه به یک مشاور حرفه‌ای و شغلی، با هدف انجام تست شخصیت و رغبت‌سنجی شغلی
بدیهی است انجام و اجرای این دو تست، می‌تواند کمک بزرگی در جهت آگاهی هر چه بیشتر هر کدام از ما، نسبت به نوع شخصیت و علایق و سلایق شغلی نموده و زوایای پنهان وجودی و استعدادهای نهفته ما را، هر چه بیشتر آشکار سازد. مشاور شغلی، با استفاده از نتایج و تحلیل تست‌های مربوطه، در مسیر کشف استعدادها، ما را یاری نموده و در رساندن آن‌ها از مرحله بالقوه به مرحله بالفعل ما را کمک می‌نماید. در این مرحله، ما بهتر می‌فهمیم که آیا انسانی کمال‌گرا هستیم و یا مسامحه گر و آسان‌گیر؛ خونسرد هستیم و یا برعکس؛ گشاده‌دست هستیم و یا احیاناً مقتصد؛ از سعه‌صدر برخورداریم و یا احتمالاً کم‌حوصله و تندخو؛ اهل ریسک و خطر هستیم و یا محتاط و ملاحظه‌کار؛ در شخصیت و ذات ما جنبه مدیریتی غالب است و یا احیاناً ویژگی اجرایی آن به چشم می‌خورد؛ خوانندگان گرامی می‌توانند برای فهم و درک هر چه بیشتر هر کدام از این مفاهیم، به مطالعه مقالات و کتب مربوط با موضوع بپردازند.
۸) این واقعیت را بپذیریم که قرار بر این نیست که همه دوستان نابینا حتماً در ادارات دولتی و سازمان‌ها مشغول به کار شوند
به عنوان آخرین نکته در این بخش از سخن، قبول کنیم که تنها فرصت شغلی، لزوماً استخدام در نهادهای رسمی نیست؛ مخصوصاً در شرایط کنونی کشور ما، که بحث خصوصی‌سازی و چابُک‌سازی بدنه سازمان‌های دولتی، بسیار داغ و جدی می‌باشد. با توجه به موضوع بند پیشین، یعنی آشنایی با تست‌های شخصیت، در شماره‌های بعد به معرفی مشاغل غیر از کارهای دولتی می‌پردازیم.
ادامه دارد…"
audio/mana-1a2171fb1cabb04c9715.mp3,"مناسب‌سازی، حلقه مفقوده استقلال نابینایان در مراکز اقامتی
سید حمید میرغفاری و داریوش جوادی
برای بسیاری از افراد نابینا و کم‌بینا، سفر تنها فرصتی برای تفریح یا تغییر محیط نیست؛ بلکه، تجربه‌ای ارزشمند برای حضور در اجتماع، تقویت روحیه، دیدار با دوستان و کسب استقلال بیشتر در زندگی روزمره است؛ سفرهای گروهی، به‌ویژه سفرهای زیارتی، همواره از محبوب‌ترین برنامه‌های جامعه نابینایان بوده و نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی آنان ایفا می‌کند.
در همین راستا، سازمان بهزیستی کشور طی سال‌های گذشته با راه‌اندازی و توسعه مراکز اقامتی و اردوگاهی ویژه افراد دارای معلولیت، گام‌های مؤثری برداشته است. ایجاد چنین مراکزی، به‌ویژه در شهر مقدس مشهد، این امکان را فراهم کرده تا مددجویان با هزینه‌ای مناسب و در فضایی آرام، از فیض زیارت بارگاه منور حضرت امام رضا (ع) بهره‌مند شوند؛ یکی از این مراکز، هتل رئوف در خیابان وحدت مشهد است که در فاصله‌ای حدود پانزده دقیقه پیاده‌روی از حرم مطهر قرار دارد؛ این هتل از نظر مناسب‌سازی فیزیکی، وضعیت قابل قبولی دارد. وجود مسیرهای مناسب برای تردد افراد دارای معلولیت، استفاده از کف‌پوش‌های برجسته و طراحی نسبتاً مناسب فضاهای عمومی، نشان می‌دهد که در زمان احداث یا بازسازی مجموعه، به موضوع دسترس‌پذیری توجه شده است. با این وجود، تجربه اقامت در این مجموعه نشان می‌دهد که هنوز برخی نیازهای نابینایان و کم‌بینایان در آن به طور کامل دیده نشده است. این کاستی‌ها شاید در نگاه نخست جزئی به نظر برسند، اما در عمل می‌توانند استقلال فرد را کاهش داده و او را ناگزیر از همراهی دائمی یک فرد بینا کنند؛ در حالی که فلسفه مناسب‌سازی، افزایش استقلال افراد دارای معلولیت است؛ نخستین مسئله، دسترسی به خیابان اصلی و مسیر منتهی به حرم مطهر است؛ خروج از هتل و رسیدن به مسیر اصلی، به دلیل پیچ‌وخم‌های موجود، برای بسیاری از نابینایان، افراد کم‌بینای شدید و حتی کاربران ویلچر آسان نیست. به نظر می‌رسد اختصاص یک سرویس ایاب و ذهاب مانند ون یا میدِل‌باس در ساعات مشخص، به‌ویژه هم‌زمان با وعده‌های نماز، بتواند این مشکل را تا حد زیادی برطرف کند. این شیوه سال‌هاست در بسیاری از هتل‌های مشهد اجرا می‌شود و تجربه موفقی نیز داشته است.
موضوع مهم دیگر، مناسب‌سازی آسانسورهاست؛ آسانسورهای یک مرکز اقامتی باید امکان استفاده مستقل را برای همه فراهم کنند، اما در این مجموعه، سامانه اعلام صوتی طبقات یا فعال نیست یا با صدایی بسیار ضعیف عمل می‌کند. در نتیجه، فرد نابینا در تشخیص طبقه مورد نظر با مشکل مواجه می‌شود.
از سوی دیگر، شماره اتاق‌ها فاقد برچسب بریل هستند و کارت‌های ورود به اتاق نیز هیچ علامت برجسته‌ای برای تشخیص جهت صحیح قرارگیری ندارند. این در حالی است که افزودن یک برچسب بریل یا یک نشانگر برجسته روی کارت‌ها، هزینه‌ای بسیار اندک دارد اما تأثیر چشمگیری در افزایش استقلال افراد نابینا خواهد داشت.
یکی دیگر از چالش‌های مهم، سیستم کنترل سرمایش و گرمایش اتاق‌هاست. استفاده از پنل‌های کاملاً لمسی، بدون هیچ‌گونه دکمه برجسته، بازخورد صوتی یا نشانه قابل تشخیص، باعث شده است که افراد نابینای مطلق عملاً نتوانند به‌تنهایی دمای اتاق را تنظیم کنند. در دنیای امروز که فناوری‌های دسترس‌پذیر به‌سرعت در حال گسترش هستند، انتظار می‌رود تجهیزات مورد استفاده در مراکز ویژه افراد دارای معلولیت نیز با نیازهای کاربران هماهنگ باشند.
در کنار این موارد، کیفیت خدمات غذایی نیز از جمله موضوعاتی است که به گفته بسیاری از مهمانان، نیازمند بازنگری و ارتقای کیفیت است تا سطح خدمات ارائه‌شده با انتظارات جامعه هدف همخوانی بیشتری داشته باشد.
البته ذکر این نکته ضروری است که هدف از طرح این مسائل، نادیده گرفتن زحمات مسئولان سازمان بهزیستی یا مدیریت هتل رئوف نیست؛ بدون تردید، ایجاد چنین مراکزی اقدامی ارزشمند و قابل تقدیر است. با این حال، مناسب‌سازی مفهومی ایستا نیست؛ بلکه فرایندی مستمر است که با دریافت بازخورد کاربران و رفع نواقص، هر روز کامل‌تر می‌شود.
جامعه نابینایان بیش از هر چیز خواهان استقلال است؛ استقلالی که با رعایت جزئیاتی ساده اما تأثیرگذار محقق می‌شود. نصب برچسب‌های بریل، فعال‌سازی سامانه‌های صوتی، استفاده از تجهیزات قابل دسترس و فراهم کردن امکانات حمل‌ونقل مناسب، هزینه‌های سنگینی بر مجموعه تحمیل نمی‌کند، اما کیفیت زندگی و رضایت کاربران را به شکل محسوسی افزایش خواهد داد.
امید است مسئولان محترم سازمان بهزیستی و مدیران مراکز اقامتی، با نگاهی مبتنی بر دسترسی برابر و بهره‌گیری از تجربه واقعی افراد نابینا، گام‌های تکمیلی را در مسیر مناسب‌سازی بردارند؛ چرا که هدف نهایی از ایجاد این مراکز، تنها اسکان افراد دارای معلولیت نیست، بلکه فراهم کردن امکان اقامتی مستقل، ایمن و همراه با کرامت انسانی برای آنان است."
audio/mana-d7d81d037e604f0ca8e4.mp3,"طنز، خوشا نابینا که روزی دست یک بینا گرفت
یخ نکنی نمکدون
راستش را بخواهید، ماجرا از جایی شروع شد که غروب یک روز داغ تابستانی که هوا دیگر تقریباً تاریک شده بود، برای خرید از سوپر مارکت از خانه خارج شده و کمی بعد هم به سوپر مارکت وارد گشتیم. هنوز پایمان را در سوپر مارکت نگذاشته بودیم که ناگهان، بر اساس مدیریت مسئولین خدمتگزار کشورمان، برای مدیریت انرژی و مدیریت مصرف، برق محله رفت و همه جا برای اطرافیان ما تیره و تار شد. البته برای ما تفاوتی نکرد چون اصولاً نور در زندگی ما خیلی جایی ندارد و اگر هم داشته باشد تعیین کننده نیست.
به هر حال ما وارد فروشگاه شده و خواستیم که خریدمان را انجام دهیم. اما به خاطر تاریکی پیش آمده، کسانی که آنجا بودند، سردرگم شده بودند و ضمن قربان صدقه‌ مسئولین رفتن، سعی می‌کردند که خریدشان را انجام دهند و محل را ترک کنند. ولی خیلی موفقیتی در این زمینه نصیبشان نمی‌شد. ما که به دلیل خریدهای مکرر از آنجا تقریباً جای همه چیز را می‌دانستیم، خیلی سریع رفتیم و مایحتاج خود را از داخل قفسه‌ها و یخچال برداشتیم. اما در همین حین، ناگهان وجدان بیدارمان به سراغ ما آمد و به ما گفت که چه نشسته‌ای که جماعتی که تا چندی پیش دستگیر تو بودند الان نیازمند دستان تو هستند. این شد که خریدها را به فروشنده تحویل داده و وارد جمعیت شدیم. هر کس هرچه می‌خواست برایش پیدا می‌کردیم و تحویلش می‌دادیم. تا این که چند دقیقه بعد تمام کسانی که در فروشگاه سردرگم شده بودند، با کیسه‌های خرید آنجا را ترک کردند.
صاحب فروشگاه که برگ‌هایش مثل برگ‌های خزان زیر پایش می‌ریخت، از ما توضیح خواست که دقیقاً چه شده، که ما برایش توضیح دادیم متکی بودن به یک حس خوب نیست و ما به خاطر نداشتن چشم بینا، از لامسه کمک می‌گیریم و این حرف‌ها. برایش توضیح دادیم وسایل مردم را با اتکا به حس لامسه پیدا کردیم و دادیم دستشان. تازه چند نفری هم نزدیک بود زمین بخورند یا بخورند به وسایل که دستگیرشان شدیم و راهنمایی‌شان کردیم. بعد از ارائه‌ این توضیحات، خواستیم خریدهایمان را برداریم و برویم که صاحب فروشگاه گفت که اگر می‌شود، تا برق می‌آید بمانیم و خلق‌الله را راهنمایی کنیم و پولش را هم حاضر شد به ما بدهد. از آنجا که پول نسل مانا نسبت به ماه گذشته به میزان 10 تخم مرغ قدرت خریدش کاهش پیدا کرده بود، پذیرفتیم تا این کار پاره وقت را انجام دهیم. این شد که دو ساعتی که آنجا برق نداشت، همین‌طور مردم را از این سو به آن سو راهنمایی می‌کردیم و خریدهایشان را تحویلشان می‌دادیم. برق هم که آمد، پولمان را گرفتیم و رفتیم دنبال کار و زندگی‌مان. البته پول خریدهای خودمان را که از دستمزدمان کم کرد یک چیز هم بدهکار شدیم که خود نشان از رونق اقتصاد و کسب و کار در مملکتمان است.
از آن شب به بعد دیگر هر وقت برق می‌رود، صاحب فروشگاه به ما زنگ می‌زند تا برای راه انداختن مشتریانش برویم. ولی در همین حین سایر کسبه هم به توانایی ما پی برده و قصد همکاری با ما را داشتند. طوری شد که ما به هر فروشنده 15 دقیقه فرصت دادیم تا مشتریانش را راه بیندازیم. پولش هم خوب بود و به زودی توانستیم لپ‌تاپمان را که خراب شده بود تعمیر کنیم و برسیم خدمت مقامات بالادستی در نسل مانا. حتی وسوسه شدیم استعفای خود را به دلیل یافتن شغلی پر آب و نان تقدیم مقامات بالادستی کنیم که ناگهان به خود آمده و فهمیدیم که چند روز دیگر تابستان تمام می‌شود و ممکن است برق دیگر نرود و ما بمانیم و حوضمان. این شد که از چنین کاری منصرف گشتیم و امیدوار گشتیم که مقامات بالادستی حداقل دستمزدمان را همپای قیمت تخم مرغ تغییر دهند تا در ماه 30 روزه، روزی یک تخم مرغ از این عالم وانفسا نصیبمان شود.
در پایان هم به هم‌نوعان خود توصیه می‌نماییم که تا تابستان است بروند در محله‌هایشان و در ساعات قطع برق توانایی شگفت‌انگیزشان را نشان دهند تا دیگر این بیناها به داشتن چشم ننازند و فخرش را به ما نفروشند. شاید پولی هم مثل ما گیرشان آمد و حداقل این بی‌برقی به کار عده‌ای آمد. شاید اصلاً مسئولین ما غیر مستقیم با این هدف دارند برق را قطع می‌کنند و صدایش را در نمی‌آورند تا ریا نشود. ما توصیه‌های خود را کردیم. دیگر این که گوش دهید و انجامش دهید یا نه با خودتان.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-591958634113538b416f.mp3,"یک داستان در یک نگاه، برای امروز کافیه
جواد سقا
لیلا همیشه سبد دستی برمی‌داشت، نه چرخ خرید. چرخ‌ها صدا داشتند؛ روی سرامیک‌های براق فروشگاه، با هر متر حرکت، انگار خبر می‌دادند صاحبشان هنوز خیال پُر کردنشان را دارد. اما سبد، سبک بود. اگر چیزی را برمی‌گرداند، کسی متوجه نمی‌شد.
امیر، پسر هشت‌ساله‌اش، جلوتر راه می‌رفت. هر چند قدم یک‌بار جلوی قفسه‌ای می‌ایستاد؛ بیسکویت‌ها، غلات صبحانه، شکلات‌های رنگی، به چیزی دست نمی‌زد. فقط نگاه می‌کرد.
کنار قفسه لبنیات، امیر ایستاد.
«مامان… این همون شیرشکلاتیه که یه بار برام خریدی؟»
لیلا به بطری‌های ردیف شده نگاه کرد. قیمتشان از آخرین باری که دیده بود، دوباره بالا رفته بود.
لبخند زد.
«آره، همونه».
«امروز هم می‌خریم؟»
لیلا نگاهش را به قفسه دوخت، انگار جواب را آنجا نوشته باشند.
«یه روز دیگه».
امیر فقط «باشه» گفت و راه افتاد.
همین یک کلمه، بیشتر از هر گلایه‌ای دل لیلا را فشرد.
سبد آرام‌آرام پُر شد؛ یک بسته ماکارونی، یک بطری کوچک روغن، برنج، رب، تخم‌مرغ و چهار سیب سرخ که امیر بی‌صدا داخل سبد گذاشته بود.
ناگهان صدایی از پشت سر آمد.
«خانم لیلا؟»
برگشت.
مریم بود؛ همسایه قدیمی. مانتوی اتوکشیده، روسری روشن و دو کیسه خرید که از دست‌هایش آویزان بود.
«چه عجب! کجا گم شدی؟»
لیلا لبخند زد.
«درگیر کار و زندگی…»
مریم دستی روی سر امیر کشید.
«وای… چقدر بزرگ شده! کلاس چندمی شدی؟»
«سوم».
«آفرین! برای مدرسه آماده‌ای؟»
امیر خواست چیزی بگوید، اما نگاه کوتاه مادرش را دید و فقط سر تکان داد.
مریم گفت:
«اگر چیزی لازم داشتی، حتماً بهم بگو. همسایه برای همین روزهاست».
لیلا تشکر کرد.
وقتی مریم دور شد، امیر آرام پرسید:
«چرا نگفتی کیف مدرسه‌م پاره شده؟»
لیلا سبد را در دستش جابه‌جا کرد.
«بعضی چیزا رو آدم خودش باید درست کنه».
«ولی اون می‌خواست کمک کنه».
لیلا چیزی نگفت.
کمک گرفتن، همیشه آسان نبود؛ گاهی از نداشتن هم سخت‌تر بود.
صف صندوق کوتاه بود.
مردی میان‌سال با لباس کار آبی‌رنگ جلوتر ایستاده بود و دختر دانشجویی پشت سرشان، بی‌حوصله صفحه تلفنش را بالا و پایین می‌کرد.
صندوقدار با لبخند گفت:
«سلام. کارت باشگاه مشتریان دارید؟»
لیلا سرش را به علامت نه تکان داد.
اجناس یکی‌یکی از جلوی بارکدخوان رد شدند.
بوق…
بوق…
بوق…
هر صدا، انگار قیمت تازه‌ای بود که روی شانه‌هایش گذاشته می‌شد.
صندوقدار نگاهی به نمایشگر انداخت.
«جمع خریدتون… یک میلیون و صد و هشتاد هزار تومان».
لیلا بی‌اختیار گوشی‌اش را از کیف بیرون آورد. برنامه بانک را باز کرد.
موجودی حساب: «یک میلیون و چهل و سه هزار تومان».
چند ثانیه فقط به عدد نگاه کرد. بعد نفس عمیقی کشید. سرش را بالا آورد و با صدایی که سعی می‌کرد نلرزد، گفت:
«ببخشید… می‌شه چند قلم رو حذف کنیم؟»
صندوقدار با لحنی آرام گفت:
«حتماً خانم، بفرمایید کدوم‌ها؟»
لیلا به سبد نگاه کرد؛ انگار برای اولین بار اجناس را می‌دید. هر کدامشان دلیلی برای بودن داشتند و حالا باید یکی‌یکی از آن‌ها خداحافظی می‌کرد. دستش روی بسته پنیر مکث کرد.
«اگر این نباشد، صبحانه چه می‌شود؟»
بعد نگاهش به بطری روغن افتاد.
«اگر این نباشد، شام چه می‌شود؟»
هیچ‌کدام اضافی نبودند.
امیر آرام پرسید:
«مامان… چی شده؟»
لیلا لبخند زد؛ همان لبخندی که فقط مادرها بلدند؛ لبخندی که بیشتر برای آرام کردن بچه است تا خودشان.
«هیچی عزیزم… فقط اشتباه حساب کردم».
صندوقدار منتظر ماند. صف هم ساکت بود. لیلا بالاخره گفت:
«پنیر رو بردارید».
صندوقدار بارکد را باطل کرد. عدد روی نمایشگر پایین آمد. هنوز کافی نبود. لیلا چشم‌هایش را بست. بعد آرام گفت:
«سیب‌ها هم…»
امیر بی‌اختیار به بسته سیب نگاه کرد. چهار سیب کوچک؛ خودش آن‌ها را انتخاب کرده بود. گفته بود قرمزها شیرین‌ترند. صندوقدار بسته را برداشت و کنار دستگاه گذاشت. دختر دانشجو که پشت سرشان ایستاده بود، یک قدم جلو آمد.
– «ببخشید… اگر اجازه بدید، اختلافش رو من پرداخت می‌کنم».
لیلا فوری برگشت. نگاهش نه عصبانی بود، نه سرد؛ فقط خسته بود.
«ممنونم… ولی نه».
دختر مکث کرد.
«واقعاً مسئله‌ای نیست».
لیلا لبخند کم‌رنگی زد.
«برای شما نیست… برای من هست».
دختر چیزی نگفت. فقط آرام عقب رفت. مرد میان‌سال پشت صف که تا آن لحظه سکوت کرده بود، کارت بانکی‌اش را بین انگشت‌هایش چرخاند و زیر لب گفت:
«آدم بعضی وقتا نمی‌دونه کمک کردن سخته یا کمک گرفتن…»
صندوقدار وانمود کرد نشنیده است. عدد جدید روی نمایشگر ظاهر شد. نهصد و نود و هشت هزار تومان. لیلا دوباره به صفحه گوشی‌اش نگاه کرد. این بار موجودی حساب کافی بود. کارت بانکی را از کیف بیرون آورد. برای لحظه‌ای انگشتش روی آن ماند؛ کارت قدیمی‌ای که گوشه‌هایش ساییده شده بود. آن را داخل دستگاه کشید. رمز را آرام وارد کرد. چند ثانیه طول کشید. بعد دستگاه نوشت:
«تراکنش موفق».
لیلا نفسی کشید که بیشتر شبیه فرو دادن بغض بود. صندوقدار خریدها را داخل کیسه گذاشت. کیسه سبک‌تر از چیزی بود که هنگام ورود به فروشگاه تصور کرده بود. وقتی خواست آن را بردارد، امیر جلو آمد.
– «من میارمش، مامان».
لیلا لبخند زد و دسته کیسه را به دست‌های کوچک پسر سپرد. همان لحظه، نگاهش به بسته پنیر و چهار سیب روی پیشخوان افتاد. کسی آن‌ها را برنداشته بود. انگار هنوز منتظر صاحبشان بودند. لیلا نگاهش را دزدید، دست امیر را گرفت و به سمت در خروجی راه افتاد. در شیشه‌ای فروشگاه آرام باز شد. هوای گرم عصر به صورتشان خورد. پشت سرشان، صدای بوق دستگاه بارکدخوان دوباره بلند شد. فروشگاه، بی‌آنکه چیزی از غرور شکسته یک مادر بداند، به کار عادی خودش ادامه می‌داد. در راه خانه، امیر کیسه را با هر دو دست گرفته بود. آن‌قدر سبک بود که گاهی آن را مثل تاب، جلو و عقب می‌برد. سر کوچه، از کنار میوه‌فروشی گذشتند. سیب‌های سرخ زیر نور عصر برق می‌زدند. امیر چند لحظه ایستاد. نه چیزی خواست، نه چیزی گفت. فقط نگاه کرد و دوباره راه افتاد.
خانه پر از سکوت بود. لیلا خریدها را از کیسه بیرون آورد؛ ماکارونی، روغن، برنج، رب، تخم‌مرغ… کابینت‌ها را آرام بست. یخچال را باز کرد. طبقه بالایی تقریباً خالی بود. جای پنیر خالی بود. بی‌اختیار در یخچال را بست. امیر کنار میز نشسته بود و نقاشی می‌کشید. لیلا از آشپزخانه پرسید:
– «چی می‌کشی؟»
– «خودمون».
– «منم هستم؟»
– «آره».
– «منو خوشگل کشیدی؟»
امیر خندید.
«خیلی».
لیلا دست‌هایش را خشک کرد و کنار او نشست. روی کاغذ، سه نفر دست هم را گرفته بودند؛ خودش، امیر و پدر که برای کار به شهر دیگری رفته بود. بالای خانه خورشید بزرگی کشیده شده بود. کنار سفره، یک کاسه میوه هم بود. چهار سیب قرمز. لیلا چیزی نگفت. فقط با نوک انگشت، گوشه کاغذ را صاف کرد.
امیر مداد سفیدش را برداشت و یکی از سیب‌ها را پاک کرد. بعد دومی را. بعد سومی را. آخر سر فقط یک سیب روی کاغذ ماند. لیلا آهسته پرسید:
«چرا پاکشون کردی؟»
امیر شانه بالا انداخت.
«گفتم شاید این‌جوری واقعی‌تر باشه».
لیلا به نقاشی خیره ماند. برای اولین بار از صبح، اشک از چشمش پایین افتاد. نه به خاطر سیب‌ها؛ به خاطر پسری که فقط هشت سال داشت، و از واقعیت، بیشتر از سنش می‌فهمید."
audio/mana-cef2e3bbd6ce520fc326.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران ، تیر 1405
منصور شادکام
با سلام و احترام به مخاطبان گرامی ماهنامه نسل مانا؛ همچون همیشه بر خود واجب می‌دانم پیش از آن که به ارائه گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته بپردازم، مراتب تقدیر و تشکر خود را از زحمات فراوان هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا و نیز حامیان و خیرینی که نه تنها در این پروژه رسانه‌ای – فرهنگی، بلکه در تمام زمینه‌ها یار و یاور انجمن نابینایان ایران هستند، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم.
در ماه گذشته، اتفاقات بسیار مهمی در انجمن و در جامعه نابینایان به وقوع پیوست که در مورد هر کدام مطالبی را تقدیم حضور خواهم کرد.
پس از ماه‌ها انتظار، شبکه شمنا اعضای جدید هیئت مدیره خود را شناخت
یکی از مسائلی که مدت‌ها در این ستون و سایر مجاری رسانه‌ای جامعه نابینایان دنبال می‌شد، تعیین تکلیف شبکه تشکل‌های نابینایان کشور (شمنا) بود؛ با برگزاری انتخابات در تاریخ 8 تیر 1405، این شبکه اعضای جدید هیئت مدیره و مدیر عامل خود را شناخت.
از آنجایی که در این مورد در ستون یادداشت مدیر مسئول، در همین شماره از ماهنامه مطالب لازم ارائه شد، اینجا به ذکر خبر تهیه شده توسط تیم خبری ماهنامه نسل مانا و نیز رادیو صنا، اکتفا خواهم کرد:
مهندس شادکام ضمن تشریح آخرین تحولات شبکه ملی نابینایان، بر ضرورت ایجاد ساختار مستقل، شفافیت، وحدت میان انجمن‌ها و پیگیری مطالبات ملی جامعه نابینایان تأکید کرد و با اشاره به انتخاب خود با کسب ۳۴ رأی از مجموع ۳۵ رأی مأخوذه گفت: این مسئولیت را با درخواست و اعتماد جامعه نابینایان پذیرفتم و امیدوارم با همکاری همه انجمن‌ها، بتوانیم شبکه را به جایگاه واقعی خود برسانیم. مطالب مربوط به مجمع عمومی و فوق‌العاده شبکه ملی شمنا در روز هشتم تیرماه و مصاحبه تفصیلی با مدیرعامل شبکه ملی نابینایان ایران را، در یادداشت مدیر‌مسئول در همین شماره از ماهنامه نسل مانا می‌توانید مطالعه کنید.
رادیو صنا صدای وحدت آفرین در جامعه نابینایان
رادیو صنا (صدای نابینایان ایران) به عنوان رسانه‌ای نوپا که خواستگاه آن از انجمن نابینایان ایران است، اما در افق‌های گسترده‌تری خود را صدایی برای ایجاد وحدت و هم‌صدایی در جامعه نابینایان می‌بیند؛ از همین رو، معتقدیم که نباید این رادیو را صرفاً مختص به انجمن نابینایان ایران قلمداد کرد؛ بلکه، با طراحی‌هایی که توسط تیم محتوای این رادیو انجام شده و از طریق کانال‌های خبری نیز منتشر شده، به منظور ارج نهادن به زحمات تمامی نابینایان در استان‌های مختلف کشور که در صدای مرکز استان خود به برنامه‌سازی با موضوع نابینایان اقدام کرده‌اند، تصمیم داریم تا برنامه‌هایِ صدایِ مراکزِ استانیِ مرتبط با نابینایان را نیز، از طریق رادیو صنا به گوش نابینایان سراسر کشور برسانیم؛ این موضوع که در اتاق فکر تیم تولید محتوای این رادیو مطرح شده بود، هم‌زمان درخواست نابینایان عزیز از استان‌های مختلف کشور هم بود؛ اکنون با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، روز‌های دوشنبه و سه‌شنبه، به پخش برنامه‌های مرتبط با نابینایان در صدای مراکز استان‌های مختلف اختصاص داده شده است؛ بنابراین، دوستان می‌توانند ابتدا برای رزرو زمان در کنداکتور با روابط عمومی رادیو صنا در ارتباط باشند و سپس، برنامه‌های خود را به نحوی که توسط مدیران رادیو صنا به آن‌ها اعلام خواهد شد، جهت بازشنوایی و نظارت و بارگذاری در کنداکتور رادیو صنا ارسال نمایند.
حمایت‌های معیشتی از اعضای تحت پوشش انجمن، جزءِ جدایی‌ناپذیر اقدامات انجمن نابینایان ایران
در ماه گذشته روال تخصیص مستمری به اعضای تحت پوشش انجمن، با رعایت ترتیبات خاص و اولویت‌بندی‌های خاص ادامه پیدا کرد؛ همچنین، برای دفاتر نمایندگی انجمن در هر یک از استان‌های گلستان و سیستان و بلوچستان شهرستان زاهدان، تعداد 100 بسته یک کیلوگرمی گوشت ارسال شد؛ قرار است استان‌های دیگر نیز، لیستی از افراد دهک‌های 1 تا 3 خود را به انجمن ارسال نموده تا این امکان در اختیار استان‌های دیگر نیز قرار گیرد. در لحظه تنظیم این گزارش، 5 تا 6 استان این مراحل را به درستی طی نموده‌اند و امیدواریم سایر دفاتر نمایندگی در استان‌های باقی‌مانده نیز، این اقدام را در فرصت مقتضی به انجام برسانند تا بتوانیم حمایت‌های معیشتی را برای آن‌ها هم به درستی انجام دهیم.
کاروان دلدادگی انجمن رهسپار عتبات عالیات
در روز 23 تیر ماه و با همکاری و کمک‌های فراوان خیرین محترم، اعزام 46 نفر از نابینایان تحت پوشش انجمن از استان‌های مختلف از جمله: استان خراسان جنوبی شهرستان خاف، گلستان شهر گرگان، البرز شهر کرج، تهران و نیز چهار‌محال و بختیاری شهرستان بروجن، به صورت رایگان آغاز شد و امیدواریم این دوستان در این سفر معنوی، دعاگوی ما و همکارانمان در انجمن نابینایان ایران باشند.
همچنین از 27 تا 30 تیر ماه نیز، تعداد 60 نفر از نابینایان تحت پوشش دفاتر نمایندگی انجمن در استان‌های مازندران و البرز برای انجام سفر زیارتی به مشهد مقدس اعزام شدند که ملتمس دعای خیرِ این دوستان نیز هستیم.
کلام پایانی
آنچه که در این ستون تقدیم شما شد، بخشی بود از اقداماتی که من به همراهی و همکاری پرسنل زحمت‌کش انجمن نابینایان ایران، در تیر‌ماه موفق به انجام آن شدیم. بدیهی است که بسیاری از اقدامات، می‌توانست در مطالب این ستون جای بگیرد، اما به دلیل محدودیت در وقت و فضا سعی کردیم به اهم اقدامات بپردازیم؛ به عنوان مثال، همچون هر ماه تعداد زیادی نامه به ارگان‌های مختلف جهت تسهیل در زندگی و امور جاری نابینایان از طرف انجمن ارسال شد و همچنین جلسات مختلفی با همین دستور کاری برگزار گردید که شرح آن را اجازه دهید بگذاریم برای فرصتی مناسب‌تر؛
فقط نکته مهم پایانی این که: سعی کنیم تا با تلاش و انتظارات منطقی و به جا و منطبق بر اصول، ضوابط، چهارچوب‌ها و امکانات امور جاری جامعه نابینایان را به پیش ببریم. واقع‌گرا بودن و توجه به منطق، می‌تواند راهنمای صحیحی برای درک موانع و چالش‌های پیش روی جامعه نابینایان باشد؛ با توقعات و انتظارات منطقی و به جا است که می‌توانیم تلاش خود را به کار گرفته و گام‌های مؤثر در جهت رفع مشکلات جامعه نابینایان برداریم.
امیدوارم همه ما در هر جایگاهی که هستیم، بتوانیم درک اصولی و صحیحی از موانع پیش روی جامعه نابینایان و چالش‌های کشور داشته باشیم و با این فرض، تمام توان و اراده خود را به کار بگیریم تا شرایط زندگی نابینایان را در جامعه تسهیل کنیم.
به امید روز‌‌های خوب برای مردم ایران به خصوص جامعه نابینایان."
audio/mana-9dd700db417e603d07f1.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران ، تیر 1405
منصور شادکام
با سلام و احترام به مخاطبان گرامی ماهنامه نسل مانا؛ همچون همیشه بر خود واجب می‌دانم پیش از آن که به ارائه گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته بپردازم، مراتب تقدیر و تشکر خود را از زحمات فراوان هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا و نیز حامیان و خیرینی که نه تنها در این پروژه رسانه‌ای – فرهنگی، بلکه در تمام زمینه‌ها یار و یاور انجمن نابینایان ایران هستند، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم.
در ماه گذشته، اتفاقات بسیار مهمی در انجمن و در جامعه نابینایان به وقوع پیوست که در مورد هر کدام مطالبی را تقدیم حضور خواهم کرد.
پس از ماه‌ها انتظار، شبکه شمنا اعضای جدید هیئت مدیره خود را شناخت
یکی از مسائلی که مدت‌ها در این ستون و سایر مجاری رسانه‌ای جامعه نابینایان دنبال می‌شد، تعیین تکلیف شبکه تشکل‌های نابینایان کشور (شمنا) بود؛ با برگزاری انتخابات در تاریخ 8 تیر 1405، این شبکه اعضای جدید هیئت مدیره و مدیر عامل خود را شناخت.
از آنجایی که در این مورد در ستون یادداشت مدیر مسئول، در همین شماره از ماهنامه مطالب لازم ارائه شد، اینجا به ذکر خبر تهیه شده توسط تیم خبری ماهنامه نسل مانا و نیز رادیو صنا، اکتفا خواهم کرد:
مهندس شادکام ضمن تشریح آخرین تحولات شبکه ملی نابینایان، بر ضرورت ایجاد ساختار مستقل، شفافیت، وحدت میان انجمن‌ها و پیگیری مطالبات ملی جامعه نابینایان تأکید کرد و با اشاره به انتخاب خود با کسب ۳۴ رأی از مجموع ۳۵ رأی مأخوذه گفت: این مسئولیت را با درخواست و اعتماد جامعه نابینایان پذیرفتم و امیدوارم با همکاری همه انجمن‌ها، بتوانیم شبکه را به جایگاه واقعی خود برسانیم. مطالب مربوط به مجمع عمومی و فوق‌العاده شبکه ملی شمنا در روز هشتم تیرماه و مصاحبه تفصیلی با مدیرعامل شبکه ملی نابینایان ایران را، در یادداشت مدیر‌مسئول در همین شماره از ماهنامه نسل مانا می‌توانید مطالعه کنید.
رادیو صنا صدای وحدت آفرین در جامعه نابینایان
رادیو صنا (صدای نابینایان ایران) به عنوان رسانه‌ای نوپا که خواستگاه آن از انجمن نابینایان ایران است، اما در افق‌های گسترده‌تری خود را صدایی برای ایجاد وحدت و هم‌صدایی در جامعه نابینایان می‌بیند؛ از همین رو، معتقدیم که نباید این رادیو را صرفاً مختص به انجمن نابینایان ایران قلمداد کرد؛ بلکه، با طراحی‌هایی که توسط تیم محتوای این رادیو انجام شده و از طریق کانال‌های خبری نیز منتشر شده، به منظور ارج نهادن به زحمات تمامی نابینایان در استان‌های مختلف کشور که در صدای مرکز استان خود به برنامه‌سازی با موضوع نابینایان اقدام کرده‌اند، تصمیم داریم تا برنامه‌هایِ صدایِ مراکزِ استانیِ مرتبط با نابینایان را نیز، از طریق رادیو صنا به گوش نابینایان سراسر کشور برسانیم؛ این موضوع که در اتاق فکر تیم تولید محتوای این رادیو مطرح شده بود، هم‌زمان درخواست نابینایان عزیز از استان‌های مختلف کشور هم بود؛ اکنون با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، روز‌های دوشنبه و سه‌شنبه، به پخش برنامه‌های مرتبط با نابینایان در صدای مراکز استان‌های مختلف اختصاص داده شده است؛ بنابراین، دوستان می‌توانند ابتدا برای رزرو زمان در کنداکتور با روابط عمومی رادیو صنا در ارتباط باشند و سپس، برنامه‌های خود را به نحوی که توسط مدیران رادیو صنا به آن‌ها اعلام خواهد شد، جهت بازشنوایی و نظارت و بارگذاری در کنداکتور رادیو صنا ارسال نمایند.
حمایت‌های معیشتی از اعضای تحت پوشش انجمن، جزءِ جدایی‌ناپذیر اقدامات انجمن نابینایان ایران
در ماه گذشته روال تخصیص مستمری به اعضای تحت پوشش انجمن، با رعایت ترتیبات خاص و اولویت‌بندی‌های خاص ادامه پیدا کرد؛ همچنین، برای دفاتر نمایندگی انجمن در هر یک از استان‌های گلستان و سیستان و بلوچستان شهرستان زاهدان، تعداد 100 بسته یک کیلوگرمی گوشت ارسال شد؛ قرار است استان‌های دیگر نیز، لیستی از افراد دهک‌های 1 تا 3 خود را به انجمن ارسال نموده تا این امکان در اختیار استان‌های دیگر نیز قرار گیرد. در لحظه تنظیم این گزارش، 5 تا 6 استان این مراحل را به درستی طی نموده‌اند و امیدواریم سایر دفاتر نمایندگی در استان‌های باقی‌مانده نیز، این اقدام را در فرصت مقتضی به انجام برسانند تا بتوانیم حمایت‌های معیشتی را برای آن‌ها هم به درستی انجام دهیم.
کاروان دلدادگی انجمن رهسپار عتبات عالیات
در روز 23 تیر ماه و با همکاری و کمک‌های فراوان خیرین محترم، اعزام 46 نفر از نابینایان تحت پوشش انجمن از استان‌های مختلف از جمله: استان خراسان جنوبی شهرستان خاف، گلستان شهر گرگان، البرز شهر کرج، تهران و نیز چهار‌محال و بختیاری شهرستان بروجن، به صورت رایگان آغاز شد و امیدواریم این دوستان در این سفر معنوی، دعاگوی ما و همکارانمان در انجمن نابینایان ایران باشند.
همچنین از 27 تا 30 تیر ماه نیز، تعداد 60 نفر از نابینایان تحت پوشش دفاتر نمایندگی انجمن در استان‌های مازندران و البرز برای انجام سفر زیارتی به مشهد مقدس اعزام شدند که ملتمس دعای خیرِ این دوستان نیز هستیم.
کلام پایانی
آنچه که در این ستون تقدیم شما شد، بخشی بود از اقداماتی که من به همراهی و همکاری پرسنل زحمت‌کش انجمن نابینایان ایران، در تیر‌ماه موفق به انجام آن شدیم. بدیهی است که بسیاری از اقدامات، می‌توانست در مطالب این ستون جای بگیرد، اما به دلیل محدودیت در وقت و فضا سعی کردیم به اهم اقدامات بپردازیم؛ به عنوان مثال، همچون هر ماه تعداد زیادی نامه به ارگان‌های مختلف جهت تسهیل در زندگی و امور جاری نابینایان از طرف انجمن ارسال شد و همچنین جلسات مختلفی با همین دستور کاری برگزار گردید که شرح آن را اجازه دهید بگذاریم برای فرصتی مناسب‌تر؛
فقط نکته مهم پایانی این که: سعی کنیم تا با تلاش و انتظارات منطقی و به جا و منطبق بر اصول، ضوابط، چهارچوب‌ها و امکانات امور جاری جامعه نابینایان را به پیش ببریم. واقع‌گرا بودن و توجه به منطق، می‌تواند راهنمای صحیحی برای درک موانع و چالش‌های پیش روی جامعه نابینایان باشد؛ با توقعات و انتظارات منطقی و به جا است که می‌توانیم تلاش خود را به کار گرفته و گام‌های مؤثر در جهت رفع مشکلات جامعه نابینایان برداریم.
امیدوارم همه ما در هر جایگاهی که هستیم، بتوانیم درک اصولی و صحیحی از موانع پیش روی جامعه نابینایان و چالش‌های کشور داشته باشیم و با این فرض، تمام توان و اراده خود را به کار بگیریم تا شرایط زندگی نابینایان را در جامعه تسهیل کنیم.
به امید روز‌‌های خوب برای مردم ایران به خصوص جامعه نابینایان."
audio/mana-9cf6846e7a38e89b1d72.mp3,"پیشخوان ، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در این شماره از پیشخوان، به معرفی چند نرم‌افزار و گجت جدید می‌پردازیم. با ما همراه باشید.
شکوفایی دیجیتال ماشین‌های تایپ سنتی با «بریل بلوم»
گاگنی توضیح می‌دهد که بریل بلوم، مجهز به یک مترجم داخلی است؛ این مترجم فرایند تبدیل بریل (در دو سطح ساده و کوتاه‌نویسی) به متن دیجیتال را انجام می‌دهد. این ویژگی به معلمان بینا و والدین اجازه می‌دهد در لحظه، فعالیت دانش‌آموز را به صورت متنی روی صفحه تبلت یا گوشی خود مشاهده کنند. چارلسون درباره نگهداری از این افزونه فیزیکی جدید توضیح می‌دهد که برای عملکرد دقیق این افزونه، نگهداری و تمیز کردن دوره‌ای ماشین بریل بسیار مهم است. برخلاف تصور عموم، دستگاه‌هایی که کمتر استفاده می‌شوند، به دلیل تجمع گرد و غبار بیشتر به سرویس سالانه نیاز دارند. بریل بلوم به عنوان راهکاری کارآمد، امکان ورود کاربران بریل سنتی را به کلاس‌های درس مدرن و رشته‌های علمی فراهم کرده است.
آشپزی بدون نیاز به لمس صفحه با اپلیکیشن «کوکی»
یکی از چالش‌های همیشگی افراد با آسیب بینایی در آشپزخانه، خواندن دستورهای پخت بدون کثیف شدن یا آسیب دیدن تلفن‌های همراه با دست‌های آغشته به مواد غذایی است. داریا مارمر پس از حضور در کلاس‌های آشپزی مرکز کارول برای نابینایان، متوجه شد که راه‌حل‌های موجود چندان کارآمد نیستند. همین موضوع جرقه‌ای برای طراحی اپلیکیشن کوکی شد؛ کوکی تعاملی کاملاً صوتی را برای آشپزی فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند دستورهای پخت را از طریق پیوند وب‌سایت‌ها، تصاویر دست‌نویس یا جستجوی ساده وارد برنامه کنند. اپلیکیشن با استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی، متن دستور پخت را استخراج کرده و آن را در محیطی ساده و بدون تبلیغات مزاحم یا عناصر بصری شلوغ نمایش می‌دهد.
دانلود و استفاده از امکانات اصلی این نرم‌افزار رایگان است و تنها بخش‌های مرتبط با خدمات پردازش ابری هوش مصنوعی شامل هزینه اشتراک اندکی می‌شوند.
ویرایشگر متن «کوییل»: شخصی‌سازی در نوشتن، بی‌واسطه و برای همه
پی‌نوشت‌ها (نام‌ها و اصطلاحات اصلی انگلیسی)"
audio/mana-76b0220366da203eafb2.mp3,"توان‌بخشی ، استقلال افراد دارای معلولیت از چه مسیری می‌گذرد؟ بخش چهارم
صلاح‌الدین محمدی
استقلال در چه بستری رشد می کند؟
در ادامه سلسله مطالب تخصصی درباره استقلال افراد با آسیب بینایی، پس از مرور مفاهیم و مصادیق در بخش‌های پیشین، اکنون به واکاوی بسترها و عوامل بنیادینی می‌پردازیم که استقلال را در این گروه از افراد پدید می‌آورند، شکل می‌دهند یا از رشد آن جلوگیری می‌کنند. آنچه در پی می‌آید، بخش نخست از این گفتار مفصل است که به‌صورت ویژه به نقش کلیدی فرد، یعنی عامل فردی اختصاص دارد؛ عاملی که به‌مثابه ریشه‌های نخستین، زیربنای استقلال را در درون فرد بنا می‌نهد. بدیهی است که در بخش‌های آینده، به ترتیب به تأثیر عوامل خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، فناورانه و آموزشی خواهیم پرداخت تا تصویری جامع و چندوجهی از این پدیدار پیچیده ترسیم شود.
استقلال، زاده بستری پویا و چند‌لایه
استقلال در زندگی افراد با آسیب بینایی، هرگز پدیده‌ای آنی، تصادفی یا خلق‌الساعه نیست؛ بلکه، حاصل تعامل پیوسته مجموعه‌ای از نیروهای درونی و بیرونی است که در طول زمان، بر یکدیگر اثر می‌گذارند و سرنوشت زیست مستقلانه را رقم می‌زنند. اگر استقلال را چون درختی پر شاخه در نظر بگیریم، ریشه‌های آن در اعماق شخصیت، توانمندی‌ها و نگرش‌های فردی فرو می‌روند و تنه و شاخه‌هایش از بستر خانواده تغذیه کرده و نشو و نما پیدا می‌کنند؛ سپس نور و فضای کافی را از جامعه، فرهنگ، فناوری و آموزش دریافت می‌کند تا به بار بنشیند. اما نخستین و تأثیرگذارترین لایه‌ها، همواره آن دسته از عواملی هستند که درون فرد و دیوارهای خانه شکل می‌گیرند؛ پرسش این است که استقلال در چه شرایطی جوانه می‌زند و کدام ویژگی‌های فردی به آن دامن می‌زنند؟
در ادامه، به تفکیک و با ذکر مصادیق عینی، حوزه فرد و نقشی که در استقلال‌یابی خویش دارد را موشکافانه بررسی می‌کنیم.
عوامل فردی: بُن‌مایه‌های درونی استقلال
عوامل فردی، نخستین سنگ بناهای استقلال هستند؛ زیرا، هرگونه کنش با ماهیت مستقل بودن، از درون فرد نشئت می‌گیرد و با توانایی‌ها، ویژگی‌های شخصیتی، استعدادها و انگیزه‌های او پیوندی ناگسستنی دارد. درک این عوامل نه تنها به ما نشان می‌دهد که چرا برخی افراد با وجود آسیب بینایی، به سطوح بالایی از استقلال دست می‌یابند، بلکه مسیرهای قابل پرورش را نیز آشکار می‌سازد.
۱. توانایی‌های بدنی و حسی سازگار
اگرچه آسیب بینایی یک نقص حسی محسوب می‌شود، اما سایر توانایی‌های جسمانی و حسی می‌توانند نقش جبران‌کننده و تسهیل‌گر مهمی ایفا کنند؛ برای نمونه، داشتن تعادل بدنی مناسب، هماهنگی حرکتی خوب، و سلامت دستگاه شنوایی و لامسه، از ارکان اساسی توانمندی در انجام فعالیت‌های روزمره به شکل مستقل به شمار می‌روند. فردی که از قدرت شنوایی بالایی برخوردار است، می‌تواند از نشانه‌های صوتی برای جهت‌یابی و شناسایی محیط استفاده کند و کسی که حس لامسه‌اش دقیق است، به‌راحتی بافت اشیا، دما و حتی تغییرات سطح را تشخیص می‌دهد و بدین ترتیب، بسیاری از اعمال روزانه را بدون اتکا به بینایی انجام می‌دهد. همچنین، سلامت جسمانی عمومی، از جمله قدرت عضلانی و استقامت، به فرد امکان می‌دهد تا در جابه‌جایی، حمل وسایل و انجام کارهای منزل، استقلال بیشتری داشته باشد؛ بنابراین، حفظ و تقویت این توانایی‌های بدنی و حسی، به‌مثابه سرمایه‌ای اولیه، برای ورود به عرصه استقلال، حیاتی است.
۲. ویژگی‌های شخصیتی و روان‌شناختی
شخصیت، نقش‌آفرینی تعیین‌کننده‌ای در میزان جسارت، پشتکار و تاب‌آوری فرد در مواجهه با چالش‌های ناشی از نابینایی دارد. از میان ویژگی‌های شخصیتی، چند مورد از مواردی که در شکل‌گیری استقلال نقش بسزایی دارند، عبارت‌اند از:
جسارت و ریسک‌پذیری حساب‌شده: فردی که جرئت می‌ورزد برای نخستین بار به‌تنهایی از خانه خارج شود، یا در موقعیت‌های ناآشنا دست به اقدام بزند، گامی اساسی در مسیر استقلال برمی‌دارد؛ این جسارت، اگر با آگاهی و ارزیابی خطر همراه باشد، به تجربه‌های موفقیت‌آمیز می‌انجامد و چرخه اعتماد به ‌نفس را تقویت می‌کند.
اعتماد به ‌نفس و خودکارآمدی: باور فرد به توانایی‌های خود، پیش‌بینی‌کننده قوی عملکرد مستقلانه است؛ کسی که به خودش باور دارد که می‌تواند یک کار را بیاموزد و به انجام برساند، کمتر دچار درماندگی آموخته‌شده می‌شود و در مواجهه با موانع، به‌جای انفعال، به جستجوی راه‌حل می‌پردازد. این خودکارآمدی، غالباً از تجربه‌های موفقیت‌آمیز کوچک در دوران کودکی نشئت می‌گیرد.
برون‌گرایی و مهارت‌های اجتماعی: افراد برون‌گرا که از ارتباط با دیگران لذت می‌برند و به‌راحتی روابط اجتماعی برقرار می‌کنند، معمولاً شبکه حمایتی گسترده‌تری دارند و از فرصت‌های بیشتری برای یادگیری غیررسمی و حضور در موقعیت‌های جدید بهره‌مند می‌شوند. چنین صفتی در آینده به احتمال زیاد به استخدام، مشارکت اجتماعی و دریافت کمک به‌موقع فرد از دیگران، یاری خواهد رساند.
انعطاف‌پذیری شناختی و حل مسئله: استقلال، همواره با موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده همراه است؛ فردی که توانایی تفکر جانبی، تغییر زاویه دید و یافتن راه‌حل‌های جایگزین را دارد، در شرایط بحرانی مانند گم‌شدن یا خرابی یک وسیله کمکی، به‌سرعت خود را بازیافته و به روند مستقل خود ادامه می‌دهد.
خوش‌بینی و جهت‌گیری مثبت: نگرش خوش‌بینانه نسبت به آینده و باور به امکان‌پذیری استقلال، انگیزه فرد را برای تلاش و تمرین افزایش می‌دهد. این نگرش، او را از گیر کردن در دام گوشه‌گیری و وابستگی افراطی باز می‌دارد.
۳. استعدادها و هوش‌های چندگانه
استعدادهای ذاتی، در کنار ویژگی‌های شخصیتی، بستر مناسبی برای کسب مهارت‌های استقلال‌محور فراهم می‌کنند. برای نمونه:
هوش حرکتی–بدنی که در فعالیت‌هایی مانند ورزش، رقص، و کارهای دستی ظهور می‌یابد، به فرد امکان می‌دهد تا کنترل بیشتری بر حرکات ظریف و درشت خود داشته باشد و مهارت‌هایی مانند آشپزی، نظافت و تایپ کردن را با دقت بالاتری بیاموزد.
هوش فضایی – که در افراد نابینا از طریق لامسه و شنوایی بازتعریف می‌شود – به او کمک می‌کند تا نقشه ذهنی دقیقی از محیط‌های مختلف ترسیم کند و بدون نیاز به راهنما، مسیریابی کارآمدی داشته باشد.
هوش کلامی و زبانی، توانایی برقراری ارتباط مؤثر، درخواست کمک شفاف و توضیح نیازها را افزایش می‌دهد و در موقعیت‌های اجتماعی و شغلی، استقلال تعاملی فرد را ارتقا می‌بخشد.
هوش منطقی–ریاضی، در برنامه‌ریزی مالی، مدیریت زمان، اولویت‌بندی کارها و تصمیم‌گیری منطقی در امور روزمره، نقشی کلیدی دارد.
شناسایی و پرورش این استعدادها، به فرد کمک می‌کند تا از نقاط قوت خود به‌عنوان اهرمی برای جبران محدودیت‌های بینایی استفاده کند و راه‌های منحصر به ‌فردی برای زندگی مستقل بیابد.
۴. انگیزه درونی و هدفمندی
شاید مهم‌ترین عامل فردی، انگیزه قوی برای مستقل زیستن باشد؛ این انگیزه، ریشه در نیازهای بنیادین خودشکوفایی، عزت‌نفس و آزادی دارد. فردی که به‌وضوح می‌داند که چرا می‌خواهد مستقل باشد و چه ارزش‌هایی در پس این خواسته وجود دارد (مانند حفظ کرامت، کاهش وابستگی آزاردهنده، و نقش‌آفرینی مؤثر در جامعه)، با پشتکار بیشتری موانع را کنار می‌زند. تعیین اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت واقع‌بینانه (مثل یادگیری مسیر رفت و آمد تا محل کار، یا پس‌انداز برای خرید یک وسیله کمکی) و پیگیری منظم آن‌ها، موتور محرک استقلال را روشن نگه می‌دارد.
این ویژگی‌ها و هزاران صفات ظاهری و پنهان فردی دیگر، عواملی هستند که هر کدام خشتی بر خشت بنای استقلال فرد گذاشته و قصر احساس خوش مستقل بودن را برای او فراهم می‌سازند.
ادامه دارد."
audio/mana-83049370c0ca7c540107.mp3,"زندگی ، از پشت پنجره مدرسه تا سکوی تالار وحدت؛ واژه‌هایی از جنس نور و اراده
فاطمه جوادیان
گزارش توصیفی از تجربیات، خلاقیت‌ها و ایستادگی یک هم‌کلاسی قدیمی، سهیلا حسینی
صدا، ردیف نت‌ها و طنین دلنشین یک پیانو؛ گاهی زندگی با همین آواها گره می‌خورد و مسیرش عوض می‌شود. در این شماره از ستون زندگی نسل مانا، به همراه دوست و هم‌کلاسی سال‌های دورم، سهیلا حسینی، در کنار هم نشسته‌ایم تا روایتی از یک عمر تلاش را بازگو کنیم. ما روزگاری در آموزشگاه شبانه‌روزی نابینایان هم‌کلاسی بودیم؛ من آن‌جا زندگی می‌کردم و سهیلا چون ساکن تهران بود، بعد از کلاس‌ها پیش خانواده‌اش می‌رفت. سال‌ها بود یکدیگر را گم کرده بودیم و این تجدید دیدار صمیمانه، بهانه‌ای شد برای گشودن دفتری از خاطرات؛ روایتی از یک عمر دویدن، سدها را شکستن و ایستادگی سهیلا در برابر طوفان‌های زندگی به عنوان یک صداپیشه، گوینده، خواننده کُر، نوازنده و مربی خلاق.
کودکی، بِلز گم‌شده و جادوی پشت پنجره
عشق سهیلا به دنیای صدا از همان دوران پیش از مدرسه و با هدیه گرفتن یک بِلز و سازدهنی حرفه‌ای از سوی پدر و مادرش آغاز شد. گرچه آن سازها بعدها در شلوغی‌های کودکانه آسیب دیدند و گم شدند، اما جرقه اصلی زده شده بود. سفر به ارومیه در سال ۱۳۶۷ به خاطر شغل پدر و آشنایی با معلم سرودی آگاه در مدرسه استثنایی، اولین مواجهه جدی او با نت و ملودیکا بود؛ فرصتی کوتاه که خیلی زود برچیده شد.
بازگشت به تهران و ورود به مدرسه نرجس، شروع فصلی جدید بود. سهیلا از پنجره کلاس پنجم، به سالن سلف در آن سوی حیاط گوش می‌سپرد؛ جایی که زنده‌یاد محمود رضایی با بچه‌های مقاطع بالاتر، قطعه معروف «لالایی» استاد محمد نوری (با شعری از افشین یداللهی) را تمرین می‌کرد. این صدا چنان او را شیفته کرد که تمام تمرکزش را روی درس از دست می‌داد و به امید ورود به این گروه کُر روزها را می‌شمرد؛ هرچند وقتی به مقطع راهنمایی رسید، آقای رضایی از آن مدرسه رفته بود.
در ۱۲ سالگی با هدیه گرفتن یک کیبورد کوچک، تمرینات خودآموز او آغاز شد. اصرارهای او برای ورود به هنرستان موسیقی با مخالفت خانواده همراه شد؛ مخالفتی که بعدها مشخص شد ریشه‌اش در نبود کتاب‌های بریل موسیقی و نگرانی از سختی‌های هدایت یک دانش‌آموز نابینا در این مسیر بود. او برخلاف میلش وارد رشته انسانی شد، اما با اراده‌ای قوی معدلش را به بالای ۱۹ رساند تا نظر خانواده را جلب کند.
ماراتن کنکور و سد بزرگ دانشگاه علامه
با وساطت خانم توکلی (معلم مدرسه)، راه ورود سهیلا به مدرسه هنر و ادبیات صداوسیما باز شد و او یادگیری پیانو را از صفر و زیر نظر آزیتا رجبی آغاز کرد. پس از به پایان رساندن تمرین‌های کتاب بِیِر با خانم رجبی، با اینکه کتاب‌های پیشرفته‌تر به خط بریل موجود نبود، او کار را با اساتید بینا ادامه داد و با رتبه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. دوران پیش‌دانشگاهی و کنکور برای او یک ماراتن واقعی بود؛ دوشنبه‌ها سه ساعت تمام در کلاس پیانو می‌نشست و با یک واکمن خبرنگاری، لابه‌لای نت‌ها درس می‌خواند. شب‌ها فقط دو ساعت می‌خوابید و ساعت ۳ صبح بیدار می‌شد.
سال اول کنکور، به دلیل جمع‌آوری کتاب‌ها توسط آموزشگاه در پایان سال و مواجهه با یک منشی نوجوان و کم‌سواد در جلسه که عبارات عربی را کاملاً غلط می‌خواند، شکست خورد. سال بعد، با وجود بیماری سخت و بستری شدن‌های طولانی مادر، بدون کتاب و با سختی تمام درس خواند و سرانجام در رشته روان‌شناسی کودکان استثنایی دانشگاه علامه طباطبایی قبول شد؛ قبولی ارزشمندی که خانه را غرق در شوق و شادی کرده بود.
ورود به دانشگاه اما با برخورد سرد مدیر آموزش وقت (آقای کرمانی) همراه بود که معتقد بود نابینایان نباید در این رشته پذیرش شوند. با وجود دفاع جانانه پدر سهیلا، کارشکنی‌ها همچنان ادامه داشت؛ شش ترم تمام به او منشی داده نشد و اساتید سخت‌گیری‌های بی‌موردی روا داشتند، اما همت سهیلا و دیگر دانشجویان نابینای آن دوره (همچون آقایان دادخواه، خواجه حسینی، شاهوردی و خانم هماوندی)، خط بطلانی بر تمام این پیش‌داوری‌ها کشید.
تالار وحدت؛ عبور از سد کلیشه‌ها با «مِس ۹۰ دقیقه‌ای»
پس از دیپلم، یک گفتگوی تلفنی با زنده‌یاد آقای نامنی (بنیان‌گذار مؤسسه عصای سفید) و یادگیری سلفژ زیر نظر سعید علیجانی، سرانجام در اسفند ۱۳۷۷ سهیلا را به عنوان خواننده کُر روی استیج تالار وحدت فرستاد. سال ۷۹ این گروه مقام نخست جشنواره موسیقی افراد دارای معلولیت را از آن خود کرد. او نوازندگی دف را هم با مهدی مشکریز آغاز نمود. دی‌ماه ۱۳۸۰، بانو پری زنگنه به دعوت آقای نامنی به مؤسسه آمد و گروه کُر عصای سفید را برای همراهی در اجرای افتتاحیه سومین دوره بازی‌های بانوان کشورهای مسلمان انتخاب کرد؛ اجرای درخشانی که متأسفانه با درگذشت آقای نامنی و تغییر رویکرد مدیریت جدید مؤسسه، به انحلال گروه ختم شد. سهیلا مدتی هم، پیش بانو نزهت امیری دوره موسیقی اُرف کودکان را دید اما به دلیل نبود نت بریل، فلوت حرفه‌ای را رها کرد.
بزرگ‌ترین چالش حرفه‌ای او، عبور از سد کلیشه‌های رایج در گروه‌های کُر کشور بود؛ جایی که ادعا می‌شد فرد نابینا به دلیل عدم دیدن دست رهبر ارکستر، نظم گروه را به هم می‌زند. اما علیرضا شفقی نژاد (رهبر کُر استاد نوری) با دیدن استعداد و وسعت صدای سهیلا، صدایش را «سوپرانوی کلراتور» تشخیص داد و به عنوان خواننده آلتو در گروه پذیرفت. سهیلا با کمک یکی از بانوان مهربان گروه که نت‌ها را پشت تلفن برایش می‌خواند و او بریل می‌کرد، پس از ۱۱ ماه تمرین مداوم، در آذر ۱۳۸۵ در یک کنسرت بسیار سخت ۹۰ دقیقه‌ای به نام پوتیت مِس سولونل (Petite Messe Solennelle) اثر روسینی خوش درخشید. حضور در ارکستر موسیقی فیلم‌های «مدار صفر درجه» و «شرق، دیوار، آفتاب» به رهبری علیرضا شفقی‌نژاد نیز از تجربه‌های ناب سهیلا است. او تا سال ۸۸ با این گروه همکاری داشت. بعدها در سال ۹۵ دف‌نوازی را پیش محمدصادق فدایی‌فرد به‌روز کرد و ۱۴ ماه نیز زیر نظر استاد خشایار کاکاوندی به یادگیری تنبور پرداخت.
مربی‌گری خلاق، تئاتر و قلاب ماهیگیری استقلال
سهیلا در سال ۱۳۹۴ به عنوان مربی کودک وارد مجموعه «آوند» به مدیریت زنده‌یاد گوهر‌ناز پشوتنی شد؛ مهدکودکی برای بچه‌های بینا که مربیانی با شرایط ویژه را به کار گرفته بود. او با فلوت، قصه‌گویی، ترانه‌های سیمین قدیری و روش خلاقانه «بادی‌درامز» (تولید ریتم با اعضای بدن) روح تازه‌ای به آموزش کودکان بخشید.
مسیر استقلال او اما از سال ۷۹ با عصا به دست گرفتن و انتخاب دانشگاهی دورتر کلید خورده بود. شرکت در کلاس‌های بازیگری علی یداللهی به او در اصلاح حرکت روی استیج کمک کرد و راه را برای بازی در تئاترهای حرفه‌ای خانم آرام قاسمی در فرهنگسرای نیاوران و ارسباران باز نمود؛ تا جایی که در سال ۸۴ همراه با این گروه به جشن خرمای بم دعوت شد.
او همچنین در سال ۸۶ همکاری با بخش نابینایان کتابخانه حسینی ارشاد را در زمینه تولید کتاب بریل کودک آغاز کرد و سپس مسئولیت استودیوی گویای آنجا را عهده‌دار شد. به همین ترتیب، همکاری با کتابخانه گویای برلین (در بخش ویراستاری صوتی) و همکاری با رادیو بامیک به عنوان گوینده نیز از جمله فعالیت‌های اوست. سال ۹۱ تصمیم بزرگش را گرفت: زندگی مستقل در تهران؛ خانواده در ابتدا مخالف بودند، اما پایمردی سهیلا و دیدن توانایی‌هایش، پدر را به تحسین و شکرگزاری واداشت. او با تکیه بر همین تجربه، در دوران کرونا داوطلبانه با پیج «خانواده توانمند» همکاری کرد و پادکست‌هایی برای آموزش خانواده‌های کودکان نابینای دارای باقی‌مانده بینایی تولید نمود.
دنیای صدا و گارد بسته‌ای که گشوده نشد
دنیای دوبله و نمایش رادیویی نیز از هنر سهیلا بی‌نصیب نماند. او در سال ۸۴، به همراه عبدالله دادخواه و زنده‌یاد محمد مصطفوی «انجمن هنرمندان نابینا و کم‌بینا» را پی‌ریزی کرد. آن‌ها زیر نظر استاد نصرالله مدقالچی چند اثر را دوبله کردند و سپس با زنده‌یاد همایون ایران‌پوی نمایش رادیویی «در تنگنای ماندن» را در خانه هنرمندان و اداره تئاتر، به صورت نمایشنامه‌خوانی روی صحنه بردند. اما به تعبیر سهیلا، گارد شدید رادیو در برابر ورود نابینایان به کارهای حرفه‌ای و فشارهای ناشی از آن، بیماری قلبی استاد ایران‌پوی را شدت داد که به درگذشت تلخ ایشان در آذر ۸۵ منجر شد.
گویندگی در مستند «سمی فناناپذیر» (مهر ۸۵)، صداپیشگی در نقش «فیونا» در انیمیشن سه‌بعدی «شرک» با مدیریت محمد گل‌آرا، و انیمیشن «چرخ‌وفلک جادویی» (سال ۹۰) با استاد مدقالچی از دیگر کارهای درخشان اوست. با این حال، کارشکنی‌های بهزیستی و وزارت کشور مانع ثبت نهایی انجمن آن‌ها شد؛ چرا که به زعم سهیلا، برای برخی مسئولان قشنگ‌تر است که به جای دادن قلاب ماهیگیری، تکه‌ای ماهی جلوی افراد دارای شرایط خاص بگذارند تا خودشان دیده شوند.
نبرد با بیماری؛ زنده باد زندگی
امروز اما، سهیلا درگیر مهم‌ترین نبرد زندگی خویش است. او دو سال پیش با پدیده تلخ بیماری سرطان مواجه شد. در برابر این شوک بزرگ، او فقط خندید تا روحیه خانواده‌اش در زمان مراقبت‌های دائم ترک برندارد. توموری که با یک جراحی سنگین در تابستان پارسال، شیمی‌درمانی‌های مداوم و چکاپ‌های سه‌ماهه، اگرچه صدایش را کمی تحت تأثیر قرار داده و مانع برنامه‌ریزی‌های بلندمدت شده، اما هرگز نتوانسته شوق زندگی را در او بکشد. او این روزها در خانه نشسته، با نرم‌افزار دوآلینگو (Duolingo) در حال یادگیری زبان‌های آلمانی و ایتالیایی است، کارهای دورکاری تدوین انجام می‌دهد، پیاده‌روی می‌کند و از دلخوشی‌های کوچک روزانه‌اش مثل کافه‌گردی دست نمی‌کشد.
سهیلا با نگاهی واقع‌بینانه از مشکلات اقتصادی و موانع فرهنگی جامعه می‌گوید، اما در پایان تأکید می‌کند: «من منت تلاشم را سر کسی نمی‌گذارم؛ من فقط وظیفه‌ام را در حق خودم انجام دادم. می‌خواهم به همه بگویم نیمه خالی لیوان را کنار بگذارید و ببینید امروز چه چیزهایی در دست دارید».
این شماره از نسل مانا تقدیم به زنی که روزهایش، حتی در مواجهه با طوفان، پر از شوق زندگی است.
پی‌نوشت و دعوت به شنیدن: همراهان عزیز نسل مانا، پیشنهاد می‌کنیم شنیدن فایل صوتی این مصاحبه پرفرازونشیب و دلنشین را به هیچ وجه از دست ندهید؛ در این فایل، بخش‌های درخشانی از فعالیت‌های هنری سهیلا حسینی و دیگر هنرمندان نابینای تأثیرگذار کشورمان گنجانده شده است. صمیمانه از سهیلای عزیز تشکر می‌کنیم که آرشیو این قطعات ارزشمند را در اختیار ما گذاشت؛ همچنین تشکر ویژه‌ای داریم از بانو «مهری اسدالله‌زاده» که قطعه خاطره‌انگیز و نایاب «لالایی» با اجرای گروه کُر زنده‌یاد محمود رضایی را در اختیار ما قرار دادند تا چاشنی این گفتگو شود."
audio/mana-707cf222905e3d19d093.mp3,"زندگی ، از پشت پنجره مدرسه تا سکوی تالار وحدت؛ واژه‌هایی از جنس نور و اراده
فاطمه جوادیان
گزارش توصیفی از تجربیات، خلاقیت‌ها و ایستادگی یک هم‌کلاسی قدیمی، سهیلا حسینی
صدا، ردیف نت‌ها و طنین دلنشین یک پیانو؛ گاهی زندگی با همین آواها گره می‌خورد و مسیرش عوض می‌شود. در این شماره از ستون زندگی نسل مانا، به همراه دوست و هم‌کلاسی سال‌های دورم، سهیلا حسینی، در کنار هم نشسته‌ایم تا روایتی از یک عمر تلاش را بازگو کنیم. ما روزگاری در آموزشگاه شبانه‌روزی نابینایان هم‌کلاسی بودیم؛ من آن‌جا زندگی می‌کردم و سهیلا چون ساکن تهران بود، بعد از کلاس‌ها پیش خانواده‌اش می‌رفت. سال‌ها بود یکدیگر را گم کرده بودیم و این تجدید دیدار صمیمانه، بهانه‌ای شد برای گشودن دفتری از خاطرات؛ روایتی از یک عمر دویدن، سدها را شکستن و ایستادگی سهیلا در برابر طوفان‌های زندگی به عنوان یک صداپیشه، گوینده، خواننده کُر، نوازنده و مربی خلاق.
کودکی، بِلز گم‌شده و جادوی پشت پنجره
عشق سهیلا به دنیای صدا از همان دوران پیش از مدرسه و با هدیه گرفتن یک بِلز و سازدهنی حرفه‌ای از سوی پدر و مادرش آغاز شد. گرچه آن سازها بعدها در شلوغی‌های کودکانه آسیب دیدند و گم شدند، اما جرقه اصلی زده شده بود. سفر به ارومیه در سال ۱۳۶۷ به خاطر شغل پدر و آشنایی با معلم سرودی آگاه در مدرسه استثنایی، اولین مواجهه جدی او با نت و ملودیکا بود؛ فرصتی کوتاه که خیلی زود برچیده شد.
بازگشت به تهران و ورود به مدرسه نرجس، شروع فصلی جدید بود. سهیلا از پنجره کلاس پنجم، به سالن سلف در آن سوی حیاط گوش می‌سپرد؛ جایی که زنده‌یاد محمود رضایی با بچه‌های مقاطع بالاتر، قطعه معروف «لالایی» استاد محمد نوری (با شعری از افشین یداللهی) را تمرین می‌کرد. این صدا چنان او را شیفته کرد که تمام تمرکزش را روی درس از دست می‌داد و به امید ورود به این گروه کُر روزها را می‌شمرد؛ هرچند وقتی به مقطع راهنمایی رسید، آقای رضایی از آن مدرسه رفته بود.
در ۱۲ سالگی با هدیه گرفتن یک کیبورد کوچک، تمرینات خودآموز او آغاز شد. اصرارهای او برای ورود به هنرستان موسیقی با مخالفت خانواده همراه شد؛ مخالفتی که بعدها مشخص شد ریشه‌اش در نبود کتاب‌های بریل موسیقی و نگرانی از سختی‌های هدایت یک دانش‌آموز نابینا در این مسیر بود. او برخلاف میلش وارد رشته انسانی شد، اما با اراده‌ای قوی معدلش را به بالای ۱۹ رساند تا نظر خانواده را جلب کند.
ماراتن کنکور و سد بزرگ دانشگاه علامه
با وساطت خانم توکلی (معلم مدرسه)، راه ورود سهیلا به مدرسه هنر و ادبیات صداوسیما باز شد و او یادگیری پیانو را از صفر و زیر نظر آزیتا رجبی آغاز کرد. پس از به پایان رساندن تمرین‌های کتاب بِیِر با خانم رجبی، با اینکه کتاب‌های پیشرفته‌تر به خط بریل موجود نبود، او کار را با اساتید بینا ادامه داد و با رتبه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. دوران پیش‌دانشگاهی و کنکور برای او یک ماراتن واقعی بود؛ دوشنبه‌ها سه ساعت تمام در کلاس پیانو می‌نشست و با یک واکمن خبرنگاری، لابه‌لای نت‌ها درس می‌خواند. شب‌ها فقط دو ساعت می‌خوابید و ساعت ۳ صبح بیدار می‌شد.
سال اول کنکور، به دلیل جمع‌آوری کتاب‌ها توسط آموزشگاه در پایان سال و مواجهه با یک منشی نوجوان و کم‌سواد در جلسه که عبارات عربی را کاملاً غلط می‌خواند، شکست خورد. سال بعد، با وجود بیماری سخت و بستری شدن‌های طولانی مادر، بدون کتاب و با سختی تمام درس خواند و سرانجام در رشته روان‌شناسی کودکان استثنایی دانشگاه علامه طباطبایی قبول شد؛ قبولی ارزشمندی که خانه را غرق در شوق و شادی کرده بود.
ورود به دانشگاه اما با برخورد سرد مدیر آموزش وقت (آقای کرمانی) همراه بود که معتقد بود نابینایان نباید در این رشته پذیرش شوند. با وجود دفاع جانانه پدر سهیلا، کارشکنی‌ها همچنان ادامه داشت؛ شش ترم تمام به او منشی داده نشد و اساتید سخت‌گیری‌های بی‌موردی روا داشتند، اما همت سهیلا و دیگر دانشجویان نابینای آن دوره (همچون آقایان دادخواه، خواجه حسینی، شاهوردی و خانم هماوندی)، خط بطلانی بر تمام این پیش‌داوری‌ها کشید.
تالار وحدت؛ عبور از سد کلیشه‌ها با «مِس ۹۰ دقیقه‌ای»
پس از دیپلم، یک گفتگوی تلفنی با زنده‌یاد آقای نامنی (بنیان‌گذار مؤسسه عصای سفید) و یادگیری سلفژ زیر نظر سعید علیجانی، سرانجام در اسفند ۱۳۷۷ سهیلا را به عنوان خواننده کُر روی استیج تالار وحدت فرستاد. سال ۷۹ این گروه مقام نخست جشنواره موسیقی افراد دارای معلولیت را از آن خود کرد. او نوازندگی دف را هم با مهدی مشکریز آغاز نمود. دی‌ماه ۱۳۸۰، بانو پری زنگنه به دعوت آقای نامنی به مؤسسه آمد و گروه کُر عصای سفید را برای همراهی در اجرای افتتاحیه سومین دوره بازی‌های بانوان کشورهای مسلمان انتخاب کرد؛ اجرای درخشانی که متأسفانه با درگذشت آقای نامنی و تغییر رویکرد مدیریت جدید مؤسسه، به انحلال گروه ختم شد. سهیلا مدتی هم، پیش بانو نزهت امیری دوره موسیقی اُرف کودکان را دید اما به دلیل نبود نت بریل، فلوت حرفه‌ای را رها کرد.
بزرگ‌ترین چالش حرفه‌ای او، عبور از سد کلیشه‌های رایج در گروه‌های کُر کشور بود؛ جایی که ادعا می‌شد فرد نابینا به دلیل عدم دیدن دست رهبر ارکستر، نظم گروه را به هم می‌زند. اما علیرضا شفقی نژاد (رهبر کُر استاد نوری) با دیدن استعداد و وسعت صدای سهیلا، صدایش را «سوپرانوی کلراتور» تشخیص داد و به عنوان خواننده آلتو در گروه پذیرفت. سهیلا با کمک یکی از بانوان مهربان گروه که نت‌ها را پشت تلفن برایش می‌خواند و او بریل می‌کرد، پس از ۱۱ ماه تمرین مداوم، در آذر ۱۳۸۵ در یک کنسرت بسیار سخت ۹۰ دقیقه‌ای به نام پوتیت مِس سولونل (Petite Messe Solennelle) اثر روسینی خوش درخشید. حضور در ارکستر موسیقی فیلم‌های «مدار صفر درجه» و «شرق، دیوار، آفتاب» به رهبری علیرضا شفقی‌نژاد نیز از تجربه‌های ناب سهیلا است. او تا سال ۸۸ با این گروه همکاری داشت. بعدها در سال ۹۵ دف‌نوازی را پیش محمدصادق فدایی‌فرد به‌روز کرد و ۱۴ ماه نیز زیر نظر استاد خشایار کاکاوندی به یادگیری تنبور پرداخت.
مربی‌گری خلاق، تئاتر و قلاب ماهیگیری استقلال
سهیلا در سال ۱۳۹۴ به عنوان مربی کودک وارد مجموعه «آوند» به مدیریت زنده‌یاد گوهر‌ناز پشوتنی شد؛ مهدکودکی برای بچه‌های بینا که مربیانی با شرایط ویژه را به کار گرفته بود. او با فلوت، قصه‌گویی، ترانه‌های سیمین قدیری و روش خلاقانه «بادی‌درامز» (تولید ریتم با اعضای بدن) روح تازه‌ای به آموزش کودکان بخشید.
مسیر استقلال او اما از سال ۷۹ با عصا به دست گرفتن و انتخاب دانشگاهی دورتر کلید خورده بود. شرکت در کلاس‌های بازیگری علی یداللهی به او در اصلاح حرکت روی استیج کمک کرد و راه را برای بازی در تئاترهای حرفه‌ای خانم آرام قاسمی در فرهنگسرای نیاوران و ارسباران باز نمود؛ تا جایی که در سال ۸۴ همراه با این گروه به جشن خرمای بم دعوت شد.
او همچنین در سال ۸۶ همکاری با بخش نابینایان کتابخانه حسینی ارشاد را در زمینه تولید کتاب بریل کودک آغاز کرد و سپس مسئولیت استودیوی گویای آنجا را عهده‌دار شد. به همین ترتیب، همکاری با کتابخانه گویای برلین (در بخش ویراستاری صوتی) و همکاری با رادیو بامیک به عنوان گوینده نیز از جمله فعالیت‌های اوست. سال ۹۱ تصمیم بزرگش را گرفت: زندگی مستقل در تهران؛ خانواده در ابتدا مخالف بودند، اما پایمردی سهیلا و دیدن توانایی‌هایش، پدر را به تحسین و شکرگزاری واداشت. او با تکیه بر همین تجربه، در دوران کرونا داوطلبانه با پیج «خانواده توانمند» همکاری کرد و پادکست‌هایی برای آموزش خانواده‌های کودکان نابینای دارای باقی‌مانده بینایی تولید نمود.
دنیای صدا و گارد بسته‌ای که گشوده نشد
دنیای دوبله و نمایش رادیویی نیز از هنر سهیلا بی‌نصیب نماند. او در سال ۸۴، به همراه عبدالله دادخواه و زنده‌یاد محمد مصطفوی «انجمن هنرمندان نابینا و کم‌بینا» را پی‌ریزی کرد. آن‌ها زیر نظر استاد نصرالله مدقالچی چند اثر را دوبله کردند و سپس با زنده‌یاد همایون ایران‌پوی نمایش رادیویی «در تنگنای ماندن» را در خانه هنرمندان و اداره تئاتر، به صورت نمایشنامه‌خوانی روی صحنه بردند. اما به تعبیر سهیلا، گارد شدید رادیو در برابر ورود نابینایان به کارهای حرفه‌ای و فشارهای ناشی از آن، بیماری قلبی استاد ایران‌پوی را شدت داد که به درگذشت تلخ ایشان در آذر ۸۵ منجر شد.
گویندگی در مستند «سمی فناناپذیر» (مهر ۸۵)، صداپیشگی در نقش «فیونا» در انیمیشن سه‌بعدی «شرک» با مدیریت محمد گل‌آرا، و انیمیشن «چرخ‌وفلک جادویی» (سال ۹۰) با استاد مدقالچی از دیگر کارهای درخشان اوست. با این حال، کارشکنی‌های بهزیستی و وزارت کشور مانع ثبت نهایی انجمن آن‌ها شد؛ چرا که به زعم سهیلا، برای برخی مسئولان قشنگ‌تر است که به جای دادن قلاب ماهیگیری، تکه‌ای ماهی جلوی افراد دارای شرایط خاص بگذارند تا خودشان دیده شوند.
نبرد با بیماری؛ زنده باد زندگی
امروز اما، سهیلا درگیر مهم‌ترین نبرد زندگی خویش است. او دو سال پیش با پدیده تلخ بیماری سرطان مواجه شد. در برابر این شوک بزرگ، او فقط خندید تا روحیه خانواده‌اش در زمان مراقبت‌های دائم ترک برندارد. توموری که با یک جراحی سنگین در تابستان پارسال، شیمی‌درمانی‌های مداوم و چکاپ‌های سه‌ماهه، اگرچه صدایش را کمی تحت تأثیر قرار داده و مانع برنامه‌ریزی‌های بلندمدت شده، اما هرگز نتوانسته شوق زندگی را در او بکشد. او این روزها در خانه نشسته، با نرم‌افزار دوآلینگو (Duolingo) در حال یادگیری زبان‌های آلمانی و ایتالیایی است، کارهای دورکاری تدوین انجام می‌دهد، پیاده‌روی می‌کند و از دلخوشی‌های کوچک روزانه‌اش مثل کافه‌گردی دست نمی‌کشد.
سهیلا با نگاهی واقع‌بینانه از مشکلات اقتصادی و موانع فرهنگی جامعه می‌گوید، اما در پایان تأکید می‌کند: «من منت تلاشم را سر کسی نمی‌گذارم؛ من فقط وظیفه‌ام را در حق خودم انجام دادم. می‌خواهم به همه بگویم نیمه خالی لیوان را کنار بگذارید و ببینید امروز چه چیزهایی در دست دارید».
این شماره از نسل مانا تقدیم به زنی که روزهایش، حتی در مواجهه با طوفان، پر از شوق زندگی است.
پی‌نوشت و دعوت به شنیدن: همراهان عزیز نسل مانا، پیشنهاد می‌کنیم شنیدن فایل صوتی این مصاحبه پرفرازونشیب و دلنشین را به هیچ وجه از دست ندهید؛ در این فایل، بخش‌های درخشانی از فعالیت‌های هنری سهیلا حسینی و دیگر هنرمندان نابینای تأثیرگذار کشورمان گنجانده شده است. صمیمانه از سهیلای عزیز تشکر می‌کنیم که آرشیو این قطعات ارزشمند را در اختیار ما گذاشت؛ همچنین تشکر ویژه‌ای داریم از بانو «مهری اسدالله‌زاده» که قطعه خاطره‌انگیز و نایاب «لالایی» با اجرای گروه کُر زنده‌یاد محمود رضایی را در اختیار ما قرار دادند تا چاشنی این گفتگو شود."
audio/mana-f41e69aa0ea2cb98edc5.mp3,"پیک تندرستی ، از ناهنجاری در شانه ها و کمر تا تندرستی، پارت اول
مینا خانی
دوستان همیشگی من سلام، خوشحالم که یک ماه دیگر فرصت حضور در کنار شما عزیزان را پیدا کردم. تابستان فصلی سرشار از انرژی، شادابی و انگیزه بیشتر است. به همین دلیل قصد دارم در این شماره، درباره دو ناهنجاری بدنی رایج، قوز و گودی کمر، صحبت کنم و تمرینات اصلاحی مناسب را برای بهبود وضعیت بدنی، که روزانه نیم ساعت از زمان شما را به خود اختصاص می‌دهد، در اختیارتان قرار دهم؛ پس هدف ما، برخورداری از تابستانی پرنشاط است، همراه با بدنی سالم؛ همچنین در این شماره، به پرسش‌های متداول شما درباره این ناهنجاری‌ها، دلایل شیوع و چرایی بروز این دو عارضه خواهم پرداخت. پس با من همراه شوید.
قوز یا کایفوز چیست؟
به انحنای پشتی ستون فقرات (حوالی پشت کتف و قفسه سینه) که معمولاً ما با حالت گرد شده از آن یاد می‌کنیم، قوز گفته می‌شود که به طور معمول، همراه با آن شانه و سر نیز به جلو حرکت می‌کند.
گودی کمر یا هایپرلوردوز چیست؟
عبارت «گودی کمر دارم» عبارتی نادرست برای بیان قوس بیش اندازه کمر است؛ همه ما باید حد مناسبی از قوس کمر را داشته باشیم؛ به افزایش بیش از اندازه این گودی، هایپرلوردوز می‌گویند.
چه عواملی باعث مراجعه افراد دارای آسیب و اختلال بینایی می‌شود؟
عوامل زیر، از مهم‌ترین دلایلی هستند که افراد با آسیب بینایی اقدام به اصلاح وضعیت بدنی خود می‌کنند:
بازخورد اطرافیان، مهم‌ترین علتی است که کودکان و بزرگسالان نابینا، بارها و بارها آن را برای من بازگو کرده‌اند. بازخورد‌های آشنایی مثل «چرا قوز می‌کنی؟» یا «صاف بشین!»
احساس درد و خستگی حتی خواب‌رفتگی و گزگز پشت کتف‌ها که از آن بسیار یاد می‌شود.
مراجعین معمولاً از قرار نگرفتن درست سر و شانه‌ها در هنگام به کمر خوابیدن شکایت دارند.
بازخورد بیرونی با توصیف‌هایی مثل «چقدر شکم بزرگی داری!» یا «گودی کمر زیادی داری».
فاصله و خالی ماندن فضای کمر پشت کمر با زمین در حالت به کمر خوابیده و ایجاد درد.
کمردردهای ضعیف و شدید و خستگی مداوم در همان ناحیه، از عوامل دیگر می‌باشد.
علت شیوع بیشتر این دو عارضه در افراد دارای آسیب و اختلال بینایی چیست؟
در افراد دارای آسیب یا اختلال بینایی، عوامل بسیاری می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد یا تشدید این ناهنجاری‌ها شود. در بسیاری از افراد، استفاده از عصا یا دست برای لمس اشیا برای دسترسی بهتر در محیط اطراف، همچنین استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه، لپ‌تاپ و دستگاه بریل، این وضعیت را تشدید می‌کند. از سوی دیگر، اتکای بیشتر دوستان کم‌بینا به حس بینایی باقی‌مانده یا استفاده از کوله‌پشتی‌های سنگین، کاهش تعادل و نشستن‌های نادرست طولانی (که در بخش‌‌های قبلی به آن پرداخته شد) و نداشتن تصویر درست از بدن خود و بازخوردهای نامناسب بیرونی، همگی باعث تشدید این وضعیت می‌شود.
آیا می‌توان قوز و گودی کمر را با حرکات اصلاحی برطرف کرد؟
این یکی از پرتکرارترین پرسش‌هایی است که والدین و همچنین بسیاری از دوستان از من می‌پرسند؛ اگر بخواهم صادقانه به این سؤال پاسخ دهم، باید بگویم به طور کلی و به زبان ساده، ناهنجاری‌های بدن به دو دسته ساختاری و عملکردی تقسیم می‌شوند؛ اگر مشکل شما ساختاری، مادرزادی یا ناشی از تغییرات اسکلتی نباشد و در گروه ناهنجاری‌های عملکردی قرار بگیرد، معمولاً با انجام صحیح و منظم حرکات اصلاحی تا حد زیادی قابل بهبود و حتی برطرف شدن است؛ البته عوامل مختلفی در سرعت و میزان بهبود تأثیرگذار هستند؛ از جمله: سن، شدت ناهنجاری، تعداد و نظم جلسات تمرینی، میزان پایبندی به انجام تمرینات، شرایط شغلی و تحصیلی، سبک زندگی و آمادگی جسمانی فرد؛ به همین دلیل، ممکن است برخی افراد زودتر و برخی دیرتر به نتیجه برسند. اما اگر ناهنجاری از نوع ساختاری باشد، معمولاً حرکات اصلاحی با هدف جلوگیری از پیشرفت بیشتر عارضه، کاهش درد و بهبود عملکرد فرد تجویز می‌شود. در موارد شدیدتر نیز ممکن است پزشک، بسته به شرایط مراجع، استفاده از روش‌های درمانی تخصصی‌تر و حتی جراحی را پیشنهاد کند. بنابراین مهم‌ترین قدم، تشخیص صحیح نوع ناهنجاری است؛ زیرا، برنامه درمانی هر فرد بر اساس شرایط و علت ایجاد مشکل تعیین می‌شود. اکنون که با این ناهنجاری‌ها آشنا شدیم، به قسمت جذاب ماجرا می‌رسیم؛ پس در ادامه، تمرینات اصلاحی را در اختیارتان قرار می‌دهم.
تمرینات
به پشت دراز بکشید. زانوها را خم کنید و کف هر دو پا را روی زمین قرار دهید؛ هر دو دست را از کنار گوش‌ها به سمت بالای سر ببرید؛ اگر انعطاف‌پذیری کافی دارید، پشت دست‌ها را روی زمین قرار دهید. سپس دست‌ها را دوباره از همان مسیر به کنار گوش‌ها برگردانید؛ یعنی، انگشتان کنار گوش قرار گیرد و آرنج‌ها خم شوند. (این حرکت را به‌آرامی و بدون درد تکرار کنید).
در همان وضعیت تمرین اول قرار بگیرید؛ دست‌ها را کنار گوش‌ها نگه دارید. آرنج‌ها را از مقابل سینه به یکدیگر نزدیک کنید، سپس آن‌ها را از هم دور کرده و تا حد امکان به سمت زمین پایین ببرید. دقت کنید در تمام مدت حرکت، دست‌ها از کنار گوش‌ها جدا نشوند.
در حالت ایستاده قرار بگیرید. دست‌ها را پشت کمر به یکدیگر قفل کنید و آرنج‌ها را صاف نگه دارید؛ سپس شانه‌ها را تا جایی که می‌توانید به سمت عقب بکشید و دست‌ها را کمی از بدن دور کنید. چند ثانیه در این وضعیت بمانید و سپس به‌آرامی به حالت اولیه برگردید.
داخل چهارچوب در بایستید. دست‌ها را از طرفین باز کرده و ساعدها یا کف دست‌ها را روی چهارچوب قرار دهید. سپس یک قدم به جلو بردارید و تنه را به‌آرامی به سمت جلو منتقل کنید، بدون اینکه دست‌ها از چهارچوب جدا شوند. این وضعیت را تا جایی حفظ کنید که کشش ملایمی را در عضلات سینه و جلوی شانه‌ها احساس کنید؛ سپس، به حالت اولیه بازگردید.
به پشت (طاق‌باز) دراز بکشید. ابتدا یک زانو را با کمک دست‌ها به سمت شکم بکشید، چند ثانیه نگه دارید و به حالت اولیه برگردید. سپس همین حرکت را با پای دیگر انجام دهید.
به پهلو بخوابید و پاها را صاف روی هم قرار دهید. پای بالایی را از زانو خم کرده و پاشنه را به سمت باسن نزدیک کنید. با دست، مچ پا را بگیرید و به‌آرامی به سمت باسن بکشید تا کشش را در جلوی ران احساس کنید. سپس حرکت را برای پای دیگر تکرار کنید.
به پشت دراز بکشید، زانوها را خم کنید و کف پاها و دست‌ها را روی زمین قرار دهید؛ عضلات شکم را منقبض کنید و باسن را از زمین بلند کنید تا بدن از شانه تا زانو، در یک خط قرار گیرد. بعد به‌آرامی به حالت اولیه برگردید.
به پشت دراز بکشید و هر دو زانو را به سمت شکم بیاورید؛ با دست‌ها پاها را نگه دارید. سپس به‌صورت یک‌درمیان، یک زانو را به سمت سقف صاف کنید و دوباره خم کرده و به حالت اولیه برگردانید. این حرکت را برای پای دیگر نیز تکرار کنید.
نکته پایانی
تمرینات این شماره را با توجه به آمادگی بدنی خود، در ۳ ست و ۱۰ تا ۱۲ تکرار شروع کنید و به‌تدریج، تعداد تکرارها را به ۱۵ برسانید. یادتان باشد که انجام صحیح حرکات، از تعداد تکرارها مهم‌تر است.
سعی کردم تمرین‌ها را به گونه‌ای انتخاب کنم که تقریباً برای همه گروه‌های سنی قابل اجرا باشند و بتوانید به‌راحتی آن‌ها را در برنامه روزانه خود قرار دهید.
امیدوارم این تمرینات برایتان مفید باشد و مثل همیشه، منتظر پیام‌ها، سؤال‌ها، پیشنهادها و تجربه‌های ارزشمند شما هستم. در شماره بعدی با مطالب، تمرین‌ها و نکات جدید دوباره در کنار شما خواهم بود.
به امید دیدار و همراهی دوباره."
audio/mana-433a442c86f109c8619e.mp3,"ردپای نابینایان در آثار ادبی ، روایتی از عشق، رنج و نوری که از دل تاریکی می‌تابد
حسین آگاهی
برای بسیاری از نابینایان ایرانی، واژه «خوابگاه» تنها نام یک ساختمان نیست؛ بخشی از زندگی است. جایی که برای ادامه تحصیل، ناچار می‌شوند شهر و خانواده را ترک کنند و سال‌هایی از کودکی و نوجوانی را دور از خانه بگذرانند. خوابگاه برای بسیاری از آنان، نخستین تجربه استقلال، دلتنگی، دوستی، سختی و ساختن شخصیت است.
شاید به همین دلیل، هنگام خواندن رمان «جِین اِیر» نوشته شارلوت برونته، بسیاری از خوانندگان بتوانند با بخشی از زندگی جِین احساس نزدیکی کنند. جِین نیز در کودکی، پس از پشت سر گذاشتن روزهایی تلخ، به مدرسه شبانه‌روزی لووود فرستاده می‌شود؛ جایی که اگرچه با کمبودها، سختگیری‌ها و رنج‌های فراوان همراه است، اما به مدرسه‌ای برای آموختنِ استقامت، خودباوری و استقلال تبدیل می‌شود. لووود تنها محل تحصیل جِین نیست؛ جایی است که شخصیت او شکل می‌گیرد و می‌آموزد چگونه در برابر دشواری‌های زندگی خم نشود.
پس از پایان تحصیل، جِین به عنوان معلم سَرخانه راهی عمارت اسرارآمیز تورنفیلد می‌شود؛ در آنجا با مردی مرموز، مغرور و در عین حال رنج‌دیده به نام ادوارد روچستر آشنا می‌شود. رابطه این دو، یکی از ماندگارترین داستان‌های عاشقانه ادبیات جهان را رقم می‌زند؛ داستانی که در کنار عشق، از صداقت، انتخاب، عزت نفس و وفاداری نیز سخن می‌گوید. خوشبختانه بخش مهمی از جذابیت این رمان، در گره‌های داستانی آن نهفته است و اگر هنوز آن را نخوانده‌اید، بهتر است خودتان رازهای تورنفیلد را کشف کنید.
اما دلیل پرداختن به این کتاب، شخصیت آقای روچستر است. در واپسین بخش‌های رمان، حادثه‌ای سرنوشت او را به کلی دگرگون می‌کند. او هنگام نجات جان دیگران، بینایی خود را از دست می‌دهد و یکی از دستانش نیز آسیب جدی می‌بیند. این حادثه، پایان زندگی او نیست؛ بلکه آغاز زندگی تازه‌ای است.
شارلوت برونته نابینایی روچستر را صرفاً یک معلولیت جسمی تصویر نمی‌کند؛ او نشان می‌دهد انسانی که تا دیروز به قدرت، ثروت و استقلال خود می‌بالید، اکنون باید جهان را با اتکا به دیگران بشناسد. روچستر ناچار می‌شود شیوه دیگری از زندگی را بیاموزد؛ جهانی که در آن صداها، حضور انسان‌ها، اعتماد و همراهی، جای بسیاری از آنچه پیش‌تر با چشم می‌دید را می‌گیرد.
در این میان، حضور جِین معنایی تازه پیدا می‌کند؛ او نه از روی ترحم، بلکه با عشق و انتخابی آگاهانه، در کنار روچستر می‌مانَد و نقش چشمان او را بر عهده می‌گیرد. رابطه آن دو، پس از نابینایی، از بسیاری جهات عمیق‌تر، صمیمی‌تر و برابرتر از گذشته می‌شود. برونته با ظرافت نشان می‌دهد که گاهی انسان، درست زمانی که بخشی از توانایی جسمی خود را از دست می‌دهد، بینشی تازه نسبت به زندگی، عشق و خویشتن پیدا می‌کند.
اگرچه نویسنده در پایان روزنه‌ای از امید نیز باقی می‌گذارد، اما آنچه بیش از هر چیز در ذهن خواننده می‌مانَد، این حقیقت است که دگرگونی واقعی روچستر نه در چشمان او، بلکه در روح و شخصیتش رخ داده است.
«جِین اِیر» تنها یک رمان عاشقانه نیست؛ داستان رشد انسانی است که سختی‌های زندگی او را نشکست، و همچنین روایت مردی است که پس از نابینایی، معنای دیگری از دیدن را تجربه کرد. شاید به همین دلیل است که این اثر، نزدیک به دو قرن پس از انتشار، همچنان از محبوب‌ترین رمان‌های جهان به شمار می‌رود و شخصیت آقای روچستر یکی از ماندگارترین شخصیت‌های نابینای ادبیات کلاسیک است.
علاوه بر عشق و استقلال که از مضامین اصلی این کتاب است، دوراهی‌های اخلاقی بسیاری در رمان وجود دارد که راوی هم‌زمان با بازگو کردنشان، ذهن مخاطب را به چالش می‌کشد. این رمان را نخستین بار رضا رضایی به فارسی ترجمه کرده و نشر نی آن را به چاپ رسانده است."
audio/mana-2fe9030c8940d62c5b93.mp3,"ترجمه ، من هنوز ارزشمندم؛ روایت یافتن معنا و رسالت پس از نابینایی
سارا شاهپورجانی
مقدمه
پذیرش نابینایی و کنار آمدن با افت بینایی، یکی از سخت‌ترین چالش‌هایی است که یک فرد می‌تواند در طول زندگی‌اش تجربه کند. در این مسیر، بسیاری از افراد نه تنها بینایی خود، بلکه احساس ارزشمندی، هویت و رسالت اجتماعی‌شان را نیز از دست‌رفته می‌پندارند. ترس از اینکه دیگر نتوانیم مانند گذشته، با دیگران ارتباط عمیق برقرار کنیم یا زبان بدن آن‌ها را بخوانیم، گاهی باعث می‌شود روی بسیاری از آرزوها و اهدافمان خط بکشیم.
اما آیا واقعاً برای برقراری ارتباط مؤثر، نیازی به دیدن با چشمِ سر داریم؟ در این شماره از نشریه نسل مانا، به سراغ اپیزود کوتاهی از پادکست «دیدگاه‌ها و شنیدنی‌ها» (Insights and Sound Bites) از مجموعه هدلی رفته‌ایم. در این قسمت، زنی به نام لیندا جنکینز، داستان بسیار شیرین و الهام‌بخش خود را از روزهای پس از نابینایی کامل و تلاشش برای بازگشت به عرصه فعالیت‌های داوطلبانه، روایت می‌کند. داستان او یادآوری زیبایی است از اینکه ارزش وجودی ما به میزان بینایی‌مان گره نخورده است.
لیندا جنکینز: زمانی که برای اولین بار تشخیص بیماری‌ام را دریافت کردم و بینایی‌ام به طرز چشمگیری رو به کاهش گذاشت، پیش خودم فکر کردم که برای انجام فعالیت‌های داوطلبانه به‌عنوان یک «مراقب معنوی و مشاور بالینی» در بیمارستان محلی‌مان، به دیدن چیزهای زیادی نیاز دارم و مطمئن بودم که دیگر از پس این کار بر نخواهم آمد.
من لیندا جنکینز هستم و در شهر سامر ویل در ایالت کارولینای جنوبی زندگی می‌کنم. در دهه چهل‌سالگی‌ام، متوجه شدم که بیماری «آر‌پی» (Retinitis Pigmentosa) یا همان تحلیل رفتن شبکیه را از سمت خانواده پدری‌ام به ارث برده‌ام. این بیماری برای من دیرخیز بود و حتی فکرش را هم نمی‌کردم که به آن مبتلا باشم؛ اما پانزده سال بعد، کاملاً نابینا شدم.
من در گذشته، حتی در دورانی که شاغل بودم، به‌عنوان مشاور تلفنی در مواقع بحران کار می‌کردم. پیش‌زمینه تحصیلی و کاری من در حوزه سلامت روان است و همیشه عاشق تعامل با آدم‌ها، برقراری ارتباط با آن‌ها و شنیدن داستان‌های زندگی‌شان بوده‌ام.
چند سال پیش، همان‌طور که آرام‌آرام بینایی‌ام را از دست می‌دادم، به چند نفر از دوستانم گفتم که یکی از برنامه‌های «فهرست آرزوهایم» برای دوران بازنشستگی، این است که به‌عنوان مشاور و مراقب معنوی در بیمارستان محلی شهرمان فعالیت داوطلبانه داشته باشم. اما وقتی تشخیص نهایی نابینایی‌ام را گرفتم و افت شدید بینایی آغاز شد، با خودم گفتم: «اوه، باید این یکی را از فهرست آرزوهایم خط بزنم!» چون متوجه شدم که برای ارتباط گرفتن با افراد و کار در حوزه مراقبت‌های روحی و معنوی، به چیزهای زیادی نیاز داری که باید بتوانی آن‌ها را «ببینی»؛ مثل خواندن زبان بدن و درک احساسات افراد از روی چهره‌شان. و خب، من می‌دانستم که دیگر قرار نیست قادر به انجام این کارها باشم.
با این وجود، دوستانم دست‌بردار نبودند. آن‌ها با اصرار می‌گفتند: «چرا حداقل دوره آموزشی‌اش را نمی‌گذرانی تا ببینی اصلاً صلاحیتش را پیدا می‌کنی یا نه؟ چون ما مطمئنیم که تو از پس این کار برمی‌آیی». در واقع، آن‌ها بیشتر از خودم، به من ایمان داشتند.
بنابراین، من در دوره‌های آموزشی شرکت کردم و با موفقیت آن را گذراندم. سپس، برای ملاقات با اولین بیمارم به بیمارستان رفتم. وارد اتاق شدم، خودم را معرفی کردم —البته عصای سفیدم هم همراهم بود— و ما گفت‌وگوی بسیار دلنشینی با هم داشتیم. فقط گپ زدیم، ارتباط گرفتیم، من با او صحبت کردم و به داستانش گوش دادم.
در پایان ملاقاتمان به او گفتم: «من از آشنایی با شما خیلی لذت بردم و اگر مایل باشید، دوست دارم برایتان دعای خیری بخوانم. البته هیچ اجباری نیست، اما اگر دوست داشته باشید، با کمال میل این کار را می‌کنم».
او در جواب گفت: «اوه، خیلی هم عالی، دوست دارم برایم دعا بخوانی».
من پرسیدم: «اجازه می‌دهی دستت را بگیرم؟»
او گفت: «البته».
من کمی دستم را به سمتش دراز کردم و او گفت: «فقط باید خودت دست من را پیدا کنی، چون من کاملاً نابینا هستم!»
همان لحظه بود که من زیر خنده زدم! او با تعجب پرسید: «چه شده؟ خنده‌ات برای چیست؟»
گفتم: «آخه من هم کاملاً نابینا هستم!»
بنابراین، چند ثانیه‌ای دست‌هایمان را در هوا چرخاندیم تا بالاخره دست‌های یکدیگر را پیدا کردیم و به هم گره زدیم.
پس از آن اتفاق، ما شروع به صحبت درباره نابینایی کردیم و اینکه این موضوع چه معنایی در زندگی‌مان دارد. ارتباط ما به یک ارتباط عمیق و اصیل تبدیل شد و دقیقاً در همان لحظه بود که فهمیدم من واقعاً می‌توانم این کار را انجام دهم، حتی با وجود اینکه نابینا هستم. این اتفاق به او هم ثابت کرد که ما می‌توانیم ارتباط فوق‌العاده‌ای با هم داشته باشیم. در نهایت من چند منبع کاربردی به او معرفی کردم و این برای هر دوی ما یک موقعیت برد – برد بود.
ارتباط با این بیمار، به من ثابت کرد که «من هنوز ارزشمندم» و از سوی دیگر، به او این اعتماد به نفس را داد که بداند می‌تواند با شخص دیگری که او هم نابیناست، ارتباطی عمیق برقرار کند. او حتی به من گفت: «اگر تو می‌توانی از پس چنین کار مهمی بربیایی، پس شاید من هم بتوانم کاری انجام دهم».
من با فعالیت داوطلبانه‌ام به‌عنوان مشاور در بیمارستان، پاداش درونی بزرگی گرفتم، چون این کار به زندگی‌ام معنا و هدف بخشید. فهمیدم که با وجود اینکه نمی‌توانم ببینم، هنوز هم می‌توانم منبع آرامش و کمکی برای دیگران باشم و چیزهایی برای بخشیدن دارم. فهمیدم که آدم‌ها چطور می‌توانند داستان‌هایشان را با من شریک شوند و من با آن‌ها.
تواناییِ ارتباط گرفتن با دیگران و داشتن هدف در زندگی، بسیار ارزشمند و مهم است؛ شما هیچ‌وقت نمی‌دانید که چه کسی ممکن است تشنه شنیدن داستان زندگی شما باشد.
یادداشت مترجم
داستان لیندا جنکینز، بازتابی از یک حقیقت بزرگ است: ارزش و رسالت انسانی ما هیچ‌گاه به واسطه محدودیت‌های جسمی و حسی‌مان از بین نمی‌رود. در جامعه امروزِ ایران نیز، بسیاری از افراد نابینا و کم‌بینا پس از مواجهه با افت بینایی، درگیر همین تردیدها و انزوا می‌شوند و گمان می‌کنند فرصت ایفای نقش‌های مؤثر اجتماعی را از دست داده‌اند.
اما مشارکت داوطلبانه، چه در قالب مشاوره‌های همدلانه، چه در محیط‌های درمانی، انجمن‌ها و چه‌ در جمع‌های دوستانه، نه تنها می‌تواند امیدبخش زندگی دیگران باشد، بلکه یکی از قدرتمندترین ابزارها برای بازسازی اعتماد به نفس در خودِ فرد است. گاهی داستان زندگی ما، همان معجزه‌ای است که فرد دیگری برای ادامه مسیرش به شنیدن آن نیاز دارد. حضور ما در اجتماع با تمام چالش‌هایش، همان چیزی است که کلیشه «ناتوانی» را می‌شکند و ثابت می‌کند که ما در هر شرایطی، همچنان ارزشمند و اثرگذاریم.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: pocketcasts.com
مترجم: سارا شاهپورجانی"
audio/mana-9e1345379ee204cbe29a.mp3,"کارآفرین ، کارآفرینی فراتر از محدودیت‌ها
داوود خلیل‌آبادگان
یادداشت سردبیر
بسیار مفتخریم که از این شماره، با توجه به درخواست مخاطبان گرامی در نظرسنجی سال گذشته، مبنی بر اینکه شرایط اشتغال افراد در ایران نیز بررسی شود، صفحه و ستون جدیدی را با نام «کارآفرین» به ماهنامه اضافه کرده‌ایم. هدف ما در این ستون، پرداختن به مسیرهای درآمدزایی آبرومندانه و انتقال تجربیات واقعی کسب‌وکار است.
نویسندگی این ستون را جناب آقای داوود خلیل‌آبادگان بر عهده دارند؛ کارآفرینی ۵۳ساله، پرتلاش و الهام‌بخش که با وجود معلولیت بینایی خیلی شدید (آر‌پی)، کارنامه علمی و عملی درخشانی را رقم زده است. ایشان کارشناس ارشد رشته مشاوره توان‌بخشی است و پیشینه‌ای ارزشمند شامل ۲۸ سال خدمت در سازمان بهزیستی و ۲۰ سال فعالیت مداوم در عرصه تجارت داخلی و بین‌المللی دارد. آقای خلیل‌آبادگان بنیان‌گذار یک برند تجاری ۱۸ساله در زمینه طراحی، تولید و صادرات تجهیزات کمک توان‌بخشی است و با داشتن کارگاه‌ها و نمایندگی‌های متعدد در داخل و خارج از کشور، فراز و نشیب‌های بی‌شماری را در دنیای تولید و مدیریت پشت سر گذاشته است.
قلم پویا و تجربیات گران‌بهای ایشان، بدون شک جانِ تازه‌ای به بخش اقتصادی نشریه ما خواهد بخشید. برای ایشان در این مسیر آرزوی موفقیت داریم و شما مخاطبان عزیز را به خواندن اولین یادداشت این ستون دعوت می‌کنیم:
به نام دوست که هر چه داریم از اوست
با درود به شما مخاطبان گرامی؛ بسیار خرسندم که از این شماره، در ستون «کارآفرین» فرصتی فراهم شده تا با موضوع جذاب و حیاتی اشتغال‌زایی و کارآفرینی همراه شما عزیزان باشم. انگیزه اصلی من برای طرح این مباحث در این نشریه وزین، پاسخ‌گویی به پرسش‌های مکرر دوستانی است که در این سال‌ها با مراجعات حضوری یا تماس‌های تلفنی، جویای تجربیات شخصی من در مسیر فعالیت‌های اقتصادی، تجاری و اداری بوده‌اند. امید دارم پرداختن به این موضوعات، جرقه‌ای برای تغییر مثبت در زندگی علاقه‌مندان و جویندگان کار باشد.
این سلسله نوشتار، به طور کلی در دو بخش عمده تقدیم حضورتان خواهد شد:
الف) کلیات و مفاهیم کارآفرینی
ب) شناسایی، معرفی و چگونگی ساماندهی فرصت‌های شغلی
اکنون گاهِ آن فرا رسیده است که آموخته‌ها و تجربیات زیسته خود را با شما به اشتراک بگذارم؛ با این یادآوری اساسی که آنچه در قالب این سطور تقدیم می‌نمایم، صرفاً حاصل سبک زندگی، چالش‌ها و تفکرات فردی خودم است و درستی یا نادرستی آن را به قضاوت و دیدگان تیزبین شما مخاطبان گرامی وا می‌گذارم. در شماره‌های آینده، قدم به قدم وارد دنیای پر پیچ ‌و خم اما شیرین تولید و تجارت خواهیم شد. با ما همراه باشید.
الف؛ کلیات:
پُر واضح است که ما آدمیان به منظور کامیابی در هر امری، ناگزیر از داشتن مجموعه‌ای از مهارت‌ها، توانمندی‌ها و لوازم و شرایطی هستیم که موضوع مهم اشتغال نیز از این امور مستثنی نیست؛ بنابراین، برای موفقیت در اشتغال بهتر و پایدار باید به نکات زیر توجه داشت:
1) داشتن مهارت لازم در برقراری ارتباطات بین فردی و اجتماعی و برخورداری از توانمندی روابط عمومی مؤثر و سازنده.
نکته: توجه و بها دادن به مفاهیمی همچون مشتری‌مداری و یا «مشتری تاج سر است» تنها نمونه کوچکی است از ده‌ها موردی که اهمیت این مهارت را، هر چه بیشتر آشکار می‌سازد.
2) مُبادی آداب بودن: یعنی دقت در گفتار، کردار و داشتن رفتاری مناسب با اطرافیان و توجه به ظاهر آراسته و پوشش برازنده توأم با روش و مَنِش موقرانه.
نکته: عبارت معروف «شکل در محتوا تأثیر دارد» گویای این حقیقت است که رعایت اصول اولیه در حرکات و وَجَنات شایسته، باعث جلب اعتماد و اطمینان اولیه دیگران، به انسان می‌شود. همچنین رعایت بهداشت دهان و دندان، از جمله نکات بسیار مهمی است که باعث ایجاد طمأنینه و آرامش در رفتار ما گردیده و زمینه تعامل محترمانه ما را با سایرین فراهم می‌سازد.
3) استفاده از عصای سفید مناسب و نیز متناسب با قامت فرد نابینا، به عنوان رسمی‌ترین سمبل و نشانه افراد با آسیب بینایی و همچنین کسب مهارت‌های لازم مربوط به جهت‌یابی و حرکت؛
متأسفانه، کم نیستند آن دسته از دوستانی که به سبب عدم استفاده از عصای سفید، با مشکل تردد مواجه بوده و صد افسوس که حتی برای کاریابی، ناگزیر از داشتن همراه هستند که در همان آغاز راه، موجب بی‌اعتمادی طرف مقابل نسبت به توانمندی و استقلال خود می‌شوند. استفاده از عینک آفتابی متناسب با فیزیک صورت فرد نابینا، توصیه ظریف دیگری است که موجب توفیق فرد نابینا در برقراری ارتباطات سازنده می‌شود؛ مخصوصاً، در مواردی که احیاناً خدای ناکرده چشمان فرد نابینا از ظاهری مناسب برخوردار نباشد.
4) تسلط بر خط بریل و یا دست کم، برخورداری از مهارت کار با رایانه و تلفن همراه، جهت انجام یادداشت‌های روزانه، دسته‌بندی، طبقه‌بندی و برنامه‌ریزی‌های لازم به منظور تعیین و تعریف اهداف کوتاه، میان و بلند مدت.
نکته: محاسبه دقیق هزینه‌های مربوط به دخل و خرج، در ارتباط با فعالیت‌های اقتصادی و معیشتی و مدیریت صحیح امور جاری و رعایت نظم و حفظ انضباط مالی.
5) برخورداری از روحیه کار جمعی و تمرین انجام فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی مشارکت محور.
با امید به اینکه بخش کار‌آفرین مورد استقبال شما مخاطبان گرامی قرار گیرد، از شما دعوت می‌کنم در شماره بعدی با ادامه مبحث کلیات ما را همراهی کنید."
audio/mana-923b598e13478f35fdd8.mp3,"طنز ، بی‌تفاوت زیرِ این سقفِ کبودیم
یخ نکنی نمکدون
راستش را بخواهید ما این سری قصد نداشتیم به کسی گیر بدهیم. اما انگار گاهی گیر دادن خودش به سراغ ما می‌آید و به اصرار از ما می‌خواهد که به کسی بدهیمش.
ماجرا از جایی شروع شد که در خانه نشسته بودیم و از نسیم دل‌انگیز کولر خود لذت می‌بردیم که فرزند دلبندمان از ما تقاضای خوراکی نمود. از آنجا که در آن لحظه هیچ چیز را به خانه‌ خنک خود ترجیح نمی‌دادیم، تصمیم گرفتیم که با استفاده از تکنولوژی، از این چالش عبور کرده و یک معامله‌ بُرد بُرد را رقم بزنیم. این شد که گوشی خود را به دست گرفته و بر آن شدیم تا ضمن حفظ موقعیت رضایت‌بخش خود، خوراکی تقاضا شده را هم با گوشی خریداری کنیم تا اعضای خانواده هم به مراد دل برسند. اما چشمتان – البته آن‌هایی که می‌بینند یا کمی می‌بینند – روز بد نبیند؛ به محض آنکه نرم‌افزار خرید اینترنتی مربوطه را باز کردیم، با یک به‌روزرسانی عجیب مواجه شدیم؛ آن نرم‌افزار برای ما و دیگر کسانی که همچون ما نمی‌دیدند دیگر قابل استفاده نبود. در حدی که حتی نمی‌شد پشتیبانی آن را از داخلش پیدا کنیم و مراتب خشم و ناراحتی خود را به دوستان ابراز نماییم. این شد که دست به دامان گوگل شده و شماره‌ پشتیبانی مربوطه را یافته و تماس گرفتیم. وقتی برای کارشناس توضیح دادیم که چه شده، ابتدا در هنگی عظیم فرو رفت که مگر نابینایان هم با گوشی کار می‌کنند که با کمی تغییرات در تنظیمات کارشناس مربوطه، موضوع هنگ برطرف شد و گزارش ما را ثبت نمود. ما نیز به ناچار در حالی که با حسرت آخرین ذرات خنک باد کولر را روی صورت خود حس می‌کردیم، برای خرید از خانه خارج شده و باز هم فهمیدیم که جز ناخن انگشتمان کسی پشتمان را نخواهد خاراند. البته باید همیشه کوتاه نگاهش داریم که پشتمان خراشیده نشود.
چند روز بعد که بارها با پشتیبانی مربوطه تماس گرفتیم و نتیجه جز دست به سر کردن نبود، تصمیم گرفتیم که با اتحاد مثال‌زدنی هم‌نوعانمان، درسی بزرگ به فروشگاه مربوطه دهیم که تا پایان عمر فروشگاهی‌اش، فراموشش نکند. این شد که به نرم افزار بازار رفته و مراتب خشم و ناراحتی خود را در بخش نظرات نرم‌افزار مربوطه ابراز نمودیم. چندی بعد برایمان پیام آمد که از آنجا که نظرمان خیلی دوستانه بوده و ممکن است مدیران فروشگاه مربوطه خوش به حالشان شود، نظرمان منتشر نشده و از ما خواستند که کمی خشن‌تر برخورد کنیم. این شد که نظری به مراتب مناسب‌تر ثبت کردیم و این بار از ما تشکر لازم صورت گرفت و نظرمان منتشر شد. این شد که فوراً وارد فضای مجازی گشته و از طریق یکی از کانال‌های بسیار شلوغ نابینایان، پیامی صادر نمودیم که چه نشسته‌اید که فلان فروشگاه دیگر برایمان قابل استفاده نیست. پس بیایید به صفحه بازارش حمله کرده و درسی بهشان دهیم که فراموششان نشود. تأکید هم کردیم که با هم بودنمان، به حل این مشکل بسیار کمک خواهد کرد و کلی از مزایای اتحادمان در برابر مشکلات سخنانی پراکندیم که اگر بار دیگر بخواهیم آن‌ها را بپراکنیم، معلوم نیست بتوانیم یا نه. در نهایت قرار شد که سیل عظیمی از نظرات در صفحه‌ بازار نرم‌افزار مربوطه ثبت گردد تا سرنوشت فروشگاه مربوطه عبرتی شود برای سایرین. در پایان سخنانمان هم از مدیران سایر کانال‌های نابینایان خواستیم که پیام ما را به گوش تیز اعضایشان برسانند که همگی از این ماجرا باخبر شده و اقدامات لازم را انجام دهند.
چند روز بعد و در حالی که از رهبری جنبشی عظیم علیه بی‌عدالتی آشکار در قبال خودمان و هم‌نوعانمان بسیار جوگیر شده بودیم، به صفحه‌ نرم‌افزار مربوطه در بازار سر زدیم تا میزان استقبال از فراخوانمان را ببینیم؛ چند دقیقه‌ای که نظرات را خواندیم، از میزان مشارکت هم‌نوعان خود در این کار بزرگ بر خود بالیدیم. با کمال خرسندی ملاحظه کردیم که هفت هشت نفری از بین صدها هم‌نوعمان که پیام ما را دیده بودند، در این کار مهم مشارکت کردند. از شدت خوشحالی اشک در چشمانمان جمع شد که خیلی زود آن را پاک کردیم که یک وقت خدای نکرده ریا نشود. گوشی را برداشتیم که پیامی بابت تشکر از هم‌نوعانمان صادر نماییم که تا این حد در مقابل بی‌عدالتی‌ها فعال هستند. به محض آن که وارد فضای مجازی شدیم، با یک پیام از یک ربات – که بازو هم نامیده می‌شود – مواجه شدیم که از ما می‌خواست مسابقات جام جهانی را پیش‌بینی کنیم. البته نوشته بود که اگر بتوانیم درست پیش‌بینی کنیم و امتیازاتمان بالا رود، جوایزی هم به ما داده خواهد شد. این شد که وارد صفحه پیام گشته و پیش‌بینی‌های لازم را ثبت نمودیم. البته از آنجا که تعداد بازی‌ها زیاد بود، دقایقی طولانی را صرف این کار کردیم و دیگر در کل پیام تشکرمان را فراموش کردیم. بعد از پایان اولین بازی، تصمیم گرفتیم تا برویم ببینیم چه جایگاهی در بین پیش‌بینی کنندگان داریم. وقتی صفحه مربوطه را باز کردیم در کمال اقتدار دیدیم که در جمع بیش از صد هم‌نوع با زحمت در نیمه‌ دوم جدول حضور داریم. این صد نفر هم در حالی در این مسابقه شرکت کردند که حتی نمی‌دانستند جایزه‌ای که خواهند گرفت چیست و ارزشش چقدر است.
بعدش رفتیم ببینیم چند کانال دیگر پیام فراخوان ما را در خودشان منتشر کرده‌اند که نهایتاً با خوشحالی متوجه شدیم که یک کانال دیگر هم پیام ما را منتشر کرده و مدیران ده‌ها کانال دیگر هم، صلاح ندانستند بیش از این ماجرا را لوس کنند.
همچنان سرگرم کار با گوشی خود بودیم که دوباره فرزندمان از ما تقاضای خوراکی نمود. ما که به شدت بابت مشارکت هشت نفری هم‌نوعانمان علیه فروشگاه مربوطه خوشحال بودیم، مطمئن بودیم که مدیران آن فروشگاه متنبه گشته و اقدامات لازم را انجام داده‌اند. این شد که با خیال راحت وارد نرم‌افزار مربوطه جهت خرید گشتیم که ناگهان به قول دوستان پرده بالا رفت و دیدم هست و نیست. هیچ اتفاقی نیفتاده بود. این شد که تصمیم گرفتیم این مطلب را بنویسیم و از این طریق مراتب تشکر خودمان از هم‌نوعانمان را ابراز داریم که با اتحاد مثال‌زدنی خودمان توانستیم یکی از بی‌عدالتی‌های مهم جامعه را که علیهمان بود ریشه‌کن کنیم. از مدیران کانال‌هایی که پیاممان را نادیده گرفتند هم تشکر می‌کنیم که زودتر از ما به بی‌اهمیت بودن این فراخوان پی بردند. اصلاً اگر از ما باهوش‌تر نبودند که مدیر نمی‌شدند! در صدر همه‌ این تشکرات هم از تمامی مقامات بالادستی و میان‌دستی و پایین‌دستی خود در نسل مانا هم تشکر می‌کنیم که با تمام قدرت در این خیزش عظیم شرکت کردند و از دور، بر عملکرد ما در این اقدام بزرگ نظارت داشتند و سعی کردند با عدم مشارکتشان، کمک کنند که دیگران فضا برایشان باز بماند تا بتوانند در این کار بزرگ سهیم باشند. به هر حال فقط مشارکت ملاک نیست. عده‌ای هم باید بر چگونگی اجرای فراخوان نظارت داشته باشند که دوستان به خوبی از پس این کار برآمدند. در پایان هم بابت تشکر از همراهی‌تان در این پویش بسیار عظیم، این شعر را تقدیمتان می‌کنیم:
تلخه اما با هم نبودیم،
ما آدمای شهرِ حسودیم.
خسته از کابوسِ رفتن،
دور از اون روزای روشن،
بی تفاوت زیرِ این سقفِ کبودیم.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-8a6959a75ea4947c5da3.mp3,"یادداشت مدیر‌مسئول ، آغاز فعالیت رسمی صدای نابینایان ایران
امیر سرمدی
رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران که نام صنا (صدای نابینایان ایران) برای آن انتخاب شده است، در ماهی که گذشت، رسماً افتتاح شد. در این یادداشت چرایی راه‌اندازی یک شبکه رادیویی در انجمن نابینایان ایران و در ادامه، سخنان قائم‌مقام انجمن و مدیر رادیو صنا را از نظر خواهیم گذراند.
توسعه فعالیت‌های فرهنگی در انجمن نابینایان ایران
انجمن نابینایان ایران در سال‌های اخیر همواره اقدامات فرهنگی را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده است؛ از برگزاری جشنواره‌های مختلف مانند کاما و گامینو گرفته تا ماهنامه نسل مانا که به صورت منظم در حال انتشار است. اما تأسیس یک پایگاه اینترنتی که به تولید برنامه‌ها و پادکست‌های رادیویی بپردازد، سال‌ها جزء برنامه‌های انجمن نابینایان ایران بوده است. این طرح در بهمن‌ماه سال گذشته به تصویب هیئت‌مدیره انجمن رسید و پخش آزمایشی رادیوی اینترنتی انجمن نابینایان ایران، از اوایل اسفندماه سال ۱۴۰۴ شروع شد. رادیو صنا نیز از خردادماه سال جاری، به بهانه برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، برنامه‌های اختصاصی خود را روی آنتن برد و سرانجام در روز چهارشنبه سیزدهم خردادماه، این شبکه رادیویی به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. انجمن نابینایان ایران، این رادیوی اینترنتی را متعلق به همه نابینایان ایران دانسته و از همگان انتظار دارد در راستای تولید محتوا و افزایش برنامه‌های این شبکه، در کنار انجمن باشند. در کنار افتتاح این رادیوی اینترنتی، انجمن در نظر دارد یک استودیو مجهز ضبط صدا را در داخل انجمن به بهره‌برداری برساند تا روند تولید برنامه‌های اختصاصی، در محل انجمن صورت گیرد. رادیو صنا استاندارد‌های تولید پادکست و برنامه‌های رادیویی را رعایت کرده و به عوامل برنامه‌ساز خود دستمزد پرداخت خواهد کرد.
موفقیت رادیو صنا به مشارکت جمعی وابسته است
مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، گفت: انجمن نابینایان ایران از سال ۱۳۹۱ تلاش کرده است فعالیت‌های فرهنگی را به عنوان یکی از محورهای اصلی خدمت‌رسانی به جامعه نابینایان دنبال کند. در این سال‌ها موفق شدیم ۱۵ کتابخانه را در نقاط مختلف کشور راه‌اندازی کنیم، برنامه «رادیو شش نقطه» را با همکاری رادیو تهران به روی آنتن ببریم، جشنواره ملی کتاب نابینایی و نابینایان را – که امروز با عنوان «جشنواره ملی کاما» شناخته می‌شود – برگزار کنیم، ماهنامه «نسل مانا» را به مدت پنج سال منتشر کنیم، چاپخانه بریل را افتتاح نماییم و همچنین جشنواره گامینو را با محوریت تولیدات نابینایان در فضای مجازی برگزار کنیم. همه این اقدامات در راستای توسعه فرهنگی و افزایش مشارکت اجتماعی نابینایان بوده است. وی افزود: رادیو صنا را می‌توان یکی از مهم‌ترین گام‌های فرهنگی انجمن در سال‌های اخیر دانست. بسیاری از پروژه‌های گذشته ما، هرچند موفق بودند، اما به دلایل مختلف از جمله محدودیت‌های جغرافیایی یا ظرفیت‌های فیزیکی، امکان پوشش کامل جامعه هدف را نداشتند. اما رادیو صنا به واسطه بستر اینترنت، این امکان را فراهم می‌کند که یک نابینا در هر نقطه‌ای از کشور، از کلان‌شهرها تا دورافتاده‌ترین روستاها، بتواند به محتوای تولیدی انجمن دسترسی داشته باشد. منصور شادکام در خصوص ساعات پخش این شبکه رادیویی گفت: در مرحله نخست، برنامه‌های اصلی این شبکه روزهای شنبه تا پنج‌شنبه، از ساعت ۱۹ تا ۲۲ پخش می‌شود و برنامه‌ها هر شش ساعت یک بار، باز‌پخش خواهد شد. این چرخه به صورت شبانه‌روزی ادامه خواهد داشت تا مخاطبان در ساعات مختلف امکان بهره‌مندی از برنامه‌ها را داشته باشند. وی در پاسخ به این‌که راه‌اندازی این پروژه در کوتاه‌مدت چگونه امکان‌پذیر شد، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت این پروژه، بهره‌گیری از تجربه‌های ارزشمند گذشته بود؛ خوشبختانه در هیئت مدیره و مجموعه تیم روابط عمومی انجمن، افرادی حضور دارند که سال‌ها در حوزه فرهنگ و رسانه فعالیت کرده‌اند. از جمله آقای آذر ماسوله، خانم واحدی و آقای سرمدی که تجربیات ارزشمند آنان باعث شد بسیاری از مراحل برنامه‌ریزی و اجرا، با سرعت بیشتری طی شود و پروژه در زمانی کوتاه‌تر از آنچه معمولاً برای چنین طرح‌هایی نیاز است، به مرحله بهره‌برداری برسد. وی در ارتباط با چشم‌انداز رادیو صنا اظهار داشت: ما رادیو صنا را رقیب سایر فعالیت‌های فرهنگی انجمن نمی‌دانیم؛ بلکه، آن را مکمل همه این برنامه‌ها می‌بینیم. انتظار داریم این رسانه در آینده بتواند طیف گسترده‌ای از برنامه‌های علمی، آموزشی، فرهنگی، ادبی، داستانی و سرگرمی را تولید و پخش کند تا پاسخگوی نیازها و سلیقه‌های مختلف مخاطبان باشد. هدف نهایی ما این است که رادیو صنا به بخشی از زندگی روزمره نابینایان تبدیل شود؛ رسانه‌ای که هم آگاهی‌بخش باشد، هم آموزش دهد و هم فضایی برای مشارکت و همدلی ایجاد کند. موفقیت رادیو صنا به مشارکت جمعی وابسته است. از همه اعضای جامعه نابینایان، فعالان فرهنگی، برنامه‌سازان و علاقه‌مندان دعوت می‌کنم با ایده‌ها، پیشنهادها و تولیدات خود در کنار این رسانه باشند تا بتوانیم با همکاری یکدیگر محتوایی غنی، اثر‌گذار و در شأن جامعه نابینایان ایران تولید کنیم.
رادیو صنا حاصل یک دغدغه قدیمی است
اشکان آذر ماسوله، مدیر رادیو صنا، در مصاحبه با نسل مانا گفت: رادیو صنا حاصل یک دغدغه قدیمی است. اینکه نابینایان علاقه‌مند به رسانه، فضایی داشته باشند تا بتوانند توانایی‌های خود را نشان دهند، آموزش ببینند و در مسیر حرفه‌ای فعالیت رسانه‌ای قرار بگیرند. هدف ما صرفاً راه‌اندازی یک رسانه نیست؛ بلکه، می‌خواهیم بستری برای کشف و پرورش استعدادهای نابینای جامعه ایران فراهم کنیم. وی در ارتباط با برنامه‌هایی که برای این شبکه رادیویی دارد، اظهار کرد: من معمولاً هیچ پروژه‌ای را بدون چشم‌انداز بلندمدت آغاز نمی‌کنم؛ خوشبختانه پیش از این تجربه، شکل‌گیری چند برند موفق را داشته‌ایم. برنامه «شش نقطه» بیش از ده سال است که روی آنتن حضور مستمر دارد و آیتم طنز «سجیل» نیز که با همکاری امیر توسلی تولید شد، توانست بازخوردهای بسیار خوبی دریافت کند و حتی مورد تقدیر نهادهای نظارتی قرار بگیرد. رادیو صنا سومین پروژه‌ای است که امیدوارم به یک برند ماندگار و اثرگذار در حوزه جامعه نابینایان تبدیل شود. آذر ماسوله در پاسخ به این پرسش که چه کسانی نقش مؤثری در پیشبرد این پروژه داشتند، بیان کرد: واقعیت این است که هیچ پروژه رسانه‌ای موفقی حاصل تلاش یک نفر نیست. آقای شادکام نقش بسیار مهمی در هموار کردن مسیر و تسریع روند اجرای کار داشتند. خانم واحدی نیز مانند همیشه در کنار ما بودند و حمایت‌های ارزشمندی انجام دادند. همچنین از امیر سرمدی، امیر سپهری، خانم عزت‌ور و امیر توسلی باید نام ببرم که در تمام مراحل همراه و پشتیبان این پروژه بوده‌اند. وی در پایان افزود: امیدوارم رادیو صنا به پایگاهی برای آموزش، تجربه‌اندوزی و فعالیت حرفه‌ای نابینایان در حوزه رسانه تبدیل شود. ما به دنبال این هستیم که نسل جدیدی از برنامه‌سازان، گویندگان، تهیه‌کنندگان و فعالان رسانه‌ای نابینا را تربیت کنیم. مسیر آسانی نیست و طبیعتاً با چالش‌ها و مشکلات مختلفی روبه‌رو خواهیم شد، اما تجربه نشان داده است که با کار تیمی، تخصص و پشتکار می‌توان از این موانع عبور کرد. آرزوی من این است که رادیو صنا در آینده به نامی ماندگار و افتخارآفرین برای جامعه نابینایان ایران تبدیل شود."
audio/mana-94fb33544b73819f76b2.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران ، خرداد ۱۴۰۵
منصور شادکام
با سلام و احترام، همچون گذشته، در این ستون گزارش مختصری از اقدامات و فعالیت‌های انجام‌شده در انجمن نابینایان ایران در خردادماه سال ۱۴۰۵ را به محضر شما مخاطبان گرامی تقدیم می‌کنم.
ابتدا لازم می‌دانم از زحمات شبانه‌روزی هیئت تحریریه ماهنامه «نسل مانا» صمیمانه تشکر و قدردانی کنم؛ عزیزان این تیم در این ماه نیز با تلاشی بی‌وقفه، مطالب ارزشمندی را در ارتباط با دغدغه‌ها و مسائل جامعه هدف تولید نمودند و در اختیار مخاطبان خود قرار دادند.
همچنین تشکری ویژه‌ دارم از خیرین محترمی که در هر شرایطی، همراه و پشتیبان انجمن هستند؛ به‌ویژه در وضعیت فعلی که کشور با تنگناهای اقتصادی گسترده‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند. بی‌تردید، بدون حمایت‌های سخاوتمندانه این عزیزان، بسیاری از پروژه‌های انجمن نابینایان ایران نیمه‌کاره می‌ماند و به سرانجام نمی‌رسید.
تحقق وعده افتتاح استودیو و رادیو اینترنتی انجمن
این پروژه از جمله برنامه‌هایی بود که باید تا پایان سال گذشته به بهره‌برداری می‌رسید؛ اما بروز جنگ در کشور، باعث تأخیر در روند اجرای آن شد. با این حال، بسیار خوشحالیم که با تلاش بی‌وقفه همکارانم در انجمن و حمایت‌های خیرین بزرگوار، توانستیم در آستانه عید سعید غدیر خم، دو گام بزرگ برداریم:
افتتاح رادیو اینترنتی: این رسانه با عنوان «رادیو صنا» (صدای نابینایان ایران) رسماً فعالیت خود را آغاز کرد.
بهره‌برداری از فاز اول استودیو: فاز نخست استودیوی انجمن، شامل یک اتاق کاملاً استاندارد و آکوستیک برای ضبط برنامه‌ها و پادکست‌های صوتی، به بهره‌برداری رسید.
تعیین تاریخ برگزاری مجمع شبکه تشکل‌های نابینایان (شمنا)
همان‌طور که پیش از این اشاره شده بود، جلسات منظمی در سازمان بهزیستی، با هدف تعیین تکلیف شبکه تشکل‌های نابینایان (شمنا) برگزار شد. بر اساس مصوبات آخرین جلسه پیش از تنظیم این گزارش، در نهایت مقرر گردید که در روز ۸ تیر ۱۴۰۵، دو مجمع مرتبط با این شبکه تشکیل شود:
۱. مجمع عمومی فوق‌العاده: از ساعت ۹:۰۰ الی ۱۱:۰۰ صبح روز ۸ تیر ۱۴۰۵ با هدف اصلاح موادی از اساسنامه شبکه برگزار می‌شود.
۲. مجمع عمومی عادی به طور فوق‌العاده: از ساعت ۱۱:۰۰ الی ۱۳:۰۰ همان روز و در همان مکان، به منظور انتخاب اعضای اصلی و علی‌البدل هیئت‌مدیره و بازرسان شبکه برگزار خواهد شد.
مکان برگزاری: رباط‌کریم، داوودیه، خیابان شهید صیاد شیرازی، خیابان فرهنگ، امین یکم، ساختمان اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، طبقه اول.
لازم به ذکر است با توجه به مسئولیتی که برای برگزاری این دو مجمع بر عهده بنده گذاشته شده بود، طبق اساسنامه شبکه، آگهی دعوت این مجامع در تاریخ 5/3/1405 در روزنامه «ابرار» منتشر شده و قابل استناد است. همچنین یادآوری می‌شود در این مجمع، تنها ۳۸ تشکلی که پیش از این مدارک خود را ارسال کرده و صلاحیت آن‌ها به تأیید رسیده است، حق رأی و مشارکت خواهند داشت.
نشست بررسی ایرادات قانون حمایت از حقوق معلولان
این نشست به دعوت اداره کل بهزیستی استان تهران و با حضور انجمن‌ها و تشکل‌های فعال در حوزه معلولان بینایی، شنوایی و حرکتی برگزار شد؛ هدف از این جلسه، جمع‌آوری پیشنهادات و راهکارهای تشکل‌ها در ارتباط با نقاط ضعف و ایرادات قانون حمایت از حقوق معلولان بود. این مستندات و پیشنهادات، به سازمان بهزیستی کشور ارسال می‌شود تا تغییرات لازم در قانون اعمال شده و در نهایت، زمینه اجرای صحیح و کامل آن فراهم گردد.
سفر با انجمن؛ آغاز مجدد تورهای زیارتی و سیاحتی
یکی از اتفاقات رضایت‌بخش و نشاط‌آور این ماه، ازسرگیری تورهای زیارتی و سیاحتی انجمن بود؛ این برنامه با اعزام ۲۷ نفر از نابینایانِ عضو نمایندگی استان سیستان و بلوچستان به مشهد مقدس آغاز شد. این سفر با همکاری خیرین محترم، به صورت کاملاً رایگان از تاریخ ۲۱ الی ۲۵ خردادماه انجام پذیرفت.
همچنین برنامه‌ریزی‌های لازم صورت گرفته است تا در اواخر تیرماه، کاروان دیگری شامل ۶۰ نفر از نابینایان را در قالب تور زیارتی – سیاحتی به مشهد مقدس اعزام کنیم. مراحل ثبت‌نام از متقاضیان با اطلاع‌رسانی قبلی در حال انجام است و این تور برای تاریخ ۲۶ الی ۳۰ تیرماه پیش‌بینی شده است.
تداوم حمایت‌های معیشتی از اعضای کم‌برخوردار
در خردادماه سال جاری، به همت یکی از خیرین بزرگوار که پیش از تعطیلات نوروز، ۱۰۰ عدد بن کارت خرید از فروشگاه کوروش (هر کدام به مبلغ ۱۰ میلیون تومان) را جهت توزیع میان اعضای واجد شرایط، به انجمن اهدا کرده بودند، ۱۰۰ عدد کارت دیگر با همان مشخصات و مبالغ، تهیه و در اختیار انجمن قرار گرفت تا بتوانیم، افراد بیشتری را تحت پوشش حمایتی قرار دهیم.
از این فرصت استفاده کرده و صمیمانه از این خیر محترم تشکر می‌کنم که در این شرایط سخت معیشتی، گام‌های اثربخشی را برای یاری رساندن به اعضای نیازمند انجمن برداشته‌اند.
جشن ویژه عید غدیر خم در ارسنجان
هم‌زمان با فرا رسیدن عید سعید غدیر خم، مراسم گرامیداشتی با حضور حدود ۱۲۰ نفر از نابینایان به همراه خانواده‌هایشان و مسئولان ارشد شهر از جمله فرماندار و معاون ایشان، بخشدار، شهردار و معاون وی، رئیس کمیته امداد، امام جمعه، فرمانده سپاه شهرستان و نماینده محترم شهرهای پاسارگاد، مرودشت و ارسنجان برگزار شد.
در این مراسم که با تلاش‌های فراوان جناب آقای بستانی هماهنگ شده بود، خیرین شهر نیز حضور داشتند و سخنان ارزشمندی در خصوص نگاه اسلام و به‌ویژه امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) به افراد نابینا مطرح شد. بنده نیز این توفیق را داشتم تا از طریق ارتباط تلفنی، دقایقی در جمع حاضرین سخنرانی کنم. در پایان این مراسم، از ۱۰ نفر از سادات و ۱۰ نفر دیگر از حاضرین با اهدای کارت‌های هدیه ۱ میلیون تومانی تجلیل به عمل آمد.
کلام پایانی
در پایان، بار دیگر تأکید می‌کنم که ما در انجمن نابینایان ایران، به واسطه بازوان قدرتمند فرهنگی و رسانه‌ای خود، یعنی ماهنامه نسل مانا، برنامه رادیویی شش نقطه و رادیو صنا، آمادگی کامل را داریم تا پذیرا و منعکس‌کننده نظرات، دغدغه‌ها، انتقادات و همچنین طرح‌های شما عزیزان، برای برنامه‌سازی و بهبود کیفیت خدمات باشیم."
audio/mana-9d93e67824dcbb349dff.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران ، خرداد ۱۴۰۵
منصور شادکام
با سلام و احترام، همچون گذشته، در این ستون گزارش مختصری از اقدامات و فعالیت‌های انجام‌شده در انجمن نابینایان ایران در خردادماه سال ۱۴۰۵ را به محضر شما مخاطبان گرامی تقدیم می‌کنم.
ابتدا لازم می‌دانم از زحمات شبانه‌روزی هیئت تحریریه ماهنامه «نسل مانا» صمیمانه تشکر و قدردانی کنم؛ عزیزان این تیم در این ماه نیز با تلاشی بی‌وقفه، مطالب ارزشمندی را در ارتباط با دغدغه‌ها و مسائل جامعه هدف تولید نمودند و در اختیار مخاطبان خود قرار دادند.
همچنین تشکری ویژه‌ دارم از خیرین محترمی که در هر شرایطی، همراه و پشتیبان انجمن هستند؛ به‌ویژه در وضعیت فعلی که کشور با تنگناهای اقتصادی گسترده‌ای دست‌وپنجه نرم می‌کند. بی‌تردید، بدون حمایت‌های سخاوتمندانه این عزیزان، بسیاری از پروژه‌های انجمن نابینایان ایران نیمه‌کاره می‌ماند و به سرانجام نمی‌رسید.
تحقق وعده افتتاح استودیو و رادیو اینترنتی انجمن
این پروژه از جمله برنامه‌هایی بود که باید تا پایان سال گذشته به بهره‌برداری می‌رسید؛ اما بروز جنگ در کشور، باعث تأخیر در روند اجرای آن شد. با این حال، بسیار خوشحالیم که با تلاش بی‌وقفه همکارانم در انجمن و حمایت‌های خیرین بزرگوار، توانستیم در آستانه عید سعید غدیر خم، دو گام بزرگ برداریم:
افتتاح رادیو اینترنتی: این رسانه با عنوان «رادیو صنا» (صدای نابینایان ایران) رسماً فعالیت خود را آغاز کرد.
بهره‌برداری از فاز اول استودیو: فاز نخست استودیوی انجمن، شامل یک اتاق کاملاً استاندارد و آکوستیک برای ضبط برنامه‌ها و پادکست‌های صوتی، به بهره‌برداری رسید.
تعیین تاریخ برگزاری مجمع شبکه تشکل‌های نابینایان (شمنا)
همان‌طور که پیش از این اشاره شده بود، جلسات منظمی در سازمان بهزیستی، با هدف تعیین تکلیف شبکه تشکل‌های نابینایان (شمنا) برگزار شد. بر اساس مصوبات آخرین جلسه پیش از تنظیم این گزارش، در نهایت مقرر گردید که در روز ۸ تیر ۱۴۰۵، دو مجمع مرتبط با این شبکه تشکیل شود:
۱. مجمع عمومی فوق‌العاده: از ساعت ۹:۰۰ الی ۱۱:۰۰ صبح روز ۸ تیر ۱۴۰۵ با هدف اصلاح موادی از اساسنامه شبکه برگزار می‌شود.
۲. مجمع عمومی عادی به طور فوق‌العاده: از ساعت ۱۱:۰۰ الی ۱۳:۰۰ همان روز و در همان مکان، به منظور انتخاب اعضای اصلی و علی‌البدل هیئت‌مدیره و بازرسان شبکه برگزار خواهد شد.
مکان برگزاری: رباط‌کریم، داوودیه، خیابان شهید صیاد شیرازی، خیابان فرهنگ، امین یکم، ساختمان اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، طبقه اول.
لازم به ذکر است با توجه به مسئولیتی که برای برگزاری این دو مجمع بر عهده بنده گذاشته شده بود، طبق اساسنامه شبکه، آگهی دعوت این مجامع در تاریخ 5/3/1405 در روزنامه «ابرار» منتشر شده و قابل استناد است. همچنین یادآوری می‌شود در این مجمع، تنها ۳۸ تشکلی که پیش از این مدارک خود را ارسال کرده و صلاحیت آن‌ها به تأیید رسیده است، حق رأی و مشارکت خواهند داشت.
نشست بررسی ایرادات قانون حمایت از حقوق معلولان
این نشست به دعوت اداره کل بهزیستی استان تهران و با حضور انجمن‌ها و تشکل‌های فعال در حوزه معلولان بینایی، شنوایی و حرکتی برگزار شد؛ هدف از این جلسه، جمع‌آوری پیشنهادات و راهکارهای تشکل‌ها در ارتباط با نقاط ضعف و ایرادات قانون حمایت از حقوق معلولان بود. این مستندات و پیشنهادات، به سازمان بهزیستی کشور ارسال می‌شود تا تغییرات لازم در قانون اعمال شده و در نهایت، زمینه اجرای صحیح و کامل آن فراهم گردد.
سفر با انجمن؛ آغاز مجدد تورهای زیارتی و سیاحتی
یکی از اتفاقات رضایت‌بخش و نشاط‌آور این ماه، ازسرگیری تورهای زیارتی و سیاحتی انجمن بود؛ این برنامه با اعزام ۲۷ نفر از نابینایانِ عضو نمایندگی استان سیستان و بلوچستان به مشهد مقدس آغاز شد. این سفر با همکاری خیرین محترم، به صورت کاملاً رایگان از تاریخ ۲۱ الی ۲۵ خردادماه انجام پذیرفت.
همچنین برنامه‌ریزی‌های لازم صورت گرفته است تا در اواخر تیرماه، کاروان دیگری شامل ۶۰ نفر از نابینایان را در قالب تور زیارتی – سیاحتی به مشهد مقدس اعزام کنیم. مراحل ثبت‌نام از متقاضیان با اطلاع‌رسانی قبلی در حال انجام است و این تور برای تاریخ ۲۶ الی ۳۰ تیرماه پیش‌بینی شده است.
تداوم حمایت‌های معیشتی از اعضای کم‌برخوردار
در خردادماه سال جاری، به همت یکی از خیرین بزرگوار که پیش از تعطیلات نوروز، ۱۰۰ عدد بن کارت خرید از فروشگاه کوروش (هر کدام به مبلغ ۱۰ میلیون تومان) را جهت توزیع میان اعضای واجد شرایط، به انجمن اهدا کرده بودند، ۱۰۰ عدد کارت دیگر با همان مشخصات و مبالغ، تهیه و در اختیار انجمن قرار گرفت تا بتوانیم، افراد بیشتری را تحت پوشش حمایتی قرار دهیم.
از این فرصت استفاده کرده و صمیمانه از این خیر محترم تشکر می‌کنم که در این شرایط سخت معیشتی، گام‌های اثربخشی را برای یاری رساندن به اعضای نیازمند انجمن برداشته‌اند.
جشن ویژه عید غدیر خم در ارسنجان
هم‌زمان با فرا رسیدن عید سعید غدیر خم، مراسم گرامیداشتی با حضور حدود ۱۲۰ نفر از نابینایان به همراه خانواده‌هایشان و مسئولان ارشد شهر از جمله فرماندار و معاون ایشان، بخشدار، شهردار و معاون وی، رئیس کمیته امداد، امام جمعه، فرمانده سپاه شهرستان و نماینده محترم شهرهای پاسارگاد، مرودشت و ارسنجان برگزار شد.
در این مراسم که با تلاش‌های فراوان جناب آقای بستانی هماهنگ شده بود، خیرین شهر نیز حضور داشتند و سخنان ارزشمندی در خصوص نگاه اسلام و به‌ویژه امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) به افراد نابینا مطرح شد. بنده نیز این توفیق را داشتم تا از طریق ارتباط تلفنی، دقایقی در جمع حاضرین سخنرانی کنم. در پایان این مراسم، از ۱۰ نفر از سادات و ۱۰ نفر دیگر از حاضرین با اهدای کارت‌های هدیه ۱ میلیون تومانی تجلیل به عمل آمد.
کلام پایانی
در پایان، بار دیگر تأکید می‌کنم که ما در انجمن نابینایان ایران، به واسطه بازوان قدرتمند فرهنگی و رسانه‌ای خود، یعنی ماهنامه نسل مانا، برنامه رادیویی شش نقطه و رادیو صنا، آمادگی کامل را داریم تا پذیرا و منعکس‌کننده نظرات، دغدغه‌ها، انتقادات و همچنین طرح‌های شما عزیزان، برای برنامه‌سازی و بهبود کیفیت خدمات باشیم."
audio/mana-755cb13c6aed94319d48.mp3,"پیشخوان ، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
مقدمه: مرثیه‌ای بر دیوار سکوت و سه ماه انزوا
در زندگی ما نابینایان، اینترنت صرفاً ابزاری برای سرگرمی یا ارتباطات جمعی نیست؛ اینترنت برای ما به معنای «چشم»، «عصای دیجیتال» و «پل استقلال» است. از میانه‌های اسفند، سایه سنگین جنگ منجر به قطعی اینترنت و توقف سه‌ماهه ارتباط ما با شبکه جهانی شد و گویی هزاران چشم در سراسر ایران، به یکباره بسته شدند. در این سه ماه، درحالی‌که ما در انزوایی اجباری به سر می‌بردیم، دنیای تکنولوژی‌های دسترس‌پذیر در خارج از مرزها متوقف نشد و با سرعتی خیره‌کننده، به سمت آینده حرکت کرد. اکنون که دوباره به دنیای اطلاعات متصل شده‌ایم، حجم انبوهی از اخبار نویدبخش به دستمان رسیده است. نوشتن پیشخان این ماه برای من بسیار کار سختی بود. انتخاب مهم‌ترین رویداد‌ها از میان اخباری که همه اهمیت بسیار بالایی دارند، واقعاً دشوار است. بااین‌حال در پیشخان خرداد، نگاهی خواهیم داشت به خلاصه‌ای از آنچه در این ۱۰۰ روز سکوت گذشت.
یکی از چالش‌های بزرگ نابینایان در هنگام انتخاب لوازم‌خانگی، استفاده از نمایشگر‌های لمسی موجود در اکثر مدل‌های جدید و پر‌امکانات است. شرکت «هِیبِل» محصولی به نام استکتایلز معرفی کرده است که تا حدودی این مشکل را حل می‌کند. استکتایلز، مجموعه‌ای از برچسب‌های برجسته با اشکال مختلف است که جریان الکتریسیته دست را، از خود عبور می‌دهد. در نتیجه، شما می‌توانید آن‌ها را روی دکمه‌های لمسی ماشین لباسشویی یا مایکروفر بچسبانید و با لمس برچسب، دکمه لمسی زیر آن را فعال کنید. همچنین سیستم برچسب صوتی این شرکت به شما اجازه می‌دهد، روی هر وسیله‌ای در خانه یک برچسب مخصوص بزنید و با گوشی خود روی آن صدا ضبط کنید.
در دنیای نرم‌افزار، صفحه‌خوان «ان‌وی‌دی‌اِی » در نسخه‌های آزمایشی جدید خود، از قابلیت درشت‌نمایی داخلی رونمایی کرده است که نیاز کاربران کم‌بینا به نرم‌افزارهای جانبی را کاهش می‌دهد. ازسوی‌دیگر، شرکت ویسپرو از قابلیت همگام‌سازی تنظیمات در صفحه‌خوان جاز خبر داد. با این امکان، شما می‌توانید تنظیمات شخصی خود را در فضای ابری ذخیره کرده و در هر کامپیوتر دیگری، به‌محض واردشدن به حساب کاربری خود، همان تنظیمات را فراخوانی کنید.
احتمالاً تابه‌حال درباره سیستم «رایت‌هیر» مطالبی شنیده باشید؛ این سیستم با ترکیب فرستنده‌های بلوتوثی و کدهای گرافیکی مخصوص، فضاهای عمومی مثل موزه، ایستگاه مترو یا هتل را برای نابینایان گویا می‌کند. با به‌کار‌گیری این تکنولوژی در تابلو‌های خروجی، سرویس‌های بهداشتی و… با نزدیک‌شدن فرد، آن مکان به‌صورت صوتی به او معرفی می‌شود.
به‌عنوان آخرین مطلب، شایسته است که به موفقیت خیره‌کننده «بی مای آیز» نیز اشاره داشته باشیم؛ این اپلیکیشن اکنون به رکورد یک میلیون کاربر نابینا و بیش از ده میلیون داوطلب بینا رسیده است. این یعنی به‌ازای هر نابینا، ده نفر در جهان آماده‌اند تا به صورت رایگان، چشمان خود را با او به اشتراک بگذارند. در سه ماه گذشته که امکان استفاده از خدماتی مانند بی‌مای‌آیز و سایر امکاناتی که در چالش‌های نیازمند به بینایی، به ما کمک می‌کردند برایمان وجود نداشت، تفاوت بود و نبود دسترسی به این خدمات را به‌وضوح احساس کردیم. شنیدن چنین اخباری منشأ امیدواری و قوت قلب برای باور به آینده‌ای روشن‌تر است."
audio/mana-cad7ec581397cd98211d.mp3,"توان‌بخشی ، استقلال افراد دارای معلولیت از چه مسیری می‌گذرد؟ بخش سوم
صلاح‌الدین محمدی
استقلال افراد با آسیب بینایی چه چیزهایی نیست؟
در ادامه سلسله مباحث مربوط به استقلال افراد با آسیب بینایی، این بار به مواردی می‌پردازیم که افراد فکر می‌کنند با انجام آن‌ها جلوه‌ای از استقلال را از خود نشان می‌دهند. برای اینکه مفهوم درست استقلال را دوباره در ذهن خود مجسم سازیم و بفهمیم که منظور از استقلال چیست، یک بار دیگر به تعریف استقلال برمی‌گردیم.
استقلال از نظر این نوشته عبارت است از: انجام امور روزمره توسط فرد با آسیب بینایی، با کمترین وابستگی به دیگران، به شکلی کارآمد و ایمن؛ بنابر‌این، اگر کاری توسط یک فرد نابینا به شکل مستقل انجام گیرد که فاقد یکی از فاکتورهای مطرح‌شده در تعریف استقلال باشد، باید در استقلال این فرد شک کنیم. حال با مواردی روشن‌تر و با استفاده از مصادیقی که واقعاً گویای استقلال نیستند، بار دیگر به مفهوم استقلال می‌اندیشیم و تصویر درست آن را در ذهن مجسم می‌سازیم.
۱. انزوا
راستی معنی استقلال برای نابینایان چیست؟ آیا کسب استقلال توسط نابینا به معنای انزوای اجتماعی وی است؟ آیا استقلال و خودکفایی در انجام امور به معنای قرار گیری در انتهای طیف فرد گرایی و اجتناب از فضای اجتماعی است؟
آیا همین که توانستیم امور خود را تا حدی به تنهایی انجام دهیم، باید انزوا و تنهایی را برگزینیم و مدعی شویم که چون من قادر هستم امور خود را به تنهایی انجام دهم، دیگر نیازی به کسی ندارم؟ و باید گوشه عزلت را برگزید؟ صرف‌نظر از اینکه باید حساب افراد برون‌گرا و درون‌گرا را از این مبحث مُنفَک نمود، انسان به عنوان یک موجود اجتماعی همیشه در جمع زندگی کرده و به ندرت افرادی بوده‌اند که توانسته‌اند به صورت کاملاً تنها زندگی کنند و امور خویش را به شکل منفرد انجام دهند. باید توجه داشت که هدفِ استقلال، جدا کردن فرد از جامعه نیست؛ بلکه، توانمندسازی او برای مشارکت فعال و مؤثر در جامعه است.
چرا که هدف اساسی و بنیادین برنامه‌های آموزش جبرانی برای افراد با آسیب بینایی، نظیر (ECC) نیز در درجه اول، اعطای استقلال به این قشر از جامعه و در گام بعدی، تبدیل آن‌ها به شهروند جهانی با رفتارهای استاندارد می‌باشد. بنا‌بر‌این، استقلال در انجام امور توسط نابینایان به معنای جامعه‌گریزی نیست؛ بر عکس، راهی برای نمود اجتماعی بیشتر آن‌ها در گروه‌های مختلف و نقش‌آفرینی اجتماعی بیشتر آن‌هاست. همان‌طور که پیش‌تر هم ذکر گردید، انسان یک موجود مدنی‌الطبع است و گذشته از شخصیت هر فرد که می‌تواند درون‌گرا یا برون‌گرا باشد، انجام امور توسط انسان و به شکل جمعی، شاید مطلوب‌تر به نظر می‌رسد تا انجام همین کار به شکل فردی.
۲. غرور کاذب
با استفاده از چه شاخص و ملاکی می‌توانیم داشتن اعتماد به نفس را از غرور کاذب جدا سازیم و این دو را با همدیگر اشتباه نگیریم؟ گاه تصور می‌شود که یک فرد نابینا برای نشان دادن استقلال خود نباید هرگز درخواست کمک کند؛ زیرا، این کار را نشانه ضعف و وابستگی می‌داند. چنین نگرشی باعث بروز غرور کاذب می‌شود. فردی که دچار این غرور است، حتی در مواقع ضروری از دیگران یاری نمی‌خواهد و ترجیح می‌دهد کارها را به هر شکل ممکن – هرچند نادرست، خطرناک یا ناکارآمد – به تنهایی انجام دهد. این رفتار نه تنها نشانه استقلال نیست، بلکه گاهی به آسیب‌های جدی (جسمی یا روانی) منجر می‌شود. استقلال واقعی یعنی بدانیم چه زمانی توانایی انجام کاری را داریم و چه زمانی نیاز به راهنمایی یا همراهی دیگران داریم. کمک خواستن در جای خود، نشانه درک متواضعانه از توانایی‌های خویش است، نه مایه سر‌افکندگی.
۳. بی‌احتیاطی
داشتن استقلال به چه بهایی؟ برخی افراد با آسیب بینایی برای اثبات استقلال خود، دست به کارهایی می‌زنند که جنبه خودنمایی دارد و در آن‌ها نکات ایمنی را نادیده می‌گیرند؛ مثلاً از جاده‌ای شلوغ بدون عصا یا درخواست کمک عبور می‌کنند، یا بدون اطمینان از ایمنی وسایل گرمایشی آشپزی می‌کنند. چنین بی‌احتیاطی‌هایی ممکن است مقطعی، ظاهر استقلال را نشان دهد، اما در واقع با تعریف «انجام کار به شکل ایمن» در تضاد است. یک فرد مستقل واقعی نه تنها کار خود را به سرانجام می‌رساند، بلکه سلامت خود و دیگران را نیز در نظر می‌گیرد. ریسک‌های غیرضروری و نادیده گرفتن اصول ایمنی، سرانجام به وابستگی بیشتر (مثلاً در اثر حادثه) منجر خواهد شد.
۴. بی‌نیازی کامل
چه کسی را در زندگی می‌شناسید که بدون کمک دیگران، تمامی امور زندگی خود را انجام می‌دهد؟ بعضی از نابینایان فکر می‌کنند استقلال یعنی «هیچ‌گاه به کسی نیاز نداشته باشم» و در نتیجه از هر گونه ارتباط و تعامل اجتماعی پرهیز می‌کنند. این تصور، اشتباه است؛ انسان موجودی است وابسته به دیگران؛ حتی افراد بینا و سالم هم در بسیاری از زمینه‌ها به دیگران متکی‌اند. تفاوت در میزان وابستگی است، نه در صفر بودن آن؛ بی‌نیازی کامل نه ممکن است و نه مطلوب. علاوه بر این، دنیای تخصصی امروز ایجاب می‌کند که هر کاری را به متخصص آن سپرد و امور روزمره را پیش برد. البته اینکه در زندگی «دست به آچار» باشی و بتوانی مشکلات جزئی زندگی را مرتفع سازی، بسیار هم خوب و مقبول است؛ اما این مسئله، نباید به این معنی باشد که اگر من یک فرد مستقل هستم، پس باید خودم تمام امور زندگی‌ام را انجام دهم و دیگر به کسی احتیاج ندارم؛ چون بخش زیادی از نیازهای افراد سالم و بینا نیز توسط دیگران انجام می‌پذیرد؛ به عنوان مثال، تعمیرات ساختمان، سرویس لوازم منزل، امور پزشکی و درمانی و آموزش آن‌ها نیز توسط دیگران انجام می‌شود.
استقلال به معنای انتخاب آگاهانه و متعادل کردن نیازهای خود است، نه نفی ارتباط با جامعه. پذیرش این که گاهی باید یاری دریافت کنیم و گاهی یاری دهیم، نشان دهنده سلامت روان و نگاه واقع‌بینانه به زندگی است.
۵. اجتناب از رفتن به سوی «همه‌فن ‌حریفی»
انسان کامل و همه چیز دان کیست؟ برخی بر این باورند که برای استقلال باید همه کارها را خودشان یاد بگیرند و انجام دهند؛ از لوله‌کشی گرفته تا جراحی! این نگاه که به «همه‌فن‌حریفی» معروف است، نه تنها فشار طاقت‌فرسایی به فرد تحمیل می‌کند، بلکه برخلاف اصل «کارایی و ایمنی» در تعریف استقلال عمل می‌کند. یک فرد مستقل می‌داند که هر مهارتی نیاز به زمان و آموزش دارد و برخی کارها را بهتر است به متخصص سپرد. اجتناب از تفویض کار به دیگران (یا برعکس، نپذیرفتن کمک تخصصی) ریشه در نگرش نادرست به استقلال دارد. استقلال یعنی بدانیم چه کاری از دستمان برمی‌آید و برای چه کاری باید از دانش دیگران بهره ببریم.
۶. در اولویت قرار دادن امنیت و سلامت (برداشت نادرست)
استقلال یا آسیب بیشتر، کدام یک بهتر است؟ گاه افراد بدون آسیب نیز «امنیت و سلامت» را بهانه می‌کنند تا افراد نابینا را از انجام کارهای مستقل بازدارند؛ یا خود فرد نابینا از ترس آسیب، استقلال را قربانی امنیت می‌کند. اما نکته این است که استقلال واقعی بدون رعایت امنیت و سلامت معنا ندارد، نه اینکه در تضاد با آن باشد؛ منظور این نیست که فرد به خاطر استقلال، خود را در معرض خطر قرار دهد (که آن هم بی‌احتیاطی است)؛ بلکه هدف، دستیابی به تعادل میان استقلال و ایمنی است. گاهی باید ریسک‌های قابل قبول را پذیرفت و با آموزش، تجهیزات مناسب و رعایت اصول ایمنی، استقلال را به دست آورد، بدون اینکه سلامت خود را فدای استقلال کنیم (یا برعکس). پس «امنیت و سلامت» باید همراهِ استقلال باشد، نه مانع آن.
این موارد نشان می‌دهد که استقلال، یک مفهوم چندبعدی است و نمی‌توان آن را با رفتارهای افراطی (انزوا، غرور، بی‌احتیاطی، بی‌نیازی مطلق، همه‌فن ‌حریفی و نادیده گرفتن ایمنی) تعبیر کرد. تصویر درستِ استقلال، ترکیبی از خودکفایی، آگاهی از محدودیت‌ها، درخواست منطقی کمک، رعایت ایمنی و مشارکت اجتماعی است.
ادامه دارد…"
audio/mana-e957508490b3809999cc.mp3,"زندگی، از گچ تخته‌سیاه تا بِتُنِ ساختمان و عطرِ برنج
فاطمه جوادیان
گفتگو با غلامعلی جوهریان؛ معلم بازنشسته، مدیر پروژه و کارآفرین نابینا
همراهان عزیز! در این شماره، مهمان برنامه‌ ما یکی از معلمان فرهیخته و بازنشسته‌ای است که مسیر زندگی‌اش، می‌تواند نقشه راه برخی از ما باشد. قرار است با او درباره تمام دوران‌هایی که گذرانده صحبت کنیم؛ از دوران تحصیل و تدریس گرفته، تا مدیریت و تجربه‌ لحظه‌هایی که شاید خیلی از ما حتی فکرش را هم نمی‌کنیم یک فرد نابینا بتواند آن‌ها را لمس کند. پیش از شروع رسمی گفتگو، بزرگ‌ترین دغدغه‌ ایشان این بود که این مصاحبه برای مخاطبان نسل مانا کاربردی و مفید باشد. با ما همراه باشید تا با هم وارد این کلاس درس بزرگ شویم.
نسل مانا: جناب آقای جوهریان سلام، وقت شما بخیر. خیلی خوش آمدید. به عنوان سؤال اول، بفرمایید خاستگاه شما کجاست، دوران کودکی را کجا گذراندید و از چه زمانی متوجه تغییر در بینایی‌تان شدید؟
جوهریان: بسم الله الرحمن الرحیم. من هم خدمت شما و همه مخاطبان و شنوندگان عزیز نسل مانا سلام عرض می‌کنم. من متولد سال ۱۳۳۷ در شهر دزفول هستم و تا حدود ۲۰ سالگی در همان‌جا زندگی کردم. تحصیلات ابتدایی و دبیرستانم را در مدرسه انصاری دزفول گذراندم. من تا سن ۱۳-۱۴ سالگی (حدود سال ۱۳۵۰) کاملاً بینا بودم و حتی گواهینامه ششم ابتدایی را هم به صورت بینایی گرفتم. از اواخر سال ۱۳۴۹ آثار ضعف در چشم‌هایم پیدا شد. کم‌کم از شب‌کوری شروع شد و اندک‌اندک به سمت نابینایی کامل رفت. به یاد دارم آن روزها که می‌خواستم درس بخوانم، برادرم برای اینکه بتوانم مطالعه کنم، لامپی را در فاصله ۶۰-۷۰ سانتی‌متری نصب کرده بود تا زیر نور شدید آن کتاب بخوانم.
– با توجه به اینکه ابتدا بینا بودید و بعد نابینا شدید، این روند روی روحیه‌تان اثر منفی نگذاشت؟ چطور با آن کنار آمدید؟
– شاید چون این اتفاق تدریجی رخ داد، آن حالت شوک‌آور و کشنده را نداشت؛ از طرفی، حضور پرمهر خانواده – خواهران و برادرانم – و داشتن دوستان زیاد، فضا را برایم تلطیف کرد. یک نکته دیگر هم این بود، که من همواره شاگرد اول و ممتاز بودم؛ مثلاً، در کل شهرستان در درس زبان انگلیسی نفر اول شدم. این توانمندی ذهنی به من اعتمادبه‌نفس می‌داد. البته نابینایی باعث یک وقفه دو ساله در تحصیلم شد، اما هرگز به طور کامل متوقف نشدم.
– چه چیزی باعث شد بعد از آن وقفه دو ساله، دوباره با این انگیزه بالا به تحصیل برگردید؟ خط بریل را کجا آموزش دیدید؟
– از طریق یک آشنا، با آموزشگاه نابینایان در تهران ارتباط پیدا کردم. ابتدا به تهران آمدم، اما مسئولان آنجا راهنمایی کردند و گفتند برای شما بهتر است که در کنار پدر و مادرتان در دزفول باشید و همان‌جا درس بخوانید. در آنجا خط بریل را آموختم. من به دزفول برگشتم و چون گواهی ششم را داشتم، مقطع راهنمایی و دبیرستان را به صورت جهشی خواندم و خودم را به هم‌سن‌وسال‌هایم رساندم و با رتبه بالا دیپلم گرفتم. بعدها در کنکور شرکت کردم و در رشته ادبیات فارسی مرکز تربیت معلم شهید رجایی نفر اول شدم. اگرچه در گزینش به‌خاطر نابینایی ایرادهایی گرفتند، اما توانمندی‌ام را از نظر علمی ثابت کرده بودم. سه بار در کنکور شرکت کردم که بخشی از آن به دوران انقلاب فرهنگی برخورد. در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته‌های الهیات، حقوق و فلسفه پذیرفته شدم که در نهایت مسیر الهیات را در دانشگاه تهران ادامه دادم.
– شنیده‌ایم که شما از همان نوجوانی، آستین همت را بالا زده بودید و کار می‌کردید؛ از تجربه کارهای دوره‌ جوانی‌تان بگویید.
– بله، من از نوجوانی با کار کردن عجین بودم. بعد از ظهرها بعد از مدرسه در بقالی، کتاب‌فروشی، شیرینی فروشی و خرازی کار می‌کردم؛ محصولات را به مشتریان می‌رساندم. حتی در ۱۳-۱۴ سالگی با پولی که پس‌انداز کرده بودم، خودم به شهرهای دیگر می‌رفتم، جنس می‌آوردم و در بازار دست‌فروشی می‌کردم. در دوران دانشجویی و قبل از استخدام در آموزش و پرورش هم در دزفول مغازه‌ای راه انداختم؛ دستگاه تولید پاکت‌های نایلکس را از تهران خریدم، مواد خام می‌آوردم و خودم کیسه‌های نایلونی مخصوص صیفی‌جات تولید می‌کردم و می‌فروختم. کار، انسان را زنده، پویا و فعال نگه می‌دارد.
– آقای جوهریان، شما دوران جنگ تحمیلی را در جنوب کشور لمس کردید. جنگ چه تأثیری روی زندگی شما گذاشت؟
– دزفول مدام بمباران می‌شد؛ در آن دوران ما را مدتی به شیراز بردند. اما من تمام مدت مشتاق خدمت بودم. در پشت جبهه با بسیج و هیئت‌ها همکاری نزدیک داشتم و به خانه شهدا سر می‌زدیم. خواهر من با پولک‌های براق روی پارچه‌های مشکی واژه «الله» را گل‌دوزی می‌کرد و من این پارچه‌ها را در قالب یک تابلو، به خانواده شهدا تقدیم می‌کردم و برایشان سخنرانی می‌کردم. از سال ۱۳۶۴ هم به عنوان مبلغ از طرف دانشگاه تهران به جبهه اعزام شدم. در قرارگاه نوح (نیروی دریایی)، واحد توپخانه ۶۱ محرم و تیپ امام رضا (ع) در خط مقدم بودم؛ دقیقاً کنار رود اروند و پل بعثت که به فاو وصل می‌شد؛ آنجا نماز جماعت، مراسم صبحگاه و دعاهای توسل و کمیل را برگزار می‌کردم. رزمنده‌ها وقتی می‌دیدند یک فرد نابینا با این انگیزه در خط مقدم کنار آن‌هاست، بسیار استقبال و محبت می‌کردند.
«وقتی آدم چیزی را که می‌داند به آن عمل کند، خداوند چیزهای دیگری به او می‌آموزد. چیزهایی که برایش مجهول بودند و او نمی‌دانسته. فقط کافی است که انسان در مسیر باشد».
– چقدر این جمله زیباست. برویم سراغ دوران تدریس شما؛ چطور ازدواج کردید و چطور کلاس‌های درس دبیرستان‌های تهران را مدیریت می‌کردید؟
– در سال ۱۳۶۲ با همسر عزیزم که اهل تهران و لیسانس روان‌شناسی هستند، ازدواج کردم. ایشان یکی از بهترین‌های عالم است. او بود که قاطعانه مرا به استفاده از عصای سفید تشویق نمود و هر کاری که تا کنون برای من انجام داده است، همه از سر عشق است و دیگر هیچ؛ امسال چهل و دومین سال زندگی مشترک و عاشقانه ماست. یادم هست در چهلمین سالگرد ازدواجمان، بر بام ایوان کعبه در مکه مکرمه، گردن‌بندی به رسم سپاسگزاری به ایشان هدیه دادم.
بعد از ازدواج، تدریس را در دبیرستان‌های تهران شروع کردم. سال‌ها در دبیرستان‌های منطقه مولوی (مثل دبیرستان فرخی با قدمتی دیرینه) به دانش‌آموزان بینا درس می‌دادم. دروس الهیات، عربی، ادبیات و اخلاق اسلامی را تدریس می‌کردم و حتی در مرکز تربیت معلم هم دوره‌های مهارت‌افزایی داشتم. اداره کردنِ دانش‌آموزانِ پرانرژی و گاه بازیگوش دبیرستانی، برای یک معلم نابینا چالش بزرگی است، اما من هرگز مشکلی نداشتم.
– راز این موفقیت و برقراری ارتباط با دانش‌آموزان بینا چه بود؟
– راز خاصی ندارد، «بچه‌ها کسی رو که می‌فهمه، دوست دارند». دانش‌آموز معلم دانا را درک می‌کند. من تمام تلاشم را می‌کردم که هر جلسه با دست پر و مطالب جدید وارد کلاس شوم تا کلاس برای خودم و آن‌ها خسته‌کننده نباشد. رابطه‌ ما چنان دلی بود که بعد از سال‌ها، هنوز دانش‌آموزان قدیمی‌ام مرا در خیابان پیدا می‌کنند و با عشق به سمتم می‌آیند. آن‌ها همیشه در کلاس تکیه‌گاه و حامی من بودند.
از گچ کلاس تا بِتُن ساختمان و مدیریت رستوران
– شگفتی‌های زندگی شما کم نیست؛ شنیده‌ایم که وارد حوزه ساخت‌وساز و حتی رستوران‌داری هم شده‌اید! چطور یک فرد نابینا پروژه ساختمانی را مدیریت می‌کند؟
– پدر من بنای قابلی بود و من هم از کودکی با این کار آشنا بودم. بعد از بازنشستگی، آستین بالا زدم و در منطقه 12 شهرداری تهران، صفر تا صد ساخت ۵ مجتمع ساختمانی (4 تا 10 واحدی) را خودم مدیریت کردم و ساختم! خیلی‌ها می‌پرسند چطور به کارگرها اعتماد می‌کردی یا چطور کار را کنترل می‌کردی؟ من می‌گویم خداوند شمعی در وجود من روشن کرده بود و انگیزه‌ای داده بود که کارها پیش می‌رفت.
زیرزمین یکی از همین ساختمان‌ها را تجاری ساختم. ابتدا آن را به یک واحد تهیه غذا یا آشپزخانه اجاره دادم. در طول مدتی که این واحد در آنجا مستقر بود، من تمام اصول، سیستم‌های تأسیساتی و راه و رسم رستوران‌داری را به‌دقت آموختم. وقتی مستأجر رفت، خودم آستین‌ها را بالا زدم، مدیریت را به عهده گرفتم و رستوران را باز نگه داشتم. در واقع من از یک دوست نابینای اهوازی به نام «حسن شهریاری» الهام‌گرفته بودم، که شنیده بودم رستوران موفقی دارد. در حال حاضر هم مالک و مدیر رستوران «سلف‌سرویس ملی» در تهران هستم که آشپزها و سالن‌کارها، در مجموع 20 پرسنل آنجا کار می‌کنند.
چالش مسابقه برای مخاطبان نسل مانا
– حالا که صحبت از رستوران‌داری شد، مطلع شدیم که جناب جوهریان یک چالش جذاب همراه با جایزه برای مخاطبان ماهنامه نسل مانا در نظر گرفته‌اند. آقای جوهریان چالش چیست؟
– بله، با کمال میل! به عنوان کسی که سال‌هاست در حوزه غذا و رستوران فعالیت می‌کند، یک سؤال ساده اما فنی مطرح می‌کنم: «فرق “پلو” و “چلو” چیست؟ به چه چیزی پلو و به چه چیزی چلو می‌گویند؟»
به ۵ نفر از عزیزانی که اولین پاسخ‌های صحیح را به ماهنامه نسل مانا ارسال کنند، جوایزی تقدیم خواهد شد که جزئیات و مبلغ آن در شماره بعدی اعلام می‌شود.
و به عنوان کلام آخر، چه پیامی برای دوستان نابینا، خانواده‌ها و جامعه دارید؟
– من اکنون در آستانه ۷۰ سالگی هستم و از کودکی کار کرده‌ام. کار، ذهن و جسم انسان را فعال نگه می‌دارد. چرا می‌گویند حافظه و ذهن نابینایان قوی است؟ چون ما مدام در حال فکر کردن، حفظ کردن و جهت‌یابی ذهنی هستیم. پیام من به برادران و خواهران نابینایم این است که چرخ دنیا بر وفق مراد ۱۰۰ درصد هیچ‌کس نمی‌چرخد. زندگی مثل سیبی است که بالا می‌اندازی و تا پایین بیاید هزار چرخ می‌خورد. من خودم در مسیر زندگی بارها تا مرز شکست کامل (صفر درصد) رفتم، اما روز بعد به موفقیت ۱۰۰ درصد رسیدم. اگر اراده داشته باشید و با یک یا چند شکست سرخورده نشوید، مطمئن باشید که در نهایت موفق خواهید شد. تنها کافی است در مسیر حرکت کنید.
– جناب جوهریان عزیز، از وقت و انرژی بی‌نظیری که به ما و مخاطبان نسل مانا هدیه دادید، صمیمانه سپاسگزاریم.
با آرزوی شادکامی و بهروزی برای شما همراهان گرامی؛
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-924c56b6b38c431fe651.mp3,"زندگی، از گچ تخته‌سیاه تا بِتُنِ ساختمان و عطرِ برنج
فاطمه جوادیان
گفتگو با غلامعلی جوهریان؛ معلم بازنشسته، مدیر پروژه و کارآفرین نابینا
همراهان عزیز! در این شماره، مهمان برنامه‌ ما یکی از معلمان فرهیخته و بازنشسته‌ای است که مسیر زندگی‌اش، می‌تواند نقشه راه برخی از ما باشد. قرار است با او درباره تمام دوران‌هایی که گذرانده صحبت کنیم؛ از دوران تحصیل و تدریس گرفته، تا مدیریت و تجربه‌ لحظه‌هایی که شاید خیلی از ما حتی فکرش را هم نمی‌کنیم یک فرد نابینا بتواند آن‌ها را لمس کند. پیش از شروع رسمی گفتگو، بزرگ‌ترین دغدغه‌ ایشان این بود که این مصاحبه برای مخاطبان نسل مانا کاربردی و مفید باشد. با ما همراه باشید تا با هم وارد این کلاس درس بزرگ شویم.
نسل مانا: جناب آقای جوهریان سلام، وقت شما بخیر. خیلی خوش آمدید. به عنوان سؤال اول، بفرمایید خاستگاه شما کجاست، دوران کودکی را کجا گذراندید و از چه زمانی متوجه تغییر در بینایی‌تان شدید؟
جوهریان: بسم الله الرحمن الرحیم. من هم خدمت شما و همه مخاطبان و شنوندگان عزیز نسل مانا سلام عرض می‌کنم. من متولد سال ۱۳۳۷ در شهر دزفول هستم و تا حدود ۲۰ سالگی در همان‌جا زندگی کردم. تحصیلات ابتدایی و دبیرستانم را در مدرسه انصاری دزفول گذراندم. من تا سن ۱۳-۱۴ سالگی (حدود سال ۱۳۵۰) کاملاً بینا بودم و حتی گواهینامه ششم ابتدایی را هم به صورت بینایی گرفتم. از اواخر سال ۱۳۴۹ آثار ضعف در چشم‌هایم پیدا شد. کم‌کم از شب‌کوری شروع شد و اندک‌اندک به سمت نابینایی کامل رفت. به یاد دارم آن روزها که می‌خواستم درس بخوانم، برادرم برای اینکه بتوانم مطالعه کنم، لامپی را در فاصله ۶۰-۷۰ سانتی‌متری نصب کرده بود تا زیر نور شدید آن کتاب بخوانم.
– با توجه به اینکه ابتدا بینا بودید و بعد نابینا شدید، این روند روی روحیه‌تان اثر منفی نگذاشت؟ چطور با آن کنار آمدید؟
– شاید چون این اتفاق تدریجی رخ داد، آن حالت شوک‌آور و کشنده را نداشت؛ از طرفی، حضور پرمهر خانواده – خواهران و برادرانم – و داشتن دوستان زیاد، فضا را برایم تلطیف کرد. یک نکته دیگر هم این بود، که من همواره شاگرد اول و ممتاز بودم؛ مثلاً، در کل شهرستان در درس زبان انگلیسی نفر اول شدم. این توانمندی ذهنی به من اعتمادبه‌نفس می‌داد. البته نابینایی باعث یک وقفه دو ساله در تحصیلم شد، اما هرگز به طور کامل متوقف نشدم.
– چه چیزی باعث شد بعد از آن وقفه دو ساله، دوباره با این انگیزه بالا به تحصیل برگردید؟ خط بریل را کجا آموزش دیدید؟
– از طریق یک آشنا، با آموزشگاه نابینایان در تهران ارتباط پیدا کردم. ابتدا به تهران آمدم، اما مسئولان آنجا راهنمایی کردند و گفتند برای شما بهتر است که در کنار پدر و مادرتان در دزفول باشید و همان‌جا درس بخوانید. در آنجا خط بریل را آموختم. من به دزفول برگشتم و چون گواهی ششم را داشتم، مقطع راهنمایی و دبیرستان را به صورت جهشی خواندم و خودم را به هم‌سن‌وسال‌هایم رساندم و با رتبه بالا دیپلم گرفتم. بعدها در کنکور شرکت کردم و در رشته ادبیات فارسی مرکز تربیت معلم شهید رجایی نفر اول شدم. اگرچه در گزینش به‌خاطر نابینایی ایرادهایی گرفتند، اما توانمندی‌ام را از نظر علمی ثابت کرده بودم. سه بار در کنکور شرکت کردم که بخشی از آن به دوران انقلاب فرهنگی برخورد. در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته‌های الهیات، حقوق و فلسفه پذیرفته شدم که در نهایت مسیر الهیات را در دانشگاه تهران ادامه دادم.
– شنیده‌ایم که شما از همان نوجوانی، آستین همت را بالا زده بودید و کار می‌کردید؛ از تجربه کارهای دوره‌ جوانی‌تان بگویید.
– بله، من از نوجوانی با کار کردن عجین بودم. بعد از ظهرها بعد از مدرسه در بقالی، کتاب‌فروشی، شیرینی فروشی و خرازی کار می‌کردم؛ محصولات را به مشتریان می‌رساندم. حتی در ۱۳-۱۴ سالگی با پولی که پس‌انداز کرده بودم، خودم به شهرهای دیگر می‌رفتم، جنس می‌آوردم و در بازار دست‌فروشی می‌کردم. در دوران دانشجویی و قبل از استخدام در آموزش و پرورش هم در دزفول مغازه‌ای راه انداختم؛ دستگاه تولید پاکت‌های نایلکس را از تهران خریدم، مواد خام می‌آوردم و خودم کیسه‌های نایلونی مخصوص صیفی‌جات تولید می‌کردم و می‌فروختم. کار، انسان را زنده، پویا و فعال نگه می‌دارد.
– آقای جوهریان، شما دوران جنگ تحمیلی را در جنوب کشور لمس کردید. جنگ چه تأثیری روی زندگی شما گذاشت؟
– دزفول مدام بمباران می‌شد؛ در آن دوران ما را مدتی به شیراز بردند. اما من تمام مدت مشتاق خدمت بودم. در پشت جبهه با بسیج و هیئت‌ها همکاری نزدیک داشتم و به خانه شهدا سر می‌زدیم. خواهر من با پولک‌های براق روی پارچه‌های مشکی واژه «الله» را گل‌دوزی می‌کرد و من این پارچه‌ها را در قالب یک تابلو، به خانواده شهدا تقدیم می‌کردم و برایشان سخنرانی می‌کردم. از سال ۱۳۶۴ هم به عنوان مبلغ از طرف دانشگاه تهران به جبهه اعزام شدم. در قرارگاه نوح (نیروی دریایی)، واحد توپخانه ۶۱ محرم و تیپ امام رضا (ع) در خط مقدم بودم؛ دقیقاً کنار رود اروند و پل بعثت که به فاو وصل می‌شد؛ آنجا نماز جماعت، مراسم صبحگاه و دعاهای توسل و کمیل را برگزار می‌کردم. رزمنده‌ها وقتی می‌دیدند یک فرد نابینا با این انگیزه در خط مقدم کنار آن‌هاست، بسیار استقبال و محبت می‌کردند.
«وقتی آدم چیزی را که می‌داند به آن عمل کند، خداوند چیزهای دیگری به او می‌آموزد. چیزهایی که برایش مجهول بودند و او نمی‌دانسته. فقط کافی است که انسان در مسیر باشد».
– چقدر این جمله زیباست. برویم سراغ دوران تدریس شما؛ چطور ازدواج کردید و چطور کلاس‌های درس دبیرستان‌های تهران را مدیریت می‌کردید؟
– در سال ۱۳۶۲ با همسر عزیزم که اهل تهران و لیسانس روان‌شناسی هستند، ازدواج کردم. ایشان یکی از بهترین‌های عالم است. او بود که قاطعانه مرا به استفاده از عصای سفید تشویق نمود و هر کاری که تا کنون برای من انجام داده است، همه از سر عشق است و دیگر هیچ؛ امسال چهل و دومین سال زندگی مشترک و عاشقانه ماست. یادم هست در چهلمین سالگرد ازدواجمان، بر بام ایوان کعبه در مکه مکرمه، گردن‌بندی به رسم سپاسگزاری به ایشان هدیه دادم.
بعد از ازدواج، تدریس را در دبیرستان‌های تهران شروع کردم. سال‌ها در دبیرستان‌های منطقه مولوی (مثل دبیرستان فرخی با قدمتی دیرینه) به دانش‌آموزان بینا درس می‌دادم. دروس الهیات، عربی، ادبیات و اخلاق اسلامی را تدریس می‌کردم و حتی در مرکز تربیت معلم هم دوره‌های مهارت‌افزایی داشتم. اداره کردنِ دانش‌آموزانِ پرانرژی و گاه بازیگوش دبیرستانی، برای یک معلم نابینا چالش بزرگی است، اما من هرگز مشکلی نداشتم.
– راز این موفقیت و برقراری ارتباط با دانش‌آموزان بینا چه بود؟
– راز خاصی ندارد، «بچه‌ها کسی رو که می‌فهمه، دوست دارند». دانش‌آموز معلم دانا را درک می‌کند. من تمام تلاشم را می‌کردم که هر جلسه با دست پر و مطالب جدید وارد کلاس شوم تا کلاس برای خودم و آن‌ها خسته‌کننده نباشد. رابطه‌ ما چنان دلی بود که بعد از سال‌ها، هنوز دانش‌آموزان قدیمی‌ام مرا در خیابان پیدا می‌کنند و با عشق به سمتم می‌آیند. آن‌ها همیشه در کلاس تکیه‌گاه و حامی من بودند.
از گچ کلاس تا بِتُن ساختمان و مدیریت رستوران
– شگفتی‌های زندگی شما کم نیست؛ شنیده‌ایم که وارد حوزه ساخت‌وساز و حتی رستوران‌داری هم شده‌اید! چطور یک فرد نابینا پروژه ساختمانی را مدیریت می‌کند؟
– پدر من بنای قابلی بود و من هم از کودکی با این کار آشنا بودم. بعد از بازنشستگی، آستین بالا زدم و در منطقه 12 شهرداری تهران، صفر تا صد ساخت ۵ مجتمع ساختمانی (4 تا 10 واحدی) را خودم مدیریت کردم و ساختم! خیلی‌ها می‌پرسند چطور به کارگرها اعتماد می‌کردی یا چطور کار را کنترل می‌کردی؟ من می‌گویم خداوند شمعی در وجود من روشن کرده بود و انگیزه‌ای داده بود که کارها پیش می‌رفت.
زیرزمین یکی از همین ساختمان‌ها را تجاری ساختم. ابتدا آن را به یک واحد تهیه غذا یا آشپزخانه اجاره دادم. در طول مدتی که این واحد در آنجا مستقر بود، من تمام اصول، سیستم‌های تأسیساتی و راه و رسم رستوران‌داری را به‌دقت آموختم. وقتی مستأجر رفت، خودم آستین‌ها را بالا زدم، مدیریت را به عهده گرفتم و رستوران را باز نگه داشتم. در واقع من از یک دوست نابینای اهوازی به نام «حسن شهریاری» الهام‌گرفته بودم، که شنیده بودم رستوران موفقی دارد. در حال حاضر هم مالک و مدیر رستوران «سلف‌سرویس ملی» در تهران هستم که آشپزها و سالن‌کارها، در مجموع 20 پرسنل آنجا کار می‌کنند.
چالش مسابقه برای مخاطبان نسل مانا
– حالا که صحبت از رستوران‌داری شد، مطلع شدیم که جناب جوهریان یک چالش جذاب همراه با جایزه برای مخاطبان ماهنامه نسل مانا در نظر گرفته‌اند. آقای جوهریان چالش چیست؟
– بله، با کمال میل! به عنوان کسی که سال‌هاست در حوزه غذا و رستوران فعالیت می‌کند، یک سؤال ساده اما فنی مطرح می‌کنم: «فرق “پلو” و “چلو” چیست؟ به چه چیزی پلو و به چه چیزی چلو می‌گویند؟»
به ۵ نفر از عزیزانی که اولین پاسخ‌های صحیح را به ماهنامه نسل مانا ارسال کنند، جوایزی تقدیم خواهد شد که جزئیات و مبلغ آن در شماره بعدی اعلام می‌شود.
و به عنوان کلام آخر، چه پیامی برای دوستان نابینا، خانواده‌ها و جامعه دارید؟
– من اکنون در آستانه ۷۰ سالگی هستم و از کودکی کار کرده‌ام. کار، ذهن و جسم انسان را فعال نگه می‌دارد. چرا می‌گویند حافظه و ذهن نابینایان قوی است؟ چون ما مدام در حال فکر کردن، حفظ کردن و جهت‌یابی ذهنی هستیم. پیام من به برادران و خواهران نابینایم این است که چرخ دنیا بر وفق مراد ۱۰۰ درصد هیچ‌کس نمی‌چرخد. زندگی مثل سیبی است که بالا می‌اندازی و تا پایین بیاید هزار چرخ می‌خورد. من خودم در مسیر زندگی بارها تا مرز شکست کامل (صفر درصد) رفتم، اما روز بعد به موفقیت ۱۰۰ درصد رسیدم. اگر اراده داشته باشید و با یک یا چند شکست سرخورده نشوید، مطمئن باشید که در نهایت موفق خواهید شد. تنها کافی است در مسیر حرکت کنید.
– جناب جوهریان عزیز، از وقت و انرژی بی‌نظیری که به ما و مخاطبان نسل مانا هدیه دادید، صمیمانه سپاسگزاریم.
با آرزوی شادکامی و بهروزی برای شما همراهان گرامی؛
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-e5287bad795b723d4c56.mp3,"فناوری ، به‌روزرسانی‌های محصولات گوگل در زمینه دسترسی‌پذیری در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶
میثم امینی
در پی انتشار یک شماره دیگر از خبرنامه دسترسی‌پذیری گوگل، مثل چند شماره گذشته از ماهنامه نسل مانا، در این ستون به به‌روزرسانی‌های مختلفی که در زمینه دسترسی‌پذیری در محصولات گوگل ارائه شده است می‌پردازیم.
ربات هوش مصنوعی جمینای
گوگل با جامعه نورودیورجنت همکاری کرده است تا یاد بگیرد که چگونه هوش مصنوعی می‌تواند در زندگی روزمره این افراد به‌عنوان یک متحد مؤثر عمل کند. این دو استراتژی به کاهش بار شناختی و افزایش تمرکز برای همه کمک می‌کنند؛
شما می‌توانید با اضافه‌کردن دستورالعمل‌های سفارشی در قسمت تنظیمات، دستورالعمل‌های جمینای، ترجیحات دائمی خود را تنظیم کنید. به‌عنوان‌مثال، اگر خواندن متن‌های حجیم برای شما دشوار است، می‌توانید به جمینای بگویید که همیشه قابلیت مرور اجمالی را با عناوین واضح و فضای تنفس در اولویت قرار دهد.
همچنین می‌توانید با اجازه‌دادن به جمینای برای ارائه پاسخ‌های مرتبط‌تر بر اساس آنچه در مورد شما می‌داند، اطلاعات پس‌زمینه در مورد خودتان را شخصی‌سازی کنید. جمینای با ارجاع به چت‌های گذشته یا برنامه‌های متصل گوگل، می‌تواند برای هر چیزی، از راهنمایی شما در مورد یک ایمیل پیچیده گرفته تا پیمایش موقعیت‌های کاری، توصیه‌های متناسب ارائه دهد.
سیستم‌عامل اندروید
میان‌بر جدید صفحه‌کلید تاک‌بَک: کاربران اندروید که نابینا یا کم‌بینا هستند و از صفحه‌کلید فیزیکی یا بلوتوثی استفاده می‌کنند، حالا می‌توانند از طریق یک کلید میان‌بر مفید، یعنی کلیدهای کنش + آلت + حرف تی که صفحه‌خوان تاک‌بک را روشن و خاموش می‌کند، در هر جای سیستم‌عامل به این صفحه‌خوان دسترسی پیدا کنند. توجه داشته باشید که کلید کنش بسته به نوع صفحه‌کلید متفاوت است؛ در صفحه‌کلیدهای ویندوزی کلید کنش، کلید ویندوز یا همان استارت است و در صفحه‌کلیدهای ساخته‌شده برای سیستم‌عامل مک از کلید فرمان یا کامَند استفاده می‌شود.
پیمایش سه دکمه‌ای قابل‌تنظیم: کسانی که حالت پیمایش سه دکمه‌ای اندروید برایشان از پیمایش با اشاره‌های استاندارد آسان‌تر است، خوشحال می‌شوند که بدانند که ترتیب دکمه‌های بازگشت، صفحه اصلی و موارد اخیر حالا قابل‌تنظیم است. حالا می‌توان دکمه‌های بازگشت و موارد اخیر را به چپ و راست جابه‌جا کرد. این ممکن است برای کسانی که با خستگی یا درد انگشت شَست مشکل دارند یا برای کاربرانی که از تلفن‌های دیگر به اندروید آمده‌اند و به ترتیب دکمه‌های متفاوتی عادت دارند، مفید باشد. این تنظیم همچنین هنگام راه‌اندازی یک دستگاه جدید، به آن هم منتقل می‌شود.
امکان تغییر شتاب و سرعت حرکت نشانگر ماوس، در هنگام استفاده از کلیدهای صفحه‌کلید برای حرکت‌دادن این نشانگر: کاربرانی که به ویژگی کلیدهای ماوس اندروید متکی هستند، با این ویژگی که این امکان را می‌دهد به‌جای خود ماوس، نشانگر ماوس با یک صفحه‌کلید فیزیکی کنترل شود، حالا می‌توانند شتاب و سرعت سفارشی نشانگر را برای داشتن کنترل بیشتر بر سرعت حرکت نشانگر در هنگام فشاردادن این کلیدها تجربه کنند.
میان‌بر دسترسی گفتاری یکپارچه: امکان وُویس اَکسِس یا دسترسی گفتاری که متن روی صفحه را در مواقع لازم برای افراد کم‌بینا یا افراد دارای معلولیت‌های دیگر می‌خواند، یک میان‌بر دسترسی‌پذیری یکپارچه اندروید را در تنظیمات معرفی کرده است که حالت گوش‌دادن را کنترل می‌کند و به طور خودکار، روی صفحه ظاهر می‌شود. برای روشن یا خاموش‌کردن گوش‌دادن به گفتار، کافی است روی میان‌بر شناور دسترسی گفتاری ضربه بزنید. اگر میان‌بر شناور پیش‌فرض را دوست ندارید، می‌توانید میان‌بر این امکان را سفارشی کنید تا برای روشن یا خاموش‌کردن گوش‌دادن، از کلیدهای کاهش و افزایش حجم صدا، اشاره دسترسی‌پذیری یا دکمه دسترسی‌پذیری موجود در نوار پیمایش استفاده کنید.
وقتی چندین پنجره را در دستگاه‌های دارای صفحه بزرگ باز می‌کنید، وویس اکسس حالا فقط با بالاترین پنجره برنامه تعامل خواهد داشت که از تعاملات تصادفی با محتوای پنهان، جلوگیری می‌کند و تعداد برچسب‌های دیداری روی صفحه شما را کاهش می‌دهد. از دستور «نمایش برنامه‌های اخیر» برای رفتن به یک پنجره دیگر استفاده کنید.
گوشی‌های پیکسل
توضیحات صحنه آفلاین قاب هدایت‌شده: حالا ویژگی توصیف صحنه موجود در قاب هدایت‌شده می‌تواند به‌صورت آفلاین به کار رود؛ بنابراین، چه در حال گرفتن عکس از غروب آفتاب باشید و چه یک عکس گروهی، قاب هدایت‌شده در پیکسل به شما کمک می‌کند عکس‌های دقیق‌تری بگیرید، حتی بدون اتصال به اینترنت؛ این به‌روزرسانی برای کسانی که دستگاه‌های از سری پیکسل ۱۰ از جمله مدل تاشو – به‌استثنای پیکسل ۱۰ اِی را دارند – در دسترس است. از زمان آخرین به‌روزرسانی، قاب هدایت‌شده با استفاده از جمینای بهبودیافته است و از بیش از ۴۰ زبان دیگر، از جمله دانمارکی، تایلندی و ترکی استانبولی پشتیبانی می‌کند. توجه داشته باشید که استفاده از این زبان‌های اضافی نیاز به اتصال به اینترنت دارد.
مرورگر کروم
مرور با کارِت در مرورگر کُرُوم: امکان مرور با کارِت در کروم در دستگاه‌های اندروید حالا در دسترس است؛ به این معنی که، کاربران می‌توانند تنها با استفاده از صفحه‌کلید در وب پیمایش کنند. پس از روشن‌شدن این ویژگی، یک نشانگر متن که به آن کارِت گفته می‌شود، در صفحات وب ظاهر می‌شود. کاربران می‌توانند این نشانگر را با استفاده از کلیدهای جهت‌نما روی صفحه‌کلید حرکت دهند، مثل وقتی که در حال پیمایش در یک سند متنی‌اند. کاربران همچنین می‌توانند دکمه‌ها و پیوندها را در متن فعال کنند و حتی می‌توانند با نگه‌داشتن کلید شیفت هنگام حرکت نشانگر روی متن موردنظر، متن را با استفاده از این نشانگر انتخاب کنند.
یوتیوب
تقویت گفتار در یوتیوب: امکان تقویت گفتار در یوتیوب با فیلترکردن صداهای پس‌زمینه و برجسته‌کردن گفتار، گفتگو را واضح‌تر می‌کند. این ویژگی که حالا در ویدئوهای منتخب موجود است، می‌تواند به‌ویژه اگر کم‌شنوا هستید، در حال تماشای یوتیوب در یک اتاق پر سر و صدایید یا دارید یک زبان جدید را یاد می‌گیرید، مفید باشد. حالا می‌توانید از این امکان برای ویدئوهای منتخب در رایانه یا تلویزیون خود استفاده کنید.
زیرنویس‌های توصیفی به بیش از ۶۵ زبان جدید گسترش می‌یابد: گوگل زیرنویس‌های توصیفی را در یوتیوب به ۶۵ زبان دیگر گسترش داده است. این ویژگی ۲۵ صدای غیرگفتاری خاص مانند [آواز]، [تشویق] یا [دست‌زدن] را شناسایی می‌کند و آنها را در زیرنویس نمایش می‌دهد. این به‌روزرسانی زیرنویس‌های گویاتری را به بینندگان بیشتری ارائه می‌کند.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-86c6a6bef373ff4d53cd.mp3,"پیک تندرستی ، چشم‌های پنهان بدن (تعادل و حس عمقی)
مینا خانی
سلام به همراهان همیشگی پیک تندرستی؛ خوشحالم که دوباره توانستم در شرایط بهتر همراه شما باشم و مطالب جدیدی در اختیارتان قرار دهم؛ مباحث امروز ما شامل ماهیت تعادل و حس عمقی و نیز کاربرد آن‌ها در زندگی روزمره ما هستند؛ بعد بررسی می‌کنیم این موارد چه کمکی به ما می‌کنند؛ سپس در آخر، به آموزش تمرینات آن خواهیم پرداخت. پس همراه من باشید.
تعادل
برای تعریف تعادل، آن را با یک مثال ساده بازگو می‌کنم؛ برای هر یک از ما پیش آمده بارها و بارها داخل اتوبوس نشسته یا ایستاده‌ایم و با یک ترمزکردن ساده راننده جا‌به‌جا می‌شویم، لیز می‌خوریم، گاهی به در و دیوار برخورد می‌کنیم و حتی ممکن است به زمین بخوریم؛ این واضح‌ترین تعریف از تعادل است. اگر با گام به گام شدن یا یک تکان جزئی به حالت قبلی برگشتیم، از تعادل خوبی برخورداریم و اگر بیش از حد جابه‌جا شدیم، به جایی برخورد کردیم یا حتی زمین خوردیم، تعادل قابل قبولی نداریم و باید با تمریناتی که در ادامه آموزش می‌دهم، آن را تقویت کنیم. پس تعادل یعنی توانایی بدن شما برای حفظ راستای بدنی در هر حالتی، بدون سقوط کردن.
حس عمقی
به حس ششم یا حس درونی بدن معروف است؛ با ذکر یک مثال، بهتر متوجه آن خواهید شد. اگر در همین لحظه من به شما بگویم لب خود را لمس کنید یا بینی خودتان را بخارانید، بدون هیچ فکری آن را اجرا خواهید کرد؛ هیچ زمانی شما اشتباهاً به جای لمس لب، گوش خود را لمس نمی‌کنید! این حس را حس عمقی می‌نامند. این حس در بچه‌های دارای آسیب و اختلال بینایی از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد؛ چراکه، جایگزین بخشی از حس بینایی خواهد شد؛ با تقویت آن، زوایای بدن را بهتر خواهید شناخت و از آسیب‌های احتمالی جلوگیری می‌کنید.
چرا تعادل و حس عمقی برای ما اهمیت بیشتری دارند؟
وقتی که بینایی کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود، بدن به حس لامسه و حس عمقی تکیه می‌کند؛ در واقع این دو حس، چشم‌های درونی ما می‌شوند و باعث می‌شوند مثلاً با لمس انگشتان لبه پله را راحت‌تر بیابیم، فاصله جدول را تخمین بزنیم و پاهایمان را برای رد شدن از روی آن به اندازه بلند کنیم؛ در همین حین، تعادل به کمک شما می‌آید و ثبات شما را افزایش می‌دهد؛ بنابراین، تقویت آن‌ها باعث افزایش ثبات، استقلال فردی و اجتماعی، اعتماد به نفس و نیز کاهش زمین خوردن و برخورد با اجسام و آسیب بدنی در شما خواهند شد.
به نظر شما استفاده از عصا در بهبود و افزایش تعادل و حس عمقی شما نقش دارد؟
جواب مثبت است؛ چراکه، عصا فقط وسیله‌ای برای پیدا کردن موانع نیست؛ بلکه ابزاری مهم برای تقویت تعادل، حس عمقی و ارتباط بدن با محیط می‌باشد و با فرستادن اطلاعات سریع‌تر به مغز، آگاهی از محیط را در ما بالا می‌برد؛ به طور مثال با برخورد نوک عصا به سطح زمین، متوجه می‌شویم که مسیر هموار است یا ناهموار، یا اگر مانعی وجود دارد، فاصله با مانع چقدر است؛ همچنین باید بدانید که افزایش سطح محیطی که ما روی آن قرار داریم (سطح اتکا) هرچقدر بزرگ‌تر شود، تعادل ما بیشتر می‌شود و با استفاده از عصا، ناخودآگاه این فضا افزایش یافته و تعادل بیش‌تر می‌شود. من، به عنوان یک مربی حرکات اصلاحی، در بعضی از مواقع برای تعادل و حس عمقی از عصا در تمریناتم استفاده می‌کنم.
سؤالی که بارها و بارها از من می‌شود، این است که آیا تعادل و حس عمقی را می‌توان افزایش داد؟ با چه روشی می‌توان آن را بهبود بخشید؟ آیا در سن 50 سالگی می‌توان تعادل را بیش‌تر کرد؟
پاسخ تمام این سؤالات مثبت است؛ این توانایی‌ها قابل تمرین دادن و تقویت هستند، دقیقاً عین عضلات که با ورزش و وزنه زدن تقویت می‌شوند، تعادل و حس عمقی هم بهبود می‌یابند.
نکته قابل توجه این است، که این تمرینات باید با دقت و آگاهی بالا و استمرار انجام شوند؛ فقط اجرای حرکات کافی نیست؛ بلکه، در بلند مدت با بررسی و حس کردن تمرینات و لمس اهداف قابلیت اجرایی دارند.
نکته دیگر آنکه، تعادل و حس عمقی حتی در کلاس‌های آنلاین ورزشی نیز از اهمیت بالایی برخوردار هستند؛ معمولاً در کلاس‌های من از واژه‌هایی مثل زاویه، استفاده نمی‌شود و با توضیح وضعیت بدنی، در بچه‌ها حرکات را اجرایی می‌کنیم؛ این روش موجب بالا رفتن حس عمقی خواهد شد و طبق تجربه شخصی من، این حس در بچه‌های دارای آسیب و اختلال بینایی، بسیار بالاتر از بچه‌های بدون آسیب بینایی می‌باشد؛ البته که قطعاً با تمرین روز به روز بهبود خواهد یافت.
تمرینات
ایستادن روی یک سطح سفت و محکم سپس سطح نرم و فرو رونده (3 مرتبه، 30 الی 60 ثانیه)
ایستادن روی یک پا و بالا آوردن پای دیگر در سطح سفت و سپس سطح نرم (3 مرتبه، هفته‌های اول 3 مرتبه، 10 ثانیه سپس به 60 ثانیه برسانید)
ایستاده در حالت یک پا جلو یک پا عقب هر، دو پا روی سر پنجه‌ها و سپس تغییر پاها (3 مرتبه از 15 ثانیه به سمت 60 ثانیه بروید)
راه رفتن روی یک سطح سفت سپس راه رفتن روی سطح نرم (5 مرتبه چیزی حدود 20 متر)
راه رفتن ابتدا روی پنجه‌ها سپس راه رفتن روی پاشنه‌ها، بر روی جسم سفت سپس بر سطح نرم (5 مرتبه، چیزی حدود 20 متر)
راه رفتن از پهلو با زانو نیمه خم از هر دو جهت بدن، ابتدا بر روی جسم سفت سپس بر سطح نرم (5 مرتبه، چیزی حدود 20 متر)
راه رفتن روی پنجه پاها؛ به گونه‌ای که ابتدا پنجه‌های پا به داخل چرخیده باشند و سپس پنجه‌های پا به خارج چرخیده باشند؛ بر روی جسم سفت سپس بر سطح نرم (5 مرتبه، چیزی حدود 20 متر)
راه رفتن روی پاشنه پاها؛ ابتدا به گونه‌ای که پاشنه‌های پا به داخل چرخیده باشند، سپس پاشنه‌های پا به خارج چرخیده باشند؛ بر روی جسم سفت سپس بر سطح نرم (5 مرتبه چیزی حدود 20 متر)
تمرین نوسانات چند جهته؛ ابتدا بایستید؛ از فردی بخواهید با توپ یا دست شما را از جهات مختلف به صورت آرام و سپس محکم هل دهد تا تعادلتان به هم بریزد (3 مرتبه، 20 تکرار قسمت‌های مختلف بدن)
قابل ذکر است، من تمریناتی را بازگو کردم که برای تمامی گروه‌های سنی با هر آسیبی قابل اجرا باشد؛ در صورت تمایل به تمرینات بیشتر، با من در ارتباط باشید. نکته مهم دیگر اینکه، بین تمامی تمرینات 15 الی 30 ثانیه استراحت کنید و پس از آن به تمرین بعدی بپردازید.
در این بخش به بررسی و تمرینات تعادل و حس عمقی پرداختیم؛ از شما دوستان عزیزم تقاضا دارم، در هر سن، شغل و هر شرایطی هستید، تمرینات تعادلی را آغاز کنید؛ چراکه با افزایش سن، این حواس در ما کاهش می‌یابند و ممکن است مشکلات جبران ناپذیری برای ما به همراه آورند. در فصل بعدی با آموزش تمرینات جدید همراه من باشید. به امید دیدار و اتفاقات خوب برای ایران عزیزمان."
audio/mana-47c8ad9f27a4a393c4d2.mp3,"رد پای نابینایان در آثار ادبی
حسین آگاهی
روایتی فراتر از بینایی؛ نگاهی به شاهکارِ برنده پولیتزر، «تمام نورهایی که نمی‌توانیم ببینیم»
در میان رمان‌های معاصر جهان، کمتر اثری را می‌توان یافت که نابینایی را نه به‌عنوان یک محدودیت، بلکه به‌عنوان شیوه‌ای متفاوت از شناخت جهان به تصویر کشیده باشد. رمان «تمام نورهایی که نمی‌توانیم ببینیم» اثر آنتونی دوئر، از برجسته‌ترین نمونه‌های چنین نگاهی است؛ رمانی که در سال ۲۰۱۵ جایزه معتبر پولیتزر را برای نویسنده‌اش به ارمغان آورد و تحسین گسترده منتقدان و خوانندگان را در سراسر جهان برانگیخت.
قهرمان اصلی داستان، ماری – لور لوبلان، دختری فرانسوی است که در شش‌سالگی بینایی خود را از دست می‌دهد. پدرش، دانیل لوبلان، که قفل‌ساز ارشد موزه تاریخ طبیعی پاریس است، برای آنکه دخترش بتواند با جهان پیرامون خود ارتباط برقرار کند، ماکت‌هایی دقیق از خیابان‌ها، ساختمان‌ها و محله زندگی‌شان می‌سازد. ماری – لور با لمس این ماکت‌ها، نقشه شهر را در ذهن خود می‌سازد و می‌آموزد چگونه مستقلانه در خیابان‌های پاریس رفت‌وآمد کند.
همین جزئیات، یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های رمان را شکل می‌دهد. دوئر با دقتی مثال‌زدنی نشان می‌دهد که یک فرد نابینا چگونه محیط اطراف خود را از طریق صداها، بوها، بافت‌ها و حافظه فضایی درک می‌کند. خواننده به‌تدریج درمی‌یابد که ماری – لور، اگرچه قادر به دیدن جهان نیست، اما بسیاری از چیزهایی را حس می‌کند که از چشم افراد بینا پنهان می‌ماند.
با اشغال فرانسه توسط آلمان نازی در جریان جنگ جهانی دوم، ماری – لور و پدرش ناچار می‌شوند پاریس را ترک کنند و به شهر ساحلی سن‌مالو پناه ببرند. آن‌ها بی‌آنکه دختر بداند، حامل رازی بزرگ هستند: یکی از نسخه‌های الماسی افسانه‌ای به نام «دریای شعله‌ها»، که گفته می‌شود برای صاحبش جاودانگی می‌آورد، اما اطرافیان او را گرفتار بدبختی می‌کند.
در سوی دیگر داستان، ورنر فنینگ قرار دارد؛ پسری یتیم از آلمان که استعداد خارق‌العاده‌ای در تعمیر و ساخت دستگاه‌های رادیویی دارد. علاقه او به علم و فناوری سرانجام او را به نظام آموزشی نازی‌ها و سپس به ارتش آلمان می‌کشاند. اما هرچه بیشتر در دل جنگ فرو می‌رود، بیشتر با تناقض میان دانش، انسانیت و خشونت روبه‌رو می‌شود.
رمان در دو خط روایی موازی پیش می‌رود؛ یکی روایت ماری – لور نابینا در فرانسه اشغال‌شده و دیگری روایت ورنر در آلمان نازی. این دو مسیر سرانجام در روزهای آتش و ویرانی شهر سن‌مالو در سال ۱۹۴۴ به هم می‌رسند و یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های کتاب را رقم می‌زنند.
آنچه «تمام نورهایی که نمی‌توانیم ببینیم» را برای خوانندگان علاقه‌مند به موضوع نابینایی ارزشمند می‌کند، صرفاً حضور یک شخصیت نابینا نیست؛ آنتونی دوئر توانسته است تجربه زیسته نابینایی را با ظرافت و احترام بازآفرینی کند. ماری – لور شخصیتی درمانده یا وابسته نیست؛ او دختری کنجکاو، شجاع، باهوش و مستقل است که با اتکا به حافظه، لمس، شنیدن و تخیل، جهان خود را می‌سازد. علاقه او به مطالعه نسخه بریل رمان بیست هزار فرسنگ زیر دریا، نوشته ژول ورن، و تلاشش برای حفظ استقلال فردی، از او شخصیتی الهام‌بخش می‌سازد.
از نظر ادبی نیز رمان اثری درخشان است. نثر دوئر شاعرانه، تصویری و سرشار از جزئیات است. او با ساختاری غیرخطی، فصل‌های کوتاه و جابه‌جایی میان زمان‌ها و زاویه‌های دید مختلف، داستانی پیچیده اما بسیار جذاب خلق کرده است. توصیف‌های او از صداها، نورها، امواج رادیویی، دریا و ویرانی‌های جنگ چنان زنده‌اند که خواننده احساس می‌کند در میان شخصیت‌ها زندگی می‌کند.
عنوان کتاب نیز معنایی عمیق در خود دارد؛ «تمام نورهایی که نمی‌توانیم ببینیم» اشاره‌ای است به بخش عظیمی از طیف امواج نوری که برای چشم انسان نامرئی‌اند؛ استعاره‌ای از حقیقت‌ها، احساسات و پیوندهای انسانی که با چشم دیده نمی‌شوند، اما وجود دارند. در واقع، ماری – لور نابینا در طول داستان به ما یادآوری می‌کند که دیدن، تنها با چشم‌ها اتفاق نمی‌افتد.
این رمان، در کنار روایت تلخ و انسانی جنگ جهانی دوم، ادای احترامی زیبا به توانایی انسان برای امید، مقاومت و یافتن معنا در تاریک‌ترین لحظه‌های زندگی است. برای خوانندگان نابینا و علاقه‌مندان به ادبیات مرتبط با نابینایی، «تمام نورهایی که نمی‌توانیم ببینیم» تنها یک رمان تاریخی نیست؛ بلکه داستانی است درباره قدرت ادراک، استقلال، تخیل و نوری که گاه فراتر از محدوده بینایی انسان می‌درخشد.
نخستین بار، نشر کوله پشتی با ترجمۀ مریم طباطبایی‌ها این کتاب را روانۀ بازار کتاب کرده است."
audio/mana-8758cea80f15fc1d0b15.mp3,"مقاله ، اتحادیه جهانی نابینایان
محمد نوری
World Blind Union
نام اختصاری: WBU
تأسیس: 1984
دفتر مرکزی: تورنتو کانادا
وب‌سایت: www. worldblindunion.org
رئیس: مارتین آبل ویلیامسون
اتحادیه جهانی نابینایان سازمانی غیر دولتی، غیر مذهبی، غیر سیاسی و غیر انتفاعی با ساختار انتخاباتی است که جهت پیشرفت آموزشی، فرهنگی و اجتماعی نابینایان و کم‌بینایان جهان فعالیت می‌کند. اصلی‌ترین شعارش، «مشکلات نابینا به دست نابینا حل می‌شود» است. این اتحادیه درصددِ سپردن مدیریت‌ها و مسئولیت به نابینایان و کم‌بینایان است؛ مگر در مواردی که ممکن نیست. در سازمان ملل جایگاه مشورتی دارد؛ از این طریق می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات مرتبط به نابینایان جهان مؤثر باشد.
اتحادیه جهانی نابینایان، با ادغام فدراسیون بین‌المللی نابینایان (International Federation of the Blind (IFB)) و شورای جهانی رفاه نابینایان (World Council for the Welfare of the Blind (WCWB)) در سال 1984 تأسیس شد. مؤسسان در شهر ریاض (عربستان سعودی)، در تاریخ 26 اکتبر 1984 حضور یافته و اولین مجمع عمومی توسط اعضاء انتخاب شدند. مجمع عمومی هر چهار سال در مادرید 1988، قاهره 1992، تورنتو 1996، ملبورن 2000، کیپ تاون 2004، ژنو 2008، بانکوک 2012 و اورلندر آمریکا 2016 تشکیل شده است. بر اثر فراگیری کرونا، مجمع عمومی با یک سال تأخیر به روش آنلاین در 2021 برگزار شد.
جهان را به شش منطقه تقسیم کرده و هر منطقه مدیریت و تشکیلاتی مثل مرکز دارد که هماهنگ با مرکز عمل می‌کند. نمودار تشکیلاتی اتحادیه مخروطی است؛ در رأس اتحادیه جهانی نابینایان و در هر منطقه، اتحادیه منطقه‌ای نابینایان و در آخر در هر کشور، اتحادیه ملی مثلاً سوریه هست.
نهادهای نابینایی آفریقا، آمریکای شمالی و کارائیب، آسیا، آسیا ـ اقیانوسیه، آمریکای لاتین و اروپا هر کدام اتحادیه‌ای ویژه و به نام خودشان دارند؛ مثل اتحادیه نابینایان آسیا (Asian Blind Union (ABU)).
همه کشورهای جهان را زیر پوشش گرفته است. هزینه‌ها و نیازهای مالی از طریق کمک‌های مردمی و مؤسسات خیریه تأمین می‌شود. ساختار مدیریتیِ مرکز شامل هیئت رئیسه، رؤسای مناطق و کمیته اجرایی است. اداره هر منطقه هم همین ساختار را دارد. مدیران ارشد توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شوند؛ مجمع عمومی شامل مدیران تشکل‌های نابینایان در کشورها و نمایندگان نهادهای بین‌المللی است.
ریاست اتحادیه از 2021 به عهده خانم مارتین آبل ویلیامسون بوده؛ ویلیامسون نابینا، اهل نیوزلند و در امور فرهنگی و اجتماعی معلولان و نابینایان فعالیت و مسئولیت داشته است. قبل از او آقای فردریک شورودر از 2016 رئیس بود.
فرنادو رینو معاون اول است؛ کم‌بینا، وکیل و مشاور حقوقی است و از 2016 این مسئولیت را بر عهده داشته، در امور فرهنگی و آموزشی نابینایان به ویژه ترویج خط بریل کوشا بوده است.
یاو افوری دبرا معاون دوم، اهل غنا، نابینای مادرزاد و سابقه فعالیت در امور معلولان و نابینایان در آن کشور داشته است.
خانم دیانا استنتافت دبیرکل و دانمارکی و قبلاً رئیس انجمن نابینایان دانمارک بوده است. خانم دایان برگرون خزانه‌دار و دارای معلولیت است.
مارک ورکمن مدیرعامل (مدیر ارشد اجرایی) است که در 2022 تعیین شد.
این شش نفر، هیئت رئیسه اتحادیه را تشکیل می‌دهد. کمیته اجرایی که در رأس آن مارک ورکمن است، دو نیروی اداری به نام ایانینا رودریگز به عنوان مدیر دفتر و تریسی یگر به عنوان معاون اداری دارد.
اساسنامه اتحادیه، بیانگر ساختار اداری، شرایط عضویت، مزایا، تعهدات اعضا، وظایف سازمان‌های بین‌المللی، ارتباط با سازمان ملل و دیگر ابعاد آن است.
اتحادیه کارش را در سال 1984 با عضویت مؤسسات شصت کشور شروع کرد و به تدریج زیاد شدند؛ اکنون به 190 کشور رسیده است. این‌ها از شش منطقه جغرافیایی جهان هستند:
آمریکای لاتین، آمریکای شمالی و کارائیب، آسیا ـ اقیانوسیه، آسیا، آفریقا و اروپا.
مجموعاً این مناطق، پانصد عضو دارد که به چهار گروه تقسیم شده‌اند:
اعضای ملی، اعضای بین‌المللی، اعضای وابسته و اعضای افتخاری؛ مهم‌ترین شرط عضویت، فعالیت مؤسسه یا سازمان در زمینه امور نابینایان و کم‌بینایان است.
دویست و هشتاد و پنج میلیون نابینا و کم‌بینا از طریق مؤسسه‌ها و سازمان‌ها زیر پوشش اتحادیه هستند و سه دسته از اهداف عمومی و همگانی را پیگیری می‌کنند که شامل این‌هاست:
افزایش مشارکت و حضور اجتماعی نابینایان، ترویج باور به توانایی‌های آن‌ها، زدودن تعصبات و افکار منفی، دستیابی به جهان بهتر و امن‌تر.
دوم، اهدافِ گروه‌هایی چون سالمندان، زنان، کودکان و جوانان است. اهداف دیگر به موارد خاص، مثل مناسب‌سازی دسترس‌پذیری منابع و فناوری اطلاعات مربوط است؛ همه این‌ها را کمیته‌های ویژه پیگیری و اجرا می‌کنند.
اتحادیه بر تواناسازی فرهنگی تأکید دارد و اکثر فعالیت‌هایش در این زمینه است؛ به عنوان نمونه، بورس تحصیلی برای نابینایان کم برخوردار مالی می‌پردازد، خط بریل را ترویج می‌کند، استفاده از فناوری بریل را گسترش می‌دهد، دسترس‌پذیری منابع و اطلاعات را تسهیل می‌سازد، بر آموزش فراگیر، عادلانه و با کیفیت اصرار داشته و درصدد رفع موانع آن است.
اتحادیه نابینایان آسیا (Asian Blind Union (ABU))، کشورها را به سه منطقه تقسیم کرده: آسیای مرکزی شامل افغانستان، قرقیزستان، ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان؛ آسیای جنوبی شامل بنگلادش، بوتان، هند، نپال، پاکستان، سریلانکا و مالدیو؛ خاورمیانه شامل بحرین، ایران، عراق، اردن، کویت، لبنان، عمان، یمن، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی.
مسئولیت‌ها چنین است:
سنتوش کُمار رُنگتا رئیس، منصور الانزی دبیرکل، قاری سعد نور معاون اول، ایرگیش نرپولاتو معاون دوم.
توضیح سردبیر:
اطلاعات مقاله حاضر پیش از ۲۰۲۵ تهیه شده است و سنتوش کُمار رُنگتا که در این نوشتار با عنوان رئیس اتحادیه آسیا معرفی شد، در حال حاضر ریاست اتحادیه جهانی را از ۲۰۲۵ بر عهده دارد."
audio/mana-2bf3dcbc14c3a903d039.mp3,"ترجمه ، مدیریت فرم‌ها و کاغذبازی‌ها با وجود آسیب بینایی؛ راهکارها و چالش‌ها
سارا شاهپورجانی
مقدمه
مواجهه با کاغذبازی‌های اداری، پر کردن فرم‌های پزشکی یا امضای قراردادها، بخشی از روزمرگی‌های اجتناب‌ناپذیر است؛ اما، این فرایند می‌تواند برای افراد دارای آسیب بینایی، چالش‌هایی جدی به همراه داشته باشد. از فرم‌های چاپی مطب‌ها گرفته تا فایل‌های پی‌دی‌اف دسترس‌ناپذیر، موانع زیادی بر سر راه استقلال این افراد وجود دارد.
با این حال، پیشرفت فناوری‌های کمکی (مثل درشت‌نماها و صفحه‌خوان‌ها) در کنار یادگیری مهارت‌های دفاع از حقوق فردی (مدافعه‌گری) و درخواست کمک مؤثر، این مسیر را تا حد زیادی هموار کرده است.
در این شماره از نشریه نسل مانا، با اپیزود دیگری از پادکست هدلی پرزنت همراه می‌شویم که در آن، ریکی انگر با سم سیوی، متخصص فناوری‌های کمکی و خالق کانال «زندگی نابینایان»، همراه می‌شود تا چالش‌ها و راهکارهای کاربردی برای مدیریت فرم‌ها را بررسی کنند. این گفت‌وگو یادآوری می‌کند که با وجود موانع، همیشه راهی برای انجام کارها هست.
ریکی انگر: کاغذبازی هیچ‌وقت جذاب نیست و آسیب بینایی چالش‌های آن را بیشتر می‌کند. در این قسمت، سم سیوی (Sam Seavey) از کانال «زندگی نابینایان» (The Blind Life) با ما همراه شده است تا درباره چالش‌های مواجهه با فرم‌ها و کاغذبازی‌ها صحبت کنیم.
سم سیوی: سلام ریکی. خیلی ممنون که دوباره مرا به برنامه‌ات دعوت کردی.
ریکی انگر: حضورت همیشه باعث خوشحالی است؛ هرچند موضوعی که امروز درباره‌اش صحبت می‌کنیم، به اندازه بحث‌های همیشگی‌مان درباره تکنولوژی و گجت‌ها جذاب و هیجان‌انگیز نیست، اما فرم‌های الکترونیکی شکل‌های مختلفی دارند، و ما هنوز هم به کَرات با فرم‌های کاغذی مواجه می‌شویم. برای من به‌عنوان یک فرد کاملاً نابینا، نحوه مواجهه با این فرم‌ها با یک فرد کم‌بینا متفاوت است؛ سم، بهتر است اول از استراتژی‌های مناسب برای افراد کم‌بینا شروع کنیم.
سم سیوی: من خودم کم‌بینا هستم و تلاش می‌کنم بیشترین استفاده را از باقی‌مانده بینایی‌ام ببرم. با اینکه روندها رو به دیجیتالی شدن است، اما هنوز در جاهایی مثل مطب‌ها، با فرم‌های کاغذی سروکار داریم؛ پیشنهاد من استفاده حداکثری از درشت‌نمایی است؛ استفاده از ذره‌بین دستی رایج است، اما نگه‌داشتن هم‌زمان آن و خودکار دشوار است. بهتر است فرم را زیر یک درشت‌نمای ویدئویی یا (CCTV) قرار دهید. پیدا کردن قسمت موردنظر روی فرم با درشت‌نمایی زیاد، به کمی تمرین نیاز دارد، اما کاملاً شدنی است.
ریکی انگر: درشت‌نمایی اولین گزینه برای افراد کم‌بیناست. اما اگر بینایی کافی برای کار با متون چاپی وجود نداشته باشد، باید به دنبال جایگزین‌های دیجیتال باشیم یا خیلی ساده برای پر کردن فرم از دیگران کمک بخواهیم.
سم سیوی: بله. مسلماً شما نمی‌توانید دستگاه درشت‌نمای غول‌پیکرتان را همه‌جا با خود ببرید. در این شرایط شاید موبایلتان به‌عنوان درشت‌نما کار را راه بیندازد. اما گاهی راحت‌ترین کار این است که فقط درخواست کمک کنید؛ این موضوع هیچ ایرادی ندارد و افراد معمولاً با کمال میل کمک می‌کنند.
ریکی انگر: فرم‌های دیجیتالی که با گوشی یا رایانه پر می‌شوند چه مزیت‌هایی دارند؟
سم سیوی: امکان بزرگ‌نمایی روی صفحه نمایش وجود دارد. همچنین بیشترِ فرم‌های دیجیتال با نرم‌افزارهای صفحه‌خوان سازگارند و پیمایش در آن‌ها ساده‌تر است.
ریکی انگر: این موضوع حس استقلال بی‌نظیری می‌دهد. قبلاً برایم آزاردهنده بود که در مطب دکتر، جواب سؤالات شخصی‌ام را در گوش کسی پچ‌پچ کنم. اما الان فرم دیجیتال را صفحه‌خوان، از طریق هدفون برایم می‌خواند. با این حال، فرم‌های دیجیتال هم همیشه دسترس‌پذیر نیستند. تا به حال با این وضعیت مواجه شده‌ای؟
سم سیوی: اتفاقاً همین هفته پیش، شرکتی قراردادی برایم فرستاد که کار نکرد. فرم‌های دیجیتال معمولاً PDF هستند و کار کردن با آن‌ها بگیر و نگیر دارد. اگر دسترس‌پذیری در طراحی رعایت نشده باشد، با یک «پی‌دی‌اف مسطح» (Flat PDF) روبه‌رو می‌شوید که اصلاً با صفحه‌خوان کار نمی‌کند. مجبور شدم آن را پرینت بگیرم، دستی امضا کنم، اسکن کنم و دوباره بفرستم. در ایمیلم تأکید کردم که لطفاً در آینده فرم‌های دسترس‌پذیر بفرستید، چون این فرم مرا به دردسر انداخت.
ریکی انگر: خیلی از شرکت‌ها اصلاً نمی‌دانند فرم دسترس‌پذیر چیست تا زمانی که خودتان گوشزد کنید. گاهی کل فرم دسترس‌پذیر است، اما امضای تایپ‌شده را قبول نمی‌کنند! اگر بدانی قرار است با فرم روبه‌رو شوی، چه کارهایی برای آمادگی انجام می‌دهی؟
سم سیوی: اگر فرم کاغذی است، می‌توانی بخواهی آن را قبل از نوبتت پست کنند یا فایلی بدهند که پرینت بگیری و با کمک خانواده پر کنی. استفاده از پورتال‌های اینترنتیِ پیش از مراجعه هم عالی است. اما حرف اصلی من این است که آدم باید مدافع حقوق خودش باشد. وقتی وارد مطب می‌شوم با قاطعیت و البته مؤدبانه می‌گویم: «متأسفانه فرم شما دسترس‌پذیر نیست و من به کمک نیاز دارم». این بخشی از وظایف آن‌هاست و نباید از کمک خواستن بترسید.
ریکی انگر: ما اغلب به خاطر غرور یا نخواستن ایجاد مزاحمت، از کمک خواستن پرهیز می‌کنیم. اما واقعیت این است که آن‌ها موظف‌اند کمک کنند. تا به حال شده فرمی حسابی کلافه‌ات کند؟
سم سیوی: معمولاً فرم‌های طولانی دولتی این طورند؛ چون پرش‌های زیادی به بخش‌های مختلف دارند. پیمایش در این فرم‌ها با درشت‌نما دشوار است، چون با زوم کردن، بخش‌های موردنیاز از میدان دید خارج می‌شوند و گم می‌شوید.
ریکی انگر: برای کاربران صفحه‌خوان هم پیش می‌آید که یک فایل ظاهراً جذاب است، اما پیمایش منطقی ندارد. تو چطور متوجه می‌شوی که کجا تلاش کردن کافی است و باید دست از کار بکشی تا وقت و انرژی‌ات هدر نرود؟
سم سیوی: اگر ساختار فرم طوری نباشد که با صفحه‌خوان خوب کار کند و مدام به این‌طرف و آن طرف بپرد، این دیگر مشکل دسترس‌ناپذیری است و من زیر بار آن نمی‌روم. دست از کار می‌کشم و به فرستنده پیام می‌دهم: «شما باید این مشکل را برطرف کنید؛ من نباید کلافگی ناشی از مشکل سمت شما را تحمل کنم».
ریکی انگر: راه‌های دیگری هم هست. برای من، سرویس‌هایی مثل «آیرا» (Aira) که در آن یک دستیار بینا از راه دور وارد رایانه می‌شود و در اصلاح فرمت یا پر کردن فایل کمکت می‌کند، بسیار مفید است. آیا منابع دیگری شبیه به این داری؟
سم سیوی: اگر سند دیجیتال باشد، آن را در مرورگرها یا برنامه‌های مختلف مثل آکروبات یا Edge باز می‌کنم. اگر هیچ‌کدام جواب نداد، سراغ همسرم می‌روم و می‌گویم: «عزیزم، کمک لازم دارم».
ریکی انگر: اتفاقاً این هم روشی سریع و کارآمد است. وقتی ابزارهای دیگر جواب نمی‌دهند، این کارآمدترین راه است.
سم سیوی: بله. حرف آخر این است که سر این چیزها خودتان را دیوانه نکنید. آدم به مرزی می‌رسد که می‌گوید: «ارزشش را ندارد»؛ بنابراین، باید بدانیم که گزینه‌های دیگری هم هستند. شما تنها نیستید و همه ما با این مسائل درگیریم. حتی ما که خیلی مسلط به نظر می‌رسیم هم روزمره با این کلافگی‌ها دست ‌و پنجه نرم می‌کنیم. نکته کلیدی این است که اجازه ندهید این چالش‌ها شما را کلافه کنند. همیشه می‌توانیم راهی پیدا کنیم.
ریکی انگر: این دیدگاه را خیلی دوست دارم. سم، بی‌نهایت ممنونم که تجربیاتت را با ما در میان گذاشتی.
یادداشت مترجم
تجربه مطرح شده در این گفت‌وگو برای بسیاری از ما در ایران نیز کاملاً ملموس است. مواجهه با فرم‌های کاغذی در ادارات، سامانه‌های ثبت‌نامی دسترس‌ناپذیر، و وب‌سایت‌های بهینه نشده برای صفحه‌خوان‌ها، از موانع جدی و همیشگی افراد دارای آسیب بینایی است.
با این حال، راهکار اصلی در کنار استفاده از فناوری، تکیه بر «مدافعه‌گری» است. ما می‌توانیم با بیانی محترمانه و قاطع، حقوق خود را برای دسترسی برابر مطالبه کنیم و یادآور شویم که دسترس‌پذیری یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است. انتشار این مطالب در نشریه نسل مانا، فرصتی برای هم‌افزایی است تا به یاد داشته باشیم در این مسیر تنها نیستیم و می‌توانیم مسیر را برای یکدیگر هموارتر کنیم.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: HadleyHelps.org
مترجم: سارا شاهپورجانی"
audio/mana-4e6cf0b689b80c86a649.mp3,"طنز ، همیشه پای یک میانجی‌گر در میان است
یخ نکنی نمکدون
راستش این روزها نمی‌دانیم دقیقاً در چه شرایطی هستیم؛ وقتی برای خرید جایی مراجعه می‌کنیم، ناگهان شرایط جنگی می‌شود و قیمت‌ها طبق شرایط جنگی است؛ وقتی قرار است سر کار برویم شرایط عادی است و مشکلی نیست؛ ولی وقتی قرار است حقوق را طبق مصوبات سال جدید بدهند، شرایط جنگی می‌شود. دقیقاً نمی‌دانیم تا چه زمانی هم باید در این بلاتکلیفی بمانیم.
این که خواستم برایتان بنویسم، از آنجا آغاز شد که سر کارمان و پشت میزمان لم داده بودیم و مشغول انجام امور محوله بودیم، که از سوی مقامات بالادستی به داخل دفتر ایشان فرا خوانده شدیم. وقتی وارد دفتر مقام بالادستی شدیم، با عزت و احترام از ما خواسته شد تا بنشینیم. بعد از نشستن ما، مقام بالادستی شروع کرد به صحبت کردن؛ موضوع صحبتش هم مربوط می‌شد به قرارداد کاری ما برای سال جدید در آن شرکت؛ مقام بالادستی اولش یک مرثیه‌ سوزناک از اینکه جنگ بسیار بر اقتصاد کشور فشار آورده و همه را تحت تأثیر خود قرار داده سر داد که جگر سنگ را نیز کباب می‌کرد. بعدش هم رفت سراغ این که شرکت تحت مدیریت ایشان هم، به شدت در این مدت دچار مشکل کاهش درآمد و افزایش هزینه شده. در نهایت هم برای ما مشخص کرد که با توجه به همه‌ شرایط، اگر شرایط موجود ادامه داشته باشد، عذر ما را خواسته و باید به فکر شغل دیگری برای خود باشیم. مگر آنکه جنگ پایان یافته و ثبات به کشور بازگردد.
ما سعی کردیم کمی بر خود مسلط باشیم و اندوه بیکار شدن را فرو خوریم. این شد که خیلی محکم گفتیم که ما معلولین و به خصوص نابینایان اگر بیکار شویم مشکلاتمان از دیگران بیشتر خواهد بود؛ گفتیم که اگر بقیه را تعدیل کنند نهایتش فروشنده یا مسافرکش یا کارگر روزمزد می‌شوند. اما برای ما حتی بازار این کارهای کاذب هم کساد است. اما مقام بالادستی بر این نکته تأکید کردند که آن مسافرکش و فروشنده‌ احتمالی، اندازه‌ چهار نابینا می‌تواند برای ما بازدهی داشته باشد. پس باید به فکر منافع شرکت و کاهش حداکثری هزینه‌ها باشند. در نهایت، مقام بالادستی آرزو کردند که هرچه زودتر جنگ پایان یابد تا باز هم افتخار همکاری با ما را داشته باشند.
از دفتر مقام بالادستی که خارج شدیم، فهمیدیم که یک ماه تا پایان خوشبختی فاصله داریم و اگر چاره نکنیم، باید به شغل پر رونق تکدی‌گری مشغول شویم. این شد که تصمیم گرفتیم برای پایان جنگ کمی تلاش کنیم. ناگهان یاد همسایه‌ پاکستانی خود افتادیم. این شد که بعد از پایان کار آن روز، فوراً به خانه بازگشته و سراغ همسایه‌ پاکستانی خود رفتیم و همه چیز را برایش توضیح دادیم. او که دست‌فروشی بیش نبود، اولش در کل خیلی سر درنیاورد ما چه گفتیم. برای همین مجبور شدیم خیلی ساده‌تر برایش توضیح دهیم که اگر اخراج یا تعدیل شویم، مجبوریم در کنار بساط او ما نیز بساط کنیم که ممکن است به کار و درآمدش آسیب برساند. به اینجای بحث که رسیدیم، ناگهان سطح آگاهی همسایه‌ پاکستانی ما چند برابر شد و شروع کرد به بدوبیراه گفتن به مقام بالادستی که چقدر بی‌رحم است و در این شرایط سختِ کوری، چگونه ما را بیکار می‌کند و… طوری موتورش روشن شد که چند دقیقه‌ای خاموش کردنش به طول انجامید. بماند که بعضی الفاظش چنان زشت بود که ما تصمیم گرفتیم در این نوشته رویشان بوق بگذاریم. فقط ماندیم این فحش‌ها را به عنوان یک خارجی چه کسی به این بخت برگشته یاد داده. اگر قرار باشد روزی این دوست ما سفیر فرهنگی ما در بلاد خود باشد، بدون شک به فنا خواهیم رفت.
بعد از این که به هر شکل ممکن ایشان ساکت شدند، از ما پرسیدند که حالا باید چه کار کنیم. ما نیز نقشه‌ای که در سر داشتیم را برایش توضیح دادیم که وقتی توضیحاتمان تمام شد، حجم زیادی از دود بالای سرش جمع شد. اولش مقاومت کرد و ترسید که ما را همراهی کند. وقتی مقاومتش را دیدیم، گوشی را برداشته و با یکی از دوستانمان که او هم دست‌فروش بود، مثلاً تماس گرفتیم و خواستیم که مقداری جنس سفارش دهیم که ناگهان شجاعت در تمام تار و پودش زبانه کشید و موافقت کرد که با ما همکاری کند. این شد که قرار شد فردای آن روز، نقشه‌ خود را با هم عملی کنیم.
صبح روز بعد، به اتفاق همسایه‌ پاکستانی خود که کلی هم تیپ زده بود و کت و شلوار بر تن کرده بود و شبیه مقامات میانجی کشورش شده بود، راهی محل کار خود شدیم و سراغ مقام بالادستی خود را گرفتیم. اما ایشان هنوز نیامده بودند و به همین خاطر مجبور شدیم کمی منتظر بمانیم. در همین فاصله هم کل شرکت فهمیدند که یک مقام پاکستانی وارد شرکت شده و تمام شرکت دور ما جمع شده بودند تا بفهمند، که بالاخره توافقی در کار هست یا نه. دوست ما هم که حسابی در نقشش فرو رفته بود، برایشان توضیح می‌داد که پاکستان همیشه به عنوان میانجی حاضر است تا تنش‌ها را کاهش دهد و از این حرف‌ها. آن وسط یواشکی به بهانه‌های مختلف، شماره‌اش را هم به چند همکار خانم ما داد که خدا در آینده به داد ما برسد. خلاصه ساعتی گذشت تا مقام بالادستی از راه رسید و با بازخواستی شدید همگان را پراکنده کرد و همگی سر کار خود بازگشتند. بعدش هم از ما خواست که وارد دفترش شویم. وقتی وارد شدیم، دوست پاکستانی من کارت شناسایی خود را نشان داد و خودش را به عنوان یکی از کسانی که در روند میانجی‌گری‌ها دخالت دارد معرفی کرد. مقام بالادستی ما هم به شدت از او استقبال کرد و پذیرایی مفصلی از او به عمل آورد. در ادامه دوست ما توضیح داد که گفتگو‌ها خیلی خوب در حال پیشرفت است و جنگ به زودی پایان خواهد یافت و همه چیز تمام شده و فقط به دلایلی که از گفتنشان به خاطر مسائل امنیتی معذور است، اعلام رسمی نشده که آن هم تا چند روز آینده انجام خواهد شد. مقام بالادستی ما که به شدت از این موضوع خرسند و خوشحال بود، کلی از او و کشورش بابت این میانجی‌گری تشکر کرد و از او خواست که آن روز در شرکت بماند و ناهار هم مهمانشان باشد. دوست ما که به شدت شکمو تشریف داشتند هم، نزدیک بود بپذیرند که ما مداخله کردیم و به دوستمان یادآوری کردیم که تا ساعتی دیگر باید پیامی را از پاکستان در محل کارش دریافت کند. به همین خاطر باید زودتر به محل کارش برگردد. آن بیچاره هم مجبور شد حرف ما را تصدیق کند و به این ترتیب خداحافظی گرمی با مقام بالادستی ما کرد و از مهمان نوازی ایشان تشکر کرد و خلاصه با هر بدبختی بود راهی‌اش کردیم تا برود. چند ساعت بعد، باز هم مقام بالادستی ما را به دفترش فرا خواند و ما نیز اجابت نمودیم. وقتی وارد شدیم، این بار هم از ما خواست بنشینیم. وقتی نشستیم، به خاطر خبر خوبی که به او دادیم از ما تشکر کرد و در نهایت هم، قرارداد همکاری ما با شرکتشان به مدت یک سال دیگر را مقابلمان گذاشت تا امضایش کنیم. ما نیز با این که به شدت در پوست خود جا نمی‌شدیم، حفظ ظاهر کرده و خیلی معمولی امضاهای لازم را توسط مهر عظیم خود پای برگه‌ها زدیم و بعد از خداحافظی از دفتر خارج شدیم. فقط خدا خدا می‌کردیم که واقعاً جنگ همین روزها تمام شود یا این که همکارهای خانم ما، به این میانجی‌گر قلابی زنگ نزنند یا پیام ندهند که اگر خلاف این چیزهایی که گفتیم اتفاق افتد، باید به مقام بالادستی نسل مانایی خود اطلاع دهیم که دنبال طنازی دیگر برای خود باشد؛ چون باید دنبال سوراخ موشی گشته و در سوراخ موش‌ها هم خیلی امکانات برای این کارها کافی نیست.
بعد از اتمام کار هم به خانه بازگشته و طبق قرار قبلی، همسایه‌ پاکستانی خود را به رستوران برده و شام مفصلی به عنوان شیرینی به او دادیم. راستش را بخواهید، نهایتاً هفتاد کیلو بیشتر وزن نداشت؛ ولی آن‌قدر خورد که نمی‌دانم آن همه را کجایش جا داد.
در نهایت خواستیم با این خاطره‌ای که تعریف کردیم، به شما مسئولین در ظاهر دلسوز و در باطن ناکارآمد بگوییم که چه نشسته‌اید که امثال ما بسیارند در این کشور، که همسایه‌ پاکستانی هم ندارند و متأسفانه هم از روی ناچاری و هم از روی نادانی امیدشان به شماست. اندکی وجود داشته باشید و کاری کنید که ما مجبور به عذرخواهی از شما شویم. هرچند که آن‌قدر گوشتان از این چیزها پر است که دیگر بی‌حس شده‌اید. این روزها در نهایت خواهند گذشت و ما می‌مانیم و شما؛ آنگاه خواهید دید که چه خواهد شد. از توجه شما سپاسگزاریم.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-2da7d214fb3018f30db7.mp3,"یک داستان در یک نگاه ، خستگی
جواد سقا
باران ریزی می‌بارید؛ از آن باران‌هایی که نه آن‌قدر شدید است که مردم را فراری دهد و نه آن‌قدر کم، که بتوانی نادیده‌اش بگیری. خیابان انقلاب مثل آدمی بود که چند شب نخوابیده باشد؛ خسته، خاکستری و کمی عصبانی. من پشت شیشه بخار گرفته کافه نشسته بودم و به آدم‌هایی نگاه می‌کردم که با عجله از کنار هم رد می‌شدند؛ انگار هر کدامشان قرار بود دنیا را نجات دهند، در حالی که بیشترشان فقط دنبال این بودند که آخر ماه اجاره خانه را جور کنند. دوستم سعید روبه‌رویم نشسته بود. صورت کشیده‌ای داشت و ته‌ریش نامرتبی که معلوم بود از سر مد نیست؛ از سر بی‌حوصلگی است. گفت: «می‌دونی مشکل ما چیه؟» پرسیدم: «کدوم مشکل؟ فقط یکی رو می‌گی یا همه رو؟ چون برای همه‌شون وقت نداریم». خندید؛ خنده‌اش کوتاه بود. «مشکل ما اینه که بچه که بودیم فکر می‌کردیم سی سالگی یعنی موفقیت. حالا سی و چند سالمونه و بزرگ‌ترین موفقیتمون اینه که هنوز نونوایی محل بابت طلبی که داره، ازمون شکایت نکرده». پیشخدمت دو فنجان چای آورد. دختر جوانی بود با چهره خسته و موهایی که از زیر روسری بیرون زده بود. سعید زیر لب گفت: «این دختر هر روز اینجاست. هر بار که می‌بینمش فکر می‌کنم شاید زندگی هنوز یه ذره قشنگی داشته باشه». گفتم: «بعدش؟»
«بعدش قبض برق میاد و خوب می‌شم». هر دو خندیدیم. بیرون، مردی روی موتور از چاله آب رد شد و تمام گِل و لای را روی شلوار رهگذری پاشید. رهگذر چند ثانیه به آسمان نگاه کرد؛ انگار می‌خواست از خدا شکایت کند اما مطمئن نبود شماره پشتیبانی آسمان را دارد یا نه. دقایقی بعد، نادر وارد شد. نادر از آن آدم‌هایی بود که همیشه لباس شیک می‌پوشید، حتی وقتی جیبش خالی بود. کتش را درآورد و روی صندلی انداخت. «بچه‌ها، خبر خوب دارم». من و سعید هم‌زمان گفتیم: «مهاجرت می‌کنی؟» گفت: «نه».
«پس خبر خوب نیست». نادر آه کشید. «دیشب با نامزدم دعوام شد». سعید گفت: «این که از خبرهای قبلی هم بدتره». نادر دست‌هایش را روی میز گذاشت. «می‌گه تو هیچ برنامه‌ای برای آینده نداری». پرسیدم: «داری؟» چند ثانیه سکوت کرد. «نه، ولی لازم بود اینو با صدای بلند بگه؟» کافه کم‌کم شلوغ می‌شد. بوی قهوه، صدای قاشق‌ها و بخار پنجره‌ها فضا را پر کرده بود. من به خیابان نگاه کردم. زوجی جوان زیر یک چتر راه می‌رفتند. دختر سرش را روی شانه پسر گذاشته بود. از دور خوشبخت به نظر می‌رسیدند. سعید هم نگاهشان کرد و گفت:«عجیبه. آدم‌ها تو خیابون عاشق به نظر میان. بعد می‌ری خونه‌هاشون می‌بینی سر قیمت مرغ با هم جنگ جهانی سوم راه انداختن». نادر گفت: «عشق گرون‌ترین کالای کشوره. نه به خاطر خودش؛ به خاطر هزینه‌های جانبیش». همه خندیدیم؛ اما خنده زود تمام شد. مثل بیشتر چیزهای این شهر. بیرون هوا تاریک‌تر شده بود. چراغ‌های مغازه‌ها روشن بودند و روی آسفالت خیس انعکاس پیدا می‌کردند. ناگهان سعید آرام شد. به نقطه‌ای نامعلوم خیره ماند و گفت: «می‌دونی؟ من دیگه از فقر نمی‌ترسم». پرسیدم: «پس از چی می‌ترسی؟» نگاهش را از پنجره گرفت. صورتش خسته‌تر از چند دقیقه قبل بود. «از این می‌ترسم که یه روز بهش عادت کنم». برای چند لحظه هیچ‌کس چیزی نگفت.
باران بند آمده بود اما خیابان هنوز خیس بود. چراغ‌های نئون مغازه‌ها روی آسفالت برق می‌زدند و رهگذرها از میان انعکاس نورها عبور می‌کردند؛ انگار همه روی تکه‌های شکسته یک آینه راه می‌رفتند. من، سعید و نادر هنوز در کافه نشسته بودیم که در باز شد. مردی چاق با موهای جوگندمی وارد شد. صورتش قرمز بود و نفسی سنگین می‌کشید. سعید گفت: «رسول اومد». رسول راننده تاکسی اینترنتی بود. پنجاه سال داشت اما خستگی صورتش مال هفتاد سالگی بود. روی صندلی افتاد. «خسته شدم به خدا». نادر خندید.«از چی؟» رسول لیوان آب را یک‌نفس سر کشید. «از زندگی. از مسافر. از بنزین. از قسط. از خودم». گفتم:«به ترتیب بگو». رسول انگشت‌هایش را شمرد.«صبح یه مسافر سوار کردم. کل مسیر درباره موفقیت حرف زد. آخرش کرایه نداشت». همه خندیدیم. رسول ادامه داد:«یکی دیگه می‌گفت پول خوشبختی نمیاره. از ماشینم پیاده شد رفت سوار پورشه خودش شد». هنوز خنده روی لب‌های ما بود که مریم وارد شد. دوست قدیمی جمع ما؛ روزنامه‌نگار با چهره استخوانی و چشم‌هایی که انگار همیشه کمتر از نیازش خوابیده بودند. شالش خیس شده بود. نشست و گفت:«خبر بد دارم». نادر گفت:«ما فقط خبر بد داریم. خبر بدت چقدر بده؟» مریم لبخند تلخی زد.«قراردادم تمدید نشد». سکوت شد. این بار کسی شوخی نکرد. چون همه می‌دانستیم معنی آن چیست. اجاره خانه، قسط، هزینه‌ها و ترسی که شب‌ها زیر پتو منتظر آدم می‌ماند. ساعت نزدیک نه شب بود. کافه شلوغ‌تر شده بود. بخار روی شیشه‌ها نشسته بود. از بیرون فقط سایه آدم‌ها دیده می‌شد. ناگهان برق کافه رفت. همه جا تاریک شد. چند نفر جیغ کوتاهی کشیدند. صدای همهمه بلند شد. فقط نور چراغ ماشین‌های بیرون از پشت پنجره می‌تابید. در آن تاریکی، برای چند ثانیه همه ساکت شدند. انگار هر کس ناگهان با خودش تنها مانده بود. صدای مریم را شنیدم. آرام گفت:«عجیبه». گفتم:«چی؟» «وقتی برق میره، شهر شبیه آینده میشه». چند دقیقه بعد برق برگشت. همه نفس راحتی کشیدند. اما آن چند دقیقه کافی بود تا چیزی در فضا عوض شود. سعید گوشی‌اش را نگاه کرد. ناگهان رنگش پرید. همه متوجه شدند.گفتم:«چی شده؟»جواب نداد. فقط صفحه گوشی را نشان داد. پیامی از صاحبخانه؛ افزایش اجاره. رقمی که هیچ شباهتی به درآمد او نداشت. رسول زیر لب گفت:«صاحبخونه‌ها انگار قیمت‌ها رو از روی تخیل می‌نویسن». سعید خندید. اما چشم‌هایش خندان نبود.«فکر کنم باید برم توی پارک زندگی کنم». ساعت از ده گذشته بود.کم‌کم مشتری‌ها می‌رفتند. باران دوباره شروع شده بود، اما آرام‌تر و خسته تر؛ مثل خود شهر. در راه بازگشت، همه با هم از کافه بیرون آمدیم. آدم‌هایی با داستان‌های مختلف.کنار ایستگاه اتوبوس ایستادیم. باران روی شانه‌هایمان می‌نشست. مردی سالخورده روی نیمکت نشسته بود. لباس ساده‌ای داشت.کیسه نانی در دستش بود.کنارش دخترکی حدود هفت ساله ایستاده بود. دخترک به نان نگاه می‌کرد. پیرمرد تکه‌ای از آن را جدا کرد و به او داد. دختر خندید. خنده‌ای ساده، بی‌دغدغه، بی‌خبر از قیمت دلار، اجاره خانه، قسط، تورم، اخراج و همه چیزهایی که ذهن ما را پر کرده بود. برای چند ثانیه هیچ‌کدام حرف نزدیم. همه به آن خنده نگاه می‌کردیم. سعید آرام گفت:«عجیبه…»گفتم:«چی؟» نگاهش روی دخترک مانده بود.«ما این همه سال دویدیم که خوشبختی رو پیدا کنیم. شاید تمام مدت از کنارمون رد می‌شده» باران می‌بارید. ماشین‌ها رد می‌شدند. شهر همچنان شلوغ و خسته بود.اما برای اولین بار آن شب، هیچ‌کس عجله‌ای برای رفتن نداشت."
audio/mana-61c1db31a4e83731270c.mp3,"به قلم شما
مانا امیری
چکیده است بر حاشیه دستم قطره‌ای خون؛ قطره‌ای شراب…
فلسفه‌اش را هیچ نفهمیدم؛ ندانستم شراب چشمش با خون دلم چه معادله‌ای در بردارد…
عجیب است فراز و فرود داستان حسرت و خیال و عبور؛ عبوری که بازگشت بیت انتهایش بود..
شراب و خون و واژه‌ای که چشم شد و دلدار را ندید."
audio/mana-e486fb13384077470c72.mp3,"یادداشت مدیر مسئول، اینترنت پرو یک بدعت خطرناک برای مردم است
امیر سرمدی
روز چهارشنبه 16 اردیبهشت، جلسه‌ای به میزبانی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ارتباط با شرایط دسترسی معلولان به اینترنت بین‌الملل برگزار شد؛ در این نشست که به همت شبکه ملی تشکل‌های نابینایان چاووش برگزار شده بود، نمایندگان قوه قضاییه، وزارت ارتباطات، شورای عالی فضای مجازی، وزارت تعاون، سازمان بهزیستی کشور، مرکز پژوهش‌های مجلس و نمایندگان سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان، از جمله انجمن نابینایان ایران، انجمن معلولین ایران و شبکه ملی نابینایان چاووش حضور داشتند. در ادامه، چرایی ضرورت مضاعف دسترسی معلولان به اینترنت بین‌الملل تشریح می‌شود.
دستاورد‌های اینترنت برای معلولان
در سال‌های اخیر و با توسعه هوش مصنوعی، کارکرد اینترنت برای معلولان ضرورتی فراتر از استفاده در شبکه‌های اجتماعی پیدا کرده است؛ اینترنت، باعث افزایش مشارکت اجتماعی معلولان در سطوح مختلف شده است؛ کاهش وابستگی به افراد دیگر و استقلال فردی در افراد با آسیب بینایی، یکی دیگر از ثمرات دسترسی به اینترنت برای نابینایان و معلولان بوده است. انجام مستقلانه بسیاری از کارها توسط هوش مصنوعی، باعث دوری از انزوای معلولان شده و عملاً فاصله روستا‌ها از شهر را از بین برده است. هزینه‌های معلولان در بسیاری از موارد، توسط اینترنت جبران می‌شود. تردد ایمن یکی دیگر از دستاورد‌های اینترنت برای نابینایان بوده است؛ چرا که آن‌ها، به وسیله مسیریاب‌های داخلی، موقعیت خود را نشانه‌گذاری می‌کردند و به‌راحتی در سطح شهر تردد داشتند. بسیاری از زوج‌های معلول، به ویژه زوج‌های نابینا، برای کار با وسایل خانگی خود از طریق اینترنت بین‌الملل امورات خود را می‌گذراندند. کمک‌گیری از افراد داوطلب برای شناسایی رنگ‌ها، خواندن مطالب روی جعبه دارو‌ها، ocr کردن منابع مطالعاتی، همگی امکاناتی بود که تا پیش از قطع دسترسی نابینایان به اینترنت بین‌الملل برقرار بود. حالا شرایطی را تصور کنید که قریب به سه ماه است تمامی این دستاورد‌ها، از زندگی روزمره معلولان حذف شده است. تمامی موارد فوق، در جلسه شانزدهم اردیبهشت ماه برای مسئولان امر تشریح شد. بسیاری از آن‌ها، از ثمرات اینترنت برای نابینایان آگاه نبودند. نمایندگان وزارت ارتباطات تأکید داشتند، اینترنت برای آحاد مردم باید در دسترس باشد و دسترسی‌هایی مانند اینترنت پرو نیز، نمی‌تواند برای نابینایان لزوماً کارگشا باشد. نماینده وزارت ارتباطات در جلسه اعلام کرد 10 میلیون شغل به صورت مستقیم، تحت تأثیر قطعی اینترنت قرار گرفته است که همین امر، می‌تواند آسیب‌های اجتماعی، اقتصادی و امنیتی را به دنبال داشته باشد. ایشان اعلام کرد، دسترسی آزاد به اینترنت در یَد تصمیم این وزارتخانه نیست و نهاد‌های امنیتی، باید برقراری اینترنت بین‌الملل مانند گذشته را اعلام کنند. نماینده وزارت تعاون بیان کرد: «برای دسترسی کسب و کارها و سازمان‌ها به اینترنت بین‌الملل، شورای عالی امنیت ملی مدل اینترنت پرو را پیشنهاد داد، که توسط اپراتورها عرضه می‌شود. به واسطه استفاده از بستر apn در این اینترنت، هر گیگابایت آن 43 هزار تومان هزینه در بر دارد که ترافیک 50 گیگ آن در طول سال نزدیک به 2 میلیون و 200 هزار تومان می‌شود». نماینده شورای عالی فضای مجازی، در این نشست تصریح کرد: «قطعی اینترنت به دنبال جنگ تحمیلی سوم اتفاق افتاده است و در شرایط فعلی، ما از بسیاری از سازمان‌ها خواسته‌ایم، آدرس‌های اینترنتی که به آن نیاز دارند را به ما اعلام کنند، تا در وایت لیست قرار بگیرد. حداقل 10 نشان اینترنتی باید اعلام شود. در همین‌جا از سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان نیز تقاضا داریم، دامنه‌هایی که اعضای جامعه هدف شما بیشتر به آن نیاز دارند را به ما اعلام کنید، تا دسترسی اینترنت به این دامنه‌ها باز شود. در کوتاه مدت و تا فراهم شدن شرایط، این مسئله یکی از راهکارهای عملیاتی است». نماینده سازمان بهزیستی کشور اعلام کرد: «در حال حاضر، یک میلیون و 700 هزار نفر معلول تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور هستند و تقریباً تمامی آن‌ها، به علل مختلف نیاز به دسترسی به اینترنت دارند. حتی نیاز جامعه ناشنوایان کمتر از نابینایان نیست و بهتر بود نماینده آن‌ها نیز، به این نشست دعوت شود». نماینده بهزیستی نسبت به تعرفه اعلامی برای اینترنت پرو اعتراض کرد و بیان داشت: «بسیاری از اعضای تحت پوشش ما در دهک‌های اول تا سوم درآمدی قرار دارند و قدرت پرداخت اینترنت پرو را ندارند؛ ما از نهاد‌های ذی‌ربط تقاضا داریم، در صورت امکان دسترسی معلولان به اینترنت بین‌الملل، ساز و کاری را در نظر بگیرند که این هزینه از سوی معلولان پرداخت نشود». نماینده بهزیستی اعلام کرد: «بسیاری از مددجویان ما، در روستا‌ها کسب و کارهای کوچکی را برای خود دست و پا کرده بودند و در شرایط فعلی، درآمد ناچیز آن‌ها نیز از بین رفته است». نماینده قوه قضاییه نیز اعلام کرد: «ما باید پیگیر حقوق عامه باشیم و از شرایط فعلی پیش آمده و مشکلاتی که برای معلولان به دنبال قطعی اینترنت به وجود آمده است، بسیار ناراحت هستیم». نماینده این قوه برای پیگیری این مشکلات قول مساعد داد.
دسترسی به اینترنت حق تمام مردم است
سهیل معینی، مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان چاووش، در این نشست گفت: «با توجه به اینکه زندگی روزمره معلولان دچار اختلال جدی شده است، درخواست تشکیل این جلسه را دادیم. اینترنت حق آحاد مردم جامعه است؛ اما معلولان به علت آسیب مضاعف، ضرورت دسترسی بیشتری به اینترنت دارند. در بین جامعه معلولان نیز، نابینایان از جمله گروه‌هایی محسوب می‌شوند که بیشترین خسارت را از این مسئله متحمل شده‌اند». معینی با اشاره به تأثیر اینترنت در سپهر اشتغال معلولان نیز بیان کرد: «بسیاری از افراد معلول، در شغل‌های تخصصی مشغول به کار هستند. در حوزه توان‌بخشی، تمام تمرکز سازمان بر روی توانمند کردن افراد و خارج کردن آن‌ها از چرخه خدمات است. حال تصور کنید بسیاری از معلولان، با همت خود توانسته بودند از طریق اینترنت به اشتغال پایدار برسند و نه تنها از دولت شغل نمی‌خواستند، بلکه خود موفق شده بودند برای برخی دیگر از مردم جامعه نیز کارآفرینی کنند. حال در شرایط فعلی، دولت یا باید دسترسی تمامی گروه‌های معلولین را به اینترنت فراهم کند یا اگر این امکان در کوتاه مدت فراهم نیست، گروه‌هایی از معلولین که اولویت بیشتری دارند به اینترنت متصل شوند. معینی مجدداً تأکید کرد: «زمانی دسترسی معلولان به اینترنت تأثیر حداکثری دارد، که تمامی مردم به اینترنت متصل باشند و اگر ما صحبت از ضرورت دسترسی معلولان به اینترنت می‌کنیم، این به معنای جداسازی، تبعیض یا عدم دسترسی آحاد مردم جامعه به اینترنت بین‌الملل نیست؛ ما هم مانند اصناف دیگر، باید پیگیر حقوق اعضای جامعه هدف خود باشیم و اتفاقاً مشارکت‌های این‌چنینی، در نهایت می‌تواند باعث رفع موانع برای همگان شود». برخی از اعضای جامعه معلولان که به واسطه شغلشان، خسارت‌های زیادی را به دنبال قطعی اینترنت بین‌الملل متحمل شده بودند، در این نشست سخنرانی کردند. ترانه میلادی گرافیست معلول، مانی رضوی‌زاده طراح وب و برنامه‌نویس و حسین آگاهی دانشجوی دکتری از چالش‌های قطعی اینترنت گفتند.
اینترنت پرو یک بدعت خطرناک است
نگارنده که به عنوان مدیر‌مسئول ماهنامه نسل مانا در این نشست سخنرانی کرد، بیان داشت: «در حوادث دی‌ماه، وزیر ارتباطات اعلام کرد، قطعی اینترنت روزی 5 هزار میلیارد تومان به کشور ضرر وارد می‌کند. حال باید دید کدام منطق باعث شده کشور ماهانه 150 همت خسارت متحمل شود. این حجم از خسارت مستقیم و صد‌ها همت ضررهای غیر مستقیم قطعاً تبعات بیشتری از جنگ نظامی و عملیات فیزیکی داشته است. در سال 1398 مردم کشور ما اولین تجربه خود را در زمینه عدم دسترسی به اینترنت بین‌الملل تجربه کردند. اما چون در آن سال‌ها، هنوز هوش مصنوعی مانند حال حاضر توسعه پیدا نکرده بود، قطعی اینترنت برای معلولان مانند امروز ملموس نبود. 7 سال از آن زمان گذشته است و متأسفانه مسئولان راهکار و پروتکل مشخصی را برای مواقع بحران طراحی نکرده‌اند. نگارنده معتقد است اینترنت پرو یک بدعت خطرناک است و اساساً اینترنت مانند آب، برق و گاز یک زیرساخت حیاطی است و حق تمام مردم جامعه است که به آن دسترسی داشته باشند. در واکنش به تعرفه‌گذاری بسیار گزاف برای اینترنت پرو، باید به این نکته اشاره داشت که تا پیش از آغاز جنگ، اپراتورها بسته‌های 15 گیگابایتی اینترنت را با قیمت 70 هزار تومان عرضه می‌کردند که اینترنت داخلی و بین‌الملل هم‌زمان بر روی آن فعال بود. حال چرا باید مردم برای دسترسی به همان اینترنت هزینه 10 برابری را متحمل شوند. نگارنده معتقد است طبقاتی کردن اینترنت یک بدعت خطرناک است و در بسیاری از موارد کارایی ندارد؛ برای مثال در حوزه اشتغال پایدار، مادامی که دسترسی آحاد مردم جامعه به اینترنت بین‌الملل فراهم نباشد، صرف دسترسی معلولان به اینترنت سودی ندارد. چرا که برای فروش، باید خریداری هم وجود داشته باشد. پیشنهاد نماینده شورای عالی فضای مجازی نیز نمی‌تواند پاسخگوی نیاز معلولان باشد؛ هزاران دامنه در اینترنت وجود دارد که بسته به نیاز افراد متفاوت است و وایت لیست کردن نیز یکی دیگر از اقدامات اشتباه در این زمینه است. تنها راه برون‌رفت از این بحران، طراحی یک پروتکل مشخص در مواقع بحران است. به‌گونه‌ای که آسیب‌های وارد شده در حوزه امنیت سایبری شناسایی شود و در مواقع بحران‌های داخلی و جنگ‌های خارجی، تنها آن بخشی از اینترنت بین‌الملل مختل شود که به صورت مستقیم، به حوزه امنیت سایبری برمی‌گردد. همچنین می‌بایست سازمان‌ها، بانک‌ها و بخش‌های حساس کشور، زیرساخت‌های خود را توسعه دهند تا با کوچک‌ترین حمله سایبری دچار مشکل نشوند. لذا در صورت طراحی پروتکل‌های خاص و دستورالعمل‌های مشخص، نیازی به قطع اینترنت بین‌الملل از ریشه نیست. بسیاری از امکاناتی که در سه ماه گذشته از مردم سلب شده است، هیچ ارتباطی با جنگ اخیر ندارد و از آن مسیر هیچ ضرری از سوی دشمن به مردم وارد نمی‌شود. ضرورت دسترس‌پذیری پلتفرم‌های داخلی، یکی دیگر از مواردی است که باید به شدت به آن توجه شود. در حال حاضر بسیاری از نرم‌افزارهای بومی برای نابینایان دسترس‌پذیر نیست. چرا که اگر این اپلیکیشن‌ها دسترس‌پذیری بیشتر و کیفیت بهتری داشتند، شرایط برای نابینایان قابل تحمل‌تر بود».
مخلص کلام آنکه، قرار شد این سلسله نشست‌ها همچنان ادامه پیدا کند تا راه مشخصی برای برون‌رفت از این بحران جدی پیدا شود."
audio/mana-6758901c2aea23891554.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، اردیبهشت 1405
منصور شادکام
با سلام به همه مخاطبان و خوانندگان محترم ماهنامه نسل مانا
ضمن تبریک فرا رسیدن سال 1405، از آنجایی که امسال برای اولین بار این ستون را در ماهنامه به رشته تحریر در می‌آوریم، بر خود لازم می‌دانم که از تلاش‌های تمامی عوامل این ماهنامه در طول ماه‌های اخیر تشکر و قدردانی کنم. همچنین، جا دارد از تمام خیرینی که در طول روند چاپ و انتشار این ماهنامه با کمک‌های دلسوزانه خود ما را همراهی نمودند نیز تشکر و قدردانی کنم.
آنچه که از سال گذشته به دلیل شروع جنگ باقی ماند:
همان‌طور که می‌دانید، ما از اسفند ماه سال 1404 درگیر جنگ و اتفاقات ناخواسته‌ای شدیم که سبب شد، بخشی از اقدامات انجمن به ویژه اقدامات حمایتی از اعضا، در آستانه عید نوروز و آغاز سال جدید به طور کامل انجام نشود.
بر همین اساس، در آغاز سال جدید و با اضافه شدن لزوم حمایت از اعضای تحت پوشش پس از آسیب‌های ناشی از جنگ، تعداد 100 عدد بُن کارت خرید کالا هر یک به مبلغ 10 میلیون تومان، در میان اعضا با اولویت دهک‌های 1 تا 3 توزیع گردید؛ طی مذاکره‌ای که با خیر محترمی که دست اندر کار این حوزه بودند انجام شد، بر تهیه 93 کارت دیگر با مبلغی به همین میزان، جهت تخصیص به باقی‌مانده اعضا با در نظر گرفتن همان اولویت‌های پیشین، توافق شد؛ به لطف خدا مراحل تهیه و توزیع آن نیز به زودی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
همچنین کمک‌های موردی از قبیل پرداخت مستمری، کمک‌های مالی جهت تهیه دارو، ارسال پوشاک به مناطق محروم و کم برخوردار و تهیه 5 سری جهیزیه به مبلغ 200 میلیون تومان نیز، با مساعدت خیرین محترم تهیه و در اختیار اعضا قرار گرفت.
اما برگزاری برنامه‌های اطعام و افطار توسط انجمن و دفاتر نمایندگی انجمن در شهر‌های مختلف، از جمله برنامه‌هایی بود که به دلیل درگیری با جنگ، امکان برگزاری آن فراهم نشد.
همچنین امسال نیز در ادامه روندی که از سال گذشته آغاز کردیم، مبنی بر اعزام نابینایان به مشهد، این آمادگی را داریم که همان 2 دستگاه آپارتمانی که هر یک با ظرفیت اسکان 6 نفر، با تقاضا و ثبت نام در اختیار نابینایان تحت پوشش انجمن قرار می‌گرفت را، مجدداً در اختیار اعضای انجمن جهت سفر به مشهد مقدس قرار دهیم.
قطعی اینترنت مهم‌ترین چالش این روزهای نابینایان:
همان‌طور که می‌دانید قطعی اینترنت، در شرایط فعلی بزرگ‌ترین چالش پیش روی جامعه نابینایان است که زندگی بسیاری از نابینایان را، در همه جهات تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از کسب و کارها امروزه در شرایط قطعی اینترنت به سمت تعطیلی پیش رفته‌اند و نابینایان بسیاری در موقعیت‌های شغلی خود، با توجه به عدم امکان استفاده از تکنولوژی‌های روز که انجام امور مختلف را برای آن‌ها تسهیل می‌نمود، دچار ضعف و تزلزل شده‌اند.
مهم‌ترین اتفاق این روزها در جامعه نابینایان، برگزاری جلسه‌ای بود در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با حضور صاحب‌نظران و نمایندگان تشکل‌های نابینایی، شورای عالی فضای مجازی و وزارت ارتباطات، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قوه قضاییه و سازمان بهزیستی که در آن، بسیاری از واقعیات – که دور از چشم مسئولان بود – نسبت به بحث دسترسی به اینترنت مطرح شد و در روزهای آینده و با برگزاری جلسات بعدی، بسیار امیدواریم که بتوانیم بهترین راهکار را برای حل این مشکل بزرگ در میان نابینایان چاره کنیم.
تمدید تفاهم‌نامه انجمن با نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و جابه‌جایی یکی از کتابخانه‌های گویای دیجیتال، 2 اتفاق مهم:
در جلسه‌ای با دبیر محترم نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، سرکار خانم نظربلند، تفاهم‌نامه‌ای که در سالیان گذشته میان انجمن نابینایان و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور منعقد شده بود، مجدداً تمدید شد تا انجمن، همچنان بتواند از ظرفیت‌های این نهاد عمومی بهره‌مند باشد. همچنین، با توجه به این که، مدت اقامت یکی از مراکز کتابخانه‌های گویای دیجیتال در استان بوشهر به پایان رسیده بود و نیز، این نیاز حس می‌شود که دفاتر نمایندگی در استان‌ها و کتابخانه‌های گویای دیجیتال در یک مجموعه به فعالیت ادامه دهند، کتابخانه گویای دیجیتال در استان بوشهر با همکاری این نهاد، به کتابخانه خلیج فارس منتقل شد تا نابینایان برای استفاده از خدمات دفتر نمایندگی انجمن در استان بوشهر و نیز استفاده از امکانات کتابخانه گویای دیجیتال، در این استان دچار مشکل چندانی نشوند.
پیگیری سما کارت در دستور کار انجمن:
سما کارت خدمتی است از سوی سازمان بهزیستی، که به منظور تأمین بخشی از هزینه‌های ایاب و ذهاب معلولان شدید و خیلی شدید به آن‌ها تعلق می‌گیرد.
انجمن نابینایان ایران در تعامل با سازمان بهزیستی، تلاش کرده تا این خدمت برای جامعه نابینایان و به ویژه اعضای تحت پوشش انجمن نیز فعال گردد. به همین منظور، انجمن با برقراری ارتباط با اعضای خود، اقدام به برطرف کردن نواقص مدارک آن‌ها نموده تا با ارسال مدارک به صورت کامل به سازمان بهزیستی، روند صدور سما کارت برای این قشر از جامعه را سرعت ببخشد.
نمایندگی‌های جدید در راه انجمن:
در جدیدترین اقدامات از سوی استان‌های مختلف، به منظور کسب مجوز تأسیس دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران، استان‌های البرز و یزد نیز خواهان تأسیس دفتر نمایندگی انجمن نابینایان در استان خود شدند؛ روند اداری تأسیس این دفتر نمایندگی در جریان است و امیدواریم که به زودی، شاهد افتتاح دفتر نمایندگی انجمن در این 2 استان و سایر استان‌های کشور نیز باشیم.
کلام پایانی:
در پایان این ستون، بار دیگر بر خود وظیفه می‌دانم که از تلاش‌های هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا، اعضای هیئت مدیره انجمن نابینایان ایران و نیز خیرینی که در طول این مدت یار و یاور انجمن بودند و کمک‌های بسیاری کردند تا بتوانیم، خدمات ارزنده‌ای را به جامعه هدف خود ارائه دهیم، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم.
برای همه شما بهترین‌ها را از درگاه خداوند منان خواهانم.
منصور شادکام، قائم مقام انجمن نابینایان ایران"
audio/mana-9d162a554655cc71cecb.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، اردیبهشت 1405
منصور شادکام
با سلام به همه مخاطبان و خوانندگان محترم ماهنامه نسل مانا
ضمن تبریک فرا رسیدن سال 1405، از آنجایی که امسال برای اولین بار این ستون را در ماهنامه به رشته تحریر در می‌آوریم، بر خود لازم می‌دانم که از تلاش‌های تمامی عوامل این ماهنامه در طول ماه‌های اخیر تشکر و قدردانی کنم. همچنین، جا دارد از تمام خیرینی که در طول روند چاپ و انتشار این ماهنامه با کمک‌های دلسوزانه خود ما را همراهی نمودند نیز تشکر و قدردانی کنم.
آنچه که از سال گذشته به دلیل شروع جنگ باقی ماند:
همان‌طور که می‌دانید، ما از اسفند ماه سال 1404 درگیر جنگ و اتفاقات ناخواسته‌ای شدیم که سبب شد، بخشی از اقدامات انجمن به ویژه اقدامات حمایتی از اعضا، در آستانه عید نوروز و آغاز سال جدید به طور کامل انجام نشود.
بر همین اساس، در آغاز سال جدید و با اضافه شدن لزوم حمایت از اعضای تحت پوشش پس از آسیب‌های ناشی از جنگ، تعداد 100 عدد بُن کارت خرید کالا هر یک به مبلغ 10 میلیون تومان، در میان اعضا با اولویت دهک‌های 1 تا 3 توزیع گردید؛ طی مذاکره‌ای که با خیر محترمی که دست اندر کار این حوزه بودند انجام شد، بر تهیه 93 کارت دیگر با مبلغی به همین میزان، جهت تخصیص به باقی‌مانده اعضا با در نظر گرفتن همان اولویت‌های پیشین، توافق شد؛ به لطف خدا مراحل تهیه و توزیع آن نیز به زودی در دستور کار قرار خواهد گرفت.
همچنین کمک‌های موردی از قبیل پرداخت مستمری، کمک‌های مالی جهت تهیه دارو، ارسال پوشاک به مناطق محروم و کم برخوردار و تهیه 5 سری جهیزیه به مبلغ 200 میلیون تومان نیز، با مساعدت خیرین محترم تهیه و در اختیار اعضا قرار گرفت.
اما برگزاری برنامه‌های اطعام و افطار توسط انجمن و دفاتر نمایندگی انجمن در شهر‌های مختلف، از جمله برنامه‌هایی بود که به دلیل درگیری با جنگ، امکان برگزاری آن فراهم نشد.
همچنین امسال نیز در ادامه روندی که از سال گذشته آغاز کردیم، مبنی بر اعزام نابینایان به مشهد، این آمادگی را داریم که همان 2 دستگاه آپارتمانی که هر یک با ظرفیت اسکان 6 نفر، با تقاضا و ثبت نام در اختیار نابینایان تحت پوشش انجمن قرار می‌گرفت را، مجدداً در اختیار اعضای انجمن جهت سفر به مشهد مقدس قرار دهیم.
قطعی اینترنت مهم‌ترین چالش این روزهای نابینایان:
همان‌طور که می‌دانید قطعی اینترنت، در شرایط فعلی بزرگ‌ترین چالش پیش روی جامعه نابینایان است که زندگی بسیاری از نابینایان را، در همه جهات تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از کسب و کارها امروزه در شرایط قطعی اینترنت به سمت تعطیلی پیش رفته‌اند و نابینایان بسیاری در موقعیت‌های شغلی خود، با توجه به عدم امکان استفاده از تکنولوژی‌های روز که انجام امور مختلف را برای آن‌ها تسهیل می‌نمود، دچار ضعف و تزلزل شده‌اند.
مهم‌ترین اتفاق این روزها در جامعه نابینایان، برگزاری جلسه‌ای بود در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با حضور صاحب‌نظران و نمایندگان تشکل‌های نابینایی، شورای عالی فضای مجازی و وزارت ارتباطات، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، قوه قضاییه و سازمان بهزیستی که در آن، بسیاری از واقعیات – که دور از چشم مسئولان بود – نسبت به بحث دسترسی به اینترنت مطرح شد و در روزهای آینده و با برگزاری جلسات بعدی، بسیار امیدواریم که بتوانیم بهترین راهکار را برای حل این مشکل بزرگ در میان نابینایان چاره کنیم.
تمدید تفاهم‌نامه انجمن با نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و جابه‌جایی یکی از کتابخانه‌های گویای دیجیتال، 2 اتفاق مهم:
در جلسه‌ای با دبیر محترم نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، سرکار خانم نظربلند، تفاهم‌نامه‌ای که در سالیان گذشته میان انجمن نابینایان و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور منعقد شده بود، مجدداً تمدید شد تا انجمن، همچنان بتواند از ظرفیت‌های این نهاد عمومی بهره‌مند باشد. همچنین، با توجه به این که، مدت اقامت یکی از مراکز کتابخانه‌های گویای دیجیتال در استان بوشهر به پایان رسیده بود و نیز، این نیاز حس می‌شود که دفاتر نمایندگی در استان‌ها و کتابخانه‌های گویای دیجیتال در یک مجموعه به فعالیت ادامه دهند، کتابخانه گویای دیجیتال در استان بوشهر با همکاری این نهاد، به کتابخانه خلیج فارس منتقل شد تا نابینایان برای استفاده از خدمات دفتر نمایندگی انجمن در استان بوشهر و نیز استفاده از امکانات کتابخانه گویای دیجیتال، در این استان دچار مشکل چندانی نشوند.
پیگیری سما کارت در دستور کار انجمن:
سما کارت خدمتی است از سوی سازمان بهزیستی، که به منظور تأمین بخشی از هزینه‌های ایاب و ذهاب معلولان شدید و خیلی شدید به آن‌ها تعلق می‌گیرد.
انجمن نابینایان ایران در تعامل با سازمان بهزیستی، تلاش کرده تا این خدمت برای جامعه نابینایان و به ویژه اعضای تحت پوشش انجمن نیز فعال گردد. به همین منظور، انجمن با برقراری ارتباط با اعضای خود، اقدام به برطرف کردن نواقص مدارک آن‌ها نموده تا با ارسال مدارک به صورت کامل به سازمان بهزیستی، روند صدور سما کارت برای این قشر از جامعه را سرعت ببخشد.
نمایندگی‌های جدید در راه انجمن:
در جدیدترین اقدامات از سوی استان‌های مختلف، به منظور کسب مجوز تأسیس دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران، استان‌های البرز و یزد نیز خواهان تأسیس دفتر نمایندگی انجمن نابینایان در استان خود شدند؛ روند اداری تأسیس این دفتر نمایندگی در جریان است و امیدواریم که به زودی، شاهد افتتاح دفتر نمایندگی انجمن در این 2 استان و سایر استان‌های کشور نیز باشیم.
کلام پایانی:
در پایان این ستون، بار دیگر بر خود وظیفه می‌دانم که از تلاش‌های هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا، اعضای هیئت مدیره انجمن نابینایان ایران و نیز خیرینی که در طول این مدت یار و یاور انجمن بودند و کمک‌های بسیاری کردند تا بتوانیم، خدمات ارزنده‌ای را به جامعه هدف خود ارائه دهیم، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم.
برای همه شما بهترین‌ها را از درگاه خداوند منان خواهانم.
منصور شادکام، قائم مقام انجمن نابینایان ایران"
audio/mana-8ff6fbb2ed82de56c96d.mp3,"توان‌بخشی، استقلال افراد با آسیب بینایی از چه مسیری می‌گذرد
صلاح‌الدین محمدی
بخش دوم:
استقلال نابینایان چه چیز‌هایی هست و چه چیز‌هایی نیست؟
در ادامه سلسله گفتار‌های مرتبط با استقلال افراد با آسیب بینایی و در ادامه بخش اول که تعریف این مفهوم را از نظر گذراند، در این بخش و بخش بعدی، به معانی و مصادیقی اشاره می‌کنیم که بیانگر وجوهی از استقلال نابینایان می‌باشند. با این توضیح، مواردی که در این بخش مورد توجه قرار گرفته اند، هر کدام جنبه‌ای از استقلال افراد با آسیب بینایی را تبیین می‌کند و مفاهیمی که در بخش بعدی به آن‌ها اشاره می‌شود، فهرستی از مفاهیمی هستند که گاه، با درک و تفسیر اشتباه از استقلال به ذهن متبادر شده و در واقع، چهره واقعی استقلال را مخدوش می‌سازند.
مهم‌ترین پرسش‌هایی که باید در این بخش به آن پاسخ داد، به شرح زیر است:
1- واقعا استقلال افراد با آسیب بینایی دارای چه مصادیقی است؟
2- با مشاهده چه رفتارهایی می‌توان برچسب توانمندی و عملکرد مستقل را به افراد با آسیب بینایی زد؟
3- انجام رفتار‌های فوق، با چه سطحی از کیفیت، نمره قبولی می‌گیرند؟
الف) انجام امور روزمره به شکل مستقل
همان‌طور که در بخش اول نیز عنوان شد، استقلال افراد با آسیب بینایی به معنای داشتن سطحی از مهارت و خود‌کفایی، در انجام امور روزانه است. با این توضیح که فرد با آسیب بینایی، بتواند امور عادی زندگی خویش را به تنهایی انجام دهد. به عنوان نمونه، فرد باید بتواند بدون وابستگی شدید به دیگران، کارهایی از قبیل: خرید، نظافت منزل، آشپزی، بهداشت فردی و آراستگی ظاهر، تردد، مشارکت اجتماعی و اموری از این دست را تا حد امکان بدون کمک گرفتن از دیگران انجام دهد.
منظور از این سطح از استقلال این است که فرد، بتواند هر کدام از این‌گونه فعالیت‌ها و امور را، به تنهایی و با کم‌ترین وابستگی به دیگران انجام داده و برای انجام آن‌ها درمانده نباشد.
ب) توانایی ابتکار عمل در حین رخداد مشکلات:
یکی دیگر از مصادیق استقلال نابینایان، در دست گرفتن ابتکار عمل توسط خود آن‌ها در حین بروز مشکلات است؛ در مورد این شاخص باید گفت که فرد با آسیب بینایی، اگر در زندگی با مشکلاتی مواجه گردد، باید از آن سطح از مهارت و توانایی برخوردار باشد که خود، ابتکار عمل را به دست گرفته و مبتنی بر نقاط قوت و ضعف خویش بتواند، بهترین راه‌حل را اتخاذ و اجرایی کند؛ این نکته به این معنی است که، اگر فرد نتواند در چنین شرایطی به شکل مستقل عمل نماید، مجبور است راه‌حل‌ها و پیشنهاداتی را بپذیرد که از طرف دیگران ارائه شده و منشأ صدور آن نیز، در بیشتر مواقع نه برون‌رفت فرد نابینا از چالش، بلکه سهولت در اجرا و کم‌ترین زحمت ممکن برای اطرافیان است. منظور از این جمله این نیست که دیگران نمی‌خواهند آن‌چنان که باید، در حین بروز مشکل به فرد نابینا کمک کنند؛ بلکه منظور این است که، چون دیگران ممکن است به اندازه خود فرد نابینا به توانایی‌ها و نقاط ضعف احتمالی وی واقف نباشند، تصمیماتی که توسط آن‌ها در چنین شرایطی اخذ می‌شود، مبتنی بر سهولت اجرا و صرف کم‌ترین هزینه مالی و زمانیِ ممکن است؛ در این صورت، شاید نتیجه مطلوب حاصل نگردد؛ حالا وضعیتی را در نظر بگیرید که فرد نابینا، خود از توانایی و مهارت‌های کافی برای حل مشکلات و مواجهه با آن برخوردار است؛ در این صورت، این فرد با عنایت به ظرفیت‌های خویش، ابتکار عمل را به دست گرفته و آن‌چنان که باید و در استطاعت اوست، کار را شروع کرده و بدون تحمیل زحمت زیاد به دیگران، آن‌چنان که دلخواه خود است، کار را پیش می‌برد.
ج) احترام به حریم و فضای شخصی افراد با آسیب بینایی:
یکی دیگر از معانی و مصادیق استقلال برای افراد با آسیب بینایی، احترام به حریم و فضای شخصی آن‌ها است؛ آنچه که مشخص است، هر فرد برای خویش از فضا و حریم خاصی برخوردار است که از طرف دیگران باید محترم شمرده شود. در این میان، معلولین به ویژه افراد با آسیب بینایی، به علت وابستگی به دیگران و حضور پر رنگ مداوم اطرافیان در زندگی آن‌ها، از لحاظ داشتن حریم شخصی و خصوصی، بیشتر در مضیقه بوده و از این لحاظ از امنیت بالایی برخوردار نیستند. کسب استقلال و داشتن یک زندگی نسبتاً مستقل، راهی برای حفظ بیش از پیش حریم و فضای خصوصی بوده و در چنین شرایطی تجربه بهتری از احساس امنیت خواهند داشت. از این رو، برنامه‌ریزی جهت افزایش استقلال برای این افراد، از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و باید با کمک به تسهیل فرایند استقلال آن‌ها، بیش از پیش به حریم و فضای خصوصی‌شان احترام بگذاریم.
به عنوان نمونه، فرد نابینا برای انجام یک کار بانکی، مالی یا هر کار دیگری، مانند سایر افراد وارد تلفن همراه هوشمند خود می‌شود؛ باید توجه داشت که انجام این کار توسط نابینا با صرف زمان بیشتری محقق خواهد شد؛ ولی نکته مهم این است که، باید به این روش و استقلال احترام گذاشت و با بی‌حوصلگی به او نگوییم که تلفنتان را به من بدهید تا من سریع‌تر آن را انجام دهم؛ اینجا است که مرز‌های ظریف احترام به استقلال دیگران و پیوند آن با حوزه حریم شخصی و خصوصی آن‌ها مشخص می‌شود؛ بنابراین، احترام به حریم خصوصی افراد با آسیب بینایی و احساس امنیت بیشتر آن‌ها، معنی دیگری از استقلال در زندگی آن‌ها است که باید برای رسیدن به این مهم تلاش نمود.
د) حق ریسک کردن و اشتباه کردن
یکی دیگر از معانی و مصادیق مهم استقلال برای افراد با آسیب بینایی، پذیرش حق ریسک و اشتباه توسط خود آن‌ها و اطرافیانشان است. آنچه که مشخص است، هر فردی در مسیر کسب استقلال، ممکن است خطاهایی داشته باشد. افراد بینا نیز در زندگی روزمره خود بارها اشتباه می‌کنند؛ گاهی غذایی را می‌سوزانند، گاهی در خرید دچار اشتباه می‌شوند و گاهی در تصمیم‌گیری راه خطا می‌روند. اما این اشتباهات هرگز به معنای ناتوانی آن‌ها تلقی نمی‌شود. در مورد افراد با آسیب بینایی، متأسفانه به دلیل نگاه ترحم‌آمیز یا محافظه‌کاری افراطی، اغلب فرصت تجربه و اشتباه از آن‌ها گرفته می‌شود.
اگر فرد نابینا نتواند ریسک کند و حق اشتباه نداشته باشد، هرگز نمی‌تواند به استقلال واقعی دست یابد. زیرا استقلال در سایه تجربه به دست می‌آید و تجربه نیز بدون اشتباه معنا ندارد. از این رو باید به افراد با آسیب بینایی اجازه داد تا مانند سایر افراد، در محدوده ایمن، ریسک کرده، گاهی خطا نمایند و از خطای خود درس بگیرند. این حق مسلم هر انسانی است که در مسیر رشد خود، گاهی بلغزد، اما باز هم برخیزد و ادامه دهد.
به عنوان نمونه، فرض کنید یک نابینا قصد دارد برای اولین بار به تنهایی غذایی را آماده کند. ممکن است نتیجه کار آن‌طور که انتظار دارد نشود، یا حتی در حین کار دچار مشکل کوچکی گردد. اما همین تجربه، به او می‌آموزد که دفعه بعد چگونه بهتر عمل کند. اگر به دلیل ترس از اشتباه، اجازه ندهیم این کار را انجام دهد، در واقع استقلال را از او گرفته‌ایم. پس پذیرش ریسک‌پذیری و حق اشتباه، نه تنها استقلال را سلب نمی‌کند، بلکه بستری برای رشد و تقویت آن فراهم می‌آورد.
ه) قدرت تصمیم‌گیری و انتخاب با تکیه به توانایی‌های خویش:
یکی دیگر از مصادیق و مهم‌ترین محصول و نمودِ نهایی استقلال افراد با آسیب بینایی، سطحی از خودکفایی و خود تعیین‌گری است که در زندگی این گروه از معلولین دیده می‌شود.
در واقع باید اذعان نمود، شناسنامه نهایی استقلال افراد با آسیب بینایی، کیفیت و تعداد تصمیمات و رفتار‌هایی است که گویای اراده مستقل آن‌ها، برای انجام امور روزمره زندگی است؛ این اقدامات و تصمیم‌ها، می‌تواند دارای طیف گسترده‌ای باشد که در یک سرِ آن، تصمیمات کوچک و کم اهمیت روزانه، مانند تصمیم‌گیری در مورد انتخاب و خرید یک لباس خاص با رنگ مشخص، خودنمایی می‌کنند و در سر دیگر طیف، تصمیمات سرنوشت‌ساز فرد مانند انتخاب رشته تحصیلی و دانشگاه مورد علاقه، فرصت‌های شغلی و ازدواج قرار دارد که بدون محدودیت و ترس از فقدان استقلال، یکی پس از دیگری برای فرد محقق می‌شود.
در مورد اهمیت این جنبه همین بس که اگر فرد نابینا، از استقلال نسبی برخوردار باشد و بتواند به تنهایی تصمیم گرفته و مسئولیت تحقق تصمیمات و انتخاب‌های خود را بپذیرد، می‌تواند میوه شیرین درخت آزادی و استقلال را از بالاترین شاخه آن بچیند.
مفاهیمی که در این گفتار مورد بحث قرار گرفت، تنها بخش کوچکی از نمونه‌ها و مواردی از مصادیق استقلال افراد با آسیب بینایی است که با دقت بیشتر، می‌توان موارد بی‌شمار دیگری از این مفاهیم را در زندگی آن‌ها درک و شناسایی کرد.
اکنون که شاخص‌ها و مصادیق استقلال آشکار گردید، باید توجه داشت که چه تعدادی از این رفتارها در زندگی افراد با آسیب بینایی به چشم می‌خورد و به فعلیت در آمدن هر کدام، از چه سطحی از کیفیت برخوردار است؟ هر چه که تعداد و تنوع این رفتارها بیشتر باشد و با کیفیت قابل قبولی به انجام برسد، می‌توان گفت که فرد در زندگی از استقلال مناسبی برخوردار است و داشتن چنین وضعیتی نیز، برگ برنده افزایش رضایت از زندگی و در نهایت، افزایش احساس خود‌کارآمدی و عزت نفس وی به شمار می‌رود.
ادامه دارد…"
audio/mana-245281b4aed7574ea4cc.mp3,"زندگی، تجربه‌ای ناب: مسیر زندگی ملیکا صفری، معلم جوان نابینا و دغدغه‌مند در آموزش دانش‌آموزان
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز!
نسل ما این روزها، با مجازی شدن کلاس‌های درس، به ویژه برای دانش‌آموزان نابینا، دچار تغییرات بسیاری شده است. به‌خصوص در مقطع دبستان و پیش دبستان، که نیاز به آموزش حضوری محسوس‌تر است. در مقاطع بالاتر، مثل دبیرستان، بچه‌ها با توجه به آشنایی با فناوری، تا حدی می‌توانند مشکلاتشان را برطرف کنند؛ اما در مقطع پیش‌دبستانی، آموزش حضوری بسیار مهم است؛ زیرا معلمان و دانش‌آموزان، گاهی اوقات با آسیب بینایی مواجه‌ هستند و این می‌طلبد، که تلاش بیشتری از سوی معلمان و خانواده‌ها صورت گیرد. به همین دلیل، تصمیم گرفتیم که با یکی از معلم‌های جوان و دغدغه‌مند در این زمینه گفت‌وگو کنیم؛ ملیکا یا سارا صفری، امروز مهمان ما است.
– سلام و وقت بخیر!
-سلام و وقت بخیر. امیدوارم آسمان دلتان همیشه آفتابی باشد و حال دلتان عالی.
– خیلی ممنون. شما را «ملیکا» صدا می‌کنم. می‌توانید از فرایند تحصیل خودتان برای ما بگویید؛ از زمانی که خانواده متوجه شدند که شما دچار اختلال بینایی هستید، این فرایند چگونه شروع شد؟
– پدر و مادرم تقریباً از سه روزگی من دریافتند، که من دچار مشکل هستم. در ابتدا مادربزرگم متوجه شد که از لحاظ ظاهری چشمان من کمی مشکل دارد؛ اما این موضوع به تدریج مشخص شد. بعد از مراجعه به پزشک، تأیید شد که من آسیب بینایی دارم و نابینا هستم. خوشبختانه مادرم بسیار راحت با این موضوع برخورد کرد و سعی کرد تا با اوضاع کنار بیاید. ما در محله‌ای به نام پیکان شهر زندگی می‌کردیم. این منطقه به دلیل امنیت و محیط مناسبش برای من، دوران کودکی خوشی را فراهم کرد. پدرم از کارکنان شرکت ایران خودرو بود و ما، در شهرکی برای کارکنان آن شرکت زندگی می‌کردیم. این محیط به من امکان می‌داد که با دوست‌هایم بازی کنم و هیچ‌وقت احساس نکنم که به خاطر مشکل بینایی‌ام، از دیگران جدا هستم. من همواره حس می‌کردم که می‌توانم همانند دیگر بچه‌ها بازی کنم و ماجراجویی‌های خود را داشته باشم.
– این دلسوزی و توجه خانواده‌تان بسیار ارزشمند است. چطور شد که وارد مدرسه شدید؟
– به مدرسه استثنایی رفتم و مادرم هر روز، مسافت طولانی را برای رساندن من به این مدرسه طی می‌کرد. بعد از ورود به مقطع دبیرستان، وارد مدارس شهر قدس شدم. در آنجا، به نوعی تلفیق با دیگر دانش‌آموزان بینا داشتم و دوستان خوبی پیدا کردم.
– از تجربه‌هایتان در مدارس تلفیقی بگویید. همکاری معلمان چگونه بود؟
– روز اول ورود به مدرسه جدید، وقتی که ناظم از بچه‌ها خواست که مبصر شوند، من دستم را بالا بردم و به عنوان نماینده انتخاب شدم. این تجربه خوب بود و ارتباط خوبی با دانش‌آموزان برقرار کردم. البته، در طول سال‌ها، به تجربیات تلخی نیز برخورد کردم؛ برای مثال، وقتی سعی کردم در یک مدرسه دیگر ثبت نام کنم، مدیر با من همکاری نکرد و این موضوع برایم تلخ بود. اما با گذشت زمان، سال‌های خوبی را در دبیرستان گذراندم و موفقیت‌های زیادی داشتم.
– در دبیرستان در چه رشته‌ای تحصیل کردید و بعد از آن به کجا رفتید؟
– در دبیرستان، رشته علوم انسانی را انتخاب کردم و بعد از فارغ‌التحصیلی، در رشته روان‌شناسی دانشگاه آزاد کرج ادامه تحصیل دادم. بعد از اتمام تحصیلات، به بازار کار وارد شدم.
– به عنوان یک فرد نابینا، آیا در بازار کار به چالش خاصی برخورد کرده‌اید؟
– بله، در ابتدا کار کردن در یک محیط جدید برایم سخت بود؛ اما همیشه به دنبال فرصت‌های جدید بودم تا خودم را قوی‌تر کنم. وارد حوزه فروش تجهیزات پزشکی شدم و بعد از آن، به شرکت‌های مختلفی انتقال یافتم. در این روند، توانستم تجارب زیادی کسب کنم.
– چقدر خوب! حالا که در آموزش و پرورش مشغول به کار هستید، تجربیات شما چگونه است؟
– همیشه به آموزش و پرورش علاقه‌مند بودم و همین باعث شد تا به این حوزه وارد شوم. شاید برای دیگران دشوار باشد که باور کنند، اما من از اولین روزی که به آموزش و پرورش پیوستم، احساس کردم که مکان مناسبی برای من است. تلاش کردم از خاطرات و تجربیات خود برای آموزش دانش‌آموزانم استفاده کنم.
– حضور شما در آموزش و پرورش بسیار الهام‌بخش است. به نظر شما چه مواردی در آموزش مجازی برای دانش‌آموزان نابینا و کم‌توان ذهنی اهمیت دارد؟
– در شرایط فعلی، آموزش مجازی برای این دانش‌آموزان سخت‌تر است؛ خانواده‌ها نقش کلیدی دارند و باید بیشتر همکاری کنند. استفاده از ابزارهای آموزشی و پرورش حواس بچه‌ها، باید در این شرایط انجام شود تا بتوانیم به هر طریقی که شده، به یادگیری آن‌ها کمک کنیم.
– تجربیات شما در تدریس مجازی و حضوری چه فرقی داشته است؟
– قطعاً کلاس‌های حضوری برای بچه‌های نابینا بسیار بهتر است؛ چون امکان تعامل مستقیم وجود دارد و معلم می‌تواند به راحتی، توضیحات لازم را برای بچه‌ها فراهم کند. همچنین، تمرکز بیشتری هم در چنین کلاس‌هایی وجود دارد. برنامه‌ریزی کرده‌ام که در تابستان دوره‌های حضوری برای تقویت مهارت‌های بچه‌ها برگزار کنم.
– این کار بسیار ارزشمندی است. آیا فعالیت‌های جانبی دیگری هم دارید؟
– بله، من علاقه‌مند به هنر هستم و در زمینه نقاشی، دکلمه‌خوانی و شنا فعالیت دارم. همچنین، زمانی که فرصتی پیش می‌آید، کلاس‌های کوچینگ نیز می‌روم.
– بسیار عالی. شما پیام مهمی برای جوانان و خانواده‌ها دارید. آیا نکته‌ای هست که بخواهید به شنوندگان بگویید؟
– فقط این را می‌گویم که بچه‌ها و خانواده‌ها، نباید از تلاش برای اهدافشان دست بکشند. نباید بگذارند که نابینایی مانع از پیشرفت آن‌ها شود. باید در جامعه فعالیت کنند و توانمندی‌های خود را به نمایش بگذارند. امیدوارم که همه دیده شوند و در ایجاد یک جامعه متعادل کمک کنند.
– سپاسگزارم از شما، ملیکا جان، بابت وقتی که به این مصاحبه دادید و تجربیات ارزشمندتان را با ما به اشتراک گذاشتید. امیدوارم که موفق باشید و روزهای بهتری را پیش رو داشته باشید.
– ممنون از شما و امیدوارم گفت‌وگویی که داشتیم مفید واقع شده باشد. خدا نگهدار!"
audio/mana-6dc08afd04f966e64a31.mp3,"زندگی، تجربه‌ای ناب: مسیر زندگی ملیکا صفری، معلم جوان نابینا و دغدغه‌مند در آموزش دانش‌آموزان
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز!
نسل ما این روزها، با مجازی شدن کلاس‌های درس، به ویژه برای دانش‌آموزان نابینا، دچار تغییرات بسیاری شده است. به‌خصوص در مقطع دبستان و پیش دبستان، که نیاز به آموزش حضوری محسوس‌تر است. در مقاطع بالاتر، مثل دبیرستان، بچه‌ها با توجه به آشنایی با فناوری، تا حدی می‌توانند مشکلاتشان را برطرف کنند؛ اما در مقطع پیش‌دبستانی، آموزش حضوری بسیار مهم است؛ زیرا معلمان و دانش‌آموزان، گاهی اوقات با آسیب بینایی مواجه‌ هستند و این می‌طلبد، که تلاش بیشتری از سوی معلمان و خانواده‌ها صورت گیرد. به همین دلیل، تصمیم گرفتیم که با یکی از معلم‌های جوان و دغدغه‌مند در این زمینه گفت‌وگو کنیم؛ ملیکا یا سارا صفری، امروز مهمان ما است.
– سلام و وقت بخیر!
-سلام و وقت بخیر. امیدوارم آسمان دلتان همیشه آفتابی باشد و حال دلتان عالی.
– خیلی ممنون. شما را «ملیکا» صدا می‌کنم. می‌توانید از فرایند تحصیل خودتان برای ما بگویید؛ از زمانی که خانواده متوجه شدند که شما دچار اختلال بینایی هستید، این فرایند چگونه شروع شد؟
– پدر و مادرم تقریباً از سه روزگی من دریافتند، که من دچار مشکل هستم. در ابتدا مادربزرگم متوجه شد که از لحاظ ظاهری چشمان من کمی مشکل دارد؛ اما این موضوع به تدریج مشخص شد. بعد از مراجعه به پزشک، تأیید شد که من آسیب بینایی دارم و نابینا هستم. خوشبختانه مادرم بسیار راحت با این موضوع برخورد کرد و سعی کرد تا با اوضاع کنار بیاید. ما در محله‌ای به نام پیکان شهر زندگی می‌کردیم. این منطقه به دلیل امنیت و محیط مناسبش برای من، دوران کودکی خوشی را فراهم کرد. پدرم از کارکنان شرکت ایران خودرو بود و ما، در شهرکی برای کارکنان آن شرکت زندگی می‌کردیم. این محیط به من امکان می‌داد که با دوست‌هایم بازی کنم و هیچ‌وقت احساس نکنم که به خاطر مشکل بینایی‌ام، از دیگران جدا هستم. من همواره حس می‌کردم که می‌توانم همانند دیگر بچه‌ها بازی کنم و ماجراجویی‌های خود را داشته باشم.
– این دلسوزی و توجه خانواده‌تان بسیار ارزشمند است. چطور شد که وارد مدرسه شدید؟
– به مدرسه استثنایی رفتم و مادرم هر روز، مسافت طولانی را برای رساندن من به این مدرسه طی می‌کرد. بعد از ورود به مقطع دبیرستان، وارد مدارس شهر قدس شدم. در آنجا، به نوعی تلفیق با دیگر دانش‌آموزان بینا داشتم و دوستان خوبی پیدا کردم.
– از تجربه‌هایتان در مدارس تلفیقی بگویید. همکاری معلمان چگونه بود؟
– روز اول ورود به مدرسه جدید، وقتی که ناظم از بچه‌ها خواست که مبصر شوند، من دستم را بالا بردم و به عنوان نماینده انتخاب شدم. این تجربه خوب بود و ارتباط خوبی با دانش‌آموزان برقرار کردم. البته، در طول سال‌ها، به تجربیات تلخی نیز برخورد کردم؛ برای مثال، وقتی سعی کردم در یک مدرسه دیگر ثبت نام کنم، مدیر با من همکاری نکرد و این موضوع برایم تلخ بود. اما با گذشت زمان، سال‌های خوبی را در دبیرستان گذراندم و موفقیت‌های زیادی داشتم.
– در دبیرستان در چه رشته‌ای تحصیل کردید و بعد از آن به کجا رفتید؟
– در دبیرستان، رشته علوم انسانی را انتخاب کردم و بعد از فارغ‌التحصیلی، در رشته روان‌شناسی دانشگاه آزاد کرج ادامه تحصیل دادم. بعد از اتمام تحصیلات، به بازار کار وارد شدم.
– به عنوان یک فرد نابینا، آیا در بازار کار به چالش خاصی برخورد کرده‌اید؟
– بله، در ابتدا کار کردن در یک محیط جدید برایم سخت بود؛ اما همیشه به دنبال فرصت‌های جدید بودم تا خودم را قوی‌تر کنم. وارد حوزه فروش تجهیزات پزشکی شدم و بعد از آن، به شرکت‌های مختلفی انتقال یافتم. در این روند، توانستم تجارب زیادی کسب کنم.
– چقدر خوب! حالا که در آموزش و پرورش مشغول به کار هستید، تجربیات شما چگونه است؟
– همیشه به آموزش و پرورش علاقه‌مند بودم و همین باعث شد تا به این حوزه وارد شوم. شاید برای دیگران دشوار باشد که باور کنند، اما من از اولین روزی که به آموزش و پرورش پیوستم، احساس کردم که مکان مناسبی برای من است. تلاش کردم از خاطرات و تجربیات خود برای آموزش دانش‌آموزانم استفاده کنم.
– حضور شما در آموزش و پرورش بسیار الهام‌بخش است. به نظر شما چه مواردی در آموزش مجازی برای دانش‌آموزان نابینا و کم‌توان ذهنی اهمیت دارد؟
– در شرایط فعلی، آموزش مجازی برای این دانش‌آموزان سخت‌تر است؛ خانواده‌ها نقش کلیدی دارند و باید بیشتر همکاری کنند. استفاده از ابزارهای آموزشی و پرورش حواس بچه‌ها، باید در این شرایط انجام شود تا بتوانیم به هر طریقی که شده، به یادگیری آن‌ها کمک کنیم.
– تجربیات شما در تدریس مجازی و حضوری چه فرقی داشته است؟
– قطعاً کلاس‌های حضوری برای بچه‌های نابینا بسیار بهتر است؛ چون امکان تعامل مستقیم وجود دارد و معلم می‌تواند به راحتی، توضیحات لازم را برای بچه‌ها فراهم کند. همچنین، تمرکز بیشتری هم در چنین کلاس‌هایی وجود دارد. برنامه‌ریزی کرده‌ام که در تابستان دوره‌های حضوری برای تقویت مهارت‌های بچه‌ها برگزار کنم.
– این کار بسیار ارزشمندی است. آیا فعالیت‌های جانبی دیگری هم دارید؟
– بله، من علاقه‌مند به هنر هستم و در زمینه نقاشی، دکلمه‌خوانی و شنا فعالیت دارم. همچنین، زمانی که فرصتی پیش می‌آید، کلاس‌های کوچینگ نیز می‌روم.
– بسیار عالی. شما پیام مهمی برای جوانان و خانواده‌ها دارید. آیا نکته‌ای هست که بخواهید به شنوندگان بگویید؟
– فقط این را می‌گویم که بچه‌ها و خانواده‌ها، نباید از تلاش برای اهدافشان دست بکشند. نباید بگذارند که نابینایی مانع از پیشرفت آن‌ها شود. باید در جامعه فعالیت کنند و توانمندی‌های خود را به نمایش بگذارند. امیدوارم که همه دیده شوند و در ایجاد یک جامعه متعادل کمک کنند.
– سپاسگزارم از شما، ملیکا جان، بابت وقتی که به این مصاحبه دادید و تجربیات ارزشمندتان را با ما به اشتراک گذاشتید. امیدوارم که موفق باشید و روزهای بهتری را پیش رو داشته باشید.
– ممنون از شما و امیدوارم گفت‌وگویی که داشتیم مفید واقع شده باشد. خدا نگهدار!"
audio/mana-85919c693f6b6a41a3fc.mp3,"فناوری، معرفی امکان جدید هوش مصنوعی عاملی در جاز
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا در ستون فناوری، می‌خواهیم با یکی از امکاناتی که قرار است به صفحه‌خوان جاز بیاید صحبت کنیم؛ امکانی که می‌تواند، استفاده ما از رایانه را دگرگون و ما را بیش ‌از ‌پیش مستقل کند.
شما هم احتمالاً به چنین سناریویی برخورد کرده‌اید: تصور کنید که با خیال راحت در حال پیمایش یک وب‌سایت با استفاده از صفحه‌خوان هستید و ناگهان با سر به یک دیوار محکم دیجیتال برخورد می‌کنید. این دیوار شاید یک دکمه بدون برچسب، یک نمودار دیداری پیچیده یا یک منوی برنامه کاملاً غیردسترسی‌پذیر باشد.
قبلاً تنها راه‌حل این مشکل این بود که از یک فرد بینا کمک بخواهید یا کلاً از انجام کار صرف‌نظر کنید؛ اما این روزها به لطف هوش مصنوعی، چشم‌انداز فناوری‌های کمکی به‌سرعت در حال تغییر است.
شرکت ویسپِرُو، در شرف تغییر دائمی نحوه تعامل کاربران نابینا و کم‌بینا با رایانه‌هایشان است. به هوش مصنوعی عاملی صفحه‌خوان جاز سلام کنید؛ یک ویژگی جدید انقلابی که به طور خاص، برای کمک به شما در رهایی از مشکلات دسترسی‌پذیری که هر‌از‌چندگاهی به آن‌ها برمی‌خورید، طراحی شده است.
اگر چهل و یکمین کنفرانس اخیر فناوری‌های کمکی سی‌اس‌یوان، در شهر آناهیم در ایالت کالیفرنیای امریکا را دنبال کرده باشید، می‌دانید که هیاهوی زیادی در این کنفرانس به پا بود. در محلی که ارائه مربوط به ویسپرو نمایش داده می‌شد، از شدت شلوغی جای نشستن نبود و این موضوع دلیل خوبی داشت.
این شرکت ویژگی‌های جدید و باورنکردنی هوش مصنوعی صفحه‌خوان را به نمایش گذاشت که بسیار فراتر از قابلیت‌های سنتی تبدیل متن به گفتار است. ما دیگر فقط در مورد نرم‌افزاری که آنچه روی صفحه‌نمایش وجود دارد را می‌خواند، صحبت نمی‌کنیم؛ بلکه داریم وارد دورانی می‌شویم که صفحه‌خوان شما می‌تواند، واقعاً از طرف شما کارهای مختلف را انجام دهد.
اکثر ما وقتی عبارت «هوش مصنوعی» را می‌شنویم، به مدل‌های زبان بزرگ مانند چَت‌جی‌پی‌تی یا کلاد فکر می‌کنیم؛ شما سؤالی می‌پرسید و این ربات‌های هوش مصنوعی به شما پاسخ متنی می‌دهند؛ اما به‌روزرسانی جدید صفحه‌خوان جاز، هوش مصنوعی عاملی را در فناوری‌های کمکی معرفی می‌کند.
همان‌طور که مدیر محصول ویسپرو توضیح می‌دهد، یک عامل هوش مصنوعی فقط با شما صحبت نمی‌کند؛ بلکه کارهایی را برای شما انجام می‌دهد. این عامل به طور فعال، وظایفی مانند تایپ، کلیک‌کردن و پیمایش رایانه شما را، بر اساس دستورات صوتی یا متنی ساده شما انجام می‌دهد.
برخلاف دستیارهای هوش مصنوعی عمومی که فقط به گرفتن عکس از صفحه‌نمایش شما متکی‌اند، عامل هوش مصنوعی جاز فوق‌العاده قدرتمند است؛ زیرا، مستقیماً در صفحه‌خوان جاز تعبیه شده است. علاوه بر جاز، این امکان همچنین در برنامه فیوژن – نرم‌افزاری که در آن صفحه‌خوان جاز و برنامه درشت‌نمای زوم‌تِکست، با هم ترکیب شده‌اند تا هم افراد نابینا و هم افراد کم‌بینا بتوانند از آن استفاده کنند – ارائه شده است.
این عامل هوش مصنوعی، با ترکیب سه نقطه داده قدرتمند کار می‌کند:
درخت دسترسی‌پذیری: کد زیربنای نرم‌افزار یا وب‌سایت.
ضبط صفحه‌نمایش: تصاویر دیداری از آنچه که واقعاً روی مانیتور نمایش داده می‌شود.
آگاهی زمینه‌ای: اطلاعاتی در مورد اینکه تمرکز صفحه‌خوان در حال حاضر روی کدام برنامه است.
با پردازش هم‌زمان این سه مورد، عامل هوش مصنوعی درک کاملی از صفحه‌نمایش رایانه شما پیدا می‌کند و می‌تواند، دقیقاً نحوه اجرای دستورات شما را تشخیص دهد.
شاید از خود بپرسید که آیا این امکان در آینده جای جاز را می‌گیرد؟ قطعاً خیر؛ ویسپرو به‌صراحت اعلام کرده است که این امکان جایگزین جاز نخواهد شد و همچنین یک صدای مزاحم و «همیشه روشن» که روند کار شما را مختل می‌کند نخواهد بود.
این امکان یک ویژگی بر اساس تقاضا است؛ هر آنچه که در جاز با آن آشنا هستید و دوست دارید، دقیقاً همانی که بود باقی می‌ماند. شما فقط زمانی که با یک مشکل دسترسی‌پذیری مواجه می‌شوید، در جایی گیر می‌کنید، گیج می‌شوید یا به‌خاطر طراحی غیر دسترسی‌پذیر مسدود می‌شوید، صریحاً عامل هوش مصنوعی را فراخوانی می‌کنید تا به شما در حل این مشکل کمک کند.
مثلاً در یک پیش‌نمایش از این امکان، فرد نابینا که در یک صفحه مربوط به نظرسنجی گیر کرده بود و بعد از انتخاب دکمه رادیویی مربوط به گزینه موردنظرش، دکمه‌ای را برای رفتن به مرحله بعد از نظرسنجی پیدا نمی‌کرد، از عامل هوش مصنوعی پرسید که چرا نمی‌تواند به مرحله بعد برود.
عامل، صفحه را تجزیه‌وتحلیل کرد و متوجه شد که توسعه‌دهنده وب‌سایت، برای طراحی دکمه مربوط به رفتن به مرحله بعد، از یک عنصر معنادار اچ‌تی‌ام‌ال استفاده نکرده است و به این دلیل است که صفحه‌خوان، نمی‌تواند این دکمه را پیدا کند.
سپس عامل هوش مصنوعی برای کاربر، دکمه بعدی را فعال کرد و به مرحله بعد از نظرسنجی رفت.
در مثالی دیگر، کاربر در برنامه تقویم در انتخاب تاریخ برای یک رویداد مشکل داشت و هروقت تاریخی را انتخاب می‌کرد، تاریخ انتخاب‌شده دوباره به تاریخ پیش‌فرض برمی‌گشت.
او از عامل هوش مصنوعی جاز خواست که تاریخ را برایش مشخص کند که عامل، به‌راحتی این کار را برای او انجام داد.
البته این امکان فوق‌العاده مفید به اینترنت نیاز دارد که متأسفانه در حال حاضر در دسترس اکثریت مردم ایران نیست. در نتیجه، این امکان مفید در حال حاضر بیشتر فقط یک خبر جالب است تا قولی برای داشتن یک زندگی کمی راحت‌تر در آینده نزدیک؛
امیدواریم که با شکست طرح تبعیض‌آمیز اینترنت طبقاتی، بتوانیم دوباره از امکانات این‌چنینی برای افزایش کیفیت زندگی‌مان استفاده کنیم و مثل هم‌نوعانمان در کشورهای دیگر از موهبت بزرگی که هوش مصنوعی است، بهره‌مند شویم.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-82ea94f6679f81cf3a2c.mp3,"پیک تندرستی، هنر برطرف کردن عادت‌های غلط (پارت دوم)
مینا خانی
دوستان عزیزم، همراهان همیشگی پیک تندرستی سلام! خوشحالم یک ماه دیگر افتخار کنار شما بودن نصیب من شده و قرار است نکات جدیدی از قبیل طریقه حمل خرید‌ها، اجسام و نیز شیوه بلند کردن و برداشتن آن‌ها از روی زمین و میز را به شما آموزش بدهم. در ادامه همراه من باشید.
حمل خریدها و شیوه درست بلند کردن اجسام
حمل نایلون‌های خرید ازجمله میوه، پوشاک و بلند کردن اجسام، چه سبک و چه سنگین، همگی دارای نکات ظریف و مهمی هستند که در اینجا به آن‌ها خواهیم پرداخت. همه ما در زندگی و فعالیت‌های روزمره، با خرید کردن و جابه‌جایی اشیا و بلند کردنشان، به طور مرتب سر و کار داریم؛ با وجود تمام آسیب‌هایی که ممکن است برای ما ایجاد کنند. پس خوب است که با رعایت چند نکته مهم، فشار را به حداقل برسانیم.
شیوه در دست گرفتن نایلون‌های خرید، معمولاً چیزی شبیه کیف‌های دستی یا سامسونت کنار ران است؛ این مورد را پیش‌تر در باید‌ها و نباید‌های کیف بررسی کردیم؛ پس به صورت متناوب و دو طرفه آن‌ها را جا‌به‌جا می‌کنیم و بار‌های خیلی سنگین را حداقل در مسافت‌های طولانی، حمل نمی‌کنیم.
در بلند کردن اجسام، اصلی‌ترین مورد، نگه داشتن جسم نزدیک بدن می‌باشد؛ اگر جسم روی زمین قرار دارد، از خم کردن کمر با زانوی صاف و دراز کردن دست‌ها به سمت شیء، بپرهیزید. این روش بارز‌ترین شیوه آسیب به کمر از جمله گرفتگی عضلات و آسیب به مهره‌های کمر و دیسک‌های مهره‌ای می‌باشد. در اکثر شنیده‌های ناشی از کمردرد، موقع بستن بند کفش در حالت ایستاده، کمر فرد، دیگر قادر به صاف شدن نیست؛ یا هنگام بلند کردن جعبه یا خرید از روی زمین، کمردرد را همیشه همراه خود تجربه می‌کند؛ حتی شب‌ها پیش از خواب، ممکن است این قبیل درد‌ها را در کمر یا به صورت یک یا دو طرفه در باسن و لگن احساس شوند. خم شدن با روش‌های مطرح شده را به حداقل برسانید تا آسیب‌های ذکر شده نیز به حداقل برسند.
روش‌های درست بلند کردن اجسام
روش اول
بهترین شیوه، قرار دادن پاها به صورت عقب – جلو و خم کردن دو زانو است؛ به گونه‌ای که، کف پای جلو روی زمین قرار گیرد و همان زانو، به صورت خم شده نزدیک به زمین باشد. همچنین سرپنجه پای پشت، با زانوی خم روی زمین قرار بگیرد. سپس جعبه را به بدن نزدیک کنید و آن را بلند کنید. جعبه فقط یک مثال است؛ بستن کفش، برداشتن زباله از روی زمین و از این قبیل موارد نیز به همین گونه هستند.
روش دوم
طریقه دیگر بلند کردن اجسام به صورت زیر انجام می‌شود:
پاها را بیشتر از عرض شانه باز کرده و شکم را کیپ کنید؛ حالا کمی حالت اسکوات (نیم نشسته) به خود گرفته و جسم را به بدن نزدیک کنید؛ دقت کنید که کمر به سمت زمین نزدیک نشود. سپس آن را بلند کنید. (در فایل مصاحبه با مینا، منتشر شده در اسفند 1۴۰۳ و فروردین 1۴۰۴، به طور کامل به آن پرداخته‌ایم).
در صورت بلند کردن اجسام از روی میز و ارتفاع هم‌سطح بدن، جعبه یا شیء را به سمت سینه بکشید و آن را بلند کنید؛ اگر ارتفاع پایین‌تر بود، شیوه باز کردن پا‌ها بیشتر از عرض شانه و برداشتن شیء را به کار بگیرید؛ در صورت بلند بودن ارتفاع، از صندلی و چهارپایه‌ای استفاده کنید که جعبه تقریباً هم‌راستای بدن شما قرار بگیرد؛ چرا‌که، با کشیدن دست‌ها به سمت بالا، به عضلات و مفاصل کمربند شانه‌ای فشار وارد می‌شود و ممکن است، عضلات سرشانه و چرخاننده شما آسیب دیده و حتی پاره شوند. در صورت دردسترس‌بودن فرد دیگر، از او بخواهید جعبه را از شما بگیرد یا به شما تحویل دهد، تا از وارد آمدن فشار بیشتر جلوگیری شود.
باید‌ها و نباید‌های حمل خرید‌ها و اجسام
از حمل و جابه‌جایی اجسام بیش از 4 الی 5 کیلوگرم، در مسافت‌های طولانی بپرهیزید؛ خستگی عامل بسیاری از آسیب‌ها است.
از آویزان کردن و انداختن پلاستیک‌ها در ساعد و آرنج‌ها بپرهیزید؛ این کار موجب افزایش فشار به آرنج و نواحی نزدیک می‌شود و به علت انقباضات طولانی‌مدت، باعث گرفتگی و دردهای عضلانی می‌شود.
از گرفتن خرید و اجسام سنگین با دستان باز، مثل حالت گرفتن شانه تخم مرغ، در جلوی بدن خودداری کنید؛ سعی کنید آرنج‌ها را در حالت خم شده به بدن بچسبانید. در صورت سنگین بودن بار، دست‌ها را پایین‌تر قرار دهید که فشار از روی عضلات سر شانه و بازو برداشته شود.
از خم شدن ناگهانی و بلند کردن اجسام دوری کنید؛ این کار، علت اکثر گرفتگی‌های کمر و درد‌های کمری است و در طولانی‌مدت، باعث پارگی و آسیبِ دیسک‌های کمر می‌شود.
از حمل اجسام سنگین بپرهیزید؛ در صورت لزوم، در مسیر استراحت کرده و دست‎ها را جا‌به‌جا کنید.
در بالا بردن اجسام یا برداشتن جسم از ارتفاعی که خیلی بلند نیست، می‌توانید چهارپایه‌ای زیر یکی از پا‌ها قرار دهید تا بدن، به سمت عقب یا جلو متمایل نشود؛ چرا‌که ممکن است، آسیب‌های ستون فقرات را به همراه داشته باشد.
در ارتفاعات خیلی بلند، حتماً از چهارپایه بلند استفاده کنید؛ هنگام برداشتن جعبه، کمر را به سمت عقب نبرید. همچنین، آرنج‌ها را خیلی به سمت بیرون نیاورید؛ چرا‌که این موارد موجب آسیب‌دیدگی کمر و آرنج می‌شوند.
در تمامی اعمال ذکر شده، عضلات شکم را کیپ کنید؛ یعنی ناف خود را به داخل بکشید تا از افزایش فشار و پوزیشن نامناسب در امان بمانید.
توصیه‌هایی برای معلمان و دانش‌آموزان در شرایط بحران و استفاده از کلاس‌های آنلاین
به خاطر شرایط به وجود آمده، یک قسمت ویژه به این سری از توضیحات پیک تندرستی اضافه شد، که نکاتی در جهت به حداقل رساندن آسیب‌ها را شامل می‌شود.
در مشاهدات اخیر، وضعیت‌های نامناسب بدنی در کلاس‌های آنلاین بسیار دیده شده است؛ از قبیل نشستن روی زمین و تمرکز بیشتر به حالت قوز کرده، به خاطر دسترسی بهتر به گوشی یا لپ‌تاپ، دراز کشیدن روی شکم و بالا آمدن روی دو ساعد و بالا آوردن سر؛ همه این موارد، موجب تشدید گودی کمر و خستگی زیاد در عضلات می‌شوند و درد کمر و گردن را به دنبال دارند.
قرار دادن گوشی کنار شانه و خم کردن سر به سمت گوشی، یکی از بدترین حالت‌ها است؛ این حالت موجب نابرابری شانه، گردن‌درد و کج شدن گردن در طولانی‌مدت خواهد شد.
وضعیت اشتباه دیگر، لم دادن به پهلو، قرار دادن یک دست زیر سر و کشیدن یک پا در شکم می‌باشد؛ این حالت باعث درد دست، خواب رفتن دست، تغییر وضعیت کتف، چرخش لگن و درد‌های لگنی در طولانی‌مدت می‌شود.
بهترین شیوه نشستن در کلاس‌های آنلاین، نشستن پشت میز و روی صندلی، اصولی قرار دادن هِدسِت یا ایرپادها در گوش و وضعیت صاف در بالاتنه است که همگی در قسمت نشستن پشت میز آموزش داده شده است.
در صورت عدم دسترسی به میز، نشستن روی مبل و قرار دادن گوشی یا سیستم روی میز در ارتفاع مناسب، جایگزین بهتری است. در حد امکان، از نشستن روی زمین به مدت طولانی بپرهیزید؛ چرا‌که، ممکن است دنبالچه لگن و کمر در طولانی‌مدت، دچار درد‌های ناشی از التهاب یا سفتی زمین شوند.
دوستان عزیزم! در این فصل از پیک تندرستی، به تکمیل سخنان گذشته پرداختیم. به امید استفاده درست از آموزش‌ها و بدنی سالم در زندگی، در فصل‌های بعدی با موضوعات جدید کنار شما خواهم بود. پس همراه ما باشید و در شرایط سخت، ورزش و سلامت جسم و روان را فراموش نکنید. موفق و پیروز باشید."
audio/mana-60b0ac8d82ebbfe6572a.mp3,"رد پای نابینایان در آثار ادبی، بیناییِ فراتر از چشم‌ها: تأملی بر نابینایی اورسولا در «صد سال تنهایی»
حسین آگاهی
در سفر این ماهمان، این بار به آمریکای لاتین و کشور کلمبیا می‌رویم.
در جهانی که همه چیز دیده می‌شود اما کمتر چیزی فهمیده می‌شود، زنی نابینا در خانه‌ای پر از خاطره، از همه بیناتر است؛
رمان «صد سال تنهایی» اثر گابریل گارسیا مارکز، فقط روایت یک خانواده یا یک دهکده نیست؛ بلکه کاوشی عمیق در حافظه، زمان، تنهایی و ادراک انسانی است. در میان انبوه شخصیت‌هایی که در چرخه‌ای از تکرار و فراموشی گرفتارند، اورسولا جایگاهی یگانه دارد و نابینایی او، یکی از معنادارترین لحظات این شاهکار ادبی است.
«صد سال تنهایی» که در سال ۱۹۶۷ منتشر شد، از برجسته‌ترین نمونه‌های رئالیسم جادویی، در ادبیات جهان به شمار می‌رود. داستان در دهکده‌ای خیالی به نام ماکوندو رخ می‌دهد؛ جایی که مرز میان واقعیت و خیال فرو می‌ریزد. در این جهان، مردگان با زندگان هم‌سخن می‌شوند، باران سال‌ها بی‌وقفه می‌بارد، و نوعی بیماری عجیب، حافظه‌ جمعی را از میان می‌برد. مارکز در این بستر خیال‌انگیز، سرگذشت چند نسل از خانواده‌ بوئِندیا را روایت می‌کند؛ خانواده‌ای که گویی محکوم به تکرار اشتباهات و تجربه‌ اشکال گوناگون تنهایی است.
در مرکز این جهان پرآشوب، اورسولا قرار گرفته؛ زنی که از آغاز شکل‌گیری ماکوندو تا واپسین سال‌های فروپاشی آن حضور دارد. او نه‌تنها مادر و مادربزرگ نسل‌های متعدد این خانواده است، بلکه به‌نوعی ستون اصلی خانه و حافظه‌ زنده‌ آن به شمار می‌رود. در حالی که بسیاری از اعضای خانواده در رؤیاپردازی‌های افراطی، وسواس‌های فکری یا انزوای عمیق فرو می‌روند، اورسولا شخصیتی عمل‌گرا، مقاوم و متکی به واقعیت است. اوست که خانه را سرپا نگه می‌دارد، روابط را تنظیم می‌کند و تلاش می‌کند نظمی هرچند شکننده را در دل آشوب حفظ کند.
اما با گذر زمان و رسیدن به سال‌های پایانی عمر، اورسولا بینایی خود را از دست می‌دهد. این نابینایی، در نگاه نخست ممکن است، صرفاً پیامد طبیعی کهولت سن به نظر برسد، اما در بافت روایی و نمادین رمان، معنایی بسیار فراتر دارد.
نخست، نابینایی اورسولا را می‌توان نشانه‌ای از فرسایش تدریجی زمان دانست. او که زمانی «چشم بینای» خانواده بود، کسی که همه چیز را می‌دید، درک می‌کرد و مدیریت می‌نمود، اکنون دیگر قادر به دیدن نیست. اما نکته‌ ظریف اینجاست که با از دست رفتن بینایی، قدرت درک و شناخت او از میان نمی‌رود. برعکس، به نظر می‌رسد این شناخت، شکلی عمیق‌تر و درونی‌تر پیدا می‌کند.
اورسولا پس از نابینا شدن، همچنان خانه را اداره می‌کند. او جای اشیا را می‌داند، مسیرها را می‌شناسد و حتی رفتار دیگران را پیش‌بینی می‌کند. این توانایی نه از طریق دیدن، بلکه از طریق حافظه، تجربه و نوعی ادراک درونی شکل گرفته است. در اینجا، مارکز تصویری ارائه می‌دهد که برای باز‌اندیشی در مفهوم «دیدن» بسیار قابل‌تأمل است: آیا شناخت جهان، لزوماً به چشم وابسته است؟
در تقابلی معنادار، بسیاری از شخصیت‌های دیگر رمان، با وجود برخورداری از بینایی، در فهم واقعیت ناتوان‌اند. آن‌ها در چرخه‌ای از تکرار، خودفریبی و تنهایی گرفتار می‌شوند و اغلب از درک موقعیت خود عاجزند. به این ترتیب، رمان نوعی دوگانگی ظریف را پیش می‌کشد: کوریِ فیزیکی در برابر کوریِ ذهنی؛ اورسولا که از دیدن محروم شده، در بسیاری از موارد «بیناتر» از دیگران است؛ زیرا به لایه‌هایی از تجربه و آگاهی دست یافته که از سطح ظواهر فراتر می‌رود.
از سوی دیگر، نقش اورسولا به‌عنوان حافظه‌ زنده‌ خانواده، حتی پس از نابینایی نیز تداوم می‌یابد. در جهانی که فراموشی – چه به شکل نمادین و چه در قالب بیماری – تهدیدی جدی است، او حامل تاریخ، تجربه و پیوندهای نسلی است. اما با مرگ او، این حافظه نیز فرو می‌ریزد و روند زوال خانواده شتاب می‌گیرد. گویی با خاموش شدن این «بینایی درونی»، آخرین رشته‌های اتصال گذشته و حال نیز گسسته می‌شود.
نابینایی اورسولا، از این منظر، صرفاً یک ویژگی فردی نیست، بلکه به نقطه‌ای کانونی برای فهم کلیت رمان تبدیل می‌شود. این نابینایی، خواننده را دعوت می‌کند تا درباره‌ ماهیت ادراک، رابطه‌ میان دیدن و دانستن، و نقش تجربه در شکل‌گیری شناخت تأمل کند.
برای مخاطبی که خود تجربه‌ای از نابینایی یا کم‌بینایی دارد، این تصویر می‌تواند واجد اهمیتی دوچندان باشد. اورسولا شخصیتی نیست که نابینایی‌اش او را به حاشیه براند یا از کارکرد اجتماعی و خانوادگی‌اش بکاهد. برعکس، او نمونه‌ای است از اینکه چگونه می‌توان جهان را، از مسیرهایی غیر از چشم‌ها شناخت و با آن ارتباط برقرار کرد. این نگاه، فاصله‌ معناداری با بسیاری از بازنمایی‌های کلیشه‌ای از نابینایی در ادبیات دارد.
در نهایت، «صد سال تنهایی» نه‌فقط داستان یک قرن از زندگی یک خانواده، بلکه تأملی است بر سرنوشت انسان در مواجهه با زمان، حافظه و تنهایی؛ در این میان، اورسولا – با تمام رنج‌ها، مقاومت‌ها و حتی نابینایی‌اش – به یکی از انسانی‌ترین و عمیق‌ترین چهره‌های این جهان بدل می‌شود؛ زنی که نشان می‌دهد گاه برای دیدن، باید چشم‌ها را بست و به لایه‌های عمیق‌تری از ادراک اعتماد کرد.
شاید به همین دلیل است که در پایان این رمان پرهیاهو و خیال‌انگیز، آنچه بیش از همه در ذهن می‌ماند، نه تصاویر شگفت‌انگیز ماکوندو، بلکه حضوری است آرام و استوار، حضور زنی که حتی در تاریکی، راه را گم نمی‌کند.
گفتنی است که اولین ترجمه‌ فارسی رمان صد سال تنهایی در سال ۱۳۵۳ توسط بهمن فرزانه و انتشارات امیرکبیر، به بازار کتاب ایران وارد شد."
audio/mana-7ccaa1d45436610a34c5.mp3,"ترجمه، زبان، پلی به سوی استقلال؛ روایت آموزش انگلیسی به نابینایان مهاجر
سارا شاهپورجانی
مقدمه
یادگیری یک زبان جدید، برای بسیاری از افراد مسیری چالش‌برانگیز است؛ مسیری که نیازمند زمان، تمرین و پشتکار است. این مسیر برای افرادی که هم‌زمان با آسیب بینایی نیز مواجه هستند، می‌تواند پیچیده‌تر و پُر‌چالش‌تر باشد؛ به‌ویژه، زمانی که تجربه مهاجرت و زندگی در محیطی با زبان ناآشنا نیز به آن اضافه شود.
در چنین شرایطی، برنامه‌های آموزش زبان انگلیسی برای غیر انگلیسی زبانان (ELL – English Language Learning) نقش مهمی در ایجاد فرصت‌های برابر ایفا می‌کنند. این برنامه‌ها با تمرکز بر مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن، گفتار و درک شنیداری، به افراد کمک می‌کنند تا بتوانند در محیط‌های آموزشی، شغلی و اجتماعی حضور فعال‌تری داشته باشند.
در این شماره از نشریه نسل مانا، با اپیزودی از پادکست «Blind Abilities» از مجموعه هدلی همراه می‌شویم که در آن، ابی میلند، متخصص آموزش زبان انگلیسی در سازمان خدمات دولتی نابینایان مینه‌سوتا، از تجربه‌های خود در آموزش زبان به افراد نابینا و کم‌بینا می‌گوید. این گفت‌وگو نگاهی نزدیک به چالش‌ها، روش‌های آموزشی و تأثیر یادگیری زبان در افزایش استقلال و کیفیت زندگی این افراد دارد.
جف: به پادکست «Blind Abilities» خوش آمدید. امروز با ابی میلند، متخصص آموزش زبان انگلیسی از سازمان خدمات نابینایان مینه‌سوتا همراه هستیم؛
ابی! خوش آمدی.
ابی: ممنونم، خیلی خوشحالم که اینجا هستم.
جف: کمی درباره نقش خودت و کلاس‌های ELL بگو.
ابی: من به‌عنوان متخصص آموزش زبان انگلیسی فعالیت می‌کنم. بخشی از کارم تدریس است و بخشی دیگر، همکاری با نهادها و مدارس برای کمک به مراجعان در مسیر اشتغال و استقلال؛ کلاس‌های ELL با کلاس‌های معمول متفاوت‌اند؛ این کلاس‌ها برای افرادی است که زبان اولشان انگلیسی نیست و ما مهارت‌هایی مثل خواندن، نوشتن، گفتار و شنیدن را آموزش می‌دهیم تا آن‌ها بتوانند وارد آموزش رسمی یا بازار کار شوند.
جف: دانش‌آموزانی که با آن‌ها کار می‌کنی چه کسانی هستند؟
ابی: بیشتر آن‌ها بزرگسالانی از کشورهای مختلف هستند که برای فرصت‌های بهتر، آموزش و ثبات به آمریکا آمده‌اند. برخی از آن‌ها، از کشورهایی می‌آیند که سال‌ها درگیر بی‌ثباتی یا ناآرامی بوده‌اند و گاهی آسیب بینایی‌شان هم، نتیجه همین شرایط یا نبود دسترسی به خدمات درمانی مناسب است.
جف: آموزش این افراد چه چالش‌هایی دارد؟
ابی: یکی از چالش‌ها این است که آموزش زبان در سطوح ابتدایی معمولاً با تصویر انجام می‌شود؛ اما این روش، برای دانش‌آموزان من کاربردی نیست؛ بنابراین، از صدا و اشیای واقعی استفاده می‌کنم.
چالش دیگر، وجود هم‌زمان آسیب شنوایی در برخی افراد است که تشخیص واژه‌های مشابه را دشوار می‌کند. بریل می‌تواند کمک کند، اما مسئله سوادآموزی مطرح می‌شود؛ بسیاری از زبان‌آموزان مهارت خواندن در زبان خود یا انگلیسی را ندارند. در این شرایط، هم‌زمان با زبان، بریل پایه و مهارت‌های سوادآموزی را هم آموزش می‌دهم.
از طرف دیگر، سواد دیجیتال هم محدود است. برخی تجربه کار با فناوری ندارند و بعضی زبان‌ها، در صفحه‌خوان‌ها پشتیبانی نمی‌شوند؛ بنابراین، یادگیری انگلیسی برای استفاده از فناوری ضروری می‌شود.
جف: روش‌های آموزشی‌ات چطور است؟
ابی: بیشترِ آموزش من، مبتنی بر صداست؛ متون را می‌خوانم، سؤال می‌پرسم و گفت‌وگو می‌کنیم. در سطوح بالاتر، فعالیت‌هایی مثل ایفای نقش و ارائه داریم که کاملاً شفاهی است.
برای سطح مقدماتی، از اشیای واقعی استفاده می‌کنم؛ مثلاً برای آموزش واژگان مدرسه، وسایلی مثل کتاب و خودکار را همراه می‌آورم و آن را با مفاهیم گرامری ترکیب می‌کنم. مثلاً کتاب را روی میز می‌گذارم و می‌گویم «کتاب روی میز است» و بعد با تغییر موقعیت، مفهوم را تمرین می‌کنیم.
این کار به زبان‌آموزان کمک می‌کند مفاهیم را از طریق لمس و تجربه درک کنند، نه صرفاً تصویر.
اگر دانش‌آموزی بریل بداند، جمله‌های نمونه را برایش می‌نویسم و از او می‌خواهم خودش هم جمله بسازد.
جف: اگر کسی هم‌زمان بریل و انگلیسی را یاد بگیرد چه؟
ابی: معمولاً مدتی به‌صورت فردی با او کار می‌کنم؛ از الفبا، اعداد و نشانه‌ها شروع می‌کنیم. اگر پیش‌زمینه خواندن داشته باشد، سریع‌تر پیش می‌رود. در غیر این صورت، آموزش صداها و مهارت‌های پایه خواندن را هم اضافه می‌کنیم.
جف: آیا لحظه‌ای بوده که پیشرفت دانش‌آموزی برایت خیلی ملموس باشد؟
ابی: بله، زیاد؛ اما یکی از تأثیرگذارترین لحظه‌ها، زمانی است که ناگهان شروع به صحبت کردن می‌کنند. این تغییر گاهی خیلی سریع به نظر می‌رسد.
همچنین وقتی احساس می‌کنند دیگر در برخی موقعیت‌ها به مترجم نیاز ندارند، اعتماد به نفسشان بالا می‌رود. برای من خیلی خوشحال‌کننده است وقتی مشاوران به من می‌گویند، توانسته‌اند بدون مترجم با دانش‌آموزانم صحبت کنند. این اتفاق بارها افتاده و واقعاً دلگرم‌کننده است؛ چون نشان می‌دهد، آن‌ها به اندازه‌ای اعتماد به نفس پیدا کرده‌اند که تلاش کنند، اشتباه کنند و از زبانی که یاد گرفته‌اند استفاده کنند.
جف: کلاس جای خوبی برای این تجربه است.
ابی: دقیقاً؛ باید فضایی امن باشد تا بتوانند بدون ترس تمرین کنند.
جف: درست است. چطور با دیگران مثل مشاوران، معلمانِ افراد دارای آسیب بینایی یا حتی اعضای خانواده همکاری می‌کنی، تا از دانش‌آموزانت حمایت شود؟
ابی: همکاری، بخش مهمی از کار من است؛ با مشاوران، معلمان و بخش بریل در ارتباط هستم تا منابع مناسب فراهم شود. با خانواده‌ها هم برای مسائل روزمره یا هماهنگی‌ها تعامل داریم. این همکاری‌ها کمک می‌کند، زبان‌آموزان تجربه بهتری داشته باشند.
جف: این واقعاً جالب است. احتمالاً دانش‌آموزان در خانه با زبانی غیر از انگلیسی صحبت می‌کنند و باید تمرین‌ها را تا حد زیادی به‌تنهایی انجام دهند.
ابی: بله، دقیقاً؛ آن‌ها حتماً تمرین‌هایی برای انجام در خانه دارند. سعی می‌کنم تکالیفی بدهم که بتوانند خارج از کلاس تمرین کنند و درست است، اگر اعضای خانواده انگلیسی بلد نباشند، دانش‌آموزان باید تا حد زیادی به‌صورت مستقل کار کنند.
جف: البته احتمالاً نوعی کار گروهی هم شکل می‌گیرد؛ شاید آن‌ها در خانه به خانواده‌شان هم چیزهایی یاد بدهند.
ابی: بله، این هم ممکن است. گاهی خودم هم به این فکر می‌کنم که آیا اعضای خانواده هم، در حال یاد گرفتن بخشی از این مطالب هستند یا نه.
جف: حتماً حس خوبی دارد که بتوانی چند کلمه یاد بگیری، مخصوصاً وقتی در محیطی هستی که نمی‌توانی ارتباط برقرار کنی. این آموزش‌ها واقعاً به پر کردن این فاصله کمک می‌کنند.
ابی: قطعاً همین‌طور است.
جف: اگر کسی بخواهد از این خدمات استفاده کند، چه باید بداند؟
ابی: بسیاری از ما اهمیت زبان مشترک را بدیهی می‌دانیم، اما این موضوع در زندگی روزمره بسیار تعیین‌کننده است؛ از کار و تحصیل تا خدمات درمانی؛ این حمایت‌ها می‌تواند تأثیر بزرگی داشته باشد. یادگیری زبان سخت است، اما ممکن است؛ نباید مانعی برای موفقیت باشد.
یادداشت مترجم
تجربه‌ای که در این روایت مطرح می‌شود، هرچند در بستری متفاوت شکل گرفته، اما بسیاری از چالش‌های آن برای افراد دارای آسیب بینایی در ایران نیز آشناست. محدودیت در دسترسی به منابع آموزشی و فناوری‌های کمکی، همچنان از مسائل مهم در این حوزه است.
با این حال، انتشار چنین تجربه‌هایی در نشریه نسل مانا می‌تواند به افزایش آگاهی، تقویت گفت‌وگو و درک بهتر نیازها و ظرفیت‌های افراد نابینا و کم‌بینا کمک کند. هر روایت، می‌تواند نقطه شروعی برای مسیری هموارتر باشد.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: HadleyHelps.org
مترجم: سارا شاهپورجانی"
audio/mana-6d98ecce33bb7d619f3a.mp3,"مقاله، سید عباس معین عباسی؛ هنرآموز و کنشگر در عرصه موسیقی
محمد نوری
با آموزشگاه‌های نابینایان چون مدرسه کریستوفل و مدرسه نور آیین همکاری داشت و به دانش‌آموزان متناسب با استعدادشان، مهارت و سازی را می‌آموخت. راهنمایی آنان با خط بریل بود. با رادیو و تلویزیون و اجرای برنامه‌های هنری همکاری داشت و معمولاً به عنوان نوازنده ویولن حضور می‌یافت. در مراسم و جشن‌هایی که در ادارات یا در سطح شهر بر پا می‌شد، نوازندگی می‌کرد.
پس از 72 سال فعالیت در امور موسیقایی در 17 مرداد 1403 در اصفهان درگذشت و در قطعه هنرمندان باغ رضوان به خاک سپرده شد.
مآخذ
تصویر پروانه تأسیس آموزشگاه آزاد هنری موسیقی باربد.
دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان، محمد نوری و منصور شادکام، نشر توانمندان، 1403.
درگذشت یک هنرمند پیش‌کسوت موسیقی ایران، علیرضا سعیدی، www.mehrnews.com.
سید عباس معین عباسی، مصاحبه‌گر مریم قاسمی، www.malolan.com
درگذشت سید عباس معین عباسی، www.cinemapress.ir.
علیرضا افتخاری، www.wikipedia.org
فرهنگ‌نامه موسیقی معلولان، علی نوری، نشر توانمندان.
گفت‌وگو با اسکندر آبادی، مصاحبه‌کننده محمد نوری، بهمن 1403.
گفت‌وگو با بهزادپور، مصاحبه‌کننده یدالله قربعلی، بهمن 1403.
مصاحبه با مژگان معین عباسی، مصاحبه‌کننده یدالله قربعلی، بهمن 1403.
هنرمند پیش‌کسوت موسیقی درگذشت، معصومه جوان معبودی، www.irna.ir"
audio/mana-74b96c6d286ee80caa8a.mp3,"طنز، پررویی در حد اینترنت پرو
یخ نکنی نمکدون
ماجرا از جایی شروع شد که در خانه نشسته بودیم و برای خودمان با دانش بسیاری که داشتیم، تحلیل می‌نمودیم که آخرش چه می‌شود، دوباره جنگ می‌شود یا صلح که ناگهان، تلفنمان به صدا در آمد. گوشی را که جواب دادیم، آن سوی خط مقامات بسیار بالادستی را یافتیم که در پی کم‌کاری ما در شماره‌ گذشته بسیار خشمگین بودند و تأکید کردند که، دل به کار دهیم و طوری عمل کنیم که 20 عدد تخم مرغی که سر سفره‌مان می‌بریم حلال باشد. ما هرچه گفتیم که از مقام بالادستی خود – که همان پایین‌دستی شما هم می‌شود – برای نبودنمان در شماره‌ قبلی کسب مجوز نمودیم، به درون کله‌ نسبتاً بی‌موی ایشان نرفت که نرفت؛ خلاصه این شد که رایانه‌ همراه بدون اینترنت خود را روشن کردیم و سعی نمودیم که اندکی واژگان را به دور هم جمع کنیم، بلکه رضایت کارفرما حاصل شده و تخم مرغ‌هایمان از دست نرود. اما هرچه داریم کشش می‌دهیم تمام نمی‌شود که نمی‌شود. به راستی چقدر این 1000 کلمه زیاد است!
اگر از حال و احوال این روزهایمان بخواهید بدانید، باید بگویم که همچون نابینایان دیگر که در برزخ نه این طرفی و نه آن طرفی گیر افتاده‌اند، ما هم چنین وضعیتی داریم. سازمانِ بسیار کارآمدِ بهزیستی هم که همواره به فکر ماست، در طول این بیش از دو ماه گذشته، حتی یک کلمه هم در مورد این که چه خواب‌هایی برای ما سفره‌نشینانش دیده، صحبتی نکرده. البته ما مدت‌هاست که امیدمان را اولویت‌بندی کرده و بعد از خدا که امید اول ماست، بسیار امیدهای دیگری در رده‌های بعدی قرار دادیم و در این رده‌بندی امیدها، رَنکینگ بهزیستی، کمی پایین‌تر از رده‌ کشور کوراسائو در فیفا – که قرار است در جام جهانی هم شرکت کند و 300000 نفر جمعیت هم بیشتر ندارد – قرار گرفت. این شد که تصمیم گرفتیم، دست بر زانوی خود گذاشته و از جا برخیزیم و برای این مدت پیش رو که نمی‌دانیم تا چه زمانی و با چه کیفیتی ادامه دارد، فکری کنیم.
اولین قدمی که سعی کردیم برداریم، این بود که بتوانیم به دهکده‌ جهانی وصل شویم. البته یک دهکده‌ داخلی هم داریم که بسیار زیباست و پر است از مزارع سرسبز، با محصولات درجه یک؛ اما کمی نیاز داشتیم که برای پژوهش‌های خود، سری به دهکده‌های دیگر هم بزنیم. این شد که رفتیم سراغ دوستان زحمت‌کش هم‌نوع که در امر خطیر فروش و توزیع ابزار دیوار شکن، یَدِ طولایی دارند؛ اما وقتی قیمت دیوار شکن‌ها را بررسی نمودیم، دیدیم که پول 20 تخم مرغی که اینجا می‌گیریم را باید کمی هم رویش بگذاریم تا شاید مقدار ناچیزی از این ابزار گیرمان بیاید، تا چند روز نهایتاً بتوانیم از دهکده خارج شویم. تازه جالبش این است، که هیچ تضمینی هم بابت پایداری‌شان وجود نداشت. این شد که در آستانه‌ نا امیدی قرار گرفتیم. تا اینکه در خبرها دیدیم، گروهی از خلق خدا، با خرید چیزی به اسم اینترنت پرو، توانستند وارد دهکده‌های همسایه شوند. اولش فکر کردیم که غیر قانونی است؛ ولی بعداً دیدیم که گویا واقعاً قانونی است و می‌توان به آن دست یافت. اما گفتند که باید کسب‌و‌کاری چیزی داشته باشی که بتوانی از این اینترنت پروها بگیری.
ما که خود را بسیار کاری می‌انگاشتیم، تصمیم گرفتیم یکی از این اینترنت پروها برای خود بخریم. آخر می‌گویند هر چیزی پرو داشته باشد، آن پرویش بسیار خفن است. ما هم به همین خیال رفتیم سراغش.
وقتی رفتیم به یکی از این دفاتر خدمات اپراتور مربوطه که اینترنت پرو بخریم، مسئولش پرسید که کسب و کارمان چیست؛ برایش توضیح دادیم ما نویسنده‌ نسل مانا هستیم. حالا باید 20 دقیقه توضیح می‌دادیم نسل مانا چیست. خلاصه آخرش گفت که این‌طور نمی‌شود و باید کارفرمایتان برایتان اینترنت پرو درخواست کند. ما هِی نالیدیم که ما از هوش مصنوعی و بی‌مای‌آیز و این چیز میزها برای استقلالمان کمک می‌گیریم و باید بتوانیم به اینترنت متصل باشیم. اما ای‌کاش نمی‌نالیدیم. دوباره باید 20 دقیقه برایش توضیح می‌دادیم که اصلاً ما چگونه از گوشی و رایانه استفاده می‌کنیم. در 20 دقیقه‌ بعدی هم رفتیم سراغ این‌که، این چیزهایی که گفتیم از آن‌ها برای استقلالمان استفاده می‌کنیم، دقیقاً چیستند. وقتی هم توضیحاتمان تمام شد، مسئول مربوطه فرمودند که پسرخاله‌ای دارند که تازه نابینا شده و هیچ از این امکاناتی که ما گفتیم، خبر ندارد و از ما خواست که به او برای بازگشتی شکوهمند به زندگی کمک کنیم. ما که همچون حیوانی باوفا از خرید اینترنت پرو پشیمان گشته بودیم، مثل حیوان زحمت‌کش و کاری دیگر در گل گیر کرده و پذیرفتیم که به پسرخاله‌ مربوطه خدمات توان‌بخشی را ارائه دهیم. اما مسئول مربوطه ناگهان امیدهایمان را زنده کرد و گفت که به نوعی، برایمان اینترنت پرو فراهم می‌کند. این شد که پسرخاله‌ مربوطه بسان فرشته‌ نجات عمل کرد و ما در یک قدمی اینترنت پرو قرار گرفتیم. بعد از چند صدای موشواره مسئول محترم، به ما گفت که اینترنت پرو را برایمان فراهم کرده و فقط مانده ما پولش را بدهیم. ما هم خوشحال از این اتفاق بسیار مبارک، کارت را از جیب خارج کرده و روی کارت‌خوان کشیده و رمزمان را هم زدیم. اما در کمال تعجب مسئول مربوطه فرمودند که موجودی کارتمان کافی نیست. ما پرسیدیم مگر قیمت اینترنت پرو چقدر است، که با شنیدن قیمت آن، به شدت از نظر درجه‌بندی، امیدمان به کوراسائو نزدیک شدیم. با حسابی سر انگشتی، اگر ما پنج ماه برای مانا بنویسیم و 20 تخم مرغمان را نخریم، می‌توانیم اینترنت پرو بخریم.
در این لحظه، ما تصمیمی منطقی گرفتیم. به مسئول مربوطه گفتیم که اینترنت پرو را نیاز نداریم. پرسید پس استقلال چه می‌شود؟ که در جوابی کوبنده گفتیم، که در و همسایه و خانواده بسیار در ایجاد استقلال برای ما نابینایان تأثیرگذار هستند و باید هروقت نیاز داشتیم، از آن‌ها کمک بگیریم. بعد یک 20 دقیقه‌ دیگر هم برایش از روش‌های دور زدن محدودیت‌ها و ادای مستقل‌ها را درآوردن سخنرانی کرده و هم‌زمان، صحبت‌هایمان را ضبط کرده و در یکی از همین پیام‌رسان‌های داخلی برایش فرستادیم و گفتیم که آن را برای پسرخاله‌اش پخش کند. به او گفتیم که فعلاً همین روش‌ها کار را برای پسرخاله‌اش درمی‌آورد تا روزی که، مبانی عدالت در کشورمان کمی تغییر کند. اگر روزی رسید که پول دادیم و سیبی خریدیم و لازم نشد برای خوردن آن سیب هم از ما پول بگیرند، به من خبر دهد تا بروم سراغ پسرخاله تا مراتب مستقل شدن را با هم بپیماییم.
از دفتر مربوطه خارج شده و با همان اندک امکانات دهکده‌ داخلی، تاکسی اینترنتی سفیدرنگی که دستگیره‌ شیشه‌بالابر عقبش هم افتاده بود، کرایه کردیم و با پول 10 تخم مرغی که از نسل مانا ستانده بودیم، خود را به خانه رسانده و الان هم در خدمت شما هستیم تا اوامر مقام بسیار بالادستی را اجابت کنیم.
ما آنچه بر سرمان آمد گفتیم؛ حالا اگر پروی اینترنت از خودش برایتان بهتر است و پولش را هم دارید، بروید و بخرید و سلام ما را هم به جهانیان برسانید. وگرنه، ما ترجیح می‌دهیم سیبی که خریدیم را فقط نگاه کنیم. چون گاز زدنش برایمان خیلی گران تمام می‌شود. اینجاست که شاعر می‌گوید:
قطره قطره اگرچه آب شدیم،
ابر بودیم و آفتاب شدیم.
ساخت ما را همو که می‌پنداشت،
به یکی جرعه‌اش خراب شدیم.
ای مترسک کلاه را بردار،
ما کلاغان دگر عقاب شدیم.
ما از آسودن و نیاسودن،
سنگ زیرین آسیاب شدیم.
گوش کن، ما خروش و خشم تو را،
همچنان کوه بازتاب شدیم.
اینک این تو که چهره می‌پوشی،
اینک این ما که بی‌نقاب شدیم.
ما که ای زندگی به خاموشی،
هر سؤال تو را جواب شدیم.
دگر از جان ما چه می‌خواهی،
ما که با مرگ بی‌حساب شدیم.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-7607347143daedb70dcb.mp3,"نامه‌های بی‌نشانی، به تو، فاصله
فاطمه مهری‌خواه
برای من، تو همیشه بوده‌ای؛ حضوری مداوم با رنگ‌هایی متنوع.
از کودکی، از آن لحظه‌ای که فهمیدم مرزی میان دیدن و ندیدن وجود دارد؛ میان منِ نابینا و دیگریِ بینا.
از همان‌جا تو برایم شکل گرفتی، نه به‌عنوان یک مفهوم، بلکه به‌عنوان چیزی که باید با آن زندگی کرد، چیزی که نمی‌شد نادیده‌اش گرفت.
تو حضوری نامرئی بودی که بیش از هر چیز حس می‌شدی.
نه دیده می‌شدی و نه می‌شد به تو اشاره کرد، اما همیشه بودی؛
در سکوت میان صداها، در مکث میان جمله‌ها، در آن لحظه‌ای که دیگران چیزی را می‌دیدند و من فقط حدس می‌زدم.
من را از همه‌ چیز و همه‌ کس جدا می‌کردی؛ کنارم بودی، در لحظه‌هایم، در خواب‌هایم و بیداری‌هایم و رهایم نمی‌کردی.
رنج نبودی، اما شکافی بودی که با هیچ‌ چیز پُر نمی‌شد؛ شکافی که گاهی عمیق‌تر می‌شد و گاهی فقط مثل یک خط باریک از میان زندگی‌ام عبور می‌کرد.
و عجیب آنکه، گاهی خودم تو را می‌خواستم.
نه از سر علاقه، بلکه از سر نیاز به امن ماندن، به محفوظ ماندن از برخوردهایی که نمی‌دانستم چطور باید با آن‌ها روبه‌رو شوم.
اگرچه میان من و دیگران، میان من و خواسته‌هایم می‌ایستادی، اما در عوض، مرا به خودم نزدیک‌تر می‌کردی.
سال‌ها طول کشید تا تو را به‌عنوان بخشی از خودم بپذیرم؛ آن‌قدر که نبودنت برایم رنج شد.
رنجی که از نزدیکی بیش از حد می‌آمد، از تماس‌هایی که آماده‌شان نبودم، از حضورهایی که بیش از اندازه نزدیک بودند.
تو رنجی بودی که مرا از رنج‌های دیگر دور می‌کرد،
و همین، به من مجال بودن می‌داد.
مجال نفس کشیدن در جهانی که همیشه برایم کمی بیش از اندازه شلوغ و پیش‌بینی‌ناپذیر بود.
یاد گرفتم اندازه‌ای از تو را کنار خود نگه دارم؛
نه آن‌قدر نزدیک که هوا کم بیاورم،
نه آن‌قدر دور که در خلأ فرو بروم.
نوعی تعادل خاموش میان بودن و نبودن، میان نزدیک شدن و عقب کشیدن.
تعادلی که همیشه پایدار نبود، اما دست‌کم، قابل تحمل بود.
اما این روزها، از چند ماه پیش، تو جور دیگری به زندگی من و اطرافیانم نفوذ کرده‌ای.
دیگر فقط یک فاصله نیستی.
دیگر فقط میان من و جهان نمی‌ایستی.
در همه‌ چیز رخنه می‌کنی و ما را از چیزهای دیگر دور می‌کنی، بی‌آنکه حتی بفهمیم دقیقاً از چه چیزی جدا شده‌ایم.
در افکارمان می‌روی، در کلمه‌هایمان، در قضاوت‌هایمان؛
و ما را از دوستانمان، از عزیزترین آدم‌هایمان جدا می‌کنی.
آن‌قدر نامرئی و تدریجی که گاهی وقتی به خودمان می‌آییم، می‌بینیم فاصله‌ای افتاده که دیگر به‌سادگی پرشدنی نیست.
پول می‌شوی و ما را از نیازهایمان محروم می‌کنی؛
میان خواستن و توانستن شکاف می‌اندازی.
اینترنت می‌شوی؛ ما را به هم نزدیک می‌کنی و بعد قطع می‌شوی و هر کداممان را در تاریکی‌ای جداگانه رها می‌کنی،
در اتاق‌هایی که صداها به سختی به هم می‌رسند.
هر روز نام تازه‌ای به خود می‌گیری:
یک روز انقلابی و ضدانقلاب،
یک روز ارزشی و ضد ارزش،
یک روز وطن‌دوست و وطن‌فروش،
یک روز اینترنت ملی و اینترنت بین‌الملل،
و این روزها حتی اینترنتِ پرو؛
نام‌هایی که بیش از آنکه توضیح بدهند،
مرز می‌کشند.
در همه چیزمان متورم شده‌ای؛
میان امروز و دیروز،
میان پیشاکرونا و پساکرونا،
میان پیشاجنگ و پساجنگ،
میان منِ اکنون و منِ لحظه‌ای دیگر.
آن‌قدر گسترده شده‌ای که دیگر نمی‌شود گفت کجا شروع می‌شوی و کجا تمام.
و غم‌انگیزتر آن‌که،
ما انسان‌ها خودمان به تو پر و بال داده‌ایم؛
با طمع، با خودخواهی، با بی‌مهری و بی‌انصافی.
با ترس‌هایی که به جای مواجهه، آن‌ها را به فاصله تبدیل کرده‌ایم.
با ناتوانی‌مان در شنیدن، در دیدن، در ماندن کنار یکدیگر.
فاصله!
اگر روزی تنظیم‌کننده‌ ما و هستی‌مان بودی،
حالا به ابزاری برای ویرانی آن بدل شده‌ای.
دیگر مرزی برای حفاظت نیستی،
بلکه دیواری شده‌ای برای جدایی.
دیگر هیچ شباهتی به آن فاصله‌ای که میان دیدن و ندیدن حس می‌کردم نداری.
آن فاصله، هرچند سخت، قابل فهم بود؛
جایش معلوم بود، حدش روشن بود.
اما تویِ امروز، بی‌مرز و بی‌شکل شده‌ای.
دیدن و ندیدن، حالا به آخرین اولویت‌ها رفته است،
در حالی که بیش از هر چیز در زندگی من جاری است.
آنچه زمانی تفاوتی شخصی بود،
حالا به وضعیتی جمعی بدل شده است.
تو روزی عارضه‌ای بودی که نابینایی بر من تحمیل می‌کرد؛
دردی که شاید فقط از آنِ من بود.
اما حالا بر همه چیز عارض شده‌ای.
و گویی این جهان
چیزی نیست
جز شکاف و فاصله؛
شکاف‌هایی که هر روز عمیق‌تر و گشوده‌تر می‌شوند، و ما را، آرام و بی‌صدا، از یکدیگر دورتر می‌کنند."
audio/mana-dac1c9dba7ec27ce6823.mp3,"یک داستان در یک نگاه، زمان گمشده
جواد سقا
من این را حالا می‌نویسم؛ چهار روز بعد از آن اتفاق؛ می‌نویسم برای این‌که چیزی را پس بگیرم، نه برای این‌که طلبکار باشم از جهان، بلکه برای این‌که بفهمم دقیقاً از کِی، از کدام لحظه‌ ظاهراً بی‌اهمیت، همه چیز کمی تغییر کرد. بعضی گم‌شدن‌ها ناگهانی نیستند؛ آرام اتفاق می‌افتند، بی‌صدا، آن‌قدر آرام که اول فکر می‌کنی هنوز همه چیز سر جایش است. بعد که برمی‌گردی و پشت سرت را نگاه می‌کنی، می‌بینی مسیر عوض شده و تو بی‌آنکه بفهمی، کیلومترها راه را اشتباه آمده‌ای. آن صبح، صبحِ معمولیِ شهر بود. از آن صبح‌هایی که نه خبر بد می‌دهند، نه وعده‌ خوب؛ از آن صبح‌هایی که آسمان خاکستری است. نه از سرِ غم، بلکه از سرِ بی‌حوصلگی. ساعت هفت و بیست دقیقه بود و میدان آزادی مثل پیرمردی که سال‌هاست ایستاده و تماشا می‌کند، آهسته نفس می‌کشید. خسته به نظر می‌رسيد اما شلوغ بود. همه گِرداگِرد او حرکت می‌کردند. آدم‌ها راه می‌رفتند، نه برای رسیدن، برای دیر نرسیدن. بوی نان تازه، قهوه‌ بیرون‌بَر و دود اتوبوس‌ها، در هوا قاطی شده بود. شهر بیدار بود، اما هوشیار نبود. من، بیست و هفت ساله‌ام و شغلم کار در فضای اینترنت است؛ ترجمه، تولید محتوا، کمی برنامه‌نویسی ساده، کمی مشاوره آنلاین و هر کار درآمدزای دیگر. کاری که اگر تمرکز کنی، پول در می‌آوری، و اگر نه، فقط خستگی برایت می‌ماند. درآمدم بد نیست، اما ناپیوسته؛ مثل نفس‌کشیدن در ارتفاع است. بعضی روزها همه چیز روان پیش می‌رود، بعضی روزها مغز قفل می‌کند و ساعت‌ها بی‌صدا می‌گذرد. چیزی که آن روز همراهم بود، اسکناس نبود. آنچه گم شد، یک هارد – وَلِت سخت‌افزاری بود؛ کوچک، فلزی، بی‌صدا. اندازه‌ یک فلش بزرگ، با بدنه‌ای که از بَس استفاده شده بود، کمی ساییده شده بود. رویش با ماژیک مشکی نوشته بودم: «Backup» داخلش رمزهای دسترسی به حساب‌های ارزی و ریالی‌ام بود؛ معادل حدود دویست میلیون تومان. پولی که نه لمس می‌شد، نه دیده؛ اما واقعی‌تر از هر اسکناسی بود که می‌شد تا کرد و در جیب گذاشت. پولی که حاصل شب‌زنده‌داری، اختلاف ساعت، ایمیل‌های نصفه‌شب و پروژه‌هایی بود که هیچ‌وقت اسم من رویشان نمی‌آمد. دلیل همراهم‌بودنش ساده و در عین حال احمقانه بود. شب قبل، ایمیلی درباره‌ یک ریسک امنیتی احتمالی آمده بود. قرار بود همان صبح، رمزها را به یک دستگاه امن‌تر منتقل کنم. این کار ده دقیقه زمان می‌بُرد. اما مثل همیشه گفتم بعداً انجامش می‌دم. بعد از این قرار، بعد از این مسیر، بعد از این قهوه و آخر هم انجام نشد. فاصله‌ میان تصمیم و اجرا، همان شکافی بود که همه چیز در آن گم شد. ایستگاه اتوبوس شلوغ شد. اتوبوس دیر آمده بود و جمعیت عصبی بود. کیف دوشی‌ام را جلو آوردم تا کارت مترو را از جیب بیرونی دربیاورم. دستی به پهلویم خورد. صدایی گفت «ببخشید». زنی زیر لب غر زد. مردی گفت «جا بده». من نیم‌رخ شدم، تعادلم را نگه داشتم، کیف را برای چند ثانیه رها کردم تا پایین بیفتد. همان چند ثانیه، همان فاصله‌ ناچیز، همان ترکِ نامرئی. اتوبوس که به ایستگاه آمد، جمعیت مثل موج شکست. سوار شدم. ایستادم. کیف را انداختم پشت پاهایم. دو ایستگاه بعد، وقتی خواستم هدفونم را بردارم، دستم به زیپ نیمه‌باز خورد. اول بی‌اهمیت بود؛ بعد مهم شد، بعد حیاتی. هارد – وَلِت نبود. ذهنم اول انکار کرد. دوباره گشتم؛ جیب‌هایم، کیف را، زمین و زیر پای مسافران را، نبود. قلبم تند نزد؛ انگار وزنش را از دست داد، انگار چیزی از درونم کنده شده باشد و جای خالی‌اش مانده باشد. ایستگاه بعد پیاده شدم. اتوبوس رفت، بی‌آنکه بداند چیزی از دهانش افتاده. شهر ماند و من ماندم و چیزی که دیگر نبود. چند ثانیه وسط پیاده‌رو ایستادم. صداها انگار دور شدند، بعد با شدت برگشتند: بوق، قدم، داد، زمان. شروع به دویدن کردم؛ نه از روی امید، از روی غریزه. دویدن همیشه شبیه این است که آدم فکر کند هنوز کاری از دستش برمی‌آید. اتوبوس بعدی رسید. به سمتش رفتم. راننده‌ مردی بود با سبیل جوگندمی و پوست آفتاب‌سوخته. وقتی ماجرا را گفتم، فقط گفت: «این خط، حافظه نداره». نه دلداری داد، نه سرزنش کرد. انگار درباره‌ خودش حرف می‌زد. زن کلوچه فروشی که کنارمان بود و حرف‌هایمان را شنید گفت: «اگر چیزی افتاده بود، تا حالا صد نفر دیده بودند». سردرگم بودم؛ به راه افتادم، نگهبان بانک کنار میدان را دیدم، جوانی لاغر با یونیفرمی که هنوز برایش جا نیفتاده بود؛ همه چیز را برایش تعریف کردم. هیجان‌زده گفت: «می‌توانم گزارش بدهم»، اما مکثش، طولانی‌تر از حرفش بود. بعضی مکث‌ها از هر جمله‌ای صادق‌ترند. به چه کسی می‌خواست گزارش دهد؟
زمان شروع کرد به کش‌آمدن. هر دقیقه مثل فایل سنگینی بود که دانلودش روی یک درصد گیر کرده باشد. مردی با ریش بلند و کلاه بافتنی، که همیشه همان حوالی پرسه می‌زد، علت پریشانی‌ام را پرسید و گفت: «پول دیجیتال مثل روح است؛ دیده نمی‌شود، اما می‌تواند آدم را تسخیر کند». خندیدم، اما خنده‌ام بی‌صدا بود؛ بیشتر شبیه واکنش عضله بود. قدم‌زنان به کافه نزدیک دانشگاه رسیدم. وارد شدم و روی صندلی کنار پنجره نشستم. نرگس آنجا کار می‌کرد؛ دانشجوی جامعه‌شناسی، با عینکی که مدام روی بینی‌اش سر می‌خورد. فنجان قهوه را جلویم گذاشت و وقتی ماجرا را فهمید گفت: «شهر مثل آدم‌ها حافظه نداره. مسئله اینه که ما یاد گرفتیم سریع فراموش کنیم، چون یادآوری درد داره». من به ساعت نگاه نکردم، چون می‌ترسیدم عددش را ببینم. قهوه سرد شد. نرگس گفت: «بد نیست ماجرا را به پلیس گزارش دهی». کلانتری همان اطراف بود. به آنجا رفتم، افسر کوتاه‌قدی که سبیلش انگار سال‌ها دست نخورده بود، فرم‌ها را جلویم گذاشت. وقتی گفتم «دارایی دیجیتال گم کرده‌ام»، ابروهایش کمی بالا رفت. نوشتن، رسمی‌کردنِ گم‌شدن بود. انگار داشتم چیزی را امضا می‌کردم که دیگر مال من نبود. شب شد و در خیابان پرسه می‌زدم. به پارکی رسیدم و روی یک صندلی سنگی نشستم؛ «بازی کن!» این صدای پیرمردی بود که آن طرف میز نشسته بود. او تنها شطرنج بازی می‌کرد. گفتم: «چیزی گم کرده‌ام و حوصله بازی ندارم». پیرمرد گفت که سال‌ها پیش مبلغی را گم کرده و در پی آن لحظات و فرصت‌ها را از دست داده. بازی کردیم. باختم. باختن عجیب آرامم کرد؛ انگار بالاخره چیزی سر جای خودش قرار گرفته بود. روز دوم، نشانه‌ها بیشتر شدند و معنا کمتر. هر گوشه‌ شهر، چیزی شبیه امید نشانم می‌داد و چند قدم بعد، آن را پس می‌گرفت. از کنار مغازه ابزار فروشی رد شدم. درباره گم شده‌ام پرس و جو کردم. مرد ابزارفروش گفت: «چیزهایی که گم می‌شوند، معمولاً همان‌هایی‌اند، که فکر می‌کنیم کنترلشان دست ماست». قدم زنان به سمت مترو رفتم. با زنی در مترو هم صحبت شدم و او گفت «بی‌خیال شو، زندگی ادامه داره» و من فکر کردم ادامه‌دادن همیشه به معنی جلو رفتن نیست. در جستجو بودم که مادرم زنگ زد. گفت برگرد خانه. صدایش مثل سقف بود؛ امن، اما پایین. من هنوز وسط طوفان ایستاده بودم. روز سوم، فهمیدم دیگر دنبال هارد – وَلِت نیستم؛ دنبال لحظه‌ای می‌گردم که کار را عقب بیندازم. به ایستگاه برگشتم، به کافه، به پارک. شهر مثل نقشه‌ای بود که مدام تغییر می‌کرد. شب، پشت لپ‌تاپ نشستم. پروژه باز شد. صفحه سفید ماند. تمرکز نیامد. تمرکز هم مثل اعتماد است؛ وقتی تَرَک بردارد، فرو می‌ریزد. روز چهارم، روی پل عابر ایستادم. چراغ‌ها زیر پاهایم مثل جریان داده در سرورهای شهر حرکت می‌کردند. ماشین‌ها می‌رفتند، بی‌آنکه بدانند کسی بالای سرشان ایستاده و دارد حساب می‌کند. آنجا فهمیدم آنچه گم شد، اگر پیدا هم می‌شد، دیگر همان نبود. چون چهار روزِ سالم، چهار روزِ امکان ساختن دوباره، خرج شده بود. هارد – وَلِت هرگز پیدا نشد؛ اما من، به این واقعیت رسیدم که زمان، تنها دارایی‌ است که اگر گم شود، هیچ کدام از کلانتری‌ها نمی‌توانند آن را پیدا کنند، هیچ فرم گزارشی برای گم شدنش نمی‌توان پر کرد و هیچ راه بازگشتی ندارد؛ و شهر، بی‌تفاوت، به راهش ادامه داد."
audio/mana-1bd8dd9dddfbe458ea28.mp3,"یادداشت مدیر مسئول، شرایط زندگی معلولان در پساجنگ
امیر سرمدی
وقوع جنگ در هر جامعه‌ای باعث ایجاد بحران‌های متعدد می‌شود. از بی‌خانمان شدن بسیاری از افراد و از دست رفتن جان انسان‌ها گرفته، تا ویرانی زیرساخت‌های شهری و بنیه اقتصادی کشور؛ در این بین، زندگی معلولان به عنوان اقشار آسیب‌پذیر جامعه، بیشتر از سایر مردم دچار تزلزل می‌شود. در این یادداشت، به شرایط زندگی معلولان در دوران پسا جنگ و رویکرد ویژه مسئولان به این قشر نگاهی خواهیم انداخت.
لزوم ساماندهی آوارگان جنگ
اولویت نخست، باید معطوف به بازسازی خانه و سازمان‌های مربوط به معلولان و خانواده‌های آن‌ها باشد؛ چرا که، داشتن یک سرپناه امن، یکی از بدیهی‌ترین نیاز‌های هر انسانی محسوب می‌شود. به نقل از ریاست سازمان بهزیستی کشور، بر‌اساس برآورد‌های اولیه، تاکنون 17 نفر از مددجویان و مددکاران سازمان بهزیستی کشور به شهادت رسیده‌اند. 17 نفر هم زخمی شده‌اند. همچنین، در مجموع 1700 منزل مسکونی مددجویان تخریب شده که از این تعداد، 82 واحد به طور 100 درصد، و بقیه 1618 واحد، بین 20 تا 80 درصد تخریب شده‌اند. همچنین 3000 کارگاه اشتغال‌زایی آسیب دیده‌اند که از این تعداد، 625 واحد آسیب بالای 50 درصد داشته‌اند. در مجموع، 30000 نفر از مددجویان سازمان بهزیستی کشور شامل معلولان، زنان سرپرست خانوار و کودکان کار، آسیب‌ها و خسارات مستقیم و غیر مستقیم دیده‌اند؛ 35 مرکز نگهداری معلولان هم دچار خسارت شده است. همچنین، آسیب‌های مادی وارد شده به معلولان، 12 میلیارد تومان تخمین زده می‌شود. در روزگاری که بازسازی منازل مسکونی هزینه‌های هنگفتی را به دنبال دارد، دولت می‌بایست تسهیلات ویژه‌تری را برای معلولان در نظر بگیرد؛ چرا که، اعطای وام 300 تا 700 میلیون تومانی و سایر تسهیلات موجود، برای افرادی امکان‌پذیر است که توانایی بازپرداخت اقساط این وام‌ها را داشته باشند؛ بی‌تردید، بازسازی منازل افراد دارای معلولیت، می‌بایست به صورت بلاعوض، توسط نهاد‌های انقلابی مانند بنیاد مسکن یا بنیاد مستضعفان انجام شود تا این افراد، سال‌های سال درگیر بازپرداخت اقساط وام‌های مسکن نباشند؛ لذا در وهله نخست، سازمان بهزیستی می‌بایست یک جامعه آماری مدون از افرادی که زندگی آن‌ها تحت تأثیر تخریب‌های ناشی از جنگ قرار گرفته است، داشته باشد. در همین راستا، می‌طلبد مددکاران سازمان بهزیستی کشور، به طور مستقیم با مددجویان تماس گرفته و وضعیت آن‌ها و مشکلاتی که به سبب وقوع جنگ با آن درگیر شده‌اند را، ثبت و ضبط کنند. مادامی که جامعه آماری مشخصی در بحران‌ها موجود نباشد، نمی‌توان برای رفع چالش‌های آن برنامه‌ریزی درستی انجام داد.
افزایش حمایت‌های معیشتی از معلولان
در جنگ اخیر اکثر کارخانه‌های بزرگ و صنایع تأثیرگذار مورد هجوم آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. این امر به همراه سایر شاخصه‌های اقتصادی، تورم شدیدی را در ماه‌های پیش ‌رو به جامعه تحمیل خواهد کرد. در این بین، قدرت خرید مردم به شدت کاهش خواهد یافت و مجدداً در این میان، افراد دارای معلولیت آسیب‌پذیری بیشتری دارند. مستمری معلولان در سال جاری برای خانوارهای یک نفره تنها 700 هزار تومان افزایش پیدا کرده، که معادل خرید نیم کیلو گوشت است. بنابراین، حمایت‌های فعلی در حوزه معیشتی، به هیچ عنوان نمی‌تواند پاسخگوی تورم ایجاد شده در کشور باشد. می‌طلبد وزارت تعاون و سازمان بهزیستی کشور از افراد دارای معلولیت، به ویژه آن‌هایی که در دهک 1 تا 3 قرار دارند، حمایت‌های مؤثرتری به عمل آورد. پرداخت مستمری، یارانه ماهیانه و کالابرگ برای افرادی که هیچ شغلی ندارند، معادل هزینه‌های تنها یک هفته زندگی آبرو‌مندانه است؛ تأمین سبد امنیت غذایی، ایجاد ساختارهایی برای حمایت‌های درمانی و دارویی و برنامه‌ریزی برای حمایت‌های عملی در حوزه اجاره‌بهای مسکن، از جمله مواردی است که سازمان بهزیستی کشور در دوران پسا جنگ باید توجه ویژه‌ای نسبت به آن از خود نشان دهد. متأسفانه عمده بودجه دولت در شرایط فعلی، صرف بازسازی زیرساخت‌های از دست رفته، و تقویت بنیه نظامی کشور می‌شود و برای امور حمایتی بودجه چندانی باقی نمی‌ماند. تعطیلی شرکت‌ها و بسیاری از کسب و کارها به دنبال قطعی اینترنت، بیکاری گسترده‌ای را به دنبال داشته و خواهد داشت؛ بی‌تردید زندگی معلولان نیز از این قاعده مستثنی نخواهد بود. لذا برای کسب و کارهایی که در این بین دچار خسارت‌های فراوان شده‌اند، بسته‌های جامعی باید در نظر گرفته شود؛ به ویژه معلولانی که در ماه‌های اخیر شغل خود را از دست داده‌اند، می‌بایست مورد حمایت‌های جدی‌تری قرار گیرند. البته پیش‌تر، در ارتباط با خسارت‌های قطعی اینترنت بین‌الملل و چالش‌های فراوانی که برای افراد دارای معلولیت به دنبال دارد، در نسل مانا نوشته و گفته‌ایم. هر چند گوش شنوایی بدهکار نبود؛ حاکمیت یا باید شرایط ویژه‌ای را برای معلولان در زمینه دسترسی به اینترنت در نظر بگیرد و یا باید هر چه سریع‌تر، دسترسی آحاد مردم جامعه به اینترنت آزاد را فراهم کند. قطعی اینترنت در زمان ایجاد بحران‌ها، یکی از خطرناک‌ترین بدعت‌هایی است که در حاکمیت جمهوری اسلامی شاهد آن هستیم. اینترنت مانند سایر زیرساخت‌های زندگی، به مثابه حیات برای بسیاری از مردم است و نقش آن در تسهیل زندگی معلولان، بسیار فرا‌تر از کارکرد اینترنت برای مردم بدون معلولیت است.
سمن‌های معلولان آسیب‌پذیرتر از گذشته
قطعاً در دوران پسا‌جنگ و با کاهش قدرت اقتصادی شرکت‌های بزرگ، حیات اکثر سمن‌هایی که چشم امید‌شان به جامعه خیرین و شرکت‌های تجاری بود، به خطر خواهد افتاد. انجمن‌هایی که ادامه فعالیتشان به کمک‌های سازمان بهزیستی کشور معطوف می‌شود، و یا بنگاه‌های اقتصادی بزرگ آن‌ها را یاری می‌کنند. حالا در زمانی که شرکت‌ها به فکر تنها زنده ماندن خود‌شان هستند، سایر حمایت‌های جانبی و پروژه‌های مسئولیت اجتماعی را متوقف می‌کنند و همین امر، آسیب‌های فراوانی را برای انجمن‌های ویژه معلولان به دنبال خواهد داشت؛ پیش‌بینی می‌شود در دوران پسا جنگ، بسیاری از سمن‌های ویژه معلولان، تعطیل شوند و یا حمایت‌های آن‌ها از اعضای جامعه هدف خود نسبت به سال‌های گذشته، کاهش یابد. طبقه متوسط نیز – که یکی دیگر از شبکه‌های بزرگ مردمی برای حمایت از انجمن‌ها بود – خود به علت قرار گرفتن در طبقه فرو‌دست، عملاً امکان حمایت از سازمان‌های مردم‌نهاد را ندارد. تضعیف انجمن‌های ویژه معلولان، که بازو‌های اجرایی دولت در راستای حمایت از افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آن‌ها به شمار می‌رود، یک هشدار جدی برای دولت، وزارت تعاون و سازمان بهزیستی کشور است. لذا توجه ویژه به سمن‌های معلولان یکی دیگر از مواردی است که در دوران پسا جنگ باید برای آن برنامه‌ریزی شود.
نکاتی که در بالا به آن اشاره شد، تنها بخشی از چالش‌های زندگی معلولان در دوران پسا جنگ است که تنها کالبد فیزیکی جنگ را در بر می‌گیرد؛ ایجاد بحران‌های روحی – روانی و بسیاری از مسائل اجتماعی دیگر نیز در این بین وجود دارد که پرداختن به تمامی آن‌ها، از حوصله این یادداشت خارج است. امیدواریم مسئولان امر، برای تمامی مشکلات مطروحه در بالا، تدبیری جدی بیندیشند، تا مشکلات دوران پسا جنگ برای معلولان، خانواده‌های آن‌ها و سمن‌های مربوط به این قشر، کم و کم‌تر شود."
audio/mana-50559ad2caaa952a2b4a.mp3,"اقدامات اولیه در شرایط جنگی
آمنه دبیری
در روز‌های پر تنش، آنچه ما را نجات می‌دهد، آگاهی، آرامش و آمادگی است. بحران هر چند نگران‌کننده باشد، اما اگر با تصمیم‌گیری عاقلانه، همدلی و برنامه‌ریزی همراه شود، می‌توان با کمترین آسیب از آن عبور کرد. در ادامه تلاش می‌کنیم با ارائه چند راهکار قابل استفاده برای افراد نا‌بینا و کم‌بینا، مدیریت شرایط کنونی را تسهیل کنیم. با ما همراه باشید.
ایجاد آمادگی پیش از حادثه
به کمک یک فرد قابل اعتماد، به بررسی مجدد محیط اطراف منزل و محل کار خود بپردازید. اگر برایتان امکان دارد محل سکونت خود را به مراکز امدادی نزدیک کنید و یا نزدیک‌ترین مرکز امدادی را شناسایی کنید. آماده باشید که نقشه‌خوان‌ها و سایر ابزار کمکی دیجیتالی از دسترس خارج شوند؛ بنابراین، به کمک شمارش حدودی قدم‌ها یا نشانه‌های فیزیکی مکان‌های مهم را در نظر داشته باشید. سعی کنید حداقل یک نفر را روزانه از آخرین وضعیت خود مطلع سازید تا در صورت نیاز بتواند به کمک شما بیاید. فارغ از ویژگی‌های متفاوت، همه ما در کنار یکدیگر احساس امنیت بیشتری خواهیم داشت؛ سعی کنید در منزل تنها نمانید.
چک‌لیست‌های مورد نیاز را بررسی کنید و نتیجه را با حداقل یک نفر در میان بگذارید. این کار باعث می‌شود در زمان بحران مجبور نباشید به دنبال امکانات اولیه باشید و سایر افراد نیز با سرعت و دقت بیشتری می‌توانند به شما کمک کنند.
بعد از وقوع حادثه چه باید کرد؟
حملات هوایی
امن‌ترین محل در زمان حمله هوایی داخل خانه و ترجیحاً در یک اتاق بدون پنجره است؛ اما اگر در حین وقوع حمله هوایی خارج از منزل بودید، باید فوراً خود را به یک پناهگاه یا مکان ایمن برسانید. نزدیک‌ترین گزینه را انتخاب کنید؛ زیرزمین، گاراژ و ایستگاه‌های زیرزمینی مترو بهترین مکان‌ها هستند. در یک تونل یا کنار یک دیوار نیز تا حدی می‌توانید پناه بگیرید. اگر امکان رسیدن به یک مکان ایمن را ندارید، باید روی زمین دراز بکشید و در صورت امکان در حالت جنینی (زانو به بغل) در یک گودال یا جوی قرار بگیرید.
حیاتی‌ترین اقدام در لحظه انفجار
برای اینکه کم‌ترین آسیب را در زمان مواجهه با موج انفجار داشته باشید، در هنگام بروز انفجار، بلافاصله روی زمین (روی شکم) دراز بکشید، صورت و سر خود را با دست‌ها بپوشانید و دهان خود را نیمه‌باز نگه‌دارید. این کار، فشارِ موج انفجار را به ریه‌ها و گوش‌های شما به حداقل می‌رساند. دراز کشیدن، باعث می‌شود میزان آسیب بدن در برابر موج انفجار و ترکش‌هایی که به صورت افقی حرکت می‌کنند کم‌ترین میزان باشد.
موج انفجار
بلافاصله به نقطه امن منزل بروید.
به کمک فرد دیگر پله‌ها را جایگزین آسانسور کنید.
تماس‌های غیر ضروری را محدود کنید؛ در این شرایط، پیامک مؤثرتر از تماس است.
بعد از ورود به مکان‌های مختلف، محل پنجره‌ها و در‌ها را شناسایی کنید. از پنجره و اشیای شکستنی دور بمانید. گاهی پس‌لرزه‌ها از خود انفجار اولیه خطرناک‌تر هستند.
سعی کنید یک سوت یا وسیله مشابه در جیب خود داشته باشید؛ اگر گرفتار شدید، با سوت و صدا موقعیت خود را به دیگران اطلاع دهید.
برخورد خشن و مسلحانه مستقیم
تا حد امکان، در مناطقی که در آن احتمال درگیری مسلحانه وجود دارد، تردد نکنید. در این شرایط ممکن است استفاده از عصا دشوار باشد؛ بنابراین، در محیطی تردد داشته باشید که با مسیر‌های آن آشنایی دارید و مناطق امن آن را برای خودتان نشانه‌گذاری کنید تا در صورت وقوع حادثه مسلحانه بتوانید پناه بگیرید. در فرصت مناسب فرار کنید و از فضا دور شوید. با کسی که احتمال می‌دهید پنهان شده یا در خطر است، بلافاصله تماس نگیرید؛ این کار می‌تواند پناهگاه فرد را فاش کند.
آسیب جسمی همراه با خونریزی
ابتدا مطمئن شوید مکانی که در آن حضور دارید امن است و با هلال احمر یا اورژانس تماس بگیرید. با لمس و دنبال کردن نقطه درد، محل اصلی جراحت را پیدا کنید. با گاز استریل یا پارچه تمیز روی زخم را بپوشانید و به طور مستقیم به زخم فشار بیاورید. در صورت عدم توقف خونریزی، از گاز‌های بیشتری استفاده کنید. توجه داشته باشید، اگر به گاز استریل یا پارچه بیشتری نیاز دارید، گاز اولیه را از روی زخم برندارید؛ تعداد بیشتری را روی اولین گاز استریل قرار دهید. فشار را تا زمانی که نبض و جریان خون شدید را احساس می‌کنید، ادامه دهید.
کیت اضطراری کنترل خونریزی با وسایل خانه
ابزار مناسب برای خونریزی‌های شدید دست و پا
اهرم
چوب، پیچ گوشتی یا خط‌کش فلزی
تسمه
کمربند پارچه‌ای، روسری یا پارچه پهن به عرض 5 تا 7 سانتی‌متر
بستن تسمه 5 تا 7سانتی‌متر بالاتر از زخم، قرار دادن اهرم در گره و چرخاندن تا توقف خونریزی، ثابت کردن اهرم و یادداشت زمان بستن
وسایل پانسمان و فشار برای پر کردن زخم
جایگزین گاز استریل
پارچه یا تیشرت نخی تمیز
جایگزین پانسمان فشاری
حوله یا پارچه ضخیم برای فشار روی زخم
تثبیت‌کننده
باند، چسب پهن یا پارچه برای محکم کردن پانسمان
لوازم جانبی و ایمنی
ماژیک
برای نوشتن زمان بستن زخم روی پیشانی مصدوم
کیسه فریزر
استفاده به عنوان دستکش اضطراری
قیچی
برای بریدن لباس و دسترسی به محل جراحت
در شرایط سوختگی
محل سوختگی را حداقل 20 دقیقه با آب خنک بشویید. محل سوختگی را زیر جریان مستقیم شیر آب خنک قرار دهید. جواهرات، حلقه و لباس‌های تنگ را جدا کنید. از یخ، خمیر دندان یا مواد خانگی استفاده نکنید. در سوختگی‌های خفیف می‌توان از ژل آلوئه‌ورا استفاده کرد؛ اما در سوختگی شدید و عمیق، به هیچ عنوان از کِرِم یا لوسیون استفاده نکنید. اگر سوختگی ناشی از جریان الکتریسیته بود، حتماً به مراکز درمانی مراجعه کنید تا سلامت قلب مورد بررسی قرار بگیرد.
برخورد با شکستگی یا آسیب اندام
عضو آسیب‌دیده را حرکت ندهید و در صورت امکان آن را ثابت نگه دارید.
برخورد با جسم خارجی فرو رفته
جسم فرو رفته را هرگز خارج نکنید؛ زیرا، ممکن است جلوی خونریزی را گرفته باشد؛ خروج آن منجر به تشدید خونریزی و مرگ می‌شود.
جلوگیری از شوک
بیمار را گرم و درازکش نگه دارید.
جسم خارجی تا جایی که ممکن است، باید ثابت بماند.
جسم فرو‌رفته در شکم
از خروج جسم خودداری کنید.
اگر احشاء شکم بیرون زده، آن را با فشار داخل نبرید؛ با گاز مرطوب شده به سرم یا آب تمیز آن را بپوشانید.
بیمار را طاق باز با زانو‌های کمی خم قرار دهید.
در قفسه سینه
فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
جسم را خارج نکرده و با پانسمان ثابت کنید.
پانسمان را به طور کامل کیپ نکنید؛ می‌تواند علائم و خطر مرگ را تشدید کند.
در اندام‌ها (دست و پا)
اندام را به کمک آتل، چوب و… بی‌حرکت کنید.
در صورت خونریزی شدید، با پارچه تمیز و فشار نسبی روی زخم، خونریزی را کنترل کنید.
در چشم
از فشار بر چشم خودداری کنید.
از یک محافظ سخت (shield) برای پوشاندن چشم کمک بگیرید.
هر دو چشم را ببندید و حرکت ندهید.
به هیچ عنوان شستشو نکنید.
برای همه شما همراهان عزیز، آرزوی سلامت، سرافرازی و آرامش داریم."
audio/mana-338412e9c7c6fd38af80.mp3,"توان‌بخشی، استقلال افراد دارای معلولیت از چه مسیری می‌گذرد
صلاح‌الدین محمدی
مبانی نظری و فلسفه استقلال افراد با آسیب بینایی:
بخش اول: استقلال یعنی چه؟ (فلسفه و چرایی)
مفهوم استقلال افراد با آسیب بینایی به چه معناست و دارای چه مختصات و ویژگی‌هایی می‌باشد؟
چه فلسفه‌ای پشت این مفهوم نهفته است و چرا باید به این بُعد از زندگی نابینایان پرداخت؟
و درنهایت، هدف از پرداختن به این مفهوم در زندگی افراد با آسیب بینایی چیست؟
آنچه مشخص است، این است که معلولیت از هر نوع و به هر میزان، بسته به شدت و نوع معلولیت، فرد دارای این عارضه را با محدودیت‌هایی در زندگی مواجه می‌سازد؛ اگر بپذیریم که محدودیت به معنای کاهش استقلال افراد است، آنگاه به رابطه بین معلولیت، محدودیت و استقلال پی برده و می‌فهمیم که این سه مفهومِ کلیدی در طول هم قرار می‌گیرند و نیز در می‌یابیم، که این مفاهیمِ سه‌گانه مانند متغیرهای وابسته به هم عمل کرده و تغییر در هر کدام، موجب ایجاد تغییر در مفاهیم دیگر می‌شود.
نکته دیگری که باید به آن پرداخت، این است که هیچ یک از معلولین با رنج معلولیت و محدودیت‌های ناشی از آن و نتیجه بلافصل آن، یعنی کاهش استقلال فردی، بیگانه نیست و هر کس از وضعیت جسمی و محدودیت‌های خویش درک و تفسیری داشته، کم و بیش با زندگی خود سازگار شده و راهی برای جبران این محدودیت‌ها پیدا کرده است. بنابر‌این، هدف از نوشتن این سلسله مباحث این نیست که مخاطبین گرامی درکی از این موضوع نداشته و تجربه‌ای برای مقابله با آن ندارند؛ بلکه منظور از این سلسله مباحث، هم‌اندیشی و دستیابی به تصویری کلی از آن است که با استفاده از این برایند فکری، بتوانیم به این مفهوم مهم در زندگی نابینایان انسجام و طرحی کلی ببخشیم؛ به طوری که اگر خود به سطحی از آسیب بینایی مبتلا هستیم و محدودیت و وابستگی ناشی از آن را تا حدودی تجربه نموده‌ایم، یا در اطراف خود فرد با آسیب بینایی را می‌شناسیم که از این موضوع رنج می‌برد، بتوانیم برای افزایش استقلال و کیفیت زندگی خود و دیگران قدمی برداریم. حالا این فرد می‌تواند خودِ ما، فرزندمان، خواهر، برادر، یکی از اعضای خانواده و یا دانش‌آموزمان باشد.
بنابراین، هدف اصلی از طرح این مباحث، رسیدن به درک عمیقی از مفهوم استقلال برای فرد نابینا و تفاوت آن با مفهوم استقلال برای افراد بینا است.
بدون شک برای داشتن یک تصویر کلی از یک مفهوم خاص، بی‌درنگ باید آن را تعریف نمود و منظور از آن را به روشنی بیان ساخت؛ به گونه‌ای که بتوان، از آن به شکل کلی یک معنا و مفهوم دریافت نمود و مفاهیم کلیدی تشکیل دهنده آن را شناخت.
ازآنجاکه ارزش‌ها، دانش‌ها، نظام اعتقادی و حتی توانایی‌ها و مهارت‌های هر فرد، می‌تواند بر تعریف یک مفهوم تأثیر بسزایی داشته باشد، تعریف مفهومی مانند استقلال، ساده نیست و هر کسی از ظن خویش می‌تواند درک و دریافتی از این موضوع داشته باشد. ولی به این خاطر که بتوانیم مبتنی بر یک تعریف واحد، بحث را پیش ببریم، ناچار به تعریف این مفهوم می‌پردازیم، اجزای تشکیل دهنده این تعریف را واکاوی نموده و تبیین هر عنصر را از نظر می‌گذرانیم.
تعریف استقلال: استقلال به معنای «نیاز نداشتن به دیگران» نیست؛ بلکه، به معنای «توانایی انتخاب کردن و کنترل داشتن بر زندگی خود» است؛ فرد مستقل کسی است که بتواند کارهایش را به روش خودش و در زمان خودش انجام دهد، حتی اگر از ابزارها یا کمک‌های تکنولوژیک استفاده کند.
چند نکته در این تعریف حائز اهمیت است؛ نخست اینکه، انسان یک موجود اجتماعی است و در عین حال به تنهایی نمی‌تواند تمام نیاز‌های خود را تأمین نماید؛ بنابراین، استقلال را به عنوان عدم نیاز به دیگران تلقی کردن، درکی نادرست از آن به نظر می‌رسد؛ صرف‌نظر از معلولیت که وابستگی فرد را به دیگران افزایش می‌دهد، افراد سالم نیز نمی‌توانند تمام نیازهای خویش را به تنهایی تأمین نموده و به طور کامل بی‌نیاز از دیگران باشند؛ بنابراین، استقلال به معنای انجام تمام امور به تنهایی نیست. دوم، باید توجه داشت که استقلال یک محصول است نه یک فرایند؛ با این توضیح که: استقلال عبارت است از سطحی از توانمندی مستقلِ فردی، که به واسطه مجموعه‌ای از دانش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌ها کسب می‌شود. در اینجا دانش به مبانی نظری، اعم از اطلاعات و آگاهی شخص نسبت به مفهوم استقلال و ملزومات آن اشاره دارد و نگرش، بیانگر نظام روان‌شناختی و عاطفی فرد نسبت به این مفهوم است؛ با این توضیح که مسائلی مانند انگیزه، رغبت، اعتماد به نفس یا تجارب منفی که از ترحم یا مسائلی از این دست نشئت دارند، در این عنصر متجلی هستند. در نهایت، مهارت‌ها، به اقدامات و مهارت‌های ساده و تخصصی اشاره دارد که پیش‌نیاز انجام امور به شکل مستقل یا با کمترین وابستگی است.
لذا، باید ابتدا دانش، نگرش و مهارت لازم جهت رسیدن به استقلال را شناسایی نمود، به فرد آموزش داد و در نهایت با فراهم ساختن شرایط لازم، از وی انتظار عملکرد مستقل در حوزه مورد نظر را داشت. مفاهیم دیگری که در تعریف استقلال به چشم می‌خورند، کنترل بر محیط زندگی و قدرت انتخاب هستند؛ این مفاهیم نیز به این شرایط دلالت دارند که ثمره و میوه شیرین استقلال، اعمال کنترل فرد بر محیط زندگی خود است. یعنی فرد می‌تواند مبتنی بر استقلال خویش انتخاب نماید که چه کاری را به چه شکلی و در چه زمانی انجام دهد؛ با این توضیح که، تصمیم‌گیری و خودکفایی در انجام و اجرای تصمیم، محصول همان استقلال می‌باشد.
این تعریف در انتها به دو نکته مهم دیگر اشاره می‌نماید: اول اینکه، استقلال به معنای انجام امور به روش دیگران و در همان زمان نیست؛ مورد دوم نیز، بهره‌گیری از تمامی امکانات و ظرفیت‌ها، از جمله فناوری‌های جدید و به روز است. در مورد اول، باید توجه داشت که هر چند برای انجام هر کاری شاید روش و فرایند استانداردی وجود داشته باشد، اما این به معنی خود‌سانسوری افراد نیست و مانع از انجام امور به روش خاص افراد نمی‌شود؛ فقط باید به خاطر داشت، که انجام هر کاری مستلزم محدوده زمانی خاص، منابع مشخص و مجموعه‌ای از توانایی‌ها است، که اگر استفاده از هر کدام از این منابع از حد خاصی بگذرد، شاید انجام این کار نمره قبولی نگیرد؛ به عنوان نمونه، اگر فرد نابینایی تصمیم بگیرد برای خود یک چای دم کند، باید این کار را به شکلی مناسب، در یک مدت زمان مقبول، بدون آسیب رساندن به خود یا وسایل و وقوع یک خراب‌کاری عمده به انجام برساند. ضمناً باید توجه داشت، این مسئله به معنای این نیست که هیچ وقت نباید چنین مشکلاتی در حین آشپزی پیش بیاید؛ چون افراد سالم و بینا نیز در هنگام انجام امور آشپزی یا انجام هر کار دیگری، چنین مشکلاتی برایشان پیش می‌آید. منظور به حداقل رساندن آن‌ها و انجام یک کار به شکل مناسب و به صورت ایمن است.
در انتهای تعریف، به بهره‌گیری از ظرفیت‌های تکنولوژیکی اشاره شده که بسیار مهم و حائز اهمیت است.
شکی نیست در جهانی که مهارت‌های دیجیتال، برگ برنده و مزیت رقابتی بدون چون و چرای آن است، رسیدن به استقلال فردی برای نابینایان بدون دستیابی به چنین مهارت‌هایی میسر نخواهد بود؛ چرا‌که، مهارت‌های دیجیتال و دانش استفاده از آن‌ها، پایه‌های زندگی مدرن را می‌چیند. باید توجه داشت که اگر در این دوره نتوانیم خود را به دانش روز و مهارت‌های مورد نیاز آن مجهز نماییم، پیشرفت‌ها نه تنها مشکلی از ما حل نمی‌کند، بلکه مشکلات جدیدی به مشکلات قبلی خواهد افزود؛ در مقابل، در صورتی که دانش بهره‌گیری از تکنولوژی‌های جدید را داشته باشیم، زندگی بیش از آنچه که تصور می‌کنیم برای افراد معلول راحت‌تر شده است. اتفاقاً استقلال افراد با آسیب بینایی در حوزه‌های مختلف، بیشترین بهره را از فناوری‌های جدید گرفته و تردد، انجام امور شخصی، امور منزل، خانه‌داری و بسیاری دیگر از حوزه‌ها را برای افراد با آسیب بینایی دسترس‌پذیر کرده است.
ادامه دارد"
audio/mana-60e7c78dddd4d5b6871f.mp3,"زندگی، نابینایانی که بی‌چشمداشت دنیا را زیباتر می‌کنند
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! این مصاحبه در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ تهیه شده است؛ در زمانی که کشور عزیزمان در جنگ و نا‌آرامی به سر می‌برد؛ با امید به این که، تک‌تک شما عزیزان در آرامش و امنیت باشید، از شما دعوت می‌کنم با ما همراه شوید.
همواره آموزگاران و دبیران یافته‌های ارزشمندی در زندگی‌شان دارند؛ در این برنامه همراه می‌شویم با یکی از پیش‌کسوتان فرهیخته فرهنگی، جناب آقای یدالله قُربعلی، تا از تجربه‌هایشان بشنویم و درس بگیریم.
فرایند تحصیل در مدرسه و دانشگاه
ضعف بینایی در کودکی و نابینایی کامل پس از انجام یک عمل جراحی، سبب شد تا از همان ابتدا در سال ۱۳۵۲ در آموزشگاه ابابصیر اصفهان به تحصیل بپردازد. بخشی از تحصیل دبیرستان را نیز، به صورت تلفیقی در مدارس عمومی گذرانده است. پس از دریافت مدرک دیپلم، هم‌زمان با پذیرش در دانشگاه اصفهان در رشته ادبیات فارسی، به صورت معلمِ حق‌التدریس پذیرفته شد.
زمان تحصیل در مدارس عمومی به تنهایی با چالش چندانی مواجه نبود؛ چرا که، او به همراه تعدادی از دانش‌آموزان دیگر که از سراسر استان در مرکز شبانه‌روزی اقامت داشتند، در آن مدرسه مشغول به تحصیل بودند. حضور تعدادی از دانش‌آموزان با شرایط خاص در مدرسه، سبب می‌شد تا مسئولان مدرسه فرایندهای آموزش این افراد را جدی‌تر بگیرند.
اما مسیر اشتغال چنان که انتظار می‌رفت، هموار نبود؛ او هم‌زمان با تدریس در مدرسه، در دانشگاه هم مشغول به تحصیل بود که همین موضوع فرایند رسمی شدن را طولانی می‌کرد.
می‌گوید: «کسی مانع کار کردن من نشد. چالش‌ها قانونی بودند که با آن‌ها مواجه شدم تا برطرف شدند».
دغدغه اجتماعی
در دانشگاه اصفهان همراه با تنی چند از دانشجویان نابینا، در سایه همبستگی و امید، فضایی را از دانشگاه گرفتند تا متناسب با نیاز افراد نابینا از آن فضا استفاده شود.
به کمک تعدادی از دانشجویان داوطلب، به تأمین نیاز دانشجویان نابینا پرداختند. از جمله ضبط کتاب‌های شنیداری؛ کتاب‌ها نه تنها در اختیار دانشجویان دانشگاه اصفهان قرار می‌گرفت، بلکه دانشجویان دیگر هم در سراسر کشور از این امکانات بهره‌مند می‌شدند. این فعالیت پیامدهای بهتری نیز با خود همراه داشت؛ از جمله به کار‌گیری شخصی از میان خود نابینایان به عنوان مسئول امور افراد نابینا و همچنین ایجاد مرکز مشاوره نابینایان دانشگاه اصفهان.
«یکی از بهترین رهاوردهایی که در دوره دانشگاه داشتم، همراهی با دوستانی مانند آقای مرتضی هادیان در فرایند راه‌اندازی این مرکز بود».
مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی
آقای قُربعلی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه اصفهان، علاوه بر این‌که به عنوان معلم رابط دانش‌آموزان نابینا در مدارس عمومی حضور داشتند، در همین مدارس نیز درس‌های مربوط به ادبیات فارسی را به سایر دانش‌آموزان تدریس می‌کردند.
«زمان تدریس به دانش‌آموزان بینا، نیازِ من به برقراری ارتباط تنگاتنگ با همکاران و همچنین استفاده از همکاری آنان در موارد مختلف بسیار پر‌رنگ می‌نمود؛ اما مهارت استفاده از ماشین تایپ، در آن زمان مهارت پرسودی بود که من از آن بهره‌مند بودم؛ این مهارت را از دوران راهنمایی و دبیرستان فرا گرفته بودم که در تبدیل نوشته‌های بریل دانش‌آموزان به خط بینایی، که برای معلمان آن‌ها قابل خواندن بود، و همچنین نوشتن مکاتبات اداری برایم کاربرد داشت».
ارتباط تنگاتنگش با همکاران ارتباطی بی توقع بود. بر این باور بود که اگر جایی باری از دوش همکاری برمی‌داشت، آن همکار موظف به جبران آن محبت نبود. زمان درخواست کمک هم، میزان تمایل و توان آن‌ها را مد نظر قرار می‌داد.
چنین نگرش‌هایی، از ایشان فردی ساخته است که با وجود بازنشستگی، مدارس عمومی همچنان برای همکاری در امر آموزش از او دعوت می‌کنند.
توان برقراری ارتباط بین فردی و اجتماعی، به ایشان کمک کرده تا از سوی سایرین به عنوان یک فرد پذیرفته شود. همچنین، ایشان از تدریس گرفته تا برخی مشارکت‌های اجتماعی، مانند انجام فعالیت‌های فوق برنامه و مشارکت در مدارس به عنوان یک عضو مفید، حضور فعال دارند.
وی بهره‌مندی از مهارت‌های فردی را برای یک معلم نابینا بسیار ضروری می‌داند. به ویژه آن که این معلم بخواهد در یک مدرسه عمومی با سایر افراد جامعه مواجه باشد و بخواهد وظایف خود را نیز در مورد دانش‌آموز نابینایی که به او سپرده شده، انجام دهد. از جمله: به‌روزرسانی خود در کسب مهارت‌های جهت‌یابی، استفاده از عصا، برخورداری از دانش خط بریل، فناوری نوین، برقراری ارتباط کلامی مؤثر و…
با توجه به این که در حال حاضر دانش‌آموزان نابینا کمتر مورد توجه آموزشی در کلاس قرار می‌گیرند، لازم است معلم نابینا به مهارت‌های بالا مجهز باشد تا بتواند آن‌ها را نیز به دانش‌آموز خود بیاموزد و نیز حضوری مفید در مدرسه داشته باشد. «ناتوانی‌ها و توانایی‌های فردی ما به عنوان یک معلم، خواه ناخواه به دانش‌آموز و خانواده دانش‌آموز منتقل می‌شود و بر تصمیم‌گیری اولیای مدرسه و همچنین سایر افراد جامعه در مورد نابینایان اثر خواهد گذاشت».
«پذیرفته شدن همکاری که خود، خط بریل را نمی‌داند، می‌تواند به سطح آموزشی دانش‌آموز لطمه وارد کند».
«در اینجا لازم است به نکته‌ای اشاره کنم؛ از سال ۶۲ تا کنون که چهل و دو سال می‌گذرد و من همچنان کار می‌کنم، باز هم وقتی قرار است فردا سر کلاس حاضر شوم، روز قبل فکر می‌کنم به اینکه چه برنامه‌ای برای دانش‌آموزانم دارم. مطالعه فردی و هر امکانی را که لازم باشد، فراهم می‌کنم. توان و علم مورد نیاز را همراه می‌کنم و در اختیارشان قرار می‌دهم. خواهشم از دوستانی که به تازگی استخدام شده‌اند، این است که خود را به این شیوه مجهز کنید تا بار علمی و توانمندی فردیتان بالا برود تا جامعه ارزش را از روی شما برندارد و با نگاه ترحم‌آمیز به شما ننگرد. بگذارید قانون سه درصد استخدامی، فقط برای شما مجوز ورود باشد و توانمندی شما بیش از آن سه درصد به کار بیاید».
مسابقه تایپ سریع
از زمانی که کامپیوتر به برنامه‌های گویاساز مجهز شد، با این ابزار ارتباط برقرار کرد. تسلط بر صفحه کلید ماشین تایپ که شباهت بسیاری با صفحه کلید کامپیوتر داشت، به این ارتباط سرعت بیشتری بخشید.
«روزی برای بازدید یکی از مراکز به تهران رفته بودیم، خانمی بینا با سرعت مشغول تایپ کردن با ماشین تایپ بود. کسی از من پرسید که آیا بلد هستم مانند ایشان تایپ کنم؟ گفتم حتی می‌توانم با ایشان مسابقه بدهم و پشت دستگاه رفتم. اتفاقاً چون جای کلیدها را می‌دانستم و زیاد هم کار کرده بودم، تقریباً سرعت برابری با ایشان داشتم».
رهاوردی دیگر
دانش‌آموزان سراسر دنیا زبان انگلیسی را هم به صورت بلند‌نویسی و هم به صورت کوتاه‌نویسی در خط بریل می‌آموزند. در بلند‌نویسی تمام حروف واژه‌ها باید نوشته شود؛ اما در کوتاه‌نویسی، برخی واژه‌ها و برخی از حروف که در پی هم می‌آیند، با یکی دو علامت خاص مشخص می‌شوند.
یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از کوتاه‌نویسی، کاهش فضایی است که این گونه نوشتن اشغال می‌کند؛ به عنوان مثال، علامت‌هایی که روی آسانسورها، برخی دستگاه‌ها و همچنین برخی از داروها به خط بریل وجود دارد، به همین شیوه نوشته می‌شود تا در آن فضای کوچک پیام کامل را به کاربر برساند.
«زمانی که در آموزشگاه ابابصیر زبان انگلیسی درس می‌دادم، با استفاده از تمرین‌هایی، کوتاه‌نویسی را هم به دانش‌آموزان یاد می‌دادم. حاصل این تمرین‌ها و تجربه‌های چند ساله‌ای که در کلاس درس داشتم، کتابی شد با عنوان کوتاه‌نویسی با شیوه‌ای نو بر پایه تمرین؛ آن را تقدیم کردم به تمام کسانی که می‌کوشند تا در راه آموختن گامی اساسی بردارند. به ویژه دانش‌آموزان نابینا که پیوسته از نبود شیوه‌ای برای فراگیری کوتاه‌نویسی رنج می‌برند. نسخه بینایی این کتاب را انتشارات توانمندان منتشر کرد و نسخه بریل آن هم در مرکز رودکی و مرکز شهید سامانی اصفهان در دسترس دانش‌آموزان، همکاران و سایر علاقه‌مندان است».
گرچه به گفته ایشان کتاب در آموزش و پرورش استثنایی اقبالی نداشت، اما مطالعه همین کتاب ارزشمند سبب شد تا از ایشان دعوت کنیم در این شماره مهمان نسل مانا باشند.
«روزی دانش‌آموز جانباز نابینایی را به من معرفی کردند که دست‌هایش را هم از دست داده بود و قادر نبود از خط بریل استفاده کند؛ دیدم آموزش شنیداری برایش مفید است. ادبیات را طوری تدریس می‌کنم که نیاز نباشد بچه‌ها در کلاس نکته‌ای را یادداشت کنند. تصمیم گرفتم کتاب‌های درسی ادبیات فارسی دبیرستان را که در دو سه مرحله هم تغییر کرد، به صورت شنیداری تدریس و ضبط کنم و با کمال افتخار در اختیار سایر دانش‌آموزان و علاقه‌مندان قرار دهم».
انسان‌های مفید در هر جایگاهی که باشند، بر آنند تا نیازهای پیرامون خود را دریابند و فراتر از توانشان تلاش می‌کنند تا آن‌ها را برطرف کنند.
همکاری با مدارس و انجمن‌های ادبی
پرداختن به امور پرورشی مانند شعر، سرود و نمایش در مدرسه به ویژه جایی که فرزندان خودشان در آنجا مشغول به تحصیل بودند، ایجاد انجمن‌های ادبی در نجف‌آباد اصفهان و راه‌اندازی اولیه کتابخانه نابینایان در نجف‌آباد، با توافق مدیر کتابخانه، از جمله فعالیت‌های ایشان در این حوزه است.
پیشنهاد در شرایط خاص
در شرایط جنگ و پس از آن، از مخاطبان، چه آن‌ها که در مناطق پر‌خطر زندگی می‌کنند و شبانه‌روز صدای انفجار می‌شنوند، چه آن‌ها که در شهرهای دورتر خبرها را دنبال می‌کنند و نمی‌دانند در آینده چه شرایطی خواهند داشت، می‌خواهد موقعیت کنونی را بپذیرند.
«بپذیریم که در چنین شرایطی به سر می‌بریم. فعالیت‌های روزمره را تا جایی که ممکن است انجام دهیم. شاید ناچار باشیم آن‌ها را کم کنیم اما تعطیل نکنیم. از جمله مطالعه و ارتباط با دیگران؛ با امید به آنکه اوضاع بهتر شود».
توصیه به افراد نابینا
«از دوستان نابینا که با آن‌ها سرنوشت مشترکی دارم، می‌خواهم توانمندی‌های خود را در زمینه‌های متفاوت تکمیل کنند. چرا‌که آنچه ما می‌توانیم به آن ببالیم، این است که بتوانیم روی پای خودمان بایستیم و به جامعه هویتمان را ثابت کنیم تا هرچه بیشتر و بهتر، فرصتی برای ارائه خودمان به هم‌نوعانمان در جامعه پیرامونمان فراهم کنیم».
در پایان، شنیدن اصل مصاحبه را به شما پیشنهاد می‌کنم.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-785aff06fd70b1c453e5.mp3,"زندگی، نابینایانی که بی‌چشمداشت دنیا را زیباتر می‌کنند
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! این مصاحبه در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ تهیه شده است؛ در زمانی که کشور عزیزمان در جنگ و نا‌آرامی به سر می‌برد؛ با امید به این که، تک‌تک شما عزیزان در آرامش و امنیت باشید، از شما دعوت می‌کنم با ما همراه شوید.
همواره آموزگاران و دبیران یافته‌های ارزشمندی در زندگی‌شان دارند؛ در این برنامه همراه می‌شویم با یکی از پیش‌کسوتان فرهیخته فرهنگی، جناب آقای یدالله قُربعلی، تا از تجربه‌هایشان بشنویم و درس بگیریم.
فرایند تحصیل در مدرسه و دانشگاه
ضعف بینایی در کودکی و نابینایی کامل پس از انجام یک عمل جراحی، سبب شد تا از همان ابتدا در سال ۱۳۵۲ در آموزشگاه ابابصیر اصفهان به تحصیل بپردازد. بخشی از تحصیل دبیرستان را نیز، به صورت تلفیقی در مدارس عمومی گذرانده است. پس از دریافت مدرک دیپلم، هم‌زمان با پذیرش در دانشگاه اصفهان در رشته ادبیات فارسی، به صورت معلمِ حق‌التدریس پذیرفته شد.
زمان تحصیل در مدارس عمومی به تنهایی با چالش چندانی مواجه نبود؛ چرا که، او به همراه تعدادی از دانش‌آموزان دیگر که از سراسر استان در مرکز شبانه‌روزی اقامت داشتند، در آن مدرسه مشغول به تحصیل بودند. حضور تعدادی از دانش‌آموزان با شرایط خاص در مدرسه، سبب می‌شد تا مسئولان مدرسه فرایندهای آموزش این افراد را جدی‌تر بگیرند.
اما مسیر اشتغال چنان که انتظار می‌رفت، هموار نبود؛ او هم‌زمان با تدریس در مدرسه، در دانشگاه هم مشغول به تحصیل بود که همین موضوع فرایند رسمی شدن را طولانی می‌کرد.
می‌گوید: «کسی مانع کار کردن من نشد. چالش‌ها قانونی بودند که با آن‌ها مواجه شدم تا برطرف شدند».
دغدغه اجتماعی
در دانشگاه اصفهان همراه با تنی چند از دانشجویان نابینا، در سایه همبستگی و امید، فضایی را از دانشگاه گرفتند تا متناسب با نیاز افراد نابینا از آن فضا استفاده شود.
به کمک تعدادی از دانشجویان داوطلب، به تأمین نیاز دانشجویان نابینا پرداختند. از جمله ضبط کتاب‌های شنیداری؛ کتاب‌ها نه تنها در اختیار دانشجویان دانشگاه اصفهان قرار می‌گرفت، بلکه دانشجویان دیگر هم در سراسر کشور از این امکانات بهره‌مند می‌شدند. این فعالیت پیامدهای بهتری نیز با خود همراه داشت؛ از جمله به کار‌گیری شخصی از میان خود نابینایان به عنوان مسئول امور افراد نابینا و همچنین ایجاد مرکز مشاوره نابینایان دانشگاه اصفهان.
«یکی از بهترین رهاوردهایی که در دوره دانشگاه داشتم، همراهی با دوستانی مانند آقای مرتضی هادیان در فرایند راه‌اندازی این مرکز بود».
مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی
آقای قُربعلی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه اصفهان، علاوه بر این‌که به عنوان معلم رابط دانش‌آموزان نابینا در مدارس عمومی حضور داشتند، در همین مدارس نیز درس‌های مربوط به ادبیات فارسی را به سایر دانش‌آموزان تدریس می‌کردند.
«زمان تدریس به دانش‌آموزان بینا، نیازِ من به برقراری ارتباط تنگاتنگ با همکاران و همچنین استفاده از همکاری آنان در موارد مختلف بسیار پر‌رنگ می‌نمود؛ اما مهارت استفاده از ماشین تایپ، در آن زمان مهارت پرسودی بود که من از آن بهره‌مند بودم؛ این مهارت را از دوران راهنمایی و دبیرستان فرا گرفته بودم که در تبدیل نوشته‌های بریل دانش‌آموزان به خط بینایی، که برای معلمان آن‌ها قابل خواندن بود، و همچنین نوشتن مکاتبات اداری برایم کاربرد داشت».
ارتباط تنگاتنگش با همکاران ارتباطی بی توقع بود. بر این باور بود که اگر جایی باری از دوش همکاری برمی‌داشت، آن همکار موظف به جبران آن محبت نبود. زمان درخواست کمک هم، میزان تمایل و توان آن‌ها را مد نظر قرار می‌داد.
چنین نگرش‌هایی، از ایشان فردی ساخته است که با وجود بازنشستگی، مدارس عمومی همچنان برای همکاری در امر آموزش از او دعوت می‌کنند.
توان برقراری ارتباط بین فردی و اجتماعی، به ایشان کمک کرده تا از سوی سایرین به عنوان یک فرد پذیرفته شود. همچنین، ایشان از تدریس گرفته تا برخی مشارکت‌های اجتماعی، مانند انجام فعالیت‌های فوق برنامه و مشارکت در مدارس به عنوان یک عضو مفید، حضور فعال دارند.
وی بهره‌مندی از مهارت‌های فردی را برای یک معلم نابینا بسیار ضروری می‌داند. به ویژه آن که این معلم بخواهد در یک مدرسه عمومی با سایر افراد جامعه مواجه باشد و بخواهد وظایف خود را نیز در مورد دانش‌آموز نابینایی که به او سپرده شده، انجام دهد. از جمله: به‌روزرسانی خود در کسب مهارت‌های جهت‌یابی، استفاده از عصا، برخورداری از دانش خط بریل، فناوری نوین، برقراری ارتباط کلامی مؤثر و…
با توجه به این که در حال حاضر دانش‌آموزان نابینا کمتر مورد توجه آموزشی در کلاس قرار می‌گیرند، لازم است معلم نابینا به مهارت‌های بالا مجهز باشد تا بتواند آن‌ها را نیز به دانش‌آموز خود بیاموزد و نیز حضوری مفید در مدرسه داشته باشد. «ناتوانی‌ها و توانایی‌های فردی ما به عنوان یک معلم، خواه ناخواه به دانش‌آموز و خانواده دانش‌آموز منتقل می‌شود و بر تصمیم‌گیری اولیای مدرسه و همچنین سایر افراد جامعه در مورد نابینایان اثر خواهد گذاشت».
«پذیرفته شدن همکاری که خود، خط بریل را نمی‌داند، می‌تواند به سطح آموزشی دانش‌آموز لطمه وارد کند».
«در اینجا لازم است به نکته‌ای اشاره کنم؛ از سال ۶۲ تا کنون که چهل و دو سال می‌گذرد و من همچنان کار می‌کنم، باز هم وقتی قرار است فردا سر کلاس حاضر شوم، روز قبل فکر می‌کنم به اینکه چه برنامه‌ای برای دانش‌آموزانم دارم. مطالعه فردی و هر امکانی را که لازم باشد، فراهم می‌کنم. توان و علم مورد نیاز را همراه می‌کنم و در اختیارشان قرار می‌دهم. خواهشم از دوستانی که به تازگی استخدام شده‌اند، این است که خود را به این شیوه مجهز کنید تا بار علمی و توانمندی فردیتان بالا برود تا جامعه ارزش را از روی شما برندارد و با نگاه ترحم‌آمیز به شما ننگرد. بگذارید قانون سه درصد استخدامی، فقط برای شما مجوز ورود باشد و توانمندی شما بیش از آن سه درصد به کار بیاید».
مسابقه تایپ سریع
از زمانی که کامپیوتر به برنامه‌های گویاساز مجهز شد، با این ابزار ارتباط برقرار کرد. تسلط بر صفحه کلید ماشین تایپ که شباهت بسیاری با صفحه کلید کامپیوتر داشت، به این ارتباط سرعت بیشتری بخشید.
«روزی برای بازدید یکی از مراکز به تهران رفته بودیم، خانمی بینا با سرعت مشغول تایپ کردن با ماشین تایپ بود. کسی از من پرسید که آیا بلد هستم مانند ایشان تایپ کنم؟ گفتم حتی می‌توانم با ایشان مسابقه بدهم و پشت دستگاه رفتم. اتفاقاً چون جای کلیدها را می‌دانستم و زیاد هم کار کرده بودم، تقریباً سرعت برابری با ایشان داشتم».
رهاوردی دیگر
دانش‌آموزان سراسر دنیا زبان انگلیسی را هم به صورت بلند‌نویسی و هم به صورت کوتاه‌نویسی در خط بریل می‌آموزند. در بلند‌نویسی تمام حروف واژه‌ها باید نوشته شود؛ اما در کوتاه‌نویسی، برخی واژه‌ها و برخی از حروف که در پی هم می‌آیند، با یکی دو علامت خاص مشخص می‌شوند.
یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از کوتاه‌نویسی، کاهش فضایی است که این گونه نوشتن اشغال می‌کند؛ به عنوان مثال، علامت‌هایی که روی آسانسورها، برخی دستگاه‌ها و همچنین برخی از داروها به خط بریل وجود دارد، به همین شیوه نوشته می‌شود تا در آن فضای کوچک پیام کامل را به کاربر برساند.
«زمانی که در آموزشگاه ابابصیر زبان انگلیسی درس می‌دادم، با استفاده از تمرین‌هایی، کوتاه‌نویسی را هم به دانش‌آموزان یاد می‌دادم. حاصل این تمرین‌ها و تجربه‌های چند ساله‌ای که در کلاس درس داشتم، کتابی شد با عنوان کوتاه‌نویسی با شیوه‌ای نو بر پایه تمرین؛ آن را تقدیم کردم به تمام کسانی که می‌کوشند تا در راه آموختن گامی اساسی بردارند. به ویژه دانش‌آموزان نابینا که پیوسته از نبود شیوه‌ای برای فراگیری کوتاه‌نویسی رنج می‌برند. نسخه بینایی این کتاب را انتشارات توانمندان منتشر کرد و نسخه بریل آن هم در مرکز رودکی و مرکز شهید سامانی اصفهان در دسترس دانش‌آموزان، همکاران و سایر علاقه‌مندان است».
گرچه به گفته ایشان کتاب در آموزش و پرورش استثنایی اقبالی نداشت، اما مطالعه همین کتاب ارزشمند سبب شد تا از ایشان دعوت کنیم در این شماره مهمان نسل مانا باشند.
«روزی دانش‌آموز جانباز نابینایی را به من معرفی کردند که دست‌هایش را هم از دست داده بود و قادر نبود از خط بریل استفاده کند؛ دیدم آموزش شنیداری برایش مفید است. ادبیات را طوری تدریس می‌کنم که نیاز نباشد بچه‌ها در کلاس نکته‌ای را یادداشت کنند. تصمیم گرفتم کتاب‌های درسی ادبیات فارسی دبیرستان را که در دو سه مرحله هم تغییر کرد، به صورت شنیداری تدریس و ضبط کنم و با کمال افتخار در اختیار سایر دانش‌آموزان و علاقه‌مندان قرار دهم».
انسان‌های مفید در هر جایگاهی که باشند، بر آنند تا نیازهای پیرامون خود را دریابند و فراتر از توانشان تلاش می‌کنند تا آن‌ها را برطرف کنند.
همکاری با مدارس و انجمن‌های ادبی
پرداختن به امور پرورشی مانند شعر، سرود و نمایش در مدرسه به ویژه جایی که فرزندان خودشان در آنجا مشغول به تحصیل بودند، ایجاد انجمن‌های ادبی در نجف‌آباد اصفهان و راه‌اندازی اولیه کتابخانه نابینایان در نجف‌آباد، با توافق مدیر کتابخانه، از جمله فعالیت‌های ایشان در این حوزه است.
پیشنهاد در شرایط خاص
در شرایط جنگ و پس از آن، از مخاطبان، چه آن‌ها که در مناطق پر‌خطر زندگی می‌کنند و شبانه‌روز صدای انفجار می‌شنوند، چه آن‌ها که در شهرهای دورتر خبرها را دنبال می‌کنند و نمی‌دانند در آینده چه شرایطی خواهند داشت، می‌خواهد موقعیت کنونی را بپذیرند.
«بپذیریم که در چنین شرایطی به سر می‌بریم. فعالیت‌های روزمره را تا جایی که ممکن است انجام دهیم. شاید ناچار باشیم آن‌ها را کم کنیم اما تعطیل نکنیم. از جمله مطالعه و ارتباط با دیگران؛ با امید به آنکه اوضاع بهتر شود».
توصیه به افراد نابینا
«از دوستان نابینا که با آن‌ها سرنوشت مشترکی دارم، می‌خواهم توانمندی‌های خود را در زمینه‌های متفاوت تکمیل کنند. چرا‌که آنچه ما می‌توانیم به آن ببالیم، این است که بتوانیم روی پای خودمان بایستیم و به جامعه هویتمان را ثابت کنیم تا هرچه بیشتر و بهتر، فرصتی برای ارائه خودمان به هم‌نوعانمان در جامعه پیرامونمان فراهم کنیم».
در پایان، شنیدن اصل مصاحبه را به شما پیشنهاد می‌کنم.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-4d803ff94feef864ea00.mp3,"فناوری، دریافت اطلاعات در مورد امکانات دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی با استفاده از هوش مصنوعی
میثم امینی
وقتی به‌عنوان یک فرد نابینا یا کم‌بینا، وسایل برقی خانگی مثل ماشین لباس‌شویی یا سرخ‌کن بدون روغن را خریداری می‌کنیم، اینکه دستگاهی که انتخاب می‌کنیم دسترسی‌پذیری مناسبی داشته باشد برای ما یک دغدغه بسیار مهم است.
در این شماره از ماهنامه نسل مانا، در ستون فناوری، با روش به‌کارگیری هوش مصنوعی برای دریافت اطلاعات، در زمینه امکانات دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی و اطمینان پیداکردن از صحت این اطلاعات در این زمینه، آشنا می‌شویم.
در ادامه بخش‌هایی از یک مقاله را می‌خوانید که در شماره زمستان ۲۰۲۵ مجله اَکسِس‌وُرلد در این مورد منتشر شده است.
این مقاله دو هدف دارد: دادن اطلاعاتی درباره وضعیت فعلی دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی برای نابینایان و کم‌بینایان، و ارائه ترفندهای کاربردی برای استفاده از هوش مصنوعی، برای جستجوی اطلاعات برای اطمینان حاصل‌کردن از اینکه این اطلاعات صحیح است.
برای این مقاله، ما از امکان جستجو در وب ربات هوش مصنوعی چت جی‌پی‌تی، برای پیداکردن و ارائه خلاصه‌ای از اطلاعاتی که در مقاله می‌آید، استفاده کرده‌ایم.
با پیشرفت روزافزون جستجوگرهای وب بر پایه هوش مصنوعی، استفاده از یک جستجوگر هوش مصنوعی و سپس تأیید اطلاعات آن، گاهی اوقات می‌تواند از تلاش برای پیداکردن همه اطلاعات به‌صورت دستی با یک موتور جستجوی سنتی بهینه‌تر باشد. نکته کلیدی در استفاده از جستجوگرهای بر پایه هوش مصنوعی، اطمینان از صحت اطلاعات ارائه‌شده است.
برای نمایش عملی این موضوع، اطلاعاتی که هوش مصنوعی در مورد امکانات دسترسی‌پذیری موجود، برای وسایل برقی خانگی بزرگ، به ما ارائه داده را مرور می‌کنیم و می‌بینیم که چطور ما صحت این اطلاعات را تأیید کرده‌ایم.
اولین بخش از فرایند جستجوی شما، پرامپت شما یا همان سؤالی است که از هوش مصنوعی می‌پرسید. اینجا شما باید پرامپت خود را با جزئیات زیاد بنویسید تا از همان ابتدا، از ایجاد سردرگمی جلوگیری کنید.
شما خصوصاً باید از هوش مصنوعی بخواهید که جستجوی وب و ترجیحاً جستجوی عمیق را انجام دهد؛ چیزی که شانس جمع‌آوری اطلاعات کامل و تولید بازخوردی با جزئیات زیاد را افزایش می‌دهد. این موضوع همچنین باعث می‌شود که هوش مصنوعی، مستقیماً به اسناد ارجاع دهد و لینک منابع به‌کاررفته را در اختیارتان بگذارد؛ بنابراین، به شما اجازه می‌دهد صحت چیزی که هوش مصنوعی می‌گوید را، در سند ارجاع شده بررسی کنید. اگر هوش مصنوعی فقط به اطلاعات داخلی خود که در زمان آموزش دریافت کرده است اتکا کند، امکان بروز توهم بسیار بیشتر است و اطمینان از اینکه این اطلاعات از کجا آمده، دشوارتر می‌شود.
برای این مقاله، به‌جای یک درخواست عمومی مثل «لطفاً در مورد دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی صحبت کن»، ما از هوش مصنوعی خواستیم که در مورد «آخرین اطلاعات در مورد دسترسی‌پذیری جدیدترین و پیشرفته‌ترین وسایل برقی خانگی در سال ۲۰۲۵» جستجو کند، و درخواست کردیم که این جستجو به‌صورت عمیق انجام شود. این باعث شد یک جستجوی جامع و کامل انجام گیرد و اطلاعات جمع‌آوری‌شده به ما ارائه شود. پردازش هوش مصنوعی تقریباً دو دقیقه طول کشید – که برای یک جستجوی هوش مصنوعی بسیار طولانی است – و ما را تا حدی از عمیق بودن نتایج مطمئن کرد. در اینجای کار، اطمینان از صحت اطلاعاتی که هوش مصنوعی به ما می‌دهد ساده است.
هوش مصنوعی یک سند بزرگ حاوی اطلاعات در مورد دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی، با جزئیات فراوان را به ما ارائه داد؛ در این سند، هوش مصنوعی گاهی حتی از آن چیزی که ما انتظار داشتیم فراتر رفته و مثلاً در مورد دسترسی‌پذیری تلویزیون‌های هوشمند بحث کرده بود. می‌توان گفت که تلویزیون هوشمند یک وسیله برقی خانگی است؛ اما تلویزیون، تمرکز اصلی اطلاعاتی که به دنبال آن بودیم نبود.
ازآنجایی‌که اطلاعات با انجام جستجو در وب ارائه شده بود، هرچه هوش مصنوعی در اختیار ما گذاشته بود، یا نقل‌قول مستقیم بود، یا تفسیری از یک صفحه بود که لینک آن صفحه در متن وجود داشت. این موضوع به این معنا بود که ما می‌توانستیم بلافاصله هر لینک را دنبال کرده و صحیح بودن اطلاعات را خودمان با خواندن منبع تأیید کنیم.
در بعضی موارد، هوش مصنوعی مجبور بود مطالب مبهمی را تفسیر کند؛ مثلاً، وقتی هوش مصنوعی در مورد برچسب‌های برجسته در محصولات برند ویرلپول صحبت می‌کرد، به یک مقاله اشاره کرد؛ وقتی ما همان مقاله را خواندیم، متوجه شدیم که نویسنده، به طور عمومی در مورد برچسب‌های برجسته صحبت می‌کرد، نه اینکه ویرلپول مستقیماً این برچسب‌ها را تولید می‌کند. در این مورد هوش مصنوعی مطمئن نبودن خود را به ما اطلاع داد، که ما را واداشت صحت این اطلاعات را بررسی کنیم.
چون توهم داشتن به‌عنوان یک نگرانی عمومی همیشه وجود دارد، ما نسبت به تکیه‌کردن کامل روی اطلاعاتی که هوش مصنوعی تولید می‌کند، محتاطیم؛ اما وقتی هوش مصنوعی برای هر ارجاع لینک مستقیم ارائه می‌دهد، به ما این امکان را می‌دهد که با بازبینی منابع اولیه، اصولاً تحقیق خودمان را انجام دهیم؛ ولی با این مزیت که، همه این منابع در یک جا جمع‌آوری و خلاصه شده‌اند.
بعضی از مهم‌ترین اطلاعاتی که در این جستجو، در مورد امکانات دسترسی‌پذیری وسایل برقی خانگی بزرگ دریافت کرده‌ایم، در زیر آمده است:
برای دسترسی‌پذیری، بسیاری از وسایل خانگی به برنامه‌های مخصوص تلفن هوشمند یا اسپیکرهای هوشمندی مثل آمازون اِکُو، اتکا می‌کنند.
سامسونگ از طریق برنامه اِسمارت‌ثینگز، برای وسایل خانگی خود اطلاعات دسترسی‌پذیری ارائه می‌کند و در سند مربوط به استفاده از اسمارت‌ثینگز، با صفحه‌خوان‌ها به دسترسی‌پذیری از طریق تاک‌بَک اشاره کرده است.
همچنین راه‌حل دیگر سامسونگ برای دسترسی‌پذیری دستگاه‌هایش، اصول طراحی یک‌پارچه‌ای است که آرایش کنترل‌ها را استاندارد می‌کند تا عملکرد کنترل‌ها، با چند حس مثل لامسه و صدا قابل‌تشخیص باشند.
وب‌سایت برند بوش، حاوی اطلاعاتی در مورد دسترسی‌پذیری است و در صفحات خاصی که مربوط به جفت‌کردن دستگاه‌ها و ایجاد حساب‌ هستند، گزینه «دسترسی‌پذیری برای افراد نابینایی که از صفحه‌خوان‌ها استفاده می‌کنند» وجود دارد؛ به نظر می‌رسد این گزینه، به دسترسی‌پذیری خودِ وب‌سایت این شرکت – و نه برنامه موبایلی این شرکت یعنی هُوم کانِکت – باشد. ما اطلاعات روشنی پیدا نکردیم که مشخص کند آیا واسط کاربری این برنامه، برای صفحه‌خوان‌هایی مثل تاک‌بک و وُیس‌اُوِر کاملاً دسترسی‌پذیر است یا خیر.
در زمینه سخت‌افزاری، ال‌جی محصولی به نام کامفُورت کیت یا کیت راحتی ارائه داده است، که به وسایل خانگی این شرکت متصل می‌شود و استفاده از این وسایل را برای افراد دارای معلولیت‌های مختلف، آسان‌تر می‌کند. امکانات دسترسی‌پذیری این دستگاه شامل تشخیص لمسی کنترل‌ها است که برای افراد نابینا و کم‌بینا مفید است.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-8291e7f2649056906f78.mp3,"پیک تندرستی، هنر برطرف کردن عادت‌های غلط (پارت اول)
مینا خانی
نسل مانایی‌های عزیزم سلام! امیدوارم در این روز‌های سخت حال تمامی شما عزیزان خوب باشد و سلامت باشید. به امید روزهای پر از آرامش و صلح و اتفاقات خوب برای کشور عزیزمان، ایران؛
امروز به بررسی دسته‌ای از عادت‌های اشتباه روزمره مثل حمل و گرفتن کیف دستی و شستن ظروف خواهیم پرداخت. در ابتدا، شیوه درست آموزش داده می‌شود و سپس به اصلاح موارد اشتباه می‌پردازیم.
استفاده از کیف دستی و کوله
اکثر ما برای جابه‌جایی وسایل مورد نظر روزانه خود، به اجبار از انواع کیف‌های دستی استفاده می‌کنیم؛ مثل سامسونِت، کیف‌های دوشی، کیف‌های گردنی و کوله‌ها؛ اغلب، به علت همراه داشتن نسخه‌های سنگین بریل یا وسایل مورد نیاز شغل مورد نظر، بار سنگینی را به اندام‌های بدن وارد می‌کنیم که به اندام‌های فوقانی آسیب‌های فراوانی می‌رساند.
بهترین و مناسب‌ترین کیف برای استفاده روزمره و حمل و جا‌به‌جایی اجسام سنگین، به‌ویژه برای دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی، کوله‌های اصولی با ارتفاع و بندهای مناسب با قد افراد می‌باشد؛ چرا‌که، کوله‌ها به خاطر توزیع متقارن دو طرفه وزن روی شانه‌ها، بار را تقسیم کرده و از فشار مستقیم به یک عضو جلوگیری می‌کنند؛ همچنین، به خاطر در دست داشتن عصا، می‌تواند تمرکز و تعادل شما را بهبود ببخشد و مزاحمتی برای شما به‌خصوص، در بستن بند کفش یا پیاده‌روی‌های طولانی ایجاد نمی‌کند؛ معمولاً دوستانی که برای ورزش به من مراجعه می‌کنند، از درد دست‌های خود به خاطر به همراه داشتن کیف‌های سنگین در دوران مدرسه شکایت می‌کنند که به مرور زمان ایجاد شده‌اند؛ آسیب‌هایی از قبیل نابرابری شانه، کج شدن ستون فقرات، درد‌های کمری و درد‌هایی در آرنج و مچ دست از این دسته هستند. پس، کیف‌های دستی انتخابی شما، بسیار در سلامت و راستای درست بدنی شما تأثیرگذارند.
در صورت استفاده از کیف‌های دستی، توصیه‌ می‌شود توزیع متقارن وزن و زمان را در استفاده از کیف مدنظر قرار دهید؛ به‌گونه‌ای که اگر 10 دقیقه کیف روی شانه راست بود، 10 دقیقه روی شانه چپ قرار بگیرد؛ در اکثر مشاهدات من، افراد دارای شانه‌های بالا پایین هستند که جوابشان به سؤال «آیا کیف دستی را همیشه بر روی شانه راست می‌اندازید؟» مثبت است.
در دیگر مشاهدات من، گروهی دیگر کیف دستی‌های خود را از بند کنار ران خود، مثل پلاستیک‌های خرید نگه می‌دارند؛ بعضی از انواع کیف‌های مردانه و سامسونِت هم از این گونه هستند. در صورت الزام به استفاده این کیف‌ها، آن را سنگین نکنید و مداوم دستان خود را برای توزیع فشار جا‌به‌جا کنید؛ چرا که این کیف‌ها، تمام فشار را به مچ دست، انگشتان، آرنج و حتی سرشانه وارد می‌کنند.
بایدها و نبایدهای استفاده از کیف
از انداختن یک طرفه کیف‌ها خودداری کنید. همچنین، از انداختن کوله‌های تک شانه امتناع کنید؛ چرا که نه تنها در طولانی مدت برای شما ایجاد عادت می‌کنند، بلکه موجب آسیب‌های مزمن، درد گردن، شانه، کتف و تغییرات در ستون فقرات خواهند شد.
از به دست گرفتن کیف‌ها کنار ران به خصوص کیف‌های سنگین نیز بپرهیزید؛ زیرا، باعث کج شدن بدن و نزدیک کردن تنه و دست در همان جهت می‌شوند؛ این مسئله، زمینه‌ساز شروع ناهنجاری‌های بالاتنه مثل شانه نابرابر، انحراف در ستون فقرات، درد‌های شدید پشت کتف و مشکلات ثانویه و نیز تغییرات در پایین تنه می‌شوند. در صورت اجبار به استفاده، بعد از مدتی دست‌های خود را مداوم تغییر دهید تا تقارنِ وزن رعایت شود.
از استفاده کیف‌ها و کوله‌های دارای بند خیلی بلند یا کوتاه که از حالت استاندارد خارج می‌شوند یا کوله‌ها با ارتفاع کم یا زیاد، که به ستون فقرات فشار وارد می‌کنند جداً خودداری کنید؛ زیرا، اغلب موجب آسیب دیسک‌های کمری می‌شوند.
بهتر است از کیف‌های یک‌طرفه که مورب از جلو بدن می‌گذرند نیز به صورت دو طرفه استفاده کنید و از سنگین کردن کیف‌های کمری، جلوی کمر بپرهیزید؛ زیرا، ممکن است دیسک‌ها و مهره‌های کمری آسیب ببیند.
در صورت استفاده از هر نمونه کیف، از گِرد کردن پشت و خم کردن یک‌طرفه بدن خودداری کنید.
شستن ظروف
یکی از کارهایی که ما، به صورت روزمره انجام می‌دهیم، شستن ظروف است؛ اغلب ما نمی‌دانیم حالت بدنمان در حین ظرف شستن چگونه باید باشد؛ از نمونه مشاهدات عینی، تکیه دادن شکم به سینک ظرف شویی است که موجب افزایش گودی کمر و به‌هم‌ریختگی وضعیت بدنی می‌شود. از دیگر نمونه‌ها، پایین بودن شیر ظرف شویی است که افراد معمولاً برای استفاده از آن، به سمت جلو قوز می‌کنند و دچار پشت گِرد و سر رو به جلو در طولانی مدت می‌شود. پس، اندازه و ابعاد سینک و شیر نیز بسیار مهم است.
مورد دیگر، انداختن وزن روی یکی از پاها است که چرخش لگن، درد‌های ناحیه لگن و کمر و همچنین انحرافات ستون فقرات را به دنبال دارد.
مشاهده عینی دیگر، خم بودن طولانی‌مدت برای شستن یا آبکشی ظروف در سینک‌های دوقلو می‌باشد که باعث انحراف ستون فقرات و دردهای یک‌طرفه می‌شود.
در اکثر دوستان، سوزش، درد و خستگی پشت کتفی گزارش می‌شود. مخصوصاً در شستن ظروف در زمان زیاد می‌تواند عارضه‌ها و ناهنجاری بدن یا ضعف و خستگی یک سری از گروه‌های عضلانی را به وجود آورد.
بهترین و اصولی‌ترین روش شستن ظروف، داشتن بدنی صاف، بدون هیچ خم‌شدگی یا نا‌متقارن بودن اعضای بدن است. اگر مجبور به شستن ظروف در طولانی‌مدت شدید، می‌توانید یک چهارپایه کوتاه و کوچک زیر یکی از پاها قرار دهید و بعد از مدتی پاها را جابه‌جا کنید؛ با داشتن وضعیت بدنی درست، از آسیب‌های احتمالی جلوگیری می‌کنید.
باید‌ها و نباید‌های شستن ظروف
از تکیه دادن شکم به سینک خودداری کنید؛ زیرا، گودی کمر را افزایش می‌دهد و فشار روی عضلات دیسک و مهره‌های کمری افزایش می‌یابد؛ مخصوصاً اگر شما سابقه کمر درد دارید. از قوز کردن و خم شدن به جلو یا یک طرف بپرهیزید؛ همچنین از ایستادن یک‌طرفه بدون توزیع متقارن وزن امتناع کنید.
شانه‌های خود را به سمت جلو گِرد نکنید و وقتی تمام تمرکزتان روی ظرف شستن است، از بالا و پایین انداختن بیش از حد شانه‌ها دوری کنید. همچنین بدنتان را خیلی شُل یا سفت نگیرید که دچار اسپاسم عضلانی شوید.
از قرار دادن چهارپایه زیر پا غافل نشوید؛ چرا که، از خستگی و تکراری شدن پوزیشن جلوگیری می‌کند. فقط چهارپایه را خیلی دور یا چسبیده به سینک قرار ندهید.
در این فصل از ماهنامه، به آموزش و توضیح و تغییر اصلاح جزئی‌ترین و مهم‌ترین فعالیت‌های روزمره، اعم از استفاده از کیف‌های دستی، شستن ظرف و باید‌ها و نباید‌های آن پرداختیم؛ در فصل بعدی، با موضوع حمل خرید‌ها، طریقه صحیح بلند کردن اجسام و باید‌ها و نباید‌های آن در خدمت شما خواهیم بود. امیدوارم مطالب برای شما کاربردی باشد و آن‌ها را در زندگی مورد استفاده قرار دهید. فراموش نکنید مهم‌ترین مسئله، اصلاح عادت‌های روزمره و اشتباه است که موجب سلامت و به دست آوردن راستای صحیح و بدن سالم می‌شود.
دوستان نسل مانایی عزیزم، امیدوارم شادی و صلحی بی‌پایان در ادامه برایمان رقم بخورد.
شاد و پیروز باشید."
audio/mana-a8c8132ca53734588512.mp3,"یادداشت مهمان، تجربه زیسته یک خانواده نابینا در بمباران جنگ رمضان
داوود خلیل‌آبادگان
حادثه در روز شنبه، 16 اسفند 1404 حدود ساعت 21:30 اتفاق افتاد؛ قبل از تجربه این روز، ده‌ها بار در معرض تجربه بمباران و حمله‌های موشکی و پهپادی قرار گرفته بودیم و همواره صدای انفجار دور یا نزدیک را می‌شنیدیم؛ در راهروی بین اتاق‌های خواب که به جهت داشتن ستون‌های مقاوم،‌ نسبتاً امن به نظر می‌رسید، پناه می‌گرفتیم. چندسال قبل به دنبال زلزله تهران، از یکی از همسایه‌های ساختمان شنیده بودم که قسمت امن واحد مسکونی، همین بخش بین راهروی بین دو اتاق خواب، کنار حمام می‌باشد؛ لذا، هر موقع احتمال خطر بمباران را حس می‌کردیم، بلافاصله من و همسرم و فرزند ۲۰ساله‌مان، در این مکان پناه می‌گرفتیم.
شب حادثه با هم صحبت می‌کردیم که فردا ساعت ۴ صبح به سمت تبریز حرکت کنیم؛ فرزندم‌ دو‌دل بود؛ چون برای روز هجدهم، نوبت ویزیت پزشک داشت و مایل نبود این فرصت را از دست بدهد؛ ولی بمباران ساعت ۹ و نیم شب در منطقه تهرانسر، همه چیز را به یکباره تغییر داد؛ چراکه، پایگاه بسیج سر کوچه منطقه ما، مورد حمله هوایی قرار گرفت و شدید‌ترین تجربه عملی بمباران و لرزش ساختمان را حس کردیم. طبق عادت در همان راهرو به همراه یک عروس هلندی جمع شدیم؛ فرزندم در این مواقع اول از همه، قفس عروس هلندی را با خود می‌آورد. صدای انفجار بسیار شدید بود؛ بین ۷ تا ۸ صدای شدید حس شد. پنجره‌های خانه‌مان شکست؛ لولا‌ها از جا درآمدند و سقف کاذب حمام و سرویس بهداشتی به طور کامل شکست و فرو‌ریخت. لوستر‌ها و ظروف پرت شده و شکستند. اولین مورد قابل ذکر، شناسایی محل امن در ساختمان بود که خوشبختانه باعث جلوگیری از آسیب‌دیدگی ما ۳ نفر از موج انفجار یا اتفاقات دیگر گردید. حدود یک ربع بعد، یکی از همسایه‌ها که پسر جوان و با‌محبتی بود، درب واحد ما را زد و گفت: «همسایه حال شما خوب است؟» همسایه طبقه بالا بود؛ ادامه داد: «بیرون نیایید؛ منطقه آلوده و پر از گرد و غبار و دودِ ناشی از انفجار و آتش‌سوزی است». درس بسیار مهمی که در آن لحظه آموختم، اهمیت حضور همسایه‌ها و با‌خبر شدن از احوالات یکدیگر است؛ چیزی که پیش از این خیلی به آن توجه نکرده بودم. انفجار به قدری شدید بود که من و همسرم حس می‌کردیم ساختمان بر سرمان آوار می‌شود؛ گویی تگرگ شدید به پنجره‌ها و شیشه‌ها کوبیده می‌شد. مورد سوم اینکه، دو روز قبل، اتومبیل را کمی تعمیر و اصطلاحاً سرحال کرده بودیم تا برای مسافرت جاده‌ای آماده باشد. گرچه در اثر موج انفجار، ‌ در‌های ماشین و قسمت‌هایی از صندوق عقب آسیب دیده بود؛ اما آن‌قدری نبود که نشود با آن مسافرت کرد. وسایل مورد نیاز را جمع کردیم، از خانه خارج شدیم و به طرف تبریز حرکت کردیم. فرزندم بسیار مضطرب بود. همسرم بی‌نهایت ترسیده بود و من شاید به عنوان پدر و مسئول خانواده باید این شرایط را مدیریت می‌کردم؛ از همان لحظه ابتدایی، فرزند ۲۰ ‌ساله‌ام جسارت و شجاعت خود را نشان داد؛ یک طرف کوچه به علت بمباران بسته شده بود و طرف دیگر به علت آب‌گرفتگی غیر قابل عبور بود. پلیس و همسایه‌ها می‌گفتند این قسمت بسیار خطرناک است و نباید از آن گذشت. اما فرزندم بلافاصله از آن منطقه عبور کرد.
حدود ساعت ۲۲:۳۵ با اتومبیل سواری مدل ۸۴ که تقریباً قدیمی و نا‌امن بود، راه افتادیم. فرزندم به خاطر استرس، دویدن و فضای مسموم محیط بیرون، با تنگی نفس شدیدی مواجه شده بود. به دلیل اختلال اینترنت، برنامه مسیر‌یاب در دسترس نبود. ابتدا فرزندم شروع به اشک ریختن کرد و از اینکه با والدین نابینا در این شرایط قرار گرفته است، ابراز نگرانی کرد. من به او دلداری دادم؛ از او خواستم استراحت کند و اطمینان دادم با خواندن تابلو‌ها، می‌تواند به مسیریابی و راهنمایی‌های من اعتماد کند‌. می‌دانستم بعد از کرج، مسیر مستقیمی را طی خواهیم کرد. به مسیر ادامه دادیم، درحالی‌که موشک‌ها بالای سرمان بودند و در همان شب انبار‌های نفت تهران مورد اصابت قرار گرفتند. به فروشگاهی که کنار جاده بود مراجعه کردیم تا آب آشامیدنی تهیه کنیم‌. از فروشنده پرسیدم: «آیا شما هم صدای انفجار را شنیدید؟» پاسخ داد: «بله باید بزنند دیگر! جنگ است به هر حال…» از پاسخ او احساس خوبی نداشتم؛ انگار او از دور نظاره‌گر بود و ما از دل همین جنگ تا آن حد اذیت شده بودیم. نمی‌دانستم اگر به جای ما هم بود، همین پاسخ را می‌داد یا خیر.
به کمک تابلو‌ها به مسیر ادامه دادیم؛ نکته چهارم در این مبحث، این است که ما نابینایان باید همواره از افراد نزدیکمان درباره موقعیت مکانی و تابلو‌ها بپرسیم و اطلاعات بیشتری کسب کنیم.
بعد از مدتی، متوجه شدیم پل ارتباطی بین بزرگراه قزوین – زنجان آسیب دیده است. فرزندم گفت همه به سمت راست می‌پیچند؛ اما من ترجیح دادم از فردی مطمئن مانند پلیس، اطلاعات بیشتری بگیریم. همراه فرزندم با عصای سفید نزد پلیس رفتیم؛ با تأکید جاده‌ها و مسیر را پرسیدم. بر اساس راهنمایی‌های پلیس، باید از جاده قدیم ابهر – زنجان و تابلوی ضیا آباد کمک می‌گرفتیم. این تابلو برای من بسیار کلیدی بود؛ زیرا من با این تابلو پیش از این مواجه نشده بودم. بالاخره وارد اتوبان شدیم‌؛ مسیر حداکثر ۸ ‌ساعته تهران تا تبریز را ۱۱ ‌ساعته طی کردیم؛ فرزندم بسیار خسته بود و نمی‌توانست بخوابد. همسرم ناراحت بود. متأسفانه هوای سرد، مه غلیظ و باران از زنجان تا تبریز شروع شد؛ باد به قدری شدید بود که ماشین را از دست راننده می‌ربود. رانندگی فرزندم معجزه‌ای برای زندگی ما بود.
روایتی است که خداوند رو به انسان می‌گوید: «اگر قدمی دیدی، اولین قدم، ‌ قدم من است و بعدی قدم تو». بنده گله می‌کند که در شرایط سخت مسیر زندگی من، تنها یک ‌قدم در جاده وجود دارد و من تنها رها شده‌ام. خداوند ادامه می‌دهد: «آن تنها قدم، قدم من است؛ من تو را در آغوش گرفته بودم تا امنیت بیشتری داشته باشی».
آن شب هم خداوند ما را در آغوش گرفته بود."
audio/mana-308fbd9a51a7c19c29a9.mp3,"ردپای نابینایان در آثار ادبی
حسین آگاهی
چهارگانه بخشنده، داستانی پرکشش برای کسانی که می‌خواهند درک نابینایی را، از خلال ادبیات لمس کنند.
اگر بخواهیم از میان رمان‌هایی که به طور کلی برای نوجوانان نوشته شده‌اند، مجموعه‌ای را پیدا کنیم که هم خیال‌انگیز باشد و هم ما را به فکر فرو ببرد، در عین حال مناسب دیگر خوانندگان کتاب نیز باشد، چهارگانه‌ بخشنده، نوشته‌ لوئیس لوری، یکی از درخشان‌ترین انتخاب‌هاست؛ مجموعه‌ای شامل چهار کتاب «بخشنده»، «در جست‌وجوی آبی‌ها»، «پیام‌رسان» و «پسر» که با ترجمه‌ روان کیوان عبیدی آشتیانی در نشر چشمه منتشر شده‌است.
لوری در این مجموعه، جهان‌هایی متفاوت اما به‌هم‌پیوسته می‌سازد؛ جهان‌هایی که در ظاهر نظم و آرامش دارند، اما در عمق، با فقدان چیزی اساسی دست‌وپنجه نرم می‌کنند: انسانیت. او با زبانی ساده اما تأثیرگذار، مفاهیمی چون آزادی، انتخاب، رنج، عشق و هویت را به چالش می‌کشد.
در نخستین جلد، «بخشنده»، با یوناس همراه می‌شویم؛ پسری که در جامعه‌ای به‌ظاهر بی‌نقص زندگی می‌کند؛ جامعه‌ای بدون درد، جنگ و حتی احساس. این نظمِ آهنین، یادآور ساختارهایی است که در آن‌ها سیاست و کنترل، جای زیستن و تجربه‌کردن را می‌گیرند؛ همان‌جا که می‌توان زمزمه‌ آن بیتِ ماندگار از سهراب سپهری را شنید که می‌گوید:
«جای مردان سیاست بنشانید درخت
که هوا تازه شود»
یوناس در دل چنین فضایی، به‌تدریج درمی‌یابد که حذف احساسات، بهایی سنگین دارد؛ بهایی که انسان بودن را نشانه می‌گیرد. این رمان، نقدی ظریف اما عمیق بر آرمان‌شهرهای مصنوعی و کنترل‌شده است. شهرهایی که در کتاب‌های ژوزه ساراماگو، به خصوص در کوری و بینایی تصویر شده‌اند و ما همین‎جا، قول معرفی این دو اثر را نیز در مطالب بعدی این ستون می‌دهیم.
در «در جست‌وجوی آبی‌ها»، به داستان زندگی کایرا می‌پردازد؛ دختری با نقص جسمی در جامعه‌ای که برای «متفاوت بودن» ارزشی قائل نیست. کایرا با تکیه بر هنر بافندگی‌اش، نه‌تنها برای بقا می‌جنگد، بلکه به‌نوعی در برابر نگاه محدود و حذف کننده جامعه مقاومت می‌کند. اینجا، لوری نشان می‌دهد که ضعف‌های ظاهری، می‌توانند سرچشمه‌ قدرت‌های درونی باشند.
اما نقطه‌ای که این مجموعه برای مخاطبِ علاقه‌مند به تجربه زیسته‌ نابینایی برجسته‌تر می‌شود، در جلد سوم، «پیام‌رسان»، رخ می‌دهد؛ جایی که با شخصیتی به نام کریستوفر روبه‌رو می‌شویم؛ پیرمردی نابینا که در دهکده‌ای زندگی می‌کند که پناهگاه افراد طردشده از جوامع دیگر است؛ این افراد هر یک به دلیلی در شهرهایشان نخواستنی بوده‌اند و هر کدامشان نیز، برچسبی داشته‌اند که مردم زادگاهشان آنان را نخواسته‌اند؛ برچسب‌هایی که بهتر است خودتان کتاب را بخوانید تا هم به نوع و علتشان پی ببرید، و هم جذابیت بیشتری برایتان ایجاد شود.
کریستوفر، برخلاف تصور رایج از ناتوانی، حضوری فعال، مؤثر و الهام‌بخش دارد؛ او نه‌تنها زندگی روزمره‌اش را به‌تنهایی مدیریت می‌کند، بلکه به یکی از ستون‌های اعتماد در دهکده تبدیل شده است. توانایی او در جهت‌یابی با تکیه بر شنوایی، رفت‌و‌آمد مستقل، و حتی آشپزی، تصویری واقعی و محترمانه از زیست نابینایانه ارائه می‌دهد؛ تصویری که نه بر ترحم استوار است و نه بر اغراق؛ بلکه، بر توانمندی و سازگاری انسان تأکید دارد.
کریستوفر به ما نشان می‌دهد که «دیدن»، تنها به چشم وابسته نیست؛ بلکه می‌توان جهان را با گوش‌ها، با حافظه، با تجربه و با اعتماد به خود نیز درک کرد. حضور او در کنار شخصیت‌هایی چون متی و یوناس، لایه‌ای انسانی‌تر به داستان می‌بخشد و مفهوم «پذیرش دیگری» را از سطح شعار به سطح تجربه می‌کشاند.
در نهایت، «پسر» به‌عنوان آخرین حلقه‌ این چهارگانه، روایت‌های پراکنده را به هم پیوند می‌دهد و سرنوشت شخصیت‌ها را در مسیری عاطفی و جست‌وجوگرانه دنبال می‌کند؛ جایی که امید، پیوندهای انسانی و بازگشت به ریشه‌ها، معنای تازه‌ای پیدا می‌کنند.
آثار لوئیس لوری، تنها داستان‌هایی برای سرگرمی نیستند؛ بلکه دعوتی هستند برای اندیشیدن به جهانی که در آن زندگی می‌کنیم، و جهانی که در حال ساختن آن هستیم. او با نگاهی انتقادی اما انسانی، به ما یادآوری می‌کند که حذف تفاوت‌ها، به معنای رسیدن به کمال نیست؛ بلکه شاید آغاز از دست دادن مهم‌ترین بخش وجودی‌مان باشد.
چهارگانه‌ «بخشنده» برای مخاطبانی که به دنبال داستانی پرکشش، اندیشه‌برانگیز و در عین حال انسانی هستند، انتخابی درخشان است؛ به‌ویژه، برای کسانی که می‌خواهند تجربه‌ زیستن با نگاهی متفاوت به جهان، از جمله درک زندگی با نابینایی، را از خلال ادبیات لمس کنند."
audio/mana-dc6722913766f22e6e0f.mp3,"خراشی کوچک، تلنگری بزرگ
مهتاب باباخان‌زاده
نسل مانایی‌های عزیز سلام! خداوند منان به عنوان هدیه سال جدید، افتخار صحبت مستقیم با شما را به من عطا کرده است. خداوند را شاکرم و امیدوارم تجربه‌ای که با شما عزیزان به اشتراک می‌گذارم، برایتان جالب توجه باشد.
ماجرایی که برایتان تعریف می‌کنم، به دوران کرونا باز‌می‌گردد؛ دقیقاً همان‌ نقطه‌ای از تاریخ که باید صف می‌کشیدیم و بین دوراهی درست و غلط واکسن می‌ماندیم و درنهایت، تسلیم می‌شدیم در برابر هر آنچه که ارائه می‌شد؛ به یاد دارم که آن روز هوا بسیار لطیف بود. واکسن را که دریافت کردیم، حرف‌هایمان را که زدیم، به سمت خانه حرکت کردیم. برای استفاده کامل از این هوای مطبوع، پنجره را کمی پایین کشیدم و غرق در خیال‌بافی‌هایم بودم که ناگهان اتومبیل دیگری که انگار بعد از پیچ بعدی برایش واکسنِ رایگانِ بدون صف گذاشته‌اند، به سرعت برق و باد از کنارمان رد شد. کشتی خیالم را به ساحل رساندم و کاغذ‌های پشت شیشه را که هر کدام به کناری افتاده بودند، جمع کردم. همه چیز به حالت قبل برگشت؛ اما، چشم من انگار نمی‌خواست به عملکرد اصلی‌اش بازگردد. بعد از بررسی مدارک و مستندات، کاشف به عمل آمد یکی از کاغذ‌ها قبل از فرود، به چشم من هم سلامی عرض کرده است. چشم بینوای من هم تا ساعت‌ها از فراق همان دیدار کوتاه اشک می‌ریخت. اشک ریخت و اشک ریخت و اشک ریخت که نهایتاً کارمان کشید به بیمارستان. بعد از معاینه و تشخیص، تصمیم بر این شد که این چشم آسیب‌دیده، به مدت 2 هفته کاملاً بسته و در پانسمان باقی بماند. ازآنجاکه حرکت دادن یا پلک زدن چشم دیگرم، شرایط چشم آسیب دیده را بدتر می‌کرد، 2 هفته زمان خاموشی من آغاز شد. – اگرچه این شرایط بعد از بررسی مجدد حدوداً یک ماه به طول انجامید – درد‌ چشم اما، کوچک‌ترین مسئله‌ای بود که در این مدت درگیر آن بودم؛ اطلاعاتی که نمی‌توانستم دریافت کنم، صداهایی که تشخیص نمی‌دادم و حتی استقلال نداشتنم در ساده‌ترین کار‌ها، مواردی بودند که دقیقاً از لحظه بستن چشم‌هایم به آن‌ها فکر می‌کردم. نه من می‌دانستم چگونه باید کمک بخواهم و نه اطرافیانم می‌دانستند چگونه به من کمک کنند؛ با زحمت فراوان به خانه رسیدیم و من مانند بمبی که بعد از ساعت‌ها تلاش خنثی می‌شود، به اتاقم رسیدم. ابتدا تلاش کردم خودم را مشغول کنم؛ اما چگونه؟ نمی‌توانستم هیچ کدام از وسایلم را تشخیص بدهم؛ راستش را بخواهید، می‌ترسیدم به چیزی آسیب بزنم. گاهی کلافه می‌شدم و نصفه و نیمه چشمانم را باز می‌کردم؛ بعد، درد مانند پتک در سرم فرو می‌ریخت و مرا سر جایم می‌نشاند. وقتی تلفنم زنگ خورد و نمی‌دانستم چه کسی پشت خط است، به اوج درماندگی رسیدم. من در یک اجبار گیر افتاده بودم؛ اجبار برای پاسخ دادن، اجبار برای دریافت کمک در زمان معین و اجبارِ ماندن در تاریکی؛ دنبال راه‌حل جایگزین می‌گشتم اما هرچه می‌گشتم بیشتر خسته می‌شدم؛ چون حتی برای جستجو هم باید کمک می‌گرفتم. در ظاهر می‌گفتم و می‌خندیدم و کنار می‌آمدم؛ اما چیزی که مرا می‌آزرد، مسائلی بود که درک نمی‌کردم؛ فیلمی که نمی‌فهمیدم کدام بخشش موجب تأثر بقیه شده است؛ صدایی که نمی‌فهمیدم منبعش کجاست؛ پیامی که نمی‌دانستم باید برای خواندنش از بقیه کمک بگیرم یا خیر؛ به طور خلاصه، من استقلال فردی خود را از دست داده بودم؛ عصبی بودم، نگران بودم، از تمام کارهایی که باید انجام می‌دادم عقب افتاده بودم، فقط چون بلد نبودم؛ آن زمان، از نابینایی فقط فقدان بینایی را می‎‎‌دانستم؛ اما نمی‌دانستم چه ابزاری در این زمینه وجود دارد. فقط نبودن را می‎‌دانستم. حالا اما می‌دانم؛ نه به اندازه 10 سال آینده‌ام؛ اما به اندازه حالا می‌دانم؛ می‌دانم اگر در حین انجام دادن کارهای روزمره فقط به بینایی تکیه نمی‌کردم، از آسیب به وسایلم نمی‌ترسیدم؛ می‌دانم گاهی حتی باید چشم‌ها را بست و حواس دیگر را در اولویت قرار داد؛ می‌دانم اگر از نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان کمک می‌گرفتم، می‌توانستم با دیگران ارتباط بگیرم. می‌دانم که بینایی یا نابینایی یک تفاوت بین آدم‌هاست نه یک شکاف؛ مانند کسی که بعد از کرونا بویایی‌اش مثل قبل کار نمی‌کند؛ مثل کسی که شنا کردن بلد نیست؛ مثل هر تفاوت دیگری که روزانه به آن بر می‌خوریم.
این روایت، فقط یک تجربه کوتاه نبود؛ این قصه، جریان زندگی من است؛ تلنگر زندگی من است؛ یادآوری این اتفاق، پر از احساسات ناب است؛ احساساتی که شروع یک تحول شناختی برای من بود.
سبز و پایدار باشید و مانا."
audio/mana-503149082e610c0a9a74.mp3,"موریس مترلینگ، بنیان‌گذار رویکردی جدید درباره نابینایان
محمد نوری
ایرانیان از دهه 1330 با ترجمه و چاپ کتاب زندگی زنبور عسل و کتاب زندگی مورچگان با موریس مترلینگ آشنا شدند؛ چند دهه معلمان سر کلاس‌ها، واعظان روی منابر و همه جا از عجایب زندگی مورچه و زنبور می‌گفتند و به دانشمندی به نام مترلینگ استناد می‌کردند؛ اما مترلینگ در غرب بیشتر با آثاری مثل نابینایان شهرت یافت. او زیست‌شناس و حشره‌شناس نیست؛ بلکه، متفکر، شاعر و نمایشنامه‌نویس است که 1862م/ 1261ش در شهر گان بلژیک متولد شد. در مدرسه یسوعیان (فرقه‌ای از بنیادگرایان کاتولیک مسیحی) تحصیل کرد. قشری‌گری، دورویی و جهالت کشیشان یسوعی روی موریس تأثیر منفی گذاشت و نسبت به نهاد دین و کلیسا تردیدهایی در اعماق ذهنش پدید آمد؛ به ویژه استبداد تنگ‌نظرانه مدیریت کلیسا بر مدرسه را نمی‌توانست تحمل کند.
رشته حقوق را در دانشگاه گان (گنت) (Ghent university) در 1885 به پایان رساند و به شغل وکالت مشغول شد. طولی نکشید از وکالت دل‌زده و خسته شد و به ادبیات روی آورد؛ اما پدرش اصرار بر وکالت داشت و او به احترام پدرش بخشی از وقتش به وکالت و بقیه اوقاتش در ادبیات می‌گذشت. در 1911 جایزه ادبی نوبل را دریافت کرد.
درباره زندگی، آرا و تحولات فکری مترلینگ، کتاب‌ها و مقالاتی در دسترس است؛ نمی‌خواهم به این موضوعات بپردازم؛ بلکه، می‌خواهم تأثیر مترلینگ در پیدایش و ترویج اندیشه‌های جدید، پیرامون نابینایی و نابینایان در قرن نوزدهم و قرن بیستم را بررسی کنم.
نابینایان ایران همواره از زندگی مطلوب و انسانی نابینایان اروپا و آمریکا یاد می‌کنند؛ با توجه به اینکه نابینایان در ایران از رفاه، اشتغال، آموزش و پرورش مطلوب برخوردار نیستند، می‌خواهند بدانند آنان چگونه به زندگی ایده‌آل رسیدند ولی ما در ایران به رغم تلاش‌های بسیار نتوانسته‌ایم؟
پاسخ مختصر این است که زندگی دو لایه ظاهری و زیربنایی دارد؛ تا زیربناهای فکری و فرهنگی سامان نگیرد و متفکران به جمع‌بندی قابل قبولی نرسند، اشتغال، رفاه، آموزش و دیگر امور سامان نخواهد گرفت؛ کسانی چون مترلینگ با مطالعه و تألیف آثار، فرهنگ و ذهنیت جامعه را سامان دادند؛ سپس، مدیران متصدی امور معلولان، بر پایه آن زیرساخت‌ها، زندگی مطلوبی را برای جامعه هدف ساختند.
متأسفانه در ایران به دلیل عدم ورود متفکران در رشته‌های مرتبط به امور معلولان، مباحث و تحلیل‌های علمی هنوز خام و ناپخته است. اساساً نخبگان نابینا حوصله پرداختن به موضوعات فکری را ندارند. سایت‌ها و گروه‌های نابینایی کمتر به مسائل تئوریک می‌پردازند. این واقعیت‌ها نشانه این است که زیرساخت‌های فکری فراموش شده است و تا وقتی چنین است، از زندگی مطلوب هم خبری نیست. برای اینکه معلوم گردد چه می‌گویم، می‌پرسم آیا سازمان بهزیستی یا نهادهای مردمی تاکنون نشستی درباره موضوعات آکادمیک و علمی مربوط به نابینایان برگزار کرده و متفکران جامعه به اظهارنظر پرداخته‌اند؟ رمان‌نویسان مشهور ایران آیا رمانی درباره نابینایان نوشته‌اند؟ تاریخ نگاران آیا درباره تحولات این جامعه اثری ارائه کرده‌اند؟
به هر حال مترلینگ از متفکرانی است که اندیشه نابینایی را استحکام بیشتر بخشید. سعی می‌کنم خیلی خلاصه نقش او را در این زمینه توضیح دهم.
کتاب نابینایان از منظر واقع‌گرایی
مترلینگ در 1890 نمایشنامه‌ای به زبان فرانسوی با عنوان Les Aveugles یعنی نابینایان نوشت. این اثر به زبان‌های زنده جهان ترجمه و منتشر شده است. سه بار نیز در ایران ترجمه و منتشر شد. اکرم رضایی بایندر آن را ترجمه و با عنوان نابینایان در 1397 منتشر کرد. با ترجمه مجتبی اشرفی با عنوان کوران در 1398 و با ترجمه شقایق کبودانی با عنوان کوران در 1401 در تهران منتشر شد.
ترجمه‌های شرقی و غربی این کتاب نشانگر تأثیر جهانی آن است؛ علاوه بر تأثیر در جریان‌های هنر نمایشی، در انسان‌شناسی نابینایان و بازنگری نگرش‌های فلسفی به نابینایی هم مؤثر بوده است. درست است مترلینگ پیرو مکتب سمبولیسم (نمادگرایی) است، اما متفکرانی از منظر رئالیسم (واقع‌گرایی)، آثار او، از جمله کتاب نابینایان را بررسی کرده‌اند؛ چون باور دارند مترلینگ بر اساس شرایط واقعی دوره خودش، این اثر را نوشت. واقعیت‌های پایان قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم، مثل ترس از جنگ، تضعیف نهاد دین در حمایت از نابینایان، بحران ایمان، توسعه نهاد آموزش و پرورش معلولان و اتکا بر خود برای ساختن سرنوشت، بر ذهن مترلینگ و کتاب نابینایی تأثیر داشت. بر اساس این واقعیت‌ها، تلاش کرد آینده اجتماعی و فرهنگی بهتر پدید آورد. مترلینگ در چنین فضایی نابینایان را نوشت.
شارل ماریون متفکر فرانسوی نوشته: «مترلینگ بر اساس واقعیت‌هایی چون بی‌رهبر و بی‌هدفی، نابینایان را تألیف کرد». روشه در مقاله‌ای می‌نویسد: «مردم و نابینایان اعتماد به نهاد دین را از دست داده بودند و در پی آن، مرگ رهبری دینی و مرگ ایمان پدید آمده بود». در چنین شرایطی مترلینگ این اثر را نوشت. تحلیل‌های اجتماعی ـ فرهنگی بر اساس واقع‌گرایی درباره این اثر کم نیست.
برعکس کارشناسان اجتماعی، هنرمندان و اهالی تئاتر از زاویه نمادگرایی به کتاب نابینایان نگریسته و آن را تحلیل کرده‌اند.
داستان نابینایان
کتاب نابینایان نوشته موریس مترلینگ در واقع نمایشنامه‌ای با این روایت است:
یک گروه دوازده نفره نابینا همراه با کشیش از آسایشگاه خود به منظور گردش درون جنگل حرکت می‌کنند. پس از طی کردن مسافتی روی تنه درختان، روی تخته‌سنگ‌ها و روی زمین می‌نشینند و کشیش با آن‌ها خداحافظی می‌کند. دیگر خبری از کشیش یعنی راهنما و تنها بینای آن‌ها نمی‌شنوند.
اینان ساعت‌ها در این جنگل تاریک و ساکت، گرسنه و تشنه با ترس و تردید و اضطراب به سر می‌برند. تمامی این نمایشنامه، گفتگوی این دوازده نفر در این ساعات تنهایی است. شش نفر زن با شخصیت‌های متفاوت و شش مرد با اندیشه‌ها و رویکردهای گوناگون دائماً دیالوگ دارند. ابتدا فکر می‌کنند کشیش رفته برای آن‌ها خوراکی بیاورد ولی بعداً با نیامدن کشیش، بر اضطراب و ترس آن‌ها افزوده می‌شود. سه تن از زنان دائماً در حال دعا خواندن و اوراد هستند ولی چند تن به فکر چاره‌جویی و پیدا کردن راه‌حل می‌باشند و درباره اینکه چه کار کنند بحث می‌کنند. تا اینکه بالاخره متوجه می‌شوند کشیش در نزدیکی آن‌هاست ولی مرده است و انتظار آن‌ها از آمدن منجی بیهوده بوده است.
این خلاصه‌ای از این نمایشنامه است ولی خواندن یا گوش سپردن به متن آن بسیار شیرین و جذاب است.
تحلیل و بررسی
این اثر را از نگاه مسائل واقعی نابینایان بررسی می‌کنم؛ البته ده‌ها تحلیل دیگر بر اساس رویکردهای دیگر درباره آن هست، ولی کمتر از زاویه نابینایی به آن پرداخته‌اند. نکته دیگر اینکه، این اثر در دهه آخر قرن نوزدهم و در اروپا نوشته شده و دغدغه‌ها و رخدادهای آنجا را بیان می‌کند؛ ولی در مواردی، با نابینایان ایران در این زمان اشتراک دارد. حداقل می‌توان از این تجربه برای زیست در این دوره، درس آموخت.
اولین نکته‌ای که در این اثر بیان شده بی‌پناهی نابینایان است. آخر قرن نوزدهم است، نهادهای خیریه‌ و دینی که اندکی از نابینایان حمایت می‌کردند، فرو ریخته و نهادهای جدید اجتماعی در حال شکل‌گیری بودند. هنوز قوانین کارآمد تصویب نشده بودند؛ هنوز مردم و متفکران، درک و فهم درستی از نابینایان نداشتند. یعنی خلأ نهادهای حمایتگر و خلأ پشتیبانی مردم و دولت از نابینایان وجود دارد. این وضعیت به جنگل تاریک تشبیه شده که عده‌ای نابینا بدون راهنما در وسط آن رها شده‌اند.
دومین نکته، در مرگ کشیش آن هم بدون سر و صدا است. کشیش نماد نهاد دین است که کارایی خود را از دست داده و ناتوان از هدایت و حمایت می‌باشد. اما نابینایان خودشان و با تلاش و تفکر باید به این واقعیت پی می‌بردند. یعنی در مسائل ابتدایی هم نباید منتظر کسی باشند و با تلاش خود باید راه را پیدا کنند.
سومین موضوعی که در این اثر هست، این است که نویسنده می‌خواهد بگوید، نابینایان به دلیل فقدان بینایی و محدودیت شنوایی، راهکار را به وسیله حواس نمی‌توانستند پیدا کنند و به سراغ راه‌ دیگری رفتند؛ با دیالوگ و تلاش جمعی بالاخره واقعیت‌ را یافته و فهمیدند کشیش مرده و باید کاری بکنند.
چهارم اینکه، نابینایانی با تکیه بر دعا و اذکار در صدد گره‌گشایی از کارشان بودند؛ اینان، دعاخوانی را جایگزین تحرک و فعالیت کرده و فکر می‌کردند صرفاً تلفظ کلمات باعث نجاتشان می‌شود؛ اما راهشان اشتباه است.
پنجمین مورد بیانگر این مسئله است که نابینایان ساعت‌ها منتظر منجی بودند؛ شرایط سخت را تحمل می‌کردند، به امید اینکه رهبر خواهد آمد و آن‎ها را راهنمایی خواهد کرد؛ بعداً متوجه اشتباه خود شدند.
ششمین مورد قابل توجه اینکه، نجات و راه‌یابی در درون افراد نهفته است؛ با تفکر، خردورزی و گفت‌وگوی جمعی، راه نجات کشف خواهد شد. پس از کشف باید با فعالیت و عمل‌گرایی به سوی هدف حرکت کرد.
هفتمین مورد بیانگر مشارکت هم اندازه نابینایان زن و مرد است؛ یعنی، همه انسان‌ها بدون در نظر گرفتن جنسیت، سرنوشتشان به خودشان وانهاده شده و باید با کمک هم و پیوند انسانی، با هم مسیر پیشرفت را هموار سازند.
نکته آخر این است که باید یاد گرفت سرنوشت و عنان زندگی خود را به دیگران نسپرد؛ برای زندگی و آینده خود با عقلانیت، برنامه‌ریزی کرد؛ آن هم با خرد جمعی.
این‌ها مهم‌ترین نکاتی است که این اثر را در جهان مورد توجه ساخته، به شالوده‌های بنیادین نابینایی در غرب کمک کرده و موجب شده است نابینایان به زندگی مطلوب امروزی برسند. هنر و ادبیات، قصه و رمان، ضرب‌المثل و فکاهیات در تحول فرهنگ عمومی بسیار مؤثر هستند. فیلم و آثار نمایشی بر اساس آن‌ها ساخته می‌شوند.
نابینایان ایران وقتی به زندگی مطلوب می‌رسند، که فرهنگ عمومی متحول گردد و باورهای خرافی و اندیشه‌های مخرب از اذهان پیراسته شود. تا وقتی مردم نابینایی را خواست خداوند و غیر قابل تغییر می‌دانند، برنامه‌ریزی بر آموزش و پرورش و تحول زندگی نابینایان به سوی زندگی بهتر ممکن نیست. تا وقتی مردم سرنوشت نابینا را نوشته بر پیشانی دانسته و رضایت از فقر و بدبختی را عبادت می‌دانند، برنامه‌های اشتغال و کسب درآمد و تحصیل و بسیاری از امور دیگر بی‌معناست."
audio/mana-aacba7414e23560dfe5a.mp3,"یک داستان در یک نگاه، علت تو هستی
جواد سقا
صبح که از خواب بیدار شدم، چند لحظه طول کشید تا یادم بیاید چرا این‌قدر سینه‌ام سنگین است. سقف اتاق همان سقف همیشگی بود، دیوارها تغییری نکرده بودند، اما چیزی در من سر جایش نبود. دیروز بعد از سال‌ها زندگی مشترک، همسرم از من جدا شده بود و این جمله هنوز برایم ناآشنا بود، مثل لباسی که اندازه‌ات نیست اما مجبور شده‌ای بپوشی.
دیروز، بدون دعوا، بدون فریاد، بدون اشک‌های نمایشی، فقط گفت دیگر نمی‌تواند ادامه بدهد. من پرسیدم چرا، گفت خسته شده است. پرسیدم از چه، گفت از همه چیز. پرسیدم یعنی از من، گفت نه، اما نگفت از چه کسی. همین گفت‌وگوی کوتاه، همه چیز را تمام کرد. نه فرصتی برای دفاع بود، نه مجالی برای توضیح. انگار دادگاهی برگزار شده بود که رأی‌ آن از قبل صادر شده بود.
لباس پوشیدم، آینه را نگاه نکردم، کیفم را برداشتم و از خانه بیرون زدم. در را آرام بستم، چون هنوز عادت داشتم صدایم کسی را اذیت نکند. سوار مترو شدم و به اداره رفتم. اداره شلوغ بود، اما شلوغی‌اش مصنوعی به نظر می‌رسید. آدم‌ها پشت میزهایشان نشسته بودند، اما ذهنشان جای دیگری بود. وارد اتاق کارم شدم. هنوز پشت میز ننشسته بودم که لیلا به سمتم آمد. نگاهش ترکیبی از دلسوزی، کنجکاوی و رضایت پنهان بود؛ رضایت از این‌که زندگی کسی دیگر ترک برداشته است. گفت: «شنیده‌ام از همسرت جدا شده‌ای. البته من اصولاً آدمی نیستم که به شایعه‌ها اعتماد کند، اما وقتی چند نفر هم‌زمان یک چیز را می‌گویند، معمولاً بی‌دلیل نیست. می‌خواهم بدانم دقیقاً چه اتفاقی افتاده است». گفتم: «اتفاق خاصی نیفتاده است». لبخند زد و گفت: «این جمله را همه می‌گویند. اما هیچ زندگی‌ای بدون اتفاق خاص تمام نمی‌شود. یا تو زیادی سرد بوده‌ای، یا زیادی منطقی، یا زیادی مستقل. مردها معمولاً با زن‌هایی که خیلی روی پای خودشان ایستاده‌اند، مشکل دارند. تو همیشه خیلی مستقل بودی». گفتم: «من فقط سعی می‌کردم مسئول زندگی خودم باشم». گفت: «دقیقاً همین است. بعضی مردها دوست دارند زنشان به آن‌ها نیاز داشته باشد، نه این‌که فقط شریک باشد». این را گفت و انگار که کشف مهمی کرده لبخندی زد. نگاهش کردم و از اتاق خارج شدم. در راهرو، نازنین جلویم را گرفت. حتی سلام هم نکرد، به صورتم نگاهی انداخت و مستقیم رفت سر اصل مطلب. گفت: «می‌توانم یک سؤال صادقانه بپرسم؟ فقط از سر دلسوزی می‌پرسم. تو بعد از ازدواج هنوز مثل قبل به خودت می‌رسیدی؟ چون خیلی از زن‌ها بعد از مدتی فکر می‌کنند دیگر لازم نیست جذاب باشند، اما مردها این تغییر را خیلی زود متوجه می‌شوند». گفتم: «زندگی ما به آرایش و لباس محدود نبود». گفت: «هیچ زندگی‌ای فقط به یک چیز محدود نیست، اما معمولاً از چیزهای ساده شروع می‌شود. اول بی‌توجهی‌های کوچک، بعد دلخوری‌های بزرگ، بعد تصمیم‌های نهایی». به او گفتم باید به اتاق بایگانی بروم و رفتم‌. کمی بعد، در اتاق بایگانی، مهسا کنارم ایستاد و با لحنی کاملاً علمی گفت: «طلاق شما توافقی بود یا از آن طلاق‌هایی که بعداً همه می‌نشینند و بررسی می‌کنند که دقیقاً چه کسی بیشتر مقصر بوده است؟ چون بالاخره همیشه یک نفر هست که بیشتر خراب کرده باشد». گفتم: «نمی‌دانم». گفت: «این یعنی هنوز قبول نکرده‌ای. تو مثلاً خیلی اعتماد می‌کردی. بعضی مردها وقتی زنشان غیرتی نیست، فکر می‌کنند برایش مهم نیستند. یا شاید زیادی فداکار بودی. فداکاری هم اگر از حد بگذرد، آدم را ارزان می‌کند». پرسیدم: «فداکاری هم ایراد است؟» با نگاهی که انگار به چیزی دست یافته گفت: «وقتی تعادل نداشته باشد، بله». کارم که در بایگانی تمام شد به اتاقم برگشتم و مشغول انجام کارهایم شدم. ظهر شده بود و برای خوردن ناهار به رستوران اداره رفتم. سر ناهار، بشقابم هنوز دست‌نخورده بود که رعنا آمد و کنارم نشست و گفت: «من راستش از جدایی تو و همسرت تعجب نکردم. از اول هم فکر می‌کردم ازدواج شما دوام نمی‌آورد». پرسیدم: «چرا؟» گفت: «چون تو زیادی آرام بودی. زندگی بدون دعوا، بدون هیجان، بدون قهر و آشتی‌های نمایشی، برای خیلی‌ها خسته‌کننده است. تو همه چیز را خیلی سالم می‌خواستی». گفتم: «من فقط آرامش می‌خواستم». گفت: «آرامش برای تعطیلات خوب است عزیزم، نه برای زندگی روزمره». بعدازظهر شده بود؛ الهه وارد اتاق کارم شد و کنارم نشست و گفت: «می‌توانم رک باشم؟ تو واقعاً خوشحال بودی یا فقط وانمود می‌کردی خوشحالی؟ چون مردها اگر حس کنند زنشان خوشحال نیست، احساس شکست می‌کنند و ترجیح می‌دهند فرار کنند. شاید تو زیادی قوی نشان می‌دادی».
تا غروب، هر کس چیزی گفت و رفت. یکی گفت زیادی منطقی هستی. دیگری گفت زیادی مستقلی. یکی گفت زیادی ساکتی. همکار دیگری نتیجه گرفت زیادی فداکارم. یکی گفت زیادی آرام هستم. دیگری مدعی شد زیادی سالم هستم و من کم‌کم فهمیدم که دیگر یک آدم نیستم، بلکه مجموعه‌ای از برچسب‌ها هستم که هر کس یکی‌اش را انتخاب می‌کند. کارم که تمام شد به خانه خواهرم رفتم. فکر می‌کردم آنجا کسی از من سؤال نمی‌پرسد. اما او خودش مشکلی داشت. گفت در محل کارش اوضاع خوب نیست. گفت مدیرش سرد شده است و احتمال دارد قراردادش تمدید نشود. پرسیدم: «می‌دانی چرا؟» گفت: «نه». سکوت کردم. بعد شروع کردم. گفتم: «تو زیادی کوتاه می‌آیی؟» گفت: «سعی می‌کنم با همه کنار بیایم». گفتم: «در برابر مدیرت مطیعی؟» گفت «بله. هر کاری به من واگذار کند را انجام می‌دهم». گفتم: «تو زیادی مسئولیت قبول می‌کنی؛ زیادی ساکتی و اعتراض نمی‌کنی» گفت: «شاید این‌طور باشد». گفتم: «تو زیادی می‌خواهی همه چیز آرام بگذرد؟» گفت: «سعی می‌کنم تنش ایجاد نشود». گفتم: «تو زیادی می‌خواهی خوب باشی؟ به کارت وابسته‌ای؟» گفتم: «تو زیادی خودت را نادیده می‌گیری؟» او دیگر هیچ نگفت. بعد مکثی کردم و گفتم: «مشکل از همین است. تو بلد نیستی نه بگویی» او هنوز ساکت بود و من مطمئن شدم که بالاخره علت پیدا شده است."
audio/mana-ea5f5f634fd9e404be99.mp3,"اطلاع‌رسانی
1) آموزش کوتاه‌نویسی انگلیسی با تکیه بر تمرین
شیوه‌ای نو، برای فراگیری نشانه‌های کوتاه‌نویسی انگلیسی
نویسنده: یدالله قُربعلی
دبیر آموزش و پرورش استثنایی استان اصفهان
انتشارات توانمندان
چاپ بریل مرکز نابینایان رودکی
تمرین‌ها و مثال‌های موجود در کتاب حاضر، حاصل تجربه نویسنده در کلاس درس بوده است.
کتاب، به خط بریل در مرکز رودکی و آموزشگاه نابینایان شهید سامانی اصفهان، و نسخه چاپی آن نیز، نزد نویسنده جهت استفاده همکاران بینا قابل دسترسی است.
2) تصویر در شعر نابینایان
محمد نوری
فاطمه صادقی‌تبار (متولد 1361) در رشته ادبیات در دانشگاه قم تحصیل کرد و پایان‌نامه کارشناسی ارشد را در سال 1392 دفاع کرد؛در پایان‌نامه‌اش درباره شعر نابینایان، با عنوان «نقد و بررسی صور خیال در شعر شاعران نابینا»، به تصویرسازی شاعران نابینا پرداخت. پس از ویرایش، در قالب کتاب توسط انتشارات توانمندان با این مشخصات منتشر شد:
تصویر در شعر نابینایان، تهران، توانمندان، 1404، 212 ص.
این کتاب شامل پنج فصل است: فصل اول (نابینایان و شعر) به این مباحث پرداخته: جایگاه شاعران نابینا، دستگاه شناختی نابینایان، اظهار دیدن، رنگ‌ها برای نابینا، گرایش به موسیقی، زندگی‌نامه شاعران نابینا، تصویرهای شعری، بررسی صور خیال.
فصل دوم (شاعران قدیمی تا مشروطیت) با تحلیل اشعار رودکی، خائف شیرازی، محمود خان دهکردی و سرّی قائنی، تصویرسازی اشعار آنان را بررسی کرده است.
فصل سوم (بررسی تفصیلی شعر شوریده شیرازی) به زندگی‌نامه، دیدگاه‌های مختلف درباره شوریده شیرازی و تحلیل صور خیال در شعرش پرداخته.
فصل چهارم (شاعران معاصر) درباره شعر احمد لاری، محمد خزائلی، غبار رازی، مهین زورقی و موسی عصمتی است.
فصل پنجم بررسی مقایسه‌ای تصویرسازی شاعران نابینا است.
موضوع تصویر نابینایان از گل، خورشید و بسیاری از چیزها اهمیت بسیار دارد. شاعران نابینا بدون اینکه خورشید یا گل را دیده باشند، گزارشی دقیق از آن ارائه داده‌اند. این هنر شعری اولین بار در این کتاب بررسی شده است."
audio/mana-4f95c9a91e69eb44cbe9.mp3,"یادداشت مدیر مسئول ، غفلت از معلولان در دوران جنگ
امیر سرمدی
جنگ پدیده‌ای خانمان‌سوز است که مردم کشورمان در سال جاری دست‌کم دو بار آن را تجربه کرده‌اند. در این یادداشت کوتاه به غفلت‌هایی که از سوی مسئولان در ارتباط با معلولان در دوران جنگ صورت می‌گیرد اشاره می‌شود و محدودیت‌های این قشر در این دوران را از نظر می‌گذرانیم.
مراکز معلولان باید در مقابل حملات خارجی مصون باشند
اولین نکته‌ای که باید به آن توجه شود، مصون ماندن مراکز تجمع معلولان در دوران جنگ است؛ مانند مراکز درمانی و هلال احمر که حین جنگ باید از همه طرف‌ها در مقابل حملات حفظ شوند، این قانون می‌بایست به مراکز معلولان نیز تسری پیدا کند؛ چرا که، معلولان در مقابل حملات موشکی و بمباران‌های جنگنده‌ها بسیار آسیب‌پذیر هستند. معلولین جسمی و نابینایان امکان فرار و پناه گرفتن در نقاط امن و پناهگاه را ندارند و معلولین شنوایی اساساً از طریق صدای حملات صورت گرفته متوجه یک حمله بیرونی نمی‌شوند تا بخواهند از خود مراقبت کنند؛ لذا، می‌طلبد نشانی برای جنگ‌ها در دنیا طراحی شود که مختص مراکز معلولان باشد. با نصب این نشان بر سردر این مراکز و پایبندی همه طرف‌ها برای عدم حمله به مراکز این‌چنینی، معلولان می‌توانند در آن پناه بگیرند.
دولت فکری به حال معلولان نکرده است
در شرایط فعلی، دولت از مراکز تخصصی حوزه معلولان محافظت خاصی را صورت نمی‌دهد و سازمان بهزیستی کشور فکری به حال جابه‌جایی معلولان حاضر در مراکز و انتقال آن‌ها به نقاط امن نکرده است. در عین حال شهرداری‌ها نیز هیچ پناهگاه یا نقطه امنی را برای اقشار آسیب‌پذیر پیش‌بینی نکرده‌اند. زوج نابینایی را تصور کنید که در منزل مسکونی خود با یک حمله خارجی مواجه می‌شوند؛ در صورت تخریب ساختمان یا شکستن شیشه‌ها چطور می‌خواهند از خود دفاع کنند؟ چه کسی در قبال این افراد مسئولیت دارد؟ همچنین دانشجویان نابینایی که در خوابگاه‌ها زندگی می‌کنند چه شرایط ویژه‌ای برای آن‌ها پیش‌بینی شده است؟ یا اگر بخواهند به شهرهای خود برگردند، چه سازوکاری برای مراقبت از آن‌ها و تردد ایمن این اقشار در نظر گرفته شده است؟
جنگ چالش‌های فراوانی را برای افراد مختلف به وجود می‌آورد اما آسیب‌هایی که متوجه معلولان است بسیار شدید‌تر و بعضاً غیر قابل جبران است. در یادداشت قبلی به آسیب‌های ناشی از قطعی کامل اینترنت برای معلولان اشاره کردیم و همچنان شاهد این بودیم بلافاصله بعد از شروع جنگ، مجدداً اینترنت کشور به صورت سراسری قطع شد؛ حال در این شرایط مردم و به ویژه معلولان چگونه باید از هشدارها مطلع شوند؟ چگونه باید از هشدار تخلیه مکان‌هایی که قرار است مورد حمله قرار گیرد آگاهی یابند؟ در شرایط فعلی معلولانی که شغل‌های پاره‌وقت و یا روزمزد داشته‌اند از طریق کدام ارگان یا دستگاه اجرایی مورد حمایت قرار گرفته‌اند؟ در صورت طولانی شدن جنگ، امرار معاش این اقشار چگونه باید صورت گیرد؟ دولت یا سازمان بهزیستی کشور چه بسته‌های جبرانی برای این افراد در نظر گرفته است؟
سخن را کوتاه کنیم؛ در ایام جنگ مسئولان کشور تنها به فکر شکست دشمن هستند و از بسیاری از جزئیات جنگ غافل می‌شوند. این در حالی است که در شرایط جنگی سازمان‌های متولی باید برنامه‌های جداگانه‌ای را برای اقشار آسیب‌پذیر پیش‌بینی کنند که معلولان در زمره این افراد هستند. امری که تا‌کنون شاهد آن نبوده‌ایم و امیدواریم تلنگری برای همه مسئولان امر باشد."
audio/mana-294335ef47f1dd9809e7.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران ،اسفند 1404
منصور شادکام
با سلام به شما همراهان گرامی و مخاطبان محترم ماهنامه نسل مانا؛
با آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما امیدواریم با فرا رسیدن نوروز باستانی زندگی برای همه مردم به خصوص نابینایان محترم و مخاطبان این ماهنامه سرشار از اتفاقات خوب باشد.
همچنین در روزهای پایانی سال و در آغاز سال جدید فرصت را مناسب دانسته تا از تلاش‌های خیرین محترم که در طول سال 1404 و با وجود همه سختی‌هایی که در طول سال گذشته جامعه با آن مواجه بود در کنار انجمن و با حس مهربانی فراوان ماندند تا انجمن بتواند برنامه‌های خود را با وجود سختی‌های فراوان به اجرا گذارد.
ماهنامه نسل مانا و برنامه شش نقطه دو نماد فرهنگی انجمن:
اگر بخواهیم کارنامه سال گذشته انجمن را مختصراً مرور کنیم باید در ابتدا از دو نماد فرهنگی انجمن یعنی ماهنامه نسل مانا و برنامه رادیویی شش نقطه شروع کنیم که هر کدام در طول سال گذشته با چالش‌های فراوان مواجه بودند اما سربلند از همه این چالش‌ها سال را به پایان رساندند و این امید را در دل مخاطبان برای همراهی در سال آینده زنده نگه داشتند.
جشنواره کاما و تندیس‌هایی که بر فراز دستان برندگان جای گرفت
یکی از سخت‌ترین و در عین حال مهم‌ترین برنامه‌های فرهنگی که امسال توانستیم طبق روال آن را انجام دهیم، برگزاری جشنواره کتاب افراد معلول ایران، کاما بود که خوشبختانه و با همکاری ارگان‌ها و نهادهای مربوطه برگزار شد. همچنین در زمینه برگزاری همایش‌های مرتبط با جامعه هدف، امسال توانستیم با همکاری شرکای خود همایش روز جهانی گرامیداشت ایمنی عصای سفید را نیز با کیفیت مطلوبِ مورد انتظار برگزار کنیم.
با انجمن بگرد!
یکی از اهداف امسال انجمن، برگزاری تورهای سیاحتی و زیارتی به نقاط مختلف بود که در این زمینه انجمن امسال عملکرد بسیار مثبتی داشت. علاوه بر برگزاری چند اردوی موفق داخلی به مقاصد فرح‌آباد و مشهد، نقطه اوج برنامه‌های امسال اعزام تعدادی از نابینایان به سفر زیارتی کربلا بود که به شکل مطلوبی انجام پذیرفت؛ همچنین اختصاص 2 واحد آپارتمانی در مشهد برای این که نابینایان بتوانند در طول سال و در طی هماهنگی با انجمن، بتوانند به همراه خانواده به سفر زیارتی مشهد رفته و در آنجا اقامت داشته باشند نیز از برنامه‌هایی بود که امسال برای اولین بار در انجمن به مرحله اجرا درآمد.
انجمن نابینایان، موفق در حمایت معیشتی از اعضا
انجمن نابینایان ایران امسال با توجه به این که شرایط زندگی و معیشت هموطنان قدری دشوارتر شده بود، تلاش کرد تا وقفه‌ای در حمایت‌های معیشتی اعضای جامعه هدف خود ایجاد نکند.
بر این اساس امسال در چندین مرحله و به شکل‌های مختلفی برنامه‌های مربوط به اهدای سبد کالا به اعضای جامعه هدف را اجرا کردیم و تلاش کردیم این حمایت‌ها را به اعضای دفاتر نمایندگی خود در سراسر کشور نیز گسترش دهیم.
دورنمای مثبت از اتفاقات خوب پیش روی انجمن نابینایان ایران
همان‌طور که در گزارش بهمن‌ماه نیز اطلاع‌رسانی کردیم، رادیوی اینترنتی انجمن نابینایان ایران را با عنوان رادیو صنا، صدای نابینایان ایران، راه‌اندازی کردیم که این رادیو در آغاز اسفند پخش برنامه‌های خود را به شکل آزمایشی شروع کرد؛ با توجه به شرایطی که کشورمان با آن مواجه شد، این پروژه فعلا در همین مرحله باقی مانده اما حتما به محض برقراری آرامش و ثبات در کشور، رادیو صنا، وارد فاز تولید برنامه‌های اختصاصی خواهد شد و به عنوان یک همراه در کنار نابینایان عزیز خواهد بود. برای شنیدن این رادیو می‌توانید از طریق وب‌سایت و فضای مجازی انجمن نابینایان ایران به لینک این رادیو دسترسی پیدا کنید؛ همچنین تسهیل در شنیدن این رادیو برای مخاطبان از برنامه هایی است که به زودی توسط تیم فنی و پشتیبانی این رادیو به اجرا در خواهد آمد.
در پی تاسیس این رادیو و با انجام برنامه‌ریزی در انجمن، تاسیس یک استودیو برای تولید و پخش برنامه‌های رادیو صنا و نیز تولید محتوا برای اعضای جامعه هدف مد نظر است که اقدامات مقدماتی مربوط به آن انجام شده و انشاءالله به محض برقراری ثبات و آرامش در کشور، تجهیز و بهره‌برداری از این استودیو هم به سرعت انجام خواهد شد تا این امکان هم به سرمایه‌های فرهنگی انجمن نابینایان ایران افزوده شود.
کلام آخر
سال 1404 که سال دشواری برای کشور و مردم ایران بود نهایتاً سپری شد؛ انجمن نابینایان ایران در طول این سال توانست با همراهی خیرین و پرسنل زحمتکش خود برنامه‌های خدماتی خود را در همه زمینه‌ها به مرحله اجرا گذارد؛ جا دارد صمیمانه از تلاش‌ها و حمایت‌های خیرین و پرسنل زحمتکش انجمن قدردانی و تشکر کنم. امیدوارم در سال جدید شرایط کشور نیز به نحو مطلوبی به سمت آرامش و ثبات گام بردارد و ما نیز بتوانیم در انجمن نابینایان ایران خدمات ارزشمند و شایسته‌ای را به اعضای جامعه هدف خود ارائه دهیم."
audio/mana-5e5836b760b7c101495e.mp3,"پیشخوان ، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
پیشخوان اسفند‌ماه را در حالی برایتان می‌نویسیم که جنگ مجدداً بر تمامی جوانب زندگی‌مان سایه شوم افکنده است. تقریباً هیچ گونه امکان ارتباطی با آن سوی مرز‌ها وجود ندارد و نگرانی برای خود و عزیزانمان در دل همه موج می‌زند. برای تمامی شما مخاطبان آرزوی سلامتی و تندرستی داریم و امیدواریم تا هنگامی که این متن به دست شما می‌رسد، آرامش به زندگی همه بازگشته باشد. آنچه می‌خوانید گزیده مطالبی است که تا اوایل اسفند‌ماه و پیش از قطع سراسری اینترنت به دست ما رسیده بود. با ما همراه باشید.
سفری فناورانه به اروپا: در کنفرانس پروژه زیرو 2026 چه گذشت
حال‌وهوای پروژه زیرو: سرعت، انرژی، گفت‌وگوی معنا‌دار
اسپیکی ای‌آی: صفحه‌خوانی که «گفت‌وگو» می‌کند
اسپیکی وعده سازگاری با تمام اپلیکیشن‌ها و دور زدن محدودیت‌های رایج در صفحه‌خوان‌های سنتی را می‌دهد. اما جاه‌طلبی این تیم به همین‌جا ختم نمی‌شود و آن‌ها برای ساخت عینک‌های هوشمند و سگ‌های رباتیک راهنما نیز برنامه دارند. در صورت عملی شدن این ترکیب از هوش مصنوعی، بینایی ماشینی و رباتیک، معنای استقلال فردی نابینایان تغییری چشمگیر خواهد کرد.
فناوری تشخیص صدا: از تراژدی تا راه‌حل
چندین شرکت روی فناوری تشخیص صدا (از تشخیص آژیر خودروهای امدادی گرفته تا هشدار دود برای افراد ناشنوا) تمرکز داشتند. یکی از تأثیرگذار‌ترین روایت‌ها مربوط به خانواده‌ای بود که پس از مرگ پدر ناشنوایشان در آتش‌سوزی، اپلیکیشنی برای تشخیص صدای هشدار طراحی کردند. این محصولات نشان می‌دهند چگونه یک تجربه تلخ می‌تواند به راه‌حلی فناورانه و نجات‌بخش تبدیل شود.
تورفیک و جویتی: مسافرانی مقرون‌به‌صرفه از هند
عینک‌های متا و «تمرکز بر مکالمه»
قیمت‌ها در بازار فناوری‌های دسترسی‌پذیر: همان درد همیشگی
یکی از بحث‌های مهم که در این کنفرانس نیز همانند اکثر این‌گونه رویداد‌ها مطرح شد، موضوع قیمت‌گذاری در بازار فناوری‌های کمکی بود. این مسئله به قدری چالش‌بر‌انگیز است که حتی گاهی به تولیدکنندگان توصیه می‌شود قیمت محصول خود را بالاتر ببرند تا در بازار تجهیزات توان‌بخشی «جدی‌تر» تلقی شوند. چنین نگاهی پرسش‌هایی مهم درباره دسترسی مالی و عدالت فناوری ایجاد می‌کند. در مقابل، شرکت‌هایی مانند تورفیک نشان می‌دهند می‌توان با مدل‌های متفاوت، از هزینه‌ها کاست و دامنه دسترسی را گسترش داد.
مسئله تمایز‌دهنده پروژه زیرو نسبت به رویداد‌های مشابه، تأکید مداوم بر گفت‌وگو با جامعه هدف است. بسیاری از شرکت‌ها تصریح کردند که برای شنیدن بازخورد مستقیم کاربران به این کنفرانس آمده‌اند. شاید مهم‌ترین پیام رویداد همین باشد: «پیش از ساختن، گوش بدهید».
پرونده مختومه: چگونه فناوری به یک نابینا برای نجات دوستش کمک کرد
این ادعا عجیب به نظر می‌رسید، زیرا میشل تمام روز در مرکز حضور داشت و خودروی او نیز بیرون ساختمان پارک شده بود. با این حال، برای اثبات بی‌گناهی، مدرک لازم بود. میشل نام کریستن را به‌عنوان شاهد اعلام کرد، اما پلیس به شواهد عینی نیاز داشت.
در همین لحظه، کریستن به عکسی فکر کرد که هنگام نمایش قابلیت‌های عینک هوشمند گرفته بود. این عکس اتفاقی کارآموز و یکی از مراجعه‌کنندگان را در کنار میشل نشان می‌داد. او عکس را از گالری حذف کرده بود، اما با استفاده از قابلیت بازیابی تصاویر پاک‌شده و راهنمایی صوتی عینک، موفق شد آن را بازگرداند. سپس با مراجعه به اطلاعات فایل در تلفن همراه، زمان و موقعیت دقیق ثبت تصویر را استخراج و برای پلیس ارسال کرد.
دقایقی بعد پلیس در تماسی، کافی و قابل استناد بودنِ شواهد را تأیید کرد. اندکی بعد، پیامی کوتاه از میشل رسید: «پرونده بسته شد»."
audio/mana-74f2d8128e899ae129a7.mp3,"توان‌بخشی ، ارمغان فرهنگ برای راهبران جامعه نابینایان: از «چه گفتن» تا «چگونه گفتن» در آموزش
صلاح‌الدین محمدی
معرفی کتاب «برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی»
به نام آنکه جان را فکرت آموخت
همراهان گرامی نسل مانا، این بار با هدیه‌ای ارزشمند همراهتان هستیم. هدیه‌ای که از جنس دانش است، و روشنی‌بخش راه پر پیچ و خم مسیر زندگی نابینایان؛ شب عید نوروز است؛ شبِ شدن سالی نو، شبِ رویش دوباره‌ امید و آغاز فصل تازه‌ای از زندگی. در این شب‌های پرفروغ، وقتی دل‌ها بهانه‌ تحول می‌گیرند و چشم‌ها در انتظار رویش‌اند، چه عیدی‌ای ارزشمندتر از دانایی؟ چه هدیه‌ای ماناتر از آنکه چراغی باشد در دستان کسانی که مسیرشان را در تاریکی می‌جویند؟
«برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی» یک عیدی فرهنگی است از جنس آگاهی، که به همت دکتر صاحب یوسفی، دکتر طاهره نجفی‌فرد، دکتر طاهره حسینی قمی، صمد آخوندلو، دکتر صلاح‌الدین محمدی عیسی‌آباد و شقایق جعفری‌زادگان و با ویراستاری دکتر عباس نجفی‌پور ترجمه شده و به فارسی‌زبانان تقدیم شده است. این کتاب که تألیف کارن تی. آلمن و ساندرا لوئیس، از چهره‌های برجسته‌ آموزش ویژه در جهان، است یکی از جامع‌ترین منابع حوزه‌ آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا به شمار می‌رود و توسط انتشارات ارجمند در اوایل زمستان 1404 روانه‌ بازار نشر شده است.
ازاین‌رو، ابتدا کتاب را با اشاره به سرفصل‌های آن، حضورتان معرفی کرده، مزایای این منبع ارزشمند را برشمرده و در ادامه به اهمیت و نقش آموزشی آن و اینکه این منبع برای چه کسانی مفید است، خواهیم پرداخت.
معرفی کتاب و سرفصل‌ها
این کتاب در دوازده فصل و دو بخش اصلی تدوین شده و به معرفی و تشریح «برنامه درسی ویژه (ECC)» می‌پردازد. برنامه‌ای که نه یک مکمل، بلکه قلب تپنده‌ آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی است.
بخش نخست با تأکید بر اهمیت برنامه درسی ویژه آغاز می‌شود و مفاهیم بنیادینی چون یادگیری، پیشرفت مهارت‌ها، راهبردهای آموزشی و ارزیابی را پوشش می‌دهد. بخش دوم اما گنجینه‌ای ارزشمند از نُه حوزه‌ اصلی برنامه درسی ویژه است:
۱. مهارت‌های دسترسی جبرانی
۲. کارایی حسی
۳. فناوری کمکی
۴. جهت‌یابی و حرکت
۵. زندگی مستقل
۶. تعامل اجتماعی
۷. تفریح و اوقات فراغت
۸. آموزش مهارت‌های شغلی
۹. خودتعیین‌گری
هر فصل با دقتی تحسین‌برانگیز، ضمن معرفی مؤلفه‌های هر حوزه، روش‌های ارزیابی، راهبردهای آموزشی، نقش معلم، راهکارهای همکاری با والدین و فعالیت‌های یادگیری را شرح می‌دهد. گویی کتاب، نه یک منبع نظری، که یک راهنمای عملی گام‌به‌گام برای همه‌ کسانی است که با دانش‌آموزان نابینا سر و کار دارند.
نقاط مثبت و امتیازات ویژه
آنچه این کتاب را از دیگر منابع مشابه متمایز می‌کند، رویکرد منحصربه‌فرد و همه‌جانبه‌ آن است. نخستین امتیاز، تأکید بر برنامه درسی ویژه به‌عنوان یک ضرورت، نه یک انتخاب است. نویسندگان به‌وضوح نشان می‌دهند که دانش‌آموزان با آسیب بینایی، برای دستیابی به استقلال و موفقیت در زندگی، به چیزهای فراتر از آموزش آکادمیک نیاز دارند؛ آن‌ها باید بیاموزند چگونه در جهانی که برای بینایان طراحی شده، به‌عنوان شهروندانی توانمند و مستقل زندگی کنند.
دومین مزیت، رویکرد علمی همراه با کاربردی‌بودن است. هر راهبردی که در کتاب پیشنهاد می‌شود، نه بر پایه‌ ذهن‌پردازی، که بر اساس دهه‌ها پژوهش میدانی و تجربه‌ عملی متخصصان برجسته استوار است. جداول ارزیابی، فعالیت‌های یادگیری و مثال‌های عینی، کتاب را به ابزاری کارآمد در دستان معلمان و مربیان تبدیل کرده است.
سومین نقطه قوت، توجه هم‌زمان به همه‌ کنشگران این عرصه است. کتاب، معلم را تنها نمی‌گذارد؛ والدین را فراموش نمی‌کند؛ به نیازهای دانش‌آموز در سنین مختلف توجه دارد و حتی برای کار با دانش‌آموزان دارای معلولیت‌های چندگانه نیز راهکار ارائه می‌دهد.
اهمیت و نقش آموزشی برای جامعه نابینایان
اهمیت این کتاب را در دو سطح می‌توان بررسی کرد:
در سطح نخست، این کتاب پاسخی به یک خلأ بزرگ در نظام آموزشی ایران است. سال‌هاست که معلمان، مربیان و خانواده‌های دانش‌آموزان نابینا برای دسترسی به منابع جامع و روزآمد در حوزه‌ برنامه درسی ویژه با دشواری روبه‌رو بوده‌اند. ترجمه‌ روان و علمی این اثر به همت این گروه از مترجمان و متخصصان ایرانی، گام بلندی است در جهت پر کردن این خلأ.
در سطح دوم، این کتاب نگرش ما را نسبت به توانایی افراد نابینا دگرگون می‌کند. این اثر به‌وضوح اثبات می‌کند که آسیب بینایی، هرگز به معنای ناتوانی در یادگیری، استقلال، موفقیت شغلی و مشارکت اجتماعی نیست؛ بلکه آنچه تفاوت را رقم می‌زند، عدم دسترسی به آموزش مناسب است. برنامه درسی ویژه دقیقاً ابزاری برای تحقق دسترسی به این آموزش مناسب است.
این کتاب برای چه افرادی مفید است؟
معلمان و مربیان بزرگ‌ترین بهره‌برداران این کتاب هستند. آن‌ها با مطالعه‌ این اثر، نه فقط با «چه گفتن»، که با «چگونه گفتن» و «چه زمانی گفتن» نیز آشنا می‌شوند. این کتاب به معلمان می‌آموزد که چگونه می‌توان یک دانش‌آموز نابینا را برای زندگی واقعی، نه صرفاً برای موفقیت در امتحانات، آماده کرد.
دانشجویان و پژوهشگران نیز در این کتاب گنجینه‌ای ارزشمند از مبانی نظری، یافته‌های پژوهشی و پرسش‌های بی‌پاسخ برای تحقیقات آینده خواهند یافت.
اما شاید مهم‌ترین مخاطب، خانواده‌ها باشند. والدینی که گاه نمی‌دانند چگونه به فرزند نابینای خود در مسیر استقلال کمک کنند، در این کتاب راهکارهایی روشن، عملی و امیدبخش خواهند یافت. از آموزش بستن بند کفش تا مهارت‌های جهت‌یابی در شهر، از چگونگی برقراری ارتباط با همسالان تا آمادگی برای ورود به بازار کار.
سخن پایانی
نوروز، زمان نو شدن است. چه نو شدنی ارزشمندتر از آنکه اندیشه‌هایمان را به‌روز کنیم و ابزارهایمان را برای ساختن فردایی بهتر ارتقا دهیم؟
کتاب «برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی» یک هدیه نیست؛ یک سرمایه‌ ملی است. سرمایه‌ای که اگر به‌درستی از آن بهره‌برداری شود، نسلی از دانش‌آموزان نابینا را پرورش خواهد داد که نه از سایه‌ها هراس دارند و نه در برابر تاریکی‌ها تسلیم می‌شوند؛ نسلی که با تکیه بر آگاهی و مهارت، جهان را به‌سان روشندلان واقعی، به رنگ توانایی و امید خواهند دید.
در همین‌جا لازم است که از شرکت‌های تخصصی تولید کننده کتب صوتی و کتابخانه‌های نابینایان خواهش کنم که ضمن هماهنگی با انتشارات محترم ارجمند، این منبع ارزشمند را به شکل استاندارد و با کیفیت بالا گویا نموده و در اختیار نابینایان علاقه‌مند قرار دهند. باشد که در سال نو، این عیدی فرهنگی، راهگشای مسیرهای تازه‌ای برای جامعه‌ نابینایان ایران زمین باشد.
سال نو، سال آگاهی، سال توانایی مبارک.
مشخصات کتاب:
برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی
تألیف: کارن تی. آلمن و ساندرا لوئیس
ترجمه: دکتر صاحب یوسفی، دکتر طاهره نجفی‌فرد، دکتر طاهره حسینی قمی، صمد آخوندلو، دکتر صلاح‌الدین محمدی عیسی‌آباد، شقایق جعفری‌زادگان
ویراستار: دکتر عباس نجفی‌پور
انتشارات ارجمند
تعداد صفحات: ۵۶۳"
audio/mana-53025e5ba3c338122ccb.mp3,"زندگی ، از دکوراسیون خانه‌ها تا طراحی صحنه‌ نادیدنی‌ها؛ روایتی از تولد دوباره‌ «داریوش فلاحی» در میانه زندگی
فاطمه جوادیان
سیزدهم فروردین ۱۳۹۸، وقتی طبیعت جامه نو بر تن می‌کرد، جهان داریوش فلاحی رنگی دیگر به خود گرفت. او که ۴۸ سال با گچ، چوب و رنگ به فضای خانه‌ها روح می‌بخشید و به عنوان مربی رزمی، تعادل را در جسم معنا می‌کرد، ناگهان با چالشی روبرو شد که تمام معادلاتش را تغییر داد. اما این روایت، قصه یک فرورفتن نیست؛ حکایت برخاستن مردی است که معتقد است اگر چشمانش به سفری طولانی رفته‌اند، او هنوز دست‌هایی برای ساختن و پاهایی برای رقصیدن دارد. او امروز نه در حسرت تصاویر، که در جستجوی تکنیک‌های نوین روی صحنه تئاتر است.
سیزده‌به‌در ابدی و شوک بیداری
سیزدهم فروردین ۱۳۹۸، برای من روز گره خوردن تقدیر به جهانی نادیدنی بود. در ۴۸ سالگی، درست زمانی که به ثبات و پختگی زندگی رسیده بودم، صبح از خواب بیدار شدم و دیدم پلک‌هایم فرمان نمی‌برند؛ ۴۵ روز تمام، جهان پشت پرده‌ای از ابهام پنهان ماند. پزشکان در جستجوی علت، سرگردان بودند؛ از الکل می‌پرسیدند و از دخانیات. اما من که عمری با دقت یک طراح، تناسبات جهان را لمس کرده بودم، می‌دانستم ماجرا فراتر از این حرف‌هاست.
آخرین تشخیص، مثل یک حکم قطعی صادر شد: «سکته عصب چشم»؛ درمانی وجود نداشت. آن روزها به شوخی به پزشکان می‌گفتم: «چشم‌هایم بدون اجازه به سفر رفته‌اند و من نادانسته برگه مرخصی‌شان را سفید امضا کرده بودم». اما حقیقت این بود که دنیای من که بر پایه «دیدن» و دکوراسیون و ورزش حرفه‌ای بنا شده بود، ناگهان نیاز به بازتعریف پیدا کرد. من باید یاد می‌گرفتم بدون ابزار چشم، همان داریوش فعال و خلاق باقی بمانم.
استقلال به قیمت برخورد با ستون‌ها
بزرگ‌ترین چالش من، نه نادیدن، که مقابله با «نگاه دیگران» بود. خانواده‌ام که روزی ستون کارهای فنی‌شان بودم، حالا مرا در حصار غیرمنطقی «نکن» و «نمی‌توانی» حبس می‌کردند. درک درستی از وضعیت جدیدم وجود نداشت. پدرم که اصرار داشت مرا به تمرینات تئاتر ببرد، هر رفت‌و‌آمد را به چالش تبدیل می‌کرد. یک روز تمام قد ایستادم و گفتم: «دیگر نیا! می‌خواهم خودم بروم». گفت: «توی دیوار می‌خوری، ماشین بهت می‌زند». گفتم: «بگذار بخورم، اما استقلالم را به بهای امنیت نفروشم».
از همان روز، خودم را به خیابان سپردم. من مثل آن ماشین‌های کوکی قدیمی شده بودم؛ می‌خوردم به دیوار، برمی‌گشتم، مسیرم را پیدا می‌کردم و دوباره راه می‌افتادم. یک بار در متروی «اِرَم سبز»، مردی بازویم را گرفت تا کمکم کند. به او اعتماد کردم، اما او در میانه راه، بی‌آنکه بگوید، رهایم کرد. با سرعت و به خیال همراهی او، با صورت به یک ستون برخورد کردم. عینک روی صورتم خرد شد و من، گیج و منگ، روی زمین دنبال تکه‌های عینکم می‌گشتم. عابری پرسید: «آن مرد کجا رفت؟» فهمیدم تنها مانده‌ام. اما آن ستون برای من یک آموزگار بود؛ به من یاد داد که حتی در جهان نادیدنی‌ها، نباید فرمان زندگی‌ام را به دست غریبه‌ها بدهم.
از «باران» تا «آرشِک»؛ شکوفایی در صحنه
مسیر هنری من پله‌پله شکل گرفت. ابتدا با گروه تئاتر باران آشنا شدم. آنجا اولین برخورد جدی من با فعالیت‌های گروهی هم‌نوعانم بود. دیدن افرادی که با وجود محدودیت، کنار هم جمع می‌شدند، یخ‌های تنهایی مرا آب کرد. «باران» به من آموخت که در این مسیر تنها نیستم. اما روح کمال‌گرای من به دنبال چیزی فراتر از یک دورهمی دوستانه بود؛ من به دنبال تئاتر به مثابه یک «تکنیک» و «هنر حرفه‌ای» بودم.
این جستجو مرا به گروه تئاتر آرشِک رساند. در آرشِک بود که شکوفا شدم. ما در این گروه، مرزهای توانمندی را جابه‌جا کردیم. ما یاد گرفتیم که بدون هیچ نشانه‌گذاری فیزیکی (مثل طناب یا برجستگی‌های روی زمین) روی صحنه حرکت کنیم. در آرشِک، ما با قدرت شنوایی، تمرکز بالا و تشخیص دقیق موقعیت بازیگر مقابل، در زاویه‌های درست قرار می‌گیریم. وقتی نمایش تمام می‌شود، تماشاگران باور نمی‌کنند که بازیگران این صحنه، نابینای مطلق بوده‌اند. اینجاست که هنر، نادیدنی‌ها را به شکلی خیره‌کننده به تصویر می‌کشد.
ابداع بریل شخصی؛ طغیان علیه ایستایی
وقتی به مؤسسه «عصای سفید» رفتم، خواندن و نوشتن با خط بریل را آموختم، اما ذهن طراح و فنی من با ساختارهای موجود قانع نمی‌شد. حس می‌کردم این نقاط را می‌توان طوری چید که هم نوشتن و هم خواندنش برای ما راحت‌تر شود. وقتی پیشنهادم را مطرح کردم، با پاسخی سرد روبرو شدم: «برو اول یاد بگیر، بعد اگر به نتیجه رسیدی ببر بهزیستی!»
اما من داریوش بودم؛ کسی که دکوراسیون زندگی‌اش را خودش طراحی می‌کرد. امروز من بریل را به روش شخصی خودم می‌نویسم و می‌خوانم. روشی که هنوز در مرحله آزمون است، اما به من سرعت می‌بخشد. من معتقدم نظام آموزشی ما در این حوزه نیاز به بازنگری جدی دارد؛ وقتی یک هنرجو درکی از فرم فیزیکی اشیای ساده ندارد، یعنی ما در آموزش درست به او کوتاهی کرده‌ایم. من تلاش می‌کنم با تقویت مهارت‌های لمسی و ذهنی، این خلأ را پر کنم.
رقص با زندگی در سپیده‌دم
شاید بپرسید داریوش فلاحی امروز چطور زندگی می‌کند؟ من هر روز ۵ صبح، وقتی شهر هنوز در سکوت است، از خانه بیرون می‌زنم. از چیتگر تا یوسف‌آباد یا بهارستان را با مترو طی می‌کنم. ورزش می‌کنم، زبان می‌خوانم، مکرومه‌بافی و تریکوبافی می‌کنم. اما مهم‌ترین کار من چیز دیگری است: من هر صبح را با رقص و شادی شروع می‌کنم.
اعتقاد دارم تا زمانی که نفس می‌کشیم، باید بهترین نسخه خودمان باشیم. من از هِلِن کِلِر آموختم که محدودیت، تنها یک واژه است. وقتی کتاب «سه روز برای دیدن» او را شنیدم، به حال روزهای بینایی خودم افسوس نخوردم، بلکه انگیزه گرفتم که از سایر حواسم بهتر استفاده کنم. من در برابر کسی که علاوه بر نابینایی، چالش‌های حرکتی هم دارد، خود را در بهشت می‌بینم.
سخن آخر: پیامی به هم‌سفران این مسیر
به هم‌نوعانم و کسانی که تازه با این شرایط روبرو شده‌اند می‌گویم: «بهترین دوست و بدترین دشمن شما در درون خودتان است». تا خودت برای خودت قدم برنداری، کسی دلسوزت نخواهد بود. اگر چشمان من روزی از سفر برگردند، من باز هم در کنار جامعه نابینایان خواهم ماند، چون حالا می‌دانم این جهان چقدر عمیق و پر از توانمندی‌های کشف‌نشده است.
جامعه و نهادها ممکن است توانایی‌های ما را نبینند، اما ما باید خودمان را با قدرت مهارت‌هایمان به آن‌ها ثابت کنیم. مسیر موفقیت را کسی نمی‌دود؛ همه در این مسیر سینه‎‌خیز می‌روند، با زحمت و پشتکار. اما در نهایت، نوری که از اراده می‌تابد، راه را روشن می‌کند.
«حالا که این سطور را در آستانه بهار و روزهای آغازین سال نو می‌خوانید، شاید شما هم سیزده‌بدر متفاوتی در پیش داشته باشید. برای داریوش فلاحی، سیزده‌بدر سال ۹۸ روز گره خوردن به دنیایی جدید بود؛ روزی که طبیعت سبز می‌شد و چشمان او به خوابی طولانی می‌رفتند. اما او از دل همان سیزده‌بدر، شکوفه‌ای تازه زد. او به ما یادآوری می‌کند که بهار، نه در بیرون، که در اراده‌ ما برای رقصیدن با زندگی، حتی در اوج چالش‌هاست. امسال وقتی سبزه‌ای گره می‌زنید، به یاد داشته باشید که هیچ گرهی در زندگی کور نیست، اگر نوری در درون تابیدن بگیرد».
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-7f8e265a04301d46613d.mp3,"فناوری ، راهنمای ویوپوینت، ابزاری برای تشخیص تصویر با هوش مصنوعی برای کاربران نابینا و کم‌بینای ویندوز
میثم امینی
اگر اینترنت روبه‌مرگ ایران به شما اجازه داده باشد، احتمالاً تا کنون از ابزارهای هوش مصنوعی مختلفی برای آسان‌تر کردن زندگی خود بهره گرفته‌اید.
در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری می‌خواهیم با یکی از این ابزارهای مفید که ویوپوینت Viewpoint نام دارد و مناسب کاربران ویندوز است آشنا شویم.
پس در مطالعه این مطلب ما را همراهی کنید.
تشخیص تصویر مبتنی بر هوش مصنوعی چه در دنیای واقعی و چه در فناوری دیجیتال بهبود چشمگیری را در دسترسی‌پذیری برای افراد نابینا و کم‌بینا ایجاد کرده است. این فناوری نه تنها در دنیای واقعی هنگام شناسایی اشیا یا مکان‌ها مفید است؛ بلکه، در شناسایی مواردی در رایانه و تلفن هوشمند که دسترسی‌پذیر نیستند نیز به همان اندازه کارآمد است.
به عنوان مثال سیل رسانه‌های اجتماعی مبتنی بر تصویر، این فناوری را فوق‌العاده مفید کرده است؛ زیرا اکنون می‌توانیم به طور مستقل میم‌های تصویری و سایر تصاویر را مشاهده کنیم.
قبلاً برای دسترسی به تشخیص تصویر مبتنی بر هوش مصنوعی باید از صفحه عکس می‌گرفتید و آن را با استفاده از رابط کاربری هوش مصنوعی مورد نظر خود آپلود می‌کردید؛ اما حالا در رایانه‌های شخصی ویندوز برنامه‌ای به نام ویوپوینت به شما این امکان را می‌دهد که فوراً با فشاردادن یک کلید از فناوری تصویر هوش مصنوعی استفاده کنید.
ویوپوینت علاوه بر اینکه می‌تواند تصاویری را که ارسال می‌کنید تشخیص دهد، یک ویژگی انقلابی دارد که در آن می‌توانید از تشخیص تصویر هوش مصنوعی برای تلاش در جهت استفاده از رابط کاربری برنامه‌های کاملاً غیر دسترسی‌پذیر استفاده کنید.
در این حالت ویوپوینت تصویر رابط کاربری برنامه را به هوش مصنوعی ارسال می‌کند که هوش مصنوعی در پاسخ، مختصات عناصر خاصی در تصویر را به برنامه ویوپوینت برمی‌گرداند. ویوپوینت سپس لیستی از عناصر تشخیص‌داده‌شده از رابط کاربری برنامه غیر دسترسی‌پذیر را ایجاد می‌کند و به شما امکان می‌دهد تا آن‌ها را با تب مرور کرده و با استفاده از صفحه کلید فعال کنید. این کار کلیک با ماوس را روی ناحیه‌ای از صفحه که هوش مصنوعی به عنوان محل آن عنصر رابط کاربری شناسایی کرده است شبیه‌سازی می‌کند.
ویوپوینت با ارسال اطلاعات به هوش مصنوعی جِمینای گوگل کار می‌کند؛ بنابراین، برای استفاده از این برنامه باید یک کلید اِی‌پی‌آی از گوگل اِی‌آی استدیو دریافت کنید.
اگر از قبل توسعه‌دهنده جِمینای نباشید، هیچ پروژه‌ای نخواهید داشت؛ بنابراین، قبل از تولید کلید باید یک پروژه ایجاد کنید. گزینه «پِراجِکتس» را در منوی پیمایش پیدا کنید و از آنجا گزینه «کریت پِراجِکت» را انتخاب کنید. بعد صرفاً پروژه خود را نام‌گذاری و گزینه «کرِیت» را فعال کنید. پس از چند ثانیه به شما اطلاع داده می‌شود که پروژه ایجاد شده است.
حالا دکمه «گِت ای‌پی‌آی کی» را فشار داده و «کریت اِ کی» را انتخاب کنید. کلیدِ خود را نام‌گذاری کنید؛ پروژه تازه ایجاد شده خود را از منوی کشویی انتخاب کنید و گزینه «کریت» را فعال کنید.
پس از ایجاد کلید آن را در جدول پیدا کنید و برای کپی کردن آن در ستون آخر گزینه «کاپی ای‌پی‌آی کی» را فشار دهید.
وقتی برای اولین بار ویوپوینت را اجرا می‌کنید، یک کادر محاوره‌ای ظاهر می‌شود که از شما می‌خواهد کلید خود را وارد کنید که می‌توانید به سادگی آن را در آنجا پیست کنید. پس از وارد کردن کلید و فشردن دکمه «او‌کی» ویوپوینت آماده استفاده خواهد بود.
پس از اجرا، ویوپوینت در پس‌زمینه منتظر می‌ماند تا شما برای جِمینای درخواست ارسال کنید. هر بار زدن کلیدهای کنترل + شیفت + بک‌اسلش شما را بین حالت‌های مختلف ویوپوینت جابه‌جا می‌کند؛ در‌حالی‌که فشاردادن کلیدهای کنترل + شیفت + اسلش حالت انتخاب‌شده را فعال می‌کند. این حالت‌ها موارد زیر را شامل می‌شود: حالت اسکن عناصر رابط کاربری یک برنامه، انجام تشخیص کاراکتر نوری یا همان او‌سی‌آر در کل صفحه نمایش، بازکردن یک کادر پرس‌وجو که در آن می‌توانید به همراه اسکرین‌شات خود یک سؤال برای جِمینای ارسال کنید و بازکردن یک پی‌دی‌اف خوان که در آن می‌توانید یک فایل پی‌دی‌اف که دسترسی‌پذیر نیست را برای ارسال به جِمینای انتخاب کنید تا متن را استخراج کند.
این میان‌برهای صفحه کلید در منوی تنظیمات ویوپوینت قابل تنظیم هستند. می‌توانید بخش تنظیمات ویوپوینت را با فشاردادن کلید میان‌بر پیش‌فرض کنترل + شیفت + آلت + وی یا با رفتن به سیستم‌تری اجرا کنید. ممکن است لازم باشد ناحیه سرریز را در سیستم‌تری گسترش دهید تا آیکون ویوپوینت را پیدا کنید. جایی که می‌توانید تنظیمات را وارد کنید یا از ویوپوینت خارج شوید.
منوی تنظیمات همچنین به شما امکان می‌دهد نحوه مدیریت حالت رابط کاربری ویوپوینت را تغییر دهید. مثلاً تشخیص مجدد خودکار رابط کاربری برنامه بعد از انتخاب یک گزینه را فعال یا غیرفعال کنید و همچنین پخش صداهای ویوپوینت را روشن و خاموش کنید.
شما همچنین می‌توانید انتخاب کنید که از کدام مدل جِمینای برای پرس‌وجوهای شما استفاده شود. ۲٫۰ فلش مدل پیش‌فرض است و مدل‌های ۲٫۵ فلش و ۲٫۰ فلش لایت هم دردسترس‌اند. ۲٫۰ فلش به دلیل تعادل سرعت و دقت پاسخ به طور پیش‌فرض انتخاب است.
استفاده از ویوپوینت ساده است. با فشردن کلید مربوط به حرکت بین حالت‌ها به حالت مورد نظر خود بروید و سپس کلید فعال‌سازی را فشار دهید. صدای شاتر دوربین را خواهید شنید که به شما اطلاع می‌دهد حالت فعال شده است و همچنین صفحه‌خوان شما حالت فعال‌شده را به شما اطلاع می‌دهد.
درحالی‌که تصویر شما دارد به جِمینای ارسال می‌شود و جِمینای پاسخ آن را برمی‌گرداند، صدای بارگیری یا «لطفاً منتظر بمانید» را خواهید شنید. پس از دریافت، پاسخ در یک کادر محاوره‌ای به‌صورت متن ساده نمایش داده می‌شود. در اینجا می‌توانید پاسخ را بخوانید یا در صورت تمایل کپی کنید و کادر محاوره‌ای را ببندید.
حالت رابط کاربری کمی متفاوت است. بعد از اینکه یک عکس فوری از رابط کاربری برنامه گرفته می‌شود می‌توانید از کلیدهای تب و شیفت + تب برای گردش بین عناصر شناسایی‌شده از رابط کاربری استفاده کنید و کلید اینتر را برای فعال‌کردن یک عنصر خاص فشار دهید. بسته به تنظیمات شما ویوپوینت ممکن است منتظر بماند و سپس با فرض اینکه رابط کاربری تغییر کرده است یک عکس جدید از رابط کاربری بگیرد و آن را شناسایی کند.
برای خروج از این حالت به یک حالت دیگر از ویوپوینت بروید که باعث می‌شود حالت پیمایش در رابط کاربری بسته شود.
به طور کلی ویوپوینت به‌خوبی و با خطاهای کم کار می‌کند؛ اما برخی خطاهای مداوم وجود دارد که ممکن است لازم باشد آن‌ها را برطرف کنید. یکی از این مشکلات این است که اگر ویوپوینت را برای مدت طولانی بدون استفاده رها کنید به برخی از کلیدهای فشرده‌شده پاسخ نمی‌دهد یا ارسال اطلاعات به جِمینای را متوقف می‌کند.
کلید کنترل + شیفت + اف۴ برای بستن ویوپوینت در نظر گرفته شده است که باید در این شرایط از آن استفاده کنید؛ اما ممکن است لازم باشد کار بستن برنامه را از سیستم‌تری انجام دهید؛ زیرا در این شرایط فشردن کلیدهای مربوط به بستن برنامه اغلب بی‌پاسخ می‌ماند.
علاوه بر این، قبل از درخواست اطلاعات جدید از هوش مصنوعی حتماً پنجره‌های محاوره‌ای را ببندید؛ زیرا، یک پنجره محاوره‌ای باز گاهی اوقات می‌تواند باعث بروز رفتار عجیب‌وغریب شود.
دانلود و استفاده از ویوپوینت رایگان است و با سطح رایگان ای‌پی‌آی جِمینای سهمیه استفاده نسبتاً سخاوتمندانه‌ای دریافت می‌کنید. اگر توصیف تصویر هوش مصنوعی برای شما مفید است استفاده از این برنامه را توصیه می‌کنیم.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-959a03ab1caff961e643.mp3,"پیک تندرستی اسفند ماه ، هنر راه‌رفتن مستقل با و بدون استفاده از حس بینایی
مینا خانی
دوستان نسل مانایی من، سلام! الان که در حال شنیدن یا مطالعه این مطالب هستید وارد سال جدید شده‌ایم. از همین تریبون عید باستانی نوروز را به شما تبریک می‌گویم و امیدوارم سالی پر از اتفاقات خوب برای همه باشد.
امروز در تکمیل سخنان پیشین، به مبحث راه‌رفتن که یکی از مهم‌ترین و طولانی‌ترین فعالیت‌های روزمره هر انسان است، می‌پردازیم. بر‌خلاف فعالیت‌های پیشین، راه‌رفتن یک وضعیت پویا می‌باشد؛ یعنی، انسان دائماً در حال حرکت است؛ در راه‌رفتن عواملی مثل سن و جنسیت که در ادامه به آنان خواهیم پرداخت، بر نحوه و شیوه راه‌رفتن ما تأثیر می‌گذارد.
در یک راه‌رفتن مطلوب، عوامل مختلفی مثل عصب، عضله، مفاصل و استخوان‌ها باید با هم همکاری کنند تا فرد بتواند با مهارت و صَرف حداقل انرژی و بدون ایجاد آسیب‌دیدگی و درد راه برود؛ برای تعریف راه‌رفتن، می‌توان مفهوم پیدا کردن مجدد سطح اتکا (منظور از سطح اتکا محدوده‌ای است که نقطه تماس بدن با زمین می‌باشد) برای پیشگیری از افتادن‌های پی‌درپی را بیان کرد.
نکته قابل توجه این است که الگوی راه‌رفتن در افراد دارای آسیب و اختلال بینایی با افراد بینا کمی متفاوت است؛ در ادامه به این تفاوت‌ها خواهیم پرداخت.
اجزای راه‌رفتن
در حقیقت راه‌رفتن از دو قسمت تشکیل شده است: مرحله سکون و مرحله نوسان.
مرحله سکون
مرحله سکون شامل ۵ مرحله می‌باشد که به صورت مختصر برای شما بازگو می‌کنم؛ اگر هر کدام از مراحل ذکر شده در راه‌رفتن خودتان را تجربه نمی‌کنید، باید به فکر اصلاح آن باشید:
مرحله اول: ضربه پاشنه به زمین
مرحله دوم: تماس کف پا به زمین و انتقال وزن روی آن
مرحله سوم: عبور بدن از روی پای تکیه‌گاه؛ در این مرحله کنترل تعادل بسیار مهم است.
مرحله چهارم: جدا شدن پاشنه از زمین
مرحله پنجم: پنجه از زمین جدا می‌شود و پا آماده حرکت به جلو می‌باشد.
مرحله نوسان
مرحله نوسان شامل ۳ بخش می‌باشد؛ ابتدا پا یک شتاب ثابت می‌گیرد و سپس در بخش دوم، اندام به سمت جلو حرکت می‌کند و در مرحله سوم از سرعت حرکت و شتاب عضو کاسته می‌شود.
اصطلاحات مخصوص راه‌رفتن
طول گام: فاصله خطی میان دو اندام تحتانی مخالف (فاصله پای چپ و پای راست در یک مسیر) در مسیر را طول گام می‌گویند. این فاصله در آقایان بزرگ‌تر از خانم‌ها می‌باشد. در مشاهدات من نیز این فاصله در دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی به دلیل افزایش احتیاط و کاهش ریسک برخورد به اجسام، کوتاه‌تر می‌باشد. در حقیقت، این کوتاه شدن موجب افزایش کنترل و ثبات می‌شود. لازم به ذکر است که در محیط‌های آشنا و امن، این طول گام تقریباً طبیعی و مشابه با افراد بینا است؛ (طول طبیعی تقریباً ۴۰ سانتی‌متر می‌باشد).
عرض گام: به فاصله افقی بین دو پا موقع ایستادن یا راه‌رفتن عرض گام گفته می‌شود که این فاصله به طور میانگین چیزی حدود ۵ الی ۱۰ سانتی‌متر می‌باشد. مولفه‌ای مثل جنسیت و سن تأثیر بسزایی در عرض گام و راه‌رفتن ما دارند؛ برای مثال، عرض گام در خانم‌ها به علت بزرگ‌تر بودن پهنای لگن بیشتر از آقایان می‌باشد یا در کودکان و سالمندان همچنین دوستان دارای آسیب و اختلال بینایی، برای افزایش تعادل و پایداری عرض گام بزرگ‌تر است. البته که هر چه سرعت راه‌رفتن نیز پایین‌تر باشد عرض گام نیز بزرگ‌تر خواهد بود.
سرعت گام‌برداری: به تعداد گام در دقیقه سرعت گام می‌گویند. زنان در مقایسه با مردان قدم‌های کوتاه‌تری برمی‌دارند. همچنین، در مشاهدات من سرعت راه‌رفتن افراد دارای آسیب و اختلال بینایی کمتر از افراد بینا است؛ به‌خصوص در محیط‌های شلوغ، ناهموار و ناآشنا. مطلوب‌ترین سرعت قدم زدن ۷۰ تا ۱۰۰ قدم در دقیقه می‌باشد.
چه عواملی باعث ایجاد راه‌رفتن‌های نادرست می‌شوند؟
ضعف و عدم قدرت کافی در عضلاتی مثل چهار سر ران یا جلوی ران، همسترینگ یا پشت ران، عضلات باسن یا سرینی، ناهنجاری‌های بدنی مثل کف پای صاف، شست کج، چرخش لگن، و بعضی از بیماری‌ها مثل پارکینسون و اختلالات مخچه که راه‌رفتن مخصوص به خودشان را در بدن ایجاد می‌کنند.
بنابراین، ازآنجایی‌که بدن بسیار هوشیار می‌باشد، در صورت هرگونه تغییر یا بازخورد بیرونی در مورد وضعیت نادرست باید آن را جدی گرفت و به برطرف کردن آن پرداخت.
بایدها و نبایدهای راه‌رفتن
از کشیدن یا به اصلاح کلش‌کلش کردن پا روی زمین پرهیز کنید.
حین راه‌رفتن بدن خودتان را زیاد شل یا سفت نگیرید.
از شیوه راه‌رفتن پاشنه پنجه استفاده کنید.
از راه‌رفتن فقط روی پنجه یا پاشنه پا خودداری کنید.
از کوتاه کردن بیش از اندازه طول گام یا افزایش زیاد عرض گام جلوگیری کنید.
برای آموزش صحیح وضعیت درست بدن در راه‌رفتن می‌توانید یک یا چند کتاب روی سر قرار داده و مراحل آموزش داده شده در راه‌رفتن را اجرا کنید.
به تقویت عضلات ضعیف پایین تنه بپردازید و اختلالات لگن، زانو و کف پا را برطرف کنید؛ چرا که، همگی در راه‌رفتن شما مؤثر هستند.
از دیگران در مورد نحوه راه‌رفتن خود بازخورد دریافت کنید.
حرکت عصا را با چرخه گام برداری هماهنگ کنید. (معمولاً هم‌زمان با حرکت پای مخالف)
از برداشتن قدم‌های بلند و سریع به‌خصوص در محیط‌های جدید و شلوغ دوری کنید.
در این فصل، با توجه به جدیت موضوع راه‌رفتن و فراوانی مباحث سعی در جمع‌بندی موضوعات مهم داشتم و امیدوارم برای شما مفید بوده باشد. لطفاً در صورت نیاز به گستردگی بیشتر موضوعات حیطه راه‌رفتن، نظرات یا خواسته خود را به ما بگویید تا در فصل‌های بعدی به بررسی ادامه مباحث بپردازیم.
در سری بعدی، قطعاً با موضوعات جدید و جذاب در خدمت شما خواهم بود.
به امید روزهای روشن و خوب برای همه‌‌مون.
دوستتون دارم.
نوروزتون پیروز"
audio/mana-21a54fc6535dacb0963f.mp3,"رد پای نابینایان در آثار ادبی ، راهنمای مردن با گیاهان دارویی
حسین آگاهی
«راهنمای مردن با گیاهان دارویی» نخستین رمان از عطیه عطارزاده است؛ رمانی متفاوت، تجربه‌گرا و تأمل‌برانگیز که پس از انتشار در سال ۱۳۹۶ توسط نشر چشمه، خیلی زود به یکی از آثار بحث‌برانگیز ادبیات داستانی معاصر ایران بدل شد و بارها نیز تجدید چاپ گردید.
کتاب در بیست‌وسه پرده تنظیم شده است؛ انتخابی که احتمالاً ریشه در روحیه‌ شاعرانه‌ نویسنده دارد. هر پرده عنوانی خاص دارد؛ اما باید گفت، این عناوین لزوماً ارتباط مستقیم و روشنی با محتوای همان فصل ندارند و بیش از آنکه کارکرد روایی داشته باشند، کارکردی زیبایی‌شناسانه دارند؛ حس می‌سازند، فضا القا می‌کنند و ذهن را آماده می‌کنند؛ اما الزاماً گرهی از روایت نمی‌گشایند.
به عنوان نمونه، به بخشی از فهرست کتاب توجه کنید:
پرده‌ 5: در باب او؛ بوی حنا تلخ است و رگه‌هایی از سدر دارد
پرده‌ 6: در باب مهم‌ترین شیء؛ خط از بی‌نهایت نقطه ساخته شده است
پرده‌ 7: در باب گیاهان؛ مسئله قدرت نهفته در دست‌هاست
پرده‌ 8: در باب اسرار؛ جهنم در انقطاع خیال توست از این‌که می‌توانی پرنده شوی
پرده‌ 9: در باب بیرون خانه؛ سبز رنگ محبوبم است
راوی، دختری جوان است که در کودکی بر اثر برخورد شاخه‌های گیاهی سمی با چشمانش، بینایی‌اش را از دست داده است. او اکنون همراه مادرش در خانه‌ای قدیمی زندگی می‌کند و به خشک‌کردن و ترکیب گیاهان دارویی مشغول است. دنیای او محدود به همان خانه و رابطه‌ پیچیده و عمیق با مادر است. جهان را نه با چشم، که با بوها، صداها، بافت‌ها و ارتعاش‌ها می‌شناسد؛ اما یک خروج ساده از این چهار دیواری، «رفتن به یک مراسم خانوادگی»، شکافی در این جهان بسته ایجاد می‌کند؛ شکافی که آرام‌آرام ذهن، هویت و حتی روایت را دگرگون می‌سازد.
عنوان «راهنمای مردن با گیاهان دارویی» در نگاه اول پارادوکسیکال و کنجکاوی‌برانگیز است. نیمه‌ نخست کتاب در فضای ترکیب و شناخت گیاهان دارویی می‌گذرد؛ اما «مردن» فقط به معنای مرگ جسمانی نیست، بلکه می‌تواند استعاره‌ای از فرو رفتن، دگرگون شدن، پوست انداختن یا حتی تولدی دیگر باشد. این عنوان نه یک شوک تبلیغاتی، بلکه فشرده‌ای از جهان معنایی رمان است.
عطارزاده که پیش از این شاعر بوده و در سینما و مستندسازی نیز فعالیت داشته، زبانی شاعرانه و تصویرساز دارد. روایت، آرام آغاز می‌شود؛ شاید در پنجاه صفحه‌ نخست اتفاق بیرونیِ مهمی رخ ندهد، اما همین مکث، بستری برای عمیق شدن در ذهن راوی است.
او به پرسش‌های خاموشِ خواننده پاسخ می‌دهد: یک نابینا چگونه اشیا را می‌شناسد؟ چگونه فضا را تصویر می‌کند؟ چگونه تنهایی را تجربه می‌کند؟ و سپس، درست وقتی که به جهان او خو گرفته‌اید، تنش وارد می‌شود.
در قسمتی از کتاب، حسی که ناگهانی و از ناکجا آباد پیدا می‌شود و تمام وجود ما را در برمی‌گیرد، توصیف شده است: «تنهایی چیز پُری است و هم‌زمان خالی؛ سرخ نیست چون شور نیست؛ گاهی ارغوانی است یا آبی با طیف‌های گوناگون؛ از آبی دامن قدیمی مادر در خوی گرفته تا آبی آسمان؛ آدم را فرامی‌گیرد و ناگهان پُرش می‌کند. می‌ریزد پشت پلک‌ها، زیر گلو، روی شانه‌ها؛ پاها شروع می‌کنند به سنگین شدن و موجب می‌شود آدم به عمق برود. آن‌قدر سنگین می‌شود که نمی‌تواند از فرو رفتن سر باز بزند. در همین تنهایی است که من شروع کردم به دیدن، دیدن چیزهایی که آدم‌های معمولی به چشمشان نمی‌آید. آن‌ها به قدری به دیدن چیزها با دو چشم عادت کرده‌اند که توانایی حقیقی دیدن را از دست داده‌اند».
نویسنده کوشیده قهرمانی خلق کند که ترحم‌برانگیز نباشد؛ نابینایی در این رمان قرار نیست نشانه ضعف باشد. اما همین تلاش گاه به سوی اِفراط متمایل شده است.
راوی، نابینایی «معمولی» نیست. او واجد نوعی ادراک حسی و ذهنی است که به مرز توانمندی‌های فراواقعی نزدیک می‌شود. برای خوانندگانی که با زیست‌جهان نابینایان آشنایی ملموس دارند، این امر ممکن است ملال‌آور یا حتی دور از واقعیت جلوه کند؛ گویی شخصیت، از انسان بودن فاصله می‌گیرد و به نماد یا اسطوره بدل می‌شود.
با این حال، اگر رمان را در چارچوب گرایش‌های سورئال و تمثیلی آن بخوانیم، احتمال دارد که این ویژگی به عنوان بخشی از منطق درونی اثر تلقی شود.
در لایه‌های میانی و پایانی رمان، حضور ابن سینا ـ یا همان شیخ‌الرئیس ـ از سطح یک ارجاع تاریخی فراتر می‌رود و به یکی از عناصر مؤثر در فرم و معنای داستان بدل می‌شود. در نیمه‌ نخست کتاب، طبِ مبتنی بر گیاهان دارویی ـ که یادآور دستگاه فکری شیخ است ـ بر فضای روایت سایه انداخته و در نیمه‌ دوم، خودِ او حضوری عینی‌تر و چشمگیرتر پیدا می‌کند.
راوی در موقعیتی حساس و تعیین‌کننده با شیخ مواجه می‌شود و او بی‌درنگ از دختر می‌خواهد جمله‌ای را در دفترش بنویسد. راوی نیز می‌نویسد:
«فإذن النفس بعد الموت تبقی دائماً غیر مائلة متعلقه بهذا الجوهر الشریف و هو مسمی بالعقل الکلی و عند أرباب الشرایع بالعلم الإلهی».
ترجمه‌ مضمون این عبارت چنین است:
«پس نفس (روح انسانی) پس از مرگ همواره باقی می‌ماند، بی‌آنکه نابود شود؛ و به آن جوهر شریف وابسته است که عقلِ کلی نامیده می‌شود و نزد پیروان شرایع الهی، علم الهی خوانده می‌شود».
این جمله بخشی از استدلال فلسفی ابن سینا درباره‌ بقای نفس ناطقه پس از مرگ و فساد بدن است. حضور این ایده در متن، تنها یک تزیین فکری نیست؛ بلکه کلیدی مهم برای خوانش پایان رمان محسوب می‌شود. اگر خواننده این مبنا را جدی بگیرد، پایان داستان، رنگی متافیزیکی و مبتنی بر تداوم روح پیدا می‌کند؛ و اگر آن را به قلمرو خیال و ذهن راوی بسپارد، تفسیری دیگر پیش رویش گشوده می‌شود. همین دوگانگی، یکی از نقاط قوّت و در عین حال محل بحث کتاب است.
گفتنی است، نسخه‌ صوتی این اثر با صدای نگار جواهریان توسط رادیو گوشه منتشر شده که تجربه شنیداری متفاوت و تأثیرگذاری را رقم می‌زند."
audio/mana-e12dc3209307d6f2185e.mp3,"ویکتور هوگو و نابینایان
محمد نوری
ویکتور هوگو متفکر، نویسنده و فعال اجتماعی فرانسوی در 1802 در فرانسه متولد شد. پدرش ژنرال ارتش ناپلئون بود. از نوجوانی به نوشتن شعر و داستان می‌پرداخت و استعداد ادبی شگفت‌انگیزی داشت. آثاری مثل بینوایان، مردی که می‌خندد و گوژپشت نوتردام را خلق کرد که از شاهکارهای ادبی جهان محسوب می‌شوند. او بعد از 83 سال زندگی، در سال 1885 درگذشت. درباره او کتاب و مقالات زیادی نوشته‌اند؛ و در اینجا نمی‌خواهم به زندگی‌نامه او بپردازم؛ بلکه، می‌خواهم فعالیت‌های او را در زمینه نابینایان و تأثیرش در بهبود شرایط زیستی این جامعه توضیح دهم. متأسفانه نابینایان ایران درباره شخصیت‌های قرن 18، 19 و 20 اروپا و آمریکا که بنیان‌گذار زندگی مطلوب نابینایان بودند، کمتر اطلاع دارند. متفکران و پژوهشگران ایرانی هم، درباره اندیشمندان فعال غرب در عرصه نابینایان به ندرت مطلب نوشته‌اند. به همین دلیل، فقط زندگی خوب و ایده‌آل نابینایان سوئد، نروژ، فرانسه و دیگر جاهای غرب را می‌بینیم ولی تحولات فکری و فرهنگی که ثمره‌اش زندگی امروزی است مغفول مانده است. بزرگانی چون هوگو، پیر هانری، موریس مترلینگ و ده‌ها متفکر دیگر با تلاش فراوان، ذهن و فرهنگ جامعه و نیز افراد نابینا را دگرگون ساختند؛ پس از آن بود که زمینه تأسیس نهادهای آموزشی و اجتماعی و تصویب قوانین جدید فراهم گردید. سپس با گذشت حدود دو قرن، وضع کنونی را شاهد هستیم؛ اما اگر در قرن نوزدهم هوگو داستان بلند «مردی که می‌خندد» یا «گوژپشت نوتردام» را نمی‌نوشت یا مترلینگ نمایشنامه نابینایان را عرضه نمی‌کرد و ذهنیت و باورهای اجتماعی دگرگون نمی‌شد، هرگز زندگی خوب امروزی نابینایان شکل نمی‌گرفت و پدید نمی‌آمد.
با کمال تأسف باید گفت که مدیران دولتی و مسئولین مؤسسات فکر می‌کنند اگر یک یا چند سازمان آموزشی یا حمایتی تأسیس کنند و قانونی به تصویب برسانند، خود به خود وضع مطلوبی برای جامعه هدف پدید می‌آید؛ این خیال خامی است که بارها در سال‌های قبل در جلسات گفته‌ام. در خرداد 1394 در مجمع هم‌اندیشی قزوین که همه سرمست از تدوین و تصویب قانون معلولان بودند و بشارت بهشت شدن می‌دادند، فریاد زدم حتی اگر بهترین قوانین تصویب شود، چیزی عوض نخواهد شد. چون زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی فراهم نیست، درست مثل آوردن نهالی از سرسبزترین کشورها و کاشتن در زمین شوره‌زار کویر؛ این نهال هر چند ذاتاً توانا است ولی رشد نخواهد کرد.
میراث هوگو
برای اینکه بدانیم هوگو درباره نابینایان چه گفته، چه مواضعی داشته و تأثیرش چه بوده، باید علاوه بر مطالعه هزاران صفحه از آثارش، نامه‌ها و مواضع علمی او در جامعه هم بررسی کنیم. با اینکه چنین پژوهشی لازم است، ولی این مقاله ظرفیت چنین مطلبی را ندارد. ازاین‌رو فقط به یکی از آثارش یعنی کتاب مردی که می‌خندد می‌پردازم. این کتاب داستان بلندی است که اولین بار به زبان فرانسوی با عنوان L’Homme qui rit در سال 1869 منتشر شد؛ یعنی 157 سال قبل، در زمانی که ایران در چنگال حاکمان قاجار عقب‌گرد داشت و نابینایان ایران کوچک‌ترین شرایط زیست مناسب نداشتند، در اروپا شخصیتی مثل هوگو داستان بلندی درباره یک نابینا منتشر کرد که در ظرف دو یا سه سال در همه کشورهای اروپایی منتشر شد و با استقبال همراه بود.
کتاب مردی که می‌خندد در 1334 توسط جواد محیی در ایران ترجمه شد. این ترجمه بارها منتشر گردید و نیز دو ترجمه دیگر هم انجام شده و بارها تجدید چاپ شده است. بسیاری از روشنفکران و اهالی فرهنگ این کتاب را مطالعه کرده‌اند ولی حتی یک مطلب کوتاه درباره مطالب این کتاب درباره نابینایی و نابینایان منتشر نشده؛ برعکس در اروپا، تحلیل‌های بسیار از نگاه مسائل نابینایان درباره این اثر منتشر شده است. دیگر متفکران غرب مثل مترلینگ هم در ایران از منظر مطالعات معلولیت و نابینایی بررسی نشده‌اند. تنها اثری که در این زمینه هست، کتاب از دید نابینایان است که در آن اسکندر آبادی به تحلیل چند اثر اروپایی پرداخته است. فکر کنم اگر آبادی به آلمان مهاجرت نکرده و ساکن آلمان نبود، چنین اثری را نمی‌نوشت. مهم آشنایی و پرداختن به آثار و مواضع غربی‌ها نیست، مهم آشنایی با تجارب آنان است و مسیری که رفته‌اند.
محتوای داستان
مردی که می‌خندند شامل دوازده بخش و هر بخش شامل چند قسمت و مجموعاً یک‌صد قسمت است. یک گروه قاچاقچی، کودکان را دزدیده و برای اشراف می‌بردند. گاه با تغییر در صورت آن‌ها، قیافه خنده‌رو یا ترسناک می‌ساختند تا در نمایش‌ها و تفریحات اشراف کارآمدی داشته باشند.
گوین پلین یکی از قربانیان است؛ کودکی است که در اصل فرزند شخصیت مشهوری بوده ولی به دام قاچاقچی‌ها افتاده و با تغییر چهره‌اش، شکل همیشه خندانی از او ساخته‌اند. پس از رها شدن از دست دزدان در یک شب بسیار سرد به کودک نابینایی به نام دئا برخورد می‌کند. پس از نجاتش از سرما، با هم دوست شده و زندگی مشترکی دارند. هوگو علاوه بر ترسیم وضع اجتماعی و سیاسی انگلستان در قرن 17، تمامی داستان را به گفت‌وگوهای دئا و پلین، فعالیت‌های آن دو و حوادث مرتبط به آن‌ها اختصاص داده است.
هوگو در نهایت می‌خواهد بگوید یک فرد دارای معلولیت مثل پلین و یک نابینا مثل دئا در جامعه طبقاتی و اشرافی زده چه وضعی دارند، اقشار مختلف با آن‌ها چه برخوردهایی خواهند داشت، نگاه مردم به آن‌ها چگونه است و چنین افرادی برای عوض کردن شرایط و دست‌یابی به شرایط ایده‌آل چه کار باید انجام دهند؟
پیام‌های این داستان
اکنون به بررسی داستان مردی که می‌خندد از زاویه مسائل نابینایان می‌پردازم:
اولین نکته‌ای که هوگو بسیار بر آن پافشاری دارد، دانایی و ادراک اجتماعی دئا (دختر نابینا) است. این سخن در شرایطی گفته می‌شد که باورهایی مبتنی بر انسان نبودن نابینایان، سرنوشت مقدر بیچارگان، نداشتن فهم انسانی و آموزش ناپذیری‌ رواج داشت؛ اما او دئا را به گونه‌ای توصیف می‌کند که برخلاف این باورها، دختری با فهم و دارای احساسات انسانی است؛ به تحلیل مسائل و رخدادها می‌پردازد، پلین را راهنمایی می‌کند و حوادث آینده را یادآور می‌شود.
دومین پیام، پاکی و بی‌گناهی دئا و پلین است. هوگو به صورت‌های مختلف و با ادبیات متفاوت این پیام را القا می‌کند و برخلاف تبلیغات علیه معلولان – اینکه آن‌ها فرزند گناه‌اند و بر اثر معصیت پدر و مادر به بیچارگی مبتلا شده‌اند – بر پاکی آنان تأکید می‌ورزد.
پیام سوم، رد مذمومیت نابینایی به عنوان یک نقص محتوم و مقدر است. هوگو نابینایی را طوری معرفی می‌کند که فرد می‌تواند رشد فکری و اخلاقی داشته و در زمینه‌ای پیشرفت کند. نابینایی نقص باعث تحقیر و توبیخ نیست.
پیام چهارم، به جامعه آگاهی و هشدار می‌دهد که وظیفه عمومی و انسانی مردم، حمایت از معلولان در برابر بی‌عدالتی، ظلم، فقر و ستم اشراف است.
پیام پنجم، ضرورت تأسیس نهادهای حمایتی برای کودکان دارای معلولیت و بی‌سرپرست را مطرح کرده و سرنوشت دئا و پلین و مصائب و آسیب‌های آن‌ها را دلیلی می‌داند بر ضرورت نهادهای حمایتی؛
پیام ششم، وظیفه همگانی است تا از سوءاستفاده از معلولان جلوگیری کنند و مانع باندهای فاسد شوند که معلولان را به بیگاری و کارهایی وادار می‌کنند تا برایشان سودآور باشد؛ به ویژه باندهایی که آنان را به مشاغلی مثل گدایی وادار می‌کنند.
پیام هفتم، مذمومیت و طرد گدایی به هر شکل آن و اثبات قبیح بودن آن است؛ هوگو فراوان نابینایان و معلولان را سفارش کرده که از این‌گونه مشاغل پرهیز کنند؛ البته به زبان داستان.
هشتم بیان می‌کند نابینا و معلول ذاتاً پَست نیست و زمینه‌های رشد و رسیدن به منزلت اجتماعی و حتی از طبقه اشراف شدن را دارد.
پیام نهم، به جهل و تعصب‌ها و باورهای خرافی که مانع پیشرفت معلولان است اشاره می‌کند که در همه طبقات اجتماعی وجود دارد؛ حتی در طبقه اشراف و طبقه نخبگان. این مشکلات را فقط با اصلاح فرهنگی می‌توان زدود.
پیام دهم بیانگر این مسئله است که نابینایان و معلولان آسیب‌پذیرتر هستند و تأکید می‌کند باید زمینه‌های آسیب‌ به آنها را خشکاند؛ تبعیض یکی از این زمینه‌هاست.
این‌ها مهم‌ترین نکاتی است که در این داستان وجود دارد و هوگو تلاش می‌کند اذهان را پاک‌سازی کند تا راه برای دست‌یابی معلولان و نابینایان به زندگی مطلوب فراهم گردد. این رمان و دیگر آثار هوگو در تحول جامعه نابینایان از یک جامعه عقب‌مانده و فرودست به جامعه تحصیل کرده و صاحب منزلت اجتماعی مؤثر بوده است."
audio/mana-634fcb4decb9a79d6387.mp3,"ترجمه ، پذیرش کاهش بینایی؛ از مواجهه با واقعیت تا یافتن مسیر تازه
سارا شاهپورجانی
مقدمه
رویارویی با خبر کاهش بینایی برای بسیاری از افراد، تجربه‌ای عمیقاً تکان‌دهنده است؛ تجربه‌ای که می‌تواند احساس سردرگمی، نگرانی درباره آینده و تردید نسبت به توانمندی‌های فردی را به‌دنبال داشته باشد. در چنین شرایطی، پذیرش وضعیت جدید و حرکت به‌سوی سازگاری، فرآیندی تدریجی و گاه دشوار است. با این حال، شنیدن تجربه‌های زیسته افرادی که این مسیر را پیموده‌اند، می‌تواند به روشن‌تر شدن افق پیش رو کمک کند.
در این شماره از نشریه نسل مانا با اپیزودی از مجموعه «Insights and Sound Bites» از سازمان هدلی همراه می‌شویم. در این روایت، پَت کازمِرل از تجربه خود در مواجهه با یک بیماری نادر ارثی شبکیه، روند تدریجی پذیرش کاهش بینایی، چالش‌های اجتماعی ناشی از آن و اهمیت یافتن منابع حمایتی سخن می‌گوید. او با بازخوانی مسیری که طی کرده است، تلاش می‌کند نکته‌ها و آموخته‌هایی را با مخاطبان در میان بگذارد که می‌تواند برای افرادی که در ابتدای این راه قرار دارند، راهگشا و دلگرم‌کننده باشد.
او این گونه شروع می‌کند: «باید با واقعیت این وضعیت روبه‌رو می‌شدم»
اقدام کردن آسان نیست. وقتی برای نخستین‌بار متوجه می‌شوی که در حال از دست دادن بینایی‌ات هستی، این واقعیت ویران‌کننده و طاقت‌فرساست. در آن لحظه حتی نمی‌توانی آینده‌ای را تصور کنی؛ گویی افق پیش رو محو شده است.
نام من پَت کازمِرل است. در شیکاگو زندگی می‌کنم و همیشه بینایی خوبی داشتم. حتی تا دهه پنجاه زندگی‌ام تازه شروع به استفاده از عینک مطالعه کردم. اما مدتی بعد متوجه شدم خواندن برایم سخت‌تر شده است. صادقانه فکر می‌کردم فقط باید شماره عینکم را تغییر بدهم.
به اپتومتریست مراجعه کردم. بعد از آن، طی هشت ماه، ویزیت‌های متعددی با چشم‌پزشکان، متخصصان عصب چشم و پزشکان شبکیه داشتم. در نهایت تشخیص داده شد که به یک بیماری نادر ارثی شبکیه مبتلا هستم؛ نوعی دیستروفی مخروطی به نام «دیستروفی ماکولای پنهان»؛
هنوز به یاد دارم پزشکی که نتیجه را اعلام کرد گفت: «خبر خوب این است که کاملاً نابینا نخواهی شد، اما زندگی‌ات برای همیشه تغییر خواهد کرد» و دقیقاً همین اتفاق افتاد.
ابتدا کاهش بینایی در چشم چپم بود، اما به‌تدریج چشم راست را هم درگیر کرد. کمتر از یک سال بعد از تشخیص، از نظر قانونی نابینا شناخته شدم. روند از دست دادن بینایی‌ام سریع و غیرمنتظره بود.
بزرگ‌ترین دشواری برای من، ناتوانی در تشخیص چهره‌هاست. وقتی بینایی کامل داریم، نمی‌دانیم چقدر به دیدن چهره‌ها برای درک موقعیت‌های اجتماعی وابسته‌ایم: آیا کسی به حرف‌هایم گوش می‌دهد؟ نگاهش متوجه من است؟ از گفت‌وگو خسته شده یا هیجان‌زده است؟ از دست دادن این نشانه‌ها بسیار دشوار است.
من همیشه فردی برون‌گرا بوده‌ام، اما حالا ورود به جمع برایم شجاعت بیشتری می‌طلبد. معمولاً به جاهایی که کسی را نشناسم نمی‌روم، چون این وضعیت برایم سخت‌تر است.
یکی از دشوارترین بخش‌ها، پذیرش کاهش بینایی است. درمانگری که با افراد دارای آسیب بینایی کار می‌کرد به من گفت این یک فقدان است، شبیه هر فقدان دیگری؛ مسیری که شامل مراحل سوگ، خشم، ناامیدی و در نهایت پذیرش می‌شود.
اگر به گذشته برگردم، چیزهایی هست که ای‌کاش همان ابتدا می‌دانستم. مسیر رسیدن به پذیرش می‌تواند طولانی باشد، اما شاید بتوان با آگاهی، آن را کوتاه‌تر کرد.
من پذیرش را دو بُعد می‌دانم. نخست، دست کشیدن از مقایسه مداوم با گذشته؛ طبیعی است که بگویی «قبلاً می‌توانستم این را ببینم» یا «آن کار را انجام دهم»، اما ماندن در این مقایسه‌ها کمکی نمی‌کند.
بُعد دیگر، رها کردن سرزنش خود است. من مدام از خودم می‌پرسیدم: آیا نزدن عینک آفتابی در جوانی مقصر بوده؟ آیا دارویی که مصرف کرده‌ام باعث این وضعیت شده؟ چه کاری کرده‌ام که به اینجا رسیده‌ام؟ پذیرش یعنی فهمیدن این‌که مهم نیست علت چه بوده است؛ اکنون باید با واقعیت روبه‌رو شد.
پذیرش به من کمک کرد بگویم: حالا باید اقدام کنم.
نخستین قدمم جست‌وجوی منابع حمایتی بود. پیشینه کاری‌ام در فروش و بازاریابی به من آموخته بود که برای هر مشکلی باید منابع مناسب را پیدا کرد. ابتدا تصورم این بود که با یافتن علت ژنتیکی و شرکت در کارآزمایی بالینی، بینایی‌ام باز خواهد گشت. اما به‌تدریج فهمیدم شاید درمان قطعی‌ برای آن وجود نداشته باشد. این هم بخشی از پذیرش بود.
دوستی نابینا از دوران دانشگاه یکی از اولین افرادی بود که با او تماس گرفتم. او مرا با دو منبع مهم آشنا کرد: سازمان Lighthouse و سازمان Hadley. همچنین به گروه‌های آنلاین مرتبط با بیماری‌ام و فناوری‌های کمکی برای نابینایان پیوستم. این منابع نقشی اساسی در سازگاری من داشتند.
موضوع مهم دیگر، آموزش دادن به اطرافیان است. بسیاری از افراد، نابینایی را یا مطلق می‌دانند یا اصلاً نمی‌شناسند. من توضیح می‌دهم که کاهش دید مرکزی دارم؛ انگار همه چیز را در مه می‌بینم و چهره‌ها را تشخیص نمی‌دهم. از دوستانم می‌خواهم اگر مرا در جایی دیدند، خودشان را معرفی کنند.
در فروشگاه‌ها یا تماس‌های تلفنی نیز از ابتدا می‌گویم که آسیب بینایی دارم. همین توضیح ساده، فشار و استرس را کم می‌کند و به دیگران کمک می‌کند بهتر همراهی کنند. این کار نوعی خودحمایتی است.
امروز وقتی به پنج سال پیش نگاه می‌کنم، به فردی فکر می‌کنم که وحشت‌زده و سردرگم بود. حالا می‌بینم مجموعه‌ای از گام‌های کوچک، شرایط را قابل‌مدیریت‌تر کرده است. اگر بتوانم، دوست دارم این مسیر برای دیگران کوتاه‌تر و روشن‌تر باشد.
این راه آسان نیست. اما منابع حمایتی و سازمان‌هایی مانند لایت هاوس و هدلی برای همین وجود دارند؛ تا نشان دهند که کسی در این مسیر تنها نیست. شاید این جمله تکراری به نظر برسد، اما حقیقت دارد: شما تنها نیستید. منابع را پیدا کنید، به خودتان زمان بدهید و قدم‌به‌قدم پیش بروید.
یادداشت مترجم
تجربه‌ای که در این روایت می‌خوانیم، هرچند در بستر دیگری شکل گرفته، اما احساس‌هایی که توصیف می‌کند برای بسیاری از افراد دارای آسیب بینایی در ایران نیز آشناست؛ از شوک اولیه تشخیص گرفته تا پرسش‌های بی‌پاسخ درباره آینده و تلاش برای یافتن منابع حمایتی.
واقعیت این است که دسترسی به خدمات تخصصی، فناوری‌های کمکی و شبکه‌های حمایتی در کشور ما همیشه آسان و هموار نیست. با این حال، تجربه نشان داده است که آگاهی، گفت‌وگو و به‌اشتراک‌گذاری تجربه‌های زیسته می‌تواند بخشی از این فاصله را جبران کند. هر روایت، چراغ کوچکی است برای فردی که شاید تازه در ابتدای این مسیر ایستاده باشد.
امید است بازتاب چنین تجربه‌هایی در نشریه نسل مانا بتواند به تقویت همدلی، مطالبه‌گری و گسترش گفت‌وگو درباره نیازها و ظرفیت‌های افراد نابینا و کم‌بینا در ایران کمک کند.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: pocketcasts.com"
audio/mana-7eb582f856263795a50d.mp3,"کتابخوان ، یک ماه، یک تقویم و چند کتاب
رقیه شفیعی
درود بر همراهان نسل مانا و سرویس کتابخوان!
این ماه هم با معرفی مناسبت‌های تقویم و کتاب‌های مرتبط در کنار شما هستیم؛ برای آگاهی و دریافت نسخه‌های صوتی یا بریل به بخش نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی مراجعه کنید.
نوروز، کهن‌ترین جشن ملی ایرانیان، با تحویل سال خورشیدی آغاز می‌شود و بیش از سه هزار سال قدمت دارد؛ نماد تجدید حیات طبیعت، پیروزی نور بر تاریکی و شروع دوباره زندگی است. ایرانیان با سفره هفت‌سین، خانه‌تکانی، دید و بازدید و آیین‌هایی مانند سیزده‌بدر آن را گرامی می‌دارند. نوروز در کشورهای افغانستان، تاجیکستان، عراق و… جشن گرفته می‌شود و در یونسکو به عنوان میراث مشترک بشری ثبت شده است؛ کتاب نوروز و فلسفه هفت‌سین، نوشته محمدعلی دادخواه، با موضوع بررسی تاریخی، فرهنگی و نمادشناختی نوروز با تمرکز ویژه بر فلسفه و ریشه‌های هفت‌سین معرفی‌کننده این جشن کهن است.
روز جهانی هواشناسی هر سال ۲۳ مارس (معمولاً ۳ فروردین) توسط سازمان جهانی هواشناسی (WMO) گرامی داشته می‌شود. بزرگداشت این روز از سال ۱۹۶۱ آغاز شد و به مناسبت تأسیس سازمان در ۲۳ مارس ۱۹۵۰ نام‌گذاری گردید. هدف آن، برجسته کردن نقش هواشناسی در حفاظت جان و مال، ایمنی حمل‌ونقل، کشاورزی، مدیریت بلایا، تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار است و فرصتی برای آگاهی درباره پیش‌بینی آب‌وهوا، اقلیم‌شناسی و چالش‌های زیست‌محیطی فراهم می‌کند؛ کتاب تاریخچه هواشناسی، نوشته پوریا کمانی فرد، با موضوع مروری بر تاریخچه علم هواشناسی در جهان و ایران، سازمان هواشناسی جهانی، سازمان هواشناسی ایران و کاربردهای آن در دفاع و زندگی روزمره منبع خوبی برای مطالعه در این زمینه است.
شش فروردین (خردادروز یا هفدرو) زادروز اشو زرتشت، پیامبر باستانی ایران است. این باور عمدتاً در میان زرتشتیان ایران رواج دارد و از سال ۱۳۹۸ در تقویم رسمی ثبت شده است. زرتشت بنیان‌گذار آیین مزدیسنا است که بر سه اصل «پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک» تأکید دارد و آموزه‌هایش شامل توحید (اهورامزدا)، مبارزه خیر و شر، آزادی انتخاب و مسئولیت انسان در برابر طبیعت و جامعه می‌شود. برخی منابع سنتی تولد او را حدود ۱۷۶۸ ق.م تخمین می‌زنند و این روز را با جشن نوروز بزرگ و پیامبری در ۳۰ سالگی مرتبط می‌دانند. زرتشتیان در این روز به نیایشگاه می‌روند، آفرینگان می‌خوانند و خوراکی‌هایی مانند آش رشته می‌پزند؛ کتاب اسطوره زندگی زردشت، اثر ژاله آموزگار و احمد تفضلی، با موضوع بررسی اساطیری و تاریخی زندگی زرتشت بر اساس متون کهن پهلوی، یونانی و اوِستایی، مقایسه منابع باستانی، تحلیل افسانه‌ها و روایت‌های مربوط به تولد، کودکی، پیامبری و آموزه‌های او در فرهنگ ایران باستان می‌تواند منبع مناسبی برای مطالعه باشد.
هفتم فروردین (مطابق ۲۷ مارس)، روز ملی هنرهای نمایشی است که هم‌زمان با روز جهانی تئاتر گرامی داشته می‌شود. این روز از سال ۱۹۶۱ توسط مؤسسه بین‌المللی تئاتر (ITI) به عنوان روز جهانی تئاتر نام‌گذاری شد و از سال ۱۳۹5 در ایران ثبت گردید. هدف آن پاسداشت تئاتر، بازیگری و گونه‌های نمایشی (تعزیه و نقالی سنتی تا تئاتر مدرن) است و فرصتی برای تأکید بر نقش تئاتر در پیوند فرهنگ‌ها، آگاهی اجتماعی، خلاقیت و ارتباط انسانی فراهم می‌کند؛ کتاب تئاتر ایران در گذر زمان، نوشته غلامحسین دولت‌آبادی، به موضوع تاریخچه جامع تئاتر ایران از دوران باستان تا معاصر، بررسی تحولات نمایش‌های سنتی (تعزیه، نقالی، سیاه‌بازی) و تئاتر مدرن و نیز تأثیرات فرهنگی و اجتماعی بر هنرهای نمایشی در ایران می‌پردازد.
سیزدهم فروردین، روز طبیعت (سیزده‌بدر) و آخرین روز تعطیلات نوروزی است. این آیین کهن مردم را به طبیعت می‌کشاند تا سبزه را به آب بسپارند (نماد رها کردن نحسی)، گره بزنند، بازی کنند، آجیل بخورند و شادی کنند. ریشه‌های آن به باورهای باستانی پیروزی ایزد باران (تیشتر) بر خشکسالی و ستایش طبیعت برمی‌گردد. پس از انقلاب اسلامی، نام «روز طبیعت» گرفت تا بر حفاظت محیط زیست تأکید شود و نماد پایان تعطیلات با انرژی تازه است؛ کتاب سیزده‌بدر و روز طبیعت از آغاز تا امروز، نوشته مجتبی برزآبادی فراهانی، با موضوع بررسی تاریخی، فرهنگی و آیینی سیزده‌بدر از دوران باستان تا عصر حاضر، تحلیل ریشه‌ها، باورها، آداب و تحولات این جشن نوروزی و روز طبیعت در ایران منبع مناسبی برای مطالعه در این زمینه محسوب می‌شود.
پانزدهم فروردین، روز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی نام گرفته است. این روز از حدود سال ۱۳۹۴ ثبت شد و پیشنهاد مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران (جهاد دانشگاهی) بود. هدف آن افزایش آگاهی از حفاظت منابع ژنتیکی و تنوع زیستی به عنوان سرمایه ملی برای امنیت غذایی، کشاورزی پایدار، داروسازی، زیست‌فناوری و توسعه اقتصادی است. ایران با تنوع زیستی بالا، بیش از ۵۴ هزار نمونه ژنتیکی را نگهداری می‌کند تا از انقراض جلوگیری شود. این روز فرصتی برای تأکید بر مدیریت پایدار و مقابله با تهدیدهایی مانند تغییرات اقلیمی، آلودگی و بهره‌برداری بیش از حد است؛ کتاب تنوع زیستی ایران: وضعیت موجود، روندها و چالش‌ها نوشته سید مجتبی خیام نکویی، محسن مردی و مهرناز بنی‌اعمام، به موضوع بررسی جامع وضعیت فعلی تنوع زیستی ایران در سطوح مختلف (ژنتیکی، گونه‌ای، اکوسیستمی)، روندهای تغییرات، تهدیدها و چالش‌های حفاظتی، با تمرکز بر ذخایر زیستی و ژنتیکی کشور، تحلیل علمی و پیشنهاد راهکارها برای مدیریت پایدار می‌پردازد.
هفدهم فروردین، روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای است. این روز مصادف با ۱۷ شوال (سالروز نبرد حضرت علی (ع) با عمرو بن عبدود در جنگ خندق) نام‌گذاری شده و نماد جوانمردی، مروت، ایثار و پهلوانی واقعی است. ورزش زورخانه‌ای ریشه در فرهنگ ایرانی – اسلامی دارد؛ با آیین‌هایی مانند میل‌گردانی، کباده‌زنی، شنا و کشتی پهلوانی همراه است و بر اصول اخلاقی فروتنی، کمک به ضعیفان، پاک‌دامنی و ذکر خدا تأکید دارد. این آیین در ۲۰۱۰ به عنوان میراث معنوی بشری در یونسکو ثبت شد و فرصتی برای ترویج ارزش‌های پهلوانی و حفظ سنت کهن است؛ کتاب تاریخ و فرهنگ زورخانه، نوشته غلامرضا انصاف‌پور، به بررسی جامع تاریخچه ورزش زورخانه‌ای و پهلوانی در ایران از دوران باستان تا معاصر، بنیادهای فرهنگی و اجتماعی زورخانه، آداب و اصطلاحات، نقش عیاران و فتوت، تحولات در دوره اسلامی و قاجار، گروه‌های اجتماعی زورخانه‌ و تحلیل فرهنگی این نهاد سنتی می‌پردازد.
هجدهم فروردین (۷ آوریل)، روز سلامتی یا روز جهانی بهداشت است. این روز به مناسبت تأسیس سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال ۱۹۴۸ نام‌گذاری شد و از ۱۹۵۰ گرامی داشته می‌شود. هدف از این کار، افزایش آگاهی درباره بهداشت عمومی، پیشگیری از بیماری‌ها، دسترسی عادلانه به سلامت و ترویج سبک زندگی سالم است و در ایران فرصتی برای کمپین‌های آموزشی، واکسیناسیون و تأکید بر بهداشت فردی و اجتماعی فراهم می‌آورد؛ کتاب پاسداشت تندرستی با پزشکی ایرانی، نوشته ریحانه معینی و نرجس گرجی، با موضوع بررسی اصول شش‌گانه حفظ سلامتی (تندرستی) در طب سنتی ایرانی، شامل تغذیه، حرکت و سکون، خواب و بیداری، حالات روانی، آب و هوا، و احتباس و استفراغ، با تمرکز بر بایدها و نبایدها برای پیشگیری از بیماری‌ها و ارتقای سلامت عمومی بر اساس منابع معتبر طب ایرانی منتشر شده است.
۲۵ فروردین، روز بزرگداشت عطار نیشابوری، (فریدالدین عطار نیشابوری متولد حدود ۵۴۰ ه.ق / ۱۱۴۶ م در نیشابور، درگذشت حدود ۶۱۸ ه.ق / ۱۲۲۱ م) یکی از بزرگ‌ترین شاعران و عارفان ایرانی، است که پیش از حمله مغول در نیشابور کشته شد. او پیش‌گام ادبیات عرفانی فارسی است و آثارش پر از تمثیل، حکایت و مفاهیم تصوف مانند عشق الهی، فنا فی‌الله، سیر و سلوک و وحدت وجود است. معروف‌ترین اثرش «منطق‌الطیر» است که داستان سفر پرندگان به سوی سیمرغ (نماد خداوند) را روایت می‌کند و تأثیر عمیقی بر مولانا گذاشت. هر سال مراسم بزرگداشت در آرامگاهش در نیشابور (گلباران، شب شعر، نمایشگاه و پژوهش) برگزار می‌شود؛ کتاب زندگی‌نامه عطار نیشابوری، اثر بدیع‌الزمان فروزانفر، با موضوع پژوهش جامع و معتبر درباره زندگی، عقاید، آثار و نقد کتاب‌ها و نظریات شیخ فریدالدین عطار نیشابوری، بررسی احوال، جهان‌بینی عرفانی، تحلیل منظومه‌ها و تأثیر او بر ادبیات عرفانی فارسی، مرجع کلاسیک و شناخته‌شده در مطالعات عطار به معرفی این عالم بزرگ می‌پردازد."
audio/mana-415aa814c974db5ad611.mp3,"یک داستان در یک نگاه ، «هم آغوشی بهار و عید»
جواد سقا
آخرین روز ماه رمضان همیشه برای من بوی خاصی دارد؛ بوی چای تازه‌دمی که هنوز افطار نشده، بوی نان داغی که باید صبر کنی تا اذان گفته شود، و بوی نوعی سکوت که فقط در روزهای پایانی یک انتظار طولانی شکل می‌گیرد. اما آن سال، همه چیز فرق می‌کرد؛ نه فقط به خاطر این‌که یک ماه روزه‌داری رو به پایان بود، بلکه چون فردایش قرار بود هم آغاز سال نو باشد و هم عید فطر؛ پایان و آغاز، در یک نقطه به هم می‌رسیدند؛ مثل دو رودخانه که بعد از مسیرهای جداگانه، ناگهان به هم بپیوندند. از صبح زود بیدار شده بودم. نور خاکستری ملایمی از پشت پرده توری وارد اتاق می‌شد. هوای اواخر زمستان هنوز کمی سرد بود، اما بوی بهار را می‌شد حس کرد؛ بویی شبیه خاک خیس و جوانه‌های نامرئی. پنجره را باز کردم. کوچه باریک زیر خانه‌مان هنوز خلوت بود. درختِ چنارِ قدیمیِ کنارِ پیاده‌رو، شاخه‌های نیمه‌برهنه‌اش را تکان می‌داد. چند پرنده روی سیم برق نشسته بودند و گاهی جابه‌جا می‌شدند.
خانه ما یک واحد معمولی در طبقه سوم یک ساختمان قدیمی در تهران بود؛ ساختمانی با نمای سیمانی که سال‌ها پیش سفید بوده و حالا کمی خاکستری شده بود. راه‌پله‌ها بوی همیشگی، مخلوطی از غذاهای همسایه‌ها و مواد شوینده می‌داد. داخل خانه اما مادرم همیشه سعی می‌کرد گرما و زندگی جریان داشته باشد؛ فرش لاکی قدیمی، مبل‌های قهوه‌ای که چند بار تعمیر شده بودند، و قفسه‌ای پر از کتاب‌هایی که پدرم هیچ‌وقت دلش نیامده بود دور بیندازد. آن روز قرار بود هشت نفر باشیم. جمع کوچک اما صمیمی؛ من، مادرم لیلا، پدرم رضا، خواهرم سارا، نامزدش امیر، دایی محمود، همسایه قدیمی‌مان آقای فرهمند، و مریم، دخترخاله‌ام، که بیشتر از یک فامیل، رفیق و هم‌راز من بود. مادرم از آشپزخانه صدایم زد: «علی! می‌توانی سبزه را از بالکن بیاوری؟ آفتاب خورده، قشنگ شده». وقتی سبزه را آوردم، دست کشیدم روی ساقه‌هایش. نرم و خنک بودند. گفتم: «امسال بلندتر از همیشه شده». مادرم لبخند زد، اما در لبخندش غمی پنهان بود. گفت: «بعضی چیزها با وجود همه سختی‌ها رشد می‌کنند. شاید چون راه دیگری ندارند». سفره هفت‌سین را روی میز چوبی مستطیل شکل پهن کردم. پارچه سفید با حاشیه آبی. آینه را وسط گذاشتم، بعد سبزه، سنبل، سیب، سکه، سماق، سیر و سرکه. شمع‌های باریک کِرِم‌رنگ را دو طرف آینه گذاشتم. نور صبح که روی شیشه آینه افتاد، اتاق کمی روشن‌تر شد. پدرم کنار پنجره ایستاده بود و خیابان را نگاه می‌کرد. دست‌هایش را پشت کمر قلاب کرده بود؛ عادتی بود که وقتی فکر می‌کرد داشت. گفت: «شهر عوض شده. آدم‌ها راه می‌روند، خرید می‌کنند، اما انگار همه یک چیز را با خودشان حمل می‌کنند… چیزی که دیده نمی‌شود».
گفتم: «شاید خستگی». گفت: «نه… خستگی تنها نیست. بیشتر شبیه نگرانی است». قبل از اینکه جواب بدهم، زنگ در خورد. اول سارا و امیر آمدند. سارا مرا محکم بغل کرد. صورتش لاغرتر شده بود، اما چشم‌هایش هنوز همان برق قدیمی را داشت. گفت: «خانه بوی عید می‌دهد… دلم برایش تنگ شده بود». امیر لبخند زد و گفت: «خاله لیلا همیشه بهترین میز را می‌چیند. آدم حس می‌کند همه چیز سر جای خودش است». اما من متوجه شدم دست‌هایش کمی می‌لرزد؛ لرزشی خفیف که شاید فقط من دیدم. کمی بعد دایی محمود رسید. مردی که همیشه شوخ‌طبع بود، اما مدتی بود سکوتش بیشتر شده بود. وقتی مرا بغل کرد، کمی بیشتر از معمول نگه داشت. آرام گفت: «خوبی پسر؟» گفتم: «آره… شما؟» گفت: «ما هم هستیم… همین خودش خیلی است». آقای فرهمند هم آمد. موهایش کاملاً سفید شده بود، و صورتش نسبت به قبل فرو رفته‌تر. از زمستان گذشته تنها زندگی می‌کرد. وقتی وارد شد، به اطراف نگاه کرد و گفت: «خانه شما هنوز همان حس قدیم را دارد… آدم دلش می‌خواهد بنشیند و عجله نکند». آخرین نفر مریم بود. وقتی در را باز کردم، چند ثانیه فقط نگاهش کردم. روسری آبی ملایمی سر کرده بود، و چشم‌های همیشه گرمش، حالا عمق بیشتری داشتند. انگار در این ماه‌ها چیزهایی دیده بود که قبلاً ندیده بود. لبخند زد و گفت: «اجازه هست بیایم داخل؟ یا باید همین‌جا مصاحبه بدهم؟» خندیدم و گفتم: «بیا تو، خبرنگار خانم». وقتی وارد شد، بوی عطر ملایمش با بوی سنبل قاطی شد. حس کردم خانه کامل شد. غروب که نزدیک شد، نور نارنجی خورشید از لای پرده‌ها وارد می‌شد و روی دیوارها لکه‌های گرم می‌انداخت. چراغ‌ها را روشن نکرده بودیم. آن نیمه‌تاریکی نرم، حس آرامی داشت. مریم کنار سفره نشست و با انگشت به سکه‌ها ضربه زد. صدای ظریفی پیچید. گفت: «می‌دانی… امسال همه چیز انگار شکننده‌تر است. حتی شادی». گفتم: «شاید چون مدتی است هیچ‌کس خیال راحت ندارد». او گفت: «من بعضی شب‌ها به آینده فکر می‌کنم و می‌بینم تصویرش واضح نیست. قبلاً همیشه می‌توانستم تصور کنم چند ماه بعد کجا هستم. الان… نه». قبل از اینکه جواب بدهم، آقای فرهمند گفت: «آدم وقتی سنش بالا می‌رود، فکر می‌کند دیگر غافلگیر نمی‌شود. اما زندگی نشان می‌دهد هنوز هم می‌تواند. من هنوز صبح‌ها ناخودآگاه دو تا فنجان چای می‌ریزم. بعد یادم می‌افتد…» سکوت کرد. سارا آرام گفت: «من هم هنوز بعضی پیام‌ها را پاک نکرده‌ام. می‌ترسم اگر پاکشان کنم، انگار واقعاً تمام شده». مادرم گفت: «هیچ‌چیز واقعاً تمام نمی‌شود. فقط شکلش عوض می‌شود». دایی محمود آه کشید و گفت: «مشکل این است که آدم علاوه بر داغ، باید با ترس هم کنار بیاید. هر روز یک حرف تازه، یک خبر تازه. حتی اگر هیچ اتفاقی هم نیفتد، همین انتظارش آدم را خسته می‌کند». پدرم گفت: «ترس مثل سایه است. اگر نور باشد، هست. اما اگر کنار هم باشیم، کوچک‌تر می‌شود». مریم به من نگاه کرد و گفت: «تو هنوز امیدوار هستی؟ واقعاً؟» چند ثانیه فکر کردم و گفتم: «نمی‌دانم اسمش امید است یا عادت. شاید انسان مجبور است باور کند فردا بهتر می‌شود، وگرنه نمی‌تواند امروزش را زندگی کند». او لبخند زد؛ «شاید همین کافی است». اذان آمد. آخرین افطار ماه رمضان؛ خرما برداشتیم. چای خوردیم. حس کردم زمان کمی نرم‌تر شده. چند ساعت بعد، لحظه تحویل سال نزدیک شد و هم‌زمان اعلام عید فطر. مادرم دعا می‌خواند. پدرم دستش را گرفته بود. سارا سرش روی شانه امیر بود. آقای فرهمند به شمع‌ها خیره بود. دایی محمود آرام ذکر می‌گفت. مریم کنار من نشسته بود. آن‌قدر نزدیک که گرمای دستش را حس می‌کردم. وقتی لحظه تحویل سال رسید، صدای تبریک‌ها در هم آمیخت: «عید مبارک… سال نو مبارک…» احساس عجیبی بود. انگار زمان برای یک لحظه ایستاده باشد. مریم آرام گفت: «ببین… با همه چیزهایی که از دست داده‌ایم، هنوز این لحظه هست». من به شمع‌ها نگاه کردم. شعله‌ها کوچک بودند، اما تاریکی را عقب نگه داشته بودند. نیمه‌شب، وقتی بیشتر مهمان‌ها رفته بودند، من و مریم در بالکن ایستادیم. هوای خنک به صورتمان می‌خورد. شهر هنوز بیدار بود؛ صدای دور ماشین‌ها، خنده‌های پراکنده، و گاهی صدای ترقه‌ای دور. مریم گفت: «علی… فکر می‌کنی سال جدید چه می‌شود؟» گفتم: «واقعیتش… نمی‌دانم». او گفت: «من هم نمی‌دانم. اما یک چیزی را می‌دانم… هر چه باشد، ما باز هم کنار هم خواهیم بود. نه؟» به او نگاه کردم. جواب دادن ساده بود؛ اما در دلم موجی از سؤال‌ها بود. گفتم: «امیدوارم». او لبخند زد. «امیدوارم… جواب بدی نیست». در همان لحظه، صدای اذان عید از مسجد دوردست بلند شد. نسیم خنکی وزید و پرده بالکن کمی تکان خورد. من به آسمان نگاه کردم. نه کاملاً تاریک بود، نه روشن. مثل لحظه‌ای بین پایان و شروع. برای اولین بار حس کردم شاید زندگی همیشه همین باشد؛ ایستادن در مرز نامعلوم‌ها، با آدم‌هایی که دوستشان داری، و پرسشی که هنوز پاسخش نیامده. داستان آن شب برای من همان‌جا تمام نشد. شاید تازه شروع شده بود."
audio/mana-82083ce75d0b1e864fa8.mp3,"طنز ، فرهنگ‌سوزی
یخ نکنی نمکدون
این تکنولوژی و اختلال‌هایش خیلی هم چیز خوبی نیست. حداقل برای ما جماعت نابینا خیلی می‌تواند مضر باشد؛ ماجرا از جایی آغاز شد که ما برای یک امر خطیر اداری، اگر دلتان نخواهد به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک مراجعه کردیم. کسی که کار ما را انجام می‌داد به ما گفت که باید اطلاعات ما وارد سیستم بشود و جواب درخواست ما نیز سیستمی داده خواهد شد و دیگر خبری از کاغذ نیست و این فرایند چند روزی طول می‌کشد. اینجا بود که ما از شرایطمان خواستیم کمی سوءاستفاده کنیم و گفتیم که رئیس را خودمان ببینیم تا شاید ترحمی حاصل شده و کارمان راه بیفتد که مسئول مربوطه نیز با ما همکاری نمود. بعد از ورود اطلاعاتمان به سیستم، نزد رئیس رفتیم و خواستیم که گوشه چشمی به ما کرده و کارمان راه بیفتد. رئیس هم اتفاقاً آدم خوبی بود و فوراً شرایط ما را درک کرد و ترحم مورد نیاز را نسبت به ما فعال نمود. اما درست آخر کار که قرار بود یک امضای سیستمی بر درخواست ما از جانب ایشان فرود آید، مشخص شد که امضای ایشان به دلیل این که تازه به این مقام ریاست منصوب شدند در سیستم ثبت نشده است. اینجا بود که ما تصمیم گرفتیم قدرت ویژه‌ خود را جای دیگر خرج کرده و خواستیم که یک نفر مایِ نابینا را به واحد فنی راهنمایی کند.
مسئول خدمات آن دفتر – که خدا خیلی خیرش دهد – ما را به سمت واحد فنی راهنمایی کرد و ما نیز برای اینکه با تمام قدرت وارد شویم، عصای خود را باز نگه داشتیم تا بیشتر ابهتمان در چشمشان آید. اتفاقاً اینجا هم کارمان جواب داد و مسئول فنی مربوطه فوراً برای ثبت امضای جناب رئیس در سیستم اقدام کرد که ناگهان همه چیز تغییر کرد. سیستم از بیخ و بن قطع شد. قرار شد که مسئول فنی با شرکت پشتیبان سرویس‌دهنده به آنجا تماس بگیرد و موضوع را پیگیری کند. تماس با پشتیبانی فقط به این منجر شد که گفتند باید درخواست ثبت کنند تا رسیدگی شود. ما که اراده کرده بودیم هرطور شده به هدفمان برسیم گوشی را از مسئول فنی گرفته و به طور کامل شرایط را با سوز و گدازی که مورد نیاز بود با ذکر معلولیتمان مطرح کردیم. کارشناس پشتیبانی ما را به جای دیگری وصل کرد که گویا مدیر فنی آنجا بود. ما بار دیگر شرایط با با ذکر جزئیات کامل تشریح نمودیم و مدیر فنی شرکت پشتیبانی کمی ما را پشت خط نگه داشت و بعد از دقایقی ما را به داخلی کارشناس اول وصل نمود. ایشان نیز بعد از چند لحظه گفت که مشکل سرویس‌دهی گویا برطرف شده و می‌توانند کار ما را انجام دهند. مسئول فنی آن دفتر در کمال تعجب وارد سیستم شد و در چند ثانیه امضای جناب رئیس تعریف گردید. ما دوباره با دوست زحمت‌کشمان در بخش خدمات نزد رئیس رفته و ایشان هم خیلی سریع امضای ما را در سیستم ثبت نمود و ما نزد کارمند اول بازگشته و ایشان نیز بعد از آن که برگه مربوطه را برای ما چاپ نمود، آن را در پاکت گذاشته و تحویلمان داد. ما نیز از این دستاورد بزرگ بسیار خشنود شده و قصد ترک محل را داشتیم که متوجه شدیم پشت سرمان چندین نفر در حال دعا به حال ما هستند. آنجا بود که متوجه شدیم گویا همه‌ آن افراد مشکلشان شبیه ما بود ولی کسی برایشان تره هم خرد نمی‌کرد و ما با راه انداختن کار خود توانستیم خدمتی هم به مردممان بکنیم که از این بابت بسیار مسرور گشتیم و سرخوش از این موفقیت بزرگ از آن مکان خارج شدیم.
اما انصافاً این روزها آدم اگر کار اداری داشته باشد خیلی خسته می‌شود. در گذشته اگر ما همین کار اداری را داشتیم، با عصایمان نزد مسئول مربوطه می‌رفتیم و ایشان خودشان کاغذ‌های ما را می‌بردند نزد مدیران بالادستی و آن‌ها را توجیه می‌کردند و امضاهایمان را گرفته و در همین حین هم مسئول خدمات زحمت‌کش آنجا یک چای برای ما می‌آورد. ما نیز بعد از نوشیدن چایمان درحالی‌که هم استراحتی کردیم و هم کارمان راه افتاده، آنجا را ترک می‌کردیم. البته آخر ماجرا کمی متفاوت می‌شد که دیگران اعتراض می‌کردند که چرا کار ما راه افتاد ولی کار آن‌ها نه. در صورتی که در شرایط فعلی ما به عنوان یک جاده صاف‌کن جلو رفته و جماعتی را از بلاتکلیفی خارج کردیم و به جای دشنام‌های احتمالی در سناریوی اول، کلی دعا و عاقبت به خیری برای خودمان به دست آوردیم.
در اینجا ما چند نکته‌ آموزنده را به شما می‌آموزیم:
قبل از انجام هر کار اداری، به عنوان یک نابینا اراده‌ کافی برای انجام آن کار را به هر قیمتی داشته باشید.
زمانی که کارتان گره می‌خورد از حرف زدن و چانه زدن نترسید و خجالت نکشید.
از مخالف بودن جنسیت طرف مقابل نهایت استفاده را ببرید. چرا که تجربه ثابت کرده اشخاص جنس مخالف بیشتر دلشان برای نابینای پیش رویشان می‌سوزد.
غلظت مظلوم‌نمایی را تا حد توان بالا ببرید. به حدی که کارمند مقابلتان از انجام ندادن کار شما احساس شرم و گناه کند.
در صورت نیاز خودتان نزد مقامات بالاتر رفته و همان سناریو را برایشان ادامه دهید.
یک دوست موقت آنجا برای خود دست و پا کنید. مسئولین خدماتی در این مواقع بهترین گزینه هستند.
در اینجا ما هر آنچه که هم‌نوعان فرهنگ‌سازمان دارند در موردمان می‌گویند را نقض می‌کنیم. اصلاً ما هیچ‌وقت گردن‌گیر خوبی نبودیم. خب چه می‌شود اگر بتوانیم کارمان را زود پیش ببریم. به لطف یزدان و بچه‌ها پولی در بساط برایمان نمانده که بتوانیم شیرینی و از این حرف‌ها بدهیم. خب مجبوریم از خودمان خرج کنیم دیگر! انصافاً یکی از شما فرهنگ‌سازان عزیز و زحمت‌کش اگر در اداره‌ای کارش گیر کند، ترجیح می‌دهد یک هفته یا بلکه بیشتر منتظر بماند و به فرهنگ‌سازی خود ادامه دهد، یا راه ما را در پیش گیرد و در یک ساعت به هدف برسد. عصر سرعت است و باید زود به مقصد رسید. توصیه می‌کنیم امر خطیر فرهنگ‌سازی را روی کاغذ‌ها و گوشی‌های خود اعمال نموده و در میدان عمل آن کنید که ما کردیم. هرچند که احتمالاً همین‌گونه هم هست.
در پایان ما اعلام می‌داریم که هیچ مسئولیتی در قبال توصیه‌هایمان نداریم و هر کس به راه ما رَوَد خودش خواسته که رفته و به هر عاقبتی دچار شود به ما مربوط نیست. اصلاً بروید دنبال رهنمودهای همان دوستان فرهنگ‌سازمان ببینیم به کجا می‌رسید! به قول معروف ما آنچه شرط بلاغ بود به شما گفتیم. خواه پند گیرید و خواه ملال."
audio/mana-a6964f50c08e1fef1673.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران بهمن 1404
منصور شادکام
سلام و احترام به مخاطبان عزیز ماهنامه نسل مانا؛ در ابتدا مناسب است که حلول ماه مبارک رمضان را به همه شما عزیزان تبریک عرض نموده و امیدوارم که در این ماه بتوانیم از برکات فراوان این ماه نهایت استفاده را داشته باشیم و در لحظه به لحظه این ماه شریف بتوانیم ارتباط خود را با خدای متعال قوی‌تر کنیم. در این ماه از همگی شما عزیزان التماس دعای خیر دارم؛ در لحظات معنوی افطار و سحر ما را از دعای خیر خود فراموش نکنید.
همچون همیشه لازم می‌دانم که از تمام اعضای هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر کنم؛ به واقع زحمتی که این تیم تلاش‌گر می‌کشند بسیار ارزشمند است؛ چرا‌که، در هر ماه شاهد این هستیم که با وجود تمام اتفاقات، ماهنامه نسل مانا به موقع و با مطالبی مفید و ارزشمند و اختصاصی که حاصل تلاش این عزیزان است، منتشر شده و در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد.
انجمن نابینایان، فعال، نه مثل همیشه
همان‌طور که می‌دانید، شرایط کشور در طول این مدت شرایط خاصی بوده؛ قطعی اینترنت و دوری نابینایان از فضای مجازی در بسیاری از موارد حتی امرار معاش این عزیزان را دچار مشکل کرد. ما در این شرایط تلاش کردیم که با انجام کمک‌های موردی بتوانیم مشکلات نابینایان را به حداقل برسانیم. در ماه بهمن بین 40 تا 45 کمک موردی به اعضا ارائه دادیم. در اینجا جا دارد از زحمات و حمایت‌های خیرین عزیزی که هم در پروژه نسل مانا و هم در سایر موارد به کمک انجمن آمده‌اند، تشکر کنیم؛ کمک‌های این خیرین ارجمند به‌خصوص در طول این مدت بیشتر از هر وقت دیگری ملموس و محسوس بود؛ چرا‌که در این مدت با توجه به مشکلات کشور بیشتر اعضای جامعه هدف نیازمند به حمایت‌هایی از طرف انجمن بودند و با لطف و مساعدت این خیرین توانستیم به بخشی از این نیاز‌ها جامه عمل بپوشانیم.
آمادگی برای انتشار نسل مانا در سال جدید
همان‌طور که می‌دانید، ماهنامه نسل مانا از سال 1399 با عنوان «مانا» و پس از 1 سال و با دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با عنوان «نسل مانا» هر ماه در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد؛ دی‌ماه امسال و در آستانه آغاز سال ششم فعالیت این ماهنامه و با توجه به شرایط خاص کشور، به‌ویژه عامل مهمی به نام تورم، با انجام یک برنامه‌ریزی دقیق تمام امکانات از جمله کاغذ برای چاپ و سایر تجهیزات برای تنظیم نسخه بریل این ماهنامه و همچنین امکانات لازم برای تنظیم یک جلد شکیل در شان این ماهنامه و مخاطبان آن را برای دست کم 1 سال آینده فراهم کردیم تا با کم‌ترین دغدغه برای انتشار ماهنامه در طول سال جاری مواجه باشیم.
خبر‌های خوشِ رسانه‌ای در آستانه آخرین ماه سال 1404
بد نیست که در این فرصت به دو خبر خوب که هر کدام یک گشایش مثبت در فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران است، اشاره‌ای داشته باشم.
نخست؛ راه‌اندازی رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران
در راستای توسعه خدمات رسانه‌ایِ انجمن نابینایان ایران، قصد داریم با همکاری یک گروه متخصص فنی از میان جامعه نابینایان، یک رادیو اینترنتی اختصاصی برای انجمن نابینایان ایران تأسیس کنیم تا پس از ماهنامه نسل مانا و برنامه رادیویی شش نقطه، این بار در یک قالب جدید رسانه‌ای با مخاطبان و اعضای جامعه هدف در ارتباط باشیم.
این رادیوی اینترنتی که با نام رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران شناخته خواهد شد، قصد دارد با هدف ایجاد آگاهی از مسائل زندگی جامعه نابینایان، فرهنگ‌سازی، مطالبه‌گری و… اقدام به برنامه‌سازی برای نابینایان و افراد بینا نماید. یکی از برنامه‌ریزی‌ها در این راستا این است که در این رادیو از ظرفیت‌های جامعه نابینایان برای برنامه‌سازی نیز استفاده مفید و مناسب به عمل آوریم. امیدوارم که بتوانیم در آینده‌ای بسیار نزدیک پخش برنامه‌های این رادیوی اینترنتی را آغاز کنیم.
دوم؛ نمایندگی انجمن نابینایان ایران در استان تهران به زودی به چرخه خدمت به جامعه هدف اضافه خواهد شد.
همان‌طور که مستحضرید، طی ماه‌های گذشته تلاش‌هایی برای احیای دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در استان تهران از سوی برخی از چهره‌های موفق جامعه نابینایان آغاز شده؛ اکنون که کار این نمایندگی در مرحله اخذ مجوز‌های لازم برای آغاز فعالیت است، خوب است اطلاع‌رسانی کنیم که در آینده‌ای بسیار نزدیک و با قطعی شدن مجوز‌های لازم جهت فعالیت، این دفتر به عضوگیری از نابینایان واجد شرایط اقدام خواهد کرد؛ بدین ترتیب، رسماً وارد چرخه خدمت‌رسانی به جامعه نابینایان به‌ویژه در استان تهران خواهد شد.
در مورد زمان آغاز عضوگیری، حتماً از طریق رسانه‌های مرتبط با انجمن نابینایان ایران اطلاع‌رسانی‌های لازم انجام خواهد شد.
لغو آخرین تور سیاحتی انجمن نابینایان ایران در سال 1404
همان‌طور که ماه گذشته نیز به اطلاع رساندیم، در نخستین روز‌های بهمن‌ماه قرار بود یک تور سیاحتی به مقصد شهرستان تنکابن استان مازندران برگزار شود که با وجود فراهم شدن تمام مقدمات لازم، به دلیل شرایط خاص کشور امکان برگزاری این اردو فراهم نشد و سازمان بهزیستی اردوگاه در نظر گرفته شده برای برگزاری این اردو را کنسل کرد. در این ارتباط تلاش‌های بسیاری از سوی انجمن نابینایان در مذاکره با سازمان بهزیستی انجام شد که تاریخ جایگزین مناسبی برای برگزاری مجدد این اردو در نظر گرفته شود که باز هم به دلیل تداوم شرایط خاص حاکم بر کشور به نتیجه مطلوب نرسیدیم؛ بنابراین، پرونده برگزاری اردو‌های سیاحتی و زیارتی امسال انجمن نابینایان ایران برای سال جاری رسماً بسته شد. اما امیدواریم بتوانیم با انجام یک برنامه‌ریزی دقیق در سال آینده کیفیت اردو‌های انجمن نابینایان ایران را ارتقا ببخشیم.
وضعیت شبکه تشکل‌های نابینایان کشور، شمنا همچنان در هاله‌ای از ابهام
با وجود اینکه به نظر می‌رسید با تشکیل کمیته تعیین وضعیت شبکه تشکل‌های نابینایان کشور شمنا، می‌توان نسبت به برقراری نظم در برگزاری انتخابات این شبکه امیدوار بود. اما بروز برخی از حواشی سبب شد تا بار دیگر برگزاری انتخابات این شبکه دستخوش تغییرات زمانی شود؛ بنابراین، در حال حاضر آنچه که از شواهد بر‌می‌آید، این‌گونه است که انتخابات این شبکه در خوش‌بینانه‌ترین حالت می‌تواند در اواخر فروردین و یا اوایل اردیبهشت برگزار شود. ما امیدواریم تا در نهایت انتخابات این شبکه برگزار شده و با استقرار هیئت مدیره جدید و منتخب از سوی اعضای مجمع راه برای ایجاد وحدت در میان تشکل‌های مرتبط با نابینایان و ایجاد یک‌صدایی به منظور مطالبه‌گری در خصوص نیاز‌های جامعه هدف هموارتر شود.
کلام پایانی
در پایان، بار دیگر بر خود واجب می‌دانم که از تلاش‌ها و حمایت‌های بی‌دریغ خیرینی که حتی در این شرایط سخت هم در کنار ما هستند و از برنامه‌های انجمن در همه عرصه‌ها حمایت لازم را به عمل می‌آورند، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم. امیدوارم خدا توفیق دهد تا در ماه پایانی امسال و در ماه مبارک رمضان و در آستانه عید نوروز همچنان در راه برطرف کردن نیازهای جامعه هدف گام برداریم."
audio/mana-424e2de94cd3d6cbfd3d.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران بهمن 1404
منصور شادکام
سلام و احترام به مخاطبان عزیز ماهنامه نسل مانا؛ در ابتدا مناسب است که حلول ماه مبارک رمضان را به همه شما عزیزان تبریک عرض نموده و امیدوارم که در این ماه بتوانیم از برکات فراوان این ماه نهایت استفاده را داشته باشیم و در لحظه به لحظه این ماه شریف بتوانیم ارتباط خود را با خدای متعال قوی‌تر کنیم. در این ماه از همگی شما عزیزان التماس دعای خیر دارم؛ در لحظات معنوی افطار و سحر ما را از دعای خیر خود فراموش نکنید.
همچون همیشه لازم می‌دانم که از تمام اعضای هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر کنم؛ به واقع زحمتی که این تیم تلاش‌گر می‌کشند بسیار ارزشمند است؛ چرا‌که، در هر ماه شاهد این هستیم که با وجود تمام اتفاقات، ماهنامه نسل مانا به موقع و با مطالبی مفید و ارزشمند و اختصاصی که حاصل تلاش این عزیزان است، منتشر شده و در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد.
انجمن نابینایان، فعال، نه مثل همیشه
همان‌طور که می‌دانید، شرایط کشور در طول این مدت شرایط خاصی بوده؛ قطعی اینترنت و دوری نابینایان از فضای مجازی در بسیاری از موارد حتی امرار معاش این عزیزان را دچار مشکل کرد. ما در این شرایط تلاش کردیم که با انجام کمک‌های موردی بتوانیم مشکلات نابینایان را به حداقل برسانیم. در ماه بهمن بین 40 تا 45 کمک موردی به اعضا ارائه دادیم. در اینجا جا دارد از زحمات و حمایت‌های خیرین عزیزی که هم در پروژه نسل مانا و هم در سایر موارد به کمک انجمن آمده‌اند، تشکر کنیم؛ کمک‌های این خیرین ارجمند به‌خصوص در طول این مدت بیشتر از هر وقت دیگری ملموس و محسوس بود؛ چرا‌که در این مدت با توجه به مشکلات کشور بیشتر اعضای جامعه هدف نیازمند به حمایت‌هایی از طرف انجمن بودند و با لطف و مساعدت این خیرین توانستیم به بخشی از این نیاز‌ها جامه عمل بپوشانیم.
آمادگی برای انتشار نسل مانا در سال جدید
همان‌طور که می‌دانید، ماهنامه نسل مانا از سال 1399 با عنوان «مانا» و پس از 1 سال و با دریافت مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با عنوان «نسل مانا» هر ماه در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد؛ دی‌ماه امسال و در آستانه آغاز سال ششم فعالیت این ماهنامه و با توجه به شرایط خاص کشور، به‌ویژه عامل مهمی به نام تورم، با انجام یک برنامه‌ریزی دقیق تمام امکانات از جمله کاغذ برای چاپ و سایر تجهیزات برای تنظیم نسخه بریل این ماهنامه و همچنین امکانات لازم برای تنظیم یک جلد شکیل در شان این ماهنامه و مخاطبان آن را برای دست کم 1 سال آینده فراهم کردیم تا با کم‌ترین دغدغه برای انتشار ماهنامه در طول سال جاری مواجه باشیم.
خبر‌های خوشِ رسانه‌ای در آستانه آخرین ماه سال 1404
بد نیست که در این فرصت به دو خبر خوب که هر کدام یک گشایش مثبت در فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران است، اشاره‌ای داشته باشم.
نخست؛ راه‌اندازی رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران
در راستای توسعه خدمات رسانه‌ایِ انجمن نابینایان ایران، قصد داریم با همکاری یک گروه متخصص فنی از میان جامعه نابینایان، یک رادیو اینترنتی اختصاصی برای انجمن نابینایان ایران تأسیس کنیم تا پس از ماهنامه نسل مانا و برنامه رادیویی شش نقطه، این بار در یک قالب جدید رسانه‌ای با مخاطبان و اعضای جامعه هدف در ارتباط باشیم.
این رادیوی اینترنتی که با نام رادیو اینترنتی انجمن نابینایان ایران شناخته خواهد شد، قصد دارد با هدف ایجاد آگاهی از مسائل زندگی جامعه نابینایان، فرهنگ‌سازی، مطالبه‌گری و… اقدام به برنامه‌سازی برای نابینایان و افراد بینا نماید. یکی از برنامه‌ریزی‌ها در این راستا این است که در این رادیو از ظرفیت‌های جامعه نابینایان برای برنامه‌سازی نیز استفاده مفید و مناسب به عمل آوریم. امیدوارم که بتوانیم در آینده‌ای بسیار نزدیک پخش برنامه‌های این رادیوی اینترنتی را آغاز کنیم.
دوم؛ نمایندگی انجمن نابینایان ایران در استان تهران به زودی به چرخه خدمت به جامعه هدف اضافه خواهد شد.
همان‌طور که مستحضرید، طی ماه‌های گذشته تلاش‌هایی برای احیای دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در استان تهران از سوی برخی از چهره‌های موفق جامعه نابینایان آغاز شده؛ اکنون که کار این نمایندگی در مرحله اخذ مجوز‌های لازم برای آغاز فعالیت است، خوب است اطلاع‌رسانی کنیم که در آینده‌ای بسیار نزدیک و با قطعی شدن مجوز‌های لازم جهت فعالیت، این دفتر به عضوگیری از نابینایان واجد شرایط اقدام خواهد کرد؛ بدین ترتیب، رسماً وارد چرخه خدمت‌رسانی به جامعه نابینایان به‌ویژه در استان تهران خواهد شد.
در مورد زمان آغاز عضوگیری، حتماً از طریق رسانه‌های مرتبط با انجمن نابینایان ایران اطلاع‌رسانی‌های لازم انجام خواهد شد.
لغو آخرین تور سیاحتی انجمن نابینایان ایران در سال 1404
همان‌طور که ماه گذشته نیز به اطلاع رساندیم، در نخستین روز‌های بهمن‌ماه قرار بود یک تور سیاحتی به مقصد شهرستان تنکابن استان مازندران برگزار شود که با وجود فراهم شدن تمام مقدمات لازم، به دلیل شرایط خاص کشور امکان برگزاری این اردو فراهم نشد و سازمان بهزیستی اردوگاه در نظر گرفته شده برای برگزاری این اردو را کنسل کرد. در این ارتباط تلاش‌های بسیاری از سوی انجمن نابینایان در مذاکره با سازمان بهزیستی انجام شد که تاریخ جایگزین مناسبی برای برگزاری مجدد این اردو در نظر گرفته شود که باز هم به دلیل تداوم شرایط خاص حاکم بر کشور به نتیجه مطلوب نرسیدیم؛ بنابراین، پرونده برگزاری اردو‌های سیاحتی و زیارتی امسال انجمن نابینایان ایران برای سال جاری رسماً بسته شد. اما امیدواریم بتوانیم با انجام یک برنامه‌ریزی دقیق در سال آینده کیفیت اردو‌های انجمن نابینایان ایران را ارتقا ببخشیم.
وضعیت شبکه تشکل‌های نابینایان کشور، شمنا همچنان در هاله‌ای از ابهام
با وجود اینکه به نظر می‌رسید با تشکیل کمیته تعیین وضعیت شبکه تشکل‌های نابینایان کشور شمنا، می‌توان نسبت به برقراری نظم در برگزاری انتخابات این شبکه امیدوار بود. اما بروز برخی از حواشی سبب شد تا بار دیگر برگزاری انتخابات این شبکه دستخوش تغییرات زمانی شود؛ بنابراین، در حال حاضر آنچه که از شواهد بر‌می‌آید، این‌گونه است که انتخابات این شبکه در خوش‌بینانه‌ترین حالت می‌تواند در اواخر فروردین و یا اوایل اردیبهشت برگزار شود. ما امیدواریم تا در نهایت انتخابات این شبکه برگزار شده و با استقرار هیئت مدیره جدید و منتخب از سوی اعضای مجمع راه برای ایجاد وحدت در میان تشکل‌های مرتبط با نابینایان و ایجاد یک‌صدایی به منظور مطالبه‌گری در خصوص نیاز‌های جامعه هدف هموارتر شود.
کلام پایانی
در پایان، بار دیگر بر خود واجب می‌دانم که از تلاش‌ها و حمایت‌های بی‌دریغ خیرینی که حتی در این شرایط سخت هم در کنار ما هستند و از برنامه‌های انجمن در همه عرصه‌ها حمایت لازم را به عمل می‌آورند، کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم. امیدوارم خدا توفیق دهد تا در ماه پایانی امسال و در ماه مبارک رمضان و در آستانه عید نوروز همچنان در راه برطرف کردن نیازهای جامعه هدف گام برداریم."
audio/mana-e7378cc18dfb7cd2431d.mp3,"پیشخوان، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در پیشخوان بهمن‌ماه، شمشیر به دست گرفته و با عینک انتقاد از یک نمایشگاه معروف در حوزه تکنولوژی صحبت کرده‌ایم. یک اپلیکیشن جدید هم منتظرتان است. با ما همراه باشید.
فناوری هنوز هم نابینایان را جا می‌گذارد: آنچه در سی ای اس 2026 گذشت
سی ای اس با وجود سالن‌های عظیم، مسیرهای تودرتو و غرفه‌هایی که در چندین ساختمان و حتی هتل پخش شده‌اند، از نظر فیزیکی یکی از پیچیده‌ترین رویدادهای جهان است. برای یک فرد نابینا، حرکت در چنین فضایی بدون راهنمای انسانی، ظرفیت بالایی برای تبدیل‌شدن به تجربه‌ای فرساینده دارد. نبود نقشه‌های قابل‌استفاده با صفحه‌خوان، فقدان راهنمای صوتی دقیق و نشانه‌گذاری‌های عمدتاً بصری باعث می‌شود حتی رسیدن از یک غرفه به غرفه دیگر به چالشی جدی بدل شود. نکته تلخ ماجرا اینجاست که نمایشگاهی که آینده مسیریابی و هوش مصنوعی را به رخ می‌کشد، خود نمونه‌ای زنده از فقدان دسترس‌پذیری است.
این مشکل فقط به زیرساخت فیزیکی ختم نمی‌شود؛ بسیاری از ارائه‌ها، پیش‌نمایش‌ها و معرفی محصولات کاملاً متکی بر تصویر هستند و غالباً از اسلایدها، ویدئوها و نمایشگرهایی ساخته شده‌اند که بدون توصیف صوتی یا جایگزین دسترس‌پذیر ارائه می‌شوند. نابینایان اغلب مجبورند به توضیح‌های پراکنده اطرافیان یا روابط‌عمومی غرفه‌ها تکیه کنند. نتیجه آن است که فرد نابینا، حتی در قلب نوآوری، همچنان مصرف‌کننده‌ای وابسته باقی می‌ماند.
بااین‌حال، سی ای اس امسال خالی از نکات امیدوارکننده هم نبود و برخی فناوری‌ها شدیداً توجه نابینایان را جلب کردند. عینک‌های مجهز به هوش مصنوعی که می‌توانند محیط اطراف را توصیف کنند از جذاب‌ترین نمونه‌ها بودند. این ابزارها با استفاده از دوربین و بینایی ماشینی، موانع، اشیا و حتی نوشته‌ها را شناسایی کرده و به‌صورت صوتی گزارش می‌دهند. هرچند هنوز با مشکلاتی مثل تأخیر، عمر باتری و دقت ناکافی روبه‌رو هستند، اما به‌جرئت می‌توان گفت که مسیر درستی در حال شکل‌گیری است.
همچنین ابزارهای پوشیدنی بدون نیاز به صفحه‌نمایش – مانند دستگاه‌هایی با بازخورد صوتی یا لمسی – توانستند نظر بازدید‌کنندگان و فعالان مجازی نابینا را به خود جلب کنند. این محصولات تلاش می‌کنند به‌جای مجبور کردن کاربر به تعامل مداوم با گوشی، اطلاعات را به شکلی طبیعی‌تر و هم‌زمان با حرکت منتقل کنند. در کنار آن‌ها، سیستم‌های هدایت صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی که امکان گفت‌وگوی دوطرفه و پرسش درباره محیط را فراهم می‌کنند، آینده‌ای جذاب را به تصویر می‌کشد که در آن فناوری به‌جای ایفای نقش یک ابزار سرگرم‌کننده، یک «همراه» واقعی خواهد بود.
با این‌همه، مشکل اصلی هنوز پابرجاست. دسترس‌پذیری در سی ای اس و اکثر محصولات موجود در آن نقش مخلفات کنار غذا را دارد و در مراحل نخستین طراحی جای نگرفته است. بسیاری از شرکت‌ها از دسترس‌پذیری دم می‌زنند، اما آن را در انتهای زنجیره توسعه و صرفاً برای رفع تکلیف می‌گنجانند. نتیجه این نگاه محصولاتی است که شاید برای نابینایان هم کار کنند، اما برای آن‌ها طراحی نشده‌اند.
این قبیل نمایشگاه‌ها به‌روشنی نشان می‌دهند که فاصله میان ادعای «فناوری فراگیر» و واقعیت همچنان زیاد است. تا زمانی که خود رویدادها، نمایشگاه‌ها و فرایندهای معرفی فناوری دسترس‌پذیر نباشند، نمی‌توان انتظار داشت خروجی آن‌ها جهانی فراگیر بسازد. شاید اولین قدم برای آینده‌ای بهتر این باشد که فناوری پیش از خیز برای تغییر در جهان، نگاهش را به کسانی تغییر دهد که سال‌هاست از این آینده جامانده‌اند.
وقتی هوش مصنوعی هم‌قدم نابینایان می‌شود: با مسیریاب هوشمند ناویس بیشتر آشنا شوید.
ناویس حاصل همین نگاه مسئله‌محور است؛ این اپلیکیشن خود را نه صرفاً یک مسیریاب، بلکه یک «همراه هوشمند» معرفی می‌کند. کاربر می‌تواند با ناویس صحبت کند، از او بپرسد «کجا هستم؟»، «اطرافم چیست؟» یا «بعد به کدام سمت بپیچم؟». در پشت‌صحنه، ناویس از ترکیب تصاویر ماهواره‌ای، داده‌های نقشه و مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی (از جمله هسته هوش مصنوعی گوگل) استفاده می‌کند تا درکی جامع از محیط بسازد و آن را به زبانی قابل‌فهم و طبیعی به کاربر منتقل کند.
نکته مهم این است که ناویس قرار نیست جایگزین عصای سفید یا سگ راهنما شود. این اپلیکیشن بر پایه فلسفه «تکمیل» ابزارهای موجود با ارائه همان اطلاعاتی که یک همراه انسانی احتمالاً در کنار فرد نابینا بیان خواهد کرد طراحی شده است. علاوه بر این، تیم ناویس به محدودیت‌های هوش مصنوعی هم آگاه است. به همین دلیل، در نسخه‌های آینده امکان اتصال به پشتیبان انسانی در نظر گرفته شده تا اگر هوش مصنوعی نتوانست پاسخ‌گو باشد، انسان وارد عمل شود.
شمشیربازی در سایه: داستان پَت پاوند و هنر دسترس‌پذیرکردن یک ورزش غیرمنتظره
نکته کلیدی در شمشیربازی نابینایان، جایگزینی «دیدن» با مجموعه‌ای از تکنیک‌های بدنی، لمسی و شنیداری است. پَت توضیح می‌دهد که بسیاری از اصول شمشیربازی شباهت شگفت‌انگیزی به استفاده از عصای سفید دارند. برای مثال، حرکات دفاعی شمشیر بسیار شبیه حرکت رفت‌وبرگشتی عصا روی زمین است. تنها تفاوت اینجاست که این بار، بُعد فضایی به‌جای زمین، روی هوا و با ارتفاع تعریف می‌شود. در هر دو حالت، هدف درک موقعیت، حفظ هم‌ترازی بدن و واکنش سریع به اطلاعات محیطی است.
بدن‌محوری (Body Alignment) یکی از اساسی‌ترین تکنیک‌ها در شمشیربازی نابینایان است. شمشیرباز باید همواره بداند بدنش نسبت به حریف، خط شروع و مسیر حرکت در چه وضعیتی قرار دارد. این آگاهی بدنی همان مهارتی است که نابینایان در آموزش‌های جهت‌یابی برای عبور از خیابان یا حرکت در فضاهای شلوغ یاد می‌گیرند و شمشیربازی این مهارت را در قالبی پویا، فشرده و بسیار سریع تمرین می‌دهد.
از نظر دسترس‌پذیری، تجهیزات نیز نقش مهمی دارند. پَت و دیگر شمشیربازان نابینا معمولاً با شمشیرهای پلاستیکی شروع می‌کنند که سبک‌تر و ایمن‌ترند. این شمشیرها نوک تیز ندارند و حتی خم می‌شوند. با پیشرفت مهارت، شمشیرهای فلزی وارد تمرین می‌شوند که به دلیل وزن و بازخورد لمسی بیشتر، اطلاعات دقیق‌تری از تماس با شمشیر حریف منتقل می‌کنند. در اینجا، «حس لامسه» مهم‌تر از شنوایی می‌شود؛ تماس تیغه‌ها به شمشیرباز می‌گوید حریف کجاست و حرکت بعدی چه می‌تواند باشد.
اما شاید تأثیرگذارترین جنبه داستان پَت، بُعد فرهنگی آن باشد. او با شمشیربازی در کنار افراد بینا و حتی آموزش شمشیربازی با چشم‌بند به کودکان، مرز میان «ناتوانی» و «توانایی» را کم‌رنگ کرده است. در این فضا، نابینایی تنها راهی متفاوت برای درک ورزش محسوب می‌شود؛ نه چیزی دیگر."
audio/mana-a6c59b9f0c5cdb313553.mp3,"توان‌بخشی ، مسائل مربوط به مهارت‌های اجتماعی و آموزش جنسی، بخش دوم
صلاح‌الدین محمدی
همراهان گرامی نسل مانا درود! در بخش اول این گفتار، مقدمه‌ای کلی در مورد موضوع، و ضرورت توجه به پرورش مهارت‌های اجتماعی کودکان با آسیب بینایی، از خاطرتان گذشت! در ادامه مبحث قبلی و در این بخش، مسائلی مانند الگوسازی رفتار، پرورش هویت جنسی، رشد ابعاد اجتماعی و جنسی، چگونگی حفاظت از خود و چالش‌های موجود در این حوزه مورد بحث قرار می‌گیرد.
3: الگوسازی رفتار برای کودکان نابینا، کم‌بینا یا ناشنوا-نابینا
میلر: می‌دانید، مردم مهارت‌های اجتماعی را از طریق حرف‌های والدین یاد می‌گیرند! مثلاً وقتی در رستوران هستیم، دختر هشت‌ساله من، می‌فهمد که نباید روی نیمکت دراز بکشد، بلکه باید بنشیند! وقتی پیشخدمت می‌آید، باید بگوید «لطفاً» و «متشکرم»؛ این مهارت‌ها از طریق تکرار شکل می‌گیرند!
اما اگر فردی فاقد بینایی یا شنوایی باشد، باید دیگران این رفتارها را برایش الگوسازی کنند و او را در موقعیت‌ها مشارکت دهند؛ چرا‌که آن میزان تکرار طبیعی که کودکان سالم از طریق دیدن و شنیدن تجربه می‌کنند، برایش اتفاق نمی‌افتد.
رفتارهای اجتماعی یا حتی جنسی در میان دانش‌آموزان نابینا یا ناشنوا-نابینا ممکن است به شکل‌های خاصی بروز کند! ما معمولاً قواعد مربوط به حفظ حریم شخصی را از طریق مشاهده یا تذکر اطرافیان یاد می‌گیریم، اما این کودکان باید به‌صورت مستقیم آموزش ببینند.
ما از روش‌هایی مثل بازی نقش استفاده می‌کنیم تا مفهوم فاصله را به آن‌ها بیاموزیم! اگر کودک دارای ناتوانی‌های چندگانه باشد، علاوه بر بازی نقش، رفتار کارکنان با او نیز الگوسازی می‌شود! مثلاً اگر یک نوجوان ۱۸ساله مدام به سمت شما می‌آید و شما را در آغوش می‌گیرد، کارکنان یاد می‌گیرند که این رفتار را به شکل مناسب‌تری هدایت کنند و با گذشت زمان، دانش‌آموز هم آن را یاد می‌گیرد.
(در زدن)
معلم: بفرمایید!
توضیح یک تصویر: دانش‌آموزی وارد کلاس می‌شود و معلم در مورد حفظ حریم شخصی با وی گفتگو می‌کند.
معلم: چطوره با هم یک روبوسی بکنیم؟
دانش‌آموز: حتماً!
معلم: خوشحالم که تو را می‌بینم!
دانش‌آموز: من هم خوشحالم!
میلر: این موضوع به سطح درک دانش‌آموز بستگی دارد! گاهی فقط با ثبات رفتاری کارکنان می‌توان این مفاهیم را منتقل کرد. مثلاً نباید با لمس‌های بیش از حد یا نشانه‌هایی که در کودکی مناسب بودند اما در نوجوانی نامناسب هستند، آن‌ها را سردرگم کنیم.
4: اهمیت شکل‌گیری هویت جنسیتی
میلر: شکل‌گیری هویت جنسیتی بسیار مهم است؛ چون بخش بزرگی از جامعه حول این مفهوم می‌چرخد. قواعد اجتماعی برای مردان و زنان در برخی جوامع متفاوت است؛ لزوماً به معنای درست یا غلط بودن آن‌ها نیست، اما واقعیت دارد. اگر یک پسر دارای معلولیت هستید، باید این قواعد را یاد بگیرید تا بتوانید مسائل جامعه را راحت‌تر درک نمایید! حتی نحوه لباس پوشاندن والدین به کودکان نیز حول هویت جنسیتی شکل می‌گیرد. درک جنسیت برای روابط آینده و تصمیم‌گیری‌هایی مثل «با چه کسی می‌خواهم رابطه داشته باشم؟» ضروری است.
توضیح یک تصویر: در یک عکس، زوج نوجوانی در جشن فارغ‌التحصیلی در حال رقص هستند؛ دختر که کم‌بینا است، لباس قرمز روشن پوشیده و گردن‌بند مروارید بر گردن دارد و پسر نابینا با کت و شلوار مشکی و یک گل سرخ روی یقه‌اش ایستاده است.
میلر: پس هویت جنسیتی اهمیت زیادی دارد و این آموزش می‌تواند از سنین پایین شروع شود. گفتن جملاتی مثل «تو یک پسر هستی، من یک زن هستم» به کودک کمک می‌کند تا اطلاعاتی را که افراد بینا به‌صورت طبیعی دریافت می‌کنند، به‌صورت آگاهانه یاد بگیرد.
5: : بلوغ جنسی و رشد اجتماعی
میلر: اگر به آموزش مسائل جنسی نگاه کنید، معمولاً مخالفت‌ها حول موضوعاتی مثل تولیدمثل یا پیشگیری از بارداری است؛ اما این‌ها بخش کوچکی از آموزش‌های ما هستند. آموزش این مفاهیم حتی به افراد دارای معلولیت هم نسبتاً ساده است. آنچه مهم است، این است که فرد هویت جنسی خود را شناخته و بپذیرد، به طبیعی بودن احساساتش واقف باشد، اعضای بدن خود را بشناسد و بداند که بدنش فراتر از «سر، شانه، زانو و پنجه» است؛ هرچه اطلاعات او در طول رشد بیشتر باشد، در بزرگسالی اگر با مشکلی روبه‌رو شود، دامنه لغات و ابزار لازم برای مقابله با آن را دارد.
توضیح یک تصویر: تصویر گروهی از نوجوانان در حال رقص در جشن فارغ‌التحصیلی را نشان می‌دهد.
میلر: برای مدیریت احساسات در حال رشد عوامل زیادی نقش دارند، از جمله، سطح رشد شناختی؛ اما حتی اگر برای کودکان با تأخیر رشدی به‌صورت مداوم از این واژگان استفاده شود، می‌توانند مفاهیمی مثل «مناسب»، «نامناسب»، «عمومی» و «خصوصی» را درک کنند. مثلاً اگر دو نوجوان نابینا بخواهند با هم خلوت نمایند و همدیگر را ببوسند و برای این کار جایی مانند پشت یک درخت را انتخاب کنند، اما ندانند که آنجا واقعاً «خصوصی» نیست، این فرصتی است تا به آن‌ها آموزش دهید که مکان مناسب‌تری انتخاب کنند.
(تصویر یک زوج در جشن فارغ‌التحصیلی)
راوی: در این عکس، دختری با لباس رنگارنگ روی صندلی نشسته و پسر با کت و شلوار مشکی پشت سرش ایستاده و می‌خواهد دست‌هایش را روی شانه‌های او بگذارد.
میلر: اگر رفتارهای نامناسبی مثل خودارضایی در مکان عمومی رخ دهد، با زبان قاطع و واضح باید آموزش داد که «این کار در مکان عمومی مناسب نیست!» این روش در طول زمان جواب می‌دهد، اما شرطش ثبات رویکرد و هماهنگی بین خانواده، کارکنان و همه افرادی است که با کودک در ارتباط هستند.
6: آموزش خودمراقبتی
میلر: بهره‌کشی جنسی و خطر آن قطعاً در میان افراد دارای معلولیت بیشتر است. آمار جهانی حدود ده درصد است، اما این آمار کمتر از واقعیت گزارش می‌شود، چون در بسیاری از موارد فرد معلول قادر به گزارش‌دهی نیست؛ بنابراین، بخش زیادی از آموزش‌های ما به آن‌ها درباره دوستی‌هایی است که بخشی از رشد اجتماعی – جنسی آن‌ها محسوب می‌شود؛ مثلاً تفاوت بین خانواده، دوستان و غریبه‌ها و رفتارهای مناسب با هر گروه را باید یاد بگیرند.
بله، در خانواده در آغوش گرفتن طبیعی است، اما وقتی از این دایره خارج می‌شوند، یک دست دادن یا حتی تکان دادن دست ممکن است مناسب‌تر باشد. این‌طور چیزها به آن‌ها کمک می‌کند تا محدودیت‌های رفتاری را درک کنند و این موضوع خطر را کاهش می‌دهد. همچنین باید به افراد دارای معلولیت یاد بدهیم که قاطع باشند؛ معمولاً آن‌ها یاد گرفته‌اند که اگر فردی صاحب‌اختیار مثل معلم یا یکی از اعضای خانواده به آن‌ها دستوری بدهد، حق انتخاب ندارند.
مثلاً اگر من به یکی از آن‌ها اشاره کنم که «با من بیا»، احتمالاً بدون چون و چرا می‌آید؛ بنابراین، باید از سنین پایین به آن‌ها یاد بدهیم که انتخاب کنند، «نه» بگویند و مطمئن باشند که بزرگ‌ترها این «نه» را می‌پذیرند. چون با بزرگ‌تر شدن آن‌ها، آموزش مهارت‌های ایمنی، قاطعیت، توانایی «نه» گفتن، دور شدن از موقعیت‌های خطر و آنچه ما «خودتعیین‌گری» می‌نامیم، اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.
راوی: در یک عکس، یک زوج نوجوان نابینا کنار هم در تراموا نشسته‌اند. پسر دستش را به سمت بازوی دختر که روی زانوی او قرار دارد، دراز کرده است.
میلر: اینجا یک فرصت یادگیری وجود دارد تا به آن‌ها بگوییم این رفتار مناسب نیست و چه خطراتی ممکن است داشته باشد. چون اغلب، کودکان دارای معلولیت آن‌قدر تحت حمایت هستند که فرصت اشتباه کردن‌هایی که ما در دوران رشدمان داشتیم را ندارند، و بدون این فرصت‌ها، یادگیری اتفاق نمی‌افتد؛ بنابراین، گاهی باید آن‌ها را در معرض خطرهای کنترل‌شده قرار داد تا اشتباه کنند، چون این بخشی از فرایند یادگیری همه ماست.
7: چالش‌ها
میلر: به نظر من چالش اصلی این موضوع که باعث می‌شود بسیاری از مردم از آن دوری کنند یا آن را نادیده بگیرند، این است که مسئله‌ای پویا و در حال تغییر است؛ ما می‌توانیم به یک کودک بستن بند کفش یا استفاده از چنگال را یاد بدهیم و بعد از یادگیری، دیگر نیازی به تکرار آن نیست؛ اما در مورد آموزش رفتارهای اجتماعی و جنسی، در هر مرحله از رشد باید قوانین جدید، رفتارهای تازه یا اصلاح رفتارهای گذشته را آموزش دهیم و رفتارهای اجتماعی و جنسی مناسب را تقویت کنیم.
به نظر من همین موضوع کار را چالش‌برانگیز می‌کند و اگر این رفتارها باعث ناراحتی اطرافیان شوند، چالش حتی بزرگ‌تر می‌شود؛ اما نکته کلیدی این است که تأکید کنیم این کار یک تلاش گروهی است. شاید شما نتوانید در مورد موضوع خاصی آموزش دهید، اما حتماً کسی در کلاس، مدرسه یا جامعه وجود دارد که می‌تواند این کار را انجام دهد.
ما باید بین کارکنان حرفه‌ای و خانواده‌ها اعتمادسازی کنیم، با همکاری هم کار کنیم، به تفاوت‌های فرهنگی و باورها احترام بگذاریم و این موضوعات را به درستی آموزش دهیم.
مسائل مربوط به مهارت‌های اجتماعی و آموزش جنسی با تام میلر
برگرفته از سایت رسمی مدرسه پرکینز آمریکا
صلاح‌الدین محمدی"
audio/mana-588c1a1da24717f01aab.mp3,"زندگی،تندیس گری در تاریکی؛ روایت نوری که از صحنه می تابد
فاطمه جوادیان
وقتی چشم‌ها به تماشا می‌نشینند
تئاتر در تعریف کلاسیک خود، هنری بصری است. بازیگر با میمیک صورت، با حرکت چشم و با تسلط بر ابعاد فیزیکی صحنه، مخاطب را جادو می‌کند. اما وقتی صحبت از تئاتر نابینایان به میان می‌آید، پرسشی بزرگ در ذهن شکل می‌گیرد: چگونه می‌توان بدون دیدنِ صحنه، آن را تسخیر کرد؟ مجتبی گوهر‌خای، مربی و پیشکسوت تئاتر، سال‌هاست که پاسخ این پرسش را روی صحنه پیدا کرده است. او نه به عنوان یک معلم، بلکه به عنوان یک «هم‌سفر»، در کنار کسانی ایستاده که جامعه شاید تنها «ندیدن» آن‌ها را می‌دید. در این شماره از ستون «زندگی»، پای صحبت‌های مردی نشستیم که معتقد است هنر، راهی برای خروج از پیله‌ محدودیت‌هاست.
از صحنه‌های آموزشی تا کشف دنیای «آرشِک»
مسیر هنری مجتبی گوهرخای، مانند بسیاری از شیفتگان تئاتر، از همان روزهای پرشور مدرسه آغاز شد؛ مسیری که حتی در دوران خدمت سربازی و دوره‌های آموزشی نیز قطع نشد. او خود در این باره می‌گوید: «تئاتر برای من از مدرسه شروع شد و در دوران سربازی به شکل جدی‌تری ادامه یافت. یکی از بخت‌های بلند من در این مسیر، شاگردی در محضر اساتید بزرگی همچون اردشیر تفتی (پدر کامران تفتی) بود که نقش مهمی در شکل‌گیری نگاه من به هنر داشت».
گوهر‌خای پس از تجربیات متعدد در بازیگری، به سمت حوزه‌ای رفت که در تئاتر ایران کمتر به صورت مستقل به آن پرداخته می‌شود: بازی‌گردانی. او توضیح می‌دهد: «در کشور ما معمولاً کارگردان یا دستیارانش وظیفه هدایت بازیگران را بر‌عهده دارند، اما من به طور تخصصی در کنار کارگردانان به بازی‌گردانی پرداختم. کار من این بود که با تحلیل دقیق شخصیت‌ها، نقش را برای بازیگر کالبدشکافی کنم و آن‌قدر با او تمرین کنم تا حس و حال نقش برایش کاملاً جا بیفتد».
همین تخصص در بازی‌گردانی بود که سرنوشت جدیدی را برای او رقم زد. او با گروهی آشنا شد که بازیگرانش نابینا و کم‌بینا بودند اما به شیوه‌ای سنتی کار می‌کردند. گوهرخای می‌گوید: «روزی از طرف این گروه با من تماس گرفتند و خواستند که با هم کار کنیم. این تماس، آغازگر فصلی تازه در زندگی حرفه‌ای من بود؛ فصلی که در آن باید یاد می‌گرفتم چگونه بازی را برای کسانی «بازی» کنم که نه با چشم، بلکه با گوش و جانشان صحنه را لمس می‌کنند».
رؤیای محال؛ از انکار تا اقرار
در ابتدای گفتگو، آقای گوهر‌خای از نگاه سنتی به تئاتر می‌گوید: «بسیاری از اساتید بزرگ معتقدند چشم، اصلی‌ترین ابزار بازیگر است. من خودم در محضر بزرگانی بودم که می‌گفتند بازیگر بدون چشم، گویی مهم‌ترین وسیله ارتباطی‌اش را از دست داده است. همین نگاه باعث شده بود تا بعضی از بچه‌های نابینا و کم‌بینا، بازیگری را به دلیل نداشتن بینایی یا کم‌سو بودن دیدشان یک «رؤیای محال» بدانند. آن‌ها فکر می‌کردند چون نمی‌بینند، پس هرگز دیده نخواهند شد».
اما گوهر‌خای با این پیش‌فرض مبارزه کرد. او می‌افزاید: «ما نه تنها نشان دادیم که می‌توان روی صحنه رفت، بلکه ثابت کردیم این حضور می‌تواند در سطح حرفه‌ای و بین‌المللی باشد. هدف ما این نبود که تماشاچی بیاید و از روی دلسوزی برای یک فرد معلول دست بزند؛ هدف این بود که مخاطب محوِ کیفیت بازی شود و اصلاً فراموش کند که بازیگرِ مقابلش، با چشم نمی‌بیند».
فلسفه میکل‌آنژ: کشفِ اصالت در دل سنگ
نقطه عطف نگاه گوهر‌خای به آموزش، در استعاره‌ای از میکل‌آنژ نهفته است. او با تواضع عجیبی می‌گوید: «من کار خاصی برای این بچه‌ها نمی‌کنم. من همیشه به یاد میکل‌آنژ هستم؛ او می‌گفت مجسمه در دل سنگ وجود دارد، من فقط اضافات را می‌تراشم تا آن زیبایی بیرون بیاید. بچه‌های من، خودشان مستعد و هنرمند هستند. من فقط به عنوان یک مربی، آن تراشه‌های «ترس»، «عدم اعتماد به نفس» و «تردید» را از روی وجودشان کنار می‌زنم تا خودشان درخشش اصلی‌شان را پیدا کنند».
استقلال در ساحتِ ساخت؛ وقتی دکور هم بوی توانمندی می‌دهد
یکی از حیرت‌انگیزترین ابعاد فعالیت گروه «آرشِک»، فراتر رفتن از مرزهای بازیگری و ورود به حوزه‌های فنی و اجرایی است. مجتبی گوهر‌خای از استقلال بچه‌هایش می‌گوید: «شاید باورکردنی نباشد، اما در گروه ما، حتی سخت‌ترین کارهای فنی هم به دست خود بچه‌ها انجام می‌شود. مسئول روابط عمومی ما یک فرد نابیناست که با تسلط کامل امور را مدیریت می‌کند. اما از آن عجیب‌تر، بخش ساخت دکور است. ما هنرمندی در گروه داریم که با وجود نابینایی، تمام تجهیزات کارگاه نجاری و دکور سازی، از اره برقی گرفته تا دریل و مته را در اختیار دارد و بخش بزرگی از دکورهای ما را خودش می‌سازد».
او به جزئیات ظریفی اشاره می‌کند که نشان از دقت بالای این هنرمندان دارد: «این بچه‌ها در زندگی روزمره‌شان هم همین‌قدر خلاق و مستقل هستند. به یاد دارم در سفر ارمنستان، وقتی به دنبال وسیله‌ای می‌گشتم، آن‌ها با دقتی میلی‌متری آدرسِ جایِ ادویه‌ها یا وسایل کوچک را در کشوهای آشپزخانه به من می‌دادند. آن‌ها یاد گرفته‌اند که محیط را نه با چشم، که با تمام وجودشان ببینند».
چالش‌های فنی: معجزه شنیدن به جای دیدن
در تئاتر این گروه، از هیچ نشانه‌گذاری فیزیکی (مانند طناب یا برجستگی کف) استفاده نمی‌شود. گوهر‌خای توضیح می‌دهد: «بچه‌ها یاد گرفته‌اند فضا را با گوش‌هایشان مهندسی کنند. ما اصطلاح «ماسکه کردن» را با شنیدن حل کردیم. بازیگران من با شنیدن زاویه صدای پارتنرشان، متوجه می‌شوند که آیا در موقعیت درستی هستند یا خیر. اگر کسی اشتباهاً در مسیر دیگری قرار بگیرد، بازیگر مقابل با هوش بالا و به صورت «بداهه»، جای خود را تغییر می‌دهد تا ترکیب‌بندی صحنه به هم نخورد».
او با یادآوری خاطره‌ای از اجرای تالار هنر می‌گوید: «در یک لحظه حساس، بازیگری داشت به سمت یک نیمکت می‌رفت که برخورد با آن می‌توانست کل اجرا را مختل کند. بازیگر مقابل با ذکاوت تمام، جوری او را با صدا هدایت کرد که بازیگر نابینا بدون ذره‌ای مکث، مسیرش را اصلاح کرد. این همان معجزه صحنه است».
فراتر از بازیگری: تربیت نسل جدید کارگردانان
یکی از ارزشمندترین کارهای مجتبی گوهر‌خای، پرهیز از انحصارطلبی است: «من نمی‌خواستم این هنر در یک گروه خاص خلاصه شود. در این دو سال گروه آرشِک حدود هشت کارگردان که تعداد قابل توجهی از آن‌ها نابینا و کم‌بینا هستند و تعدادی دیگر هم کار دستیاری بنده را انجام داده‌اند، به جامعه تئاتری نابینایان اضافه شدند و امروز آن‌ها در سالن‌های معتبری مثل بوتیک هنر ایران و تالار محراب اجرا دارند. دیدن موفقیت دوستانی چون داریوش فلاحی، سایه همایی، الهه محقق و دیگران، به من ثابت کرد که مسیر را درست رفته‌ام».
کلام آخر: نوری که رها نمی‌شود
در پایان، گوهر‌خای با همان لحن گرمش می‌گوید: «من هیچ‌وقت به خدا نمی‌گویم دستم را بگیر، چون می‌دانم همیشه گرفته است؛ فقط می‌گویم خدایا دستم را رها نکن. بچه‌ها وقتی صداقت را دیدند، اعتماد کردند. آن‌ها گریه کردند، خسته شدند، زمین خوردند، اما در نهایت ایستادند و درخشیدند. از مسئولان می‌خواهیم که این بچه‌ها را ببینند؛ نه برای دلسوزی، بلکه برای تماشای هنری که در تاریکی متولد شده و حالا جهان را روشن می‌کند».
پیامی برای مربیان و یک تغییر دو سویه
مجتبی گوهرخای در انتهای این گفتگو، خطاب به کسانی که تمایل دارند در این مسیر قدم بگذارند، پیامی از جنس شجاعت دارد: «توصیه‌ام به هنرمندانی که دوست دارند با نابینایان و کم‌بینایان کار کنند این است که هرگز نترسند. چالش‌ها بخشی از ذات هنر هستند؛ همان‌طور که در هر گروه تئاتری ممکن است بازیگران با هم دچار اختلاف دیدگاه شوند، اینجا هم این اتفاقات طبیعی است. اما با مدیریت درست و سعه‌صدر، همه چیز پیش می‌رود. من پیش از ورود به این حوزه، فکر می‌کردم دیگر تجربه جدیدی در دنیای هنر برایم باقی نمانده، اما بعد از کار با این بچه‌ها، دنیای من به کل تغییر کرد».
و من، نگارنده این سطور، در پایان به این می‌اندیشم که این معامله، یک بازیِ برد – بردِ تمام‌عیار بوده است. در این مسیر، تنها دنیای بازیگران نابینا نبود که با جادوی صحنه رنگین شد؛ بلکه دنیای مربی آن‌ها نیز با نگاهِ متفاوتِ این بچه‌ها به زندگی، معنای تازه‌ای یافت. گویی هر دو طرف، در کنار هم آموختند که برای دیدنِ زیبایی‌های جهان، چشم‌ها تنها یکی از راه‌ها هستند، نه لزوماً بهترینِ آن‌ها.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-44585d4dea98ea1da054.mp3,"فنآوری، بروزرسانیهای محصولات گوگل در زمینه دسترسی پذیری در سه ماهه چهارم
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا، طبق روال گذشته در پی انتشار یک شماره دیگر از خبرنامه مربوط به به‌روزرسانی‌های محصولات گوگل در زمینه دسترسی‌پذیری، باز هم شما را در ستون فناوری در بررسی این به‌روزرسانی‌های پر و پیمان هیجان‌انگیز و مفید همراهی می‌کنیم.
سیستم‌عامل اندروید
با گزینه جدید و توسعه‌یافته برای تم تاریک که حالا در جدیدترین نسخه اندروید ۱۶ موجود است، تلفن همراه شما می‌تواند به طور خودکار اکثر برنامه‌ها را تاریک کند؛ حتی برنامه‌هایی که تم تاریک بومی خود را ندارند. این موضوع ممکن است یک تجربه دیداری یک‌پارچه‌تر و راحت‌تر را به‌خصوص برای افرادی که بینایی کمی دارند یا به نور حساس‌ هستند ارائه کند.
حالت مرکزی: نشانگر ماوس در مرکز صفحه باقی می‌ماند و دریچه بزرگ‌نمایی با آن حرکت می‌کند تا به لبه محتوا برسد.
حالت لبه: نشانگر ماوس به طور عادی کار می‌کند تا زمانی که به لبه صفحه برسد؛ پس از آن دریچه بزرگ‌نمایی شروع می‌کند به دنبال‌کردن نشانگر.
حالت پیوسته: نشانگر ماوس روی سطح صفحه‌نمایش حرکت می‌کند درحالی‌که دریچه بزرگ‌نمایی طوری تنظیم می‌شود تا نشانگر قابل‌مشاهده باشد.
امکان بزرگ‌نمایی اندروید برای کسانی که از ماوس یا صفحه‌کلید با دستگاه خود استفاده می‌کنند به‌روزرسانی‌های جدیدی دارد. یک میان‌بر صفحه‌کلید جدید و سه حالت جدید دنبال‌کردن ماوس برای بزرگ‌نمایی تمام صفحه وجود دارد که به شما امکان می‌دهد اینکه دریچه بزرگ‌نمایی چطور نشانگر ماوس را دنبال می‌کند را سفارشی کنید: حالت مرکزی: نشانگر ماوس در مرکز صفحه باقی می‌ماند و دریچه بزرگ‌نمایی با آن حرکت می‌کند تا به لبه محتوا برسد. حالت لبه: نشانگر ماوس به طور عادی کار می‌کند تا زمانی که به لبه صفحه برسد؛ پس از آن دریچه بزرگ‌نمایی شروع می‌کند به دنبال‌کردن نشانگر. حالت پیوسته: نشانگر ماوس روی سطح صفحه‌نمایش حرکت می‌کند درحالی‌که دریچه بزرگ‌نمایی طوری تنظیم می‌شود تا نشانگر قابل‌مشاهده باشد.
برای کسانی که از صفحه‌خوان اندرویدی تاک‌بک استفاده می‌کنند، اشاره ساده دو بار ضربه‌زدن با دو انگشت برای شروع یا توقف دیکته صوتی جی‌بورد معرفی شده است. این کار فعال‌کردن ورودی صوتی را نه‌تنها برای دیکته‌کردن متن، بلکه برای ویرایش متن با استفاده از دستورات صوتی طبیعی نیز آسان‌تر می‌کند. البته ویرایش متن با دستورات صوتی فقط در گوشی‌های پیکسل ۶ و بالاتر در دسترس است.
کاربران تاک‌بک حالا می‌توانند جزئیات قالب‌بندی مانند بُولد یا ایتالیک بودن متن و رنگ متن را بشنوند.
تاک‌بک اکنون دارای یک «نقشه کلید پیشرفته» برای صفحه‌کلیدهای فیزیکی است که شامل انواع دستورات و میان‌برهای جدید است. این بهبود شامل یک «حالت مرور» برای پیمایش کارآمدتر وب، ساده‌سازی پیمایش و تعامل برای کاربران تاک‌بک که به صفحه‌کلیدهای فیزیکی متکی‌اند می‌شود. می‌توانید در تنظیمات تاک‌بک در قسمت مربوط به میان‌برهای صفحه‌کلید نقشه کلید پیشرفته را فعال کنید و همچنین یک آموزش صفحه‌کلید جدید برای کمک به یادگیری این نقشه کلید در دسترس است.
اگر از نمایشگر بریل استفاده می‌کنید، می‌توانید مستقیم در نمایشگر خود از میان‌برهای جدید حالت مرور برای پیمایش محتوا استفاده کنید. برخی از میان‌برهای نمایشگر بریل برای تطبیق با این تغییر عوض شده‌اند. می‌توانید فهرستی از تمام میان‌برهای نمایشگر بریل را در تنظیمات نمایشگر بریل مشاهده کنید.
دسترسی صوتی به شما امکان می‌دهد با دستورات صوتی، اسوایپ کنید، برنامه‌ها را باز کنید و در تلفن همراه خود پیمایش کنید. بر اساس بازخوردهای کاربران مشخص شده است که نیاز به ضربه‌زدن فیزیکی روی صفحه تلفن همراه برای شروع دسترسی صوتی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. حالا پس از فعال‌کردن این ویژگی در دستگاهتان می‌توانید آن را مستقیماً با جِمینای اجرا کنید. کافی است به دستیار گوگل بگویید که دسترسی صوتی را فعال کند. بعد از آن می‌توانید کاملاً بدون دخالت دست و با صدا با دستگاه خودکار کنید. البته به نظر نمی‌رسد که این امکان با زبان فارسی قابل‌استفاده باشد.
دسترسی صوتی همچنین حالا در درک دستورات از جمله دستورات تایپ صوتی و علائم نگارشی و در تشخیص لهجه‌ها و الگوهای گفتاری مختلف بهتر عمل می‌کند. علاوه‌براین، پشتیبانی از روشن و خاموش‌کردن وای‌فای و بلوتوث به دسترسی صوتی اضافه شده است و نهایتاً امکان دسترسی صوتی به زبان ژاپنی نیز در دسترس است.
ویژگی کلیک خودکار اندروید استفاده از تلفن همراه و تبلت را برای کاربران دارای اختلالات حرکتی آسان‌تر می‌کند. اگر از ماوس متصل به دستگاه اندروید خود استفاده می‌کنید و در کلیک‌کردن به‌صورت فیزیکی مشکل دارید می‌توانید مدت‌زمان دلخواهی را مشخص کنید تا بعد از مکث نشانگر به این مدت عمل کلیک‌کردن به‌صورت خودکار برای شما انجام شود. همچنین می‌توانید خود عمل را در پنل جدید مربوط به نوع کلیک با انتخاب بین کلیک چپ، کلیک راست، دو بار کلیک، فشار طولانی، اسکرول‌کردن یا کشیدن سفارشی کنید.
امکان زیرنویس‌های توصیفی که بخشی از زیرنویس زنده اندروید است، از هوش مصنوعی برای انتقال جزئیاتی مانند لحن، حجم صدا، نشانه‌های محیطی و صداهای انسانی مانند آه یا نفس‌نفس‌زدن از صدای پخش شده در دستگاه شما استفاده می‌کند. این امکان حالا می‌تواند لحن احساسی گفتار را نیز تشخیص داده و نمایش دهد؛ بنابراین حالت‌های احساسی مانند [شاد] یا [غمگین] در مکالمات و رسانه‌ها بیشتر نمایان می‌شوند.
گوشی‌های پیکسل
گوشی‌های پیکسل تاشو حالا دارای برنامه بزرگ‌نما هستند. این برنامه به شما امکان می‌دهد از تلفن همراه خود برای بزرگ‌نمایی متون ریز، انجام کارهای دقیق و بزرگ‌نمایی برای مشاهده تابلوهای دور استفاده کنید، درحالی‌که از صفحه‌نمایش بزرگ‌تر دستگاه تاشوی بازشده نیز بهره می‌برید. همچنین می‌توانید با استفاده از صفحه‌کلید یا صدای خود، متن خاصی را جستجو کنید.
مرورگر و سیستم‌عامل کروم
در سیستم‌عامل کروم پشتیبانی از مَت‌اِم‌اِل به صفحه‌خوان کروم‌واکس بازگشته و پیمایش در این صفحه‌خوان بهبودیافته است تا امکان بررسی معادلات ریاضی با استفاده از کلیدهای جهت‌نما فراهم شود. علاوه‌براین یک لینک جدید در تنظیمات دسترسی‌پذیری کرومبوک شما تماس با تیم پشتیبانی معلولین گوگل را برای ارائه سؤالات یا بازخورد در مورد هرگونه فناوری کمکی موجود در سیستم‌عامل کروم آسان می‌کند.
به حالت مطالعه در نسخه دسکتاپ مرورگر کروم قابلیت خواندن با صدای بلند اضافه شده است؛ بنابراین کاربران می‌توانند متن صفحات را با صدای بلند بشنوند، سرعت گفتار را تغییر دهند و با هایلایت‌های قابل‌تنظیم متن را دنبال کنند. ۱۰۹ صدای طبیعی در دسترس است که ۲۹ زبان – فارسی جزو آن‌ها نیست -را پوشش می‌دهند.
یوتیوب
زیرنویس‌های توصیفی اکنون در ویدئوهای یوتیوب به زبان انگلیسی در همه دستگاه‌ها در دسترس‌اند و با نمایش شدت گفتار با حروف بزرگ، حالت‌های صدا مانند آه و نفس‌نفس‌زدن و همچنین صداهای محیط، تجربه محتوای فراگیرتری را برای بینندگان فراهم می‌کنند. ویدئوهای یوتیوب به زبان انگلیسی که پس از اکتبر ۲۰۲۵ آپلود شده‌اند این زیرنویس‌های گویا را نشان می‌دهند و گوگل به ارائه‌کردن این ویژگی در ویدئوهای بیشتر ادامه خواهد داد.
تحقیق
در یک توسعه هیجان‌انگیز که باهدف کمک به جامعه نابینایان و کم‌بینایان انجام شده است گوگل ریسِرچ اخیراً نمونه اولیه یک برنامه جدید و هیجان‌انگیز به نام اِستریت‌ریدِراِی‌آی را در کنفرانس نرم‌افزار و فناوری رابط کاربری ۲۰۲۵ در کره ارائه داد. استریت‌ریدرای‌آی یک تجربه پیشرفته و اول‌شخص برای کاوش در خیابان‌ها را برای افراد نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهد. این برنامه از هوش مصنوعی به‌صورت زنده برای تولید توصیفاتی از جاده‌ها، تقاطع‌ها و مکان‌های مجاور استفاده می‌کند و امکان مکالمه پویا با یک عامل هوش مصنوعی چندوجهی در مورد محیط محلی را فراهم می‌کند. این یک گام امیدوارکننده برای دسترسی بیشتر به ابزارهای تعاملی فضای شهری برای همه است.
ترجمه و گردآوری: میثم امینی"
audio/mana-d9e81a746786b3d6927f.mp3,"پیک تندرستی، طریقه و آموزش ایستادن و خوابیدن صحیح با وضعیت بدنی با ثبات
مینا خانی
همراهان همیشگی نسل مانا سلام! امیدوارم همه شما در صحت و سلامت باشید؛ در این فصل از ماهنامه در تکمیل سخنان پیشینمان به نحوه صحیح ایستادن، خوابیدن و باید‌ها و نباید‌های آن خواهیم پرداخت.
ایستادن
بر خلاف تصور همه ما، ایستادن فقط یک حالت ساکن یا بی تحرک نیست؛ بلکه، حرکت روی یک پایه ثابت می‌باشد که ما دائماً در حال نوسان و جابه‌جایی مرکز ثقل و حرکت دادن اجزای بدنمان هستیم. اگر به خودتان هم دقت کرده باشید، ما معمولاً در حال جابه‌جایی پاها‌، تکیه دادن و از این قبیل کارها در وضعیت ایستادنمان هستیم.
نحوه صحیح ایستادن
یکی از مهم‌ترین نکات در ایستادن توزیع متقارن وزن در هر دو سمت بدن می‌باشد. در اکثر مشاهدات من معمولاً افراد تمایل دارند وزن خود را روی یک پا یا یک سمت از بدن انتقال دهند. نکته دیگر راستای صحیح سر و گردن می‌باشد که خیلی جلوتر یا عقب‌تر از راستای بدن قرار نگیرد؛ همچنین قرار دادن پاها به اندازه عرض شانه می‌تواند به حفظ تعادل و وضعیت درست بدن شما کمک کند. نکته حائز اهمیت دیگر انتقال وزن به سمت زیر انگشت شست پا می‌باشد. در خیلی از افراد انتقال وزن به سمت پاشنه پا رخ می‌دهد، که افراد بدن خود را به سمت عقب متمایل می‌کنند که وضعیت نادرستی است.
بایدها و نبایدهای ایستادن
سر را در راستای بدن قرار دهید؛ خیلی به سمت جلو یا عقب متمایل نکنید که به مهره‌های گردنی فشار وارد نشود و از آسیب جلوگیری شود. برای این کار می‌توانید از دیگران کمک بگیرید تا وضعیت مناسب پیدا کنید.
وزن خودتان را روی یک پا نیندازید؛ این حرکت باعث تغییر در راستای پا و لگن می‌شود و در طولانی مدت می‌تواند وضعیت بدن را نیز به هم بزند. در صورت لزوم استفاده از این سبک ایستادن، یک پای خود را روی جعبه یا چهارپایه کمی بالاتر قرار دهید و پس از مدتی پاهای خود را با هم جا‌به‌جا کنید.
بالا تنه خود را در حالت صاف نگه دارید؛ یعنی از وضعیت قوز کرده یا به جلو آوردن شانه‌ها و سر به جلو خودداری کنید.
از خم کردن تنه به سمت عقب یا جلو خودداری کنید؛ چرا‌که باعث افزایش فشار روی ستون فقرات و درد‌های کمری خواهد شد.
از تکیه‌دادن یا لم‌دادن روی عصا به صورت یک‌طرفه یا لم‌دادن به دیوار در هنگام ایستادن خودداری کنید.
از پوشیدن کفش‌های پاشنه بلند و پنجه باریک در طولانی مدت خودداری کنید.
اندازه فاصله پاها از هم چیزی حدود ۱۱ الی ۱۳ سانتی‌متر باشد.
در صورت عادت به ایستادن به روش قرار دادن یک پا به جلو، بعد از چند دقیقه پاها را با یک دیگر تعویض کنید تا باعث تغییر در راستای بدن نشود.
از ایستادن به مدت طولانی یا خم‌شدن روی یک میز پرهیز کنید.
خوابیدن
ما انسان‌ها در طول عمر خودمان زمان زیادی را در وضعیت خوابیده سپری می‌کنیم. از این جهت‌، پوزیشن درست خوابیدن از اهمیت بالایی برخوردار است و اجرای نادرست آن می‌تواند عوارضی ایجاد کند که ما در این قسمت می‌خواهیم آن‌ها را به حداقل برسانیم.
به طور کلی از ۳ مدل خوابیدن استفاده می‌کنیم:
۱)طاق باز یا به کمر خوابیده
۲)دمر یا به شکم خوابیده
۳)به پهلو خوابیده
به کمر خوابیدن: در خوابیدن به این وضعیت با پاهای صاف، انحنای کمر به بیش‌ترین حد خود می‌رسد و مفاصل در بازترین حالت خود قرار می‌گیرند؛ بنابراین، برای کاهش فشار باید از تخت‌هایی که قابلیت تنظیم دارند یا بالش زیر زانو استفاده کرد که زانو‌ها را در حالت نیمه خم قرار دهد و از فشار‌های ناشی به کمر و دیسک مهره‌ای جلوگیری شود.
به شکم خوابیدن: بدترین شیوه خوابیدن است که اصلاً توصیه نمی‌شود؛ چرا‌که، خوابیدن به این روش معمولاً در کیس‌های کمر‌درد دیده می‌شود و شاید در کوتاه مدت برخی گونه‌های درد کمر را کاهش دهد اما به مرور زمان، باعث کوتاهی یک سری از گروه‌های عضلانی خواهد شد؛ عضلات پشت ساق پا از این دسته عضلات هستند؛ برای عملیات نفس کشیدن، سر معمولاً به یک سمت چرخیده و از حالت طبیعی خارج می‌‌شود. این مسئله ممکن است عارضه کج گردنی را به دنبال داشته باشد. این شیوه، برای کودکان و افراد مبتلا به گردن‌درد توصیه نمی‌شود. در افراد مبتلا به گردن درد موجب گز‌گز شدن و سوزن‌سوزن شدن دست‌ها می‌شود. خوابیدن به این وضعیت با چرخاندن پاها به داخل و خارج می‌تواند باعث تغییر شکل زانو به صورت ضربدری و پرانتزی شود.
خوابیدن به پهلو: نکته حائز اهمیت در به پهلو خوابیدن، حفظ راستای طبیعی بدن می‌باشد. در این روش باید از بالشی استفاده شود که سر و گردن شما را در یک راستا قرار دهد. بالش دیگری نیز بین دو پا برای حمایت قرار می‌گیرد. معمولاً در این مدل خوابیدن، دست‌ها و پاها به سمت جلو قرار می‌گیرند.
باید‌ها و نباید‌های خوابیدن
از خوابیدن به شکم پرهیز کنید؛ چرا‌که، باعث کاهش ظرفیت ریه، مشکلات روده و هضم و جذب غذا و نیز خون‌رسانی به قلب می‌شود.
تمامی قوس‌های طبیعی بدن را حفظ کنید.
در خوابیدن به پهلو از قرار دادن دست‌ها زیر تنه و سر، همچنین چرخاندن دست‌ها خودداری کنید و پاها را در شکم نکشید؛ – در برخی افراد پای بالایی در شکم کشیده می‌شود – در صورت عادت به این عمل، از خوابیدن به صورت هر دو پهلو استفاده کنید که در بلند مدت باعث چرخش لگن نشود.
برای بلند شدن از وضعیت خوابیده، چه روی زمین چه تخت، ابتدا به پهلو بچرخید و با کمک دست‌ها بلند شوید از برخاستن با کمر صاف خودداری کنید.
از خوابیدن روی محیط‌های خیلی سفت یا خیلی نرم بپرهیزید.
در این بخش، دو مورد از مهم‌ترین فعالیت‌های زندگی، خوابیدن و ایستادن را به شما دوستان عزیزم آموزش دادم. امیدوارم که تمامی مطالب برای شما مفید و قابل استفاده بوده باشد. در بخش بعدی، در مورد یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های زندگی که راه رفتن است، صحبت خواهیم کرد؛ مباحثی که به آن خواهیم پرداخت شامل راه رفتن صحیح، تقسیم بندی مراحل راه رفتن و باید‌ها و نباید‌های آن می‌باشد. شاد و سلامت و پیروز باشید."
audio/mana-90443a628fd711f4152e.mp3,"رد‌پای نابینایان در آثار ادبی، بهشت گمشده، حماسه‌ای که در تاریکی زاده شد
حسین آگاهی
«بهشت گمشده» (Paradise Lost) شاهکار حماسی جان میلتون، شاعر بزرگ انگلیسی قرن هفدهم، اثری است که از دلِ نابینایی زاده شد و جهانی از نور، تصویر و اندیشه آفرید. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۱۶۶۷ منتشر شد، روایت شاعرانه و پرشکوهی است از هبوط انسان؛ از وسوسه، سقوط، رنج و آگاهی.
جان میلتون (۱۶۰۸–۱۶۷۴) از برجسته‌ترین چهره‌های ادبیات انگلیسی است؛ شاعری اندیشمند که در روزگاری پرآشوب، زیست و سیاست، دین، آزادی بیان و سرنوشت انسان، در تار و پود آثارش تنیده شده است. او تحصیلات خود را در کمبریج گذراند، به چندین زبان زنده و کلاسیک تسلط داشت و سال‌ها از آزادی مذهب، آموزش و اندیشه دفاع کرد. اما سرنوشت، مهم‌ترین اثرش را با آزمونی بزرگ همراه ساخت؛ میلتون در سال ۱۶۵۲، در میانه‌ عمر و پیش از پایان کار «بهشت گمشده»، بینایی خود را به‌کلی از دست داد.
«بهشت گمشده» در نسخه‌ نهایی خود شامل دوازده دفتر است و به شیوه‌ حماسه‌های کلاسیک ــ با الهام از «انه‌اید» ویرژیل ــ سامان یافته. این اثر، بازآفرینی مسیحی داستان آفرینش و سقوط انسان است؛ وسوسه‌ آدم و حوا توسط ابلیس، رانده شدن از باغ عدن و آغاز زیستن در جهانی آمیخته با رنج، اختیار و امید. اما آنچه این کتاب را فراتر از یک روایت دینی صرف قرار می‌دهد، نگاه فلسفی و انسانی میلتون است. او صراحتاً هدف خود را «توجیه راه و روش خداوند در برابر انسان» اعلام می‌کند و در همین مسیر، مسئله‌ بنیادین اراده‌ آزاد را پیش می‌کشد.
شر در جهانِ «بهشت گمشده» حضوری انکارناپذیر دارد. شیطان شخصیتی پیچیده، پرقدرت و شاعرانه است، اما هرگز به قهرمان بدل نمی‌شود. میلتون نه در پی تطهیر شر است و نه درصدد اسطوره‌سازی از ابلیس؛ بلکه می‌کوشد نشان دهد شر ذاتاً خودویرانگر است و خیر، با وجود همه‌ پیچیدگی‌ها، سرانجام بر آن چیره می‌شود. از نگاه او، جهانی که در آن شر وجود دارد، لزوماً با خرد و خیریت خدا ناسازگار نیست؛ چراکه انسان، تنها از رهگذر تجربه، انتخاب و مواجهه با تاریکی است که به آگاهی می‌رسد.
میلتون، پس از نابینایی، شعر را در ذهن خود می‌پروراند و آن را برای دخترانش دیکته می‌کرد. «بهشت گمشده» از همین رو، نمونه‌ای کم‌نظیر از آفرینش ادبی در غیاب بینایی است؛ جهانی عظیم، تصویری و حماسی که نه از چشم، بلکه از ذهن و تخیل برخاسته است.
بیش از ۳۵۰ سال از انتشار این اثر می‌گذرد، اما «بهشت گمشده» همچنان زنده است؛ ترجمه‌های متعدد، پژوهش‌های تازه و تأثیر عمیق آن بر ادبیات، فلسفه و هنر غرب، گواهی روشن بر ماندگاری‌اش است. این کتاب در ایران نیز با ترجمه‌هایی چون شجاع‌الدین شفا و فریده مهدوی دامغانی در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
«بهشت گمشده» صرفاً داستان سقوط نیست؛ روایتی است از انسانِ اندیشنده، از انتخاب، خطا و امکان رستگاری. اثری که نشان می‌دهد حتی در تاریک‌ترین لحظات زندگی، ذهن انسان می‌تواند جهانی بسازد روشن‌تر از هر تصویر. برای مخاطب، این کتاب یادآور حقیقتی عمیق است: دیدن، همیشه از چشم آغاز نمی‌شود.
نابینایی جان میلتون نه حاشیه‌ای بر زندگی او، بلکه به نوعی بخشی جدایی‌ناپذیر از «بهشت گمشده» است. این حماسه‌ عظیم در دورانی شکل گرفت که شاعر دیگر هیچ تصویری از جهان بیرونی نمی‌دید و ناچار بود تمام کیهان پهناور اثرش را در ذهن خویش بنا کند. بهشت، دوزخ، فرشتگان، شیطان و نخستین انسان‌ها، همگی زاده‌ تخیلی هستند که از چشم بی‌نیاز شده و به نیروی حافظه، دانش و بینش درونی تکیه دارد. میلتون خود به‌خوبی از این وضعیت آگاه بود و نابینایی را نه صرفاً فقدان، بلکه گونه‌ای دگرگون‌شدنِ شیوه‌ ادراک می‌دانست. از همین رو، «بهشت گمشده» را می‌توان شهادتی ادبی بر این حقیقت دانست که آفرینش، الزاماً به دیدن وابسته نیست؛ گاه آنچه در تاریکی شکل می‌گیرد، روشن‌تر، ژرف‌تر و ماندگارتر از آن چیزی است که با چشم دیده می‌شود.
در پایان قسمتی از متن کتاب را با ترجمه شجاع‌الدین شفا از نشر نخستین می‌خوانیم:
«نخست تو سخن گوی! زیرا نه آسمان، نه گستره ژرف دوزخ، هیچ چیز را، از برابر دیدگانت، پوشیده نمی‌دارند! بگو چه چیزی موجب شد، که نیاکان گرامی ما را، همچنان که بس مورد لطف و رحمت الهی، قرار داشتند، و بر سراسر عالم فرمانروا بودند، از آن وطن، که سراسر خوشبختی بود، بیرون راندی، وز آفریننده خود جدا ماندند؟ آیا تنها بدان سبب، که به اراده او، در رعایت ممنوعیت آن میوه، سر ننهادند، و از فرمان ایشان سرپیچی کردند؟…؛ چه کسی آنان را به این شورش شرم‌آور، وسوسه کرد؟ مار دوزخی…! همو بود که شرارت، که با حسادت و انتقام‌جویی‌اش، جان می‌گرفت، مادر نوع بشر را فریفت، غروری که وی را، به همراه خیل ابلیسیان نافرمان عصیانگرش، از فراز آسمان به پایین افکنده بود.
شیطان با بانگی چنان بلند که در سراسر ژرفنای دوزخ طنین افکنده گفت: «ای شاهزادگان، ای حاکمان، ای سلحشوران، ای گل‌های سر سبد آن آسمانی که پیش از این از آن شما بوده و اکنون از دستتان رفته است، آیا حیرتی چنین، ارواحی جاودانی را فرا تواند گرفت؟ یا شاید پس از خستگی‌های مصاف، این مکان را برای آسایش از تلاش دلاورانه خویش برگزیده و خفتن در آن را چون در دره‌های آسمان شیرین پنداشته‌اید؟ و یا آنکه در چنین نا‌بسامانی سوگند خورده‌اید که از در پرستش حریف پیروزی برآیید که اکنون به کروبیان، سرافین افکنده سلاح، شکسته پرچم و کوفته‌تن خویش می‌نگرد؟ اما زود باشد که وزیران چالاکش از دروازه‌های آسمان به وضع ممتاز خود پی برند و لاجرم فرود آید تا بر سر ما که چنین «نالان و نزار افتاده‌ایم پای نهند، و به تدوین صاعقه به بندمان افکند و در ژرفنای این ورطه به زنجیرمان کشند بیدار شوید و بر پای خیزید وگرنه جاودانه از پا افتاده خواهید ماند»."
audio/mana-50e6ddcdb77db0ed281a.mp3,"پل‌واره‌ای از «من» به رؤیا، بخش دوم
میرهادی نایینی‌زاده
در قسمت قبل با ملیسا ریکابونو همراه شدیم. از رؤیایش که لمس طول و ارتفاع پل خلیج چسفیک بود گفتیم و اینکه چرا برای رسیدن به این رؤیا باید ۱۹ سال صبر کنه؛ همراه ملیسا به روز مسابقه رسیدیم و حالا وقتشه که قدم به روی پل بذاریم و حس ملیسا رو موقع رسیدن به آرزوی دور و درازش بفهمیم. با این امید و آرزو که زمانی ما نابینایان ایران هم بتونیم به آرزو‌های دور و درازی که داریم رنگ واقعیت بزنیم.
… و ناگهان این من بودم. همراه کلی از اعضای فدراسیون نابینایان و انجمن والدین فرزندان نابینا. ما با هم توی نوامبر ۲۰۲۴، همراه و هم‌قدم روی خط شروع بودیم. شاید الان دیگه مثل دوران مدرسه دنبال رتبه و امتیاز نبودم، اما انرژی و هیجانی که داشتم با اون موقع مو نمی‌زد.
من با اینکه با دیگران بودم برای خودم می‌دویدم. دوباره یه ورزشکار حرفه‌ای شده بودم؛ حسی که خیلی وقت بود تجربه‌ش نکرده بودم. ما همه با هم داشتیم آگاهی عمومی نسبت به نابینایی رو بالا می‌بردیم. ما همراه کلی آدم دیگه داشتیم توی یه روز پاییزی یه تجربه معنا‌دار به دست می‌آوردیم. تجربه‌ای که خیلی از آدما فرصت و جرئت حتی نزدیک شدن بهش رو ندارن. خیلی از اعضای نابینای فدراسیون از سر‌تا‌سر امریکا طوری که می‌خواستن با ما همراهی کردن و به آدمای دور و بَرشون نشون دادن نابیناها اگه بخوان و یاد بگیرن قدرت راه رفتن یا دویدن ده کیلومتر رو به دست میارن.
دخترِ من و مارک اوریانا اون روز توی تمام مسیر همراه ما بودند. او تمام مسیر رو با صندل راه رفت که البته من اصلاً این کار رو برای کسی توصیه نمی‌کنم. راستش قرار نبود اوریانا تمام مسیر رو همراهمون باشه. اتفاقی که افتاد این بود که وقتی اون مسیر پیاده‌روی رو شروع کرد اونقدر براش جذاب بود و اونقدر انرژیش بالا رفته بود که تونست مسیر رو تموم کنه. اوریانا به خاطر این اتفاق خیلی خوشحاله و به خودش افتخار می‌کنه. برنامه‌ش اینه که امسال هم که میاد مسابقه بده و خب من فکر می‌کنم راه درستی رو انتخاب کرده. البته امسال حتماً براش یه کفش مناسب تهیه می‌کنم.
احتمال اینکه من قهرمان مسابقه شده باشم همون‌قدر کمه که من آخر شده باشم؛ درسته آخر مسابقه من خیلی‌خیلی خسته بودم؛ اما با یه خواب شبانه خوب من دوباره فرداش کلی انرژی داشتم. تونستم انرژی فیزیکی از دست رفته‌م رو جبران کنم و فردای روز مسابقه زندگی روزمره رو به بهترین شکل ممکن از سر گرفتم. حالا که داریم به زمان مسابقه نزدیک می‌شیم، به جرئت می‌تونم بگم امسال به مراتب آماده‌تر از پارسال قراره مسیر خلیج رو پیاده‌روی کنم. خیلی دوست دارم حالا که من دارم آماده‌تر وارد ماجرا می‌شم، شما هم بیایید و یه ماجرا‌جویی جذاب رو تجربه کنید. اگه شما دونده‌های حرفه‌ای هستین، حتماً براتون کلی لذت‌بخش میشه اگه بخواین هفت – هشت کیلومتر بدوین و خب براش تمرین کنین. اما خب لازم نیست شما صد خودتون رو برای این کار بذارین. شما لازم نیست حتی مسابقه رو تموم کنین. نمی‌خواد اونقدر سریع باشین که کاملاً خسته بشین. مهم اینه که توی این ایونت جذاب شما هم شرکت کنین. اگه شما می‌خواین به صورت مجازی همراهی کنین، حتی لازم نیست تمام مسیر رو با ما باشین. تنها چیزی که ما از شما می‌خوایم اینه که یه کم از منطقه امن ذهنی و فیزیکی خودتون فاصله بگیرین و با وجود نابینایی یا کم‌بینایی یه تحرک خوب به بدنتون بدین. توصیه من اینه که: دوستاتون رو تشویق کنین کنارتون باشن؛ فکر کنم کسی تو این موضوع تردیدی نداره که تنهایی خیلی خوش نمیگذره.
ما اعضای فدراسیون ازتون می‌خوایم با دوستاتون درباره اینکه شما توی این پیاده‌روی به صورت حقیقی یا مجازی شرکت کردین حرف بزنین و ترغیبشون کنین به فدراسیون کمک مالی کنن تا بتونیم بهتر و معنا‌دار‌تر به رؤیا‌هامون فکر کنیم و پل‌های بیشتری برای عبور کردن از مشکلات و مسائل روزمره بسازیم.
آرزویی که براتون دارم داشتن انرژی شروع مسابقه و افتخار پایان اون برای شما و تیم همراهتونه. اگر شما آدم سالمی هستین با حضور توی این ایونت بیشتر به سلامتی‌تون کمک کنین و بذارین ورزش کردن براتون ارمغان بهتری بیاره. اما اگه شک دارین که این مسابقه به درد شما می‌خوره یا نه یواش‌یواش شروع کنین به تمرین کردن و حس ناب انرژی مسابقه رو از دست ندین. حتی اگه نتونین همه مسیر رو برین، لااقل براش تلاش کردین و این خودش خیلی می‌ارزه. اینم بدونین همیشه ارگان‌هایی توی سر‌تا‌سر کشور هستن که شما رو برای انجام این کار تهییج می‌کنن.
شرکت کردن توی مسابقه دو و پیاده‌روی برای من یه رؤیا بود؛ رؤیایی که با من بزرگ شد، کمی تا قسمتی مُرد و فراموش شد، و راستش من نمی‌دونستم می‌تونم یه روزی بهش برسم یا نه؛ حالا که به این رؤیا رسیدم شیرینیش برام از یه آرزوی شخصی بیشتر شده. الان کلی همراه دارم که اونام فهمیدن می‌تونن انرژی و افتخار اول و آخر مسابقه رو حس کنن و خب البته تونستم کلی کمک مالی برای فدراسیون به این وسیله بگیرم و تلاش کنم نابینایان بیشتری به آرزو‌هاشون برسن.
آره؛ این تجربه شخصی من بود از برآورده‌شدن یه آرزوی دور و دراز و من پیروز‌مندانه به خودم افتخار می‌کنم. کاش شما هم که توی این ایونت شرکت کردین بیاین و تجربه‌هاتون رو با همه به اشتراک بذارین و مثل من حس و انرژیتون رو از این اتفاق بیان کنین. فکر کنم می‌تونه خیلی کمک کنه که تعداد بیشتری به فکر پل‌های بین خودشون و آرزو‌هاشون بیفتن.
بر گرفته از وب‌سایت فدراسیون ملی نابینایان امریکا
ترجمه میرهادی نایینی"
audio/mana-07de3c7b9fea64a1f129.mp3,"طنز، شلم شوربا
یخ نکنی نمکدون
درود؛ جانم برایتان بگوید که در خانه نشسته بودیم و مشغول نوشیدن چای بودیم که ناگهان تلفنمان زنگ زد. گوشی را که جواب دادیم متوجه شدیم که آن سوی خط یکی از مقامات بالادستی دارد با ما سخن می‌گوید. آن مقام بالادستی به ما گفت که گویا یک نظرسنجی در نسل مانا صورت گرفته و خوانندگان خواهان بازگشت ما بودند. پرسیدیم آیا منظورشان شخص ما بود یا خود طنز که پاسخ مقام بالادستی گزینه‌ دوم بود. گفتیم خب شاید مو شکاف را می‌خواهند نه ما را! فرمودند که بار آخرت باشد در چیزی که به تو مربوط نیست دخالت می‌کنی! تشخیص ما این است که منظورشان تو هستی. یا می‌گویی چشم یا هرچه دیدی از چشمان بی‌مصرفت دیدی. ما که دیگر جرئت مخالفت نداشتیم پرسیدیم که حال باید چه کنیم؟ دستور آمد که تا فلان تاریخ باید مطلبت را برای ما بفرستی. گفتیم موضوع چیست؟ گفتند جشنواره‌ ارغوان. پرسیدیم یعنی یه ارغوان نامی جشنواره برگزار کرده؟ گفتند خیر! یک مؤسسه‌ای جشنواره‌ای به نام ارغوان برگزار کرده. گفتیم حالا چه کرده این بینوا که باید مورد غضب ما واقع گردد؟ گفتند که گویا در برخی تصمیم‌گیری‌ها ضعیف بودند. خلاصه ما هر آنچه باید می‌دانستیم را دانستیم و تماس را قطع کردیم و بعد از تمام کردن چای سرد شده‌ خود، رفتیم تا ببینیم این جشنواره ارغوان چه کرده که خشم مقامات بالادستی را به همراه داشته است.
جانم برایتان بگوید که داشتیم تازه سیستم خود را روشن می‌کردیم و بند و بساط را پهن می‌نمودیم که ناگهان از بیرون صدای همهمه شنیدیم. رفتیم ببینیم چه خبر است که تا پنجره را باز کردیم دیدیم کلی آدم دارند شعار می‌دهند بی‌شرف بی‌شرف. ما همینطور در شگفت بودیم که این همه آدم از کجا فهمیدند که ما قرار است باز هم بنویسیم که به این زودی در مقابل منزل ما تجمع کردند. حتی مشکوک شدیم که شاید مؤسسه‌ای که جشنواره برگزار کرده این تجمع را برنامه‌ریزی کرده. ما که قرار بود به کارمان برسیم، پنجره را بسته و رفتیم نشستیم پای بساطمان. اما تا خواستیم در اینترنت کمی بفهمیم که این جشنواره ارغوان چیست و چه کرده، دیدیم که اینترنت وصل نمی‌شود. ریست کردن مودم و سیستم و تغییر اینترنت و هرچه بگویید امتحان کردیم. ولی نشد که نشد. گوشی را برداشتیم تا به مقام بالادستی زنگ بزنیم و شرح ماوقع دهیم که هرچه تلاش کردیم تماس برقرار نشد که نشد. خواستیم پیامکی دهیم ولی نرفت که نرفت.
بیش از این سرتان را درد نیاورم. ما هرچه زدیم به در بسته خورد. با خود گفتیم اشکالی ندارد. الآن که این معترضین به خانه برگردند شرایط عادی می‌شود. ولی تا آن زمان این حجم از توهم را تجربه نکرده بودیم. چرا که بعدها فهمیدیم آن تجمع ربطی به ما نداشته و در واقع ما عددی نیستیم که از این دست تجمعات حتی علیه ما صورت گیرد.
ما که در طول این مدت اینترنت به معنای درستش را نداشتیم که ببینیم این جشنواره ارغوان چه بوده و چه کرده. فقط بر‌اساس تحقیقات و آنچه که از طریق مشاهدات میدانی دریافت نمودیم فهمیدیم که گویا دوستان ما در این جشنواره در دعوت برگزیدگان دچار اختلالاتی شدند. خب وقتی یک نفر را برمی‌گزینید به او اطلاع دهید دیگر! حتی مهران مدیری هم وقتی قرعه کشی می‌کرد همان‌جا به برنده زنگ می‌زد و به آن بنده خدا اطلاع می‌داد. تازه باید کلی قسم و آیه می‌خورد که مهران مدیریست و دروغ نمی‌گوید و کلاهی قرار نیست برداشته شود. حال شما برگزیدگانتان را باخبر نمی‌کنید و حتی برای مراسم دعوتشان نمی‌کنید. آن وقت تا ما می‌خواهیم به شما گیر دهیم، در مقابل خانه ما تجمع برگزار می‌کنید! اصلاً شما آدرس خانه‌ ما را از کجا آوردید؟ اصلاً همین است که هست. یا از این پس برندگان را با عزت و احترام مطلع می‌کنید و رسماً به مراسم دعوتشان می‌کنید، یا ما از شما نمی‌ترسیم و این تجمعات هم بر قلم ما تأثیر نخواهد داشت. اصلاً ما نیز از هواداران خود می‌خواهیم که بیایند مقابل مؤسسه شما تجمع کنند و شعار دهند: نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم. اصلاً می‌رویم به این شبکه‌های ماهواره‌ای معاند می‌گوییم که چگونه رفتارهای معلول‌ستیزانه از طرف شما صورت می‌گیرد.
خب ما لحظاتی در نوشتن توقف نموده و متوجه شدیم که باز هم توهم زدیم و آن هم چه توهمی! ما اصلاً رسانه‌های معاند را نمی‌شناسیم. هواداری هم نداریم برای تجمع کردن! اصلاً جشنواره‌ خودتان است! می‌خواهید برندگانتان را به اختتامیه دعوت کنید می‌خواهید نکنید! ما که نه سر پیازیم و نه ته خیار! ما یک گماشته‌ای بیش نیستیم که از مقامات بالادستی مأمور شدیم تا اندکی در نقد شما بنویسیم. راستش را بخواهید قرار است بابتش هم مبلغی معادل یک عدد روغن سرخ کردنی هشتصد گرمی دریافت کنیم. البته روغن را با کالابرگمان می‌خریم. این پول را باید برای رفتن به سر کار و بازگشت غرور‌آفرین از آن صرف نماییم.
چه شده؟ چرا اینگونه نگاه می‌کنید؟ بدون اینترنت، بدون امکانات، با پول یک قوطی روغن از این بهتر هم می‌خواهید؟ همین را هم توانستم بنویسم باید کلاهتان را بالا بیندازید. مثل این می‌ماند که دست و پای یک شناگر را ببندند و بیندازندش در استخر.
در پایان جا دارد از تمام شرکت‌کنندگان در نظرسنجی بابت این اشتباه بزرگی که کردند و خواهان بازگشت ما شدند تشکر کنیم. از مقامات بالادستی که تشخیص دادند منظور مردم ما هستیم نه مو شکاف بیچاره نیز نهایت تشکر را داریم و به مو شکاف حسابی فخر می‌فروشیم که یک قوطی روغن از او جلو زدیم.
همچنین از مخاطبانمان می‌خواهم که بار دیگر این نوشته را از ابتدا خوانده و هر آنچه از آن دستگیرشان شد به ما بگویند. چون ما خودمان ده باری خواندیم و چیزی نفهمیدیم.
اما در کل یک چیز را می‌دانیم؛ ما نیز مثل خیلی از شماها بر این باوریم که بگذرد این روزگار تلخ‌تر از زهر.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-5bd8535a76947622d70f.mp3,"کتاب‌خوان، یک ماه، یک تقویم و چند کتاب
رقیه شفیعی
با درود به شما همراهان همیشگی کتاب‌خوان، در این ماه با نگاهی به تعدادی از مناسبت‌های ملی، ادبی و اجتماعی پیش‌رو در ماه اسفند سعی می‌کنم با ذکر تاریخ و اندکی توضیح راجع‌به هر روز یک کتاب متناسب با آن را به طور خلاصه معرفی نمایم. با امید به اینکه این کتاب‌ها بتوانند زمینه مطالعه هرچه بیشتر را فراهم سازند.
۵ اسفند، روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و روز مهندس.
پنجم اسفندماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و هم‍زمان روز مهندس نام‌گذاری شده است. این روز به پاس سالروز تولد خواجه نصیرالدین طوسی (۵۷۹ هجری قمری / ۱۲۰۱ میلادی)، یکی از برجسته‌ترین دانشمندان، فیلسوفان، ریاضی‌دانان، منجمان و مهندسان ایرانی در قرن هفتم هجری، انتخاب گردیده است.
خواجه نصیرالدین طوسی، معروف به «استاد البشر» و «محقق طوسی»، در زمینه‌های گوناگونی چون ریاضیات (پایه‌گذاری مثلثات مستقل)، نجوم (تأسیس رصدخانه مراغه، زیج ایلخانی و اصلاح تقویم)، فلسفه، کلام، فقه، اخلاق (اخلاق ناصری) و مهندسی فعالیت‌های ماندگاری داشته و تأثیر عمیقی بر پیشرفت دانش در جهان اسلام و فراتر از آن گذاشته است.
برای شناخت بیشتر این مهندس بزرگ به سراغ کتاب خواجه نصیرالدین طوسی (از مجموعه «از ایران چه می‌دانم؟» شماره ۱۱۸)
می‌رویم که با قلم سیدموسی دیباج و توسط دفتر پژوهش‌های فرهنگی در 120 صفحه منتشر شده است.
این اثر نگاهی گذرا، روان و جامع به زندگی، اندیشه‌ها، آثار علمی و فرهنگی خواجه نصیرالدین طوسی دارد. نویسنده با زبانی ساده و دقیق، نقش برجسته وی را در علوم مختلف، از جمله تأسیس رصدخانه مراغه و جایگاه او به عنوان «استاد البشر»، تبیین می‌کند. کتابی مناسب برای علاقه‌مندان به تاریخ علم و فرهنگ ایران.
۱۵ اسفند، روز درختکاری و روز آموزش همگانی حفظ محیط زیست. و نخستین روز هفته منابع طبیعی
کتاب درختان و درختچه‌های ایران که غلامرضا بخشی خانیکی به تحریر در آورده و دانشگاه پیام نور در ۳۰۰صفحه منتشر کرده است؛ به معرفی گونه‌های مختلف درختان و درختچه‌های بومی و غیربومی ایران می‌پردازد؛ با تمرکز بر ویژگی‌های گیاهی، پراکنش جغرافیایی، اهمیت اکولوژیکی و نقش آن‌ها در حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی. اثری علمی، کاربردی و مناسب برای دانشجویان، علاقه‌مندان به طبیعت و کسانی که می‌خواهند با تنوع گیاهی ایران و ضرورت حفظ آن بیشتر آشنا شوند؛ کتابی عالی برای درک بهتر اهمیت درختکاری و آموزش همگانی محیط زیست.
۱۸ اسفند، بزرگداشت سید جمال‌الدین اسدآبادی
هجدهم اسفند، روز بزرگداشت سید جمال‌الدین اسدآبادی (افغانستانی) است؛ به پاس وفات او و نقشش در بیداری اسلامی و وحدت مسلمانان.
کتاب سید جمال‌الدین اسدآبادی را احمد علامه فلسفی توسط انتشارات امیرکبیر در ۳۰۰ صفحه به چاپ رسانده است. این کتاب روایتی است دقیق از زندگی، مبارزات و اندیشه‌های اصلاحی سید جمال‌الدین؛ این کتاب تحلیلی برای شناخت این متفکر بزرگ بشمار می‌رود.
۲۱ اسفند، بزرگداشت نظامی گنجوی
بیست و یکم اسفند، روز بزرگداشت نظامی گنجوی(حکیم نظامی) است؛ پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات فارسی؛ کتاب نظامی گنجوی؛ زندگی و آثار را دکتر بدرالزمان قریب با کمک انتشارات امیرکبیر در ۴۰۰ صفحه منتشر کرده است. این کتاب روایتی دقیق، مستند و تحلیلی از زندگی، دوران تاریخی، سبک شعری و آثار پنج‌گانه نظامی ارائه می‌دهد؛ با تمرکز بر جنبه‌های عاشقانه، اخلاقی و فلسفی خمسه و تأثیر او بر ادبیات فارسی. نویسنده با استناد به منابع معتبر و تحلیل ابیات، تصویری کامل از حکیم نظامی به عنوان یکی از ستون‌های ادب پارسی ترسیم می‌کند. اثری عمیق و ضروری برای علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک فارسی که می‌خواهند با این شاعر بزرگ بیشتر آشنا شوند.
۲۵ اسفند، بزرگداشت پروین اعتصامی
بیست و پنجم اسفند، روز بزرگداشت پروین اعتصامی است؛ به مناسبت تولد این شاعر بزرگ معاصر، کتاب زندگی و زمانه پروین اعتصامی نوشته نصرالله حدادی را انتشارات نامک در ۳۵۰ صفحه روانه بازار نشر کرده است.
این کتاب روایتی جامع و تحلیلی از زندگی، دوران تاریخی، تأثیرات اجتماعی و ادبی پروین اعتصامی ارائه می‌دهد؛ با تمرکز بر زمینه‌های خانوادگی، ازدواج کوتاه‌مدت، فعالیت‌های ادبی و جایگاه او در شعر معاصر ایران؛ نویسنده با استناد به اسناد و منابع معتبر، تصویری دقیق از شخصیت، اندیشه‌های اجتماعی و اخلاقی پروین ترسیم می‌کند. اثری عمیق، مستند و مناسب برای کسانی که می‌خواهند فراتر از اشعار، با زندگی و زمانه این بانوی شاعر آشنا شوند.
آخرین سه‌شنبه سال(معمولاً ۲۶–۲۸ اسفند) روز تکریم همسایگان.
روز تکریم همسایگان در آخرین سه‌شنبه سال (چهارشنبه‌سوری) نام‌گذاری شده است؛ برای تأکید بر همسایه‌داری و روابط اجتماعی؛ کتاب حقوق همسایگان در اسلام اثر آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی که توسط مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) در ۲۰۰ صفحه منتشر شده به بررسی دقیق حقوق و وظایف همسایگان از دیدگاه اسلام می‌پردازد؛ با استناد به آیات قرآن، روایات اهل‌بیت (ع) و احادیث معتبر، به موضوعاتی مانند احترام، کمک‌رسانی، حفظ آرامش و تکریم همسایه تأکید دارد. اثری کوتاه، کاربردی و الهام‌بخش؛
۲۹ اسفند، روز صنعت نفت (ملی شدن صنعت نفت).
بیست و نهم اسفند، روز ملی شدن صنعت نفت است؛ تصویب قانون ملی شدن در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹؛ کتاب تاریخ ملی شدن صنعت نفت ایران به قلم غلامرضا نجاتی و توسط شرکت سهامی انتشار در ۶۰۰ صفحه روانه بازار کتاب شده است. این کتاب روایتی دقیق، مستند و تحلیلی از زمینه‌های تاریخی، مبارزات سیاسی، نقش دکتر مصدق، مجلس، مردم و عوامل داخلی و خارجی در نهضت ملی شدن صنعت نفت ارائه می‌دهد؛ با تمرکز بر اسناد، مذاکرات و پیامدهای این رویداد بزرگ؛ اثری عمیق و مرجع برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران که می‌خواهند ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این نقطه عطف را عمیق‌تر بشناسند."
audio/mana-af4297b3d56bb8549a18.mp3,"یک داستان در یک نگاه، اعتراض وارد نیست
جواد سقا
ما سه‌شنبه‌ها بعد از تمام شدن ساعت کار می‌آمدیم این کافه؛ نه به‌خاطر قهوه‌اش، نه به‌خاطر تخفیف آخر شب، نه حتی برای دیدن همدیگر. سه‌شنبه‌ها بهانه بود؛ مثل میخی که اگر نباشد، دیوار فرو نمی‌ریزد، اما قاب دیگر صاف نمی‌ایستد.کافه بین انقلاب و وصال بود، کمی عقب‌تر از خیابان، جایی که صدای شهر واردش می‌شد اما تصمیم نمی‌گرفت بماند. شیشه‌ها همیشه کمی کدر بودند، انگار عمداً نمی‌خواستند بیرون را واضح نشان بدهند. میزهای چوبی لق، صندلی‌هایی که وقتی کسی جابه‌جا می‌شد، صدایشان از بعضی حرف‌ها بلندتر بود. نور زردی که نه دلگرم‌کننده بود، نه سرد؛ فقط خسته نبود. من یونس‌ هستم. نه بزرگ‌تر جمع، نه عاقل‌تر. فقط کسی که بیشتر گوش می‌دهد و بعداً یادش می‌ماند چه کسی کجا مکث کرد، چه کسی جمله‌اش را نصفه رها کرد، و چه کسی خندید تا چیزی لو نرود.کاوه همیشه زودتر از همه می‌آمد. همیشه. انگار دیر رسیدن برایش نوعی بی‌احترامی بود؛ نه به ما، به خودش. کت خاکستری‌اش حتی وقتی کهنه می‌شد، مرتب می‌ماند. کیف چرمی‌اش بوی کاغذ و خودکار می‌داد. دفترچه‌ای داشت که هیچ‌وقت جلوی ما بازش نمی‌کرد. به هدف اعتقاد داشت؛ نه از جنس شعار، از جنس نقشه. می‌گفت:«زندگی بدون هدف، فقط حرکت اضافه‌ست». نسترن درست روبه‌رویش می‌نشست. نه از روی لجبازی؛ از روی طبیعت. موهایش همیشه کمی نامرتب بود، انگار قبل از بیرون آمدن تصمیم گرفته باشد کامل نباشد. زندگی را دوست داشت، نه برای نتیجه، برای خودِ بودن؛ می‌گفت:«من نمی‌خوام آخرش چیزی بشم. می‌خوام توش باشم». رضا همیشه دیر می‌آمد. همیشه. حمید وسط حرف می‌پرید، انگار سکوت را تهدید می‌دید. لیلا کم‌حرف بود اما وقتی دهان باز می‌کرد، مسیر بحث عوض می‌شد. سعید با خنده‌های بلند، اضطرابش را می‌پوشاند؛ مثل کسی که فکر می‌کند اگر صدایش را بالا ببرد، ترس دور می‌شود. ما نه خانواده بودیم، نه دوستان صمیمی؛ اما اگر یکی نمی‌آمد، میز انگار کمی کج می‌شد. روی دیوار پشت کاوه پوستر فیلمی بود، قدیمی؛ اسمش «اعتراض» بود. روی تصویر بازیگران اصلی عکس دختری را چسبانده بودند که هیچ‌کس دقیق نمی‌دانست کیست. دهانش باز بود.فریاد می زد.مستقیم در چشمانت نگاه می کرد. اما صدایش شنیده نمی شد.چسب‌های کنار پوستر زرد شده بود، گوشه‌ها بالا آمده بود، اما کسی دست نمی‌زد. انگار آن پوستر، نه تبلیغ فیلم، که سند یک خاطره بود. آن شب هوا پاییزی بود؛ از آن شب‌هایی که تهران نه دلگیر است، نه شلوغ، فقط سنگین. قیمت‌ها از صبح بالا رفته بود. خبرها نصفه‌نیمه رسیده بودند. جهانِ دور و ورمان اما ناآرام؛ نسترن گفت:«امروز شهر عجیب بود» کاوه گفت:«عجیب نیست. طبیعیه.»نسترن ابرو بالا انداخت:«نه… عصبی بود.»کاوه مکث کرد. نگاهش را از فنجان برداشت و گفت:«شهر که از آهن و بتن و سنگه، عصبی نمی‌شه. نه دندان گاز گرفتن داره، نه حنجره‌ صدا کردن. این آدم‌ها هستن که واردش می‌شن و چهره‌ش رو عصبی می‌کنن». حرفش مثل جسمی بود که آرام روی میز گذاشته می‌شود؛ بی‌صدا، اما با وزنی که همه‌چیز اطرافش را مجبور می‌کند جابه‌جا شود. حمید گفت:«تو همیشه شهر رو تبرئه می‌کنی». کاوه گفت:«نه. آدم‌ها رو مسئول می‌کنم». رضا دیر آمد. کت را درنیاورد. نشست و لیوان را بدون نگاه کردن گرفت. گفت:«من استعفا دادم». هیچ‌کس نپرسید چرا. این روزها استعفا توضیح نمی‌خواهد؛ جرئت می‌خواهد. لیلا آرام گفت:«کِی؟»رضا شانه بالا انداخت:«امروز». از گرانی گفتیم. از این‌که عددها دیگر قابل حفظ نیستند. از این‌که خبرها همیشه نیمه‌کاره‌اند، اما اثرشان کامل. از جنگ‌هایی که دورند، اما شب‌ها نزدیک می‌آیند. از این‌که برنامه‌ریزی سخت‌تر از امیدواری شده.کاوه از برنامه‌هایش گفت؛ از مسیر، از این‌که اگر امروز درست نروی، فردا انتخابی نداری. نسترن گفت فردا مرخصی گرفته فقط برای راه‌رفتن. گفت می‌خواهد برود سمت ولیعصر، بی‌دلیل، بی‌زمان.کاوه لبخند زد.«راه رفتن هم مسیر می‌خواد». نسترن گفت:«نه همیشه»
کافه شلوغ نبود، اما زنده بود. صدای قاشق‌ها، بوی قهوه، مکالمه‌های نصفه‌نیمه‌ میز بغلی. تهران آن شب نه سیاه بود، نه روشن؛ فقط ایستاده بود؛ مثل کسی که نفسش را نگه داشته. رضا دیر آمده بود اما زودتر از بقیه رفت. لیلا پیام را گرفت و بلند شد. سپس نوبت به سعید رسید، گفت فردا جلسه دارد. حمید بی‌خداحافظی رفت.کاوه به ساعت نگاه کرد.«دیر شد». نسترن کیفش را برداشت؛«هوا خوبه!» او با کاوه رفت. ‌من تنها ماندم. وقتی بقیه رفتند، کافه ناگهان بزرگ‌تر شد. صدای خیابان واضح‌تر آمد. من بلند شدم‌. بیرون که آمدم هوا سرد بود .از آن سرماهایی که بیدار می کند. چند قدمی از کافه دور شدم. برگشتم و نگاهی به پشت سر انداختم‌. رفتم سمت دیوار کنار شیشه کافه‌‌. همان‌جایی که نور چراغ خیابان کج می‌تابید. آن‌جا تکه‌هایی از پوسترهای قدیمی مانده بود. نه فقط یکی؛ لایه‌لایه. کاغذهایی پوسته‌پوسته، خیس خورده از باران‌های قدیمی، زخمیِ زمان؛ انگار هر بار چیزی را کنده بودند و چیزی دیگر جایش چسبانده بودند، اما هیچ‌وقت کامل پاک نکرده بودند. اگر دقیق نمی‌شدی، چیزی نمی‌دیدی. اما من ایستادم. اسم فیلم هنوز خوانده می‌شد. نه کامل، نه تمیز، اما واضح: «اعتراض وارد نیست» ‌فکر کردم بعضی چیزها را اگر نشود کَند، می‌توان پوشاند. خیابان انقلاب شلوغ بود، اما آشفته نبود. آدم‌ها می‌رفتند، می‌آمدند. هرکدام با باری نامرئی. به حرف کاوه فکر کردم. به نسترن. به این‌که شاید زندگی نه با هدف‌های بزرگ جلو می‌رود، نه با رهاشدن کامل؛ بلکه با قرارهای کوچکی که تکرار می‌شوند. با کافه‌ای که هر هفته برمی‌گردی به آن، حتی اگر چیزی حل نشود. سه‌شنبه‌ بعد باز می‌آییم .نه برای قهوه؛ برای این‌که یادمان نرود کجا ایستاده‌ایم."
audio/mana-655c508182c26436a207.mp3,"یادداشت مدیر مسئول،نگاهی به برنامه‌های برگزار شده به مناسبت هفته جهانی معلولان
امیر سرمدی
امسال نیز مانند سال‌های گذشته، برنامه‌های متعددی توسط سمن‌های ویژه معلولان و سازمان بهزیستی کشور به مناسبت هفته جهانی معلولان برگزار شد. در این یادداشت، اهم این برنامه‌ها را از نظر می‌گذرانیم.
نشست خبری رئیس سازمان بهزیستی کشور
نشست خبری سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، روز شنبه هشتم آذرماه برگزار شد. در ابتدای این نشست، ریاست سازمان بهزیستی کشور به اعداد و ارقام زیادی اشاره کرد و شرایط ایران و جهان را از منظر آمار در ترازوی مقایسه قرار داد. تمامی آمار اعلام شده نشان از فاصله ایران در مقایسه با استاندارد‌های جهانی دارد و تنها، رقم خود‌کشی در مقایسه با استاندارد‌های جهانی پایین‌تر بود. البته در این مورد نیز بسیاری از کنشگران اجتماعی اعتقاد دارند دولت آمار واقعی میزان خود‌کشی در ایران را اعلام نمی‌کند. سؤال نگارنده به عنوان نماینده ماهنامه نسل مانا از ریاست بهزیستی کشور معطوف به بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان برای سال آینده بود. به گفته رئیس مرکز امور حقوقی و بودجه سازمان بهزیستی کشور، بودجه مورد نیاز برای قانون معلولان در سال گذشته حدود 81 هزار میلیارد تومان (81 همت) بود که تنها 13 همت آن تخصیص داده شد. برای سال جاری نیز بودجه مورد نیاز برای تحقق تمامی مواد این قانون، 109 همت بوده است که برای امسال 23 هزار میلیارد و 800 میلیارد تومان از سوی دولت مصوب شده است. از ریاست سازمان بهزیستی کشور پرسیده شد برای سال جاری تا کنون چه میزان از مبلغ فعلی تخصیص داده شده است؟ پیش‌بینی شما برای بودجه مورد نیاز قانون حمایت از حقوق معلولان برای سال آینده چه میزان است؟ همچنین با توجه به آنکه اول دی‌ماه قرار است لایحه بودجه 1405 از سوی دولت راهی مجلس شود، با توجه به رایزنی‌های صورت گرفته، چه میزان بودجه برای قانون حمایت از حقوق معلولان در نظر گرفته شده است و سازمان بهزیستی کشور از چه راه‌هایی می‌خواهد شکاف موجود بین بودجه تخصیص یافته و بودجه واقعی مورد نیاز را پر کند؟ پاسخ رئیس سازمان بهزیستی کشور به تمامی این سؤال‌ها تقریباً هیچ بود. ایشان ضمن پذیرش شکاف معنادار در این ارتباط، تنها به ذکر آمار و ارقام بسنده کرد و افزایشی که از روی کار آمدن دولت چهاردهم برای قانون معلولان حاصل شده است. پاسخ رئیس سازمان بهزیستی کشور نشان داد تنها سه هفته مانده به ارسال لایحه دولت به مجلس، عالی‌ترین مقام سازمان بهزیستی کشور، یا اطلاعی از بودجه قانون برای سال آینده ندارد یا به علت ملاحظاتی نمی‌خواهد آن را در مقطع فعلی رسانه‌ای کند. آنچه که مسلم است، با احتساب تورم 40 درصدی در کشور بودجه واقعی مورد نیاز برای اجرای قانون معلولان برای سال آینده، بیش از 155 همت خواهد بود و با همین محاسبه برای این قانون در سال آینده حدود 35 همت بودجه اختصاص خواهد یافت؛ لذا در خوش‌بینانه‌ترین حالت باز هم 120 هزار میلیارد تومان کسری خواهیم داشت و این به معنای عدم اجرای بسیاری از مواد قانون به ویژه ماده 7 و 27 است که مطالبه جدی بسیاری از افراد دارای معلولیت است.
جشنواره کاما فرهنگی‌ترین برنامه برگزار شده در هفته معلولان
روز نهم آذرماه، مراسم اختتامیه سومین دوره جشنواره ملی کاما در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با حضور مسئولان کشوری و نهاد‌های مرتبط با نابینایان برگزار شد. در این جشنواره که 242 اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شد، در نهایت 43 اثر به مرحله نهایی راه یافت که در این بین، 18 عنوان کتاب به عنوان برگزیده و 19 عنوان به عنوان شایسته تقدیر انتخاب شد. در میان آثار معلولان، 7 اثر به عنوان برگزیده و 8 اثر به عنوان شایسته تقدیر انتخاب شد. در مجموع، از 63 نویسنده تجلیل شد که 16 نفر از آنها از نویسندگان دارای معلولیت بودند. در این میان 5 کتاب دایررة‌المعارف نابینایی و نابینایان نوشته منصور شادکام و محمد نوری، سمرقند سروده موسی عصمتی، راهبرد‌های اشتغال نابینایان تألیف امیر احمدی، دختران باران سروده حلیمه جعفرپور و بازاریابی چریکی برای مشاوران، ترجمه رامین نیک‌پور و عبد‌الحمید ابراهیمی از میان نابینایان، حائز رتبه برگزیده و شایسته تقدیر شدند. انتشارات نسل مانا و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور نیز به عنوان ناشران برتر بریل انتخاب شدند. انتظار می‌رود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حمایت‌های بیشتری را از این جشنواره به عمل آورد و کاما را در تقویم رسمی جشنواره‌های ملی خود قرار دهد. حضور پررنگ‌تر افراد برگزیده و شایسته تقدیر در مراسم اختتامیه نیز می‌توانست گرمی مراسم را دوچندان کند؛ می‌بایست تمهیدات بیشتری در این ارتباط اندیشیده شود. انجمن نابینایان ایران به عنوان متولی جشنواره کتاب معلولان زحمات زیادی را برای هرچه بهتر برگزار شدن این جشنواره متحمل شد و شایسته است این هم‌گرایی که برای برگزاری سومین دوره جشنواره کاما شکل گرفت، در سنوات بعدی نیز سایر سازمان‌های فرهنگی مرتبط با معلولان حمایت‌های شایسته‌ای را از این جشنواره به عمل آورند.
اجلاس سران و مراسمی که بدون وعده و وعید بود
یکی دیگر از مراسم‌هایی که به مناسبت هفته جهانی معلولان برگزار شد، دیدار با رئیس جمهور در سالن اجلاس سران بود. این نشست در روز سه‌شنبه 11 آذرماه و با حضور صد‌ها نفر از افراد دارای معلولیت برگزار شد. از نکات قابل توجه جدا کردن مردان و زنان برای بازرسی امنیتی حین ورود به سالن بود که این امر نابینایان و همراهانشان را با چالش‌های جدی روبرو می‌کرد. از دیگر تمایز‌هایی که برنامه امسال با سال‌های قبل داشت، عدم مطالبه‌گری نمایندگان معلولان و عدم وعده وعید رئیس جمهور و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی بود. دکتر حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، به عنوان نماینده یک میلیون و 650 هزار مددجوی سازمان بهزیستی کشور و میلیون‌ها نفر از افراد دارای معلولیت، مطالبه و خواسته مشخصی را از رئیس جمهور در روزهای باقی مانده تا ارسال لایحه بودجه دولت به مجلس مطرح نکرد. ابراهیم سلیمانی و علی‌همت محمود‌نژاد نیز که به عنوان نمایندگان دارای معلولیت به سخنرانی پرداختند، عمدتاً زندگی شخصی و موفقیت‌های خود را مرور کردند و دکتر محمود‌نژاد تنها به اجرای ماده 27 قانون معلولان اشاره کرد که در صورت تحقق، حال معلولان را خوب می‌کند. دکتر پزشکیان نیز به کلی‌گویی‌هایی که در تمامی مراسم‌های معمول اشاره می‌کند بسنده کرد و هیچ اشاره‌ای به معلولان و نیازهای آن‌ها نداشت. صحبت‌های رئیس جمهور در روز معلولان به ترور هنیه، بدبیاری‌های دولت از ابتدای شروع کار تا کنون، گسترش نهضت مدرسه‌سازی، آلودگی هوا و حامل‌های انرژی، سر خم نکردن مقابل آمریکا و اسرائیل و واگذاری تمامی کارها به مردم معطوف بود و کوچک‌ترین اشاره‌ای به اقدامات دولت نسبت به معلولان و برنامه‌های پیش رو برای آن‌ها نداشت. این امر به خوبی نشان می‌دهد اساساً دولت چشم‌انداز روشنی در ارتباط با معلولان ندارد و عملکرد دولتمردان مصداق بارز هر چه پیش آید خوش آید است. یکی دیگر از برنامه‌های در نظر گرفته شده برای نشست اجلاس سران، رونمایی از سرود رسمی سازمان بهزیستی کشور بود. سرودی که فارغ از فرم و محتوا، به صورت صوتی طراحی شده بود. این در حالی است که سرود‌های این‌چنینی چنانچه با اِلِمان‌های تصویری همراه باشد و به صورت ویدئو کلیپ طراحی شود، می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته و در زمینه فرهنگ‌سازی مؤثرتر باشد. یکی دیگر از مواردی که در ارتباط با این برنامه باید به آن اشاره کرد، بی‌نظمی سالن پس از خروج رئیس جمهور بود و بیشتر افراد برای دیدار با ایشان به سمت درهای خروجی سالن هجوم بردند و این بی‌نظمی تا دقایق طولانی ادامه داشت. سایر برنامه‌های پیش‌بینی شده پس از سخنان رئیس جمهور، نتوانست حاضرین در سالن را جذب کند و برنامه به طور کلی شور و حال ابتدایی خود را از دست داد.
رونمایی از تمبر 40 سالگی رعد
مؤسسه رعد را می‌توان یکی از پیشتاز‌ترین سمن‌های ویژه معلولان به شمار آورد. مؤسسه‌ای که عمدتاً بر روی معلولین جسمی – حرکتی تمرکز دارد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این مؤسسه عدم ارتباط با سازمان بهزیستی کشور و به نوعی استقلال در عملکرد و برنامه‌ریزی‌ها است. برنامه امسال رعد نیز به نوعی به مرور فعالیت‌های این مجتمع در یک سال اخیر اشاره داشت. یک برنامه به دور از تشریفات و بدون حضور مقامات دولتی؛ یک مراسم با ریتم بالا و مختصر که در انتهای آن از تمبر 40 سالگی مجتمع نیکوکاری رعد رونمایی شد. فروش صنایع دستی که ساخت خود معلولان است در قالب یک نمایشگاه از دیگر بخش‌های جانبی این رویداد بود که در عصر روز سه‌شنبه یازدهم آذرماه برگزار شد. آنچه در بالا ذکر شد، مروری بر مهم‌ترین برنامه‌های اجرا شده در هفته جهانی معلولان بود؛ برنامه‌هایی که از لحاظ رسانه‌ای، موج چندانی ایجاد نکردند.
شاید تنها اقدام درخور توجه، استفاده باشگاه فرهنگی – ورزشی شمس آذر قزوین از خط بریل برای کنایه به داوری بود. این حرکت با انتقادها و فشارهایی از سوی انجمن‌های ویژه نابینایان مواجه شد که سرانجام، به عذرخواهی باشگاه شمس آذر از جامعه نابینایان و دعوت از تعدادی از آن‌ها به این باشگاه انجامید."
audio/mana-06eacf9a125150e642f3.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، آذر 1404
منصور شادکام
همراهان گرامی: آنچه که در ادامه می‌خوانید گزارش مختصری است از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران.
با سلام و احترام به مخاطبان ارجمند ماهنامه نسل مانا.
همچون همیشه در ابتدای این یادداشت به رسم قدردانی، تشکر می‌کنم از همه خیرین عزیزی که در هر شرایطی حامی و همراه با انجمن نابینایان ایران هستند و مشارکت‌های گسترده‌ای در انجام برنامه‌های مختلف از سوی انجمن نابینایان ایران دارند. همچنین از اعضای هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا نیز سپاسگزارم به جهت تلاش‌های فراوان در تهیه و گردآوری این ماهنامه که دارای مطالب اختصاصی و مفیدی برای جامعه هدف است.
هفته ملی نابینایان
همان‌طور که مستحضر هستید، هفته اول آذر ماه با عنوان هفته ملی توجه به نابینایان نام‌گذاری شده و چند سالی است که در جهت نکوداشت آن تلاش می‌شود؛ به همین مناسبت بهانه‌ای فراهم کنیم برای یادآوری حقوق نابینایان؛ در تاریخچه این روز آمده که در سال 1345 و به دنبال پذیرش دانش‌آموزان نابینا از سراسر کشور توسط مدرسه تازه‌تأسیس شهید محبی فعلی، از سوی دکتر خزائلی پیشنهاد شد که این هفته به منظور توجه ویژه به ضرورت تحصیل افراد نابینا، با نام هفته ملی روشندلان در تقویم ثبت گردد. البته که امروزه و با بالا رفتن آگاهی‌های مردم جامعه نسبت به نابینایان پیشنهاد ما که مورد پذیرش حداکثری جامعه نابینایان نیز هست، این است که از کلمه نابینا به جای روشندل استفاده شود؛ گرچه که در همان زمان نیز وارد کردن کلمه روشندل به ادبیات جامعه در شرایطی اتفاق افتاد که مردم برای خطاب قرار دادن افراد آسیب دیده بینایی از کلمه کور استفاده می‌کردند؛ بنابراین این اقدام از سوی دکتر خزائلی، اقدامی شایسته و نیکو بود.
حمایت‌های معیشتی از اعضای انجمن نابینایان
در آذر ماه تعداد 300 بسته ارزاق با ارزش حدود 25000000 تومان برای هر بسته در میان اعضای تحت پوشش انجمن توزیع شد.
حضور در مراسم تجدید میثاق با آرمان‌های امام راحل، همپای سایر معلولان
در روز 8 آذر و به مناسبت آغاز هفته جهانی معلولان، برنامه‌ای به منظور تجدید میثاق با آرمان‌های شهدا و امام خمینی برگزار شد که در این برنامه به همراه ریاست سازمان بهزیستی و سایر گروه‌های معلولان مشارکت داشتیم و تعدادی از نابینایان نیز با حضور در مرقد مطهر حضرت امام خمینی(ره) همچون هر سال در همین ایام با آرمان‌های امام خمینی تجدید میثاق نمودند.
تندیس‌ها بر فراز دستان مؤلفان برتر کاما
در نهایت رسیدیم به روز برگزاری اختتامیه جشنواره کاما؛ جشنواره‌ای که تقریباً از ابتدای امسال در این ستون همواره از جلسات شورای سیاست‌گذاری آن سخن به میان آمد؛ همه اخبار این رویداد مهم فرهنگی را در طول ماه‌ها از سر گذراندیم تا در روز 9 آذر و در سالن قلم سازمان اسناد و کتابخانه ملی کشور و با حضور برخی از مسئولان از جمله جناب آقای دکتر ربیعی، دستیار محترم ریاست جمهور در امور اجتماعی، جناب آقای دکتر محمدی، معاونت محترم پارلِمانی و امور استان‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جناب آقای امیرخانی، مدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی، سرکار خانم دکتر نظربلند، دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، به همراه آقای دکتر محبوب، یکی از معاونان ایشان و آقای دکتر ابراهیمی، مدیر کل توسعه کتابخانه‌های این نهاد، آقای دکتر حیدری، مدیر عامل مؤسسه خانه کتاب، سرکار خانم باغ‌علی‌شاهی از سازمان بهزیستی کشور، آقای دکتر صاحب از اداره کل سلامت شهرداری تهران، سرکار خانم دکتر فرهبد از سازمان آموزش پرورش استثنایی کشور و سرکار خانم افسانه چهره‌آزاد از هنرمندان مطرح سینما و تلویزیون کشور، برگزار شد. در یک نگاه آماری به این دوره از جشنواره کاما می‌توان گفت تعداد 242 اثر در بازه زمانی اول تیر تا 15 شهریور که زمان فراخوان شرکت در این جشنواره بود شرکت کردند که از این تعداد 123 اثر توسط معلولان به رشته تحریر در آمده بود و 119 اثر مرتبط با معلولان اما توسط افراد غیر معلول نگاشته شده بود. در بین این آثار، معلولان جسمی حرکتی با 60 اثر، بیشترین مشارکت را به خود اختصاص دادند و نابینایان با 30 اثر، ناشنوایان با 10 اثر و معلولان با بیش از یک اختلال معلولیتی با 23 اثر هر یک به نوعی مشارکت فعالانه‌ای در این دوره از جشنواره داشتند. آثار ارسالی به این دوره از جشنواره کاما را در 10 قلمرو موضوعی می‌توان جای داد که در این بخش موضوعات مربوط به علوم اجتماعی سهم بیشتری را با 70 اثر به خود اختصاص داد و موضوعات مربوط به ادبیات، کودک و نوجوان و روان‌شناسی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در بخش ناشران نیز انتشارات توانمندان، آوای کلار و پرتقال بیشترین مشارکت را در این دوره از جشنواره داشتند. پس از اتمام مهلت فراخوان آثار در دبیرخانه جشنواره که در قم مستقر بود، دسته‌بندی انجام شد و سپس جهت بررسی و داوری به مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران که عهده‌دار داوری این دوره از جشنواره بود، ارسال شد. قاعده داوری در این جشنواره چنین بود که برای راهیابی به مرحله دوم، کسب حداقل 70 امتیاز از سوی داوران برای هر اثر لازم بود که 43 اثر توانستند با کسب این امتیاز خود را به مرحله دوم برسانند. در ادامه، آثاری که به مرز 80 امتیاز رسیده بودند، عنوان شایسته تقدیر را کسب می‌کردند که 19 اثر توانستند این عنوان را کسب کنند و 18 اثر باقی‌مانده با عبور از امتیاز 80 خود را به عنوان آثار برگزیده جشنواره ملی کتاب افراد معلول ایران کاما مطرح نمودند. در بین این آثار سهم معلولان جسمی حرکتی با 6 اثر، پر‌رنگ‌تر از سایر گروه‌های معلولیت بود و نابینایان و ناشنوایان نیز هر کدام با 5 اثر در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند.
کوتاه از انجمن
در این بخش به طور مختصر به دو اتفاق مهم آذر ماه اشاره خواهم کرد؛ نخست دیدار با ریاست محترم جمهور که همچون سالیان گذشته توسط سازمان بهزیستی و به مناسبت روز جهانی افراد دارای معلولیت برگزار شد و در آن جمعی از معلولان در گروه‌های مختلف ضمن دیدار با ریاست محترم جمهور به طرح دغدغه‌ها و مطالبات خود پرداختند. دوم، اعزام حدود 70 نفر از نابینایان تحت پوشش انجمن به سفر زیارتی مشهد مقدس بود که از تاریخ 14 الی 18 آذر این سفر زیارتی حال و هوای معنوی فراوانی به نابینایان عازم این سفر بخشید.
کلام آخر این که ما در انجمن نابینایان ایران با قدرت پیگیر مطالبات و خواسته‌های شما نابینایان عزیز هستیم. شما نیز با ارائه نظرات و پیشنهادات خود ما را در این راه یاری کنید تا بتوانیم گام‌های مؤثر‌تری در مسیر برآورده کردن مطالبات و نیاز‍‍‌های جامعه هدف برداریم.
با آرزوی سلامتی برای تمام مردم ایران به‌ویژه نابینایان گرامی."
audio/mana-afb713e6310514b0edca.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، آذر 1404
منصور شادکام
همراهان گرامی: آنچه که در ادامه می‌خوانید گزارش مختصری است از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران.
با سلام و احترام به مخاطبان ارجمند ماهنامه نسل مانا.
همچون همیشه در ابتدای این یادداشت به رسم قدردانی، تشکر می‌کنم از همه خیرین عزیزی که در هر شرایطی حامی و همراه با انجمن نابینایان ایران هستند و مشارکت‌های گسترده‌ای در انجام برنامه‌های مختلف از سوی انجمن نابینایان ایران دارند. همچنین از اعضای هیئت تحریریه ماهنامه نسل مانا نیز سپاسگزارم به جهت تلاش‌های فراوان در تهیه و گردآوری این ماهنامه که دارای مطالب اختصاصی و مفیدی برای جامعه هدف است.
هفته ملی نابینایان
همان‌طور که مستحضر هستید، هفته اول آذر ماه با عنوان هفته ملی توجه به نابینایان نام‌گذاری شده و چند سالی است که در جهت نکوداشت آن تلاش می‌شود؛ به همین مناسبت بهانه‌ای فراهم کنیم برای یادآوری حقوق نابینایان؛ در تاریخچه این روز آمده که در سال 1345 و به دنبال پذیرش دانش‌آموزان نابینا از سراسر کشور توسط مدرسه تازه‌تأسیس شهید محبی فعلی، از سوی دکتر خزائلی پیشنهاد شد که این هفته به منظور توجه ویژه به ضرورت تحصیل افراد نابینا، با نام هفته ملی روشندلان در تقویم ثبت گردد. البته که امروزه و با بالا رفتن آگاهی‌های مردم جامعه نسبت به نابینایان پیشنهاد ما که مورد پذیرش حداکثری جامعه نابینایان نیز هست، این است که از کلمه نابینا به جای روشندل استفاده شود؛ گرچه که در همان زمان نیز وارد کردن کلمه روشندل به ادبیات جامعه در شرایطی اتفاق افتاد که مردم برای خطاب قرار دادن افراد آسیب دیده بینایی از کلمه کور استفاده می‌کردند؛ بنابراین این اقدام از سوی دکتر خزائلی، اقدامی شایسته و نیکو بود.
حمایت‌های معیشتی از اعضای انجمن نابینایان
در آذر ماه تعداد 300 بسته ارزاق با ارزش حدود 25000000 تومان برای هر بسته در میان اعضای تحت پوشش انجمن توزیع شد.
حضور در مراسم تجدید میثاق با آرمان‌های امام راحل، همپای سایر معلولان
در روز 8 آذر و به مناسبت آغاز هفته جهانی معلولان، برنامه‌ای به منظور تجدید میثاق با آرمان‌های شهدا و امام خمینی برگزار شد که در این برنامه به همراه ریاست سازمان بهزیستی و سایر گروه‌های معلولان مشارکت داشتیم و تعدادی از نابینایان نیز با حضور در مرقد مطهر حضرت امام خمینی(ره) همچون هر سال در همین ایام با آرمان‌های امام خمینی تجدید میثاق نمودند.
تندیس‌ها بر فراز دستان مؤلفان برتر کاما
در نهایت رسیدیم به روز برگزاری اختتامیه جشنواره کاما؛ جشنواره‌ای که تقریباً از ابتدای امسال در این ستون همواره از جلسات شورای سیاست‌گذاری آن سخن به میان آمد؛ همه اخبار این رویداد مهم فرهنگی را در طول ماه‌ها از سر گذراندیم تا در روز 9 آذر و در سالن قلم سازمان اسناد و کتابخانه ملی کشور و با حضور برخی از مسئولان از جمله جناب آقای دکتر ربیعی، دستیار محترم ریاست جمهور در امور اجتماعی، جناب آقای دکتر محمدی، معاونت محترم پارلِمانی و امور استان‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جناب آقای امیرخانی، مدیر سازمان اسناد و کتابخانه ملی، سرکار خانم دکتر نظربلند، دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، به همراه آقای دکتر محبوب، یکی از معاونان ایشان و آقای دکتر ابراهیمی، مدیر کل توسعه کتابخانه‌های این نهاد، آقای دکتر حیدری، مدیر عامل مؤسسه خانه کتاب، سرکار خانم باغ‌علی‌شاهی از سازمان بهزیستی کشور، آقای دکتر صاحب از اداره کل سلامت شهرداری تهران، سرکار خانم دکتر فرهبد از سازمان آموزش پرورش استثنایی کشور و سرکار خانم افسانه چهره‌آزاد از هنرمندان مطرح سینما و تلویزیون کشور، برگزار شد. در یک نگاه آماری به این دوره از جشنواره کاما می‌توان گفت تعداد 242 اثر در بازه زمانی اول تیر تا 15 شهریور که زمان فراخوان شرکت در این جشنواره بود شرکت کردند که از این تعداد 123 اثر توسط معلولان به رشته تحریر در آمده بود و 119 اثر مرتبط با معلولان اما توسط افراد غیر معلول نگاشته شده بود. در بین این آثار، معلولان جسمی حرکتی با 60 اثر، بیشترین مشارکت را به خود اختصاص دادند و نابینایان با 30 اثر، ناشنوایان با 10 اثر و معلولان با بیش از یک اختلال معلولیتی با 23 اثر هر یک به نوعی مشارکت فعالانه‌ای در این دوره از جشنواره داشتند. آثار ارسالی به این دوره از جشنواره کاما را در 10 قلمرو موضوعی می‌توان جای داد که در این بخش موضوعات مربوط به علوم اجتماعی سهم بیشتری را با 70 اثر به خود اختصاص داد و موضوعات مربوط به ادبیات، کودک و نوجوان و روان‌شناسی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در بخش ناشران نیز انتشارات توانمندان، آوای کلار و پرتقال بیشترین مشارکت را در این دوره از جشنواره داشتند. پس از اتمام مهلت فراخوان آثار در دبیرخانه جشنواره که در قم مستقر بود، دسته‌بندی انجام شد و سپس جهت بررسی و داوری به مؤسسه خانه کتاب و ادبیات ایران که عهده‌دار داوری این دوره از جشنواره بود، ارسال شد. قاعده داوری در این جشنواره چنین بود که برای راهیابی به مرحله دوم، کسب حداقل 70 امتیاز از سوی داوران برای هر اثر لازم بود که 43 اثر توانستند با کسب این امتیاز خود را به مرحله دوم برسانند. در ادامه، آثاری که به مرز 80 امتیاز رسیده بودند، عنوان شایسته تقدیر را کسب می‌کردند که 19 اثر توانستند این عنوان را کسب کنند و 18 اثر باقی‌مانده با عبور از امتیاز 80 خود را به عنوان آثار برگزیده جشنواره ملی کتاب افراد معلول ایران کاما مطرح نمودند. در بین این آثار سهم معلولان جسمی حرکتی با 6 اثر، پر‌رنگ‌تر از سایر گروه‌های معلولیت بود و نابینایان و ناشنوایان نیز هر کدام با 5 اثر در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند.
کوتاه از انجمن
در این بخش به طور مختصر به دو اتفاق مهم آذر ماه اشاره خواهم کرد؛ نخست دیدار با ریاست محترم جمهور که همچون سالیان گذشته توسط سازمان بهزیستی و به مناسبت روز جهانی افراد دارای معلولیت برگزار شد و در آن جمعی از معلولان در گروه‌های مختلف ضمن دیدار با ریاست محترم جمهور به طرح دغدغه‌ها و مطالبات خود پرداختند. دوم، اعزام حدود 70 نفر از نابینایان تحت پوشش انجمن به سفر زیارتی مشهد مقدس بود که از تاریخ 14 الی 18 آذر این سفر زیارتی حال و هوای معنوی فراوانی به نابینایان عازم این سفر بخشید.
کلام آخر این که ما در انجمن نابینایان ایران با قدرت پیگیر مطالبات و خواسته‌های شما نابینایان عزیز هستیم. شما نیز با ارائه نظرات و پیشنهادات خود ما را در این راه یاری کنید تا بتوانیم گام‌های مؤثر‌تری در مسیر برآورده کردن مطالبات و نیاز‍‍‌های جامعه هدف برداریم.
با آرزوی سلامتی برای تمام مردم ایران به‌ویژه نابینایان گرامی."
audio/mana-efe956071049386f902f.mp3,"پاسخ چالش خط بریل
با نزدیک شدن به سالروز تولد لویی بریل و روز جهانی خط بریل چالشی برای مخاطبان نسل مانا مطرح شد؛
پرسش چالش این بود: چگونه می‌توانیم با استفاده از ابزار سنتی لوح و قلم، روی یک کاغذ را از هر دو طرف به خط بریل بنویسیم، بدون اینکه نوشته‌های روی اول آسیب ببینند؟ درست شبیه کتاب‌های بریل که متن آن‌ها به راحتی از هر دو سو قابل خواندن است.
پاسخ فنی: در واقع، چکش‌های دستگاه پرینتر بریل دقیقاً روبه‌روی هم قرار نمی‌گیرند؛ بلکه حدوداً دو میلی‌متر با حالت مورب از نقطه‌ مقابل خود فاصله دارند. به همین دلیل، هر نقطه‌ای که در روی دوم کاغذ برجسته می‌شود، دقیقاً بین دو نقطه‌ روی اول قرار گرفته و به آن‌ها صدمه‌ای نمی‌زند.
سال‌ها پیش در کشور هند، لوح‌هایی ساخته شد که راهکاری برای اجرای این کار به صورت دستی ارائه می‌کردند:
کنار پایه‌هایی که کاغذ را در جای خود نگه می‌دارند، در هر چهار طرف لوح، در هر دو صفحه، منفذهایی به صورت مورب و با فاصله‌ تقریبی دو میلی‌متر ایجاد کردند.
نحوه استفاده:
کاربر کاغذ را در لوح می‌گذارد و با فشار دادن چهار طرف لوح به سمت پایین، آن را محکم می‌کند.
سپس، با قلم و به صورت عمودی، در منفذهای کنار پایه‌ها فشار وارد کرده و یک نشان با فاصله‌ای کمتر از دو میلی‌متر روی کاغذ ایجاد می‌کند.
پس از پایان نوشتن روی اول، کاربر کاغذ را برمی‌گرداند و قسمت‌هایی را که با قلم نشان‌گذاری کرده، روی پایه‌های چهار طرف لوح ثابت می‌کند و پنجره‌ لوح را می‌بندد.
برجستگی‌هایی که زیر پنجره‌ لوح قرار دارند، مانع از بین رفتن نوشته‌های روی اول کاغذ می‌شوند.
لوح‌های پشت و رو نویس امروزی: چند سالی است که شرکت آذررها اقدام به تولید لوح‌های پشت و رو نویس کرده است. این لوح‌ها در ابعاد استاندارد با چهارده خط و بیست و شش خانه در هر خط تولید شده و در رنگ‌های متنوع عرضه می‌شوند.
نام برندگان این چالش در وب‌سایت نسل مانا منتشر خواهد شد و جوایز آن‌ها از سوی شرکت آذر‌رها شامل یک لوح چهارده خط پشت و رو نویس و یک قلم بریل، به نشانی‌شان ارسال می‌گردد.
روز جهانی خط بریل گرامی باد."
audio/mana-f34709dfd7951ecb98e2.mp3,"پیشخوان، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در پیشخوان آذر به دو رویداد برگزار شده در حوزه دسترس‌پذیری پرداخته و انبوهی از امکانات و ابزار‌های جدید را معرفی کرده‌ایم. با ما همراه باشید.
سی‌سال با «جاز»: صفحه‌خوانی که جهان نابینایان را دگرگون کرد
گام بعدی امکان خلاصه‌سازی و توصیف هوشمند صفحات وب و پاسخ‌گویی به پرسش‌های کاربر درباره همان صفحه خواهد بود. جاز قرار است به سؤالاتی مانند «آیا این منوی رستوران غذای گیاهی دارد؟» یا «متن اصلی صفحه را بدون تبلیغات و لینک‌های اضافی نشان بده» پاسخ دهد.
ویترین رنگارنگ دسترس‌پذیری: در نمایشگاه سایت ویلیج لندن چه گذشت
سایت اند ساند: رویکردی نوین از یک شرکت با‌سابقه در عصر هوش مصنوعی
یکی از مسائل موردتوجه سایت اند ساند، تغییر سبک مصرف کاربران است. امروزه بسیاری از افراد در سنین بالاتر هم با گوشی هوشمند و فناوری‌های جدید خو گرفته‌اند و انتظار دارند در صورت کاهش بینایی، همان سطح از دسترسی و استقلال را حفظ کنند. همین تغییر، سبد محصولات و مدل خدمات‌رسانی این شرکت را به سمت ابزارهای قابل‌حمل، پوشیدنی و مبتنی بر هوش مصنوعی سوق داده است.
«آیز ریلیتی»: شبیه‌سازی مسئولانه برای تغییر رفتار
«اسپیکسی»: گسترش مفهوم دسترس‌پذیری فراتر از بینایی
این حضور نشان می‌داد سایت ویلیج به‌سوی «اکوسیستم دسترس‌پذیر» یعنی جایی که مرزهای سنتی میان انواع معلولیت‌ها در طراحی فناوری کم‌رنگ‌تر باشد حرکت می‌کند.
روشنایی روز در میان تاریکی شب: با عینک‌های لونا بیشتر آشنا شوید
لونا یکی دیگر از ستاره‌های رویداد امسال بود. این شرکت عینک‌های دید در شب با فرم نزدیک به عینک‌های معمولی تولید می‌کند که با هدف افزایش پذیرش اجتماعی طراحی شده‌اند. بنیان‌گذار لونا که خود با بیماری آر‌پی زندگی می‌کند از مشکل «توقف زندگی بعد از غروب» به‌عنوان منشأ ایده ساخت عینک لونا یاد‌کرد.
این عینک با دوربین دید در شب و پروژکتورهای داخلی، تصویر روشن‌شده محیط را به‌صورت همپوشان روی میدان دید کاربر می‌تاباند. استفاده مؤثر از آن معمولاً به داشتن میزان مشخصی از بینایی باقی‌مانده وابسته است. باتری داخلی حدود یک تا یک و نیم ساعت دوام دارد، اما امکان اتصال پاوربانک از طریق «یو‌اس‌بی» برای استفاده طولانی‌تر وجود دارد. مدل فعلی در قالب برنامه «کاربران اولیه» عرضه می‌شود و قیمت آن حدود ۳۵۰۰ یورو اعلام شده است؛ با این وعده که کاربران اولیه نسخه بهبود‌یافته سال آینده را نیز دریافت کنند.
بزرگ‌نما‌های نوین: از آنیکس تا خانواده روبی و اسنو
چشم یک فرشته: با «انجل آی» و «اورکم رید 3» بیشتر آشنا شوید.
«بیگ پرپل فون»: تلفن همراه در دستان همه
در نسخه فعلی، پشتیبانی کامل از تاکبک هنوز در حال تکمیل است، اما قابلیت خوانش رابط کاربری وجود دارد. قیمت تقریبی دستگاه حدود ۵۲۰ پوند اعلام شد و داک شارژ جداگانه نیز با هزینه‌ای کمتر عرضه می‌شود.
سایت ویلیج با نمایش وفاداری به ابزارهای امتحان پس داده، بزرگ‌نمایی و جهشی جدی به سمت هوش مصنوعی، پوشیدنی‌ها و طراحی‌هایی که شأن و سبک زندگی کاربران را در مرکز قرار می‌دهند، تصویری دقیق از مسیر آینده فناوری دسترس‌پذیری ارائه کرد. دسترس‌پذیری دیگر پروژه‌ای حاشیه‌ای نیست و بخشی از طراحی آینده زندگی شهری، آموزشی و حرفه‌ای محسوب می‌شود و سایت ویلیج لندن این آینده را برای دو روز به شکل ملموس پیش چشم گذاشت."
audio/mana-f4d8efdbf57a8e439374.mp3,"پیشخوان، مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در پیشخوان آذر به دو رویداد برگزار شده در حوزه دسترس‌پذیری پرداخته و انبوهی از امکانات و ابزار‌های جدید را معرفی کرده‌ایم. با ما همراه باشید.
سی‌سال با «جاز»: صفحه‌خوانی که جهان نابینایان را دگرگون کرد
گام بعدی امکان خلاصه‌سازی و توصیف هوشمند صفحات وب و پاسخ‌گویی به پرسش‌های کاربر درباره همان صفحه خواهد بود. جاز قرار است به سؤالاتی مانند «آیا این منوی رستوران غذای گیاهی دارد؟» یا «متن اصلی صفحه را بدون تبلیغات و لینک‌های اضافی نشان بده» پاسخ دهد.
ویترین رنگارنگ دسترس‌پذیری: در نمایشگاه سایت ویلیج لندن چه گذشت
سایت اند ساند: رویکردی نوین از یک شرکت با‌سابقه در عصر هوش مصنوعی
یکی از مسائل موردتوجه سایت اند ساند، تغییر سبک مصرف کاربران است. امروزه بسیاری از افراد در سنین بالاتر هم با گوشی هوشمند و فناوری‌های جدید خو گرفته‌اند و انتظار دارند در صورت کاهش بینایی، همان سطح از دسترسی و استقلال را حفظ کنند. همین تغییر، سبد محصولات و مدل خدمات‌رسانی این شرکت را به سمت ابزارهای قابل‌حمل، پوشیدنی و مبتنی بر هوش مصنوعی سوق داده است.
«آیز ریلیتی»: شبیه‌سازی مسئولانه برای تغییر رفتار
«اسپیکسی»: گسترش مفهوم دسترس‌پذیری فراتر از بینایی
این حضور نشان می‌داد سایت ویلیج به‌سوی «اکوسیستم دسترس‌پذیر» یعنی جایی که مرزهای سنتی میان انواع معلولیت‌ها در طراحی فناوری کم‌رنگ‌تر باشد حرکت می‌کند.
روشنایی روز در میان تاریکی شب: با عینک‌های لونا بیشتر آشنا شوید
لونا یکی دیگر از ستاره‌های رویداد امسال بود. این شرکت عینک‌های دید در شب با فرم نزدیک به عینک‌های معمولی تولید می‌کند که با هدف افزایش پذیرش اجتماعی طراحی شده‌اند. بنیان‌گذار لونا که خود با بیماری آر‌پی زندگی می‌کند از مشکل «توقف زندگی بعد از غروب» به‌عنوان منشأ ایده ساخت عینک لونا یاد‌کرد.
این عینک با دوربین دید در شب و پروژکتورهای داخلی، تصویر روشن‌شده محیط را به‌صورت همپوشان روی میدان دید کاربر می‌تاباند. استفاده مؤثر از آن معمولاً به داشتن میزان مشخصی از بینایی باقی‌مانده وابسته است. باتری داخلی حدود یک تا یک و نیم ساعت دوام دارد، اما امکان اتصال پاوربانک از طریق «یو‌اس‌بی» برای استفاده طولانی‌تر وجود دارد. مدل فعلی در قالب برنامه «کاربران اولیه» عرضه می‌شود و قیمت آن حدود ۳۵۰۰ یورو اعلام شده است؛ با این وعده که کاربران اولیه نسخه بهبود‌یافته سال آینده را نیز دریافت کنند.
بزرگ‌نما‌های نوین: از آنیکس تا خانواده روبی و اسنو
چشم یک فرشته: با «انجل آی» و «اورکم رید 3» بیشتر آشنا شوید.
«بیگ پرپل فون»: تلفن همراه در دستان همه
در نسخه فعلی، پشتیبانی کامل از تاکبک هنوز در حال تکمیل است، اما قابلیت خوانش رابط کاربری وجود دارد. قیمت تقریبی دستگاه حدود ۵۲۰ پوند اعلام شد و داک شارژ جداگانه نیز با هزینه‌ای کمتر عرضه می‌شود.
سایت ویلیج با نمایش وفاداری به ابزارهای امتحان پس داده، بزرگ‌نمایی و جهشی جدی به سمت هوش مصنوعی، پوشیدنی‌ها و طراحی‌هایی که شأن و سبک زندگی کاربران را در مرکز قرار می‌دهند، تصویری دقیق از مسیر آینده فناوری دسترس‌پذیری ارائه کرد. دسترس‌پذیری دیگر پروژه‌ای حاشیه‌ای نیست و بخشی از طراحی آینده زندگی شهری، آموزشی و حرفه‌ای محسوب می‌شود و سایت ویلیج لندن این آینده را برای دو روز به شکل ملموس پیش چشم گذاشت."
audio/mana-53ec225e22fddd48e385.mp3,"توانبخشی، دستورالعمل راهنمای ایجاد ارتباط درست و استاندارد با دانش‌آموز
صلاح‌الدین محمدی
(ویژه معلمان، پرسنل مدرسه و دانش‌آموزان)
مقدمه
این دستورالعمل با هدف تضمین حق تحصیل دانش‌آموزان با نیازهای ویژه در محیط‌های عادی تدوین شده است. حضور این دانش‌آموزان در کنار همسالان عادی، یک حق اساسی برای بهره‌مندی از فرصت‌ها و امکانات برابر تحصیلی و نیز فرصت جامعه‌پذیری و تعامل اجتماعی در یک محیط طبیعی است. هدف نهایی، فراهم آوردن محیطی فراگیر، احترام‌آمیز، ایمن و مؤثر برای تحقق این حقوق است.
بخش اول: راهنمای ویژه معلمان کلاس
۱. جانمایی و محیط فیزیکی کلاس:
تعیین جایگاه بهینه: دانش‌آموز باید در نقطه‌ای از کلاس بنشیند که:
دسترسی بهتری به معلم و تخته داشته باشد (در صورت لزوم و داشتن بینایی باقیمانده).
از تابش مستقیم و آزاردهنده نور خورشید (به‌ویژه از پشت سر) به دور باشد.
نزدیک به پریز برق برای استفاده از تجهیزات کمک‌آموزشی باشد.
مسیرهای تردد اصلی و خروج از کلاس، برایش کاملاً ایمن و قابل دسترس باشد.
تضاد رنگی: برای دانش‌آموزان کم‌بینا، از تضاد رنگی برای تسهیل درک محیط استفاده کنید.
۲. برقراری ارتباط و تعامل در کلاس درس:
خطاب مستقیم: هنگام صحبت با دانش‌آموز، مستقیماً با خود او صحبت کنید.
معرفی خود و دیگران: هنگام نزدیک شدن، خود را معرفی کنید. هنگام تشکیل گروه‌های کاری، هم‌کلاسی‌ها را به او معرفی کنید.
توصیف بصری کامل: تمام مطالب نوشته شده روی تخته، تصاویر، نمودارها یا ویدئوها را به طور شفاهی و دقیق توصیف کنید.
جهت‌یابی در کلاس: موقعیت مکانی را به طور دقیق و با استفاده از جهت‌های ساعت‌گونه توصیف کنید.
۳. مناسب‌سازی‌های آموزشی و ارزیابی:
زمان و قالب جایگزین: در انجام تکالیف و امتحانات، زمان اضافی در نظر بگیرید و مطالب را به فرمت‌های قابل دسترس ارائه دهید.
ارزیابی: سؤالات امتحانی را می‌توان به صورت فایل صوتی یا با استفاده از یک منشی در اختیارش گذاشت.
پیش‌خوانی مطالب: فایل متنی کتاب‌ها و جزوات را حداقل یک هفته زودتر در اختیار دانش‌آموز قرار دهید.
بخش دوم: راهنمای ویژه پرسنل مدرسه (مدیریت، معاونان، خدمه)
۱. ایمنی، نورپردازی و جهت‌یابی:
حفظ نظم محیط: راهروها، پله‌ها و ورودی‌ها باید همیشه عاری از وسایل، به خصوص موارد خطر‌آفرین باشد.
ایمن‌سازی سازه‌ای شامل:
پله‌ها: کلیه پله‌های فاقد نرده یا حفاظ، باید مجهز به نرده‌های استاندارد و محکم شوند.
درها و پنجره‌ها: قوانین «کاملاً باز یا کاملاً بسته» نه تنها برای درها، بلکه برای پنجره‌ها نیز به طور جدی رعایت شود. یک پنجره یا در نیمه‌باز می‌تواند خطر برخورد و آسیب جدی ایجاد کند.
کنترل نور: در کلاس‌ها و راهروها از پرده‌ها یا سایبان‌های مناسب برای کنترل نور خورشید و جلوگیری از خیرگی استفاده شود.
اطلاع از تغییرات: در صورت جابه‌جایی مبلمان یا وجود خطرات موقت، بلافاصله دانش‌آموز و معلم رابط را مطلع کنید.
۲. برقراری ارتباط:
شناسایی و کمک: هنگام دیدن دانش‌آموز در محیط مدرسه، خود را معرفی کنید و بپرسید: «آیا نیاز به کمک دارید؟»
راهنمایی صحیح: بهترین روش برای راهنمایی، ارائه بازوی خود به او است. هنگام رسیدن به پله‌ها یا موانع، توقف کوتاهی کرده و به طور شفاهی اطلاع دهید.
بخش سوم: راهنمای ویژه دانش‌آموزان
۱. دوستی و تعامل اجتماعی:
معرفی خود: وقتی نزدیک او می‌شوید، خود را معرفی کنید.
پرسش مستقیم: مستقیماً با او صحبت کنید و نامش را صدا بزنید.
کمک مؤثر: قبل از کمک، همیشه بپرسید: «آیا نیاز به کمک داری؟» و اگر پاسخ مثبت بود، بپرسید «چطور می‌توانم کمک کنم؟»
توصیف محیط: در زنگ تفریح یا گردش‌های علمی، در صورت نیاز، محیط اطراف، افراد و فعالیت‌ها را برایش توصیف کنید.
۲. فعالیت‌های گروهی و بازی:
مشارکت دادن: او را در گفتگوها و بازی‌ها شریک کنید. قوانین بازی را به طور شفاهی توضیح دهید.
صحبت نکردن در حین نوشتن: هنگامی که او در حال تایپ با ماشین پرکینز یا گوش دادن به مطالب از طریق هدفون است، با او صحبت نکنید.
بخش چهارم: نقش کلیدی معلم رابط
1.لینک ارتباطی و پشتیبان حقوق: معلم رابط، نه تنها حلقه وصل، بلکه حامی و تضمین‌کننده حق تحصیل دانش‌آموز در محیط عادی است.
2.مشاوره، آموزش و نظارت: کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌کند، بر اجرای برنامه آموزشی فردی (IEP) نظارت دارد و در بهینه‌سازی و ایمن‌سازی محیط فیزیکی (نرده‌ها، درها و پنجره‌ها، نور، جایگاه) مشاوره می‌دهد.
3.حل چالش‌ها: به صورت مستقیم و خلاقانه برای رفع موانع اقدام می‌کند.
سخن پایانی
فراگیری یک سفر است، نه یک مقصد؛ این مسیر بر پایه‌ باور به برابری حقوق آموزشی و اجتماعی همه کودکان استوار است. نیت خیر و تمایل به یادگیری، مهم‌ترین عامل موفقیت در این مسیر است. بیایید با همکاری یکدیگر، محیطی بسازیم که هر دانش‌آموزی، با هر توانایی، بتواند در کنار همسالان خود رشد کند و درخشان شود.
صلاح‌الدین محمدی
معلم ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی شهرستان سنندج"
audio/mana-1dc143f4d9782e77aa5e.mp3,"زندگی، از دوره تاریک تا اوج توانمندی روایت میر‌سجاد موسوی، پیشگام توانبخشی نوین نابینایان
فاطمه جوادیان
در این شماره از «ستون زندگی نسل مانا» میزبان گفت‌وگویی گران‌بها با جناب آقای میر‌سجاد موسوی، کارشناس باتجربه در امور نابینایان هستیم. زندگی او نه‌تنها یک داستان شخصی از غلبه بر معلولیت است، بلکه نقشه‌ راهی برای تمام افرادی است که در جستجوی استقلال و هویت واقعی خویش‌ هستند. روایت آقای موسوی، داستانی از سفر از «دوره تاریک» به سوی نورِ خودباوری و تحول نهادی است.
دوران مبارزه‌ای بی‌صدا: از خرمشهر تا ترک تحصیل
آقای موسوی دوران کودکی و ابتدایی خود را در خرمشهر و آبادان سپری کرد. اما این سال‌ها مملو از رنجی خاموش بود: «من مبتلا به آرپی بودم بدون اینکه خانواده متوجه این موضوع باشند». وی به سختی می‌توانست کتاب بخواند و تکالیفش را انجام دهد، اما اطرافیان، از جمله معلمین، اغلب این تقلا را به حساب بازیگوشی یا تنبلی می‌گذاشتند. این فشار روانی و جسمی بدون درک و حمایت محیطی، او را در دوره‌ دبیرستان در تهران، به نقطه‌ اجبار رساند.
ایشان علی‌رغم میل باطنی و توقعات خانواده، مجبور به ترک تحصیل در سال ششم دبیرستان شدند: «خانه‌نشین شدم و امکانات آن موقع وجود نداشت که من از آن امکانات بتوانم استفاده بکنم برای برون‌رفت از آن وضعیت».
این بن‌بست، نقطه آغاز یک تصمیم بزرگ شد. با وجود توصیه‌ پروفسور شمس در بیمارستان فارابی مبنی بر نبودِ درمان برای آرپی، موسوی قصد سفر به انگلستان را داشت؛ سفری که هدف اصلی‌اش نه درمان جسم، بلکه یافتن یک راه‌حل برای زندگی بهتر بود. او با سوادی بسیار اندک، و تنها با اتکا به آموزش‌های زبان انگلیسی که از رادیو نیروی هوایی آموخته بود، راهی غرب شد تا زندگی خود را دوباره تعریف کند.
تحول در غرب: تولدی دوباره در مرکز توان‌بخشی
سفر به انگلستان، بلژیک و فرانسه، موسوی را به این یقین رساند که پیگیری درمان بی‌فایده است و تنها وقت تلف کردن خواهد بود. اما این پایان ماجرا نبود. بنا به توصیه پزشک خانواده‌اش (GP)، وارد مرکز توان‌بخشی نابینایان شد.
این لحظه، نقطه‌ عطف زندگی اوست؛ لحظه‌ای که می‌توان آن را «تولد دوباره» نامید:
«با گذراندن این دوره من بسیار یاد گرفتم. اصلاً خودمو شناختم. متوجه شدم که وضعیت بیناییم چی هست و با این شرایط چطور می‌توانم زندگی بکنم. تحرک و جهت‌یابی را یاد گرفتم، مهارت‌های زندگی روزانه را یاد گرفتم و کلاً وقتی دوره شش‌ماهه توان‌بخشی را من در سه ماه با موفقیت تمام کردم، زندگی من کاملاً متحول شد».
او نه‌تنها بریل و O&M را آموخت، بلکه به حدی از خودباوری‌ رسید که توانست مدرک O Level (Ordinary Level) زبان انگلیسی را با نمره C از کالجی در انگلستان کسب کند و به‌عنوان بیست و چهارمین یا بیست و پنجمین ایرانی اعزامی، افتخاری علمی بیافریند.
هرچند که دانشگاه‌های وقت، به دلیل ماهیت تجربی روان‌شناسی (Experimental Psychology)، از پذیرش دانشجوی نابینا برای این رشته ممانعت کردند، اما آقای موسوی تسلیم نشد و به علاقه‌ دوم خود، یعنی اقتصاد، روی آورد تا به قول خودش: «هم به خودم و هم به دیگران ثابت کنم هیچ چیز برای من مشکلی نیست».
او نه‌تنها دانشجوی موفق شد، بلکه به‌عنوان مشاور اقتصادی و مشاور خانواده و کودک نابینا به جامعه محلی خود خدمت کرد. داستان او در مذاکرات تجاری، که در آن حتی تاجر انگلیسیِ باتجربه را متعجب ساخت و تخفیف‌های بیشتری برایش گرفت، گواهی بر این توانمندی است که توان‌بخشی، راهگشای مسیرهای اقتصادی و اجتماعی است.
بازگشت به وطن: نبرد با «دوره تاریک»
متأسفانه، درگیری‌های ناشی از جنگ ایران و عراق، و همچنین مشکلات شنوایی (ناشی از ۱۹ ساعت گوش دادن به نوار درسی در شبانه‌روز) مانع از ادامه تحصیل او در مقطع دکتری و رشته مدیریت کشاورزی در دانشگاه رِدینگ انگلستان شد و موسوی در سال ۱۳۵۹ به ایران بازگشت.
بازگشت او مصادف با وضعیتی دشوار بود؛ آنچه او «دوره تاریک نابینایان» می‌نامد. وضعیت در استان خراسان به شدت نامطلوب بود:
بی‌سوادی و کم‌سوادی: تعداد دانش‌آموزان نابینا انگشت‌شمار بود.
فقر و تکدی‌گری: اطراف حرم مملو از نابینایانی بود که به دلیل فقر و عدم حمایت، به دست‌فروشی و تکدی‌گری مشغول بودند.
ناآگاهی جامعه: برخوردهای نادرست اجتماعی و ناآشنایی رانندگان با مفهوم عصای سفید (حتی رانندگان پایه یک) بسیار رایج بود.
عدم پذیرش عصا: بسیاری از نابینایان به دلیل خجالت و واکنش‌های غلط مردم، حاضر به استفاده از عصای سفید نبودند.
آقای موسوی با دیدن این شرایط دریافت که فعالیت‌های جزئی و پاره‌وقت کارساز نخواهد بود.
تبدیل خراسان به «قطب توان‌بخشی نوین»
با وجود مقاومت اولیه در سازمان بهزیستی (که مدیرکل آن ابتدا فکر می‌کرد باید دو نفر را برای خواندن و نوشتن برای موسوی استخدام کند)، وی با ارائه یک برنامه‌ مکتوب، منظم و هدفمند بر اساس اصول توانبخشی نوین، اعتماد مدیران را جلب کرد و کار خود را آغاز نمود.
هدف اصلی او، پیاده‌سازی توان‌بخشی نوین در ایران بود تا نابینایان از آن «دوره تاریک» عبور کنند.
دستاوردهای پیشگامانه در دهه‌ ۶۰:
استقلال آموزش: جداسازی مدارس نابینایان از ناشنوایان با پیگیری‌های زیاد.
تربیت مربی: تربیت مربیان متخصص برای توسعه فعالیت‌های توان‌بخشی در سراسر شهرهای بزرگ استان.
نهادسازی: تأسیس اولین شرکت تعاونی مسکن نابینایان ایران (سال ۶۲) و اخذ ۱۲۰ قطعه زمین ارزشمند از آستان قدس رضوی.
تلفیق: راه‌اندازی اولین مهد کودک تلفیقی در ایران (کودکان نابینا و بینا).
ورزش توان‌بخشی: معرفی ورزش نابینایان به‌عنوان یکی از فعالیت‌های حیاتی توان‌بخشی (که در آن زمان حتی در انگلستان هم به این شکل رسمی نبود).
آگاه‌سازی و تهیه ابزار: کمک به تولید عصاهای استاندارد داخلی، تهیه کتابچه‌های آموزشی به فارسی و ابزار و تجهیزات از سازمان‌های بین‌المللی (مانند آر‌ان‌آی‌بی).
نتیجه‌ این تلاش‌های شبانه‌روزی (بدون مقید بودن به ساعت اداری) این بود که در دهه‌ ۷۰، استان خراسان به «قطب توان‌بخشی ایران» تبدیل شد و بیش از ۳۰۰ نفر از نابینایان و کم‌بینایان استان وارد دانشگاه‌ها (تا مقطع دکتری) شدند و در مشاغلی چون استاد دانشگاه، مترجم، مشاور حقوقی و مدیر مشغول به کار شدند.
هشدار امروز: خطر بازگشت به تاریکی
آقای موسوی ضمن افتخار به گذشته‌ پرثمر، با ابراز نگرانی شدید از وضعیت فعلی، نسبت به تعطیلی مراکز توان‌بخشی به بهانه‌ خصوصی‌سازی یا توجیه اقتصادی هشدار می‌دهد.
«تعطیل کردن مراکز توان‌بخشی یعنی بستن راه‌های رسیدن به استقلال فردی، اقتصادی و اجتماعی نابینایان؛ یعنی هدایت نابینایان به طرف همان دوره تاریکی که از آن یاد کردیم».
ایشان این اقدام را ظلم می‌داند، زیرا مراکز غیردولتی (ان‌جی‌اوها و انجمن‌ها) توانایی مالی برای استخدام مربیان توان‌بخشی، مشاوران و کارشناسان مورد نیاز را ندارند و وظیفه‌ ذاتی بهزیستی را مطالبه می‌کنند.
پیام به جامعه نابینا: چطور پیشرفت کنیم؟
آقای موسوی در نهایت، برای جوانان و دانشجویان و فعالان جامعه نابینا یک نقشه‌ راه ارائه می‌دهد:
مطالبه‌گری و آگاهی از حقوق:
ایشان تأکید می‌کنند که نابینایان هرگز پرتوقع نیستند، بلکه مشکل از سمت کسانی است که نمی‌توانند خواسته‌های قانونی و نیازهای آن‌ها را برآورده کنند. بنابراین، نابینایان باید با حقوق و مطالبات خود آشنا باشند و برای احقاق آن‌ها، تلاش کنند.
۲. اولویت دادن به توان‌بخشی و مهارت‌های زندگی:
برنامه‌های توان‌بخشی را بسیار جدی بگیرید؛ زیرا اساس کار باید بر مبنای توان‌بخشی باشد و نباید به‌صورت تک‌بعدی (مثلاً تنها در زمینه‌های تحصیلی) رشد کرد.
ایشان بر اهمیت آموزش مهارت‌های زندگی تأکید دارند، زیرا این دوره‌ها پاسخگوی بخش بزرگی از مسائل و مشکلات روزمره هستند. ایشان توصیه می‌کنند که نابینایان برگزاری این دوره‌ها را از نهادهای مربوطه درخواست کنند.
خودباوری، استقلال و تلاش مضاعف
خودتان و توانایی‌هایتان را باور داشته باشید تا بتوانید این توانمندی‌ها را در عمل به دیگران نیز بباورانید. او این نکته را از تجربه‌ خود بیان می‌کند که «فرق من با بقیه دوستان این بود که آن زمان من دوره توانبخشی را دیده بودم؛ بقیه این دوره را ندیده بودند».
توانمندی‌های خود را بالا ببرید و در زندگی شخصی و اجتماعی تا آنجا که ممکن است مستقل شوید و نیازمند کمک دیگران نباشید.
تغییر باورهای نادرست
با استفاده از آموزش‌ها و مهارت‌های کسب شده، باورهای غلط و نادرست را در خود تغییر دهید تا از یاس و ناامیدی دور بمانید.
آقای موسوی به‌عنوان کسی که گزارش دبیرکل سازمان ملل را در مورد مواد مخدر ترجمه کرده، کتابچه راهنمای دانشگاه فردوسی را به زبان انگلیسی تهیه نموده و مؤسس انجمن‌هایی چون «حامیان شهر بدون مانع» بوده است، تأکید می‌کند که توانمندی‌های جامعه نابینا باید در عمل اثبات شود و نباید انتظار داشت که دیگران به ما ترحم کنند، بلکه باید از ما الگو بگیرند.
این مسیر پر فراز و نشیب، از مبارزه با تنبل قلمداد شدن در کودکی تا تبدیل شدن به قطب توانبخشی ایران، گواهی است بر این حقیقت که: «ما نابینایان می‌توانیم» و این پیام، چکیده‌ تمام تلاش‌های این کارشناس دلسوز است.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-7cbd25c56241bb1eb2ce.mp3,"فناوری، به‌روزرسانی‌های محصولات گوگل در زمینه دسترسی‌پذیری در سه‌ماهه سوم سال میلادی
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا در ستون فناوری به به‌روزرسانی‌های جدید محصولات شرکت گوگل در زمینه دسترسی‌پذیری می‌پردازیم.
در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ گوگل بهبودهایی را در دسترسی‌پذیری بعضی محصولات خود شامل ربات هوش مصنوعی جِمینای، سیستم‌عامل اندروید، گوشی‌های پیکسل، مجموعه گوگل وُرک‌اِسپِیس و یوتیوب اعمال کرده است.
همچنین این شرکت از انتشار یک کتاب راهنما برای توسعه‌دهندگان که به آنها کمک می‌کند برنامه‌های اندرویدی دسترسی‌پذیر را طراحی کنند خبر داده است.
در ادامه شما را به خواندن جزئیات این به‌روزرسانی‌ها دعوت می‌کنم.
ربات هوش مصنوعی جمینای
جمینای لایو یا همان امکان گفتگوی صوتی با جمینای حالا در سیستم‌عامل‌های اندروید، آی‌او‌اس و کروم زیرنویس دارد. این ویژگی جدید به کاربران اجازه می‌دهد پاسخ‌های کلامی جمینای را هنگام صحبت به‌صورت متنی مشاهده کنند.
سیستم‌عامل اندروید
امکان آُوتلاین تِکست یا برجسته‌سازی متن، تنظیمی در اندروید است که با افزایش کنتراست، خوانایی متن را افزایش می‌دهد. این امکان بسته به رنگ اصلی، بیشتر متن را به سیاه یا سفید تبدیل می‌کند و سپس یک پس‌زمینه سیاه یا سفید ظریف و دارای تضاد با متن را برای برجسته‌کردن کلمات اضافه می‌کند. رنگ لینک‌ها و سایر متن‌های رنگی حفظ می‌شود و فقط کنتراست آن‌ها افزایش پیدا می‌کند.
ویژگی بزرگ‌نمایی صفحه‌نمایش اندروید حالا گزینه بزرگ‌نمایی صفحه‌کلید را ارائه می‌دهد. این امکان به کاربران اجازه می‌دهد تا هنگام استفاده از بزرگ‌نمایی تمام صفحه، روی صفحه‌کلید مجازی تمرکز و آن را بزرگ کنند. این ویژگی به درخواستی که کاربران کم‌بینای گوگل مدت‌ها داشتند، پاسخ می‌دهد و تایپ رمزهای عبور و انتخاب ایموجی‌ها، علائم نگارشی، استیکرها یا تصاویر متحرک را آسان‌تر می‌کند.
امکان دیپ لینکس به کاربران اجازه می‌دهد لینک‌هایی که ویژگی‌های مختلف دسترسی‌پذیری اندروید را باز می‌کنند را با دیگران به اشتراک بگذارند. به‌عنوان‌مثال وقتی یک کاربر در گوشی اندرویدی خود روی یک لینک به آدرس جی نقطه کُو اسلش اندروید اسلش فانت (البته به انگلیسی) در یک پست در شبکه‌های اجتماعی ضربه می‌زند، صفحه تنظیمات مربوط به اندازه و نحوه نمایش فونت باز می‌شود و به کاربر کمک می‌کند تا دستگاه خود را با نیازهای دسترسی‌پذیری خود تطبیق دهد.
گوشی‌های پیکسل
کاربران گوشی‌های پیکسل ممکن است از قبل با برنامه ذره‌بین این گوشی‌ها – که به کاربر امکان می‌دهد از دوربین گوشی پیکسل خود برای بزرگ‌نمایی متون ریز، دیدن جزئیات اشیا یا بزرگ‌نمایی متن‌های دور مانند تابلوهای خیابان استفاده کند – آشنا باشند. حالا کاربران پیکسل می‌توانند فقط با استفاده از صدای خود متن خاصی را جستجو کنند. این یک ویژگی مفید برای فرودگاه‌ها، رستوران‌ها و سایر مکان‌هایی است که متون زیادی را برای خواندن دارند.
قاب هدایت‌شده برنامه دوربین گوشی‌های پیکسل حالا از مدل‌های جمینای برای ارائه توضیحات دقیق صحنه استفاده می‌کند و به افراد نابینا یا کم‌بینا کمک می‌کند تا هنگام گرفتن عکس آنچه را که دوربین می‌بیند بهتر درک کنند. سرنخ‌های صوتی، لرزش‌ها، سرنخ‌های دیداری و توضیحات صحنه به کاربران کمک می‌کند تا به‌راحتی عکس‌های عالی بگیرند. به‌عنوان‌مثال اگر در حال گرفتن عکس از چهار دوست در خیابان هستید، به‌جای اینکه برنامه فقط به شما بگوید چهار چهره در عکس شما وجود دارد، امکان توضیحات صحنه در قاب هدایت‌شده اکنون می‌تواند جزئیاتی مانند موارد زیر را به شما ارائه دهد: ماشین‌هایی در نزدیکی پارک شده‌اند، چند درخت در پس‌زمینه قرار دارند و همه افراد در حال خندیدن هستند.
مجموعه گوگل ورک‌اسپیس
گوگل میت حالا امکان تغییر موارد مربوط به سبک شامل اندازه فونت، نوع فونت، رنگ فونت و رنگ پس‌زمینه را برای زیرنویس ارائه می‌دهد. این امر امکان نمایش زیرنویس‌ها را به بهینه‌ترین شکل ممکن برای نیازهای هر کاربر فراهم می‌کند.
یوتیوب
زیرنویس‌های خودکار یوتیوب حالا برای ۲۵ زبان دیگر، از جمله باسک، کانتونی و زولو در دسترس‌اند. این به این معناست که در حال حاضر امکان زیرنویس خودکار یوتیوب در مجموع از ۶۶ زبان پشتیبانی می‌کند و همه این زیرنویس‌ها اکنون دارای علائم نگارشی‌ هستند.
ویژگی دوبله خودکار یوتیوب اکنون از ۱۴ زبان مبدأ دیگر برای دوبله به انگلیسی پشتیبانی می‌کند.
تحقیق
کتاب راهنمای رابط‌های تطبیقی بومی برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار رسماً در سایت گوگل برای توسعه‌دهندگان منتشر شده است و فرایندهای گام‌به‌گام، قطعه کدها و مطالعات موردی را برای توانمندسازی توسعه‌دهندگان در ایجاد رابط‌های تطبیقی و تعاملی با استفاده از عوامل هوش مصنوعی چندوجهی که به طور گسترده دسترسی‌پذیرند ارائه می‌دهد. هدف از انتشار این کتاب، تسریع توسعه تجربیات دسترسی‌پذیر برای همه، تقویت نوآوری و تأثیر اجتماعی گسترده‌تر است."
audio/mana-5ad51f0a4c9b2894f2bc.mp3,"در مسیر شدن، وقتی تصویر مهم‌تر از صدا شد
مسعود طاهریان
ما هم دیده می‌شویم، حتی اگر نبینیم
اولین لایو اینستاگرامی‌ام قرار بود گفت‌وگویی ساده باشد، اما آخرش شبیه نمایشی شد که وسط اجرا چراغ‌های صحنه را خاموش کردند!
از همان روز فهمیدم تماس تصویری برای ما نابیناها فقط یک فناوری تازه نیست؛ امتحانی ا‌ست برای دیدنِ نادیدنی‌ها و شنیدنِ ناگفته‌ها؛ فکر می‌کردم کافی‌ست خوب حرف بزنم؛ غافل از اینکه نور و زاویه و پس‌زمینه هم برای خودشان شخصیت دارند، و اگر نادیده‌شان بگیری، تبدیل می‌شوند به ضدقهرمان‌های داستان!
همه چیز از وقتی شروع شد که اینترنت شد اتوبان بی‌پایان دنیا و ما هم شدیم مسافرانش؛ بعضی با سرعت نور، بعضی هنوز دنبال خط عابر پیاده! کرونا هم که آمد، همه‌ سلام‌ها و خداحافظی‌ها و عیادت‌ها و جلسات کاری رفت پشت صفحه‌ موبایل. حتی ما نابیناها هم که تا دیروز با خیال راحت در دنیای صداها زندگی می‌کردیم، حالا باید یاد می‌گرفتیم چطور در این بزرگراهِ تصویری رانندگی کنیم؛ آن هم بدون دیدن چراغ‌های راهنما!
ما وسط این تحول دیجیتالی، مثل کسی بودیم که تازه وارد سینما شده اما از فیلم فقط صدای انفجارها را می‌شنود! وقتی همه دنبال نور بهتر و زاویه‌ دقیق‌تر بودند، ما هنوز دنبال دکمه‌ «پیوستن به تماس» می‌گشتیم و از همه جالب‌تر، جامعه فکر می‌کرد اگر نمی‌بینیم، لابد بلدیم چطور دیده شویم! تازه اگر هم اشتباهی می‌کردیم، قبل از اینکه بفهمیم چه شد، تصویرش ذخیره می‌شد و با سرعت نور دست‌به‌دست می‌چرخید.
در چنین بحبوحه‌ای بود که من هم دل را به دریا زدم و در یکی از همین تماس‌های تصویری شرکت کردم؛ تجربه‌ای که قرار بود شیرین و مفید باشد، اما آخرش شبیه امتحان نهایی بدون آمادگی قبلی از آب درآمد!
خاطره‌ خنده‌دار ولی دردناک من
تا قبل از کرونا، تماس تصویری برای من یعنی همان تماس‌های فامیلی که وسط حرف آدم بچه‌ها می‌پریدند جلوی دوربین و می‌گفتند:
«عمو، ببین اینو!»
اما حالا دنیا افتاده بود روی دورِ «لایو» و «کلاس آنلاین». یکی از دوستانم زنگ زد و گفت:
«یه مدرسه دنبال کسیه که درباره‌ نابینایان برای بچه‌ها و والدین حرف بزنه. تو بهترین گزینه‌ای!»
منم که همیشه عاشق تجربه‌ تازه‌ هستم، قبول کردم؛ غافل از اینکه قرار است مصاحبه در لایو اینستاگرام برگزار شود!
من و اینستاگرام مثل دو غریبه در یک شهر شلوغ بودیم. تازه چند روز قبل‌تر نصبش کرده بودم و هنوز فرق فالو با فالوور را درست نمی‌فهمیدم. ولی خب، رودربایستی همیشه قوی‌تر از عقل است.
روز مصاحبه با هیجان لباس قهوه‌ای مورد علاقه‌ام را پوشیدم، موهایم را مرتب کردم، گوشی را روی پایه تاشوی جمع‌و‌جورم گذاشتم و با هزار امید وارد لایو شدم. مصاحبه‌گر هم پسری پرانرژی‌ بود که هی می‌گفت:
«سلام به همه‌ دوستانی که دارن این گفت‌وگو رو می‌بینن!»
و من توی دلم می‌گفتم:
«کاش منم می‌تونستم ببینم چند نفر واقعاً دارن برنامه رو می‌بینند!»
دو روز تمام برای آن گفت‌وگو آماده شده بودم. اما همه چیز بر خلاف نقشه پیش رفت. موضوع گسترده‌تر از ظرفیت لایو بود و گفت‌وگو وسط کار به خاطر محدودیت زمانی، قطع شد. بعد از لایو، برادرم مهدی زنگ زد و گفت:
«برنامه‌ت رو دیدم. اگه بخوای راستش رو بگم، حالم گرفته شد! یادت میاد اون ویدئوهای دانشجوهای نخبه‌ای که مهاجرت کردن و از اون‌ور دنیا تصویر محقری از خودشون نشون می‌دن؟ لایو تو هم همین حس رو داشت!»
بعد شروع کرد به شمردن خطاها:
«چرا لباس قهوه‌ای تیره پوشیدی؟ چرا پشت به نور نشستی؟ چرا پایه‌ گوشی کجه؟ چرا سقف توی کادره؟ چرا تصویر از پایین گرفته شده؟ چرا محتوای طولانی انتخاب کردی که نه به سن مخاطب می‌خورد، نه به حال مصاحبه‌گر؟ و اصلاً چرا حواست نبود که از اون دو هزار و خورده‌ای دنبال‌کننده، فقط چهار نفر موندن تا آخر؟!»
و نتیجه؟
همه چیز دود شد و رفت هوا؛ زمان، انرژی، اعتمادبه‌نفس!
من فکر می‌کردم محتوا همه چیز است، اما حالا فهمیده بودم نور و زاویه و پس‌زمینه هم بخشی از محتواست. چند دقیقه فقط به صفحه‌ خاموش گوشی خیره شدم و زیر لب گفتم:
«یعنی منِ نابینا هم باید بفهمم نور از کدوم طرف می‌تابه؟!»
جواب روشن بود: بله، چون در این دنیا برای دیده شدن، باید بلد باشی چطور دیده بشی.
از دل تاریکی تا روشنایی تماس تصویری
چند روزی در سکوت فرو رفتم، بعد تصمیم گرفتم از آن شکست، چیزی یاد بگیرم. اگر قرار بود در این دنیای تصویری زندگی کنم، باید بلد می‌شدم با تصویر دوست شوم. حتی اگر خود تصویر را نبینم.
کادر؛ دشمن شماره‌ یکِ نابینای خسته
کادر برای منِ نابینا مثل دشمنی است که اشتباهت را بی‌صدا قاب می‌گیرد! فهمیدم اگر گوشی کمی بالا یا پایین باشد، سقف و سایه می‌شوند نقش اول داستان. حالا گوشی را هم‌سطح صورتم می‌گذارم و رو‌در‌رو با آن حرف می‌زنم. پایه‌ ایستاده هم نجاتم داد؛ قبلاً گوشی را روی کتاب‌ها می‌گذاشتم که مدام می‌لغزید، اما حالا آرامش دارم. یاد گرفتم اگر زیادی جلو بروم و یا خیلی تکان بخورم، سایه‌ام روی لنز می‌افتد و تصویر تیره می‌شود. تماس چشمی هم قصه‌ خودش را دارد؛ ما تصویر را نمی‌بینیم، اما وقتی سر رو‌به‌روی لنز است، بیننده خیال می‌کند داری مستقیم نگاهش می‌کنی؛ این‌جوری پلی میان دنیای ما و آن‌ها ساخته می‌شود.
نور؛ چیزی که نبودش حسابی دیده می‌شود
تا وقتی برادرم نگفت «داداش چرا چهره‌ت مثل روح بود؟!» نمی‌دانستم پشت به نور نشسته‌ام. حالا می‌دانم نور باید روبه‌رویم باشد، نه پشت سرم. نور از جلو تصویر را زنده می‌کند، از پشت سیاهم می‌سازد. حتی رنگ لباس هم تأثیر دارد؛ روشن، گرم‌تر؛ تیره، بلعنده‌تر. فهمیدم نور فقط برای دیده شدن نیست، برای خوب دیده شدن است.
پس‌زمینه؛ جایی که گذشته زندگی می‌کند
فکر می‌کردم پشت سرم مهم نیست، تا وقتی دوستم گفت:
«گل خشک روی دیوارت نماد خاصی هستش؟!»
فهمیدم پس‌زمینه بخشی از تصویر است. حالا در تماس‌های آنلاین، پشت سرم خلوت و مرتب است؛ دیوار ساده، پرده‌ تمیز یا کتابخانه‌ای کوچک. گاهی هم یک گلدان می‌گذارم تا فضا شاداب شود.
یک‌بار خواستم روی تخته‌ پشت سرم یادداشت بنویسم، اما نصف لایو دنبال ماژیک گشتم! بعد آن روز به این نتیجه رسیدم که اگر چیزی برای نوشتن دارم، صفحه‌ لپ‌تاپ را در بستر‌هایی مثل گوگل میت، به اشتراک بگذارم. حالا همیشه قبل از شروع از کسی می‌پرسم:
«پشت سرم چیز خاصی نیست؟»
مخاطب؛ موجودی با انگشت روی دکمه‌ خروج
در تماس تصویری، مخاطب وفادار وجود ندارد. کافی‌ست کمی حوصله‌اش سر برود، با یک کلیک ناپدید می‌شود!
وسط یکی از لایوهایم که یک‌باره بینندگان از پانزده شدند پنج نفر، یاد گرفتم نگه داشتن مخاطب سخت‌تر از جذب اوست. باید با شوخی، سؤال یا حتی سکوت، او را درگیر کرد. حالا به‌جای جمع نامعلوم، با همان مصاحبه‌گر روبه‌رو حرف می‌زنم.
زمان هم در این دنیا برق‌آسا می‌گذرد. حرف باید کوتاه، صادق و خودمانی باشد؛ مثل گفت‌وگو در کافه. لازم هم نیست همه چیز را گفت؛ بعضی چیزها را باید نگه داشت برای دل خودت.
دیده شدن در تاریکی
حالا می‌دانم تماس تصویری فقط مجموعه‌ای از ترفندها نیست، بلکه کلاسی است برای صبر، خلاقیت و جسارت. دوستان بینا و نابینایم هم هرکدام نکته‌ای یادم دادند؛ یکی از نور طبیعی گفت، دیگری از اپ تنظیم روشنایی، و تا الان با هم تجربه‌های زیادی را امتحان کرده‌ایم.
من که سال‌ها در دنیای صدا زندگی کرده بودم، حالا فهمیده‌ام تصویر هم بخشی از گفت‌وگوست. فقط باید سهم خودم را از آن پیدا کنم.
دیگر از تماس تصویری نمی‌ترسم. اشتباه‌ها هم بخشی از قاب من‌ هستند؛ مهم این است که هنوز در تصویر هستم، هنوز حرفی برای گفتن دارم.
برای ما نابیناها، دیده شدن یعنی حضور داشتن، نه کامل بودن. گاهی کافی‌ست گوشی را صاف بگذاری، لبخند بزنی و بگویی:
«خوب، مهمون ناخونده توی کادر نیست؛ پس بزن بریم!»"
audio/mana-69455ee5a048c9920b37.mp3,"پیک تندرستی، طریقه دسترس‌پذیر کردن محیط خانه برای ورزش؛ با و بدون استفاده از تجهیزات ورزشی
مینا خانی
همان‌طور که وعده دادیم، این ماه با موضوع دسترس‌پذیر کردن اتاق برای ورزش، نحوه ورزش با یا بدون ابزار ورزشی و نکات ایمنی استفاده از تجهیزات ورزشی و فنی، با شما همراه هستیم.
خیلی از شما به کمک کلاس‌های آنلاین و یا به صورت حضوری ورزش می‌کنید؛ سؤال مهم این است که، چگونه می‌توانیم فضای خانه و باشگاهمان را به گونه‌ای آماده کنیم که هم ایمن بوده و هم برای انواع ورزش، مناسب باشد. ایمن‌سازی فضا ایمن‌سازی فضا، اندازه‌ و ابعاد محیط، نحوه قرارگیری وسایل و نور یا ضدنور بودن را شامل می‌شود. مفهوم ایمن‌سازی فضا در کلاس‌های آنلاین و حضوری کاملاً متفاوت است؛ در کلاس‌های آنلاین، ایمن‌سازی بر‌عهده‌ خود شماست؛ باید یک منطقه‌ امن و بدون مانع در اتاق یا منزل خود انتخاب ‌کنید که حداقل به اندازه دو در دو متر برای حرکت دادن بدنتان فضا داشته باشد؛ به صورتی که بدون هیچ محدودیتی بتوانید دست و پای خود را در تمامی جهات حرکت دهید. اگر قصد استفاده از وسیله‌ای را دارید، پیش از شروع ورزش، محل قرارگیری آن را مشخص کنید و وسایل نوک تیز، خطرناک و الکتریکی را در گوشه‌ای ثابت بگذارید. همچنین، در مورد نور یا ضدنور، همیشه از مربی خود مشاوره بگیرید؛ اگر اتاق شما پنجره یا در دارد، رو‌به‌روی آن قرار بگیرید؛ در‌واقع، تلفن همراهتان را پشت به نور قرار دهید تا دید مربی بهتر باشد و فضای اتاق تار نشود. ایمن‌سازی فضا در کلاس‌های حضوری، بسته به نوع ورزشِ انتخابی شما متفاوت است؛ اگر به یک باشگاه یا هوم‌جیم مراجعه می‌کنید، مربی موظف است تمام بخش‌های محیط را به شما معرفی کند و یک مکان مشخص و بدون خطر را برای ورزش در نظر بگیرد. برای مثال، من در جلسه اول کلاس‌های حضوری، به استقبال دختران می‌روم و با اجازه‌ آن‌ها، دستشان را می‌گیرم، از پله‌ها پایین می‌آورم و به آن‌ها آموزش می‌دهم که هر چیز کجا قرار دارد. آشنایی اولیه با محیط بسیار اهمیت دارد؛ بهتر است از میز و صندلی‌های سبک استفاده شود تا آسیب‌ها کاهش یابند. اگر در محیط ستون یا مکان‌های نوک تیز وجود دارد، بهتر است با فوم‌های محافظ پوشیده شوند تا خطر احتمالی به حداقل برسد. همچنین لازم است که محیط، تهویه درست و اصولی داشته باشد. راه‌های نشانه‌گذاری محیط نشانه‌گذاری فضا در کلاس‌های آنلاین، به گونه‌ای است که می‌توانید با لبه‌ فرش، زیرانداز یا مت ورزشی، آن را به‌خوبی لمس و نشانه‌گذاری کنید؛ در محیط‌های باشگاهی نیز می‌توانید با توضیحات مربی و سپس با تغییر سطح زمین، مثلاً جنس زمین باشگاه، مسیر را نشانه بگذارید. همچنین می‌توان از چسب برجسته یا نوارهای ضدلغزش هم استفاده کرد. تغییر تنوع رنگ یا تضاد رنگ می‌تواند به تشخیص مسیر حرکت به بعضی از دوستان RP کمک کند؛ با ایجاد تضاد رنگی در سطح زمین و مسیر، می‌توانیم این کار را برای دوستان RP ساده‌تر کنیم. گذاشتن پارچه‌ای سفید رنگ روی تاتامی تیره باعث حرکت و درک بهتر می‌شود. نحوه‌ ورزش کردن؛ با و بدون ابزارهای ورزشی انجام ورزش بدون وسیله ساده و قابل درک است؛ کافی است مربی مرحله‌به‌مرحله حرکات را توضیح دهد و شما با شنیدن دستورهای مربی آن‌ها را اجرا کنید؛ اما در استفاده از ابزارهای ورزشی، موضوع متفاوت است. مربی موظف است نحوه‌ کار با ابزارهای گوناگونی مانند دمبل، هالتر، کِش‌ها و توپ‌های تعادلی را به شما آموزش دهد. همچنین، مربی باید به طور دقیق نحوه‌ قرارگیری دست‌ها، پاها و تنه‌ شما را هنگام استفاده از وسیله توضیح بدهد. در‌واقع، مربی باید تمامی جزئیات را تا زمانی که شما کاملاً درک کنید، به شما آموزش دهد. تجهیزات ورزشی تجهیزات مناسب و مورد‌نیاز، شامل ابزارهای ایمنی، محیطی و ورزشی است. بدن هر فردی با دیگری متفاوت است؛ بعضی از دوستان می‌توانند تا مدتی بدون استفاده از هیچ وسیله‌ای ورزش کنند و به نتایج مطلوب برسند، اما در برخی موارد، لازم است از ابزارهای خاصی بهره ببریم. همچنین، می‌توانیم از وسایل در دسترس مانند صندلی، تختخواب، بطری آب، وردنه و… در کلاس‌ها استفاده کنیم. دوستان شیرازی بالش‌های بزرگی دارند که من به آن‌ها «بالش سوسیسی» می‌گویم. در بسیاری از کلاس‌ها، وقتی احساس کنم حرکات وزن بدن برایشان ساده شده، از آن بالش‌ها استفاده می‌کنم و حرکات متنوعی را با آن انجام می‌دهیم؛ در مورد دیگر از وردنه برای ماساژ و ریلکس کردن عضلات استفاده کردیم؛ برای بعضی افراد که در خوابگاه ورزش می‌کنند، به دلیل محدودیت فضا، از صندلی، تختخواب و حتی دیوار خوابگاه برای اجرای حرکات بهره می‌بریم. در بخش قبلی درباره‌ تجهیزات بدون ابزار خاص صحبت کردیم؛ وقتی نوبت به استفاده از وسایل می‌رسد، می‌توانیم از کِش‌ها، دمبل‌ها، توپ‌های تعادلی و… بهره ببریم که انتخاب آن‌ها بسته به آمادگی افراد متفاوت است. سعی می‌کنیم از ابزارهایی استفاده کنیم که ایمن، ساده و قابل لمس باشند. به عنوان مربی، خودم ابزارهای مناسب و کم‌هزینه، اما باکیفیت را از سایت‌ها پیدا کرده و در اختیار شاگردانم قرار می‌دهم. گاهی حتی دختران خلاق، دمبل‌های دست‌ساز برای خودشان می‌سازند. استفاده از وسایل ورزشی نیازمند رعایت نکات ایمنی خاصی است: • ابتدا، محل قرارگیری هر وسیله را مشخص کنید؛ آن‌ها را در یک گوشه از خانه قرار دهید تا از برخورد و آسیب جلوگیری شود. در تجربه‌های کلاس آنلاین، عدم قرار دادن وسایل در جای خود، منجر به گیر کردن پا به وسایل و در نتیجه افتادن و آسیب‌دیدگی شده است. • کِش‌ها به دلیل خاصیت اِلاستیکی، ممکن است پاره شوند؛ از کشیدن آن‌ها به سمت صورت خودداری کنید تا از آسیب جلوگیری شود. • لطفاً هنگام استفاده از توپ‌های تعادلی، دقت و احتیاط را رعایت کنید و بدون مشورت مربی از آن‌ها استفاده نکنید؛ چون ممکن است خطراتی جدی ناشی از لیز خوردن و… ایجاد شود. وسایل فنی مورد نیاز هدست، لپ‌تاپ، هدفون، ایرپاد و پایه‌ نگهدارنده‌ موبایل یا هولدر، برخی از وسایل فنی مورد نیاز هستند. به نظر من، استفاده از لپ‌تاپ خیلی بهتر و مناسب‌تر از تلفن همراه است؛ زیرا در لپ‌تاپ، محیط و جزئیات ورزش دقیق‌تر و واضح‌تر دیده می‌شود. نکته‌ مهم دیگر این است که هنگام استفاده از گوشی یا لپ‌تاپ، حتماً صدای صفحه‌خوان را قطع کنید؛ زیرا ممکن است باعث ایجاد اختلال در شنوایی شما و مربی شوند و اگر با فردی هم‌کلاسی باشید، برای آن‌ها ناخوشایند خواهد بود. پایه‌های نگهدارنده‌ موبایل را با ابعاد مختلف می‌توانید از سایت‌ها سفارش دهید. به نظر دوستان من، پایه‌های کوچک دسترسی آسان‌تر و استفاده‌ راحت‌تری دارند. اگر هولدر نداشتید، می‌توانید تلفن همراه خود را با کمک مربی در جای مناسب روی میز بگذارید یا حتی به دیوار تکیه دهید. هدفون یا ایرپاد برای دریافت صدای کلاس مناسب‌تر است. به‌خصوص به خاطر مشکلات اینترنت و اپلیکیشن‌ها و نیز نویزهای محیطی، گاهی استفاده از آن‌ها بهترین انتخاب است (البته نه همیشه). همچنین بهتر است قبل از هر جلسه، لنز و دوربین موبایل یا لپ‌تاپ خود را تمیز کنید؛ این کار باعث افزایش کیفیت تصویر می‌شود. جمع‌بندی در نهایت، لازم به یادآوری است که بدون داشتن تجهیزات ورزشی هم می‌توان ورزش کرد و نیاز به هزینه‌های سنگین و تجهیزات اضافه نیست. شما می‌توانید با خلاقیت، بعضی ابزارهای ساده را بسازید. تجهیزات فقط برای تنوع حرکتی و پیشرفت به مراحل بالا‌تر اضافه می‌شوند. پس بدانید سرمایه‌ اصلی ما بدن ماست. بدن ما ابزار اصلی است؛ کافی است یاد بگیریم چطور از آن درست استفاده کنیم. در بخش‌های بعدی، درباره‌ وضعیت درست بدن به خصوص هنگام ایستادن، نشستن و خوابیدن صحبت خواهیم کرد. امیدوارم مورد استقبال قرار گرفته و مثل همیشه بازخورد‌های شما عزیزان را دریافت کنیم. شاد و پیروز باشید."
audio/mana-ccdf38afc94668994cb3.mp3,"ردپای نابینایان در آثار ادبی، طه حسین؛ مردی که قانون «آموزش رایگان» را برای مصر به یادگار گذاشت
حسین آگاهی
«آن روزها» (الأیام)، خودزندگی‌نامه‌ درخشان و ماندگار طه حسین ـ ادیب روشن‌نگر و نابینای مصری ـ از آثار شاخص ادبیات مدرن عرب است؛ روایتی از تولد آگاهی در دل تاریکی، و ستیز بی‌امان عقل با جهل و واپس‌گرایی. این اثر سه‌جلدی، که در ایران به همت آقای حسین خدیوجم در یک جلد به فارسی ترجمه شده و نگارش و انتشارش بیش از چهل سال به درازا کشید، زندگی طه حسین را از کودکی در روستایی کوچک، تا تحصیل در مصر و سپس فرانسه، و سرانجام بازگشت او به وطن را روایت می‌کند؛ روایتی که نه تنها سرگذشت فردی یک انسان را بازمی‌گوید، بلکه چهره‌ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مصر در آغاز قرن بیستم را نیز پیش چشم خواننده می‌گذارد.
طه حسین (۱۸۸۹–۱۹۷۳) نه تنها نویسنده‌ای بزرگ که یکی از پیش‌گامان نوزایی فکری در مصر بود. در زندگی‌اش از تبعیض و فقر تا نابینایی، همه چیز دست به دست هم داده بود تا او را از راه دانش بازدارد؛ اما او از طریق گوش سپردن و آموختن و نیز اتکا به حافظه‌ نیرومندش، توانست زبان‌های عربی، لاتین و فرانسه را بیاموزد و به مقام استادی و وزارت برسد. تلاش‌های او برای آموزش همگانی و رایگان نقشی ماندگار در تاریخ مصر گذاشت.
سرانجام، طه حسین، نابینایی که در میان مردم عرب‌زبان با لقب برازنده‌ عمید ادب عربی مشهور شده در تاریخ ششم آبان ۱۳۵۲ هجری شمسی در قاهره دیده از جهان فرو بست. وی پس از هشتاد و چهار سال زندگی پرثمر فرهنگی و انقلابی و انتشار بیش از هفتاد کتاب نفیس علمی و ادبی و تاریخی و نگارش مقالات بسیار در زمینه‌ مباحث اجتماعی و انتقادی، رسالت فرهنگی خویش را در این جهان خاکی، با نیکنامی ‌به پایان رسانید تا آن که با کاروان جاودانگان همراه شد و به ابدیت پیوست.
او وقتی به مقام وزارت آموزش و پرورش رسید، توانست قانون آموزش رایگان را در کشور مصر، در سطح دبستان و دبیرستان برای همگان به تصویب برساند و به اجرا درآورد. او کتاب «الأیام» یا «آن روزها» را نیز نوشت که تا کنون به بیشتر زبان‌های زنده‌ دنیا ترجمه شده است.
ساختار کتاب
در جلد اول، نویسنده ما را با خود به سال‌های کودکی‌اش می‌برد؛ به روستاهایی که جهل، فقر و خرافه بر آن سایه انداخته‌اند و به مکتب‌خانه‌هایی که فریادهای آموزگار سنتیْ، جان بچه‌ها را می‌لرزاند. طه حسین با نثری شاعرانه، از جهان لمس‌ها، صداها و بوها سخن می‌گوید؛ جهانی که او پس از نابینا شدن در شش‌سالگی، به جای بینایی در آن زیسته است. این جلد نخستین بار در سال ۱۹۲۶ منتشر شد و از محبوب‌ترین بخش‌های کتاب است.
در جلد دوم، تجربه‌ تلخ و شیرین تحصیل در الازهر را روایت می‌کند؛ جایی که سنت‌های خشک، اندیشه‌اش را به بند می‌کشیدند. سپس ورودش به دانشگاه قاهره را می‌خوانیم؛ آغاز فاصله گرفتن از قیدهای گذشته و گشوده شدن درهای نو به روی ذهنی پرسش‌گر. این جلد در سال ۱۹۴۰ انتشار یافت.
و بالاخره، جلد سوم، اوج سفر اوست؛ تحصیل در فرانسه، آشنایی با جهان مدرن، دریافت دکتری از سوربن و بازگشت به وطن. این بخش در سال ۱۹۶۷ به صورت کتاب منتشر شد و نشان می‌دهد چگونه کودکی نابینا از روستایی دورافتاده، به یکی از نمادهای اندیشه‌گری نو در جهان عرب تبدیل شد.
با همه‌ ارزش و دقتی که آقای خدیو جم در ترجمه‌ این اثر به خرج داده‌اند، تنها انتقادی که می‌توان مطرح کرد، کاربرد مکرر واژه‌ «روشندل» برای اشاره به دکتر طه حسین است؛ واژه‌ای که مترجم به‌جای «نابینا» برگزیده است. امروزه «نابینا» دقیق‌ترین و پذیرفتنی‌ترین واژه است؛ نه باری توهین‌آمیز دارد و نه جنبه‌ ماورایی. اما باید در نظر داشت که ترجمه‌ این کتاب در اواخر دهه‌ چهل شمسی انجام شده؛ زمانی که برای کاستن از بار تحقیرآمیز واژه‌ «کور» ــ واژه‌ای که تا پیش از گسترش سوادآموزی نابینایان در ایران رواج داشت ــ چنان عنوان‌هایی پیشنهاد می‌شد. حتی چهره‌هایی چون دکتر خزائلی، که خود از بزرگان فرهنگ و نابینایان ایران بودند، بر استفاده از این گونه عناوین تأکید داشتند. امروز اما با شناخت بیشتر جامعه از توانمندی‌های نابینایان، طبیعی است که «نابینا» دقیق‌ترین و شفاف‌ترین واژه به شمار آید.
طه حسین در این کتاب چنان با صداقت سخن می‌گوید که خواننده بی‌اختیار با او روابطی صمیمانه پیدا می‌کند و سخنش را می‌پذیرد. وی بسیاری از نقایص و موارد ضعف و لغزش‌های خود را با صراحت اظهار می‌کند. بی‌هیچ پرده‌پوشی می‌گوید که چگونه وقتی خلیفه‌ مکتب شده بود به تکالیف شاگردان رسیدگی نمی‌کرد و از آنان رشوه می‌گرفت یا در فرا گرفتن الفیه‌ی ابن مالک در نزد قاضی محکمه به پدر خود نیرنگ می‌زد یا به دوست ساده‌لوح خود به دروغ می‌گفت: بر اثر ریاضت کشیدن دیده است که زمین چرخید و دیوار شکاف برداشت و غلام حبشی در برابرش ظاهر شد.
در خلال کتاب دخترش امینه را مخاطب قرار می‌دهد و برای او، وضع خود را در نابینایی با ادیپ شهریار مقایسه می‌کند. بی هیچ لاف و گزافی با سادگی و حقیقت تمام می‌نویسد:
«من پدر تو را در سیزده‌سالگی شناختم هنگامی‌که او را به شهر قاهره فرستادند تا در جامعه الأزهر دانش‌های گوناگون فرا گیرد جامه‌ او بیشتر به لباس تهی‌دستان شبیه بود؛ عبایی کثیف و غبارآلود بر دوش و دستاری آن‌چنان چرکین و فرسوده بر سر داشت که سفیدی آن بر اثر چرک زیاد به سیاهی مبدل شده بود. پیراهنی که در زیر این عبا به تن او بود بر اثر باقیمانده‌ غذاهایی که روی آن ریخته بود به رنگ‌های مختلف در آمده بود. کفش‌های کهنه و پینه‌دارش از جامه‌ فرسوده‌ او دست کمی نداشت. پدرت را از روزی می‌شناسم که روز و هفته و ماه و سال را سپری می‌کرد و فقط با یک رنگ غذا، شکم خود را سیر می‌نمود. از این غذا، یک وعده، صبح می‌خورد و یک وعده، شب. با این همه، شکوه نمی‌کرد و بهانه نمی‌گرفت و آزرده نمی‌شد».
در پایان باید گفت که طه حسین، مانند سخنوران کهن، آثارش را با صدای رسا و برای شنیدن می‌آفریند نه صرفاً برای خواندن. او کتاب نمی‌نویسد، بلکه با مردم سخن می‌گوید؛ و همین گفت‌وگوست که تأثیر سخنش را تا روزگاری دراز بر جان و دل خوانندگان پایدار نگاه می‌دارد."
audio/mana-a2470692eeb4b4a2154d.mp3,"ترجمه، مدیریت کارهای سال نو
سارا شاهپورجانی
مقدمه
با نزدیک شدن به روزهای تعطیلات سال نو میلادی، بسیاری از افراد درگیر خرید هدیه، انتخاب کارت تبریک و مدیریت جزئیات مربوط به این مناسبت‌ها می‌شوند. این فرایند برای افراد کم‌بینا می‌تواند چالش‌های خاص خود را داشته باشد، از انتخاب طراحی کارت گرفته تا نوشتن پیام‌های شخصی و حتی خرید و بسته‌بندی هدیه.
به همین مناسبت در این شماره از نشریه نسل مانا با اپیزودی از پادکست هدلی پرزنت همراه می‌شویم. در این پادکست، ریکی انگِر به عنوان مجری با تیفانی امپوفو، یکی از متخصصان کمک‌های عملی هدلی، و استیو کلی، در مورد مدیریت خرید و ارسال کارت‌ها و هدایا در فصل تعطیلات با چالش‌های بینایی محدود گفت‌وگو می‌کند. در این گفت‌و‌گو، راهکارها و تجربیات عملی این افراد به اشتراک گذاشته می‌شود تا نشان دهد چگونه افراد کم‌بینا می‌توانند فعالیت‌های مرتبط با تعطیلات را با کمترین استرس و بیشترین استقلال مدیریت کنند.
ریکی انگِر: سلام به همه، خوش آمدید به برنامه. امروز می‌خواهیم درباره خرید هدایا و آماده کردن کارت‌های تبریک صحبت کنیم، موضوعی که برای بسیاری از افراد حتی بدون محدودیت بینایی هم می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.
تیفانی امپوفو: سلام ریکی، خوشحالم که اینجا هستم.
استیو کلی: سلام به همه، حضور در این پادکست همیشه لذت‌بخش است.
ریکی انگِر: خب، بیایید با کارت‌های تبریک شروع کنیم. برای بسیاری از افراد، کارت تبریک یک سنت مهم تعطیلات است… حالا با داشتن بینایی محدود، این کار می‌تواند کمی دشوار باشد. چطور کارت مناسب را انتخاب می‌کنید؟
تیفانی امپوفو: اولین چالش همیشه پیدا کردن راسته کارت‌ها در فروشگاه است. بخش لوازم‌التحریر معمولاً خیلی واضح نیست و پیدا کردن تابلویی که روی آن نوشته باشد «کارت کریسمس» یا «کارت تبریک»، خودش گاهی یک جست‌وجوی کامل است. معمولاً وقتی وارد فروشگاه می‌شوم اگر قبلاً تماس نگرفته باشم از صندوقدار یا یکی از کارکنان می‌خواهم مرا به بخش کارت‌ها راهنمایی کند.
وقتی به بخش درست رسیدم، مرحله سخت‌تر آغاز می‌شود: بررسی طرح و متن کارت‌ها؛ برای این کار از ابزار بزرگ‌کننده دیجیتال استفاده می‌کنم تا بتوانم طرح روی کارت و متن داخل آن را دقیق ببینم. بزرگ‌نمایی قابل تنظیم و امکان تغییر کنتراست، کمک می‌کند پیام‌های چاپ‌شده با فونت‌های نازک یا تزیینی بهتر دیده شوند.
استیو کلی: من کمی متفاوت عمل می‌کنم. از سرویس‌های آنلاین مانند اسنپ فیش استفاده می‌کنم؛ به این صورت که عکس یا طرحی را انتخاب و با استفاده از کامپیوتر کارت‌ها را آماده می‌کنم. بعد کارت‌ها برای من ارسال می‌شوند، بنابراین نیازی به رفتن به فروشگاه و بررسی فیزیکی ندارم. اگر هم بخواهم پیام شخصی داخل کارت‌ها بنویسم، از عینک‌های بزرگ‌کننده با قدرت بالا مانند اِشن‌باخ استفاده می‌کنم و معمولاً متن را با حروف چاپی بزرگ می‌نویسم، چرا که نوشتار دستخطی قبلی‌ام را حدود ده تا پانزده سال پیش کنار گذاشتم.
تیفانی امپوفو: من معمولاً پیام‌ها را در سمت خالی کارت می‌نویسم و متن را بزرگ می‌نویسم تا راحت‌تر خوانده شود، ولی امضاهایم را با دستخط خودم می‌زنم. گاهی هم از کارت‌های آماده و از پیش خریداری شده استفاده می‌کنم تا با ذره‌بین و بزرگ‌کننده دیجیتال در خانه بتوانم هم طراحی کارت و هم متن داخل آن را ببینم.
ریکی انگِر: برای دیدن طراحی و خواندن پیام‌های کارت‌ها، معمولاً از چه وسایلی کمک می‌گیرید؟
تیفانی امپوفو: گاهی عکس کارت را با آیپد یا گوشی می‌گیرم و از بزرگ‌کننده گوشی یا نرم‌افزارهای Seeing AI و Google Lookout برای خواندن متن استفاده می‌کنم. این ابزارها حتی متن‌های دست‌نویس را هم تشخیص می‌دهند.
استیو کلی: من هم از همان ابزارها استفاده می‌کنم، گاهی هم دوربین گوشی را برای بزرگ‌نمایی متن و طراحی کارت استفاده می‌کنم. امسال حتی قصد دارم از عینک‌های متا برای این کار استفاده کنم که امیدوارم در خواندن متن‌های دست‌نویس هم مفید باشند.
ریکی انگِر: خب، بریم سراغ هدایا. وقتی خرید هدیه دارید، ممکن است بدانید دقیقاً چه چیزی می‌خواهید یا اینکه بخواهید در فروشگاه بگردید تا چیزی چشمتان را بگیرد. چطور این کار را انجام می‌دهید وقتی دید محدودی دارید؟
تیفانی امپوفو: من معمولاً یک بخش فروشگاه را شروع می‌کنم و به صورت زیگزاگی حرکت می‌کنم، قیمت و اندازه اجناس را بررسی می‌کنم و با دست آن‌ها را لمس می‌کنم تا مطمئن شوم. همین روش را بخش به بخش انجام می‌دهم و گاهی از کمک فروشنده‌ها استفاده می‌کنم، به خصوص وقتی فروشگاه شلوغ است.
استیو کلی: من شخصاً قبل از رفتن به فروشگاه برنامه‌ریزی می‌کنم و دقیقاً می‌دانم دنبال چه چیزی هستم. معمولاً فروشگاه‌های کوچک‌تر و خلوت‌تر را ترجیح می‌دهم و سعی می‌کنم در ساعات کم‌ترافیک بروم. ابزار بزرگ‌کننده با نور هم همراه دارم تا قیمت و جزئیات کالاها را ببینم. اگر خرید حضوری سخت باشد، آنلاین خرید می‌کنم.
ریکی انگِر: ابزارهای آنلاین چه کمکی می‌کنند؟
تیفانی امپوفو: بزرگ‌نمایی صفحه نمایش برای دیدن طراحی‌ها و خواندن توضیحات محصولات خیلی مفید است. سایت‌های آشنا مانند آمازون یا تارگت راحت‌تر هستند؛ چون با چیدمان آن‌ها آشنا هستیم. همچنین سرویس‌های هدیه آنلاین می‌توانند بسته‌بندی هدیه را هم انجام دهند که کار را راحت‌تر می‌کند.
استیو کلی: اخیراً از ابزاری به نام اینو سرچ (Inno Search.ai) استفاده کرده‌ام که چندین فروشگاه آنلاین مثل والمارت، آمازون و تارگت را جست‌وجو می‌کند و بهترین قیمت و موجودی را نشان می‌دهد. نکته مهم این است که این سایت برای کاربران نابینا و کم‌بینا طراحی شده است.
ریکی انگِر: آیا هنوز هم روش‌های سنتی را امتحان می‌کنید؟
استیو کلی: بله، گاهی با فروشگاه‌های محلی تماس می‌گیرم، می‌پرسم محصول موردنظر موجود است و آیا بسته‌بندی هدیه دارند. این روش ساده و قابل اعتماد است و حتی اگر کمی گران‌تر باشد، تجربه راحتی دارد.
ریکی انگِر: «خب، حالا که از خرید گفتیم، برویم سراغ بخش بعدی ماجرا… وقتی هدیه‌ها می‌رسند دستتان، برای بسته‌بندی و آماده‌کردنشان چه کار می‌کنید؟ آیا راهکارهایی دارید که کار را ساده‌تر کند؟»
تیفانی امپوفو: برای بسته‌بندی هم روش‌های ساده‌ای وجود دارد. از کیف‌های هدیه و کاغذهای پیش‌برش استفاده می‌کنم تا مجبور نباشم خط مستقیم بکشم. رنگ‌ها و طرح‌های مختلف کمک می‌کند بفهمم کدام هدیه متعلق به چه کسی است.
ریکی انگِر: وقتی هدایا آماده شد، چگونه تشخیص می‌دهید کدام هدیه برای چه کسی است؟
تیفانی امپوفو: از روش رنگ‌ها و طرح‌ها استفاده می‌کنم. هر عضو خانواده یک رنگ یا طرح خاص دارد.
استیو کلی: من هم معمولاً محل هدایا را در زیر درخت مشخص می‌کنم یا برای هر فرد برچسب با متن بزرگ می‌زنم. اگر خانواده کوچک باشد، این کار ساده است.
ریکی انگِر: آیا نکته دیگری برای راحت‌تر کردن مدیریت تعطیلات دارید؟
تیفانی امپوفو: برنامه‌ریزی و آماده‌سازی پیش از شروع خرید و بسته‌بندی بسیار مهم است. حتی اگر قصد خرید حضوری دارید، بهتر است پیش از شلوغ شدن فروشگاه‌ها کارها را انجام دهید.
استیو کلی: من معمولاً آخرین لحظه کارها را انجام می‌دادم، اما طی سال‌ها یاد گرفته‌ام کمی جلوتر برنامه‌ریزی کنم و برای کارهایی مثل نوشتن کارت‌ها، آماده کردن برچسب‌ها و بسته‌بندی هدایا، زمان بیشتری در نظر بگیرم. این کار باعث می‌شود بتوانم بیشتر از تعطیلات لذت ببرم، چون باید یادمان باشد که این زمان‌ها برای شادی و سرگرمی خانوادگی است.
ریکی انگِر: دقیقاً، وقتی خیلی نگران این جزئیات می‌شوید، شور و شوق تعطیلات از بین می‌رود. برنامه‌ریزی پیش از موعد، حتی اگر عادت شما نباشد، در طولانی‌مدت مشکلات زیادی را کم می‌کند.
تیفانی امپوفو: من هم تجربه کرده‌ام که ترکیبی از برنامه‌ریزی و مدیریت زمان به شما کمک می‌کند بدون استرس از تعطیلات لذت ببرید. این یکی از آن مواقعی است که باید «برنامه‌ریز» درون خودتان را فعال کنید، چون بسیار راحت‌تر می‌شود همه کارها را انجام داد.
ریکی انگِر: واقعاً گفت‌وگوی امروز فوق‌العاده بود. حس می‌کنم حالا برای تعطیلات شوق بیشتری دارم و می‌توانم با انرژی بیشتری کارها را شروع کنم.
از شما هر دو برای اشتراک‌گذاری نکات و ایده‌های عالی‌تان سپاسگزارم. همیشه بودن با شما لذت‌بخش است.
خوانندگان عزیز: اگر این گفت‌وگو برای شما مفید بود، می‌توانید تجربه خود را با دیگران به اشتراک بگذارید و با روش‌های ساده‌تر مدیریت کارها از تعطیلات لذت ببرید.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: HadleyHelps.org"
audio/mana-c9f89e600916c96ca2d2.mp3,"کتاب‌خوان، آی‌قصه قصه‌های صوتی کودکان، با نشان «دسترس‌پذیر طلایی»
رقیه شفیعی
با درود خدمت خوانندگان و همراهان کتاب‌خوان؛
در ادامه‌ معرفی اپلیکیشن‌های معرفی کتاب، بار دیگر در خدمت شما خوبان هستیم با معرفی اپلیکیشنی دیگر ویژه‌ کودکان و نوجوانان که گل‌های باغ زندگی هستند.
این بار با هم به سراغ «آی‌قصه» می‌رویم و با آن آشنا می‌شویم.
اپلیکیشن آی‌قصه، به عنوان یک پلتفرم نوآورانه در حوزه محتوای صوتی کودکانه، توسط مجموعه‌ای خصوصی در ایران توسعه یافته است. این اپلیکیشن بر پایه فناوری‌های دانش‌بنیان بنا نهاده شده و به عنوان یکی از پیش‌گامان تولید قصه‌های صوتی تألیفی برای کودکان و نوجوانان فارسی‌زبان شناخته می‌شود. آی‌قصه نه تنها یک ابزار سرگرمی، بلکه فضایی امن و آموزشی برای پرورش خلاقیت نسل جوان فراهم می‌آورد.
فعالیت‌های اولیه آی‌قصه به سال ۱۳۹۷ (۲۰۱۸ میلادی) باز می‌گردد که در آن زمان با هدف تولید محتوای کودکانه نوین و جلوگیری از تکرار قصه‌های سنتی راه‌اندازی شد. با این حال، انتشار رسمی اولین نسخه اپلیکیشن اندروید آن در اسفند ۱۳۹۸ (مارس ۲۰۲۰) صورت گرفت؛ هم‌زمان با دوران همه‌گیری کووید-۱۹ که این امر به گسترش سریع آن در میان خانواده‌ها کمک شایانی نمود. از آن زمان تاکنون، آی‌قصه با به‌روزرسانی‌های مستمر از جمله نسخه‌های وب و iOS، به بیش از ۳۰۰ هزار نصب و ۱۲۵ هزار کاربر ثبت‌شده دست یافته است. در سال ۱۴۰۰ (۲۰۲۱)، این اپلیکیشن به عنوان بهترین اپلیکیشن کودکانه به انتخاب مردم در حوزه قصه و لالایی صوتی برگزیده شد و در سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳) نیز به عنوان شرکت دانش‌بنیان تأیید گردید.
هدف اصلی آی‌قصه، خلق دنیایی بهتر برای کودکان فارسی‌زبان در سراسر جهان از طریق تولید قصه‌های صوتی نوین، لالایی‌های آرامش‌بخش و پادکست‌های آموزشی است. این پلتفرم بر ایجاد فضایی کاملاً امن و مناسب سنی تمرکز دارد، به گونه‌ای که والدین بتوانند با خیالی آسوده دستگاه‌های هوشمند را در اختیار فرزندان خود قرار دهند. اهداف کلیدی عبارت‌اند از:
سرگرم‌سازی و پرورش خلاقیت: تولید بیش از ۵۰۰ قصه تألیفی یک‌قسمتی و سریالی، با همکاری نویسندگان برجسته، برای کودکان تا ۱۲ سال.
اشاعه زبان فارسی: گسترش محتوای فرهنگی برای فارسی‌زبانان در ایران، افغانستان، تاجیکستان و جوامع دیاسپورا یا همان دور – میهن.
آموزش و تعامل: برگزاری مسابقات قصه‌گویی (مانند «قصه‌های من و ویروس» در دوران قرنطینه و «ایران ۱۵۰۰»)، تولید قصه‌های تعاملی با هوش مصنوعی و برنامه‌های عروسکی برای تقویت مهارت‌های شنیداری و زبانی.
دسترسی‌پذیری: ارائه محتوای رایگان اولیه، با تمرکز بر کاربران آفلاین و خانواده‌های کم‌درآمد و همکاری با نهادهایی مانند یونسکو و شهرداری برای ترویج فرهنگ کودکانه.
آی‌قصه بر پایه اصول سرمایه‌گذاری فرهنگی عمل می‌کند و از سودآوری کوتاه‌مدت به جای تمرکز بر تأثیر بلندمدت فرهنگی و آموزشی اجتناب می‌ورزد.
آی‌قصه توسط تیمی کوچک اما متخصص از نویسندگان، راویان و توسعه‌دهندگان فناوری اداره می‌شود. برجسته‌ترین چهره اجرایی آن، پوریا عالمی، هم‌بنیان‌گذار و سردبیر آی‌قصه است. وی با سابقه‌ای درخشان در حوزه ادبیات کودک و قصه‌گویی، نقش کلیدی در سیاست‌گذاری محتوایی و گسترش پلتفرم ایفا می‌کند. عالمی بر لزوم ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی برای سرمایه‌گذاری پایدار در بخش کودک تأکید دارد.
سایر اعضای کلیدی تیم شامل:
مجری و راوی اصلی: لیلی رشیدی، که صدای گرم و حرفه‌ای‌اش به جذابیت قصه‌ها می‌افزاید.
نویسندگان همکار برجسته: اسماعیل باستانی، الکا هدایت، سپیده بیگدلی و بیش از ۵۰ نویسنده دیگر که در تولید محتوای تألیفی مشارکت دارند.
این تیم با همکاری چهره‌های نام‌آشنای حوزه کودک و نوجوان، مانند نویسندگان و هنرمندان، محتوای متنوعی از جمله مجموعه‌های «شهر آی‌قصه»، «هزار قصه» و «آی‌قصه شما» را تولید کرده است. آی‌قصه به عنوان یک استارت‌آپ خصوصی، از حمایت‌های فرهنگی و فناوری بهره می‌برد، اما مدیریت آن کاملاً مستقل و متمرکز بر نوآوری است.
در مجموع، آی‌قصه نمادی از تعهد به آینده فرهنگی کودکان است و با تولید روزانه محتوای تازه، به سوی جهانی خیال‌انگیزتر گام برمی‌دارد. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به وب‌سایت رسمی ighe3.com مراجعه نمایید و یا اپلیکیشن آی قصه را از فروشگاه‌های آنلاین نصب کنید.
آی‌قصه به طور کامل با صفحه‌خوان‌های TalkBack (اندروید) و VoiceOver (iOS) سازگار است و تمامی عناصر رابط کاربری آن برچسب‌گذاری صوتی مناسب دارند.
بخش‌های اصلی اپلیکیشن (نوار ناوبری پایین)
1. لایبرری (کتابخانه)
صفحه اصلی مجموعه‌های صوتی؛ محتوا بر اساس گروه سنی، موضوع، راوی و نوع (قصه، لالایی، پادکست، رادیو قصه و…) دسته‌بندی شده است. صفحه‌خوان هر دسته را با عنوان و تعداد آیتم‌ها می‌خواند. با سوایپ راست/چپ بین کارت‌های قصه حرکت می‌کنید و با دو بار تپ، پخش آغاز می‌شود یا وارد صفحه جزئیات قصه می‌شوید.
2. استوری
قصه‌ها و لالایی‌های کوتاه روزانه (مشابه استوری اینستاگرام)؛ هر استوری پس از پایان به‌صورت خودکار به استوری بعدی می‌رود. صفحه‌خوان پیشرفت زمانی را اعلام می‌کند (مثلاً «۲۰ ثانیه از ۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه»). با سوایپ بالا/پایین بین استوری‌های مختلف جابه‌جا می‌شوید.
3. جستجو (سرچ)
نوار جستجوی بالای صفحه در تمامی تب‌ها موجود است. پس از تپ، کیبورد صوتی فعال شده و صفحه‌خوان عبارت «جستجو در آی‌قصه» را می‌خواند. نتایج به‌صورت لیست عمودی نمایش داده می‌شوند و شامل عنوان قصه، نام راوی، مدت‌زمان و وضعیت دسترسی (رایگان/نیاز به اشتراک) هستند.
4. پروفایل
با تپ بر آیکون کاربر در نوار پایین وارد این بخش می‌شوید؛ صفحه به‌صورت اسکرول عمودی شامل موارد زیر است که صفحه‌خوان آن‌ها را به ترتیب می‌خواند:
– اطلاعات هویتی: نام کودک/کاربر، سن، جنسیت و تصویر پروفایل (در صورت وجود، صفحه‌خوان توضیح متنی تصویر را می‌خواند). امکان ویرایش با دکمه «ویرایش پروفایل».
– تنظیمات: شامل سرعت پخش، انتخاب صدای راوی پیش‌فرض، فعال/غیرفعال‌کردن دانلود خودکار، تنظیمات اعلان، حالت تاریک، زبان برنامه و گزینه‌های دسترسی‌پذیری پیشرفته.
– امتیاز: نمایش امتیازهای کسب‌شده از شنیدن منظم قصه‌ها و انجام چالش‌ها. صفحه‌خوان عدد دقیق و رتبه کاربر را اعلام می‌کند.
– مانده و خرید اشتراک: نمایش روزهای باقی‌مانده اشتراک یا وضعیت رایگان. دکمه‌های «تمدید اشتراک» و «خرید بسته جدید» با صدای راهنما و تأیید دو مرحله‌ای.
– شنیده‌ها: تاریخچه کامل قصه‌های شنیده شده به ترتیب زمانی جدید به قدیم.
– منتخب من: لیست قصه‌های علامت‌گذاری شده به‌عنوان علاقه‌مندی (با دکمه قلب در صفحه پخش اضافه می‌شوند).
– ذخیره‌ها: قصه‌های دانلود شده برای گوش دادن آفلاین. وضعیت دانلود (در حال دانلود، کامل، حذف‌شده) توسط صفحه‌خوان اعلام می‌شود.
– کیف پول: موجودی اعتباری برای خرید اشتراک یا قصه‌های تک‌تک. امکان شارژ مستقیم از طریق درگاه بانکی با تأیید صوتی.
– دنبال‌کنندگان و دنبال شده‌ها: در صورتی که والدین یا کودکان یکدیگر را دنبال کنند، لیست آن‌ها نمایش داده می‌شود و امکان مشاهده قصه‌های مشترک وجود دارد.
5. لوگو و صفحه خانگی
در مرکز نوار پایین یا صفحه اصلی، لوگوی آی‌قصه قرار دارد. با تپ بر آن به صفحه اصلی باز می‌گردید. صفحه‌خوان عبارت «آی‌قصه، دنیای قصه‌های صوتی کودکان» را می‌خواند و موسیقی کوتاه خوشامدگویی پخش می‌شود.
تمامی دکمه‌ها، کارت‌ها و سوایپ‌ها با بازخورد صوتی و لرزشی مناسب همراه هستند و اپلیکیشن در سال ۱۴۰۰ موفق به دریافت نشان «دسترس‌پذیر طلایی» از سوی انجمن نابینایان ایران شده است."
audio/mana-abd0eaf6169bc3e336f5.mp3,"یادداشت مهمان، روایت ساخت ویترین
در بازار رو‌ به‌گسترش اپلیکیشن‌های موبایلی، شبکه‌های اجتماعی سهمی برجسته و تعیین‌کننده یافته‌اند؛ بسترهایی که هر یک با تمرکز بر موضوعات و مخاطبان خاص، نقشی مهم در شکل‌دهی به ارتباطات دیجیتال ایفا می‌کنند. از نخستین اجتماعات مجازی در فیس‌بوک، اورکات و توییتر گرفته تا پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های بومی که طی سال‌های اخیر با الهام از نمونه‌های جهانی ظهور کرده‌اند، مسیر تحول ارتباطات آنلاین در ایران و جهان همچنان با سرعتی چشمگیر در حال توسعه است.
در ایران نیز این روند فراز و نشیب‌های قابل توجهی داشته است. حضور هم‌زمان شبکه‌های جهانی و داخلی، تغییرات مداوم در الگوهای مصرف محتوا، استقبال گسترده از پیام‌رسان‌ها و در مقاطع مختلف محدودیت‌های اعمال‌شده بر برخی سرویس‌ها، همگی موجب شدند کاربران ایرانی به دنبال فضاهایی تازه برای بیان، گفتگو و انتشار محتوا باشند. این شرایط زمینه را برای رشد شبکه‌های بومی فراهم کرد؛ شبکه‌هایی که تلاش می‌کنند نیازهای کاربران ایرانی را بهتر بشناسند و تجربه‌ای سازگار با فرهنگ و زبان فارسی ارائه دهند.
در میان این گزینه‌ها، «ویترین» جایگاهی ویژه دارد؛ پلتفرمی که مدیریت آن بر عهده فردی است که داستان زندگی و مسیر حرفه‌ای او الهام‌بخش فعالان حوزه فناوری شده است.
احسان وحیدی‌فرد – بنیان‌گذار و مدیر ویترین – دهه‌شصتی درون‌گرایی است که از همان سال‌های آغازین برگزاری کلاس‌های کامپیوتر در دهه 70 و آشنایی با محیط ویندوز، گمشده خود را پیدا کرد. ورود او به دنیای اینترنت، نقطه عطفی بود که مسیر آینده‌اش را تعیین کرد؛ مسیری که آن‌قدر برایش جذاب بود که از تحصیل در رشته دامپزشکی منصرف شد و راهی دنیای فناوری اطلاعات شد.
او با فعالیت در بسترهای رایج آن روزگار – از انجمن‌های اینترنتی گرفته تا وبلاگ‌نویسی – و سپس با راه‌اندازی سایت شخصی‌اش، تجربه‌هایی گران‌بها اندوخت؛ تجربه‌هایی که امروز سرمایه اصلی او در اداره یک شبکه اجتماعی محسوب می‌شود.
وحیدی‌فرد پس از دریافت مدرک مهندسی نرم‌افزار، فعالیت حرفه‌ای خود را در یک سازمان غیردولتی آغاز کرد؛ اما حادثه‌ای ناگهانی زندگی او را دگرگون کرد و بینایی هر دو چشمش را از دست داد. ورود ناخواسته به جهانی جدید، سال‌ها زمان، تلاش و بازتعریف دوباره توانایی‌ها را طلب کرد تا او بتواند مهارت‌ها و علایق خود را با شرایط تازه تطبیق دهد. با این حال، همین تجربه سبب شد اهمیت «دسترس‌پذیری» را بیش از پیش درک کند؛ موضوعی که در بسیاری از نرم‌افزارهای ایرانی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. وحیدی‌فرد امروز یکی از معدود مدیران پلتفرم‌های دیجیتال است که مسائل نابینایان را نه از نگاه بیرونی، بلکه از چشم یک تجربه‌گر واقعی می‌شناسد. به همین دلیل ویترین از همان ابتدا با رویکردی فراگیر طراحی شد؛ پلتفرمی که نابینایان، کم‌بینایان، سالمندان و دیگر گروه‌هایی که معمولاً در اولویت طراحی نیستند، در آن احساس راحتی کنند.
ایده ویترین زمانی شکل گرفت که او پس از بازنشستگی زودهنگام و بررسی دقیق اپلیکیشن‌های داخلی، به نبود یک میکروبلاگ بومی واقعی پی برد. نتیجه این بررسی‌ها و گفت‌وگوها، تدوین طرح اولیه ویترین در سال ۱۴۰۰ بود. پس از آماده شدن بیزینس‌پلن و نسخه مفهومی، قرار شد یک تیم جوان نسخه‌ اولیه (MVP) ویترین – که آن زمان هنوز نامی برایش انتخاب نشده بود – را توسعه دهد. اما با وجود تهیه سرور و فراهم شدن مقدمات، بدقولی تیم اولیه باعث شد فرصت طلایی برای عرضه زودهنگام از دست برود.
پس از این تجربه تلخ، وحیدی‌فرد با چند متخصص و برنامه‌نویس باسابقه وارد مذاکره شد تا این بار پروژه را به تیمی مطمئن، مجرب و متعهد بسپارد؛ تصمیمی که مسیر ویترین را دگرگون کرد و بستر شکل‌گیری نسخه نهایی را فراهم ساخت.
نسخه نخست ویترین در خرداد ۱۴۰۲ در فروشگاه‌های اپلیکیشن داخلی منتشر شد و طی دو سال گذشته با استقبال قابل توجه کاربران روبه‌رو شد. این پلتفرم اکنون با امتیاز ۴.۳ و هزاران کاربر فعال مسیر رشد خود را ادامه می‌دهد. ویترین امکان انتشار پست‌هایی تا ۱۰۲۴ کاراکتر همراه با تصویر را فراهم کرده و تعاملاتی همچون لایک، دیس‌لایک و ارسال نظر را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. اما چیزی که ویترین را از بسیاری شبکه‌های دیگر متمایز می‌کند، رویکرد آن نسبت به «ارتباط واقعی» است.
در ویترین تلاش شده، بدون استفاده از الگوریتم‌های پیچیده و رفتارهای پیش‌بینی‌گر که پست‌های مهم را پنهان و محتواهای بی‌کیفیت را برجسته می‌کنند، گفتگو میان اعضا و دیده‌شدن پست‌های واقعی در اولویت قرار گیرد. رابط کاربری ساده، تجربه بصری آشنا، سرعت بالا، حالت تاریک، فونت‌های متنوع و طراحی کم خستگی همگی در جهتی بهینه‌سازی شده‌اند که کاربر بتواند بدون فشار ذهنی، ساعت‌ها در فضا حضور داشته باشد.
از نظر جامعه کاربری نیز ویترین تلاش کرده فضایی متنوع و چندصدایی باشد؛ جایی که طیف گسترده‌ای از تفکرات، سلیقه‌ها و زمینه‌های فرهنگی بتوانند آزادانه حضور داشته باشند. از اساتید دانشگاه تا هنرمندان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و حتی برخی فعالان حوزه سیاست، همه می‌توانند محتوای خود را در ویترین منتشر کنند. این فضا به عمد «نه کاملاً سرگرمی» است و «نه صرفاً خبری»؛ بلکه بستری است برای گفتگوهای سالم، بیان تجربه‌ها، بحث‌های فکری و روایت‌های شخصی.
چشم‌انداز آینده ویترین نیز مسیری روشن و جاه‌طلبانه را نشان می‌دهد. این شبکه اجتماعی قصد دارد در نسخه‌های آینده، خود را بیش از پیش به کاربران علاقه‌مند به اخبار، تحلیل‌ها و گفتگوهای جدی نزدیک کند. افزوده شدن قابلیت‌هایی مانند سیستم درآمدزایی برای تولیدکنندگان محتوا، همکاری با رسانه‌ها، ارائه نسخه وب پیشرفته‌تر و امکانات جدید برای مدیریت گفتگو، بخشی از برنامه‌های پیش‌رو است.
ویترین می‌خواهد نه‌تنها فضایی برای انتشار لحظات روزمره باشد، بلکه بستری برای رشد فردی، تعامل فکری و حتی کسب درآمد از طریق تولید محتوا فراهم کند؛ مسیری که می‌تواند آن را از یک اپلیکیشن ساده، به یک شبکه اجتماعی بزرگ و اثرگذار تبدیل کند."
audio/mana-85101ba03e7bdc71e0f6.mp3,"آوای پاییز در دل کرفتو، بخش دوم
صلاح محمدی
در شماره پیشین، از آغاز سفرمان در دل پاییز هزار رنگ گفتیم؛ از گرمای دلنشین روستای شالی‌شَل، صفای چشمه‌های جوشان و شب‌نشینی صمیمی و پرشورمان در آن هوای سرد پاییزی. اکنون، با کوله‌باری از خاطرات شیرین و پس از صرف صبحانه‌ای لذیذ، جمع کوچک ما آماده است تا به سمت مقصد نهایی خود حرکت کند. مقصدی که قرعه فال به نام او افتاد: غار شگفت‌انگیز و باستانی کَرفتو؛ این غار که چون دیوی سنگ‌نشین، سالیان دراز بر فراز کوهستان ایستاده، قرار است ما را به سفری در زمان ببرد. در ادامه سفرنامه‌مان، از مواجهه با شکوه این بنای دست‌کَند خواهیم گفت و در پیچ‌وخم دالان‌های تاریخ‌ساز آن گم خواهیم شد.
خودروها را پارک کردیم و از پله‌های جلوی غار بالا رفتیم تا به دهانه آن رسیدیم. دهانه ورودی، بزرگ، و سقف آن نسبتاً مرتفع بود. مسیر زیادی را در غار طی نمی‌کنی که از سمت راست باید از یک پله چوبی خودت را به اولین طبقه غار برسانی. در انتهای این پلّه‌ها و در سمت راست، یک خروجی است که به یک بالکن‌مانند ختم می‌شود. اگر از رفتن به این بالکن صرف‌نظر کنی، مسیر به شکل مستقیم و با شیبی نسبتاً آرام ادامه پیدا می‌کند و به محوطه نسبتاً بزرگی می‌رسی که به تالار اجتماعات مشهور است؛ فضایی که می‌توان در آن به‌صورت هم‌زمان افراد زیادی را جمع نمود و شاید این مکان، محلی برای تصمیم‌های مهم و حیاتی ساکنان باستانی غار بوده است.
شواهد باستان‌شناختی نشان می‌دهد که غار کرفتو تنها یک پناهگاه موقت نبوده، بلکه مجموعه‌ای مسکونی با کاربردهای دفاعی، مذهبی و اقتصادی بوده است. وجود آبراهه‌ها، اتاق‌های ذخیره‌سازی و فضاهای مشخصِ زندگی، بر پیچیدگی این سکونت‌گاه در اعصار گذشته می‌افزاید. این غار، گواهی است بر نبوغ و سازگاری شگفت‌انگیز انسان با محیط، و سفری است در دل تاریخ کهن این سرزمین.
راه خود را از سمت راست و ضلع جنوبی تالار ادامه می‌دهیم و کم‌کم ارتفاع سقف، کوتاه و کوتاه‌تر می‌شود، طوری که مجبور می‌شویم به شکل خمیده و تقریباً تا شده حرکت کنیم. در انتهای این مسیر تنگ و کوتاه، باز به نقطه‌ای می‌رسیم که در سمت راست آن، با استفاده از یک سری پله چوبی دیگر به طبقه بالاتری از غار می‌رسیم. در اینجا ارتفاع سقف باز هم بالا رفته و آزادانه حرکت می‌کنیم. از یک شیب ملایم سرازیر می‌شویم و روشنایی خورشید ما را به سمت خود جذب می‌کند. در انتهای این قسمت به یک خروجی دیگر می‌رسیم که حکم بالکن طبقه چهارم را دارد. این نقطه درست در بالای دهانه غار قرار داشت و از آنجا می‌شد محوطه پایین‌دست غار و محل پارک خودروها را دید.
اول پاییز باشد و نسیمی که از دامنه کوه نرم‌نرمک به سویت می‌خزد و صدای کبکی که شورانگیز در کوهِ روبه‌رو سر به آوازی مستانه برداشته است و نقطه‌ای که در آن قرار گرفته‌ای، بی‌اختیار زمزمه‌هایت به آوازی مبدل می‌گردد که نوایی خوش را از عمق جان در فضای کوهستان طنین‌انداز می‌کند. این حال و هوا کار خود را کرده و دوستان ما را بر سر شوق آورده است؛ نَفَس و کلامشان را به نغمه‌ای سِحرانگیز کوک می‌کند و باز هم موسیقی، آواز، کلماتی که پشت‌سرهم قطار می‌شوند و اشعاری که هرکدام راوی قصه‌ای از سینه‌ای پر راز است، خود را در بزم مستانه ما همراه می‌سازد. نوای خوشی در فضا بود که آواز و کلمات سِحرانگیز از نفس دوستان می‌ریخت.
ناچار از این منظره فریبا دل می‌کنیم و به سمت طبقات پایین و تالار اجتماعات بازمی‌گردیم. ضلع شمال غربی تالار، راه دیگری است که با استفاده از پله‌های چوبی به طبقه دیگری از غار می‌رسد؛ جایی که در انتهای یک دالان تنگ و تاریک قرار دارد و به دو اتاق تودرتو منتهی می‌شود که بر سردر ورودی آن این جمله به چشم می‌خورد: «اینجا خانه هراکلیوس بزرگ است. هرکس در آن شود، در امان باشد». این جمله نشان می‌دهد که قدمت استفاده از غار به دوران سلوکی‌ها برمی‌گردد؛ زمانی که اسکندر به ایران تاخت و هخامنشیان را برانداخت و جانشینان یونانی‌تبار خود را در ایران گماشت و رهسپار هند شد.
در انتهای این دو اتاق تودرتو، باز هم به خروجی دیگری می‌رسیم که به بالکن طبقه سوم مشهور است؛ جایی که تقریباً در ضلع شمالی غار واقع شده است. در این فضای باصفا نشسته و چایی به‌یادماندنی می‌نوشیم. جایی که شاید روزگاری بارگاه سلاطین با ابهتی بوده که کسی را یارای نشستن در حضورشان نبوده است و ما امروز چنین در آرامش نشسته و چای می‌نوشیم.
مسیر رفته را بازمی‌گردیم و باز هم به طبقه پایین و تالار اجتماعات سرازیر می‌شویم و از پلّه‌ای دیگر که در همان ابتدای ورودی قرار داشت، به دهانه اصلی غار بازمی‌گردیم و از آن خارج شده و از طریق پله‌های آهنی و سنگی به سمت محل پارک خودروها سرازیر می‌شویم. محوطه غار، فضایی بسیار باصفا و مفرح برای استراحت و صرف ناهار دارد. شُر‌شُر آبی که از زیر غار به پایین‌دست می‌ریزد و فضای مشجر آن، صفا و دلربایی این مکان فرح‌انگیز را دو چندان ساخته است. ما نیز پس از شستن دست و صورت، خود را آماده صرف ناهار در این فضای رؤیایی می‌کنیم. یک دهانه (شکاف یا سایبان طبیعی) را انتخاب کرده و باز هم از پله‌ها بالا می‌رویم. در این دهانه، بساط ناهار خود را گسترده و این بار دوستان خوش سلیقه ما، گوشت قرمز را به سیخ کشیده به قول جمالزاده کباب صحیحی فراهم می‌سازند. و طولی نمی‌کشد که بوی خوش چنجه کباب در فضا طنین انداز می‌شود و تا جایی که در توان دارد اشتهای خوردن را باز می‌کند. در این مکان زیبا ناهار را صرف کرده و با یکی دو لیوان چایی، باز هم خود را به بزم موسیقی می‌سپاریم. نوایی که از صدای «بالبان» برمی‌خیزد و یادآور تاریخ طولانی این هنر دوست‌داشتنی در میان قوم کرد است. ریتمی که محصول جادوی انگشتان یکی از دوستان است، و صدای «داوودی» که از حنجره پرقدرت دوست دیگری در فضا می‌ریزد؛ صدای پخته‌ای که از کوچه‌پس‌کوچه‌های تارهای صوتی خسته میزبان دنیا دیده ما می‌تراود و ما را به حال‌وهوای خوانندگان توانمندِ کُرد می‌برد، و دوست دیگرمان که با انجام هنرمندانه تردستی سبب می‌شود چنین سفری با این خاطرات خوش عجین گشته و به‌یادماندنی شود.
کسی چه می‌داند؛ شاید هزاران سال پیش نیز افرادی درست در این نقطه، بزمی آراسته بوده باشند و به خاطر به چنگ آوردن شکاری خوب، رفتن زمستان سرد و سیاه، آمدن نوروز فرخنده، پیروزی بر دشمنی یا هزاران بهانه دیگر، بزم موسیقایی خود را برپا کرده و بانگ مستانه خود را راهی آسمان و خورشید کرده باشند.
با این موسیقی خاطره‌انگیز که در این فضای فرح‌انگیز در هوا طنین‌انداز است، به سفر خود پایان داده و حدود ساعت ۵ بعدازظهر دوم مهرماه، به سمت سنندج حرکت می‌کنیم. جای سایر دوستان سبز.
۵/۷/۱۴۰۴"
audio/mana-5d05416eefcb70addb74.mp3,"یک داستان در یک نگاه، حباب طلایی
جواد سقا
اسم من «نازنین» است؛ کسی که فکر می‌کرد خوشبختی در صندوق عقب یک ماشین خارجی قفل شده است.
زندگی در آپارتمان شصت متری ما، شبیه یک کمد شلوغ بود که همه چیز داشت، جز فضای کافی برای رؤیاهای من؛ پدرم معلم بود و مادرم آرایشگر خانگی. زندگی ما روی ریل عادی و قابل پیش‌بینی حرکت می‌کرد، مثل قطاری که همیشه سر ساعت می‌رسد و هیچ‌گاه دیر نمی‌کند. اما من دلواپس سفر با موشک بودم.
تمام نوجوانی و اوایل بیست‌سالگی‌ام را صرف نگاه کردن به پنجره‌ زندگی دیگران کردم. پنجره‌هایی که پرده‌های ابریشمی داشتند و پشتشان، مردم در نوری طلایی و بی‌دغدغه راه می‌رفتند. من می‌خواستم آن نور طلایی باشم. می‌خواستم پول‌دار شوم. با چشمانی تشنه، به دنبال ثروت بودم.
پدرم مردی آرام با دست‌های پینه بسته و کتاب‌های کهنه است. او وقتی این عطش مرا می‌دید می‌گفت: «نازنین جان! گنجینه آدم در جیبش نیست، در دلش است» و من در پاسخ فقط چشم‌غره می‌رفتم.
مادرم زنی است که تمام رؤیاهایش را در قفسه‌های آشپزخانه چیده بود و نگران آینده‌ من بود. اما من باید آینده‌ام را خودم بسازم.
سارا، دوست صمیمی‌ام، که از همان محله بود و رؤیاهایش به اندازه‌ من بزرگ نبود. همیشه می‌گفت: «نازی، یک کم به داشته‌هایت فکر کن» و من می‌گفتم: کدامیک از داشته‌هایم را می گویی؟ من که چیزی ندارم.
ماجرا از وقتی جدّی شد که با آقای رئیسی آشنا شدم؛ در یک همایش انگیزشی که بلیطش را با دو هفته حقوق کار در یک کافی‌شاپ معمولی خریده بودم. سالن پر بود از آدم‌هایی با چشمان درخشان و لباس‌های اتوکشیده. آقای رئیسی یک مرد میان‌سال و صاحب یک شرکت بازاریابی شبکه‌ای بود. رئیسی روی سن می‌گفت: «ثروت یک حق است! اگر الان فقیرید، یعنی دارید به دنیا ظلم می‌کنید!»
فضا پر از عطر تند ادکلن و نویدهای رنگارنگ بود.
او در دیالوگ‌هایش امید به موفقیت در رسیدن به ثروت را در دل من زنده نگه می‌داشت و می‌گفت: «شماها الان مثل مورچه‌هایی هستید که ذره‌ذره جمع می‌کنند. من به شما یاد می‌دهم چطور ملکه زنبورعسل باشید!»
من، این مورچه حقیر، این جمله را با جان و دل خریدم.
تمام پس‌اندازم را روی محصولات شرکتش گذاشتم. یک مشت ویتامین و کرم با قیمت‌های گزاف. شروع به کار کردم. سارا گفت: «نازی، این آدم چشمانش صادق نیست». ولی من که دیگر ملکه زنبورعسل بودم، حرف مورچه‌ها به دلم نمی‌نشست.
حتی نیما، همکارم در کافی‌شاپ را، با خودم همراه کردم. او پسر جوانی است که مثل من رؤیای پول‌دار شدن داشت. ما با هم تیم شدیم. دو ملکه نوجوان که فکر می‌کردند قرار است کندوی جهان را فتح کنند. شب‌ها دیر به خانه می‌آمدم. پدرم با نگرانی می‌پرسید: «دخترم کجا بودی؟ بوی ادکلن ارزون می‌دی».
و من با غرور جواب می‌دادم: «دارم برای خودم آینده می‌سازم بابا! تو فقط به فکر حقوق بازنشستگی‌ات باش».
یک ماه گذشت. من به جای سود، تنها بدهی داشتم. اتاقم انبار محصولات فروخته نشده بود. آقای رئیسی هم ناگهان ناپدید شد. مثل بخار آب. تلفنش قطع بود و دفتر کارش قفل.
شبی که فهمیدم کلاهبرداری کرده، در پارک شهر تنها نشسته بودم و به حباب‌های صابونی که یک بچه در دور دست درست می‌کرد نگاه می‌کردم. حباب‌های رنگارنگ و زیبا که یک‌لحظه می‌درخشیدند و بعد می‌ترکیدند. زندگی من هم شده بود یک حباب طلایی ترکیده.
اما ماجرا به همین جا ختم نشد. چند روز بعد، نیما با چشمانی وحشت‌زده پیشم آمد. «نازنین، آقای رئیسی رو پیدا کردم. اما… چیزهایی فهمیدم».
نیما تعریف کرد که به طور تصادفی او را دیده و دنبالش کرده بود. او با یک ماشین لوکس در حال صحبت با چند فرد دیگر بود. نیما شنیده بود که آنها درباره «یک معامله بزرگ‌تر» صحبت می‌کنند. معلوم بود آقای رئیسی بخشی از یک شبکه بزرگ‌تر بود و ما حالا به طور خطرناکی به این شبکه نزدیک شده بودیم. نیما در همان شنود، متوجه آدرس یک انبار قدیمی در حومه شهر شده بود. ما چه کار باید می‌کردیم؟ برویم به پلیس اطلاع دهیم؟ اما چه مدرکی داشتیم؟ شاید خودمان به دردسر می‌افتادیم.
ترسیده بودیم. دنیای ثروت که به دنبالش بودیم، ناگهان به یک فیلم جنایی ترسناک تبدیل شده بود. یک شب، درحالی‌که در خیابان‌های مرکز شهر قدم می‌زدم و به این فکر می‌کردم که چطور زندگی‌ام را به اینجا کشانده‌ام. ناگهان چشمم به مغازه کوچک و محقری افتاد که نور ملایمی از آن می‌تابید: «کتاب‌فروشی کهن». جایی که سال‌ها از کنارش رد شده بودم بدون آنکه حتی نگاهی به آن بیندازم.
برای فرار از افکارم، داخل رفتم. فضای مغازه بوی کهنگی کاغذ و آرامش می‌داد. پیرمرد کتاب‌فروش پشت پیشخوان نشسته بود و بدون آنکه به من توجهی کند، مشغول خواندن کتابی قطور بود. گشتی زدم. بین قفسه‌های پر از کتاب، احساس امنیت عجیبی می‌کردم. چشمم به کتاب کوچکی افتاد با جلد چرمی ساده: «گنج درون».
پیرمرد، انگار که صدای افکار مرا شنیده بود، بدون آنکه سرش را از کتاب بلند کند، گفت: «بعضی وقت‌ها آدم آن‌قدر دنبال گنج می‌گرده که متوجه نیست روی گنج نشسته».
این جمله چه ربطی به من داشت؟
رفتم پیش پیشخوان و کتاب را برای خرید گذاشتم. پیرمرد سر بلند کرد. چشمانش آبی و عمیق بود؛ مثل دریا. نگاهی به من انداخت و گفت: «جستجوگر جوان! طلا فقط در صندوق نیست. گاهی در سکوت یک صبح آرام، در طعم یک چای که مادرت برایت می‌ریزد، یا در نفس راحتی که بعد از حل یک مشکل می‌کشی، نهفته است».
دلم می‌خواست گریه کنم. همه‌ وجودم فریاد می‌زد که حق با اوست.
آن شب با آن کتاب به خانه رفتم. فردای آن روز، به جای دنبال کردن رد آقای رئیسی، با سارا به کافه قدیمی محلمان رفتیم. به جای صحبت از پول و ماشین، از خاطرات بچگی حرف زدیم و خندیدیم. به خانه که رسیدم، مادرم با عشق یک کاسه آش گذاشته بود جلوم. پدرم کنارم نشست و در مورد یکی از شاگردانش که در مسابقه شعر برنده شده بود، با غرور حرف زد. ناگهان، یک آرامش عمیق تمام وجودم را فرا گرفت. انگار سال‌ها بود که برای اولین بار نفس راحت می‌کشیدم.
متوجه شدم که من در حباب طلایی رؤیاهای پوچم اسیر شده بودم و زندگی واقعی، همین زندگی ساده و پر از عشق، مدتهاست که در جریان است و من آن را «نادیده» گرفته بودم. گنج واقعی، آرامش، عشق خانواده و دوستی‌های صمیمی بود که تمامش را داشتم.
پدر می‌گفت: ما اغلب مانند کسی هستیم که به دنبال الماس می‌گردد، در حالی که تمام اطرافش پر از الماس‌های کوچک و ارزشمند است، اما او چشمانش را بسته است. ثروت واقعی، در داشتن بیشتر نیست، در حس کردنِ ارزشِ آنچه داری است. و من تازه یاد گرفته بودم که چشمانم را باز کنم."
audio/mana-a5986f442db3bfbbe2cb.mp3,"یادداشت مدیر مسئول، مراقب دیدارهای نمایشی با مسئولان باشید
امیر سرمدی
آذرماه برای افراد دارای معلولیت یادآور برگزاری رویداد‌های متعددی است که به مناسبت روز جهانی معلولان برگزار می‌شود. در این یادداشت به نمایشی بودن مراسم‌های برگزار شده، تاریخچه‌ای از کنوانسیون حقوق جهانی افراد دارای معلولیت و نگاهی به سخنرانی امسال رئیس سازمان بهزیستی در اجلاس بین‌المللی سالانه کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت خواهیم انداخت.
به نمایندگان واقعی معلولان فرصت سخنرانی دهید
هر ساله سازمان بهزیستی کشور با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به مناسبت روز جهانی معلولان، دیداری را با حضور صد‌ها نفر از افراد دارای معلولیت، انجمن‌های این قشر و خانواده‌های آن‌ها با رئیس جمهور و وزیر تعاون ترتیب می‌دهد. امسال نیز قرار است این مراسم در تاریخ سه‌شنبه 11 آذرماه در سالن اجلاس سران با حضور مسعود پزشکیان رئیس جمهور، احمد میدری وزیر تعاون و سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور برگزار شود. در این مراسم معلولان خود را به سختی به سالن اجلاس سران می‌رسانند و ملاحظات امنیتی نیز این دشواری را دو‌چندان می‌کند. به دلیل مسائل امنیتی، تمامی گوشی‌ها و ابزارهای هوشمند نفرات حاضر در مراسم از آن‌ها گرفته می‌شود و عملاً اعضای جامعه هدف ارتباطات خود را با یکدیگر از دست می‌دهند. دست آخر نمایندگان هر کدام از گروه‌های افراد دارای معلولیت که قبل از مراسم از سوی سازمان بهزیستی هماهنگ شده‌اند، پیش از سخنرانی مسئولان مطالبات خود را مطرح می‌کنند و رئیس جمهور و وزرای حاضر در مراسم به سخنرانی‌های تکراری بسنده می‌کنند و این مراسم با اهدای ناهار به حاضرین خاتمه می‌یابد. این چرخه بی‌حاصل سال‌های سال است که اتفاق می‌افتد بی‌آنکه نتیجه‌ای عملی و دستاوردی داشته باشد. سازمان بهزیستی باید به این سؤال پاسخ دهد که چرا تریبون این مراسم را در اختیار کنشگران واقعی حقوق افراد دارای معلولیت و آنان که نقد‌های جدی به سیاست‌های این روزهای نظام دارند قرار نمی‌دهند؟ چرا طی 15 سال گذشته یک بار این فرصت در اختیار انجمن نابینایان ایران به عنوان یک سازمان مردم‌نهاد کشوری که 25 دفتر نمایندگی در ایران دارد قرار نمی‌گیرد؟ این وضعیت در قبال سایر سمن‌های اسم‌ورسم‌دار معلولان نیز صدق می‌کند و نمایندگان آن‌ها نیز هیچگاه فرصت سخنِ رو در رو در مقابل رئیس جمهور پیدا نکرده‌اند. نمایندگانی که بیایند و مستقیم به رئیس جمهور و وزیر تعاون بگویند از شعارهای شما خسته شده‌اند. افرادی که احساس واقعی این روزهای معلولان را که سال‌هاست در سینه حبس شده بیرون بریزند و به بالا‌ترین مقامات کشور گوشزد کنند هیچ یک از اقدامات شما مادامی که دست به اصلاحات ساختاری نزنید نتیجه‌ای در پی نخواهد داشت. باید در این مراسم افرادی حاضر شوند و به وزیر تعاون بگویند اگر چارت سازمان بهزیستی کشور به عنوان عالی‌ترین نهاد اجرایی معلولان تغییر نکند، حتی اگر بهترین مدیران جهان را بر این مسند بگمارید، نخواهند توانست با این بودجه محدود ده‌ها وظیفه مختلف را به دوش بکشند و در انجام وظایف محوله موفق باشند؟ دیگر چه اتفاقی باید رخ دهد تا متوجه شوید سطح نارضایتی اعضای جامعه هدف از سازمان بهزیستی کشور به بالا‌ترین سطح خود رسیده و اقدامات این سازمان در هیچ سطحی نمی‌تواند مثمرثمر و پاسخگوی نیاز‌های معلولان باشد. چرا اجازه نمی‌دهید یک نفر در مراسم روز جهانی معلولان به رئیس جمهور اعتراض کند و بگوید شما که همواره دم از احترام به حقوق معلولان می‌زنید و با اشاره به احادیث و روایات ائمه کلی شأن و جایگاه برای کمک کردن به این قشر قائل هستید، اما پای اجرای قوانین که می‌رسد حق و حقوق آنان را نمی‌دهید. چرا هر سال تنها کمتر از 10 درصد از بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان تخصیص می‌یابد؟ چرا بودجه صد‌ها همتی نهاد‌های فرهنگی و مذهبی بی‌خاصیت که در این سال‌ها اقداماتشان دستاوردی جز بی‌دین کردن ملت ندارد کاهش نمی‌یابد؟ اگر منابع کم است باید برای همه کم باشد. نه اینکه افراد دارای معلولیت به مثابه شهروندان درجه دوم در نظر گرفته شوند و در گام نخست، بودجه حوزه اجتماعی کاهش یابد. برای مثال، بودجه‌ای که سازمان بهزیستی کشور برای خرید تجهیزات توان‌بخشی در ماه آبان به استان‌ها ابلاغ کرده، به گفته کارشناسان توان‌بخشی در شهرستان‌ها، آن‌قدر نازل است که با آن عملاً نمی‌توانند کاری کنند.
برگزاری نشست‌های تخصصی جایگزین دیدارهای عمومی شود
همان‌طور که در بالا تشریح شد، برگزاری دیدارهای عمومی نمی‌تواند دستاورد مشخصی برای معلولان به دنبال داشته باشد. انجمن نابینایان ایران امسال نیز مانند سال گذشته در نشست تصمیم‌گیری در خصوص برنامه‌های هفته معلولان، از سازمان بهزیستی درخواست کرد نشستی تخصصی با حضور نمایندگان سمن‌های ویژه معلولان با رئیس جمهور و وزیر تعاون برگزار شود تا در این نشست، معلولان به صورت رو در رو شرایط خود و اعضای جامعه هدف را تشریح کنند. بلکه مطالبات به صورت ملموس‌تر به گوش رئیس جمهور برسد و در آن نشست دستورات مشخصی برای رفع برخی از چالش‌ها صادر شود و کارگروهی از جامعه افراد دارای معلولیت پیگیر اجرای آن باشند. این امر خط‌کش و معیار روشنی از وعده و وعید‌های گفته شده را ترسیم می‌کند تا سال آینده که نشست مشابه برگزار شد، بتوان گزارش مشخصی از آنچه که قرار بود محقق شود را ارائه داد. مگر نه اینکه عده‌ای انسان شریف با این دشواری را بیاورید تا برایشان کلی‌گویی کنید و آنها برایتان سوت و کف بزنند و کارهای نکرده‌تان را تأیید کنند، چه ارزشی دارد؟ انجمن نابینایان ایران سعی کرده است در سال‌های اخیر و به مناسبت روز جهانی معلولان رویداد‌های فرهنگی در سطح ملی را برگزار کند. جشنواره ملی کاما و جشنواره ملی گامی‌نو، دو رویدادی هستند که یک سال در میان در آذرماه برگزار می‌شوند. نهم آذرماه امسال نیز مراسم اختتامیه سومین دوره جشنواره ملی کاما (کتاب افراد معلول ایران) در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود و از نویسندگان معلول و افرادی که برای معلولان کتاب نوشته‌اند تجلیل می‌شود.
عدم توجه به کنوانسیون جهانی حقوق معلولان در ایران
این روز‌ها که روز جهانی افراد دارای معلولیت فرا می‌رسد، همه سخن از قوانین بالا دستی معلولان می‌کنند. نخستین کنوانسیون هزاره سوم میلادی با عنوان (کنوانسیون جهانی حقوق معلولان) در تاریخ 13 دسامبر 2006 میلادی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اکثریت آرا تصویب شد. متعاقب این اقدام، سازمان ملل متحد روز 30 مارس 2007 برابر با 10 فروردین 1386 شمسی را تاریخ شروع امضای کشورهای عضو در خصوص پیوستن به این کنوانسیون اعلام کرد. در همان نخستین روز تصویب این میثاق‌نامه جهانی، 84 کشور رسماً با امضای خود به کمیسیون حقوق معلولین پیوستند. از این تعداد 44 کشور پروتکل الحاقی کنوانسیون را نیز پذیرفتند. از این رو، مهم‌ترین حرکت جهانی در ارتباط با دفاع از حقوق انسانی معلولان یا به تعبیری بزرگ‌ترین گروه اقلیت دنیا شکل گرفت. بدون تردید تحقق این رویداد عظیم و تاریخی، حاصل ده‌ها سال مبارزه و تلاش خستگی‌ناپذیر معلولان و نهاد‌های مدنی وابسته به ایشان و گروه‌های حامی افراد دارای معلولیت در کشورهای مختلف بوده است. کشور ایران نیز در آذرماه سال 1387 به این کنوانسیون پیوست. اما مانند قانون حمایت از حقوق معلولان، عمده مفاد کنوانسیون جهانی معلولان نیز در ایران رعایت نمی‌شود و در عمل مسئولان توجهی به آن ندارند. تنها دستاورد پیوستن به این کنوانسیون، سفر مسئولان مرتبط به آمریکا و شرکت در اجلاس بین‌المللی سالانه کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت در سازمان ملل است. در آنجا هم عمدتاً سعی می‌شود تصویری روشن از جامعه افراد دارای معلولیت ایران در مجامع جهانی به تصویر کشیده شود و آنجا هم کارهای نکرده را در سطح جهانی فریاد می‌زنند. خردادماه امسال نیز دکتر سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور به منظور شرکت و سخنرانی در هجدهمین اجلاس بین‌المللی سالانه کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت (CRPD) به مقر سازمان ملل متحد در نیویورک سفر کرد. دکتر حسینی در این اجلاس گفت: جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۰۹ به این کنوانسیون پیوسته و علاوه بر این در سال ۲۰۱۷ گزارشی در این زمینه ارائه کرده است. حسینی تصریح کرد: ما در سال ۲۰۱۸ میلادی با تصویب قانون حمایت از حقوق معلولان گام بسیار بزرگ و جامعی در راه احیای حقوق معلولان برداشته‌ایم.
اهمیت آگاهی‌سازی و حساس‌سازی جامعه درباره افراد دارای معلولیت، توجه ویژه به امر آموزش‌وپرورش و دانشگاه‌ها، مناسب‌سازی متون درسی، تصاویر و عکس‌ها، توجه به امر دسترس‌پذیری مبلمان شهری برای معلولان، نقش معلولان در توسعه پایدار، طراحی اپلیکیشن‌های اختصاصی و توسعه کمی و کیفی تشکل‌های ویژه معلولان، از دیگر محورهای سخنان رئیس سازمان بهزیستی کشور در سازمان ملل بود. قضاوت در ارتباط با کارهای انجام شده در خصوص نکات مطروحه در بالا را به مخاطبان نسل مانا وا می‌گذاریم. در پایان این نوشتار امیدواریم مسئولان امر دست از اقدامات و دیدارهای نمایشی برداشته و هر چه سریع‌تر نسبت به بهبود کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت گام‌های مؤثر بردارند."
audio/mana-4df93398685799ae2e2c.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، آبان ۱۴۰۴
منصور شادکام
همراهان عزیز: در ادامه گزارشی از اقدامات انجام شده در انجمن نابینایان ایران در آبان ماه به سمع و نظرتان خواهد رسید.
با سلام و احترام به مخاطبان گرامی‌ ماهنامه نسل مانا. همچون همیشه در ابتدای این گزارش مراتب تشکّر و قدردانی خود را از اعضای هیئت تحریریه ماهنامه به جهت تلاش‌های فراوان در تهیّه و تنظیم و ارسال به موقع این ماهنامه ابراز می‌‌دارم؛ همچنین تشکّر می‌‌کنم از تمام خیّرین و حامیانی که با حمایت از این ماهنامه زمینه تولید این ماهنامه را با مطالبی اختصاصی و مفید برای جامعه هدف فراهم می‌کنند.
انجمن پیگیر وضعیت دانش‌آموزان و معلّمان نابینا
یکی از اتّفاقات مهمّی‌ که در این ماه رقم خورد، برگزاری جلسه مشترکِ مدیران انجمن نابینایان با مدیران سازمان آموزش‌و‌پرورش استثنایی کشور بود. در این جلسه، وضعیت و شرایط دانش‌آموزان و معلّمان نابینا در مدارس عادی و نیز مدارس ویژه نابینایان در سطح کشور بررسی شد و مقرّر گردید انجمن، با حسّاسیت بیشتری پیگیر این موضوع باشد و در هر فصل، جلسه‎ای به همین منظور با جناب آقای قاسمی، ‌ ریاست محترم سازمان آموزش پرورش استثنایی، یا سرکار خانم فرهبد، معاون آموزشی – پژوهشی ایشان برگزار شود.
تدارک برای برگزاری با شکوه مراسم روز جهانی معلولان
یکی از اقداماتی که در ماه گذشته انجام شد، برگزاری جلسه‌ای با هدف برنامه‌ریزی برای برگزاری مراسم مربوط به روز جهانی معلولان بود. با این هدف که، امسال به شکل ویژه‌تر و با تفاوت‌های محسوس نسبت به سال‌های گذشته این روز را گرامی‌ بداریم؛ البته این در صورتی است که سازمان بهزیستی به نظرات انجمن‌ها و تشکّل‌های مربوط به حوزه معلولیت احترام گذاشته و از این نظرات استفاده کند؛ در غیر این صورت، قطعاً مراسم امسال تفاوتی با سال‌های پیش نخواهد داشت. ما در انجمن نابینایان ایران ۳ پیشنهاد به طور خاص برای برگزاری این مراسم داشتیم:
۱ – برگزاری اختتامیه جشنواره کاما، کتاب افراد معلول ایران، در تاریخ ۹ آذر که در واقع یک حرکت فرهنگی در جامعه معلولان محسوب می‌شود.
۲ – برگزاری جلسه مشترک با ریاست جمهوری، وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی و سایر مدیران و مسئولان مرتبط با معلولان در فضایی با حضور تشکّل‌های فعّال، به‌نحوی‌که امکان طرح دغدغه‌ها و خواسته‌های جمع‌بندی شده جامعه هدف برای تشکّل‌ها فراهم باشد و از کلّی‌گویی و پراکنده‌گویی اجتناب شود؛ امید است فرصت این دیدار نتیجه‌ای واقعی و به دور از کلیشه و شعارزدگی به دست آید.
۳ – برگزاری یک جشن مفرّح در یک سالن مناسب‌سازی شده برای طیف بیشتری از اعضای جامعه هدف، به‌نحوی‌که ساعات و لحظات شادی برای آن‌ها ایجاد شود.
در مراسم ویژه روز جهانی نابینایان چه گذشت؟
همان‌طور که در گزارش ماه گذشته نیز اطّلاع‌رسانی کرده بودیم، به مناسبت روز جهانی گرامیداشت ایمنی عصای سفید، انجمن نابینایان ایران مراسمی‌ را با حضور حدود ۳۳۰ نفر از نابینایان، هنرمندان، ورزشکاران و مسئولان مختلف در باشگاه تشریفاتی اقدسیه برگزار کرد. بر خود لازم می‌دانم که از مدیران محترم باشگاه تشریفاتی اقدسیه بابت همکاری فوق‌العاده در برگزاری این مراسم نهایت تشکّر و قدردانی را داشته باشم. همچنین بسیاری از مدیران و مسئولان از جمله جناب آقای مهندس باهنر، دبیر کل جامعه اسلامی‌ مهندسین و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام، جناب آقای مهندس عبدالهی، نماینده محترم مردم مرودشت پاسارگاد و ارسنجان و سرکار خانم دکتر فرهبد، از سازمان آموزش پرورش استثنایی کشور با وجود مشغله‌های فراوان کاری به جهت اهمیت ویژه‌ای که برای نابینایان قائل بودند، خود را به این مراسم رساندند. درحالی‌که مدیران و مسئولان سازمان بهزیستی، همچون ریاست این سازمان و سرکار خانم عباسی که حتّی حوزه کاری ایشان نیز مرتبط با جامعه نابینایان و معلولان است، در این مراسم حاضر نشدند. این موضوع نشان می‌‌دهد که مدیران و مسئولان نه در کلام، که در عمل می‌‌بایست دغدغه رسیدگی به خواسته‌های معلولان و نابینایان را داشته باشند. خواسته و توقّع ما نیز همین است؛ اینکه مدیران و مسئولان نسبت به مسئولیت خود در قبال جامعه هدف آگاه‌تر باشند و از چنین فرصت‌هایی برای گفت‌و‌گوی رو در رو با اعضا استفاده کنند؛ تا این پیام به آنها برسد که مسئولان مرتبط با امور آن‌ها، ارزش و احترام لازم را برای جامعه هدف خود قائل هستند.
آخرین جلسه شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما
در آبان‌ماه آخرین جلسه شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران برگزار شد. در این جلسه آخرین هماهنگی‌های لازم جهت برگزاری مراسم اختتامیه این جشنواره در تاریخ ۹ آذر، به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران انجام شد. نیاز است پیش از برگزاری مراسم، ضمن بازدید از سالن محلّ برگزاری مراسم، تمهیدات لازم جهت برگزاری هر چه باشکوه‌تر این مراسم اندیشیده شود. همچنین روند داوری و انتخاب آثار برگزیده و شایسته تقدیر نیز مورد بررسی قرار گرفت. از این فرصت استفاده کرده و از تمام نابینایان و معلولان ارجمند دعوت می‌‌کنم تا در این مراسم حضور پیدا کرده تا هم مشوّقی باشند برای هم‌نوعان تلاش‌گر خود و هم با دیدن روحیه تلاشگری آن‌ها خود نیز برای آینده و تلاش در این حوزه برنامه‌ریزی‌های لازم را به عمل آورند.
ادامه جلسات برای تعیین تکلیف شبکه شمنا
یکی دیگر از جلساتی که در سازمان بهزیستی برگزار شد و در آن مشارکت داشتیم، جلسه‌ای برای بررسی وضعیت شبکه شمنا بود. در این جلسه، درباره موضوعاتی مانند نحوه برگزاری مجامع شبکه، اعضای مجمع، اعضایی که می‌‌توانند در مجامع مشارکت کنند، به همراه بررسی مدارک آن‌ها بحث و تبادل نظر شد و مقرّر گردید که با انتشار فراخوان در روزنامه‌های مرتبط، اطّلاعات لازم برای برگزاری مجمع شبکه، هم برای اصلاح اساس‌نامه، و هم برای برگزاری انتخابات شبکه در اختیار اعضا قرار گیرد. امیدواریم با برگزاری انتخابات شبکه شمنا بتوانیم گام بلند و مثبتی در جهت وفاق برای مطالبه‌گری و پیگیری خواسته‌های جامعه نابینایان برداریم.
انجمن در تدارک یک اردوی زیارتی
یکی از برنامه‌هایی که در آذر خواهیم داشت، برگزاری یک اردوی زیارتی به مقصد مشهد مقدّس است که در نیمه آذر ماه با شرکت حدود ۷۰ نفر از نابینایان و خانواده‌های آن‌ها برنامه‌ریزی شده است. امیدواریم شرکت‌کنندگان در این اردوی زیارتی بتوانند بهره لازم را کسب کنند. همچنان در تلاشیم تا در ماه‌های باقی مانده تا پایان سال، اردو‌های زیارتی و سیاحتی دیگری را نیز برای اعضای خود تدارک ببینیم.
توزیع سبد کالا به زودی
انجمن نابینایان ایران در تدارک توزیع یک سبد کالا مناسب برای اعضای خود است که بتوانیم با توزیع آن، حمایت‌های معیشتی از اعضای جامعه هدف خود را به عمل آوریم. همچنین تعداد ۶۴ بسته حدوداً یک کیلو و ۵۰۰ گرمی‌ گوشت با هماهنگی‌های انجام شده به دفتر نمایندگی انجمن در استان گلستان، شهر گرگان، ارسال شد تا در اختیار نابینایان عضو این دفتر نمایندگی قرار داده شود.
در پایان ضمن تشکّر از همراهی شما و نیز خیّرینی که حضور و کمکشان منجر به رونق یافتن فعّالیت‌های انجمن می‌گردد، از شما همراهان گرامی‌ تقاضا دارم تا با بیان نظرات و پیشنهادات خود به ما کمک کنید تا برنامه‌های مفید‌تری را در انجمن نابینایان ایران برای شما اعضای محترم برنامه‌ریزی کنیم. امیدوارم خداوند متعال نیز به ما این توفیق را بدهد که بتوانیم در ماه‌های آینده با انجام وظایف خود با دست پُر برای تقدیم مطالب این ستون در خدمت شما خوانندگان گرامی‌ باشیم."
audio/mana-e3488cec1c91da6258d7.mp3,"گزارش اقدامات انجمن نابینایان ایران، آبان ۱۴۰۴
منصور شادکام
همراهان عزیز: در ادامه گزارشی از اقدامات انجام شده در انجمن نابینایان ایران در آبان ماه به سمع و نظرتان خواهد رسید.
با سلام و احترام به مخاطبان گرامی‌ ماهنامه نسل مانا. همچون همیشه در ابتدای این گزارش مراتب تشکّر و قدردانی خود را از اعضای هیئت تحریریه ماهنامه به جهت تلاش‌های فراوان در تهیّه و تنظیم و ارسال به موقع این ماهنامه ابراز می‌‌دارم؛ همچنین تشکّر می‌‌کنم از تمام خیّرین و حامیانی که با حمایت از این ماهنامه زمینه تولید این ماهنامه را با مطالبی اختصاصی و مفید برای جامعه هدف فراهم می‌کنند.
انجمن پیگیر وضعیت دانش‌آموزان و معلّمان نابینا
یکی از اتّفاقات مهمّی‌ که در این ماه رقم خورد، برگزاری جلسه مشترکِ مدیران انجمن نابینایان با مدیران سازمان آموزش‌و‌پرورش استثنایی کشور بود. در این جلسه، وضعیت و شرایط دانش‌آموزان و معلّمان نابینا در مدارس عادی و نیز مدارس ویژه نابینایان در سطح کشور بررسی شد و مقرّر گردید انجمن، با حسّاسیت بیشتری پیگیر این موضوع باشد و در هر فصل، جلسه‎ای به همین منظور با جناب آقای قاسمی، ‌ ریاست محترم سازمان آموزش پرورش استثنایی، یا سرکار خانم فرهبد، معاون آموزشی – پژوهشی ایشان برگزار شود.
تدارک برای برگزاری با شکوه مراسم روز جهانی معلولان
یکی از اقداماتی که در ماه گذشته انجام شد، برگزاری جلسه‌ای با هدف برنامه‌ریزی برای برگزاری مراسم مربوط به روز جهانی معلولان بود. با این هدف که، امسال به شکل ویژه‌تر و با تفاوت‌های محسوس نسبت به سال‌های گذشته این روز را گرامی‌ بداریم؛ البته این در صورتی است که سازمان بهزیستی به نظرات انجمن‌ها و تشکّل‌های مربوط به حوزه معلولیت احترام گذاشته و از این نظرات استفاده کند؛ در غیر این صورت، قطعاً مراسم امسال تفاوتی با سال‌های پیش نخواهد داشت. ما در انجمن نابینایان ایران ۳ پیشنهاد به طور خاص برای برگزاری این مراسم داشتیم:
۱ – برگزاری اختتامیه جشنواره کاما، کتاب افراد معلول ایران، در تاریخ ۹ آذر که در واقع یک حرکت فرهنگی در جامعه معلولان محسوب می‌شود.
۲ – برگزاری جلسه مشترک با ریاست جمهوری، وزیر تعاون کار و رفاه اجتماعی و سایر مدیران و مسئولان مرتبط با معلولان در فضایی با حضور تشکّل‌های فعّال، به‌نحوی‌که امکان طرح دغدغه‌ها و خواسته‌های جمع‌بندی شده جامعه هدف برای تشکّل‌ها فراهم باشد و از کلّی‌گویی و پراکنده‌گویی اجتناب شود؛ امید است فرصت این دیدار نتیجه‌ای واقعی و به دور از کلیشه و شعارزدگی به دست آید.
۳ – برگزاری یک جشن مفرّح در یک سالن مناسب‌سازی شده برای طیف بیشتری از اعضای جامعه هدف، به‌نحوی‌که ساعات و لحظات شادی برای آن‌ها ایجاد شود.
در مراسم ویژه روز جهانی نابینایان چه گذشت؟
همان‌طور که در گزارش ماه گذشته نیز اطّلاع‌رسانی کرده بودیم، به مناسبت روز جهانی گرامیداشت ایمنی عصای سفید، انجمن نابینایان ایران مراسمی‌ را با حضور حدود ۳۳۰ نفر از نابینایان، هنرمندان، ورزشکاران و مسئولان مختلف در باشگاه تشریفاتی اقدسیه برگزار کرد. بر خود لازم می‌دانم که از مدیران محترم باشگاه تشریفاتی اقدسیه بابت همکاری فوق‌العاده در برگزاری این مراسم نهایت تشکّر و قدردانی را داشته باشم. همچنین بسیاری از مدیران و مسئولان از جمله جناب آقای مهندس باهنر، دبیر کل جامعه اسلامی‌ مهندسین و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام، جناب آقای مهندس عبدالهی، نماینده محترم مردم مرودشت پاسارگاد و ارسنجان و سرکار خانم دکتر فرهبد، از سازمان آموزش پرورش استثنایی کشور با وجود مشغله‌های فراوان کاری به جهت اهمیت ویژه‌ای که برای نابینایان قائل بودند، خود را به این مراسم رساندند. درحالی‌که مدیران و مسئولان سازمان بهزیستی، همچون ریاست این سازمان و سرکار خانم عباسی که حتّی حوزه کاری ایشان نیز مرتبط با جامعه نابینایان و معلولان است، در این مراسم حاضر نشدند. این موضوع نشان می‌‌دهد که مدیران و مسئولان نه در کلام، که در عمل می‌‌بایست دغدغه رسیدگی به خواسته‌های معلولان و نابینایان را داشته باشند. خواسته و توقّع ما نیز همین است؛ اینکه مدیران و مسئولان نسبت به مسئولیت خود در قبال جامعه هدف آگاه‌تر باشند و از چنین فرصت‌هایی برای گفت‌و‌گوی رو در رو با اعضا استفاده کنند؛ تا این پیام به آنها برسد که مسئولان مرتبط با امور آن‌ها، ارزش و احترام لازم را برای جامعه هدف خود قائل هستند.
آخرین جلسه شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما
در آبان‌ماه آخرین جلسه شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران برگزار شد. در این جلسه آخرین هماهنگی‌های لازم جهت برگزاری مراسم اختتامیه این جشنواره در تاریخ ۹ آذر، به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران انجام شد. نیاز است پیش از برگزاری مراسم، ضمن بازدید از سالن محلّ برگزاری مراسم، تمهیدات لازم جهت برگزاری هر چه باشکوه‌تر این مراسم اندیشیده شود. همچنین روند داوری و انتخاب آثار برگزیده و شایسته تقدیر نیز مورد بررسی قرار گرفت. از این فرصت استفاده کرده و از تمام نابینایان و معلولان ارجمند دعوت می‌‌کنم تا در این مراسم حضور پیدا کرده تا هم مشوّقی باشند برای هم‌نوعان تلاش‌گر خود و هم با دیدن روحیه تلاشگری آن‌ها خود نیز برای آینده و تلاش در این حوزه برنامه‌ریزی‌های لازم را به عمل آورند.
ادامه جلسات برای تعیین تکلیف شبکه شمنا
یکی دیگر از جلساتی که در سازمان بهزیستی برگزار شد و در آن مشارکت داشتیم، جلسه‌ای برای بررسی وضعیت شبکه شمنا بود. در این جلسه، درباره موضوعاتی مانند نحوه برگزاری مجامع شبکه، اعضای مجمع، اعضایی که می‌‌توانند در مجامع مشارکت کنند، به همراه بررسی مدارک آن‌ها بحث و تبادل نظر شد و مقرّر گردید که با انتشار فراخوان در روزنامه‌های مرتبط، اطّلاعات لازم برای برگزاری مجمع شبکه، هم برای اصلاح اساس‌نامه، و هم برای برگزاری انتخابات شبکه در اختیار اعضا قرار گیرد. امیدواریم با برگزاری انتخابات شبکه شمنا بتوانیم گام بلند و مثبتی در جهت وفاق برای مطالبه‌گری و پیگیری خواسته‌های جامعه نابینایان برداریم.
انجمن در تدارک یک اردوی زیارتی
یکی از برنامه‌هایی که در آذر خواهیم داشت، برگزاری یک اردوی زیارتی به مقصد مشهد مقدّس است که در نیمه آذر ماه با شرکت حدود ۷۰ نفر از نابینایان و خانواده‌های آن‌ها برنامه‌ریزی شده است. امیدواریم شرکت‌کنندگان در این اردوی زیارتی بتوانند بهره لازم را کسب کنند. همچنان در تلاشیم تا در ماه‌های باقی مانده تا پایان سال، اردو‌های زیارتی و سیاحتی دیگری را نیز برای اعضای خود تدارک ببینیم.
توزیع سبد کالا به زودی
انجمن نابینایان ایران در تدارک توزیع یک سبد کالا مناسب برای اعضای خود است که بتوانیم با توزیع آن، حمایت‌های معیشتی از اعضای جامعه هدف خود را به عمل آوریم. همچنین تعداد ۶۴ بسته حدوداً یک کیلو و ۵۰۰ گرمی‌ گوشت با هماهنگی‌های انجام شده به دفتر نمایندگی انجمن در استان گلستان، شهر گرگان، ارسال شد تا در اختیار نابینایان عضو این دفتر نمایندگی قرار داده شود.
در پایان ضمن تشکّر از همراهی شما و نیز خیّرینی که حضور و کمکشان منجر به رونق یافتن فعّالیت‌های انجمن می‌گردد، از شما همراهان گرامی‌ تقاضا دارم تا با بیان نظرات و پیشنهادات خود به ما کمک کنید تا برنامه‌های مفید‌تری را در انجمن نابینایان ایران برای شما اعضای محترم برنامه‌ریزی کنیم. امیدوارم خداوند متعال نیز به ما این توفیق را بدهد که بتوانیم در ماه‌های آینده با انجام وظایف خود با دست پُر برای تقدیم مطالب این ستون در خدمت شما خوانندگان گرامی‌ باشیم."
audio/mana-c489aab6ab8dfe1aebc5.mp3,"پیشخوان،مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در شماره کنونی سری به دنیای هنر و نابینایی زده‌ایم و یک دستیار هوشمند جدید را معرفی کرده‌ایم. تا انتهای متن با پیشخوان همراه باشید.
تماشای تئاتر با جزئیات: درباره اِکران تئاتر با توصیف زنده بیشتر بدانید
هویسمن روایت تجربه‌هایش از توصیف صوتی را از سالن‌های بزرگ برادوی تا صحنه‌های صمیمی تئاترهای محلّی امتداد داده و نشان می‌دهد چگونه روش‌های گوناگون توصیف می‌توانند تماشای زنده را برای مخاطبان نابینا و کم‌بینا به تجربه‌ای کامل بدل کنند. او نخست در اجراهای پرزرق‌وبرق نیویورک با توصیف‌های از‌ پیش ‌ضبط‌شده روبه‌رو شد. این توصیف‌ها در حقیقت فایل‌های صوتی آماده‌ای هستند که با کد‌های زمانی نمایش همگام می‌شوند و از طریق دستگاه یا اپلیکیشن در گوش تماشاگر پخش می‌گردند. در این الگو، روایت بَصَری نمایش ــ از رنگ لباس‌ها و بافت دکور تا حرکت پرده‌ها ــ به گفتار تبدیل می‌شود و همراه با ریتم موسیقی و دیالوگ‌ها پیش می‌رود، بی‌آنکه دخالت آزارنده‌ای در خودِ اجرا ایجاد کند.
بااین‌حال، او بیشترین ظرفیت را در توصیف زنده می‌بیند. روشی که در آن توصیفگرِ آموزش‌دیده هم‌زمان با اجرا، از طریق فرکانس رادیویی یا هدفون‌های بی‌سیم، جزئیات نادیدنی را به گوش مخاطب می‌رساند. در تئاترهای محلّی آرکانزاس، او در کنار گروهی مشتاق کوشید تا شبکه‌ای از توصیفگران، هماهنگ‌کنندگان صحنه و تکنسین‌های صدا را گِردِ هم آورد که نه‌تنها شب اجرا را پوشش دهند، بلکه پیش از آن نیز با ارسال خلاصه داستان، معرفی شخصیت‌ها، طرح کلی صحنه و راهنمای دسترسی، مخاطب را برای دریافت بهتر توصیف آماده کنند. این تدارکات سبب می‌شود توصیفگر در طول اجرا به‌جای تکرار اطلاعات پایه، بر ظرافت‌های میزانسن، تغییر نور، کنش‌های بی‌کلام و نشانه‌های کارگردانی تمرکز کند.
برخی گروه‌ها یک نقشه برجسته از صحنه را نیز ارائه می‌کنند که در حقیقت صفحه‌ای با سطوح بالا و پایین است و در آن جای درها، پنجره‌ها و مبلمان مشخّص است. حتّی طرح‌های سه‌بعدی کوچک از چیدمان دکور، اگر با چاپگر سه‌بعدی ساخته شوند، می‌توانند برای اجراهای بلندمدت به استانداردی مستقل بدل شوند.
هویسمن بر هماهنگی بی‌نقص اجرایی نیز اِصرار دارد. به باور او، کیفیت توصیف صوتی به مدیریت صدا گره‌خورده است. او وجود ایستگاهی مشخص برای دریافت بی‌سیم، آزمایش سریع فرکانس‌ها، حضور یک ناظر فنّی برای رفع نویز احتمالی و معرّفی کوتاه توصیفگر پیش از شروع نمایش را ضروری می‌داند. این مقدمات در کنار تورهای لمسی اعتماد و آرامش خاطر مخاطب را تضمین می‌کند. هنگامی که مدیر هنری و طرّاح صحنه، تئاتر را هنری چند حسی ببینند، دسترس‌پذیری از حاشیه بیرون آمده و به بخشی از کیفیت خود اثر ارتقا می‌یابد.
کمدینی که کاری می‌کند نابینایی‌اش فراموش شود: با کریس مک‌کازلند بیشتر آشنا شوید.
امّا موفقیت مک‌کازلند فقط روی پارکت شکل نگرفته است؛ او در برنامه‌های پنلی و رادیویی به‌جای استفاده از هر نوع یادداشت، به حافظه و گوش‌دادنِ فعّال تکیه می‌کند. از پیش مطالعه می‌کند و نصف مطالب را «عمداً» فراموش می‌کند تا ذهنش برای تعامل، بداهه‌پردازی و شنیدنِ واقعی آزاد بماند. وقتی میزبانی برنامه‌ای گفت‌وگومحور را بر‌عهده دارد، سؤال‌های طولانی را به یک یا دو کلیدواژه تقلیل می‌دهد و تنها از یک گوشی برای دریافت پلن بعدی استفاده می‌کند. این روش گفت‌وگو را طبیعی، روان و پرونده‌محور نگه می‌دارد.
مک‌کازلند معتقد است که شوخی درباره نابینایی مرزی باریک دارد. نه می‌توان آن را نادیده گرفت و نه باید اجازه داد تدوین برنامه‌ها فرد نابینا را به «مَضحَکه» تقلیل دهد؛ بنابراین، آگاهانه چنین شوخی‌هایی را در میان برنامه‌ها سَرشِکن می‌کند تا کنترل روایت را در دست داشته باشد. او قصد دارد نشان دهد که نابینایی «همه او» نیست.
امروز مک‌کازلند در تورهای گسترده روی صحنه می‌رود، به نوشتن زندگی‌نامه مشغول است و ایده یک مسابقه تلویزیونی را پیش می‌برد.
یار و یاور نابینایان در مرور صفحات وب: دستیار هوشمند کو‌براوز برای وب‌گردی دسترس‌پذیر معرّفی شد"
audio/mana-cb36ec4cd159c623ebab.mp3,"پیشخوان،مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
علی پنجه‌ای
در شماره کنونی سری به دنیای هنر و نابینایی زده‌ایم و یک دستیار هوشمند جدید را معرفی کرده‌ایم. تا انتهای متن با پیشخوان همراه باشید.
تماشای تئاتر با جزئیات: درباره اِکران تئاتر با توصیف زنده بیشتر بدانید
هویسمن روایت تجربه‌هایش از توصیف صوتی را از سالن‌های بزرگ برادوی تا صحنه‌های صمیمی تئاترهای محلّی امتداد داده و نشان می‌دهد چگونه روش‌های گوناگون توصیف می‌توانند تماشای زنده را برای مخاطبان نابینا و کم‌بینا به تجربه‌ای کامل بدل کنند. او نخست در اجراهای پرزرق‌وبرق نیویورک با توصیف‌های از‌ پیش ‌ضبط‌شده روبه‌رو شد. این توصیف‌ها در حقیقت فایل‌های صوتی آماده‌ای هستند که با کد‌های زمانی نمایش همگام می‌شوند و از طریق دستگاه یا اپلیکیشن در گوش تماشاگر پخش می‌گردند. در این الگو، روایت بَصَری نمایش ــ از رنگ لباس‌ها و بافت دکور تا حرکت پرده‌ها ــ به گفتار تبدیل می‌شود و همراه با ریتم موسیقی و دیالوگ‌ها پیش می‌رود، بی‌آنکه دخالت آزارنده‌ای در خودِ اجرا ایجاد کند.
بااین‌حال، او بیشترین ظرفیت را در توصیف زنده می‌بیند. روشی که در آن توصیفگرِ آموزش‌دیده هم‌زمان با اجرا، از طریق فرکانس رادیویی یا هدفون‌های بی‌سیم، جزئیات نادیدنی را به گوش مخاطب می‌رساند. در تئاترهای محلّی آرکانزاس، او در کنار گروهی مشتاق کوشید تا شبکه‌ای از توصیفگران، هماهنگ‌کنندگان صحنه و تکنسین‌های صدا را گِردِ هم آورد که نه‌تنها شب اجرا را پوشش دهند، بلکه پیش از آن نیز با ارسال خلاصه داستان، معرفی شخصیت‌ها، طرح کلی صحنه و راهنمای دسترسی، مخاطب را برای دریافت بهتر توصیف آماده کنند. این تدارکات سبب می‌شود توصیفگر در طول اجرا به‌جای تکرار اطلاعات پایه، بر ظرافت‌های میزانسن، تغییر نور، کنش‌های بی‌کلام و نشانه‌های کارگردانی تمرکز کند.
برخی گروه‌ها یک نقشه برجسته از صحنه را نیز ارائه می‌کنند که در حقیقت صفحه‌ای با سطوح بالا و پایین است و در آن جای درها، پنجره‌ها و مبلمان مشخّص است. حتّی طرح‌های سه‌بعدی کوچک از چیدمان دکور، اگر با چاپگر سه‌بعدی ساخته شوند، می‌توانند برای اجراهای بلندمدت به استانداردی مستقل بدل شوند.
هویسمن بر هماهنگی بی‌نقص اجرایی نیز اِصرار دارد. به باور او، کیفیت توصیف صوتی به مدیریت صدا گره‌خورده است. او وجود ایستگاهی مشخص برای دریافت بی‌سیم، آزمایش سریع فرکانس‌ها، حضور یک ناظر فنّی برای رفع نویز احتمالی و معرّفی کوتاه توصیفگر پیش از شروع نمایش را ضروری می‌داند. این مقدمات در کنار تورهای لمسی اعتماد و آرامش خاطر مخاطب را تضمین می‌کند. هنگامی که مدیر هنری و طرّاح صحنه، تئاتر را هنری چند حسی ببینند، دسترس‌پذیری از حاشیه بیرون آمده و به بخشی از کیفیت خود اثر ارتقا می‌یابد.
کمدینی که کاری می‌کند نابینایی‌اش فراموش شود: با کریس مک‌کازلند بیشتر آشنا شوید.
امّا موفقیت مک‌کازلند فقط روی پارکت شکل نگرفته است؛ او در برنامه‌های پنلی و رادیویی به‌جای استفاده از هر نوع یادداشت، به حافظه و گوش‌دادنِ فعّال تکیه می‌کند. از پیش مطالعه می‌کند و نصف مطالب را «عمداً» فراموش می‌کند تا ذهنش برای تعامل، بداهه‌پردازی و شنیدنِ واقعی آزاد بماند. وقتی میزبانی برنامه‌ای گفت‌وگومحور را بر‌عهده دارد، سؤال‌های طولانی را به یک یا دو کلیدواژه تقلیل می‌دهد و تنها از یک گوشی برای دریافت پلن بعدی استفاده می‌کند. این روش گفت‌وگو را طبیعی، روان و پرونده‌محور نگه می‌دارد.
مک‌کازلند معتقد است که شوخی درباره نابینایی مرزی باریک دارد. نه می‌توان آن را نادیده گرفت و نه باید اجازه داد تدوین برنامه‌ها فرد نابینا را به «مَضحَکه» تقلیل دهد؛ بنابراین، آگاهانه چنین شوخی‌هایی را در میان برنامه‌ها سَرشِکن می‌کند تا کنترل روایت را در دست داشته باشد. او قصد دارد نشان دهد که نابینایی «همه او» نیست.
امروز مک‌کازلند در تورهای گسترده روی صحنه می‌رود، به نوشتن زندگی‌نامه مشغول است و ایده یک مسابقه تلویزیونی را پیش می‌برد.
یار و یاور نابینایان در مرور صفحات وب: دستیار هوشمند کو‌براوز برای وب‌گردی دسترس‌پذیر معرّفی شد"
audio/mana-3c56cfe8a50c7b3c09c7.mp3,"توان‌بخشی، گذار از دبیرستان به دانشگاه بخش سوم
صلاح الدین محمدی
همراهان گرامی نسل مانا در بخش دوم این جستار، در فرایند انتقال دانش‌آموز با آسیب بینایی از دبیرستان به دانشگاه، با سه فاکتور آزمون‌های ورودی و نحوه مناسب‌سازی آن‌ها برای ورود به دانشگاه، نقش برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی در این فرایند و نحوه ارتباط‌گیری با دفاتر خدمات به دانشجویان دارای نیاز‌های خاص از دانشگاه، آشنا شدیم و در بخش سوم و آخر این مطلب، الکساندر و برینت تلاش می‌کنند تا ما را با مسائل خارج از دانشگاه و نکات مهم پایانی آشنا سازند.
6: فراتر از کلاس دانشگاه
الکساندر: مؤسسه Learning Ally از ما خواستند تا به طور خاص به وضعیت دانشجویان نابینا در دانشگاه — به‌ویژه سال اول — و چالش‌های پیش‌روی آن‌ها بپردازیم.
سطح استرس یا نقاط فشار برای این دانشجویان کجاست؟ امّا تمرکز اصلی آن‌ها بر روی موادّ آموزشی بود: چگونه کتاب‌های درسی را دریافت می‌کنید؟ آیا به‌موقع به دستتان می‌رسد؟ چون می‌دانید که کتاب‌های دانشگاه هر سال تغییر می‌کنند و این بخش دشواری از زندگی دانشگاهی است.
امّا آنچه ما در این مطالعه مردم‌نگاری کشف کردیم — که در آن ۲۰ دانشجو را با دوربین فیلم‌برداری همراهی کردیم — بسیار غیرمنتظره بود. روش ما کاملاً نامحسوس بود؛ آن‌ها را در محوّطه دانشگاه، خارج از آن و حتّی در تعامل با هم‌سالانشان زیر نظر گرفتیم.
راوی: در یک عکس، گروهی از دانشجویان را می‌بینیم که در محوّطه دانشگاه قدم می‌زنند. یک جوان با عصای سفید پیشتاز گروه است.
الکساندر: نتایج واقعاً شگفت‌آور بود. مسئله موادّ آموزشی یا دریافت کتاب‌های درسی حتّی در فهرست سخت‌ترین چالش‌های این دانشجویان هم نبود! به‌عنوان یک مادر که این روند را تجربه کرده، نمی‌گویم که موضوعات استرس‌زای مطرح‌شده غافلگیرکننده بودند، امّا فراگیر بودن آن‌ها مرا متعجّب کرد.
یکی از دشوارترین چالش‌ها برای دانشجویان نابینا یا کم‌بینا، تعامل اجتماعی است. پسر من هرگز در مدرسه دوست صمیمی نداشت و این همیشه برایم ناراحت‌کننده بود، چون دیگر فرزندانم چنین تجربه‌ای داشتند. وقتی بیشتر وقتت را با بزرگسالان در خدمات ویژه می‌گذرانی، این موضوع مانعی بین تو و هم‌سالانت ایجاد می‌کند.
(با صدایی لرزان): دیدن اینکه هر ۲۰ جوان در این مطالعه همین مشکل را داشتند، سخت بود… امّا خوشبختانه بسیاری از آن‌ها به‌اندازه‌ای آگاه بودند که بفهمند در دانشگاه برخی از این موانع از بین می‌روند. دیگر پدر و مادر مداخله نمی‌کنند! بعضی از آن‌ها در این فضا شکوفا شدند، امّا برخی دیگر همچنان تلاش می‌کردند.
برینت: وقتی مطالعه لاول را دیدم، دلم به درد آمد. مسئله تعامل اجتماعی بارها مطرح می‌شود و برای کودکان نابینا یا کم‌بینا سخت‌ترین بخش است. عضویت در یک سازمان، فعّالیت، ورزش، گروه موسیقی یا هر چیز دیگری می‌تواند تغییر بزرگی ایجاد کند.
ما به آلن همان کار دبیرستانش را توصیه می‌کنیم. این‌که از همان ابتدا در دانشگاه درگیر یک فعّالیت شود. دانشجویان نابینایی که در چنین موقعیت‌هایی قرار می‌گیرند، از نظر اجتماعی شرایط بسیار بهتری دارند. همچنین انتخاب هم‌اتاقی مهم است. شاید وسوسه‌انگیز باشد که به‌خاطر معلولیتتان تقاضای اتاق تک‌نفره کنید؛ چون فضای بیشتری نیاز دارید یا تجهیزات خاصی دارید…
الکساندر: یا نمی‌خواهید دیگران را با صدای صفحه‌خوان خود آزار دهید.
برینت: دقیقاً! دلایل زیادی برای دریافت اتاق تک‌نفره وجود دارد، امّا ما او را تشویق می‌کنیم که اتاق دو‌نفره بگیرد، چون وجود یک هم‌اتاقی شما را وارد موقعیت‌های اجتماعی می‌کند. کسی که برای غذا خوردن همراه داشته باشید یا حتّی شنبه‌شب‌ها با هم بیرون رفته و دوری بزنید. این چیز خوبی است. اجتماعی شدن واقعاً کلیدی است.
7: نکات کلیدی
الکساندر: در دبیرستان، دانش‌آموزان نابینا بسیار تحت حمایت و مراقبت هستند. همه چیز — از جمله مطالب بریل — را برایشان فراهم می‌کنیم و حتّی گاهی بیش از حد درگیر نیازهای آموزشی آن‌ها می‌شویم. امّا در دانشگاه، ناگهان همه چیز به عهده خودشان است. اگر آماده نباشند، واقعاً دچار مشکل خواهند شد. متأسفانه اکثر دانش‌آموزان ما در آمریکا آن‌طور که باید آماده نیستند. مدیریت زمان و انتخاب فنّاوریِ کمکیِ مناسب نیز چالش دیگری است:
آیا از دستگاه بریل‌نویس استفاده کنم یا ضبط صدا با تلفن کافی است؟ آیا به نقشه‌های لمسی برای جبر نیاز دارم؟ امّا من باید بپذیرم که او باید این چیزها را خودش یاد بگیرد.
راوی: در عکسی از جشن فارغ‌التحصیلی دبیرستان، کوپر با لبخندی گسترده دیده می‌شود. او عصای سفیدش را در دست دارد و خواهرش از پشت او را در آغوش گرفته است.
الکساندر: و این سخت‌ترین بخش برای یک مادر است… امّا او راهش را پیدا خواهد کرد. اصل ماجرا همین است: رها کردن، اجازه دادن به آن‌ها برای شکست خوردن و موفّق شدن، تا به خودشان ببالند.
برینت: و همه چیز زمان بیشتری می‌برد. شاید من هم کمی مقصّر باشم که او را آن‌طور که باید آماده نکردم… همیشه عجله دارم، پس بستن بند کفش یا جمع‌کردن کیف را خودم انجام می‌دهم، چون وقت ندارم صبر کنم تا او یاد بگیرد.
الکساندر: نکته مهم همین است؛ حتّی در دانشگاه هم باید یاد بگیرند زمان را مدیریت کنند. چون کسی نیست که کارهایت را انجام دهد، پس باید بدانی هر کاری چقدر زمان می‌برد.
برینت: دانشگاه هم همین‌طور است. احتمالاً مدّت‌ بیشتری طول می‌کشد.
الکساندر: بله! انتظار نداشته باشید در چهار سال تمام شود. حتّی برای دانشجویان بینا هم همیشه ممکن نیست. باید با خودت بگویی: «عجله‌ای ندارم. اهدافم چه چهار سال طول بکشد، چه شش سال، همان‌ها هستند».
برینت: ممکن است چهار سال هم بشود، امّا مثلاً یادگیری ریاضی بیشتر زمان می‌خواهد. به آلن می‌گوییم: «به‌جای چهار یا پنج درس در ترم اول، سه درس بردار تا فرصت کافی برای تمرین و آماده‌سازی داشته باشی».
الکساندر: از معلّم‌های خصوصی استفاده کن، از تمام خدمات دانشگاه بهره ببر و مطمئن شو وقتش را داری!
برینت: انتظارات همان‌ها هستند، فقط ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.
راوی: تصویری از وبینار «گذار از دبیرستان به دانشگاه» با حضور الکساندر و برینت.
توضیحات تصاویر:
تصویر محوّطه دانشگاه: گروهی از دانشجویان در حال عبور از محوّطه سبز دانشگاه هستند. جوان نابینایی با عصای سفید پیشاپیش گروه حرکت می‌کند و دیگران با فاصله‌ای محترمانه پشت سر او گام برمی‌دارند. نور آفتاب روی برگ‌های درختان می‌درخشد و فضایی پرانرژی را نشان می‌دهد.
تصویر فارغ‌التحصیلی: کوپر با لبخندی رضایت‌بخش و دستانی گشوده ایستاده است. عصای سفیدش به‌صورت عمودی در دست چپش قرار دارد، در حالی که خواهرش با چشمانی درخشان و موهای بادگرفته، از پشت به او پیوسته است. دیپلم او در قابی ساده در پس‌زمینه دیده می‌شود.
تصویر وبینار: صفحه‌ای تقسیم‌شده به دو بخش که الکساندر (زنی با عینک و موهای کوتاه خاکستری) و برینت (مردی با ریش کوتاه و لباس رسمی) در حال گفت‌وگوی صمیمانه هستند. نموداری با عنوان «مدیریت زمان در دانشگاه» در کنار تصویر آن‌ها قابل‌مشاهده است.
برگرفته از سایت رسمی مدرسه پرکینز آمریکا
ترجمه و تدوین صلاح‌الدین محمدی
آبان‌ماه 1404"
audio/mana-1440153705a970b0afa4.mp3,"زندگی، از نابینایی تا تجارت موفق: داوود خلیل‌آبادگان و یک چالش برای مخاطبان
فاطمه جوادیان
در دنیای کسب و کار، نام‌هایی هستند که فراتر از سود و زیان، دغدغه‌ای عمیق‌تر را دنبال می‌کنند. داوود خلیل‌آبادگان، بازرگان موفق و شناخته‌شده‌ حوزه‌ تجهیزات توان‌بخشی و بازی‌های فکری نابینایان، یکی از این افراد است. او که خود نابیناست و تمام مسیر موفقیتش را با دیدی متفاوت پیموده، هدفش را نه فقط تجارت، که ایجاد امکاناتی مناسب برای نابینایان در هر کجای دنیا می‌داند. در این شماره از ماهنامه نسل مانا، پای صحبت‌های او نشسته‌ایم تا مسیر زندگی، تحصیلی و حرفه‌ای این کارآفرین دغدغه‌مند را مرور کنیم.
تولد با “آرپی”: آغاز مسیر با خطّ بریل
داوود خلیل‌آبادگان، که بنیان‌گذار شرکت تولیدی و بازرگانی «آذر رها» است، نابینایی خود را ناشی از مسائل ژنتیکی و ازدواج فامیلی پدر و مادرش می‌داند. او با مشکل بینایی آرپی (رتینیت پیگمنتوزا) به دنیا آمده و از سال ۱۳۵۲ تاکنون این مسیر را ادامه داده است. جالب اینکه همسر ایشان نیز با همین مشکل آرپی دست و پنجه نرم می‌کنند و حدود ۲۰ سال است که زندگی مشترک آرام و موفّقی را در کنار یکدیگر دارند.
مسیر تحصیلی او از هفت سالگی با یادگیری خطّ بریل آغاز شد. پس از اخذ دیپلم متوسطه در سال ۱۳۷۱ در تبریز، وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد و در رشته الهیات و معارف اسلامی مدرک کارشناسی را دریافت کرد. اما این پایان ماجرا نبود. خلیل‌آبادگان که ۲۸ سال سابقه‌ کار در سازمان بهزیستی در سمت‌های مختلفی چون کارشناس نابینایان، توانبخشی و اشتغال دارد، همواره به دنبال ارتقای دانش خود بوده است:
«از نظر مقرّرات وزارت علوم کسی که در گروه علوم انسانی تحصیل می‌کنه اگر مدرک کارشناسی رو داشته باشه می‌تونه هر کدوم از رشته‌های گروه علوم انسانی رو کنکور بده. بنده هم از این مقرّرات تونستم بهره بگیرم و رشته مورد علاقه‌ام که مرتبط با حوزه‌ اشتغال در سازمان بهزیستی بود، انتخاب کردم».
او در سال ۹۷ مقطع کارشناسی ارشد مشاوره توان‌بخشی را به پایان رساند و اکنون نیز در اواخر دوره کارشناسی مشاوره روان‌شناسی در دانشگاه پیام نور است. دلیل این پیگیری در رشته مشاوره این است که اگر دو مقطع متوالی را در یک رشته تحصیل کند، می‌تواند برای اخذ مجوز تأسیس دفتر مشاوره راحت‌تر اقدام کند.
تبدیل تهدید به فرصت‌سازی در حوزه‌ تولید
ریشه‌ تفکّر تولید و کارآفرینی در او به دوران کودکی و تجربه‌ زیسته‌ شخصی باز می‌گردد. او می‌گوید هنگام بازی با بچه‌های بینا در کوچه و محلّه، به دلیل نابینایی، همواره با چالش و نگرانی‌هایی روبرو بود، چه در تیله‌بازی و چه در فوتبال یا هفت سنگ؛
«همین خاطرات باعث شده بود که تو ایّام بزرگسالی به این فکر بیفتم که چطور میشه در یک شرایط برابر فرد نابینا هم بتونه با افراد عادی رقابت کنه… و کمترین چالش و ارفاق رو داشته باشه و این شعار زندگی منه که همیشه باید تهدید رو تبدیل به فرصت‌سازی کرد».
همین دغدغه باعث شد که علاوه بر حسّ اقتصادی و تجاری، به فکر واردات و سپس تولید تجهیزات آموزشی و توان‌بخشی برای نابینایان بیفتد. تولیدات شرکت آذر رها صرفاً جنبه سرگرمی ندارند؛ بلکه به رشد فکری، توان‌بخشی اجتماعی و حتی حرفه‌ای افراد نابینا کمک می‌کنند و مهم‌تر از همه، حرمت نفس و عزّت نفس را برای آن‌ها و خانواده‌هایشان به ارمغان می‌آورند.
وی با ذکر مثال‌هایی روشن توضیح می‌دهد که چگونه بازی‌های مناسب‌سازی شده‌ای مانند منچ، مار و پله، کوریدو، اتلو، دومینو و شطرنج نابینایان می‌توانند سوژه‌ای باشند تا یک نابینا و یک فرد عادی سر یک میز بنشینند و در شرایط برابر با هم بازی کنند. این امکان برقراری ارتباط، حتی میان نابینایان و ناشنوایان را که برقراری ارتباط بین آن‌ها بسیار دشوار است، فراهم می‌کند.
خانواده در مسیر کارآفرینی
زندگی کاری و خانوادگی داوود خلیل‌آبادگان که هر دو با همسرش نابینا هستند، سرشار از چالش‌هایی است که به اعتقاد او، با نگاه درست می‌توان آن‌ها را به نکات مثبت و خوب تبدیل کرد. او و خانواده‌اش تلاش کرده‌اند تا با تقسیم کار هوشمندانه، رضایت شغلی و خانوادگی را حفظ کنند.
اگرچه ۹۰ درصد کارهای مدیریتی، سرمایه‌گذاری، طراحی و تولید به عهده شخص ایشان است، اما همسرش که مدیریت شرکت آذر رها را بر عهده دارد، در امور اداری و اجرایی نقش مهمّی ایفا می‌کند. رها، دختر او نیز نقشی فراتر از سن خود دارد؛ او نایب‌رئیس و عضو هیئت مدیره شرکت است و بسیاری از امور مربوط به پرداخت‌ها، دریافت‌ها با نرم‌افزارهای اندرویدی و امور بانکی را انجام می‌دهد و عملاً همراه و چشم خانواده در امور مربوط به افراد بینا است.
این بازرگان موفق که زبان مادری‌اش ترکی آذری است، به زبان‌های خارجی از جمله عربی و انگلیسی آشنایی قابل قبولی دارد و در حال حاضر نیز به آموختن ترکی استانبولی علاقه‌مند شده است. او سال‌ها مدرّس زبان انگلیسی بوده و روزانه حداقل چهار پنج ساعت مطالعه در حوزه‌های مختلف ادبیات، روان‌شناسی، شعر و رمان دارد که بخشی از آن به خطّ بریل و بخشی به صورت کتاب‌های صوتی است. این دانش به او در پروژه‌هایی مانند عضویت در کمیته‌ تألیف پکیج آموزشی ۹ جلدی «آموزش مهارت‌های زندگی» (LSE) برای نابینایان نیز کمک کرده است.
دغدغه‌ جهانی و چالش‌های ملّی
اعتمادی که کارشناسان بهزیستی و تولیدکنندگان به محصولات «آذر رها» دارند، نتیجه‌ صرفاً اقتصادی نیست. وی می‌گوید همواره به مشتری‌مداری و دریافت بازخورد روزانه از مخاطبان اعتقاد داشته و تلاش می‌کند تا محصولاتش را اصلاح کند و ارتقا دهد و این رمز موفّقیت و اعتماد به اوست.
با وجود این موفّقیت، صادرات محصولات شرکت با چالش‌های سنگین مالیاتی و حمل و نقل مواجه است. او با ابراز تأسف اشاره می‌کند که شطرنج‌های تولیدی «آذر رها» در نمایشگاه‌های خارجی مانند سایت سیتی در آلمان، به دلیل این مشکلات، توسط دوستان ترک تحت نام کشور ترکیه عرضه و به کشورهای دیگر مثل هائیتی و لبنان و از لبنان به سایر کشورهای عربی صادر می‌شوند. این امر اگرچه دغدغه‌ جهانی او برای رساندن ابزار به دست نابینایان در سراسر دنیا را برآورده می‌کند، اما نشان از سختی‌های فعالیت برای یک تولیدکننده‌ داخلی دارد.
ایشان همچنین در مورد دغدغه‌های کارشناسان می‌گوید: «رضایت ارباب رجوع براشون مهمه و تشخیص خودشون که وسایلی که تولید میشه برابر استانداردها باشه» و البته به دغدغه‌های تولیدکنندگان دیگر نیز اشاره می‌کند که برخلاف تصوّر عموم، تولیدات نابینایان معاف از مالیات نیست و هزینه‌های سنگینی برای تولید، ثبت مالکیت و ارسال وجود دارد. در همین راستا، خلیل‌آبادگان برای دوستان جویای کار نابینا نیز توصیه‌هایی حیاتی دارد:
نخست، قدم به قدم پیش رفتن: «کسی می‌تونه صاحب کارخانه تولید کفش بشه که کارشو از پینه‌دوزی کفش، واکس زدن و تعمیر کفش شروع بکنه».
دوم، پرهیز از شراکت‌های بی‌اساس و رفتارهای هیجانی: این مسئله برای جلوگیری از شکست و سرخوردگی امری ضروری است.
او در پایان، خلاصه‌ تجربیاتش را برای آیندگان در سه کلمه کلیدی بیان می‌کند: صبر، بردباری و برنامه‌ریزی.
یک چالش بریل، یک جایزه‌ ویژه!
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این کارآفرین، حفظ خطّ بریل است، چرا که بخش بزرگی از موفّقیت خود را در سایه‌ نوشتن و ارتباط با این خط می‌داند. او برای جلوگیری از فاصله‌گرفتن دوستان نابینا از نوشتن و خواندن بریل و تشویق به نوآوری، یک چالش جذاب را برای مخاطبان نسل مانا مطرح می‌کند:
«آیا راهی می‌شناسید که ما با لوح و قلم هر دو روی یک برگه بریل را طوری بنویسیم بدون اینکه آسیبی به کیفیت خوانایی و برجستگی بریل در روی اول برسد، مثل کاغذهای چاپ شده در پرینتر؟»
علاقه‌مندان عزیز می‌توانند پاسخ‌های خود را به راه‌های ارتباطی ماهنامه نسل مانا ارسال کنند. به ۱۰ نفر از دوستانی که پاسخ صحیح و قابل قبول بدهند، به انتخاب خودشان، تا سقف ۶۰۰ هزار تومان از محصولات شرکت «آذر رها» هدیه داده خواهد شد.
همراهان گرامی! این مصاحبه‌ شنیدنی و کامل با داوود خلیل‌آبادگان که سرشار از نکات آموزنده و تجربیات گران‌بها است، علاوه بر این متن، به صورت فایل صوتی نیز در وب‌سایت نسل مانا برای علاقه‌مندان در دسترس است. از شما دعوت می‌کنیم تا با شنیدن صدای ایشان، با عمق بیشتری با دغدغه‌ها و تجربیات این بازرگان موفق آشنا شوید.
او در پایان صحبت‌هایش، مهم‌ترین نقش خود را ترکیبی از همه‌ نقش‌های انسانی (فرزند، برادر، پدر، همسر، کارآفرین) می‌داند و می‌گوید: «همواره فکرم اینه که جاده زندگی دو طرفه هست… همیشه دوست ندارم گیرنده باشم… جاهایی هم خیلی خیلی علاقه دارم دهنده باشم»؛ و در نهایت به دوستان نابینا توصیه می‌کند که در ارتباط با سازمان بهزیستی، هوشمندانه‌تر عمل کنند و با مطالبه‌گری صحیح، خدمات مناسب‌تری را دریافت نمایند.
برای داوود خلیل‌آبادگان، خانواده و همکاران ایشان و همچنین شما مخاطبان محترم آرزوی توفیقات روزافزون را داریم. روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-819e16812df8ba105468.mp3,"زندگی، از نابینایی تا تجارت موفق: داوود خلیل‌آبادگان و یک چالش برای مخاطبان
فاطمه جوادیان
در دنیای کسب و کار، نام‌هایی هستند که فراتر از سود و زیان، دغدغه‌ای عمیق‌تر را دنبال می‌کنند. داوود خلیل‌آبادگان، بازرگان موفق و شناخته‌شده‌ حوزه‌ تجهیزات توان‌بخشی و بازی‌های فکری نابینایان، یکی از این افراد است. او که خود نابیناست و تمام مسیر موفقیتش را با دیدی متفاوت پیموده، هدفش را نه فقط تجارت، که ایجاد امکاناتی مناسب برای نابینایان در هر کجای دنیا می‌داند. در این شماره از ماهنامه نسل مانا، پای صحبت‌های او نشسته‌ایم تا مسیر زندگی، تحصیلی و حرفه‌ای این کارآفرین دغدغه‌مند را مرور کنیم.
تولد با “آرپی”: آغاز مسیر با خطّ بریل
داوود خلیل‌آبادگان، که بنیان‌گذار شرکت تولیدی و بازرگانی «آذر رها» است، نابینایی خود را ناشی از مسائل ژنتیکی و ازدواج فامیلی پدر و مادرش می‌داند. او با مشکل بینایی آرپی (رتینیت پیگمنتوزا) به دنیا آمده و از سال ۱۳۵۲ تاکنون این مسیر را ادامه داده است. جالب اینکه همسر ایشان نیز با همین مشکل آرپی دست و پنجه نرم می‌کنند و حدود ۲۰ سال است که زندگی مشترک آرام و موفّقی را در کنار یکدیگر دارند.
مسیر تحصیلی او از هفت سالگی با یادگیری خطّ بریل آغاز شد. پس از اخذ دیپلم متوسطه در سال ۱۳۷۱ در تبریز، وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد و در رشته الهیات و معارف اسلامی مدرک کارشناسی را دریافت کرد. اما این پایان ماجرا نبود. خلیل‌آبادگان که ۲۸ سال سابقه‌ کار در سازمان بهزیستی در سمت‌های مختلفی چون کارشناس نابینایان، توانبخشی و اشتغال دارد، همواره به دنبال ارتقای دانش خود بوده است:
«از نظر مقرّرات وزارت علوم کسی که در گروه علوم انسانی تحصیل می‌کنه اگر مدرک کارشناسی رو داشته باشه می‌تونه هر کدوم از رشته‌های گروه علوم انسانی رو کنکور بده. بنده هم از این مقرّرات تونستم بهره بگیرم و رشته مورد علاقه‌ام که مرتبط با حوزه‌ اشتغال در سازمان بهزیستی بود، انتخاب کردم».
او در سال ۹۷ مقطع کارشناسی ارشد مشاوره توان‌بخشی را به پایان رساند و اکنون نیز در اواخر دوره کارشناسی مشاوره روان‌شناسی در دانشگاه پیام نور است. دلیل این پیگیری در رشته مشاوره این است که اگر دو مقطع متوالی را در یک رشته تحصیل کند، می‌تواند برای اخذ مجوز تأسیس دفتر مشاوره راحت‌تر اقدام کند.
تبدیل تهدید به فرصت‌سازی در حوزه‌ تولید
ریشه‌ تفکّر تولید و کارآفرینی در او به دوران کودکی و تجربه‌ زیسته‌ شخصی باز می‌گردد. او می‌گوید هنگام بازی با بچه‌های بینا در کوچه و محلّه، به دلیل نابینایی، همواره با چالش و نگرانی‌هایی روبرو بود، چه در تیله‌بازی و چه در فوتبال یا هفت سنگ؛
«همین خاطرات باعث شده بود که تو ایّام بزرگسالی به این فکر بیفتم که چطور میشه در یک شرایط برابر فرد نابینا هم بتونه با افراد عادی رقابت کنه… و کمترین چالش و ارفاق رو داشته باشه و این شعار زندگی منه که همیشه باید تهدید رو تبدیل به فرصت‌سازی کرد».
همین دغدغه باعث شد که علاوه بر حسّ اقتصادی و تجاری، به فکر واردات و سپس تولید تجهیزات آموزشی و توان‌بخشی برای نابینایان بیفتد. تولیدات شرکت آذر رها صرفاً جنبه سرگرمی ندارند؛ بلکه به رشد فکری، توان‌بخشی اجتماعی و حتی حرفه‌ای افراد نابینا کمک می‌کنند و مهم‌تر از همه، حرمت نفس و عزّت نفس را برای آن‌ها و خانواده‌هایشان به ارمغان می‌آورند.
وی با ذکر مثال‌هایی روشن توضیح می‌دهد که چگونه بازی‌های مناسب‌سازی شده‌ای مانند منچ، مار و پله، کوریدو، اتلو، دومینو و شطرنج نابینایان می‌توانند سوژه‌ای باشند تا یک نابینا و یک فرد عادی سر یک میز بنشینند و در شرایط برابر با هم بازی کنند. این امکان برقراری ارتباط، حتی میان نابینایان و ناشنوایان را که برقراری ارتباط بین آن‌ها بسیار دشوار است، فراهم می‌کند.
خانواده در مسیر کارآفرینی
زندگی کاری و خانوادگی داوود خلیل‌آبادگان که هر دو با همسرش نابینا هستند، سرشار از چالش‌هایی است که به اعتقاد او، با نگاه درست می‌توان آن‌ها را به نکات مثبت و خوب تبدیل کرد. او و خانواده‌اش تلاش کرده‌اند تا با تقسیم کار هوشمندانه، رضایت شغلی و خانوادگی را حفظ کنند.
اگرچه ۹۰ درصد کارهای مدیریتی، سرمایه‌گذاری، طراحی و تولید به عهده شخص ایشان است، اما همسرش که مدیریت شرکت آذر رها را بر عهده دارد، در امور اداری و اجرایی نقش مهمّی ایفا می‌کند. رها، دختر او نیز نقشی فراتر از سن خود دارد؛ او نایب‌رئیس و عضو هیئت مدیره شرکت است و بسیاری از امور مربوط به پرداخت‌ها، دریافت‌ها با نرم‌افزارهای اندرویدی و امور بانکی را انجام می‌دهد و عملاً همراه و چشم خانواده در امور مربوط به افراد بینا است.
این بازرگان موفق که زبان مادری‌اش ترکی آذری است، به زبان‌های خارجی از جمله عربی و انگلیسی آشنایی قابل قبولی دارد و در حال حاضر نیز به آموختن ترکی استانبولی علاقه‌مند شده است. او سال‌ها مدرّس زبان انگلیسی بوده و روزانه حداقل چهار پنج ساعت مطالعه در حوزه‌های مختلف ادبیات، روان‌شناسی، شعر و رمان دارد که بخشی از آن به خطّ بریل و بخشی به صورت کتاب‌های صوتی است. این دانش به او در پروژه‌هایی مانند عضویت در کمیته‌ تألیف پکیج آموزشی ۹ جلدی «آموزش مهارت‌های زندگی» (LSE) برای نابینایان نیز کمک کرده است.
دغدغه‌ جهانی و چالش‌های ملّی
اعتمادی که کارشناسان بهزیستی و تولیدکنندگان به محصولات «آذر رها» دارند، نتیجه‌ صرفاً اقتصادی نیست. وی می‌گوید همواره به مشتری‌مداری و دریافت بازخورد روزانه از مخاطبان اعتقاد داشته و تلاش می‌کند تا محصولاتش را اصلاح کند و ارتقا دهد و این رمز موفّقیت و اعتماد به اوست.
با وجود این موفّقیت، صادرات محصولات شرکت با چالش‌های سنگین مالیاتی و حمل و نقل مواجه است. او با ابراز تأسف اشاره می‌کند که شطرنج‌های تولیدی «آذر رها» در نمایشگاه‌های خارجی مانند سایت سیتی در آلمان، به دلیل این مشکلات، توسط دوستان ترک تحت نام کشور ترکیه عرضه و به کشورهای دیگر مثل هائیتی و لبنان و از لبنان به سایر کشورهای عربی صادر می‌شوند. این امر اگرچه دغدغه‌ جهانی او برای رساندن ابزار به دست نابینایان در سراسر دنیا را برآورده می‌کند، اما نشان از سختی‌های فعالیت برای یک تولیدکننده‌ داخلی دارد.
ایشان همچنین در مورد دغدغه‌های کارشناسان می‌گوید: «رضایت ارباب رجوع براشون مهمه و تشخیص خودشون که وسایلی که تولید میشه برابر استانداردها باشه» و البته به دغدغه‌های تولیدکنندگان دیگر نیز اشاره می‌کند که برخلاف تصوّر عموم، تولیدات نابینایان معاف از مالیات نیست و هزینه‌های سنگینی برای تولید، ثبت مالکیت و ارسال وجود دارد. در همین راستا، خلیل‌آبادگان برای دوستان جویای کار نابینا نیز توصیه‌هایی حیاتی دارد:
نخست، قدم به قدم پیش رفتن: «کسی می‌تونه صاحب کارخانه تولید کفش بشه که کارشو از پینه‌دوزی کفش، واکس زدن و تعمیر کفش شروع بکنه».
دوم، پرهیز از شراکت‌های بی‌اساس و رفتارهای هیجانی: این مسئله برای جلوگیری از شکست و سرخوردگی امری ضروری است.
او در پایان، خلاصه‌ تجربیاتش را برای آیندگان در سه کلمه کلیدی بیان می‌کند: صبر، بردباری و برنامه‌ریزی.
یک چالش بریل، یک جایزه‌ ویژه!
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این کارآفرین، حفظ خطّ بریل است، چرا که بخش بزرگی از موفّقیت خود را در سایه‌ نوشتن و ارتباط با این خط می‌داند. او برای جلوگیری از فاصله‌گرفتن دوستان نابینا از نوشتن و خواندن بریل و تشویق به نوآوری، یک چالش جذاب را برای مخاطبان نسل مانا مطرح می‌کند:
«آیا راهی می‌شناسید که ما با لوح و قلم هر دو روی یک برگه بریل را طوری بنویسیم بدون اینکه آسیبی به کیفیت خوانایی و برجستگی بریل در روی اول برسد، مثل کاغذهای چاپ شده در پرینتر؟»
علاقه‌مندان عزیز می‌توانند پاسخ‌های خود را به راه‌های ارتباطی ماهنامه نسل مانا ارسال کنند. به ۱۰ نفر از دوستانی که پاسخ صحیح و قابل قبول بدهند، به انتخاب خودشان، تا سقف ۶۰۰ هزار تومان از محصولات شرکت «آذر رها» هدیه داده خواهد شد.
همراهان گرامی! این مصاحبه‌ شنیدنی و کامل با داوود خلیل‌آبادگان که سرشار از نکات آموزنده و تجربیات گران‌بها است، علاوه بر این متن، به صورت فایل صوتی نیز در وب‌سایت نسل مانا برای علاقه‌مندان در دسترس است. از شما دعوت می‌کنیم تا با شنیدن صدای ایشان، با عمق بیشتری با دغدغه‌ها و تجربیات این بازرگان موفق آشنا شوید.
او در پایان صحبت‌هایش، مهم‌ترین نقش خود را ترکیبی از همه‌ نقش‌های انسانی (فرزند، برادر، پدر، همسر، کارآفرین) می‌داند و می‌گوید: «همواره فکرم اینه که جاده زندگی دو طرفه هست… همیشه دوست ندارم گیرنده باشم… جاهایی هم خیلی خیلی علاقه دارم دهنده باشم»؛ و در نهایت به دوستان نابینا توصیه می‌کند که در ارتباط با سازمان بهزیستی، هوشمندانه‌تر عمل کنند و با مطالبه‌گری صحیح، خدمات مناسب‌تری را دریافت نمایند.
برای داوود خلیل‌آبادگان، خانواده و همکاران ایشان و همچنین شما مخاطبان محترم آرزوی توفیقات روزافزون را داریم. روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-3ed83c8e040f9c502ee9.mp3,"فنّاوری، شروع کار با امکان پیمایش اشیای ان‌وی‌دی‌ای
میثم امینی
در این شماره از ماهنامه نسل مانا در ستون فنّاوری بخشی از یک مقاله در مورد امکان کاربردی پیمایش اشیا در صفحه‌خوان محبوب ان‌وی‌دی‌ای را می‌خوانیم.
این امکان هرچند شاید کمی پیچیده باشد؛ ولی یادگیری استفاده از آن یکی از مواردی است که شما را از یک کاربر مبتدی رایانه به یک کاربر حرفه‌ای تبدیل می‌کند.
دهه‌ها است که بسیاری از صفحه‌خوان‌های رایانه توانایی پیمایش در چندین حالت مختلف را داشته‌اند. در روش اصلی هر زمان که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنید، با استفاده از فوکوس یا تمرکز سیستم پیمایش می‌کنید؛ بنابراین هر وقت که حرکت می‌کنید فوکوس سیستم تغییر می‌کند. به‌عنوان‌مثال وقتی از کلیدهایی مانند تب و شیفت و تب، کلیدهای جهت‌نما و غیره برای حرکت بین عناصر استفاده می‌کنید، فوکوس سیستم را به کار می‌برید. اگر روی دسکتاپ هستید و با کلیدهای جهت‌نما برای خواندن آیکون‌های مختلف حرکت می‌کنید، فوکوس سیستم خود را جابه‌جا می‌کنید.
علاوه بر این روش، اکثر صفحه‌خوان‌ها روشی برای کاوش در صفحه بدون جابه‌جایی فوکوس سیستم را هم دارند. یکی از شناخته‌شده‌ترین موارد، مکان‌نمای جاز است که سال‌هاست در این صفحه‌خوان وجود دارد و همچنین حالت اسکن در صفحه‌خوان نَرِیتُور؛ استفاده از مکان‌نمای جاز و حالت اسکن نریتور کاملاً قابل‌درک و طبیعی است. روشی مشابه که به همان اندازه قدرتمند است، اما به طور قابل‌توجهی پیچیده‌تر از پیمایش اشیای صفحه‌خوان ان‌وی‌دی‌ای است. این ابزار که تقریباً از همان ابتدا در ان‌وی‌دی‌ای موجود بود، قبل از ظهور گزینه‌هایی مانند او‌سی‌آر ویندوز یا هوش مصنوعی، ابزاری برای پیمایش مشکلات دسترسی‌پذیری در ویندوز بوده است. امکان پیمایش اشیا قدرتمند است، اما این قدرت با پیچیدگی همراه است و از برخی جهات ساختارهای پیمایش رایج را کاملاً دگرگون کرده است. در این مقاله به بررسی نحوه کار پیمایش اشیا، نحوه استفاده از این امکان و ویژگی‌های خاص و ترفندهایی که می‌توانند به شما در استفاده از این ویژگی به نحوه احسن کمک کنند خواهیم پرداخت.
درک امکان پیمایش اشیا
برای ان‌وی‌دی‌ای، هر چیزی که در حال حاضر روی رایانه شما باز است، به‌عنوان یک شیء حاوی اشیای کوچک‌تر دیده می‌شود؛ این موضوع حتی برای عناصر بزرگی مانند پنجره‌های برنامه یا دسکتاپ شما نیز صدق می‌کند. با امکان پیمایش اشیا شما می‌توانید آزادانه و یکپارچه در بین تمام اشیای موجود پیمایش کنید، حتی اگر در پنجره‌ای باشند که در حال حاضر روی صفحه‌نمایش شما نمایش داده نمی‌شود. همان‌طور که گفته شد در این روش پیمایش همه چیز یک شیء است؛ بنابراین یک پنجره برنامه یک شیء بزرگ است که سپس شامل اشیای دیگری مانند نوار منو، محتوای برنامه، نوارهای ابزار و غیره می‌شود. سپس هر یک از این اشیا شامل اشیای کوچک‌تری نیز می‌شوند. به‌عنوان‌مثال می‌توانیم وارد یک نوار ابزار شویم که این نوار ابزار شامل دکمه‌هایی است که اشیای جداگانه زیرمجموعه شیء این نوار ابزارند.
این موضوع همچنین برای مواردی مانند لیست‌ها صدق می‌کند که در آن لیست، یک شیءِ واحد است که می‌توان برای دیدن آیتم‌های لیست که هر کدام خود اشیای کوچک‌ترند وارد آن شد.
اساساً دسکتاپِ خود را به‌عنوان یک درخت معکوس غول‌پیکر در نظر بگیرید که هنگام ورود به پنجره‌های مختلف به شاخه‌های کوچک‌تر و کوچک‌تر تقسیم می‌شود.
در این مطلب ما بر روی دستوراتی برای استفاده از پیمایش اشیا در حالت دسکتاپ تمرکز خواهیم کرد. (اگرچه حالت لپ‌تاپ نیز موجود است، اما به کلیدهای بیشتری برای فشاردادن نیاز دارد). برای مشاهده جدولی از دستورات که شامل کلیدهای لپ‌تاپ و دسکتاپ می‌شود به بخش مربوط به پیمایش اشیا در مرجع کلیدها یا راهنمای ان‌وی‌دی‌ای مراجعه کنید.
برای استفاده از پیمایش اشیا باید از کلید مبدّل ان‌وی‌دی‌ای در ترکیب با کلیدهای مختلف نام پد استفاده کنید:
کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۸ نام پد ما را به شیء حاوی شیء جاری می‌برد (اساساً ما را یک سطح در درخت بالا می‌برد).
کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۲ نام پد ما را به اولین شیء داخل شیء جاری می‌برد (با استفاده از آن یک سطح پایین می‌آییم).
با کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۴ نام پد در همان سطح درخت به عقب می‌رویم و روی شیء قبلی قرار می‌گیریم.
کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۶ نام پد ما را به شیء بعدی در سطح فعلی می‌برد.
می‌توانید به این صورت در مورد این کلیدها فکر کنید: ۸ به بالا، ۲ به پایین، ۴ به چپ و ۶ به راست می‌رود.
برای بررسی اینکه در حال حاضر روی چه شیئی قرار دارید، کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۵، نام پد و برای فعال‌کردن شیئی که در حال حاضر روی آن هستید، کلید ان‌وی‌دی‌ای + اینتر روی نام پد را فشار دهید.
به طور پیش‌فرض نشانگر پیمایش اشیا همیشه روی هر چیزی که با فوکوس سیستم روی آن تمرکز کرده‌اید قرار می‌گیرد.
هنگام پیمایش هر بار که با فشاردادن کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۲ نام پد وارد یک شیء جدید می‌شوید، در سمت چپ اشیای داخل شیء که تازه وارد آن شده‌اید قرار خواهید گرفت. به‌عنوان‌مثال اگر شما لیستی را در یک وب‌سایت با پیمایش اشیا پیدا کنید و با کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۲ به داخل آن پیمایش کنید روی اولین آیتم در لیست قرار خواهید گرفت. اگر با فشاردادن کلید ان‌وی‌دی‌ای + ۸ به سطح قبلی برگردید دوباره به شیء لیست برمی‌گردید.
دستور دیگری که می‌تواند بسیار مفید باشد، هدایت نشانگر ماوس به نشانگر پیمایش اشیا و کلیک بر روی آن است. گاهی اوقات متوجه می‌شوید که عناصر حتّی از طریق امکان پیمایش اشیا فعال‌سازی‌های ان‌وی‌دی‌ای را ثبت نمی‌کنند. برای انجام این کار شیء موردنظر خود را پیدا کنید؛ سپس کلید ان‌وی‌دی‌ای + کلید تقسیم نام پد را فشار دهید. حالا می‌توانید کلید تقسیم نام پد را به‌تنهایی فشار دهید تا کلیک چپ ماوس شبیه‌سازی شود. این روش هنگام مواجهه با مشکلات دسترسی‌پذیری بسیار مفید واقع می‌شود.
محدودیت‌ها و مشکلات امکان پیمایش اشیا
ازآنجاکه اشیا در ویندوز دائماً در حال تغییر هستند، استفاده از امکان پیمایش اشیا گاهی اوقات می‌تواند دشوار باشد. سطحی که پنجره‌ها، نوار وظیفه و سایر عناصر در آن قرار دارند می‌تواند عجیب باشد. به‌عنوان‌مثال بسیاری اوقات اشیای ناشناخته یا بدون برچسب زیادی را در این سطح خواهید دید که در واقع آنجا نیستند. این لزوماً یک مشکل نیست، اما چیزی است که باید از آن آگاه باشید.
همچنین بعضی اوقات متوجه می‌شوید که امکان پیمایش اشیا شیء‌ها را تشخیص نمی‌دهد یا به شما اجازه نمی‌دهد در جهتی که در حالت عادی باید بتوانید به آن سمت بروید حرکت کنید. برای مثال گاهی اوقات ممکن است بتوانید به جلو حرکت کنید، اما نتوانید به عقب برگردید. در این حالت ازآنجایی‌که نشانگر پیمایش اشیا معمولاً از فوکوس سیستم پیروی می‌کند می‌توانید به‌سادگی در رایانه خود کمی حرکت کنید تا فوکوس را تغییر دهید.
توجه به این نکته مهم است که امکان پیمایش اشیا مستلزم آن است که اشیای موردنظر در برنامه کدنویسی شده باشند تا ان‌وی‌دی‌ای بتواند آنها را ببیند."
audio/mana-cfd5274dd8645fa6ea53.mp3,"در مسیر شدن، موج‌سواری بر روی شلوغی نمازخونه! «تجربه‌ای از تدریس و آرام ماندن در میان شلوغ‌ترین صحنه‌ها»
مسعود طاهریان
در این مطلب می‌خوام براتون از یه تجربه بگم که هم خنده داشت، هم استرس، هم یه عالمه یادگیری. از اون ماجراها که اولش با خودت می‌گی «نه بابا، ولش کن!» ولی آخرش می‌بینی دقیقاً باید همونو انجام می‌دادی!
ماجرا از یه دوشنبه صبح شروع شد. هنوز صدای زنگ تفریح بچه‌ها توی راهروها می‌پیچید که مدیر مدرسه و مربّی بهداشت با یه نگاه مرموز اومدن سمتم. از همون نگاه‌هایی که مراقب‌های سخت‌گیر امتحان به بچه‌های دستپاچه می‌ندازن، انگار می‌خوان بگن: «فقط منتظریم یه خطا ازت ببینیم!»
گفتن: «آقای طاهریان! هفته‌ بهداشت روانه، یه کارگاه می‌خوایم در مورد سبک فرزندپروری برای والدین پایه دوم. شما برگزارش می‌کنین، درسته؟»
منم با اون لبخند مخصوص وقتی که نمی‌دونی بگی بله چشم یا فرار کنی، گفتم: «حتماً».
بله… نمازخونه! همونجایی که وسیله‌ای برای گرمایش و سرمایش نداشت و قفل درش هم سال‌ها خراب بود و کسی فکر نمی‌کرد باید درستش کنه. قرار بود تو همچین فضایی با هشتاد تا والدین مشتاق و ده تا بچه‌ زیر پنج سال که با مامان‌باباهاشون اومدن، درباره‌ فرزندپروری حرف بزنم. اون روز فقط همین ده‌تا بچه برای خودشون یه «کارگاه موازی تربیت پدر و مادر» راه انداخته بودن!
خیلی از والدین منو نمی‌شناختن. وقتی اومدم جلوی جمع بایستم، یه لحظه سکوت شد. از نگاه‌ها می‌فهمیدم تو ذهنشون دارن حساب‌وکتاب می‌کنن: «یعنی ایشون قراره این همه آدم رو آموزش بده؟ نابیناست؟ چطوری می‌خواد کلاس رو اداره کنه؟»
منم که دل تو دلم نبود، همون اول قضیه رو روشن کردم. گفتم:
«من مشاور مدرسه‌ام و امروز دور هم جمع شدیم تا یه‌کم درباره‌ سبک‌های مختلف فرزندپروری حرف بزنیم؛ ببینیم چی کار کنیم که هم بچه‌هامون حال دلشون خوب باشه، هم ما کمتر حرص بخوریم!»
بعدم اضافه کردم:
«من نابینام. اگه کسی دست بلند کنه ممکنه نبینم، ولی اگه بگه «من یه سؤال دارم!» حتماً می‌شنوم. پس سر‌و‌کارم با صداست نه با اشاره!» آمادگی هر سوال و برخوردی رو هم درباره ندیدنم داشتم.
همه خندیدن، یخ جلسه آب شد و فضا از اون حالت جدی و سنگین در اومد.
همون‌جا فهمیدم اولین قدم برای یه مدرّس نابینا، اینه که خودش با محدودیتش راحت باشه. تا وقتی خودت خجالت بکشی، بقیه هم معذّب می‌شن. ولی وقتی با شوخی و صداقت حرف بزنی، مخاطب باهات رفیق می‌شه.
به‌نظرم یکی از چیزایی که توی این جور کارها خیلی به چشم میاد، ظاهر و رفتاره. یعنی حتی اگه نبینم، بقیه دارن من رو می‌بینن!
برای همین همیشه سعی می‌کنم مرتّب و آراسته باشم؛ لباس تمیز، بوی خوب، موهای مرتّب، و یه لبخند سر جا. نه اینکه بخوام ادا دربیارم، فقط می‌خوام طرف مقابلم احساس راحتی کنه و بفهمه قرار نیست این جلسه یه فضای خشک و رسمی داشته باشه.
از اون طرف، برام طرز ایستادن و حرکت کردن هم خیلی مهمّه. سعی می‌کنم طبیعی راه برم، با اعتماد‌به‌نفس، نه با استرس.
راستش رو بگم، گاهی از خانواده یا دوستام می‌پرسم: «ببین لباس‌هام اوکیه؟ یا مثلاً مدل ایستادنم چطوره؟» چون بالاخره نمی‌بینم، ولی نمی‌خوام هم از قافله‌ آراستگی عقب بمونم!
قبل از جلسه، چند شب کلّاً با کتاب و لپ‌تاپ رفیق بودم. هر چی مطلب مربوط دم‌دستم بود، مرور کردم؛ از کتاب‌های صوتی گرفته تا مقاله‌های الکترونیکی. گفتم باید یه چیزی دربیاد که هم علمی باشه، هم برای پدر و مادرها قابل لمس؛ نه اون‌قدرا خشک و پر از اصطلاحات روان‌شناسی که وسطش آدم خوابش ببره، نه اون‌قدرا شبیه به قصه که بگن این اومده فقط خاطره تعریف کنه.
کارگاه که شروع شد، نمازخونه پر بود. سه تا دیوارش تا ته با والدین نشسته پر شده بود، و فاصله‌ من تا آخرین ردیف تقریباً سی متر بود. بعضی بچه‌ها وسط جلسه داشتن با مهر نماز بازی می‌کردن، یکی‌دو تا هم با صدای بلند شعر می‌خوندن. تهویه هم که نداشتیم و پنجره‌ها باز بود. از بیرون صدای توپ و فریاد «گللل!» زنگ ورزش کلاس کناری می‌اومد. یه لحظه با خودم گفتم:
«خدایا، من دارم کارگاه آموزشی برگزار می‌کنم یا کنسرت خیابانی؟!»
اما خب، وقتی دریا طوفانی می‌شه، ناخدای واقعی اونیه که آروم بمونه. نفس عمیق کشیدم و گفتم: «بیاین یه بازی کنیم! هر کی یه خاطره از بچگیش بگه که مامان‌باباش سرش داد زدن!»
یه‌هو خنده‌ جمع ترکید. همه شروع کردن حرف زدن، فضای جلسه گرم شد. از وسط اون همهمه، یه مادر گفت: «آقای طاهریان! من هنوزم فکر می‌کنم یه کتک خوب، بد نیست!»
گفتم: «اگه کتک این‌قدر کارساز بود، الان تو کتابخونه‌ها بخش «تربیت با چوب» قفسه اول رو گرفته بود!»
صدای خنده و «درسته!» بلند شد. اونجا بود که فهمیدم شوخی به‌جا، بهترین ابزار ارتباطه.
یه بروشور آماده کرده بودم و همون اول جلسه با کمک یکی از والدین پخشش کردم. اینجوری دیگه خودم کمتر لازم بود چیزی بنویسم، هم شرکت‌کننده‌ها می‌تونستن اون رو با خودشون ببرن خونه. هر موقع هم مجبور می‌شدیم چیزی روی تخته بنویسیم تا یادمون نره، همیشه کسی آماده بود که بپره و قلم رو از دستم بگیره.
قبل از شروع جلسه، با عصای سفیدم دوباره رفتم نمازخونه و یه دل سیر مسیرش رو متر کردم تا دستم بیاد که کجا قراره بایستم و چطوری بین جمع راه برم. در طول کارگاه مرتّب بین جمع راه می‌رفتم. با عصای سفیدم هم راهو پیدا می‌کردم و هم حسّ صمیمیت ایجاد می‌کردم. آخه عصا برای من فقط وسیله‌ راه رفتن نیست؛ یه جور یادآور محترمانه‌ست برای بقیه که «آقا یا خانم عزیز، من نمی‌بینم!» همین باعث می‌شد اگه وسط جلسه هم با صندلی یا کیف کسی برخورد می‌کردم، کسی دلخور نشه و با مهربونی برخورد کنن.
موقع تدریس، زیاد یه‌جا بند نمی‌شم. ترجیح می‌دم وسط جمع بچرخم، مخصوصاً برم سمت جاهایی که شلوغ‌تره. چون هم صداهای مزاحم کمتر می‌شه، هم شیطونا و پرحرفای کلاس که معمولاً گوشه‌ کلاس می‌شینن، وقتی می‌بینن معلم داره نزدیک میشه، یه‌هو تبدیل می‌شن به فعّال‌ترین شرکت‌کننده‌های جلسه! یه جورایی می‌شه گفت مدیریت از راه صدا و حضوره.
وسطای جلسه، یه بچه‌ کوچولو اومد جلو و گفت: «عمو چرا عصا دست گرفتی؟»
با خنده گفتم: «برای اینکه وقتی تو اومدی وسط راهم بفهمم و لِهِت نکنم!»
جمع زد زیر خنده و اون کوچولو هم خجالت کشید و برگشت بغل مامانش. همون لحظه فهمیدم که شوخیِ درست، می‌تونه حتی سکوت و خستگی جمع رو هم بشکنه.
به‌نظرم کلاس خوب، هم مثل بازیه، هم مثل گفت‌وگو با یه دوست. هیچ چیز به اندازه‌ حرف زدن با مردم، اونم از دل تجربه‌ خودشون، جلسه رو زنده نمی‌کنه. من همیشه وسط کارگاه سعی می‌کنم از پدر و مادرها سؤال بپرسم، تجربه‌هاشون رو بشنوم، یا حتی بذارم نظرشونو در مورد حرف‌هام بگن. اینطوری هم خودشون حسّ مشارکت دارن، هم بحث از یه گفت‌وگوی خشک و یک‌طرفه درمیاد. گاهی هم از تجربه‌های خودم یا مراجع‌هایی که تو جلسات مشاوره دیدم مثال می‌زنم تا حرفام ملموس‌تر بشه. خلاصه، باید طوری باشه که طرف حس کنه پای یه گپ واقعی نشسته، نه سر کلاس درس.
از شوخی و خنده هم غافل نمی‌شم. یه لطیفه‌ کوچیک یا یه جمله‌ بامزه وسط بحث، معجزه می‌کنه. هم فضا صمیمی‌تر می‌شه، هم آدم‌ها راحت‌تر نظرشونو می‌گن. مخصوصاً اگه جلسه شلوغ باشه، شوخی درست‌ودرمان، مثل دکمه‌ «ری‌استارت» برای توجّه جمع عمل می‌کنه!
از اون طرف، سعی می‌کنم آدم‌های مختلف جمع رو بشناسم: اونایی که خیلی ساکتن، اونایی که شیطون‌ترن، و اون‌هایی که همیشه آماده‌ بحثن! به ساکت‌ها بیشتر فرصت حرف زدن می‌دم، از پرحرف‌ها سؤال مستقیم می‌پرسم تا انرژی‌شونو بیارم تو مسیر درست، و با منتقدها هم یه گفت‌وگوی محترمانه راه می‌ندازم تا حس نکنن نادیده گرفته شدن.
یه نکته‌ دیگه هم درباره‌ بچه‌های کوچیکه که همراه والدین میان. اون فسقلی‌ها گاهی وسط بحث یه نمایش جداگانه برای خودشون اجرا می‌کنن! من معمولاً از همون اول جاشونو شناسایی می‌کنم، گاهی یه سؤال ساده ازشون می‌پرسم یا حتی اسمشونو توی مثالام می‌یارم تا آروم‌تر بشن. اگه خیلی سروصدا زیاد بشه، با شوخی و خنده از والدینشون می‌خوام براشون دست بزنن تا حواسشون برگرده.
در نهایت، وقتی می‌بینم یه‌عده از بیرون جلسه دارن با صدا زدن یا سرک کشیدن حواس جمع رو پرت می‌کنن، بی‌سروصدا با یکی از داوطلب‌ها هماهنگ می‌کنم که در رو ببنده یا مزاحمت و سر و صدا رو جمع کنه. و البته همیشه سعی می‌کنم به اونایی که خوب همکاری می‌کنن یه تشویق کوچیک بدم؛ مثلاً یه «آفرین!» بلند که هم خودشون خوشحال شن، هم بقیه بفهمن همکاری جواب داره.
آخر جلسه، مدیرم اومد گفت: «راستش اولش فکر نمی‌کردم شما بتونین همچین جمعی رو اداره کنین، ولی واقعاً عالی بود».
منم گفتم: «آقا من فقط نمی‌بینم، ولی می‌شنوم، حس می‌کنم، و از همه مهم‌تر، می‌دونم کِی باید راحت بگیرم و شوخی کنم تا جلسه از دست نره!»
بعد از اون تجربه، با خودم گفتم:
«اینکه یه متخصّص نابینا بخواد کارگاه آموزشی برگزار کنه، ترس نداره؛ فقط یه عالمه جزئیات داره. باید محتواشو از منابع درست آماده کنه، قبل از جلسه محیط رو بشناسه، به خودش و توانایی‌هاش باور داشته باشه، و از شوخی و ارتباط انسانی نترسه».
اون روز که از نمازخونه بیرون اومدم، آفتاب غروب کرده‌بود. بچه‌ها تعطیل شده و رفته بودند خونه. منم لبخند زدم و با خودم گفتم:
«هر بار که یه موقعیت سخت پیش میاد، یعنی یه کلاس تازه برای یاد گرفتن برپا شده و مزه‌ واقعی، توی تلاش کردنه!»"
audio/mana-ac36621e762ad665ce90.mp3,"پیک تندرستی، اهمیت ورزش و چالش‌های دسترس‌پذیری: آنلاین یا حضوری؟
مینا خانی
دوستان و همراهان عزیز نسل مانا، سلام!
این ماه با موضوع دسترس‌پذیر کردن ورزش، چرایی انتخاب ورزش آنلاین، اهمیت و ضرورت ورزش و بررسی این‌که چرا ما به ورزش نیازمندیم، با شما همراه هستیم.
مقدّمه: اهمیت ورزش
همان‌طور که می‌دانیم، همه‌ انسان‌ها به دلیل عادت‌های نادرست، سبک زندگی کم‌تحرّک و شرایط شغلی خود، به‌تدریج دچار برخی آسیب‌ها و ناهنجاری‌های جسمی می‌شوند که در طول زمان می‌تواند عملکرد و کیفیت زندگی را تحت‌تأثیر قرار دهد یا حتی باعث ایجاد اختلال در زندگی آنان شود. به همین دلیل، لازم است با استفاده از ورزش، این آسیب‌ها را کاهش دهیم و از بروز مشکلات جدید در آینده پیشگیری کنیم. ورزش علاوه بر آثار جسمانی، ارتباطی مستقیم با روح، ذهن ما دارد. چه بسیار افرادی که ورزش را با هدف سلامت جسمانی با من آغاز کرده‌اند، اما در ادامه، با افزایش اعتمادبه‌نفس و بهبود وضعیت روحی، آن را به بخشی از سبک زندگی خود تبدیل کرده‌اند و آن را ادامه می‌دهند. یکی از دخترهای من همیشه می‌گوید: «ورزش زمانی است که می‌فهمم چقدر خودم را دوست دارم و چقدر کمک می‌کند از روزمرگی‌ها فاصله بگیرم». او همواره حال خوب ناشی از ورزش را باارزش‌ترین دستاورد خود می‌داند و معتقد است ورزش برایش همه چیز است.
بنابراین، اهمیت ورزش تنها در بُعد جسمانی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه روح و روان را شکوفا کرده، اعتمادبه‌نفس و استقلال فردی را افزایش می‌دهد و قدرت تصمیم‌گیری و ابتکار عمل را بهبود می‌بخشد.
راهکارهای دسترس‌پذیر کردن ورزش
همه‌ ما می‌دانیم که امکانات و محیط‌های ورزشیِ قابل‌دسترس، به‌ویژه در شهرهای کوچک، بسیار محدود است یا حتّی در برخی مناطق وجود ندارد. با این حال، روش‌هایی وجود دارد که می‌توان با بهره‌گیری از آن‌ها، ورزش را برای افراد بیشتری دسترس‌پذیر کرد. در ادامه، به چند راهکار اصلی اشاره می‌کنم:
۱. پیگیری برای ایجاد امکانات ورزشی در شهر محلّ زندگی
در هر شهری که زندگی می‌کنیم، می‌توانیم با طرح گفت‌وگو و همکاری با مربّیان و مدیران باشگاه‌ها، آنان را نسبت به نیازهای متنوّع و چالش‌های خود آگاه کنیم. بیان تجربه‌ها، محدودیت‌ها و علاقه‌مندی‌های شخصی می‌تواند موجب شود آن‌ها تغییراتی در سیستم آموزشی یا ساختاری خود ایجاد کنند تا افراد با شرایط مختلف بتوانند بدون نیاز به همراه، از امکانات ورزشی بهره‌مند شوند. به بیان دیگر، تغییر را باید از خودمان آغاز کنیم. نمونه‌ای از این همکاری‌ها، تلاش ارزشمند دوستان عزیز در اصفهان است که با پیگیری‌های فراوان، محیطی مناسب برای برگزاری کلاس‌های ویژه‌ کودکان زیر ۱۰ سال فراهم کردند. به واسطه‌ این همت، کودکان توانستند برای نخستین بار در کلاس‌های حرکات اصلاحی به‌صورت حضوری شرکت کنند. همچنین، نمونه‌ دیگری از این کوشش‌ها به همیاری دوستان گرامی در برگزاری کلاس‌های حضوری بازمی‌گردد. در ابتدا به دلیل ناآشنایی با محیط و عدم شناخت از من، تمایلی به شرکت در کلاس‌های ورزشی نداشتند؛ اما با معرفی و حمایت صمیمانه‌ این دوستان و جلب اعتماد خانواده‌ها، امکان تشکیل و اجرای تعداد زیادی از کلاس‌ها فراهم شد.
۲. معرفی مربّیان و باشگاه‌های قابل اعتماد
اگر در شهر خود مربّیان یا باشگاه‌هایی را می‌شناسید که صلاحیت و آگاهی کافی برای کار با افراد دارای شرایط متفاوت را دارند، آنان را به دیگران معرفی کنید. من شاگردان بسیاری دارم که پیش از شروع تمرین با من، ورزش‌هایی مانند پیلاتس، یوگا، ایکس‌بادی یا بدنسازی را تجربه کرده‌اند و سپس، با اطمینان، این فضاهای امن را به دوستان خود پیشنهاد داده‌اند.
با این کار، شما نه‌تنها به گسترش فرهنگ ورزش کمک می‌کنید، بلکه به سلامت جسمی و روحی دیگران نیز یاری می‌رسانید. در تجربه‌ای شخصی، یکی از دوستان هنگام مراجعه به باشگاهی با این مسئله مواجه شد که مسئول باشگاه هزینه‌ عضویت را دو میلیون تومان اعلام کرد؛ اما به دلیل داشتن آسیب بینایی، قصد داشت مبلغی تقریباً دو برابر دریافت کند؛ بدون ارائه‌ امکانات یا خدمات اضافه. همچنین، در برخی موارد، باشگاه‌ها درخواست حضور همراه به‌عنوان راهنما داشتند، حال آنکه امکان حضور همراه برای همه افراد فراهم نیست؛ بنابراین، توصیه می‌شود تنها محیط‌های ورزشی معتبر، امن و حرفه‌ای انتخاب و معرفی شوند.
۳. استفاده آگاهانه از اپلیکیشن‌های ورزشی
اگرچه امروزه اپلیکیشن‌های متنوّعی برای تمرین در خانه وجود دارد، اما باید با احتیاط از آن‌ها استفاده کرد. به‌عنوان مربّی، من معمولاً این اپلیکیشن‌ها را برای استفاده توصیه نمی‌کنم؛ زیرا، اجرای نادرست حرکات می‌تواند آسیب‌زا باشد. من معتقدم که حرکات اشتباه نه‌تنها مفید نیستند، بلکه ممکن است به بدن آسیب‌های جدی و جبران ناپذیری وارد کنند؛ برای مثال، یکی از دوستانم در حین تمرین با تلویزیون، به دلیل اجرای ناصحیح حرکات، دچار آسیب زانو شد و برای مدتی طولانی از ورزش دور ماند؛ بنابراین، تنها زمانی استفاده از این برنامه‌ها توصیه می‌شود که فرد با حرکات آشنایی کامل داشته باشد، یا زیر نظر مربّی حرفه‌ای تمرین کند و یا خودِ شخص ورزشکار حرفه‌ای باشد.
۴. ورزش آنلاین؛ فرصت یا چالش؟
با گسترش فناوری و تغییر سبک زندگی، ورزش آنلاین به یکی از گزینه‌های محبوب در میان افراد تبدیل شده است. از یوگا و فیتنس گرفته تا حرکات اصلاحی، بسیاری از فعالیت‌ها اکنون به‌صورت مجازی انجام می‌شوند پس استفاده از ورزش آنلاين متناسب با هدف و خواسته ورزشى شما و برنامه‌هاى شخصی‌سازی‌شده برايتان می‌تواند مفید واقع شوند. با این حال، باید توجّه داشت که تمرینات اصلاحی از حسّاس‌ترین و تخصصی‌ترین انواع ورزش هستند و اغلب نیاز به نظارت حضوری دارند. بسيارى از متخصصان حركات اصلاحى معتقدند اين حركات بايد به صورت حضورى انجام شوند و حرف آنان کاملاً درست است. ولى متأسفانه به خاطر عدم دسترسى به ورزش براى همه گروه‌های سنى و شرايط و نیاز خاص افراد به حركات اصلاحى نمی‌توان بر اين عقيده تكيه كرد.
پیشنهاد من این است که حداقل یک جلسه ارزیابی حضوری و چند جلسه تمرین حضوری برای یادگیری صحیح حرکات در نظر گرفته شود. در صورت نبودِ این امکان، می‌توان از اعضای خانواده یا مراکز ورزشی محلّی برای مشاهده و ارزیابی دقیق استفاده کرد. در غیر این صورت، توصیه به انجام حرکات اصلاحی نخواهد شد.
در ادامه، مزایا و معایب ورزش آنلاین از دیدگاه دوستان شرکت کننده در کلاس‌های آنلاین را نيز با هم بررسى خواهيم كرد.
ورزش آنلاین نیز مانند هر شیوه‌ دیگری، مزایا و محدودیت‌های خاصّ خود را دارد.
از معایب آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ارزیابی محدود و دقّت کمتر در اجرای حرکات،
دشواری در انتقال جزئیات حرکتی،
محدودیت برای گروه‌های سنی پایین‌تر از ۱۵ سال،
نیاز به توضیحات طولانی‌تر برای اصلاح حرکات،
وابستگی به اینترنت و احتمال قطعی ارتباط، همچنین حضور خانواده‌ها در فضای پشت صحنه و سروصداهای آزار دهنده.
در مقابل، مزایای ورزش آنلاین عبارت‌اند از:
کاهش هزینه‌ها و صرفه‌جویی در زمان،
حذف رفت‌وآمد و کاهش اضطراب ناشی از حضور در محیط‌های شلوغ،
بهبود بهداشت فردی و محیطی،
استقلال بیشتر در تمرین بدون نیاز به همراه،
دسترسی آسان به کلاس‌ها از هر مکان،
عدم اختلال در سیستم شنوایی به خاطر موسیقی‌های بلند.
جمع‌بندی
ورزش، چه به‌صورت حضوری و چه آنلاین، راهی برای ارتقای کیفیت زندگی و حفظ سلامت است.
مهم آن است که با آگاهی، علاقه و استمرار به آن بپردازیم و شرایط را برای دیگران نیز تسهیل کنیم.
در بخش بعدی از پیک تندرستی نسل مانا، درباره‌ روش‌های دسترس‌پذیر کردن محیط خانه برای ورزش، نحوه‌ اجرای حرکات با و بدون وسایل ورزشی، و موضوعات کاربردی دیگر صحبت خواهیم کرد. اميدوارم تا این جای مطالب مورد استقبال شما قرار گرفته باشد. شما می‌توانید تجربيات خود را با ما به اشتراك بگذاريد.
شاد و پیروز باشید."
audio/mana-088f1566d6007d3a6382.mp3,"رد پای نابینایان در آثار ادبی، مروری بر رمان هایدی و تصویر انسان نابینا در ادبیات کودک
حسین آگاهی
رمان هایدی نوشته‌ نویسنده‌ سوئیسی جوانا اسپایری از آن دست آثاری است که با وجود گذر بیش از یک قرن از نگارشش، همچنان تازه و الهام‌بخش است. این اثر در زمره‌ آثار کلاسیک ادبیات کودک و نوجوان جهان جای دارد و در عین سادگی، نگاهی ژرف به انسان، طبیعت و مفهوم نیک زیستن دارد. داستان در دامنه‌های آرام و سرسبز آلپ می‌گذرد؛ جایی که دختری کوچک و یتیم به نام هایدی به پدربزرگ گوشه‌گیر خود سپرده می‌شود تا در کلبه‌ای ساده در کوهستان با او زندگی کند.
حتی اگر کتاب هایدی را نخوانده باشید، احتمالاً انیمیشن یا سریالی را که بارها از روی آن ساخته و از تلویزیون پخش شده دیده‌اید. در اکثر موارد، فیلم‌ها و مجموعه‌هایی که بر اساس یک رمان ساخته می‌شوند، نمی‌توانند محبوبیتی هم‌سنگِ اثر اصلی به‌دست آورند، اما هایدی از آن دست استثناهاست که تصویرش از متن پیشی گرفته است. انیمیشن ژاپنی معروف دهه‌ هفتاد میلادی و چندین اقتباس سینمایی از این داستان، توانسته‌اند روح صمیمی و انسانی اثر اسپایری را به زبان تصویر منتقل کنند و در ذهن نسل‌های مختلف جاودانه شوند.
زندگی در میان طبیعت، دوستی با پیتر چوپان و آشنایی با مردم روستا برای هایدی سرشار از تازگی و شور زندگی است. در میان چهره‌های مهربان کوهستان، مادربزرگ پیتر – که اهالی او را «گِرانی» صدا می‌زنند – از تأثیرگذارترین شخصیت‌هاست. او زنی سالخورده و نابیناست که در خانه‌ای کوچک همراه با پیتر و مادرش زندگی می‌کند، نخ‌ریسی می‌کند و با دلی سرشار از آرامش به زندگی ادامه می‌دهد. جالب است که گِرانی نابینایی را مصیبتی نمی‌داند که باید بر آن غلبه کرد؛ بلکه، آن را وضعی طبیعی از زندگی قلمداد می‌کند که باید با مهربانی پذیرفت. او به هایدی می‌گوید:
«من نمی‌توانم ببینم، اما می‌توانم بشنوم. وقتی کسی کور است، بهترین چیز برایش شنیدن یک صدای مهربان است، و من عاشق صدای تو هستم».
هایدی از همان نخستین دیدار از این شگفت‌زده است که چگونه ممکن است کسی زیبایی کوهستان، سبزی دشت و آبی آسمان را نبیند، اما در عین حال چنان لبریز از آرامش باشد. او برای مادربزرگ نابینا دعاها و سرودهایی می‌خواند و در صدای خود، نوری می‌تاباند که جای خالی دیدن را برای او پر می‌کند. این رابطه‌ ظریف میان دختری کودک و زنی نابینا، یکی از لطیف‌ترین و نیز عاطفی‌ترین بخش‌های رمان است. اسپایری با درایت، از خلال این رابطه، به درونی‌ترین لایه‌های مفهوم «ادراک» نزدیک می‌شود؛ جایی که دیدن تنها با چشم معنا ندارد، بلکه گوش و دل و ذهن نیز می‌توانند چشم دیگری برای درک جهان باشند.
در ادامه‌ داستان، خاله‌ هایدی او را برای مدتی به شهر می‌برد تا همدم دختری بیمار به نام کلارا سِزمَن باشد؛ دختری از خانواده‌ای ثروتمند که به دلیل ناتوانی جسمی، همیشه روی صندلی چرخ‌دار می‌نشیند. اسپایری با هوشمندی، در کنار گِرانی نابینا، چهره‌ دیگری از محدودیت جسمی را در قالب کلارا نشان می‌دهد: دختری که گرچه پاهایش ناتوان است، اما ذهن و قلبش پویایی و پاکیِ کودکی را در خود دارد. هایدی در کنار کلارا، همان شور زندگی کوهستان را به فضای سرد و سنگی شهر می‌آورد و به او یاد می‌دهد که شادی لزوماً وابسته به سلامت جسم نیست، بلکه از دل مهربانی و امید برمی‌خیزد.
می‌توان گفت هایدی در مجموع اثری درباره‌ «توانایی در دل ناتوانی» است. در جهانی که اغلب به ظاهر و قدرت جسمی بها می‌دهد، اسپایری از زبان کودکانه‌ هایدی نشان می‌دهد که در پسِ هر ناتوانی، نوری از درک و عشق نهفته است. گِرانی با گوش دل می‌بیند و کلارا با نیروی امید و دوستی، تلاش دارد با مشکلش کنار آید. هر دو، در برابر نقصی که جامعه ممکن است آن را «محرومیت» بداند، در حقیقت به گونه‌ای دیگر از بینایی و پویایی دست می‌یابند.
هایدی نه فقط داستانی کودکانه، بلکه روایتی ژرف از انسانیت است؛ از رابطه‌ انسان با طبیعت، از نیروی مهربانی، و از معنای واقعی دیدن. این کتاب به ما یادآور می‌شود که گاهی روشن‌ترین نگاه‌ها از چشمانی می‌آیند که نمی‌بینند، و استوارترین گام‌ها از دل‌هایی برمی‌خیزند که هنوز به عشق ایمان دارند. شاید به همین دلیل است که این اثر، با وجود گذر زمان، هنوز در دل نسل‌های پی‌درپی خوانندگان زنده مانده است: زیرا در جهانی پرهیاهو، صدای آرام و مهربان مادربزرگ نابینا و نگاه امیدوار کلارا، هنوز طنین امید را در گوش انسان معاصر زنده می‌کند.
یکی از بهترین ترجمه‌های این کتاب، اثر سارا قدیانی است که در انتشارات قدیانی نیز به چاپ رسیده است."
audio/mana-cbb8d1ea3679bdea1360.mp3,"اشتغال، در مسیر به‌زیستی، گفت‌و‌گو با مایکل فین، مالک نابینای سالن بدنسازی فین
میرهادی نائینی‌زاده
ياد‌داشت اوّلیه: در گفت‌و‌گویی که با مایکل فین داشتم، او از مسیر خود در راستای رسیدن به شغل مورد علاقه‌اش صحبت کرد و توصیه‌های الهام‌بخشی هم برای نابینایان و کم‌بینایانی داشت که به دنبال شغل هستند.
-کمی از خودت برامون بگو.
-من حالا ۵۲ سالمه و تمام عمرم رو توی کالیفرنیا بودم. ۱۸ ساله که ازدواج کردم و یه بچّه دارم که ۱۱ سال و نیم سن داره. ما با هم خیلی خوشحالیم.
من از همون بچّگی ورزشکار بودم. رشته‌های مختلفی رو هم تجربه کردم و حالا همه اون تجربه‌ها به کمکم اومده که کار الآنم رو داشته باشم.
-میشه راجع به کارت برامون حرف بزنی مایکل؟
-اگه بخوام یه اسم برا کاری که می‌کنم انتخاب کنم باید بگم: تمرین‌دهنده همه جانبه و مربّی خوب زیستن؛ من به مشتریام کمک می‌کنم مسیری که دوست دارن به یه زندگی مطلوب برسن رو پیدا کنن. این شامل فعالیت‌های تغذیه‌ای، تمرین‌های ورزشی، و مشاوره درباره هر چیزی که می‌تونه نوع نگاه اونا رو به زندگی عوض کنه میشه. وقتی هم لازم باشه ماساژ‌درمانی رو هم با این چیزایی که گفتم مخلوط می‌کنم.
همه چیز به اون گفت‌و‌گویی بستگی داره که ما با هم داریم. مثلا وقتی من می‌بینم یه نفر اضافه وزن پیدا کرده و از کارش راضی نیست، قبل از هر کاری سعی می‌کنم بفهمم اون چطور کاری رو دوست داره یا مثلا دوست داره توی چه مدل خونه‌ای زندگی کنه. وقتی تونستیم این چیزا رو با هم حل کنیم، اون‌وقت نوبت برنامه‌های غذایی و تمرین میشه تا طرف بتونه وزن کم کنه. ما معمولاً سه تا چهار جلسه در ماه با هم داریم و توی این جلسه‌ها تعیین می‌کنیم چه تغییراتی باید برای اون مشتری خاص اتّفاق بیفته. این خیلی مهمّه که بگم: هر مشتری برنامه خاصّ خودشو داره و خب اینکه دقیقاً چی برای اون آدم خاص لازم میشه به خیلی چیزا بستگی داره که توی همون جلسات با هم می‌فهمیم.
خیلی وقتا آدما میان لقمه‌های گنده‌تر از دهنشون رو بر میدارن و چون نمی‌تونن از عهده کاری که شروع کردن بر بیان، نا‌امید میشن. کاری که ما می‌کنیم، یه هدف‌گذاری منطقی با توجه به شرایط و روحیات مشتریمونه و با یه برنامه منسجم و قابل اجرا راهنماییش می‌کنیم که به هدف دلخواهش برای داشتن زندگی بهتر و سلامت جسمیش برسه. شاید بگین نقش مربّی اینجا چیه؟ مربّی کارش اینه که تنظیم کنه هر مشتری دقیقاً باید چه برنامه‌ای رو پیاده کنه تا بتونه بهتر زندگی کنه. حالا اینکه محتوای این برنامه چی باید باشه به خیلی چیزا بستگی داره که یه مقداریش رو براتون گفتم. من فکر می‌کنم وظیفه مهمّ دیگه‌ای که یه مربّی داره، اینه که کمک کنه خودِ مشتری دقیقاً یاد بگیره ورزش، تغذیه و و درمان رو با هم بالانس کنه که بتونه خیلی بهتر زندگی کنه.
-چی شد که به این نتیجه رسیدی این کار رو انجام بدی؟
-وقتی من ۱۴ سالم بود، یه اضافه وزن عجیب داشتم. من قدم ۱.۸۰ بود و وزنم هم شده بود ۱۰۰ کیلو؛ با کلّی تلاش تونسته بودم وزنم رو برسونم به ۷۷ و خب از همون‌جا بود که خیلیا ازم پرسیدن که چطور چربی رو تبدیل به عضله کردم و چنین بدن خوش‌فرمی ساختم؟ من وقتی دیدم می‌تونم این کارو برای خودم انجام بدم، حس کردم توانایی اینو دارم که به دیگران هم مشاوره بدم؛ برای همین، شروع کردم به گذروندن دوره‌های مختلف و گرفتن مدرک‌های لازم. همه تجربه و دانش من توی مربّی‌گری نشون میده که: داشتن یه سبک درست برای زندگی، اصلِ مطلبه و همه چی به این بستگی داره. من وقتی خودم یه سبک درست برای زندگی تعیین کردم تونستم بهتر و هدف‌مند‌تر ادامه بدم. این خلاصه کاریه که الآن برای مشتریام می‌کنم. همه تلاشم رو می‌کنم تا اونا هم بتونن مدل زیستی خودشون رو پیدا کنن تا یه بدن درست و حسابی داشته باشن. خیلی مهمّه که بدونیم یه راه خیلی پر پیچ و خم در پیش داریم و نمیشه همه چی فوری به دست بیاد. ولی آخرش اونا حتماً از چیزی که به دست میارن خوشحالن. اونا بدن، ذهن، و روان سالمی دارن و به هدفی که برای مدل زیستی خودشون تعیین کردن و بهش پایبند موندن می‌رسن.
-مایکل: تو چطوری به این مهارت توی کارِت رسیدی؟
-از همون ۱۴ سالگی من سعی می‌کردم راجع بهش کتاب بخونم و از اطّلاعات هر کسی که فکر کردم بهتر از من می‌دونه استفاده کنم. وقتی رفتم کالج، مشاور اونجا منو فرستاد کلاسای بیزینس و نذاشت برم دنبال فیتنس. اون فکر می‌کرد از یه نابینا یه مربّی خوب در نمیاد. من همه فکر و ذکرم توی اون کلاسا این بود که مربّی باشم و شرکت خودمو داشته باشم. ورزش رو البته دنبال کردم و حتی توی پارا‌اُلمپیک هم شرکت کردم.
هشت سال توی بیزینس قهوه پول می‌ساختم؛ ولی خب راضیم نمی‌کرد. هر طوری بود رفتم مدرک مربّی‌گری رو گرفتم و توی یه سالن بدن‌سازی به عنوان یه مربّی خصوصی مشغول به کار شدم. همونجا بود که فوت‌و‌فنّ بازار‌یابی رو هم یاد گرفتم. همش با خودم می‌گفتم: من می‌تونم قطعات این پازل رو کنار هم بچینم و آخرش کار خودم رو ردیف کنم. این چیزی بود که ظرف دو سال همش با خودم مرورش می‌کردم. وقتی دیدم دانش کافی برای این کار رو ندارم رفتم سَن دیگو و اونجا توی یه مرکز آموزشی شروع کردم به بیشتر یاد گرفتن. اونجا خوبیش این بود که منو اصلاً خسته نمی‌کرد. من حالا اونقدر مدرک دارم که نمی‌تونم بشمرمشون. این خیلی مهمّه که برای کاری که می‌خواین انجام بدین شوق و ذوق داشته باشین. من همون قدر که مربّی‌ام همیشه دنبال یاد گرفتنم و این رمز و راز موفّقیت من توی کار بوده و هست.
-از کدوم وسایل مخصوص نابینایان توی کارِت استفاده می‌کنی؟
-من وقتی دو سالم بود به خاطر یه تجویز اشتباه کم‌بینا شدم. از سال سوم بریل رو یاد گرفتم و از همون موقع هم از درشت‌نما استفاده کردم حالا از مَگنیفایِر و موتور‌های صوتی روی کامپیوتر استفاده می‌کنم. همونطور که گفتم من ۵۲ سالم هست و خب خیلی چیزا از وقتی من دانش‌آموز بودم عوض شده.
-چه توصیه ای به نابیناهایی داری که دنبال کار می‌گردن؟
اولین و شاید مهم‌ترین چیزی که می‌خوام بگم اینه که هیچ وقت تسلیم نشین. همه توی زندگیشون چالش دارن ولی برای ما خب این چالش خیلی مشهوده. نکته کلیدی اینه که بفهمیم کارا برای ما طوری پیش میره که با 99 درصد جامعه فرق داره. این معنیش این نیست که شما نمی‌تونین کاری رو که میخواین انجام بدین یا شما نمی‌تونین به رؤیاتون برسین؛ شما باید چیزی رو که میخواین به دست بیارین یه طور دیگه داشته باشین و اینه که اتّفاقاً کار رو قشنگ می‌کنه. راه‌های مختلف رو امتحان کنین. از در نتونستین تو برین از پنجره برین تو ولی تسلیم نشین.
دومین چیزی که میخوام بگم اینه که: منتظر یه دوره زمانی باشین؛ من کلّی دویدم تا به اینجا که الآن هستم رسیدم. مطمئن باشین هیچ چیزی یه شَبه به دست نمیاد و نمیشه راه صد ساله رو یک شَبه رفت. حتماً منتظر کلّی گیر و گره توی کاری باشین که میخواین انجامش بدین و بدونین مایکل فین از ۱۴ سالگی تا الآن کلّی زیر و رو شده و بازم میشه؛ ولی هیچ زمانی حتی فکر تسلیم شدن هم به سرش نزده.
منبع: برگرفته از American Printing House for the Blind (APH), ConnectCenter website, CareerConnect section.
مصاحبه‌کننده: تیم APH CareerConnect.
مترجم:"
audio/mana-8f490737bcc12c881926.mp3,"ترجمه، تأثیر یافتن حمایت عاطفی در مسیر کاهش بینایی
سارا شاهپورجانی
مقدمه
در این شماره از نشریه نسل مانا، گفت‌وگویی متفاوت را از مجموعه پادکست‌های مؤسسه Hadley می‌خوانیم؛ گفت‌وگویی که در آن درباره‌ چالش‌های عاطفی و روانی زندگی با کاهش بینایی صحبت می‌شود. در این اپیزود از پادکست Hadley Presents، «مارک آرنسن» با حضور «کریستی استیرنز»، مشاور و تسهیل‌گر گروه‌های حمایتی، و «کلیف هوکبرگ»، کسی که پس از سال‌ها فعالیت حرفه‌ای با کاهش بینایی مواجه شده، درباره‌ تجربه‌ او از پیوستن به گروه حمایتی Adjusting and Coping Together گفت‌وگو می‌کند. این متن ترجمه‌ بخشی از آن گفت‌وگو است که تصویری روشن از مفهوم «پذیرش» و قدرت حمایت اجتماعی در مسیر سازگاری با تغییرات زندگی ارائه می‌دهد.
مارک آرنسن: خیلی ممنون کلیف، از اینکه داستانت را با ما به اشتراک می‌گذاری. گفتی سی سال کایروپراکتور بودی، درسته؟
کلیف هوکبرگ: بله، دقیقاً سی سال.
مارک: و حالا به‌عنوان مربّی مهارت‌های زندگی فعالیت می‌کنی، فوق‌العاده است. گفتی که از دست دادن بینایی‌ات در سنین بالاتر شروع شد. می‌تونی کمی درباره‌ تجربه‌ات از این موضوع و وضعیت بینایی فعلی‌ات برامون بگی؟
کلیف: من دچار نوعی از گلوکوم به نام neovascular glaucoma هستم که بیماری نسبتاً نادریه و فقط حدود سه تا پنج درصد از کل موارد گلوکوم رو شامل می‌شه. در این بیماری، رگ‌های خونی جدید و غیرطبیعی در زوایای تخلیه‌ چشم شکل می‌گیرند و مانع خروج مایع می‌شن، در نتیجه فشار چشم بالا می‌ره.
در ابتدا با معاینات معمول متوجه این مشکل شدم، اما با قطره‌های چشمی و تزریق دارویی به نام anti-VEGF کاملاً تحت کنترل بود. این دارو از رشد رگ‌های خونی جدید جلوگیری می‌کرد. پزشکم پیشنهاد کرد نوع مؤثرتری از دارو را امتحان کنم که ماندگاری بیشتری دارد. من هم پذیرفتم. اما درست در فاصله‌ دو ماه تا تزریق بعدی، دیدم به‌ویژه چشم چپم تار شد، انگار لکه‌ای بزرگ روی شیشه‌ای افتاده باشد. تصوّر کردم تحریک قرنیه است. روز بعد که برای ویزیت رفتم، فشار چشمم به جای ۲۰، عدد ۶۰ را نشان می‌داد. همه شوکّه شدند.
پزشکان گفتند باید سردرد شدید یا حالت تهوّع داشته باشم، اما هیچ‌کدام از آن علائم را نداشتم. آن داروی جدید عملاً بی‌اثر بود و در نتیجه دو ماه بدون درمان ماندم. نهایتاً به اورژانس چشم در فیلادلفیا رفتم، جایی که فهمیدم به جرّاحی نیاز دارم. در هر دو چشمم شانت کار گذاشتند، مثل سوپاپی برای تخلیه‌ مایع اضافی. خوشبختانه بعدها داروی مؤثر تأیید شد و حالا هر سه ماه تزریق دارم و فشار چشمم کنترل می‌شود. ولی آسیب واردشده به عصب بینایی دائمی بود. نابینا نیستم اما کیفیت بینایی‌ام به‌شدّت اُفت کرده. این تغییر بسیار ناگهانی بود، بدون زمان برای آمادگی روانی، و واقعاً تجربه‌ دشواری بود.
مارک: ممنون از صداقتت کلیف. خیلی از افرادی که با ما تماس می‌گیرند، مثل تو، از جنبه‌ عاطفیِ این تغییر بیشتر آسیب می‌بینند تا از مشکلات روزمره؛ به همین دلیل، ما در هدلی برنامه‌ای داریم به نام Adjusting and Coping Together، گروهی هشت‌هفته‌ای برای افرادی که با کاهش بینایی مواجه‌اند تا احساساتشان را در فضایی امن به اشتراک بگذارند. کریستی، تو یکی از طرّاحان و تسهیل‌گران این گروه هستی. لطفاً کمی درباره‌اش بگو.
کریستی استیرنز: این گروه به‌صورت آنلاین و تلفنی برگزار می‌شود و مخصوص افرادی است که در حال تطبیق با شرایط جدیدشان هستند. هر جلسه روی یک احساس خاص تمرکز دارد: اندوه و فقدان، خشم و ناامیدی، تنهایی، تغییر در روابط یا عزّت‌نفس. در کنار گفتگوها، درباره‌ مهارت‌های مقابله‌ای هم صحبت می‌کنیم، مثل شناسایی احساسات، صبوری با خود و ارتباط صادقانه با دیگران.
مارک: کلیف، تو یکی از شرکت‌کنندگان این گروه بودی. چه شد که تصمیم گرفتی به آن بپیوندی؟
کلیف: به‌عنوان مربّی مهارت‌های زندگی می‌دانم حمایت چقدر مهم است. وقتی فهمیدم هدلی چنین برنامه‌ای دارد، واقعاً علاقه‌مند شدم. پیش‌تر با اپتومتریست کم‌بینایی و «کاردرمانگر» همکاری کرده بودم و آن‌ها اطّلاعات زیادی در اختیارم گذاشتند. از طریق همان بسته‌ اطّلاعاتی با هدلی آشنا شدم و وقتی وب‌سایتشان را دیدم، از دسترسی بَصَری عالی آن شگفت‌زده شدم. بعد که فهمیدم گروه حمایتی هم دارند، ثبت‌نام کردم و واقعاً تجربه‌ فوق‌العاده‌ای بود. کریستی، با راهنمایی حرفه‌ای‌اش، فضای امنی ایجاد کرده بود تا همه بتوانند احساساتشان را بدون قضاوت بیان کنند.
در گروه، افراد با شرایط متفاوت حضور داشتند؛ بعضی بدتر از من، بعضی خفیف‌تر، اما همه در مسیر مشترکی بودیم. شنیدن داستان دیگران بسیار آرامش‌بخش بود. فهمیدم حتی در این کمبود منابع و حمایت برای نابینایان، کسانی هستند که شرایط مرا درک می‌کنند.
مارک: درباره‌ روند تشکیل گروه‌ها بگو، کریستی.
کریستی: وقتی اعضا با ما تماس می‌گیرند، گفت‌وگویی مقدماتی داریم تا سطح نیازشان را بسنجیم. بعد، افرادی را که در مرحله‌ مشابهی از تطبیق هستند، کنار هم قرار می‌دهیم تا تبادل تجربه مؤثّرتر باشد. جالب است که بسیاری از شرکت‌کنندگان برای نخستین‌بار احساسات واقعی‌شان را درباره‌ کاهش بینایی بیان می‌کنند. در پایان دوره معمولاً اعتماد به نفس بالاتری پیدا می‌کنند، چون می‌دانند تنها نیستند.
مارک: کلیف، آیا موضوعی در جلسات بود که برایت تأثیرگذارتر باشد؟
کلیف: بله، بحث «اندوه و فقدان» بیشترین اثر را داشت. به یاد دارم روزهایی را که صبح بیدار می‌شدم و تا لحظه‌ باز کردن چشم‌ها همه چیز عادی بود، اما به‌محض دیدن نور یادم می‌آمد چه اتّفاقی افتاده. دلم می‌خواست فقط بخوابم تا مجبور نباشم با آن روبه‌رو شوم. گریه می‌کردم، گاهی ساعت‌ها. تصوّرم از سوگواری این بود که مراحلی پشت‌سرهم دارد تا در نهایت به پذیرش می‌رسی، اما فهمیدم احساسات در چرخه‌ای رفت و برگشتی تکرار می‌شوند. این آگاهی و شنیدن تجربه‌ مشابه دیگران باعث شد بدانم تنها نیستم و روند طبیعی را طی می‌کنم.
در یکی از جلسات هم درباره‌ از دست دادن امکان رانندگی صحبت کردیم. برای من، این موضوع یکی از بزرگ‌ترین ضربه‌ها بود. رانندگی بخشی از هویت من بود؛ برای کار، موسیقی، یا حتی بیرون رفتن ساده برای قهوه. از دست دادن این استقلال واقعاً دشوار بود. همسرم با مهربانی همیشه کنارم بود و حالا حتّی در اجراهای موسیقی نقش دستیار صحنه من را دارد. اما این از دست دادن، مثل تأیید رسمیِ ورود به مرحله‌ جدیدی از زندگی بود.
مارک: خیلی از افراد همین احساس را دارند. حتی بعضی می‌گویند لحظه‌ای که ماشینشان را فروختند، انگار بخشی از خودشان را از دست دادند.
کریستی: دقیقاً. بسیاری از شرکت‌کنندگان همین حس را دارند؛ تا وقتی ماشین در پارکینگ هست، انگار هنوز امیدی وجود دارد، اما با فروختنش واقعیت کاملاً آشکار می‌شود.
کلیف: البته هر مشکلی، یک نکته‌ مثبت هم دارد! حداقل هزینه‌ بیمه‌مان کمتر شد. (می‌خندد) ولی واقعاً باید به نکات مثبت هم نگاه کرد. در واقع همین نگرش مثبت و حضور در گروه باعث شد از فرو رفتن در افسردگی عمیق جلوگیری کنم. شنیده بودم افرادی با چنین تجربه‌ای ۴۰ درصد بیشتر در معرض افسردگی هستند و نمی‌خواستم اجازه دهم برای من هم چنین شود.
کریستی: این نکته‌ مهمّی است. خیلی از شرکت‌کنندگان می‌گویند «سخت است همیشه شجاع ماندن». این جلسات فرصتی است برای رها کردنِ بار درونی، بیان احساسات بدون نیاز به وانمود کردن قدرت. در واقع، همین حضورشان در گروه نشانه‌ شجاعت است. این فضا کمک می‌کند احساسات سرکوب‌شده آزاد شوند و از تبدیل شدن به اضطراب یا افسردگی جلوگیری شود.
کلیف: بله، کاملاً درست است. من حتی گوش دادن به مجموعه‌ Insights and Sound Bites (نکات آموزنده و گزیده‌های صوتی) را هم توصیه می‌کنم. شنیدن تجربه‌های کوتاه دیگران حس آرامش و امید می‌دهد. گاهی که احساس ناامیدی می‌کنم، گوش دادن به صدای کسی که از مسیر مشابه عبور کرده، مثل یادآوری دوباره‌ این است که «می‌توان از پسش برآمد».
مارک: دقیقاً هدف همین است؛ اینکه در لحظات سخت، صدایی از امید بشنویم. کریستی، درباره‌ مهارت‌های مقابله‌ای که در جلسات آموزش داده می‌شود هم بگو.
کریستی: بخش قابل توجّهی از جلسات به همین مهارت‌ها اختصاص دارد؛ مهارت‌هایی مثل صبر با خود، دلسوزی نسبت به خویشتن، ارتباط مؤثّر با دیگران و تجلیل از موفّقیت‌های کوچک. بسیاری از شرکت‌کنندگان در آغاز حس می‌کنند «دیگر هیچ کاری از دستشان برنمی‌آید»، اما یاد می‌گیرند حتی بلند شدن از تخت در روزی سخت، خودش یک پیروزی است. گام‌به‌گام از همین نقاط شروع می‌کنند و به مرور اعتماد به نفسشان برمی‌گردد.
کلیف: برای من، شنیدن تجربه‌های دیگران و به اشتراک گذاشتن منابعی که پیدا می‌کردم، بخش ارزشمندی از جلسات بود. از این احساس که می‌توانم مفید باشم و دانسته‌ای را منتقل کنم، انرژی می‌گرفتم. در نهایت مهم‌ترین دستاورد برایم حسّ تعلّق و ارتباط بود. جمله‌ای از «مایا آنجلو» همیشه در ذهنم است: «مردم فراموش می‌کنند چه گفتی یا چه کردی، اما هرگز فراموش نمی‌کنند چه احساسی در آن‌ها برانگیختی». این دقیقاً توصیف من از تجربه‌ این گروه است — احساسی از ارتباط و اطمینان که «همه چیز قرار است خوب پیش برود».
کریستی: دقیقاً همین حس را در همه می‌بینیم؛ اینکه دیگر تنها نیستند و هر هفته در کنار هم رشد می‌کنند.
مارک: کلیف، کریستی، خیلی از شما متشکرم که وقت گذاشتید و تجربه‌تان را با ما به اشتراک گذاشتید.
کلیف: من هم ممنونم. امیدوارم شنوندگان از امکانات هدلی و به‌ویژه از این گروه استفاده کنند.
مارک: از همراهی‌تان سپاسگزارم.
نویسنده: Hadley Presents Podcast Team
گردآوری از وب‌سایت: HadleyHelps.org"
audio/mana-62bdcfd486375943e927.mp3,"کتاب‌خوان، قصّه‌ شب برای همه بچّه‌های این سرزمین
رقیه شفیعی
گنجینه‌ای ارزشمند از داستان‌های صوتی اصیل، جذّاب و باکیفیت (رایگان برای نابینایان)
با سلام خدمت خوانندگان سرویس کتاب‌خوان؛ این ماه به طور ویژه برای نوگلان باغ زندگی به سراغ قصّه و داستان رفته‌ایم تا هم نور چشم‌هایمان را با مطالعه آشنا کنیم و هم به خانواده‌های عزیز ایرانی یادآور شویم که هر ایرانی باید اوّل هویت خود را بشناسد و در این راستا به سراغ «بنیاد نظریانی» با قصّه شب برای همه کودکان این سرزمین می‌رویم.
معرّفی و رسالت هر شب، یک قصّه اصیل، جذّاب و باکیفیت برای هر کودک
پلتفرم «قصه شب» از سال ۱۴۰۳ به‌عنوان یکی‌ از پروژه‌های مهم «بنیاد نظریانی» در حوزه فرهنگ و هنر فعّالیت می‌کند. بنیان‌گذار آن، دکتر میثم نظریانی، مدرّس دانشگاه صنعتی شریف و فعّال در حوزه کودکان است. ایشان این مجموعه را با یک هدف بزرگ در پس یک آرزوی ساده آغاز کرد: «هر شب، هر کودکی، فارغ از جنسیت و نژاد و محلّ تولد و ویژگی‌های خاصّ جسمانی و ذهنی، با یک قصّه یا لالایی اصیل، جذاب و باکیفیت به خواب رود». امروز، یک سال بعد، همان آرزو به بیش از ۳۰۰ داستان صوتی، ترانه و لالایی تبدیل شده است که به‌راحتی در اختیار همه کودکان این سرزمین قرار می‌گیرد. این مجموعه کاملاً خصوصی و مستقل است و هیچ حمایتی از هیچ نهاد دولتی یا خصوصی دریافت نمی‌کند. به همین دلیل می‌تواند آثاری کاملاً مستقل و بدون هرگونه سوگیری تهیّه و منتشر کند. حمایت‌های داوطلبانه کاربران و درآمد مختصری که برای این پروژه پیش‌بینی شده است، صرف بهبود کیفیت مستمر و توسعه آن با حفظ استقلال و اصالت آثار خواهد شد.
سرویس‌ها و دسترسی
در صفحه اصلی، چهارده درِ رنگارنگ به چشم می‌خورد: محبوب‌ترین، جدید، شاهنامه، انیمیشن، داستان ایرانی، داستان خارجی، داستان علمی، زندگی‌نامه، ادبیات کهن، رمان، روایت کودکان، ترانه، شعر و لالایی؛ کافی است والدین و مربّیان یا حتّی خود کودکان بر روی این عناوین یک ضربه بزنند تا دقیقاً همان قصّه‌ای که «نه خیلی ساده است و نه خیلی سخت» پیش رویشان گشوده شود.
ثبت‌نام در سایت تنها سی ثانیه طول می‌کشد و هدیه‌اش هفت روز دسترسی نامحدود به همه گنجینه‌هاست. پس از آن، هر روز می‌توانید گردونه شانس را بچرخانید و یک داستان هدیه بگیرید. در بخش جایزه روزانه هم با مراجعه و باز کردن صفحه، ۳ سکه جایزه، دریافت می‌کنید. با دعوت از هر کاربر جدید و ثبت کد معرف هم ۳۰ سکه به حساب شما و ۳۰ سکه به حساب دوستی که دعوت کرده‌اید واریز می‌شود. مشترکین نابینا و کم‌بینا می‌توانند پس از ثبت نام، مشخصات خود را از طریق راه‌های ارتباطی نسل مانا در اختیار این بنیاد قرار دهند تا در فهرست شارژ رایگان قرار گیرند. مشخصات: نام، نام خانوادگی، تاریخ تولد و شماره موبایلی که با آن در وب‌سایت «قصّه شب» ثبت نام کرده‌اند.
والدین و مربّیان هم از بخش «دسته‌بندی‌های پنهان» می‌توانند کنترل بیشتری بر روی محتوای اپلیکیشن داشته باشند: با یک ضربه، هر دسته‌ای که نمی‌خواهند دیده شود خاکستری و غیرفعال می‌شود؛ سبز یعنی باز، خاکستری یعنی پنهان!
سایت «قصّه شب» طراحی بسیار ساده و کاربرپسندی دارد، بدون حتی یک بنر تبلیغاتی، با سرعت بارگذاری زیر دو ثانیه و پِلِیِر آفلاین داخلی. جست‌وجو هم دو زبانه است: هم فارسی و هم انگلیسی بنویسید، نتایج مرتبط را می‌گیرید.
برنامه‌های آینده
ان‌شاءالله در سال ۱۴۰۵ اپلیکیشن اندروید و iOS «قصّه ‌شب» به طور رسمی در همه پلتفرم‌های معروف ایران و جهان منتشر می‌شود. آکادمی آنلاین قصّه‌گویی برای مربّیان مهدکودک‌ها و مراکز شبانه‌روزی نگهداری کودکان راه می‌افتد و علاوه بر زبان فارسی و گویش‌های ایرانی دوبله انگلیسی و عربی داستان‌ها هم برای کودکان کشورهای همسایه و سرتاسر جهان پخش خواهد شد.
راه‌های ارتباطی و پیوستن
برای پیوستن به این مجموعه بزرگ کافی است به سایت qeseyeshab.com سر بزنید و برای نصب وب‌ا‌پلیکیشن، بر روی دکمه «به اشتراک‌گذاری» و یا «share» کلیک کرده و گزینه add to home screen را انتخاب کنید. با انجام این کار، آیکون اپلیکیشن «قصّه‌شب» را در کنار سایر اپلیکیشن‌های نصب شده، بر روی موبایل یا تبلت خود مشاهده خواهید کرد .
همچنین با مراجعه به صفحه qeseyeshab.com/get-app می‌توانید آخرین نسخه اندروید اپلیکیشن موبایل «قصّه‌شب» را دریافت و بر روی گوشی یا تبلت خود نصب کنید.
برای کسب اطلاعات بیشتر به آیدی @nazariani در تلگرام و یا شماره 09203352719 در واتساپ پیام دهید.
قصّه‌شب فقط یک سایت نیست؛ پلی است میان دیروز و فردای ایران. هر شب هزاران کودک و نوجوان با صدای گرم قصّه‌گو به خواب می‌روند و شخصیت‌های داستان‌های کهن و نوین ادبیات ایران و جهان در رویاهایشان جاری می‌شوند. همین امشب ثبت‌نام کنید، هفت روز رایگان را بچشید و اجازه دهید که هنگام خواب، رویاهایتان به پرواز درآید."
audio/mana-54016f9555e01a47d665.mp3,"یک داستان، در یک نگاه آن چند شیرینی
جواد سقا
با مریم برای خرید رفته بودیم. جلوی یک سوپرمارکت، گفت باید شیر بخرم. دستم را گرفت و کنار دیوار مغازه برد تا آنجا بایستم و خودش وارد مغازه شد.
هوا داشت تاریک می‌شد. در پیاده‌رو، عابران رفت‌وآمد می‌کردند. صدای ماشین‌ها و ویراژ موتورسواران را می‌شنیدم. همان‌طور که اطرافم را نگاه می‌کردم، تسبیح را از جیب درآوردم و شروع به دانه انداختن کردم. ناگهان صدایی به سرعت نزدیک شد. ناخودآگاه خودم را عقب کشیدم و به دیوار پشت سرم چسبیدم. ‌‌باد تندی به صورتم خورد و رد شد. ناخواسته سرم را به سمتی که موتورسوار می‌رفت چرخاندم. نورِ قرمزِکم‌سویِ چراغِ خطرِ پشتِ موتور به سرعت ناپدید شد.
ترسیدم و داد زدم یواش‌تر بابا! آخه تو پیاده‌رو جای اینکاراست؟ ‌اونم با این سرعت؟
زیر لب به او بدوبیراه می‌گفتم. ‌یادم افتاد دفعه پیش هم یکی از همین موتورسوارها از کنارم رد شد و با صندوقی که در پشت موتور گذاشته بود چنان به آرنجم زد که تا مدّت‌ها درد می‌کرد. ‌‌بعدش هم گازش را گرفت و رفت. ‌ من از ترس این موتورها ساعات شلوغی عصر هیچ‌وقت تنها بیرون نمی‌روم. ‌ اینها بزرگ‌ترین دغدغه من در پیاده‌رو هستند.
این بار هم بیشتر از اینکه بتوانم موتوری را ببینم، غرّش آن را شنیدم. کمی بعد آرام‌تر شدم و متوجه شدم تسبیح در دستم نیست. ‌احتمالاً زمانی که خودم را عقب کشیدم از دستم افتاده بود. خم شدم و روی زانوهایم نشستم‌‌. چیزی روی زمین نمی‌دیدم. نورِ کمِ لامپ‌های جلوی مغازه هم جوابگوی چشمان من نبود. ‌‌ روی زمین دست کشیدم. چیزی نبود‌‌؛ عقب‌تر دست کشیدم. زیر پایم دریچه نرده نرده سقف انبار مغازه بود. فکر کردم تسبیح تو انبار افتاده و دیگر صاحبش نیستم. ‌‌ سری تکان دادم و خواستم بلند شوم. چیزی زیر پایم حس کردم. ‌‌ دستم را به زیر کفشم بردم. چند دانه تسبیح زیر پایم گیر کرده بود و مابقی آن از نرده‌های آهنی انباری آویزان شده بود. خوشحال شدم و با دستِ ‌چپم برداشتمش؛ کف دو دستم را که خاکی شده بود به هم زدم.
بلند شدم و دوباره با چشمانم که همه چیز را مه‌آلود می‌بینند، به رفت‌و‌آمد مردم نگاه کردم. با دید محدود و کمِ بینایی‌ام بیشتر سایه‌هایشان را می‌دیدم تا خود واقعی‌شان را؛ چند ثانیه‌ای نگذشته بود که صدایی از سمت چپم شنیدم: «آقا، آقا…». به صدا توجهی نکردم و نگاهم همچنان رو به جلو بود‌‌‌. شاید با من نبود. دوباره صدا را شنیدم؛ این بار کشیده‌تر: آآآقا…آقققا. لحن او شبیه کسی بود که در ادای کلمات مشکل دارد؛ با خودم فکر کردم شاید فردی معتاد است و پولی ‌می‌خواهد. من هم که در تاریکی و هنگام شب، تشخیص چهره و حرکات آدم‌ها برایم سخت است. بهتر است اهمیت ندهم تا برود. مرد دوباره صدا زد. سرم را به طرف صدا چرخاندم. مردی با صدایی کشیده گفت: «خییـِرات…»
او را در تاریکی ندیدم، گفتم: «ممنون، من فاتحه می‌فرستم». دست روی سینه‌ام گذاشتم و از او تشکّر کردم. دوباره رویم را برگرداندم با این امید که او رفته است. لحظاتی بعد، دستی به سینه‌ام خورد. احساس کردم‌ دست مرد کمی می‌لرزد، مانند پیرمردها؛ دست راستم را به طرف سینه‌ام و دست او بردم. چیزی در دستم گذاشت. از شکل و نرمی آن‌ فهمیدم چند شیرینی بود. تشکّر کردم و گفتم خدا رفتگانتان را بیامرزد. دیگر صدایی از مرد نشنیدم. با خود گفتم چرا شیرینی‌ها را درمشتش گرفت و به من داد.
نگاهی به اطرافم انداختم و سایه‌ای هم از او ندیدم. سوره حمد و قل هو الله را زمزمه می‌کردم و به نور ماشین‌ها و موتورها نگاه می‌کردم. «برویم». مریم بود. دستش را روی بازویم گذاشت و راه افتادیم. برایش تعریف کردم چه اتفاقی افتاده. او در مسیر کسی را با آن مشخصات ندیده بود. گفتم: «نمی‌دانم سر و وضعش چطور بود و دلم نمی‌آید این شیرینی‌ها را بخورم». مریم گفت: «اگر نمی‌خوری، به کسی بده». گفتم: «اگر چند شیرینی را در کف دستم به کسی تعارف کنم می‌گیرد؟ مریم گفت: آن مرد هم شیرینی‌ها را همینطوری به تو داد، با دستش؛ گفتم: فکر می کنم این کار درستی نباشد. دستان خودم هم کمی خاکی است». مریم چیزی نگفت.‌
تا خانه، مدام با خودم کلنجار می‌رفتم. نمی‌دانستم با این چند شیرینی خیراتی چه کار کنم. آیا باید آن‌ها را دور بریزم؟ آخر حیف می‌شد. آیا باید آن‌ها را به کسی بدهم؟ کمی جلوتر کودک فال فروشی را دیدم. ‌کنار دکّه روزنامه‌فروشی ایستاده بود و به مردم اصرار می‌کرد فالی بخرند. با نور لامپ‌های دکّه که حسابی اطراف را روشن کرده بود، می‌توانستم او را ببینم. کودک نزدیک من بود. سر و وضع مناسب و تمیزی نداشت. دستم را دراز کردم تا شیرینی‌ها را به او بدهم.کودک جلو آمد. در همان لحظه با خودم گفتم اگر مریض شود چه؟ سریع دستم را عقب کشیدم. بچه فال فروش سرش را بالا گرفت و با چشمانش در چشم من خیره شد. فکر کنم از این کارم تعجب کرده بود. یک بسته کلوچه بین نگاه من و کودک قرار گرفت‌‌‌. مریم بود. کودک کلوچه را گرفت و رفت.
در نزدیکی آپارتمانمان یک سطل زباله بود. مریم نشانم داد. مکثی کردم؛ اما هنوز مردّد بودم.
حالا دیگر به آپارتمان رسیدیم. داخل خانه که شدیم، شیرینی‌ها هنوز در مشتم بودند. زیر نور لامپ‌های خانه، بهتر می‌دیدم: چهار شیرینی مربایی، از همان‌هایی که همیشه دوست داشتم. نفس عمیقی کشیدم و با صدای آهی هوا را بیرون دادم. تصمیمم را گرفته بودم. به آشپزخانه رفتم تا شیرینی‌ها را در سبد کنار ظرف‌شویی دور بریزم. نسیم ملایمی از پشت سر حس کردم. پنجره آشپزخانه باز بود. از سبد ظرف‌شویی دور شدم و به کنار پنجره رفتم. شیرینی‌ها را روی لبه پنجره گذاشتم. صبح برای درست کردن چای به آشپزخانه رفتم. با سروصدای پرندگان به کنار پنجره رفتم. چند گنجشک آخرین تکه‌های شیرینی‌ها را می‌خوردند و جیک‌جیک ‌می‌کردند. ‌ با هر نوکی که به‌ خورده‌های شیرینی می‌زدند سرشان را بالا می‌گرفتند و انگار به آسمان نگاه می‌کردند. لبخندی زدم و من هم خدا را شکر کردم."
audio/mana-fa563115d8fd623e5051.mp3,"آوای پاییز در دل کرفتو بخش اول
صلاح‌ محمدی
پاییز هزار رنگ نرم‌نرمک زیر پوست شهر می‌خزد و با نسیم خنک خود، گونه‌های طبیعت را نوازش می‌دهد، گیسوی تُنُک درختان را شانه می‌کند و برگ‌های زردشان را آرام‌آرام می‌کَنَد و بر زمین می‌ریزد. اولین روز ماه مهر است و طبیعت آنچه در چنته داشته، در کیسه برزگران می‌گذارد. هوا کم‌کم نه خنک که سرد می‌شود و انسان، این موجود اجتماعی، را به محافل دوستانه و دورهمی‌های گرم و صمیمانه می‌خواند.
به دعوت یکی از دوستان از اهالی روستای شالی‌شَل، به همراه دو سه دوست دیگر، راهی این روستای خوش‌آب‌وهوا و تقریباً باستانی می‌شویم. ابتدا به سمت دیواندره حرکت می‌کنیم و با صرف یک چای زغالی در هوای نسبتاً خنک غروبگاهی، ادامه مسیر داده و به سمت زرینه می‌رویم. در زرینه به سمت راست پیچیده و از جاده‌ای که کم‌کم بر شیب و پیچ‌های آن افزوده می‌شود، به سمت روستای شالی‌شَل راه را کج می‌کنیم. روستای شالی‌شَل در منطقه‌ای سردسیر و کوهستانی به نام زرینه و اوباتو قرار گرفته است و کمی آن‌طرف‌تر، وارد حوزه استحفاظی شهرستان تکاب از استان آذربایجان غربی می‌شود. این روستای نسبتاً بزرگ که متشکّل از دو بخش قدیم و جدید است، در روبروی روستای پاپاله و در دامنه یک کوه جا خوش کرده است. در جای‌جایِ روستا، چشمه‌های پرآبی از سینه زمین می‌جوشند و بر طراوت و صفای روستا می‌افزایند. مشاهده این چشمه‌ها در سطح روستا، بی‌اختیار رهگذر را به این خیال می‌کشانَد که روستا چون مادری مهربان، سینه‌های پرشیر خود را سخاوتمندانه در اختیار ساکنانش قرار داده است و دقیقاً مانند همان مادر که کودکانش را از جوهر جان خویش تغذیه می‌کند، در ارتزاق و برکت سفره ساکنان روستا نقشی اساسی دارد.
به محض ورود به روستا، یکی دو تن از اهالی خونگرم و مهمان‌نواز روستا به استقبالمان می‌آیند و به عادت مهمان‌نوازی و غریب‌پرستی که صفت بارز مردمان اکثر نقاط کردستان است، با رویی گشاده از ما دعوت می‌کنند که مهمان سفره پر از مهر و صفایشان شویم. این لطف و خوش‌دلی نشان می‌دهد که میزبان ما نیز یکی از همین روستاییان باصفاست که لطف را در حق مهمان تمام می‌کند. طولی نمی‌کشد که مردی دوان‌دوان خود را به ما می‌رساند و فرضیه‌مان تأیید می‌شود. سید جلیل که نزدیک به ۷۰ بهار از عمرش گذشته است، نفس‌نفس‌زنان به استقبال ما می‌شتابد و با راهنمایی او، به سمت خانه‌اش حرکت می‌کنیم که در بخش قدیم روستا واقع شده است؛ خانه‌ای باصفا که میان دو چشمه جوشان و باصفا جا خوش کرده است.
در خانه، دو تن دیگر از دوستان منتظر ما هستند و به محض ورود، با یکی دو استکان چای داغ که لذت آن در این هوای نسبتاً سرد دوچندان می‌شود، از ما پذیرایی می‌کنند. اکنون جمع شش‌نفره ما تکمیل شده و بعد از صرف چای، جوجه‌های به سیخ کشیده را بر ذغال سرخ‌فام گذاشته و در این جمع صمیمی، شامی لذیذ را صرف می‌کنیم که دوغ محلی و فلفل‌های کبابی، لذت آن را به‌یادماندنی‌تر ساخته‌اند. فضای گرم و صمیمی اولین شب پاییز با سخنان شیرین و موسیقی شورانگیز سپری می‌شود. موسیقی بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگ ملّت کُرد است که از دیرباز با این قوم همراه بوده، تا آنجا که در خون، پوست و استخوان این قوم ریشه دوانیده و همراه شادی‌ها و غم‌هایشان است. در جنگ‌ها به آنان انگیزه داده و در صلح و دوستی، عامل پیوند و اُلفَت آنان با دیگران بوده است. پس اینکه موسیقی در هر محفل کُردها حضوری پررنگ داشته باشد، چیز عجیبی نیست. این هنر دوست‌داشتنی محدود به جمع نبوده و در بسیاری از موارد، تسکین‌دهنده تنهایی‌های افراد است و همچون رفیقی شفیق، با افراد تنها همدردی و رفاقت نموده است. شب را با این کیمیای جان سپری کرده و کم‌کم آماده خوابی می‌شویم که بدون روشن کردن بخاری میسّر نبود؛ چرا که گزند هوای سرد پاییزی بیش از آن بود که بتوان بدون پتو و بخاری آن را تحمل نمود و خواب در چنین هوایی، در مرز گرما و سرما، چه رؤیایی و شیرین است.
صبح روز بعد، با صدا و گفت‌وگوی دوستان از خواب شیرین بامداد برخاستیم. دوستان خوش‌سلیقه برای صبحانه املتی بسیار لذیذ آماده کرده بودند. کره محلی، طعم و بوی خاصی به املت بخشیده بود، طوری که هر لقمه، جرعه‌ای از کیمیای جان بود که در نهاد وجود می‌خزید. پس از صرف چای، گفت‌وگوها درباره بازدید از دو غار نزدیک شکل گرفت که در نهایت، غار باستانی و مشهور کرفتو برنده این مسابقه شد و قرعه فال را به نام این دیوِ سنگ‌نشین زدیم. ابتدا قرار بود به غاری تقریباً بکر و گمنام در همان حوالی برویم و از طبیعت بی‌نظیر روستا محظوظ شویم، اما ازآنجاکه غار کرفتو از نام و آوازه‌ای برخوردار بود و چند نفر از دوستان، از جمله خودم، شهد و شیرینی وصال این نماد طبیعی هزاران‌ساله را تاکنون نچشیده بودیم، برنامه به بازدید از این غار شکوهمند تغییر یافت.
غار کرفتو در مسیر زرینه به تکاب قرار داشت که ناچار می‌بایست به زرینه برمی‌گشتیم و کمی به سمت سقز حرکت می‌کردیم و باز هم از سمت راست، وارد جاده زرینه – تکاب می‌شدیم. اما دانش جغرافیایی و تجربه سید جلیل به کمکمان آمد و ما را از طریق جاده‌ای خاکی نسبتاً مناسب و باصفا، به شکل میان‌بر به نقطه ورودی غار کرفتو رساند.
غار کرفتو، یکی از شگفت‌انگیزترین آثار تاریخی و طبیعی ایران است که در فهرست میراث ملّی به ثبت رسیده است. این غار که بخشی از آن دستکند است، در دوره‌های مختلف، از پیش از تاریخ تا دوران اسلامی، مورد سکونت قرار گرفته است. ویژگی منحصربه‌فرد کرفتو، معماری صخره‌ای آن است که شامل چهار طبقه با دالان‌ها، اتاق‌ها و راه‌پله‌های متعدد می‌شود. «کتیبه یونانی موجود در غار که نام هِراکلیوس در آن ذکر شده، نشان از اهمیت این مکان در دوران سلوکی دارد».
این غار علاوه بر ارزش باستان‌شناختی، از نظر زمین‌شناسی و زیست‌محیطی نیز بسیار حائز اهمیت است.
ادامه دارد…"
audio/mana-37b8ab04888adc0d63fc.mp3,"نگاه تو، چراغ راه من (کمک گرفتن از دستیاران بینا برای بررسی علائم بصری و زبان بدن مراجعان)
مسعود طاهریان
خیلی وقت‌ها آدم‌های بینا ازم می‌پرسن:
«تو که نمی‌بینی، چطور می‌تونی توی کار روان‌درمانی علائم چهره یا زبان بدن مراجع رو تشخیص بدی؟»
برای مثال یه بار توی مدرسه‌مون، یه دانش‌آموز رو بهم معرفی کردن که مدتی بود رفتارهای بدنی عجیبی از خودش نشون می‌داد. مادرش و معلمش می‌گفتن یه‌هو مردمک‌های چشم پسرک می‌چرخه، می‌ره بالا، بعد به چپ یا راست متمایل می‌شه. گاهی یه لبخند مصنوعی می‌زنه و گوشه لب‌هاش انقدر بالا می‌ره که لبخندش شکل‌وشمایل خصمانه پیدا می‌کنه. ولی هم‌زمان گونه‌ها و پلک‌هاش به حدی سفت و منقبض می‌شه که انگار می‌خواد گریه کنه. مادر و معلم می‌گفتن این حالت‌ها هیچ سروصدایی نداره و بدون نظم خاصی می‌یان و می‌رَن. نکته مهمش این بود که این رفتار‌ها در هوشیاری کامل بچه دیده می‌شد و اگه کودک به حال خودش بود، بیشتر هم بروز می‌کرد.
در نهایت برای پدر و مادرش توضیح دادم که ماجرا جدیه و باید حتماً بررسی پزشکی انجام بدن. البته برخوردشون خیلی خوب و همکاری‌شون عالی بود و واقعا می‌خواستن کاری برای بچه‌شون انجام بدن.
اینا رو تعریف کردم تا بگم یه متخصص نابینا هیچ اشکالی نداره که برای بررسی بعضی علائم که نیاز به دیدن دارن، از یه همکار بینا کمک بگیره. اصل ماجرا اینه که کار تیمی وقتی با اعتماد همراه باشه، می‌تونه حتی دقیق‌تر از کار انفرادی باشه. مهمه که بدونیم اینجور همکاری‌ها نه‌تنها نقطه‌ضعف نیست، بلکه نشونه حرفه‌ای‌ بودنه. این‌که بدون تعصب یا خجالت، بدونیم کِی باید کمک بخوایم و چطور اون کمک رو توی فرایند درمان جا بدیم.
یه نکته مهم هم هست که نباید فراموش کنیم: دستیار بینایی که توی این مسیر باهامون همکاری می‌کنه، باید دقیق، باحوصله و آشنا به زبان بدن باشه. همچنین خود روان‌درمانگر نابینا هم باید بدونه دنبال چه علائمیه و اون علائم چه کاربردی در فرایند تشخیص دارن. وقتی این دوتا کنار هم قرار بگیرن، نتیجه می‌تونه خیلی موفق و کاربردی باشه.
خب، اینم یه تجربه از دنیای درمان، که به‌جای تکیه صرف بر بینایی، روی همدلی جلو رفت. اینکه بگیم چون نمی‌بینیم، پس نمی‌تونیم، دیگه قصه کهنه‌ایه. مهم اینه که بلد باشیم از توانایی‌های دیگران درست استفاده کنیم، بدون اینکه احساس ضعف یا وابستگی کنیم. کار درمان، یه کار تیمیه. حتی اگه یه مشاور پشت یه میز نشسته باشه، اگه از دانش و همراهی دیگران استفاده نکنه، احتمال خطاهاش بیشتر می‌شه. خلاصه به نظر می‌رسه می‌تونیم با همکاری و اعتماد، خیلی از به‌ظاهر محدودیت‌ها رو دور بزنیم. پس کمک گرفتن به موقع، هوشمندیه، نه ناتوانی.
شما چطور؟ تجربه‌ای توی این زمینه داشتین؟ براتون پیش اومده که نیاز به کمک یه همکار برای دیدن نشانه‌های دیداری داشته باشین؟"
audio/mana-0142834901fbf33de050.mp3,"تلاش برای استقلال، رمز موفقیت زوج نابینا
امیر سرمدی
در ماهی که گذشت، روز مادر و پدر را پشت سر گذاشته‌ایم و به همین بهانه، زندگی یک پدر و مادر نابینا را از نظر گذرانده‌ایم. در این مصاحبه، با مهدیه یکی از مادران نابینا که همسر ایشان نیز نابینا است به گفت و‌ گو نشسته‌ایم که خلاصه این مصاحبه را در ادامه می‌خوانید.
استقلال در زندگی رمز موفقیت زوجین نابینا
مهدیه و همسرش بیش از 7 سال است که ازدواج کرده‌اند و حاصل زندگی مشترک آنها یک فرزند دو سال و 9 ماهه است. مهدیه اعتقاد دارد رمز موفقیت یک زن نابینا، استقلال در رفت‌و‌آمد، انجام کارهای خانه، آشپزی، تربیت فرزند و به طور کلی یک استقلال همه جانبه در همه سطوح زندگی است. او معتقد است همین واقعیت در خصوص مردان نیز صدق می‌کند.
امروزه معنای استقلال دیگر محدود به بحث جهتیابی و حرکت نمی‌شود. چرا که تکنولوژی باعث شده نابینایان بسیاری از خرید‌های خود را به صورت اینترنتی انجام دهند و آشنایی با سرویس‌های خرید آنلاین و اشراف به آنها خود یکی از مصادیق استقلال است. وی در پاسخ به این پرسش که اپلیکیشن‌های خرید آنلاین تا چه اندازه برای نابینایان دسترسی‌پذیر است می‌گوید: در این ارتباط تقریباً ما مشکلی نداریم و اغلب خرید‌های خود را از اوکالا یا اسنپ مارکت انجام می‌دهیم.
مهدیه به یکی دیگر از چالش‌های زوج‌های نابینا اشاره می‌کند و می‌افزاید: اگر نابینایان مستقل باشند، این امر باعث کاهش هزینه‌های آنها شده و برای تردد می‌توانند از وسایل حمل و‌ نقل عمومی مانند مترو استفاده کنند؛ اما این مسئله با تولد فرزند برای ما متفاوت شد. ما از وقتی صاحب فرزند شده‌ایم، دیگر کمتر از مترو استفاده می‌کنیم. اعتقاد داریم اگر هر دو زوج نابینا باشند، ممکن است آسیب‌پذیری و خطرات احتمالی برای فرزند‌شان به ویژه در زمان نوزادی بیشتر شود. لذا مدت‌ها است به جای مترو از تاکسی‌های آنلاین استفاده می‌کنیم.
شناخت جامعه نسبت به زوج‌های نابینا بسیار پایین است
مهدیه در پاسخ به این سؤال که قضاوت‌های مردم در خصوص زندگی یک مادر و به طور کلی یک زوج نابینا چگونه است می‌گوید: عمده مردم قضاوت‌های صحیحی ندارند. به علت عدم فرهنگ سازی تصورات مردم در خصوص زوج‌های نابینا اشتباه است. بارها به ما می‌گویند: اصلاً شما چرا با هم ازدواج کرده‌اید؟ چه کسی کارهای منزل شما را انجام می‌دهد؟ چه کسی برای شما آشپزی می‌کند؟ حالا واجب بود با ازدواج و آوردن فرزند تا این اندازه خودتان را به سختی بیندازید؟
وقتی به آنها می‌گوییم پدر و مادرمان یک ساعت با ما فاصله دارند فکر می‌کنند هر روز یکی از همسایه‌ها می‌آید و کارهای ما را انجام می‌دهد. شناخت جامعه نسبت به چگونگی زندگی کردن زوجین نابینا بسیار پایین است. چرا که رسانه‌ها در این زمینه کم کاری کرده‌اند. اگر در این مدت چندین زوج با شرایط مشابه زندگی ما به شبکه‌های مختلف سیما دعوت می‌شدند، شاید شاهد قضاوت‌های بهتری از سوی مردم بودیم. برای مثال، درست است که یک نابینا رنگ و روی غذا را در زمان سرخ کردن نمی‌بیند، اما از بوی آن تشخیص می‌دهد ربش سرخ شده است یا نه.
زوج‌های نابینا برای تفریحات فرزند باید وقت و انرژی بیشتری صرف کنند
مهدیه در ارتباط با چالش‌هایی که یک زوج نابینا برای تفریحات فرزندشان پیش رو دارد می‌گوید: در ارتباط با پارک رفتن همواره این ترس را دارم چگونه باید فرزندم را کنترل کنم. مثلاً اگر او بخواهد سوار سرسره شود، وقتی یک مادر بینا باشد، می‌بیند فرزندش از پله‌ها درست بالا می‌رود یا نه. ولی ما باید چگونگی بالا رفتن او را لمس کنیم و وقتی از سرسره پایین می‌آید سریع او را بگیریم و همواره این ترس را داریم فرزندم جایی نیفتد. لذا عدم امنیت یکی از دغدغه‌هایی است که باعث می‌شود کمتر فرزندمان را به پارک ببریم. همواره هراس داریم اگر او از ما فاصله بگیرد و او را بدزدند ما چگونه در لحظه متوجه این اتفاق شویم؛ بنابراین به جای ریسک رفتن به پارک، از شهر ‌بازی‌های مسقف یا خانه بازی استفاده می‌کنیم.
در خانه بازی کسانی هستند که به ما کمک کنند و در این شرایط، فرزند در کنار مادرش همان شادی‌ها را تجربه می‌کند. اگر وی از روی شیطنت از دست من فرار کند، نگهبان خانه بازی یا افراد دیگری هستند به من کمک کنند. وی پیشنهاد می‌دهد اگر در محیط‌های این چنینی هر دو زوج نابینا باشند، یک نفر در کنار آنها قرار گیرد و آنها را یاری کند.
مهدیه در ارتباط با سفر رفتن پس از تولد فرزند‌شان می‌گوید: پیش از بچه‌دار شدن ما با اتوبوس و قطار سفر می‌رفتیم اما پس از آن، سفرهای ما با استفاده از تاکسی‌های اینترنتی نظیر ماکسیم و اسنپ انجام می‌شود. یکی از مهم‌ترین مسائل علاوه بر گریه کردن و سایر الزامات بچه‌های زیر 2 سال، مسئله شیر دادن به بچه است. در این شرایط شخصاً حس خوبی از شیر دادن به بچه در اتوبوس ندارم و احساس می‌کنم حریم خصوصی من زیر سؤال می‌رود. در حالی که افراد بینا مراقب اطراف هستند و به راحتی به بچه‌شان شیر می‌دهند.
هزینه‌های زندگی نابینایان از میانگین جامعه بالا‌تر است
مهدیه در خصوص هزینه‌های زندگی افراد نابینا می‌گوید: به طور کلی نابینایان به علت نیاز به تجهیزات توانبخشی هوشمند و یا سایر مخارج لازم برای تفریح و آموزش فرزند‌شان، هزینه‌های بیشتری را متحمل می‌شوند. برای مثال، ما برخی از وسایل بازی فرزند‌مان را که در پارک‌ها وجود دارد به خانه آورده‌ایم. یا ابزار‌های هوشمندی که آشپزی کردن افراد نابینا را تسهیل می‌کنند، بعضاً قیمت‌های بالایی دارند. من شخصاً اعتقاد دارم اگر هر دو زوج نابینا هستند، باید از تمکن مالی بیشتری برخوردار باشند. در غیر این صورت، سختی‌های آنها دو‌ چندان خواهد شد. هر چند این موضوع به طور کلی برای همه مردم جامعه صدق می‌کند. البته در بین اطرافیانم می‌شناسم افرادی را که با وجود آنکه هر دو زوج نابینا هستند و حتی دو فرزند خردسال دارند، اما با وسایل حمل و نقل عمومی مانند مترو تردد می‌کنند.
تأثیر تکنولوژی در بهبود کیفیت زندگی نابینایان
مهدیه در خصوص تأثیر تکنولوژی در بهبود کیفیت زندگی نابینایان می‌گوید: هوش مصنوعی امروزه نقش بسزایی در تسهیل برخی از امور نابینایان ایفا می‌کند. برای مثال نرم‌افزار بی‌مای‌آیز یا اپلیکیشن‌هایی که فایل‌های تصویری را به متن تبدیل می‌کند. ما با همین اپلیکیشن‌ها متن روی دارو‌ها را اسکن کرده و می‌خوانیم. یا عکس‌های داخل تلفن همراهمان را از طریق توصیف تصاویر متوجه می‌شویم.
مهدیه در پاسخ به این پرسش که به عنوان یک مادر نابینا چگونه با فرزندش ارتباط برقرار می‌کند می‌گوید: در زمان نوزادی وقتی فرزندم به من نگاه می‌کرد، تنها با سر تکان دادن یا لبخند زدن به او واکنش نشان می‌دادم. وقتی کمی بزرگ‌تر شد و عقلش رسید که مادر دارد، سرم را در مقابل صورت او می‌گرفتم و با فرزندم صحبت می‌کردم؛ اما وقتی کمی بزرگ‌تر می‌شود و به حرف زدن می‌افتد چالش‌های ما کمتر می‌شود. در حال حاضر که فرزندم نزدیک به سه سال دارد، نمی‌دانم او درک می‌کند پدر و مادرش نابینا هستند یا نه؛ اما وقتی نقاشی می‌کشد، دست ما را بر روی کاغذ می‌کشد تا مثلاً نقاشی او را ببینیم. خودش هم دست می‌کشد اما وقتی بزرگ‌تر شود، می‌داند اصل ماجرا چگونه است.
مهدیه می‌گوید: وقتی می‌خواهیم بیرون برویم، فرزند‌مان کفش‌های ما را پیدا می‌کند و جلوی پای ما می‌گذارد. او معتقد است در راه تربیت فرزند به عنوان یک مادر نابینا هم‌زمان با بزرگ‌تر شدن فرزندش چالش‌های او نیز بیشتر می‌شود. به ویژه زمانی که او وارد مدرسه شود و دغدغه مهدیه این روز‌ها آن است که چگونه باید تکالیف فرزندش را با شیوه‌های امروزی آموزش و پرورش پیش ببرد. آنچه در بالا خواندید، تنها بخشی از روزمره‌های زندگی یک زوج نابینا بود. چالش‌های زوج‌های نابینا بسیار فرا‌تر از این حرف‌ها است که نمونه‌های آن را در شماره‌های آتی از زاویه دید پدران نابینا نیز از نظر خواهیم گذراند.
امیر سرمدی"
audio/mana-0d26431267d3dbda02ea.mp3,"ترویج روحیه کار داوطلبانه بهانه اصلی برگزاری جشنواره ملی گامینو
امیر سرمدی
مراسم اختتامیه دومین دوره جشنواره ملی گامینو که هدف اصلی آن تقدیر از فعالیت‌های داوطلبانه نابینایان در فضای مجازی بود، روز چهاردهم آذرماه برگزار شد. روزی که مصادف با روز جهانی داوطلب است و به همین بهانه، در این یادداشت، توضیحاتی در خصوص برگزاری دومین دوره جشنواره گامینو و نفرات برتر، ثمرات فعالیت‌های داوطلبانه نابینایان در فضای مجازی، لزوم توجه سمن‌های ویژه نابینایان به امور داوطلبانه و اثرات مثبت کارهای داوطلبانه می‌پردازیم.
ارسال 108 اثر به دومین دوره جشنواره ملی گامینو
انجمن نابینایان ایران از سال 1401 با هدف حمایت فعالیت‌های داوطلبانه نابینایان در فضای مجازی، اقدام به برگزاری جشنواره گامینو کرد. در سال نخست، تولید محتوای نابینایان در یک بازه 10 ساله (از سال 1391 تا سال 1401) مدنظر قرار گرفت و 206 اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شد. با توجه به اینکه در دومین دوره جشنواره گامینو تنها آثاری مورد داوری قرار می‌گرفت که از اول شهریور سال 1401 تا 31 شهریور 1403 در بستر فضای مجازی منتشر شده باشند، محتوای تولیدی نابینایان کمتر از سال‌های قبل بود و به تبع آن، شاهد کاهش آثار ارسالی از نظر کمّی در مقایسه با دوره نخست جشنواره بودیم.
در این دوره، 108 اثر توسط 42 نفر در سه محور آموزشی ـ توانبخشی، فرهنگی ـ اجتماعی و تفریحی ـ سرگرمی به دبیرخانه جشنواره ارسال شد. هر نفر در این دوره می‌توانست دو اثر را در سه محور جشنواره شرکت دهد.
در حوزه آموزشی ـ توانبخشی که سرداوری آن بر عهده امید هاشمی بود، 19 نفر شرکت کردند. 35 اثر در این حوزه داوری شد که 22 اثر توانست امتیاز بالای 70 کسب کند و به مرحله دوم راه یابد. در این حوزه، مهدی ضیایی‌فر به نمایندگی از برنامه از امید تا روشنایی به عنوان شایسته تقدیر انتخاب شد. محمدحسین ملکی مدیر مجموعه مهارت‌هایی برای نابینایان، آرمین رسولی مدیر کانال آکادمی نابینایان و احمد حیدری، به ترتیب عناوین اول تا سوم را از آن خود کردند.
در حوزه فرهنگی ـ اجتماعی که سرداوری آن بر عهده امیر سپهری بود، 26 نفر شرکت کردند و 39 اثر به دبیرخانه ارسال شد. در این بین، 20 اثر توانست به مرحله دوم داوری راه پیدا کند. در نهایت، مرجان حصاری رئیس هیئت مدیره شرکت کیمیا هنر ماندگار برای درج خط بریل بر روی محصولات سرامیکی این شرکت به عنوان شایسته تقدیر انتخاب شد. موسی عصمتی شاعر برجسته نابینا، اردشیر ایران‌خواه مدیر کانال یوتیوبی (can we) و شهروز حسینی به ترتیب عناوین اول تا سوم را از آن خود کردند.
در حوزه تفریحی ـ سرگرمی که سرداوری آن بر عهده فاطمه جوادیان بود، 22 شرکت کننده 34 اثر به دبیرخانه جشنواره ارسال شد که 25 اثر توانست راهی مرحله دوم شود. در این حوزه، گروه جیکو بابت توضیح‌دار کردن کتاب‌های تصویری برای کودکان نابینا، کودکان بینا و والدین با آسیب بینایی عنوان شایسته تقدیر را به دست آورد. مسعود طاهریان، احسان مهر‌جو، میلاد خالص ماسوله، بنفشه کلانتری و غزل فتح‌اللهی از اعضای این گروه هستند. محسن صالحی مدیر پایگاه اینترنتی محله نابینایان، امیرعلی گل‌محمد‌زاده برای اجرا در رادیو بامیکو و محمدجواد فرخ نشاط مدیر مجموعه رادیو بامیک به ترتیب عناوین اول تا سوم را به دست آوردند.
افزایش کیفیت آثار ارسالی به دومین دوره جشنواره گامینو
علی‌رغم کاهش تعداد آثار ارسالی، شاهد افزایش کیفی تولید محتوای نابینایان در دو سال گذشته بودیم. چرا که معیارهای داوری در هر دو جشنواره تقریباً یکسان بود. در اولین دوره جشنواره گامینو از 206 اثر ارسالی، تنها 70 اثر توانست امتیاز بالای 70 را به دست آورد. این در حالی است که در دومین دوره جشنواره از 108 اثر ارسالی، 67 اثر راهی مرحله دوم شدند که 62 درصد آثار ارسالی را شامل می‌شود. در دومین دوره جشنواره گامینو، داوران توجه ویژه‌ای به اقدامات داوطلبانه نابینایان در فضای مجازی داشتند. پنج معیار داوری هر کدام 16 امتیاز داشت. این در حالی است که داوران برای دومین دوره جشنواره، 20 امتیاز را صرفاً برای فعالیت‌های داوطلبانه در نظر گرفته بودند. لذا در عمل، تنها کسانی به عنوان برگزیده انتخاب شدند که عمده تولیدات آنها در فضای مجازی، داوطلبانه و بی‌چشم‌داشت برای همنوعان خود است.
نابینایان فعال در فضای مجازی وظیفه انجمن‌ها را به دوش می‌کشند
در سال‌های اخیر، فعالیت‌های داوطلبانه نابینایان در فضای مجازی، منشأ کمک‌های بسیاری به جامعه نابینایان بوده است. از آموزش نرم‌افزارهای گوناگون که هر کدام به نوعی باعث توانمندی افراد با آسیب بینایی می‌شود تا افرادی که سعی دارند تخصص خود را با سایرین به اشتراک بگذارند که این امر باعث افزایش توانمندی‌ها و مهارت‌های فردی در میان نابینایان شده است. چه بسیار نابینایانی که با آموزش‌های داوطلبانه همنوعان خود، در جهت‌یابی و حرکت مستقل شده‌اند، مهارت‌های آشپزی و خود‌آرایی را آموخته‌اند و در فضای ایجاد شده با همین آموزش‌ها و مهارت‌ها، ازدواج کرده یا شاغل شده‌اند.
بسیاری از این اقدامات وظیفه سمن‌های ویژه نابینایان است؛ اما با وجود کم‌کاری‌های جدی انجمن‌ها در زمینه خدمات توانبخشی برای اعضای جامعه هدف، این نابینایان مستعد، متعهد و دلسوز در فضای مجازی هستند که با فعالیت‌های داوطلبانه خود، عملاً وظیفه انجمن‌ها را به دوش می‌کشند. خوشبختانه در سال‌های اخیر، بسیاری از کانال‌ها و صفحات فعال در فضای مجازی به صورت تخصصی بر روی برخی موضوعات خاص برای نابینایان متمرکز شده‌اند. این نشان می‌دهد که فعالیت نابینایان در فضای مجازی، هدفمند‌تر از گذشته دنبال می‌شود و روند رو به رشدی دارد.
لزوم افزایش فعالیت‌های داوطلبانه در سمن‌های ویژه نابینایان
داوطلبان از جمله ارزشمند‌ترین فعالان اجتماعی هستند که چه در زمان بروز بحران‌ها، چه هنگام کارهای عام‌المنفعه در کنار سازمان‌های مردم نهاد، مراکز دولتی و غیر دولتی هستند تا بتوانند در پیشبرد امور جامعه سهیم باشند. پنجم دسامبر هر سال برابر با چهاردهم آذرماه، برای قدردانی از انسان‌های داوطلب، روز جهانی داوطلب نام گرفته است. سازمان ملل متحد ابتدا در سال ۱۹۸۵ یا ۱۳۶۴ شمسی این روز را معرفی کرد. نام کامل این روز، روز جهانی داوطلب در راه توسعه اقتصادی و اجتماعی است.
این روز زمانی برای به رسمیت شناختن تلاش‌های داوطلبان در تغییر جوامع، اقتصاد و محیط زیست است. در این روز، مردم به مسائل مهم جامعه‌ی خود نگاهی دوباره می‌اندازند تا بتوانند جایگاه و نقش خود را در آنها بیابند. هدف رویدادهایی که برای این روز انتخاب می‌شود، فقط تشویق دیگران به داوطلب شدن یک روزه نیست، بلکه تغییر نگرش و رفتار افراد است تا هر یک از افراد جامعه به عاملی برای تغییر تبدیل شوند و در ساختن دنیایی بهتر مشارکت کنند؛ اما به راستی سمن‌های ویژه نابینایان تا چه اندازه توانسته‌اند اقدامات داوطلبانه را به سمت و سوی کارهای خود جلب کنند و از افراد داوطلب کمک بگیرند؟
انجمن نابینایان ایران در کادر اجرایی دفتر مرکزی خود 4 نفر نیروی انسانی دارد که بدون گرفتن دستمزد و به صورت داوطلبانه و تمام وقت، در این انجمن مشغول به کار هستند. برخی دیگر هم به صورت پاره وقت یا بسته به نیاز انجمن در فعالیت‌های داوطلبانه مشارکت می‌کنند. گونه دیگری از اقدامات داوطلبانه که انجمن نابینایان ایران از آن بهره می‌گیرد، همیاری افراد بینا در برنامه‌های طبیعت‌گردی و کوهنوردی است که این افراد به عنوان همنورد، در کنار نابینایان قرار می‌گیرند تا به کمک آنها اعضای انجمن بتوانند در طبیعت پیمایش‌های طولانی داشته باشند یا موفق به صعود قله‌های مرتفع شوند. بی‌تردید، بدون حمایت این افراد اجرای چنین برنامه‌هایی ممکن نیست.
مبحث دیگری که امسال در روز جهانی داوطلب بر روی آن تأکید شد، انجام کارهای نیمه داوطلبانه است. از آنجا که این روز‌ها بسیاری از مردم از نظر مالی در مضیقه هستند و با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کنند، علی‌رغم میل باطنی خود شاید نتوانند به صورت مستمر در فعالیت‌های داوطلبانه مشارکت کنند. از این‌رو، روی به اقدامات نیمه داوطلبانه می‌آورند و بابت کارهای خود، دستمزدی به مراتب کمتر از عرف جامعه دریافت می‌کنند. شکل‌گیری این روند و توجه به آن می‌تواند برای بسیاری از انجمن‌ها مفید باشد. به طور کلی، بهره‌گیری از اقدامات داوطلبانه در سمن‌های ویژه نابینایان به نسبت سایر انجمن‌های معلولان بسیار کمتر و کمرنگ‌تر است.
از آنجا که سمن‌ها از نظر قانونی امکان فعالیت اقتصادی ندارند و بودجه دولتی نیز به آنها تعلق نمی‌گیرد، همواره در تأمین منابع مالی مورد نیاز خود دچار مشکل هستند. لذا بهره‌گیری از افراد داوطلب و فعالیت‌های داوطلبانه می‌تواند کمک بزرگی به این انجمن‌ها کند. امری که در تمام نقاط دنیا متداول است. کار داوطلبانه در بسیاری از کشورهای دنیا مصادیق پرشماری دارد و به یک جا و دو ‌جا و ده جا محدود نمی‌شود.
بر اساس آمار رسمی، ۴۴ درصد افراد بالای ۱۴ سال آلمان به صورت داوطلبانه در جایی کار می‌کنند. چیزی که کار داوطلبانه را در این کشور بسیار جالب‌تر می‌کند، ساخت یافتگی و نظم آن است؛ به عبارت دیگر، این کار داوطلبانه، موردی یا مقطعی نیست بلکه کاملاً سیستماتیک، جهت‌دار، قالب‌دار و برنامه‌ریزی شده است و این، مدیون فرهنگی است که «مشارکت کردن» و «مشارکت دادن» جزئی از تار و پود آن شده است.
به طور کلی، کار داوطلبانه، بر پایه‌ی یک نیاز بدیهی در انسان پایه‌ریزی شده است: همه‌ی ما به «مفید بودن» نیاز داریم. این نیاز، جزئی جدایی ناپذیر از روح ماست. حتی یک کودک دو ساله به حس «مفید بودن» نیاز دارد و وقتی حس می‌کند که می‌تواند برای دیگران کار مفیدی انجام بدهد، به سطح جدیدی از خودباوری و رضایت درونی می‌رسد، حتی اگر این کار برداشتن یک اسباب‌بازی از روی زمین و آوردن آن برای مادر باشد. این نیاز، چیزی نیست که با گذشت زمان از بین برود بلکه با افزایش سن پررنگ‌تر هم می‌شود فقط گاهی از ضمیر ناخودآگاه بالاتر نمی‌آید چون به آن اجازه شکوفا شدن نداده‌ایم یا نداده‌اند یا نمی‌دهیم یا نمی‌دهند.
بدون شک، در کشور ما هم افرادی هستند که به صورت داوطلبانه در کارهای خیر مشارکت می‌کنند ولی کار داوطلبانه در جامعه‌ی ما چنانکه باید و شاید نهادینه نشده است یا بهتر است بگوییم، اغلب به برخی حوزه‌ها (مثل کارهای خیریه‌ی خاص) یا مقاطع حساس (مثل زمان وقوع فجایع طبیعی) محدود شده‌اند و تعداد کسانی که به صورت سازمان یافته و منظم و به مدت طولانی در زمینه‌ای به صورت داوطلبانه فعال باشند، اگر کم نباشد خیلی زیاد هم نیست. چه قدر خوب می‌شود اگر در کشور ما هم بیشتر روی فرهنگ «مشارکت دادن» و «مشارکت کردن» کار شود: هم از طرف تک‌تک مردم و هم از طرف نهادها و سازمان‌های خصوصی و دولتی چون در کار داوطلبانه، مسئولیت‌پذیری، وظیفه‌شناسی، «حس تعلق» و نیروی خودجوشی هست که گاهی حتی در یک شغل پرداخت شده وجود ندارد. بی‌تردید، این همیاری، یکی از اهرم‌های مهم برای بالا بردن استانداردهای زندگی و پیشبرد امور در جامعه است."
audio/mana-aa20289cfa2e23be3937.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آذر ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه، مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در آذرماه را از نظر می‌گذرانید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام از وب‌سایت و کانال‌های نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
همان گونه که مستحضرید، رونمایی از دو کتاب «دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان» و «تجربه‌گزاری مدیریتی در جامعه نابینایان» انجام شد و نسخه صوتی این دو کتاب در آینده‌ای نزدیک ارائه می‌گردد. همچنین تمهیداتی اندیشیده شده که این کتاب در دستگاه برجسته‌نگار هوشمند همراه در اختیار مخاطبان گرامی قرار گیرد و تلاش می‌کنیم نسخه بریل این دو کتاب را نیز برای علاقه‌مندان مطالعه تهیه کنیم.
برنامه اردوی تفریحی انجمن نابینایان ایران با حضور شصت نفر از نابینایان تهران و بیست نفر از نابینایان گرگان در شهر تنکابن برگزار شد.
هفته اول آذر‌ماه در تقویم رسمی کشور ما هفته نابینایان نام‌گذاری شده است. از سال ۱۳۴۵ شمسی و در پی اقدامات دکتر محمد خزائلی در جهت اختصاص مدرسه ویژه به نابینایان، این هفته در تقویم کشور ما، هفته روشندلان نام گرفت. آقای دکتر خزائلی اقدامات ارزشمندی در زمینه ارتقای فرهنگی و بهبود کیفیت زندگی افراد نابینا از جمله پیشنهاد استفاده از واژه روشندل به جای کور انجام دادند که البته اکنون مخالفانی دارد و بسیاری معتقدند این واژه بار عرفانی دارد و نباید با بکارگیری آن به افراد نابینا تقدّس بخشیده شود و بهتر است از واژه نابینا یا اصطلاح فرد با آسیب بینایی استفاده شود. در راستای اطلاع‌رسانی و ارتقای فرهنگی، مصاحبه‌هایی با شبکه‌های گوناگون تلویزیونی و رادیویی انجام دادیم و مسائل و مشکلات افراد با آسیب بینایی و لزوم اجرای قانون حمایت از افراد دارای معلولیت را مطرح کردیم.
هفته دوم آذرماه نیز هفته معلولین نام‌گذاری شده است. در اولین روز این هفته یعنی روز دهم آذرماه، به همراه آقای دکتر حسینی، مدیر محترم سازمان بهزیستی، جمعی از مدیران کل و مسئولان و کارشناسان و تعدادی از اعضای محترم انجمن، در حرم مطهر امام خمینی (ره) حضور یافتیم. آقای دکتر حسینی، طی سخنرانی خود، موارد خوبی را مطرح نمودند که امیدواریم در انجام آنها بکوشند.
در روز یازدهم آذرماه، در جلسه‌ای که با حضور آقای دکتر ربیعی، دستیار و مشاور رئیس جمهور در امور اجتماعی، رئیس سازمان بهزیستی و جمعی از تشکل‌های معلولان از جمله تشکل‌های نابینایان، ناشنوایان، اتیسم و… در محل سازمان بهزیستی کشور برگزار شد، حضور داشتیم. آقای دکتر حسینی در این جلسه نیز سخنرانی داشتند و مسائل خوبی از جمله طرح بهزیست محله را مطرح نمودند که قطعاً اجرای آنها نیازمند زیرساخت‌هایی است که اگر به درستی فراهم نشود؛ مانند طرح مثبت زندگی، پیامدهای منفی به دنبال خواهد داشت.
در روز سیزدهم آذرماه نیز به همراه حدود پانصد نفر از افراد دارای معلولیت با رئیس محترم جمهور دیدار داشتیم. با توجه به صحبت‌های آقای دکتر پزشکیان، آقای دکتر میدری و آقای دکتر حسینی در این جلسه، مشخص شد که ایشان اشراف کاملی به مسائل و مشکلات افراد دارای معلولیت دارند و امیدواریم با برنامه‌ریزی صحیح و تأمین بودجه مناسب، وعده‌های خود در جهت رفع مسائل و مشکلات افراد دارای معلولیت را عملی کنند.
در روز چهاردهم آذرماه، اختتامیه دومین جشنواره گامینو برگزار شد. تعداد صد ‌و ‌هشت اثر در سه محور آموزشی و توانبخشی، فرهنگی و اجتماعی، تفریحی و سرگرمی به دبیرخانه جشنواره ارسال شده بود و در این برنامه به برگزیدگان این سه محور جوایزی اهدا شد. هدف ما از برگزاری این جشنواره، ارتقای فرهنگ استفاده از فضای مجازی است. خوب است فضای مجازی را به خدمت خود بگیریم و از ظرفیت‌های آن جهت آموزش و آگاهی بخشی همنوعانمان استفاده کنیم. همچنین جلسه‌ای با آقای دکتر زاکانی، شهردار تهران داشتیم و ایشان وعده‌های خوبی به ویژه در حوزه اشتغال دادند که در صورت عملی شدن، به اطلاع شما مخاطبان محترم خواهد رسید.
در ماه گذشته، دومین دستگاه چاپگر بریل چاپخانه نسل مانا توسط یکی از سفارت‌خانه‌ها تأمین شد که در جهت تولید منابع مطالعاتی افراد نابینا بسیار مفید خواهد بود. در تاریخ هفدهم تا بیستم آذرماه، دوره آموزشی با محوریت اشتغال و کار‌آفرینی با مشارکت حدود چهل نفر از افراد نابینا و بینا در شهرستان ارسنجان برگزار شد که دستاوردهای مثبتی داشت و امیدواریم برنامه‌هایی از این دست در سایر شهرستان‌ها نیز برگزار شود.
در ماه گذشته تعداد صد ‌و ‌پنجاه سبد کالا و پوشاک نیز در بین اعضای انجمن در شهرهای گوناگون توزیع شد؛ مانند همیشه، پیگیر مسائل مناسب‌سازی محیط شهری، دسترسی‌پذیری سایت‌ها و برنامه‌های فضای مجازی، استخدام افراد نابینا و کم‌بینا و سایر مسائل و مشکلات افراد با آسیب بینایی هستیم و به محض حصول نتیجه در هر محور، حضور شما مخاطبان ارجمند اطلاع‌رسانی خواهیم کرد و امیدواریم بتوانیم خدمات ارزشمندی به جامعه هدف ارائه کنیم."
audio/mana-2233c047a8097bae0dd5.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
این شماره را با بی‌مای‌آیز و جدید‌ترین تحولاتش آغاز کرده‌ایم. سپس به سراغ جاز و طرح‌های نو‌آورانه‌ای که کاربرانش به کمپانی ویسپرو داده‌اند می‌رویم و در پایان هم یک میکروفون را معرفی می‌کنیم که قابلیت‌های جالبی دارد و راست کار نابینایانی است که پادکست می‌سازند یا ساز و آواز ضبط می‌کنند.
کشف تاریک و روشن‌های کم‌بینایی در همکاری بی‌مای‌آیز و آر‌ان‌آی‌بی
درنگی کوتاه در وب‌سایت بی‌مای‌آیز داشته باشیم تا از آخرین تحولات این اپلیکیشن محبوب خبری بگیریم. از میان تمامی اخباری که در طول ماه گذشته در این پایگاه اینترنتی منتشر شده، یکی بیش از بقیه جلب توجه می‌کند؛ همکاری میان بی‌مای‌آیز و مؤسسه ملی سلطنتی نابینایان بریتانیا (آر‌ان‌آی‌بی»، با هدف آشناتر کردن داوطلبان بینا، با ویژگی‌های زندگی افراد کم‌بینا.
یکی دیگر از قابلیت‌های جالب این اپلیکیشن این است که کاربر می‌تواند یک هدستِ واقعیت مجازی را به گوشی‌اش متصل کند و یکی از انواع اختلالات بینایی را برگزیند تا دنیا را از ورای عینک واقعیت مجازی، همانگونه که فرد کم‌بینا می‌بیند، تجربه کند. علاوه بر این امکان، قابلیت دیگری هم در برنامه گنجانده شده، آن هم اینکه وقتی کاربر بینا یکی از انواع اختلالات بینایی را انتخاب می‌کند، اپلیکیشن می‌تواند چند تایی تمرین به او بدهد تا آن فرد ببیند که دارنده آن اختلال، کارهای مختلف را چطور انجام می‌دهد. مثلاً از او می‌خواهد برچسب یک بسته را بخواند یا از یک خیابان شلوغ عبور کند. در بخش دیگری از این اپلیکیشن، فرد داوطلب می‌تواند قصه کاربران کم‌بینای واقعی را درخصوص اثرات اختلال بینایی در زندگیشان بشنود تا به درک کامل‌تری از دنیای کم‌بینایی دست یابد. این اپلیکیشن علاوه بر داوطلبان، می‌تواند به کار آن دسته از مجموعه‌هایی بیاید که می‌خواهند در قسمت خدمات تخصصی بی‌مای‌آیز عضو شوند و به همین منظور لازم است کسانی را در خصوص نیاز‌های افراد نابینا آموزش دهند.
در نسخه صوتی پیشخوان، ضمن واکاوی ابعاد مختلف این خبر، اشاره‌ای هم به سایر همکاری‌هایی که بی‌مای‌آیز در طول ماه گذشته با مجموعه‌های گوناگون داشته خواهیم داشت.
اعلام برندگان مسابقه ایده‌پردازی ویسپرو
شنونده‌های همیشگی پیشخوان خوب به خاطر دارند که یکی دو شماره قبل، به مسابقه‌ای اشاره کردیم که ویسپِرو، (فریدِم سایِنتیفیک) رآن را برگزار می‌کند. مسابقه‌ای با موضوع ایده‌پردازی برای امکانات تازه صفحه‌خوان جاز. ویسپرو از کاربران جاز خواسته بود تا ایده‌هایشان را در قالب ویدئو‌های یک دقیقه‌ای توضیح دهند. برنده مسابقه هم قرار بود هزار دلار به جیب بزند. حالا، در آخرین شماره از پادکست «اِف‌اِس‌کَست»، هیئت داوران، با سه نفر از کسانی که بهترین ایده‌ها را داده بودند مصاحبه‌ای ترتیب داد و در نهایت، ایده برتر را مشخص کرد. بد ندیدیم به‌طور خلاصه، نگاهی به این سه ایده برتر بیندازیم.
اولین کسی که در مقابل هیئت داورانِ سه نفره ویسپرو قرار گرفت تا به سؤالاتشان پاسخ دهد، رایان بود که یک طرح جذاب را ارائه داده بود. طرحی که خودش اعتراف می‌کرد از یکی از قابلیت‌های مَک آن را دزدیده اما داوران، سخاوتمندانه آن را الهامی از این قابلیت برشمردند. بر اساس این ایده، پیشنهاد شد صفحه‌خوان جاز، به یک نویسه‌خوان نوری و هوش مصنوعی مجهز شود تا نیاز کاربران را در صفحاتی که دسترسی‌پذیری مناسبی ندارند برطرف کند. قابلیتی که گفتیم حالیه در مَک وجود دارد. کاری که صفحه‌خوان مک صورت می‌دهد این است که در جاهایی که برنامه دسترسی‌پذیر نیست و صفحه‌کلید روی آنچه که باید کلیک کنیم متمرکز نمی‌شود، صفحه را اسکن و او‌سی‌آر می‌کند و کاربر می‌تواند خط به خط، کلمه به کلمه و حتی حرف به حرف روی محتوای غیرقابل دسترس صفحه حرکت کند. هرجا که لازم به کلیک باشد، کاربر یک کلید میانبر فشار می‌دهد و کلیک به نرم‌افزار ارسال می‌شود. به این ترتیب، کاربران می‌توانند از هر صفحه‌ای به سادگی استفاده کنند. داوران خود نیز چیز‌هایی به این ایده افزودند که در نسخه صوتی پیشخوان درباره‌شان بیشتر خواهیم گفت.
ایده دوم، متعلق به شخصی بود که آموزگار فناوری‌های کمکی بود. او یکی از مشکلاتش را این می‌دانست که وقتی قرار است از طریق قابلیت تَندُم در جاز به کامپیوتر شاگردش متصل شود، به خصوص وقتی شاگرد تازه‌کار یا کم‌شنوا است یا اطرافش شلوغ و پر سر‌و‌صدا است، طرف مقابل نمی‌تواند حروف و اعداد رمز را که باید وارد شود تا اتصال برقرار شود به درستی بشنود یا وارد کند. پیشنهاد او این بود که بهتر است هر فرد، شناسه خود را در کامپیوتر طرف مقابل داشته باشد تا فرد بتواند مثل یک دفترچه تلفن، بر روی نام‌ها حرکت یا حروف اول نام را وارد کند تا بتواند به کامپیوتر طرف مقابل متصل شود.
ایده سوم هم از آن کسی بود که نویسنده کتاب‌های آموزش کامپیوتر بود و دغدغه‌اش این بود که کاربران جاز، در مواجهه با مرکز تنظیمات جاز، به خاطر شلوغی و پیچیدگی بیش از حد گزینه‌ها، دست‌و‌پایشان را گم می‌کنند. او معتقد بود می‌شود همین صفحه را به شکلی تغییر داد که کار برای کاربران تازه‌کار کمی راحت‌تر شود. مثلاً می‌توانیم تعدادی از تنظیمات پرکاربرد را در بالای فهرست داشته باشیم تا کاربر با انبوه تنظیمات سردرگم نشود. او ایده دیگری هم داد و آن این بود که خوب است مثل ان‌وی‌دی‌ای، بتوانیم برای تنظیماتمان پیکره‌بندی‌های مختلف و پروفایل‌های گوناگون ایجاد کنیم که مجبور نباشیم در محیط‌های مختلف و بسته به نیاز‌های متفاوت، تنظیمات صفحه‌خوان را تغییر دهیم. صرفاً با تغییر پیکربندی، تنظیمات دلخواهمان را اعمال کنیم.
از میان ایده‌هایی که مطرح شد، ایده پیمایش هوشمند صفحه که رایان آن را ارائه کرده بود از نظر هیئت داوران بهترین تشخیص داده شد و ویسپرو، معادل هزار دلار کارت خرید از آمازون به رایان اهدا کرد و وعده داد این ایده و سایر ایده‌ها را در سال میلادی پیش رو در دستور کارشان قرار خواهند داد.
میکروفون جادویی با قابلیت تمرکز بر روی منبع صدا
جدید‌ترین پست سم سیوی بر روی کانالش در یوتوب، مستقیماً به نابینایان مربوط نمی‌شود؛ اما از آنجا که موضوع صحبت او در این پست، معرفی یک میکروفون همه‌فن‌حریف است و نابینایان هم در زمینه تجهیزات ضبط و پخش صدا تبحر یا دستکم علاقه دارند، بد ندیدیم به معرفی این میکروفون عجیب‌و‌غریب از زبان سم بپردازیم.
یکی دیگر از جذابیت‌های این میکروفون این است که «پاپ فیلتر» آن را به شکل آهنربایی طراحی کرده‌اند و همین هم باعث می‌شود همیشه در یک جا ثابت باشد و دیگر خطر افتادن هم برای آن وجود ندارد. روش اتصال این میکروفون به صورت «اِکس ال آر» است و بنابراین، برای استفاده از آن حتماً باید یک فانتوم پاور هم در اختیار داشته باشیم. سم سیوی در ویدئویی که برای کانالش ضبط کرده، انواع قابلیت‌های آن را به نمایش گذاشته و ما هم بنا داریم با استفاده از فایلی که سم منتشر کرده، این قابلیت‌ها را در نسخه صوتی پیشخوان با شما به اشتراک بگذاریم. شما در نسخه صوتی پیشخوان، نمونه صدای این میکروفون را پیش از ویرایش و روتوش خواهید شنید. همچنین می‌توانید نمونه صدای میکروفون را در حالتی که قابلیت تمرکز بر روی منبع صدا غیرفعال است بشنوید و با حالت فعال مقایسه کنید. پس، اگر به حوزه صدا و حواشی آن علاقمند هستید، این شماره از پادکست پیشخوان را از دست ندهید.
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا یا در کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید."
audio/mana-0604441759dcb9be82dc.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
این شماره را با بی‌مای‌آیز و جدید‌ترین تحولاتش آغاز کرده‌ایم. سپس به سراغ جاز و طرح‌های نو‌آورانه‌ای که کاربرانش به کمپانی ویسپرو داده‌اند می‌رویم و در پایان هم یک میکروفون را معرفی می‌کنیم که قابلیت‌های جالبی دارد و راست کار نابینایانی است که پادکست می‌سازند یا ساز و آواز ضبط می‌کنند.
کشف تاریک و روشن‌های کم‌بینایی در همکاری بی‌مای‌آیز و آر‌ان‌آی‌بی
درنگی کوتاه در وب‌سایت بی‌مای‌آیز داشته باشیم تا از آخرین تحولات این اپلیکیشن محبوب خبری بگیریم. از میان تمامی اخباری که در طول ماه گذشته در این پایگاه اینترنتی منتشر شده، یکی بیش از بقیه جلب توجه می‌کند؛ همکاری میان بی‌مای‌آیز و مؤسسه ملی سلطنتی نابینایان بریتانیا (آر‌ان‌آی‌بی»، با هدف آشناتر کردن داوطلبان بینا، با ویژگی‌های زندگی افراد کم‌بینا.
یکی دیگر از قابلیت‌های جالب این اپلیکیشن این است که کاربر می‌تواند یک هدستِ واقعیت مجازی را به گوشی‌اش متصل کند و یکی از انواع اختلالات بینایی را برگزیند تا دنیا را از ورای عینک واقعیت مجازی، همانگونه که فرد کم‌بینا می‌بیند، تجربه کند. علاوه بر این امکان، قابلیت دیگری هم در برنامه گنجانده شده، آن هم اینکه وقتی کاربر بینا یکی از انواع اختلالات بینایی را انتخاب می‌کند، اپلیکیشن می‌تواند چند تایی تمرین به او بدهد تا آن فرد ببیند که دارنده آن اختلال، کارهای مختلف را چطور انجام می‌دهد. مثلاً از او می‌خواهد برچسب یک بسته را بخواند یا از یک خیابان شلوغ عبور کند. در بخش دیگری از این اپلیکیشن، فرد داوطلب می‌تواند قصه کاربران کم‌بینای واقعی را درخصوص اثرات اختلال بینایی در زندگیشان بشنود تا به درک کامل‌تری از دنیای کم‌بینایی دست یابد. این اپلیکیشن علاوه بر داوطلبان، می‌تواند به کار آن دسته از مجموعه‌هایی بیاید که می‌خواهند در قسمت خدمات تخصصی بی‌مای‌آیز عضو شوند و به همین منظور لازم است کسانی را در خصوص نیاز‌های افراد نابینا آموزش دهند.
در نسخه صوتی پیشخوان، ضمن واکاوی ابعاد مختلف این خبر، اشاره‌ای هم به سایر همکاری‌هایی که بی‌مای‌آیز در طول ماه گذشته با مجموعه‌های گوناگون داشته خواهیم داشت.
اعلام برندگان مسابقه ایده‌پردازی ویسپرو
شنونده‌های همیشگی پیشخوان خوب به خاطر دارند که یکی دو شماره قبل، به مسابقه‌ای اشاره کردیم که ویسپِرو، (فریدِم سایِنتیفیک) رآن را برگزار می‌کند. مسابقه‌ای با موضوع ایده‌پردازی برای امکانات تازه صفحه‌خوان جاز. ویسپرو از کاربران جاز خواسته بود تا ایده‌هایشان را در قالب ویدئو‌های یک دقیقه‌ای توضیح دهند. برنده مسابقه هم قرار بود هزار دلار به جیب بزند. حالا، در آخرین شماره از پادکست «اِف‌اِس‌کَست»، هیئت داوران، با سه نفر از کسانی که بهترین ایده‌ها را داده بودند مصاحبه‌ای ترتیب داد و در نهایت، ایده برتر را مشخص کرد. بد ندیدیم به‌طور خلاصه، نگاهی به این سه ایده برتر بیندازیم.
اولین کسی که در مقابل هیئت داورانِ سه نفره ویسپرو قرار گرفت تا به سؤالاتشان پاسخ دهد، رایان بود که یک طرح جذاب را ارائه داده بود. طرحی که خودش اعتراف می‌کرد از یکی از قابلیت‌های مَک آن را دزدیده اما داوران، سخاوتمندانه آن را الهامی از این قابلیت برشمردند. بر اساس این ایده، پیشنهاد شد صفحه‌خوان جاز، به یک نویسه‌خوان نوری و هوش مصنوعی مجهز شود تا نیاز کاربران را در صفحاتی که دسترسی‌پذیری مناسبی ندارند برطرف کند. قابلیتی که گفتیم حالیه در مَک وجود دارد. کاری که صفحه‌خوان مک صورت می‌دهد این است که در جاهایی که برنامه دسترسی‌پذیر نیست و صفحه‌کلید روی آنچه که باید کلیک کنیم متمرکز نمی‌شود، صفحه را اسکن و او‌سی‌آر می‌کند و کاربر می‌تواند خط به خط، کلمه به کلمه و حتی حرف به حرف روی محتوای غیرقابل دسترس صفحه حرکت کند. هرجا که لازم به کلیک باشد، کاربر یک کلید میانبر فشار می‌دهد و کلیک به نرم‌افزار ارسال می‌شود. به این ترتیب، کاربران می‌توانند از هر صفحه‌ای به سادگی استفاده کنند. داوران خود نیز چیز‌هایی به این ایده افزودند که در نسخه صوتی پیشخوان درباره‌شان بیشتر خواهیم گفت.
ایده دوم، متعلق به شخصی بود که آموزگار فناوری‌های کمکی بود. او یکی از مشکلاتش را این می‌دانست که وقتی قرار است از طریق قابلیت تَندُم در جاز به کامپیوتر شاگردش متصل شود، به خصوص وقتی شاگرد تازه‌کار یا کم‌شنوا است یا اطرافش شلوغ و پر سر‌و‌صدا است، طرف مقابل نمی‌تواند حروف و اعداد رمز را که باید وارد شود تا اتصال برقرار شود به درستی بشنود یا وارد کند. پیشنهاد او این بود که بهتر است هر فرد، شناسه خود را در کامپیوتر طرف مقابل داشته باشد تا فرد بتواند مثل یک دفترچه تلفن، بر روی نام‌ها حرکت یا حروف اول نام را وارد کند تا بتواند به کامپیوتر طرف مقابل متصل شود.
ایده سوم هم از آن کسی بود که نویسنده کتاب‌های آموزش کامپیوتر بود و دغدغه‌اش این بود که کاربران جاز، در مواجهه با مرکز تنظیمات جاز، به خاطر شلوغی و پیچیدگی بیش از حد گزینه‌ها، دست‌و‌پایشان را گم می‌کنند. او معتقد بود می‌شود همین صفحه را به شکلی تغییر داد که کار برای کاربران تازه‌کار کمی راحت‌تر شود. مثلاً می‌توانیم تعدادی از تنظیمات پرکاربرد را در بالای فهرست داشته باشیم تا کاربر با انبوه تنظیمات سردرگم نشود. او ایده دیگری هم داد و آن این بود که خوب است مثل ان‌وی‌دی‌ای، بتوانیم برای تنظیماتمان پیکره‌بندی‌های مختلف و پروفایل‌های گوناگون ایجاد کنیم که مجبور نباشیم در محیط‌های مختلف و بسته به نیاز‌های متفاوت، تنظیمات صفحه‌خوان را تغییر دهیم. صرفاً با تغییر پیکربندی، تنظیمات دلخواهمان را اعمال کنیم.
از میان ایده‌هایی که مطرح شد، ایده پیمایش هوشمند صفحه که رایان آن را ارائه کرده بود از نظر هیئت داوران بهترین تشخیص داده شد و ویسپرو، معادل هزار دلار کارت خرید از آمازون به رایان اهدا کرد و وعده داد این ایده و سایر ایده‌ها را در سال میلادی پیش رو در دستور کارشان قرار خواهند داد.
میکروفون جادویی با قابلیت تمرکز بر روی منبع صدا
جدید‌ترین پست سم سیوی بر روی کانالش در یوتوب، مستقیماً به نابینایان مربوط نمی‌شود؛ اما از آنجا که موضوع صحبت او در این پست، معرفی یک میکروفون همه‌فن‌حریف است و نابینایان هم در زمینه تجهیزات ضبط و پخش صدا تبحر یا دستکم علاقه دارند، بد ندیدیم به معرفی این میکروفون عجیب‌و‌غریب از زبان سم بپردازیم.
یکی دیگر از جذابیت‌های این میکروفون این است که «پاپ فیلتر» آن را به شکل آهنربایی طراحی کرده‌اند و همین هم باعث می‌شود همیشه در یک جا ثابت باشد و دیگر خطر افتادن هم برای آن وجود ندارد. روش اتصال این میکروفون به صورت «اِکس ال آر» است و بنابراین، برای استفاده از آن حتماً باید یک فانتوم پاور هم در اختیار داشته باشیم. سم سیوی در ویدئویی که برای کانالش ضبط کرده، انواع قابلیت‌های آن را به نمایش گذاشته و ما هم بنا داریم با استفاده از فایلی که سم منتشر کرده، این قابلیت‌ها را در نسخه صوتی پیشخوان با شما به اشتراک بگذاریم. شما در نسخه صوتی پیشخوان، نمونه صدای این میکروفون را پیش از ویرایش و روتوش خواهید شنید. همچنین می‌توانید نمونه صدای میکروفون را در حالتی که قابلیت تمرکز بر روی منبع صدا غیرفعال است بشنوید و با حالت فعال مقایسه کنید. پس، اگر به حوزه صدا و حواشی آن علاقمند هستید، این شماره از پادکست پیشخوان را از دست ندهید.
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا یا در کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید."
audio/mana-857dac7a7ea3e237934c.mp3,"اهمیت بازی در رشد کودکان با آسیب بینایی
زهرا همت
بازی یکی از طبیعی‌ترین و مهم‌ترین روش‌های یادگیری و رشد در کودکان است و بخش بزرگی از یادگیری کودکان به طور غیر‌ مستقیم و از طریق بازی اتفاق می‌افتد. نقش و اهمیت بازی و اسباب‌بازی در رشد و پرورش و توسعه مهارت‌های فردی و اجتماعی کودکان بر کسی پوشیده نیست؛ اما بازی برای کودکان با آسیب بینایی از اولویت و اهمیت بالاتری برخوردار است و نه تنها یک سرگرمی و بهانه‌ای برای پر کردن اوقات فراغت بلکه ابزاری برای شناخت محیط اطراف و دنیای پیرامون، توسعه مهارت‌های جسمی، شناختی و اجتماعی است.
کودکان با آسیب بینایی می‌توانند به واسطه مشارکت در بازی در محیط حرکت کنند و با محیط اطراف خود آشنا شوند یا از طریق بازی و کار کردن با اسباب‌بازی‌های ساده، مهارت‌های فردی بسیاری کسب کنند؛ اما با وجود فواید بی‌شمار بازی، متأسفانه روز‌به‌روز شاهد دور شدن کودکان با آسیب بینایی از محیط بازی و اسباب‌بازی هستیم. متأسفانه گاه با کودکانی برخورد می‌کنیم که تا پیش از ورود به مدرسه، هرگز توپ در دست نگرفته‌اند و توپ بازی نکرده‌اند یا کودکانی را می‌بینیم که فقط در جلسات کاردرمانی، توپ بازی کرده‌اند و تمام آشنایی آنان با این وسیله ساده و ارزان بازی، به در دست گرفتن و پرتاب آن برای درمانگر در جهت رشد مهارت‌های حرکتی کودکان محدود می‌شود. باور این موضوع بسیار سخت است که کودک شش ساله ما با این اسباب‌بازی ساده آشنایی ندارد و نمی‌تواند توپ را با پا شوت کند یا بالا بیندازد و با همسالانش بازی کند. این در حالی است که خوب می‌دانیم که صدادار کردن توپ‌های ساده با کمک وسایل ساده و در دسترسی مانند سوزن ته‌گرد یا برنج و چیزهایی از این قبیل چه قدر کار ساده‌ای است.
بنا‌بر‌این در این یادداشت به اهمیت بازی و نقش آن در رشد و پرورش کودکان با آسیب بینایی می‌پردازیم و امیدواریم والدین و مربیان با یادآوری اهمیت بازی برای کودکان با آسیب بینایی زمان و ارزش بیشتری برای بازی کودکان به ویژه در سال‌های پیش از دبستان در نظر بگیرند.
رشد همه جانبه حواس در تمام کودکان مهم است اما در کودکان با آسیب بینایی با توجه به فقدان یا ضعف حس بینایی، پرورش و تقویت سایر حواس از جمله شنوایی و لامسه از اهمیت بیشتری نیز برخوردار است. کودکان با آسیب بینایی با پرورش سایر حواس، از آنها در موقعیت‌های گوناگون و مواجهه با محیط و چالش‌های متنوع زندگی استفاده می‌کنند و بازی با اسباب‌بازی‌ها می‌تواند به کودکان با آسیب بینایی کمک کند که حواس خود را تقویت کنند؛ برای مثال استفاده از اسباب‌بازی‌های صدادار در تقویت حس شنوایی بسیار مؤثر است. به ویژه اگر از اسباب‌بازی‌های صداداری مانند توپ که قابلیت حرکت در محیط را دارند استفاده شود در پرورش حس شنوایی و استفاده از این حس در جهت شناخت محیط پیرامون و رشد مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت بسیار مفید خواهد بود.
حس شنوایی در زندگی افراد با آسیب بینایی بسیار مهم است و در موقعیت‌های گوناگون از جمله جهت‌یابی و حرکت در محیط، کاربردی است. رشد و تقویت این حس تا جایی اهمیت دارد که با توجه به میزان رشد یافتگی و بکارگیری حس شنوایی توسط افراد با آسیب بینایی، برخی افراد فاقد آسیب بینایی تصور می‌کنند که افراد نابینا از حس شنوایی قوی‌تری برخوردارند و این در حالی است که این حس در افراد با آسیب بینایی، تنها رشد و تقویت بیشتری یافته است. لامسه نیز از دیگر حواسی است که باید در افراد با آسیب بینایی، بسیار تقویت شود و بکار‌گیری صحیح آن هم در افراد نابینا و هم کم‌بینا بسیار مفید است. استفاده از اسباب‌بازی‌های ساده و معمولی با جنس‌های متنوع می‌تواند به رشد این توانایی در کودکان بسیار کمک کند.
از سوی دیگر بازی نقش بسیار مهمی در رشد شناختی تمام کودکان، به ویژه کودکان با آسیب بینایی ایفا می‌کند. کودکان از طریق بازی می‌توانند به سادگی و به طور غیر‌مستقیم و بدون نیاز به تلاش آموزشی با شکل‌ها، اندازه‌ها، جهت‌ها و سایر مفاهیم فضایی آشنا شوند و اطلاعات ارزشمندی از محیط گسترده زندگی کسب کنند. علاوه بر این، بازی راه‌کار بسیار خوبی برای تقویت توجه و تمرکز و مهارت‌های حل مسئله کودکان محسوب می‌شود. برای مثال زمانی که کودک با چند آجرک ساده بازی می‌کند؛ از طریق شکل‌های گوناگون چیدن این آجرک‌ها، ادراک فضایی و شناخت وی از محیط واقعی و بزرگ‌تر، رشد می‌کند.
رشد مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی از دیگر مزایای بازی برای کودکان است. متأسفانه با وجود تمام آموزش‌ها و اطلاع‌رسانی‌ها و تلاش در جهت آگاهی بخشی، کودکان با آسیب بینایی هنوز آن گونه که شایسته و مورد انتظار است در جامعه در کنار همسالانشان دیده نمی‌شوند و فرصت کافی برای دوستی و ارتباط و انجام بازی‌های گروهی با همسالان را نمی‌یابند و این در حالی است که می‌دانیم بازی با همسالان می‌تواند نقش بسیار پررنگی در رشد مهارت‌های ارتباطی و کسب بسیاری از مهارت‌های اجتماعی داشته باشد.
بازی و برقراری ارتباط با همسالان با آسیب بینایی، علاوه بر ایفای نقش در رشد مهارت‌های ارتباطی می‌تواند فرصت خوبی باشد تا این کودکان بتوانند از تجارب یکدیگر استفاده کنند. شاید به‌کارگیری واژه تجربه برای کودکان عجیب به نظر برسد اما انسان‌ها در هر گروه سنی، چیزهایی را با تجربه کسب می‌کنند و می‌توانند تجارب خود را در اختیار دیگران قرار دهند؛ مثلاً کودکی که در بازی وسیله مورد نظرش را پیدا می‌کند یا چیزی می‌سازد؛ نحوه انجام این کار و چگونگی به‌کارگیری حواس برای آن را با دیگران به اشتراک می‌گذارد و همین تجربه اندوزی‌های کوچک، رشد همه جانبه آنها را موجب می‌شود.
گفتنی‌ها در مورد بازی و اهمیت آن در رشد کودکان بسیار است و امیدواریم بتوانیم در شماره‌های بعدی نسل مانا به جنبه‌های دیگری از این مهم بپردازیم."
audio/mana-fa37c1f000f6cc85839e.mp3,"از آبادان تا سوئد (بخش دوم)
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در شماره پیش با سعید بیدار یکی از نابینایان با تجربه ساکن کشور سوئد به گفت و گو نشستیم. در این شماره نیز این گفت و گو را پی می‌گیریم.
اشتغال
هفده بهمن 59 بود که نیمه شب به مدرسه کریستوفل رسیدم. جا نبود. تا صبح روی صندلی نگهبانی نشستیم. بالاخره مرا در مدرسه ثبت نام کردند. در مدرسه شبانه‌روزی هم برای دسترسی به برخی منابع و همچنین ایجاد قلمرو می‌بایست با هم دعوا می‌کردیم. روز سوم بود که یکی از بچه‌ها را به شدت کتک زدم. دانش‌آموز دیگری نزد من آمده بود و گفته بود که کتک خورده من هم آن دانش‌آموز قوی را کتک زدم. همین شد که بین سایر بچه‌ها نام و نشانی پیدا کردم. یادش بخیر! بعدها ماشین به او زد و از دنیا رفت. نابینایان زیادی را می‌شناسم که در حادثه اتومبیل جان خود را از دست داده‌اند.
شش ماهی در این مدرسه ماندم تا سوم راهنمایی را بخوانم و وارد دبیرستان شوم. یک دوره کارآموزی کار با دستگاه مرکزی تلفن را هم نزد آقای داوود شهری گذراندم. البته پیش از این هم در گمرک آبادان دوره مشابهی را با دستگاه زیمنس گذرانده بودم. از هر دو جا مدرک اپراتوری تلفن را داشتم.
بعد از اینکه مدتی به دنبال کار گشتم و موفق نشدم، یکی از بستگانم مرا به اداره برق آبادان معرفی کرد. حدوداً یک سال و نیم به انجام وظیفه مشغول بودم که به دلیل اختلاف عقیده با نظام جدید راهی زندان شدم. بعد از گذشت سه سال دوره محکومیت دیگر مرا در پست قبلی نپذیرفتند. دیگر در آن شهر کاری نداشتم و می‌بایست به شهرهای دیگر سفر می‌کردم تا کاری پیدا کنم. در این مسیر به بوشهر و بندرعباس و تهران سفر کردم. یک سالی هم در بندرعباس مشغول شدم. می‌خواستم کار کنم و زندگیم را بسازم. ممکن بود برای کسانی خرده کاری‌هایی انجام دهم. کمک کنم بخاری همسایه‌ای را تعمیر کنم. جایی سیمی قطع شده باشد آن را درست کنم. دستگاه تلفنی را تعمیر کنم؛ اما اینها نمی‌توانست محل درآمد من باشد.
می‌خواستم در مرکز تلفن انرژی اتمی بوشهر کار کنم. تعدادی از دوستان نابینا در آنجا مشغول بودند که گفتند بهتر است برای کار به بندرعباس بروی. فشار کار در انرژی اتمی به گونه‌ای بود که سلامتی کارکنان آنجا را تهدید می‌کرد. در اداره برق بندرعباس مشغول به کار شدم. چون مجرد بودم به من امکان اسکان نمی‌دادند. آن وقت‌ها صاحب خانه‌ها به راحتی به مرد مجرد خانه اجاره نمی‌دادند. یکی از همکارانم مرا به زن و مرد کهنسالی معرفی کرد تا اتاقی را به من اجاره دهند. بعد از یک سال از کار کناره‌گیری کردم و رهسپار تهران شدم. در یکی از بیمارستان‌های تهران مشغول به کار شدم. هم زمان پیانو هم آموزش می‌دیدم. آنچه را از پیانو یاد می‌گرفتم در ازای دریافت هزینه به دیگران هم یاد می‌دادم. بعد از مدتی کار در بیمارستان را رها کردم و فقط به تدریس موسیقی به افراد نوآموز پرداختم. تعداد شاگردانم به جایی رسیده بود که به بعضی از آنها به راحتی نوبت نمی‌رسید.
نقش خانواده
تا هجده سالگی خانواده در زندگیم نقش پررنگ‌تری داشت اما بعد از آن دیگر به سفرهایم پرداختم. گاه‌گاهی هم به خانواده خبر سلامتیم را می‌دادم تا مادرم نگران احوال من نباشد. زندگی در کنار خانواده این حد از استقلال را به من نمی‌داد. نمی‌خواستم در خانه بمانم؛ لقمه نانی به من بدهند تا سیر شوم. از وقتی که با کار آشنا شدم دیگر از خانواده پولی نگرفتم بلکه در پاره‌ای موارد کمک خرج خانواده هم می‌شدم.
امکانات
یکی از امکاناتی که من داشتم، امکانی که زندگیم را معنی‌دار می‌کرد این بود که کار فنی بلد بودم. دانستن این کارها بخشی از ناتوانی ناشی از نابینایی مرا جبران می‌کرد. می‌توانستم با هر ابزاری، ابزار مورد نیازم را تهیه کنم. برای مثال وقتی به اهمیت عصای سفید در راه رفتن پی بردم، دیگر منتظر نمی‌ماندم حتماً یک عصای بلند سپید تاشوی شیک داشته باشم. ممکن بود یک قطعه چوب درخت را خوب تراش بدهم تا این مسأله را حل کنم.
روزی کش عصایم ـ که تکه‌های عصا را از داخل به هم وصل می‌کند ـ پاره شد و تکه‌ها از هم جدا شدند. در آن زمان به جای کش قطعه‌ای از سیم ترمز موتور در دسترس داشتم. سیمی انعطاف پذیر که به راحتی هم پاره نمی‌شود. می‌خواهم این را بگویم که اگر من در چنین خانواده‌ای رشد نیافته بودم، هرگز این کارهای خلاقانه را نمی‌آموختم. جایی را نمی‌شناسم که به افراد نابینا کارهای فنی را بیاموزند کارهایی مانند آهنگری، کار با چکش، انبردست و از این قبیل ابزارها. اگر فرد نابینایی اینها را می‌داند خودش علاقه‌مند بوده و بر آموختنش پافشاری نموده است.
دومین امکان هنر است. اگر من موسیقی نمی‌دانستم، نمی‌توانستم چنین تغییری در زندگیم ایجاد کنم که درآمدم را بیش از 25 برابر افزایش دهم. کار اپراتوری تلفن را کنار بگذارم و معلم موسیقی بشوم.
راه یافتن به محافل دانشجویی امکانی دیگر بود. قدرت انطباق من با شرایط جدید یکی دیگر از ویژگی‌های من است. خود را با فضای جدید تطبیق می‌دهم. اینها پارامترهای من هستند. پارامترهای هر کس جای او را در دنیا مشخص می‌کند.
چالش‌ها
چالش‌های زندگی یک شخص نابینا بیش از چالش‌های دیگران است. فرد نابینا به شرایط زندگیش مسلط است اما به محض اینکه از خانه بیرون می‌آید چالش‌ها آغاز می‌شوند. سایر افراد ممکن است مدت‌ها در هوای آزاد راه بروند و بارها بگویند چه هوای خوشی و لذت ببرند اما فرد نابینا باید مراقب باشد در مسیر حرکتش مانعی وجود نداشته باشد؛ دوچرخه‌ای به او نزند؛ به میله‌ای برخورد نکند؛ عصایش نشکند و… من همیشه یک عصای دیگر هم در کیفم می‌گذارم که اگر بلایی بر سر عصایم آمد در راه نمانم. روزی در همین کشور سوئد پای خانمی با عصایم برخورد کرد و عصا شکست. آن خانم خیلی ناراحت شد اما چه کار می‌شد کرد عصا شکسته بود دیگر. همیشه سعی کرده‌ام خودم را با شرایطی که برایم پیش می‌آید منطبق کنم. یکی از بزرگترین چالش‌های ما افراد نابینا اثبات خودمان است به دیگران. چالش فقط تیر چراغ برق و مسطح نبودن راه‌ها نیست.
تأثیر فناوری
امروزه دنیا دنیای فناوری است. تمام پرداخت‌ها و فرم‌هایم را به صورت آنلاین انجام می‌دهم. اگر من چنین کارهایی را بلد نبودم واقعاً در می‌ماندم. باید همیشه از کسی درخواست می‌کردم تا این قبیل کارها را برایم انجام دهد. باید اعتماد هم می‌کردم. این احتمال را هم باید می‌دادم که ممکن است جایی را به اشتباه علامت بزند یا عددی را به اشتباه وارد کند. این وظیفه خودم است که تا وقتی توانایی دارم برای خودم وقت بگذارم و صبورانه فرم‌ها را بخوانم و اطلاعات لازم را پر کنم.
هرگز بین خود و فناوری فاصله ایجاد نکرده‌ام. به تازگی یک هواپز خریده‌ام که می‌توانم از طریق موبایل به این دستگاه برنامه بدهم تا کاری را که می‌خواهم انجام دهد. زمان و دما را به همین ترتیب تنظیم می‌کنم و دکمه استارت را می‌زنم. هر جا که لازم باشد سبد دستگاه را بیرون می‌کشم غذا را بررسی می‌کنم و دوباره سبد را به دستگاه برمی‌گردانم.
با اینکه امروزه ما وارد جامعه صنعتی و فرا صنعتی شده‌ایم، اما در فرهنگ عمومی جوامع حتی جوامع پیشرفته هنوز نگاه ما انسان‌ها به یکدیگر و همچنین به افراد نابینا نگاه دوران فئودالی و دوران کشاورزی است. از چنین منظری تمام اعضای بدن انسان می‌بایست قادر به کار کردن باشد از جمله چشم‌ها. باید بتوانی بیل را در دستت بگیری و بتوانی محصول را درو کنی؛ اما نگاه فرا صنعتی فقط با قدرت پردازشگری مغز انسان ارتباط برقرار می‌کند. بنا بر چنین نگاهی شاهد حضور افرادی هستیم که برای مثال از کشور هند می‌آیند اما خدای تکنیک هستند و در بخش IT کار می‌کنند. کسی به نژاد یا سبک زندگی آنها کاری ندارد.
درباره آینده
آنچه اتفاق می‌افتد شاید خوب نباشد اما برای افراد نابینا خوب است. اینکه افراد نابینای نسل بعد کمتر به انسان‌ها نیازمند هستند. وسایل نقلیه می‌رود که خود ران باشد. یا چرا راه دور برویم، همین گوشی‌های موبایل که افراد نابینا به راحتی قادر هستند آن را اداره کنند. تلویزیون‌ها هم دارند به چنین نرم‌افزارهایی مجهز می‌شوند.
واقعیت این است که موقعیت فیزیکی ما با افراد بینا هرگز برابر نمی‌شود. آنچه باید تغییر کند فرهنگ عمومی جامعه است. نظام فرهنگی همیشه خیلی دیر تغییر می‌کند.
ما اگر نسبت به خودمان در گذشته مستقل‌تر شده‌ایم به این دلیل است که نیاز به استقلال بیشتر را احساس کرده‌ایم. سایر افراد تغییر نگرش به افراد نابینا را جزء نیازمندی‌های خود نمی‌دانند.
خطاب به ماهنامه تخصصی
یک ماهنامه تخصصی ویژه نابینایان خوب است از تکنیک بنویسد، از هنر بنویسد و همچنین از تکنیک در هنر. به این معنا که برای مثال اگر تولید کننده‌ای نوعی دسترسی‌پذیری در تولیدات جدیدش به کار برده آن را به افراد نابینا معرفی کند.
صحبت درباره شریک جنسی همواره برای ما تابو بوده است اما ضرورت دارد که در این باره مواردی از سوی خود افراد نابینا در چنین ماهنامه‌ای به بحث و بررسی گذاشته شود.
پیام به جوانان نابینا
اگر تقدیر چنین است که نابینا باشید و یا در ادامه مسیر زندگی نابینا بشوید، بهتر است سطح زندگی خود را ارتقا دهید. هنری یا دانشی بیاموزید که بتوانید به وسیله آن با سایر افراد جامعه ارتباط مؤثر برقرار کنید.
امید به آن که خواندن این تجربه‌ها راه‌گشای مسیر زندگی شما خوبان باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-dfe41d8fb8cdcac95daf.mp3,"از آبادان تا سوئد (بخش دوم)
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در شماره پیش با سعید بیدار یکی از نابینایان با تجربه ساکن کشور سوئد به گفت و گو نشستیم. در این شماره نیز این گفت و گو را پی می‌گیریم.
اشتغال
هفده بهمن 59 بود که نیمه شب به مدرسه کریستوفل رسیدم. جا نبود. تا صبح روی صندلی نگهبانی نشستیم. بالاخره مرا در مدرسه ثبت نام کردند. در مدرسه شبانه‌روزی هم برای دسترسی به برخی منابع و همچنین ایجاد قلمرو می‌بایست با هم دعوا می‌کردیم. روز سوم بود که یکی از بچه‌ها را به شدت کتک زدم. دانش‌آموز دیگری نزد من آمده بود و گفته بود که کتک خورده من هم آن دانش‌آموز قوی را کتک زدم. همین شد که بین سایر بچه‌ها نام و نشانی پیدا کردم. یادش بخیر! بعدها ماشین به او زد و از دنیا رفت. نابینایان زیادی را می‌شناسم که در حادثه اتومبیل جان خود را از دست داده‌اند.
شش ماهی در این مدرسه ماندم تا سوم راهنمایی را بخوانم و وارد دبیرستان شوم. یک دوره کارآموزی کار با دستگاه مرکزی تلفن را هم نزد آقای داوود شهری گذراندم. البته پیش از این هم در گمرک آبادان دوره مشابهی را با دستگاه زیمنس گذرانده بودم. از هر دو جا مدرک اپراتوری تلفن را داشتم.
بعد از اینکه مدتی به دنبال کار گشتم و موفق نشدم، یکی از بستگانم مرا به اداره برق آبادان معرفی کرد. حدوداً یک سال و نیم به انجام وظیفه مشغول بودم که به دلیل اختلاف عقیده با نظام جدید راهی زندان شدم. بعد از گذشت سه سال دوره محکومیت دیگر مرا در پست قبلی نپذیرفتند. دیگر در آن شهر کاری نداشتم و می‌بایست به شهرهای دیگر سفر می‌کردم تا کاری پیدا کنم. در این مسیر به بوشهر و بندرعباس و تهران سفر کردم. یک سالی هم در بندرعباس مشغول شدم. می‌خواستم کار کنم و زندگیم را بسازم. ممکن بود برای کسانی خرده کاری‌هایی انجام دهم. کمک کنم بخاری همسایه‌ای را تعمیر کنم. جایی سیمی قطع شده باشد آن را درست کنم. دستگاه تلفنی را تعمیر کنم؛ اما اینها نمی‌توانست محل درآمد من باشد.
می‌خواستم در مرکز تلفن انرژی اتمی بوشهر کار کنم. تعدادی از دوستان نابینا در آنجا مشغول بودند که گفتند بهتر است برای کار به بندرعباس بروی. فشار کار در انرژی اتمی به گونه‌ای بود که سلامتی کارکنان آنجا را تهدید می‌کرد. در اداره برق بندرعباس مشغول به کار شدم. چون مجرد بودم به من امکان اسکان نمی‌دادند. آن وقت‌ها صاحب خانه‌ها به راحتی به مرد مجرد خانه اجاره نمی‌دادند. یکی از همکارانم مرا به زن و مرد کهنسالی معرفی کرد تا اتاقی را به من اجاره دهند. بعد از یک سال از کار کناره‌گیری کردم و رهسپار تهران شدم. در یکی از بیمارستان‌های تهران مشغول به کار شدم. هم زمان پیانو هم آموزش می‌دیدم. آنچه را از پیانو یاد می‌گرفتم در ازای دریافت هزینه به دیگران هم یاد می‌دادم. بعد از مدتی کار در بیمارستان را رها کردم و فقط به تدریس موسیقی به افراد نوآموز پرداختم. تعداد شاگردانم به جایی رسیده بود که به بعضی از آنها به راحتی نوبت نمی‌رسید.
نقش خانواده
تا هجده سالگی خانواده در زندگیم نقش پررنگ‌تری داشت اما بعد از آن دیگر به سفرهایم پرداختم. گاه‌گاهی هم به خانواده خبر سلامتیم را می‌دادم تا مادرم نگران احوال من نباشد. زندگی در کنار خانواده این حد از استقلال را به من نمی‌داد. نمی‌خواستم در خانه بمانم؛ لقمه نانی به من بدهند تا سیر شوم. از وقتی که با کار آشنا شدم دیگر از خانواده پولی نگرفتم بلکه در پاره‌ای موارد کمک خرج خانواده هم می‌شدم.
امکانات
یکی از امکاناتی که من داشتم، امکانی که زندگیم را معنی‌دار می‌کرد این بود که کار فنی بلد بودم. دانستن این کارها بخشی از ناتوانی ناشی از نابینایی مرا جبران می‌کرد. می‌توانستم با هر ابزاری، ابزار مورد نیازم را تهیه کنم. برای مثال وقتی به اهمیت عصای سفید در راه رفتن پی بردم، دیگر منتظر نمی‌ماندم حتماً یک عصای بلند سپید تاشوی شیک داشته باشم. ممکن بود یک قطعه چوب درخت را خوب تراش بدهم تا این مسأله را حل کنم.
روزی کش عصایم ـ که تکه‌های عصا را از داخل به هم وصل می‌کند ـ پاره شد و تکه‌ها از هم جدا شدند. در آن زمان به جای کش قطعه‌ای از سیم ترمز موتور در دسترس داشتم. سیمی انعطاف پذیر که به راحتی هم پاره نمی‌شود. می‌خواهم این را بگویم که اگر من در چنین خانواده‌ای رشد نیافته بودم، هرگز این کارهای خلاقانه را نمی‌آموختم. جایی را نمی‌شناسم که به افراد نابینا کارهای فنی را بیاموزند کارهایی مانند آهنگری، کار با چکش، انبردست و از این قبیل ابزارها. اگر فرد نابینایی اینها را می‌داند خودش علاقه‌مند بوده و بر آموختنش پافشاری نموده است.
دومین امکان هنر است. اگر من موسیقی نمی‌دانستم، نمی‌توانستم چنین تغییری در زندگیم ایجاد کنم که درآمدم را بیش از 25 برابر افزایش دهم. کار اپراتوری تلفن را کنار بگذارم و معلم موسیقی بشوم.
راه یافتن به محافل دانشجویی امکانی دیگر بود. قدرت انطباق من با شرایط جدید یکی دیگر از ویژگی‌های من است. خود را با فضای جدید تطبیق می‌دهم. اینها پارامترهای من هستند. پارامترهای هر کس جای او را در دنیا مشخص می‌کند.
چالش‌ها
چالش‌های زندگی یک شخص نابینا بیش از چالش‌های دیگران است. فرد نابینا به شرایط زندگیش مسلط است اما به محض اینکه از خانه بیرون می‌آید چالش‌ها آغاز می‌شوند. سایر افراد ممکن است مدت‌ها در هوای آزاد راه بروند و بارها بگویند چه هوای خوشی و لذت ببرند اما فرد نابینا باید مراقب باشد در مسیر حرکتش مانعی وجود نداشته باشد؛ دوچرخه‌ای به او نزند؛ به میله‌ای برخورد نکند؛ عصایش نشکند و… من همیشه یک عصای دیگر هم در کیفم می‌گذارم که اگر بلایی بر سر عصایم آمد در راه نمانم. روزی در همین کشور سوئد پای خانمی با عصایم برخورد کرد و عصا شکست. آن خانم خیلی ناراحت شد اما چه کار می‌شد کرد عصا شکسته بود دیگر. همیشه سعی کرده‌ام خودم را با شرایطی که برایم پیش می‌آید منطبق کنم. یکی از بزرگترین چالش‌های ما افراد نابینا اثبات خودمان است به دیگران. چالش فقط تیر چراغ برق و مسطح نبودن راه‌ها نیست.
تأثیر فناوری
امروزه دنیا دنیای فناوری است. تمام پرداخت‌ها و فرم‌هایم را به صورت آنلاین انجام می‌دهم. اگر من چنین کارهایی را بلد نبودم واقعاً در می‌ماندم. باید همیشه از کسی درخواست می‌کردم تا این قبیل کارها را برایم انجام دهد. باید اعتماد هم می‌کردم. این احتمال را هم باید می‌دادم که ممکن است جایی را به اشتباه علامت بزند یا عددی را به اشتباه وارد کند. این وظیفه خودم است که تا وقتی توانایی دارم برای خودم وقت بگذارم و صبورانه فرم‌ها را بخوانم و اطلاعات لازم را پر کنم.
هرگز بین خود و فناوری فاصله ایجاد نکرده‌ام. به تازگی یک هواپز خریده‌ام که می‌توانم از طریق موبایل به این دستگاه برنامه بدهم تا کاری را که می‌خواهم انجام دهد. زمان و دما را به همین ترتیب تنظیم می‌کنم و دکمه استارت را می‌زنم. هر جا که لازم باشد سبد دستگاه را بیرون می‌کشم غذا را بررسی می‌کنم و دوباره سبد را به دستگاه برمی‌گردانم.
با اینکه امروزه ما وارد جامعه صنعتی و فرا صنعتی شده‌ایم، اما در فرهنگ عمومی جوامع حتی جوامع پیشرفته هنوز نگاه ما انسان‌ها به یکدیگر و همچنین به افراد نابینا نگاه دوران فئودالی و دوران کشاورزی است. از چنین منظری تمام اعضای بدن انسان می‌بایست قادر به کار کردن باشد از جمله چشم‌ها. باید بتوانی بیل را در دستت بگیری و بتوانی محصول را درو کنی؛ اما نگاه فرا صنعتی فقط با قدرت پردازشگری مغز انسان ارتباط برقرار می‌کند. بنا بر چنین نگاهی شاهد حضور افرادی هستیم که برای مثال از کشور هند می‌آیند اما خدای تکنیک هستند و در بخش IT کار می‌کنند. کسی به نژاد یا سبک زندگی آنها کاری ندارد.
درباره آینده
آنچه اتفاق می‌افتد شاید خوب نباشد اما برای افراد نابینا خوب است. اینکه افراد نابینای نسل بعد کمتر به انسان‌ها نیازمند هستند. وسایل نقلیه می‌رود که خود ران باشد. یا چرا راه دور برویم، همین گوشی‌های موبایل که افراد نابینا به راحتی قادر هستند آن را اداره کنند. تلویزیون‌ها هم دارند به چنین نرم‌افزارهایی مجهز می‌شوند.
واقعیت این است که موقعیت فیزیکی ما با افراد بینا هرگز برابر نمی‌شود. آنچه باید تغییر کند فرهنگ عمومی جامعه است. نظام فرهنگی همیشه خیلی دیر تغییر می‌کند.
ما اگر نسبت به خودمان در گذشته مستقل‌تر شده‌ایم به این دلیل است که نیاز به استقلال بیشتر را احساس کرده‌ایم. سایر افراد تغییر نگرش به افراد نابینا را جزء نیازمندی‌های خود نمی‌دانند.
خطاب به ماهنامه تخصصی
یک ماهنامه تخصصی ویژه نابینایان خوب است از تکنیک بنویسد، از هنر بنویسد و همچنین از تکنیک در هنر. به این معنا که برای مثال اگر تولید کننده‌ای نوعی دسترسی‌پذیری در تولیدات جدیدش به کار برده آن را به افراد نابینا معرفی کند.
صحبت درباره شریک جنسی همواره برای ما تابو بوده است اما ضرورت دارد که در این باره مواردی از سوی خود افراد نابینا در چنین ماهنامه‌ای به بحث و بررسی گذاشته شود.
پیام به جوانان نابینا
اگر تقدیر چنین است که نابینا باشید و یا در ادامه مسیر زندگی نابینا بشوید، بهتر است سطح زندگی خود را ارتقا دهید. هنری یا دانشی بیاموزید که بتوانید به وسیله آن با سایر افراد جامعه ارتباط مؤثر برقرار کنید.
امید به آن که خواندن این تجربه‌ها راه‌گشای مسیر زندگی شما خوبان باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-088577eddc0514885ea9.mp3,"خرید دسترسی‌پذیر با سرویس اینوسرچ
میثم امینی
اگر تا به حال خرید آنلاین انجام داده‌اید به احتمال زیاد در حین خرید با مشکلات دسترسی‌پذیری متعددی روبه‌رو شده‌اید. مشکلاتی مانند تصاویر محصول که توصیف ندارند، محصولات پیشنهادی که بخش بزرگی از صفحه را پر می‌کنند و مانع دسترسی راحت به توضیحات می‌شوند، قیمتی که در صفحه شلوغ محصول جایی خودش را قایم کرده است و هفت خان رستمی که باید برای انتخاب رنگ یک محصول یا تاریخ و ساعت دریافت آن بگذرانیم.
در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری تجربه یک کاربر نابینای انگلیسی را از کار با این وب‌سایت آورده‌ایم. به این امید که چنین وب‌سایتی الگویی شود برای آینده خرید آنلاین در ایران.
اینوسرچ چیست؟
اینوسرچ را بِرایان وونگ و پاتریک لانگ، دو مبتکر علاقه‌مند به هوش مصنوعی و فناوری تأسیس کرده‌اند. ترکیب تجربه آنها در هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی و سرمایه‌گذاری‌های فناوری مقیاس‌پذیر باعث شد که آنها به هم ملحق شوند تا فرصتی را برای ایجاد یک تجربه خرید همگان شمول شناسایی کنند و پلتفرمی را تصور کنند که هوش مصنوعی پیشرفته را با مأموریتی برای بهبود دسترسی‌پذیری همراه کند.
اینوسرچ یک پلتفرم تجارت الکترونیکی است که هدف آن این است که خرید آنلاین را برای کسانی که نیازهای دسترسی‌پذیری دارند، به ویژه افراد دارای اختلال بینایی، همگان شمول‌تر و لذت‌بخش‌تر کند.
این پلتفرم میلیون‌ها محصول و تخفیف را از تعداد بی‌شماری خرده فروش ارائه می‌دهد که خرید بسیاری از برندها و محصولات مورد علاقه‌تان را در یک مکان آسان می‌کند.
خرید به عنوان یک فرد نابینا
هر چند من خرید کردن را دوست دارم، به دلیل عدم دسترسی‌پذیری وب‌سایت‌ها نمی‌توانم بگویم که همیشه از انجام این کار به صورت آنلاین لذت می‌برم. من هرگز یک تجربه خرید آنلاین کاملاً دسترسی‌پذیر را نداشته‌ام، بنابراین تلاش من برای خرید هر چیزی، خواه خرید هفتگی مواد غذایی باشد یا یک محصول جدید برای کمد لباسم، همیشه با نگرانی همراه است، چون موانعی را در طرف دیگر پیوند مربوط به خرید محصول پیش‌بینی می‌کنم.
عدم تعهد به دسترسی‌پذیری از سوی برندها اغلب فرصت خرید مستقل و با اطمینان را از من سلب می‌کند و به این معنی است که این برندها اغلب مشتریان معلول را از خود می‌رانند.
تست اینوسرچ
وقتی برای اولین بار از این پلتفرم بازدید کردم از اینکه متوجه شدم همه دکمه‌ها دارای برچسب‌اند، چیزی که روند ایجاد یک حساب کاربری را ساده می‌کند، خوشحال شدم. صفحه اول این پلتفرم جای محصولات با بهترین تخفیف‌ها در لحظه است و بخشی هم برای برخی از محصولات پرفروش در نظر گرفته شده است. امکان جستجو یکی از اولین چیزهایی بود که پیدا کردم و به سرعت برای استفاده از آن دست به کار شدم.
برای اینکه به طرفدار تیلور سوئیفت درونم صادق بمانم و کاوش من در سایت کمی جالب‌تر از جستجوی شارژر لپ‌تاپی باشد که واقعاً باید بخرم، اولین جستجوی من برای یک صفحه وینیل تیلور سوئیفت بود.
نتایج در چند ثانیه بارگیری شدند و صفحه با گزینه‌هایی از خرده فروشانی مانند آمازون، اچ‌ام‌وی، دابلیو‌ایچ‌اِسمیت و موارد دیگر پر شد.
صفحه ساده و عاری از هر گونه درهم و برهمی بود و جایی برای هیچ یک از مجرمان معمولی که یک تجربه خرید غیر دسترسی‌پذیر را ایجاد می‌کنند وجود نداشت. نه تبلیغات، نه پاپ‌آپ و نه بنرهای متحرک.
کلیک کردن روی یک محصول، فقط با جزئیات ضروری آن روبه‌رو شدن و خواندن همه این توضیحات با صفحه‌خوان مورد علاقه‌ام تجربه‌ای فرح بخش بود.
تنها اطلاعاتی که در صفحه نمایش داده شده بود، تصاویر محصول، اطلاعات و برخی از نظرهای برتر آن بود. بدون چیزی شبیه به بخش «محصولات پیشنهادی» که شما را از اطلاعاتی که می‌خواهید به آنها دسترسی بیابید جدا کند.
همان طور که در حال حرکت در صفحه بودم، به دکمه مربوط به پرسش از امکان هوش مصنوعی اینوسرچ نیز برخوردم که من را در کشف برخی جزئیات بیشتر در مورد محصولات مستقل می‌کرد. این امکان خصوصاً وقتی بعداً در گردشی که در وب‌سایت داشتم به دنبال تعدادی لباس گشتم مفید واقع شد. من از دستیار هوش مصنوعی اینوسرچ خواستم که محصول موجود در عکس‌ها را برایم توصیف کند و هوش مصنوعی با توضیحات مفصلی که به ندرت در وب‌سایت‌های خرده فروشی مد موجود است به من پاسخ داد.
وقتی بالاخره بر اهمال‌کاری غلبه کردم و کلمات کلیدی مربوط به یک شارژر جدید را وارد کردم، امکان پرسش از هوش مصنوعی اینوسرچ دوباره در پاسخ به سؤال من در مورد اینکه این شارژر با چه دستگاه‌هایی سازگار است مفید بود.
به عنوان یک کاربر صفحه‌خوان، برانداز کردن سریع متن در دنیای من وجود ندارد، یعنی که من معمولاً زمان زیادی را صرف خواندن جزئیات نامربوط در مورد یک محصول می‌کنم، بنابراین این ویژگی به دلیل قابلیت پیدا کردن اطلاعات مورد نیازم در عرض چند ثانیه مطمئناً امکان مورد علاقه‌ام بود.
وقتی محصولی که می‌خواستم را انتخاب کردم، اضافه کردن این محصول (و نه هیچ محصول دیگری) به سبد خریدم و همچنین تکمیل خرید فرایند ساده‌ای بود.
اغلب، دشوارترین بخش خرید آنلاین به عنوان یک فرد دارای آسیب بینایی، سطوح مختلف دسترسی‌پذیری در وب‌سایت‌های مختلف است. حساب تعداد دفعاتی که مجبور شده‌ام جستجوی خود را در پلتفرم‌های خاصی به دلیل دسترسی‌پذیر نبودن آنها رها کنم از دستم در رفته است. چه به این دلیل که لینک‌ها برچسب‌گذاری نشده بودند یا چه به خاطر وجود پاپ‌آپ‌های بسیار زیادی که صفحه‌خوان من نمی‌توانست با آنها کنار بیاید. کار با چنین وب‌سایت‌هایی می‌تواند یک فرایند بسیار وقت‌گیر، خسته کننده و طاقت فرسا باشد.
با این اوصاف اینکه می‌توانم برای خرید روان‌تری که طاقتم را طاق نمی‌کند به اینوسرچ مراجعه کنم کارآمد است. داشتن گزینه‌هایی از خرده فروش‌های مختلف همه در یک مکان دسترسی‌پذیر مطمئناً یک تحول است و خرید مستقل به عنوان یک فرد دارای آسیب بینایی را به واقعیت تبدیل می‌کند."
audio/mana-3fee6720b40a1dfb8da3.mp3,"بلا نبینی نابینا، (قسمت دوم) ادامه‌ی مصاحبه با اد هینز
میرهادی نایینی‌زاده
* داشتیم درباره‌ی چیز‌هایی که باید توی کیف کمک‌های اولیه می‌ذاشتیم صحبت می‌کردیم. ما خیلی وقت‌ها با کسانی سر و کار داریم که غیر از مشکل بینایی احتیاج به دارو‌های دیگه‌ای هم دارن، اون افراد باید به چه چیز‌هایی دقت کنن در مواقع بحرانی؟
* بذارین تأکیدم رو بذارم روی دیابت که خیلیا به خاطر نابینایی یا هر مشکل بینایی دیگه‌ای دچارش میشن، شما حتماً باید حواستون باشه که یه دستگاه اندازه‌گیری قند توی کیف ضروریاتتون بذارین که اون موقع خیلی بهش احتیاج دارین. یه چیز دیگه که باید بهش خیلی دقت کنین اینه که، بعضی از دارو‌های افراد دیابتی باید توی یه جای خنک باشن. به همین دلیل خیلی مهمه که قبل از ورود به بحران فکر یه خنک کننده‌ی درست برای چیزایی مثل انسولین باشید. این خیلی مهمه که شما یادتون نره حتی تو شرایط بحرانی هم باید بتونین شرایط جسمیتون رو چک کنین و مثلاً نذارین قندتون خیلی بره بالا یا افت قند محسوس پیدا کنین.
* چیزایی که تا حالا گفتیم بیشتر فیزیکی و محسوس بودن. بذار اد، یه کم راجع به اطلاع‌رسانی حرف بزنیم، توی این شرایط اول بهم بگو چه قدر اطلاع‌رسانی اهمیت داره و اینم بگو کلاً چیزی هست که برای ما با بقیه فرق داشته باشه؟
* هممون شنیدیم که لازمه یه لیست مخاطبین ضروری روی گوشی‌هامون داشته باشیم، اینم خیلی طبیعیه که، ما گوشیمون قفل باشه و فقط خودمون بدونیم چه طوری می‌تونیم بازش کنیم. حالا بیاین این شرایطو توی یه وضعیت دیگه ببینیم، تصور کنین شما در اثر یکی از بلایای طبیعی آسیب دیدین و یه نفر میخواد کمکتون کنه؛ شما هم نمی‌تونین گوشیتونو باز کنین. توی این وضعیت منطقیه که شما یه نسخه‌ی کاغذی (هم به بریل و هم به بینایی) از اون لیست مخاطبین تو کیف ضروریاتتون داشته باشین که دیگران بتونن بهش دسترسی داشته باشن. تو اون شرایط اصلاً نباید فکر کنین فقط خودتون حق دارین به مخاطبینتون دسترسی داشته باشین. اینم خیلی خوبه که اون لیست رو کپی کنین و به یکی دو نفر که با شما زندگی نمیکنن بدین. تصور کنین شما نیاز به کمک دارین و کیف ضروریاتتونم دم دستتون نیست؛ یا اصلاً ممکنه شما اون موقع اون قدر عجول باشین که یادتون نیاد لیستتون رو کجا میشه پیدا کرد. خوبه که تلفن اون افرادی که بهشون اعتماد کردین یا دارین رو حفظ باشین تا توی این طور شرایط ازشون کمک بگیرین.
* این کاملاً درسته و باید بگم هدلی یه سری ورکشاپ برای درست کردن این طور لیست‌ها داره که می‌تونه به درد خیلیا بخوره. حالا که از موبایل گفتیم، بذارین منم اضافه کنم که، خیلی از ما اطلاعات پزشکیمون رو روی گوشی‌هامون ذخیره می‌کنیم، خیلی وقتا اون داده‌ها خیلی اهمیت دارن و ما تنها کسایی هستیم که می‌دونیم باید قفل دستگاهمون چه طور باز بشه. خب همه مثل ما از تاک‌بک یا ویس اور استفاده نمیکنن که بدونن حرکات تعیین شده برای باز و قفل کردن گوشی می‌تونه فرق داشته باشه. امنیت استفاده از گوشی حتماً خیلی مهمه؛ ولی باید توجه داشته باشین که اون موقع شما احتمالاً نمی‌تونین برای دیگران توضیح بدین که، گوشی من این طوری باز میشه تا شما به مدارک پزشکی من دسترسی داشته باشین. وقتی میگم مدارک منظورم چیزایی مثل شماره‌ی بیمه یا هر چیزی که شما برای کارتون لازم دارین هم هست.
* ممنونم که به ورکشاپ‌ها اشاره کردی ریکی، از اونجا که اطلاعات هدلی برای همه در هر جای دنیا دسترسی پذیره توصیه می‌کنم همه به سایت هدلی سر بزنن و اطلاعاتی که اونجا هست رو ببینن. توی سایت هدلی کلی اطلاعات به درد بخور درباره‌ی مواجهه با بلایای طبیعی و مسائل مربوط بهش هست.
* آره کلی اطلاعات درباره‌ی کار‌های اساسی که باید بکنیم توی سایت هست که توی این گفت و گو بهشون اشاره نمی‌کنیم. علاوه بر این کلی منابع خوبم هست که می‌تونه برای همه مفید باشه. حالا بذار فکر کنیم یه اتفاقی افتاده و ما نتونستیم پناهگاه خوبی گیر بیاریم؛ مثلاً سیل اومده یا آتش‌سوزی شده یا باید یه جا رو به خاطر طوفان سریع تخلیه کنیم. اگه فکر کنیم به اینکه وقت زیادی برای کارایی که باید انجام بدیم نداریم، چه کارایی هست که باید توی اولویت باشن؟ چی کار باید بکنیم که سریع از مخمصه خلاص بشیم؟
* خیلی سؤال خوبی کردی، اولین چیزی که باید بهش اشاره کنم اینه که، خود‌کفایی اصلی‌ترین داشته‌ی یه نابینا توی چنین مواقعی هست. شما از قبل باید بدونین در چنین شرایطی باید اول با کجا تماس بگیرین، سراغ کی برین، مکان‌های امن رو بشناسین و بدونین نزدیک‌ترینشون به شما کجاست. شما باید اینم بدونین که، می‌تونین به یکی از دوستان یا آشنایانتون دسترسی داشته باشین که خونه‌اش نسبت به جایی که شما هستین فاصله داره؟
حالا بیاین فکر کنیم کل منطقه شما تحت تأثیر بحرانه. اینجاست که خود‌کفایی شما نقش خودشو به بهترین شکل بازی می‌کنه. اونایی که رانندگی نمی‌کنن معمولاً خودشون نمی‌تونن مسیرشونو پیدا کنن و دنبال کردن مسیر رو می‌سپرن به راننده‌های تاکسی یا آژانسی که ازش استفاده می‌کنن؛ اما این نمی‌تونه خیلی برای ما نابینا‌ها خوب باشه. ما وقتی دچار بحران می‌شیم نمی‌تونیم تصور کنیم کسی هست که می‌تونه دقیق به ما مسیر درست فرار رو توضیح بده. برای همین بهتره ما تو ذهنمون یه نقشه‌ی درست از فاصله‌ی محل زندگیمون تا نقاط امن رو داشته باشیم. وقتی میگم نقشه‌ی درست دقیقاً منظورم اینه که تمام پیچ‌ها و ریزه‌کاری‌ها مد نظرمون باشه. اولش یه کم انجام این کار سخت به نظر می‌رسه ولی من فکر می‌کنم انجام این کار برای یه آدم خود‌کفا اصلاً کار دشواری نیست.
* خیلی از ما داریم تو برج‌های بلند یا مجموعه‌های آپارتمانی بزرگی زندگی می‌کنیم که خروجی‌های اضطراری دارن و بیشتر اونها نشانه‌هایی دارن که باید ببینیمشون. برای این افراد توصیه‌ات چیه اد؟
*خیلی وقتا راه‌های خروج اضطراری ته ساختمونا با یه علامت ریز مشخص شده که شما باید از قبل ازش اطلاع داشته باشین. توی بعضی از مجموعه‌های آپارتمانی هم کسایی هستن که اصلاً وظیفشون اینه که در مواقع بحران ساکنین رو تخلیه کنن. اگر شما قدرتمند و خود‌کفا باشین، راحت توی مواقع بحرانی از پس خودتون بر میاین و راه خروج رو پیدا می‌کنین. اینم مهمه که اصلاً نباید وقتی یه جایی آتیش می‌گیره دنبال آسانسور گشت. شما توی این مواقع حتماً باید بتونین از راه پله استفاده کنین. یادتون باشه سرعت اینجا حرف اول رو می‌زنه. پس شما باید از خودتون بپرسین که، من می‌دونم پله‌ها کجا هستن؟ می‌تونم راحت ازشون استفاده کنم یا باید تمرین داشته باشم؟ شایدم توی یه شرایطی بهتر باشه شما اصلاً توی خونتون باشین و منتظر کمک درست بمونین. توی این شرایط، آیا شما تابلوی هشدار رو از پنجره آویزون کردین؟ در مجموع باید بگم، این درسته که خیلی وقتا دیدن علامت‌های اضطراری، بینایی نیاز داره و این باعث میشه ما خیلی وقتا نتونیم درست عمل کنیم. ولی داشتن یه پلن از قبل حتماً می‌تونه از هر چیز دیگه ای واجب‌تر باشه.
* خیلی ممنون اد که این اطلاعات رو به ما دادی. خیلی بحث‌ها موند که می‌دونم میشد کلی راجع بهشون حرف زد و تو اونا رو هم توی سایت و هم توی جاهای دیگه گفتی.
حتماً از این به بعد مواجهه با بلایای طبیعی و هر بحران دیگه ای برای ما راحت‌تر میشه."
audio/mana-d5f93d0d6bb95f9e6a50.mp3,"گزارشی از اردوی تنکابن به میزبانی انجمن نابینایان ایران
صلاح محمدی
انجمن نابینایان ایران در ادامه برنامه‌های تفریحی فرهنگی خود برای تاریخ 28 آبان ماه تا 2 آذر 1403 یک اردوی پنج روزه به مقصد تنکابن در استان سرسبز مازندران برنامه‌ریزی کرد و از طریق کانال‌های رسمی خود به اطلاع اعضا و علاقه‌مندان این گونه برنامه‌ها رساند.
ما نیز که در برنامه‌های مشابه قبلی انجمن شرکت کرده بودیم و از این برنامه‌ها و اردوها خاطرات خوشی در ذهن داشتیم، بلافاصله به محض دیدن اطلاعیه به همراه یکی از دوستان گرمابه و گلستان خود ثبت نام کرده و وجه اعلام شده را واریز نمودیم.
علاقه‌مندان به این گونه برنامه‌ها در اسرع وقت ثبت نام کردند و طولی نکشید که لیست اردو تکمیل شد. کاری نداشتیم جز انتظار کشیدن برای روز حرکت. روز موعود هم مانند جوی گذران عمر بشر خیلی زود از راه رسید و من و دوستم به همراه دو تن دیگر از اعضای اردو با یک دستگاه سمند صبح روز دوشنبه 28 آبان ماه تهران را به سمت تنکابن ترک کردیم.
سایر اعضای اردو نیز با یکی دو دستگاه سواری دیگر و یک اتوبوس در همان ساعت حرکت کردند. از آنجا که در این تاریخ مسیر جاده چالوس به علت پاره‌ای تعمیرات مسدود بود، ناچار از طریق مسیرهای جایگزین مانند جاده هراز و قزوین ـ رشت خود را به تنکابن رساندیم و این تغییر مسیر کمی به طول سفر ما افزود و با خستگی بیشتر حدود ظهر خود را به اردوگاه حبیب بن مظاهر رساندیم. پس از رسیدن تمام اعضای اردو و تحویل گرفتن اتاق‌ها، بلافاصله به سمت رستوران رفتیم و جای تمام دوستان سبز یک ماهی پلوی دبش و شمالی پز را صرف نمودیم که خستگی جاده و ماشین را از تنمان زدود. تا در فضای غذا و رستوران هستیم، جا دارد به یک نکته اشاره کنم و آن نیز کار خوب انجمن در طراحی ژتون‌های غذا به خطوط بریل و بینایی بود. با این توضیح که هر برگه ژتون، برای یک وعده غذایی طراحی شده بود که بر روی آن به خط بریل نام وعده، تاریخ و در پشت آن همین اطلاعات به صورت بینایی چاپ شده بود. این کار خوب انجمن، به نظم هرچه بیشتر در برنامه غذایی اعضای اردو کمک زیادی می‌کرد و هر فرد بدون وابستگی به دیگران، در زمان مورد نظر به رستوران مراجعه کرده و با ارائه‌ی ژتون مورد نظر غذای خود را دریافت می‌کرد. نکته‌ی پایانی در این خصوص اینکه هر چند ممکن است این کار ساده و کوچک به نظر برسد، اما برای کمک به استقلال افراد با آسیب بینایی نقش سازنده‌ای ایفا می‌کند.
حال که از بحث تغذیه فارغ شدیم سراغ اردوگاه می‌رویم و مختصری در مورد آن توضیح می‌دهیم. اردوگاه حبیب بن مظاهر در استان مازندران، شهرستان تنکابن و شهر شیرود در حدود 14 کیلومتری تنکابن واقع شده و از اردوگاه‌های سازمان بهزیستی محسوب می‌شود که کاملاً در خط ساحل احداث شده و ضلع شمالی اردوگاه درست در لب ساحل دریای خزر قرار گرفته است. از آنجا که مراجعه‌کنندگان این اردوگاه عمدتاً از جامعه معلولین هستند، محیط آن تا حد زیادی برای گروه‌های مختلف معلولین و بسته به نیازهای آنها طراحی و مناسب‌سازی شده است. طوری که در تمام نقاط اردوگاه خطوط بساوایی یا برجسته برای هدایت نابینایان و رمپ‌های مختلف جهت تسهیل حرکت ویلچرهای معلولین به چشم می‌خورد؛ اما مسئله‌ای که معلولین به خصوص افراد با آسیب بینایی را در جهت‌یابی و حرکت به سمت نقاط مختلف مانند خوابگاه‌ها، رستوران، وسایل ورزشی و غیره دچار مشکل می‌سازد، نحوه طراحی شکل اردوگاه است که برای افراد با آسیب بینایی کمی مبهم به نظر می‌رسد.
احساس می‌کنم اگر در ابتدای هر اردو یک نفر بینا که به محیط کاملاً آشنا باشد محیط اردوگاه را به صورت دقیق و با جزئیات برای این افراد توصیف نماید تا حد زیادی می‌تواند به درک فضایی آنها از محیط اردوگاه کمک کرده و ابهام نابینایان را از این محیط کاهش دهد. راه حل دیگری که می‌تواند در این خصوص مؤثر باشد، طراحی ماکت اردوگاه در ابعاد کوچک و قابل لمس است که در ابتدای هر اردو در اختیار افراد قرار گیرد و عناصر مهم محیطی برای آنها معرفی شود تا بتوانند تصویر روشنی از فضای اردوگاه و موقعیت عناصر محیطی موجود در آن، در ذهن داشته باشند.
از این نکات که بگذریم، همان طور که قبلاً نیز ذکر شد اردوگاه در لب ساحل واقع شده که هر فرد معلول می‌تواند با کمی صبر و حوصله به شکل مستقل خود را به لب دریا رسانده و از زیبایی‌های آن حظ وافر ببرد. در فضای اردوگاه در یکی دو قسمت وسایل ورزشی تعبیه شده است که برای ورزشکاران بسیار مطبوع به نظر می‌رسد، اما مشکل اینجا است که فضا و محیطی که این وسایل در آن قرار گرفته‌اند به روشنی برای افراد با آسیب بینایی تفکیک نشده است. بعضی اوقات پیش می‌آمد که هنگام قدم زدن در محیط اردوگاه و در راستای خط ساحل، دوستان نابینا ناخواسته وارد فضای این وسایل شده و با آنها برخورد می‌کردند و خطر آسیب دیدن افراد نابینا در چنین فضایی کم نیست؛ که البته با انجام یک سری اقدامات کوچک از قبیل تفکیک فضاهای ورزشی و مسیر پیاده‌روی با استفاده از علائم لمسی و اطلاع‌رسانی در این خصوص قابل رفع است.
نکته‌ی دیگری که در خصوص امکانات اردوگاه قابل ذکر است، وجود آلاچیق‌ها و نیمکت‌های متعدد در نقاط مختلف اردوگاه است که برای استراحت و دورهمی‌های دوستانه بسیار مناسب و مطبوع است. در پایان باید افزود که فضای داخلی اردوگاه بسیار سرسبز و مشجر است که زیبایی و طراوت خاصی به آن بخشیده است. طوری که در نقاط مختلف آن باغچه‌ها و فضاهای سبز زیادی به چشم می‌خورد و مسیرهای پیاده‌روی عمدتاً از میان بلوارها و باغچه‌ها عبور می‌کند. ما نیز بعدازظهر روز دوشنبه را با قدم زدن در فضای اردوگاه و استراحت در آلاچیق‌های آن گذراندیم.
روز سه‌شنبه دل آسمان تنگ شد و چشم‌های قشنگش بارانی. با اشک‌های الماس‌گون خود به طرزی لذت‌بخش از مهمانان خود پذیرایی کرد و تقریباً تمام روز، باران ریز و فرح‌انگیزی می‌بارید. به همین سبب برنامه‌های خارج از اردوگاه عمدتاً تعطیل بود و فرصتی شد که دوستان با تشکیل گروه‌های دورهمی، از حضور و مصاحبت یکدیگر لذت ببرند، از دیدار دوستان قدیم محظوظ شوند و افتخار آشنایی با دوستان جدید را پیدا کنند.
در روز چهارشنبه به پیشنهاد گروهی از دوستان، راه بام رامسر و تله‌کابین آن را در پیش گرفتیم و به سمت عروس شهرهای شمالی ایران حرکت کردیم. با یک دستگاه مینی‌بوس خود را به محوطه تله‌کابین رساندیم و با تهیه بلیط آن، با استفاده از این وسیله خود را به دل جنگل و قله کوه رساندیم. تله‌کابین از ساحل دریای خزر و یک فضای سرسبز رؤیایی آغاز می‌شود و به سمت قله‌های رشته کوه البرز حرکت می‌کند. سوار بر کابین‌ها از فراز شاخ و برگ انبوه درختان جنگل سرسبز و فضایی بسیار زیبا و دلربا عبور می‌کنیم. طوری که در راهی بسیار دل‌انگیز و از میان کوچه‌های آبی دریا و سبز جنگل با حریری از مه غلیظ، مسیری در حدود دو کیلومتر و در مدتی برابر 10 تا 12 دقیقه کابین سواری می‌کنیم تا به قله برسیم.
مسافری که بر کابین سوار است اگر نگاهی به زیر پای خود بیندازد، لذت مشاهده زیبایی‌های باغ‌های پرتقال و مزارع چای به خوبی در کنه وجودش می‌ریزد. به محض پیاده شدن، از راهی با عرض نه چندان زیاد و شیب نسبتاً تند به سمت بالا حرکت می‌کنیم. مسیر، مفروش از برگ‌های خزان‌زده است که پاییز با سخاوت، چون فرشی ساده اما صمیمی زیر پای مهمانان خود گسترانیده است. کمی بالاتر می‌رویم. مسیر از زیر درختان عبور می‌کند. برگ‌های خزان‌زده‌ای که از روی آنها عبور می‌کردیم زیبایی و لذت زیادی به محیط و مسیر عبور می‌بخشید. حرکت در این فضای فرح‌انگیز بسیار لذت‌بخش و مهیج بود، چرا که بیشتر مسیر را از زیر درختان عبور می‌کردیم و انگار پادشاه فصل‌ها به خدم و حشم زمرد پوش خود دستور داده بود تا برای مهمانانش طاق نصرت ببندند.
از طرف دیگر سمت راست مسیر به یک درّه‌ی عمیق منتهی می‌شد که خود بر هیجان عبور از چنین مسیری می‌افزود. دیری نمی‌پاید که شیب تند به اتمام می‌رسد و به یک محیط مسطح وارد می‌شویم. سمت چپ مسیر یک کافه واقع شده بود و کمی بالاتر با استفاده از چند رشته پله می‌توانستیم خود را به بام آن برسانیم و در یک فضای رؤیایی، استراحتی کرده و تنقلاتی را صرف نماییم. با نظر جمع، همین کار را هم انجام دادیم و از طریق پله‌ها خود را به بام کافه رساندیم و هر یک با پیش کشیدن یک صندلی جایی برای خود گرفته و در یک فضای صمیمی هر گروه به دور یک میز نشستیم و نوشیدنی‌های خود را سفارش دادیم. چه لذت‌بخش است نوشیدن یک چایی نبات در هوایی که دریای مه آن را تنگ به آغوش کشیده، نسیم پاییزی که پوست تنت را قلقلک می‌دهد و درختانی که چون تماشاچیان سبزی گرداگرد تو را فرا گرفته‌اند و در نهایتِ حیرت به بازی و سرنوشت بشر می‌نگرند؛ و چه چیزی این لحظات را شیرین چون شکلات می‌سازد، هم‌صحبتی و هم‌کلامی با دوستانی است که بالاتر از همه این عناصر طبیعی چون یک نغمه‌ی خوش موسیقایی در جوی لحظات زندگیت جاریست و خنده‌های شیرینشان قند خون زندگیت را بالا می‌برند.
این لحظات خوش نیز خیلی سریع می‌گذرند و دوباره به سمت ایستگاه تله‌کابین برمی‌گردیم. هنوز برنامه خاتمه نیافته و نمی‌توان تا اینجا بیایی و از رفتن به بام رامسر صرف نظر کنی. بام رامسر در واقع بام و یک فضای مسطح نسبتاً بزرگ است که درست روی این محوطه قرار گرفته است و باید با استفاده از یک رشته پله فلزی خود را به این نقطه برسانید. ما هم این کار را کرده و خود را به این فضای مهیج رساندیم. زمانی که بر روی بام قرار می‌گیرید، از این همه زیبایی که در تابلوی جادویی طبیعت به نمایش درآمده متحیر می‌شوید. موقعیت بام به گونه‌ای است که با ارتفاع خود تمام عناصر طبیعی را در پایین دست به تو نمایش می‌دهد. طوری که بیننده حس می‌کند آسمان و دریا به هم پیوسته و با هم آغوشی خود سر به سر بینندگان می‌گذارند. از طرف دیگر دریای مه تمام جنگل را تنگ در آغوش کشیده و شما را به بزم صمیمی خود می‌خوانند. دوستان با گرفتن عکس‌های یادگاری، سلفی، تک نفره، دو نفره و انواع دیگر عکس‌ها، لحظات خود را جاودانه می‌سازند و قصد بازگشت می‌کنیم.
زمانی که دوباره به محوطه ایستگاه تله‌کابین می‌رسیم، عطر و بوی بسیار خوش یک شیرینی گرم و تازه در فضا پیچیده است و شامه تمام رهگذران را قلقلک می‌دهد و شیرینی بدجور به دوستان چشمک می‌زند. یکی از دوستان تاب این همه دلبری شیرینی را نیاورده و با خرید یک بسته کلوچه گرم و تازه، از خود و دوستان پذیرایی می‌کند. با تله‌کابین مسیر بازگشت را در پیش می‌گیریم و با استفاده از همان مینی‌بوس به سمت اردوگاه حرکت می‌کنیم. حدود ساعت 15 است که خود را به اردوگاه رسانده و ناهار خود را صرف می‌کنیم. از آنجا که شیرینی و لذت این گردش حسابی به مذاق دوستان خوش آمده است، در حین صرف ناهار، برای فردا نیز برنامه گشت در جنگل‌های دالخانی را برنامه‌ریزی می‌کنیم.
پس از صرف ناهار بلافاصله برای استراحت به سمت اتاق‌های خود می‌رویم. بعدازظهر و شب آن روز نیز با دورهمی‌های دوستانه، آراستن بزم موسیقایی، صرف چای و تنقلات در آلاچیق‌ها، شوخی، سر به سر گذاشتن‌ها، هم‌صحبتی‌های شیرین و قدم زدن‌های دو نفره و چند نفره شبانه در طول خط ساحل به پایان می‌رسد.
روز پنج‌شنبه‌ی آفتابی هم از راه می‌رسد و انتخاب یک جنگل نوردی در حال و هوای پاییز، عیش این روز را کامل می‌کند. مسافران جنگل دالخانی از قبل با همان مینی‌بوس دیروزی توافق کرده و با استفاده از آن، عازم جنگل‌های دالخانی می‌شوند. گروهی دیگر از دوستان در اردوگاه مانده و عده‌ای دیگر به شیرود و شهر تنکابن سری می‌زنند.
جنگل دالخانی کجاست و چرا باید به این مقصد گردشگری جذاب رفت؟ این شاهکار مه‌آلود طبیعت ایران در 30 کیلومتری جنوب شرق شهر رامسر و در ارتفاع 800 متری از سطح دریا واقع شده است.
دالخانی از زیباترین و بکرترین جنگل‌های ایران محسوب می‌شود و کوهستانی بودن آن، این شاهکار طبیعت را به یکی از محبوب‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی، جنگل نوردی، گردشگری و حتی کوهنوردی طبیعت دوستان تبدیل کرده است. این جنگل زیبا با 600 هزار مترمربع مساحت، یکی از جاذبه‌های نسبتاً بکر شهر رامسر به شمار می‌رود. دالخانی دل‌انگیز و رؤیایی با پوشش متراکم جنگلی و دریایی از مه غلیظ که در انتهای مسیر شما را به روستاهای ییلاقی این منطقه می‌رساند.
مسیر جنگل‌نوردی دالخانی در واقع قصه‌ی عبور از یک دالان جنت فام است که جامه‌ی تمدن‌زدگی تو را از تن بیرون آورده و تو را رختی از سبزی، لطافت و حریری از مه سپید می‌پوشاند که از زیر درختان متراکم عبور می‌کند که چون دوستانی که سال‌هاست همدیگر را ندیده‌اند سر به هم آورده و از دو طرف مسیر سر بر روی شانه‌های همدیگر گذاشته‌اند. پا به پای درختان تناور و دست در دست آنها که هر کدام قصه‌ای از تاریخ کهن در سینه دارند پیش می‌روی. جاده‌ای پیچ در پیچ و سحرانگیز که هر لحظه، جلوه‌ای تازه از طبیعت بکر خود را به شما نشان می‌دهد و چون قماری عاشقانه از نوع طبیعت دوستی طمع می‌کنی تا انتها این بازی چشم‌نواز و دلربا را ادامه دهی.
در طول مسیر می‌توانی در کلبه‌های چوبی و آلاچیق‌ها توقف کوتاهی داشته باشید و با چای زغالی، آش گرم و غذاهای خوشمزه‌ی شمالی از خود پذیرایی کنید و خاطره‌ای خوش از این جنگل زیبا در ذهن خود بسازید. هنرمندانی که با لنز جادویی دوربین‌های خود به دنبال شکار لحظات و صحنه‌های بکر و طبیعی هستند، می‌توانند در جنگل انبوه دالخانی از صحنه‌های بدیع و نفس‌گیر آن، که مانند یک تابلوی نقاشی جادویی که برگ‌ریزان پاییزی را در زیباترین جلوه‌ی خود نمایش می‌دهد لحظات به یادماندنی و خارق‌العاده‌ای را خلق نمایند و تصاویر جاودانه‌ای از رخت‌های سبز و مخملی که درختان پوشیده‌اند، ثبت کرده و در این دریای مه‌آلود، چشم نوازترین اثر هنری خود را بیافرینند.
خلاصه اینکه زبان قاصر و قلم عاجز از توصیف این همه زیبایی است. برای تجربه و درک این همه لذت و زیبایی باید شال و کلاه کرده، گیوه‌ها را ور کشید، کوله را بر دوش انداخته و قصد دیدار دوست نمایید تا با حس خش‌خش برگ‌های خزان‌زده در زیر پاهایتان هنگام قدم زدن در دل جنگل دالخانی، زیبایی و لطافت آن را جرعه جرعه در کنه وجود بریزید و از این همه طراوت و تازگی لبریز شوید.
«شنیدن کی بوَد مانند دیدن. برید از اونا بپرسید که شنیده‌ها را دیدن».
دوستان محظوظ از این همه زیبایی، کمی در این جنگل دل‌فریب قدم می‌زنند و در دکه‌های آن از خود پذیرایی می‌کنند. با حسی سرشار از آرامش، زیبایی، تازگی و نو شدن، به جنگل نوردی خاطره‌انگیز خاتمه داده و به سمت اردوگاه برمی‌گردیم. بعدازظهر روز پنج‌شنبه نیز با دورهمی دوستانه، قدم زدن در ساحل و نشستن بر روی سنگ‌ها و صخره‌های لب ساحل و لذت بردن از امواج دریا و زیبایی‌های آن می‌گذرد. پس از صرف آخرین شام، با پیشنهاد گروهی از دوستان خوش ذوق، آمفی تئاتر مجموعه را برای ساعاتی در اختیار می‌گیریم و با اجرای برنامه‌های شاد، اعم از اجرای موسیقی زنده، مسابقه‌های گوناگون، حرف‌های شیرین چون نبات و خیلی از شیرین کاری‌های دیگر، خاطره‌‌ی آخرین شب را نیز جاودانه می‌سازیم. پس از این برنامه نیز خیلی سریع به جمع‌آوری وسایل و آماده‌سازی ساک‌ها، کوله‌ها و چمدان‌ها می‌پردازیم. چون هر آغازی پایانی دارد، سفر خاطره انگیز ما نیز جمعه صبح به نقطه‌ی پایانی خود می‌رسد و بلافاصله پس از صرف صبحانه به سمت تهران حرکت می‌کنیم.
جای سایر دوستان سبز
صلاح‌الدین محمدی
9/9/1403"
audio/mana-04599776bdade859dbd2.mp3,"راه رفتن زیر باران (نابینایان و مواجهه با تمسخر و پنهان کاری دیگران)
مسعود طاهریان
پیش میاد در فضای اجتماعی و شغلی آدما با نابینایی آشنا نباشن و بعضی موقع‌ها آگاهانه یا نا‌آگاهانه سر کارمون بذارند؛ به خاطر ندیدن بهمون بخندن؛ چیزی رو ازمون پنهان کنن یا سعی کنن مسائل رو یه جور دیگه نشونش بدن. می‌تونه این کارا حسابی اعصابمون رو به هم بریزه و چوبی باشه در چرخ روابطمون. اولین جایی که به افراد مشاوره دادم، مدرسه‌ای بود که توش تجربه‌های این جوری زیادی داشتم. اونجا بیشتر مراجعینم رو سایرین بهم ارجاع می‌دادن. اکثرشون قبلاً من رو ندیده بودن و هیچ شناختی از آسیب بینایی نداشتن. خیلی هم سطح تحصیلات و اطلاعاتشون بالا نبود. چند بار اونجا شرایطی برام پیش اومد که عمیقاً دلم می‌خواست زمین و آسمون رو بهم بدوزم و دبه رو زمین بکوبم و برم کنج خونه بشینم و بگم اصلاً آقا خر ما از کُرِگی دُم نداشت که نداشت. شاید برای روشن شدن موضوع، حرف زدن درباره دو‌تا‌شون بد نباشه.
یه بار همکارانم دختر هفت ساله‌ای رو بهم ارجاع دادن که مشکوک به اختلال نقص توجه – بیش فعالی بود. مادرش علاوه بر فرزند بزرگش، پسر چهار ساله خودش رو هم آورده بود. توی مدرسه جای امن و مناسبی نداشتیم که بچه‌های کوچولو منتظر بمونند و بازی کنند و کسی مراقبشون باشه. پس کل خانواده اومدن توی جلسه مشاوره. بودن دو بچه کم سن و سال، مدیریت فضا رو برام حسابی سخت کرد. حالا گرفتاری واقعی این بود که اونا اصلاً هیچ شناخت و آگاهی نسبت به فرد و به تبع متخصص نابینا نداشتن و تقریباً نتونستن باهاش کنار بیان و با من ارتباط بگیرن؛ بنابراین وقتی هر اتفاقی می‌افتاد که ربطی به ندیدن داشت، همگی می‌خندیدند و مسخره بازی در می‌آوردن؛ مثلاً وقتی از بچه‌ها خواستم نقاشی‌شون رو برام توضیح بدن، صریح و بی‌رودربایستی پرسیدن مگه متوجه میشی؟ یا وقتی خودکارم افتاد و روی زمین دنبالش گشتم، با پوزخند گفتند نمی‌تونی پیداش کنی.
این رو هم بگم اگه الآن بود، شاید سراغ تجربه بالا نمی‌رفتم. آخه مراجع کم سن و سال بود و نشانگان بیش فعالی داشت و کودک خردسالی همراهش بود و مدرسه‌مون امکانات پذیرش و بررسی چنین افرادی رو نداشت. چه بینا باشیم و چه نابینا، مسئولیت نداریم خودمون رو به آب و آتش بزنیم و هر مراجعی رو بپذیریم. بستر باید فراهم باشه تا بتونیم خدمت حرفه‌ای ارائه بدیم. فراهم نشد، نبایستی اصرار به جبران افراطی داشته باشیم. ارائه خدمت به هر وضعی خودش نیاز به تحلیل و بررسی داره. باید بپرسیم:
«چی شده در هر شرایطی دلمون می‌خواد به کارمون ادامه بدیم؟»
***
یه بار دیگه توی مدرسه مراجع بزرگسالی با شکایت ترس و نگرانی مفرط و نخوابیدن یه هفته‌ای پیشم اومد. شخصی حساس و ترسو به نظر می‌رسید و این ویژگی با دیدن کابوسی تشدید شده بود. بهم گفت دو روزه همسرش به خاطر نگرانی و بی‌قراریش به سر ‌کار نرفته و خونه کنارش مونده. با توجه به شکایت مراجع (یعنی بی‌قراری شدید، نخوابیدن یه هفته‌ای و مختل شدن کارکرد خانوادگی) اولین چیزی که به ذهنم رسید ارجاع به مرکز مشاوره منطقه و متخصص روان‌پزشک بود. ولی حین هماهنگی‌های ارجاع با مقاومت مراجع مواجه شدم و در نهایت به ارائه پیشنهاداتی برای مدیریت ترس اکتفا کردیم. حالا مسئله مربوط به ندیدن این بود که در ابتدای جلسه به نشانگان جسمی و غیر کلامی مراجع توجه نکردم. اصلاً خستگی ناشی از یه هفته نخوابیدن، بی‌قراری ناشی از ترس مفرط و عدم انسجام ذهنی در مراجع نبود و من به عنوان متخصص نابینا بی‌توجه به علائم صوتی، تنها حکم به صداقت گفته مراجع گذاشتم و مداخله‌ام رو مبتنی بر خدمات دارویی و روان‌پزشکی در نظر گرفتم و سریع هماهنگی‌های لازم رو برای ارجاع انجام دادم؛ اما چون برای مراجع علائم آن قدر آزار دهنده نشده بود تا ارجاع به مرکز مشاوره و جلسه مجدد روان‌درمانی را بپذیرد، پیشنهادم رو رد کرد.
برای مثال مراجع بالا اصلاً خواب‌آلوده صحبت نمی‌کرد؛ پرش فکری و زبانی نداشت؛ کاملاً صاف و محکم روی صندلی نشسته بود؛ تُن و لحنش عادی بود؛ عاطفه و هیجاناتش رو در کلام و گفتار طبیعی بروز می‌داد. منم وقتی متوجه این نشانه‌ها شدم، فرایند کارم رو تغییر دادم. این مسئله تجربه‌ای شد که در روان‌درمانی‌های بعدی حواسم رو جمع کنم؛ عجله‌ای برای تموم کردن مصاحبه تشخیصی در مدت کوتاه نداشته باشم؛ عوامل جسمانی رو در نظر بگیرم؛ نگاهی به مسائل خلقی، عوامل اضطراب‌زا، بیماری‌های جسمانی و داروهای مصرفی مراجع بندازم؛ بعد عوامل زمینه ساز، آشکار ساز و تداوم بخش مشکلات رو بررسی کنم. حتی می‌تونم از مراجع تست‌هایی مثل (اِم اِم پی آی) بگیرم تا متوجه وانمود خوب، وانمود بد و مقاومتش بشم.
مرد و مرکب گرم رفتن لیک
ماندگی نپذیر
خستگی نشناس
رخش رویین گرچه هر سو گردباد می‌انگیخت
***
این بود ماجرا و روایت من. شما هم از تجربه‌های زیسته‌تون بگید.
در چنین شرایطی شما حواستون به چه چیزهایی هست و چه کار‌هایی می‌کنید؟"
audio/mana-068b9077f2e72be65fd2.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
از میان صدای خش خش برگ‌های پاییز می‌گذریم و با آوای باران به سراغ نوای موسیقی می‌رویم تا از میان حرکت انگشتان بر روی تار‌ها نظاره‌گر زندگی کسانی باشیم که روح و جسم خود را در راه یادگیری و یاددهی این هنر زیبا فدا کرده‌اند.
میزبان مبین دهقانیان شده‌ایم، جوانی که از کودکی به فراگیری موسیقی اهتمام داشته و دوره آکادمیک را هم به آموختن هرچه بیشتر آن اختصاص داده است. وی نوازنده پیانو است و تحصیلات خود را نیز در رشته پیانو در مقطع کارشناسی ارشد دانشکده هنر دانشگاه تهران ادامه می‌دهد. دهقانیان بیست و چهار ساله حدود هفده یا هجده سال است که با موسیقی آشناست ولی موسیقی جدی را از ده یا دوازده سالگی با نت خوانی بریل نزد داود جعفری شروع کرده است.
دهقانیان در شروع صحبت‌های خود تأکید دارد که نوازندگی به بینایی نیاز ندارد و تمام نوازنده‌های حرفه‌ای هنگام نوازندگی چشمان خود را می‌بندند؛ او اشاره می‌کند که بینایی حسی نیست که سرعت انگشتان را از حد خاصی بیشتر دنبال کند. محدودیت در موسیقی برای نا‌بینایان را فقط در حفظ کردن قطعات توسط آنها برای نواختن می‌داند. این در حالی است که نوآموزان بینا، نت را جلوی دست‌شان می‌گذارند و شروع به نواختن می‌کنند تا هماهنگی لازم بین دست و دانش‌شان فراهم شود.
نکته دیگر این است که معلم هنگام آموزش ساز به نابینا، -فرقی ندارد چه سازی باشد- باید زمان بیشتری اختصاص دهد تا فرد نابینا با محیط سازگاری پیدا کند و این مستلزم وقتی است که کم‌کم بشود ساز را به عنوان یک جسم خارجی مثل بدن خود بشناسند. یکی از ویژگی‌های مهم هنر این است که فرد را از اتاق امن خود بیرون می‌کشد در حالی که افراد نمی‌خواهند از اتاق امن خود بیرون بیایند و به دایره شنیدار خود شک کنند.
دهقانیان برای کسانی که قصد شنیدن موسیقی‌های خوب و گوش کردن به قطعات با کیفیت را دارند به معرفی پلتفرم‌هایی می‌پردازد که حتی در یادگیری هم می‌تواند به آنها کمک شایانی کند. این پلتفرم‌ها و اپلیکیشن‌ها به گونه‌ای هستند که برای تاک‌بک و ان‌وی‌دی‌ای هم دسترسی‌پذیری دارند و از این رو بسیار کاربردی و مفید هستند. شرح توضیحات درباره سایت‌ها و پلتفرم‌های موسیقی را می‌توانید در پادکست دنبال کنید.
دهقانیان در معرفی شخصیت‌های برتر در موسیقی و زندگی‌های آنها نیز کتاب‌هایی را معرفی می‌کند تا هنر دوستان و هنر‌جویان بتوانند با زندگی و آثار بزرگان این حوزه آشنا شوند و با فراغ بال بیشتر دست به انتخاب راه خود بزنند. از جمله آثار معرفی شده کتاب 101 اثر ممتاز از بزرگان موسیقی جهان تألیف مارتین بوک اسپن با ترجمه علی اصغر بهرام بیگی که در آن به زندگی 36 موسیقی‌دان و معرفی آثار‌شان پرداخته شده و کتاب درک و دریافت موسیقی اثر راجر کیمی‌ین با ترجمه حسین یاسینی و همچنین پادکست‌هایی در شناخت و درک و دریافت موسیقی از شاهین فرهت که نشر ماهور به انتشار آن می‌پردازد و یا ویدیو‌هایی از استاد پیانوی قرن بیستم از آن جمله آثاری هستند که راجع به‌شان در پادکست نکات مهمی را خواهید شنید.
دهقانیان به عنوان حرف پایانی برای دوستانش بیان می‌کند که: هنر گرچه وسیله‌ای برای لذت بردن از زندگی است، اما خودش یک زندگی جداست؛ یعنی نمی‌شود دست در آب گذاشت و انتظار داشت تا شنا یاد بگیریم! اگر واقعاً می‌خواهیم وارد رشته هنر شویم این موضوع مستلزم یک تلاش بزرگ است. گاهی در فرهنگ ما این گونه یاد گرفته‌ایم که تلاش به منزله ریاضت کشیدن است؛ که در مورد ساز یعنی به مدت طولانی پای ساز بنشینیم و ساز بزنیم که در بلند مدت موجب دیسک کمر و گردن می‌شود و بعد از آن آرتروز مفاصل و بیماری‌های دیگر را به دنبال دارد؛ این یک اشتباه است؛ تلاش در اینجا به معنی تلاش ذهنی است و من در سال‌های اخیر به این نتیجه رسیده‌ام که دست کاری را می‌کند که ذهن فرمانش را صادر کرده باشد؛ پس برای تمرکز‌تان بیشتر تمرین کنید و اگر می‌خواهید وارد رشته هنر شوید حتماً ورزش بخش مهمی از زندگیتان باشد. حتماً باید تلاش کرد تا بعد بتوان از آن تلاش لذت برد.
همراهان می‌توانند برای تهیه کتاب‌ها و منابع مطالعاتی خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-188bb3f227301aa2d942.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
از میان صدای خش خش برگ‌های پاییز می‌گذریم و با آوای باران به سراغ نوای موسیقی می‌رویم تا از میان حرکت انگشتان بر روی تار‌ها نظاره‌گر زندگی کسانی باشیم که روح و جسم خود را در راه یادگیری و یاددهی این هنر زیبا فدا کرده‌اند.
میزبان مبین دهقانیان شده‌ایم، جوانی که از کودکی به فراگیری موسیقی اهتمام داشته و دوره آکادمیک را هم به آموختن هرچه بیشتر آن اختصاص داده است. وی نوازنده پیانو است و تحصیلات خود را نیز در رشته پیانو در مقطع کارشناسی ارشد دانشکده هنر دانشگاه تهران ادامه می‌دهد. دهقانیان بیست و چهار ساله حدود هفده یا هجده سال است که با موسیقی آشناست ولی موسیقی جدی را از ده یا دوازده سالگی با نت خوانی بریل نزد داود جعفری شروع کرده است.
دهقانیان در شروع صحبت‌های خود تأکید دارد که نوازندگی به بینایی نیاز ندارد و تمام نوازنده‌های حرفه‌ای هنگام نوازندگی چشمان خود را می‌بندند؛ او اشاره می‌کند که بینایی حسی نیست که سرعت انگشتان را از حد خاصی بیشتر دنبال کند. محدودیت در موسیقی برای نا‌بینایان را فقط در حفظ کردن قطعات توسط آنها برای نواختن می‌داند. این در حالی است که نوآموزان بینا، نت را جلوی دست‌شان می‌گذارند و شروع به نواختن می‌کنند تا هماهنگی لازم بین دست و دانش‌شان فراهم شود.
نکته دیگر این است که معلم هنگام آموزش ساز به نابینا، -فرقی ندارد چه سازی باشد- باید زمان بیشتری اختصاص دهد تا فرد نابینا با محیط سازگاری پیدا کند و این مستلزم وقتی است که کم‌کم بشود ساز را به عنوان یک جسم خارجی مثل بدن خود بشناسند. یکی از ویژگی‌های مهم هنر این است که فرد را از اتاق امن خود بیرون می‌کشد در حالی که افراد نمی‌خواهند از اتاق امن خود بیرون بیایند و به دایره شنیدار خود شک کنند.
دهقانیان برای کسانی که قصد شنیدن موسیقی‌های خوب و گوش کردن به قطعات با کیفیت را دارند به معرفی پلتفرم‌هایی می‌پردازد که حتی در یادگیری هم می‌تواند به آنها کمک شایانی کند. این پلتفرم‌ها و اپلیکیشن‌ها به گونه‌ای هستند که برای تاک‌بک و ان‌وی‌دی‌ای هم دسترسی‌پذیری دارند و از این رو بسیار کاربردی و مفید هستند. شرح توضیحات درباره سایت‌ها و پلتفرم‌های موسیقی را می‌توانید در پادکست دنبال کنید.
دهقانیان در معرفی شخصیت‌های برتر در موسیقی و زندگی‌های آنها نیز کتاب‌هایی را معرفی می‌کند تا هنر دوستان و هنر‌جویان بتوانند با زندگی و آثار بزرگان این حوزه آشنا شوند و با فراغ بال بیشتر دست به انتخاب راه خود بزنند. از جمله آثار معرفی شده کتاب 101 اثر ممتاز از بزرگان موسیقی جهان تألیف مارتین بوک اسپن با ترجمه علی اصغر بهرام بیگی که در آن به زندگی 36 موسیقی‌دان و معرفی آثار‌شان پرداخته شده و کتاب درک و دریافت موسیقی اثر راجر کیمی‌ین با ترجمه حسین یاسینی و همچنین پادکست‌هایی در شناخت و درک و دریافت موسیقی از شاهین فرهت که نشر ماهور به انتشار آن می‌پردازد و یا ویدیو‌هایی از استاد پیانوی قرن بیستم از آن جمله آثاری هستند که راجع به‌شان در پادکست نکات مهمی را خواهید شنید.
دهقانیان به عنوان حرف پایانی برای دوستانش بیان می‌کند که: هنر گرچه وسیله‌ای برای لذت بردن از زندگی است، اما خودش یک زندگی جداست؛ یعنی نمی‌شود دست در آب گذاشت و انتظار داشت تا شنا یاد بگیریم! اگر واقعاً می‌خواهیم وارد رشته هنر شویم این موضوع مستلزم یک تلاش بزرگ است. گاهی در فرهنگ ما این گونه یاد گرفته‌ایم که تلاش به منزله ریاضت کشیدن است؛ که در مورد ساز یعنی به مدت طولانی پای ساز بنشینیم و ساز بزنیم که در بلند مدت موجب دیسک کمر و گردن می‌شود و بعد از آن آرتروز مفاصل و بیماری‌های دیگر را به دنبال دارد؛ این یک اشتباه است؛ تلاش در اینجا به معنی تلاش ذهنی است و من در سال‌های اخیر به این نتیجه رسیده‌ام که دست کاری را می‌کند که ذهن فرمانش را صادر کرده باشد؛ پس برای تمرکز‌تان بیشتر تمرین کنید و اگر می‌خواهید وارد رشته هنر شوید حتماً ورزش بخش مهمی از زندگیتان باشد. حتماً باید تلاش کرد تا بعد بتوان از آن تلاش لذت برد.
همراهان می‌توانند برای تهیه کتاب‌ها و منابع مطالعاتی خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-921dd11cf948fa204a77.mp3,"نفاشی با کلمات (قسمت یازدهم): علت توسعه توصیف صوتی تجربی در ایران
جواد سقا
ـ پیش از این به گروه‌های تولید توصیف صوتی فیلم در ایران اشاره شد، حال به علل توسعه توصیف صوتی تجربی پرداخته می‌شود. تماشای فیلم‌های دارای شرح صوتی نیاز امروز نابینایان و کم‌بینایان است. مناسب سازی فیلم برای آنان به برنامه‌ریزی و سیاست گذاری نهادهای رسمی نیاز دارد. تجزیه و تحلیل مصاحبه‌ها نشان می‌دهد علل توسعه توصیف صوتی تجربی در ایران، نیاز کاربران، نبود نهادهای حمایتی، نبود دستورالعمل مشخص، پیشرفت فناوری و کار داوطلبانه و توانمند شدن آماتورهاست.
1ـ نیاز کاربران
نیاز، می‌تواند اولین و مهمترین عاملی توسعه تولید AD تجربی در ایران باشد. نیاز جامعه مصرف کننده، برخی از طرفداران و بخشی از مصرف کنندگان را تشویق به ورود در حوزه‌ای کرده است که شناخت چندانی از آن ندارند. تماس فردی از انجمن نابینایان با تهیه کننده رادیو سینما و تشویق او به ادامه تولید چنین برنامه‌ای، نشان دهنده نیاز آنها به توضیح‌دار کردن فیلم‌هاست. آنها دوست داشتند در فیلم دیدن مستقل باشند. هدف توصیف صوتی دستیابی تماشاگران نابینا به اطلاعات بصری است که جزء ضروری تجربه آنهاست.
همان طور که بنک (2004) می‌گوید، کمک به مردم برای درک کامل و لذت بردن از یک محصول سمعی و بصری به طوری که بتوانند با آن درگیر شوند یکی از اهداف مهم توصیف صوتی است. افراد نابینا به حمایت توصیفی نیاز دارند، این یک نیاز اجتماعی و یک حق است. توصیف تجربه بهتری از فیلم دیدن به نابینایان و کم‌بینایان می‌دهد. هنگام تماشای فیلم، توصیف تصاویر بصری تماشاگر نابینا را به درک کامل‌تری می‌رساند.
۲ـ کم‌کاری نهادهای حمایتی
توسعه توصیف صوتی تجربی علاوه بر نیاز نابینایان، در کنار اهمیت ندادن نهادهای دولتی و حمایتی به حق دسترسی آسان افراد دارای مشکلات بینایی به محصولات فرهنگی و هنری مانند فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی و خارجی، بیشتر احساس می‌شد. در هر جامعه‌ای اگر نهادهای مسئول، در انجام وظایف خود کوتاهی کنند، خلأ حضور آنها ممکن است به شکل دیگری پر شود. توصیف صوتی کردن فیلم‌ها برای نابینایان توسط حامیان آنها و یا حتی خود گروه‌های دارای معلولیت بینایی انجـام شـده اسـت. اهمیت ندادن دستگاه‌های دولتی به حق دسترسی نابینایان و کم‌بینایان به محصولات فرهنگی، از دلایل توسعه AD تجربی است. مجهز نبودن سینماها به سیستم ADو اختصاص ندادن بخشی از برنامه‌های شبکه‌های تلویزیونی به فیلم‌ها و سریال‌های توصیف صوتی شده برای مخاطب کم/ نابینا، از دیگر خلأهایی است که گروه‌هایی مانند سوینا و گوش‌کن را وارد این عرصه کرده است.
3ـ نبود دستورالعمل‌های مشخص و پژوهش
چارچوب مشخص می‌تواند افراد فعال را در مسیری درست قرار دهد، اما نبود آن باعث توسعه AD تجربی می‌شود. گاهی «فرایند تولید AD فیلم» که تقریباً در همه گروه‌ها با کمی جابجایی شبیه هم انجام می‌شود با استانداردها و دستورالعمل‌های لازم برای تولید این محصول اشتباه گرفته می‌شود. در کشورهای مختلف سازمان‌های متولی امور رسانه و یا تلویزیون ملی آنها استانداردهای مشخصی برای توصیف کنندگان صوتی فیلم تدوین کرده‌اند که گروه‌های فعال، موظف به رعایت آن هستند. در ایران اقدامی از طرف سازمان‌های دولتی برای تهیه دستورالعمل‌های تولید AD مناسب و ویژگی‌های توصیف کنندگان صورت نگرفته است. اگر چه استانداردهای توصیف صوتی، در نظر گرفتن نیاز تماشاگر نابینا، تأثیر انواع توصیف‌ها (AD) بر مخاطب و لزوم آموزش نویسندگان و گویندگان توصیف صوتی فیلم برای نابینایان در سطح بین‌الملل توسط پژوهشگران متعـددی بررسی شده است، اما در ایران پژوهشی در حوزه استانداردهای توصیف صوتی انجام نشده و مقالات انگشت شماراند. این امر باعث می‌شود افراد داوطلبی که به گروه‌های تولید کننده AD می‌پیوندند، نگاهی ساده انگارانه به توصیف صوتی فیلم داشته باشند. آنها با توجه به درک و خوانش خود از تصاویر بصری متن توصیف‌ها را می‌نویسند. وجود یک چارچوب مشخص می‌تواند فعالان این عرصه را در جهت ارائه مطلوب‌تر تولیدات و حرفه‌ای شدن هدایت کند.
4ـ دسترسی آسان به فناوری‌ها
پیشرفت فناوری حوزه‌های مختلفـی از جمله توصیف صوتی فیلم برای نابینایان را هم تحت تأثیر قرار داده است. ازجمله آثار پیشـرفت فنـاوری در حوزه تولید فیلم‌های دارای توصیف صوتی، به وجود آمدن گروه‌های مجـازی تجربی است. این گروه‌ها فیلم سینمایی و سریال را برای دیگر نابینایان و کم‌بینایان با تکیه بر سلیقه خود روایت و از طریق فضای مجازی پخش می‌کنند. بعد از توقف برنامه‌های رادیو سینما و رادیو فیلم که از امکانات رادیویی بهره می‌بردند، فعالیت گروه‌های مستقل اینترنتی، با گسترش استفاده از شبکه‌های مجازی و پیام‌رسان‌ها در ایران آسان‌تر شد. بـا دسترسـی آسـان همه افراد بـه انـواع نرم‌افزارهای صداگذاری که همیشه در دسترس است، تولید AD فیلم آسان شـده اسـت. فناوری جدید توانسته امکانی فراهم کند تا حتی یک فرد هم به تنهایی بتواند در این حوزه فعال شود. برخی گروه‌ها مانند سوینا با حمایت پلتفرم‌هایی مانند فیلیمو که از امکانات تبلیغاتی و تولید بهتری برخوردارند توانستند در مقطعی تولیدات توصیف صوتی شده بیشتری را در اختیار مخاطبان نابینا و کم‌بینا قرار دهند.
5ـ توانمند شدن آماتورها
در دهه اخیـر، گسـترش روزافـزون فناوری‌های اینترنت طرفداران را در عرصه فضای مجازی قدرتمند کرده است، یعنی به جای آنکه طرفداران این گونه فیلم‌ها، مصرف کنندگان محصولات رسانه‌ای باشند، تولید کنندگان این‌گونه محصولات شده‌اند. این مورد خاص فعالان تجربی رسانه را هم شامل می‌شود. ایــن تولید کننــدگان صرفاً تجربی با سلیقه خود قواعد لازم برای توصیف صوتی را اعمال کرده‌اند و این قدرت آماتورهای با تجربه را بالا می‌برد کـه می‌توانند چالشی در انتقال درست مفاهیم بر اساس استانداردهای توصیف صوتی باشند. با استناد به نظر آنتونینی و بورسیا، (2016)، فعالان AD تنها با تکیه بر آشنایی نسبی در حوزه‌های فیلم و سینما و یا سایر حوزه‌ها کار نویسندگی متن توصیفی فیلم را آغاز کرده‌اند و این از نظر آنان کافی است. از نگاه این تولید کنندگان، برداشت آنها از تصویر و متنی که برای آن می‌نویسند، درست‌ترین است، حال آنکه به نقل از نورنز تصمیم‌های توصیف کنندگان تجربی می‌تواند بر اساس حس و غریزه باشد (نورنز، 2007). آنها بیشتر تمایل دارند در نهایت اصول و استانداردها را یک بار مطالعه کنند و شاید این به دلیل جدی نگرفتن تولید AD فیلم به عنوان یک حرفه در ایران است. البته مطالعه به تنهایی نمی‌تواند توانمندی را بالا ببرد، زیرا لازمه آن درک و به کارگیری درست استانداردها بر اساس آموزش است. آموزش و کسب مهارت سطح کیفی کار توصیف صوتی فیلم را بالا می‌برد و مخاطبان درباره تولیدات AD قضاوت می‌کنند، زیرا برخی چیزها در طول زمان مشخص می‌شود."
audio/mana-6ebed196be9cd6922216.mp3,"نمی‌توانم در جامعه نباشم: نگاه به من در جامعه
آرمین رسولی
نگاه به یک فرد دارای آسیب بینایی را در جامعه می‌توان از جنبه‌های متفاوتی مورد بررسی قرار داد اما من می‌خواهم به رایج‌ترین و پرتکرارترین این نگاه‌ها بپردازم.
اولین عاملی که به نظر من موجب یک نگاه نسبتاً مشترک در عموم جامعه در مورد نابینایان و کم‌بینایان خواهد شد همین عنوان روشندل است که باعث می‌شود اگر فردی برای نخستین بار با یک فرد دارای آسیب بینایی روبرو شود در ذهن خود او را یک فرد پاک و معصوم بداند و متأسفانه از فرد دارای آسیب بینایی بخواهد تا برایش دعا کند با این نگاه که افراد نابینا انسان‌های معصوم و بی‌گناهی هستند. من قصد ندارم در این نوشته به درستی یا نادرستی این مطلب بپردازم اما همه ما می‌دانیم این نگاه برای اکثر همنوعان ما بسیار آزار دهنده است. دست کم تا به حال من نابینا یا کم‌بینایی را ندیده‌ام که از این طرز فکر احساس رضایت داشته باشد یا حتی نسبت به آن بی‌اهمیت باشد.
شاید تعجب کنید اگر به شما بگویم برخی از همنوعانم برای آنکه این نگاه را در بین اطرافیانشان تغییر دهند در جمع‌های دوستانه خود از شیطنت‌هایشان تعریف می‌کنند البته گاهی بزرگنمایی هم می‌کنند تا بتوانند کمی این حس ناخوشایندی که برایشان به وجود آمده را حداقل در آن جمعی که حضور دارند از بین ببرند و انصافاً هم بسیار موفق هستند و در برخی موارد هم کمی زیاده‌روی می‌کنند.
می‌توان گفت نگاه به توانایی‌های یک فرد دارای آسیب بینایی در جامعه نگاهی صفر و صدی است، افراد یا در مواردی یک فرد نابینا یا کم‌بینا را بسیار ناتوان و گوشه‌گیر می‌بینند یا فرد دیگری را آن قدر توانمند و باهوش می‌دانند که در صحبت‌هایشان در مورد هوش و حافظه او را مثال می‌زنند. در نگاه این افراد نابینا یا کم‌بینای عادی نداریم؛ اما همه ما می‌دانیم هرگاه با انسان سر و کار داریم هیچ گاه نمی‌توانیم صفر و صدی باشیم. به قول معروف هیچ کس کاملاً سیاه یا کاملاً سفید نیست بلکه همه افراد خاکستری هستند (خاکستری رنگی است در وسط رنگ‌های سفید و سیاه) به بیان دیگر در علوم انسانی افراد را نمی‌توان در یک ویژگی کاملاً منفی یا کاملاً مثبت در نظر گرفت و صرفاً می‌توانیم بگوییم افراد با یکدیگر در فلان ویژگی متفاوت هستند.
اصلاً چه طور این نگاه‌ها در جامعه شکل می‌گیرد؟ به نظر شما بیشترین سهم در تغییر نگاه غلط و به وجود آوردن نگاهی که در جامعه با واقعیت متناسب باشد بر عهده چه گروهی است؟
اولین پاسخ من برای این پرسش‌ها رادیو و تلویزیون است که می‌تواند نقش پر رنگی را در ایجاد یک نگاه در جامعه و یا تغییر یک نگاه غلط ایفا کند اما از آنجایی که هدف من در این نوشته‌ها سخن گفتن با همنوعانم است بیایید به سهم خودمان بپردازیم که شاید هم در ظاهر نتوانیم به اندازه رادیو و تلویزیون تأثیرگذار باشیم اما برخلاف تصور ما به شدت می‌توانیم تأثیرگذار باشیم.
اولین قدم آن است که ما در جامعه حضور مؤثر داشته باشیم منظور من از حضور مؤثر آن است که به عنوان مثال اگر من فردی هستم با آسیب بینایی که به دانشگاه می‌روم کلاس‌های دانشگاه فرصت فوق‌العاده‌ای برای فرهنگ‌سازی و ایجاد نگاه صحیح به افراد دارای آسیب بینایی است. من بارها در دوران تحصیل از اساتید خود خواسته‌ام که فرصتی را در ابتدا یا انتهای کلاس به من بدهند تا برای دانشجویان در مورد نحوه برخورد با افراد دارای آسیب بینایی و ارتباط صحیح با این افراد صحبت کنم و در نهایت با استقبال خوبی هم از جانب اساتید و هم از طرف دانشجویان مواجه شدم، شاید این قدمی کوچک باشد اما تصور کنید تمام نابینایان و کم‌بینایانی که در دانشگاه‌های کشور مشغول تحصیل هستند که تعدادشان هم کم نیست این اقدام را انجام دهند آن وقت است که به یک کار بزرگ تبدیل می‌شود و در آینده‌ای نه چندان دور تغییرات بزرگی را ایجاد می‌کند.
اتفاقاً همین چند روز پیش ویدیویی به دستم رسید که محتوای بسیار جالب داشت، دبستانی را نشان می‌داد که چند تن از همنوعانمان در طرحی بسیار تحسین برانگیز کارگاهی را برای دانش‌آموزان دبستانی برگزار کرده بودند تا آنان را با ویژگی‌های یک فرد دارای آسیب بینایی (نابینایی و کم‌بینایی) آشنا کنند، این افراد دانش‌آموزان را با خط بریل، عصای سفید و صفحه‌خوان موبایل آشنا کردند و کوچک‌ترین نتیجه این کار بسیار زیبا آن است که این دانش‌آموزان با دیدن یک فرد دارای آسیب بینایی در جامعه هم نحوه درست کمک کردن به او را به خوبی می‌دانند و هم نگاه صحیح و منطبق با واقعیت را در نسل آینده به وجود می‌آورد.
در نهایت می‌توان گفت اصلاح نگاه به افراد دارای آسیب بینایی در جامعه نتایج بسیار چشم‌گیری را می‌تواند داشته باشد و این نتایج می‌تواند در پیدا کردن شغل مناسب و ازدواج به خوبی خود را نشان دهد، ولی نباید از این مسئله غافل شد که نگاه به یک فرد دارای آسیب بینایی دو جنبه دارد، نگاه عموم جامعه در مورد افراد نابینا و کم‌بینا و نگاه افراد یک جامعه در مورد فرد نابینا یا کم‌بینا، به بیان دیگر یک نگاه عمومی وجود دارد که ما در تلاش برای اصلاح آن هستیم و یک نگاه فردی که هر شخص دارای آسیب بینایی برای خود می‌سازد و این همان است که مثلاً شما نگاهی که به فرد نابینایی دارید نسبت به فرد دیگری که او هم نابینا است نخواهید داشت و این همان شخصیت اجتماعی او است که به شما یک شناخت در مورد خود داده و همه افراد با توجه به آن با یک فرد تعامل خواهیم داشت.
مهم‌ترین عواملی که می‌تواند در شکل‌گیری این نگاه فردی تأثیرگذار باشد را می‌توان در چند مورد نام برد. اول داشتن تحصیلات، دوم داشتن شغل و مورد سوم که از نظر من اساسی‌ترین مورد در تشکیل یک نگاه خوب به خود در جامعه است، داشتن اخلاق و منش خوب است که این عامل سوم خود به تنهایی می‌تواند فرد نابینا یا کم‌بینا را حتی در صورت نداشتن تحصیلات و شغل به یک فرد محبوب و اجتماعی بدل کند. مطمئنم شما هم حتماً این دسته از همنوعانمان را می‌شناسید و به دوستی و آشنایی با آنها افتخار می‌کنید و از معاشرت با آنها لذت می‌برید."
audio/mana-76382cabca96316c02aa.mp3,"تبعیض در تبعیض: نگاهی به محدودیت‌های ورزش برای بانوان نابینا
اعظم چلوی
در ماهی که گذشت، شاهد برگزاری مسابقات قهرمانی کشور و باشگاهی ورزش نابینایان در رشته‌های مختلف در دو بخش آقایان و بانوان بودیم. به همین بهانه، در این یادداشت، محدودیت‌ها و مشکلاتی که بانوان ورزشکار با آسیب بینایی در کشورمان با آن دست به گریبانند را از نظر می‌گذرانیم.
لزوم توجه به ورزش حرفه‌ای و همگانی
بر کسی پوشیده نیست ورزش کردن تا چه اندازه در سلامت جسم و روان مؤثر است. تحقیقات نشان می‌دهد، فعالیت‌های ورزشی در زندگی فردی و اجتماعی نابینایان به ویژه‌ بانوان نابینا تأثیر به سزایی دارد. علاقه‌مندان به ورزش، به دو دسته تقسیم می‌شوند: دسته اول افرادی هستند که می‌خواهند یک رشته ورزشی را به صورت حرفه‌ای پیگیری کنند. در این صورت، وجود زیرساخت‌های مناسب و استاندارد جهت انجام تمرینات حرفه‌ای در آن رشته ضروری است. دسته دوم افرادی هستند که می‌خواهند ورزش را جهت تناسب اندام و سلامتی در برنامه روزانه خود داشته باشند. بانوان نابینا در هر دو زمینه با محدودیت‌های فراوانی مواجهند.
از منظر فدراسیون به عنوان مسئول برگزاری و توجه به ورزشکاران در بعد قهرمانی، شاهد عدم حمایت فدراسیون نابینایان از ورزشکاران حرفه‌ای و عدم پيش‌بينی حضور در تورنمنت‌های مختلف جهت آمادگی ورزشکاران برای شرکت در رقابت‌های داخلی و بین‌المللی هستیم. از سوی دیگر، اماکن ورزشی جهت حضور نابینایان مناسب‌سازی نشده‌اند و مدیران باشگاه‌ها نابینایانی که می‌خواهند در محله‌های خود جهت حفظ سلامتی ورزش کنند را ثبت‌نام نمی‌کنند و مربيان ورزشی برای تمرین به نابینایان، آموزشی ندیده‌اند. بسیار مشاهده کرده‌ام مربیان ورزشی، مسئولیت پذیرش یک دختر نابینا در کنار سایر شاگردان خود را نمی‌پذیرند. در هر حال، نمونه‌هایی که در بالا از آن سخن به میان آمد، تنها گوشه‌ای از محدودیت‌های آشکاری است که بانوان نابینا با آن دست به گریبانند.
مخالفت خانواده‌ها برای روی آوردن دختران نابینا و کم‌بینا به ورزش حرفه‌ای و نبود امکانات ایاب و ذهاب برای کسانی که می‌بایست از شهرستان‌های کوچک به مراکز استان بیایند خود قصه پر غصه‌ی دیگریست که پرداختن به آن یادداشت دیگری را می‌طلبد. بخشی از این چالش‌ها باید از دید جامعه‌شناسی و فرهنگی بررسی شود.
ورزش بانوان در نیمی از استان‌های کشور وجود ندارد
ورزش زنان به رشته‌های گلبال، دو‌و‌میدانی، شطرنج و شنا محدود شده‌ است. هر چند در سال‌های اخیر شاهد برگزاری مسابقات ورزشی بولینگ و پاورلیفتینگ برای بانوان نابینا و کم‌بینا هستیم که به صورت جسته و گریخته برگزار شده است. این در حالی است که حتی شرایط و امکانات چهار رشته نخست به عنوان رشته‌های اصلی بانوان با آسیب بینایی، در بیش از نیمی از استان‌های کشور وجود ندارد. اگر امکاناتی هم باشد، بیشتر برای مردان است تا زنان. به عنوان مثال، در رشته شنا هر سال نهایتاً ۱۱ استان در مسابقات قهرمانی کشور شرکت می‌کنند. در گلبال که فعال‌ترین رشته ورزشی نابینایان است، همیشه رقابت بین ۱۳ استان است؛ که در بخش باشگاهی به دلیل نبود بودجه و اسپانسر بیش از ۵ تیم شرکت نمی‌کنند. در رشته دو‌و‌میدانی از زمان صدور بخشنامه لزوم استفاده از مربیان زن ، با توجه به کمبود مربي حرفه‌ای در این رشته، بانوان با مشکلات بیشتری مواجه شده‌اند و در بسیاری از شهرستان‌ها از ورزش حرفه‌ای دست کشیده‌اند. رشته شطرنج هم کم و بیش همین حال و روز را دارد.
تبعیض‌های فاحش علیه بانوان ورزشکار در ایران
بانوان ورزشکار در ایران علاوه بر چالش‌هایی که در بالا مطرح شد، با مشکلات دیگری نیز رو‌به‌رو هستند. علاوه بر بی‌توجهی مسئولان فدراسیون به رشته‌های ورزشی بانوان، قوانین حاکمیتی و سیاسی نیز بر روی برخی از رشته‌های ورزشی بانوان سایه افکنده است. از منظر نخست، در مسابقات قهرمانی کشور شنای بانوان در سال جاری، علی‌رغم اعلام تاریخ مسابقات از یک ماه قبل، تنها چند روز مانده به برگزاری مسابقات، به یکباره اعلام شد مسابقات شنا به جای دو روز تنها در یک روز به طور فشرده برگزار می‌شود. به همین راحتی برنامه‌ریزی استان‌هایی که قرار بود از راه‌های دور خود را به بابلسر برسانند با مشکلات جدی رو‌به‌رو شد. بسیاری از استان‌ها بلیت‌های برگشت خود را برای شنبه شب و یکشنبه خریداری کرده بودند؛ اما طبق بخشنامه جدید که تنها 6 روز پیش از برگزاری مسابقات اعلام شد، همه استان‌ها باید جمعه شب یا نهایتاً شنبه صبح اردوگاه را ترک می‌کردند. از طرف دیگر، بسیاری از شناگران در سه رشته انفرادی و دو رشته تیمی شرکت می‌کردند، فضای استخر ۲۵ متری و مکان نامناسب جهت نشستن و استراحت شناگران کار را برای آن‌ها دشوار کرده بود.
نکته دیگری که در شنای بانوان باعث کاهش انگیزه ورزشکاران می‌شود، نداشتن آینده ورزشی در این رشته و اعزام به تورنمنت‌های بین‌المللی است. مسابقات برای شنای بانوان در ایران، تنها به رقابت‌های قهرمانی کشور محدود شده که آن هم یک روزه جمع می‌شود. برای زنان نابینا در این رشته هیچ اسپانسری نیست تا مسابقات در سطوح باشگاهی برگزار شود. لذا ورزشکاران حرفه‌ای هیچ درآمدی ندارند. هر سال شاهد پیشرفت شناگران هستیم که رکوردشکنی می‌کنند، ولی کسی این تلاش و پیشرفت‌ها را نمی‌بیند. از سوی دیگر، به علت مسئله حجاب و قوانین جمهوری اسلامی، شناگران ایرانی امکان شرکت در مسابقات پارا‌آسیایی، پارالمپیک و جهانی را ندارند. حتی قوانین کشور ما، اجازه شرکت شناگران نابینا در مسابقات کشورهای اسلامی را هم نمی‌دهد.
از این‌رو، ورزشکاران مستعدی مانند ساجده پهلوان از مشهد، نازنین قریشی از اصفهان و سایر شناگران که رکوردهایشان با رکورد‌های بانوان غیر‌نابینا تقریباً یکسان است و اگر راهی مسابقات آسیایی بانوان با آسیب بینایی شوند قطعاً روی سکو خواهند رفت، حمایت نمی‌شوند. چه کسی باید پاسخگوی ظلم مضاعفی که به ورزشکاران این رشته تحمیل شده باشد؟ بارها پیشنهاد دادیم فدراسیون نابینایان و هیئت‌های استانی جوایز مسابقات قهرمانی کشور شنای بانوان را افزایش دهند تا مانع کاهش انگیزه ورزشکاران این رشته شوند، اما گوش شنوایی نیست.
جنس محدودیت‌های بانوان گلبالیست اما به گونه دیگری است. مسائل سیاسی در این رشته و عدم حضور در تورنمنت‌های بین‌المللی، مسابقات جهانی و پارالمپیک باعث کاهش انگیزه در میان ورزشکاران این رشته شده است. تیم ملی گلبال بانوان که علی‌رغم کمبود امکانات و عدم وجود سالن‌های استاندارد همواره در مسابقات آسیایی درخشیده‌اند، به علت حضور اسرائیل در گلبال بانوان کلاً به مسابقات جهانی و پارالمپیک اعزام نمی‌شوند. به راستی تا چه زمانی ورزشکاران ایرانی باید با این مسائل دست به گریبان باشند؟ آینده ورزشکاران این رشته‌ها که به دلایل مختلف ضررهای مادی و معنوی بسیاری متحمل می‌شوند را چه کسی باید جبران یا تضمین کند؟ با این محدودیت‌ها آیا هیچ امیدی برای این ورزشکاران باقی می‌ماند جز اینکه باید عطای ورزش حرفه‌ای را به لقایش ببخشند؟
در پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس هاجر صفرزاده، به عنوان اولین ورزشکار زن کم‌بینا موفق شد مدال نقره دوی 400 متر را از آن خود کند. امری که در رشته دوومیدانی معلولین در حوزه بانوان در تاریخ پارالمپیک سابقه نداشت. هاجر صفرزاده‌ای که با وجود کفش‌های نامناسب (به قول خودش) و فقط با اراده و تلاش شخصی توانست بر روی سکوی پارالمپیک قرار بگیرد. کم نداریم از این بانوان پر تلاش و با اراده که یا امکان شکوفا شدن استعدادهایشان فراهم نیست، یا با وجود قوانین دست و پا گیر در کشور، استعداد‌شان سرکوب می‌شود.
فدراسیون ورزش نابینایان و کم‌بینایان که چندین سال است نایب رئیس بانوان هم دارد، متأسفانه هیچ حمایتی از ورزش بانوان نمی‌کند. به جز آنکه هر ساله مسابقات قهرمانی کشور را تنها با هدف “از سر خود وا کندن” برگزار می‌کنند، چه حمایت دیگری از این ورزشکاران می‌کنند؟ چه بسیارند زنان ورزشکاری که تنها علاقه و فعالیتشان در یک رشته خاص است و بسیار با استعداد هستند؛ اما از طرف مسئولان مورد کم لطفی قرار می‌گیرند. فدراسیون نابینایان باید پاسخگو باشد چرا ورزش نابینایان و کم‌بینایان در بخش بانوان فقط در چند استان فعال است؟ آیا فدراسیون پیگیری می‌کند چرا برخی از هیئت‌های استانی در برخی رشته‌ها هیچ ورزشکاری را به تورنمنت‌ها اعزام نمی‌کنند؟ درد‌‌ دل، سؤالات و ابهامات در زمینه ورزش بانوان نابینا و کم‌بینا بسیار است؛ اما چه کنیم که… گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله‌ی ماست، آنچه البته به جایی نرسد، فریاد است."
audio/mana-0ebbaea3474d5a90f380.mp3,"رد پای نابینایان در ادبیات داستانی
حسین آگاهی
در سفر سوممان به دنیای کتاب، این بار به سراغ اثری که یک معلم نابینای ایرانی آن را نگاشته است می‌رویم. کتاب نوری در تاریکی نوشته نِکتار شاهگلدیان. این کتاب را جمشید تولایی‌فرد طی مصاحبه‌هایی که با خانم شاهگلدیان داشته تهیه و تنظیم کرده و انتشارات مؤلف در زمستان سال 1362 برای نخستین بار آن را به چاپ رسانده است. شاید در اولین نگاه احساس کنید عنوان کتاب، نامی شعاری است اما پس از مطالعه‌اش پی خواهید برد که اسمش به جا انتخاب شده است.
در این کتاب، خواننده با یک زن معلم و البته نابینا آشنا می‌شود که زندگی او توأم با فراز و نشیب و درد و کمبودها و گاهی نیز نبودها بوده ولی تسلیم نشده است تا بتواند هویتی در خور شأن و مقام یک زن یعنی آنچه که استحقاقش را داشت در جامعه پیدا کند. این یک زندگی نامه واقعی است. با کلامی بس ساده آن گونه که با هم سخن می‌گوییم.
کودکی نویسنده در روستایی حوالی شهر مراغه می‌گذرد و بخش زیادی از این اثر کوتاه را در بر می‌گیرد. توصیفات زیبایی که در کتاب از این روستا و آداب و رسوم و سبک زندگی ارمنی‌های آن منطقه ارائه می‌شود، ما را با قهرمان این داستان واقعی که خودش نیز مسیحی بود، همراه می‌کند. نِکتار با وجود اینکه نابیناست همبازی‌هایی دارد و مثل خیلی از آنها از درخت بالا می‌رود و همراهشان جست و خیز می‌کند و مانند خیلی از نابینایان مادرزاد تا مدت‌ها فکر می‌کند همه مثل خودش هستند و اگر با کسی برخورد می‌کند مشکل را از او می‌پندارد که بر سر راهش نشسته است. البته همین ماجراها در حالی که با بیانی طنزگونه روایت می‌شوند بر لذت مطالعه این کتاب می‌افزایند. نویسنده از یک سنی به بعد که می‌فهمد این اوست که نمی‌بیند و با دیگران تفاوت‌های اساسی دارد عمیقاً دچار نا‌امیدی می‌شود که این موضوع به صورتی ملموس در کتاب بیان شده است. شایان ذکر است که شاهگلدیان از بدو تولد نابینا نبوده و به گفته خودش در کودکی چشم درد می‌گیرد و پزشکی با ریختن داروی اشتباهی در چشمش باعث نابینایی او می‌شود، اما از آنجا که این اتفاق در چند ماهگی او افتاده، تجارب او از ندیدن، مانند آنانی است که از مادر، نابینا متولد می‌شوند.
از آنجا که خانم شاهگلدیان متولد سال 1927 میلادی بود و در روستای کوچک و به دور از هر گونه امکاناتی زندگی می‌کرد، بدیهی است از درس و تحصیل و حتی اینکه نابینایان هم می‌توانند باسواد شوند کاملاً بی‌خبر بماند. شرح چگونگی آشنایی او با مدارس مخصوص افراد نابینا که بخش دیگری از این کتاب را شامل می‌شود بسیار خواندنی است. نِکتار درس و مطالعه را خیلی دیرتر از هر کسی که فکرش را بکنید یعنی در حدود بیست و هشت سالگی آغاز کرد و از آنجا بود که مسیر زندگیش دستخوش تغییرات شگرفی شد. از مهم‌ترین عواملی که نویسنده در رسیدنش به موفقیت در جای جای کتاب بر آنها تأکید می‌ورزد وجود حامیانی دلسوز در کنارش است؛ افرادی مثل خواهر و نیز دختر عمه‌اش که در زندگی او نقش به سزایی ایفا کرده‌اند.
به طور کلی این اثر بدون تقسیم‌بندی‌های رایج و بخش‌بندی‌های مرسوم از کودکی تا حدود پنجاه سالگی نویسنده را به شکل پراکنده و نامنظمی روایت می‌کند.
کتاب نوری در تاریکی نه تنها حاوی نکات ارزنده‌ای در جهت آشنایی افراد بینا با چالش‌های موجود در زندگی نابینایان است؛ بلکه برای خود این افراد هم در بردارنده راهکارهایی است برای مستقل شدن و چگونگی مقابله با افسردگی و انزوایی که ممکن است برای هر کدام از آنان به علت نابینایی پیش آید. در نهایت هم نویسنده به چند پرسش که معمولاً افراد بینا از نابینایان می‌پرسند، با زبان خاص خودش که حالتی مادرانه و مهربان دارد، پاسخ گفته است."
audio/mana-a6051fec51df9245237a.mp3,"دایرة‌المعارف و توسعه فرهنگی: بررسی احمد رضا به عنوان نمونه
محمد نوری
بارها از پژوهشگران، شخصیت‌ها، استادان و معلمان قدیمی و بازنشسته یا جدید، نابینا یا بینا از احمد رضا پرسیده و سؤال کردم که او را می‌شناسید؟ از چنین فردی اطلاع دارید؟ پاسخ‌ها منفی بود، حتی یک نفر نام او را نشنیده بود. البته خودم هم نمی‌دانستم و تصادفاً در سال 1378 در کتاب دانشوران روشندل، نام او را دیدم؛ و در پی شناخت او برآمدم. ناصر باقری بیدهندی مؤلف این کتاب چهار تا پنج سطر کوتاه، این چنین درباره احمد رضا نوشته:
«احمد رضا با اینکه نابینا بود ولی از استعداد، هوش، فطانت و حافظه بهره بسیار داشت و توانست مجموعه تأثرآوری به نام اثری از بی‌بصری را گردآوری و به علاقه‌مندان تقدیم کند. شاید موجب بصیرت ایشان شود. این کتاب مشتمل بر 124 صفحه است در تهران، 1327 با حروف سربی و در قطع رقعی به چاپ رسیده است. (مجله یادگار، ش 8 و 9، سال 5، ص160؛ مؤلفین کتب چاپی، ج1، ص391)»
پس از آن پیگیری کردم تا بالاخره کتاب اثری از بی‌بصری را پیدا کردم. فقط یک نسخه چاپی در کتابخانه مجلس بود که در سال 1327 چاپ شده است. آقای باقری بیدهندی از دو منبع یعنی مجله یادگار و کتابی از خان بابا مُشار به نام مؤلفین کتب چاپی استفاده کرده، اینها را هم یافتم و به مرور اطلاعاتم را کامل‌تر کردم. البته هنوز درباره احمد رضا ابهامات و مجهولاتم زیاد است. از خانواده ایشان، هنوز کسی را پیدا نکرده‌ام که مرا راهنمایی کند.
وقتی احمد رضا را با نابینایان اروپا و آمریکا مقایسه می‌کنیم و می‌بینیم دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی از شخصیت‌های دارای معلولیت استفاده‌های سودمندی کرده، از آنان الگوهای مؤثر ساخته، درباره آنان ده‌ها و صدها کتاب، فیلم، مقاله، مجسمه و غیره آماده و در جامعه پخش کرده‌اند. در فرهنگ‌سازی، هویت بخشی، تربیت فکری و رشد اخلاقی، جامعه‌سازی و جامعه‌پذیری از چنین اشخاصی استفاده کرده‌اند، واقعاً متأسف و ناراحت می‌شویم که چنین سرمایه‌های بزرگ را رها کرده و از آنها غفلت نموده‌ایم. همان طور که اگر از سرمایه‌های اقتصادی و مخازن طلا و معادن گران قیمت غفلت شود و از این سرمایه‌ها درست استفاده نگردد، فقر و فلاکت به سراغ جامعه خواهد آمد به علاوه دیگران به غارت و استثمار خواهند پرداخت، عدم توجه به سرمایه‌های انسانی هم زمینه ساز فقر فرهنگی، مشکلات فکری و اخلاقی در جامعه می‌گردد.
احمد رضا در تاریخ نابینایی ایران پدیده قابل توجه و موضوعی است که ارزش مطالعه و پژوهش دارد. هر مقطع از دوران عمرش را نگاه کنیم حتی دوره کودکی، رخدادهای درس‌آموز می‌یابیم. مدیران مراکز فرهنگی و اجتماعی و مسئولان مؤسسه‌های معلولان در اروپا و آمریکا کسانی چون هلن کلر را به عنوان نمونه و الگو مطرح و برجسته‌سازی کرده‌اند. ده‌ها فیلم و سریال، صدها مقاله و کتاب و اقدامات فراوان هنری و علمی دیگر درباره چنین شخصیت‌هایی آماده و در جامعه در دسترس عموم قرار داده‌اند. آنان نابینایان، ناشنوایان و دیگر معلولان چون هلن کلر، پیر هنری و لویی بریل را به عنوان افتخار ملی معرفی کرده‌اند.
این فعالیت‌های مطالعاتی، علمی و هنری را در اختیار مدیران، مربیان، تصمیم‌سازان و حتی دانش‌آموزان گذاشتند و همین‌ها پایه و مبنای پیشرفت‌های بعدی شد و سیر رشد و تکامل در آموزش و پرورش، روابط اجتماعی و غیره را فراهم آورد.
متأسفانه تاکنون هیچ شخصیت معلولی در ایران، الگوسازی و چهره‌سازی نشده، پیرامون او بحث و بررسی و اقدامات ترویجی نکرده‌ایم. به همین دلیل نوجوانان و جوانان دارای معلولیت ایرانی، علقه و پیوندی با شخصیت‌ها و فرهنگ‌سازان جامعه خودشان ندارند. ناشنوایان دورادور و اجمالاً درباره جبار باغچه‌بان مطالبی می‌دانند و ارتباطی با او برقرار می‌کنند؛ یا نابینایان با محمد خزائلی. اما این علاقه‌ها، تبدیل به پیوندهای سازنده، عمیق، معنوی و عاطفی نشده زیرا در این زمینه، بسته‌های فرهنگی که در ذهن افراد مؤثر باشد، زندگی آنان را تحت تأثیر قرار دهد، به آنان گرما، معنای زندگی و تحرک و امید ببخشد، ارائه نکرده‌ایم؛ به عبارت دیگر دستگاه‌های آموزشی و نهادهای فرهنگی در راستای الگوسازی و تبدیل شخصیت‌ها به چهره‌های حرکت آفرین، وظیفه خود را به خوبی انجام نداده‌اند.
اما چرا تاکنون این شخصیت‌های خودی در داخل و خارج مطرح نشده‌اند؟ یکی از دلایل مهم که پس از تحقیق به دست آوردم، عدم توجه دایرة‌المعارف‌ها و کلاً مراجع (آثار مرجع) به اینها است. برای نمونه ویکی‌پدیا در بخش فارسی به ندرت به موضوعات و شخصیت‌های دارای معلولیت پرداخته است. ویکی‌پدیا دانشنامه آنلاین و جهانی است که توانسته انقلابی در دنیا ایجاد کند.
دایرة‌المعارف‌ها سرچشمه هستند و با درج مقالات درباره شخصیت‌ها، زمینه‌ساز توجه به آنان و سپس الگوسازی می‌شوند.
ضرورت الگوسازی
یکی از شخصیت‌هایی که در دوره جدید در ایران درخشیده و مبتکر و نوآور بوده احمد رضا است. حداقل سه کتاب باقیمانده از او نشان دهنده تلاش‌ها و اقدامات و نیز افکار و شخصیت اوست. این سه کتاب به همت خودش در یک مجموعه با عنوان اثری از بی‌بصری در سال 1327 در تهران منتشر شده و در سال 1402 و 1403 تصحیح و در سه عنوان زندگی‌نامه خودنوشت احمد رضا؛ جامعه و نابینایان و سوم مشکل‌گشایی: کتابی در حل مشکلات معلولان منتشر شده است.
در مقالات دیگر به زندگی‌نامه و جنبه‌هایی از فعالیت‌هایش پرداخته‌ام و در این مقاله فقط بر الگوسازی از احمد رضا تأکید می‌نمایم.
شخصیت‌های نابینای فرهیخته بسیار در تاریخ بوده‌اند؛ در دوره جدید همچنین افرادی را داشته‌ایم ولی هیچ شخصیت نابینای ایران فیلم و سریال نشده است. همچنین تاکنون شنیده نشده نهادهای فرهنگی ـ هنری اقداماتی جهت الگوسازی از این شخصیت‌ها انجام داده باشند. مهم‌ترین شخصیت نابینا و فرهیخته در این دوره، دکتر محمد خزائلی است. هیچ فیلمی درباره ایشان نداریم. سه کتاب تاکنون درباره ایشان در ایران منتشر شده:
ـ دکتر محمد خزائلی قانون‌گذار روشندل، قدرت الله عفتی، زیر نظر محمد نوری، دفتر فرهنگ معلولین، 1391
ـ آشنایی با مفاخر؛ دکتر محمد خزائلی، حسین سبحانی، 1385، 20ص
ـ شب محمد خزائلی، مجله بخارا، دی ماه 1400 (مجموعه سخنرانی)
از نظر ارزش علمی و کیفیت، این سه اثر جمع‌آوری مطالب موجود است و پژوهش علمی و جامع نمی‌باشند. اما انعکاس محمد خزائلی در منابع مرجع فارسی ایرانی هم خیلی مطلوب نیست. دو دایرة‌المعارف مهم یعنی دانشنامه جهان اسلام و دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی مدخل محمد خزائلی ندارند. دانشنامه دانش‌گستر، مقاله بسیار کوتاه در 50 سطر نوشت (جلد 7، ص298).
یکی از تخصص‌های خزائلی، علوم قرآن بوده و به همین دلیل در دانشنامه قرآن و قرآن پژوهشی (از بهاءالدین خرمشاهی) زندگی‌نامه تفصیلی‌تر از او ارائه کرده (جلد اول، ص986). اخیراً دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان، علاوه بر خود مرحوم خزائلی، مقالات دیگری درباره فرزندان، آثار، مؤسسات او دارد و مفصل‌تر به او پرداخته است.
محمد خزائلی، چندین کتاب دارد که سال‌هاست مرجع پژوهشگران و حتی متن درسی در دانشگاه بوده مثل اعلام القرآن یا شرح بوستان، نماینده مجلس شورای ملی بوده و خدمات بسیار در آن دوره انجام داده؛ استاد دانشگاه بوده، دو دکترا در رشته‌های ادبیات و حقوق داشته، چندین آموزشگاه و مدرسه برای نابینایان تأسیس کرد؛ و خدمات و فعالیت‌هایش در حدی هست که بتوان او را یکی از چهره‌های فرهنگی و اجتماعی دانست. البته نابینا هم بوده و شاید مثل بسیاری از شخصیت‌های نابینای دیگر مورد غفلت قرار گرفته است. البته ایشان یک نمونه از صدها است و خواستم اثبات کنم به چهره‌های ایرانی دارای معلولیت بی‌توجهی فاحش شده و تبعیض تألم آوری وجود دارد. اگر خزائلی در یک کشور اروپایی بود حتماً درباره او ده‌ها فیلم و کتاب و دیگر آثار فرهنگی ارائه شده بود؛ اما چرا به او توجه جدی نشده، چون در رفرنس‌ها و مراجع داخلی و خارجی مطرح نشده است.
باز به عنوان نمونه یکی از شخصیت‌های نابینای غربی یعنی هلن کلر را از نظر «درباره نگاری» معرفی می‌کنم: کتابشناسی مستندی درباره او در سال 1399 در اینترنت به زبان انگلیسی منتشر شده که گویای این اطلاعات است:
1ـ 77 کتاب بین سال‌های 1965 تا 2021 (یعنی 56 سال) درباره هلن کلر به زبان انگلیسی منتشر شده. یعنی هر سال بیش از یک کتاب درباره او منتشر شده است.
2ـ پنج فیلم مشهور درباره او ساخته شده، آن هم با شرکت هنرمندان سرشناس. این فیلم‌ها به زبان‌های مختلف و در کشورهای بسیار روی پرده رفته، از جمله در ایران.
3ـ در سال‌های 1353 تا 1399 (یعنی 46 سال)، 56 کتاب به فارسی و در ایران درباره هلن کلر منتشر شده. 54 کتاب ترجمه از زبان انگلیسی و دو کتاب تألیف است.
این حجم انبوه ترجمه درباره یک شخصیت نشانگر نکاتی است:
ـ اقدامات متصدیان امور فرهنگی معلولان در اروپا در زمینه ترویج شخصیت‌های مطلوب خودشان و الگوسازی از آنها، موفقیت و پیشرفت داشته است. حتی در کشورهای دیگر جهان توانسته‌اند، الگوهای مورد نظر خود را به گونه‌ای مطرح کنند که با استقبال فراوان همراه گردد. ولی آیا ایران توانسته یکی از شخصیت‌های موفق خود در حوزه معلولان در دیگر کشورها مطرح کند؟ پاسخ حتماً منفی است.
ـ بُرد فرهنگی یا نفوذ فرهنگی در ایران یا خارج، گونه‌ای از کارآیی و جذابیت فرهنگ ملی است. با شعار نمی‌توان مدعی برتری فرهنگی باشیم و بگوییم از نظر فرهنگی در جهان سرآمد هستیم در حالی که شاخص‌های عینی و واقعی نه تنها برتری را نشان نمی‌دهد بلکه افول و سقوط را نشان می‌دهد.
ـ اروپا و آمریکا با برجسته‌سازی شخصیت‌های نابینای خودشان و فرهنگ‌سازی در این زمینه، زمینه‌های حضور و نفوذ فرهنگی و سیطره اجتماعی ـ اقتصادی را فراهم ساخته‌اند.
حداقل یکی از علل توجه به هلن کلر، اهتمام دایرة‌المعارف‌ها و کلاً منابع مرجع به اوست. حتی مراجع ایرانی مثل دانشنامه دانش‌گستر مقاله بلندتری نسبت به محمد خزائلی، به او اختصاص داده است.
نقش دایرة‌المعارف و دیگر آثار مرجع
دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان امسال در ایران منتشر شد، کتابی مرجع با حدود شش هزار مقاله در سه جلد که با همت و اهتمام گروهی از فرهنگ دوستان ایرانی و فارسی زبان تدوین و منتشر شد. 23 آبان ماه 1403 جشن رونمایی هم برگزار شد.
دایرة‌المعارف گونه‌ای از کتاب است که به لحاظ ویژگی‌هایی مثل استحکام علمی و تسهیل اطلاع‌رسانی، فرایند فرهنگ‌سازی و معرفی فرهیختگان و ترویج چهره‌های ملی را می‌تواند به خوبی اجرایی کند. در واقع دایرة‌المعارف مثل رسانه عمل می‌کند و در ذهن میلیون‌ها کاربر می‌تواند مؤثر باشد.
البته نشریات چون ماهنامه نسل مانا و آثار مرجع دیگر نظیر کتابشناسی‌ها هم می‌توانند چنین رسالتی را انجام دهند. مهم این است این‌گونه آثار در بیرون کشور، حداقل در کشورهای فارسی زبان ترویج، تبلیغ و منتشر گردد. مدیران فرهنگی کشور و مسئولان نهادهای معلولان می‌توانند هر اثر مرجعی که در ایران در زمینه نابینایان منتشر می‌شود، برای کتابخانه‌های ملی تاجیکستان و افغانستان و نیز برای کتابخانه‌های نابینایان این دو کشور هم بفرستند. البته از کتابخانه‌های دانشگاهی هم نباید غفلت کرد. از این‌رو پیشنهاد می‌گردد، نهاد کتابخانه‌های عمومی و سازمان فرهنگ و ارتباطات با همکاری وزارت امور خارجه حداقل دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان را برای مراکز کتابخانه‌ای کشورهای فارسی زبان ارسال کند.
البته از مدیران محترم توقع افزون‌تر هست، اگر این اثر را برای کتابخانه‌های مهم جهان به ویژه در اروپا و آمریکا هم ارسال کنند، می‌توانند اثبات‌گر نخبگی و پیشرفتگی فرهنگی ایران باشند. به ویژه برای کتابخانه کنگره آمریکا، کتابخانه دانشکده سوآس لندن، کتابخانه و موزه ملی لندن، کتابخانه ملی فرانسه و کتابخانه ملی برلین.
البته قبل از ارسال حتماً چند اقدام باید انجام گیرد.
ـ عنوان انگلیسی در پشت جلد بیاید.
ـ مقدمه جامع به زبان انگلیسی در پایان کتاب بیاید.
ـ شناسنامه و اطلاعات کامل کتاب به زبان انگلیسی در آخر کتاب بیاید.
چنین اقداماتی، پیامدها و تأثیرات فراوان خواهد داشت که به برخی اشاره می‌کنم:
ـ بستر ارتباطات سازنده را فراهم می‌آورد؛ رشد و پیشرفت نابینایان خودمان در گرو روابط آنها با جهان است. این‌گونه داد و ستدها مشروط به اینکه دائماً پیگیری گردد، می‌تواند زمینه ساز گسترش روابط سازنده شود.
ـ جهان به سرعت رو به پیشرفت است، انواع فناوری‌های مورد نیاز نابینایان هم هر روز چند گام جلوتر است. دریافت دستاوردهای مدرن وقتی تحقق پیدا می‌کند که آنان از وضع نابینایان ایران باخبر شوند، متوجه شوند در ایران شخصیت‌های بزرگ، مدارس و مراکز قابل توجه، تحصیل کرده‌های نابینا، نشریات پیشرفته جریان دارند.
پس از این، شروع به ارتباط‌گیری و ارسال فناوری‌های خود می‌کنند. ارسال دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان در واقع خبررسانی و آغازگر روابط سازنده است. در واقع دایرة‌المعارف مثل یک رسانه عمل می‌کند. به طوری که هر جا باشد، محیط را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تصور کنید دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان در کتابخانه کنگره آمریکا باشد هر روز هزاران مراجعه کننده، حتماً بعضی اطلاعات درباره ایران، نابینایی، نشریات یا شخصیت‌های نابینا و موضوعات این چنینی می‌خواهند. اگر هر روز، ده کاربر به سمت این دایرة‌المعارف راهنمایی شود، به دلیل اینکه این ده نفر بعضاً استاد، نویسنده، خبرنگار هستند، سرآغاز اطلاع‌رسانی مضاعف خواهد شد و سالانه هزاران خواهان به سمت موضوعات مورد نظر جهت پیدا می‌کنند.
نتیجه‌گیری
این مقاله درصدد کشف این مجهول است که چرا شخصیت‌های دارای معلولیت همواره در ایران گمنام ماندند ولی چنین افرادی در غرب به عنوان الگو مطرح شده و درباره آنها، هنرمندان، پژوهشگران و نویسندگان، آثار بسیاری ارائه کردند؟ پس از بررسی چند نمونه متوجه شدم، یک دلیل آن عدم توجه دایرة‌المعارف‌ها و کلاً آثار مرجع به این شخصیت‌ها در ایران است. برعکس در غرب رفرنس‌ها به آنان اهتمام ویژه نموده‌اند.
احمد رضا نمونه‌ای است که متعلق به چند دهه قبل است و فاصله زمانی چندانی با ما ندارد و از طرف دیگر در تهران زندگی می‌کرده، یعنی در دهات دوردست نبوده؛ ولی درباره او سکوت و بی‌خبری است. یک علت آن عدم توجه رفرنس‌های ایرانی و خارجی به اوست.
انتشار دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان می‌تواند تا حدی این مشکل را در جامعه نابینایان مرتفع کند؛ اما برای حل کامل این مشکل لازم است انواع آثار مرجع به فراوانی تولید و عرضه شود.
در پایان امیدوارم مثل گذشته چنین فرصت‌های بی‌نظیر از بین نرود و مسئولان متوجه وظایف خود باشند."
audio/mana-84908cc728865d4611bf.mp3,"اطلاع‌رسانی
دعوت‌نامه مجمع عمومی عادی به‌طور فوق‌العاده نوبت اول انجمن نابینایان ایران
بدین وسیله به اطلاع کلیه اعضای پیوسته انجمن نابینایان ایران به شماره ثبت ۷۹۸۴ می‌رساند که مجمع عمومی فوق‌العاده این انجمن در روز یکشنبه ۰۹/۱۰/۱۴۰۳ رأس ساعت ۹ صبح در محل دفتر مرکزی انجمن نابینایان ایران به نشانی تهران، خیابان درّوس، کوچه حسن تاش، پلاک ۱۴ برگزار می‌شود.
به همراه داشتن کارت ملی و کارت عضویت انجمن ضروری است.
برای کسب اطلاعات بیشتر یا درخواست کاندیداتوری برای انتخابات هیئت مدیره یا بازرسی تا تاریخ ۰۷/۱۰/۱۴۰۳ با تلفن‌های ۰۲۱۲۲۵۶۰۲۵۵ و 61-۰۲۱۲۲۵۶۰۰۶۰دفتر مرکزی انجمن نابینایان ایران تماس حاصل فرمایید.
هیئت مدیره انجمن نابینایان ایران."
audio/mana-6922e86f12afbaa8a3cb.mp3,"آگهی
فروش ویدئو مگنیفایر (درشت نمای الکترونیک) کاملاً نو
یک دستگاه ویدئو مگنیفایر (درشت نمای الکترونیک) به فروش می‌رسد. این دستگاه کاملاً نو و در شرایط عالی است.
ویژگی‌ها و امکانات:
درشت نمایی تا ۴۸ برابر – مناسب برای مشاهده جزئیات کوچک
صفحه نمایش ۵ اینچی با کیفیت Full HD – تصاویر واضح و شفاف
قابلیت ذخیره فیلم و عکس – امکان ثبت لحظات مهم
چند حالت نمایش – متناسب با نیازهای بصری هر کاربر
دستگاه ساخت کشور چین ـ با کیفیت بالا محصولی از شرکت زومکس
منوی گویای فارسی ـ کاربری آسان و راحت
دارای شش ماه گارانتی تعویض
قیمت: 25,000,000 تومان (بیست و پنج میلیون تومان)
برای اطلاعات بیشتر و خرید، با آقای سلیمی تماس بگیرید.
شماره تماس: ۰۹۲۱۷۳۸۳۵۱۶"
audio/mana-ab734996e2f990acd31a.mp3,"وعده‌ها را فراموش کنید خبری از حمایت‌های مؤثر از معلولان نیست
امیر سرمدی
این روز‌ها لایحه بودجه 1404 از سوی دولت تحویل مجلس شورای اسلامی شده و نمایندگان مجلس نیز ظرف هفته‌های آینده، مواد مختلف بودجه را به تصویب خواهند رساند. اما آنچه برای افراد دارای معلولیت حائز اهمیت است، میزان تحقق قوانین بالا‌دستی معلولان است که ظهور و بروز آن به میزان تخصیص بودجه در نظر گرفته شده در لایحه بودجه سال آینده بستگی دارد. به همین بهانه در این یادداشت، به بودجه مورد نیاز قانون حمایت از حقوق معلولان، مستمری افراد دارای معلولیت در سال آتی، سرنوشت اجرای ماده 27 قانون حمایت از معلولان در سال آینده و اما و اگر‌های مرتبط با این مسائل پرداخته شده است.
امیدواری برای تحقق هشت و نیم درصدی بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان
یکی از مهم‌ترین قوانینی که افراد دارای معلولیت در 6 سال گذشته بسیار به آن دل بسته بودند، اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت بود که از سال 97 برای اجرا ابلاغ شد. اما از همان سال سونامی افزایش تورم و نوسانات ارزی با خروج ترامپ از برجام آغاز شد. درست شش سال قبل در چنین روز‌هایی و در دهه سوم آبان 97، قیمت دلار 11 هزار و 900 تومان بود و حالا پس از شش سال به بیش از 70 هزار تومان رسیده است. جالب آن که در آبان امسال نیز مجدداً شاهد روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا هستیم.
غرض از یادآوری موارد مطروحه در بالا، بیان این نکته بود که شش سال قبل اگر اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت تا حدی امکان پذیر بود، حالا پس از گذشت شش سال، رئیس سازمان بهزیستی اعلام می‌کند برای اجرای این قانون 153 هزار میلیارد تومان بودجه نیاز است؛ اما در حال حاضر، تنها 13 همت برای قانون معلولان پیش‌بینی شده است. حتی اگر تمام این میزان از سوی دولت به سازمان بهزیستی تخصیص یابد، می‌توان گفت هشت و نیم درصد از بودجه مورد نیاز قانون معلولان عملیاتی شده است. این در حالی است که همواره در سال‌های گذشته میان بودجه اعلام شده و بودجه تخصیصی، فاصله بسیاری وجود داشته است. همین چشم‌انداز برای سال آینده نیز صدق می‌کند. هر چند جواد حسینی امیدوار است با رایزنی‌های شبانه‌روزی طی هفته‌های آینده بودجه قانون معلولان در لایحه بودجه 1404 را افزایش دهد، اما پیش‌بینی کسری بودجه 1805 هزار میلیارد تومانی در سال آینده و افزایش ناترازی‌های موجود، تحقق این امر را به صفر می‌رساند. لذا وقتی برای کلیات اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت چشم‌انداز روشنی وجود نداشته باشد، سایر مسائل مرتبط با معلولان مانند پرداخت مستمری‌ها، حمایت‌های معیشتی مانند اجرای ماده 27 و سایر مسائل مورد نیاز معلولان عملاً به حاشیه رانده می‌شود.
افزایش 20 درصدی مستمری‌ها؛ بهزیستی امیدوار به افزایش 40 درصدی در سال آینده
یکی از مسائلی که برای افراد دارای معلولیت همواره با حساسیت فراوان دنبال می‌شود، میزان مستمری ماهیانه از سوی سازمان بهزیستی است. مستمری در سال جاری برای خانواده‌های یک نفره، 993 هزار تومان است. دولت اما در سال آینده افزایش 20 درصدی را برای افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی در لایحه بودجه 1404 پیش‌بینی کرده که عملاً مستمری افراد دارای معلولیت را به یک میلیون و 200 هزار تومان می‌رساند. هر چند رئیس سازمان بهزیستی ابراز امیدواری کرده است این میزان افزایش به 40 درصد برسد؛ اما قانون در این ارتباط چه می‌گوید؟ افزایشِ ۲۰ درصدیِ مستمریِ معلولان با برنامه هفتم توسعه مغایرت دارد.
طبق بند 3 ماده 31 برنامه هفتم توسعه، مستمریِ مددجویان نهاد‌های حمایتی باید متوسط به میزان ۲۰ درصد حداقل دستمزد سالانه باشد. طبق این قانون و با توجه به اینکه پایه حقوق سال جاری 7 میلیون و 166 هزار تومان است، مستمری در سال 1403 باید حدود یک میلیون و 440 هزار تومان تعیین می‌شد. این در حالی است که برای امسال 993 هزار تومان پرداخت می‌شود. اگر میزان افزایش حقوق سال آینده را تنها ۲0 درصد در نظر بگیریم، مستمری معلولان طبق برنامه هفتم توسعه که یک سند بالا‌دستی محسوب می‌شود، باید چیزی در حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان باشد، در حالی که با لایحه فعلی دولت برای سال آینده، یک میلیون و 200 هزار تومان تعیین شده است.
با توجه به اینکه رئیس جمهور تأکید بسیار به اجرای برنامه هفتم توسعه در ایام انتخاباتی داشت و همواره این نکته توسط وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام می‌شود که افزایش حقوق و مستمری باید به میزان تورم سالیانه باشد، لذا از نمایندگان مجلس انتظار می‌رود به مواد مطروحه در قوانین بالا‌دستی پایبند باشند. طبق برنامه هفتم توسعه، مستمری معلولان برای سال آینده نه رقم پیشنهادی افزایش 20 درصدی دولت و نه رقم افزایش 40 درصدی سازمان بهزیستی باید باشد. بلکه چنانچه حداقل دستمزد سال آینده چیزی نزدیک به 9 میلیون تومان تعیین شود، مستمری معلولان نیز با افزایش 70 تا 80 درصدی نسبت به سال جاری، باید بین یک میلیون و 700 تا یک میلیون و 800 هزار تومان برای خانوار‌های تک نفره باشد. اگر قرار باشد قانون اجرا شود، مستمری خانواده‌های پنج نفره به حدود 5 میلیون تومان خواهد رسید. در غیر این صورت، با افزایش 20 درصدی، مطالبات افراد دارای معلولیت محقق نخواهد شد.
عدم اجرای ماده 27 قانون معلولان برای سال آینده
یکی دیگر از مطالبات افراد دارای معلولیت، اجرای ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان است که در شش سال گذشته اجرا نشده است. طبق این قانون، دولت مکلف است به معلولان شدید و خیلی شدید فاقد شغل و درآمد، به میزان حداقل دستمزد سالانه حقوق پرداخت کند؛ اما این میزان در سال‌های اخیر تنها محدود به برخی افراد دهک یک تا سه تحت پوشش بهزیستی و تنها به میزان ماهی کمتر از 400 هزار تومان بوده است که با ماهیت ماده 27 قانون، فاصله معنا‌داری دارد.
دولت در لوایح بودجه دو سال گذشته، سازمان بهزیستی را مکلف کرد به معلولان واجد شرایط، کمک هزینه معیشتی بر اساس سقف اعتبارات و با آئین‌نامه هیئت وزیران پرداخت کند. این تکلیف تاکنون اجرا نشده است؛ اما مسئله اصلی، عدم اجرای آن نیست. بلکه نفسِ وجود چنین ردیفی در بودجه، خود مایه شر است. شری که حتی امسال نیز در ردیف ۲ بند پ تبصره ۱۲ قانون برنامه بودجه 1404 هم گنجانده شده است. فعالان حقوق معلولان، به وجود چنین ردیفی در قانون برنامه بودجه معترض هستند و آن را تقلیل شدید ماده ۲۷ قانون حمایت از معلولان می‌دانند.
آنها معتقدند وجود چنین ردیفی در قانون برنامه بودجه به معنای نادیده گرفتنِ ماده ۲۷ است. بهروز مروتی، فعال حقوق معلولان در این زمینه اعتقاد دارد: این بند در ردیفِ بودجه، ماده ۲۷ را به حاشیه می‌راند. در واقع دولت با آوردن چنین ردیفی به شکل رسمی اعلام می‌کند قرار نیست ماده ۲۷ به طور کامل اجرا شود. بد‌ترین رهاورد این اقدام دولت آن است که از این‌ پس بهزیستی با استناد به همین مصوبه در محاکم قضایی و در دیوان عدالت، می‌تواند احکام قانونی منطبق با حق و حقوق معلولان را حتی از دادگاه تجدید‌نظر هم برگرداند.
طبق آیین‌نامه هیئت وزیران، کمک هزینه معیشتی از ۱ تا ۳ میلیون تومان برای سه دهک اول و برای دهک‌های بالاتر ۵۰۰ هزار تومان تعیین شده است که این آیین‌نامه تاکنون اجرا نشده است. این در حالی است که طبق قانون، این کمک هزینه در سال جاری باید ۷ میلیون و 166 هزار تومان تعیین می‌شد، نه ۵۰۰ هزار تومان! این ردیف، راه اجرای ماده ۲۷ را می‌بندد.
دولت می‌تواند ادعا کند کمک هزینه معیشتی برای معلولان را طبق آیین‌نامه هیئت وزیران در نظر گرفته است؛ اما در واقع آنچه تعیین می‌شود با آنچه در ماده 27 قانون معلولان آمده است، زمین تا آسمان فرق دارد. باید بر این نکته تأکید شود در لایحه به این امر اشاره شده است که این آیین‌نامه، با توجه به اعتبارات سازمان بهزیستی اجرایی خواهد شد. لذا اگر سازمان بهزیستی اعتبارات لازم را نداشته باشد، این آیین‌نامه نیز محقق نخواهد شد. کما اینکه در دو سال اخیر اجرا نشده است.
وعده‌های دولت‌مردان چهاردهم سرابی بیش نبود
کارشناسان در محاسبات غیر رسمی و حداقلی، سبد معیشت در سال آینده را بالای ۳۵ میلیون تومان تخمین می‌زنند؛ اما افراد دارای معلولیت برای سال آینده در بهترین حالت با افزایش مستمری به علاوه یارانه دولت، چیزی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و در صورت اجرای آیین‌نامه کمک هزینه معیشتی، افراد دهک سه به بالا جمعاً حدود دو میلیون تومان دریافت خواهند کرد. این رقم، نهایتِ حمایتِ دولت چهاردهم از افراد دارای معلولیت خواهد بود.
فراموش نکرده‌ایم دکتر میدری وزیر کار بعد از گرفتن رأی اعتماد از مجلس و در نخستین ساعات شروع به کارش در وزارت تعاون، به یکی از مراکز نگهداری معلولان رفت تا به آنها قول حمایت و پیگیری مطالباتشان را بدهد. میدری بر اجرای قانون حمایت از معلولان تأکید کرد، از اینکه منابع محدودی برای اجرای قانون وجود دارد، گله کرد و قول داد این موضوع به صورت ویژه در دستور کار قرار گیرد.
وزیر کار در آن روز‌ها وعده داد: باید صرفه‌جویی کنیم و جلوی هزینه‌ها و فساد‌ها را بگیریم تا بتوانیم از منابع محدودی که کشور در اختیار دارد، حق معلولان را بدهیم؛ اما واقعیت آن است برای آنکه بدانیم تلاش برای اجرای قانون حمایت از معلولان در دولت چهاردهم تا چه اندازه وعده‌ی راستینی است، نیاز نیست تا پایان سال ۱۴۰۴ منتظر باشیم. نقشه راه دولت برای سال 1404 روشن است. اگر چه هنوز جزئیاتِ تخصیص بودجه برای قانون حمایت از معلولان مشخص نشده است، اما دولت با افزایش ۲۰ درصدی مستمریِ افراد دارای معلولیت و همچنین گنجاندن ردیفی برای تقلیلِ ماده ۲۷ قانون معلولان در بودجه، برنامه‌ی خود را تا حدودِ زیادی اعلام کرده است: قرار نیست قانون را اجرا کنیم. لذا وعده‌ها را فراموش کنید. خبری از حمایت‌های مؤثر از معلولان نیست."
audio/mana-427d491b21becdf9c999.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آبان ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه گزارش مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته را مطالعه می‌کنید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را که در قالب پادکست مصاحبه امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام تهیه شده است از وبگاه و کانال‌های ماه‌نامه نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
با سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم ماه‌نامه، در ابتدا از تحریریه و حامیان نسل مانا تشکر و قدردانی می‌کنم.
پیش از شروع گزارش فعالیت‌های آبان، لازم می‌دانم بار دیگر از همکاری‌های ارزشمند تالار تشریفات اقدسیه و مدیریت محترم آن، آقای مهربانی، تشکر ویژه‌ای داشته باشم. مهربانی و همکاری صمیمانه ایشان همواره شامل حال انجمن نابینایان ایران بوده و نمونه‌ای بی‌بدیل از تعهد و انسان‌دوستی را به نمایش گذاشته‌اند. در ماه گذشته، اعضای انجمن با سفره‌ پرمهرشان پذیرایی شدند و میزبان مراسمی بسیار شایسته به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید بودند. این کار، نمایانگر تعهد عمیق تالار تشریفات اقدسیه به مسؤولیت اجتماعی است؛ معیاری که متأسفانه بسیاری از مجموعه‌ها به آن بی‌توجه هستند. تالار تشریفات اقدسیه سال‌هاست که در این حوزه فعالیت می‌کند و همواره با روی باز به انجمن ما لطف و محبت دارند. از مجموعه محترم تالار تشریفات اقدسیه قدردانی کرده و امید داریم که در آینده نیز در مناسبت‌های مختلف، شاهد همکاری‌های بیشتر باشیم. همچنین امیدواریم که سایر مجموعه‌ها نیز از این حرکت ارزشمند الگو بگیرند و در قالب همکاری‌های مشترکی شبیه آنچه با تالار اقدسیه داشتیم، در کنار انجمن نابینایان ایران باشند.
با توجه به اعتراضات و مطالبات افراد با آسیب بینایی در خصوص نحوه اجرا و اعلام نتایج آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت، در تاریخ ششم آبان‌ماه در جلسه‌ای که در دفتر پیشگیری از معلولیت سازمان بهزیستی تشکیل شد مشارکت داشتیم. این جلسه با حضور نمایندگانی از سازمان آموزش و پرورش استثنایی، انجمن نابینایان ایران، انجمن باور، شبکه تشکل‌های نابینایان (چاووش) و تعدادی از کارشناسان حوزه پیشگیری از معلولیت و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی برگزار شد و این نتیجه حاصل شد که در زمینه استخدام افراد دارای معلولیت با خلأ قانونی مواجه هستیم و دستور‌العمل مشخصی برای گزینش افراد وجود ندارد و در برخی استان‌ها
افراد صرفا به دلیل آسیب بینایی مردود می‌شوند. بنابر‌این مقرر شد اعلام نتایج نهایی آزمون تا زمان رسیدگی به تمامی اعتراضات به تعویق افتد و علت عدم پذیرش داوطلب نیز به ایشان اعلام گردد.
با وجود اطلاعیه صادر شده توسط انجمن نابینایان ایران مبنی بر امکان اعتراض به نتیجه شورای پزشکی، متاسفانه برخی ادارات، مانع ثبت اعتراض داوطلبان شده‌اند. مطابق بخش‌نامه موجود؛ داوطلبان در صورت برخورد با این مشکل می‌توانند به نهادهای بالادستی مانند ارزیابی عملکرد یا ادارات کل مراجعه و شکایت خود را ثبت کنند و در صورت موفقیت‌آمیز نبودن، شکایت خود را برای پیگیری، در سازمان بهزیستی ثبت کنند.
همچنین در این جلسه، تدوین شیوه‌نامه گزینش افراد دارای معلولیت، تصویب شد و مقرر شد نماینده سازمان بهزیستی به‌عنوان مرجع تخصصی افراد دارای معلولیت، توانمندی های مورد نیاز هر گروه از این افراد را بررسی نماید. برای مثال مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت و خط بریل داوطلبان با آسیب بینایی توسط کارشناس سازمان بهزیستی حاضر در جلسه مصاحبه استخدامی ارزیابی گردد.
در روز چهارشنبه بیست‌و‌سوم آبان‌ماه، به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی، رونمایی از دو کتاب «دائره‌المعارف نابینایی و نابینایان» و «تجربه‌گزاری در دستاوردهای مدیریتی جامعه نابینایان» در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در طول چندین سال فعالیت در جامعه افراد با آسیب بینایی با مسائل و مشکلات بسیاری مواجه بوده‌ام و در جلسات گوناگون، پیگیر مشکلات و مسائلی از جمله: اشتغال، تحصیل، دسترس‌پذیری و … در چارچوب قوانین و آیین‌نامه‌ها بوده‌ام. در کتاب تجربه‌گزاری در دستاوردهای مدیریتی جامعه نابینایان، تجارب خود در این زمینه را با خوانندگان به اشتراک گذاشته‌ام. امیدوارم این کتاب، راهنمای مدیران و فعالان حوزه نابینایان باشد.
برگزاری سفرهای سیاحتی و زیارتی یکی از فعالیت‌های مهم انجمن است که موجبات ارتقای روحیه اعضای انجمن را فراهم می‌کند. تلاش می‌کنیم در هر سال حداقل ۵ یا ۶ سفر داشته باشیم. در نتیجه رایزنی با یکی از سازمان‌ها مقرر شد که هر ماه، دو یا سه آپارتمان در شهر مشهد در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار گیرد. آن دسته از اعضای انجمن که به همراه خانواده خود قصد سفر به مشهد را دارند می‌توانند با هماهنگی قبلی با انجمن از این مکان‌ها به‌صورت رایگان برای اسکان استفاده کنند. همچنین تور تفریحی انجمن از تاریخ بیست‌و‌هشتم آبان تا دوم آذر با حضور پنجاه‌و‌پنج نفر از اعضای انجمن در اردوگاه حبیب‌بن‌مظاهر تنکابن برگزار شد.
در ماه گذشته، پیگیر وضعیت شبکه ملی تشکل‌های نابینایان (شمنا) بودیم. شبکه‌ها نقش بسیار مهمی برای مطالبه‌گری در جامعه دارند و تشکیل این شبکه‌ها در قانون پیش‌بینی شده است و بر همین اساس در سال ۱۳۹۹ شبکه شمنا تشکیل شد و قرار بود با بهره‌گیری از حضور و تفکر صاحب‌نظران حوزه نابینایان، پیگیر مطالبات این گروه باشد اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد و با توجه به همین عدم به‌کار‌گیری خرد جمعی، چهار نفر از اعضای هیئت‌مدیره شبکه، یکی پس از دیگری از سمت خود استعفا کردند و هم‌اکنون سازمان بهزیستی نیز با توجه به نداشتن اختیار صدور مجوز تشکل‌ها نمی‌تواند نظارتی بر وضعیت این شبکه داشته باشد و ادامه فعالیت شبکه در شرایط کنونی قانونی نیست و ادامه حیات شبکه، منوط به تمدید مجوز و برگزاری مجمع و انتخاب هیئت‌مدیره جدید خواهد بود. امیدواریم مسائل و مشکلات بین‌فردی به‌زودی حل شود و یک شبکه ملی نابینایان به‌صورت واحد با انتخاب افراد آگاه و متخصص برای مطالبه نیازها و خواسته‌های جامعه نابینایان تشکیل گردد.
در پایان به اطلاع خوانندگان گرامی می‌رسانیم که مراسم اختتامیه جشنواره گامینو در روز چهاردهم آذر برگزار می‌شود و برگزیدگان سه محور این جشنواره از میان صد‌و‌هشت اثر ارسالی به دبیرخانه، معرفی خواهند شد."
audio/mana-ae72f8b706fd12c4b7e6.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آبان ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه گزارش مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته را مطالعه می‌کنید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را که در قالب پادکست مصاحبه امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام تهیه شده است از وبگاه و کانال‌های ماه‌نامه نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
با سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم ماه‌نامه، در ابتدا از تحریریه و حامیان نسل مانا تشکر و قدردانی می‌کنم.
پیش از شروع گزارش فعالیت‌های آبان، لازم می‌دانم بار دیگر از همکاری‌های ارزشمند تالار تشریفات اقدسیه و مدیریت محترم آن، آقای مهربانی، تشکر ویژه‌ای داشته باشم. مهربانی و همکاری صمیمانه ایشان همواره شامل حال انجمن نابینایان ایران بوده و نمونه‌ای بی‌بدیل از تعهد و انسان‌دوستی را به نمایش گذاشته‌اند. در ماه گذشته، اعضای انجمن با سفره‌ پرمهرشان پذیرایی شدند و میزبان مراسمی بسیار شایسته به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید بودند. این کار، نمایانگر تعهد عمیق تالار تشریفات اقدسیه به مسؤولیت اجتماعی است؛ معیاری که متأسفانه بسیاری از مجموعه‌ها به آن بی‌توجه هستند. تالار تشریفات اقدسیه سال‌هاست که در این حوزه فعالیت می‌کند و همواره با روی باز به انجمن ما لطف و محبت دارند. از مجموعه محترم تالار تشریفات اقدسیه قدردانی کرده و امید داریم که در آینده نیز در مناسبت‌های مختلف، شاهد همکاری‌های بیشتر باشیم. همچنین امیدواریم که سایر مجموعه‌ها نیز از این حرکت ارزشمند الگو بگیرند و در قالب همکاری‌های مشترکی شبیه آنچه با تالار اقدسیه داشتیم، در کنار انجمن نابینایان ایران باشند.
با توجه به اعتراضات و مطالبات افراد با آسیب بینایی در خصوص نحوه اجرا و اعلام نتایج آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت، در تاریخ ششم آبان‌ماه در جلسه‌ای که در دفتر پیشگیری از معلولیت سازمان بهزیستی تشکیل شد مشارکت داشتیم. این جلسه با حضور نمایندگانی از سازمان آموزش و پرورش استثنایی، انجمن نابینایان ایران، انجمن باور، شبکه تشکل‌های نابینایان (چاووش) و تعدادی از کارشناسان حوزه پیشگیری از معلولیت و تلفیق اجتماعی سازمان بهزیستی برگزار شد و این نتیجه حاصل شد که در زمینه استخدام افراد دارای معلولیت با خلأ قانونی مواجه هستیم و دستور‌العمل مشخصی برای گزینش افراد وجود ندارد و در برخی استان‌ها
افراد صرفا به دلیل آسیب بینایی مردود می‌شوند. بنابر‌این مقرر شد اعلام نتایج نهایی آزمون تا زمان رسیدگی به تمامی اعتراضات به تعویق افتد و علت عدم پذیرش داوطلب نیز به ایشان اعلام گردد.
با وجود اطلاعیه صادر شده توسط انجمن نابینایان ایران مبنی بر امکان اعتراض به نتیجه شورای پزشکی، متاسفانه برخی ادارات، مانع ثبت اعتراض داوطلبان شده‌اند. مطابق بخش‌نامه موجود؛ داوطلبان در صورت برخورد با این مشکل می‌توانند به نهادهای بالادستی مانند ارزیابی عملکرد یا ادارات کل مراجعه و شکایت خود را ثبت کنند و در صورت موفقیت‌آمیز نبودن، شکایت خود را برای پیگیری، در سازمان بهزیستی ثبت کنند.
همچنین در این جلسه، تدوین شیوه‌نامه گزینش افراد دارای معلولیت، تصویب شد و مقرر شد نماینده سازمان بهزیستی به‌عنوان مرجع تخصصی افراد دارای معلولیت، توانمندی های مورد نیاز هر گروه از این افراد را بررسی نماید. برای مثال مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت و خط بریل داوطلبان با آسیب بینایی توسط کارشناس سازمان بهزیستی حاضر در جلسه مصاحبه استخدامی ارزیابی گردد.
در روز چهارشنبه بیست‌و‌سوم آبان‌ماه، به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی، رونمایی از دو کتاب «دائره‌المعارف نابینایی و نابینایان» و «تجربه‌گزاری در دستاوردهای مدیریتی جامعه نابینایان» در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در طول چندین سال فعالیت در جامعه افراد با آسیب بینایی با مسائل و مشکلات بسیاری مواجه بوده‌ام و در جلسات گوناگون، پیگیر مشکلات و مسائلی از جمله: اشتغال، تحصیل، دسترس‌پذیری و … در چارچوب قوانین و آیین‌نامه‌ها بوده‌ام. در کتاب تجربه‌گزاری در دستاوردهای مدیریتی جامعه نابینایان، تجارب خود در این زمینه را با خوانندگان به اشتراک گذاشته‌ام. امیدوارم این کتاب، راهنمای مدیران و فعالان حوزه نابینایان باشد.
برگزاری سفرهای سیاحتی و زیارتی یکی از فعالیت‌های مهم انجمن است که موجبات ارتقای روحیه اعضای انجمن را فراهم می‌کند. تلاش می‌کنیم در هر سال حداقل ۵ یا ۶ سفر داشته باشیم. در نتیجه رایزنی با یکی از سازمان‌ها مقرر شد که هر ماه، دو یا سه آپارتمان در شهر مشهد در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار گیرد. آن دسته از اعضای انجمن که به همراه خانواده خود قصد سفر به مشهد را دارند می‌توانند با هماهنگی قبلی با انجمن از این مکان‌ها به‌صورت رایگان برای اسکان استفاده کنند. همچنین تور تفریحی انجمن از تاریخ بیست‌و‌هشتم آبان تا دوم آذر با حضور پنجاه‌و‌پنج نفر از اعضای انجمن در اردوگاه حبیب‌بن‌مظاهر تنکابن برگزار شد.
در ماه گذشته، پیگیر وضعیت شبکه ملی تشکل‌های نابینایان (شمنا) بودیم. شبکه‌ها نقش بسیار مهمی برای مطالبه‌گری در جامعه دارند و تشکیل این شبکه‌ها در قانون پیش‌بینی شده است و بر همین اساس در سال ۱۳۹۹ شبکه شمنا تشکیل شد و قرار بود با بهره‌گیری از حضور و تفکر صاحب‌نظران حوزه نابینایان، پیگیر مطالبات این گروه باشد اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد و با توجه به همین عدم به‌کار‌گیری خرد جمعی، چهار نفر از اعضای هیئت‌مدیره شبکه، یکی پس از دیگری از سمت خود استعفا کردند و هم‌اکنون سازمان بهزیستی نیز با توجه به نداشتن اختیار صدور مجوز تشکل‌ها نمی‌تواند نظارتی بر وضعیت این شبکه داشته باشد و ادامه فعالیت شبکه در شرایط کنونی قانونی نیست و ادامه حیات شبکه، منوط به تمدید مجوز و برگزاری مجمع و انتخاب هیئت‌مدیره جدید خواهد بود. امیدواریم مسائل و مشکلات بین‌فردی به‌زودی حل شود و یک شبکه ملی نابینایان به‌صورت واحد با انتخاب افراد آگاه و متخصص برای مطالبه نیازها و خواسته‌های جامعه نابینایان تشکیل گردد.
در پایان به اطلاع خوانندگان گرامی می‌رسانیم که مراسم اختتامیه جشنواره گامینو در روز چهاردهم آذر برگزار می‌شود و برگزیدگان سه محور این جشنواره از میان صد‌و‌هشت اثر ارسالی به دبیرخانه، معرفی خواهند شد."
audio/mana-e1fe176c1e665de5efd1.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره را با فناوری آغاز می‌کنیم؛ جایی که تلفیق هوش مصنوعی و جی‌پی‌اس، یک مسیریاب بسیار پیشرفته را در اختیار نابینایان گذاشته است. سری به دنیای بازی‌های رایانه‌ای هم زده‌ایم و یک اتفاق مهم در راستای دسترسی‌پذیری بازی‌ها را با شما به اشتراک گذاشته‌ایم. سر آخر هم به بهانه انتخابات آمریکا و پیروزی ترامپ، از خبرنگار نابینایی خواهیم شنید که اولین گزارش‌ها از سوء‌ قصد به جان او را مخابره کرده است.
نگاهی به جدید‌ترین نسخه استلار ترِک، مسیریاب ویژه نابینایان
اولین نکته‌ای که سم را شگفت‌زده می‌کند، تغییری است که در نوع بسته‌بندی این محصول رخ داده. هیومنور حالا جعبه‌هایش را به سیاق محصولات اپل بسته‌بندی کرده است. وقتی جعبه را دست می‌گیری احساس می‌کنی جعبه یکی از مدل‌های مختلف آی پد توی دستت است. درون جعبه، علاوه بر خود دستگاه راهنما، مواردی همچون دفترچه راهنما، یک گیره مخصوص آویزان کردن بر روی لباس یا کوله‌پشتی، یک کابل تایپ سی و انواع مبدل‌های برق مخصوص پریز‌های سراسر دنیا جا داده شده است.
دکمه‌های افقی بالا شامل دکمه بازگشت و انتخاب مقصد می‌شود. در پایین هم دکمه سمت چپ را که «کجا هستم» نامگذاری کرده‌اند، به شکلی برنامه‌ریزی کرده‌اند که به محض فشرده شدن، تمام اطلاعات جغرافیایی مکان فعلی و مکان‌های اطرافتان خوانده شود. دکمه نارنجی در سمت راست هم برای دیکته کردن است. وقتی فشرده شود، دستگاه صدای شما را می‌شنود و می‌توانید مقصدتان را اعلام کنید تا دستگاه برایتان پیدا کند.
سم در ویدئویی که برای کانالش ضبط کرده می‌گوید که قصد ندارد توانایی استلار در مسیریابی را به نمایش بگذارد. چه کانال‌های دیگری به دفعات تا به حال این قابلیت را به نمایش گذاشته‌اند. هدف سم این است که سایر قابلیت‌هایی را که اخیراً به استلار اضافه شده نمایش دهد. از همین رو، دکمه جهت‌نمای بالا را نگه می‌دارد تا وارد بخش برنامه‌ها شود. اولین گزینه‌ای که در فهرست برنامه‌ها جلب توجه می‌کند، اپلیکیشنی با نام «شناسایی محل گذر عابر پیاده از تقاطع» است. همان طور که از اسمش معلوم است، این اپ به کاربر اطلاع می‌دهد که اگر می‌خواهد از عرض خیابان عبور کند، چقدر باید برود تا خط عابر، چراغ قرمز یا بریدگی در بلوار وسط را بیابد.
گزینه دوم، «تأیید نشانی» است. اگر پیش‌تر از نرم‌افزارهای مسیریاب استفاده کرده باشید می‌دانید که جی‌پی‌اس، چیزی حدود بیست متر خطا دارد؛ یعنی شما را تا حوالی آدرس راهنمایی می‌کند اما برای یافتن نقطه دقیق کمکی نمی‌کند. این اپ، نقطه دقیق را برای کاربر شناسایی می‌کند. نویسه‌خوان نوری در دو حالت متفاوت، ابزار تشخیص رنگ، بارکد‌خوان و قطب‌نما، از دیگر امکاناتی است که در این دستگاه در اختیار کاربران نابینا قرار گرفته است. در نمونه‌ای که سم آن را بازبینی کرده، هوش مصنوعی نیز در مواردی ایفای نقش می‌کند. شرکت تولید‌ کننده این دستگاه وعده داده امکانات بیشتری را هم در نسخه‌های بعدی آن قرار دهد. ما در نسخه صوتی پیشخوان، راجع به نحوه عملکرد تک به تک این امکانات صحبت کرده‌ایم و نمونه‌هایی از صدای آن را هم برای شنیدن گذاشته‌ایم.
خیز بلند آر‌ان‌آی‌بی برای دسترسی‌پذیری بازی‌های رایانه‌ای
یکی دیگر از امکاناتی که این مؤسسه در اختیار طراحان بازی گذاشته، پنلی شامل ۲۰۰ کاربر حرفه‌ای نابیناست که می‌توانند بازی‌ها را از منظر دسترسی‌پذیری آزمایش کنند و نتایج را در اختیار شرکت‌های طراح بگذارند. به این ترتیب، شرکت‌ها می‌توانند از میزان دسترسی کاربران نابینا و کم‌بینا به بازی‌هایی که تولید می‌کنند آگاه شوند. این اتفاق می‌تواند نویدبخش روز‌های روشن‌تری در زمینه دسترسی کاربران نابینا و کم‌بینا به آن دسته از بازی‌های رایانه‌ای باشد که همه مردم دنیا از آنها استفاده می‌کنند.
وقتی نابینایی به یک مزیت برای خبرنگار تبدیل می‌شود
در این گزارش می‌خوانیم گری اودانوهو، در محل سخنرانی ترامپ، درست چند ثانیه پیش از وقوع حادثه سوء‌ قصد، سراغ یکی از شرکت‌کننده‌های این سخنرانی رفته تا با او مصاحبه کند. از قضا این شرکت‌کننده، با ظاهری عجیب، در حالی که یک قوطی آبجو در دست داشته و کلاهی قرمز بر سر گذاشته بوده و کلاه‌گیسی شبیه مو‌های ترامپ هم بر سر داشته، در موقعیتی که اشراف کامل به پشت بامی که ضارب از آنجا شلیک کرد داشته، به طور زنده با گری مصاحبه می‌کرده که تیر‌اندازی اتفاق افتاده است. در واقع می‌توان این طور توصیف کرد که گری، نخستین خبرنگاری بود که این حادثه را برای شبکه‌های تلویزیونی گزارش کرد.
گری درباره لحظه حادثه می‌گوید: «گرِگ اسمیت، مردی که با او مصاحبه می‌کردم، ظاهری عجیب و غیرعادی داشت. به طوری که اگر من نابینا نبودم و ظاهر او را می‌دیدم، هرگز به سراغ او برای مصاحبه نمی‌رفتم. من برخلاف بقیه که تصویر ضارب را می‌دیدند، صدای او را از نزدیک می‌شنیدم و به محض شروع تیراندازی، علی‌رغم آنکه کت و‌ شلوار نو و گران قیمتی به تن داشتم، روی زمین دراز کشیدم. ولی به زحمتش می‌ارزید چون توانستم اولین گزارش‌ها را از لحظه حادثه مخابره کنم.»
گری سرگذشت جالبی دارد. هشت ساله بوده که بینایی‌اش را از دست داده. تنها کمکی که در طول زندگی دریافت کرده این بوده که در مدرسه نابینایان ثبت نامش کرده‌اند. خانواده‌اش آن قدر گرفتار فقر بودند که مادرش یک بار شجاعانه اعتراف کرده که قصد داشته خودش و گری را بکشد. او اما در ۲۱ سالگی به استخدام رادیوی بی‌بی‌سی در آمده و بعد از آن هم پله‌های ترقی را یکی یکی طی کرده تا به خبرنگار ارشد سیاسی تلویزیون بی‌بی‌سی تبدیل شده. او که حالا در آمریکا زندگی می‌کند، در گفتگو با گاردین نکات جالبی درباره زندگی‌اش حکایت می‌کند که شنیدن آنها در نسخه صوتی پیشخوان خالی از لطف نخواهد بود. اگر می‌خواهید نسخه صوتی پیشخوان را دریافت کنید و بشنوید، به وب‌سایت نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی مراجعه کنید. در نسخه صوتی پیشخوان، بسیار بیش از آنچه در این نوشته کوتاه پیش رویتان قرار گرفت را خواهید شنید."
audio/mana-0af605bd1bdb3c380d62.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره را با فناوری آغاز می‌کنیم؛ جایی که تلفیق هوش مصنوعی و جی‌پی‌اس، یک مسیریاب بسیار پیشرفته را در اختیار نابینایان گذاشته است. سری به دنیای بازی‌های رایانه‌ای هم زده‌ایم و یک اتفاق مهم در راستای دسترسی‌پذیری بازی‌ها را با شما به اشتراک گذاشته‌ایم. سر آخر هم به بهانه انتخابات آمریکا و پیروزی ترامپ، از خبرنگار نابینایی خواهیم شنید که اولین گزارش‌ها از سوء‌ قصد به جان او را مخابره کرده است.
نگاهی به جدید‌ترین نسخه استلار ترِک، مسیریاب ویژه نابینایان
اولین نکته‌ای که سم را شگفت‌زده می‌کند، تغییری است که در نوع بسته‌بندی این محصول رخ داده. هیومنور حالا جعبه‌هایش را به سیاق محصولات اپل بسته‌بندی کرده است. وقتی جعبه را دست می‌گیری احساس می‌کنی جعبه یکی از مدل‌های مختلف آی پد توی دستت است. درون جعبه، علاوه بر خود دستگاه راهنما، مواردی همچون دفترچه راهنما، یک گیره مخصوص آویزان کردن بر روی لباس یا کوله‌پشتی، یک کابل تایپ سی و انواع مبدل‌های برق مخصوص پریز‌های سراسر دنیا جا داده شده است.
دکمه‌های افقی بالا شامل دکمه بازگشت و انتخاب مقصد می‌شود. در پایین هم دکمه سمت چپ را که «کجا هستم» نامگذاری کرده‌اند، به شکلی برنامه‌ریزی کرده‌اند که به محض فشرده شدن، تمام اطلاعات جغرافیایی مکان فعلی و مکان‌های اطرافتان خوانده شود. دکمه نارنجی در سمت راست هم برای دیکته کردن است. وقتی فشرده شود، دستگاه صدای شما را می‌شنود و می‌توانید مقصدتان را اعلام کنید تا دستگاه برایتان پیدا کند.
سم در ویدئویی که برای کانالش ضبط کرده می‌گوید که قصد ندارد توانایی استلار در مسیریابی را به نمایش بگذارد. چه کانال‌های دیگری به دفعات تا به حال این قابلیت را به نمایش گذاشته‌اند. هدف سم این است که سایر قابلیت‌هایی را که اخیراً به استلار اضافه شده نمایش دهد. از همین رو، دکمه جهت‌نمای بالا را نگه می‌دارد تا وارد بخش برنامه‌ها شود. اولین گزینه‌ای که در فهرست برنامه‌ها جلب توجه می‌کند، اپلیکیشنی با نام «شناسایی محل گذر عابر پیاده از تقاطع» است. همان طور که از اسمش معلوم است، این اپ به کاربر اطلاع می‌دهد که اگر می‌خواهد از عرض خیابان عبور کند، چقدر باید برود تا خط عابر، چراغ قرمز یا بریدگی در بلوار وسط را بیابد.
گزینه دوم، «تأیید نشانی» است. اگر پیش‌تر از نرم‌افزارهای مسیریاب استفاده کرده باشید می‌دانید که جی‌پی‌اس، چیزی حدود بیست متر خطا دارد؛ یعنی شما را تا حوالی آدرس راهنمایی می‌کند اما برای یافتن نقطه دقیق کمکی نمی‌کند. این اپ، نقطه دقیق را برای کاربر شناسایی می‌کند. نویسه‌خوان نوری در دو حالت متفاوت، ابزار تشخیص رنگ، بارکد‌خوان و قطب‌نما، از دیگر امکاناتی است که در این دستگاه در اختیار کاربران نابینا قرار گرفته است. در نمونه‌ای که سم آن را بازبینی کرده، هوش مصنوعی نیز در مواردی ایفای نقش می‌کند. شرکت تولید‌ کننده این دستگاه وعده داده امکانات بیشتری را هم در نسخه‌های بعدی آن قرار دهد. ما در نسخه صوتی پیشخوان، راجع به نحوه عملکرد تک به تک این امکانات صحبت کرده‌ایم و نمونه‌هایی از صدای آن را هم برای شنیدن گذاشته‌ایم.
خیز بلند آر‌ان‌آی‌بی برای دسترسی‌پذیری بازی‌های رایانه‌ای
یکی دیگر از امکاناتی که این مؤسسه در اختیار طراحان بازی گذاشته، پنلی شامل ۲۰۰ کاربر حرفه‌ای نابیناست که می‌توانند بازی‌ها را از منظر دسترسی‌پذیری آزمایش کنند و نتایج را در اختیار شرکت‌های طراح بگذارند. به این ترتیب، شرکت‌ها می‌توانند از میزان دسترسی کاربران نابینا و کم‌بینا به بازی‌هایی که تولید می‌کنند آگاه شوند. این اتفاق می‌تواند نویدبخش روز‌های روشن‌تری در زمینه دسترسی کاربران نابینا و کم‌بینا به آن دسته از بازی‌های رایانه‌ای باشد که همه مردم دنیا از آنها استفاده می‌کنند.
وقتی نابینایی به یک مزیت برای خبرنگار تبدیل می‌شود
در این گزارش می‌خوانیم گری اودانوهو، در محل سخنرانی ترامپ، درست چند ثانیه پیش از وقوع حادثه سوء‌ قصد، سراغ یکی از شرکت‌کننده‌های این سخنرانی رفته تا با او مصاحبه کند. از قضا این شرکت‌کننده، با ظاهری عجیب، در حالی که یک قوطی آبجو در دست داشته و کلاهی قرمز بر سر گذاشته بوده و کلاه‌گیسی شبیه مو‌های ترامپ هم بر سر داشته، در موقعیتی که اشراف کامل به پشت بامی که ضارب از آنجا شلیک کرد داشته، به طور زنده با گری مصاحبه می‌کرده که تیر‌اندازی اتفاق افتاده است. در واقع می‌توان این طور توصیف کرد که گری، نخستین خبرنگاری بود که این حادثه را برای شبکه‌های تلویزیونی گزارش کرد.
گری درباره لحظه حادثه می‌گوید: «گرِگ اسمیت، مردی که با او مصاحبه می‌کردم، ظاهری عجیب و غیرعادی داشت. به طوری که اگر من نابینا نبودم و ظاهر او را می‌دیدم، هرگز به سراغ او برای مصاحبه نمی‌رفتم. من برخلاف بقیه که تصویر ضارب را می‌دیدند، صدای او را از نزدیک می‌شنیدم و به محض شروع تیراندازی، علی‌رغم آنکه کت و‌ شلوار نو و گران قیمتی به تن داشتم، روی زمین دراز کشیدم. ولی به زحمتش می‌ارزید چون توانستم اولین گزارش‌ها را از لحظه حادثه مخابره کنم.»
گری سرگذشت جالبی دارد. هشت ساله بوده که بینایی‌اش را از دست داده. تنها کمکی که در طول زندگی دریافت کرده این بوده که در مدرسه نابینایان ثبت نامش کرده‌اند. خانواده‌اش آن قدر گرفتار فقر بودند که مادرش یک بار شجاعانه اعتراف کرده که قصد داشته خودش و گری را بکشد. او اما در ۲۱ سالگی به استخدام رادیوی بی‌بی‌سی در آمده و بعد از آن هم پله‌های ترقی را یکی یکی طی کرده تا به خبرنگار ارشد سیاسی تلویزیون بی‌بی‌سی تبدیل شده. او که حالا در آمریکا زندگی می‌کند، در گفتگو با گاردین نکات جالبی درباره زندگی‌اش حکایت می‌کند که شنیدن آنها در نسخه صوتی پیشخوان خالی از لطف نخواهد بود. اگر می‌خواهید نسخه صوتی پیشخوان را دریافت کنید و بشنوید، به وب‌سایت نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی مراجعه کنید. در نسخه صوتی پیشخوان، بسیار بیش از آنچه در این نوشته کوتاه پیش رویتان قرار گرفت را خواهید شنید."
audio/mana-9e93dfd1a336ca9bab48.mp3,"رؤیافروشی در بازار مکّاره توان‌بخشی
زهرا همت
در‌مورد اهمیت خط بریل در زندگی افراد با آسیب بینایی، مطالعات زیادی انجام شده و مقالات بسیاری نوشته شده است و بیشتر متخصصان حوزه آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی بر این باورند که خط بریل دریچه‌ای برای ورود به دنیای اطلاعات را مقابل افراد با آسیبب بینایی می‌گشاید و توانایی خواندن و نوشتن و دریافت و ارائه اطلاعات مانند هر فرد دیگری را به ایشان می‌بخشد. اما شروع آموزش خط بریل به کودکان، همواره با چالش‌هایی مواجه بوده است که متاسفانه در سال‌های اخیر با ورود افراد غیر متخصص به حوزه آموزش و توان‌بخشی نابینایان، پر‌رنگ‌تر شده است. در سال‌های اخیر برخلاف رشد دانش و فناوری، آموزش افراد با آسیب بینایی که یک فرایند کاملا تخصصی است از صورت تخصصی بودن خود فاصله می‌گیرد و افرادی با دانش اندک در این رشته به خود اجازه اظهار نظر و حتی تصمیم‌سازی می‌دهند. در گذشته‌ای نه‌چندان دور، آموزگاران و دبیران دانش‌آموزان نابینا از میان دانشجویانی که در رشته آموزش نابینایان تحصیل کرده بودند انتخاب می‌شدند و آشنایی جامعی با نیاز‌ها، توانایی‌ها و شیوه‌های آموزش نابینایان داشتند اما در حال حاضر چنین رشته‌ای نداریم و دانشجویان در دانشگاه فرهنگیان در رشته آموزش کودکان استثنایی تحصیل می‌کنند و جند واحد در زمینه آموزش نابینایان می‌گذرانند و آشنایی مختصری با این حوزه پیدا می‌کنند. دسته دیگری از آموزگاران دانش‌آموزان با آسیب بینایی نیز از میان خود افراد نابینا انتخاب می‌شوند که ممکن است تحصیلات مرتباط با آموزش نابینایان نداشته باشند و تنها به این دلیل که خود دارای آسیب بینایی هستند برای فعالیت آموزشی صالح در نظر گرفته می‌شوند. با احترام به معلمان گرانقدر دانش‌آموزان نابینا که اغلب با مهارت‌های مورد نیاز نابینایان مانند خط بریل، جهت‌یابی و حرکت و مهارت‌های روزمره مورد نیاز افراد با آسیب بینایی آشنا هستند؛ متاسفانه در این گروه با تعدادی مواجهیم که با وجود نابینا بودن، با مهارت‌هایی مانند خط بریل آشنایی ندارند و نحوه آموزش و نظارت ایشان بر فرایند یادگیری دانش‌آموزان، سؤال بزرگی است که در ذهن ما نقش بسته و تاکنون پاسخی برای آن نیافته‌ایم. تمامی این موارد در کنار عوامل بسیار دیگری، موجب کاهش کیفیت آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی شده است که در این یادداشت قصد داریم به یکی از مظاهر این کاهش کیفیت یعنی غفلت از آموزش خط بریل به دانش‌آموزان با آسیب بینایی بپردازیم که آن‌ها را از توانایی و لذت خواندن و نوشتن محروم می‌سازد.
انتخاب خط مناسب برای آموزش خواندن و نوشتن به دانش‌آموزان با آسیب بینایی، کاری تخصصی است که آموزگار کلاس برای تصمیم‌گیری در این زمینه، گاهی نیازمند تشکیل کارگروه تخصصی و مشورت با متخصصان آموزش افراد با آسیب بینایی است اما با توجه به نبود خدمات روان‌شناسی و مشاوره تخصصی برای افراد با آسیب بینایی و والدین ایشان، گاهی با والدینی مواجه می‌شویم که ادراک صحیحی از آسیب بینایی فرزندشان ندارند و نمی‌توانند این موضوع را بپذیرند و با آن کنار بیایند و صرفا به این علت که فرزند توانایی تشخیص چندتا از رنگ‌ها را دارد یا می‌تواند هنگام راه رفتن، اندکی از باقی‌مانده بینایی استفاده کند؛ در مقابل آموزش خط بریل مقاومت می‌کنند و متاسفانه در چند سال حضور در مدرسه ویژه افراد با آسیب بینایی شاهد حضور والدینی بوده‌ایم که با مقاومت در مقابل بریل و به امید موفقت مدرسه با آموزش خط تحریری با استفاده از ماژیک، گاه کودک را هر سال در یکی از مدارس ثبت‌نام کرده‌اند و خواسته یا ناخواسته، موجبات آسیب و ناکامی کودک را فراهم ساخته‌اند.
با وجود این‌که همیشه موافق و طرفدار فعالیت مراکز توان‌بخشی دولتی و خصوصی هستیم؛ در مواردی شاهد حضور و فعالیت افراد غیر‌متخصص در کسوت‌هایی مانند کاردرمانگر در برخی مراکز هستیم. کاردرمانی رشته‌ای دانشگاهی و تخصصی است ولی برخی افراد صرفا به دلیل داشتن تجربه چند سال آموزش کودکان با نیازهای ویژه، بدون تحصیل در این رشته، تحت عنوان کاردرمانگر با این کودکان کار می‌کنند و گاهی صرفا برای همدلی با مادران و پدران یا شاید با انگیزه جذب والدین برای مشارکت فرزندانشان در کلاس‌های این مراکز، با دادن امید‌های واهی و بی‌اساس، خواسته یا ناخواسته با زندگی و آینده این کودکان بازی می‌کنند. متاسفانه در تجربه آموزش کودکان با آسیب بینایی با چند دانش‌آموز مواجه بوده‌ام که یک یا دو روز در هفته را در جلساتی تحت عنوان کاردرمانی حضور داشته‌اند و در تمام این جلسات تنها یک ماژیک به مراجع داده شده و از او خواسته شده که دو نقطه را به هم وصل کند اما زمانی که حتی همان تکلیف در موقعیت دیگری از همان دانش‌آموز خواسته می‌شود؛ می‌بینیم که موفق به انجام این کار نمی‌شود. البته بیان این تمرین و فعالیت جلسه کاردرمانی تنها ذکر مثالی در جهت روشن‌تر شدن وخامت اوضاع برای مخاطبان گرامی است و انتخاب نام برای چندین جلسه پیاپی که در آن‌ها تنها ماژیکی برای وصل کردن دو نقطه به دست مراجع داده می‌شود و دست او در مسیر بین دو نقطه گرفته می‌شود و مراجع حتی قادر به بیان رنگ مازیک یا شمارش تعداد خطوطی که تاکنون ترسیم شده نیست؛ را به شما مخاطبان گرامی می‌سپاریم.
گاه با دانش‌آموزانی مواجه می‌شویم که خط تحریری را تنها با ماژیک آموخته‌اند و حروف و کلمات خیلی درشت را می‌خوانند. والدینی را دیده‌ایم که با صرف هزینه‌های سنگین چاپ رنگی، کتاب‌های درشت‌خط را در کاغذ‌های A3 برای فرزندشان درشت‌خط‌تر کرده‌اند به گونه‌ای که کتاب از میز بزرگ‌تر شده و کنترل آن برای کودک ناممکن است و برای خواندن آن مجبور است بایستد و روی میز خم شود و با نزدیک کردن چشم به کتاب بتواند آن را بخواند.
می‌دانیم که هدف از آموزش خواندن و نوشتن، دریافت و ارائه اطلاعات است و خواندن و نوشتن به فعالیت‌های آموزشی در مدرسه محدود نمی‌شود و فرد باید بتواند از این مهارت‌ها در موقعیت‌های متنوعی استفاده کند. در صورتی که فردی باقی‌مانده بینایی کافی برای خواندن متون را نداشته باشد؛ آموزش خط تحریری به‌صورت درشت‌خط با ابزارهایی مانند ماژیک تنها موجب ناکامی او می‌شود. برخلاف تصور برخی افراد، خط بریل موجب خجالت، سر‌افکندگی یا جدا‌افتادگی نیست؛ بلکه امکان ارتباط فرد با آسیب بینایی را به دنیای اطلاعات فراهم می‌کند. استفاده از باقی‌مانده بینایی، تنها به خواندن و نوشتن محدود نمی‌شود و برخلاف تصور برخی افراد، یادگیری خط بریل، به‌منزله عدم توجه و ممانعت از استفاده باقی‌مانده بینایی نیست.
باز هم از زاویه‌ای دیگر به شرایط نابسامان آموزش و پرورش استثنایی می‌رسیم. جایی که به‌دلیل نداشتن شیوه‌نامه‌های مشخص، مراکز توان‌بخشی و افراد غیر‌متخصص، با دادن اطلاعات نادرست به والدین کودکان با آسیب بینایی گاه با آینده این کودکان بازی می‌کنند و این سازمان فخیمه به‌جای ارائه مشاوره‌های مورد نیاز والدین و کودکان و تصمیم‌سازی‌های قاطع در سکوت به سر می‌برد."
audio/mana-4e901707b6751573e1e8.mp3,"از آبادان تا سوئد
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در این شماره بنا داریم با یکی از افراد پیشکسوت نابینا گفتگو کنیم. سعید نابیناست، شصت سال دارد، در شهر آبادان متولد شده است، به شهرهای دیگر هم سفر کرده است و در نهایت با مهاجرت به کشور سوئد به آرامشی نسبی دست یافته است.
دوران کودکی
از بچگی یعنی از دو سالگی نابینا بودم. ناگهان متوجه نابینایی نشدم. با نابینایی بزرگ شدم. از رفتارهای دوگانه آدم‌ها چه در کوچه چه در خانه سر سفره متوجه این رفتار دوگانه شدم. متوجه شدم با دیگران فرق دارم. با بعضی رفتارها هم کنار می‌آمدم. رفتارهایی که در پس آنها توضیحی وجود داشت. مثلاً وقتی از مادرم پرسیدم چرا خودت برای من خورشت می‌ریزی و بقیه خودشان این کار را انجام می‌دهند، او گفت نگران نباش آنها هم در نهایت خورشت و برنج را با هم می‌خورند، فقط کمی کار خودشان را زیادتر می‌کنند. وقتی برای خواهرانم خواستگار می‌آمد مرا نشان نمی‌دادند. مرا و کتاب‌های بریلم را. به این نتیجه رسیده بودم که کتاب‌های من زیبا نیست و من نمی‌توانم مثل افراد بینا به زیبایی و راحتی از کارد و چنگال استفاده کنم. من این تفاوت‌ها را می‌فهمیدم و اذیت می‌شدم.
از همان ابتدا یاد گرفتم به محتوا توجه کنم تا به ظاهر. به اصل ماجرا. اما به هر حال این تفاوت تأثیر مثبتی نداشت. رعایت کردن بعضی رفتارها در کودکی برای ما بسیار سخت بود. انگار ما همیشه زیر سؤال بودیم. انگار همیشه کسی باید برای ما تصمیم می‌گرفت.
روزی پیکان پدرم از حرکت ایستاد. می‌دانستم که می‌توانم در هول دادن ماشین کمک کنم، اما به من گفتند تو نمی‌بینی دورتر بمان ماشین که درست شد سوار شو. البته ماجرای مشابهی را در بزرگسالی هم تجربه کردم.
یازده بچه بودیم و پدر و مادر. در تقسیم منابع همیشه مسئله‌ای پیش می‌آمد مثلاً تقسیم ته دیگ. یادم هست دکتر هلاکویی هم در یکی از مشاوره‌هایش به همین تقسیم ته دیگ اشاره کرده بود. به نظر مسئله قابل توجهی می‌آید.
در کودکی فراوان شیطنت می‌کردم. من جزء سه چهار پسر آخر خانواده بودم و همیشه باید با این سه برادر رقابت می‌کردم. البته همین رقابت‌ها اثرهای خوبی هم با خود به همراه داشت. برادرانم همه با برق کار می‌کردند و من هم فکر می‌کردم حالا که اینها با برق کار می‌کنند، من هم باید بتوانم با برق کار کنم. اتفاقاً خیلی هم خوب یاد گرفتم. من می‌توانم با برق سه فاز کار کنم. فرد نابینا به راحتی نمی‌تواند با برق سه فاز کار کند. بارها پیش آمده دچار برق گرفتگی شده‌ام. اما یاد گرفته‌ام که چطور از انبردست و سیم‌چین و فازمتر استفاده کنم. آن وقت‌ها فازمترهای الکترونیک که با صدا کار می‌کنند موجود نبود. به تجربه یاد گرفته بودم که اگر نوک فازمتر را روی سیم برق‌دار بگذاریم پشت دستمان را به پشت فازمتر بکشیم صدای جیز مانند ظریفی را حس می‌کنیم که نشان می‌دهد سیم برق دارد. دمپایی هم اگر به پا نداشته باشیم این حرکت را بیشتر احساس می‌کنیم. ـ که البته چنین کاری از نظر نگارنده بسیار پر خطر است. ـ من برای به دست آوردن هر چیز در کودکی می‌جنگیدم. به من می‌گفتند تو که از تلویزیون فقط صدایش را می‌خواهی پس از جلوی تلویزیون بلند شو و برو عقب بنشین. می‌گفتم باید جلو بنشینم تا صدا را واضح‌تر بشنوم. بزرگتر که شدم امکانات تماشای فیلم هم بیشتر شد. حالا هر وقت اراده کنیم هر فیلمی را بارها می‌توانیم ببینیم اما در گذشته فیلم یک بار پخش می‌شد. اگر تماشای آن را از دست می‌دادی دیگر معلوم نبود چه زمانی باز هم آن فیلم از تلویزیون پخش شود.
دهه شصت و هفتاد میلادی با حالا خیلی فرق دارد. حالا دیگر دعواها کمتر شده چون تعداد بچه‌ها در خانواده کمتر شده. امکانات و منابع هم بیشتر شده. آن وقت‌ها تعداد بچه‌ها به نسبت مساحت خانه خیلی بیشتر بود. مثلاً ما به صورت قطاری کنار هم می‌خوابیدیم. شب‌ها اگر کسی می‌خواست به دستشویی برود باید از روی بقیه رد می‌شد. ممکن بود دست و پای همدیگر را ناخواسته لگد کنیم.
من واقعاً به راحتی با وضعیت نابیناییم کنار نیامدم. به همین دلیل با همه چیز می‌جنگیدم. مثلاً از مأمور سینما می‌خواستم به من بلیط نیم بها بدهد چون من فقط صدا را می‌شنوم.
دوران تحصیل
پیش از انقلاب تا پایه پنجم در آبادان به مدرسه استثنایی می‌رفتم. البته از کلاس سوم به مدرسه عمومی کنار همان مدرسه استثنایی می‌رفتم و بعد از آن می‌توانستیم به مدرسه‌ای که در کنار خانه‌مان است بروم. هر روز از مدرسه استثنایی تا خانه حدوداً 40 دقیقه در راه بودم. بعد از پیاده شدن از سرویس مدرسه حدوداً یک ربع پیاده تا خانه راه داشتیم. استفاده از عصا هم در خانه ما مرسوم نبود. بیست و سه سالم بود که عصا در دست گرفتم. پدرم هر روز یکی از بچه‌ها را مجبور می‌کرد تا مرا به ایستگاه اتوبوس مدرسه برساند و برای برگرداندن من هم به ایستگاه بیاید. معمولاً یکی از خواهرانم با مهربانی این کار را قبول می‌کرد. این مسئله که خودم به تنهایی و بدون عصا نمی‌توانستم از ایستگاه تا خانه رفت و آمد کنم یکی از بزرگترین مشکلات من بود.
اما درس خواندنم عالی بود. ده ساله بودم که متوجه وجود مدرسه استثنایی در شهرمان شدیم. آذرماه بود که به مدرسه رفتم. خط بریل و پایه اول و دوم را به سرعت در همان سال اول با معدل بیست به پایان رساندم.
کار با ماشین پرکینز را در یک زنگ تفریح به تنهایی از طریق آزمون و خطا یاد گرفتم. معلم کلاسمان تعجب کرده بود. یک روز همین خانم معلم شیء پلاستیکی را به دستم داد و از من خواست تا بگویم آن چیست. نتوانستم بگویم. ماکت یک شیر بود. به او گفتم چرا فکر می‌کنی من باید بدانم این شکل یک شیر است. من که تا حالا شیر ندیده‌ام. همین مسئله معلم را رنجانده بود. وقتی در برابرش نشستم و شروع به نوشتن با پرکینز کردم، لبریز از غرور و شادی بودم. این را هم بگویم که آن وقت‌ها کاغذهای بریل را با کشتی از لندن برایمان می‌آوردند.
ساز پیانو هم برایم عجیب بود و تازگی داشت. بسیار بزرگ و پر هیبت، کلیدهایش در دو ردیف طولانی کنار هم قرار داشت. با صدا و شکل ظاهری سنتور و فلوت آشنا بودم اما پیانو را تا آن وقت ندیده بودم. دکمه‌هایش را که می‌نواختم دنبال رابطه‌ای بین این صداها می‌گشتم.
مدرسه پسرانه کریستوفل را مسیحیان آلمانی و مدرسه دخترانه نورآیین را مسیحیان انگلیسی اداره می‌کردند. خوب به یاد دارم که راننده برای مسیری کوتاه پول زیادی درخواست کرده بود. هر چه کردم نتوانستم او را قانع کنم. این بود که به برادرم گفتم اوّلین پلیسی را که دید خبر کند. اینجا بود که راننده قانع شد.
شش ماهی در این آموزشگاه بودم و با زندگی شبانه‌روزی آشنا شدم.
با او درباره شغل و ماجرای عصا زدن و تأثیر فناوری بر زندگی‌اش و مسائل دیگر هم صحبت کردم که می‌ماند برای شماره بعدی.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-83f9028e3fb19015b9bd.mp3,"همکاری جدید بی مای آیْز با مایکروسافت برای کمک به آموزش مدل‌های هوش مصنوعی برای در نظر گرفتن تجربیات نابینایان و کم‌بینایان
میثم امینی
از وقتی که هوش مصنوعی وارد بازار شد و خصوصاً وقتی امکان توصیف تصویر به مدل‌های هوش مصنوعی اضافه شد تبلیغات زیادی در مورد توانایی هوش مصنوعی در متحول کردن زندگی نابینایان می‌بینیم که نمونه‌ای از آنها تبلیغاتی است که متا در مورد عینک‌های خود می‌کند. هر چند هوش مصنوعی توانسته است تا حدی برای کاربران نابینا مفید واقع شود، اما تا وقتی که یک مدل هوش مصنوعی به طور خاص برای استفاده افراد نابینا آموزش داده نشود کارایی آن برای این افراد محدود است.
مثلاً فرض کنید که از محیط یک پارک نا آشنا عکس می‌گیرید به این امید که هوش مصنوعی بتواند در پیدا کردن راهتان به سمت درب خروجی پارک که آن را گم کرده‌اید به شما کمک کند؛ اما هوش مصنوعی به جای این کار در مورد منظره پارک توصیفاتی را ارائه می‌کند و بعد از خوش سلیقگی طراحان پارک تعریف و تمجید می‌کند. چون برای کمک به نابینایان طراحی نشده است.
خوشبختانه شرکت مایکروسافت و شرکت بی مای آیز این موضوع را درک کرده و برای آن تدبیری اندیشیده‌اند که در ادامه این ستون به آن می‌پردازیم.
بی مای آیز، شرکتی که افراد نابینا و کم‌بینا را از طریق ارتباط ویدئویی زنده و هوش مصنوعی با داوطلبان بینا و شرکت‌ها مرتبط می‌کند، اخیراً اعلام کرده است که در حال همکاری با مایکروسافت برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی جهت در نظر گرفتن نیازهای بیش از ۳۴۰ میلیون فرد نابینا و کم‌بینا در سراسر جهان است.
با گنجاندن داده‌های مربوط به دسترسی‌پذیری در آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، این مدل‌ها می‌توانند نیازهای مختلف کاربران را بهتر برآورده و فناوری را برای همه قابل استفاده‌تر و مفیدتر کنند. این همکاری با مایکروسافت برای بی مای آیز در نوع خود بی‌سابقه است.
مجموعه داده‌های عمومی موجود که برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرند، اغلب فاقد مطالب مربوط به دسترسی‌پذیری هستند و ممکن است تجربه زندگی افراد نابینا و کم‌بینا را منعکس نکنند. این عدم وجود داده‌های مربوط به معلولین خطر آینده‌ای پر از مدل‌های هوش مصنوعی دارای تعصب ذاتی و فاقد دسترسی‌پذیری را ایجاد می‌کند و باعث می‌شود اشتباهاتی که در تکامل اینترنت انجام شد تکرار شوند. با این تفاوت که تأثیر بالقوه این موضوع در هوش مصنوعی می‌تواند از تأثیر آن در تکامل اینترنت حتی بیشتر هم باشد.
اوایل امسال بی مای آیز این نگرانی را برجسته کرد که جامعه نابینایان و کم‌بینایان از توسعه مدل‌های هوش مصنوعی کنار گذاشته شده‌اند. امروزه، معلولیت اغلب در مجموعه داده‌هایی که برای آموزش هوش مصنوعی به کار می‌رود کمتر نشان داده می‌شود یا به درستی طبقه‌بندی نمی‌شود، چیزی که می‌تواند کاربرد این فناوری را محدود کند یا حتی تبعیض علیه معلولین را افزایش دهد. بی مای آیز در ماه جولای امسال اعلام کرد که قصد دارد داده‌های ویدیویی را به سازمان‌ها ارائه دهد تا مدل‌های هوش مصنوعی خود را به روشی که معلولین را هم شامل شود آموزش دهند.
در زمان اعلام این خبر هانس یُورگِن ویبِرگ، بنیان‌گذار بی مای آیز، گفت: «ما معتقدیم که یک الزام اخلاقی وجود دارد که مطمئن شویم مدل‌های هوش مصنوعی نه تنها نابینایی و افراد نابینا را در نظر بگیرند، بلکه این کار را به گونه‌ای انجام دهند که با تجربیات، قابلیت‌ها و قدرت واقعی ما سازگار باشد. فرض ما ساده است، مأموریت ما این است که جهان را برای افراد نابینا و کم‌بینا دسترسی‌پذیرتر کنیم و این باید شامل شکل دادن به آینده هوش مصنوعی باشد.»
بی مای آیز داده‌های ویدئویی جمع‌آوری شده از طریق پلتفرم خود را برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی در اختیار مایکروسافت قرار خواهد داد. هیچ داده دیگری (مانند تصاویر یا پاسخ‌هایی که قابلیت هوش مصنوعی بی مای آیز به سؤالات کاربران می‌دهد) به مایکروسافت ارائه نمی‌شود. این مجموعه داده‌های ویدیویی نشان دهنده تجربه واقعی جامعه نابینایان و کم‌بینایان است و برای بهبود دقت درک و توصیف صحنه با هدف افزایش کاربرد هوش مصنوعی برای جامعه نابینایان و کم‌بینایان استفاده خواهد شد. بی مای آیز تمام کاربران، حساب‌ها و اطلاعات هویتی شخصی را از فراداده‌های ویدیوها حذف می‌کند. همچنین مقررات سخت‌گیرانه‌ای وجود دارد که استفاده از این داده‌های ویدیویی را برای بازاریابی یا هر هدف غیر آموزشی دیگری ممنوع می‌کند.
مایک باکلی، مدیرعامل بی مای آیز گفت: «ما از همکاری با مایکروسافت برای فراگیرتر کردن مدل‌های هوش مصنوعی هیجان زده هستیم. همان طور که مدل‌های هوش مصنوعی به تکامل خود ادامه می‌دهند حجم عظیمی از داده‌ها را با سرعتی سرسام‌آور دریافت می‌کنند، اما برخی از این داده‌ها می‌توانند منعکس کننده جانب‌داری، توانایی‌گرایی و عدم مشارکت معلولین باشد و پتانسیل داشتن آینده‌ای با هوش مصنوعی غیر دسترسی‌پذیر را ایجاد کند. این کاملاً غیر قابل قبول است و مأموریت ما ایجاب می‌کند که به این مشکل رسیدگی کنیم. بی مای آیز و جامعه کاربران آن در موقعیت منحصر به فردی برای انجام کاری در این زمینه قرار دارند و با یک همکار متفکر مانند مایکروسافت، ما فرصتی برای ایجاد راه‌حل‌های مقیاس پذیر را داریم.»
مایکروسافت در حال کار روی ساخت مدل‌های هوش مصنوعی است که به طوری ویژه طراحی شده‌اند تا دسترسی‌پذیری را در نظر بگیرند و چندین سال است که روی حل مشکل عدم وجود داده‌های مربوط به معلولیت کار می‌کند. با همکاری با یک اکوسیستم جهانی از افراد دارای معلولیت، شرکا و مشتریان، این شرکت متعهد به افزایش آگاهی و استفاده از فناوری دسترسی‌پذیر، گسترش مهارت‌ها و فرصت‌های شغلی برای معلولین و حمایت از سیاست‌هایی است که از دسترسی‌پذیری به عنوان یک حق اساسی حمایت می‌کند. برای اینکه دنیا برای یک میلیارد نفری که در سرتاسر جهان نوعی معلولیت را تجربه می‌کنند دسترسی‌پذیرتر باشد، داشتن داده‌های آموزشی مبتنی بر معلولیت برای مدل‌های هوش مصنوعی کلیدی است.
جِنی لِی- فلوری مدیر ارشد دسترسی‌پذیری در مایکروسافت می‌گوید: «ما در جهانی زندگی می‌کنیم که برای افراد معلول طراحی نشده است و این در مجموعه داده‌های مورد استفاده برای آموزش سیستم‌های هوش مصنوعی منعکس شده است. همکاری ما با بی مای آیز به ما کمک می‌کند این شکاف داده را ببندیم و هوش مصنوعی را فراگیرتر کنیم. در مایکروسافت دسترسی‌پذیری فقط تعهد ما نیست، بلکه بخشی از فرهنگ شرکت ما است. از ایجاد راه‌حل‌های فناوری نوآورانه و فراگیر گرفته تا تطبیق شیوه‌های استخدام برای معلولین و همکاری با شرکت‌هایی مانند بی مای آیز برای بالا بردن سطح انتظار برای اینکه چه طور فناوری می‌تواند آینده را دسترسی‌پذیرتر و همگان شمول‌تر کند.»"
audio/mana-d751de46ded471c557d6.mp3,"تیم‌تاک: بستری مناسب برای ارتباط یا جایی برای اتلاف وقت
امین عرب
پیشرفت‌های تکنولوژی بستری را برای افراد با آسیب بینایی فراهم کرده است تا نه تنها بر بسیاری از محدودیت‌های خود غلبه کنند، بلکه بتوانند با افرادی که تجارب و شرایط مشابهی دارند، ارتباط داشته باشند. یکی از چالش‌های عمده این افراد، نبود فضایی است که در آن بتوانند کلاب‌ها و جمع‌های اختصاصی خود را تشکیل دهند. مشکلات رفت و‌ آمد و سایر محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی، بسیاری از آنان را به انزوای اجتماعی سوق داده است. در پاسخ به این نیاز، بسترهایی مانند تیم‌تاک به سرعت در میان افراد نابینا رواج یافته‌اند. این پلتفرم به کاربران اجازه می‌دهد تا در محیطی مشابه یک ساختمان مجازی، با اتاق‌ها و سالن‌های مختلف، به تعامل بپردازند و تجربه‌ای نزدیک به حضور در دنیای واقعی را داشته باشند. برخی از افراد نابینا ساعات زیادی از روز را در تیم‌تاک سپری می‌کنند و به گفتگو با دوستان، شنیدن موسیقی، شرکت در بازی‌های گروهی و فعالیت‌های دیگر می‌پردازند. همین امر باعث شده است که عده‌ای تیم‌تاک را ابزاری برای اتلاف وقت بدانند و کاربران آن را مورد انتقاد قرار دهند. در این جستار، به بررسی جوانب مختلف این موضوع و تحلیل هر دو دیدگاه خواهیم پرداخت.
تیم‌تاک: بستری مناسب برای ارتباط
بسیاری معتقدند که تیم‌تاک را می‌توان به عنوان بستری فرصت ساز برای افراد نابینا در نظر گرفت. این پلتفرم بسیاری از محدودیت‌های دنیای واقعی را برای آنها برطرف کرده و شرایطی فراهم آورده است که بتوانند به شکلی آسان‌تر با دوستان خود از نقاط مختلف دنیا ارتباط برقرار کنند. تصور کنید افراد نابینا در حالی که فنجان چای خود را در دست دارند، در کنار دوستان خود می‌نشینند و با یکدیگر گپ و گفت می‌کنند. چیزی که در دنیای واقعی شاید به دلیل مشکلات رفت و ‌آمد و دیگر موانع، به سختی امکان پذیر باشد. همچنین تیم‌تاک امکان دسترسی به سرگرمی‌های گروهی را فراهم کرده است. بازی‌های دسته‌جمعی که در گذشته برای نابینایان دست نیافتنی بودند، اکنون در این فضا به راحتی قابل انجام‌اند. بسیاری از کاربران به انجام بازی‌هایی مانند مافیا یا بازی‌های رایانه‌ای گروهی می‌پردازند. علاوه بر این، نباید از نقش آموزشی تیم‌تاک غافل شد. کلاس‌ها و جلسات آموزشی که برگزاری آنها به‌صورت حضوری می‌تواند برای نابینایان چالش برانگیز باشد، اکنون به راحتی از طریق این پلتفرم و با استفاده از ابزارهای مخصوص آن قابل اجراست. به ویژه در دوران همه‌گیری کووید۱۹، بسیاری از مدارس ویژه نابینایان در ایران، از تیم‌تاک برای ارائه آموزش‌های خود استفاده می‌کردند که این تجربه به عنوان یکی از موفقیت‌ها در این حوزه به شمار می‌رود.
دیدگاه مخالفان: آسیب‌های تیم‌تاک به زندگی واقعی
با وجود فرصت‌هایی که تیم‌تاک در زمینه ارتباطات، سرگرمی‌های گروهی و آموزش برای افراد نابینا فراهم کرده است، برخی افراد به دلایلی آن را بیشتر آسیب‌زا می‌دانند و به همین خاطر آن را کنار می‌گذارند. از نظر برخی هر چند که افراد می‌توانند از نقاط مختلف دنیا با یکدیگر در ارتباط باشند و از تجربه‌های سایرین بهره بگیرند، اما گروهی از کاربران به شکلی افراطی بیشتر وقت خود را در این فضا می‌گذرانند و به نوعی در دنیای مجازی تیم‌تاک زندگی می‌کنند. مخالفان بر این باورند که این پلتفرم باعث شده عده‌ای از کاربران، ساعات طولانی روز را به گفتگوهای بی‌پایان در تیم‌تاک بگذرانند، به گونه‌ای که از لحظه بیدار شدن تا هنگام خواب، وقت خود را در این فضا سپری می‌کنند. این موضوع از دیدگاه مخالفان نوعی اعتیاد محسوب می‌شود.
مخالفان معتقدند تیم‌تاک نه تنها باعث دور شدن برخی افراد از دنیای واقعی و زندگی روزمره‌شان، مانند کار و تحصیل شده است، بلکه حتی در مکان‌ها و فعالیت‌های واقعی نیز افراد گاه ترجیح می‌دهند به طور همزمان در تیم‌تاک حضور داشته باشند. برای مثال، بسیاری از افراد هنگام حضور در محل کار، رستوران، کافه، کنسرت یا دیگر رویدادهای مشابه، همچنان در تیم‌تاک فعال هستند و لحظاتشان را با دوستان خود در این فضای مجازی به اشتراک می‌گذارند. به مرور، دنیای واقعی برای این افراد جذابیت خود را از دست می‌دهد و گویی آنها در یک دنیای فانتزی زندگی می‌کنند؛ دنیایی که در آن نیازی به رویارویی با چالش‌های واقعی نیست. این وضعیت می‌تواند به انزوای بیشتر افراد نابینا منجر شود. از دیدگاه مخالفان، اعتیاد به تیم‌تاک و غرق شدن در دنیای مجازی آن، می‌تواند به مسیر شغلی و تحصیلی افراد آسیب بزند و زندگی واقعی‌شان را مختل کند. به همین دلیل، بسیاری از افراد برای مقابله با این مشکل، تصمیم به حذف تیم‌تاک از موبایل‌ها و لپ‌تاپ‌های خود گرفته‌اند.
ریشه مسائل در کجا‌ست؟
به نظر می‌رسد مزایا و معایب تیم‌تاک برای افراد نابینا هر دو به نوعی واقعیت دارند. اکنون پرسش اصلی این است که مشکلاتی که در این بستر پدیدار می‌شوند، از کجا نشأت می‌گیرند و چگونه می‌توان به کاهش آنها و استفاده بهینه از تیم‌تاک پرداخت؟ یکی از دلایل اصلی که به استفاده بیش از حد افراد نابینا از تیم‌تاک منجر می‌شود، محدودیت‌های زیادی است که آنان در دنیای واقعی تجربه می‌کنند. برای مثال تصور کنید یک فرد نابینا بخواهد یکی از دوستانش را ملاقات کند. در تیم‌تاک، این کار به سادگی و تنها با فشردن چند دکمه ممکن است؛ اما در دنیای واقعی، او باید از خانه خارج شود، با پیاده‌روهای نامناسب و نا‌امن مواجه گردد. از وسایل حمل‌ونقل عمومی که اغلب برای افراد نابینا به درستی مناسب‌سازی نشده‌اند، استفاده کند و در نهایت با ریسک‌ها و چالش‌های مختلف خود را به مقصد برساند. این ناهماهنگی‌ها در فضای شهری یکی از دلایل اصلی گرایش افراد نابینا به زندگی مجازی در تیم‌تاک است.
همچنین، بسیاری از افراد نابینا به دلیل محدودیت‌ها و مشکلاتی که در دنیای واقعی با آن رو‌به‌رو هستند، به ویژه در زمینه‌های اشتغال و تحصیل، ممکن است برای فرار از این مسائل به دنیای مجازی پناه ببرند. فردی که برای خود آینده‌ای در فضای کاری یا تحصیلی نمی‌بیند، ممکن است زمان زیادی را در تیم‌تاک بگذراند تا از تفکر درباره مشکلات زندگی واقعی خود دور بماند. در برخی موارد، این افراد گزینه‌های محدودی دارند؛ زیرا فرصت‌های شغلی یا تحصیلی مناسبی برای آنها فراهم نیست و تیم‌تاک به عنوان یکی از معدود جا‌هایی که می‌توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند، به تنها فضای اجتماعی آنان تبدیل می‌شود.
از سوی دیگر، نبود آموزش‌های کافی در زمینه جهت‌یابی و حرکت، یکی از عوامل دیگر استفاده افراطی از تیم‌تاک است. فردی که توانایی حرکت و جهت‌یابی در شهر را ندارد و احساس امنیت نمی‌کند، به احتمال زیاد ترجیح می‌دهد در خانه بماند و ارتباطات خود را به فضای مجازی محدود کند. متأسفانه، آموزش‌های مربوط به جهت‌یابی و حرکت در بسیاری از مراکز آموزشی نابینایان، از جمله مدارس، به اندازه کافی جدی گرفته نمی‌شود. بخش دیگری از مشکل را شاید نباید تنها به نابینایان نسبت داد. اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و فضاهای مجازی مسئله‌ای است که بسیاری از افراد در جامعه با آن دست به گریبان هستند. تیم‌تاک نیز به عنوان یک پلتفرم ارتباطی جذاب، می‌تواند نقش مشابهی ایفا کند؛ بنابراین، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای در جامعه، می‌تواند به نوعی با تیم‌تاک نشینی افراد نابینا نیز مقایسه شود.
با این اوصاف چه می‌توان کرد؟
شاید به جای پاک کردن صورت مسئله و توصیه به حذف تیم‌تاک از گوشی‌ها و لپ‌تاپ‌ها، بهتر باشد به ریشه‌های این مشکل بپردازیم. اگر بر این باوریم که صرف زمان بیش از حد در این پلتفرم می‌تواند به زندگی افراد نابینا آسیب بزند، باید به عواملی که به این وضعیت منجر می‌شوند، توجه کنیم. یکی از مهم‌ترین مسائل، مطالبه دسترسی‌پذیری در اماکن عمومی و محیط‌های شهری است. هرچه این فضاها مناسب‌تر و دسترسی‌پذیرتر شوند، میزان مشارکت اجتماعی نابینایان نیز افزایش می‌یابد. آموزش مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت نیز نقشی مؤثر در این زمینه ایفا می‌کند و اگر جدی‌تر دنبال شود، می‌تواند انگیزه افراد نابینا را برای حضور فعال‌تر در جامعه تقویت کند.
همچنین، رفع موانع اشتغال و تحصیل برای نابینایان می‌تواند به شکل‌گیری یک زندگی پویا و متعادل منجر شود. مؤسسات مردم نهاد نیز با برگزاری رویدادهای حضوری جذاب، می‌توانند نابینایان را تشویق کنند که از خانه و حاشیه امن خود بیرون بیایند و تعاملات اجتماعی بیشتری داشته باشند.
در ادامه این بحث، چه ریشه‌های دیگری را می‌توان برای این مسئله در نظر گرفت؟ برای حل این مشکل چه راه‌کارهایی را می‌توان به صورت کوتاه‌مدت یا بلندمدت ارائه داد؟ آیا زیست خاص افراد نابینا در فضای مجازی می‌تواند به عنوان یک موضوع پژوهشی علمی و دانشگاهی مطرح شود؟ شما چه نظری دارید؟"
audio/mana-404e53b2995b0b090629.mp3,"می‌توان پنجره‌ها را شست و جور ديگر ديد: نابینایان و راز تشخیص زبان بدن و حالت هیجانی دیگران
مسعود طاهریان
خیلی از اطرافیان و مراجعینم چون نمی‌بینم، فکر می‌کنند زبان بدن و نشانه‌های هیجانیشون رو نمی‌فهمم و نمی‌تونم از این نشانه‌های ارزشمند در روابط بین فردی و فرایند روان‌درمانی استفاده کنم. اگه به چشم خودشون ببینند متوجه این موارد هستم، کلی متعجب میشند و احتمالاً اولین چیزی که به ذهنشون میاد اینه: «ناقلا کمی می‌بینه بهمون نمیگه.» به خاطر همین چندین سال پیش وقتی در یه مصاحبه‌ شغلی شرکت کردم، ردم کردند و گفتند: «از جذب شما معذوریم. چون ارائه خدمات روان‌شناختی نیاز به بینایی داره. حتی میتونه توی جلسه درمان ماجرایی پیش بیاد که براتون خطرناک باشه.»
یه عالمه آدمم بارها بهم توصیه کردند بهتره در حوزه مشاوره تلفنی کار کنم یا برم سراغ مشاوره به افرادی که مثل خودم نمی‌بینند. آخه افراد بینای دور ‌و ‌برم من رو عین خودشون فرض می‌کنند که انگار فقط چشم‌هاشون رو بستند. در حالی که من به علت زیست نابینایی، روی سایر حواسم مثل شنوایی متمرکزتر شدم و می‌تونم با استفاده از اون‌ها حالات هیجانی و زبان بدن بقیه رو تشخیص بدم. اولاً از بلندی، لحن، آهنگ، تن، سرعت، ریتم، تأکید، تمرکز، سکوت و مکث گفتار افراد استفاده می‌کنم تا ببینم چه حس و حالی دارند. از طرف دیگه با هر تغییری در فرم و حالت بدنی، محل دهن آدم‌ها هم تغییر می‌کنه. بنابراین زاویه‌ی منبع تولید صوت با گوش‌هام عوض میشه و اینجوری می‌فهمم افراد جا‌به‌جا شدند یا شکل نشستن و حالت سرشون رو تغییر دادند. آخرم حواسم به رفتار‌های ارادی و غیر ارادی‌ای مثل تنفس و تکان دادن پا، هستش که صدای خودشون رو دارند. به نظرم بد نیست به چند تا از خاطراتم اشاره کنم تا کمی این مسئله روشن‌تر بشه.
یه بار مراجعی با علائم اضطراب جدایی پیشم اومد که در طول جلسه خیلی تماس چشمی نداشت و تعطیلات عید رفتارهای چسبنده و مقابله جویانه‌اش رو زیاد کرده بود. این مطالب رو بر اساس گریه کردن گاه‌به‌گاهی، داشتن خساست برای صحبت کردن و در نهایت دادن جواب‌های تک کلمه‌ای به سؤالاتم متوجه شدم. تازه بچه و خواهرش هر دو مضطرب بودند و این مسئله رو با تکون دادن پا و ضربه زدن به زمین نشون می‌دادند. پسرک در طول جلسه به خواهرش چسبیده بود و دهنش نزدیک به خواهر و کمی به سمت زمین قرار داشت. گاهی هم کودک با صدای پایین با خواهرش در گوشی صحبت می‌کرد یا با زمزمه می‌گفت: دلش می‌خواد از اونجا برند.
مراجع دیگه‌ای رو چند وقت بعد در نشست‌های سوپرویژنم دیدم که به گفته سوپروایزر و همکارانم بر اساس تحلیل رفتار متقابل، دارای شخصیت کودکانه بود. اون‌ها این برچسب رو با توجه به پوشش، نحوه نشستن در طول جلسه، اشاره‌هایی که با دست انجام می‌داد و میمیک چهره‌اش در نظر گرفتند. منم این مسئله رو از طریق پراکنده‌گویی، نداشتن انسجام فکری، شیوه خنده، لحن گفتار، انتخاب واژگان، لوس و کشیده صحبت کردن مراجع تشخیص دادم.
مراجع دیگه نشست‌های سوپرویژنمون یه بار مقابله جویانه در جلسه حاضر شد. این ویژگی در حالت نشستن، فرم صورت، رنگ چهره، اشاره‌ها و حرکات بدنیش مشهود بود که اطرافیان بینام می‌تونستند اون‌ها رو ببینند. حالت مهاجمی‌اش نشانه‌های صوتی قابل فهمی برای منم داشت؛ مثلاً در گفتار کلمات و لحن کنایه‌دار انتخاب می‌کرد. تند تند صحبت می‌کرد و به طرف مقابل فرصت نمی‌داد و مکث‌های بین جملاتش خیلی کم بود. کمی بلندتر از درمانگر حرف می‌زد و صداش خشکی خاصی داشت. علاوه بر این توی یکی از نشست‌های گروهی روانکاوی‌مون، دو تا از اعضا که شریک عاطفی همدیگه بودند، وارد گفتگوی هیستری شدند. کم‌کم یکی درگیر ثابت کردن خودش شد و دیگری بی‌رحمانه سرزنش می‌کرد و جایگاه مقابلش رو به پرسش می‌گرفت. آقا نشسته و خانم پشت کانتر آشپزخونه ایستاده بود. گفتمان وقتی تغییر کرد و پر تنش شد که خانم روی اُپِن خم شد و سرش رو مثل یه گرگ جلو آورد و حین صحبت بیشتر دهنش رو باز کرد. همون موقع بود که ازش پرسیدم چه حس و حالی داره و چی شد این حالت عصبی سراغش اومد. تشخیص و مداخله به موقعم همه‌ی دوستان بینام رو متعجب کرد.
مراجع جالبی هم داشتم که می‌تونم اون رو جز موارد دشوار در نظر بگیرم. در بخشی از جلسه درمان به یاد خاطرات تلخش افتاده بود. با این حال به صورت عادی صحبت می‌کرد و هیچ نشانه صوتی یا حرکت متفاوتی نداشت که بگم بغض کرده یا ناراحته.
خلاصه بگم افراد بینا به علت غلبه حس بینایی، معمولاً بیشتر به نشانگان بصری به عنوان آیتم کلیدی برای دریافت اطلاعات محیطی و ارتباطی تکیه می‌کنند. در حالی که منِ نابینا میتونم نشانه‌های رفتاری و حرکتی رو در کنار علائم صوتی، تشخیص بدم و برای درک حالات هیجانی و زبان بدن افراد به کار بگیرم. با این حال هیجانات مختلفی مثل خشم، شادی، غم، عصبانیت و… نمود‌های متنوعی دارند و ممکنه در هر شخص، به صورت منحصر به فرد بروز کنه. به همین دلیل گاهی اوقات شناسایی و تفسیر اون‌ها سخت میشه. در نتیجه همیشه دست و ‌پنجه نرم كردن و کارورزی در این زمینه برام مهمه. خودم رو در موقعیت‌های ارتباطی مختلف قرار میدم تا با این نشانه‌ها آشنا بشم و توانایی‌هام رو برای تشخیص اون‌ها بالا ببرم.
در روابط اجتماعی، شغلی، دوستانه و خانوادگی روزانه‌ام این مهارت‌ها رو تمرین می‌کنم. دائم سعیم اینه با بقیه روابط بین فردی شکل بدم، حالت‌های هیجانی دیگران رو شناسایی کنم، برداشت‌هام رو بِگَم و بعد درستی یا نادرستی اون‌ها رو با کمک اطرافیان بینایم حلاجی کنم. در موقعیت‌های محافظت شده‌ای هم مثل دوره‌های آموزشی، نشست‌های گروهی و جلسات سوپرویژن شرکت می‌کنم که در اون‌ها اشخاص بینای دیگه‌ای هستند و می‌تونم برداشت شخصی خودم رو با کمک ناظران بینا مورد نقد و بررسی قرار بدم.
الآن لازم نمی‌دونم ولی اگه روزی فکر کردم برای انجام کار‌های دیداریم هم نیاز به دستیار بینا دارم، بهش میگم چه ویژگی‌های بصری‌ای برام مهمه و ازش می‌خوام با کمک کامپیوتر یا گوشی همراه اون‌ها رو به دستم برسونه. این‌جوری دستیار احتمالیم با نشانه‌هایی که ارزش روان‌شناختی خاصی دارند، آشنا میشه و حواسش بهشون هست تا اون‌ها رو از قلم نندازه. ادعای گزافیه اگه بگم الآن دیگه همه چیز اوکیه و هیچ مشکلی نیست. ولی کار‌هایی که گفتم، باعث شده ذره ذره تشخیص و تحلیل نشانه‌ها در من خود‌کار بشه و نیازی به تمرکز وسواس گونه و پیگیری چک لیستی نداشته باشم. کم و بیش میتونم به حواسم اعتماد کنم و با حفظ آرامش اجازه بدم کارشون رو بکنند. در برابر اطرافیان، همکاران، کارفرمایان و حتی مراجعین بینایم مسلح‌تر شدم و عملکرد بهتری در تشخیص حالت‌های هیجانی و زبان بدن دیگران دارم. در کارم مسلط‌تر روند روان‌درمانی رو پیش می‌برم. خیلی از افراد هم چون فکر می‌کنند متوجه زبان بدنشون نمیشم، خود واقعیشون رو راحت‌تر بروز میدند. در حالی که جلوی افراد بینا خودشون رو کنترل می‌کنند و نقاب می‌زنند. پس شاید یک جاهایی در تعاملات بین فردی، با نابیناییم بهتر متوجه حالات هیجانی دیگران بشم.
این بود ماجرا و روایت من. شما هم از تجربه‌های زیسته‌تون بگید. شده گیر ‌و ‌گوری در تشخیص حس و حال بقیه پیدا کنید؟ چه طور رفع و‌ رجوعش کردید؟"
audio/mana-754b28cbc862a99bf3a0.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
سلام و درود ویژه بر اهالی سرزمین کتاب و مطالعه؛ آنان که گم شده‌های دانش خود را از لابه‌لای سطور و ورق‌های کتب می‌جویند، کسانی که طلای وقت را فقط با طلای دانش معاوضه می‌کنند و اجازه نمی‌دهند وقت گران‌بهایشان صرف اموری کم ارزش‌تر از کتاب شود. هفته کتاب و کتاب‌خوانی و کتابدار را گرامی می‌داریم و این مناسبت را به تمامی شما عزیزان که طرفداران این سرویس از نسل مانا هستید تبریک عرض می‌کنیم که لحظات ناب عمر‌تان را صرف خواندن و آموختن از کتاب‌ها کرده و می‌کنید.
در هفته‌ای که گذشت روز کتابدار را پشت سر گذاشتیم؛ لذا بر آن شدیم تا در این حوزه به استقبال میهمانی برویم که از وضع کتاب برای افراد با آسیب بینایی و کتابخانه‌های نابینایی برایمان صحبت کند.
محمدحسن احسان‌دوست یکی از فعال‌ترین کتابداران نابینای کتابخانه‌های عمومی، فارغ‌التحصیل رشته حقوق قضائی است که از نیمه دوم سال 1391 به عنوان کتابدار در کتابخانه مرکزی استان خوزستان بخش نابینایان و کم‌بینایان مشغول به کار شده است و در زمینه چاپ کتب بریل و ضبط کتاب‌های صوتی به افراد آسیب‌دیده بینایی خدمت‌رسانی می‌کند.
احسان‌دوست یکی از رسالت‌های کتابخانه‌های عمومی را ارائه خدمات کتابخانه‌ای به تمامی اقشار جامعه از جمله افراد معلول و به‌ویژه افراد آسیب‌دیده بینایی معرفی می‌کند و بیان می‌دارد در راستای ایجاد فرصت‌های برابر مطالعه برای نابینایان، مدیریت نهاد کتابخانه‌های عمومی تأسیس شده در کشور، خدمات مطالعاتی را به اعضای نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهد که شامل کتب بازار نشر است. وی می‌افزاید این کتاب‌ها در قالب‌هایی که برای افراد با آسیب بینایی مناسب باشد مانند کتب صوتی، بریل و کتاب‌های الکترونیک به آنها عرضه می‌شود.
میهمان نواک در بخشی از صحبت‌های خود معتقد است که ما نباید اجازه دهیم خط بریل از میان افراد نابینا و کم‌بینا رخت بربندد؛ زیرا خوانش و آشنا بودن با املای کلمات یک امر ضروری برای افراد تحصیل کرده و باسواد است؛ از این رو چاپ کتب بریل و استفاده اعضای کتابخانه‌های نابینایان از آن به تحقق این هدف کمک می‌کند.
احسان‌دوست در این پادکست راجع به نیاز‌های مطالعاتی افراد نابینا و کم‌بینا و نیز گرایش‌های موضوعی اعضا با آسیب بینایی توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آن در فایل صوتی خالی از لطف نخواهد بود.
کتابدار مهمان نواک کار کتابداری را یک کار دلی می‌داند و فکر می‌کند که بسیاری از کتابداران چه بینا و چه نابینا، با دل و جان به انجام آن می‌پردازند؛ زیرا اگر قرار باشد از لحاظ حقوق و مزایا کار آنها را با سایر شغل‌ها مقایسه کرد، دیده می‌شود که حقوق آنها چشمگیر و قابل توجه نیست. از نظر احسان‌دوست مهم‌ترین دغدغه کتابداران نابینا امنیت شغلی‌ای است که هنوز برای آنها فراهم نشده و امیدوار است که این مشکل سر راه فعالیت کتابداران نیز حل شود تا با خیالی آسوده‌تر بتوانند به فعالیت بپردازند.
مهمان نواک در ادامه راجع به فرایند تولید کتب صوتی و تهیه کتاب‌های بریل توضیحاتی می‌دهد. از حق‌الزحمه گویندگان کتب صوتی و کار گویندگان داوطلب گرفته تا عدم تعیین ردیف بودجه برای تهیه کتب در بخش‌های نابینایان. در تهیه کتب بریل نیز عدم در اختیار گذاشتن اصل کتاب به تولید کننده بریل از سوی ناشرین و صحبت راجع به اپلیکیشن‌های ارائه کتاب و میزان استفاده نابینایان از آنها و همچنین معرفی کتاب از دیگر موضوعاتی است که در پادکست به آن پرداخته شده است که شما عزیزان را به شنیدن آن دعوت می‌کنم.
در پایان این گفت‌و‌گو کتابدار بخش نابینایان کتابخانه مرکزی اهواز امیدوار است که با اجرای قانون جامع حمایت از حقوق معلولان مسئله کتاب و کتاب‌خوانی افراد نابینا هم تا حد بیشتری بهبود پیدا کند و افراد با آسیب بینایی از سردرگمی پیدا کردن کتاب‌های مورد نیاز خود رهایی یابند.
همراهان نواک برای تهیه کتاب‌های معرفی شده در پادکست و نیاز‌های مطالعاتی خود می‌توانید به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-deeeeaa77482c3527788.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
سلام و درود ویژه بر اهالی سرزمین کتاب و مطالعه؛ آنان که گم شده‌های دانش خود را از لابه‌لای سطور و ورق‌های کتب می‌جویند، کسانی که طلای وقت را فقط با طلای دانش معاوضه می‌کنند و اجازه نمی‌دهند وقت گران‌بهایشان صرف اموری کم ارزش‌تر از کتاب شود. هفته کتاب و کتاب‌خوانی و کتابدار را گرامی می‌داریم و این مناسبت را به تمامی شما عزیزان که طرفداران این سرویس از نسل مانا هستید تبریک عرض می‌کنیم که لحظات ناب عمر‌تان را صرف خواندن و آموختن از کتاب‌ها کرده و می‌کنید.
در هفته‌ای که گذشت روز کتابدار را پشت سر گذاشتیم؛ لذا بر آن شدیم تا در این حوزه به استقبال میهمانی برویم که از وضع کتاب برای افراد با آسیب بینایی و کتابخانه‌های نابینایی برایمان صحبت کند.
محمدحسن احسان‌دوست یکی از فعال‌ترین کتابداران نابینای کتابخانه‌های عمومی، فارغ‌التحصیل رشته حقوق قضائی است که از نیمه دوم سال 1391 به عنوان کتابدار در کتابخانه مرکزی استان خوزستان بخش نابینایان و کم‌بینایان مشغول به کار شده است و در زمینه چاپ کتب بریل و ضبط کتاب‌های صوتی به افراد آسیب‌دیده بینایی خدمت‌رسانی می‌کند.
احسان‌دوست یکی از رسالت‌های کتابخانه‌های عمومی را ارائه خدمات کتابخانه‌ای به تمامی اقشار جامعه از جمله افراد معلول و به‌ویژه افراد آسیب‌دیده بینایی معرفی می‌کند و بیان می‌دارد در راستای ایجاد فرصت‌های برابر مطالعه برای نابینایان، مدیریت نهاد کتابخانه‌های عمومی تأسیس شده در کشور، خدمات مطالعاتی را به اعضای نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهد که شامل کتب بازار نشر است. وی می‌افزاید این کتاب‌ها در قالب‌هایی که برای افراد با آسیب بینایی مناسب باشد مانند کتب صوتی، بریل و کتاب‌های الکترونیک به آنها عرضه می‌شود.
میهمان نواک در بخشی از صحبت‌های خود معتقد است که ما نباید اجازه دهیم خط بریل از میان افراد نابینا و کم‌بینا رخت بربندد؛ زیرا خوانش و آشنا بودن با املای کلمات یک امر ضروری برای افراد تحصیل کرده و باسواد است؛ از این رو چاپ کتب بریل و استفاده اعضای کتابخانه‌های نابینایان از آن به تحقق این هدف کمک می‌کند.
احسان‌دوست در این پادکست راجع به نیاز‌های مطالعاتی افراد نابینا و کم‌بینا و نیز گرایش‌های موضوعی اعضا با آسیب بینایی توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آن در فایل صوتی خالی از لطف نخواهد بود.
کتابدار مهمان نواک کار کتابداری را یک کار دلی می‌داند و فکر می‌کند که بسیاری از کتابداران چه بینا و چه نابینا، با دل و جان به انجام آن می‌پردازند؛ زیرا اگر قرار باشد از لحاظ حقوق و مزایا کار آنها را با سایر شغل‌ها مقایسه کرد، دیده می‌شود که حقوق آنها چشمگیر و قابل توجه نیست. از نظر احسان‌دوست مهم‌ترین دغدغه کتابداران نابینا امنیت شغلی‌ای است که هنوز برای آنها فراهم نشده و امیدوار است که این مشکل سر راه فعالیت کتابداران نیز حل شود تا با خیالی آسوده‌تر بتوانند به فعالیت بپردازند.
مهمان نواک در ادامه راجع به فرایند تولید کتب صوتی و تهیه کتاب‌های بریل توضیحاتی می‌دهد. از حق‌الزحمه گویندگان کتب صوتی و کار گویندگان داوطلب گرفته تا عدم تعیین ردیف بودجه برای تهیه کتب در بخش‌های نابینایان. در تهیه کتب بریل نیز عدم در اختیار گذاشتن اصل کتاب به تولید کننده بریل از سوی ناشرین و صحبت راجع به اپلیکیشن‌های ارائه کتاب و میزان استفاده نابینایان از آنها و همچنین معرفی کتاب از دیگر موضوعاتی است که در پادکست به آن پرداخته شده است که شما عزیزان را به شنیدن آن دعوت می‌کنم.
در پایان این گفت‌و‌گو کتابدار بخش نابینایان کتابخانه مرکزی اهواز امیدوار است که با اجرای قانون جامع حمایت از حقوق معلولان مسئله کتاب و کتاب‌خوانی افراد نابینا هم تا حد بیشتری بهبود پیدا کند و افراد با آسیب بینایی از سردرگمی پیدا کردن کتاب‌های مورد نیاز خود رهایی یابند.
همراهان نواک برای تهیه کتاب‌های معرفی شده در پادکست و نیاز‌های مطالعاتی خود می‌توانید به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-a1621d8518306f0e8243.mp3,"فیلم ایستگاه بهشت
محمد نوری
ایستگاه بهشت در سال 1385 به کارگردانی نادر مقدس تولید شد. ژانر عاشقانه و خانوادگی دارد و درباره عشق، ازدواج و شخصیت یک فرد نابینا است. تنهایی، انزوا، نداشتن هم صحبت و رفیق در نابینایان یک مشکل اجتماعی است و زمینه‌ساز بیماری‌های روحی‌ـ‌روانی چون افسردگی می‌شود. چنین فیلم‌هایی که به بررسی ابعاد عشق و ازدواج در جامعه نابینایان می‌پردازد، سودمند است.
مشخصات این فیلم عبارت است از:
زبان: فارسی
زمان: یک ساعت و 35 دقیقه
موسیقی: کارن همایون‌فر
فیلم‌بردار: غلامرضا آزادی
نویسنده: افسانه منادی و نادر مقدس
بازیگران: شهاب حسینی، فرهاد اصلانی، سپیده خداوردی، مهدی میامی، پوراندخت مهیمن، عبدالرضا اکبری، مریم صباغیان معصومه میرحسینی.
داستان
شهاب حسینی در نقش فرد نابینایی به نام سروش عنایتی بازی می‌کند. شغل او نوازندگی است و وضع مالی خوبی دارد؛ از طرف دیگر مقبولیت و محبوبیت اجتماعی‌اش هم خوب است. تصمیم می‌گیرد به بیمارستان چشم پزشکی برود تا معایناتی برای بازگشت بیناییش انجام دهند و در صورت لزوم روی چشمانش جراحی شود. پزشک او، دکتر هدایتی است. فرهاد اصلانی این نقش را بر عهده دارد. در جریان رفتن‌ها به بیمارستان و معاینات، با پرستاری به نام غزاله همتی آشنا و عاشق او می‌شود.
روز تولد غزاله همراه با دسته گل و هدیه و با هدف معاینه به بیمارستان می‌رود. در چند دقیقه‌ای که در بیمارستان است، رفتارها و حرف‌های پزشک نسبت به غزاله او را متقاعد می‌کند. پزشک به غزاله علاقه‌مند است. از این‌رو تصمیم می‌گیرد از بیمارستان بیرون برود با این که قرار بود شب را در بیمارستان بماند و آماده جراحی شود. به احتمال زیاد در جراحی بینایی‌اش باز می‌گشت و جشن ازدواج با غزاله قطعی می‌شد.
سروش با عصبانیت و عجله بیمارستان را ترک می‌کند و هر چه غزاله فریاد می‌زد، توجهی نمی‌کند. پس از آمدن در خیابان در کناری ایستاده که خودرویی به شدت به او می‌زند و کشته می‌شود. سروش به دلیل این که با مردم دوست و صمیمی بود و اگر کسی نیازی داشت، رسیدگی می‌کرد، همه او را دوست داشتند. از این رو در غمش اشک ریختند و بر سر مزارش غوغایی به پا شد.
سروش پس از فوت، گویی مجدداً زنده می‌شود و در ایستگاه بهشت آرزو می‌کند زنده می‌بود و جراحی چشمش انجام می‌شد و با غزاله ازدواج می‌کرد و لذت عاشق شدن را می‌چشید؛ سپس این حادثه اتفاق می‌افتاد. همان جا به او قول بازگشت به دنیا داده می‌شود، به شرط این که از گذشته خودش به کسی چیزی نگوید و خودش را معرفی نکند، البته فقط برای چند روز.
سروش به دنیا بازگشت و حتی در مجلس ترحیم خودش شرکت کرد. سپس به بیمارستان می‌رود و سراغ غزاله را می‌گیرد، متوجه می‌شود از فقدان سروش بیمار شده و بستری است. به اسم نیما به اتاق غزاله می‌رود ولی نمی‌تواند با او صحبت کند. از طرف دیگر می‌بیند افسری برای تحقیق درباره‌ی تصادف و کشته شدن سروش، سراغ دکتر هدایتی را می‌گیرد. بعد از دقایقی غزاله با ماشین دکتر به خانه می‌رود و گفت و گوی آنان در ماشین نشانگر این است که غزاله نسبت به تصادف سروش شک دارد و معتقد است او را عمداً کشته‌اند. یا هنگام معاینه، سروش حرف‌هایشان را شنیده و عصبانی شده و در نهایت ماشین به او زده است. دکتر بسیار به غزاله رسیدگی می‌کند و درصدد است با او ازدواج کند. نیما یا همان سروش سراغ همکاران غزاله، مادر غزاله، بارها سراغ خود غزاله و حتی به شمال ایران و خانه خواهر غزاله می‌رود، همینطور با دکتر چند بار صحبت می‌کند. هدفش این است که غزاله، عشق و دوستی او را درک کند؛ اما همه با او بد‌رفتاری کرده حتی به او توهین می‌کنند و گاه او را کتک می‌زنند. تنها کسی که او را درک می‌کند دکه‌دار بیمارستان است که او هم نمی‌تواند برای وی کاری انجام دهد.
بالاخره وقت سروش تمام می‌شود. در این ارتباطات و روابطی که با انسان‌های متعدد داشت، درصدد بود اشتباه آنان را برطرف کند ولی همگان با او بد‌رفتاری داشتند به ویژه غزاله بارها او را از خود راند و با عباراتی مثل «گم شو» با او سخن می‌گفت. پس از دیدن این همه سختی‌ها، متوجه شد بینایی دارد ولی خوشی و لذت و رفاه دوره نابینایی را ندارد، در آخر فریاد می‌زند: «پشیمان هستم. کاش نمی‌آمدم، بینایی دارم ولی شکست خورده‌ام و از خودم بدم می‌آید.» در پلان آخر، غزاله به سروش می‌گوید: »برو گم شو» و به سوی خانه خواهرش می‌رود که سگی به او حمله می‌کند و سروش به سرعت می‌آید تا به غزاله کمک کند. در اینجا غزاله متوجه می‌شود این سروش است که بازگشته و به سراغ سروش می‌رود اما وقت سروش تمام شده و دیگر غزاله نمی‌تواند او را ببیند. در ثانیه‌های آخر، سروش به شغل و نابینایی سابقش بازگشته و روی سن نشسته و نوازندگی می‌کند.
نکات و درس‌ها:
از این فیلم می‌توان چند نکته را آموخت:
1ـ فیلم سرگذشت یک فرد در دو دوره نابینایی و بینایی را به تصویر کشیده و گویای آن است که نابینایی مساوی با بدبختی و بینایی مساوی با خوشبختی نیست. کسی می‌تواند بینا باشد ولی زندگی‌اش جهنم باشد و هیچ لذتی احساس نکند. بسیاری از نابینایان بوده‌اند که هم زندگی شیرین داشته و هم شغل و درآمد کافی و برعکس چه بسیار از بینایان بوده‌اند که زندگی شیرین و پیشرفت و ترقی اجتماعی نداشته‌اند.
2ـ فیلم‌ساز با مقایسه عینی دو مقطع از زندگی یک فرد، آگاهی می‌دهد که بینایی و نابینایی عامل اصلی خوشبختی و بدبختی نیست. همچنین افراد دیگری مثل دکتر هدایتی را به تصویر کشیده که به رغم بینایی و ثروت و موقعیت اجتماعی اما زندگی شیرین و شاد ندارد. فیلم‌ساز، روابط انسانی، ارتباط یک فرد با دیگران و نیز فعالیت‌های او را اصلی‌ترین عامل در خوشبختی یا بدبختی انسان‌ها می‌داند. سروش در بخش اول با این که نابینا است ولی به دلیل ارتباطات انسانی با افراد جامعه و ایثارگری او، همیشه خندان است و زندگی شاد و پر تحرک و سودمندی دارد؛ اما در مرحله دوم با این که بینا است اما تنها، افسرده و غمگین است.
3ـ واقعیت‌های موجود در جامعه تعیین کننده سرنوشت انسان است. فیلم‌ساز تلاش کرده بفهماند نابینایان به دنبال تخیلات ذهنی نروند بلکه به واقعیت‌ها توجه کنند.
4ـ شادی و عشق عنصر تعیین کننده در زندگی است و هر کس ابتدا باید به این عنصر اهتمام داشته باشد.
مآخذ
«ایستگاه بهشت، فیلم ماورایی نیست»، نادر مقدس، سایت ایسنا.
راهنمای فیلم معلولیت، اباذر نصر اصفهانی، قم، صحیفه خرد و مؤسسه معلولین فرهیخته، 1394، ص22."
audio/mana-45bbfd2b3fb6bcc3e0b4.mp3,"بلا نبینی نابینا! گزارشی از پادکست ۱۱۷ مدرسه هدلی با عنوان آمادگی در بلایای طبیعی با وجود مشکل بینایی
میرهادی نایینی‌زاده
مواجهه با مخاطرات گوناگون طبیعی یکی از بحث‌هایی است که توجه زیادی را به خود جلب کرده است. برگزاری مانور‌های «چگونگی آمادگی برای مقابله با زلزله» در مدارس و توجه به مقاوم‌سازی منازل در هنگام کسب جواز ساخت، شاید برای مخاطب این نوشته آشنا به نظر بیایند؛ اما از منظر توجه به افراد دارای آسیب بینایی و مواجهه‌ی آنها با بلایای طبیعی چه کوشش یا توجهی در میان بوده است؟ خود این افراد تا چه حد می‌دانند که در هنگام وقوع سیل یا زلزله دقیقاً چه اقداماتی باید انجام بدهند؟ اهمیت پی‌جویی این مطلب وقتی بیشتر می‌شود که توجه داشته باشیم کشور ما یکی از جاهایی است که باید با بلایای طبیعی گوناگونی دست و پنجه نرم کند و عدم آگاهی افراد و مسئولین از ضرورت‌های مواجهه‌ی افراد با آسیب بینایی می‌تواند زیان‌های جبران ناپذیری در پی داشته باشد.
در پادکست ۱۱۷ هدلی، ریکی انجر گفت و گویی با اد هینز درباره‌ی چگونگی مواجهه با بلایای طبیعی ترتیب داده است. اد به عنوان مسئول برنامه‌ی مقابله با بلایای طبیعی توصیه‌هایی به افراد نابینا دارد که می‌توانند در سراسر جهان گره‌گشا باشند.
* اد به این گفت و گو خوش اومدی. امروز قرار نیست راجع به چیزای خوبی حرف بزنیم؛ اما من حس مثبتی دارم که ما می‌تونیم کلی اطلاعات به درد بخور از تو بگیریم برای وقتی که یه مخاطره طبیعی میاد سراغمون. وقتی به رسانه‌ها توجه می‌کنیم، یه سری اطلاعات کلی به دست میاریم برای زمانی که با این طور چیزا مواجه میشیم، ولی بذار بحثو ببرم به سمت مشکل بینایی و بپرسم اگر موضوع اصلی آمادگی اضطراری نابینا‌ها باشه چه چیزایی باید بیشتر و بهتر مورد توجه باشه؟
* اول از همه باید به این توجه کنیم که وقتی وضعیت عادی نیست نباید توقع داشته باشیم از همون روش‌هایی که قبلاً مشکلاتمون رو حل می‌کردیم لزوماً بتونیم استفاده کنیم. خیلی از نابینا‌ها اینجا وقتی هر چیزی میشه مراجعه می‌کنن به مراکز نابینایی تا مسئلشون حل بشه؛ اما خیلی احتمالش زیاده تو اون شرایط بحرانی هیچ کدوم از این مؤسسه‌ها نتونن کمک شایانی بکنن. این خیلی مهمه که بدونین، توی چنین موقعیتی اگه خواستید از کسی کمک بگیرید دقیقاً باید سراغ کی برید. باید بدونین پیشگیری همیشه حرف اول رو می‌زنه؛ مخصوصاً اگه شما مشکل بینایی داشته باشین.
* دقیقاً درسته. توی اون وانفسا که هر کی حتماً فکر خودشه، شما نمیتونین از نو شروع کنین به یاد گرفتن.
* آره ریکی. استقلال و اتکا به خود اینجا خیلی مهمه. شما باید حتماً دو تا کار بکنین. اول بدونین توی چه جور محله‌ای زندگی می‌کنین و وضعیت احتمال مخاطرات طبیعیشو حتماً بررسی کنین. بدونین چقدر اونجا احتمال سیل داره یا روی گسل هست یا چیزایی از این دست. حتی اینم بدونین که عوامل محیطی چقدر احتمال خطر رو بالا بردن توی جایی که زندگی می‌کنین. اگر دیر‌نابینا هستین، حتماً از خودتون بپرسین که آیا من الآنم می‌تونم مثل وقتی که بیشتر می‌دیدم با مخاطرات محل زندگیم برخورد درستی داشته باشم؟
دومین چیزی که باید بدونین اینه که توی همه‌ی بخش‌های شهرداری یه بخش مدیریت بحران وجود داره. سعی کنین با اونا توی منطقه‌ی خودتون تماس بگیرین و شرایطتون رو براشون توضیح بدین. ازشون بپرسین که چه اولویت‌هایی برای وضعیت جسمی شما می‌تونن در نظر بگیرن وقتی یه اتفاقی مثل سیل پیش اومد؟ اگه میتونین، مأمورین مدیریت بحران منطقتون رو با کسایی که اطلاع بیشتری درباره‌ی مواجهه نابینا با مخاطرات طبیعی دارن متصل کنین.
* خب اد؛ یه چیزایی هست که همیشه توی این موقعیت‌ها باید دم دست باشه، غذا، لباس، وسایل کمک‌های اولیه و این طور چیزا. یه نابینا چه چیزایی رو باید به لیست وسایل ضروری زمان بحرانش اضافه کنه؟
* اگه از من بپرسین بهتون میگم برای خودتون یه کیف مواقع بحران داشته باشین و از تمام وسایلی که الآن دارین استفاده می‌کنین، (مثل عصا و مگنیفایر) یکی توش بذارین. حتی اگه می‌تونین یه باتری اضافه برای مگنیفایرتون داشته باشین که به مشکل نخورین. اگه مشکل شنوایی هم دارین حتماً بهش توجه کنین و چیزایی که برای شنواییتونم لازم دارین به کیفتون اضافه کنین.
* یه چیزی، خیلی از ماها الآن معتاد تکنولوژی شدیم. خیلی کارامونو با گوشیامون انجام میدیم. فکر نمی‌کنم اون موقع گوشی خیلی آنتن داشته باشه که ما رو کمک کنه!
* خیلی سؤال خوبیه. معلومه که اون موقع خیلی از برنامه‌هایی که برای مسیر‌یابی و ارتباط استفاده میشن کار نمی‌کنن. بد نیست به یه جایگزین دیگه هم براشون فکر کنین. بذارین یه مثال بزنم. اگه شما همیشه برای جهت‌یابی دارین از گوشیتون استفاده می‌کنین، خوبه کار کردن با یه قطب‌نمای بریل یا گویا رو بلد باشین که چهار جهت اصلی رو بشناسین. حالا فکر کنین وقتی طوفان یا سیل میاد تو رادیو می‌شنوید که «همه برن سمت جنوب». حالا شما راحت می‌تونین بدون مشکل مثل بقیه حرکت کنین؛ چون هم ابزار حرکت رو دارین و هم بلدین چه طوری ازش استفاده کنین.
* تو به این اشاره کردی که باید یه کیف بحران داشته باشیم. چطوری باید وسایلمونو توش بذاریم که بتونیم درست چیزی رو که می‌خوایم برداریم؟
* اینکه نابینا یاد بگیره ذهنش رو منظم کنه خیلی کمک می‌کنه که بتونه همه‌ی کارا رو با سرعت انجام بده. خب حتماً می‌تونی تصور کنی که سرعت توی این شرایط چه نقش مهمی داره و من میگم سیستماتیک نگاه کردن به اینکه چی رو کجا می‌ذاریم برای نابینا از نون شب واجب‌تره. یکی دیگه از کارایی که باید بکنین اینه که روی آیتم‌های کیفتون با بریل برچسب بزنین که بتونین زودتر به چیزی که دنبالش می‌گردین برسین. این برای کم‌بینا‌ها هم خیلی اهمیت داره. باید حواستون باشه که ممکنه یه جای خیلی تاریک باشین و دید کافی نداشته باشین برای پیدا کردن چیزی که الآن واقعاً لازم دارین. پس بد نیست بتونین برای همه چی برچسب بذارین طوری که راحت باشین دقیقاً چیزی رو که میخواین سریع پیدا کنین. باید خیلی حواستون به بیماری‌های دیگه‌ای که دارین هم البته باشه؛ مثلاً اگه نیاز به انسولین دارین و باید حتماً یه جای خنک برای نگهداریش در نظر بگیرین قبل‌تر بهش فکر کنین که وسط بحران دچار مشکل نشین.
* تا اینجا ما بیشتر راجع به چیزای محسوس و فیزیکی حرف زدیم. چه اطلاعات ضروری نیاز هست که داشته باشیم؟
* بذارین فکر کنیم اصلاً نمی‌تونیم از گوشیامون استفاده کنیم. پس حتماً یه لیست مخاطبین با خط بریل برای خودمون درست کنیم که در صورت نیاز بتونیم باهاشون در ارتباط باشیم. همون لیستو به صورت بینایی هم داشته باشیم که اگر آسیب دیدیم دیگران بتونن ازش استفاده کنن. یه کپی از لیستتون رو به یکی از نزدیکان یا دوستاتون که اونجا زندگی نمی‌کنه هم بدین. این خیلی وقتا کمک کرده.
* یه چیز مهم که به ذهن من میرسه اینه که بعضی اطلاعات مثل اطلاعات پزشکی ما روی گوشی‌هامون ذخیره شده و خب وقتی ما از Voiceover یا Talkback استفاده می‌کنیم برای دیگران سخته که دقیقاً ازشون استفاده کنن. یا باید اونا رو توی لیست کاغذیمونم جا بدیم یا باید راهی پیدا کنیم که دیگران هم بتونن دقیقاً و راحت از گوشی‌های ما استفاده کنن."
audio/mana-8bcf4c995946f9d2fb11.mp3,"نمی‌توانم در جامعه نباشم
آرمین رسولی
شغل من در جامعه باید ماحصل تحصیل من در جامعه باشد پس در این قسمت از مجموعه، خودم ترجیح می‌دهم در مورد این مسئله صحبت کنم که اشتباهاً یک هدف به حساب می‌آید، اما برخلاف تصور عموم شغل ما هدف نیست بلکه وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف مهم زندگی و برآورده کردن نیازهای اولیه هر انسانی است؛ مثل خوراک، پوشاک و مسکن که مقدماتی‌ترین نیازهاییی هستند که به ذهن شما خواهد رسید.
شاید اصلی‌ترین دلیلی که باعث این نگاه غلط شده -منظورم از نگاه غلط همین است که شغل را هدف می‌پنداریم- آن باشد که رسیدن به یک شغل مناسب کاری بس دشوار است و اگر بخواهم بهتر بگویم پیدا کردن یک وسیله که همان شغل مناسب باشد برای رسیدن به اهداف مهم زندگی و برطرف کردن نیازهای اساسی یک انسان در جامعه بسیار دشوار شده و انتخاب‌های محدودی برای ما وجود دارد.
گفتم انتخاب‌های محدودی برای ما وجود دارد اینجا همان‌جایی است که یکی دیگر از اساسی‌ترین اختلاف نظرها در بین هم‌نوعان من به وجود می‌آید، جایی که برخی از دوستانم واژه محدودیت را یک واژه منفی و زننده به شمار می‌آورند و آن جمله تکراری و شعار گونه را به زبان می‌آورند، درست حدس زدید «معلولیت محدودیت نیست». به نظرم آن فردی که نخستین بار این جمله را مطرح کرد به وزن کلمات علاقه بسیاری داشته زیرا به جای آنکه به مفهوم و چرایی آن بیندیشد به وزن و آهنگین بودنش فکر کرده است، برخی اوقات احساس می‌کنم ایشان فکر کرده معلولیت نام یک محصول تجاری است و می‌خواسته برای آن یک شعار تبلیغاتی بسازد.
بر همه ما واضح است که در درک محدودیت‌هاست که پیشرفت حاصل می‌شود و اگر ما در هر موضوعی قادر به درک و تشخیص محدودیت‌ها نباشیم نمی‌توانیم در بهبود آن بکوشیم و چاره‌ای برای کاستی‌ها و عدم رسیدن به موفقیت پیدا کنیم. یک مثال بسیار ساده در این زمینه می‌تواند اختراع وسایل نقلیه باشد، اگر انسان‌ها محدودیت خود را در سرعت و عدم غلبه بر مسافت‌ها نمی‌پذیرفتند هیچ گاه به دنبال ساخت وسایلی برای حمل و نقل نمی‌افتادند.
آیا من به عنوان یک نابینا یا کم‌بینا قادر به رانندگی هستم؟ آیا قادرم یک تصویربردار حرفه‌ای باشم؟ اگر پاسخ شما مثبت است خوشحال می‌شوم چگونگی آن را به من هم بیاموزید اما اگر مثل من جوابتان منفی است پس شما هم به محدودیت معتقد هستید و همان طور که در قسمت اول به مفهوم معلولیت پرداختیم و دانستیم که معلولیت وابسته به موقعیت است می‌دانیم که نباید خود را در چالش‌هایی قرار دهیم که از پیش، عدم توانایی خود را در آن تخمین زده بودیم.
با کمی دقت بیشتر به این نتیجه خواهیم رسید که پس اگر معلولیت وابسته به موقعیت است هر گاه که با محدودیت روبرو می‌شویم معلول هستیم نه آنکه در همه جا و همه وقت معلول باشیم در نتیجه معلولیت مساوی است با محدودیت.
حال بیایید به بحث پیدا کردن شغل بپردازیم که از آنجایی چالش شروع می‌شود که احساس می‌کنیم کارفرمایان و نهادها و حتی وزارتخانه‌های مختلف ما را عضوی از جامعه به حساب نمی‌آورند، شروع این نگاه از نظر من از خود ماست آنجایی که مثلاً در روز جهانی ایمنی عصای سفید، مؤسسات و انجمن‌های مختلف نمایشگاه‌هایی برگزار می‌کنند و در این نمایشگاه‌ها صنایع دستی افراد دارای آسیب بینایی را به فروش می‌گذارند که قیمت‌هایی به مراتب بالاتر از نمونه‌های مشابه دارد که به سادگی می‌توانید در بازارهای شهر خودتان پیدا کنید. اگر هم علت این قیمت بالا را جویا شوید با این توجیه روبرو می‌شوید که اینها کار دستان افراد دارای آسیب بینایی است و با این جمله به ظاهر ساده خود را از جامعه جدا می‌کنید و این مفهوم را می‌رسانید که افراد دارای آسیب بینایی ناتوان هستند و کار کردن برای آنها بسیار دشوار است. به همین دلیل شما باید برای کار آنها ارزشی دو چندان قائل شوید و مبلغ بیشتری برای آن بپردازید حتی اگر این کالا برتری محسوسی نسبت به دیگر کالاها نداشته باشد.
وظیفه خودم می‌دانم در اینجا تشکر ویژه داشته باشم از آن دسته از همنوعانی که به هیچ وجه از شرایط بینایی خود برای جلب توجه و خریدن ترحم استفاده نمی‌کنند و با عزت نفس و قدرت با افراد مختلف رقابت می‌کنند و در بسیاری از موارد برتری‌شان هم کاملاً به چشم می‌آید.
قطعاً افرادی را می‌شناسید که در زبان رایج جامعه ما به آنها سالم گفته می‌شود یا به اصطلاح می‌گویند چهار ستون بدنشان سالم است؛ اما هیچ برنامه مشخصی برای زندگی آینده خود ندارند. نه به فکر تحصیل هستند نه به فکر کار و اگر علت را از خودشان جویا شوید، به نحوی برای شما بهانه تراشی می‌کنند که ممکن است شما هم از تلاش برای تحصیل و کار دست بکشید، هدف من از مطرح کردن این مسئله نشان دادن یک نکته بسیار ظریف است، به نظرتان اگر همین فردی که در موردش صحبت کردیم به یک نقص جسمانی دچار باشد مثلاً آسیب دیده بینایی باشد کار آسان‌تری برای قانع کردن شما نخواهد داشت؟ آیا دیگر افراد به خودشان اجازه می‌دهند که در مورد بی‌انگیزگی یا بی‌برنامگی این شخص نظری بدهند یا علت را از او بپرسند؟
نتیجه‌گیری من این است که اگر فردی با وجود آسیب بینایی کاملاً منفعل است و تلاشی برای پیشرفت خود ندارد و تنها بهانه و دلیلی که برای شما ارائه می‌دهد آسیب بینایی خود است. اگر هم به این آسیب دچار نبود بهانه‌های بسیاری را می‌توانست برای شما بیاورد که به هیچ وجه هم شما قادر به منصرف کردن او نخواهید بود.
ویلیام گلاسر یکی از روان شناسان بزرگ دنیا است که معتقد بود اگر فردی افسرده و منفعل است با هوشمندی این راه را انتخاب کرده به بیان دیگر چنین فردی با سبک و سنگین کردن موقعیت به این نتیجه رسیده است که افسردگی به سودش است. شاید بپرسید چه طور می‌شود که فردی سود خود را در افسردگی ببیند. این فرد دانسته که اگر افسرده باشد افراد از او هیچ انتظاری برای کار و تلاش نخواهند داشت حتی به او هیچ سختگیری‌ای در رعایت آداب اجتماعی هم نمی‌شود کارهایش را انجام می‌دهند و با لطافت و مهربانی بسیار با او رفتار می‌شود. امیدوارم بعد از شنیدن این دلایل شما تصمیم نگرفته باشید که خود را به افسردگی بزنید. پس این فرد به ظاهر افسرده و شکست خورده در واقعیت یک انسان بسیار سیاست مدار و حسابگر است که علاقه‌ای به پرداخت هزینه خوشحالی و استقلال فردی خود را ندارد.
هزینه خوشحالی و استقلال را می‌توانیم با تلاش برای آموختن مهارت‌های تازه و استمرار و پشتکار در رسیدن به اهداف قابل مبارزه و متناسب با توانایی‌هایمان بپردازیم."
audio/mana-6e2f88db3d0eb084d9de.mp3,"نقاشی با کلمات: قسمت دهم: توصیف صوتی فیلم در ایران
جواد سقا
توصیف صوتی با مفهومی که مدنظر ماست در ایران به صورت موردی در تئاتر و موزه‌ها مورد استفاده قرار گرفته است، اما این تکنیک بیش از همه در فیلم و سریال کاربرد دارد. مخاطب اصلی توصیف صوتی در ایران، نابینایان و کم‌بینایان هستند.
ـ اولین توصیف کنندگان فیلم در ایران که تصمیم به نقاشی با کلمات گرفتند، دو پیشکسوت رادیو هستند. آنها زمانی که ساخت برنامه رادیو سینما را در تابستان سال 1384 در رادیو تهران آغاز کردند، نمی‌دانستند به کارگیری این تکنیک در دنیای غرب افکار محققان بسیاری را به خود مشغول کرده است و رسانه‌ها تلاش می‌کنند قوانین و دستورالعمل‌هایی را به نفع افراد دارای آسیب بینایی برای دسترسی به تولیدات فرهنگی مانند فیلم و سریال تدوین کنند.
محمد شیشه گران تهیه کننده برنامه رادیو سینما که تجربه موفقی در تهیه کنندگی برنامه پرطرفدار صبح جمعه با شما داشت، می‌خواست یک بار دیگر توانایی‌های خود را در یک نوآوری رادیویی بیازماید. شیشه گران در این باره می‌گوید: در سال 1384 به پیشنهاد مدیر وقت رادیو تهران برای مشاوره با ایشان همکاری کردم. به این ترتیب با همکاری یکی از گویندگان آن زمان کار تولید فیلم‌های توضیح‌دار را آغاز کردیم. هدف این برنامه فراهم کردن این امکان برای مخاطبان بود تا بتوانند یک فیلم را به طور کامل از رادیو گوش کنند و تصاویر بصری آن را هم متوجه شوند.
تهیه کننده رادیو سینما می‌گوید: درست است هدف من تهیه فیلم برای نابینایان نبود اما روزی فردی از انجمن نابینایان تماس گرفت و من را به آنجا دعوت کرد، متوجه شدم بخش زیادی از مخاطبان برنامه، نابینایان و کم‌بینایان هستند. بعد از حدود توضیح‌دار کردن 35 فیلم اکثراً خارجی برنامه رادیو سینما به دلیل بازنشسته بودن تهیه کننده، برنامه تعطیل شد و ادامه پیدا نکرد. حدود 6 سال بعد، در سال 1390 پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده در رادیو نمایش آغاز شد. تعدادی گوینده رادیویی که به پیشنهاد تهیه کننده برنامه رادیو فیلم توصیف صوتی فیلم و حتی نوشتن متن را بر اساس برداشت شخصی انجام می‌دادند.
فرشاد آذرنیا تهیه کننده رادیو فیلم می‌گوید: «به رنگ خدا» اولین فیلمی بود که در این برنامه رادیویی برای نابینایان توضیح‌دار شد. هر چند در این گروه از گویندگان حرفه‌ای استفاده شده است اما آنها هم مانند عوامل رادیو سینما، به شکلی کاملاً تجربی این کار را می‌کردند. آذرنیا از طریق برقراری ارتباط با نابینایان نظرات و نیازهای آنان را برای توصیف بهتر فیلم‌ها جویا می‌شد. برنامه رادیو فیلم را می‌توان اولین برنامه «هدفمند» ارائه فیلم‌های توصیف صوتی شده برای نابینایان ایران دانست.
این برنامه با تغییر مدیر شبکه رادیویی نمایش در سال 1395 متوقف شد و پس از وقفه‌ای 4 ساله و با تغییر مدیری دیگر، در سال 1399 مجدداً رادیو فیلم پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده را از سر گرفت.
پس از رادیو فیلم، بخش نابینایان کتابخانه حسینیه ارشاد، سومین مجموعه‌ای بود که فعالیت خود را از سال 1395 در زمینه توضیح‌دار کردن فیلم آغاز کرد. پرستو ولدخان مسئول این بخش می‌گوید: این گروه در طول یک سال فعالیت خود 12 فیلم سینمایی از جمله یک انیمیشن را برای نابینایان مناسب سازی کرد. اولین فیلمی که در این مجموعه توصیف صوتی شد، فیلم «فروشنده» بود.
در سال 1395 گروهی متشکل از خود نابینایان با نام صدای فیلم (جاست آدیو) فعالیت خود را آغاز کرد. گروه کوچکی که بر اساس علاقه وارد این کار شدند. شریفی، مدیر این گروه تلگرامی می‌گوید: بیشتر فعالیت ما بر تولید پادکست با موضوعات متنوع متمرکز بود. در دو سال فعالیت توانستیم نزدیک به 10 فیلم توصیف صوتی شده در دسترس نابینایان و کم‌بینایان قرار دهیم. فعالیت این گروه تا سال 1397 ادامه داشت. تقریباً همزمان با گروه جاست آدیو، گروه کوچک دیگری با نام «ام پی تیری موویز» از سال 1395 فعالیت خود را در زمینه صوتی کردن فیلم آغاز کرد.
به گفته فروزش مدیر گروه، هدف اولیه تنها صوتی کردن فیلم‌ها در حجم کم بود تا افراد نابینا بتوانند دسترسی راحت‌تری به فایل صوتی فیلم‌ها داشته باشند. اما بعد از مدتی آنها اقدام به تولید فیلم‌های توصیف صوتی شده کردند. این گروه کوچک چهار نفره در مدت فعالیت خود، حدود 7 فیلم سینمایی و یک سریال را توصیف صوتی کردند.
با توقف پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده توسط گروه‌های نام برده شده، در آذرماه سال 1398 گروهی به سرپرستی یکی از بازیگران خانم سینما و تلویزیون ایران از افراد دارای مشکلات بینایی دعوت کرد برای دیدن فیلم به سینما بیایند. نام این گروه «سوینا»، مخفف «سینمای ویژه نابینایان» بود. به گفته گلاره عباسی اولین فیلم در موسسه فرهنگی «راش» تهران به شکلی نیمه خصوصی و با حضور حدود 60 فرد نابینا اکران شد. این برای اولین بار بود که برخی از نابینایان به بهانه فیلم دیدن به یک سالن سینما می‌رفتند. اولین فیلم نمایش داده شده «اجاره‌نشین‌ها» بود. اکران‌های بعدی در سینما چارسوی تهران برگزار شد، اولین فیلمی که به طور رسمی در سینما نمایش داده شد، سرخپوست بود.
بعد از شیوع ویروس کرونا، در سال 1399 گروه سوینا تصمیم گرفت با تولید و پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده در بستر فضای مجازی فعالیت خود را در این حوزه ادامه دهد.
بعد از گروه سوینا، گروه گوش کن یا محله نابینایان در اردیبهشت سال 1399 در کنار سایر خدمات صوتی به نابینایان، کار در زمینه توصیف صوتی فیلم در فضای مجازی (تلگرام) را آغاز کرد. محسن صالحی مدیر گروه، توضیح‌دار کردن سریال ملکه گدایان را اولین تجربه در حوزه توصیف صوتی فیلم بیان می‌کند. در وب‌سایت این گروه تحت عنوان محله نابینایان آرشیوی از فیلم‌ها، سریال‌ها و انیمیشن‌های توصیف صوتی شده در دسترس است. کار در این گروه تا حدی داوطلبانه است. ممکن است فعالیت گروه‌های نام برده شده، به یک اندازه نباشد یا از لحاظ امکانات و سازمان‌دهی تفاوت‌هایی میان آنها باشد، هدف، ارائه نمای کلی از فعالیت گروه‌های ایرانی است. در حال حاضر 3 گروه شامل: رادیو فیلم، سوینا و گوش کن به توصیف صوتی فیلم و سریال و انتشار آن می‌پردازند. آمار دقیقی از تولیدات آنها در دست نیست اما به نظر می‌رسد این گروه‌ها در مجموع نزدیک به 300 فیلم از جمله ده‌ها سریال را برای مخاطبان خود توصیف صوتی کرده‌اند. در یادداشت بعدی به علت توسعه توصیف صوتی تجربی در ایران می‌پردازیم."
audio/mana-25c9716f5104a4655e68.mp3,"رد پای نابینایان در ادبیات داستانی
حسین آگاهی
در ادامه سفرمان به دنیای کتاب، این بار به سراغ اثری از نودار دومبادزه، نویسنده اهل گرجستان می‌رویم. «من خورشید را می‌بینم»، دومین داستان بلند دومبادزه، داستانی است درباره جوانی و عشق و دوستی. این داستان در مدت کوتاهی در چند بنگاه مطبوعاتی مسکو و تفلیس با تیراژ بالا به چاپ رسید. در مقدمه کتاب آمده است که فیلمی نیز از روی این اثر ساخته شده که در شوروی توانسته بینندگان زیادی را به خود جلب کند. مترجم این داستان، ف. حبیبی معرفی شده که متأسفانه از نام دقیق و سایر مشخصاتش نه در خود کتاب و نه منابع اینترنتی هیچ اطلاعاتی در دست نیست. ترجمه این کتاب در ایران توسط انتشارات روزبه و در سال 1356 به چاپ رسیده است.
متن کتاب بسیار روان و شاعرانه است و مترجم به اندازه‌ای از خود ذوق و سلیقه به خرج داده که حتی اشعاری که به مناسبت‌های مختلف از زبان اشخاص داستان گفته می‌شود را نیز به صورت موزون و دارای قافیه فارسی برگردانده است. زمان و حال و هوای حاکم بر این کتاب که می‌توان آن را از جمله آثار کودک و نوجوان در حوزه ادبیات پایداری و جنگ به شمار آورد از آغاز تا پایان جنگ جهانی دوم را در برمی‌گیرد.
تمام ماجراها در روستای کوچک و خوش آب و هوایی از گرجستان روایت می‌شود. دو شخصیتی که به نسبت دیگران حضور فعال‌تری در وقایع دارند پسری به نام سوسویا و دختری به اسم خاتیا هستند. خاتیا نابیناست و با آن‌که خودش هم می‌تواند به مدرسه برود هر روز به همراه سوسویا دست در دست یکدیگر راهی کلاس درس می‌شوند.
برخلاف تمام دانش‌آموزان، خاتیا هیچ نمی‌نویسد و تمام مطالب را به حافظه می‌سپارد. به جز این‌که همه کسانی که خاتیا را می‌شناسند آرزو دارند او روزی بینا شود هیچ رفتار حاکی از ترحمی نسبت به این دختر از آنان سر نمی‌زند.
خاتیا در آن جامعه کوچک پا به پای دیگران کار می‌کند و کسی مانعش نمی‌شود. به جز سوسویا که صمیمی‌ترین دوست خاتیاست او دوستان دیگری هم دارد و توانسته در آن روستا جایگاهی برای خود پیدا کند؛ البته نه مقامی افسانه‌ای و عجیب و غریب که به عنوان مثال همه در کارهایشان به او رجوع کنند و از او التماس دعا داشته باشند و خلاصه تا مُهر تأیید خاتیا بر انجام امری خورده نشود آن کار هرگز انجام نگیرد؛ بلکه خاتیا صرفاً دختر نوجوانی است مثل بقیه هم‌سن و سال‌هایش.
اگر تمام مطالبی که در بالا ذکر شد هنوز باعث نشده‌اند که این کتاب را در اولین فرصت مطالعه کنید، علاوه بر نثر روان و شاعرانه اثر که خود می‌تواند بالاترین مشوقتان برای مطالعه این کتاب باشد، نکات دیگری که قادر خواهند بود شما را به خواندن این کتاب زیبا ترغیب نمایند به قرار زیر است:
یکی اینکه از همان اول ماجرا، احتمال بینا شدن خاتیا توسط پزشکی در شهر به صورت جدی مطرح می‌شود و فقط باید کتاب را بخوانید که بتوانید به محقق شدن یا نشدن این اتفاق پی ببرید.
دیگری هم روایت زندگی و شور حیات که در هر شرایطی در رگ‌های انسان جاری است و نیز جنگ و ماجراهای عاشقانه‌ایست که بین مردم روستا در خلال مبارزات شوروی و آلمان روی می‌دهد."
audio/mana-07b4332e6a8e0e3e8f2e.mp3,"به قلم شما
بهروز نبی‌زاده
به مناسبت صدور بیانیه اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس علیه تمامیت ارضی ایران
ایران وطنم ای به فدای تو روانم
من عاشق خاک وطنم از دل و جانم
من زنده از آنم که فدای تو بگردم
با جان خود از تو خطری را برهانم
من زنده از آنم که شوم آرش و روزی
ایمن بکنم مرز تو با تیر و کمانم
روزی شوم آن بابک نام‌آور و من هم
داد وطن از دشمن بیگانه ستانم
یا این که شوم رستم دستان سلحشور
در روز خطر رخش خودم را بجهانم
ای کاش شوم نادره نادر شه ایران
مرز تو به کشمیر و به دهلی برسانم
یا این که شوم کودک فهمیده و من هم
از بهر نجات وطنم جان بفشانم
ایران مهراس از خطر و عو عوی سگ‌ها
بیدارم و سرباز توام شیر ژیانم
با شعر حماسی که مهاجر تو سرودی
سر ریز شده حس وطن از هیجانم"
audio/mana-d1fb15978b00398454cd.mp3,"آش کم خورده و دهان سوخته
آقای موشکاف
هفته پیش، کله سحر، هنوز از خواب بیدار نشده بودیم که از شهرداری با ما تماس گرفتن و از ما به عنوان فرهیخته‌ترین نماینده کوران، درخواست کردند برای جلسه بسیار مهم و اضطراری که خود شهردار هم تشریف دارن، به شهرداری برویم. فرمودند: جلسه تا یک ساعت دیگر شروع می‌شود و حضور شما در جلسه بسیار ضروری است. پیش خودمان گفتیم اگر آن قدر حضورمان ضروری بود، چرا حالا تماس گرفته‌اید؟
اگر چه بسیار به ما برخورده بود، اما باز گفتیم فداکاری کنیم و به خاطر حل مشکلات جامعه کوران، برویم و با شهردار گپی بزنیم. خدا را چه دیدی، اگر مشکلات هم حل نشود، حداقل یک هدیه‌ای چیزی شاید از این بزرگواران به ما برسد.
همه برنامه‌ها را کنسل کرده و به شهرداری رفتیم. استقبال گرمی از ما به عمل آمد و ما را در اتاق انتظار نشاندند. بوی عطر خاصی می‌آمد که من را یاد پدربزرگ مرحومم می‌انداخت. نوع حرف زدن بزرگواران و صدای پوتین و بی‌سیم من را به شک انداخت که نکند اتاق را اشتباه وارد شده‌ام. از بزرگواری که آنجا بود پرسیدم: اینجا شهرداری است؟
بزرگوار که سعی می‌کرد حداکثر معنویت را به صدایش بدهد گفت: بله برادر روشندل، درست تشریف آوردید. ماشالا شما باهوش هستید. اینجا قرارگاه فرزندآوری است و در جلسه امروز قرار است در خصوص طرح ضربتی جوان‌سازی جمعیت صحبت کنیم.
گفتم: فکر کنم من اشتباه آمده‌ام. من به جلسه مناسب سازی دعوت شده بودم.
آقای برادر گفت: خیر، درست تشریف آورده‌اید. شما روشندلان هم باید به ما در این طرح ضربتی کمک کنید.
گیج و منگ بودیم که ما را به داخل سالن هدایت کردند. حدود 45 دقیقه مقدمات جلسه طول کشید. سعی کردیم خودمان را با خوردن آناناس و انبه و آووکادو و چند میوه دیگر که دقیقاً نمی‌دانستیم چیست مشغول کنیم. اصل جلسه که شروع شد، یکی از حاضرین گزارش عملکرد داد:
جناب شهردار، ما در یک ماه گذشته با همکاری نیروهای داوطلب و دوستانی که در سایر ارگان‌ها داریم، 250 داروخانه را به علت فروش ادوات ضد فرزندآوری پلمپ کردیم؛ 500 فروشگاه نیز تهدید شده‌اند و برای اینکه حساب کار دستشان بیاید، شیشه فروشگاه را پایین آورده‌ایم که بدانند ما جدی هستیم. همچنین 700 ماما و پزشک به علت موافق نبودن با طرح جوان‌سازی، بازداشت شده‌اند. 25000 شهروند هم به دلیل استفاده از ادوات شنیع ضد فرزندی با هجوم به خانه‌هایشان مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند و همه‌شان قول داده‌اند حداکثر تا 1 ماه، 3 تا فرزند بیاورند.
شهردار که از صدای هیجان زده‌اش مشخص بود از اقدامات صورت گرفته کیفور شده گفت: خب حالا در یک ماه آینده چه کار کنیم؟
بعد از اظهارنظرهای فراوان که یک جاهاییش واقعاً قابل ذکر نیست و مثبت 18 بود، نهایتاً قرار شد:
۱- با هماهنگی ارشاد، در سینماها کاری به کار جوانان نداشته باشند تا آنها بتوانند در طرح جوان‌سازی مشارکت بیشتری بکنند. (بودجه 2 همت)
۲- مصوب شد در پارک‌ها، درختان را قطع کنند و به جایش اتاق‌های خصوصی بسازند تا جوانان بتوانند در طی روز استراحت کنند. (بودجه 3 همت)
مقرر شد از شرکت‌های فیلم‌سازی دوست دعوت شود تا فیلم‌های خاص وطنی مناسب با فرزندآوری تهیه شود و در مترو و اتوبوس پخش کنند تا مردم زودتر بچه‌دار شوند. (بودجه 7 همت)
۴-مقرر شد گشت‌های خاصی در خیابان‌ها بگذارند تا از مردم نظرشان را درباره طرح جوان‌سازی بپرسند و اگر مخالف بودند، آنها را به راه راست هدایت کنند و اگر موافق بودند، همان جا ترتیبی اتخاذ کنند که مشارکت کنند. (بودجه 10 همت)
حاضران در جلسه هیجان خاصی داشتند و احساس می‌کردم همگی تمایل به مشارکت بالا پیدا کرده‌اند. از این وضعیت خیلی ترسیدم. ناگهان شهردار رو به من کرد و گفت: آقای موشکاف، شما برای ما چی دارید؟
من که دست و پایم را گم کرده بودم کمربندم را سفت کردم و گفتم: به خدا من دیگر توانی ندارم. 7 فرزند تحویل جامعه داده‌ام و دیگر موقع بازنشسته شدنم است.
با ملاحت تمام فرمودند: آقای موشکاف، ماشاالله شما جوانید. ما از شما انتظار بیشتری داریم. باید کاری کنید تا آخر این ماه، حداقل 500 زوج نابینا ازدواج کرده و بچه‌دار شوند.
گفتیم آقای شهردار مگر ماکروفر است. نابینایان نان شب ندارند، شغل ندارند، مسکن ندارند، از سایه سر شما بزرگواران اصلاً از خانه نمی‌توانند بیرون بیایند، چه طوری ازدواج کنند؟
فرمودند: جناب موشکاف بهانه نیاورید. شما دوست خوب ما هستید. گفتیم همکاران یک هدیه خوب برایتان کنار بگذارند. حالا بفرمایید اگر ما بخواهیم دوستان عزیز روشندلمان را به ناهار دعوت بکنیم و با آنها در این رابطه صحبت کنیم، شما کمک می‌کنید؟
گفتیم چرا که نه. ناهار که اشکالی ندارد. فقط همان طور که عرض کردم، دوستان نابینا نمی‌توانند خیلی راحت از خانه بیرون بیایند. به نظرم اگر به جای این کارها کمی بر روی سامانه حمل و نقل و دسترسی‌پذیری…
شهردار با بی‌میلی حرفم را قطع کرد و گفت: آقای موشکاف دوباره شروع نکنید. ما برای این مسخره بازی‌ها نه وقت داریم نه بودجه. اما می‌توانیم اتوبوس دم در دوستان روشندل بفرستیم تا همه را یک جا جمع کنیم و اگر موافق بودند همان جا خطبه را جاری کنیم!.
گفتیم خطبه؟ چه خطبه‌ای برادر؟ عرض کردم که دوستان ما شغل و درآمد ندارند. مسکن هم که آرزو شده. توی جوب نمی‌توانند زندگی کنند که!
گفت: آقای موشکاف، شما آدم دموکراتی هستید. جای آن عزیزان تصمیم نگیرید. اگر خودشان بخواهند، ما چه کاره‌ایم؟
از این همه منطق کاملاً قانع شدم. نهایتاً قرار شد من 1000 کور را یک جا دعوت کنم که هم ناهاری بخورند و هم فرمایشات شهردار محترم را بشنوند و خودشان در این باره نظر بدهند.
روز موعود، شهرداری که همیشه از بودجه نداشتن می‌نالید، 2000 دستگاه اتوبوس و کلی خدم و حشم به ما اختصاص داد تا کوران را جمع کنیم. خوراکی‌هایی هم که آورده بودند همگی گرم بودند تا میل فرزندآوری کوران را بیشتر کنند. پس از اینکه همه کوران جمع شدند و حسابی از این سفره لقمه‌ای چرب برگرفتند، خود شهردار پشت تریبون رفت و در خصوص لذت‌های ازدواج و فرزندآوری صحبت کرد به طوری که آب از لب و لوچه همه راه افتاد. کم‌کم حرف‌هایش به جاهای باریک کشیده می‌شد که میخش را در سر بزنگاه کوبید و گفت:
عزیزان روشندل، آیا شما جنس مخالف را دوست دارید؟
همه با هم مثل بچه‌های مهد کودک بلند و کشیده: بله.!
عزیزان من، آیا شما ازدواج را دوست دارید؟
همه با هم: بله بله.
آیا شما دوست دارید از لذائذ فرزندآوری که بخشی را گفتم و بخشی هم واقعاً قابل گفتن نیست و فقط باید خودتان بچشید، بهره‌مند بشوید.
همه هیجان زده: بله بله بله.
خب پس مبارک است.
به اینجا که رسید، ناگهان همه سوت و کف و هورا کشیدند و من متوجه شدم یک نفر مشغول خواندن خطبه عقد است. نفهمیدم خطبه برای چه کسی بود اما بعد از اتمام، دوباره شهردار گفت، ایشالا همه به پای هم پیر بشوید. همه دوباره با هیجان و سوت و کف و هورا از صحبت‌های شهردار استقبال کردند.
وقتی خسته و کوفته داشتیم با اتوبوس برمی‌گشتیم منزل، شنیدیم رادیو گفت: مراسم ازدواج 500 زوج روشندل امروز با همت شهرداری و ابتکار شخص شهردار برگزار شد.
حالا یک هفته است که عمه مرحوم من مورد عنایت دوستان قرار می‌گیرد. هر روز 500 تماس دارم که از من می‌خواهند دقیقاً مشخص کنم که با چه کسی ازدواج کرده‌اند و یارشان را به آنها برسانم وگرنه می‌آیند و خودم را مورد عنایت قرار می‌دهند.
البته اینها خیلی مهم نیست. برایم سؤال است که آیا من خودم هم جزو آن 500 زوج به حساب نمی‌آیم؟
ارادتمند
موشکاف کثیر الزوجه"
audio/mana-25fc5c931310567dffbb.mp3,"اطلاع‌رسانی
آموزش پیانو، سلفژ و صداسازی ویژه نابینایان (کودک، نوجوان، بزرگسال) توسط اساتید حرفه‌ای و نابینا در آکادمی آوای یاس با ارائه مدرک بین‌المللی فنی حرفه‌ای…
نشانی آموزشگاه: آوای یاس: تهران، خیابان کریم‌خان زند، بعد از خیابان عضدی، کنار جواهری مظفریان، بن‌بست شانس، پلاک ۴، طبقه اول.
شماره تماس جهت اطلاعات بیشتر:
۰۲۱۸۸۹۰۹۶۰۰
۰۲۱۸۸۹۰۱۲۰۶
۰۹۳۳۶۸۶۱۸۵۳"
audio/mana-950aa7b29e2fddab6b20.mp3,"گزارشی از فرایند انتخاب رئیس جدید سازمان بهزیستی کشور
امیر سرمدی
پس از کش و‌ قوس‌های فراوان سر‌انجام روز هجدهم مهرماه سید جواد حسینی به عنوان سرپرست جدید سازمان بهزیستی کشور انتخاب شد. در این گزارش، به چگونگی روند انتخاب رئیس سازمان بهزیستی از زبان میر‌طاهر موسوی رئیس کمیته انتخاب وزارت تعاون و بررسی چالش‌های پیش روی سکان‌دار جدید بهزیستی در مصاحبه اختصاصی با سهیل معینی مدیرعامل شبکه ملی نابینایان (چاووش) پرداخته شده است.
266 نفر شانس خود را امتحان کردند
وزارت تعاون تصمیم گرفت برای انتخاب رئیس جدید سازمان بهزیستی کشور در دولت چهاردهم دست به انتشار فراخوان عمومی برای ارسال رزومه بزند. در نهایت، اواخر شهریورماه بود که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد: ۲۶۶ نفر تا (۲۰ شهریور ۱۴۰۳) سوابقشان را ارسال کردند و ۲۸ نفر دارای شرایط عمومی و تأیید شده برای ورود به مرحله دوم تشخیص داده شدند. در مجموع، ۵۵ زن و ۲۱۱ مرد رزومه ارسال کردند. از ۲۶۶ نفری که اطلاعات خود را ارسال کردند، ۱۰۱ نفر در مقطع کارشناسی ارشد، ۱۲3 نفر دکتری تخصصی، چهار نفر در دکتری حرفه‌ای، ۱۵ نفر پزشک عمومی، ۱۲ نفر پزشک متخصص، ۲ نفر پزشک فوق تخصص و پنج نفر در مقطع پست دکتری بودند. اطلاعات شرکت‌کنندگان برحسب رشته تحصیلی نشان می‌دهد، ۵۵ نفر رشته مدیریت با انواع گرایش‌ها، ۲۱ نفر جامعه‌شناسی، ۴۰ نفر روانشناسی، ۳۱ نفر پزشک، ۱۳ نفر رشته‌های توان‌بخشی، ۱۱ نفر مددکاری اجتماعی، 5 نفر علوم اجتماعی و 5 نفر در رشته مشاوره بودند.
قرار بود رئیس سازمان بهزیستی از میان گزینه‌های نهایی کمیته انتخاب شود
میر‌طاهر موسوی، رئیس کمیته‌ی انتخاب رئیس سازمان بهزیستی نیز پیش از انتخاب سرپرست سازمان بهزیستی در مورد فضا‌سازی رسانه‌ها مبنی بر اینکه “تلاش‌های این کمیته کنار گذاشته خواهد شد و فردی جز افراد معرفی شده به ریاست سازمان بهزیستی در خواهد آمد” گفت: این کار‌های سازمان‌یافته‌ی رسانه‌ها غیر اخلاقی و غیر موجه است چرا که باید اجازه دهند آقای وزیر خودش تصمیم بگیرد. رئیس کمیته انتخاب رئیس سازمان بهزیستی بیان کرد: ۱۳ شهریور فراخوان عمومی را در سایت وزارت رفاه قرار دادیم. در مجموع ۶۰۴ ایمیل دریافت کردیم. ۲۶۶ ایمیل حاوی رزومه مرتبط با فعالیت بهزیستی بود.
طی جلسات فشرده، این ۲۶۶ رزومه را بررسی کردیم و امتیاز «تحصیلات مرتبط» و «سوابق فعالیت در حوزه‌ی بهزیستی» بررسی شد. منظور از سوابق فعالیت در حوزه‌ی بهزیستی شامل فعالیت در سازمان بهزیستی، سازمان‌های مشابه، عرصه‌های عمومی و نهادهای مدنی در ارتباط با سازمان بهزیستی است. این یک فرصت‌دهی به نیروهای مدنی و اجتماعی بود.
گام دوم تطبیق رزومه‌ها با معیارهای اعلامی بود یعنی تحصیلات مرتبط و بالاتر از مقطع کارشناسی ارشد و نیز حداقل ده سال فعالیت در این حوزه چه در سازمان و چه در عرصه‌ی عمومی. عملاً ۲۷ برنامه ارائه شد. این ۲۷ برنامه در جلسات متعدد بررسی شد. بر اساس امتیازدهی اعضای کمیته، ۱۳ نفر انتخاب شدند و به مرحله‌ی سوم رفتند. در مرحله سوم، افراد برنامه‌هایشان را ارائه دادند و با اعضای کمیته گفت و‌گو کردند. یک ساعت برای هر فرد اختصاص داده شد. طی سه روز کاری، با این ۱۳ نفر مصاحبه صورت گرفت. نهایتاً سه نفر انتخاب شدند. آقای میدری گفته بودند منتخب کمیته را حکم خواهند داد. ما برای اینکه امکان انتخاب جناب وزیر وسیع‌تر باشد، سه نفر برتر را طی نامه‌ای رسمی اعلام کردیم. نفر اول، حمیدرضا صفی‌خانی، با ۲۵ سال سابقه کار در حوزه‌ی سلامت و تأمین اجتماعی بود. نفر دوم، حبیب‌الله مسعودی فرید از مدیران شناخته شده بهزیستی با 20 سال سابقه کار در این سازمان بود. نفر سوم نیز وحید فرهودی از عرصه‌ی عمومی و نهاد‌های مدنی بودند. ایشان نزدیک به ۱۸ سال در حوزه توانمندسازی در استان‌های مختلف کشور کار مدنی کرده‌اند.
سرپرست آموزش و پرورش دولت دوازدهم رئیس جدید بهزیستی شد
پس از کش و ‌قوس‌های فراوان، در نهایت روز هجدهم مهرماه، سید جواد حسینی مدیر اجرایی و سیاستمدار اصلاح‌طلب به عنوان سرپرست جدید سازمان بهزیستی کشور منصوب شد. حسینی که با ارائه برنامه خود توانسته بود به مرحله سوم انتخاب کمیته وزارت تعاون راه پیدا کند، با سابقه درخشانی که از مدیریت خود در رأس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور در زمان دولت دوازدهم از خود به جای گذاشته بود، توانست اعتماد وزیر تعاون را جلب کند و سکان‌دار جدید سازمان بهزیستی کشور شود. حسینی متولد ۱۳۴۶ و دارای مدرک دکترای تخصصی جامعه شناسی از دانشگاه ملی علوم روسیه است. وی از خرداد تا شهریور 1398 در دولت حسن روحانی سرپرست وزارت آموزش و پرورش بود. ریاست سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور از 11 آبان 1398 تا دی‌ماه 1400 از دیگر سوابق جواد حسینی است. وی سوابق دیگری از جمله: مدیرکلی آموزش و پرورش استان خراسان رضوی و معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی و قائم مقامی استانداری خراسان رضوی را در کارنامه خود دارد. حسینی مدتی فرماندار مشهد بود و در شورای اسلامی شهر سبزوار عضویت داشت.
فرایند انتخاب رئیس سازمان بهزیستی را مناسب نمی‌دانم
سهیل معینی مدیرعامل شبکه ملی نابینایان چاووش در مصاحبه با نسل مانا در خصوص فرایند انتخاب رئیس جدید سازمان بهزیستی کشور گفت: من این روند را فرایند مناسبی برای انتخاب رئیس سازمان نمی‌دانم. اگر هدف ایجاد تحول و دگرگونی در انتخاب پست‌های کلیدی و جلوگیری از انتخاب‌های پشت پرده در یک سیستم بسته باشد، این مسئله به خودی خود یک نکته مثبت محسوب می‌شود. اما این بدان معنا نیست که پست‌ها در معرض انتخاب افکار عمومی قرار گیرد و سطح شاخص‌ها را تا جایی تنزل دهیم که 266 نفر به خود این حق را بدهند برای یک سازمان تخصصی مانند بهزیستی رزومه ارسال کنند.
طبیعتاً خیلی‌ها سوابق 10 ساله داشتند. اما دیدیم که در غربالگری دوم به 28 نفر و در فیلتر سوم به 13 گزینه رسیدند. معینی ادامه داد: این فرایند در مقابل روند قبلی که برای انتخاب وزرا به کار گرفته شد، انتخاب درستی نبود. آسیب دیگری که فراخوان‌های کلی مانند آنچه در انتخاب رئیس سازمان بهزیستی صورت گرفت به همراه دارد، آن است که موجب یک عوام‌گرایی در میان معلولان شد. هر کسی به خود این اجازه را داد از میان معلولان و سمن‌های آنها یارگیری کند. هر کسی یک پرچم برداشت و نا آگاهانه دنبال یک نفر راه افتاد. در حالی که بسیاری از این افراد تصور می‌کنند سازمان بهزیستی تنها بخش معلولان دارد و از چالش‌های حوزه اجتماعی آن کوچک‌ترین اطلاعی ندارند که تا چه اندازه این بحث تخصصی است. معینی بیان کرد: یک عده هم از فضای ایجاد شده سوء استفاده کردند، معلولان را پشت سر خود راه انداختند تا لابی‌گری کنند و رسانه‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. دیدیم که این شرایط کمکی به انتخاب فرد اصلح و گزینه نهایی نکرد.
معینی در ارتباط با نفرات منصوب شده برای کمیته انتخاب رئیس سازمان بهزیستی گفت: در نهایت ترکیب مناسبی انتخاب نشد. هر چند گزارش شفافی در خصوص اعضای کمیته اعلام نشد. باید کارشناسانی برای این کمیته انتخاب می‌شدند که با اشرافی که از چالش‌های سازمان دارند و مأموریت‌ها را به خوبی درک می‌کنند، با شاخص‌گزاری‌های دقیق‌تر کاندیدا‌ها را انتخاب کنند.
وی در خصوص اعضای کمیته انتخاب رئیس سازمان گفت: بر اساس شنیده‌ها و تا جایی که من اطلاع دارم، آقای میر‌طاهر موسوی، دکتر بندپی، دکتر جغتایی و خانم فرزین که دبیر کمیته بودند حضور داشتند. در میان این جمع، فردی که کارشناس حوزه افراد دارای معلولیت باشد، وجود ندارد. آقای موسوی کارشناس حوزه اجتماعی است. دکتر جغتایی از منظر توان‌بخشی پزشکی و از زاویه وزارت بهداشت درباره بهزیستی اشراف دارد و دکتر بندپی از چرخه پزشکان بیرونی سازمان است. لذا ساختار کمیته می‌توانست متفاوت باشد.
معینی در خصوص ویژگی‌های رئیس سازمان بهزیستی کشور بر اساس شرایط موجود تصریح کرد: اولین چیزی که رئیس سازمان باید به آن اشراف داشته باشد، تشریح چالش‌های پیش روی بهزیستی است. نه اینکه یک مشت تحلیل را در اینترنت سرچ کند. رئیس سازمان باید بر اساس واقعیت‌های موجود، برای رفع چالش‌های سازمان راه‌کار عملیاتی داشته باشد. یکی دیگر از ویژگی‌های رئیس بهزیستی، شناخت سیستم تأمین منابع مالی است. این فرد باید انسان توانمندی در این زمینه باشد و در مذاکره با مجلس و هیئت دولت امتیاز بگیرد. واقعیت آن است که بهزیستی نیازمند ایجاد تحول در ساختار و مأموریت‌ها است.
حل بسیاری از مشکلات پیش روی سازمان بهزیستی در سطح وزارت تعاون و هیئت دولت است و رئیس سازمان باید بتواند با برشی که در این سطوح دارد، منابع مالی رفع چالش‌های فعلی را فراهم کند. مدیرعامل انجمن باور در پاسخ به این سؤال که بسیاری اعتقاد دارند رئیس بهزیستی باید از درون این سازمان انتخاب شود گفت: الزامی در این ارتباط وجود ندارد. اگر فردی تمامی شاخص‌های مطروحه در بالا را دارا بود و از درون سازمان نیز انتخاب شد فبها، در غیر این صورت دلیلی ندارد گزینه انتخاب شده حتماً از درون سازمان باشد و تأکید بر این امر، سطحی‌نگری و فریب معلولان است. وقتی یک مدیرکل در دوران مدیریتی و معاونت خود موفق نبوده، حالا چگونه با جمع‌آوری امضا مدعی ریاست سازمان بهزیستی شده است؟
در دهه‌های اخیر نیز مدیران موفق سازمان بهزیستی به صورت نسبی عمدتاً خارج از این سازمان بوده‌اند. متأسفانه ریاست بهزیستی معمولاً یک پست سیاسی است و افراد برای گرفتن یک پست بالا‌تر به این سازمان می‌آیند. در گذشته هم شاهد آن بودیم بهزیستی را سکوی پرتاب خود به استانداری یا نمایندگی مجلس شورای اسلامی کردند.
سهیل معینی در خصوص چرایی انتخاب جواد حسینی برای اداره سازمان بهزیستی کشور گفت: منطقاً وزارت باید به این نتیجه رسیده باشد سایر گزینه‌هایی که از درون سازمان انتخاب شده بودند، به اندازه ایشان صلاحیت مدیریت سازمان بهزیستی را نداشتند. مگر آنکه مسائل غیر فنی مانند استعلام‌های امنیتی مطرح باشد.
معینی در خصوص جواد حسینی نیز می‌گوید: دکتر حسینی را از زمان ریاست بر آموزش و پرورش استثنایی می‌شناسم و دو یا سه جلسه با ایشان داشته‌ام. وی را مدیری با ذهنی باز نسبت به دیدگاه‌های تحول‌خواهانه می‌شناسم که نسبت به نقد عملکرد سازمان خود سعه صدر دارد. دکتر حسینی در تصمیم‌گیری، مدیر با جسارتی است و اسیر بروکراسی‌ها نمی‌شود. تجربه مدیریت دو ساله ایشان در سازمان آموزش و پرورش استثنایی نشان می‌دهد، وی توانست با ارتباطاتی که در بیرون از سازمان برقرار می‌کند، امکانات بسیاری را برای آموزش و پرورش استثنایی فراهم کند که مدیران قبلی به هیچ عنوان نتوانسته بودند این اقدامات را انجام دهند.
طرح توان‌افزایی ایشان به خوبی در حال اجرا شدن بود اما با تغییرات دولت فرد دیگری از سال 1400 جایگزین وی شد. معینی یکی دیگر از محاسن انتخاب جواد حسینی برای سازمان بهزیستی را شناخت ایشان نسبت به معلولان می‌داند و می‌گوید: به هر حال کسی برای ریاست بهزیستی انتخاب شده است که با افراد دارای معلولیت در حوزه آموزشی و توان‌بخشی کار کرده است. البته من برنامه‌های ایشان برای بهزیستی را هنوز ندیده‌ام.
معینی در پاسخ به این سؤال که چرا جواد حسینی به عنوان سرپرست بهزیستی انتخاب شده است می‌گوید: بندی در مدیریت خدمات کشوری وجود دارد مبنی بر آنکه فردی که خارج از یک حوزه تخصصی انتخاب شده باشد، باید 6 ماه سرپرست باشد تا بتواند به عنوان رئیس دائم انتخاب شود. فرض دوم آن است که ایشان را سرپرست گذاشته‌اند تا وزیر درباره وی به تصمیم نهایی برسد و فرصت قضاوت داشته باشد.
معینی در پایان ابراز امیدواری کرد: دولت چهاردهم بتواند تنش‌های موجود سیاسی در کشور را مدیریت کند. در غیر این صورت، منابع مالی برای تحقق چالش‌های اجتماعی پاسخگو نخواهد بود. واقعیت آن است دولتی که به 9 دهک درآمدی خود یارانه می‌دهد، دیگر پولی برای دهک‌های اول تا سوم باقی نمی‌ماند. لذا دولت باید از خود جسارت به خرج دهد. در غیر این صورت، منابع مالی ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان را حتی در چند سال آینده هم نمی‌تواند فراهم کند.
از ریاست جدید سازمان بهزیستی کشور انتظار می‌رود با لابی‌گری‌های منطقی که در سطح دولت، مجلس و وزارتخانه صورت می‌دهد، بتواند منابع بیشتری را نصیب سازمان بهزیستی کند. مهم‌ترین چالش پیش روی جواد حسینی، تأمین منابع مالی است که اگر این امر در لایحه بودجه 1404 از سوی دولت به مجلس پر‌رنگ‌تر دیده شود، می‌تواند روزنه‌هایی را برای معلولان ایجاد کند. هر چند فرصت این امر تقریباً از دست رفته و کار بسیار دشوار است."
audio/mana-afe27471b0bc92f6ff14.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه، خلاصه‌ای از اقدامات انجمن نابینایان ایران در ماه گذشته را از نظر می‌گذرانید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را در قالب پادکست، با صدای مهندس منصور شادکام، قاسم‌مقام انجمن نابینایان ایران از وب‌سایت و کانال‌های ماه‌نامه نسل مانا دریافت کنید و بشنوید.
در ابتدا از تحریریه ماه‌نامه نسل مانا بابت تهیه مطالب مفید و به‌روز و ارزشمند و حامیان و نیکوکاران همیشه همراه انجمن که ما را در انتشار این مجله یاری می‌کنند؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
احیای حقوق شهروندی و پیگیری مطالبات افراد نابینا و کم‌بینا یکی از اهداف مهم انجمن است. در ماه گذشته نیز، پیگیر درخواست‌های اعضای انجمن از شهرهای گوناگون شامل: استخدام، پرداخت شهریه دانشگاه، کمک‌هزینه مسکن و تهیه دارو و … بودیم و برخی از این پیگیری‌ها نتایج خوبی به‌دنبال داشت که در فرصتی دیگر به اطلاع شما مخاطبان محترم می‌رسد.
با شروع ماه مهر، بیشتر تلاش‌ها بر گرامی‌داشت ۱۵ اکتبر، روز جهانی ایمنی عصای سفید متمرکز می‌شود. هدف از برگزاری برنامه در این روز، یاد‌آوری اهمیت عصای سفید در زندگی افراد نابینا و رساندن خواسته‌های نابینایان از طریق نشریات و رسانه‌ها به گوش مسشولین است. همان‌گونه که در شماره پیشین ماه‌نامه نسل مانا به اطلاع شما مخاطبان عزیز رسید، ما در انجمن نابینایان ایران از شهریور‌ماه با تشکیل جلساتی، برای برگزاری برنامه‌های درخور این روز تلاش کردیم و «دسترسی به فناوری، نویدبخش مشارکت اجتماعی نابینایان» را به‌عنوان شعار امسال انتخاب کردیم و امیدواریم، نهادهای گوناگون در طراحی محصولاتشان به دسترس‌پذیری آن برای افراد نابینا و کم‌بینا توجه داشته باشند. مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید نیز در روز ۲۲ مهر‌ماه برگزار شد.
دو جلسه نیز با شهرداری تهران داشتیم و در روز ۲۶ مهرماه، برنامه کوه‌پیمایی از پارکینگ ولنجک تا ایستگاه اول توچال داشتیم که با استقبال اعضای انجمن و با حضور حدود ۱۲۰ نفر از افراد نابینا و کم‌بینا برگزار شد.
علی‌رغم تصویب قوانین خوبی مانند «قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت» متاسفانه به‌دلیل عدم تخصیص بودجه مورد نیاز، این مقررات اجرا نمی‌شوند. می‌توان گفت اجرای این قوانین می‌تواند منجر به برطرف شدن درصد بالایی از نیازها و مشکلات نابینایان، از جمله: اشتغال، شهریه دانشگاه، مستمری و … گردد. اما در حال حاضر، چیزی حدود ۲۰ درصد بودجه مورد نیاز، به اجرای این قانون اختصاص داشته شده است که برای اجرای کامل آن بسیار کم است. امیدواریم جناب آقای دکتر سید جواد حسینی که سابقه درخشانی در سازمان آموزش و پرورش استثنایی دارند؛ در کسوت رئیس سازمان بهزیستی نیز برنامه‌های خوب و مفیدی در جهت اجرای کامل قانون حمایت از حقوق معلولان و بهبود کیفیت زندگی جامعه هدف داشته باشند. امیدواریم آقای دکتر با انتخاب معاونین و مدیران کل استانی خوب، تحولاتی در سازمان بهزیستی کشور ایجاد کنند.
در روز ۲۳ مهر‌ماه در نشستی که با حضور نمایندگانی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و نهادهای دیگر مرتبط با افراد با آسیب بینایی در سازمان بهزیستی کشور برگزار شد مشارکت داشتیم که شرح مفصل این نشست در فرصتی دیگر به اطلاع شما مخاطبان گرامی می‌رسد.
در پایان روز جهانی ایمینی عصای سفید را گرامی می‌داریم و این فرصت را برای طرح مسائل و مشکلات نابینایان و رساندن صدای این گروه به گوش مسؤولان و دست‌اندر‌کاران مغتنم می‌شماریم. امیدواریم مسؤولان به یک روز در سال اکتفا نکنند و جامعه نابینایان را فراموش نکنند در رفع دغدده‌های اصلی افراد با آسیب بینایی شامل: اشتغال، مسکن و معیشت بکوشند و ما در بیست‌و‌سوم مهر‌ماه سال آینده، بتوانیم خبرهای خوبی در این زمینه‌ها به اطلاع خوانندگان محترم ماه‌نامه نسل مانا برسانیم."
audio/mana-a4a8ee1b2aed8b4e1e3c.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه، خلاصه‌ای از اقدامات انجمن نابینایان ایران در ماه گذشته را از نظر می‌گذرانید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را در قالب پادکست، با صدای مهندس منصور شادکام، قاسم‌مقام انجمن نابینایان ایران از وب‌سایت و کانال‌های ماه‌نامه نسل مانا دریافت کنید و بشنوید.
در ابتدا از تحریریه ماه‌نامه نسل مانا بابت تهیه مطالب مفید و به‌روز و ارزشمند و حامیان و نیکوکاران همیشه همراه انجمن که ما را در انتشار این مجله یاری می‌کنند؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
احیای حقوق شهروندی و پیگیری مطالبات افراد نابینا و کم‌بینا یکی از اهداف مهم انجمن است. در ماه گذشته نیز، پیگیر درخواست‌های اعضای انجمن از شهرهای گوناگون شامل: استخدام، پرداخت شهریه دانشگاه، کمک‌هزینه مسکن و تهیه دارو و … بودیم و برخی از این پیگیری‌ها نتایج خوبی به‌دنبال داشت که در فرصتی دیگر به اطلاع شما مخاطبان محترم می‌رسد.
با شروع ماه مهر، بیشتر تلاش‌ها بر گرامی‌داشت ۱۵ اکتبر، روز جهانی ایمنی عصای سفید متمرکز می‌شود. هدف از برگزاری برنامه در این روز، یاد‌آوری اهمیت عصای سفید در زندگی افراد نابینا و رساندن خواسته‌های نابینایان از طریق نشریات و رسانه‌ها به گوش مسشولین است. همان‌گونه که در شماره پیشین ماه‌نامه نسل مانا به اطلاع شما مخاطبان عزیز رسید، ما در انجمن نابینایان ایران از شهریور‌ماه با تشکیل جلساتی، برای برگزاری برنامه‌های درخور این روز تلاش کردیم و «دسترسی به فناوری، نویدبخش مشارکت اجتماعی نابینایان» را به‌عنوان شعار امسال انتخاب کردیم و امیدواریم، نهادهای گوناگون در طراحی محصولاتشان به دسترس‌پذیری آن برای افراد نابینا و کم‌بینا توجه داشته باشند. مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید نیز در روز ۲۲ مهر‌ماه برگزار شد.
دو جلسه نیز با شهرداری تهران داشتیم و در روز ۲۶ مهرماه، برنامه کوه‌پیمایی از پارکینگ ولنجک تا ایستگاه اول توچال داشتیم که با استقبال اعضای انجمن و با حضور حدود ۱۲۰ نفر از افراد نابینا و کم‌بینا برگزار شد.
علی‌رغم تصویب قوانین خوبی مانند «قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت» متاسفانه به‌دلیل عدم تخصیص بودجه مورد نیاز، این مقررات اجرا نمی‌شوند. می‌توان گفت اجرای این قوانین می‌تواند منجر به برطرف شدن درصد بالایی از نیازها و مشکلات نابینایان، از جمله: اشتغال، شهریه دانشگاه، مستمری و … گردد. اما در حال حاضر، چیزی حدود ۲۰ درصد بودجه مورد نیاز، به اجرای این قانون اختصاص داشته شده است که برای اجرای کامل آن بسیار کم است. امیدواریم جناب آقای دکتر سید جواد حسینی که سابقه درخشانی در سازمان آموزش و پرورش استثنایی دارند؛ در کسوت رئیس سازمان بهزیستی نیز برنامه‌های خوب و مفیدی در جهت اجرای کامل قانون حمایت از حقوق معلولان و بهبود کیفیت زندگی جامعه هدف داشته باشند. امیدواریم آقای دکتر با انتخاب معاونین و مدیران کل استانی خوب، تحولاتی در سازمان بهزیستی کشور ایجاد کنند.
در روز ۲۳ مهر‌ماه در نشستی که با حضور نمایندگانی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و نهادهای دیگر مرتبط با افراد با آسیب بینایی در سازمان بهزیستی کشور برگزار شد مشارکت داشتیم که شرح مفصل این نشست در فرصتی دیگر به اطلاع شما مخاطبان گرامی می‌رسد.
در پایان روز جهانی ایمینی عصای سفید را گرامی می‌داریم و این فرصت را برای طرح مسائل و مشکلات نابینایان و رساندن صدای این گروه به گوش مسؤولان و دست‌اندر‌کاران مغتنم می‌شماریم. امیدواریم مسؤولان به یک روز در سال اکتفا نکنند و جامعه نابینایان را فراموش نکنند در رفع دغدده‌های اصلی افراد با آسیب بینایی شامل: اشتغال، مسکن و معیشت بکوشند و ما در بیست‌و‌سوم مهر‌ماه سال آینده، بتوانیم خبرهای خوبی در این زمینه‌ها به اطلاع خوانندگان محترم ماه‌نامه نسل مانا برسانیم."
audio/mana-b5433cb6d18c6ad2a6cb.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان را با صفحه‌خوان جاز و جدید‌ترین تحولاتش آغاز خواهیم کرد. سپس به سراغ پلتفرم محبوب بی‌مای‌آیز می‌رویم که جفت شدنش با هوش مصنوعی، برایمان نوید روز‌های هیجان انگیزی را با خود دارد و در آخر هم با یک پیانیست نابینا آشنا می‌شویم که دانشش در پیانو‌ نوازی را به بیزینس پیوند زده و برای خودش تشکیلات پول‌سازی را راه‌اندازی کرده است.
پاییزِ پر از حادثه در کمپانی ویسپرو
با آغاز پاییز، طبق عادت، کاربران جاز منتظر ارائه‌هایی از نسخه بتای جاز که قرار است سال بعد رسمی شود می‌نشینند. حالا هم نسخه‌های بتای جاز ۲۰۲۵ برای عرضه آماده می‌شوند. از قابلیت‌های جدید جاز اگر بپرسید، بخش عمده‌ای به پیاده‌سازی هوش مصنوعی در این صفحه‌خوان اختصاص یافته است. راجع به هوش مصنوعی در جاز پیشتر هم نکاتی با شما در میان گذاشته بودیم. حالا در امکانی تازه، کاربران می‌توانند با فشردن یک کلید میان‌بر، از جاز بخواهند که توضیحاتی را که از هوش مصنوعی دریافت می‌کند، به زبانی غیر از انگلیسی باشد. مثلاً اگر شما فارسی زبان باشید، می‌توانید با فشردن کلید‌های کنترل و ویندوز و حرف ال، وارد تنظیمات زبان شوید و فارسی را انتخاب کنید تا از این پس پاسخ هر آنچه را که از هوش مصنوعیِ جاز می‌پرسید، به فارسی دریافت کنید.
یکی دیگر از نکاتی که در این شماره از پادکست ویسپرو مورد توجه قرار گرفته، مسابقه‌ای است که بین کاربران جاز برگزار شده و در تاریخ ۱۶ اکتبر پایان یافته است. ویسپرو در قالب این مسابقه از کاربران محصولاتش خواسته تا یک ویدئوی سه دقیقه‌ای از خودشان ضبط کنند و اگر ایده‌ای درباره آینده جاز و سایر محصولات ویسپرو دارند که به نظرشان با توسعه‌اش می‌توان تجربه بهتری را برای کاربران این محصولات رقم زد، آن را ارائه دهند. ویدئوی برنده، هزار دلار جایزه برای سازنده‌اش به همراه خواهد آورد. جایزه‌ای که تکلیفش در رویدادی که به همین منظور در ماه نوامبر برگزار می‌شود، روشن خواهد شد.
پیوند‌های خوش‌یمن در کمپانی بی‌مای‌آیز
همچنان روی ریل هوش مصنوعی می‌مانیم؛ جایی که یک خبر و ویدئوی مرتبط با آن بارها در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد و احتمالاً از بسیاری از مخاطبان نسل مانا هم راجع به آن پرسیده شد. متا، عینکی هوشمند را تولید کرده که ویدئوی تبلیغاتی آن که مربوط می‌شود به کمک این عینک به نابینایان، حسابی وایرال شده است. ما اینجا نمی‌خواهیم راجع به عینک متا و واقعیت‌هایش صحبت کنیم. در نسخه صوتی پیشخوان، به قدر کافی وقت برای حرف زدن درباره‌اش خواهیم داشت. اینجا صحبت از یک همکاری خجسته است. همکاری میان متا و شرکت بی‌مای‌آیز. متا که خود برای تولید عینک‌های هوشمندش با بِرند شناخته‌شده رِیبَن همکاری داشته، حالا این همکاری دو‌ جانبه را به سه جانبه تبدیل کرده و پیوندی را با بی‌مای‌آیز برقرار کرده است.
به زودی، کاربران عینک هوشمند متا در آمریکا، کانادا، انگلستان، ایرلند و استرالیا می‌توانند با گفتن یک ذکر جادویی، به جای تماس با داوطلبان از طریق گوشی، از ورای لنز عینک متا با افراد داوطلب تماس گرفته و کمک تصویری دریافت کنند. این قابلیت به کاربران امکان می‌دهد بدون اینکه دست‌هایشان گرفتار نگه داشتن و مدیریت کردن گوشی باشد، از کمک افراد بینا بهره ببرند. دارندگان این عینک، هر جا که باشند، از فرودگاه گرفته تا فروشگاه و از سالن کنسرت تا خیابان، می‌توانند با استفاده از قابلیت تماس تصویری با داوطلبان بی‌مای‌آیز، از کمک‌های افراد بینا استفاده کنند.
یک شغل نان و آب‌دار برای پیانیست نابینا
وینسنت در خانواده‌ای بسیار فقیر متولد شده و تحصیلات دانشگاهی نداشته است. او حتی وارد دانشگاه هم شد اما پدر و مادرش به خاطر فقر شدید نتوانستند مخارج تحصیلش را تأمین کنند. این مقاله نشان می‌دهد که راه موفقیت افراد نابینا لزوماً از دانشگاه نمی‌گذرد و می‌توان با نظم و انضباط و تلاش و اراده، مسیر موفقیت را هموار کرد.
وینسنت سال‌های تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدرسه نابینایان گذرانده. جایی که به او نوازندگی پیانو و ارگ را آموختند و او در کنارش توانست کوک و تعمیر پیانو را هم بیاموزد. سال‌ها در گروه‌های مختلف نوازنده بوده تا اینکه برحسب اتفاق، به واسطه یک دوست، کاری در جهت تعمیر و کوک پیانو به او پیشنهاد شده و او که خوب از پس این کار برآمده، کار پشت کار به سمتش سرازیر شده و توانسته به این اتکا، تجارت شخصی خودش را راه‌اندازی کند.
وینسنت در این مقاله مفصل راجع به مسیر موفقیتش و نوع کارهایی که انجام می‌داده برای مخاطبان بریل مانیتور توضیح داده است. او همچنین سال‌ها فعالیت‌های داوطلبانه هم انجام داده و با فدراسیون نابینایان آمریکا همکاری داشته است و در همین مسیر هم چندین بار از او تقدیر شده است. اگر به قصه نابینایان موفق علاقه‌مند هستید، نسخه صوتی پیشخوان را از دست ندهید که درباره وینست به تفصیل صحبت کرده‌ایم.
شما می‌توانید برای دریافت نسخه صوتی پیشخوان و سایر پادکست‌ها و مقالات نسل مانا به وب‌سایت این ماهنامه مراجعه کنید. کانال و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها هم این پادکست‌ها را باز ‌نشر می‌کند."
audio/mana-2bff5813c5e237b73b37.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان را با صفحه‌خوان جاز و جدید‌ترین تحولاتش آغاز خواهیم کرد. سپس به سراغ پلتفرم محبوب بی‌مای‌آیز می‌رویم که جفت شدنش با هوش مصنوعی، برایمان نوید روز‌های هیجان انگیزی را با خود دارد و در آخر هم با یک پیانیست نابینا آشنا می‌شویم که دانشش در پیانو‌ نوازی را به بیزینس پیوند زده و برای خودش تشکیلات پول‌سازی را راه‌اندازی کرده است.
پاییزِ پر از حادثه در کمپانی ویسپرو
با آغاز پاییز، طبق عادت، کاربران جاز منتظر ارائه‌هایی از نسخه بتای جاز که قرار است سال بعد رسمی شود می‌نشینند. حالا هم نسخه‌های بتای جاز ۲۰۲۵ برای عرضه آماده می‌شوند. از قابلیت‌های جدید جاز اگر بپرسید، بخش عمده‌ای به پیاده‌سازی هوش مصنوعی در این صفحه‌خوان اختصاص یافته است. راجع به هوش مصنوعی در جاز پیشتر هم نکاتی با شما در میان گذاشته بودیم. حالا در امکانی تازه، کاربران می‌توانند با فشردن یک کلید میان‌بر، از جاز بخواهند که توضیحاتی را که از هوش مصنوعی دریافت می‌کند، به زبانی غیر از انگلیسی باشد. مثلاً اگر شما فارسی زبان باشید، می‌توانید با فشردن کلید‌های کنترل و ویندوز و حرف ال، وارد تنظیمات زبان شوید و فارسی را انتخاب کنید تا از این پس پاسخ هر آنچه را که از هوش مصنوعیِ جاز می‌پرسید، به فارسی دریافت کنید.
یکی دیگر از نکاتی که در این شماره از پادکست ویسپرو مورد توجه قرار گرفته، مسابقه‌ای است که بین کاربران جاز برگزار شده و در تاریخ ۱۶ اکتبر پایان یافته است. ویسپرو در قالب این مسابقه از کاربران محصولاتش خواسته تا یک ویدئوی سه دقیقه‌ای از خودشان ضبط کنند و اگر ایده‌ای درباره آینده جاز و سایر محصولات ویسپرو دارند که به نظرشان با توسعه‌اش می‌توان تجربه بهتری را برای کاربران این محصولات رقم زد، آن را ارائه دهند. ویدئوی برنده، هزار دلار جایزه برای سازنده‌اش به همراه خواهد آورد. جایزه‌ای که تکلیفش در رویدادی که به همین منظور در ماه نوامبر برگزار می‌شود، روشن خواهد شد.
پیوند‌های خوش‌یمن در کمپانی بی‌مای‌آیز
همچنان روی ریل هوش مصنوعی می‌مانیم؛ جایی که یک خبر و ویدئوی مرتبط با آن بارها در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شد و احتمالاً از بسیاری از مخاطبان نسل مانا هم راجع به آن پرسیده شد. متا، عینکی هوشمند را تولید کرده که ویدئوی تبلیغاتی آن که مربوط می‌شود به کمک این عینک به نابینایان، حسابی وایرال شده است. ما اینجا نمی‌خواهیم راجع به عینک متا و واقعیت‌هایش صحبت کنیم. در نسخه صوتی پیشخوان، به قدر کافی وقت برای حرف زدن درباره‌اش خواهیم داشت. اینجا صحبت از یک همکاری خجسته است. همکاری میان متا و شرکت بی‌مای‌آیز. متا که خود برای تولید عینک‌های هوشمندش با بِرند شناخته‌شده رِیبَن همکاری داشته، حالا این همکاری دو‌ جانبه را به سه جانبه تبدیل کرده و پیوندی را با بی‌مای‌آیز برقرار کرده است.
به زودی، کاربران عینک هوشمند متا در آمریکا، کانادا، انگلستان، ایرلند و استرالیا می‌توانند با گفتن یک ذکر جادویی، به جای تماس با داوطلبان از طریق گوشی، از ورای لنز عینک متا با افراد داوطلب تماس گرفته و کمک تصویری دریافت کنند. این قابلیت به کاربران امکان می‌دهد بدون اینکه دست‌هایشان گرفتار نگه داشتن و مدیریت کردن گوشی باشد، از کمک افراد بینا بهره ببرند. دارندگان این عینک، هر جا که باشند، از فرودگاه گرفته تا فروشگاه و از سالن کنسرت تا خیابان، می‌توانند با استفاده از قابلیت تماس تصویری با داوطلبان بی‌مای‌آیز، از کمک‌های افراد بینا استفاده کنند.
یک شغل نان و آب‌دار برای پیانیست نابینا
وینسنت در خانواده‌ای بسیار فقیر متولد شده و تحصیلات دانشگاهی نداشته است. او حتی وارد دانشگاه هم شد اما پدر و مادرش به خاطر فقر شدید نتوانستند مخارج تحصیلش را تأمین کنند. این مقاله نشان می‌دهد که راه موفقیت افراد نابینا لزوماً از دانشگاه نمی‌گذرد و می‌توان با نظم و انضباط و تلاش و اراده، مسیر موفقیت را هموار کرد.
وینسنت سال‌های تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدرسه نابینایان گذرانده. جایی که به او نوازندگی پیانو و ارگ را آموختند و او در کنارش توانست کوک و تعمیر پیانو را هم بیاموزد. سال‌ها در گروه‌های مختلف نوازنده بوده تا اینکه برحسب اتفاق، به واسطه یک دوست، کاری در جهت تعمیر و کوک پیانو به او پیشنهاد شده و او که خوب از پس این کار برآمده، کار پشت کار به سمتش سرازیر شده و توانسته به این اتکا، تجارت شخصی خودش را راه‌اندازی کند.
وینسنت در این مقاله مفصل راجع به مسیر موفقیتش و نوع کارهایی که انجام می‌داده برای مخاطبان بریل مانیتور توضیح داده است. او همچنین سال‌ها فعالیت‌های داوطلبانه هم انجام داده و با فدراسیون نابینایان آمریکا همکاری داشته است و در همین مسیر هم چندین بار از او تقدیر شده است. اگر به قصه نابینایان موفق علاقه‌مند هستید، نسخه صوتی پیشخوان را از دست ندهید که درباره وینست به تفصیل صحبت کرده‌ایم.
شما می‌توانید برای دریافت نسخه صوتی پیشخوان و سایر پادکست‌ها و مقالات نسل مانا به وب‌سایت این ماهنامه مراجعه کنید. کانال و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها هم این پادکست‌ها را باز ‌نشر می‌کند."
audio/mana-65d0e5dc28f6bada8113.mp3,"رهایم نکن: آموزش افراد با آسیب بینایی در مدارس پذیرا
زهرا همت
چند سالی می‌شود که آموزش کودکان با آسیب بینایی در کنار همسالان فاقد آسیب بینایی‌شان در مدارس دولتی و غیر‌انتفاعی پذیرا سر و صدای زیادی به پا کرده و مانند بسیاری کشور‌های دیگر، آموزش فراگیر در میان والدین کودکان با آسیب بینایی و متخصصان آموزش این گروه از کودکان در کشور ما نیز طرفدارانی یافته است. به‌ویژه، پدر‌ها و مادر‌های این گروه از کودکان در بیشتر موارد ترجیح می‌دهند که فرزندان‌شان در نزدیک‌ترین مدرسه به خانه و در کنار همسالان فاقد آسیب بینایی‌شان آموزش ببینند. برخی از این والدین در پذیرش آسیب بینایی فرزندشان ناتوان هستند و برخی نیز این‌گونه استدلال می‌کنند که حضور فرزندان‌شان در مدارس معمولی در کنار همسالان‌شان، حق حضور در جامعه را به این کودکان می‌بخشد چرا‌که ایشان معتقدند که آموزش کودکان با آسیبب بینایی در مدارس استثنایی، جدا افتادن ایشان از جمعیت عموم کودکان را موجب می‌شود. در کنار این گروه، والدین دیگری نیز هستند که ترجیح می‌دهند فرزندانشان را در مدارس استثنایی ثبت نام کنند و دلیل آن را نیز لزوم یادگیری مهارت‌های خاصی می‌دانند که ممکن است جای دیگری این آموزش‌ها را برای فرزند ایشان فراهم نکند.
در حال حاضر در کشور ما در میان متخصصان نیز این دو دیدگاه متفاوت وجود دارد. گروهی معتقدند که بهتر است کودکان با آسیب بینایی در مدارس ویژه این افراد آموزش ببینند و گروه دیگری بر این باورند که خوب است این کودکان در کنار سایر همسالان در مدارس پذیرا آموزش ببیند و از این راه به فرهنگ‌سازی و پذیرش اجتماعی کودکان با آسیب بینایی نیز کمکی شود. طرفداران این دو دیدگاه، هر‌کدام استدلال‌هایی در حمایت از دیدگاه خود دارند که در اینجا قصد پرداختن به آن را نداریم اما با توجه به گذشت یک ماه از سال تحصیلی جاری و رونق روز‌افزون آموزش فراگیر، به مواردی که آموزگاران ویژه باید در نظر داشته باشند می‌پردازیم.
مانند بسیاری موارد دیگر، متاسفانه عدم آموزش صحیح معلمان در شروع فعالیت آموزشی و عدم تعریف شرح وظایف از نواقص کار آموزش و پرورش است. معلمان در شروع فعالیت خود، نه در دانشگاه و نه پس از استخدام، آموزش صحیحی دریافت نمی‌کنند و آموزش و پرورش استثنایی به برگزاری همایش‌های یکی‌دو‌روزه که بیشتر از آموزش، رنگ خبری و نمایشی دارد بسنده می‌کند و در میان تمام کاستی‌های کار آموزش و پرورش استثنایی این یکی از مهم‌ترین و پر‌رنگ‌ترین‌هاست که چشم و قلب و مغزمان را پر از درد می‌کند. بیایید این قصه پر‌غصه را بیش از این پی نگیریم و به‌طور خلاصه به کار‌هایی که معلم ویژه باید در قبال دانش‌آموز با آسیب بینایی انجام دهد بپردازیم.
در ابتدا بد نیست بدانیم که به برنامه آموزش کودکان دارای معلولیت در مدارس معمولی «آموزش فراگیر» و به معلمی که در این برنامه کار می‌کند «معلم ویژه» گفته می‌شود. البته در ایران، نام‌های دیگری مانند: «آموزش تلفیقی»، «معلم رابط» و «معلم تلفیقی» نیز رایج است که همگی به مفهوم مشترکی اشاره دارند. در حال حاضر، مطابق مقررات آموزش و پرورش استثنایی، برای هر دانش‌آموز حاضر در نظام آموزش فراگیر، به میزان دو ساعت در هفته، معلم ویژه در نظر گرفته می‌شود. از سوی دیگر برای هر معلم در نظام فراگیر، دوازده دانش‌آموز (معادل ۲۴ ساعت کاری در هفته) در نظر گرفته می‌شود که ممکن است هر یک از این دانش‌آموزان در یک مدرسه باشند و معلم می‌بایست به دوازده مدرسه متفاوت برود و احتمالا در بسیاری موارد، این امر ناممکن است و معلمان برای حضور در مدارس، مجبور به برنامه‌ریزی‌های دیگری می‌شوند. مثلا گاهی ممکن است معلم ویژه به‌جای مراجعه هفتگی به یک دانش‌آموز هر سه هفته یک بار به مدرسه او مراجعه کند و شش ساعت را برای او در نظر بگیرد که با توجه به لزوم حضور دانش‌آموز در کلاس‌های روزانه‌اش، این هم برنامه مفیدی نیست. اما فارغ از همه این دشواری‌هایی که در اثر برنامه‌ریزی‌ها و تصمیمات غیر‌کارشناسی آموزش و پرورش استثنایی ایجاد می‌شود؛ خوب است که معلمان ویژه به مواردی که در ادامه می‌آید بپردازند.
تعامل و برقراری ارتباط با اولیای مدرسه: متاسفانه با توجه به ساعات محدود حضور معلم ویژه در هر مدرسه، امکان برقراری ارتباط این معلمان با همکاران مدرسه به‌درستی فراهم نمی‌شود و این در حالی است که در موارد بسیاری، همکاران مدرسه اطلاعات صحیحی از توانایی‌ها، محدودیت‌ها و نیاز‌های آموزشی کودکان با آسیب بینایی ندارند و این کودکان را صرفا از سر ترحم و دلسوزی ناصحیح می‌نگرند و امکان حضور و مشارکت این دانش‌آموزان را در فعالیت‌های آموزشی فراهم نمی‌کنند و برای مثال: با این تصور که رفت‌و‌آمد این افراد در بین سایر دانش‌آموزان ممکن است موجب برخورد و آسیب جسمی ایشان شود از راه رفتن و بازی این کودکان ممانعت می‌کنند و حتی در مواردی مشاهده شده که کودکی پس از چند سال حضور در یک مدرسه، حتی مکان‌های موجود در مدرسه مانند سرویس بهداشتی یا آب‌خوری یا زمین بازی را نمی‌شناسد و بدون کمک دیگران به هیچ جایی نمی‌رود. این در حالی است که معلم ویژه می‌تواند دانش صحیحی از ویژگی‌های فردی و آموزشی کودکان با آسیب بینایی در همکاران مدرسه ایجاد کند.
آموزش مهارت‌های ارتباطی: خوب است معلمان ویژه، آموزش مهارت‌های ارتباطی به کودکان با آسیبب بینایی را در برنامه‌های خود بگنجانند. بسیاری از کودکان با توجه به آسیب بینایی، در گوشه‌ای در کلاس یا مدرسه می‌نشینند و با کسی دوست نمی‌شوند. برخی از آن‌ها اعتماد به نفس پایینی دارند و تصور می‌کنند آسیب بینایی موجب شده تا از دیگران پایین‌تر باشند و با همین تصور، حتی به دنبال اشتراکی بین خود و همکلاسی‌هایشان برای شروع دوستی نیز نمی‌گردند و روز‌ها را در تنهایی و در گوشه‌ای جدا از سایرین می‌گذرانند. آموزش و رشد مهارت‌های ارتباطی می‌تواند برای این دانش‌آموزان بسیار مفید باشد و مدرسه را برای ایشان بسیار لذت‌بخش سازد.
آموزش جهت‌یابی و حرکت: این مهارت از اصولی‌ترین و مهم‌ترین مهارت‌های مورد نیاز افراد با آسیب بینایی است و بر‌خلاف این تصور که فقط ویژه افراد نابینا و مختص استفاده از عصای سفید است؛ برای افراد کم‌بینا نیز بسیار مفید و ضروری است و به ایشان می‌آموزد که در کنار باقی‌مانده بینایی از سایر حواس برای دریافت و استفاده اطلاعات محیطی و حرکت ایمن، استفاده کنند. آموزش افراد کم‌بینا نه‌تنها در ایران که در کشورهای دیگر نیز معمولا مغفول می‌ماند اما امیدواریم معلمان عزیز آموزش جهت‌یابی و حرکت را به‌صورت انفرادی و با توجه به ویژگی‌های هر دانش‌آموز در نظر داشته باشند.
آموزش خط بریل: شاید آموزش خط بریل از بدیهی‌ترین آیتم‌های آموزش افراد با آسیب بینایی به‌نظر برسد اما متاسفانه شاهد موارد بسیاری بوده‌ایم که دانش‌اموزی که در نظام یکپارچه درس خوانده است؛ با خط بریل آشنا نشده و تنها به‌صورت شفاهی آموزش دیده و حفظیات او توسط منشی روی برگه امتحانی نوشته شده است و این اتفاق غم‌انگیزی است که خوب است معلمان مانع ادامه آن شوند.
آموزش مهارت‌های روزمره زندگی: می‌دانیم که با توجه به برنامه‌ریزی‌های درسی، امکان آموزش مهارت‌های روزمره زندگی به دانش‌اموزان در مدرسه وجود ندارد ولی دست‌کم می‌توان والدین کودکان با آسیب بینایی را از توانایی‌های ایشان و امکان ارائه این آموزش‌ها آگاه ساخت یا مراکز ارائه‌دهنده این آموزش‌های ضروری را معرفی کرد.
آشنایی با فناوری‌ها: در حال حاضر با رشد فناوری، امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری بی‌شماری فراهم است که می‌تواند مشکلات زیادی را از سر راه افراد با آسیبب بینایی بردارد و نیازهای بسیاری را برطرف کند. برای مثال: استفاده از کامپیوتر و ابزار‌هایی مانند یادداشت‌بردار بریل می‌تواند به‌راحتی بین دانش‌آموز با آسیب بینایی و آموزگاری که بریل نمی‌داند ارتباط برقرار کرده و تکالیف دانش‌آموز را به شکلی خوانا برای معلم او تبدیل کند. با توجه به رشد و رواج روز‌افزون فناوری‌ها و کاربردهای بی‌شمار آن، خوب است دانش‌آموزان با آن آشنا شوند یا دست‌کم به مراکز ارائه‌دهنده این آموزش‌ها و خدمات ارجاع داده شوند.
با توجه به تمام محدودیت‌های موجود، تلاش کردیم به مواردی که خوب است در آموزش کودکان با آسیب بینایی در مدارس پذیرا در نظر گرفته شود؛ به‌ظور مختصر اشاره کنیم. می‌دانیم با توجه به محدودیت ساعت حضور معلمان رابط در کنار دانش‌اموز با آسیب بینایی، امکان اجرای تمام این ایده‌ها و ایده‌های بیشتری که در ذهن آموزگاران شکل می‌گیرد وجود ندارد ولی خوب است معلمان با وجود تمام محدودیت‌ها و اشکالات برنامه‌ریزی آموزشی، با توجه به ویژگی‌ها و نیاز‌ها، اولویت‌های آموزشی هر دانش‌آموز را در نظر داشته باشند و تا حد امکان، اجرا کنند."
audio/mana-03af75b0cbda27c1885d.mp3,"تعامل در تاکسی
فاطمه جوادیان
با تعدادی از دوستان اهل کتاب در یک نشست ادبی دور هم جمع شده‌ایم. برنامه که تمام می‌شود، هر یک به نوبت از برگزار کنندگان خداحافظی می‌کنیم و از محل برگزاری نشست خارج می‌شویم. من هم به همراه تعدادی از شرکت کنندگان از کتابخانه بیرون می‌آیم. در آنجا که صدای خیابان کمتر بود، یک تاکسی اینترنتی خبر کرده‌ام.
دختر نوجوانی به دنبال اتومبیل می‌گردد. رنگ و شماره پلاک اتومبیل را به او گفته‌ام. اتومبیل را پیدا می‌کند و من سوار می‌شوم.
پیش از سوار شدن سلام می‌کنم. پاسخی نمی‌شنوم. شاید سر تکان داده باشد. به هر حال در پروفایل من نوشته شده است که نابینا هستم و همچنین این پیام به راننده هم رسیده است. حالا او ترجیح داده با سر جواب بدهد. مشکلی نیست. سوار می‌شوم.
کمی جلوتر می‌رود و می‌ماند. فکر می‌کنم در حال بررسی آدرس است. با خودش چیزی می‌گوید که متوجه نمی‌شوم. در می‌یابم که مشکلی پیش آمده. علت را از او می‌پرسم. می‌گوید: «کسی که برای شما ماشین گرفته مقصد را ننوشته است». نزدیک است باور کنم اما می‌گویم: «اگر مقصد انتخاب نشود که ماشین به من نمی‌دادند». گوشی موبایل را از کیفم در می‌آورم تا ببینم دقیقاً چه اتفاقی رخ داده است.
راننده به اشتباه پایان سفر را زده بود و کرایه هم آنلاین پرداخت شده بود.
صفحه موبایل را به او نشان می‌دهم و می‌گویم که پایان سفر را زده است و اگر بخواهد من از ماشین پیاده شوم باید کرایه را نقدی به من برگرداند. خودم هم همین را می‌خواهم. برقراری ارتباط با او برایم ساده نیست. متوجه حرف‌هایش هم که نمی‌شوم. خیابان هم که شلوغ است. اینها همه سفر را سخت می‌کند. راننده اما خیال دیگری در سر دارد. می‌گوید: «تو را به منطقه‌ای که می‌خواهی بروی می‌برم و بقیه آدرس را خودت بگو». با اینکه بقیه آدرس را بگویم مشکلی ندارم؛ اما انگار مسئله‌ای وجود دارد که من آن را متوجه نمی‌شوم. تابلوها را نمی‌خواند. نمی‌دانم خواندن را نمی‌داند یا برای من نمی‌خواند. ارتباط برقرار نمی‌شود. به پرسش‌های من پاسخی نمی‌دهد. کارم سخت شده است.
فکر می‌کنم. باید راهی پیدا کنم.
یادم می‌آید وقتی صفحه موبایل را به او نشان دادم، پذیرفت که اشتباه کرده است. پس باید با نگاهش ارتباط برقرار کنم؛ اما چه طور ممکن است؟
دوباره موبایل را از کیفم بیرون می‌آورم. برنامه مپ را باز می‌کنم. آدرس خانه را در برنامه ذخیره کرده‌ام. روی حالت رانندگی دکمه شروع به حرکت را می‌زنم. در ابتدا سعی می‌کنم گفته‌های نقشه را خودم به او بگویم. اعتنایی نمی‌کند. شاید قادر به شنیدن نیست، اما برنامه هیچ هشداری در این باره به من نداده است. صفحه موبایل را از حالت تاریک خارج می‌کنم و موبایل را به سمتش می‌گیرم. می‌دانم که نقشه مسیر را نشان می‌دهد. می‌پرسد: «این تو رو می‌بره خونه»؟ می‌گویم بله. گوشی را می‌گیرد و روی صندلی کناریش می‌گذارد. حالا صدایی که من از نقشه می‌شنوم با گردش‌هایی که او می‌کند، تطابق دارد. خیالم راحت می‌شود و به صندلی تکیه می‌دهم تا به مقصد برسیم.
دیگر ارتباط برقرار شده است. دریافته‌ام که سنش بالاست و میزان شنواییش کم است.
با صدای بلند اما شمرده و صمیمی‌تر حرف می‌زنم. از کار و زندگیش می‌پرسم. کارگر اداره برق بوده و سال‌ها پیش بازنشسته شده است. حقوق بازنشستگی زندگیش را نمی‌چرخاند. خوشحالم که بالاخره راه برقراری ارتباط را پیدا کرده‌ام. در مسیر خیابان‌های شلوغ به کمک نقشه پیش می‌رویم تا در نهایت به مقصد می‌رسیم. گوشی را به من می‌دهد و می‌گوید: «چه قدر خوب شد که نقشه داشتی. ببخش که سرگردانت کردم». شرمنده می‌شوم. خداحافظی می‌کنم و در ماشین را می‌بندم.
بارها اتفاق افتاده است که راننده تاکسی اینترنتی پس از پذیرش، سفر را لغو می‌کند. این مسئله می‌تواند علت‌های گوناگونی داشته باشد. از جمله اینکه راننده به اشتباه سفر را پذیرفته باشد؛ بعد از پذیرش متوجه شده باشد که مقصد و بهای سفر همخوانی ندارد و یا اینکه مسافر دارای معلولیت است. البته یادم هست یک بار با راننده‌ای که سفرش را لغو کرده بود تماس گرفته بودم و او گفته بود در راه مبدأ تصادف کرده و به همین دلیل سفر را لغو کرده است. تا آن روز این احتمال به ذهنم نرسیده بود.
گاهی هم پیش آمده است که هنگام درخواست سفر راننده‌ای ناشنوا سفر را می‌پذیرد. با توجه به اینکه در طول سفر یا به خصوص در پایان سفر به ارتباط کلامی نیاز دارم، در همان ابتدا من سفر را لغو می‌کنم.
در ماجرایی که هم اکنون از نظرتان گذشت، کسی سفر را لغو نکرد اما چالش از همان آغاز سفر وجود داشت. این که هر یک از ما در حل مسائل پر چالش چه قدر خودمان را سهیم می‌دانیم اهمیت دارد.
گاهی وقت‌ها ما افراد نابینا جامعه را صد در صد مسئول چالش‌هایی از این قبیل می‌دانیم و بعضی از ما هم خودمان و موقعیت فیزیکی‌مان را. واقعیت این است که در موقعیت‌های این چنینی که احساس می‌کنیم کار پیش نمی‌رود، می‌بایست به دنبال زبان ارتباطی مشترکی بگردیم. زبانی که کار یک فرستنده و گیرنده پیام را انجام دهد. یک شناخت کلی از مخاطب پیدا کنیم. همین شناخت در مسیر برقراری ارتباط ما را هدایت می‌کند. چنانچه عصبانیت یا کلافگی بر ما غالب شود، قادر است ما را از مسیر صحیح خارج کند.
چند نکته:
افراد نابینا تلاش کنند دست کم به یکی از برنامه‌های نقشه‌خوان مسلط باشند تا در صورتی که نیاز باشد، فرد راهنما یا راننده را از مسیر حرکت خود مطلع کنند.
گاهی پیش می‌آید در برقراری ارتباط با افراد ناشناس زبان ارتباطی با آنها را پیدا نمی‌کنیم. چنانچه این کار خوب پیش نرود، از شخص سومی که ما را بهتر می‌شناسد کمک بگیریم. مسئله را به او توضیح دهیم و از او بخواهیم بین ما ارتباط برقرار کند.
بهتر است ما افراد نابینا پیش از آنکه راننده به مبدأ برسد، یک بار با او تماس بگیریم. این مکالمه چند فایده دارد:
ـ نخست اینکه آنچنان که افراد بینا از روی عکس راننده را شناسایی می‌کنند، افراد نابینا هم از روی صدا این کار را انجام می‌دهند.
ـ دوم اینکه اگر راننده بعد از چند بار تماس پاسخگو نباشد، می‌توانید تصمیم به لغو سفر بگیرید.
ـ سوم اینکه می‌توانید دقیقاً نشانی جایی را که ایستاده‌اید به او بدهید.
ـ چنانچه قصد دارید در محلی نا آشنا تاکسی اینترنتی بگیرید، از رهگذران بخواهید نام تابلویی را که بهتر دیده می‌شود، به شما بگویند. همچنین بپرسید که این تابلو در سمت شماست یا سمت رو به روی شما. این اطلاعات کمک می‌کند تا راننده راحت‌تر شما را پیدا کند.
با امید به آنکه نکات مطرح شده در بهبود کیفیت سفرهایتان مؤثر باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-058dbfb3282da91f5115.mp3,"دسترسی‌پذیری در آی‌او‌اس ۱۸ و آی‌پد‌او‌اس ۱۸: خلاصه‌ای از مشکلات و بهبودهای ویس‌اور و پشتیبانی این صفحه‌خوان از بریل
میثم امینی
اپل نسخه ۱۸ سیستم‌عامل‌های آی‌او‌اس و آی‌پد‌او‌اس را در روز دوشنبه ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۴ منتشر کرد. در ستون فناوری این شماره از نسل مانا خلاصه‌ای از باگ‌های جدید مربوط به وُیس‌اُوِر و پشتیبانی از بریل این صفحه‌خوان که وب‌سایت اَپِل‌ویس در طول آزمایش این نسخه‌ها شناسایی کرده است را آورده‌ایم. همچنین جزئیاتی در مورد باگ‌های از پیش موجود که آزمایش‌ها نشان می‌دهد در آی‌او‌اس ۱۸ و آی‌پد‌او‌اس ۱۸ رفع شده‌اند در این ستون آمده است.
باگ‌های جدی
در زمان انتشار این مطلب، تیم اپل‌ویس هیچ باگی را در آی‌او‌اس ۱۸ شناسایی نکرده است که بتوان آن را «جدی» طبقه‌بندی کرد.
باگ‌های متوسط
ـ هنگام استفاده از گزینه جدید «هنگام صحبت کردن» در امکان کاهش خودکار حجم صدا در آی‌او‌اس ۱۸ حجم صدای ویس‌اور ممکن است به صورت تصادفی تغییر کند. بقیه گزینه‌های کاهش خودکار حجم صدا یعنی «خاموش» و «همیشه» مطابق انتظار عمل می‌کنند.
ـ هنگام مرتب‌سازی آیتم‌ها با استفاده از روتور ویس‌اور در مرکز کنترل که یک ویژگی جدید در آی‌او‌اس ۱۸ است، وقتی کنش «جای‌گذاری» را انتخاب می‌کنیم هیچ کاری انجام نمی‌شود و کنترل‌ها علی‌رغم اینکه ویس‌اور عبارت «جای‌گذاری کامل شد» را اعلام می‌کند، در مکان اصلی خود باقی می‌مانند. برای حرکت دادن یک کنترل، وقتی حالت ویرایش فعال است روی کنترل دو بار ضربه بزنید و نگه دارید و سپس آن را به جایی که می‌خواهید کنترل را به آنجا ببرید حرکت دهید.
ـ هنگام مواجه شدن با نمودار بارش در اپلیکیشن آب و هوا، بین مرور کردن به چپ یا راست و شنیدن صدای ویس‌اور تأخیر وجود دارد. در برخی موارد، بعد از چند بار مرور کردن فوکوس ویس‌اور به دکمه «نمایش نقشه» در پایین صفحه منتقل می‌شود. برای رد شدن از نمودار بارش، روتر ویس‌اور را روی «ظرف‌ها» تنظیم کنید و با مرور به بالا یا پایین به ظرف دیگری مانند پیش‌بینی ساعتی بروید.
ـ مشکلات متعددی در برچسب‌گذاری دکمه‌ها در اپلیکیشن باز طراحی شده تصاویر آی‌او‌اس ۱۸ وجود دارد.
ـ هنگام مرور اعلان‌ها در صفحه قفل ویس‌اور حتی وقتی تنها یک اعلان وجود دارد می‌گوید «صف جمع شده».
ـ وقتی در برگه «موارد اخیر» برنامه تلفن روی تماس یا شماره تلفن متمرکز هستیم، انتخاب گزینه «تماس» از روتر ویس‌اور هیچ تأثیری ندارد. توصیه می‌کنیم کاربران از گزینه «فعال کردن» روتر استفاده کنند، چون «تماس» اقدام پیش‌فرض است.
باگ‌های جزئی
ـ هنگام پاسخ دادن به یک پیام در برنامه ایمیل وقتی با کیبورد بریل تایپ می‌کنیم، گاهی اوقات حروفی که بلافاصله بعد از فاصله می‌آیند حذف می‌شوند. توصیه می‌شود که کاربران نمایشگرهای بریل تا زمان حل این مشکل ایمیل‌هایشان را در اپلیکیشن دیگری مثل برنامه یادداشت‌ها یا برنامه پیش‌نویس‌ها تایپ کنند.
ـ وقتی اعلان‌های ویس‌اور به نمایشگر بریل می‌رسند، اغلب به صورت بریل معمولی و نه به صورت کوتاه‌نویسی ظاهر می‌شوند، حتی اگر کوتاه‌نویسی بریل فعال باشد. برای خواندن تاریخچه اعلان‌ها به صورت کوتاه‌نویسی در صورت فعال بودن کوتاه‌نویسی، فاصله را همزمان با نقطه‌های ۱-۳-۴-۵ فشار دهید.
ـ هنگام انتقال آیکون‌های صفحه اصلی به موقعیت‌های غیر خطی، امکان استفاده از روش کشیدن و رها کردن موجود در روتر ویس‌اور وجود ندارد. کاربران همچنان می‌توانند آیکون‌ها را با نگه داشتن و کشیدن به موقعیت‌های غیر خطی منتقل کنند.
ـ در کتابخانه برنامه‌ها، گزینه موجود در روتر برای پیمایش بر اساس ظرف‌ها کار نمی‌کند.
ـ هنگام ویرایش کنش‌های صفحه قفل (یک ویژگی جدید در آی‌او‌اس ۱۸) و انتخاب میانبر برنامه برای باز شدن، هیچ راه مشخصی برای خروج از صفحه انتخاب برنامه وجود ندارد. برای خروج از صفحه مربوط به انتخاب برنامه، توصیه می‌کنیم کاربران از ژست اسکرول دو انگشتی استفاده کنند. با این کار تمرکز ویس‌اور در صفحه قبلی قرار خواهد گرفت.
ـ برچسب‌های ویس‌اور برای دکمه‌های میانبر کنش‌های سریع در صفحه قفل شامل کلمه «خاموش» هستند، حتی اگر یک دکمه دو وضعیتی نباشد.
ـ هنگام باز کردن تعویض کننده برنامه از صفحه اصلی، تمرکز ویس‌اور در ابتدا متناقض و غیر قابل اعتماد است. توصیه می‌شود کاربران پس از باز کردن تعویض کننده برنامه از صفحه اصلی، قبل از ادامه به کار چند ثانیه صبر کنند تا فوکوس در جای مناسب قرار بگیرد.
ـ وقتی در روتر ویس‌اور روی گزینه موتورهای صوتی که امکانی جدید در آی‌او‌اس ۱۸ است قرار می‌گیریم، نام صدای انتخاب شده فعلی به صورت خودکار اعلام نمی‌شود.
ـ هنگام جستجوی تماس‌ها با استفاده از روش تی‌۹ با صفحه کلید برنامه تلفن، ویس‌اور نتایج جستجو را نمی‌خواند.
ـ دکمه‌های مربوط به ایجاد ویجت در منوی بافت مربوط به آیکون‌های برنامه‌های صفحه اصلی به درستی برچسب‌گذاری نشده‌اند.
سایر مشکلات
ـ هر چند اپل‌ویس مطمئن نیست که آیا این موضوع به طور خاص مربوط به استفاده از ویس‌اور است یا خیر، یکی از اعضای تیم این وب‌سایت گزارش داده است که هنگام دریافت اعلان صداها به طور یکپارچه پخش نمی‌شوند. بازخوردی در رابطه با این موضوع برای اپل ارسال شده است. حتی اگر این موضوع ارتباطی به ویس‌اور نداشته باشد، در اینجا به آن اشاره شده است چرا که صداها نقش مهمی در تجربه کاربری بسیاری از کاربران نابینا یا کم‌بینا دارند.
بهبودهای ویس‌اور و بریل در آی‌او‌اس ۱۸ و آی‌پد‌او‌اس ۱۸
آزمایش‌های تیم اپل‌ویس نشان می‌دهد که باگ‌های دسترسی‌پذیری از پیش موجود زیر در آی‌او‌اس ۱۷ و آی‌پد‌او‌اس ۱۷ برطرف یا به طور قابل‌توجهی به آنها رسیدگی شده است:
ـ بهبود قابل توجهی در مشکلی که در آن ورودی صفحه بریل هنگام رفتن به یک خط جدید یا حذف کلمه به کلمه دچار مشکل می‌شد دیده می‌شود.
ـ وقتی خروجی بریل روی بریل معمولی و ورودی روی کوتاه‌نویسی تنظیم شده باشد حالا در اپلیکیشن‌های ایمیل و پیام‌ها متن‌های تایپ شده به درستی از کوتاه‌نویسی به بریل معمولی ترجمه می‌شوند.
ـ حالا گزینه کلمات دارای اشتباه املایی در روتر هنگام نوشتن یک پیام در برنامه ایمیل آن طوری که انتظار می‌رود عمل می‌کند.
ـ اکنون نمایشگرهای بریل یو‌اس‌بی هید پس از باز شدن قفل صفحه به طور قابل اطمینانی از حالت خواب خارج می‌شوند.
ـ تمرکز ویس‌اور هنگام نوشتن ایمیل در برنامه ایمیل مطابق انتظار عمل می‌کند.
سخن آخر
در نظر داشته باشید که تجربه نشان داده است که اپل بسیاری از باگ‌های دسترسی‌پذیری را در چند آپدیت اول پس از انتشار یک به‌روزرسانی اصلی برطرف می‌کند.
آزمایش‌های اپل‌ویس نشان می‌دهد که ارتقا به آی‌او‌اس ۱۸ یا آی‌پد‌او‌اس ۱۸ برای اکثر موارد استفاده ریسک پایینی دارد، اما انتظاری کوتاه مدت ممکن است به اپل اجازه دهد تا مشکلات اولیه گزارش شده پس از انتشار عمومی را حل کند."
audio/mana-d68deed855b44878ec54.mp3,"نگاهی به وضعیت معلم‌های تلفیقی و دانش‌آموزان نابینا اجحاف در حق هر دو گروه
رویا بابایی
بیش از هفت هزار دانش‌آموز نابینا و کم‌بینا در ایران مشغول به تحصیل‌اند. از این تعداد دو هزار و پانصد نفر نابینای مطلق هستند. بیش از دو هزار نفر از این تعداد در مدارس استثنایی و پنج هزار نفر باقیمانده در مدارس تلفیقی درس می‌خوانند.
بنابراين برخلاف آنچه جامعه تصور می‌کند، همه دانش‌آموزان نابینا در مدارس استثنایی درس نمی‌خوانند، بلکه بسیاری از آنها در مدارس عادی یا به عبارت دیگر در مدارس تلفیقی و در کنار سایر دانش‌آموزان تحصیل می‌کنند.
دبیران تلفیقی
دبیران تلفیقی وظیفه دارند در هفته دو بار به دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینای در حال تحصیل در مدارس عادی سر بزنند و ضمن کنترل تکالیفشان، آنها را در تبدیل جزوه‌ها به صوت یا بریل کمک کنند.
در سال‌های گذشته دانش‌آموزان هر ۶ مدرسه را به یک دبیر تلفیقی می‌سپردند تا هفته‌ای دو بار و هر بار دو ساعت به آنها سر بزند، بنابراین دبیران تلفیقی با دو بار مراجعه هفتگی به ۶ مدرسه دارای یک دانش‌آموز نابینا، هم ساعت موظف خود را پر می‌کردند و هم به تکالیف دانش‌آموزان به صورت منظم و با کیفیت رسيدگی می‌کردند.
آسیب تحصیلی در کمین دانش‌آموزان نابینا
این روال در سال‌های اخیر دستخوش تغییر و بهتر است بگوییم مورد بی‌توجهی قرار گرفته، به‌گونه‌ای که در حال حاضر گاهی ۹ تا ۱۲ دانش‌آموز در ۹ تا ۱۲ مدرسه به دبیر تلفیقی سپرده می‌شود و معلم تلفیقی یا معلم رابط در حالی که بايد به هر دانش‌آموز در هفته دو بار سر بزند تنها هفته‌ای یک بار می‌تواند به دانش‌آموزان سر بزند و این اتفاق آسیب بزرگی برای دانش‌آموزان نابینا به همراه دارد.
در این رویه اگر چه ساعت موظف دبیر رابط تکمیل می‌شود، اما هر دو گروه مورد ستم قرار می‌گیرند. چرا که معلم‌های تلفیقی مجبورند مدام مدرسه عوض کنند و این رویداد به جز هزینه ایاب و ذهاب، فرسودگی و خستگی مضاعف برای معلم چیزی در بر ندارد و همچنین نیاز آموزشی دانش‌آموز نیز برطرف نمی‌شود.
تحمیل ظلم
مدیر یکی از مدارس پذیرای دانش‌آموز نابینا می‌گوید: این روال اصلاً درست نیست. هم خستگی را به معلم‌ها تحمیل می‌کند و هم از کیفیت کارشان می‌کاهد. علاوه بر این دانش‌آموزان هم مورد توجه و حمایت تحصیلی کمتری قرار می‌گیرند. گاهی سر یک معلم به اندازه‌ای شلوغ می‌شود که هفته‌ای یک بار را هم به زحمت به مدرسه می‌آید و حتی گاهی از روی بی‌انگیزگی و افزايش هزینه‌های تردد ماهی یک بار به دانش‌آموز سر می‌زند و این یک بار سر زدن در ماه بین دانش‌آموز و معلم فاصله ایجاد می‌کند و آن ارتباط نزدیکی که لازم است بین این دو گروه برقرار شود شکل نمی‌گیرد و دانش‌آموز هم در فراگیری دروس گذشته و ارتباط با سرفصل‌های جدید درسی سرگردان می‌ماند.
بار معلم رابط بر دوش خانواده
خانم پیروزی مادر یک دانش‌آموز نابینا می‌گوید: با افزایش حجم کار معلم‌های رابط و کاهش مراجعات آنها به مدرسه بار معلم رابط به گردن مادرها افتاده و ما چون از معلمی چیزی نمی‌دانیم مجبوریم پا به پای فرزندمان درس بخوانیم تا بتوانیم برای سؤالات و مشکلات احتمالی آنها آماده باشیم و این برای ما که با همه جوانب معلولیت فرزندمان درگیریم واقعاً ظلم بزرگی است.
محمودزاده یک پدر دارای فرزند نابینا نیز می‌گوید: پسر من کلاس دهم و نابینای مطلق است. او سال قبل در درس ریاضی نمی‌توانست با سرعت همکلاسی‌ها و معلمی که درس را برای ۲۰ دانش‌آموز توضیح می‌داد پیش برود. وقتی موضوع را با مدرسه در میان گذاشتم گفتند خودتان باید برای فرزندان نابینای خود وقت بگذارید، در حالی که برخی از ما والدین سواد کافی برای آموزش نداریم و گذشته از این مسئله برخی از پدرها مانند من که همسرمان را از دست داده‌ایم فاقد فرصت و حوصله لازم برای پوشاندن این خلأ هستیم. پس در این شرایط تکلیف واقعاً چيست؟
سیستم آموزشی روی‌گردان از آموزش معلولان
سپردن مدارس بیش از تعداد استاندارد به معلم‌های تلفیقی و نگه‌داشتن دانش‌آموزان نابینا در حالت نیاز مدام به حمایت‌های تحصیلی، مسئله مهمی است که نیاز به بررسی کارشناسانه دارد. مسلماً دلیل این اقدام کمبود معلم نیست. چرا که به گفته برخی از مسئولان سازمان آموزش و پرورش استثنایی تعداد معلم‌ها کم نیست یا دست‌کم آن قدر کم نیست که نشود پنج هزار دانش‌آموز نابینا را اداره کرد.
لذا از این اقدام می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که سیستم آموزشی کشور رغبت چندانی برای سوق دادن معلم‌ها به سوی دانش‌آموزان دارای معلولیت و پررنگ کردن آموزش در این حوزه ندارد.
حرف حساب سازمان آموزش و پرورش استثنایی چيست؟
شاید پیام این رفتار این باشد که سازمان آموزش و پرورش استثنایی در روشی بسیار نرم در حال بر زمین گذاشتن مسئولیت آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا در مدارس تلفیقی است. اگر چنین باشد این یعنی همه دانش‌آموزان نابینا برای برخورداری از آموزش باید به مدارس استثنایی برگردند که این خواسته هم نه تنها با منطق و عقلانیت منطبق نیست، بلکه بازگشت به حالت ایزوله سازی معلولان و روش مندرس قدیمی است.
و یا به این معناست که خانواده‌های دارای فرزند کم‌بینا و نابینا باید مسئولیت تحصیل فرزندانشان را خود بر عهده گیرند که این هم با اصل آموزش رایگان و روح قانون اساسی منطبق نیست و تبعیض آشکار علیه معلولان محسوب می‌شود.
کسی بیدار نیست؟
در هر صورت این اقدامات پیام‌های خوشی برای خانواده بزرگ افراد دارای معلولیت و به ویژه افراد دارای آسیب بینایی ندارد و منشأ آن هرچه باشد در حال افزایش فاصله معلولان با جامعه بوده و در حالی که همه دنیا در حال برداشتن موانع از سر راه افراد دارای معلولیت هستند، این روش در حال دامن زدن به انزوای اجتماعی معلولان و به طور ویژه نابینایان است.
اما سؤال اساسی این است: این ظلم آموزشیِ واضح، این میزان از تبعیض که آشکارا روا داشته می‌شود اگر همه مسئولان سازمان آموزش و پرورش استثنایی را حائز سواد و دانش تخصصی بپنداریم از کجا نشأت می‌گیرد؟ و پیشگیری از تداوم آن چگونه توجه هیچ مدیر دلسوز و باسوادی را جلب نمی‌کند؟؟؟"
audio/mana-1e956fe60dd9904f9cc2.mp3,"شهر رؤیایی پینوکیو: بروجرد و زندگی خیام گونه
مسعود طاهریان
قرار بود با پرس‌وجوی محلی و گرفتن مشورت از دوستان جا‌های دیدنی شهر رو پیدا کنیم و با وسایل نقلیه عمومی بهشون سر بزنیم. یک سه‌ای یک سه‌ای، یعنی نابینا طوری. سوسن یکی از دوستای بینای خیلی فعالمه که کار‌های مختلفی جا‌های زیادی انجام می‌ده و به خاطرشون دائم سفر می‌کنه. قبلاً بهش گفته بودم می‌خوام برم سفر و دنبال جایی هستم در ازای کار بهم اسکان بده. حواسش بود اگه فرصتی پیش اومد، خبرم کنه. سوسن بروجردیه و کلی آشنا اونجا داره. اینجوری شد که بهم زنگ زد و گفت: «مسعود بروجرد میری؟ شرایط و تخصصت رو برای مهدی و ساغر، صاحبان کافه دا‌گل توضیح دادم و اون‌ها قبول کردن در ازای ارائه خدمات مشاوره بهت اسکان بدن.» گفتم: «حتماً، خوشحال می‌شم.» با همایون در میون گذاشتم و اینجوری شد که راهی بروجرد شدیم.
بروجرد و آدم‌هاش عجیب بودند. از همون لحظه که از اتوبوس پیاده شدیم، شگفتی‌ها شروع شد. خنکی و رطوبت هوا خیلی دلچسب بود. خیلی وقت بود این حد از طراوت و تازگی رو نفس نکشیده بودم. خانم دیگه‌ای هم با ما از اتوبوس پیاده شده بود و داشت اسنپ می‌گرفت. عصا‌های سفید من و همایون رو که دید ازمون پرسید، کمک می‌خواهیم. ازش خواهش کردیم جایی بهمون نشون بده تا بتونیم ناهارمون رو بخوریم. با اینکه اسنپش تو این فاصله اومد، سر صبر و حوصله ما رو اون اطراف جای سرسبزی برد که راحت باشیم. تقریباً باقی بروجردی‌هایی که تا آخر سفرمون دیدیم همین جوری مهربون و صمیمی بودند. بعد ناهار هم اسنپ گرفتیم تا بریم کافه دا‌گل. بروجرد کوچیکه، ولی با این حال قیمت کم اسنپ متعجبم کرد. هزینه تمام اسنپ‌هامون تا آخر اقامتمون در شهر، اندازه یکی دو تا سفر پایتخت نشد. همین که رسیدیم دا‌گل، متوجه شدیم با آدم‌های مهمون نوازی سر ‌و‌ کارمون افتاده. کلاً مهدی و ساغر و باقی آشنایان بروجردی سوسن و همایون خیلی فرصت بیرون غذا خوردن رو بهمون ندادن و در بیشتر وعده‌های غذایی، مهمونشون بودیم که گاهی این حجم از مهربونی معذب کننده و آزار دهنده می‌شد. ولی خوب دو سه باری هم که بیرون غذا خوردیم، همه چیز خوشمزه و ارزون بود.
جای سکونتمون هم خیلی با‌ حال بود. طبقه بالای یه خونه شیروونی دار وسط کلی باغ سیب که از نزدیکش رودی رد می‌شد. دا‌گل هم که پایینش بود، تنها کافه‌ی فضای باز بروجرد بود که هر شب مشتری‌های پر‌ و‌ پا ‌قرص خودش رو داشت. چیز‌هایی هم که اونجا سرو می‌شد دسترنج خود مهدی و ساغر و خانواده‌شون بود. از نعنای توی شربت گرفته تا گوجه توی املت.
به حد مرگ از سفر نابینایی‌مون لذت بردم. حس رهایی و تسلط کامل بر همه چیز حسابی بهم چسبید. آدم بینایی نبود که کنترلمون کنه یا بهمون دستور بده. در یه جای امن دسترسی‌پذیر تصمیم با خودمون بود کجا بریم و چی کار کنیم. به راحتی اسنپ گیرمون می‌اومد. خیابون‌ها خلوت بود. توی پیاده‌رو‌ها موانع کمی وجود داشت. آدم‌ها اهل گپ و گفت بودند. عاشق این بودند از بروجرد بپرسی تا راهنماییت کنند. شبم که می‌شد شهر به خوبی با چراغ‌های خیابون و مغازه‌ها روشن می‌شد. با همایون تنهایی رفتیم تپه چغا، بلندترین نقطه شهر بروجرد؛ از بازار سنتی شهر خرید کردیم؛ توی خیابون‌ها پیاده‌روی کردیم؛ با دوست‌های سوسن به روستا‌های اطراف سر زدیم و با مهدی هم به باغشون رفتیم و از روی درخت سیب چیدیم که مثل عسل بود و وقتی گازش می‌زدی قِرچ صدا می‌داد.
با اینکه پول و اشتغال مسئله خیلی‌ها بود، با هر کی حرف می‌زدیم، می‌گفتند بروجرد شهر خوراکی و خوشگذرونیه. به خاطر همین عصر‌ها خیابون‌ها، پیاده‌رو‌ها و کافه‌ها شلوغ می‌شد از آدم‌هایی که برای گشت و گذار از خونه‌ها‌شون بیرون می‌زدند. آخر هفته‌ای که اونجا بودیم هم خیابون‌ها و پیاده‌رو‌های منتهی به مراکز تفریحی و طبیعی کیپ تا‌ کیپ پر از جمعیت بود. شنیدیم بروجرد شهر صنعتی‌ای نیست و فقط یه کارخونه نساجی و داروسازی داره و انگار دلال‌ها میوه‌ها رو خیلی ارزون از باغدار‌هاش می‌خرند. با این حال شهر خیلی امنی بود. چندین بار پیش اومد کمک نیاز داشتیم و افراد ماشین یا موتورشون رو کنار خیابون ول کردند و ما رو تا حدود پنجاه شصت متر اونورتر بردند؛ بدون این که وسیله‌شون رو خاموش و قفل کنند و سوییچش رو بردارند.
به تمام معنا هم شهر پر آبی بود. کلی رود توش جریان داشت. اون قدر آب زیاد بود که سیستمی داشتن تا فشار ورود آب رود‌ها رو به شبکه لوله‌کشی کنترل کنند. کلی اطراف رود‌ها لوله و شیر باز دیدیم که آب رو از جایی به جای دیگه منتقل می‌کرد و همه چیز توی شهریورم سبز بود. اونجا برخورد‌های جالبی هم با مقوله نابینایی دیدیم؛ مثلاً یه بار تلفنی به یه راننده اسنپ گفتیم: «ما دو تا رفیق نابینا هستیم کنار خیابون.» خیلی جدی گفت: «منم نابینام.» بهش گفتیم: «اِه! این جوری چه طور همدیگه رو پیدا کنیم؟» گفت: «حالا یه کارش می‌کنیم.» سری بعد به یه راننده دیگه گفتیم: «ما نابینا هستیم.» توی آینه بهمون نگاه کرد و خندید. انگار که گفت: «شوخی جالبی بود.» یه بار هم رفتیم شیرینی بگیریم تا بریم خونه یکی از آشنا‌هامون، فروشنده گفت: «شماها رو دو روز قبل توی خیابون تختی دیدم.» ازش پرسیدیم: «چه طور می‌شه؟» گفت: «خیلی توی خیابون‌های بروجرد آدم نابینا نمی‌بینی.»
دلم می‌خواد حرفم رو با یه خاطره تموم کنم. شب سوم قرار شد با همایون بریم کافه کاپ که برای شوهر خواهر سوسن بود. با فرهنگ حسابی رودروایسی داشتیم. آدم خاصی بود و تا حالا ندیده بودیمش. مهندسی کشاورزی خونده بود و به صورت صنعتی و حرفه‌ای گندم کشت می‌کرد. تازه از فعالان محیط زیست بروجرد هم محسوب می‌شد.
من و همایون رفتیم حموم و لباس‌های تازه پوشیدیم تا تر ‌و‌ تمیز باشیم. اونجا که رسیدیم، فرهنگ ما رو نشوند روی بهترین میز چسبیده به دیوار شیشه‌ای کافه که چشم‌انداز خوبی به بیرون داشت. فقط تنها اشکال این بود میزمون خیلی خیلی بلند و خیلی خیلی کوچیک بود که بعداً من رو گرفتار کرد. با اینکه صاحب کافه بود، برای احترام خودش ازمون پرسید چی می‌خوریم. همایون گفت آیس آمریکانو. من دوست داشتم یه چیز ساده و راحت سفارش بدم. به خاطر این گفتم چایی سیاه. پرسید با نوشیدنیتون کیک می‌خورید؟ همایون گفت نه ولی برای اینکه ضایع نباشه، من گفتم آره یه کیک کوچولو.
خودش سفارش‌هامون رو آورد و کنارمون نشست. اون موقع بود که چالش‌های من شروع شد. چایی تک نفره کافه کاپ برخلاف بقیه کافه‌ها، توی یه لیوان شسته رفته سرو نشده بود. چیزی که فرهنگ جلوم گذاشت، یه قوری شیشه‌ای باریک و داغ فرنچ پرس، یه قندون گرد کوچولو توپی شکل، یه فنجون و نعلبکی کوتاه و کشیده عین قایق و یه بشقاب بزرگ کیک. میز آن قدر کوچیک بود که همه اینها کنار هم جا نمی‌گرفت و فرهنگ بشقاب کیک رو گذاشت وسط میز بین من و همایون، جلوی باقی وسایلمون.
من راست دستم ولی اون دستم از کار افتاده بود. چون چسبیده بود به شیشه کافه و اگه صندلیم رو جا به جا می‌کردم از میز خیلی دور می‌شدم. اول سعی کردم با دست چپ چای داغ توی قوری رو بریزم توی فنجون که کمیش ریخت روی میز و پای خودم. خیلی نزدیک بود به جز وسط رونم، جا‌های دیگه هم بسوزه. فرهنگ ماجرا رو که دید گفت کمکت کنم و منم با خجالت قبول کردم. اولین قلپ چایی رو که خوردم گفتم وقت اینه یه گاز از کیک کوچولوم رو بخورم. مسیر خیلی پیچ و خم داشت. اول باید دستم رو خیلی بالا می‌آوردم؛ فنجون رو رد می‌کردم و بعد قوری رو دور می‌زدم تا به کیک برسم. حالا بدبختانه همین که دستم رو دراز کردم، فرهنگ بشقاب رو آورد جلو و انگشت وسطم تا دو بند انگشت رفت توی کاکائو بالای کیک. تازه فهمیدم کیکم هم اصلاً کوچیک نیست. مثل یه آجر بود که شکلات غلیظ روش به راحتی شره می‌کرد. انگشتم رو که بیرون کشیدم، فرهنگ از پشت بار برام دستمال کاغذی آورد تا تمیزش کنم. باز بعد خوردن یه قلپ چایی دیگه، اعتماد به نفسم رو جمع کردم تا برم سراغ کیک. با کلی فلاکت و بیچارگی کیک رو بریدم ولی همون موقع فرهنگ شروع کرد به صحبت کردن. با این که کیک رو بریده بودم، برای احترام چاقو و چنگال رو زمین گذاشتم. بعد گذشتن چند دقیقه فکر کردم میشه کیک بخورم. ولی تکه بریده شده رو پیدا نکردم. هی چاقو رو توی کیک فرو کردم تا ببینم اونی که بریدم چی شده. به خودم گفتم بی‌خیال کیک بشم ولی دیدم نمیشه که. کیکه رو هم انگشت کردم، هم بریدم و هم چاقو زدم. فکر کردم به هر شکلی هم که شده، باید بخورمش.
دیدم در هر رفت و برگشت قوری یه تکونی می‌خوره. پس چنگال رو ول کردم و گفتم هم با چاقو کیک رو می‌برم و هم اون رو به سمت دهنم می‌برم. اینجوری لازم نبود هی چاقو و چنگال رو توی اون یه ذره جا عوض کنم. ولی خوب این کار خیلی سخت بود. هم باید حواسم به قوری عین منارجنبان می‌بود و هم کیک رو بلند می‌کردم که چندین بار این جا‌به‌جایی‌ها نا‌موفق بود و کیک افتاد توی دست چپم که زیر چاقو می‌گرفتم تا میز و لباسم رو کثیف نکنم. کم‌کم جا‌های مختلفی از دستم نوچ و چسبناک شد. تقریباً نصف کیک رو که خورده بودم چاقو رو گذاشتم روی بشقاب تا مثلاً با‌کلاس باشم. ولی یکهو انگشتام رفت توی شکلات. نگاه کردم اون تکه کیکی که اول بریده بودم و گم شده بود، غش کرده روی بشقاب و بخش بالای شکلاتیش از لبه ظرف آویزونه و داره می‌رسه به میز. سریع فرایند گندزدایی رو شروع کردم و دیگه قصد کردم با تموم کردن کیک، خودم و بقیه رو خلاص کنم. چون چشم فرهنگ وسط صحبت با همایون درباره حفظ محیط زیست و حقوق حیوانات دائم به سمت من بود ولی از روی ادب کاری انجام نمی‌داد. حواسش اصلاً نبود و جایی که باید حرف می‌زد گفتگو هی تکه تکه می‌شد.
همایون هم از همه جا بی‌خبر راحت و آسوده قهوه‌اش رو می‌خورد و درباره فعالیت‌های محیط زیستی صحبت می‌کرد. خنده داره ولی در گیر‌ و‌ دار کثیف کاری خوردن کیک، به فرهنگ گفتم از وقتی کتاب لبه تیغ سامرست موآم رو خوندم دوست دارم مثل یکی از شخصیت‌های اصلی کتاب، کار‌های سخت بدنی انجام بدم و برم جا‌هایی مثل معدن یا مزرعه کار کنم تا ذهنم از دغدغه‌های روزمره‌ام رها بشه. پرسیدم به نظر شما که با زیر و بم کار آشنایید، یه نابینا می‌تونه حداقل در بخشی از روند کاشت، نگهداری و برداشت محصول کاری انجام بده؟ فرهنگ اول یه مکثی کرد و نگاهی بهم انداخت. بعد گفت ما باید پاهامون روی زمین باشه و از روی واقعیت‌ها حرف بزنیم. کشاورز در تمام مراحل کارش نیازمنده به یه سری المان توجه کنه که بصریه مثل رنگ برگ‌ها و محصول. تازه امروزه خیلی از کار‌ها ماشینی شده که بازم نیاز داره به دیدن عین روندن ماشین کمباین.
بگذریم، در نهایت بعد یه کار طاقت‌فرسا کیک رو تموم کردم ولی وقتی اومدم دستمال کاغذیم رو بزارم توی بشقاب، دوباره دستم رفت توی کاکائوی باقی مونده توی ظرف. فرهنگ که دید کیک تموم شد، سریع پرید و گفت وسایل رو جمع کنم. گفتیم آره. خودش بدون اینکه کارگرش رو صدا کنه، سریع فقط ظرف کیک رو مثل نارنجک زد زیر بغلش و رفت. چند دقیقه از سمت کافی بار صدای آب و شست‌و‌شو اومد. بعدش برگشت پیشمون و یه دستمال کاغذی دیگه بهم داد و گفت الکل آوردم تا بتونی دست‌هات رو تمیز کنی. تشکر کردم و دست‌هام رو جلو گرفتم. حدود ده تا پیس به یه دست و ده تا پیس به دست دیگم زد و تمام نواحی پشت و روش رو با الکل خیس کرد. حینش هم می‌گفت این انگشت و اون انگشت، این کف دست و اون کف دست یا پشت این دست یا اون دست. بعدش دستمال کاغذیم رو هم غرق الکل کرد تا باهاش دوباره دست‌هام رو تمیز کنم. عملیات پاک‌سازی که تموم شد تازه باقی وسایل رو برداشت و برد.
میز که خالی شد، تعارف كرد تا جای راحت‌تری بشینیم. از چشم انداز دیوار شیشه‌ای دور شدیم که اصلاً دردی از ما نابینا‌ها دوا نمی‌کرد. رفتیم پشت یه میز کوتاه‌تر که هر دو طرفش باز بود و می‌شد آزادانه دست‌هامون رو تکون بدیم و این‌جوری شد نوش دارو پس مرگ سهراب."
audio/mana-433a2cf078680f286b54.mp3,"به بهانه بیست و سوم مهرماه، کیفیت آموزش و اشتغال افراد با آسیب بینایی در یک نگاه
صلاح محمدی
باز پاییز دیگری از راه رسیده و باز هم بوی ماه مهر.
بوی بازی‌های راه مدرسه.
مدرسه و مهری که به لطف پیشرفت‌های بشر و پیدا شدن سر و کله‌ی انواع آموزش‌های مجازی، از آن جز خاطره‌ای نوستالژیک چیزی باقی نمانده است و با آه و حسرت از آن خاطره‌ها یاد می‌کنیم و بر بال خیال نشسته و خود را در میان آن همه شور و حال و همهمه‌ی روز اول مهر حس می‌کنیم که به معنای واقعی، حلول بهار آموزش بود.
حال سؤال اساسی این است که چرا از آن شور و حال ابتدای ماه مهر دیگر خبری نیست و انگار بهار آموزش پیش از موعد خزان کرده است؟
نه شور و شوق دانش‌آموزان آن چنان است که کسی را به یاد روز اول مدرسه بیاندازد و نه معلم، انگیزه‌ای برای حضور در کلاس درس دارد. نه اولیای مدرسه خوشحال هستند و نه والدین دانش‌آموزان راضی به نظر می‌رسند.
آیا اساساً نوع بشر دیگر نیازی به آموزش ندارد؟
آیا شکل آموزش و روش‌های یاددهی یادگیری تغییر کرده است و ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم؟
آیا نیازهای آموزشی تغییر کرده و ما هنوز همان مطالب قدیمی و به درد نخور را به خورد ذهن فرزندانمان می‌دهیم؟
و یک سؤال بنیادین، آیا اساساً آموزش به شکل امروز و از نوع آموزش رسمی آموزش و پرورش ارزش آن را دارد که 12 سال از بهترین سال‌های عمر فرزندانمان را برای آن هدر داده و هزینه‌های هنگفتی را نیز برای آن متقبل شویم؟
حال اینکه یک نفر را مجبور سازیم که 12 سال از عمر خود را برای کاری بگذارد که در پایان آن، چیز خاصی دستگیرش نشود. جای بسی تأمل و تفکر دارد که واقعاً چرا؟
صرف نظر از اینکه ایوان الیچ یکی از فلاسفه تربیتی حدود نیم قرن پیش از این (1971)، نظریه‌ی مدرسه زدایی از جامعه را مطرح کرده است، باید پذیرفت که حال خروجی‌های آموزش و پرورش زیاد خوب نیست و حال و وضع آموزش فارغ‌التحصیلان عالی نیز، بهتر از محصولات آموزش و پرورش نمی‌باشد.
چون نظام آموزشی نه توانسته است که در یادگیری و دانش اکتسابی افراد نقش بسزایی داشته باشد و نه قادر بوده است به واسطه‌ی تحصیلات، بر مقبولیت یا حداقل برابری اجتماعی فردی بیافزاید.
چرا که اساساً نظام آموزشی به جای کمک به شکل‌گیری و رشد مهارت‌های افراد، فقط در زمینه اعطای مدرک به خروجی‌های خود موفق بوده است. به قول ایوان الیچ: دانش‌آموزان در مدارس به آموزگاران مدرک‌دار تسلیم می‌شوند تا خودشان نیز مدرکی کسب کنند.
این از حال و وضع مدارس و دانش‌آموزان سالم و عادی. حال که به آنها یک جوال‌دوز زدیم، سوزنی هم به خود بزنیم و نگاهی به وضعیت آموزشی دانش‌آموزان با نیازهای ویژه به خصوص دانش‌آموزان با آسیب بینایی بیاندازیم.
اوضاع آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی به صورت کلی
واقعیت تلخ این است که اوضاع آموزش رسمی در نظام آموزشی کشور به صورت کلی مطلوب نیست و در حقیقت نظام آموزشی با بحران افت کیفیت مواجه است و گویای این حقیقت، آمار و اطلاعات رسمی سازمان‌های متولی آموزش کشور می‌باشد. بنا به این گزارش، «میانگین کشوری نمرات دانش‌آموزان در امتحانات نهایی خرداد ۱۴۰۲ در رشته تجربی ۱۱.۲۳، رشته ریاضی ۱۰.۷۹، رشته انسانی ۸.۷۵ و در رشته معارف 10.56 بوده است.»
این اعداد و ارقام به خوبی وضعیت آموزش عمومی و کیفیت آن را برایمان مشخص می‌سازد. هر چند آماری از عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با آسیب بینایی در دست نداریم، اما کیفیت تحصیل در چنین نظام آموزشی نمی‌تواند بهتر از دانش‌آموزان عادی باشد که از لحاظ امکانات، منابع و فرصت‌های آموزشی، به مراتب از دانش‌آموزان با آسیب بینایی در جایگاه بالاتری قرار دارند.
شاخص دیگری که در ارزیابی کیفیت آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی باید لحاظ نمود، برنامه درسی ویژه این گروه از دانش‌آموزان می‌باشد که علاوه بر برنامه درسی عادی، باید به این برنامه دسترسی داشته و امکان بهره‌مندی از تمامی اجزای آن را داشته باشند. (برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی ECC) برنامه‌ای است که دانش‌آموزان با آسیب بینایی با استفاده از آن می‌توانند به بسیاری از فرصت‌های آموزشی از دست رفته دسترسی داشته و مواردی چون مهارت‌های جبرانی، کارایی حسی، بهره‌گیری از فناوری‌های کمکی، مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، شایستگی‌ها و مهارت‌های لازم برای یک زندگی مستقل، مهارت‌های اجتماعی، مهارت‌های حرفه‌ای، استانداردهای حضور در اماکن عمومی و بهره‌گیری از امکانات تفریحی و ورزشی و در نهایت توانایی‌های لازم جهت خودکفایی را در اختیار دانش‌آموزان قرار داده و به آنها می‌آموزد.
متأسفانه پژوهش‌ها و آمار دقیقی در مورد اجرای چنین برنامه‌ای برای دانش‌آموزان با آسیب بینایی کشورمان در دسترس نیست؛ اما تجربه‌ی حرفه‌ای بنده به عنوان بیست سال معلم این گروه از دانش‌آموزان و تجارب همکارانی که سعادت داشته و از نزدیک با آنها کار کرده‌ام، گویای برخورداری دانش‌آموزان از چنین برنامه‌ای نیست و یا حداقل مواد این برنامه را به صورت خیلی محدود در مقطعی از آموزش مثلاً دوره ابتدایی و ماده‌ای چون جهت‌یابی و حرکت دریافت نموده‌اند. حقیقت این است که دانش‌آموز با آسیب بینایی شانس زیادی برای بهره‌مندی از برنامه درسی مخصوص به خویش را نداشته و به واسطه‌ی عدم دسترسی‌پذیری مواد و محتوای برنامه درسی رسمی، از دستیابی به برخی از اهداف آموزشی این برنامه نیز مانند هنر و درس‌های عملی، موفق نبوده است.
حال پرسش اساسی این است که چرا دانش‌آموزان با آسیب بینایی از داشتن یک برنامه درسی مخصوص به خود محروم باشند که می‌تواند بسیاری از خلأهای آموزشی آنها را پوشش داده و بسیاری از کمبودهای ناشی از عدم دریافت داده‌ها و اطلاعات محیطی را جبران نماید. اگر پاسخ این است که نظام آموزشی ما اساساً فاقد چنین برنامه‌ای است؛ سؤال دردناک بعدی این است که چرا و با چه توجیهی دانش‌آموز ما از برنامه‌ای محروم است که می‌تواند بسیاری از تأخیرهای رشدی وی را جبران نموده و زمینه‌های تربیت و پرورش او را به عنوان یک شهروند عادی فراهم سازد.
از این رو، با جرأت می‌توان ادعا نمود که آموزش و پرورش با نیازهای ویژه حداقل در گروه دانش‌آموزان با آسیب بینایی در زمینه تربیت یک فرد که واجد شایستگی‌ها و مهارت‌های لازم برای یک شهروند عادی باشد، از کاروان نه چندان پیشرو آموزش به شدت عقب مانده و از دستیابی به بسیاری از اهداف آموزشی در این زمینه ناکام بوده است.
برای اثبات این ادعا، فقط کافیست که سری به مدارس ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی زده و یا با فارغ‌التحصیلان این گروه از دانش‌آموزان همکلام شویم تا از نزدیک شاهد کیفیت مهارت‌های اجتماعی، مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، مهارت‌های زندگی مستقل و حتی در برخی از موارد مهارت‌های جبرانی مانند توانایی بهره‌گیری از خط بریل آنها باشیم، تا واقعیت‌های تلخ بیش از پیش برایمان نمایان شوند.
ارتباط آموزش با کسب شایستگی‌های حرفه‌ای
در خصوص این نکته که آیا برنامه درسی رسمی و یا برنامه خیالی ویژه دانش‌آموزان توانسته است آنها را برای بازار کار آماده نماید، متأسفانه پاسخ منفیست و تنگ‌نظری‌های بازار کار از یک سو، و عدم کارایی و کارآمدی فارغ‌التحصیلان دانش‌آموزان و دانشجویان با آسیب بینایی از طرف دیگر، شرایطی را فراهم ساخته است که از فرصت‌های شغلی موجود در جامعه، سهم بسیار اندکی نصیب افراد با آسیب بینایی گردد.
همیشه اعتقاد داشته‌ام که حلقه مفقوده‌ی برنامه درسی دانش‌آموزان با آسیب بینایی، آموزش حرفه‌ای و مهارت‌آموزی‌های مرتبط با اشتغال آنها می‌باشد.
به عبارت دیگر، برنامه درسی رسمی موجود چه در سطح آموزش عمومی و چه در سطح آموزش عالی، متأسفانه نتوانسته است افرادی را تربیت نماید که واجد شایستگی‌ها، توانمندی‌ها و مهارت‌های لازم برای بازار کار باشند. البته این معضل دامن‌گیر کل نظام آموزشی بوده و شامل حال فارغ‌التحصیلان سالم و بینا نیز می‌باشد؛ اما تعدد و تنوع فرصت‌های شغلی برای آنها و اساساً فقدان تنگ‌نظری در مورد استخدام ایشان، باعث شده است که این مسئله آنها را به اندازه افراد با آسیب بینایی آزار ندهد.
از میان فرصت‌های شغلی متنوع و متعدد، افراد با آسیب بینایی متأسفانه فقط شرایط جذب به عنوان کارمند به صورت خیلی محدود و معلمی آن هم با طی هفت خان رستم را دارند که این شرایط نیز روز به روز برای آنها بدتر شده تا جایی که حتی در استخدامی ویژه معلولین داوطلبان با آسیب بینایی را فیلتر کرده و حتی در میان معلولین نیز، افراد با آسیب بینایی شانس کمی برای استخدام شدن دارند. این در حالی است که در میان معلولین، افراد با آسیب بینایی از بیشترین تحصیلات آکادمیک برخوردار بوده و اگر در مشاغل مرتبط با رشته تحصیلی دانشگاهی به کار گمارده شوند و از لحاظ دسترسی‌پذیری محیط کاری در مضیقه نباشند، حرف‌هایی برای گفتن خواهند داشت.
نکته‌ی طنز ماجرا اینجاست که آموزش و پرورش انگار به کیفیت خروجی‌های خود اعتماد لازم را نداشته و از استخدام آنها پرهیز می‌کند. با عنایت به موارد ذکر شده به این حقیقت تلخ می‌رسیم، پس آموزش و تعلیم و تربیت دانش‌آموزان با آسیب بینایی دقیقاً به چه دردی می‌خورد که نه شایستگی‌های لازم به عنوان شهروند را دارا هستند و نه از توانایی‌ها و مهارت‌های شغلی لازم جهت شغل‌یابی و استخدام برخوردار می‌باشند.
و باید فهمید که به قول امروزی‌ها، دقیقاً باگ کار کجاست؟
اگر تعلیم و تربیت دانش‌آموزان با آسیب بینایی از کیفیت لازم جهت حضور در جامعه برخوردار نیست یقه‌ی چه کسی را باید گرفت و باید عارض چه نهادی شد که چنین سرمایه‌های انسانی، مالی و زیربنایی این مملکت را در دوازده سال یا بیشتر به هدر داده‌اند و اگر خروجی‌های آموزش و پرورش از کیفیت لازم برای حضور در جامعه و بازار کار بهره‌مند هستند، باید برای پرهیز از استخدام افراد با آسیب بینایی به کجا شکایت برد و کرامت انسانی پایمال شده‌ی این افراد را باید دقیقاً از چه فرد و سازمانی اعاده نمود.
آیا مسئولین و مقامات دولت کریمه جمهوری اسلامی ایران متوجه این امر نیستند که هر فرد اعم از سالم و معلول حق دارد از طریق کسب درآمد مشروع و آبرومند، یک زندگی شرافتمندانه را داشته باشد؟
پس چرا حتی با وجود بسترهای قانونی مانند ماده 27 که ناظر به پرداخت حقوق حداقلی قانون کار برای معلولین بیکار است و قانون اختصاص سه درصد از ردیف‌های شغلی هر سازمان و نهاد دولتی به معلولین، باز هم از استخدام معلولین به ویژه افراد با آسیب بینایی استنکاف شده و آنها را علاوه بر رنج معلولیت، با درد ناشی از داشتن یک زندگی آبرومند تنها گذاشته‌اند.
اگر اخلاقی هست، در مقابل وجدان‌های بیدار چه پاسخی خواهید داشت و اگر مسلمان هستید و مؤمن به خدا، در مقابل مسئولیتی که دارید و جفایی که در حق معلولان روا داشته‌اید، در پیشگاه خداوند چه بهانه‌ای خواهید آورد.
به امید درخشش خورشید انصاف و عدالت در دنیای به ظاهر متمدن امروز.
صلاح‌الدین محمدی
13-7-1403"
audio/mana-afc005a4630521f74cc9.mp3,"نمی‌توانم در جامعه نباشم: تحصیل من در جامعه
آرمین رسولی
تحصیل من در جامعه دومین موضوعی بود که من احساس کردم بعد از موضوع بخش قبلی که به حضور در جامعه پرداخته بودیم، از اولویت خاصی برخوردار است و این اولویت از آنجایی شروع می‌شود که برخی از والدین به اشتباه و از روی نا آگاهی فرزندان خود که در شرایط کم‌بینایی هستند تا حدی که باید در مدارس استثنایی تحصیل کنند را به زور و فشار راهی مدارس عادی می‌کنند و نکته جالب این است که این زور و فشار را به خیال خودشان به سیستم آموزشی می‌آورند تا کودک از همه جا بی‌خبر خود را به هر مدرسه‌ای بفرستند به جز مدرسه استثنایی و با این کار آینده فرزندشان را هموار کرده‌اند، اما نتیجه کاملاً عکس می‌شود می‌پرسید چه طور؟ من در سال‌های گذشته بارها این موضوع را از نزدیک لمس کردم که آن زور و فشارهایی که در موردش صحبت کردیم کاملاً بر روح و روان فرزندشان وارد می‌شود و اینجاست که همین والدین محترم فرزند خود را ضعیف و در برخی موارد کندذهن تلقی می‌کنند.
این مسئله من را یاد جمله‌ای از آلبرت انیشتین انداخت که در انتقاد به امتحانات مدارس و دانشگاه‌ها می‌گفت: «اگر یک ماهی را در بالا رفتن از درخت مورد آزمایش قرار دهید یک کودن است اما در شنا یک نابغه.»
قطعاً الآن دارید به این مسئله فکر می‌کنید حالا که نمی‌خواهیم خود را در بالا رفتن از درخت امتحان کنیم پس در چه کاری باید خود را نابغه بدانیم یا به سمت نابغه شدن حرکت کنیم؟
من همیشه در پاسخ به این پرسش همنوعانم یک پاسخ مشترک دارم و آن این است که تو نباید حتماً در تحصیل و مدارج علمی به دنبال نابغه شدن باشی و تو باید از بین سه راهه‌ی تحصیل، کار و ورزش یکی را برای نابغه شدن انتخاب کنی و فقط نباید فراموش کنی در صورت انتخاب یکی از این راه‌ها نباید دو تای دیگر را به طور کامل رها کنی و صرفاً باید تمرکز خودت را بر یکی بیشتر کنی.
می‌خواهم کمی کلی‌تر به مسئله تحصیل نگاه کنیم، منظورم این است که چرا باید مدارسی مخصوص افراد دارای آسیب بینایی داشته باشیم؟ می‌خواهم پرسش خودم را به صورتی دیگر بیان کنم، چرا باید از همان سنین کودکی و نوجوانی به فرد نابینا بفهمانیم که تو عضوی از این جامعه نیستی یا در این جامعه تو یک اقلیت به حساب می‌آیی.
ما می‌توانیم با حذف مدارس ویژه نابینایان حداقل در دوره دبیرستان (البته با فراهم کردن امکانات مناسب در مدارس عادی) با یک تیر دو نشان بزنیم؛ اول فرهنگ برخورد با افراد دارای آسیب بینایی را در جامعه از همان سنین کودکی و نوجوانی در افراد نهادینه کنیم و دوم اجتماعی شدن و ورود به جامعه را برای نوجوانان دارای آسیب بینایی بسیار آسان‌تر کنیم.
حال بیایید مرور کنیم. من در ابتدای بحث گفتم والدینی را دیده‌ام که به زور و فشار فرزندانشان را به مدارس عادی می‌فرستند و این مسئله را نفی کردم، اما در ادامه بحث گفتم بهتر است مدارس ویژه نابینایان حذف شوند، برخلاف تصور پارادوکسی وجود ندارد به این علت که تحصیل برای تمام دانش آموزان نابینا و کم‌بینای شدید حداقل در سه پایه اول دوره دبستان واجب است و باید با خط بریل آشنا شوند و بعد از فراگرفتن این خط و تسلط نسبتاً کافی، سپس به مدارس عادی بروند و در کنار دانش آموزان دیگر فقط با خط بریل به تحصیل بپردازند.
دوره دبستان و دبیرستان به پایان می‌رسد با همه سختی‌ها، استرس‌ها و چالش‌های رنگارنگ. حال باید رشته‌ای را انتخاب کنم که بتوانم با آن به درآمد برسم، اصل بزرگی در انتخاب رشته می‌گوید باید رشته انتخابی شما سه شرط را داشته باشد. اول باید به آن علاقه داشته باشم، دوم باید بازار کار داشته باشد و شرط سوم و اساسی‌ترین شرط این است که باید توانایی انجام آن را داشته باشم. این شرط سوم است که برای ما حتی آن قدر از دو شرط اول مهم‌تر می‌شود که اصلاً آنها را فراموش می‌کنیم و همین شرط است که اکثریت افراد نابینا و کم‌بینا را به سوی رشته‌های علوم انسانی مثل روان‌شناسی، علوم تربیتی و… فرستاده است و همین قضیه سبب شده که در شغل‌هایی که با اولین نگاه می‌تواند برای افراد نابینا و کم‌بینا مناسب باشد رقابت سنگینی میان همنوعان من به وجود آید و این رقابت تا آنجایی پیش می‌رود که نوجوانان دارای آسیب بینایی خود را برای همان شغل‌های پر رقابت آماده می‌کنند و اصلاً فکر خود را ذره‌ای متوجه رشته‌های دیگر هم نمی‌کنند.
منظور من از رشته‌های دیگر آن دسته از رشته‌هایی است که باز هم می‌توانیم بگوییم که یک فرد دارای آسیب بینایی هیچ کاستی‌ای نسبت به فردی که آسیب بینایی ندارد در انجام شغلی که باید در آینده بر عهده بگیرد نخواهد داشت. به عنوان مثال رشته ادبیات که در شغل‌هایی مانند نویسندگی و هر شغلی که ارتباط مستقیم با ادبیات دارد، می‌تواند به سادگی فعالیت کند، اما توجه چندانی به آن نمی‌شود. حتی تحصیل در زبان‌های مختلف که در آینده می‌توانند به عنوان مترجم فعالیت داشته باشند.
هدف من در این نوشتار صرفاً توجه به ایراداتی است که از سوی همنوعان من روی می‌دهد، که نتیجه آن مشکل در به کار گرفته شدن در شغل‌های مناسب با توانایی‌شان است و این مطلب من را به یاد یکی از همنوعانم می‌اندازد که با وجود کم‌بینایی نسبتاً شدید علاقه بسیار به رشته پرستاری در دانشگاه داشت و قصد داشت در این رشته به تحصیل بپردازد؛ بدون توجه به این مطلب که در آینده شغلی به شدت به مشکل بر خواهد خورد و نمی‌توان تصور کرد که در شغل بسیار دشوار و حساسی مانند پرستاری یک فرد دارای آسیب بینایی را به کار بگیرند.
تصور می‌کنم در این زمان شاید برخی از دوستان به من انتقاد کنند با این نگاه که یک نابینا و کم‌بینا اگر بخواهد از پس هر کاری برمی‌آید، اما همین نگاه مطلق و بدون انعطاف به مسائل است که همیشه برای نسل جوان افراد دارای آسیب بینایی مشکلات بزرگی به وجود آورده است، و گاهی ما با همین نگاه آنها را به سمت و سوی فعالیت‌هایی می‌فرستیم که اصلاً با توانایی‌هایشان مطابقت ندارد، و با اینکه بسیار در آن مسیر زمان و انرژی صرف می‌کنند، با شکست و ناکامی روبرو می‌شوند و موارد بسیاری را همه ما می‌شناسیم که به علت همین راهنمایی‌های غلط و انتخاب‌های اشتباه حتی به افرادی افسرده و ناکام تبدیل شده‌اند و حال باید آن سنگی که به چاه انداخته شده است را از چاه بیرون آورد که بسیار کار دشواری است، حتی در مواردی فرد دارای آسیب بینایی به قدری خود را با افراد بینا مقایسه کرده که دیگر حاضر به خارج شدن از خانه نیست و شرایط بسیار ناراحت کننده‌ای را سپری می‌کند و اینها همه نتیجه امید فروشی و دادن انگیزه‌های واهی به افرادی است که با انرژی و امید در تلاش برای پیدا کردن مسیر مناسب می‌گردند تا در آن مسیر به شکوفایی و موفقیت برسند."
audio/mana-929aa428a0bb111cb03f.mp3,"در مسیر شدن: نشستن بر سفره تجربه زیسته یکدیگر
مسعود طاهریان
تجربه من بعد حدود سی سال زندگی نابینایی اینه که جامعه‌مون متناسب با نیاز‌ها و شرایط اکثریت طراحی شده و در بیشتر موارد نفع و آسایش این گروه اصطلاحاً هنجار، هدف اصلیه. به نظر می‌رسه این مسئله به طور خود به خودی و با تصمیم و فشار تدریجی اکثریت در بلندمدت اتفاق افتاده که معمولاً باعث میشه توان و استعدادهای بالقوه و اختصاصی گروه‌های متفاوت و اقلیت در نظر گرفته نشه و مناسب سازی‌های لازم برای بهبود زندگی این قشر از جامعه انجام نگیره.
گیر چیه؟ بهانه میارند که این کارا فشار مالی درست می‌کنه و نفع جمعی نداره. یا اینکه دست‌اندرکاران و مسئولان به صورت اصولی، پژوهش، نیازسنجی و ارزشیابی انجام نمیدند. پس خروجی کارشون هم بی‌کیفیت و غیر‌ استاندارد میشه. یه موقع‌هایی هم برنامه و مدیریت یک دست و هماهنگ نیست و بودجه مشخصی وجود نداره، بنابراین پروژه‌های زندگی برای همه، لاک‌پشتی پیش میره. در حالی که افرادی مثل زنان، نخبگان، تیزهوشان، اقلیت‌های قومی یا مذهبی، معلولین، بیماران جسمی ـ روانی، اشخاص در معرض خطر خانوادگی ـ اجتماعی، بازماندگان حوادث و… برای زندگی مطلوب، نیاز به خدمات و امکانات بیشتر و متناسب‌تر دارند و یا لازمه شرایطی آزادتر و خاص‌تر براشون فراهم بشه.
از طرف دیگه اعضای جامعه‌مون به دنبال جداسازی و داغ گذاریند. یعنی بخشی از جامعه مثل مردان، شهر‌نشینان، افراد سالم خودشون رو از بقیه برتر و بهتر می‌دونند و با استفاده از برچسب‌های منفی مثل کور، پخمه، چاقالو، ضعیفه، مردنی و… مرز و خطوط محدود کننده و قرمزی می‌کشند و با تحقیر کردن بقیه در نوک هرم جامعه، سروری می‌کنند.
در جایی هم متولد شدیم که اعضایش اصول، ارزش‌ها، هنجارها و قراردادهای اجتماعی خودشون رو سفت و محکم می‌چسبند. در حالی که این امور اصلاً مطلق و ثابت نیستند و فقط برای آسایش و بهبود شرایط زندگی اعضا با توافق جمعی تدوین شدن. همیشه برای پویایی جامعه اصلاح و تغییر لازمه ولی معمولاً اعضا نسبت بهش مقاومت دارن و برای حفظ شرایط فعلی تمام زورشون رو می‌زنن. این ایستایی بیشترین ضربه رو به گروه‌های خاص و استثنایی وارد می‌کنه. چرا که بهبود زندگی برای این اشخاص نیاز به تغییر و اصلاح در روند حاکم داره. مثلاً کندی در روند هوشمند‌سازی، الکترونیکی، اینترنتی و غیر حضوری کردن فرایند‌ها مشتی از خروار گرفتاری‌های موجوده.
علاوه بر این، در جامعه عزیزمون اعضا بر صفات و ویژگی‌هایی مته به خشخاش می‌ذارند که اصلاً نقشی در ایجاد یا تغییرشون ندارند. پُز چیزایی مثل جنسیت، قد، رنگ پوست، قشنگی، قومیت، دین، زبان، وضعیت اقتصادی، جایگاه اجتماعی، شرایط خانوادگی، محل تولد و… میدند که اختیار خاصی در به وجود اومدنشون ندارند و تحت تأثیر کلی شرایط تاریخی، جغرافیایی، ژنتیکی، اجتماعی و… هستش. تازه خیلی از اون‌ها بدون ارزش اجتماعی و فرهنگیشون فقط و فقط یه ویژگی شخصی خنثی محسوب میشن و با یه دید واقع‌گرایانه داشتنشون در برخی از شرایط مفید و در برخی شرایط دیگه دست و پا گیره.
بالاخره در جامعه‌ای زیست می‌کنیم که توش اعضای متفاوت و اقلیت ارتباط چندانی با هم ندارند. هر کدومشون عین جزیره‌ای در دل اقیانوس، جدا و رها یه گوشه افتادند. توی این زمینه یه جورایی رسانه‌های جمعی و عمومی خوابند و دستگاه‌های حکومتی و مردم نهاد هم کار شبکه‌سازی خودشون رو درست و حسابی انجام نمیدند. بنابراین برای تبادل تجارب و اطلاعات، بین نسل‌های متعدد این گروه‌ها و حتی افراد در یه بازه زمانی مشخص ارتباط و پیوند خاصی وجود نداره. آخه نیازها و مشکلاتشون بی‌اهمیت تلقی میشه. این اشخاصم نقش فردی خودشون رو برای ایجاد تغییر و اصلاح شرایط نابرابر و نامناسب جاری بسیار کم اهمیت می‌دونند و وضعیت کنونی رو می‌پذیرند و در برابرش سر تسلیم فرود میارن. حتی آگاهانه بعضی‌هاشون از ارتباط با همنوعانشون و کمک کردن به اون‌ها پرهیز می‌کنند.
آبشخور این مسئله در انکار واقعیت و بخشی از هویت خویشتنه. چون همون طور که بالا گفتم کارکرد برچسب‌ها در جامعه فعلیمون داغ‌گذاری و جدا‌سازیه. در نتیجه هر یک از اعضای این گروه‌های خاص و استثنایی به علت نبود هیچ الگو و سرمشقی، عین آدمی گمشده در تاریکی مطلق به تنهایی و با استفاده از آزمایش و خطا، کورمال کورمال مسیرشون رو پیدا می‌کنند؛ ولی متأسفانه تجارب فردیشون رو در نهایت بدون اینکه به کسی بگند، به گور می‌برند.
این همه حرف زدم تا بگم به هر مقدار که متفاوت باشیم، به حاشیه و سایه‌ها رونده می‌شیم و به همون مقدار سهم محدود‌تری در مشارکت‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و تصمیمات جمعی داریم. نمی‌تونیم تأثیر این مسئله رو بر هویت و زندگیمون انکار کنیم و نا‌دیده بگیریم. پس معلولیت برای منه نابینا نقشی مثل جنسیت زنان در جوامع مرد سالار یا رنگ پوست اشخاص سیاه‌پوست در جوامع آپارتاید، پیدا می‌کنه. این ویژگی جسمانی و زیستیم با تجربه‌ها و محیطم یه ارتباط مثلثی می‌سازه. از یه طرف عامل مهمی میشه در احساسات، افکار و رفتارم و در مقابل، تأثیر می‌ذاره روی نگرش دیگران و موقعیت‌های اجتماعیم. حالا اگه درست فکر کنیم و توقع‌های بی‌جامون رو دور بریزیم، می‌بینیم کس دیگه‌ای نیست زندگیش رو زمین بذاره تا کاری برامون انجام بده. باشه و بخواد هم نمی‌تونه، چون شناخت کافی نسبت به مقوله معلولیت و نابینایی نداره. خودمونیم که باید از این سلسله مراتب ارباب و برده خارج بشیم و کاری بکنیم. به خاطر همین قصد و غرضم اینه ستون جدید در مسیر شدن رو توی نسل مانا شروع کنم که جایی باشه برای حلاجی مشکلات افراد نابینا و واکاوی راه‌حل‌های احتمالی اونها. از اونجایی که همیشه فعالیت‌های شغلی و اجتماعی برام مهم بوده و سال‌ها به عنوان روانشناس و مدرس کار کردم و الآنم دلم می‌خواد ذره ذره روانکاو بشم، هدفم اینه با یه زبون ساده و خودمونی روایت تحول زندگی تخصصیم رو بنویسم تا در کنار هم با تبادل نظر، گام به گام عین یه کرم ابریشم که به پروانه تبدیل میشه، برای رویارویی با چالش‌های احتمالی آماده بشیم. به خاطر همین اگه تجربه و فعالیت مشابهی دارید، خوشحال می‌شم به اشتراک بذارید و درباره اتفاق‌های مورد بحث در هر شماره، اقدامات و راه‌حل‌های پیشنهادیتون رو بگید. امیدوارم در نهایت این ستون صندوقی بشه برای ثبت و جمع‌آوری تجربه‌های ارزشمند متخصصان پیشروی نابینا تا بتونیم به اندازه خودمون شرایط زندگی نسل حاضر و آینده دارای آسیب بینایی رو بهتر و راحت‌تر کنیم."
audio/mana-37f00ab3d506ac32efc8.mp3,"رد پای نابینایان در ادبیات داستانی
حسین آگاهی
بنا داریم کتاب‌هایی را معرفی کنیم که فرد یا افراد نابینا به نوعی در آنها نقش فعال دارند؛ نه اینکه لزوماً قهرمان یا شخصیت اصلی داستان باشند اما اینکه حضورشان در کتاب، معنادار باشد و در رخدادهای اثر نیز جای پایی بتوان برایشان تصور کرد، یکی از اهداف ماست.
در اولین قدم به سراغ کتاب «پولیانا روشنایی کوهستان» نوشته آنا ماریا ماتوته، نویسنده زن اسپانیایی می‌رویم. این کتاب که نخستین بار با ترجمه محمد قاضی در سال 1352 و توسط انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در ایران روانه بازار نشر شده است، ما را با خود به سفری به ییلاق و روستایی زیبا می‌برد. محیط‌ها کاملاً بکر هستند و سوژه‌ها هم از دل جامعه برخاسته‌اند.
در این کتاب عموماً با دو کودک ده ساله، دختری به نام پولیانا و پسری به نام نین سر و کار داریم که قهرمان کتاب البته اگر بشود اسم قهرمان را رویش گذاشت همین پولیاناست و نین که با نابینایی و مشکلات ناشی از آن دست و پنجه نرم می‌کند در کنار پولیانا حضور دارد. بدون اینکه ماجراهای کتاب را به قول فرنگی‌ها اسپویل کنیم می‌توان گفت: که این کتاب شرح چگونگی آشنایی و برخورد اشخاصی است که تا کنون در زندگیشان هیچ نابینایی ندیده‌اند، ولی نقطه مثبت همه‌شان این است که تلاش می‌کنند حتی‌الامکان پیش‌داوری نداشته باشند و تمام مسائل رفتاری را صرفاً از طریق تجربه در کنار هم بیاموزند.
پولیانا با ورود به روستای جدید، فرصتی برای آشنایی ساکنان با دنیای متفاوت یک فرد نابینا فراهم می‌کند. نین، با وجود محدودیت‌هایش، به زندگی ادامه می‌دهد و با روحیه‌ای شاد و مثبت، به دیگران می‌آموزد که چگونه به تفاوت‌ها احترام بگذارند. تعاملات پولیانا و نین با اهالی آن منطقه، به ویژه با پدربزرگ سخت‌گیر، لحظات طنزی را خلق می‌کند و در عین حال، به خواننده می‌آموزد که چگونه با پیش‌داوری‌های خود رو به رو شود و به دیگران فرصت دهد تا خودشان را نشان دهند. تأکید می‌شود که حوادث مذکور در کتاب کاملاً واقعی و مردمانش نیز افرادی در نزدیکی‌های ما هستند؛ نه اینکه اشخاصی با همین نام و نشان زمانی در یکی از سرزمین‌های کره خاکی زندگی می‌کردند بلکه از این نظر که هیچ اتفاق خارق‌العاده و خارج از دایره منطقی در کتاب مشاهده نمی‌شود و هر ماجرایی که برای افراد روی می‌دهد برای هر یک از ما هم ممکن است اتفاق بیفتد؛ باعث شده این کتاب در زمره آثار واقع‌گرایانه قرار گیرد.
پیوند عمیق اشخاص حاضر در کتاب با طبیعت و نیز توصیفات زیبا و کاملاً محسوس بارش برف، روییدن گل‌ها در بهار و عطری که در فضا به خاطر آغاز بهار در همه جا به مشام می‌رسد از جمله مسائلی است که ما را به خواندن این اثر ترغیب می‌کنند.
درست است که مخاطبان این کتاب در وهله اول نوجوانان هستند، اما این بدان معنا نیست که اگر بزرگ‌ترها پولیانا روشنایی کوهستان را بخوانند از مطالعه‌اش لذت نبرند.
با آنکه بیش از پنجاه سال از نخستین بار که این کتاب چاپ شد می‌گذرد، اما همچنان در گوشه و کنار دنیا خوانندگان خود را دارد و در ایران به جز محمد قاضی، مترجمان دیگری نیز پولیانا روشنایی کوهستان را به فارسی برگردانده و گروهی حتی با نام پولینا چشم و چراغ کوهپایه، این اثر را منتشر کرده‌اند."
audio/mana-30d5fe1896f8e26a2a09.mp3,"نگاهی به چند شاخص آموزشی در مهم‌ترین مدرسه نابینایان و کم‌بینایان کشور
صلاح محمدی
بسیاری از نابینایان با آموزشگاه شهید محبی آشنا هستند و از آنجا خاطره‌های فراوان دارند. با شنیدن نام آموزشگاه شهید محبی، ناخودآگاه به یاد مهم‌ترین محیط آموزشی نابینایان و کم‌بینایان کشور می‌افتیم که پرچم‌دار آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی در کشور است. مدرسه‌ای که تنها یک مدرسه نیست بلکه یک مجتمع آموزشی است که دانش‌آموزان با آسیب بینایی شهرستان تهران و شهرستان‌های دور و نزدیک امکان تحصیل در سه مقطع ابتدایی، متوسطه‌ی اول و متوسطه‌ی دوم را در آن داشته و از امکانات خوابگاهی و ورزشی مناسبی برخوردار است. هر چند در شهرستان تهران مدارس دیگری مانند مدرسه دکتر خزائلی و مجتمع دخترانه نرجس، به صورت تخصصی وظیفه یاددهی و یادگیری دانش‌آموزان با آسیب بینایی را بر عهده دارند، اما مجتمع آموزشی شهید محبی با فضای بزرگ و کافی خود، داشتن امکانات خوابگاهی، ورزشی و فرهنگی، تحت پوشش داشتن سه مقطع آموزش عمومی و رشته‌ی موسیقی در متوسطه‌ی دوم، همکاران با تجربه و با سابقه در امر آموزش گروه دانش‌آموزان با آسیب بینایی و بسیاری از محاسن دیگر، گوی سبقت را در امر آموزش از سایر رقبا ربوده و خود را به عنوان برند آموزشی نابینایان و کم‌بینایان کشور مطرح ساخته است. فارغ‌التحصیلان موفق و چهره‌های برجسته فرهنگی و ورزشی که خروجی این مجتمع آموزشی به شمار می‌روند، بیش از پیش بر اعتبار آموزشی آن افزوده است.
افرادی که در این آموزشگاه تحصیل کرده‌اند و معلم، وکیل و استاد دانشگاه شدند یا در مشاغل دیگر به کار مشغول شدند. کارنامه‌ی شصت ساله‌ی این آموزشگاه نشان می‌دهد در رشد و پیشرفت فرهنگی و اجتماعی جامعه‌ی نابینایان ایران مؤثر بوده و در تاریخ تحولات این جامعه نقطه‌ی عطف و رخدادی تأثیرگذار بوده است.
اما امروز حال و وضع این برند آموزش نابینایان کشور زیاد خوب نیست و کم لطفی مسئولین آموزش و پرورش با نیازهای ویژه نسبت به این مجتمع، آن را در سراشیبی سقوط قرار داده است.
برای آگاهی بیشتر و بهتر نسبت به اوضاع کنونی این آموزشگاه، آن را از لحاظ چند شاخص آموزشی مورد بررسی قرار می‌دهیم.
1ـ فقدان کادر آموزشی متخصص متناسب با دروس مورد تدریس
هر چند ظهور پدیده‌های شگفت‌انگیز قرن بیست و یکم مانند اینترنت و اخیراً هوش مصنوعی، انجام امور در تمام زمینه‌ها را به منتها درجه‌ی راحتی خود رسانده و انجام هر امری را از سرودن شعر تا نوشتن مقاله و خیلی از کارهای دیگر را بسیار آسان نموده است، اما امر تدریس و شغل معلمی، حرفه‌ای نیست که به این راحتی‌ها تسلیم پیشرفت‌های اعجاب‌انگیز بشر شود. چرا که تدریس یک تعامل انسانی میان مربی و متربی است که نیازمند یک رابطه شناختی و عاطفی می‌باشد تا طی آن معلم دانش خود را به دانش‌آموز انتقال دهد.
پر واضح است که یکی از ارکان اساسی امر داشتن معلم تخصصی برای تدریس هر موضوع و کتاب درسی می‌باشد. معلمی که در تدریس خود متخصص بوده و رشته‌ی دانشگاهی وی ضامنی برای ارائه‌ی دانش ناب به دانش‌آموز باشد. هر چند در مدرسه شهید محبی تعدادی از دروس توسط معلمان تخصصی تدریس می‌شوند، اما نحوه سازمان‌دهی ساعات کاری معلمان و فقدان معلم تخصصی برای برخی از کتاب‌ها، شرایطی را پیش آورده است که تدریس برخی از دروس به معلم غیر تخصصی آن سپرده می‌شود؛ که ضرر نهایی آن متوجه افت تحصیلی دانش‌آموزان شده و در نهایت عملکرد موفق مدرسه را به عنوان یک برند آموزشی نابینایان به چالش جدی کشیده است. خلاصه اینکه اگر فکری برای تأمین کادر آموزشی متخصص نشود یا حداقل سازمان‌دهی ساعات کار همکاران بر اساس ملاک‌هایی چون تخصص و تجربه انجام نگردد، کیفیت تحصیلی دانش‌آموزان حتی از وضعیت فعلی بدتر شده و آموزش و یادگیری در این مدرسه مهم، به یک امر نمادین تبدیل می‌شود؛ و تمام زحمات و تلاش‌های عوامل اجرایی، کادر آموزشی و هزینه‌های دولتی و خانواده‌ها و از همه مهم‌تر با ارزش‌ترین سرمایه‌ی این مدرسه یعنی عمر دانش‌آموزان، به هدر خواهد رفت.
2ـ افت تحصیلی شدید دانش‌آموزان
مسئله افت تحصیلی، همیشه یکی از شاخص‌های کاهش کیفیت و تنزل راندمان سازمانی مراکز آموزشی بوده است. با جرأت می‌توان گفت مهم‌ترین مسئله‌ای که در حال حاضر ماهیت سازمانی آموزشگاه شهید محبی را به عنوان یک مدرسه و متولی آموزش دانش‌آموزان با آسیب بینایی تهدید می‌کند، افت تحصیلی دانش‌آموزان است که در سال‌های اخیر و به خصوص بعد از همه‌گیری کرونا یقه‌ی بسیاری از مدارس و از جمله مدرسه شهید محبی را گرفته است.
افت تحصیلی به عنوان یک متغیر وابسته می‌تواند محصول عوامل متعددی باشد که یکی از عوامل احتمالی این پدیده در مدرسه شهید محبی در بند اول مورد بحث قرار گرفت. احتمالاً یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در این زمینه، کاهش اقتدار معلم و حرکت به سمت دانش‌آموز محوری بوده است که تمام امور باید برحسب رضایت و علاقه دانش‌آموز صورت پذیرد.
عامل دیگری که افت تحصیلی دانش‌آموزان این مرکز آموزشی را تشدید کرده است، ارتقاء بسیار آسان به پایه‌ها و مقاطع بالاتر است، طوری که دانش‌آموز به هیچ وجه دغدغه‌ی امتحان و نمره را نداشته و تأکید بر سهل‌گیری در امتحانات و دادن نمره به دانش‌آموزان، باعث شده است که فرایند یاددهی یادگیری آن چنان که باید مسیر طبیعی خود را طی نکند.
شاید کلاس‌های ناهمگون از لحاظ توانایی‌های شناختی و هوشی یکی دیگر از عوامل مؤثر بر افت تحصیلی دانش‌آموزان این مدرسه باشد. با این توضیح که در برخی از کلاس‌ها، دانش‌آموزان با سطوح هوشی و توانایی‌های شناختی بسیار متفاوت و با دامنه تغییرات بالا، در کنار همدیگر نشسته و از یک مواد، منبع درسی، روش تدریس و یک نوع ارزیابی مشترک بهره می‌برند. این شرایط باعث تداخل یادگیری برای دانش‌آموزان دیگر شده و از لحاظ تحصیلی عملکرد یکسانی نخواهند داشت. گاه تأثیر منفی این وضعیت خود را در افت تحصیلی دانش‌آموزان دیگر نشان خواهد داد.
عامل دیگری که می‌تواند در افت تحصیلی دانش‌آموزان این مدرسه دخیل باشد، عدم کنترل بر حضور و غیاب دانش‌آموزان و سهل‌انگاری اولیای مدرسه نسبت به این قضیه است. طوری که در ابتدای مهر و در هنگام بازگشایی مدارس مکرراً دیده شده که گاه دو هفته از غیبت دانش‌آموز گذشته و عملاً اتفاق خاصی هم نیفتاده است؛ یا بعد از تعطیلات سیزده به در گاه با یک هفته تأخیر بر سر کلاس‌های درس حاضر می‌شوند و متأسفانه این روال در طول سال تحصیلی نیز جریان داشته و گاه بدون دلیل موجه دانش‌آموز غیبت می‌کند.
بدون شک اولین تأثیر منفی غیبت دانش‌آموز، در افت تحصیلی وی خود را نشان داده و از طرف دیگر نیز این غیبت‌های مکرر موجب می‌شود که نظم کلاس را بر هم زده و فرایند بودجه‌بندی تدریس را دچار مشکل و بی‌نظمی سازد و آثار منفی این مسئله را به کلاس و عملکرد دانش‌آموزان دیگر نیز منتقل نماید.
به نظر می‌رسد بی‌توجهی خانواده‌ها نسبت به عملکرد تحصیلی فرزندان خویش به خصوص در زمان شیوع کرونا و آموزش مجازی یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر افت کیفیت دانش‌آموزان بوده است؛ اما به احتمال زیاد مهم‌ترین عاملی که افت تحصیلی دانش‌آموزان را هدف گرفته است، کاهش انگیزه عمومی‌ای باشد که علاوه بر دانش‌آموزان با آسیب بینایی، دانش‌آموزان بینا نیز به آن مبتلا هستند. کاهش انگیزه‌ای که ناشی از مشاهده تحصیل‌کردگان نابینا و کم‌بینا و دارای مدارج عالی دانشگاهی هستند و برای پیدا کردن شغل هزاران در را زده و نا امید شده‌اند. بی‌انگیزگی‌ای که محصول تنگ‌نظری‌های جامعه و بازار کار نسبت به افراد با آسیب بینایی تحصیل کرده است.
3ـ عدم برخورداری دانش‌آموزان از برنامه درسی مخصوص به خویش
مشاهده‌ی صحنه‌ای که مادر دانش‌آموز وی را تا مدرسه و گاه کلاس درس همراهی می‌کند، سطح پایین مهارت‌های اجتماعی در میان دانش‌آموزان، عدم توانایی دانش‌آموزان در بهره‌گیری از سایر حواس خویش هنگام برخورد با مشکلات و چالش‌ها، خلأ مواد و منبع درسی‌ای که با هدف پرورش مهارت‌های شغلی دانش‌آموزان در آینده برنامه‌ریزی و پیش‌بینی شده باشد، سطح پایین مهارت‌های خودیاری و مهم‌تر از همه عدم توانایی و شایستگی دانش‌آموزان در خصوص داشتن قدرت تصمیم‌گیری در مورد مسائل مربوط به خویش، همه و همه مواردی هستند که ما را به این واقعیت تلخ می‌رساند که دانش‌آموزان آموزشگاه شهید محبی از داشتن یک برنامه درسی مخصوص به خود محروم هستند و موارد بالا بیانگر آن است که دانش‌آموزان در این زمینه‌ها به صورت جدی دارای مشکل و مسئله می‌باشند.
یادمان باشد که مفهوم آموزش و پرورش یک اصطلاح دو کلمه‌ای است و نباید فقط به آموزش پرداخت و پرورش را رها نمود.
برنامه درسی ویژه دانش‌آموزان با آسیب بینایی(ECC) برنامه‌ای است که نیازهای واقعی دانش‌آموزان از قبیل مهارت‌های جبرانی مانند توانایی استفاده از بریل، کارایی حسی، مهارت‌های بهره‌گیری از فناوری‌های کمکی، مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، مهارت‌های زندگی مستقل، مهارت‌های اجتماعی، شایستگی‌های حضور در اماکن عمومی و استفاده از امکانات تفریحی و سرگرمی، مهارت‌های شغلی و در نهایت صلاحیت‌ها و شایستگی‌های خود تصمیم‌گیری را به دانش‌آموزان آموزش داده و به معنای واقعی کلمه آنها را برای حضور فعال در جامعه و محیط کار آماده می‌کند؛ اما غفلت آموزش و پرورش استثنایی کشور به صورت کلی و سازمان آموزش و پرورش استثنایی تهران به شکل خاص در خصوص استقرار چنین برنامه‌ای نه تنها برای آموزشگاه شهید محبی، بلکه برای تمام مدارس خاص دیگر سطح کشور، باعث شده است که دانش‌آموزان با آسیب بینایی بازنده‌ی اصلی و ناکام بزرگ آوردگاه تعلیم و تربیت باشند و از کمترین توانایی‌ها، مهارت‌ها و شایستگی‌های لازم به عنوان یک شهروند عادی برخوردار نباشند.
که البته باید گفت که فقدان چنین برنامه‌ای برای آموزشگاه پرچم‌داری مانند شهید محبی، گناهیست نابخشودنی و خطاییست که آینده‌ی تحصیلی، خانوادگی، شغلی و مهم‌تر از همه استقلال دانش‌آموزان این مدرسه را به شدت تهدید می‌کند.
4ـ کیفیت مدیریت و اداره مجتمع
به قول امانوئل کانت فیلسوف شهیر آلمانی، دو تا از دشوارترین کارهای آدمی تعلیم و تربیت و حکومت‌داری است.
همان طور که کانت اشاره کرده است تعلیم و تربیت انسان، یک امر بسیار دشوار و پیچیده است. چرا که در مسیر پر پیچ و خم تربیت، چالش‌ها، موانع و مشکلات بس بزرگ و عدیده‌ای وجود دارد که هر کسی را یارای آن نیست که این کشتی طوفان‌زده را سالم به سرمنزل مقصود برساند.
امر تعلیم و تربیت به‌النفسه امری پیچیده و دشوار است. حال اگر این فرایند برای دانش‌آموزانی صورت بگیرد که خود با مشکلات و مسائل دیگری از قبیل معلولیت و عوارض ناشی از آن دست و پنجه نرم می‌کنند، امر تعلیم و تربیت بیش از پیش پیچیده‌تر و دشوارتر خواهد شد؛ بنابراین عقل سلیم حکم می‌کند که برای سکان‌داری چنین حوزه‌ی پیچیده‌ای باید فردی متخصص، با تجربه در امور نابینایان و کم‌بینایان، مقتدر و با خصال نیکوی انسانی گماشت که چون مدیری توانمند و رهبری صاحب نفوذ بتواند امور را مدیریت کرده و چون والدی مشفق، به رتق و فتق امور مرتبط با دانش‌آموزان بپردازد. کادر خود را از افراد متخصص، با تجربه، توانمند و دلسوز تشکیل داده و آنچه را که در توان و تخصص دارد برای حد کمال تعلیم و تربیت اماناتی که به عنوان دانش‌آموز به وی سپرده‌اند، انجام دهد.
مسائل و مشکلات آموزشگاه شهید محبی به چند مورد مذکور محدود نبوده و صرفاً به علت ضیق وقت اهم آنها را ذکر کرده و از باقی چشم پوشی کرده‌ایم. مواردی چون عدم تأمین خوابگاه در زمان مقرر و اسکان دانش‌آموزان در آن، بی‌توجهی به بودجه لازم برای مجتمع به خصوص در رابطه با غذای دانش‌آموزان خوابگاهی، عدم تأمین سرویس ایاب و ذهاب دانش‌آموزان، کاهش چشم‌گیر تعداد دانش‌آموزان، عدم تخصیص پرسنل اجرایی کافی به آموزشگاه و بسیاری دیگر از مشکلات، موجودیت آموزشگاه شهید محبی را تهدید می‌کند.
خلاصه‌ی کلام اینکه اگر اراده و عزمی برای زنده نمودن جلال و شکوه آموزشگاه شهید محبی وجود داشته باشد، این امر دور از دسترس نیست.
به امید اینکه مسئولین خطرات ناشی از بی‌توجهی به مدرسه پرچم‌دار آموزش نابینایان و کم‌بینایان کشور را درک نموده و برای بازیابی عظمت، کارایی و اثربخشی این مدرسه تلاش نمایند."
audio/mana-6a43e53bea5bc7a91496.mp3,"نقاشی با کلمات (قسمت نهم)
جواد سقا
در ایالات متحده و بریتانیا AD بیش از سه دهه است که وجود داشته است و دامنه جغرافیایی خود را گسترش داد. از آنجایی که تقاضا برای AD در برخی از کشورها رو به افزایش است، قوانین اتحادیه اروپا، کشورهای عضو آن را ملزم به ارائه مقدار مشخصی از محتوای قابل دسترس می‌کند تا توصیف کنندگان صوتی حرفه‌ای آموزش داده شوند. در انگلیس، اسپانیا، فرانسه، استرالیا و آمریکا و سایر کشورها دستورالعمل‌هایی در زمینه مهارت‌های لازم در توصیف‌ها تدوین شد. برخی دستورالعمل‌ها با هدف آموزش در مراکز آموزشی و دانشگاه‌ها ارائه شده است.
در اینجا به دلیل محدودیت خلاصه‌ای از این دستورالعمل‌ها ارائه می‌شود.
تمرکز مطالعات AD بر مواردی مانند آنچه باید توصیف شود، چگونه توصیف شود و چه زمانی باید توصیف شود، است. به این سؤال که چه زمانی باید توصیف شود به راحتی پاسخ داده می‌شود: بین خطوط گفتگو و هرگز روی گفتگو یا تفسیر صحبت نکنید. اینکه چه چیزی باید توصیف شود، عمدتاً بر توصیف آنچه از صفحه نمایش دیده می‌شود و مخاطب نابینا و کم‌بینا آن را نمی‌بیند متمرکز است. بسیاری از دستورالعمل‌ها می‌گویند: توصیف کنندگان باید تا حد امکان از کلمات کمتری برای انتقال آن تصویر بصری استفاده کنند و در صورت لزوم توصیف کنید، اما لزوماً توصیف نکنید. زبان مورد استفاده برای AD باید واضح و دقیق باشد.
تهیه توضیحات صوتی فرآیندی جذاب و طولانی است و هر برنامه با مجموعه‌ای از چالش‌ها همراه است. اگر چه برخی از برنامه‌ها پیچیده‌تر از برنامه‌های دیگر هستند، رویه‌ها باید یکسان باشد.
– راوی در توضیحات صوتی به بیننده می‌گوید که در یک لحظه معین چه اتفاقی می‌افتد، پس باید در زمان حال باشد و برای فعالیت‌های جاری از حال استمراری استفاده کند. استفاده ترکیبی از زمان حال ساده و حال استمراری به متن حس روایی بهتری می‌دهد.
– تنظیم صحنه بخش مهمی از توضیحات صوتی است. صحنه‌ها در عرض نیم ثانیه تغییر می‌کنند. ممکن است تنها زمان کمی برای گفتن یک کلمه وجود داشته باشد، اما به بیننده نقطه شروع می‌دهد. «اکنون…» می‌تواند نشان دهنده تغییر صحنه باشد: «اکنون روی پله‌ها…»، «اکنون بیرون…،»
– برای بینندگان نابینا و کم‌بینا بسیار مهم است که کاملاً واضح باشد که چه کسی چه کاری انجام می‌دهد.
استفاده از صفت‌های توصیفی در توضیحات صوتی بسیار مهم است. چند کلمه خوب انتخاب شده می‌تواند کیفیت توصیف یک صحنه را به طور قابل توجهی بالا ببرد، اما توصیفات صفتی نباید دیدگاه شخصی توصیف کننده را منعکس کنند. «او روی یک مبل سبز تیره می‌نشیند.» یک جمله عینی است.
«او روی مبل سبز تیره زشتی می‌نشیند.» این جمله ذهنی است و تنها در صورتی قابل قبول است که زشتی مبل مطرح باشد.
– استفاده از فعل صحیح. یکی از پرکاربردترین افعال «راه رفتن» است. اگر تنها اطلاعات مورد نیاز انتقال این عمل به شکلی ساده است، پس «راه رفتن» کلمه مناسبی برای استفاده است. راهپیمایی، نوک پا راه رفتن، پیاده‌رو، حرکت کردن و غیره نمونه‌هایی از “پیاده‌روی” خاص هستند.
– خواندن تیتراژ در ابتدا و انتهای فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی یکی از عملکردهای مهم توصیف صوتی است، زیرا افراد نابینا و کم‌بینا نمی‌خواهند اطلاعاتی را در مورد عوامل و بازیگران از دست دهند. اما نیازی نیست در پخش هر قسمت از سریال تمام عوامل آن از جمله کارگردان و نویسنده و بازیگران تکرار شود. معرفی بازیگران جدید در آن قسمت و اضافه شدن نویسنده دیگری به جمع نویسندگان کافی است.
یک خلاصه مختصر از قسمت قبلی یک گزینه است. مثلاً «در قسمت امروز مالی براون به خیابان می‌آید. او با قدی کوتاه، موهای تیره، در اواخر بیست سالگی است و همیشه خسته به نظر می‌رسد. وقتی عصبی است، تمایل دارد که لاله گوش چپش را بکشد.»
جنبه‌های فیزیکی یک شخصیت جدید مهم است.
– نابینایی در کودکان اغلب با سایر مشکلات فیزیکی و یادگیری همراه است و برای برخی از این کودکان ممکن است توضیحات صوتی کمک کننده نباشد و غیر قابل دسترس باقی بماند.
توصیف کنندگان از صحبت کردن روی آهنگ‌ها خودداری کنند، اما اگر نیاز است اطلاعاتی انتقال یابد، باید بعد از اولین بیت یا در طول تکرار در آهنگ یا در طول قطعات ساز وارد شوند. واژگان و ساخت جمله باید با گروه سنی که برنامه برای آن در نظر گرفته شده است، مناسب باشد. لحن روایت باید منعکس کننده برنامه باشد. جایی که یک سکانس ماجراجویی هیجان‌انگیز است، حس ماجراجویی باید در صدا آشکار باشد اما بدون اغراق بی‌مورد. فیلم‌های کارتونی بلند، به‌ویژه از دیزنی، نیاز به تفکر و حساسیت زیادی دارند. در صورت لزوم، توضیحات باید جنبه “جذاب، انیمیشن‌ها را منعکس کنند.
«ماهی طلایی با مژه‌های فرفری بلند… بچه آهو با چشم‌های قهوه‌ای درشت…»
– برنامه‌های کمدی احتمالاً بزرگ‌ترین مشکلات را برای توصیفگر ایجاد می‌کنند، زیرا تولید توصیفی که هم سرگرم‌کننده باشد و هم عدالت آنچه را که روی صفحه اتفاق میافتد رعایت کند، آسان نیست.
توصیفگر باید با دقت تصمیم بگیرد که در کجا توضیحات یک شوخی بصری را قرار دهد.
توصیف کننده باید شرحی بنویسد که مخاطب را به شنیدن ترغیب کند: «مرد روی پوست موز سر می‌خورد و روی زمین می‌افتد.» توصیفی تحت اللفظی و نسبتاً بی‌مزه و ملایم از یک موقعیت کمیک است، اگر چه یک شوخی طبیعی و طنز بسیار فردی است. توصیف کننده می‌تواند با استفاده از کلماتی که به خودی خود خنده‌دار به نظر می‌رسد به این روند کمک کند.
– در توصیف مطالب جنسی باید با حساسیت برخورد شود. همانند آثار ادبی تخیلی باید در مورد توصیف چنین صحنه‌هایی نیز ملاحظاتی داشت. توصیف وقایع منتهی به یک صحنه اغواگری یا عشق تقریباً مهم‌تر از خود صحنه عشق است. جلوه‌های صوتی و موسیقی پس زمینه به ایجاد حال و هوا کمک می‌کنند. تحقیقات انجام شده در دنیا نشان می‌دهد قوانینی که کشورهای مختلف در این حوزه وضع کرده‌اند و عملیاتی کردن آن می‌تواند یکی از عوامل پیشرفت در این حوزه باشد. در نوشته‌های قبلی با توصیف صوتی در دنیا، مفاهیم، به کارگیری آن و قوانین و استانداردهای آن در دنیا آشنا شدیم، در یادداشت بعدی به توصیف صوتی فیلم در ایران و معرفی گروه‌های فعال در این حوزه می‌پردازیم."
audio/mana-b358f9558acf62a70ef5.mp3,"دو کتاب کمتر شناخته شده
محمد نوری
متأسفانه در تاریخ، هنر، خدمات و بسیاری از جنبه‌های زندگی نابینایان ایران کمتر تحقیق و نوشتاری شده و آثار موجود نیز کمتر معرفی شده‌اند. نشریه نسل مانا و تلاش‌های گردانندگان آن از این نظر ستودنی است، زیرا سعی دارند فقر فرهنگی و تأخر اطلاعاتی که ریشه بسیاری از بلایا و مشکلات فردی و اجتماعی است را در جامعه نابینایان برطرف کنند.
اگر یک پژوهشگر یا توریست خارجی بخواهد درباره شخصیت‌ها، مراکز، مدارس و فعالیت‌های نابینایان ایران بداند، چه منبعی را معرفی می‌کنید که خلاصه، جامع و جذاب باشد؟ اگر از من بپرسند، بی‌درنگ کتاب “آن سوی تاریکی” نوشته پری زنگنه را معرفی می‌کنم. این کتاب، دایرة‌المعارفی کوچک و خلاصه است که مجموعه‌ای از اطلاعات درباره مراکز، جریان‌ها، رخدادها، کتاب‌ها و شخصیت‌های نابینا در ایران معاصر را ارائه می‌دهد.
پری زنگنه کتاب دیگری به نام “آواز پری‌ها” هم دارد که مکمل “آن سوی تاریکی” است. این دو کتاب بسیار دلنشین و جذاب و به دور از انگیزه‌های شخصی نوشته شده‌اند. ابتدا خلاصه‌ای از زندگی نویسنده می‌آورم.
پری‌رخ شاه‌یَلانی، مشهور به پری زنگنه، در سال ۱۳۱۸ متولد شد. در سال ۱۳۵۰ در یک حادثه رانندگی نابینا شد و زندگی جدیدی را آغاز کرد. به دلیل علاقه‌اش به موسیقی و آواز، تحصیلات مقدماتی خود را در تهران گذراند و نزد استاد نصرالله زرین‌پنجه ردیف آوازهای ایرانی را فرا گرفت. سپس به هنرستان عالی موسیقی رفت و نزد خانم باغچه‌بان اپرا آموخت و فارغ‌التحصیل شاخه اپرا از کنسرواتوار عالی موسیقی تهران شد. او برای تکمیل آموخته‌های خود به ایتالیا، آلمان و اتریش سفر کرد و از چندین آکادمی فارغ‌التحصیل شد.
علاوه بر خوانندگی، پری زنگنه در سفر به ژاپن، استعداد خود در هنر گل‌آرایی را کشف کرد و آن را فرا گرفت و در بازگشت به ایران نمایشگاه‌های گل‌آرایی برگزار کرد و کتابی درباره آن منتشر ساخت. در سال ۱۳۵۰ در حادثه‌ای ساده بینایی خود را از دست داد، اما پس از وقفه کوتاهی به فعالیت‌های خود ادامه داد. صدای او در تالارهای مهم جهان از جمله لینکن سنتر نیویورک، هربست سانفرانسیسکو، دانشگاه هاروارد، سل گو پاریس و هرکولس مونیخ طنین‌انداز شده است.
او در سراسر ایران به اجرای موسیقی و برگزاری کنسرت پرداخت و به آشنا سازی مردم با موسیقی محلی ایران کمک کرد. از اجراهای معروف او سولیست بودن در سمفونی شماره ۹ بتهوون با ارکستر سمفونیک فورت لادردل در فلوریداست. بازسازی علمی ترانه‌های بومی و محلی ایران و اجرای آنها به سبک کلاسیک از کارهای شاخص اوست. برای کودکان چندین کتاب نوشته و مقالات و ترانه‌های متعددی منتشر کرده است.
فرهنگ جامع “آوای نام‌ها از ایران زمین” که مهم‌ترین نام نامه در زبان فارسی محسوب می‌شود، حاصل پنج سال تلاش اوست. از دیگر کتاب‌های او می‌توان به “پری لالایی‌ها، سروده‌های پری زنگنه برای همه سالان” و “سخنی به خوشی: حرف‌هایی بزرگ در کتابی کوچک” اشاره کرد.
اما کتاب مهم‌تر پری زنگنه، “آن سوی تاریکی: آنجا که خورشید به دل‌ها می‌تابد” است که اولین بار در سال ۱۳۸۷ توسط کتاب‌سرا منتشر شد. نویسنده در مقدمه، انگیزه‌اش از نوشتن کتاب را پس زدن ابهامات و تصورات نادرست درباره زندگی نابینایان و عرضه گزارش‌های درست درباره خود در سال‌های نابینایی می‌داند. دکتر عبدالعزیز واحدی در مقدمه اثر نوشته است: “نویسنده این کتاب، شخصیت والای مورد تأیید دوستان و همکاران جدید و قدیم است؛ از طرف دیگر شهرت همه جاگیر و محبوبیت ایشان به عنوان هنرمندی مشهور و دوست‌داشتنی می‌تواند بیش از هر فردی نگارش این کتاب را تأیید نماید.”
این کتاب علاوه بر زندگی‌نامه مؤلف و خاطرات او، مروری بر مسائل دوره معاصر نابینایان است و شامل ۳۲ بخش می‌باشد. بخش اول “قصه من” طولانی‌ترین قسمت و سرگذشت مؤلف است. سپس به مباحثی چون:
– “از نابینایی چه می‌دانید” درباره آسیب‌ها و مشکلات نابینایان
– “گفتاری در طلوعی تاریک” درباره وظایف والدین و جامعه نسبت به نابینایان
– “حس زندگی” درباره حواس انسان و تقویت دیگر حواس در نابینایان
– “آموزش به نابینایان” درباره شیوه آموزش و وضع آموزشگاه‌های نابینایان
– “نابینایان در فکر توشه و پیشه” درباره حرفه‌آموزی و اشتغال آنان
– “پیوند و زیستن” درباره مسائل ازدواج نابینایان و نقش والدین آنها
– “نقش اجتماع” درباره نگرش و طرز فکرهای مردم نسبت به نابینایان
– “وقتی تاریکی به سراغمان می‌آید” درباره عوامل نابینا شدن
– “خواب دیدن نابینا و بینا شدن نابینا”
– “گفت‌وگو با نابینایان” درباره علل رشد و پیشرفت آنان
– “هنر، افسانه و ورزش” درباره ورود نابینایان به این عرصه‌ها
– “تحرک و جهت‌یابی” به عنوان یکی از نیازهای نابینایان
– “وسایل کمکی نابینایان” درباره فناوری‌های مدرن در خدمت آنان
– “سگ راهنما، راهنمایی” درباره مشاوره و اهمیت سگ راهنما
– “ایران و نابینایان” درباره وضع نابینایان در ایران و معرفی شخصیت‌ها و نهادهای مدنی
– “آموزشگاه‌های نابینایان ایران” گزارش مدارس و مراکز آموزشی
– “نام‌آوران نابینای ایران” معرفی شخصیت‌های مشهور از رودکی تا محمد خزائلی
– “نابینایان همیشه جاودان جهان” معرفی مشاهیر نابینا در جهان
– “یاران نابینا” معرفی افرادی که به نابینایان کمک کرده‌اند
– “آموزشگاه‌ها و سازمان‌های دولتی و غیر دولتی جهان” معرفی مراکز مهم ویژه نابینایان
– “چشم‌اندازی به تاریخچه چشم‌پزشکی در ایران” بررسی تاریخ تحولات چشم‌پزشکی
در پیوست کتاب، تصاویر مؤلف در کشورهای مختلف آمده است. سعی کردم فهرست کاملی از مباحث این کتاب را معرفی کنم تا بدانید با چه اثر عمیق و پرمحتوا و جامعی مواجه هستید. این کتاب منحصر به فرد است و نابینایان ایران حتماً باید آن را در خانه داشته و بارها مطالعه کنند، زیرا درس‌ها و تجربه‌های بسیاری از آن می‌توان آموخت.
کتاب “آن سوی تاریکی” از جهات مختلف اثری بی‌نظیر و مهم است. این کتاب در مجموع زندگی‌نامه خودنوشت پری زنگنه است، اما سبک و روش نویسنده مثل زندگی‌نامه‌های خودنوشت متعارف نیست و سبک جدیدی دارد. در فصل “قصه من” مستقیم به خود پرداخته، ولی در دیگر فصل‌ها خودش را در حاشیه قرار داده و موضوعی را برجسته کرده است.
اهمیت دیگر این اثر اطلاعات ارزشمند و دست اول آن است. اطلاعات ارائه شده در این کتاب شنیده‌ها و دیده‌های نویسنده است که از این نظر سندیت و وثاقت آن اهمیت ویژه دارد. پژوهشگران با ارجاع به این کتاب می‌توانند بر اعتبار کار خود بیفزایند.
این کتاب در واقع یک دوره تاریخ نابینایی ایران در دوره معاصر است. تا کنون تاریخ نابینایی، یعنی سیر تحولات نهادها و جامعه نابینایان، تألیف و عرضه نشده بود و این کتاب اولین اثر در این باره است.
زنگنه درباره محتوای کتاب گفته است: “در این کتاب سعی کرده‌ام اجتماع را آموزش بدهم تا با نابینایی آشنا شوند و زندگی را برای نابینایان راحت کنند تا آنها بتوانند در اجتماع راه پیدا کنند و از تحصیلاتشان درست استفاده کنند. نه اینکه کسی که دوره دکترا یا وکالت خوانده برود و اپراتور بشود.”
هدف اصلی زنگنه جامعه‌پذیری نابینایان است، اما جامعه‌پذیری متکی بر فرهنگ‌سازی اجتماعی؛ یعنی درصدد بوده سطح فرهنگ و شعور جامعه نسبت به نابینایان را افزایش دهد تا مردم درک و فهم واقعی‌تری پیدا کنند. این اثر را می‌توان نخستین کتابی دانست که مؤلف آن نابیناست و نابینایی را تجربه کرده و از روابط نامناسب مردم رنجیده شده، از این‌رو درصدد برآمده روش منطقی و درستی پی‌ریزی کند.
کتاب “آن سوی تاریکی” توسط نخبگان جامعه با استقبال مواجه شد. یادداشت‌ها و بررسی‌هایی که درباره این اثر در اینترنت و شبکه‌های مجازی منتشر شده، گویای این استقبال است. با همت مجله بخارا، نشستی رونمایی در بیستم فروردین ۱۳۸۸ در دفتر مجله در تهران برگزار شد که شخصیت‌های فرهیخته در آن حضور داشتند. اما هنوز در بین نابینایان و خانواده‌های آنان و نیز عموم مردم به طور کامل معرفی نشده است.
رسانه‌ها، سایت‌ها و گروه‌ها وظیفه دارند اطلاع رسانی کنند و جنبه‌هایی از کتاب را معرفی نمایند تا شور و اشتیاق نسبت به این اثر گسترش یابد. لازم است نسخه‌های صوتی و گزیده‌ای از آن با خط بریل عرضه شود و جلسات و نشست‌های توضیحی و رونمایی برگزار گردد. مهم‌تر این است که به صورت درس و کارگاه یا پادکست آموزشی عرضه شود.
از مدیران محترم مانا خواهش می‌کنم به روش‌های زیر روی این اثر بیشتر کار شود:
از خانم زنگنه دعوت کنید تا در جلسه‌ای خودش این کتاب را توضیح دهد.
جلسه‌ای “کتاب‌گزاری” یعنی بررسی محتوایی کتاب با حضور مؤلف و چند کارشناس در مانا برگزار شود.
مانا و انجمن نابینایان ایران از آموزش استثنایی کشور تقاضا کنند این اثر را خریداری و در همه مدارس نابینایان در اختیار قرار دهند.
در دانشگاه‌هایی مانند تهران و علامه که دانشجویان نابینای بیشتری دارند، جلسه بررسی این کتاب برگزار شود.
مانا می‌تواند جشنواره گزارش‌نویسی درباره این کتاب برگزار کند و از نابینایان دعوت کند تا توصیف و نقدی درباره آن بنویسند.
آیا زشت نیست که درباره این کتاب شبکه‌های خارجی برنامه اجرا کنند ولی در ایران اقدامی انجام نشود؟
مجدداً تأکید می‌کنم این کتاب را حتماً تهیه کنید و مانند یک کتاب مرجع مطالعه کنید."
audio/mana-7b7afaac7ac8b11c2e94.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
در لا به لای تاریخ و در دنیای شعر و غزل به سراغ شاعری بزرگ و نام آشنا می‌رویم؛ شاعری که به قول میهمان نواک هرکسی از ظن خود یارش می‌شود و عارفان و عاشقان شعر‌هایش را بنا بر حال خود می‌خوانند و تفسیر و تعبیر می‌کنند.
مهدی محمدقاسمی دکترای زبان و ادبیات فارسی گرایش ادبیات عرفانی دانشگاه اصفهان و دبیر آموزش و پرورش کسی که سال‌هاست در زمینه کمک به دوستان خود از طریق پایگاه محله نا‌بینایان برای خوانندگان معروف حضور است، میهمان این ماه پادکست نواک شده است. در گفتگوی این ماه راجع به شعر حافظ و کتابشناسی و شناخت و درک اشعار حافظ با وی سخن خواهیم گفت.
میهمان نواک در مقدمه صحبت‌هایش از زبان قاسم غنی در کتاب تاریخ عصر حافظ می‌گوید: اگر بخواهیم خود را محدود کنیم و از میان شعرای زبان فارسی چند شاعر بزرگ را نام ببریم به فهرست محدودی چون فردوسی، سعدی، خیام و دیگر شاعران خواهیم رسید. و از بیان مرحوم قزوینی ذکر می‌کند که اگر مجبور باشیم یک شاعر را به جهانیان معرفی کنیم، آن کسی جز حافظ نخواهد بود زیرا حافظ حافظه تاریخی ماست و شعر حافظ شعر مردم است و حرف‌هایی که در اشعارش زده حرف‌های جامعه ایرانی است.
در پاسخ به این سؤال که شعر حافظ بیان سنگینی دارد و برای همگان به راحتی قابل فهم نیست؛ علاقه‌مندان چگونه می‌توانند اشعار حافظ را بخوانند و متوجه شوند؟ محمدقاسمی می‌گوید: یکی از اصول درست خواندن یک شعر این است که در وهله اول آن را بفهمی که بتوانی تکیه‌های آن را درست رعایت کنی و آن را درست بخوانی؛ لذا شرح‌های زیادی برای شعر حافظ نوشته شده که خیلی از این شروح سنگین هستند زیرا شعر حافظ نیز بیان سنگینی دارد؛ اما شرح‌نویسانی هم هستند که شعر را در حد ساده معنی کرده‌اند که ممکن است مخاطب یک معنای سطحی از شعر حافظ را متوجه شود و نباید انتظار داشته باشد عمق اصلی شعر حافظ را دریابد. از این رو دیوان غزلیات حافظ شرح دکتر خلیل خطیب رهبر از شروحی بر شعر حافظ است که اشعار را فقط به صورت کلی معنی کرده است و به اصطلاح به یک شرح دبیرستانی از شعر حافظ معروف است. برای کسانی هم که می‌خواهند درک عمیق و دید وسیع‌تری نسبت به شعر حافظ پیدا کنند و با اندیشه حافظ و اصطلاحات شعر او آشنا شوند نیز شروحی بر شعر حافظ نوشته شده و میهمان نواک به معرفی آنها در پادکست می‌پردازد. در مورد بررسی شعر حافظ نیز کتبی موجود است که محمدقاسمی آنها را نام می‌برد و توضیحاتی درباره این کتب نیز ذکر می‌کند؛ یکی از این کتاب‌ها از کوچه رندان نوشته عبدالحسین زرینکوب است؛ زرینکوب در این کتاب به بیان زندگی تاریخی حافظ می‌پردازد و در خلال آن گذری هم به نمونه‌ای از اشعار حافظ می‌زند. بیان زرینکوب یک بیان ساده است و سعی می‌کند لحن سخنرانی گونه و داستانی خود را در هنگام بیان اشعار حفظ کند تا کتاب شیوه علمی صرف به خود نگیرد. کتاب‌های گمشده لب دریا از تقی پورنامداریان و مکتب حافظ از منوچهر مرتضوی از دیگر کتاب‌هایی هستند که میهمان نواک برای علاقه‌مندان به شعر حافظ که می‌خواهند درک و دریافت عمیق‌تری را تجربه کنند معرفی می‌کند.
محمدقاسمی راجع به اینکه چندین دیوان را مصحح‌های مختلف از اشعار حافظ چاپ کرده‌اند توضیحاتی می‌دهد و بیان می‌کند کدام دیوان و به چه دلیلی برای مطالعه مناسب‌تر است که شنیدن آن در پادکست خالی از لطف نخواهد بود. در نهایت پایان این گفتگو با خوانش غزلی از حافظ توسط مهدی محمدقاسمی مزین شد.
دوست‌داران مطالعه و علاقه‌مندان به کتاب برای تهیه منابع گویا و بریل مورد نیاز خود می‌توانند به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-8311e45fc505bf2a590a.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
در لا به لای تاریخ و در دنیای شعر و غزل به سراغ شاعری بزرگ و نام آشنا می‌رویم؛ شاعری که به قول میهمان نواک هرکسی از ظن خود یارش می‌شود و عارفان و عاشقان شعر‌هایش را بنا بر حال خود می‌خوانند و تفسیر و تعبیر می‌کنند.
مهدی محمدقاسمی دکترای زبان و ادبیات فارسی گرایش ادبیات عرفانی دانشگاه اصفهان و دبیر آموزش و پرورش کسی که سال‌هاست در زمینه کمک به دوستان خود از طریق پایگاه محله نا‌بینایان برای خوانندگان معروف حضور است، میهمان این ماه پادکست نواک شده است. در گفتگوی این ماه راجع به شعر حافظ و کتابشناسی و شناخت و درک اشعار حافظ با وی سخن خواهیم گفت.
میهمان نواک در مقدمه صحبت‌هایش از زبان قاسم غنی در کتاب تاریخ عصر حافظ می‌گوید: اگر بخواهیم خود را محدود کنیم و از میان شعرای زبان فارسی چند شاعر بزرگ را نام ببریم به فهرست محدودی چون فردوسی، سعدی، خیام و دیگر شاعران خواهیم رسید. و از بیان مرحوم قزوینی ذکر می‌کند که اگر مجبور باشیم یک شاعر را به جهانیان معرفی کنیم، آن کسی جز حافظ نخواهد بود زیرا حافظ حافظه تاریخی ماست و شعر حافظ شعر مردم است و حرف‌هایی که در اشعارش زده حرف‌های جامعه ایرانی است.
در پاسخ به این سؤال که شعر حافظ بیان سنگینی دارد و برای همگان به راحتی قابل فهم نیست؛ علاقه‌مندان چگونه می‌توانند اشعار حافظ را بخوانند و متوجه شوند؟ محمدقاسمی می‌گوید: یکی از اصول درست خواندن یک شعر این است که در وهله اول آن را بفهمی که بتوانی تکیه‌های آن را درست رعایت کنی و آن را درست بخوانی؛ لذا شرح‌های زیادی برای شعر حافظ نوشته شده که خیلی از این شروح سنگین هستند زیرا شعر حافظ نیز بیان سنگینی دارد؛ اما شرح‌نویسانی هم هستند که شعر را در حد ساده معنی کرده‌اند که ممکن است مخاطب یک معنای سطحی از شعر حافظ را متوجه شود و نباید انتظار داشته باشد عمق اصلی شعر حافظ را دریابد. از این رو دیوان غزلیات حافظ شرح دکتر خلیل خطیب رهبر از شروحی بر شعر حافظ است که اشعار را فقط به صورت کلی معنی کرده است و به اصطلاح به یک شرح دبیرستانی از شعر حافظ معروف است. برای کسانی هم که می‌خواهند درک عمیق و دید وسیع‌تری نسبت به شعر حافظ پیدا کنند و با اندیشه حافظ و اصطلاحات شعر او آشنا شوند نیز شروحی بر شعر حافظ نوشته شده و میهمان نواک به معرفی آنها در پادکست می‌پردازد. در مورد بررسی شعر حافظ نیز کتبی موجود است که محمدقاسمی آنها را نام می‌برد و توضیحاتی درباره این کتب نیز ذکر می‌کند؛ یکی از این کتاب‌ها از کوچه رندان نوشته عبدالحسین زرینکوب است؛ زرینکوب در این کتاب به بیان زندگی تاریخی حافظ می‌پردازد و در خلال آن گذری هم به نمونه‌ای از اشعار حافظ می‌زند. بیان زرینکوب یک بیان ساده است و سعی می‌کند لحن سخنرانی گونه و داستانی خود را در هنگام بیان اشعار حفظ کند تا کتاب شیوه علمی صرف به خود نگیرد. کتاب‌های گمشده لب دریا از تقی پورنامداریان و مکتب حافظ از منوچهر مرتضوی از دیگر کتاب‌هایی هستند که میهمان نواک برای علاقه‌مندان به شعر حافظ که می‌خواهند درک و دریافت عمیق‌تری را تجربه کنند معرفی می‌کند.
محمدقاسمی راجع به اینکه چندین دیوان را مصحح‌های مختلف از اشعار حافظ چاپ کرده‌اند توضیحاتی می‌دهد و بیان می‌کند کدام دیوان و به چه دلیلی برای مطالعه مناسب‌تر است که شنیدن آن در پادکست خالی از لطف نخواهد بود. در نهایت پایان این گفتگو با خوانش غزلی از حافظ توسط مهدی محمدقاسمی مزین شد.
دوست‌داران مطالعه و علاقه‌مندان به کتاب برای تهیه منابع گویا و بریل مورد نیاز خود می‌توانند به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-97bd35df2e4a229329f1.mp3,"خاطره‌ای از موسی عصمتی، شاعر گران‌سنگ نابینا
موسی عصمتی
سوم راهنمایی بودم. چهار سالی بود که در آموزشگاه نابینایان شهید محبی تهران درس می‌خواندم. با شروع سال تحصیلی پدر و مادرم مرا به تهران می‌رساندند و با تعطیلی مدارس سختی و مرارت این راه طولانی را به جان می‌خریدند تا مرا از مدرسه به روستا برگردانند. هر وقت که از آنها می‌خواستم که اجازه بدهند خودم تنهایی به تهران بروم و برگردم به هیچ عنوان نمی‌پذیرفتند. هرچه برایشان توضیح می‌دادم دانش‌آموزانی هستند که به تنهایی از شهرستان به تهران می‌آیند و برمی‌گردند، اجازه نمی‌دادند. می‌گفتند وقتی خودمان تو را به مدرسه برسانیم خیالمان راحت‌تر است.
حقیقتاً از اینکه آنها به خاطر من این همه سختی و زحمت را متحمل می‌شدند در مقابل عظمت روحشان دچار عذاب وجدان بودم. امتحانات خرداد فرا رسیده بود و کم‌کم منتظر تماسی از طرف خانواده بودم تا بگویم چه روزی دنبالم بیایند. دوست داشتم خودم تنهایی برگردم تا آنها این همه به زحمت نیفتند. بالاخره تماس گرفتند و من که آن سال بیست و پنجم خرداد تعطیل می‌شدم به دروغ به آنها گفتم ۳۱ خرداد آخرین امتحان من است و شما می‌توانید صبح ۳۱ خرداد تهران باشید.
شبِ بیست و پنجم، ساک و وسایل سفرم را آماده کردم. اولین باری بود که می‌خواستم به تنهایی از تهران به روستا برگردم. استرس همراه با نگرانی آزار دهنده‌ای مرا نسبت به تصمیمی که گرفته بودم دچار تردید می‌کرد. البته کار از کار گذشته بود و راهی بود که خودم انتخاب کرده بودم. روز بعد با تحویل برگه‌های آخرین امتحان به خوابگاه برگشتم. ساک و عصایم را برداشتم. جلوی مدرسه بعد از خرید مقداری سوغاتی و خوراکی با یک تاکسی دربستی خودم را به پایانه‌ی مسافربری جنوب رساندم. کم‌کم خوشحالی جایگزین ترس و نگرانی شده بود. از یک طرف آهنگ‌های بندری به گوش می‌رسید و از طرف دیگر صدای رفت و آمد پرشور مردم و چرخ گاری‌ها و ساک‌هایی که به زمین کشیده می‌شد و هر کدام به سمتی می‌رفتند. شنیدم کسی صدا می‌زد مشهد فوری! مشهد فوری! با خوشحالی عصازنان به سمت صدا رفتم. آن فرد مرا به تعاونی مربوطه برد.
بعد از تهیه بلیط با راهنمایی همان فرد سوار اتوبوس ایران‌پیما شدم. اتوبوسی که قرار بود مرا به گمان خودم از دورترین جای جهان به مشهد ببرد. با راه افتادن اتوبوس پلک‌هایم سنگین شد. کنار پنجره بودم. آمیزه‌ای از بوی پا و سیگار، هوای اتوبوس را آلوده کرده بود. برایم مهم نبود. آن قدر خوشحال بودم که این چیزها نمی‌توانست اعتراض مرا برانگیزاند. در مسیر چند بار اتوبوس برای شام و نماز نگه داشت. من از ترس اینکه مبادا از اتوبوس جا بمانم اصلاً پیاده نشدم. شام را با ساندویچی که از ساندویچ فروشی کنار مدرسه خریده بودم سر کردم. حدود ۸ صبح بود که به مشهد رسیدم. از اتوبوس که پیاده شدم راننده تاکسی‌ها سر من با یکدیگر کش مکش داشتند. یکی دستم را می‌کشید یکی ساکم را. خلاصه یکی از آنها برنده‌ی این مزایده‌ی بزرگ شد و مرا به خیابان سرخس و گاراژ حاج محمد صداقت رساند. حدود ساعت ۱۲ بود که مینی‌بوس روستا به طرف معدن به راه افتاد. معدنی‌ها با دیدن من که تنها آمده بودم تعجب کرده بودند. چه قدر شنیدن صدایشان برایم آرامش بخش بود. مینی‌بوس به هر روستا که می‌رسید بخشی از مسافرانش را پیاده می‌کرد. ۷ عصر بود که پا در روستا گذاشتم. احساس کسی را داشتم که قله دماوند را فتح کرده. با راهنمایی یکی از همسایه‌ها به خانه رسیدم. به محض اینکه در حیاط باز شد فریاد شادی کل حیاط را پر کرد… عصر بود و بوی نم بعد از آب‌پاشی، حیاط را فرا گرفته بود و من مهمان سرزده‌ی چای عصرانه بودم …"
audio/mana-90b9d616265829d45470.mp3,"درجا زدن کاروان ورزشی ایران در پارالمپیک پاریس
امیر سرمدی
کاروان ورزشی فرزندان ایران در هفدهمین دوره پارالمپیک تابستانی با کسب عنوان چهاردهمی به کار خود پایان داد. به همین بهانه، به بررسی عملکرد رشته‌های ورزشی در این مسابقات خواهیم پرداخت و آن را با دور قبلی پارالمپیک مقایسه کرده و نتایج ورزشکاران نابینا و کم‌بینا در این رقابت‌ها را زیر ذره‌بین خواهیم برد.
کاهش 33 درصدی تعداد مدال‌های طلا و سقوط یک پله‌ای در جدول رده‌بندی
حالا که بازی‌های پاریس به اتمام رسیده، می‌توان ارزیابی دقیقی از عملکرد کاروان اعزامی کشورمان به آوردگاه پاریس داشت. درجا زدن برخی رشته‌ها و شکست در عملکرد برخی دیگر از رشته‌های اعزامی. واقعیت این است اما برخی با تحلیل‌های نادرست و انواع شگرد‌های رسانه‌ای قصد دارند نتایج را طور دیگری جلوه دهند. مگر می‌توان آنچه روی داده است را دستاورد دانست؟ برخی کارشناسان اعداد و ارقام را به‌گونه‌ای تفسیر می‌کنند که بتوان از آن موفقیت‌های بزرگ را برداشت کرد. اما یک مرور ساده نشان می‌دهد حاصل سفر کاروان فرزندان ایران به پاریس در برخی رشته‌ها چیزی جز یک شکست مطلق نبوده است. ساده‌ترین نشانه این افول، کاهش عجیب کیفیت مدال‌ها به ویژه طلا است که شاخص ارزیابی عملکرد کشور‌ها در جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها به شمار می‌رود. کاروانی که در پارالمپیک 2020 توکیو با 12 مدال طلا، 11 نقره و یک برنز در جایگاه سیزدهم ایستاده بود، حالا فقط با 8 مدال طلا، 10 نقره و 7 برنز در جایگاه چهاردهم جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها قرار گرفته است. البته از دید مسئولان امر، نگاه خوشبینانه‌تری نیز نسبت به پارالمپیک 2024 پاریس وجود دارد. به گفته دکتر غفور کارگری رئیس کمیته ملی پارالمپیک: تلاش فرزندان ایران در پارالمپیک پاریس از ابعاد مختلفی قابل تأمل است. در این دوره نتایج ارزشمندی برای نخستین بار به دست آمد: کسب بیشترین تعداد مدال (٢۵ مدال)، افزایش حضور بانوان (١٢ خانم) و تاریخ‌سازی آن‌ها، درخشش و رکوردشکنی‌های ورزشکاران کشورمان در پارالمپیک پاریس، همگی نشانه‌هایی از پر بودن نیمی از لیوان است که نباید از آن نیز غفلت کرد. ضمن آن‌که نقد‌های مطروحه در بالا عمدتاً نسبت به تصمیم‌سازان ورزش قهرمانی کشور است، وگر‌نه اغلب ورزشکاران با توجه به امکانات زیرساختی ناکافی و تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری اندکی که در اختیار دارند، در مقایسه با رقبای مطرح جهانی خود در اکثر موارد نتایج قابل قبولی را بدست آوردند.
بررسی عملکرد رشته‌های اعزامی به پاریس در مقایسه با پارالمپیک توکیو
کاروان ورزشی فرزندان ایران با 65 ورزشکار در 10 رشته ورزشی راهی پاریس شد. در این بخش، عملکرد ورزشکاران جانباز و معلول کشورمان مورد بررسی قرار می‌گیرد که با 51 ورزشکار در 8 رشته ورزشی عازم پاریس شدند. در رشته پاراکانو و پاراشنا در پاریس مانند توکیو، طبق انتظار قبلی مدالی بدست نیاوردیم. در والیبال نشسته و تیر‌اندازی همانند پارالمپیک ژاپن یک مدال طلا بدست آمد. این در حالی است که در رشته تیر‌اندازی حداقل کسب 3 مدال دیگر قابل انتظار بود. تیم والیبال نشسته کشورمان برای هشتمین بار قهرمان پارالمپیک شد و ساره جوانمردی با رسیدن به چهارمین طلای پارالمپیک خود، از ورزش حرفه‌ای و قهرمانی خداحافظی کرد. تیم پارا تیر‌و‌کمان در پاریس 2 مدال نقره و 1 برنز و تیم پارا‌تکواندو 1 مدال نقره و 2 برنز بدست آورد؛ در حالی که هر دو رشته در توکیو موفق شده بودند یک مدال طلا و یک نقره را از آن کاروان ورزشی ایران کنند. لذا عملکرد هر دو رشته به نسبت توکیو ضعیف‌تر ارزیابی می‌شود. در رشته پارا دو‌و‌میدانی نیز جانبازان و معلولان کشورمان 2 مدال طلا، 2 نقره و 3 مدال برنز بدست آوردند. این در حالی است که در توکیو 3 طلا و 4 مدال نقره نصیب این تیم شده بود. پارا‌وزنه‌برداری را می‌توان موفق‌ترین رشته کاروان ایران در میان 10 رشته اعزامی به پاریس قلمداد کرد. تیم پارا‌وزنه‌برداری در پاریس 3 مدال طلا و 1 مدال برنز بدست آورد. در 2020 توکیو این تیم فقط 1 طلا، 3 نقره و 1 برنز به دست آورده بود.
طلای نابینایان، ٪۷۵ کمتر از توکیو
نابینایان و کم‌بینایان با 14 ورزشکار در قالب سه رشته گلبال، جودو و پارا‌دو‌و‌میدانی عازم پاریس شدند. در یک نگاه کلی، نابینایان در توکیو و پاریس 6 مدال کسب کردند که سهم توکیو 4 طلا و 2 نقره و در پاریس 1 طلا و 5 مدال نقره بود. تیم ملی گلبال کشورمان که در دو دوره قبلی پارالمپیک غایب بود، در این مسابقات در جایگاه پنجم جدول رده‌بندی قرار گرفت. تیم گلبال مردان ایران در گروه نخست این مسابقات ابتدا 12 بر 8 فرانسه را شکست داد، در مقابل برزیل قهرمان دوره قبل پارالمپیک 7 بر 7 به تساوی رسید و در مقابل آمریکا 14 بر 7 شکست خود. تیم ایران با کسب عنوان سومی در گروه خود به مصاف اوکراین تیم دوم گروه b رفت که در لحظات پایانی با نتیجه 6 بر 3 مغلوب شد و برای کسب جایگاه پنجم-ششمی، در برابر آمریکا با نتیجه 4 بر 3 به پیروزی رسید و مانند پارالمپیک 2012 لندن در جایگاه پنجم قرار گرفت. تیم‌های ژاپن، اوکراین، برزیل و چین نیز اول تا چهارم شدند. در رشته جودوی نابینایان که حواشی پیش از اعزام، دامنگیر این رشته شده بود و تأثیر منفی بر روی عملکرد ورزشکاران این رشته گذاشت، تنها به یک مدال نقره دست پیدا کردیم. در حالی که در توکیو، برای جودوی نابینایان 2 مدال طلا به ارمغان آمده بود. میثم بنی‌طبا در وزن 60 کیلوگرم با شکست حریفان چینی و هندوستانی خود راهی فینال شد اما در دیدار نهایی مغلوب رقیب نه چندان مطرح الجزایری شد و به مدال نقره رسید. موسی غلامی که کم‌ترین انتظار از وی رفتن روی سکوی پارالمپیک بود، ابتدا حریف قزاقستانی را شکست داد اما در مرحله نیمه‌نهایی مغلوب نماینده بریتانیا شد و در شانس مجدد نیز در مقابل نماینده مولداوی شکست خورد تا بدون کسب مدال پاریس را ترک کند. لذا حواشی پیش از اعزام باعث شد، جودوی نابینایان یک نماینده خود برای اعزام به پاریس را از دست بدهد و از دو نماینده اعزامی هم هیچ کدام موفق به کسب عنوان قهرمانی نشدند.
۱ طلا و 4 نقره رهاورد دو‌و‌میدانی نابینایان در پاریس
هر چند دوندگان و پرتابگران نابینا و کم‌بینا در پاریس در مقایسه با توکیو یک مدال طلا کمتر بدست آوردند، اما در مجموع عملکرد این رشته را می‌توان با کسب 1 طلا و 4 نقره در پاریس قابل قبول ارزیابی کرد. دو‌و‌میدانی نابینایان در توکیو 2 مدال طلا و 2 نقره کسب کرده بود. امیرحسین علیپور در ماده پرتاب وزنه کلاس f11 با پرتابی به طول 14 متر و 78 سانتی‌متر به مدال طلا رسید. مهدی اولاد نیز در همین ماده با 13 متر و 89 سانتی‌متر دوم شد. هاجر صفرزاده اولین دونده نابینا و نخستین بانوی مدال‌آور در تاریخ پارالمپیک ایران بود که برای اولین بار موفق به کسب مدال در مواد دو شد. صفرزاده در دوی 400 متر و در کلاس t12، با 55 ثانیه و 39 صدم ثانیه ضمن شکستن رکورد آسیا نایب قهرمان شد. وی در دوی 200 متر نیز رکورد آسیا را جابجا کرد اما با 24 ثانیه و 91 صدم ثانیه چهارم شد. حسن باجولوند در ماده پرتاب دیسک کلاس f11 با رکورد 41 متر و 75 سانتی‌متر به مدال نقره رسید. مهدی اولاد نیز در همین ماده با 39 متر و 15 سانتی‌متر چهارم شد. در ماده پرتاب نیزه کلاس f13 علی پیروج با رکورد 69 متر و 74 سانتی‌متر به مدال نقره دست یافت و سجاد نیکپرست در همین ماده، با 60 متر و 44 سانتی‌متر پنجم شد. نابینایان در رشته پارا دو‌و‌میدانی با 6 ورزشکار راهی پاریس شدند و به غیر از سجاد نیکپرست همگی موفق به کسب مدال شدند که عملکرد قابل قبولی را برای نابینایان در این رشته رقم زد.
فدراسیون نابینایان از ورزش همگانی غفلت نکند
آنچه در پاریس رقم خورد، چکیده عملکرد فنی فدراسیون نابینایان، سرمربیان، مدیران ورزشی و ورزشکاران کشورمان در 4 سال گذشته بود که با عقبنشینی 75 درصدی در کسب مدال طلا، عیار خود را نشان داد. اگر عدم راهیابی فوتبال نابینایان و عدم کسب سهمیه در شنای نابینایان را به این جمع اضافه کنیم، در مجموع فدراسیون نابینایان نتایج ضعیفی را در رشته‌های اعزامی به پارالمپیک 2024 پاریس بدست آورد. اما آنچه مهم‌تر از کسب مدال و توجه به عرصه قهرمانی است، عملکرد فدراسیون نابینایان در زمینه ورزش همگانی است. بی‌تردید توسعه ورزش همگانی در میان جامعه افراد با آسیب بینایی به اندازه ورزش قهرمانی حائز اهمیت است. در زمینه ورزش قهرمانی نهایتاً 10، 15 یا 20 نفر می‌توانند هر 4 سال یکبار میادین بزرگ قاره‌ای و جهانی مانند پارالمپیک را تجربه کنند. اما توسعه ورزش همگانی با جسم و روح نابینایان در طول سال گره خورده است. متأسفانه در این زمینه نمره عملکرد فدراسیون نابینایان بسیار پایین ارزیابی می‌شود. اگر در زمینه ورزش قهرمانی فدراسیون با کمک کمیته ملی پارالمپیک اردو‌های ملی و یا مسابقات قهرمانی کشور و لیگ باشگاهی را برگزار و در قالب طرح‌های استعداد‌یابی برخی از چهره‌ها را به ورزش نابینایان معرفی می‌کند، عملکرد این فدراسیون در حوزه ورزش همگانی در سال‌های اخیر فاجعه‌بار بوده است. لذا شایسته است این فدراسیون با گسترش مراکز ورزش همگانی و توجه بیشتر به این امر، شور و نشاط اجتماعی را از این طریق به اعضای جامعه هدف برگرداند. در زمینه ورزش قهرمانی نیز از همین حالا توجه به 3 تورنمنت مهم پیش رو باید در دستور کار باشد. فدراسیون نابینایان و کمیته ملی پارالمپیک ضمن آسیب‌شناسی نتایج بدست آمده در پاریس، باید برای بازی‌های پاراآسیایی جوانان تاشکند ۲۰۲۵، پاراآسیایی آیچی-ناگویا ٢٠٢۶ و پارالمپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ از همین حالا برنامه‌ریزی کنند تا تیم کشورمان بتواند در 2028 آمریکا در زمره 10 کشور برتر دنیا در جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها قرار گیرد. امری که از نظر فنی پتانسیل آن در ورزش جانبازان و معلولان و نابینایان و کم‌بینایان کشورمان وجود دارد."
audio/mana-b83b62c1261510e69b58.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (شهریور ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در اینجا مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در شهریور‌ماه را مطالعه می‌کنید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را در قالب پادکست گفتگوی امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام، از وب‌سایت و کانال‌های نسل مانا دریافت کنید و بشنوید.
با سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم نسل مانا همانند همیشه از هیئت‌تحریریه این نشریه بابت تهیه محتوای دست اول و حامیان و نیکوکاران همیشه همراه ماه‌نامه و انجمن، تشکر و قدردانی می‌کنم و حلول ماه ربیع را تبریک می‌گویم.
در ماه گذشته، مسابقات پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس برگزار شد و انجمن نابینایان ایران با افتخار از طریق برنامه رادیویی شش‌نقطه به پوشش خبری این رویداد بزرگ ورزشی پرداخت. این بازتاب خبری موجب آگاهی جامعه و مسؤولان از توان‌مندی‌های افراد دارای معلولیت خواهد بود و انجمن نابینایان ایران همواره از این‌گونه برنامه‌ها استقبال و حمایت خواهد کرد.
از دیگر اقدامات انجمن در شهریور‌ماه، مشارکت در جلسات سازمان بهزیستی و هم‌اندیشی در رابطه با انتخاب شعار روز ایمنی عصای سفید و ویژه‌برنامه‌های روز جهاتی معلولان بود. علاوه بر انجمن نابینایان ایران، انجمن باور و نماینده شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) نیز در این جلسا حضور داشتند. و «دسترسی به فناوری، نودیدبخش مشارکت اجتماعی نابینایان» به عنوان شعار روز ۱۵ اکتبر، روز جهانی ایمنی عصای سفید که امسال مصادف با ۲۴ مهر‌ماه خواهد بود؛ انتخاب شد. انتظار می رود تمامی انجمن‌ها و تشکل‌های افراد با آسیب بینایی دغدغه دسترسی‌پذیری را داشته باشند و ضمن مطالبه اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، مطالبه‌گر دسترس‌پذیری باشند و برنامه‌های شایسته‌ای برای بزرگ‌داشت روز ایمنی عصای سفید در نظر بگیرند. امیدواریم مسؤولین نیز در جهت تحقق شعار امسال بکوشند.
همچنین جلسه دیگری با حضور معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی و نمایندگان تشکل‌های نابینایان، ناشنوایان و افراد دارای معلولیت‌های جسمی و حرکتی برگزار شد و تصمیمات خوبی برای برگزاری مراسم روز جهانی معلولان گرفته شد که در فرصتی دیگر خدمت شما مخاطبان گرامی اطلاع‌رسانی خواهد شد.
متأسفانه در روز‌های اخیر، شاهد تماس سازمان بهزیستی با برخی مددجویان و توزیع تجهیزات حتی تجهیزات بسیار گران‌قیمت به‌صورت تصادفی و غیر‌کارشناسی هستیم. با توجه به احتمال جابجایی مدیریت سازمان بهزیستی، این سازمان پس از سه سال، رابطه پرمهری با مددجویان پیدا کرده و حمایت‌های خوبی از ایشان می‌کند. البته معتقدیم این حمایت‌ها باید به‌صورت کارشناسی شده و مطابق نیازهای هر مددجو باشد. در طول سه سال گذشته، متأسفانه رئیس سازمان بهزیستی تعامل خوبی با انجمن نابینایان ایران نداشته و ما به‌عنوان انجمنی با مجوز کشوری و دارای دفاتر نمایندگی در شهرهای گوناگون، تنها یک جلسه با ایشان داشتیم. امیدواریم در صورت تغییر مدیریت، رئیس جدید سازمان بهزیستی به عنوان سازمان متولی امور افراد دارای معلولیت، تعامل بهتری با جامعه هدف داشته باشند و در تصمیم‌گیری‌ها نمایندگان جامعه هدف را سهیم کند. از آقای میدری، وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی انتظار می‌رود، با توجه به شورایی که تشکیل داده‌اند فرد مناسبی را که اشراف کافی به مسائل و مشکلات جامعه هدف داشته باشند برای ریاست سازمان بهزیستی انتخاب کنند.
پیرو صحبت‌های من در همایش قرض نیکو در هتل المپیک که در شهریور‌ماه برگزار شد؛ جلسه‌ای با قائم‌مقام صندوق امداد ولایت، وابسته به کمیته امداد در تاریخ بیستم شهریور داشتیم و نیازها و مشکلات افراد با آسیب بینایی در زمینه دریافت وام را مطرح کردیم. این جلسات ادامه خواهد داشت و امیدواریم تسهیلات خوبی برای افراد جامعه هدف فراهم شود. به‌محض امضای تفاهم‌نامه، اظلاعات کامل‌تری در اختیارتان قرار خواهیم داد.
همان‌گونه که مسخحضر هستید؛ بسته‌های لوازم‌التحریر در مرداد‌ماه توسط انجمن نابینایان ایران توزیع شد. در شهریور‌ماه نیز با همکاری یکی از نیکوکاران محترم، مبلغ دویست میلیون تومان به‌صورت کمک‌هزینه‌های پانصد هزار تومانی برای خرید چهارصد جفت کفش در نظر گرفته شده و توسط دفاتر نمایندگی انجمن توزیع شد.
از دیگر برنامه‌های انجمن، برگزاری تور طبیعت‌گردی لواسان با حضور ۲۵ نفر از اعضای انجمن نابینایان ایران در روز جمعه ۲۳ شهریور‌ماه بود. هدف از برگزاری این برنامه‌ها بهبود روحیه و شادی‌بخشی اعضای انجمن بوده و بنا داریم هر‌ماه دست‌کم یک برنامه طبیعت‌گردی برگزار کنیم.
انجمن نابینایان ایران در حال حاضر، ۲۵ دفتر نمایندگی در شهر‌های گوناگون دارد. در جلسه هیئت‌مدیره انجمن در شهریور‌ماه، اعطای مجوز نمایندگی به نابینایان استان گلستان تصویب شد. پس از طی روند اداری و مکاتبات لازم با وزارت کشور، دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در کنار کتاب‌خانه دیجیتال این شهر تأسیس خواهد شد. از تمام کسانی که تمایل و شرایط دریافت نمایندگی انجمن را دارند؛ دعوت می‌کنم ضمن مراجعه به وب‌سایت انجمن و مطالعه آیین‌نامه مربوطه؛ درخواست خود را به‌صورت کتبی به انجمن ارسال کنند.
در پایان به اطلاع مخاطبان گرامی می‌رسانیم که مهلت ارسال آثار به جشنواره گامینو تا تاریخ دهم مهرماه تمدید شده و داوطلبان می‌توانند از طریق مراجعه به وب‌سایت انجمن نابینایان ایران و تکمیل فرم‌های مربوطه، در این جشنواره شرکت کنند. مراسم اختتامیه و اهدای جوایز نیز در تاریخ هفتم یا چهاردهم آذرماه برگزار خواهد شد."
audio/mana-1bad4a21e410a716fd05.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (شهریور ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در اینجا مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در شهریور‌ماه را مطالعه می‌کنید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را در قالب پادکست گفتگوی امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام، از وب‌سایت و کانال‌های نسل مانا دریافت کنید و بشنوید.
با سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم نسل مانا همانند همیشه از هیئت‌تحریریه این نشریه بابت تهیه محتوای دست اول و حامیان و نیکوکاران همیشه همراه ماه‌نامه و انجمن، تشکر و قدردانی می‌کنم و حلول ماه ربیع را تبریک می‌گویم.
در ماه گذشته، مسابقات پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس برگزار شد و انجمن نابینایان ایران با افتخار از طریق برنامه رادیویی شش‌نقطه به پوشش خبری این رویداد بزرگ ورزشی پرداخت. این بازتاب خبری موجب آگاهی جامعه و مسؤولان از توان‌مندی‌های افراد دارای معلولیت خواهد بود و انجمن نابینایان ایران همواره از این‌گونه برنامه‌ها استقبال و حمایت خواهد کرد.
از دیگر اقدامات انجمن در شهریور‌ماه، مشارکت در جلسات سازمان بهزیستی و هم‌اندیشی در رابطه با انتخاب شعار روز ایمنی عصای سفید و ویژه‌برنامه‌های روز جهاتی معلولان بود. علاوه بر انجمن نابینایان ایران، انجمن باور و نماینده شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) نیز در این جلسا حضور داشتند. و «دسترسی به فناوری، نودیدبخش مشارکت اجتماعی نابینایان» به عنوان شعار روز ۱۵ اکتبر، روز جهانی ایمنی عصای سفید که امسال مصادف با ۲۴ مهر‌ماه خواهد بود؛ انتخاب شد. انتظار می رود تمامی انجمن‌ها و تشکل‌های افراد با آسیب بینایی دغدغه دسترسی‌پذیری را داشته باشند و ضمن مطالبه اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، مطالبه‌گر دسترس‌پذیری باشند و برنامه‌های شایسته‌ای برای بزرگ‌داشت روز ایمنی عصای سفید در نظر بگیرند. امیدواریم مسؤولین نیز در جهت تحقق شعار امسال بکوشند.
همچنین جلسه دیگری با حضور معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی و نمایندگان تشکل‌های نابینایان، ناشنوایان و افراد دارای معلولیت‌های جسمی و حرکتی برگزار شد و تصمیمات خوبی برای برگزاری مراسم روز جهانی معلولان گرفته شد که در فرصتی دیگر خدمت شما مخاطبان گرامی اطلاع‌رسانی خواهد شد.
متأسفانه در روز‌های اخیر، شاهد تماس سازمان بهزیستی با برخی مددجویان و توزیع تجهیزات حتی تجهیزات بسیار گران‌قیمت به‌صورت تصادفی و غیر‌کارشناسی هستیم. با توجه به احتمال جابجایی مدیریت سازمان بهزیستی، این سازمان پس از سه سال، رابطه پرمهری با مددجویان پیدا کرده و حمایت‌های خوبی از ایشان می‌کند. البته معتقدیم این حمایت‌ها باید به‌صورت کارشناسی شده و مطابق نیازهای هر مددجو باشد. در طول سه سال گذشته، متأسفانه رئیس سازمان بهزیستی تعامل خوبی با انجمن نابینایان ایران نداشته و ما به‌عنوان انجمنی با مجوز کشوری و دارای دفاتر نمایندگی در شهرهای گوناگون، تنها یک جلسه با ایشان داشتیم. امیدواریم در صورت تغییر مدیریت، رئیس جدید سازمان بهزیستی به عنوان سازمان متولی امور افراد دارای معلولیت، تعامل بهتری با جامعه هدف داشته باشند و در تصمیم‌گیری‌ها نمایندگان جامعه هدف را سهیم کند. از آقای میدری، وزیر کار، تعاون و رفاه اجتماعی انتظار می‌رود، با توجه به شورایی که تشکیل داده‌اند فرد مناسبی را که اشراف کافی به مسائل و مشکلات جامعه هدف داشته باشند برای ریاست سازمان بهزیستی انتخاب کنند.
پیرو صحبت‌های من در همایش قرض نیکو در هتل المپیک که در شهریور‌ماه برگزار شد؛ جلسه‌ای با قائم‌مقام صندوق امداد ولایت، وابسته به کمیته امداد در تاریخ بیستم شهریور داشتیم و نیازها و مشکلات افراد با آسیب بینایی در زمینه دریافت وام را مطرح کردیم. این جلسات ادامه خواهد داشت و امیدواریم تسهیلات خوبی برای افراد جامعه هدف فراهم شود. به‌محض امضای تفاهم‌نامه، اظلاعات کامل‌تری در اختیارتان قرار خواهیم داد.
همان‌گونه که مسخحضر هستید؛ بسته‌های لوازم‌التحریر در مرداد‌ماه توسط انجمن نابینایان ایران توزیع شد. در شهریور‌ماه نیز با همکاری یکی از نیکوکاران محترم، مبلغ دویست میلیون تومان به‌صورت کمک‌هزینه‌های پانصد هزار تومانی برای خرید چهارصد جفت کفش در نظر گرفته شده و توسط دفاتر نمایندگی انجمن توزیع شد.
از دیگر برنامه‌های انجمن، برگزاری تور طبیعت‌گردی لواسان با حضور ۲۵ نفر از اعضای انجمن نابینایان ایران در روز جمعه ۲۳ شهریور‌ماه بود. هدف از برگزاری این برنامه‌ها بهبود روحیه و شادی‌بخشی اعضای انجمن بوده و بنا داریم هر‌ماه دست‌کم یک برنامه طبیعت‌گردی برگزار کنیم.
انجمن نابینایان ایران در حال حاضر، ۲۵ دفتر نمایندگی در شهر‌های گوناگون دارد. در جلسه هیئت‌مدیره انجمن در شهریور‌ماه، اعطای مجوز نمایندگی به نابینایان استان گلستان تصویب شد. پس از طی روند اداری و مکاتبات لازم با وزارت کشور، دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در کنار کتاب‌خانه دیجیتال این شهر تأسیس خواهد شد. از تمام کسانی که تمایل و شرایط دریافت نمایندگی انجمن را دارند؛ دعوت می‌کنم ضمن مراجعه به وب‌سایت انجمن و مطالعه آیین‌نامه مربوطه؛ درخواست خود را به‌صورت کتبی به انجمن ارسال کنند.
در پایان به اطلاع مخاطبان گرامی می‌رسانیم که مهلت ارسال آثار به جشنواره گامینو تا تاریخ دهم مهرماه تمدید شده و داوطلبان می‌توانند از طریق مراجعه به وب‌سایت انجمن نابینایان ایران و تکمیل فرم‌های مربوطه، در این جشنواره شرکت کنند. مراسم اختتامیه و اهدای جوایز نیز در تاریخ هفتم یا چهاردهم آذرماه برگزار خواهد شد."
audio/mana-22f422d6de9eefa3a8af.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
تحویل سال تحصیلی باعث شده این شماره از پیشخوان هم رنگ و بوی علمی به خود بگیرد. در ابتدای پیشخوان، به معرفی یک اقیانوس‌شناس نابینا پرداخته‌ایم که از تجربیاتش و چگونگی ورود نابینایان به دنیای علم برایمان گفته است. در ادامه، یک متخصص فناوری اطلاعات از این موضوع صحبت کرده که چطور می‌توان به عنوان یک دانش‌آموز نابینا از محتوای علمی در رشته‌هایی نظیر ریاضیات استفاده کرد. از جاز و پشتیبانی این صفحه‌خوان قدیمی از محتوای مربوط به رشته ریاضیات برایتان گفته‌ایم و با فرا رسیدن زنگ تفریح، مکعب روبیک مخصوص نابینایان را برای گذران ساعت تفریح در اختیارتان گذاشته‌ایم.
۲۰ هزار فرسنگ زیر دریا با اقیانوس‌شناس نابینا
امی دکترای اقیانوس‌شناسی فیزیکی دارد. در یک منطقه ساحلی متولد شده و در مقطع دبیرستان که درس می‌خوانده، حضور در یک اردوی شش هفته‌ای بر روی اقیانوس، او را به دنیای زیر آب علاقه‌مند کرده است. امی در دانشگاه به خاطر علاقه به فیزیک و همزمان تعلق خاطر به اقیانوس، رشته اقیانوس‌شناسی فیزیکی را برای ادامه تحصیل برگزیده و تا مقطع دکترا هم این رشته را ادامه داده است.
بزرگ‌ترین چالش زندگی امی زمانی رخ نمود که او دانشجوی سال سوم دکترا بود. نقطه‌ای تیره در چشمان او شناسایی شد و چشمپزشک اینطور تشخیص داد که امی به اختلال آرپی مبتلا شده و همین هم باعث خواهد شد که به زودی بینایی‌اش را از دست بدهد. این، نقطه عطفی در زندگی امی محسوب می‌شود. جایی که معالجش به او پیشنهاد کرد به جای فعالیت‌های پژوهشی، با توجه به فقدان بینایی و محدودیت‌های ناشی از این اتفاق، بهتر است به سمت کارهای مدیریتی برود. او اما در برابر این پیشنهادِ چشمپزشک که احتمالاً می‌توانست یک زندگی آسوده و کم‌چالش را برایش به ارمغان بیاورد مقاومت کرد و تصمیم گرفت به فعالیت‌های پژوهشی خود ادامه دهد.
باز آمد، بوی ماه مدرسه
این معلم دانش‌آموزان با آسیب بینایی که در زمینه فناوری اطلاعات مدرک دکترا دارد، در کنار شغل معلمی، تمام حم و غم خودش را معطوف ایجاد فرصت‌های برابر آموزشی برای کودکان با آسیب بینایی کرده است. از ظرفیت‌های مختلف استفاده می‌کند تا این کودکان را به انواع ابزارها مجهز کند تا آنها بتوانند مراحل تحصیل را با موفقیت پشت‌سر بگذارند و در درس‌هایی مثل علوم و ریاضیات و جغرافیا که مبتنی بر اشکال هندسی و تصاویر است، از گردونه رقابت با سایر دانش‌آموزان جا نمانند.
رابینسون در این مصاحبه بر این نکته تأکید می‌کند که می‌توان با بهره‌گیری از ترکیب صفحه‌خوان، بریل و هوش مصنوعی، امکانات لازم جهت بهره‌مندی دانش‌آموزان از دروس علوم تجربی و علوم پایه را فراهم آورد. او معتقد است معلمانی که در دوران مدرسه تدریس دروسی از این دست را عهده‌دار می‌شوند حتماً باید به این ابزارها تسلط کامل داشته باشند و استفاده از آنها را به دانش‌آموزان نابینا یاد بدهند. رابینسون درباره دانشگاه اما برعکس فکر می‌کند و بر این باور است که مدرسان دانشگاه در قبال دانشجویان نابینا وظیفه ویژه‌ای به دوش ندارند و این، خودِ دانشجوی نابینا است که باید تا اندازه‌ای بر امکانات و ابزارها تسلط داشته باشد که بتواند همسو با سایر دانشجویان، در کلاس‌ها شرکت کند. رابینسون همچنین معتقد است معلم دانش‌آموزان با آسیب بینایی حتماً باید ویژگی سختگیری و همدلی را توأمان در خود داشته باشد. جالب اینکه انگار در آمریکا هم مثل ایران برخی معلمان معتقدند باید در خصوص بعضی درس‌ها نسبت به دانش‌آموزان نابینا سهلگیر باشیم. چه رابینسون در جایی اشاره می‌کند که نابینایان از نظر مهارت یادگیری، فرقی با سایرین ندارند و اینکه تأکید بر سختگیر بودن معلم می‌شود هم ناظر بر همین نکته است که معلم نباید با تصور اینکه دانش‌آموز نابینایش نمی‌تواند چیزی را یاد بگیرد، از آموختن مفاهیم پیچیده به او صرفنظر کند.
مهمان دیگر این پادکست، «اولگا اسپینولا»، از اعضای تیم توسعه دهنده صفحه‌خوان جاز بود که درباره پیشرفت‌های جاز در زمینه پشتیبانی از علائم و فرمول‌های ریاضی، نکات جالب توجهی را مطرح کرد که ذکر این نکات را به نسخه صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم.
مکعب استاندارد روبیک برای نابینایان"
audio/mana-7a020d26a731a60f19b2.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
تحویل سال تحصیلی باعث شده این شماره از پیشخوان هم رنگ و بوی علمی به خود بگیرد. در ابتدای پیشخوان، به معرفی یک اقیانوس‌شناس نابینا پرداخته‌ایم که از تجربیاتش و چگونگی ورود نابینایان به دنیای علم برایمان گفته است. در ادامه، یک متخصص فناوری اطلاعات از این موضوع صحبت کرده که چطور می‌توان به عنوان یک دانش‌آموز نابینا از محتوای علمی در رشته‌هایی نظیر ریاضیات استفاده کرد. از جاز و پشتیبانی این صفحه‌خوان قدیمی از محتوای مربوط به رشته ریاضیات برایتان گفته‌ایم و با فرا رسیدن زنگ تفریح، مکعب روبیک مخصوص نابینایان را برای گذران ساعت تفریح در اختیارتان گذاشته‌ایم.
۲۰ هزار فرسنگ زیر دریا با اقیانوس‌شناس نابینا
امی دکترای اقیانوس‌شناسی فیزیکی دارد. در یک منطقه ساحلی متولد شده و در مقطع دبیرستان که درس می‌خوانده، حضور در یک اردوی شش هفته‌ای بر روی اقیانوس، او را به دنیای زیر آب علاقه‌مند کرده است. امی در دانشگاه به خاطر علاقه به فیزیک و همزمان تعلق خاطر به اقیانوس، رشته اقیانوس‌شناسی فیزیکی را برای ادامه تحصیل برگزیده و تا مقطع دکترا هم این رشته را ادامه داده است.
بزرگ‌ترین چالش زندگی امی زمانی رخ نمود که او دانشجوی سال سوم دکترا بود. نقطه‌ای تیره در چشمان او شناسایی شد و چشمپزشک اینطور تشخیص داد که امی به اختلال آرپی مبتلا شده و همین هم باعث خواهد شد که به زودی بینایی‌اش را از دست بدهد. این، نقطه عطفی در زندگی امی محسوب می‌شود. جایی که معالجش به او پیشنهاد کرد به جای فعالیت‌های پژوهشی، با توجه به فقدان بینایی و محدودیت‌های ناشی از این اتفاق، بهتر است به سمت کارهای مدیریتی برود. او اما در برابر این پیشنهادِ چشمپزشک که احتمالاً می‌توانست یک زندگی آسوده و کم‌چالش را برایش به ارمغان بیاورد مقاومت کرد و تصمیم گرفت به فعالیت‌های پژوهشی خود ادامه دهد.
باز آمد، بوی ماه مدرسه
این معلم دانش‌آموزان با آسیب بینایی که در زمینه فناوری اطلاعات مدرک دکترا دارد، در کنار شغل معلمی، تمام حم و غم خودش را معطوف ایجاد فرصت‌های برابر آموزشی برای کودکان با آسیب بینایی کرده است. از ظرفیت‌های مختلف استفاده می‌کند تا این کودکان را به انواع ابزارها مجهز کند تا آنها بتوانند مراحل تحصیل را با موفقیت پشت‌سر بگذارند و در درس‌هایی مثل علوم و ریاضیات و جغرافیا که مبتنی بر اشکال هندسی و تصاویر است، از گردونه رقابت با سایر دانش‌آموزان جا نمانند.
رابینسون در این مصاحبه بر این نکته تأکید می‌کند که می‌توان با بهره‌گیری از ترکیب صفحه‌خوان، بریل و هوش مصنوعی، امکانات لازم جهت بهره‌مندی دانش‌آموزان از دروس علوم تجربی و علوم پایه را فراهم آورد. او معتقد است معلمانی که در دوران مدرسه تدریس دروسی از این دست را عهده‌دار می‌شوند حتماً باید به این ابزارها تسلط کامل داشته باشند و استفاده از آنها را به دانش‌آموزان نابینا یاد بدهند. رابینسون درباره دانشگاه اما برعکس فکر می‌کند و بر این باور است که مدرسان دانشگاه در قبال دانشجویان نابینا وظیفه ویژه‌ای به دوش ندارند و این، خودِ دانشجوی نابینا است که باید تا اندازه‌ای بر امکانات و ابزارها تسلط داشته باشد که بتواند همسو با سایر دانشجویان، در کلاس‌ها شرکت کند. رابینسون همچنین معتقد است معلم دانش‌آموزان با آسیب بینایی حتماً باید ویژگی سختگیری و همدلی را توأمان در خود داشته باشد. جالب اینکه انگار در آمریکا هم مثل ایران برخی معلمان معتقدند باید در خصوص بعضی درس‌ها نسبت به دانش‌آموزان نابینا سهلگیر باشیم. چه رابینسون در جایی اشاره می‌کند که نابینایان از نظر مهارت یادگیری، فرقی با سایرین ندارند و اینکه تأکید بر سختگیر بودن معلم می‌شود هم ناظر بر همین نکته است که معلم نباید با تصور اینکه دانش‌آموز نابینایش نمی‌تواند چیزی را یاد بگیرد، از آموختن مفاهیم پیچیده به او صرفنظر کند.
مهمان دیگر این پادکست، «اولگا اسپینولا»، از اعضای تیم توسعه دهنده صفحه‌خوان جاز بود که درباره پیشرفت‌های جاز در زمینه پشتیبانی از علائم و فرمول‌های ریاضی، نکات جالب توجهی را مطرح کرد که ذکر این نکات را به نسخه صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم.
مکعب استاندارد روبیک برای نابینایان"
audio/mana-55165ffb4f45a3173ba4.mp3,"موضوع انشا: می‌خواهید در آینده چه کاره شوید؟ (بخش سوم)
زهرا همت
در دو شماره پیشین ستون آموزش و توانبخشی ماهنامه نسل مانا به اشتغال که همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های افراد با آسیب بینایی است پرداختیم و مهارت‌های پیش نیاز اشتغال و چگونگی شرکت در مصاحبه شغلی را مورد بررسی قرار دادیم. اکنون به نکات دیگری در زمینه اشتغال و مهارت‌های شغلی می‌پردازیم.
وقتی به جای جدیدی وارد می‌شویم، شناخت محیط و افراد تازه از مهم‌ترین کارهایی است که باید انجام شود. پس از استخدام و اشتغال در یک مجموعه باید به عنوان اولین قدم، برای آشنایی با محیط و همکاران تلاش کنید. معمولاً در محیط‌های کاری، امکاناتی برای رفاه افراد در نظر گرفته می‌شود که آشنایی با آنها برای آسایش در محل کار ضروری است، برای مثال خوب است که محل سرویس‌های بهداشتی، آشپزخانه و وسایل و امکانات موجود در آن را به خوبی بشناسید تا به راحتی بتوانید در مواقع نیاز از آن استفاده کنید.
این نکته در نگاه اول، بدیهی به نظر می‌رسد اما متأسفانه کم نیستند افرادی که به دلیل ناآشنایی با محل کارشان از ابتدای روز، پشت میز کار خود می‌روند و تا پایان کار همان جا می‌مانند و حتی از سرویس بهداشتی استفاده نمی‌کنند و آب نمی‌نوشند و همه این سختی‌ها ناشی از شرم بی‌مورد از سؤال پرسیدن و آشنایی با محیط و درخواست اندکی راهنمایی است. بنا‌بر‌این ضروری است که هنگام ورود به یک مجموعه از فردی بخواهید که شما را با ویژگی‌ها و امکانات محیطی آشنا کند. در این مسیر، قطعاً باید خود را نیز معرفی کنید و به دیگران هم فرصت آشنایی با خود را بدهید.
برخی افراد در این مرحله نیز دچار نوعی شرم می‌شوند و تلاش می‌کنند آسیب بینایی و محدودیت‌های ناشی از آن را تا حد ممکن از دیگران پنهان کنند اما باید به معایب این پنهان کاری و مزایای صداقت در معرفی آسیب بینایی توجه داشت.
پنهان کردن محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی به توجه مداوم به این مسئله و مدیریت رفتار و حرکات نیازمند است که تبدیل به یک دغدغه جدی و همیشگی برای فرد می‌شود و او را در بازی نقشی دائمی فرو می‌برد و از لذت آسایش و استفاده از امکانات محروم می‌کند و تمام تمرکز فرد را برای ایفای نقش می‌گیرد و بهره‌وری را کاهش می‌دهد.
علاوه بر این، بر شکل‌گیری تصویر ذهنی دیگران از فرد با آسیب بینایی مؤثر است و با شکل‌دهی یک تصویر نادرست، گاهی موجب می‌شود که توقعات بیش از توانایی‌های فرد باشد و به این شکل به فرد با آسیب بینایی فشار زیادی وارد شود و از برخی کمک‌ها و توجه مورد نیاز از سوی همکاران محروم بماند.
از سوی دیگر، اغراق در معرفی محدودیت‌ها نیز مضراتی دارد از جمله این‌که موجب وابستگی فرد به دیگران برای انجام ساده‌ترین امور می‌شود و این به نوبه خود ممکن است برای اطرافیان، آزار ‌دهنده باشد و تمایل اشخاص برای ارتباط با فرد با آسیب بینایی را کاهش دهد. بنا‌بر‌این، خوب است در معرفی خود و نیاز‌ها و محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی، از افراط و تفریط دوری کنید و خود را صادقانه به دیگران معرفی کنید و به آنها در ایجاد درکی صحیح و واقع‌بینانه از آسیب بینایی و فرد با این آسیب کمک کنید. همچنین تلاش کنید کار‌ها را تا حد امکان خودتان انجام دهید و از توانایی‌ها و ترفند‌هایتان استفاده کنید و پس از آن در اموری که برای انجام آنها با محدودیت مواجه هستید بدون ناراحتی و خجالت از دیگران کمک بخواهید.
داشتن روحیه کار تیمی و انجام امور به صورت مشترک و با همکاری یکدیگر از ویژگی‌هایی است که پرورش آن می‌تواند بسیار مفید باشد. خوب است با در نظر گرفتن ویژگی‌ها شامل توانایی‌ها و محدودیت‌ها، نقش مناسبی را در کار‌های گروهی بر عهده بگیرید و به فردی مفید برای گروه بدل شوید. این کار موجب ارتقای روحیه و اعتماد ‌به نفس خودتان و افزایش تمایل دیگران برای همکاری با شما می‌شود و کار را برایتان ساده‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند.
برای انجام کار‌ها برنامه‌ریزی کنید و زمان انجام هر کار را مشخص کنید. استفاده از برنامه‌های تقویم در کامپیوتر و موبایل می‌تواند در این زمینه بسیار کاربردی باشد. استفاده از این شیوه به نظم‌بخشی امور و انجام آنها در کمترین زمان ممکن و ممانعت از فراموشی کار‌ها و اتلاف وقت کمک می‌کند.
یادداشت برداری یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که با وجود مزایای بسیارش، هیچ جایی در نظام آموزشی ندارد و نه در مدرسه و نه هیچ جای دیگری به این مهارت و مزایای بسیار آن اشاره‌ای نمی‌شود. یادداشت برداری به تفکر نظم می‌بخشد و در انجام امور، بسیار کمک کننده است. در طول روز ایده‌های بسیاری به ذهن می‌رسد که اگر آنها را یادداشت کنیم می‌توانیم در موقع نیاز از آن استفاده کنیم و احتمال فراموش شدن آن در صورت عدم یادداشت، بسیار بالاست. در نتیجه، خوب است این مهارت ساده اما بسیار مفید را همواره در نظر داشته باشید، احتمالاً از مزایای این کار ساده شگفت‌زده خواهید شد.
حفظ یک موقعیت شغلی چندان ساده‌تر از یافتن شغل نیست و همواره باید برای پرورش و به روز نگه داشتن مهارت‌های فردی و شغلی با هدف حفظ و ارتقای موقعیت شغلی تلاش کرد. از جمله مهم‌ترین این مهارت‌ها باید به مهارت جهت‌یابی و حرکت و مهارت‌های روزمره زندگی و استقلال فردی و مهارت برقراری روابط بین فردی و انجام کار گروهی و… اشاره کرد.
نکات بسیاری در زمینه مهارت‌های مورد نیاز افراد با آسیب بینایی برای تصدی شغل و حفظ و ارتقای موقعیت شغلی وجود دارد که بیان تمام آنها به صورت نوشتار امکان پذیر نیست و جای خالی برنامه‌های مهارت آموزی در نظام آموزش عمومی کشور برای افراد با آسیب بینایی به خوبی احساس می‌شود. این در حالی است که برخلاف تأکید سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بر آموزش چند‌ساحتی در مدارس و لزوم آموزش و پرورش مهارت‌ها، در حال حاضر هیچ گونه برنامه مهارت آموزی در مدارس افراد با آسیب بینایی اجرا نمی‌شود و تنها به آموزش دروس بسنده می‌شود.
امیدواریم که دست اندرکاران آموزش افراد با آسیب بینایی در برنامه‌ریزی و اجرای آموزش این افراد دست کم اندکی بیش از گذشته به اسناد بالادستی توجه داشته باشند و برگزاری برنامه‌های آموزش مهارت‌های روزمره زندگی و مهارت‌های مورد نیاز اشتغال را در برنامه‌های سال تحصیلی پیش رو بگنجانند."
audio/mana-63897b13d0327e882272.mp3,"از روستا تا کلاس درس
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز!
در این روزهای زرد و نارنجی، روزهای هم شاگردی سلام، روزهای بوی ماه مهر ـ ماه مهربانی، روزهایی که درِ مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها به روی دانش آموزان و دانشجویان مشتاق گشوده می‌شود، در این میان گروهی هم هستند که علی‌رغم شرایط سنی مناسب و همچنین هوش و استعداد فراوان به دلیل نابینایی و فقر محیطی از تحصیل باز مانده‌اند. به خصوص دخترانی که در روستاهای دوردست به سر می‌برند؛ دور از آموزش‌های نوین، در کنار خانواده‌هایی که بسیاری از آنها نمی‌دانند چه طور مهارت‌های اولیه را به این دختران بیاموزند.
البته انسان‌های دغدغه‌مندی هم هستند که به نوبه خود تلاش کرده‌اند تا تعدادی از این بازماندگان از تحصیل را به کمک آموزش و توان‌بخشی به چرخه زندگی اجتماعی وارد کنند.
در این شماره بنا داریم با یکی از این انسان‌های شریف گفتگو کنیم.
آقای هوشنگ شریعتی، داور بین‌المللی ورزش گلبال ـ ویژه نابینایان ـ و بازنشسته فرهنگی.
آموزش خط بریل به همکاران و مددکاران بهزیستی در کردستان، آموزش کوتاه‌نویسی انگلیسی در خط بریل به تعدادی از دانشجویان نابینا، آموزش جهت‌یابی و حرکت به اعضای نابینای کانون فانوس شیراز و فعالیت‌های بسیاری از این قبیل در سطح ملی و همچنین حضور در مسابقات گلبال در کشورهای مختلف از جمله: پارالمپیک 2012 لندن، مسابقات جهانی 2022 پرتغال، مسابقات پارا آسیایی در کره، چین و… در سطح بین‌المللی، سبب شده تا ایشان از نزدیک با سبک‌های زندگی و رفتاری افراد نابینای ملت‌های مختلف و نیز با شیوه‌های آموزشی آنها بیشتر آشنا شوند.
در سال 1389 تصمیم می‌گیرد تعدادی از دختران نابینای ساکن روستاهای استان کردستان را که از تحصیل بی‌بهره مانده‌اند به شهر بیاورد تا از آموزش مهارت‌های زندگی و همچنین تحصیلی و اجتماعی بهره‌مند شوند.
یکی از ضروری‌ترین امکاناتی که آنها نیاز داشتند، فضای مناسب برای اسکان این دختران و همچنین نیروی کار بود.
آقای شریعتی به همراه همکار قدیمی‌شان دکتر نصرالله ابراهیمی که در طول مصاحبه بارها به نیکی از ایشان یاد کردند، با مؤسسه خیریه دار الاحسان سنندج که از دختران بی‌سرپرست و بد سرپرست در قالب شبه خانواده نگهداری می‌کرد، مذاکره کردند تا دختران نابینا هم در این مجموعه برای دریافت آموزش‌های اولیه تا کسب استقلال فردی ساکن شوند.
خود نیز با عضویت در هیئت امنای این مؤسسه از نزدیک بر چگونگی روند کار نظارت می‌کنند.
آنها در ابتدا سه نیروی کار جدید به این شبه خانواده اختصاص دادند. نیروهایی که خط بریل، جهت‌یابی و حرکت و همچنین شیوه‌های آموزش مهارت‌های زندگی را آموختند تا به دختران نابینا بیاموزند.
دختران در طرح جامع نهضت سوادآموزی ثبت نام شدند و پس از آموختن خط بریل و انجام آزمون‌های مربوطه دوره ابتدایی را به پایان رساندند. حال می‌توانستند در کلاس‌های عمومی در کنار سایر هم‌سن و سال‌های خودشان در مدارس عمومی درس بخوانند و مانند سایر دانش آموزان نابینای تلفیقی از داشتن معلم رابط هم برخوردار باشند.
نخستین گروه از این افراد ضمن آموختن مهارت‌های اولیه زندگی مانند: مراقبت‌های بهداشتی، اتو کردن، آشپزی‌های ساده، مراتب تحصیلی را ادامه دادند. بعضی تا مقطع کارشناسی، بعضی هم ارشد و دکترا.
ده سال بعد مسئله اسکان و آموزش به پسران نابینای ساکن در روستاها نیز در هیئت امنا مطرح می‌شود. به گفته آقای شریعتی آنها موفق می‌شوند توسط همین مؤسسه یک خانه سه خوابه برای اسکان پسران تهیه کنند. برای آنها هم همان فعالیت‌هایی که برای دختران صورت گرفت، انجام شد. اعم از پرورش مربی متخصص و تأمین امکانات اولیه زندگی. در اینجا پسران هم ضمن برخورداری از امکانات تحصیلی و حضور در مدارس ویژه و عمومی، مهارت‌های اولیه زندگی را آموزش می‌بینند تا چنانچه در آینده در دوران دانشجویی یا به هر دلیل دیگری تنها زندگی کنند، قادر باشند امور مربوط به خود را مستقلانه اداره کنند.
از او می‌پرسم: «از این که توانستید بچه‌ها را از شرایطی که در محرومیت داشتند به اینجا بیاورید احساس رضایت دارید؟» می‌گوید: «معلومه که راضی هستم. دخترها در روستا آسیب پذیر هستند. هم نابینا هم بی‌سواد. حالا این امکان را دارند که با وجود نابینایی باسواد باشند؛ آموزش می‌بینند و برای ادامه مسیر زندگی‌شان انتخاب‌های بیشتری دارند. پسرها هم برای داشتن آینده‌ای مستقل تلاش می‌کنند. عصای سفید خط قرمز منه. همیشه به بچه‌ها تأکید می‌کنم از عصا استفاده کنند.
حالا اونها مثل بقیه بچه‌های شهر به کافه و سینما می‌روند. از استخر استفاده می‌کنند و بسیاری امکانات دیگر که موجب آشنایی اونها با سایر افراد جامعه میشه. البته این رو هم اضافه کنم که بعد از این که بچه‌ها مسیر زندگیشون رو انتخاب کردند، کمیته ترخیص کمک می‌کنه تا بچه‌ها از امکانات اولیه زندگی برخوردار بشن. ما شیوه نامه احداث خانه‌های حمایتی برای افراد نابینا رو به شورای تحول در سازمان بهزیستی ارائه دادیم تا در همه استان‌ها افراد بازمانده از تحصیل از چنین امکانی بهره‌مند باشند. خودمان هم آمادگی داریم برای آموزش مربیان به استان‌ها سفر کنیم.»
از او می‌خواهم خاطره‌ای بگوید. می‌گوید: «روزی در کشور قطر با یکی از داوران در مورد پیشرفت‌های بچه‌هایمان صحبت می‌کردیم. اتفاقاً او هم معلم دانش آموزان نابینا بود. از من دعوت کرد تا به دیدن کلاسش بروم. بچه‌ها هیچ تمایلی به حرکت و جنب و جوش نداشتند. فقر حرکتی داشتند. بیشتر آنها را جابجا می‌کردند. قرار شد چند تکنیک جهت‌یابی به آنها بیاموزم. اصلاً از نظر فیزیکی آمادگی پذیرش نداشتند. گویا در آنجا این حد از استقلال را که ما برای بچه‌هایمان می‌خواهیم برای افراد نابینا ضروری نمی‌دانند. در آنجا بود که به بچه‌های خودمان به خاطر این همه استقلال طلبی افتخار کردم.»
در پایان سخنی دارد از سر دلسوزی و آگاهی با کسانی که می‌پذیرند معلم یا مربی افراد نابینا باشند: «معلم گروه نابینا مثل معلم تاریخ یا جغرافیا نیست که درسش را بدهد امتحانش را پایان سال بگیرد و برود. ما باید تا پایان عمر در کنار بچه‌ها باشیم. جهت‌یابی و حرکت را بدانیم. بریل را بدانیم و همچنین کوتاه نویسی بریل را که مغفول مانده است. ورزش‌های نابینایان را بشناسیم. خودمان اهل حرکت باشیم. تعداد ما کم است. زیاد نیست. نباید بچه‌ها را جا بگذاریم. دلم مانده است پیش آن دسته از نابینایانی که در انباری روستاها پیر شده‌اند.»
بعد از این کلام نافذ دلم نمی‌آید نکته‌ای بنویسم.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-0d358c2048e6cb9c7387.mp3,"چند به‌روزرسانی جدید در زمینه دسترسی‌پذیری در لوک‌آوت، نقشه گوگل و چند محصول دیگر از گوگل
میثم امینی
شرکت گوگل اخیراً چند به‌روزرسانی را با محوریت دسترسی‌پذیری در بعضی از محصولات خود شامل لوک‌آوت، تاک‌بَک و نقشه خود ارائه کرده است. در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری مختصر به معرفی این به‌روزرسانی‌ها می‌پردازیم.
به‌روزرسانی‌های دسترسی‌پذیری مبتنی بر هوش مصنوعی برای اندروید
علاوه بر اعلام ادغام جِمینای با تاک‌بک، گوگل در حال ایجاد ابزارهای دسترسی‌پذیری جدیدی با استفاده از هوش مصنوعی و پیاده‌سازی آنها در تلفن‌های همراه اندرویدی است.
پیدا کردن راحت اشیا در اطراف و عکس گرفتن با برنامه لوک‌آوت
برنامه لوک‌آوت در اندروید به افراد نابینا و کم‌بینا کمک می‌کند تا از دوربین تلفن خود برای به دست آوردن اطلاعات بیشتری درباره دنیای اطراف خود استفاده کنند. اخیراً در لوک‌آوت حالت فایند یا پیدا کردن به صورت آزمایشی ارائه شده است که راه جدیدی را برای یافتن اشیای خاصی ارائه می‌دهد.
در این امکان کاربر از بین هفت دسته اشیا مانند میز و صندلی یا سرویس بهداشتی یکی را انتخاب می‌کند و سپس همان طور که دوربین گوشی خود را به اطراف حرکت می‌دهد لوک‌آوت کاربر را از جهت و فاصله تا شی‌ء مطلع می‌کند.
همچنین در اوایل سال جاری میلادی شرح تصاویر ایجاد شده توسط هوش مصنوعی در لوک‌آوت در سراسر جهان به زبان انگلیسی در دسترس قرار گرفت. حالا اگر کاربر با لوک‌آوت عکس بگیرد توصیف تصویری ایجاد‌ شده به وسیله هوش مصنوعی را دریافت می‌کند و درباره تصاویری که می‌گیرد اطلاعات بیشتری به دست می‌آورد.
استفاده از حالت بدون متن برای برقراری ارتباط با استفاده از برنامه لوک تو اسپیک
با برنامه اندرویدی لوک تو اِسپیک کاربران می‌توانند عبارات از پیش نوشته شده و قابل سفارشی سازی را با چشمان خود انتخاب کنند تا با صدای بلند خوانده شوند.
از مدتی پیش برنامه لوک تو اسپیک حالت بدون متن را نیز ارائه کرده است. با این حالت کاربران همچنین می‌توانند شکلک‌ها، نمادها و عکس‌ها را برای فعال کردن گفتار انتخاب و شخصی سازی کنند.
این ویژگی جدید بر اساس بازخورد دریافت شده از طرف جامعه هدف ارائه شده است تا به برقراری ارتباط دسترسی‌پذیرتر با وجود تفاوت‌های شناختی، چالش‌های سوادآموزی و موانع زبانی کمک کند.
یک مکان نمای بدون نیاز به دست برای برنامه نویسان اندرویدی
در سال گذشته میلادی شرکت گوگل پِراجِکت گِیم‌فِیس، یک موس بازی متن باز و بدون نیاز به دست را برای رایانه‌های شخصی منتشر کرد. حالا توسعه دهندگان می‌توانند از طریق گیت‌هاب به پراجکت گیم‌فیس برای دستگاه‌های اندرویدی دسترسی داشته باشند.
با کمک سرویس دسترسی‌پذیری برای اندروید و گوگل مدیا‌پایپ توسعه‌دهندگان می‌توانند برنامه‌هایی بسازند که به کاربران اجازه می‌دهد حالت‌های چهره، اندازه حرکات، سرعت مکان‌نما و موارد دیگر را سفارشی کنند.
گوگل همچنین توانسته است از طریق همکاری با اینکلوزا، یک مؤسسه اجتماعی در هند که از افراد دارای معلولیت حمایت می‌کند، پراجکت گیم‌فیس را به محیط‌های آموزشی، کاری و دیگر موارد گسترش دهد؛ مانند: تایپ کردن پیام برای خانواده یا جستجوی شغل جدید.
گسترش ویژگی‌های دسترسی‌پذیری در نقشه گوگل
برای مفیدتر کردن نقشه گوگل برای افراد دارای معلولیت، گوگل در حال گسترش دسترسی به ویژگی‌ها و ارائه گزینه‌های جدید برای کسب و کارها است.
دریافت دستورالعمل‌های پیاده‌روی دقیق‌تر و کسب اطلاعات بیشتر درباره دنیای اطراف در برنامه نقشه گوگل
برای افراد نابینا و کم‌بینا، گوگل در حال گسترش راهنمای صوتی دقیق و قابلیت پشتیبانی از صفحه‌خوان برای امکان لنز در نقشه گوگل در اندروید و آی‌او‌اس به صورت جهانی در همه زبان‌های پشتیبانی شده است.
با قابلیت پشتیبانی از صفحه‌خوان در امکان لنز در برنامه نقشه گوگل، کاربران نام و دسته‌بندی مکان‌های اطرافشان مانند دستگاه‌های خودپرداز، رستوران‌ها یا ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی و فاصله‌شان از یک مکان را می‌شنوند تا بتوانند به سرعت راه خود را پیدا کنند و تصمیم بگیرند کجا بروند.
همچنین هنگامی که کاربران در حال راه رفتن هستند و نمی‌توانند با تلفن همراه خود کار کنند، راهنمای صوتی دقیق اعلان‌های صوتی را ارائه می‌دهد که به کاربران اطلاع می‌دهد که در حال حرکت در مسیر درست‌اند، دارند از یک تقاطع شلوغ عبور می‌کنند یا اگر مسیر را اشتباه رفته‌اند، به آنها اطلاع می‌دهد که باید تغییر مسیر بدهند.
دریافت اطلاعات مربوط به دسترسی‌پذیری مکان‌ها در همه سیستم‌عامل‌ها
در حال حاضر به لطف مشارکت صاحبان کسب و کارها و اعضای جامعه نقشه گوگل، این برنامه اطلاعات مربوط به دسترسی‌پذیری بیش از ۵۰ میلیون مکان را در خود دارد.
نمادی به نام «علامت صندلی چرخدار» نشان می‌دهد که یک مکان دارای ورودی دسترسی‌پذیر برای ویلچر است. جزئیات بیشتری در مورد سرویس بهداشتی، پارکینگ و مبلمان دسترسی‌پذیر نیز در سربرگ «درباره» برنامه وجود دارد.
نماد «علامت صندلی چرخدار» قبلاً در سراسر جهان در اندروید و آی‌او‌اس در دسترس بود و اکنون در حال گسترش به رایانه است، بنابراین کاربران می‌توانند فارغ از سیستم عاملی که در آن جستجو را انجام می‌دهند، به راحتی این اطلاعات را پیدا کنند.
همچنین اکنون هنگامی که کاربران در حال مشاهده مکانی در تلفن همراه‌اند می‌توانند نظرات را فیلتر کنند تا به راحتی اطلاعات مفیدی در مورد دسترسی‌پذیری مربوط به صندلی چرخدار را پیدا کنند.
پیدا کردن مکان‌هایی که می‌توانند صدا را به دستگاه‌های شنوایی ارسال کنند
برای کسانی که در شنیدن به کمک نیاز دارند، صاحبان مشاغل اکنون می‌توانند مجهز بودن به ویژگی اوراکَست را به پروفایل کسب و کار خود اضافه کنند.
اوراکست به مکان‌هایی مانند تئاترها، سالن‌های ورزشی، مکان‌های عبادت و سالن‌ها اجازه می‌دهد تا صدای بهبود یافته یا کمکی را از طریق سمعک‌های بلوتوثی، ایرپادها و هدفون‌های دارای قابلیت پشتیبانی از اوراکست برای بازدید کنندگان پخش کنند.
طراحی‌های جدید برای پراجکت ریلِیت و اعلان‌های صدا
شرکت گوگل متعهد به همکاری مداوم با جامعه معلولان است تا ویژگی‌های دسترسی‌پذیری خود را از جمله به‌روزرسانی‌های مبتنی بر بازخوردهای کاربران بهبود بخشد.
سفارشی کردن نحوه آموزش پراجکت ریلیت
گوگل در سال ۲۰۲۰ پراجکت ریلیت را راه‌اندازی کرد. یک برنامه اندرویدی برای افرادی با گفتار غیر استاندارد که به آنها این امکان را می‌دهد تا یک مدل تشخیص گفتار شخصی سازی شده برای برقراری ارتباط با دیگران و درک بهتر ایجاد کنند.
کارت‌های سفارشی به این کاربران اجازه می‌دهد، عباراتی را که به مدل آموزش می‌دهند سفارشی سازی کنند تا مدل کلماتی را که برای آنها مهم‌اند را درک کند.
اکنون روش جدیدی برای انتخاب متن و درون‌ریزی عبارات از برنامه‌های دیگر به عنوان کارت‌های سفارشی، مانند یادداشتی در یک سند گوگل داکس وجود دارد.
طراحی جدید برای اعلان‌های صدا بر اساس بازخورد کاربران
امکان «اعلان‌های صدا» با اعلانات، فلاش دوربین یا لرزش تلفن همراه به کاربران هشدار می‌دهد که صداهای معمول در خانه مانند: زنگ در یا زنگ هشدار تشخیص‌دهنده دود به صدا در آمده‌اند.
شرکت گوگل امکان اعلان‌های صدا را بر اساس بازخوردهای کاربران باز طراحی کرده است. این شرکت فرآیند یادگیری نحوه استفاده از برنامه و مرور رویدادهای صوتی را بهبود داده است و ذخیره کردن صداهای سفارشی برای لوازم خانگی را آسان‌تر کرده است."
audio/mana-159b70e89f94885ff798.mp3,"توسط بهزیستی صورت گرفت؛ 8 میلیون تومان برای پیاده‌روی مسیر کربلا و یک شب نجف خاصه‌خرجی‌های بهزیستی زیر پوشش اعزام مددجویان به کربلا با هزینه دولت
رویا بابایی
سازمان بهزیستی ماه گذشته 500 نفر اعم از مددجویان بهزیستی و همراهانشان را با تخصیص 8 میلیون تومان هزینه از محل مشارکت‌های مردمی به سفر کربلا اعزام کرده اما به جای آنکه اعتبار دولتی را برای تهیه غذا و اسکان مددجویان هزینه کند اعتبار دولتی را برایشان هزینه نکرده و غذا و اسکانشان را از موکب‌ها گرفته است.
به گزارش خبرآنلاین؛ تعدادی از مددجویان بهزیستی از اعزام خود به کربلا با سرانه 8 میلیون تومان از جیب بهزیستی اما اسکان و تغذیه رایگان در موکب‌ها خبر دادند.
آنها می‌گویند: در مرداد ماه برای مدت یک هفته به میزبانی بهزیستی به کربلا اعزام شدیم و به ازای هریک از ما مبلغ 8 میلیون تومان هزینه تخصیص داده شد اما وقتی به کربلا رسیدیم ما را در موکب‌ها اسکان دادند و برای تهیه غذا هم در صف غذای موکب‌ها می‌ایستادیم.
پیاده‌روی کربلا و یک شب نجف 8 میلیون تومان آب خورد
م.ن می‌گوید: هزینه سفر زمینی به کربلا از تهران 5 میلیون تومان است اما وقتی متوجه شدیم هزینه سفر ما 8 میلیون شده طبیعتاً انتظار خدمات بهتر و باکیفیت‌تری داشتیم و فکر کردیم با توجه به شرایط مددجویان حتما هتل گران‌تری تهیه شده و با این پول حتماً ما را به همه شهرهای کربلا، کاظمین، نجف و سامرا خواهند برد اما در نهایت دیدیم اسکان و غذایمان از موکب‌ها و رایگان است و به جز پیاده‌روی مسیر کربلا و یک شب نجف، جای دیگری ما را نبردند اما نامش شد بهزیستی مددجویان را به سفر کربلا اعزام کرده است.
کربلا، بهانه استخراج پول
ط.ن نیز بیان می‌کند: همه همسفرها احتمال دادند که 8 میلیون تومان‌های افراد تنها بهانه‌ای برای خارج کردن این اعتبار از بهزیستی بوده و حتی ممکن است دفتر مسافرتی طرف قرارداد بهزیستی متعلق به خود مدیران بهزیستی بوده یا با آنها تعامل داشته باشد و این فکر در نتیجهٔ خدمات بی‌کیفیت سفر و نوع رفتاری است که در طول این سفر با مددجویان شد.
او ادامه می‌دهد: شانس ما در این سفر داشتن همراه بود و من به‌عنوان یک نابینای مطلق اگر با خودم همراه نداشتم نمی‌دانم در موکب‌ها آن هم در اربعین که شلوغ‌ترین ایام است برای ساده‌ترین امور نظیر استفاده از سرویس بهداشتی چه باید می‌کردم.
هزینه 8 میلیون تومانی برای استان‌های نزدیک به مرز
مهدی.ک نیز می‌گوید: در برخی استان‌ها منصفانه عمل شد و 8 میلیون تومان را به حساب خود مددجویان ریختند تا توسط خودشان به حساب شرکت مسافرتی پرداخت شود و ما از همین طریق متوجه هزینه سفر شدیم. همچنین همسفرها گفتند هزینه سفر به کربلا از استان‌های نزدیک به مرز 3 میلیون تومان بوده که بهزیستی برای اعزام آنها هم 8 میلیون تومان هزینه کرده است.
به نام سفر، به کام چه کسی؟
یکی از دست‌اندرکاران سفر زیارتی مددجویان بهزیستی به کربلا نیز می‌گوید: روز اول مددجویان در شهر کوفه جا داده شدند که جای بسیار بدی بود بعد از آن در نجف به موکب استانداری تهران انتقال داده شدند که آنجا هم مناسب نبود و شرایط طوری بود که خانم‌ها باید از کنار موکب آقایان عبور می‌کردند و مدام آقایان را در حال استراحت و با پوشش استراحت می‌دیدند.
او می‌افزاید: یک هتل هم برای مدت 24 ساعت در کربلا توسط خیری به نام «مجتبی نوری» از بنیاد مسکن در اختیار مددجویان گذاشته شد که برخی که زودتر رسیده بودند توانستند در آن اقامت و استراحت کنند و بقیه که دیرتر رسیده بودند، به هتل نرسیدند و مستقیم به موکب رفتند.
وی اضافه می‌کند: یک روز در مسیر رفت و یک روز هم در مسیر برگشت مددجویان در یکی از اقامتگاه‌های بهزیستی در کرمانشاه استقرار داده شدند که ضرورتی هم نداشت. در مسیر برگشت هزینه غذا را سپاه پرداخت کرد و بهزیستی تنها یک وعده در مسیر رفت به مددجویان غذا داد، همچنین سه قلم کوله‌پشتی، کلاه و چفیه هم به مددجویان هدیه شد که آن هم به دلیل تهیه به‌صورت عمده هزینه زیادی دربرنداشت و به جز این و هزینه ایاب و ذهاب از 8 میلیون تومان هزینه سفر، چیز دیگری هزینه نشد.
کسب درآمد خودی‌ها از بهزیستی
کار مدیریت سازمان بهزیستی در هدر دادن منابع محدود این دستگاه به جایی رسیده که از نام کربلا و اعزام مددجویان به کربلا برای خودی‌ها کسب درآمد می‌کنند.
ظاهراً قرار داشتن مدیران فعلی در روزها و ماه‌های پایانی فعالیتشان در سازمانهر بهانه‌ای شده برای خرج کردن منابع و از بین بردن اندک منابع مالی بهزیستی به گونه‌ای که همه حاضران در حلقه‌های نزدیک به مدیریت سازمان از این خوان پرنعمت برای خودشان و بی‌برکت برای مددجویان در حال بردن نهایت استفاده هستند.
حجت این ادعا هم سفر زمینی مددجویان بهزیستی به کربلا که در بیشترین حالت 5 و در استان‌های نزدیک به مرز 3 میلیون تومان هزینه دارد اما برای مددجویان این دستگاه 8 میلیون تومان فاکتور می‌شود تا شرکت مسافربری عزیزکرده‌ها برای سفری که مددجویان را میهمان موکب‌ها کرده است پول خوبی به جیب بزند و شاید به باعث و بانی این سفر دست‌خوشی هم بدهد.
حالا چرا اصرار این بود که این سفر همزمان با اربعین اتفاق بیفتد؟ این حجم از ناهماهنگی چگونه ایجاد شد و مدیریت نشد؟ پشت شرکت مسافربری چه کسی بود و هست؟ چرا پولی که به خود افراد دارای معلولیت داده نمی‌شود به این راحتی حیف و میل می‌شود؟ چرا باید مددجویان و معلولان برای یک نوشیدنی ساده در صف موکب‌ها بایستند و… همگی سوالاتی است که قادری پیش از تحویل سازمان بهزیستی به کلیددار بعدی آن، باید پاسخ بدهد و بعد صندلی مدیریتش را ترک کند!"
audio/mana-f07e7cb0d101b1edd92a.mp3,"چرخه امید و تلاش
مسعود طاهریان
این جوری بود که چالش‌های ندیدنش شروع شد. هر چند وقت مجبور بود از قروه پاشه بیاد بیمارستان فارابی تهران. پزشک‌ها درست براش توضیح نمی‌دادند چه مشکلی داره و قراره چه اتفاقی براش بیفته. به خاطر همین اوایلش فکر می‌کرد دکتر‌ها دارند درمانی روی چشمش پیاده می‌کنند که چند وقت دیگه مشکل بیناییش کامل حل میشه. مثل یه شی‌ء بی‌جان و بدون قدرت درک و فهم باهاش برخورد می‌کردند. هر وقت بیمارستان می‌رفت سرش می‌ریختند و درباره‌اش با اصطلاحات پزشکی و انگلیسی با هم صحبت می‌کردند. آخرم بدون هیچ توضیحی بهش می‌گفتند دوباره چند وقت دیگه برای چکاپ برگرده.
اون سال کتابی برای خوندن نداشت و توی ثلث اول 9 تا تجدید آورد. همکلاسی‌هاش بهش می‌گفتند طلا‌فروش؛ چون دائم مجبور بود عینک ته استکانیش رو مثل ذره‌بین جلوی چشمش جلو عقب کنه تا به زور یه چیزی ببینه. بعضی از معلم‌هاش فکر می‌کردن دروغ میگه و چون می‌خواد تنبلی کنه، ادای ندیدن در می‌یاره. بعضی از معلم‌های دیگه‌اش هم کلاً کنارش گذاشتن و نه درسی ازش می‌پرسیدن و نه تکلیفی ازش می‌خواستن. معلم‌های کمی هم فهمیده بودند راست میگه ولی اصلاً نمی‌دونستن چه طور باید بهش کمک کنند. هیچ کس نه در فامیل، نه در مدرسه و نه در اداره آموزش و پرورش نبود بدونه فرد کم‌بینا و نابینا چه طور می‌تونه درس بخونه و چه امکاناتی براش وجود داره. از طرف دیگه اعتبار و جایگاهش رو پیش هم‌بازی‌ها و بچه‌های محله از دست داده بود. نمی‌تونست مثل قبل سردسته باشه و وقتی خیلی هوا روشن یا تاریک بود، بازی‌ها رو با دعوا و سر و صدا به هم می‌زد تا معلوم نشه نمی‌بینه. همه این مسائل براش خیلی مبهم و پر فشار بود و نمی‌دونست برای زندگیش چی کار باید بکنه و چه آینده‌ای داره. عمیقاً احساس می‌کرد هیچ کاری از دستش بر‌نمیاد.
کم‌کم حواسش رو جمع اصطلاحات پزشکی کرد و از پزشک‌ها خواست که اون‌ها رو براش توضیح بدند و بگن وضعیت بیماریش چه طوره و باید انتظار چه چیز‌هایی رو داشته باشه و براشون چی کار کنه. فهمید برای معاینه لازم نیست حتماً بره تهران و می‌تونه تا وقتی فشار چشمش بحرانی نشده به بیمارستان‌های نزدیک خونه سر بزنه. خانواده به ویژه مادر به شدت حامی ابوذر بود. او رو در همه کار‌های خونه دخالت می‌دادند حتی اگه زحمت بیشتری به خاطر ندیدنش گردنش می‌افتاد. این جوری بود که احساس مفید بودن می‌کرد و کم‌کم آشپزی و ظرف شستن رو یاد گرفت که بعدها کلی به کارش اومد. توی مهمونی‌ها هم کار‌هایی مثل سفره پاک کردن یا نپتون کشیدن رو بهش می‌سپردن. اگه قرار بود جای تازه‌ای بره، برای اولین بار باهاش می‌رفتند تا اونجا رو خوب بشناسه.
***
زندگی یعنی چکیدن همچو شمع از گرمی عشق
زندگی یعنی لطافت گم شدن در نرمی عشق
زندگی یعنی دویدن بی امان در وادی عشق
رفتن و آخر رسیدن بر در آبادی عشق
می‌توان هر لحظه هر جا عاشق و دلداده بودن
پر غرور چون آبشاران بودن اما ساده بودن
می‌شود اندوه شب را از نگاه صبح فهمید
یا به وقت ریزش اشک شادی بگذشته را دید
می‌توان در گریه‌ی ابر با خیال غنچه خوش بود
زایش آینده را در هر خزانی دید و آسود
می‌توان هر لحظه هر جا عاشق و دلداده بودن
پر غرور چون آبشاران بودن اما ساده بودن"
audio/mana-8bf711b88aa7e18d2742.mp3,"چرخه امید و تلاش
مسعود طاهریان
این جوری بود که چالش‌های ندیدنش شروع شد. هر چند وقت مجبور بود از قروه پاشه بیاد بیمارستان فارابی تهران. پزشک‌ها درست براش توضیح نمی‌دادند چه مشکلی داره و قراره چه اتفاقی براش بیفته. به خاطر همین اوایلش فکر می‌کرد دکتر‌ها دارند درمانی روی چشمش پیاده می‌کنند که چند وقت دیگه مشکل بیناییش کامل حل میشه. مثل یه شی‌ء بی‌جان و بدون قدرت درک و فهم باهاش برخورد می‌کردند. هر وقت بیمارستان می‌رفت سرش می‌ریختند و درباره‌اش با اصطلاحات پزشکی و انگلیسی با هم صحبت می‌کردند. آخرم بدون هیچ توضیحی بهش می‌گفتند دوباره چند وقت دیگه برای چکاپ برگرده.
اون سال کتابی برای خوندن نداشت و توی ثلث اول 9 تا تجدید آورد. همکلاسی‌هاش بهش می‌گفتند طلا‌فروش؛ چون دائم مجبور بود عینک ته استکانیش رو مثل ذره‌بین جلوی چشمش جلو عقب کنه تا به زور یه چیزی ببینه. بعضی از معلم‌هاش فکر می‌کردن دروغ میگه و چون می‌خواد تنبلی کنه، ادای ندیدن در می‌یاره. بعضی از معلم‌های دیگه‌اش هم کلاً کنارش گذاشتن و نه درسی ازش می‌پرسیدن و نه تکلیفی ازش می‌خواستن. معلم‌های کمی هم فهمیده بودند راست میگه ولی اصلاً نمی‌دونستن چه طور باید بهش کمک کنند. هیچ کس نه در فامیل، نه در مدرسه و نه در اداره آموزش و پرورش نبود بدونه فرد کم‌بینا و نابینا چه طور می‌تونه درس بخونه و چه امکاناتی براش وجود داره. از طرف دیگه اعتبار و جایگاهش رو پیش هم‌بازی‌ها و بچه‌های محله از دست داده بود. نمی‌تونست مثل قبل سردسته باشه و وقتی خیلی هوا روشن یا تاریک بود، بازی‌ها رو با دعوا و سر و صدا به هم می‌زد تا معلوم نشه نمی‌بینه. همه این مسائل براش خیلی مبهم و پر فشار بود و نمی‌دونست برای زندگیش چی کار باید بکنه و چه آینده‌ای داره. عمیقاً احساس می‌کرد هیچ کاری از دستش بر‌نمیاد.
کم‌کم حواسش رو جمع اصطلاحات پزشکی کرد و از پزشک‌ها خواست که اون‌ها رو براش توضیح بدند و بگن وضعیت بیماریش چه طوره و باید انتظار چه چیز‌هایی رو داشته باشه و براشون چی کار کنه. فهمید برای معاینه لازم نیست حتماً بره تهران و می‌تونه تا وقتی فشار چشمش بحرانی نشده به بیمارستان‌های نزدیک خونه سر بزنه. خانواده به ویژه مادر به شدت حامی ابوذر بود. او رو در همه کار‌های خونه دخالت می‌دادند حتی اگه زحمت بیشتری به خاطر ندیدنش گردنش می‌افتاد. این جوری بود که احساس مفید بودن می‌کرد و کم‌کم آشپزی و ظرف شستن رو یاد گرفت که بعدها کلی به کارش اومد. توی مهمونی‌ها هم کار‌هایی مثل سفره پاک کردن یا نپتون کشیدن رو بهش می‌سپردن. اگه قرار بود جای تازه‌ای بره، برای اولین بار باهاش می‌رفتند تا اونجا رو خوب بشناسه.
***
زندگی یعنی چکیدن همچو شمع از گرمی عشق
زندگی یعنی لطافت گم شدن در نرمی عشق
زندگی یعنی دویدن بی امان در وادی عشق
رفتن و آخر رسیدن بر در آبادی عشق
می‌توان هر لحظه هر جا عاشق و دلداده بودن
پر غرور چون آبشاران بودن اما ساده بودن
می‌شود اندوه شب را از نگاه صبح فهمید
یا به وقت ریزش اشک شادی بگذشته را دید
می‌توان در گریه‌ی ابر با خیال غنچه خوش بود
زایش آینده را در هر خزانی دید و آسود
می‌توان هر لحظه هر جا عاشق و دلداده بودن
پر غرور چون آبشاران بودن اما ساده بودن"
audio/mana-3eb7845d0bf3e1cd0067.mp3,"دوگانگی استقلال و وابستگی: تضاد دیدگاه‌ها در جامعه نابینایان
امین عرب
نابینایی همانند دیگر انواع معلولیت، با محدودیت‌هایی همراه است که می‌تواند بر استقلال فرد تأثیرگذار باشد. به همین دلیل، مسئله استقلال همواره یکی از دغدغه‌های مهم افراد نابینا، خانواده‌های آنان و متخصصان این حوزه به شمار می‌رود. این موضوع، همانند بسیاری از مسائلی که افراد نابینا با آن مواجه‌اند، دیدگاه‌ها و چالش‌های متفاوتی را به همراه داشته است. برای مثال، برخی افراد نابینا بر این باورند که استقلال توهمی بیش نیست و ما هرچه قدر که تلاش کنیم، باز وابستگی به دیگران اجتناب‌ناپذیر است. آنان هرگونه تلاش برای دستیابی به استقلال را بی‌ثمر و دشوار می‌دانند و وابستگی به دیگران را پذیرفته‌اند. در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که باید تا حد امکان به زندگی افراد بینا نزدیک شد و مهارت‌هایی کسب کرد که ما را از کمک دیگران بی‌نیاز کنند. این افراد تلاش می‌کنند نشان دهند که با وجود نابینایی، می‌توانند مانند یک فرد بینا زندگی کنند. در این نوشتار، به بررسی دیدگاه‌های مختلف درباره استقلال افراد نابینا خواهیم پرداخت و تلاش می‌کنیم تا هر یک از این دیدگاه‌ها را تحلیل کنیم.
استقلال: تلاشی برای از بین بردن وابستگی
ابتدا به بررسی دیدگاه افرادی می‌پردازیم که تلاش دارند کاملاً مستقل و بدون کمک دیگران زندگی کنند. این افراد می‌کوشند تا حد امکان مانند افراد بینا رفتار کنند و هر نشانه‌ای از نابینایی‌شان را از بین ببرند یا کنترل کنند. برای مثال، هنگام غذا خوردن از پذیرفتن هر‌گونه کمکی خودداری می‌کنند و تلاش دارند تا مانند افراد بینا غذا بخورند. اگر این امکان برایشان فراهم نباشد، از خوردن غذاهایی که تفاوتشان را برجسته کند، پرهیز می‌کنند. این گروه از افراد به دنبال آن‌اند که به اطرافیان خود، مانند خانواده، دوستان یا شریک زندگی‌شان، ثابت کنند که هیچ چیز کمتر از یک فرد بینا ندارند. آنان می‌خواهند نشان دهند که در انجام اموری مانند خرید، کارهای خانه، تعمیرات و غیره، به همان اندازه که یک فرد بینا مستقل است، خودکفایند. برای مثال، تلاش می‌کنند تمام رفت و‌ آمد‌های خود را تنها با استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، به ویژه مترو، اتوبوس و تاکسی انجام دهند. برخی از این افراد، کسانی را که در کسب استقلال با مشکل مواجه‌اند، مورد سرزنش و حتی تمسخر قرار می‌دهند. برای مثال به افراد نابینایی که از تاکسی‌های اینترنتی استفاده می‌کنند، لقب «نابینا اسنپی» را اطلاق می‌کنند.
پذیرش وابستگی و اتکا به دیگران
حال به دیدگاه کسانی می‌پردازیم که وابستگی را پذیرفته و بر این باورند که در بسیاری از موارد، مستقل شدن برای افراد نابینا امکان‌پذیر نیست. این گروه معتقدند که به هر حال افراد نابینا برای انجام امور روزمره خود به کمک افراد بینا نیازمندند و بهتر است به جای ایجاد چالش‌های غیرضروری و تحمیل زحمات بی‌مورد به خود، کارهایشان را به دیگران بسپارند. آنان بر این باورند که فرد نابینا در انجام بسیاری از کارها به زمان بیشتری نیاز دارد و ممکن است با خطراتی مواجه شوند. به عنوان مثال، آشپزی کردن برای یک فرد نابینا نه تنها زمان‌برتر است، بلکه ممکن است خطراتی نیز به همراه داشته باشد. یا رفت و‌ آمد با استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی که اغلب فاقد استانداردهای دسترسی‌پذیری هستند، می‌تواند بسیار دشوار باشد. در حالی که استفاده از تاکسی‌های اینترنتی که به نوعی اختصاصی‌ترند یا کمک گرفتن از اعضای خانواده برای رفت و‌ آمد، گزینه‌های بسیار راحت‌تری به شمار می‌روند. حتی حضور در محل کار از نظر برخی از افراد این گروه بهتر است با کمک خانواده انجام شود. این افراد نیز گاه تلاش‌های گروه دیگر را، که از نظرشان غیر ضروری است، مورد تمسخر قرار می‌دهند.
برخی پیامد‌های افراط در نگرش‌ها
پرسش اصلی اینجاست که چرا هر یک از این دو گروه به شکلی افراطی بر استقلال یا عدم استقلال تأکید می‌کنند و به تعادل نمی‌رسند؟ آیا استقلال امری نسبی نیست که معنای آن بسته به شرایط فرد و موقعیت‌های مختلف تغییر می‌کند؟ چه عواملی باعث می‌شود گروهی بر این باور باشند که باید در هر شرایطی مستقل باشند و حتی در مواقع ضروری نیز از کمک گرفتن امتناع بورزند؟ این در حالی است که نیاز به دیگری فقط به نابینایان محدود نمی‌شود و هر فردی ممکن است در شرایطی به یاری دیگران نیاز داشته باشد. انسان به عنوان موجودی اجتماعی، نیازمند ارتباط و همکاری با دیگران است. در مقابل، چه عواملی موجب می‌شود که گروهی دیگر، کسب مهارت‌های روزمره را غیر ضروری بدانند، از ترک حاشیه امن خود خودداری کنند و ترجیح دهند مسئولیت‌های زندگی خود را بر دوش دیگران بیندازند؟ چه طرز فکری باعث می‌شود افرادی که توانایی انجام بسیاری از کارهای روزمره خود را دارند، از مواجهه با چالش‌ها پرهیز کنند، حتی اگر این انتخاب به پیامدهای اجتماعی ناخوشایندی برایشان منجر شود؟
ریشه‌های مشترک: تحلیلی بر نگرش‌های مختلف
به نظر می‌رسد که هر دو دیدگاه ریشه در یک پیش‌فرض مشترک دارند: «من ناتوان هستم». این تصور از خود به عنوان فردی ناتوان می‌تواند به واکنش‌های مختلفی منجر شود. برخی از افراد با این ناتوانی کنار می‌آیند و تسلیم آن می‌شوند. این افراد بر این باورند که ناتوانی غیر قابل تغییر است، بنابراین بهتر است آن را همان طور که هست بپذیرند. این گروه معمولاً از سوی جامعه، به ویژه از جانب دیگر افراد نابینا، فشار بیشتری را تجربه می‌کنند که ممکن است آنها را به تغییر این نگرش وا دارد. در مقابل، افرادی قرار دارند که علی‌رغم باور به ناتوانی خود، تلاش می‌کنند به شکلی افراطی آن را جبران کنند. این افراد که در اعماق ذهن خود به ناتوانی‌شان اذعان دارند، نمی‌خواهند این وضعیت را بپذیرند و به همین دلیل می‌کوشند به هر طریق ممکن نشان دهند که توانمند هستند و نابینایی تأثیر چندانی بر استقلال شخصی آنها نداشته است. این گروه، به دلیل تأیید و تحسینی که از سوی جامعه نابینایان به عنوان افرادی مستقل دریافت می‌کنند، کمتر احتمال دارد که به تغییر و تعدیل نگرش خود بیندیشند.
راهی برای برون‌رفت
سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که چگونه می‌توان از این دوگانگی خارج شد؟ شاید راه حل این باشد که با آگاهی از محدودیت‌ها و توانایی‌های خود، دیدگاهی واقع‌بینانه نسبت به امکانات و محدودیت‌ها به دست آوریم. اگر افراد به خوبی از محدودیت‌ها و توانایی‌های خود آگاه باشند و بدانند تا چه حد می‌توانند بر این محدودیت‌ها غلبه کنند و در عین حال از پیامدهای منفی نگرش‌های خود نیز آگاه باشند، ممکن است بتوانیم به تعادل در دیدگاه‌ها دست یابیم. افرادی که از یادگیری مهارت‌های ضروری برای استقلال خودداری می‌کنند، ممکن است با کاهش روابط اجتماعی و حتی از دست دادن دوستانشان مواجه شوند. در مقابل، افرادی که به طور افراطی بر مستقل بودن پافشاری می‌کنند، ممکن است فشارها و آسیب‌های جسمانی و روانی زیادی را برای اثبات توانایی‌های خود به خودشان و دیگران تحمل کنند.
پرسش‌هایی برای تأمل
به نظر شما آیا چارچوبی که برای بررسی این موضوع ارائه شد، معتبر است؟ نظر شما درباره تحلیل یک ریشه مشترک برای هر دو دیدگاه چیست؟ آیا می‌توان تحلیل‌های دیگری برای این موضوع مطرح کرد؟ در بحث استقلال افراد نابینا، چه پرسش‌های دیگری ممکن است به وجود آید؟"
audio/mana-73e3846635743e0c1e45.mp3,"نمی‌توانم در جامعه نباشم حضور من در جامعه
آرمین رسولی
نمی‌توانم در جامعه نباشم، این عنوانی است که برای مجموعه‌ای از نوشته‌های خودمون انتخاب کردیم و هر ماه به یکی از جلوه‌های حضورمون در جامعه اشاره می‌کنیم. در این قسمت به حضور در جامعه که نسبت به سایر قسمت‌ها مباحث کلی‌تری را شامل می‌شود، می‌پردازیم. قبل از هر چیز این نکته را باید از نظر گذراند که در این نوشته‌ها برخلاف آن چیزی که تا به حال با این عناوین خوانده یا شنیده‌اید به نقد و بررسی رفتار جامعه خودمون می‌پردازیم، یعنی قبل از این که یک سوزن به بقیه بزنیم اول با یک سوزن گران مایه سراغ خودمون میاییم.
چند تا موضوع بوده که همیشه در بین افراد نابینا و کم‌بینا در مؤسسات و انجمن‌ها به حدی در موردش بحث و مشورت می‌کنند که گویی اگر مثلاً به اجماع برسیم که نابینا بگوییم و روشندل را نگوییم دیگر مشکلی نیست و در نهایت اگر به جای اینکه بگوییم نابینا لمس می‌کند بگوییم نابینا می‌بیند شاخ غول را شکسته‌ایم و جامعه خودمان را از مشکلات شغلی، مالی و فرهنگی نجات داده‌ایم، اما کیست که نداند این تلاش‌ها جز به حاشیه راندن موضوعات اساسی چیزی ندارد.
اصلاً بیایید با هم در همین لحظه یکی از منفورترین کلمات را در جامعه خودمان حل کنیم و آن هم کلمه معلول است که به تازگی در جامعه ایران این کلمه را صرفاً به فردی نسبت می‌دهند که دارای آسیب جسمی حرکتی باشد، اما اگر با دقت به این کلمه نگاهی بیاندازیم واژه علت هم به ذهن ما می‌آید که مکمل آن است، پس باید به دنبال علت باشیم که معلولیت که در اینجا ناتوانی در انجام فعالیتی است را پیدا کنیم. به عنوان مثال من به علت نداشتن بینایی در رانندگی کردن معلول هستم پس نتیجه این می‌شود که معلولیت وابسته به موقعیت است نه به فرد. یک مثال جالب می‌تواند این باشد که اگر فردی که در زبان معیار جامعه من می‌گویند چهار ستون بدنش سالم است برای عبور از یک رودخانه پلی را پیدا نکند و به علت نبودن پل در عبور از آن باز بماند، او در عبور از رودخانه معلول است. به سادگی نمایان شد که موقعیت این فرد معلول کننده بوده و نه خود فرد، پیداست که من و شما در خواندن این نوشتار هیچ معلولیتی نداریم اما اگر این نوشتار را به زبان چینی ترجمه کنیم، قطعاً همه ما به علت ندانستن زبان چینی در خواندن و فهم آن معلول خواهیم بود.
حال بیایید به بحث همیشه داغ و جذاب ترحم بپردازیم. هیچ وقت معیار خوبی برای سنجیدن اختلاف بین کمک و ترحم اختراع نشده، حداقل تا این لحظه که من در حال نوشتن هستم چیزی پیدا نکردم، حتی در ورزش‌هایی مانند گلبال که از توپ استفاده می‌شود می‌گویند برای پذیرفته شدن گل باید تمام توپ از تمام خط عبور کند اما ما برای سنجش ترحم شدن یا نشدن یک کمک از چه معیاری باید استفاده کنیم؟
ما به عنوان جامعه نابینایان و کم‌بینایان باید این موضوع را بپذیریم که چه دوست داشته باشیم چه نداشته باشیم ناچار به کمک گرفتن از افرادی هستیم که بسیاری اوقات آنها را نمی‌شناسیم و واضح‌ترین علت آن این است که تمام امکانات، ساختمان‌ها و ابزارها برای ما مناسب نیستند؛ مگر آنکه عکسش ثابت شود و در اغلب موارد افراد به شایستگی با احساس مسئولیت وصف ناشدنی به همنوعان من یاری رساندند. صادقانه می‌توانم بگویم عدم اجازه گرفتن افراد برای کمک به همنوعان من می‌تواند یکی از اساسی‌ترین معیارها برای تبدیل کمک به ترحم باشد.
متأسفانه تعدادی از همنوعان من علت اینکه نمی‌توانند از افراد درخواست کمک کنند را داشتن عزت نفس بالای خود می‌دانند؛ اما این دلیل درستی نیست و داشتن عزت نفس بالا خود باعث می‌شود که ابتدا من خود را به عنوان یک فرد و یک حق رأی در جامعه بدانم و خود را شایسته حضور در جوامع و در نتیجه مانند سایر افراد دارای حق برای استفاده از امکانات شهروندی بدانم هر چند که برایمان مناسب سازی نشده باشند پس گاهی برای عبور از این موانع نامناسب باید با عزت نفس کاستی‌ها را بپذیرم و از هموطنان و همشهری‌های خودم درخواست یاری کنم.
همان طور که از عنوان این نوشتار پیداست نمی‌توانم در جامعه نباشم به این معناست که ما به عنوان یک موجود اجتماعی ناخودآگاه در جامعه متولد می‌شویم، در جامعه رشد می‌کنیم و به عنوان یک فرد در جامعه زندگی می‌کنیم. این مطلب را می‌توانیم در کلمه انسان هم ببینیم. کلمه انسان از ریشه اُنس می‌آید بنابراین ما موجوداتی هستیم که با اُنس گرفتن با دیگران زنده هستیم و مانند نیاز ما به آب و غذا دارای اهمیت است و اگر در کنار این مطلب به یکی از فیلترهای مغزی انسان هم نگاهی بیاندازیم مطلب جالب‌تر خواهد شد.
مغز ما انسان‌ها از فیلترهایی برای سبک کردن بار اطلاعاتی خود استفاده می‌کند. یکی از مهم‌ترین این فیلترها «همه یا هیچ» است که به عنوان مثال اگر من فردی را در خیابان ببینم که اضافه وزن زیادی دارد و بسیار مهربان است به احتمال بسیار زیاد مغز من این موضوع را که تمام افرادی که اضافه وزن دارند مهربان هستند را در ذهن من به عنوان یک قانون ثبت می‌کند و من هم از این مطلب به عنوان یک طرحواره استفاده می‌کنم و همیشه در ارتباط با افراد در پس ذهن دارم.
پس به راحتی می‌توانم نتیجه بگیرم که من هم به عنوان نماینده‌ای از جامعه نابینایان و کم‌بینایان هر برخورد یا رفتاری که در جامعه از خودم نشان دهم، چه مثبت و چه منفی، مستقیماً در ذهن افراد جامعه یک طرحواره و رویکرد را نسبت به جامعه کوچک نابینایان و کم‌بینایان شکل می‌دهد؛ مثلاً اگر من هنگامی که با عصای سفید در خیابان در حال رفت و آمد هستم با روی باز و مهربانی به سؤالات افراد در مورد شرایط خودم و درخواست آنها برای کمک کردن به من واکنش و پاسخ مناسب بدهم در نتیجه هم خودم احساس خوب و صمیمانه‌ای خواهم داشت و هم آن طرحواره و رویکردی که جامعه در مورد افراد دارای آسیب بینایی دارند را بهبود خواهم داد و جامعه روز به روز شرایط بهتری برای پذیرش هرچه بهتر و دوستانه‌تر برای همنوعان من فراهم خواهد کرد.
و شک نداشته باشید که این پذیرش در جامعه به سهولت در شاغل شدن، ازدواج و فعالیت‌های اجتماعی افراد نابینا و کم‌بینا بسیار کمک خواهد کرد که در نوشته‌های بعدی در ماهنامه نسل مانا مورد بررسی قرار خواهیم داد."
audio/mana-ceaf0e641d7dd6155111.mp3,"پس از ۴۱ سال! برداشتی از اپیزود ۸۷ مدرسه Hadley، با عنوان یادگیری بریل برای زندگی روزمره
میرهادی نایینی زاده
چند وقت است که نمی‌بینید؟
نابینای مادرزاد هستید یا دیر‌تر دچار آسیب بینایی شدید؟
اگر دیر نابینا هستید، کی فهمیدید که بینایی شما دچار اختلال شده؟
بعد از کاهش قدرت بینایی، به این فکر کردید که می‌توانید از خط بریل استفاده کنید؟
برای اینکه بیشتر با اهمیت خط بریل در زندگی روزمره آشنا باشیم، پیشنهاد می‌کنم حتماً داستان ویندی اسپنسر دیویس را دنبال کنید. ویندی ۴۱ سال معلم ورزش بوده و بر اثر برخورد توپ کم‌کم بینایی خود را از دست داده است. او با کمک تیم بریل مدرسه هدلی موفق شده تا شروعی دوباره داشته باشد. حال با هم گفتگوی دنت جانسون را با ویندی اسپنسر دیویس مرور می‌کنیم:
* برامون بگو نابینایی‌ات چه طور اتفاق افتاد و چی شد تصمیم گرفتی بریل یاد بگیری؟
ـ من توی فیلادلفیا معلم ورزش بودم، یه بار یه توپ فوتبال خورد تو صورتم و از همون موقع بیناییم شروع کرد به کم شدن. توی سال ۲۰۱۶ قدرت بیناییم به حدی کم شد که تصمیم گرفتم بازنشسته بشم. خب بعد از ۴۱ سال تدریس برام سخت بود با شرایط جدید کنار بیام؛ اما مشاورم بهم تأکید کرد، نباید تسلیم بشم و باید سعی کنم به وضع جدید عادت کنم. من شانس اینو داشتم که یه نفر از آشنا‌هام که مثل من نابینا شده بود رو تو کتابخونه پیدا کنم. اون راجع به بریل با من حرف زد و بهم گفت خط بریل یه جوری کار کردن باهاش مثل دست زدن به یه جعبه‌ی تخم‌مرغ می‌مونه. من اولش خیلی با بریل ارتباط برقرار نکردم. توی کتابخونه یاد گرفته بودم با آیفون کار کنم؛ از طریق صفحه دسترس‌پذیری آیفون با هدلی آشنا شدم و فهمیدم که اونجا کلاس بریل برگزار میشه. حالا من می‌تونم از A تا Z و همه اعداد رو به بریل بشناسم.
* اون چیزی که واقعاً تو رو به این فکر انداخت که بهتره شروع کنی به یاد گرفتن بریل چی بود؟
ـ خب کار کردن با ماشین لباسشویی. وقتی نابینا شده بودم کارام وابسته شده بود به دیگران و اینو اصلاً دوست نداشتم. ماشین لباسشویی من چند تا بخش برای چند تا کار متفاوت داشت. یه قسمت برای پودر و یه قسمت برای ریختن نرم کننده داشت. وقتی فهمیدم می‌تونم با یاد گرفتن بریل اول کلمه «پودر» که «پ» باشه رو بذارم اونجایی که باید پودر بریزم و یه «ن» بذارم برای جای نرم کننده، واقعاً حس خوب استقلال داشتم. بذارین براتون از تجربه اول بریل یاد گرفتنم بگم، توی کتاب اولی که هدلی برام فرستاده بود، فقط سه تا حرف اول بود. من از یاد گرفتنشون طوری ذوق زده شده بودم که دوست داشتم تند و سریع جلو برم تا بتونم همه رو بلد باشم. خب الآن طوری شده که دیگه هر چیزی که تو آشپزخونه داشته باشم رو راحت با بریل مشخص می‌کنم و همه چی تحت کنترل کامل خودمه. هدلی به من یه نشان‌گذار داد تا من بتونم باهاش به راحتی کارمو پیش ببرم.
در مرحله بعد من تصمیم گرفتم کتاب بخونم. خب از کتاب قصه بچه‌ها شروع کردم و کم‌کم رفتم به سمت کوتاه‌نویسی. همین‌جا باید یه چیزی بگم، انگار من حس لامسه خوبی دارم. من با دست زدن و دیدن هر نوع کثیفی راحت می‌فهمم که باید چی کار کنم؟ خیلیا ازم می‌پرسن چه طوری همیشه خونت تمیزه؟ من باید بهشون بگم من از راه دست زدن به چیزای مختلف می‌تونم تشخیص بدم که روشون گرد و خاک نشسته و سریع رفع و رجوعش کنم. این ویژگی انگار خیلی برام تو یاد گرفتن بریل مفید بوده. میخوام تأکید کنم یاد گرفتن بریل هم البته خیلی تأثیر داشت تو اینکه من بتونم از قدرت لامسه‌ام طوری استفاده کنم که وقتی می‌دیدم از حسم استفاده می‌کردم. برای همین میخوام توصیه کنم هیچ نابینایی خودش رو از یاد گرفتن بریل محروم نکنه.
* ما توی هدلی کارشناسایی داریم که سعی می‌کنن کار رو برای همه تسهیل کنن. بگو توی زمان یاد گرفتن بریل حضور اونا چه قدر برات مفید بود؟
ـباید بگم من وقتی اومدم اینجا یه تازه کار بودم که درک درستی از بریل نداشتم. توی این شرایط حتماً شما نیاز داری یه کار رو هی تکرار کنی و خب این می‌تونه اول برای خودت خسته کننده باشه چه برسه به کسی که داره بهت آموزش میده. معلمای هدلی همیشه صبور بودن و اجازه می‌دادن من هر چه قدر لازم دارم تمرین کنم و هیچ وقت خم به ابرو نمی‌آوردن. یکی دیگه از کارای خیلی جالبشون این بود که از حروف بریل تو ذهن بریل آموزان تصویر می‌ساختن؛ مثلاً من هنوز حرف «س» رو شبیه یه ساکسیفون تصور می‌کنم و «ر» رو یه پارو می‌دونم که «و» برعکس اونه.
* ویندی! حالا که تو داری از بریل یاد گرفتن لذت می‌بری چه حرفی با بقیه داری که هنوز نخواستن یادش بگیرن؟
ـ اول باید بگم شما باید قبول کنید که نابینایید و بعد باید بپذیرید که نباید تسلیم بشید. میخوام بگم هدلی یه جاییه که شما رو جلو می‌بره. بعضی وقتا ما نابینا‌ها ـ مخصوصاً ما که دیر‌تر نابینا شدیم ـ احتیاج داریم یکی قشنگ به حرفامون گوش کنه. ما باید شنیده بشیم و هدلی این امکان رو برامون فراهم کرده. هدلی به ما بریل یاد میده که خب واقعاً یه جهان دیگه است. کسی که بریل می‌دونه، قدرت بیشتری داره برای ثبت همه چیزایی که باید براش تلاش کنه و دوست داره داشته باشه. همون طور که گفتم بریل کلی به استقلال ما کمک می‌کنه.
* ویندی! از اینکه تجربه‌هات رو در اختیار ما گذاشتی ازت ممنونیم.
ـ منم ممنونم که بهم این فرصت رو دادین که بیام و از تجربه‌هام بگم. امیدوارم یه روزی برسه که هر کس این نوشته رو می‌خونه تصمیم گرفته باشه بیشتر با بریل مأنوس بشه و اگه هنوز شروع نکرده بدونه که خیلی چیزا رو داره از دست میده."
audio/mana-c711032a06401bd70a4b.mp3,"نقاشی با کلمات (بخش هشتم) فرآیند تولید توضیحات صوتی فیلم
جواد سقا
توصیف صوتی به عنوان بخش نهایی پروژه به فیلم اضافه می‌شود؛ اما مراحل تولید آن به دلیل تأثیری که بر کیفیت محصول نهایی می‌گذارد دارای اهمیت است. بنیاد آمریکایی نابینایان افزودن (AD) را نیازمند به همکاری چند نهاد و حرفه می‌داند.
این فرآیند با استودیویی که مسئولیت تولید توصیف صوتی فیلم را بر عهده دارد به عنوان مثال، سونی، استودیو آمازون، یا یک شبکه تلویزیونی مانند CBS شروع می‌شود و با شبکه تلویزیونی یا سرویس پخشی که فیلم توصیف صوتی شده را به کاربر نهایی تحویل می‌دهد، پایان می‌یابد.
۱ـ سازنده محتوا
در ابتدا استودیوی طرف قرارداد و سازنده محتوای AD باید تعهدی برای ارائه توضیحات صوتی داشته باشد. این تعهد، تولید کننده توضیحات صوتی را ملزم به رعایت نکاتی می‌کند. به عنوان مثال، استودیوهای فیلم مانند سونی یا برادران وارنر باید با افراد توانمندی برای تهیه توصیف صوتی فیلم مورد نظر قرارداد ببندند و سپس آن را به فیلم بیافزایند.
توجه به این نکته مهم است که یک فیلم ممکن است در چندین فرمت فیلم سینمایی، دی‌وی‌دی، پخش تلویزیونی و پخش ویدئو توزیع شود. البته استودیوهای تلویزیونی اغلب فرمت مونو و دی‌وی‌دی‌ها فرمت استریو را انتخاب کرده‌اند. در حالی که کاربر حرفه‌ای دالبی را ترجیح می‌دهد. سپس استودیو یا سازنده محتوا باید برای تولید توصیف صوتی با ارائه دهنده توصیف قرارداد ببندند. اگر کار درست انجام شود، استودیو/ سازنده محتوا، استانداردها و دستورالعمل‌هایی را تعیین می‌کند و فرآیند کنترل کیفیت را برای ارزیابی کیفی کار در اختیار می‌گیرد. این کیفیت سنجی ممکن است شامل تأیید نسخه نوشته شده توصیف صوتی قبل از صداگذاری باشد، در موارد دیگر ممکن است شامل بازبینی محصول نهایی و یا ضبط مجدد احتمالی قسمت‌های خاص باشد. به عنوان مثال در یک مورد، بازبین فیلم متوجه شد نویسنده توصیف‌ها چیزی را که در یکی از مهم‌ترین صحنه‌های فیلم اتفاق افتاده، اشتباه تفسیر کرده و یک جمله کاملاً نادرست در توصیف آن نوشته است. وقتی این به تولید کننده توصیف صوتی گزارش داده شد، آن یک جمله را دوباره ضبط کردند. این همان مشکلی است که می‌تواند در بررسی کنترل کیفیت (QC) کشف شود.
2ـ نویسنده توضیحات صوتی
مهم‌ترین کار در تولید AD فیلم نوشتن متن آن توضیحات است. اگر چه سایر مشاغل ذکر شده در اینجا ممکن است توسط فردی نابینا انجام شود، اما کسی که متن توضیحات صوتی را می‌نویسد باید بینایی داشته باشد، زیرا در این بخش فرد تصمیم می‌گیرد چه جنبه‌های بصری یک فیلم را باید به یک فرد دارای اختلال بینایی منتقل کند تا به بهترین شکل آن را درک کند.
از آنجا که یک قاعده اصلی توصیف این است که “آنچه را که می‌بینید بگویید” (نه آنچه را که فکر می‌کنید یا تفسیر می‌کنید)، مهارت‌های زبانی برای انتخاب کلمات مناسب بسیار مهم است. جملات باید تا حد ممکن مختصر و در عین حال قطعی باشد. همچنین شناخت فرهنگ‌ها نیز برای نویسنده توضیحات مهم است. مهم است که روی صداهای کلیدی در فیلم صحبت نشود. (این ایراد در فیلم‌های توصیف صوتی شده ایرانی قابل مشاهده است) افزودن اطلاعات اضافی گاه به شنونده اطلاعات بیشتری می‌دهد. از طرفی، صرف اینکه جا برای صحبت و دادن اطلاعات بیشتر وجود دارد، به این معنا نیست که مکث‌های دراماتیک، گذر زمان بدون صدا، آهنگ موسیقی و صداهای ظریف در پس زمینه نادیده گرفته شود، بلکه اینها باید تا حد امکان حفظ شوند.
3ـ توضیحات صوتی راوی
گاهی نویسنده و گوینده توضیحات صوتی یک شخص هستند، در این صورت ما آنها را توصیفگر صوتی می‌نامیم. پس از تأیید نهایی متن این شخص در یک استودیوی ضبط حاضر می‌شود، در آنجا یک نسخه از توضیحات صوتی را دریافت می‌کند و در مقابل مانیتوری می‌نشیند که تصاویر را نشان می‌دهد. یک راوی حرفه‌ای AD معمولاً نسخه توضیحات را بدون احساس خاصی می‌خواند.
زمانی که زیرنویس‌های پر کار برای زبان‌های خارجی در میان باشد (یا در شرایط نادر دیگر)، چندین صدا پیشه ممکن است قسمت‌های جداگانه‌ای را ضبط کنند. راوی AD هنگام خواندن متن توصیف‌ها باید هدف سازنده محتوا را در نظر بگیرد.
استانداردهای امروزی در ایالات متحده مستلزم ارائه “مکالمه‌ای” است، اما با احساسات ظریف، به طوری که مخاطب جذب صحنه و داستان شود. این امر مستلزم آموزش و توجه ویژه است. نباید شنونده با صدای توصیف صوتی از داستان منحرف شود. مثلاً برای مراسم تشییع جنازه غم‌انگیزتر و برای تعقیب و گریز ماشین، با هیجان تر عمل کند. انتخاب مناسب گوینده توضیحات صوتی مهم است. یک گوینده با کیفیت بالا، بیش از حد بر کلمات تأکید نمی‌کند و صدا را به خوبی با کنش هماهنگ می‌کند. با آنکه علاقه روزافزونی به استفاده از صداهای سنتز شده (ترکیبی ساخته شده) برای انجام توصیف صوتی وجود دارد، اما بسیاری تفاوت‌های ظریف کنترل صحیح صدا را ضروری می‌دانند.
4ـ مهندس صدا
مهندس صدا نقش‌های متعددی دارد که البته می‌تواند بین دو یا چند نفر تقسیم شود.
1ـ ضبط صدای گوینده توصیف‌ها، همان طور که در بالا ذکر شد.
2ـ ویرایش یا ادیت توضیحات صوتی ضبط شده. این می‌تواند شامل حذف هر گونه صدای اضافه پس زمینه، کلیک دهان، یا صداهای تنفسی و همچنین فشرده سازی یک بلوک از صدای گوینده برای قرار دادن در بین دو خط گفتگو باشد. گاهی اوقات یک مهندس ماهر حتی نیاز به تصحیح تلفظ نادرست برخی کلمات با استفاده از تکنیک‌های ویرایش پیشرفته دارد.
3ـ قرار دادن توضیحات صوتی در نشان‌های زمانی صحیح.
4ـ ترکیب توضیحات صوتی با صدای اصلی فیلم.
5ـ ارائه و تحویل AD
این بر عهده استودیو یا سازنده محتوا است که کنترل کیفیت نهایی را انجام دهد و AD را در دسترس کاربر نهایی قرار دهد. این توصیف صوتی در اکران یک فیلم سینمایی، به معنای قرار دادن در بسته سینمای دیجیتال (DCP) است. برای یک دیسکDVD ، به معنای ایجاد فضای روی دیسک برای صدای زبان اضافی و قرار دادن آن در منوی زبان صوتی است. برای یک شبکه تلویزیونی، این به معنای ارسال مسیر AD به شرکت‌های وابسته محلی خود از طریق کانال صوتی دوم (SAP) است و شرکت‌های وابسته محلی نیز این سیگنال را از طریق آنتن برج خود مستقیماً به خانه‌ها و هر سرویس کابلی یا ماهواره‌ای اتصال می‌دهند. سرویس پخش استودیو (مانند نتفلیکس، هولو یا آمازون اورجینال)، در وهله اول باید توضیحات صوتی را سفارش دهند. پس از آن AD را از طریق رابط سخت افزاری یا نرم افزاری با استفاده از مکانیسم تحویل خود در دسترس کاربر قرار دهد.
اگر فرایند تولید توصیف صوتی فیلم با دقت صورت نگیرد، محصول نهایی در کیفیت توصیف‌ها با مشکل همراه خواهد بود. این در توصیف تجربی ایران قابل مشاهده است. گاهی هدف اصلی که دسترسی مخاطبان به محتوا، همانند افراد بیناست، نادیده گرفته می‌شود و این باعث از دست رفتن بخشی از اطلاعات بصری می‌شود."
audio/mana-bd185be4618170570b14.mp3,"پنت هاوس شمالی
محمد نوری
پنت هاوس شمالی (Penthouse North) فیلم سینمایی محصول 1392/ 2013 به کارگردانی جوزف روبن است. گاه آن را چشم بسته (Blindsided) نامیده و در آپارات به اسم «وحشت در تاریکی» با دوبله فارسی در دسترس است. شخصیت اصلی فیلم دختری نابینا، در روزی که مشغول برپایی مهمانی شب عید است، ناگهان با جسد نامزدش در خانه مواجه شد و سپس فردی وحشیانه به او حمله می‌کند ولی این دختر با درایت و تلاش بر مهاجمان پیروز می‌گردد.
بازیگران و نقش‌ها عبارت‌اند از: میشل موناهن در نقش سارا فراست، مایکل کیتون در نقش رابرت هولندر، بری اسلوآنه در نقش چاد، گانیهدیو هورن در نقش بلیک، ترور هیز در نقش دنی، اندرو واکر در نقش رایان، فیلیپ جارت در نقش آنتانیا.
داستان فیلم این‌گونه است: سارا در پنت هاوسی زندگی می‌کند او عکاس و خبرنگار است و در جنگ میهنی بینایی‌اش را از دست داده. رایان در آپارتمان او زندگی‌ می‌کند و قرار است ازدواج کنند. گویا به تجارت مشغول است و دستی در کارهای خلاف هم دارد.
فردا عید است و قرار است سارا با خواهرش بلیک و شوهر خواهرش دنی و نامزدش رایان، شب عید را با هم باشند. سارا بیرون می‌رود تا برای شب نوشیدنی تهیه کند. نامزدش می‌خواهد خرید را انجام دهد؛ ولی سارا می‌گوید خودم می‌روم. به هنگام خروج از ساختمان، آنتانیا (نگهبان و مستخدم) دیالوگ معناداری با او دارد مثلاً می‌خواهد برایش تاکسی بگیرد ولی قبول نمی‌کند و می‌خواهد تا روی پای خودش کارهایش را انجام دهد.
در مسیر باید از چند خیابان و چهار راه عبور می‌کرد و در یک جا دوچرخه سوار به او می‌زند و سارا بر زمین می‌افتد. دوچرخه‌ سوار می‌گوید مگر کوری؟ شهروندی جلو می‌آید و می‌خواهد به او کمک کند، ولی قبول نمی‌کند و با خوشرویی به این شهروند می‌گوید خودم باید کارهایم را انجام دهم. نیز عصایش را بیرون می‌آورد و در واقع نشان می‌دهد، به دلیل نداشتن علامت نابینایی یعنی عصای سفید، دوچرخه سوار متوجه نابینایی او نشده.
بالاخره خرید کرده و باز می‌گردد. در مسیر به موانع مثل دوچرخه در پیاده‌رو برخورد کرده و فیلم‌ساز درصدد است، چنین نکاتی را برجسته کند. درب آپارتمان را باز و وارد می‌شود و رایان را صدا می‌زند ولی خبری از او نیست. به چند جای ساختمان سر می‌زند ولی رایان را پیدا نمی‌کند. تا اینکه کنار آشپزخانه پایش به رایان می‌خورد و پس از لمس متوجه خون‌ها و کشته شدن او می‌شود که ناگهان مهاجم اول (هولندر) به او حمله می‌کند و او را به ستونی می‌بندد.
مهاجم مدعی بود، رایان (نامزد سارا) اموالی را از آنها سرقت کرده و سر آنها کلاه گذاشته ولی سارا قبول نمی‌کرد. سارا فرصتی پیدا کرد و دوربین را به سر مهاجم کوبید و فرار کرد، در اتاق را بست و شروع به تماس ایمیلی با کامپیوتر شد ولی مهاجم با شکستن شیشه وارد و به شدت او را کتک زد.
مهاجم از او پول‌ها و اشیاء عتیقه رایان را می‌خواست و سارا می‌گفت: اطلاعی ندارد. در شرایطی مجدداً سارا فرار کرد و چند طبقه را با پله پایین آمد و در موتورخانه ساختمان مخفی شد. آنتانیا متوجه سر و صداهایی شد و به موتورخانه آمد. سارا او را صدا زد و گفت کسی درصدد آزار و کشتن اوست و برو پلیس خبر کن. ولی آنتانیا گفت تو را تنها نمی‌گذارم. وقتی به سارا نزدیک می‌شد، مهاجم به او حمله و او را کشت. در زمان درگیری آنتانیا و مهاجم، سارا فرار کرد و به خیابان آمد و با سر و صدا از شهروندان می‌خواست به او کمک کنند، زن و مردی به سوی سارا آمدند تا به او کمک کنند اما مردی رسید و گفت من دادستان هستم و این دختر را به من بسپارید و تظاهر می‌کرد مشغول تلفن به پلیس است.
سارا کمی آرام گرفت ولی این مرد مهاجم دوم (به نام چاد) و همدست مهاجم اول بود. سارا را به خانه برگرداند و ابتدا سعی کرد، نقش پلیس خوب را بازی کند و از سارا می‌خواست جای اموال را به او بگوید. وقتی سارا اظهار بی‌اطلاعی کرد، کم‌کم چهره و شخصیت اصلی‌اش را نشان داد و وحشی‌تر از مهاجم اول اقدام می‌کرد.
دو مهاجم با هم منازعات و درگیری‌هایی هم داشتند و سارا به هنگام تشدید درگیری آن دو، تلاش می‌کرد از شَر آنها رها شود. یک بار به طرف پشت بام فرار کرد و به هلی‌کوپتر در حال گشت زنی علامت داد. خلبان به مرکز پلیس اطلاع داد کسی نیاز به کمک دارد ولی مهاجم به بام آمد و سارا را وادار کرد دست تکان دهد تا خلبان را فریب دهد و فکر کند برای تشکر نه کمک خواهی است و خواهر و شوهر خواهر سارا آمدند و زنگ نواخته شد ولی مهاجمین، سارا را وادار کردند در را باز کند ولی آنها را راه ندهد و بهانه‌ای برای نبود مهمانی بیاورد. سارا چون جان خواهر و شوهر خواهرش را در خطر می‌دید با هر ترفندی بود از آنها معذرت خواهی کرد و نگذاشت آنها وارد شوند.
سارا دائماً تلاش می‌کرد اختلافات مهاجمان را تشدید کند و یکی را علیه دیگری تحریک نماید. وقتی یکی از مهاجمین الماس‌ها را در یخدان فریزر پیدا کرد، آنها را مخفی و می‌خواست دوستش را با چاقو بزند. ولی مهاجم دیگر با شلیک گلوله، او را کشت و الماس‌ها را برداشت.
به هنگام درگیری دو مهاجم، سارا به اسلحه آنها دست یافت، در بالکن موضع گرفت و با آمدن مهاجم به او شلیک کرد. بالاخره مهاجم می‌خواست به سارا حمله کند ولی به پایین پرتاب شد.
خلاصه با درایت و اقدامات سنجیده سارای نابینا، دو مهاجم حرفه‌ای و مسلح از پای در آمدند و فیلم پایان یافت.
این فیلم تماماً درگیری‌های مهاجمین با یک دختر نابینای هنرمند را نشان می‌دهد و درصدد است رفتارها، تدبیرها و واکنش‌های این دختر در برابر اقدامات وحشیانه آن دو را به تصویر کشد.
جلوه‌ها و نکات
این فیلم گویای جلوه‌های معلولیتی درباره زندگی نابینایان و چگونگی تعاملات و روابط آنان است. در مجموع معلولان می‌توانند نکات زیر را از این فیلم به دست آورند:
1ـ استقلال یک دختر نابینا و تلاش برای انجام امور روزانه‌اش و عدم اتکا به دیگران. در جاهای مختلف فیلم و حتی در شرایط سخت این ویژگی را به خوبی نشان می‌دهد. وقتی دوچرخه‌سواری به او می‌زند و روی زمین می‌افتد و کسی می‌آید به او کمک کند، می‌گوید نیازی نیست و باید کارهایم را خودم انجام دهم.
2ـ امیدواری، سر زنده بودن، نشاط و پرهیز از انزواطلبی و افسردگی. به رغم نابینایی و تنهایی روحیه مثبت و با نشاطی دارد. برای شب عید برنامه‌ریزی می‌کند و مهمان دعوت می‌کند. دیالوگ‌های او همراه با لبخند و با شادی است.
3ـ عشق در زندگی را جدی گرفته و تلاش می‌کند با مرد مورد نظرش ازدواج کند.
4ـ در شرایط سخت خود را نمی‌بازد و فکر می‌کند برنامه‌ریزی می‌کند و سعی می‌کند برای مشکل راه‌حل پیدا کند. حل مسئله و تصمیم‌گیری آگاهانه برای حل مشکل در شرایط بحرانی از جلوه‌های مهم این فیلم است.
5ـ فعال بودن سارا و تلاش عملی برای زندگی بهتر از دیگر جلوه‌های فیلم است.
6ـ با اینکه به هنگام خدمت به وطن نابینا شده و شغل فرهنگی ـ هنری مقبولی داشته ولی روابط مردم با او چندان مناسب نیست. غیر از آنتانیا مستخدم و نگهبان مجتمع مسکونی که برخوردها و روابط با احترام و محترمانه با او دارد، دیگران به دلیل نشناختن او توجهی به او ندارند.
7ـ به رغم برخوردهای غیر محترمانه برخی شهروندان گلایه نمی‌کند و توقع خاصی از مردم ندارد. بی‌توقعی و رفتار عادی با مردم از نکات فیلم است.
8ـ وقتی متوجه کشته شدن و جسد رایان دوست فعلی و شوهر آینده‌اش شد، خود را نباخت و درصد برآمد بداند قضیه چیست؟ و درصدد یافتن راه‌کاری مناسب آن شرایط بود.
9ـ فیلمساز به مردم آموزش می‌دهد با نابینایان چه برخوردی داشته، موانع را سر آنها نگذارند یا در شرایط خطر چگونه به آنها کمک کنند؟
10ـ از جلوه‌های دیگر این فیلم، نشان دادن زور و بی‌رحمی عریان، اقدامات خشونت آمیز و بی‌رحمانه حتی علیه یک دختر نابینا و بی‌پناه با انگیزه مالی است. در جهان کنونی انگیزه‌های مادی، باعث آدم‌کشی، شکنجه و هر نوع عمل غیر انسانی می‌شود. معلولان لازم است با این پدیده آشنا باشند.
این‌گونه فیلم‌ها که در فضای حادثه‌ای و اکشن، رفتارهای یک دختر نابینا را به تصویر می‌کشد اندک‌اند. اغلب فیلم‌های نابینایی و معلولیتی، نمایش کنش‌ها و واکنش‌های یک فرد دارای معلولیت در شرایط عادی و نرمال است؛ اما این فیلم می‌خواهد بفهماند یک نابینای هنرمند که روحیه ظریف و لطیفی دارد در شرایطی که دو نفر قصد جانش را دارند و با بی‌رحمی و قساوت تمام بر او فشار می‌آورند و خواسته‌هایی از او دارند، باید چه کار کند؟ آیا خودش را می‌بازد و بی‌اراده تسلیم آنان می‌شود؟ آیا رفتارهای نسنجیده و بدون تدبیر خواهد داشت؟ یا متناسب با اقدامات مهاجمین، فکر می‌کند و سعی می‌کند بهترین تصمیم را بگیرند؟ در نهایت بر دو مهاجم حرفه‌ای مسلح و آدم‌کش چیره شده و توانست فضایی ایجاد کند تا آنها یکدیگر را به دست هم بکشند و اموال هم به دستشان نیفتد.
مآخذ
پنت هاوس شمالی، fa.wikipedia.org
دانلود فیلم پنت هاوس شمالی با زیرنویس فارسی، 30nama.com
فیلم پنت هاوس شمالی، doostihaa.com"
audio/mana-d02bbdc3d95062db833b.mp3,"به قلم شما
مرتضی سرحدی
سرمشق الفبای پریدن
فن و هنر و راز رسیدن
نقشست درون دفتر ذهن
تا باز بُوَد راه شنیدن
استاد و دبیر و هر معلم
این بار ملوکانه خریدن
پیرایه‌ی صبر و استقامت
انصاف نباشد این ندیدن
دیباچه‌ی قلب طالبان را
اشباع ز مهر خود نهادن
افکار بلند کاشفان را
با خون دل این بپروریدن
آمیزه‌ای از صفات نیکو
در تک تکمان قرار دادن
آواز بلندشان به گوشم
آنها که به اقتدار خفتن
کردند جسورانه تماشا
افزایش قد و پر کشیدن
مهر آمد و مُهرِ مهرشان باز
بر جوهر اشتیاق کوبن"
audio/mana-be2370acd764b417b049.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
چرخش ایام را پشت سر گذاشتیم و به یک ماه دیگر وارد شدیم تا با گفتگویی متفاوت مهمان لحظات ناب شما خوبان شویم؛ و این بار به سراغ کسی رفته‌ایم که در دهه بیست عمرش، زندگی راه جدیدی پیش رویش می‌گذارد و انتخاب‌های خودش هم باعث می‌شود که نه تنها در نقطه تغییر توقف نکند و جاده رسیدن را عوض کند، بلکه برای کسانی گام بردارد که شبیه اویند و خواهان تغییر نیز هستند.
هم صحبت آرش دبستانی می‌شویم تا از خودش و کار‌هایش برایمان بگوید. وی دانشجوی کامپیوتر بوده که در دهه بیست زندگی بینایی‌اش تحلیل می‌رود و در این حین تصمیم می‌گیرد با عوض کردن راه زندگی، رشته تحصیلی‌اش را نیز عوض کند. به سراغ نوشتن می‌رود و داستان نویسی را برمی‌گزیند تا هم دانشجوی این رشته باشد و هم به عنوان یک شغل به صورت حرفه‌ای آن را دنبال کند و همچنین مدرس این حوزه نیز می‌شود. اکنون نویسنده است و مجموعه‌هایی را نیز به چاپ رسانده است.
دبستانی در دانشگاه برکلی ادبیات انگلیسی خوانده و به موازات آن ادبیات فارسی را نیز به اتمام رسانده است؛ در این حین به ادبیات اسپانیا علاقه‌مند می‌شود و اکنون در دانشگاه نیویورک نویسندگی خلّاق می‌خواند و هم زمان به تدریس هم مشغول است.
مجموعه داستان‌های وقتی میم می‌شوی، واجد شرایط مرگ، راست، یلنا گراد و به روایت مردگان آثار داستانی‌ای هستند که آرش دبستانی وارد بازار نشر کرده است. کتاب‌های وی به صورت چاپ صوتی برای استفاده نا‌بینایان نیز منتشر شده‌اند.
آرش دبستانی عضو گروه ski for light است و به عنوان یک نا‌بینا در این زمینه هم فعالیت دارد که شرح مفصل آن را در پادکست می‌توانید بشنوید.
مهمان نواک از علاقه‌مندان موسیقی و خصوصاً ساز چنگ است. وی سعی کرده تا در این زمینه نیز دنبال علاقه خود برود. او معتقد است که اگر به چیزی علاقه داریم و برای رسیدن به آن مُصر هم باشیم حتماً در آن زمینه به جواب خواهیم رسید.
دبستانی مجری پادکستی است به نام رادیو نوشته که در آن با نویسندگان از زبان‌های مختلف مصاحبه می‌کند؛ وی راجع به این کار خود می‌گوید: فکر کردم جایی را می‌توانیم پدید بیاوریم که در آن برویم و ببینیم که چه بر سر علاقه‌مندان و نویسندگان حوزه نوشتن آمده است؛ به همین دلیل به سراغ آنها رفتم و از آنها تقاضا کردم تا در برنامه حضور داشته باشند و درباره زندگی خود بگویند؛ اینکه چه راهی را طی کرده‌اند، چه عقبه فکری‌ای دارند؛ و چه بستر خانوادگی‌ای داشته‌اند؛ و هم اکنون چه می‌کنند؟ سعی کردیم نگاهشان را به خود‌مان ببینیم و مسیری که طی کرده‌اند را با مخاطبین‌مان در میان گذاشتیم و در نهایت مجموعه‌ای پدید آمده که امروزه سی و چند نفر نویسنده ایرانی و غیر ایرانی را دعوت کرده‌ایم که تجربیاتشان را با ما به اشتراک گذاشته‌اند.
دبستانی درباره چاپ کتاب توضیح می‌دهد: اگر چاپ کردن کتاب صرف این باشد که ما بخواهیم از محدودیت‌ها فرار کنیم و کتاب را در خارج از کشور چاپ کنیم یک مسئله دارد و اگر بخواهیم خود‌مان را یک انسان زمینی تلقی کنیم یک مسئله دیگر است؛ وی معتقد است که خودش هر دو راه را رفته و در گام اول از محدودیت‌ها فرار کرده و در گام دوم سعی داشته تا به این فکر کند که آیا می‌تواند تولید کننده چیزی باشد که جمع کثیری آن را بپسندند؟
آرش دبستانی راجع به کار‌هایی که دوست داشته انجام دهد و کار‌هایی که انجام داده است و همچنین راجع به نویسندگی و موضوعات دیگر توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست خالی از لطف نخواهد بود.
در پایان مانند همیشه برای علاقه‌مندان به مطالعه یاد‌آور می‌شوم که برای تهیه کتب صوتی و بریل به بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-3c7c7aadd68a198e42e3.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
چرخش ایام را پشت سر گذاشتیم و به یک ماه دیگر وارد شدیم تا با گفتگویی متفاوت مهمان لحظات ناب شما خوبان شویم؛ و این بار به سراغ کسی رفته‌ایم که در دهه بیست عمرش، زندگی راه جدیدی پیش رویش می‌گذارد و انتخاب‌های خودش هم باعث می‌شود که نه تنها در نقطه تغییر توقف نکند و جاده رسیدن را عوض کند، بلکه برای کسانی گام بردارد که شبیه اویند و خواهان تغییر نیز هستند.
هم صحبت آرش دبستانی می‌شویم تا از خودش و کار‌هایش برایمان بگوید. وی دانشجوی کامپیوتر بوده که در دهه بیست زندگی بینایی‌اش تحلیل می‌رود و در این حین تصمیم می‌گیرد با عوض کردن راه زندگی، رشته تحصیلی‌اش را نیز عوض کند. به سراغ نوشتن می‌رود و داستان نویسی را برمی‌گزیند تا هم دانشجوی این رشته باشد و هم به عنوان یک شغل به صورت حرفه‌ای آن را دنبال کند و همچنین مدرس این حوزه نیز می‌شود. اکنون نویسنده است و مجموعه‌هایی را نیز به چاپ رسانده است.
دبستانی در دانشگاه برکلی ادبیات انگلیسی خوانده و به موازات آن ادبیات فارسی را نیز به اتمام رسانده است؛ در این حین به ادبیات اسپانیا علاقه‌مند می‌شود و اکنون در دانشگاه نیویورک نویسندگی خلّاق می‌خواند و هم زمان به تدریس هم مشغول است.
مجموعه داستان‌های وقتی میم می‌شوی، واجد شرایط مرگ، راست، یلنا گراد و به روایت مردگان آثار داستانی‌ای هستند که آرش دبستانی وارد بازار نشر کرده است. کتاب‌های وی به صورت چاپ صوتی برای استفاده نا‌بینایان نیز منتشر شده‌اند.
آرش دبستانی عضو گروه ski for light است و به عنوان یک نا‌بینا در این زمینه هم فعالیت دارد که شرح مفصل آن را در پادکست می‌توانید بشنوید.
مهمان نواک از علاقه‌مندان موسیقی و خصوصاً ساز چنگ است. وی سعی کرده تا در این زمینه نیز دنبال علاقه خود برود. او معتقد است که اگر به چیزی علاقه داریم و برای رسیدن به آن مُصر هم باشیم حتماً در آن زمینه به جواب خواهیم رسید.
دبستانی مجری پادکستی است به نام رادیو نوشته که در آن با نویسندگان از زبان‌های مختلف مصاحبه می‌کند؛ وی راجع به این کار خود می‌گوید: فکر کردم جایی را می‌توانیم پدید بیاوریم که در آن برویم و ببینیم که چه بر سر علاقه‌مندان و نویسندگان حوزه نوشتن آمده است؛ به همین دلیل به سراغ آنها رفتم و از آنها تقاضا کردم تا در برنامه حضور داشته باشند و درباره زندگی خود بگویند؛ اینکه چه راهی را طی کرده‌اند، چه عقبه فکری‌ای دارند؛ و چه بستر خانوادگی‌ای داشته‌اند؛ و هم اکنون چه می‌کنند؟ سعی کردیم نگاهشان را به خود‌مان ببینیم و مسیری که طی کرده‌اند را با مخاطبین‌مان در میان گذاشتیم و در نهایت مجموعه‌ای پدید آمده که امروزه سی و چند نفر نویسنده ایرانی و غیر ایرانی را دعوت کرده‌ایم که تجربیاتشان را با ما به اشتراک گذاشته‌اند.
دبستانی درباره چاپ کتاب توضیح می‌دهد: اگر چاپ کردن کتاب صرف این باشد که ما بخواهیم از محدودیت‌ها فرار کنیم و کتاب را در خارج از کشور چاپ کنیم یک مسئله دارد و اگر بخواهیم خود‌مان را یک انسان زمینی تلقی کنیم یک مسئله دیگر است؛ وی معتقد است که خودش هر دو راه را رفته و در گام اول از محدودیت‌ها فرار کرده و در گام دوم سعی داشته تا به این فکر کند که آیا می‌تواند تولید کننده چیزی باشد که جمع کثیری آن را بپسندند؟
آرش دبستانی راجع به کار‌هایی که دوست داشته انجام دهد و کار‌هایی که انجام داده است و همچنین راجع به نویسندگی و موضوعات دیگر توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست خالی از لطف نخواهد بود.
در پایان مانند همیشه برای علاقه‌مندان به مطالعه یاد‌آور می‌شوم که برای تهیه کتب صوتی و بریل به بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-97f58f33aade37992ef5.mp3,"نگاهی به وضعیت رشته‌های اعزامی به پارالمپیک پاریس
امیر سرمدی
هفدهمین دوره پارالمپیک تابستانی از روز هفتم شهریورماه در شهر پاریس کشور فرانسه آغاز می‌شود. کاروان جمهوری اسلامی ایران با 65 ورزشکار در 10 رشته ورزشی عازم کشور فرانسه خواهند شد. به همین بهانه در این یادداشت، به تاریخچه‌ای از پارالمپیک، وضعیت رشته‌های اعزامی جانبازان و توان‌یابان و در ادامه، به بررسی وضعیت ورزشکاران اعزامی نابینا و کم‌بینا به این رقابت‌ها نگاهی خواهیم انداخت و وضعیت این رشته‌ها در ادوار قبلی مسابقات پارالمپیک را از نظر خواهیم گذراند.
پارالمپیک چگونه شکل گرفت
سال 1945 نقطه پایانی بود بر جنگ جهانی دوم. جنگی خانمان‌سوز که آثار سوء‌اش تا سال‌ها بر ملت‌های درگیر سایه انداخت. درست در این نقطه است که تاریخ، نام سر لودویگ گاتمن، پزشک و عصب‌شناس انگلیسی ـ آلمانی تبار را به عنوان پدر جنبش پارالمپیک ثبت می‌کند. این پزشک متعهد وقتی آسیب‌های روحی افرادی که در جنگ دچار معلولیت شده بودند را دید، تصمیم گرفت مسابقات ورزشی را برای معلولین برگزار کند و بعد از بازی‌های المپیک 1948 لندن، اولین دوره مسابقات معلولین در بیمارستانی در شهر استوک مندویل انگلستان برگزار شد. ورزشکاران دارای معلولیت دنیا سال 1960 و شهر رم را به خوبی به خاطر دارند. سالی که برای اولین بار بازی‌های پارالمپیک با حضور 300 ورزشکار از 10 کشور دنیا برگزار شد. از 1988 سئول به بعد که اولین حضور پارالمپیکی ایران هم محسوب می‌شود، تمامی ادوار بازی‌های المپیک و پارالمپیک به میزبانی یک کشور برگزار می‌شوند.
نگاهی به وضعیت رشته‌های اعزامی جانبازان و توان‌یابان در پاریس 2024
جانبازان و توان‌یابان با 51 ورزشکار در 8 رشته ورزشی عازم فرانسه می‌شوند. در رشته تیر‌اندازی با کمان که ششمین تجربه حضور ایران در این رشته است، 6 ورزشکار اعزام می‌شوند. ره‌آورد این رشته در ادوار پارالمپیک تا کنون 4 طلا، 3 نقره و 2 مدال برنز بوده است. در رشته وزنه‌برداری که نهمین حضور خود در پارالمپیک را تجربه می‌کند، 6 ورزشکار اعزام خواهند شد. وزنه‌برداری در ادوار پارالمپیک تا کنون، 12 مدال طلا، 10 نقره و 10 مدال برنز به دست آورده است. رشته‌های پارا‌شنا و پارا‌کانو سومین حضور خود در پارالمپیک را تجربه می‌کنند. دو ورزشکار در هر رشته به فرانسه اعزام می‌شوند و پارا‌شنا و پارا‌کانو تا کنون مدالی را در دو دوره قبلی پارالمپیک کسب نکرده‌اند. در رشته تیر‌اندازی که برای هشتمین بار راهی پارالمپیک می‌شود، 4 ورزشکار اعزام می‌شوند. تیر‌اندازی در ادوار گذشته پارالمپیک تا کنون 5 مدال طلا و 2 مدال برنز به دست آورده است. در رشته پارا‌تکواندو که برای دومین بار در آوردگاه بزرگ پارالمپیک شرکت می‌کند، 5 ورزشکار اعزام می‌شوند. در توکیو یک طلا و یک مدال نقره حاصل کار پارا‌تکواندو کشورمان بود. والیبال نشسته که قدمتی معادل حضور کاروان ایران در تاریخ پارالمپیک دارد و برای دهمین بار در این رویداد شرکت می‌کند، با 12 ورزشکار راهی پاریس می‌شود. 7 طلا و 2 مدال نقره حاصل افتخار‌ آفرینی این رشته در ادوار پارالمپیک بوده است. پارا‌دو‌ومیدانی جانبازان و توان‌یابان نیز که دهمین دوره حضور خود در پارالمپیک را تجربه می‌کند، با 14 ورزشکار راهی فرانسه می‌شود. این تیم در 9 دوره قبلی پارالمپیک صاحب 34 مدال طلا، 25 نقره و 30 مدال برنز شده است.
وضعیت نابینایان در پاریس چگونه است
کاروان نابینایان و کم‌بینایان نیز با 14 ورزشکار در سه رشته گلبال، جودو و دوو‌میدانی راهی پارالمپیک می‌شوند. نابینایان امیدوارند درخشش دوره قبلی این رقابت‌ها در توکیو را تکرار کنند. جایی که توانستند به 4 مدال طلا و 2 مدال نقره دست پیدا کنند. امری که در پاریس 2024 کمی دور از ذهن به نظر می‌رسد.
گلبال
گلبال ایران برای اولین بار در بازی‌های پارالمپیک 1988 سئول پارالمپیکی شد و این حضور با وقفه‌ای نسبتاً طولانی در بازی‌های 2008 پکن تکرار شد که عنوان نهمی را برای ایران ثبت کرد. 2012 لندن، سومین تجربه پارالمپیکی گلبال بود و تیم مردان کشورمان توانست در جایگاه پنجم قرار گیرد. رقابت‌های قهرمانی آسیا و اقیانوسیه که به میزبانی هانگژو برگزار شد، جایی بود که گلبالیست‌های کشورمان توانستند با کسب عنوان قهرمانی، جواز حضور در پاریس 2024 را به دست آورند. حالا تیم ایران بعد از 12 سال وقفه حضور در پارالمپیک و برای چهارمین بار با هدایت بهمن دوستی سرمربی و محمد‌کرم کولیوند مربی تیم ملی و با حضور حسن جعفری، محمد پرنیا، مهدی عباسی، محمدمهدی نفیسی‌نسب، میلاد سوری و نعمت‌الله سرافراز راهی کشور فرانسه می‌شوند. تیم کشورمان در گروه A با تیم‌های برزیل، آمریکا و فرانسه رقابت‌های مرحله مقدماتی را برگزار می‌کند و در گروه B نیز تیم‌های چین، اوکراین، مصر و ژاپن به مصاف هم خواهند رفت. ورزشگاه ساوث شهر پاریس از هشتم تا پانزدهم شهریورماه، شاهد حضور 96 گلبالیست در بخش زنان و مردان خواهد بود.
با ورزشکاران اعزامی گلبال بیشتر آشنا شویم
حسن جعفری متولد پنجم فروردین 1369 در استان اردبیل است. کسب دو طلای مسابقات پارا‌آسیایی 2014 اینچئون و 2018 جاکارتا و مدال برنز 2022 هانگژو به همراه 7 طلا، 2 نقره و 4 مدال برنز رقابت‌های بین‌المللی، آسیایی و منطقه‌ای از مهم‌ترین افتخارات این ورزشکار محسوب می‌شود. محمد پرنیا متولد 12 آذر 1370 در اردبیل است. طلای پاراآسیایی 2018 جاکارتا و 3 مدال نقره مسابقات منطقه‌ای در آسیا از افتخارات این ورزشکار اردبیلی است.
مهدی عباسی متولد 11 آبان 1377 در شهرستان ساوه، استان مرکزی است. برنز پاراآسیایی 2022 هانگژو و یک طلا، یک نقره و یک برنز مسابقات آسیایی و منطقه‌ای از دیگر افتخارات این ورزشکار جوان است.
محمد‌مهدی نفیسی‌نسب متولد 16 فروردین 1382 در شهریار استان تهران است. مدال طلای بازی‌های پاراآسیایی جوانان 2021 بحرین و یک مدال نقره از مسابقات منطقه‌ای در کارنامه ورزشی وی ثبت شده است.
میلاد سوری متولد 10 اردیبهشت 1374 در تویسرکان، استان همدان است. کسب مدال برنز مسابقات پاراآسیایی 2022 هانگژو و 2 طلا و 2 نقره مسابقات بین‌المللی و منطقه‌ای از افتخارات میلاد سوری محسوب می‌شود. نعمت‌الله سرافراز نیز متولد اول تیر 1364 در تویسرکان است. مدال برنز بازی‌های پاراآسیایی هانگژو 2022 و مدال طلای (مسابقات منطقه‌ای) هانگژو 2023 در کارنامه این ورزشکار قدیمی تویسرکانی ثبت شده است.
پارا‌جودو
حضور ورزشکاران نابینا و کم‌بینا در این رشته و مهارت آنها در مبارزه با یکدیگر، از دیدنی‌ترین صحنه‌های بازی‌های پارالمپیک در هر دوره است. اولین حضور پارالمپیکی ایران در رشته جودو به آتن 2004 برمی‌گردد. جایی که هانی عساکره با کسب مدال برنز، اولین مدال‌آور این رشته در پارالمپیک لقب گرفت. 2008 پکن نیز برای جودوی ایران با کسب یک مدال نقره توسط سعید رحمتی همراه بود؛ اما در 2012 لندن و ریو 2016 نمایندگان کشورمان موفق به کسب مدال نشدند. درخشان‌ترین حضور پارا‌جودوی ایران در بازی‌های 2020 توکیو رقم خورد. جایی که وحید نوری و محمدرضا خیرالله زاده با کسب دو نشان طلا این حضور را ماندگار کردند.
حالا تیم جودوی ایران در ششمین حضور پارالمپیکی خود، با حضور سید میثم بنی‌طبا و موسی غلامی با هدایت محمدرضا یوسف‌زاده سرمربی و محسن ذکریا به عنوان مربی، راهی فرانسه می‌شود. رقابت‌های پارا‌جودو پاریس با حضور 148 ورزشکار از 15 تا 17 شهریور در ورزشگاه شاندو مارس برگزار می‌شود. میثم بنی‌طبا دهم فروردین سال 1368 در اصفهان متولد شد. وی موفق به کسب عنوان قهرمانی از بازی‌های پارا‌آسیایی هانگژو 2022 و عنوان سوم بازی‌های پاراآسیایی جاکارتا 2018 شده است. بنی‌طبا در مسابقات جهانی نیز خوش درخشیده و توانسته به نشان طلای مسابقات جهانی آذربایجان 2022 و مدال برنز مسابقات جهانی بریتانیا 2023 دست یابد. کسب 5 مدال طلای مسابقات گرندپری و قهرمانی آسیا از دیگر افتخارات این جودوکار اصفهانی است.
موسی غلامی در 11 اسفند سال 1372 در قوچان متولد شد. مدال نقره پاراآسیایی 2022 هانگژو و مدال طلای مسابقات جهانی 2023 بریتانیا از مهم‌ترین افتخارات غلامی محسوب می‌شود. کسب دو طلای مسابقات گرندپری و قهرمانی آسیا از دیگر افتخارات این ورزشکار است.
طلایی که به راحتی از دست رفت
وحید نوری یکی دیگر از جودوکاران اعزامی به پارالمپیک پاریس بود. ورزشکاری که با توجه به عناوین پر‌افتخارش در جهان و پارالمپیک، می‌توانست دومین طلای خود در پارالمپیک را تکرار کند. شرح حذف حضور این جودوکار از رقابت‌های پاریس، قصه پر غصه‌ای دارد که از زبان خودش در مصاحبه با نسل مانا نقل می‌شود.
پنجم تیرماه سال جاری ایمیلی از سوی فدراسیون جهانی نابینایان ایبسا به فدراسیون نابینایان مبنی بر نقص مدارک 15 جودوکار می‌رسد که می‌بایست دوباره کلاس‌بندی شوند. یکی از این ورزشکاران من بودم و از ما خواسته شده بود تا روز دهم تیرماه آزمایش‌های پزشکی جدید خود را شامل میدان دید، عصب و شبکیه چشم را برای فدراسیون جهانی ارسال کنیم و در روز پانزدهم تیرماه برای کلاس‌بندی مجدد در قاهره کشور مصر حاضر شویم. این در حالی است که من 28 بهمن ماه سال گذشته در کشور آلمان کلاس‌بندی پزشکی گرفتم و کلاس جدید من برای دو سال اعتبار داشت.
به علت آنکه مصر در ایران سفارتخانه، سفیر و کاردار ندارد، در مدت کوتاه ذکر شده علی‌رغم پیگیری‌های رئیس و معاون کمیته ملی پارالمپیک موفق به اخذ ویزا نشدیم و روز 18 تیر با اعلام اسامی جدید از سوی ایبسا، نام من از فهرست جودوکاران حاضر در پاریس خط خورد و به همین راحتی سر من را بریدند.
نوری با گلایه و انتقاد شدید از محمدرضا مظلومی رئیس فدراسیون نابینایان می‌گوید: رئیس فدراسیون به جای آنکه ایبسا را تحت فشار بگذارد و از دیپلماسی ورزشی خود استفاده کرده و تهدید به شکایت کند، به همراه مسئول روابط بین‌الملل با تیم گلبال راهی کشور ترکیه می‌شود. حتی رئیس پارالمپیک به ایبسا پیشنهاد داد من برای کلاس‌بندی راهی هر کشوری که آنها می‌گویند بشوم یا کلاس‌بندی فدراسیون جهانی با هزینه ایران راهی تهران شود اما آنها قبول نکردند و این فرصت طلایی برای من از دست رفت.
پارا‌دو‌و‌میدانی
دو‌و‌میدانی نابینایان در این رشته در ادوار پارالمپیک تا کنون موفق به کسب 2 مدال طلا و 5 مدال نقره شده است. سجاد نیک‌پرست در 2012 لندن و 2016 ریو، سامان پاکباز در 2016 ریو و مهدی اولاد یک طلا و یک نقره، امیر خسروانی یک طلا و علی پیروج یک مدال نقره در 2020 توکیو برای کشورمان به ارمغان آوردند.
آشنایی با ملی‌پوشان اعزامی دو‌و‌میدانی نابینایان به پاریس 2024
مهدی اولاد متولد 12 فروردین 1365 در تهران است. اولاد با کسب یک طلا و یک نقره در پارالمپیک و سه طلا و یک مدال نقره در مسابقات پارا‌آسیایی، پرافتخارترین ورزشکار نابینا در تاریخ ورزش نابینایان است. کسب 2 طلا، 2 نقره و 4 برنز از مسابقات جهانی و قهرمانی آسیا، از دیگر افتخارات این پرتابگر دیسک و وزنه کم‌بینا محسوب می‌شود.
علی پیروج دوم بهمن 1376 در یاسوج متولد شده است. مدال نقره بازی‌های پارالمپیک توکیو 2020 در ماده پرتاب نیزه و مدال طلای پاراآسیایی هانگژو 2022 از مهم‌ترین افتخارات پیروج است. یک طلا، دو نقره و یک برنز جهان و مسابقات بین‌المللی از دیگر افتخارات علی پیروج محسوب می‌شود.
امیرحسین علی‌پور متولد 11 اسفند 1380 در خرم‌آباد است. کسب عنوان قهرمانی از پاراآسیایی هانگژو 2022 و مدال طلای مسابقات قهرمانی جهان ژاپن 2024 از مهم‌ترین افتخارات علی‌پور است. کسب 5 مدال طلا و یک نقره از بازی‌های پاراآسیایی جوانان در 2017 امارات و 2021 بحرین در ماده‌های پرتاب وزنه، دیسک و نیزه از دیگر افتخارات این ورزشکار جوان و آینده‌دار محسوب می‌شود.
هاجر صفرزاده 24 اسفند 1378 در فلاورجان، استان اصفهان متولد شد. یک طلا، دو نقره و یک برنز از مسابقات پاراآسیایی 2022 هانگژو و 2018 جاکارتا و 6 طلای مسابقات جهانی و پاراآسیایی جوانان و بزرگسالان از دیگر افتخارات صفرزاده در دوی 100، 200 و 400 متر است.
سجاد نیک‌پرست 30 شهریور 1365 در بندر گناوه استان بوشهر متولد شد. دو نقره پارالمپیک و دو نقره و یک برنز مسابقات پاراآسیایی از مهم‌ترین افتخارات نیک‌پرست محسوب می‌شود. کسب 3 طلا، 4 نقره و 3 مدال برنز مسابقات جهانی و بین‌المللی از دیگر افتخارات نیک‌پرست در پرتاب وزنه، نیزه و دیسک است.
حسن باجولوند 15 اسفند 1363 در پل دختر، استان لرستان متولد شد. مدال برنز بازی‌های پاراآسیایی هانگژو 2022 و مدال نقره مسابقات بین‌المللی گرند‌پری فزاع امارات 2023 از جمله افتخارات وی در ماده پرتاب دیسک است.
از روز هشتم شهریور مسابقات پارالمپیک 2024 پاریس رسماً آغاز می‌شود. کاروان ایران که در 2012 لندن عنوان یازدهم، 2016 ریو عنوان پانزدهم و در 2020 توکیو با 12 طلا، 11 نقره و یک مدال برنز عنوان سیزدهم جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها را به دست آورد، امیدوار است در پاریس عنوان بهتری را از آن خود کند؛ اما بررسی وضعیت رشته‌های مختلف اعزامی، کسب جایگاهی بهتر از توکیو را متصور نیست."
audio/mana-353a5eb8ebb003340faf.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مرداد ۱۴۰۳)
منصور شادکام
در ادامه، خلاصه‌ای از اقدامات انجمن نابینایان ایران در مرداد‌ ماه را از نظر می‌گذرانید. شما همچنین می‌توانید، مشروح این گزارش را که در قالب مصاحبه امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام، تهیه شده است از وب‌سایت و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن سلام و احترام حضور مخاطبان گرامی؛ ۱۷ مرداد، روز خبرنگار را به تمامی فعالان رسانه، به ویژه تحریریه نسل مانا تبریک می‌گویم.
پیگیری مناسب سازی و دسترس پذیری اماکن و وب‌سایت‌ها از اهداف مهم انجمن نابینایان ایران است. در این راستا، دسترس پذیری موزه‌ها و اماکن فرهنگی و تاریخی را در سال گذشته پیگیری کردیم و در ابتدای مرداد ‌ماه، تعداد شصت نفر از اعضای انجمن از مجموعه کاخ نیاوران بازدید کردند و از سامانه‌ای که اطلاعات موزه را به دو شکل صوتی و متنی فراهم ساخته، به طور مستقل استفاده کردند و با کمک سخت‌افزار سروش ۲، با نقشه داخلی ساختمان آشنا شدند. سروش ۲ به طور مستقل و بدون نیاز به اتصال کامپیوتر کار می‌کند و در حال حاضر اطلاعات کاخ نیاوران و گلستان را در خود دارد و افراد می‌توانند نقشه را لمس کرده و از جغرافیای بخش‌های مختلف آگاه شوند و با ضربه زدن روی هر بخش، اطلاعات مربوط به آن بخش را بشنوند. انجام اقداماتی از این دست موجب می‌شود که افراد با آسیب بینایی در بازدید از موزه‌ها و اماکن تاریخی، از فرصت‌های برابری با سایر افراد برخوردار باشند و امیدواریم مسئولان این اماکن، دغدغه برقراری این عدالت اجتماعی را داشته باشند و چنین امکاناتی در سایر اماکن نیز فراهم شود و افراد با آسیب بینایی بتوانند در اوقات فراغت خود در اماکن فرهنگی از چنین امکاناتی بهره ببرند.
برگزاری تور‌های طبیعت‌گردی از دیگر برنامه‌های انجمن است که در سال‌های اخیر در برقراری آن تلاش بسیاری شده است. در تاریخ چهارم مرداد ‌ماه نیز، تور طبیعت‌گردی تنگه واشی و آبشار ساواشی با حضور ۲۱ نفر از اعضای انجمن نابینایان ایران برگزار شد و تلاش می‌کنیم، دست کم هر ماه یک برنامه طبیعت‌گردی برگزار کنیم تا علاوه بر ارتقای روحیه، افراد با آسیب بینایی با یکدیگر آشنا شوند و از تجارب یکدیگر استفاده کنند.
انجمن نابینایان ایران، همه ساله در شهریور ماه، بسته‌های لوازم‌التحریر برای فرزندان و خانواده اعضای خود فراهم می‌کرد اما امسال، با همکاری یکی از نیکوکاران محترم، تعداد ششصد بسته لوازم‌التحریر به ارزش تقریبی ۲۷۰ میلیون تومان برای دانش‌آموزان دبستانی و دبیرستانی تهیه شد و زودتر از سال‌های گذشته در مرداد‌ ماه در ده استان توزیع شد. آرزو می‌کنم، دانش آموزان دریافت‌کننده این لوازم‌التحریر در آینده به مدارج عالی تحصیلی و شغلی دست پیدا کنند و به فردی مفید برای جامعه بدل شوند.
یکی دیگر از اتفاقات ماه گذشته این بود که بالاخره بعد از مدت‌ها پیگیری، وب‌سایت و درگاه اینترنتی شاپرک که متولی ۱۳ درگاه پرداخت بانکی در ایران است، نسبت به پیاده‌سازی استاندارد‌های دسترسی پذیری اقدام کرد. در همین راستا لازم به ذکر است که پیگیری احیای حقوق شهروندی افراد با آسیب بینایی همیشه یکی از دغدغه‌های انجمن بوده است. همواره از استان‌های مختلف پیام‌هایی را در راستای پیاده‌سازی اصول مناسب‌سازی وب دریافت می‌کنیم و پیگیر این، حق افراد با آسیب بینایی هستیم. پیشتر هم برای تحقق این حق، در جلسات ست اد مناسب‌سازی بهزیستی شرکت داشتیم. جلساتی که خروجی آنها این بود که به ۱۰۰ سازمان و نهاد دولتی نامه‌ای ارسال شد و از آنها خواسته شد مراتب دسترسی پذیری وب‌سایتشان را اعلام کنند. از میان این ۱۰۰ نامه ۸۷ تا بی‌پاسخ ماند و فقط ۱۳ پاسخ از سوی نهادهای دولتی دریافت کردیم. البته پر واضح است که این قبیل کارها بر عهده شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) است، اما وضعیت این شبکه هم بر همگان آشکار است و نیاز به توضیح ندارد که چنین اتفاقی از سوی شبکه رقم نخورده است. همچنین انجمن با توجه به سبقه خود در بحث ارائه مشاوره در زمینه مناسب‌سازی، این آمادگی را اعلام می‌کند که در خصوص ابعاد و چگونگی پیاده سازی استاندارد‌های دسترسی پذیری، مشاوره‌های لازم را در اختیار ارگان‌ها و نهاد‌های مختلف قرار دهد. یکی دیگر از موارد مرتبط با مناسب سازی دیجیتال که انجمن در طول ماه گذشته پیگیر آن بود، بحث مناسب سازی وبگاه‌های فروش بلیت پرواز بود. طی نامه‌ای به وزیر راه، از ایشان خواستار شدیم که این تدابیر لازم جهت مناسب سازی این وبگاه‌ها را اتخاذ کنند و ایشان هم طی نامه‌ای مراتب را به دفاتر هواپیمایی کشوری ابلاغ کردند و امیدواریم این مهم هم به زودی جامه عمل بپوشد.
یکی دیگر از موضوعاتی که از سوی مخاطبان مطرح می‌شود بحث دسترسی به دائرةالمعارف نابینایان است و در این خصوص باید اعلام کنم که ما خواهیم کوشید، این مجموعه را تا پایان سال به صورت صوتی در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم. درباره نسخه بریل هم از آنجا که چاپ کاغذی این مجموعه بالغ بر ۱۰۰ جلد بریل خواهد شد، تصمیم بر این است که آن را به صورت نسخه الکترونیک بر روی برجسته‌نگار هوشمند همراه در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم.
به عنوان آخرین نکته لازم است به موضوع برگزاری جشنواره گام نو اشاره کنم، که دو سال پیش اولین دوره آن را برگزار کردیم. جشنواره‌ای که مأموریتش را تقدیر از نابینایانی می‌داند که در فضای مجازی اقدام به تولید محتوای مفید و کاربردی برای سایر نابینایان کرده‌اند. امسال هم به سیاق دو سال پیش این جشنواره در ماه آذر برگزار خواهد شد و به امید خدا فراخوان و چگونگی شرکت در آن، در ماه شهریور به اطلاع عموم خواهد رسید.
در پایان لازم می‌دانم، تشکر خودم را از مجموعه خیرین و همه افرادی که به هر نحو ما را در انتشار ماهنامه نسل مانا یاری می‌کنند، ابراز دارم؛ چرا که قطعاً بدون همراهی این افراد، انتشار چنین ماهنامه‌ای در شرایط اقتصادی فعلی کشور امکان پذیر نخواهد بود."
audio/mana-cc8b9363a5ede6e27360.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مرداد ۱۴۰۳)
منصور شادکام
در ادامه، خلاصه‌ای از اقدامات انجمن نابینایان ایران در مرداد‌ ماه را از نظر می‌گذرانید. شما همچنین می‌توانید، مشروح این گزارش را که در قالب مصاحبه امیر سرمدی با مهندس منصور شادکام، تهیه شده است از وب‌سایت و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن سلام و احترام حضور مخاطبان گرامی؛ ۱۷ مرداد، روز خبرنگار را به تمامی فعالان رسانه، به ویژه تحریریه نسل مانا تبریک می‌گویم.
پیگیری مناسب سازی و دسترس پذیری اماکن و وب‌سایت‌ها از اهداف مهم انجمن نابینایان ایران است. در این راستا، دسترس پذیری موزه‌ها و اماکن فرهنگی و تاریخی را در سال گذشته پیگیری کردیم و در ابتدای مرداد ‌ماه، تعداد شصت نفر از اعضای انجمن از مجموعه کاخ نیاوران بازدید کردند و از سامانه‌ای که اطلاعات موزه را به دو شکل صوتی و متنی فراهم ساخته، به طور مستقل استفاده کردند و با کمک سخت‌افزار سروش ۲، با نقشه داخلی ساختمان آشنا شدند. سروش ۲ به طور مستقل و بدون نیاز به اتصال کامپیوتر کار می‌کند و در حال حاضر اطلاعات کاخ نیاوران و گلستان را در خود دارد و افراد می‌توانند نقشه را لمس کرده و از جغرافیای بخش‌های مختلف آگاه شوند و با ضربه زدن روی هر بخش، اطلاعات مربوط به آن بخش را بشنوند. انجام اقداماتی از این دست موجب می‌شود که افراد با آسیب بینایی در بازدید از موزه‌ها و اماکن تاریخی، از فرصت‌های برابری با سایر افراد برخوردار باشند و امیدواریم مسئولان این اماکن، دغدغه برقراری این عدالت اجتماعی را داشته باشند و چنین امکاناتی در سایر اماکن نیز فراهم شود و افراد با آسیب بینایی بتوانند در اوقات فراغت خود در اماکن فرهنگی از چنین امکاناتی بهره ببرند.
برگزاری تور‌های طبیعت‌گردی از دیگر برنامه‌های انجمن است که در سال‌های اخیر در برقراری آن تلاش بسیاری شده است. در تاریخ چهارم مرداد ‌ماه نیز، تور طبیعت‌گردی تنگه واشی و آبشار ساواشی با حضور ۲۱ نفر از اعضای انجمن نابینایان ایران برگزار شد و تلاش می‌کنیم، دست کم هر ماه یک برنامه طبیعت‌گردی برگزار کنیم تا علاوه بر ارتقای روحیه، افراد با آسیب بینایی با یکدیگر آشنا شوند و از تجارب یکدیگر استفاده کنند.
انجمن نابینایان ایران، همه ساله در شهریور ماه، بسته‌های لوازم‌التحریر برای فرزندان و خانواده اعضای خود فراهم می‌کرد اما امسال، با همکاری یکی از نیکوکاران محترم، تعداد ششصد بسته لوازم‌التحریر به ارزش تقریبی ۲۷۰ میلیون تومان برای دانش‌آموزان دبستانی و دبیرستانی تهیه شد و زودتر از سال‌های گذشته در مرداد‌ ماه در ده استان توزیع شد. آرزو می‌کنم، دانش آموزان دریافت‌کننده این لوازم‌التحریر در آینده به مدارج عالی تحصیلی و شغلی دست پیدا کنند و به فردی مفید برای جامعه بدل شوند.
یکی دیگر از اتفاقات ماه گذشته این بود که بالاخره بعد از مدت‌ها پیگیری، وب‌سایت و درگاه اینترنتی شاپرک که متولی ۱۳ درگاه پرداخت بانکی در ایران است، نسبت به پیاده‌سازی استاندارد‌های دسترسی پذیری اقدام کرد. در همین راستا لازم به ذکر است که پیگیری احیای حقوق شهروندی افراد با آسیب بینایی همیشه یکی از دغدغه‌های انجمن بوده است. همواره از استان‌های مختلف پیام‌هایی را در راستای پیاده‌سازی اصول مناسب‌سازی وب دریافت می‌کنیم و پیگیر این، حق افراد با آسیب بینایی هستیم. پیشتر هم برای تحقق این حق، در جلسات ست اد مناسب‌سازی بهزیستی شرکت داشتیم. جلساتی که خروجی آنها این بود که به ۱۰۰ سازمان و نهاد دولتی نامه‌ای ارسال شد و از آنها خواسته شد مراتب دسترسی پذیری وب‌سایتشان را اعلام کنند. از میان این ۱۰۰ نامه ۸۷ تا بی‌پاسخ ماند و فقط ۱۳ پاسخ از سوی نهادهای دولتی دریافت کردیم. البته پر واضح است که این قبیل کارها بر عهده شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) است، اما وضعیت این شبکه هم بر همگان آشکار است و نیاز به توضیح ندارد که چنین اتفاقی از سوی شبکه رقم نخورده است. همچنین انجمن با توجه به سبقه خود در بحث ارائه مشاوره در زمینه مناسب‌سازی، این آمادگی را اعلام می‌کند که در خصوص ابعاد و چگونگی پیاده سازی استاندارد‌های دسترسی پذیری، مشاوره‌های لازم را در اختیار ارگان‌ها و نهاد‌های مختلف قرار دهد. یکی دیگر از موارد مرتبط با مناسب سازی دیجیتال که انجمن در طول ماه گذشته پیگیر آن بود، بحث مناسب سازی وبگاه‌های فروش بلیت پرواز بود. طی نامه‌ای به وزیر راه، از ایشان خواستار شدیم که این تدابیر لازم جهت مناسب سازی این وبگاه‌ها را اتخاذ کنند و ایشان هم طی نامه‌ای مراتب را به دفاتر هواپیمایی کشوری ابلاغ کردند و امیدواریم این مهم هم به زودی جامه عمل بپوشد.
یکی دیگر از موضوعاتی که از سوی مخاطبان مطرح می‌شود بحث دسترسی به دائرةالمعارف نابینایان است و در این خصوص باید اعلام کنم که ما خواهیم کوشید، این مجموعه را تا پایان سال به صورت صوتی در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم. درباره نسخه بریل هم از آنجا که چاپ کاغذی این مجموعه بالغ بر ۱۰۰ جلد بریل خواهد شد، تصمیم بر این است که آن را به صورت نسخه الکترونیک بر روی برجسته‌نگار هوشمند همراه در اختیار علاقه‌مندان قرار دهیم.
به عنوان آخرین نکته لازم است به موضوع برگزاری جشنواره گام نو اشاره کنم، که دو سال پیش اولین دوره آن را برگزار کردیم. جشنواره‌ای که مأموریتش را تقدیر از نابینایانی می‌داند که در فضای مجازی اقدام به تولید محتوای مفید و کاربردی برای سایر نابینایان کرده‌اند. امسال هم به سیاق دو سال پیش این جشنواره در ماه آذر برگزار خواهد شد و به امید خدا فراخوان و چگونگی شرکت در آن، در ماه شهریور به اطلاع عموم خواهد رسید.
در پایان لازم می‌دانم، تشکر خودم را از مجموعه خیرین و همه افرادی که به هر نحو ما را در انتشار ماهنامه نسل مانا یاری می‌کنند، ابراز دارم؛ چرا که قطعاً بدون همراهی این افراد، انتشار چنین ماهنامه‌ای در شرایط اقتصادی فعلی کشور امکان پذیر نخواهد بود."
audio/mana-2b4dc6cff66fff98e814.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان ابتدا یک عصای سفید را معرفی کرده‌ایم که قابلیتی تازه و کاربردی را در اختیار نابینایان قرار می‌دهد. در ادامه به سراغ جاز، صفحه خوان قدیمی و آشنا رفته‌ایم و درباره قابلیت‌های این صفحه خوان که بعد از توسعه هوش مصنوعی در دسترس قرار گرفته توضیحی داده‌ایم. در پایان هم، سراغی گرفته‌ایم از یکی از قدیمی‌ترین پایگاه‌های اینترنتی ویژه کاربران نابینای اپل که به زودی قرار است از دسترس کاربران خارج شود.
آغاز عصر جدید جهت‌یابی با طراحی یک عصای تازه
این روز‌ها همه آن قدر محو فناوری‌های پیشرفته شده‌اند و تشنه طراحی همه چیز بر مبنای این فناوری‌ها هستند که فراموش کرده‌اند، می‌توانند ابزاری طراحی کنند که نیازی به اتکا به تکنولوژی ندارد، اما می‌تواند تغییری قابل توجه در کیفیت زندگی کاربرانشان ایجاد کند. اما دِیو، نابینای اهل آریزونای آمریکا این طور فکر نمی‌کند. او که پیش از نابینا شدنش همه جور اتفاق هیجان‌انگیز را از خلبانی گرفته تا غواصی و آتش‌نشانی در حیاط وحش تجربه کرده، بعد از نابینایی، همه این هیجانات را از دست داده؛ به جز یکی که به گفته خودش می‌توانسته آن را در دنیای نابینایی هم همچنان ادامه دهد. این علاقه، چیزی نبوده مگر پیاده‌روی. او در این باره می‌گوید: «عادت به انجام پیاده‌روی‌های طولانی داشتم اما از آنجا که عصاهایی که در اختیار داشتم هیچ کدام برای پیاده‌روی طولانی طراحی نشده بودند، کار برایم سخت می‌شود. روح کاوشگر و ذهن خلّاقی که داشتم مرا بر آن داشت تا خودم دست به کار طراحی عصایی شوم که پیاده‌روی‌های طولانی را برای من و سایر نابینایان آسان‌تر کند».
دِیو برای پیدا کردن بهترین فرمول برای ساخت عصا، از توانایی‌اش در زمینه مهندسی معکوس استفاده کرد. چشمش در بازار به دنبال عصاهای مختلف بود. فرقی نمی‌کرد عصا مخصوص کوهنوردان یا اسکی‌باز‌ها باشد یا نابینایان، او آن را خریداری می‌کرد و دل و روده‌اش را می‌شکافت و با افزودن قابلیت‌های جدید سعی می‌کرد آن را برای استفاده نابینایان متناسب کند. در این مسیر، دوستان نابینایی هم داشت، هر از گاهی که عصای جدیدی طراحی می‌کرد، آن را در اختیارشان می‌گذاشت که آزمایش کنند و درباره‌اش بازخورد بدهند. چندین عصا طراحی کرد و آن را در کوه و در و دشت در اختیار رفقای نابینایش گذاشت تا بالاخره به فرمول مورد ‌نظرش رسید.
دِیو چهار سالی می‌شود که یک شرکت طراحی و عرضه عصا تأسیس کرده و در این شرکت کار طراحی را انجام می‌دهد و طرح‌ها را به کارخانه‌ها برای تولید می‌سپارد. او تا به حال دو عصا روانه بازار کرده است. درباره اولی، پیشتر هم در پیشخوان نوشته بودیم. حالا اما به تازگی عصای دیگری روانه بازار کرده که اشکالات عصای اولش را برطرف کرده است.
دسته یو اکس از فوم فشرده ساخته شده که هم به کاربر حس راحتی می‌دهد و هم در مواقعی که عصا در جایی گیر می‌کند و با بدن کاربر برخورد می‌کند، آسیب چندانی وارد نمی‌کند. همچنین این عصا از نوک استوانه‌ای یا گنبدی ـ به دلخواه کاربرـ بهره می‌برد که به گونه‌ای طراحی شده که برخلاف سایر انواع سریِ عصا، بر روی سطوح صیقلی سُر نمی‌خورد. اگر نسخه صوتی پیشخوان را بشنوید، درباره سایر ویژگی‌های عصا و تفاوتش با نوع قدیمی‌تر آن و همچنین قیمت این عصا به تفصیل توضیح داده‌ایم.
تمرکز ویسپِرو همچنان بر روی هوش مصنوعی
در ماه نوامبر ۲۰۲۲ وقتی اُپن اِی آی اولین نسخه از مدل‌های بزرگ زبانی مبتنی بر هوش مصنوعی را معرفی می‌کرد، به هیچ روی تصورش را هم نمی‌کردیم که کمپانی‌های تولید کننده محصولات ویژه افراد با آسیب بینایی این سان به سرعت بتوانند خود را با این نو‌آوری تازه مطابقت دهند و محصولات جدید خود را بر مبنای این امکان نوظهور توسعه دهند. حالا نابینایان هم مثل سایر گروه‌ها دیگر فهمیده‌اند که چه طور می‌توانند از هوش مصنوعی کار بکشند تا بتوانند زندگی را برای خودشان به کمک این ابزارها تسهیل کنند.
یکی دیگر از قابلیت‌ها این است که حالا هوش مصنوعی می‌تواند کاربر را راهنمایی کند که چه طور تصویر را به شکلی واضح‌تر در اختیار جاز بگذارد. مثلاً اگر در یک صفحه اینترنتی کاربر تقاضای توصیف تصویر را اعلام کند و اندازه صفحه به گونه‌ای باشد که نیمی از تصویر قابل دیدن باشد، هوش مصنوعی به کاربر خواهد گفت که برای وضوح بیشتر، لازم است قابلیت تمام صفحه را فعال کند. دامنه قابلیت‌های هوش مصنوعی در جاز به این موارد خلاصه نمی‌شود و اتفاقاتی خیره کننده‌تر در راه خواهد بود. ما هم در نسخه صوتی کوشیده‌ایم بخشی از این اتفاقات را برایتان بازگو کنیم. همچنین میزبان پادکست مذکور هم از این شماره عوض شده که میزبان تازه هم در نوع خودش قصه زندگی جالبی دارد و ما در نسخه صوتی، این قصه را هم برایتان روایت کرده‌ایم.
عبور اپِلویس از خط پایان"
audio/mana-480a6a171d430d05879f.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان ابتدا یک عصای سفید را معرفی کرده‌ایم که قابلیتی تازه و کاربردی را در اختیار نابینایان قرار می‌دهد. در ادامه به سراغ جاز، صفحه خوان قدیمی و آشنا رفته‌ایم و درباره قابلیت‌های این صفحه خوان که بعد از توسعه هوش مصنوعی در دسترس قرار گرفته توضیحی داده‌ایم. در پایان هم، سراغی گرفته‌ایم از یکی از قدیمی‌ترین پایگاه‌های اینترنتی ویژه کاربران نابینای اپل که به زودی قرار است از دسترس کاربران خارج شود.
آغاز عصر جدید جهت‌یابی با طراحی یک عصای تازه
این روز‌ها همه آن قدر محو فناوری‌های پیشرفته شده‌اند و تشنه طراحی همه چیز بر مبنای این فناوری‌ها هستند که فراموش کرده‌اند، می‌توانند ابزاری طراحی کنند که نیازی به اتکا به تکنولوژی ندارد، اما می‌تواند تغییری قابل توجه در کیفیت زندگی کاربرانشان ایجاد کند. اما دِیو، نابینای اهل آریزونای آمریکا این طور فکر نمی‌کند. او که پیش از نابینا شدنش همه جور اتفاق هیجان‌انگیز را از خلبانی گرفته تا غواصی و آتش‌نشانی در حیاط وحش تجربه کرده، بعد از نابینایی، همه این هیجانات را از دست داده؛ به جز یکی که به گفته خودش می‌توانسته آن را در دنیای نابینایی هم همچنان ادامه دهد. این علاقه، چیزی نبوده مگر پیاده‌روی. او در این باره می‌گوید: «عادت به انجام پیاده‌روی‌های طولانی داشتم اما از آنجا که عصاهایی که در اختیار داشتم هیچ کدام برای پیاده‌روی طولانی طراحی نشده بودند، کار برایم سخت می‌شود. روح کاوشگر و ذهن خلّاقی که داشتم مرا بر آن داشت تا خودم دست به کار طراحی عصایی شوم که پیاده‌روی‌های طولانی را برای من و سایر نابینایان آسان‌تر کند».
دِیو برای پیدا کردن بهترین فرمول برای ساخت عصا، از توانایی‌اش در زمینه مهندسی معکوس استفاده کرد. چشمش در بازار به دنبال عصاهای مختلف بود. فرقی نمی‌کرد عصا مخصوص کوهنوردان یا اسکی‌باز‌ها باشد یا نابینایان، او آن را خریداری می‌کرد و دل و روده‌اش را می‌شکافت و با افزودن قابلیت‌های جدید سعی می‌کرد آن را برای استفاده نابینایان متناسب کند. در این مسیر، دوستان نابینایی هم داشت، هر از گاهی که عصای جدیدی طراحی می‌کرد، آن را در اختیارشان می‌گذاشت که آزمایش کنند و درباره‌اش بازخورد بدهند. چندین عصا طراحی کرد و آن را در کوه و در و دشت در اختیار رفقای نابینایش گذاشت تا بالاخره به فرمول مورد ‌نظرش رسید.
دِیو چهار سالی می‌شود که یک شرکت طراحی و عرضه عصا تأسیس کرده و در این شرکت کار طراحی را انجام می‌دهد و طرح‌ها را به کارخانه‌ها برای تولید می‌سپارد. او تا به حال دو عصا روانه بازار کرده است. درباره اولی، پیشتر هم در پیشخوان نوشته بودیم. حالا اما به تازگی عصای دیگری روانه بازار کرده که اشکالات عصای اولش را برطرف کرده است.
دسته یو اکس از فوم فشرده ساخته شده که هم به کاربر حس راحتی می‌دهد و هم در مواقعی که عصا در جایی گیر می‌کند و با بدن کاربر برخورد می‌کند، آسیب چندانی وارد نمی‌کند. همچنین این عصا از نوک استوانه‌ای یا گنبدی ـ به دلخواه کاربرـ بهره می‌برد که به گونه‌ای طراحی شده که برخلاف سایر انواع سریِ عصا، بر روی سطوح صیقلی سُر نمی‌خورد. اگر نسخه صوتی پیشخوان را بشنوید، درباره سایر ویژگی‌های عصا و تفاوتش با نوع قدیمی‌تر آن و همچنین قیمت این عصا به تفصیل توضیح داده‌ایم.
تمرکز ویسپِرو همچنان بر روی هوش مصنوعی
در ماه نوامبر ۲۰۲۲ وقتی اُپن اِی آی اولین نسخه از مدل‌های بزرگ زبانی مبتنی بر هوش مصنوعی را معرفی می‌کرد، به هیچ روی تصورش را هم نمی‌کردیم که کمپانی‌های تولید کننده محصولات ویژه افراد با آسیب بینایی این سان به سرعت بتوانند خود را با این نو‌آوری تازه مطابقت دهند و محصولات جدید خود را بر مبنای این امکان نوظهور توسعه دهند. حالا نابینایان هم مثل سایر گروه‌ها دیگر فهمیده‌اند که چه طور می‌توانند از هوش مصنوعی کار بکشند تا بتوانند زندگی را برای خودشان به کمک این ابزارها تسهیل کنند.
یکی دیگر از قابلیت‌ها این است که حالا هوش مصنوعی می‌تواند کاربر را راهنمایی کند که چه طور تصویر را به شکلی واضح‌تر در اختیار جاز بگذارد. مثلاً اگر در یک صفحه اینترنتی کاربر تقاضای توصیف تصویر را اعلام کند و اندازه صفحه به گونه‌ای باشد که نیمی از تصویر قابل دیدن باشد، هوش مصنوعی به کاربر خواهد گفت که برای وضوح بیشتر، لازم است قابلیت تمام صفحه را فعال کند. دامنه قابلیت‌های هوش مصنوعی در جاز به این موارد خلاصه نمی‌شود و اتفاقاتی خیره کننده‌تر در راه خواهد بود. ما هم در نسخه صوتی کوشیده‌ایم بخشی از این اتفاقات را برایتان بازگو کنیم. همچنین میزبان پادکست مذکور هم از این شماره عوض شده که میزبان تازه هم در نوع خودش قصه زندگی جالبی دارد و ما در نسخه صوتی، این قصه را هم برایتان روایت کرده‌ایم.
عبور اپِلویس از خط پایان"
audio/mana-9606f754d5c7856348da.mp3,"موضوع انشا: می‌خواهید در آینده چه کاره شوید؟ (بخش دوم)
زهرا همت
در ستون آموزش و توان‌بخشی سی و ‌یکمین شماره از ماهنامه نسل مانا به مهارت‌های پیش نیاز اشتغال برای افراد با آسیب بینایی و کاستی‌های آموزشی این حوزه پرداختیم. اکنون قصد داریم مواردی در ارتباط با جستجوی شغل و مصاحبه و آغاز کار مطرح کنیم. همان گونه که در یادداشت قبلی اشاره شد؛ برای یافتن و تصدی یک شغل، صرف داشتن تحصیلات دانشگاهی کافی نیست و جویندگان کار باید به این نکته توجه ویژه داشته باشند و در کنار تحصیلات دانشگاهی به پرورش مهارت‌های ضروری برای یافتن، تصدی و حفظ یک شغل، بپردازند. ممکن است فردی بتواند شغلی پیدا کند و مدتی آن را بر عهده بگیرد؛ اما به دلیل عدم کسب مهارت‌های لازم و به‌روز‌رسانی آنها شغلش را به راحتی از دست بدهد. پس باید همیشه از احتمال از دست رفتن شغلی به دلیل به‌روز نبودن مهارت‌ها آگاه بود و در به‌روز ماندن و کسب و پرورش مداوم مهارت‌ها کوشید.
یکی از نکات بسیار مهم در جستجوی شغل، توجه به این مورد است که شغل فقط به شرکت در آزمون‌های استخدامی و استخدام در دستگاه‌های دولتی محدود نمی‌شود و افراد جویای کار باید نگاه خود را صرفاً به آزمون‌های استخدامی دولتی محدود نکنند و افق گسترده‌تری را ببینند. در گذشته‌های نه چندان دور، شاید فرایند یافتن شغل، این گونه بود که افراد، یا باید در آزمون استخدامی شرکت می‌کردند، یا از طریق دوستان و آشنایان، برای تصدی شغلی معرفی می‌شدند یا روزنامه‌ای تهیه می‌کردند و پس از تماس با آگهی‌دهنده‌ها، در صورت توافق اولیه برای انجام مصاحبه و مراحل بعدی، به کارفرمایان مراجعه می‌کردند و به طور کلی می‌توان گفت که گذراندن این مراحل، از سخت‌ترین لحظات زندگی هر فردی به شمار می‌رفت؛ اما امروزه با پیشرفت فناوری ارتباطات و گسترش و رواج استفاده از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، پایگاه‌های اینترنتی بسیاری وجود دارند که می‌توانند پل ارتباطی خوبی میان کار‌فرمایان و کار‌جویان باشند. متأسفانه در اینجا قادر به نام بردن یا ذکر نمونه‌هایی از این پایگاه‌ها نیستیم، ولی مخاطبان گرامی می‌توانند با جستجو در اینترنت به راحتی با آنها آشنا شوند. هم اکنون پایگاه‌های اینترنتی بسیاری وجود دارند که پذیرای رزومه افراد هستند و کار‌جویان می‌توانند، رزومه تحصیلی و کاری و مهارتی خود را در آن قرار دهند و کار‌فرمایان می‌توانند از میان این رزومه‌ها دست به انتخاب نیروی مناسب کسب و کار خود بزنند.
نوشتن رزومه، اصول و قوانینی دارد که رعایت آنها جلب توجه بیشتر کارفرمایان را به‌دنبال دارد. بنا‌بر‌این باید در نوشتن رزومه بسیار دقت کنید و تمام سوابق تحصیلی و مهارتی و کاری را در جای صحیح درج کنید. معمولاً توصیه می‌شود که یک رزومه کلی از تمام سوابق خود تهیه کنید ولی متناسب با موقعیت شغلی که برای آن درخواست می‌دهید، رزومه را ویرایش کنید و فقط مواردی را که با آن شغل ارتباط دارد و حدس می‌زنید در پذیرفته شدن درخواستتان اثر‌گذار خواهد بود باقی بگذارید. همزمان با ارسال رزومه باید به این نکته توجه داشته باشید که خوب است در فضای مجازی در زمینه تخصص و علاقه‌تان فعالیت داشته باشید و برای مثال نمونه کارهایتان را در صفحه شخصی‌تان قرار دهید، به گونه‌ای که برند شخصی خود را کسب کنید و با زمینه فعالیتتان شناخته شوید. این کار حتی ممکن است شما را از ارسال رزومه و جستجوی فعالانه شغل بی نیاز کند و کار‌فرمایان با دیدن نمونه کار‌ها و فعالیت‌های‌تان، خودشان برای همکاری با شما دست به کار شوند.
علاوه بر این، فعالیت در زمینه تخصص و علاقه، موجب می‌شود که همواره در زمینه تخصصی‌تان به‌روز باشید. کم نیستند افرادی که در زمینه‌ای در دانشگاه تحصیل می‌کنند یا در دوره‌های مهارت‌آموزی حرفه‌ای و تخصصی شرکت می‌کنند؛ اما پس از پایان آموزش، هیچ فعالیتی نمی‌کنند و فقط به مدرک تحصیلی یا حرفه‌ای خود اتکا می‌کنند. این حالت نه تنها موجب می‌شود که آموخته‌هایشان را به‌روز نکنند، بلکه همان آموخته‌های پیشین هم فراموش می‌شوند. بنا‌بر‌این اهمیت فعالیت در زمینه تخصصی و کسب دانش به‌روز همواره باید مد نظر باشد.
ارتباط با افراد با زمینه تخصصی مشابه، از موارد دیگری است که باید در نظر داشت. در بسیاری از موارد، فرصت‌های شغلی از دل همین ارتباطات بر‌می‌خیزند و علاوه بر این، داشتن چنین ارتباطاتی موجب تلاش و انگیزه بیشتر برای به‌روز‌رسانی دانش و مهارت‌های افراد است.
یکی از مراحل مهم و دشوار تصدی شغل، شرکت در مصاحبه استخدامی است. جلسات مصاحبه به گونه‌ای طراحی می‌شوند تا کارجویان بتوانند خود و مهارت‌هایشان را به معرض نمایش بگذارند. بنابر‌این شیوه حضور و رفتار در فرصت کوتاه جلسه مصاحبه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. متأسفانه با وجود تغییرات بسیار در دیدگاه افراد و جامعه، هنوز تعداد کسانی که اشخاص با آسیب بینایی را انسان‌هایی ناتوان و نیازمند می‌دانند؛ بالا است و فرد با آسیب بینایی باید در جلسه مصاحبه، حتی پیش از بیان و به نمایش گذاشتن مهارت‌های تخصصی شغلی خود، استقلال و مهارت‌های فردی را نشان دهد. بنا‌بر‌این خوب است که حتماً با عصای سفید که نماد استقلال افراد با آسیب بینایی محسوب می‌شود در جلسه حاضر شوید. بیان این نکته، بسیار غم‌انگیز است که متأسفانه هنوز اشخاص و خانواده‌هایی در جامعه افراد با آسیب بینایی هستند که استفاده از عصای سفید را موجب خجالت و تنزل ارزش انسانی فرد با آسیب بینایی می‌دانند و این در حالی است که عصای سفید، نماد استقلال افراد با آسیب بینایی است. برخی با این تصور که وجود عصای سفید، آسیب بینایی را نمایان‌تر و برجسته‌تر می‌کند؛ سعی می‌کنند با عدم استفاده از آن و اتکا به کمک دیگران، آسیب بینایی را پنهان کنند؛ ولی پوچی و نادرستی این تصور احتمالاً بر هیچ کس پوشیده نیست و تجربیات افراد با آسیب بینایی، همیشه مؤید سودمندی استفاده از عصای سفید در تمام موقعیت‌هاست.
رسیدگی به وضعیت ظاهر و پوشیدن لباس مرتب نیز از مواردی است که احتمالاً همه افراد از اهمیت و تأثیر آن در جلسه مصاحبه آگاه هستند. بنا‌بر‌این خوب است که افراد با آسیب بینایی در روز جلسه مصاحبه، اهمیت ویژه‌ای برای لباس و آرایش ظاهریشان بگذارند و در صورت نیاز از مشورت اطرافیان یا امکاناتی مانند بی مای آیز، بهره بگیرند.
با وجود پیشرفت‌های چشم‌گیر در دیدگاه مردم نسبت به افراد با آسیب بینایی، هنوز هم در اثر کم‌کاری رسانه‌ها، بسیاری از افراد، اطلاعات صحیح و کاملی از آسیب بینایی و شرایط ناشی از آن ندارند؛ بنا‌بر‌این شایسته است که خود ما افراد با آسیب بینایی در این فرهنگ سازی بکوشیم و در هر موقعیتی از جمله جلسه مصاحبه، حالت تدافعی را کنار بگذاریم و با آرامش و گشاده‌رویی به پرسش‌های افراد در موضوع آسیب بینایی پاسخ دهیم. خوب است توجه افراد به این موضوع جلب شود که آسیب بینایی قطعاً محدودیت‌هایی برای فرد ایجاد می‌کند؛ اما راه‌های بسیاری برای غلبه بر این محدودیت‌ها وجود دارد. در اینجا اندکی، طنز و شوخ‌طبعی می‌تواند بسیار راهگشا باشد و به افراد جسارت کنجکاوی و انگیزه کسب اطلاعات صحیح مرتبط با آسیب بینایی را بدهد. به این ترتیب کار‌فرمایان با نگاه صحیح و اطلاعات کامل و نه صرفاً با اتکا به پیش فرض‌های نادرست خودشان در‌باره آسیب بینایی، برای آغاز همکاری با فرد با آسیب بینایی تصمیم می‌گیرند. در شماره‌های بعد، ابعاد دیگری از موضوع اشتغال افراد با آسیب بینایی را بررسی می‌کنیم."
audio/mana-30686c3d28f8896a3486.mp3,"تعامل در میهمانی
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! تا کنون برای هر یک از ما پیش آمده که به عنوان میزبان یا مهمان در یک مهمانی حضور داشته باشیم. بسته به نوع نقشی که در مهمانی داریم قادر خواهیم بود، به سهم خودمان فضا را برای خود و دیگران دلپذیر کنیم.
خوب یادم هست، روزی یکی از دوستانم مهمانانی دعوت کرده بود که آنها دو دختر نوجوان داشتند. میزبان با من هم تماس گرفت تا ضمن حضور در مهمانی تعدادی از بازی‌های فکری را که در خانه داشتم، همراه خود ببرم تا با بچه‌ها سرگرم شویم. البته حرف‌های آن بزرگترها خیلی هم برای من جذاب نبود. هر از چند گاهی خوراکی‌های گوناگون از راه می‌رسید و ما کمی استراحت می‌کردیم.
یک بار هم به یک مهمانی شب یلدا دعوت شدم تا با کتاب‌های بریلم برایشان حافظ بخوانم. تا پایان مهمانی پیدا می‌شدند، افرادی که نیتی داشتند و دلشان می‌خواست برایشان فال حافظ بگیرم. بیشتر وقت‌ها هم یکی از مکعب‌های روبیک را به همراه دارم تا اگر به هر دلیلی تنها ماندم، سرگرم باشم. گاهی هم تعدادی بادکنک در کیفم می‌گذارم برای بچه‌ها. بی‌هیچ قید و شرطی. بی‌آنکه مجبورشان کنم اسمشان را بگویند، تشکر کنند، شعری بخوانند یا از این سبک کارها. فرصت می‌دهم هر سؤالی که می‌خواهند بپرسند. یادم هست در یک مهمانی وقتی به کودکی یک بادکنک دادم، رفت و بقیه دوستانش را هم خبر کرد تا به تک تک آنها هم بادکنک بدهم. صمیمی‌تر که شدند، اسمشان را هم گفتند؛ شعر هم خواندند؛ هر سؤالی هم که داشتند پرسیدند.
در این شماره بنا داریم با سه تن از دوستان نابینا همراه شویم تا از زاویه نگاه آنها به حضور افراد نابینا در مهمانی‌ها بنگریم.
رضا کم‌بیناست. همسر و فرزندش بینا هستند. پنجاه سال دارد و کارشناس یکی از اداره‌های دولتیست. او به همراه خانواده یا دوستان در مهمانی‌ها شرکت می‌کند. از او می‌خواهم تا بگوید چه عواملی سبب می‌شود از مهمانی لذت نبرد. پرحرفی افرادی که سؤال‌های شخصی و متعدد می‌پرسند؛ صدای بلند اسپیکرهایی که سبب اختلال در شنیدن صدای اطرافیان می‌شوند؛ و از این قبیل موارد که او تلاش می‌کند، کمتر در چنین شرایطی قرار گیرد.
نظرش را در مورد مهمانی‌های درون گروهی میان افراد نابینا می‌پرسم. می‌گوید: «صِرف نابینایی سبب نمی‌شود که افراد حاضر ویژگی‌های مشترک دیگری هم با هم داشته باشند. قطعاً تلاش نمی‌کنم با همه افراد ارتباط برقرار کنم، اما با همان افرادی که در ارتباط هستم، احساس راحتی دارم». او ادامه می‌دهد: «به تازگی از طریق شخص سومی متوجه شدم که در همسایگی ما فرد نابینایی زندگی می‌کند که در رده تحصیلی و شغلی خود بسیار موفق است. اتفاقاً در هیچ یک از گروه‌های مربوط به افراد نابینا هم عضویت ندارد. اگر روزی بخواهم ایشان را در کافه‌ای مهمان کنم، بی‌شک در معرض نگاه‌هایی قرار می‌گیریم که بیشتر ما درصدد هستیم، از چنین نگاه‌هایی دور بمانیم». «وقتی با عینک طبی در جایی حضور دارم، بعضی افراد میزان نابینایی مرا حدس نمی‌زنند و از اینکه من در برابر حالت چهره آنها واکنشی نشان نمی‌دهم، ممکن است سبب آزردگی آنها شود. معمولاً وقتی در کنار خانواده هستم چنین مسأله‌هایی کمتر بروز پیدا می‌کنند. یعنی راحت‌تر برطرف می‌شوند».
سالار یکی از همراهان قدیمی ستون زندگی است که شصت سال دارد. او و همسرش هر دو نابینا هستند. آنها تا کنون هم میزبان دوستان و بستگان بوده‌اند، و هم مهمان آنها. او حضور در جمع دوستان و بستگان آشنا را برای فرد نابینا خوشایند می‌داند و به همین ترتیب حضور در جمع افراد بیگانه و نا آشنا را که شناختی از هیچ یک از آنها ندارند، ملال‌آور.
در مهمانی‌های خلوت یکی از موارد مهم وجود صمیمیت میان مهمان و میزبان است، و البته حضور دوستان و آشنایان نزدیک هم در یک مهمانی شلوغ در کنار فرد نابینا بسیار مهم است. روی هم رفته مهمانی‌های خلوت را به مهمانی‌های شلوغ و پر سر و صدا ترجیح می‌دهد.
می‌پرسم: «برای رفتن به مهمانی چه نکاتی را در نظر می‌گیرید؟» می‌گوید: «مثل بیشتر آدم‌ها لباس مرتب و تا حد امکان نو می‌پوشم. اگر لباس نو نداشته باشم لااقل لباسی تمیز می‌پوشم. مراقب بوی بد بدنم هستم و دست کم اگر فرصت استحمام نداشته باشم، از عطر و اسپری ضد عرق سود خواهم جست. موهای خود را شانه خواهم کرد. و هر کاری که ظاهر مرا از آشفتگی و نامرتب بودن رها کند به عمل می‌آورم. زمانی هم که بنا باشد مهمانی به خانه ما بیاید، در هرچه تمیز بودن خود و خانه تلاش می‌کنم».
زمانی که میزبان است انتظارهای ساده‌ای از مهمانان دارد. اینکه در اتاق‌ها سرک نکشند. مگر اینکه از نزدیکان باشند. مراقب باشند تا خرده ریزهای خوراکی‌ها و نوشیدنی را روی مبل‌ها و زمین نریزند. در مهمانی‌ها، چه درون گروهی میان افراد نابینا باشد، چه سایر مهمانی‌ها ترجیح می‌دهد با کسانی ارتباط برقرار کند که رفتار و گفتارشان را می‌پسندد.
می‌خواهم به یکی از مشکلاتی که به علت نابینایی در مهمانی با آن مواجه شده اشاره‌ای داشته باشد. می‌گوید: «خوردن کیک یکی از مشکلاتی است که ممکن است فرد نابینا با آن مواجه شود. اگر کیک بیرون از یخچال مانده باشد، برداشتن تکه‌ای از آن با چنگال قدری مشکل است. در چنین مواردی سعی می‌کنم با احتیاط بیشتری تکه کیک را از پیش‌دستی بردارم».
از آداب حضور در مهمانی دوست دارید چه نکته‌ای را به دیگران یاد بدهید؟
«در جمعی که زنان یا دختران حاضر هستند، هرگز از بیان جک‌های سبک استفاده نشود. هرگز برای خنده دست به سبک سری نزنند یا با هم شوخی‌های سبک نکنند، حتی در جمع‌های مردانه».
چه پیشنهادی برای بهبود تجربه افراد نابینا در مهمانی‌ها دارید؟
«در نظر بگیرند که در چه جمعی هستند. و قرار است از چه موضوعاتی بحث کنند. چنانچه در امری آگاهی کافی ندارند سکوت کنند و موجبات تمسخر دیگران را فراهم نکنند. لزومی ندارد در هر امری اظهارنظر کنند. مگر اینکه در آن امر مهارت و دانش عمومی داشته باشند. رعایت این نکات به شخصیت یک نابینا احترام و ارزش بیشتری در این نوع جمع‌ها می‌بخشد. و شاید از سوی باقی حضار نگاهی تحسین‌آمیز نیز در پی داشته باشد».
لیلا 35 سال دارد. نابینا است و در دانشگاه تدریس می‌کند. او از مهمانی‌های دوستانه که به گفتگو و خاطره‌گویی می‌گذرد، لذت می‌برد. لیلا مواردی را که سبب خشنودیش در یک مهمانی می‌شود، این گونه بیان می‌کند: «وقتی مهمانی، یک دورهمی کوچک، با دوستان قدیمی و آشنا باشد، برایم لذت بخش است. وقتی میزبان، یا یکی از حاضران در مهمانی، افراد دیگر را معرفی کند و مختصری از فضای سالن یا اتاق مهمانی بگوید، احساس بهتری دارم.
هرچه شلوغی و سر و صدا کمتر باشد، من امکان بیشتری دارم تا با مهمانان دیگر ارتباط بگیرم. هنگام صرف غذا، آنچه سر سفره است، توضیح داده شود. وقتی که در یک مهمانی در محل مناسبی نشسته باشم، یعنی دور از باند، اسپیکر یا هر گونه موزیکی که مانع شنیدن صداهای اطرافم بشود، راحت‌تر خواهم بود. اگر تعداد مهمانان از حدی فراتر برود، چنانکه در آن شلوغی امکان شناسایی محیط و دیگر مهمانان را نداشته باشم، برایم ناخوشایند است».
در مورد مهمانی‌های شلوغ می‌گوید: «در چنین مواردی، هرچه از باند موسیقی دورتر باشم، آرامش بیشتری خواهم داشت و صداها را بهتر می‌شنوم و این امکان را دارم که تا اندازه‌ای فضا را ارزیابی کنم.
حضور یک دوست یا یکی از اعضای خانواده در کنار ما اهمیت دارد. مثلاً در تالار عروسی، در آن شلوغی من ممکن است صدای برخی از افراد را که احوالپرسی می‌کنند، تشخیص ندهم. اینجا فرد بینا به کمک ما می‌آید و او را معرفی می‌کند».
خود را با مهمانی پرجمعیت این گونه هماهنگ می‌کند: «سعی می‌کنم دوست یا آشنایی پیدا کنم و با او کمی وقت بگذرانم. شاید از آن جمع، یک دوست جدید پیدا کنم. می‌توانم با گوشی مطلبی بخوانم و…».
او ترجیح می‌دهد در مهمانی وقتی شخص نا آشنایی قصد صحبت دارد یا برای احوالپرسی می‌آید، ابتدا خودش را معرفی کند یا اینکه کسی از آن جمع، او را معرفی کند. از نگرانی‌هایش در مهمانی‌ها می‌گوید: «از اینکه چیزی روی مبل یا صندلی باشد و من پیش از نشستن متوجه آن نشده باشم. از اینکه ناگهان به وسیله‌ای برخورد کنم، مثل لیوان یا ظرف. از اینکه ظرف غذا یا نوشیدنی از دستم بیفتد و بریزد».
در ادامه به مشکلی اشاره می‌کند که به دلیل نابینایی با آن مواجه شده بود: «کودکی که در مهمانی حضور داشت، وقتی دفتر بریلم را دید، گفت این نوشته ندارد و کاملاً سفید است. فکر می‌کنم باید دفتر دیگری داشته باشی! این نکته صاحبخانه را نگران کرد، مبادا من ناراحت شده باشم که توضیح کوتاهی درباره خط بریل و خواندن شعر از روی همان دفتر مسأله را برای کودک شگفت‌زده آسان کرد».
زمانی که قرار است مهمان برایش بیاید، این نکات را مدنظر قرار می‌دهد: تمیز و مرتب بودن منزل، شیک و آراسته بودن خود، انتخاب لباس مناسب مهمانی، آماده بودن اسباب پذیرایی.
در پایان برای اینکه افراد نابینا در مهمانی‌ها احساس بهتری را تجربه کنند، می‌گوید: «به نظرم نوع پوشش ما دارای اهمیت است که متناسب با مهمانی باشد.
تمیز، خوش سلیقه، و خوش‌پوش بودن نابینایان موجب می‌شود، دیگران کمتر روی نابینایی ما تمرکز کنند. با دقت و آگاهی صحبت کردن و بیانی خوب داشتن، می‌تواند در یک مهمانی ما را از دیگران متمایز کند».
سخن در این باره بسیار است. ضمن قدردانی از دوستانی که تجربه‌ها و دانش خود را در این زمینه در اختیار ما گذاشتند، از شما دوست گرامی که تا پایان این بخش از ستون زندگی همراه ما بودید، سپاسگزاریم. با امید به آن که تجربه‌های دوستان ما روشنی بخش راه زندگی شما نیز باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی…"
audio/mana-7b39e50a0d7888453ac5.mp3,"نگاهی کلی به گوگل ورک اسپیس و دسترسی‌پذیری آن
میثم امینی
شرکت گوگل در اکتبر سال ۲۰۲۰ که دنیا گرفتار بحران کرونا بود و کارمندان دور کار بیش از هر زمانی نیاز به مشارکت از راه دور داشتند، گوگل وُرک اِسپِیس را معرفی کرد.
گوگل ورک اسپیس در واقع محصول جدیدی نیست، بلکه همان جی اِسویت سابق است که با رنگ و لعاب جدید و یکپارچگی بیشتری ارائه شده است.
این خدمت جعبه ابزاری شامل برنامه‌های آنلاین مختلف شرکت گوگل است که همه با هم در ارتباط‌اند تا کاربران بتوانند به شکلی یکپارچه از آنها استفاده کنند. بعضی از برنامه‌های موجود در مجموعه گوگل ورک اسپیس در حال حاضر عبارت‌اند از:
ـ تقویم گوگل برای برنامه‌ریزی و یادآوری.
ـ جی‌مِیل که خدمت ایمیل این شرکت است.
ـ گوگل دِرایو، خدمت فضای ذخیره سازی ابری شرکت گوگل.
ـ گوگل داکس که برنامه ویرایش سند این شرکت است.
ـ گوگل اِسلایدز که مثل برنامه پاورپوینت شرکت مایکروسافت برای طراحی ارائه در اختیار کاربران قرار گرفته است.
ـ گوگل میت، خدمت تماس تصویری و کنفرانس آنلاین شرکت گوگل.
ـ گوگل کیپ برای یادداشت برداری.
ـ گوگل فرمز که امکان طراحی فرم‌های آنلاین را برای کاربران فراهم می‌کند.
ـ گوگل سایتس، خدمتی که گوگل برای ساخت وب‌سایت‌های مختلف ارائه کرده است.
ـ گوگل کارِنتس که محیطی برای ارتباط کارمندان در یک شرکت با یکدیگر را در اختیار آنها قرار می‌دهد.
ـ گوگل شیتس، برنامه صفحه گسترده گوگل.
مهم‌ترین تغییر گوگل ورک اسپیس نسبت به جی اسویت سابق، امکانات مشارکتی بیشتر آن است. در واقع گوگل ورک اسپیس یک دفتر کار مجازی است که کارمندان یک شرکت یا کاربران عادی می‌توانند به راحتی در آن در پروژه‌های مختلف با هم همکاری کنند. مثلاً چند کارمند می‌توانند در حالی که در گوگل داکس روی تهیه و ویرایش یک سند کار می‌کنند از طریق چت نوشتاری، صوتی یا ویدئویی با هم در ارتباط باشند یا همان جا قرار ملاقاتی را در تقویم گوگل ثبت کنند.
تغییر دیگری که در گوگل ورک اسپیس اتفاق افتاده، افزایش امنیت این خدمت نسبت به جی اسویت است که باعث می‌شود افراد و شرکت‌ها با خیال راحت‌تری بتوانند از این مجموعه ابزار در کارهای روزمره و شرکتی خود استفاده کنند.
گوگل ورک اسپیس پلن‌های مختلفی دارد که هر کدام همان ابزار، ولی با امکانات متفاوتی را در اختیار کاربران می‌گذارد. کاربران عادی که نیازی به امکانات پیشرفته ندارند، می‌توانند از نسخه رایگان این مجموعه نرم‌افزاری آنلاین استفاده کنند.
گوگل در مجموعه گوگل ورک اسپیس هم مثل اکثر محصولات خود، به دسترسی پذیری متعهد بوده است و کاربران نابینا می‌توانند با استفاده از صفحه خوان، کلیدهای میانبر ارائه‌شده و نمایشگر بریل با این مجموعه کار کنند. همچنین این مجموعه با تنظیمات دسترسی پذیری مربوط به کم‌بینایان سازگاراند و بعضی از برنامه‌های این مجموعه خود نیز امکانات دسترسی پذیری مناسبی را برای کاربران کم‌بینا ارائه داده‌اند.
هر چند کاربران نابینا می‌توانند از امکانات دسترسی پذیری گوگل ورک اسپیس در سیستم عامل‌ها و مرورگرها و با صفحه خوان‌های مختلف استفاده کنند، شرکت گوگل پیشنهاد می‌کند که برای داشتن بهترین تجربه از امکانات دسترسی پذیری گوگل ورک اسپیس کاربران سیستم عامل ویندوز از صفحه خوان اِن‌وی‌دی‌اِی یا جاز و مرورگر کُرُوم، کاربران سیستم عامل مَک‌اُو‌اِس از صفحه خوان وُویس‌اُووِر و مرورگر کروم و کاربران سیستم عامل کُرُوم‌اُو‌اِس از صفحه خوان کُرُوم‌واکس و مرورگر کروم استفاده کنند.
همچنین تجربه نشان داده است که در سیستم عامل اندروید نیز، می‌توان با دو صفحه خوان محبوب تاک‌بَک و کامِنتِری و با استفاده از مرورگر کروم یا اپ‌های اختصاصی مربوط به برنامه‌های مجموعه گوگل ورک اسپیس از این برنامه‌ها استفاده کرد.
در بعضی برنامه‌های گوگل ورک اسپیس برنامه از همان ابتدا دسترس‌پذیر است، اما در بعضی دیگر که نیاز به سفارشی سازی بیشتری برای دسترسی پذیری دارند، کاربران نابینا باید ابتدا حالت دسترسی پذیری را فعال کنند تا بتوانند از برنامه استفاده کنند.
معمولاً رویه کلی کار با خدمات مختلف گوگل ورک اسپیس غیر فعال کردن حالتی در صفحه خوان است که به ما اجازه می‌دهد با کلیدهای میانبر، سریع در سند حرکت کنیم. بعد از غیر فعال کردن این امکان که مثلاً در صفحه خوان ان‌وی‌دی‌ای حالت مرور و در جاز نشانگر مجازی نام دارد، می‌توانیم از کلیدهای میانبری که توسعه دهندگان گوگل ورک اسپیس برای هر برنامه در اختیار ما قرار داده‌اند برای کار با آن استفاده کنیم. مثلاً در گوگل داکس و حالت استاندارد جی‌میل از این روش استفاده می‌شود. البته در بعضی برنامه‌های گوگل ورک اسپیس مثل جی‌میل ممکن است نیاز باشد که کلیدهای میانبر اضافی ارائه شده برای کاربران نابینا را فعال کنیم تا بتوانیم از برنامه بهره کامل ببریم.
اما بعضی دیگر از برنامه‌های گوگل ورک اسپیس مثل تقویم گوگل را می‌توانیم مثل هر وب‌سایت دیگری بدون غیر فعال کردن حالت مرور سند صفحه خوان به کار بگیریم. البته در این برنامه‌ها هم معمولاً کلیدهای میانبری وجود دارد که می‌توانیم از آنها استفاده کنیم.
کلاً در هر دو نوع برنامه ما ممکن است در شرایطی لازم داشته باشیم حالت مرور سند صفحه خوان را روشن و خاموش کنیم.
روشی که توسعه دهندگان گوگل برای دسترس پذیر کردن بعضی برنامه‌ها مثل گوگل داکس به کار برده‌اند، شاید کمی نامأنوس باشد. مثلاً در گوگل داکس نمی‌توانیم از امکانات صفحه خوان برای خواندن متن استفاده کنیم و این خود برنامه گوگل داکس است که وظیفه خواندن متن را به عهده دارد و شاید کار با آن در ابتدا کمی دشوار باشد. این موضوع به دلیل محدودیت‌های موجود در برنامه‌های تحت وب است که امید می‌رود در آینده این محدودیت‌ها رفع شود."
audio/mana-9932c6568ad02d8f7e55.mp3,"تخلف شهرداری تهران؛امکانات ورزشی معلولان را اجاره می‌دهند/ نابینایان در مراکز ورزشی پذیرش نمی‌شوند
رویا بابایی
شهرداری تهران با تخطی از قانون حمایت از معلولان، به معلولان خدمات ورزشی رایگان نمی‌دهد. مراکز ورزشی، نابینایان را پذیرش نمی‌کنند و شهریه کلاس‌های ورزشی آن قدر بالاست که معلولان و نابينايان امکان ادامه فعالیت ورزشی را ندارند.
به گزارش ماهنامه نسل مانا؛ کارشناسان حوزه معلولیت همواره «ورزش» را مهم‌ترین عامل حضور اجتماعی و پُر کننده خلأهای ناشی از نگرش نادرست اجتماع به معلولیت دانسته‌اند. همچنین ورزش در حفظ سلامتی و پیشگیری از پیشرفت معلولیت و ابتلا به معلولیت‌های ثانویه حرف اصلی را میزند؛ اما شهرداری تهران پس از سال‌های کرونا اگر چه بر اساس قانون موظف به ارائه خدمات ورزشی رايگان به معلولان بود، دیگر حاضر به ارائه این خدمت نشد.
خانم چلوی از ورزشکاران نیمه بینا و توانمند می‌گوید: امکانات ورزشی شهرداری تا سال ۱۴۰۰ و پیش از سال‌های کرونا بهتر بود. ما در استخرهای شهرداری آموزش رایگان شنا می‌دیدیم و هر کسی می‌توانست در منطقه مورد سکونت خود در هر جای تهران تحت آموزش قرار بگیرد؛ اما بعد از کرونا اوایل سال 1401 وقتی دوباره به این مراکز مراجعه کردیم، گفتند دیگر چنین خدمتی نداریم.
او ادامه می‌دهد: من خودم ورزش شنا را از صفر و از طریق همین آموزش‌های رایگان در استخر شهرداری شروع کردم. بستر آن قدر مهیا بود که من در همان سال اول حرفه‌ای شدم و توانستم به مسابقات اعزام شوم و ۴ مدال کسب کنم؛ اما بسیاری از ورزشکاران نابینا و نیمه بینا، دیگر نمی‌توانند این ورزش را ادامه دهند؛ چون دیگر رایگان نیست و هزینه استخرهای خصوصی هم بسیار بالاست.
چلوی می‌افزاید: فاصله استخر هرندی که در جنوب تهران ویژه نابینایان ساخته شده تا منزل ما در شرق تهران بسیار زیاد است و در صورت مراجعه به این استخر باید دو فرزند کوچکم را برای یک سانس ورزش، 5 الی 6 ساعت تنها بگذارم که نمی‌توانم. ولی اگر شهرداری همچنان اجازه استفاده از فضاهای ورزشی خود را به معلولان می‌داد، همه ما می‌توانستم در نزدیکی منزل خود از این خدمات استفاده کنیم.
شهریه‌های بالا دلیل ترک ورزش
او بیان می‌کند: شهریه ورزش‌های عمومی بسیار بالاست. سال 1400 شهریه یک ترم تی آر ایکس به عنوان یک ورزش گران در مراکز زیرمجموعه شهرداری تهران 92 هزار تومان بود که این هزینه اکنون به 500 هزار تومان برای هر ترم رسیده؛ در حالی که شهریه همین ورزش در مراکز خصوصی تنها 250 هزار تومان بیشتر است که آن هم با توجه به اینکه کلاس‌های ورزشی مراکز شهرداری 40 تا 70 نفر شرکت کننده و کلاس‌های خصوصی 15 نفر شرکت کننده دارد و زمان کلاس‌های خصوصی بیشتر و کیفیت خدمات آن بالاتر است، مبلغ زیادی نیست.
همراه، شرط پذیرش نابینایان در مراکز ورزشی
چلوی می‌گوید: مراکز ورزشی زیرمجموعه شهرداری و البته مراکز خصوصی افراد نابینا را بدون داشتن همراه پذیرش نمی‌کنند. به این دلیل که یک مربی هنگام ورزش باید در کنار افراد نابینا باشد تا حرکات را کامل به او بگوید؛ اما مراکز ورزشی حاضر به استخدام یک مربی اختصاصی برای نابینایان نیستند و می‌خواهند هزینه‌ای که برای استخدام مربی نمی‌دهند را با الزام حضور یک همراه، از خود نابینایان و کم‌بینایان بگیرند.
وی می‌افزاید: الزام داشتن همراه برای نابینایان در مراکز ورزشی عادلانه نیست و تحمیل هزینه است؛ چون هزینه‌های کلاس ورزشی و رفت و آمد آنها را دو برابر می‌کند و بسیاری از افراد دارای معلولیت به دلیل عدم توانایی در تأمین این هزینه از ورزش کردن منصرف می‌شوند.
او می‌گوید: حتی افراد نابینایی که در میادین ورزشی شناگرانی ماهر و دارنده انواع مدال‌ها هستند هم به مراکز ورزشی راه داده نمی‌شوند و آنها هم حتماً باید همراه داشته باشند.
ورزش و جوانان خدماتی برای معلولان ندارد
فرزانه دیبایی از دیگر ورزشکاران دارای محدودیت بینایی نیز بیان می‌کند: اداره ورزش و جوانان با اینکه متولی ورزش‌های قهرمانی است، از اول هم خدمتی برای معلولان نداشت. بعد از سال‌های کرونا که مراکز ورزشی شهرداری دیگر به معلولان خدمت رایگان ندادند، ما به برخی از مراکز ورزشی زیرمجموعه ورزش و جوانان مانند مرکز الزهرا یا شهید وصالی مراجعه کردیم؛ اما آنها گفتند: ما زیرمجموعه دولتیم و بخشنامه رایگان بودن خدمات ورزشی شامل ما نمی‌شود.
فدراسیون به ورزش‌های خانم‌ها بها نمی‌دهد
خانم دیبایی می‌گوید: نابینایان با مشکلات زیادی مواجه‌اند؛ اما در این بین مشکلات خانم‌های نابینا و کم‌بینا به مراتب بیشتر است. محدودیت خانم‌های این گروه زیاد است. فدراسیون ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان به ورزش‌های خانم‌ها بها نمی‌دهد. مسابقاتشان را معمولاً در زمان‌های پِرت برگزار می‌کنند و یا برخی سال‌ها اصلاً برگزار نمی‌کنند.
وی اذعان می‌کند: در گذشته شرایط بهتر بود. الآن به فرد نابینا بدون همراه اجازه استفاده از امکانات را نمی‌دهند و این افراد در صورت همراه با افزایش هزینه مواجه‌اند. قبلاً شهرداری شرایطی را فراهم می‌کرد که افراد نابینا هم بتوانند از امکانات استفاده کنند؛ اما در سال‌های اخیر با واگذاری فضاهای ورزشی ویژه معلولان به بخش خصوصی دیگر این امکان وجود ندارد.
منصوری می‌افزاید: مراکز ورزشی نابینایان را در صورت تنها بودن پذیرش نمی‌کنند. این اقدام منطبق با قانون نیست و علتش این است که مراکز نمی‌خواهند، مسئولیت پذیرش آنها را بر عهده بگیرند. در صورتی که این مراکز موظف‌اند فضای ورزشی خود را متناسب با نیاز همه آحاد جامعه استاندارد کنند.
وی دوری مسافت و فاصله زیاد بین منزل و مراکز ورزشی را از دیگر مشکلات نابینایان در تهران دانسته و اذعان می‌کند: خطر عدم مناسب سازی، قرار گرفتن لوله‌های یو شکل در ورودی پیاده‌روها و تردد موتوری‌ها از پیاده‌رو از مشکلاتی است که ما هر روز با آن روبرو هستیم.
ورزش و جوانان به فکر نابینایان نیست
منصوری می‌گوید: اداره کل ورزش و جوانان وقتی برخی از فضاهای مجموعه هرندی که در تملک هیئت ورزشی نابینایان است را اجاره می‌دهد؛ یعنی این نهاد هم به فکر ما نیست.
او ادامه می‌دهد: ۶۰ الی ۷۰ درصد مجموعه به بخش خصوصی واگذار شده و باقی فضاها هم قابلیت استفاده را از دست می‌دهند؛ مثلاً وقتی زمین چمن اجاره شده و تعدادی داخل چمن در حال فعالیت هستند، استفاده از پیست عملاً ممکن نیست. چون خطر برخورد با توپ یا افراد، دویدن را برای ما نابينايان غیر ممکن می‌کند.
این دونده کم‌بینا اذعان می‌دارد: ما چندین ملی‌پوش، قهرمان پارالمپیک و قهرمان بازی‌های آسیایی داریم؛ اما توجه کافی دریافت نمی‌کنیم؛ مثلاً از دو سال پیش در حال هماهنگی برای استفاده از پیست آفتاب انقلاب که تنها پیست استاندارد استان تهران است، هستیم ولی با وجود دستور مدیر کل استان تهران هنوز امکان استفاده از پیست برایمان فراهم نشده است.
توپ گلبال نداریم
یکی دیگر از مطلعین حوزه ورزش نابینایان می‌گوید: گلبال یکی از ورزش‌های ویژه نابینایان است؛ اما الآن در سطح استان تهران به این بزرگی ما توپ برای تمرین نداریم؛ یعنی همین امکانات کم هم از افراد نابینا دریغ می‌شود.
وی علت را در مشکلات موجود بین اداره کل ورزش با فدراسیون می‌داند و توضیح می‌دهد: هر کدام از این دو می‌خواهند برای دیگری ایجاد مشکل کنند. در حالی که توپ‌های گلبال اختصاصی است و به شکلی نیست که در خیابان بشود، پیدا کرد و فقط توسط فدراسیون وارد و توزیع می‌شود؛ اما دود این اتفاقات در چشم بچه‌های نابینا می‌رود.
این فرد مطلع اظهار می‌کند: الآن دو بازیکن داریم که با تیم ملی قرار است به پارالمپیک بروند و این درحالیست که مشکل توپ همچنان پابرجاست. یا استان تهران دو تیم باشگاهی گلبال دارد که فاقد توپ هستند.
انحراف مدیریتی در تنها مجموعه ورزشی اختصاصی تهران برای نابینایان
یک مسئول که نخواست نامش ذکر شود بیان می‌کند: مجموعه ورزشی حدود ۳۰ ماه است با سرپرستی اداره می‌شود.
او می‌گوید: مالکیت و مدیریت این مجموعه طی یک تفاهم‌نامه بین اداره کل ورزش و جوانان تهران و شهرداری، به عهده هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان استان تهران گذاشته شده؛ اما از اردیبهشت سال ۱۴۰۱ رئیس این هیئت با توافق نایب رئیس مجمع یعنی همان مدیر کل ورزش و جوانان و رئیس مجمع همان رئیس فدراسیون برکنار شد و از آن موقع تاکنون که خلاف مقررات است، هیئت به صورت سرپرستی اداره می‌شود و هر مدیری که می‌آید، چند ماه می‌ماند و می‌رود و در نتیجه مجموعه همچنان دچار بی‌مدیریتی است.
وی تأکید می‌کند: در ۳۰ ماه گذشته در این مجموعه ۵ سرپرست جابجا شده و نتیجه این شده که همین یک مجموعه ویژه نابینایان هم از اهداف سازمانی خود دور و منحرف شده است.
سطح آمادگی بچه‌ها با امکانات موجود واقعاً بالاست؛ اما مسابقات خانم‌ها را در سطح بسیار پایین و در واقع به صورت از سر باز کنی برگزار می‌کنند.
خانم‌های نابینا مسابقات برون مرزی ندارند
مهدیه بهاری که سال‌هاست فعالیت ورزشی دارد، هم بیان می‌کند: خانم‌های نابینا مسابقات برون مرزی ندارند. با توجه به اینکه بچه‌های توانمند رکوردهای عالی دارند اما سقف محک زدن توانایی‌هایشان شرکت در مسابقات داخل کشور است به شرط آنکه همان هم برگزار شود.
او ورزش خانم‌های نابینا را مورد اجحاف دانسته و می‌گوید: کلاً ورزش‌های ویژه خانم‌ها رشته‌های شنا و گلبال، شطرنج و دو ومیدانی است. شنا فقط درون مرزی است و گلبا ل هم که مسابقات برون مرزی دارد مورد توجه فدراسیون نیست و به بچه‌های این رشته بها نمی‌دهند. می‌گویند چون ممکن است تیم ما به تیم اسرائیل بخورد پس تیم اعزام نمی‌کنیم.
این ورزشکار نابینا ادامه می‌دهد: حتی یک سال امضا جمع کردیم و گفتیم ما را اقلاً به مسابقات کشورهای اسلامی اعزام کنند؛ اما قبول نکردند. گفتند حجاب شما مشکل دارد. الآن هم بچه‌ها انگیزه‌شان را از دست داده‌اند و آنهایی هم که ورزش می‌کنند نگاه اعزام به مسابقات ندارند، بلکه برای سلامتی کار می‌کنند.
بهاری اضافه می‌کند: الزام رشته دو ومیدانی این است که مربی، حتماً خانم باشد در حالی که در این رشته مربی خانم که بتواند آموزش حرفه‌ای دهد، بسیار کم است و اجازه کار با مربی آقا را هم نمی‌دهند و همین عامل محدودیت ورزشکاران این رشته است.
جوایز ناچیز
او ابراز می‌کند: جوایز مسابقات خانم‌های نابینا در همه رشته‌ها بسیار ناچیز و در حد ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان است. اخیراً سطح جوایز در تهران کمی افزایش یافته و به ۱ تا ۲ میلیون تومان رسیده؛ اما بچه‌های سایر شهرها هنوز جوایز ناچیز دریافت می‌کنند.
امکانات ورزشی معلولان ناچیز است
امیرحسین رجبی، دونده نابینای اصفهانی نیز می‌گوید: امکانات ورزشی شهرداری‌ها برای معلولان در حد صفر است. او که به دلیل فعالیت‌های ورزشی‌اش به اغلب استان‌ها سفر کرده و از بضاعت ورزشی هر استان شناخت دارد، می‌گوید: سطح امکانات ورزشی ویژه افراد دارای معلولیت پایین و در برخی از شهرها در حد صفر است.
وی وضعیت مراکز ورزشی اصفهان برای معلولان را نسبتاً بهتر از سایر شهرها می‌داند و بیان می‌کند: اگر نمره اصفهان در این زمینه ۵ از ۱۹ باشد سایر شهرها در حد ۲ و حتی کمتر هستند.
رجبی اضافه می‌کند: سازمان بهزیستی فضاهای ورزشی که متعلق به استفاده معلولان است را به سانس‌های آزاد می‌دهد و سانس‌های محدود را برای استفاده خود معلولان نگه می‌دارد. تنها شهری که دیده‌ام بهزیستی فضای فوتبال متعلق به معلولان را به سانس آزاد کرایه نمی‌دهد، شیراز است.
به گفته رجبی در تخصیص امکانات و به ویژه امکانات ورزشی به افراد دارای معلولیت برخوردها به گونه‌ای است که انگار آنها جزء شهروندان نیستند یا شهروند درجه آخر هستند.
وی وضعیت داخل ورزشگاه‌های ویژه معلولان را هم نامناسب ارزیابی کرده و می‌گوید: در فضای داخلی مراکز ورزشی هم موانع بسیار زیاد است و کسی که با فضا آشنایی نداشته باشد ممکن است آسیب ببیند.
امکانات نابينايان اجاره داده می‌شود
رجبی بیان می‌کند: در تهران فقط مرکز هرندی برای تمرین بچه‌های نابینا باقی مانده که در دروازه غار قرار دارد؛ اما به همین یک مرکز هم رحم نمی‌شود و یکی از ۲ سالن بدن‌سازی که وضعیت بهتری دارد، اجاره داده می‌شود و وسایل و تجهیزات سالنی که متعلق به نابینایان است، یکی در میان شکسته و قدیمی و متعلق به نسل دهه ۶۰ است.
این ورزشکار توانمند عنوان می‌کند: زمین چمن هرندی خراب و پیست آن هم غیراستاندارد است. این فضا هم با اینکه مخصوص بچه‌های دارای معلولیت ساخته شده؛ اما همان را هم اجاره می‌دهند.
نابینایان از امکانات هیچ باشگاهی نمی‌توانند استفاده کنند
محمد منصوری هم از دیگر ورزشکاران دارای محدودیت بینایی بیان می‌کند: امکانات تهران به عنوان پایتخت چندان چشمگیر نیست و جز برخی از فضاهایی که مختص خود نابینایان است، امکان استفاده از بقیه امکانات برای ما وجود ندارد.
وی ادامه می‌دهد: در هر محله تهران چند باشگاه بدن‌سازی وجود دارد؛ اما نابینایان و معلولان تقریباً از امکانات هیچ کدام از آنها نمی‌توانند، استفاده کنند و این تازه وضعیت تهران است و سایر شهرها به مراتب ضعیف‌تر هستند.
به گفته منصوری تنها جایی که در حال حاضر در شهر تهران برای نابینایان وجود دارد، مجموعه ورزشی هرندی است که برخی فضاهای آن مانند پیست دو ومیدانی و سالن بدن‌سازی‌اش را به بخش خصوصی اجاره داده‌اند و بچه‌های نابینا امکان استفاده از این فضاها را ندارند و یا بابت آن باید هزینه پرداخت کنند.
باشگاه‌ها نابينايان را ثبت نام نمی‌کنند
مریم بهشتی از افراد نابینا اظهار می‌کند: همراه با یکی از دوستان بینا به چند باشگاه مراجعه کردیم؛ اما هیچ کدام زیر بار ثبت نام من نرفتند و گفتند: ما مسئولیت شما را قبول نمی‌کنیم.
او بیان می‌کند: مشکل اصلی باشگاه‌ها این است که مربی مخصوص نابینایان ندارند. من گفتم حتی حاضرم خودم مربی خصوصی بگیرم و شما فقط اجازه دهید در باشگاهتان تمرین کنم یا فقط اجازه استفاده از تردمیل و دوچرخه را به من بدهید، چون من فقط می‌خواهم ورزش کنم اما قبول نکردند و گفتند: تعداد نفرات و دستگاه‌ها زیاد است و ممکن است آسیب ببینی.
او ادامه می‌دهد: من حتی گفتم مسئولیت هر اتفاقی را خودم می‌پذیرم، اما باز نپذیرفتند و گفتند: فقط در صورتی قبول می‌کنیم که یک فرد بینا هر جلسه همراه تو باشد و در طول زمان باشگاه چشم از تو برندارد اما من کسی که بتواند مدام وقتش را صرف من کند ندارم.
بهشتی که به خاطر داروهایش حتماً باید ورزش کند اظهار می‌کند: من به عنوان یک شهروند حق بهره‌مندی از امکانات جامعه را دارم. جامعه را که فقط برای یک گروه از افراد نساخته‌اند، اما چرا این حق باید از من دریغ شود.
یک تجربه مثبت
محدثه رحیمی که ساکن محله مشکین دشت کرج است، نیز اظهار می‌دارد: باشگاه‌های ورزشی ما را ثبت نام نمی‌کنند و یک بار هم که یک جا پذیرش شدم، فردی که با من کار می‌کرد عملاً اجازه نمی‌داد من از جایم تکان بخورم و تأکید داشت برنامه ورزشی مرا مورد به مورد بگوید ولی چون با سایر ورزشکاران هم کار می‌کرد بعد از هر تمرین گاهی ۱۰ دقیقه طول می‌کشید تا دوباره به من سر بزند و بدن من در این مدت سرد می‌شد و ورزش برایم بی‌فایده می‌شد.
او ادامه می‌دهد: اما یک تجربه مثبت در شیراز دارم که در باشگاه آزادی عمل داشتم و دلیل آن هم این بود که باشگاه اجازه ثبت نام به من نداد؛ اما یکی از مربی‌ها مسئولیت مرا پذیرفت و بعد در داخل باشگاه به جای آنکه دستم را بگیرد و به سمت دستگاه‌ها ببرد، راهنمایی‌ام می‌کرد تا خودم آنها را پیدا کنم.
رحیمی می‌گوید: بعداً متوجه شدم که این مربی قبلاً مربی دو ومیدانی نابینایان بود و تجربه کار با این گروه را داشت."
audio/mana-d5c5992b9461b4c1d8d7.mp3,"یک گام تا اجاق: آمیزه‌ای از استقلال، اعتماد و امنیت
میرهادی نایینی‌زاده
سخن سردبیر
در سال ۲۰۲۰، راس مدارک تئاتر و انگلیسی خود را از کالج مرکزی آیوا دریافت کرد. وی توانست با کمک سایر دانشجویان نابینای کالج، انجمن نابینایان آنجا را احیا کند. هم اکنون الیزابت در قسمت هنر‌های نمایشیNFB و انجمن ملی وکلای نابینا مشغول به فعالیت است. با عضویت در دو کمیته‌ی ملی دیگر، او به دنبال اخذ مدرک کارشناسی ارشد هنر‌های زیبا، در رشته‌ی نوشتن خلّاق است تا بتواند مطالب خود را به طور مؤثری با همه به اشتراک بگذارد.
اگه وقتی ده سالم بود بهم می‌گفتین: یه روز میاد که آشپزی میشه یکی از علاقه‌های آینده‌ی من، احتمالاً چیزای عجیب غریبی می‌شنیدین و چشای گرد شده‌ی منو می‌دیدین. اون موقع من فقط برای غذا پام تو آشپزخونه باز می‌شد و دغدغم البته غیر از در رفتن از کار، ناخونک زدن بود؛ اما باید بگم: معلم تلفیقی دوره‌ی متوسطه‌ی اول من (چاد) کاری رو کلید زد که نتیجش اینه که من الآن می‌تونم چهار نوع غذا برای ۴۰ نفر درست کنم.
چاد خیلی اصرار داشت که: آشپزی یکی از پایه‌های استقلاله؛ بدون توجه به اعتراض من، اون سعی کرد به خانواده من بقبولونه که آشپزی باید یکی از برنامه‌های آموزشی مخصوص من برای شروع دوره‌ی متوسطه اول باشه. ما از چیزای راحت که من دوست داشتم مثل، درست کردن نیمرو و اسموتی شروع کردیم. مهم‌ترین خاطره‌ی من از اون روزا پیدا کردن یه موش تو سینک آشپزخونه مدرسه بود؛ کشفی که فقط معلم علوم سال پنجم و شیشمم رو تحت تأثیر قرار داد.
درسته چاد به من جرئت کار تو آشپزخونه رو داد، اما من تو خونه کار خودمو می‌کردم. من تن به تمرین تکنیک‌هایی که انجامشون حتماً می‌تونست اون موقع‌ها برام مفید باشه ندادم. چون والدین من بینا بودن، من فکر می‌کردم، خیلی راحت نیستن منو ترغیب کنن که از مهارت‌های مخصوص نابینایی استفاده کنم. یادم هست وقتی می‌خواستم فِر رو خاموش روشن کنم یا مهارت کار با چاقو رو یاد بگیرم، مامانم با استرس منو تماشا می‌کرد و منتظر تموم شدن کارم بود. اون نمی‌دونست یه تشویق کوچیک چه قدر می‌تونه به من قدرت بده تا کارمو بهتر انجام بدم؛ اون هیچ وقت یه نابینا که با امنیت تو آشپزخونه کار بکنه رو از نزدیک ندیده بود. وقتی رفتم دبیرستان، با وجود تمام تلاش معلم آشپزی باز هم من دوست داشتم ظرف بشورم و کار واقعی غذا پختن رو بسپارم به دیگران. وقتی می‌رفتم کالج، فکر می‌کردم نابینا‌ها می‌تونن آشپزی کنن، ولی اون نابینا من نیستم.
خوشبختانه من کالجم رو طوری انتخاب کرده بودم که باید تمام طول چهار سال تو خوابگاه باشم. من هیچ وقت مجبور نبودم خونه‌داری و آشپزی کنم. همون سال اول من دو تا دوست نابینا پیدا کردم به نام‌های، کیتی و مریسا که قبل از تموم شدن سال، رفتن مرکز نابینایان لوییزیانا LCB)) و کلی تکنیک نابینایی یاد گرفتن. اونا وقتی برنامه‌ی ۹‌ ماهه‌ی اونجا رو تموم کردن خیلی از قبل بهتر شده بودن. اونا به من نشون دادن: چه طوری شرکت در برنامه‌یLCB می‌تونه یه آدمو از این رو به اون رو کنه.
تحول کیتی و مریسا مثل یه دونه بود که تو قلبم جوونه زد. توی دوران چهار ‌ساله‌ی کالج اونا هی از من می‌خواستن که: جنبه‌های مختلف نابیناییم رو طور دیگه‌ای ببینم. این موضوع شامل آشپزی هم می‌شد. ما همه‌ی کارایی که برای پختن غذا لازم بود، با هم انجام می‌دادیم. از فکر کردن به اینکه چی میخوایم بپزیم تا تهیه‌ی لیست خرید، رفتن فروشگاه، آماده کردن غذا و خب حتماً شست و شوی بعد خوردن. استقلال و خود‌کفایی اونا بدجوری خوب بود.
وقتی درسم تموم شد، منم می‌خواستم هر چی اونا تو LCB یاد گرفته بودن رو بلد باشم. با اینکه دوره‌ی آموزشی من افتاده بود توی اوج کرونا، ولی بازم همه چی خیلی خوب پیش رفت. کانراد و کامرون مربی‌های من بودن توی امور خونه‌داری و برام خیلی شمرده توضیح دادن که دقیقاً باید توی مدت دوره چی کار کنم. اونا اول به من یاد دادن چه طوری باید با امنیت کامل توی آشپزخونه رفت و آمد داشته باشم و چه طوری یه سیستم منظم داشته باشم که مواد کارم با دیگران قاطی نشه. بعداً ما سراغ چالش‌های سخت‌تری رفتیم. خوب یادمه کانراد مجبورم کرد دو ماه پشت سر هم یه شیرینی رو بپزم فقط برای اینکه من فکر می‌کردم دنبال همزن برقی گشتن تلف کردن وقته و با دست مواد رو هم می‌زدم. اون تشویقم می‌کرد وقتی باید دنبال همزن بگردم، فکر سیستماتیک داشته باشم. باید ۲۳ تا کابینتو باز و بسته می‌کردم تا بتونم کارمو شروع کنم. (راستش من بعضی در‌های کابینتو محکم می‌کوبیدم و هنوزم فکر می‌کنم شیرینی‌های اولم خیلی بهتر بودن.)
کانراد به من یاد داد باید از شکست‌هام درس بگیرم و نذارم اونا منو نابود کنن. اون بهم ثابت کرد غذا درست کردن تو آپارتمان خودم می‌تونه جالب باشه حتی اگه، خطر آتیش زدن رو هم در نظر بگیریم. بالا‌تر از همه چیز، حالا کانراد رفیق و استاد من شده بود. کسی شده بود که من فکر می‌کردم می‌تونم مثل اون باشم؛ مخصوصاً حالا که داشتم رشد چشم‌گیر خودمو می‌دیدم. من می‌دونستم وقتی حالم بد باشه یا بخوام گریه کنم، اون یا با یه جوک خفن یا با یه رسپی عالی آمادس که منو از این حال در بیاره. راهنمایی‌های کانراد یه مقدار منو به آشپزخونه برگردوند تا با دونستن اینکه ممکنه دفعه‌ی اول نتونم موفق بشم، یه چیز جدید رو امتحان کنم.
خیلی ناراحت شدم وقتی کانراد مجبور شد برای دنبال کردن برنامه‌هاش وسط کار از LCB بره؛ اما خب این فرصت رو هم به من داد تا کارم رو با کامرون ادامه بدم؛ یه مربی عالی دیگه که حتی تجربه‌های خیلی بهتری باهاش داشتم. کامرون بود که بهم تکلیف کرد که چالش‌های خودمو با انواع وعده‌های غذایی پشت سر بذارم. هر کدوم از این چالشا منو وادار می‌کرد که یه پروتئین، سبزی، غله و یا نوشیدنی رو از نقطه‌ی آغاز کار آماده کنم.
من توی جون ۲۰۲۱ تونستم انواع وعده‌های غذایی سخت و آسون رو تهیه کنم. ذهن سیستماتیک من به نقطه‌ی اوج رسیده بود. حالا خودم لیست خرید جمع و جور می‌کردم. حالا تهیه‌ی وعده‌های غذایی هم جالب بود هم آموزنده. واقعیت اینه که تدارک دیدن غذا برای ۴۰ نفر، یکی از جذاب‌ترین تجربه‌های منه. درسته حالا من یه ذهن سیستماتیک داشتم: ولی درست کردن این حجم از غذا همیشه کلی گیر داره. اول باید می‌رفتم یه آشپزخونه‌ی بزرگ و نا ‌آشنا و ظرف‌هایی که احتیاج داشتم رو پیدا می‌کردم. بعد باید می‌فهمیدم چه قدر پاستا نیاز دارم. تو این مدت، البته کلی آدم کنارم بودن و نا‌ملایمات کار اول رو برام راحت می‌کردن. روز مهمونی مامانم با خالم و دوستش که اتفاقاً معلم سابق آشپزی من بود اومدن تا نتیجه‌ی تلاش‌هامو ببینن و اونا هم مثل من کلی خوشحال بودن. درسته الآن من به اندازه‌ی دوره‌ی آموزش آشپزی نمی‌کنم، اما همیشه برای این کار آمادم و باید بگم تعداد ویدیو‌هایی که درباره آشپزی دارم و دیدم از خیلیا بیشتره. حالا دیگه خیلی با خود ده سالم فرق کردم.
امیدوارم داستان من بتونه به والدین و آموزگاران نابینا کمک کنه که یه گام به استقلال و امنیت فردی نزدیک بشن. اونا باید بدونن ما نابینا‌ها خیلی می‌تونیم فرا‌تر از حد انتظار باشیم. شما هم هر کاری که باید بکنید تا یه نابینا شروع کنه انجام بدین. حتی اگه برداشتن یه قاشق باشه."
audio/mana-b656491a6dcba68cc3f3.mp3,"نابینا‌مداری یا نابیناگریزی: دو روی یک سکه
امین عرب
در جامعه‌ای که تنوع و تفاوت‌ها همواره موضوع بحث و بررسی بوده است، گاهی اوقات شاهد پدیده‌هایی هستیم که شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسند. یکی از این پدیده‌ها، ترجیح برخی افراد نابینا برای محدود کردن ارتباطات خود به افراد نابینا، یا صرفاً افراد بینا است. برخی ترجیح می‌دهند دوستی‌ها و روابط عاطفی خود را به افراد نابینا محدود کنند، که ما در اینجا آنها را نابینا‌مدار می‌نامیم. برخی دیگر از حضور در اجتماع افراد نابینا و برقراری ارتباط با آنان گریزانند که ما به آنان نابیناگریز می‌گوییم.
بار‌ها جملاتی از این دست را شنیده‌ایم:
ـ الف می‌گوید: «همه دوستای من نابینا هستن. بینا‌ها نمی‌تونن ما رو درک کنن.»
ـ ب می‌گوید: «ازدواج درون گروهی خیلی بهتره. یه فرد بینا نمی‌تونه توی رابطه ما رو بفهمه.»
ـ پ می‌گوید: «من که اصلاً دوست نابینا ندارم. فقط با بینا‌ها در ارتباطم. بچه‌های ما یه طوری هستن. هر چی از جماعت نابینا فاصله بگیری بهتره.»
ـ ت می‌گوید: «من اصلاً حاضر نیستم با یه فرد نابینا توی رابطه باشم، چه برسه به ازدواج. دو تا نابینا نمی‌تونن با هم خوشبخت باشن.»
گاهی نیز افراد تغییر موضع می‌دهند و برای مدتی افراد بینا و برای مدتی افراد نابینا را از دایره ارتباطی خود کنار می‌گذارند. در ادامه این مطلب، به بررسی دقیق‌تر دلایل هر ایده و تحلیل شکل‌گیری این دیدگاه‌ها، خواهیم پرداخت.
نابینا‌مداری: ترجیح روابط درون گروهی
افراد نابینا‌مدار بر این باورند که کیفیت ارتباطات بین افراد نابینا، چه در دوستی و چه در ازدواج، به مراتب عمیق‌تر و صمیمانه‌تر از روابطی است که با افراد بینا برقرار می‌شود. از نظر آنها، تجربیات مشترک زندگی با وضعیت نابینایی، درکی مشترک از چالش‌ها، شادی‌ها و محدودیت‌ها ایجاد می‌کند که تنها در روابط درون گروهی قابل تجربه است.
نابینا‌مداران اغلب احساس می‌کنند که در دنیایی جداگانه زندگی می‌کنند، دنیایی که تجربیات منحصر به فردی را برای ساکنانش به همراه دارد. آنها معتقدند که افراد بینا، به دلیل تفاوت‌های عمیق در تجربه زندگی، قادر به درک کامل دنیای درونی و احساسات افراد نابینا نیستند. در نتیجه، برقراری ارتباط مؤثر و پایدار با افراد بینا را چالش برانگیز می‌دانند.
به باور نابینا‌مداران، روابط با افراد بینا نه تنها برای فرد نابینا رضایت‌بخش نیست، بلکه ممکن است برای طرف مقابل نیز همراه با چالش باشد. تفاوت‌های درک از جهان، انتظارات متفاوت و عدم آگاهی کافی از نیازهای افراد نابینا، می‌تواند منجر به سوء تفاهم، نا امیدی و در نهایت، پایان یافتن رابطه شود. نابینا‌مداران نگرانند که افراد بینا آنها را باری بر دوش خود ببینند و دست برتر را در ارتباط داشته باشند.
نابیناگریزی: دوری گزینی از افراد نابینا
نابیناگریزان به طور فعال از ارتباط با افراد نابینا اجتناب می‌کنند. برخلاف نابینا‌مداران، آنها ترجیح می‌دهند، روابط اجتماعی خود را به افراد بینا محدود کنند و حتی در برخی موارد، به این موضوع افتخار می‌کنند که هیچ دوست نابینایی ندارند. این افراد، معمولاً آن دسته از ویژگی‌های فرهنگی و رفتاری را که به طور معمول در جامعه نابینایان دیده می‌شود، آزار دهنده تلقی می‌کنند. برای مثال ممکن است افراد نابینا را حاشیه‌ساز، حراف، حسود، به دور از آداب اجتماعی یا غیر عادی تلقی کنند.
نابیناگریزان معتقدند که برخی از رفتارها و نگرش‌های رایج در میان افراد نابینا، با هنجارهای اجتماعی پذیرفته شده جامعه متفاوت است. آنها گاهی این تفاوت‌ها را به عنوان نابهنجاری در نظر می‌گیرند و به همین دلیل، از برقراری ارتباط نزدیک با افراد نابینا خودداری می‌کنند. این افراد، خود را به عنوان افرادی بهنجار و متفاوت از اکثر نابینایان می‌بینند و به همین دلیل، ترجیح می‌دهند در تعامل با افراد بینا باشند که به اعتقاد آنها زندگی عادی‌تر و سالم‌تری دارند.
آیا بینایی معیاری برای برتری است؟
با وجود تفاوت‌های آشکار در رویکرد نابینا‌مداران و نابیناگریزان، به نظر می‌رسد هر دو دیدگاه پیش فرض و ریشه‌ای مشترک داشته باشند. در نظر گرفتن بینایی به عنوان معیاری برای برتری و ارزش‌گذاری افراد، نقطه مشترک هر دو رویکرد است. این باور مشترک ریشه بسیاری از تفاوت‌های رفتاری و نگرشی بین این دو گروه به شمار می‌رود.
نابینا‌مداران به دلیل فقدان حس بینایی تصمیم می‌گیرند تا روابط خود را به افرادی محدود کنند که با آنان تجربیات مشابهی را پشت سر گذاشته‌اند. این انتخاب ریشه در احساس عمیقی دارد که در روابط نابرابر تجربه می‌کنند. آنها معتقدند که بینایی به عنوان یک حس برتر نه تنها امکانات بیشتری را برای فرد فراهم می‌کند، بلکه می‌تواند به نوعی قدرت و برتری نیز تعبیر شود.
در روابطی که یک طرف نابینا و طرف دیگر بینا است، نابینا‌مداران اغلب احساس می‌کنند که در جایگاهی پایین‌تر قرار دارند و طرف مقابل به دلیل دارا بودن بینایی، می‌تواند بر آنان اعمال قدرت کند. این احساس نابرابری می‌تواند به اشکال مختلف بروز کند، از جمله احساس وابستگی بیش از حد، ترس از قضاوت و کوچک شمرده شدن و در نهایت، کاهش عزت نفس.
به همین دلیل، نابینا‌مداران ترجیح می‌دهند روابط خود را به افرادی محدود کنند که به طور کامل درک می‌کنند که زندگی بدون بینایی به چه معنا است. در روابط درون گروهی، افراد نابینا می‌توانند بدون احساس قضاوت شدن به طور آزادانه خودشان باشند و به تبادل تجربیات و احساسات بپردازند. همچنین، این روابط به آنها احساس تعلق و پذیرفته شدن می‌دهد که در روابط نابرابر کمتر قابل دستیابی است.
از سوی دیگر، نابیناگریزان نیز با باور به برتری افراد بینا، تلاش می‌کنند تا خود را در جمع این افراد قرار دهند. آنها با محدود کردن ارتباط خود با افراد نابینا، سعی دارند خود را از گروهی که فاقد این برتری است، جدا کنند و به این ترتیب، به هویت اجتماعی مورد نظر خود دست یابند؛ به عبارت دیگر، نابیناگریزان نیز با استفاده از بینایی به عنوان معیار برتری، به دنبال ارتقاء جایگاه اجتماعی خود هستند.
آنها احساس کمبودی را که به علت فقدان بینایی تجربه می‌کنند، با جدایی از اجتماع نابینایان و گسترده کردن ارتباط خود با افراد بینا جبران می‌کنند. گویی می‌خواهند به خودشان بگویند که با سایر نابینایان متفاوت‌اند، چون از جمع نابینایان جدا شده‌اند و حلقه قدرت یعنی افراد بینا آنها را پذیرفته است.
و در پایان…
نابینا‌مداری و نابیناگریزی را با یک ریشه مشترک مطرح کردیم. چه تحلیل‌های دیگری می‌توان از این دوگانگی ارائه کرد؟ آیا اساساً خرده فرهنگ خاصی در بین نابینایان وجود دارد که بخش‌هایی از آن آسیب زننده است؟ محدود کردن روابط به این یا آن گروه چه فرصت‌هایی را ایجاد یا نابود می‌کند؟ آیا دیدن موجب برتری افراد در ارتباطات بین فردی است؟ طرح این بحث چه پرسش‌های دیگری را به ذهن شما می‌آورد و چه راه‌هایی برای طرح بحث پیرامون آنها وجود دارد؟"
audio/mana-44ffc41705df7d699c4e.mp3,"کتاب دائرة‌المعارف نابینایی و نابینایان منتشر شد
دفتر فرهنگ معلولین
تا کنون هیچ دائرة‌المعارفی درباره نابینایان به زبان فارسی یا عربی منتشر نشده؛ سه دائرة‌المعارف به زبان انگلیسی در اروپا و آمریکا و یک دائرة‌المعارف به زبان آلمانی در آلمان منتشر شده است. این چهار دائرة‌المعارف، اولاً با گرایش پزشکی و توان‌بخشی تألیف شده، دوم اینکه فاقد اطلاعات درباره فعالیت‌های نابینایان ایران است و سوم اینکه حتی همه جوانب و ابعاد توان‌بخشی و پزشکی نابینایان را پوشش نمی‌دهند.
فقدان دائرة‌المعارف ویژه موضوعات و مسائل نابینایان به زبان فارسی و در ایران باعث مشکلات و پیامدهای بسیار برای این جامعه، پژوهشگران و دیگر افراد علاقه‌مند به مسائل نابینایی شده بود. تألیف و آماده‌سازی نهایی «دائرة‌المعارف نابینایی و نابینایان» مطابق ضوابط دائرة‌المعارف نگاری، شامل شناسایی مدخل‌ها، جمع‌آوری اطلاعات، تدوین مقالات، ویرایش علمی و فنی در مدت پنج سال انجام شد. این مجموعه با تأمین اطلاعات لازم برای نابینایان، مدیران جامعه و مسئولان نهادها و مراکز جهانی و عموم مردم، آنان را جذب اقتضائات و ضرورت‌های این جامعه می‌کند و راه‌های تغییر و تحول و پیشرفت را هموار می‌نماید.
از نظر گستره جهانی و شمول حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی نابینایان و نیز از نظر تاریخی همه موضوعات و زمینه‌های نابینایی را شامل است؛ از این‌رو تا کنون چنین دائرة‌المعارفی که شامل شخصیت‌ها از ملیت‌های مختلف، کتاب‌ها، نشریات، رخدادها، فناوری‌های مدرن، نهادها و مفاهیم علمی درباره نابینایی و نابینایان باشد در جهان سراغ نداریم و این اثر، اولین اقدام در این زمینه است.
دائرة‌المعارف نابینایی و نابینایان توسط آقایان محمد نوری و منصور شادکام تألیف و توسط انتشارات توانمندان در سال 1402 منتشر شده است. این دائرة‌المعارف در سه جلد و دو هزار و صد صفحه در قطع وزیری و با جلد سخت چاپ شده است.
این مجموعه شامل پنج هزار و هفتصد مدخل با ترتیب الفبایی است که شامل زندگینامه مختصر یک هزار شخصیت نابینا نخبه و موفق ایرانی، معرفی پانصد انجمن و شرکت نابینایی و معرفی تجهیزات، مراکز، اماکن، توان‌بخشی، نشریات و کتاب‌های مختلف در موضوعات نابینایان می‌باشد.
هدف از تألیف این دائرة‌المعارف، ارائه اطلاعات عمومی درباره موضوعات و آثار نابینایان و کم‌بینایان بوده است. از این‌رو مدخل‌ها به گونه‌ای انتخاب شده که اولاً بسامدی اجتماعی بیشتر داشته باشد، دوم اکثر موضوعات بومی و برای یکصد سال اخیر جامعه ایران باشد.
چاپ اول دائرة‌المعارف نابینایی و نابینایان در تیراژ پانصد دوره به صورت افست چاپ شده است."
audio/mana-812cda0c975b184982a1.mp3,"نقاشی با کلمات قسمت هفتم: توصیف صوتی در تئاتر
جواد سقا
توصیف صوتی فیلم و توصیف صوتی تئاتر مشابهت زیادی با یکدیگر دارند. با این تفاوت که تئاتر رویدادی زنده است و توصیف اتفاقات روی صحنه نمایش، نمی‌تواند مانند فیلم از قبل ضبط شود. در هر بار به روی صحنه رفتن یک نمایش، توصیف آن هم زنده و همزمان اجرا می‌شود. دلیل این همزمانی این است که اتفاقات صحنه تئاتر قابل پیش‌بینی نیست و ممکن است خواسته یا ناخواسته تغییراتی در آن ایجاد شود. دکتر تهمینا گسکار، مدیر مرکز تحقیقات کیوریتوریال آمریکا در تحقیقی به این موضوع پرداخته است. اینکه چه زمانی و چگونه باید ویژگی‌های شخصی طیف متنوعی از شخصیت‌هایی که روی صحنه نمایش ظاهر می‌شوند و به ویژه نشانه‌های فیزیکی و قابل مشاهده توصیف شوند و اینکه چرا چنین ویژگی‌هایی باید توصیف شوند. همان طور که قبلاً اشاره شد، توصیف صوتی تئاتری در انگلیس زمینه‌ساز ورود جدی این تکنیک به این کشور و اروپا بود.
پس از آن در اواخر دهه 1990 بسیاری از توصیف کنندگان با همکاری یکدیگر این روش را توسعه دادند.
امروزه در تئاتر تغییراتی رخ داده است که شامل کلمات گفتاری، طرح‌ریزی و ورود فیلم و فناوری جدید است. اطلاعات بصری مانند سبک و طراحی یک تولید ـ از جمله ظاهر و لباس کاراکترها، صحنه و وسایل ـ نیز شرح داده می‌شود و به عنوان یک مقدمه صوتی از پیش ضبط شده در حدود 15ـ10 دقیقه ارائه می‌شود. مقدمه‌های صوتی در حال حاضر مختص توضیحات صوتی تئاتر هستند و به ندرت یکی از ویژگی‌های فیلم هستند. آنها معمولاً یک هفته قبل از اجرا بر روی سی دی صوتی و یا آنلاین برای کاربران AD پخش می‌شوند و در سالن توسط توصیف کنندگان به صورت زنده از طریق هدست‌ها کمی قبل از شروع اجرا تکرار می‌شوند. این مقدمه به شنوندگان فرصتی می‌دهد تا از آنچه راوی می‌گوید، یک ذهنیت داشته باشند و به توصیف‌کنندگان اجازه می‌دهد تا آنها را از تغییرات لحظه آخری در بازیگران، مجموعه یا سایر جنبه‌های تولید مطلع کنند. همچنین قبل از اجرا، تور لمسی به شرکت‌کنندگان نابینا و کم‌بینا فرصتی می‌دهد تا با اعضای گروه و بازیگران دیدار کنند. در طی این گشت و گذار و شرح مجموعه، مخاطبان می‌توانند با صدای بازیگران آشنا شوند، تا آنها را روی صحنه تشخیص دهند. مخاطبان همچنین می‌توانند با لمس وسایل و لباس‌ها تصویر کامل‌تری از صحنه و شخصیت‌ها در ذهن خلق کنند. معرفی صوتی و تور لمسی با هم به توصیف کننده زمان می‌دهد تا توصیف و تجربه‌ای غنی و سنجیده از دنیای بصری تئاتر ارائه دهد. اغلب زمان کمی برای توصیف جزئیات در طول اجرا وجود دارد. اجرا به خودی خود بر تجربه مخاطب تسلط دارد.
تاریخ اولیه تئاتر AD در انگلستان:
مدل سه قسمتی (معرفی صوتی، تور لمسی و توضیحات زنده) هسته اصلی چگونگی تغییر حالت سنتی توصیف صوتی تئاتر از اواخر دهه 1980 و 1990 در بریتانیا است. در لندن، توصیف صوتی تئاتر (Theater AD) توسط گروهی به نام Audio آغاز شد. سپس سرویس توصیف صوتی لندن (LADS)، تولیدات تئاتر رویال ویندزور (1988) و دوک یورک (1989) را توصیف کرد. سایر تئاترهای بریتانیا در همان زمان شروع به ارائه AD کردند. توصیف صوتی یا AD حرفه‌ای از سال 1993 در تئاتر ملی ارائه شد. به سفارش شورای هنر انگلستان برای «تثبیت نیاز» به AD، پروژه «تنظیم صحنه» (1997)، راه‌اندازی شد. این پروژه شامل مشاوره گسترده با افراد نابینا و کم‌بینا در سراسر بریتانیا بود. هدف VocalEyes به عنوان یک سازمان، پرداختن به کل تجربه تئاتر، از بازاریابی، آموزش تا کیفیت خود توضیحات صوتی بود. یکی از مواردی که توسط کاربران توصیف صوتی در طول پروژه مورد بحث قرار گرفت، ارزش “تورهای صحنه” بود که اکنون به عنوان Touch Tours شناخته می‌شود. نکته مهم دیگر، ضبط یادداشت‌های مقدماتی (معرفی صوتی) بود که باید از قبل ارسال شود و شامل برخی از اطلاعات دسترسی در مورد محل اجراست.
توصیف بازیگران و شخصیت‌ها به عنوان بخشی از مقدمه صوتی:
دو روش توصیف در مقدمه صوتی وجود دارد:
1ـ توصیفی از کل بازیگران: این توصیف تا جایی که امکان دارد باید مشابه روشی باشد که هنگام بالا رفتن پرده، تماشاگران بینا در یک نگاه از بازیگران هنگام ورود به صحنه استقبال می‌کنند.
2ـ توصیف شخصیت‌های فردی از طریق ویژگی‌ها و حرکات شخصی آنها.
تنوع در توصیفVocalEyes ، ژانرهای مختلفی از جمله موزیکال، کمدی، شکسپیر، پانتومیم و درام را پوشش می‌داد.
توضیحات صوتی یکپارچه/خلاقانه:
در فرم‌های تئاتر سنتی، «موانع» دسترسی ذاتی شکل یا طرح تجربه است و شما نمی‌توانید، موانع را بدون
تغییر قابل توجه تجربه حذف کنید. با این حال، اخیراً بسیاری از شرکت‌های هنرهای معلولان ابتکارات تئاتر را بازاندیشی کرده‌اند و رویکردی فراگیر را اتخاذ کرده‌اند که در آن از ابزارهای دسترسی در ترکیب خلاقانه بازیگران استفاده می‌شود و شخصیت‌ها از روی صحنه خود یا دیگران را توصیف می‌کنند. در اشکال جدید تئاتر، توصیف و معنای چند حسی تعبیه شده است (به عنوان مثال، رقصنده‌هایی که برای نشان دادن موقعیت و حرکت خود به زمین می‌کوبند)، تئاتر را از نمایشی که افراد نابینا و کم‌بینا را حذف می‌کند، به یک تجربه واقعاً فراگیر تبدیل می‌کند. تئاتر فراگیر (که شامل BSL، زیرنویس و سایر جنبه‌ها برای اطمینان از دسترسی است) عدالت را فراهم می‌کند. «ناب‌ترین» شکل تئاتر فراگیر، برابری را فراهم می‌کند، جایی که همه از حمایت یکسانی برخوردار می‌شوند و از آن بهره می‌برند.
در محیط‌های تئاتر سنتی، افراد غیر نابینا به ندرت به صدای AD گوش می‌دهند، اگر چه وقتی گوش می‌دهند، اغلب بیان می‌کنند که چقدر این تجربه برایشان جالب بوده است، اما تئاترها، ADرا تبلیغ نمی‌کنند یا آن را به طور گسترده در دسترس مخاطبان غیر نابینا قرار نمی‌دهند. در زمینه موزه، تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که AD به عنوان یک ابزار می‌تواند تعامل و خاطره‌انگیز بودن را برای کاربران غیر نابینا افزایش دهد. در ایران توصیف صوتی هنوز نتوانسته به سایر شکل‌های هنری مانند تئاتر به درستی وارد شود. معدود نمایش‌های صورت گرفته هم به شکل فراگیری اجرا نشده است. در توصیف صوتی تئاتر، توصیفگر زنده در یک کابین ویژه آنچه در صحنه اتفاق می‌افتد را برای مخاطبانی که توضیحات اضافی را از هدفون خود می‌شنوند، روایت می‌کند و مخاطبان دارای مشکل بینایی می‌توانند در کنار سایر تماشاگران بینا از تئاتر لذت ببرند."
audio/mana-dc2079eba7273a69e0e6.mp3,"سرگذشت من، کتابی از عبدالعزیز واحدی
محمد نوری
عبدالعزیز واحدی از شخصیت‌های نابینای ایرانی است که کارنامه وزینی در زمینه پیشرفت نابینایان ایران دارد، به ویژه در سال‌های 1340 تا 1360 فعالانه کوشید تا کمبودهای زیربنایی مثل آثار بریل و صوتی را با فناوری و ابزارآلات مدرن به روز کند.
دو سال قبل کتابی با عنوان سرگذشت من منتشر کرد. سیر زندگی‌اش را در این کتاب آورده که برای انتقال تجارب نسل گذشته به نسل کنونی و نسل‌های آینده بسیار مهم است. برای شناخت بیشتر این شخصیت ابتدا زندگی‌نامه مختصری از او ارائه می‌شود، سپس به کتاب سرگذشت من می‌پردازم.
عبدالعزیز واحدی در سال 1313 در سنقر متولد شد. در بیست و یک سالگی نابینا شد. تحصیلات را با موفقیت گذراند و رشته فیزیوتراپی را تا مدارج عالی سپری کرد. از سال 1343 تصمیم گرفت، برای پیشرفت فرهنگی و اجتماعی جامعه نابینایان ایران فعالیت کند. از این‌رو در کنار فعالان مدنی و نابینایی چون دکتر خزائلی قرار گرفت. واحدی و همفکرانش طی 1343 تا 1358 خدمات گسترده در جهت پیشبرد این جامعه انجام داده‌اند. نهادهایی چون سازمان ملی رفاه نابینایان را تأسیس کردند و در شهرهای مختلف گسترش دادند. وضع آموزش و پرورش و کتاب‌های درسی و نیز اطلاع‌رسانی را سامان‌دهی کردند. واحدی در این تحولات نقش محوری و کلیدی داشت و اساساً تحولات جامعه نابینایی بر دوش او بوده است. در چند دهه با فعالیت‌های گسترده برای پیشرفت نابینایان و ایجاد رفاه و اشتغال و معیشت مطلوب برای آنان کوشید. از بنیان‌گذاران انجمن ملی نابینایان ایران و سازمان ملی رفاه نابینایان ایران است. درباره زندگی و رخدادهای مهم در دوره‌های مختلف و نیز فعالیت‌هایش کتابی نوشته و با مشخصات زیر منتشر کرده:
سرگذشت من: زندگی‌نامه خودنوشت عبدالعزیز واحدی، مقدمه علی‌اصغر ایزدی، تهران، انتشارات ابر و باد، 1399، 213ص.
کتاب دارای این مباحث است: سخن ناشر به قلم علی‌اصغر ایزدی و خلاصه‌ای از مهم‌ترین حوادثی که در کتاب آمده؛ درباره نویسنده به قلم استاد کیومرث مؤیدی؛ پیشگفتار مؤلف.
دوران کودکی و محل تولد (1320ـ1313)؛ درباره سنقر و وضع آب و هوایی؛ زندگی و آداب و رسوم ساکنان؛ وضع اقتصادی و شغلی؛ روحیات و وضع مادر و پدر نویسنده؛ بیماری و فوت خواهر.
از هفت سالگی به بعد (1331ـ1320)؛ تهیه خانه‌ای در کرمانشاه و مهاجرت به این شهر؛ رفتن به مدرسه و توصیف وضع مدرسه؛ جنگ جهانی دوم و تأثیر آن در زندگی مردم؛ بیماری کچلی و درمان آن؛ وضع بد بهداشت جامعه و کثیف بودن مدارس؛ گزارشی از مادر که از خاندان آل آقا بود و پدرش که رئیس فرهنگ بود؛ عزاداری مردم در محرم و قمه‌زنی بعضی از عزاداران و مخالفت پدرش با این‌گونه کارها؛ وضع حمام‌ها و روش استحمام مردم؛ تأمین آب آشامیدنی و آب شستشوی خانه‌ها؛ عشق او به دختری در دوره دبیرستان.
آغاز فعالیت شغلی (1337ـ1331)؛ گرفتن دیپلم و به عنوان معلم پیمانی وارد آموزش و پرورش شده؛ خوردن توپ در بازی والیبال به صورتش در بیست و سه سالگی و آغاز اختلالات چشمی و سپس نابینایی؛ مراجعات به پزشک و جراحی و بستری شدن در بیمارستان؛ مشکلات مختلف پس از نابینایی؛ گرفتن ویزا برای اتریش جهت معالجه چشمانش.
سفر به اتریش (1341ـ1337)؛ سقوط در گودال و شکستن پا؛ پرواز به اتریش در بهمن 1337؛ رسیدن به وین؛ رفتن به بیمارستان برای معاینات و معالجات؛ یاد گرفتن خط بریل؛ یاد گرفتن کوتاه نویسی؛ ثبت‌نام در آموزشگاه نابینایان.
بازگشت به وطن (1343ـ1341)؛ نامه‌نگاری با نامزد اتریشی خانم لیزی؛ وضع اقتصادی و اجتماعی ایران؛ مشغول به کار شدن در بیمارستان هزار تختخوابی؛ اجاره خانه و وضع معیشتی؛ مشکلات یک نابینا در آن زمان در تهران.
آغاز فعالیت برای نابینایان (1356ـ1343)؛ ابتدا وضع نابینایان در سطح جهان را توضیح می‌دهد؛ مهاجرت کریستوفل به ایران و تأسیس مدرسه‌ای در تبریز و بعداً انتقال به اصفهان؛ معرفی کسانی که در پیشرفت نابینایان مؤثر بودند. تأسیس مجتمع آموزشی رضا پهلوی؛ راه‌اندازی انجمن ملی رفاه نابینایان؛ مدیریت آموزش استثنایی در وزارت آموزش و پرورش؛ راه‌اندازی چاپخانه بریل.
اقامت در فرانسه (1356 الی تاکنون)؛ روابط با همسر؛ ارتباط با انجمن نابینایان نیس؛ آشنا شدن با پاسکال، خانم جوان نابینا و دارای معلولیت جسمی؛ اشاره‌ای به مراتب معنوی؛ گرایش به معنویت و عرفان؛ انجمن تمرین‌های عرفانی؛ مطالعات کتب عرفانی؛ تقدیر و سپاس از کسانی که نرم‌افزارهای فارسی مثل پارس آوا و پک‌جاز را ابداع کردند؛ تشکر از کسانی که کامپیوتر و کار با آن را به او یاد دادند؛ سپاس از انجمن موج نور، از مؤسسه خانه نور؛ شرکت پکتوس؛ افراد بسیاری را نام برده و از آنها تشکر کرده یا خاطره و مطلبی از آنها گفته است.
سخن پایانی، ابتدا از سیر تألیف کتاب حاضر می‌نویسد و در ادامه وضع نامطلوب نابینایان در ایران را یادآور شده و از نهادهای متصدی مثل سازمان بهزیستی می‌خواهد که به فکر نابینایان باشند. در آخر کتاب چند عکس از آقای واحدی و مدرسه کریستوفل و برخی همایش‌ها.کتاب شامل اطلاعات دست اول از تاریخ و حوادث نابینایان است. به ویژه سال‌های 1340 تا 1357 که نابینایان به سرعت رو به ترقی و پیشرفت بودند. برای اینکه نشان دهم این کتاب، چه محتوای پر باری دارد همه مباحث آن را معرفی کردم. امیدوارم شما هم با حوصله مطالعه کنید.
در پایان‌ باید به این واقعیت تلخ اشاره کنم که عبدالعزیز واحدی از افرادی است که بیشترین فعالیت و خدمات را نسبت به نابینایان داشته، ولی متأسفانه درباره ایشان مقاله و کتاب، فیلم و دیگر آثار فرهنگی بسیار کم یا صفر است.
اگر چنین سرمایه‌ای تعلق به کشور دیگری داشت، حتماً به او توجه می‌شد و از دانش و تجاربش استفاده می‌کردند.
مآخذ
آن سوی تاریکی، پری زنگنه، تهران، 1386.
دائرة‌المعارف نابینایی و نابینایان، محمد نوری و منصور شادکام، مقاله، واحدی، عبدالعزیز.
سرگذشت من، عبدالعزیز واحدی، تهران، انتشارات ابر و باد، 1399.
«سرگذشت من»، سایت گیسوم.
«نگاهی به زندگی‌نامه و فعالیت‌های عبدالعزیز واحدی»، محمد نوری، سایت دفتر فرهنگ معلولین."
audio/mana-8b62c6e192b35a0d92b6.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر طرفداران و خوانندگان همیشگی نواک
گاهی در زندگی‌های روزمره‌مان اتفاقاتی رخ می‌دهد که اگر کمی بیشتر راجع به آن بدانیم، تصمیم بهتری خواهیم گرفت و راه درست‌تری را پیش روی خود می‌بینیم و صد البته اشتباهاتمان هم کمتر می‌شود. حال با هم پای سخنان کسی می‌نشینیم که بعضی امور حقوقی را از لابه‌لای کتاب‌های سنگین و ماده و بند و تبصره بیرون کشیده تا با زبانی ساده و بیانی خودمانی در اختیار خوانندگان این شماره از نواک قرار دهد.
میزبان مهدی علیرضایی کارشناس حقوقی 1480 بهزیستی شده‌ایم که ده سال است به عنوان کارشناس حقوقی پای صحبت‌های کسانی نشسته که شاید امور ساده حقوقی را هم نمی‌دانسته و نیز از حقوق خود در اتفاقات زندگی‌شان بی‌اطلاع بوده‌اند و از این رو گرفتار مشکلاتی شده‌اند، که فقط کمی آگاهی می‌توانسته مانع راه اشتباه و انتخاب نا‌درستی باشد که بدان دچار شده‌اند. وی تصمیم دارد تا در این پادکست در حد امکان قواعد و قوانین حقوقی را برای ما و شنوندگان، ساده توضیح دهد و چند مسئله حقوقی را نیز که برای هر یک از ما در زندگی پیش می‌آید به طور مشروح بیان کند.
علیرضایی در آغاز صحبت‌های خود توضیح می‌دهد که موضوع‌هایی چون: حقوق خانواده، اجاره، بیع یا خرید و فروش از پرکاربردترین موضوعات حقوقی هستند که همگان با آنها سر و کار دارند؛ و همچنین بیشترین مشکلات افرادی که با مسائل حقوقی مواجه می‌شوند نیز در همین حیطه‌ها اتفاق می‌افتد.
وی از موضوع عقد بیع یا خرید و فروش شروع می‌کند و مسائل و مطالبی را که خریدار و فروشنده باید بدانند و ویژگی‌های مبیع یا کالایی که فروخته و خریده می‌شود را با زبانی ساده، اما به طور کامل بیان می‌کند.
مهمان نواک در بحث اجاره مفاهیمی مانند موجر، مستأجر و مورد اجاره را مشخص می‌کند و شرایط اجاره را برای طرفین که بهتر است چگونه باشد توضیح می‌دهد. او همچنین تأکید دارد که در هنگام بیع و اجاره طرفین با آگاهی و اطلاعات قبلی قرارداد‌های فی ما بین را مطالعه کنند و اگر چیزی را متوجه نمی‌شوند، حتماً راجع به آن بپرسند و بدون مشورت، قراردادی را که از آن اطلاعی ندارند امضا نکنند.
موضوع دیگری که کارشناس حقوقی مهمان نواک به آن می‌پردازد، حقوق خانواده است و چند وجه آن را که از مهم‌ترین مباحث حقوق خانواده محسوب می‌شود برای مخاطبان نواک شرح می‌دهد. از جمله مباحثی که علیرضایی به آنها می‌پردازد عبارت‌اند از: نفقه، تمکین، مهریه، مستثنیات دِین، طلاق رجعی و طلاق بائن، وکالت در طلاق، اجرت المثل و حضانت. برای آشنایی با هر یک از این مباحث و حقوق مربوط به آنها شنیدن این پادکست برای مخاطبان خالی از لطف نخواهد بود.
مهدی علیرضایی در پاسخ به این سؤال که آیا قوانین مربوط به حقوق خانواده به نفع مرد است یا زن؟ پاسخ می‌دهد که این قوانین هرچه باشد برگرفته از فقه اسلامی ما است و اینکه آیا این قوانین مؤثر هستند یا نه را روانشناسان و کارشناسان جامعه شناسی باید ریشه‌یابی کنند و به قوانین پیوند دهند.
مهمان نواک برای علاقه‌مندانی که بخواهند در مباحث مطرح شده به مطالعه بپردازند و اطلاعات بیشتری کسب کنند، نیز کتاب‌هایی را در هر یک از موضوعات معرفی می‌کند.
در پایان علیرضایی به صحبت راجع به مشکل نا‌بینایان و مواجهه آنها با کارمندان بانکی و عدم آگاهی کارمندان بانک از حقوق نا‌بینایان در بحث امین می‌پردازد. وی ضمن توضیح راجع به بخشنامه مربوط به نا‌بینایان در امور بانکی توضیح می‌دهد، که اگر کسی با چنین امری مواجه شد، چه کاری باید انجام دهد تا بتواند مشکلش را با کارمندان بانک حل کند.
برای همراهان همیشگی نواک باز هم یادآور می‌شویم که جهت تهیه کتاب‌های مورد مطالعه خود و آگاهی از خدمات کتابخانه‌ای برای افراد با آسیب بینایی به بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه بفرمایید."
audio/mana-b66dd4799f87b3eb8743.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر طرفداران و خوانندگان همیشگی نواک
گاهی در زندگی‌های روزمره‌مان اتفاقاتی رخ می‌دهد که اگر کمی بیشتر راجع به آن بدانیم، تصمیم بهتری خواهیم گرفت و راه درست‌تری را پیش روی خود می‌بینیم و صد البته اشتباهاتمان هم کمتر می‌شود. حال با هم پای سخنان کسی می‌نشینیم که بعضی امور حقوقی را از لابه‌لای کتاب‌های سنگین و ماده و بند و تبصره بیرون کشیده تا با زبانی ساده و بیانی خودمانی در اختیار خوانندگان این شماره از نواک قرار دهد.
میزبان مهدی علیرضایی کارشناس حقوقی 1480 بهزیستی شده‌ایم که ده سال است به عنوان کارشناس حقوقی پای صحبت‌های کسانی نشسته که شاید امور ساده حقوقی را هم نمی‌دانسته و نیز از حقوق خود در اتفاقات زندگی‌شان بی‌اطلاع بوده‌اند و از این رو گرفتار مشکلاتی شده‌اند، که فقط کمی آگاهی می‌توانسته مانع راه اشتباه و انتخاب نا‌درستی باشد که بدان دچار شده‌اند. وی تصمیم دارد تا در این پادکست در حد امکان قواعد و قوانین حقوقی را برای ما و شنوندگان، ساده توضیح دهد و چند مسئله حقوقی را نیز که برای هر یک از ما در زندگی پیش می‌آید به طور مشروح بیان کند.
علیرضایی در آغاز صحبت‌های خود توضیح می‌دهد که موضوع‌هایی چون: حقوق خانواده، اجاره، بیع یا خرید و فروش از پرکاربردترین موضوعات حقوقی هستند که همگان با آنها سر و کار دارند؛ و همچنین بیشترین مشکلات افرادی که با مسائل حقوقی مواجه می‌شوند نیز در همین حیطه‌ها اتفاق می‌افتد.
وی از موضوع عقد بیع یا خرید و فروش شروع می‌کند و مسائل و مطالبی را که خریدار و فروشنده باید بدانند و ویژگی‌های مبیع یا کالایی که فروخته و خریده می‌شود را با زبانی ساده، اما به طور کامل بیان می‌کند.
مهمان نواک در بحث اجاره مفاهیمی مانند موجر، مستأجر و مورد اجاره را مشخص می‌کند و شرایط اجاره را برای طرفین که بهتر است چگونه باشد توضیح می‌دهد. او همچنین تأکید دارد که در هنگام بیع و اجاره طرفین با آگاهی و اطلاعات قبلی قرارداد‌های فی ما بین را مطالعه کنند و اگر چیزی را متوجه نمی‌شوند، حتماً راجع به آن بپرسند و بدون مشورت، قراردادی را که از آن اطلاعی ندارند امضا نکنند.
موضوع دیگری که کارشناس حقوقی مهمان نواک به آن می‌پردازد، حقوق خانواده است و چند وجه آن را که از مهم‌ترین مباحث حقوق خانواده محسوب می‌شود برای مخاطبان نواک شرح می‌دهد. از جمله مباحثی که علیرضایی به آنها می‌پردازد عبارت‌اند از: نفقه، تمکین، مهریه، مستثنیات دِین، طلاق رجعی و طلاق بائن، وکالت در طلاق، اجرت المثل و حضانت. برای آشنایی با هر یک از این مباحث و حقوق مربوط به آنها شنیدن این پادکست برای مخاطبان خالی از لطف نخواهد بود.
مهدی علیرضایی در پاسخ به این سؤال که آیا قوانین مربوط به حقوق خانواده به نفع مرد است یا زن؟ پاسخ می‌دهد که این قوانین هرچه باشد برگرفته از فقه اسلامی ما است و اینکه آیا این قوانین مؤثر هستند یا نه را روانشناسان و کارشناسان جامعه شناسی باید ریشه‌یابی کنند و به قوانین پیوند دهند.
مهمان نواک برای علاقه‌مندانی که بخواهند در مباحث مطرح شده به مطالعه بپردازند و اطلاعات بیشتری کسب کنند، نیز کتاب‌هایی را در هر یک از موضوعات معرفی می‌کند.
در پایان علیرضایی به صحبت راجع به مشکل نا‌بینایان و مواجهه آنها با کارمندان بانکی و عدم آگاهی کارمندان بانک از حقوق نا‌بینایان در بحث امین می‌پردازد. وی ضمن توضیح راجع به بخشنامه مربوط به نا‌بینایان در امور بانکی توضیح می‌دهد، که اگر کسی با چنین امری مواجه شد، چه کاری باید انجام دهد تا بتواند مشکلش را با کارمندان بانک حل کند.
برای همراهان همیشگی نواک باز هم یادآور می‌شویم که جهت تهیه کتاب‌های مورد مطالعه خود و آگاهی از خدمات کتابخانه‌ای برای افراد با آسیب بینایی به بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه بفرمایید."
audio/mana-5d4124af1333d030c985.mp3,"به قلم شما
مرتضی سرحدی‌
کشاکش‌های سیل آسای افکارم
و طوفان‌های تلخ و تند و تیز مرگ اشعارم
و در خاموشی پیوسته غم‌های ترک خورده
غریقی تازه جان در فکر هیچست
کجایی؟
کجایی ناجی تنهای خسته
تو را اکنون تقلا باید ای محزون بیچاره
و من
و من پا روی پا دستان قلم کرده
و عادت داده‌ام گوشم به پنبه
و چشمم را به سرب داغ آغشته
و گورستان افکارم پر از بی جان پژمرده
به جای آب انگاری که قهوه داده‌اند خاک گیاهانم
و آیا این غریق نیمه جان در فکر هیچست؟
و اما
امیدی نیمه جان و تلخ و تکراری
بُوَد پایان، تلاطم‌های ابری را
به دریا می‌زنم بی‌واهمه
من اینجایم من اینجایم
صدایش را شنیدن سخت دشوارست
مگر کوری نمی‌بینی که اینجایم؟
و من کور و کر و تنها
به روی آب
ویرانه…
ندارم راه در پیشم
مسیر پشت سر مخروب
من اینجایم
بیا بازنده شو در سنگدل بودن
نفس‌هایم به سختی می‌رود بالا
و گویی از درون محکم به حلقم می‌خورد یک تازیانه
بیا… بی…
تلاش اما کنون صیقل زده دیوار افکارم
و خالی می‌شوم از این هیاهو
به دریای غرورم می‌سپارم این تن سنگین توخالی
و من
…"
audio/mana-770f7f15eef998ebce70.mp3,"برنامه رادیویی شش نقطه همراه با کاروان اعزامی ایران به پارالمپیک پاریس
در این مجال تمام اقدامات تیم تولید کننده شش نقطه برای پوشش پارالمپیک را به اطلاعتان می رسانیم
۱-تولید و انتشار پادکست مجله خبری پارا: در این پادکست که شنبه ها منتشر می شود مروری خواهیم داشت بر آخرین خبر های ورزش جانبازان و توانیابان، نابینایان و کمبینایان و نیز خبر های مربوط به پارالمپیک 2024 پاریس
۲- تولید و انتشار پادکست در مسیر افتخار: در این مجموعه که در فاصله پایان المپیک و آغاز پارالمپیک منتشر می‌شود، به معرفی رشته هایی که کاروان ایران در آنها نماینده دارد, نتایج ایران در ادوار قبلی پارالمپیک و آشنایی با اعضای کاروان ایران در این رقابت ها می‌پردازیم.
۳- پخش مستقیم مسابقات مهم پارالمپیک: به محض آغاز این رویداد مهم، مسابقات مربوط به ورزش نابینایان که کمتر از سوی رادیو و تلویزیون پوشش داده می‌شوند را با گزارش اختصاصی از طریق امکان پخش زنده در کانال تلگرامی برنامه رادیویی شش نقطه به نشانی: @sheshnoghteh گزارش خواهیم کرد. مسابقات گلبال تیم ملی ایران و مسابقات گلبال مهم و جذاب سایر تیم ها, مسابقات جودوی نمایندگان کشورمان و نیز مهمترین مسابقات فوتبال 5 نفره نابینایان در دستور کار پخش زنده قرار دارد.
۴- مذاکره برای حضور کارشناسان و مجریان نابینا در برنامه های ویژه رادیو ورزش و شبکه ورزش سیما در هنگام برگزاری پارالمپیک و همچنین پوشش ویژه اخبار این مسابقات در رادیو تهران به ویژه در برنامه تهران من.
۵- تولید و انتشار پادکست خبری ویژه پوشش عملکرد کاروان ایران که هر روز عملکرد روز قبل کاروان ایران را بررسی و گزارش خواهد کرد.
در طول برگزاری پارالمپیک
ما را در@sheshnoghteh همراهی کنید"
audio/mana-a4169b88c3654d7bd8c1.mp3,"گزارشی از مراسم افتتاح چاپخانه بریل انجمن نابینایان ایران
امیر سرمدی
مراسم افتتاح چاپخانه بریل انجمن نابینایان ایران و دفتر تحریریه ماهنامه نسل مانا روز شنبه شانزدهم تیرماه 1403 با حضور مدیران و اعضای هیئت مدیره انجمن نابینایان ایران، فعالان حوزه نابینایان، برخی از مسئولان حوزه فرهنگی و اعضای تحریریه ماهنامه نسل مانا برگزار شد. به همین بهانه، در خصوص چرایی راه‌اندازی چاپخانه بریل و شرایط فعلی ماهنامه نسل مانا و در ادامه به سخنان مدیرعامل و قائم مقام انجمن نابینایان ایران و مدیرکل توسعه کتابخانه‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در این مراسم نگاهی خواهیم انداخت.
ماهنامه‌ای با انتشار 700 مطلب اختصاصی و تخصصی
نسل مانا با حضور 23 نفر از اعضای تحریریه که 20 نفر آنها از میان افراد نابینا و کم‌بینا هستند، در زمره معدود نشریاتی در جامعه نابینایان است که تمامی مطالب آن تولیدی است. در دهه‌های اخیر و در تاریخ مطبوعاتی جامعه نابینایان چنین تیم منسجم که یک نشریه را در این ابعاد منتشر کنند، وجود نداشته است. بررسی آمار و ارقام نشان می‌دهد، در 4 سال اخیر حدود 700 مطلب اختصاصی و تخصصی توسط اعضای تحریریه این ماهنامه و سایر نابینایان در قالب یادداشت مهمان تولید و منتشر شده است. این نشریه علاوه بر فرمت‌های صوتی و متنی به صورت بریل نیز در حدود 130 صفحه در هر شماره چاپ شده است و به 44 شهر ایران ارسال می‌شود.
افزایش هزینه‌های چاپ و نشر بریل
پروژه‌های فرهنگی در ایران به ویژه در جامعه افراد دارای معلولیت، بازگشت مالی ندارد. از آنجا که انجمن نابینایان ایران ردیف بودجه دولتی ندارد و جذب منابع مالی از سوی خیّران بسیار دشوار شده است، تأمین هزینه‌های نسل مانا که با احتساب تیم تحریریه، کاغذ بریل و هزینه‌های چاپ و نشر در حال حاضر بالغ بر 300 میلیون تومان در سال است، بسیار سنگین شده است. در زمینه کاغذ، قیمت آن از سال 1400 تا کنون تورم 400 درصدی را تجربه می‌کند و نسل مانا برای حفظ کیفیت چاپ و نشر خود راه دشواری را پیش رو دارد.
انتقال نیمی از تیراژ نسخه بریل نسل مانا به تهران
با افتتاح چاپخانه بریل در انجمن نابینایان ایران، نیمی از تیراژ این ماهنامه که تا پیش از این در استان یزد انجام می‌شد، از همین ماه به تهران منتقل خواهد شد. حجم بالای چاپ بریل ماهنامه نسل مانا و داشتن تنها یک چاپگر بریل در انجمن، از جمله عوامل تداوم چاپ این نشریه در دو استان تهران و یزد است. تا اطلاع ثانوی نسخه بریل برای بخش نابینایان نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در چاپخانه انجمن و ماهنامه مشترکان شخصی، انجمن‌ها و سایر سازمان‌ها، همچنان در استان یزد چاپ خواهد شد. علاوه بر آن، با گسترش این چاپخانه، امید می‌رود بتوان جزوات، کتاب‌ها و سایر منابعی که دانش‌آموزان، دانشجویان و سایر نابینایان در تهران و استان‌های همجوار به آن نیاز دارند را به خط بریل به چاپ رساند.
نسل مانا جایی برای تمامی افکار و سلیقه‌ها
نسل مانا هر چند به صاحب امتیازی انجمن نابینایان ایران منتشر می‌شود؛ اما دست‌اندرکاران این نشریه اعتقادی به هم سو بودن نظرات همه افراد و نوع همکاری آن‌ها با این انجمن ندارند. لذا این ماهنامه متعلق به کل جامعه نابینایان ایران با هر گونه سلیقه و افکاری است. به روال سابق، در این نوشتار نیز از تمامی نابینایان علاقه‌مند و متخصص دعوت می‌شود اگر ایده‌ای دارند، یا قصد دارند یادداشت یا گزارشی در ارتباط با موضوعی بنویسند، نسل مانا صمیمانه در کنار آن‌ها است تا این مطالب را با اسم و تصویر خود‌شان منتشر کند.
زمینه استفاده از خط بریل در ایران باید تقویت شود
علی‌اکبر جمالی مدیرعامل انجمن نابینایان ایران در حاشیه مراسم افتتاح چاپخانه بریل انجمن نابینایان ایران در مصاحبه با نسل مانا گفت: انجمن از سال 1373 تأسیس شد و در حال حاضر با داشتن 25 دفتر نمایندگی و 15 کتابخانه فعالیت می‌کند. دو دهه نخست فعالیت انجمن عمدتاً بر روی حمایت‌های معیشتی و سبد کالا متمرکز بود، اما از اوایل دهه 90 شمسی، فعالیت‌های فرهنگی جزء جدایی ناپذیر اقدامات این انجمن است. جمالی به جشنواره‌های متعدد فرهنگی از جمله جشنواره کاما اشاره کرد و افزود: ماهنامه نسل مانا یکی دیگر از اقدامات ارزنده انجمن نابینایان ایران در حوزه کارهای فرهنگی است. مدیرعامل انجمن نابینایان ایران هدف از تأسیس چاپخانه بریل در دفتر مرکزی انجمن را گسترش خط بریل و ترویج آن در میان اعضای جامعه هدف دانست و بیان کرد: بسیاری از نابینایان و مسئولان نهاد‌های دولتی بر این باورند با توجه به وجود نرم‌افزارهای گویا و استفاده صوتی از سایت‌های اینترنتی، دیگر نیازی به استفاده از خط بریل وجود ندارد؛ اما ما این نگرش را قبول نداریم و اعتقاد داریم بریل هم در کنار صوتی یکی از فرمت‌های قابل دسترس برای نابینایان است. با همین دیدگاه اقدام به تجهیز چاپخانه بریل علی‌رغم هزینه‌های فراوان آن کردیم.
احداث چاپخانه‌های تخصصی وظیفه دولت است نه سمن‌های ویژه نابینایان
منصور شادکام قائم مقام انجمن نابینایان ایران با اشاره به اهمیت اقدامات فرهنگی انجمن نابینایان ایران به نسل مانا گفت: بنا بر همین رویکرد، انجمن نابینایان ایران نیز اشکال مختلف فعالیت‌های فرهنگی را در سبد حمایتی خود گذاشته است. از برگزاری جشنواره‌های کتاب گرفته تا برنامه رادیویی شش نقطه در رادیو تهران و انتشار ماهنامه نسل مانا که تمامی این پروژه‌ها در سال‌های اخیر به صورت مستمر تداوم داشته است. مهندس شادکام دوری نابینایان از خط بریل و عدم استفاده این قشر از بریل را یکی از آسیب‌های جدی افراد با آسیب بینایی می‌داند و می‌گوید: اهمیت خط بریل برای نابینایان مانند، یادگیری حروف الفبای بینایی برای سایر افراد است. نبودن منابع مطالعاتی به خط بریل در ایران باعث شده نابینایان در زمینه املای لغات مشکلات جدی داشته باشند و یکی از اهداف انجمن برای راه‌اندازی یک چاپخانه بریل، ترویج این خط و گسترش منابع مطالعاتی به خط بریل است. ایشان با اشاره به تعطیلی روزنامه ایران سپید گفت: در سال 99 و هم زمان با شیوع کرونا چاپ نسخه بریل روزنامه ایران سپید که یک روزنامه با سابقه 25 ساله برای نابینایان محسوب می‌شد، تعطیل شد و بعد‌ها با قطع همکاری با تیم تحریریه این روزنامه در حال حاضر به صورت هفته نامه و تنها در استان تهران چاپ می‌شود. این خود یک تبعیض آشکار است. چرا در میان بیش از سه هزار مجله، ماهنامه، هفته نامه و روزنامه برای نابینایان تنها یک روزنامه به خط بریل باید تعطیل شود؟ قائم مقام انجمن نابینایان ایران در ادامه سخنان خود به مرکز نابینایان رودکی اشاره کرد و گفت: این مرکز با مشکلات زیادی دست به گریبان است. بسیاری از تجهیزات آن تا سال گذشته فرسوده و مستهلک شده بود و چارت نیروی انسانی آن با مشکلات جدی روبه‌رو بود. حتی قصد داشتند مرکز را تعطیل و به سازمان دیگری منتقل کنند، که انجمن نابینایان ایران با وحدت سایر سمن‌ها جلوی این اقدام را گرفت؛ اما در نهایت با پیگیری‌هایی که انجام دادیم مشکلات چارت نیروی انسانی و تجهیزات مورد نیاز تا حد زیادی برطرف شده که این امر جای امیدواری دارد.
وی ضمن انتقاد از سایر مسئولان سازمان‌های دولتی که به این مراسم دعوت شده بودند، و در واکنش به عدم حضور آنها گفت: از مسئولان سازمان بهزیستی کشور، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و خانه کتاب به عنوان شرکای فرهنگی و کاری انجمن انتظار داشتیم در نشست امروز حاضر شوند. البته احتمالاً از روی شرمندگی حضور پیدا نکرده‌اند؛ چرا که پروژه‌های این چنینی کار آنها است و این سازمان‌ها باید در این راه قدم بردارند. اساساً ساخت چاپخانه‌های تخصصی به علت هزینه‌های بسیار زیادی که دارد باید یا از سوی دولت صورت گیرد یا با حمایت‌های مستقیم آنها انجام شود.
برکناری علی‌محمد قادری اولین تصمیم وزیر تعاون
قائم مقام انجمن نابینایان ایران در ادامه به انتخاب وزرا و مدیران با دانش در زمینه معلولان اشاره کرد و بیان داشت: افتتاح چاپخانه بریل انجمن هم زمان با انتخاب رئیس جمهور منتخب را به فال نیک می‌گیریم. یکی از اقدامات رئیس جمهور منتخب باید به کارگیری یک وزیر متخصص در رأس وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی باشد. از وزیر جدید تعاون انتظار داریم یکی از اولویت‌های کاری خود را ایجاد تحول در سازمان بهزیستی کشور قرار داده و به فوریت، علی‌محمد قادری رئیس فعلی سازمان بهزیستی کشور را برکنار کند. متأسفانه ایشان یکی از ضعیف‌ترین مدیران سازمان بهزیستی در دهه‌های اخیر بوده است و هر اندازه در سه سال اخیر فریاد زدیم که برای معلولان و قوانین مرتبط برای آنها اقدام مؤثری صورت گیرد، گوش شنوایی نبود. لذا انتخاب یک مدیر که تمامی رده‌های مدیریتی در سازمان بهزیستی را گذرانده باشد، یکی از ضرورت‌های جامعه معلولان در رأس سازمان بهزیستی محسوب می‌شود.
انجمن نابینایان ایران پویا‌ترین سمن در میان انجمن‌های نابینایی
اصغر گودرزی، مدیرکل توسعه کتابخانه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در مصاحبه با نسل مانا گفت: انجمن نابینایان ایران یکی از فعال‌ترین و پویا‌ترین سازمان‌های مردم نهاد با آسیب بینایی در ایران است. این امر را به وضوح در جشنواره کاما و سایر فعالیت‌های فرهنگی مشاهده کردیم و حتی سایر انجمن‌های معلولان در این زمینه، زیر پرچم انجمن فعالیت می‌کردند. ایشان خدمت به جامعه نابینایان را وظیفه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور دانست و بیان کرد: خدمت در این عرصه لیاقت و شایستگی می‌خواهد. ما نیز در نهاد اعتقاد به استفاده و ترویج خط بریل داریم و ابزارهای مورد نیاز را در حد وسع و توان خود فراهم کرده‌ایم. حتی با خرید چاپگرهای بریل در برخی استان‌ها قصد داریم منابع و کتب بریل را گسترش دهیم. ایشان در پایان بیان کرد: صادقانه در این راه در کنار انجمن هستیم و از پروژه‌های فرهنگی انجمن حمایت خواهیم کرد."
audio/mana-38e64b0ea29a922b2db0.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران ـ تیرماه ۱۴۰۳
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه، گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در تیرماه 1403 را می‌خوانید. همچنین می‌توانید فایل صوتی مشروح این گزارش را که در قالب مصاحبه امیر سرمدی، مدیر مسئول ماهنامه نسل مانا با مهندس منصور شادکام، قائم مقام انجمن نابینایان ایران تهیه شده از وب‌سایت، کانال‌ها و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و احترام حضور مخاطبان محترم نسل مانا و قدردانی از زحمات تحریریه نشریه و نیکوکاران همیشه همراه ما، ایام سوگواری شهادت امام حسین (ع) را تسلیت عرض می‌کنم. این ایام منش و رفتار و شخصیت امام حسین (ع) را به ما یادآور می‌شود و لازم است این شخصیت، الگوی ما شیعیان باشد و فرهنگ امام حسینی در جامعه رواج یابد. فلسفه زیربنایی قیام امام حسین (ع) امر به معروف و نهی از منکر بوده، اما متأسفانه در جامعه امروز ما به چشم نمی‌خورد. پایبندی به مظاهر اخلاقی از جمله: کمک به همنوع، یاری دیگران و حفظ آبروی انسان‌ها از آرمان‌های این امام است و پیروانش می‌بایست به این اصول اخلاقی متعهد باشند و تنها به برگزاری مراسم و حفظ ظاهر بسنده نکنند. امیدواریم همه ما الگوی مناسبی در این زمینه باشیم.
در ماه گذشته تعداد ۱۳۰ سبد کالا بین اعضای انجمن توزیع شد و در حال حاضر، مشغول جمع‌آوری آمار دانش‌آموزان از دفاتر نمایندگی انجمن در استان‌ها و پیگیر تهیه لوازم‌التحریر جهت توزیع در شهریور‌ماه هستیم.
در تاریخ شانزدهم تیر‌ماه، چاپخانه بریل نسل مانا با حضور افرادی از جمله مدیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی و سایر بزرگوارانی که ذکر نام تمامی آن‌ها ممکن نیست، افتتاح شد. با توجه به محدودیت مراکز چاپ بریل و کمبود منابع مطالعاتی به ویژه در دسته کودک و نوجوان و کتب دانشگاهی به خط بریل، بر آنیم تا با همکاری شرکت‌ها، نهاد‌ها و افراد نیکوکار، این مرکز را گسترش دهیم و سهم بیشتری در فراهم ساختن منابع مطالعاتی به خط بریل بر عهده بگیریم.
در تاریخ هفدهم تیر‌ماه، جلسه‌ای با مدیر‌کل اداره سلامت شهرداری تهران و مسئول امور معلولان این اداره داشتیم و مقرر شد برنامه‌های مشترکی در حوزه گردشگری، در سطح شهر تهران و هیئت‌های عزاداری با همکاری انجمن نابینایان ایران و اداره سلامت شهرداری تهران برگزار گردد. امیدواریم با شکل‌گیری این همکاری، اعضای انجمن نابینایان ایران بتوانند از امکانات رفاهی و گردشگری شهرداری تهران، بهره ببرند.
همچنین در همین روز، جلسه‌ای با سرکار خانم دکتر عصمت مؤمنی، معاون کتابخانه‌ای سازمان اسناد و کتابخانه ملی کشور داشتیم. مطابق شیوه‌نامه جدید این سازمان، داشتن حداقل مدرک کارشناسی ارشد، برای عضویت افراد در این نهاد الزامی است. با توجه به مصوبات جلسه مقرر شد این بند در شیوه‌نامه اصلاح گردد و افراد دارای معلولیت با مدارک پایین‌تر از کارشناسی ارشد هم بتوانند از امکانات و خدمات این سازمان و به ویژه بخش نابینایان استفاده کنند. در این جلسه، همچنین به دسترسی‌پذیری سایت کتابخانه و او‌سی‌آر کتاب‌های الکترونیک و پایان‌نامه‌های موجود در این سازمان پرداخته شد. علاوه بر این مقرر شد، همکاری بین سازمان اسناد و کتابخانه ملی و پانزده کتابخانه الکترونیک انجمن نابینایان ایران با هدف رفع نیاز‌های مطالعاتی افراد با آسیب بینایی، افزایش یابد.
در تیر‌ماه 1403، انتخابات ریاست جمهوری را پشت سر گذاشتیم. لازم می‌دانم از خدمات دولت پیشین قدردانی کنم. انتخاب آقای دکتر پزشکیان را به عنوان رئیس جمهور ایران تبریک می‌گویم. دولت‌ها همواره برای رفع مشکلات و نیاز‌های افراد دارای معلولیت برنامه‌ریزی کرده‌اند. در سال‌های گذشته، قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، تصویب شد. هرچند ایراداتی در این قانون وجود دارد؛ اما حتی بودجه لازم برای اجرای کامل همین قانون هم از سوی دولت‌های قبل، تأمین نشد. امیدواریم رئیس جمهور محترم به این قانون پایبند و پیگیر اجرای آن باشد و در انتخاب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دقت لازم را داشته و فردی را انتخاب کند که با مسائل و نیاز‌های افراد دارای معلولیت آشنا باشد و در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در حوزه معلولان در سطح وزارتخانه و سازمان بهزیستی، از نخبگان دارای معلولیت در نقش مشاور، کمک بگیرد.
بازدید سفیر محترم کشور استرالیا از انجمن نابینایان ایران و چاپخانه ماهنامه نسل مانا، از دیگر رویداد‌های تیر‌ماه بود که شما مخاطبان گرامی می‌توانید بخش‌هایی از آن برنامه را در پادکست اقدامات انجمن نابینایان ایران در وب‌سایت، صفحات و کانال‌های نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها بشنوید."
audio/mana-98ae2fe795fb2da6640b.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران ـ تیرماه ۱۴۰۳
منصور شادکام
مخاطبان گرامی در ادامه، گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در تیرماه 1403 را می‌خوانید. همچنین می‌توانید فایل صوتی مشروح این گزارش را که در قالب مصاحبه امیر سرمدی، مدیر مسئول ماهنامه نسل مانا با مهندس منصور شادکام، قائم مقام انجمن نابینایان ایران تهیه شده از وب‌سایت، کانال‌ها و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و احترام حضور مخاطبان محترم نسل مانا و قدردانی از زحمات تحریریه نشریه و نیکوکاران همیشه همراه ما، ایام سوگواری شهادت امام حسین (ع) را تسلیت عرض می‌کنم. این ایام منش و رفتار و شخصیت امام حسین (ع) را به ما یادآور می‌شود و لازم است این شخصیت، الگوی ما شیعیان باشد و فرهنگ امام حسینی در جامعه رواج یابد. فلسفه زیربنایی قیام امام حسین (ع) امر به معروف و نهی از منکر بوده، اما متأسفانه در جامعه امروز ما به چشم نمی‌خورد. پایبندی به مظاهر اخلاقی از جمله: کمک به همنوع، یاری دیگران و حفظ آبروی انسان‌ها از آرمان‌های این امام است و پیروانش می‌بایست به این اصول اخلاقی متعهد باشند و تنها به برگزاری مراسم و حفظ ظاهر بسنده نکنند. امیدواریم همه ما الگوی مناسبی در این زمینه باشیم.
در ماه گذشته تعداد ۱۳۰ سبد کالا بین اعضای انجمن توزیع شد و در حال حاضر، مشغول جمع‌آوری آمار دانش‌آموزان از دفاتر نمایندگی انجمن در استان‌ها و پیگیر تهیه لوازم‌التحریر جهت توزیع در شهریور‌ماه هستیم.
در تاریخ شانزدهم تیر‌ماه، چاپخانه بریل نسل مانا با حضور افرادی از جمله مدیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی و سایر بزرگوارانی که ذکر نام تمامی آن‌ها ممکن نیست، افتتاح شد. با توجه به محدودیت مراکز چاپ بریل و کمبود منابع مطالعاتی به ویژه در دسته کودک و نوجوان و کتب دانشگاهی به خط بریل، بر آنیم تا با همکاری شرکت‌ها، نهاد‌ها و افراد نیکوکار، این مرکز را گسترش دهیم و سهم بیشتری در فراهم ساختن منابع مطالعاتی به خط بریل بر عهده بگیریم.
در تاریخ هفدهم تیر‌ماه، جلسه‌ای با مدیر‌کل اداره سلامت شهرداری تهران و مسئول امور معلولان این اداره داشتیم و مقرر شد برنامه‌های مشترکی در حوزه گردشگری، در سطح شهر تهران و هیئت‌های عزاداری با همکاری انجمن نابینایان ایران و اداره سلامت شهرداری تهران برگزار گردد. امیدواریم با شکل‌گیری این همکاری، اعضای انجمن نابینایان ایران بتوانند از امکانات رفاهی و گردشگری شهرداری تهران، بهره ببرند.
همچنین در همین روز، جلسه‌ای با سرکار خانم دکتر عصمت مؤمنی، معاون کتابخانه‌ای سازمان اسناد و کتابخانه ملی کشور داشتیم. مطابق شیوه‌نامه جدید این سازمان، داشتن حداقل مدرک کارشناسی ارشد، برای عضویت افراد در این نهاد الزامی است. با توجه به مصوبات جلسه مقرر شد این بند در شیوه‌نامه اصلاح گردد و افراد دارای معلولیت با مدارک پایین‌تر از کارشناسی ارشد هم بتوانند از امکانات و خدمات این سازمان و به ویژه بخش نابینایان استفاده کنند. در این جلسه، همچنین به دسترسی‌پذیری سایت کتابخانه و او‌سی‌آر کتاب‌های الکترونیک و پایان‌نامه‌های موجود در این سازمان پرداخته شد. علاوه بر این مقرر شد، همکاری بین سازمان اسناد و کتابخانه ملی و پانزده کتابخانه الکترونیک انجمن نابینایان ایران با هدف رفع نیاز‌های مطالعاتی افراد با آسیب بینایی، افزایش یابد.
در تیر‌ماه 1403، انتخابات ریاست جمهوری را پشت سر گذاشتیم. لازم می‌دانم از خدمات دولت پیشین قدردانی کنم. انتخاب آقای دکتر پزشکیان را به عنوان رئیس جمهور ایران تبریک می‌گویم. دولت‌ها همواره برای رفع مشکلات و نیاز‌های افراد دارای معلولیت برنامه‌ریزی کرده‌اند. در سال‌های گذشته، قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، تصویب شد. هرچند ایراداتی در این قانون وجود دارد؛ اما حتی بودجه لازم برای اجرای کامل همین قانون هم از سوی دولت‌های قبل، تأمین نشد. امیدواریم رئیس جمهور محترم به این قانون پایبند و پیگیر اجرای آن باشد و در انتخاب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دقت لازم را داشته و فردی را انتخاب کند که با مسائل و نیاز‌های افراد دارای معلولیت آشنا باشد و در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در حوزه معلولان در سطح وزارتخانه و سازمان بهزیستی، از نخبگان دارای معلولیت در نقش مشاور، کمک بگیرد.
بازدید سفیر محترم کشور استرالیا از انجمن نابینایان ایران و چاپخانه ماهنامه نسل مانا، از دیگر رویداد‌های تیر‌ماه بود که شما مخاطبان گرامی می‌توانید بخش‌هایی از آن برنامه را در پادکست اقدامات انجمن نابینایان ایران در وب‌سایت، صفحات و کانال‌های نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها بشنوید."
audio/mana-e9729e3a27e69983bbb9.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در شماره پیش رو، ابتدا یک امکان جالب در مایکروسافت را از نظر خواهیم گذراند که برای کمک به کاربران دارای معلولیت راه‌اندازی شده است. سپس با یک آشپز نابینا آشنا خواهیم شد که دستی بر کار آموزش آشپزی هم دارد و از طرحی برایتان خواهیم گفت که دانش‌آموزان نابینا را برای ورود به بازار کار یا تحصیلات تکمیلی آماده می‌کند.
مدل مایکروسافت برای پشتیبانی از کاربران دارای معلولیت
شرکت مایکروسافت از آن جمله تولیدکنندگان نرم‌افزار و سخت‌افزار است که از سالیان دور موضوع دسترسی کاربران دارای معلولیت به محصولاتش را در زمره مهم‌ترین اولویت‌های خود به شمار آورده است. مثلاً ویندوز، از همان نسخه‌های اولیه‌اش به امکاناتی مجهز می‌شده که کاربران دارای معلولیت بتوانند از آن استفاده کنند. رد‌پای دسترسی‌پذیری را می‌توان در سایر محصولات مایکروسافت هم مشاهده کرد.
میز مذکور در سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی شده است. متقاضیان می‌توانند از طرق مختلف با این میز تماس بگیرند و مشکلات و سؤالاتشان راجع به محصولات مایکروسافت را با کارشناسان مطرح کنند. برای تماس با کارشناسان این میز، یک خط تلفن و یک سامانه گفتگوی آنلاین در نظر گرفته شده است. همچنین کاربران ناشنوا می‌توانند در قالب یک تماس تصویری، با کارشناسان با استفاده از زبان اشاره گفتگو کنند. از سال ۲۰۱۸ به این سو هم کاربران نابینا می‌توانند از طریق نرم‌افزار «چشم من باش»، با کارشناسان مایکروسافت تماس بگیرند. جونز درباره میزان مراجعه کاربران دارای معلولیت به این میز این طور توضیح می‌دهد که به طور میانگین در هر ماه حدود ۱۰۰۰۰ تماس از سراسر دنیا با این میز برقرار می‌شود. از زمان شروع این طرح تا به حال چیزی حدود ۱.۶ یا ۱.۷ میلیون تماس با این میز گرفته شده است. این تماس‌ها را حدوداً ۵۰ کارشناس آموزش‌دیده پاسخ می‌دهند اما بسته به حجم تماس‌ها ممکن است دیگرانی هم به این ۵۰ نفر اضافه شوند.
خدمت دیگری که مایکروسافت در سطح پشتیبانی به کاربران دارای معلولیت ارائه می‌دهد، خدمتی تحت عنوان «میز پاسخ‌گویی سازمانی به معلولین» است. این میز همان خدمات بالا را در سطح سازمان‌ها ارائه می‌کند. تصور کنید که یک سازمان، در سطح نیرو‌های خودش از یک یا چند محصول مایکروسافت استفاده می‌کند. به طور مثال، از آفیس به عنوان ابزار نوشتن بهره می‌برد. حال اگر تعدادی از کارکنان دارای معلولیتش با آفیس با مشکلی مواجه شوند، سازمان می‌تواند با میز پاسخ‌گویی سازمانی تماس بگیرد تا راهنمایی دریافت کند. همچنین در این میز امکانی فراهم شده تا آموزش‌های لازم برای استفاده از محصولات مایکروسافت هم در اختیار کارکنان دارای معلولیت در سازمان‌های دیگر قرار گیرد. هر ماه حدود ۵۰۰ تماس هم با این خدمت که در سال ۲۰۱۶ راه‌اندازی شده برقرار می‌شود.
اگر شنونده نسخه صوتی پیشخوان باشید، برایتان از کریستال جونز خواهیم گفت که کیست و چگونه توانسته به چنین جایگاهی در مایکروسافت راه یابد. همچنین درباره نوع ارائه خدمات در میز پاسخ‌گویی به معلولین و اینکه کارشناسان چه مهارت‌هایی را آموخته‌اند تا بتوانند پاسخ کارآمدی به مراجعان دارای معلولیت بدهند و بسیاری نکات دیگر درباره روش ارائه خدمات به کاربران دارای معلولیت در مایکروسافت صحبت خواهیم کرد.
از وحشت آشپزخانه تا مربیگری آشپزی
در دوران کودکی به عنوان یک نابینا، به ندرت اجازه ورود به آشپزخانه را داشتم. هیچ وقت از من خواسته نمی‌شد که به مادربزرگم یا پدرم در آشپزی کمک کنم. حتی در نوجوانی هم به آرامی مرا از محیط آشپزخانه دور نگه می‌داشتند. در حالی که همه برای مهمانی‌های خانوادگی غذا آماده می‌کردند، من باید مراقب بچه‌های کوچک‌تر می‌بودم. با گذشت زمان، این تجربیات من را نسبت به آشپزخانه که مکانی کاملاً ناآشنا بود، پر از اضطراب و ترس کرد.
اما در شانزده سالگی، پدرم متوجه شد که باید برای مستقل شدن در آینده، آشپزی یاد بگیرم. آن تابستان، پدر تقریباً هر شب به من آشپزی یاد می‌داد و با دستور غذاهای مختلف خانگی آشنا می‌کرد. اوایل از این کار لذت نمی‌بردم و فکر می‌کردم کارهای بهتری برای انجام دادن دارم.
یادگیری آشپزی اصلاً آسان نبود و در طول مسیر اشتباهات زیادی هم کردم. یک بار، وقتی پدرم روش تهیه مرغ سرخ شده را به من یاد می‌داد، پودر شکر را به جای آرد، اشتباه گرفتم. مرغ مزه افتضاحی داشت و شکر هم به آن نمی‌چسبید. پدرم سریع متوجه اشتباه من شد و با خنده از آن گذشت. آن شب شام ساندویچ خوردیم.
کشف کردم که از آشپزی لذت می‌برم، زمانی که دیگران از غذایم خوشحال می‌شدند. پس به ادامه دادن ترغیب شدم. چند سال بعد، پدرم را به دلیل بیماری از دست دادم. آشپزی برای من به روشی برای احترام به یاد او و حفظ سنت‌های خانوادگی‌مان تبدیل شد.
در اوایل بیست سالگی، باقی‌مانده بینایی‌ام را هم از دست دادم. باید یاد می‌گرفتم که کاملاً بدون بینایی آشپزی کنم. در مرکز نابینایان لوئیزیانا ثبت‌نام کردم و آموزش فشرده‌ای در خصوص مهارت‌های نابینایی گذراندم. مهارت‌هایی را که قبلاً یاد گرفته بودم با استفاده از باقی‌مانده بینایی‌ام آنها را انجام دهم، با روش‌های غیر بصری جایگزین کردم.
با پختن دوباره غذاهایی که قبلاً در دوران کم‌بینایی درست کرده بودم، اعتماد به نفسم به شدت افزایش یافت. به سراغ پختن غذاهایی رفتم که هرگز در زمان کم‌بینایی آن‌ها را امتحان نکرده بودم. حتی وارد دنیای شیرینی‌پزی شدم، زمینه‌ای که همیشه مرا می‌ترساند. اولین باری که از صفر کوکی‌های شکلاتی درست کردم، متوجه شدم که با بررسی بافت آن‌ها بعد از بیرون آمدن از فر، می‌توانم زمان پخت را تشخیص دهم. پختن کوکی اعتماد به نفس مرا به شدت بالا برد!
بعد از اتمام برنامه آموزشی، می‌دانستم که مهارت‌های آشپزی و غذاهایی که پدرم به من یاد داده بود، از بین نمی‌روند. می‌توانستم آن‌ها را با خانواده‌ام به اشتراک بگذارم.
با شروع کار به عنوان مربی مهارت‌های زندگی روزمره و بعد از پدر شدن، اشتیاقم به آشپزی بیشتر شد. فرزند من الآن پنج ساله است و او هم نابینا است. از همین حالا به او در آشپزخانه کمک می‌کنم. الآن وظایف او شامل ریختن مواد، دور ریختن زباله، مخلوط کردن مواد و در صورت نیاز، برش میوه است. هدف من این است که او در آشپزخانه احساس راحتی کند و آشپزخانه به قلب خانه تبدیل شود. نمی‌خواهم او هرگز این حس را تجربه کند که آشپزخانه به دلیل نا آشنا بودن، مکانی عجیب و ترسناک است. می‌خواهم پیوندی را که زمانی با پدر خودم داشتم، با او هم به اشتراک بگذارم. آشپزی برای من فراتر از یک سرگرمی شده است. این راهی برای ارتباط با دیگران، حفظ سنت‌ها و خلق خاطرات ماندگار است.
گام‌های اولیه برای شکستن هسته سخت زندگی
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را از وب‌سایت نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات این ماهنامه در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-4155efcd0604991cb811.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در شماره پیش رو، ابتدا یک امکان جالب در مایکروسافت را از نظر خواهیم گذراند که برای کمک به کاربران دارای معلولیت راه‌اندازی شده است. سپس با یک آشپز نابینا آشنا خواهیم شد که دستی بر کار آموزش آشپزی هم دارد و از طرحی برایتان خواهیم گفت که دانش‌آموزان نابینا را برای ورود به بازار کار یا تحصیلات تکمیلی آماده می‌کند.
مدل مایکروسافت برای پشتیبانی از کاربران دارای معلولیت
شرکت مایکروسافت از آن جمله تولیدکنندگان نرم‌افزار و سخت‌افزار است که از سالیان دور موضوع دسترسی کاربران دارای معلولیت به محصولاتش را در زمره مهم‌ترین اولویت‌های خود به شمار آورده است. مثلاً ویندوز، از همان نسخه‌های اولیه‌اش به امکاناتی مجهز می‌شده که کاربران دارای معلولیت بتوانند از آن استفاده کنند. رد‌پای دسترسی‌پذیری را می‌توان در سایر محصولات مایکروسافت هم مشاهده کرد.
میز مذکور در سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی شده است. متقاضیان می‌توانند از طرق مختلف با این میز تماس بگیرند و مشکلات و سؤالاتشان راجع به محصولات مایکروسافت را با کارشناسان مطرح کنند. برای تماس با کارشناسان این میز، یک خط تلفن و یک سامانه گفتگوی آنلاین در نظر گرفته شده است. همچنین کاربران ناشنوا می‌توانند در قالب یک تماس تصویری، با کارشناسان با استفاده از زبان اشاره گفتگو کنند. از سال ۲۰۱۸ به این سو هم کاربران نابینا می‌توانند از طریق نرم‌افزار «چشم من باش»، با کارشناسان مایکروسافت تماس بگیرند. جونز درباره میزان مراجعه کاربران دارای معلولیت به این میز این طور توضیح می‌دهد که به طور میانگین در هر ماه حدود ۱۰۰۰۰ تماس از سراسر دنیا با این میز برقرار می‌شود. از زمان شروع این طرح تا به حال چیزی حدود ۱.۶ یا ۱.۷ میلیون تماس با این میز گرفته شده است. این تماس‌ها را حدوداً ۵۰ کارشناس آموزش‌دیده پاسخ می‌دهند اما بسته به حجم تماس‌ها ممکن است دیگرانی هم به این ۵۰ نفر اضافه شوند.
خدمت دیگری که مایکروسافت در سطح پشتیبانی به کاربران دارای معلولیت ارائه می‌دهد، خدمتی تحت عنوان «میز پاسخ‌گویی سازمانی به معلولین» است. این میز همان خدمات بالا را در سطح سازمان‌ها ارائه می‌کند. تصور کنید که یک سازمان، در سطح نیرو‌های خودش از یک یا چند محصول مایکروسافت استفاده می‌کند. به طور مثال، از آفیس به عنوان ابزار نوشتن بهره می‌برد. حال اگر تعدادی از کارکنان دارای معلولیتش با آفیس با مشکلی مواجه شوند، سازمان می‌تواند با میز پاسخ‌گویی سازمانی تماس بگیرد تا راهنمایی دریافت کند. همچنین در این میز امکانی فراهم شده تا آموزش‌های لازم برای استفاده از محصولات مایکروسافت هم در اختیار کارکنان دارای معلولیت در سازمان‌های دیگر قرار گیرد. هر ماه حدود ۵۰۰ تماس هم با این خدمت که در سال ۲۰۱۶ راه‌اندازی شده برقرار می‌شود.
اگر شنونده نسخه صوتی پیشخوان باشید، برایتان از کریستال جونز خواهیم گفت که کیست و چگونه توانسته به چنین جایگاهی در مایکروسافت راه یابد. همچنین درباره نوع ارائه خدمات در میز پاسخ‌گویی به معلولین و اینکه کارشناسان چه مهارت‌هایی را آموخته‌اند تا بتوانند پاسخ کارآمدی به مراجعان دارای معلولیت بدهند و بسیاری نکات دیگر درباره روش ارائه خدمات به کاربران دارای معلولیت در مایکروسافت صحبت خواهیم کرد.
از وحشت آشپزخانه تا مربیگری آشپزی
در دوران کودکی به عنوان یک نابینا، به ندرت اجازه ورود به آشپزخانه را داشتم. هیچ وقت از من خواسته نمی‌شد که به مادربزرگم یا پدرم در آشپزی کمک کنم. حتی در نوجوانی هم به آرامی مرا از محیط آشپزخانه دور نگه می‌داشتند. در حالی که همه برای مهمانی‌های خانوادگی غذا آماده می‌کردند، من باید مراقب بچه‌های کوچک‌تر می‌بودم. با گذشت زمان، این تجربیات من را نسبت به آشپزخانه که مکانی کاملاً ناآشنا بود، پر از اضطراب و ترس کرد.
اما در شانزده سالگی، پدرم متوجه شد که باید برای مستقل شدن در آینده، آشپزی یاد بگیرم. آن تابستان، پدر تقریباً هر شب به من آشپزی یاد می‌داد و با دستور غذاهای مختلف خانگی آشنا می‌کرد. اوایل از این کار لذت نمی‌بردم و فکر می‌کردم کارهای بهتری برای انجام دادن دارم.
یادگیری آشپزی اصلاً آسان نبود و در طول مسیر اشتباهات زیادی هم کردم. یک بار، وقتی پدرم روش تهیه مرغ سرخ شده را به من یاد می‌داد، پودر شکر را به جای آرد، اشتباه گرفتم. مرغ مزه افتضاحی داشت و شکر هم به آن نمی‌چسبید. پدرم سریع متوجه اشتباه من شد و با خنده از آن گذشت. آن شب شام ساندویچ خوردیم.
کشف کردم که از آشپزی لذت می‌برم، زمانی که دیگران از غذایم خوشحال می‌شدند. پس به ادامه دادن ترغیب شدم. چند سال بعد، پدرم را به دلیل بیماری از دست دادم. آشپزی برای من به روشی برای احترام به یاد او و حفظ سنت‌های خانوادگی‌مان تبدیل شد.
در اوایل بیست سالگی، باقی‌مانده بینایی‌ام را هم از دست دادم. باید یاد می‌گرفتم که کاملاً بدون بینایی آشپزی کنم. در مرکز نابینایان لوئیزیانا ثبت‌نام کردم و آموزش فشرده‌ای در خصوص مهارت‌های نابینایی گذراندم. مهارت‌هایی را که قبلاً یاد گرفته بودم با استفاده از باقی‌مانده بینایی‌ام آنها را انجام دهم، با روش‌های غیر بصری جایگزین کردم.
با پختن دوباره غذاهایی که قبلاً در دوران کم‌بینایی درست کرده بودم، اعتماد به نفسم به شدت افزایش یافت. به سراغ پختن غذاهایی رفتم که هرگز در زمان کم‌بینایی آن‌ها را امتحان نکرده بودم. حتی وارد دنیای شیرینی‌پزی شدم، زمینه‌ای که همیشه مرا می‌ترساند. اولین باری که از صفر کوکی‌های شکلاتی درست کردم، متوجه شدم که با بررسی بافت آن‌ها بعد از بیرون آمدن از فر، می‌توانم زمان پخت را تشخیص دهم. پختن کوکی اعتماد به نفس مرا به شدت بالا برد!
بعد از اتمام برنامه آموزشی، می‌دانستم که مهارت‌های آشپزی و غذاهایی که پدرم به من یاد داده بود، از بین نمی‌روند. می‌توانستم آن‌ها را با خانواده‌ام به اشتراک بگذارم.
با شروع کار به عنوان مربی مهارت‌های زندگی روزمره و بعد از پدر شدن، اشتیاقم به آشپزی بیشتر شد. فرزند من الآن پنج ساله است و او هم نابینا است. از همین حالا به او در آشپزخانه کمک می‌کنم. الآن وظایف او شامل ریختن مواد، دور ریختن زباله، مخلوط کردن مواد و در صورت نیاز، برش میوه است. هدف من این است که او در آشپزخانه احساس راحتی کند و آشپزخانه به قلب خانه تبدیل شود. نمی‌خواهم او هرگز این حس را تجربه کند که آشپزخانه به دلیل نا آشنا بودن، مکانی عجیب و ترسناک است. می‌خواهم پیوندی را که زمانی با پدر خودم داشتم، با او هم به اشتراک بگذارم. آشپزی برای من فراتر از یک سرگرمی شده است. این راهی برای ارتباط با دیگران، حفظ سنت‌ها و خلق خاطرات ماندگار است.
گام‌های اولیه برای شکستن هسته سخت زندگی
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را از وب‌سایت نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات این ماهنامه در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-f3c703f4acdcebed1909.mp3,"موضوع انشا: می‌خواهید در آینده چه کاره شوید؟
زهرا همت
اشتغال، همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های بشر بوده است. انسان از دیرباز در تلاش برای بر‌آوردن نیاز‌هایش بوده و حتی برای برطرف کردن ابتدایی‌ترین نیاز‌ها باید خودش دست به کار می‌شده است. با پیچیده‌تر شدن زندگی اجتماعی، نقش اشتغال، پر‌رنگ‌تر شده و هر فردی به عنوان عضوی از جامعه می‌بایست نقشی را عهده‌دار شود و کاری انجام دهد.
انسان همواره به تربیت نسل‌های پس از خودش و هدایت ایشان برای بر عهده گرفتن نقش‌های اجتماعی و به ویژه آموزش افراد برای ورود به بازار کار پرداخته است. احتمالاً همه ما دست‌کم برای یک بار به این پرسش که می‌خواهی در آینده چه کاره شوی پاسخ داده‌ایم. در دنیای کودکانه‌مان گفته بودیم که می‌خواهیم پلیس بشویم و همه دزد‌ها را دستگیر کنیم. بزرگ‌تر‌ها هم حسابی تشویقمان کرده بودند و بعد از چند دقیقه، همه ماجرا فراموش شده بود. خیلی از ما هم در رابطه با شغل مورد علاقه‌مان انشا نوشته‌ایم. در آن روز‌های پشت نیمکت‌های مدرسه، یکی از ما می‌خواست دکتر شود و دیگری معلم، یکی هم رؤیای خلبانی را در سر داشت. زمان به سرعت می‌گذشت و ما هم با همان سرعت از رؤیاها فاصله می‌گرفتیم و به دنیای حقیقی و زندگی واقعی‌مان می‌پیوستیم. چه شد که در دبیرستان ما دیگر کسی از ما نخواست درباره موضوع «دوست دارید در آینده چه کاره شوید؟» انشا بنویسیم؟ مشاوران تحصیلی و معلم‌ها اگر خیلی خوش‌شانس بودیم، فرصت صحبتی کوتاه و چند‌ دقیقه‌ای در رابطه با انتخاب شغل با ما را پیدا می‌کردند. پدر و مادر‌ها هم اغلب می‌گفتند باید خوب درس بخوانی و به دانشگاه بروی تا بتوانی شغل مناسبی پیدا کنی و به موفقیت برسی و تقریباً هیچ‌کس نمی‌گفت که برای دست‌یابی به این هدف دقیقاً باید چه کنیم و چه مهارت‌هایی لازم است کسب کنیم. قصد نداریم به مرور خاطرات یا بیان حسرت‌های نسل‌های گذشته بپردازیم. احتمالاً بیشتر ما می‌دانیم که حتی در زمان حاضر و در عصری که بیشتر پدر‌ها و مادر‌ها تحصیلات بالا دارند، اوضاع، تقریباً مشابه گذشته است و جوانان و نوجوانان، راهنمایی و مشاوره شغلی مناسبی دریافت نمی‌کنند. این موضوع در ارتباط با افراد دارای معلولیت به واسطه لزوم کسب مهارت‌های ضروری جهت فائق آمدن بر شرایط ناشی از معلولیت از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این نوشته تلاش می‌کنیم مواردی که لازم است افراد دارای معلولیت، به ویژه افراد با آسیب بینایی در رابطه با اشتغال در نظر داشته باشند را به طور مختصر بیان کنیم.
معمولاً وقتی از پیش‌نیاز‌های اشتغال صحبت می‌شود، بیشتر افراد به لزوم داشتن تحصیلات به ویژه در مقاطع بالا اشاره می‌کنند. درست است که تحصیلات و تخصص می‌تواند در یافتن شغلی مناسب و مفید، بسیار کمک‌کننده باشد اما این تمام ماجرا نیست و نرخ نسبتاً بالای بیکاری در میان فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد و دکتری به‌خوبی مؤید این موضوع است.
در ابتدا باید مجموعه باور‌های صحیح و واقع‌بینانه‌ای از خودتان شکل دهید. شکل دادن باورها بسیار دشوار‌تر از آموختن مهارت‌هاست. مهارت‌ها با تمرین و تکرار رشد می‌کنند، اما رشد باور‌ها به این سادگی‌ها نیست، اما شکل‌دهی باور‌های صحیح، راهنمای شما در مسیر رسیدن به اهداف است و شما را از توقف و کناره‌گیری از رسیدن به هدف‌هایتان باز‌می‌دارد. بنا‌بر‌این به نظر می‌رسد، تعیین اهداف و شکل‌دهی مجموعه باور‌های صحیح و واقع‌بینانه بسیار کمک‌کننده است و پس از آن و با تکیه بر آن می‌توانید گام در مسیر یادگیری و رشد مهارت‌های مورد نیاز بگذارید.
مهارت‌های روزمره زندگی از اساسی‌ترین و ابتدایی‌ترین مهارت‌های مورد نیاز هر فرد برای ورود به اجتماع و پذیرش نقش‌های اجتماعی و به ویژه اشتغال است. این مورد به ویژه در ارتباط با افراد با آسیب بینایی از اهمیت بالاتری نیز برخوردار است؛ چرا‌که این گروه، بیشتر مهارت‌هایی که افراد فاقد معلولیت، تنها با نگاه کردن و الگو‌گیری از اطرافیان می‌آموزند را با تلاش بیشتر و با روش‌های متفاوتی می‌آموزند. از سویی نباید یادگیری مهارت‌های مورد نیاز برای فائق آمدن بر محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی را فراموش کنیم. از جمله این مهارت‌ها می‌توان به جهت‌یابی و حرکت، استقلال در انجام امور شخصی مانند رسیدگی به ظاهر و لباس‌ها و… اشاره کرد.
بر عهده گرفتن مسئولیت‌هایی در خانواده می‌تواند بسیار مفید باشد. برای مثال فردی که مسئولیت انجام خرید‌های روزانه خانه را می‌پذیرد، مهارت‌هایی از جمله رفت و آمد مستقل، تشخیص وسایل مورد نیاز خانه و مدیریت میزان مصرف و هزینه‌ها، برقراری ارتباط با دیگران در مراکز خرید و… را رشد می‌دهد. علاوه بر این‌ها، موجب می‌شود که فرد در نگاه دیگران، فردی مسئولیت‌پذیر جلوه کند و این تصویر، در برگزیدن افراد برای انجام کاری یا دست‌کم معرفی ایشان به مراکز جویای نیروی کار، بسیار مؤثر است. از این‌رو خوب است افراد با نگاه مهارت‌آموزی، اموری مانند خرید برای منزل، مدیریت مالی و امور بانکی و انجام کار داوطلبانه در انجمن‌ها و مؤسسات مردم نهاد و… را بر عهده بگیرند.
ورود به کار‌های پروژه‌ای و کوتاه‌مدت نیز می‌تواند بسیار مفید باشد. افراد با انجام کار‌های کوتاه‌مدت می‌توانند مهارت‌های ضروری برای انجام کار‌ها و بر عهده گرفتن مسئولیت‌ها را بیاموزند و به معنای واقعی، تجربه‌اندوزی کنند. با تغییرات نگرشی ایجاد شده در سال‌های اخیر در بازار کار، این تجارب ممکن است حتی بیشتر از میزان تحصیلات، بر رغبت کار‌فرمایان برای جذب نیروی کار مؤثر باشد.
هر چند آموزش و ارتقای این مهارت‌ها کار دشواری به نظر نمی‌رسد ولی متأسفانه مانند موارد بسیار دیگری، با کوتاهی نظام آموزش کشور و به طور خاص، آموزش و پرورش استثنایی مواجه هستیم. در برنامه فعالیت‌های مدارس، تنها به آموزش کتب درسی پرداخته شده و جایی برای هدایت تحصیلی و شغلی وجود ندارد و آموزش مهارت‌های ضروری نیز به دست فراموشی سپرده شده است. با توجه به هدف غایی آموزش و پرورش، مبتنی بر تربیت و آماده‌سازی فرزندان سرزمینمان برای ورود به جامعه گسترده و بر عهده گرفتن نقش‌های اجتماعی، باز‌نگری در برنامه فعالیت‌های مدارس ضروری و برگزاری برنامه‌هایی از جمله اردوهای مهارت‌اموزی الزامی است.
در این یادداشت، تنها به بخشی از مهارت‌های پیش نیاز اشتغال برای افراد با آسیب بینایی پرداختیم. امیدواریم ادامه این مطلب را در شماره بعدی نسل مانا مطالعه کنید."
audio/mana-711909ce7fe37baa6df2.mp3,"دست بر بازوی یار راهنما
فاطمه جوادیان
در دنیایی که از طریق تصاویر معنا می‌یابد، افراد نابینا با اتکا به حواس دیگر، مسیری منحصر به فرد برای درک و تجربه زندگی خود می‌سازند. در این میان، حضور راهنمای بینا به مثابه دستی یاریگر، نوری روشن در تاریکی و پل ارتباطی بین دنیای بصری و دنیای لامسه، نقشی محوری در ارتقای کیفیت زندگی این افراد ایفا می‌کند.
راهنمای بینا، چه از جنسِ صمیمیتِ خانواده و دوستان باشد و چه از جنس تعهدِ متخصصانِ آموزش دیده، یاریگری دلسوز و همراهی همیشگی است که در هر قدم از مسیر زندگی، در کنار فرد نابینا حضور دارد. از خیابان‌های شلوغ شهر گرفته تا محیط‌های شلوغ و نا آشنا، از خریدهای روزمره تا انجام امور اداری، از همراهی در کلاس‌های درس تا مشارکت در برنامه‌های اجتماعی، راهنمای بینا با صبر و حوصله، اطلاعات لازم را به گونه‌ای منتقل می‌کند که فرد نابینا بتواند با اتکا به حواس لامسه و شنوایی، درک کاملی از محیط اطراف خود داشته باشد و با اعتماد به نفس، در آن گام بردارد. نقش راهنمای بینا فراتر از صرفِ ارائه اطلاعات است. او با ایجاد فضایی امن و حمایتی، به فرد نابینا کمک می‌کند تا بر چالش‌های پیش رو غلبه کند و استقلال و اعتماد به نفس خود را ارتقا دهد. راهنمای بینا با درک نیازها و علایق فرد نابینا، او را در انتخاب بهترین مسیر و انجام فعالیت‌های مختلف یاری می‌کند و در عین حال، حریم شخصی و استقلال او را حفظ می‌کند
حضور راهنمای بینا در عرصه‌های مختلف زندگی
* محیط‌های عمومی: عبور از خیابان، استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، حضور در اماکن عمومی مانند فروشگاه‌ها، سینماها، رستوران‌ها و…
* امور اداری: انجام کارهای بانکی، مراجعه به پزشک، حضور در ادارات و سازمان‌ها و…
* خرید: خرید مواد غذایی، پوشاک، لوازم منزل و…
* آموزش: همراهی در کلاس‌های درس به عنوان همکلاسی، همراهی در انجام تکالیف، همراهی در امتحانات به عنوان منشی و…
* فعالیت‌های اجتماعی: حضور در مهمانی‌ها، رویدادهای فرهنگی و ورزشی، فعالیت‌های داوطلبانه و…
ویژگی‌های یک راهنمای بینا
* صبر و حوصله: راهنمای بینا باید بپذیرد که فرد نابینا برای درک و پردازش اطلاعات به زمان بیشتری نیاز دارد؛ بنابراین، شایسته است پیش از گذر از موانع یا پله‌ها، راهنما از سرعت خود بکاهد تا فرد نابینا خود را با موقعیت موجود تطبیق دهد.
* مهارت‌های ارتباطی: برقراری ارتباط واضح، مختصر و گویا با استفاده از کلمات و جملات ساده و قابل فهم برای فرد نابینا ضروری است. به عنوان مثال نیازی نیست در یک فضای عمومی مانند سینما تمام جزئیات فیلم را برای فرد نابینا توضیح دهید. هر جا که لازم باشد، او آرام به بازوی شما می‌زند و شما با دقت و مهارت در جمله‌هایی کوتاه اما واضح موضوع تصویر را برایش بازگو می‌کنید.
* آشنایی با علائم و نشانه‌ها: آشنایی با علائم و نشانه‌های مختلف محیطی مانند پله‌ها، موانع، تابلوهای راهنمایی و… برای راهنمایی دقیق فرد نابینا الزامی است. در چنین مواردی راهنما به فرد نابینا می‌گوید که به پله‌های متحرک یا ثابت نزدیک می‌شویم. یا قرار است چند پله پایین یا بالا برویم. یا وقتی صدای جوی آب می‌آید به او بگوید که از روی پل گذر می‌کنیم تا نگران نشود.
* احترام به استقلال: راهنمای بینا باید به استقلال فرد نابینا احترام بگذارد و از انجام کارهایی که او می‌تواند به تنهایی انجام دهد، خودداری کند. بعضی کارها هستند که دامنه حرکتی وسیعی ندارند. گاهی اوقات راهنمای بینا تصور می‌کند در فضایی مانند رستوران باید کارهای شخصی فرد نابینا را هم انجام دهد. مانند، باز کردن ظرف ماست، بسته کره و حتی در ظرف نوشیدنی. تا مبادا فرد نابینا زمان باز کردن این موارد لباسش را کثیف کند. این در حالی است که ممکن است فرد نابینا به موقع از باز بودن ظرف نوشیدنی آگاه نشود. البته طبیعی است که فرد نابینا نداند روی میز دستمال کاغذی، نمکدان یا ظرف قاشق و چنگال وجود دارد یا اگر هست جای دقیق آن کجاست که با پرسشی ساده از راهنما و دریافت پاسخی ساده‌تر، این مسئله هم به راحتی حل می‌شود.
* تعهد و مسئولیت‌پذیری: راهنمای بینا باید در انجام وظایف خود متعهد و مسئول باشد و در قبال امنیت و سلامت فرد نابینا احساس مسئولیت کند. وقتی در گذر از عرض خیابان فرد راهنما پایش را از این سوی جدول به آن سوی جدول بگذارد، نه اختلاف سطحی پیش می‌آید نه پرشی اتفاق می‌افتد که فرد نابینا از تغییر وضعیت بدن راهنما متوجه چیزی شود. اگر مکث کوتاهی صورت نگیرد یا راهنما وجود جدول را اطلاع ندهد، بی‌تردید هوش فرد نابینا هم به کمک او نخواهد آمد و پایش به لبه جدول گیر می‌کند و می‌شود آنچه نباید بشود. چه بسیارند نابینایانی که به همین دلیل از ناحیه پا و زانو دچار آسیب شده‌اند. راهنما می‌بایست به وجود موانعی مانند شاخه درختان، جدول، رهگذران و بسیاری موارد دیگر بر سر راه فرد نابینا دقت و امکان عبور از این موانع را برایش ایجاد کند.
راهنمای بینا کیست؟
راهنمای بینا می‌تواند از افراد نزدیک مانند اعضای خانواده و دوستان باشد یا از طریق سازمان‌ها و مراکز تخصصی مربوط به افراد نابینا معرفی شود. در هر دو حالت، انتخاب راهنمای بینا باید با دقت و ظرافت انجام شود تا فرد نابینا از همراهی یاریگری دلسوز، صبور و قابل اعتماد بهره‌مند شود.
نقش خانواده و جامعه در حمایت از افراد نابینا
خانواده و جامعه نقشی اساسی در حمایت از افراد نابینا و ارتقای کیفیت زندگی آن ها دارند. ایجاد فرصت‌های برابر برای آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی، ترویج فرهنگ صبر و احترام در قبال افراد نابینا و حمایت از سازمان‌ها و مراکز فعال در این حوزه از جمله اقدامات ضروری در این زمینه است.
با اتکا به تعامل سازنده و همدلانه بین افراد نابینا، راهنمایان بینا و جامعه، می‌توان دنیایی را رقم زد که در آن نابینایی مانعی برای دستیابی به آرزوها و شکوفایی استعدادها نباشد. دنیایی که در آن، دست‌های یاریگر راهنمایان بینا، مسیری روشن به سوی استقلال و خودباوری برای افراد نابینا باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-235196845cb1b36b05ce.mp3,"دسترسی‌پذیری اسپاتیفای
میثم امینی
اِسپاتیفای یک سرویس استریمینگ صوتی محبوب با بیش از ۵۷۴ میلیون کاربر است. می‌توانید هر چیزی را از موسیقی گرفته تا کتاب‌های صوتی و پادکست در موضوعات مختلف در اسپاتیفای پخش کنید. این سایت در سال ۲۰۰۶ شروع به کار کرده است و به طور مداوم در کنار اَپِل موزیک و پاندُورا در لیست خدمات استریمینگ صوتی مورد علاقه مشتریان قرار داشته است.
با توجه به محبوبیت و رشد اسپاتیفای، مهم است که دسترسی آن را در نظر بگیرید. اسپاتیفای چه ویژگی‌های دسترسی‌پذیری را ارائه می‌دهد؟ به طور کلی سایت و برنامه اسپاتیفای چه قدر دسترسی‌پذیر است؟ آیا توسعه‌دهندگان این سرویس می‌توانند کاری برای بهبود اسپاتیفای انجام دهند؟ بیایید در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری نگاهی داشته باشیم به اسپاتیفای و سعی کنیم به این سؤالات پاسخ دهیم.
ویژگی‌های دسترسی‌پذیری وب‌سایت اسپاتیفای
اسپاتیفای ویژگی‌های دسترسی‌پذیری خوب زیادی را برای وب‌سایت خود ارائه می‌دهد. این وب‌سایت برای صفحه‌خوان‌ها و سایر فناوری‌های کمکی به خوبی بهینه شده است. استفاده از اسپاتیفای از طریق صفحه‌خوان‌ها بسیار ساده و دارای مشکلات کمی است. سایر فناوری‌های کمکی مانند بزرگ‌نمایی صفحه نیز به خوبی با اسپاتیفای ارتباط برقرار می‌کنند. بهینه‌سازی برای فناوری‌های کمکی یک راه عالی است که اسپاتیفای از طریق آن دسترسی‌پذیری خود را به نمایش می‌گذارد.
قابلیت استفاده از وب‌سایت اسپاتیفای با صفحه کلید یکی دیگر از موارد این سرویس است که به خوبی کار می‌کند. شما فقط با استفاده از صفحه کلید خود، می‌توانید در وب‌سایت حرکت کنید تا آهنگ‌ها را پیدا کنید، آنها را پخش کنید و حتی با استفاده از میانبرهای صفحه کلید آنها را به لیست‌های پخش اضافه کنید. امکان حرکت با صفحه کلید برای افراد دارای معلولیت‌هایی که روی مهارت‌های حرکتی ظریف آنها تأثیر می‌گذارند مهم است، زیرا کار با موس برای آنها دشوار یا غیر ممکن است. امکان حرکت کامل در وب‌سایت اسپاتیفای با صفحه کلید یک نکته مثبت بسیار بزرگ در زمینه دسترسی‌پذیری است.
اسپاتیفای همچنین یک بیانیه دسترسی‌پذیری شفاف را در وب‌سایت خود دارد. هر چند این بیانیه لزوماً یک ویژگی دسترسی‌پذیری نیست، اما نشان دهنده تعهد اسپاتیفای به دسترسی‌پذیری به عنوان یک شرکت و وب‌سایت است. بیانیه دسترسی‌پذیری فرصتی برای یک شرکت یا نام تجاری است تا نشان دهد که در زمینه دسترسی‌پذیری به چه چیزی بها می‌دهد.
ویژگی‌های دسترسی‌پذیری برنامه اسپاتیفای
اگر چه کاربران از وب‌سایت اسپاتیفای هم استفاده می‌کنند، اما اکثر شنوندگان عمدتاً از طریق برنامه این سرویس از اسپاتیفای استفاده می‌کنند. شنوندگان می‌توانند از این برنامه در گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها و حتی تلویزیون‌های هوشمند استفاده کنند. لازم به ذکر است که برنامه اسپاتیفای دارای چندین ویژگی دسترسی‌پذیری شبیه به وب‌سایت این سرویس است.
اسپاتیفای با دستیارهای دیجیتالی مانند سیری یا دستیار گوگل سازگار است. این به کاربر امکان می‌دهد دستورات صوتی را به برنامه بدهد و دستیار دیجیتالی انتخابی او این فرمان را اجرا کند، مانند پخش یک آهنگ یا یک لیست پخش خاص. این برای کسانی که از قابلیت گفتار به نوشتار یا فرمان‌های صوتی روی گوشی‌های هوشمند و برنامه‌های خود استفاده می‌کنند بسیار کارآمد است و اسپاتیفای را یک برنامه دسترسی‌پذیر کرده است.
اسپاتیفای همچنین در سال ۲۰۲۱ به منظور دسترسی‌پذیری بیشتر تغییراتی را در متون برنامه خود اعمال کرد. این برنامه گزینه‌ای را برای تغییر اندازه متن ارائه داده است که متن برنامه را برای کاربران به راحتی خواناتر می‌کند. فاصله‌های داخل متن نیز با ارتفاع خط و فاصله یکنواخت و یکپارچه در سراسر برنامه دسترسی‌پذیرتر شده است.
در کنار تغییر اندازه متون برنامه، اسپاتیفای همچنین یک برنامه آزمایشی برای ارائه رونوشت پادکست‌ها در برنامه معرفی کرده است. در کنار متن ترانه که این سرویس از قبل ارائه می‌داد، این یک ویژگی دسترسی‌پذیری فوق‌العاده برای افراد دارای معلولیت شنوایی یا اختلالات پردازش صوت، در میان سایر معلولیت‌هایی است که درک اصوات را دشوار می‌کند.
بهبودهای پیشنهادی
اگر چه اسپاتیفای در زمینه دسترسی‌پذیری به خوبی عمل می‌کند، هنوز جای بهبود وجود دارد. در حال حاضر، گزینه پیش فرض برنامه «حالت تاریک» است. حالت تاریک به این معنی است که پس‌زمینه سایت و اپلیکیشن تیره است و نوشته‌های سفید دارد. حالت تاریک مزایای زیادی دارد، اما برخی از افراد ممکن است حالت روشن را که در آن پس‌زمینه سفید و متن سیاه است دسترسی‌پذیرتر بدانند. متأسفانه اسپاتیفای در حال حاضر یک حالت روشن رسمی را ارائه نمی‌دهد. برای فعال کردن حالت روشن، کاربران باید با تنظیمات دسترسی‌پذیری مختلف دست و پنجه نرم کنند و این ترفند به خوبی شناخته نشده است. اسپاتیفای می‌تواند در این زمینه بهبود یابد.
دکمه‌های اسپاتیفای نیز یک مشکل مداوم هستند. در حالی که توسعه‌دهندگان اسپاتیفای به ایجاد تغییرات در اندازه متن و ارائه رونوشت برای پادکست‌ها پرداخته‌اند، می‌توانستند کارهای بیشتری برای دسترسی‌پذیر کردن بیشتر دکمه‌ها از جمله تغییر رنگ، قالب‌بندی و اندازه انجام دهند. به عنوان مثال، نوار اسکرول بسیار کوچک است و به سختی می‌توان روی آن ضربه زد و به حرکات دقیق نیاز دارد. این دسترسی‌پذیر نیست و حل آن می‌تواند بهبود قابل توجهی را در دسترسی‌پذیری برنامه ایجاد کند.
نتیجه‌گیری
سرویس استریمینگ صدای اسپاتیفای یک وب‌سایت و برنامه اکثراً دسترسی‌پذیر است. این سرویس ویژگی‌های خوب زیادی دارد، مانند بهینه‌سازی برای فناوری‌های کمکی و تعهد به دسترسی‌پذیری، اما همیشه جا برای بهبود وجود دارد. تغییرات کوچکی که اسپاتیفای می‌تواند ایجاد کند، مثلاً افزودن حالت روشن یا افزایش دسترسی‌پذیری دکمه‌ها، می‌تواند تا حد زیادی در دسترسی‌پذیری بیشتر وب‌سایت و برنامه این سرویس کمک کند.
استفاده از اسپاتیفای در ایران
مثل همه سرویس‌های خارجی پریمیوم، اسپاتیفای در حالت عادی برای کاربران ایرانی قابل استفاده نیست. اما فروشگاه‌های اینترنتی و افرادی در شبکه‌های اجتماعی مثل تلگرام و واتسآپ امکان خرید حساب اسپاتیفای پریمیوم جدید یا پریمیوم کردن یک حساب اسپاتیفای موجود را برای کاربران ایرانی فراهم می‌کنند.
از آنجایی که اسپاتیفای قیمت‌های پایین‌تری را برای کشورهای فقیرتر در نظر گرفته است، این حساب‌ها معمولاً مربوط به این کشورها است. مثلاً هند، فیلیپین، ترکیه و غیره.
بسیاری از این فروشندگان برای کاهش هزینه تمام شده حساب‌های خانوادگی خریداری می‌کنند و خریداران را به عنوان اعضای خانواده به این حساب‌ها اضافه می‌کنند که به جز کاهش هزینه‌ها تفاوت خاصی با حساب‌های تک نفره ندارد.
شما می‌توانید در صورت تمایل حساب پریمیوم اسپاتیفای خریداری کنید و به کمک از وی‌پی‌ان از این سرویس محبوب استفاده کنید."
audio/mana-798406ff24194bfba84b.mp3,"ایرادات بزرگ آزمون استخدامی معلولان: از سؤالات بریل نشده تا عدم پیش‌بینی زمان کافی برای نابینایان
رؤیا بابایی
اولین آزمون استخدامی افراد دارای معلولیت که تجمیع سهمیه استخدام رعایت نشده دستگاه‌های مختلف در سال‌های اخیر بود، در خرداد ماه امسال با ایرادات خرد و کلان بسیاری برگزار شد.
این آزمون که ۱۲ هزار و ۸۰۰ شرکت‌کننده دارای معلولیت داشت و قرار است از طریق آن حدود ۴۳۰۰ نفر در ۴۶ دستگاه جذب شود، در جای خود اقدام مهم و دستاورد قابل‌اعتنایی بود که علاوه بر اینکه توانست حق استخدامِ از دست‌رفته معلولان در سنوات گذشته را زنده کند، به دستگاه‌های اجرایی نیز یادآوری کرد که قادر به تضییع حقوق افراد دارای معلولیت نیستند و وقت آن رسیده که جذب همکار معلول و دادن فرصت‌های شغلی برابر به آنها را بپذیرند و بیاموزند که فضای کار فقط مختص افرادی که جسم سالم دارند نیست. با این حال اشکالات و اهمال موجود در برگزاری آن را نمی‌توان نادیده گرفت.
عدم تبدیل سؤالات به نسخه بریل، عدم درشت‌نمایی سؤالات به میزان مورد نیاز افراد کم‌بینا، برگزاری آزمون در محل فاقد استانداردهای مناسب‌سازی شده در برخی شهرها، عدم تهیه صندلی‌های مناسب با شرایط معلولین جسمی و… از مهم‌ترین ایراداتی است که توسط جامعه هدف به برگزاری این آزمون وارد شده است.
بسیاری از این ایرادات، موارد کاملاً ساده، شناخته شده، قابل پیش‌بینی و در حوزه معلولان کاملاً عمومی هستند که سازمان بهزیستی با تکیه بر تجربه و شناخت چندین ساله خود می‌توانست این نکات را دسته‌بندی کرده و بخش‌های مربوط به خود را اجرایی کند و بخش‌های مربوط به نهادهای همکار از جمله جهاد دانشگاهی را به آنها اطلاع‌رسانی کرده و اجرای همه موارد را از آنها بخواهد.
دسترسی‌های مورد نیاز معلولان در نظر گرفته نشد
یکی از کارکنان بهزیستی کشور که دارای معلولیت است، با این استدلال که اگرچه کارمند بهزیستی هستم؛ اما خود را نماینده افراد دارای معلولیت می‌دانم، بیان می‌کند: در برگزاری این آزمون انتظار همه از سازمان بهزیستی بسیار بالا بود؛ اما نتیجه آنچه مورد نظر جامعه هدف بود، نشد.
وی با بیان این مطلب که من شخصاً در محل برگزاری آزمون حضور داشتم، ادامه می‌دهد: مهم‌ترین ایراد وارد بر فرایند آزمون این است که دسترسی‌های مورد نیاز گروه‌های مختلف معلولان چندان در نظر گرفته نشده بود.
او می‌افزاید: با تجربه و شناختی که سازمان بهزیستی از انواع معلولیت‌ها دارد، انتظار می‌رفت شرایط معلولان در این آزمون بهتر از سایر آزمون‌ها در نظر گرفته شود و نیازهای خاص آنها مورد توجه اکید قرار گیرد؛ اما چنین نشد.
این کارمند سازمان بهزیستی می‌گوید: با اینکه بهزیستی سال‌هاست با معلولان در ارتباط است و نیاز آنها را می‌شناسد؛ به ذهن کسی نرسیده بود که در آزمونی که به گفته خودشان «اختصاصی» است دفترچه سؤالات بریل و سؤالات برای افراد کم‌بینا با فونت مناسب درشت‌نمایی شود. سؤالات فقط یک فونت و یک سایز درشت شده بود و همه شرکت‌کنندگان کم‌بینا مجبور به استفاده از ذره‌بین شدند.
برای معلولین جسمی صندلی مناسب پیش‌بینی نشده بود
یکی از مسئولان حاضر در آزمون استخدامی معلولان در استان اصفهان نیز می‌گوید: صندلی‌ها برای معلولیت‌های جسمی مناسب نبود و برای این گروه، صندلی متناسب پیش‌بینی نشده بود.
به گفته او در طراحی سؤالات تصویری هم انتظار می‌رفت سؤال به‌گونه‌ای باشد که فرد نابینا بر اساس یک نمودار یا الگوریتم تعریف شده سؤال را حل کند. درست است که منشی سؤالات را برای شرکت‌کننده‌ها می‌خواند؛ اما سؤالات تصویری آن قدر پیچیده بود که منشی‌ها هم نمی‌توانستند مفهوم را به افراد منتقل کنند.
این فرد حاضر در آزمون استخدامی معلولان تأکید می‌کند: برخی کوتاهی‌ها را می‌توان به پای بی‌تجربگی بهزیستی در برگزاری آزمون اختصاصی گذاشت؛ اما اگر این آزمون واقعاً اختصاصی بود، که بود پس نیازها و مشکلات افراد دارای معلولیت هم باید پیش‌بینی می‌شد تا حجم خدمت ارائه شده با نمایش و مانوری که از این آزمون داده شده مطابقت یابد.
داوطلبان نابینا و کم‌بینا وقت کم آوردند
یکی از کارکنان بهزیستی استان فارس نیز بیان می‌کند: برخی از متقاضیان نابینا و کم‌بینا در آزمون وقت کم آوردند. قانوناً در آزمون‌ها باید به افراد نابینا و کم‌بینا زمان بیشتری برای پاسخگویی به سؤالات داده شود؛ اما اینکه دقیقاً چقدر باید زمان بیشتر داده شود هنوز مشخص نیست. برخی می‌گویند دو برابر سایر شرکت‌کنندگان و برخی می‌گویند نصف به علاوه یک زمان آزمون. نیندیشیدن به پروتکل مربوط به زمان مورد نیاز افراد نابینا و کم‌بینا در پاسخگویی به سؤالات آزمون و عدم پیش‌بینی و اعلام آن از مهم‌ترین بی‌دقتی‌های صورت گرفته در این آزمون بود.
محمد . ع از افراد نابینای مطلق که در آزمون مذکور شرکت کرده بود نیز می‌گوید: ایراد مهم آزمون این بود که سؤالات بریل نبود. مورد دیگر هم این است که در آزمون سازمان سنجش برای افراد نابینا حداقل ۲ ساعت زمان بیشتر در نظر گرفته می‌شود؛ اما در این آزمون که اختصاصی هم بود این اقدام صورت نگرفت و بسیاری از افراد نابینا و کم‌بینا وقت کم آوردند.
تسلط منشی‌های معلولان سنجش شود
فاطمه . ن از نابینایان شرکت‌کننده در آزمون مذکور از استان گیلان می‌گوید: یکی از مشکلات ما در آزمون‌ها میزان تسلط منشی‌هاست. اصولاً گرفتن منشی به ابتدایی‌ترین روش ممکن یعنی فراخوان عمومی انجام می‌شود و افراد بدون اینکه تصور و تجربه‌ای از نیاز معلولان داشته باشند اقدام به معرفی خود می‌کنند و تازه سر جلسه آزمون متوجه می‌شوند که منشی معلولان بودن یعنی چه؟
او بیان می‌کند: منشی من به زبان انگلیسی تسلط نداشت و چون شکل‌های به کار رفته در سؤالات تصویری را نمی‌شناخت نمی‌توانست به من بگوید سؤال چه چیزی خواسته، همین باعث شد بریل نبودن سؤالات بیشتر مرا عصبی کند و در نهایت در پاسخگویی به سؤالات وقت کم بیاورم.
فاطمه تأکید می‌کند: بهتر است هنگام فراخوان برخی شرایط برای اعلام آمادگی منشی‌ها قید شود و یا قبل از آزمون طی جلسه‌ای، هم میزان تسلط منشی‌ها مورد سنجش قرار گیرد و هم نکات لازم به آنها آموخته شود.
اجازه استفاده از سرویس بهداشتی دانشگاه علامه را به نابینایان ندادند
علی . م نیز از دیگر افراد نابینایی که از استان تهران در آزمون استخدامی معلولان شرکت کرده بود، می‌گوید: محل برگزاری آزمون دانشگاه علامه بود. من از فرایند برگزاری رضایت دارم. منشی‌ها خوب بودند و کادر دانشگاه به ما احترام می‌گذاشتند. حتی در پکیج‌هایی که به ما داده شد پاک‌کن و تراش هم قرار داشت و این مورد استقبال افرادی که پاک‌کن و تراش همراهشان نبود قرار گرفت. تنها موردی که مرا معذب کرد این بود که در این دانشگاه اجازه استفاده از سرویس‌های بهداشتی به ما داده نشد و این در آن شرایط استرس‌زا غیر قابل تحمل بود. من تا آخر آزمون فقط تحمل کردم و بخشی از تمرکزم را از دست دادم.
محل آزمون دور از دسترس بود / تعداد افراد راهنما کم بود
زهرا. الف هم از شرکت‌کننده آزمون استخدامی معلولان می‌گوید: یک مورد که مورد نقد اغلب افراد دارای معلولیت قرار داشت این بود که دانشگاه علامه به عنوان محل برگزاری آزمون دور از مترو بود و فقط یا با خودروی شخصی و یا با اسنپ می‌شد به آن دسترسی یافت.
او ادامه می‌دهد: ایراد دیگر هم بی‌نظمی و کافی نبودن افراد راهنما بود. من برای پیدا کردن صندلی‌ام ۶ بار بین طبقه اول تا پنجم رفتم و برگشتم و در این بین کسی نبود مرا راهنمایی کند."
audio/mana-f9898a42275317e3bf0f.mp3,"بر فراز صخره قله الوند
صلاح محمدی
چندیست که مهمان کوه و کوهستان نشده‌ام و نمی‌دانم به چه علت از دیدار این دوستان پر مهر و سخاوت محروم مانده‌ام. صبر دل به سر آمده و دیگر دوری کوهستان را تاب نمی‌آورد. با اولین ندای گروه عصای سفید که با هدف دیدار از الوند باشکوه همدان برمی‌خیزد، دل نیز لبیکی جانانه گفته و آماده وصل یار می‌شود.
شور و بی‌قراری آشنایی که قبل از دیدار کوهستان به سراغم می‌آمد، این بار نیز مهمان حال و هوایم می‌شود و آتش شوق رسیدن به کوهستان را در دلم شعله‌ور می‌سازد. بالاخره روز موعود فرا می‌رسد و گروه عصای سفید کردستان با تنی چند نفر از همنوردان آبفای کردستان، بار دیگر قدم در راه دیدار وصال قله‌ی دیگری می‌گذارند. این بار قرار است که در گرمای جانسوز تموز تابستان، راهی بام همدان و قله‌ی ٣۴۵٠ متری الوند گردیم که یکی از قله‌های شاخص زاگرس با عظمت است. بعدازظهر روز پنجشنبه 14 تیرماه حوالی ساعت 15 با استفاده از سه دستگاه خودرو شخصی، سنندج گرم را به سمت همدان، پایتخت باستانی ایرانیان، ترک می‌کنیم. پس از حدود دو ساعت به همدان می‌رسیم و مورد استقبال و پذیرایی گرم کاک شاهرخ غلام‌پور، یکی از دوستان و همنوردان قدیمی گروه که در همدان ساکن است، قرار می‌گیریم. هر چند دیدار دوست بیش از اینها را می‌طلبد و دل کندن از چنین دوست عزیزی آسان نیست، ناگزیر به علت ضیق وقت بلافاصله راهی گنج‌نامه می‌شویم.
به محض ورود به محوطه تفریحی گنج‌نامه و ارتفاعات خوش آب و هوای عباس‌آباد، بلافاصله شال و کلاه کرده و با تعویض لباس و برداشتن تجهیزات لازم، نخست کوله‌های شب مانی را به دست دو نفر از همنوردان سپرده تا با تله کابین به پناهگاه برسانند و خود نیز آرام آرام پای در راه صعود می‌گذاریم. لازم به ذکر است که کوه الوند یکی از کوه‌هایی‌ست که برای رسیدن به قله‌ی آن باید بیشتر مسیر را در میان سنگ‌ها طی کرد. در واقع اکثر مسیر صعود پوشیده از سنگ‌های گرانیتی است که از سنگ‌های آذرین به شمار می‌روند. نکته‌ی دیگر این که قله‌ی الوند را می‌شود در یک برنامه یک روزه یا دو روزه فتح کرد. بسته به زمان، بودجه و میزان آمادگی افراد، می‌توان برای آن بهترین برنامه‌ریزی را انجام داد اما شب مانی در پناهگاه یا چادر زدن در تخت نادر، آن قدر لذت‌بخش است که هر فرد و گروهی را تشویق می‌کند تا برنامه خود را برای صعودی دو روزه طراحی کرده و از مواهب طبیعی جذاب الوند و منظره‌های چشم‌نواز آن لذت وافر ببرد.
از هر چه که بگذریم قصه‌ی صعود شیرین‌تر است. کم‌کم که ارتفاع می‌گیریم، بر خنکای هوا افزوده می‌شود و نسیمی که از روی رود سمت چپ مسیر برمی‌خیزد، هوا را لطیف‌تر و روح نوازتر می‌کند. بعد از یکی دو توقف کوتاه بالاخره بعد از حدود یک ساعت و نیم، و درست آن زمان که خورشید جهان افروز در دریای نیلگون آسمان غرق شده و شب چادر سیاه خود را بر تمام فضای کوهستان کشیده است، به پناهگاه میدان میشان می‌رسیم.
لازم به ذکر است که دشت یا میدان میشان یک فضای بسیار مفرح و با صفا است که محیط مشجر، لطافت هوا و مناظر دلربای طبیعی آن، هر مسافری را به خویش می‌خواند و روزهای تعطیل و آخر هفته‌ها مملو از جمعیت طبیعت دوستی‌ست که با استفاده از تله کابین، خود را به این فضای مصفا می‌رسانند و از جلوه‌های چشم‌نواز و دل‌انگیز آن محظوظ می‌شوند.
به محض رسیدن به پناهگاه، بعد از لختی استراحت، بلافاصله با صرف شام و چای بعد از آن، خستگی را از تن زدوده و با آراستن بزم موسیقایی و شوخی و گفتگوهای شیرین دوستان، کم‌کم آماده خواب می‌شویم.
خیلی زود خواب شیرینی هر یک از همنوردان را در می‌رباید و با خود به سرزمین رؤیاهای دل‌چسب می‌برد. صبح زود با صدای گرم و پر انرژی کاک خالد اسعدی سرپرست گروه از خواب شیرین بامداد رحیل برمی‌خیزیم.
حدود ساعت 5:30 دقیقه است که از دشت میشان عازم قله صخره‌ای الوند می‌شویم. این مسیر نیز تا تخت نادر و بعد از آن نیز تا قله، در میان سنگ‌ها طی می‌شود و تنها قسمت‌های کمی از مسیر پاکوب است که آن نیز حالت ماسه‌ای دارد و برحسب اتفاق دارای شیبی نسبتاً تند است. در صورت نداشتن دقت کافی در گام برداری، امکان دارد که کوهنورد پایش لغزیده و نقش زمین شود.
تمام راه صعود، همراه با موسیقی رود طی می‌شود که از سمت چپ مسیر جاریست. این حجم از آب در این زمان و در این ارتفاع انسان را متحیر می‌کند که این همه آب از کجا سرچشمه می‌گیرد. در کنار این موسیقی دلنشین آب و سمفونی آواز پرندگان، بوی معطر گل‌ها و گیاهان بهاری به خصوص آویشن و گون، شامه را نوازش می‌دهد و زیبایی دو چندانی به مسیر می‌بخشد. بعد از کمی بیشتر از یک ساعت کوهنوردی، به محل باصفایی می‌رسیم که به نام تخت نادر معروف است. غیر از ما نیز خیل عاشقان دیگری از نقاط دور و نزدیک، خود را به تخت نادر و قله الوند رسانده‌اند و مهمان سفره‌ی با کرم کوهستان الوند شده‌اند. این فضای مسطح و چشم‌نواز در واقع قسمتی از مسیر است که بسیار تخت و مستور از چمنزاری بسیار زیبا و لطیف است. تو گویی که طبیعت، اینجا را برای استراحت عاشقان خود در نظر گرفته و با بهترین و لطیف‌ترین فرش‌های خود، مفروش ساخته است. چشمه‌های زلال و یخ فامی که در این نقطه از دل زمین می‌جوشد و شیره‌ی جان خود را تقدیم دوستان می‌نمایند، زیبایی و صفای صد چندانی به تخت نادر بخشیده است و مهر این مکان را بیش از پیش در دل طبیعت دوستان انداخته است. با یکی دو جامی که از آب حیات‌بخش چشمه تخت نادر برمی‌گیریم، جان تازه‌ای در کالبدمان می‌دمد. در این محل باصفا اطراق کوتاهی می‌کنیم و صبحانه را در فضایی بسیار دل‌انگیز صرف می‌کنیم. بلافاصله پس از صرف صبحانه، تعدادی از دوستان عازم قله شده و تعداد دیگری نیز ترجیح می‌دهند که در همین محل مصفا و زمرد فام مانده و استراحت کنند. راه وصال قله باز هم از میان سنگ‌ها و در ضیافت آنها می‌گذرد. مسیر با عطر مسحور کننده آویشن کوهی عطرآگین شده و فضای بسیار مطبوعی را فراهم ساخته است. قدم به قدم به اوج نزدیک می‌شویم و خود را آرام آرام به محل پیوند قله و آسمان می‌رسانیم.
عقربه‌های ساعت هنوز در تلاشند که خود را به ساعت 9 صبح جمعه 15 تیرماه برسانند، که ما قبل از آنها به پای قله رسیده و دست در دامن سنگی آن می‌اندازیم. از این نقطه به بعد که حدود 50 متر به قله مانده است؛ مسیر کاملاً مسطور از سنگ‌های بزرگ و صخره‌ای شده، طوری که اکثر کوهنوردان به همین نقطه اکتفا کرده و دیدار دوست را به همین جا ختم می‌کنند. چرا که مسیر به وضعیت دست به سنگ، تغییر یافته و در نهایت برای رسیدن به قله‌ی صخره‌ای الوند ناگزیر باید متوسل به ابزار فنی سنگ‌نوردی و صخره‌نوردی شد.
البته سعادت یار ما شده بود و کاک ناصر محمدی از مربیان با تجربه و فنی کار کوهنوردی و صخره‌نوردی، همراه گروه بود و با استفاده از طنابی که همراه خود آورده بود، بلافاصله یک کارگاه سنگ‌نوردی را تشکیل داده و همنوردان علاقه‌مند به وصال قله را جهت صعود به آن یاری داد
بنده نیز جزء گروه علاقه‌مندان به صعود به قله بودم چرا که این بخش هیجان‌انگیزترین قسمت برنامه بود و هیجان در این قسمت به منتها درجه‌ی خود می‌رسید. دشواری و سختی صعود به قله و خطرات زیادی که صعود کنندگان را تهدید می‌کرد و عبور از روی تخته سنگ‌های بزرگ، صخره‌های هراس‌انگیز و لغزنده همراه با شکاف‌ها و شیارهای خطرناک و همچنین نابینایی من باعث شده بود که در صعود دچار تردید و دودلی شده و حتی تعدادی از دوستان توصیه اکید می‌کردند که از این آرزو چشم‌پوشی کرده و از این کار خطرناک صرف‌نظر کنم. اما عشق وصال قله و دلگرمی‌ها و حمایت‌های کاک ناصر مربی توانمند، باعث شد که تردید را کنار گذاشته و دل به دریای صعود به قله بزنم. راهنمایی‌های کاک ناصر و تشویق و حمایت سایر دوستان کاری کرد که من در نهایت سلامت و امنیت این کار هیجان‌انگیز را انجام داده و بالاخره دست در گردن قله سنگی الوند بیندازم و به وصال وی برسم. در این اوج و بلندا چون سلطانی هستید که تمام محیط اطراف را زیر فرمان و سیطره خود دارید. در این اوج، حظ است که می‌برید. شادی است که در کنه جانتان می‌ریزد. لذت است که سر تا پای وجودتان را می‌گیرد و احساس غرور و افتخار است که چون کاسه‌ای از انگبین می‌نوشید. این لحظات بسیار پرنشاط خیلی زود سپری می‌شود و پس از ثبت آن با استفاده از لنز دوربین‌ها، کم‌کم آماده فرود می‌شوید و بار دیگر هیجان، مهمان دل‌هایتان می‌شود و این هیجان تا رسیدن به پایه قله و پایان یافتن سنگ‌ها، ادامه دارد.
لازم است که همین جا قدردان و سپاس‌مند تلاش‌ها و الطاف کاک ناصر و سایر دوستان باشم که شرایطی را فراهم ساختند که بنده بتوانم این صعود هیجان‌انگیز را تجربه کنم. به محض فرود از صخره بلافاصله راه بازگشت به تخت نادر را در پیش می‌گیریم و حدود ساعت 10:30 دقیقه باز هم خود را به این نقطه‌ی حریر فام می‌رسانیم. خورشید جهان‌افروز با تمام زور خود می‌تابد و گرمای خود را بر سر و رویمان می‌افشاند. اما آب زلال و یخ فام چشمه‌های این مکان فرح‌انگیز، از گرمای خورشید کاسته و جان دوباره‌ای به تن‌هایمان می‌بخشد. پس از استراحت کوتاهی، این محل دل‌فریب را به سمت پناهگاه دشت میشان ترک می‌کنیم. حدود ساعت 12 است که به اطراف پناهگاه و دشت میشان باصفا می‌رسیم که غلغله است و افراد زیادی برای فرار از گرمای شهر خود را به این نقطه رسانده و زیر درختان آن اطراق نموده‌اند. ما نیز زیر یک درخت را برای صرف ناهار و استراحت برگزیده و دوستان بلافاصله کوله‌ها را از پناهگاه آورده و پس از صرف ناهار و چایی، با استفاده از تله کابین راه بازگشت به محوطه‌ی گنج‌نامه را در پیش می‌گیریم. در شهر همدان کاک ناصر ما را به یک بستنی، مهمان کرده و با خاطره‌ای خوش، همدان را به سمت سنندج ترک می‌کنیم.
جای سایر دوستان سبز
صلاح محمدی
17/04/1403"
audio/mana-2be3be852ded4d96d9e2.mp3,"زین راه بی‌نهایت: مصاحبه‌ی مارک ریکوبونو، رئیس فدراسیون ملی نابینایان با انجمن صنعت خود‌ران امریکاAVI) ) سال ۲۰۲۴
میرهادی نائینی‌زاده
در یک مصاحبه با AVI، مارک ریکوبونو توضیح می‌دهد که چرا فدراسیون ملی نابینایان امریکا و وابستگان آن، از فرصت‌هایی که انجمن صنعت خود‌ران در اختیار آنها گذاشته به وجد آمده‌اند.
* درباره‌ی فدراسیون ملی نابینایان برای ما صحبت کنید:
«فدراسیون ملی نابینایان در سال ۱۹۴۰ آغاز به کار کرد تا زندگی اعضای خود و تمام نابینایان ایالات متحده را بهتر کند. ما در تمامی ایالات امریکا به علاوه‌ی منطقه‌ کلمبیا و پورتوریکو نماینده داریم. فدراسیون می‌تواند یکی از الگو‌های ایجاد انجمن‌هایی باشد که نابینایان خود آن را تأسیس و اداره می‌کنند. از نظر ما، نابینایی شخصیت و آینده‌ی ما را نمی‌سازد. از آنجا که توقع پایین مانع رسیدن به رؤیاهاست، ما روز به روز می‌کوشیم نابینایان توقع خود را در همه‌ی امور بالاتر ببرند. ما با قدرت جمعی، اراده، و اختلاف سلیقه‌ای که داریم، می‌توانیم به خواسته‌های تمام افراد نابینای جهان برسیم.»
* چرا تولیدات خود‌ران ما برای سازمان شما اهمیت دارد؟
«اعضای فدراسیون تجربه‌ی یکسانی از نابینایی ندارند. برخی از آنان نابینای مادرزاد بودند و برخی به مرور زمان بینایی خود را از دست داده‌اند. در امریکا رانندگی یک ارزش برتر است. بیشتر مردم با داشتن یک وسیله نقلیه از آزادی حرکت و انعطاف خود محافظت می‌کنند. در اوایل قرن ۲۱، ما عقیده مرسوم را به چالش کشیدیم که رانندگی فقط حق افراد سالم است. در ژانویه ۲۰۱۱، با شرکت در یکی از معتبر‌ترین رویداد‌های اتومبیل‌رانی ایالات متحده، (the Daytona International Speedway) من این سو تفاهم را که فقط افراد بینا می‌توانند رانندگی کنند در هم شکستم و قدرت فناوری دسترس‌پذیر را در دستان یک فرد نابینای توانمند با هدایت ماشین بدون نیاز به فرد بینا به نمایش گذاشتم. پس از آن اتفاق تاریخی، ما منابع خود را معطوف به ماشین‌های خود‌ران کردیم.
چرا؟ در وهله‌ی اول، ما با پدیده‌ای نو‌ظهور در صنعت حمل و نقل روبه‌رو شدیم و خواستیم از همان بدو امر، نابینایان حق داشته باشند از آن بهره‌مند شوند و فرهنگ استفاده همگانی از این فناوری در ذهن همه جا بیفتد. ثانیاً، ما بر این باوریم که، مشارکت نابینایان و سایر معلولین در فرآیند تولید، می‌تواند باعث عرضه محصول نهایی بهتری شود. ماشین‌های خود‌ران قدرت رسیدن به مقصد را به هر کسی می‌دهد؛ خواه شما بینا باشید یا نابینا. تعداد تصادفات کمتر، استفاده بهتر از زمان رانندگی، و کنترل‌های بیشتر برای کسانی که رانندگی نمی‌کنند از مزایای دیگر استفاده از این فناوری هستند. برای جامعه‌ی نابینایان، استفاده از وسایل نقلیه موتوری مانند سایر افراد بسیار لذت دارد.
* تو حتی قبل از «کمیته‌ی انرژی و تجارت» ماشین‌های خود‌ران رو تست کردی. چه پیامی برای تولیدکننده داری؟
«من در زمان تست هم گفتم: ماشین‌های خود‌ران می‌تواند هفت میلیون نابینای امریکا را تحت پوشش قرار دهد. بیش از ٪۶۷ این افراد کار پر درآمدی ندارند و ماشین‌های خود‌ران باید طوری تولید شوند که برای این قشر از جامعه هم قابل خریداری باشد. یکی از مقولات مؤثر در گسترش استفاده از ماشین‌های خود‌ران، نبود یک ابزار قابل خرید و امن است که این معضل بیشتر خود را در مناطق روستایی نشان می‌دهد. فناوری خود‌ران قطعاً در ارتقای اشتغال، تفریح و زندگی خانوادگی نابینایان تأثیر بسزایی دارد. این شرایط فقط وقتی محقق می‌شود که نابینا بتواند بی هیچ نیازی به سایرین از آن بهره‌مند شود. ما با همراهی کنگره و نمایندگانی که در صنعت خود‌ران داریم، تمام تلاشمان را می‌کنیم که ماشین‌های خود‌ران طوری طراحی شوند که یک نابینا بتواند مانند همه افراد جامعه از آن استفاده کند.»
* قانون دسترس‌پذیری ماشین‌های خود‌ران چیست و چرا این قانون مهم است؟
«این قانون در دست بررسی، برای حفاظت حق شهروندی معلولانی پیش‌بینی شده است که قصد استفاده از ماشین‌های خود‌ران را دارند. در حال حاضر، پلیس می‌تواند نابینایان را به خاطر نداشتن گواهینامه رانندگی متوقف کند. با وضع این قانون، نابینایان ایالات متحده می‌توانند مانند سایرین از ماشین‌های خود‌ران استفاده کنند بدون اینکه نیازی به داشتن گواهینامه داشته باشند. همچنین این قانون پنج میلیون دلار را برای مطالعه در مناسب‌سازی ساختار شهری برای نابینایان و استفاده از ماشین‌های خود‌ران برای آنها اختصاص می‌دهد. وضع این قانون بر ارزش برابر معلولین با سایر اقشار جامعه صحه می‌گذارد و نشان می‌دهد چگونه ما آینده را مطابق با اصول مندرج در قانون معلولین ایالات متحده طراحی می‌کنیم."
audio/mana-a5ae684cdf00bbbddf44.mp3,"نیمه دیگر زندگی
مسعود طاهریان
افت بینایی که شدت گرفت، خانواده و نزدیکان کم‌کم نگران شدن آیا هومن همچنان می‌تونه یه زندگی معمولی داشته باشه و اون رو مدیریت کنه یا نه؟ به اجبار بخشی از وظایف زندگی مشترک رو به همسرش محول‌ کرد. مثلاً دیگه نمی‌تونست حضوری به مدرسه دخترش بره تا امور تحصیلیش رو پیگیری کنه. نه تردد به اونجا براش راحت بود و نه پیدا کردن مسئولانش. دائم در مهمونی‌های خانوادگی سوتی می‌داد. براش رفت و اومد به مهمونی‌های خانوادگی و حرکت در فضای خونه اقوام سخت بود. حین غذا خوردن کثیف کاری می‌کرد. گاهی سایر خانم‌های فامیل رو با همسرش اشتباه می‌گرفت. حتی توی خونه خودش هم مکرر دختر و خانمش رو به علت شباهت قد و قواره به جای هم می‌گرفت. وقتی هم می‌خواست در امور خونه کمک کنه، خراب کاری به بار می‌آورد. مثلاً متوجه چکیدن آب زباله در راهروی ساختمون نمی‌شد و همسایه‌ها رو شاکی می‌کرد. ولی وقتی همه این اتفاق‌ها می‌افتاد، با خونسردی شرایط جدید بیناییش رو به دیگران توضیح می‌داد و می‌گفت قصد جسارت و مزاحمت نداشته و از اشتباهاتش عذر‌خواهی می‌کرد. معمولاً هم دیگران همراهش می‌شدن و می‌بخشیدنش.
از طرف دیگه بعد نابینایی هومن، برای مسئولان سازمانی که توش کار می‌کرد، ابهام و تردید درست شد که آیا کارمند نابیناشون هنوز می‌تونه وظایف کاریش رو انجام بده و به درستی حق سازمان رو در محاکم دادگستری و سایر ادارات مطالبه کنه و مدافع اون‌ها باشه؟ اول برای هومن سخت بود از کسی کمک بگیره. حس کهتری و حقارت و ضعف پیدا می‌کرد. ولی خوب ذره ذره نیازمندی تمامی انسان‌ها رو به هم پذیرفت و از سازمان محل خدمت و سایر افراد برای پیش بردن امور شخصی و کاریش درخواست کمک کرد. در عوضش هم حواسش بود تعامل دو طرفه با همکاران و فامیلش برقرار کنه و از طریق تخصص حقوقی‌ای که داشت، در مشکلات همراه اون‌ها باشه. کارفرماش برای کمک یه نیروی کاری دیگه به عنوان مافوق در نظر گرفت و بخشی از وظایف شغلی هومن رو بهش سپرد و ازش خواست بر کار‌های اون نظارت کنه. از طرف دیگه یه همکار تازه به بخش هومن اضافه کرد تا در انجام امور مختلفی مانند رفت و آمد به جلسات حقوقی، خواندن پرونده‌های اداری و نوشتن مطالب کاری همراه هومن باشه. استثنائاً هم اجازه داد هومن با این که کارشناس بود، از سرویس رفت و آمد مدیران ارشد سازمان استفاده کنه. هومن با کمک امکاناتی که در اختیارش قرار گرفت دوباره تونست فعالیت‌های کاریش رو از سر بگیره. کار کردنش باعث ایجاد حس تعجب و احترام در بین مسئولان دادگستری و شعب دادگاه می‌شد و اون‌ها هم معمولاً فرایند پیگیری پرونده‌های حقوقیش رو تسهیل می‌کردند. برای هومن به علت نابینایی و کم‌شنوایی، چندین برابر آراستگی ظاهری و نزاکت و متانت در گفتار اهمیت داشت تا بتونه بر دیگران تأثیر بذاره. وقتی کاری رو انجام می‌داد به ویژه در محاکم قضایی، لازم بود هیجانات منفیش رو مثل خشم و عصبانیت، مدیریت کنه و خونسرد بمونه. حتی اگه امور حقوقی توسط وکیل طرف دیگر دعوا، طوفانی و حق به جانب پیگیری می‌شد. چون نمی‌تونست نوشته‌ها رو درجا بخونه، قبل از هر جلسه‌ای پرونده‌ها رو با کمک همکاران و نرم‌افزار‌های توانبخشی، خوب می‌خوند تا بر اون‌ها تسلط کامل پیدا کنه. بعد هم متکی می‌شد به حافظه‌اش تا مدارک حقوقی لازم رو در طول دادگاه به یاد بیاره. اگر هم اشتباهی ناشی از ندیدن وسط کار‌هاش انجام می‌داد، با شوخی و مزاح نابیناییش رو پیش می‌کشید و شرایطش رو برای مسئولان توضیح می‌داد. از ظاهر چشم‌ها و چهره‌اش معلوم نبود که نابیناست. به خاطر همین عصای سفیدش رو به عنوان نماد آسیب بینایی، دست می‌گرفت تا بقیه متوجه نابیناییش بشن.
هومن چون دانش حقوقی داشت، بیشتر در امور مالی و اداری حساس بود. می‌ترسید دیگران از درست ندیدن و نشنیدنش سوء ‌استفاده کنن، حتی در امور روزمره زندگی. ولی گاهی در موقعیت‌های جدیدی مانند بستن قرار‌داد اجاره مسکن، قرار می‌گرفت و مجبور می‌شد به بقیه اعتماد کنه. یا بعضی موقع‌ها لازم بود کارت بانکیش رو به افراد بسپره تا برخی از امور مالیش رو انجام بدن. یه موقع‌ها اطرافیانش بی‌حوصله بودن و جزئیات اسناد حقوقی و مالی رو مثل قرار‌داد‌ها و چک‌ها، نمی‌خوندن و انتظار داشتن سریع هومن موارد رو چشم بسته امضا کنه. در چنین شرایطی، هومن همیشه عواقب و خطرات احتمالی رو بررسی می‌کرد و اگه لازم می‌دید درخواست می‌کرد تمامی مطالب رو براش بخونن یا بهش اجازه بدن اون‌ها رو ببره و با کمک دوستان یا نرم‌افزار‌هاش مطالعه کنه. الآنم هومن بعد از پذیرش نابیناییش، یه سبک جدید برای زندگیش پیش گرفته و شیوه انجام کار‌هاش رو مثلاً غذا خوردن یا مطالعه، تغییر داده. دائماً امور و موقعیت‌های تازه رو امتحان و تجربه می‌کنه و به دنبال راه‌حل‌های جدید برای رفع مشکلاتشه.
از نگاه یاران به یاران ندا می‌رسد!
دوره‌ی رهایی رهایی فرا می‌رسد…
این شب پریشان پریشان سحر می‌شود!
روز نو گل افشان گل افشان به ما می‌رسد…
بخت آن ندارم که یارم کند یاد من…
حال من که گوید که گوید به صیاد من!
گرچه شد دل زار گرفتار به بیداد او…
عاقبت رسد عشق رسد…
عشق رسد عشق به فریاد من…
ساقیا کجایی کجایی که در آتشم…
وز غمش ندانی چه ها می‌کشد!
ساقی از در و بام در و بام بلا می‌رسد…
از این عشق چه ها می‌رسد…
از نگاه یاران به یاران ندا می‌رسد!
دوره‌ی رهایی رهایی فرا می‌رسد…"
audio/mana-8cb75af6a6c2954407c5.mp3,"نیمه دیگر زندگی
مسعود طاهریان
افت بینایی که شدت گرفت، خانواده و نزدیکان کم‌کم نگران شدن آیا هومن همچنان می‌تونه یه زندگی معمولی داشته باشه و اون رو مدیریت کنه یا نه؟ به اجبار بخشی از وظایف زندگی مشترک رو به همسرش محول‌ کرد. مثلاً دیگه نمی‌تونست حضوری به مدرسه دخترش بره تا امور تحصیلیش رو پیگیری کنه. نه تردد به اونجا براش راحت بود و نه پیدا کردن مسئولانش. دائم در مهمونی‌های خانوادگی سوتی می‌داد. براش رفت و اومد به مهمونی‌های خانوادگی و حرکت در فضای خونه اقوام سخت بود. حین غذا خوردن کثیف کاری می‌کرد. گاهی سایر خانم‌های فامیل رو با همسرش اشتباه می‌گرفت. حتی توی خونه خودش هم مکرر دختر و خانمش رو به علت شباهت قد و قواره به جای هم می‌گرفت. وقتی هم می‌خواست در امور خونه کمک کنه، خراب کاری به بار می‌آورد. مثلاً متوجه چکیدن آب زباله در راهروی ساختمون نمی‌شد و همسایه‌ها رو شاکی می‌کرد. ولی وقتی همه این اتفاق‌ها می‌افتاد، با خونسردی شرایط جدید بیناییش رو به دیگران توضیح می‌داد و می‌گفت قصد جسارت و مزاحمت نداشته و از اشتباهاتش عذر‌خواهی می‌کرد. معمولاً هم دیگران همراهش می‌شدن و می‌بخشیدنش.
از طرف دیگه بعد نابینایی هومن، برای مسئولان سازمانی که توش کار می‌کرد، ابهام و تردید درست شد که آیا کارمند نابیناشون هنوز می‌تونه وظایف کاریش رو انجام بده و به درستی حق سازمان رو در محاکم دادگستری و سایر ادارات مطالبه کنه و مدافع اون‌ها باشه؟ اول برای هومن سخت بود از کسی کمک بگیره. حس کهتری و حقارت و ضعف پیدا می‌کرد. ولی خوب ذره ذره نیازمندی تمامی انسان‌ها رو به هم پذیرفت و از سازمان محل خدمت و سایر افراد برای پیش بردن امور شخصی و کاریش درخواست کمک کرد. در عوضش هم حواسش بود تعامل دو طرفه با همکاران و فامیلش برقرار کنه و از طریق تخصص حقوقی‌ای که داشت، در مشکلات همراه اون‌ها باشه. کارفرماش برای کمک یه نیروی کاری دیگه به عنوان مافوق در نظر گرفت و بخشی از وظایف شغلی هومن رو بهش سپرد و ازش خواست بر کار‌های اون نظارت کنه. از طرف دیگه یه همکار تازه به بخش هومن اضافه کرد تا در انجام امور مختلفی مانند رفت و آمد به جلسات حقوقی، خواندن پرونده‌های اداری و نوشتن مطالب کاری همراه هومن باشه. استثنائاً هم اجازه داد هومن با این که کارشناس بود، از سرویس رفت و آمد مدیران ارشد سازمان استفاده کنه. هومن با کمک امکاناتی که در اختیارش قرار گرفت دوباره تونست فعالیت‌های کاریش رو از سر بگیره. کار کردنش باعث ایجاد حس تعجب و احترام در بین مسئولان دادگستری و شعب دادگاه می‌شد و اون‌ها هم معمولاً فرایند پیگیری پرونده‌های حقوقیش رو تسهیل می‌کردند. برای هومن به علت نابینایی و کم‌شنوایی، چندین برابر آراستگی ظاهری و نزاکت و متانت در گفتار اهمیت داشت تا بتونه بر دیگران تأثیر بذاره. وقتی کاری رو انجام می‌داد به ویژه در محاکم قضایی، لازم بود هیجانات منفیش رو مثل خشم و عصبانیت، مدیریت کنه و خونسرد بمونه. حتی اگه امور حقوقی توسط وکیل طرف دیگر دعوا، طوفانی و حق به جانب پیگیری می‌شد. چون نمی‌تونست نوشته‌ها رو درجا بخونه، قبل از هر جلسه‌ای پرونده‌ها رو با کمک همکاران و نرم‌افزار‌های توانبخشی، خوب می‌خوند تا بر اون‌ها تسلط کامل پیدا کنه. بعد هم متکی می‌شد به حافظه‌اش تا مدارک حقوقی لازم رو در طول دادگاه به یاد بیاره. اگر هم اشتباهی ناشی از ندیدن وسط کار‌هاش انجام می‌داد، با شوخی و مزاح نابیناییش رو پیش می‌کشید و شرایطش رو برای مسئولان توضیح می‌داد. از ظاهر چشم‌ها و چهره‌اش معلوم نبود که نابیناست. به خاطر همین عصای سفیدش رو به عنوان نماد آسیب بینایی، دست می‌گرفت تا بقیه متوجه نابیناییش بشن.
هومن چون دانش حقوقی داشت، بیشتر در امور مالی و اداری حساس بود. می‌ترسید دیگران از درست ندیدن و نشنیدنش سوء ‌استفاده کنن، حتی در امور روزمره زندگی. ولی گاهی در موقعیت‌های جدیدی مانند بستن قرار‌داد اجاره مسکن، قرار می‌گرفت و مجبور می‌شد به بقیه اعتماد کنه. یا بعضی موقع‌ها لازم بود کارت بانکیش رو به افراد بسپره تا برخی از امور مالیش رو انجام بدن. یه موقع‌ها اطرافیانش بی‌حوصله بودن و جزئیات اسناد حقوقی و مالی رو مثل قرار‌داد‌ها و چک‌ها، نمی‌خوندن و انتظار داشتن سریع هومن موارد رو چشم بسته امضا کنه. در چنین شرایطی، هومن همیشه عواقب و خطرات احتمالی رو بررسی می‌کرد و اگه لازم می‌دید درخواست می‌کرد تمامی مطالب رو براش بخونن یا بهش اجازه بدن اون‌ها رو ببره و با کمک دوستان یا نرم‌افزار‌هاش مطالعه کنه. الآنم هومن بعد از پذیرش نابیناییش، یه سبک جدید برای زندگیش پیش گرفته و شیوه انجام کار‌هاش رو مثلاً غذا خوردن یا مطالعه، تغییر داده. دائماً امور و موقعیت‌های تازه رو امتحان و تجربه می‌کنه و به دنبال راه‌حل‌های جدید برای رفع مشکلاتشه.
از نگاه یاران به یاران ندا می‌رسد!
دوره‌ی رهایی رهایی فرا می‌رسد…
این شب پریشان پریشان سحر می‌شود!
روز نو گل افشان گل افشان به ما می‌رسد…
بخت آن ندارم که یارم کند یاد من…
حال من که گوید که گوید به صیاد من!
گرچه شد دل زار گرفتار به بیداد او…
عاقبت رسد عشق رسد…
عشق رسد عشق به فریاد من…
ساقیا کجایی کجایی که در آتشم…
وز غمش ندانی چه ها می‌کشد!
ساقی از در و بام در و بام بلا می‌رسد…
از این عشق چه ها می‌رسد…
از نگاه یاران به یاران ندا می‌رسد!
دوره‌ی رهایی رهایی فرا می‌رسد…"
audio/mana-a5a1f930a1973c464afd.mp3,"آوای توکا: حضور گروه موسیقی نابینایان توکا در فستیوال بین‌المللی موسیقی تونس
علی جباری
با سلام به مخاطبان نسل مانا
من علی جباری، فارغ‌التحصیل رشته موسیقی با گرایش نوازندگی ساز‌های ایرانی از دانشگاه سوره و سرپرست گروه موسیقی نابینایان توکا، فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۸۵ با نوازندگی و آهنگسازی تئاتر و مشارکت در جشنواره‌های موسیقی داخل کشور شروع کردم و در سال ۱۳۸۶ با مشارکت در جشنواره موسیقی نمایش عروسکی «قره‌قوز» در کشور ترکیه، حضور در جشنواره‌های بین‌المللی را آغاز کردم و تاکنون در بیش از بیست جشنواره موسیقی و نمایش در ده کشور، شرکت کرده‌ام.
گروه موسیقی نابینایان توکا از سال ۱۳۹۶ با هدف ایجاد امکان تعامل افراد دارای معلولیت با سایر افراد در کنار اجرای موسیقی و مشارکت در رویداد‌های بین‌المللی تشکیل شد. در این راستا، همیشه نیازمند افرادی بوده‌ایم که با اصول تبادلات فرهنگی بین‌المللی آشنا باشند و برقراری تعامل در کنار اجرای موسیقی برای گروه توکا از اهمیت بالایی برخوردار است.
ششمین فستیوال موسیقی افراد دارای معلولیت با اولویت افراد با آسیب بینایی، امسال در کشور تونس برگزار شد. همواره در این فستیوال، در کنار بخش موسیقی، کنفرانسی با موضوع «افراد دارای معلولیت» برگزار می‌شود که در این کنفرانس به موضوع نقش حکومت‌ها در برطرف ساختن موانع پیش روی افراد دارای معلولیت پرداخته می‌شود.
اینجانب، علی جباری، نوازنده کمانچه؛ دکتر ابوذر سمیعی، دانش‌آموخته سیاست‌گزاری فرهنگی و فعال اجتماعی حقوق معلولان و نوازنده تار و سه تار؛ دکتر سیاوش اردستانی، وکیل و مدرس دانشگاه و نوازنده ساز‌های کوبه‌ای، اعضای اصلی گروه موسیقی توکا هستیم. هر بار سعی کرده‌ایم که با افراد دیگری هم همکاری داشته باشیم. این بار، خانم طاهره بشیر، خواننده و خانم میترا ابراهیمی، نوازنده عود، خانم سمیه جاهد عطاییان، خبرنگار حوزه اجتماعی و افراد دارای معلولیت و خانم زهره خازنه، مدرس هنر هم با ما همراه بودند. در بخش کنفرانس، خانم جاهد عطاییان و آقای سمیعی به‌عنوان سخنران و خانم خازنه به‌عنوان مدرس هنر حضور داشتند و در بخش موسیقی نیز، چهارده کشور از جمله اسپانیا، سوئیس، مراکش، تونس، الجزایر، لیبی، امارات، عمان، عراق و… مشارکت داشتند. گروه موسیقی توکا در دو نوبت، روز افتتاحیه و روز دوم جشنواره، روی صحنه رفت و در نهایت از سوی برگزار‌کنندگان جشنواره برگزیده شد. همچنین موفق شدیم با وجود فرصت کوتاه تمرین، اجرای مشترکی با یکی از نوازندگان مراکشی داشته باشیم که با استقبال بسیار خوبی مواجه شد. برقراری تعامل از اهداف مهم گروه توکا است و همواره می‌کوشیم ضمن برقراری تعامل مؤثر با نمایندگان دیگر کشورها، نماینده خوبی برای ایران باشیم.
معمولاً در جشنواره‌های بین‌المللی، هزینه‌های اقامت و پذیرایی بر عهده کشور میزبان و سایر هزینه‌ها بر عهده شرکت‌کننده‌ها است. البته ممکن است جشنواره‌هایی هم برگزار شود که علاوه بر تمام هزینه‌ها، جوایز ارزنده‌ای هم به شرکت‌کنندگان اهدا کند. اسپانسر‌های جشنواره تونس، دو بانک تونسی و مؤسسه اپسار با جذب حمایت‌های بین‌المللی بودند و هزینه اقامت و پذیرایی شرکت‌کنندگان بر عهده ایشان بود؛ اما بزرگ‌ترین چالش ما برای شرکت در این جشنواره، تأمین هزینه‌ها بود و در غیاب حمایت‌های دولتی، تمام هزینه‌ها شامل بلیت و ویزا و… با حمایت دوستان همکار تأمین شد. حضور و اجرای گروه موسیقی توکا در جشنواره تونس، باز‌خورد‌های بسیار خوبی به همراه داشت و مصاحبه‌های خوبی از طرف رادیو و مطبوعات تونس انجام شد و فعالیت‌های گروه توکا به خوبی انعکاس یافت.
ما همواره موسیقی و فرهنگ را عامل انسجام و ارتباط بین انسان‌ها می‌دانیم و در همین راستا، ارتباطات بین‌المللی خوبی برقرار کردیم و دعوت به مشارکت در فستیوال‌های دیگری شدیم که پس از قطعی شدن حضور گروه، اطلاع‌رسانی خواهد شد."
audio/mana-0e5672fbe8269d379402.mp3,"نقاشی با کلمات: قسمت ششم مجهز شدن سینماها و ورود به تلویزیون
جواد سقا
در سال 1992 پروژه دسترسی به تصاویر متحرک آغاز و منجر به ارائه توضیحات صوتی و نمایش اولین فیلم‌های توصیف صوتی شده در سینماهای منتخب در سراسر آمریکا شد. از آن زمان توصیف صوتی در آمریکا و بسیاری از کشورهای اروپایی که با موفقیت این روش را اجرایی کردند محبوبیت پیدا کرد. در همین حال روایت ضبط‌شده، از طریق یک هدفون شخصی، آنچه را که میان گفتگو اتفاق می‌افتد، توضیح می‌دهد.
اسنایدر می‌گوید تا سال 2000 بیش از 200 سینما در سراسر آمریکا به سیستم توصیف صوتی مجهز شده‌اند. در اروپا هم تجهیز سینماها به سیستم‌های توصیف صوتی روند رو به رشدی داشته است. در بریتانیا، Chapter Arts Center در کاردیف اولین جایی بود که توصیفات منظم را با استفاده از اسکریپت‌خوان‌های زنده به کار برد، در حالی که در فرانسه انجمن Valentin Haüy یک سرویس قابل حمل راه‌اندازی کرده بود که با سفر به سراسر کشور برای تماشاگران نابینا و کم‌بینا اجرای صوتی می‌کرد. در انگلستان در حال حاضر سیصد سینما مجهز به تکنولوژی AD وجود دارد که از این تعداد، بسیاری از سینماها از سیستم دالبی یا صدای دیجیتال استفاده می‌کنند. همچنین ده‌ها سینما در فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، آلمان، هلند و دیگر کشورهای اروپا به AD مجهز شده‌اند. در هلند سال 2007، اولین سینمای این کشور مجهز به سیستم توصیف صوتی شد و در حال حاضر، تعداد سینماهای مجهز این کشور افزایش یافته است (وندرهیدن،2019).
جک تامپسون یک فرد نابینا است که از تجربه خود در خصوص سیر تکامل AD در آمریکا و سینماهای این کشور می‌گوید: تجربیات من در رفتن به سینما بسیار محدود بوده است. یا باید با شخصی بروم که مایل باشد صحنه‌های بصری را برایم توضیح دهد، یا فیلم دیالوگ محوری را انتخاب کنم که احتمالاً دنبال کردن داستان آن آسان‌تر است. هیچ کدام از اینها برای من وضعیت ایده‌آلی نبود. حتی با توضیحات یک دوست یا تخیل خودم، تصور می‌کردم که احتمالاً لحظات کلیدی فیلم را از دست داده‌ام. در دهه 90 میلادی نوارهایVHS با خدمات ویدیوی توصیفی (DVS) توسط WGBH فروخته می‌شد که شامل فیلم‌های توصیف‌شده بود. در آن زمان فیلم‌ها چندین ماه پس از انتشار اولیه ویدیویی خود در دسترس نابینایان قرار می‌گرفت. با توجه به محدودیت‌های فرمت VHS، خرید یک فیلم با توضیحات صوتی به این معنی بود که هر کسی که ویدیو را تماشا می‌کرد توضیحات را می‌شنید. هیچ راهی برای حذف کردن آن وجود نداشت.
در سال‌های بعد، بسیاری از تکنیک‌های مدرن مورد استفاده برای توصیف صحنه‌ها و جلوه‌های بصری توسعه پیدا کرد. هنگام تولید توضیحات صوتی، توصیف‌کنندگان ابتدا به فیلم گوش می‌دهند تا درک کنند که یک فرد نابینا یا کم‌بینا چگونه ممکن است فیلم را درک کند. سپس آنها متنی می‌نویسند تا اطلاعاتی که در دیالوگ‌ها ارائه نشده و نیاز به توضیح دارد را در برگیرد. بهترین توصیف‌ها اطلاعات کافی در مورد فیلم ارائه می‌کنند تا به ارزش فیلم برای مخاطب خود بیافزایند؛ اما در حالی که در سال‌های ابتدایی با استفاده از این تکنیک، فیلم‌های توصیف شده در خانه‌ها مورد استقبال افراد دارای اختلال بینایی قرار می‌گرفتند، مدت زمانی که فیلم پس از اکران در سینما به یک نوار ویدئویی توصیف شده تبدیل می‌شد، یک سال یا بیشتر بود.
پروژه‌های اولیه دسترسی آسان نابینایان به توصیف صوتی ابتدا هزینه‌بر بود، اما پیشرفت‌های فناوری به توسعه بیشتر توضیحات صوتی مقرون به صرفه برای سالن‌ها کمک کرد؛ مثلاً تغییر سیستم پخش فیلم از آنالوگ به دیجیتال به این معنی بود که توصیف صوتی برای یک فیلم می‌تواند همراه با بقیه فیلم رمزگذاری شود. این تغییر، نیاز به یک سخت‌افزار تخصصی گران‌قیمت را از بین برد و هزینه‌های تولید را کاهش داد.
از آن زمان به بعد سالن‌های سینما و تئاتر آمریکا شروع به اضافه کردن فناوری توصیف صوتی کردند. دیگر توصیف‌ها از طریق یک گیرنده به نابینایان منتقل می‌شد. صدای توضیحات از طریق هدست شنیده می‌شد. پس از این تغییرات من به سینما رفتم، تجهیزات به خوبی کار کردند و من توانستم به طور مستقل از فیلم لذت ببرم. گیرنده‌ها به کاربر این امکان را می‌دهند که بدون افت کیفیت صدا در هر جایی از سالن بنشیند. دیگر نیازی به تکیه بر یکی از دوستان یا اعضای خانواده یا تصور آنچه ممکن است در فیلم رخ دهد نیستم. اکنون می‌توان کاملاً در تجربه فیلم غرق شد و از فیلم‌ها در سطح کاملاً جدیدی لذت برد.
چالش‌های کنونی در سینماهای آمریکا عمدتاً به عدم آموزش کارکنان برمی‌گردد. فقدان بانک اطلاعاتی متمرکز از تمامی فیلم‌ها با توضیحات صوتی نیز مشکل‌ساز است. من همیشه یک فرد علاقه‌مند به فیلم و سینما بوده‌ام، اما لذت بردن از بسیاری از ژانرها بدون توضیحات صوتی اضافی اغلب دشوار است؛ اما در ایران اساساً سینماها به سیستم توصیف صوتی مجهز نیستند که آموزش ندیدن کارکنان بتواند چالشی برای آن باشد. همچنین اطلاعات کاملی از فیلم‌های توصیف صوتی شده در ایران وجود ندارد و بسیاری از ژانرهای مورد علاقه مخاطبان هم توضیح‌دار نمی‌شوند.
ورود AD به تلویزیون
اولین تلویزیون صوتی شناخته شده توصیف شده در سال 1983 توسط پخش کننده تجاری ژاپنیNTV مخابره شد. توصیفات آن، «باز» بود، یعنی به صدای عادی برنامه اضافه و برای همه بینندگان شنیده می‌شد. این باعث می‌شد در ساعات پربیننده نامناسب باشند. در اروپا و آمریکا هم سازمان‌های حمایت کننده از نابینایان، امکانات توصیف صوتی و برنامه‌های مرتبط با آن را توسعه دادند. شبکه‌های تلویزیونی برخی کانال‌های خود را به سیستم توصیف صوتی مخصوص نابینایان مجهز کردند (پاکر، 2015).
در اواخر دهه 1980 برخی از پخش‌های باز گاه به گاه توسط تلویزیون کاتالونیا در اسپانیا هم انجام شد؛ اما ایالات متحده جایی است که در آن خدمات توصیفی برای تلویزیون به شکل واقعی شروع به کار کرده است. این انتقال در ایالات متحده به دلیل وجود یک کانال صوتی اضافی در تلویزیون کابلی آمریکا به نام برنامه صوتی ثانویه، امکان‌پذیر بود؛ اما از آنجایی که در ابتدا برای این منظور در نظر گرفته نشده بود، کیفیت صدای آن ایده‌آل نبود. ایستگاه‌های تلویزیونی مجهز، برنامه‌های توصیف صوتی شده را در اختیار مخاطبان کم‌بینا / نابینا قرار می‌دهند. مخاطبان با شنیدن صدای اصلی فیلم همراه با توصیف صوتی از اتفاقات تصاویر بصری آگاه می‌شوند.
ورود توصیف صوتی به تلویزیون را در حالی مرور کردیم که متأسفانه تلویزیون ایران هنوز هیچ خدمات توصیفی به نابینایان و کم‌بینایان ارائه نمی‌دهد و طرح پیشنهادی نگارنده برای پخش فیلم‌های توضیح‌دار از تلویزیون را هم اجرا نکرده است"
audio/mana-efb2061cac39896bbe94.mp3,"فیلم قمار زندگی
محمد نوری
فیلم قمار زندگی به کارگردانی و نویسندگی عباس کسایی و محصول سال 1351 است. بااینکه قهرمان این فیلم دختری نابیناست، ولی کمتر در فیلم‌های حوزۀ معلولیت و فیلم‌های نابینایی معرفی شده است. این فیلم نسبت به بسیاری از فیلم‌های نابینایی مهم‌تر و مؤثرتر است و رابطۀ مردم با یک نابینا را در دو سویۀ خوبی‌ها و بدی‌ها، به‌وضوح، به تصویر کشیده، اما شاید به دلیل پررنگ بودن ساز و آواز در آن، در دهه‌های پس از انقلاب 57 کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این فیلم نکات بسیار آموزنده‌ای دارد و لازم است نابینایان و خانواده‌های آنان و علاقه‌مندان به سرنوشت این جامعه حتماً این فیلم را مشاهده کنند.
قمار زندگی فیلم فارسی است، در ایران ساخته شده و زمانش 108 دقیقه است. محمدکریم ارباب تهیه‌کنندۀ این فیلم بود و تقی مختار، شهین، دلکش، محمدتقی کهنمویی، هایک و لیلا فروهر، بازیگران مشهور، در آن نقش‌آفرین بودند.
ضرورت بررسی فیلم‌های نابینایی
وبگاه منظوم در زمینه‌های مختلف این فیلم را ارزش‌گذاری و درمجموع نمرۀ 3 یا 4 از ده را پیشنهاد کرده است، البته هرچند در بررسی هر فیلم؛ جنبه‌های فنی چون نورپردازی، صدا، فیلم‌برداری، بازیگری، انسجام فیلم‌نامه و … اهمیت دارند و کارشناسان به این موارد هم پرداخته‌اند، اما ما از زاویۀ معلولیت و اینکه این فیلم تا چه اندازه توانسته واقعیت‌های زندگی معلولان را منعکس کند و چقدر در رفع مشکلات آنان مؤثر است به آن پرداخته‌ایم.
معمولاً فیلم‌هایی با قهرمان نابینا یا ناشنوا یا دارای نوعی معلولیت، کمتر از نگاه مسائل معلولان و فرهنگ معلولیتی موردبررسی قرار گرفته است. دربارۀ فیلم قمار زندگی، بررسی‌ها، نقدها و گزارش‌های متعدد منتشر شده، اما حتی یک مطلب از زاویۀ معلولیت‌شناسی، فرهنگ‌شناسی و جامعه‌شناسی معلولان به این فیلم نپرداخته است. یک دلیل آن فقدان رشته هنر معلولیت و سینمای معلولیت به‌عنوان یک رشتۀ علمی است.
به‌هرحال تلاش می‌کنم این فیلم را از این منظر بررسی کنیم. سابقۀ بازیگران و کارگردان در فیلم‌های ویژۀ معلولیت نخستین و مهم‌ترین موضوعی است که به تحقیق نیاز دارد. از عباس کسایی، کارگردان و نویسندۀ قمار زندگی، پیشینه‌ای در زمینۀ فیلم با موضوع معلولیت سراغ نداریم.
دومین موضوع همکاری نهادهای مرتبط با معلولان در ساخت این فیلم، حداقل با مشاوره دادن و راهنمایی نویسنده یا کارگردان است. همان‌طور که بدون اجازه و گرفتن راهنمایی و نظر نهایی نهادهای مرتبط با برخی موضوع‌ها نمی‌توان اقدام به ساخت فیلم کرد، در زمینۀ معلولیت و معلولان هم مداخله و حضور کارشناسان و نهادهای ویژۀ معلولان در تولید این‌گونه فیلم‌ها باید قانون یا حداقل عرف شود.
موضوع سوم استقبال مراکز معلولان کشور و منطقۀ فارسی‌زبان از این فیلم است؛ هرچند اطلاعات خاصی در این زمینه منتشر نشده است، ولی با پرس و جو معلوم شد بسیاری از مسئولان مؤسسه‌های معلولان این فیلم را نمی‌شناسند؛ درصورتی‌که اگر بین تولیدکننده و دستگاه‌های مرتبط با معلولان، ارتباط و پیوند وجود ‌داشت هم فروش فیلم بیشتر می‌شد هم در رشد آگاهی‌ها تأثیر داشت.
این‌گونه فیلم‌ها به توجیه عمومی نیاز دارند؛ اگر مردم بدانند محتوای این فیلم چیست و چه سودمندی‌هایی برای آنان دارد، قطعاً بیشتر استقبال می‌کنند، ولی با مطالعۀ همۀ بررسی‌ها متوجه شدم با این نگاه، حتی یک نقد هم وجود ندارد.
متأسفانه مؤسسه‌های معلولان برای موضوع‌های کمتر مؤثر و غیرسازنده وقت می‌گذارند و هزینه می‌کنند، ولی جلسه‌های نقد و بررسی فیلم ندارند. ضروری است هر هفته در مدارس و دیگر مراکز یک فیلم نمایش داده شود و در ادامه یک بحث آزاد هم گذاشته شود و با هم‌اندیشی و مباحثات سطح شعور و شناخت را رشد دهند.
پس از این مقدمات به محتوای فیلم قمار زندگی می‌پردازیم.
محتوا و نکته‌سنجی
خوانندۀ مشهوری دو دختر دارد، دختر کوچک‌تر که زیر ده سال دارد به هنگام فرار از دست تبهکاران، بر اثر سقوط نابینا می‌شود. تبهکاران برای تصاحب اموال این خانواده هنرمند تلاش می‌کنند و فشار بر این خانواده باعث فقر و گدا شدن این دختر نابینا و فروپاشی خانواده می‌شوند و برخی از مردم به جای کمک، گدایی را پیش پای آنان قرار می‌دهند. درنهایت با تلاش‌های مادر و اقدام هنرمندانه و پیگیرهای نهادهای قانونی، تبهکاران دستگیر و دختر بینایی‌اش بازمی‌گردد و خانواده به وضع سابق بازمی‌گردند.
با مطالعۀ فیلم از منظر معلولیت می‌توان به این نکات دست یافت:
هر زندگی دو سرنوشت می‌تواند داشته باشد: بُرد و خوشبختی، باخت و بدبختی. این‌گونه نیست که از ابتدا معلوم و مقدر باشد انسان چه سرنوشتی دارد. زندگی شاد و مطلوب با اقدام تبهکاران به عذاب و نگون‌بختی تبدیل می‌شود و برعکس با تلاش و استفاده از هنر، می‌توان بدترین زندگی‌ها را دگرگون ساخت؛ به همین دلیل فیلم «قمار زندگی» نامیده شده است.
حتی افرادی که زندگی خوش و بدون کمبود دارند هم ممکن است معلولیت به سراغشان بیاید و نابینا شوند. لیلی دختربچه‌ای است که در خانه‌ای بزرگ با همۀ امکانات زندگی می‌کند، ولی نابینا می‌شود.
وقتی مادر لیلی، یعنی خانم دلکش به مسافرت می‌رود، تبهکاران به خانۀ آنها وارد و باعث نابینایی لیلی می‌شوند. این رخداد نماد وقوع معلولیت بر اثر فقدان خانواده و غفلت عناصر خودی پدید می‌آید.
وقتی لیلی متوجه نابینایی‌اش می‌شود، روحیۀ بالا و امیدواری عجیبی دارد؛ به‌طوری‌که خواهر بزرگ‌ترش را به آرامش و بردباری دعوت می‌کند و همین ویژگی درنهایت زمینه‌ساز برگشتن بینایی او می‌شود.
لیلی در مسیر رفتن به بیمارستان برای عمل جراحی چشم، به حافظیه می‌رود، ولی عوامل تبهکار خواهرش، مریم، را می‌ربایند. لیلی متوجه ربوده شدن مریم نمی‌شود و برای پیدا کردن مریم به خیابان می‌آید. وسط خیابان نزدیک است که اتومبیلی با او تصادف کند، اما راننده ترمز می‌کند و با عباراتی مانند «مگه کوری؟!» او را تحقیر و به او بدترین توهین‌ها را می‌کند. در این هنگام مردی پیدا می‌شود و به‌رغم اینکه لیلی را «عاجز» خطاب می‌کند، می‌کوشد به او کمک کند و خواهرش را پیدا کند. وقتی آنها خواهر لیلی را پیدا نمی‌کنند، او لیلی را به خانه‌اش می‌برد، اما زنش بدترین رفتارها را با لیلی دارد؛ او را کتک می‌زند و به او حرف‌های ناروایی می‌زند، مثل نون مفتی ندارم به او بدهم و باید برود و پول درآورد. او درنهایت لیلی را به گدایی کردن وادار می‌کند. این سکانس آموزنده رفتارهای زشتی را که برخی با نابینایان دارند، به تصویر می‌کشد.
افراد یا باندهای تبهکار برای رسیدن به پول به هیچ فردی، حتی یک بچۀ نابینا هم رحم نمی‌کنند.
درنهایت تبهکاران به اهدافشان نمی‌رسند و دستگیر می‌شوند. لیلی هم با آواز مادرش بینایی‌اش را به دست می‌آورد که بیانگر اهمیت اقدام هنری در پیشرفت معلولان است.
این فیلم از الگویی دوگانه پیروی می‌کند و می‌خواهد رفتارهای زشت مردم را با رفتارهای مطلوب عدۀ دیگری مقایسه کند و قُبح رفتارهای زشت را نشان دهد. درمجموع، قمار زندگی، فیلم آموزنده‌ای برای نشان دادن نابینایی و نابینایان است.
مآخذ
قمار زندگی، وبگاه ویکی‌پدیا
فیلم قمار زندگی، وبگاه منظوم"
audio/mana-e19b5438cb9f6c6406c5.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
با هم همراه صحبت‌های یک نویسنده و پژوهشگر می‌شویم تا قدری راجع به چاپ کتاب و بیشتر در مورد کار پژوهشی و انتشار مقاله یاد بگیریم.
حلیمه جعفرپور دانش‌آموخته دکتری رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی و مدرس دانشگاه و نویسنده و پژوهشگر مستقل میهمان این ماه نواک است. وی از چهارده سالگی بینایی خود را از دست داده و پس از یک وقفه در تحصیل، دوباره به سراغ درس رفته و دوره موفقیت‌آمیزی را سپری کرده است. کارشناسی را در دانشگاه الزهرا و ارشد را با رتبه 7 در دانشگاه تهران گذرانده است. او دکتری را نیز با رتبه استعداد درخشان در دانشگاه تهران به پایان رسانده است. جعفرپور در دوران ارشد و دکترای خود به نوشتن مقالات علمی رو آورده و مقالات زیادی منتشر کرده است. حلیمه جعفرپور ذوق ادبی و شعری هم دارد و از این رو مجموعه شعرش را با نام دختر باران در سال 96 منتشر کرده است و مجموعه دوم شعری خود را نیز آماده چاپ دارد.
از جعفرپور راجع به چاپ کتابش می‌پرسم و اینکه آیا چاپ کتاب پروسه‌ای دشوار است؟ و آیا این راه برای یک نویسنده نا‌بینا می‌تواند هموار باشد؟
در پاسخ راجع به چاپ کتاب شعر دختر باران توضیح می‌دهد و می‌گوید: ابتدا قصد داشته تا با ناشرانی که در حوزه شعر کار می‌کنند و نام و آوازه‌ای دارند کار کند؛ اما این ناشران برای اثر اول نویسندگان سختگیری زیادی دارند و کار کردن با آنها مستلزم ماه‌ها انتظار است. به همین دلیل کتاب خود را برای چاپ به نشر آثار فکر سپرده است. وی می‌افزاید ناشرانی هستند که حاضرند با نویسندگان جوان کار کنند، لذا شروع کار با آنان برای چاپ‌های اول کمک کننده خواهد بود و نویسندگان می‌توانند، حاصل فکر و اندیشه خود را نزد آنان برای علاقه‌مندان به چاپ برسانند.
حلیمه جعفرپور درباره ویراستاری کتاب و هزینه‌های چاپ، چاپ‌های بعدی کتاب و مسائل مربوط به انتشار کتاب توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای علاقه‌مندان خالی از لطف نخواهد بود.
این پژوهشگر، همچنین در نوشتن مقالات علمی در حوزه ایران شناسی و تاریخ ایران فعالیت دارد و در این زمینه مقالاتی را نیز به چاپ رسانده است. وی شروع چاپ مقالات خود را با فعالیت‌های کلاسی‌ای می‌داند که در دوران کارشناسی ارشد انجام داده و همان سبب شده است تا راه نوشتن مقاله را برای خود هموار کند.
میهمان نواک از شرایط پذیرش مقالات و ویژگی‌هایی می‌گوید که به پذیرش آنها کمک می‌کند. وی توضیح می‌دهد، چگونه می‌توان برای نوشتن مقاله از سایت‌هایی مانند ایران داک، مگیران و نورمگز استفاده کرد و از طریق مطالب چنین سایت‌هایی که برای نا‌بینایان هم دسترس‌پذیر است مطالب اولیه مقاله را فراهم نمود.
حلیمه جعفرپور مراحل نوشتن مقاله و جمع‌آوری اطلاعات آن را به طور خلاصه، در صورتی که شخص بخواهد با یک همکار نویسنده مقاله خود را به چاپ برساند توضیح می‌دهد. وی همچنین توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان از یک پایان‌نامه برای چاپ مقاله استفاده کرد.
پژوهشگر میهمان نواک معتقد است که نویسندگان و پژوهشگران نا‌بینا اگر برای چاپ آثار خود در ابتدا یک همکار نویسنده داشته باشند که می‌تواند یکی از اساتید یا یک دوست باشد، کار پژوهشی خود را زودتر به سرانجام خواهند رساند.
میهمان نواک در پایان راجع به درجه مقالات و ارزش علمی آنها صحبت می‌کند و توضیح می‌دهد که هر کدام برای دانشجو‌ها چه ارزشی را به دنبال دارد.
شنوندگان پادکست نواک و علاقه‌مندان به مطالعه می‌توانند برای تهیه کتب معرفی شده در پادکست و سایر کتاب‌های مورد نیازشان با بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور تماس بگیرند."
audio/mana-dd9eae62d410dc8591d2.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
با هم همراه صحبت‌های یک نویسنده و پژوهشگر می‌شویم تا قدری راجع به چاپ کتاب و بیشتر در مورد کار پژوهشی و انتشار مقاله یاد بگیریم.
حلیمه جعفرپور دانش‌آموخته دکتری رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی و مدرس دانشگاه و نویسنده و پژوهشگر مستقل میهمان این ماه نواک است. وی از چهارده سالگی بینایی خود را از دست داده و پس از یک وقفه در تحصیل، دوباره به سراغ درس رفته و دوره موفقیت‌آمیزی را سپری کرده است. کارشناسی را در دانشگاه الزهرا و ارشد را با رتبه 7 در دانشگاه تهران گذرانده است. او دکتری را نیز با رتبه استعداد درخشان در دانشگاه تهران به پایان رسانده است. جعفرپور در دوران ارشد و دکترای خود به نوشتن مقالات علمی رو آورده و مقالات زیادی منتشر کرده است. حلیمه جعفرپور ذوق ادبی و شعری هم دارد و از این رو مجموعه شعرش را با نام دختر باران در سال 96 منتشر کرده است و مجموعه دوم شعری خود را نیز آماده چاپ دارد.
از جعفرپور راجع به چاپ کتابش می‌پرسم و اینکه آیا چاپ کتاب پروسه‌ای دشوار است؟ و آیا این راه برای یک نویسنده نا‌بینا می‌تواند هموار باشد؟
در پاسخ راجع به چاپ کتاب شعر دختر باران توضیح می‌دهد و می‌گوید: ابتدا قصد داشته تا با ناشرانی که در حوزه شعر کار می‌کنند و نام و آوازه‌ای دارند کار کند؛ اما این ناشران برای اثر اول نویسندگان سختگیری زیادی دارند و کار کردن با آنها مستلزم ماه‌ها انتظار است. به همین دلیل کتاب خود را برای چاپ به نشر آثار فکر سپرده است. وی می‌افزاید ناشرانی هستند که حاضرند با نویسندگان جوان کار کنند، لذا شروع کار با آنان برای چاپ‌های اول کمک کننده خواهد بود و نویسندگان می‌توانند، حاصل فکر و اندیشه خود را نزد آنان برای علاقه‌مندان به چاپ برسانند.
حلیمه جعفرپور درباره ویراستاری کتاب و هزینه‌های چاپ، چاپ‌های بعدی کتاب و مسائل مربوط به انتشار کتاب توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای علاقه‌مندان خالی از لطف نخواهد بود.
این پژوهشگر، همچنین در نوشتن مقالات علمی در حوزه ایران شناسی و تاریخ ایران فعالیت دارد و در این زمینه مقالاتی را نیز به چاپ رسانده است. وی شروع چاپ مقالات خود را با فعالیت‌های کلاسی‌ای می‌داند که در دوران کارشناسی ارشد انجام داده و همان سبب شده است تا راه نوشتن مقاله را برای خود هموار کند.
میهمان نواک از شرایط پذیرش مقالات و ویژگی‌هایی می‌گوید که به پذیرش آنها کمک می‌کند. وی توضیح می‌دهد، چگونه می‌توان برای نوشتن مقاله از سایت‌هایی مانند ایران داک، مگیران و نورمگز استفاده کرد و از طریق مطالب چنین سایت‌هایی که برای نا‌بینایان هم دسترس‌پذیر است مطالب اولیه مقاله را فراهم نمود.
حلیمه جعفرپور مراحل نوشتن مقاله و جمع‌آوری اطلاعات آن را به طور خلاصه، در صورتی که شخص بخواهد با یک همکار نویسنده مقاله خود را به چاپ برساند توضیح می‌دهد. وی همچنین توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان از یک پایان‌نامه برای چاپ مقاله استفاده کرد.
پژوهشگر میهمان نواک معتقد است که نویسندگان و پژوهشگران نا‌بینا اگر برای چاپ آثار خود در ابتدا یک همکار نویسنده داشته باشند که می‌تواند یکی از اساتید یا یک دوست باشد، کار پژوهشی خود را زودتر به سرانجام خواهند رساند.
میهمان نواک در پایان راجع به درجه مقالات و ارزش علمی آنها صحبت می‌کند و توضیح می‌دهد که هر کدام برای دانشجو‌ها چه ارزشی را به دنبال دارد.
شنوندگان پادکست نواک و علاقه‌مندان به مطالعه می‌توانند برای تهیه کتب معرفی شده در پادکست و سایر کتاب‌های مورد نیازشان با بخش‌های نا‌بینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور تماس بگیرند."
audio/mana-04e9d567d2fa43ca6ee3.mp3,"به قلم شما
مانا امیری
سردبیر: دو قطعه شعر سفید را از نظر می‌گذرانید که مانا امیری، شاعر نابینا و مخاطب قدیمی نسل مانا آنها را برای انتشار در اختیار ما قرار داده است.
ته قهوه تندیس تلخ روزگار نشسته
جام خوشبختی تکه‌هایش می‌لغزد میان فنجان
چشمانش نیمه باز رو به دوری نامعلوم شاید اعجاز بچسبد به فالی که حال من باشد
باز تکان سر به دو سو و… شاید دو وقت دیگر
بیچارگی‌ام ذوق می‌کند امیدی واهی در تلخی چرخ می‌زند
شکست سکوت صبر در فضای پوچ دخترک منتظر
و صدایی تکرار کرد دو وقت دیگر
شاید جایی شاید وقتی به سراغ خاطراتم بروم خاطراتی نخ‌نما بی‌رنگ میان صندوقچه‌ای خاکستری
روزگاری دور میان جوانی لحظاتی تلخ مثل دم‌نوشی به وقت بیماری از همان‌هایی که طعم گس دارد اما کمی حالت را خوب می‌کند
و کسی از غبار گذشته می‌آید تا راوی شود آنچه گذشت
دستان ملتمس رد می‌کند و گوش انگار وظیفه شنیدن ندارد
خاطرات همان خاطره بمانند…"
audio/mana-db47d3a0aa54c1518b03.mp3,"با مرکز حمایت از آسیب دیدگان بینایی امیدبخش آشنا شوید
مینو یثربی
ین مرکز از سال 1402 در محل فعلی واقع در خیابان جمهوری، خیابان ظهیرالاسلام، کوچه درویش غربی، با هدف خدمات توانبخشی به هنگام، به کودکان و نوجوانان دارای آسیب بینایی در درجه اول و آموزش والدین در جهت رشد و شکوفایی به هنگام این عزیزان، فعالیت رسمی خود را در بخشی از خیریه نورالزهرا به صورت مستقل، با مجوز از وزارت کشور با سعی و تلاش جناب آقای دکتر ریاضی و تنی چند از اساتید دانشگاه و بینایی‌سنج‌ها و متخصصین توانبخشی بینایی آغاز کرد.
ساعت کار این مرکز هر روز از ساعت 8:30 تا 4 بعدازظهر به جز پنج‌شنبه‌ها است. فعالیت‌ها و بخش‌های خدمات‌رسانی شامل: بخش معاینات بینایی، تجویز عینک، مشاوره و ارجاع به هنگام، به مراکز آموزشی و چشم‌پزشکی است.
در یکی از بخش‌ها، خدمات تربیت بینایی در اتاق تاریک با تجویز آقای دکتر ریاضی متخصص در زمینه بینایی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و پژوهشگر و محقق در زمینه کم‌بینایی صورت می‌گیرد و پس از آن، در صورت نیاز، مراجع، مطابق برنامه به اتاق تاریک تقویت باقیمانده سلول‌های شبکیه ویژه کودکان تا گروه سنی پنج سال ارجاع گردیده و آموزش می‌بیند؛ والدین نیز در این مرحله، در برنامه‌های آموزشی کودک حضور دارند تا بتوانند در منزل نیز به این آموزش‌ها ادامه دهند و در مرحله بعد، آموزش‌های مرکز رشد انجام می‌شود که این بخش زیر نظر روانشناس و متخصص در زمینه توانبخشی کودکان همراه با والدین، تقویت حواس، به کارگیری باقی‌مانده بینایی، تربیت بینایی، شیوه‌های به کارگیری صحیح دست‌ها، هماهنگی چشم و دست و کسب مهارت‌های زندگی متناسب با سن کودک و نوجوان آموزش داده می‌شود.
همچنین خدمات پاره وقت کار درمانی مشاوره و راهنمایی استفاده از دستگاه‌های درشت‌نما و معاینات دوره‌ای و ارزیابی میزان اثربخشی آموزش‌ها، از عمده خدمات مرکز به مراجعان است.
تلفن مؤسسه: 02177605631
تلفن روابط عمومی: 09123209731
آدرس ایمیل: lowvisioniran@gmail.com
آدرس اینستاگرام مؤسسه: @foundation_for_blind"
audio/mana-4a483cb9f4273327ffd1.mp3,"جودوی نابینایان را از هرج و مرج نجات دهید
امیر سرمدی
وقتی کار رها باشد و آنهایی که بر مسند مدیریت تکیه زده‌اند، دچار سوءِمدیریت باشند، نتیجه می‌شود وضعیت این روز‌های جودوی نابینایان؛ رشته‌ای که ملی‌پوشانش می‌بایست خود را مهیای مدال‌آوری و افتخارآفرینی در 2024 پاریس کنند، چنان دچار هرج و مرج و ناکارآمدی شده که اگر تدبیری اندیشیده نشود، دو تا سه مدال ارزشمند از دست خواهد رفت. در این نوشته قصد داریم به وضعیت این روز‌های جودوی نابینایان بپردازیم و شرح ماوقع را از زبان ملی‌پوشان این رشته بشنویم.
اختلاف‌ها از کجا شروع شد
هفدهمین دورۀ پارالمپیک، هفتم شهریورماه به‌صورت رسمی در پاریس آغاز می‌شود. ورزشکاران نابینایان در این مسابقات، در رشته‌های گل‌بال، دو‌و‌میدانی و جودو حاضر خواهند شد. تمرین‌های رشته‌های گل‌بال و دو‌و‌میدانی طبق برنامه‌ریزی قبلی در جریان است، اما اختلاف‌های میان اعضای تیم ملی جودو با کادر فنی، درعمل سبب شده تا تمرین‌های این رشته، تنها دو ماه مانده به پارالمپیک برگزار نشود. این شرایط کارِ ورزشی را که دچار دوپینگ، عقب‌گرد فنی، رفاقت و روابط غیر‌فنی، نابسامانی ساختاری و … شده و بارها نسبت به بحرانی بودن وضعیت آن و بی‌توجهی مسئولان هشدار داده شده، به بن‌بست رسانده است.
بحران‌های جودوی نابینایان از مسابقات پاراآسیایی 2023 هانگژو آغاز شد؛ جایی‌که پیش از برگزاری رقابت‌ها تست دوپینگ وحید جدی و امید نوری جعفری مثبت اعلام شد و دو مدال برای کاروان ایران از دست رفت. دو سال قبل‌تر نیز تست دوپینگ محمدرضا خیر‌الله‌زاده، دارندۀ مدال طلای جهان و مسابقات پارا‌آسیایی جاکارتا، مثبت اعلام شد و جودوی نابینایان یکی از شاخص‌ترین ورزشکاران خود در سنگین‌وزن را از دست داد، اما حواشی جدید که دامن جودوی نابینایان را گرفته است، پس از مسابقات جایزۀ بزرگ پارا‌جودوی آلمان آغاز شد.
اواخر بهمن‌ماه سال گذشته، وحید نوری و میثم بنی‌طبا با دو مدال خوش‌رنگ طلا از گرندپری آلمان به ایران بازگشتند؛ مسابقاتی که برای رنکینگ ورزشکاران ایران و کسب سهمیۀ پارالمپیک پاریس اهمیت دارد. اختلافات تورنمنت آلمان و بی‌تفاوتی اعضای کادر فنی نسبت به ورزشکاران باعث شد از اسفندماه سال گذشته دو ورزشکار ملی‌پوش، یعنی میثم بنی‌طبا جودوکای منهای شصت کیلوگرم، و وحید نوری، جودوکای مثبت 90 کیلوگرم، اعلام کنند مادامی‌که محمدرضا حاج‌یوسف‌زاده سرمربی این تیم باشد، دیگر در تمرین‌ها و اردو‌های آماده‌سازی پارالمپیک حاضر نخواهند شد. این اختلاف‌ها باعث شد هر دو جودوکار در آخرین تورنمنت پیش از پارالمپیک، یعنی گرندپری گرجستان که اواخر اردیبهشت‌ماه سال جاری برگزار شد شرکت نکنند و تیم ملی تنها با یک ورزشکار، موسی غلامی، راهی گرجستان شود. این دو ملی‌پوش پس از حواشی ایجادشده در بیانیه‌ای اعلام کردند: تا امروز سربازان ملت شریف ایران بوده‌ایم و به نمایندگی این مردم همواره پرچم سه‌رنگ میهن اسلامی را در جای‌جای جهان به اهتزاز درآورده‌ایم. همواره مشکلات فراوانی از طرف کادر فنی، ازجمله آنالیزنکردن حریفان، اتفاق‌های سریالی در حوزۀ دوپینگ، نداشتن انگیزۀ کافی و … وجود داشته که هرچه گفتیم گوش شنوایی وجود نداشت. پس از پیگیری‌های متعدد و تعلل مسئولان ذی‌ربط، بالاخره جلسه‌ای با حضور رئیس فدراسیون و رئیس انجمن جودو تشکیل شد که در آن ایرادهای حرفه‌ای پذیرفته و قول مساعد در راستای تغییر کادر فنی تا قبل از مسابقات گرندپری گرجستان داده شد. این دو جودوکار تأکید کردند: اما دو روز مانده به اعزام به گرجستان، اعلام شد که تغییری در کادر فنی برای پارالمپیک اتفاق نخواهد افتاد و تنها قرار است جایگاه سرمربی، حاج‌یوسف‌زاده، و رئیس انجمن، علیرضا امینی، که همواره به‌عنوان مربی در تمام مسابقات در کنار تیم حضور دارد، جابه‌جا شود. امینی به‌هیچ‌عنوان در اردو‌ها و تمرین‌ها تیم را همراهی نمی‌کند و هنگامی‌که این جابه‌جایی با اعتراض ما مواجه شد، رئیس فدراسیون نابینایان با عصبانیت ما را از رفتن به گرجستان محروم کرد و حتی ادعای او در ارتباط با خاموش بودن گوشی‌های ما در روز سفر به‌هیچ‌عنوان صحت ندارد. بنی‌طبا و نوری می‌گویند: آمادگی روانی، آرامش، کیفیت تمرین، کیفیت کوچینگ، انگیزۀ ورزشکار و ایمان و باور ورزشکار به مربی خود کوچک‌ترین اهمیت و ارزشی برای مسئولان فدراسیون ندارد.
اختلاف‌های ما دوساله است
وحید نوری، دارندۀ مدال طلای جهان، پارالمپیک و پارا‌آسیایی در مصاحبه با نسل مانا در ارتباط با حواشی پیش‌آمده می‌گوید: دو سال است که با اعضای کادر فنی اختلاف داریم. سرمربی 65سال سن دارد و دیگر مانند سابق، انگیزه‌ای ندارد برای ما بجنگد و هیچ‌گونه بار فنی جدیدی به ما منتقل نمی‌کند. برای کاهش وزن نمی‌تواند با ما به سونا بیاید و کمکی به ما کند. اختلاف‌های اصلی ما از گرندپری آلمان از بهمن‌ماه سال گذشته شدت گرفت؛ جایی که در مسابقات لباس مناسب و بک‌نامبر نداشتیم و اجازه ندادند با لباس‌های خودمان مسابقه بدهیم. نوری ادامه می‌دهد: مربیان فقط به فکر تفریح خودشان بودند و کمکی به ما نکردند. رئیس انجمن جودو در اصل مربی نیست، اما نامش در فهرست به‌عنوان مربی رد می‌شود تا جوایز مسابقات نیز به او تعلق گیرد. پس از بازگشت از آلمان این مسئله را با رئیس فدراسیون نابینایان مطرح کردیم و ایشان قول مساعد داد تا این اختلاف‌ها را حل و فصل کند، اما بعد از مدتی متوجه شدیم به‌خاطر رفاقت‌های دیرینه میان رئیس انجمن جودو، رئیس فدراسیون نابینایان و سرمربی تیم ملی تنها دارند ما را بازی می‌دهند و خبری از تغییر و تحول در رأس تیم ملی جودو نیست. پس از مشاهدۀ بی‌تفاوتی مدیران فدراسیون اعلام کردیم با این شرایط دیگر در هیچ اردویی حاضر نمی‌شویم و شما هر کاری که صلاح می‌دانید انجام دهید، حتی می‌توانید ما را از تیم ملی خط بزنید. در هفته‌های اخیر اعتراض‌های خود را بیشتر علنی کردیم و در جلسه‌ای که با دکتر کارگری، رئیس محترم کمیته ملی پارالمپیک، داشتیم، این مسائل را با ایشان در میان گذاشتیم. دکتر کارگری نیز ابراز ناراحتی کرد و اعلام کرد: من در این زمینه تصمیم‌گیر نهایی نیستم و شخص رئیس فدراسیون نابینایان باید مداخله کند. بار دیگر نزد رئیس فدراسیون برگشتیم و به ایشان اعلام کردیم رئیس کمیته پارالمپیک می‌گوید شما تصمیم‌گیر نهایی هستید، اما رئیس فدراسیون نابینایان دوباره توپ را به زمین پارالمپیک انداخت و اعلام کرد آنها حرف آخر را می‌زنند.
نوری در پایان گفت: در حال حاضر سرمربی با ما دشمن شده است و حتی امکان دارد تست دوپینگ ما مثبت شود. امیدوارم تا آخر خرداد تکلیف ما را مشخص کنند. صحبت از کسب سه مدال در پارالمپیک است که دو‌تای آن می‌تواند مدال طلا باشد یا ما را حذف کنند تا آقایان به خواسته‌های خود برسند یا کادر فنی را تغییر دهند تا ما در پاریس برای مردم افتخارآفرینی کنیم.
به علت حضور حریفان کم‌کیفیت در اردوی تیم ملی حاضر نشدم
موسی غلامی، جودوکار منهای ۹۰ کیلوگرم، که در حال حاضر تنها جودوکار نابینای حاضر در اردو است، دربارۀ علت عدم حضورش در اردوی آماده‌سازی بازی‌های پاریس که قرار بود از روز سه‌شنبه 22 خرداد در اسلام‌شهر آغاز شود گفت: به دلیل مناسب نبودن شرایط و حضور دو حریف تمرینی بی‌کیفیت، ترجیح دادم به اردو نروم. من ساکن مشهد هستم و واقعاً دوست ندارم وارد اردویی شوم که از کیفیت لازم برخوردار نیست. او افزود: دوست ندارم وارد حاشیه شوم، اما بعد از مسابقات جهانی گرجستان اردویی نداشتم. شنیده‌ام دو حریف تمرینی که برای من در نظر گرفته‌اند، از ناحیۀ پا مصدوم هستند و شرایط ایدئالی برای تمرین با من ندارند. غلامی ادامه داد: با رئیس فدراسیون صحبت کردم، قبول نکرد و گفت: از کجا می‌دانید اردو از شرایط خوبی برخوردار نیست؟ به او گفتم: اگر اردو با‌کیفیت باشد و حریف تمرینی خوبی داشته باشم، مشکلی برای حضور در اردو وجود ندارد، اما شرایط اردو در شأن یک ورزشکار پارالمپیکی نیست. فدراسیون باید از کادر فنی قدرتمندی استفاده کند که با جودوکاران هماهنگ باشد تا همه بتوانند در اردو حاضر شوند.
تجربۀ تلخ فوتبال نابینایان در توکیو را تکرار نکنید
دیگر چه اتفاق‌هایی باید رخ دهد تا فدراسیون از خواب غفلت بیدار شود و تدبیری بیندیشد؟ چرا فدراسیون نابینایان اجازه داده است بحران کنونی چنان دامنه‌دار و فراگیر شود که ورزشکاران چاره‌ای جز ترک اردو نداشته باشند؟ آنچه در بخش جودوی نابینایان و کم‌بینایان در حال وقوع است، یک فاجعۀ تمام‌عیار است که در سایۀ مدال‌ها و توفیق‌های ورزشکاران این رشته پنهان مانده است، اما مگر می‌شود با دوپینگ و تبعات آن نیز شوخی کرد؟ اگر مسبب یا مسببان دوپینگ‌ها شناسایی شده بودند و با آنها برخورد قاطعی صورت گرفته بود، شاید کار به اینجا نمی‌کشید. تا کی باید شاهد ترکیب کنونی کادر فنی باشیم که بیشتر یک گعدۀ رفاقتی است و آسیبش متوجه ملی‌پوشان می‌شود؟ اگر سرمربی کنونی تیم ملی که انصافاً تاکنون افتخارات بسیاری را نصیب جودوی نابینایان کرده، دلسوز این رشته است، چرا از سمت خود استعفا نمی‌کند تا سه ملی‌پوش این رشته اعزامی به پاریس رنگ آرامش را ببینند؟ آنچه در جودو روی داده، فوران سوءِمدیریت در فدراسیون نابینایان است که کمیتۀ ملی پارالمپیک می‌بایست مدت‌ها قبل بدان ورود می‌کرد تا چنین وضعیتی رقم نخورد. انفعال فدراسیون و عدم نظارت لازم توسط نهاد‌های بالادستی ورزش کشور، کار را به جایی رسانده که در آستانه بازی‌های پاریس، یک هرج و مرج و گسیختگی کامل در جودوی نابینایان به وقوع پیوسته است. تداوم این وضعیت، یک فروپاشی کامل را در پی خواهد داشت. تنها در سایۀ بی‌تدبیری محض است که می‌توان یک ظرفیت کم‌نظیر را چنین به ورطۀ سقوط کشاند! آنجایی که باید ورزشکاران مطرح و توانمند خود را آماده آوردگاه بزرگ در پاریس کنیم، باید شاهد بی‌تفاوتی مدیران فدراسیون نابینایان باشیم که بن‌بستی اسفناک ساخته‌اند. دستگاه ارشد ورزش کشورمان نیز که می‌بایست در چنین مواردی با نظارت و پیگیری، مانع از وقوع چنین بن‌بست‌هایی شوند، منفعلانه نظاره‌گر هستند و هیچ رفتار مدیریتی بروز نمی‌دهند. کاش قدر داشته‌هایمان در جودوی نابینایان را می‌دانستیم تا این‌چنین دچار بحرانی دامنه‌دار نشویم. از کمیتۀ ملی پارالمپیک و وزارت ورزش و جوانان انتظار می‌رود به این ماجرا به‌طورجدی ورود کنند و مانع از تداوم این حواشی شوند. اگر به داد این ورزش نرسید، نتایج ویرانگر آن را در پاریس خواهید دید!"
audio/mana-486ef826a25f28738377.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (خرداد ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی! در ادامه گزارش مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در خرداد‌ماه را می‌خوانید. شما می‌توانید فایل صوتی مشروح این گزارش را که در قالب گفتگوی امیر سرمدی، مدیر‌مسئول نسل مانا، با منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، تهیه شده است؛ از وبگاه و کانال‌های نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی، دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم نسل مانا، از زحمات تحریریۀ نسل مانا که همواره می‌کوشند مطالب مفید و به‌روز تهیه و در زمان مقتضی منتشر کنند و همچنین از شرکت‌ها، بانک‌ها و تمام حامیان محترمی که همواره یاریگر نسل مانا و انجمن نابینایان ایران هستند؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
در گزارش ماه گذشته، کلیات مراسم کلنگ‌زنی دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران و کتابخانۀ دیجیتال شهرستان ارسنجان را به اطلاع شما مخاطبان گرامی رساندیم. در این مراسم، مسئولین شهرستان ازجمله نمایندۀ مجلس شورای اسلامی، فرماندار، امام‌جمعه، رئیس دادگستری، دادستان، شهردار، اعضای شورای شهر ارسنجان و خیرین و افراد نابینای شهرستان و خانواده‌های ایشان و سرکار خانم رحیمی، نیکوکار محترمی که زمین را اهدا کردند به همراه فرزندانشان حضور داشتند. اتفاق‌های خوبی در این برنامه روی داد، ازجمله اهدای مبلغ صدمیلیون تومان توسط یک فرد نیکوکار و قول شهرداری برای تأمین مصالح و انشعابات رایگان و جلب همکاری فرمانداری شهرستان برای هماهنگی‌های مورد نیاز و مکاتبه با دفتر نمایندگی ولی‌فقیه. با توجه به تمامی اقدامات انجام‌شده، ان‌شاءالله در صورت پایبندی نهادها به قول‌هایشان، دفتر نمایندگی در سال ۱۴۰۴، در دهۀ کرامت، راه‌اندازی و خدمات آموزشی، توان‌بخشی، فرهنگی، رفاهی و … به نابینایان ارسنجان و شهرستان‌های حومه، ارائه خواهد شد. لازم می‌دانم از نیکوکاران و مسئولان محترم، قدردانی کنم. همچنین مقرر گردید در سال‌های آینده مراسمی برای تجلیل از افراد نیکوکار برگزار شود تا نام ایشان در یادها ماندگار باشد و دیگران نیز به انجام امور نیکی از این دست تشویق شوند.
یکی از مهم‌ترین برنامه‌های انجمن، برگزاری تور‌های سیاحتی و زیارتی است که در این ماه هم دو برنامه در این راستا اجرا شد. در تاریخ دهم و یازدهم خردادماه تعداد ۲۵ نفر از اعضای انجمن و همراهانشان در سیاحت گلاب‌گیری قمصر شرکت کردند و در تاریخ ۱۵ تا ۱۸ خرداد، ۵۲ نفر نیز در سفر به اردوگاه شهید عظیمی بابلسر حضور داشتند. هدف از برگزاری این برنامه‌ها افزایش تعامل و ارتقای روحیۀ افراد نابینا است. امیدواریم بتوانیم برگزاری این برنامه‌ها را گسترش دهیم و بهتر از گذشته پی بگیریم. علاقه‌مندان می‌توانند گزارش‌های تصویری این سفرها را از در وبگاه و کانال‌های نسل مانا و انجمن نابینایان ایران در شبکه‌های اجتماعی مشاهده کنند.
همان‌گونه که پیش از این گزارش کرده بودیم؛ تفاهم‌نامه‌ای بین انجمن نابینایان ایران و شرکت سایبان‌پی در حال گذران مراحل پایانی انعقاد است و بر اساس این تفاهم‌نامه، اعضای انجمن نابینایان ایران، بن‌کارتی را برای خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش دریافت می‌کنند و با استفاده از آن می‌توانند ماهانه، مبلغ مشخصی را از این فروشگاه‌ها خرید کنند و تخفیف‌هایی برای خرید افراد در نظر گرفته می‌شود. همچنین تمهیداتی نیز برای بازگشت وجه اعتبار مانند استفاده از تضمین حساب یارانه‌ای یا مستمری افراد در نظر گرفته خواهد شد. با توجه به دوری مسیر انجمن و دشواری مراجعۀ افراد برای دریافت سبد کالا و فراهم شدن امکان خرید بر اساس سلیقه و نیاز هر فرد، اجرای این طرح، بسیار مفید به نظر می‌رسد که امیدواریم بتوانیم به‌خوبی آن را عملی کنیم.
با همکاری نیکوکاران همیشه همراه انجمن، چاپخانۀ مکانیزۀ بریل انجمن نابینایان ایران در دست افتتاح است. تهیۀ تجهیزات چاپخانه و آماده‌سازی ساختمان آن با هزینۀ حدود یک‌میلیارد و سیصد میلیون تومان انجام شده و از اواسط تیر‌ماه، فعالیت آن در حوزۀ چاپ و انتشار ماه‌نامۀ نسل مانا و ارائۀ خدمات به اعضای جامعۀ هدف به‌منظور تأمین نیاز‌های مطالعاتی و تهیۀ جزوه‌های دانشگاهی به خط بریل، آغاز خواهد شد. خدمات این مرکز در مرحلۀ اول محدود و با یک دستگاه چاپگر بریل انجام می‌شود. امیدواریم دستگاه‌های دولتی، ازجمله سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی امور معلولان و وزارت ارشاد و همچنین نیکوکاران محترم با انجمن همکاری کنند تا بتوانیم امکانات بیشتری برای این چاپخانه فراهم و خدمات باکیفیت و گسترده‌ای ارائه و این پروژه را به پروژه‌ای ملی تبدیل کنیم.
نابینایان در سال‌های اخیر مغفول واقع شده‌اند و به نیاز‌های این قشر رسیدگی نشده است. نیاز است که مسئولان، چه در حوزۀ فرهنگی و چه در سایر حیطه‌های دیگر پای کار بیایند و دغدغۀ لازم در حوزۀ نیاز‌ها و خواسته‌های این قشر داشته باشند. همان‌گونه که در تبلیغات انتخاباتی، هر یک از مسئولان، فهرستی طولانی از مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت تهیه می‌کنند؛ می‌بایست پس از تصدی کرسی‌های مربوط، این فهرست را فراموش نکنند و با برنامه‌ریزی دقیق به رفع این چالش‌ها بپردازند. اطمینان دارم که اگر مسئولان دغدغۀ لازم و برنامه‌ریزی صحیح داشته باشند؛ مسائل و مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت در یک برنامۀ زمانی ده‌ساله مرتفع و شعار دین اسلام مبنی بر برقراری عدالت اجتماعی محقق خواهد شد.
برای تمام شما مخاطبان ارجمند، آرزوی موفقیت و سربلندی دارم."
audio/mana-93742eb440293f99eb29.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (خرداد ۱۴۰۳)
منصور شادکام
مخاطبان گرامی! در ادامه گزارش مختصری از اقدامات انجمن نابینایان ایران در خرداد‌ماه را می‌خوانید. شما می‌توانید فایل صوتی مشروح این گزارش را که در قالب گفتگوی امیر سرمدی، مدیر‌مسئول نسل مانا، با منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، تهیه شده است؛ از وبگاه و کانال‌های نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی، دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم نسل مانا، از زحمات تحریریۀ نسل مانا که همواره می‌کوشند مطالب مفید و به‌روز تهیه و در زمان مقتضی منتشر کنند و همچنین از شرکت‌ها، بانک‌ها و تمام حامیان محترمی که همواره یاریگر نسل مانا و انجمن نابینایان ایران هستند؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
در گزارش ماه گذشته، کلیات مراسم کلنگ‌زنی دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران و کتابخانۀ دیجیتال شهرستان ارسنجان را به اطلاع شما مخاطبان گرامی رساندیم. در این مراسم، مسئولین شهرستان ازجمله نمایندۀ مجلس شورای اسلامی، فرماندار، امام‌جمعه، رئیس دادگستری، دادستان، شهردار، اعضای شورای شهر ارسنجان و خیرین و افراد نابینای شهرستان و خانواده‌های ایشان و سرکار خانم رحیمی، نیکوکار محترمی که زمین را اهدا کردند به همراه فرزندانشان حضور داشتند. اتفاق‌های خوبی در این برنامه روی داد، ازجمله اهدای مبلغ صدمیلیون تومان توسط یک فرد نیکوکار و قول شهرداری برای تأمین مصالح و انشعابات رایگان و جلب همکاری فرمانداری شهرستان برای هماهنگی‌های مورد نیاز و مکاتبه با دفتر نمایندگی ولی‌فقیه. با توجه به تمامی اقدامات انجام‌شده، ان‌شاءالله در صورت پایبندی نهادها به قول‌هایشان، دفتر نمایندگی در سال ۱۴۰۴، در دهۀ کرامت، راه‌اندازی و خدمات آموزشی، توان‌بخشی، فرهنگی، رفاهی و … به نابینایان ارسنجان و شهرستان‌های حومه، ارائه خواهد شد. لازم می‌دانم از نیکوکاران و مسئولان محترم، قدردانی کنم. همچنین مقرر گردید در سال‌های آینده مراسمی برای تجلیل از افراد نیکوکار برگزار شود تا نام ایشان در یادها ماندگار باشد و دیگران نیز به انجام امور نیکی از این دست تشویق شوند.
یکی از مهم‌ترین برنامه‌های انجمن، برگزاری تور‌های سیاحتی و زیارتی است که در این ماه هم دو برنامه در این راستا اجرا شد. در تاریخ دهم و یازدهم خردادماه تعداد ۲۵ نفر از اعضای انجمن و همراهانشان در سیاحت گلاب‌گیری قمصر شرکت کردند و در تاریخ ۱۵ تا ۱۸ خرداد، ۵۲ نفر نیز در سفر به اردوگاه شهید عظیمی بابلسر حضور داشتند. هدف از برگزاری این برنامه‌ها افزایش تعامل و ارتقای روحیۀ افراد نابینا است. امیدواریم بتوانیم برگزاری این برنامه‌ها را گسترش دهیم و بهتر از گذشته پی بگیریم. علاقه‌مندان می‌توانند گزارش‌های تصویری این سفرها را از در وبگاه و کانال‌های نسل مانا و انجمن نابینایان ایران در شبکه‌های اجتماعی مشاهده کنند.
همان‌گونه که پیش از این گزارش کرده بودیم؛ تفاهم‌نامه‌ای بین انجمن نابینایان ایران و شرکت سایبان‌پی در حال گذران مراحل پایانی انعقاد است و بر اساس این تفاهم‌نامه، اعضای انجمن نابینایان ایران، بن‌کارتی را برای خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای افق کوروش دریافت می‌کنند و با استفاده از آن می‌توانند ماهانه، مبلغ مشخصی را از این فروشگاه‌ها خرید کنند و تخفیف‌هایی برای خرید افراد در نظر گرفته می‌شود. همچنین تمهیداتی نیز برای بازگشت وجه اعتبار مانند استفاده از تضمین حساب یارانه‌ای یا مستمری افراد در نظر گرفته خواهد شد. با توجه به دوری مسیر انجمن و دشواری مراجعۀ افراد برای دریافت سبد کالا و فراهم شدن امکان خرید بر اساس سلیقه و نیاز هر فرد، اجرای این طرح، بسیار مفید به نظر می‌رسد که امیدواریم بتوانیم به‌خوبی آن را عملی کنیم.
با همکاری نیکوکاران همیشه همراه انجمن، چاپخانۀ مکانیزۀ بریل انجمن نابینایان ایران در دست افتتاح است. تهیۀ تجهیزات چاپخانه و آماده‌سازی ساختمان آن با هزینۀ حدود یک‌میلیارد و سیصد میلیون تومان انجام شده و از اواسط تیر‌ماه، فعالیت آن در حوزۀ چاپ و انتشار ماه‌نامۀ نسل مانا و ارائۀ خدمات به اعضای جامعۀ هدف به‌منظور تأمین نیاز‌های مطالعاتی و تهیۀ جزوه‌های دانشگاهی به خط بریل، آغاز خواهد شد. خدمات این مرکز در مرحلۀ اول محدود و با یک دستگاه چاپگر بریل انجام می‌شود. امیدواریم دستگاه‌های دولتی، ازجمله سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی امور معلولان و وزارت ارشاد و همچنین نیکوکاران محترم با انجمن همکاری کنند تا بتوانیم امکانات بیشتری برای این چاپخانه فراهم و خدمات باکیفیت و گسترده‌ای ارائه و این پروژه را به پروژه‌ای ملی تبدیل کنیم.
نابینایان در سال‌های اخیر مغفول واقع شده‌اند و به نیاز‌های این قشر رسیدگی نشده است. نیاز است که مسئولان، چه در حوزۀ فرهنگی و چه در سایر حیطه‌های دیگر پای کار بیایند و دغدغۀ لازم در حوزۀ نیاز‌ها و خواسته‌های این قشر داشته باشند. همان‌گونه که در تبلیغات انتخاباتی، هر یک از مسئولان، فهرستی طولانی از مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت تهیه می‌کنند؛ می‌بایست پس از تصدی کرسی‌های مربوط، این فهرست را فراموش نکنند و با برنامه‌ریزی دقیق به رفع این چالش‌ها بپردازند. اطمینان دارم که اگر مسئولان دغدغۀ لازم و برنامه‌ریزی صحیح داشته باشند؛ مسائل و مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت در یک برنامۀ زمانی ده‌ساله مرتفع و شعار دین اسلام مبنی بر برقراری عدالت اجتماعی محقق خواهد شد.
برای تمام شما مخاطبان ارجمند، آرزوی موفقیت و سربلندی دارم."
audio/mana-7bb71e02d1f18abb5d24.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبگاه‌ها و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در طول بیش از دو سال گذشته، نشد ما دست‌به‌کار گردآوری مطالب پیشخوان بشویم و رد پایی از هوش مصنوعی و کمک‌هایش به تسهیل زندگی نابینایان در مطالب گردآوری‌شده پیدا نشود. این بار هم پیشخوان را با یک اتفاق شگفت‌آور در حوزۀ هوش مصنوعی آغاز خواهیم کرد. در ادامه، گزارشی از یک هم‌اندیشی مرتبط با بیماری دیابت را از نظر خواهیم گذراند و در انتهای این شماره از پیشخوان هم با یک کمدین نابینا آشنا خواهیم شد.
تولید ویدئو‌های توضیح‌دار به کمک هوش مصنوعی
روش کار اودیبل بر این قرار است که کاربر ابتدا باید فایل ویدئوی مورد نظرش را در وبگاهی که به همین منظور طراحی شده بارگذاری کند. حجم و کیفیت و زمان هم مهم نیست و کاربر می‌تواند هر ویدئویی را بارگذاری کند. اینجا است که هوش مصنوعی وارد عمل می‌شود و شات به شات و فریم به فریم، ویدئو را تحلیل می‌کند و نتیجه را در سربرگی که به همین منظور در صفحه ایجاد شده است درج می‌کند. از سوی دیگر، متن گفتگو‌های ویدئو را هم پیاده و توضیح‌ها را به متن اضافه می‌کند. پشت این کار این فکر نهفته است که کاربر بتواند توضیح‌ها را بر مبنای متن گفتگو‌ها جابه‌جا کند و در جای درستی قرار دهد.
برای هر بخش از توضیح‌هایی که هوش مصنوعی می‌نویسد، دو دکمه تعریف شده است؛ اولی دکمه‌ای به اسم «توضیحات بیشتر» است که چنانچه کاربر بخشی از توضیح‌های ساخته شده با هوش مصنوعی را ناکافی بداند می‌تواند آن را بفشارد تا هوش مصنوعی اودیبل، جزئیات بیشتری را به توصیفش بیفزاید. دکمۀ دیگر اسمش «افزودن» است که چنانچه کاربر بخواهد توضیحی را به توصیف هوش مصنوعی اضافه کند، می‌تواند از این دکمه مدد بگیرد.
بخش دیگری که برای این ابزار در نظر گرفته شده، قابلیتی برای دریافت خروجی صوتی توضیح است. در اودیبل، ۶۵ صدای انسانی تعبیه شده است که کاربران می‌توانند در سربرگی که به همین منظور طراحی شده، نمونه‌ها را بشنوند و بر مبنای محتوای تصویر و سلیقۀ خودشان یکی را انتخاب کنند تا توضیح‌ها با آن صدا روی فیلم قرار بگیرد. درنهایت هم می‌توانند از ویدئو خروجی بگیرند و کار را تمام کنند.
دانش شیرین است
این فقط یک میان‌تیتر معمولی نیست، بلکه عنوان هم‌اندیشی‌ای است که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا چند وقت پیش برگزار و حالا گزارشش را در آخرین شماره از بریل مانیتور منتشر کرده است. از این عنوان می‌توان حدس زد که «دیابت» موضوع اصلی این هم‌اندیشی را تشکیل می‌داده است.
دیابت از آن دست موضوع‌هایی است که در زندگی نابینایان بسیار اهمیت دارد؛ چراکه افراد بسیاری هستند که اساساً در اثر دیابت نابینا می‌شوند و نابینایان بسیاری هم هستند که مثل سایر شهروندان، دچار گونه‌های مختلف دیابت می‌شوند. آنچه این میان اهمیت دارد این است که فرد نابینا چطور تبعات این بیماری را مدیریت کند و بتواند نیاز‌های مراقبتی ناشی از دیابت را برطرف کند. این هم‌اندیشی هم به‌منظور اشتراک‌گذاری دانش دراین‌باره تشکیل شده بود. در هم‌اندیشی «دانش شیرین است»، افراد با آسیب بینایی که به دیابت مبتلا بودند، گرد هم آمدند تا از ارائه‌های مختلفی که هر یک به بخشی از زندگی یک فرد مبتلا می‌پرداخت بهره ببرند و دانش و تجربه‌شان دربارۀ این بیماری را باهم به اشتراک بگذارند.
اگر به محتوای سخنرانی‌های ارائه‌شده بپردازیم، بخشی از آنها مسائل پزشکی را در بر می‌گرفت، ازجمله اینکه آخرین پژوهش‌هایی که در زمینۀ دیابت انجام شده کدام‌اند و چه تحول‌هایی در این زمینه به وقوع پیوسته است. دو سخنرانی را هم دو نابینای مبتلا به دیابت انجام دادند و تجربه‌شان از استفاده از تجهیزات پزشکی مرتبط با دیابت را ارائه کردند. آنها به این موضوع پرداختند که اغلب پمپ‌های انسولین موجود در بازار برای نابینایان قابل استفاده نیستند و با توجه به اهمیت نظم در تزریق انسولین، در این شرایط چطور می‌توان به‌عنوان یک نابینا اطمینان حاصل کرد از اینکه انسولین دقیق و منظم به بدن می‌رسد؟ روان‌شناسی دیابت، بحث‌‌های مربوط به مراقبت از کلیه، اهمیت مراقبت از چرخۀ خواب در سلامت مبتلایان به دیابت و بسیاری موضوع‌های دیگر هم در این هم‌اندیشی مطرح شد. با توجه به اهمیت این موضوع، بد ندیدیم جزئیات بیشتری از این هم‌اندیشی را در نسخۀ صوتی پیشخوان هم مطرح کنیم.
تماشای سمت بامزه ماجرا
و سایر هنرها در معرض دید سه میلیون بازدیدکننده قرار خواهد گرفت. جیک هم قرار است در طول این چهار هفته، اجراهایی در زمینۀ استند‌آپ‌کمدی تجربه کند.
جیک دربارۀ بینایی‌اش می‌گوید: «من خودم را نیمه‌بینا یا نیمه‌نابینا می‌دانم. بستگی دارد از کدام سمت به قضیه نگاه کنید!» او سی‌ساله و اهل نیوکاسل انگلستان است و می‌خواهد در طول این اجراها راجع‌به باورهای غلطی که دربارۀ نابینایی وجود دارد شوخی کند تا شاید بتواند تصورات اشتباه مخاطبانش را اصلاح کند. این اولین بار نیست که جیک صحنه‌های بزرگ را تجربه می‌کند. او در سال ۲۰۲۲ هم یک تور سراسری در انگلستان برگزار کرده که بسیار موفقیت‌آمیز بوده است و همین حالا هم فیلم‌های اجرایش در آمازون پرایم به فروش می‌رسد.
جیک از نوجوانی به کمدی علاقه داشته و در زمانی که هم‌سن و سال‌هایش پول‌هایشان را برای لباس و تفریح هزینه می‌کردند، او ترجیح می‌داده است که به سالن‌های اجرای کمدی برود. جیک در دانشگاه کمدی را جدی‌تر دنبال می‌کند و سر‌انجام هم به‌عنوان یک کمدین جایگاه خود را تثبیت می‌کند. دربارۀ این کمدین نابینا در وبگاه سازمان ملی سلطنتی نابینایان بریتانیا مطلبی منتشر شده و جزئیاتی از اجراهایش و نوع نگاهش به اجرا در این خبر بازگو شده است. اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، این جزئیات را با شما در میان خواهیم گذاشت. همچنین در نسخۀ صوتی پیشخوان، مطالب دیگری را هم در خصوص مسائل روز نابینایان در دنیا خواهید شنید که از حوصلۀ این نوشته خارج است. شما برای شنیدن نسخۀ صوتی پیشخوان می‌توانید به وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحه‌های این ماه‌نامه در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها مراجعه کنید."
audio/mana-c39ee4c66615269615da.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبگاه‌ها و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در طول بیش از دو سال گذشته، نشد ما دست‌به‌کار گردآوری مطالب پیشخوان بشویم و رد پایی از هوش مصنوعی و کمک‌هایش به تسهیل زندگی نابینایان در مطالب گردآوری‌شده پیدا نشود. این بار هم پیشخوان را با یک اتفاق شگفت‌آور در حوزۀ هوش مصنوعی آغاز خواهیم کرد. در ادامه، گزارشی از یک هم‌اندیشی مرتبط با بیماری دیابت را از نظر خواهیم گذراند و در انتهای این شماره از پیشخوان هم با یک کمدین نابینا آشنا خواهیم شد.
تولید ویدئو‌های توضیح‌دار به کمک هوش مصنوعی
روش کار اودیبل بر این قرار است که کاربر ابتدا باید فایل ویدئوی مورد نظرش را در وبگاهی که به همین منظور طراحی شده بارگذاری کند. حجم و کیفیت و زمان هم مهم نیست و کاربر می‌تواند هر ویدئویی را بارگذاری کند. اینجا است که هوش مصنوعی وارد عمل می‌شود و شات به شات و فریم به فریم، ویدئو را تحلیل می‌کند و نتیجه را در سربرگی که به همین منظور در صفحه ایجاد شده است درج می‌کند. از سوی دیگر، متن گفتگو‌های ویدئو را هم پیاده و توضیح‌ها را به متن اضافه می‌کند. پشت این کار این فکر نهفته است که کاربر بتواند توضیح‌ها را بر مبنای متن گفتگو‌ها جابه‌جا کند و در جای درستی قرار دهد.
برای هر بخش از توضیح‌هایی که هوش مصنوعی می‌نویسد، دو دکمه تعریف شده است؛ اولی دکمه‌ای به اسم «توضیحات بیشتر» است که چنانچه کاربر بخشی از توضیح‌های ساخته شده با هوش مصنوعی را ناکافی بداند می‌تواند آن را بفشارد تا هوش مصنوعی اودیبل، جزئیات بیشتری را به توصیفش بیفزاید. دکمۀ دیگر اسمش «افزودن» است که چنانچه کاربر بخواهد توضیحی را به توصیف هوش مصنوعی اضافه کند، می‌تواند از این دکمه مدد بگیرد.
بخش دیگری که برای این ابزار در نظر گرفته شده، قابلیتی برای دریافت خروجی صوتی توضیح است. در اودیبل، ۶۵ صدای انسانی تعبیه شده است که کاربران می‌توانند در سربرگی که به همین منظور طراحی شده، نمونه‌ها را بشنوند و بر مبنای محتوای تصویر و سلیقۀ خودشان یکی را انتخاب کنند تا توضیح‌ها با آن صدا روی فیلم قرار بگیرد. درنهایت هم می‌توانند از ویدئو خروجی بگیرند و کار را تمام کنند.
دانش شیرین است
این فقط یک میان‌تیتر معمولی نیست، بلکه عنوان هم‌اندیشی‌ای است که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا چند وقت پیش برگزار و حالا گزارشش را در آخرین شماره از بریل مانیتور منتشر کرده است. از این عنوان می‌توان حدس زد که «دیابت» موضوع اصلی این هم‌اندیشی را تشکیل می‌داده است.
دیابت از آن دست موضوع‌هایی است که در زندگی نابینایان بسیار اهمیت دارد؛ چراکه افراد بسیاری هستند که اساساً در اثر دیابت نابینا می‌شوند و نابینایان بسیاری هم هستند که مثل سایر شهروندان، دچار گونه‌های مختلف دیابت می‌شوند. آنچه این میان اهمیت دارد این است که فرد نابینا چطور تبعات این بیماری را مدیریت کند و بتواند نیاز‌های مراقبتی ناشی از دیابت را برطرف کند. این هم‌اندیشی هم به‌منظور اشتراک‌گذاری دانش دراین‌باره تشکیل شده بود. در هم‌اندیشی «دانش شیرین است»، افراد با آسیب بینایی که به دیابت مبتلا بودند، گرد هم آمدند تا از ارائه‌های مختلفی که هر یک به بخشی از زندگی یک فرد مبتلا می‌پرداخت بهره ببرند و دانش و تجربه‌شان دربارۀ این بیماری را باهم به اشتراک بگذارند.
اگر به محتوای سخنرانی‌های ارائه‌شده بپردازیم، بخشی از آنها مسائل پزشکی را در بر می‌گرفت، ازجمله اینکه آخرین پژوهش‌هایی که در زمینۀ دیابت انجام شده کدام‌اند و چه تحول‌هایی در این زمینه به وقوع پیوسته است. دو سخنرانی را هم دو نابینای مبتلا به دیابت انجام دادند و تجربه‌شان از استفاده از تجهیزات پزشکی مرتبط با دیابت را ارائه کردند. آنها به این موضوع پرداختند که اغلب پمپ‌های انسولین موجود در بازار برای نابینایان قابل استفاده نیستند و با توجه به اهمیت نظم در تزریق انسولین، در این شرایط چطور می‌توان به‌عنوان یک نابینا اطمینان حاصل کرد از اینکه انسولین دقیق و منظم به بدن می‌رسد؟ روان‌شناسی دیابت، بحث‌‌های مربوط به مراقبت از کلیه، اهمیت مراقبت از چرخۀ خواب در سلامت مبتلایان به دیابت و بسیاری موضوع‌های دیگر هم در این هم‌اندیشی مطرح شد. با توجه به اهمیت این موضوع، بد ندیدیم جزئیات بیشتری از این هم‌اندیشی را در نسخۀ صوتی پیشخوان هم مطرح کنیم.
تماشای سمت بامزه ماجرا
و سایر هنرها در معرض دید سه میلیون بازدیدکننده قرار خواهد گرفت. جیک هم قرار است در طول این چهار هفته، اجراهایی در زمینۀ استند‌آپ‌کمدی تجربه کند.
جیک دربارۀ بینایی‌اش می‌گوید: «من خودم را نیمه‌بینا یا نیمه‌نابینا می‌دانم. بستگی دارد از کدام سمت به قضیه نگاه کنید!» او سی‌ساله و اهل نیوکاسل انگلستان است و می‌خواهد در طول این اجراها راجع‌به باورهای غلطی که دربارۀ نابینایی وجود دارد شوخی کند تا شاید بتواند تصورات اشتباه مخاطبانش را اصلاح کند. این اولین بار نیست که جیک صحنه‌های بزرگ را تجربه می‌کند. او در سال ۲۰۲۲ هم یک تور سراسری در انگلستان برگزار کرده که بسیار موفقیت‌آمیز بوده است و همین حالا هم فیلم‌های اجرایش در آمازون پرایم به فروش می‌رسد.
جیک از نوجوانی به کمدی علاقه داشته و در زمانی که هم‌سن و سال‌هایش پول‌هایشان را برای لباس و تفریح هزینه می‌کردند، او ترجیح می‌داده است که به سالن‌های اجرای کمدی برود. جیک در دانشگاه کمدی را جدی‌تر دنبال می‌کند و سر‌انجام هم به‌عنوان یک کمدین جایگاه خود را تثبیت می‌کند. دربارۀ این کمدین نابینا در وبگاه سازمان ملی سلطنتی نابینایان بریتانیا مطلبی منتشر شده و جزئیاتی از اجراهایش و نوع نگاهش به اجرا در این خبر بازگو شده است. اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، این جزئیات را با شما در میان خواهیم گذاشت. همچنین در نسخۀ صوتی پیشخوان، مطالب دیگری را هم در خصوص مسائل روز نابینایان در دنیا خواهید شنید که از حوصلۀ این نوشته خارج است. شما برای شنیدن نسخۀ صوتی پیشخوان می‌توانید به وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحه‌های این ماه‌نامه در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها مراجعه کنید."
audio/mana-96f77d99c885fe0c2586.mp3,"باید از سر نوشت؛ شاید این بار کمی بهتر نوشت: تعریفی نو از معلولیت
زهرا همت
همیشه وقتی از توان‌بخشی و کنار آمدن با شرایط ایجادشده در اثر معلولیت و رشد و پیشرفت افراد دارای معلولیت صحبت می‌شود، خواسته و ناخواسته صحبت از پذیرش شرایط نیز به میان می‌آید. شاید بتوان بااطمینان گفت که همه با این نظر که راه پیشرفت و به ثمر نشستن توانایی‌ها و استعداد‌ها از پذیرش شرایط آغاز می‌شود؛ موافق هستند. می‌دانیم برای اینکه بخواهیم گام در راه پیشرفت و بر عهده گرفتن نقشی مؤثر در جامعه و رسیدن به موفقیت بگذاریم، باید جایی را که هستیم و شرایط کنونی را بپذیریم و مشخص است که این تنها شامل افراد دارای معلولیت نیست و تمامی افراد جامعه را در برمی‌گیرد. هر فردی باید نقطه‌ای را که اکنون در آن قرار دارد، به‌خوبی بشناسد و بپذیرد و تنها از این مسیر است که می‌تواند به سمت هدف حرکت کند، اما در اینجا تنها به افراد دارای معلولیت می‌پردازیم.
به‌طورمعمول، پیش از انجام هر کاری به ملزومات آن می‌اندیشیم و وسایل موردنیاز انجام کار را فراهم می‌کنیم. در مورد انتخاب و برنامه‌ریزی برای دستیابی به یک هدف نیز همین روال در پیش گرفته می‌شود، اما مشکلی که ممکن است برخی افراد دارای معلولیت در این مرحله با آن مواجه شوند؛ این است که در بسیاری از موارد، نگاه جامعه نگاهی سیاه و سفید است و افراد بر اساس توانستن‌ها و نتوانستن‌ها دسته‌بندی می‌شوند؛ برای مثال گفته می‌شود: نابینا و بینا و بر اساس این دسته‌بندی، افراد به دو گروه تقسیم می‌شوند که اعضای یکی از گروه‌ها توان دیدن دارند و اعضای گروه دیگر، این توانایی را ندارند. این نوع نگاه، هم برای افراد دارای معلولیت هم برای خود جامعۀ گسترده، پیامد‌های منفی بسیاری دارد؛ به‌این‌صورت که از یک‌سو موجب می‌شود افراد دارای معلولیت، خود را برای رسیدن به مقصدی توانمند نبینند و از سوی دیگر، جامعه با اتکا بر این نگاه سیاه و سفید و باور به محدودیت و ناتوانی افراد دارای معلولیت، از نیروی این افراد به شکل شایسته و مؤثری استفاده نمی‌کند.
اکنون با توجه به پیشرفت دنیای امروز و تغییر نظرات و دیدگاه‌ها، زمان آن رسیده است که این نگاه طبقه‌بندی‌شده و سیاه و سفید کنار گذاشته و هر فرد به شکل مجموعه‌ای از ویژگی‌ها در نظر گرفته شود و معلولیت نیز در کنار سایر ویژگی‌های فردی نگریسته شود. هر انسانی، مجموعه‌ای از توانایی‌ها، محدودیت‌ها، نیاز‌ها، خواسته‌ها، میل‌ها، سلیقه‌ها و … است. میزان بینایی، شنوایی یا بهرۀ هوش افراد نیز یکی از همین ویژگی‌هاست که باید در کنار سایر ویژگی‌ها و هم‌تراز و هم‌اندازه با آنها نگریسته شود و جلوتر و پررنگ‌تر از آنها نباشد.
در یکی از یادداشت‌های مایکل هاینسون، از دست‌اندر‌کاران کرزویل، خاطره‌ای جالب خواندم که ذکر آن در این مجال خالی از لطف نخواهد بود. او نقل می‌کند که روزی با تعدادی از بستگانش در هتلی اقامت داشته است. هنگامی‌که با همراهانش از پله‌های هتل پایین می‌آمده است، صدای جیغ و فریاد افراد حاضر در طبقۀ اول ساختمان را می‌شنود و از آنها می‌پرسد که این سر و صدا‌ها برای چیست و متوجه می‌شود که برق ساختمان قطع شده است و این افراد دچار ترس شدند و سعی می‌کنند با کمک نور موبایل‌هایشان، راه خود را پیدا کنند و تازه این در حالی بوده که برق ساختمان‌های دیگر و خیابان هم وصل بوده و فضا به‌طور کامل تاریک نشده بوده است. این اتفاق، فکر مایکل را به خود مشغول می‌کند. او به این می‌اندیشد که چگونه افراد تا این اندازه به نور وابسته هستند و حتی نمی‌توانند زمان کوتاهی را بدون نور تحمل کنند. افراد با وجود داشتن قدرت بینایی، بدون حضور نور کافی، نمی‌توانند از این ویژگی فیزیکی خود استفاده کنند و انسان برای برطرف کردن این نیازش یا شاید بتوان گفت برای مناسب‌سازی محیط با توجه به توانایی‌ها و محدودیت‌هایش، نور مصنوعی را اختراع کرده و با این کار، قدرت پیدا کرده است که در هنگام شب و عدم حضور نور طبیعی از حس بینایی استفاده کند. به نظر می‌رسد که این الگوی بسیار خوبی برای تعریف دوبارۀ معلولیت به‌عنوان یک ویژگی و نه به‌عنوان یک کاستی و محدودیت باشد.
در بسیاری از موارد، با در نظر گرفتن تمهیداتی اغلب ساده، فضا و امکانات برای افراد دارای معلولیت نیز قابل‌استفاده و دسترس‌پذیر خواهد بود؛ به‌عنوان‌مثال یک برنامه‌نویس می‌تواند با تبعیت از پروتکل‌های دسترس‌پذیری، محصول خود را برای افراد دارای معلولیت، اعم از افراد با آسیب بینایی، شنوایی، جسمی و … کارآ یا اصطلاحاً «دسترس‌پذیر» کند. با در نظر گرفتن تجهیزاتی مانند یک رمپ ساده می‌شود مکانی را برای فردی که از ویلچر استفاده می‌کند دسترس‌پذیر ساخت یا با کمک توصیف صوتی برای افراد با آسیب بینایی و مترجم زبان اشاره برای افراد با آسیب شنوایی می‌توان لذت تماشای محتوای ویديویی را به این افراد هدیه کرد. مسلماً همان‌گونه که انسان توانست برای تولید نور مصنوعی کاری بکند؛ قدرت انجام کار‌هایی، حتی بزرگ‌تر برای دسترس‌پذیری دنیا برای همه را دارد.
با توجه به تنوع ویژگی‌های افراد و توانایی‌ها و محدودیت‌های گستردۀ انسان‌ها ضروری است که تغییرات بزرگی در نگاه دنیا به این ویژگی‌ها ایجاد شود که البته خوشبختانه این گردش نظری مدتی است که آغاز شده است و هرکداممان باید به سهم خود در ترویج این نگاه جدیدتر و البته زیباتر و مفیدتر بکوشیم. ضرورت این کوشش زمانی بیشتر می‌شود که به احتمال بالای حوادث و بروز معلولیت در همۀ افرادی که دست‌کم ‌اکنون معلول نیستند بیندیشیم، پس باهم بکوشیم سهمی در عبور دنیا از تاریکی شب و طلوع نوری دوباره داشته باشیم."
audio/mana-9d62c5276b1b626de4a8.mp3,"تعامل در سفر
فاطمه جوادیان
سال‌هاست که در خوابگاه زندگی می‌کند؛ از مدارس شبانه‌روزی ویژۀ افراد نابینا در مشهد تا خوابگاه دانشگاه شیراز. برای انجام هر کاری مثل حضور در دانشگاه یا محل کار، خرید، انجام امور اداری و حتی پیاده‌روی و هواخوری فضای امن خوابگاه را ترک و در شهر تردد می‌کند یا به سفرهای بین‌شهری می‌رود.
او کم‌بیناست. استفاده از عینک آفتابی سبب کاهش دیدش می‌شود، پس از آن استفاده نمی‌کند. برای جهت‌یابی از نرم‌افزارهای موبایل و همچنین بررسی زمان و محل تابش نور خورشید بهره می‌گیرد. از هنگامی‌که استفاده از عصای سفید چرخ‌دار در میان افراد نابینا رایج شد، او هم از همین عصا استفاده و هر بار پیش از استفاده آن را بررسی می‌کند که سالم باشد. گاهی وقت‌ها یک عصای اضافه هم در کیفش دارد تا اگر به هر دلیلی عصایش بر اثر برخورد با اتومبیل یا هر مانع دیگری دچار اشکال شد، بتواند راهش را تا مقصد با عصای دوم ادامه دهد.
حسین آگاهی اهل خراسان و کم‌بیناست. او دوران تحصیل را در آموزشگاه استثنایی و همچنین آموزشگاه امید مشهد، ویژۀ نابینایان گذراند، اما دورۀ پیش‌دانشگاهی را مانند بسیاری از افراد نابینا در مدرسۀ عمومی، کنار دانش‌آموزان بینا سپری کرد. آگاهی پس از پایان تحصیلات متوسطه، بلافاصله، در دانشگاه شیراز پذیرفته شد و پس از اخذ مدرک کارشناسی، مدرک کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق را دریافت کرد. سپس در دانشگاه علوم پزشکی شیراز به‌عنوان کارشناس حقوقی استخدام شد. او اکنون دانشجوی ارشد ادبیات فارسی دانشگاه شیراز است و منتظر است تا پس از پذیرفته شدن در آزمون دکتری ادبیات فارسی در همین دانشگاه به ادامه تحصیل بپردازد. به‌راستی‌که درس خواندن هنر اوست!
آگاهی برای رفت و آمد به محل کار از سرویس اداره استفاده می‌کند. زمان تردد بین شیراز و مشهد هم با هواپیما سفر می‌کند هم با اتوبوس. در خوابگاه زندگی می‌کند و اجاره کردن یک خانه را رؤیا می‌داند. منتظر است تا نتیجۀ آزمون دکتری ادبیات هم بیاید و چندسالی دیگر هم به این سبک زندگی کند. او معتقد است جامعۀ ایران هنوز آمادگی کافی برای ارائۀ خدمات به‌صورت مجازی را ندارد و می‌گوید: در دانشگاه شیراز مدارک ثبت‌نام را هم باید به‌صورت حضوری تحویل بدهیم هم اسکن و بارگذاری کنیم.
از او می‌پرسم: پیش از هر سفر به چه نکاتی توجه می‌کنی؟ جواب می‌دهد: از زمانی که عصاهای چرخشی آمده است، از همان‌ها استفاده می‌کنم. عصا را همیشه کنترل می‌کنم که چرخش خراب نباشد، رو به خرابی هم نباشد؛ عصای اضافه همراهم باشد؛ موبایلم شارژ داشته باشد و طوری باشد که بتوانم از جایی که رفتم راحت برگردم؛ پاور بانک هم همین‌طور باشد؛ سر و وضع و لباسم هم باید با موقعیت تناسب داشته باشد. این روزها بیشتر از نرم‌افزار نشان استفاده می‌کنم، چه سواره باشم چه پیاده، همیشه جهت‌های جغرافیایی؛ اینکه رو به شمال می‌روم یا جهت خیابان شرقی‌غربی است یا شمالی‌جنوبی برایم مهم است. با استفاده از جهت تابش نور خورشید و همچنین یکی‌دو بار بررسی نرم‌افزار جهت‌ها را مشخص می‌کنم. محل برآمدن خورشید را در هر منطقه به‌عنوان شرق مدنظر قرار می‌دهم.
از نظر او توجه به مقصد اهمیت فراوان دارد و بستگی دارد به اینکه آیا پیش از این به آن مقصد رفته باشد یا نه. اگر رفته باشد، تجربه‌های قبلی را در نظر می‌گیرد. اگر نرفته باشد، از افراد نابینایی که آن مقصد را تجربه کرده‌اند، دربارۀ موقعیت‌های آن مقصد می‌پرسد. او برای پرسش از مکان جدید، افراد نابینایی را در اولویت قرار می‌دهد که جهت‌یابی خوبی دارند. اطلاعات مسیر را از افراد مختلف می‌پرسد؛ اگر ماشین سواری یا اتوبوس آشنا باشد، از راننده می‌پرسد. او تعریف می‌کند که یک‌بار برای حضور در یکی از پایانه‌های تهران با رانندۀ تاکسی صحبت کرده و از راننده پرسیده بود که چطور می‌تواند کمک کند. او هم گفته بود که نمی‌تواند همراهش بیاید، اما می‌تواند شکل کلی پایانه را برایش توضیح دهد.
آگاهی می‌گوید: در اتوبوس معمولاً صندلی تک را می‌گیرم تا راحت باشم و به کارهایم بپردازم، اما از همان ابتدای سفر با افراد در صندلی‌های مجاور هم ارتباط برقرار می‌کنم. از آنها می‌پرسم که کجا پیاده می‌شوند. وقتی که در پاسخ نام شهری را که بگویند، اگر دوستی یا خاطره‌ای از آن شهر داشته باشم بیان می‌کنم تا ارتباط برقرار شود. در طول مسیر هم اگر مسئله‌ای پیش بیاید، از همان افراد کمک می‌گیرم. نرم‌افزار آب و هوای گوشی که کارش نشان دادن وضعیت آب و هواست، معمولاً مکان دقیق را هم نشان می‌دهد. از این نرم‌افزار هم کمک می‌گیرم تا بدانم در حال گذر از کدام شهر یا منطقه هستیم.
آگاهی تا جایی که ممکن است بر استفاده از نرم‌افزارها، عصا و مقدار باقی‌ماندۀ بینایی‌اش تکیه می‌کند و کارهایش را پیش می‌برد. کمتر برای چنین مواردی از اطرافیان کمک می‌گیرد، اما برای گذر از عرض خیابان به هیچ خط عابر پیاده‌ای اعتماد نمی‌کند. او حتماً همراه دیگران عرض خیابان را رد می‌کند، چه شلوغ باشد چه خلوت، شب باشد یا روز، هیچ‌وقت به‌تنهایی عرض خیابان را رد نمی‌کند، بلکه از عابران کمک می‌گیرد تا همراه آنها به آن سوی خیابان برود. اگر برای رفتن به جایی زمان کافی نداشته باشد، دیگر استفاده از نرم‌افزارها در اولویت او نیستند. از راننده می‌پرسد و پیاده هم که شود از هر رهگذری می‌پرسد: آقا سلام! خانم سلام! آقا ببخشید! یا ببخشیدِ تنها برای زمانی که نتواند جنسیت فرد رهگذر را تشخیص دهد یا حدس بزند. سعی می‌کند حرف بزند، اطلاعاتی را بیان کند، حتی اگر اشتباه باشد. تجربه‌اش به او ثابت کرده است که اگر اطلاعاتی دربارۀ مکان موردنظرش بدهد عابران بیشتر توجه می‌کنند و تلاش می‌کنند راه درست را به او نشان بدهند، البته او تا وقتی مجبور نباشد از کسی کمک نمی‌گیرد، اما همان‌طور که گفتیم برای عبور از عرض خیابان و موقع نداشتن زمان کافی، حتماً از دیگران کمک می‌گیرد. او معتقد است بیشتر آدم‌ها دلشان می‌خواهد دانسته‌هایشان را در اختیار دیگران قرار بدهند.
آگاهی کمک افراد نزدیک و صمیمی را راحت‌تر می‌پذیرد، به‌خصوص زمانی که عجله هم داشته باشد تا مسیری را با آنها می‌رود یا …؛ هم از دیگران کمک می‌گیرد هم صبر می‌کند تا به او پیشنهاد کمک بشود.
او می‌گوید: معمولاً افراد با دیدن فردی که با عصای سفید منتظر ایستاده است به سمتش می‌آیند و پیشنهاد راهنمایی می‌دهند. اگر قرار شود از کسی کمک بگیرم، از همان ابتدا شرایط را برایش توضیح می‌دهم. اینکه ممکن است خودم تا حالا آنجا نرفته باشم، اینکه ندانم کار چقدر طول می‌کشد؛ اینها را می‌گویم تا اگر رهگذر این امکان را ندارد که چنین وقتی بگذارد، از او تشکر کنم و از رهگذر دیگری کمک بگیرم. بعضی رهگذران هم می‌پذیرند، اما انگار تعارف کرده باشند. معتقدم آنها خودشان مسئول این تعارف هستند و من نباید خود را درگیر این مسئله کنم. سنم که کمتر بود خودم را به‌خاطر چنین موقعیتی که دارم؛ موقعیتی که در آن مجبورم این‌همه کمک بگیرم، سرزنش می‌کردم، اما حالا به این نتیجه رسیده‌ام که بعد از آن‌همه توضیح، اگر کسی تعارف کرده باشد، مسئول رفتار خودش است و دیگر خودم را سرزنش نمی‌کنم. به‌محض اینکه نیازم به کمک فرد برطرف شود، از او تشکر و با او خداحافظی می‌کنم. دلیلی نمی‌بینم افراد را بدون اینکه نیاز باشد به حریم شخصی خود وارد کنم.
برقراری تعادل برای افراد نابینا سخت است، به‌خصوص زمانی که در یک وسیلۀ نقلیه در حال حرکت هستند. این در حالی است که افراد بینا راحت‌تر می‌توانند تعادل خود را در چنین موقعیت‌هایی حفظ کنند. آگاهی در این باره می‌گوید: فکر می‌کنم بین تعادل و میزان بینایی رابطۀ مستقیم وجود دارد. افرادی که قادر به دیدن نیستند، از تعادل کمتر و افراد بینا از تعادل بیشتری برخوردار هستند؛ بنابراین اگر کسی به من در مترو و اتوبوس صندلی تعارف کند، بعد از یک‌بار تشکر می‌پذیرم. با توجه به اینکه او بیشتر اوقات در حال تردد از جایی به جای دیگری است، ترجیح می‌دهد وسایل گران‌قیمت و مدارک مهم را با خود حمل نکند. همچنین سعی می‌کند زمان استفاده از گوشی، هرجا که امکانش است، از هندزفری استفاده کند. برای سهولت در زمان برگشت، هنگام رفتن به مکانی ناآشنا تمام راه‌ها را به خاطر می‌سپارد، حتی اگر همراه فرد بینایی باشد، چون معلوم نیست زمان برگشت آن فرد بینا بازهم حضور داشته باشد یا نه.
همیشه سعی کرده است برای دوستانش فرد مفیدی باشد، خواه دوستان بینا خواه دوستان نابینا. آگاهی در این باره می‌گوید: نگرشی در جامعه وجود دارد که اگر فرد بینایی با ما دوست می‌شود، به ما لطف می‌کند. این در حالی است که حمایت‌های دوستانۀ ما از فرد بینا قابل دیدن نیست. مشاورۀ حقوقی و خانوادگی کارهایی هستند که از من برمی‌آیند، اما وقتی دوستی بینا مرا از خیابان گذر می‌دهد، این همراهی دیده می‌شود و بعدها به همین وسیله قضاوت می‌شویم. در سال‌های اخیر بسیاری از نگرش‌ها تغییر کرده‌اند، اما این نگرش همچنان به قوت خود باقی است.
تجربه‌های دوستمان نکته‌های ارزشمندی برای آموختن دارد. باشد که این نکات برای شما مخاطب گرامی نیز مورد استفاده باشد. با آرزوی موفقیت برای تمام افراد نابینا که علی‌رغم محدودیت‌های موجود در جامعه همچنان دست از تلاش برنمی‌دارند.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-e57b1c226e00fbd1134d.mp3,"امکان هوش مصنوعی برنامۀ بی‌مای‌آیز به ویندوز آمد
میثم امینی
در این شماره از نسل مانا، در ستون فناوری، به اتفاق مثبتی که اخیراً رخ داده است و می‌تواند تجربۀ کاربران نابینا از استفاده از سیستم‌عامل ویندوز را بهبود دهد می‌پردازیم.
برنامه بی‌مای‌آیز سال‌هاست که روی سیستم‌عامل‌های اندروید و آی‌او‌اس، افراد نابینایی را که در کارهای روزمره خود به کمک افراد بینا نیاز دارند به داوطلبان بینا در سراسر دنیا متصل می‌کند تا این داوطلبان با استفاده از دوربین دستگاه افراد نابینا به آنها کمک کنند که امکانی بسیار مفید و تأثیرگذار بوده است.
مدتی پیش با محبوب شدن ربات هوش مصنوعی چَت‌جی‌پی‌تی و ارائۀ امکان تشخیص تصاویر در نسخۀ ۴ این ربات، برنامۀ بی‌مای‌آیز امکانی به نام «بی‌مای‌اِی‌آی» را ارائه داد که در گوشی‌های اندروید و آی‌او‌اس به کاربران نابینا اجازه می‌داد از محیط اطراف خود عکس بگیرند یا تصویری را با برنامه به ‌اشتراک بگذارند تا چت‌جی‌پی‌تی آن را برای آنها توصیف کند. بعد هم در صورت نیاز در مورد تصویر از این ربات هوش مصنوعی سؤال بپرسند.
این امکان به‌دلیل کارایی بالا با استقبال بسیاری از طرف کاربران نابینا روبه‌رو شد و می‌توان گفت حتی از امکان اصلی این برنامه، یعنی ارتباط تصویری با داوطلبان بینا هم محبوب‌تر شد. اخیراً شرکت توسعه‌دهندۀ برنامۀ بی‌مای‌آیز این برنامه را در فروشگاه برنامه‌های شرکت مایکروسافت برای ویندوزهای۱۰ و ۱۱ به‌صورت رایگان ارائه کرده است. این نسخه فقط امکان بی‌مای‌ای‌آی را در خود دارد و به کاربران اجازه می‌دهد به چند روش شامل بارگذاری یک تصویر موجود در حافظۀ رایانه؛ گرفتن تصویر از صفحه‌نمایش؛ گرفتن تصویر از طریق وبکم و بارگذاری تصویری که در کلیپ‌بورد کپی شده است، از بی‌مای‌ای‌آی برای تصویر توصیف دریافت و سپس با ربات هوش مصنوعی چت‌جی‌پی‌تی در مورد تصویر بارگذاری‌شده گفتگو کنند و سؤال‌های خود را در مورد تصویر بپرسند یا درخواست‌های خود را در مورد آن مطرح کنند.
کار با این برنامه ساده است. پس از نصب و ورود اولیه با آدرس ایمیل و رمز عبور ثبت‌شده در بی‌مای‌آیز یا با حساب کاربری، هر وقت کاربر برنامۀ بی‌مای‌آیز را باز می‌کند با دو سربرگ مربوط به بی‌مای‌ای‌آی و تنظیمات برنامه روبه‌رو می‌شود که سربرگ مربوط به بی‌مای‌ای‌آی به‌صورت پیش‌فرض فعال است. در سربرگ بی‌مای‌ای‌آی چهار دکمه قرار دارد که هرکدام یکی از امکانات مذکور برنامه را فعال می‌کند. هرکدام از این دکمه‌ها یک کلید میانبر هم دارد که این کلید میانبر تا وقتی برنامۀ بی‌مای‌آیز باز باشد، در هر جای سیستم‌عامل عمل می‌کند؛ بنابراین مثلاً با رفتن به پنجرۀ یک برنامه و فشردن کلیدهای میانبر کنترل، آلْت و حرف اِیچ کاربر می‌تواند از صفحۀ برنامه عکس بگیرد و در پنجره‌ای که باز می‌شود توصیف آن را بخواند و در مورد آن با چت‌جی‌پی‌تی گفتگو کند.
پنجره‌ای که بعد از بارگذاری تصویر به هر روش باز می‌شود ساده است. بعد از بخش تغییر سربرگ، یک فهرست حاوی پیام‌های رد و بدل شده بین کاربر و بی‌مای‌ای‌آی وجود دارد که توصیف تصویر به‌عنوان دومین مورد در این فهرست قرار می‌گیرد؛ بعد یک کادر ویرایش برای نوشتن یک سؤال یا درخواست در مورد تصویر وجود دارد که با زدن کلید اِنتر سؤال یا درخواست ارسال می‌شود و درنهایت دکمه‌ای برای رفتن به صفحۀ اصلی برنامه داریم. تاکنون
در سربرگ مربوط به تنظیمات برنامه فقط گزینۀ مربوط به خروج از حساب کاربری وجود دارد.
کاربران نابینا می‌توانند از این برنامه در مواقع مختلفی استفاده کنند، مثلاً:
ـ دریافت اطلاعات در مورد برنامه‌هایی که دسترس‌پذیر نیستند: اگر یک برنامه دسترس‌پذیری مناسبی ندارد، می‌توانیم با گرفتن یک تصویر از محیط آن، توصیف آن را از بی‌مای‌آیز دریافت کنیم و در صورت نیاز با پرسیدن سؤال‌هایی در مورد تصویر گرفته‌شده از جزئیات بیشتری مطلع شویم.
ـ دریافت یک توصیف باکیفیت از تصاویر مهم: دیگر تصاویر مهمی مثل عکس‌های خانوادگی حاوی خاطرات پرارزش در گوشه‌ای از رایانۀ ما خاک نمی‌خورند، بلکه حالا می‌توانیم این تصاویر را به بی‌مای‌آیز بدهیم و توصیف پر از جزئیات را از آن دریافت کنیم.
ـ دریافت یک توصیف از تصاویر برخط: مثلاً می‌توانیم تصویر یک محصول در یک فروشگاه برخط را به برنامه بدهیم تا شکل محصول برای ما توصیف داده شود.
ـ آماده شدن برای تماس‌های ویدئویی: ما این امکان را هم داریم که با گرفتن تصویر از طریق وبکم از آن برای دریافت اطلاعات دربارۀ ظاهر، اینکه آیا در مرکز دوربین قرار داریم یا خیر و اینکه آیا نور محیط برای تماس تصویری مناسب است یا خیر استفاده کنیم.
آوردن امکان بی‌مای‌ای‌آی به ویندوز اقدامی بسیار مفید و مؤثر است و می‌تواند تجربۀ کاربران نابینا از کار با سیستم‌عامل ویندوز را دگرگون کند، اما نسخۀ ویندوزی این برنامه هنوز در ابتدای راه خود است و جای بهبود بسیار دارد. بعضی از مواردی که می‌تواند در برنامه بهبود داده شوند عبارت‌اند از:
ـ افزودن امکان انتخاب زبان در سربرگ تنظیمات برنامه: با ارائۀ این امکان ما می‌توانیم مستقل از زبان سیستم‌عامل از بی‌مای‌ای‌آی به زبان موردنظر خود استفاده کنیم.
ـ افزایش قالب‌های تصویری پشتیبانی‌شده: در حال حاضر قالب‌های تصویری بسیار کمی پشتیبانی می‌شوند. افزایش قالب‌های پشتیبانی‌شده می‌تواند کارایی این برنامه را افزایش دهد.
ـ ایجاد امکان استفاده از کلیدهای میانبر مربوط به امکانات برنامه، وقتی برنامه باز نیست: با ایجاد امکان استفاده از کلیدهای میانبر بدون باز بودن برنامۀ بی‌مای‌آیز کار با برنامه سهولت بیشتری پیدا می‌کند.
ـ ارائۀ افزونه‌ها و اسکریپت‌هایی برای ایجاد ارتباط بین صفحه‌خوان‌های محبوبی مثل اِن‌وی‌دی‌اِی و جاز با برنامه: یکی از ضعف‌های کنونی برنامۀ بی‌مای‌آیز این است که وقتی از صفحه عکس می‌گیرد، فقط می‌تواند از کل صفحه اسکرین‌شات تهیه کند و امکان ارسال فقط یک عنصر به برنامه، مثلاً تصویری در یک صفحۀ وب وجود ندارد. یک افزونه یا اسکریپت می‌تواند این مشکل را حل کند و با گرفتن اسکرین‌شات از شیءِ موردنظر آن را به بی‌مای‌آیز ارائه دهد تا فقط آن عنصر توصیف شود."
audio/mana-7ac744bddef038f2b934.mp3,"سرنوشت هزاران دانش‌آموز نابینا قربانی نبود پرینترهای بریل آبروی رفتۀ آموزش و پرورش
رویا بابایی
در خرداد‌ماه امسال دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی در سه پایۀ دهم، یازدهم و دوازدهم، در حالی امتحان می‌دهند که در اثر عدم تأمین پرینتر ویژۀ بریل در حوزه‌های امتحانی، نسخۀ بریل سؤال‌ها در اختیارشان نیست‌!
هرسال خردادماه برای دانش‌آموزان با اضطراب امتحان‌ها همراه است. دانش‌آموزان دارای معلولیت هم از این قاعده مستثنا نیستند، اما امسال شدت این اضطراب برای دانش‌آموزان نابینا به لطف بی‌تدبیری و کم‌کاری آموزش و پرورش و بی‌توجهی آموزش و پرورش استثنایی با تبدیل نشدن سؤال‌ها به نسخۀ بریل، صدچندان شده و با نهایی شدن امتحان‌های پایه‌های دهم و یازدهم این اضطراب تعداد بیشتری از دانش‌آموزان نابینا را درگیر کرده است.
دانش‌آموزان نابینا باز دیده نشدند
یک معلم مدرسۀ استثنایی با ابراز گله‌مندی از نهایی شدن یک‌بارۀ امتحان‌های پایه‌های دهم و یازدهم می‌گويد: آموزش و پرورش برای کم‌اثر کردن کنکور، اقدام به نهایی کردن امتحانات پایه‌های دهم و یازدهم کرده تا بخشی از ضریب کنکور روی نمره‌های سال‌های پیش از کنکور توزیع شود؛ اگرچه این تصمیم ناگهانی است، اما اقدام خوبی است، ولی کسی که تا این حد به فکر دانش‌آموزان است، چطور نتوانسته نیاز دانش‌آموزان دارای محدودیت را پیش‌بینی کند؟
او اذعان می‌کند: چطور ممکن است از دانش‌آموزان نابینا امتحانی گرفته شود که پیش‌نیاز اصلی شرکت در آن امتحان برایشان فراهم نشده است؟
خنده‌دار، اما واقعی
به گفتۀ او مشکل، نبود پرینتر مخصوص بریل در حوزه‌های امتحانی است؛ دلیلی کوچک و خنده‌دار که بر سرنوشت تحصیلی هزاران دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی سایه انداخته است؛ درواقع آموزش و پرورش که مشغول برگزاری امتحانات نهایی است به نیاز اساسی طیف مهمی از دانش‌آموزان خود فکر نکرده است. یک منشی سؤال‌ها را برای بچه‌های نابینا می‌خواند و آنها باید سؤال را در ذهن خود نگه‌ بدارند و به آن پاسخ بدهند.
آموزش و پرورش حاضر به رفع مشکل نیست
او اضافه می‌کند: با وجود تحمل همۀ سختی‌ها، این دانش‌آموزان درست سر جلسۀ امتحان نهایی که باید حاصل زحمات یک‌سال خود را به دست بیاورند، سؤال‌های بریل را در اختیار ندارند؛ بنابراین تمرکزشان را از دست می‌دهند، دچار استرس می‌شوند و پاسخ‌ها را فراموش می‌کنند؛ بااین‌همه آموزش و پرورش حاضر به تأمین پرینتر یا حتی انتقال پرینترهای مدارس استثنایی به حوزه‌های امتحانی نیست.
سیاست عجیب
یکی دیگر از معلم‌های آموزش استثنایی با 27سال سابقه اذعان می‌کند: سیاست سیستم آموزشی عجیب است! در تمام سال تحصیلی دانش‌آموزان دارای معلولیت را از دانش‌آموزان تندرست جدا کرده و آنها را در مدارس ایزوله نگهداری می‌کنند، اما زمان امتحانات نهایی که فرامی‌رسد، اصرار دارند تا آنها که هرگز با سایر دانش‌آموزان برابر نبوده‌اند، حالا در سایر حوزه‌های انتخابی و برابر با باقی دانش‌آموزان امتحان دهند!
اولین عامل استرس نابينايان
او می‌افزاید: اشکال دیگر امتحانات نهایی این است که در مدرسۀ استثنایی که بچه‌ها به محیط آن اشراف دارند برگزار نمی‌شود و ما باید دانش‌آموزان را به سایر حوزه‌های امتحانی بفرستیم. قبل از هر چیز این جابه‌جایی و رفت و آمد برای آنها استرس و اضطراب زیادی به همراه دارد. این معلم مدارس استثنایی تأکید می‌کند: در سایر حوزه‌ها حتی پیدا کردن مسیر دستشویی هم برای این بچه‌ها دغدغه‌ای استرس‌آور است و تأسف‌برانگیز است که چرا آموزش و پرورش که مهد علم‌آموزی است به این نکات مهم توجه نمی‌کند.
خوانش منشی‌ها‌
یکی دیگر از معلم‌های مدارس استثنایی ابراز می‌کند: یک موضوع قابل توجه دیگر خوانش منشی‌هایی است که روز امتحان کنار دانش‌آموزان نابینا قرار می‌گیرند. همه فکر می‌کنند با قرار گرفتن منشی در کنار دانش‌آموز نابینا مشکل رفع می‌شود، درحالی‌که این روش هم چالش‌های خود را دارد.
او ادامه می‌دهد: منشی‌ها ممکن است تمرکز یا آمادگی خواندن نداشته باشند یا قادر به تلفظ صحیح سؤال‌ها، به‌ویژه در درس‌هایی مانند زبان‌های عربی و انگلیسی یا فیزیک و شیمی که علائم اختصاری بسیاری دارند نباشند و انتقال مفهوم به شکل درست صورت نگیرد، حتی لهجه یا حوصلۀ منشی‌ها در نمره‌ای که بچه‌ها می‌گیرند اثرگذار است.
به گفتۀ او در این فرایند ممکن است برخی دانش‌آموزان نیاز داشته باشند سؤال چندین بار برایشان خوانده شود، اما خجالت بکشند و نتوانند خواستۀ خود را مطرح کنند. گذشته از این، قرار گرفتن سؤال‌ها زیر دست دانش‌آموز برای اینکه هرچند بار که خواست آن را بخواند یا از برخی سؤال‌ها عبور کند و دوباره به آنها برگردد، آرامش بیشتری به همراه دارد و حق طبیعی اوست.
راه‌حل‌ها
یک مدیر مدرسۀ استثنایی هم بیان می‌کند: برای حل مشکلات مربوط به امتحانات دانش‌آموزان، حداقل می‌توانستند زمان امتحان بچه‌های نابینا را بیشتر در نظر بگیرند تا در این فرصت خودمان سؤال‌ها را بریل کنیم‌ یا حتی اجازه دهند امتحانات بچه‌های آسیب بینایی در مدارس خودمان که مجهز به پرینتر هستند برگزار شود. همچنین می‌توانستند دو مدرسه را به‌صورت جداگانه برای دختران و پسران دانش‌آموز به‌عنوان حوزۀ امتحانی در نظر بگیرند. از دید او راهکار بعدی این است که آموزش و پرورش روز یا چند ساعت قبل از امتحان، یکی از معلم‌های مسلط به بریل را به‌عنوان امین انتخاب کند و از او بخواهد تا سؤال‌ها را به بریل تبدیل کند و سپس از روی همان نسخه تعداد لازم را پرینت بگیرد و روز بعد در اختیار حوزه‌های امتحانی قرار دهد تا حق این گروه پایمال نشود.
به گفتۀ او اگر سؤال‌ها به‌صورت بریل زیر دست دانش‌آموزان باشد، آنها تمرکز بالاتری خواهند داشت و امتحان بهتری می‌دهند، استرس خواندن منشی را هم ندارند،‌ اما حالا دانش‌آموزان به سبب بی‌دقتی و بی‌مسئولیتی آموزش و پرورش و پیگیری نکردن آموزش و پرورش استثنایی باید منتظر خواندن سؤال‌ها توسط منشی باشند و با شنیدن سؤال از دهان دیگری تلاش کنند به پاسخ‌ها مسلط شوند‌.
مقصران اصلی ظلم به دانش‌آموزان نابینا
اگرچه گفته می‌شود به‌جز بی‌تدبیری و دلسوزی نکردن، صرفه‌جویی در هزینه‌ها و ندادن حق‌الزحمه به معلم‌های استثنایی دلایل اصلی آموزش و پرورش در این اقدام است، اما ساده‌لوحانه است که پیگیری نکردن سازمان آموزش و پرورش استثنایی و سکوت سازمان بهزیستی را نادیده گرفت و آنها را در پایمال شدن حق مسلم گروه هدف خود بی‌تقصیر دانست.
بااینکه به گواه معلم‌های آموزش استثنایی نبود نسخۀ بریل سؤال‌های امتحانی، مشکل تکراری و همیشگی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی است، اما تاکنون اقدام مؤثری از این دو نهاد که ازقضا جامعۀ هدفشان فقط و فقط معلولان هستند دیده نشده است.
سازمان بهزیستی به‌عنوان وکیل مدافع معلولان و آموزش و پرورش استثنایی به‌عنوان نهاد آموزش‌دهنده به این گروه در برابر اقدام ناعادلانۀ آموزش و پرورش، نه‌تنها دفاع و مطالبه‌گری نکرده‌اند، نه‌تنها مشاورۀ لازم را ارائه نداده‌اند، نه‌تنها جریان را از طریق رسانه‌ها بازتاب نداده‌اند، بلکه با سکوتشان به تضییع حقوق معلولان هم کمک کرده‌اند.
اگر آموزش و پرورش حق این دانش‌آموزان را ادا نکرده است، این دو نهاد هم شریک قانون‌شکنی او هستند و اگر قرار باشد با وجود سازمانی مانند بهزیستی بازهم حق معلولان ضایع شود و صدایی از کسی برنیاید، ‌فلسفۀ وجود بهزیستی دقیقاً چیست؟!"
audio/mana-ce46f9d8bc6fca2235f9.mp3,"نابينايان و آسان‌ساز‌های هوشمند
اسکندر آبادی
در بیست و یکمین نمايشگاه جهانی آسان‌سازهای ديجيتال برای نابينايان، هوش مصنوعی حضور پررنگی داشت.
۱۳۰ غرفه از بیست كشور، تازه‌های خود را در زمينه‌های جهت‌يابي، كار و آموزش، نيازهای روزمره در خانه و آگاهی از فضای پيرامون، به نمايش گذاشته بودند كه بيشتر آنها بهينه‌سازی دستگاه‌هايی بود كه پارسال هم در نمايشگاه عرضه شده بودند.
عينك‌های هوشمند
چيني‌ها دوربين روميزی بزرگ‌تری هم همپای عينكشان ارائه كردند كه متن خوانده را به چندين زبان دلخواه ترجمه مي‌کند.
شركت نيرا، از اسپانيا، عينكی ساخته است كه مانع‌ها و موضع آنها را به كاربر نشان مي‌دهد و افزون بر اين از فضای پيرامون مي‌گويد. اين دستگاه نياز به يك قطعۀ نسبتاً سنگين دارد كه نابينا بايد هميشه در دست داشته باشد. اينكه بشود با چنين عينك و دستگاهی در خيابان‌های شلوغ، خوب و ايمن راه رفت، سخن ديگری است.
سوتيراكيس در پاسخ اين پرسش كه چرا كاربر برای اين كارها چنين دستگاه‌های گرانی بخرد و از گوشی استفاده نكند، می‌گوید: «برای بسياری از نابينايان، كار با گوشي‌های هوشمند آسان نيست. تازه! دستگاه‌هايی از اين دست، بدون اينترنت هم كار مي‌كنند؛ در‌صورتی‌كه گوشي‌های هوشمند برای كارهای يادشده حتماً بايد به‌اصطلاح برخط باشند».
كمك‌ابزارهای سخنگو در خانه
ناگفته نماند كه به‌تازگی بسياری از كمك‌ابزارهای خانگی با گوشي‌های هوشمند ارتباط مي‌گيرند و كافی است كاربر نابينا بتواند با اپليكيشن‌های ويژۀ اين كمك‌ابزارها كار كند.
افزونه‌ها
چون نوشتن روی صفحۀ گوشي‌های هوشمند برای بسياری از نابينايان چالش بزرگی به‌شمار مي‌آيد، چند شركت آلماني، فرانسوی و هلندي صفحه‌كليدهای كوچكی ساخته‌اند كه به گوشي‌ها مي‌چسبند و نوشتن را برای كاربر آسان مي‌كنند.
برجسته‌نگارهای آينده
امسال هم تلاش چند شركت آلماني، هلندی و كانادايی ديدنی بود كه برجسته‌نگارها يا چاپگرهای تصويرخوان و تصويرگر ساخته‌اند. تاكنون برجسته‌نگارها مانيتورها را خط‌به‌خط به كاربر نابينا نشان مي‌دادند، اما سال‌هاست كه طراحان اين دستگاه‌ها در پی تبديل تصويرها و نوشته‌های ديجيتال بر يك صفحۀ كامل نشانگر هستند؛ به اين ترتيب كاربر مجبور نيست نوشته‌های يك مطلب را خطی زير انگشتان خود بياورد، بلكه در یک‌آن يك صفحۀ كامل را زير دست دارد. افزون بر اين طرح‌ها و شكل‌هايی كه كاربران روی مانيتور مي‌بينند، به همان صورت، به‌طور برجسته، زير انگشتان نابينايان نشان داده مي‌شوند.
خدمات بيش از تسهيلات تكنيكی
آنچه بيش از سال‌های گذشته جلب نظر مي‌كرد، افزايش غرفه‌های عرضۀ خدمات در رشته‌های آموزشي، ترتيب گردشگري‌های ويژۀ نابينايان و خدمات كاريابی و حتی پزشكی بود كه در سال‌های نخست برگزاری نمايشگاه از برنامه‌ها و غرفه‌های فوق‌العاده به‌شمار مي‌آمدند. در برخی از اين غرفه‌ها دوره‌های آموزشی از كامپيوتر و برنامه‌نويسی گرفته تا دوره‌های پزشكی جايگزين، برای علاقه‌مندان تشريح مي‌شدند.
سخن پايانی
امسال در بيست و يكمين نمايشگاه سايت‌ سيتی شاهد يك پديدۀ نوين بنيادين نبوديم، اما تلاش طراحان آسان‌سازها نشان از توجه به پديده‌های نوين زمانه مانند بهره‌گيری از هوش مصنوعی برای نابينايان داشت. محمدرضا نباتی، از ديداركنندگان نمايشگاه، به بخش فارسی دويچه وله گفت: دستگاه‌های جالبی هستند، ولی اگر خريدشان ممكن باشد! در كشورهايی مانند كشور خودمان، ايران، كسی چنين پولی ندارد كه يك برجسته‌نگار يا چاپگر به بهای ده‌هزار يورو بخرد.
بيش از سه‌هزار علاقه‌مند بينا و نابينا از اين نمايشگاه ديدار كردند و افزون بر مشاهدۀ دستگاه‌های تازه و بهينه‌سازی‌شده در سخنرانی‌ها و گفتگوهای جنبی نمايشگاه شركت كردند. يكی از جالب‌ترين سخنراني‌ها دربارۀ آيندۀ خط بريل و اين بود كه چگونه مي‌شود كاربران را از بي‌توجهی به خط بريل و روآوری صِرف به صداسازها بر حذر داشت."
audio/mana-c0425840b984960487cb.mp3,"نابینایان و آموزگاری ابتدایی، فرصت‌ها و چالش‌ها
نگین حیدری
اگر نیم‌نگاهی به آزمون‌های استخدامی دستگاه‌های اجرایی در سال‌های گذشته تا امروز بیندازیم، در‌می‌یابیم شغل معلمی، به‌ویژه آموزگاریِ ابتدایی بیش از سایر مشاغل مورد اقبال و تقاضای نابینایان و کم‌بینایان بوده است. این اقبال گسترده از یک‌سو و نگرش کمیسیون‌های پزشکی و تشخیص صلاحیت‌های فردی آموزش و پرورش و کارشناسان سازمان بهزیستی که در این کمیسیون‌ها حضور می‌یابند، از سوی دیگر، همچنین ابعاد حقوقی و قانونی مسئله، مباحث قابل‌تأملی را به وجود آورده است که در این یادداشت به آن خواهیم ‌پرداخت.
از منظر قانونی، حق داشتن شغل به‌عنوان یکی از حقوق رفاهی و بشری در میثاق حقوق اجتماعی و اقتصادی به‌عنوان یک معاهدۀ الزام‌آور که دولت ایران سال‌هاست به آن پیوسته به رسمیت شناخته شده‌ است. کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت نیز در مادۀ 27، در بخش دولتی ‌و ‌غیر‌دولتی این حق را مورد شناسایی قرار داده ‌است که دولت ایران این کنوانسیون را در سال 1387 تصویب کرده و به‌عنوان یک قانون لازم‌الاجرای داخلی می‌توان به آن استناد ‌کرد. در اصول 28 و 43 قانون اساسی که میثاق بین دولت‌ و مردم است، این حق به‌طور‌کلی برای آحاد ملت به رسمیت شناخته شده ‌است. در بند ز مادۀ 42 قانون مدیریت خدمات کشوری، به‌عنوان قانون اختصاصی حاکم بر استخدام‌های دولتی، اعلام شده از شرایط استخدام افراد داشتن سلامت جسمی و روانی است. اگرچه به باور عده‌ای این بند تکلیف دولت به استخدام معلولان را تحت‌الشعاع قرار داده و مانعی بر سر استخدام افراد دارای معلولیت به وجود آورده ‌است، این شرط، یک تأسیس حقوقی جدید نیست. انجام هر کار عقلاً‌ و ‌عرفاً مستلزم داشتن سلامت جسمی و روانی برای آن است و ممنوعیت استخدام معلولان، به‌ویژه افراد با آسیب بینایی شدید در دستگاه‌های دولتی از مصادیق بارز سلب حق، به‌طور‌کلی، است که در مواد 959 و 960 قانون مدنی ممنوع اعلام شده است.
در دو مجموعۀ قانونی داخلی ویژۀ حقوق معلولان، قانون جامع حمایت از حقوق معلولان مصوب سال 1383 و قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب سال 1396 بر دستگاه‌های اجرایی تکلیف شد هرسال 3درصد از سهمیه‌های استخدامی خود را به افراد دارای معلولیت اختصاص دهند. علی‌رغم این تکلیف قانونی و بارقۀ امیدی که این قوانین حمایتی در دل افراد دارای معلولیت به وجود آورده، قوانین متناقض و رَویۀ سلیقه‌ای دستگاه‌های‌ اجرایی در عمل چالش‌های متعددی را برای معلولان به وجود آورده است. در سال 1389 هیئت‌وزیران آیین‌نامۀ بند ز مادۀ 42 قانون مدیریت خدمات کشوری را تصویب ‌کرد. اگرچه در مادۀ 5 این آیین‌نامه استخدام معلولان را در‌صورتی‌که به نظر سازمان بهزیستی معلولیت آنها مانع از انجام مأموریت کاری آنها نباشد، بدون مانع اعلام کرده، این ماده به‌وسیلۀ ماده‌های 1 و 3 آیین‌نامۀ مورداشاره در عمل کم‌رنگ و در حاشیه قرارگرفته است. در مادۀ 1 آیین‌نامه بر دستگاه‌های ‌اجرایی تکلیف شده سلامت جسمی و روانی متقاضیان استخدام را موردسنجش قرار‌ دهند، یعنی به‌بیان‌دیگر بند ز مادۀ 42 قانون مدیریت خدمات کشوری را مورد تأیید قرار داده ‌است. در مادۀ 3 به دستگاه‌های ‌اجرایی اختیار داده صلاحیت و توانایی انجام کار متقاضیان را از طریق آزمون علمی، مصاحبۀ تخصصی و معاینه‌های پزشکی موردبررسی و تشخیص قرار ‌دهند. در سال 1399 سازمان ‌بهزیستی‌ کشور در همین خصوص شکایتی علیه سازمان سنجش‌ آموزش‌ کشور و سازمان آموزش ‌و‌ پرورش در دیوان عدالت اداری مطرح کرد که به هیئت تخصصی استخدامی ارجاع ‌شد و با ‌توجه به اختیار قانونی که به دستگاه‌های دولتی داده‌ شده و برخورد و اصطکاک این مصوبه‌های قانونی، همچنین اظهارنظر شورای نگهبان مبنی بر مخالفت نداشتن تکلیف ذکرشده در بند ز مادۀ 42 قانون مدیریت خدمات کشوری با موازین شرعی، شکایت سازمان بهزیستی مردود اعلام ‌شد. اگرچه هر دستگاه اجراییِ متقاضی نیرو، خود بیش از هر نهاد یا شخصی به شرایط موردنیاز در آن دستگاه آگاه است، ولی محروم کردن کلی افراد دارای آسیب بینایی شدید از استخدام در بسیاری از مشاغل، با توجه به این اختیار، برخلاف شأن و کرامت انسانی و جایگاه اجتماعی این گروه و در تضاد با تکالیف استخدامی دولت در قوانین حمایتی معلولان است.
از منظر اجرایی، سازمان آموزش و پرورش در سال‌های گذشته در خصوص گزینش پزشکی و علمی افراد با آسیب بینایی شدید، رویه‌های مختلفی در پیش گرفته و بعد از سال 1399 و ابطال بخش‌نامۀ وزیر وقت آموزش و پرورش مبنی بر عدم استخدام نابینایان در حرفۀ آموزگاری، اگرچه در دفترچۀ آزمون که توسط سازمان سنجش منتشر می‌شود، منعی برای نابینایان و کم‌بینایان شدید در خصوص آموزگاری ابتدایی ذکر نمی‌شود، ولی عمدتاً این گروه، پس از پذیرفته شدن در آزمون کتبی و رفت و آمدهای بسیار و حضور در کمیسیون‌ها و جلسه‌های مختلف، بر اساس نظر کمیسیون‌های پزشکی، به دلیل شدت معلولیت بینایی رد صلاحیت شده‌‌اند. این رد صلاحیت در حالی است که افراد با آسیب بینایی با توجه به سهمیۀ 3درصد استخدامی معلولان در آزمون شرکت کرده‌اند و معلولیت آنها مفروض ‌است و پرسش در مورد تشخیص رنگ‌ها و چهره‌ها و تکیه‌بر وضعیت بینایی آنها منطقی نیست. آنچه باید در این جلسه‌‌ها موردبررسی و ارزیابی قرار گیرد، این است که آیا شخص با آسیب بینایی با بهره‌گیری از توان علمی، تسلط فردی، بهره‌گیری از خط بریل، نرم‌افزارها و ابزار کمکی، توان برقراری ارتباط با دانش‌آموزان و والدین آنها، می‌تواند محدودیت ناشی از معلولیت بینایی را به حداقل برساند و مفاهیم آموزشی و مهارت‌های موردنظر را به دانش‌آموزان آموزش دهد؟
اگرچه در اجرای مادۀ 5 آیین‌نامۀ بند ز مادۀ 42 قانون مدیریت خدمات کشوری، نمایندۀ بهزیستی در جلسه‌های کمیسیون‌های پزشکی و تشخیص صلاحیت و توانایی فردی متقاضیان حضور دارد، ولی به دلیل رویۀ سلیقه‌ای اداره‌های آموزش و پرورش استان‌های مختلف در شیوۀ تعامل با بهزیستی، ارسال نکردن به‌موقع دعوت‌نامه و هماهنگی‌های لازم، نپذیرفتن نظر کارشناسان بهزیستی در بعضی استان‌ها، در بسیاری موارد نابینایان و کم‌بینایان توانمند و شایسته و مسلط به خط بریل و نرم‌افزارهای جایگزین، صرفاً به دلیل شدت معلولیت بینایی رد صلاحیت شده‌اند. گفتنی است در خصوص حضور کارشناسان بهزیستی استان‌ها در جلسه‌های کمیسیون‌های استخدامی آموزش و پرورش در عمل دیده شده است که بسیاری از این کارشناسان با توانایی‌های گروه‌های مختلف افراد با آسیب بینایی شدید آشنا نیستند و در بعضی جلسه‌های کمیسیون‌ها، با گزینش نابینایان صرفاً به دلیل وضعیت بینایی آنها مخالفت کرده‌اند. به عقیده بیشتر آنها، حضور نمایندۀ بهزیستی در این جلسه‌ها فقط برای تأیید معلولیت بینایی متقاضی است و اظهارنظر در خصوص امکانِ داشتن یا امکان نداشتن انجام وظایف محول‌شده به آموزگار ابتدایی توسط شخص دارای معلولیت شدید بینایی، در صلاحیت نمایندۀ بهزیستی نیست.
باید توجه داشت اگر فقط تأیید معلولیت بینایی ارزیابی‌شوندگان از سوی آموزش و پرورش مدنظر باشد، گرفتن این تأییدیه صرفاً با یک مکاتبۀ اداری امکان‌پذیر است و نیازی به تکلیف قانونی حضور نمایندۀ بهزیستی در جلسه‌های مصاحبه نیست. هدف، حضور نمایندۀ بهزیستی و اظهارنظر بر اساس توانمندی‌های فردی هر یک از مصاحبه‌شوندگان است. همچنین بسیاری از ارزیابان آموزش و پرورش، با وضعیت فردی و اجتماعی و توانمندی‌های علمی افراد دارای آسیب بینایی شدید و تسلط تعداد بسیاری از آنها با نرم‌افزارهای جایگزین آشنا نیستند. در جلسه‌های کمیسیون‌ها، نابینایان و کم‌بینایان شدید و خیلی شدید در کنار هم رقابت می‌کنند و موردسنجش قرار می‌گیرند و به دلیل آشنانبودن ارزیابی‌کنندگان با شرایط و توانمندی‌های گروه‌های مختلف افراد با آسیب بینایی شدید، عمدتاً افراد با شدت معلولیت کمتر، صرف‌نظر از سطح توان علمی و عملی هر یک از آنها، مورد گزینش و تأیید قرار می‌گیرند. وظیفه و تکلیف قانونی و حمایتی بهزیستی ایجاب می‌کند یکی از کارشناسان بهزیستی که آگاه به مبانی ICF و طبقه‌بندی نوع و شدت انواع معلولیت‌هاست، به همراه یکی از معلولان توانمند و آگاه به قوانین حوزۀ معلولان در این جلسه‌ها حاضر شوند و در تعامل شایسته با ارزیابان و ارزیابی‌شوندگان، فضایی مناسب برای این شناخت و متعاقب آن گزینش و اظهارنظر عادلانه فراهم شود.
از منظر ارزیابی‌شوندگان با معلولیت شدید بینایی، اگرچه بسیاری از آنها از نظر تردد و رفت و آمد کاملاً مستقل هستند و از نظر علمی و مهارت‌های ارتباطی توانمند و با استفاده از خط بریل و نرم‌افزارهای صفحه‌خوان و جایگزین آشنایی کامل دارند، مثل ارزیابی‌شوندگان بدون معلولیت، در گروه معلولان نیز موارد استثنا و بدون شرایط لازم علمی و عملی وجود دارد. مسلماً خواستۀ جامعۀ آسیب‌دیدگان بینایی و کنشگران این حوزه، گزینش و تأیید صلاحیت افراد واجد شرایط علمی و عملی در فضایی منصفانه و مبتنی بر تمام شرایط و توانمندی‌های فردی و نه صرفاً تکیه‌بر وضعیت شدت معلولیت بینایی آنها است.
در خاتمه با توجه به اینکه در پایۀ اول و دوم مقطع ابتدایی در کنار محتوای آموزشی، بسیاری از توانمندی‌های شناختی و رفتاری و مهارت‌های فردی به نوآموزان آموزش داده می‌شود، این نوآموزان به اقتضای سن پر جنب ‌و ‌جوش و کنجکاو هستند و استفاده از رایانه و تلفن‌های ‌هوشمند، بر تحرک و هیاهوی کودکی آنها افزوده ‌است که همین مسئله کنترل کلاس و امکان بهره‌گیری از نرم‌افزارهای جایگزین و دستیار، هنگام انتقال مفاهیم آموزشی را مشکل می‌کند. بنا به تجربۀ به‌دست‌آمده در مراکز آموزشی و اظهارنظر عده‌ای از آموزگاران نابینا که سال‌ها عهده‌دار تدریس به دانش‌آموزان در مقاطع مختلف آموزشی بوده‌اند، انتقال بسیاری از ‌این مفاهیم در سال‌های ابتدایی آموزش توسط آموزگار نابینا به نوآموز نابینا، کم‌بینا، گاه دارای معلولیت‌های دیگر یا حتی چند‌معلولیتی و در شهرهای کم‌جمعیت با مدارس کوچک به دانش‌آموزانی که معلولیتی ندارند، دشوار و در بعضی موارد امکان‌پذیر نیست. پیشنهاد می‌شود پژوهشی با رعایت ابعاد علمی و عملی، کامل و همه‌جانبه در ‌این‌ خصوص توسط پژوهشگران حوزۀ آموزش انجام‌ گیرد و نتایج آن برای بهره‌گیری در اختیار متولیان و مسئولان آموزشی قرار گیرد. با‌ توجه به آنچه موردبررسی و تحلیل قرار گرفت و در شرایط کنونی علمی، آموزشی و فناوری کشور، متقاضیان ستخدام دارای آسیب شدید بینایی از تمرکز بر شغل آموزگاری ‌ابتدایی صرف‌نظر‌ کنند و در مشاغل دیگر که بر محور حس ‌بینایی متمرکز نیست و در بسیاری ‌موارد مسلماً توانمندی و شایستگی آن را به لحاظ علمی ‌و ‌عملی و وضعیت و شدت ‌معلولیت دارند، به فعالیت مشغول شوند."
audio/mana-b44b4222e2d915ec062b.mp3,"گذر از تاریکی
سمیه دادرس و مسعود طاهریان
از ۲۰ تا ۲۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳، در خانۀ هنرمندان ایران رویدادی با عنوان «گذر از تاریکی» به همت مؤسسۀ پژوهشی کودکان دنیا و انجمن مجسمه‌سازان ایران برگزار شد. مخاطب این رویداد همۀ افراد نابینا و بینا از کودک تا بزرگ‌سال بودند. در آن هنرمندان و تسهیلگران برای مخاطبان تجربه‌ای مشترک با افراد دارای آسیب بینایی رقم زدند. مخاطبان باید در تاریکی قرار می‌گرفتند و آثار و موقعیت‌های هنری را بدون حس بینایی تجربه می‌کردند. رویداد بخش‌های مختلفی داشت که در ادامه به شرح آنها و چگونگی طرح‌ریزی‌شان می‌پردازیم.
برگزارکنندگان رویداد
آسیب بینایی بنا بر شدت و زمان بروز، تأثیرات متفاوتی بر ابعاد روانی، رفاهی و کیفیت زندگی فرد می‌گذارد. با توجه به شیوع گستردۀ معلولیت بینایی در جهان و نیز توجه به این موضوع که تفسیر نابینایی و کم‌بینایی و رویکرد اجتماع به این افراد دستخوش تغییرات تاریخی‌ست، به نظر می‌رسد که یکی از مسئولیت‌های انسانی، پرداختن به مسئلۀ آسیب بینایی در بستر فرهنگی معاصر و چه‌بسا اصلاح نگرش‌هایی‌ست که پیش از این رواج داشته است. توجه به حضور افراد نابینا و کم‌بینا در جامعه و خلق فرصت‌هایی‌ که مشوق ایجاد پیوندهای اجتماعی با این گروه باشد، مثل هر مسئلۀ اجتماعی نیازمند هم‌اندیشی و از ضرورت‌های آن بسط گفتمان‌های انتقادی پیرامونی با مشارکت افراد دارای آسیب بینایی و شنیدن سخن آنان است. از سوی دیگر، مثل هر امر دیگری که نیازمند اصلاح نگرش اجتماعی است، برای اثر‌بخشی بیشتر می‌بایست به‌صورت ریشه‌ای و از طریق طراحی آموزش‌هایی که از زمان کودکی و نوجوانی در اختیار افراد قرار می‌گیرد به این موضوع توجه کرد.
مؤسسۀ پژوهشی کودکان دنیا به‌عنوان سازمانی غیردولتی که بیش از سی سال است در زمینۀ رشد همه‌جانبۀ کودکان فعالیت می‌کند، سال‌هاست که در قالب کارگروه کودکان با نیازهای ویژه به این گروه از کودکان می‌پردازد. مؤسسه تلاش می‌کند بیش از هر چیز به طرق مختلف توجه ارکان جامعه را به این گروه از کودکان جلب کند تا گروه‌های تخصصی به نفع کودکان با نیازهای ویژه وارد میدان شوند.
کارگروه کودکان با نیازهای ویژۀ مؤسسه از نیمۀ دوم سال ۱۴۰۱ بر کودکان با آسیب بینایی متمرکز شد و در طول این مدت تلاش کرد از طریق نشست‌های هم‌اندیشی، دیدار با کارشناسان، برگزاری سخنرانی‌های آموزشی، تولید محتوا و…به جوانب مختلف این موضوع بپردازد. این تلاش در سال ۱۴۰۲ هم ادامه پیدا کرد و از تابستان این سال جلسه‌های خود را متمرکز بر برنامه‌ای پیش برد که در اردیبهشت سال ۱۴۰۳ با عنوان رویداد «گذر از تاریکی»، با مشارکت انجمن مجسمه‌سازان ایران؛ امیر اثباتی، مشاور رویداد؛ سمیه دادرس، دبیر اجرایی و گردآورنده؛ مژگان ملاحسینی، نمایندۀ انجمن مجسمه‌سازان ایران و گروهی از هنرمندان در خانۀ هنرمندان ایران برگزار شد.
در این راستا انجمن مجسمه‌سازان در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ از هنرمندان دعوت کرد تا آثاری را خلق کنند با این قرار که در فضای تاریک و با حواسی، غیر از بینایی تجربه شوند. در پاسخ به فراخوانی که منتشر شد، تعدادی از هنرمندان طرح‌های خود را به دبیرخانۀ انجمن ارسال کردند و از بین آنها یازده اثر برای قرار گرفتن در فضایی کاملاً تاریک به انتخاب هیئت داوری متشکل از امیر اثباتی، زروان روح‌بخشان، کورش گلناری و فرشته‌ موسوی انتخاب شد.
مواجهه با آثار تجسمی بدون استفاده از حس بینایی
آرزو دهقان، فرناز ربیعی‌جاه، پگاه سلیمی، مریم طالع، فریده عبادی، مهسا کریمی‌زاده، مهناز محمدجعفر، نرگس محمدیان، سعیده معصومه مهتدی، فرزانه مهری و مهناز یوسفی هنرمندانی بودند که آثارشان در کنار دو اثر از استاد محسن وزیری مقدم در گالری‌های پاییز و میرمیران خانۀ هنرمندان ایران در فضایی کاملاً تاریک برای ادراک با حواسی به غیر از بینایی به معرض تجربه درآمدند. مخاطبان در این دو گالری باید بدون حضور نور مجسمه‌ها را لمس می‌کردند. آثار کاملاً برای دست زدن امن و مناسب بودند و در ساخت آنها از مواد مختلفی چون چوب، پارچه، بافت، کاغذ، پلاستیک و فلز استفاده شده بود. افراد در این مکان‌ها می‌توانستند به شیوۀ متفاوتی نماد‌های زنانه، سردیس، حالت‌های هیجانی مختلف چهره یا گل‌های برجسته روی قطعه‌های سرامیکی را تجربه کنند؛ با تا کردن کاغذ چیزی بسازند؛ لحظۀ انفجار و جنینی در رحم مادر را لمس کنند؛ با تجسمی از اشعار شاعران معروفی چون حافظ و شاملو مواجه شوند و به اسبی در حال دویدن و آهویی در حال جهیدن دست بزنند.
در گالری پاییز مسعود طاهریان که پیش از این به‌عنوان کنشگر اجتماعی فعالیت‌ داشت و با گروه‌های نمایشی و مؤسسه‌هایی مثل شورای کتاب کودک در ارتباط بود، با پرفورمنس «نابینای سنگی در دل سایه‌ها» تلاش کرد تعاملات اجتماعی افراد با آسیب بینایی را برای مخاطبان بازسازی کند. این هنرمند نابینا به‌عنوان ‌یک فرد متفاوت سنگ‌شده، در بیانیۀ هنری خود چنین بیان کرد که می‌خواهد در دل تاریکی کنار مجسمه‌ها به افراد نشان دهد بی‌توجهی و عدم پذیرش جامعه، ذره‌ذره می‌تواند افراد متفاوت را تهی و محو کند.
گذر از تاریکی
بخش دیگر رویداد، تجربۀ حضور و گذر از تاریکی بود که در آن مخاطبان با وارد شدن به گالری زمستان، با فضایی کاملاً تاریک مواجه می‌شدند که با پرده‌های تیره از راهرو جدا شده بود. بعد از ورود باید عینک تیره‌ای به چشم می‌زدند و مشابه یک فرد نابینا، از موقعیت عبور می‌کردند. افراد با همراهی راهنمایان در مسیری قرار می‌گرفتند که با کمک طناب مشخص شده‌ بود و در طول آن انواع تحریک‌های چندحسی را تجربه می‌کردند. در بخش اول مسیر صفحه‌های بزرگی بود که از نظر لامسه با یکدیگر تفاوت داشتند. همچنین وسایل مختلفی برای لمس و تشخیص بود. روی زمین پله و سطح شیب‌دار طراحی شده ‌بود و پای مخاطب در خاک یا خرده‌سنگ فرومی‌رفت. در بخش دیگر چیز‌هایی برای چشیدن و بوییدن بود. در مرحلۀ بعد انواع صدا‌ها پخش می‌شد که برخی از آنها می‌توانست کمی آزار‌دهنده باشد. در بخش یکی مانده به آخر، صفحه‌های فلزی‌ای آویزان شده بود که افراد با تکه‌چوبی می‌توانستند موسیقی بنوازند. در پایان هم میزی بود که به افراد فرصت می‌داد تنها با نور گوشی همراه، حس و تجربۀ خود را روی کاغذ ثبت کنند. طراحی اولیۀ فضای تاریک را امیر اثباتی انجام داد و مدیریت اجرایی این فضا را نرگس محمدیان و طراحی صدای آن را حیدر نجفی به عهده گرفتند که با سایر همکاران تسهیلگرشان به مخاطبان کمک می‌کردند تا مسیر را ایمن و با اضطراب کمتر طی کنند.
نمایشگاه تجهیزات، آثار و محصولات تولیدشده برای نابینایان
در بخش‌های دیگر رویداد که در گالری ممیز در جریان بود، در سالن اول نمایشگاه تجهیزات، آثار و محصولات تولیدشده برای نابینایان قرار داشت و در کنار آن آرمین رسولی به معرفی لوازم و تجهیزات توان‌بخشی ویژۀ افراد نابینا و کم‌بینا می‌پرداخت و گلناز رضوان و حدیثه دُرده کتاب‌های حسی لمسی مختلفی را به افراد نشان می‌دادند.
مریم رشغی در سالن میانی گالری ممیز انواع نقاشی‌هایی به خط بریل و طرح‌های برجسته‌ای الهام گرفته از قالی ایرانی با چیدمان بر روی زمین به نمایش گذاشت که مخاطبین با پای برهنه از روی آن عبور می‌کردند و در کنار او سحر یونسی به‌وسیلۀ اثر خود که به‌صورت لوح‌های گلی ساخته شده بود، مخاطبان را با ساختار و حروف خط بریل آشنا می‌کرد.
هنر و آسیب بینایی
در سالن اصلی گالری ممیز که روی دیوارهای آن، تصاویری از نابینایان مشهور و آثار هنری با موضوع نابینایی قرار داشت، هر روز کارگاه‌ها و جلساتی مناسب برای مخاطبین نابینا و بینا برگزار می‌شد‌. ازجمله‌ برنامه‌های برگزارشده در گالری ممیز، پرفورمنس آزیتا رضایی بود که با اجازه از مخاطبان، افراد نابینا و بینا را تشویق می‌کرد تا صورت یکدیگر را لمس کنند و آنچه را درک کرده‌اند با گل حجم ببخشند. افراد بینا برای داشتن تجربه‌ای برابر با افراد نابینا با چشمان بسته در این تجربه شرکت می‌کردند. آزیتا معتقد بود در این فرایند نه آنچه هست به نمایش گذاشته می‌شود نه دیگری همان شکلی است که می‌پندارد. آنچه ساخته می‌شود تنها وجه دیگری است که می‌توان خود را آن‌گونه نیز دید. همچنین پرفورمنسی از ژاله نساری با الهام از اشعاری از مولوی اجرا شد که طی آن مخاطبین را با چشم‌های بسته به تعامل با خود از طریق خواندن کلماتی از ابیات و ایجاد صدا از طریق ضربه زدن بر یک کاسه فرامی‌خواند.
ازجمله کارگاه‌های برگزار شده در رویداد می‌توان از کارگاه بازی‌سازی از گروه پروژه‌های کودکی، کارگاه‌های با گوش‌هایت ببین از پگاه رضوی، خیال کن از تارا عمرانی و نمایش عروسکی از طناز تهرانی نام برد.
بخش دیگر رویداد نشست‌های هم‌اندیشی مختلفی بود که برای واکاوی مسئلۀ آسیب بینایی و نیاز‌های افراد نابینا و کم‌بینا برگزار شد و از متخصصان حوزه‌های مختلف مثل اعصاب و روان یا نشر دعوت گردید تا ارتباطات لازم بین فعالان اجتماعی برقرار شود. پوریا عالمی هم در جلسه‌ای نقش نشریات و رسانه‌های جدید را در طراحی منابعی برای افراد با ویژگی‌های خاص موردبررسی قرار داد.
در این رویداد با هدف برقراری پیوندهای اجتماعی میان هنرمندان با ویژگی‌های متفاوت، از هنرمندان نابینا دعوت شد تا در رویداد حاضر شوند و آثار خود را به معرض نمایش بگذارند. گروه نمایشی آرشک و باران در دو نوبت نمایشنامه‌خوانی اجرا کردند. علی یونسی و ماه‌گل مقتدر هم اجرای موسیقی داشتند.
یکی از بخش‌هایی که مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت، نمایش فیلم مستند هفت فیلم‌ساز زن نابینا به کارگردانی محمد شیروانی بود که در سالن ناصری به نمایش در‌آمد و صالح نجفی به نقد و بررسی این فیلم پرداخت. در نشستی دکتر عبدالرحمن نجل رحیم بعد از نمایش فیلم «ملاحت» که در سال‌های گذشته ساخته بود، رابطۀ پزشک و بیمار نابینا و مسائل نورولوژی را تحلیل کرد. در نشست دیگری هم صفا سبطی و پریا فردوس بحثی را با عنوان: «امتناع از دیدن: فراخوانی برای ارتباط بدنمندانه با هنر» مطرح کردند.
از بخش‌های دیگر رویداد می‌توان به حضور ایده ابوطالبی و الیاس امینیان اشاره کرد که به‌طور داوطلبانه به رویداد پیوستند و در لابی خانۀ هنرمندان، با توپ‌ها ماجرا‌هایی برای مخاطبان ساختند و پرفورمنس‌هایی انجام دادند که توجه افراد را به بخش‌های مختلف رویداد کشید. این دو هنرمند فضایی ساختند که مخاطبان با مسئلۀ تفاوت و آسیب بینایی درگیری ذهنی پیدا کنند.
در آخرین روز رویداد زهره فرمانی، امیر اثباتی، زروان روح‌بخشان، کورش گلناری و عباس ناصری، نظرات خود را با مخاطبان مطرح کردند و درنهایت مسعود طاهریان، ایده ابوطالبی و الیاس امینیان با اجرای پرفورمنسی با عنوان «تاریک‌روشن» که در آخرین دقایق طرح آن را ریخته بودند، رویداد را به پایان رساندند.
قابل ذکر است انجمن طراحان گرافیک ایران با طراحی هویت بصری رویداد توسط نواب قزلباش و مؤسسۀ حرف هنر با مستندسازی رویداد توسط مجتبی فلاحی در ثبت و ارائۀ این رویداد مشارکت داشته‌اند.
***
سعی کردیم اینجا گوشه‌های دیدنی اتفاق‌های رویداد را به‌صورت مختصر ثبت کنیم و تا جای ممکن به سهم خودمان قدردان همراهی تک‌تک هنرمندان و تسهیلگرانی باشیم که ماه‌ها برای شکل گرفتن این اتفاق تلاش کردند. رویداد «گذر از تاریکی» تمام شد، اما همچنان از تاریکی‌ها عبور نکرده‌ایم. امیدواریم با استمرار این دست تجربه‌های جمعی بتوانیم شرایط این عبور را فراهم کنیم و قدم‌به‌قدم کاری برای درک و پذیرش تفاوت‌ها انجام دهیم."
audio/mana-360bd82f3c0d787bbc5a.mp3,"تفاوت ره
میرهادی نائینی‌زاده
آنچه خواهید خواند گزارش مختصری است از یکی از بخش‌های قسمت ۲۴۵ پادکست وبگاه Freedom Scientific ، موسوم به «FS cast»، در تاریخ ۲۴ می ۲۰۲۴ که به معرفی امکانات و خدمات بخش نابینایان کتابخانۀ ملی آمریکا (NLS) می‌پردازد. امید است با در نظر داشتن تمام جوانب، روزی خدمات‌رسانی کتابخانه‌های کشورمان نیز به برخی از استاندارد‌های مذکور در این نوشته نزدیک شود.
گلن گوردون، میزبان پادکست: یکی از خاطرات خوب بچگی من گرفتن بسته‌هایی بود که از طرف کتابخونه می‌رسید. بسته‌های بزرگ‌تر کتاب بریل داشت و توی بسته‌های کوچیک‌تر، نوار‌های کاست بود، اما حالا می‌شه با یه کلیک ساده، کتاب دانلود کرد و خیلی کسی منتظر بسته نمی‌مونه. می‌خوام سعی کنم فعالیت شصت‌سالۀ NLS رو تا حدی بهتون معرفی کنم و اتفاق‌هایی رو که الان داره می‌افته نشون بدم؛ برای این کار دو تا مهمون دارم: آلیس اورلی، مسئول بخش مخازن کتابخونه و تامارا روری، مسئول بخش مراجعان NLs. سعی می‌کنم از مهمونای نابینام چیزایی بپرسم که سؤالای شما مخاطبین این نوشته هم باشه.
گلن: شما جفتتون مدرک حقوق دارین. این یه اتفاق تصادفیه یا یکی از لازمه‌های کاره؟
تامارا: به نظر این تصادفی می‌رسه، ولی خب! البته توی کار می‌تونه خیلی کمک کنه که شما یه ذهن منطقی داشته باشی برای انجام کارات.
آلیس: منم همین‌طور فکر می‌کنم، ولی خوشحالم که این نقطۀ مشترک من با تاماراست.
گلن: شما چطور وارد این کار شدین؟
آلیس: من وقتی دانشگاه رو تموم کردم، کار کتابداری رو دوست داشتم؛ بنابراین وارد یه کتابخونه شدم توی تگزاس و بعد از کسب کلی تجربه فهمیدم می‌تونم توی کتابخونۀ کنگره کار کنم. الان بیست‌ساله که اینجام.
تامارا: وقتی وکیل کار‌آموز بودم، یکی از دوستام ازم خواست توی یه پروژه برای دانشجوهای با نیاز ویژه مشارکت کنم. من از اونجا کار تبدیل متن به بریل رو شروع کردم و خب! چون مثل خودت از شیش‌سالگی شیفتۀ کتابخونه بودم، تصمیم گرفتم برای اینجا هم درخواست پذیرش بدم. می‌تونم بگم الان که اینجام شغل ایدئالم رو دارم.
گلن: خب! برای کسایی که فکر می‌کنین می‌تونن از کتابخونه استفاده کنن و به هر دلیلی نتونستن عضو بشن چه برنامه‌هایی دارین؟
تامارا: راستش باید بگم برنامه‌های زیادی داریم که سن کتابخونی رو بیاریم پایین؛ ردۀ سنی ما الان شصت‌ساله و من فکر می‌کنم هرچی سن کتاب‌خوندن پایین بیاد، آدما بیشتر کتاب می‌خونن. یه برنامۀ تابستونی توی مدرسه‌ها اجرا می‌شه که این سال دومیه که برقراره و ما می‌خوایم ادامه‌ش بدیم.
آلیس: توی حوزۀ کاری من، ما سعی می‌کنیم کتابایی رو که بچه‌ها دوست دارن به‌صورت بریل و گویا به کارامون اضافه کنیم و خیلی زود به دستشون برسونیم. از طرف دیگه تلاش می‌کنیم با کتابخونۀ مدارس در ارتباط باشیم و هر نیازی رو که احساس می‌شه بشناسیم و سعی کنیم تأمین کنیم. یکی از آرزو‌های من اینه که هیچ بچۀ نابینایی تو هیچ‌جا نباشه که نتونه از امکانات NLS برخوردار بشه. ما البته باید بتونیم نیاز مخاطبامون رو هم بشناسیم. این خیلی مهمه که تصور کنیم ۵۰درصد از روند یاد‌گیری بیرون از کلاس و توی کتابخونه اتفاق می‌افته، پس اینکه ما نتونیم بفهمیم مخاطبامون دقیقاً چی می‌خوان، نمی‌تونه خیلی منطقی باشه. این موضوع وقتی به بچه‌ها می‌رسیم، بیشتر اهمیت داره.
گلن: من قبلاً فکر می‌کردم بخش نابینایان NLS خیلی به‌روز نیست و خیلی نمی‌خواد به موضوع‌های چالشی بپردازه؛ انگار باید تو فکرم تجدیدنظر کنم!
آلیس: حتماً باید سعی کنی تجدیدنظر کنی!
گلن: ما ارتباطات زیادی داریم با شرکت‌هایی که کارشون تولید کتاب صوتیه و توی این ارتباط‌ها ازشون می‌خوایم کتاباشون رو دسترس‌پذیر تولید کنن. غیر از اینکه ما از این راه تونستیم خیلی کتاب‌ها رو داشته باشیم، یه‌جوری ذائقۀ بازار هم دستمون اومده و از طرف دیگه با پولی که تونستیم صرفه‌جویی کنیم، می‌تونیم کتابای دیگه‌ای هم تولید کنیم که مخاطب خاص خودش رو داره. باید بگم بعضی از مخاطبای کتابخونه خیلی ذهن پیچیده‌ای دارن و راضی کردن اونا اصلاً کار آسونی نیست.
تامارا: یه‌چیز دیگه که باید بگم اینه که اگه یادت باشه قبل‌تر یه کتاب پرفروش شیش‌ماه بعد از انتشارش می‌تونست برای ما هم قابل استفاده باشه؛ به‌خاطر ارتباطاتی که آلیس بهشون اشاره کرد، الان این زمان به یه‌ماه رسیده و خب! ما می‌تونیم از گوینده‌هامون بخوایم که برن سراغ کتابایی که خیلی بهشون تو بازار توجه نمی‌شه و مخاطبای خودشون رو دارن.
ـ خبر دارم که تو و آلیس از کسایی هستی که خیلی خوب می‌تونه شرکت‌های نشر رو قانع بکنه که کار با NLS براشون هیچ خطری نداره. می‌شه بگی این کار رو چطوری انجام می‌دی؟
ـ خب! این کار یازده‌ساله که شروع شده و داره با سرعت خیلی بیشتری هم جلو می‌ره. ما سعی می‌کردیم به این شرکتا از راه‌های کاملاً حقوقی و قانونی نشون بدیم چقدر حواسمون به کپی‌رایت هست و چقدر می‌تونیم کاری کنیم که فقط نابیناها توان استفاده از کار‌های ما رو داشته باشن. باید بگم به‌خاطر وجود یه دفتر حقوقی کارآ توی کتابخونه، این کار خیلی هم سخت نیست. یه‌چیزی که تامارا روی اون تأکید می‌کرد، این بود که اگه ما بتونیم کتاب رو قبل از اینکه به‌صورت کاغذی بیاد بیرون ضبط کنیم، می‌تونیم خیلی نزدیک به تاریخ انتشارش اون رو در اختیار مخاطبامون بذاریم.
ـ آیا منع قانونی برای کار کردن با کتابخونه‌های دیگه وجود داره؟
آلیس: نه به اون صورت! NLS داره با خیلی از کتابخونه‌های نابینایی کتاب مبادله می‌کنه و فکر کنم همه از این اتفاق سود می‌بریم.
ـ فرض کنیم یه‌سری کتاب ده‌تایی هست که NLS دوتاش رو نداره، چطور سعی می‌کنین اونا رو داشته باشین؟
آلیس: اولین کاری که باید بکنین اینه که به نزدیک‌ترین کتابخونه اطلاع بدین که اونا با ما در ارتباط باشن. اگه یه چند بارم پیگیری کنین، حتماً یا به کتاب می‌رسین یا دلیل اینکه نمی‌شه اون کتاب خاص رو داشت می‌فهمین.
ـ چیزی هست که من نپرسیده باشم و شما بخواین بهش اشاره کنین؟
آلیس: می‌خوام بگم ما کاملاً از تفاوت سلیقه‌های مخاطبامون خبر داریم و تمام سعی ما بر اینه که بهش توجه کنیم. برای همین ازتون می‌خوایم اگه چیزی رو دوست دارین و توی کتابای ما چیزی راجع‌بهش پیدا نمی‌کنین، حتماً ما رو در جریان بذارین. اینو بدونین که ما برای به دست آوردنش تلاش می‌کنیم. اگه نتونیم مطابق سلیقۀ شما کار کنیم، حتماً شما رو در جریان دلیلش می‌ذاریم."
audio/mana-4466f12d4e5edf818342.mp3,"نقاشی با کلمات: قسمت پنجم: تاریخچۀ توصیف صوتی
جواد سقا
توضیح‌های صوتی به قدمت افراد بینایی است که به افراد نابینا دربارۀ رویدادهای بصری که در دنیای اطراف آنها اتفاق می‌افتد توضیح می‌دهند. نیاز به توصیف بیشتر در فیلم از اواخر قرن بیستم احساس شد.
نخستین رکورد دانشگاهی مفهوم توصیف صوتی، در سال 1975 در پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد گری‌گوری فریزر ثبت شد. عنوان این پایان‌نامه «زندگی‌نامۀ خانم جین پیتمن» اقتباسی تماماً صوتی از تله‌پلی بود که برای نابینایان و کم نابینایان تهیه شد. فریزر، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو، در پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد خود به موضوع «تلویزیون برای نابینایان» پرداخت. بعدها طرح مفاهیم توصیف صوتی توسط فریزر زمینه‌ساز حضور نابینایان در سینما شد. رویکرد فریزر توضیح‌های صوتی «فیلم‌نویسی» بود. او اولین کسی بود که مفاهیم عمل و هنر AD را توسعه داد، اما پیش از آن، در سال 1964، چت اوری، کارمند نابینای وزارت آموزش و پرورش، از برنامه‌ای برای افراد ناشنوا مطلع شد. او پیشنهاد کرد که توصیف‌هایی در مورد فیلم‌ها برای افراد نابینا ارائه شود و سازمان‌های حامی نابینایان را تشویق کرد تا برای حمایت از AD در فیلم اقدام کنند. این سازمان‌ها بیشتر بر اشتغال افراد نابینا تمرکز داشتند. در سال 1980، وین وایت، از نمایندگان مجلس در واشنگتن دی‌سی، گروهی را جمع و در مورد امکانات توصیف صوتی برای نابینایان صحبت کرد و برنامه توسعه داده شد.
در سال 1981 مارگارت و کودی فانستیهل، برای اولین بار و به‌طور رسمی در تئاتر آرنا استیج در واشنگتن دی‌سی از توصیف صوتی برای افراد نابینا و کم‌بینا استفاده کردند. آنها در نمایش «سرگرد باربارا» هم‌زمان با مشاهدۀ زنده، از رویکرد غیرمجاز توصیف صوتی استفاده کردند. همچنین در همان سال سرویس توصیف صوتی را تأسیس کردند که تا پایان دهۀ 1980، بیش از پنجاه مؤسسه برخی از اجراهای تئاتر را همراه با توصیف صوتی ارائه دادند. سپس در 1982، توصیف صوتی با همکاری شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی با پخش هم‌زمان این خدمات به مخاطبان توسعه پیدا کرد.
در 1986 پارک ملی آمریکا نخستین تورهای کاست توصیف صوتی از موزه‌ها یا نمایشگاه‌ها را برای دو بنای تاریخی ملی مجسمۀ آزادی و قلعۀ کلینتون تولید کرد؛ بدین‌گونه توصیف مکان‌های گردشگری روی نوارها ضبط و هنگام بازدید از مکان موردنظر، ویژگی‌های آن بناها برای نابینایان پخش می‌شد.
در 1987 پرفسور گرگوری فریزر و آگوست کاپولا مؤسسۀ AudioVision را در دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو تأسیس کردند و نخستین پروژۀ توصیف هم‌زمان خود را در 1988 کلید زدند. در 1987 ـ 1988 برای نخستین بار، متروپولیتن واشنگتن با همکاری بنیاد آموزشی خانۀ تلویزیونی عمومی، توضیح‌های صوتی هماهنگ و از پیش ‌ضبط‌شده را از طریق ماهواره در دومین برنامۀ صوتی کانال SAP پخش کردند.
در 1988جیمز استووال، از تولسا، توضیح‌های صوتی نمایش‌ها و فیلم‌های تلویزیونی کلاسیک را برای ویدیوهای خانگی تولید کرد. استوال یک‌سال بعد شبکۀ تلویزیونی روایت را برای ارائۀ توضیح‌ فیلم‌ها در تلویزیون کابلی تأسیس کرد.
در 1994 توصیف‌کنندگان صوتی از سراسر ایالات‌متحده در نشستی به برگزاری کنفرانس سال آینده متعهد شدند و در 1995 توضیح‌های صوتی بین‌المللی (ADI) نخستین جلسۀ خود را به میزبانی مرکز هنرهای نمایشی جان‌اف کندی در واشنگتن دی‌سی برگزار کرد. در 1998 کنگرۀ آمریکا با اصلاح قانون توان‌بخشی، آژانس‌های فدرال را ملزم کرد که فناوری الکترونیکی و اطلاعاتی خود را برای افراد دارای معلولیت در دسترس قرار دهند. بر اساس این قانون از ژوئن 2001، تمام فیلم‌ها، ویدئوها، چند‌رسانه‌ای‌ها و فناوری اطلاعات که توسط آژانس‌های فدرال تهیه می‌شوند باید شامل توضیح‌های صوتی باشند.
در 1999 کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) اعلامیۀ خود را در مورد قوانین پیشنهادی برای توضیح‌های صوتی مرحله‌ای برای تلویزیون اعلام کرد. این کمیسیون در سال 2000 قوانینی را اجرا کرد که شبکه‌های پخش عمده و شرکت‌های کابلی در 25 بازار برتر تلویزیون را ملزم می‌کند در هر سه‌ماه از آوریل 2002، برای نابینایان، پنجاه‌ساعت برنامۀ توصیفی ارائه کنند.
در 2006 گروهی از توصیف‌کنندگان صوتی در کنفرانس سالانۀ رهبری و تبادل در هنر و معلولیت گرد هم آمدند و ائتلاف توصیف صوتی (ADC) را تشکیل دادند. در همین سال اتحادیۀ توصیف‌کنندگان صوتی کالیفرنیا «استانداردهای کالیفرنیا برای توصیف صوتی» را بر اساس رویکردهای گرگوری فریزر و پفانستیهل‌ها ایجاد کرد. اتحاد توصیف‌کنندگان صوتی کالیفرنیا استانداردهای توصیف صوتی خود را برای ایجاد استانداردهای ملی با ADC به اشتراک می‌گذارد.
در 2008 برنامۀ سانۀ توصیف و شرح داده شده با همکاری بنیاد آمریکایی نابینایان، دستورالعمل‌هایی را برای توصیف رسانه‌های آموزشی منتشر کرد.
در 2009 شورای آمریکایی نابینایان طرح توصیف صوتی خود را برای ارائۀ آموزش، ایجاد استانداردها، تشویق رشد، انتشار اطلاعات و تشویق مطالعات توصیف صوتی راه‌اندازی کرد.
در 2010 اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، قانون قرن بیست و یکم ارتباطات و دسترسی به ویدیو را امضا کرد که در کنار سایر ابتکارات دسترسی، چهار ساعت در هفته شرح صوتی در چهار شبکۀ پخش برتر و پنج کانال کابلی برتر را در 25 بازار پرجمعیت تعیین می‌کرد. این قانون گسترش تدریجی توضیح‌های صوتی را در طی سال‌ها برای دستیابی به پوشش صددرصدی در سراسر کشور تجویز می‌کند. در 2015 قانون ارتباطات قرن بیست و یکم و دسترسی به ویدیو برای توضیح‌های صوتی اجرایی شد.
ـ گذر از اقیانوس
اواسط دهۀ 1980، ایدۀ توضیح‌های صوتی از اقیانوس اطلس عبور کرد و به اروپا رسید. گویا در آن سال، برای اولین بار، تئاتر کوچکی به نام «رابین‌هود»، در منطقۀ اورهام، ناتینگهام‌شایر انگلیس، به‌صورت اجرای توصیف‌شده روی صحنه رفت. این موضوع در 1988، به‌نوبۀ خود الهام‌بخش تئاتر «رویال‌ویندزور» برای معرفی این سرویس بود. تئاتر رویال در 6 فوریه آن سال، پس از نصب تجهیزات لازم برای رساندن توضیح‌ها به گوش تماشاگران، نخستین نمایشنامۀ خود را با نام «بیرون رفتن» توصیف کرد. تا سال 2000، بیش از چهل سالن تئاتر در بریتانیا، به‌طور منظم اجراهای صوتی ارائه دادند. بریتانیا در آن مقطع ازنظر تعداد سالن پیشتاز بود.
در فرانسه پنج سالن تئاتر درگیر اجراهای صوتی بود و این کشور در جایگاه دوم قرار داشت، البته مطالعات جدیدتر نشان داده است که نخستین اجراهای تئاتر با توصیف صوتی در 1917 توسط بانو ارنست واترلو برای کمک به سربازان نابینای سنت دانستان انجام شده است. اینها می‌توانند خطوط آغازین نخستیم گزارش مکتوب توصیف صوتی (فریر 2016) باشند. بر اساس این گزارش، واترلو در معرفی تجربی توصیف شفاهی هم در اجراهای تئاتری هم در نمایش فیلم به لطف «روش شادی‌بخشش برای خلق تصاویر ذهنی» موفق بوده است؛ بااین‌حال هشت دهه بعد بود که AD شروع به ریشه‌یابی در نمایش‌ها و فیلم‌های تلویزیونی کرد."
audio/mana-3f3e469c29c5a5d0bb42.mp3,"همسفر با کوله‌گرد رها، نامۀ سوم: نابینای سنگی در دل سایه‌ها
مسعود طاهریان
سایۀ خیال
یه درخت خشک و بی‌برگ میون کویر داغ
توی ته‌موندۀ ذهنش نقش پررنگ یه باغ
شاخۀ سبز خیالش سر به آسمون کشید
بر و دوشش همه پر شد ز اقاقی سفید
***
دنیای خاطره
به‌خاطر همین هفت روز، هر روز چهار ساعت، در دل تاریکی لا‌به‌لای آثار تجسمی گالری پاییز خانه هنرمندان، مثل مجسمه بی‌حرکت ایستادم و عصای سفید نابیناییم رو که نماد تفاوتم بود، در دست گرفتم. اسم اجرام رو گذاشتم نابینای سنگی در دل سایه‌ها. رنج خشک و سنگی‌شدن رو تحمل کردم تا به مخاطبم تلنگر بزنم بی‌توجهی و عدم پذیرش جامعه، ذره‌ذره، می‌تونه افراد متفاوت رو تهی و محو کنه. بیانیۀ کارم رو که به خط بریل نوشته بودم، گردنم انداختم، ولی افراد انگشت‌شماری این خط رو بلد بودن و از بین اونا آدمای خیلی کمی پیدا شدن که حوصله خوندنش رو داشته ‌باشن. چون فضا تاریک بود، بیانیۀ بینایی کارم رو بیرون گالری چسبوندم، اما افراد کمی بودن که پیداش کردن و اون رو بعد از دیدن اجرا خوندن.
کویر داغ
در این هشت روز آدم‌های زیادی وارد موقعیت پرفورمنس شدن و خواه‌ناخواه نقشی بر عهده گرفتن. کنش‌های افراد پیچیده و چند وجهیه و قرار دادن اونا صرفاً در یه طبقه، ساده‌سازیه، ولی خب! مجبورم برای فهم بهتر برخورد‌ها رو دسته‌بندی کنم.
بخش بزرگی از افراد اصلاً متوجه نابینای سنگی نشدن؛ اگر هم فهمیدن چیزی وجود داره، بهش اهمیت ندادن. کسانی هم بااینکه رنجم رو فهمیدن، بی‌تفاوت از کنارش گذشتن. روز اول که این حجم از بی‌توجهی، بی‌اعتنایی و بی‌تفاوتی رو دیدم، خیلی غمگین شدم. حتی حین اجرا گریه کردم، ولی کمی که گذشت، از خودم پرسیدم مگه این اتفاق چیز جدیدیه؟ وقتی یادم اومد که با تعاملات روزمره‌م تفاوتی نداره، مصمم شدم به نمادین‌سازی تجربه‌هام و به نمایش گذاشتن اونا. هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم در اجرا گریه کرده بودم؛ کسی به صورتم دست زد و از خیسی صورتم چندشش شد.
دستۀ دیگه‌ای از افراد لابه‌لای تجربه و لمس آثار تجسمی موجود، وقتی بهم می‌رسیدن خیلی جا می‌خوردن. خشکی و بی‌حرکتیم رو که می‌دیدن، براشون سؤال می‌شد آدمم یا مجسمه؟ زنده‌ام یا مرده؟ برای پیدا کردن جواب هم عضلات بازو و استخوون ساعدم رو فشار می‌دادن؛ مو‌های دست و سرم رو لمس می‌کردن؛ به سینه و شکمم سیخونک می‌زدن و گرمای پوستم رو چک می‌کردن. به نظرم نابینای سنگی مثل تاریکی، اِلمان زندۀ تفاوت، فقدان و آسیب بینایی بود؛ به خاطر همین مخاطبان از این اجرای ملموس می‌ترسیدن. مسائل فرهنگی هم باعث شده بود کمتر از ده نفر صورت و کمر به پایینم رو لمس کنند. یادم نمی‌ره اون پنج‌شش دانش‌آموز نوجوون نابینایی رو که وقتی هم‌زمان فهمیدند زنده‌ام از گالری با جیغ و داد فرار کردن، ولی یکی از اونا دوباره برگشت و کلی باهام حرف زد یا مادری رو که وقتی پسرش ازم ترسید گفت: ترس نداره عزیزکم! و بهم دست زد، ولی از گرم بودنم عقب پرید یا زنی که دستم رو لمس کرد و گفت: پشم داره، ولی وقتی فهمید زنده‌م، خودش رو پس کشید. وسط اینا ترس بچه‌ها خیلی بهم فشار می‌اورد. وقتی بهم نزدیک می‌شدن سعی می‌کردم بی‌حرکت‌تر بمونم. اصلاً دلم نمی‌خواست پام به کابوساشون باز بشه.
بعضیا خیلی می‌ترسیدن و با یه فاصله ازم می‌ایستادن و مدت‌ها بهم نگاه می‌کردن و برخورد بقیه رو می‌دیدن. سؤالشون این بود چرا این دیوونه اینجا وایساده؟! وقتی هم می‌شنیدن ساعت‌هاست این اجرا انجام می‌شه، کلی تعجب می‌کردن. ذهن تعدادشون به سمت توانمندیام می‌رفت و می‌گفتن چقدر مقاومم و بدن قوی‌ای دارم. افرادی تحت‌تأثیر اتفاق‌های اطراف اجرا قرار می‌گرفتن و حتی گاهی گریه می‌کردن. آدم‌هایی بودن که دربارۀ اثر با بقیه صحبت می‌کردن. کسانی دنبال جواب بودن و اسم و بیانیه اثر رو از دوست‌های هنرمندم می‌پرسیدن. مخاطبانی هم برداشت متفاوتی از اجرا می‌گرفتن و اون رو با دیگران به اشتراک می‌ذاشتن، مثلاً می‌گفتن این آدم می‌خواد بگه هر کس مرکز دنیای خودشه.
یه سری‌ها فقط می‌چسبیدن به المان تفاوتم، یعنی عصای سفید و کاری با هیچ‌چیز دیگه نداشتن. پاشون بهش گیر می‌کرد؛ به جا‌های مختلفش دست می‌کشیدن؛ جا و حالتش رو تغییر می‌دادن؛ می‌کشیدنش تا از دستم درش بیارن؛ قطعاتش رو از هم باز می‌کردن؛ بالا می‌بردنش و رو هوا ولش می‌کردن؛ عین یه فرد نابینا به چپ و راست حرکتش می‌دادن یا دربارۀ نابیناییم حرف می‌زدن. خانم‌هایی هم بودند که به خاطر مسائل نگرشی به جای بدنم، عصام رو لمس می‌کردن.
دسته‌ای از افراد سعی کردن اجرا رو خراب کنن یا تغییرش بدن. حرف‌های خنده‌دار می‌زدن؛ قلقلکم می‌دادن؛ موهام رو می‌کشیدن؛ نیشگونم می‌گرفتن؛ هولم می‌دادن؛ منو به سمتی می‌کشیدن؛ ازم می‌خواستن کاری انجام بدم یا حرفی بزنم؛ لُپم رو می‌کشیدن؛ تهدید می‌کردن که اذیتم می‌کنن. بعضی از این آدم‌های شیطون دوستام بودن. حفظ وضعیت نابینای سنگی در این شرایط کمی سخت بود. چند بار خندم گرفت. به خودم گفته بودم اگه به نواحی خصوصی و خیلی حساسم دست بزنن، حتماً جلوشون رو می‌گیرم، ولی خیلی نیاز به مداخله نشد، چون مخاطبانم با توجه به شرایط اجتماعی محتاط بودن. فقط یه‌بار مجبور شدم دست کسی رو بگیرم که چیزی توی بینیم فروکرد.
بعضی‌ها سعی کردن استفادۀ خودشون رو از اجرا ببرن. ازم عکس و فیلم گرفتن؛ مثل یه سنگ صبور باهام درد دل کردن؛ آشنا‌هاشون رو به دیدن اجرا دعوت کردن و نظر خودشون رو دربارۀ کار بهشون گفتن یا کنارم ایستادند و به بهانۀ اجرا با بقیه حرف زدن و تنهایی‌شون رو پر کردن. در چنین شرایطی به اصالت اثر و مرگ هنرمند فکر می‌کردم. فقط یه‌بار مجبور شدم از حالت سنگی دربیام و به مخاطب سالمندی که چند روز پشت سر هم می‌اومد و در کنار رفتار‌های مهر‌آمیزش اجازه نمی‌داد بقیه، بی‌واسطه، با اجرا ارتباط بگیرند، تذکر بدم، چون در همون لحظۀ اول، سؤال‌های ذهنی باقی مخاطبان رو از زاویه دید خودش جواب می‌داد و طولانی‌مدت دربارۀ توانمندی و معصومیت نابینایان سخنرانی ‌می‌کرد.
آدم‌های کمی هم باهام انسانی برخورد کردن. نوازشم کردن؛ بوسیدنم؛ موهام رو مرتب کردن؛ باهام حرف زدن؛ صورتم رو تمیز کردن؛ مشت‌و‌مالم دادن؛ بغلم کردن؛ سرشون رو شونه‌م گذاشتن؛ عصام رو گرفتن تا خستگی دستم در بره؛ به پشتم تکیه دادن تا درد شونه‌هام کم بشه؛ مصرانه دنبالم گشتن؛ صبر کردن ساعت اجرام تموم بشه تا کنارم باشن و بهم کمک کنن؛ کنارم سنگ شدن و اجرای فردیم رو به گروهی تبدیل کردن؛ اطرافم آواز خوندن و اصوات موسیقیایی تولید کردن؛ باهام رقصیدن؛ توجه سایر مخاطبان رو به سمت نابینای سنگی کشوندن؛ ترس آدم‌ها رو از مواجهه با نابینای سنگی کاهش دادن؛ حواسشون بود کسی بهم آسیب وارد نکنه؛ اسم و بیانیۀ کارم رو به بقیه گفتن. بخش بزرگی از این افراد دوستانم بودن. کیف کردم در روز‌های پر فشار اول اجرا، پسربچه‌ای بعد از اینکه ترسش از نابینای سنگی ریخت، صمیمی با دو دست کوچولوش دستم رو گرفت.
زلال رود
***
الان دیگه همۀ این اتفاق‌ها تموم شده و نامه‌م به سر رسیده. حبیبم هنوز داره از اون درخت پیر می‌گه:
زیر سایۀ خیالی کم‌کمک چشم‌هاشو بست
دید دوتا کفتر چاهی روی شاخه‌هاش نشست
اولی گفت اگه بارون باز بباره تو کویر
دیگه اما سر‌رسیده عمر این درخت پیر
دومی گفت که قدیم‌ها یادمه کویر نبود
جنگل و پرنده بود و گذر زلال رود
گفتن و از جا پریدن با یه دنیا خاطره،
اون درخت اما هنوزم تو کویر باوره"
audio/mana-50268daf794ce77c245e.mp3,"همسفر با کوله‌گرد رها، نامۀ سوم: نابینای سنگی در دل سایه‌ها
مسعود طاهریان
سایۀ خیال
یه درخت خشک و بی‌برگ میون کویر داغ
توی ته‌موندۀ ذهنش نقش پررنگ یه باغ
شاخۀ سبز خیالش سر به آسمون کشید
بر و دوشش همه پر شد ز اقاقی سفید
***
دنیای خاطره
به‌خاطر همین هفت روز، هر روز چهار ساعت، در دل تاریکی لا‌به‌لای آثار تجسمی گالری پاییز خانه هنرمندان، مثل مجسمه بی‌حرکت ایستادم و عصای سفید نابیناییم رو که نماد تفاوتم بود، در دست گرفتم. اسم اجرام رو گذاشتم نابینای سنگی در دل سایه‌ها. رنج خشک و سنگی‌شدن رو تحمل کردم تا به مخاطبم تلنگر بزنم بی‌توجهی و عدم پذیرش جامعه، ذره‌ذره، می‌تونه افراد متفاوت رو تهی و محو کنه. بیانیۀ کارم رو که به خط بریل نوشته بودم، گردنم انداختم، ولی افراد انگشت‌شماری این خط رو بلد بودن و از بین اونا آدمای خیلی کمی پیدا شدن که حوصله خوندنش رو داشته ‌باشن. چون فضا تاریک بود، بیانیۀ بینایی کارم رو بیرون گالری چسبوندم، اما افراد کمی بودن که پیداش کردن و اون رو بعد از دیدن اجرا خوندن.
کویر داغ
در این هشت روز آدم‌های زیادی وارد موقعیت پرفورمنس شدن و خواه‌ناخواه نقشی بر عهده گرفتن. کنش‌های افراد پیچیده و چند وجهیه و قرار دادن اونا صرفاً در یه طبقه، ساده‌سازیه، ولی خب! مجبورم برای فهم بهتر برخورد‌ها رو دسته‌بندی کنم.
بخش بزرگی از افراد اصلاً متوجه نابینای سنگی نشدن؛ اگر هم فهمیدن چیزی وجود داره، بهش اهمیت ندادن. کسانی هم بااینکه رنجم رو فهمیدن، بی‌تفاوت از کنارش گذشتن. روز اول که این حجم از بی‌توجهی، بی‌اعتنایی و بی‌تفاوتی رو دیدم، خیلی غمگین شدم. حتی حین اجرا گریه کردم، ولی کمی که گذشت، از خودم پرسیدم مگه این اتفاق چیز جدیدیه؟ وقتی یادم اومد که با تعاملات روزمره‌م تفاوتی نداره، مصمم شدم به نمادین‌سازی تجربه‌هام و به نمایش گذاشتن اونا. هیچ‌وقت فراموش نمی‌کنم در اجرا گریه کرده بودم؛ کسی به صورتم دست زد و از خیسی صورتم چندشش شد.
دستۀ دیگه‌ای از افراد لابه‌لای تجربه و لمس آثار تجسمی موجود، وقتی بهم می‌رسیدن خیلی جا می‌خوردن. خشکی و بی‌حرکتیم رو که می‌دیدن، براشون سؤال می‌شد آدمم یا مجسمه؟ زنده‌ام یا مرده؟ برای پیدا کردن جواب هم عضلات بازو و استخوون ساعدم رو فشار می‌دادن؛ مو‌های دست و سرم رو لمس می‌کردن؛ به سینه و شکمم سیخونک می‌زدن و گرمای پوستم رو چک می‌کردن. به نظرم نابینای سنگی مثل تاریکی، اِلمان زندۀ تفاوت، فقدان و آسیب بینایی بود؛ به خاطر همین مخاطبان از این اجرای ملموس می‌ترسیدن. مسائل فرهنگی هم باعث شده بود کمتر از ده نفر صورت و کمر به پایینم رو لمس کنند. یادم نمی‌ره اون پنج‌شش دانش‌آموز نوجوون نابینایی رو که وقتی هم‌زمان فهمیدند زنده‌ام از گالری با جیغ و داد فرار کردن، ولی یکی از اونا دوباره برگشت و کلی باهام حرف زد یا مادری رو که وقتی پسرش ازم ترسید گفت: ترس نداره عزیزکم! و بهم دست زد، ولی از گرم بودنم عقب پرید یا زنی که دستم رو لمس کرد و گفت: پشم داره، ولی وقتی فهمید زنده‌م، خودش رو پس کشید. وسط اینا ترس بچه‌ها خیلی بهم فشار می‌اورد. وقتی بهم نزدیک می‌شدن سعی می‌کردم بی‌حرکت‌تر بمونم. اصلاً دلم نمی‌خواست پام به کابوساشون باز بشه.
بعضیا خیلی می‌ترسیدن و با یه فاصله ازم می‌ایستادن و مدت‌ها بهم نگاه می‌کردن و برخورد بقیه رو می‌دیدن. سؤالشون این بود چرا این دیوونه اینجا وایساده؟! وقتی هم می‌شنیدن ساعت‌هاست این اجرا انجام می‌شه، کلی تعجب می‌کردن. ذهن تعدادشون به سمت توانمندیام می‌رفت و می‌گفتن چقدر مقاومم و بدن قوی‌ای دارم. افرادی تحت‌تأثیر اتفاق‌های اطراف اجرا قرار می‌گرفتن و حتی گاهی گریه می‌کردن. آدم‌هایی بودن که دربارۀ اثر با بقیه صحبت می‌کردن. کسانی دنبال جواب بودن و اسم و بیانیه اثر رو از دوست‌های هنرمندم می‌پرسیدن. مخاطبانی هم برداشت متفاوتی از اجرا می‌گرفتن و اون رو با دیگران به اشتراک می‌ذاشتن، مثلاً می‌گفتن این آدم می‌خواد بگه هر کس مرکز دنیای خودشه.
یه سری‌ها فقط می‌چسبیدن به المان تفاوتم، یعنی عصای سفید و کاری با هیچ‌چیز دیگه نداشتن. پاشون بهش گیر می‌کرد؛ به جا‌های مختلفش دست می‌کشیدن؛ جا و حالتش رو تغییر می‌دادن؛ می‌کشیدنش تا از دستم درش بیارن؛ قطعاتش رو از هم باز می‌کردن؛ بالا می‌بردنش و رو هوا ولش می‌کردن؛ عین یه فرد نابینا به چپ و راست حرکتش می‌دادن یا دربارۀ نابیناییم حرف می‌زدن. خانم‌هایی هم بودند که به خاطر مسائل نگرشی به جای بدنم، عصام رو لمس می‌کردن.
دسته‌ای از افراد سعی کردن اجرا رو خراب کنن یا تغییرش بدن. حرف‌های خنده‌دار می‌زدن؛ قلقلکم می‌دادن؛ موهام رو می‌کشیدن؛ نیشگونم می‌گرفتن؛ هولم می‌دادن؛ منو به سمتی می‌کشیدن؛ ازم می‌خواستن کاری انجام بدم یا حرفی بزنم؛ لُپم رو می‌کشیدن؛ تهدید می‌کردن که اذیتم می‌کنن. بعضی از این آدم‌های شیطون دوستام بودن. حفظ وضعیت نابینای سنگی در این شرایط کمی سخت بود. چند بار خندم گرفت. به خودم گفته بودم اگه به نواحی خصوصی و خیلی حساسم دست بزنن، حتماً جلوشون رو می‌گیرم، ولی خیلی نیاز به مداخله نشد، چون مخاطبانم با توجه به شرایط اجتماعی محتاط بودن. فقط یه‌بار مجبور شدم دست کسی رو بگیرم که چیزی توی بینیم فروکرد.
بعضی‌ها سعی کردن استفادۀ خودشون رو از اجرا ببرن. ازم عکس و فیلم گرفتن؛ مثل یه سنگ صبور باهام درد دل کردن؛ آشنا‌هاشون رو به دیدن اجرا دعوت کردن و نظر خودشون رو دربارۀ کار بهشون گفتن یا کنارم ایستادند و به بهانۀ اجرا با بقیه حرف زدن و تنهایی‌شون رو پر کردن. در چنین شرایطی به اصالت اثر و مرگ هنرمند فکر می‌کردم. فقط یه‌بار مجبور شدم از حالت سنگی دربیام و به مخاطب سالمندی که چند روز پشت سر هم می‌اومد و در کنار رفتار‌های مهر‌آمیزش اجازه نمی‌داد بقیه، بی‌واسطه، با اجرا ارتباط بگیرند، تذکر بدم، چون در همون لحظۀ اول، سؤال‌های ذهنی باقی مخاطبان رو از زاویه دید خودش جواب می‌داد و طولانی‌مدت دربارۀ توانمندی و معصومیت نابینایان سخنرانی ‌می‌کرد.
آدم‌های کمی هم باهام انسانی برخورد کردن. نوازشم کردن؛ بوسیدنم؛ موهام رو مرتب کردن؛ باهام حرف زدن؛ صورتم رو تمیز کردن؛ مشت‌و‌مالم دادن؛ بغلم کردن؛ سرشون رو شونه‌م گذاشتن؛ عصام رو گرفتن تا خستگی دستم در بره؛ به پشتم تکیه دادن تا درد شونه‌هام کم بشه؛ مصرانه دنبالم گشتن؛ صبر کردن ساعت اجرام تموم بشه تا کنارم باشن و بهم کمک کنن؛ کنارم سنگ شدن و اجرای فردیم رو به گروهی تبدیل کردن؛ اطرافم آواز خوندن و اصوات موسیقیایی تولید کردن؛ باهام رقصیدن؛ توجه سایر مخاطبان رو به سمت نابینای سنگی کشوندن؛ ترس آدم‌ها رو از مواجهه با نابینای سنگی کاهش دادن؛ حواسشون بود کسی بهم آسیب وارد نکنه؛ اسم و بیانیۀ کارم رو به بقیه گفتن. بخش بزرگی از این افراد دوستانم بودن. کیف کردم در روز‌های پر فشار اول اجرا، پسربچه‌ای بعد از اینکه ترسش از نابینای سنگی ریخت، صمیمی با دو دست کوچولوش دستم رو گرفت.
زلال رود
***
الان دیگه همۀ این اتفاق‌ها تموم شده و نامه‌م به سر رسیده. حبیبم هنوز داره از اون درخت پیر می‌گه:
زیر سایۀ خیالی کم‌کمک چشم‌هاشو بست
دید دوتا کفتر چاهی روی شاخه‌هاش نشست
اولی گفت اگه بارون باز بباره تو کویر
دیگه اما سر‌رسیده عمر این درخت پیر
دومی گفت که قدیم‌ها یادمه کویر نبود
جنگل و پرنده بود و گذر زلال رود
گفتن و از جا پریدن با یه دنیا خاطره،
اون درخت اما هنوزم تو کویر باوره"
audio/mana-c4dfff251b93ef8d1769.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
با درود خدمت یکایک همراهان همیشگی نواک (نوای کتاب)!
میهمان شما شده‌ایم تا باهم سری به دنیای کسب و کار بزنیم و از دل مهارت‌ها و موفقیت‌ها به سراغ کسی رفته‌ایم که «نا‌بینا می‌تواند» را با مطالعه و علم خود معنا کرده است.
محمدرضا آبادی که دوستان و خانواده او را «ایرج» می‌نامند، متولد سال 1347 است. او از پنج‌سالگی به دلیل ابتلا به حساسیتی موسوم به «حساسیت استیون جانسون» بینایی خود را از دست داده و به گروه افراد با آسیب بینایی پیوسته است. او در نه‌سالگی به تحصیل مشغول شد و دورۀ دوازده‌سالۀ مدرسه را ده‌ساله به پایان برد.
آبادی در سال 1367 در آزمون سراسری شرکت کرد و در زیرگروه مدیریت، افتخار کسب رتبۀ اول را داشته است. او تحصیلات خود را در رشتۀ مدیریت بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی به پایان رساند، دوره‌های آموزشی زبان را در کانون زبان ایران گذراند و زبان اسپانیایی را نیز آموخته است. آبادی از سال 1361 وارد دنیای موسیقی شد و فعالیتش را با آکاردئون شروع کرد. او افتخار خود می‌داند که همیشه در حال همکاری با ان‌جی‌اُهای مختلف مانند عصای سفید، فرهنگسرای بهمن، توانگران کار‌آفرین شیراز، جامعۀ نا‌بینایان کاشان و جامعۀ نا‌بینایان تبریز بوده است.
چون آبادی علاقه دارد تا کارش را در هر زمینه‌ای نا‌تمام رها نکند؛ در سال 1390 در آزمون کارشناسی ارشد شرکت کرد و پس از گذراندن این دوره بلافاصله در دورۀ دکتری مدیریت بازرگانی پذیرفته و موفق به اخذ دکترای خود از دانشگاه علوم و تحقیقات شد.
میهمان نواک کار اصلی خود را از 13 تیر 1372 آغاز کرده و بیشتر به‌عنوان مشاور مدیریت، مدیریت تولید و ساخت و تولید فعالیت داشته است. امروز محمدرضا آبادی به‌عنوان یک نا‌بینا نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان صنفی شیرآلات ایران و جزءِ هیئت‌مدیرۀ خانۀ صنعت و معدن استان تهران است. او افتخار ترجمۀ چندین کتاب کاربردی را نیز در کارنامۀ خود دارد.
آبادی در پاسخ به این پرسش که یک نا‌بینا چطور می‌تواند وارد عرصۀ کسب و کار و فراگیری مهارت‌های لازم شود؟ توضیح می‌دهد: برای نا‌بینایان باید ابتدا پیش‌نیاز‌هایی از قبل وجود داشته باشد تا بتوانند در هدفی که می‌خواهند پیگیری کنند موفق شوند. وی معتقد است که چهار مؤلفۀ آشنایی با خط بریل؛ استفاده از عصای سفید و آگاهی از دوره‌های جهت‌یابی؛ آگاهی خوب و مناسب از کامپیوتر و کاربرد آن و توانایی استفاده از موبایل‌های هوشمند برای هر نا‌بینایی که می‌خواهد در این عرصه قدم بگذارد لازم و ضروری است تا به‌محض جدایی از خانواده دچار مشکل نشود.
آبادی در ادامۀ گفتگو با نواک راجع‌به شغل‌ها و کار‌هایی که از ابتدا برای نا‌بینایان وجود داشته است، توضیحاتی ارائه می‌کند و ادامه می‌دهد که امروزه با پیشرفت فناوری و تغییر در جامعه، همیشه همه‌چیز به یک روال نخواهد بود. او بیان می‌کند که مدیریت و هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی و بسیج امکانات و منابع در این دوره برای یک نا‌بینا ضروری است.
آبادی در ادامه برای کسب موفقیت بیشتر از تجربه‌های خویش می‌گوید و پیشنهاد می‌کند نا‌بینایان در هر شغلی که وارد می‌شوند یا حتی در دوران تحصیل، فرصتی برای برگزاری یک تور آشنایی با محیط چه به‌تنهایی چه از طرف کس دیگر را به خود بدهند تا شناخت دقیق‌تر از محیط برایشان حاصل شود و در ادامه بتوانند به‌تنهایی تردد کنند تا توجه کمتری را به خود جلب نمایند.
او همچنین ویژگی‌های کار‌آفرینان را ذکر می‌کند و توضیح می‌دهد که یک فرد نا‌بینا چگونه خود، به‌تنهایی، می‌تواند کار‌آفرین باشد. آبادی شغل‌هایی را نام می‌برد که یک نا‌بینا توانایی ایجاد و مدیریت آن را دارد تا به‌عنوان کارفرما هم برای خود و هم برای دیگران از طریق آن کسب درآمد کند. برای آشنایی با فهرست بیش از بیست شغل و مهارت که یک نا‌بینا می‌تواند به‌عنوان یک کار‌آفرین و مدیر شروع‌کنندۀآن باشد شنیدن پادکست این ماه نواک خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک مطالعه و آگاهی علمی را نیز در زمینۀ انگیزه‌بخشی و شناخت بیشتر از کسب و کار مفید می‌داند و معتقد است که مطالعه سبب تغییر نگاه نسبت به امور مختلف می‌شود. او مطالعۀ کتاب‌های کار‌آفرینی و بازاریابی را به کسانی که قصد فعالیت در این زمینه را دارند پیشنهاد می‌دهد. همچنین به معرفی کتاب‌هایی می‌پردازد که از نظر خودش می‌تواند به علاقه‌مندان این عرصه کمک کند. آبادی توصیه می‌کند که مطالعۀ نشریات و مجله‌های ادواری نیز می‌تواند در ایجاد انگیزه، هدف و فرصت نقش مؤثری داشته باشد، پس نباید از آنها نیز غافل بود.
در پایان این گفتگو آبادی شمارۀ تماس خود را به‌عنوان راه ارتباطی در اختیار علاقه‌مندانی که می‌خواهند از کمک‌هایش در زمینۀ کسب و کار استفاده کنند قرار داده است.
09122191767"
audio/mana-66ca96432e26955325a5.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
با درود خدمت یکایک همراهان همیشگی نواک (نوای کتاب)!
میهمان شما شده‌ایم تا باهم سری به دنیای کسب و کار بزنیم و از دل مهارت‌ها و موفقیت‌ها به سراغ کسی رفته‌ایم که «نا‌بینا می‌تواند» را با مطالعه و علم خود معنا کرده است.
محمدرضا آبادی که دوستان و خانواده او را «ایرج» می‌نامند، متولد سال 1347 است. او از پنج‌سالگی به دلیل ابتلا به حساسیتی موسوم به «حساسیت استیون جانسون» بینایی خود را از دست داده و به گروه افراد با آسیب بینایی پیوسته است. او در نه‌سالگی به تحصیل مشغول شد و دورۀ دوازده‌سالۀ مدرسه را ده‌ساله به پایان برد.
آبادی در سال 1367 در آزمون سراسری شرکت کرد و در زیرگروه مدیریت، افتخار کسب رتبۀ اول را داشته است. او تحصیلات خود را در رشتۀ مدیریت بازرگانی دانشگاه شهید بهشتی به پایان رساند، دوره‌های آموزشی زبان را در کانون زبان ایران گذراند و زبان اسپانیایی را نیز آموخته است. آبادی از سال 1361 وارد دنیای موسیقی شد و فعالیتش را با آکاردئون شروع کرد. او افتخار خود می‌داند که همیشه در حال همکاری با ان‌جی‌اُهای مختلف مانند عصای سفید، فرهنگسرای بهمن، توانگران کار‌آفرین شیراز، جامعۀ نا‌بینایان کاشان و جامعۀ نا‌بینایان تبریز بوده است.
چون آبادی علاقه دارد تا کارش را در هر زمینه‌ای نا‌تمام رها نکند؛ در سال 1390 در آزمون کارشناسی ارشد شرکت کرد و پس از گذراندن این دوره بلافاصله در دورۀ دکتری مدیریت بازرگانی پذیرفته و موفق به اخذ دکترای خود از دانشگاه علوم و تحقیقات شد.
میهمان نواک کار اصلی خود را از 13 تیر 1372 آغاز کرده و بیشتر به‌عنوان مشاور مدیریت، مدیریت تولید و ساخت و تولید فعالیت داشته است. امروز محمدرضا آبادی به‌عنوان یک نا‌بینا نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان صنفی شیرآلات ایران و جزءِ هیئت‌مدیرۀ خانۀ صنعت و معدن استان تهران است. او افتخار ترجمۀ چندین کتاب کاربردی را نیز در کارنامۀ خود دارد.
آبادی در پاسخ به این پرسش که یک نا‌بینا چطور می‌تواند وارد عرصۀ کسب و کار و فراگیری مهارت‌های لازم شود؟ توضیح می‌دهد: برای نا‌بینایان باید ابتدا پیش‌نیاز‌هایی از قبل وجود داشته باشد تا بتوانند در هدفی که می‌خواهند پیگیری کنند موفق شوند. وی معتقد است که چهار مؤلفۀ آشنایی با خط بریل؛ استفاده از عصای سفید و آگاهی از دوره‌های جهت‌یابی؛ آگاهی خوب و مناسب از کامپیوتر و کاربرد آن و توانایی استفاده از موبایل‌های هوشمند برای هر نا‌بینایی که می‌خواهد در این عرصه قدم بگذارد لازم و ضروری است تا به‌محض جدایی از خانواده دچار مشکل نشود.
آبادی در ادامۀ گفتگو با نواک راجع‌به شغل‌ها و کار‌هایی که از ابتدا برای نا‌بینایان وجود داشته است، توضیحاتی ارائه می‌کند و ادامه می‌دهد که امروزه با پیشرفت فناوری و تغییر در جامعه، همیشه همه‌چیز به یک روال نخواهد بود. او بیان می‌کند که مدیریت و هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی و بسیج امکانات و منابع در این دوره برای یک نا‌بینا ضروری است.
آبادی در ادامه برای کسب موفقیت بیشتر از تجربه‌های خویش می‌گوید و پیشنهاد می‌کند نا‌بینایان در هر شغلی که وارد می‌شوند یا حتی در دوران تحصیل، فرصتی برای برگزاری یک تور آشنایی با محیط چه به‌تنهایی چه از طرف کس دیگر را به خود بدهند تا شناخت دقیق‌تر از محیط برایشان حاصل شود و در ادامه بتوانند به‌تنهایی تردد کنند تا توجه کمتری را به خود جلب نمایند.
او همچنین ویژگی‌های کار‌آفرینان را ذکر می‌کند و توضیح می‌دهد که یک فرد نا‌بینا چگونه خود، به‌تنهایی، می‌تواند کار‌آفرین باشد. آبادی شغل‌هایی را نام می‌برد که یک نا‌بینا توانایی ایجاد و مدیریت آن را دارد تا به‌عنوان کارفرما هم برای خود و هم برای دیگران از طریق آن کسب درآمد کند. برای آشنایی با فهرست بیش از بیست شغل و مهارت که یک نا‌بینا می‌تواند به‌عنوان یک کار‌آفرین و مدیر شروع‌کنندۀآن باشد شنیدن پادکست این ماه نواک خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک مطالعه و آگاهی علمی را نیز در زمینۀ انگیزه‌بخشی و شناخت بیشتر از کسب و کار مفید می‌داند و معتقد است که مطالعه سبب تغییر نگاه نسبت به امور مختلف می‌شود. او مطالعۀ کتاب‌های کار‌آفرینی و بازاریابی را به کسانی که قصد فعالیت در این زمینه را دارند پیشنهاد می‌دهد. همچنین به معرفی کتاب‌هایی می‌پردازد که از نظر خودش می‌تواند به علاقه‌مندان این عرصه کمک کند. آبادی توصیه می‌کند که مطالعۀ نشریات و مجله‌های ادواری نیز می‌تواند در ایجاد انگیزه، هدف و فرصت نقش مؤثری داشته باشد، پس نباید از آنها نیز غافل بود.
در پایان این گفتگو آبادی شمارۀ تماس خود را به‌عنوان راه ارتباطی در اختیار علاقه‌مندانی که می‌خواهند از کمک‌هایش در زمینۀ کسب و کار استفاده کنند قرار داده است.
09122191767"
audio/mana-43f5b0da86ba5bc4eca5.mp3,"بدون ما برای ما تصمیم بگیرید
آقای موشکاف
یادش به‌خیر! سال‌ها پیش کسی ما را در تصمیم‌گیری‌ها آدم حساب نمی‌کرد. طبیعتاً این موضوع اولش هیچ حسی در ما ایجاد نمی‌کرد و احساس می‌کردیم ما که اساساً چیزی نداریم که دیگران بخواهند ما را به حساب بیاورند و درستش هم همین است که ما را به هیچی نشمارند. کم‌کم که بزرگ‌تر شدیم، فهمیدیم ما خیلی هم چیزمیز داریم و اگر هم چیزی نداریم، به‌خاطر این است که دیگران همه‌چیزمان را بالا کشیده‌اند، یک آب هم رویش! این شد که دیگر ساکت نماندیم و سعی کردیم از حقوق حقۀ خودمان دفاع کنیم و نگذاریم بدون ما برای ما تصمیم بگیرند، اما اکنون اتفاق‌هایی افتاده است که واقعاً ما باید یک خاک جدید بر سرمان بریزیم.
چندی پیش دعوت شدیم به یک برنامۀ زیبا در خصوص نابینایان. در این مراسم، صحبت‌هایی دربارۀ نابینایان کردند که ما تا آن زمان نشنیده بودیم. پیش خودمان می‌گفتیم لابد این صحبت‌ها حاصل تحقیقات جدید دانشمندان است و ما نتوانسته‌ایم خودمان را به‌روزرسانی کنیم. هرچه به انتهای برنامه بیشتر نزدیک می‌شدیم، به میزان صحبت‌های عجیب‌الخلقه اضافه می‌شد. در انتهای برنامه، به‌عنوان حسن ختام نحوۀ راهنمایی کردن نابینایان را آموزش دادند که دیگر ما تاب نیاوردیم و قاتی کردیم. این آموزش به‌قدری خطرناک بود که ما تصور کردیم اگر حرفی نزنیم، ممکن است جانمان را در همین برنامه به باد بدهیم. هر طوری بود مسئول برنامه را پیدا کردیم و ضمن خاراندن پاچه‌هایش، با احتیاط دربارۀ اشتباهاتی که داشتند صحبت کردیم و پرسیدیم: شما این اطلاعات را از کجا به دست آوردید؟! مسئول برنامه باافتخار گفت: ما از یکی از دوستان روشندل به‌عنوان مشاور استفاده کردیم. بسیار اطلاعات ارزنده‌ای به ما دادند و واقعاً از اینکه چنین فرد مطلعی را مشاور قرار داده‌ایم، خیلی خوشحالیم. اتفاقاً جناب مشاور همین‌جا هستند. اجازه بدهید شما را به هم معرفی کنم!
بعد از آشنایی با مشاور، از ایشان پرسیدم: سرکار مشاور! تحصیلات شما در چه حوزه‌ای است؟ فرمودند: من کامپیوتر خوانده‌ام. گفتم: خیلی عالی است! اطلاعات مربوط به حوزۀ معلولیت و نابینایی را از کجا به دست آوردید و چطور به دوستان مشاوره دادید؟
فرمودند: من بیست‌سال است که نابینا هستم. منبع همۀ این اطلاعات خودم هستم. من یک دایرة‌المعارفگویا هستم. نیازی به جستجو یا مطالعه یا دورۀ خاصی ندارم. ما که دیگر حرفی برای گفتن نداشتیم، در افق محو شدیم.
یک‌بار هم در پیاده‌رویی که تازه بازسازی شده بود مشغول عصا زدن بودیم که متوجه شدیم موزاییک‌های مسیر نابینایان را به طرز عجیب و غریبی کار گذارده‌اند. موزاییک‌ها به جای اینکه در امتداد هم باشند، در اشکال متفاوت کار گذاشته شده بودند و یک خط در میان هم از موزاییک‌های دکمه‌ای برای تزئین بیشتر استفاده کرده بودند. کمی جلوتر دیدیم کارگران هنوز مشغول کار هستند. از پیمان‌کار جویا شدیم که چرا موزاییک‌ها را این‌طوری چیده‌اند. فرمودند: ما از یکی از دوستان همنوع خودتان مشورت گرفته‌ایم و به ما گفته‌اند این شکلی نابینایان کمتر خسته می‌شوند. ما با شنیدن این صحبت، تلاش کردیم خودمان را در جوی آب غرق کنیم، اما متأسفانه موفق نبودیم.
خاطرۀ دیگری که از این مشاوره‌های من‌درآوردی یادمان است، دربارۀ نوشتن بریل در ایستگاه‌های بی‌آر‌تی است. به یاد داریم که یکی از شهردارهای خدوم، خودش را کشته بود که ایستگاه‌های بی‌آرتی را برای نابینایان دسترس‌پذیر بکند. ایشان در اقدامی خلاقانه دستور فرموده بودند که نام ایستگاه را به‌صورت بریل بر روی تابلوهایی درج کنند. وقتی ما برای بررسی به یکی از ایستگاه‌ها رفتیم، هرچه کردیم نتوانستیم نوشتۀ بریل تابلو را بخوانیم. پیش خودمان گفتیم یا سواد ما نم کشیده یا این خط بریل! از متولیان امر پرسیدیم: چرا این خط بریل شبیه دریل است؟ فرمودند: یکی از روشندلان عزیز به ما مشاوره داده و گفته اگر خط بریل را با فاصله بیشتری چاپ کنیم، یعنی فاصلۀ بین نقاط را بیشتر کنیم، خواندنش برای روشن‌ضمیران راحت‌تر می‌شود، درست مثل خط بینایی که برای سهولت، درشت می‌نویسند. ما با شنیدن این سخنان، تابلو بریل را با متعلقاتش در حلقمان فروبردیم تا شاید خفه شویم و از این عالم خلاص شویم، اما این اقدام ما نیز ناکام ماند.
آخرین دسته‌گل هم همین چند روز پیش بود. ما را دعوت کردند برویم یک نمایشگاه برای یا دربارۀ کوران. ما قبل از رفتن هیچی از این نمایشگاه و منظور برگزارکنندگان درنیافتیم، اما بعد آن نیز هم چیز خاصی عایدمان نشد. در یکی‌دو بخش از نمایشگاه، فضای تاریکی ایجاد کرده بودند که از نظر ما بسیار پرحاشیه می‌توانست باشد؛ اولاً اینکه باید وقتی واردش می‌شدی، همه‌چیز را لمس می‌کردی تا متوجه بشوی چی به کجاست. وقتی می‌گویم همه‌چیز، یعنی همه‌چیز. دیگر خودتان تصور کنید چه اوضاعی بود. ما که خیلی جرئت نمی‌کردیم آدم‌ها را لمس کنیم، اما اشیایی بودند که هر چقدر لمس می‌کردیم، کمتر می‌فهمیدیم. راستش تصور کردیم ما کوران را به سخره گرفته‌اند. دوستان هنرمندی هم در کنار هر شیء ایستاده بودند که پاسخ‌گوی سؤال‌های ما باشند، اما هرقدر بیشتر دربارۀ آثار هنری‌شان سؤال می‌کردیم، بیشتر گیج می‌شدیم، مثلاً یک تکه‌چوب در میان شنی گذاشته بودند که ما هرچی لمس کردیم هیچی نفهمیدیم. پرسیدیم: معنای این چوب زیبا چیست؟! سازندۀ آن سؤال ما را با سؤال جواب داد که: برداشت شما چیست؟ ما هم هر چرندی که به ذهنمان می‌رسید گفتیم. دست آخر پرسیدیم: خب! جناب هنرمند، حالا منظور خود شما دقیقاً چه چیزی بود؟ فرمودند: هر چیزی که شما برداشت بکنید! ما هم از نفهمی و خنگی خودمان شرمنده شدیم و سر در گریبان خجلت فروبردیم.
جای دیگری گفتند تحلیل فیلم دارند؛ رفتیم و فیلم را با حضور فیلم‌ساز دیدیم. از فیلم که چیزی عایدمان نشد، اما بدتر از آن تحلیل‌های تخیلی بود که دربارۀ نابینایان ارائه می‌دادند. جالب اینجا بود که اجازه هم نمی‌دادند ما به‌عنوان ‌یک نابینا نظر بدهیم.
دست آخر هم ما را هدایت کردند به سوی یک گالری نقاشی که یک هنرمند به خط بریل کشیده بود. این دیگر خیلی نوبر بود. تنها چیزی که از این نقاشی‌ها متوجه می‌شدیم این بود که نوشته نبود. یک چیزی در مایه‌های دستمال‌کاغذی رولی. اینکه ما از این هنرمندان و آثارشان هیچ‌چیزی نمی‌فهمیدیم، قطعاً برآمده از خنگی ما بود، اما اینکه سایر دوستان کوردل هم دقیقاً همان دریافت ما را داشتند به نظرم برآمده از تقلید کورکورانه بود؛ وگرنه همۀ اینها معنادار و کارکردی است.
باری! همۀ این چرندیات را به هم بافتیم که بگوییم شما را به روح مقدس سرخ‌پوستان، اگر از شما در خصوص کوران نظر خواستند، تصور نکنید چون شما کور هستید، پس علامۀ دهر کورانید و همۀ نیازها و راه‌کارها را می‌شناسید و می‌توانید مشاور خوبی هم باشید. بدانید و آگاه باشید که هر کوری کوردان نیست! کورشناسی و کوردانی یک علم است که مانند سایر علوم، نیاز به مطالعه و دود چراغ خوردن دارد و با کشف و شهود حاصل نمی‌شود. اگر این علم را ندارید، همان به که ساکت بمانید و اجازه بدهید که خودشان بدون ما برای ما تصمیم بگیرند. احتمالاً این‌طوری خطرات کمتری ما را تهدید می‌کند.
خاکسار کم‌مقدار
موشکاف، کورشناس ارشد"
audio/mana-59b972cf01f6fd44e34a.mp3,"نگاهی به مسائل مطرح‌شده در همایش هم‌بینایی و زیستی نو
امیر سرمدی
اوایل اردیبهشت‌ماه سال جاری، استان کرمان میزبان یک همایش کشوری با حضور ده‌ها نفر از کنشگران افراد با آسیب بینایی و مدیران انجمن‌های ویژۀ نابینایان بود؛ به همین بهانه به مؤسسۀ «نگاه آفتاب مهر»، میزبان برگزاری این همایش، خلاصۀ نتایج کارگروه‌های تخصصی در این رویداد و چکیده‌ای از بیانیۀ پایانی همایش نگاهی خواهیم انداخت.
نگاه آفتاب مهر، مؤسسه‌ای در تراز مؤسسه‌های بین‌المللی برای نابینایان
مؤسسۀ خیریۀ نگاه آفتاب مهر با هدف حمایت از جامعۀ نابینایان و کم‌بینایان استان کرمان، در مهرماه 1402، در قـالب یک سـازمان غیر انتفاعی، غیردولتی با مشارکت بنیاد خیریۀ بنا‌های ماندگار شهرداری کرمان در زمینی به متراژ سه‌هزار متر و با زیر‌بنای پنج‌هزار مترمربع تأسیس شد. مجتمع چندمنظورۀ نگاه آفتاب مهر با کارکردی آموزشی، فرهنگی، اقامتی و پزشکی در مدت پنج‌سال، به‌صورت عام‌المنفعه ساخته شده است.
این مجموعه شامل بخش‌های اداری و آموزشیِ دفتر، کلاس‌های موسیقی، کامپیوتر، گروه سرود، قالی‌بافی، سفالگری، تئاتر، اتاق ماساژ، سالن بدن‌سازی و…است.
فاز مسکونی این مجتمع شامل یک هتل دوطبقه با سوئیت‌های مجهز و همچنین سالن آمفی‌تئاتر با گنجایش دویست نفر، سالن تشریفات، رستوران، آشپزخانه و استودیوی ضبط صدا است که درآمد آن صرف هزینه‌های مجموعه و کمک به نابینایان می‌شود.
در فاز درمانی مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر، یک درمانگاه چشم‌پزشکی تجهیز شده که با نصب و راه‌اندازی دستگاه‌های خریداری‌شده، از اول خرداد امسال فعالیت خود را آغاز می‌کند. بی‌تردید این مجموعه از مجهز‌ترین نمونه‌ها در کشور محسوب می‌شود که با بهترین امکانات و کیفیت برای نابینایان خدمات ارائه می‌دهد و چه‌بسا بتوان امکانات این مجموعه را با مؤسسه‌های هم‌تراز خود در دنیا برای نابینایان مقایسه کرد.
مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر در تاریخ پنجم و ششم اردیبهشت‌ماه، اقدام به برگزاری همایش کشوری با موضوع هم‌بینایی و زیستی نو با هدف تلاش برای ارتقای کیفیت زندگی افراد با آسیب بینایی در تمامی ابعاد کرد. در این همایش، پنج کارگروه تخصصی با حضور نابینایان متخصص و علاقه‌مند در محور‌های آموزش و هنر، اشتغال، توانمندسازی و دسترس‌پذیری، تربیت روان در حوزۀ فردی و خانواده و حقوق شهروندی به بحث و تبادل‌نظر پرداختند. بیانیۀ پایانی همایش خروجی نتایج مباحثه‌ها در این کارگروه‌ها بود که به‌منظور پیگیری تمامی سمن‌های ویژۀ نابینایان در طول سال منتشر شد.
در حاشیۀ این همایش، نمایشگاه دستاورد‌ها و محصولات نابینایان و شرکت‌های فعال در معرض بازدید عموم گذاشته شد. به اعتقاد نگارنده، برگزاری همایش‌های این‌چنینی فارغ از نتایج به دست آمده از کارگروه‌ها می‌تواند بسیار اثربخش باشد. هم‌اندیشی و حضور نابینایان فرهیخته از سراسر کشور و دیدار آنها با یکدیگر، باعث بارش فکری و تبادل‌نظر در خصوص مسائل جامعۀ نابینایان می‌شود و این موضوع، به‌خودی‌خود، اتفاقی مثبت محسوب می‌شود.
پایین بودن زمان تشکیل جلسه‌های کارگروه‌ها که در دو جلسۀ دوساعته خلاصه شد و عدم اشراف برخی از اعضای حاضر در کارگروه‌ها به موضوع‌های تخصصی در آن کارگروه، از معدود نقاط ضعف برگزاری این همایش محسوب بود.
در ادامه، به خلاصه‌ای از نظرات مطرح‌شده در کارگروه‌های تخصصی نگاهی انداخته و آنها را زیر ذره‌بین برده‌ایم.
سازمان بهزیستی مکلف به تدوین شیوه‌نامۀ خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی است
در کارگروه توانمندسازی و دسترس‌پذیری که به فناوری‌های کمک‌توان‌بخشی در حوزۀ سخت‌افزار و نرم‌افزار و امور مربوط به دسترس‌پذیری اختصاص داشت، موضوع‌های مختلفی به نقد و بررسی گذاشته شد، ازجمله آنکه بودجۀ کنونی سازمان بهزیستی جوابگوی تورم حاکم بر تجهیزات توان‌بخشی نیست و به روند توزیع بودجه در استان‌ها نیز اشکال‌ فراوانی وارد است.
به اعتقاد اعضای این کارگروه، می‌بایست کمیته‌های تخصصی ذیل معاونت توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور با حضور افراد دارای معلولیت در هر کمیته شکل بگیرد و اعضای این کمیته‌ها، وظیفۀ تدوین شیوه‌نامۀ استاندارد چگونگی خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی را بر عهده داشته باشند. همچنین می‌بایست اختیارات گسترده‌ای به این کمیته از نظارت بر خرید استان‌ها تا رصد کردن انبارهای سازمان بهزیستی کشور داده شود تا خرید تجهیزات مطابق با مفاد شیوه‌نامه پی گرفته شود. ضرورت آموزش به مددکاران در استان‌ها، کیفیت پایین تجهیزات خریداری‌شده، خریداری تجهیزات گران‌قیمت به‌صورت متمرکز و واگذاری امانی به مددجویان و تأمین تجهیزات توان‌بخشی مورد نیاز نابینایان توسط سایر ارگان‌ها، به‌جز سازمان بهزیستی کشور، ازجمله موارد بررسی‌شده در این کارگروه بود.
به‌منظور دسترس‌پذیر شدن اپلیکیشن‌های اندرویدی، اعضای کارگروه اعتقاد داشتند چنانچه فروشگاه‌های ایرانی مانند مایکت و بازار، نرم‌افزار‌ها را به شرطی منتشر نمایند که در به‌روزرسانی‌های خود استاندارد‌های دسترس‌پذیری نابینایان را رعایت کرده باشند، به‌عنوان یک عامل بازدارنده می‌تواند مؤثر باشد.
به اعتقاد بیشتر اعضای کارگروه توانمندسازی، نابینایانی که به‌عنوان مشاور دسترس‌پذیری در ستاد مناسب‌سازی استان‌ها به کار گرفته می‌شوند، متأسفانه خودشان از عصای سفید استفاده نمی‌کنند و مطالعه و اشراف چندانی نسبت به این موضوع ندارند.
آموزش به پیمانکاران شهرداری و کارشناسان ناظر پروژه‌های شهرداری و ارائۀ آموزش‌های لازم برای مشاوران معلول ازجمله مواردی است که می‌تواند اثربخشی مناسب‌سازی فیزیکی مبلمان شهری را افزایش دهد.
باید آموزش در مدارس تلفیقی به نابینایان بازنگری شود
کارگروه آموزش و هنر یکی دیگر از کارگروه‌های تخصصی همایش هم‌بینایی و زیستی نو بود. به اعتقاد اعضای این کارگروه، مسائل آموزشی نابینایان و چالش‌های آن، بسیار گسترده‌تر از آن است که در چهار ساعت بتوان مباحث آن را جمع‌بندی کرد. یادگیری جهت‌یابی و حرکت، مهارت‌های زندگی، مهارت‌های رفتاری، ورزش و…ازجمله آموزش‌های مقدماتی و پیش‌نیاز است که تمامی نابینایان از همان دوران کودکی باید آن را فراگیرند.
اعضای این کارگروه بر این باور بودند محتوای آموزشی در مدارس باید گسترش یابد و در آموزش مدارس تلفیقی به‌صورت جدی بازنگری‌هایی صورت گیرد. بازنگری در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه و آموزش عالی برای آموزگاران دانش‌آموزان نابینا و انجام دوره‌های ضمن خدمت مناسب برای آنها ازجمله دیگر مسائلی است که باید توسط کنشگران این عرصه پیگیری شود. لزوم تشکیل دوره‌های فاوا برای نابینایان در شهرهای مختلف کشور، به‌صورت مستمر، مبتنی بر روش‌های علمی و بسترسازی برای ورود دانش‌آموزان به رشته‌های هنری در دانشگاه‌ها و تشویق آنها برای ادامۀ تحصیل در این رشته‌ها، از دیگر موارد مطرح‌شده در این کارگروه بود.
تشکیل کمیتۀ تخصصی حرفه‌آموزی برای معلولان در سازمان فنی و حرفه‌ای
کمیتۀ اشتغال از دیگر کارگروه‌های همایش هم‌بینایی و زیستی نو بود. اعضای این کارگروه اعتقاد داشتند چنانچه کمیتۀ حرفه‌آموزی معلولان، به‌ویژه نابینایان در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای با استفاده از ظرفیت‌های موجود در تشکل‌های نابینایی با بهره‌گیری از نابینایان اهل‌فن برای آموزش‌های تخصصی شکل بگیرد، می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال مؤثرتری برای این قشر شود. ایجاد یک هستۀ علمی‌پژوهشی برای شناسایی و بومی‌سازی مشاغلی که افراد نابینا می‌توانند در آنها به کار مشغول شوند، با تأکید بر ظرفیت‌های موجود در فناوری‌های نوین می‌تواند یکی دیگر از راهکارهای مؤثر در شناسایی مشاغل جدید برای نابینایان قلمداد شود. استفاده از ظرفیت‌های رسانه برای نمایش توانمندی‌های اعضای جامعۀ هدف و بررسی امکانات موجود در سازمان‌های دولتی، نهاد‌های عمومی و انقلابی و بخش خصوصی به‌منظور ایجاد اشتغال برای نابینایان با رویکرد استفاده از فاوا، ازجمله دیگر راهکار‌های پیشنهادی در کارگروه اشتغال بود.
زمینۀ استفاده نابینایان از فیلترشکن‌های قانونی فراهم شود
کارگروه حقوقی با رویکرد بررسی مسائل حقوق شهروندی نابینایان، ازجمله کارگروه‌های فعال این همایش بود که مسائل تخصصی بسیاری در آن مورد بحث قرار گرفت. املاکی در استان‌های مختلف برای استفادۀ معلولان، به‌ویژه افراد با آسیب بینایی تخصیص داده شده و در حال حاضر در اختیار بهزیستی یا سایر دستگاه‌ها قرار دارد و باید برای بازگرداندن این املاک در راستای توانمندسازی نابینایان، پیگیری‌های حقوقی برای ابطال مصوبه‌های مربوط صورت گیرد. اعضای این کارگروه بر این باور بودند به سبب محدودیت‌های بیشتر نابینایان در فضای مجازی، می‌بایست پیگیری‌های قانونی برای امکان دسترسی و بهره‌برداری افراد با آسیب بینایی از وی‌پی‌ان‌های قانونی، به‌منظور فراهم آوردن امکان دسترسی آنها به وبگاه‌ها و اپلیکیشن‌های مختلف، برای تسهیل شرایط زندگی فراهم شود. به اعتقاد اعضای کارگروه حقوقی، در راستای عدم تأمین تجهیزات توان‌بخشی ضروری است پیگیری‌های حقوقی برای تصویب قوانین مورد نیاز به‌منظور پرداخت هزینه‌های وسایل توان‌بخشی و توان‌پزشکی ویژۀ معلولان، به‌خصوص افراد با آسیب بینایی مانند سایر نقاط دنیا توسط شرکت‌های بیمه‌ای انجام پذیرد.
شبکۀ ملی نابینایان شمنا نیز از تیر‌رس حقوق‌دانان نابینا دور نماند. آنها اعتقاد داشتند که با توجه به وضعیت کنونی هیئت‌مدیرۀ شبکۀ ملی نابینایان شمنا، انصراف اعضا و عملکرد بسیار ضعیف در سال‌های اخیر، فعالیت‌های این شبکه مورد اقبال جامعۀ نابینایان کشور نبوده است و تصمیم‌ها و مصوبه‌های آن نیز جنبۀ حقوقی و قانونی ندارد؛ بنابراین می‌طلبد ترتیبی اتخاذ شود تا از نظر حقوقی اقدام و پیگیری‌های لازم انجام شود تا تنها یک شبکۀ ملی برای نابینایان در کشور تشکیل شود که پاسخگوی خواسته‌های تمامی نابینایان باشد.
اخذ مجوز از سازمان نظام روان‌شناسی یا بهزیستی به‌منظور پیگیری مطالبات جامعۀ روان‌شناسان
کارگروه تربیت روان در حوزۀ فردی و خانواده، حتی پس از پایان برگزاری همایش به فعالیت خود در فضای مجازی ادامه داده است. در این کارگروه، توجه به ابعاد و متغیرهای روان‌شناسی در حوزۀ نابینایان به‌صورت فرایندمحور اشاره شده و بر دو بعد پیشگیری و درمان تأکید جدی شده است. ضرورت آگاه‌سازی متخصصان چشم‌پزشک به‌منظور آگاهی‌رسانی به آنان در خصوص افراد دارای آسیب بینایی و وضعیت روانی آنان پس از بروز آسیب بینایی، از دیگر موارد مطرح‌شده در این کارگروه بوده است. در دسترس بودن مشاوران، روان‌شناسان و مددکاران نابینا و بینا که با آسیب‌های روان‌شناختی و مشکلات جامعۀ هدف آشنایی دارند و می‌توانند به افراد آسیب‌دیدۀ بینایی کمک کنند، از دیگر نکات مطرح‌شده در کارگروه تربیت روان است. اعضای این کارگروه معتقدند چنانچه کارگروهی با مجوز رسمی از سازمان نظام روان‌شناسی یا سازمان بهزیستی که بتواند مطالبات جامعۀ روان‌شناسان و رشته‌های مرتبط را به آسانی پیگیری کند ایجاد شود، در پیشبرد اهداف این صنف بسیار مؤثر خواهد بود.
نگارش هفده بند در بیانیۀ پایانی همایش هم‌بینایی و زیستی نو
پس از برگزاری کارگروه‌های تخصصی و ارائۀ نظرات آنها به دبیرخانۀ همایش و بررسی جزئیات آن تا دو هفته پس از مراسم اختتامیه، درنهایت بیانیه‌ای شامل هفده بند منتشر شد تا طی سال جاری سمن‌های ویژۀ نابینایان و کنشگران افراد دارای معلولیت آن را در دستور کار پیگیری‌های خود قرار دهند. در ادامه، به برخی از بند‌های این بیانیه اشاره می‌شود.
در بند دوم این بیانیه و به سبب اهمیت مناسب‌سازی فضای مجازی برای نابینایان آمده است: از ستاد مناسب‌سازی کشور تقاضا می‌شود دسترس‌پذیری وبگاه‌های اینترنتی بر اساس استاندارد wcag و رعایت آن را برای تمام سازمان‌های دولتی، شرکت‌های خصوصی و توسعه‌دهندگان در فضای مجازی، طبق قانون، پیگیری کند و در صورت عدم اجرا، برخورد‌های قانونی با آنها صورت گیرد. برای کسانی که در این ارتباط محدودیتی برای آنها شکل می‌گیرد، حق شکایت از ارائه‌کنندگان خدمات در فضای مجازی که این استاندارد‌ها را رعایت نکرده‌اند، به قانون اضافه شود.
در مادۀ سوم این بیانیه، مناسب‌سازی مبلمان شهری توصیه شده و آمده است: تمامی خدمات اجتماعی به‌صورت فیزیکی مانند: پیاده‌رو‌ها؛ بانک‌ها؛ مراکز خرید؛ پایانه‌های حمل و نقل عمومی؛ اماکن فرهنگی، تاریخی، گردشگری و…با استفاده از خطوط برجسته و ابزارهای صوتی و بریل، از طرف متولیان و نهادهای مربوط با نظارت ستاد مناسب‌سازی کشور دسترس‌پذیر شود. در مادۀ چهارم این بیانیه از عصای سفید به‌عنوان نماد استقلال افراد نابینا و کم‌بینا یاد شده است. در این بند اشاره شده است که بر تمامی تشکل‌های مرتبط با نابینایان، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و خانواده‌های افراد نابینا فرض است از همان دوران کودکی در راستای افزایش خودباوری و تقویت اعتمادبه‌نفس اعضای جامعۀ هدف و تقویت استقلال فردی آنها، جهت‌یابی و حرکت به کمک عصای سفید را به نابینایان آموزش دهند.
در مادۀ پنجم این بیانیه، بر ضرورت ترویج خط بریل به‌عنوان سواد افراد نابینا و کم‌بینا در تمامی سطوح زندگی آنها تأکید شده است. در این بند، سازمان بهزیستی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و وزارت علوم مکلف شده‌اند ضمن در اختیار گذاشتن ابزارهای لازم ازجمله کاغذ مخصوص، لوح و قلم مناسب، ماشین‌تحریر بریل و فناوری‌های جدید مرتبط با خط بریل مانند نوت‌تیکر و…برای آموزش و اشتغال نابینایان، زمینۀ فراگیری و استفاده بیشتر نابینایان از خط بریل را فراهم کنند.
در مادۀ هفدهم و پایانی بیانیۀ این همایش نیز آمده است: همایش هم‌بینایی و زیستی نو هرسال با پیگیری شبکۀ ملی نابینایان و به میزبانی یکی از تشکل‌های استانی، در یکی از شهرهای ایران برگزار شود.
مخلص کلام آنکه مدیران مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر با ترسیم یک راه روشن که حاکی از آینده‌نگری و نگاه باز آنها نسبت به افراد با آسیب بینایی است، در تلاش هستند با ایجاد زیرساخت‌های لازم، زمینۀ رشد و بهبود کیفیت زندگی نابینایان و کم‌بینایان در استان کرمان را فراهم کنند. باشد که این مؤسسه به‌عنوان یک الگو در سایر استان‌ها مورد توجه قرار گیرد و خدمات آن فرا‌تر از یک استان و در سطح ملی برای نابینایان عرضه شود.
اوایل اردیبهشت‌ماه سال جاری، استان کرمان میزبان یک همایش کشوری با حضور ده‌ها نفر از کنشگران افراد با آسیب بینایی و مدیران انجمن‌های ویژۀ نابینایان بود؛ به همین بهانه به مؤسسۀ «نگاه آفتاب مهر»، میزبان برگزاری این همایش، خلاصۀ نتایج کارگروه‌های تخصصی در این رویداد و چکیده‌ای از بیانیۀ پایانی همایش نگاهی خواهیم انداخت.
نگاه آفتاب مهر، مؤسسه‌ای در تراز مؤسسه‌های بین‌المللی برای نابینایان
مؤسسۀ خیریۀ نگاه آفتاب مهر با هدف حمایت از جامعۀ نابینایان و کم‌بینایان استان کرمان، در مهرماه 1402، در قـالب یک سـازمان غیر انتفاعی، غیردولتی با مشارکت بنیاد خیریۀ بنا‌های ماندگار شهرداری کرمان در زمینی به متراژ سه‌هزار متر و با زیر‌بنای پنج‌هزار مترمربع تأسیس شد. مجتمع چندمنظورۀ نگاه آفتاب مهر با کارکردی آموزشی، فرهنگی، اقامتی و پزشکی در مدت پنج‌سال، به‌صورت عام‌المنفعه ساخته شده است.
این مجموعه شامل بخش‌های اداری و آموزشیِ دفتر، کلاس‌های موسیقی، کامپیوتر، گروه سرود، قالی‌بافی، سفالگری، تئاتر، اتاق ماساژ، سالن بدن‌سازی و…است.
فاز مسکونی این مجتمع شامل یک هتل دوطبقه با سوئیت‌های مجهز و همچنین سالن آمفی‌تئاتر با گنجایش دویست نفر، سالن تشریفات، رستوران، آشپزخانه و استودیوی ضبط صدا است که درآمد آن صرف هزینه‌های مجموعه و کمک به نابینایان می‌شود.
در فاز درمانی مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر، یک درمانگاه چشم‌پزشکی تجهیز شده که با نصب و راه‌اندازی دستگاه‌های خریداری‌شده، از اول خرداد امسال فعالیت خود را آغاز می‌کند. بی‌تردید این مجموعه از مجهز‌ترین نمونه‌ها در کشور محسوب می‌شود که با بهترین امکانات و کیفیت برای نابینایان خدمات ارائه می‌دهد و چه‌بسا بتوان امکانات این مجموعه را با مؤسسه‌های هم‌تراز خود در دنیا برای نابینایان مقایسه کرد.
مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر در تاریخ پنجم و ششم اردیبهشت‌ماه، اقدام به برگزاری همایش کشوری با موضوع هم‌بینایی و زیستی نو با هدف تلاش برای ارتقای کیفیت زندگی افراد با آسیب بینایی در تمامی ابعاد کرد. در این همایش، پنج کارگروه تخصصی با حضور نابینایان متخصص و علاقه‌مند در محور‌های آموزش و هنر، اشتغال، توانمندسازی و دسترس‌پذیری، تربیت روان در حوزۀ فردی و خانواده و حقوق شهروندی به بحث و تبادل‌نظر پرداختند. بیانیۀ پایانی همایش خروجی نتایج مباحثه‌ها در این کارگروه‌ها بود که به‌منظور پیگیری تمامی سمن‌های ویژۀ نابینایان در طول سال منتشر شد.
در حاشیۀ این همایش، نمایشگاه دستاورد‌ها و محصولات نابینایان و شرکت‌های فعال در معرض بازدید عموم گذاشته شد. به اعتقاد نگارنده، برگزاری همایش‌های این‌چنینی فارغ از نتایج به دست آمده از کارگروه‌ها می‌تواند بسیار اثربخش باشد. هم‌اندیشی و حضور نابینایان فرهیخته از سراسر کشور و دیدار آنها با یکدیگر، باعث بارش فکری و تبادل‌نظر در خصوص مسائل جامعۀ نابینایان می‌شود و این موضوع، به‌خودی‌خود، اتفاقی مثبت محسوب می‌شود.
پایین بودن زمان تشکیل جلسه‌های کارگروه‌ها که در دو جلسۀ دوساعته خلاصه شد و عدم اشراف برخی از اعضای حاضر در کارگروه‌ها به موضوع‌های تخصصی در آن کارگروه، از معدود نقاط ضعف برگزاری این همایش محسوب بود.
در ادامه، به خلاصه‌ای از نظرات مطرح‌شده در کارگروه‌های تخصصی نگاهی انداخته و آنها را زیر ذره‌بین برده‌ایم.
سازمان بهزیستی مکلف به تدوین شیوه‌نامۀ خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی است
در کارگروه توانمندسازی و دسترس‌پذیری که به فناوری‌های کمک‌توان‌بخشی در حوزۀ سخت‌افزار و نرم‌افزار و امور مربوط به دسترس‌پذیری اختصاص داشت، موضوع‌های مختلفی به نقد و بررسی گذاشته شد، ازجمله آنکه بودجۀ کنونی سازمان بهزیستی جوابگوی تورم حاکم بر تجهیزات توان‌بخشی نیست و به روند توزیع بودجه در استان‌ها نیز اشکال‌ فراوانی وارد است.
به اعتقاد اعضای این کارگروه، می‌بایست کمیته‌های تخصصی ذیل معاونت توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور با حضور افراد دارای معلولیت در هر کمیته شکل بگیرد و اعضای این کمیته‌ها، وظیفۀ تدوین شیوه‌نامۀ استاندارد چگونگی خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی را بر عهده داشته باشند. همچنین می‌بایست اختیارات گسترده‌ای به این کمیته از نظارت بر خرید استان‌ها تا رصد کردن انبارهای سازمان بهزیستی کشور داده شود تا خرید تجهیزات مطابق با مفاد شیوه‌نامه پی گرفته شود. ضرورت آموزش به مددکاران در استان‌ها، کیفیت پایین تجهیزات خریداری‌شده، خریداری تجهیزات گران‌قیمت به‌صورت متمرکز و واگذاری امانی به مددجویان و تأمین تجهیزات توان‌بخشی مورد نیاز نابینایان توسط سایر ارگان‌ها، به‌جز سازمان بهزیستی کشور، ازجمله موارد بررسی‌شده در این کارگروه بود.
به‌منظور دسترس‌پذیر شدن اپلیکیشن‌های اندرویدی، اعضای کارگروه اعتقاد داشتند چنانچه فروشگاه‌های ایرانی مانند مایکت و بازار، نرم‌افزار‌ها را به شرطی منتشر نمایند که در به‌روزرسانی‌های خود استاندارد‌های دسترس‌پذیری نابینایان را رعایت کرده باشند، به‌عنوان یک عامل بازدارنده می‌تواند مؤثر باشد.
به اعتقاد بیشتر اعضای کارگروه توانمندسازی، نابینایانی که به‌عنوان مشاور دسترس‌پذیری در ستاد مناسب‌سازی استان‌ها به کار گرفته می‌شوند، متأسفانه خودشان از عصای سفید استفاده نمی‌کنند و مطالعه و اشراف چندانی نسبت به این موضوع ندارند.
آموزش به پیمانکاران شهرداری و کارشناسان ناظر پروژه‌های شهرداری و ارائۀ آموزش‌های لازم برای مشاوران معلول ازجمله مواردی است که می‌تواند اثربخشی مناسب‌سازی فیزیکی مبلمان شهری را افزایش دهد.
باید آموزش در مدارس تلفیقی به نابینایان بازنگری شود
کارگروه آموزش و هنر یکی دیگر از کارگروه‌های تخصصی همایش هم‌بینایی و زیستی نو بود. به اعتقاد اعضای این کارگروه، مسائل آموزشی نابینایان و چالش‌های آن، بسیار گسترده‌تر از آن است که در چهار ساعت بتوان مباحث آن را جمع‌بندی کرد. یادگیری جهت‌یابی و حرکت، مهارت‌های زندگی، مهارت‌های رفتاری، ورزش و…ازجمله آموزش‌های مقدماتی و پیش‌نیاز است که تمامی نابینایان از همان دوران کودکی باید آن را فراگیرند.
اعضای این کارگروه بر این باور بودند محتوای آموزشی در مدارس باید گسترش یابد و در آموزش مدارس تلفیقی به‌صورت جدی بازنگری‌هایی صورت گیرد. بازنگری در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه و آموزش عالی برای آموزگاران دانش‌آموزان نابینا و انجام دوره‌های ضمن خدمت مناسب برای آنها ازجمله دیگر مسائلی است که باید توسط کنشگران این عرصه پیگیری شود. لزوم تشکیل دوره‌های فاوا برای نابینایان در شهرهای مختلف کشور، به‌صورت مستمر، مبتنی بر روش‌های علمی و بسترسازی برای ورود دانش‌آموزان به رشته‌های هنری در دانشگاه‌ها و تشویق آنها برای ادامۀ تحصیل در این رشته‌ها، از دیگر موارد مطرح‌شده در این کارگروه بود.
تشکیل کمیتۀ تخصصی حرفه‌آموزی برای معلولان در سازمان فنی و حرفه‌ای
کمیتۀ اشتغال از دیگر کارگروه‌های همایش هم‌بینایی و زیستی نو بود. اعضای این کارگروه اعتقاد داشتند چنانچه کمیتۀ حرفه‌آموزی معلولان، به‌ویژه نابینایان در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای با استفاده از ظرفیت‌های موجود در تشکل‌های نابینایی با بهره‌گیری از نابینایان اهل‌فن برای آموزش‌های تخصصی شکل بگیرد، می‌تواند زمینه‌ساز اشتغال مؤثرتری برای این قشر شود. ایجاد یک هستۀ علمی‌پژوهشی برای شناسایی و بومی‌سازی مشاغلی که افراد نابینا می‌توانند در آنها به کار مشغول شوند، با تأکید بر ظرفیت‌های موجود در فناوری‌های نوین می‌تواند یکی دیگر از راهکارهای مؤثر در شناسایی مشاغل جدید برای نابینایان قلمداد شود. استفاده از ظرفیت‌های رسانه برای نمایش توانمندی‌های اعضای جامعۀ هدف و بررسی امکانات موجود در سازمان‌های دولتی، نهاد‌های عمومی و انقلابی و بخش خصوصی به‌منظور ایجاد اشتغال برای نابینایان با رویکرد استفاده از فاوا، ازجمله دیگر راهکار‌های پیشنهادی در کارگروه اشتغال بود.
زمینۀ استفاده نابینایان از فیلترشکن‌های قانونی فراهم شود
کارگروه حقوقی با رویکرد بررسی مسائل حقوق شهروندی نابینایان، ازجمله کارگروه‌های فعال این همایش بود که مسائل تخصصی بسیاری در آن مورد بحث قرار گرفت. املاکی در استان‌های مختلف برای استفادۀ معلولان، به‌ویژه افراد با آسیب بینایی تخصیص داده شده و در حال حاضر در اختیار بهزیستی یا سایر دستگاه‌ها قرار دارد و باید برای بازگرداندن این املاک در راستای توانمندسازی نابینایان، پیگیری‌های حقوقی برای ابطال مصوبه‌های مربوط صورت گیرد. اعضای این کارگروه بر این باور بودند به سبب محدودیت‌های بیشتر نابینایان در فضای مجازی، می‌بایست پیگیری‌های قانونی برای امکان دسترسی و بهره‌برداری افراد با آسیب بینایی از وی‌پی‌ان‌های قانونی، به‌منظور فراهم آوردن امکان دسترسی آنها به وبگاه‌ها و اپلیکیشن‌های مختلف، برای تسهیل شرایط زندگی فراهم شود. به اعتقاد اعضای کارگروه حقوقی، در راستای عدم تأمین تجهیزات توان‌بخشی ضروری است پیگیری‌های حقوقی برای تصویب قوانین مورد نیاز به‌منظور پرداخت هزینه‌های وسایل توان‌بخشی و توان‌پزشکی ویژۀ معلولان، به‌خصوص افراد با آسیب بینایی مانند سایر نقاط دنیا توسط شرکت‌های بیمه‌ای انجام پذیرد.
شبکۀ ملی نابینایان شمنا نیز از تیر‌رس حقوق‌دانان نابینا دور نماند. آنها اعتقاد داشتند که با توجه به وضعیت کنونی هیئت‌مدیرۀ شبکۀ ملی نابینایان شمنا، انصراف اعضا و عملکرد بسیار ضعیف در سال‌های اخیر، فعالیت‌های این شبکه مورد اقبال جامعۀ نابینایان کشور نبوده است و تصمیم‌ها و مصوبه‌های آن نیز جنبۀ حقوقی و قانونی ندارد؛ بنابراین می‌طلبد ترتیبی اتخاذ شود تا از نظر حقوقی اقدام و پیگیری‌های لازم انجام شود تا تنها یک شبکۀ ملی برای نابینایان در کشور تشکیل شود که پاسخگوی خواسته‌های تمامی نابینایان باشد.
اخذ مجوز از سازمان نظام روان‌شناسی یا بهزیستی به‌منظور پیگیری مطالبات جامعۀ روان‌شناسان
کارگروه تربیت روان در حوزۀ فردی و خانواده، حتی پس از پایان برگزاری همایش به فعالیت خود در فضای مجازی ادامه داده است. در این کارگروه، توجه به ابعاد و متغیرهای روان‌شناسی در حوزۀ نابینایان به‌صورت فرایندمحور اشاره شده و بر دو بعد پیشگیری و درمان تأکید جدی شده است. ضرورت آگاه‌سازی متخصصان چشم‌پزشک به‌منظور آگاهی‌رسانی به آنان در خصوص افراد دارای آسیب بینایی و وضعیت روانی آنان پس از بروز آسیب بینایی، از دیگر موارد مطرح‌شده در این کارگروه بوده است. در دسترس بودن مشاوران، روان‌شناسان و مددکاران نابینا و بینا که با آسیب‌های روان‌شناختی و مشکلات جامعۀ هدف آشنایی دارند و می‌توانند به افراد آسیب‌دیدۀ بینایی کمک کنند، از دیگر نکات مطرح‌شده در کارگروه تربیت روان است. اعضای این کارگروه معتقدند چنانچه کارگروهی با مجوز رسمی از سازمان نظام روان‌شناسی یا سازمان بهزیستی که بتواند مطالبات جامعۀ روان‌شناسان و رشته‌های مرتبط را به آسانی پیگیری کند ایجاد شود، در پیشبرد اهداف این صنف بسیار مؤثر خواهد بود.
نگارش هفده بند در بیانیۀ پایانی همایش هم‌بینایی و زیستی نو
پس از برگزاری کارگروه‌های تخصصی و ارائۀ نظرات آنها به دبیرخانۀ همایش و بررسی جزئیات آن تا دو هفته پس از مراسم اختتامیه، درنهایت بیانیه‌ای شامل هفده بند منتشر شد تا طی سال جاری سمن‌های ویژۀ نابینایان و کنشگران افراد دارای معلولیت آن را در دستور کار پیگیری‌های خود قرار دهند. در ادامه، به برخی از بند‌های این بیانیه اشاره می‌شود.
در بند دوم این بیانیه و به سبب اهمیت مناسب‌سازی فضای مجازی برای نابینایان آمده است: از ستاد مناسب‌سازی کشور تقاضا می‌شود دسترس‌پذیری وبگاه‌های اینترنتی بر اساس استاندارد wcag و رعایت آن را برای تمام سازمان‌های دولتی، شرکت‌های خصوصی و توسعه‌دهندگان در فضای مجازی، طبق قانون، پیگیری کند و در صورت عدم اجرا، برخورد‌های قانونی با آنها صورت گیرد. برای کسانی که در این ارتباط محدودیتی برای آنها شکل می‌گیرد، حق شکایت از ارائه‌کنندگان خدمات در فضای مجازی که این استاندارد‌ها را رعایت نکرده‌اند، به قانون اضافه شود.
در مادۀ سوم این بیانیه، مناسب‌سازی مبلمان شهری توصیه شده و آمده است: تمامی خدمات اجتماعی به‌صورت فیزیکی مانند: پیاده‌رو‌ها؛ بانک‌ها؛ مراکز خرید؛ پایانه‌های حمل و نقل عمومی؛ اماکن فرهنگی، تاریخی، گردشگری و…با استفاده از خطوط برجسته و ابزارهای صوتی و بریل، از طرف متولیان و نهادهای مربوط با نظارت ستاد مناسب‌سازی کشور دسترس‌پذیر شود. در مادۀ چهارم این بیانیه از عصای سفید به‌عنوان نماد استقلال افراد نابینا و کم‌بینا یاد شده است. در این بند اشاره شده است که بر تمامی تشکل‌های مرتبط با نابینایان، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و خانواده‌های افراد نابینا فرض است از همان دوران کودکی در راستای افزایش خودباوری و تقویت اعتمادبه‌نفس اعضای جامعۀ هدف و تقویت استقلال فردی آنها، جهت‌یابی و حرکت به کمک عصای سفید را به نابینایان آموزش دهند.
در مادۀ پنجم این بیانیه، بر ضرورت ترویج خط بریل به‌عنوان سواد افراد نابینا و کم‌بینا در تمامی سطوح زندگی آنها تأکید شده است. در این بند، سازمان بهزیستی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و وزارت علوم مکلف شده‌اند ضمن در اختیار گذاشتن ابزارهای لازم ازجمله کاغذ مخصوص، لوح و قلم مناسب، ماشین‌تحریر بریل و فناوری‌های جدید مرتبط با خط بریل مانند نوت‌تیکر و…برای آموزش و اشتغال نابینایان، زمینۀ فراگیری و استفاده بیشتر نابینایان از خط بریل را فراهم کنند.
در مادۀ هفدهم و پایانی بیانیۀ این همایش نیز آمده است: همایش هم‌بینایی و زیستی نو هرسال با پیگیری شبکۀ ملی نابینایان و به میزبانی یکی از تشکل‌های استانی، در یکی از شهرهای ایران برگزار شود.
مخلص کلام آنکه مدیران مؤسسۀ نگاه آفتاب مهر با ترسیم یک راه روشن که حاکی از آینده‌نگری و نگاه باز آنها نسبت به افراد با آسیب بینایی است، در تلاش هستند با ایجاد زیرساخت‌های لازم، زمینۀ رشد و بهبود کیفیت زندگی نابینایان و کم‌بینایان در استان کرمان را فراهم کنند. باشد که این مؤسسه به‌عنوان یک الگو در سایر استان‌ها مورد توجه قرار گیرد و خدمات آن فرا‌تر از یک استان و در سطح ملی برای نابینایان عرضه شود."
audio/mana-cbcbbe3d37e917c2034c.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۳)
منصور شادکام
در ادامه، گزارشی از اقدام انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته تقدیم حضور شما می‌شود. همچنین می‌توانید مشروح این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام، در پادکست ضمیمه، از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و ادب و احترام حضور شما مخاطبان محترم! بدین‌وسیله از زحمات تحریریۀ نسل مانا و نیکوکارانی که همیشه همراه انجمن هستند، تشکر و قدردانی کنم. همچنین مناسبت‌هایی که در اردیبهشت‌ماه پشت سر گذاشتیم، یعنی روز کارگر و روز معلم را خدمت کارگران زحمتکش و معلمان عزیز، به‌ویژه استادان نابینا و کم‌بینا تبریک می‌گویم.
انجمن نابینایان ایران همواره تلاش می‌کند صدای جامعۀ هدف را به گوش مسئولین برساند و مطالبه‌گر اهداف و خواسته‌های جامعۀ افراد با آسیب بینایی باشد؛ در همین راستا در این ماه در نمایشگاه بین‌المللی کتاب شرکت کردیم و مسائل و مشکلات افراد نابینا را در حوزۀ فرهنگ، به‌ویژه کتاب و کتاب‌خوانی مطرح کردیم. با توجه به تمام پیشرفت‌هایی که در سال‌های اخیر داشته‌ایم، متأسفانه هنوز مشکلات بسیاری وجود دارد؛ برای مثال کتاب‌خانه‌ها و کتاب‌های دانشگاهی برای افراد با آسیب بینایی دسترس‌پذیر نیستند. برای برطرف شدن این مشکل با شرکتی به ‌نام «سایه‌بان‌پی» تفاهم‌نامه‌ای امضا کردیم که با اجرایی شدن آن، اتفاق‌های خوبی در این حوزه رخ خواهد داد. همچنین اقدام به راه‌اندازی چاپخانۀ بریل در دفتر نابینایان ایران کردیم که برخی از تجهیزات مورد نیاز آن تهیه شده و برخی نیز در دست تهیه است. امیدواریم با حمایت افراد نیکوکار و نهاد‌هایی که دغدغۀ مسئولیت اجتماعی دارند بتوانیم در سریع‌ترین زمان ممکن این چاپخانه را تکمیل کنیم که تسهیلگر رفع نیاز‌های مطالعاتی افراد با آسیب بینایی باشد.
یکی از اهداف مهم انجمن در طول سال‌های فعالیتش این بوده است که مکان دفترهای نمایندگی استان‌ها استیجاری نباشد و متعلق به خود انجمن نابینایان ایران باشد؛ در همین راستا دفتر نمایندگی در شهرستان ارسنجان، در مکان جدید، افتتاح خواهد شد. در حاشیۀ جلسۀ بازدید جهیزیه در شهرستان ارسنجان، موضوع استیجاری بودن دفتر نمایندگی و کتاب‌خانۀ انجمن مطرح شد و در همان جلسه، یکی از نیکوکاران محترم قطعه‌زمینی برای این هدف هدیه کردند. بنا بر پیگیری‌ها و اقدام به عمل آمده، مجوزهای لازم اخذ و در این ماه کلنگ ساخت این مجموعه بر زمین زده شد که امیدواریم مجموعۀ فرهنگی، آموزشی و خدماتی خوبی برای خدمت به افراد با آسیب بینایی شهرستان ارسنجان و شهرستان‌های هم‌جوار ایجاد شود. آرزو می‌کنیم در آینده‌ای نزدیک، شاهد افتتاح این پروژه باشیم و مثل آماده‌سازی پروژه‌های دیگر طولانی نشود.
علاوه بر اینها تخصیص سهمیۀ کاغذ انتشار ماه‌نامۀ نسل مانا را پیگیری کردیم و امیدواریم با توجه به مکاتباتی که با وزارت فرهنگ و ارشاد داشته‌ایم؛ سهمیۀ کاغذی که در نظر داریم به ماه‌نامۀ نسل مانا تخصیص داده شود. ماه‌نامۀ نسل مانا، تنها ماه‌نامۀ تخصصی در حوزۀ افراد با آسیب بینایی است و از وزیر محترم خواستار حمایت هستیم تا این نشریه هم مانند سایر نشریات به تعطیلی و بایگانی کشیده نشود. امیدواریم این نشریه با دریافت حمایت‌های لازم بتواند به نحو شایسته، خدمات ارزنده‌ای به جامعۀ افراد با آسیب بینایی ارائه کند. با توجه به راه‌اندازی چاپخانۀ بریل، دست یاری به‌سوی نهادها و شرکت‌هایی که دغدغۀ مسئولیت اجتماعی دارند دراز می‌کنیم تا بتوانیم بخشی از چاپ بریل ماه‌نامۀ نسل مانا را در این مرکز انجام دهیم. همان‌گونه که مستحضر هستید انجمن هیچ‌گونه بودجۀ دولتی ندارد و با همکاری افراد نیکوکار و ارگان‌های دولتی و غیردولتی دغدغه‌مند در راستای اهدافش گام بر‌می‌دارد. امیدواریم بتوانیم خدماتی که در شأن افراد نابینا و کم‌بینا باشد ارائه کنیم."
audio/mana-b8c8e643b7dd99d39451.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۳)
منصور شادکام
در ادامه، گزارشی از اقدام انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته تقدیم حضور شما می‌شود. همچنین می‌توانید مشروح این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام، در پادکست ضمیمه، از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و ادب و احترام حضور شما مخاطبان محترم! بدین‌وسیله از زحمات تحریریۀ نسل مانا و نیکوکارانی که همیشه همراه انجمن هستند، تشکر و قدردانی کنم. همچنین مناسبت‌هایی که در اردیبهشت‌ماه پشت سر گذاشتیم، یعنی روز کارگر و روز معلم را خدمت کارگران زحمتکش و معلمان عزیز، به‌ویژه استادان نابینا و کم‌بینا تبریک می‌گویم.
انجمن نابینایان ایران همواره تلاش می‌کند صدای جامعۀ هدف را به گوش مسئولین برساند و مطالبه‌گر اهداف و خواسته‌های جامعۀ افراد با آسیب بینایی باشد؛ در همین راستا در این ماه در نمایشگاه بین‌المللی کتاب شرکت کردیم و مسائل و مشکلات افراد نابینا را در حوزۀ فرهنگ، به‌ویژه کتاب و کتاب‌خوانی مطرح کردیم. با توجه به تمام پیشرفت‌هایی که در سال‌های اخیر داشته‌ایم، متأسفانه هنوز مشکلات بسیاری وجود دارد؛ برای مثال کتاب‌خانه‌ها و کتاب‌های دانشگاهی برای افراد با آسیب بینایی دسترس‌پذیر نیستند. برای برطرف شدن این مشکل با شرکتی به ‌نام «سایه‌بان‌پی» تفاهم‌نامه‌ای امضا کردیم که با اجرایی شدن آن، اتفاق‌های خوبی در این حوزه رخ خواهد داد. همچنین اقدام به راه‌اندازی چاپخانۀ بریل در دفتر نابینایان ایران کردیم که برخی از تجهیزات مورد نیاز آن تهیه شده و برخی نیز در دست تهیه است. امیدواریم با حمایت افراد نیکوکار و نهاد‌هایی که دغدغۀ مسئولیت اجتماعی دارند بتوانیم در سریع‌ترین زمان ممکن این چاپخانه را تکمیل کنیم که تسهیلگر رفع نیاز‌های مطالعاتی افراد با آسیب بینایی باشد.
یکی از اهداف مهم انجمن در طول سال‌های فعالیتش این بوده است که مکان دفترهای نمایندگی استان‌ها استیجاری نباشد و متعلق به خود انجمن نابینایان ایران باشد؛ در همین راستا دفتر نمایندگی در شهرستان ارسنجان، در مکان جدید، افتتاح خواهد شد. در حاشیۀ جلسۀ بازدید جهیزیه در شهرستان ارسنجان، موضوع استیجاری بودن دفتر نمایندگی و کتاب‌خانۀ انجمن مطرح شد و در همان جلسه، یکی از نیکوکاران محترم قطعه‌زمینی برای این هدف هدیه کردند. بنا بر پیگیری‌ها و اقدام به عمل آمده، مجوزهای لازم اخذ و در این ماه کلنگ ساخت این مجموعه بر زمین زده شد که امیدواریم مجموعۀ فرهنگی، آموزشی و خدماتی خوبی برای خدمت به افراد با آسیب بینایی شهرستان ارسنجان و شهرستان‌های هم‌جوار ایجاد شود. آرزو می‌کنیم در آینده‌ای نزدیک، شاهد افتتاح این پروژه باشیم و مثل آماده‌سازی پروژه‌های دیگر طولانی نشود.
علاوه بر اینها تخصیص سهمیۀ کاغذ انتشار ماه‌نامۀ نسل مانا را پیگیری کردیم و امیدواریم با توجه به مکاتباتی که با وزارت فرهنگ و ارشاد داشته‌ایم؛ سهمیۀ کاغذی که در نظر داریم به ماه‌نامۀ نسل مانا تخصیص داده شود. ماه‌نامۀ نسل مانا، تنها ماه‌نامۀ تخصصی در حوزۀ افراد با آسیب بینایی است و از وزیر محترم خواستار حمایت هستیم تا این نشریه هم مانند سایر نشریات به تعطیلی و بایگانی کشیده نشود. امیدواریم این نشریه با دریافت حمایت‌های لازم بتواند به نحو شایسته، خدمات ارزنده‌ای به جامعۀ افراد با آسیب بینایی ارائه کند. با توجه به راه‌اندازی چاپخانۀ بریل، دست یاری به‌سوی نهادها و شرکت‌هایی که دغدغۀ مسئولیت اجتماعی دارند دراز می‌کنیم تا بتوانیم بخشی از چاپ بریل ماه‌نامۀ نسل مانا را در این مرکز انجام دهیم. همان‌گونه که مستحضر هستید انجمن هیچ‌گونه بودجۀ دولتی ندارد و با همکاری افراد نیکوکار و ارگان‌های دولتی و غیردولتی دغدغه‌مند در راستای اهدافش گام بر‌می‌دارد. امیدواریم بتوانیم خدماتی که در شأن افراد نابینا و کم‌بینا باشد ارائه کنیم."
audio/mana-655346324cbc569d7bc8.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، ابتدا یک عصای سحر‌آمیز را که تحول شگرفی در جهت‌یابی نابینایان به وجود آورده معرفی خواهیم کرد و سپس به معرفی یک برنامۀ قدیمی صوتی و تصویری در زمینۀ آشپزی نابینایان خواهیم پرداخت و موضوع جالبی را در خصوص دسترسی‌پذیری و مناسب‌سازی هم پیش خواهیم کشید.
عصایی که خیالات نابینایان را به دنیای واقعی می‌آورد
عصای ویواک در نسخۀ دومش به نسبت نسخۀ پیشین بسیار سبک‌تر و نازک‌تر طراحی شده است. حالا دیگر برخلاف قبل، ویواک فرق چندانی با یک عصای معمولی ندارد. تنها تفاوت، کلید‌هایی است که بر روی دستۀ عصا تعبیه شده تا امکاناتی را در اختیار کاربران قرار دهد؛ امکاناتی که به مدد نرم‌افزاری که روی گوشی هوشمند فرد نابینا نصب شده است، در دسترس او قرار می‌گیرد؛ به این معنا که عصا به گوشی متصل می‌شود و فرد می‌تواند بدون آنکه گوشی را از جیب خارج کند، از آنها بهره ببرد.
تشخیص موانع در محدودۀ سر و صورت، استفاده از نقشه و مسیریاب، ذخیرۀ مکان‌های منتخب و شناسایی و اعلام مکان‌های اطراف، ازجمله امکاناتی است که روی این عصای شگفت‌انگیز قرار داده شده است. این میان هوش مصنوعی هم بیکار ننشسته و امکاناتی را هم او به عصا افزوده است، مثلاً اگر شما با عصا وارد یک کافی‌شاپ بشوید و بخواهید منوی آن را بازبینی کنید، نیازی به کمک گرفتن از دیگران ندارید. کافی است نام کافی‌شاپ را به هوش مصنوعی بگویید و جزئیات منو را از عصا مطالبه کنید، جزئیات منو را که برایتان می‌خواند هیچ، حتی می‌تواند راجع‌به تک‌تک اقلام موجود در منو هم، مفصل، برایتان سخنرانی کند. ویواک برخی از پیغام‌هایش را به شکل لرزشی به کاربر می‌دهد و آن دسته از پیغام‌های صوتی هم که بخواهد با کاربر در میان بگذارد، از طریق یک بلندگوی شفاف و قدرتمند که کمپانی شناخته‌شدۀ هارمَن آن را طراحی کرده به گوش فرد می‌رسد.
یکی از کمک‌هایی که عصای ویواک به نابینایان می‌کند و به‌یقین در آینده‌ای نه‌چندان دور بسیار هم گسترده‌تر خواهد شد، این است که جهت‌یابی و حرکت را به هوش مصنوعی پیوند داده تا فرد بتواند فنون استفاده از عصا را بهتر فرابگیرد و همچنین آموزشگاه‌های جهت‌یابی بتوانند با استفاده از اعداد و آمارهایی که فرد نابینا هنگام استفاده از عصا ثبت می‌کند، به شناخت کاملی از نقاط ضعف و قوت او در هنگام حرکت دست یابند و بر اصلاح نقاط ضعف متمرکز شوند. دربارۀ چگونگی انجام این فرایند، در نسخۀ صوتی بیشتر خواهیم شنید. همچنین روزشمار زندگی جیلان، سازندۀ اصلی عصا را هم ورق خواهیم زد. ویواک گفتنی بسیار دارد که لازم است برای شنیدنش با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید.
آشپزی بدون دیدن / پادکستی به قدمت ۲۳ سال
این تهیه‌کننده توضیح می‌دهد که هدفش از تولید این برنامه، نهیب زدن به نابینایانی بوده است که نمی‌توانسته‌اند بر ترس‌هایشان فائق آیند و پا در آشپزخانه بگذارند. از سوی دیگر او سعی داشته به جامعه بقبولاند که نابینایان هم مثل سایرین می‌توانند کارهای عادی روزمره نظیر آشپزی را به‌راحتی انجام دهند.
برنامۀ آشپزی بدون دیدن که حالا به یک پادکست تبدیل شده است، علاوه بر تهیه‌کننده بینا، دو میزبان نابینا هم دارد و در هر شماره، یک نابینای اهل آشپزی میهمان آنها می‌شود تا تجربیاتش را در این زمینه در اختیار سایرین بگذارد. آنها همچنین وبگاهی هم راه‌اندازی کرده‌اند و هر روز، با مجموعه‌ای از مطالب مرتبط با آشپزی، البته از آن قِسم که به کار نابینایان می‌آید، با کاربران خود ارتباط برقرار می‌کنند. آنها همچنین اخیراً سعی کرده‌اند از مراحل مختلف آشپزی نابینایان فیلم هم تهیه کنند و آنها را به‌صورت توضیح‌دار در یوتیوب قرار دهند تا هم افراد نابینا و کم‌بینا و هم سایر مخاطبان بتوانند با چگونگی آشپزی کردن نابینایان بیشتر آشنا شوند.
در نسخۀ صوتی می‌توانید مشروح اتفاق‌های این ۲۳ سال را از زبان میزبانان پیشخوان بشنوید.
راه‌حل‌های ساده برای مشکلات پیچیده
یکی از باورهای نادرستی که چند سالی است در پی رشد فزایندۀ فناوری در ذهن بسیاری از نابینایان و افرادی که می‌خواهند برای آنها کاری انجام دهند نقش بسته این است که برای حل مشکلات روزمرۀ نابینایان، حتماً لازم است دستگاه و ابزاری مبتنی بر فناوری‌های روز ابداع شود. در اینکه فناوری توانسته بسیاری از مشکلات ما را حل کند هیچ تردیدی نیست، اما کم نیستند موقعیت‌هایی که می‌توان مشکل به وجود آمده را با یک وسیلۀ غیر فناورانه حل کرد، اما ذهن فناوری‌زدۀ ما، به‌سرعت تلاش می‌کند با اختراع یک وسیلۀ جدید آن مشکل را حل کند.
یک یادداشت کوتاه در شمارۀ ماه مه از نشریۀ «بریل مانیتور» در این زمینه به نکتۀ جالبی اشاره می‌کند. نویسنده حکایت می‌کند که روزی به مطب دکتر مراجعه کرده و بعد از انجام پذیرش، منشی از او خواسته بنشیند تا نوبتش برسد. او هم عصای سفیدش را به دست گرفته و سعی کرده با کمک این وسیلۀ ساده و همراه همیشگی، یک صندلی خالی پیدا کند. نویسنده این‌طور ادامه می‌دهد که: «عصا را به چپ و راست هل می‌دادم؛ تا اینکه احساس کردم به یک صندلی خالی برخورد کرد. اتصال عصا و صندلی را قطع نکردم و خود را به صندلی خالی رساندم و نشستم.» نویسنده همین را بهانه‌ای می‌کند تا راجع‌به این بنویسد که ذهن امروزی، در چنین موقعیتی بلافاصله به این می‌اندیشد که خوب است ابزاری هوشمند ابداع کند که به یک دوربین مجهز شده باشد و بتواند صندلی خالی را تشخیص دهد و با استفاده از صدای سه‌بعدی، فرد نابینا را به سمت صندلی راهنمایی کند، اما بسیاری از اوقات، نیازی به خلق چنین پیچیدگی‌هایی نیست و می‌توان با یک عصای معمولی، به صندلی خالی دست پیدا کرد.
راجع‌به فناوری‌زدگی دنیای نابینایان و پیچیدگی‌های ناشی از آن در نسخۀ صوتی پیشخوان بیشتر گپ خواهیم زد. شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را از وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید."
audio/mana-656c82e06752baacae2f.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، ابتدا یک عصای سحر‌آمیز را که تحول شگرفی در جهت‌یابی نابینایان به وجود آورده معرفی خواهیم کرد و سپس به معرفی یک برنامۀ قدیمی صوتی و تصویری در زمینۀ آشپزی نابینایان خواهیم پرداخت و موضوع جالبی را در خصوص دسترسی‌پذیری و مناسب‌سازی هم پیش خواهیم کشید.
عصایی که خیالات نابینایان را به دنیای واقعی می‌آورد
عصای ویواک در نسخۀ دومش به نسبت نسخۀ پیشین بسیار سبک‌تر و نازک‌تر طراحی شده است. حالا دیگر برخلاف قبل، ویواک فرق چندانی با یک عصای معمولی ندارد. تنها تفاوت، کلید‌هایی است که بر روی دستۀ عصا تعبیه شده تا امکاناتی را در اختیار کاربران قرار دهد؛ امکاناتی که به مدد نرم‌افزاری که روی گوشی هوشمند فرد نابینا نصب شده است، در دسترس او قرار می‌گیرد؛ به این معنا که عصا به گوشی متصل می‌شود و فرد می‌تواند بدون آنکه گوشی را از جیب خارج کند، از آنها بهره ببرد.
تشخیص موانع در محدودۀ سر و صورت، استفاده از نقشه و مسیریاب، ذخیرۀ مکان‌های منتخب و شناسایی و اعلام مکان‌های اطراف، ازجمله امکاناتی است که روی این عصای شگفت‌انگیز قرار داده شده است. این میان هوش مصنوعی هم بیکار ننشسته و امکاناتی را هم او به عصا افزوده است، مثلاً اگر شما با عصا وارد یک کافی‌شاپ بشوید و بخواهید منوی آن را بازبینی کنید، نیازی به کمک گرفتن از دیگران ندارید. کافی است نام کافی‌شاپ را به هوش مصنوعی بگویید و جزئیات منو را از عصا مطالبه کنید، جزئیات منو را که برایتان می‌خواند هیچ، حتی می‌تواند راجع‌به تک‌تک اقلام موجود در منو هم، مفصل، برایتان سخنرانی کند. ویواک برخی از پیغام‌هایش را به شکل لرزشی به کاربر می‌دهد و آن دسته از پیغام‌های صوتی هم که بخواهد با کاربر در میان بگذارد، از طریق یک بلندگوی شفاف و قدرتمند که کمپانی شناخته‌شدۀ هارمَن آن را طراحی کرده به گوش فرد می‌رسد.
یکی از کمک‌هایی که عصای ویواک به نابینایان می‌کند و به‌یقین در آینده‌ای نه‌چندان دور بسیار هم گسترده‌تر خواهد شد، این است که جهت‌یابی و حرکت را به هوش مصنوعی پیوند داده تا فرد بتواند فنون استفاده از عصا را بهتر فرابگیرد و همچنین آموزشگاه‌های جهت‌یابی بتوانند با استفاده از اعداد و آمارهایی که فرد نابینا هنگام استفاده از عصا ثبت می‌کند، به شناخت کاملی از نقاط ضعف و قوت او در هنگام حرکت دست یابند و بر اصلاح نقاط ضعف متمرکز شوند. دربارۀ چگونگی انجام این فرایند، در نسخۀ صوتی بیشتر خواهیم شنید. همچنین روزشمار زندگی جیلان، سازندۀ اصلی عصا را هم ورق خواهیم زد. ویواک گفتنی بسیار دارد که لازم است برای شنیدنش با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید.
آشپزی بدون دیدن / پادکستی به قدمت ۲۳ سال
این تهیه‌کننده توضیح می‌دهد که هدفش از تولید این برنامه، نهیب زدن به نابینایانی بوده است که نمی‌توانسته‌اند بر ترس‌هایشان فائق آیند و پا در آشپزخانه بگذارند. از سوی دیگر او سعی داشته به جامعه بقبولاند که نابینایان هم مثل سایرین می‌توانند کارهای عادی روزمره نظیر آشپزی را به‌راحتی انجام دهند.
برنامۀ آشپزی بدون دیدن که حالا به یک پادکست تبدیل شده است، علاوه بر تهیه‌کننده بینا، دو میزبان نابینا هم دارد و در هر شماره، یک نابینای اهل آشپزی میهمان آنها می‌شود تا تجربیاتش را در این زمینه در اختیار سایرین بگذارد. آنها همچنین وبگاهی هم راه‌اندازی کرده‌اند و هر روز، با مجموعه‌ای از مطالب مرتبط با آشپزی، البته از آن قِسم که به کار نابینایان می‌آید، با کاربران خود ارتباط برقرار می‌کنند. آنها همچنین اخیراً سعی کرده‌اند از مراحل مختلف آشپزی نابینایان فیلم هم تهیه کنند و آنها را به‌صورت توضیح‌دار در یوتیوب قرار دهند تا هم افراد نابینا و کم‌بینا و هم سایر مخاطبان بتوانند با چگونگی آشپزی کردن نابینایان بیشتر آشنا شوند.
در نسخۀ صوتی می‌توانید مشروح اتفاق‌های این ۲۳ سال را از زبان میزبانان پیشخوان بشنوید.
راه‌حل‌های ساده برای مشکلات پیچیده
یکی از باورهای نادرستی که چند سالی است در پی رشد فزایندۀ فناوری در ذهن بسیاری از نابینایان و افرادی که می‌خواهند برای آنها کاری انجام دهند نقش بسته این است که برای حل مشکلات روزمرۀ نابینایان، حتماً لازم است دستگاه و ابزاری مبتنی بر فناوری‌های روز ابداع شود. در اینکه فناوری توانسته بسیاری از مشکلات ما را حل کند هیچ تردیدی نیست، اما کم نیستند موقعیت‌هایی که می‌توان مشکل به وجود آمده را با یک وسیلۀ غیر فناورانه حل کرد، اما ذهن فناوری‌زدۀ ما، به‌سرعت تلاش می‌کند با اختراع یک وسیلۀ جدید آن مشکل را حل کند.
یک یادداشت کوتاه در شمارۀ ماه مه از نشریۀ «بریل مانیتور» در این زمینه به نکتۀ جالبی اشاره می‌کند. نویسنده حکایت می‌کند که روزی به مطب دکتر مراجعه کرده و بعد از انجام پذیرش، منشی از او خواسته بنشیند تا نوبتش برسد. او هم عصای سفیدش را به دست گرفته و سعی کرده با کمک این وسیلۀ ساده و همراه همیشگی، یک صندلی خالی پیدا کند. نویسنده این‌طور ادامه می‌دهد که: «عصا را به چپ و راست هل می‌دادم؛ تا اینکه احساس کردم به یک صندلی خالی برخورد کرد. اتصال عصا و صندلی را قطع نکردم و خود را به صندلی خالی رساندم و نشستم.» نویسنده همین را بهانه‌ای می‌کند تا راجع‌به این بنویسد که ذهن امروزی، در چنین موقعیتی بلافاصله به این می‌اندیشد که خوب است ابزاری هوشمند ابداع کند که به یک دوربین مجهز شده باشد و بتواند صندلی خالی را تشخیص دهد و با استفاده از صدای سه‌بعدی، فرد نابینا را به سمت صندلی راهنمایی کند، اما بسیاری از اوقات، نیازی به خلق چنین پیچیدگی‌هایی نیست و می‌توان با یک عصای معمولی، به صندلی خالی دست پیدا کرد.
راجع‌به فناوری‌زدگی دنیای نابینایان و پیچیدگی‌های ناشی از آن در نسخۀ صوتی پیشخوان بیشتر گپ خواهیم زد. شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را از وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید."
audio/mana-b220f98dbd4e38a3531f.mp3,"می‌ریم اردو: نگاهی به آثار مثبت اردوهای دانش‌آموزی
زهرا همت
همۀ ما خاطره گردش‌های دوستانه و اردوهای دانش‌آموزی را از روزهای دور بهزاد داریم. گمان نمی‌کنم شیرینی آن روزها و شب‌های با‌هم بودن و حرف و سخن‌ها و اشک و لبخند‌های کودکی و نوجوانی‌مان از دل رفتنی باشد. اردیبهشت که می‌رسید دیگر منتظر اردوهای یکی پس از دیگری دانش‌آموزی‌مان بودیم. هوای زیبای اردیبهشت، دل از هر‌‌کس می‌ربود و طبیعت زیبای بهشتی‌اش همه را به‌سوی خود می‌خواند. مدارس هم آن روز‌ها از این قافله پس نمی‌ماندند و معلم‌های پرمهر آن روز‌ها، دست در دست دانش‌آموزان مشتاقشان از مدرسه بیرون می‌زدند و درس و کلاس را نه تعطیل، بلکه در جایی دیگر و در قالبی دگر‌گونه برپا می‌کردند. برای ما که پر از شور کودکی بودیم، شاید آن روز‌ها اردو فقط رنگ و بوی بازی و تفریح داشت و با گذشت سالیانی طولانی، وقتی بزرگ‌تر شدیم تازه فهمیدیم آن روز در چه کلاس بزرگی شرکت کرده بودیم. تازه دریافتیم که آن روز‌ها و شب‌ها برایمان پر از درس و پر از تجربه بود. آنجا کلاس درس بود و ما که تصور می‌کردیم مدرسه تعطیل است و یک امروز از کیف و کتاب رها شده‌ایم، داشتیم در کلاسی به وسعت دامان طبیعت، چیز‌هایی یاد می‌گرفتیم که پای درس هیچ آموزگاری به ما نمی‌آموختند. اکنون اگر هرکداممان بنشینیم و تلاش کنیم چیزهایی را که آن روز‌ها در همان اردو‌ها آموخته‌ایم به یاد بیاوریم؛ قطعاً فهرستی طولانی نوشته می‌شود.
در گذشته‌های نه‌چندان دور، مدارس ویژۀ دانش‌آموزان با آسیب بینایی، پایاپای سایر مدارس، سیاحت‌های یک‌روزه یا چند‌روزه‌ای برگزار می‌کردند و از این راه، فرصت آموزش و کسب تجربه را برای دانش‌آموزانشان فراهم می‌کردند، حتی سالانه، اردو‌هایی توسط سازمان آموزش و پرورش استثنایی برگزار می‌شد و دانش‌آموزان از گروه‌های مختلف و از شهرهای گوناگون چند روزی گرد هم می‌آمدند و در کنار شادی و تفریح، با یکدیگر آشنا می‌شدند و از هم بسیار می‌آموختند، اما افسوس که این‌گونه برنامه‌ها هر روز بیش از دیروز رنگ می‌بازد.
امروزه نیز برنامه‌ریزی برای اردو‌های دانش‌آموزی یکی از دغدغه‌های مدارس است، اما این دغدغه در مدارس کودکان با نیاز‌های ویژه کم‌رنگ‌تر از گذشته شده و در برخی موارد حتی به دست فراموشی سپرده شده است. متأسفانه برخی مدارس دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه با بهانه‌هایی ازجمله دشواری مدیریت دانش‌آموزان یا محدودیت‌های اقتصادی، پروندۀ برگزاری اردو‌های دانش‌آموزی را بسته‌ و در گوشۀ فراموشی گذاشته‌اند. برخی مدارس هم که اندکی دغدغه‌مندند به برپایی اردوهای چندساعته یا حداکثر یک‌روزه بسنده می‌کنند و درنتیجه بیشتر دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه از تجربۀ اردو‌های چند‌روزه و سفر با دوستان و معلم‌هایشان محروم می‌مانند. متأسفانه اولیای مدارس از فواید برگزاری برنامه‌های اردویی برای کودکان و نوجوانان با نیاز‌های ویژه غافل‌اند.
برگزاری اردو برای تمامی کودکان و نوجوانان، تجربۀ ارزشمندی است، اما دستاورد‌های این برنامه‌ها برای افراد با نیاز‌های ویژه، به‌خصوص برای کودکان با آسیب بینایی فراتر از آن چیزی است که در ابتدا به نظر می‌رسد.
یکی از دغدغه‌های همیشگی دلسوزان حوزۀ آموزش و توان‌بخشی کودکان با آسیب بینایی، آگاهی‌بخشی والدین این دانش‌آموزان است. برگزاری اردو و حضور اولیا و مربیان در کنار یکدیگر زمینه‌ای برای آگاهی والدین از توانمندی‌های فرزند و نیاز‌ها و محدودیت‌ها و راهکار‌های غلبه یا کنار آمدن با این محدودیت‌ها خواهد بود که احتمالاً هیچ جلسۀ آموزش خانواده‌ای این امکان را به این شکل فراهم نخواهد ساخت.
دانش‌آموزان با حضور در اردو‌ها، به‌ویژه اردو‌هایی که بدون حضور والدین برگزار می‌شود، فرصت بیشتری برای شجاعت‌ورزی و کسب تجارب جدید خواهند داشت. آنها احتمالاً در شرایطی قرار می‌گیرند که امکان انجام امور شخصی برایشان فراهم می‌شود. شاید خواندن این جمله کمی تعجب‌آور باشد، ولی گاهی در اردو‌ها با دانش‌آموزانی مواجه هستیم که خصوصی‌ترین کار‌ها ازجمله شانه زدن مو و تعویض لباس و رسیدگی به نظافت و بهداشت شخصی‌شان توسط والدین انجام می‌شود. برخی والدین با توجه به اینکه خودشان برای انجام کارهایشان به حس بینایی متکی هستند؛ تصوری از امکان انجام امور بدون کمک بینایی ندارند و تمام کار‌های فرزندشان را انجام می‌دهند، ولی اردو و دوری از خانواده، کودکان را به‌نوعی مجبور به انجام کار‌های شخصی می‌کند و این خود تجربه‌ای بسیار ارزنده است که علاوه بر توان‌بخشی کودکان در زمینۀ انجام امور روزمره، موجب افزایش اعتمادبه‌نفس ایشان می‌شود.
از سوی دیگر، اردوها موجب تقویت مهارت‌های اجتماعی کودکان می‌شوند. مهارت دوست‌یابی آنها در این برنامه‌ها رشد می‌کند و دایرۀ دوستانشان گسترده‌تر می‌شوند و از طریق همین ارتباطات، با فرصت‌ها و چالش‌های متنوعی روبه‌رو می‌شوند که درنهایت به تجربه‌اندوزی ایشان می‌انجامد؛ برای مثال کودکان با مشارکت در اردو‌ها، به‌ویژه اردو‌های چند‌روزه، گروه‌های دوستی تشکیل می‌دهند و کار‌های گروهی متنوعی به آنان سپرده می‌شود و این به جامعه‌پذیری‌شان کمک بسیاری می‌کند و آنها را از انزوا و دوری از همسالان خارج می‌کند.
تجربه نشان داده است که کودکان از یکدیگر، خیلی بیشتر و بهتر از بزرگ‌تر‌ها یاد می‌گیرند. مشارکت در اردو‌ها امکان یادگیری از همسالان را برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند. به‌طور خاص در مورد افراد با آسیب بینایی، آنها راهکار‌هایی را که برای مواجهه با چالش‌ها به‌کار می‌گیرند با یکدیگر در میان می‌گذارند و از این طریق از یکدیگر می‌آموزند.
علاوه بر همۀ اینها در صورت فراهم بودن امکان همراهی دانش‌آموزان با آسیب بینایی و همسالان فاقد آسیبشان در اردو‌های مدرسه‌ای، این کودکان، با مشارکت در فعالیت‌های گروهی، فرصت پیدا می‌کنند که توانمندی‌هایشان را به همسالانشان نشان دهند. احتمالاً در نگاه اول، تنها محدودیت‌های فرد دارای معلولیت، توجه دیگران را جلب می‌کند، اما در صورت فراهم شدن فرصت‌هایی همانند اردو‌ها، تصویر صحیح‌تری از توانایی‌ها و محدودیت‌های فرد دارای معلولیت در ذهن سایر افراد شکل خواهد گرفت.
مشخص است که آثار مثبت برنامه‌های اردویی بسیار بیش از موارد ذکر شده است و اردو‌ها می‌توانند دستاورد‌های آموزشی و توان‌بخشی بسیاری داشته باشند؛ بنا‌بر‌این تدارک چنین برنامه‌هایی جزءِ وظایف متولیان آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه است. خوب می‌شود اگر این نهاد‌ها کمی بیشتر به برگزاری برنامه‌های این‌چنینی بیندیشند."
audio/mana-0ff6eae99968a7b48823.mp3,"تعامل در محل کار
فاطمه جوادیان
مهدی را از همان دورۀ کودکی‌اش می‌شناسم؛ از همان روزها که در کلاس سوم زنگ ریاضی در پاسخ به پرسش من دربارۀ پاره‌خط به‌جای کلمۀ بسته یا محدود گفته بود: «خطی که دو سرش پاره است» یا زنگ جغرافی که عباسِ بندرعباس را یادش نیامده بود و گفته بود: «بندر اباالفضل» و چند لحظه‌ای مرا گیج کرده بود که کلمۀ اباالفضل جایگزین مناسبی برای نام کدام‌یک از بندرها می‌تواند باشد و بعد خنده نشانده بود روی لب‌های من. اگر کلمه‌ای را به یاد نمی‌آورد، حتماً کلمۀ دیگری پیدا می‌کرد تا منظورش را برساند. دست‌های کوچکش را به یاد دارم. آن زمان که برای دریافت کارنامه‌اش به مدرسه آمده بود؛ درحالی‌که با آن انگشتان ظریف و کشیده‌اش دو طرف گلدان بنفشۀ آفریقایی را گرفته بود و به سمت دست‌های من آورده بود بالا.
حالا در اتاق کارم روبه‌روی من نشسته است. با همان مهربانی و دوراندیشی همیشگی‌اش، در سن بیست‌ و یک ‌سالگی.
مهدی کم‌بیناست. شش سال دورۀ دبستان را در آموزشگاه استثنایی و دوره‌های دبیرستان را در مدرسۀ عمومی، به‌صورت تلفیقی، کنار دانش‌آموزان بینا گذرانده است.
پدرش تعمیرکار اتومبیل است. او در دوران همه‌گیری کرونا، همراه پدرش به تعمیرگاه می‌رفت تا از نزدیک با جزئیات یک اتومبیل بیشتر آشنا شود. مهدی عاشق ماشین‌های آفرود است.
او در آغاز کار، خود را در برابر دنیایی از ناتوانی می‌دید، اما پدرش بارها و بارها به او فرصت داد. پدر هر طور که می‌دانست کارها را به او یاد می‌داد، از اشتباه‌هایی که ناشی از ضعف بینایی یا نابلدی او بود، چشم‌پوشی می‌کرد، اما سهل‌انگاری را برنمی‌تافت؛ تا جایی که اگر مهدی ابزاری را گم می‌کرد می‌بایست با هزینۀ خودش جایگزین آن ابزار را تهیه می‌کرد؛ به این ترتیب مهدی مسئولیت‌پذیری و استمرار در فراگیری را از پدرش آموخت.
یکی از مواردی که پدر مهدی بر آن تأکید دارد این است که تمام ابزارهایی که مورد استفادۀ مهدی است می‌بایست در جای مشخصی باشد تا برای مهدی قابل دسترس باشد؛ برای نمونه مهدی آچارهایش را به‌ ترتیب شماره بر روی یک صفحه قرار داده است. هر بار که آچار مورد نیازش را می‌خواهد، آن را از جایی مشخص برمی‌دارد. همکاران دیگر می‌توانند به‌راحتی شمارۀ هر آچار را بخوانند و مهدی برای انجام چنین کاری باید انرژی و زمان زیادی را مصرف کند. از سویی اگر همکاری آچار را بردارد و پس از استفاده آن را روی میز بگذارد، مهدی برای پیدا کردن آن به دردسر می‌افتد؛ از این رو همکارانش با جدیت به این موضوع توجه دارند.
او برای انجام کارهایش شیوه‌های متفاوتی دارد. در جایی که لازم است از حس لامسه و جایی که امکانش هست از باقی‌ماندۀ بینایی‌اش استفاده می‌کند.
زمانی که همکارانش از چراغ سیار استفاده می‌کنند، او می‌تواند بدون چراغ جای هر قطعه را به‌راحتی پیدا کند، پیچ‌ها را باز کند و قطعه را بیرون بیاورد. هر وقت قطعه‌ای را باز می‌کند تعداد پیچ‌ها را می‌شمارد و تا بستن آخرین پیچ آن قطعه را به حال خود رها نمی‌کند.
مهدی بارها از پدرش می‌گوید؛ از اینکه چطور استادانه به او می‌آموزد و از او کار می‌خواهد، از اینکه محدودیت‌ها و توانایی‌هایش را می‌شناسد.
گاهی هم پیش می‌آید که پدر مسئولیت مغازه را به او می‌سپارد تا کارها را پیش ببرد، با تراشکار و صافکار و آهنگر و باتری‌ساز هماهنگ شود و به حساب‌ها رسیدگی کند.
تمام این موارد سبب شده مهدی که در آغاز روحیه‌ای خجالتی داشت، در مسیر این تعامل‌های اجتماعی دوستان تازه‌ای پیدا کند.
فروشندگی لوازم‌یدکی یکی از برنامه‌های او در آینده است.
فشار کار مهدی زیاد است. چند وقتی است که قدرت بینایی‌اش کمتر شده و انجام فعالیت‌های سنگین برایش آسیب‌زا است، اما او دست از کار کردن نکشیده است و به همین دلیل تصمیم گرفته است مسیر شغلی‌اش را کمی تغییر دهد.
مهدی معتقد است در دنیا کارهایی هست که او تجربه نکرده است، اما کسانی هستند که آنها را تجربه کرده‌اند. مهدی همواره تلاش کرده از تجربیات آن افراد بیاموزد. او بی‌تفاوت از کنار نکته‌ها رد نمی‌شود. همکارانش را بسیار دوست دارد؛ فرقی نمی‌کند کسی استاد باشد یا همکار. او با دقت و توجه به تجربیات آنها گوش می‌کند. مهدی قدرشناسانه از رفتارهای ارزشمند همکارانش سخن می‌گوید. به‌خاطر احترام و اعتباری که در جامعه دارد، خود را قدردان پدر می‌داند. تلاش کرده است با خوش‌حسابی و رفتار محترمانه شایستگی این اعتبار را حفظ کند.
او به ادامۀ تحصیل هم فکر می‌کند و آرزو می‌کند استادانی باشند که بخواهند و بتوانند در رشتۀ مرتبط با شغلش به کسی که کم‌بیناست آموزش دهند.
اگر فرد نابینایی همکار شماست، بهتر است به نکات زیر توجه داشته باشید.
او حق دارد به تمام سرویس‌های بهداشتی دسترسی داشته باشد. زمانی در کنارش بنشینید و به‌آرامی از او بخواهید که اگر مایل است سرویس‌ها ازجمله دستشویی، آشپزخانه، آب‌خوری و هر نوع سرویس دیگری را که در محل کار موجود است به او نشان بدهید.
چنانچه بخواهید با او صحبت کنید، لحظه‌ای بیندیشید اگر مخاطب شما نابینا نبود، چطور با او صحبت می‌کردید. به این ترتیب با در نظر گرفتن موقعیت سنی و اجتماعی‌اش و با استفادۀ بیشتر از کلمات مناسب با او وارد صحبت می‌شوید.
بسیاری از افراد نابینا از دردهای چشمی رنج می‌برند. هرگاه احساس کردید همکارتان در چنین شرایطی قرار دارد، به‌آرامی از او بپرسید که چه‌کاری می‌توانید برایش انجام دهید. ضمن اینکه او نیز مانند هر انسانی ممکن است از دردهای دیگری هم رنج ببرد. در این صورت هم با این تصور که افراد نابینا افراد مقاومی هستند و از پس کارهایشان برمی‌آیند، آنها را به حال خود رها نکنید و پرسش قبل را برایش بازگو کنید. شاید واقعاً کمکی از شما بربیاید.
ممکن است در محل کار شما موانع متحرک مرتب جابه‌جا شوند. به‌جای اینکه از فرد نابینا بخواهید بر جای خود بنشیند و تکان نخورد، وجود مانع را در اولین فرصت به او اطلاع دهید و بگویید که چطور می‌تواند از راه دیگری، بی‌خطر، عبور کند.
اگر در محل کار شما روان‌شناس یا پزشک حضور دارد، از آنها بخواهید متناسب با تخصصشان در خصوص افراد دارای معلولیت، به‌خصوص معلولیت بینایی اطلاعات بیشتری کسب کنند تا فرد نابینا هم در صورت نیاز آسوده‌خاطر به آنها مراجعه کند.
از بخش فناوری محل کار خود بخواهید با به‌روز کردن دانش خود، محیط‌های نرم‌افزاری را برای افراد نابینا و کم‌بینا دسترس‌پذیر کنند.
با امید به اینکه نکات بالا برای بهبود کیفیت فضای کاری افراد نابینا مورد استفاده باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-70ff698bfb6f80338262.mp3,"نمایشگاه گروه سونی در بزرگ‌ترین کنفرانس بین‌المللی دسترس‌پذیری در جهان
میثم امینی
گروه سونی از ۱۸ تا ۲۲ مارس ۲۰۲۴ نمایشگاهی در بزرگ‌ترین کنفرانس بین‌المللی جهان در زمینۀ دسترس‌پذیری به نام «کنفرانس فناوری‌های کمکی سی‌اس‌یو‌ان ۲۰۲۴» داشت. این نمایشگاه امسال در شهر آناهیم، در ایالت کالیفرنیا، برگزار شد.
سونی بر اساس هدف خود، یعنی «پر کردن جهان با احساسات از طریق قدرت خلاقیت و فناوری» قصد دارد به ساختن آینده‌ای همگان‌شمول که در آن همه بتوانند لحظه‌ها را به اشتراک بگذارند کمک کند و دسترس‌پذیری را با موضوع «ارائۀ نوآوری برای آینده‌ای دسترس‌پذیر» ترویج کند. سونی برای رسیدن به این هدف، در نظر دارد تا طراحی همگان‌شمول را اجرا کند که این دیدگاه در فرایندهای تجاری‌سازی محصولات این شرکت تا سال مالی ۲۰۲۵ لحاظ می‌شود.
در این نمایشگاه محصولات دسترس‌پذیر و ابتکارات طراحی همگان‌شمول مختلف سونی به نمایش گذاشته می‌شوند، ازجمله دستۀ اَکسِس برای کنسول پلی‌استیشن ۵ که هر کاربر می‌تواند مطابق با نیازهای خود آن را سفارشی کند و هدفون بدون تماس با گوش فلُت ران که طوری طراحی شده است که در آن بلندگوها جلوی گوش‌ها شناورند تا کاربر بتواند از موسیقی و سایر سرگرمی‌های صوتی، درحالی‌که صداهای محیط اطراف خود را به‌طور طبیعی می‌شنود لذت ببرد.
در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری نگاهی کوتاه داریم به برخی از محصولات این نمایشگاه.
کنسول پلی‌استیشن ۵
کنسول پلی‌استیشن ۵ گزینه‌های نمایش و سفارشی‌سازی مانند درشت‌نمایی، تصحیح رنگ و تنظیم اندازۀ متن، ویژگی صفحه‌خوان، زیرنویس و ترانویسی چت است؛ علاوه بر این پلی‌استیشن اِستیدیوز انواع نرم‌افزارهای تعریف‌کننده صنعت را با مجموعه‌ای از تنظیمات دسترس‌پذیری مربوط به معلولیت‌های بینایی، شنوایی و جسمی‌حرکتی تولید می‌کند.
در فروشگاه پلی‌استیشن در کنسول پلی‌استیشن ۵، بازیکنان می‌توانند برچسب‌های دسترس‌پذیری را مرور کنند تا اطلاعات دقیقی از ویژگی‌های دسترس‌پذیری پشتیبانی‌شده در بازی‌های مخصوص پلی‌استیشن ۵ و پلی‌استیشن ۴ را دریافت کنند.
دستۀ اکسس برای کنسول پلی‌استیشن ۵
دستۀ اکسس که با همکاری جامعۀ معلولین توسعه یافته است و مجموعه گسترده‌ای از گزینه‌های سفارشی‌سازی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری را دارد.
این دسته به بازیکنان دارای معلولیت اجازه می‌دهد تا با استفاده از دکمه‌ها و کلاهک‌های قابل تعویض پیکربندی‌های کنترل شخصی ایجاد کنند و جلسات بازی طولانی‌تر و راحت‌تری را برای آنها ممکن می‌کند.
این سفارشی‌سازی نیازهای مربوط به قدرت، دامنۀ حرکت و شرایط فیزیکی منحصربه‌فرد هر بازیکن را برآورده می‌کند.
هدفون بی‌سیم بدون تماس با گوش فلوت ران
فلُت ران دارای یک سبک هدفون جدید است که در آن بلندگو نزدیک مجرای گوش، اما بدون لمس کردن آن قرار می‌گیرد، درحالی‌که گوش را باز می‌گذارد و درعین‌حال تجربۀ صدایی غنی را ارائه می‌دهد.
طراحی بدون تماس با گوش فلت ران یک تناسب راحت و کیفیت صدای بالا را بدون نیاز به وارد کردن چیزی در گوش فراهم می‌کند و شما را با محیط اطراف خود در تماس نگه می‌دارد.
برای راحتی بیشتر، این هدفون بدون فشار روی گوش کاربر می‌نشیند؛ بنابراین دوندگان می‌توانند برای مدت طولانی‌تر و بدون اختلال از راحتی آن لذت ببرند.
لینک‌بادز، ایربادهای واقعاً بی‌سیم
لینک‌بادز با یک طراحی منحصر‌به‌فرد حلقه‌باز تولید شده است که به کاربران اجازه می‌دهد بدون اینکه در تجربه شنیداری‌شان خللی به وجود آید، هر زمان که بخواهند با دنیای بیرون هماهنگ شوند.
واحد درایور حلقه‌ای لینک‌بادز یک دیافراگم مرکزی باز برای شفافیت صدا دارد؛ بنابراین چت کردن با دوستان و ارتباط داشتن با محیط اطراف آسان است. چون این ایربادها کوچک و سبک‌اند و گوش‌ها را مسدود نمی‌کنند، کاربران می‌توانند همیشه آنها را در گوش‌های خود نگه دارند و مطمئن باشند که صداهای محیط را حتی در هنگام گوش دادن به موسیقی یا شرکت در جلسه‌های برخط از دست نخواهند داد.
کاربران با امکان لمس با محدودۀ وسیع می‌توانند دو یا سه بار در جلوی هر یک از گوش‌های خود ضربه بزنند تا پخش را تنظیم کنند.
تلویزیون اوال‌ای‌دی ۴کی بریویا
بِرِیویا بر اساس بازخورد افراد دارای معلولیتی که می‌خواهند مستقل‌تر از تلویزیون استفاده کنند، ویژگی‌های دسترس‌پذیری متنوعی ارائه می‌کند، ازجمله صفحه‌خوان تاکبَک برای تنظیمات اولیه، عملکرد زمان‌بندی فهرست که به کاربران اجازه می‌دهد فهرست‌ها را برای مدت طولانی‌تری روی صفحه نگه دارند و وارونگی رنگ و حالت‌های خاکستری برای افراد کم‌بینا یا دارای حساسیت دیداری.
دوربین‌های دیجیتالی
مجموعه‌ای از دوربین‌های دیجیتالی سونی عملکرد صفحه‌خوان و بزرگ‌نمایی صفحه‌ را دارند.
کاربران می‌توانند فهرست‌ها و صفحه‌های عملیاتی را به‌جای دیداری، به‌صورت شنیداری تأیید کنند و به‌راحتی می‌توانند بزرگ‌نمایی نمایشگر را با فشار ساده یک دکمه تغییر دهند.
کیت دوربین پروژکشن شبکیه چشم
سونی یک کیت دوربین پروژکشن شبکیۀ چشم را با فناوری پروژکشن لیزری شبکیه تولید کرده است که کمتر تحت‌تأثیر توانایی تمرکز چشم است.
این دستگاه یک تصویر دیجیتالی از دوربین را به‌طور مستقیم روی شبکیۀ چشم نمایش می‌دهد و به افرادی که در استفاده از منظره‌یاب سنتی مشکل دارند اجازه می‌دهد روشی جدیدتر و واضح‌تر را برای مشاهده و عکس‌گرفتن از جهان داشته باشند.
اکسپریا ۱ وی
از سال ۲۰۲۱، گروه نرم‌افزاری سونی نقش مهمی را در بهبود مجموعه‌ای از برنامه‌های اصلی با نظرات کارمندان دارای معلولیت شرکت سونی ایفا کرده است؛
به‌عنوان‌مثال هنگامی‌که کاربر از ویژگی عکاسی فوتوگرافی پرو استفاده می‌کند، دوربین می‌تواند از طریق نشانه‌های صوتی، اطلاعات جهت‌گیری افقی صفحه را به او اطلاع دهد.
سمعک‌های خودنصب بدون نسخه (فقط در بازار ایالات‌متحده)
سونی دو سمعک بدون نسخه خودنصب را در اکتبر ۲۰۲۲ در بازار ایالات‌متحده با ظاهری متفاوت از سمعک‌های سنتی عرضه کرد. این سمعک‌ها با در نظر گرفتن بازخورد کاربران قبل و در هنگام توسعه با همکاری دبلیو‌اس آدیولوژی توسعه یافته‌اند؛ سی‌آر‌ای ـ سی‌۱۰ طراحی شیک و نامحسوسی دارد که تقریباً نامرئی است و سی‌آر‌ای ـ ای‌۱۰ باتری قابل‌شارژ دارد، با بلوتوث سازگار است و به کاربران این امکان را می‌دهد که به‌راحتی آن را برای پخش صدا یا موسیقی (فقط به گوشی‌های آی‌او‌اس) متصل کنند.
یک برنامۀ اختصاصی تلفن هوشمند به کاربران این امکان را می‌دهد تا این سمعک‌های بدون نسخۀ خود را به‌راحتی تنظیم و مطابق با نیازهای شنوایی خود سفارشی کنند.
صفحه نمایش فروش دسترس‌پذیر
سونی یک صفحه‌نمایش مجهز به امکانات بریل و توضیحات محصول صوتی را به نمایش گذاشت که با همکاری مؤسسۀ بریل، یک سازمان غیرانتفاعی که از زندگی افراد دارای آسیب‌های بینایی حمایت می‌کند، تولید شده است.
این صفحه‌نمایش که در فروشگاه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد با قابلیت توضیحات صوتی در ده فروشگاه در ایالات‌متحده نصب شده است و قابلیت چاپ بریل در آینده نزدیک به آن اضافه خواهد شد."
audio/mana-0948a0f4f86f9c051be6.mp3,"مؤسسۀ رودکی در فراز و نشیب چندین‌ساله
رویا بابایی
مؤسسۀ نابينايان «رودکی» که شانزده سال پیش در اثر نگاه ناصحیح مدیران بهزیستی به بخش دولتی واگذار شده بود، بعد از سال‌ها بلاتکلیفی، اخیراً با تلاش تعدادی از فعالان حوزۀ نابينايان دوباره به بدنۀ دولت برگشته، اما همچنان معلق و راکد است‌.
رؤیای دور و نزدیک
در سال ۱۳۸۷، حدود شانزده سال پیش، تعدادی از مدیران سازمان بهزیستی، مؤسسۀ «رودکی» یعنی مرکز «چاپ و تولید کتاب و نشریات گویا و بریل» را به دلایلی مانند عدم توانایی در ادارۀ این مؤسسه، عدم اشراف به نیازهای نابینایان و به گفتۀ برخی از آگاهان با نیت عرض ارادت به مافوق‌های‌ خود برای کاهش هزينه‌های‌ بهزیستی و برداشت نادرست از قانون، از بدنۀ دولت جدا و به بخش خصوصی واگذار کردند‌.
تعداد کارکنان این مؤسسه از شصت نیروی ستاره‌دار، یعنی نیروهایی که پس از بازنشستگی امکان جذب نیروی جایگزین آنها وجود ندارد، در این سال‌ها به کمتر از بیست نیرو رسید، تولیداتش بسیار کاهش یافت، کلاس‌های آ‌موزشی‌توان‌بخشی‌اش تعطیل شد و آسیب اصلی همۀ این عقب‌گرد‌ها به جامعۀ نابینایان رسید.
حالا پس از شانزده سال این مؤسسه با پیگیری‌های چندین‌سالۀ برخی از نابینایان دوباره به بدنۀ دولت برگشته است و اگر سازمان بهزیستی به قول‌ها و تعهداتش عمل کند دوباره می‌تواند در قامت یک مرکز جامع توان‌بخشی به جامعۀ نابينايان کشور خدمت کند‌.
اگرچه صفاری‌فرد، مدیرکل پیشگیری از معلولیت‌های بهزیستی کشور، اخیراً از اصلاح چارت این مؤسسه و بازگشت کاملش به دولت خبر داده، اما فعال شدن دوبارۀ مؤسسۀ رودکی، هنوز به‌مانند رؤیایی است که تا اطلاع ثانوی جامۀ تحقق نمی‌پوشد.
تفسیر اشتباه قانون‌ برای چند سال بلاتکلیفی
یکی از فعالان حوزۀ نابینایان می‌گوید: مرکز رودکی یک مرکز توان‌بخشی و مرجع برای نابینایان است که تا سال ۱۳۸۷ زیر چتر حمایتی دولت فعالیت و به نابینایان خدمت‌رسانی می‌کرد، اما در آن سال‌ها با وجود کش‌ و‌ قوس‌های فراوان و نگرانی نابینایان، این مرکز در راستای اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی به بخش خصوصی واگذار شد.
او ادامه می‌دهد: این اقدام از ابتدا اشتباه و کارشناسی‌‌نشده بود، چون رودکی مرکز سود‌ده نبود و با کاربری فرهنگی و توان‌بخشی، محل مراجعۀ افراد با دهک‌های پایین درآمدی بود و نمی‌توانست در قالب مراکز تحت شمول اصل ۴۴ قانون اساسی قرار بگیرد؛ بااین‌حال چون معلولان و نابينايان همواره مظلوم و بی‌یار و یاورند‌ این تفسیر اشتباه در مورد مؤسسۀ رودکی رخ داد تا مرکز به بخش خصوصی واگذار شود و کارایی خود را از دست بدهد.
خصوصی‌سازی مرکز رودکی جفای بهزيستی‌ بود
جعفر حسینی، کارمند بازنشستۀ بهزیستی و از قدیمی‌ترین مربیان موسیقی نابینایان، در این‌باره می‌گوید: در سال ۱۳۸۷ مؤسسۀ‌ رودکی به مرکز ریحانه، مؤسسۀ خیریۀ نیکوکاری که یکی‌دو مرکز خیریۀ دیگر هم در زیرمجموعه خود داشت‌ واگذار شد.
او بیان می‌کند: انفصال این مؤسسه از بدنۀ دولت و واگذاری آن به بخش خصوصی، اهمال و ظلم بزرگ بهزیستی و جفا به نابینایان بود و سهم اصلی تقصیر آن نیز با سازمان بهزیستی است.
ضربات پی‌درپی بهزیستی به مرکز نابینایان
به گفتۀ حسینی‌ پس از واگذاری مؤسسۀ رودکی به مرکز ریحانه سازمان بهزیستی‌ باید چارت این مرکز را که حالا آن را خصوصی کرده بود اصلاح می‌کرد، اما این اقدام را انجام نداد و سال‌ها به همین منوال گذشت‌.
او ادامه می‌دهد: اما از حق نگذریم‌ مرکز ریحانه در شش‌هفت‌ سال اولی که مدیریت رودکی را به دست گرفت، بودجۀ خوبی در اختیار مؤسسه گذاشت و تولیدات مؤسسه را افزايش داد‌.
جعفر حسینی که خود نابینای مطلق و از فعالان همیشگی این عرصه است ادامه می‌دهد: در سال ۱۳۹۴ مرکز ریحانه ناگهان مؤسسۀ رودکی را به حال خود رها کرد. علت این اتفاق و چرایی به‌هم‌خوردن معادلات بین این‌ مرکز‌ با بهزيستی‌، همچنان مجهول است، اما رودکی در تمام این سال‌ها بلاتکلیف ماند و بخش مهمی از خدماتی را که می‌توانست به نابینایان بدهد تعطیل کرد‌.
او می‌گوید: اگر ضربۀ اول بهزیستی به این مرکز، خصوصی کردن آن بود، ضربۀ بعدی این بود که وقتی مؤسسۀ ریحانه این مرکز را رها کرد، بهزیستی دنبال برگرداندن‌ آن از مجاری قانونی نرفت و مؤسسه را تنها گذاشت‌.
سازمان بهزیستی مقصر است
حسینی تأکید می‌کند: تقصیر و کم‌کاری اصلی در واگذاری مؤسسۀ رودکی به بخش خصوصی و بلاتکلیفی و رکود چندین‌سالۀ آن متوجه سازمان بهزیستی است‌.
او بیان می‌کند: این سازمان هم در واگذاری مؤسسه به بخش خصوصی، هم در عدم اصلاح چارت آن هنگام واگذاری، هم در عدم تعیین تکلیف مؤسسه پس از رها شدن مؤسسه از خیریۀ ریحانه صاحب تقصیر است‌.
مدیران بهزیستی باید با مراجعه به سازمان امور استخدامی چارت مؤسسۀ رودکی را اصلاح می‌کردند، اما دنبال آن نرفتند. باید آن را به لحاظ قانون استخدام کشوری به دولت برمی‌گرداندند، اما نکردند و همین شد که مؤسسه از سال ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۲ بلاتکلیف ماند‌. کارکنان ستاره‌دار بودند، تولیدات پایین بود و معلوم نبود مرکز خصوصی است یا دولتی.
رودکی همچنان منفعل‌
حسینی توضيح می‌دهد: مهم‌ترین اتفاقی که در مورد مؤسسۀ رودکی افتاده این است که از خصوصی شدن رهایی پیدا کرد و پس از سال‌ها کش و قوس، پیگیری‌ مداوم و فشار آوردن‌ بالاخره به بدنۀ دولت برگشت‌.
او اضافه می‌کند: اکنون چارت مؤسسه اصلاح شده است و آن‌طور که کارشناس امور استخدامی در ۱۵ آبان سال گذشته به ما گفت امکان استخدام هشت نیرو در مرکز وجود خواهد داشت؛ بااین‌‌همه هنوز از جذب نیرو خبری نیست و رودکی همچنان از کمبود نیرو رنج می‌برد‌.
به گفتۀ حسینی درواقع فقط نگرانی باقی ماندن‌ پای مؤسسه در بخش خصوصی رفع شده، اما به لحاظ کارکردی هنوز مانند قبل است‌.
ضرورت فعال شدن مؤسسۀ رودکی
احمدی، یکی دیگر از نابینایان فعال در حوزۀ نابينايان، ابراز می‌کند: خدمات مجموعۀ رودکی دسترس‌پذیر برای نابينايان است، محل خوبی برای دور هم جمع شدن نابينايان و آموختن از يکديگر است و استراتژیک بودن موقعیت آن اهمیت آن را دوچندان می‌کند.
به گفتۀ او این مؤسسه به لحاظ دسترسی در جای عالی شهر قرار دارد و با وجود سه ایستگاه مترو و چند ایستگاه اتوبوس در اطراف مؤسسه، بچه‌های نابینا از نقاط مختلف شهر به این مرکز دسترسی آسانی دارند، اما در سال‌های گذشته کلاس‌های آموزشی و توان‌بخشی مرکز تعطیل شده، آموزش کامپیوتر، کار با موبایل، بریل، جهت‌یابی و همۀ موارد مورد نیاز نابينايان از بین رفته است و نابینایان بی‌پناه و بی‌مأمن شده‌اند‌.
او ادامه می‌دهد: اکنون در شرایطی که مرکز الغدیر و مؤسسۀ عصای سپید تعطیل شده، مرکز خزانه را هم دارند‌ می‌گیرند‌ و بسیاری از انجمن‌ها‌ یا تعطیل شده‌اند یا فعالیتشان کاهش یافته است، خواستۀ مهم ما برگرداندن مؤسسۀ رودکی و فعال کردن آن به‌عنوان یک مرکز جامع توان‌بخشی است تا علاوه بر تولید کتاب سایر نیاز‌مندی‌های نابینایان را هم بتواند تأمین کند. حمدی فعال کردن مؤسسه را وظیفۀ خود نابینایان می‌داند.
او بیان می‌کند: یکی دیگر از مسائلی که شیوۀ اجرای آن‌ در دست بررسی است، توزیع کتاب‌های گویا و خروج روند آن از حالت سنتی است. وبگاه کتاب در حال راه‌اندازی است و دنبال توسعۀ فعالیت‌های مرکز رودکی هستیم‌.
عدم ضرورت در تغییر مدیریت مؤسسه‌
حسینی تغییر مدیر مؤسسۀ رودکی در شرایط کنونی را منطقی نمی‌داند و می‌گوید: او پس از سال‌ها به کار مؤسسه اشراف و آگاهی کامل دارد و دست‌کم دو سال طول می‌کشد تا یک مدیر جدید بتواند الفبای کار مؤسسه را بیاموزد.
او اظهار می‌کند: مدیر مؤسسه در این سال‌ها امکانات بسیار کمی در اختیار داشت، به‌جای هر یک از نیروهایش‌ که بازنشسته می‌شدند نمی‌توانست نیرو بگیرد و همواره کمبود بودجه و نیرو داشت؛ بنابراین طبیعی است که توان و تولیداتش‌ پایین باشد؛ چراکه‌ تلاش در چنین شرایطی‌ کار عبثی بود‌.
بهزیستی مجبور به همراهی شد
یکی از نابینایان فعال در پیگیری برگرداندن مؤسسۀ رودکی به بخش دولتی می‌گويد: دو سال پیش به مدیرکل توان‌بخشی بهزیستی گفتیم این مؤسسه باید به بدنۀ دولت برگردد. او گفت مؤسسه دیگر به بخش خصوصی رفته است و امکان برگشت ندارد و ما نمی‌توانیم، اما ما تلاش کردیم و شد.
او ادامه می‌دهد: ما مرتب با رئیس‌جمهور، کمیسیون اصل ۹۰ مجلس و سازمان امور استخدامی مکاتبه داشتیم‌. درنهایت این مراجع از بالا به بهزیستی دستور رسیدگی دادند و بهزیستی هم چون دید موضوع جدی است، با برگشت مؤسسه به دولت موافقت کرد.
به گفتۀ او درواقع بهزیستی در برگرداندن مرکز به دولت حاضر به کمک نبود، اما ناچار به همراهی شد.
حالا با برگشتن‌ مؤسسۀ رودکی به دامان دولت و بااینکه صفاری‌فرد از بدنۀ سازمان‌ بهزیستی نوید رفع مشکل چارتی مؤسسه را داده است، باید دید این مؤسسه که اکنون تقریباً تنها مؤسسۀ باقی‌مانده در حوزۀ نابینایان و تنها امید نابینایان در تولید، انتشار و توسعۀ نیازهای فرهنگی آنهاست، چگونه فعال می‌شود و آيا بهزیستی در عمل نیز دغدغه‌ای برای پویایی مؤسسه و تداوم امید در جامعه نابينايان دارد یا خیر؟"
audio/mana-667873239f0c66a06b39.mp3,"شوخی کردن با معلولیت: طنز یا توهین؟
امین عرب
از دیرباز طنز بزاری برای نقد جامعه، به چالش کشیدن هنجار‌ها و یاتن لحظاتی از شادی در میان سختی‌ها به‌حساب می‌مده است؛ با این حال خط باریکی بین طنز و توهین وجود دارد، به‌ویژه زمانی که سوژه شوخی‌ها گروه‌های خاص جامعه، مانند افراد دارای معلولیت‌اند. در میان افراد دارای معلولیت نیز همواره این چالش مطرح بوده است که آیا می‌توان با معلولیت شوخی کرد یا نه؟ اگر در این مفهوم جایی برای شوخی کردن وجود دارد مرز بین طنز و توهین کجا است؟ بسیاری از آثار هنری، به‌خصوص فیلم‌ها و سریال‌ها موجب طرح این موضوع در گفتگو‌های تخصصی و خودمانی افراد دارای معلولیت می‌شود. در این یادداشت دیدگاه‌های مختلف نسبت به این موضوع را مطرح می‌کنیم و آن را تا اندازه‌ای بسط می‌دهیم.
دلایل حامیان طنز‌پردازی با مفهوم معلولیت
طنز به‌عنوان راهی برای بیان چالش‌ها
یکی از استدلال‌های اصلی موافقان شوخی با معلولیت این است که طنز می‌تواند ابزاری قدرتمند برای بیان چالش‌ها و مشکلات زندگی افراد دارای معلولیت باشد. این قشر از طریق طنز، می‌توانند تجربیات خود را به اشتراک بگذارند، به ناکارآمدی‌ها و نابرابری‌ها اشاره کنند و صدای خود را به گوش مخاطبان بیشتری برسانند؛ علاوه بر این آنان بر این باورند که طنز می‌تواند به افزایش آگاهی از مسائل مربوط به افراد دارای معلولیت در جامعه کمک کند. با به تصویر کشیدن تجربیات این گروه از طریق طنز، می‌توان به عموم مردم در درک بهتر چالش‌هایی که افراد دارای معلولیت با آنها رو‌به‌رو هستند کمک کرد و بدین ترتیب زمینه را برای ایجاد جامعه‌ای فراگیرتر فراهم ساخت.
شوخی کردن راهی برای عادی‌سازی معلولیت در جامعه و شکستن تابو‌ها
یکی دیگر از استدلال‌های موافقان شوخی کردن با معلولیت این است که طنز می‌تواند به عادی‌سازی این شرایط در جامعه و شکستن کلیشه‌ها و تابو‌های مرتبط با آن کمک کند. زمانی که با معلولیت شوخی می‌کنیم، این افراد را به‌عنوان انسان‌هایی عادی با نقاط قوت و ضعف خاص خود به تصویر می‌کشیم. این موضوع می‌تواند به کاهش ترس و اضطراب سایر افراد در تعامل با افراد دارای معلولیت و از بین بردن موانعی که در روابط آنها وجود دارد، کمک کند. در ضمن طنز می‌تواند به افزایش آگاهی از تنوع موجود در جامعه و پذیرش افراد با شرایط مختلف منجر شود. اگر دیگران ببینند که فرد دارای معلولیت با شرایط خود شوخی می‌کنند، آنان نیز فاصله را کنار می‌گذارند و ارتباط نزدیک‌تری با این گروه خواهند داشت.
شوخی کردن با معلولیت نشانه‌ای از پذیرش
برخی از حامیان شوخی کردن با معلولیت معتقدند که این کار نشانه‌ای از پذیرش و انطباق فرد دارای معلولیت با شرایط خود است. اگر فرد دارای معلولیت به طرح شوخی دربارۀ شرایطش بپردازد یا از شوخی‌های دیگران در این زمینه استقبال کند، نشان می‌دهد که او معلولیت را به‌عنوان بخشی از هویت خود پذیرفته است و از آن شرمگین نیست. این موضوع می‌تواند به افراد دیگر، چه دارای معلولیت چه سایر افراد، در پذیرش معلولیت و کنار آمدن با چالش‌های آن کمک کند.
همچنین شوخی کردن با معلولیت می‌تواند راهی برای ایجاد صمیمیت و همبستگی بین افراد دارای معلولیت باشد. وقتی افراد دارای معلولیت با یکدیگر در مورد تجربیات خود شوخی می‌کنند، معمولاً احساس تعلق و درک مشترک را تجربه می‌کنند. این امر می‌تواند به تقویت روحیه و عزت‌نفس آنها کمک کند.
دلایل مخالفان شوخی کردن با معلولیت
شوخی و ایجاد احساس حقارت در افراد دارای معلولیت
یکی از اصلی‌ترین دلایل مخالفان شوخی با معلولیت این است که این کار می‌تواند به ایجاد احساس حقارت و شرمساری در افراد دارای معلولیت منجر شود. آنان بر این باورند که اگر این قشر در معرض شوخی و تمسخر قرار بگیرند، به آنها یادآوری می‌شود که با سایر افراد تفاوت دارند و به‌نوعی ناقص و ناکارآمد به‌حساب می‌آیند. این رفتار عزت‌نفس آنها را خدشه‌دار می‌کند و به انزوا و افسردگی آنها منجر می‌شود.
برخی افراد از طنز به‌عنوان ابزاری برای تمسخر و تحقیر افراد دارای معلولیت استفاده می‌کنند. این افراد با پنهان کردن نیت سوءِ خود پشت نقاب طنز، به معلولیت و ناتوانی‌های افراد توهین می‌کنند و آنها را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند. این نوع از شوخی‌ها نه‌تنها به ایجاد احساس حقارت و شرمساری در این افراد منجر می‌شود، بلکه پیامدهای جدی‌تری نیز به دنبال دارد؛ به‌عنوان‌مثال ممکن است افراد دارای معلولیت را از حضور در اجتماع و ابراز وجود بازدارد و آنها را در معرض انزوا و افسردگی قرار دهد.
شوخی کردن با معلولیت ناقض کرامت انسانی
درنهایت مخالفان شوخی با معلولیت استدلال می‌کنند که این کار با احترام و کرامت انسانی مغایر است. همۀ انسان‌ها صرف‌نظر از توانایی‌های جسمی یا ذهنی‌شان، مستحق احترام و برخورداری از حقوق برابرند. شوخی با معلولیت نوعی بی‌احترامی به این حقوق است و می‌تواند زیر پا گذاشتن کرامت انسانی افراد معلول تلقی شود.
مرز طنز و توهین کجا است؟
تعیین اینکه یک شوخی چه زمانی طنز و چه زمانی توهین‌آمیز است، یکی از چالش‌هایی است که در مورد آن اختلاف‌نظرهای بسیاری وجود دارد. بار‌ها شاهد آن بوده‌ایم که افراد در این زمینه توافق نظر ندارند که آیا فلان شوخی که با معلولیت افراد انجام شد، مصداق توهین است یا نه. هرچند تعریف کلمۀ توهین و مصداق‌های آن خود مجالی دیگر می‌طلبد، اما در اینجا به عواملی می‌پردازیم که می‌تواند توهین تلقی شدن یا نشدن یک شوخی را مشخص کند.
– زمینه: یک شوخی که در زمینه‌ای صمیمی و دوستانه طرح شود، معمولاً طنزآمیز تلقی می‌شود، در‌حالی‌که همان شوخی در زمینه‌ای رسمی یا جدی ممکن است توهین‌آمیز در نظر گرفته شود.
– گوینده: وقتی گویندۀ شوخی فردی شناخته‌شده و دوست‌داشتنی باشد، معمولاً صحبت او شوخی در نظر گرفته می‌شود. ممکن است شنیدن همان جمله از زبان یک غریبه معنای کاملاً متفاوتی داشته ‌باشد.
– شنونده: شنونده‌ای که با موضوع شوخی آشنایی دارد یا خود دارای معلولیت است، ممکن است نسبت به کسی که با موضوع آشنایی ندارد یا خودش دارای معلولیت نیست، موضوع را توهین‌آمیزتر تلقی کند.
–لحن: لحن و طرز بیان گوینده می‌تواند در اینکه شوخی طنزآمیز تلقی شود یا توهین‌آمیز، نقش مهمی داشته باشد.
– هدف: هدف گوینده از شوخی نیز در اینکه شوخی طنزآمیز تلقی شود یا توهین‌آمیز، نقش مهمی ایفا می‌کند.
چه کسی می‌تواند با معلولیت شوخی کند؟
در پاسخ به این پرسش بین صاحب‌نظران اختلاف‌نظر است؛ برخی معتقدند که فقط افراد دارای معلولیت اجازه دارند با معلولیت خود شوخی کنند، زیرا آنها به‌طور مستقیم با چالش‌ها و سختی‌های ناشی از آن زندگی می‌کنند. آنان معتقدند که اگر سایر افراد با معلولیت شوخی کنند، نوعی سوءاستفاده از قدرت و بی‌احترامی به تجربیات افراد دارای معلولیت است. آنها بر این باورند که افراد غیر‌معلول نمی‌توانند به‌طور کامل ظرافت‌ها و پیچیدگی‌های زندگی با معلولیت را درک کنند و به همین دلیل شوخی‌های آنها ممکن است توهین‌آمیز یا بدون در نظر گرفتن ملاحظات لازم باشد.
در مقابل، برخی دیگر معتقدند همۀ افراد، صرف‌نظر از توانایی‌های جسمی یا ذهنی‌شان مجازند با معلولیت شوخی کنند. از نظر این افراد، طنز می‌تواند ابزاری قدرتمند برای مقابله با چالش‌ها و افزایش آگاهی از مسائل مربوط به معلولیت باشد و اگر کسی ظرافت‌های لازم را در نظر بگیرد، تفاوتی در اینکه معلولیتی داشته باشد یا نه نیست.
آیا ایجاد یک گفتمان ضروری نیست؟
بسیاری از موضوع‌های چالش‌برانگیز همانند آنچه در اینجا مطرح شد، جنبه‌های متفاوتی دارند و پرداختن به آنها نیازمند ایجاد فضایی دیالکتیک و گفتگو در مورد آنها است. آیا طرح پرسش‌هایی از این دست می‌تواند شروعی برای گفتگو پیرامون این موضوع‌ها به‌منظور دستیابی به نتایج مطلوب باشد؟"
audio/mana-cea2bb45c379c33c3cf0.mp3,"نابینایان و صندوق امانات بانک‌ها
نگین حیدری
در دهمین شماره از مجموعۀ «معلولان ‌و ‌قوانین ‌ایران» با توجه به مشکلات به ‌وجود ‌آمده برای بعضی از نابینایان ‌و‌ کم‌بینایان در مورد اجارۀ صندوق امانات بانک‌ها به بررسی ارائۀ این خدمت بانکی به نابینایان، از منظر حقوقی پرداختیم.
بانک‌های دولتی و خصوصی و مؤسسات مالی و اعتباری، در کنار افتتاح حساب‌های بانکی مختلف، پرداخت وام، وصول اسناد بانکی، خدمات دیگری به مشتریان خود ارائه می‌کنند. یکی از این خدمات نگهداری اشیای قیمتی و اوراق و اسناد بانکی و بهادار آنها در صندوق امانات بانک است. مشتری متقاضی باید در بانک مربوط حساب بانکی داشته باشد یا افتتاح کند. مشتری می‌تواند حق استفاده از صندوق را صرفاً به خود اختصاص دهد یا شخصی را به‌صورت رسمی به‌عنوان وکیل برای قرار دادن اشیا در صندوق یا برداشتن آن به بانک معرفی و بر حسب مورد مدارک شناسایی لازم را هنگام تنظیم قرارداد اجارۀ صندوق امانات به بانک ارائه‌ کند. هر نوع اشیا و اسناد مجاز و قانونی که فاسدشدنی و محترقه نباشد، قابل نگهداری در صندوق امانات بانک است.
بانک‌ها از متقاضیان مبلغی را برای اجارۀ سالانه و همچنین ودیعه‌ای معادل هشت برابر اجارۀ سالانه برای جبران خسارات احتمالی واردشده به صندوق از جانب مشتری دریافت می‌کنند. برای مدت استفادۀ کمتر از یک‌سال، اجاره‌بهای یک‌سال دریافت می‌شود که نرخ این هزینه‌ها توسط هر بانک مشخص شده است و تفاوت دارد. نکتۀ مهم این است که بانک صندوق را به مشتری اجاره می‌دهد و مشتری اشیای قیمتی و اوراق و اسناد خود را در آن می‌گذارد. هر صندوق دو کلید دارد که یکی نزد بانک و دیگری نزد مشتری است و درِ صندوق با هر دو کلید باز می‌شود. به دلیل اینکه بانک از محتویات داخل صندوق‌ها، به تفکیک و جزء‌به‌جزء، اطلاعی ندارد، در مورد محافظت و نگهداری تک‌تک اشیای موجود در صندوق مسئول نیست و درواقع از صندوق امانات خود با سیستم امنیتی و مراقبتی تعیین‌شدۀ خود محافظت می‌کند.
هنگامی‌که مشتری برای قرار دادن اشیا یا اسناد در صندوق یا برداشتن آن به بانک مراجعه می‌کند، متصدی او را تا در صندوق همراهی می‌کند و پس از باز شدن در از آنجا خارج می‌شود و درواقع بر آنچه مشتری در صندوق می‌گذارد نظارتی ندارد؛ در‌نتیجه محتوای صندوق امانت برخلاف نام اصطلاحی آن، نزد بانک امانت محسوب نمی‌شود و بانک‌ها نیز هنگام تنظیم قرارداد، در مورد محتویات صندوق و زیان‌های وارد به آن از خود سلب مسئولیت می‌کنند. به دلیل مشخص نبودن دقیق محتویات صندوق‌ها، بیمه کردن صندوق‌ها هم به مفهوم حقوقی و مسئولیت مدنی، نتیجۀ مورد نظر را به دنبال نخواهد داشت و شرکت‌های بیمه مسئولیتی را در قبال جبران خسارات وارده به تک‌تک اشیا و اسناد موجود در این صندوق‌ها نمی‌پذیرند.
اگرچه در کنوانسیون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و قانون حمایت از معلولان بر ایجاد امکان دستیابی معلولان به فرصت‌های برابر با سایر افراد جامعه در جنبه‌های مختلف زندگی تأکید شده است، ولی در مورد استفادۀ نابینایان از صندوق امانات، بانک‌ها با توجه به یک دستورالعمل قدیمی که شماره و تاریخ و مشخصات قابل ارجاعی از آن به دست نیامد، نابینایان متقاضی را به معرفی امین به بانک مربوط ملزم می‌کنند. در این دستورالعمل نیز مثل بسیاری از مقررات کهنه و فرسودۀ دیگر با عباراتی نامناسب مقرر شده که «افراد نابینا، سالمند و بی‌سواد که به‌تنهایی قادر به انجام امور خود نیستند، باید برای این خدمت یک نفر امین را به بانک معرفی کنند.» این الزام برخلاف شأن و جایگاه و موقعیت کنونی نابینایان در جامعه و برخلاف محرمانگی اشیا و اسناد مورد نظر متقاضی است. از سوی دیگر لزوم همراهی امین با فرد نابینا در هنگام هر مراجعه و استفاده از این خدمت مشکلات مختلفی را برای او به وجود می‌آورد.
در بخش‌نامۀ ابلاغی شمارۀ 91/131164 ادارۀ مطالعات و مقررات بانکی به بانک‌های دولتی و خصوصی و مؤسسات اعتباری غیر بانکی، در سال 1391 مقرر شد: «نابینایان در استفاده از کلیۀ خدمات بانکی، به‌جز افتتاح حساب‌جاری مواجه با هیچ محدودیتی نبوده و ملزم به همراه داشتن شخص دیگر نمی‌باشند. در خصوص حساب‌جاری درصورتی‌که رسماً مسئولیت‌های ناشی از صدور چک را بپذیرند نیازی به معرفی وکیل ندارند.» بعد از ابلاغ این بخش‌نامه و اطلاع‌رسانی گستردۀ آن در رسانه‌های دیداری ‌و‌ شنیداری انتظار می‌رفت مشکلات نابینایان در مورد بهره‌مندی از خدمات بانکی تا حد زیادی از بین برود. اگرچه در مواردی در بعضی استان‌ها و در مورد تعدادی از بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری نابینایان، شخصاً، از خدمات بانکی مختلف بهره‌مند می‌شوند، ولی به دلیل عملکرد سلیقه‌ای و تبعیض‌آمیز بسیاری از بانک‌ها و ارجاع دادن به دستورالعمل‌های قدیمی، همچنان استفادۀ نابینایان از صندوق امانات بانک‌ها به معرفی یک نفر امین منوط می‌شود؛ اقدامی که با بخش‌نامۀ ابلاغی بانک مرکزی و ماهیت این صندوق‌ها و چگونگی واگذاری آنها در تعارض است و در مواردی نابینایان را از دریافت این خدمت محروم می‌کند؛ محرومیتی که نه‌تنها به مصلحت نابینایان نیست، به دلیل دسترسی نداشتن به مکانی با امنیت بیشتر برای نگهداری اشیای قیمتی و اسناد مهم، آنها را با خطر سرقت این اشیا و گاه سوءِاستفاده از اسناد مهم و اوراق بهادار مواجه می‌کند. به نظر می‌رسد فعالیت منسجم و مطالبه‌گری قاطعانه سمن‌های فعال در کنار ابزار رسانه، تنها راه درمان این بیماری مزمن در نظام بانکی کشور خواهد بود."
audio/mana-831cb402a831545c163e.mp3,"همسفر با کوله‌گرد رها نامۀ دوم: زندگی‌نورد شوق‌مند
مسعود طاهریان
نشستن کنار دیگری
شبه و پشت به چراغ‌های محوطۀ بام تهران، تنها روی یکی از صندلی‌های دنج و پرت نشستم. کمی هوا به خنکی می‌زنه و ریزه نسیمی می‌وزه. آدم‌های زیادی مثل من اومدن توچال. می‌شنوم بعضیا می‌خوان صعود شبانه داشته ‌باشند و باقی هم توی رستوران‌ها و کافه‌ها صفا می‌کنند. بی‌قراری باز من رو کشونده اینجا. نیاز داشتم برگردم لا‌به‌لای آدم‌ها، ولی کسی سربه‌سرم نذاره. همین‌که خودم رو گوشه خلوتی جا کردم و خیالم رو پَر دادم تا هرجایی دلش می‌خواد بره، یاد آخرین باری افتادم که اومدم اینجا.
کنار مسیر نشسته ‌بودم که صدای عصازدنش رو شنیدم. باور نکردم صبح علی‌الطلوع یه نابینای دیگه تک و تنها اومده باشه کوه، ولی هیچ‌چیزی به‌جز عصای سفید اون تق‌تق و خِرخر منظم رو تولید نمی‌کرد. همۀ فروشگاه‌ها و مغازه‌ها بسته بود و تک و توک آدم‌هایی که بودند هم قصد زدن به دل کوه رو داشتند. کنار سمت راست مسیر رو کرده بود خط نگهدارش و حواسش بود ازش دور نشه. با یه حرکت آونگی، یه ضربه می‌زد به خط نگه‌دار و بعد عصا رو می‌کشید به سمت چپ. بیست‌سی قدم مونده بود برسه بهم، نتونستم جلوی خودم رو بگیرم. گفتم شاید اشتباه کنم، ولی ازش می‌پرسم. بلند شدم و رفتم سمت صدا. پرسیدم: «شما نابینایید؟» گفت: «آره، چطور؟» تازه فهمیدم خانمه. گفتم: «منم نمی‌بینم و دل‌تنگی من رو کشونده اینجا. می‌شه تا جایی هم‌قدم بشیم؟» با کمی مکث ادامه دادم: «تا کجا می‌رید؟ کسی همراهتون نیست؟» با لبخند جواب داد: «آره، حتماً! دارم می‌رم ایستگاه سلامت، کنار چشمه. تا اونجا مسیر مشخص و همواره. نیازی به همراه نداشتم. با اسنپ اومدم پارکینگ توچال. از اونجا هم کنار جاده رو گرفتم و دارم می‌رم بالا. هرجایی هم لازم باشه سؤال می‌کنم.» بعد پرسید: «شما چطور؟ تنهایید؟» گفتم: «آره! می‌تونم بند کوله‌تون رو بگیرم تا ازتون جلو یا عقب نیفتم؟» این جوری بود که یه کوهنورد و کوله‌گرد هم‌مسیر شدند. چندساعتی رفت و برگشتمون طول کشید. توی این زمان اون از خودش گفت و منم از خودم. حالا که دوباره برگشتم اینجا، می‌خوام قصه‌ش رو بنویسم.
زمزمۀ نیستان
اطرافیان هم‌نورد من، یعنی رزان سمنانیان از پنج‌سالگی او فهمیدند زیادی به در و دیوار می‌خوره. خودشم می‌دونست یه گیری داره و شبا خوب نمی‌بینه. به توصیۀ مادر یکی از دوستاش بردنش پیش چشم‌پزشک و معلوم شد سندرم آشر داره که به‌تدریج باعث می‌شه بینایی و شنواییش از بین بره. هیچ‌کسی توی خانواده مشکل این‌جوری نداشت و رزان اولین نمونه از این بیماری ژنتیکی و ارثی بود. کم‌کم از همون بچگی مجبور شد از سمعک استفاده کنه و عینک‌هایی بزنه که دسته‌هاش دور گوش حلقه می‌شد تا وسط بازی و ورجه‌وورجه نیفته. سرعت افت شنواییش بیشتر بود، اما دید روزش رو هم در دورۀ دانشجویی، ذره‌ذره، از دست داد تا جایی که در 26 سالگی کاملاً نابینا شد.
از نوجوانی به‌خاطر آسیب شنواییش، خجالتی بود و تمام تلاشش رو می‌کرد با کمک بینایی و لب‌خوانی مشکلش رو پنهان کنه. ترس بزرگش بیرون موندن حین غروب آفتاب بود. هر جوری یا شبا برمی‌گشت خونه یا همراهی برای خودش دست‌و‌پا می‌کرد. اون موقع‌ها اصلاً فکر نمی‌کرد تاریکی کل زندگیش رو بگیره و نمی‌دونست اگه یه روز بیناییش رو از دست بده، چطور می‌تونه با کم‌شنوایی‌اش زندگی کنه.
لرزیدن پای عاشق در تندباد زندگی
چون نمی‌دونست کی و به چه میزان مشکل بینایی پیدا می‌کنه، دبیرستان رشتۀ ریاضی‌فیزیک خوند و لیسانس مهندسی کامپیوتر، گرایش سخت‌افزار، قبول شد، ولی از بد‌شانسیش در همون دوره بیناییش افت کرد. مجبور بود از دانشجویان سال‌بالایی جزوه‌های درس‌ها رو بگیره و اونا رو سر کلاس حین تدریس استاد با کمک ذره‌بین بخونه. یه‌بار که ناگهانی استادش بدون ملاحظه در کلاس جلوی هم‌کلاسی‌هاش از او پرسید چرا از ذره‌بین استفاده می‌کنه، کلی خجالت کشید و از ناراحتی و خشم گُر‌ گرفت.
هر روز که از دانشگاه برمی‌گشت، پژمرده‌تر می‌شد. از فضای بزرگ و بی‌در ‌و‌ پیکر دانشگاه می‌ترسید. تقریباً همۀ کلاس‌هاش در طبقات بالای ساختمون بود. ساختمون آسانسور نداشت و بعضی از پله‌ها هم لب‌پَر بود که باید جاشون رو حفظ می‌کرد تا زمین نخوره. هر روزم برای رفت و آمد باید از اتوبان رد می‌شد، چون پل عابر پیاده‌ای جلوی دانشگاه نبود. دوستاشم فکر می‌کردند مغروره. آخه از راه دور نمی‌تونست درست آدم‌ها رو تشخیص بده و باهاشون ارتباط بگیره، مثلاً واکنشی به حرکت‌های بدنی دوستاش نشون نمی‌داد، متوجه سلامشون نمی‌شد یا به سمتشون نمی‌رفت.
در مراحل اولیۀ افت بینایی، رزان به خانواده‌ش چیزی نگفت و زور زد تا حالش رو خوب نشون بده. می‌ترسید محدودش کنند و جلوی تردد مستقل، هیجان‌خواهی و تجربه‌جوییش رو بگیرند. آخه دختر پُرشور و شوقی بود. در مقابل، مامان و باباش که خیلی حساس بودند و می‌خواستند از رزان محافظت کنند، نتونسته ‌بودند لا‌علاجی آسیب بینایی و شنوایی دخترشون رو بپذیرند. اونا برای دخترشون به هر دری زدند و رزان رو مکرر پیش دکتر‌های مختلفی می‌بردند. بعد هم که از خدمات پزشکی نا‌امید شدند، رفتند سراغ انرژی‌درمانی و نهاد‌های معنوی مذهبی، ولی فرجی نشد. رزان هم از این در به اون در زدن‌ها خیلی خسته بود.
این پنهان‌کاری و چانه‌زنی تا روزی ادامه پیدا کرد که در خیابون هفت‌تیر، نور افتاد وسط چشم رزان و لحظه‌ای جایی رو ندید. او با یه ماشین تصادف کرد. شکستن دندون‌هاش باعث شد هم خودش ندیدن رو بپذیره و هم خانواده‌ش. هنوز دو ترم از لیسانس مهندسیش مونده‌ بود. به خودش قول داد با هر شرایط و به هر شکلی، دانشگاه رو تموم کنه.
با افت شدید بینایی در کنار مشکل جدی شنوایی، احساس رزان این بود که داره روز به روز تنزل پیدا می‌کنه. می‌دید یکی پس از دیگری دوست‌ها و هم‌دوره‌ای‌هاش پله‌های موفقیت رو بالا می‌رن، فوق‌لیسانس و دکترا می‌گیرند، ازدواج می‌کنند و بچه‌دار می‌شن، ولی خودش کجا بود و چی‌کار می‌کرد؟ توی نیاز‌های اولیه‌‌ش مونده بود! مثلاً نمی‌تونست مستقل جایی بره و برای حفظ ظرافت‌های سر و وضعش کمک می‌گرفت؛ اونم کسی که شاگرد اول رشتۀ ریاضی‌فیزیک دبیرستان بود، در دو المپیاد شرکت کرده ‌بود و لیسانس مهندسی کامپیوتر داشت. احساس تنهایی شدید می‌کرد و ذره‌ذره افسردگی اومد سراغش. کسی هم نبود تا بفهمدش و باهاش درد دل کنه، حتی وقتی به روان‌شناس مراجعه کرد، اونم مشکل نابینایی و کم‌شنوایی هم‌زمان رزان رو درک نکرد و صرفاً حرف‌های منطقی تحویلش داد که خیلی خشمگینش کرد. دیگه حوصلۀ بیرون اومدن از خونه رو نداشت، اما یکهو چشم‌پزشکش راهی جلوی پاش گذاشت.
رود آفتاب
از طرف دیگه به یک کلاس عرفان رفت که استادش نابینا بود و به موسیقی، ادبیات و فلسفه آشنایی داشت. اونجا آروم‌تر می‌شد و احساس می‌کرد نیروی لایزالی وجود داره که حمایتش می‌کنه. به‌خاطر این براش ذکر به مُسکن تبدیل شد و انگیزه گرفت تا به مقاومت و مبارزه‌ش ادامه بده.
هر هفته هم در یه سری نشست‌های مشاوره گروهی شرکت می‌کرد. کتاب‌های روان‌شناسی رو خیلی دوست داشت. شنوندۀ خوبی بود و در کار‌گروه‌های مؤسسۀ آرپی فعالیت می‌کرد. این شد که تصمیم گرفت رشتۀ دانشگاهیش رو به مشاوره تغییر بده. چهار سال پشت کنکور ارشد موند و صبوری کرد و هرسال بیشتر از قبل کتاب تخصصی خوند تا قبول شد. تو اون مقطع با سه دانشجوی نابینای دیگه هم‌کلاس شد که کلی باهم کار گروهی انجام دادند. رزان برخلاف قبل، همیشه عینک تیره می‌زد و محدودیت شنوایی و بیناییش رو به اساتید و هم‌کلاسیانش اعلام می‌کرد و از اونا کمک می‌گرفت، جلوی کلاس می‌شست تا صدای استاد رو بهتر بشنوه و سؤال‌هاش رو از بغل‌دستیش می‌پرسید، صدای کلاس رو ضبط می‌کرد و توی خونه به اون گوش می‌داد، از هم‌کلاسی‌هاش خواهش می‌کرد تا جزوه‌های درسی رو براش ضبط کنند. او زیاد کتاب می‌خوند و حرفی برای گفتن در کلاس داشت. وقتی برای انجام پایان‌نامه‌ش به کتابخانۀ ملی رفت، اونجا با کلی افراد نابینا و بینای موفق و حامی آشنا شد که برای انجام کارهاش می‌تونست از اونا کمک بگیره. کم‌کم با بچه‌های کوهنورد کتابخانۀ ملی و جا‌های دیگه دوست شد. با اونا کوه رفت و ورزش کرد. این‌جوری روحیه و حالش هم بهتر شد.
زیبا
***
زیبا! هوای حوصله ابری است. چشمی عاشق ببخشایم تا رود آفتاب بشوید دل‌تنگی مرا.
زیبا! هنوز عشق در حول‌و‌حوش چشم تو می‌چرخد. از من مگیر چشم. دست مرا بگیر و کوچه‌های محبت را با من بگرد. یادم بده چگونه بخوانم تا عشق در تمامی دل‌ها معنا شود. یادم بده چگونه نگاهت کنم تا طرۀ بالایت در تندباد عشق نلرزد.
زیبا! آن‌قدر عاشقم که حرمت مجنون را احساس می‌کنم. آن‌قدر عاشقم که نیستان را یکجا هوای زمزمه دارم. آن‌قدر عاشقم که هر نفسم شعر است.
زیبا! چشم تو شعر چشم تو شاعر است. من دزد شعرهای چشم تو هستم.
زیبا! کنار حوصله‌ام بنشین. بنشین مرا به شط غزل بنشان. بنشان مرا به منظرۀ عشق. بنشان مرا به منظرۀ باران. بنشین مرا به منظرۀ رویش. من سبز می‌شوم.
زیبا! ستاره‌های کلامت را در لحظه‌های ساکت عشق من بیار. بر من ببار تا که برویم بهار وار. چشم از تو بود و عشق. بچرخانم، بر حول این مدار.
زیبا! تمام حرف دلم این است. من عشق را به نام تو آغاز کرده‌ام. در هرکجای عشق که هستی، آغاز کن مرا."
audio/mana-7739436de13e945073fd.mp3,"همسفر با کوله‌گرد رها نامۀ دوم: زندگی‌نورد شوق‌مند
مسعود طاهریان
نشستن کنار دیگری
شبه و پشت به چراغ‌های محوطۀ بام تهران، تنها روی یکی از صندلی‌های دنج و پرت نشستم. کمی هوا به خنکی می‌زنه و ریزه نسیمی می‌وزه. آدم‌های زیادی مثل من اومدن توچال. می‌شنوم بعضیا می‌خوان صعود شبانه داشته ‌باشند و باقی هم توی رستوران‌ها و کافه‌ها صفا می‌کنند. بی‌قراری باز من رو کشونده اینجا. نیاز داشتم برگردم لا‌به‌لای آدم‌ها، ولی کسی سربه‌سرم نذاره. همین‌که خودم رو گوشه خلوتی جا کردم و خیالم رو پَر دادم تا هرجایی دلش می‌خواد بره، یاد آخرین باری افتادم که اومدم اینجا.
کنار مسیر نشسته ‌بودم که صدای عصازدنش رو شنیدم. باور نکردم صبح علی‌الطلوع یه نابینای دیگه تک و تنها اومده باشه کوه، ولی هیچ‌چیزی به‌جز عصای سفید اون تق‌تق و خِرخر منظم رو تولید نمی‌کرد. همۀ فروشگاه‌ها و مغازه‌ها بسته بود و تک و توک آدم‌هایی که بودند هم قصد زدن به دل کوه رو داشتند. کنار سمت راست مسیر رو کرده بود خط نگهدارش و حواسش بود ازش دور نشه. با یه حرکت آونگی، یه ضربه می‌زد به خط نگه‌دار و بعد عصا رو می‌کشید به سمت چپ. بیست‌سی قدم مونده بود برسه بهم، نتونستم جلوی خودم رو بگیرم. گفتم شاید اشتباه کنم، ولی ازش می‌پرسم. بلند شدم و رفتم سمت صدا. پرسیدم: «شما نابینایید؟» گفت: «آره، چطور؟» تازه فهمیدم خانمه. گفتم: «منم نمی‌بینم و دل‌تنگی من رو کشونده اینجا. می‌شه تا جایی هم‌قدم بشیم؟» با کمی مکث ادامه دادم: «تا کجا می‌رید؟ کسی همراهتون نیست؟» با لبخند جواب داد: «آره، حتماً! دارم می‌رم ایستگاه سلامت، کنار چشمه. تا اونجا مسیر مشخص و همواره. نیازی به همراه نداشتم. با اسنپ اومدم پارکینگ توچال. از اونجا هم کنار جاده رو گرفتم و دارم می‌رم بالا. هرجایی هم لازم باشه سؤال می‌کنم.» بعد پرسید: «شما چطور؟ تنهایید؟» گفتم: «آره! می‌تونم بند کوله‌تون رو بگیرم تا ازتون جلو یا عقب نیفتم؟» این جوری بود که یه کوهنورد و کوله‌گرد هم‌مسیر شدند. چندساعتی رفت و برگشتمون طول کشید. توی این زمان اون از خودش گفت و منم از خودم. حالا که دوباره برگشتم اینجا، می‌خوام قصه‌ش رو بنویسم.
زمزمۀ نیستان
اطرافیان هم‌نورد من، یعنی رزان سمنانیان از پنج‌سالگی او فهمیدند زیادی به در و دیوار می‌خوره. خودشم می‌دونست یه گیری داره و شبا خوب نمی‌بینه. به توصیۀ مادر یکی از دوستاش بردنش پیش چشم‌پزشک و معلوم شد سندرم آشر داره که به‌تدریج باعث می‌شه بینایی و شنواییش از بین بره. هیچ‌کسی توی خانواده مشکل این‌جوری نداشت و رزان اولین نمونه از این بیماری ژنتیکی و ارثی بود. کم‌کم از همون بچگی مجبور شد از سمعک استفاده کنه و عینک‌هایی بزنه که دسته‌هاش دور گوش حلقه می‌شد تا وسط بازی و ورجه‌وورجه نیفته. سرعت افت شنواییش بیشتر بود، اما دید روزش رو هم در دورۀ دانشجویی، ذره‌ذره، از دست داد تا جایی که در 26 سالگی کاملاً نابینا شد.
از نوجوانی به‌خاطر آسیب شنواییش، خجالتی بود و تمام تلاشش رو می‌کرد با کمک بینایی و لب‌خوانی مشکلش رو پنهان کنه. ترس بزرگش بیرون موندن حین غروب آفتاب بود. هر جوری یا شبا برمی‌گشت خونه یا همراهی برای خودش دست‌و‌پا می‌کرد. اون موقع‌ها اصلاً فکر نمی‌کرد تاریکی کل زندگیش رو بگیره و نمی‌دونست اگه یه روز بیناییش رو از دست بده، چطور می‌تونه با کم‌شنوایی‌اش زندگی کنه.
لرزیدن پای عاشق در تندباد زندگی
چون نمی‌دونست کی و به چه میزان مشکل بینایی پیدا می‌کنه، دبیرستان رشتۀ ریاضی‌فیزیک خوند و لیسانس مهندسی کامپیوتر، گرایش سخت‌افزار، قبول شد، ولی از بد‌شانسیش در همون دوره بیناییش افت کرد. مجبور بود از دانشجویان سال‌بالایی جزوه‌های درس‌ها رو بگیره و اونا رو سر کلاس حین تدریس استاد با کمک ذره‌بین بخونه. یه‌بار که ناگهانی استادش بدون ملاحظه در کلاس جلوی هم‌کلاسی‌هاش از او پرسید چرا از ذره‌بین استفاده می‌کنه، کلی خجالت کشید و از ناراحتی و خشم گُر‌ گرفت.
هر روز که از دانشگاه برمی‌گشت، پژمرده‌تر می‌شد. از فضای بزرگ و بی‌در ‌و‌ پیکر دانشگاه می‌ترسید. تقریباً همۀ کلاس‌هاش در طبقات بالای ساختمون بود. ساختمون آسانسور نداشت و بعضی از پله‌ها هم لب‌پَر بود که باید جاشون رو حفظ می‌کرد تا زمین نخوره. هر روزم برای رفت و آمد باید از اتوبان رد می‌شد، چون پل عابر پیاده‌ای جلوی دانشگاه نبود. دوستاشم فکر می‌کردند مغروره. آخه از راه دور نمی‌تونست درست آدم‌ها رو تشخیص بده و باهاشون ارتباط بگیره، مثلاً واکنشی به حرکت‌های بدنی دوستاش نشون نمی‌داد، متوجه سلامشون نمی‌شد یا به سمتشون نمی‌رفت.
در مراحل اولیۀ افت بینایی، رزان به خانواده‌ش چیزی نگفت و زور زد تا حالش رو خوب نشون بده. می‌ترسید محدودش کنند و جلوی تردد مستقل، هیجان‌خواهی و تجربه‌جوییش رو بگیرند. آخه دختر پُرشور و شوقی بود. در مقابل، مامان و باباش که خیلی حساس بودند و می‌خواستند از رزان محافظت کنند، نتونسته ‌بودند لا‌علاجی آسیب بینایی و شنوایی دخترشون رو بپذیرند. اونا برای دخترشون به هر دری زدند و رزان رو مکرر پیش دکتر‌های مختلفی می‌بردند. بعد هم که از خدمات پزشکی نا‌امید شدند، رفتند سراغ انرژی‌درمانی و نهاد‌های معنوی مذهبی، ولی فرجی نشد. رزان هم از این در به اون در زدن‌ها خیلی خسته بود.
این پنهان‌کاری و چانه‌زنی تا روزی ادامه پیدا کرد که در خیابون هفت‌تیر، نور افتاد وسط چشم رزان و لحظه‌ای جایی رو ندید. او با یه ماشین تصادف کرد. شکستن دندون‌هاش باعث شد هم خودش ندیدن رو بپذیره و هم خانواده‌ش. هنوز دو ترم از لیسانس مهندسیش مونده‌ بود. به خودش قول داد با هر شرایط و به هر شکلی، دانشگاه رو تموم کنه.
با افت شدید بینایی در کنار مشکل جدی شنوایی، احساس رزان این بود که داره روز به روز تنزل پیدا می‌کنه. می‌دید یکی پس از دیگری دوست‌ها و هم‌دوره‌ای‌هاش پله‌های موفقیت رو بالا می‌رن، فوق‌لیسانس و دکترا می‌گیرند، ازدواج می‌کنند و بچه‌دار می‌شن، ولی خودش کجا بود و چی‌کار می‌کرد؟ توی نیاز‌های اولیه‌‌ش مونده بود! مثلاً نمی‌تونست مستقل جایی بره و برای حفظ ظرافت‌های سر و وضعش کمک می‌گرفت؛ اونم کسی که شاگرد اول رشتۀ ریاضی‌فیزیک دبیرستان بود، در دو المپیاد شرکت کرده ‌بود و لیسانس مهندسی کامپیوتر داشت. احساس تنهایی شدید می‌کرد و ذره‌ذره افسردگی اومد سراغش. کسی هم نبود تا بفهمدش و باهاش درد دل کنه، حتی وقتی به روان‌شناس مراجعه کرد، اونم مشکل نابینایی و کم‌شنوایی هم‌زمان رزان رو درک نکرد و صرفاً حرف‌های منطقی تحویلش داد که خیلی خشمگینش کرد. دیگه حوصلۀ بیرون اومدن از خونه رو نداشت، اما یکهو چشم‌پزشکش راهی جلوی پاش گذاشت.
رود آفتاب
از طرف دیگه به یک کلاس عرفان رفت که استادش نابینا بود و به موسیقی، ادبیات و فلسفه آشنایی داشت. اونجا آروم‌تر می‌شد و احساس می‌کرد نیروی لایزالی وجود داره که حمایتش می‌کنه. به‌خاطر این براش ذکر به مُسکن تبدیل شد و انگیزه گرفت تا به مقاومت و مبارزه‌ش ادامه بده.
هر هفته هم در یه سری نشست‌های مشاوره گروهی شرکت می‌کرد. کتاب‌های روان‌شناسی رو خیلی دوست داشت. شنوندۀ خوبی بود و در کار‌گروه‌های مؤسسۀ آرپی فعالیت می‌کرد. این شد که تصمیم گرفت رشتۀ دانشگاهیش رو به مشاوره تغییر بده. چهار سال پشت کنکور ارشد موند و صبوری کرد و هرسال بیشتر از قبل کتاب تخصصی خوند تا قبول شد. تو اون مقطع با سه دانشجوی نابینای دیگه هم‌کلاس شد که کلی باهم کار گروهی انجام دادند. رزان برخلاف قبل، همیشه عینک تیره می‌زد و محدودیت شنوایی و بیناییش رو به اساتید و هم‌کلاسیانش اعلام می‌کرد و از اونا کمک می‌گرفت، جلوی کلاس می‌شست تا صدای استاد رو بهتر بشنوه و سؤال‌هاش رو از بغل‌دستیش می‌پرسید، صدای کلاس رو ضبط می‌کرد و توی خونه به اون گوش می‌داد، از هم‌کلاسی‌هاش خواهش می‌کرد تا جزوه‌های درسی رو براش ضبط کنند. او زیاد کتاب می‌خوند و حرفی برای گفتن در کلاس داشت. وقتی برای انجام پایان‌نامه‌ش به کتابخانۀ ملی رفت، اونجا با کلی افراد نابینا و بینای موفق و حامی آشنا شد که برای انجام کارهاش می‌تونست از اونا کمک بگیره. کم‌کم با بچه‌های کوهنورد کتابخانۀ ملی و جا‌های دیگه دوست شد. با اونا کوه رفت و ورزش کرد. این‌جوری روحیه و حالش هم بهتر شد.
زیبا
***
زیبا! هوای حوصله ابری است. چشمی عاشق ببخشایم تا رود آفتاب بشوید دل‌تنگی مرا.
زیبا! هنوز عشق در حول‌و‌حوش چشم تو می‌چرخد. از من مگیر چشم. دست مرا بگیر و کوچه‌های محبت را با من بگرد. یادم بده چگونه بخوانم تا عشق در تمامی دل‌ها معنا شود. یادم بده چگونه نگاهت کنم تا طرۀ بالایت در تندباد عشق نلرزد.
زیبا! آن‌قدر عاشقم که حرمت مجنون را احساس می‌کنم. آن‌قدر عاشقم که نیستان را یکجا هوای زمزمه دارم. آن‌قدر عاشقم که هر نفسم شعر است.
زیبا! چشم تو شعر چشم تو شاعر است. من دزد شعرهای چشم تو هستم.
زیبا! کنار حوصله‌ام بنشین. بنشین مرا به شط غزل بنشان. بنشان مرا به منظرۀ عشق. بنشان مرا به منظرۀ باران. بنشین مرا به منظرۀ رویش. من سبز می‌شوم.
زیبا! ستاره‌های کلامت را در لحظه‌های ساکت عشق من بیار. بر من ببار تا که برویم بهار وار. چشم از تو بود و عشق. بچرخانم، بر حول این مدار.
زیبا! تمام حرف دلم این است. من عشق را به نام تو آغاز کرده‌ام. در هرکجای عشق که هستی، آغاز کن مرا."
audio/mana-4fd924b721b41740bfcc.mp3,"نقاشی با کلمات قسمت چهارم: کاربران توضیحات صوتی چه کسانی هستند؟
جواد سقا
مخاطبان پیشینه‌های متنوع و متفاوتی دارند که باید در نظر گرفته شود. برخی تلویزیون و فیلم را کاملاً به یاد می‌آورند و ممکن است با اصطلاحات سینمایی آشنا باشند. دیگران هیچ تجربه‌ای از رسانه ندارند و ممکن است توصیف‌کننده را صرفاً به‌عنوان یک داستان‌سرا در نظر بگیرند. برای بسیاری، عباراتی مانند نمای نزدیک، حرکت در عرض، وسط عکس، عکس جرثقیل و…ممکن است معنایی نداشته باشد، اما درک این نکته مهم است که چرا یک کارگردان تصمیم گرفته است سکانسی را به روشی خاص فیلم‌برداری کند و اگر شرایط مهیا باشد، آن را با عباراتی توصیف کند که برای بیشتر افراد قابل‌درک باشد؟ توضیح‌های صوتی توجه را به عناصر بصری کلیدی صحنه‌های تلویزیونی جلب می‌کنند و مشخص شده است که در شفاف‌سازی محتوای برنامه برای افراد مسن بینا که توانایی‌های شناختی رو به کاهشی دارند و احتمالاً افراد جوان با مشکلات یادگیری مفید هستند.
در مطالعه‌ای در اودتل، یک درام پلیسی برای 62 سوژۀ مسن نمایش داده شد که برای درک بهتر داستان و لذت بردن از برنامه، توضیح‌های صوتی به آن اضافه شد، اما عکس‌العمل‌های آنها به توصیف صوتی مشخص نبود. این احتمال وجود داشت که توصیف باعث حواس‌پرتی آنها باشد یا با گفتگوی اصلی برنامه اشتباه گرفته شود یا منابع شناختی بیننده را تحت‌تأثیر قرار دهد؛ به‌طورخلاصه برخی از افراد به توضیح‌های صوتی بسیار تکیه می‌کنند، درحالی‌که برخی دیگر فقط از آن به‌عنوان راهنما استفاده می‌کنند. نیازها و خواسته‌های افراد کم‌بینا به‌اندازۀ هر مخاطب بینا متفاوت است؛ به‌طورکلی بیشتر مشارکت‌کنندگان در پژوهش می‌خواستند در توضیح‌های صوتی بیشترین جزئیات ممکن ارائه شود، اما برخی از بینندگان مسن در پژوهش‌های اودتل پس از توضیحات طولانی خسته می‌شدند و دیگر توجه دقیقی نداشتند و کاملاً مشخص بود که باید تعادل برقرار شود. افراد جوان، به‌ویژه در سنین بین پانزده تا بیست سال، احساس استقلال بیشتری می‌کنند و می‌گویند نمی‌خواهند با آنها متفاوت از بقیۀ افراد جامعه رفتار شود. توضیح‌ها برای آنها باید کوتاه و دقیق باشد. با توجه به آنچه در مورد تنوع مخاطبان AD گفته شد، توصیف‌کنندگان صوتی باید بسته به مخاطب هدف و نیازها یا ترجیح‌های آنها، زبان را انتخاب کنند.
زابروکا (2018) می‌گوید: برای اینکه هنر AD بتواند تمام اطلاعات لازم را برای درک نابینایان در مقایسه با یک فیلم در سطح برابر با بینایان ارائه دهد، توصیف‌کنندۀ صوتی باید فرم مناسب AD را انتخاب کند و سطح مشکلات باید با سن، مهارت‌ها و انتظار‌های افراد گروه هدف تنظیم شود."
audio/mana-447582f343765369d35f.mp3,"معلولین و ضرورت دسترس‌پذیری
علیرضا حیدری
معلولین بخش انکار‌ناپذیری از هر جامعه هستند. اگرچه این افراد ممکن است به‌ظاهر تفاوت‌هایی نسبت به دیگر اقشار جامعه داشته باشند، ولی حق مسلم تمامی آنهاست که بتوانند مانند دیگران از امکانات موجود در ابعاد مختلف استفاده کنند؛ چراکه هیچ‌گونه معلولیت و ناتوانی نمی‌تواند نافی حقوق شهروندی و انسانی افراد باشد و این موضوعی است که تمامی موازین مربوط به عدالت اجتماعی بر آن صحه می‌گذارند.
دسترس‌پذیری در ابعاد مختلفش اعم از دسترس‌پذیری محیط فیزیکی، فضای مجازی و بستر فرهنگی و اجتماعی همواره یکی از دغدغه‌های زیربنایی معلولین و تمامی کسانی بوده که در ارتباط با امور مربوط به این قشر به فعالیت می‌پردازند.
هم معلولین و هم فعالان حوزه‌های مربوط به افراد معلول به‌خوبی می‌دانند ‌که اگر قرار باشد در جامعه‌ای نگاه به معلولین متحول شده و نیازهای این قشر در بستری علمی و منطقی مرتفع گردد، مقولۀ دسترس‌پذیری باید به‌طور جد و به‌عنوان عاملی زیربنایی مدنظر قرار گیرد؛ به همین دلیل در کنوانسیون جهانی حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و در قوانین حمایتی که کشورهای مختلف در ارتباط با افراد معلول مصوب کرده‌اند، به این مبحث نگاهی ویژه شده است.
خوشبختانه در کشور ما نیز اقدام خوبی در این حوزه صورت گرفته که البته تا رسیدن به سرمنزل مقصود، نیاز به پیگیری و تلاش مداوم و مجدانه دارد. کشور ما در سال 2006 به کنوانسیون جهانی حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت پیوست و بعد از آن نیز با تلاش و پیگیری معلولین صاحب‌نظر، نهادهای مدنی فعال در امور مربوط به این قشر و همکاری دولت و مجلس قانون حمایت از معلولین مصوب شد؛ قانونی که در زمینه‌های مختلف، به‌خصوص مبحث مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری مواد حمایتی دارد، البته همواره باید به این نکتۀ مهم توجه کرد که صِرف تصویب قانون، به‌تنهایی، نمی‌تواند برطرف‌کنندۀ نیازهای اقشار مختلف باشد؛ چراکه قانون به‌منظور لازم‌الاجرا بودن به ضمانت‌های اجرایی قوی نیاز دارد. همچنین در راستای اجرایی شدن مفاد مختلف هر قانونی باید از سوی ذی‌نفعان اقدام پیگیرانه صورت گیرد تا مجریان قانون به اجرای صحیح آن ترغیب شوند.
با توجه به این نکته و نظر به ضرورت دسترس‌پذیری به‌عنوان عاملی زیربنایی به‌منظور رسیدن معلولین کشورمان به حقوق مسلم خود، نیاز به تشکیل مؤسسه‌ای که بتواند به‌صورت تخصصی این مقوله را پیگیری کند و ضمن رصد به‌موقع نیازهای جامعۀ هدف، برای رفع آنها اقدام مقتضی را انجام دهد، به‌خوبی ملموس بود؛ بنابراین به همت جمعی از معلولین صاحب‌نظر، دانش‌آموختگان و متخصصین رشته‌های مربوط به مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری و همکاری بهزیستی، مؤسسۀ «فرصت برابر آریا سپاهان» به‌عنوان نخستین مؤسسۀ تخصصی مناسب‌سازی در اصفهان تشکیل شد.
مهم‌ترین چالش این مؤسسه، از بدو تأسیس، آشنا نبودن مسئولین در بخش‌های مختلف با مباحث مربوط به دسترس‌پذیری بود؛ به همین دلیل در گامی زیر بنایی، اجرای برنامه‌های آموزشی در سرلوحۀ اقدام اعضای مؤسسۀ فرصت برابر آریای سپاهان قرار گرفت. اقدام آموزشی که بتواند مسئولین و مجریان بخش‌های مختلف را با شیوۀ صحیح تعامل با شهروندان معلول آشنا و آنها را نسبت به اصول و ضوابط مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری آگاه کند.
در کنار اجرای برنامه‌های آموزشی به‌عنوان اقدامی زیربنایی، این مؤسسه توانسته با انجام فعالیت‌هایی همچون ارزیابی شاخص‌های مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری در دستگاه‌های اجرایی شهر و استان اصفهان، بازدیدهای میدانی به‌منظور پیگیری مصوبات مربوط به دسترس‌پذیری، تولید محتوای فرهنگی به‌منظور آشنایی آحاد جامعه با نیازهای معلولین در موضوع دسترس‌پذیری، حضور فعال در نمایشگاه‌های عمران و صنعت ساختمان، حضور فعال، مداوم و مؤثر در کمیته‌های مناسب‌سازی استانداری و فرمانداری اصفهان، برگزاری نشست‌های تخصصی پیرامون مباحث مربوط به مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری با مسئولین و مجریان و ارائۀ مشاورۀ تخصصی در زمینۀ مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری مسیرها و بناها برای تحقق هدف خود گام بردارد.
خوشبختانه درنتیجۀ پیگیری‌ها و اقدامی که تاکنون صورت گرفته است، با توجه روزافزون مسئولین استان و شهر اصفهان به مباحث مربوط به مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری، امید آن می‌رود که در آینده در سایۀ الطاف ایزد یکتا، حمایت مسئولین، همکاری و هم‌افزایی جامعۀ هدف، مشارکت نهادهای مدنی مرتبط و افراد صاحب‌نظر، شاهد محیطی دسترس‌پذیر در تمامی ابعاد در سطح شهر و استان اصفهان برای معلولین باشیم."
audio/mana-399e958ef376d270fbce.mp3,"منشی نابینای دادگاه از شغلش می‌گوید
مریم مشایخی
وقتی از من خواسته شد قصۀ شغلم و چگونگی ایجادش را بگویم، فکر کردم چقدر برایم مهم است که راجع‌به آن صحبت کنم؛ نه‌تنها راجع‌به اینکه چگونه توانستم رؤیایم را محقق کنم، بلکه چقدر همراهی یک گروه حمایتی در طول این مسیر مهم است.
پیش از من خانمی بود که تا حدی توانسته بود راهی برای خواندن یادداشت‌های تندنویسی شده و مختصر خود پیدا و رونوشت دقیقی از جریان دادرسی تهیه کند، البته شرایط من متفاوت بود، زیرا من در آموزشگاهی شرکت کردم که نه‌تنها تندنویسی و شیوۀ صحیح تهیۀ رونوشت، بلکه شیوه‌ای به نام «رونویسی به کمک کامپیوتر» را نیز به ما آموزش می‌دادند. ما یادداشت‌های اختصاری را با ماشین تندنویسی تایپ می‌کردیم و سپس این اطلاعات تایپ شده را از طریق بلوتوث به نرم‌افزار کامپیوتری منتقل می‌کردیم؛ نرم‌افزاری که بخش بسیاری از یادداشت‌های اختصاری را درست در صفحۀ نمایش کامپیوتر شما به متن انگلیسی ترجمه می‌کرد.
آموزش‌های مربوط به این شغل بسیار چالش‌بر‌انگیز است، زیرا ما باید گواهی تایپ ۲۲۵ کلمه در دقیقه را با درجۀ دقت ۹۵درصد کسب کنیم. همان‌طور که احتمالاً می‌توانید تصور کنید، در هنگام شروع برنامۀ آموزشی بسیار دشوار است که بفهمید آیا اصلاً می‌توانید به این سطح از سرعت برسید یا نه. موضوع صرفاً اراده نیست، بلکه مسئله این است که آیا مغز شما می‌تواند آن‌قدر سریع کار کند که شما هر چه را که می‌شنوید به‌صورت خودکار یادداشت کنید، بدون اینکه اصلاً وقتی برای فکر کردن به آنچه انجام می‌دهید داشته باشید؟
درواقع اگر شما بخواهید فکر کنید که کلمه‌ای را جا انداخته‌اید و تلاش کنید آن را به خاطر بیاورید، ریتم عادی کار را از دست می‌دهید و کاملاً از بحث دور می‌شوید.
توجه داشته باشید که میزان انصراف دانشجویان گزارشگری دادگاه حدود ۹۵درصد بود و آنها نابینا نبودند. من نمی‌دانستم آیا می‌توانم این کار را با آموزش انجام دهم یا نه، زیرا تضمینی نبود که آیا اصلاً می‌توانستم با ماشین تندنویسی با این سرعت تایپ کنم یا خیر؛ علاوه بر این ما در هنگام شروع برنامۀ آموزشی متوجه شدیم که هیچ فناوری بریل یا گویایی وجود ندارد تا من بتوانم به کمک آن یادداشت‌های اختصاری را که می‌نوشتم بخوانم.
اگرچه درنهایت قرار بود ما از کامپیوتر استفاده کنیم، با این حال دانشجویان در آموزشگاه باید آزمون‌های سرعت را، مستقیم، از روی یادداشت‌های اختصاری خود با ماشین‌های تایپ به شیوۀ قدیمی تایپ می‌کردند. من توانستم تندنویسی اختصاری را یاد بگیرم و آن را در ذهنم درک کنم، اما هرگز آنچه را می‌نوشتم ندیدم تا زمانی که تقریباً آمادۀ فارغ‌التحصیلی از آموزشگاه شده بودم. خلاصه ما صفحه‌خوانی را پیدا کردیم که می‌توانست هم متن انگلیسی را بخواند هم نوشته‌های اختصاری را که نرم‌افزار کامپیوتری هنوز آنها را به انگلیسی ترجمه نکرده بود، اما من بدون کمک دوستان بینا نمی‌توانستم این کار را در مدرسه انجام دهم.
اگر یکی از دانشجو‌ها فکر می‌کرد در یک آزمون سرعت نوشته‌اش به اندازۀ کافی خوب نبوده است تا بتواند آن را تایپ کند و برای نمره تحویل دهد، با خواندن یادداشت‌های اختصاری من و تایپ کردن آنها برای من تمرین می‌کرد.
همۀ ما تئوری مختصرنویسی یکسانی را یاد گرفته بودیم؛ بنابراین وقتی من در نوشته‌هایم اشتباهی داشتم آنها می‌توانستند از من بپرسند که چه می‌خواستم بنویسم.
من پس از حدود سه سال کار سخت برای رسیدن به آن هدف، در سال ۱۹۹۱ موفق به کسب گواهی شدم. پس از آن نوبت به وظیفۀ طاقت‌فرسای یافتن شغل و شکستن سد‌هایی رسیده بود که همۀ ما معلولان با آن مواجه هستیم، زیرا کارفرما‌ها اغلب نمی‌خواهند فرصتی به ما بدهند. آنها یا فکر می‌کنند ما از پس انجام وظایف مربوط به شغل برنمی‌آییم یا اینکه نمی‌خواهند برای دسترس‌پذیر کردن آن شغل هزینه‌ای بپردازند.
او در آن زمان به‌تازگی در سال ۱۹۹۳ به قضاوت منصوب شده و تصمیم گرفته بود کارکنان خود را از نو انتخاب کند.
قاضی برانتون مرا استخدام کرد و ما توانستیم باهم کار کنیم و اطمینان حاصل کنیم که برای همۀ مشکلات پیش‌بینی‌نشده راه‌حلی داریم. من در آن دادگاه رد پای منشی دادگاه دیگری را دنبال نمی‌کردم؛ بنابراین همۀ ما باهم یادگیری را شروع کردیم.
حال که کار من تقریباً به پایان رسیده است، از زمان بازنشستگی‌ام در سال ۲۰۲۱ هنوز در شگفتم چطور همۀ ‌این اتفاق‌ها افتاد.
موانع بسیاری وجود داشتند که ممکن بود نتوانم با وجود آنها به هدفم برسم. نمی‌دانم چگونه باید بگویم که چقدر همراه داشتن یک گروه حمایتی کارآمد در این مسیر حیاتی است. اکنون ما تلاش می‌کنیم توجه کارفرما‌های بالقوه را از آنچه ما نمی‌توانیم انجام دهیم به آگاهی از آنچه می‌توانیم انجام دهیم معطوف کنیم.
ما به‌تازگی قاضی برانتون را از دست دادیم، اما او لطف بزرگی در حق من کرد، چراکه تصمیم گرفت خارج از چهارچوب فکر کند و فرصتی در اختیار من قرار دهد.
امیدوارم این قصه به دیگران کمک کند تا متوجه شوند که می‌توانیم به رؤیاهایمان جامۀ عمل بپوشانیم، اما نه به‌تنهایی. درواقع برای انجام این کار نیاز به یک گروه، شجاعت و ارادۀ قوی و اعتماد‌به‌نفس داریم.
گروه حمایتی من اینجا در آرکانزاس دوستان بینا و نابینایم هستند و البته خانوادۀ فوق‌العاده‌ام.
من در جستجوی راه‌های جدیدی برای حمایت از جنبش‌های نابینایان در این کشور و سراسر جهان هستم.
ما با همراهی یکدیگر می‌توانیم خانواده‌ای گسترده بسازیم تا قدرت را در یکدیگر پیدا کنیم و برای حذف موانعی که همۀ ما با آن روبه‌رو شده‌ایم، نه‌تنها برای خود، بلکه برای نسل‌های آینده تلاش کنیم."
audio/mana-9b4a1495fa8537516a1e.mp3,"روستای نابینایان
محمد نوری
روستایی به نام «چهار برنج» و نام محلی «چهار برج» در دهستان دامنکوه، در شهرستان اسفراین از استان خراسان شمالی، و در جنوب بجنورد قرار دارد که به دلیل نابینا بودن بیشتر مردم روستا به «روستای نابینایان» معروف شده است. در این روستا نه‌تنها مردم، بلکه حیوانات هم مبتلا به نابینایی هستند.این موضوع سبب شده است تا دربارۀ روستا داستان‌های عجیبی تعریف کنند. همین مسئله موجب شده این روستا در جهان معروف شود و پزشکان یا مؤسسه‌های فعال در سلامتی و پزشکی علاقه‌مند به بررسی این روستا بشوند و حتی به این روستا مسافرت کنند. گفته می‌شود در گذشته بسیاری از مردم و حیوانات نابینا بودند، ولی با اقدام پزشکی به‌مرور نابینایی کمتر شده است. آمار در سال 1392 نشان می‌دهد جمعیت روستا 2147 نفر و تعداد نابینایان 32 نفر بوده است.
تحقیق دربارۀ روستای چهار برج
آمار بالای نابینایان مادرزاد و شیوع زیاد آن همراه با تکامل معیوب ساختار چشم در اهالی روستای چهار برج، پژوهشگران را تحریک کرد تا به بررسی علل و عوامل این وضعیت بپردازند. عده‌ای دربارۀ شرایط آب و هوای روستا، عده‌ای دربارۀ وضع تغذیۀ مردم و مهم‌تر، عده‌ای به بررسی ژنتیک مردم پرداختند. نتایج به دست آمده نشان داد این بیماری در چهار برج از الگوی اتوزومی نهفته یا اتوزومی مغلوب تبعیت می‌کند.
پژوهش‌های دکتر قیاسوند و همکارانش اثبات کرد شیوع بالای این بیماری در جمعیت محدود و خاص فقط ناشی از ازدواج‌های فامیلی نبوده، بلکه جهش‌های ژنی هم مؤثر بوده است.
چند دهه پیش چند گروه از ژاپن، انگلستان و ایران برای یافتن علت نابینایی به این روستا آمدند. درنهایت با تلاش‌های دکتر نورمحمد قیاسوند و همکارانش در سال 1387 علت ژنتیکی آن کشف شد. قیاسوند عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی و عضو هیئت‌علمی دانشگاه میشیگان آمریکا بود. چند ماه از طرف دانشگاه شهید بهشتی مأموریت گرفت و به این روستا رفت و با پژوهش‌های گسترده متوجه علت بیماری شد.
هنگامی‌که علت بیماری معلوم شد، روش درمان و شیوۀ پیشگیری هم تشخیص داده شد. پس از آن هرکسی می‌خواهد ازدواج کند، پس از آزمایش‌هایی که در دانشگاه شهید بهشتی فراهم آمده، مشاوره می‌گیرد و در صورت پرخطر بودن از ازدواج ممانعت می‌شود. اگر هم ازدواج کم‌خطر است، داروهای مناسب و توصیه‌ها ارائه می‌شود.
نیک‌روش، رئیس دانشگاه علوم پزشکی اسفراین، در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر گفت: روستای چهار برج تنها جایی در ایران است که اهالی آن مبتلا به چنین بیماری ژنتیکی هستند و هیچ جای دیگر شناسایی نشده. او می‌گوید اینان از نژاد کرمانج هستند که به اینجا مهاجرت کرده‌اند. برای پیدا کردن علت بیماری آنان باید زیستگاه اولیۀ آنان که ترکیه و آذربایجان غربی بوده، بررسی شود. او می‌افزاید: پس از مشاورۀ ژنتیک و ازدواج اگر مشخص شود جنین نابینا است، قبل از چهارماهگی مجوز سقط داده می‌شود.
آثار و پیامدها
مردم روستا تا پیش از تشخیص بیماری، شرایط سختی داشتند، محصولات این روستا را کسی نمی‌خرید؛ اقوام و آشنایان در جاهای دیگر به پسرهای این روستا، دختر نمی‌دادند و نیز با دخترهای اینجا ازدواج نمی‌کردند، حتی کسی به روستا نمی‌آمد و مسئولین از آمدن به این روستا اکراه داشتند، ولی پس از معلوم شدن عامل بیماری وضع بهتر و ارتباطات بیشتر شده است.
بسیاری از جوانان و مردم مجبور بودند از این روستا مهاجرت کنند و به مشهد و شهرهای دیگر بروند. اغلب افرادی هم که مانده بودند بیکار بودند، البته هنوز هم شرایط کاملاً عادی نیست، ولی نسبت به قبل از 1388 بهتر شده است. چون در روستا بعضی حیوانات مثل گاو، سگ‌ها، گربه و گوسفند هم نابینا به دنیا آمده بودند، روستاییان روحیۀ خود را از دست داده بودند و برخی فکر می‌کردند دست‌های ماورایی در کار است!
ابتدا تصور می‌شد آب یا نوع خاک این روستا باعث نابینایی حیوانات و انسان‌ها شده است، ولی در مورد حیوانات، پژوهش‌های بسیار شد و نتیجه گرفتند این مشکل هیچ ربطی به آب یا خاک ندارد و عوامل مختلف در نابینایی حیوانات مؤثر بوده است. از سوی دیگر مشخص شد نابینایی حیوان به انسان سرایت نمی‌کند و برعکس؛ از این‌ رو معلوم شد هرکدام از حیوانات و انسان‌ها باید جداگانه بررسی شوند و پس از بررسی نتیجه هم گرفتند.
یکی از مشکلات این روستا، دلسردی و خودداری جوانان از ازدواج بوده است، به‌تبع عدم ازدواج، نوزادی هم در این روستا متولد نشده و جمعیت روستا پیر و رو به کاهش است. دانشگاه شهید بهشتی آزمایش رایگان از اهالی این روستا را تقبل کرده است، ولی به دلیل فقر و هزینه‌های سفر به تهران، بسیاری برای آزمایش اقدام نمی‌کنند. مناسب بود وزارت بهداشت در خود روستا پایگاهی دایر و رسیدگی می‌کرد.
مشکل دیگر عدم اطلاع‌رسانی و عدم توجیه مردم است، لازم بوده مسئولین و افراد بانفوذ به این روستا می‌آمدند، برای مردم صحبت می‌کردند و مردم را راهنمایی می‌کردند.
در گزارش خبرگزاری مهر آمده است که اگر در آزمایش مشخص می‌شد جنین نابینا است، به دلیل مشکلات سقط‌جنین، مثل مخالفت اداره‌های ذی‌ربط یا نداشتن هزینۀ لازم، والدین جنین را سقط نکرده و کودک نابینا به دنیا آمده است.
وضعیت آموزش و پرورش
اهالی نابینای چهار برج در فیلمی که از ایشان منتشر شده است به کمبودها و مشکلات اعتراض و نبودن کلاس‌های راهنمایی به بالا، نداشتن مدرسۀ شبانه‌روزی و کمبودهای دیگر را مطرح می‌کنند. مهم‌تر اینکه می‌گویند مسئولین آموزش و پرورش و بهزیستی به این روستا نمی‌آیند، چون می‌ترسند نابینایی دامن‌گیر آنها بشود و به آنها سرایت کند!
بازیابی سلامتی
دربارۀ این روستا شایعات فراوان بوده و مردم آنجا با عبارت‌های ترسناک توصیف شده‌اند، درحالی‌که اقدام پزشکی و تلاش‌های کارشناسان سلامت موجب شد از 1389 تولد کودکان معلول به صورتی جدی کاهش پیدا کند و بیشتر کودکان متولدشده سالم هستند؛ بنابراین معلوم شد شایعات چندین سالۀ درباره این مردم بی‌اساس و خرافات بوده است.
جمعیت
بر پایۀ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 جمعیت این روستا 2758 نفر و 960 خانوار بوده است. وبگاه خبرگزاری مهر مقاله‌ای در خرداد 1402 درباره این روستا منتشر و جمعیت آنجا را 2014 نفر و 631 خانوار اعلام کرد. حدود سیصدسال قبل اهالی این روستا مثل دیگر قوم کرمانج از غرب کشور به این منطقه آمدند و به دلیل اعتقاد به ازدواج فامیلی، زمینه‌های این بیماری ژنتیکی در آنان پدید آمد. در دوره‌هایی صدها نابینا در روستا بودند، ولی پس از دریافت آموزش‌های سلامت و پیشگیری، این بیماری کنترل شده است و به‌مرورزمان سیر نزولی دارد.
چشم‌انداز آینده
شهرت جهانی این روستا سرمایۀ خوبی است تا این روستا تبدیل به یک قطب جهانگردی شود و روستا امکانات اولیه برای مهمانان و جهانگردها را داشته باشد.
فیلم‌هایی دربارۀ این روستا در آپارات موجود است و لازم است فیلم‌های حرفه‌ای و به زبان‌های مختلف ساخته و در جهان منتشر شود.
مآخذ
«چهاربرجدامنکوه»، ww.fa.m.wikipedia.org
«روستای نابینایان»، www.mehrnews.com
«روستایی در خراسان که اهالی نابینا به دنیا می‌آیند»، www.aparat.com
«فیلم روستای چهار برج»، aparat.com"
audio/mana-fc31f6f58372dab1a587.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان و همراهان سرویس نوای کتاب نسل مانا! بار دیگر میهمان لحظات شما عزیزان می‌شویم تا باهم از لابه‌لای کتاب‌ها عبور کنیم و به پاس بزرگداشت روز فردوسی که پشت سر گذاشته‌ایم، از زبان یکی از علاقه‌مندانش با تاریخ، اسطوره و حماسه که فردوسی با زبان و بیان شعری برای ما به میراث گذاشته است، بیشتر آشنا شویم.
میزبانِ محمدقاسم کفیلی، متولد تهران، و دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق نفت و گاز دانشگاه تهران شده‌ایم. او علاقه‌مند به ادبیات داستانی و منظوم است و کتاب‌های بسیاری در زمینۀ فلسفه، روان‌شناسی و به‌ویژه ادبیات خوانده است. کفیلی توضیح می‌دهد که از کودکی و زمانی که خواندن و نوشتن نمی‌دانسته به شاهنامه علاقه داشته است و آن‌وقت‌ها والدینش برایش شاهنامه را می‌خواندند. سپس در نوجوانی داستان‌های شاهنامه را به نثر مطالعه کرده و سیزده یا چهارده‌ساله بوده که مادرش شاهنامۀ 25 جلدی به خط بریل را از کتابخانۀ رودکی برایش تهیه کرده است. همین اتفاق سبب شده تا ‌اکنون محمدقاسم کفیلی برای نهمین بار در حال خواندن شاهنامه باشد. او یک‌بار هم شاهنامه را صوتی گوش داده و کتابی را که محمد دبیر سیاقی نوشته جزءِ آثار مطالعاتی خود قرار داده است. کفیلی در ادامه می‌افزاید که با هر بار خواندن شاهنامه نکتۀ جدیدی از این کتاب سترگ به معلوماتش اضافه شده است. او معتقد است که هر ایرانی وطن‌دوست باید یک‌بار شاهنامه را بخواند.
کفیلی دربارۀ تطابق داستان‌های شاهنامه با داستان‌های تاریخی نیز توضیح‌هایی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک از چگونگی شکل‌گیری شاهنامه سخن می‌گوید و با خواندن بیتی از مقدمۀ شاهنامه ادامه می‌دهد: دقیقی هزار بیت راجع‌به جنگ گشتاسب و ارجاسب را سروده بود که کشته ‌شد و فردوسی تصمیم گرفت کار ناتمام دقیقی را ادامه دهد و شاهنامه را به‌صورت منظوم درآورد.
کفیلی در پاسخ به این پرسش که «آیا شاهنامه فقط شرح داستان‌های حماسی است؟» می‌گوید: شاید مردم جز داستان‌هایی از رستم و سهراب، رستم و اسفندیار و تا حدی داستان سیاوش چیز دیگری راجع‌به شاهنامه نخوانده‌ باشند، اما اتفاق‌های جالب دوران انوشیروان و داستان زال و رودابه و آزمایش‌هایی که از زال به عمل می‌آید؛ داستان متولد شدن کیخسرو و قتل افراسیاب به دست او؛ داستان‌های بهرام گور و برقراری دادگری در سرزمین تحت پادشاهی‌اش و همچنین اعتقادات و باور‌های ایرانیان باستان و دیگر داستان‌های تاریخی و اجتماعی در سرتاسر شاهنامه، جذابیت خاص خود را دارند و باید مورد توجه بیشتر قرار گیرند.
کفیلی راجع‌به نکات دقیق و قابل توجه در شاهنامه نیز بیان می‌کند: فردوسی اولین تولد غیرطبیعی را مختص رستم می‌داند که او را از پهلوی مادر بیرون می‌آورند؛ و دیگر اینکه فردوسی قبل از هر کشفی در بیتی از شاهنامه زمین را گرد می‌دانسته است.
میهمان نواک دربارۀ داستان‌های مورد علاقه‌اش می‌گوید که بعد از نه بار خواندن شاهنامه هنوز هم داستان رستم و سهراب را با بغض می‌خواند، زیرا چگونگی رویارویی سهراب با رستم روح و روان آدمی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او همچنین به بخشی از داستان بیژن و منیژه اشاره می‌کند که رستم برای آزادی بیژن خود را به شکل یک تاجر درمی‌آورد و اسفندیار هم چنین کاری را برای آزادی خواهرانش در یک جنگ با تورانیان انجام می‌دهد. از نظر کفیلی فرار اردشیر بابکان از دست اردوان پنجم نیز داستان جذابی دارد. او اضافه می‌کند که بین 60 تا 70درصد داستان‌های شاهنامه را دوست دارد و برایش جذاب هستند.
میهمان نواک در پایان راجع‌به شاهنامه می‌گوید: شاهنامه چکیدۀ فرهنگ ایرانی است و کتابی است که با خواندنش مطالب بسیاری در مورد ایران و ایرانی بودن عاید خواننده می‌شود. او توصیه می‌کند هر شخص به هر شکلی که می‌تواند نسخۀ صوتی یا بریل یا الکترونیک شاهنامه را مطالعه کند، البته از نظر او هرکس شاهنامه را بخواند، به یک‌بار مطالعۀ این شاهکار ادبی بسنده نخواهد کرد."
audio/mana-e37685a6b813be2c6639.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان و همراهان سرویس نوای کتاب نسل مانا! بار دیگر میهمان لحظات شما عزیزان می‌شویم تا باهم از لابه‌لای کتاب‌ها عبور کنیم و به پاس بزرگداشت روز فردوسی که پشت سر گذاشته‌ایم، از زبان یکی از علاقه‌مندانش با تاریخ، اسطوره و حماسه که فردوسی با زبان و بیان شعری برای ما به میراث گذاشته است، بیشتر آشنا شویم.
میزبانِ محمدقاسم کفیلی، متولد تهران، و دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق نفت و گاز دانشگاه تهران شده‌ایم. او علاقه‌مند به ادبیات داستانی و منظوم است و کتاب‌های بسیاری در زمینۀ فلسفه، روان‌شناسی و به‌ویژه ادبیات خوانده است. کفیلی توضیح می‌دهد که از کودکی و زمانی که خواندن و نوشتن نمی‌دانسته به شاهنامه علاقه داشته است و آن‌وقت‌ها والدینش برایش شاهنامه را می‌خواندند. سپس در نوجوانی داستان‌های شاهنامه را به نثر مطالعه کرده و سیزده یا چهارده‌ساله بوده که مادرش شاهنامۀ 25 جلدی به خط بریل را از کتابخانۀ رودکی برایش تهیه کرده است. همین اتفاق سبب شده تا ‌اکنون محمدقاسم کفیلی برای نهمین بار در حال خواندن شاهنامه باشد. او یک‌بار هم شاهنامه را صوتی گوش داده و کتابی را که محمد دبیر سیاقی نوشته جزءِ آثار مطالعاتی خود قرار داده است. کفیلی در ادامه می‌افزاید که با هر بار خواندن شاهنامه نکتۀ جدیدی از این کتاب سترگ به معلوماتش اضافه شده است. او معتقد است که هر ایرانی وطن‌دوست باید یک‌بار شاهنامه را بخواند.
کفیلی دربارۀ تطابق داستان‌های شاهنامه با داستان‌های تاریخی نیز توضیح‌هایی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک از چگونگی شکل‌گیری شاهنامه سخن می‌گوید و با خواندن بیتی از مقدمۀ شاهنامه ادامه می‌دهد: دقیقی هزار بیت راجع‌به جنگ گشتاسب و ارجاسب را سروده بود که کشته ‌شد و فردوسی تصمیم گرفت کار ناتمام دقیقی را ادامه دهد و شاهنامه را به‌صورت منظوم درآورد.
کفیلی در پاسخ به این پرسش که «آیا شاهنامه فقط شرح داستان‌های حماسی است؟» می‌گوید: شاید مردم جز داستان‌هایی از رستم و سهراب، رستم و اسفندیار و تا حدی داستان سیاوش چیز دیگری راجع‌به شاهنامه نخوانده‌ باشند، اما اتفاق‌های جالب دوران انوشیروان و داستان زال و رودابه و آزمایش‌هایی که از زال به عمل می‌آید؛ داستان متولد شدن کیخسرو و قتل افراسیاب به دست او؛ داستان‌های بهرام گور و برقراری دادگری در سرزمین تحت پادشاهی‌اش و همچنین اعتقادات و باور‌های ایرانیان باستان و دیگر داستان‌های تاریخی و اجتماعی در سرتاسر شاهنامه، جذابیت خاص خود را دارند و باید مورد توجه بیشتر قرار گیرند.
کفیلی راجع‌به نکات دقیق و قابل توجه در شاهنامه نیز بیان می‌کند: فردوسی اولین تولد غیرطبیعی را مختص رستم می‌داند که او را از پهلوی مادر بیرون می‌آورند؛ و دیگر اینکه فردوسی قبل از هر کشفی در بیتی از شاهنامه زمین را گرد می‌دانسته است.
میهمان نواک دربارۀ داستان‌های مورد علاقه‌اش می‌گوید که بعد از نه بار خواندن شاهنامه هنوز هم داستان رستم و سهراب را با بغض می‌خواند، زیرا چگونگی رویارویی سهراب با رستم روح و روان آدمی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او همچنین به بخشی از داستان بیژن و منیژه اشاره می‌کند که رستم برای آزادی بیژن خود را به شکل یک تاجر درمی‌آورد و اسفندیار هم چنین کاری را برای آزادی خواهرانش در یک جنگ با تورانیان انجام می‌دهد. از نظر کفیلی فرار اردشیر بابکان از دست اردوان پنجم نیز داستان جذابی دارد. او اضافه می‌کند که بین 60 تا 70درصد داستان‌های شاهنامه را دوست دارد و برایش جذاب هستند.
میهمان نواک در پایان راجع‌به شاهنامه می‌گوید: شاهنامه چکیدۀ فرهنگ ایرانی است و کتابی است که با خواندنش مطالب بسیاری در مورد ایران و ایرانی بودن عاید خواننده می‌شود. او توصیه می‌کند هر شخص به هر شکلی که می‌تواند نسخۀ صوتی یا بریل یا الکترونیک شاهنامه را مطالعه کند، البته از نظر او هرکس شاهنامه را بخواند، به یک‌بار مطالعۀ این شاهکار ادبی بسنده نخواهد کرد."
audio/mana-e6bf955a0c7b0aed28bb.mp3,"خانه از پای‌بست ویران است
آقای موشکاف
این روزها که ایام امتحانات است، نمی‌دانم چرا بیخودی یاد بدبختی‌ها و گرفتاری‌هایمان در عنفوان جوانی افتادیم. برود که برنگردد! یادمان است برای اینکه با منشی امتحان پیزوری بدهیم، باید کلی دوندگی می‌کردیم و دم این و آن را می‌دیدیم. از معلم و مدیر و معاون مدرسه گرفته تا مسئول امتحانات اداره و سایر دوستانشان. تازه آخر سر نیز بعد آن‌همه دوندگی، یک آبدارچی یا یک دانش‌آموز سال پایینی پیدا می‌کردند که بشود منشی ما. آن‌وقت بود که هرچه خوانده بودیم یادمان می‌رفت و باید سطح سوادمان را به حدی پایین می‌آوردیم که آبدارچی یا دانش‌آموز سال پایینی بفهمند و بتوانند مطالب را انتقال دهند. خلاصه اینکه این حواشی برای ما پراسترس‌تر از خود امتحان بود. داستان کنکور هم که خودش یک رمان تراژیک ده‌جلدی بود.
چند وقت پیش، با یادآوری این موضوعات تلخ، وجدانمان نهیب زد که ای موشکاف، تو پدر معنوی کوران هستی. چطور می‌توانی در این خرداد پرخاطره آسوده بخوابی، درحالی‌که فرزندان کورت در گیر و دار امتحان دادن و منشی پیدا کردن باشند؟! پاشو برو برای فرزندانت کاری بکن بدبخت! خلاصه وجدانمان آن‌قدر ما را لگدمال کرد که بالاخره قانع شدیم برویم با مسئولان رایزنی بکنیم امتحانات فرزندان کوردل ما را به نحوی برگزار کنند که این طفلکی‌ها سختی نکشند. این شد که شال و کلاه کردیم و رفتیم ادارۀ آموزش و پرورش.مثل همیشه، آنجا که رسیدیم، مانند گاو پیشانی‌سفید همه ما را می‌شناختند و حلواحلواکنان نزد رئیس هدایتمان کردند. رئیس که گمان می‌کرد ما علاوه بر کوری، کر هم هستیم، زیر لب گفت: یا خدا! باز این اومد. ما این موضوع را به حساب پیگیر بودن خودمان گذاشته و وقعی بر این حرفش نگذاشتیم.
رئیس: بفرمایید آقای موشکاف! در خدمت هستیم.
ما: آقای رئیس، ما آمده‌ایم مشکل منشی برای عزیزان نابینا را یک‌بار برای همیشه حل کنیم برود پی کارش. رئیس: خیلی عالی است، اما دقیقاً کدام مشکل؟! ما گزارشی در این خصوص نداشته‌ایم.
ما سیر تا پیاز ماجرا، از دوندگی‌های خودمان تا استفاده از آبدارچی به‌عنوان منشی را برای رئیس با لحنی اثرگذار تعریف کردیم. دست آخر رئیس با بی‌حوصلگی گفت: جناب موشکاف! این صحبت‌ها، همه، مال دوران گذشته بوده که افراد نالایق بر سریر سلطنت بودند. حالا که همه‌چیز افتاده دست اهلش، دیگر اوضاع کاملاً گل و بلبل است. درخصوص نابینایان و امتحاناتشان هم ما هیچ گزارشی نه از مدرسه و نه از دانش‌آموزان دریافت نکرده‌ایم. همین نشان می‌دهد همه‌چیز بی‌نقص پیش می‌رود. به نظرم شما هم بروید و از هوای مطبوع بهاری در زیر کولر منزل بهره ببرید و نه عِرض خود ببرید و نه زحمت ما بدارید.
حرف‌های رئیس برایمان بسیار سنگین آمد. گفتیم رؤسا همیشه همه‌چیز را گل و بلبل نشان می‌دهند. باید برویم مدرسۀ نابینایان تا شکایات را خودمان دستی برایشان بیاوریم تا بفهمند کی عِرض خود می‌برد.
مستقیم بدون معطلی رفتیم مدرسۀ کوران. اتفاقاً خیلی هم به‌موقع رسیدیم. بچه‌ها گویا امتحان املا داشتند. منتظر شدیم امتحانشان تمام شد و بعد رفتیم پیش مدیر. به‌محض ورود، مدیر هم که نسبت به پیگیری‌های ما حسادت می‌کرد گفت: باز این اومد! به این سخن مدیر هم وقعی ننهادیم و موضوع امتحانات را مطرح کردیم. مدیر هم با همان لحن حق‌به‌جانب گفت: جناب موشکاف! این مشکلات مال زمان شما بود. حالا با مدیران لایق دیگر دانش‌آموزان مشکلی ندارند. ما این حرف مدیر را نپذیرفتیم و گفتیم: اگر امکان داشته باشد صحبتی کوتاه هم با دانش‌آموزان داشته باشیم. مدیر گفت، آقای موشکاف! این امتحانات بازرس دارد و همین الآن بازرس اینجا تشریف دارند. می‌خواهید با ایشان صحبت کنید؟ اصرار کردیم که نه، ما تمایل داریم با فرزندانمان دمی گفت و شنود پدر و فرزندی داشته باشیم. مدیر آهی از سر استیصال کشید و با اکراه ما را به سمت یکی از کلاس‌ها راهنمایی کرد.
وارد شدیم و با صدایی بشاش خودمان را معرفی کردیم. یکی‌دو تا از دانش‌آموزان که گویا نسبتی با مدیر و رئیس داشتند، گفتند: اَه! باز این اومد! به آنها هم وقعی ننهادیم و شروع کردیم از خاطرات دیرینمان صحبت کردیم و داستان را رساندیم به امتحان و محدودیت منابع و سختی درس خواندن و از همه بدتر، مشکلات روز امتحان. یکی از دانش‌آموزان که فکر کنم همان فامیل مدیر بود گفت: آقای موشکاف! این چیزها مال دوران دانش‌آموزان خنگ بود. حالا دیگر با توسعۀ علم و فناوری و حضور دانش‌آموزان نخبه، ما از این مشکلات نداریم.
گفتیم: یعنی شما محدودیت در منابع ندارید؟ همه باهم گفتند: نه! یکی از آن وسط گفت: منابع یعنی چی!؟ یکی دیگر هم پرسید: محدودیت یعنی چی!؟ دیدیم این‌طوری نمی‌شود مذاکره کرد. از یکی از بچه‌ها پرسیدیم: فرزندم! کلاس چندمی هستید شما؟ گفت: دهم. گفتیم: خیلی عالی! شما امتحان املای امروز را چطور دادید؟ آیا کتاب برای خواندن داشتید؟ بریل امتحان دادید یا بینایی؟ منشی داشتید یا خودتان نوشتید؟ پسرجان گفت: آقا! ما امروز امتحان املا نداشتیم؛ امتحان تاریخ داشتیم. کتابی هم نداشتیم که بخواهیم از روی آن بخوانیم. معلممان گفت شما ماشاءالله علامه هستید و نمی‌خواهد بخوانید؛ به همین خاطر خودش جواب‌ها را بلندبلند برای ما خواند و ما هم نوشتیم. بریل و بینایی‌اش هم مهم نیست. ما آن‌قدر باهوش هستیم که معمولاً همه بالای نوزده می‌شویم، حتی بچه‌های غایب هم نمرۀ خوبی می‌آورند؛ گاهی بیشتر از کسانی که حاضر هستند! با حرف‌های این دانش‌آموز نخبه، همه‌چیز دستمان آمد. بدون معطلی رفتیم و یقۀ بازرس را گرفتیم: جناب بازرس! شما مثلاً اینجا آمده‌اید که بر کیفیت اجرای قانون نظارت کنید. آن‌وقت به همین راحتی چشم بر روی این‌همه تخلف می‌بندید؟
بازرس گفت: جناب موشکاف! شما را به‌خدا ما را با اینها درنیندازید! من زن و بچه دارم. ما روز اول که آمدیم اینجا دیدیم این دوستان به‌جای امتحان، دورهمی برگزار می‌کنند و یکی وسط می‌ایستد و پاسخ‌ها را بلندبلند می‌خواند و بقیه هم کپی می‌کنند. هرکس هم که نمی‌تواند بنویسد، بالاخره یکی پیدا می‌شود برایش بنویسد. راستش وقتی ما به این موضوع اعتراض کردیم، آقای مدیر گفتند: این نابینایان هیچ امکاناتی برای یادگیری ندارند و اصلاً توان ذهنی‌شان یاری نمی‌کند بالاتر از کلاس دوم ابتدایی بروند. قرار هم نیست اینها پزشک یا مهندس بشوند. این بندگان خدا معمولاً یک دیپلم زپرتی می‌گیرند و بعدش اتوماتیک می‌روند در ادارۀ بهزیستی تلفنچی می‌شوند؛ آن‌هم که شغل حساسی نیست که نیاز به دانش فراوانی داشته باشد. دست آخر هم گفت کاری نکنید نفرین این بچه‌ها شما را بگیرد. خیلی نفسشان گیرا است. خب! راستش ما وقتی این حرف‌ها را شنیدیم، هم قانع شدیم هم ترسیدیم و هم چیز دیگری به عقلمان نرسید. روی همین حساب باهاشان همکاری کردیم تا حداقل زن و بچه‌هایمان در امان باشند.
با این حرف‌های بازرس، ضرورتی ندیدم بحث را کش بدهم. همین‌که خواستیم خارج شویم، بازرس جلوی‌مان را گرفت و گفت: آقای موشکاف! چیزی از این صحبت‌ها جایی درز نشود. به‌خدا ما برای رضای خدا این کار را می‌کنیم! گفتیم: نه، خیالت راحت! راستی ماشین دارید ما را تا منزل برسانید؟ هوا گرم است و من پیر و فرتوت. بازرس با بی‌میلی آهی کشید و گفت: به روی چشم. بعد هم زیر لب گفت: بالاخره هرکس یه قیمتی داره! ما به این حرف نیز وقعی ننهادیم.
ارادتمند: موشکاف پوست‌کلفت"
audio/mana-a5098b787a6d77901236.mp3,"اطلاع‌رسانی
افشین زندکریمی
انتشار اولین کتاب جامع آموزش گلبال
افشین زند کریمی
نویسنده کتاب
آسیب‌های بینایی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم فعالیت‌های مختلف زندگی روزمره‌ی مبتلایان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. کودکان نابینا با چالش‌های مربوط به رشد روبرو هستند و برای بزرگسالان دارای آسیب بینایی استفاده از فرصت‌های شغلی محدود می‌باشد و آسیب بینایی در بسیاری از اجتماعات موجب کاهش اعتماد به نفس می‌شود. این پیامدها از کیفیت زندگی فرد مبتلا و خانواده او می‌کاهند.
ورزش به‌ عنوان یکی از عوامل مهم در نشان دادن توانایی‌های نابینایان و کم‌بینایان به افراد جامعه نقش مهمی در جامعه‌پذیر نمودن و تقویت اعتماد به‌ نفس آن‌ها ایفا می‌نماید. از جمله رشته‌هایی که در سالیان اخیر نابینایان توانسته‌اند با کسب عناوین جهانی و آسیایی و حضور قدرتمندانه ناشی از توانایی‌های خود، در آن به موفقیت برسند ورزش گلبال است که ورزشی تیمی و مختص افراد نابینا و کم‌بیناست.
هرچند که این رشته گستردگی فراوانی داشته و از رشته‌های پر طرفدار در بین نابینایان و کم‌بینایان است، متأسفانه عدم وجود کتب و منابع آموزشی منطبق با دانش روز گلبال در این رشته باعث گردیده که آموزش این رشته ورزشی به‌صورت سلیقه‌ای و غیرعلمی در سطح کشور انجام گیرد و همین مسئله موجب پیدایش بسیاری نام‌ها و اصطلاحات ناهماهنگ و غیرعلمی گشته است که همین امر باعث سردرگمی مربیان و ورزشکاران گردیده است. در این کتاب در حد توان تلاش شده است که با استفاده از متد جهانی و اصطلاحات رایج در گلبال امروز جهان، منبعی برای هماهنگ نمودن آموزش‌ها در سطح کشور تدوین گردد،
کتاب حاضر در ۲۴۱صفحه ومشتمل بربخش های ذیل است
اصطلاحات مربوط به نابینایی و کم بینایی
انواع ضایعات بینایی شایع در بین ورزشکاران
کلاس‌بندی ورزشکاران نابینا و کم‌بینا
اهداف ورزشِ نابینایان و کم‌بینایان
اهداف بازی گلبال
عوامل مؤثر بر یادگیری و موفقیت ورزشکاران در رشته گلبال
تاریخچه ورزش گلبال در جهان
تاریخچه ورزش گلبال در ایران
معرفی بازی گلبال
تجهیزات مورد نیاز (Equipment)
تشریفات قبل از شروع بازی
خطوط جهت‌یابی بازیکنان
منطقه بندی دروازه‌های گلبال
قوانین کاربردی مورد نیاز مربیان رشته‌ی گلبال مطابق با آخرین تغییرات ۲۰۲۲-۲۰۲۴
شیوه‌های آموزش مهارت‌های ورزشی به نابینایان و کم‌بینایان
آموزش مهارت‌های مورد نیاز در بازی گلبال
آموزش مهارت‌های دفاع در گلبال
انواع شیرجه‌های دفاعی
تمرین‌های مربوط به گاردها و شیرجه‌ی دفاعی
آموزش مهارت‌های پرتاب توپ در گلبال
شیوه‌ی آموزش مهارت‌های پرتاب توپ به ورزشکاران نونهال و نوجوان
انواع مختلف پرتاب‌ها در گلبال
پوزیشن‌ها یا حالت‌های مختلف بدن در هنگام پرتاب توپ
انواع آرایش‌های تیمی یا سیستم‌های دفاعی در زمین
مهارت‌های تکنیکی در گلبال
مهارت‌های تاکتیکی در گلبال
مراحل آموزش مهارت‌های تکنیکی در گلبال
هفت اصل مهم تمرین مهارت‌های تکنیکی در گلبال
مجموعه تکنیک‌های مورد نیاز ورزشکاران رشته گلبال و آموزش آنها
انواع تکنیک‌های جهت‌یابی در زمین گلبال
انواع تکنیک‌های پرتاب توپ در گلبال
مهارت‌های تاکتیکی در گلبال
روش‌های آموزش تاکتیک‌ها در گلبال
انواع تاکتیک‌ها در گلبال
بازی‌های هدف‌دار طراحی شده جهت تفهیم و تثبیت یادگیری
نمونه بازی‌های هدف‌دار تمرینی
وظایف مربی در قبل و حین انجام بازی در مسابقات گلبال
مهارت‌های ذهنی در گلبال
تصویرسازی ذهنی در گلبال
تمرینات ذهنی در گلبال
بارهای روانی منفی کاهنده عملکرد ورزشکاران در بازی گلبال
که هرکدام از بخش ها به تفصیل بااستفاده از توضیحات و تصاویر نحوه انجام عملی تمارین جهت تفهیم وتثبیت بهتر یادگیری مطالب کتاب در خوانندگان محترم به رشته تحریر درآمده است."
audio/mana-f8e745ea1b04b8462e7a.mp3,"پشتی‌ها را برندارید…پشتیبان معلولان باشید!
امیر سرمدی
تعطیلات سال نو خورشیدی هنوز تمام نشده که ماراتن افزایش قیمت‌ها آغاز شده است و رشد تورم در جامعه، چنان با قدرت اسب خود را زین کرده که تنها در ماه نخست سال، مابه‌التفاوت افزایش حقوق و دستمزد در سال جاری به نسبت سال گذشته را در خود بلعیده است. در چنین شرایطی افزایش 30درصدی مستمری برای نهاد‌های حمایتی خود قصۀ پر غصۀ دیگری است که به بهانۀ آن در این یادداشت قصد داریم به وضعیت معیشتی معلولان در ایران، میزان پرداخت مستمری به آنها در ده سال گذشته و مقایسۀ آن با پایه حقوق وزارت کار، چرایی عدم واریزی عیدی مددجویان و حمایت‌های معیشتی از افراد دارای معلولیت در اروپا و آمریکای شمالی نگاهی بیندازیم.
به‌جای برداشتن پشتی‌ها از معلولان پشتیبانی کنید
سیزدهم فروردین‌ماه فیلم کوتاهی از ضیافت افطاری ابراهیم رئیسی با ایتام تحت پوشش کمیتۀ امداد و بهزیستی منتشر شد که ایشان به پشتی‌ها و میزی که برای جایگاه رئیس‌جمهور در نظر گرفته بودند اعتراض می‌کند و دستور می‌دهد پشتی‌ها را جمع کنند تا ایشان در کنار مددجویان بهزیستی افطار کند. افکار عمومی این حرکت سید محرومان را مانند بسیاری از اقدام‌های ایشان نمایشی ارزیابی کردند و اعتقاد دارند حضرت آیت‌الله اگر واقعاً به فکر افراد تحت پوشش نهاد‌های حمایتی است، پس چرا اعضای دولت و کارگزاران ایشان قوانین مرتبط با معلولان را اجرا نمی‌کنند و نسبت به بدیهی‌ترین حقوق این قشر تا این اندازه بی‌تفاوت هستند؟
افزایش 30درصدی مستمری‌ها حَلال مشکلات معلولان نیست
یکی از مسائل جنجال‌بر‌انگیز در سال گذشته تجمعات معلولان برای افزایش مستمری و اجرای مادۀ 27 قانون حمایت از حقوق معلولان بود؛ ماده‌ای که در آن به‌صراحت دولت مکلف شده است برای معلولان شدید و خیلی شدید بدون شغل و درآمد مستمری به میزان حداقل حقوق وزارت کار پرداخت کند؛ در همین راستا دولت امسال مستمری نهاد‌های حمایتی را تنها 30درصد افزایش داده که رشد حدود 250هزار تومانی را برای افراد یک‌نفره شامل می‌شود. بر اساس جدول دستمزد سال 1403، حداقل دستمزد روزانه برای کارگران و کارمندان 238هزار تومان در روز و حداقل حقوق ماهانه بدون در نظر گرفتن سایر مزایا، 7میلیون و 166هزار تومان است. طبق مادۀ 27 قانون حمایت از حقوق معلولان، دولت در سال 1403 می‌بایست بیش از 7میلیون به معلولان بدون شغل و درآمد مستمری پرداخت کند. این در حالی است که میزان مستمری مددجویان از 746هزار تومان در سال گذشته، تنها به 993هزار تومان رسیده است و کمتر از یک‌هفتم مستمری واقعی را در برمی‌گیرد.
در شرایطی که نمایندگان کارگری عضو شورای عالی کار سبد معیشت کارگران در سال جاری را 22میلیون و 800هزار تومان و نمایندگان کارفرمایان سبد معیشت را 16میلیون و 100هزار تومان اعلام کردند، درنهایت حقوق کارگران با افزایش 35درصدی و با در نظر گرفتن کسر بیمه، به کمتر از 10میلیون تومان می‌رسد. با نگاه واقع‌بینانه‌تر، میزان پرداخت مستمری از سوی بهزیستی، کمتر از یک‌شانزدهم هزینه‌های واقعی زندگی طبق رقم سبد معیشت اعلامی از سوی نمایندگان دولت است.
طبق قوانین، سازمان بهزیستی می‌بایست مستمری سالانۀ نهاد‌های حمایتی را به میزان تورم سالانه محاسبه و افزایش دهد که در این صورت مستمری 1403 به‌جای 30درصد، باید 45درصد افزایش می‌یافت. بنا بر افزایش 30درصدی، مستمری افراد یک‌نفره در سال جاری 993هزار تومان، دو نفره 1میلیون و 419، سه‌نفره 1میلیون و 987، چهارنفره 2میلیون و 555 و خانواده‌های دارای پنج فرد معلول 3میلیون و 123هزار تومان خواهد بود. نکتۀ قابل‌توجه در این بین، اختلاف فاحش میان میزان مستمری معلولان با پایه حقوق وزارت کار در ده سال گذشته است که این اختلاف همواره بین یک‌هفتم تا یک‌پانزدهم بوده است.
مستمری معلولان در سال 1392، 53هزار تومان و حقوق پایه وزارت کار 487هزار تومان بوده است. در سال 93 مستمری 53 و حقوق پایه 608هزار تومان، سال 94، مستمری 53 و حقوق پایه 712هزار، سال 95 مستمری 53 و حقوق پایه 812، سال 96 مستمری 146 و پایه حقوق 929، سال 97 مستمری 162 و پایه حقوق 1میلیون و 264 هزار، سال 98 مستمری 198 و پایه حقوق 1میلیون و 512، سال 99 مستمری 227 و پایه حقوق 1میلیون و 910، سال 1400 مستمری 350 و پایه حقوق 2میلیون و 600، سال 1401 مستمری 420 و پایه حقوق 4میلیون و 179، سال 1402 مستمری 746 و پایه حقوق 5میلیون و 308 و در سال 1403، میزان مستمری 993هزار و پایه حقوق وزارت کار 7میلیون و 166هزار تومان خواهد بود؛ بنابراین اختلاف فاحش میان پرداخت مستمری نهاد‌های حمایتی با حداقل دستمزد سالانه به این دولت و آن دولت ارتباط ندارد و بی‌توجهی به حقوق و قوانین معلولان، متوجه تمامی حاکمان نظام و یک رَویه در ایران است.
عیدی معلولان بازهم واریز نشد
عدم واریز عیدی برای معلولان از سوی سید محرومان به یک سنت بدل شده و سازمان بهزیستی نیز ظاهراً آن را یک سنت حسنه می‌داند. علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی، به‌جای آنکه مطالبه‌گر حقوق معلولان و پیگیر واریز عیدی سال 1403 مددجویان و پرداخت مابه‌التفاوت افزایش مستمری آنها در پنج ماه ابتدایی سال 1402 باشد، در کمال خونسردی اعلام می‌کند واریز عیدی در قانون نیامده و در دولت‌های قبل نیز از منابع دیگری پرداخت می‌شده است.
سازمان بهزیستی تقریباً از اواسط دهۀ 80 و تا سال 1401، در ماه پایانی سال معادل میزان مبلغ یک مستمری ماهانه به‌عنوان عیدی برای مددجویان واریز می‌کرد؛ اقدامی که دو سال است این سازمان از پرداخت آن طفره می‌رود. به‌راستی در شرایطی که برای افراد شاغل حق مسکن تنها معادل یک‌دهم اجاره در شهرهای بزرگ، بن مواد غذایی معادل سه‌کیلو گوشت و میزان حق تأهل با قیمت یک تی‌شرت برابری می‌کند، زندگی برای معلولان بدون شغل و درآمد چگونه می‌گذرد؟
مقامات جمهوری اسلامی ایران که مدعی دستگیری از محرومان هستند، برای گذران زندگی معلولانی که جز مستمری بهزیستی و یارانۀ دولت هیچ درآمد دیگری ندارند چه برنامه‌هایی دارند؟ چه کسی باید پاسخ‌گو باشد؟ رهبری؟ رئیس‌جمهور؟ وزرای دولت؟ نمایندگان مجلس؟ رئیس سازمان برنامه و بودجه؟ این جماعت که همگی خود را خدمت‌گزار مردم می‌دانند، چگونه خدمت کرده‌اند که فاصلۀ زندگی معلولان با بدیهی‌ترین نیاز‌های اولیۀ آنها تا این اندازه افزایش یافته است؟
وضعیت پرداخت مستمری در کشورهای توسعه‌یافته به معلولان
پیش از پرداختن به چگونگی حمایت از معلولان در کشورهای توسعه‌یافته، بر این نکته تأکید می‌شود که هم‌وطنان دارای معلولیت رقم‌های اعلامی به دلار و یورو را در ریال ایران ضرب نکنند تا از آن مقایسۀ غلطی به دست نیاید.
معلولان در کشور فنلاند، از دو طریق حمایت می‌شوند؛ یکی سازمان خدمات معلولان که زیر نظر شهرداری‌ها است و پرداخت حق‌الزحمۀ دستیار شخصی برای امور روزمرۀ زندگی، فراهم کردن تاکسی رایگان، پرستار و تأمین تجهیزات کمک‌توان‌بخشی ازجمله بخشی از خدمات این سازمان است. کِلا دیگر مرکز حمایتی از معلولان در فنلاند است که مستقیم زیر نظر دولت است. کِلا به معلولانی که بالای شانزده‌سال سن و بالای سه‌سال در فنلاند اقامت داشته باشند، حقوقی معادل 460 یورو در ماه پرداخت می‌کند، البته این پرداخت بسته به نوع و شدت معلولیت از 150 تا 460 یورو متفاوت است، خواه فرد شاغل باشد یا نباشد. همچنین یک فرد معلول شاغل می‌تواند در هر سنی خود را بازنشسته و تا پایان عمر حقوق بازنشستگی دریافت کند. پرداخت مستمری بازنشستگی و کمک‌هزینه‌های آن درمجموع 345 یورو و ضمانت بازنشستگی معادل 665 یورو در ماه است. کمک‌هزینۀ افراد بدون شغل در فنلاند 500یورو است و نیمی از مبلغ اجاره مسکن نیز برای این افراد از سوی دولت پرداخت می‌شود. تاکسی و تمام خدمات حمل و نقل عمومی برای معلولان و یک فرد همراه در فنلاند رایگان است، اما برای قطارهای بین‌شهری تنها برای همراه فرد معلول به‌صورت رایگان محاسبه می‌شود. شرایط تشریح‌شده در بالا، تقریباً در تمامی کشورهای حوزۀ اسکاندیناوی برای معلولان مشابه است.
در کشور آلمان، معلولان بین 500 تا 600یورو حقوق بیکاری می‌گیرند؛ علاوه بر آن نابینایان در آلمان 870یورو به‌عنوان حق معلولیت دریافت می‌کنند که این مبلغ قرار است بین 70 تا 100یورو در سال جاری میلادی افزایش یابد و به حدود 950یورو برسد. همچنین دولت مبلغ اجاره‌خانه معلولان بدون شغل را پرداخت می‌کند. نابینایان در تمامی شهرهای آلمان به‌شرط آنکه متراژ خانۀ آنها کمتر از 65 متر باشد، از این تسهیلات برخوردار می‌شوند. البته مبلغ پرداخت اجاره‌خانه در شهرهای مختلف آلمان متفاوت است، اما به‌صورت میانگین، از 400 تا 700یورو به‌عنوان اجارۀ مسکن به معلولان بدون شغل پرداخت می‌شود. اگر نابینایان در آلمان شاغل باشند، دیگر حقوق بیکاری و اجاره مسکن به آنها تعلق نمی‌گیرد. حمل و نقل عمومی درون کشور آلمان برای نابینایان با یک همراه رایگان است، اما برای هواپیما و قطار‌های سریع‌السیر نرخ بلیت برای نابینایان آزاد و برای همراه آنها رایگان است. خدمات درمانی و تجهیزات کمک‌توان‌بخشی نیز رایگان در اختیار معلولان این کشور قرار می‌گیرد.
در کشور آمریکا خدمات حمایتی از معلولان بسته به قوانین هر ایالت متفاوت است و مستمری معلولان بین 900 تا 1200دلار متغیر است. اگر نابینایان درآمد بالای 2700دلار و سایر معلولان جسمی درآمد بالای 1400دلار داشته باشند، مستمری مذکور دیگر به آنها تعلق نمی‌گیرد. تمامی معلولان در آمریکا تحت پوشش حمایت‌های غذایی، پرداخت اجاره مسکن، حمایت‌های درمانی و تجهیزات مورد نیاز در زمینه ابزارهای توان‌بخشی هستند. در دیگر کشور آمریکای شمالی، یعنی کانادا نیز اوضاع کمی بهتر است. معلولانی که بدون درآمد هستند یا درآمد اندکی دارند، دولت به آنها 650دلار پرداخت می‌کند. مستمری یا مبلغ حق معلولیت نیز جداگانه، ماهانه 400دلار است. در زمینۀ مسکن، خانه‌هایی که اجارۀ آنها کمتر از 550دلار باشد، اجارۀ آن از سوی دولت پرداخت می‌شود و بالا‌تر از این میزان توسط خود فرد باید پرداخت شود. نکتۀ قابل‌توجه در این بین، ساخت خانه‌هایی با امکانات بالا از سوی شهرداری‌ها در کانادا است که تمامی آنها با نرخ کمتر از 550دلار عرضه می‌شود تا درعمل معلولان برای سکونت در آن اجاره‌ای پرداخت نکنند. معلولان برای گرفتن این خانه‌ها بین یک‌ماه تا گاهی دو سال باید در نوبت باشند. حمل و نقل برای معلولان در کانادا رایگان است و غذای خشک و گرم برای افرادی که به آن نیاز داشته باشند، بدون محدودیت توسط سازمان‌ها و مؤسسه‌هایی که در این زمینه فعالیت دارند، داده می‌شود.
لزوم اصلاحات ساختاری در نظام حکمرانی ایران
نکات مطرح‌شده برای ترسیم یک آرمان‌شهر برای زندگی معلولان در غرب و مقایسۀ زندگی در کشورهای توسعه‌یافته با ایران مطرح نشد، چراکه آنها نیز مشکلات خاص خود را دارند. غرض از اشاره به استاندارد‌های زندگی معلولان در اروپا و آمریکای شمالی، یادآوری این نکته بود که آنها مانند انسان‌های اولیه درگیر بدیهی‌ترین نیاز‌های زندگی نیستند، بلکه نظام حکمرانی در آن کشورها سطحی از زندگی برای معلولان را فراهم کرده که آنها با آرامش به فکر پیشرفت در جامعه باشند و به‌واقع زندگی کنند تا زنده‌مانی.
افزایش فشارهای اقتصادی و عدم توجه مسئولان به وضعیت زندگی معلولان در کشور ما باعث سرخوردگی این قشر و افزایش رؤیای مهاجرت در میان آنها شده است. چه بسیار از معلولانی که در سال‌های اخیر حتی با تغییر دین و آیین خود و به بهانۀ مسائل هم‌جنس‌گرایی فرار را به قرار ترجیح داده‌اند و با رساندن خود به کشور ترکیه، قصد پناهندگی اجتماعی در یکی از کشورهای اتحادیه اروپا یا کانادا را دارند! بنابر‌این آیا وقت آن نرسیده که مسئولان تصمیم به ایجاد اصلاحات ساختاری در کشور بگیرند؟
مخلص کلام آنکه، تجربۀ 45 سال گذشته نشان داده نظام حکمرانی کنونی نمی‌تواند از معلولان در برابر آسیب‌های اجتماعی محافظت کند و روز‌به‌روز به مشکلات آنها افزوده است؛ مشکلاتی که دیگر تحمل آن برای گروهی از اعضای جامعۀ هدف، درعمل غیرقابل‌تحمل شده است؛ از این رو از حاکمان و تصمیم‌سازان کشور انتظار می‌رود ضمن تن دادن به قوانین موجود، شرایط زندگی برای افراد دارای معلولیت در ایران را به‌گونه‌ای بهبود بخشند که کرامت انسانی آنها نیز حفظ شود.
به امید آن روز"
audio/mana-2e0a3399bed483db90e9.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (فروردین ۱۴۰۳)
منصور شادکام
این بار هم به روال سال گذشته، مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام و سخنگوی هیئت‌مدیرۀ انجمن، نخستین شماره از سلسله گزارش‌های فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در سال ۱۴۰۳ را آماده و ارائه کرده‌اند. شما می‌توانید ضمن مطالعۀ خلاصۀ مکتوب این گزارش، شرح آن را هم در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبگاه و سایر شبکه‌های نسل مانا دریافت کنید.
بار دیگر لازم می‌دانم فرارسیدن سال نو را به همۀ مخاطبان نسل مانا، اعضای تحریریۀ این ماه‌نامه، هیئت‌مدیرۀ انجمن و فردفرد خیرین و سایر افرادی که در طول سال گذشته یاریگر ما بودند تا بتوانیم فعالیت‌هایمان را ادامه دهیم تبریک عرض کنم. همچنین از درگاه خداوند برای تک‌تک عزیزان آرزوی قبولی عبادات را در ماه رمضان دارم و عید فطر را هم تبریک می‌گویم. همان‌طور که از قدیم گفته‌اند: سالی که نکوست، از بهارش پیداست، امسال هم حلول سال نو با بهار قرآن مقارن شده و این تلاقی قطعاً نویدبخش روز‌های خوبی برای همۀ ما ایرانیان خواهد بود.
امسال هم انجمن نابینایان ایران طرح‌ها و برنامه‌های گوناگونی را برای اعضای خود و سایر گروه‌های افراد نابینا و کم‌بینا تدارک دیده است که امیدوارم با یاری شما بتوانیم آنها را به سر‌انجام برسانیم. اغلب این برنامه‌ها جزءِ مطالبات خود اعضای جامعۀ هدف از انجمن نابینایان ایران است؛ بنابراین می‌طلبد که صاحب‌نظران نابینا و کم‌بینا با هر سطح از دانش و تخصص، ما را در اجرا و تحقق آنها یاری کنند. انفعال و سکوت در شرایط کنونی جایز نیست و لازم است با هر سطحی از توانایی، از طرح‌ها و برنامه‌هایی که در راستای اهداف جامعۀ نابینایان است حمایت کنیم. اگر در جایی برنامه‌ای برای نابینایان تولید می‌شود، چه نسل مانا، چه قالب‌های دیگری نظیر برنامۀ رادیویی شش‌نقطه، صحیح‌تر آن است که با سازندگان و تولیدکنندگانشان در تماس باشیم و سعی کنیم ارتباطمان را با آنها حفظ کنیم و با پیشنهاد‌ها و انتقادات سازنده، آنها را یاری و به بهبود کیفیت برنامه‌ها کمک کنیم. ماه‌نامۀ نسل مانا و برنامۀ شش‌نقطه می‌توانند بستر مناسبی برای انعکاس گزارش‌های «‌ان‌جی‌اُ»های مختلف باشند. این ماه‌نامه لزوماً به انجمن نابینایان ایران تعلق ندارد. با توجه به اینکه نسل مانا در حال حاضر تنها نشریۀ تخصصی حوزۀ نابینایان در کشور است، می‌توان از آن به‌عنوان محملی برای انعکاس گزارش فعالیت‌ها و مشکلات و انتظارات و نیاز‌های جامعۀ افراد با آسیب بینایی استفاده کرد. ما از انتشار همۀ این موارد هم از طریق نسل مانا و هم از مسیر شش‌نقطه استقبال می‌کنیم.
انجمن نابینایان ایران امسال هم با توجه به موفقیت‌آمیز بودن ایدۀ تدوین تقویم سالانه، تقویم فعالیت‌های سال جدید را ترسیم و ارائه خواهد کرد. یکی از اهدافی که انجمن در سال جدید دنبال می‌کند این است که بتوانیم در میان انجمن‌ها، شبکه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های مختلف افراد نابینا و کم‌بینا وحدت رَویه و یک‌صدایی ایجاد کنیم. با توجه به اینکه انجمن تنها سازمان مردم‌نهادی است که ۲۴ دفتر نمایندگی در سراسر کشور دارد، امیدواریم به کمک این دفاتر نمایندگی و سایر دوستان بتوانیم این وحدت رویه را در کشور به وجود بیاوریم. مهم آن است که همۀ ما بر این تصمیم استوار و هم‌صدا باشیم که خودخواهی و حرکت‌های فردی را کنار بگذاریم و از قضاوت‌های بی‌مورد و نادرست نسبت به همدیگر اجتناب کنیم و به فکر تحقق اهدافی باشیم که خیر جمعی را دنبال می‌کنند.
قضاوت‌های بی‌مورد و نابجا امروز به آفتی بزرگ در جامعۀ افراد با آسیب بینایی تبدیل شده است. بهتر است پیش از انتشار و انعکاس هر خبر و نقل‌قول و گزاره‌ای حتماً ابتدا به‌دقت درباره‌اش تحقیق کنیم و بعد آن را منتشر کنیم. هیچ‌یک از سازمان‌های مردم‌نهاد از بودجۀ دولتی برخوردار نیستند و اگر هم کاری صورت می‌گیرد، به مدد ارتباطاتی است که ما در جامعه ممکن است داشته باشیم. همۀ ما اعتبار خود را گرو می‌گذاریم تا بتوانیم بودجه‌های مورد نیاز پروژه‌ها را تهیه کنیم. لازم است قدردان افراد و مجموعه‌هایی باشیم که با نگاه خیرخواهانه یا در راستای مسئولیت اجتماعی‌شان از ما حمایت می‌کنند تا بتوانیم گام‌های مؤثری را برای بهبود کیفیت زندگی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی برداریم.
در پایان ضمن تشکر از همۀ همراهان انجمن نابینایان ایران، بار دیگر برای شما موفقیت و سربلندی آرزو می‌کنم."
audio/mana-e075dd184ba70b7d61e5.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (فروردین ۱۴۰۳)
منصور شادکام
این بار هم به روال سال گذشته، مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام و سخنگوی هیئت‌مدیرۀ انجمن، نخستین شماره از سلسله گزارش‌های فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در سال ۱۴۰۳ را آماده و ارائه کرده‌اند. شما می‌توانید ضمن مطالعۀ خلاصۀ مکتوب این گزارش، شرح آن را هم در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبگاه و سایر شبکه‌های نسل مانا دریافت کنید.
بار دیگر لازم می‌دانم فرارسیدن سال نو را به همۀ مخاطبان نسل مانا، اعضای تحریریۀ این ماه‌نامه، هیئت‌مدیرۀ انجمن و فردفرد خیرین و سایر افرادی که در طول سال گذشته یاریگر ما بودند تا بتوانیم فعالیت‌هایمان را ادامه دهیم تبریک عرض کنم. همچنین از درگاه خداوند برای تک‌تک عزیزان آرزوی قبولی عبادات را در ماه رمضان دارم و عید فطر را هم تبریک می‌گویم. همان‌طور که از قدیم گفته‌اند: سالی که نکوست، از بهارش پیداست، امسال هم حلول سال نو با بهار قرآن مقارن شده و این تلاقی قطعاً نویدبخش روز‌های خوبی برای همۀ ما ایرانیان خواهد بود.
امسال هم انجمن نابینایان ایران طرح‌ها و برنامه‌های گوناگونی را برای اعضای خود و سایر گروه‌های افراد نابینا و کم‌بینا تدارک دیده است که امیدوارم با یاری شما بتوانیم آنها را به سر‌انجام برسانیم. اغلب این برنامه‌ها جزءِ مطالبات خود اعضای جامعۀ هدف از انجمن نابینایان ایران است؛ بنابراین می‌طلبد که صاحب‌نظران نابینا و کم‌بینا با هر سطح از دانش و تخصص، ما را در اجرا و تحقق آنها یاری کنند. انفعال و سکوت در شرایط کنونی جایز نیست و لازم است با هر سطحی از توانایی، از طرح‌ها و برنامه‌هایی که در راستای اهداف جامعۀ نابینایان است حمایت کنیم. اگر در جایی برنامه‌ای برای نابینایان تولید می‌شود، چه نسل مانا، چه قالب‌های دیگری نظیر برنامۀ رادیویی شش‌نقطه، صحیح‌تر آن است که با سازندگان و تولیدکنندگانشان در تماس باشیم و سعی کنیم ارتباطمان را با آنها حفظ کنیم و با پیشنهاد‌ها و انتقادات سازنده، آنها را یاری و به بهبود کیفیت برنامه‌ها کمک کنیم. ماه‌نامۀ نسل مانا و برنامۀ شش‌نقطه می‌توانند بستر مناسبی برای انعکاس گزارش‌های «‌ان‌جی‌اُ»های مختلف باشند. این ماه‌نامه لزوماً به انجمن نابینایان ایران تعلق ندارد. با توجه به اینکه نسل مانا در حال حاضر تنها نشریۀ تخصصی حوزۀ نابینایان در کشور است، می‌توان از آن به‌عنوان محملی برای انعکاس گزارش فعالیت‌ها و مشکلات و انتظارات و نیاز‌های جامعۀ افراد با آسیب بینایی استفاده کرد. ما از انتشار همۀ این موارد هم از طریق نسل مانا و هم از مسیر شش‌نقطه استقبال می‌کنیم.
انجمن نابینایان ایران امسال هم با توجه به موفقیت‌آمیز بودن ایدۀ تدوین تقویم سالانه، تقویم فعالیت‌های سال جدید را ترسیم و ارائه خواهد کرد. یکی از اهدافی که انجمن در سال جدید دنبال می‌کند این است که بتوانیم در میان انجمن‌ها، شبکه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های مختلف افراد نابینا و کم‌بینا وحدت رَویه و یک‌صدایی ایجاد کنیم. با توجه به اینکه انجمن تنها سازمان مردم‌نهادی است که ۲۴ دفتر نمایندگی در سراسر کشور دارد، امیدواریم به کمک این دفاتر نمایندگی و سایر دوستان بتوانیم این وحدت رویه را در کشور به وجود بیاوریم. مهم آن است که همۀ ما بر این تصمیم استوار و هم‌صدا باشیم که خودخواهی و حرکت‌های فردی را کنار بگذاریم و از قضاوت‌های بی‌مورد و نادرست نسبت به همدیگر اجتناب کنیم و به فکر تحقق اهدافی باشیم که خیر جمعی را دنبال می‌کنند.
قضاوت‌های بی‌مورد و نابجا امروز به آفتی بزرگ در جامعۀ افراد با آسیب بینایی تبدیل شده است. بهتر است پیش از انتشار و انعکاس هر خبر و نقل‌قول و گزاره‌ای حتماً ابتدا به‌دقت درباره‌اش تحقیق کنیم و بعد آن را منتشر کنیم. هیچ‌یک از سازمان‌های مردم‌نهاد از بودجۀ دولتی برخوردار نیستند و اگر هم کاری صورت می‌گیرد، به مدد ارتباطاتی است که ما در جامعه ممکن است داشته باشیم. همۀ ما اعتبار خود را گرو می‌گذاریم تا بتوانیم بودجه‌های مورد نیاز پروژه‌ها را تهیه کنیم. لازم است قدردان افراد و مجموعه‌هایی باشیم که با نگاه خیرخواهانه یا در راستای مسئولیت اجتماعی‌شان از ما حمایت می‌کنند تا بتوانیم گام‌های مؤثری را برای بهبود کیفیت زندگی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی برداریم.
در پایان ضمن تشکر از همۀ همراهان انجمن نابینایان ایران، بار دیگر برای شما موفقیت و سربلندی آرزو می‌کنم."
audio/mana-a0c5adf4c6c26206296a.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا یک قابلیت تازه را در صفحه‌خوان جاز معرفی خواهیم کرد. سپس با یک ابزار جادویی ویژه افراد کم‌بینا آشنا خواهیم شد و در ادامه هم زندگی یک ناشنوانابینای آمریکایی را از نظر خواهیم گذراند.
درک معجزۀ تصاویر به کمک امکان تازه در صفحه‌خوان جاز
از وقتی صفحه‌خوان ان‌وی‌دی‌ای امکاناتش رو به فزونی گذاشته و از فارسی به‌خوبی پشتیبانی می‌کند، دیگر صفحه‌خوان محبوب، یعنی جاز میدان رقابت را به این صفحه‌خوان واگذار کرده است و دیگر کمتر کاربری به دنبال نصب و راه‌اندازی آن می‌رود، به‌ ویژه آنکه ان‌وی‌دی‌ای بر روی رایانه‌هایی با مشخصات سخت‌افزاری متوسط رو به پایین هم نصب می‌شود، اما نصب نسخه‌های اخیر جاز، حافظه و پردازندۀ امروزی‌تری می‌طلبد، اما حالا یکی‌دو سالی می‌شود که طراحان جاز هم به دنبال تغییر زمین بازی افتاده‌اند و سعی می‌کنند با افزودن امکانات تازه، مزیت رقابتی‌شان را نسبت به دیگر صفحه‌خوان‌های بازار افزایش دهند. قابلیت شناسایی عکس یکی از همین امکانات است که به‌تازگی به جاز اضافه شده است.
شما در هر موقعیتی که باشید می‌توانید از این قابلیت در جاز استفاده کنید، ازجمله مثلاً وقتی در حال خواندن یک کتاب الکترونیکی هستید و عکسی روی صفحه نمایش داده می‌شود، به‌سادگی با فشردن چند کلید می‌توانید توصیف آن عکس را دریافت کنید. همچنین اگر فایل عکس را در رایانه‌تان ذخیره کرده‌اید، می‌توانید بدون باز کردن فایل، آن را به دست هوش مصنوعی بسپارید؛ به‌علاوه وقتی در حال وب‌گردی با عکسی مواجه می‌شوید هم می‌توانید آن را با چند کلید به هوش مصنوعی ارسال کنید.
یکی دیگر از قابلیت‌های جذاب این امکان تازه این است که می‌توانید یک فریم از ویدئوی در حال پخش را هم با هوش مصنوعی به اشتراک بگذارید تا برایتان توصیف کند. پیش‌تر هم گفته شد که این قابلیت‌ها تا پیش از این هم در ابزار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی وجود داشته، اما کاری که جاز کرده، تسهیل انجام این قبیل کارها است؛ به‌طور مثال قبلاً اگر می‌خواستید یک فریم از ویدئو را در اختیار هوش مصنوعی بگذارید، باید ابتدا عکس صفحه‌نمایش را در رایانه ذخیره می‌کردید و سپس آن را با هوش مصنوعی به اشتراک می‌گذاشتید، اما جاز همۀ این گرفتاری‌ها را از مسیر حذف کرده است.
اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، آنجا به‌طور نمونه هر یک از این قابلیت‌ها را به نمایش گذاشته‌ایم. همچنین قدری راجع‌به این صحبت خواهیم کرد که این قابلیت، در چه موقعیت‌هایی ممکن است زندگی را برای ما تسهیل کند.
جادوی درشت‌نمایی با نمایشگرهای کلووِر
یکی از محدودیت‌هایی که به واسطۀ انواع و اقسام گرفتاری‌های سیاسی و اقتصادی برای افراد کم‌بینای ایرانی به وجود آمده آن است که اساساً فناوری‌ها و ابزارهای کمکی که برای استفادۀ آنها در دنیا توسعه داده می‌شود، در سبد تجهیزات کمکی خریداری‌شده از سوی نهاد‌هایی نظیر بهزیستی هیچ جایگاهی ندارند. گویی این گروه فراموش‌شدگانی هستند که خود باید به هر نحو ممکن گلیمشان را از آب بکشند و چون اندک بینایی برایشان باقی مانده دیگر نیازی به حمایت ندارند. در دنیا اما ماجرا به‌کلی با رویۀ حاکم در کشور ما تفاوت دارد. هر روز شاهد عرضۀ محصولات تازه‌ای هستیم که وجودشان می‌تواند کیفیت زندگی افراد کم‌بینا را به میزان شگفت‌آوری ارتقا بخشد.
سم در ابتدای ویدئو اقدام به جعبه‌گشایی درشت‌نمای کلوور می‌کند؛ جایی که ما با یک درشت‌نما که در یک کیف شکیل جاسازی شده، یک نمایشگر اضافه و کابل‌های اتصال مواجه می‌شویم؛ در‌واقع این نمونه از کلوور یک صفحۀ شانزده اینچی است که به یک دوربین ۴کِی با لنز عریض مجهز شده است. صفحه‌نمایش اضافه برای این است که کاربر بتواند آن را هم به صفحۀ شانزده اینچی اضافه کند تا یک صفحه با اندازۀ دو برابر معمول داشته باشد. طراحی سخت‌افزاری این نمایشگر به شکلی است که برخلاف نمایشگرهای معمول، کاربر می‌تواند به کمک دسته‌ای که برای دستگاه تعبیه شده، زاویۀ صفحه‌نمایش را به فراخور نیاز خود تنظیم کند، مثلاً می‌تواند صفحه را رو‌به‌روی خود قرار دهد تا نیاز نباشد برای دیدن محتوا سر خود را به سمت پایین خم کند.
آنچه درخصوص این دستگاه کاربران را به شگفتی وامی‌دارد، امکانات نرم‌افزاری آن است. کاربران می‌توانند هم با استفاده از فرمان‌های لمسی و هم دکمه‌هایی که در اطراف دستگاه قرار گرفته‌اند از آن استفاده کنند، ازجمله یکی از امکانات جالب‌توجه در این دستگاه این است که چون دوربین آن از یک لنز عریض بهره می‌برد، کاربر می‌تواند به‌راحتی کاغذ‌های بزرگ‌تر از حد معمول را هم در مقابل دوربین بگذارد تا از آن عکس بگیرد؛ به‌عنوان‌مثال به‌سادگی می‌توان یک صفحۀ روزنامه را در مقابل دوربین قرار داد و از تمام محتوا عکس گرفت. عکسی که از نوشته‌ها تهیه می‌شود، این امکان را هم در اختیار کاربر می‌گذارد تا به کمک فناوری او‌سی‌آر، محتوا را به متن تبدیل کند و با موتور صوتی کلوور بخواند.
وجود دو صفحه‌نمایش به‌طور هم‌زمان به کاربران اجازه می‌دهد بتوانند دو تصویر را در اختیار داشته باشند. موقعیتی را تصور کنید که سر کلاس حضور دارید و می‌خواهید هم‌زمان آنچه را معلم روی تخته می‌نویسد بخوانید و هم چیزی بنویسید. می‌توانید دستگاه را به‌گونه‌ای تنظیم کنید که نمایشگر بالا، تصویر معلم و تخته را برایتان به نمایش بگذارد و در نمایشگر پایین هم کارهای مربوط به نوشتن را انجام دهید. همچنین دستۀ کلوور به شما امکان می‌دهد دوربین را به سمت خودتان بچرخانید تا از حالت آینه‌ای کلوور هم استفاده کنید و چهرۀ خود را در درشت‌نما ببینید؛ قابلیتی که می‌تواند بسته به نیاز، به حال کاربران کم‌بینا مفید باشد، مثلاً برخی از کاربران گفته‌اند از این قابلیت برای مدیریت امور آرایشی و بهداشتی خود استفاده کرده‌اند.
قابلیت‌های کلوور بسیار بیش از اینها است و مجال کوتاه ما در این نوشته امکان بازگویی همۀ ماجرا را به ما نمی‌دهد، پس به رسم همیشه، بازگویی جزئیات بیشتر و مشخصات ظاهری و فیزیکی دستگاه و قیمت آن را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌نهیم.
چه کسی باور می‌کند
«پِگی چانگ» کسی است که سال‌ها وقت خود را برای ثبت و ضبط تاریخ نابینایان آمریکا گذاشته است. او در مطلبی، در آخرین شماره از ماه‌نامۀ «بریل مانیتور» یکی از چهره‌های تأثیر‌گذار در میان نابینایان آمریکایی را معرفی کرده است.
نوشتۀ پگی این‌طور آغاز می‌شود که در ۱۹۳۵، روزی یکی از برنامه‌های محبوب رادیویی در آمریکا از یک مهمان ویژه دعوت کرد؛ یک نوازنده پیانو، اما شاید بگویید نوازندگی پیانو که اتفاق خارق‌العاده‌ای نیست. عجیب بودن این دعوت آنجایی معلوم می‌شود که بدانیم این نوازنده، یک زن ناشنوانابینا است.
قصۀ دوران آموزشی هلن هم خود ماجرایی طول و دراز دارد. در آن روزگار کمتر مدرسه‌ای حاضر بود دانش‌آموزان ناشنوا را بپذیرد. این بود که مادر در آموزش او پر‌رنگ‌ترین نقش را ایفا کرد. او به کمک مادر توانست به چنان جایگاهی دست پیدا کند که تا سال‌ها سوژۀ معتبر‌ترین نشریات آمریکایی و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی باشد.
با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید تا قصۀ زندگی هلن و بسیاری موضوع‌های جذاب دیگر را با شما به اشتراک بگذاریم. پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا و همین‌طور کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی بشنوید."
audio/mana-471675c63bb6b4b6b9c4.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا یک قابلیت تازه را در صفحه‌خوان جاز معرفی خواهیم کرد. سپس با یک ابزار جادویی ویژه افراد کم‌بینا آشنا خواهیم شد و در ادامه هم زندگی یک ناشنوانابینای آمریکایی را از نظر خواهیم گذراند.
درک معجزۀ تصاویر به کمک امکان تازه در صفحه‌خوان جاز
از وقتی صفحه‌خوان ان‌وی‌دی‌ای امکاناتش رو به فزونی گذاشته و از فارسی به‌خوبی پشتیبانی می‌کند، دیگر صفحه‌خوان محبوب، یعنی جاز میدان رقابت را به این صفحه‌خوان واگذار کرده است و دیگر کمتر کاربری به دنبال نصب و راه‌اندازی آن می‌رود، به‌ ویژه آنکه ان‌وی‌دی‌ای بر روی رایانه‌هایی با مشخصات سخت‌افزاری متوسط رو به پایین هم نصب می‌شود، اما نصب نسخه‌های اخیر جاز، حافظه و پردازندۀ امروزی‌تری می‌طلبد، اما حالا یکی‌دو سالی می‌شود که طراحان جاز هم به دنبال تغییر زمین بازی افتاده‌اند و سعی می‌کنند با افزودن امکانات تازه، مزیت رقابتی‌شان را نسبت به دیگر صفحه‌خوان‌های بازار افزایش دهند. قابلیت شناسایی عکس یکی از همین امکانات است که به‌تازگی به جاز اضافه شده است.
شما در هر موقعیتی که باشید می‌توانید از این قابلیت در جاز استفاده کنید، ازجمله مثلاً وقتی در حال خواندن یک کتاب الکترونیکی هستید و عکسی روی صفحه نمایش داده می‌شود، به‌سادگی با فشردن چند کلید می‌توانید توصیف آن عکس را دریافت کنید. همچنین اگر فایل عکس را در رایانه‌تان ذخیره کرده‌اید، می‌توانید بدون باز کردن فایل، آن را به دست هوش مصنوعی بسپارید؛ به‌علاوه وقتی در حال وب‌گردی با عکسی مواجه می‌شوید هم می‌توانید آن را با چند کلید به هوش مصنوعی ارسال کنید.
یکی دیگر از قابلیت‌های جذاب این امکان تازه این است که می‌توانید یک فریم از ویدئوی در حال پخش را هم با هوش مصنوعی به اشتراک بگذارید تا برایتان توصیف کند. پیش‌تر هم گفته شد که این قابلیت‌ها تا پیش از این هم در ابزار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی وجود داشته، اما کاری که جاز کرده، تسهیل انجام این قبیل کارها است؛ به‌طور مثال قبلاً اگر می‌خواستید یک فریم از ویدئو را در اختیار هوش مصنوعی بگذارید، باید ابتدا عکس صفحه‌نمایش را در رایانه ذخیره می‌کردید و سپس آن را با هوش مصنوعی به اشتراک می‌گذاشتید، اما جاز همۀ این گرفتاری‌ها را از مسیر حذف کرده است.
اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، آنجا به‌طور نمونه هر یک از این قابلیت‌ها را به نمایش گذاشته‌ایم. همچنین قدری راجع‌به این صحبت خواهیم کرد که این قابلیت، در چه موقعیت‌هایی ممکن است زندگی را برای ما تسهیل کند.
جادوی درشت‌نمایی با نمایشگرهای کلووِر
یکی از محدودیت‌هایی که به واسطۀ انواع و اقسام گرفتاری‌های سیاسی و اقتصادی برای افراد کم‌بینای ایرانی به وجود آمده آن است که اساساً فناوری‌ها و ابزارهای کمکی که برای استفادۀ آنها در دنیا توسعه داده می‌شود، در سبد تجهیزات کمکی خریداری‌شده از سوی نهاد‌هایی نظیر بهزیستی هیچ جایگاهی ندارند. گویی این گروه فراموش‌شدگانی هستند که خود باید به هر نحو ممکن گلیمشان را از آب بکشند و چون اندک بینایی برایشان باقی مانده دیگر نیازی به حمایت ندارند. در دنیا اما ماجرا به‌کلی با رویۀ حاکم در کشور ما تفاوت دارد. هر روز شاهد عرضۀ محصولات تازه‌ای هستیم که وجودشان می‌تواند کیفیت زندگی افراد کم‌بینا را به میزان شگفت‌آوری ارتقا بخشد.
سم در ابتدای ویدئو اقدام به جعبه‌گشایی درشت‌نمای کلوور می‌کند؛ جایی که ما با یک درشت‌نما که در یک کیف شکیل جاسازی شده، یک نمایشگر اضافه و کابل‌های اتصال مواجه می‌شویم؛ در‌واقع این نمونه از کلوور یک صفحۀ شانزده اینچی است که به یک دوربین ۴کِی با لنز عریض مجهز شده است. صفحه‌نمایش اضافه برای این است که کاربر بتواند آن را هم به صفحۀ شانزده اینچی اضافه کند تا یک صفحه با اندازۀ دو برابر معمول داشته باشد. طراحی سخت‌افزاری این نمایشگر به شکلی است که برخلاف نمایشگرهای معمول، کاربر می‌تواند به کمک دسته‌ای که برای دستگاه تعبیه شده، زاویۀ صفحه‌نمایش را به فراخور نیاز خود تنظیم کند، مثلاً می‌تواند صفحه را رو‌به‌روی خود قرار دهد تا نیاز نباشد برای دیدن محتوا سر خود را به سمت پایین خم کند.
آنچه درخصوص این دستگاه کاربران را به شگفتی وامی‌دارد، امکانات نرم‌افزاری آن است. کاربران می‌توانند هم با استفاده از فرمان‌های لمسی و هم دکمه‌هایی که در اطراف دستگاه قرار گرفته‌اند از آن استفاده کنند، ازجمله یکی از امکانات جالب‌توجه در این دستگاه این است که چون دوربین آن از یک لنز عریض بهره می‌برد، کاربر می‌تواند به‌راحتی کاغذ‌های بزرگ‌تر از حد معمول را هم در مقابل دوربین بگذارد تا از آن عکس بگیرد؛ به‌عنوان‌مثال به‌سادگی می‌توان یک صفحۀ روزنامه را در مقابل دوربین قرار داد و از تمام محتوا عکس گرفت. عکسی که از نوشته‌ها تهیه می‌شود، این امکان را هم در اختیار کاربر می‌گذارد تا به کمک فناوری او‌سی‌آر، محتوا را به متن تبدیل کند و با موتور صوتی کلوور بخواند.
وجود دو صفحه‌نمایش به‌طور هم‌زمان به کاربران اجازه می‌دهد بتوانند دو تصویر را در اختیار داشته باشند. موقعیتی را تصور کنید که سر کلاس حضور دارید و می‌خواهید هم‌زمان آنچه را معلم روی تخته می‌نویسد بخوانید و هم چیزی بنویسید. می‌توانید دستگاه را به‌گونه‌ای تنظیم کنید که نمایشگر بالا، تصویر معلم و تخته را برایتان به نمایش بگذارد و در نمایشگر پایین هم کارهای مربوط به نوشتن را انجام دهید. همچنین دستۀ کلوور به شما امکان می‌دهد دوربین را به سمت خودتان بچرخانید تا از حالت آینه‌ای کلوور هم استفاده کنید و چهرۀ خود را در درشت‌نما ببینید؛ قابلیتی که می‌تواند بسته به نیاز، به حال کاربران کم‌بینا مفید باشد، مثلاً برخی از کاربران گفته‌اند از این قابلیت برای مدیریت امور آرایشی و بهداشتی خود استفاده کرده‌اند.
قابلیت‌های کلوور بسیار بیش از اینها است و مجال کوتاه ما در این نوشته امکان بازگویی همۀ ماجرا را به ما نمی‌دهد، پس به رسم همیشه، بازگویی جزئیات بیشتر و مشخصات ظاهری و فیزیکی دستگاه و قیمت آن را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌نهیم.
چه کسی باور می‌کند
«پِگی چانگ» کسی است که سال‌ها وقت خود را برای ثبت و ضبط تاریخ نابینایان آمریکا گذاشته است. او در مطلبی، در آخرین شماره از ماه‌نامۀ «بریل مانیتور» یکی از چهره‌های تأثیر‌گذار در میان نابینایان آمریکایی را معرفی کرده است.
نوشتۀ پگی این‌طور آغاز می‌شود که در ۱۹۳۵، روزی یکی از برنامه‌های محبوب رادیویی در آمریکا از یک مهمان ویژه دعوت کرد؛ یک نوازنده پیانو، اما شاید بگویید نوازندگی پیانو که اتفاق خارق‌العاده‌ای نیست. عجیب بودن این دعوت آنجایی معلوم می‌شود که بدانیم این نوازنده، یک زن ناشنوانابینا است.
قصۀ دوران آموزشی هلن هم خود ماجرایی طول و دراز دارد. در آن روزگار کمتر مدرسه‌ای حاضر بود دانش‌آموزان ناشنوا را بپذیرد. این بود که مادر در آموزش او پر‌رنگ‌ترین نقش را ایفا کرد. او به کمک مادر توانست به چنان جایگاهی دست پیدا کند که تا سال‌ها سوژۀ معتبر‌ترین نشریات آمریکایی و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی باشد.
با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید تا قصۀ زندگی هلن و بسیاری موضوع‌های جذاب دیگر را با شما به اشتراک بگذاریم. پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا و همین‌طور کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی بشنوید."
audio/mana-07c6be55d999932aadb4.mp3,"مثبت‌اندیشی شاه‌راه گذار از ناکامی‌ها
زهرا همت
به دست‌هایت نگاه کن! پاهایت را ببین! احتمالاً هر بار که سری به بدنمان بزنیم و نگاهی بیندازیم، متوجه کبودی‌هایی می‌شویم؛ کبودی‌هایی که نمی‌دانیم چه زمانی و کجا و بر اثر برخورد با چه چیزی ایجاد شده‌اند! هر روز که برای انجام کارهای روزمره از خانه بیرون می‌رویم یا اصلاً وقتی مشغول انجام کار‌های خانه هستیم، دست و پایمان یا شاید حتی صورتمان به چیزی یا مانعی می‌خورد و جایش کبود می‌شود. گاهی درد احساس می‌کنیم و گاهی هم نه، اما نکتۀ جالب اینجاست که در بیشتر مواقع، حتی اگر درد را هم حس کنیم، احتمالاً این کبودی‌ها یا شاید زخم‌ها را نادیده می‌گیریم و درنهایت داستان با گفتن یک «آخ» تمام می‌شود و شاید وقتی بعداً این کبودی‌ها را می‌بینیم یا کسی در مورد آنها از ما می‌پرسد، اصلاً به یاد نمی‌آوریم که این کبودی از کجا آمده بود، اما وقتی دست روی آن می‌گذاریم درد را به یاد می‌آوریم.
فقط جسم ما نیست که زخم می‌شود، روان ما نیز می‌تواند زخم شود، کبود شود و…شگفت‌آور است که گاهی خودمان به خودمان زخم می‌زنیم؛ با افکار منفی، با بها دادن بیش از حد به قضاوت‌ها و نظرات دیگران و…! جای این زخم‌ها و کوفتگی‌ها بیشتر می‌ماند و بیشتر آزارمان می‌دهد.
برای همۀ ما پیش آمده وقتی به دلیل آسیب بینایی از کاری یا تفریحی محروم می‌مانیم، انگار روانمان زخم می‌شود، مثلاً کسی که عاشق رانندگی کردن است، اما می‌داند که برای حفظ ایمنی خودش و دیگران هیچ‌وقت و دقیقا هیچ‌وقت نباید و نمی‌تواند فرمان هیچ اتومبیلی را در دست بگیرد یا فرد کم‌بینایی که برای معاینه پیش چشم‌پزشکش رفته و چشم‌پزشک پس از معاینه می‌گوید بینایی او نسبت به جلسۀ قبل کاهش یافته است یا دانشجویی که به دلیل داشتن آسیب بینایی از بازی‌های گروهی با دوستان و هم‌کلاسی‌هایش بازمی‌ماند؛ همۀ اینها زخمی بر سینه دارند که جایش تا همیشه می‌ماند، اما کسی کبودی‌هاشان را نمی‌بیند.
حالا چه کنیم؟ راه‌حل چیست؟ بنشینیم و غصه بخوریم؟ تا همیشه سوگوار کم‌بینایی و نابینایی باشیم یا راه دیگری هم هست؟ درست در این زمان‌های هجوم باید به داد خودمان برسیم. در این لحظات به تغییر افکار و پیدا کردن زیبایی‌های زندگی نیازمندیم. مثبت‌اندیشی و سپاس‌گزاری بابت زیبایی‌های کوچک زندگی، مدیریت این لحظات بحرانی را ساده‌تر می‌کند. احتمالاً بیشتر شما که این یادداشت را می‌خوانید، آگاهانه یا ناخود‌آگاه، در مواجهه با موقعیت‌های دشوار از مثبت‌اندیشی سود برده‌اید؛ چرا‌که اگر چنین نباشد، ممکن است برخی از این موقعیت‌های دشوار ما را به فروپاشی بکشاند، اما خوب است بر افکارمان مسلط باشیم و اجازه ندهیم غم یا ترس نداشتن‌ها یا از دست دادن‌های احتمالی بر ما چیره شود.
در اینجا راه‌کار‌های منسجمی برای ساختن دیدگاه مثبت و بهره‌گیری از مثبت‌اندیشی به‌منظور مدیریت بحران و رشد شخصیت پیشنهاد می‌شود. سه راه برای سپاس‌گزاری بابت زیبایی‌ها و زندگی قدر‌شناسانه که موجب می‌شود بهتر بتوانیم چالش‌ها را مدیریت کنیم.
۱. فهرست سپاس‌گزاری روزانه تهیه کنید و حداقل سه مورد از چیزهایی را که خوشحالتان کرده است و بابت آن شکرگزار هستید یادداشت کنید. ممکن است چیزهای ساده‌ای باشد که از نگاه شما پنهان بماند، اما با اندکی توجه، پیدایشان کنید، مثلاً یک دوست خوب، لبخند پرمهر مادر، رختخواب گرم، نوشیدنی دل‌چسب، نوای شگفت‌انگیز نوازندۀ دوره‌گرد، سلام پر از انرژی یک همکار در ابتدای روز…و اینها تنها چند نمونه از هزاران موردی هستند که هر یک از ما با اندکی تفکر می‌یابیم. خوب است پیش از یادداشت این موارد، کمی تمرکز کنید و به آرامش برسید؛ شمعی روشن کنید و موسیقی مورد علاقه‌تان را بگذارید. انجام کار‌هایی از این دست، کمک می‌کند بهتر بتوانید زیبایی‌ها را احساس کنید. حالا لحظه‌ای درنگ کنید و عمیق شکرگزاری کنید. دقیق احساس کنید که وجود دوست صمیمی‌تان چه خوبی‌ها و زیبایی‌هایی در زندگی شما به همراه دارد. احساس آرامش، امنیت، صمیمیت، تعلق داشتن…هر روز زیبا‌بین‌تر می‌شوید و تهیۀ این فهرست برایتان ساده‌تر و ساده‌تر می‌شود.
قدرشناسی‌تان را ابراز کنید. اندکی برای قدرشناسی و تشکر از دیگران وقت بگذارید. قدردانی از دیگران بابت کارهایی که برایمان انجام می‌دهند کار سختی نیست؛ نه وقت می‌گیرد و نه هزینه‌بر است، اما این ابراز احساس قدردانی، علاوه بر اینکه حس خوبی را به دیگران منتقل می‌کند و انرژی مضاعفی برای خوب بودن و خوبی کردن به آنها می‌دهد؛ در خود شما هم حس بهتری ایجاد می‌کند؛ بنا‌بر‌این خوب است تشکر کردن را تمرین کنید؛ برای مثال هنگامی‌که دوستی شما را به یک پیاده‌روی دعوت می‌کند یا یک فنجان چای برایتان می‌ریزد، از او تشکر کنید یا وقتی فردی در فروشگاه یا در خیابان به شما کمک می‌کند با لبخند و خوش‌رویی قدرشناسی‌تان را ابراز کنید. اطمینان داشته باشید این قدرشناسی بیش از همه به خود شما احساس بهتری هدیه می‌کند.
۳. به سیم آخر بزنید و ناکامی‌ها را برای خودتان طور دیگری تفسیر کنید. تلاش کنید به مسائل نگاه متفاوتی داشته باشید. وقتی عدم توانایی در رانندگی کردن، تمام ذهنتان را پر می‌کند، به دشواری‌های رانندگی در شهر‌های شلوغ یا به هزینه‌های جاری و نگه‌داری خودرو فکر کنید. کنترل افکارتان را در دست داشته باشید و ذهنتان را مدیریت کنید و تلاش کنید تفکرتان را به جهت مثبت سوق دهید.
هر انسانی در زندگی با دشواری‌های بسیاری مواجه است و ممکن است خسته، نا‌امید یا افسرده شود، ولی بهتر آن است که با ایجاد نگرش مثبت و تلاش برای پیدا کردن زیبایی‌ها و نقاط اتصال به زندگی بر این ناکامی‌ها غلبه کنیم و از زندگی لذت ببریم.
چون نیست ز هر‌چه هست جز باد به دست
چون هست به هرچه هست نقصان و شکست
انگار که هر‌چه هست در عالم نیست
پندار که هر‌چه نیست در عالم هست"
audio/mana-1228b8bc5736ee142e17.mp3,"تعامل در بانک
فاطمه جوادیان
درِ ماشین را باز و با عصا زمین را بررسی می‌کنم، امن است. پیاده می‌شوم. می‌دانم که اگر چند قدم جلوتر بروم، به جدول و چند قدم جلوتر به پله‌های بانک می‌رسم. در شهر رشت به‌طورمعمول سطح پیاده‌رو از خیابان و کف ساختمان‌ها از پیاده‌رو بالاتر است تا در روزهای پُرباران، آب باران وارد ساختمان‌ها نشود.
درِ ماشین را می‌بندم. از جدول بالا می‌روم. هنوز به پله نرسیده‌ام که راننده می‌آید و مرا به سمت چپ راهنمایی می‌کند. از او می‌پرسم: «اینجا مگر پله نیست؟» می‌گوید: «بله! پله هست. بفرمایید این‌طرف.» فکر می‌کنم شاید اشتباهی رخ‌ داده است. کمی به سمت چپ می‌رویم. عصا را به نرده‌ای می‌زند و می‌گوید: «حالا برو!» و غیب می‌شود. نرده را لمس می‌کنم. جهت نرده موازی با پیاده‌رو است نه عمود بر پیاده‌رو. کمی گیج شده‌ام. عصایم شیب رمپ را حس می‌کند. متوجه می‌شوم که او مرا ابتدای رمپ یا همان راه شیب‌دار گذاشته است تا راحت باشم؛ بی‌آنکه از خودم بپرسد با کدام مسیر راحت‌تر هستم، البته وقتی در ماشین بودم به او اعلام کرده بودم که جلوی در بانک که چند پله دارد، ماشین را نگه دارد. فکر کردم برگردم و پله‌ها را پیدا کنم. پله‌ها مستقیم مرا به در هوشمند می‌رساند. از طرفی فکر کردم به‌هرحال این هم یک چالش است. بد نیست ببینم رمپ این بانک چطور ساخته‌ شده است. کمی که به جلو می‌روم، راه شیب‌دار صاف می‌شود. عصایم در سمت راست و مستقیم نرده و در سمت چپ شیب دیگری را لمس می‌کند. حالا شیب عمود شده است به خیابان و بانک. رو به بانک هستم. به یاد دارم که برای گذر از پله‌ها به سمت چپ رفتیم. پس به سمت راست حرکت می‌کنم؛ نزدیک به دیوارۀ بانک. در هوشمند که مرا نزدیک خود می‌بیند باز می‌شود. نفس راحتی می‌کشم و وارد بانک می‌شوم.
شلوغ نیست. چند قدم جلو می‌روم و منتظر می‌مانم. کسی می‌پرسد: «با کدام قسمت کاردارید؟» می‌گویم که یک شماره می‌خواهم. از دستگاه نوبت‌دهی شماره می‌گیرد و به من می‌دهد. تشکر می‌کنم. از او می‌خواهم شمارۀ روی کاغذ را بخواند. می‌گوید: «22» از او می‌خواهم بگوید آخرین شماره‌ای که خوانده‌شده کدام است. تابلو را نگاه می‌کند و می‌گوید: «شمارۀ 20» از او می‌خواهم یک صندلی نشانم بدهد. می‌گوید: «به سمت راست مستقیم حرکت کنید!» کمی پیش می‌روم. بی‌آنکه عصایم را از زمین بلند کند، به ‌آرامی عصا را به سمت راست می‌برد. عصا سطح نرمی را در نیمۀ پایینی بدنه حس می‌کند. می‌گوید: «صندلی است. بفرمایید بنشینید!» شمارۀ 21 خوانده می‌شود. کمی بعد هم صدا را می‌شنوم: «شمارۀ 22 به باجۀ 1».
می‌دانم که در بیشتر موارد جایگاه رئیس بانک در ابتدای ورودی بانک است و فکر می‌کنم باجۀ 1 هم باید جایی در همان نزدیکی باشد. باید کمی از راهی را که آمده‌ام برگردم. سپس تغییر جهت بدهم. به‌ آرامی به سمت میز رئیس حرکت می‌کنم. کسی ببخشید آرامی می‌گوید و عصایم را بی‌آنکه از زمین بلند کند در مسیر درست قرار می‌دهد. می‌گوید: «مستقیم…حالا بفرمایید، صندلی همین‌جاست.» می‌نشینم و سلام می‌کنم.
خانمی با خوش‌رویی در آن‌سوی باجه پاسخ می‌دهد.
همان ابتدا به او می‌گویم که برای انجام سه کار به بانک آمده‌ام؛ زمان استفاده از کارت‌بانکی‌ام تمام ‌شده و باید کارت جدید بگیرم، یکی از حساب‌هایم را ببندم و حساب دیگری بازکنم.
با احترام از من می‌خواهد کارت ملی‌ام را به او نشان بدهم. شرمنده می‌شوم. کارت را به همراه ندارم، اما عکس پشت و روی کارت را به نام، در موبایلم ذخیره کرده‌ام. پیدا کردنش برایم آسان است. می‌گوید که مشکلی نیست همان را نشان بدهم. موبایل را می‌گیرد، کارت را می‌خواند و موبایل را پس می‌دهد.
در مورد امضاکردنم می‌پرسد. به او می‌گویم که از مُهر استفاده می‌کنم. مُهر، کارت‌بانکی و کارت سپرده را از من می‌خواهد. هر سه را می‌گذارم روی میز. بین ما حفاظی وجود دارد و فضای کوچکی که می‌شود مدارک را در آن فضا تحویل داد. دستم را پیش می‌برم و آن فضا را پیدا می‌کنم، البته خیلی هم سخت نیست، چون صدای خانم هم از همان‌جا به من می‌رسد. موارد را یکی‌یکی تحویل می‌دهم. عددها را با دقت می‌خواند، راه‌های ممکن را توضیح می‌دهد، هر جا لازم است تأیید مرا می‌گیرد و برگه‌ها را پر می‌کند. من هم با خواندن پیام‌های بانک روند کار را دنبال می‌کنم. مُهر کردن برگه‌ها که تمام می‌شود، نوبت می‌رسد به ثبت اثر انگشت. دستم را در اختیارش می‌گذارم. بامهارت انگشتم را در استامپ و سپس روی برگه‌ها می‌زند. برگه‌ها که تمام می‌شود از من می‌خواهد کمی صبر کنم. دستمالی می‌آورد می‌گذارد زیر انگشتم. الکل را روی سطح جوهری انگشتم اسپری می‌کند و با مهربانی دستم را پاک می‌کند. احساس شرمندگی دارم، اما اجازه می‌دهم این کار را انجام دهد، چون او قادر است کم‌رنگ شدن جوهر روی انگشتم را ببیند. از او درخواست می‌کنم اطلاعات کارت جدید را برایم بخواند تا صدایش را در موبایل ضبط کنم. این کار را هم با دقت انجام می‌دهد.
از من می‌پرسد که آیا کسی در ماشین منتظر من است یا نه. پاسخ می‌دهم که کسی منتظرم نیست و باید اسنپ بگیرم. می‌خواهم به سمت صندلی‌های انتظار بروم تا در آنجا این کار را انجام دهم. می‌گوید: «می‌توانید همین‌جا بمانید و ماشین بگیرید.» دلیل بی‌قراری‌ام را متوجه می‌شود. می‌گوید: «مشتری در بانک منتظر نیست. نگران نباشید!» خیالم راحت می‌شود. با خودم فکر می‌کنم کاش یکی از کتاب‌های کنار بسفر را به همراه داشتم تا به یادگار به ایشان بدهم. فقط برچسب کیو آر کد فایل صوتی را همراه دارم. دلم می‌خواهد احساس خوبی را که در من ایجاد کرده است، به او ابراز کنم. یکی از برچسب‌ها را به او می‌دهم و آرزو می‌کنم از شنیدن فایل صوتی کتاب لذت ببرد. او مرا تا پایین پله‌ها راهنمایی می‌کند. می‌خواهد کنار من منتظر ماشین بماند که به درخواست من سرکارش برمی‌گردد.
همیشه در بانک‌ها چنین اتفاق‌های خوشایندی برای ما رخ نمی‌دهد. از وقتی که در این بانک شماره می‌گیرم و در نوبت خودم به باجۀ مربوط می‌روم، شرایط بهتری را تجربه می‌کنم.
اگر همۀ ما چه افراد دارای معلولیت چه سایر افراد جامعه پایبند به رعایت حقوق شهروندی یکدیگر و همچنین انجام رفتار صحیح اجتماعی نسبت به هم باشیم، دنیا جای بهتری می‌شود برای زندگی.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-30e35efd22fa3a695ab1.mp3,"نگاهی به وضعیت دسترس‌پذیری در کنسول‌های بازی و بازی‌های ویدئویی برای نابینایان و کم‌بینایان
میثم امینی
افزایش آگاهی و توجه به دسترس‌پذیری محصولات برای افراد دارای معلولیت‌های مختلف، ازجمله معلولیت‌های بینایی، یکی از اتفاق‌های خوبی است که در سال‌های اخیر در جهان رخ داده است.
بازی‌های ویدئویی یا همان بازی‌های رایانه‌ای هم از این قافله عقب نمانده‌اند و در چند سال اخیر شاهد تغییرات هیجان‌انگیزی در این زمینه بوده‌ایم؛ به‌گونه‌ای که این روزها یک نابینای مطلق می‌تواند یک کنسول پلی‌استیشن یا اکس‌باکس داشته باشد؛ چیزی که تا چند سال پیش شاید عجیب به نظر می‌رسید.
در این شماره از نسل مانا در این ستون نگاهی داریم به وضعیت کنونی دسترس‌پذیری در بازی‌های ویدئویی و کنسول‌های بازی برای نابینایان و کم‌بینایان.
در گذشته تلویزیون‌ها کیفیت تصویر پایینی داشتند و گرافیک‌ها در بازی‌های رایانه‌ای بی‌کیفیت، بسیار رنگارنگ و با تضاد رنگ بسیار بالا بودند؛ بنابراین بسیاری از افراد کم‌بینا می‌توانستند باوجود نبود امکاناتِ دسترس‌پذیری مناسب از بازی‌های رایانه‌ای استفاده کنند، اما با گذشت زمان این وضعیت تغییر کرد؛ تلویزیون‌ها با کیفیت تصویری بهتری ارائه شدند و بازی‌ها هم ازنظر گرافیکی پیشرفت کردند و دیدنشان برای افراد کم‌بینا دشوارتر شد.
خوشبختانه در چند سال اخیر توجه به دسترس‌پذیری افزایش پیدا کرده است و برخی از تولیدکنندگان کنسول‌های بازی و استودیوهای تولیدکنندۀ بازی‌های رایانه‌ای عمومی امکانات دسترس‌پذیری را برای انواع معلولیت‌ها، ازجمله نابینایی و کم‌بینایی در محصولات خود ارائه می‌کنند، مثلاً در زمینۀ دسترس‌پذیری در کنسول‌های بازی، شرکت مایکروسافت عملکرد خوبی داشته و از مدل وان به بعد کنسول بازی این شرکت، یعنی اکس‌باکس برنامۀ آشنای نَرِیتور را به این کنسول محبوب اضافه کرده است. افراد نابینا و کم‌بینا با استفاده از نریتور می‌توانند از فروشگاه بازی‌های مایکروسافت استفاده کنند، بازی‌های نصب‌شده را باز کنند و امکانات اجتماعی و سایر ویژگی‌های این کنسول را به‌کار بگیرند.
شرکت سونی هم امکان صفحه‌خوان را به نسخۀ ۴ کنسول بازی خود، یعنی پلی‌استیشن اضافه کرد که البته کامل نبود. در این نسخه از کنسول افراد نابینا فقط می‌توانستند از منوی اصلی کنسول استفاده کنند و وقتی وارد زیرمنوها می‌شدند صفحه‌خوان دیگر عمل نمی‌کرد، اما خوشبختانه در نسخۀ ۵ پلی‌استیشن این مشکل رفع شده است و در حال حاضر این کنسول هم دسترس‌پذیری مناسبی دارد، البته کنسول پلی‌استیشن هنوز تصاویر بدون برچسب بسیاری دارد که برای کاربران نابینا مشکل‌آفرین است. از سوی دیگر اخیراً هم شرکت‌های بزرگ هم توسعه‌دهندگان مستقل در حال ارائه بازی‌هایی بر روی این کنسول‌اند که بدون نیاز به هیچ‌گونه افزونه و امثال آن برای کاربران نابینا و کم‌بینا دسترس‌پذیرند.
در زمینۀ دسترس‌پذیری در بازی‌ها می‌توانیم نسخۀ 2 بازی «آخرین بازمانده از ما» را مثال بزنیم. نسخۀ 1 این بازی گسترده و پیچیده با محیط سه‌بعدی را یک استودیوی بازی‌سازی بزرگ و مهم به نام «ناتی داگ» در سال ۲۰۱۳ ارائه داد. این نسخه هیچ امکانات دسترس‌پذیری برای نابینایان و حتی کم‌بینایان نداشت، اما در سال ۲۰۲۰ نسخۀ دوم این بازی با بیش از شصت ویژگی دسترس‌پذیری برای افراد معلول، ازجمله نابینایان و کم‌بینایان برای کنسول پلی‌استیشن ۴ و ۵ ارائه شد.
منوهای این بازی این قابلیت را دارند که با صفحه‌خوان کنسول خوانده شوند تا افراد نابینا بتوانند از آن استفاده کنند. همچنین ویژگی کمک در پیمایش به کاربران نابینا و کم‌بینا اجازه می‌دهد از اینکه دقیقاً دارند به کجا می‌روند اطلاع داشته باشند، به سمت هدف خود حرکت کنند، محیط اطراف را برای موارد قابل‌برداشت مثل اسلحه یا مهمات جستجو کنند و درکل نیازهای پیمایشی خود را رفع کنند؛ علاوه‌ بر اینها امکان تضاد رنگ بالا با قابلیت فعال و غیرفعال کردن فوری به کاربران کم‌بینا این امکان را می‌دهد تا با سریع کشیدن یک انگشت خود به چپ بر روی تاچ‌پد دستۀ پلی‌استیشن خود این امکان را فعال کنند. با فعال شدن این امکان شخصیت بازیکن به رنگ آبی، دشمنان به رنگ قرمز، موارد قابل تعامل به رنگ زرد و بقیۀ موارد کم‌رنگ و خاکستری می‌شوند تا این کاربران بتوانند بهتر بازی را انجام دهند.
بازی بزرگ دیگری که با امکانات دسترس‌پذیری مناسبی برای کاربران نابینا و کم‌بینا این بار روی اکس‌باکس مایکروسافت ارائه شده، بازی شبیه‌سازی مسابقات اتومبیل‌رانی «فُورتزا مُوتُوراِسپُورت» است که سال پیش منتشر شد. در این بازی امکانات کمکی مختلفی برای هدایت خودرو، توقف آن و…و همچنین راهنمای گفتاری، صوتی و لرزشی تعبیه شده است که حتی به یک کاربر کاملاً نابینا اجازه می‌دهد کنترل کاملی روی خودرو داشته باشد.
«مُورتال کامبَت ۱» هم یکی از بازی‌های محبوبی است که با دسترس‌پذیری مناسبی شامل منوهای گویا و حالت آموزش سال پیش ارائه شد.
استودیوی بازی‌سازی یوبی‌سافت هم چند سال است که در حال تلاش برای ارائۀ امکانات دسترس‌پذیری مثل منوهای گویا و…در بازی‌های خود است. بازی‌های این استودیو معمولاً برای سیستم‌های مختلفی شامل پلی‌استیشن، اکس‌باکس، رایانه و…ارائه می‌شود؛ بنابراین توجه بیشتر این استودیو به دسترس‌پذیری خبر خوبی برای دوستداران نابینا و کم‌بینای بازی‌های ویدئویی است.
توسعه‌دهندگان بازی مستقل هم در زمینۀ ارائۀ امکانات دسترس‌پذیری برای نابینایان و کم‌بینایان کارهای قابل‌توجهی را انجام داده‌اند؛ درواقع می‌توان گفت که توسعه‌دهندگان مستقل قبل از استودیوهای بزرگ بازی‌سازی شروع به دسترس‌پذیر کردن بازی‌های خود کردند، مثلاً بازی «کارآگاه بروک» که برای انواع سیستم‌ها شامل پلی‌استیشن، اکس‌باکس و رایانه موجود است، امکانات دسترس‌پذیری مناسب برای بازیکنان نابینا و کم‌بینا دارد.
علاوه بر ارائۀ دسترس‌پذیری در بازی‌ها در هنگام تولید، بعضی توسعه‌دهندگان هم بازی‌هایی را که قبلاً بدون امکانات دسترس‌پذیری تولید شده‌اند تغییر می‌دهند یا به‌اصطلاح برای آنها «مُود» یا «ماد» می‌سازند که باعث دسترس‌پذیر شدن این بازی‌ها می‌شود، مثلاً برای بازی «هارت‌اِستُون» از استودیوی بلیزارد که یک بازی ورق مبارزه‌ای است مادی وجود دارد که آن را برای بازیکنان نابینا و کم‌بینا دسترس‌پذیر می‌کند و به آنها اجازه می‌دهد به‌راحتی از این بازی لذت ببرند. همچنین یک ماد، بازی «درۀ اِستاردو» را که یک شبیه‌سازی مزرعه‌داری و یک بازی اجتماعی است برای بازیکنان نابینا و کم‌بینا دسترس‌پذیر می‌کند؛ علاوه بر این برای نسخۀ اصلی بازی «تیراندازی اول‌شخص دوم» نیز که در سال ۱۹۹۳ منتشر شد، مادی ارائه شده است که این بازی قدیمی محبوب را برای نابینایان و کم‌بینایان دسترس‌پذیر می‌کند."
audio/mana-9c4b3946b4eb16a01d4f.mp3,"قانون کاغذی: «قانون معلولان» شش سال پس از تصویب همچنان منزوی است
رؤیا بابایی
قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در اسفند سال 1396 به تصویب مجلس رسید و در اردیبهشت سال 1397 توسط رئیس‌جمهور وقت برای اجرا به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد. از آن زمان شش سال گذشته و این قانون که با هدف ارتقای سطح زندگی و تسهیل حضور معلولان در جامعه تصویب شده بود، هنوز کمترین تأثیری در زندگی معلولان نداشته و نگذاشته است؛ درواقع این قانون در حالی شش‌ساله شده که نه‌تنها مجالی برای اثرگذاری در زندگی معلولان نیافته، بلکه با برداشت‌ها و تفسیرهای سلیقه‌ای مسئولان دچار عقب‌گرد هم شده است؛ بنابراین می‌توان گفت این قانون تنها برای حفظ ظاهر تصویب شده تا برخی مسئولان در پاسخ به بی‌توجهی به معلولان حرفی برای گفتن و ماکتی از یک قانون توخالی برای ارائه داشته باشند؛ وگرنه آنچه از «قانون حمایت از معلولان» به جا مانده، تنها ملعبه‌ای است برای ژست‌های سیاسی و شاید بین‌المللی و در داخل کشور خریداری ندارد.
بی‌دستاورد و پرحاشیه
شش سال از تصویب قانون حمایت از حقوق معلولان می‌گذرد. قانونی که با هدف ارتقای سطح زندگی و تسهیل حضور معلولان در جامعه به تصویب رسید‌ه بود، حالا در حالی‌ شش سال از تصویب خود را پشت سر می‌گذارد که نه‌تنها دستاوردی برای معلولان نداشته است، بلکه معلولان برای اجرای آن مجبور به برگزاری ده‌ها تجمع اعتراضی شده‌اند.
نگاهی گذرا به عملکرد دستگاه‌های متولی در اجرای این قانون، تصویری تأسف‌بار و ناامیدکننده را به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد این قانون به‌جای هموار کردن مسیر، گاه از مسیر اصلی منحرف شده و به‌جای بهبود شرایط معلولان، به اجرای سلیقه‌ای آن برای معدودی از معلولان محدود شده تا علاوه‌بر اجرای ظاهری، هم در واقعیت اجرا نشود هم هزینه‌ای برای نهادهای مسئول نداشته باشد و هم اثبات عدم اجرای آن ناممکن باشد.
عملکرد غیرقابل‌قبول
بند مربوط به «استانداردسازی و بین‌المللی کردن تشخیص نوع و شدت معلولیت» در قانون معلولان جز سردرگمی برای جامعۀ هدف و کارشناسان کمیسیون‌ها دستاوردی نداشته یا در زمینه «شبکه‌های ملی معلولان» به‌جز تشکیل سه شبکۀ فرمایشی و تحت امر بهزیستی، اقدام مؤثر دیگری صورت نگرفته که این شبکه‌ها هم عملکرد قابل قبولی ندارند.
باوجود تشکیل جلسه‌های ستاد مناسب‌سازی، در عمل هیچ تغییر محسوسی در وضعیت «مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری اماکن عمومی و معابر» مشاهده نمی‌شود و اجرای تبصرۀ مربوط به «ایاب و ذهاب رایگان و نیم‌بها» بعد از گذشت پنج سال و اختصاص اعتبار برای این امر، همچنان در حد حرف و حدیث باقی مانده است.
پرداخت حق پرستاری با تبعیض
«حق پرستاری معلولان شدید و خیلی شدید» که حق قانونی آنهاست به‌صورت مُسکن موقت و تنها برای معدودی از جامعۀ هدف پرداخت می‌شود و هزاران فرد مشمول این قانون باوجود شدیدترین معلولیت‌ها و نداشتن هیچ‌گونه منبع درآمدی از آن محروم مانده‌اند.
همچنین مبلغ حق پرستاری برای معلولانی که در مراکز شبانه‌روزی مستقر هستند با معلولانی که در منزل نگهداری می‌شوند، متفاوت است و این یعنی دولت هزینۀ نگهداری از معلولان را به گردن خانواده‌ها انداخته است.
بی‌عدالتی در پرداخت شهریۀ دانشگاه
تنها شهریۀ دانشجویان دانشگاه آزاد در دهک‌های درآمدی یک تا شش پرداخت می‌شود، درحالی‌که در دهک‌بندی معلولان اجحاف بزرگی صورت گرفته است و معلولان با هدف ارائۀ خدمات کمتر تا جای ممکن در دهک‌های بالا جای داده شده‌اند و این عادلانه نیست.
بیمه در بن‌بست
هرچند قسمت اعظم اعتبارات بهزیستی به مراکز نگهداری از معلولان اختصاص دارد، اما این موضوع رضایت خود مراکز و خانواده‌ها را جلب نکرده است و اگرچه «بیمۀ خدمات توان‌بخشی» بعد از چند سال، به‌ظاهر 59 خدمت توان‌بخشی را تحت پوشش قرار داده، اما عدم تمایل بخش غیردولتی به عقد قرارداد با بیمۀ سلامت به دلیل بدقولی‌های این بیمه و کسورات و…در عمل امکان استفاده از این خدمات را برای معلولان ناممکن کرده است.
صندوق بی‌شغلی
«استفاده از امکانات ورزشی رایگان» نیز با واگذاری مراکز دولتی به بخش غیردولتی و مقاومت دستگاه‌ها در برابر حضور معلولان، در عمل اجرا نشده، «صندوق فرصت‌های شغلی» هنوز شروع به کار نکرد‌ه و لازم است کمیسیون اصل ۹۰ و دیوان محاسبات کشور پیگیر دلایل آن باشند.
سهمیه‌های کاغذی
سهمیۀ استخدام 3درصدی معلولان باوجود مقاومت دستگاه‌ها در آزمون معاینات به استخدام معلولان نمی‌انجامد. نهادهای انقلابی و عمومی نیز از اجرای این قانون سر باز می‌زنند و حتی گزارشی از استخدام معلولان در مجلس شورای اسلامی و قوه قضائیه نیز در دسترس نیست.
قادری، زینت‌المجالس
در خصوص «حضور مدیران بهزیستی استان‌ها در شورای برنامه‌ریزی و توسعه» نیز تاکنون هیچ دستاوردی رسانه‌ای نشده و «حضور رئیس بهزیستی در شورای عالی اشتغال» هم جز حضوری زینتی و اعلام افتخار شرکت او در این جلسه‌ها، عایدی برای معلولان نداشته است.
مسکن‌، وعده دیروز و امروز
در مورد اختصاص 10درصد مسکن‌های ارزان‌قیمت، جز خبر عقد تفاهم‌نامه‌های رنگارنگ، هنوز خبری از این 10درصد نشده و از فرصت قانونی «پخش آگهی‌های تبلیغاتی معلولان در سینماها»، حتی در جشنوارۀ فیلم فجر نیز استفاده‌ای نشده است.
باوجود تأکید قانون بر اجرای پنج ساعت برنامۀ تخصصی در صدا و سیما برای معلولان، این نهاد، به‌ویژه در استان‌ها از اجرای درست این وظیفۀ قانونی سر باز می‌زند و از توصیف شنیداری فیلم‌ها برای نابینایان نیز خبری نیست.
انحراف‌های سلیقه‌ای
کار «کمک‌هزینۀ معیشت» به معلولان به پرداخت مبلغی ناچیز به معدودی از جامعۀ هدف و نداشتن برنامۀ مدون برای اجرایی شدن آن کشیده و سازمان بهزیستی را به بهانۀ بهینه‌سازی پرداخت به سمت تدوین آیین‌نامه و محدود کردن جامعۀ هدف سوق داده است.
دولت فراری از اجرای ماده 27
مادۀ 27 قانون حمایت از معلولان تکلیف کرده است باید حداقل دستمزد سالانه به معلولان شدید و خیلی شدید بدون شغل پرداخت شود، اما باوجود تورم و فشارهای شدید اقتصادی، دولت همچنان حاضر به اجرای این قانون نیست.
فرار از شفافیت
علی‌رغم پیگیری‌های خود معلولان، سازمان برنامه و بودجه و بهزیستی اراده‌ای برای ایجاد «ردیف اعتباری ویژۀ قانون معلولان» ندارند؛ به این دلیل که این اتفاق، هم میزان اعتبارات تخصیصی و هم محل هزینه‌کرد آن را شفاف خواهد کرد.
«کمیتۀ هماهنگی و نظارت بر اجرای قانون» نیز کماکان به جایی نرسیده و بااینکه در دولت چهار جلسه برای این بحث تشکیل شده است، اما در هیچ جلسه‌ای عملکرد دستگاه‌ها مورد بررسی قرار نگرفته و گزارش عملکرد دستگاه‌ها طبق روال برای مراجع ذی‌ربط ارسال نشده و گزارشی نیز در این زمینه منتشر نشده است.
روکشی برای دادن ژست‌های حقوق بشری
این‌گونه که از بی‌توجهی دولت به قانون معلولان برمی‌آید، می‌توان نتیجه گرفت این قانون نه‌تنها اولویت امروز دولت نیست، بلکه در دولت‌های گذشته نیز اولویت نبوده و تصویب آن تنها ملعبه‌ و روکشی است برای گرفتن ژست‌های مدنی و دادن پز‌های حقوق بشری.
همچنین وقتی مجلس در اقدامی کاملاً غیرمنطقی به حذف ردیف بودجۀ تنها قانون کشور در مورد معلولان دست می‌زند، باید گفت احتمالاً نهاد قانون‌گذار کشور هم معلولان را شهروند درجۀ 2 و بدون حق می‌داند؛ بنابراین می‌توان گفت معلولان جز خودشان دلسوزی ندارند و حتی سازمان بهزیستیِ منحرف‌شده از مسیر اصلی و دورشده از ماهیت خود هم نه‌تنها دغدغۀ‌ معلولان و اجرای این قانون را ندارد، بلکه تلاش می‌کند تا با کاستن از سر و ته خدمات اندک کنونی، دُمی برای مافوقان خود تکان دهد و سری بر آستانشان بساید تا بلکه دست‌مریزادی بگیرد!"
audio/mana-1ddc5197612289fb3d85.mp3,"خط بریل در عصر صفحه‌خوان‌ها: ضرورتی انکار‌ناپذیر یا مهارتی منسوخ؟
امین عرب
خط بریل در سال ۱۸۲۴ به دست لوئی بریل، نابینای فرانسوی، اختراع شد و انقلابی در زندگی نابینایان ایجاد کرد. پیش از بریل، این افراد برای خواندن و نوشتن به روش‌های مختلفی مانند خطوط برجسته، حروف چاپی بزرگ یا سیستم‌های شنوایی تکیه می‌کردند، اما هیچ‌کدام از این روش‌ها به اندازۀ بریل کار‌آمد و مؤثر نبودند. بریل به‌سرعت در سراسر جهان به‌عنوان خط رسمی نابینایان شناخته شد و به آنان امکان داد تا در زمینه‌های مختلف تحصیلی و شغلی پیشرفت کنند، اما در اواخر قرن بیستم، با ظهور فناوری‌های جدید، به‌ویژه صفحه‌خوان‌ها، استفاده از بریل رو به کاهش گذاشت. صفحه‌خوان‌ها مزایای بسیاری دارند، ازجمله سرعت، قابلیت حمل و دسترسی آسان.
با وجود مزایای صفحه‌خوان‌ها، برخی از افراد معتقدند که بریل هنوز هم ابزاری ضروری برای نابینایان است و نمی‌توان از مزایای منحصر‌به‌فرد آن چشم‌پوشی کرد. در این مقاله به بررسی این موضوع می‌پردازیم که آیا زمان استفاده از بریل سر آمده و این خط در حال پیوستن به تاریخ است یا اینکه هنوز هیچ ابزاری نتوانسته جای بریل را بگیرد؟ در ادامه به بررسی دلایل هردو دیدگاه خواهیم پرداخت.
مدافعان بریل: ضرورتی برای استقلال و توانمندسازی
مدافعان استفاده از بریل معتقدند که این خط ابزاری ضروری برای استقلال و توانمندسازی افراد نابینا است. آنها به چند دلیل کلیدی برای اثبات مدعای خود اشاره می‌کنند.
۱. تمرکز و درک عمیق‌تر: مطالعات نشان داده‌اند که خواندن و نوشتن بریل به تمرکز بیشتر و پردازش اطلاعات به طور دقیق‌تر منجر می‌شود؛ درواقع بریل با درگیر کردن حس لامسه، تجربۀ یادگیری را عمیق‌تر و پایدارتر می‌کند.
۲. مزیت شغلی: تسلط بر بریل در برخی مشاغل مانند مترجمی، ویراستاری و موسیقی مزیت بزرگی محسوب می‌شود. در این مشاغل، دقت و سرعت عمل در خواندن و نوشتن بسیار حائز اهمیت است و بریل می‌تواند به افراد نابینا در رقابت با افراد بینا کمک کند. کسی که به بریل مجهز نباشد از عهدۀ برخی از مشاغل برنمی‌آید.
۳. دسترسی در لحظه: بریل به افراد نابینا امکان می‌دهد تا در هر زمان و مکانی به اطلاعات دسترسی داشته باشند و بتوانند آن را برای مخاطبان خود ارائه کنند؛ به‌عنوان‌مثال در هنگام تدریس یا سخنرانی، بریل امکان دسترسی به مطلب را در لحظه فراهم می‌کند و فرد نابینا می‌تواند درحالی‌که مطالب را برای مخاطبان خود بیان می‌کند، یادداشت‌های بریل را مورد استفاده قرار دهد.
علاوه بر این مدافعان بریل به موارد زیر نیز اشاره می‌کنند.
ـ بریل حس استقلال و اعتماد به نفس را در افراد نابینا تقویت می‌کند.
ـ بریل ابزاری برای خلاقیت و خوداظهاری است.
ـ بریل به حفظ و ترویج فرهنگ و هویت نابینایان کمک می‌کند.
منتقدان بریل: چالش‌هایی در عصر دیجیتال
منتقدان استفاده از بریل بر این باورند که این خط در عصر حاضر با محدودیت‌های زیر روبه‌رو است که استفاده از آن را برای افراد نابینا دشوار می‌کند.
۱-حجم و حمل و نقل: نوشته‌های بریل فضای زیادی را اشغال می‌کنند و حمل و نقل کتاب‌ها و اسناد بریل حجیم و سنگین بسیار دشوار است و فضای بسیاری را در قفسه‌ها و کیف‌ها به خود اختصاص می‌دهد.
۲-هزینه: نمایشگرها و یادداشت‌بردارهای بریل ابزارهای نوینی هستند که به افراد نابینا امکان می‌دهند تا به نوشته‌های بریل دسترسی داشته‌ باشند؛ بی‌ آنکه مشکلات حجم و سنگینی اسناد آنها را اذیت کند؛ با‌این‌حال این ابزارها بسیار گران هستند و بسیاری از افراد نابینا توانایی خرید آنها را ندارند.
۳-سرعت: سرعت خواندن بریل در اغلب موارد به سرعت مطالعه با صفحه‌خوان نمی‌رسد. صفحه‌خوان‌ها می‌توانند متن را با سرعت بسیار بالایی بخوانند و به افراد نابینا امکان می‌دهند تا در زمان کوتاهی حجم زیادی از اطلاعات را پردازش کنند.
استفاده از صفحه‌خوان‌ها: آسان و در دسترس
مدافعان برتری صفحه‌خوان‌ها برای طرح دیدگاه خود به مزایای این ابزار‌ها اشاره می‌کنند. آنان معتقدند این مزایا ما را از بریل بی‌نیاز می‌کنند و برای دستیابی به مزایای منحصر‌به‌فرد بریل می‌توان راه‌کار‌های جایگزینی در نظر گرفت. از جمله مزایای صفحه‌خوان‌ها عبارت‌اند از:
۱-دسترسی در هر جا: صفحه‌خوان‌ها به دلیل قابل استفاده بودن در کامپیوتر‌ها و تلفن‌های هوشمند، همیشه و همه‌جا در دسترس‌اند. این موضوع به افراد نابینا امکان می‌دهد تا در هر زمان و مکانی به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند.
۲-سرعت بالا: سرعت استفاده از صفحه‌خوان‌ها بسیار بالا است. این ابزارها می‌توانند متن را با سرعتی حتی بیشتر از انسان بخوانند و به افراد نابینا امکان می‌دهند تا در زمان کوتاهی حجم زیادی از اطلاعات را پردازش کنند. این مزیت در مقابل اشکال سرعت در خواندن بریل بسیار اهمیت دارد.
۳-قیمت مناسب: صفحه‌خوان‌ها در مقایسه با ابزارهای بریل، مانند نمایشگرها، یادداشت‌بردارها و چاپگر‌ها بسیار ارزان‌ترند. این موضوع دسترسی به این ابزار را برای افراد نابینا آسان‌تر می‌کند.
نقد دیدگاه حذف بریل: ضرورت حفظ تنوع
مدافعان استفاده از بریل معتقدند که حذف این خط، تنوع روش‌های یادگیری و خواندن را برای افراد نابینا از بین می‌برد و می‌تواند به استقلال و توانمندسازی آنها آسیب برساند. آنها در دفاع از دیدگاه خود به این دلایل اشاره می‌کنند.
۱-آسیب به سواد: بسیاری معتقدند بریل سواد افراد نابینا است. همان‌طور که افراد بینا با دانستن یک خط می‌خوانند و می‌نویسند، بریل همین کار را برای فرد نابینا انجام می‌دهد. از زمانی که صفحه‌خوان‌ها فراگیر شدند، بسیاری از افراد نابینا با ضعف در مهارت املا دست و پنجه نرم می‌کنند. آسیب به مهارت املا به‌عنوان یکی از معیار‌های سواد، پیامد‌های نامناسبی را در زندگی فرد نابینا در پی دارد.
۲-محدودیت‌های صفحه‌خوان‌ها: در بسیاری از موقعیت‌ها، افراد نابینا ناگزیر به استفاده از بریل هستند؛ به‌عنوان‌مثال صفحه‌خوان‌ها در هنگام دیدن برچسب‌ها، تابلو‌های برجسته یا نقشه‌های ویژه پاسخ‌گوی نیازها نیستند.
۳-نیازهای افراد با معلولیت‌های دوگانه: افرادی که به‌جز نابینایی، دچار آسیب شنوایی نیز هستند، بسته به شدت آسیب نمی‌توانند از صفحه‌خوان‌ها بهرۀ کافی را ببرند. بریل برای این افراد، راهی مهم‌تر برای دسترسی به اطلاعات و ارتباط با دنیای بیرون است.
آیا بریل رفتنی است؟
برخی معتقدند نفس‌های خط بریل به شماره افتاده‌ است و ما با دنیای بدون بریل فاصله‌ای نداریم، اما گروهی دیگر بر این باورند که هنوز جایگزینی مناسب برای خط بریل به وجود نیامده است و تا آن زمان، تلاش برای احیای بریل کمک بیشتری به جامعۀ نابینایان می‌کند.
شما چه فکر می‌کنید؟"
audio/mana-cff15464aff8f6dba529.mp3,"نامۀ اول: کوله‌گرد چطور کوله‌گرد شد: رهایی از تله اثبات
مسعود طاهریان
دل من یه روز به دریا زد
سلام!
نمی‌دونم کی هستی و چطور این نوشته به دستت رسیده! من که بعد سال‌ها اسارت و بندگی، الان تنها توی یه ساحل ماسه‌ای روی تخته‌سنگی لبِ دریا نشستم و این نامه رو با گوشی همراهم برای تو که نمی‌شناسم، می‌نویسم. گرمای ملایم خورشید که در حال غروبه، افتاده روی سمت راست صورتم؛ یه تی‌شرت آستین‌کوتاه قرمز و شلوارک سیاه تا زانو پوشیدم؛ از نوازش موج‌های خنک دریا که تا قوزک پای لختم لیز می‌خورند و بر‌می‌گردند، لذت می‌برم و کف پام توی ماسه‌های نرم و خیس فرورفته. ساحل صاف و یکدست نیست و لایه‌لایه و موج‌موج بودن ماسه‌ها رو زیر پام احساس می‌کنم. نسیم قطره‌های آب رو به صورتم می‌پاشه و مو‌هام رو به هم می‌ریزه. هوا خنکی لذت‌بخشی داره. قطره‌های شناور آب و بوی نمک و گیاه‌های وحشی بهاریِ تازه دماغم رو قلقلک می‌ده. همه‌چیز در حال و هوای عصرگاهی‌ای فرو رفته و فقط صدای آروم نسیم و تلاطم سطح دریا رو می‌شنوم. همه‌جا ساکت و آرومه و دریا هم خیلی مواج نیست. اینجا جاییه که در رؤیا و فانتزی دوست داشتم که باشم. رسیدنم به اینجا ماجرایی داره که می‌خوام بگم.
پاشنۀ کفش فرارو ورکشیدم
قبلاً آدمی بودم با نام و نشون. شغل داشتم، نه یکی، بلکه سه تا. یه‌جوری کار می‌کردم تا رئیس‌ها و ‌همکارام از دستم راضی باشند. برای جمع‌کردن پول خودم رو می‌کشتم. هر دورۀ آموزشی و مقطع تحصیلی‌ای که بود ‌می‌گذروندم. حواسم به حرفا و رفتارم بود که همون دفعه اول توی یاد آدمای غریبه بمونم. دنبال این بودم تمام آشنا و فامیل ازم خوب بگند و دوستم داشته باشند. زور می‌زدم خونواده‌‌م روم حساب کنند.
آخه تو بچگی بیناییم رو به خاطر یه مریضی از دست دادم. ندیدن پرتم کرد به یه شرایط نا‌شناختۀ جدید. یک‌هو زندگیم زیر و رو شد. از هر جمع، فعالیت و تصمیم‌گیری کنار گذاشته شدم. حس عجز، نا‌توانی و تنهایی بندبند وجودم رو گرفت. مجبور شدم خودم رو برای هر چیزی به دیگران ثابت کنم. تمام انرژیم رفت به سمت اینکه به بقیه بگم: «می‌تونم یاد بگیرم، کار‌ها رو انجام بدم، در گروه‌ها باشم و ارزشمند و دوست‌داشتنی هستم».
کم‌کم یه ناظر درونی توی وجودم جون گرفت که از هرکسی سختگیر‌تر بود. دیگه توی زندگیم، خودم جایی نداشتم. هیچ‌چیزی راضیم نمی‌کرد. سیر نمی‌شدم؛ موفقیت پشت موفقیت! می‌خواستم همه بشناسنم. شده بودم آدمی که سایرین می‌خواستند. جایی کار می‌کردم که بقیه می‌گفتند خوبه. چیزی رو انجام می‌دادم که دیگران لازم می‌دونستند، حرفی رو می‌زدم که اطرافیانم قبول داشتند و… . فشار بود که پشت فشار تحمل می‌کردم تا جایی که مریض شدم. هیچ‌وقت نا‌خوشیم این‌قدر شدید و طولانی نشده بود.
اون‌موقع‌ها هفت روزِ هفته از کلۀ سحر تا بوق سگ کار می‌کردم. کلی از کار‌هام رو هم می‌اُوردم خونه تا شب انجام بدم. حجم بالای کاری، کم‌خوابی وحشتناک، جا‌به‌جایی زیاد شهری، بودن در محیط‌های شلوغ و آلوده، مشغلۀ ذهنی فراوون باعث شد ذات‌الریه کنم. تموم عضلات بدنم خشک و منقبض شده بود. داشتم از درد می‌مردم. مثل کاغذ مچاله به خودم پیچیده بودم. ریه‌هام کم اُورده بود. نمی‌تونستم درست نفس بکشم. هیچ‌چیزی رو درست نمی‌فهمیدم. انگار توی یه حموم پر از بخار بودم. همۀ حواسم از کار افتاده بود. حال یه درخت سفت و سخت رو داشتم. سرفه‌هام گوش خودم و فلک رو کر کرده بود، بااین‌حال سعی می‌کردم مریض خوبی باشم. الکی ناله نکنم. خودم جا‌به‌جا بشم. کارهام رو انجام بدم و کسی رو مریض نکنم، ولی آخر مجبور شدم با تب 39درجه برم دکتر. برای من این داستان شد جرقۀ یه تغییر درونی.
هوای تازه دلم می‌خواست
الان فقط مشکلم سیر کردن شکمم و شارژ کردن لپ‌تاپ و گوشیمه. گهگاه برمی‌گردم، چیزی می‌گیرم، چیزی می‌فروشم، چیزی می‌خورم، کاری در ازای پولی انجام می‌دم و عزیزی رو می‌بینم. زندگیم شده خوندن و نوشتن و دیدن و شنیدن. دیگه اصلی‌ترین ویژگیم حرکت کردن و ماجراجوییه. اگه در مسیر کوله‌گردیم چیز جالبی ببینم، یه‌جوری تعریفش می‌کنم یا می‌گمش یا می‌نویسمش. شاید حرفام خیالی باشند یا واقعی. نمی‌دونم می‌شه جدیشون گرفت یا نه. فقط اونا رو می‌نویسم، می‌ذارمشون توی یه گوشه‌کنار و ولشون می‌کنم در زمان و مکان. باقی چیزها دیگه به توی خواننده بر‌می‌گرده. خواستی باور کن، دوست نداشتی بریزشون دور. ممنونم که تا آخر این نامه رو خوندی! امیدوارم هرجایی که هستی، خوب و خوش و سلامت باشی. تا نامۀ بعد مراقب خودت باش! نظری هم داشتی، برام بنویس!
پی‌نوشت
هوای حوا
دل من یه روز به دریا زد و رفت
پشت پا به رسم دنیا زد و رفت
پاشنۀ کفش فرارو ورکشید
آستین همتو بالا زد و رفت
یه‌دفعه بچه شد و تنگ غروب
سنگ توی شیشۀ فردا زد و رفت
دفتر گذشته‌ها رو پاره کرد
نامۀ فرداها رو تا زد و رفت
حیوونی تازگی آدم شده بود
به سرش هوای حوا زد و رفت
زنده‌ها خیلی براش کهنه بودن
خودشو تو مرده‌ها جا زد و رفت
هوای تازه دلش می‌خواست ولی
آخرش توی غبارا زد و رفت
دنبال کلید خوشبختی می‌گشت
خودشم قفلی رو قفلا زد و رفت"
audio/mana-0bb23e2f6f0e4ab45b86.mp3,"نابینایان و دفاتر اسناد رسمی
نگین حیدری
در نهمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با آقای دکتر ناصر سرگران، استاد دانشگاه، وکیل دادگستری و کنشگر حوزۀ حقوق معلولان با موضوع نابینایان و دفاتر اسناد رسمی، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، در بیان علل و موارد مراجعه به دفاتر اسناد رسمی می‌گوید: از زمانی که ارتباطات مردم گسترش پیدا کرد، به‌منظور پیشگیری از وقوع جرم و تخلفات و نقض قراردادها، نیاز به ثبت مسائل حقوقی مردم، ازجمله معاملات و تعهدات میان افراد به وجود آمد و ساز‌و‌کار‌هایی ایجاد شد که مردم بتوانند از طریق دفاتر اسناد رسمی، تعهدات خود را ثبت کنند و در آینده در‌ صورت ‌لزوم بتوانند از قابلیت استناد این اسناد بهره‌ گیرند. این ضرورت در ایران از حدود یک‌صد ‌سال ‌پیش مورد ‌توجه قرار ‌گرفت و قانون ‌ثبت در سال 1310 به تصویب رسید و تا‌ به ‌امروز، علی‌رغم برخی اصلاحات، بیشتر مواد و مقررات آن به ‌قوت‌ خود باقی ‌است.
او ادامه می‌دهد: دفاتر اسناد رسمی دفاتری هستند که در‌ سطح‌ شهرها وجود ‌دارند و بخش ‌خصوصی محسوب ‌می‌شوند، ولی باید از بخش‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌های سازمان ‌ثبت ‌اسناد ‌و ‌املاک که زیرمجموعۀ قوۀ ‌قضاییه است، پیروی کنند؛ برای مثال ثبت قرارداد و تعهدنامه‌های‌ رسمی، رضایت‌نامه‌ها و اقرارنامه‌‌های ‌رسمی باید در دفاتر ‌اسناد‌ رسمی انجام‌ شود.
سرگران اضافه می‌کند: تفاوت اسناد ‌رسمی با اسناد‌ عادی در این است که اثبات ادعا به‌وسیلۀ اسناد رسمی به سهولت انجام می‌شود و پیچیدگی‌های اثبات، تأیید و تنفیذ اسناد‌ عادی را به همراه نخواهد ‌داشت. این وکیل دادگستری چالش و گلایۀ نابینایان در مراجعه به دفاتر‌ اسناد ‌رسمی را در سه محور بررسی و می‌گوید: چالش اول این است که بر افراد نابینا تکلیف می‌شود که در مراجعه به دفاتر‌ اسناد‌ رسمی یک یا گاهی دو نفر امین همراه آنها ‌باشند تا اسناد را برایشان بخواند و آنها بعد از اطلاع از محتوای سند ذیل آن را امضا‌ کنند که نابینایان در بسیاری موارد این تکلیف را مغایر محرمانه بودن اسناد می‌دانند و در مواردی فرد ‌امینی در دسترس آنها نیست. چالش دوم این است که در صورت همراه داشتن فرد امین، هنگام ثبت سند در سامانۀ ثبت آنی، گزینه‌ای که به‌عنوان دلیل همراه ‌داشتن فرد ‌امین ذکر می‌شود، بی‌سوادی فرد است و نابینایان این عبارت را بر‌خلاف شأن و کرامت خود می‌دانند. چالش سوم هم عدم توجه سردفتران به دسترس‌پذیری فضای فیزیکی دفترخانه برای مراجعه و دسترسی معلولان است که در اغلب موارد در ساختمان‌های قدیمی و بدون رعایت استاندارد‌های مناسب‌سازی مستقر هستند.
سرگران اضافه می‌کند: مادۀ 64 قانون ثبت مبنای قانونی لزوم همراه داشتن معتمد توسط نابینایان در دفاتر ‌اسناد ‌رسمی است. این مادۀ قانونی به ‌قوت ‌خود باقی ‌است و اصلاح‌ و‌ رفع نقضی نسبت به آن صورت ‌نگرفته‌ است. درخواست نابینایان به‌منظور همراه ‌نداشتن فرد ‌معتمد با توجه به این تکلیف‌ قانونی وجاهت ندارد. سندی هم که بدون رعایت این تشریفات تنظیم شود اعتبار قانونی نخواهد ‌داشت، ولی دوستان نابینا و کم‌بینا باید توجه داشته ‌باشند که درخواست همراه داشتن دو نفر معتمد در دفاتر ‌اسناد ‌رسمی فراتر ‌از‌ قانون است و می‌توانند استدلال کنند و نپذیرند.
مهمان این شماره از مجموعه معلولان و قوانین ایران حذف تکلیف لزوم همراه بودن معتمد با نابینایان را منوط به اصلاح قانون می‌داند و اضافه می‌کند: اصلاح قانون منوط به اصلاح زیرساخت‌ها و فراهم‌ آمدن امکان دسترسی الکترونیک به اسناد برای نابینایان است و تا زمانی که این امکانات فراهم نشود، در صورت حذف تکلیف همراه داشتن معتمد، چالش‌های دیگری برای نابینایان در مراجعه به دفاتر، به وجود خواهد‌ آمد. چه‌بسا در بسیاری موارد مسئلۀ سوءِاستفاده از نابینایان مطرح می‌شود. در صورت امضای سند در دفترخانه، اظهار بی‌اطلاعی از مفاد آن پذیرفته نمی‌شود و دعوایی که در این خصوص مطرح‌ شود، چون مربوط به یک سند ‌رسمی است، پیچیدگی‌های متعددی به همراه خواهد ‌داشت. او ادامه می‌دهد در وضعیت کنونی قانونی و با توجه به امکانات و زیرساخت‌های موجود، نابینایان در هنگام مراجعه به دفاتر ‌اسناد ‌رسمی، حتماً فرد معتمدی را همراه‌ خود داشته‌ باشند و پس از مطالعۀ سند توسط فرد‌ معتمد و رفع ابهامات، نسبت به امضای سند اقدام کنند. هرگونه عجله و بی‌احتیاطی در ‌این ‌خصوص گاه تبعات جبران‌ناپذیری به ‌همراه ‌خواهد‌ داشت، حتی در بعضی موارد مسئلۀ تخلف سردفتران در تنظیم اسناد مطرح شده و اعتماد کامل به کارکنان دفاتر‌ اسناد‌ رسمی بر‌خلاف احتیاط لازم در تنظیم اسناد و انجام امور حقوقی است.
این فعال حوزۀ حقوق معلولان می‌گوید: در صورت ایجاد امکانات و زیرساخت‌های لازم، اصلاح قانون و حذف تکلیف همراه داشتن معتمد قطعاً به صلاح نابینایان خواهد بود و با مقتضیات زمان و پیشرفت‌های کنونی این شرایط دور‌ از‌ ذهن و غیر‌ممکن نیست. تلاش جامعۀ افراد با آسیب بینایی باید در مسیر فراهم آمدن امکانات و دسترسی‌های لازم و به دنبال آن اصلاح قانون باشد.
سرگران در خصوص تجربۀ کشورهای موفق در موضوع معلولان و امور ثبتی بیان می‌کند: این کشورها عمدتاً زیرساخت‌ها را فراهم کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که فرد نابینا به سامانۀ ثبتی مراجعه یا از طریق ایمیل خود، سند را مطالعه و بعد از برطرف شدن ابهام‌ها، امضای الکترونیک خود را در پایین سند درج می‌کند.
مهمان این گفتگو در خصوص چالش دوم و درج عبارت بی‌سواد در سامانه می‌گوید: در سامانه به‌ غیر ‌از عبارت بی‌سواد گزینۀ دیگری هم وجود دارد که عیناً عبارت قانون ذکر شده که البته لفظ کور هم برخلاف منزلت نابینایان است که باید تشکل‌های فعال حوزۀ معلولان از طریق سازمان ‌بهزیستی، با استناد به مادۀ 2 قانون حمایت از معلولان و مادۀ 5 دستور‌العمل نحوۀ حمایت از معلولان و سالمندان در فرایند دادرسی ابلاغی رئیس قوۀ قضاییه در تیرماه سال 1402، اصلاح این عبارت‌های نامناسب را در سامانه، از طریق معاونت اسناد سازمان ‌ثبت ‌اسناد ‌و‌ املاک کشور پیگیری ‌کنند. ‌
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به نابینایان و دفاتر اسناد رسمی می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا نیز قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-6b68069f2ea01716cd9b.mp3,"نابینایان و دفاتر اسناد رسمی
نگین حیدری
در نهمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با آقای دکتر ناصر سرگران، استاد دانشگاه، وکیل دادگستری و کنشگر حوزۀ حقوق معلولان با موضوع نابینایان و دفاتر اسناد رسمی، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، در بیان علل و موارد مراجعه به دفاتر اسناد رسمی می‌گوید: از زمانی که ارتباطات مردم گسترش پیدا کرد، به‌منظور پیشگیری از وقوع جرم و تخلفات و نقض قراردادها، نیاز به ثبت مسائل حقوقی مردم، ازجمله معاملات و تعهدات میان افراد به وجود آمد و ساز‌و‌کار‌هایی ایجاد شد که مردم بتوانند از طریق دفاتر اسناد رسمی، تعهدات خود را ثبت کنند و در آینده در‌ صورت ‌لزوم بتوانند از قابلیت استناد این اسناد بهره‌ گیرند. این ضرورت در ایران از حدود یک‌صد ‌سال ‌پیش مورد ‌توجه قرار ‌گرفت و قانون ‌ثبت در سال 1310 به تصویب رسید و تا‌ به ‌امروز، علی‌رغم برخی اصلاحات، بیشتر مواد و مقررات آن به ‌قوت‌ خود باقی ‌است.
او ادامه می‌دهد: دفاتر اسناد رسمی دفاتری هستند که در‌ سطح‌ شهرها وجود ‌دارند و بخش ‌خصوصی محسوب ‌می‌شوند، ولی باید از بخش‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌های سازمان ‌ثبت ‌اسناد ‌و ‌املاک که زیرمجموعۀ قوۀ ‌قضاییه است، پیروی کنند؛ برای مثال ثبت قرارداد و تعهدنامه‌های‌ رسمی، رضایت‌نامه‌ها و اقرارنامه‌‌های ‌رسمی باید در دفاتر ‌اسناد‌ رسمی انجام‌ شود.
سرگران اضافه می‌کند: تفاوت اسناد ‌رسمی با اسناد‌ عادی در این است که اثبات ادعا به‌وسیلۀ اسناد رسمی به سهولت انجام می‌شود و پیچیدگی‌های اثبات، تأیید و تنفیذ اسناد‌ عادی را به همراه نخواهد ‌داشت. این وکیل دادگستری چالش و گلایۀ نابینایان در مراجعه به دفاتر‌ اسناد ‌رسمی را در سه محور بررسی و می‌گوید: چالش اول این است که بر افراد نابینا تکلیف می‌شود که در مراجعه به دفاتر‌ اسناد‌ رسمی یک یا گاهی دو نفر امین همراه آنها ‌باشند تا اسناد را برایشان بخواند و آنها بعد از اطلاع از محتوای سند ذیل آن را امضا‌ کنند که نابینایان در بسیاری موارد این تکلیف را مغایر محرمانه بودن اسناد می‌دانند و در مواردی فرد ‌امینی در دسترس آنها نیست. چالش دوم این است که در صورت همراه داشتن فرد امین، هنگام ثبت سند در سامانۀ ثبت آنی، گزینه‌ای که به‌عنوان دلیل همراه ‌داشتن فرد ‌امین ذکر می‌شود، بی‌سوادی فرد است و نابینایان این عبارت را بر‌خلاف شأن و کرامت خود می‌دانند. چالش سوم هم عدم توجه سردفتران به دسترس‌پذیری فضای فیزیکی دفترخانه برای مراجعه و دسترسی معلولان است که در اغلب موارد در ساختمان‌های قدیمی و بدون رعایت استاندارد‌های مناسب‌سازی مستقر هستند.
سرگران اضافه می‌کند: مادۀ 64 قانون ثبت مبنای قانونی لزوم همراه داشتن معتمد توسط نابینایان در دفاتر ‌اسناد ‌رسمی است. این مادۀ قانونی به ‌قوت ‌خود باقی ‌است و اصلاح‌ و‌ رفع نقضی نسبت به آن صورت ‌نگرفته‌ است. درخواست نابینایان به‌منظور همراه ‌نداشتن فرد ‌معتمد با توجه به این تکلیف‌ قانونی وجاهت ندارد. سندی هم که بدون رعایت این تشریفات تنظیم شود اعتبار قانونی نخواهد ‌داشت، ولی دوستان نابینا و کم‌بینا باید توجه داشته ‌باشند که درخواست همراه داشتن دو نفر معتمد در دفاتر ‌اسناد ‌رسمی فراتر ‌از‌ قانون است و می‌توانند استدلال کنند و نپذیرند.
مهمان این شماره از مجموعه معلولان و قوانین ایران حذف تکلیف لزوم همراه بودن معتمد با نابینایان را منوط به اصلاح قانون می‌داند و اضافه می‌کند: اصلاح قانون منوط به اصلاح زیرساخت‌ها و فراهم‌ آمدن امکان دسترسی الکترونیک به اسناد برای نابینایان است و تا زمانی که این امکانات فراهم نشود، در صورت حذف تکلیف همراه داشتن معتمد، چالش‌های دیگری برای نابینایان در مراجعه به دفاتر، به وجود خواهد‌ آمد. چه‌بسا در بسیاری موارد مسئلۀ سوءِاستفاده از نابینایان مطرح می‌شود. در صورت امضای سند در دفترخانه، اظهار بی‌اطلاعی از مفاد آن پذیرفته نمی‌شود و دعوایی که در این خصوص مطرح‌ شود، چون مربوط به یک سند ‌رسمی است، پیچیدگی‌های متعددی به همراه خواهد ‌داشت. او ادامه می‌دهد در وضعیت کنونی قانونی و با توجه به امکانات و زیرساخت‌های موجود، نابینایان در هنگام مراجعه به دفاتر ‌اسناد ‌رسمی، حتماً فرد معتمدی را همراه‌ خود داشته‌ باشند و پس از مطالعۀ سند توسط فرد‌ معتمد و رفع ابهامات، نسبت به امضای سند اقدام کنند. هرگونه عجله و بی‌احتیاطی در ‌این ‌خصوص گاه تبعات جبران‌ناپذیری به ‌همراه ‌خواهد‌ داشت، حتی در بعضی موارد مسئلۀ تخلف سردفتران در تنظیم اسناد مطرح شده و اعتماد کامل به کارکنان دفاتر‌ اسناد‌ رسمی بر‌خلاف احتیاط لازم در تنظیم اسناد و انجام امور حقوقی است.
این فعال حوزۀ حقوق معلولان می‌گوید: در صورت ایجاد امکانات و زیرساخت‌های لازم، اصلاح قانون و حذف تکلیف همراه داشتن معتمد قطعاً به صلاح نابینایان خواهد بود و با مقتضیات زمان و پیشرفت‌های کنونی این شرایط دور‌ از‌ ذهن و غیر‌ممکن نیست. تلاش جامعۀ افراد با آسیب بینایی باید در مسیر فراهم آمدن امکانات و دسترسی‌های لازم و به دنبال آن اصلاح قانون باشد.
سرگران در خصوص تجربۀ کشورهای موفق در موضوع معلولان و امور ثبتی بیان می‌کند: این کشورها عمدتاً زیرساخت‌ها را فراهم کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که فرد نابینا به سامانۀ ثبتی مراجعه یا از طریق ایمیل خود، سند را مطالعه و بعد از برطرف شدن ابهام‌ها، امضای الکترونیک خود را در پایین سند درج می‌کند.
مهمان این گفتگو در خصوص چالش دوم و درج عبارت بی‌سواد در سامانه می‌گوید: در سامانه به‌ غیر ‌از عبارت بی‌سواد گزینۀ دیگری هم وجود دارد که عیناً عبارت قانون ذکر شده که البته لفظ کور هم برخلاف منزلت نابینایان است که باید تشکل‌های فعال حوزۀ معلولان از طریق سازمان ‌بهزیستی، با استناد به مادۀ 2 قانون حمایت از معلولان و مادۀ 5 دستور‌العمل نحوۀ حمایت از معلولان و سالمندان در فرایند دادرسی ابلاغی رئیس قوۀ قضاییه در تیرماه سال 1402، اصلاح این عبارت‌های نامناسب را در سامانه، از طریق معاونت اسناد سازمان ‌ثبت ‌اسناد ‌و‌ املاک کشور پیگیری ‌کنند. ‌
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به نابینایان و دفاتر اسناد رسمی می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا نیز قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-7d9f40b30de4ca310150.mp3,"روز‌های جهانی مربوط به آسیب بینایی
مریم مشایخی
ضمن تبریک سال نو خورشیدی به مخاطبان گرامی نسل مانا در این یادداشت به معرفی مناسبت‌های جهانی مرتبط با افراد دارای معلولیت، به‌ویژه افراد با آسیب بینایی می‌پردازیم تا ضمن یاد‌آوری به سازمان‌ها و نهاد‌های مرتبط با این افراد، به‌منظور برگزاری برنامه‌های مناسبتی با هدف آگاهی‌بخشی جامعه در طول سال، لزوم توجه به نیاز‌ها و حمایت افراد دارای معلولیت به مسئولان گوشزد شود.
۴ ژانویه؛ روز جهانی خط بریل
وقتی لویی پانزده‌ساله شد این خط آماده بود؛ خطی که حالا یادگیری‌اش ساده‌تر و خواندنش سریع‌تر شده بود. سال‌ها طول کشید تا این خط به‌صورت گسترده مورد استفاده قرار گیرد.
اولین کتاب به خط بریل در سال ۱۸۲۷ منتشر شد و در سال ۱۸۷۸ کنگرۀ جهانی نابینایان خط بریل را به‌عنوان خط بین‌المللی نابینایان جهان برای خواندن و نوشتن تصویب کرد. پس از آن جنگ نقطه‌ها آغاز شد تا سر‌انجام در سال ۱۹۳۲ خط بریل انگلیسی معیار برای کشور‌های انگلیسی‌زبان ایجاد شد.
۱۲ مارس؛ روز جهانی گلوکوم
۲۳ مارس؛ روز جهانی بینایی‌سنجی
۱۶ می؛ روز جهانی آگاهی از دسترس‌پذیری
هر کاربر شایستۀ تجربۀ دیجیتال عالی در فضای وب است. افراد معلول نیز باید امکان تجربۀ خدمات و محتوای مبتنی بر وب و سایر محصولات دیجیتالی را با همان کیفیت مطلوبی که افراد دارای سلامت کامل جسمانی تجربه می‌کنند داشته باشند.
۱۲ اکتبر؛ روز جهانی بینایی
۱۵ اکتبر؛ روز ایمنی عصای سفید
۳ دسامبر؛ روز جهانی معلولان
این روز از سوی سازمان ملل متحد با هدف ترفیع حقوق و افزایش رفاه افراد معلول در همۀ سطوح جامعه و توسعه و افزایش آگاهی از موقعیت معلولان در تمام جنبه‌های زندگی در نظر گرفته شده است."
audio/mana-4eabee6da7e3f1e28ba3.mp3,"نقاشی با کلمات (بخش سوم)
جواد سقا
توجه به این نکته مهم است که افراد دارای اختلال‌های بینایی، برخلاف بسیاری از افراد ناشنوا، زبان منحصر‌به‌فردی ندارند. آنها اعضای انجمن‌های گفتاری هستند که عمدتاً از افرادی تشکیل شده‌اند که آسیب‌های بینایی قابل‌توجهی ندارند. زبانی که مصرف‌کنندگان توضیحات صوتی در زندگی روزمره از آن استفاده می‌کنند، توسط دنیای بینا شکل گرفته است. امروزه توصیف صوتی در فیلم‌ها و برنامه‌های تصویری کاربرد بسیاری دارند.
از گذشته، فیلم‌نامه‌نویسان و سازندگان فیلم با این فرض که تماشاگران دچار اختلال‌های حسی نیستند، فیلم را خلق کرده‌اند. تولید فیلم معاصر همیشه برای مخاطبان غیر نابینا طراحی شده است. از اواخر قرن بیستم«AD» یا توصیف صوتی به‌عنوان یک سرویس اضافی ضروری برای آن دسته از افراد نابینا و کم‌بینا که نمی‌توانستند به ویژگی‌های بصری فیلم دسترسی داشته باشد تهیه شد. در قرن بیستم، با پیشرفت سینمای صامت، راویانی توسط صاحبان سینما استخدام شدند تا فیلم را توضیح دهند و تیتراژها را بخوانند. در آن سال‌ها سواد خواندن هم به زبان فیلم و هم خواندن متون اتفاق رایجی نبود.
در قرن بیست و یکم که فرهنگ و جامعه از کاغذ به قالب‌های سمعی و بصری منتقل شده است، نیاز به دسترسی به محتوا شدیدتر است. در سال 1982 توصیف صوتی با همکاری شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی با پخش هم‌زمان این خدمات به مخاطبان در آمریکا توسعه پیدا کرد (2007، Snyder).
توضیحات صوتی به یک فرد نابینا یا کم‌بینا این امکان را می‌دهد که یک فیلم را به‌طور مساوی با افراد بینا تجربه کند و از آن لذت ببرد. این شکل توصیف صوتی اطلاعاتی را که به‌طور کامل با دیالوگ یا صدای محیط مشخص نمی‌شود و هر عنصر بصری فیلم را برای مخاطب توضیح می‌دهد. توضیح‌ها در سینما توسط توصیف‌کنندۀ صوتی تخصصی ضبط و هنگام پخش فیلم در سینما با یک هدست بی‌سیم سبک‌وزن که مخاطب نابینا در گوش دارد شنیده می‌شود. توصیفی که معمولاً توسط توصیف‌کننده‌ای که آن را ارائه می‌دهد نوشته می‌شود، به جزئیات اقدامی می‌پردازد که برای درک داستان فیلم ضروری است. این ممکن است شامل ظاهر، حرکات، حالت‌های چهره، هویت شخصیت‌ها، کنش‌ها و واکنش‌ها، در آغوش گرفتن، دعوا، رقصیدن، شوخی‌های بصری و هر چیزی باشد که نشان داده می‌شوند و ممکن است بدون توضیحات، تماشاگر نابینا آن را از دست بدهد.
پخش صدای بازیگران در آغاز به شنوندگان فرصتی دهد تا قبل از فیلم صدای بازیگران را تشخیص دهند و شناخت قبلی به دست آورند. این معرفی در سینما پیش از دیدن فیلم ارائه می‌شود؛ به این معنا که افراد نابینا و کم‌بینا به همۀ اطلاعات دسترسی داشته باشند، مثلاً در معرفی شخصیتی که در تصویری مشخص است می‌توان گفت: رامین در یک محلۀ جنوبی تهران زندگی می‌کند. او 37ساله است، قد او یک متر و هشتاد است و با هشتاد کیلو وزن، اندامی ورزشی دارد. موهای او قهوه‌ای تیره، بلند و رو به‌ عقب بسته شده است. رامین پیشانی بلند، پوست سفید، چهرۀ جدی، صورتی کشیده و کمی ته‌ریش دارد. چشمان او قهوه‌ای و کمی گود است. او اسپرت لباس می‌پوشد؛ شلوار جین آبی با تی‌شرت سفید. رامین با گام‌های بلند راه می‌رود.
در این مثال اگرچه تمام جزئیات ظاهری شخصیت بیان شده است، اما اینکه آنها چقدر لازم و ضروری هستند به عوامل متعددی بستگی دارد. در فیلم‌ها بسیاری از چیزها قابل‌درک است، در‌حالی‌که پیام‌ها و مفاهیم نمادین به شیوه‌های مختلف تفسیر و درک می‌شوند. درک فیلم می‌تواند در زمان‌های مختلف حتی برای یک بیننده معنای متفاوتی داشته باشد. هر بیننده‌ای از طریقی به معانی فیلمی که می‌بیند نزدیک می‌شود. مضامین یک فیلم توسط تماشاگران و در تعامل با آنها تولید می‌شود؛ بنابراین تلاش برای تفسیری منحصربه‌فرد که به‌عنوان توصیف صوتی ارائه می‌شود، شاید تصور ساده‌ای از هنر و شناخت مخاطب باشد. فیلم‌ها داستان‌هایی را به تصویر می‌کشند که ما می‌توانیم آنها را با استفاده از زمینۀ فرهنگی و اجتماعی با روایت ترکیب کنیم. تامپسون بر این باور است که توانمندی موقت برای فهم فیلم به کاربر نابینای AD نشان می‌دهد که افراد بینا می‌توانند از طریق دسترسی به اطلاعاتی که ظاهراً با بینایی همراه است، بر افراد نابینا اعمال قدرت کنند. به نظر او «ادراک بصری شکلی از قدرت است که مانند هر قدرت دیگری می‌تواند مقایسه شود، مورد سوءِاستفاده قرار گیرد و بنابراین به‌عنوان نوعی کنترل مورد استفاده قرار گیرد.» فیلم‌ها می‌توانند واقعیت‌های فیزیکی و جهان فیزیکی را با دقت بسیاری بازتولید کنند، اما وقتی وارد حوزۀ انتزاعی می‌شویم، نمادگرایی تصاویر و اصل موضوع‌ها زمانی است که توصیف بیشتری مورد نیاز است (تامپسون، 2018).
در ساخت روایت فیلم باید به عناصر کوچکی توجه کرد که برای توصیف شخصیت‌ها یا پیشبرد داستان اساسی نیستند، اما برخی اطلاعات رمزگذاری‌شده را آشکار می‌کنند (اوررو، ویلارو، 2013)؛ مانند اطلاعات نوشته شده روی یادداشتی که بازیگر به آن نگاه می‌کند، اما آن را بیان نمی‌کند. توصیف صوتی با هدف دسترسی آسان افراد دارای معلولیت بینایی به رسانه‌ها انجام می‌شود. توضیح‌ها هنگامی‌که با تصاویر همراه نباشند، خودبه‌خود معنا ندارند. در سال‌های اخیر استفاده از توصیف صوتی توجه بسیاری از پژوهشگران، سازمان‌های دولتی و کاربران و مخاطبان را به خود جلب کرده است.
توصیف صوتی مزایایی برای مخاطب خود دارد. مزایای توصیف صوتی برای نابینایان، کسب دانش و درک بهتر برنامه‌های رسانه‌ای، احساس استقلال، تجربۀ ارتباط اجتماعی و تقویت حس برابری با دیگر افراد جامعه و تجربۀ لذت تماشای فیلم و کاهش تلاش افراد بینا در توضیح فیلم است. باید به این نکته توجه کرد که (AD) مستقل نیست، بلکه تنها یک کل منسجم و معنادار را در ترکیب با عناصر دیگر معنادار مانند دیالوگ‌ها، موسیقی و جلوه‌های صوتی تشکیل می‌دهد. همچنین با محدودیت‌های مختلفی مانند محدودیت‌های زمانی و تعامل با عناصر دیگر اداره می‌شود.
شاید در نگاه اول توصیف تصاویری آسان به نظر برسد، اما تجزیه و تحلیل فیلم مشکلات بسیاری به همراه دارد. انتخاب اطلاعات بصری ارائه‌شده در تصاویر بسیار ذهنی است.
ادامه دارد… ."
audio/mana-77a1ab6e05e38b9aca8f.mp3,"تحلیلی از ضرب‌المثل‌های نابینایی
محمد نوری
با یک بررسی ساده به دست آمد که حدود دویست ضرب‌المثل داریم که کلیدواژه‌های نابینا، کور، بصیر و چشم در آنها به کار رفته است. این آمار گویای این نکته است که نابینایی نسبت به معلولیت‌های دیگر بیشتر مورد توجه بوده است، اما الآن نمی‌خواهیم از اهمیت نابینایی بحث کنیم؛ فقط می‌خواهم ضرب‌المثل‌های نابینایی را از نگاه فرهنگی تحلیل کنیم.
محتواسنجی یا تحلیل محتوایی
متن برخی از ضرب‌المثل‌ها پیام مثبت و گاه مفاد منفی دارد. مثبت یا منفی بودن به دلیل آموزنده بودن و تأثیر سازنده داشتن در زندگی عموم مردم یا نابینایان یا مخرب و غیر انسانی بودن است. اگر مفاد ضرب‌المثلی به‌گونه‌ای باشد که افراد بتوانند برای هجو، مسخره کردن و تحقیر استفاده کنند، این‌گونه ضرب‌المثل‌ها محتوای منفی دارند، ولی اگر برای تحریک به سوادآموزی، آگاهی‌بخشی و افزایش عبرت و درست‌آموزی باشد، محتوای مثبت دارند.
ضرب‌المثل‌هایی هم هستند که قابلیت دوگانه دارند و می‌توان هم برای اهداف منفی هم مثبت به کار برد. ضرب‌المثل «کور کور را پیدا می‌کند، آب گودال را» در موارد منفی و مثبت به کار می‌رود. این ضرب‌المثل در توصیف کسی که دنبال رفیق ناباب و فاسد رفته است، گفته می‌شود و همچنین در توصیف جوانی که همسر مناسب خودش را پیدا کرده است نیز همین ضرب‌المثل را می‌گویند.
ضرب‌المثل «کور به کار خود بینا است» رویکرد و نگاه مثبت دارد و مفادش این است که فرد نابینا در همۀ امور نادان نیست، بلکه در کارهایش بینایی و بصیرت‌ دارد و فقط در فقدان حس بینایی با دیگران متفاوت است؛ به‌عبارت‌دیگر حس بینایی ندارد، ولی عاقل است و قدرت تعقل و تشخیص دارد.
استفاده ابزاری
مخاطب اصلی و واقعی‌ بعضی ضرب‌المثل‌ها نابینایان نیستند، بلکه خطابش عموم مردم هستند، مثلاً «کوری عصاکش کور دیگر بُوَد» دربارۀ مردمی است که ناتوان از انجام کارهایی هستند یا توانایی راهنمایی را ندارند، ولی اقدام به انجام آن کارها یا راهنمایی می‌کنند. در این ضرب‌المثل‌ها از کور یا بی‌چشم و امثال اینها استفادۀ ابزاری شده تا پیامی را برساند. این کلیدواژه‌ها در این ضرب‌المثل‌ها نقش عاریتی و استعاره‌ای دارند. در ضرب‌المثل مزبور، کور اول در معنای کسی است که توهم راهبری و پیشبرد را دارد و کور دوم در معنای افرادی است که عِنان و سرنوشت و امور خود را ناآگاهانه به دست آدم بی‌عرضه داده‌اند.
ضرب‌المثل‌ها نقش واسطه و ابزاری در ساخت و تولید تفکر، ایجاد رفتارهای اجتماعی و نیز در گسترش و تعمیق ارتباطات اجتماعی دارد. ضرورت دارد پژوهشگران کمک کنند تا در این زمینه کارهای فرهنگی بیشتر انجام شود.
به ساختار و مفهوم این ضرب‌المثل‌ها فکر کنید، به نظر می‌رسد این‌گونه عناصر زبانی می‌توانند چهرۀ زیباتری از نابینایان عرضه کند:
ـ کور را به چراغ چه حاجت؟ یعنی نابینا کمتر از افراد عادی وابسته است و می‌تواند مستقل کارهایش را انجام دهد.
ـ کور و پشیمانی؛ گویای احتیاط و حزم و دوراندیشی نابینا است؛ بنابراین کارهایی را انجام می‌دهد که به خطا نیفتد و دچار پشیمانی نشود.
ـ کور خودمم و بینای مردم؛ نابینایی شخصی است، ولی در جامعه مثل دیگران بینا هستم.
ـ کوری به از نادانی؛ جهل بدترین صفت است؛ کنایه از اینکه نابینا دانایی دارد و می‌تواند راه را از چاه تشخیص دهد.
ـ چشم شور شتر را به دیگ، آدم را به گور می‌کند؛ ممکن است کسی بینا باشد، ولی مخرب و زیان‌آور است.
ـ دیده‌بانی مَجو ز دیدۀ کور؛ یعنی کسی که نابینا است در کار مردم سرک نمی‌کشد و فضولی نمی‌کند و جاسوس نیست.
اینها نمونه‌هایی است که گاه به‌عنوان عناصر زبانی منفی و برای تخریب استفاده شده است، ولی می‌تواند به‌عنوان یک عنصر زبانی مثبت و سازنده هم استفاده شود.
نقش اجتماعی
جامعه مثل ساختمان از عناصر و مصالحی تشکیل شده که هرچه به هم چسبیده‌تر و پیوند آنها بیشتر باشد، استحکام آن جامعه افزون‌تر و درنتیجه پیشرفت و کارایی آن بهتر و گسترده‌تر است. جامعۀ نابینایان نیز از این قاعده مستثنا نیست و توصیه شده است با اِعمال روش‌های مختلف پیوندها، تعاملات و ارتباطات اجتماعی را در این جامعه افزایش داد.
گفتگو، گسترش فولکلور و هنر روش‌هایی برای تحکیم جامعه است و ضرب‌المثل‌ها یکی از عناصر فولکلور هستند. با ضرب‌المثل‌ها بهتر و زودتر می‌توان نیت‌ها و مقصود خود را به مخاطبان فهماند؛ از این ‌رو تفهیم و تفاهم و مفاهمۀ عمومی و فهم جمعی با استفاده از ضرب‌المثل‌ها تحقق می‌یابد.
بااینکه فرهنگ فارسی نسبت به ضرب‌المثل‌های نابینایان و تا حدی دیگر معلولان غنی است، ولی متأسفانه کمتر به آن توجه شده است و پژوهشگران تاکنون دربارۀ ضرب‌المثل‌هایی با موضوع معلولیت و نابینایی کتاب و مقاله‌ای عرضه نکرده‌اند؛ برعکس در فرهنگ انگلیسی، ده‌ها تحقیق و صدها کتاب و مقاله و پایان‌نامه عرضه شده است. ضرب‌المثل انگلیسی با واژه‌های Proverbs، saying، byword و adage بیان می‌شود و چندین عنوان کتابِ فرهنگ ضرب‌المثل‌های نابینایی در اروپا و آمریکا منتشر شده است. در مقاله‌ای مستقل این آثار انگلیسی را معرفی و بررسی می‌کنم، اما در این مقاله فقط ضرب‌المثل‌های فارسی و به دلیل قرابت و پیوند دو فرهنگ فارسی و عربی تا اندازه‌ای ضرب‌المثل‌های عربی را هم تبیین می‌کنم.
نابینایان مثل هر قشر اجتماعی دیگر به ارتباطات دو سویه و تعاملات دو طرفه با دیگر اقشار جامعه نیاز جدی و مبرم دارند. هر مقدار روابط جامعۀ نابینایی با عموم مردم اعم از معلم، استاد، خیاط، نانوا، راننده تاکسی و… بیشتر و بهتر شود، پیشرفت این جامعه زودتر و سریع‌تر تحقق می‌یابد، اما گسترش ارتباطات جامعه هدف با مردم به مؤلفه‌های بسیار بستگی دارد که یکی از آنها خوش‌زبانی و گفتار نیک مردم است. مردم اگر ضرب‌المثل‌های مثبت و سازنده به کار ببرند و از کاربرد ضرب‌المثل‌های منفی اجتناب کنند، حتماً ذهنیت دو طرف نسبت به یکدیگر بهتر و تعاملات سازنده‌تر خواهد شد؛ بنابراین لازم است دربارۀ ضرب‌المثل‌ها تحقیق و در این باره بیشتر مقاله و مطلب منتشر و اطلاع‌رسانی گسترده‌تر شود تا به‌مرورزمان، فرهنگ عامیانه تهذیب و پاک‌سازی گردد و عناصر مطلوب زبانی جایگزین شوند.
پیشگیری از بدآموزی زبانی
ضرب‌المثل آینۀ تفکرات و ذهنیات و رفتارهای مردم است. بر این اساس ضرب‌المثل‌ها گاه محتوای منفی و بدآموز دارند و کاربردشان به‌منظور تفهیم ایده‌ای منفی است؛ برای مثال مردمی هستند که به ناتوانی نابینا و معلول باور دارند و برای تفهیم این طرز فکرشان از ضرب‌المثل‌هایی استفاده می‌کنند که چنین محتوایی دارند.
برخی دانشگاه‌های غربی، تحقیقاتی دربارۀ ضرب‌المثل‌های با بار منفی انجام داده و تلاش کرده‌اند ضرب‌المثل‌ها را پالایش کنند یا حداقل به مردم یاد دهند از چه ضرب‌المثل‌هایی استفاده کنند تا مانع تأثیر منفی آنها شوند.
ضرورت دارد فرهنگ فارسی، به‌ویژه فرهنگِ عامیانۀ مردم ویرایش و پالایش شود و ضرب‌المثل‌هایی که ترویج مفاهیم ضد انسانی دربارۀ نابینایان دارد حذف و به‌جای آنها ضرب‌المثل‌هایی که بر توانایی‌ها و جنبه‌های انسانی نابینایان تأکید دارند گسترش پیدا کنند.
شیرین‌زبانی
برخی هرگونه فکاهیات، طنز و شوخ‌طبعی ‌را نسبت به نابینایان با برچسب توهین و بی‌احترامی رد و نفی می‌کنند، اما باید متوجه باشیم که زبان خشک و غیر نمکین و خالی از عناصر خنده و شادابی جذابیت ندارد؛ درنتیجه چنین زبانی نمی‌تواند روابط نابینایان و مردم را گسترش دهد. در بسیاری از مواقع یک مقام سیاسی یا یک ثروتمند از چرب‌زبانی و یک لطیفه دربارۀ نابینایی شاد شده و تصمیم بسیار مهم و اساسی گرفته و به این جامعه کمک قابل‌توجهی کرده است؛ از این‌ رو نابینایان نباید از طنز و فکاهیات و شیرین‌زبانی‌ها در مورد خودشان واهمه و نگرانی داشته باشند؛ چراکه این‌گونه کاربردهای زبانی در بین همۀ اقشار جامعه و حتی در مورد اقوام مختلف رواج دارد و کسی هم ناراحت و نگران نمی‌شود. مهم این است که زبان را از تحقیر و بی‌احترامی پاک‌سازی کرد یا مانع نهادینه شدن عناصر زبانی تحقیرآمیز شد. یک راه آن هم این است که خود نابینایان تلاش کنند زبان شیرین همراه با طنز و فکاهی داشته باشند، از عبوس و خشک بودن فاصله بگیرند و با مردم با جذابیت و شادابی ارتباط برقرار کنند.
مآخذ
ـ ابراهیم شکورزاده، ده هزار مثل فارسی (مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی)، 1372.
ـ محمد نوری و منصور شادکام، دایرة‌المعارف نابینایی و نابینایان (تهران: توانمندان)، 3 جلد، 1402، 1266 ـ 1272.
ـ«معجم الامثال العربیه»، www.noor.book.com
ـProverbs about Blind: spciol Dictionery, www.oxfordreferences.com.
– Proverbs pictionery, www.unisa.ac.za.com."
audio/mana-25e24f0409c6dceb61a3.mp3,"ما را به خیر تو امیدی نیست!
آقای موشکاف
چند روز پیش یکی از این دوستان دارای معلولیت که گویی مدیر یک کانال هم هست، با ما تماس گرفت. این‌طرف و آن‌طرف چیزهایی درباره‌اش شنیده بودم، اما خیلی سعادت نداشت با ما بیشتر آشنا شود. جواب که دادم، با اندوه گفت: آقای موشکاف! ما یک تقاضا داشتیم. گفتیم: بفرما فرزندم! ما که کارمان برآوردن تقاضاهای دیگران است. شما که روی سر ما جا داری!
فرمود: بیایید با سرپرستی شما، کمیته‌ای متشکل از سازمان ثبت احوال، سازمان بهزیستی، سازمان بازرسی کل کشور، فرهنگستان زبان فارسی و سازمان فرهنگ و ادب تشکیل بدهیم که تکلیف شما روشندلان را روشن کند.
فرمودیم: تکلیف ما که از اولش روشن بود، ولی چرا باید این کار را بکنیم؟!
گفت: برادر! ما، معلولان، تقاضا داریم شما را از جرگۀ ما جدا کنند و خودتان برای خودتان یک فرقه داشته باشید. الحمدلله این روزها هم فرقه‌های انحرافی زیاد داریم، شما هم یکی از آنها.
گفتیم: حرفتان را قبول داریم، ولی دقیقاً منظورتان را نمی‌فهمیم.
گفتند: شما، نابینایان، اصلاً خودتان را فرد دارای معلولیت نمی‌دانید و از اینکه خرتان را کنار اسب ما ببندند ناراحت می‌شوید.
گفتیم: نه برادر! این‌طور نیست. ما همیشه همه‌جا خودمان را سرپرست نابینایان و سایر معلولیت‌ها می‌دانیم و از حقوق همه یکجا دفاع می‌کنیم. همین قانون را که داشتیم می‌نوشتیم، یک چشممان به نابینایان بود چشم دیگرمان که خیلی سوی چندانی هم ندارد به بقیۀ معلولیت‌ها.
فرمودند: بله برادر! کاملاً مطلع هستیم. شما تقریباً در همۀ سخنرانی‌هایتان چشم ما را درآورده‌اید. هر جا می‌روید می‌گویید نابینایان فرهیخته‌ترین افراد دارای معلولیت هستند. آن‌چنان هم با ایمان تمام این حرف را می‌زنید، انگار این گزاره یک فکت علمی است که صدها بار توسط دانشمندان مختلف در سراسر جهان ثابت شده است.
گفتیم: خب! ما که خودبرتربین نیستیم برادر، ولی بر اساس آمار تعداد افراد دارای آسیب بینایی که وارد دانشگاه شده‌اند و به‌خصوص آنهایی که تحصیلات تکمیلی دارند، بسیار بیشتر از سایر معلولیت‌ها است.
فرمودند: اولاً که این آمار را از کجا درآورده‌اید؟ این آماری است که سازمان فخیمه داده که خودتان روزی هجده بار بالا تا پایین آن را می‌شورید می‌گذارید کنار. چه شده حالا به آمار این عزیزان استناد می‌کنید؟! ثانیاً به فرض که این آمار صحیح باشد، مگر بالا بودن آمار تحصیل‌کردگان نشانۀ فرهیختگی است؟ اگر این‌طور باشد تحصیل‌کردگان در عموم جامعه هم بیشتر از افراد دارای آسیب بینایی هستند، آیا این بدان معنی است که آنها فرهیخته‌تر از نابینایان هستند؟
ما که حرفی برای گفتن نداشتیم کمی مِن و من کردیم و سعی کردیم بحث را عوض کنیم، اما خیلی موفق نشدیم.
آقای معترض ادامه دادند: برادر! ما این‌همه تلاش می‌کنیم که بگوییم جامعه باید نگاه برابر به همۀ اعضا، ازجمله افراد دارای معلولیت داشته باشد، آن‌وقت شما خودتان را جدا می‌کنید؟! تازه کار به همین‌جا ختم نمی‌شود. شما عزیزان فرهیخته خودتان برای خودتان همایش‌های علمی فرهنگی ادبی، ملی و بین‌المللی و جشنواره‌های هنری راه می‌اندازید و ما را به هیچ‌یک از اعضای بدنتان حساب نمی‌کنید. خداوکیلی اگر در همایش‌های علمی که برگزار کردید، از عموم افراد دارای معلولیت دعوت می‌کردید بهتر نبود؟ آیا این کار به غنای بیشتر همایش نمی‌انجامید؟ هدف شما کار علمی بود یا دورهمی کورانه؟!
ما کماکان دنبال راهی برای تعویض بحث بودیم که برادر ادامه دادند: خب عزیز برادر! شما که این کارها را می‌کنید، این تفرقه‌ها را می‌اندازید، این چیزها را می‌کنید، نتیجه‌اش این می‌شود که وقتی ما فراخوان می‌دهیم و اعتراض می‌کنیم به یک موضوع، شما و دوستانتان نمی‌آیید و وقتی شما فراخوان می‌دهید ما تلافی می‌کنیم. همین می‌شود که کارمان شده عین دویدن روی تردمیل؛ صبح تا شب تلاش می‌کنیم، اما سر جای اولمان هستیم. خداوکیلی شما خودتان تُو چند تا از تجمعات اعتراضی ما شرکت کرده‌اید؟
گفتیم: دیگر بی‌انصافی نکن جناب دونده! اولاً ما خودمان به‌شخصه حداقل در یکی از تجمعات شرکت کرده‌ایم؛ ثانیاً در راه مبارزات هم کلی هزینه داده‌ایم. همین دوست عزیز روشن‌دلمان که به‌خاطر تجمعات گونی‌گیر شد مگر از نابینایان نبود؟!
گفت: خیلی خوب است که همه‌جا از این دوستتان مایه می‌گذارید، اما بدانید و آگاه باشید که ما در سه سال گذشته 49 فقره تجمعات اعتراضی داشته‌ایم و شما به‌عنوان سرکردۀ نابینایان، فقط در یکی از آنها شرکت کرده‌اید، یعنی در 98 و 2دهم درصد تجمعات حضور نداشته‌اید. من حرف دیگری برای گفتن ندارم.
ما که هنوز دنبال سوراخی برای فرار می‌گشتیم، من‌من‌کنان گفتیم: خب! حالا با بچه‌ها صحبت می‌کنیم امسال که سال مشارکت ملی است، حضور بیشتری در اعتراضات داشته باشند.
بزرگوار فرمودند: عزیز برادر! اگر با ایشالاماشالا کار درست می‌شد که ما الآن کرۀ مریخ بودیم. شما را به‌خدا مراقب حرف‌زدنتان باشید که این فرهنگ خودبرتربینی جامعه را در میان نابینایان هم تقویت نکنید. این‌طوری می‌کنید که آن‌طوری می‌شود. شما را به‌خدا طوری نکنید که طوری شود که بگویند طوری شده.
گفتیم: خب! حرف حساب جواب ندارد. چشم! با بچه‌ها بیشتر صحبت می‌کنیم که به راه راست هدایت شوند. اجازه بدهید در این خصوص بعداً مفصل صحبت می‌کنیم. الآن باید برویم چمدان سفر ببندیم.
گفتند: به‌سلامتی! کجا ایشالا؟!
گفتیم: راستش را بخواهید کرمان دعوت شده‌ایم به یک همایش در حوزۀ نابینایی.
گفتند: همایش چی؟
فرمودیم: همایش حوزۀ نابینایان است. به شما مربوط نمی‌شود.
نمی‌دانیم چه شد که بعدش کلاً دیگر سکوت بود. الآن چند روز است که آن بندۀ خدا در بستر افتاده و فقط کف بالا می‌آورد. ایشالا که خداوند شفایش بدهد. این معلولان همین‌طوری هستند. یکهویی یک چیزی‌شان می‌شود. بندۀ خداها خیلی زندگی سختی دارند.
خاکسار کم‌مقدار
میر باهوش موشکاف،
جاده سیرجان به کرمان، جنب پمپ‌بنزین"
audio/mana-7a233d767c3989d9db0a.mp3,"ابهام در متولیان صدور مجوز برای شبکه‌های ملی و انجمن‌های معلولان
امیر سرمدی
در هفته‌های اخیر لغو برگزاری مجمع شبکۀ ملی نابینایان (شمنا) در محافل نابینایان مباحث بسیاری را به دنبال داشت؛ هرچند این موضوع مهم می‌توانست بیشتر خبرساز شود، اما سمن‌های ویژۀ نابینایان حساسیت چندانی را از خود نشان ندادند؛ به همین بهانه در این یادداشت، ابهام‌های موجود در ارتباط با مسئولیت صدور مجوز برای سازمان‌های مردم‌نهاد را زیر ذره‌بین برده و با مدیران عامل هر دو شبکۀ ملی نابینایان گفتگو کرده‌ایم.
طبق آگهی منتشرشده در روزنامۀ رسمی قرار بود بیست و چهارم بهمن‌ماه سال جاری مجمع انتخاباتی شبکۀ ملی نابینایان ایران (شمنا) پس از ماه‌ها وقفه به‌منظور تکمیل اعضای هیئت‌مدیره برگزار شود، اما روز قبل از برگزاری مجمع، سازمان بهزیستی به استناد قانون نحوۀ تشکیل و فعالیت تشکل‌های صنفی‌تخصصی این مجمع را لغو و اعلام کرد از این پس بهزیستی مسئولیتی در قبال شبکه‌های ملی و سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان ندارد و به استناد قانون مذکور، این انجمن‌ها باید مجوز خود را از وزارت کشور دریافت کنند. در همین راستا پرسش‌های بسیاری شکل گرفت و به ابهام‌های موجود افزوده شد، ازجمله آنکه اگر قرار باشد از این پس بهزیستی متولی صدور مجوز برای انجمن‌های ویژۀ معلولان نباشد، تکلیف سمن‌هایی که پیش از این از بهزیستی مجوز گرفته‌اند چه می‌شود؟ این انجمن‌ها برای اخذ مجوز از وزارت کشور تا چه زمانی فرصت دارند؟ ماجرا دقیقاً چیست؟
قانونِ چگونگی تشکیل و فعالیت تشکل‌های صنفی‌تخصصی که روز بیست و هفتم بهمن‌ماه سال گذشته، پس از موافقت شورای نگهبان به تصویب نهایی مجلس شورای اسلامی رسید، «انجمن‌های صنفی‌تخصصی» را نهاد‌هایی می‌داند که به وسیلۀ دارندگان کسب، پیشه، حرفه، تخصص یا مهارت معین، تشکیل شده و اهداف، برنامه‌ها و اقدام آن به­صورت غیر­سیاسی، غیر­دولتی، غیرتجاری، غیر­انتفاعی و داوطلبانه در جهت منافع خاص مربوط به آن صنف بوده و مطابق اساسنامۀ مصوب خود و در سطح ملی یا استانی فعالیت می‌کنند. این تشکل‌ها می­توانند مطابق اساسنامۀ خود با عناوین دیگر، ازجمله: «جمعیت، انجمن، جامعه، مجمع، خانه و کانون» نام‌گذاری شوند. طبق بند ب مادۀ 1 این قانون نیز «تشکل ملی» تشکلی است که حداقل در یک­دوم کل استان­های کشور شعبه یا نمایندگی داشته و اعضای آن از همان استان‌ها باشند. حداقل تعداد اعضای لازم برای اخذ پروانۀ فعالیت تشکل‌های ملی، پانصد نفر است.
سازمان بهزیستی ابتدا به استناد مادۀ 20 قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی، وزارت کشور را متولی صدور مجوز برای انجمن‌های معلولان معرفی کرد؛ هرچند این موضوع ابتدا با نظر معاونت حقوقی این سازمان اعلام شد، اما احتمالاً بعد از اعتراض‌های برخی سمن‌ها و به علت دلایلی که در ادامه به آن اشاره خواهد شد، سازمان بهزیستی به دنبال تجدیدنظر و اصلاح این قانون است.
در مادۀ 20 قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی آمده است: تعاونی‌ها، سازمان‌ها و اتحادیه‌های صنفی و حرفه‌ای، احزاب و تشکل‌های سیاسی، کانون‌ها و سازمان‌های دانشجویی و دانش‌آموزی، تشکل‌های کارگری و کارفرمایی موضوع قانون کار، انجمن‌های علمی، مؤسسات فرهنگی، هنری و ادبی، باشگاه‌ها و هیئت‌های ورزشی، مؤسسات تجاری و انتفاعی، سازمان‌های مردم‌نهاد و مؤسسات موضوع بند‌های ۱ تا ۱۲ مادۀ (۲۶) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 27/ 11/ 1380 از شمول این قانون مستثنا هستند.
مادۀ ۲6 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت اشاره به نهاد‌هایی دارد که سازمان بهزیستی موظف است پس از بررسی‌های کارشناسی، برای آنها مجوز صادر کند. طبق تبصره‌های 1 تا 12 مادۀ 26 تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت، مراکزی که مسئولیت صدور مجوز آن بر عهدۀ سازمان بهزیستی است مانند مهدهای کودک، مراکز نگهداری شبانه‌روزی کودکان بی‌سرپرست و خیابانی، درمانگاه‌ها و اورژانس‌های مددکاری اجتماعی، تأسیس مراکز حرفه‌آموزی معلولین، مراکز خدمات مشاوره اجتماعی، تأسیس مراکز خدمات مشاوره ژنتیک، مراکز توان‌بخشی معلولین و… فعالیت‌های انتفاعی دارند و در زیرمجموعۀ قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی تعریف نشده‌اند، اما تبصرۀ 13 ماده 26 تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت که می‌گوید: بهزیستی مسئول صدور مجوز برای تأسیس انجمن‌ها و مؤسسه‌های غیردولتی و خیریه است که در راستای اهداف سازمان بهزیستی کشور فعالیت می‌کنند، در مادۀ 20 قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی مستثنا نشده است؛ درنتیجه تبصرۀ 13 را ذیل این قانون به‌شمار می‌آورند که انجمن‌ها و مؤسسه‌هایی را دربرمی‌گیرد که فعالیت‌های انتفاعی ندارند و مسئولیت آن بر عهده وزارت کشور است.
پیگیری‌های نسل مانا از سازمان بهزیستی در این ارتباط حاکی از آن است که سازمان بهزیستی به تکاپو افتاده تا همچنان مسئولیت صدور مجوز سمن‌های معلولان را در دست خود داشته باشد؛ در همین راستا کارشناسان دفتر انجمن‌های سازمان بهزیستی به نسل مانا اعلام کردند در توافقی شفاهی با سازمان امور اجتماعی وزارت کشور، آنها پذیرفته‌اند صدور مجوز شبکه‌ها و انجمن‌های ویژۀ معلولان برعهدۀ بهزیستی باشد، اما قرار است در جلسه‌ای که با معاونت حقوقی سازمان برگزار خواهد شد، راهکاری حقوقی و قانونی برای آن پیدا شود.
حمید جعفری، مدیرعامل شمنا، در این ارتباط در مصاحبه با نسل مانا گفت: قرار بود در بهمن‌ماه مجمع شبکۀ شمنا را برگزار کنیم که سازمان بهزیستی مانع از آن شد. به اعتقاد ما در بند ج قانون حمایت از حقوق معلولان به‌صراحت آمده است که سازمان بهزیستی مسئول تشکیل شبکه‌های ملی معلولان است و قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی شامل حال ما نمی‌شود؛ چراکه بخش اقتصادی وزارت کشور مسئول اجرای این قانون است، درحالی‌که فعالیت‌های ما تاکنون زیر نظر سازمان امور اجتماعی وزارت کشور بوده است و ما یک تشکل اجتماعی محسوب می‌شویم تا یک ارگان اقتصادی.
جعفری ادامه می‌دهد: این قانون بهمن‌ماه سال 1401 تصویب شده و خردادماه 1402 از سوی دکتر دهقان، معاون حقوقی ریاست‌جمهوری، به وزارت کشور ابلاغ شده است. چرا در هشت ماه گذشته وزارت کشور در این ارتباط سکوت کرده و این قانون را به سازمان بهزیستی اطلاع نداده بود؟ اگر هم بهزیستی از این قانون اطلاع داشت، چرا در فصل پاییز که در دو مرتبه قرار بود مجمع شبکۀ شمنا برگزار شود، مانع آن نشد؟ دکتر جعفری بر این باور است ریاست کنونی سازمان بهزیستی کشور اعتقاد و اعتنایی به ماهیت وجودی شبکه‌های ملی معلولان ندارد و قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی تنها بهانه‌ای برای رهایی از این شبکه‌ها است؛ چراکه بهزیستی نتوانسته تاکنون از این شبکه‌ها آ‌ن‌طور که باید پشتیبانی و حمایت کند. مدیرعامل شمنا در نهایت می‌گوید به دنبال حل این مشکل هستیم و قرار است جلساتی را با حضور مسئولان مرتبط در سازمان بهزیستی، وزارت کشور و نهاد ریاست جمهوری برگزار کنیم.
سهیل معینی، مدیرعامل دیگر شبکۀ ملی آسیب دیدگان بینایی چاووش، در مصاحبه با نسل مانا در واکنش به سخنان کارشناس دفتر امور انجمن‌های سازمان بهزیستی مبنی بر توافق با وزارت کشور برای صدور مجوز تشکل‌های معلولان می‌گوید: صرف‌نظر از مباحث مربوط در قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی، طی تماسی که با دفتر امور تشکل‌های اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس داشتم، آنها اعلام کردند مواد مربوط به این قانون بر عهدۀ معاونت اقتصادی وزارت کشور است و سازمان امور اجتماعی این وزارتخانه، صلاحیتی برای اظهارنظر در این ارتباط ندارد. معینی اعتقاد دارد ابهام‌ها در قانون چگونگی تشکیل و فعالیت تشکل‌های صنفی‌تخصصی بسیار است. تعریفی که از تشکل‌های صنفی آمده، به‌نوعی شامل حال تشکل‌های اجتماعی و سازمان‌های غیردولتی هم می‌شود، درحالی‌که سمن‌های معلولان صنفی نیستند. از سوی دیگر عبارت تخصصی در ادامۀ تشکل‌های صنفی آمده است که برخی از انجمن‌های معلولان را می‌توان به‌نوعی تشکل‌های تخصصی دانست.
معینی بیان کرد: در این مورد تعدد قوانین بسیار است. از سویی آیین‌نامۀ هیئت‌وزیران مصوب سال 1395 موجود است که تنها قانون بالادستی در حوزۀ سازمان‌های غیردولتی محسوب می‌شود و اصلاحاتی برای آن نیز در حال آماده‌سازی است. از سوی دیگر پیش‌نویس قانون سازمان‌های غیردولتی در مرکز پژوهش‌های مجلس در حال ارزیابی بود و حتی در کمیسیون‌ها نیز مورد بررسی قرار گرفت، اما به مجلس کنونی دیگر قد نخواهد داد.
از سوی دیگر قانون تشکل‌های صنفی‌تخصصی مصوب 1401 را پیش‌رو داریم که با آیین‌نامۀ هیئت‌وزیران مصوب 95 تداخل بسیاری دارد. باید حدود ثغور قانون تشکل‌های صنفی شفاف شود که این تشکل‌ها انتفاعی هستند یا خیر. همچنین در مادۀ 4 آیین‌نامۀ سال 95 هیئت‌وزیران در ارتباط با سازمان‌های غیردولتی قید شده است مرجع صدور مجوز برای شبکه‌های ملی به‌صورت انحصاری بر عهدۀ وزارت کشور است. همین موضوع باعث شده بهزیستی و وزارت کشور با یکدیگر کشمکش داشته باشند. مدیرعامل شبکۀ ملی چاووش در پاسخ به این پرسش که مرجع رسمی صدور مجوز برای سمن‌های معلولان بهتر است کدام نهاد باشد می‌گوید: برخی از معلولان اعتقاد دارند بهزیستی خانۀ ما است و چون طبق قانون امکان حمایت مالی از ما را دارد، باید مجوز خود را از این سازمان بگیریم مانند مدیران وقت شمنا که فکر می‌کردند بهزیستی به آنها هم پول می‌دهد هم دفتر کار. بعد مشخص شد این مسائل سرابی بیش نبوده است.
معینی اعتقاد دارد یکی از مهم‌ترین وظایف سازمان‌های غیردولتی، نظارت و مطالبه‌گری از دستگاه‌ها و سازمان‌های مربوط به‌منظور احیای حقوق جامعۀ هدف خود است؛ بنابراین یک سازمان نباید ناظر بر انجمنی باشد که خود ارائه‌دهندۀ مجوز به آن تشکل بوده است؛ چراکه در این صورت می‌تواند در مواقع مورد نیاز آنها را محدود کند، استقلال این سمن‌ها را از بین ببرد و به‌منظور رسیدن به اهداف خود، این تشکل‌ها را با اعمال قدرت تحت‌فشار قرار دهد مانند کاری که اسفندماه سال 1399 در مجمع انتخاباتی شبکۀ شمنا انجام دادند.
معینی ادامه داد: پیشنهاد ما طبق پیش‌نویس قانون سازمان‌های غیردولتی، مبتنی بر ایجاد یک مرجع و پنجرۀ واحد برای صدور مجوز سازمان‌های غیردولتی از سوی وزارت کشور است؛ با این تفاوت که برای سمن‌های تخصصی، از سازمان مربوط نیز استعلام گرفته شود؛ برای مثال اگر وزارت کشور بخواهد برای یک تشکل در حوزۀ نابینایان مجوز صادر کند، باید ابتدا از سازمان بهزیستی در ارتباط با اهلیت آن تشکل استعلام بگیرد.
معینی در پاسخ به این پرسش که چرا معاونت حقوقی ریاست جمهوری مهرماه سال 1400 در ارتباط با صدور مجوز برای شبکه‌های ملی، رأی را به بهزیستی داد، اما شما اعتقاد دارید طبق مادۀ 4 آیین‌نامۀ سال 95 این امر به‌صورت انحصاری مربوط به وزارت کشور است، بیان کرد: طبق بند هشتم مادۀ 38 احکام دائمی کشور، سازمان بهزیستی می‌تواند برای مؤسسه‌ها و تشکل‌ها مجوز صادر کند. استدلال معاونت حقوقی ریاست جمهوری آن بود که چون اسمی از تشکل‌ها آمده، پس شامل شبکه‌های ملی نیز می‌شود. واقعیت آن است که در این دعوی حقوقی، وزارت کشور بسیار ضعیف عمل کرد و لابی قدرتمند سازمان بهزیستی باعث صدور رأی به نفع این سازمان شد، اما ما این موضوع را قبول نداریم؛ چراکه بهزیستی شبکۀ شمنا را اسفند 99 تأسیس کرده، اما هفت ماه بعد برای قانونی جلوه دادن آن رأی گرفته است.
معینی ادامه داد: در شرایط کنونی، تعدد شبکه‌ها در کشور ما موجب تفرقه خواهد شد؛ چراکه فرهنگ مشارکت اجتماعی در میان مردم ایران رواج پیدا نکرده است. نمونۀ بارز آن تشکیل شبکۀ شمنا بود و گذشت سه سال از تأسیس این شبکه نشان داد ظهور یک شبکۀ ملی دیگر در حوزۀ نابینایان، به‌جای چانه‌زنی بیشتر برای پیگیری مطالبات جامعۀ هدف، موجب تفرقه در میان این قشر شد؛ بنابراین تشکیل شبکه‌های موازی در حوزۀ معلولان بی‌تردید به زیان آنها خواهد بود. بدیهی است اگر سازمان بهزیستی به دنبال رفع مسئولانۀ این چالش و نه بر اساس لجاجت است، باید هر دو شبکه را در هم ادغام کند؛ چراکه 90درصد اعضای تحت پوشش آنها یکسان هستند و تنها اعضای هیئت‌مدیرۀ این دو شبکه تفاوت دارند. همین موضوع را در حوزۀ معلولان با آسیب شنوایی و معلولان جسمی هم شاهد هستیم.
مخلص کلام آنکه سال 1403، سال تعیین‌کننده‌ای برای روشن شدن مرجع تخصصی صدور مجوز برای سازمان‌های غیردولتی خواهد بود. باید منتظر ماند و دید بهزیستی می‌تواند مانند دهه‌های اخیر صدور مجوز سمن‌های معلولان و شبکه‌های ملی این قشر را در ید قدرت و کنترل خود داشته باشد یا با آزاد شدن این تشکل‌ها از یوغ بهزیستی، شاهد بالندگی سمن‌های معلولان و مطالبه‌گری مجدانۀ آنها از این سازمان خواهیم بود. اگر قوانین بالادستی در این زمینه تغییر نکند و همچنان مبهم باقی بماند، باید شاهد اختلاف‌نظر‌های بیشتری از سوی بهزیستی با وزارت کشور باشیم؛ امری که زیانش مستقیم متوجه اعضای جامعۀ هدف بهزیستی خواهد بود مانند بلاتکلیفی شبکۀ شمنا در دو سال گذشته که البته ظاهراً برای کسی چندان اهمیتی نداشته است؛ نه برای نابینایان که در رخوتی عمیق فرو رفته‌اند نه برای مدیران ارشد سازمان بهزیستی!"
audio/mana-00f7e084ee79047e6f0b.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اسفند ۱۴۰۲)
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
در واپسین روز از آخرین ماه سال، پای صحبت‌های گردانندگان انجمن نابینایان ایران خواهیم نشست. منصور شادکام، قائم‌مقام و علی‌اکبر جمالی، مدیر‌عامل انجمن، در خصوص فعالیت‌های این انجمن در طول یک ماه گذشته و افق سال آتی، گزارشی را در اختیار ماهنامه نسل مانا گذاشته‌اند که توجه علاقمندان را به این گزارش جلب می‌کنیم. شما همچنین می‌توانید نسخه کامل‌تری از این گزارش را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام قائم‌مقام
پیشاپیش لازم می‌دانم سال نو خورشیدی را به تمامی مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران تبریک عرض کنم. از زحمات شبانه‌روزی تک‌تک اعضای تحریریه این ماهنامه هم سپاسگزاری می‌کنم. همچنین لازم می‌دانم از این فرصت استفاده کنم و از همراهی خیرینی که در طول یک سال گذشته با انجمن همکاری کردند هم تشکر کنم. اگر همکاری‌های این افراد نبود قطعاً ما نمی‌توانستیم این حجم از خدمات را به اعضایمان ارائه کنیم. به طور خاص لازم می‌بینم از جناب حاج آقا موثقی نام ببرم که در طول یک سال گذشته بیش از ۶۰۰ سبد معیشتی را در اختیار اعضای انجمن گذاشت و همچنین بانی برگزاری سفر‌های زیارتی انجمن بود که آخرینِ این سفر‌ها به یک ماه پیش باز‌می‌گردد که بیش از ۵۰ نفر از اعضا توانستند به زیارت نجف و کربلای معلا مشرف شوند. اگر نبود همکاری افرادی مثل حاج آقا موثقی، چنین موقعیتی در اختیار ما قرار نمی‌گرفت. بسیاری از خیرین و همراهان انجمن هم هستند که در حوزه‌های متونعی دست یاری به ما داده‌اند اما نمی‌خواهند نامی از آنها برده شود. البته که حاج آقا موثقی هم از ما خواسته نامش برده نشود اما ما ترجیح دادیم به رسم تشکر نام ایشان را قید کنیم اما خیرینی هستند که در حوزه‌های فرهنگی، حمایتی، توانبخشی و سایر حوزه‌ها با ما همکاری‌های تنگاتنگی داشته‌اند. به طور خاص می‌خواهم از خیرینی تشکر کنم که زمینه‌ساز تدوین و چاپ دایرة‌المعارف نابینایان ایران شدند و این مرجع ارزشمند را در اختیار نابینایان گذاشتند. همچنین به همت این افراد، این مجموعه قرار است در سال آینده در تیراژ انبوه چاپ و در اختیار کتابخانه‌ها گذاشته شود. بعلاوه، قرار است در سال آینده با همکاری دفتر فرهنگ معلولین و مدیران این مرکز آقایان محمد و علی نوری، دایرة‌المعارف معلولین جسمی و حرکتی را تدوین کنیم. از این دفتر هم به خاطر همکاری‌های مستمرشان با انجمن سپاسگزاریم. نام بردن از تک به تک خیرین همراه انجمن، از حوصله این گزارش خارج است؛ لذا از علاقمندان خواهشمندم جهت مطالعه ریز به ریز این گزارش، به مطلبی که به همین منظور در وبسایت انجمن منتشر خواهد شد مراجعه کنند.
از دیگر فعالیت‌های انجمن در حوزه فرهنگی یکی هم تهیه برجسته‌نگار هوشمند همراه برای بخش نابینایان کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بود. در طول ماه‌های گذشته بیش از چهل دستگاه خریداری و در اختیار نهاد گذاشته شد. همچنین تعداد بیشتری دستگاه را هم انجمن خود در اختیار مراکز نابینایی قرار داد. ما معتقدیم گرانی این دستگاه باعث شده افراد نتوانند شخصاً مبادرت به خرید آن کنند و به همین دلیل این مراکز باید بتوانند این دستگاه‌ها را در اختیار دانشجویان، محققان و دانش‌آموزان نابینا بگذارند. همچنین بر این باوریم که این دستگاه می‌ةواند زمینه‌های اشتغال نابینایان را هم فراهم کند. به همین منظور هم استاندارد‌های مربوط به شش شغل را تدوین کرده‌ایم و قرار است آموزش‌های مربوطه را در اختیار نابینایان بگذاریم تا این افراد بتوانند به کمک این دستگاه، زمینه‌های اشتغال پایدار را برای خود فراهم کنند.
از دیگر فعالیت‌های فرهنگی انجمن، برگزاری جشنواره ملی کاما بود که در سال پیش رو دور بعدی آن برگزار خواهد شد. همچنین در پاییز سال بعد دومین دوره جشنواره گامینو را برگزار خواهیم کرد. دوستان بهتر است این نکته را در نظر داشته باشند که تمام این فعالیت‌ها با همت ده نفر اعضای همکار انجمن برگزار می‌شود که همینجا از زحماتشان تشکر می‌کنم. حتماً می‌دانید که انجمن‌ها، نه بودجه دولتی دارند و نه از جایی به صورت مستمر و مداوم حمایت می‌شوند. هر خدماتی که ارائه می‌کنیم، همگی بر مبنای ارتباطات فردی و اعتباری است که ما بین دوستانمان داریم. در این میان اما برخی اوقات کم‌لطفی تعداد انگشت‌شماری از نابینایان شامل حال ما می‌شود و آنها نادانسته، صحبت‌هایی حاوی تهمت و توهین مطرح می‌کنند و حتی بعضاً در قالب تماس‌های تلفنی، نکات ناخوش‌آیندی را مطرح می‌کنند. هر نفس سلیمی می‌داند که امکانات انجمن‌ها در ایران محدود است و ما نمی‌توانیم همه ۱۱ هزار نفر اعضای انجمن را تحت پوشش کمک‌های معیشتی و حمایتی قرار دهیم. لذا، پرونده‌های افراد را دهک‌بندی کرده‌ایم تا بتوانیم خدمات را به کسانی بدهیم که واقعاً به آن خدمات احتیاج دارند. حال که در ماه رمضان هستیم و در آستانه سال نو، خوب است که دل‌ها را از کینه و افکار منفی پاک کنیم تا از کسانی که در راستای بهتر شدن کیفیت زندگی ما قدمی برمی‌دارند، حمایت کنیم.
علی‌اکبر جمالی مدیر‌عامل
من هم در آخرین ساعات سال ۱۴۰۲، هلول سال نو را به شما تبریک می‌گویم و برایتان سالی سرشار از بهروزی آرزو می‌کنم. همچنین لازم می‌دانم از همکاری اعضای تحریریه نسل مانا تشکر کنم. تشکر ویژه خود را هم تقدیم جناب آقای روح‌الله رنجبر، مسؤول محترم چاپ و توزیع نسل مانا می‌کنم که این نشریه را به موقع و منظم و به شکلی آراسته در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند. همچنین امیدوارم اعضای فرهیخته تحریریه نسل مانا، در دیگر حوزه‌ها هم یاری‌گر ما باشند تا بتوانیم پروژه‌های ارزشمندی را در زمینه نابینایان به سر‌انجام برسانیم.
در سال گذشته در ماه اردیبهشت، تقویمی را برای امسال در نظر گرفتیم که خوشبختانه موفق شدیم ۷۰ تا ۸۰ درصد این تقویم را عملیاتی کنیم. در همین راستا از اعضای انجمن هم می‌خواهیم که صرفاً دریافت کننده خدمات انجمن نباشند و در هر حوزه‌ای که می‌توانند، دست یاری به ما بدهند تا همه نابینایان از توانمندی‌هایشان بهره‌مند شوند. در سال آینده هم با توجه به استقبال مخاطبان از فعالیت‌های فرهنگی انجمن، تمرکز ما بر روی این قبیل فعالیت‌ها خواهد بود و سعی خواهیم کرد این عرصه را با کیفیت و کمیت قابل قبول‌تری پیش ببریم. با تأکید بر این نکته که همچنان خدمات رفاهی و حمایتی انجمن هم به قوت خویش و چه بسا قوی‌تر از سال‌های قبل برقرار خواهد بود.
در پایان لازم می‌دانم از فعالیت‌های دفاتر نمایندگی انجمن در تهران و سایر شهرتسان‌ها هم تشکر کنم و امیدوارم آنها هم بتوانند در سال آینده خدمات درخوری را در اختیار جامعه هدف بگذارند. علاقمندان برای مطالعه گزارش ریز فعالیت‌های انجمن در سال ۱۴۰۲ به وبسایت این انجمن به نشانی ibngo.ir مراجعه کنند."
audio/mana-54a65abfc3da8771c909.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اسفند ۱۴۰۲)
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
در واپسین روز از آخرین ماه سال، پای صحبت‌های گردانندگان انجمن نابینایان ایران خواهیم نشست. منصور شادکام، قائم‌مقام و علی‌اکبر جمالی، مدیر‌عامل انجمن، در خصوص فعالیت‌های این انجمن در طول یک ماه گذشته و افق سال آتی، گزارشی را در اختیار ماهنامه نسل مانا گذاشته‌اند که توجه علاقمندان را به این گزارش جلب می‌کنیم. شما همچنین می‌توانید نسخه کامل‌تری از این گزارش را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام قائم‌مقام
پیشاپیش لازم می‌دانم سال نو خورشیدی را به تمامی مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران تبریک عرض کنم. از زحمات شبانه‌روزی تک‌تک اعضای تحریریه این ماهنامه هم سپاسگزاری می‌کنم. همچنین لازم می‌دانم از این فرصت استفاده کنم و از همراهی خیرینی که در طول یک سال گذشته با انجمن همکاری کردند هم تشکر کنم. اگر همکاری‌های این افراد نبود قطعاً ما نمی‌توانستیم این حجم از خدمات را به اعضایمان ارائه کنیم. به طور خاص لازم می‌بینم از جناب حاج آقا موثقی نام ببرم که در طول یک سال گذشته بیش از ۶۰۰ سبد معیشتی را در اختیار اعضای انجمن گذاشت و همچنین بانی برگزاری سفر‌های زیارتی انجمن بود که آخرینِ این سفر‌ها به یک ماه پیش باز‌می‌گردد که بیش از ۵۰ نفر از اعضا توانستند به زیارت نجف و کربلای معلا مشرف شوند. اگر نبود همکاری افرادی مثل حاج آقا موثقی، چنین موقعیتی در اختیار ما قرار نمی‌گرفت. بسیاری از خیرین و همراهان انجمن هم هستند که در حوزه‌های متونعی دست یاری به ما داده‌اند اما نمی‌خواهند نامی از آنها برده شود. البته که حاج آقا موثقی هم از ما خواسته نامش برده نشود اما ما ترجیح دادیم به رسم تشکر نام ایشان را قید کنیم اما خیرینی هستند که در حوزه‌های فرهنگی، حمایتی، توانبخشی و سایر حوزه‌ها با ما همکاری‌های تنگاتنگی داشته‌اند. به طور خاص می‌خواهم از خیرینی تشکر کنم که زمینه‌ساز تدوین و چاپ دایرة‌المعارف نابینایان ایران شدند و این مرجع ارزشمند را در اختیار نابینایان گذاشتند. همچنین به همت این افراد، این مجموعه قرار است در سال آینده در تیراژ انبوه چاپ و در اختیار کتابخانه‌ها گذاشته شود. بعلاوه، قرار است در سال آینده با همکاری دفتر فرهنگ معلولین و مدیران این مرکز آقایان محمد و علی نوری، دایرة‌المعارف معلولین جسمی و حرکتی را تدوین کنیم. از این دفتر هم به خاطر همکاری‌های مستمرشان با انجمن سپاسگزاریم. نام بردن از تک به تک خیرین همراه انجمن، از حوصله این گزارش خارج است؛ لذا از علاقمندان خواهشمندم جهت مطالعه ریز به ریز این گزارش، به مطلبی که به همین منظور در وبسایت انجمن منتشر خواهد شد مراجعه کنند.
از دیگر فعالیت‌های انجمن در حوزه فرهنگی یکی هم تهیه برجسته‌نگار هوشمند همراه برای بخش نابینایان کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور بود. در طول ماه‌های گذشته بیش از چهل دستگاه خریداری و در اختیار نهاد گذاشته شد. همچنین تعداد بیشتری دستگاه را هم انجمن خود در اختیار مراکز نابینایی قرار داد. ما معتقدیم گرانی این دستگاه باعث شده افراد نتوانند شخصاً مبادرت به خرید آن کنند و به همین دلیل این مراکز باید بتوانند این دستگاه‌ها را در اختیار دانشجویان، محققان و دانش‌آموزان نابینا بگذارند. همچنین بر این باوریم که این دستگاه می‌ةواند زمینه‌های اشتغال نابینایان را هم فراهم کند. به همین منظور هم استاندارد‌های مربوط به شش شغل را تدوین کرده‌ایم و قرار است آموزش‌های مربوطه را در اختیار نابینایان بگذاریم تا این افراد بتوانند به کمک این دستگاه، زمینه‌های اشتغال پایدار را برای خود فراهم کنند.
از دیگر فعالیت‌های فرهنگی انجمن، برگزاری جشنواره ملی کاما بود که در سال پیش رو دور بعدی آن برگزار خواهد شد. همچنین در پاییز سال بعد دومین دوره جشنواره گامینو را برگزار خواهیم کرد. دوستان بهتر است این نکته را در نظر داشته باشند که تمام این فعالیت‌ها با همت ده نفر اعضای همکار انجمن برگزار می‌شود که همینجا از زحماتشان تشکر می‌کنم. حتماً می‌دانید که انجمن‌ها، نه بودجه دولتی دارند و نه از جایی به صورت مستمر و مداوم حمایت می‌شوند. هر خدماتی که ارائه می‌کنیم، همگی بر مبنای ارتباطات فردی و اعتباری است که ما بین دوستانمان داریم. در این میان اما برخی اوقات کم‌لطفی تعداد انگشت‌شماری از نابینایان شامل حال ما می‌شود و آنها نادانسته، صحبت‌هایی حاوی تهمت و توهین مطرح می‌کنند و حتی بعضاً در قالب تماس‌های تلفنی، نکات ناخوش‌آیندی را مطرح می‌کنند. هر نفس سلیمی می‌داند که امکانات انجمن‌ها در ایران محدود است و ما نمی‌توانیم همه ۱۱ هزار نفر اعضای انجمن را تحت پوشش کمک‌های معیشتی و حمایتی قرار دهیم. لذا، پرونده‌های افراد را دهک‌بندی کرده‌ایم تا بتوانیم خدمات را به کسانی بدهیم که واقعاً به آن خدمات احتیاج دارند. حال که در ماه رمضان هستیم و در آستانه سال نو، خوب است که دل‌ها را از کینه و افکار منفی پاک کنیم تا از کسانی که در راستای بهتر شدن کیفیت زندگی ما قدمی برمی‌دارند، حمایت کنیم.
علی‌اکبر جمالی مدیر‌عامل
من هم در آخرین ساعات سال ۱۴۰۲، هلول سال نو را به شما تبریک می‌گویم و برایتان سالی سرشار از بهروزی آرزو می‌کنم. همچنین لازم می‌دانم از همکاری اعضای تحریریه نسل مانا تشکر کنم. تشکر ویژه خود را هم تقدیم جناب آقای روح‌الله رنجبر، مسؤول محترم چاپ و توزیع نسل مانا می‌کنم که این نشریه را به موقع و منظم و به شکلی آراسته در اختیار مخاطبان قرار می‌دهند. همچنین امیدوارم اعضای فرهیخته تحریریه نسل مانا، در دیگر حوزه‌ها هم یاری‌گر ما باشند تا بتوانیم پروژه‌های ارزشمندی را در زمینه نابینایان به سر‌انجام برسانیم.
در سال گذشته در ماه اردیبهشت، تقویمی را برای امسال در نظر گرفتیم که خوشبختانه موفق شدیم ۷۰ تا ۸۰ درصد این تقویم را عملیاتی کنیم. در همین راستا از اعضای انجمن هم می‌خواهیم که صرفاً دریافت کننده خدمات انجمن نباشند و در هر حوزه‌ای که می‌توانند، دست یاری به ما بدهند تا همه نابینایان از توانمندی‌هایشان بهره‌مند شوند. در سال آینده هم با توجه به استقبال مخاطبان از فعالیت‌های فرهنگی انجمن، تمرکز ما بر روی این قبیل فعالیت‌ها خواهد بود و سعی خواهیم کرد این عرصه را با کیفیت و کمیت قابل قبول‌تری پیش ببریم. با تأکید بر این نکته که همچنان خدمات رفاهی و حمایتی انجمن هم به قوت خویش و چه بسا قوی‌تر از سال‌های قبل برقرار خواهد بود.
در پایان لازم می‌دانم از فعالیت‌های دفاتر نمایندگی انجمن در تهران و سایر شهرتسان‌ها هم تشکر کنم و امیدوارم آنها هم بتوانند در سال آینده خدمات درخوری را در اختیار جامعه هدف بگذارند. علاقمندان برای مطالعه گزارش ریز فعالیت‌های انجمن در سال ۱۴۰۲ به وبسایت این انجمن به نشانی ibngo.ir مراجعه کنند."
audio/mana-8feaecd12ce4589f5275.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا راهی برای خواندن متون ریاضی به شکل الکترونیکی خواهیم یافت و در ادامه به آمریکا سفر می‌کنیم تا اوضاع دسترسی نابینایان آنجا را به کتاب و منابع مطالعاتی بررسی کنیم و در پایان هم دسترسی‌پذیری را در ساعت‌های گوگل واکاوی خواهیم کرد.
ساخت متون ریاضی دسترسی‌پذیر به کمک هوش مصنوعی
علاقه‌مندان و دنبال‌کنندگان پیشخوان نیک می‌دانند که گشایش راه‌های تازه برای دسترسی نابینایان به مرز‌های جدیدی از علوم تا چه میزان برای تولیدکنندگان پیشخوان اهمیت دارد؛ از‌همین‌رو ما هر ماه سعی می‌کنیم پیشرفت‌هایی را که در این راستا صورت گرفته است دنبال کنیم و جدید‌ترین‌هایش را با شما به اشتراک بگذاریم. یکی از تازه‌ترین اتفاق‌هایی که اخیراً گرد‌و‌خاکی در میان نابینایان اهل علم به پا کرده، دسترسی به سرویسی تازه است که امکان تبدیل فرمول‌های ریاضی را به علائم قابل خواندن برای نابینایان فراهم می‌کند. روشن است که در این فقره هم رد پای هوش مصنوعی مشاهده می‌شود، البته با ذکر این نکته که این بار، برخلاف روند رایج در ایران که هوش مصنوعی تنها به ابزار جابه‌جایی خواننده‌ بین ترانه‌های مختلف و به آتش کشیدن نوستالژی‌های ما بدل شده، سه ایرانی، هوش مصنوعی را مسخر خویش کرده و به خدمت نابینایان گمارده‌اند.
متکیکر که یک پلتفرم رایگان است، به کاربران امکان می‌دهد با نام و آدرس ایمیلشان در این پلتفرم ثبت‌نام کنند و سپس یک آدرس شخصی از طریق ایمیل برایشان ارسال می‌کند تا از این پس کار را با آن آدرس پیش ببرند. وقتی کاربر وارد آدرس شخصی خود در وبگاه متکیکر می‌شود، امکانی برایش مهیا است تا فرمول، معادله یا به‌طورکلی جمله‌های ریاضی مد‌نظرش را به شکل پی‌دی‌اف یا در انواع فرمت‌های عکس به این سامانه بسپارد و وظیفۀ سامانه هم این است که در زمانی معادل کمتر از یک دقیقه، آن را به یک سند مایکروسافت‌وُرد تبدیل کند. در ادامۀ مسیر، صفحه‌خوان‌ها وارد بازی می‌شوند و با امکاناتی که در نسخه‌های اخیرشان تعبیه شده، متن ریاضی مندرج در سند وُرد را برای کاربر می‌خوانند. مزایای این کار تنها به این یک مورد خلاصه نمی‌شود و افزون بر کاربران صفحه‌خوان‌ها، تبدیل‌کنندگان متون ریاضی به بریل هم می‌توانند از این امکان رایگان برای تبدیل متون ریاضی به بریل استاندارد بهره ببرند؛ چراکه این سامانه می‌تواند متون را به شکلی طراحی کند که برای چاپ بریل یا نمایش روی نمایشگر‌های بریل هم متناسب باشد؛ به‌طور مثال سامانه آن‌قدر می‌فهمد که در مواقع نیاز، متون را از یک خط به دو خط تبدیل کند تا در نمایشگر‌های بریل هم به‌درستی نمایش داده شود. اگر با من در نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید می‌توانید نمونۀ کار این سامانۀ رایگان را در قالب یک فایل صوتی بشنوید.
یک داستان واقعی از تحقق شعار برابری
این گزارش خواندنی با یادآوری روز‌های پردلهرۀ مارس ۲۰۲۰ آغاز می‌شود؛ زمانی که کووید تازه متولد شده بود و دنیا با قرنطینه و ماسک و کلید‌واژه‌هایی این‌چنین دست‌به‌گریبان بود. نویسندۀ این گزارش این‌طور حکایت می‌کند که آن روز‌ها برای نابینایان آمریکایی یادآور اتفاق دیگری هم بود و آن‌هم اینکه اولین نمونه‌‌های کتاب‌خوان بریل برای انجام مراحل تست در اختیار هفت نفر از نابینایان قرار گرفته بود؛ ابزاری که قرار بود مشکل دسترسی نابینایان به منابع مطالعاتی بریل را تا حد زیادی برطرف کند. برای فهم آنچه در آمریکا اتفاق افتاده است، لازم است یک دهه به عقب برگردیم.
دستگاه‌هایی که هر دو شرکت تولید کرده‌اند شامل بیست سلول بریل و یک صفحه‌کلید مبتنی بر طراحی کلید‌های ماشین پرکینز است. هر دو دستگاه به‌قدری سبک و کوچک طراحی شده‌اند که به‌سادگی می‌توان آن را در کیف یا کوله‌پشتی جا داد و همه‌جا با خود حمل کرد. هر دو از وای‌فای و بلوتوث پشتیبانی می‌کنند و شانزده گیگابایت فضا برای ذخیره‌سازی کتاب‌ها در اختیار کاربر می‌گذارند. این امکان هم فراهم است که چنانچه به هر دلیل فضای شانزده گیگابایتی پر شد، کاربر بتواند با افزودن یک کارت حافظه، دستگاه را تقویت کند. شارژ دستگاه‌ها هم از طریق شارژر تایپ‌ سی انجام می‌شود و یک درگاه یو‌اس‌بی هم طراحی شده تا کاربران بتوانند از حافظۀ فلش هم بهره ببرند. این دستگاه‌ها می‌توانند با اتصال به اینترنت، کتاب‌های ان‌ال‌اس را روی حافظه ذخیره کنند تا کاربر بتواند به شکل برون‌خط آنها را مطالعه کند. کاربرد دستگاه‌ها به این مورد خلاصه نمی‌شود و اگر می‌خواهید درباره‌اش بیشتر بدانید، لازم است نسخۀ صوتی پیشخوان را بشنوید. آنجا به‌تفصیل توضیح داده‌ایم که ابعاد دستگاه و طراحی کلید‌هایش چگونه است و چه کار‌های دیگری هم انجام می‌دهد. این دستگاه در حال حاضر در چهل ایالت آمریکا در دسترس متقاضیان قرار گرفته است و احتمالاً به‌زودی سایر ایالت‌های باقی‌مانده هم به سطح زیر پوشش آن اضافه خواهد شد.
وضعیت دسترسی‌پذیری در ساعت‌های گوگل پیکسِل
پیکسل۲ امکانی را فراهم کرده تا کاربران در هنگام راه‌اندازی، سه بار دکمۀ کناری ساعت را بفشارند تا از همان ابتدای کار تاک‌بک برایشان فعال شود. همچنین انبوهی از اشاره‌ها هم در اختیار کاربران قرار گرفته است تا بتوانند ساعت را کنترل کنند، مثلاً اینکه می‌توانند دو بار با دو انگشت ضربه بزنند تا وارد صفحۀ تماس‌ها بشوند؛ به‌علاوه کاربران می‌توانند برای پاسخ یا پایان دادن به مکالمه، دو انگشت را دو بار روی صفحه بزنند و ضربۀ دوم را نگه‌دارند. این کار در شرایط خارج از مکالمه به قطع و وصل پخش پرونده‌های چند‌رسانه‌ای خواهد انجامید. نکتۀ دیگر دربارۀ تاک‌بکِ ساعت این است که با توجه به کوچک بودن صفحه، کاربر فقط می‌تواند از اشاره‌های یک و دو انگشتی استفاده کند؛ به‌همین‌خاطر از حرکات کشیدن انگشت هم در موقعیت‌های مختلف استفاده شده است، مثلاً می‌توانید با کشیدن یک انگشت به سمت پایین و سپس راست، وارد تنظیمات صفحه‌خوان شوید و اگر پایین و سپس چپ را رسم کنید، دکمۀ بازگشت زده خواهد شد.
دربارۀ وضعیت دسترسی‌پذیری ساعت‌های گوگل در نسخۀ صوتی با جزئیات صحبت کرده‌ایم. آنجا علاوه بر تاک‌بک، به تشریح اوضاع درشت‌نمایی هم پرداخته‌ایم. اگر می‌خواهید نسخۀ صوتی را دریافت کنید، می‌توانید آن را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی پیدا کنید."
audio/mana-974d81d7ead32b3794f5.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا راهی برای خواندن متون ریاضی به شکل الکترونیکی خواهیم یافت و در ادامه به آمریکا سفر می‌کنیم تا اوضاع دسترسی نابینایان آنجا را به کتاب و منابع مطالعاتی بررسی کنیم و در پایان هم دسترسی‌پذیری را در ساعت‌های گوگل واکاوی خواهیم کرد.
ساخت متون ریاضی دسترسی‌پذیر به کمک هوش مصنوعی
علاقه‌مندان و دنبال‌کنندگان پیشخوان نیک می‌دانند که گشایش راه‌های تازه برای دسترسی نابینایان به مرز‌های جدیدی از علوم تا چه میزان برای تولیدکنندگان پیشخوان اهمیت دارد؛ از‌همین‌رو ما هر ماه سعی می‌کنیم پیشرفت‌هایی را که در این راستا صورت گرفته است دنبال کنیم و جدید‌ترین‌هایش را با شما به اشتراک بگذاریم. یکی از تازه‌ترین اتفاق‌هایی که اخیراً گرد‌و‌خاکی در میان نابینایان اهل علم به پا کرده، دسترسی به سرویسی تازه است که امکان تبدیل فرمول‌های ریاضی را به علائم قابل خواندن برای نابینایان فراهم می‌کند. روشن است که در این فقره هم رد پای هوش مصنوعی مشاهده می‌شود، البته با ذکر این نکته که این بار، برخلاف روند رایج در ایران که هوش مصنوعی تنها به ابزار جابه‌جایی خواننده‌ بین ترانه‌های مختلف و به آتش کشیدن نوستالژی‌های ما بدل شده، سه ایرانی، هوش مصنوعی را مسخر خویش کرده و به خدمت نابینایان گمارده‌اند.
متکیکر که یک پلتفرم رایگان است، به کاربران امکان می‌دهد با نام و آدرس ایمیلشان در این پلتفرم ثبت‌نام کنند و سپس یک آدرس شخصی از طریق ایمیل برایشان ارسال می‌کند تا از این پس کار را با آن آدرس پیش ببرند. وقتی کاربر وارد آدرس شخصی خود در وبگاه متکیکر می‌شود، امکانی برایش مهیا است تا فرمول، معادله یا به‌طورکلی جمله‌های ریاضی مد‌نظرش را به شکل پی‌دی‌اف یا در انواع فرمت‌های عکس به این سامانه بسپارد و وظیفۀ سامانه هم این است که در زمانی معادل کمتر از یک دقیقه، آن را به یک سند مایکروسافت‌وُرد تبدیل کند. در ادامۀ مسیر، صفحه‌خوان‌ها وارد بازی می‌شوند و با امکاناتی که در نسخه‌های اخیرشان تعبیه شده، متن ریاضی مندرج در سند وُرد را برای کاربر می‌خوانند. مزایای این کار تنها به این یک مورد خلاصه نمی‌شود و افزون بر کاربران صفحه‌خوان‌ها، تبدیل‌کنندگان متون ریاضی به بریل هم می‌توانند از این امکان رایگان برای تبدیل متون ریاضی به بریل استاندارد بهره ببرند؛ چراکه این سامانه می‌تواند متون را به شکلی طراحی کند که برای چاپ بریل یا نمایش روی نمایشگر‌های بریل هم متناسب باشد؛ به‌طور مثال سامانه آن‌قدر می‌فهمد که در مواقع نیاز، متون را از یک خط به دو خط تبدیل کند تا در نمایشگر‌های بریل هم به‌درستی نمایش داده شود. اگر با من در نسخۀ صوتی پیشخوان همراه شوید می‌توانید نمونۀ کار این سامانۀ رایگان را در قالب یک فایل صوتی بشنوید.
یک داستان واقعی از تحقق شعار برابری
این گزارش خواندنی با یادآوری روز‌های پردلهرۀ مارس ۲۰۲۰ آغاز می‌شود؛ زمانی که کووید تازه متولد شده بود و دنیا با قرنطینه و ماسک و کلید‌واژه‌هایی این‌چنین دست‌به‌گریبان بود. نویسندۀ این گزارش این‌طور حکایت می‌کند که آن روز‌ها برای نابینایان آمریکایی یادآور اتفاق دیگری هم بود و آن‌هم اینکه اولین نمونه‌‌های کتاب‌خوان بریل برای انجام مراحل تست در اختیار هفت نفر از نابینایان قرار گرفته بود؛ ابزاری که قرار بود مشکل دسترسی نابینایان به منابع مطالعاتی بریل را تا حد زیادی برطرف کند. برای فهم آنچه در آمریکا اتفاق افتاده است، لازم است یک دهه به عقب برگردیم.
دستگاه‌هایی که هر دو شرکت تولید کرده‌اند شامل بیست سلول بریل و یک صفحه‌کلید مبتنی بر طراحی کلید‌های ماشین پرکینز است. هر دو دستگاه به‌قدری سبک و کوچک طراحی شده‌اند که به‌سادگی می‌توان آن را در کیف یا کوله‌پشتی جا داد و همه‌جا با خود حمل کرد. هر دو از وای‌فای و بلوتوث پشتیبانی می‌کنند و شانزده گیگابایت فضا برای ذخیره‌سازی کتاب‌ها در اختیار کاربر می‌گذارند. این امکان هم فراهم است که چنانچه به هر دلیل فضای شانزده گیگابایتی پر شد، کاربر بتواند با افزودن یک کارت حافظه، دستگاه را تقویت کند. شارژ دستگاه‌ها هم از طریق شارژر تایپ‌ سی انجام می‌شود و یک درگاه یو‌اس‌بی هم طراحی شده تا کاربران بتوانند از حافظۀ فلش هم بهره ببرند. این دستگاه‌ها می‌توانند با اتصال به اینترنت، کتاب‌های ان‌ال‌اس را روی حافظه ذخیره کنند تا کاربر بتواند به شکل برون‌خط آنها را مطالعه کند. کاربرد دستگاه‌ها به این مورد خلاصه نمی‌شود و اگر می‌خواهید درباره‌اش بیشتر بدانید، لازم است نسخۀ صوتی پیشخوان را بشنوید. آنجا به‌تفصیل توضیح داده‌ایم که ابعاد دستگاه و طراحی کلید‌هایش چگونه است و چه کار‌های دیگری هم انجام می‌دهد. این دستگاه در حال حاضر در چهل ایالت آمریکا در دسترس متقاضیان قرار گرفته است و احتمالاً به‌زودی سایر ایالت‌های باقی‌مانده هم به سطح زیر پوشش آن اضافه خواهد شد.
وضعیت دسترسی‌پذیری در ساعت‌های گوگل پیکسِل
پیکسل۲ امکانی را فراهم کرده تا کاربران در هنگام راه‌اندازی، سه بار دکمۀ کناری ساعت را بفشارند تا از همان ابتدای کار تاک‌بک برایشان فعال شود. همچنین انبوهی از اشاره‌ها هم در اختیار کاربران قرار گرفته است تا بتوانند ساعت را کنترل کنند، مثلاً اینکه می‌توانند دو بار با دو انگشت ضربه بزنند تا وارد صفحۀ تماس‌ها بشوند؛ به‌علاوه کاربران می‌توانند برای پاسخ یا پایان دادن به مکالمه، دو انگشت را دو بار روی صفحه بزنند و ضربۀ دوم را نگه‌دارند. این کار در شرایط خارج از مکالمه به قطع و وصل پخش پرونده‌های چند‌رسانه‌ای خواهد انجامید. نکتۀ دیگر دربارۀ تاک‌بکِ ساعت این است که با توجه به کوچک بودن صفحه، کاربر فقط می‌تواند از اشاره‌های یک و دو انگشتی استفاده کند؛ به‌همین‌خاطر از حرکات کشیدن انگشت هم در موقعیت‌های مختلف استفاده شده است، مثلاً می‌توانید با کشیدن یک انگشت به سمت پایین و سپس راست، وارد تنظیمات صفحه‌خوان شوید و اگر پایین و سپس چپ را رسم کنید، دکمۀ بازگشت زده خواهد شد.
دربارۀ وضعیت دسترسی‌پذیری ساعت‌های گوگل در نسخۀ صوتی با جزئیات صحبت کرده‌ایم. آنجا علاوه بر تاک‌بک، به تشریح اوضاع درشت‌نمایی هم پرداخته‌ایم. اگر می‌خواهید نسخۀ صوتی را دریافت کنید، می‌توانید آن را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا یا کانال‌ها و صفحات ما در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی پیدا کنید."
audio/mana-18db2fd99c53a04bbdf3.mp3,"در این حصار جادوئی روزگار بشکن
زهرا همت
صحبت از کم‌بینایی همه‌جا هست و ممکن است در هر جمع و محفلی، حرف از کاهش دید و نیاز به استفاده عینک به میان بیاید، بیشتر افراد جامعه، کم‌بینایی را به همین میزان می‌شناسند و تصور می‌کنند فرد کم‌بینا شخصی است که می‌تواند تنها با استفاده از عینک، کارکرد طبیعی بینایی داشته باشد. از سوی دیگر، هنگامی که از نابینایی صحبت می‌شود، بیشتر افراد شخصی را که عینک تیره زده و عصای سفید به دست دارد، در ذهن تصور می‌کنند، اما کسی نمی‌داند تکلیف افرادی که در هیچ‌یک از این دو گروه نمی‌گنجند چیست. بسیار کم هستند کسانی که بتوانند افرادی را تصور کنند که اندک بینایی برایشان باقی مانده است و با کمک آن تنها می‌توانند به امور روزمره بپردازند و با اتکا به این میزان مختصر توانایی بینایی، در محیط حرکت کنند و کارهای شخصی خود را انجام دهند. بیشتر افراد نمی‌دانند که کسانی در این دنیا زندگی می‌کنند که کمی می‌بینند و موقع راه رفتن به چیزی برخورد نمی‌کنند، اما ممکن است نتوانند چهرۀ دیگران را تشخیص دهند و برای مثال در خیابان، همکارانشان را نشناسند و سلام و احوالپرسی نکنند.
متأسفانه این یکی از چالش‌هایی است که افراد کم‌بینا ممکن است در هر محیطی، از خانه و جمع دوستان و اقوام گرفته تا محل تحصیل و کار با آن مواجه باشند. این گروه از افراد نه نابینا محسوب می‌شوند و نه آن‌قدر می‌بینند که بتوانند انتظارات محیطی را به اندازۀ فردی بینا بر‌آورده کنند. این دغدغۀ بسیاری از افراد کم‌بینا است و هر یک از افراد کم‌بینا روش خاص خودشان را برای مدیریت این چالش در پیش می‌گیرند. برخی آسیب بینایی و تمام چالش‌هایش را می‌پذیرند و وضعیت بینایی‌شان را برای دوستان و همکاران توضیح می‌دهند و گروهی نمی‌پذیرند و از برملا شدن این حقیقت شرم دارند، کم‌بینایی‌شان را انکار می‌کنند و تلاش می‌کنند به اطرافیان القا کنند که اختلال بینایی خفیفی دارند و گروهی دیگری هم هستند که در برهه‌ای از زندگی، آسیب بینایی‌شان از دیگران پنهان می‌کنند، ولی بعد از مدتی تصمیم می‌گیرند حقیقت را پنهان نکنند. این یادداشت را از صحبت‌های یکی از دوستان کم‌بینا الهام گرفتم که چند سالی مجبور بوده کم‌بیناییش را پنهان کند. در اینجا، مختصری از تجربۀ ایشان را نقل می‌کنم.
«من کم‌بینا هستم. چند سال پیش در یک ادارۀ نیمه‌دولتی مشغول به کار شدم. در ابتدای کارم در آن ارگان، موضوع کم‌بینایی‌ام را با مدیران در میان گذاشتم، اما یکی از مدیران، علاوه‌بر ابراز همدردی و بیان اینکه با توجه به سوابق تحصیلی و کاری من به توانایی من در انجام کارها اطمینان دارد؛ پیشنهاد کرد در مورد میزان بینایی‌ام با همکاران صحبتی نکنم و این‌طور وانمود کنم که مثل خیلی‌ها چشمانم کمی ضعیف است و باید عینک بزنم. ایشان دلیل این پیشنهاد را این‌طور عنوان می‌کردند که اگر همکاران از وخامت اوضاع بینایی من اطلاع پیدا کنند، به احتمال زیاد هر اشتباهی در انجام کار‌ها را به گردن من و ندیدنم خواهند انداخت.
با شناختی که در طول همکاری با آن ارگان از آن مدیر پیدا کردم، اکنون می‌دانم که ایشان این پیشنهاد را از سر دلسوزی ارائه کردند و اطمینان دادند که کسی از ظاهر چشمانم متوجه کم‌بینایی شدید من نمی‌شود و این‌گونه بود که این باور در خودم هم شکل گرفت و در ابتدا از بینا به حساب آمدنم خیلی ذوق‌زده شدم. من با این پنهان‌کاری بزرگ در آن مجموعه شروع به کار کردم، اما هر‌قدر ارتباط نزدیک‌تری با همکارانم پیدا می‌کردم و هر‌قدر در شغلم پیشرفت می‌کردم و کار‌های بیشتر و تازه‌تری به من سپرده می‌شد؛ اضطراب من از برملا شدن این راز بزرگ بیشتر می‌شد. من مجبور بودم هزار ترفند به کار ببرم که نقص بینایی‌ام را از همکارانم که حالا دوستان خوبی برایم شده بودند پنهان کنم. یادم می‌آید همیشه به دنبال چند دقیقه زمان و یک اتاق خلوت می‌گشتم که مجبور نباشم یادداشت‌هایم را در حضور همکارانم بنویسم؛ چرا‌که نمی‌خواستم ببینند که مجبورم صورتم را چقدر به کاغذ نزدیک کنم، اما در کنار همۀ این سختی‌ها، این انکار کم‌بینایی برایم لذت‌بخش هم بود. دوستان بسیاری پیدا کرده بودم که مرا از جنس خودشان می‌دانستند و هیچ فاصله‌ای بین خودم با آنها نمی‌دیدم. هیچ خبری از ترحم‌های معمول دوستی دختران بینا با یک نابینا یا کم‌بینا نبود، اما افسوس که ترس از برملا شدن این راز اجازه نمی‌داد روابطم را با این دوستان حفظ کنم. من مجبور بودم برای بیرون نرفتن‌هایم با جمع این دوستان، بهانه بیاورم یا از ترس اینکه در خیابان اداره برایم دستی بلند کنند و من متوجه نشوم، سرم را موقع راه رفتن در خیابان طوری پایین بگیرم که جز کفش‌هایم چیزی نبینم. نمی‌دانم آیا می‌توانید تصور کنید که پنهان کردن چنین راز بزرگی چقدر سخت است؟ من چند سال در چنین شرایط سختی بودم و متأسفانه با تمام علاقه‌ای که به شغلم داشتم و تمام پیشرفتی که در اداره کرده بودم؛ درنهایت نتوانستم بار سنگین این راز را تحمل کنم و تصمیم گرفتم استعفا بدهم و برگردم و از صفر شروع کنم.
این بار در دستگاهی دولتی مشغول به کار شدم. در ابتدای کار و با توجه به شغل قبلی‌ام، حتی توانایی صحبت در ‌مورد کم‌بینایی با مدیر مجموعه را نداشتم و نمی‌دانستم که چه کنم که تجربۀ تلخ گذشته تکرار نشود، اما آشنایی با یک خانم همکار با معلولیت در ناحیۀ پا، همه‌چیز را عوض کرد و من به‌راحتی و بدون ترس، موضوع را با مدیر و تمامی همکاران مطرح کردم و دیدم که هیچ اتفاق خاصی هم نیفتاد و همۀ همکاران، به استثنای یکی‌دو‌ نفر، با این موضوع به‌خوبی کنار آمدند و تعامل و دوستی خوبی بین من و آنها ایجاد شد. شاید بتوانم این‌گونه وصف کنم که بعد از صحبت در مورد وضعیت بینایی‌ام، از یک دغدغه و غصۀ بزرگ رها شدم».
تجربۀ این دوست به‌خوبی نشان می‌دهد که پذیرش آسیب بینایی و صداقت داشتن با دیگران در‌ مورد وضعیت بینایی می‌تواند آرامش و امنیت را برای فرد کم‌بینا به ارمغان بیاورد. هنگامی که دیگران از وضعیت بینایی فرد کم‌بینا مطلع باشند و فرد در میزان بینایی‌اش اغراق نکند؛ سطح انتظارها و توقع‌ها از او با توجه به میزان بینایی‌اش تنظیم می‌شود و شخص کم‌بینا به‌راحتی و در نهایت آرامش و امنیت به کار و زندگی‌اش خواهد پرداخت و ذهنش به‌جای درگیری مداوم بر ایفای نقش فرد بینا و بهانه‌تراشی برای توجیه کاستی‌های ناشی از ضعف بینایی بر کار و تفریح و امور روزمره زندگی متمرکز خواهد بود. این نگاه موجب می‌شود که بیشتر بتوانیم از لحظه‌های زندگی لذت ببریم. من باور دارم که آسیب بینایی نه جرم است نه گناه که از آن خجالت بکشیم. حالا که کسی به فکر ما نیست، خودمان وظیفه داریم این جامعۀ نیمه‌آگاه را از ویژگی‌ها و توانمندی‌ها و نیاز‌های افراد کم‌بینا و نابینا آگاه کنیم و امیدوارم شما دوستان عزیز نسل مانا هم با من موافق باشید و در این مسیر، با ما هم‌قدم شوید."
audio/mana-be3e11377261570e006e.mp3,"تعامل در خرید (بخش دوم)
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در شمارۀ پیش پای تجربۀ حمیدرضا و الهام در مورد خرید کردن و تعامل با فروشندگان نشستیم. اینک در بخش دوم و پایانی، پروانه و سهیلا ما را مهمان تجربه‌های ارزشمند خود می‌کنند. باشد که خواندن این تجربه‌ها سبب آشنایی بیشتر افراد بینا با چالش‌هایی شود که افراد نابینا زمان خرید کردن با آنها مواجه هستند.
پروانه و همسرش، هر دو، نابینا هستند. فرزندانشان بینا هستند، بزرگ شده‌اند و هر دو با افراد بینا ازدواج کرده‌اند.
پروانه سوپرمارکت را یکی از مهم‌ترین مراکز خرید روزانه می‌داند؛ بنابراین هر بار که محل زندگی او و همسرش تغییر می‌کند، سعی می‌کنند سوپرمارکت آنجا را شناسایی کنند. او در همان ابتدا از فروشنده می‌پرسد که آیا امکان تحویل سفارش در منزل هم دارند یا نه…بعضی از آنها این امکان را دارند بعضی هم نه. برخورد خوب پروانه و همسرش با فروشنده‌ها در بیشتر موارد سبب شده است تا فروشنده تلاش کند با آنها همکاری لازم را داشته باشد؛ به‌طور مثال اگر پیک نداشته باشد، زمانی که به خانه می‌رود، سفارش را درِ منزل به آنها تحویل می‌دهد.
پروانه شاغل است و با توجه به وضعیت سنگین ترافیک روزانه دیر به منزل می‌رسد. گذر از عرض خیابان و رد کردن موانع ثابت یا متحرک در مسیر، حرکت فرد نابینا را کندتر می‌کند و زمان زیادی را از او می‌گیرد. به این مسائل چند شاخه شدن و چند اسمی شدن خیابان‌ها را هم اضافه کنید و البته مسئولیتی که زن در خانه بر عهده دارد.
پروانه هنگام خریدن لباس نمی‌تواند به فروشنده اعتماد کند؛ چراکه گوناگونی، ترکیب و اسامی رنگ‌ها نسبت به گذشته‌های دور خیلی تغییر کرده است. در این زمینه با دوست بینایی که تقریباً هم‌سن و سال پروانه است، صحبت می‌کنم. او می‌گوید: «ما این روزها در جامعه رنگ‌های کمتری را می‌بینیم. اتومبیل‌ها بیشتر یا سیاه هستند یا سفید. رنگ ساختمان‌ها هم طوسی، سیاه گاهی هم قهوه‌ای هستند. رنگ لباس‌های کارمندان اداره‌ها و شرکت‌ها هم بیشتر سیاه یا تیره است، حتی آنهایی که با سر کردن روسری میانه‌ای ندارند، بیشتر همین رنگ‌های تیره را برای لباسشان استفاده می‌کنند.» و من به‌عنوان یک نویسندۀ نابینا با حیرت و افسوس به حرف‌هایش گوش می‌دهم.
در گذشته تراکم مغازه‌ها خیلی کمتر بوده است؛ بنابراین پروانه راحت‌تر می‌توانست مغازه‌ای را نشان کند تا زمانی که بخواهد، به اتفاق یک همراه برای خرید لباس به آنجا برود، اما حالا ممکن است یک مغازۀ فست‌فود بین دو لباس‌فروشی باشد. در اینجاست که حس بویایی هم نمی‌تواند در پیدا کردن فروشگاه مورد نظر، فرد نابینا را راهنمایی کند. حرکت دست روی رگال‌ها یا قفسه‌های کفش می‌تواند تا حد زیادی به فرد نابینا کمک کند تا ضمن آشنایی با مدل‌ها و جنس‌های جدید لباس‌ها و کفش‌ها، جنس مورد نظرش را انتخاب کند. بازهم البته همه‌چیز در دسترس او نیست، مثل لباس‌هایی که در ارتفاع بالاتری یا در ویترین و پشت شیشه آویزان شده‌اند. این است که پروانه حضور یک همراه را برای خریدهایی که فوریتی ندارند، ضروری می‌داند. به نظر پروانه سلیقۀ دیگران در چنین خریدهایی، خواه‌ناخواه، در انتخاب افراد نابینا دخیل است.
او در جایی از صحبت‌هایش نابینایان را به خونسردی دعوت می‌کند. آن زمان که فروشنده از فرد نابینا می‌خواهد به چیزی دست نزند، بهتر است او با آرامش بگوید که تنها راهی که می‌تواند کالای مورد نظر را بشناسد این است که آن را از نزدیک لمس کند و درنهایت هر یک از دو پاسخ احتمالی را بپذیرد؛ یا بماند و ضمن تشکر با دقت کالا را لمس کند یا اینکه با احترام به خواستۀ فروشنده مغازه را ترک کند.
هنگامی که در گذشته او به‌ همراه فرزند خردسالش به فروشگاهی می‌رفت، فروشنده‌ها به نقش مادرانۀ او احترام می‌گذاشتند و ضمن ارتباط با کودک، به خواسته‌های پروانه هم با دقت بیشتری توجه می‌کردند.
در این گفتگو، او تجربۀ یکی از دوستانش را هم بیان می‌کند؛ اینکه هر بار وارد فروشگاه بزرگ محله‌شان می‌شود، یکی از کارکنان آنجا به سمتش می‌آید و ضمن خوشامدگویی او را تا پایان خریدهایش راهنمایی می‌کند. پروانه کم‌صبری جوان‌ترها را درک می‌کند و امیدوار است وجود راهنمای انسانی فروشگاه‌های سراسر کشور به فعالیتی فراگیر تبدیل شود.
سهیلا مهمان دیگر این بخش است. از دوران نوجوانی او را می‌شناسم. او در هوش و اخلاق و متانت شهرتی مثال‌زدنی داشت. همسر و فرزندش هم نابینا هستند و آنها در سایۀ تدبیر زندگی را به بهترین شیوه پیش می‌برند. او ساختار لوازم برقی و همچنین استانداردهای موجود را خوب می‌شناسد؛ مانند همان دوران نوجوانی‌اش. سهیلا برای خرید لوازم برقی خانه یا شخصی می‌داند که باید به چه نکاتی توجه کند و چه سؤال‌هایی از فروشنده بپرسد؛ بنابراین قادر است این اقلام را به‌تنهایی بخرد.
از او می‌خواهم بگوید که چطور خدمات یک آرایشگاه را رد یا تأیید می‌کند. او توضیح می‌دهد که نتیجۀ بصری کار یک آرایشگر را از طریق بازخوردهایی که از اطرافیان می‌گیرد، بررسی می‌کند، البته در این زمینه هم ویژگی‌های شخصیتی و سلیقۀ افرادی را که بازخورد می‌دهند در نظر می‌گیرد.
یکی از زمان‌هایی که فرد نابینا احساس می‌کند کمی به دردسر افتاده، آن وقتی است که بعد از خرید چند کالا متوجه می‌شود که شکل بعضی بسته‌ها هیچ فرقی با یکدیگر ندارند. می‌دانیم که استفاده از نرم‌افزارهای موبایل می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما گاهی پیش می‌آید موبایل یا حتی اینترنت در دسترس نیست. سهیلا برای چنین مواردی از راهکاری ویژه استفاده می‌کند. او پیش از خروج، کالاها را لمس می‌کند و اگر ابهامی داشته باشد، حتماً از فروشنده می‌پرسد. یک‌بار زمان خرید متوجه شد که دو تا از کالاها در دو ظرف شیشه‌ای مشابه قرار دارند. یکی از ظرف‌ها حاوی رب آلوچه و ظرف دیگر حاوی رب انار بود. او هرچه دقت کرد، تفاوتی بین دو ظرف پیدا نکرد. این بود که از فروشنده خواست تا قطعه‌ای چسب نواری روی یکی از ظرف‌ها بچسباند و همچنین به او بگوید که چسب را روی ظرف رب انار چسبانده است یا ظرف رب آلوچه؛ به این ترتیب او می‌توانست بعد از رسیدن به خانه نام هر محصول را به خط بریل بنویسد و روی ظرف مورد نظر بچسباند.
در مسیر پر فراز و نشیب زندگی این قدرت تدبیر است که مسائل را حل می‌کند، موانع را از سر راه برمی‌دارد و امکان پذیرش شرایط موجود را افزایش می‌دهد. امید است پیام‌های دوستان ما در این بخش از ستون زندگی برای شما مخاطب گرامی پرسود و ثمربخش بوده باشد.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-8f0aa8f3127b5813b189.mp3,"ده فناوری برتر برای نابینایان و کم‌بینایان در نمایشگاه سی‌ای‌اس ۲۰۲۴
میثم امینی
نمایشگاه لوازم الکترونیکی مصرفی که به «سی‌ای‌اس» معروف و بزرگ‌ترین نمایشگاه لوازم الکترونیکی مصرفی در جهان است از ۹ ژانویه تا ۱۲ ژانویه ۲۰۲۴ در شهر لاس‌وگاس برگزار شد. در این رویداد جدیدترین نوآوری‌ها و روندها در زمینه‌های مختلفی مثل سلامت دیجیتال، فناوری‌های پوشیدنی، دسترس‌پذیری و…به نمایش گذاشته شد. از بین هزاران محصول و راه‌حلی که در این نمایشگاه به ‌نمایش ‌درآمده بود، بعضی از آنها به‌طور خاصی برای کمک به نابینایان، کم‌بینایان و سایر معلولان به‌منظور بهبود زندگی و غلبه بر چالش‌های موجود طراحی شده بودند.
در این شماره از مجلۀ نسل مانا، در ستون فناوری، ده فناوری برتر ارائه‌شده برای افراد نابینا و کم‌بینا در نمایشگاه سی‌ای‌اس ۲۰۲۴ را به‌طور خلاصه بررسی می‌کنیم. دلایل انتخاب این ده فناوری عبارت‌اند از: محبوبیت، علاقه‌مندی در سطح اینترنت و جوایزی که دریافت کرده‌ یا برای دریافت آنها نامزد شده‌اند.
۱۰. گلاید: گِلاید یک ابزار کمک‌حرکتی است که از یک فناوری ثبت اختراع ‌شده به نام «گِلایدکُور» برای تولید میدان مغناطیسی در اطراف بدن کاربر استفاده می‌کند. میدان مغناطیسی با کنار زدن اشیایی مثل صندلی و میز که در پیش پای کاربر قرار دارند، به کاربر در حرکت کمک می‌کند. این دستگاه همچنین حسگرهایی دارد که موانع را تشخیص و سرعت کاربر را به‌تناسب تغییر می‌دهند. گلاید برای کمک به نابینایان و سایر افراد دارای مشکل در حرکت طراحی شده است تا در راه رفتن مطمئن‌تر و مستقل‌تر به آنها کمک کند.
۸. ویکشن۰۱: ویکشن۰۱ یک عینک سبک‌وزن دارای یک حسگر است که فاصلۀ کاربر را با آنچه روی آن تمرکز کرده است اندازه می‌گیرد و سپس لنزها را به‌گونه‌ای تنظیم می‌کند تا کاربر بتواند آن را راحت‌تر ببیند. این عینک برای افرادی طراحی شده است که به بهبود بینایی نیاز دارند، مثلاً افرادی که پیرچشمی یا آستیگماتیسم دارند.
۷. لایتهاوس تک ال‌تی‌اچ۰۱: لایتهاُوس تِک ال‌تی‌اچ۰۱ عینکی است که از حسگرهای اولتراسوند و نوری برای تشخیص اشیا استفاده می‌کند و از طریق لرزش روی شقیقه‌ها در مورد وجود این اشیا به کاربر هشدار می‌دهد. این عینک در برابر آب و ضربه مقاوم است و در سبک‌های مختلف ارائه می‌شود.
۶. او‌اورایونک: اُو‌اُورایُون یک برنامه برای تلفن‌های هوشمند است که به کاربر اجازه می‌دهد اشیا و متون را در محیط خود با استفاده از واقعیت افزوده پیدا کند. این برنامه از دوربین و جی‌پی‌اس گوشی برای لایه‌گذاری اطلاعات روی میدان دید کاربر استفاده می‌کند. این کار به کاربر نابینا کمک می‌کند امن و مستقل حرکت کند.
۵. هیرسی موبیلیتی: هیرسی مُوبیلیتی یک عصای سفید هوشمند است که با برچسب‌های آر‌اف‌آی‌دی تعبیه‌شده در امتداد راهروها ارتباط برقرار می‌کند و برای رفتن به مکان‌های مختلف داخل ساختمان به کاربران نابینا راهنمایی صوتی جهت به جهت می‌دهد. همچنین فضای اطراف را برای آنها توصیف می‌کند. این عصا با یک برنامۀ مخصوص تلفن‌های هوشمند کار می‌کند که به کاربران اجازه می‌دهد محیط‌های داخلی مثل مدرسه‌ها و فروشگاه‌ها را به‌صورت مستقل کاوش کنند.
۴. فینتین وی۱: فینتین وی۱ یک صفحه‌کلید بلوتوثی کیو‌دبلیو‌ای‌آر‌تی‌وای برای تلفن‌های هوشمند برای افراد نابینا و کم‌بینا است که شرکت کره‌ای وانکام آن را توسعه داده است. این صفحه‌کلید از فناوری مینی کیو‌دبلیو‌ای‌آر‌تی‌وای ساختاریافته استفاده می‌کند که ۳۶ کلید را به شش کلید تبدیل می‌کند. این فناوری به کاربر اجازه می‌دهد بدون نگاه کردن به کلیدها روی یک صفحه‌کلید کوچک که در یک دست جا می‌شود تایپ کند. این صفحه‌کلید همچنین کلیدهای اختصاصی را برای صفحه‌خوان‌هایی مثل وُویس‌اُوِر برای آی‌او‌اس و تاک‌بَک برای اندروید به‌همراه بازخورد لرزشی دارد که کاربران نابینا و کم‌بینا را قادر می‌سازد بدون نیاز به کار با صفحۀ لمسی، به گسترۀ کاملی از امکانات تلفن هوشمند خود دسترسی داشته باشند.
۳. هپتیک مینی ـ فیلد: هَپتیک مینی ـ فیلد یک زمین بازی مینیاتوری به اندازۀ یک لپ‌تاپ است که به ورزش‌دوستان نابینا اجازه می‌دهد بیشتر بازی‌های میدانی مثل فوتبال، بسکتبال، بیس‌بال و هاکی را با لمس دنبال کنند. این دستگاه از چهل موتور لرزشی برای شبیه‌سازی حرکات بازیکنان و توپ تقریباً به‌صورت هم‌زمان با پخش بازی استفاده می‌کند.
۲. ای‌سایت گو: ای‌سایت گُو سامانۀ عینک مبتنی بر دوربین است که محیط را ضبط می‌کند. سپس تصویر ضبط‌شده را با استفاده از برنامه بهبود می‌دهد و آن را در نمایشگرهای اولدی که جلوی هر چشم قرار می‌گیرند نمایش می‌دهد. این سامانه برای افرادی که بیماری‌های چشمی مختلفی مثل تباهی لکه زرد، رتینوپاتی دیابتی یا بیماری اشتارگارت دارند طراحی شده است.
۱. عینک دات‌لومن: عینک دات‌لومِن یک هدست است که از حسگرهای لیدار و بازخورد لرزشی برای هدایت کاربر نابینا به یک محل استفاده می‌کند. این هدست با یک برنامۀ مخصوص تلفن‌های هوشمند کار می‌کند که به کاربر اجازه می‌دهد مقصدی را مشخص کند و برای آن مقصد راهنمایی جهت به جهت را از طریق لرزش روی شقیقه‌ها دریافت کند. حسگرهای دستگاه همچنین موانع را تشخیص می‌دهند و با الگوهای متفاوت لرزش به کاربر نسبت به این موانع هشدار می‌دهند. این هدست به‌عنوان یک جایگزین دیجیتال برای عصای سفید و سگ راهنما طراحی شده است.
بسیاری از این محصولات جذاب که از سراسر جهان، از ایالات‌متحده و کانادا گرفته تا کرۀ جنوبی، فرانسه و آلمان ارائه شده بودند، در نمایشگاه سی‌ای‌اس ۲۰۲۴ در دسته‌های مختلف جایزه دریافت کردند یا برای دریافت جایزه نامزد شدند. هرچند قیمت هیچ‌کدام از این محصولات هنوز مشخص نیست، اما انتظار می‌رود که همۀ آنها در سال ۲۰۲۴ به بازار عرضه شوند و اگرچه دست ما نابینایان و کم‌بینایان ایرانی معمولاً از چنین محصولاتی کوتاه است، ولی به‌هرحال می‌توان آن را خبری خوش به حساب آورد."
audio/mana-22b51e83cf8fcadc4ab9.mp3,"پرداخت مستمری به افراد با آسیب بینایی، آری یا نه
امین عرب
یکی از مهم‌ترین مشکلات زندگی افراد با آسیب بینایی، مسائل معیشتی و دسترسی به منابع مالی است. محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی و موانع فراوانی که به‌صورت فیزیکی یا اجتماعی بر سر راه اشتغال این قشر وجود دارد، مانع از آن است که آنان بتوانند نیاز‌های اقتصادی خود را برطرف کنند. نرخ بیکاری در تمامی کشور‌های دنیا در جمعیت با آسیب بینایی نسبت به عموم جامعه بالاتر است و همین موضوع سبب شده است که سیاست‌های حمایتی متفاوتی برای بهبود این شرایط در پیش گرفته شود. برخی معتقدند پرداخت کمک‌هزینه از منبع درآمد‌های دولتی می‌تواند راهی برای جبران فرصت‌های نابرابر اشتغال افراد دارای معلولیت، ازجمله آسیب‌دیدگان بینایی باشد. گروهی دیگر با پرداخت هرگونه کمک‌هزینه مخالف‌اند و باور دارند که بهتر است این مبالغ را صرف ایجاد شرایط برای اشتغال این قشر کرد. هدف ما در این جستار این است که ابعاد مثبت و منفی هریک از راهکار‌های حمایتی ذکر شده را بررسی و ابعاد گوناگون آن را روشن‌تر کنیم.
پرداخت کمک‌هزینه: گونه‌ای از تبعیض مثبت
حامیان پرداخت کمک‌هزینه معتقدند که تبعیض‌های موجود در جامعه موجب می‌شود افراد با آسیب بینایی نتوانند حضور مؤثری در جامعه داشته‌ باشند، چون امکان تحصیل آنها در بسیاری از زمینه‌ها فراهم نیست، دسترسی‌پذیری لازم در محیط‌های کاری برای آنان وجود ندارد و بسیاری از کار‌فرمایان حاضر به استخدام کارمند با این ویژگی نیستند؛ درنتیجه شانس اشتغال برای این گروه از متوسط جامعه کمتر است. به‌منظور دسترسی افراد با آسیب بینایی به حداقل رفاه اجتماعی، لازم است این تبعیض مثبت در خصوص آنان اعمال شود و کمک‌هزینه‌ای برای حمایت از آنها در نظر گرفته شود. همچنین هزینۀ زندگی افراد با آسیب بینایی نسبت به متوسط جامعه بیشتر است. آنان برای بهره‌مندی از یک زندگی معمولی به وسایل توان‌بخشی، تجهیزات ویژه، شیوه‌های حمل و نقل خاص و دیگر ابزار‌های رفاهی نیازمندند؛ بنابراین به‌منظور جبران این هزینه‌ها لازم است حمایت‌هایی در قالب پرداخت نقدی و غیرنقدی در نظر گرفته شود. این حمایت‌ها حتی در صورت اشتغال فرد نیز می‌بایست انجام شود تا هزینه‌های مازاد زندگی این قشر را جبران کند.
در نقد موافقان
گروهی علی‌رغم پذیرش تبعیض‌هایی که در خصوص افراد با آسیب بینایی در جامعه وجود دارد، دلایل موافقان را به چالش می‌کشند. آنان معتقدند که هرچند پرداخت کمک‌هزینه می‌تواند به‌صورت موقت بخشی از مشکلات معیشتی افراد با آسیب بینایی را برطرف کند، نمی‌تواند در بلند‌مدت به ایجاد فرصت‌های برابر منجر شود. ایجاد شرایط اشتغال نیازمند توسعۀ زیرساخت‌ها است که پرداخت کمک‌هزینه کمکی به آن نمی‌کند.
علاوه بر آن برای کاهش هزینه‌های زندگی افراد با آسیب بینایی می‌توان تدابیر دیگری اندیشید، مثلاً دسترسی‌پذیر کردن وسایل حمل و نقل ارزان می‌تواند این گروه را تا اندازۀ زیادی از اتکا به تاکسی و حمل و نقل گران‌قیمت بی‌نیاز کند، پس ایجاد زیر‌ساخت می‌تواند اثر‌گذاری بیشتری داشته ‌باشد. وسایل توان‌بخشی را نیز می‌توان خرید و پس از نیاز‌سنجی دقیق به دست مخاطبان رساند؛ بنابراین پرداخت پول نقد برای این موضوع نیز لازم نیست.
کمک‌هزینه: عاملی برای از بین رفتن انگیزۀ اشتغال
برخی پرداخت کمک‌هزینه به افراد با آسیب بینایی را بازگشت به عقب و اعمال سیاست‌های شبه‌خیریه می‌دانند. آنان معتقدند حمایت‌های نقدی موجب می‌شود
افراد انگیزۀ خود را برای اشتغال از دست بدهند و به دریافتی حداقلی قانع باشند که این شیوه از پیشرفت آنها جلوگیری می‌کند. در این صورت این قشر که نیاز بسیاری به داشتن شغل احساس نمی‌کنند، تلاشی برای ایجاد زیرساخت‌های اشتغال نخواهند کرد. از بین رفتن مطالبات موجب می‌شود که دولت‌ها نیز ایجاد بستر اشتغال را در اولویت قرار ندهند و درنتیجه تلاشی برای از بین بردن تبعیض‌ها به آن میزان که شایسته است صورت نگیرد. مقایسۀ کشور‌های حوزۀ اسکاندیناوی به‌عنوان پرداخت‌کنندگان کمک‌هزینه با کشور‌های کاپیتالیستی مثل ایالات‌متحده بیانگر این موضوع است.
در ضمن آنان صرف هزینه برای ایجاد زیرساخت‌های اشتغال را راه مناسب‌تری می‌دانند. به باور این گروه، کشور‌هایی که پرداخت کمک‌هزینه را در دستور کار خود دارند، ماهانه مبلغ گزافی را به‌صورت نقدی به جیب افراد سرازیر می‌کنند، حال آنکه می‌توان با این مبلغ گام‌های مهمی برای ایجاد بستر اشتغال برای افراد با آسیب بینایی برداشت؛ برای مثال برنامه‌های مهارت‌آموزی و آگاهی کار‌فرمایان را نسبت به ظرفیت‌های افراد با آسیب بینایی در فضای کار اجرا کرد. شرایط روان‌شناختی را نیز نباید نادیده گرفت. پرداخت کمک‌هزینه می‌تواند نوعی از احساس وابستگی را به افراد القا کند و به ایجاد باور‌های غلطی چون من کاملاً ناتوانم منجر شود.
در نقد مخالفان
از سوی دیگر برخی دلایل مخالفان را زیر سؤال می‌برند. آنان معتقدند که کمک‌هزینه اگر به میزان مناسب و با وجود ساز و کار درست پرداخت شود، انگیزۀ کار را آن‌چنان از بین نمی‌برد. اگر مبلغ کمک‌هزینه در حدود حداقل دستمزد یا کمتر باشد، افراد برای دستیابی به شغل و درنتیجه درآمد بالاتر تلاش می‌کنند.
همچنین انجام طرح‌‌های زیر‌ساختی زمان‌بر است و حذف کمک‌هزینه می‌تواند به از بین رفتن کسانی زیر چرخ‌دنده‌های اقتصاد منجر شود. برخی از افراد با آسیب بینایی، حتی در صورت بهبود زیرساخت‌ها قادر به فعالیت شغلی نیستند، زیرا محدودیت‌های آنان با شرایط دیگری مثل معلولیت مضاعف تشدید شده ‌است؛ بنابراین طرح‌های زیرساختی می‌بایست در کنار پرداخت کمک‌هزینه پیش بروند. شرایط روان‌شناختی افراد نیز در صورت عدم دسترسی به حداقل نیاز‌هایشان، بیشتر ممکن است تهدید شود تا با پرداخت کمک‌هزینه.
در ایران کدام سیاست اجرا می‌شود؟
بنا بر قانون حمایت از حقوق معلولان، میزان مستمری پرداختی به افراد دارای معلولیت می‌بایست به میزان حداقل دستمزد سالانه باشد. همچنین ایجاد بستر اشتغال در مواد مختلفی از این قانون مورد توجه بوده ‌است. وضعیت کنونی نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این دو رویکرد به‌درستی در ایران اجرا نمی‌شود. مبلغ مستمری از آنچه در قانون آمده بسیار کمتر است و بیشتر سیاست‌های منجر به ایجاد زیرساخت اشتغال به‌درستی اجرا نمی‌شود؛ بنابراین شاید شرایط ایران برای بررسی کارایی این دو سیاست مناسب نباشد. به‌منظور بررسی این دو دیدگاه می‌توان سیاست دولت‌های رفاه اجتماعی را با دولت‌های سرمایه‌داری مقایسه کرد.
کدام سیاست کارآمد‌تر است؟
ریشۀ چالش طرح شده در تاریخ اقتصاد سر دراز دارد. بررسی دیدگاه‌های راست و چپ در اقتصاد به‌روشنی این تفاوت را نشان می‌دهد. حال پرسش اینجا است که با توجه به اجرای این دو سیاست در کشور‌های مختلف، کدام‌یک موفق‌تر بوده‌اند؟ آیا می‌توان پژوهش نظام‌مندی برای بررسی دقیق‌تر ابعاد این موضوع انجام داد؟ اگر امکان بهبود شرایط حمایتی در ایران فراهم شود، کدام‌یک می‌تواند مفیدتر باشد؟ آیا ترکیبی از هردو دیدگاه می‌تواند به کار گرفته شود؟"
audio/mana-566f909385a686899961.mp3,"مشاغل از نگاه یوتیوبر نابینا
مریم مشایخی
سم: سلام رفقا! مثل همیشه به برنامۀ ما خوش اومدید. امروز هم یه مهمون خیلی فوق‌العاده داریم. دوست من، جیمز، قراره برامون راجع‌به شغلش صحبت کنه. خب جیمز! لطفاً خودت رو معرفی کن و قبل از هر چیز از مشکل بیناییت برامون بگو.
ـ چند دقیقه پیش به من گفتی که میزان بیناییت رو نمی‌دونی. فکر می‌کنم این سؤال به ما کمک کنه، وقتی با کامپیوتر کار می‌کنی میزان درشت‌نمایی که ازش استفاده می‌کنی چقدره؟
ـ معمولاً ۲۰۰ تا ۳۰۰درصد، اما فاصله‌م با مانیتور فقط ده سانتی‌متره. هم به مونیتور نزدیک می‌شم هم شدت درشت‌نمایی رو بالا می‌برم.
ـ چقدر این کار برای من آشناست. خب جیمز! زندگیت رو چطور می‌گذرونی؟
ـ در اصل در دنیای استراتژی بازاریابی تجاری مشغولم، اما به‌تازگی به دنیای دسترس‌پذیری دیجیتال وارد شدم. چون مدرکم در زمینۀ بازاریابی تجاری بود، این کار رو شروع کردم. در این فضا کار‌هایی مثل طراحی وبگاه، بهینه‌سازی موتور جستجو، تبلیغات در گوگل و رسانه‌های اجتماعی رو انجام می‌دادم. حدود دو سال پیش بود که در یک گفتگو بحث دسترس‌پذیری دیجیتال مطرح شد و من بااینکه با معلولیت بزرگ شده بودم و پنج سال هم در کالج درس خونده بودم، در نهایت شگفتی هیچ‌چیز راجع‌به این موضوع نشنیده بودم. خب! من به‌جای شرمندگی و دور شدن از این مبحث به سراغش رفتم و حدود یک سال و نیم در موردش تحقیق کردم، راهنمایی گرفتم و قبل از تصمیم به تغییر شغل، کار‌هایی از این دست انجام دادم؛ چون می‌خواستم در انجام یه کار جدید، بهترین نسخۀ خودم باشم، نه اینکه صرفاً به‌عنوان یک مبتدی کار جدیدی رو شروع کنم و کم‌کم رشد کنم.
ـ خب جیمز! تو یه کم از راهنمایی و آموزشایی که گرفتی حرف زدی. آیا این آموزشا روند عادی‌ای هست که برای ورود به این شغل باید طی بشه یا تو راه خودت رو رفتی؟ به‌طور‌کلی چه آموزشایی برای این شغل وجود داره؟
ـ قطعاً من راه خودم رو رفتم، البته با راهنمایی برخی اساتید. درکل فکر نمی‌کنم راه مستقیم و مشخصی برای ورود به حوزۀ دسترس‌پذیری دیجیتال وجود داشته باشه. این حوزه، تقریباً حوزۀ نامحدودیه، درست مثل استاندارد‌ها و دستورالعملاش. خب! قطعاً شما می‌تونید گاهی آموزشا و حتی دوره‌های آموزشی هم در این زمینه پیدا کنید، اما همۀ اینا به‌نوعی تونلی به سمت انجمن بین‌المللی متخصصان دسترس‌پذیری هستن؛ همون سازمانی که آزمونای پروانۀ دسترس‌پذیری رو برگزار می‌کنن و در نهایت گواهی رو به افراد واجد شرایط که آزمون رو با موفقیت بگذرونن اعطا می‌کنن.
ـ معمولاً ما فکر می‌کنیم برای حوزه‌هایی مثل توسعۀ وبگاه‌‌ها یا فناوری اطلاعات کلاسای آموزشی مشخصی‌ست که افراد رو تا حدی با این حوزه‌ها آشنا می‌کنه. ولی درکل به نظر می‌رسه مفهوم دسترس‌پذیری روز‌به‌روز مرسوم‌تر می‌شه.
ـ یه جوک بین همکاران من هست و اونم اینه که برای هر مدرک چهارساله شاید به‌زحمت یه دورۀ آموزشی راجع‌به دسترس‌پذیری پیدا بشه. در مورد درستی یا نادرستی این نکته نظری ندارم، ولی من واقعاً می‌بینم که به‌مرور زمان از واژۀ دسترس‌پذیری در نرم‌افزار‌ها و وبگاه‌ها خیلی بیشتر از قبل استفاده می‌شه. خیلی می‌شنوم که می‌گن نرم‌افزار ما برای افراد معلول دسترس‌پذیر شده و نه صرفاً برای افراد عادی؛ بنابراین خط خاکستری بین دسترس‌پذیری و قابل استفاده بودن، روزبه‌روز خاکستری‌تر می‌شه و به نظر من این لزوماً چیز بدی نیست.
ـ اگه کسی بخواد این مسیر رو دنبال کنه، به نظر تو به چه آموزشا و تخصصایی نیاز داره؟
ـ راستش من با جستجو در گوگل شروع کردم و اولین چیزی که جستجو کردم راهنمای دسترس‌پذیری محتوای شبکه بود که ورژن فعلیش 1 و 2 هست. خوندن محتوای این راهنما درک عمیق‌تری راجع‌به این حوزه به ما می‌ده. بعد از اون می‌تونید مطالبی رو جستجو کنید که کنجکاوی شما رو قلقلک می‌ده. واقعیت اینه که دنیای دسترس‌پذیری بسیار گسترده‌ست، مثلاً شما می‌تونید بر بحث دسترس‌پذیری چندرسانه‌ای، دسترس‌پذیری وبگاه‌ها، نرم‌افزار‌های تلفن همراه، پرونده‌ها یا مدیریت پروژه تمرکز کنید، البته از راهنمای کاربردی اونا هم استفاده کنید.
ـ خب! بریم سراغ ابزار‌ا. برای این شغل از چه ابزار‌ایی استفاده می‌کنی؟ نرم‌افزار، سخت‌افزار، زمان، وسیلۀ حمل و نقل، به‌طورکلی به چه ابزار‌ایی نیاز داری؟
ـ زیبایی فضای دسترس‌پذیری دیجیتال، به‌خصوص وقتی در حوزۀ تست نرم‌افزار‌ا و وبگاه‌ها و متنا کار می‌کنی، اینه که از هر ابزار دسترس‌پذیری، چه نرم‌افزار و چه سخت‌افزار، که شما باهاش راحتید، می‌شه استفاده کرد؛ درواقع شرکتایی هستن که برای تست نرم‌افزار‌ا، متنا و وبگاه‌هاشون دنبال افرادی می‌گردن که ازشون کمک بگیرن؛ بنابراین شما با هر ابزاری که راحتید، می‌تونید فرصتای شغلی متناسب با اون ابزار مورد نظرتون رو پیدا کنید و با هر ابزاری که باهاش راحتید کار کنید، مثلاً من با متنای درشت‌خط، مرورگر‌ای دسکتاپ، افزایش اندازۀ متن و استفاده از تضاد رنگا در موبایل و صفحه‌خوان ان‌وی‌دی‌ای استفاده می‌کنم و وقتی قراره دسترس‌پذیری وبگاهی رو تست کنم، حوزۀ کار من می‌شه همون ابزار‌ایی که کار باهاشون برام راحته، مثلاً متناسب بودن تضاد رنگا در یک وبگاه رو تست می‌کنم. خیلی از این موارد هست که شما می‌تونید انتخاب کنید و در اونا مهارت پیدا کنید. حوزۀ دسترس‌پذیری با در نظر گرفتن انواع معلولیتا اون‌قدر گسترده‌ست که شما باید مبحث مورد علاقۀ خودتون رو پیدا و در اون مهارت پیدا کنید.
ـ قبل از این شغلا شغلای دیگه‌ای هم تجربه کردی؟
ـ بله! در سال اول کالج فقط شش هفته توی یه رستوران کار می‌کردم. به نظرم اونا متوجه مشکل بینایی من نشدن و من رو برای انجام همۀ کار‌ها بیرون می‌فرستادن و این خیلی برای من استرس‌زا و خسته‌کننده بود. بعد از اون یه تولیدی کوچیک تی‌شرت و هودی راه انداختم. بعد همه چی دومینووار پیش رفت و توجه‌ها به سمت کار من جلب شد. مردم می‌پرسیدن چطور می‌تونی تو فضای مجازی این‌قدر دنبال‌کننده داشته باشی. پس شروع کردم به کار‌هایی مثل مشاوره در زمینۀ بازاریابی. درنهایت با شرکتا و سازمانای زیادی در این حوزه کار کردم و از هر فرصتی برای کار کردن تو این حوزه استفاده کردم و درنهایت به این شغل رسیدم.
ـ چقدر عالی جیمز! خیلی ممنونم از اینکه قصۀ خودت رو با ما به اشتراک گذاشتی."
audio/mana-1c3251bfee59cb28a387.mp3,"معلولان و مالیات
نگین حیدری
در هشتمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با آقای دکتر باقر قلی، فارغ‌التحصیل مقطع دکتری حقوق خصوصی و رئیس گروه حسابرسی ادارۀ مالیاتی، با موضوع معلولان و مالیات، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، مالیات را مخارج و هزینه‌هایی می‌داند که افراد جامعه بر اساس قانون برای اعمال حاکمیت دولت‌ها و ادارۀ کشور پرداخت می‌کنند و قدمت پرداخت آن به تاریخ ایجاد حکومت‌ها برمی‌گردد.
او اضافه می‌کند: حکومت‌ها برای فراهم کردن بهداشت، امنیت، آموزش و…بر اساس قانون این وجوه را دریافت می‌کنند و مهم‌ترین ابزار توزیع ثروت و عدالت در جامعه است. برخلاف باور عمومی در سال‌های اخیر وصول مالیات از اقشار مختلف جامعه بیشتر نشده، بلکه به‌ سمت عدالت ‌و‌ شفافیت حرکت کرده ‌است.
او در خصوص مشمولین پرداخت مالیات می‌گوید: بر اساس مادۀ 1 قانون مالیات‌های مستقیم، هر ایرانی که در داخل یا خارج از ایران درآمد کسب کند یا اموال ‌و ‌دارایی داشته ‌باشد، مشمول پرداخت مالیات است. مادۀ 2 قانون هم گروه‌هایی را از پرداخت مالیات معاف می‌کند که غالباً وزارت‌خانه‌ها و دستگاه‌های دولتی هستند، البته به‌طور استثنایی گروه‌های دیگری هم از پرداخت مالیات معاف شده‌اند، مثلاً کشاورزان که البته نقد‌هایی هم در خصوص معافیت کلی این گروه وجود دارد، چون حتی کشاورزی‌های صنعتی بزرگ با درآمدهای بسیار بالا از این معافیت استفاده می‌کنند.
این کارشناس امور مالیاتی، در ادامه مالیات را در یک تقسیم‌بندی بزرگ به دو گروه مالیات مستقیم و مالیات غیر‌مستقیم تقسیم می‌کند. او می‌گوید: مالیات مستقیم مالیاتی است که بدون واسطه و مستقیم بر اساس درآمد افراد بر اساس قانون از آنها اخذ می‌شود؛ مالیاتی که افراد معمولاً دارای پرونده‌های مالیاتی و کد ‌اقتصادی و از نظر سازمان ‌امور ‌مالیاتی شناخته‌شده هستند. در مالیات ‌غیر‌مستقیم مالیات‌دهندگان مشخص نیستند، مثلاً خریدی که فرد از یک رستوران انجام ‌‌می‌دهد و ارزش ‌افزوده‌ای می‌پردازد. مالیات بر ارزش‌افزوده، مالیات بر مصرف و ارائۀ خدمت است. پرداخت‌کنندگان مالیات ‌غیر‌مستقیم در سازمان امور مالیاتی پروندۀ مالیاتی ندارند.
او اضافه می‌کند: مالیات مستقیم به دو گروه تقسیم می‌شود؛ مالیات ‌بر‌ درآمد و مالیات ‌بر‌ دارایی. مالیات بر درآمد مثل مالیات بر درآمد ‌املاک و مالیات ‌بر‌ مشاغل ‌و‌ حقوق و مالیات ‌بر ‌دارایی که به آن «مالیات ‌بر‌ ثروت» هم گفته می‌شود، مثل مالیات بر ارث و مالیات بر حق تمبری که بر جوازها و…الصاق می‌شود.
مهمان این شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، ادامه می‌دهد: افرادی که به ادارۀ ‌امور ‌مالیاتی وارد می‌شوند با گروه حسابرسان سر‌و‌کار دارند که در دو دستۀ خدمات ‌مؤدیان و گروه‌ رسیدگی هستند. عمده کار مؤدیان با گروه خدمات مؤدیان و وصول ‌مالیات است. این گروه پروندۀ مالیاتی را تشکیل می‌دهند و اوراق‌ مالیاتی را یا به‌صورت حضوری به درِ خانه‌های مؤدیان یا از طریق ارسال پیامک ابلاغ می‌کنند. سامانۀ my tax هم ویژۀ مؤدیان و امور ‌مالیاتی است که در همان پیامک، لینک آن در دسترس مؤدیان برای دسترسی آنها به کارپوشۀ خود و دیدن اوراق ‌مالیاتی قرار می‌گیرد.
او اضافه می‌کند: مهم‌ترین برگه‌ای که در ابتدا به مؤدیان ابلاغ می‌شود، برگ تشخیص ‌مالیاتی است. مؤدیان نباید مهلت‌های مقرر در این برگه را که در زمینۀ پرداخت یا تخفیف یا اعتراض به مالیات وجود دارد، از دست بدهند. با از بین رفتن این مهلت‌ها، برگ تشخیص قطعی می‌شود و مؤدی با اقدامات اجرایی ادارۀ مالیاتی ازجمله: پلمپ مرکز، ممنوع‌الخروجی، توقیف حساب بانکی و…مواجه می‌شود
. این حقوق‌دان مهم‌ترین قوانین حاکم بر مالیات را، قانون مالیات‌های مستقیم، قانون ارزش افزوده و قانون پایانۀ فروشگاهی و سامانۀ مؤدیان معرفی می‌کند. او در پاسخ به سؤال وجود یا عدم وجود معافیت ‌مالیاتی برای افراد ‌دارای ‌معلولیت توضیح می‌دهد: در قانون، معافیت ویژه‌ای در پرداخت مالیات برای معلولان، حتی با ارائۀ معرفی‌نامه از بهزیستی، نه در زمینۀ مشاغل نه در زمینۀ حقوق وجود ندارد و این یک خلأ قانونی است که باید به‌منظور جبران هزینه‌های ناشی از نابرابری فرصت‌ها، مورد مطالبۀ تشکل‌ها و فعالان حوزۀ حقوق معلولان قرار گیرد، البته قبل از اصلاحات قانون ‌مالیات‌های ‌مستقیم در سال 1394 در خصوص مالیات ‌بر‌ ارث، معلولان معافیت‌هایی داشتند، ولی این معافیت در اصلاح قانونی اخیر حذف شد. در پیش‌نویس قانون حمایت از معلولان، بسته به شدت معلولیت، در ‌زمینۀ مالیات بر حقوق، معافیت‌هایی در نظر گرفته شده ‌بود، ولی این معافیت‌ها به متن قانون راه نیافت و در قانون حمایت از معلولان سال 1396، تنها سرپرستان فرد معلول از معافیت 50درصدی حقوق و دستمزد بهره‌مند هستند و برای خود معلولان معافیتی در این خصوص پیش‌بینی نشده ‌است. باید توجه داشت امتیاز مقرر در مادۀ 137 قانون مالیات‌های مستقیم به‌منظور معافیت نیست، بلکه افراد معلول و سرپرستان آنها می‌توانند هزینه‌های درمان، مراقبت و توانمندسازی را که به تأیید وزارت بهداشت رسیده‌ است، به ادارۀ ‌مالیاتی اعلام کنند و از درآمد ‌مشمول ‌مالیات آنها، کم می‌شود.
مهمان این شماره در پایان به مشمولان پرداخت‌ مالیات توصیه می‌کند: مهم‌ترین وظیفۀ مؤدیان، دارندگان دستگاه کارت‌خوان با تراکنش‌های بالا و کسانی که در ادارۀ مالیات پروندۀ مالیاتی دارند، این است که بسته به نوع مشاغل در خرداد یا تیرماه هرسال نسبت به تکمیل و ارائۀ اظهارنامۀ ‌مالیاتی اقدام کنند. انجام ندادن تکلیف آنها را با جرائم غیرقابل‌بخشش مواجه می‌کند و نمی‌توانند از معافیت‌های مقرر قانونی، ازجمله مادۀ 101 قانون‌ مالیات‌های ‌مستقیم یا بخشودگی جرائم استفاده کنند. سامانۀ 1526 در سراسر کشور برای پاسخ به پرسش‌های مالیاتی و رفع ابهامات، در دسترس قرار دارد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به معلولان و مالیات، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است دنبال کنند."
audio/mana-3d95d6c5b109ba83ba64.mp3,"معلولان و مالیات
نگین حیدری
در هشتمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با آقای دکتر باقر قلی، فارغ‌التحصیل مقطع دکتری حقوق خصوصی و رئیس گروه حسابرسی ادارۀ مالیاتی، با موضوع معلولان و مالیات، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، مالیات را مخارج و هزینه‌هایی می‌داند که افراد جامعه بر اساس قانون برای اعمال حاکمیت دولت‌ها و ادارۀ کشور پرداخت می‌کنند و قدمت پرداخت آن به تاریخ ایجاد حکومت‌ها برمی‌گردد.
او اضافه می‌کند: حکومت‌ها برای فراهم کردن بهداشت، امنیت، آموزش و…بر اساس قانون این وجوه را دریافت می‌کنند و مهم‌ترین ابزار توزیع ثروت و عدالت در جامعه است. برخلاف باور عمومی در سال‌های اخیر وصول مالیات از اقشار مختلف جامعه بیشتر نشده، بلکه به‌ سمت عدالت ‌و‌ شفافیت حرکت کرده ‌است.
او در خصوص مشمولین پرداخت مالیات می‌گوید: بر اساس مادۀ 1 قانون مالیات‌های مستقیم، هر ایرانی که در داخل یا خارج از ایران درآمد کسب کند یا اموال ‌و ‌دارایی داشته ‌باشد، مشمول پرداخت مالیات است. مادۀ 2 قانون هم گروه‌هایی را از پرداخت مالیات معاف می‌کند که غالباً وزارت‌خانه‌ها و دستگاه‌های دولتی هستند، البته به‌طور استثنایی گروه‌های دیگری هم از پرداخت مالیات معاف شده‌اند، مثلاً کشاورزان که البته نقد‌هایی هم در خصوص معافیت کلی این گروه وجود دارد، چون حتی کشاورزی‌های صنعتی بزرگ با درآمدهای بسیار بالا از این معافیت استفاده می‌کنند.
این کارشناس امور مالیاتی، در ادامه مالیات را در یک تقسیم‌بندی بزرگ به دو گروه مالیات مستقیم و مالیات غیر‌مستقیم تقسیم می‌کند. او می‌گوید: مالیات مستقیم مالیاتی است که بدون واسطه و مستقیم بر اساس درآمد افراد بر اساس قانون از آنها اخذ می‌شود؛ مالیاتی که افراد معمولاً دارای پرونده‌های مالیاتی و کد ‌اقتصادی و از نظر سازمان ‌امور ‌مالیاتی شناخته‌شده هستند. در مالیات ‌غیر‌مستقیم مالیات‌دهندگان مشخص نیستند، مثلاً خریدی که فرد از یک رستوران انجام ‌‌می‌دهد و ارزش ‌افزوده‌ای می‌پردازد. مالیات بر ارزش‌افزوده، مالیات بر مصرف و ارائۀ خدمت است. پرداخت‌کنندگان مالیات ‌غیر‌مستقیم در سازمان امور مالیاتی پروندۀ مالیاتی ندارند.
او اضافه می‌کند: مالیات مستقیم به دو گروه تقسیم می‌شود؛ مالیات ‌بر‌ درآمد و مالیات ‌بر‌ دارایی. مالیات بر درآمد مثل مالیات بر درآمد ‌املاک و مالیات ‌بر‌ مشاغل ‌و‌ حقوق و مالیات ‌بر ‌دارایی که به آن «مالیات ‌بر‌ ثروت» هم گفته می‌شود، مثل مالیات بر ارث و مالیات بر حق تمبری که بر جوازها و…الصاق می‌شود.
مهمان این شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، ادامه می‌دهد: افرادی که به ادارۀ ‌امور ‌مالیاتی وارد می‌شوند با گروه حسابرسان سر‌و‌کار دارند که در دو دستۀ خدمات ‌مؤدیان و گروه‌ رسیدگی هستند. عمده کار مؤدیان با گروه خدمات مؤدیان و وصول ‌مالیات است. این گروه پروندۀ مالیاتی را تشکیل می‌دهند و اوراق‌ مالیاتی را یا به‌صورت حضوری به درِ خانه‌های مؤدیان یا از طریق ارسال پیامک ابلاغ می‌کنند. سامانۀ my tax هم ویژۀ مؤدیان و امور ‌مالیاتی است که در همان پیامک، لینک آن در دسترس مؤدیان برای دسترسی آنها به کارپوشۀ خود و دیدن اوراق ‌مالیاتی قرار می‌گیرد.
او اضافه می‌کند: مهم‌ترین برگه‌ای که در ابتدا به مؤدیان ابلاغ می‌شود، برگ تشخیص ‌مالیاتی است. مؤدیان نباید مهلت‌های مقرر در این برگه را که در زمینۀ پرداخت یا تخفیف یا اعتراض به مالیات وجود دارد، از دست بدهند. با از بین رفتن این مهلت‌ها، برگ تشخیص قطعی می‌شود و مؤدی با اقدامات اجرایی ادارۀ مالیاتی ازجمله: پلمپ مرکز، ممنوع‌الخروجی، توقیف حساب بانکی و…مواجه می‌شود
. این حقوق‌دان مهم‌ترین قوانین حاکم بر مالیات را، قانون مالیات‌های مستقیم، قانون ارزش افزوده و قانون پایانۀ فروشگاهی و سامانۀ مؤدیان معرفی می‌کند. او در پاسخ به سؤال وجود یا عدم وجود معافیت ‌مالیاتی برای افراد ‌دارای ‌معلولیت توضیح می‌دهد: در قانون، معافیت ویژه‌ای در پرداخت مالیات برای معلولان، حتی با ارائۀ معرفی‌نامه از بهزیستی، نه در زمینۀ مشاغل نه در زمینۀ حقوق وجود ندارد و این یک خلأ قانونی است که باید به‌منظور جبران هزینه‌های ناشی از نابرابری فرصت‌ها، مورد مطالبۀ تشکل‌ها و فعالان حوزۀ حقوق معلولان قرار گیرد، البته قبل از اصلاحات قانون ‌مالیات‌های ‌مستقیم در سال 1394 در خصوص مالیات ‌بر‌ ارث، معلولان معافیت‌هایی داشتند، ولی این معافیت در اصلاح قانونی اخیر حذف شد. در پیش‌نویس قانون حمایت از معلولان، بسته به شدت معلولیت، در ‌زمینۀ مالیات بر حقوق، معافیت‌هایی در نظر گرفته شده ‌بود، ولی این معافیت‌ها به متن قانون راه نیافت و در قانون حمایت از معلولان سال 1396، تنها سرپرستان فرد معلول از معافیت 50درصدی حقوق و دستمزد بهره‌مند هستند و برای خود معلولان معافیتی در این خصوص پیش‌بینی نشده ‌است. باید توجه داشت امتیاز مقرر در مادۀ 137 قانون مالیات‌های مستقیم به‌منظور معافیت نیست، بلکه افراد معلول و سرپرستان آنها می‌توانند هزینه‌های درمان، مراقبت و توانمندسازی را که به تأیید وزارت بهداشت رسیده‌ است، به ادارۀ ‌مالیاتی اعلام کنند و از درآمد ‌مشمول ‌مالیات آنها، کم می‌شود.
مهمان این شماره در پایان به مشمولان پرداخت‌ مالیات توصیه می‌کند: مهم‌ترین وظیفۀ مؤدیان، دارندگان دستگاه کارت‌خوان با تراکنش‌های بالا و کسانی که در ادارۀ مالیات پروندۀ مالیاتی دارند، این است که بسته به نوع مشاغل در خرداد یا تیرماه هرسال نسبت به تکمیل و ارائۀ اظهارنامۀ ‌مالیاتی اقدام کنند. انجام ندادن تکلیف آنها را با جرائم غیرقابل‌بخشش مواجه می‌کند و نمی‌توانند از معافیت‌های مقرر قانونی، ازجمله مادۀ 101 قانون‌ مالیات‌های ‌مستقیم یا بخشودگی جرائم استفاده کنند. سامانۀ 1526 در سراسر کشور برای پاسخ به پرسش‌های مالیاتی و رفع ابهامات، در دسترس قرار دارد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به معلولان و مالیات، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است دنبال کنند."
audio/mana-2b76bab505a40c848a82.mp3,"همزیستی کبوتران در سرمای زمستان (چگونگی ازدواج افراد نابینا و کم‌بینا )
مسعود طاهریان
مقدمه
ازدواج و رابطۀ عاطفی برای نابینایان و کم‌بینایان تجربه‌ای مفید و آرام‌بخش است که به آنها کمک می‌کند تا خودشان را بهتر بشناسند و روابطشان را بهبود ببخشند. این ارتباط یک تصویر منسجم را از نقاط قوت و ضعف فراهم می‌کند و باعث می‌شود افراد از خودخواهی و خودشیفتگی دور شوند و با وجود مشکلات و مسئولیت‌هایی که دارند، زندگی‌شان را لذت‌بخش‌تر ببینند، ولی بعضی نابینایان و کم‌بینایان در ازدواج به دنبال خانوادۀ گم‌شده‌شان هستند؛ درنتیجه سلیقه، استقلال و شرایط طرف مقابل را در نظر نمی‌گیرند و توقع دارند شریک عاطفی‌شان تصویر خیالی آنها را جامۀ عمل بپوشاند، دوست دارند مالک دیگری باشند و او را مطابق میل خودشان تغییر دهند. از سوی دیگر انجام کار‌ها و وظایفی را که خود نمی‌توانند یا نمی‌خواهند برعهده بگیرند، به گردن همسرشان می‌اندازند، درحالی‌که قرار نیست بعد از ازدواج، هیچ‌کدام از طرف‌های ارتباط شبیه به دیگری شود و فردیتشان از بین برود یا بار دیگری را به دوش بکشد. اگر کسی به‌جز آرامش و رشد انتظاری از ازدواج داشته ‌باشد، رابطه‌ای که دارد، دیر یا زود، دچار مشکل خواهد شد.
ازدواج رابطه‌ای پیچیده است که نا‌خود‌آگاه فردی و جمعی دو طرف را به هم پیوند می‌زند؛ درواقع افراد با فرهنگ و خانوادۀ همسرشان هم ازدواج می‌کنند و باید به باور‌ها و آداب و رسوم آنها نیز احترام بگذارند؛ چراکه گذشته و نزدیکان تأثیر مهمی بر تفکر و عمل افراد دارند.
بر اساس نظام دل‌بستگی، همسر می‌تواند منبع دل‌بستگی جدیدی برای نابینایان و کم‌بینایان باشد و هر یک از دو طرفِ ارتباط، امکان دارد پایگاه امنیت و آرامش دیگری قرار بگیرند؛ در این صورت افراد شریک عاطفی و منبع دل‌بستگی‌شان را با هر شرایطی که دارد، می‌پذیرند و استقلالش را به رسمیت می‌شناسند، درحالی‌که اشخاص وابسته تنها به طرف مقابل خود عادت می‌کنند.
ازدواج رابطه‌ای عاطفی است که بر اساس تعهد، صمیمیت و هیجان بنا می‌شود. زوجین به یکدیگر وفادار هستند، در غم و شادی همدیگر را حمایت می‌کنند و از فانتزی‌های انگیزشی و هیجانی شور‌انگیز لذت می‌برند. درکل علایق و سلیقه‌های یکدیگر را در نظر می‌گیرند و باهم تجربه‌های عاطفی خوشایندی رقم می‌زنند. اگر یکی از این سه عنصر از بین برود، زندگی مشترک دچار خشکی، ملال و طلاق می‌شود.
اَشکال و گروه‌بندی ازدواج
آمار دقیق و رسمی‌ای در زمینۀ چگونگی ازدواج افراد نابینا و کم‌بینا وجود ندارد. تخمین‌های موجود هم از مشاهدات میدانی و آمار‌های محدود مراکز توان‌بخشی به دست می‌آید، ولی درکل علاقۀ همسرگزینی افراد نابینا و کم‌بینا را می‌توان به سه گروهِ برون‌گروهی، درون‌گروهی یا بین‌گروهی تقسیم کرد. در گروه اول، افراد نابینا یا کم‌بینا تمایل دارند که با اعضای بینا و غیرمعلول جامعه ازدواج کنند. به نظر می‌رسد این نوع ازدواج شرایط آرمانی بسیاری از نابینایان و کم‌بینایان است و بر اساس مشاهدات غیررسمی بیشترین فراوانی را به خود اختصاص می‌دهد. همان‌گونه که گفته شد، در این نوع، آقایان نابینا و کم‌بینا بیشتر از خانم‌های دارای آسیب بینایی ازدواج می‌کنند.
در گروه دوم، افراد با آسیب بینایی با یکدیگر تشکیل خانواده می‌دهند که به سه شکلِ ازدواج کم‌بینا با کم‌بینا، ازدواج نابینا با کم‌بینا و ازدواج نابینا با نابینا دیده می‌شود. گاهی اوقات هم پیش می‌آید یک یا دو طرف رابطه هنگام ازدواج شرایط بینایی بهتری دارند، اما به علت پیش‌روندگی برخی از بیماری‌های چشمی و آسیب‌های بینایی، به‌مرور زمان دید آنها کمتر می‌شود. ازدواج افراد کم‌بینا با کم‌بینا بسیار رواج دارد و شاید از نظر فراوانی دومین جایگاه را دارد. تشکیل خانوادۀ افراد کم‌بینا با نابینا سومین شکل رایج ازدواج است. در این حالت هم مردان نابینا ترجیح می‌دهند با زنان کم‌بینا ازدواج کنند. ازدواج افراد نابینا با نابینا هم به‌عنوان چهارمین جایگاه فراوانی، مشاهده می‌شود.
در گروه سوم، افراد نابینا و کم‌بینا گرایش دارند تا با اشخاصی ازدواج کنند که معلولیتی به‌جز بینایی دارند. به نظر می‌رسد این نوع از ازدواج در بین افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، کمترین میزان فراوانی را دارد. ظاهراً افراد دارای سایر معلولیت‌ها چندان استقبال نمی‌کنند با نابینایان و کم‌بینایان زندگی مشترک تشکیل بدهند. این موضوع شاید به‌خاطر مشکلات جانبی‌ای است که احتمال دارد با همراهی دو نفر با معلولیت متفاوت پیش بیاید.
آسیب‌شناسی اشکال ازدواج
درکل از نظر روانی ازدواج درون‌گروهی یا بین‌گروهی برای افراد با آسیب بینایی اطمینان خاطر و اعتمادبه‌نفس به همراه دارد؛ چراکه میزان همدلی و همراهی بین دو طرف ارتباط بیشتر است و در بحبوحۀ مشکلات زندگی، هیچ‌کدام از آ‌نها حس سرباری یا برتری‌جویی نسبت به دیگری ندارد. در مقابل اگر افراد با آسیب بینایی با اشخاص بینا و حتی کسانی که دید بهتری نسبت به آنها دارند، خانواده تشکیل دهند، می‌توانند بیشتر از امکانات و لذت‌های دیداری استفاده کنند؛ به‌خاطر‌همین زوج‌هایی که هر دو کم‌بینا یا یکی کم‌بینا و دیگری نابینا هستند، در زندگی مشترکشان مشکلات کمتری دارند.
متأسفانه بیشترین آمار طلاق افراد با آسیب بینایی مربوط به ازدواج‌های برون‌گروهی است. با اینکه همسران بینا می‌توانند در تمامی امور دیداری کمک‌حال شریک نابینا یا کم‌بینایشان باشند، اما یک ناراحتی مزمن در چنین ازدواج‌هایی وجود دارد؛ افراد نابینا و کم‌بینا می‌ترسند که همسر بینایشان خود را برتر بداند و به‌خاطر مشکلات و محدودیت‌های ناشی از ندیدن خسته بشود یا آنها را سرزنش و تحقیر کند. همچنین نابینایان و کم‌بینایان معمولاً از خود می‌پرسند آیا از نظر ظاهری و جنسی جذاب هستند و می‌توانند نیاز‌های دیداری همسرانشان را برطرف کنند؛ بنابر‌این نگران خیانت و ترک همسران بینایشان هستند. کم پیش می‌آید که اعضای بینا و غیرمعلول جامعه بخواهند با نابینایان و کم‌بینایان ازدواج کنند، مگر آنکه دل‌بستگی عاطفی شدید بین دو طرف شکل گرفته باشد یا افراد با آسیب بینایی وضعیت مالی، شغلی و اجتماعی چشمگیری داشته باشند یا همسران بینا متعلق به خانواده‌هایی با سبک زندگی سنتی، سواد پایین‌تر از تحصیلات دانشگاهی، با وضعیت اقتصادی ضعیف و پرجمعیت از نظر خانوادگی باشند؛ علاوه بر این افراد بینایی هستند که جنبه‌های مذهبی و معنوی را در نظر می‌گیرند و به‌خاطر ثواب، حاضر می‌شوند که با این افراد ازدواج کنند. اگر اعتقادات مذهبی و عواطف معنوی موجود قوی باشد، این نوع ازدواج‌ها پابرجا می‌مانند، ولی نابینایان و کم‌بینایان همواره مجبورند خود را با همسران بینایشان هماهنگ کنند و شرایط زندگی مذهبی آنها را بپذیرند.
نابینایان و کم‌بینایانی هم که با سایر معلولان ازدواج می‌کنند، با اینکه کمتر درگیر نا‌کامی‌های ناشی از ندیدن هستند و آرامش و اعتمادبه‌نفس بیشتری دارند، در زندگی خانوادگی خود با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند که مربوط به وضعیت جسمانی همسرانشان است؛ برای مثال انجام امور روزانۀ خانه، همسران دارای معلولیت جسمی‌حرکتی را زودتر خسته می‌کند یا افراد کم‌شنوا با مشکلات ارتباطی دست‌به‌گریبان‌اند.
جدا از این مسائل با اینکه افراد نابینا و کم‌بینا شرایط و نیاز‌های خاصی دارند، هیچ خدمت مشخصی در کشور برای تشویق و تسهیل فرایند ازدواج آ‌نها نیست و ارگان‌های عمومی یا مخصوص افراد معلول هیچ حمایتی در این زمینه ندارند. این افراد تنها مشابه سایر اعضای جامعه می‌توانند از وام ازدواج بهره بگیرند.
راهبرد‌های بهبود کیفیت و بهداشت ازدواج
افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند با گسترده کردن روابط اجتماعی‌شان، کم‌کم گزینه‌هایی برای ازدواج پیدا کنند، ولی باید فانتزی‌های خیالی را مانند ازدواج صرفاً با افراد بینا یا ثروتمند کنار بگذارند. این افراد می‌بایستی به دنبال کسانی باشند که ندیدن را تنها یک ویژگی فردی بدانند و تلاش کنند با دیگری رابطۀ عاطفی بسازند؛ چراکه روابط عاطفی‌شان معمولاً به ازدواج منجر می‌شود."
audio/mana-1e633c397b196253f113.mp3,"همزیستی کبوتران در سرمای زمستان (چگونگی ازدواج افراد نابینا و کم‌بینا )
مسعود طاهریان
مقدمه
ازدواج و رابطۀ عاطفی برای نابینایان و کم‌بینایان تجربه‌ای مفید و آرام‌بخش است که به آنها کمک می‌کند تا خودشان را بهتر بشناسند و روابطشان را بهبود ببخشند. این ارتباط یک تصویر منسجم را از نقاط قوت و ضعف فراهم می‌کند و باعث می‌شود افراد از خودخواهی و خودشیفتگی دور شوند و با وجود مشکلات و مسئولیت‌هایی که دارند، زندگی‌شان را لذت‌بخش‌تر ببینند، ولی بعضی نابینایان و کم‌بینایان در ازدواج به دنبال خانوادۀ گم‌شده‌شان هستند؛ درنتیجه سلیقه، استقلال و شرایط طرف مقابل را در نظر نمی‌گیرند و توقع دارند شریک عاطفی‌شان تصویر خیالی آنها را جامۀ عمل بپوشاند، دوست دارند مالک دیگری باشند و او را مطابق میل خودشان تغییر دهند. از سوی دیگر انجام کار‌ها و وظایفی را که خود نمی‌توانند یا نمی‌خواهند برعهده بگیرند، به گردن همسرشان می‌اندازند، درحالی‌که قرار نیست بعد از ازدواج، هیچ‌کدام از طرف‌های ارتباط شبیه به دیگری شود و فردیتشان از بین برود یا بار دیگری را به دوش بکشد. اگر کسی به‌جز آرامش و رشد انتظاری از ازدواج داشته ‌باشد، رابطه‌ای که دارد، دیر یا زود، دچار مشکل خواهد شد.
ازدواج رابطه‌ای پیچیده است که نا‌خود‌آگاه فردی و جمعی دو طرف را به هم پیوند می‌زند؛ درواقع افراد با فرهنگ و خانوادۀ همسرشان هم ازدواج می‌کنند و باید به باور‌ها و آداب و رسوم آنها نیز احترام بگذارند؛ چراکه گذشته و نزدیکان تأثیر مهمی بر تفکر و عمل افراد دارند.
بر اساس نظام دل‌بستگی، همسر می‌تواند منبع دل‌بستگی جدیدی برای نابینایان و کم‌بینایان باشد و هر یک از دو طرفِ ارتباط، امکان دارد پایگاه امنیت و آرامش دیگری قرار بگیرند؛ در این صورت افراد شریک عاطفی و منبع دل‌بستگی‌شان را با هر شرایطی که دارد، می‌پذیرند و استقلالش را به رسمیت می‌شناسند، درحالی‌که اشخاص وابسته تنها به طرف مقابل خود عادت می‌کنند.
ازدواج رابطه‌ای عاطفی است که بر اساس تعهد، صمیمیت و هیجان بنا می‌شود. زوجین به یکدیگر وفادار هستند، در غم و شادی همدیگر را حمایت می‌کنند و از فانتزی‌های انگیزشی و هیجانی شور‌انگیز لذت می‌برند. درکل علایق و سلیقه‌های یکدیگر را در نظر می‌گیرند و باهم تجربه‌های عاطفی خوشایندی رقم می‌زنند. اگر یکی از این سه عنصر از بین برود، زندگی مشترک دچار خشکی، ملال و طلاق می‌شود.
اَشکال و گروه‌بندی ازدواج
آمار دقیق و رسمی‌ای در زمینۀ چگونگی ازدواج افراد نابینا و کم‌بینا وجود ندارد. تخمین‌های موجود هم از مشاهدات میدانی و آمار‌های محدود مراکز توان‌بخشی به دست می‌آید، ولی درکل علاقۀ همسرگزینی افراد نابینا و کم‌بینا را می‌توان به سه گروهِ برون‌گروهی، درون‌گروهی یا بین‌گروهی تقسیم کرد. در گروه اول، افراد نابینا یا کم‌بینا تمایل دارند که با اعضای بینا و غیرمعلول جامعه ازدواج کنند. به نظر می‌رسد این نوع ازدواج شرایط آرمانی بسیاری از نابینایان و کم‌بینایان است و بر اساس مشاهدات غیررسمی بیشترین فراوانی را به خود اختصاص می‌دهد. همان‌گونه که گفته شد، در این نوع، آقایان نابینا و کم‌بینا بیشتر از خانم‌های دارای آسیب بینایی ازدواج می‌کنند.
در گروه دوم، افراد با آسیب بینایی با یکدیگر تشکیل خانواده می‌دهند که به سه شکلِ ازدواج کم‌بینا با کم‌بینا، ازدواج نابینا با کم‌بینا و ازدواج نابینا با نابینا دیده می‌شود. گاهی اوقات هم پیش می‌آید یک یا دو طرف رابطه هنگام ازدواج شرایط بینایی بهتری دارند، اما به علت پیش‌روندگی برخی از بیماری‌های چشمی و آسیب‌های بینایی، به‌مرور زمان دید آنها کمتر می‌شود. ازدواج افراد کم‌بینا با کم‌بینا بسیار رواج دارد و شاید از نظر فراوانی دومین جایگاه را دارد. تشکیل خانوادۀ افراد کم‌بینا با نابینا سومین شکل رایج ازدواج است. در این حالت هم مردان نابینا ترجیح می‌دهند با زنان کم‌بینا ازدواج کنند. ازدواج افراد نابینا با نابینا هم به‌عنوان چهارمین جایگاه فراوانی، مشاهده می‌شود.
در گروه سوم، افراد نابینا و کم‌بینا گرایش دارند تا با اشخاصی ازدواج کنند که معلولیتی به‌جز بینایی دارند. به نظر می‌رسد این نوع از ازدواج در بین افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، کمترین میزان فراوانی را دارد. ظاهراً افراد دارای سایر معلولیت‌ها چندان استقبال نمی‌کنند با نابینایان و کم‌بینایان زندگی مشترک تشکیل بدهند. این موضوع شاید به‌خاطر مشکلات جانبی‌ای است که احتمال دارد با همراهی دو نفر با معلولیت متفاوت پیش بیاید.
آسیب‌شناسی اشکال ازدواج
درکل از نظر روانی ازدواج درون‌گروهی یا بین‌گروهی برای افراد با آسیب بینایی اطمینان خاطر و اعتمادبه‌نفس به همراه دارد؛ چراکه میزان همدلی و همراهی بین دو طرف ارتباط بیشتر است و در بحبوحۀ مشکلات زندگی، هیچ‌کدام از آ‌نها حس سرباری یا برتری‌جویی نسبت به دیگری ندارد. در مقابل اگر افراد با آسیب بینایی با اشخاص بینا و حتی کسانی که دید بهتری نسبت به آنها دارند، خانواده تشکیل دهند، می‌توانند بیشتر از امکانات و لذت‌های دیداری استفاده کنند؛ به‌خاطر‌همین زوج‌هایی که هر دو کم‌بینا یا یکی کم‌بینا و دیگری نابینا هستند، در زندگی مشترکشان مشکلات کمتری دارند.
متأسفانه بیشترین آمار طلاق افراد با آسیب بینایی مربوط به ازدواج‌های برون‌گروهی است. با اینکه همسران بینا می‌توانند در تمامی امور دیداری کمک‌حال شریک نابینا یا کم‌بینایشان باشند، اما یک ناراحتی مزمن در چنین ازدواج‌هایی وجود دارد؛ افراد نابینا و کم‌بینا می‌ترسند که همسر بینایشان خود را برتر بداند و به‌خاطر مشکلات و محدودیت‌های ناشی از ندیدن خسته بشود یا آنها را سرزنش و تحقیر کند. همچنین نابینایان و کم‌بینایان معمولاً از خود می‌پرسند آیا از نظر ظاهری و جنسی جذاب هستند و می‌توانند نیاز‌های دیداری همسرانشان را برطرف کنند؛ بنابر‌این نگران خیانت و ترک همسران بینایشان هستند. کم پیش می‌آید که اعضای بینا و غیرمعلول جامعه بخواهند با نابینایان و کم‌بینایان ازدواج کنند، مگر آنکه دل‌بستگی عاطفی شدید بین دو طرف شکل گرفته باشد یا افراد با آسیب بینایی وضعیت مالی، شغلی و اجتماعی چشمگیری داشته باشند یا همسران بینا متعلق به خانواده‌هایی با سبک زندگی سنتی، سواد پایین‌تر از تحصیلات دانشگاهی، با وضعیت اقتصادی ضعیف و پرجمعیت از نظر خانوادگی باشند؛ علاوه بر این افراد بینایی هستند که جنبه‌های مذهبی و معنوی را در نظر می‌گیرند و به‌خاطر ثواب، حاضر می‌شوند که با این افراد ازدواج کنند. اگر اعتقادات مذهبی و عواطف معنوی موجود قوی باشد، این نوع ازدواج‌ها پابرجا می‌مانند، ولی نابینایان و کم‌بینایان همواره مجبورند خود را با همسران بینایشان هماهنگ کنند و شرایط زندگی مذهبی آنها را بپذیرند.
نابینایان و کم‌بینایانی هم که با سایر معلولان ازدواج می‌کنند، با اینکه کمتر درگیر نا‌کامی‌های ناشی از ندیدن هستند و آرامش و اعتمادبه‌نفس بیشتری دارند، در زندگی خانوادگی خود با محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند که مربوط به وضعیت جسمانی همسرانشان است؛ برای مثال انجام امور روزانۀ خانه، همسران دارای معلولیت جسمی‌حرکتی را زودتر خسته می‌کند یا افراد کم‌شنوا با مشکلات ارتباطی دست‌به‌گریبان‌اند.
جدا از این مسائل با اینکه افراد نابینا و کم‌بینا شرایط و نیاز‌های خاصی دارند، هیچ خدمت مشخصی در کشور برای تشویق و تسهیل فرایند ازدواج آ‌نها نیست و ارگان‌های عمومی یا مخصوص افراد معلول هیچ حمایتی در این زمینه ندارند. این افراد تنها مشابه سایر اعضای جامعه می‌توانند از وام ازدواج بهره بگیرند.
راهبرد‌های بهبود کیفیت و بهداشت ازدواج
افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند با گسترده کردن روابط اجتماعی‌شان، کم‌کم گزینه‌هایی برای ازدواج پیدا کنند، ولی باید فانتزی‌های خیالی را مانند ازدواج صرفاً با افراد بینا یا ثروتمند کنار بگذارند. این افراد می‌بایستی به دنبال کسانی باشند که ندیدن را تنها یک ویژگی فردی بدانند و تلاش کنند با دیگری رابطۀ عاطفی بسازند؛ چراکه روابط عاطفی‌شان معمولاً به ازدواج منجر می‌شود."
audio/mana-be34b044a2dd5ce6989b.mp3,"نقاشی با کلمات قسمت دوم: توصیف صوتی چیست؟
جواد سقا
با توجه به اینکه فیلم و سینما هنری عمدتاً بصری هستند، طبیعی است که فرد بینا خوانش خود را از تصویر داشته باشد، معناسازی کند و آن را توصیف و تفسیر کند. ﺍﻳﻦ ﻣﻌﺎﻧﯽ ﮔﺎﻫﯽ واضح ﻭ ﺁﺷﮑﺎﺭ هستند ﻭ ﮔﺎﻩ در لفافه‌اند ﻭ ﻧﻴﺎﺯ به تفسیر دارﻧﺪ. ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻳﮏ ﻓﻴﻠﻢ ﺑﻪ ﺩﺭک ﺁﻥ ﮐﻤﮏ می‌ﮐﻨﺪ. حال پرسشی که در اینجا مطرح می‌شود این است که خوانش تصویر نابینایان از فیلمی که برایشان روایت می‌شود، چگونه تجربه‌ای است؟
حس بینایی گاه مفاهیمی از فیلم را منتقل می‌کند که فقط باید آنها را دید و درک آن مفهوم با سایر حواس بسیار مشکل است. نابینایان فیلم را گوش می‌کنند و دریافتشان بر اساس توصیف راوی از فیلم است، البته اگر راوی فیلم، مفاهیم را به‌درستی منتقل کند که خود این مطلب نیز حائز اهمیت است. تولید AD فیلم که با یک نگاه ساده‌انگارانه کار آسانی به نظر می‌رسد، فرایندی کاملاً تخصصی است که مورد توجه نهادهای دولتی در کشورهای مختلف بوده و سرمایه‌گذاری‌های بسیاری برای تعیین استانداردهای تولید توصیف صوتی برای فیلم در کشورهای غربی صورت گرفته است. پس لازم است جامعه و نهادهای دولتی حامی نابینایان و کم‌بینایان، به‌ویژه فعالان حوزۀ تولید توصیف صوتی فیلم و جامعۀ هدف با آن بیشتر آشنا شوند. تنها علاقه‌مندی حامیان نابینایان و کم‌بینایان به تولید AD یا توصیف صوتی فیلم و عدم آشنایی فعالان این حوزه با استاندارهای تولید AD و ویژگی‌های توصیف‌کنندگان صوتی، سطح کیفی فیلم‌های توصیف صوتی‌شده را ارتقا نمی‌بخشد؛ بنابراین آشنایی با توانایی‌های یک توصیف‌کنندۀ آموزش‌دیده، اصول و استانداردهای تولید AD و درنتیجه بالا رفتن سطح کیفی توضیحات صوتی فیلم‌ها باید هدف باشد؛ چراکه توصیف صوتی فیلم در دنیا به‌عنوان یک حرفه به مهارت‌ها و دانش بالایی نیاز دارد. از این طریق باید در بهره‌مندی بهتر افراد دارای اختلال بینایی از این امکان فرهنگی کمک کرد. بیشتر سینماهای دنیا در حال حاضر به‌صورت AD فیلم را برای نابینایان نمایش می‌دهند. اگر این کار با دقت انجام شود، در ایران این پتانسیل را دارد که علاوه‌بر فیلم‌ها به ژانرهای تئاتر و سایر هنرها هم اضافه شود. تنها از طریق همکاری با یکدیگر است که می‌توانیم توصیف صوتی استاندارد و فراگیر را که هم تماشاگران هم فیلم‌ها سزاوار آن هستند تولید کنیم.
در توصیف صوتی تمرکز بیشتر بر مهم‌ترین مرحلۀ تولید AD، یعنی چگونگی نوشتن متن توصیف‌ها و آگاهی نویسندگان از استانداردهای این کار است؛ چراکه توصیفگران با نگاه دقیق و خوانش درست تصاویر، آنها را با کلماتی موجز و تصویری به مخاطبان منتقل می‌کنند.
توصیف صوتی چیست؟
توصیف صوتی (AD) می‌تواند برای هر بازنمایی رسانه‌ای پویا یا ایستا انجام شود؛ بنابراین از یک تور گردشگری با راهنما در شهر یا یک فیلم سه‌بعدی تا یک نقاشی می‌تواند توصیف صوتی شود. شرح صوتی را می‌توان حالت بسیار خاص از ترجمۀ محدود در نظر گرفت؛ جایی که در آن متنِ مقصد و در این مورد، تصویر، تابع سایر الزامات است. به‌طور خاص ممکن است تصویر به‌عنوان یک نوع ترجمۀ محدود بین نشانه‌شناختی دیده شود، زیرا توضیحات، زمانی که با سندی که تصاویر در آن گنجانده شده است همراه نباشند، به‌خودی‌خود معنا ندارند. مخاطبان توصیف صوتی طیف وسیعی از افراد مختلف هستند. هدف این روایت اضافی در دسترس قرار دادن محتوای محصول سمعی و بصری برای همه است. در مادۀ 9 کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد در سال 2008 گفته شده است: «افراد معلول باید به اطلاعات و ارتباطات، ازجمله فناوری‌ها و سیستم‌های اطلاعات و ارتباطات و سایر امکانات و خدماتی که در مناطق شهری و روستایی برای عموم ارائه می‌شود، همانند سایر افراد جامعه دسترسی داشته باشند.» خدماتِ دسترسی وسیله‌ای برای انجام این کار است و AD یکی از این خدمات است.
توصیف‌ها به افراد دارای نقص بینایی امکان دسترسی به تصاویر جدایی‌ناپذیر یک اثر هنری خاص را می‌دهد. توصیف صوتی فیلم و ویدئو، تلویزیون، اجراهای زنده و نمایشگاه‌ها و موزه‌ها به‌عنوان یک تکنیک دسترسی برای نابینایان و کم‌بینایان در نظر گرفته شده است. در مورد AD که روی افراد دچار مشکلات بینایی تمرکز دارد، صدای توصیف‌کنندگان واسطه‌های اجتماعی هستند.
پرفسور جوئل اسنایدر در سطح بین‌المللی به‌عنوان یکی از اولین توصیف‌کنندگان صوتی شناخته می‌شود. اسنایدر توصیف رویدادهای هنری را در 1980م با اولین سرویس توصیف صوتی مداوم در جهان، در واشنگتن دی‌سی آغاز کرد. کارهای او باعث شد مخاطبان کم‌بینا و نابینا به صدها تئاتر زنده دسترسی داشته باشند. اسنایدر از همان روش در رسانه‌ها هم استفاده کرد. او از این تکنیک برای پخش برنامه‌های شبکه‌های ای‌بی‌سی و فاکس، فیلم‌های سینمایی، موزۀ ملی هوا و فضا، مؤسسۀ ملی تیتراژ و مجموعه‌های تلویزیونی پخش‌شده در سراسر کشور آمریکا استفاده کرد. او همچنین کارگاه‌های آموزشی توصیف را در کشورهای لیتوانی، نروژ، فنلاند، چک، بلغارستان، انگلیس، روسیه و چند کشور دیگر برپا کرده است. امروزه تولیدکنندگان رسانه، موزه‌ها، مدرسه‌ها، کتابخانه‌ها و اماکن دیگر در سراسر جهان برنامه‌های AD را توسعه می‌دهند.
جوئل اسنایدر معتقد است، توصیف صوتی تا حد زیادی نوعی کار هنری،ادبی است، این کار یک نسخۀ کلامی از تصویری است که به‌صورت شنیداری و شفاهی ساخته شده است. AD از کلماتی استفاده می‌کند که واضح‌ هستند، تخیلی‌اند و قدرت بالایی برای انتقال دارند. تصاویر بصری برای بخشی از مردم در دسترس نیست و برخی افراد بینا هم که می‌بینند، ممکن است آن تصاویر را کاملاً درک نکنند. AD می‌تواند تجارب هنری بیشتری را در اختیار همۀ تماشاگران موزه‌ها، تئاتر، تلویزیون و سینما قرار دهد. این روش برای هرکسی که می‌خواهد چشم‌انداز کاملی از هر رویداد بصری را درک کند مفید است، اما به‌عنوان ابزاری برای دسترسی افراد نابینا یا کم‌بینا بسیار کمک‌کننده است."
audio/mana-4cbf584cecb5dd923b44.mp3,"دکتر محمد خزائلی و گسترش نهادهای آموزشی نابینایان
محمد نوری
محمد خزائلی، متولد 1292ش، در اراک، از افرادی است که به‌رغم نابینا شدن در کودکی، با تلاش و پشتکار به مدارج عالی علمی و اجتماعی دست یافت و توانست چندین آموزشگاه و مدرسه برای نابینایان تأسیس کند و تحولات ژرف و اساسی در زندگی و سرنوشت نابینایان ایران پدید آورد. این مقاله درصدد معرفی فعالیت‌های محمد خزائلی در زمینۀ مدرسه‌سازی نابینایان و توسعۀ نهادهای آموزشی نابینایان است و جنبه‌های دیگر شخصیت و کارنامۀ او بررسی نمی‌شود؛ هرچند به‌منظور آشنایی اولیه و اجمالی با سیر تحولات زندگی‌اش، از کودکی تا پایان عمر، زندگی‌نامۀ مختصری از او ارائه می‌کنم.
زندگی‌نامه
محمد خزائلی، فرزند محمدرضا، در 1292ش، در کَرَه‌رود اراک چشم به جهان گشود. او در هجده‌ماهگی و بر اساس گزارشی دیگر در چهارسالگی بر اثر ابتلا به بیماری آبله بینایی خود را از دست داد. در آن زمان برای آموزش و پرورش نابینایان در ایران وسایل و مدارس خاص وجود نداشت؛ از این رو به مکتب رفت و در هفت‌سالگی در مکتب مرحوم شیخ حسین مدنی مشغول آموختن شد. پس از پایان مکتب و به‌محض افتتاح نخستین مدرسه در اراک به نام «مدرسۀ سهامیه» روانۀ این مدرسه شد. درس‌ها را برایش می‌خواندند و او به دلیل حافظۀ قوی درس را یاد می‌گرفت. در دوران ابتدایی، همیشه شاگرد اول بود و با وجود نابینایی با دشواری‌های بسیاری مواجه نشد و مدرک ششم ابتدایی را با معدل بیست گرفت. خزائلی تحصیلات متوسطه را در دبیرستان صمصامی اراک ادامه داد، اما چون اولین نابینایی بود که می‌خواست این مسیر را طی کند، با موانع و مشکلات بسیار مواجه شد. او بالاخره با تلاش فراوان و سماجت، مدرک پایان دورۀ متوسطه را دریافت کرد.
خزائلی به معلمی علاقه داشت، ولی از نظر قانونی نمی‌توانست استخدام شود. او با پشتکار از این موانع هم گذشت و در 1321 در وزارت فرهنگ استخدام شد و در مدارس ابتدایی شروع به آموزش و معلمی کرد.
او در جوانی با موسیقی آشنایی پیدا کرد و گاهی برای آرامش خویش سازی می‌نواخت. در 1318ش با یکی از شاگردانش ازدواج کرد. همسرش در امور مختلف یار و یاورش بود، ازجمله کتاب‌ها را برایش می‌خواند و او مطالب را به حافظه می‌سپرد. محمد خزائلی که گاه او را «محمد نابغه» می‌خوانند، هیچ‌گاه در راه تحصیل از پای ننشست و با وجود مشکلات فراوانی که سر راهش بود، در آزمون دانشگاه شرکت کرد. او در 1324ش، با کسب رتبۀ اول، مدرک کارشناسی را از دانشکدۀ الهیات گرفت و مفتخر به دریافت مدال علمی شد. سپس در 1325ش از دانشکدۀ حقوق و در 1329ش از دانشکدۀ ادبیات مدرک کارشناسی را گرفت، ولی چون تشنۀ کسب دانش بود و با پشتکاری عجیب و ذوقی سرشار که در نهاد او منحصر‌به‌فرد بود، تحصیلات عالی را ادامه داد تا جایی که در 1332ش، در رشتۀ ادبیات فارسی و در 1336ش از دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران درجۀ دکتری را گرفت. خزائلی بر زبان‌های عربی، فرانسه و انگلیسی تسلط داشت و با زبان آلمانی آشنا بود.
از خزائلی کتاب‌هایی به جای مانده است که گویای رویکرد فکری و تفکرات اوست. او در زمینه‌هایی که کتاب نبود یا کم بود و دانشجویان نیاز داشتند، دست به کار نوشتن می‌شد. درمجموع، 35 عنوان کتاب از او باقی مانده است.
محمد خزائلی نه‌تنها در راه توسعۀ فرهنگ و دانش فعالیت کرد، بلکه درصدد بود نابینایان به مدارج عالی علمی برسند و در زمینۀ بهسازی و بهزیستی و رفاه جامعۀ نابینایان ایران هم بسیار کوشید. او بیست‌سال متوالی در «انجمن ملی هدایت و حمایت نابینایان ایران» و بعد در «سازمان رفاه نابینایان» برای معیشت، اشتغال و رفاه این گروه فعالیت‌های ارزشمند و زیربنایی انجام داد. خزائلی در سال‌های 46 و 48، در مجلس شورای ملی، دربارۀ نابینایان سخنرانی کرد و گزارشی از وضع آنان و اقدامات انجام‌شده ارائه داد.
او همچنین مجله‌ای به نام «روشندل» با موضوع‌هایی در زمینه‌های علمی، فرهنگی و مذهبی منتشر می‌کرد. محمد خزائلی در 22 خردادماه 1353ش، در 62 سالگی درگذشت.
کارنامۀ نهادسازی
خزائلی علاوه بر اینکه پژوهشگر، نویسنده، سیاست‌مدار، حقوق‌دان و قانون‌گذار و روزنامه‌نگار بود، نهادساز هم بود. کارنامه‌اش نشانگر این است که ارتقای سطح زندگی نابینایان را وابسته به ارتقای سطح فرهنگی آنان می‌دانست، یعنی معتقد بود تا وقتی نابینایان از نظر فرهنگی، باسواد و تحصیل‌کرده و مهارت‌آموخته نشده باشند، نمی‌توانند به زندگی مطلوب برسند، اما ارتقای سطح فرهنگی نابینایان به توسعۀ آموزش و پرورش ربط داشت و البته توسعۀ آموزش و پرورش به تأسیس و دایر کردن مدارس در هر شهر و روستا بستگی دارد. وقتی خزائلی این افکار در سرش می‌گذشت، مدرسۀ نابینایان در تهران هم نبود. او فقدان مدرسه و آموزشگاه را علت همۀ نابسامانی‌ها و مشکلات نابینایان می‌دانست؛ از این‌ رو تأسیس و دایر کردن آموزشگاه و مدرسه برای نابینایان را شروع کرد. اکنون به‌ترتیب تاریخی فعالیت‌های او را در این زمینه مرور می‌کنیم.
ـ آموزشگاه اراک: اسناد و مدارک نشان می‌دهد نخستین اقدام خزائلی در تأسیس مدرسه و آموزشگاه، در شهر زادگاهش اراک بوده است. خزائلی در 1311ش آموزشگاه اراک را تأسیس کرد.
ـ انجمن هدایت و حمایت نابینایان ایران: خزائلی در 1342ش، این انجمن را ابتدا در خانۀ خودش در تهران با هدف آموزش نابینایان و ارتقای فرهنگی آنان تأسیس کرد. هدف این انجمن حمایت از نابینایان بود؛ از این‌ رو به سوادآموزی، کاریابی و ایجاد روابط اجتماعی می‌پرداخت. همچنین به نابینایان مشاوره می‌داد و آنها را راهنمایی می‌کرد.
پس از مدتی این انجمن از خانۀ خزائلی به مدرسۀ پسرانۀ خزائلی، در خیابان شاه‌آباد (خیابان جمهوری کنونی)، کوچۀ ظهیرالاسلام که اکنون خیابان شده است منتقل شد و اسم آن را به «انجمن حمایت و هدایت نابینایان ایران» تغییر دادند.
ـ آموزشگاه بزرگ‌سالان: خزائلی پس از آمدن به تهران درصدد برآمد تا برای بزرگ‌سالان نابینا و کم‌بینا که در آن زمان به آنان «اَکابر» می‌گفتند، آموزشگاهی دایر کند. او نظام آموزش اکابر را از 1342ش، برای نابینایان در خیابان شاه‌آباد تهران دایر کرد. آموزشگاه خزائلی به نام‌های «آموزشگاه شبانۀ نابینایان»، «آموزشگاه شبانۀ خزائلی» و «آموزشگاه بزرگ‌سالان نابینا» معروف است.
ـ مجتمع نابینایان خزائلی: این مرکز آموزشی از 1342ش، با آموزش اکابر یا بزرگ‌سالان نابینا کارش را شروع کرد و به‌تدریج گسترش یافت و آموزش کودکان و سپس دوره‌های راهنمایی و متوسطه را هم تأسیس کرد.
فعالیت این مرکز که از آن با نام «آموزشگاه نابینایان دکتر خزائلی» یاد شده، با هدف رهایی نابینایان در سنین مختلف از بی‌سوادی و افزایش کاراییِ این افراد با همت دکتر محمد خزائلی و چند تن از همفکرانش در تهران شروع شد.
سازمان برنامه و بودجه در بهمن‌ 1348ش، بنا به درخواست و پیگیری‌های مجدانۀ دکتر محمد خزائلی، بازسازی آموزشگاه را تصویب کرد و قرار شد که وزارت آموزش و پرورش، ساختمان مذکور را برای امور آموزشی و کلاس‌های درسی نابینایان تجدید بنا کند که اقدام‌ لازم در این مورد انجام و از مهر 1350ش، از ساختمان جدید آموزشگاه بهره‌برداری شد.
با تأسیس دفتر استثنایی در وزارت آموزش و پرورش در 1347، خزائلی از ظرفیت‌ها و امکانات آنجا برای آموزشگاه خودش استفاده کرد، ازجمله درخواست کرد تا معلم‌های استخدام‌شده و آموزش‌دیده را از آن دفتر به آموزشگاهش بفرستند. همچنین در 1350ش، با افتتاح سازمان ملی رفاه نابینایان، از امکانات مالی و اداری آنجا هم بهره برد.
از 1353ش، محمدرضا نامنی با هماهنگی دفتر استثنایی و سازمان رفاه، مدیر آموزشگاه خزائلی شد. او که نابینا بود و در این زمینه تحصیل و تحقیق کرده بود، توانست آموزشگاه را به‌صورت اساسی متحول کند.
ضرورت پرداختن به خزائلی
همان‌طور که اگر سعدی و حافظ را از فرهنگ فارسی حذف کنیم، هویتی باقی نمی‌ماند، حذف خزائلی و چنین شخصیت‌هایی هم موجب بی‌هویتی و مشکلات فرهنگی و اجتماعی خواهد شد. برعکس نیاز است با الگوسازی و پردازش این شخصیت‌ها، نسل جدید را متمایل به فرهنگ بومی کنیم، البته کارنامۀ محمد خزائلی بسیار گسترده است و ابعاد مختلف دارد و این مقاله فقط به نهادسازی خزائلی در زمینۀ آموزش پرداخت.
مآخذ
ـ زنگنه، پری، آن سوی تاریکی، تهران: کتاب‌سرا، 1389، 303 ـ 317.
ـ خزائلی، شایسته «پدرم منش دوست‌داشتنی داشت»، خبرگزاری کتب ایران، 12 آذر 1397.
ـ نامنی، محمدرضا؛ حیات روشنایی، افسانه و ترابی میلانی، فریده، تحول روانی، آموزش و توانبخشی نابینایان، تهران: انتشارات سمت، 1389، 335 ـ 343.
ـ نوری، محمد و شادکام، منصور، دائرةالمعارف نابینایی و نابینایان 3جلد، قم: انتشارات توانمندان، 1402، 114 و 358، 854 ـ 855.
ـ مشیر سلیمی، علی‌اکبر، سخنوران نابینا یا کوران روشن‌بین، تهران: مؤسسۀ مطبوعاتی فریدون علمی، 1344، 460 ـ 463."
audio/mana-a689f62648ec6097ac80.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر همراهان و خوانندگان نسل مانا!
همراه با زهرا همت از لابه‌لای موضوع‌ها و کتاب‌ها به سراغ سرگذشت و زندگی‌نامه و سفرنامه می‌رویم و روز‌های زندگی افرادی را ورق می‌زنیم که تجربیات زیسته‌شان می‌تواند دیدی وسیع و نگاهی عمیق از آنچه پشت سر گذاشته‌اند به ما بدهد؛ افرادی که داستان زندگی‌ای که گذرانده‌اند، آن‌قدر جذاب است که خواننده را تا انتهای کتاب با خود همراه می‌سازد و تجربیات زندگی‌شان همان کوله‌بار سنگینی است که بر دوش کشیدنش از طرف نویسنده نشان‌دهندۀ توانایی بالای اوست که توانسته است از آن راه بگذرد و اندوخته‌هایش را با دیگران نیز به اشتراک بگذارد.
زهرا همت آموزگار استثنایی شهر تهران و کارشناس ارشد روان‌شناسی است. او سعی دارد تا از زندگی کسانی برایمان سخن بگوید که خواندن تجربیاتشان را اتفاقی دوست‌داشتنی می‌داند و تلاش می‌کند تا این تجربه را به بهترین شکل برای همراهان نواک بیان کند.
آموزگار مهمان نواک از شروع علاقه‌اش به موضوع سرگذشت و زندگی‌نامه می‌گوید. او توضیح می‌دهد که خواندن کتاب‌های علمی روان‌شناسی انتخاب دوران دانشجویی‌اش بوده و هیچ علاقه‌ای به خواندن کتاب داستان نداشته است؛ تا اینکه با کتاب انسان در جست‌وجوی معنا، اثر ویکتور فرانکل، آشنا می‌شود. همت توضیح می‌دهد وقتی قسمت دوم کتاب را خواندم که مباحث لگوتراپی یا معنا‌درمانی را بیان می‌کرد؛ دریافتم که آموخته‌هایم از قسمت اول که دربرگیرندۀ زندگی نویسنده بود، بیشتر از قسمت دوم کتاب است و به کمک قسمت اول کتاب توانستم مباحث بخش دوم را بهتر دریابم. این اتفاق سبب شد تا خواندن داستان‌هایی مبتنی بر واقعیت برایم جذاب شود و بعد از آن به سراغ کتاب‌هایی رفتم که زندگی افراد و سفر‌های واقعی آنها را در برمی‌گرفت.
زهرا همت در پاسخ به این پرسش که چه خصیصه‌ای در زندگی‌نامه و سفرنامه‌ها موجب علاقۀ او به این گروه از کتاب‌ها شده است می‌گوید: خواندن این دست کتاب‌ها سبب می‌شود تا همراه با نویسنده به مکان‌ها و زمان‌هایی سفر کنیم که امکان تجربۀ آنها برای خودمان وجود ندارد و بُعد جدیدی از زندگی را پیش رویمان قرار می‌دهد. ویژگی یک سفرنامه و زندگی‌نامۀ خوب از نظر زهرا همت این است که ما را از اکنون خود جدا کند و به زمان و مکان یادشده ببرد.
زهرا همت در ادامۀ گفتگوی خود با نواک به معرفی کتاب‌هایی می‌پردازد که خودش خوانده است و خواندن آنها را برای شنوندگان مفید می‌داند. او برای نشان دادن جذابیت هر یک از کتاب‌هایی که معرفی می‌کند، یک پاراگراف تأثیرگذار از کتاب را می‌خواند تا اهل مطالعه بیش از یک معرفی در فضای اصلی کتاب قرار گیرند.
برخی کتاب‌هایی که زهرا همت معرفی می‌کند عبارت‌اند از: انسان در جست‌وجوی معنا، نوشتۀ ویکتور فرانکل؛ جنگ چهرۀ زنانه ندارد، از سوتلانا الکساندرونا الکسویچ؛ من عروس بن‌لادن، اثر کارمن بن‌لادن؛ میشل شدن، از میشل اوباما؛ گل صحرا، اثر کاتلین میلر؛ شش سال در میان زنان وحشی آمازون، از منوچهر مطیعی؛ شازده حمام، اثر محمدحسین پاپلی یزدی و دیگر کتاب‌هایی که شنوندگان اهل مطالعه با گوش دادن به پادکست می‌توانند معرفی کوتاهی از کتاب را بشنوند و به‌عنوان کتابی جذاب برای خواندن انتخاب کنند.
مهمان نواک از سفرنامه‌هایی که خوانده به معرفی سفرنامۀ برادران امیدوار می‌پردازد و بیان می‌کند که این دو برادر موزه‌ای از آثار سفر خود را دایر کرده‌اند که می‌تواند گواهی بر صحت نوشته‌های سفرنامه‌شان باشد.
زهرا همت در پایان گفتگوی خود با نواک اظهار امیدواری می‌کند که خوانندگان نواک سال خود را با خواندن کتاب آغاز کنند و مانند او از مطالعه لذت ببرند.
همراهان نواک در نظر داشته باشند کتاب‌های معرفی شده در پادکست و هر منبع مطالعاتی را که نیاز دارند می‌توانند از بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور دریافت کنند."
audio/mana-32a8f27f86969eb91824.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر همراهان و خوانندگان نسل مانا!
همراه با زهرا همت از لابه‌لای موضوع‌ها و کتاب‌ها به سراغ سرگذشت و زندگی‌نامه و سفرنامه می‌رویم و روز‌های زندگی افرادی را ورق می‌زنیم که تجربیات زیسته‌شان می‌تواند دیدی وسیع و نگاهی عمیق از آنچه پشت سر گذاشته‌اند به ما بدهد؛ افرادی که داستان زندگی‌ای که گذرانده‌اند، آن‌قدر جذاب است که خواننده را تا انتهای کتاب با خود همراه می‌سازد و تجربیات زندگی‌شان همان کوله‌بار سنگینی است که بر دوش کشیدنش از طرف نویسنده نشان‌دهندۀ توانایی بالای اوست که توانسته است از آن راه بگذرد و اندوخته‌هایش را با دیگران نیز به اشتراک بگذارد.
زهرا همت آموزگار استثنایی شهر تهران و کارشناس ارشد روان‌شناسی است. او سعی دارد تا از زندگی کسانی برایمان سخن بگوید که خواندن تجربیاتشان را اتفاقی دوست‌داشتنی می‌داند و تلاش می‌کند تا این تجربه را به بهترین شکل برای همراهان نواک بیان کند.
آموزگار مهمان نواک از شروع علاقه‌اش به موضوع سرگذشت و زندگی‌نامه می‌گوید. او توضیح می‌دهد که خواندن کتاب‌های علمی روان‌شناسی انتخاب دوران دانشجویی‌اش بوده و هیچ علاقه‌ای به خواندن کتاب داستان نداشته است؛ تا اینکه با کتاب انسان در جست‌وجوی معنا، اثر ویکتور فرانکل، آشنا می‌شود. همت توضیح می‌دهد وقتی قسمت دوم کتاب را خواندم که مباحث لگوتراپی یا معنا‌درمانی را بیان می‌کرد؛ دریافتم که آموخته‌هایم از قسمت اول که دربرگیرندۀ زندگی نویسنده بود، بیشتر از قسمت دوم کتاب است و به کمک قسمت اول کتاب توانستم مباحث بخش دوم را بهتر دریابم. این اتفاق سبب شد تا خواندن داستان‌هایی مبتنی بر واقعیت برایم جذاب شود و بعد از آن به سراغ کتاب‌هایی رفتم که زندگی افراد و سفر‌های واقعی آنها را در برمی‌گرفت.
زهرا همت در پاسخ به این پرسش که چه خصیصه‌ای در زندگی‌نامه و سفرنامه‌ها موجب علاقۀ او به این گروه از کتاب‌ها شده است می‌گوید: خواندن این دست کتاب‌ها سبب می‌شود تا همراه با نویسنده به مکان‌ها و زمان‌هایی سفر کنیم که امکان تجربۀ آنها برای خودمان وجود ندارد و بُعد جدیدی از زندگی را پیش رویمان قرار می‌دهد. ویژگی یک سفرنامه و زندگی‌نامۀ خوب از نظر زهرا همت این است که ما را از اکنون خود جدا کند و به زمان و مکان یادشده ببرد.
زهرا همت در ادامۀ گفتگوی خود با نواک به معرفی کتاب‌هایی می‌پردازد که خودش خوانده است و خواندن آنها را برای شنوندگان مفید می‌داند. او برای نشان دادن جذابیت هر یک از کتاب‌هایی که معرفی می‌کند، یک پاراگراف تأثیرگذار از کتاب را می‌خواند تا اهل مطالعه بیش از یک معرفی در فضای اصلی کتاب قرار گیرند.
برخی کتاب‌هایی که زهرا همت معرفی می‌کند عبارت‌اند از: انسان در جست‌وجوی معنا، نوشتۀ ویکتور فرانکل؛ جنگ چهرۀ زنانه ندارد، از سوتلانا الکساندرونا الکسویچ؛ من عروس بن‌لادن، اثر کارمن بن‌لادن؛ میشل شدن، از میشل اوباما؛ گل صحرا، اثر کاتلین میلر؛ شش سال در میان زنان وحشی آمازون، از منوچهر مطیعی؛ شازده حمام، اثر محمدحسین پاپلی یزدی و دیگر کتاب‌هایی که شنوندگان اهل مطالعه با گوش دادن به پادکست می‌توانند معرفی کوتاهی از کتاب را بشنوند و به‌عنوان کتابی جذاب برای خواندن انتخاب کنند.
مهمان نواک از سفرنامه‌هایی که خوانده به معرفی سفرنامۀ برادران امیدوار می‌پردازد و بیان می‌کند که این دو برادر موزه‌ای از آثار سفر خود را دایر کرده‌اند که می‌تواند گواهی بر صحت نوشته‌های سفرنامه‌شان باشد.
زهرا همت در پایان گفتگوی خود با نواک اظهار امیدواری می‌کند که خوانندگان نواک سال خود را با خواندن کتاب آغاز کنند و مانند او از مطالعه لذت ببرند.
همراهان نواک در نظر داشته باشند کتاب‌های معرفی شده در پادکست و هر منبع مطالعاتی را که نیاز دارند می‌توانند از بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور دریافت کنند."
audio/mana-e7c3c50b327f607e7a86.mp3,"بهاریه
بهروز نبی‌زاده
غزلی تازه نوشتم غزل از جنس بهار
غزل از برگ گل تازه و خوش‌نقش و نگار
نقش هر مصرع آن نقشۀ احساس من است
می‌کنم هدیۀ خاک قدم حضرت یار
بیت‌هایش همه آکنده شده از گل یاس
گل نیلوفر و نرگس گل ختمی گل نار
کلماتش همه دُر است و عقیق یمنی
وزن و آهنگ خوشش می‌طلبد تار و سه‌تار
دل اگر عشق نورزد نَبُود لایق دوست
دلم افتاده به دام لب و گیسوی نگار
من مهاجر شده‌ام گشته‌ام آوارۀ دهر
خضر راهم تو بیا باش و به راهم تو بیار"
audio/mana-fc29d80775075926a59a.mp3,"دویدن‌ها و نرسیدن‌ها!
آقای موشکاف
ما گاهی فکر می‌کردیم همۀ مشکلات ما ریشه در بی‌پولی دارد و با مرحوم مارکس هم‌نظر بودیم که اقتصاد زیربنا است، اما چند وقت پیش در ایام پیشانوروز اتفاقاتی افتاد که فهمیدیم نظرمان به نظر آن بزرگوار که اقتصاد را متعلق به غیر نوع بشر می‌دانست نزدیک‌تر است.
داستان این است که چند روز قبل از نوروز، یعنی یکی‌دو روز پیش از روز نیکی به همسایگان، ما همۀ پول‌هایمان ته کشید و زار و نزار در منزل گوشۀ عزلت گزیده بودیم و کاسۀ چه کنم چه کنم در دست، در این اندیشه بودیم که عید خود را چه خاکی بر سر بریزیم، البته نه اینکه فکر کنید ما این ماه ولخرجی کرده باشیم و به این مناسبت جیبمان خالی شده باشد؛ خیر! ما اتفاقاً سال‌هاست یاد گرفته‌ایم دم عیدی مقتصدتر باشیم تا اواسط فروردین به غلط خوردن نیفتیم، اما نمی‌دانم این آمریکای جنایتکار چه مرگش شده که هرسال دم عیدی دلارش را گران می‌کند و همۀ اجناس ما هم با سیاست‌های این جهان‌خوار گران می‌شود و کار به اینجا می‌رسد که ما هر روز گداتر می‌شویم. به‌خدا که ما آخرش از دست این جنایتکاران بی‌وجدان با اسحاق می‌رویم کانادا! حداقل دلارشان ده تومان ارزان‌تر از آمریکاست.
باری، کز کرده در گوشۀ خانه نشسته بودیم که ناگهان موبایلمان به صدا درآمد و پیامکی از بانک حال ما را زیر و رو کرد:
واریز 70 میلیون ریال. مانده: 70 میلیون و 1 ریال!
پشت‌بندش هم یک پیامک از سازمان فخیمه آمد:
مددجوی عزیز! ضمن تبریک سال نو، عیدی شما واریز شد.
ما که تا دیروز سازمان فخیمه را بابت مستمری هفت‌صدهزار تومانی فحش می‌دادیم، ناگهان به سر کیف آمده و ناخودآگاه رحمتی فرستادیم بر آن شیرِپاک‌خورده که رئیس سازمان شده. پیش خودمان گفتیم بالاخره تلاش‌هایمان جواب داد و این ماه به اندازۀ حداقلِ دستمزد، عیدی به ما دادند. عصایمان را برداشتیم و گفتیم تا خیابان‌ها شلوغ‌تر از این نشده، برویم و باقی‌ماندۀ خریدهایمان را داشته باشیم که امسال نوروزی خوش در انتظارمان است.
با کیف تمام از خانه بیرون زدیم و هنوز یک قدم در پیاده‌رو نرفته بودیم که ناگهان یک چیزی محکم رفت تو قفسۀ سینه‌مان. شخصی موتورش را دقیقاً روی مسیر نابینایان پارک کرده بود. صاحبش دوان‌دوان جلو آمد و بابت اینکه موتورش را در پیاده‌رو گذاشته عذرخواهی کرد. ما نیز که از پیامک واریز هنوز مشعوف بودیم، با لبخندی گفتیم: اشکالی نداره پسرم! فقط بدون که این موزاییک‌های زردرنگ، مسیر ویژۀ نابینایان هستش. لطفاً موتورت رو تو این مسیر نذار! با شرمندگی گفت: اِ، چه جالب! نمی‌دونستم. چشم! حتماً رعایت می‌کنم. واقعاً ببخشید!
کمی جلوتر پایمان به یک میله گیر کرد و قبل از اینکه با مخ بخوریم زمین، تعادلمان را حفظ کردیم. لمس که کردیم، دیدیم رگال لباس است. ظاهراً مال مغازۀ روبه‌رویی بود. صاحبش جلو آمد و او هم از این موضوع ابراز شرمندگی کرد. هنوز اما اثر آرام‌بخش پیامک واریز وجود داشت؛ از‌همین‌رو به او هم همان توضیحات قبلی را دادیم و با خوش‌رویی گفتیم: پسرم! رگالت رو روی مسیر نابینایان نذار! گفت: چشم! حتماً! همان‌جا که دیدیم باب آشنایی باز شده، تصمیم گرفتیم از همان مغازه لباس بخریم. پرسیدیم: شما چه نوع لباس‌هایی دارید؟ گفت: همه نوع. گفتیم: یک پیراهن شیک و مجلسی می‌خواهیم. با کمی تردید گفت: لباس‌های ما برای شما مناسب نیست، از جای دیگری خرید بکنید بهتر است! بعد هم سریع رفت داخل مغازه تا به مشتری‌هایش برسد.
چند متر جلوتر احساس کردیم چیز نرمی زیر پایمان است. تا به خودمان بیاییم، یک آقا با خشونت توأم با ترحم گفت: بندۀ خدا حواست کجاست؟! رفتی رو بساط من! از اون‌ور برو! ما که هنوز سرخوشی ناشی از پیامک در رگ‌هایمان جاری بود گفتیم: چشم! فقط ای کاش شما روی این مسیر بساط نکنید! راستی چی می‌فروشید؟ با بی‌میلی جواب داد: جوراب. گفتیم: چه عالی! اتفاقاً ما هم می‌خواستیم برای عیدی جوراب بخریم. جوراب‌هاتون چطوری هستن؟ جوراب‌فروش بدون حرف چند تا جوراب تو یک کیسه کرد و دستمان داد و گفت: دعا کن برامون عموجان!
ما، سرخوش از میلیونر بودن، با خوش‌رویی گفتیم: چشم عموجان! دعا هم می‌کنیم. فقط نگفتید چند؟ راجع‌به رنگ و نوعش هم از ما نظری نخواستین. خودتون برامون تصمیم گرفتین. کمی هم خنده چاشنی حرفمان کردیم که خدای‌ناکرده به تیریج قبای مبارکش برنخورد. گفت: کی پول خواست بندۀ خدا؟! اسب پیشکشی بود؛ دندونش رو دیگه نشمار! ما گرفتاری زیاد داریم. جاش برامون دعا کن، شما دلت پاکه! سعی کردیم نگذاریم این اتفاقات روزمان را خراب کند. با صبوری به جوراب‌فروش گفتیم: ببین برادر! شما باید همان‌طور که از دیگر مشتری‌هایتان در خصوص نوع و رنگ سؤال می‌کنید، همان برخورد را هم با ما داشته باشید. باور کنید چیز سختی نیست! آن‌وقت من هم مثل بقیۀ مشتری‌هایتان پول اجناسی را که خریدم می‌پردازم. این‌طوری هر دوی ما راحت‌تر هستیم. جوراب‌فروش زیر لب گفت: خوبی هم به اینا نیومده! ما که بحث را بی‌فایده دیدیم، کیسه را زمین گذاشتیم و ترجیح دادیم با فکر میلیونر بودن سرخوش باشیم.
لباس و جوراب که نتوانستیم بخریم. تصمیم گرفتیم برویم سراغ آجیل. به‌هر‌حال ما دیگر با این هفتاد میلیون ریال در جرگۀ طبقات بالا به حساب می‌آییم و می‌توانیم برویم آجیل‌فروشی. وارد که شدیم مغازه شلوغ بود. چند دقیقه منتظر شدیم، اما خبری نشد و کسی کاری به کار ما نداشت. رفتیم سراغ شخصی که تصور می‌کردیم احتمالاً مدیر باشد. با صدایی کودکانه گفت: جانم؟ چه کمکی می‌تونم بکنم؟! با جدیت گفتیم: آجیل چهارمغز می‌خواهیم. با تردید گفت: چهارمغز! چشم! همین‌جا بشین برات می‌آرم. نیم‌کیلو بسه؟ گفتیم: قیمتش چنده؟ گفت: نگران نباش! ازت کم می‌گیرم. شما، روشندل‌ها، عزیز ما هستید. ما که دیگر انرژی بحث نداشتیم، بی‌حرفی مغازه را ترک کردیم. در حین خروج شنیدیم فروشنده با حرارت تمام برای مشتری دیگری از انواع آجیل‌ها و تنوع قیمت آنها می‌گفت و از مشتری می‌خواست اول همه را تست کند. پیش خودمان گفتیم ظاهراً پول‌دار هم باشیم، خیلی توفیری ندارد.
از مغازه که خارج شدیم، باز یک چیز محکم رفت تو قفسۀ سینه‌مان؛ دقیقاً همان‌جا که صبح آسیب دیده بود. ظاهراً بازهم موتور بود. صاحبش جلو آمد و با شرمندگی گفت: آخ داداش! ببخشید! موتور من بدجا بود. دیدیم صدایش آشناست. گفتیم: تو همون موتوری نیستی که یک ساعت پیش باهات برخورد کردم؟! گفت: آره داداش! دمت گرم! از کجا شناختی؟! خداوکیلی شما، نابیناها، خیلی باهوشید. من پیک هستم. الان هم اینجا جنس آوردم. گفتیم: شما صبح نگفتی نمی‌د‌ونستی نباید موتورت رو روی مسیر نابینایان بذاری؟! شما نبودی از صمیم قلب شرمنده شدی و گفتی دیگه موتورت رو سر راه نمی‌ذاری؟! گفت: آره داداش! راست می‌گی، حق با شماست. ببخشید! به‌خدا پیک هستم. یه دَیقه بیشتر کار نداشتم تو این مغازه. الانم دارم می‌رم. اتفاقی نیفتاده که! خدا رو شکر شما هم که طوریت نشده!
ترجیح دادیم بحث را بیشتر از این ادامه ندهیم. ناامید به سمت خانه برگشتیم. دم در که رسیدیم، موبایلمان به صدا درآمد. جواب دادیم: آقای موشکاف…بفرمایید!
ـ از بانک تماس می‌گیرم خدمتتون. امروز اشتباهاً به‌جای هفت‌صد تومن، هفت میلیون به حساب شما واریز شده؛ به‌همین‌دلیل هم حسابتون مسدود شده. لطفاً با یه امین تشریف بیارید بانک تکلیف واریزی اضافه رو روشن کنیم.
این را که شنیدیم، زبانمان بند آمد، البته دقیق‌ترش را بخواهید، دچار لالی اختیاری شدیم. راستش حرف‌زدنمان که ما را به جایی نرساند، شاید این سکوت تلخ کاری از پیش ببرد.
ارادتمند
موشکافِ زبان‌بسته"
audio/mana-6b4c273d5f714986cfae.mp3,"چرایی عدم شرکت معلولان در تجمعات سراسری
امیر سرمدی
بیش از یک سال است کمپین حمایت از حقوق معلولان اقدام به برگزاری تجمعاتی برای احیای حقوق افراد دارای معلولیت، به‌ویژه اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان کرده است. به بهانۀ فراخوان‌های اخیر کمپین و نوع مواجهۀ گروه‌های مختلف دارای معلولیت و حاکمیت با این فراخوان‌ها، در این یادداشت به تبیین چرایی عدم حضور فراگیر گروه‌های مختلف افراد دارای معلولیت در این تجمعات، تأثیر مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در این میان و فواید فراخوان‌های این‌چنینی خواهیم پرداخت.
چرایی عدم مشارکت فراگیر معلولان در تجمعات سراسری این قشر
کمپین حمایت از حقوق معلولان در ماه‌های اخیر اقدام به برگزاری تجمع در مقابل مجلس شورای اسلامی، سازمان بهزیستی کشور، سازمان برنامه و بودجه و نهاد ریاست جمهوری به‌منظور جلب نظر و توجه مسئولان نسبت به حق و حقوق افراد دارای معلولیت، به‌ویژه اجرای بی‌قید و شرط قانون حمایت از معلولان کرده است. این تجمعات با فراز و نشیب‌های فراوانی رو‌به‌رو بوده است. برخی اوقات و در برخی استان‌ها مشارکت گروه‌های مختلف افراد دارای معلولیت را به دنبال داشته است و از برخی از فراخوان‌ها هم استقبال چندانی به عمل نیامده است. تا یکی‌دو ماه گذشته، عمده تجمعات معلولان در شهر‌های مختلف به‌صورت مسالمت‌آمیز برگزار می‌شد، اما در چند تجمع اخیر حداقل در تهران این تجمع از سوی نیروی انتظامی به خشونت کشیده شده است. هرچند تغییری در شعارهای تجمع‌کنندگان به وجود نیامده و شعار‌ها و خواسته‌های شرکت‌کنندگان عمدتاً مبتنی بر مطالبات معیشتی بوده است، اما فراگیر شدن این تجمعات در شهرهای مختلف ایران و پوشش گستردۀ رسانه‌های خارج از کشور باعث شده حاکمیت در مقایسه با سال‌های قبل، حساسیت بیشتری نسبت به تجمعات معلولان نشان دهد.
پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا به‌رغم مشکلات فراوان معیشتی که معلولان با آن دست‌به‌گریبان هستند، این افراد رغبت چندانی برای مشارکت در این فراخوان‌ها از خود نشان نمی‌دهند؟ چرا جامعۀ نابینایان کشور به نسبت سایر گروه‌های افراد دارای معلولیت حضور کم‌رنگ‌تری در تجمعاتی از این دست دارند؟ به اعتقاد نگارنده، افزایش تعداد فراخوان‌ها و کاهش فاصلۀ زمان برگزاری آنها، باعث شده این تجمعات برای بسیاری تکراری به نظر برسد. ضمن آنکه ساعت حضور افراد در فراخوان‌ها معمولاً در نیمروز و در ساعات اداری انتخاب می‌شود؛ بنابراین بسیاری از افراد که شاغل، دانشجو یا دانش‌آموز هستند، درعمل امکان مشارکت مستمر در این فراخوان‌ها را ندارند. عامل دومی که باعث شده است بسیاری از افراد علاقه‌ای برای شرکت در این تجمعات نداشته باشند، نوع بیان مطالبات از سوی سران کمپین است که روی گرسنگی معلولان و خانواده‌های آنها دست گذاشته است. این نوع بیان مطالبات قطعاً در شأن معلولان کشور نیست. معلولانی که کمرشان در شرایط کنونی کشور و مشکلات عدیدۀ اقتصادی در حال خرد شدن است، همواره سعی کرده‌اند صورت خود را با سیلی سرخ نگه دارند. اساساً این مسئله همواره جزءِ فرهنگ ایرانیان بوده است و اینکه به‌صراحت در شعار‌ها مطرح شود که معلولان و خانواده‌هایشان گرسنه هستند، علی‌رغم اینکه در اصل ماجرا تفاوتی ایجاد نمی‌کند، قطعاً برای بسیاری خوشایند نیست. از سویی دیگر، این واقعیتِ انکار‌ناپذیر، یک هشدار برای مسئولان کشور محسوب می‌شود. افرادی که جز مستمری هفت‌صد هزار تومانی و یارانۀ دولت هیچ درآمد دیگری در ماه ندارند و این مبلغ تنها کفاف نهایتاً یک هفتۀ زندگی آنها را می‌دهد، گزینۀ دیگری جز حضور در خیابان ندارند. مسئولان باید از روزی بترسند که میلیون‌ها نفر از افرادی که در سال‌های اخیر فرسنگ‌ها به زیر خط فقر سقوط کرده‌اند، گزینۀ دیگری جز حضور در تظاهرات خیابانی نداشته باشند. از سویی بسیاری از معلولان هستند که موقعیت اجتماعی خوبی دارند و به مشاغل مناسبی نیز رسیده‌اند و به‌تبع آن، درآمد بسیار بالایی نیز دارند؛ از این رو به اعتقاد نگارنده، کمپین باید بر همان اجرای مواد مختلف قانون حمایت تأکید و اجرای بی‌قید و شرط مواد مختلف قانون را از مسئولان طلب کند؛ به این ترتیب شاید بتواند بدنۀ جامعۀ معلولان و نخبگان آن را برای حضور در این تجمعات ترغیب کند. نابینایان، از میان تمامی گروه‌های افراد دارای معلولیت، کمترین حضور را در این تجمعات دارند که درخصوص چرایی این عدم مشارکت، باید گفت تجربۀ سال‌های قبل نشان داده نابینایان عمدتاً در برنامه‌ها و فراخوان‌هایی مشارکت و کنشگری بیشتری از خود نشان می‌دهند که سازمان‌دهندۀ آن برنامه از میان خود نابینایان باشد؛ بنابراین چون بدنۀ مدیران کمپین از میان معلولان جسمی و حرکتی است، علی‌رغم آنکه منافع حضور پر‌رنگ در این فراخوان‌ها، شامل تمام اقشار معلولان خواهد شد، نابینایان در آن حضور چشمگیری ندارند و سمن‌های این قشر نیز از خود کنشگری چندانی نشان نمی‌دهند.
عدم مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد در تجمعات معلولان
یکی دیگر از عواملی که باعث شده جامعۀ معلولان در فراخوان‌های کمپین مشارکت نداشته باشد، عدم پشتیبانی و حمایت انجمن‌های ویژۀ معلولان از این فراخوان‌ها است. دلیل این موضوع نیز به نوع مراودۀ این انجمن‌ها با سازمان بهزیستی و سایر نهاد‌های حاکمیتی که از آن مجوز گرفته‌اند برمی‌گردد. چون بسیاری از انجمن‌ها به‌خاطر مواردی همچون اندک درآمد‌های گاه‌و‌بیگاه و محل استقرار دفترشان، خود وام‌دار بهزیستی هستند، نمی‌توانند در مواقع این‌چنینی از خود کنشگری چندانی نشان دهند، به‌ویژه مدیران انجمن‌ها در شهرهای کوچک از این نظر بیشتر در مضیقه هستند. فلسفۀ تشکیل سازمان‌های مردم‌نهاد باید بر پیگیری و احیای حقوق جامعۀ هدف تمرکز داشته باشد و ماهیت وجودی آن بر این اصل استوار است، اما بسیاری از انجمن‌ها سعی می‌کنند ادامۀ حیات خود را مدنظر داشته باشند؛ تا اینکه با شرکت در فراخوان‌هایی از جنس کمپین، رابطۀ خود با بهزیستی یا سایر ارگان‌های دولتی را دچار خدشه کنند. کمپین نیز باید بداند مادامی‌که فراخوان‌های خود را هماهنگ با انجمن‌های بزرگ در استان‌ها ترتیب ندهد و از حمایت‌های لجستیکی و نیروی انسانی این انجمن‌ها بهره نگیرد، نمی‌تواند جمعیت‌های هزاران نفری را سازمان‌دهی کند و در خوش‌بینانه‌ترین حالت، جمعیت تجمع‌کنندگان از مرز چند‌صد نفر فراتر نخواهد رفت. چون به گمان مدیران دولتی فعالیت‌های کمپین علاوه‌بر پیگیری‌های معیشتی جنبۀ سیاسی نیز پیدا کرده است، انجمن‌های معلولان سعی می‌کنند خود را از این فضا دور نگه دارند تا انگ شرکت در تجمعات سیاسی و غیرقانونی به آنها زده نشود. به‌طور‌کلی حالا که مجموعه‌ای مانند کمپین پا پیش گذاشته تا کاری برای احیای حقوق معلولان در سطح کشور انجام دهد و یکی از مؤثرترین راه‌ها در این میان را برگزاری تجمعات سراسری می‌داند، انجمن‌های افراد دارای معلولیت نیز باید با این مجموعه ارتباط بگیرند و این تجمعات را به سمت و سوی بهتری هدایت و به‌صورت هدفمندتری سازمان‌دهی کنند.
فواید برگزاری تجمعات کمپین در شهرهای مختلف ایران
بسیاری اعتقاد دارند ادامۀ تجمعات کنونی هیچ دستاوردی برای افراد دارای معلولیت ندارد و حکومتی که معلولان را به‌مانند شهروندان درجۀ دوم و سوم نگاه می‌کند، هیچ‌گاه حاضر نخواهد شد حقوق آنها را تمام و کمال پرداخت کند؛ همان‌گونه که مسئولان سازمان برنامه و بودجه در پاسخ به مدیران کمپین مبنی بر اجرای کامل قانون حمایت از معلولان و اجرای مادۀ 27 این قانون، به‌صراحت اعلام کرده‌اند پولی در بساط ندارند و در سال جاری و سال آینده، امکان اجرای این مادۀ قانونی را ندارند. برخلاف نظر این قشر، به اعتقاد نگارنده، کنشگری‌های کنونی، حتی اگر در اجرا دستاورد مشخصی به‌همراه نداشته باشد، می‌تواند در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت حساسیت مسئولان در قبال معلولان را بر‌انگیزد و چون مطالبات آنها پیرو قوانین موجود کشور است، مسئولان را مجبور می‌کند دست‌کم بخشی از مطالبات معلولان را عملیاتی کنند؛ درواقع تداوم اعتراض‌های موجود و حق‌طلبی معلولان برای احیای حقوق خود قطعاً اثرات مثبت بیشتری را برای این جامعه می‌تواند به دنبال داشته باشد. تظاهرات پراکندۀ کنونی، به‌مانند سنگر تدافعی عمل می‌کند که تداوم آن، حتی در سطح محدود می‌تواند معلولان را در قبال اجرای قوانین حداقلی بیمه کند. چنانچه همین سنگر و مطالبه‌گری معلولان به‌طور‌کلی از بین برود، مسئولان با فراغ بال معلولان را کنار می‌گذارند و حق و حقوق آنان را در قوانین بودجۀ سالانه کشور، به‌کلی، نادیده خواهند گرفت؛ بنابراین اگر مدیران کمپین به دنبال اثربخشی بیشتری از برگزاری تجمعات اعتراضی کنونی هستند، باید با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، مشارکت تمامی گروه‌های معلولیتی، نخبگان آنها و سازمان‌های مردم‌نهاد این قشر را نیز همراه خود کنند تا با برگزاری تجمعات بزرگ‌تر و راهپیمایی‌های ده‌هاهزار نفری بتوانند حقوق شهروندی خود را با قدرت بیشتری از مسئولان مطالبه کنند."
audio/mana-4641d573a762859d8063.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (بهمن ۱۴۰۲)
منصور شادکام
مخاطبان محترم، در ادامه، گزارشی از اقدام انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه را ملاحظه می‌فرمایید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، ذیل همین مطلب در وبگاه و کانال‌های ماه‌نامۀ نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و ادب و احترام حضور شما مخاطبان ارجمند ماه‌نامۀ نسل مانا! حلول ماه شعبان و اعیاد شعبانیه را تبریک می‌گویم و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما عزیزان را از درگاه ایزد منان دارم.
ضمن قدردانی از زحمات مدیر‌مسئول و سردبیر و اعضای تحریریۀ ماه‌نامه، از حامیان گرامی که موجب استمرار انتشار مجله هستند، سپاس‌گزاری می‌کنم.
مانند همیشه در قالب این مطلب، گزارشی از عملکرد انجمن در بهمن‌ماه را حضورتان تقدیم می‌کنم.
همان‌گونه که مستحضر هستید، سفری برنامه‌ریزی کردیم و طی آن پنجاه نفر از افراد نابینا و کم‌بینا را که تا‌کنون به کربلا و نجف سفر نکرده بودند، به این شهر‌ها اعزام کردیم. این سفر به‌صورت هوایی انجام شد و زائران سه روز در کربلا و سه روز در نجف اقامت داشتند و با توافق دوستان نابینا و خیّرانِ برگزار‌کننده، کاروان به شهرهای سامرا و کاظمین فرستاده نشد. این مسافرت از نظر کیفیت ایاب و ذهاب، اقامت و پذیرایی از کیفیت مطلوبی برخوردار بود و دوستان نابینا از کیفیت این سفر معنوی، رضایت کامل داشتند. مشارکت‌کنندگان در این سفر معنوی از نُه استان کشور (چهار نفر از خراسان رضوی، چهار نفر از خراسان جنوبی، شش نفر از گلستان، شش نفر از کرمان، چهار نفر از کرمانشاه، چهار نفر از لرستان، چهار نفر از اصفهان، چهار نفر از هرمزگان، چهار نفر از بوشهر و بقیه از استان تهران) بودند و درمجموع با احتساب همراهانی که برای دوستان نابینا در نظر گرفته بودیم؛ ۵۶ نفر در این سفر معنوی همراه ما بودند. هزینۀ این سفر به میزان چهارده‌میلیون تومان برای هر نفر، به‌طور کامل توسط افراد نیکوکار پرداخت شد.
جا دارد در اینجا از سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان متولی امور افراد دارای معلولیت گلایه کنم. ما از سازمان بهزیستی دو خواسته داشتیم؛ خواستۀ اول ما، پرداخت هزینۀ ایاب و ذهاب دوستانی بود که خود را از شهرستان‌ها به تهران رسانده بودند و دومین خواستۀ ما، اسکان زائران در تهران در شب قبل از سفر بود که متأسفانه سازمان بهزیستی با قرار دادن پیچ ‌و‌ خم‌های اداری معمول بر سر راه انجمن، از همکاری در تدارک این سفر زیارتی خودداری کرد و انجمن با هماهنگی هیئت ورزش‌های نابینایان استان تهران، زائرین را در مجموعۀ شهید هرندی اسکان داد و هزینه‌ها را نیز پرداخت. در شرایطی که فردی نیکوکار با پرداخت حدود ۷۵۰ میلیون تومان، امکان این سفر معنوی را فراهم کرده بود؛ سازمان بهزیستی از بر عهده گرفتن نقشی حد‌اقلی نیز خودداری کرد.
سازمان بهزیستی کشور، اقامتگاهی را در محلۀ «ناصرخسرو»ی تهران به‌منظور اسکان مددجویانی که از شهرستان‌ها برای امور درمانی به تهران مراجعه می‌کنند در نظر گرفته است که با منّت بسیار، این مکان را برای یک‌شب اسکان زائران در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار داد، ولی متأسفانه این مکان بسیار نامناسب است و از امکانات حداقلی نیز برخوردار نیست. از مسئولان سازمان بهزیستی تقاضا دارم برای یک‌بار هم که شده از این مکان بازدید کنند و شرایط بد آن را ببینند. آیا خودشان حاضر هستند حتی برای یک‌شب در این مکان اقامت کنند؟ متأسفانه علی‌رغم پیگیری‌ها و مکاتبه‌های فراوان، سازمان بهزیستی در زمان مدیریت کنونی، علی‌رغم شعار دولت مبتنی بر حمایت از مستضعفان، هیچ اقدامی برای همکاری با انجمن‌ها در راستای انجام امور مربوط به معلولان انجام نمی‌دهد.
از دیگر اقدام انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه، مذاکره با بیمۀ نوین بود. این مذاکرات، همچنان در حال پیگیری است و قرار است که ان‌شاءالله پس از فراهم شدن زمینه‌های لازم و انجام امور حوزۀ دسترس‌پذیری، دوستان نابینای واجد شرایط را برای اشتغال به این نهاد معرفی کنیم.
طبق روال گذشته، جلسه‌هایی با سازمان‌های گوناگون داشتیم، ولی چون هنوز به نتایج مهمی نرسیده‌اند؛ دستاوردهای آنها بعداً اعلام خواهد شد.
از دیگر برنامه‌های مهم انجمن، برنامه‌ریزی و تدارک سفر تعداد شصت نفر از افراد نابینا و کم‌بینا به مشهد مقدس در تاریخ هشتم تا دوازدهم اسفند‌ماه است. ان‌شاء‌الله این سفر هم سفر پرباری باشد و بتوانیم رضایت دوستان را جلب کنیم؛ به‌هرحال فعالیت‌های فرهنگی از مهم‌ترین فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران است که سعی می‌کنیم برنامه‌ها را به بهترین شکل اجرا کنیم.
با آرزوی اجرای برنامه‌های بهتر در ماه‌های آینده!"
audio/mana-fcdac2f22f0861e64b5d.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (بهمن ۱۴۰۲)
منصور شادکام
مخاطبان محترم، در ادامه، گزارشی از اقدام انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه را ملاحظه می‌فرمایید. شما می‌توانید مشروح این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، ذیل همین مطلب در وبگاه و کانال‌های ماه‌نامۀ نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید.
ضمن عرض سلام و ادب و احترام حضور شما مخاطبان ارجمند ماه‌نامۀ نسل مانا! حلول ماه شعبان و اعیاد شعبانیه را تبریک می‌گویم و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما عزیزان را از درگاه ایزد منان دارم.
ضمن قدردانی از زحمات مدیر‌مسئول و سردبیر و اعضای تحریریۀ ماه‌نامه، از حامیان گرامی که موجب استمرار انتشار مجله هستند، سپاس‌گزاری می‌کنم.
مانند همیشه در قالب این مطلب، گزارشی از عملکرد انجمن در بهمن‌ماه را حضورتان تقدیم می‌کنم.
همان‌گونه که مستحضر هستید، سفری برنامه‌ریزی کردیم و طی آن پنجاه نفر از افراد نابینا و کم‌بینا را که تا‌کنون به کربلا و نجف سفر نکرده بودند، به این شهر‌ها اعزام کردیم. این سفر به‌صورت هوایی انجام شد و زائران سه روز در کربلا و سه روز در نجف اقامت داشتند و با توافق دوستان نابینا و خیّرانِ برگزار‌کننده، کاروان به شهرهای سامرا و کاظمین فرستاده نشد. این مسافرت از نظر کیفیت ایاب و ذهاب، اقامت و پذیرایی از کیفیت مطلوبی برخوردار بود و دوستان نابینا از کیفیت این سفر معنوی، رضایت کامل داشتند. مشارکت‌کنندگان در این سفر معنوی از نُه استان کشور (چهار نفر از خراسان رضوی، چهار نفر از خراسان جنوبی، شش نفر از گلستان، شش نفر از کرمان، چهار نفر از کرمانشاه، چهار نفر از لرستان، چهار نفر از اصفهان، چهار نفر از هرمزگان، چهار نفر از بوشهر و بقیه از استان تهران) بودند و درمجموع با احتساب همراهانی که برای دوستان نابینا در نظر گرفته بودیم؛ ۵۶ نفر در این سفر معنوی همراه ما بودند. هزینۀ این سفر به میزان چهارده‌میلیون تومان برای هر نفر، به‌طور کامل توسط افراد نیکوکار پرداخت شد.
جا دارد در اینجا از سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان متولی امور افراد دارای معلولیت گلایه کنم. ما از سازمان بهزیستی دو خواسته داشتیم؛ خواستۀ اول ما، پرداخت هزینۀ ایاب و ذهاب دوستانی بود که خود را از شهرستان‌ها به تهران رسانده بودند و دومین خواستۀ ما، اسکان زائران در تهران در شب قبل از سفر بود که متأسفانه سازمان بهزیستی با قرار دادن پیچ ‌و‌ خم‌های اداری معمول بر سر راه انجمن، از همکاری در تدارک این سفر زیارتی خودداری کرد و انجمن با هماهنگی هیئت ورزش‌های نابینایان استان تهران، زائرین را در مجموعۀ شهید هرندی اسکان داد و هزینه‌ها را نیز پرداخت. در شرایطی که فردی نیکوکار با پرداخت حدود ۷۵۰ میلیون تومان، امکان این سفر معنوی را فراهم کرده بود؛ سازمان بهزیستی از بر عهده گرفتن نقشی حد‌اقلی نیز خودداری کرد.
سازمان بهزیستی کشور، اقامتگاهی را در محلۀ «ناصرخسرو»ی تهران به‌منظور اسکان مددجویانی که از شهرستان‌ها برای امور درمانی به تهران مراجعه می‌کنند در نظر گرفته است که با منّت بسیار، این مکان را برای یک‌شب اسکان زائران در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار داد، ولی متأسفانه این مکان بسیار نامناسب است و از امکانات حداقلی نیز برخوردار نیست. از مسئولان سازمان بهزیستی تقاضا دارم برای یک‌بار هم که شده از این مکان بازدید کنند و شرایط بد آن را ببینند. آیا خودشان حاضر هستند حتی برای یک‌شب در این مکان اقامت کنند؟ متأسفانه علی‌رغم پیگیری‌ها و مکاتبه‌های فراوان، سازمان بهزیستی در زمان مدیریت کنونی، علی‌رغم شعار دولت مبتنی بر حمایت از مستضعفان، هیچ اقدامی برای همکاری با انجمن‌ها در راستای انجام امور مربوط به معلولان انجام نمی‌دهد.
از دیگر اقدام انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه، مذاکره با بیمۀ نوین بود. این مذاکرات، همچنان در حال پیگیری است و قرار است که ان‌شاءالله پس از فراهم شدن زمینه‌های لازم و انجام امور حوزۀ دسترس‌پذیری، دوستان نابینای واجد شرایط را برای اشتغال به این نهاد معرفی کنیم.
طبق روال گذشته، جلسه‌هایی با سازمان‌های گوناگون داشتیم، ولی چون هنوز به نتایج مهمی نرسیده‌اند؛ دستاوردهای آنها بعداً اعلام خواهد شد.
از دیگر برنامه‌های مهم انجمن، برنامه‌ریزی و تدارک سفر تعداد شصت نفر از افراد نابینا و کم‌بینا به مشهد مقدس در تاریخ هشتم تا دوازدهم اسفند‌ماه است. ان‌شاء‌الله این سفر هم سفر پرباری باشد و بتوانیم رضایت دوستان را جلب کنیم؛ به‌هرحال فعالیت‌های فرهنگی از مهم‌ترین فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران است که سعی می‌کنیم برنامه‌ها را به بهترین شکل اجرا کنیم.
با آرزوی اجرای برنامه‌های بهتر در ماه‌های آینده!"
audio/mana-983b24f157cc3827d518.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این بار پیشخوان را با معرفی ابزاری تازه برای مسیریابی نابینایان آغاز خواهیم کرد. همچنین خبری را هم دربارۀ یک ضبط‌کننده صدا با شما در میان خواهیم گذاشت و یک فعال کهنه‌کار در حوزۀ دیجیتال را که به نابینایان خدماتی ارائه داده است معرفی خواهیم کرد و در آخر هم مخاطبان پیشخوان را با ورزشی نوظهور برای نابینایان آشنا خواهیم کرد.
ابزار تازه برای مسیریابی نابینایان
نویبلت صرفاً یک ابزار مسیریابی است و کمکی به تشخیص موانع نمی‌کند. برای این ابزار راهنما، دو حالت طراحی شده؛ یکی حالت قطب‌نما است که در این حالت فرد در هرلحظه می‌تواند جهت شمال را شناسایی کند؛ به این ترتیب که ویبره، از جهتی بر بدن فرد منتقل می‌شود که شمال هم همان طرف است. حالت دوم، وقتی است که فرد در نرم‌افزار نویبلت، مبدأ و مقصدش را مشخص می‌کند و می‌خواهد از این ابزار پوشیدنی برای مسیریابی استفاده کند، نویبلت به نرم‌افزارش در گوشی متصل می‌شود و در طول مسیر، هرجا که لازم باشد فرد به چپ یا راست بپیچد، به‌وسیلۀ همان شانزده نوع پیغام لرزشی آن را به فرد اطلاع می‌دهد.
مزیت اصلی نویبلت این است که در مقایسه با نرم‌افزار‌های مسیریاب، این سخت‌افزار دیگر نیازی به درگیر کردن گوش فرد نابینا ندارد و به این ترتیب خطری او را تهدید نمی‌کند. همچنین کاربران دیگر نیازی به نگه داشتن گوشی در دستشان ندارند و می‌توانند آن را در جیب یا کیفشان بگذارند؛ به‌علاوه افراد ناشنوانابینا هم به‌سادگی می‌توانند از این ابزار برای مسیریابی در مکان‌های شلوغ استفاده کنند. دیگر امتیاز نویبلت این است که می‌تواند به کمک ویبرۀ ممتد که از محدودۀ ناف حس می‌شود به کاربر اطلاع بدهد که آیا مسیر مستقیم را طی می‌کند یا اینکه از مسیر خارج شده است. این امکان زمانی کارایی دارد که فرد مشغول عبور از عرض خیابان است و خروج از مسیر مستقیم ممکن است باعث ایجاد خطرات جانی برای او شود.
برای نابینایان آلمانی، اگر بتوانند از پزشکشان یک گواهی دال بر اینکه این ابزار کمکی زندگی‌شان را تسهیل می‌کند بیاورند، بیمه آن را رایگان در اختیارشان خواهد گذاشت، اما سایر نابینایان باید آن را به قیمت ۲۸۰۰ یورو بخرند. پیش از خرید دستگاه، علاقه‌مندان می‌توانند با شرکت تماس بگیرند و آن را به مدت سه روز به امانت در اختیار داشته باشند. در طول این سه روز هم یک مشاور به‌صورت تلفنی در کنارشان خواهد بود تا چم و خم استفاده از دستگاه را به آنها بیاموزد. در نسخۀ صوتی پیشخوان، دربارۀ تجربه برخی نابینایان از استفاده از نویبلت صحبت خواهیم کرد. همچنین اگر شنوندۀ ما باشید، از یک اتفاق جالب هم به کمک جاناتان موزن پرده برخواهیم داشت و آن هم چیزی نیست، مگر عرضۀ یک دستگاه ضبط صدای کاملاً حرفه‌ای و دسترسی‌پذیر. همین‌طور به بهانۀ پرداختن به پادکست جاناتان موزن، بد ندیدیم قدری دربارۀ زندگی پر ثمر و سودبخش او هم با مخاطبانمان گفتگو کنیم.
سفری به درازای بیست سال
اولین مواجهه داگ با رایانه به سال ۱۹۷۸ بازمی‌گردد؛ روزی که با پدرش به نمایشگاهی محلی رفته بوده و آنجا یکی از نسخه‌های اولیۀ رایانه‌های اپل را مشاهده می‌کند. می‌گوید: «روی صفحۀ کامپیوتر، اشکال و گرافیک‌هایی در حال نمایش بود. با خود تصور کردم که من یک روز باید یکی مثل این دستگاه داشته باشم. قیمت آن دستگاه آن روز‌ها بیش از هزار دلار بود. بالاخره توانستم حدود یک سال بعد، یکی برای خودم بخرم». داگ دو سه سالی را به آشنایی با رایانه و علوم مربوط با آن می‌گذارند؛ تا اینکه در سال ۱۹۸۲ در یکی از فروشگاه‌های محلی شغل مرتبط با رایانه برایش پیدا می‌شود. آشنایی او با نیاز‌های نابینایان هم آنجا ایجاد می‌شود.
او دربارۀ نخستین برخوردش با نابینایان می‌گوید: «روزی در آن فروشگاه محلی نابینایی به من مراجعه کرد تا برای نرم‌افزاری که نوشته بود قفلی طراحی کنم تا او بتواند با خیال راحت آن را بفروشد. این نرم‌افزار، داکیومنتس نام داشت که به کاربران امکان می‌داد با استفاده از خروجی صوتی، متن بنویسند. آنجا بود که من با دنیای نابینایان و توانمندی‌ها و نیاز‌هایشان آشنا شدم».
قایقرانی نابینایان طرحی تازه از سرزمین دریاچه‌ها
ایالت مینِسوتای آمریکا را «سرزمین ده‌هزار دریاچه» می‌خوانند، البته تعداد دریاچه‌های این ایالت حدود دوهزارتا بیشتر است، اما به این نام معروف شده است، پس بی‌راه نیست اگر بشنویم قایق‌رانی نابینایان برای نخستین بار در این ایالت بنا نهاده شده است؛ ورزشی که برایش قوانین دقیقی پیش‌بینی شده است و بنیان‌گذارانش به دنبال اضافه کردنش به فهرست ورزش‌های پارالمپیک هستند. در قایقرانی نابینایان، مثل سایر ورزش‌ها، کلاس‌بندی صورت می‌گیرد و ورزشکاران بر اساس میزان بینایی‌شان باهم رقابت می‌کنند. همچنین هر تیم باید متشکل از دو ورزشکار بینا و دو نفر نابینا باشد. یکی از بیناها کار مدیریت تاکتیکی و اعلام مسیر و نقشه‌خوانی را انجام می‌دهد و دیگری هم در کار‌های مربوط به قایق به نابینایان کمک می‌کند. شرط لازم برای حضور هر تیم در مسابقه این است که سکان‌دار حتماً نابینا باشد.
در قایقرانی نابینایان تابه‌حال یک دوره مسابقات بین‌المللی برگزار شده است. اگر شنوندۀ پیشخوان باشید دربارۀ این ورزش به‌تفصیل برایتان خواهیم گفت و چند‌ و‌ چون شکل‌گیری آن را واکاوی خواهیم کرد. نسخۀ صوتی پیشخوان را از وبگاه نسل مانا و شبکه‌های اجتماعی ما دریافت کنید."
audio/mana-54208e4c644a45f402e8.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این بار پیشخوان را با معرفی ابزاری تازه برای مسیریابی نابینایان آغاز خواهیم کرد. همچنین خبری را هم دربارۀ یک ضبط‌کننده صدا با شما در میان خواهیم گذاشت و یک فعال کهنه‌کار در حوزۀ دیجیتال را که به نابینایان خدماتی ارائه داده است معرفی خواهیم کرد و در آخر هم مخاطبان پیشخوان را با ورزشی نوظهور برای نابینایان آشنا خواهیم کرد.
ابزار تازه برای مسیریابی نابینایان
نویبلت صرفاً یک ابزار مسیریابی است و کمکی به تشخیص موانع نمی‌کند. برای این ابزار راهنما، دو حالت طراحی شده؛ یکی حالت قطب‌نما است که در این حالت فرد در هرلحظه می‌تواند جهت شمال را شناسایی کند؛ به این ترتیب که ویبره، از جهتی بر بدن فرد منتقل می‌شود که شمال هم همان طرف است. حالت دوم، وقتی است که فرد در نرم‌افزار نویبلت، مبدأ و مقصدش را مشخص می‌کند و می‌خواهد از این ابزار پوشیدنی برای مسیریابی استفاده کند، نویبلت به نرم‌افزارش در گوشی متصل می‌شود و در طول مسیر، هرجا که لازم باشد فرد به چپ یا راست بپیچد، به‌وسیلۀ همان شانزده نوع پیغام لرزشی آن را به فرد اطلاع می‌دهد.
مزیت اصلی نویبلت این است که در مقایسه با نرم‌افزار‌های مسیریاب، این سخت‌افزار دیگر نیازی به درگیر کردن گوش فرد نابینا ندارد و به این ترتیب خطری او را تهدید نمی‌کند. همچنین کاربران دیگر نیازی به نگه داشتن گوشی در دستشان ندارند و می‌توانند آن را در جیب یا کیفشان بگذارند؛ به‌علاوه افراد ناشنوانابینا هم به‌سادگی می‌توانند از این ابزار برای مسیریابی در مکان‌های شلوغ استفاده کنند. دیگر امتیاز نویبلت این است که می‌تواند به کمک ویبرۀ ممتد که از محدودۀ ناف حس می‌شود به کاربر اطلاع بدهد که آیا مسیر مستقیم را طی می‌کند یا اینکه از مسیر خارج شده است. این امکان زمانی کارایی دارد که فرد مشغول عبور از عرض خیابان است و خروج از مسیر مستقیم ممکن است باعث ایجاد خطرات جانی برای او شود.
برای نابینایان آلمانی، اگر بتوانند از پزشکشان یک گواهی دال بر اینکه این ابزار کمکی زندگی‌شان را تسهیل می‌کند بیاورند، بیمه آن را رایگان در اختیارشان خواهد گذاشت، اما سایر نابینایان باید آن را به قیمت ۲۸۰۰ یورو بخرند. پیش از خرید دستگاه، علاقه‌مندان می‌توانند با شرکت تماس بگیرند و آن را به مدت سه روز به امانت در اختیار داشته باشند. در طول این سه روز هم یک مشاور به‌صورت تلفنی در کنارشان خواهد بود تا چم و خم استفاده از دستگاه را به آنها بیاموزد. در نسخۀ صوتی پیشخوان، دربارۀ تجربه برخی نابینایان از استفاده از نویبلت صحبت خواهیم کرد. همچنین اگر شنوندۀ ما باشید، از یک اتفاق جالب هم به کمک جاناتان موزن پرده برخواهیم داشت و آن هم چیزی نیست، مگر عرضۀ یک دستگاه ضبط صدای کاملاً حرفه‌ای و دسترسی‌پذیر. همین‌طور به بهانۀ پرداختن به پادکست جاناتان موزن، بد ندیدیم قدری دربارۀ زندگی پر ثمر و سودبخش او هم با مخاطبانمان گفتگو کنیم.
سفری به درازای بیست سال
اولین مواجهه داگ با رایانه به سال ۱۹۷۸ بازمی‌گردد؛ روزی که با پدرش به نمایشگاهی محلی رفته بوده و آنجا یکی از نسخه‌های اولیۀ رایانه‌های اپل را مشاهده می‌کند. می‌گوید: «روی صفحۀ کامپیوتر، اشکال و گرافیک‌هایی در حال نمایش بود. با خود تصور کردم که من یک روز باید یکی مثل این دستگاه داشته باشم. قیمت آن دستگاه آن روز‌ها بیش از هزار دلار بود. بالاخره توانستم حدود یک سال بعد، یکی برای خودم بخرم». داگ دو سه سالی را به آشنایی با رایانه و علوم مربوط با آن می‌گذارند؛ تا اینکه در سال ۱۹۸۲ در یکی از فروشگاه‌های محلی شغل مرتبط با رایانه برایش پیدا می‌شود. آشنایی او با نیاز‌های نابینایان هم آنجا ایجاد می‌شود.
او دربارۀ نخستین برخوردش با نابینایان می‌گوید: «روزی در آن فروشگاه محلی نابینایی به من مراجعه کرد تا برای نرم‌افزاری که نوشته بود قفلی طراحی کنم تا او بتواند با خیال راحت آن را بفروشد. این نرم‌افزار، داکیومنتس نام داشت که به کاربران امکان می‌داد با استفاده از خروجی صوتی، متن بنویسند. آنجا بود که من با دنیای نابینایان و توانمندی‌ها و نیاز‌هایشان آشنا شدم».
قایقرانی نابینایان طرحی تازه از سرزمین دریاچه‌ها
ایالت مینِسوتای آمریکا را «سرزمین ده‌هزار دریاچه» می‌خوانند، البته تعداد دریاچه‌های این ایالت حدود دوهزارتا بیشتر است، اما به این نام معروف شده است، پس بی‌راه نیست اگر بشنویم قایق‌رانی نابینایان برای نخستین بار در این ایالت بنا نهاده شده است؛ ورزشی که برایش قوانین دقیقی پیش‌بینی شده است و بنیان‌گذارانش به دنبال اضافه کردنش به فهرست ورزش‌های پارالمپیک هستند. در قایقرانی نابینایان، مثل سایر ورزش‌ها، کلاس‌بندی صورت می‌گیرد و ورزشکاران بر اساس میزان بینایی‌شان باهم رقابت می‌کنند. همچنین هر تیم باید متشکل از دو ورزشکار بینا و دو نفر نابینا باشد. یکی از بیناها کار مدیریت تاکتیکی و اعلام مسیر و نقشه‌خوانی را انجام می‌دهد و دیگری هم در کار‌های مربوط به قایق به نابینایان کمک می‌کند. شرط لازم برای حضور هر تیم در مسابقه این است که سکان‌دار حتماً نابینا باشد.
در قایقرانی نابینایان تابه‌حال یک دوره مسابقات بین‌المللی برگزار شده است. اگر شنوندۀ پیشخوان باشید دربارۀ این ورزش به‌تفصیل برایتان خواهیم گفت و چند‌ و‌ چون شکل‌گیری آن را واکاوی خواهیم کرد. نسخۀ صوتی پیشخوان را از وبگاه نسل مانا و شبکه‌های اجتماعی ما دریافت کنید."
audio/mana-0c9c3c090db98e7b7f14.mp3,"دست در دست هم معجزه می‌آفرینیم
زهرا همت
دختر جوان می‌گفت آن‌قدر خوشحال است که در پوست خود نمی‌گنجد. می‌گفت هیچ فکر نمی‌کرده آدم‌های بی‌شماری مثل او در شهرش باشند. در شهرشان مدرسۀ استثنایی وجود نداشته و او از ابتدا در کنار سایر همسالانش در مدرسۀ عادی درس خوانده است و در هیچ جای دیگری هم فرد نابینایی ندیده است. همیشه تصور می‌کرده تنها دختر نابینای این شهر است. هیچ فکرش را هم نمی‌کرده چندین نابینای دیگر در شهرش و در همین نزدیکی‌ها زندگی کنند و این تصور، بیش از هر چیز دیگری حتی بیشتر از خود نابینایی آزارش می‌داده. دختر جوان این حرف‌ها را در حاشیۀ جلسه‌های آموزشی که توسط بهزیستی شهرشان برگزار شد می‌گفت. او می‌گفت بیست‌ساله است و این اولین باری است که به چنین برنامه‌ای دعوت می‌شود.
چند وقت پیش در یکی از شهرستان‌های کوچک اطراف تهران که متأسفانه امکان ذکر نام آن را نداریم، جلسه‌هایی برای آشنایی افراد دارای معلولیت، ازجمله افراد با آسیب بینایی با یکدیگر و آموزش برخی مهارت‌های روزمره زندگی برگزار شد. برگزار‌کنندگان این سلسله جلسات، به‌سختی توانسته بودند تعدادی از افراد دارای معلولیت را دور هم جمع کنند؛ چرا‌که بیشتر افراد دارای معلولیت تمایلی برای مشارکت در جلسه‌ها نداشتند و از شرکت در آن خودداری کردند. بالاخره با پیگیری‌های فراوان، این جلسه‌ها با تعداد اندکی از مددجویان شهر برگزار شد و بااینکه کوچک و کم‌رنگ بود، نتایج ارزشمندی به‌همراه داشت. بسیاری از مشارکت‌کنندگان در این جلسه‌ها، هیچ اطلاعات صحیح و دقیقی از آسیب بینایی و شیوع آن و مهارت‌های مورد نیاز فرد با آسیب بینایی نداشتند و ابراز داشتند که در این جلسه‌ها، چیز‌های مفیدی یاد گرفتند.
برگزارکنندگان این سلسله برنامه‌ها می‌گفتند که نتایج مثبتی فراتر از آنچه در ذهن داشتند، از این جلسه‌های گروهی گرفته‌اند و این موجب ایجاد انگیزۀ قوی‌تر برای تدارک برنامه‌هایی از این دست در ایشان شده است. نکتۀ جالب‌توجه از نظر این کارشناسان، نقش پررنگ خود افراد با آسیب بینایی در ارائۀ مطالب این سلسله جلسات بوده است.
هنگامی‌که از آموزش و توان‌بخشی صحبت می‌شود، بیشتر ما به یاد کلاس‌های رسمی و استاد و معلم و ابزار و وسایل پیچیده می‌افتیم، اما آیا آموزش و توان‌بخشی فقط در آموزش رسمی خلاصه می‌شود؟ آیا همیشه باید از معلم متخصص یاد بگیریم؟ آیا برای یادگیری مهارت‌های مورد نیازمان باید به مدرسه و مراکز تخصصی توان‌بخشی و درمانگاه‌های خصوصی مراجعه کنیم؟ آیا راهی برای استفاده از تجربه‌های همنوعانمان پیش روی ‌ما باز نیست؟ همان‌گونه که افرادی که دچار آسیب بینایی نیستند، بیشتر مهارت‌های روزمرۀ زندگی را تنها با مشاهدۀ دیگران و الگوبرداری یاد می‌گیرند، آیا افراد با آسیب بینایی نیز می‌توانند با ارتباط با یکدیگر و به اشتراک گذاشتن تجاربشان با‌هم از هم بیاموزند؟ درست مانند پدیدۀ گروه‌درمانی که نتایج شگفت‌انگیزی داشته است؛ به ‌این صورت که افراد دور هم جمع می‌شوند و به رهبری یک روان‌شناس متخصص، مسائل و مشکلاتشان را مطرح می‌کنند و با بهره‌گیری از تجربه‌های اعضای گروه به راهکار‌هایی برای بهبود حالشان دست می‌یابند؛ افراد با آسیب بینایی نیز می‌توانند به رهبری متخصصین حوزۀ آموزش و توان‌بخشی، گروه‌هایی برای اشتراک‌گذاری تجارب و آموختن از یکدیگر تشکیل دهند.
خوشبختانه امروزه با وجود امکان استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی، افراد به‌راحتی می‌توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و با تشکیل گروه‌هایی دور هم جمع شوند؛ هرچند می‌دانیم که این گرد‌همایی‌ها همیشه با مشکلات و حاشیه‌هایی همراه بوده‌اند، ولی مشخص است که این ارتباطات می‌توانند دستاورد‌های ارزشمندی نیز داشته باشند. شاید برخی تصور کنند که اصلاً نیازی به چنین گرد‌همایی‌هایی نیست و هرکس می‌تواند اطلاعات مورد نیازش را از راه دلخواه خودش کسب کند، اما مسئله به همین سادگی‌ها هم نیست و حتی در شهر‌های بزرگ که کانون‌هایی برای گرد هم آمدن افراد با آسیب بینایی وجود دارد و ظاهراً ارتباطات و رفاقت‌هایی هم شکل گرفته است؛ موقعیت مناسبی برای صحبت کردن و راهنمایی خواستن از همنوعان و سایر افراد آگاه فراهم نمی‌شود؛ چرا‌که برون‌ریزی و درخواست هم‌فکری و راهنمایی نیاز به مقدماتی دارد که به‌سادگی و بدون هدف‌گذاری و رهبری و راهنمایی افراد متخصص فراهم نمی‌شود.
در چنین شرایطی از اعضای با‌تجربه و فرهیختگان جامعۀ افراد با آسیب بینایی انتظار می‌رود حال که مسئولان نهاد‌های متولی دغدغۀ آموزش و کسب تجربۀ این اشخاص را ندارند؛ خود دست به کار تشکیل گروه‌هایی در برای اشتراک‌گذاری اطلاعات و تجربیات شوند و امکان ملاقات حضوری و منظم افراد را به‌منظور اشتراک‌گذاری تجربه‌ها فراهم آورند.
نکتۀ حائز اهمیت این است که در حال حاضر، بیشتر گروه‌ها با محوریت اشتراک‌گذاری اطلاعات حوزۀ تحصیلی و فناوری و…تشکیل شده‌اند، اما باید توجه داشت که هنوز با نیاز‌های فراوانی در خصوص تجربه‌اندوزی در حوزۀ مهارت‌های روزمره زندگی مواجه هستیم که شاید کمتر به آنها پرداخته شده باشد؛ برای مثال احتمالاً کمتر کسی پیدا می‌شود که شجاعت این را داشته باشد که در مورد مشکلات و مسائلی که هنگام غذا خوردن با آنها مواجه می‌شود صحبت کند؛ چراکه فردی که با این چالش مواجه است تصور می‌کند که این تنها مسئله اوست و ممکن است با مطرح کردنش دچار شرم شود یا حتی مورد تمسخر سایرین قرار گیرد یا خانم‌های نابینا احتمالاً نمی‌توانند به‌راحتی در مورد مسائل بهداشتی یا موارد مربوط به آراستگی و زیبایی با کسی صحبت کنند و چالش‌های خود در این زمینه را مطرح کنند. آنها معمولاً مسائل را با افراد صمیمی و مورد اعتمادشان که در بیشتر موارد، دچار آسیب بینایی نیستند، در میان می‌گذارند و این افراد نیز به دلیل عدم درک متقابل، قادر به کمک یا راهنمایی صحیح و مؤثری نخواهند بود، اما اگر افراد بتوانند همین مسائل را با همنوعان دارای آسیب بینایی‌شان در میان بگذارند؛ ممکن است به دلیل داشتن تجربه‌های مشابه، اطلاعات خوبی به ‌دست بیاورند.
مثال‌های بالا، تنها چند نمونۀ کوچک از مواردی بود که افراد می‌توانند با یکدیگر در میان بگذارند و از تجربه‌های یکدیگر بهره‌مند شوند، اما خوب است بیندیشیم که قطعاً تشکیل گروه‌هایی که بتوانند به‌صورت حضوری و مرتب با یکدیگر دیدار داشته باشند و در صورت لزوم به یکدیگر آموزش عملی بدهند، می‌تواند بسیار راهگشا و ارزشمند باشد. در درجۀ اول از نهاد‌های متولی آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی انتظار می‌رود به ظرفیت تشکیل گروه‌هایی از خود افراد با آسیب بینایی برای آموزش این گروه توجه داشته باشند و همچنین از خود افراد با آسیب بینایی انتظار می‌رود اندکی دغدغۀ آموزش و توان‌بخشی همنوعانشان را داشته باشند و با تشکیل گروه‌ها و برگزاری جلسه‌های گروهی، ترجیحاً به‌صورت حضوری گام مؤثری برای آموزش و تجربه‌اندوزی افراد با آسیب بینایی بردارند."
audio/mana-c7cd2f9d457fa33fb385.mp3,"تعامل در خرید (بخش نخست)
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! با نزدیک شدن به فصل بهار بسیاری از ما هم دلمان می‌خواهد همچون طبیعت جامۀ نو بر تن کنیم یا اینکه دستی به سر و روی خودمان و محل زندگی‌مان بکشیم. چرا راه دور برویم؟! می‌خواهیم روزانه آب‌ و غذایی به خانه بیاوریم تا شاداب و تندرست بمانیم.
برای انجام تمام این امور باید به مهارت خرید کردن مجهز باشیم؛ اینکه چگونه هنگام خرید کردن با فروشندگان و سایر اطرافیان تعامل کنیم تا خریدی موفق داشته باشیم. دربارۀ این موضوع با چهار تن از دوستان ماه‌نامۀ نسل مانا به گفتگو نشستیم؛ حمیدرضا، الهام، پروانه و سهیلا. از آنها دربارۀ چگونگی خریدکردنشان پرسیدیم؛ از خریدهای روزمره گرفته تا خرید کفش و لباس و لوازم‌خانگی و…از اینکه معمولاً پرداخت‌ها را چطور انجام می‌دهند، از چه روش‌هایی برای خرید کردن استفاده می‌کنند، به‌تنهایی خرید می‌کنند یا به کمک یک همراه، خریدهایشان را به‌صورت برخط انجام می‌دهند یا تلفنی یا حضوری. آنها هم با صبر و حوصله تجربه‌هایشان را در اختیار نشریۀ نسل مانا قرار دادند که به دلیل حجم بالای مطالب، متن «تعامل در خرید» در دو قسمت تقدیم شما مخاطبان عزیز و همراهان همیشگی می‌شود.
حمیدرضا شاغل و کم‌بیناست. او به‌عنوان فرزند خانواده مسئولیت چندانی برای خریدهای روزمره بر عهده ندارد. با خریدهای برخط هم میانۀ چندانی ندارد، اما در بیشتر موارد قادر است به‌تنهایی خرید کند. گاهی هم لازم می‌بیند که برای خرید بعضی اقلام مانند لباس کسی را به‌عنوان همراه با خود ببرد؛ چراکه برای بررسی رنگ و تناسب لباس نیاز است فردی مطمئن و بینا حضور داشته باشد. او معتقد است که اگر فروشنده و همچنین همراه، خوش‌سلیقه و باحوصله باشند، فرد همراه، با احساس راحتی و امنیت بیشتری می‌تواند به نابینا کمک کند تا خرید رضایت‌بخشی داشته باشد.
حمیدرضا یکی‌دو تجربۀ ناموفق در خرید میوه داشته است که سبب شده او دیگر نخواهد میوه بخرد، چون یک‌بار موز نارس و یک‌بار هم یک سبد توت‌فرنگی خریده‌ که ردیف‌های پایینی آن سالم نبوده است؛ اتفاق‌هایی که برای هرکسی ممکن است رخ بدهد.
او از تجربه‌اش در مورد ایستادن در صف نانوایی می‌گوید که بیشتر وقت‌ها مادرش در خانه نان می‌پزد و کم پیش آمده که برای خرید نان در صف بماند. یکی از مشکلاتی که ممکن است پیش بیاید این است که افراد در چند صف می‌مانند. چند باری که برای خرید نان‌های بربری و سنگک در صف ایستاده، افراد حاضر حواسشان به او بوده است. ضمن اینکه استفاده از مقدار باقی‌ماندۀ بینایی هم به او کمک کرده است.
او در مورد خرید خدمات به مکان‌هایی مانند ورزشگاه و آرایشگاه اشاره می‌کند؛ اینکه برای دریافت خدمات ورزشی که در حوزۀ نابینایان ارائه می‌شود، پس از هماهنگی با هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان استان در آن رشته‌های ورزشی فعالیت کرده است مانند گل‌بال، جودو، شطرنج و… . همچنین برای ثبت‌نام در رشتۀ بدن‌سازی به باشگاهی نزدیک خانه‌شان مراجعه کرده که زیرمجموعۀ هیئت نابینایان نبوده است. او در مورد محدودیت بینایی‌اش توضیح داده است و خوشبختانه مسئولان باشگاه او را پذیرفته‌اند و شخصی که در سالن حاضر است، مراقب است تا او با موانع و دستگاه‌ها برخورد نکند.
آرایشگاه یکی از مهم‌ترین مکان‌هایی است که او بعد از هر بار تغییرِ محل سکونت آن را جستجو می‌کند. اگر چگونگی برخورد و شیوۀ ارائۀ خدمات توسط آرایشگر او را راضی کند، بازهم به همان آرایشگاه می‌رود؛ اگرنه، دنبال آرایشگاه دیگری می‌گردد، حتی اگر کمی دورتر باشد.
به سراغ الهام می‌رویم. او نابیناست، اما همسر و فرزندانش بینا هستند. الهام نقش خود را در خانواده این‌طور بیان می‌کند: فرزند! چراکه نزدیک پدر و مادرش زندگی می‌کند و مشغول مراقبت از پدر بیمارش است؛ همسر و مادر!
الهام به انواع روش‌های خرید مسلط است و بسته به شرایط، به‌تنهایی، با همراه، تلفنی یا برخط خریدهایش را انجام می‌دهد. او از سوپرمارکت و میوه‌فروشی محله به‌تنهایی خرید می‌کند و لبنیات و مرغ را از فروشگاه‌هایی که می‌شناسد، به‌صورت تلفنی سفارش می‌دهد، البته برای دریافت محصول، خودش پیک می‌فرستد. نان سنگک را به‌صورت برخط از طریق برنامه‌های دسترس‌پذیر سفارش می‌دهد. مسئولیت خرید نان تافتون هم با شخص دیگری است؛ بنابراین او هیچ‌وقت در صف نانوایی نمی‌ماند. ناگفته نماند که اگر به برنامه‌ای دسترسی لازم را نداشته باشد، حتماً به سراغ نسخۀ وب همان برنامه می‌رود تا به کمک کامپیوتر راحت‌تر به آیتم‌های مدنظرش دست یابد. برای خرید پوشاک و کیف و کفش، حتماً کسی را با خود به همراه می‌برد.
زمان خرید اگر فروشندۀ محلی یا آشنا باشد، به او اعتماد می‌کند. زمانی به فرد همراه اعتماد می‌کند که یکی از اعضای خانواده یا یکی از دوستان نزدیک باشد. در همۀ این احوال بر دانش و تجربۀ خود بیش از هر چیز تکیه می‌کند. افراد بینا با دیدن میوه‌فروشی‌ها یا وانت‌هایی که بار میوه دارند، متوجه می‌شوند که در حال حاضر چه میوه‌هایی بیشتر در بازار هستند و اینکه حالا فصل چه میوه‌ای است. حال باید دید که افراد نابینا چطور متوجه این مسئله می‌شوند؟ صدای بلندگوی وانت‌ها یا فروشندگانی که در بازارهای محلی محصولاتشان را نام می‌برند، یکی از موقعیت‌هایی است که افراد نابینا را متوجه وجود آن محصول در بازار می‌کند.
الهام با توجه به دانسته‌ها و تجربه‌های قبلی خود متوجه می‌شود که حالا فصل چه میوه‌ای است، البته او زمان خرید برخط و همچنین از طریق پرسش از دیگران، بیشتر مطمئن می‌شود که در حال حاضر چه میوه‌هایی را می‌تواند سفارش دهد.
او مانند سایر اعضای خانواده در خریدهای روزمرۀ خانه سهیم است و البته نقشی مؤثر دارد. این خانواده بعضی موارد را به‌صورت روزانه و بعضی را هرچند وقت یک‌بار می‌خرند. او برای خرید انواع لوازم‌خانگی یا شخصی مانند یخچال، لباس‌شویی، سشوار، اتو، موبایل، کفش و لباس، پیش از هر کاری، میزان نیاز به آن قلم جنس را بررسی می‌کند و همچنین میزان بودجه‌ای که می‌بایست برای خرید آن شیء صرف شود. او در این مسیر روی تجربه‌های قبلی خود، مشورت و همراهی اعضای خانواده و نیز کسب اطلاعات از منابع برخط حساب می‌کند.
الهام زمان پرداخت وجه، از پول نقد استفاده نمی‌کند. او ترجیح می‌دهد، بسته به شرایط، از کارت‌خوان، روش کارت به کارت و واریز برخط استفاده کند، چون در این روش‌ها دسترسی و راحتی بیشتری وجود دارد.
او در مناسبت‌هایی مانند نوروز و شب یلدا با همراهی و مشورت اعضای خانواده تصمیم می‌گیرد و باهم خریدها را انجام می‌دهند.
درمجموع زندگی افراد نابینا به دلیل پیچیدگی در رفت‌وآمد و همچنین ضرورت حضور فردِ همراه در بسیاری موارد، پرهزینه‌تر از سایرین است. گاهی وقت‌ها برخورد با برخی موانع، هزینۀ ناخواسته‌ای را بر فرد نابینا تحمیل می‌کند.
امید به اینکه قدرت خرید برای تمام مردم جامعه، به‌ویژه افراد دارای معلولیت افزایش یابد. روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-932b0db2296c93458a21.mp3,"بریل‌بات؛ پروژه‌ای رایگان و منبع‌باز برای یادگیری بریل
میثم امینی
چهارم ژانویه، روز جهانی بریل، بود که از آن مدت زیادی نمی‌گذرد؛ بنابراین تصمیم گرفتیم در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری کمی در مورد بریل بگوییم و با یک دستگاه رایگان و منبع‌باز آموزش بریل آشنا شویم.
دانستن بریل، به‌خصوص برای افراد نابینا و کم‌بینا که برای درک اطلاعات و ارتباط با دیگران به آن متکی‌اند، مهارت ارزشمندی است. صفحه‌کلیدها و نمایشگرهای بریل، دو نوع دستگاه دیجیتالی اصلی‌اند که افراد برای خواندن و نوشتن بریل از آنها استفاده می‌کنند.
دانستن بریل مزایای بسیاری دارد که در ادامه به بعضی از این مزایا اشاره می‌کنیم:
*یادگیری بریل به افراد نابینا و کم‌بینا اجازه می‌دهد چگونگی قالب‌بندی متن در یک صفحه را درک کنند. برخلاف گوش دادن به صفحه‌خوان، در سندهای بریل کاربران یاد می‌گیرند که متن در کجای صفحه‌های مختلف قرار دارد. این موضوع می‌تواند به تساوی بیشتر با افراد بینا منتهی شود، زیرا افراد دارای آسیب بینایی می‌توانند متن را در صفحه‌هایی مثل افراد بینا تجربه کنند. این تساوی بیشتر می‌تواند عزت‌نفس افراد دارای آسیب بینایی را افزایش دهد، زیرا آنها می‌توانند مثل بیشتر افراد دیگر با متن نوشته‌شده کار کنند و البته که صفحه‌کلید بریل اغلب برای ایجاد اسناد بریل استفاده می‌شود.
*بریل برای یادگیری محتواهایی که تا حد زیادی به دید بستگی دارند، مثل محتواهای ریاضی و علمی مفید است. در این زمینه‌های تحصیلی غالباً از نمادها برای نمایش مفاهیم و…استفاده می‌شود. نابینایان و کم‌بینایانی که بریل را یاد گرفته‌اند می‌توانند از آن برای یادگیری مطالبی که در این زمینه‌ها آموزش داده می‌شود استفاده کنند، درنتیجه بریل اغلب برای اینکه افراد دارای آسیب بینایی ریاضیات و سایر مطالب وابسته به دید را درک کنند ضروری است. ستون‌ها، جدول‌ها و نمودارها را هم می‌توان برای استفاده به خط بریل مناسب‌سازی کرد.
*علاوه‌بر ارائۀ دسترسی بیشتر به متن نوشته‌شده، دانستن بریل به نابینایان و کم‌بینایان استقلال بیشتری می‌دهد؛ برای مثال مکان‌های عمومی مثل فرودگاه‌ها و آسانسورها معمولاً نشانه‌های بریل را‌ دارند؛ درنتیجه کسانی که بریل می‌دانند به‌جای اینکه شاید مجبور باشند برای راهنمایی به دیگران متکی باشند، می‌توانند خود از اینکه این نشانه‌های بریل مربوط به چه چیزی‌اند اطلاع پیدا کنند. همچنین داروها و تعداد رو به افزایشی از محصولات غذایی هم معمولاً برچسب بریل دارند. این به نابینایان و کم‌بینایان بریل‌خوان اجازه می‌دهد سریع محصولات را شناسایی کنند.
*صفحه‌کلیدهای فیزیکی بریل که از بلوتوث پشتیبانی می‌کنند، معمولاً بازخورد لمسی مناسبی را ارائه می‌دهند. بازخورد لمسی در درجۀ اول برای افراد نابینا و کم‌بینا مناسب است. استفاده از حواس، شامل ویبره و بازخورد لمسی به کاربران کمک می‌کند کلیدها را پیدا کنند و به آنها اجازه می‌دهد بدانند که کلیدهای خاصی فشرده شده است. صفحه‌کلیدهای بریل مجازی هم بازخورد لمسی ارائه می‌دهند که البته کمتر از این بازخورد در صفحه‌کلیدهای بریل فیزیکی کارآمد است. بریل چاپ‌شده شکل دیگری از بازخورد لمسی است که به نابینایان و کم‌بینایان اجازه می‌دهد متن نوشته‌شده را حس کنند.
*دانستن بریل مزایای شغلی نیز دارد. نابینایان و کم‌بینایانی که می‌توانند بریل بخوانند و بنویسند، علاوه‌بر اینکه می‌توانند از دستگاه‌هایی مثل یادداشت‌بردار بریل برای یادداشت‌برداری از سخنرانی‌ها و جلسه‌ها استفاده کنند، نسبت به کسانی که بریل نمی‌دانند، شانس بیشتری برای پیدا کردن شغل دارند. بر اساس آمار فدراسیون ملی نابینایان ایالات‌متحدۀ آمریکا حدود ۸5درصد آمریکایی‌های بزرگ‌سال که می‌توانند بریل بخوانند شاغل‌اند. این موضوع می‌تواند به این دلیل باشد که مثلاً سریع نوشتن بریل روی یک‌تکه کاغذ از نوشتن متن روی رایانه کارآمدتر است. کارفرمایان ممکن است در فرایند استخدام برای این نوع مهارت‌ها ارزش قائل شوند.
با وجود مزایایی که ذکر شد، یادگیری بریل برای بسیاری از افراد دشوار است. همچنین یکی از نقطه‌ضعف‌های بریل این است که به‌عنوان یک سیستم نوشتاری لمسی، ارائۀ متن پویا مثل کاری که صفحه‌های نمایش دیجیتالی مثل پنل‌های ال‌سی‌دی برای نویسه‌های دیداری و تصاویر انجام می‌دهند مشکل است.
برای تغییر یک نویسۀ بریل به نویسه‌ای دیگر به ‌نوعی سیستم الکترومکانیکی احتیاج است تا نقطه‌ها را بالا و پایین ببرد. این دقیقاً چیزی است که مخترعی به ‌نام «موکِش سَنخلا» ساخته است. این دستگاه که «بریل‌بات» نام دارد، روی سطح بالایی خود شش سوراخ دارد و می‌تواند میله‌های کوچکی را از این سوراخ‌ها خارج کند تا هر نویسه بریلی را تشکیل دهد. بریل‌بات در ترکیب با یک سیستم صوتی که این نویسه‌ها را اعلام می‌کند، دستگاهی عالی برای یادگیری بریل است.
مانند برنامه‌های آموزش زبان محبوب، بریل‌بات می‌تواند هنگام تکرار نویسه‌هایی که قبلاً معرفی شده‌اند تا کاربر آنها را بهتر بیاموزد، به‌تدریج نویسه‌های جدید را معرفی کند و با گذشت زمان پیچیدگی آموزش را افزایش دهد تا وقتی‌که کاربر به خواندن بریل مسلط شود.
مغز بریل‌بات یک برد توسعۀ دی‌اف‌روبات رومیو ای‌اس‌پی۳۲ ـ اس۳ است که نسبت به سایر بردهای توسعه قابلیت‌های بیشتری دارد. مهم‌تر اینکه این برد توسعه شامل درایورهای سِروُو برای کنترل شش موتور سروو است که بریل‌بات از آنها برای بالا و پایین بردن نقطه‌های بریل استفاده می‌کند. یک دی‌اف‌روبات دی‌اف‌پلِیِر مینی نیز پیوسته پرونده‌های ام‌پی‌تری حاوی نام نویسه‌ها را ذخیره و پخش می‌کند. کاربران می‌توانند با یک جفت حسگر لمسی با بریل‌بات تعامل داشته باشند. همۀ این اجزا در محفظه‌ای ساده و نسبتاً جمع و جور که چاپ سه‌بعدی می‌شود قرار گرفته‌اند.
بردهای توسعه بردهای الکترونیکی‌اند که بیشتر برای مقاصد آموزشی و تهیۀ نمونۀ اولیه در زمینه‌های روباتیک و مهندسی الکترونیک و همچنین برای سرگرمی ارائه شده‌اند و معمولاً حاوی یک میکروکنترلر یا پردازشگر کوچک و قطعات الکترونیکی دیگری‌اند که این میکروکنترلر را پشتیبانی می‌کنند. موتورهای سروو هم قطعاتی الکترونیکی‌اند که بخش‌هایی از یک دستگاه را با دقت می‌چرخانند یا به جلو و عقب حرکت می‌دهند.
سنخلا برای نشان دادن عملکرد بریل‌بات برای آن چند ثابت‌افزار ساده نوشته است، اما این دستگاه توانمندی بسیار بیشتری دارد که اگر با یک برنامۀ درسی جامع جفت شود، می‌توان این توانمندی را محقق کرد، حتی می‌توان بعد از اینکه کاربر یادگیری بریل را به پایان رساند، از بریل‌بات به‌عنوان یک نمایشگر بریل استفاده کرد و متنی را که روی مانیتور نمایش داده می‌شود، به خط بریل با بریل‌بات نمایش داد.
بریل‌بات پروژه‌ای رایگان و منبع‌باز است؛ بنابراین توسعه‌دهندگان و آموزگاران آزادند که بریل‌بات را گسترش و بهبود دهند."
audio/mana-1b7f514567fea6a6402a.mp3,"ماجرای یک تفاهم‌نامۀ عجیب‌: چوب حراج سازمان بهزیستی به ۲۷۰ میلیارد تومان اعتبار سفرهای رایگان معلولان
رؤیا بابایی
حدود یک ماه پیش سازمان بهزیستی کشور در وبگاه خود از انعقاد تفاهم‌نامه‌ای بین این سازمان، وزارت رفاه، وزارت میراث فرهنگی و بانک پارسیان خبر داد و نوشت: طبق این تفاهم‌نامه افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید می‌توانند از سامانه‌های حمل‌ونقل درون‌شهری دولتی و عمومی به‌صورت رایگان و سامانه‌های برون‌شهری ریلی، هوایی و دریایی دولتی و عمومی به‌صورت نیم‌بها استفاده کنند.
اگرچه‌ خاستگاه این تفاهم‌نامه، تبصرۀ ۲ مادۀ ۵ قانون حمایت از معلولان است، اما اقدام اخیر بهزيستی‌ با نفس این قانون چندان صادق نیست و این‌ سازمان همچون بی‌شمار موارد دیگر، این‌بار هم به‌گونه‌ای نرم و رندانه‌ از قانون تخطی کرده است‌.
تبصرۀ ۲ مادۀ ۵ قانون معلولان‌ در خدمت بانک پارسیان
از نکات جالب ماجرا این است که ۲۷۰ میلیارد تومان اختصاص یافته به اجرای این تفاهم‌نامه قرار است دو دستی به بانک پارسیان داده شود تا این بانک کل این مبلغ را نزد خود نگه‌داشته و آن را به‌صورت سهمیه‌های دو میلیون تومانی بین حساب‌های مشمولان توزیع کند و امکان برداشت آن را ندهد، مگر به‌شرط خرید بلیت‌.
جالب آنکه‌ موجودی حساب‌ها سالانه شارژ می‌شود. حالا اگر برخی از مشمولان امکان سالی یک سفر را هم نداشته باشند ـ که با توجه به شدت معلولیت و بضاعت مالی ندارند ـ این پول‌ها به نام معلول و به کام بانک پارسیان در همان حساب و در جیب بانک پارسیان مسدود می‌ماند.
چرا بانک‌ رفاه نه؟
گفته شده پای بانک پارسیان به دلیل افتتاح غیرحضوری حساب برای معلولان به این تفاهم‌نامه باز شده، اما یک دلیل واضح با رد این احتمال، اشاره می‌کند که پای موضوع می‌تواند در چیز دیگری، به‌جز افتتاح حساب بند باشد. اگر غرض از حضور بانک پارسیان در این ماجرا راحتی معلولان و عدم مراجعۀ حضوری برای افتتاح حساب بود، دلیل از این واضح‌تر که بانک رفاه به‌عنوان‌ زیرمجموعۀ وزارت رفاه‌ دارندۀ حساب مربوط به همۀ حمایت‌های بهزیستی برای همۀ مددجویان، اعم از معلول و غیرمعلول است‌ و حتی نیاز به افتتاح غیرحضوری را هم رفع می‌کند چه برسد به افتتاح حساب از راه دور‌؟!
۱۳۰هزار نفر انتخابی!
ماجرا آنجایی جالب‌تر می‌شود که طبق اعلام رئیس سازمان بهزیستی ۱۳۰ هزار نفر مشمول مفاد تفاهم‌نامه مذکور شده‌اند‌ و به گفتۀ مدیرکل دفتر پیشگیری از معلولیت‌های این سازمان در بازه سنی ۱۸ تا ۶۰ سال ۲۴۰هزار نفر شناسایی شده‌اند که از میان آنها‌ ۱۳۰هزار نفر انتخاب شده‌اند‌. این در حالی است که تعداد افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید به‌مراتب بیشتر از این رقم است و صحت آن توسط رئیس این سازمان‌ آنجا که نیاز به بزرگ‌نمایی عملکرد و سختی کار باشد، بارها تأیید شده است، اما هرجا که نوبت به ارائۀ خدمت می‌رسد، این جامعۀ مظلوم را تقلیل می‌دهند‌.
نکتۀ دیگر دو کلیدواژۀ «شناسایی» و «انتخاب» هستند؛ کلماتی که از عمق فاجعۀ در حال وقوع پرده برمی‌دارند و این تصویر را می‌رسانند که ۱۳۰هزار معلول نه بر اساس داشتن شرایط، بلکه متناسب با سلیقۀ مدیران اول شناسایی و سپس انتخاب شده‌اند، اما اگر ملاک عمل، انتخاب‌های سلیقه‌ای است؛ اول اینکه پس اصالت‌ قانون چه می‌شود؟ دوم اگر ملاک‌ این است، آیا مدیران مربوط نباید‌ سلیقه‌شان‌ را علنی‌ کنند تا معلولان بیشتری بتوانند خود را به سلیقۀ نامبردگان نزدیک کنند و به انتخابشان‌ درآیند؟ همچنین قانون تمامی معلولان شدید و خیلی شدید را مشمول برخورداری از این امکان کرده و اقدام سازمان بهزیستی در انتخاب تنها ۱۳0هزار معلول، عملی غیرقانونی و ترویج تبعیض است‌ و اما کجاست سازمان بازرسی؟!
دیگر سؤال بی‌جواب در مورد این تصمیم اشتباه این است که تکلیف معلولانی که انتخاب نشده‌اند، اما قصد سفر دارند چیست؟ آنها از قانونی‌ که برایشان‌ زمینۀ سفر نیم‌بها فراهم آورده است، اما در سلیقۀ مجری قانون نیستند‌ چگونه استفاده کنند؟
رئیس سازمان بهزیستی سوءِمدیریت دارد
مدیر کمپین معلولان در این خصوص می‌گوید: تبصرۀ ۲ مادۀ ۵ قانون حمایت از معلولان سال‌ها بود اجرا نمی‌شد. پس از بارها پیگیری از سازمان برنامه و شکایت به کمیسیون اصل 90 مجلس، درنهایت سازمان بازرسی کل کشور در موضوع ورود کرد و سازمان برنامه را موظف به تخصیص۲۷۰میلیارد تومان برای اجرای این قانون کرد. بهروز مروتی ادامه می‌دهد: اما مشکل معلولان فقط کمبود بودجه نیست، چون مدیران این سازمان دلسوز نیستند، حتی پول و اعتبار موجود را هم هدر می‌دهند. رئیس بهزیستی سوءِمدیریت دارد و قادری و دار و دسته‌اش همین منابع محدود را به شکل بی‌بازگشت و بدون دستاورد هزینه می‌کنند و متأسفانه هیچ نهادی هم نظارتی به عملکرد بهزیستی ندارد.
تفاهم‌نامه یا سند محرمانه؟
وی می‌افزاید: بهزیستی ماه گذشته یک تفاهم‌نامۀ چهارجانبه منعقد کرد و در وبگاه خود خبر داد که در فاز اول برای 130هزار معلول افتتاح حساب و رمز بانکی برایشان ارسال کرده و قرار است به هر نفر دو میلیون پرداخت کنند تا افراد هنگام خرید بلیت از آن استفاده کنند، اما امکان برداشت پول، به‌جز برای خرید بلیت وجود ندارد و موجودی حساب به‌اضافۀ شارژ سالانۀ آن در حساب افرادی که قادر به سفر رفتن نیستند مسدود می‌ماند. او تأکید می‌کند: تفاهم‌نامه اساساً زیر سایۀ ابهام است و بااینکه وبگاه سازمان بهزیستی از امضای آن خبر داده و تصویر مدیران هر چهار نهاد را درحالی‌که هر یک نسخۀ امضاشدۀ تفاهم‌نامه را در دست داشتند منتشر کرده است، اما حالا مانند سندی محرمانه از آن مراقبت می‌کنند تا اطلاعات به بیرون درز نکند. مروتی توضیح می‌دهد: محتوای تفاهم‌نامه را از خانم صفاری‌فرد خواستم، اما از دادن آن امتناع کرد‌. بیست روز پیش هم از طریق سامانۀ دسترسی آزاد به اطلاعات آن را درخواست کردم، اما بهزیستی هنوز چیزی ارائه نداده است‌. وزارت رفاه هم اعلام کرد تفاهم‌نامه هنوز نهایی نشده، درحالی‌که خبر موجود در وبگاه سازمان بهزیستی و مصاحبۀ رئیس آن با رسانه‌ها مؤید‌ عکس این‌ مطلب است‌ و مشخص است نمی‌خواهند متن تفاهم‌نامه را علنی کنند‌، اما اگر تفاهم‌نامه برای معلولان و به نفع آنهاست، چرا آن را از خود معلولان مخفی می‌کنند؟
ملاک انتخاب معلولان را بگویند
به گفتۀ مروتی الآن بهزیستی برای اینکه این پول به خزانه برنگردد، با عجله حساب‌ها را شارژ می‌کند، اما این اقدام مشکلات بسیاری دارد. بهزیستی نزدیک به دو میلیون نفر معلول را تحت پوشش خود دارد و اگر حتی ۱۰درصد این رقم را هم دارندگان معلولیت شدید در نظر بگیریم، باز تعداد آن از ۱۳۰هزار نفر مشمولِ اعلام‌شده کمتر است و این سازمان باید علاوه‌بر ملاک انتخاب معلولان، دلیل اینکه چرا باقی این جامعه را از برخورداری این امکان محدود کرده نیز توضیح دهد‌.
بی‌توجهی به سازمان هواپیمایی و شرکت راه‌آهن
او بیان می‌کند: با وجود سازمان‌های متولی مثل سازمان هواپیمایی کشوری و شرکت راه‌آهن و همچنین بانک رفاه که از بدنۀ بانک رفاه است و سابقۀ همکاری چندین ساله با بهزیستی دارد، جای تعجب دارد که بهزیستی سراغ وزارت میراث فرهنگی و بانک پارسیان رفته است.
راهکارها
مروتی با بیان اینکه بهزیستی می‌توانست الگوی پرداخت شهریۀ دانشجویان معلول به دانشگاه‌ها را در مورد بلیت‌های نیم‌بها هم تکرار کند، اذعان می‌کند: بهزیستی می‌توانست به‌عنوان متولی خدمات مسافرتی در کشور با سازمان هواپیمایی و شرکت راه‌آهن تفاهم‌نامه‌ای امضا کند و علاوه‌بر کوتاه کردن مسیر خدمت‌دهی به معلولان، از خودشان هم در راستای مسئولیت‌های اجتماعی امتیازاتی بگیرد و پول به‌جای واریز به حساب افراد، به حساب این دو نهاد پرداخت شود و معلولان فقط با ارائۀ کارت معلولیت از خدمات مسافرتی استفاده کنند. او با بیان اینکه من در آخرین دیدار با رئیس ادارۀ سلامت و رفاه اجتماعی برنامه و بودجه این نقد را انتقال دادم و آنها بااینکه حق دادند و قول پیگیری دادند، اما باز مسئله حل نشد. مروتی می‌گوید: راهکار دیگر خرید بلیت توسط خود معلولان و ارائۀ مستندات به مراکز مثبت زندگی و دریافت هزینۀ بلیت از همان طریق بود، اما متأسفانه بهزیستی حتی کارکردها و توانمندی‌های خود را نیز نادیده گرفته است. این فعال حوزۀ معلولان کشور با بیان اینکه تفاهم‌نامۀ اخیر سؤال‌های بسیاری ایجاد کرده است، می‌افزاید: الآن افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید که پیامک برایشان نیامده‌، باید برای استفاده از بلیت نیم‌بها چه کنند؟! تکلیف افرادی که مشمول سلیقۀ آقایان نشده‌اند چیست؟ این پول هنگام خرید بلیت و کارت کشیدن چگونه نیم‌بها هزینه می‌شود؟
بانک پارسیان به‌تنهایی سود می‌برد؟
او می‌افزاید: آیا پولی که در حساب بانک پارسیان می‌ماند به صاحبان حساب سود می‌دهد یا فقط خودش از مانده‌حساب معلولان سود می‌برد و اگر معلولی هیچ‌وقت از این کارت استفاده نکند، چه اتفاقی برای حساب می‌افتد؟ اگر یک معلول هیچ‌وقت از این پول استفاده نکند، تکلیف این پول چه می‌شود؟ می‌سوزد یا به خزانه برمی‌گردد؟
تناقضی دیگر
یکی از مدیران انجمن‌های معلولان نیز می‌گوید: اخیراً بهزیستی با برخی از معلولان تهرانی تماس گرفته و از آنها خواسته‌اند مستندات سفرهای اخیرشان را ارائه و هزینه‌اش را دریافت کنند، درحالی‌که این با متن تفاهم‌نامۀ اخیر و سماکارت‌های ارائه‌شده به معلولان تناقض دارد. او بیان می‌کند: مکانیسم و ساز و کار بهزیستی در رابطه با تفاهم‌نامۀ اخیر ابهام دارد و سوءِتدبیر و حتی نگرش‌های شخصی، متن کار را در برگرفته است.
وزارت میراث فرهنگی فاقد امکان ارائۀ خدمت به معلولان
آشکارترین ایراد وارد بر همکاری بهزیستی با وزارت میراث فرهنگی این است که اغلب میراث فرهنگی کشور به دلیل قدمت و ارزش تاریخی قابلیت دست‌کاری به‌منظور مناسب‌سازی و تعبیۀ آسانسور، بالابر و شیب را ندارند و بهزیستی برای ایجاد بستر سفرهای معلولان دست روی نهادی گذاشته است که دست‌کم در این زمینه کمترین همکاری را نمی‌تواند داشته باشد. در شرایط عادی، حتی برخی از دلایل ذکر شده برای ابطال تفاهم‌نامۀ مذکور و اتخاذ تمهیدات دیگر کفایت می‌کند، اما چه می‌توان کرد که ما با سازمانی مواجهیم که مدت‌هاست حال و مدیریتش عادی نیست؟!"
audio/mana-23259e724254971158ea.mp3,"تقلیل ساعات کاری افراد دارای معلولیت: آری یا نه؟!
امین عرب
در مادۀ ۲۸ قانون حمایت از حقوق معلولان آمده است: «دستگاه‌های مشمول مکلف‌اند ساعات کار هفتگی شاغلان دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید را ده ساعت کاهش دهند.» از زمان ابلاغ این قانون در سال ۱۳۹۷، بحث‌های فراوانی در مورد این ماده درگرفته و اختلاف‌نظر بسیاری در بین صاحب‌نظران ایجاد شده ‌است. اجرای این مادۀ قانونی نیز همانند ماهیتش چالش‌بر‌انگیز بود، زیرا همان دولتی که لایحۀ پیشنهادی آن را به مجلس ارائه کرد، در اجرای آن مقاومت بسیاری نشان داد و حتی در بعضی دستگاه‌ها از اجرای آن به‌طور کامل سر باز زد. با گذشت بیش از پنج‌سال از ابلاغ این قانون، هنوز صحبت از مزایا و معایب آن در جمع کارمندان دارای معلولیت داغ است. آیا اساساً چنین امتیازی برای کارمندان دارای معلولیت لازم است و آن‌طور که می‌بایست جنبۀ حمایتی دارد یا اینکه خود می‌تواند مانعی بر سر اشتغال این قشر باشد؟ اکنون‌که این قانون تصویب و اجرایی شده، استفاده کردن از آن به نفع ما است یا به ضرر ما؟ در این یادداشت به بررسی ابعاد گوناگون این موضوع می‌پردازیم و سعی بر آن است که با کمترین سو‌گیری به هر دیدگاه، صرفاً به بسط آن بپردازیم و جمع‌بندی را بر عهده مخاطب بگذاریم.
حامیان تقلیل چه می‌گویند؟
برخی معتقدند افراد دارای معلولیت برای انجام بسیاری از کار‌های روزانۀ خود به زمان بیشتری نسبت به سایرین نیازمندند؛ بنابراین چنین قوانینی می‌تواند به‌عنوان تبعیض مثبت، به بهبود کیفیت زندگی این قشر کمک کند. بعضی از مشکلات جسمی ناشی از معلولیت دیگر علتی است که مدافعان مطرح می‌کنند. چنین مشکلاتی ممکن است مانع کار کردن فرد در ساعت‌های طولانی شود؛ برای مثال بعضی از افراد آسیب‌دیدۀ نخاعی نمی‌توانند زمان طولانی را در مکانی همچون اداره‌های دولتی تحمل کنند. تقلیل ساعت‌های کاری راهی است که چنین اشخاصی نیز بتوانند شاغل شوند و حضور مؤثری در اجتماع داشته ‌باشند.
در نقد موافقان
دلایل حامیان از نظر برخی صاحب‌نظران کافی و معتبر نیست. آنان سیاست جبرانی این قانون را مناسب نمی‌دانند، زیرا پیامد‌های منفی آن بسیار بیشتر از محاسن آن است. از نظر این گروه، برای حمایت از کارمندان دارای معلولیت می‌توان قوانین متفاوتی وضع کرد؛ برای‌ مثال افزودن یک ردیف حقوقی با عنوان حق معلولیت یا الزام دستگاه‌های دولتی به مناسب‌سازی فضا و شرایط کار. ضمن اینکه گروه کوچکی از افراد دارای معلولیت با ساعات طولانی کار دچار مشکل می‌شوند، پس اجرای این قانون برای تمامی آنان لازم نیست و می‌توان نیاز افراد را برای اجرای قانون در نظر گرفت.
تقلیل ساعت‌های کاری چه آسیب‌هایی در بر دارد؟
مخالفان این مادۀ قانونی معتقدند با کاهش ساعت‌های کاری یک کارمند، جای او در بخشی از هفته خالی می‌ماند و وظایف او در آن زمان یا انجام نمی‌شود یا می‌بایست به شخص دیگری سپرده شود. این موضوع به کاهش کارایی آن کارمند و زیر سؤال رفتن عملکرد و اثربخشی وی منجر می‌شود؛ برای مثال آموزگاری که موظف است تمام روز‌های هفته را با دانش‌آموزان یک پایۀ تحصیلی خاص بگذراند، در صورت استفاده از تقلیل ساعات کاری، می‌بایست کلاس خود را در بخشی از هفته به یکی از همکارانش بسپارد که می‌تواند برای دانش‌آموزان آسیب‌هایی را در بر داشته‌ باشد؛ هرچند در برخی جایگاه‌های شغلی حساسیت موضوع به این اندازه نیست، چنین مشکلاتی کم و بیش در هر شغلی به وجود می‌آید.
همچنین مدیران معمولاً کارمندی را که تمام‌وقت کار می‌کند به کارمندان پاره‌وقت ترجیح می‌دهند؛ بنابراین مقاومت در برابر استخدام افراد دارای معلولیت که در حال حاضر نیز یکی از مهم‌ترین چالش‌ها به شمار می‌رود، تشدید خواهد شد. مسئولانی که از هر راه ممکن برای حذف معلولان از فرایند استخدام استفاده می‌کنند، با وجود این قانون دستاویز محکم‌تری برای نا‌کار‌آمد نشان دادن این گروه خواهند داشت.
در نقد مخالفان
موافقان تقلیل ساعت‌های کار دلایل مخالفان را به چالش می‌کشند. آنان معتقدند در صورت برنامه‌ریزی و تقسیم وظایف درست در محل کار فرد دارای معلولیت، مشکلی پیش نخواهد آمد و در زمان عدم حضور او، همکاران به امور ضروری رسیدگی می‌کنند. در همان مثال آموزگار، چنانچه تقسیم درس‌ها و مباحث، به‌د‌رستی، بین دو همکار صورت گیرد، مشکلی برای دانش‌آموزان ایجاد نخواهد شد.
همچنین این گروه مقاومت مسئولان در استخدام کارمند دارای معلولیت را ناشی از عدم اجرای کامل و درست قوانین حمایتی می‌دانند. مثال آنان در این زمینه افراد جانباز است که اگرچه از تقلیل ساعت‌های کاری برخوردارند، چنین مشکلاتی در روند استخدام آنان ایجاد نمی‌شود، پس نتیجه می‌گیرند که مشکل در ضمانت اجرایی قوانین است، نه تقلیل ساعات کاری.
مخالفان می‌پرسند با قانون مصوب چه باید کرد؟
در میان کسانی که با وجود این قانون مخالف هستند، در مورد اجرایی شدن یا نشدن آن دو دستگی وجود دارد. برخی علی‌رغم اذعان به آسیب‌های آن، معتقدند که قانون باید اجرا شود. به باور آنها دولت با قانون حمایت از حقوق معلولان مثل یک توصیه‌نامه برخورد و اجرای بسیاری از مفاد آن را منوط به تأمین اعتبار کرده‌ است؛ بنابراین اگر خود ما از اجرای بخش‌هایی از آن کوتاه بیاییم، دست دولت را در این زمینه باز گذاشته‌ایم، پس بهتر آن است که اجرای بی‌کم و کاست قانون را مطالبه کنیم و در کنار آن از راه‌های دیگری مثل تشکیل کمپین‌های اعتراضی، صدایمان را به گوش مجلس برسانیم تا فرایند اصلاح قانون از راه اصولی‌اش پیش برود. اما مخالفان اجرای قانون، استفاده نکردن از مزایای آن را بهترین راه برای اعتراض و کاهش پیامد‌های منفی آن می‌دانند. این گروه معتقدند اگر تعداد زیادی از کارمندان دارای معلولیت به دنبال اجرای تقلیل ساعت‌های کاری نباشند، پیامد‌های منفی آن، به‌مرور، از بین خواهد رفت و توجه قانون‌گذاران را به نحو احسن جلب خواهد کرد.
طرح پرسش: شروعی برای گفتگو
با وجود اختلاف‌نظر فراوان، آنچه بسیاری از صاحب‌نظران در مورد آن توافق دارند، عدم توجه دقیق قانون‌گذاران به ابعاد مختلف این موضوع پیش از تصویب قانون است، چون نظر‌سنجی‌ها و گفتگو‌هایی که لازم بود پیش از تصویب قانون انجام شوند به بعد از آن موکول شد. حال پس از بررسی دیدگاه‌های مختلف، مزایای این قانون برای ما بیشتر است یا معایب آن؟ اکنون ‌که یک تصمیم بدون در نظر گرفتن بسیاری از عواقب آن اتخاذ شده، آیا می‌توان باب گفتگو را باز کرد و برای انتخاب‌های پیش رو به تبادل‌نظر پرداخت؟ در این شرایط کارمند دارای معلولیت چگونه می‌تواند به اقدامی هوشمندانه دست بزند؟"
audio/mana-93661636d4bdbb51e134.mp3,"مشاغل از نگاه یوتیوبر نابینا
مریم مشایخی
سم: سلام دوستان! به بِلاینْد لایف خوش برگشتین! در برنامۀ امروزمون با مت فیلیپیگو صحبت می‌کنیم. مت! خیلی ممنونم ازت! قبل از هر چیز بهمون بگو مشکل بیناییت چیه؟
مت: مشکل بینایی من اشتارگارته. من و سم برادران اشتارگارت هستیم. هجده‌نوزده‌ساله بودم که برای اولین بار متوجه نقصی در بیناییم شدم و پیش چندتا دکتر رفتم. از اون موقع باهاش زندگی می‌کنم تا حالا که تقریباً چهل‌ساله هستم.
ـ در حال حاضر چقدر بینایی داری؟
ـ من کم‌بینا هستم.
ـ بسیار خوب! زندگیت رو چطور می‌گذرونی؟
ـ من نه ساله که تُو شبکۀ منابع انسانی مایکروسافت کار می‌کنم؛ درواقع عضو تیمی هستم که کارش رسیدگی به مشکلات سازمانیه؛ برای مثال من به‌تازگی با سازمانا کار کردم و با دولت هم کار کردم. براشون آفیس رو راه‌اندازی می‌کنم، آفیس رو براشون به‌روزرسانی می‌کنم یا فعال‌سازی آفیس رو براشون انجام می‌دم و البته به‌تازگی خیلی روی دسترس‌پذیری آفیس هم کار می‌کنم.
ـ چقدر جالب! برای فعالیت تو این شغل به چه آموزشایی نیاز داشتی؟
قبل از ورودم به مایکروسافت دوسه تا کسب و کار کوچیک راه انداختم و زندگیم این شکلی در جریان بود، ولی من می‌خواستم وارد مایکروسافت بشم، پس در طول سه سال برای هفت شغل مختلف در مایکروسافت و برای هر شغل سه بار مصاحبه رفتم؛ بنابراین من در طول اون سه سال، ۲۱ نفر از چهره‌های مایکروسافت رو دیدم و بالاخره تونستم وارد بشم. در ابتدا توی مرکز پشتیبانی به کار مشغول شدم؛ «سلام! مت هستم، از اینکه با پشتیبانی مایکروسافت تماس گرفتین ممنونم…» و بهشون کمک می‌کردم مشکل آفیسشون رو حل کنن. این‌طوری کارم رو شروع کردم و به‌تدریج پیشرفت کردم، ولی هر مطلبی که تا حالا یاد گرفتم تا حد زیادی به‌صورت خود‌خوان بود یا اینکه از بقیه یاد گرفتم.
نکتۀ مهمی که به نظرم برای همه و تو هر شرکتی می‌تونه سودمند باشه و به همه توصیه می‌کنم اینه که از هم‌تیمی‌هاتون کمک بگیرید. همۀ کسایی که شما باهاشون کار می‌کنید، می‌خوان که شما موفق بشید. من هم خیلی از مطالب لازم رو از هم‌تیمی‌ها و همکارام یاد گرفتم؛ در واقع روزی نیست که من توی مایکروسافت مطلب جدیدی یاد نگیرم و این مأموریت کارمند‌ای مایکروسافته که همیشه در حال یادگیری باشن. درست همون زمانی که فکر می‌کنی همه‌چی رو می‌دونی و دچار رکود می‌شی، اون وقته که پسرفت می‌کنی؛ درواقع اگه نخوای پیشرفت کنی و یاد بگیری، چاره‌ای جز پسرفت نداری.
ـ بله! منطقیه. اگه تو فکر کنی که همه‌چیز رو می‌دونی، دیگه کسی نیستی که اونا می‌خوان. خب! بهمون بگو که برای انجام این شغل به چه وسایل کمکی نیاز داشتی و درخواستات چطور پیش رفت؟
ـ خب! توی مایکروسافت خیلی جالب بود، اما راجع‌به شغلای قبلیم هم صحبت کنیم. قبل از اینکه وارد مایکروسافت بشم، کار فروشندگی رو شروع کردم. وقتی فروشنده بودم، خیلی از وسایل کمکی استفاده نمی‌کردم. یه مانیتور بزرگ داشتم که می‌ذاشتمش روی لبۀ میز و کیبوردم هم درست زیرش بود. صورتم فقط چند اینچ از مانیتور فاصله داشت و این کار هر روزم بود. به چشمام به‌شدت فشار می‌اومد و دیدم خیلی تار می‌شد، اصلاً نمی‌دیدم. بعد به‌زحمت راهم رو به سمت بیرون از اتاق پیدا می‌کردم و کمی می‌نشستم، کمی موزیک گوش می‌دادم تا یه کم چشمام استراحت می‌کردن و بعد دوباره برمی‌گشتم، ولی وقتی وارد مایکروسافت شدم تا یکی‌دو سال به کسی از وضعیت بیناییم چیزی نگفته بودم، ولی وقتی به همه گفتم که من کم‌بینا هستم، فرایند تجهیز وسایل کمکی فوق‌العاده بود. من به بخش تدارکات مایکروسافت ایمیل زدم. استیسی، مسئول تدارکات، برام یه فرم فرستاد و من فرم رو پر کردم. استیسی گفت: خوبه، حالا برو هر چیزی رو که لازم داری بخر! من یه فهرست از همۀ وسایلی که نیاز داشتم تهیه کردم و استیسی گفت: خوبه، برو همه رو بخر و برای پرداخت از این کد استفاده کن! به این ترتیب همۀ وسایل مورد نیاز من فراهم شد.
ـ عالیه! البته شاید همیشه این پروسه این‌قدر راحت و هموار نباشه، ولی خیلی وقتا شرکتا خوشحال می‌شن از اینکه به شما کمک کنن و وسایل مورد نیاز شما رو فراهم کنن تا شما بتونید کارِتون رو به‌خوبی انجام بدید. خب مت! تو همکار کم‌بینا یا نابینای دیگه‌ای هم تو بخش خودتون می‌شناسی یا فقط تو این مشکل رو داری؟
ـ توی تیمی که من کار می‌کنم، فقط من مشکل بینایی دارم، ولی توی تیم مهندسی‌مون هم چندتا همکار کم‌بینا داریم. نکتۀ مهم اینه که همکارای من واقعاً حواسشون به شرایط من هست؛ برای مثال توی گردهمایی که ما هر سه‌ماه یک‌بار در سیاتل داریم، همۀ همکارا من رو می‌شناسن و مطالبی رو که قراره روی پروژکتور با بقیه به اشتراک بذارن، قبلش در اختیار من می‌ذارن، چون می‌دونن من نمی‌تونم اونا رو بخونم؛ درواقع فرقی نداره شما کجا کار می‌کنید. اگه تصمیم بگیرید راجع‌به مشکلتون صحبت کنید، این کار شما رو توانمند می‌کنه. شاید فکر کنید صحبت راجع‌به مشکلتون، شما رو عقب نگه می‌داره. خود من تا مدت زیادی غرورم اجازه نمی‌داد راجع‌به مشکلم حرف بزنم، چون نمی‌خواستم کسی از روی ترحم کاری برام انجام بده، ولی کم‌کم متوجه شدم که هرچقدر من شفاف‌تر راجع‌به نقص بیناییم صحبت کنم، بقیه راحت‌تر می‌تونن باهام همکاری کنن.
ـ خب مت! شاید بعضی از مخاطب‌های ما دوست دارن برن سر کار، اما به‌خاطر مشکل بینایی‌شون مضطربن. تو به اونا چی می‌گی؟
مت: دنبال کاری که بهش علاقه دارید برید! خیلی از مردم خیلی چیزا رو در زندگی در نظر می‌گیرن. من حتی قبل از اینکه متوجه مشکل بیناییم بشم، کمک‌بهیار بودم و واقعاً عاشق کارم بودم. همون‌جا هم با همسرم آشنا شدم، ولی کار کردن در زمینۀ پزشکی برام سخت بود. برای نمودار‌ا و مراقبتا مشکل داشتم و گاهی بعضی چیزا رو نمی‌دیدم، ولی من به همۀ کسایی که این مصاحبه رو می‌خونن، می‌گم دنبال شغلای مورد علاقه‌تون برید، مثلاً خود تو سم! تو به ویرایش فیلما علاقه داری. خیلی ساده، می‌تونی بگی من کم‌بینام و نمی‌تونم این کار رو انجام بدم، پس می‌رم یه کار دیگه انجام می‌دم! کار مورد علاقه‌تون رو پیدا کنید؛ هرچی که باشه و براش تلاش کنید. وقتی شما عاشق کارِتون هستید و مصممید که براش بجنگید، شاید مجبور باشید وقت بیشتری رو برای انجام دادنش صرف کنید، منم وقت زیادی رو صرف می‌کنم تا یه ایمیل بخونم، اما از ابزار‌ای دسترس‌پذیری مثل نرم‌افزار‌ای صفحه‌خوان در ویندوز و موبایل استفاده می‌کنم. قطعاً فناوری به کمک شما می‌آد تا بتونید پیشرفت کنید و بهترین کارمند بشید، پس ریسکش رو بپذیرید و برید جلو. واقعیت اینه که دنیا داره خیلی آگاه‌تر از قبل می‌شه و امکانات هم داره بیشتر می‌شه.
ـ تو همیشه یه شعار داری برای نابینا‌هایی که می‌خوان وارد بازار کار بشن، اون چیه؟
ـ بله! اگه به‌تازگی مشکل بینایی‌تون تشخیص داده شده، دوتا انتخاب دارید؛ می‌تونید تسلیم شرایطتون بشید یا اینکه با همین شرایط پیشرفت کنید. شما گزینۀ دوم رو انتخاب کنید.
ـ عالیه! خیلی ممنونم مت که با ما همراه بودی و ممنون از همراهی شما دوستان!"
audio/mana-d4972a15db4d4b5fda3f.mp3,"نابینایان و کاندیداتوری مجلس شورای اسلامی
نگین حیدری
در هفتمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، با توجه به نزدیک بودن انتخابات مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خانم زهرا عابدینی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر مقطع دکتری حقوق عمومی، با موضوع نابینایان و کاندیداتوری مجلس، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، بحث حق انتخاب کردن و حق انتخاب شدن را دارای پیشینه‌ای کمتر از دو قرن می‌داند. او می‌گوید: در یونان باستان مردم با حضور در میدان اصلی شهر، مستقیم، در خصوص مسائل مهم و اساسی کشور اظهار‌نظر می‌کردند و رأی اکثریت اعتبار بیشتری داشت و تعیین‌کننده بود. پس از عصر روشنگری و وقوع رنسانس، مشارکت سیاسی مردم در امور کشور ضرورت پیدا کرد و نهادینه ‌شد. با توجه به اینکه مبنای مشارکت سیاسی، حق تعیین سرنوشت است، ازجمله حقوق اساسی و پشتوانۀ مشروعیت قدرت حاکمه محسوب می‌شود.
عابدینی اضافه می‌کند در حقوق عمومی صرف‌نظر از نژاد، رنگ، زبان، مذهب و وضعیت‌های انسانی ازجمله معلولیت، اصل برابری فرصت‌ها را داریم، یعنی همۀ شهروندان از حقوق سیاسی برخوردار هستند. اگر استثنایی بر اساس هر یک از ویژگی‌های انسانی به وجود آید، دو اصل مشارکت سیاسی آحاد ملت و برابری فرصت‌ها که از زمرۀ حقوق اساسی و بنیادین هستند، تضییع می‌شود. عابدینی در خصوص مؤلفه‌های یک حاکمیت خوب که در آن حق رأی دادن در نظر گرفته می‌شود و شهروندان رأی دادن را وظیفۀ خود می‌دانند، می‌گوید: برای بررسی مطلوبیت و کارآمدی یک نظام سیاسی، باید محدودیت‌های اعمال‌شده بر حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن را در نظر گرفت. هرقدر میزان این محدودیت بیشتر باشد، آن نظام حاکمیتی از دموکراسی فاصله گرفته ‌است. او حاکمیت قانون، شفافیت در عملکرد و اطلاع‌رسانی و پاسخ‌گویی مسئولان را از مهم‌ترین ویژگی‌های حاکمیت خوب می‌داند که ضمن در نظر گرفتن حق رأی برای شهروندان، حس مسئولیت و وظیفه‌مندی در آنها برای شرکت در امور ‌سیاسی کشور به وجود می‌آورد.
مهمان این شماره از مجموعه معلولان و قوانین ایران ادامه می‌دهد: مشارکت عمومی در ابعاد مختلف، برای نتیجه‌بخش و کارآمد بودن باید آگاهانه باشد. یک شهروند قبل از حضور در انتخابات و استفاده از حق رأی خود باید آگاهی لازم نسبت به داوطلبان انتخابات و فعالیت‌های قبلی آنها، شیوۀ برگزاری انتخابات و حوزه‌های انتخاباتی و…داشته‌ باشد. ویژگی دیگر مشارکت عمومی کارآمد، همگانی بودن و فرصت انتخاب کردن و انتخاب شدن در چهارچوب قانون برای همه است که در آن مفهومی به‌عنوان اقلیت معنا ندارد. هر شهروند که در جامعۀ سیاسی حضور دارد، این حق و اختیار را دارد که در انتخابات شرکت کند یا نکند و اجبار به شرکت در انتخابات، از نظر قانونی وجاهتی ندارد.
این کنشگر حوزۀ حقوق معلولان در مورد قوانین حاکم بر انتخابات مجلس و شرایط لازم برای داوطلبان، توضیح می‌دهد: در قانون اساسی و قانون انتخابات مجلس به این موضوع پرداخته ‌شده‌ است. اصل 6 قانون اساسی، مدیریت کشور در حوزه‌های مختلف را به برگزاری انتخابات منوط ‌کرده و اصل 62 روند برگزاری انتخابات مجلس را بیان می‌کند. قانون انتخابات مجلس شرایط لازم برای انتخاب‌شدن به‌عنوان نمایندۀ مجلس را، تابعیت، التزام عملی به قانون اساسی، اعتقاد به مبانی‌ اسلامی و سلامت جسمی ازجمله شنوایی، بینایی و گفتاری اعلام کرده ‌بود. با پیگیری‌ها و مطالبه‌گری‌های مستمر کنشگران حوزۀ حقوق افراد با آسیب‌ بینایی، به‌خصوص تأکید بر قدرت سایر حواس، ازجمله حس شنوایی و پیشرفت‌های نوین علمی و همچنین پژوهشی که در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در قوانین کشورهای مختلف انجام گرفت، مشخص شد نابینایان از انتخاب شدن به‌عنوان نماینده مجلس، صرفاً به دلیل محرومیت از حس بینایی در هیچ‌یک از قوانین کشورهای آسیایی، آفریقایی، اروپایی و آمریکایی مورد پژوهش ممنوع نیستند. درنهایت در اصلاح قانون انتخابات مجلس در سال 98، در مادۀ 31 ضمن بیان شرایط عمومی انتخاب‌شوندگان، سلامت جسمی و روانی را به‌اندازه‌ای که مخل انجام وظایف نمایندگی نباشد ضروری اعلام کرد و ممنوعیت انتخاب نابینایان حذف ‌شد. عابدینی این اصلاح قانونی را فرصتی بسیار مناسب برای حضور نابینایان فرهیخته و توانمند در مسند نمایندگی مجلس به‌منظور تصویب قوانین ضروری و اصلاح قوانین محدود‌کننده و چالش‌برانگیز می‌داند.
او اضافه می‌کند به دلیل وجود قوانین ناکارآمد و نگرش‌های تبعیض‌آمیزی که هنوز در بسیاری از مسئولین اداری و اجرایی کشور وجود‌ دارد، مسلماً راه برای نمایندگان منتخب جامعۀ افراد با آسیب بینایی دشوار، ولی دورنما بسیار روشن است، البته در میان جامعۀ نابینایان ‌و ‌کم‌بینایان موافقان و مخالفانی درخصوص حضور نمایندگان نابینا در مجلس وجود دارد، ولی همان‌گونه که گروه‌های مختلف سیاسی، قومی، مذهبی در مجلس نمایندگانی دارند، حضور نماینده از جامعۀ افراد با آسیب بینایی در مجلس شورای اسلامی، به‌هیچ‌عنوان زمینه‌‌ای برای سلب‌ مسئولیت سایر مقامات و مسئولان در انجام وظایف آنها نخواهد بود و تأثیر زیادی در رفع موانع قانونی و بسیاری مصلحت‌اندیشی‌ها و دفاع از منافع همنوعان خواهد‌ داشت.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به نابینایان و کاندیداتوری مجلس شورای اسلامی، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-dc52f3c0e4117e0decb0.mp3,"نابینایان و کاندیداتوری مجلس شورای اسلامی
نگین حیدری
در هفتمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، با توجه به نزدیک بودن انتخابات مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خانم زهرا عابدینی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر مقطع دکتری حقوق عمومی، با موضوع نابینایان و کاندیداتوری مجلس، همراه شما هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه، بحث حق انتخاب کردن و حق انتخاب شدن را دارای پیشینه‌ای کمتر از دو قرن می‌داند. او می‌گوید: در یونان باستان مردم با حضور در میدان اصلی شهر، مستقیم، در خصوص مسائل مهم و اساسی کشور اظهار‌نظر می‌کردند و رأی اکثریت اعتبار بیشتری داشت و تعیین‌کننده بود. پس از عصر روشنگری و وقوع رنسانس، مشارکت سیاسی مردم در امور کشور ضرورت پیدا کرد و نهادینه ‌شد. با توجه به اینکه مبنای مشارکت سیاسی، حق تعیین سرنوشت است، ازجمله حقوق اساسی و پشتوانۀ مشروعیت قدرت حاکمه محسوب می‌شود.
عابدینی اضافه می‌کند در حقوق عمومی صرف‌نظر از نژاد، رنگ، زبان، مذهب و وضعیت‌های انسانی ازجمله معلولیت، اصل برابری فرصت‌ها را داریم، یعنی همۀ شهروندان از حقوق سیاسی برخوردار هستند. اگر استثنایی بر اساس هر یک از ویژگی‌های انسانی به وجود آید، دو اصل مشارکت سیاسی آحاد ملت و برابری فرصت‌ها که از زمرۀ حقوق اساسی و بنیادین هستند، تضییع می‌شود. عابدینی در خصوص مؤلفه‌های یک حاکمیت خوب که در آن حق رأی دادن در نظر گرفته می‌شود و شهروندان رأی دادن را وظیفۀ خود می‌دانند، می‌گوید: برای بررسی مطلوبیت و کارآمدی یک نظام سیاسی، باید محدودیت‌های اعمال‌شده بر حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن را در نظر گرفت. هرقدر میزان این محدودیت بیشتر باشد، آن نظام حاکمیتی از دموکراسی فاصله گرفته ‌است. او حاکمیت قانون، شفافیت در عملکرد و اطلاع‌رسانی و پاسخ‌گویی مسئولان را از مهم‌ترین ویژگی‌های حاکمیت خوب می‌داند که ضمن در نظر گرفتن حق رأی برای شهروندان، حس مسئولیت و وظیفه‌مندی در آنها برای شرکت در امور ‌سیاسی کشور به وجود می‌آورد.
مهمان این شماره از مجموعه معلولان و قوانین ایران ادامه می‌دهد: مشارکت عمومی در ابعاد مختلف، برای نتیجه‌بخش و کارآمد بودن باید آگاهانه باشد. یک شهروند قبل از حضور در انتخابات و استفاده از حق رأی خود باید آگاهی لازم نسبت به داوطلبان انتخابات و فعالیت‌های قبلی آنها، شیوۀ برگزاری انتخابات و حوزه‌های انتخاباتی و…داشته‌ باشد. ویژگی دیگر مشارکت عمومی کارآمد، همگانی بودن و فرصت انتخاب کردن و انتخاب شدن در چهارچوب قانون برای همه است که در آن مفهومی به‌عنوان اقلیت معنا ندارد. هر شهروند که در جامعۀ سیاسی حضور دارد، این حق و اختیار را دارد که در انتخابات شرکت کند یا نکند و اجبار به شرکت در انتخابات، از نظر قانونی وجاهتی ندارد.
این کنشگر حوزۀ حقوق معلولان در مورد قوانین حاکم بر انتخابات مجلس و شرایط لازم برای داوطلبان، توضیح می‌دهد: در قانون اساسی و قانون انتخابات مجلس به این موضوع پرداخته ‌شده‌ است. اصل 6 قانون اساسی، مدیریت کشور در حوزه‌های مختلف را به برگزاری انتخابات منوط ‌کرده و اصل 62 روند برگزاری انتخابات مجلس را بیان می‌کند. قانون انتخابات مجلس شرایط لازم برای انتخاب‌شدن به‌عنوان نمایندۀ مجلس را، تابعیت، التزام عملی به قانون اساسی، اعتقاد به مبانی‌ اسلامی و سلامت جسمی ازجمله شنوایی، بینایی و گفتاری اعلام کرده ‌بود. با پیگیری‌ها و مطالبه‌گری‌های مستمر کنشگران حوزۀ حقوق افراد با آسیب‌ بینایی، به‌خصوص تأکید بر قدرت سایر حواس، ازجمله حس شنوایی و پیشرفت‌های نوین علمی و همچنین پژوهشی که در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در قوانین کشورهای مختلف انجام گرفت، مشخص شد نابینایان از انتخاب شدن به‌عنوان نماینده مجلس، صرفاً به دلیل محرومیت از حس بینایی در هیچ‌یک از قوانین کشورهای آسیایی، آفریقایی، اروپایی و آمریکایی مورد پژوهش ممنوع نیستند. درنهایت در اصلاح قانون انتخابات مجلس در سال 98، در مادۀ 31 ضمن بیان شرایط عمومی انتخاب‌شوندگان، سلامت جسمی و روانی را به‌اندازه‌ای که مخل انجام وظایف نمایندگی نباشد ضروری اعلام کرد و ممنوعیت انتخاب نابینایان حذف ‌شد. عابدینی این اصلاح قانونی را فرصتی بسیار مناسب برای حضور نابینایان فرهیخته و توانمند در مسند نمایندگی مجلس به‌منظور تصویب قوانین ضروری و اصلاح قوانین محدود‌کننده و چالش‌برانگیز می‌داند.
او اضافه می‌کند به دلیل وجود قوانین ناکارآمد و نگرش‌های تبعیض‌آمیزی که هنوز در بسیاری از مسئولین اداری و اجرایی کشور وجود‌ دارد، مسلماً راه برای نمایندگان منتخب جامعۀ افراد با آسیب بینایی دشوار، ولی دورنما بسیار روشن است، البته در میان جامعۀ نابینایان ‌و ‌کم‌بینایان موافقان و مخالفانی درخصوص حضور نمایندگان نابینا در مجلس وجود دارد، ولی همان‌گونه که گروه‌های مختلف سیاسی، قومی، مذهبی در مجلس نمایندگانی دارند، حضور نماینده از جامعۀ افراد با آسیب بینایی در مجلس شورای اسلامی، به‌هیچ‌عنوان زمینه‌‌ای برای سلب‌ مسئولیت سایر مقامات و مسئولان در انجام وظایف آنها نخواهد بود و تأثیر زیادی در رفع موانع قانونی و بسیاری مصلحت‌اندیشی‌ها و دفاع از منافع همنوعان خواهد‌ داشت.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به نابینایان و کاندیداتوری مجلس شورای اسلامی، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-b3ac7a785337abcb1831.mp3,"تلویزیون ایران و پخش فیلم‌های توصیف ‌صوتی‌شده
جواد سقا
توصیف صوتی یاaudio Description که به اختصار آن را «AD» می‌نامند، نسخه‌ای کلامی از تصویر است. این روش به افرادی که نابینا هستند یا دارای آسیب‌دیدگی بینایی هستند، برای درک بهتر آنچه نمی‌بینند کمک می‌کند. امروزه توصیف صوتی در فیلم‌ها و برنامه‌های تصویری کاربرد بسیاری دارند. با توجه به اینکه بیش از سی سال است شبکه‌های تلویزیونی کشورهای مختلف دنیا با پخش برنامه‌های توصیف ‌صوتی‌شده برای نابینایان و کم‌بینایان سعی در برقراری عدالت و اهداف جامعۀ فراگیر دارند، پس باید این خدمت را نیازی اجتماعی و حقی برای سایر شهروندان با نیاز خاص دانست. باید در جامعه امکانی فراهم شود تا بتوانند از طریق توضیحات یک راوی یا توصیفگر صوتی به محتوای فیلم‌ها، سریال‌ها و سایر برنامه‌های رسانه دسترسی مطلوب‌تری داشته باشند.
امکان استفادۀ جامعۀ فرهیختۀ نابینایان و کم‌بینایان ایران برای تماشای برنامه‌های تلویزیونی روش‌های خاصی را می‌طلبد. بر اساس نتایج طرح‌های تحقیقاتی انجام‌شده در دنیا نظیر (2000) ITC، ادلب (2014، 2017)، استایدر (2005،2014) در زمینۀ سنجش نیاز مخاطبان به توصیف صوتی در رسانه‌های مختلف، تلویزیون محبوب‌ترین رسانه در میان افراد دارای مشکلات بینایی است. به گفتۀ روویرز (2016) علت این موضوع می‌تواند پوشش گسترده و متنوع برنامه‌های مختلف ازجمله فیلم، سریال، انیمیشن، طنز، مسابقه، سرگرمی، مستند و سایر برنامه‌ها در این رسانه باشد. تلویزیون به دلیل توانمندی تصویری در تأمین نیازهای مخاطب کم‌بینا نسبت به نابینا در مقایسه با رادیو و فیلم‌های توضیح‌دار شنیداری تأثیرگذارتر است، اما در ایران کم‌بینایان و نابینایان هیچ‌گاه نتوانسته‌اند به تماشای برنامه‌ای از صفحۀ تلویزیون در کنار خانواده و سایر افراد بنشینند. این در حالی است که رسانه‌های کشورهای مختلف دنیا بیش از سی سال است با تدوین قوانین منطقه‌ای و ملی به پخش فیلم‌ها، سریال‌ها و برنامه‌های مورد علاقۀ نابینایان و کم‌بینایان از شبکه‌های تلویزیونی اقدام می‌کنند.
در حال حاضر، افراد نابینا و کم‌بینا در ایران می‌توانند فیلم‌های AD را تنها به‌صورت ضبط‌شدۀ شنیداری گوش کنند و هنوز هیچ کانال تلویزیونی قابل دسترسی برای نابینایان وجود ندارد؛ به همین دلیل اینجانب در تاریخ 25 مهر 1402 برای اولین بار طرح پخش فیلم‌های AD از تلویزیون را به رئیس سازمان صدا و سیمای ایران ارائه دادم. به همراه طرحِ پیشنهادی، راهکارهایی برای اجرایی شدن آن نیز داده شد.
در گفتگو با متخصصان فنی در بخش سیمای رسانۀ ملی به بنده گفته شد این قابلیت را می‌توان در شبکه‌های مختلف ایجاد کرد که یک فرد نابینا و کم‌بینا بتواند هم‌زمان با خانوادۀ خود برنامۀ دلخواه تلویزیونی را از کانال مجزای صدا، تماشا کند. چون امکان تفکیک صدا هنگام میکس صدای گوینده روی فیلم وجود دارد، از طریق تلویزیون‌های هوشمند و یا ستاپ‌باکس می‌توان بدون تغییر کانال، باندی را که توضیحات صوتی روی آن پخش می‌شود، انتخاب و با استفاده از هدفون در کنار خانوادۀ خود تماشا کرد؛ درواقع هر شبکۀ تلویزیونی دو باند صدا دارد که مخاطبان، تنها صدای باند اصلی را می‌شنوند. در صورت اجرای طرح، صدای توصیف‌کنندۀ صوتی فیلم روی باند دوم پخش و قابل شنیدن می‌شود، البته عملیاتی شدن این امکان، نیاز به کمی تغییرات زیرساختی در شبکۀ مورد نظر تلویزیونی هم دارد.
طرح در تاریخ 6 آبان‌ماه از حوزۀ ریاست سازمان برای بررسی به معاونت سیما ارسال شد. پس از آن هم برای شبکۀ تلویزیونی سلامت فرستاده شد و درنهایت در تاریخ 13 آذر دوباره به معاونت سیما و پس از مدتی به همان مبدأیی که نامه ارسال شده بود بازگشت، با این مضمون که این طرح باید در رادیو اجرا شود! متأسفانه مدیران مرورکنندۀ نامه حتی آگاه نبودند که از سال 1390 برنامه‌ای به نام «رادیوفیلم» در شبکۀ رادیویی نمایش وجود دارد و نیاز افراد نابینا و کم‌بینا برای تماشای فیلم‌هایی با توصیف صوتی از تلویزیون درک نشد. در مدت‌زمان بررسی طرح پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده از تلویزیون، هیچ‌گاه از بنده نخواستند در مورد طرح توضیح دهم! پخش فیلم‌های توصیف صوتی شده به شکلی تصویری و به‌ویژه از تلویزیون از این نظر اهمیت دارد که بخش عمده‌ای از مخاطبان این‌گونه فیلم‌ها را افراد کم‌بینایی که همانند نابینایان به توصیف صوتی نیاز دارند و بیشتر افراد دارای اختلال‌های بینایی تشکیل می‌دهند. متأسفانه عدم درک مخاطب دارای اختلال‌های بینایی باعث اقدام‌ها و تصمیم‌های نادرست می‌شود.
این در حالی است که طبق مادۀ 21 قانون حمایت از حقوق معلولان (1397)، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است بخشی از برنامه‌های تلویزیونی خود را به این افراد اختصاص دهد و نسبت به مناسب‌سازی فیلم‌ها و برنامه‏‌های شبکه‏‌های مختلف سیما، و نیز پخش توصیف‌ صوتی فیلم‏‌ها برای افراد نابینا و کم‌بینا اقدام کند.
ارائۀ این خدمات در معاهده‌ها و قوانین بین‌المللی مانند کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل متحد، در سال 2008 لازم‌الاجرا شده است. ارائۀ این خدمات بر این اصل استوار است که ما برای فراگیر بودن اجتماعی در جامعه‌ای که افراد دارای شرایط متنوع هستند، مسئولیت جمعی داریم. خدمات دسترسی، وسیله‌ای برای انجام این کار است و AD یکی از این خدمات است.
کشورهای بسیاری در دنیا به پخش برنامه‌های توصیف‌ صوتی‌شدۀ ویژۀ نابینایان و کم‌بینایان از تلویزیون اقدام می‌کنند.این موضوع بهانه‌ای شد تا با ارائۀ سلسله‌مقالاتی درصدد معرفی بهتر و بیشتر خدمات توصیف صوتی در دنیا و ایران برآیم.
در سلسله‌مقالاتی که اولین آن را ملاحظه می‌کنید، تلاش می‌شود شناخت کاملی از توصیف صوتی فیلم ارائه شود. در دو شمارۀ آینده به اینکه توصیف صوتی چیست و مفاهیم آن می‌پردازیم، به اینکه کاربران توضیحات چه کسانی هستند خواهیم پرداخت، تاریخچۀ توصیف صوتی را مرور می‌کنیم، با روند مجهز شدن سینماها به سیستم توصیف صوتی ـ ورود AD به تلویزیون آشنا می‌شویم، توصیف صوتی در تئاتر را بررسی می‌کنیم، فرایند تولید توصیف صوتی فیلم را مرور خواهیم کرد و طرح‌ها و استانداردهای توصیف صوتی فیلم را به شکلی مختصر ارائه می‌دهیم. پس از آن در ادامه گروه‌های ایرانی فعال در این حوزه را معرفی می‌کنیم، علت توسعۀ توصیف صوتی تجربی در ایران، تجربۀ زیسته نابینایان از خوانش تصویر، کیفیت AD تجربی در ایران و درنهایت کلام آخر و توصیه به فیلم‌سازان را ارائه خواهیم کرد. امید است مورد استفاده قرار گیرد."
audio/mana-96623b890f69a05cd01e.mp3,"یاد و خاطره از مهم‌ترین آموزشگاه نابینایان در تهران
محمد نوری
بسیاری از نابینایان با آموزشگاه شهید محبی آشنا هستند و از آنجا خاطره‌های فراوان دارند. افراد دارای آسیب بینایی از شهرهای مختلف، در دهۀ پنجاه به بعد در این آموزشگاه تحصیل کرده‌اند و معلم، وکیل و استاد دانشگاه شدند یا در مشاغل دیگر به کار مشغول شدند. همچنین نابینایان قدیمی‌تر در این مدرسه به‌عنوان مربی و معلم فعالیت کردند. کارنامۀ شصت‌سالۀ این آموزشگاه نشان می‌دهد در رشد و پیشرفت فرهنگی و اجتماعی جامعۀ نابینایان ایران مؤثر بوده و در تاریخ تحولات این جامعه نقطۀ عطف و رخدادی تأثیرگذار بوده است. متأسفانه الآن فقط یادی و نامی از این مدرسه باقی مانده و با تخریب آن، مجتمع جدیدی به نام «جواد موفقیان» ساخته شد. این مقاله، به ‌اجمال، سیر تحولات این نهاد را از آغاز تا کنون بررسی می‌کند.
احداث
در سال 1340، چشم‌پزشکی به نام «دکتر حسن علوی» با دیدن مدرسۀ نابینایان در خیابان ری قدیم، در تهران، تصمیم گرفت مرکزی آموزشی با شاخص‌های مدرن؛ آن‌گونه که در اروپا دیده بود، در تهران دایر کند. زمینی حدود سی‌هزار مترمربع در جادۀ کن قدیم (بلوار کاشانی کنونی) متعلق به برادران مهدوی بود. او صاحبان را راضی کرد تا آنجا را به مدرسۀ نابینایان اختصاص دهند و از سال 1340، شروع به ساخت آن کرد. این زمین، خارج از محدودۀ شهری بود و علوی تصمیم گرفت اسم آن را «آموزشگاه نابینایان رضا پهلوی» بگذارد تا بتواند از تسهیلات دولتی استفاده و از موانع اداری گذر کند. مدرسه در سال 1343، به‌صورت رسمی افتتاح شد.
مدیریت این آموزشگاه در سال 1344 تصمیم گرفت، بخشی برای آموزش دختران نابینا ایجاد کند. این بخش پس از فراهم کردن مقدمات، در 1345 راه‌اندازی شد و دختران نابینا پذیرش ‌شدند. خوابگاه و ساختمان شبانه‌روزی و کارگاه‌هایی هم برای آموزش حرفه‌ای دختران دایر شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی
پس از انقلاب اسلامی 1357، نام این آموزشگاه به «آموزشگاه علوی» تغییر یافت. دولت در اسفند 1358 لایحه‌ای به شورای انقلاب تقدیم کرد و خواستار ادغام آموزشگاه در وزارت آموزش و پرورش شد. همچنین درخواست کرد تا کارکنان و کارمندان این آموزشگاه مشمول قانون استخدام کشوری شوند.
شورای انقلاب در تاریخ 22 اسفند 1358، ماده‌ای به شرح زیر تصویب کرد:
ماده واحده: از تاریخ تصویب این لایحۀ قانونی، آموزشگاه نابینایان علوی (رضا پهلوی سابق) در وزارت آموزش و پرورش ادغام شد.
نام این آموزشگاه از سال 43 تا اسفند 57 رضا پهلوی بود، از 57 تا اسفند 58 آموزشگاه علوی شد و پس از الحاق به آموزش و پرورش به «شهید محبی» تغییر یافت.
تحولات آموزشی
نام کامل این آموزشگاه از 1358 «مجتمع آموزشی نابینایان شهید محبی» بود، ولی «مدرسۀ شهید محبی»، «مجتمع شهید محبی» و «مجتمع نابینایان محبی» هم نامیده می‌شد. فعالیت‌های آموزشی آن از مهر 1343، با پانزده دانش‌آموز خردسال و هجده دانش‌آموز بزرگ‌سال که تحصیلات ابتدایی را در کانون آموزش رودکی به پایان رسانده بودند آغاز شد، ازجمله مهم‌ترین فعالیت‌های اولیۀ این آموزشگاه، تهیۀ وسایل ویژۀ نابینایان از سایر کشورها، اعزام مربیان به خارج از کشور به‌منظور تحصیل و کسب تخصص در زمینۀ آموزش و پرورش نابینایان و تشکیل کلاس‌های هنری و کارگاه‌های حرفه‌ای مانند نجاری، برس‌سازی، بافندگی و کارهای دستی است.
هیئت‌مدیره، به‌طور مستقل، تا مهر 1357 این مجتمع را اداره می‌کرد. مجتمع بودجۀ اختصاصی داشت که از سوی برخی سازمان‌ها و نهادهای دولتی تأمین می‌شد. پس از آن بودجۀ مجتمع از طریق سازمان برنامه و بودجه تأمین و ادارۀ آن بر عهدۀ وزارت آموزش و پرورش گذاشته شد. این آموزشگاه از فروردین 1359، به‌طور کامل، زیر نظر دفتر کل آموزش استثنایی وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت. در حال حاضر بخشی از هزینه‌های آن از طریق کمک‌های مردمی تأمین می‌شود و تمام هزینه‌های دانش‌آموزان بر عهدۀ مجتمع است.
اکنون مجتمع مذکور بزرگ‌ترین مجتمع آموزشی نابینایان در ایران است که کلاس‌های درس، کلاس‌های امور فرهنگی، دینی، کتابخانه و آزمایشگاه دارد. در مقطع ابتدایی مجتمع، علاوه بر کلاس‌های آمادگی کودکان نابینا، کلاس‌های آمادگی ویژۀ کودکان «چند معلولیتی» نیز دایر شده است. در این مجتمع مقطع تحصیلی متوسطه نیز وجود دارد و دانش‌آموزانی که در شهر، روستا یا محل سکونتشان به مراکز آموزشی دسترسی ندارند، به‌صورت شبانه‌روزی و بقیه به‌صورت روزانه از کلاس‌های مجتمع استفاده می‌کنند. بعضی از معلمان این آموزشگاه نیز نابینا هستند. از دیگر فعالیت‌های آموزشی، رفاهی و توان‌بخشی این آموزشگاه می‌توان از برنامۀ آموزش خانواده، آموزش موسیقی، اردوهای تابستانی، مسابقه‌های ورزشی، خوابگاه، سالن ورزش، سالن اجتماعات و سالن غذاخوری نام برد.
بر اساس گزارش سال 62، این مجتمع 171 دانش‌آموز و 35 معلم داشته است. پس از پیروزی انقلاب، کارگاه‌های مختلف آن کمتر فعال بوده است. کتابخانۀ این مجتمع نسبت به کتابخانه‌های دیگر نابینایان منابع بیشتری دارد که در مقاله‌ای دیگر به آن می‌پردازیم.
اکنون مجتمع نابینایان شهید محبی در تهران، ابتدای بزرگ‌راه آیت‌اللّه کاشانی، پس از فلکه دوم صادقیه، قرار دارد.
کتابخانه و دیگر بخش‌های آموزشی
بنیان‌گذاران این مرکز از ابتدا طرح جامعی در نظر داشتند و علاوه‌بر کلاس درس، کتابخانه، استودیو و بخش تاکسیدرمی یا آموزش اشیای حجمی و حیوانات خشک‌شده هم ایجاد کردند. کتابخانۀ این مرکز در دوره‌ای نسبت به دیگر کتابخانه‌ها جامع‌تر و فعال‌تر بوده است. این کتابخانه که در 1343 تأسیس شد، سه نفر کارمند داشت و هفت‌هزار جلد کتاب بریل و پنج‌هزار حلقه کتاب صوتی. در دوره‌ای صفایی مدیر کتاب‌های بریل و ماهرخ نیک‌خواه مدیر کتاب‌های صوتی بود. چندی سئولیت تهیۀ کتاب‌های درسی نابینایان کل کشور را بر عهده داشت.
نام جدید
در دهۀ هشتاد، مدیران آموزش و پرورش تصمیم گرفتند این واحد آموزشی را بازسازی کنند. شخص نیکوکاری به نام «جواد موفقیان» بازسازی را بر عهده گرفت و تمام ساختمان‌های قدیمی را تخریب و ساختمان جدیدی ساخت. او تابلوی قدیمی را برداشته و چند تابلو به نام «مدرسۀ جواد موفقیان» نصب کرده است.
تا جایی که امکان داشت و بررسی کردم، تابلو یا نشانی از ساختمان و ساختار سابق باقی نمانده است؛ بااینکه می‌توانستند مثل مدرسۀ کریستوفل، در اصفهان، بخشی از ساختمان قدیمی را نگه دارند و تخریب نکنند و عکس‌های معلمان و مدیران سابق و همۀ آثار مثل تابلوها، حتی یکی‌دو میز و نیمکت را در آن ساختمان در معرض دید عموم قرار دهند. چنین موزه‌ای نشانگر پیشینه و هویت و تحولات تاریخی نابینایان در ایران و نیز احترام به افرادی است که سال‌ها به‌عنوان معلم یا مدیر یا حتی مستخدم در آنجا فعالیت داشتند.
همچنین بااینکه نهادهای دولتی برای آموزش و پرورش نابینایان خدمات گسترده‌ای داشته‌اند، ولی هیچ‌جا ثبت نشده و تاریخی در این زمینه تدوین نشده است؛ هرچند معلولیت‌های دیگر هم تاریخ ندارند، چون اسناد و مدارکی وجود ندارد و هر رئیسی آمده، اسناد و مدارک سابق را معدوم کرده است!
نگاهی به زندگی دو شخصیت
در این بخش دکتر حسن علوی، بنیان‌گذار، و اسماعیل محبی به‌عنوان کسی که سال‌ها نامش بر این مدرسه می‌درخشید، به ‌اجمال، معرفی می‌شوند.
علوی در 1288ش در بوشهر متولد شد. ابتدا به ارتش پیوست، ولی بعد در دانشگاه تهران رشتۀ پزشکی را به پایان رساند. او استاد کرسی چشم‌پزشکی در بیمارستان امیراعلم بود و در سال 1385، در 97 سالگی، در تهران درگذشت.
اسماعیل محبی در 31 شهریور 1333، در تهران متولد شد. او نابینا بود. دورۀ دبیرستان را در مدرسۀ شهید مطهری به پایان رساند. به موسیقی علاقه داشت و سنتور می‌نواخت؛ خوب شطرنج بازی می‌کرد. پس از پایان دبیرستان و گرفتن دیپلم به دانشگاه راه یافت و در رشتۀ حقوق تحصیل کرد. پس از اخذ مدرک کارشناسی، به دلیل تعطیلی دانشگاه‌ها در جریان انقلاب فرهنگی به قم رفت و شروع به تحصیل علوم حوزوی کرد. محبی پس از چند سال به‌عنوان قاضی به کار مشغول شد. او به کردستان رفت، ولی در راه بوکان با انفجار به شهادت رسید."
audio/mana-c1aa65e6b9ec63406ede.mp3,"آدم‌برفی
موسی عصمتی
مثل یك كودك بی‌حوصله، آدم‌برفی
دارد از این همه آدم گله آدم‌برفی
مدّتی هست كه او عاشق خورشید شده است
عاشق داغ‌ترین مسأله، آدم‌برفی
آب می‌گردد از این رابطة نورانی
شاعر برف و زمستان، بله، آدم‌برفی
كاش بال و پری از جنس پریدن می‌داشت
می‌گرفت از همه‌مان فاصله آدم‌برفی
می‌گذشت از ته یك درّة بی‌نیلوفر
با دو تا پای پر از آبله، آدم‌برفی
دوست دارد كه دلش آب شود، چشمه شود
سر راه عطش قافله، آدم‌برفی
دوست دارد بنشیند لب این چشمة سرد
عصرها دسته‌ای از چلچله، آدم‌برفی
عكس خورشید سراپا همه‌اش قاب شود
در دل كودك بی‌حوصله، آدم‌برفی"
audio/mana-b8d62f1beea3aa6502e2.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان همیشگی نواک. مفتخریم تا بار دیگر با حضور میهمانی دیگر در خدمت شما خوبان باشیم و از لابه‌لای قفسه‌های کتاب برای آشنایی با تاریخچۀ تئاتر، سینما و موسیقی کتاب‌هایی را بیرون بکشیم و راجع‌به آنها به گپ‌ و ‌گفت بنشینیم.
میزبان مجید سرایی شده‌ایم که هفده‌سال است در عرصۀ رسانه کار می‌کند. فعالیتش را با سینما شروع کرده و به‌مرور تئاتر و موسیقی نیز به کارش اضافه شده است. همچنین طی ده سال اخیر در حوزۀ شهری هم فعالیت داشته است.
سرایی بهترین روش مطالعۀ تاریخ هنرهایی چون سینما، تئاتر و موسیقی را آشنایی و مطالعۀ کتاب‌های نوشته‌شده در این حوزه می‌داند و درعین‌حال اذعان می‌دارد که همۀ این کتاب‌ها برای افراد با آسیب بینایی به زیور صوت آراسته نشده یا برگردان بریل ندارند، اما همان اندک منابعی هم که قابل دسترسی است، چشم‌انداز لازم را برای افراد علاقه‌مند که می‌خواهند در حوزۀ تاریخ هنر اطلاعاتی کسب کنند فراهم می‌آورد.
او صحبت‌هایش را راجع‌به سینما، تئاتر و موسیقی با این توضیح شروع می‌کند که سینما در سال 1895م توسط برادران لومیر اختراع شد. پنج یا شش سال بعد از این اختراع، یعنی در سال 1279ش، مظفرالدین‌شاه قاجار در سومین سفر خود به اروپا دوربین سینماتوگراف را به ایران آورد. سرایی در ادامه مراحل پیشرفت سینما در ایران را می‌گوید.
او راجع‌به موسیقی هم توضیح می‌دهد که عقبۀ آن به دوران باستان بازمی‌گردد؛ به زمان نکیسا و باربد. همچنین می‌افزاید بعد از اسلام بعضی از دانشمندان در این زمینه تلاش‌های بسیاری کرده و در ساختِ ساز نیز دستی داشته‌اند، مثلاً ساخت ساز قانون را به فارابی نسبت داده‌اند. انسجام موسیقی و نوشتن نت‌ها مبتنی بر حروف ابجد در قرن هشتم توسط عبد‌القادر مراغه‌ای صورت گرفته است. موسیقی‌ای هم که امروزه می‌شنویم بر اساس ردیف‌ها و مقاماتی است که میرزا عبدالله تنظیم کرده است. سرایی همچنین در باب موسیقی در قرون اخیر هم توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آن در پادکست خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک در باب تاریخچۀ تئاتر می‌گوید که ردپای تئاتر را باید در یونان باستان جست‌وجو کرد؛ بنابراین معتقد است که بهترین معلم‌ها و معرف‌ها در این حوزه کتاب‌هایی هستند که با بیان همۀ نکات و جزئیات بهترین راهنماها محسوب می‌شوند.
سرایی در پاسخ به این سؤال که کدام‌یک از ساز‌ها ساخت هنرمندان ایرانی است، می‌گوید: چنگ و رباب و عود از ساز‌هایی هستند که کاملاً ایرانی هستند و ساخت آنها هم در ایران بوده است.
مجید سرایی در ادامۀ گفتگوی خود با نواک ابتدا به دسته‌بندی کتاب‌های موجود در موضوع هنر، به‌خصوص تئاتر، موسیقی و سینما می‌پردازد و سپس با بیان نمونه‌هایی در هر زمینه سعی دارد تا علاقه‌مندان را با کتاب‌های موجود آشنا کند. او در دستۀ کتاب‌های پژوهشی برای تئاتر‌دوستان ابتدا کتاب تاریخ تئاتر از ویل دورانت را معرفی می‌کند که از شکل‌گیری تئاتر گرفته تا معرفی مکاتب و سیر تاریخی تئاتر تا قرن نوزده و بیست میلادی در آن مطرح می‌شود. کتاب دیگر، نمایش در ایران، اثر بهرام بیضایی، است که برای نمایش‌دوستان اثری حائز اهمیت است. این کتاب به پیشینۀ نمایش در ایران و انواع نمایش پرداخته است.
برای موسیقی‌دوستان سرگذشت موسیقی ایران از روح‌الله خالقی در سه جلد و برای طرف‌داران سینما دو کتاب تاریخ سینمای جهان، از دیوید بوردول و کریستین تامسون، با ترجمۀ روبرت صافاریان و تاریخ سینمای ایران نوشتۀ جمال امید کتاب‌هایی هستند که مجید سرایی برای هنر‌دوستان معرفی می‌کند. همچنین سرگذشت موسیقی جاز، اثر یو آخیم برنت، ترجمۀ پرتو اشراق، برای کسانی که می‌خواهند هنر را به بریل مطالعه کنند، در هشت جلد به چاپ رسیده است.
دیگر کتاب‌هایی که برای علاقه‌مندان به هنر می‌توانند جذاب باشند، کتاب‌های خاطرات یا سرگذشت‌نامه‌ها هستند که خود این کتاب‌ها هم به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ یکی کتاب‌هایی که خود هنرمند می‌نویسد، یعنی خودزندگی‌نامه و دیگری کتاب‌هایی که بر اساس گفتگو‌هایی با شخصیت هنری تألیف می‌شوند. سرایی پس از ذکر این دسته‌بندی‌ها به بیان و معرفی نمونه‌هایی از این دست نیز می‌پردازد.
در پایان یادآور می‌شوم که برای تهیۀ کتاب‌های معرفی‌شده و هر منبع مطالعاتی دیگر به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنید."
audio/mana-82c6e19b900e4affbae7.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان همیشگی نواک. مفتخریم تا بار دیگر با حضور میهمانی دیگر در خدمت شما خوبان باشیم و از لابه‌لای قفسه‌های کتاب برای آشنایی با تاریخچۀ تئاتر، سینما و موسیقی کتاب‌هایی را بیرون بکشیم و راجع‌به آنها به گپ‌ و ‌گفت بنشینیم.
میزبان مجید سرایی شده‌ایم که هفده‌سال است در عرصۀ رسانه کار می‌کند. فعالیتش را با سینما شروع کرده و به‌مرور تئاتر و موسیقی نیز به کارش اضافه شده است. همچنین طی ده سال اخیر در حوزۀ شهری هم فعالیت داشته است.
سرایی بهترین روش مطالعۀ تاریخ هنرهایی چون سینما، تئاتر و موسیقی را آشنایی و مطالعۀ کتاب‌های نوشته‌شده در این حوزه می‌داند و درعین‌حال اذعان می‌دارد که همۀ این کتاب‌ها برای افراد با آسیب بینایی به زیور صوت آراسته نشده یا برگردان بریل ندارند، اما همان اندک منابعی هم که قابل دسترسی است، چشم‌انداز لازم را برای افراد علاقه‌مند که می‌خواهند در حوزۀ تاریخ هنر اطلاعاتی کسب کنند فراهم می‌آورد.
او صحبت‌هایش را راجع‌به سینما، تئاتر و موسیقی با این توضیح شروع می‌کند که سینما در سال 1895م توسط برادران لومیر اختراع شد. پنج یا شش سال بعد از این اختراع، یعنی در سال 1279ش، مظفرالدین‌شاه قاجار در سومین سفر خود به اروپا دوربین سینماتوگراف را به ایران آورد. سرایی در ادامه مراحل پیشرفت سینما در ایران را می‌گوید.
او راجع‌به موسیقی هم توضیح می‌دهد که عقبۀ آن به دوران باستان بازمی‌گردد؛ به زمان نکیسا و باربد. همچنین می‌افزاید بعد از اسلام بعضی از دانشمندان در این زمینه تلاش‌های بسیاری کرده و در ساختِ ساز نیز دستی داشته‌اند، مثلاً ساخت ساز قانون را به فارابی نسبت داده‌اند. انسجام موسیقی و نوشتن نت‌ها مبتنی بر حروف ابجد در قرن هشتم توسط عبد‌القادر مراغه‌ای صورت گرفته است. موسیقی‌ای هم که امروزه می‌شنویم بر اساس ردیف‌ها و مقاماتی است که میرزا عبدالله تنظیم کرده است. سرایی همچنین در باب موسیقی در قرون اخیر هم توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آن در پادکست خالی از لطف نخواهد بود.
میهمان نواک در باب تاریخچۀ تئاتر می‌گوید که ردپای تئاتر را باید در یونان باستان جست‌وجو کرد؛ بنابراین معتقد است که بهترین معلم‌ها و معرف‌ها در این حوزه کتاب‌هایی هستند که با بیان همۀ نکات و جزئیات بهترین راهنماها محسوب می‌شوند.
سرایی در پاسخ به این سؤال که کدام‌یک از ساز‌ها ساخت هنرمندان ایرانی است، می‌گوید: چنگ و رباب و عود از ساز‌هایی هستند که کاملاً ایرانی هستند و ساخت آنها هم در ایران بوده است.
مجید سرایی در ادامۀ گفتگوی خود با نواک ابتدا به دسته‌بندی کتاب‌های موجود در موضوع هنر، به‌خصوص تئاتر، موسیقی و سینما می‌پردازد و سپس با بیان نمونه‌هایی در هر زمینه سعی دارد تا علاقه‌مندان را با کتاب‌های موجود آشنا کند. او در دستۀ کتاب‌های پژوهشی برای تئاتر‌دوستان ابتدا کتاب تاریخ تئاتر از ویل دورانت را معرفی می‌کند که از شکل‌گیری تئاتر گرفته تا معرفی مکاتب و سیر تاریخی تئاتر تا قرن نوزده و بیست میلادی در آن مطرح می‌شود. کتاب دیگر، نمایش در ایران، اثر بهرام بیضایی، است که برای نمایش‌دوستان اثری حائز اهمیت است. این کتاب به پیشینۀ نمایش در ایران و انواع نمایش پرداخته است.
برای موسیقی‌دوستان سرگذشت موسیقی ایران از روح‌الله خالقی در سه جلد و برای طرف‌داران سینما دو کتاب تاریخ سینمای جهان، از دیوید بوردول و کریستین تامسون، با ترجمۀ روبرت صافاریان و تاریخ سینمای ایران نوشتۀ جمال امید کتاب‌هایی هستند که مجید سرایی برای هنر‌دوستان معرفی می‌کند. همچنین سرگذشت موسیقی جاز، اثر یو آخیم برنت، ترجمۀ پرتو اشراق، برای کسانی که می‌خواهند هنر را به بریل مطالعه کنند، در هشت جلد به چاپ رسیده است.
دیگر کتاب‌هایی که برای علاقه‌مندان به هنر می‌توانند جذاب باشند، کتاب‌های خاطرات یا سرگذشت‌نامه‌ها هستند که خود این کتاب‌ها هم به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ یکی کتاب‌هایی که خود هنرمند می‌نویسد، یعنی خودزندگی‌نامه و دیگری کتاب‌هایی که بر اساس گفتگو‌هایی با شخصیت هنری تألیف می‌شوند. سرایی پس از ذکر این دسته‌بندی‌ها به بیان و معرفی نمونه‌هایی از این دست نیز می‌پردازد.
در پایان یادآور می‌شوم که برای تهیۀ کتاب‌های معرفی‌شده و هر منبع مطالعاتی دیگر به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنید."
audio/mana-79b041104e7929a9c2a7.mp3,"نامه‌ای به یک دوست : هفته‌روزنامۀ ایران سپید؛ اولین رسانۀ هوشمند در جهان
آقای موشکاف
خدمت ملوکانۀ مملو از جبار و جبروت وزیر وزیران، ارشادالممالک ارجمند
اول عرض سلام و ادب و خضوع و خشوع این حقیر را پذیرا باشید. خداوند را شاکریم که در ایامی پای در گهواره هستی نهادیم که مصادف شدیم با جلوس شما بر سریر سلطنت.
و اما بعد بازهم خدای ـ عز و جل ـ را شاکریم که چنین وزیری بافرهنگ اعطایمان کرد که هم فرهنگ می‌داند و هم ارشاد. هم سِلِب‌ریتی‌های گمراه را تأدیب هم آن بی‌خبران را که ایادی بیگانه شده‌اند ارشاد می‌کند.
جناب وزیر! ما به‌عنوان کسی که سمیعیم و بصیریم و خوشیم، خواستیم از دوستان شما در روزنامۀ ایران ‌سپید تشکرات فراوان داشته باشیم برای خدمات هوشمندانه و ارزنده‌ای که داشته‌اند. خب! راستش ما با شما و دوستانتان کاملاً همدل و هم‌رأی هستیم که هرچه بدبختی داریم زیر سر این فضای اهریمن مجازی است. مگر آن زمان که با درشکه این‌ور اون‌ور می‌رفتند و برق و آب هم در خانه‌ها نبود، این‌همه بدبختی بود؟ صبح تا شب همه کار می‌کردند و بیل می‌زدند و زمین می‌کندند و کشاورزی و دامداری و بقالی و چقالی می‌کردند تا نانی دربیاورند و به محنت نخورند. به هیچ‌کس هم مربوط نبود سلطان چه غلطی می‌کند یا شازده چه خاکی بر سرش ریخته.
تا اوضاع این‌چنین بود، همه‌چیز نظم طبیعی داشت و بر وفق مراد بود، رعیت سی خودش؛ سلطان سی خودش. زد و این فراماسون‌ها آمدند و دورهم جمع شدند و گفتند چه کنیم آرامش جهان را به هم بزنیم و دین و دنیای همه را به باد بدهیم، به این فکر افتادند فضای مجازی را اختراع کنند، بعدش هم پول دادند به آن ادیسون ملعون که برق منحوس را اختراع کند و خوب می‌دانید علم‌الفساد که آمد، پشت‌بندش همه‌چیز آمد. از تلفن و تلگراف گرفته تا اینترنت و تلگرام و شد آنچه نباید می‌شد. رعایایی که تا دیروز سلطان را ظل‌الله می‌دانستند، دُم درآوردند و خواستار پاسخ‌دهی سایۀ خدا شدند. همین شد که امروز همین رعایای نمک‌نشناس، خواستار پاسخ‌دهی نمایندگان بی‌واسطۀ آسمان‌ها شده‌اند.
ای ارشادالدولۀ گرامی! ما تا بیست ‌بیست ‌و پنج سال پیش بسیار دل‌خوش بودیم که حداقل روشن‌دلان عزیز از این قافلۀ فساد به دور هستند و گزندی نمی‌بینند. یادش به خیر کل سرگرمی روشن‌دلان عزیز رادیو بود و کلاً هم سه کانال بیشتر نداشت! اما همین‌که در دهۀ منحوس ۷۰ روزنامه‌ها رونق گرفتند و فساد همه‌گیر شد، عده‌ای آمدند و برای روشن‌دلان هم روزنامه زدند و این عزیزان آسمانی را آلوده کردند. چقدر ما در آن زمان خودمان را به در و دیوار زدیم که این فسادنامه چاپ نشود و روشن‌دلان، کوردل نشوند، اما گویی مقاومت در برابر قسمت ممکن نیست.
آخ که نگویم از آن روزها برایتان که چه بروبیایی داشتند این روزنامه‌چی‌های خیرندیده! کلی آدم دور خودشان جمع کرده بودند و به هر دری می‌زدند تا مخاطب جمع و جور کنند. الحمدالله این دوستان روشندل ما هم که ذره‌ای از پس پرده خبر نداشتند که چطور دارند توسط عده‌ای گمراه می‌شوند! آن‌قدر این غفلت زیاد بود که چاره‌ای برای ما نگذاشتند که با چماق آنها را هدایت کنیم. خب! می‌دانید اصلاً این بحث کاملاً علمی و روان‌شناسی است که میزانی از کتک برای هدایت خلق‌الناس نسناس لازم است. خود کشورهای غربی هم دیگر به این موضوع کامل پی برده‌اند.
باری در آن سال‌ها فریادها و چماق‌های ما به جایی قد نداد و روزنامۀ ایران سپید همه‌جا منتشر می‌شد و این روشن‌دلان گمراه آن‌قدر تشنه بودند که این فسادنامه را دست‌به‌دست می‌چرخاندند، ولی ازآنجاکه در همیشه بر یک پاشنه نمی‌چرخد، بالاخره سواری این دوستان هم سر آمد و روزهای گمراهی آخر شد. اواسط دهۀ 80 که دوست عزیزمان که بعداً منحرف شد، فرمان را در دست گرفت، دوران طلایی این روزنامه وزین شروع شد. روزنامه که به دست ما و همفکرانمان افتاد، گفتیم باید برای شستن آن‌همه چرندیاتی که در این ده سال گذشته به خورد ملت داده‌اند کاری بکنیم. این شد که کل صفحات روزنامه را اختصاص دادیم به چاپ نصایح دربارۀ اخلاق و درست‌کاری. اتفاقاً تأثیر مثبت فراوانی هم داشت و شنیدیم روشن‌دلان عزیز آن‌قدر این روزنامه را در آن ایام دوست داشتند که حتی هنگام سبزی پاک کردن و خانه‌تکانی عید هم دست از آن برنمی‌داشتند.
وزیرجان! همه‌چیز داشت خوب پیش می‌رفت تا دوباره گمراهان آمدند و فرمان را از ما گرفتند. آخر من نمی‌فهمم چرا ما انسان‌های فهمیده به این مقولۀ احمقانه و غربی دموکراسی تن داده‌ایم؟! مگر عموم مردم بینش سیاسی دارند که بخواهند رأی بدهند یا حق انتخاب داشته باشند و فرمان را هرچند وقت یک‌بار از دست ما دربیاورند؟! به‌خدا باید یک‌بار برای همیشه ریشۀ این مسخره‌بازی‌ها را بکنیم و مثل مرحوم محمدعلی‌شاه گرامی مجلس را به توپ ببندیم و همۀ انتخابات را تعطیل کنیم تا بازهم خدای‌ناکرده فرمان از دستمان درنیاید!
ببخشید که من همه‌اش درد دلم باز می‌شود و به بیراهه می‌روم! به‌هر‌حال وقتی دوباره فرمان از دست ما شد، باز این قوم‌الظالمین آمدند و شروع به ترک‌تازی کردند و روزنامه را آن‌طور که می‌خواستند منتشر کردند، اما در این زمان دیگر آن‌قدر فجازی زیاد شده بود که کوران رغبتی به این چرت‌نامه نداشتند.
خدا می‌داند که ما چه‌ها کشیدیم تا هشت سال بعد دوباره جبهه را از این گمراهان پس گرفتیم! ولی این دیگر بار آخر است، راستش ما از اقتدار دوستان شما بسیار خوشحال شدیم که این تاریک‌نامه را بالکل تعطیل کردید و انتظار داشتیم با همین فرمان جلو بروید و باقی روزنامه‌ها و بعد اینترنت و تلویزیون و ماهواره را گِل بگیرید. خیلی خوب می‌شد اگر این‌طور می‌شد! باور کنید همۀ مشکلات جهان حل می‌شد!
چند وقت پیش دیدم این روزنامۀ وزین دوباره منتشر شده؛ آن‌هم به‌صورت نسخۀ بریل. راستش خیلی از دست دوستان شما عصبانی شدم و چماقم را برداشتم بروم با این عزیزان چانه‌زنی اساسی بکنم، اما بیشتر که بررسی کردم، دیدم چقدر کار سیاست‌مدارانه‌ای کرده‌اند. روزنامه را که به دست گرفتیم، دیدیم خیلی لاغر شده. طفلکی هفت‌هشت صفحه بیشتر نبود. از آن بهتر اینکه داخلش هم چیز خاصی نداشت که بخواهد به درد کسی بخورد یا خدای‌ناکرده کسی را گمراه کند. چند تا خبر تکراری و سوخته که همین صدا و سیمای مزخرف خودمان هم دارد پخش می‌کند. از آن بسیار شیرین‌تر اینکه روزنامه را کرده‌اند هفته‌نامه و با ناقلایی تمام یک‌طوری چاپ می‌کنند که هیچ‌کس نمی‌فهمد این روزنامه نیست، مثلاً یک هفته کلاً تاریخ شنبه را منتشر می‌کنند، هفتۀ بعد کلاً یکشنبه و همین‌طور تا پنج‌شمبه!
خداوکیلی این دوستان ما بسیار باهوش هستند! این مدلی هم روزنامه سرپاست و کسی نمی‌تواند انگ به ما بزند که با روشنفکری مخالفیم؛ هم درون‌مایۀ انحرافی ندارد هم سهمیۀ کاغذ را دریافت می‌کنند که منبع درآمد خوبی برای کارهای فرهنگی دیگر است و هم می‌توانیم ژست انسان‌دوستانه بگیریم که ما در دولت محرومان، به فکر روشن‌دلان عزیز هستیم. برای این انتخابات هم می‌توانیم کلی روی آن مانور بدهیم. جداً دست‌مریزاد!
آقای وزیر عزیز! ما با نگارش این دردنامه قصد داشتیم از هوش و ذکاوت گردانندگان این روزنامه وزین تقدیر و تشکر کنیم و از شما بخواهیم ضمن اعطای ارتقای درجه به این عزیزان، از همین روند الگوبرداری کنید و این بساط را سر سایر روزنامه‌ها و سینما و تلویزیون و اینترنت و فضای مجازی دربیاورید و به نظرم فقط رادیو را بگذارید بماند که اگر خواستیم سخنرانی بشنویم مشکلی نباشد. من ضمانت می‌کنم این‌طوری بسیاری از مشکلات اجتماعی، از فقر و فساد و تورم و رشوه و دزدی و مهاجرت نخبگان و آلودگی هوا و مسائل محیط‌زیستی و کم‌آبی و سوءِمدیریت‌ها و فساد گستردۀ اداری و به‌طور کل ناکارآمدی موجود حل می‌شود و ما خوشبخت و سعادتمند می‌شویم.
برای شما طول عمری برابر با نوح آرزومندیم.
خاکسار کم‌مقدار
موشکاف"
audio/mana-17deb729b8a5d2e5faf8.mp3,"ریل‌گذاری‌های نسل مانا برای سال پیش‌ رو
امیر سرمدی
ماهنامۀ تخصصی نابینایان ایران، مانا، که پس از اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دی‌ماه سال 1400 با نام «نسل مانا» ادامۀ حیات داد، حالا وارد چهارمین سال فعالیت خود شده است؛ ماهنامه‌ای که به صاحب امتیازی انجمن نابینایان ایران منتشر شده و در سه قالب صوتی، متنی و بریل به دست علاقه‌مندان خود می‌رسد. در این یادداشت، به بهانۀ سومین سالروز تأسیس نسل مانا، به سیاست‌های کاری این نشریه، تغییرات سرویس‌ها در یک سال پیشِ ‌رو، نحوۀ تعامل سایر سازمان‌ها با نسل مانا و حامیان این مجله نگاهی خواهیم انداخت.
نسل مانا، ماهنامۀ فرهنگی،‌اجتماعی نابینایان
در نخستین شمارۀ مجلۀ مانا، در دی‌ماه سال 1399، اشاره به آغاز یک راه کردیم؛ شروع اقدامی فرهنگی، آن‌هم توسط یکی از باسابقه‌ترین سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران، یعنی انجمن نابینایان ایران که حالا حدود سی سال از تأسیس و فعالیتش در امور مربوط به آسیب‌دیدگان بینایی می‌گذرد. دروغ چرا؟! ابتدای راه باور نداشتیم مسیری که در آن پا گذاشته‌ایم، همراه با استقلال کامل در تولید محتوا، انتخاب همکاران و سرویس‌های ماهنامه باشد، اما گذشت این سه سال به تحریریۀ نسل مانا اثبات کرد، انجمن نه‌تنها دست عوامل خود را برای نوشتن مطالب مختلف کاملاً باز گذاشته است، بلکه گاهی اوقات با مطالبی که با خطوط قرمز انجمن به‌عنوان یک سازمان مردم‌نهاد در تضاد است، مقابله نمی‌کند. اگر نسل مانا در سال‌های گذشته اندک اقبالی هم در میان اعضای جامعۀ هدف پیدا کرده باشد، یکی از عوامل آن عدم پایبندی به خط و خطوط و محافظه‌کاری‌های مرسوم و بی‌دلیلی است که انجمن‌های نابینایی در قبال سازمان‌های دولتی دارند؛ سکوت مطلق در برابر سیاست‌های ناکارآمد بهزیستی، استثنایی و سایر سازمان‌هایی که به‌نوعی حیات و ممات این سمن‌ها به نوع رابطۀ آنها با این نهاد‌ها گره خورده است، اما نسل مانا بدون توجه به این محدودیت‌ها، همواره صریح‌ترین و بی‌پرده‌ترین نقد‌ها را علیه سازمان‌های دولتی مرتبط با اعضای جامعۀ هدف خود مطرح کرده است؛ بدون آنکه باکی از برخورد‌های احتمالی با خود و انجمن داشته باشد.
گاه بیان مواضع نسل مانا آن‌قدر مستقیم و صریح بوده است که بسیاری اعتقاد دارند نسل مانا مجله‌ای سیاسی است تا نشریه‌ای فرهنگی و اجتماعی، اما ماهیت بیش از 80درصد سرویس‌های نسل مانا نشان می‌دهد عمده مطالب منتشر شده در این ماهنامه، در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و فناوری نابینایان است. گاه مطالب سه سرویس یادداشت مدیر‌مسئول، گزارش و ستون خاطرات موشکاف، بنا به ماهیتی که دارند، عملکرد و مدیران سازمان‌های دولتی مربوط با معلولان را زیر ذره‌بین می‌برند، اما چه کنیم که متأسفانه در کشور ما و به‌ویژه در سال‌های اخیر، انتقاد از رئیس سازمان بهزیستی یا آموزش و پرورش استثنایی را به‌مانند نقدی سیاسی به‌شمار می‌آورند و منتقدان آن را به زیر سؤال بردن کلیت نظام جمهوری اسلامی متهم می‌کنند، درحالی‌که رئیس سازمان بهزیستی به‌عنوان معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و یکی از مهم‌ترین مدیران مرتبط با معلولان باید پاسخ‌گوی عملکرد خود و سازمان متبوعش باشد.
ما در کشوری زندگی می‌کنیم که بسیاری از مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با مسائل سیاسی در سطح بین‌الملل گره خورده است و رابطۀ مستقیمی با آن دارد. مگر می‌توان علل و عوامل بسیاری از مشکلات جاری کشور، تنگنا‌های اقتصادی، مشکلات تجهیزات توان‌بخشی، عدم تخصیص بودجه به قانون حمایت از حقوق معلولان و سایر گرفتاری‌هایی را که این روز‌ها جامعه معلولان کشور با آن دست به گریبان هستند، در جایی خارج از دنیای سیاست جستجو کرد؟ بنابراین گاهی اوقات پرداختن به مسائل سیاسی امری گریز‌ناپذیر از نوشته‌های برخی از ستون‌های نسل مانا است، اما به‌طورکلی ماهیت این نشریه، مجله‌ای فرهنگی و اجتماعی بوده است و در یک سال پیش ‌رو نیز همین سیاست مدنظر تحریریۀ نسل مانا خواهد بود.
تغییرات برخی ستون‌ها در یک سال آینده
برخی از سرویس‌های نسل مانا در یک سال آینده دستخوش تغییر خواهند شد، برخی ستون‌ها با همان رویۀ سابق منتشر می‌شوند و سه سرویس جدید نیز به نسل مانا اضافه خواهد شد. از این ماه نسل مانا با همکاری مؤسسۀ پیشگیری از نابینایی، مپینا، قصد دارد آخرین اخبار و دستاورد‌های حوزۀ چشم‌پزشکی را منتشر کند. این ستون بسته به شرایط، به‌صورت دوماهانه یا فصل‌نامه منتشر خواهد شد، البته در صورت استقبال مخاطبان از این ستون، امکان انتشار ماهیانۀ آن نیز دور از ذهن نخواهد بود. مپینا مؤسسه‌ای است که با هدف پیشگیری از کم‌‌بینایی و نابینایی تشکیل شده و توجه خود را به حوزۀ پیشگیری، تشخیص و تحقیقات کاربردی در زمینۀ اختلال‌های قابل کنترلی که منجر به نابینایی می‌شوند، معطوف کرده است. ازجمله مأموریت‌های این مؤسسه می‌توان به حمایت از انجام تحقیق‌های علمی در زمینۀ کشف علل بروز و تشخیص زودرس اختلالات ژنتیک نابیناکننده بر اساس جدیدترین روش‌ها و دستاوردهای علم چشم‌پزشکی و حمایت از بیماران دارای این اختلالات نام برد. چون بررسی آخرین اخبار حوزۀ چشم‌پزشکی باید توسط متخصصان امر صورت گیرد، نسل مانا درصدد همکاری با این مؤسسه تخصصی برآمد؛ چراکه مجرب‌ترین متخصصان حوزۀ چشم‌پزشکی اعضای هیئت‌امنا، هیئت مؤسس و هیئت‌مدیره آن را تشکیل می‌دهند. از اعضای هیئت‌امنای مپینا می‌توان به دکتر محمدحسین دهقانی فیروزآبادی، دکتر حمید احمدیه، دکتر حسین ضیایی اردکانی، دکترمحمدعلی جوادی،دکترمحمدرضا جعفری‌نسب، دکتر علیرضا رمضانی و دکتر سپهر فیضی، از استادان چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، نام برد.
نسل مانا در چهارمین سال فعالیت خود همچنان با دفتر فرهنگ معلولین همکاری خود را ادامه خواهد داد، اما همکاری ما با مؤسسۀ بیماران چشمی آرپی به پایان رسیده است. سرویس‌های مشاغل و زندگی با چشمان بسته تا پایان سال جاری نیز تداوم خواهد داشت، اما در سال آینده با رویکرد متفاوتی دنبال خواهد شد. همچنین امین عرب در ستون گفتاورد به تحلیل آن دسته از مسائل مبتلابه جامعۀ نابینایان که از دو یا چند زاویه دید قابل بررسی هستند خواهد پرداخت و میرهادی نائینی‌زاده در سال آینده با یک ستون جذاب با نسل مانا همکاری خود را ادامه خواهد داد. سایر نویسندگان کنونی و ستون‌های نسل مانا که با این نشریه همکاری داشته‌اند، در سال پیش ‌رو نیز عضو ثابت تحریریۀ نسل مانا خواهند بود. همچنین ستون یادداشت مهمان و به قلم شما، پذیرای دل نوشته‌ها، اشعار، گزارش‌ها و یادداشت‌های تحلیلی نابینایان دست به قلم خواهد بود و مخاطبان این نشریه می‌توانند از طریق راه‌های ارتباطی، نوشته‌های خود را به دست عوامل این ماهنامه برسانند تا با نام خودشان در این مجله منتشر شود.
شیوۀ تعامل سازمان‌ها با نسل مانا
متأسفانه در سال‌های گذشته، وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مرتبط با نابینایان، تعامل خوبی با نسل مانا نداشته‌ و از انجام مصاحبۀ اختصاصی با این نشریه طفره رفته‌اند؛ نمونۀ بارز آن علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی کشور، است که تاکنون سه مرتبه از دفتر ایشان درخواست مصاحبۀ اختصاصی شده، حتی دو مرتبه با درخواست مدیران امر، سؤال‌های این مصاحبه، پیش‌تر برای آنها ارسال شده است، اما بازهم تن به مصاحبۀ حضوری با خبرنگار این ماهنامه نداده‌اند، البته علت این موضوع برای تحریریۀ نسل مانا کاملاً روشن است؛ چراکه طراحی سؤال‌ها به‌گونه‌ای بود که ایشان باید تصویری شفاف از عملکرد سازمان بهزیستی در حوزه‌های مختلف برای اعضای جامعۀ هدف این سازمان ترسیم می‌کردند، اما چون کارنامۀ قابل دفاعی ندارند و عمده اقدام‌های آنها نمایشی است، تاکنون حاضر به مصاحبه اختصاصی با نسل مانا نشده‌اند. معاونت توان‌بخشی سازمان بهزیستی نیز در سال گذشته درخواست مصاحبۀ حضوری با نسل مانا را رد کرد و به پاسخ مکتوب به پرسش‌های ارسالی این ماهنامه بسنده کرد. همین مشکل در ارتباط با سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور نیز صدق می‌کند.
به اعتقاد نگارنده، یکی از اصلی‌ترین عوامل عدم مصاحبۀ اختصاصی مسئولین با نسل مانا، نبود آمار شفاف در حوزه‌های مختلف است؛ بنابراین وقتی آمار و ارقام عملکرد مدیران در بخش‌های مختلف شفاف نباشد، آنها به‌‌اجبار به بازگویی کلیات روی می‌آورند، مانند آنچه این روز‌ها در سایر خبرگزاری‌ها شاهد آن هستیم، اما متأسفانه بخش عمده‌ای از همکاران رسانه‌ای ما یا بنا به اقتضائات شغلی یا جناحی و یا از روی عدم شناخت نسبت به حوزۀ معلولان، توان به چالش کشیدن مسئولان در حوزه‌های مرتبط را ندارند. آن دسته هم که نگاه حرفه‌ای‌تری نسبت به مسائل دارند و به دل ماجرا می‌زنند یا از سوی سیستم طرد می‌شوند و یا برای آنها به عناوین مختلف پرونده‌سازی می‌شود.
حامیان نسل مانا در سالی که گذشت
ادامۀ فعالیت تحریریۀ نسل مانا که در حال حاضر 22 نفر با این نشریه به‌صورت ثابت همکاری می‌کنند میسر نمی‌شود، مگر با حمایت شرکت‌های خصوصی و نهاد‌های دولتی مرتبط که هرکدام به‌نوعی سهمی در تداوم ماهیت وجودی نسل مانا ایفا می‌کنند. در سالی که گذشت، بانک مسکن، شرکت پرداخت الکترونیک سداد و شرکت پکتوس از حامیان ثابت و باشگاه تشریفاتی اقدسیه، بانک قرض‌الحسنۀ مهر ایران و مجموعه رستوران رُزمیلو به‌صورت موردی، از شرکت‌های خصوصی بودند که با نسل مانا همکاری داشته‌اند، البته به علت تغییرات مدیریتی در شرکت پرداخت الکترونیک سداد، همکاری این شرکت با نسل مانا تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآمده است. در میان سازمان‌های دولتی نیز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با خرید این نشریه برای بخش نابینایانِ نهاد، به‌نوعی از تداوم حیات این ماهنامه حمایت می‌کنند. خیران مردمی و پرداخت اشتراک ماهیانه از سوی کاربران نیز یکی دیگر از منابع محدود تأمین هزینه‌های نسل مانا در یک‌سال اخیر بوده است. خوشبختانه با پیگیری‌های فراوان، از مردادماه سال جاری یارانۀ کاغذ نسل مانا نیز از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تخصیص یافته است که در سطح محدود، می‌تواند بخشی از هزینه‌های کاغذ بریل این نشریه را تأمین کند. نسخۀ بریل این ماهنامه، علی‌رغم افزایش قیمت 200درصدی کاغذ بریل، در یک سال پیش‌ رو و تا آذرماه سال 1403، تنها با افزایش پانزده‌هزار تومانی، با قیمت پنجاه‌هزار تومان برای هر ماه، به دست علاقه‌مندان خواهد رسید که در سال جاری، اشتراک سه‌ماهه، شش‌ماهه و یک‌سالۀ آن قابل خریداری خواهد بود.
نسل مانا در یک سال آینده در تلاش است علاوه بر رشد کمی و کیفی مطالب خود، زیرساخت‌های یک چاپخانۀ بریل مکانیزه را در تحریریۀ نسل مانا ایجاد کند که در صورت فراهم شدن شرایط فوق، نشریات اقماری نسل مانا به خط بریل و در سطح محدود به‌صورت فصل‌نامه منتشر خواهد شد، البته این موضوع به تأمین منابع مالی جداگانه بستگی دارد که امیدواریم در یک‌سال پیش‌ رو محقق شود."
audio/mana-b2acebf1f964f5d2ba7a.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (دی ۱۴۰۲)
منصور شادکام
بعد از چند ماه که گزارش‌های ماهانه انجمن را بدون حضور مهندس منصور شادکام می‌شنیدیم، این ماه خوشبختانه مشکلات برطرف شده و علاقمندان می‌توانند کمافی‌السابق، نسخه صوتی این گزارش را هم با صدای مهندس شادکام، ذیل همین مطلب در وب‌سایت و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی، بشنوند.
در ابتدا لازم می‌دانم از همه دوستانی که جویای احوال این بنده بودند سپاسگزاری کنم و برای همه دوستان آرزوی سلامتی داشته باشم. بیماری من یک ماه به طول انجامید و در طول این یک ماه، دوستان با تماس‌ها و پیگیری‌ها و دیدار‌های گاه‌به‌گاه در بیمارستان، مرا در تحمل دشواری‌های میماری یاری کردند.
همانطور که در شماره پیشین این گزارش از نظر گذراندید، در روز ۱۴ آذر، انجمن نابینایان ایران، جشنواره ملی کاما را برگزار کرد. در اینجا لازم است ضمن سپاس از تلاش‌های اعضای کمیته سیاست‌گذاری جشنواره، از نهاد‌هایی گلایه کنم که کلمه فرهنگ را حتی بر سردر و عنوان مجموعه‌شان یدک می‌کشند اما از حضور در این جشنواره سر باز زدند. از آن جمله می‌توانم به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران اشاره کنم. انتظار می‌رفت با توجه به اینکه شهردار فعلی تهران خود از جامعه افراد دارای معلولیت است، عنایت بیشتری به این جشنواره ملی می‌داشت و دستکم در سطح معاونت سازمان فرهنگی هنری، در این جشنواره مشارکت می‌کرد. گلایه دیگرم را خطاب به رئیس سازمان آموزش‌و‌پرورش استثنایی مطرح می‌کنم که علی‌رغم مسؤولیت در زمینه آموزش افراد با نیاز‌های ویژه، حتی در جلسات شورای سیاست‌گذاری هم نماینده‌ای از این سازمان حضور نداشت. در این جلسات، از طرف وزارت آموزش‌و‌پرورش، نماینده‌ای از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان حضور می‌یافت که کم‌کم حضور این نماینده هم کمتر شد و آنطور که باید در برگزاری این جشنواره مشارکتی از مجموعه آموزش‌و‌پرورش ندیدیم. معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد هم آنطور که انتظار می‌رفت ظاهر نشد و با وجود همدلی همیشگی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی با انجمن نابینایان ایران، معاونت فرهنگی خود در نقش همکار برگزاری جشنواره ظاهر نشد و کار را به نهاد‌های زیر‌مجموعه واگذار کرد. از مجموعه‌هایی نظیر کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران هم انتظار می‌رفت با توجه به سفارش‌های رهبر انقلاب در خصوص فعالیت‌های فرهنگی، در برگزاری این رویداد مهم ملی در کنار ما باشند. همچنین با وجود میزبانی از رویداد اختتامیه،
در مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران، انتظار می‌رفت آقای مختارپور، ریاست مجموعه در رویداد حاضر شوند اما شگفت آنکه این اتفاق نیفتاد. افزون بر همه این گلایه‌ها، گله دیگر من خطاب به سازمان بهزیستی کشور است که از سویی وعده داده بود مبلغ جایزه‌ای را که به افراد غیر معلول تعلق می‌یابد به عهده بگیرد و از سوی دیگر از وزیر محترم تعاون دعوت کند تا در این رویداد حضور داشته باشد که متأسفانه نه‌تنها هیچ یک از این دو وعده محقق نشد، که حتی علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی هم در رویداد اختتامیه حضور نیافت.
در برگزاری جشنواره کاما، انجمن از همکاری و شراکت جامعه معلولین ایران به ریاست دکتر کامران آروان هم بهره می‌برد. در این شراکت، مقرر گردیده بود که بخشی از هزینه‌ها را انجمن تأمین کند و بخش دیگر بر عهده جامعه معلولین ایران باشد. از جمله مسؤولیت‌های جامعه معلولین، پرداخت جوایز افراد غیر معلول بود که متأسفانه با وجود جلساتی که با دکتر آروان در این خصوص برگزار و پیگیری‌هایی که انجام شد، جامعه معلولین هنوز تعهد خود را انجام نداده و به همین دلیل است که جوایز نقدی افراد غیر معلول، هنوز پرداخت نشده است. ما پیگیر این موضوع هستیم و از دوستانمان در جامعه معلولین هم می‌خواهیم بیش از این در انجام تعهداتشان کوتاهی نکنند.
از دیگر رویداد‌هایی که قرار بود در آیین اختتامیه برگزار شود، رونمایی از دایرت‌المعارف نابینایی و کم‌بینایی بود. با توجه به غیبت بنده و برخی مشکلات دیگر بنا شد این رونمایی به تاریخ دیگری موکول شود. طی گفتگو‌هایی که با محمد نوری، رئیس دفتر فرهنگ معلولین و از مؤلفان این اثر داشتیم، قرار شد جلساتی را هم با دبیر‌کل نهاد کتابخانه‌های عمومی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته باشیم تا نسخه‌هایی از این کتاب سه جلدی که در ۲۱۰۰ صفحه تدوین شده خریداری و در مراکز کتابخانه‌ای و پژوهشی توزیع شود. در اولین مناسبتِ ممکن، رونمایی از این مجموعه ارزشمند برگزار خواهد شد.
برگزاری تور‌های سیاحتی و زیارتی انجمن هم از جمله فعالیت‌های ادامه‌دار ما بوده است. هشتم دی، جمعی از اعضای انجمن، به مقصد ایستگاه دوم توچال کوهپیمایی کردند. همچنین قرار است در اوایل ماه بهمن، یک سفر با حضور ۵۰ نفر از نابینایان به مقصد کربلای معلی تدارک دیده شود. این سفر، مخصوص نابینایانی است که به اصطلاح کربلا اولی هستند و تا به حال موفق به زیارت عتبات عالیات نشده‌اند.
تمدید تفاهمنامه انجمن نابینایان ایران با آزمایشگاه فروردین، دیگر اتفاقی بود که در طول ماه گذشته رقم خورد. امسال هم مثل سال گذشته، آن دسته از اعضای انجمن که نیازمند انجام امور آزمایشگاهی باشند می‌توانند نسخه پزشک را برای ما ارسال کنند تا ما هماهنگی‌های لازم را انجام دهیم و کارشناسان آزمایشگاه فروردین به منزل افراد مراجعه کنند و آزمایش را انجام دهند و نتیجه را به رایگان برایشان ارسال کنند. این آزمایشگاه متعهد شده در هزینه‌های آزمایش، ۲۰ درصد به اعضای انجمن تخفیف دهد.
انجمن نابینایان ایران طی جلساتی با یکی از مسؤولین کشوری بر نیاز جامعه نابینایان به برجسته‌نگار هوشمند همراه تأکید کرد و در نتیجه یکی از مجموعه‌های اقتصادی بزرگ کشور، در راستای مسؤولیت اجتماعی، تعداد ۱۵ دستگاه برجسته‌نگار هوشمند همراه را خریداری کرد تا بتوانیم در مراکز کتابخانه‌ای در اختیار مراجعه کنندگان نابینا و کم‌بینا قرار دهیم. این تعداد قطعاً ناکافی است و ما تلاش می‌کنیم با توجه به قیمت بالای دستگاه و عدم توان اقشار دانشجو و دانش‌آموز برای خرید دستگاه، تعداد بیشتری را به همین روش خریداری کنیم و در اختیار نمایندگی‌های فعال انجمن در شهر‌ها بگذاریم تا این افراد بتوانند با ترتیباتی که اتخاذ می‌شود، از این دستگاه استفاده کنند.
در پایان این گزارش لازم می‌دانم از گردانندگان ماهنامه نسل مانا تشکر کنم که همواره مطالب به‌روز و ارزنده را تولید می‌کنند و در اختیار علاقمندان قرار می‌دهند. این ماه این نشریه چهارمین سال فعالیتش را آغاز کرده و خوشبختانه توانسته جایگاه مناسبی را در میان علاقمندانش به دست آورد. حال که این ماهنامه تثبیت شده، ما به دنبال رفع نیاز مطالعاتی کودکان و نوجوانان نابینا هستیم. این گروه، در مقایسه با همنوعان بینایشان از کمترین امکانات برخوردارند و تبعیض ناروایی در حقشان شکل گرفته است. امیدواریم بتوانیم با تأمین منابع مالی مورد نیاز، محتوای درخوری را هم برای این عزیزان تولید کنیم. برنامه رادیویی شش نقطه هم دیگر محصول فرهنگی انجمن است که در اینجا لازم می‌دانم از تولید کنندگانش تشکر کنم و ابراز امیدواری کنم بتوانیم با فراهم کردن امکان حمایت بیشتر از این برنامه، به ارتقا کمی و کیفی این برنامه هم کمک کنیم. مسائل و موضوعات فرهنگی جزو دغدغه‌های همیشگی انجمن نابینایان بوده و است و امیدواریم از این پس هم حضور کارشناسان و صاحب‌نظران این حوزه در کنار ما تداوم داشته باشد تا بتوانیم نیاز فرهنگی جامعه افراد با آسیب بینایی را به خوبی مرتفع کنیم. از همه حامیان به‌ویژه شرکت پکتوس و بانک مسکن تشکر می‌کنم که همواره در انجام امور فرهنگی در کنار ما بوده‌اند و امیدوارم سایر مجموعه‌های اقتصادی هم در راستای ایفای نقش مسؤولیت اجتماعیشان، در انجام اموری از این دست، در کنار انجمن نابینایان ایران باشند."
audio/mana-10e0b0a5c5437a500f89.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (دی ۱۴۰۲)
منصور شادکام
بعد از چند ماه که گزارش‌های ماهانه انجمن را بدون حضور مهندس منصور شادکام می‌شنیدیم، این ماه خوشبختانه مشکلات برطرف شده و علاقمندان می‌توانند کمافی‌السابق، نسخه صوتی این گزارش را هم با صدای مهندس شادکام، ذیل همین مطلب در وب‌سایت و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی، بشنوند.
در ابتدا لازم می‌دانم از همه دوستانی که جویای احوال این بنده بودند سپاسگزاری کنم و برای همه دوستان آرزوی سلامتی داشته باشم. بیماری من یک ماه به طول انجامید و در طول این یک ماه، دوستان با تماس‌ها و پیگیری‌ها و دیدار‌های گاه‌به‌گاه در بیمارستان، مرا در تحمل دشواری‌های میماری یاری کردند.
همانطور که در شماره پیشین این گزارش از نظر گذراندید، در روز ۱۴ آذر، انجمن نابینایان ایران، جشنواره ملی کاما را برگزار کرد. در اینجا لازم است ضمن سپاس از تلاش‌های اعضای کمیته سیاست‌گذاری جشنواره، از نهاد‌هایی گلایه کنم که کلمه فرهنگ را حتی بر سردر و عنوان مجموعه‌شان یدک می‌کشند اما از حضور در این جشنواره سر باز زدند. از آن جمله می‌توانم به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران اشاره کنم. انتظار می‌رفت با توجه به اینکه شهردار فعلی تهران خود از جامعه افراد دارای معلولیت است، عنایت بیشتری به این جشنواره ملی می‌داشت و دستکم در سطح معاونت سازمان فرهنگی هنری، در این جشنواره مشارکت می‌کرد. گلایه دیگرم را خطاب به رئیس سازمان آموزش‌و‌پرورش استثنایی مطرح می‌کنم که علی‌رغم مسؤولیت در زمینه آموزش افراد با نیاز‌های ویژه، حتی در جلسات شورای سیاست‌گذاری هم نماینده‌ای از این سازمان حضور نداشت. در این جلسات، از طرف وزارت آموزش‌و‌پرورش، نماینده‌ای از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان حضور می‌یافت که کم‌کم حضور این نماینده هم کمتر شد و آنطور که باید در برگزاری این جشنواره مشارکتی از مجموعه آموزش‌و‌پرورش ندیدیم. معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد هم آنطور که انتظار می‌رفت ظاهر نشد و با وجود همدلی همیشگی وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی با انجمن نابینایان ایران، معاونت فرهنگی خود در نقش همکار برگزاری جشنواره ظاهر نشد و کار را به نهاد‌های زیر‌مجموعه واگذار کرد. از مجموعه‌هایی نظیر کمیسیون فرهنگی شورای شهر تهران هم انتظار می‌رفت با توجه به سفارش‌های رهبر انقلاب در خصوص فعالیت‌های فرهنگی، در برگزاری این رویداد مهم ملی در کنار ما باشند. همچنین با وجود میزبانی از رویداد اختتامیه،
در مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران، انتظار می‌رفت آقای مختارپور، ریاست مجموعه در رویداد حاضر شوند اما شگفت آنکه این اتفاق نیفتاد. افزون بر همه این گلایه‌ها، گله دیگر من خطاب به سازمان بهزیستی کشور است که از سویی وعده داده بود مبلغ جایزه‌ای را که به افراد غیر معلول تعلق می‌یابد به عهده بگیرد و از سوی دیگر از وزیر محترم تعاون دعوت کند تا در این رویداد حضور داشته باشد که متأسفانه نه‌تنها هیچ یک از این دو وعده محقق نشد، که حتی علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی هم در رویداد اختتامیه حضور نیافت.
در برگزاری جشنواره کاما، انجمن از همکاری و شراکت جامعه معلولین ایران به ریاست دکتر کامران آروان هم بهره می‌برد. در این شراکت، مقرر گردیده بود که بخشی از هزینه‌ها را انجمن تأمین کند و بخش دیگر بر عهده جامعه معلولین ایران باشد. از جمله مسؤولیت‌های جامعه معلولین، پرداخت جوایز افراد غیر معلول بود که متأسفانه با وجود جلساتی که با دکتر آروان در این خصوص برگزار و پیگیری‌هایی که انجام شد، جامعه معلولین هنوز تعهد خود را انجام نداده و به همین دلیل است که جوایز نقدی افراد غیر معلول، هنوز پرداخت نشده است. ما پیگیر این موضوع هستیم و از دوستانمان در جامعه معلولین هم می‌خواهیم بیش از این در انجام تعهداتشان کوتاهی نکنند.
از دیگر رویداد‌هایی که قرار بود در آیین اختتامیه برگزار شود، رونمایی از دایرت‌المعارف نابینایی و کم‌بینایی بود. با توجه به غیبت بنده و برخی مشکلات دیگر بنا شد این رونمایی به تاریخ دیگری موکول شود. طی گفتگو‌هایی که با محمد نوری، رئیس دفتر فرهنگ معلولین و از مؤلفان این اثر داشتیم، قرار شد جلساتی را هم با دبیر‌کل نهاد کتابخانه‌های عمومی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته باشیم تا نسخه‌هایی از این کتاب سه جلدی که در ۲۱۰۰ صفحه تدوین شده خریداری و در مراکز کتابخانه‌ای و پژوهشی توزیع شود. در اولین مناسبتِ ممکن، رونمایی از این مجموعه ارزشمند برگزار خواهد شد.
برگزاری تور‌های سیاحتی و زیارتی انجمن هم از جمله فعالیت‌های ادامه‌دار ما بوده است. هشتم دی، جمعی از اعضای انجمن، به مقصد ایستگاه دوم توچال کوهپیمایی کردند. همچنین قرار است در اوایل ماه بهمن، یک سفر با حضور ۵۰ نفر از نابینایان به مقصد کربلای معلی تدارک دیده شود. این سفر، مخصوص نابینایانی است که به اصطلاح کربلا اولی هستند و تا به حال موفق به زیارت عتبات عالیات نشده‌اند.
تمدید تفاهمنامه انجمن نابینایان ایران با آزمایشگاه فروردین، دیگر اتفاقی بود که در طول ماه گذشته رقم خورد. امسال هم مثل سال گذشته، آن دسته از اعضای انجمن که نیازمند انجام امور آزمایشگاهی باشند می‌توانند نسخه پزشک را برای ما ارسال کنند تا ما هماهنگی‌های لازم را انجام دهیم و کارشناسان آزمایشگاه فروردین به منزل افراد مراجعه کنند و آزمایش را انجام دهند و نتیجه را به رایگان برایشان ارسال کنند. این آزمایشگاه متعهد شده در هزینه‌های آزمایش، ۲۰ درصد به اعضای انجمن تخفیف دهد.
انجمن نابینایان ایران طی جلساتی با یکی از مسؤولین کشوری بر نیاز جامعه نابینایان به برجسته‌نگار هوشمند همراه تأکید کرد و در نتیجه یکی از مجموعه‌های اقتصادی بزرگ کشور، در راستای مسؤولیت اجتماعی، تعداد ۱۵ دستگاه برجسته‌نگار هوشمند همراه را خریداری کرد تا بتوانیم در مراکز کتابخانه‌ای در اختیار مراجعه کنندگان نابینا و کم‌بینا قرار دهیم. این تعداد قطعاً ناکافی است و ما تلاش می‌کنیم با توجه به قیمت بالای دستگاه و عدم توان اقشار دانشجو و دانش‌آموز برای خرید دستگاه، تعداد بیشتری را به همین روش خریداری کنیم و در اختیار نمایندگی‌های فعال انجمن در شهر‌ها بگذاریم تا این افراد بتوانند با ترتیباتی که اتخاذ می‌شود، از این دستگاه استفاده کنند.
در پایان این گزارش لازم می‌دانم از گردانندگان ماهنامه نسل مانا تشکر کنم که همواره مطالب به‌روز و ارزنده را تولید می‌کنند و در اختیار علاقمندان قرار می‌دهند. این ماه این نشریه چهارمین سال فعالیتش را آغاز کرده و خوشبختانه توانسته جایگاه مناسبی را در میان علاقمندانش به دست آورد. حال که این ماهنامه تثبیت شده، ما به دنبال رفع نیاز مطالعاتی کودکان و نوجوانان نابینا هستیم. این گروه، در مقایسه با همنوعان بینایشان از کمترین امکانات برخوردارند و تبعیض ناروایی در حقشان شکل گرفته است. امیدواریم بتوانیم با تأمین منابع مالی مورد نیاز، محتوای درخوری را هم برای این عزیزان تولید کنیم. برنامه رادیویی شش نقطه هم دیگر محصول فرهنگی انجمن است که در اینجا لازم می‌دانم از تولید کنندگانش تشکر کنم و ابراز امیدواری کنم بتوانیم با فراهم کردن امکان حمایت بیشتر از این برنامه، به ارتقا کمی و کیفی این برنامه هم کمک کنیم. مسائل و موضوعات فرهنگی جزو دغدغه‌های همیشگی انجمن نابینایان بوده و است و امیدواریم از این پس هم حضور کارشناسان و صاحب‌نظران این حوزه در کنار ما تداوم داشته باشد تا بتوانیم نیاز فرهنگی جامعه افراد با آسیب بینایی را به خوبی مرتفع کنیم. از همه حامیان به‌ویژه شرکت پکتوس و بانک مسکن تشکر می‌کنم که همواره در انجام امور فرهنگی در کنار ما بوده‌اند و امیدوارم سایر مجموعه‌های اقتصادی هم در راستای ایفای نقش مسؤولیت اجتماعیشان، در انجام اموری از این دست، در کنار انجمن نابینایان ایران باشند."
audio/mana-ad12326c1e86f11ff75d.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
نخستین شمارۀ پیشخوان در سال سوم نسل مانا را با بریل آغاز خواهیم کرد؛ و چه شروعی مناسب‌تر از این مخلوق دوست‌داشتنی بشر! روز جهانی بریل را به‌تازگی پشت سر گذاشته‌ایم. به همین بهانه، در دنیا گشتی خواهیم زد و از ویژه‌برنامه‌ها و رویداد‌هایی که به مناسبت بریل برگزار شده است، گزارشی خواهیم داد. در ادامه، به سراغ دوربین‌های عکاسی و فیلم‌برداری مناسب برای استفادۀ نابینایان خواهیم رفت و یک رویداد موسیقایی ویژۀ نابینایان را بررسی خواهیم کرد و به این بهانه، مروری خواهیم داشت به فعالیت‌های برخی مراکز تخصصی آموزش موسیقی به نابینایان در کشور ایالات‌متحدۀ آمریکا.
یک جهان آگاهی زیر انگشتان نابینایان
از سالروز تولد لویی بریل عزیز ما، تنها کمی بیش از دو هفته گذشته است؛ مردی که ۲۱۵ سال پیش در فرانسه به دنیا آمد و گرچه کوتاه زیست، اما در همان حیات کوتاه، یادگاری چنان گران‌سنگ از خود به‌جای گذاشت که هنوز هم با گذشت دو قرن، کاخ بلندی که بنا نهاد، بی‌گزند باد و باران، برجا ایستاده و مأمن نابینایانی است که قدم در جادۀ علم‌آموزی می‌گذارند. چهارم و ششم ژانویه، برای نابینایان دنیا روز‌هایی بااهمیت هستند؛ اولی روز تولد لویی بریل است و دیگری روز مرگ او. پنج‌سالی می‌شود که سازمان ملل، روز تولدش را به‌عنوان «روز جهانی آگاهی‌بخشی در خصوص بریل» به تقویم دنیا اضافه کرده است و هرساله رویداد‌های مرتبط با دسترسی نابینایان به بریل به همین مناسبت در کشور‌های مختلف برگزار می‌شود.
امسال در کشور ما خبری از این قبیل رویداد‌ها نبود و به‌جز یکی‌دو خبرگزاری، جایی نامی از لویی عزیز ما برده نشد. در نبود رویداد‌های داخلی، شاید بد نباشد سری به آن‌سوی مرز بزنیم و ببینیم چشم‌رنگی‌های هم‌نژاد لویی تولدش را چطور گرامی داشته‌اند.
جایزۀ گرمی معادل اسکار در موسیقی است و بزرگ‌ترین صحنۀ موسیقایی دنیا محسوب می‌شود. واندر از این صحنه برای جلب‌توجه میلیون‌ها تماشاچیِ این رویداد نسبت به اهمیت خط بریل برای نابینایان استفاده کرده است. اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، می‌توانید شرح ماجرا و اسناد صوتی مربوط به این اتفاق را بشنوید؛ افزون بر این از یک وکیل نابینا خواسته‌ایم راجع‌به معاهدۀ مراکش و الزاماتش برایمان توضیح دهد و برایمان بگوید که ما را چه می‌شود که علی‌رغم اینکه جمهوری اسلامی یکی از امضاکنندگان این معاهده است، مفادش در ایران اجرا نمی‌شود؟! به این بهانه، یکی از ترانه‌های محبوب استیوی واندر را هم خواهیم شنید.
دنیای بی‌مرز صفحه‌خوان‌ها: این بار دوربین دیجیتال
دامنۀ پشتیبانی صفحه‌خوان‌ها حالا دیگر از گوشی و رایانه فراتر رفته است و سایر ابزار‌های رایج را هم در بر می‌گیرد. سونی یکی از شرکت‌هایی است که تلاش می‌کند در بیشتر محصولات دیجیتالی‌اش امکان استفاده از صفحه‌خوان‌ها را در اختیار کاربران نابینا قرار دهد. بعد از تلویزیون‌های هوشمند سونی، این بار نوبت به دوربین‌های دیجیتال این شرکت رسیده است که با افزودن یک صفحه‌خوان، قفل ورود نابینایان به دنیای عکاسی و فیلم‌برداری هم شکسته شود.
دربارۀ دوربین‌های سری آلفای شرکت سونی، قبلاً هم در همین سلسله‌نوشته‌ها چیزکی نوشته بودیم. این بار هم مثل دفعۀ قبل، سَم سیوی، یوتیوبر نابینا، به سراغ نسل تازۀ این دوربین‌ها رفته تا عملکرد صفحه‌خوان را در آنها بررسی کند. به گفتۀ سم، نسخۀ جدید صفحه‌خوان که حالا روی دوربین‌های سری آلفا نصب شده است، در مقایسه با صفحه‌خوان قبلی، به‌مراتب پشتیبانی بهتری را ارائه می‌کند. حالا کاربران امکان تغییر تنظیمات صفحه‌خوان نظیر میزان سرعت یا پرگویی را در اختیار دارند. همچنین صفحه‌خوان حالا می‌تواند بیشتر فهرست امکانات و تنظیمات دوربین را بخواند؛ افزون بر این گزینه‌های موجود در صفحۀ نرم‌افزار پخش‌کنندۀ دوربین مثل پخش، مکث، حرکت به جلو و عقب هم حالا به‌وسیلۀ صفحه‌خوان خوانده می‌شوند؛ به‌علاوه کاربران نابینا حالا به اطلاعات و آمار‌های دقیقی در خصوص لنز دوربین دسترسی دارند که می‌توانند بر مبنای آن تا حدودی ویژگی‌های تصویری را که می‌خواهند ثبت کنند، شخصی‌سازی کنند. در کل هنوز صفحه‌خوان در برخی بخش‌های دوربین ساکت است، اما با تغییراتی که در امکانات آن به وجود آمده است، به‌خصوص کاربران کم‌بینا با سهولت بیشتری قادر خواهند بود از امکانات دوربین‌های سری آلفا استفاده کنند. با من در نسخۀ پیشخوان همراه شوید تا نمونۀ صدای صفحه‌خوان دوربین‌های دیجیتال سونی را بشنوید.
جشنوارۀ جهانی نوازندگی برای نابینایان
حمایت‌های این بنیاد غیر انتفاعی از موسیقی‌دانان نابینا به این رویداد سالانه خلاصه نمی‌شود. این بنیاد بار‌ها در طول این چهارسال فعالیتش، امکان برگزاری کنسرت را برای نوازندگان نابینا از سراسر دنیا فراهم کرده است. گرد‌آوری اطلاعات در خصوص منابع و مراکز آموزش موسیقی به نابینایان نیز از دیگر فعالیت‌های بنیاد بلّا است. در نسخۀ صوتی پیشخوان، با سایر فعالیت‌های بلّا بیشتر آشنا خواهیم شد. از مرکز دیگری هم سراغ خواهیم گرفت که با حمایت مالی «جاش گروبان»، یکی از نامدار‌ترین خوانندگان حال حاضر آمریکایی برای نابینایان علاقه‌مند به موسیقی خدمات‌رسانی می‌کند. «آکادمی موسیقی برای نابینایان» بیش از بیست سال است که در شهر لس‌آنجلس به جوانان و نوجوانان نابینا خدمات آموزشی ارائه می‌کند. این مرکز اخیراً امکان ارائۀ آموزش‌های برخط را هم برای نابینایان آمریکایی در سراسر دنیا فراهم کرده است. دربارۀ جزئیات آموزش‌های برخط این آکادمی بیشتر خواهیم شنید.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا یا از طریق کانال‌ها و صفحات ما در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید."
audio/mana-125e32b344616f17042b.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
نخستین شمارۀ پیشخوان در سال سوم نسل مانا را با بریل آغاز خواهیم کرد؛ و چه شروعی مناسب‌تر از این مخلوق دوست‌داشتنی بشر! روز جهانی بریل را به‌تازگی پشت سر گذاشته‌ایم. به همین بهانه، در دنیا گشتی خواهیم زد و از ویژه‌برنامه‌ها و رویداد‌هایی که به مناسبت بریل برگزار شده است، گزارشی خواهیم داد. در ادامه، به سراغ دوربین‌های عکاسی و فیلم‌برداری مناسب برای استفادۀ نابینایان خواهیم رفت و یک رویداد موسیقایی ویژۀ نابینایان را بررسی خواهیم کرد و به این بهانه، مروری خواهیم داشت به فعالیت‌های برخی مراکز تخصصی آموزش موسیقی به نابینایان در کشور ایالات‌متحدۀ آمریکا.
یک جهان آگاهی زیر انگشتان نابینایان
از سالروز تولد لویی بریل عزیز ما، تنها کمی بیش از دو هفته گذشته است؛ مردی که ۲۱۵ سال پیش در فرانسه به دنیا آمد و گرچه کوتاه زیست، اما در همان حیات کوتاه، یادگاری چنان گران‌سنگ از خود به‌جای گذاشت که هنوز هم با گذشت دو قرن، کاخ بلندی که بنا نهاد، بی‌گزند باد و باران، برجا ایستاده و مأمن نابینایانی است که قدم در جادۀ علم‌آموزی می‌گذارند. چهارم و ششم ژانویه، برای نابینایان دنیا روز‌هایی بااهمیت هستند؛ اولی روز تولد لویی بریل است و دیگری روز مرگ او. پنج‌سالی می‌شود که سازمان ملل، روز تولدش را به‌عنوان «روز جهانی آگاهی‌بخشی در خصوص بریل» به تقویم دنیا اضافه کرده است و هرساله رویداد‌های مرتبط با دسترسی نابینایان به بریل به همین مناسبت در کشور‌های مختلف برگزار می‌شود.
امسال در کشور ما خبری از این قبیل رویداد‌ها نبود و به‌جز یکی‌دو خبرگزاری، جایی نامی از لویی عزیز ما برده نشد. در نبود رویداد‌های داخلی، شاید بد نباشد سری به آن‌سوی مرز بزنیم و ببینیم چشم‌رنگی‌های هم‌نژاد لویی تولدش را چطور گرامی داشته‌اند.
جایزۀ گرمی معادل اسکار در موسیقی است و بزرگ‌ترین صحنۀ موسیقایی دنیا محسوب می‌شود. واندر از این صحنه برای جلب‌توجه میلیون‌ها تماشاچیِ این رویداد نسبت به اهمیت خط بریل برای نابینایان استفاده کرده است. اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، می‌توانید شرح ماجرا و اسناد صوتی مربوط به این اتفاق را بشنوید؛ افزون بر این از یک وکیل نابینا خواسته‌ایم راجع‌به معاهدۀ مراکش و الزاماتش برایمان توضیح دهد و برایمان بگوید که ما را چه می‌شود که علی‌رغم اینکه جمهوری اسلامی یکی از امضاکنندگان این معاهده است، مفادش در ایران اجرا نمی‌شود؟! به این بهانه، یکی از ترانه‌های محبوب استیوی واندر را هم خواهیم شنید.
دنیای بی‌مرز صفحه‌خوان‌ها: این بار دوربین دیجیتال
دامنۀ پشتیبانی صفحه‌خوان‌ها حالا دیگر از گوشی و رایانه فراتر رفته است و سایر ابزار‌های رایج را هم در بر می‌گیرد. سونی یکی از شرکت‌هایی است که تلاش می‌کند در بیشتر محصولات دیجیتالی‌اش امکان استفاده از صفحه‌خوان‌ها را در اختیار کاربران نابینا قرار دهد. بعد از تلویزیون‌های هوشمند سونی، این بار نوبت به دوربین‌های دیجیتال این شرکت رسیده است که با افزودن یک صفحه‌خوان، قفل ورود نابینایان به دنیای عکاسی و فیلم‌برداری هم شکسته شود.
دربارۀ دوربین‌های سری آلفای شرکت سونی، قبلاً هم در همین سلسله‌نوشته‌ها چیزکی نوشته بودیم. این بار هم مثل دفعۀ قبل، سَم سیوی، یوتیوبر نابینا، به سراغ نسل تازۀ این دوربین‌ها رفته تا عملکرد صفحه‌خوان را در آنها بررسی کند. به گفتۀ سم، نسخۀ جدید صفحه‌خوان که حالا روی دوربین‌های سری آلفا نصب شده است، در مقایسه با صفحه‌خوان قبلی، به‌مراتب پشتیبانی بهتری را ارائه می‌کند. حالا کاربران امکان تغییر تنظیمات صفحه‌خوان نظیر میزان سرعت یا پرگویی را در اختیار دارند. همچنین صفحه‌خوان حالا می‌تواند بیشتر فهرست امکانات و تنظیمات دوربین را بخواند؛ افزون بر این گزینه‌های موجود در صفحۀ نرم‌افزار پخش‌کنندۀ دوربین مثل پخش، مکث، حرکت به جلو و عقب هم حالا به‌وسیلۀ صفحه‌خوان خوانده می‌شوند؛ به‌علاوه کاربران نابینا حالا به اطلاعات و آمار‌های دقیقی در خصوص لنز دوربین دسترسی دارند که می‌توانند بر مبنای آن تا حدودی ویژگی‌های تصویری را که می‌خواهند ثبت کنند، شخصی‌سازی کنند. در کل هنوز صفحه‌خوان در برخی بخش‌های دوربین ساکت است، اما با تغییراتی که در امکانات آن به وجود آمده است، به‌خصوص کاربران کم‌بینا با سهولت بیشتری قادر خواهند بود از امکانات دوربین‌های سری آلفا استفاده کنند. با من در نسخۀ پیشخوان همراه شوید تا نمونۀ صدای صفحه‌خوان دوربین‌های دیجیتال سونی را بشنوید.
جشنوارۀ جهانی نوازندگی برای نابینایان
حمایت‌های این بنیاد غیر انتفاعی از موسیقی‌دانان نابینا به این رویداد سالانه خلاصه نمی‌شود. این بنیاد بار‌ها در طول این چهارسال فعالیتش، امکان برگزاری کنسرت را برای نوازندگان نابینا از سراسر دنیا فراهم کرده است. گرد‌آوری اطلاعات در خصوص منابع و مراکز آموزش موسیقی به نابینایان نیز از دیگر فعالیت‌های بنیاد بلّا است. در نسخۀ صوتی پیشخوان، با سایر فعالیت‌های بلّا بیشتر آشنا خواهیم شد. از مرکز دیگری هم سراغ خواهیم گرفت که با حمایت مالی «جاش گروبان»، یکی از نامدار‌ترین خوانندگان حال حاضر آمریکایی برای نابینایان علاقه‌مند به موسیقی خدمات‌رسانی می‌کند. «آکادمی موسیقی برای نابینایان» بیش از بیست سال است که در شهر لس‌آنجلس به جوانان و نوجوانان نابینا خدمات آموزشی ارائه می‌کند. این مرکز اخیراً امکان ارائۀ آموزش‌های برخط را هم برای نابینایان آمریکایی در سراسر دنیا فراهم کرده است. دربارۀ جزئیات آموزش‌های برخط این آکادمی بیشتر خواهیم شنید.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا یا از طریق کانال‌ها و صفحات ما در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید."
audio/mana-5293a9d108fa8927e9c7.mp3,"آنجا که رنگ و نور و تماشا بریل شد؛ نگاهی به جایگاه بریل در دنیای امروز و مقایسه آن با ایران
زهرا همت
لویی ستاره بود، سراپا بریل شد
برجسته شد، به‌خاطر ماها بریل شد
شش نقطه شد، شبیه خودش رو به پنجره
شش نقطه شد، شبیه خودش تا بریل شد
لویی هزار نقطۀ روشن درست کرد
لویی هزار مرتبه تنها بریل شد
با نقطه‌نقطه‌های جهان آشنا شدیم
آنجا که رنگ و نور و تماشا بریل شد
انگشت‌های خستۀ ما را قطار کرد
وقتی‌که ریل، روی مقوا بریل شد
در کوپه از ندیدنمان حرف می‌زدیم
لویی رسید و پنجره حتی بریل شد
با ما هلن کلر به تماشا رسیده بود
در واگنی که فلسفۀ ما بریل شد
در ایستگاه مصر، پر از رودکی شدیم
آن روز‌ها که دفتر طاها بریل شد
حالا قطار، حامل لویی بریل‌هاست
چهارم ژانویه، روز جهانی بریل بود و در مسیر جمع‌آوری اطلاعات این یادداشت، در فضای مجازی جستجو می‌کردم و می‌خواستم بدانم که آیا اصلاً کسی از متولیان آموزش افراد با آسیب بینایی این روز را به یاد دارد؟ آیا مراسمی، همایشی، رویدادی یا دست‌کم پیام تبریکی برای این روز در نظر گرفته شده است؟ با نهایت تأسف اما خالی از تعجب، دیدم که انگار اصلاً چنین روزی در تقویم مسئولان ما وجود ندارد. برخی خبرگزاری‌ها مطالبی در ارتباط با روز جهانی بریل با هدف معرفی این نظام خواندن و نوشتن به جامعه منتشر کردند، درحالی‌که انتظار می‌رفت سازمان آموزش و پرورش استثنایی که عنوان متولی اصلی آموزش افراد با آسیب بینایی را یدک می‌کشد یا سازمان فخیمۀ بهزیستی، حتی در حد طراحی یک پوستر ناقابل، وجود خطی به نام «بریل» را به شهروندان یادآوری کنند و بر ضرورت یادگیری این خط برای نابینایان و کاربرد آن در زندگی فرد نابینا تأکید کنند، اما افسوس که هیچ خبری نبود و ظاهراً کسی باید پیدا شود و خط بریل را به دست‌اندر‌کاران این نهاد‌های گران‌مایه معرفی کند و بگوید که خط بریل یک نظام نوشتاری ویژۀ افراد با آسیب بینایی است که توسط لویی بریل فرانسوی اختراع شد و سال‌هاست که نابینایان سراسر دنیا برای خواندن و نوشتن از این خط استفاده می‌کنند و همان‌گونه که موسی عصمتی، شاعر نابینای مشهدی، در سروده‌ای که در ابتدای مطلب آورده شد، به‌زیبایی اشاره می‌کند؛ پنجره‌های روشنایی و دانایی را به روی افراد با آسیب بینایی گشوده است.
صد افسوس که اقبال از خط بریل در میان خود افراد با آسیب بینایی نیز هر روز کم‌رنگ‌تر می‌شود و بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند از کتاب‌های صوتی استفاده کنند و برای نوشتن هم از امکان تبدیل گفتار به نوشتار استفاده کنند. متأسفانه گاه در بین افراد با آسیب بینایی با کسانی مواجه هستیم که ضرورتی برای آموزش بریل به افراد با آسیب بینایی قائل نیستند! مانند این است که بگوییم نیاز نیست کودکان خواندن و نوشتن بیاموزند. پر‌واضح است که چنین نظریه‌ای با هیچ دلیل و منطقی قابل توجیه نیست.
«توانمندسازی از طریق فراگیری و تنوع» به‌عنوان شعار روز جهانی بریل سال ۲۰۲۴ انتخاب شده است. این شعار بر تعهد به ایجاد جهانی تأکید می‌کند که در آن حضور افراد دارای آسیب بینایی به‌طور کامل در تمامی عرصه‌های اجتماع در نظر گرفته می‌شود. هدف نهایی از یادگیری، به‌کارگیری در زندگی واقعی است و افراد باید بتوانند آنچه را آموزش دیده‌اند، در محیط زندگی واقعی و اجتماعی به کار بگیرند و اگر چنین نباشد و کاربرد خواندن و نوشتن به خط بریل به محیط مدرسه محدود شود؛ یادگیری آن برای دانش‌آموزان، نه‌تنها جذابیت، بلکه فایدۀ چندانی هم نخواهد داشت؛ علاوه بر این استفاده از خط بریل می‌تواند زمینۀ حضور مؤثر افراد با آسیب بینایی را در تمامی عرصه‌های زندگی فراهم کند یا دست‌کم زندگی روزمرۀ این قشر را تسهیل کند؛ برای مثال اگر برچسب بریل برای محصولات گوناگون در نظر گرفته شود می‌تواند بسیار مفید باشد، ولی متأسفانه به‌ویژه در کشور ما اثر چندانی از خط بریل در جامعه دیده نمی‌شود و به‌جز در موارد معدودی مانند عددهای بریل برخی آسانسور‌ها رد پای چندانی از حضور خط بریل مشهود نیست.
این سطور، دانش‌آموز کلاس اولی را به خاطرم آورد که پس از یادگیری عدد دو به کلاس آمد و با خوشحالی وصف‌ناپذیری گفت که توانسته است عدد دو را روی کلید‌های آسانسور آپارتمان پیدا کند و بزند. او گفت که حالا احساس می‌کند باسواد شده است. خودش نمی‌دانست و احتمالاً هنوز هم نمی‌داند که در عین سادگی، چه تعریف زیبایی از با‌سواد شدن ارائه کرده است. او توانسته بود فایدۀ آنچه را که آموخته بود در زندگی واقعی‌اش ببیند و پس از آن روز، انگیزۀ یادگیری او بسیار بالا رفته بود و مشتاقانه در همه‌جا به دنبال خط بریل می‌گشت، اما افسوس که هرچه بیشتر جستجو می‌کرد کمتر می‌یافت.
نیک می‌دانیم که بهترین زمان برای آموزش خواندن و نوشتن، حدود شش‌سالگی و شروع آموزش رسمی و عمومی است و بهتر می‌دانیم که بهترین راه علاقه‌مند کردن کودکان به یادگیری خواندن و نوشتن، جذاب‌سازی آموزش به کمک بازی و استفاده از ابزار‌های متنوع و جالب‌توجه کودکان است. هم‌اکنون در بیشتر نقاط دنیا، از ابزار‌های متنوعی برای آموزش خط بریل به کودکان استفاده می‌شود و به نظر می‌رسد وقت آن رسیده که ما هم در آموزش بریل به کودکان، تغییراتی ایجاد کنیم. سال‌های بسیاری است که برای آموزش اولیۀ بریل به کودکان، از لوحه‌های چوبی و پیچ و میخ‌های همراه آن یا شش‌نقطۀ فومی استفاده می‌شود و پس از آن کودکان با لوح و قلم شروع به نوشتن می‌کنند، اما همان‌گونه که برای آموزش نوشتن با مداد، از روش‌های جالبی مانند آموزش نشانه‌ها با نقاشی و استفاده از ابزار‌های آموزشی رنگارنگ و خلاقانه و بازی‌ها و اپلیکیشن‌های آموزشی استفاده می‌شود؛ حق کودکان با آسیب بینایی است که روش آموزش خواندن و نوشتن برای ایشان نیز به‌روز شود تا آموزش از جذابیت لازم برخوردار شود. با کمی مطالعۀ تجربیات مردمان سایر کشورها در‌می‌یابیم که چنین اقدامی به‌سادگی قابل انجام است، اما متأسفانه در کشور ما توجه کافی به این موضوع نشده است. امروزه ابزار‌های بسیار ساده‌ای مانند پاپیت سیلیکونی برای آموزش نشانه‌های بریل و چینه‌های رنگی پلاستیکی نشانه‌ها برای کلمه‌سازی کودکان با آسیب بینایی بسیار مرسوم شده است و این کودکان می‌توانند مانند همسالان فاقد آسیب بینایی‌شان، به‌راحتی با بازی کردن، خواندن و نوشتن را بیاموزند، اما متأسفانه ما در آموزش خط بریل به دانش‌آموزان با آسیب بینایی به کتاب‌های بریل بزرگی چسبیده‌ایم که کودک شش یا هفت‌ساله حتی نمی‌تواند آن را در دست بگیرد و از آن استفاده کند.
یکی دیگر از مسائلی که بسیار حائز اهمیت است، ولی متولیان آموزش، کوچک‌ترین توجهی به آن ندارند؛ آموزش بریل به والدین کودک با آسیب بینایی است. واضح است والدینی که کوچک‌ترین دانشی از خط بریل نداشته باشند، نمی‌توانند نظارتی بر یادگیری فرزند‌شان داشته باشند، اما این بار برای مسئولان بی‌مسئولیت خوش‌خبریم و خبر خوش این است که با طراحی یک ابزار و اپلیکیشن نه‌چندان پیچیده، آموزش خواندن و نوشتن بریل برای کودکان به شکل بازی طراحی شده است که والدین نیز می‌توانند با نصب اپلیکیشن روی تلفن همراه خود، بدون اینکه بریل بدانند بر یادگیری فرزند نظارت کنند و حتی آزمون بگیرند. مسئولان عزیز! آرام بخوابید که دیگران بیدارند!
در ضرورت خط بریل برای افراد با آسیب بینایی هرچه بگوییم کافی نیست. از لذت خواندن کتاب و شعر گرفته تا نوشتن و خواندن نت‌های موسیقی، اما همۀ اینها برای تحقق هدف مشارکت حد‌اکثری در عرصه‌های گوناگون زندگی اجتماعی کافی نیست و همان‌گونه که افراد فاقد آسیب بینایی می‌توانند آنچه را در مدرسه آموخته‌اند، در زندگی روزمره به کار گیرند؛ تسهیل زندگی افراد با آسیب بینایی با پر‌رنگ‌تر کردن نقش خط بریل در موقعیت‌های گوناگون، حق طبیعی این افراد است و بر مسئولان خواب‌آلوده واجب است که در رفع این تبعیض آشکار اجتماعی قدمی بردارند."
audio/mana-7f8be363ec5e7edffff4.mp3,"پیچ و خم‌های تعامل والدین نابینا و فرزندانشان
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! بنا داریم در چندین شماره به چگونگی تعامل میان افراد نابینا و سایر گروه‌های جامعه بپردازیم و با نظر افراد مختلف در موقعیت‌های گوناگون آشنا شویم تا در شرایط مشابه از آنها استفاده کنیم.
در این شماره با نگاهی مختصر به ماهنامۀ «مانا» که یک‌سال پیش از «نسل مانا» منتشر می‌شد، تعامل با فرزندان را در سه مرحله مورد بررسی قرار می‌دهیم.
دوران کودکی
کودکان در این دوره بیش از هر زمان دیگری به والدین خود وابستگی دارند؛ برای شیر خوردن، خوردن غذا و دارو، رفتن به دست‌شویی و حمام، بازی کردن، برقراری ارتباط با سایرین و شناخت محیط پیرامون.
کودکان، خواه بینا و خواه نابینا، به این موارد نیاز دارند و والدین نابینا می‌بایست با آموختن روش‌های صحیح از طریق مطالعه و پرسش از دیگران، سطح آگاهی و توانایی خود را در برآورده کردن نیاز فرزندشان بالا ببرند. والدینی که در مصاحبه‌های مربوط به فرزند‌پروری شرکت داشتند، در آغوش گرفتن، لمس کردن، خوب گوش دادن و صحبت کردن با کودک را عناصر مهمی در برقراری ارتباط میان خود و فرزندشان برشمردند.
بعضی از آنها مانند بسیاری از مادران جوان برای حمام بردن نوزادشان از کسی کمک می‌گیرند و بعضی هم خودشان با تکیه بر تجربه‌های پیشین، فرزندشان را بااحتیاط و دقت کافی در زمانی کمی طولانی‌تر از دیگران به حمام می‌برند. آنها با مهربانی‌های مادرانه فضای حمام را برای فرزندشان دلپذیر می‌کنند.
یکی از مادرها می‌گوید: «والدین جوان نابینا هم یاد می‌گیرند، آنها باید سؤال کنند تا یاد بگیرند».
بعضی‌ها هنگام خوراندن غذا و دارو از قطره‌چکان استفاده می‌کنند و بعضی دیگر از لیوان یا قاشقی که کمی گود است؛ بستگی دارد به اینکه فرد نابینا و فرزندش با کدام روش ارتباط بیشتری برقرار کند.
با پدری مصاحبه کردم که پا‌به‌پای همسرش کارهای مربوط به کودک را انجام می‌دهد؛ برای فرزندش شیر را گرم می‌کند، به او غذای نرم می‌خوراند و کمی که بزرگ‌تر می‌شود، در قالب بازی میوه به دهان یکدیگر می‌گذارند.
پدری دیگر از نوعی بازی با دخترش یاد می‌کند که نامش را «غول‌بازی» گذاشته‌اند. پدر روی مبل می‌نشیند و دختر از زوایای مختلف با ایجاد صدا به او ضربه می‌زند. صداها کمک می‌کند پدر بتواند از خود دفاع کند یا آمادگی پذیرش ضربه را داشته باشد.
در همین فرایندها است که میان کودک و والدینش ارتباط عمیق‌تری برقرار می‌شود. دوستی می‌گوید: «وقتی کسی برای کمک می‌آید، ترجیح می‌دهم او کارهای خانه را انجام دهد تا من وقت بیشتری را با فرزندم بگذرانم».
والدینی تعریف می‌کنند که از طریق تماشای مستندهایی که کلام دارند، همراه با فرزندشان او را با طبیعت آشنا می‌کنند. کلام مستند کمک می‌کند که فرد نابینا بتواند به پرسش‌های کودک با تسلط بیشتری پاسخ دهد.
در جایی دیگر والدین نابینایی که فرزندشان هم نابیناست، از زمانی می‌گویند که وقتی روش مهدکودکی را مناسب نمی‌بینند، مهد را عوض می‌کنند تا فرزندشان در شرایط مناسب‌تری در کنار سایرین آموزش ببیند.
اینها همه حمایت‌هایی است که در درازمدت از نگاه عمیق کودکان پنهان نمی‌ماند.
دوران مدرسه
در مصاحبه با والدین نابینا دریافتیم که بیشتر آنها ترجیح می‌دهند خود با معلم، ناظم و مدیر مدرسه در ارتباط باشند. همچنین افرادی که در انجمن اولیا و مربیان حضوری فعال دارند. با دوستانی صحبت کردیم که گفتند هرگز از مدرسه انتظار نداشتند به فرزندشان ارفاق کنند. آنها گفتند: «به معلم‌ها می‌گفتیم انجام آزمایش و یا ساخت کاردستی در خانه را کمی زودتر اعلام کنند تا ما فرصت کافی برای تهیۀ مواد مورد نیاز داشته باشیم».
برخی از والدین هر سال کتاب بریل را از نزدیک‌ترین مدرسۀ استثنایی تهیه می‌کنند تا در درس‌ها به فرزندشان کمک کنند، مانند بسیاری از والدین دیگر.
یکی از مادرها تعریف می‌کند که همیشه فرزندانش را با لباس‌های تمیز و اتوشده و با تغذیۀ سالم و خانگی به مدرسه فرستاده است.
پدری می‌گوید که همیشه نگران بوده است چطور مسئلۀ نابینایی‌اش را با فرزندش در میان بگذارد. او ضمن انجام وظایف پدرانه، صبر کرده است تا کودک، خود، از او سؤال کند؛ تا اینکه از طرف مدرسه برای سخنرانی در روز «عصای سفید» دعوت می‌شود. جالب اینجاست که فرزندش این پیشنهاد را به مدیر مدرسه داده بود.
در اینجا توجه شما والدین نابینا را به چند نکتۀ مربوط با مدرسه جلب می‌کنم:
خوب است فرزندتان نسبت به شرایط شما آگاهی کامل داشته باشد؛ به همین منظور می‌توانید از مشاوران آگاه کمک بگیرید.
بهتر است ثبت‌نام فرزندتان را به‌موقع انجام دهید تا بتوانید در فضایی صمیمی مدیر مدرسه را نسبت به شرایط دانش‌آموز در خانه آگاه کنید.
یکی‌دو روز پیش از نخستین روز مدرسه، از مدیر بخواهید تا معلم کلاس را نسبت به شرایط شما، به‌عنوان والدین یکی از دانش‌آموزان کلاس آگاه کند.
از ناظم مدرسه بخواهید ترتیبی اتخاذ کند تا در روز جهانی عصای سفید زمان کوتاهی را به شما اختصاص دهند تا ضمن بیان صحبت‌هایی در خصوص توانایی‌های افراد نابینا، بتوانید با سایر دانش‌آموزان ارتباط برقرار کنید.
چنانچه از نظر تحصیلی یا اجتماعی از موقعیت مناسبی برخوردار هستید، عضو انجمن اولیا و مربیان باشید.
برای تهیۀ کتاب بریل، قبل از شروع سال تحصیلی، در اردیبهشت‌ماه، با نزدیک‌ترین مدرسۀ استثنایی شهر خود تماس بگیرید و درخواستتان را مطرح کنید.
برای انجام برخی امور که نیاز به دیدن دارند، می‌توانید از داوطلبان برنامۀ بی مای آیز کمک بگیرید.
دوران نوجوانی
دوران حساس نوجوانی با تحول‌های بسیار همراه است. به گفتۀ یکی از والدین نابینا اگر افراد نابینا از همان ابتدا ضمن پذیرش مسائل مربوط به نابینایی خود، تلاش کنند با فرزندانشان رفتاری عادی و منطقی داشته باشند، فرزندان در دورۀ نوجوانی به‌عنوان پدر یا مادر روی آنها حساب می‌کنند، نه به‌عنوان یک فرد نابینا که به دلیل نابینایی‌اش به کمک‌های فراوان نیاز دارد. او می‌گوید: «ما از طریق کمک کردن به دیگران و کمک گرفتن از دیگران به فرزندانمان آموختیم که همۀ انسان‌ها به کمک یکدیگر نیاز دارند، البته در بسیاری موارد هم سعی می‌کردیم به‌جای بچه‌ها از سایر اطرافیان کمک بگیریم؛ با این هدف که آنها خود را مسئول ما ندانند. هرچه باشد ما والدین آنها هستیم و نسبت به آنها مسئولیت داریم».
پدری می‌گوید: «فرزندم به رانندگی بسیار علاقه داشت. رانندگی را از عمویش یاد گرفت. تصمیم گرفتم موقع رانندگی، با آرامش در کنارش بنشینم تا او ضمن مسئولیت‌پذیری، همواره حمایت و همراهی مرا نسبت به خود احساس کند».
خوب است والدین ارتباط دوستانه‌ا‌ی با فرزندشان داشته باشند تا فرزند در دوران نوجوانی ناشناخته‌هایش را به‌راحتی با آنها در میان بگذارد، سؤال بپرسد و نگرانی‌هایش را در فضایی امن به آنها بگوید. در چنین شرایطی فرزندان برای حل مسائل خود بیش از هر کس به والدینشان اعتماد می‌کنند و مسائلی از قبیل انتخاب رشتۀ تحصیلی، شغل و همچنین سایر تصمیم‌ها برای آینده را ابتدا با آنها در میان می‌گذارند.
گفتنی‌ها در این باره بسیار است.
شما می‌توانید در شماره‌های نخستین ماهنامۀ مانا به بخش‌های مفصل‌تری از این گزارش‌ها دسترسی داشته باشید.
با امید به اینکه در سایۀ تدبیر شاهد کاهش فاصله میان فرزندان و والدین آنها باشیم.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-ed10627cf52e0396a6cd.mp3,"چگونه هوش مصنوعی می‌تواند در مسیریابی به نابینایان و کم‌بینایان کمک کند
میثم امینی
نابینایان و کم‌بینایان برای یافتن مسیر، به‌خصوص در محیط‌های ناآشنا نیاز مبرمی به ابزارهای کمکی دیجیتالی بهتر دارند. اکنون محققی به نام «باینیت کوریاکُوس» راه‌حلی عملی و مقرون‌به‌صرفه را پیدا کرده است که از هوش مصنوعی و حسگرهای تلفن هوشمند استفاده می‌کند.
علی‌رغم وفور راه‌حل‌های مبتنی بر تلفن هوشمند، این راه‌حل‌ها اغلب به اتصال اینترنت احتیاج دارند که آنها را در مکان‌های دارای محدودیت در اتصال اینترنت، مثل گاراژ و زیرزمین غیر قابل‌استفاده می‌کند. بیشتر سامانه‌های راهنمای مسیریابی مدرن همچنین به منابع ابری متکی‌اند که باعث ایجاد تأخیر در پردازش و مانع مسیریابی بی‌درنگ می‌شود؛ چیزی که وقتی هر ثانیه اهمیت دارد ضروری است. برای بسیاری از این سامانه‌ها فناوری نسبت به چالش‌های واقعی که کاربران در هنگام مسیریابی با آنها روبه‌رو می‌شوند، اولویت دارد.
از سوی دیگر، توسعۀ سریع هوش مصنوعی و قدرت محاسباتی رو به افزایش تلفن‌های هوشمند، توسعۀ راه‌حل‌های بسیار کاربردی‌تری را ممکن کرده است. کوریاکوس می‌گوید: «این هم‌افزایی فناوری می‌تواند به‌طور مؤثری برای توسعۀ یک سامانۀ راهنمایی مسیریابی برای نابینایان و کم‌بینایان استفاده شود». آمارهای سازمان بهداشت جهانی که نشان می‌دهند دویست میلیون نفر در جهان با آسیب بینایی روبه‌رو هستند و به کمک‌های فناورانه دسترسی ندارند، بر عظمت این مشکل تأکید می‌کند. سازمان بهداشت جهانی به بهبود دسترسی به فناوری کمکی باکیفیت و مقرون‌به‌صرفه برای همه در همه‌جا متعهد است؛ بنابراین یک سامانۀ مسیریابی مقرون‌به‌صرفه و کاربرپسند از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود. هدف اصلی کوریاکوس توانمند‌سازی نابینایان و کم‌بینایان در مسیریابی مستقل با استفاده از آخرین نوآوری‌های فناورانه، به‌خصوص در زمینۀ هوش مصنوعی و حسگرهای تلفن‌های هوشمند برای برآوردن نیازهای منحصربه‌فرد آنها بوده است.
یادگیری عمیق نوعی هوش مصنوعی است که روش کسب دانش انسان را تقلید می‌کند. با همکاری نزدیک با نابینایان و کم‌بینایان، کوریاکوس دیپ‌نَوی را طراحی و توسعه داده است. دیپ‌نوی سامانۀ راهنمای مسیریابی بر پایۀ یادگیری عمیق برای تلفن‌های هوشمند جهت کمک به نابینایان و کم‌بینایان در مسیریابی است که استقلال این افراد را افزایش می‌دهد. به این سامانۀ راهنما آموزش داده شده است تا موانع و راه‌های خروجی را که افراد نابینا و کم‌بینا ممکن است با آنها برخورد کنند درک کند. دیپ‌نوی از مدل‌های یادگیری عمیق برای تشخیص بی‌درنگ موانع استفاده می‌کند و برای انجام این کار از قابلیت‌های هوش مصنوعی تلفن‌های هوشمند بهره می‌برد.
دیپ‌نوی از حسگرهای موجود در تلفن هوشمند برای ارائۀ اطلاعات دقیق در مورد موانع استفاده می‌کند. این اطلاعات عبارت‌اند از فاصله، موقعیت و حرکت. این سامانه همچنین یاد می‌گیرد که مکان‌های مختلفی مثل آشپزخانه، دفتر کار، گاراژ یا خیابان را تشخیص دهد تا بتواند به کاربر در تشخیص چیدمان محیط کمک کند. کوریاکوس توضیح می‌دهد: «سامانه‌ای که ما توسعه داده‌ایم، می‌تواند به شما بگوید چه موانعی پیش روی شماست و این موانع چقدر از شما فاصله دارند یا اینکه آیا چیزی در حال حرکت است یا خیر یا این شیء در سمت راست یا چپ شما قرار دارد». دیپ‌نوی را می‌توان به‌سادگی به‌عنوان یک برنامه روی گوشی اندرویدی نصب کرد. با گذاشتن گوشی به شکلی امن در جیب جلیقه، گوشی به‌صورت زنده از اطراف فیلم‌برداری می‌کند و از طریق هدفون بی‌سیم به کاربر بازخورد می‌دهد. آزمایش سامانه با کمک کاربران نابینا و کم‌بینا بازخوردی مثبت دربارۀ قابلیت استفاده از این سامانه داشت. حمل این سامانه آسان و کاربرد آن مؤثر بود. کوریاکوس در تحقیقات خود دریافت یک تلفن هوشمند، به‌تنهایی، می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای کمک به نابینایان و کم‌بینایان در مسیریابی استفاده شود، یعنی بدون استفاده از حسگرهای اضافی، دستگاه‌های اضافی یا شبکه‌های داده بیرونی. این پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که اگر به نیازها و ترجیح‌های کاربر اولویت داده شود، یک سامانۀ راهنمای مسیریابی می‌تواند دردسترس‌تر و کاربرپسندتر شود تا افراد بیشتری بتوانند به‌راحتی و با اطمینان از آن در زندگی روزمرۀ خود استفاده کنند.
این پژوهشگر می‌گوید: «یکی از مزایای این راه‌حل این است که نیازی به اتصال به اینترنت ندارد.» او توضیح می‌دهد که در طول ارزیابی، آنها از کاربران پرسیدند: استفاده از دیپ‌نوی چه حسی دارد؟ علاوه بر این آنها از کاربران سؤال کردند که آیا می‌توانند به یک سامانۀ راهنمای مسیریابی بر پایۀ تلفن هوشمند اعتماد کنند و اینکه کدام را ترجیح می‌دهند: فقط دیپ‌نوی، فقط عصای سفید یا ترکیبی از دیپ‌نوی و عصای سفید؟ بیشتر مخاطبان پاسخ دادند که ترکیبی از دیپ‌نوی و عصای سفید را ترجیح می‌دهند. کاربران اضافه کردند که در حال حاضر به اینکه فقط از یک راهنمای بر پایۀ تلفن هوشمند برای مسیریابی در مکان‌های عمومی استفاده کنند اعتماد نمی‌کنند؛ بااین‌حال آنها اذعان داشتند که با توجه به توانایی دیپ‌نوی در ارائۀ اطلاعات کامل‌تری در مورد محیط اطراف، ممکن است نظر آنها در آینده تغییر کند و اعتماد آنها به استفاده از دیپ‌نوی بدون عصای سفید می‌تواند با تمرین و آشنایی بیشتر افزایش پیدا کند.
سامانه‌ای که کوریاکوس توسعه داده است، یک نمونۀ اولیۀ تحقیقاتی است؛ بااین‌حال دانش به‌ دست آمده از طریق این پژوهش می‌تواند برای تحقیق بیشتر در این زمینه مفید باشد. پژوهش‌های کوریاکوس در قالب دو جایزۀ بهترین مقاله، به‌صورت بین‌المللی، شناخته شده‌اند. او می‌گوید: «ما هنوز به انجام اصلاحاتی در سامانه نیاز داریم و برای کمک به ایجاد یک راه‌حل بر پایۀ تلفن هوشمند کاملاً کاربردی و کاربرپسند به طراحان واسط کاربری احتیاج داریم.» کوریاکوس توضیح می‌دهد که با پیشرفت‌های هیجان‌انگیز در زمینۀ هوش مصنوعی و توسعۀ مدل‌های یادگیری عمیق پیشرفته‌تر، آنها انتظار دارند که دیپ‌نوی بهبود بیشتری پیدا کند. کوریاکوس می‌گوید: «برنامه‌های آیندۀ ما همچنین شامل ارائۀ کنترل بیشتر به کاربران است که به آنها اجازه می‌دهد سامانه را طبق ترجیح‌ها و سبک مسیریابی منحصربه‌فرد خود شخصی‌سازی کنند. این موضوع به کاربران در استفاده از دیپ‌نوی انعطاف‌پذیری بیشتری می‌دهد».
به‌عنوان یک مزیت اضافی، رواج گستردۀ تلفن‌های هوشمند، صرف‌نظر از شرایط اقتصادی این فناوری را برای بخش قابل‌توجهی از جامعه نابینایان و کم‌بینایان قابل‌دسترس می‌کند. با حذف نیاز به یک راهنمای مسیریابی اضافی، افراد می‌توانند به تلفن‌های هوشمند خود به‌عنوان راهنمای مسیریابی تکیه کنند."
audio/mana-98f9b2e60ac26a79a88a.mp3,"وضعیت اعتبار شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه‌ها
نگین حیدری
همواره برای معلولان در گروه‌های مختلف و سایر افراد جامعه، با توجه به اهمیت دو حس بینایی و شنوایی، این پرسش مطرح است که آیا شهادت افراد نابینا و ناشنوا در دادگاه‌ها پذیرفته و به این شهادت اعتبار داده می‌شود؟
در ششمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با خانم دکتر فهیمه تقوی، با موضوع وضعیت اعتبار شهادت نابینایان و ناشنوایان، همراه شما هستیم.
فهیمه تقوی مدرک دکتری حقوق خصوصی را از دانشگاه تهران دریافت کرده است و از سال 1391 به وکالت اشتغال دارد.
مهمان این شماره در مقدمه و تعریف شهادت توضیح می‌دهد: شهادت که واژه‌ای عربی و معادل فارسی آن گواهی است، یعنی فردی به غیر از طرفین دعوی یا شکایت، از وقوع امری خبر دهد که در جریان پرونده و مسیر آن مؤثر باشد؛ به‌ بیان‌ ساده‌تر پاسخی که شاهد به پرسش‌های مقام قضایی می‌دهد، در جریان پرونده و رأی دادگاه مؤثر خواهد بود. او اضافه می‌کند: در متون قانونی مختلف مقرراتی در خصوص تشریفات ادای شهادت و شرایط شاهد وجود دارد.
دکتر تقوی در خصوص مواردی که حضور شاهد و بیان شهادت در دادگاه ضرورت پیدا می‌کند می‌گوید: شهادت یکی از رایج‌ترین دلایل اثبات دعوا در دادگاه است و طرفین دعوی در همۀ دعاوی می‌توانند به شهادت شهود استناد کنند، البته در دعاوی مختلف، مقرراتی برای شرایط شاهدان و تعداد آنها بیان شده است. در قانون ایران بر اساس مبانی مذهبی و فقهی، به‌طورکلی وجود شرایطی ازجمله عدالت، ایمان و نداشتن نفع شخصی برای شاهد ضرورت دارد. با توجه به شرایطی که برای شاهد در نظر گرفته شده است، سلامت جسمی جزءِ شرایط شاهد و بیان شهادت نیست؛ درنتیجه اصولاً افراد نابینا و ناشنوا می‌توانند در دادگاه شهادت دهند و منعی در این خصوص وجود ندارد، ولی در موارد خاصی، در امور کیفری برای اثبات جرم از طریق شهادت شهود، ضرورت دارد که شاهد صحنۀ وقوع جرم را رؤیت کرده باشد؛ درنتیجه در این موارد قطعاً شهادت افراد دارای معلولیت بینایی پذیرفته نمی‌شود.
مهمان این شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران ادامه می‌دهد: طبق قانون، شاهد باید نسبت به موضوعی که شهادت می‌دهد، قطع و یقین داشته ‌باشد و اگر موضوع به‌‌گونه‌ای باشد که فرد بدون دیدن یا شنیدن نتواند نسبت به آن یقین پیدا‌ کند، شهادت او پذیرفته نمی‌شود. اعتبار و ارزش شهادت و تأثیر آن در نتیجۀ دعوا یا شکایتِ طرح‌شده، درنهایت به نظر قاضی بستگی دارد.
این وکیل دادگستری معتقد است در امور کیفری از سویی اثبات جرم پیچیدگی و اهمیت خاصی دارد و مقررات سخت‌گیرانه‌تر است و از سوی دیگر اثبات وقوع بسیاری از جرائم با دیدن و شنیدن ارتباط مستقیم دارد؛ بنابراین در بیشتر موارد شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه پذیرفته نمی‌شود. تقوی اضافه می‌کند: در بعضی پرونده‌ها که بیناییِ شاهد در اثبات موضوع دعوا مؤثر نیست، مثلاً تغییر نام، در مواردی که ضرورت دارد از طریق دادگاه انجام شود، شهادت افراد نابینا پذیرفته می‌شود و مانعی در این خصوص وجود ندارد، به‌هرحال امور حقوقی اعم از مدنی و کیفری حساسیت خاصی دارند و شهادت شخص با شرایط و تعداد مشخص در قانون می‌تواند جرمی را اثبات یا مانع از اثبات جرمی شود و از سوی دیگر حقی را برای شخصی ایجاد یا از کسی سلب کند؛ درنتیجه باید برای مقام قضایی از طریق شهادت قطع و یقین به وجود آید و اینکه در چه موارد از طریق شهادت یک فرد نابینا یا ناشنوا چنین قطع و یقینی به وجود می‌آید، به اوضاع و احوال پرونده و نظر قاضی بستگی دارد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به وضعیت پذیرش یا عدم پذیرش بیان شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه‌ها، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل ‌مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-239423f2052cf3ad5120.mp3,"وضعیت اعتبار شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه‌ها
نگین حیدری
همواره برای معلولان در گروه‌های مختلف و سایر افراد جامعه، با توجه به اهمیت دو حس بینایی و شنوایی، این پرسش مطرح است که آیا شهادت افراد نابینا و ناشنوا در دادگاه‌ها پذیرفته و به این شهادت اعتبار داده می‌شود؟
در ششمین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران، در گفتگو با خانم دکتر فهیمه تقوی، با موضوع وضعیت اعتبار شهادت نابینایان و ناشنوایان، همراه شما هستیم.
فهیمه تقوی مدرک دکتری حقوق خصوصی را از دانشگاه تهران دریافت کرده است و از سال 1391 به وکالت اشتغال دارد.
مهمان این شماره در مقدمه و تعریف شهادت توضیح می‌دهد: شهادت که واژه‌ای عربی و معادل فارسی آن گواهی است، یعنی فردی به غیر از طرفین دعوی یا شکایت، از وقوع امری خبر دهد که در جریان پرونده و مسیر آن مؤثر باشد؛ به‌ بیان‌ ساده‌تر پاسخی که شاهد به پرسش‌های مقام قضایی می‌دهد، در جریان پرونده و رأی دادگاه مؤثر خواهد بود. او اضافه می‌کند: در متون قانونی مختلف مقرراتی در خصوص تشریفات ادای شهادت و شرایط شاهد وجود دارد.
دکتر تقوی در خصوص مواردی که حضور شاهد و بیان شهادت در دادگاه ضرورت پیدا می‌کند می‌گوید: شهادت یکی از رایج‌ترین دلایل اثبات دعوا در دادگاه است و طرفین دعوی در همۀ دعاوی می‌توانند به شهادت شهود استناد کنند، البته در دعاوی مختلف، مقرراتی برای شرایط شاهدان و تعداد آنها بیان شده است. در قانون ایران بر اساس مبانی مذهبی و فقهی، به‌طورکلی وجود شرایطی ازجمله عدالت، ایمان و نداشتن نفع شخصی برای شاهد ضرورت دارد. با توجه به شرایطی که برای شاهد در نظر گرفته شده است، سلامت جسمی جزءِ شرایط شاهد و بیان شهادت نیست؛ درنتیجه اصولاً افراد نابینا و ناشنوا می‌توانند در دادگاه شهادت دهند و منعی در این خصوص وجود ندارد، ولی در موارد خاصی، در امور کیفری برای اثبات جرم از طریق شهادت شهود، ضرورت دارد که شاهد صحنۀ وقوع جرم را رؤیت کرده باشد؛ درنتیجه در این موارد قطعاً شهادت افراد دارای معلولیت بینایی پذیرفته نمی‌شود.
مهمان این شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران ادامه می‌دهد: طبق قانون، شاهد باید نسبت به موضوعی که شهادت می‌دهد، قطع و یقین داشته ‌باشد و اگر موضوع به‌‌گونه‌ای باشد که فرد بدون دیدن یا شنیدن نتواند نسبت به آن یقین پیدا‌ کند، شهادت او پذیرفته نمی‌شود. اعتبار و ارزش شهادت و تأثیر آن در نتیجۀ دعوا یا شکایتِ طرح‌شده، درنهایت به نظر قاضی بستگی دارد.
این وکیل دادگستری معتقد است در امور کیفری از سویی اثبات جرم پیچیدگی و اهمیت خاصی دارد و مقررات سخت‌گیرانه‌تر است و از سوی دیگر اثبات وقوع بسیاری از جرائم با دیدن و شنیدن ارتباط مستقیم دارد؛ بنابراین در بیشتر موارد شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه پذیرفته نمی‌شود. تقوی اضافه می‌کند: در بعضی پرونده‌ها که بیناییِ شاهد در اثبات موضوع دعوا مؤثر نیست، مثلاً تغییر نام، در مواردی که ضرورت دارد از طریق دادگاه انجام شود، شهادت افراد نابینا پذیرفته می‌شود و مانعی در این خصوص وجود ندارد، به‌هرحال امور حقوقی اعم از مدنی و کیفری حساسیت خاصی دارند و شهادت شخص با شرایط و تعداد مشخص در قانون می‌تواند جرمی را اثبات یا مانع از اثبات جرمی شود و از سوی دیگر حقی را برای شخصی ایجاد یا از کسی سلب کند؛ درنتیجه باید برای مقام قضایی از طریق شهادت قطع و یقین به وجود آید و اینکه در چه موارد از طریق شهادت یک فرد نابینا یا ناشنوا چنین قطع و یقینی به وجود می‌آید، به اوضاع و احوال پرونده و نظر قاضی بستگی دارد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به وضعیت پذیرش یا عدم پذیرش بیان شهادت نابینایان و ناشنوایان در دادگاه‌ها، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل ‌مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-44e16778eb50b46e1f30.mp3,"کدام‌یک کار‌آمدتر است: آموزش در مدارس استثنایی یا به‌صورت تلفیقی
امین عرب
تا حدود سه دهه پیش در ایران، تنها راه پیش روی دانش‌آموزان با آسیب بینایی برای تحصیل، حضور در مدارس استثنایی بود. به‌تدریج پای نوع دیگری از آموزش با عنوان «آموزش تلفیقی» به میان آمد. در این شیوه، دانش‌آموز با نیاز‌های ویژه در سایر مدارس و در کنار دیگر دانش‌آموزان درس می‌خواند. آموزش و پرورش استثنایی نیز موظف است امکاناتی را از قبیل معلم رابط برای رفع موانع حضور این گروه در مدارس فراهم کند. اینکه کدام نوع آموزش برای دانش‌آموزان با آسیب بینایی مناسب‌تر است، یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در بین معلمان، دانش‌آموزان و صاحب‌نظران به‌شمار می‌رود. کاهش ساعت‌های اختصاص معلم رابط به دانش‌آموزان در سال تحصیلی کنونی بار دیگر این پرسش را پر‌رنگ کرد. در این جستار، به مزایا و معایب هردو شیوه و روشن‌تر کردن ابعاد گوناگون این پرسش می‌پردازیم.
مدرسۀ استثنایی، جایی برای آموزش متمرکز و تخصصی
کسانی که از آموزش در مدارس استثنایی حمایت می‌کنند باور دارند که آموزش تخصصی با حضور معلمان متخصص در محیطی مناسب از مهم‌ترین مزایای این شیوه به‌شمار می‌رود. آنان معتقدند چون معلمان این مدارس برای تدریس به دانش‌آموزان با آسیب بینایی آموزش دیده‌اند، قادر‌ند پر‌چالش‌ترین درس‌ها مانند ریاضی و علوم را به‌صورت مناسب‌سازی‌شده ارائه دهند. تعداد کم دانش‌آموز در هر کلاس فرصت آموزش انفرادی و متناسب با نیاز‌های شخصی را فراهم می‌کند.
همچنین حضور مربیان و وجود امکانات، یادگیری مهارت‌های ویژه مثل جهت‌یابی و حرکت، کار با رایانه، مهارت‌های زندگی روزمره، ورزش‌های ویژۀ نابینایان و دیگر آموزش‌های مشابه را برای دانش‌آموزان فراهم می‌سازد. مناسب‌سازی محیط در یک فضای ویژه بسیار آسان‌تر است و همه می‌توانند به امکانات و ابزار‌های خاص نظیر دستگاه‌های چاپ بریل، مدل‌های آموزشی قابل لمس، سالن ورزشی مخصوص و دیگر ابزار‌های اختصاصی در فضایی متمرکز دسترسی داشته باشند؛ بنابراین با کمترین هزینه می‌توان بیشترین بازدهی را ایجاد کرد.
از سوی دیگر منتقدان این مدل بر این باور‌ند که ایزوله‌سازی به محدودیت ارتباطی منجر می‌شود و افراد را از حضور فعال در جامعه باز‌می‌دارد. جدا‌سازی موجب می‌شود که هوش اجتماعی و روابط بین فردی رشد کافی نداشته ‌باشد و فرد پس از خروج از سیستم محصور، بدون کسب آمادگی لازم، ناگاه با دنیایی نا‌شناخته رو‌به‌رو شود. جامعه نیز فرصت مواجهه با افراد متفاوت و پذیرش آنان را از دست می‌دهد.
همچنین فرد به سطحی خاص از آموزش محدود می‌شود و امکانی مثل تحصیل در مدارس با سطوح آموزشی بالا را که ممکن است در توانایی او باشد، از دست می‌دهد و رشد محدودی خواهد داشت. زندگی خوابگاهی نیز برای کسانی که محل زندگی‌شان از مدارس استثنایی دور است، می‌تواند آسیب‌های فراوانی در بر داشته ‌باشد.
سوءِ مدیریتی که این روز‌ها در آموزش و پرورش و بسیاری از مدارس استثنایی شاهد آن هستیم، موجب شده است تا مزایایی مثل حضور نیروی متخصص و وجود امکانات آموزشی لازم نیز زیر سؤال بروند. در چنین شرایطی گاه معلمانی که خط بریل نمی‌دانند و با آموزش نابینایان آشنایی کافی ندارند، وارد مدارس می‌شوند و مسئولان به بهانۀ کمبود بودجه از تجهیز مدارس خودداری می‌کنند.
مدافعان آموزش به‌صورت تلفیقی
هدف آموزش تلفیقی دستیابی به جامعۀ فراگیر است؛ جامعه‌ای که با به رسمیت شناختن تفاوت‌ها، دسترسی به فرصت‌های برابر را برای تمامی اقشار تضمین می‌کند. مدافعان این آموزش بر این باور‌ند که تجربۀ حضور در جامعه موجب رشد هوش هیجانی و روابط بین فردی می‌شود و دانش‌آموزان را برای آنچه پس از مدرسه در انتظارشان است، آماده می‌کند.
همچنین هر دانش‌آموز می‌تواند مدرسۀ دلخواه خود را انتخاب و در آن تحصیل کند؛ مدرسه‌ای که به محل سکونت او نزدیک‌تر و از نظر سطح آموزش با نیاز‌های او متناسب باشد. دسترسی به امکانات خاصی که برای دانش‌آموز نابینا مورد نیاز است به کمک معلم رابط، مدرسۀ پشتیبان و اتاق مرجع فراهم می‌شود. فراهم آوردن شرایط تحصیل در نزدیکی محل زندگی دانش‌آموز هدفی است که نه‌تنها در ایران، بلکه پیش‌گامان آموزش استثنایی در کشور‌های توسعه‌یافته نیز آن را دنبال می‌کنند.
مخالفان آموزش به‌صورت تلفیقی
مخالفان آموزش تلفیقی چالش‌های فراوان این شیوه را علت نا‌کار‌آمدی آن می‌دانند. این گروه اظهار می‌دارند که مدارس پذیرا نه از نظر محیط فیزیکی برای دانش‌آموزان با آسیب بینایی مناسب‌ هستند، نه به لحاظ فرهنگی آمادگی لازم در آنها وجود دارد. برخورد مدارس پذیرا با دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا در بیشتر موارد مثل یک وصلۀ ناجور است.
تکلیف وضعیت آموزشی که کاملاً روشن است! معلمی که آموزشی در این خصوص ندیده، در یک کلاس شلوغ مطالب را روی تخته می‌نویسد و دانش‌آموز با آسیب بینایی چیزی از آن متوجه نمی‌شود. اختصاص منشی مناسب برای امتحانات هم که یکی از بزرگ‌ترین معضلات به‌شمار می‌رود. خدمات آموزش و پرورش استثنایی نیز که قرار است این کمبود‌ها را جبران کند، اصلاً کافی نیست. اگر معلم رابط هم باشد، ساعت‌های محدودی را در مدرسه حضور دارد که همین ساعت‌های محدود در حال کم شدن است. کلاس‌های پشتیبان هم به‌جز در چند شهر برگزار نمی‌شود. از اتاق مرجع نیز خبری نیست!
منتقدان می‌گویند تنها شباهت آنچه در کشور‌های توسعه‌یافته به‌عنوان آموزش فراگیر اجرا می‌شود با چیزی که ما تجربه می‌کنیم، در نام آن است. آموزش تلفیقی نیاز به استاندارد‌هایی دارد که با رها کردن دانش‌آموزان به حال خودشان، یعنی آنچه در ایران رخ می‌دهد تفاوت بسیار دارد.
با این اوصاف به کدامین سو برویم؟
به نظر می‌رسد بسیاری از مشکلاتی که در هر دو مدل به آنها اشاره می‌شود، نتیجۀ سوءِ مدیریت در آموزش و پرورش استثنایی است، نه صرف ایراد آن شیوه. حال اگر مدیریت سیستم را در بهترین حالت تصور و نقاط قوت و ضعف هر دو رویکرد را در نظر بگیریم، کدام‌یک می‌تواند گزینۀ بهتری باشد؟ اگر شرایط نا‌بسامان آموزش و پرورش را مدنظر قرار دهیم، چه راهکار واقع‌بینانه‌ای برای نفع حداکثری دانش‌آموزان می‌توان ایجاد کرد؟ آیا گزینۀ سومی هم می‌تواند وجود داشته‌ باشد که با ترکیب کردن رویکرد‌ها، مزایای هردو را در بر بگیرد و کمترین آسیب را وارد کند؟
شما چه فکر می‌کنید؟"
audio/mana-b4786db469775d678447.mp3,"مشاغل از نگاه یوتیوبر نابینا
مریم مشایخی
سلام رفقا! امروز قراره بخش دوم از صحبتهای من با آقای چارلی کالینز رو بشنوید که راجع‌به شغل فعلیش، شغل‌های قبلیش و از این‌جور چیز‌ا باهم صحبت می‌کنیم، پس اگه قسمت قبلی رو نخوندید، حتماً اول اون رو بخونید.
چارلی: خب! من از این کار بیرون اومدم، چون درواقع به مردم کمکی نمی‌کردم. خب! شما یه موتورسیکلت می‌خواین؟ می‌شه به‌عبارتی ۹۶۰۰ دلار، پس من دیگه به مردم هیچ کمکی نمی‌کردم. یه روز داشتم با خودم فکر می‌کردم پسر! تو باید یه خرده‌فروشی باز کنی تا بتونی به مردم کمک کنی، ولی اصلاً نمی‌دونستم چه چیز‌ایی برای افراد با آسیب بینایی وجود داره، هیچ نظری نداشتم! من تا اون‌موقع فقط هفت‌هشت وسیله‌ای رو دیده بودم که نمایندگی ایالتمون داشت و به من نشون داده بودند، پس برگشتم خونه و زدم به دل کار. شرکتی رو تأسیس کردم که سال‌به‌سال رشد کرد و به‌تدریج افراد نابینا و کم‌بینا، افراد با آسیب شنوایی و حتی افرادی رو که از ویلچر استفاده می‌کردند استخدام کردم، ولی سعی کردم بیشتر افراد معلول رو استخدام کنم. بله! قبول دارم که یه‌کم تبعیض‌آمیز برخورد کردم، البته که ما راننده‌ها و کارمند‌های بینا هم نیاز داشتیم، پس کاملاً هم این‌طور نبود.
من افراد معلول زیادی رو آموزش دادم و استخدام کردم و افراد نابینایی رو تحویل جامعه دادم که مهارت‌ها، اعتمادبه‌نفس و تواناییای لازم رو برای داشتن یه زندگی خوب و مستقل دارند. بعد از مدتی حوصله‌‌م سر رفت و در سال ۲۰۱۶ اون شرکت رو فروختم که البته همچنان داره به کار خودش ادامه می‌ده. بعد از اون کارای جالبی رو در همین زمینه شروع کردم، تلاش کردم در بازار تدریس مؤثر باشم و دوره‌های آموزشی برگزار کردم، اما سم! من همیشه دوست داشتم به آدما کمک کنم و آموزش‌هایی رو تدارک ببینم که به آدما کمک کنه بتونن رکود، سردرگمی، تردید و افسردگی رو پشت سر بذارن و فارغ از سد ذهنی که باور‌ای ناتوان‌کننده راجع‌به نابینایی برای اونا ایجاد کرده زندگی کنن.
اما آیا هر روز این کار رو می‌کنم؟ مسلماً نه! بعضی وقتا حالش رو ندارم، شاید حتی در طول یک روز نیم‌ساعت این کار رو انجام بدم، اما از همون نیم‌ساعت بسیار لذت می‌بَرم و بعد به کار‌ای دیگه‌م می‌رِسم.
سم: چارلی! قبل از هر چیز اینکه به تَرست موقع دریافت پیشنهاد فروش موتورسیکلت اشاره کردی رو خیلی دوست داشتم. من خیلی راجع‌به این موضوع حرف زدم؛ درواقع همۀ ما که مشکل بینایی داریم، با این ترس و بی‌اعتمادی نسبت به خودمون مواجه می‌شیم؛ اینکه آیا ما می‌تونیم این کار رو انجام بدیم؟ آیا تواناییش رو داریم؟ آیا به اندازۀ کافی خوب هستیم؟ حتی چیز‌های خیلی جزئی، مثلاً وقتی دوستانمون از ما دعوت می‌کنن باهم به یه کافه بریم، این‌جوری هستیم که ای بابا! کافه تاریکه، شلوغه و از این حرفا. خود اینم یه ترسه که شما رو از انجام دادن این کار‌ا منع می‌کنه. جهشای کوچیک مثل کافه رفتن یا جهشای بزرگ مثل شروع یه شغل جدید، اینا ترس‌هاییه که باید بهشون غلبه کنیم، اصلاً راحت نیست، ولی همون‌طور که تو گفتی اگه بتونی از پسش بر بیای، بیشتر وقتا به یه حس مثبت ختم می‌شه. نکتۀ دیگه‌ای که تو حرفای تو خیلی دوست داشتم، اینه که شروع کارت تو فروشگاه موتورسیکلت یه کار داوطلبانه بود. به نظرم داوطلب شدن برای ما گزینۀ فوق‌العاده‌ایه برای قدم گذاشتن تو یه محیط جدید که نه‌تنها ابتکار عمل رو نشون می‌ده، بلکه انگیزۀ شما رو هم نشون می‌ده. به اونا نشون می‌ده شما چطور نیروی کاری هستید؛ همون‌طور که گفتید، تو قراره هر روز اونجا باشی و هر روز بدرخشی! قراره کاری رو اونجا انجام بدی و عضو مفید و ارزشمند اون سازمان باشی، حتی اگه حقوقی هم نگیری، بعضی وقتا یا بهتره بگم بیشتر اوقات این کار می‌تونه به یه شغل درآمدزا تبدیل بشه؛ همون‌طور که برای من در جایی که الان کار می‌کنم اتفاق افتاد. من اول داوطلبانه کارم رو شروع کردم که خیلی هم عالی پیش رفت و در کل پیشنهاد فوق‌العاده‌ایه.
چارلی: کاملاً درسته! من به بچه‌هام که الان ۲۴ساله و ۲۲ساله هستند، می‌گم برید سر کاری که دوست دارید، بگید سلام! من واقعاً کاری رو که شما انجام می‌دید و شرکت شما رو دوست دارم، به ارزشای شما باور دارم و جهت‌گیری شما و تأثیری رو که می‌ذارید تحسین می‌کنم. می‌شه من بیام و بدون حقوق اینجا کار کنم؟
سم: خب چارلی! تو برای انجام دادن کار‌ات یا مسافرت رفتن و این‌جور چیز‌ا از وسایل کمکی هم استفاده می‌کنی؟
چارلی: اول از همه یه باور، باور به اینکه بله، من می‌تونم. بعد از اون، چیزی که بدون اون من از خونه بیرون نمی‌رم، یه ذره‌بین جیبیه. در محیط خونه البته مانیتور‌های کامپیوتری بزرگ‌تر دارم. من از ویندوز استفاده می‌کنم که خودش دسترس‌پذیره و برای من عالی کار می‌کنه. من همۀ کار‌ای کامپیوتریم رو این شکلی انجام می‌دم، البته از چراغای رومیزی هم استفاده می‌کنم. خیلی از متن‌ها هم الکترونیکیه و می‌تونم راحت بشینم و خود کامپیوتر برام بخونه، ولی بااین‌حال خودم بعضی چیزا رو می‌خونم، ممکنه چیزی هم بنویسم یا فرمی پر کنم، این کار‌ها رو هم می‌تونم بکنم، البته من ۵۵سالمه و گاهی هنوز به روشای قدیمی می‌چسبم.
سم: البته این هم نکتۀ مهمیه و خوبه که بهش توجه کنیم. همه‌چی قرار نیست ۱۰۰درصد برای ما کار کنه. گاهی باید راه‌های مختلفی رو امتحان کنیم تا راهی رو که برامون مناسبه پیدا کنیم. راستی! الان ذره‌بینت همراهته؟
چارلی: بله آقا! یکی هم نه، دوتا دارم سم! چون دوتا چشم دارم.
سم: وقتی همکارات فهمیدن که تو مشکل بینایی داری، چطور باهات ارتباط برقرار می‌کردن؟ آیا مشکل بیناییت رو می‌پذیرفتن؟ می‌دونم کریستین که در حال حاضر باهاش کار می‌کنی این رو پذیرفته، اما همکارانت تو کار‌های دیگه چطور؟
چارلی: هیچ‌وقت نشد با کسی روبه‌رو بشم که مشکل من رو نپذیره. توی اسکی همه می‌دونستن. تو شرکت تنیس هم همه می‌دونستن، چون همه بِهم کمک می‌کردن. این نکتۀ مهمیه. توی فروشگاه موتور‌سیکلت هم اولش می‌ترسیدم، ولی همه می‌دونستن. واقعاً مشکل بزرگی نبود، چون من کارم رو انجام می‌دادم و بعد، اینکه من انسان ویژه‌ای نیستم، استحقاق ویژه‌ای ندارم، اما اونا دیدن که من سخت کار می‌کنم تا راه‌هایی رو پیدا کنم که بتونم کارمند خوبی برای شرکت باشم. پس این کار من رو تحسین می‌کردن.
سم: خب! ممنونم چارلی. ممنون که به برنامۀ من اومدی و داستانت رو با ما به اشتراک گذاشتی.
چارلی: مثل همیشه برای من افتخاریه که با تو هم‌کلام بشم.
سم: برای منم همین‌طوره پسر!
خب دوستان! مثل همیشه ممنونم که کنارمون بودید. ما، سم و چارلی، از شما خداحافظی می‌کنیم."
audio/mana-00f9f40c18b0030d27c6.mp3,"آموزش جهت‌يابي به نابینایان، متولی ندارد
رؤیا بابایی
بااینکه در تمام سال‌های مدرسه شاگرد زرنگ محسوب می‌شدم و هوش بالایی داشتم، اما از اینکه نمی‌توانستم به‌تنهایی جایی بروم عذاب می‌کشیدم.
هر روز مادر یا برادرم مرا تا مدرسه همراهی می‌کردند و من به‌خصوص از وابسته بودن به برادری که از خودم چند سال کوچک‌تر بود، اذیت می‌شدم. این فکر که تا آخر عمر، حتی برای رفتن تا سر کوچه هم باید به خانواده‌ام‌ نیازمند باشم، مأیوسم‌ می‌کرد و با خودم می‌گفتم: وقتی هرگز نمی‌توانم مستقل تا آن‌طرف خیابان بروم، درس خواندن و نخواندنم‌ چه فرقی می‌کند؟!
آن وقت‌ها نمی‌دانستم چیزی به‌ نام «جهت‌یابی» وجود دارد و نابینایان با این‌ مهارت می‌توانند تا آن سر دنیا هم بروند، هر بار که دور از چشم خانواده تلاش کرده بودم مسیری را تنهایی بروم و تجربه کنم، با دست و پای زخمی و سر و صورت خونین برگشته بودم.
این مطالب را مهدی نوایی از سال‌های مدرسه‌اش می‌گويد؛ فرد نابینایی که حالا دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق است. او می‌گوید: ناامیدی من همین‌طور ادامه داشت؛ تا اینکه در اواخر سال‌های راهنمایی با پسری که تازه به مدرسۀ ما آمده بود، هم‌کلاسی شدم. او بسیار توانمند بود و من از روزی که دانستم‌ او بااینکه فاصله خانه‌اش تا مدرسه دورتر از خانۀ ما است، به‌تنهایی رفت و آمد می‌کند،‌ جذب او شدم‌ و ظرف چند هفته جهت‌یابی را از او یاد گرفتم. از آن سال دنیای من‌ عوض شد‌‌ و رضا به اندازۀ پدر و مادرم در زندگی من اثر گذاشت.
جهت‌يابی، واجب‌تر از نان شب
فنون جهت‌يابی و مسیریابی ازجمله مهارت‌هایی است که آموزش آن به افراد کم‌بینا و نابینا از نان شب هم واجب‌تر است؛ درواقع نابينايان علاوه‌بر مهارت‌های تحصيلی بايد مهارت‌ مسیریابی و جهت‌يابی‌ را هم کسب کنند تا در بزرگ‌سالی مستقل باشند‌ و بتوانند با حداقل کمک در محيط حرکت کنند.
چون مقدمۀ آموزش مهارت جهت‌يابی‌، داشتن حواس پرورش‌يافته و توانايي انجام حرکت به صورت‌های مختلف است؛ بنابراین اين آموزش‌ها باید از سال‌های کودکی آغاز شود، اما با وجود این میزان از اهمیتِ یادگیری جهت‌يابی در سنین‌ پایین‌، هنوز جهت‌يابی‌ به‌طور آکادميک به نابینایان آموزش داده نمی‌شود و نابینایان این مهارت را همچنان به‌صورت تجربی از یکدیگر می‌آموزند‌.
آماده برای یک عمر تنهایی
جهت‌یابی موضوعی کاملاً حساس است و به امنیت جانی انسان‌ها مربوط می‌شود. اگر مربی در انتقال فنون دچار اشتباه شود، این اشتباه ممکن است به قیمت جان افراد تمام شود.
سازمان آموزش و پرورش استثنایی یکی از نهادهای متولی آموزش جهت‌یابی است، اما اغلب مدارس نمی‌توانند این مهارت را به دانش‌آموز نابینا یاد بدهند، چون با گذشت نزديک به چهل سال از شروع آموزش نابينايان در ايران، وزارت آموزش و پرورش و آموزش استثنایی هنوز نتوانسته‌ است این مهارت مهم را در شمار واحدهای درسی دانش‌آموزان با محدودیت بینایی درآورد تا این مهارت مهم به‌عنوان یک ساعت آموزشی، وارد برنامۀ درسی هفتگی دانش‌آموزان نابینا شود‌.
همین نقص باعث شده تا مدارس نتوانند به‌صورت رسمی آموزش جهت‌يابی را به عهده بگیرند و حتی نمی‌توانند برای این کار مربی داشته باشند. این‌گونه می‌شود که دانش‌آموز از مدرسۀ نابینایان بدون یادگیری استفاده از عصا فارغ‌التحصیل می‌شود و با وجود داشتن تحصیلات و تنی سالم، تنها به دلیل عدم یادگیری جهت‌يابی‌، آمادۀ یک عمر انزوا و اسارت در خانه می‌شود‌.
فقدان مسئولیت در متولیان اصلی‌
یکی از کارکنان آموزش استثنایی بیان می‌کند: در همه‌جای دنیا سیستم آموزش جهت‌یابی این‌گونه است که مربی‌های آموزش‌دیده در مراکز معتبر که گواهی آموزش دریافت کرده‌اند، در مراکز نابینایی فنون‌جهت‌یابی و حرکت را به‌صورت عمومی یا خصوصی آموزش می‌دهند، اما در ایران نه مربی‌ها بر اساس روش‌های علمی آموزش می‌بینند و نه خبری از گواهی و مبنای علمی است‌ و همۀ کسانی که آموزش‌می‌دهند، کسانی هستند که خودشان به‌صورت تجربی این مهارت را یاد گرفته‌اند.
یکی از مسئولان سازمان‌ بهزیستی می‌گوید: بهزیستی موظف است جهت‌يابی‌ را در مراکز توان‌بخشی به نابینایان آموزش بدهد، اما بهزیستی در عمل‌ برای این کار نه برنامه‌ای دارد و نه بودجه‌‌ای در نظر می‌گیرد، حتی اساساً مرکزی برای این آموزش وجود ندارد‌ که نابینایان بتوانند به آن مراجعه کنند.
ضرورت‌ آموزش جهت‌يابی‌ در حکم ضرورت آموزش الفباست‌
علی عرفانی‌نیا، دانش‌آموز سال دوازدهم، می‌گوید: آنچه در کنار درس برای فردی نابینا، به‌ویژه در دوران مدرسه مهم و ضروری است، آموزش جهت‌یابی است‌ که متأسفانه در سیستم آموزشی ما وجود ندارد.
او که خود از دانش‌آموزان موفق نابیناست ادامه می‌دهد: فرد نابینا باید به‌محض ورود به مدرسه با جهت‌یابی و موانعی که ممکن است در رفت و آمد سر راهش قرار بگیرد، آشنا شود و آموزش‌های لازم برای‌ برخورد با این موانع را بیاموزد؛ به‌طور مثال باید بیاموزد در هنگام عبور از خیابان چطور با عصایش به ماشین‌ها علامت ایست بدهد تا عبور کند یا بداند عصایش را چگونه در دست بگیرد.
عرفانی‌نیا اضافه می‌کند: بسیاری از دوستان دارای محدودیت به ‌دلیل نیاموختن مهارت‌های جهت‌یابی عصا را در خیابان طوری به دست می‌گیرند‌ که در صورت برخورد با مانع، همان عصا باعث آسیب آنها می‌شود یا حتی در مدرسه چون کسی نیست بچه‌ها را با محیط آشنا کند و حداقل‌های مسیریابی را به آنها بگويد، بچه‌ها پس از چند ماه همچنان راه خود را پیدا نمی‌کنند.
او تأکید می‌کند: آموزش جهت‌یابی در مدارس برای نابینایان کاملاً لازم است و جنبۀ زیربنایی دارد. برای اثبات این ضرورت کافی است بگویم بسیاری از افراد نابینا که نتوانسته‌اند جهت‌یابی را یاد بگیرند، پس از سال‌ها هنوز برای رفت و آمد به دیگران وابسته هستند و با وجود توانمندی‌های بالای علمی، نمی‌توانند تنها جایی بروند و این مشکلی اساسی‌ است.
به گفتۀ عرفانی‌نیا سیستم آموزشی نباید با عدم ارائه آموزش‌های لازم به گوشه‌نشینی نابینایان و عدم استقلال آنها دامن بزند. این سیستم وقتی در مدارس نابینایان را آموزش می‌دهد، باید بداند که زیرساخت همۀ این آموزش‌ها استقلال و لازمۀ استقلال آموزش جهت‌يابی‌ است و جهت‌يابی‌ برای‌ نابینایان حکم الفبا را دارد. آیا می‌شود قبل از آموزش الفبا به دانش‌آموز چیزی آموخت؟
سيستم آموزش استثنایی کشور، معلم آموزش جهت‌یابی ندارد
دکتر اشرف کریمی، نویسندۀ کتاب راهنمای برنامۀ درسی جهت‌یابی و حرکت، می‌گوید: سال ۱۳۷۵ شورای عالی آموزش و پرورش در مصوبۀ ناقصی‌ آموزش جهت‌يابی‌ به نابینایان را قبول کرد که در اجرا هم ناقص ماند.
او اضافه می‌کند: در سال‌های اخیر با تلاش برخی کارشناسان دلسوز این آموزش دوباره پررنگ شد و دوره‌های آموزش ضمن خدمت در تهران گذاشته شد. در سال‌های‌ کرونا هم وقتی فضای مجازی مثل امروز محدود نبود، با برگزاری کلاس‌ برخط در پلتفرم‌های مختلف با هزینۀ کمتر، تعداد بیشتری از معلمان‌ آموزش استثنایی را با این مقوله آشنا کردیم و حدود هفتاد تا صد نفر آموزش دیدند. ما هم به‌صورت برخط کارهای آنها را نقد و ارزش‌یابی می‌کردیم، اما مصوبه دو اشکال اساسی داشت.
به گفتۀ کریمی نخستین اشکال مصوبۀ مذکور این بود که فقط ویژۀ دانش‌آموزان ابتدایی بود و اشکال بعدی‌ این بود که این مصوبه با کاهش ساعت‌های آموزش و تعطیلی پنجشنبه‌ها، چون برنامۀ آکادميک در اولویت قرار گرفت، به‌طور کامل فراموش شد‌.
این آموزگار باتجربۀ آموزش استثنایی بیان می‌کند: در کشورهای پیشرفته و به‌خصوص در آمریکا بحث جهت‌یابی‌، دانشکده و دانشگاه دارد و به دانش‌آموختگان مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد داده می‌شود؛ بنابراین آموزش موضوع‌های تخصصی مانند جهت‌يابی‌ بر عهدۀ معلم معمولی گذاشته نمی‌شود، بلکه کسانی می‌توانند در مدارس این دانش‌ را تدریس کنند که دانشگاه رفته‌ و دست‌کم ۱۲۰ ساعت با چشم بسته آموزش دیده‌اند‌ و آموزش آنها‌ با تدریس سادۀ یک معلم از روی کتاب کاملاً متفاوت است.
به گفتۀ کریمی با وجود تلاش‌های به عمل ‌آمده، ما الآن در سيستم آموزش استثنایی کشور، معلم آموزش جهت‌یابی و رشتۀ دانشگاهی ویژۀ این‌ بحث نداریم.
او که از روی علاقۀ شخصی، زندگی کاری‌اش را به سمت و سوی معلولیت تغییر مسیر داده‌ است، توضیح می‌دهد: من با دانش نظری که در تدوین رسالۀ خودم هم با آن سروکار داشتم، در سال ۱۳۹۸، کتاب راهنمای برنامۀ درسی جهت‌یابی و حرکت را در دو بخش نظری و عملی منتشر کردم.
این مدرس آموزش استثنایی می‌افزاید: بابت انتشار این کتاب، نه‌تنها از من استقبال و حمایتی نشد و حق‌ تألیف نگرفتم، بلکه پول ویرایش آن‌ را هم‌ خودم تأمین کردم. کتاب توسط دانشگاه علوم بهزیستی در هزار نسخه منتشر و بین استان‌ها توزیع شد و همین برای من کافی است، چون از روی علاقۀ شخصی این کار را انجام دادم.
هنوز در میان نابینایان، هستند افرادی که تحت آموزش‌های مربیان دوره‌دیده و باتجربۀ قدیمی مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت را فراگرفته‌اند و به‌خوبی از عهدۀ رفت‌ و‌ آمد و مراقبت‌های روزمره برمی‌آیند، اما نابینایان جوان‌تر از دریافت چنین مهارت‌هایی محروم مانده‌اند و در صورت تداوم وضع موجود و ادامۀ غفلت متولیان مربوط، در آینده باید شاهد جامعه‌ای باشیم که نابینایانش به‌سختی از پس رفع نیاز‌های روزمره‌شان برمی‌آیند.
امید است مسئولین در مراکز دولتی همچون سازمان آموزش ‌و ‌پرورش استثنایی و بهزیستی و مراکز غیردولتی نظیر سازمان‌های مردم‌نهاد، با اتکا به دانش صاحب‌نظران، به‌سرعت اقدام مقتضی را برای رفع این نقیصۀ اساسی صورت دهند."
audio/mana-f3665b96f7b9a6570c83.mp3,"تازه‌های بیماری آرپی
مؤسسه پیشگیری از نابینایی مپینا
بیماری آرپی یا رتیینیت پیگمنتوزا که در زبان عامیانه به آن «شب‌کوری» هم گفته می‌شود، گروهی از بیماری‌های ارثی شبکیه هستند که در آنها سلول‌های گیرندۀ نور که وظیفۀ تبدیل نور و روشنایی به سیگنال‌های بینایی را دارند، به‌طور پیش‌رونده‌ای تحلیل می‌روند.
زمان شروع این بیماری در افراد مختلف متفاوت است و بیماری می‌تواند در دوران کودکی یا در بزرگ‌سالی فرد بروز پیدا کند. بیماری آرپی اغلب با احساس ضعف دید در شب شروع می‌شود و به‌مرور زمان دید محیطی و بعد مرکزی بیمار را دچار اشکال می‌کند و در موارد خیلی پیشرفته می‌تواند به نابینایی منجر شود.
در حال حاضر درمان قطعی‌ای برای تمام انواع بیماری آرپی، به‌صورت گسترده، وجود ندارد، البته که هر روز مراکز تحقیقاتی و درمانی در نقاط مختلف دنیا و در کشور خودمان در حال تحقیق برای پیدا کردن درمان قطعی برای این بیماری هستند و فلسفۀ تشکیل مؤسسۀ مردم‌نهاد پیشگیری از نابینایی یا همان «مپینا» هم جذب کمک‌های انسان دوستانه برای حمایت از تحقیقات در حوزۀ بینایی است که بیماری آرپی هم بخش مهمی از این اهداف را شامل می‌شود.
در کنار تلاش برای درمان قطعی، تحقیق‌های دیگری در دنیا برای کمک به بهبود دید بیماران آرپی یا کند کردن روند بیماری آنها هم در حال انجام است که در ابتدای این بخش به بررسی آنها می‌پردازیم، اما قبل از شروع باید بدانید که اگرچه تمامی این اطلاعات بر اساس تحقیق‌های علمی و کاملاً مستند هستند، اما بسته به نوع و شدت بیماری یا بیماری‌های زمینه‌ای شما می‌توانند برای همه مناسب نباشند؛ بنابراین استفاده از آنها باید حتماً با توجه به دستور پزشک معالج انجام شود.
نخستین روش: استفاده از ویتامین A و روغن ماهی
ویتامین A ویتامین محلول در چربی هست که نقش مهمی در چرخۀ بینایی دارد. نتایج بعضی از مطالعات نشان داده که استفاده از ویتامین A نقش مؤثری در پیشگیری از شدت‌پیداکردن بیماری آرپی در مبتلایان داشته است، البته در این بین مطالعاتی هم هستند که ویتامین A را تقریباً بی‌تأثیر دانسته‌اند، اما با دید مثبت ویتامین A، لوتئین و روغن ماهی به شکل روتین برای بیماران آرپی تجویز می‌شود، البته هنوز مطالعات در این زمینه ادامه دارد. همین‌طور مطالعات نشان داده است که مصرف ویتامین A در گروه کوچکی از بیماران آرپی که در ژن PRPH2 خود دارای جهش بودند، اثربخشی بیشتری داشته است، اما باید بدانید که استفادۀ مکرر از دوزهای بالای ویتامین A بدون عارضه نیست و ممکن است برای مصرف‌کننده عوارضی داشته باشد.
حالت تهوع، کاهش میل به غذا، سردرد، سرگیجه، خستگی، احساس خشکی و خارش پوست مثال‌هایی از عوارض کوتاه‌مدت این ویتامین هستند، اما سمی شدن کبد، افزایش احتمال پوکی استخوان و شکستگی در ناحیۀ لگن ازجمله عوارضی هستند که در صورت استفادۀ طولانی‌مدت از ویتامین A با دوز بالا ممکن است برای بیمار ایجاد شود.
روش دوم، استفاده از داروهای خوراکی مثل اَستازولاماید و قطره‌های چشمی مثل دورزالامید
در بعضی از بیماران آرپی لکۀ زرد چشم یا همان ماکولا که باعث وضوح دید مرکزی چشم می‌شود، متورم و این ورم باعث کاهش بیشتر بینایی در این بیماران می‌شود.
مطالعات نشان داده است که مصرف داروهایی مثل اَستازولامید و دورزالامید می‌تواند باعث کاهش ورم ماکولا و افزایش بینایی بیماران آرپی شود.
روش سوم، استفاده از عینک‌های آفتابی مناسب و محافظت از چشم در برابر نور خورشید
مطالعات نشان داده که تابش نور خورشید می‌تواند به افزایش سرعت تخریب سلول‌های شبکیه‌ای در بیماران آرپی منجر شود؛ بنابراین توصیه می‌شود که تا جای امکان چشم‌ها از تابش مستقیم نور خورشید محافظت شوند، البته این مسئله هنوز به تحقیق‌های بیشتری نیاز دارد و در حال حاضر بیشتر به شکل یک فرضیه مطرح شده است.
راه دیگر، استفاده از ابزارهای کمک ‌بینایی
ابزارهای کمک ‌بینایی می‌توانند کیفیت دید و درنتیجه زندگی بیماران آرپی را بهبود ببخشد. این روزها ابزارهای مختلفی مثل تلسکوپ‌های تک‌چشمی یا دوچشمی، ذره‌بین‌های دستی یا پایه‌دار و فیلترهای رنگی و تجهیزات الکترونیکی در تعدادی از کلینیک‌های کم‌بینایی برای بیماران آرپی تجویز می‌شوند. هرکدام از این ابزارها بسته به میزان دید و نیاز بیمار، می‌توانند باعث افزایش دید بیمار در فاصله‌های دور و نزدیک شوند.
روش‌های درمانی
در ابتدا در مورد نتایج تحقیق‌های روش‌های درمانی موجود صحبت می‌کنیم و بعد به سراغ روش‌های جدید درمانی می‌رویم.
ـ جراحی
جراحی یکی از روش‌های موجود درمانی است؛ درواقع اساس این روش قرار دادن یک قطعه از طریق جراحی در شبکیۀ چشم بیمار است که با تولید پیام‌های الکتریکی باعث تحریک سلول‌های شبکیه می‌شود؛ در حقیقت با استفاده از این قطعه، تصویر محیط با استفاده از دوربینی که روی عینک مخصوص قرار داده شده است، ضبط می‌شود و بعد تصویر توسط قطعۀ الکترونیکیِ داخل چشم باعث تحریک شبکیه و ایجاد تصویر می‌شود. این سیستم «آرگوس2» نام دارد.
یکی از مهم‌ترین ایرادهای این روش این است که این جراحی فقط روی بیماران آرپی با کاهش شدید بینایی مؤثر است و پس از جراحی تنها، به‌طور خفیفی، بهبودی در بینایی به دست می‌آید و نتیجه‌ای که مورد انتظار بیمار است حاصل نمی‌شود. مشکل دوم ایجاد عفونت و التهاب داخل چشمی بعد از جاگذاری قطعه در بعضی از بیماران آرپی است که درنهایت باعث شده است تا تولید قطعه توسط کمپانی سازنده متوقف شود.
ـ استفاده از تحریک‌های الکتریکی شبکیه
روش دوم، استفاده از تحریک‌های الکتریکی شبکیه در درمان بیماران آرپی است. تابه‌حال در مطالعات بسیار کمی به بررسی اثربخشی این روش در درمان آرپی پرداخته شده است. بعضی از این مطالعات معتقد هستند که استفاده از تحریک‌های الکتریکی می‌تواند باعث محافظت و جلوگیری از تخریب سلول‌های سالم شبکیه شود و درنتیجه سرعت پیشرفت بیماری آرپی را کم کند، ولی هنوز هیچ مطالعۀ کنترل‌شده و معتبری این اثر را نشان نداده است. یکی از محدودیت‌های این روش اثر موقتی آن و نیاز به تکرار جلسه‌های درمانی است و نکتۀ مهم این است که اثربخشی این روش در مدت‌زمان طولانی به‌هیچ‌عنوان مشاهده نشده است.
روش‌های نوین و درحال‌توسعۀ درمان آرپی
داروهای مرتبط با ژن‌درمانی و سلول‌درمانی، مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین روش‌های جدید هستند. بر اساس مطالعات اخیر، ژن‌درمانی به‌عنوان روش اصلی درمان آرپی معرفی شده است. در این روش هدف درمان، اصلاح مستقیم ژن عامل بیماری در فرد بیمار است. تا به امروز یازده مورد داروی ژن‌درمانی در مرحلۀ بالینی فاز دوم و دو داروی ژن‌درمانی در فاز سوم مطالعات بالینی هستند.
خبر خوب این است که پژوهش در این حوزه برای معرفی داروهای ژن‌درمانی روی سایر ژن‌های عامل بیماری آرپی در دنیا در حال انجام است و پژوهشگران با ممارست در حال تحقیق روی باقی ژن‌های مؤثر در بیماری آرپی هستند.
اگرچه همیشه بیشترین توجه ما به روش ژن‌درمانی معطوف بوده است، اما سلول‌درمانی هم می‌تواند کاربردهای گسترده‌ای در درمان بیماری‌ها، ازجمله آرپی داشته باشد. در حال حاضر مطالعات سلول‌درمانی با دو روش سعی بر درمان بیماران آرپی دارند؛ یکی از طریق حفظ و بازیابی عملکرد سلول‌های بینایی و دیگری با جایگزین کردن مستقیم سلول‌های مرده و ناکارآمد با سلول‌های سالم. اکنون دو داروی سلول‌درمانی در فاز دوم مطالعات بالینی هستند و این خبر خوبی برای همۀ ‌کسانی است که با اشتیاق نتایج مطالعات را دنبال می‌کنند؛ هرچند نباید فراموش کنیم که این پژوهش‌ها قرار نیست در مدت کوتاهی به نتیجه برسند و رسیدن به نتیجۀ مطلوب نیازمند مطالعات بسیار و تلاش‌های مستمر پژوهشگران در سراسر دنیاست، پس از شما می‌خواهیم تا صبور باشید و پادکست ره نو را دنبال کنید! مطمئن باشید که ما از این طریق شما را در جریان تازه‌ترین پژوهش‌های روز قرار خواهیم داد."
audio/mana-291023d2530a1d187ae7.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
بار دیگر میهمان لحظتان می‌شویم و همراه با سعید عابدی، کتابدار بخش نابینایان کتابخانۀ فاطمۀ زهرا (س)، در شهرداری اصفهان، سری به قفسه‌های کتاب می‌زنیم و این بار راجع‌به داستان و رمان خارجی با میهمان نواک به گپ و گفت می‌نشینیم.
سعید عابدی متولد سال 1359 و فارغ‌التحصیل رشتۀ حقوق عمومی از دانشگاه شهید بهشتی است. او معتقد است که چرخ روزگار آن‌قدر چرخیده که او را آنجایی که باید و برخلاف اراده و تصورش که برایش بهتر بوده، قرار داده است. وی ده سال است که به‌عنوان کتابدار فعالیت دارد و از تولیدکنندگان کتاب‌های گویا برای افراد با آسیب بینایی در موضوع‌های مختلف است و در این ده سال بیش از هشت‌صد عنوان کتاب گویا به جامعۀ نابینایان تقدیم کرده است.
عابدی داستان و رمان خارجی را هم از آن نظر که ما را با بافت فرهنگی و فکری متفاوتی از خودمان آشنا می‌کند و هم اینکه می‌شود کار مترجم‌های مختلف را باهم قابل‌مقایسه کرد، مهم و مورد علاقۀ خود می‌داند. او معتقد است داستان و رمان کوتاه در فرهنگ مغرب‌زمین ریشه دارد و عمدتاً آثار فاخر هم در همان بستر خلق می‌شوند. عابدی از دید مخاطبان هم تجربۀ خود را بیان می‌کند و می‌گوید که آنها نیز علاقه‌مند این ژانر هستند. به نظر او که خود را موظف به جلب رضایت مخاطبان می‌داند و آن را یکی از مهم‌ترین هدف‌هایش می‌‌شمارد‌؛ انتخاب داستان و رمان خارجی اهمیت ویژه‌تری دارد. به عقیدۀ کتابدار باید وظیفۀ خود بداند که به دنبال آثار فاخر در این ژانر ادبی باشد و آنها را برای مخاطبان به زیور صوت بیاراید.
سعید عابدی نخستین ملاک و معیار انتخاب کتاب برای تبدیل به نسخۀ صوتی را فاخر بودن آن کتاب می‌داند و اینکه می‌بایست کتاب در طول زمان شایستگی خود را به اثبات برساند. او می‌گوید: من معمولاً سراغ کتاب‌هایی که تازه به چاپ رسیده‌اند نمی‌روم، زیرا هم می‌خواهم حقوق ناشر حفظ شود و هم میزان ماندگاری اثر را بدانم و اینکه آیا راجع‌به آن نقد نوشته می‌شود یا نه و اینکه تا چه اندازه جدی گرفته می‌شود. پس از سنجیدن این موارد در صورت داشتن این معیار‌ها برای گویاسازی کتاب اقدام می‌کنم.
عابدی در پاسخ به این پرسش که نوشته‌های نویسندگان کدام کشور در میان مخاطبان شما یا حتی انتخاب خود شما اقبال بیشتری داشته‌اند؟ می‌گوید: کتاب‌هایی که از فرانسه و روسی به فارسی برگردانده شده، بیش از کتاب‌های اسپانیایی یا انگلیسی مورد پذیرش بوده‌اند. او دلیل این موضوع را این‌طور بیان می‌کند: شاید فرهنگ شرقی روس‌ها و ایرانی‌ها و مشترکات بین این دو فرهنگ، دلیل اشتیاق به کتاب‌های روسی باشد و در مورد کتاب‌های فرانسوی هم ارائۀ خوب ترجمه‌ها به‌واسطۀ مترجمانی است که تسلط بیشتری به فرانسه داشته‌اند. درنهایت عابدی امیدوار است که رسانه‌ای برای معرفی و انتقال کتاب‌هایی که تولید کرده است تشکیل شود تا نابینایان بیشتر و بهتر بتوانند آثار ضبط‌شده را بشناسند و مطالعه کنند. دعوتتان می‌کنیم به شنیدن نسخۀ صوتی این گفتگو ذیل همین نوشته در وبگاه و صفحات نسل مانا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی.
در پایان این شماره از نواک یادآور می‌شوم که اهل مطالعه می‌توانند برای تهیۀ کتاب‌های خود و نیز کتاب‌هایی که در پادکست‌های نواک معرفی می‌شوند، به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایند."
audio/mana-d75fd16f76d68b3af9b4.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
بار دیگر میهمان لحظتان می‌شویم و همراه با سعید عابدی، کتابدار بخش نابینایان کتابخانۀ فاطمۀ زهرا (س)، در شهرداری اصفهان، سری به قفسه‌های کتاب می‌زنیم و این بار راجع‌به داستان و رمان خارجی با میهمان نواک به گپ و گفت می‌نشینیم.
سعید عابدی متولد سال 1359 و فارغ‌التحصیل رشتۀ حقوق عمومی از دانشگاه شهید بهشتی است. او معتقد است که چرخ روزگار آن‌قدر چرخیده که او را آنجایی که باید و برخلاف اراده و تصورش که برایش بهتر بوده، قرار داده است. وی ده سال است که به‌عنوان کتابدار فعالیت دارد و از تولیدکنندگان کتاب‌های گویا برای افراد با آسیب بینایی در موضوع‌های مختلف است و در این ده سال بیش از هشت‌صد عنوان کتاب گویا به جامعۀ نابینایان تقدیم کرده است.
عابدی داستان و رمان خارجی را هم از آن نظر که ما را با بافت فرهنگی و فکری متفاوتی از خودمان آشنا می‌کند و هم اینکه می‌شود کار مترجم‌های مختلف را باهم قابل‌مقایسه کرد، مهم و مورد علاقۀ خود می‌داند. او معتقد است داستان و رمان کوتاه در فرهنگ مغرب‌زمین ریشه دارد و عمدتاً آثار فاخر هم در همان بستر خلق می‌شوند. عابدی از دید مخاطبان هم تجربۀ خود را بیان می‌کند و می‌گوید که آنها نیز علاقه‌مند این ژانر هستند. به نظر او که خود را موظف به جلب رضایت مخاطبان می‌داند و آن را یکی از مهم‌ترین هدف‌هایش می‌‌شمارد‌؛ انتخاب داستان و رمان خارجی اهمیت ویژه‌تری دارد. به عقیدۀ کتابدار باید وظیفۀ خود بداند که به دنبال آثار فاخر در این ژانر ادبی باشد و آنها را برای مخاطبان به زیور صوت بیاراید.
سعید عابدی نخستین ملاک و معیار انتخاب کتاب برای تبدیل به نسخۀ صوتی را فاخر بودن آن کتاب می‌داند و اینکه می‌بایست کتاب در طول زمان شایستگی خود را به اثبات برساند. او می‌گوید: من معمولاً سراغ کتاب‌هایی که تازه به چاپ رسیده‌اند نمی‌روم، زیرا هم می‌خواهم حقوق ناشر حفظ شود و هم میزان ماندگاری اثر را بدانم و اینکه آیا راجع‌به آن نقد نوشته می‌شود یا نه و اینکه تا چه اندازه جدی گرفته می‌شود. پس از سنجیدن این موارد در صورت داشتن این معیار‌ها برای گویاسازی کتاب اقدام می‌کنم.
عابدی در پاسخ به این پرسش که نوشته‌های نویسندگان کدام کشور در میان مخاطبان شما یا حتی انتخاب خود شما اقبال بیشتری داشته‌اند؟ می‌گوید: کتاب‌هایی که از فرانسه و روسی به فارسی برگردانده شده، بیش از کتاب‌های اسپانیایی یا انگلیسی مورد پذیرش بوده‌اند. او دلیل این موضوع را این‌طور بیان می‌کند: شاید فرهنگ شرقی روس‌ها و ایرانی‌ها و مشترکات بین این دو فرهنگ، دلیل اشتیاق به کتاب‌های روسی باشد و در مورد کتاب‌های فرانسوی هم ارائۀ خوب ترجمه‌ها به‌واسطۀ مترجمانی است که تسلط بیشتری به فرانسه داشته‌اند. درنهایت عابدی امیدوار است که رسانه‌ای برای معرفی و انتقال کتاب‌هایی که تولید کرده است تشکیل شود تا نابینایان بیشتر و بهتر بتوانند آثار ضبط‌شده را بشناسند و مطالعه کنند. دعوتتان می‌کنیم به شنیدن نسخۀ صوتی این گفتگو ذیل همین نوشته در وبگاه و صفحات نسل مانا در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی.
در پایان این شماره از نواک یادآور می‌شوم که اهل مطالعه می‌توانند برای تهیۀ کتاب‌های خود و نیز کتاب‌هایی که در پادکست‌های نواک معرفی می‌شوند، به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایند."
audio/mana-88a790774e854f1b4eb9.mp3,"تبعیض زیر نام برابری جولان می دهد
جواد سقّا
ساعت 12:40 روز جمعه ۱۵ دی‌ماه پیامکی با این مضمون به تلفن همراهم ارسال شد: «صلاحیت جنابعالی از طرف هیئت محترم نظارت احراز نگردید.» علت را در همان روز حضور در هیئت نظارت برای ارائۀ توضیحات متوجه شدم؛ کم‌بینایی!
من یک شهروند کم‌بینا هستم، کارمند دولتم و تحصیلات عالی در سطح دکتری علوم ارتباطات دارم. هدفم از داوطلب شدن ارائۀ ایده‌های نو به‌منظور بهبود سطح رفاه اجتماعی همۀ همشهریان، با نگاه ویژه به جامعۀ فرهیخته و تحصیل‌کردۀ نابینایان و کم‌بینایان و سایر افراد دارای معلولیت بود. سابقۀ این تصمیم به روز چهارشنبه 22 مهر 1394 بازمی‌گردد؛ زمانی که نمایندگانی بی‌خبر از این‌همه پیشرفت تصمیم گرفتند رأی به عدم حضور نابینایان و کم‌بینایان در مجلس شورای اسلامی بدهند؛ اسلامی که به مساوات و برابری میان همۀ انسان‌ها رأی داده است.
یکی از دلایل این مخالفت، در قرن هوش مصنوعی و پیشرفت‌های شگرف، عدم امکان نوشتن لوایح به خط بریل بود؛ آن‌هم در قرن بیست و یکم و در دنیای فناوری امروز که همه‌چیز با استفاده از پیشرفت فناوری‌های نوین ارتباطاتی در دسترس همگان است. دلیل دیگر آنها ناتوانی افراد دارای مشکل بینایی در انجام امور نمایندگی بود، حال آنکه با جستجویی مختصر در اینترنت با سیاست‌مدارانی در سایر کشورها آشنا می‌شویم که بدون محدودیت‌های قانونی تا سمت‌های وزارتی در سایر کشورها فعالیت کرده‌اند. در همین کشور خودمان آقایان علی صابری و مجتبی شاکری‌ها که نابینا هستند در دوره‌‌های گذشته، با انتخاب مردم شهر به عضویت شورای شهر تهران درآمدند. چرا چنین افرادی نباید اجازۀ فعالیت در عرصه‌های بالاتر و تأثیرگذار را داشته باشند؟
در همان مجلسی که این قانون تبعیض‌آمیز را تصویب کرد، یکی از مخالفان حضور افراد نابینا و کم‌بینا در مجلس بیان کرده بود که ما به‌جای رأی مثبت به این قانون باید در پی حقوق شهروندی آنان باشیم؛ غافل از اینکه تصویب این قانون حقوق اولیۀ شهروندی را زیر پا می‌گذارد. نماینده‌ای در مخالفت با این حضور گفته بود: اگر قرار است با تصویب قانون حضور نابینایان و کم‌بینایان در مجلس به این افراد احترام گذاشته شود، می‌توان در عرصه‌های مختلف دیگر به این افراد احترام گذاشت. در پاسخ باید گفت: در کدام عرصه برادر؟! در مردمی‌ترین میدان حضور، یعنی نمایندگی مجلس که هرکس آزاد است در آن شرکت کند، عرصه را تنگ کردید، آن‌وقت شعارهای رنگارنگی سر می‌دهید؟!
آیا دیگران برای آیندۀ ما صلاحیت تصمیم‌گیری دارند و خودمان از حق تصمیم‌گیری محرومیم؟ آیا فقط حضور ما برای پرشور نشان دادن انتخابات لازم است و دیگر هیچ؟ شاید چشمانم به‌خوبی شما نبیند، اما ذهن پویایی دارم، از ادراک بالایی برخوردارم و در تفسیر مسائل قدرتمندم، در صورت لزوم حتی شاید بهتر از شما بتوانم راه‌حل ارائه دهم و گره کور مشکلاتی را که شما قادر به حل آن نیستید، به‌آسانی باز کنم. من در جامعه به امان خود رها شده‌ام، زندگی خانوادگی را می‌چرخانم و از پس تمام مشکلات ریز و درشتی که همه با آن دست به گریبان‌اند تا امور خود را بگذرانند برآمده‌ام، اما طنز تلخی است که به بهانۀ برنیامدن از امور نمایندگی مجلس، مهر عدم احراز صلاحیت بر من بزنید. اگر عدالت‌محوری تنها یک شعار جذاب نبود و اگر اصل برابری در جامعه رعایت می‌شد، اگر قوانین تبعیض‌آمیز در جامعه‌ای که داعیۀ عدل علی دارد حکم‌فرما بود، بسیاری از افراد به‌ظاهر بینا باید جای خود را به داوطلبان نابینا و کم‌بینای توانمند می‌دادند. چرا فرصتی داده نمی‌شود تا نابینایان و کم‌بینایان خود را در معرض انتخاب مردم قرار دهند؟ من نمی‌دانم بر اساس‌ کدام حق و کدام عدالت منِ شهروند کم‌بینا باید از حضور در دوازدهمین دورۀ انتخابات مجلس شورای اسلامی منع شوم!
تصویب این قانون روزی ناخوشایند را برای جامعه‌ای مظلوم در هیاهوی عدالت‌طلبانه سیاسیون رقم زد. شما با استفاده از ادراک بینایی خود بر افراد نابینا و کم‌بینا اعمال قدرت کردید نه مصلحت‌اندیشی، حال آنکه فاصلۀ توانمندی و ناتوانی در میان افراد جامعه اندک است. گاهی افراد به‌ظاهر سالم بسیار ناتوان‌تر از کسانی هستند که با اعمال قدرت سلامتی خود آنان را «کم‌توان» می‌نامید."
audio/mana-3216d25f327c4b2a6dfd.mp3,"فرصت‌ها را نسوزانید
آقای موشکاف
هفتۀ پیش ما را دعوت کردند برویم مثل همیشه یکی از مشکلات بزرگ نابینایان، یعنی اشتغال را حل کنیم برود پی کارش. حکماً مستحضر هستید ما بارها و بارها این مشکل را حل کرده‌ایم، اما نمی‌دانیم چرا بازهم کار خراب می‌شود و ما باید برویم درستش کنیم. این مجلس، توسط یک دانشگاه برجسته تدارک دیده شده بود که انصافاً به‌عنوان نهادی که مستقیم به کوران ربطی ندارد، کارش درست است و همیشه کمک‌کننده بوده، اما نمی‌دانم چرا در برنامه‌ریزی‌هایش از ما مشورت نگرفته بودند که طوری برنامه بریزیم که طوری نشود که نگویند طوری شده.
باری، روز قبل همایش سرِکاری کوران، به ما گفتند که در این مجلس، همۀ کوران برجسته و دانشمندان کله‌گندۀ حوزۀ سرکار گذاشتن ملت و کورشناسان و کورباوران و کوردلان و … حضور خواهند داشت، حتی آن‌قدر برنامه‌ریزی این دوستان دقیق بود که رئیس صنف کوره‌داران را هم دعوت کرده بودند تا هیچ کوری از قلم نیفتد.
با این اوضاع، راستش ما انتظار داشتیم حداقل سیصدچهارصد نفر در جلسه حضور داشته باشند، چون مقامات عالی دانشگاه و همۀ مسئولان بلندپایۀ حوزۀ کوران دعوت شده بودند. تازه وقتی بحث به سرکار گذاشتن می‌رسد، انتظار این است که همۀ کوران جویای کار بیایند، شاید کلاهی از این نمد برایشان دربیاید، اما زهی خیال باطل! وقتی ما رسیدیم، سالن آن‌قدر خلوت بود که گمان کردیم آدرس را اشتباه آمده‌ایم. برگزارکنندگان که دیدند در موعد مقرر هیچ‌کدام از مدعوان نیامده‌اند، جلسه را به سبک ژاپنی با یک‌ساعت تأخیر شروع کردند.
تا اینجای کار، کمیت برنامه که تعریفی نداشت و امیدوار بودیم کیفیت جبران‌کننده باشد، اما بازهم کور خوانده بودیم. من نمی‌د‌انم چرا کار به معلولیت که می‌رسد، استاد دانشگاه و بقال و پزشک و چقال، همه اطلاعاتشان به یک اندازه می‌شود. گویی به عمرشان نه معلول دیده‌اند و نه اسمی از آن شنیده‌اند. همه می‌شوند کلیشه و تمام!
در ابتدا مدیر و بنیان‌گذار این همایش که خود تحصیل‌کرده و به قول خودش دردآشنا بود، صحبت‌هایی وزین داشت که ما را به یاد احمدآقا، قصاب سر کوچه‌مان، می‌انداخت. بعد نوبت فرمانده دانشگاه شد. ایشان هم که بیشتر فرمانده هستند تا استاد دانشگاه، تفاوت چندانی با همان بنده‌خدای پیشین نداشت، البته همین که خود فرمانده دانشگاه، شخصاً، در این جلسه حضور پیدا کرده بود، بسیار جای تقدیر داشت.
تا اینجای کار ما هنوز امیدمان را از دست نداده بودیم و خودمان را دلداری می‌دادیم که این اتفاقات طبیعی است. اساتید و فرماندگان سر و کار چندانی با معلولان ندارند و نتیجتاً اطلاعات زیادی هم از این افراد ندارند. کتاب خواندن و مطالعه هم که در این وضعیت، دُر نادر است. حالا ایشالا مدعوان بعدی که متخصصین امر هستند، حتماً جبران می‌کنند.
با همین خودگویه‌های تخیلی خودمان را آرام می‌کردیم که یکی از اساتید میکروفون را گرفت. استاد فارغ‌التحصیل کورآموزی از دانشگاه پیشیگان و مؤلف هجده جلد کتاب دربارۀ کوران و احوالات آنان بودند و به گفتۀ خودشان 25 سال سابقۀ تدریس در دانشگاه کورشناسی داشتند و دوازده هزار کوردان به جامعه تحویل داده بودند. شروع به صحبت که کردند، گفتیم: صد رحمت به همان فرمانده و بقال! ایشان فرمودند: روشن‌دلان قادر هستند هجده‌میلیون شماره تلفن را حفظ کنند و تازه خودشان دانشجویی داشته که روشندل بوده، اما کاملاً فرق بین شب و روز را می‌فهمیده و تازه ساعت هم بلد بوده است! وقتی استاد این سخنان وزین را می‌فرمودند، ما همه‌اش کلۀ مبارکمان را به لبۀ میز می‌کوبیدیم شاید زودتر بتوانیم از این دنیا رخت بربندیم.
سپس استاد دوم شروع به صحبت کردند. ایشان هم که بنیان‌گذار رشتۀ کاردانی کوردانی در دانشگاه دورقوزآباد بودند و 25 جلد کتاب دربارۀ کوران، از زبان آنگولایی، ترجمه کرده بودند و همه‌چیز را دربارۀ کوران و کوردلان می‌دانستند، فرمودند روشن‌دلان آسمانی و از بقیۀ معلولان باشعورتر و فهمیده‌تر هستند و خیلی خوب‌اند و تازه همین که می‌شنوند خودش از هیچ‌چی بهتر است.
باید اعتراف کنیم صحبت‌های استاد دوم، بسیار فلسفی‌تر بود و مثل فیلم‌های محسن مخملباف، نمی‌شد با یک‌بار شنیدن به معنای اصلی آن پی برد؛ به همین دلیل ما بعد از گذشت یک هفته هنوز داریم فکر می‌کنیم ایشان چه چیزی فرمودند و هنوز به جواب قاطع نرسیده‌ایم. اگر رسیدیم خبرتان می‌کنیم.
بعدش اما مثل همیشه، نوبت به سازمان فخیمه رسید. با توجه به اینکه جلسه در سطح عالی برگزار شده بود و همۀ مقامات در بالاترین سطح شرکت کرده بودند، از رئیس محترم سازمان هم دعوت شده بود تشریف بیاورند که ظاهراً ایشان به دلیل مشغلۀ فراوان و کم‌اهمیت بودن موضوع، مأموریت را به معاونت توان‌بخشی واگذار کرده بودند که ایشان هم به دلیل کم‌اهمیت بودن موضوع و مشغلۀ فراوان، حضور را به کارشناس مسئول حوزۀ مربوطه محول کرده بودند که البته ایشان هم به همان دلایل، مسئولیت را بر روی دوش نفر بعد انداخته بودند و این سلسله‌مراتب تا جایی ادامه پیدا کرده بود که شخص آخر دیگر زیردستی نداشته که این موضوع را به او واگذار کند؛ به همین دلیل مجبور شده بود خودش به جلسه بیاید، آن‌هم با یک‌ساعت تأخیر!
فرستادۀ محترم سازمان فخیمه پس از سلام و درود به همۀ غایبان جلسه، از همه به‌خاطر قصورات سایر سازمان‌ها، به‌جز سازمان فخیمۀ خود، عذرخواهی کرد و فرمود: همۀ مشکلات کشور، ازجمله بیکاری و نابسامانی در اشتغال روشن‌دلان آسمانی، به دلیل تحریم‌های کمرشکن و ظالمانۀ دشمن اتفاق افتاده که البته برای ما بسیار پرخیر و برکت بوده است. ایشان در ادامۀ فرمایشات گهربارشان فرمودند: تنها راه مبارزه با دشمن، ازدواج و فرزندآوری است؛ لذا دوستان بزرگوار نیز بروند ازدواج بکنند تا مشکل اشتغال و مسکنشان هم اتوماتیک حل بشود.
کار که به اینجا رسید، ما دیگر همه‌چیز را برباد‌رفته تلقی کردیم. راستش اول کار ما تصور می‌کردیم این همایش که با ابتکار دانشگاه و با حضور مقامات اصلی آن برگزار شده و از ما به‌عنوان یک شخص متخصص موشکاف دعوت شده است، فرصت مناسبی است تا مشکلات اشتغال کوران را به‌صورت علمی و سیستماتیک دنبال کنیم، اما ظاهراً مثل همیشه کور خوانده بودیم. واقعاً چقدر راحت برخی دوستان، ازجمله دوستان گرام ما در سازمان فخیمه فرصت‌ها را می‌سوزانند! ای کاش این عزیزان بیشتر قدر ما را می‌دانستند و از دانش بی‌پایان ما استفاده می‌کردند تا متوجه‌شان می‌کردیم که برنامه‌ریزی دقیق و درستی داشته باشند و حالا که مقامات دانشگاه در بالاترین سطح حضور داشتند، رئیس معظم سازمان فخیمه را مجبور می‌کردند چند صباحی دست‌بوسی سایر مقامات را به تعویق بیندازد و خودش، شخصاً، به‌همراه کارشناسان مرتبط در این جلسه شرکت کند تا شاید چیزی از ته این جلسه بیرون بیاید!
ما که دیدیم صحبت کردن و حضور در این مجلس دیگر فایده‌ای ندارد، عصایمان را برداشتیم و خواستیم به نشانۀ اعتراض جلسه را ترک کنیم که یکی از دوستان جلو آمدند. ما گمان کردیم ایشان قصد پادرمیانی دارند و تمایل دارند از صحبت‌های گوهربار ما نیز بهره ببرند. دوست گرامی دهان مبارکشان را نزدیک گوش ما آوردند و با لحنی اغواکننده گفتند: آقای موشکاف! ناهار چلوکباب تدارک دیدیم. بفرمایید بشینید، الان غذا می‌آریم! ما که بسیار گشنه بودیم، از این صحبت منطقی کاملاً قانع شدیم و مثل بچۀ خوب ساکت نشستیم و چلوکبابمان را تا ته خوردیم. امیدواریم مجالس بعدی چرب‌تر برگزار شود!"
audio/mana-27cb18df8dd1caa56b67.mp3,"ایران بی‌معلولیت بامدیران بی‌مسؤولیت امکان‌پذیر نیست
امیر سرمدی
مراسم گرامیداشت روز جهانی افراد دارای معلولیت امسال با هیاهوی فراوان و با وعدۀ دیدار رئیس‌جمهور با معلولان آغاز شد و دست آخر با حضور دو وزیر، رئیس بهزیستی، برخی از مدیران انجمن‌های ویژۀ معلولان و افراد منتخب دارای معلولیت از سراسر کشور به پایان رسید. چون این مراسم را می‌توان ویترینی از تمام ظرفیت‌ها، ایده‌ها و نگاه مدیران رده‌بالای کشور نسبت به معلولان و اعلام برنامه‌های آن‌ها نسبت به این قشر در یک سال پیش ‌رو دانست، در این یادداشت، به بررسی اظهارنظر مسئولان حاضر در مراسم روز جهانی معلولان و کم و کیف رویداد‌های رخ‌داده در این نشست خواهیم پرداخت.
وعده‌های تو‌خالی دیدار رئیس‌جمهور و معاون اول با معلولان
در سه سال گذشته، این دومین بار است که اعلام می‌شود که سید محرومان به مناسبت گرامیداشت روز جهانی معلولان قرار است با جامعۀ افراد دارای معلولیت دیدار کند. امسال نیز و از چند روز قبل نخبگان دارای معلولیت را از استان‌های مختلف فراخواندند و اعلام کردند قرار است مراسم مفصلی در سالن اجلاس سران برگزار شود. سپس اعلام شد این نشست به‌صورت محدود‌تر و در باغ‌موزۀ دفاع مقدس برگزار می‌شود و حضور افراد تنها منوط به داشتن دعوت‌نامۀ رسمی است، حتی به شرکت‌هایی که در حاشیۀ این مراسم نمایشگاه داشتند اعلام شد از دو روز قبل محصولات خود را برای انجام بررسی‌های امنیتی به محل نشست ببرند و به مسئولان تحویل دهند.
روز قبل از مراسم زمزمۀ حضور نیافتن رئیس‌جمهور شنیده می‌شد، اما اعلام کردند محمد مخبر، معاون اول، حتماً در این مراسم حضور خواهد داشت. صبح روز یازدهم آذرماه فرارسید. برخی از معلولان با کارت دعوت آمده بودند و بعضی دیگر هم به شوق اینکه نامه‌ای به دست سران کابینه برسانند به محل برگزاری نشست آمده بودند. از همان بدو ورود که از بازدید بدنی و قواعد امنیتی مرسوم خبری نبود، مشخص شد نه خبری از حضور رئیس‌جمهور است و نه معاون ایشان. این دومین بار است که چنین اتفاقی می‌افتد. مدیران سازمان بهزیستی هفته‌ها برای چنین روزی برنامه‌ریزی می‌کنند، چندین بار از مدیران سمن‌های مرتبط با معلولان دعوت و نشست‌های مشورتی برگزار می‌کنند و دست آخر مراسم آنها به یک نشست بی‌روح، شعارزده، صحبت‌های غیر مرتبط با معلولان و گویی از روی رفع تکلیف برگزار می‌شود؛ بی‌آنکه چشم‌انداز مشخصی نسبت به آینده افراد دارای معلولیت ترسیم شود.
مسئولانی که در دنیای دیگری سیر می‌کنند
در این نشست، صولت مرتضوی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ احمد وحیدی، وزیر کشور و علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی، کشور حضور داشتند و سخنرانی کردند. به‌جز صحبت وزرا و رئیس بهزیستی، یک خانم دارای معلولیت را آوردند که شعر خواند، یکی دیگر از بانوان دارای معلولیت به لزوم توجه به معلولان در تدوین قوانین و توجه به بازنشستگی معلولان در قانون افزایش سن بازنشستگی اشاره کرد. سپس‌ گروه سرود نابینایان سرودی دربارۀ فلسطین خواند و همان گروه، نمایشی با موضوع غزه اجرا کرد و برنامه تمام شد.
یکی از حاضرین دارای معلولیت در ارتباط با این مراسم می‌گوید: نام مراسم «گرامیداشت روز جهانی معلولان» بود، اما مسئولان گویی برای روز جهانی حمایت از مردم غزه تشریف آورده بودند. وزیر رفاه در این مراسم که تعداد زیادی از حاضران در آن افراد نابینا، ناشنوا و افراد دارای مشکلات گویایی بودند، گفت: جهان در خصوص مسئله فلسطین «کر، کور و لال شده است.» حتی ناشنوایان حاضر در سالن هم از طریق مترجم زبان ناشنوایان که صحبت‌های سخنرانان را برای افراد با آسیب شنوایی ترجمه می‌کرد، متوجه این صحبت وزیر شدند. این حرف بسیاری از افراد، به‌خصوص والدین حاضر در مراسم را ناراحت کرد و عده‌ای سالن را ترک کردند. معلولان حاضر در مراسم، بی‌صبرانه، منتظر اعلام برنامه‌های دولت در خصوص میزان بودجه اختصاص‌یافته به قانون حمایت از معلولان در سال آینده، میزان پرداخت مستمری‌ها و سایر خدمات رفاهی و اجتماعی وزارت تعاون در سال پیش‌ رو بودند، اما مرتضوی مانند سایر مسئولان رده‌بالای کشوری که این روز‌ها در هر نشست و مراسمی حاضر می‌شوند و طوطی‌وار فرمان خود را به سمت سرزمین‌های اشغالی می‌چرخانند گفت: امروز ما، همه، عزادار غزه هستیم و برای افرادی که در این منطقه از دنیا توسط رژیم اشغالگر صهیونیستی معلول می‌شوند، ناراحتیم. به‌راستی چرا باید صحبت‌های مسئولان در نشست گرامیداشت افراد دارای معلولیت بر روی مسئله فلسطین متمرکز باشد؟ مسئولان در این مراسم حتی از مشکلات معلولان غزه سخن گفتند، اما صحبتی از مشکلات هم‌وطنان دارای معلولیت بر زبان نیاوردند. گویی آنها در دنیای دیگری سیر می‌کنند!
چند روز پیش یکی از نمایندگان مجلس گفته بود: زمانی که رئیس‌جمهور برای ارائۀ لایحۀ بودجۀ سنواتی 1403 به مجلس آمده بود، ما فکر می‌کردیم ایشان در خصوص کشور دیگری در حال سخنرانی است. همۀ این مسائل تنها یک علت دارد، اساساً مسئولان در کابینۀ سید ابراهیم رئیسی فاقد هرگونه برنامۀ عملیاتی و مشخص برای معلولان و سایر مردم جامعه هستند. وقتی با کارشناسان امر در سطوح مختلف صحبت می‌کنیم، از برنامۀ هفتم توسعه گرفته تا تدوین بودجۀ 1403، هیچ‌گونه نکتۀ مثبتی که باعث نگاه امیدوارانه و ناشی از بهبود شرایط در آینده باشد به چشم نمی‌خورد. هر شاخصه‌ای را که بررسی کنیم و به هر سو که بنگرید، شاهد یک افول همه‌جانبه هستیم. انعکاس این افول در زندگی معلولان نیز کاملاً هویدا است. از افزایش قیمت سرسام‌آور تجهیزات کمک‌توان‌بخشی گرفته تا مستمری ناچیزی که تورم آن را می‌بلعد و روز‌به‌روز از ارزش آن می‌کاهد. در این شرایط اما، مسئولان رده‌بالای کشور در مقابل نگاه بُهت‌زده مردمی که چشم‌انتظار گشایش‌های جدی در زندگی خود هستند، صحبت از فتح قله‌ها می‌کنند، درحالی‌که رسیدن به قله، شاخصه‌های مختص خود را دارد و تنها با گفتاردرمانی محقق نمی‌شود.
این روز‌ها معلولان مانند سایر مردم جامعه، امکانات و پیشرفت‌های خیره‌کنندۀ دولت‌های حاشیۀ جنوبی خلیج‌فارس را با کشور خود مقایسه می‌کنند و حسرت می‌خورند؛ چراکه توسعۀ اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی مردم، می‌توانست با همان سرعت در حاشیۀ شمالی خلیج‌فارس هم به وجود آید، اما تفاوت در نگاه همین مسئولان شعارزده‌ای است که به‌جای تدوین استاندارد‌ها و پیاده‌سازی برنامه‌های مدون برای اقشار مختلف جامعه، اولویت‌هایشان چیز دیگری‌ است. افراد دارای معلولیت حتی زندگی خود را با معلولان اروپای غربی، اسکاندیناوی و آمریکای شمالی مقایسه می‌کنند و از ناترازی فاحش بین کفه‌های ترازو در رنج فراوان هستند. آنها به‌جای ساختن آینده ایران، عمدتاً به فکر مهاجرت و رؤیای زندگی در آن‌سوی مرز‌ها هستند. در مثالی برای ناترازی کفه‌های ترازو در دو سوی خلیج، همان بس که جایزۀ سال کتاب افراد دارای معلولیت در کشور دوست و برادر، عربستان، در سال گذشته شش میلیارد تومان ایران بود و جوایز افراد برگزیده در جشنوارۀ ملی کتاب معلولان ایران در سال جاری با افزایش شش برابری به دوازده میلیون تومان رسید.
ایران بی‌معلولیت با وجود مدیران بی‌مسئولیت امکان‌پذیر نیست
یکی دیگر از سخنان صولت مرتضوی که باعث دلخوری حاضرین در مراسم گرامیداشت روز جهانی افراد دارای معلولیت شد، ابراز امیدواری از ایران بدون معلول در آینده بود. احتمالاً نیت وزیر چیز دیگری بوده، اما واضح است با شرایط کنونی، در کشور ما با وجود ازدواج‌های فامیلی، سوانح جاده‌ای و هزاران عامل دیگر امری محال است. آیا بهتر نبود وزیر رفاه به‌جای آرزوی ایران بدون فرد دارای معلولیت، به مباحث علمی و روش‌های پیشگیری از تولد افراد معلول، لزوم غربال‌گری ژنتیکی پیش از بارداری، افزایش ایمنی و اصلاح نقاط پر‌خطر جاده‌ها که سالانه هزاران فرد معلولیت به سیستم تحمیل می‌کنند اشاره کند و بگوید دولت از این راه‌ها باید جلوی بروز معلولیت را بگیرد؟
یکی دیگر از هنرمندان دارای معلولیت از نحوۀ گرامیداشت این روز ابراز گلایه می‌کند و می‌گوید: انشای بی‌سر و ته و شعارزده رئیس سازمان بهزیستی کشور با قطاری از کلمات قلمبه‌سلمبه و بدون ارائه عملکرد، چیزی نبود که به خاطر آن صد‌ها فرد دارای معلولیت را از گوشه‌گوشۀ ایران به تهران بیاورند. قادری می‌توانست انشایش را در یک برنامۀ تلویزیونی هم بخواند. او تأکید می‌کند: حتی صحبت‌های وزرا هم تکراری بود و وعدۀ استخدام، اشتغال، مسکن و… را هم پیش‌ از این مراسم در رسانه‌ها شنیده و خوانده بودیم‌. وی در خصوص ساخت مسکن برای افراد دارای معلولیت هم می‌گوید: چندین سال است که صحبت از ساخت چهارده‌هزار واحد مسکونی برای افراد دارای دو عضو معلول در خانواده می‌کنند. این وعده که اجرا نشد و حالا هم صحبت از ساخت هفت هزار خانه برای خانواده‌های دارای سه عضو معلول تا پایان سال دولت نخست سید محرومان است. ضمن آنکه در مراسم روز جهانی معلولان، وزیر رفاه اعلام کرد در ده سال گذشته 36هزار واحد مسکونی برای افراد دارای معلولیت ساخته‌ایم. ای‌کاش ایشان به‌صورت شفاف اشاره می‌کردند مشخصاً در دو سال گذشته چه تعداد واحد مسکونی برای معلولان ساخته شده است تا دستاورد‌های دولت‌های گذشته را به نام خود فاکتور نکنند.
به‌طورکلی امسال نیز عقلای قوم همگی دور هم جمع شدند و نمایش مضحکی را به بهانۀ روز گرامیداشت افراد دارای معلولیت رقم زدند. مراسم بی‌آب و رنگی که از دل آن هیچ دستاورد مشخصی بیرون نیامد و به‌جای دل‌خوشی، حس سرخوردگی دیگری را نصیب جامعۀ افراد دارای معلولیت کرد، درحالی‌که می‌شد با برنامه‌های بهتری مانند برگزاری مسابقات‌ علمی و ورزشی، فستیوال‌های فرهنگی، جشنواره‌های ادبی و هنری، شناسایی نخبگان دارای معلولیت و حمایت‌های عملی از آنها، گرفتن حمایت‌های کلان از دولت برای بهبود کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت و اعلام آن به مناسبت این روز برگزار شود.
به گفتۀ وزیر رفاه: در آموزه‌های دینی جمهوری اسلامی توصیه‌های فراوانی برای توجه به معلولان وجود دارد و حتی امام حسین (ع) فرموده است: غفلت و فراموشی از نابینایان، ناشنوایان و معلولان عهدشکنی است و کوچک شمردن معلولان مورد نکوهش قرار گرفته است؛ بنابراین به همان دین و آیینی که اعتقاد دارید، اقدامات مؤثرتری برای بهبود کیفیت زندگی معلولان و آرامش آنها و خانواده‌هایشان انجام دهید. به‌راستی آیا به مسئولانی که بار‌ها در تجمعات معلولان در‌خصوص تخصیص بودجۀ کامل قانون حمایت از حقوق معلولان به تمامی مقدسات قسم می‌خورند که دولتشان با محدودیت‌های مالی مواجه است و دقیقاً در همان حین، سه برابر بودجه مورد نیاز قانون جامع فقط برای یک شرکت خصوصی واردکنندۀ چای ارز تخصیص می‌دهند، امیدی است؟"
audio/mana-49a2ee01de9e470b9239.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آذر ۱۴۰۲)
منصور شادکام
شرح فعالیت‌های این ماه را با ارائۀ گزارشی در خصوص حضور نمایندگان انجمن نابینایان ایران در جلسۀ ستاد مناسب‌سازی کشور آغاز می‌کنیم؛ جلسه‌ای که به میزبانی وزارت کشور و با شرکت رئیس سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی و تعدادی از معاونان وزارتخانه‌های مرتبط برگزار شد. در این جلسه، انجمن نابینایان ایران پیشنهاد‌ها و راهکار‌هایی را در زمینۀ متناسب‌سازی وبگاه‌ها و اپلیکیشن‌های تلفن همراه ارائه کرد و با توجه به عدم آشنایی هیچ یک از مدیران و رؤسایی که سال‌ها در ستاد مناسب‌سازی کشور حضور داشتند با موضوع دسترس‌پذیری دیجیتال، توضیحات مفصلی را دربارۀ چگونگی استفادۀ کاربران نابینا از رایانه و تلفن همراه ارائه کرد و در پیشنهاد‌های خود بر این نکته تأکید کرد که در طول این سال‌ها، در ستاد مناسب‌سازی فقط به موضوع اصلاح معابر و ساختمان‌ها توجه شده و صرف‌نظر از میزان اثربخشی طرح‌هایی که تاکنون انجام شده، مسئلۀ وبگاه‌‌ها مغفول مانده است. این در حالی است که هزینه و زحمت مناسب‌سازی دیجیتال، به‌مراتب کمتر از مناسب‌سازی معابر و ساختمان‌ها است و اهمیت این بخش از مناسب‌سازی هم کمتر از سایر بخش‌ها نیست. در این جلسه مقرر گردید صد دستگاه دولتی در نامه‌ای موظف به همکاری با ستاد مناسب‌سازی شوند و وبگاه‌هایشان را برای استفادۀ نابینایان متناسب کنند. از این صد دستگاه، ده‌تایشان ادعا کردند که قبلاً مراتب مناسب‌سازی را انجام داده‌اند؛ بنابراین از سوی ستاد، از انجمن خواسته شد تا صحت ادعای این ده دستگاه را بررسی کند. همچنین قرار شد ستاد مناسب‌سازی از جایگاه دولتی خود استفاده کند و کسب‌ و ‌کار‌های مهم و پر مخاطبی همچون دیجی‌کالا، علی‌بابا، دیوار، شیپور و سایر اپلیکیشن‌ها را هم پای کار بیاورد تا آنها هم مراتب دسترس‌پذیری را در طراحی برنامه‌های خود در نظر بگیرند.
حواشی مربوط به برنامه‌های روز جهانی افراد دارای معلولیت، دیگر موضوعی است که لازم دیدیم در این گزارش به آن بپردازیم. انجمن نابینایان ایران مدت‌ها پیش از روز جهانی، از طرف بهزیستی فرا خوانده شده بود تا در برنامه‌ریزی‌های مربوط به این روز مشارکت داشته باشد. این انجمن، طی چهار جلسۀ سه ساعته با متولیان بهزیستی کشور، پیشنهاد‌های خود را به این سازمان ارائه داده بود و محور‌هایی را که بهتر بود در طول روز‌های قبل و بعد از ۱۲ آذر مورد توجه قرار گیرد، برشمرده بود، اما آنچه به‌عنوان مراسم روز جهانی برگزار شد، در کمال شگفتی، هیچ سنخیتی با تصمیم‌هایی که در جلسات گرفته شده بود نداشت. مراسم با بی‌سلیقگی تمام و در خنثا‌ترین شکل ممکن برگزار شد که می‌توانید جزئیاتی را در این خصوص در بخش یادداشت مدیر‌مسئول در همین شماره مطالعه کنید.
دیگر فعالیت انجمن در ماه گذشته معطوف به همکاری‌هایی بود که با موزۀ کاخ گلستان شکل گرفته است. انجمن به مناسبت ۱۲ آذر، از سامانۀ پایگاه اطلاع‌رسانی نابینایان و ناشنوایان در موزۀ کاخ گلستان رونمایی کرد. این پایگاه، دربردارندۀ اطلاعات مبسوطی در خصوص اشیا و بنا‌های موزه است که مراجعان نابینا می‌توانند از طریق آن، این اطلاعات را به شکل صوتی و بریل، مطالعه کنند. همچنین ماکت دو‌بُعدی از برخی بنا‌های مهم نظیر کاخ مرمر و شمس‌العماره هم در قالب یک آلبوم طراحی شده که مراجعان نابینا می‌توانند آنها را ورق بزنند و لمس کنند تا با تصویر کلی هریک از بنا‌ها آشنا شوند. همچنین قرار شد مولاژی از برخی بنا‌ها و اشیا هم ساخته شود تا مراجعان نابینا بهتر بتوانند جزئیات هر اثر را لمس کنند. در این مراسم، دو سند مربوط به نابینایان از دورۀ ناصر‌الدین‌شاه قاجار هم رونمایی شد. این دو سند متن‌هایی هستند که به خط «مون»، از خطوط پیشابریل، از اروپا به ایران آمده‌اند. نسخۀ بریل متن هر سند هم به همت انجمن در زیر هر سند قرار داده شده است. علاقه‌مندان می‌توانند همه‌روزه، برای بازدید از پیاگاه نابینایان موزه، به کاخ گلستان تهران مراجعه کنند.
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌هایی که بعد از حدود شش ماه تلاش بی‌وقفه، سر‌انجام در ۱۴ آذر در محل تالار قلم سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد، اختتامیۀ جشنوارۀ کتاب افراد معلول ایران (کاما) بود. انجمن برای برگزاری این جشنواره، از خرداد سال جاری، هشت جلسه را با اعضای سیاست‌گذاری جشنواره برگزار کرد. لازم می‌دانیم از همین طریق با نام بردن از یک‌یک اعضا، از زحمات ایشان سپاس‌گزاری کنیم: سرکار خانم رجبی‌فرد از خانۀ کتاب؛ خانم شادی و آقای روح‌الله ساعی از نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور؛ آقای عربشاهی از معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ خانم علی‌آبادی از ادارۀ کل سلامت شهرداری تهران؛ آقای یاوری از سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران؛ آقای نعمتی از سازمان بهزیستی؛ آقایان محمد و علی نوری از دفتر فرهنگ معلولین؛ خانم مینو یثربی، مدیر اسبق مرکز توان‌بخشی خزانه؛ آقای حسین روحانی و خانم هاشمی از سازمان اسناد و کتابخانه ملی و آقایان شادکام، جمالی و سرمدی از انجمن نابینایان ایران و کامران آروان از جامعۀ معلولین ایران.
در روز ۱۹ آذر، تفاهم‌نامه‌ای میان انجمن و مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد به امضا رسید. پیرو این تفاهم‌نامه، نابینایان می‌توانند با ۵۰درصد تخفیف، از دوره‌های آموزشی بلند‌مدت یا مقطعی که در این مرکز برگزار می‌شود، بهره‌مند شوند. دوره‌های بلندمدت این مرکز به‌صورت دانشگاه و در قالب دانشگاه علمی‌کاربردی ارائه و مدرک کاردانی یا کارشناسی در پایان دوره اعطا می‌شود و مدارک دوره‌های کوتاه‌مدت هم رسمی و قابل ترجمه هستند. همچنین رعد متعهد شده در رشته‌هایی نظیر موسیقی و برنامه‌نویسی که کاربران نابینا به تجهیزات خاص دارند، این تجهیزات را تهیه کند و در اختیار شرکت‌کنندگان نابینا بگذارد؛ افزون بر این اولویتی را هم برای مشارکت استادان و مدرسان نابینا در تدریس در دانشگاه رعد در نظر گرفته است. تمامی ساختمان‌های رعد مناسب‌سازی‌های محیطی را رعایت کرده‌ و استادان و کارمندان هم آموزش‌های لازم را در خصوص چگونگی تعامل با افراد دارای معلولیت دریافت کرده‌اند. علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهدۀ فهرست دوره‌های آموزشی مجتمع رعد به پایگاه‌های اینترنتی انجمن نابینایان ایران مراجعه کنند.
برگزاری اردوی تفریحی در اردوگاه حبیب بن مظاهر تنکابن، دیگر فعالیت انجمن در طول آذر بود. این تور تفریحی با پنجاه نفر از نابینایان در تاریخ ۲۳ تا ۲۶ آذر برگزار شد. قرار است سفر‌های سیاحتی و زیارتی انجمن در طول زمستان هم ادامه داشته باشد. تور‌های طبیعت‌گردی انجمن هم از دی‌ماه، از سر گرفته خواهد شد."
audio/mana-56eaa3cf98d6fe64de7d.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
به‌تازگی در ایران روز دانشجو را پشت سر گذاشته‌ایم، پس شاید بد نباشد این شماره را با مطلبی مرتبط با دانشجویان نابینا آغاز کنیم. در ادامه هم به دنیای هوش مصنوعی سر می‌زنیم و امکان تازه‌ای را که در اختیار نابینایان قرار گرفته است، به بحث خواهیم گذاشت. در آخر هم یکی از مطالبی را که قبلاً در همین سلسله نوشته‌ها درباره‌اش نوشته بودیم، پیگیری خواهیم کرد و از تحققش و نتایجی که به دنبال داشته است، برایتان خواهیم نوشت. سپس به شیوۀ اغلب شماره‌‌های پیشخوان، به سراغ زندگی یک قهرمان نابینا خواهیم رفت.
سپاس‌گزاری دانشجوی نابینا از خدمات دانشگاهی که در آن تحصیل می‌کند
تعجب نکنید! این یک تیتر خیالی نیست. دانشجویی پیدا شده که از خدماتی که دانشگاه محل تحصیلش در اختیار او گذاشته ممنون است، البته نکتۀ ماجرا این است که این اتفاق، طبیعتاً نه در ایران، که در انگلستان به وقوع پیوسته است.
در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر و غیر معتبر دنیا یک جایگاه شغلی با عنوان «مشاور پشتیبانی دانشجویی» وجود دارد که وظیفه‌اش حمایت از دانشجویان و کمک به آنها در شرایط خاص است. هر مشاور، وظیفۀ حمایت از تعداد مشخصی از دانشجویان را بر عهده دارد و معمولاً یکی از پشتیبان‌ها هم در زمینۀ افراد دارای معلولیت تخصص دارد و از این افراد پشتیبانی می‌کند. در دانشگاه ابردین هم «جرالدین لینچ» نام کسی است که این وظیفه را به عهده دارد. جرالدین به آیلی کمک کرده است تا او بتواند درس مورد نظر را به‌جای آزمایشگاه، در محیط مجازی بگذراند. او به‌جای استفاده از آزمایشگاه، تمامی آزمایش‌ها را در یک محیط نرم‌افزاری به انجام رسانده و توانسته است درس مورد بحث را با نمره‌ای درخور بگذراند.
آیلی بسیار از همکاری دانشگاهش با او خرسند است و معتقد است اگر این همکاری رخ نمی‌داد، او هرگز نمی‌توانست از آن درس نمرۀ مطلوبی به دست آورد. او بر این باور است که نابینایان در هنگام تحصیل، با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند و یکی از مواردی که می‌تواند برای رفع آن مشکلات به آنها کمک کند، برقراری تعامل صحیح و مؤثر با عوامل دانشگاه است. او همچنین معتقد است نابینایان باید در مواردی مثل آنچه او تجربه کرده، پشتیبان همدیگر باشند و با به اشتراک گذاشتن تجربیاتشان راه را برای سایر نابینایان هموار کنند. او خود نیز در این زمینه پیش‌قدم شده و حالا به نمایندگی از شاخۀ جوانان مؤسسه ملی سلطنتی بریتانیا، عضوی از مجلس ملی جوانان اسکاتلند است و برای احقاق حقوق جوانان نابینا تلاش می‌‌کند.
اگر شنوندۀ نسخه صوتی پیشخوان باشید، علاوه بر قصۀ زندگی آیلی، با فعالیت‌های شاخۀ جوانان مؤسسه ملی سلطنتی بریتانیا هم بیشتر آشنا خواهید شد.
فراتر از هوش بشری / هوش مصنوعی همچنان در خدمت نابینایان
هانس خود معتقد است این امکان به‌خوبی می‌تواند در اختیار دانشجویان و محققان نابینا قرار گیرد؛ به‌عنوان‌مثال کسب اطلاع از محتوای نمودار‌ها، یکی از مشکلات همیشگی دانشجویان نابینا است و حالا آنها می‌توانند با بارگذاری عکس در بی‌مای‌آیز، دربارۀ نمودار مورد نظرشان با هوش مصنوعی گفتگو کنند و اطلاعات لازم را به دست آورند.
قابلیت تماس با آشنایان، دیگر امکانی است که به بی‌مای‌آیز اضافه شده است. در این قابلیت، کاربر نابینا می‌تواند تا پنجاه نفر از آشنایانش را در قالب یک گروه به بی‌مای‌آیز معرفی کند تا در مواقعی که کمک یک آشنا لازم است، با لمس یک دکمه، هرکدام از آشنایان که در آن لحظه امکان پاسخ‌گویی داشت، بتواند به او کمک کند. قابلیت گروه‌بندی در بی‌مای‌آیز فقط محدود به این امکان نیست و امکانات تازۀ زیادی را به این نرم‌افزار افزوده است. هانس در مورد اضافه کردن هوش مصنوعی به بی‌مای‌آیز با یک چالش جالب هم مواجه بود که بررسی این چالش عجیب را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم.
از کالیفرنیا تا ایلینوی، نیرو گرفته از بریل
اگر می‌خواهید هر آنچه را تا‌به‌حال خواندید، با تفصیل بیشتری از زبان میزبان‌های پادکست پیشخوان بشنوید، پروندۀ صوتی را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا بارگیری کنید. شما همچنین می‌توانید آن را از کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی هم دریافت کنید."
audio/mana-394fd590c5120329708e.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
به‌تازگی در ایران روز دانشجو را پشت سر گذاشته‌ایم، پس شاید بد نباشد این شماره را با مطلبی مرتبط با دانشجویان نابینا آغاز کنیم. در ادامه هم به دنیای هوش مصنوعی سر می‌زنیم و امکان تازه‌ای را که در اختیار نابینایان قرار گرفته است، به بحث خواهیم گذاشت. در آخر هم یکی از مطالبی را که قبلاً در همین سلسله نوشته‌ها درباره‌اش نوشته بودیم، پیگیری خواهیم کرد و از تحققش و نتایجی که به دنبال داشته است، برایتان خواهیم نوشت. سپس به شیوۀ اغلب شماره‌‌های پیشخوان، به سراغ زندگی یک قهرمان نابینا خواهیم رفت.
سپاس‌گزاری دانشجوی نابینا از خدمات دانشگاهی که در آن تحصیل می‌کند
تعجب نکنید! این یک تیتر خیالی نیست. دانشجویی پیدا شده که از خدماتی که دانشگاه محل تحصیلش در اختیار او گذاشته ممنون است، البته نکتۀ ماجرا این است که این اتفاق، طبیعتاً نه در ایران، که در انگلستان به وقوع پیوسته است.
در بسیاری از دانشگاه‌های معتبر و غیر معتبر دنیا یک جایگاه شغلی با عنوان «مشاور پشتیبانی دانشجویی» وجود دارد که وظیفه‌اش حمایت از دانشجویان و کمک به آنها در شرایط خاص است. هر مشاور، وظیفۀ حمایت از تعداد مشخصی از دانشجویان را بر عهده دارد و معمولاً یکی از پشتیبان‌ها هم در زمینۀ افراد دارای معلولیت تخصص دارد و از این افراد پشتیبانی می‌کند. در دانشگاه ابردین هم «جرالدین لینچ» نام کسی است که این وظیفه را به عهده دارد. جرالدین به آیلی کمک کرده است تا او بتواند درس مورد نظر را به‌جای آزمایشگاه، در محیط مجازی بگذراند. او به‌جای استفاده از آزمایشگاه، تمامی آزمایش‌ها را در یک محیط نرم‌افزاری به انجام رسانده و توانسته است درس مورد بحث را با نمره‌ای درخور بگذراند.
آیلی بسیار از همکاری دانشگاهش با او خرسند است و معتقد است اگر این همکاری رخ نمی‌داد، او هرگز نمی‌توانست از آن درس نمرۀ مطلوبی به دست آورد. او بر این باور است که نابینایان در هنگام تحصیل، با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند و یکی از مواردی که می‌تواند برای رفع آن مشکلات به آنها کمک کند، برقراری تعامل صحیح و مؤثر با عوامل دانشگاه است. او همچنین معتقد است نابینایان باید در مواردی مثل آنچه او تجربه کرده، پشتیبان همدیگر باشند و با به اشتراک گذاشتن تجربیاتشان راه را برای سایر نابینایان هموار کنند. او خود نیز در این زمینه پیش‌قدم شده و حالا به نمایندگی از شاخۀ جوانان مؤسسه ملی سلطنتی بریتانیا، عضوی از مجلس ملی جوانان اسکاتلند است و برای احقاق حقوق جوانان نابینا تلاش می‌‌کند.
اگر شنوندۀ نسخه صوتی پیشخوان باشید، علاوه بر قصۀ زندگی آیلی، با فعالیت‌های شاخۀ جوانان مؤسسه ملی سلطنتی بریتانیا هم بیشتر آشنا خواهید شد.
فراتر از هوش بشری / هوش مصنوعی همچنان در خدمت نابینایان
هانس خود معتقد است این امکان به‌خوبی می‌تواند در اختیار دانشجویان و محققان نابینا قرار گیرد؛ به‌عنوان‌مثال کسب اطلاع از محتوای نمودار‌ها، یکی از مشکلات همیشگی دانشجویان نابینا است و حالا آنها می‌توانند با بارگذاری عکس در بی‌مای‌آیز، دربارۀ نمودار مورد نظرشان با هوش مصنوعی گفتگو کنند و اطلاعات لازم را به دست آورند.
قابلیت تماس با آشنایان، دیگر امکانی است که به بی‌مای‌آیز اضافه شده است. در این قابلیت، کاربر نابینا می‌تواند تا پنجاه نفر از آشنایانش را در قالب یک گروه به بی‌مای‌آیز معرفی کند تا در مواقعی که کمک یک آشنا لازم است، با لمس یک دکمه، هرکدام از آشنایان که در آن لحظه امکان پاسخ‌گویی داشت، بتواند به او کمک کند. قابلیت گروه‌بندی در بی‌مای‌آیز فقط محدود به این امکان نیست و امکانات تازۀ زیادی را به این نرم‌افزار افزوده است. هانس در مورد اضافه کردن هوش مصنوعی به بی‌مای‌آیز با یک چالش جالب هم مواجه بود که بررسی این چالش عجیب را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم.
از کالیفرنیا تا ایلینوی، نیرو گرفته از بریل
اگر می‌خواهید هر آنچه را تا‌به‌حال خواندید، با تفصیل بیشتری از زبان میزبان‌های پادکست پیشخوان بشنوید، پروندۀ صوتی را ذیل همین نوشته در وبگاه نسل مانا بارگیری کنید. شما همچنین می‌توانید آن را از کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی هم دریافت کنید."
audio/mana-11cd5059a0ce64337590.mp3,"شجاع باش! خطر کن! هیچ چیز نمی‌تواند جای تجربه را بگیرد!
زهرا همت
«شجاعت» واژۀ آشنایی است که هرکدام از ما بار‌ها و بار‌ها شنیده‌ایم و در گفتگو‌ها یا نوشته‌هایمان به کار برده‌ایم، اما کمتر پیش آمده که به گستردگی معنا و کاربرد این واژه اندیشیده باشیم. بسیاری از ما تصور می‌کنیم که شجاعت به معنی شهامت داشتن برای انجام کار‌های بسیار بزرگ و خطرناکی مانند مشارکت در جنگ و به دست گرفتن و استفاده از چیزی مانند اسلحه است، اما خوب است بدانیم که گسترۀ شجاعت بسیار فراتر از اینهاست و این ویژگی در بسیاری از جنبه‌های زندگی روزمرۀ ما نقش‌آفرینی می‌کند.
شجاعت فقط خروج از منزل و خیابان‌گردی با عصای سفید و با اتکا به مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت نیست. دوست شدن با همکلاسی‌های تازه، تجربۀ بازی جدید، صحبت کردن در جمع، امتحان کردن خوراکی‌ای که تابه‌حال نخورده‌اید، پوشیدن لباسی که سبک متفاوتی با لباس‌های همیشگی شما دارد و … همه و همه نیاز به شجاعت دارند و چه بسیارند افرادی که نداشتن شجاعتِ انجام این دست کار‌ها را به اشتباه، به عدم تمایل نسبت می‌دهند و مثلاً می‌گویند: «از این بازی اصلاً خوشم نیامده و حتی نمی‌خواهم امتحانش کنم.» یا «بوی این غذا را دوست ندارم و حتی برایم ارزش امتحان کردن ندارد.» و چه‌بسا پشت این جمله‌ها، چیزهای دیگری نهفته باشد و فردی که می‌گوید از این بازی خوشش نیامده است، از اینکه نتواند این بازی را به‌درستی انجام دهد و در جمع خجالت‌زده شود می‌ترسد یا فردی که می‌گوید بوی غذایی را دوست ندارد، ممکن است از اینکه نتواند به‌درستی آن غذا را بخورد نگران باشد و چه‌بسا آرزوی آن خوراکی خوش‌عطر را تا همیشه با خودش داشته باشد.
مسئلۀ شجاعت در میان تمام انسان‌ها مشترک است و این ویژگی از مهم‌ترین اصول زندگی است که در انتخاب هدف و مسیری که برای رسیدن به آن انتخاب و طی می‌کنیم مؤثر است. این موضوع در مورد افراد با آسیب بینایی هم صادق است، اما تفاوت میان افراد با آسیب بینایی و همسالان فاقد آسیبشان در این است که افراد فاقد آسیب بینایی، انجام بسیاری از کار‌ها را تنها با دیدن می‌آموزند و با تماشای دیگران، به‌نوعی در تجربۀ آنان سهیم می‌شوند و در بسیاری مواقع، همین نگاه کردن، به‌تنهایی کافی است تا جسارت انجام کار را بیابند.
تصور کنید کودکی برای نخستین بار در شهربازی، کنار استخر توپ می‌ایستد و پس از تماشای کودکان دیگر که در حال بازی و سر ‌و ‌صدا و لذت بردن هستند؛ او هم وارد استخر و با دوستانش هم‌داستان می‌شود، اما همین تجربۀ ساده و بدون خطر، ممکن است در مورد کودک با آسیب بینایی کمی متفاوت باشد. کودک با آسیب بینایی صرفاً با قرار‌گیری در کنار استخر و شنیدن صدای همسالانش که مشغول بازی هستند؛ متوجه جذابیت و لذت‌بخش بودن این فضا می‌شود، اما این کافی نیست و کودک برای اینکه جسارت ورود به استخر را پیدا کند؛ نیازمند کسب اطلاعات دقیقی از فضا و نوع بازی است و باید اطمینان یابد که خطری او را تهدید نمی‌کند. گاه ممکن است با کودکی مواجه شویم که به‌شدت از چیز ساده‌ای مثل استخر توپ می‌ترسد. این ترس معمولاً ناشی از نداشتن اطلاعات کافی از فضای بازی و مهارت‌های لازم برای انجام آن است و معمولاً مشاهده می‌کنیم که کودکان پس از دریافت توصیف مناسبی از فضا و اطمینان از اینکه خطری تهدید‌شان نمی‌کند، با کمک و همراهی فرد مورد اعتمادشان که ممکن است مادر، معلم، دوست یا هر کس دیگری باشد، خود را به این تجربۀ جدید می‌سپارند و لذت می‌برند.
شاید مثال استخر توپ برای برخی خوانندگان، باور‌پذیر نباشد، اما باید گفت هر موقعیت مبهمی، حتی موقعیت جذاب و لذت‌بخشی مانند استخر توپ، می‌تواند افراد را دچار ترس کند، اما آیا شجاعت به‌ معنی ترسو نبودن است؟ پاسخ خیر است. شجاعت به ‌معنی کنترل و مدیریت ترس‌هاست. همۀ ما ممکن است در مواجهه با موقعیت‌های نا‌آشنا دچار ترس شویم، اما شیوۀ مقابلۀ ما با ترس اهمیت بسیاری دارد، مثلاً ممکن است دوستان شما برای آخر هفته برنامۀ استخر داشته باشند و از شما هم دعوت کنند. تصور کنید تا‌کنون تجربۀ رفتن به استخر را ندارید و ترس عجیبی به شما غلبه می‌کند، بهانه‌تراشی می‌کنید و می‌گویید: «استخر دوست ندارم»، «آب استخر آلوده است»، «قرار مهم‌تری دارم» و همۀ این بهانه‌ها را در حالی می‌‌آورید که در دل، آرزوی رفتن به استخر را دارید. اگر کمی با خودمان رو‌راست باشیم؛ می‌دانیم که این عذر و بهانه‌ها ناشی از ضعف شجاعت برای کسب تجربۀ جدید است. خوب است بدانیم که انجام هر کاری در چند مرتبۀ اول، می‌تواند هر کسی را دچار ترس کند و این به آسیب بینایی مربوط نیست، پس نیاز نیست که این احساس مانند خیلی از هیجان‌های دیگر انکار شود و بهتر است نسبت به این هیجان آگاه‌تر باشید و کنترل و مدیریت آن را یاد بگیرید.
بسیاری از ترس‌های افراد با آسیب بینایی، ناشی از کاستی در تجربه‌های آنها است. با توجه به سبک فرزند‌پروری امروز می‌بینیم که بسیاری از پدر‌ها و مادر‌ها، امکان آزادی عمل و کسب تجربه‌های جدید را با این تصور که مبادا خطری فرزند‌شان را تهدید کند، از ایشان سلب می‌کنند و با فراهم کردن هر آنچه در توان دارند و ممانعت از تلاش و کسب تجربۀ فرزند‌شان، با تصور لطف، ظلم بزرگی در حق او روا می‌دارند. در مدارس نیز وضع تقریباً مشابهی دیده می‌شود و مربیان نیز کمتر از گذشته‌ها فرصت آزمون و خطا و کسب تجربه‌های جدید را به دانش‌آموزان، به‌ویژه در سنین پایین، می‌دهند. این در حالی است که این سنین برای کسب تجربه‌های جدید و مدیریت ترس‌ها و درنتیجه تقویت شجاعت حیاتی است، پس بهتر است از این زمان، به شیوۀ صحیحی استفاده شود. خوب است مدارس، فرصت کاوش محیط، انجام بازی‌های متنوع، رفتن به اردو‌ و تجربه‌اندوزی برای دانش‌آموزان را فراهم کنند. تدارک برنامه‌هایی مانند برنامه طبیعت‌گردی و کوه‌نوردی که اخیراً توسط انجمن نابینایان ایران برگزار می‌شود نیز می‌تواند فرصت ورود به ناشناخته‌ها و تجربه‌اندوزی را برای افراد با آسیب بینایی فراهم کند. از متولیان آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، سازمان بهزیستی و انجمن‌های مردم‌نهاد، انتظار می‌رود ضمن آگاهی‌بخشی و آموزش والدین افراد با آسیب بینایی برای به‌کار‌گیری شیوه‌های صحیح فرزند‌پروری، فرصت‌هایی را برای کسب تجربه‌های جدید و کشف دنیای اطراف و درنتیجه تقویت شجاعت افراد با آسیب بینایی فراهم کنند.
اما نیک می‌دانیم که هیچ شخص و نهاد و ارگانی نمی‌تواند به اندازۀ خود شخص در غلبه بر ترس‌ها و تقویت شجاعت، موفق باشد. پس شجاع باش! بر ترس‌هایت غلبه کن و اولین قدم را بردار! موفقیت پشت قدم‌های تو نهفته است!"
audio/mana-b8221b0be374e68804a5.mp3,"آنچه افراد بینا لازم است از کمک کردن به نابینایان بدانند
فاطمه جوادیان
در این شماره بنا داریم به پرسش یکی از مخاطبان بینا پاسخ دهیم؛ پرسشی که شاید در ذهن سایر همراهان بینای ماه‌نامۀ نسل مانا هم باشد.
زهرا کارمند است. او تاکنون چند باری با افراد نابینا در محل کار مواجه شده است. او می‌گوید که بسیار مراقب است تا کسی را ناراحت نکند. روزی از من خواست تا برایش بگویم که افراد بینا چطور می‌توانند به نابینایان کمک کنند.
در ادامه پاسخی را که به او دادم، کمی مفصل‌تر در اینجا می‌نویسم؛ باشد که روزی مطالب این بخش را بخواند.
شاید شما خوانندۀ گرامی! بارها این صحنه را دیده باشید که شخص بینایی فرد نابینایی را از خیابان یا موانع سر راه عبور می‌دهد؛ به او کمک می‌کند تا از دستگاه عابربانک پول نقد بردارد؛ او را به سمت فروشگاهی که می‌خواهد برود هدایت می‌کند؛ در فروشگاه نام اجناس را می‌خواند و او را همراهی می‌کند؛ کمک می‌کند تا فرد نابینا اتومبیل مورد نظرش را پیدا کند و سوار شود؛ او را برای اجرای برنامه تا روی سن همراهی می‌کند؛ و بسیاری موارد که کمتر در انظار عمومی هستند مانند خواندن کتاب، توضیح فیلم، توضیح نوشته‌های روی تخته کلاس، منشی امتحانی و از این قبیل موارد.
اما مواردی هم هستند که کمتر به چشم می‌آیند؛ نه اینکه کم باشند … نه! در معرض دید عموم نیستند مانند فرد نابینایی که در مرکز تلفن یک اداره یا یک بیمارستان تمام ارتباط‌ها را برقرار می‌کند؛ به صحبت‌های تماس‌گیرنده‌ای که نمی‌داند دقیقاً مسئله‌اش را باید با چه کسی در میان بگذارد، گوش می‌دهد و او را به بهترین شکل راهنمایی می‌کند؛ مشاور نابینایی که پشت خطوط ۱۴۸۰ با دقت و بهره‌مندی از دانش مشاوره سبب کاهش رنج و بحران فرد تماس‌گیرنده می‌شود؛ کارمند نابینایی که برای رئیس اداره متن سخنرانی آماده می‌کند؛ والدین نابینایی که جوانان شایسته‌ای را برای حضور فعال در جامعه پرورش می‌دهند؛ افراد نابینایی که دوستانشان روی قدرت تفکر آنها حساب می‌کنند؛ بنابراین همۀ ما انسان‌ها بنا بر اصل تفاوت‌های فردی در موقعیت‌های مختلف به کمک یکدیگر نیاز داریم. شکی نیست که هرکس می‌بایست تا جای ممکن سطح توانایی خود را در مسائلی که به‌طور روزمره با آنها سر و کار دارد افزایش دهد.
امروزه دانش و فناوری در کنار یکدیگر موجب افزایش توانمندی افراد دارای معلولیت، ازجمله نابینایان شده است.
در ادامه به بررسی تعدادی از موقعیت‌های مختلف می‌پردازیم، ازجمله حضور در اتوبوس بین‌شهری، مترو، معابر، فروشگاه و بانک.
در اتوبوس
راننده و کمک‌راننده میزبان مسافران هستند. بهتر است تلاش کند تا فرد نابینا در صندلی‌های جلو بنشیند تا در صورت نیاز به آنها دسترسی داشته باشد. برای دریافت بلیت، پذیرایی و در طول سفر چندین بار به او هر جا که نشسته است سر بزند؛ او را به نام صدا کند و بپرسد که آیا کمکی می‌خواهد یا نه. در زمان توقف، خود راننده به یکی از مسافران پیشنهاد کند که فرد نابینا را همراهی کنند تا ضمن حفظ کرامت انسانی فرد نابینا او هم از این زمان استفاده کند. حواسش به تنظیم ارتفاع اتوبوس باشد تا افراد با توانایی‌های محدود، فاصلۀ پلۀ آخر تا زمین را با خیال آسوده‌تری طی کنند.
از مسافر نابینا بپرسد که در مقصد به چه کمکی نیاز دارد. آیا دقیقاً می‌داند کجا باید پیاده شود؟ کسی به دنبالش می‌آید؟ قرار است در ترمینال پیاده شود یا بیرون از ترمینال راحت‌تر ماشین پیدا می‌کند؟ همچنین بعد از پیاده شدن موقعیت مسافر را به او اطلاع بدهد، مثل اینکه زیر کدام تابلو و یا رو به روی کدام فروشگاه ایستاده است.
در مترو
بهتر است فرد نابینا به هیچ راهنمای غریبه‌ای که قصد دویدن در آن فضای پُرپیچ و خم، پرجمعیت و دارای اختلاف سطح بسیار را دارد، اعتماد نکند؛ چراکه ممکن است بر اثر برخورد با کسی یا مانعی دچار آسیب‌دیدگی شود یا به کسی آسیب برساند، البته اگر حادثه‌ای در حال رخ دادن باشد، بمب‌گذاری یا آتش‌سوزی، اعتماد به نزدیک‌ترین کسی که پیشنهاد می‌دهد، موجب نجات او خواهد شد.
برای عبور از پله‌برقی کافی است فرد نابینا با قرار دادن عصا روی اولین پله یا لمس دستگیرۀ متحرک از جهت حرکت آن مطلع شود. چنانچه بخواهید او را محکم نگه دارید، ممکن است تعادل حرکت هردو به هم بخورد.
به‌محض ورود فرد نابینا به واگن کمک کنید تا دستش را به نزدیک‌ترین دستگیره برساند و اگر صندلی خالی وجود داشته باشد، به او خبر دهید. کمک کنید تا صندلی را پیدا کند یا روی صندلی ضربه بزنید یا دستش را بگیرید و به سمت صندلی هدایت کنید. بدانید که او قادر نیست جهت اشارۀ دست شما را ببیند.
در معابر
اگر شخص نابینایی را در گذرگاهی منتظر می‌بینید، به سمتش بروید و از او بپرسید که آیا کمکی می‌خواهد یا نه. اگر در جای ناامنی ایستاده است، موضوع را به او اطلاع دهید و کمک کنید تا به جای امنی برسد. ممکن است فرد نابینا زیر بارش باران و یا زیر تابش آفتاب منتظر کسی ایستاده باشد، درحالی‌که بیشتر از یک متر با سایبان فاصله ندارد. حواستان باشد که او هم مثل شما می‌خواهد زیر سایبان بماند.
در فروشگاه
چنانچه کارمند یک فروشگاه هستید، به‌محض ورود فردی نابینا به سمتش بروید، خود را معرفی کنید و بپرسید چه کمکی می‌خواهد. تلاش کنید تا خودتان یا یکی از همکارانتان در طول خرید او را همراهی کند.
در بانک
اگر مشتری بانک هستید، با ورود فرد نابینا به سمتش بروید و از او بپرسید آیا شماره می‌خواهد یا نه. بهتر است افراد نابینا هم شماره دریافت کنند و در نوبت خود به سمت باجۀ مورد نظر بروند. تجربه ثابت کرده که در این صورت کارمندان بانک برخورد مناسب‌تری دارند.
اگر کارمند بانک هستید و مایل هستید به کار فرد نابینا زودتر رسیدگی کنید، او را به سمت خودتان راهنمایی کنید.
صحت اطلاعات مندرج در فرم‌های فرد نابینا را با او بررسی کنید و مراقب حفظ حریم شخصی او باشید.
نتیجه اینکه با افراد نابینا صحبت کنید. آنها را در جریان موقعیتی که در آن هستند قرار دهید. اگر با او آشنا هستید، به‌محض دیدنش، بی‌اغراق، جذابیت‌های ظاهری‌‌اش را به او بگویید. اگر ناهماهنگی در وضعیت ظاهری او می‌بینید، آهسته او را مطلع کنید و در صورت امکان کمک کنید تا مشکل برطرف شود. اگر در مسیر حرکتش مانعی وجود دارد، یک‌بار طوری که بشنود اسم مانع را بگویید.
نکته در این باره بسیار است. تا شما مخاطبان گرامی چه بپسندید. روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-b9ab1f3aee5f84184025.mp3,"عکس‌های سه‌بعدی که نابینایان هم می‌توانند آنها را تجربه کنند
میثم امینی
در سال‌های اخیر فناوری چاپ سه‌بعدی در جهان گسترش بسیاری پیدا کرده و بسیار هم محبوب شده است. در چاپ سه‌بعدی، یک مدل سه‌بعدی که در واقع یک پروندۀ الکترونیکی است به یک شیءِ سه‌بعدی، مثلاً یک مجسمه تبدیل می‌شود که این شیء می‌تواند از ماده‌های مختلفی، مثل انواع پلاستیک و حتی فلز تشکیل شده باشد. سه‌بعدی بودن نتیجۀ این نوع چاپ، این فناوری را برای افراد نابینا و کم‌بینا بسیار مفید ساخته است، مثلاً یک مدرسۀ ویژۀ نابینایان به‌جای اینکه مجبور باشد مدل‌های گران‌قیمت از عناصر طبیعی، سیاره‌ها، باکتری‌ها، ویروس‌ها و … را با دشواری وارد کشور کند یا به توصیف این موارد بسنده و دانش‌آموزان خود را از یادگیری کامل و جامع مواد درسی محروم کند، می‌تواند مدل‌های سه‌بعدی مورد نیاز خود را که معمولاً در اینترنت موجود است، دریافت و آنها را با چاپگر سه‌بعدی خود یا در نزدیک‌ترین مرکز مجهز به چاپگر سه‌بعدی، به هر تعداد و با هر موادی که لازم است، چاپ کند و در اختیار دانش‌آموزان خود قرار دهد، حتی اگر مدل مورد نیاز موجود نبود، مدرسه می‌تواند یک مدل‌ساز سه‌بعدی را استخدام کند تا مدل مورد نیاز را طراحی و پروندۀ مدل آن را برای چاپ در اختیار مدرسه قرار دهد.
همچنین یک موزۀ آثار باستانی می‌تواند با گرفتن تصاویر سه‌بعدی از اشیایی که به دلیل قدمت، ظرافت و ارزششان قابل لمس نیستند، یک مدل سه‌بعدی از آنها ایجاد کند و به بازدیدکنندگان خود، ازجمله بازدیدکنندگان نابینا و کم‌بینا اجازه دهد این مدل‌ها را لمس کنند.
اینها فقط دو مورد از کاربردهای چاپ سه‌بعدی برای نابینایان و کم‌بینایان است که کارایی این فناوری را برای بهبود زندگی نابینایان، به‌خصوص در زمینۀ آموزش به نمایش می‌گذارد.
علاوه‌بر ایجاد امکان استفاده از منابع موجود، فناوری سه‌بعدی راه را برای افراد خلاق باز کرده است تا با استفاده از آن زندگی نابینایان و کم‌بینایان را بهبود ببخشند، مثلاً اخیراً یک دانشجوی ایرلندی با استفادۀ خلاقانه از فناوری چاپ سه‌بعدی، عکاسی را به دنیای نابینایان و کم‌بینایان آورده است. در ادامۀ این مطلب با پروژۀ عکاسی سه‌بعدی مک‌اووی آشنا می‌شویم.
مدرسۀ هنر بِلفاست دانشگاه اُولستِر، دانشگاهی در ایرلند شمالی، اخیراً نمایشگاه سالانۀ خود را برگزار کرد که در آن دانشجویان سال آخر فرصت به نمایش گذاشتن آثار خود را داشتند. در میان آثار برجستۀ این نمایشگاه، یک سری عکس‌های سه‌بعدی نوآورانه با عنوان «فضای میان» دیده می‌شد که دانشجوی عکاسی، امیلی مک‌اووی، آنها را طراحی کرده بود.
مک‌اووی از والدینش که یکی کم‌بینا و دیگری نابینا است، الهام گرفت تا عکس‌های قابل لمسی را طراحی کند که با ارائۀ روشی جدید و همه‌شمول برای تجربۀ عکس‌ها، این امکان را ایجاد کند که افراد نابینا و کم‌بینا هم بتوانند از آنها لذت ببرند.
مک‌اووی در طراحی عکس‌های سه‌بعدی خود از ماده‌ای به نام «لیتوفان» استفاده کرده است؛ ماده‌ای شفاف که در قرن نوزدهم میلادی محبوب بود و می‌توان آن را در ضخامت‌های مختلف قالب‌گیری کرد. وقتی از پشت به لیتوفان نور تابانده می‌شود، یک تصویر تشکیل داده می‌شود، البته فرایندی که مک‌اووی از آن استفاده می‌کند، بسیار مدرن‌تر از آن چیزی است که در قرن نوزدهم مورد استفاده قرار می‌گرفت. او یک پرونده با قالب جِی‌پی‌ای‌جی را با استفاده از یک نرم‌افزار تولید لیتوفان به یک پرونده با قالب اِس‌تی‌اِل تبدیل می‌کند و آن را برای چاپ سه‌بعدی می‌فرستد. مک‌اووی با استفاده از ضخامت‌های مختلف، در عکس‌های خود بافت ایجاد کرده است که افراد نابینا و کم‌بینا را قادر می‌سازد از طریق لمس این عکس‌ها را کاوش و تفسیر کنند.
هنر مک‌اووی به‌عنوان هنری انقلابی ستایش شده است و او اخیراً جایزۀ معتبر عکاسی «جیل تاد» را دریافت کرده است که برای آثار او توجه و اثربخشی بیشتری را به ارمغان می‌آورد.
مک‌اووی در دورۀ کارشناسی ارشد عکاسی هنرهای زیبا در دانشگاه اولستر پذیرفته شده است؛ جایی که او قصد دارد طرح خود را بیشتر توسعه دهد. هدف نهایی او ایجاد عکس‌های سه‌بعدی است که به کمترین توصیف ممکن نیاز داشته باشند و به افراد با آسیب بینایی این اجازه را بدهند که به‌طور مستقل از این رسانه لذت ببرند.
عکس‌های سه‌بعدی انقلابی مک‌اووی فرصت‌های جدیدی را برای افراد نابینا و کم‌بینا برای تجربه و تعامل با عکاسی ایجاد کرده است. با بهره‌گیری از لیتوفان و عناصر لمسی، مک‌اووی مجموعه‌ای از آثار هنری را ایجاد کرده است که شکاف بین ادراک دیداری و لمسی را پر می‌کند. مک‌اووی که به‌خاطر رویکرد نوآورانه‌اش شناخته شده است، به گسترش پروژه‌اش و دستیابی به مخاطبین بیشتر متعهد است تا زندگی افراد دارای آسیب بینایی را از طریق هنر خود غنی کند"
audio/mana-22683923e72efc25bff5.mp3,"مشاغل از نگاه سَم سیوی
مریم مشایخی
ما در این سری برنامه‌ها با افراد نابینایی صحبت می‌کنیم که در شغل خودشون موفق هستن و امیدواریم ایده‌هایی به ذهن شما برسه راجع‌به شغل‌هایی که برای شما مناسبه. امروز هم یه مهمون خوب داریم. من به همراه دوستم، چارلی کالینز، اینجا هستیم. خب چارلی! از مشکل بیناییت برامون بگو. چشمات چی شدن؟
ـ خب بله! تو چشمای من لکه‌های زرد هست. بهش می‌گیم «اشتارگارت» یا «دژنراسیون ماکولا». من چهارتا خواهر و یه برادر دارم. از ما شش تا، چهارتامون مشکل بینایی‌مون تو سن خیلی کم تشخیص داده شد. اون‌موقع من نُه سالم بود. ولی وقتی سیزده سالم شد، به‌صورت رسمی، گواهی نابیناییم رو از ایالت کُنِتیکت گرفتم و فهمیدم که از نظر قانون نابینا هستم و الآن پنجاه‌ و پنج سالمه.
ـ تبریک می‌گم [با خنده]. خب! بعداً راجع‌به شغل‌های قبلیت حرف می‌زنیم. فعلاً بهمون بگو الان چی‌کار می‌کنی.
ـ در حال حاضر دارم روی یه آموزشگاه پُر رونق برای نابینایان کار می‌کنم. یه آموزشگاه برای خونواده‌ها، پدر مادرها، عزیزان و نزدیکان نابینا‌ها و کلاً کسانی که با نابینا‌ها و کم‌بینا‌ها زندگی می‌کنن و خود نابینا‌ها و کم‌بینا‌ها و قراره زنجیرۀ حرف‌هایی مثل «نمی‌دونم کجا برم»، «نمی‌دونم چه شکلی آماده بشم» و … رو قطع کنیم، چه برای کار‌هایی مثل سر کار رفتن، چه پذیرفته شدن به‌عنوان یه عضو نابینا در خانواده و چه گذار از دبیرستان به کالج، از دبیرستان به محیط کار و کلاً گذارهایی که همۀ ما در زندگی تجربه می‌کنیم. تمرکز من روی این‌جور مسائله. ما می‌خوایم بستری بسازیم که افراد بتونن آموزش‌های لازم رو ببینند، گواهی بگیرن و اساساً اعتماد و اطمینان لازم رو به خودشون پیدا کنن و بدونن مهم نیست چه کاری، اونا می‌تونن هر کاری رو که می‌خوان تو زندگی انجام بدند شروع کنند. ما این بستر رو فراهم کردیم و هدف اصلی من فقط اینه که در رو باز کنیم، این فکر به ذهنمون برسه: «یه لحظه صبر کن، اگه یه نفر این کار رو انجام داده، پس حتماً منم می‌تونم، حتماً می‌شه، شاید منم بتونم از فرصت استفاده کنم، خطر کنم و شروع کنم به انجام کاری که بیش از هر چیز آرزوی انجام دادنش رو تو زندگیم داشتم».
ـ بله! چیزی که من همیشه به همه می‌گم و مطمئنم که تو هم باهام موافقی، اینه که واقعاً ما ویژگی عجیب‌غریبی نداریم. نه اینکه ما سوپرمَن باشیم و خیلی کار شاقی انجام بدیم. ما فقط خیلی عادی تصمیم می‌گیریم و انجامش می‌دیم.
ـکاملاً حرف حساب می‌زنی سم! ما در محل کار از شیوه‌های مختلفی برای انجام کار‌امون استفاده می‌کنیم. ما کار‌امون رو انجام می‌دیم، چون نیاز داریم انجامشون بدیم و بنابراین روی این کار‌ها تمرکز می‌کنیم و پیش می‌ریم.
ـ پس این کاریه که شما در آموزشگاهتون به افراد کمک می‌کنید تا انجامش بدن؟
ـ بله!
ـ خیلی عالیه! چند وقته که مشغول به این کار هستی؟
ـ آموزشگاه حدوداً یک‌سال پیش تأسیس شد، البته قبل از اون ما باید زیرساخت‌ها رو فراهم می‌کردیم. درگاهی رو برای عضویت ایجاد می‌کردیم، آماده کردن ویدیو‌ها و طراحی دوره‌ها و البته آگاهی‌بخشی راجع‌به این بستر، و درمجموع وقت زیادی رو برای آگاهی‌بخشی و دعوت افراد برای پیوستن به ما صرف کردیم.
ـ و اما شغل‌های قبلیت، بهمون بگو قبل از این چه شغل‌هایی رو تجربه کردی؟ تا جایی که من می‌دونم تو طومار بلندی از شغل‌ها رو تو این سال‌ها داشتی. یه کم از این قصه برای ما هم بگو.
ـ وقتی جوون بودم شروع کردم به چمن‌زنی؛ چمن‌زنی برای بقیه، برای همسایه‌ها. وقتی چمن‌ها رو کُپه می‌کردم، مثلاً می‌شد پنج جعبه چمن، خیلی ذوق می‌کردم، البته اینا به پدر مادرم برمی‌گرده؛ اونا بودن که من رو وادار می‌کردن کار‌های خونه رو انجام بدم، اونا من رو وادار می‌کردن چمن‌ها رو کوتاه کنم، یا از من می‌خواستن جارو کنم و همه‌چیز رو تمیز نگه دارم، اونا بودن که من رو وادار می‌کردن چوب‌ها رو جمع کنم. روزی رو که بابام بهم یاد داد از اره‌برقی استفاده کنم یادمه. هیچ وقت نگفت تو نمی‌بینی و نمی‌تونی و این حرف‌ها. فقط گفت این شکلیه و باید یادش بگیری، باید بدونی که این شکلی چمن‌ها رو می‌زنن. فقط مراقب باش دندونه‌هاش ممکنه آسیب بزنن. این‌جوری بود که چمن‌ها رو می‌زدم، بعد باغچه‌های پیاده‌روها رو بیل می‌زدم و بعد با خودم گفتم می‌تونم پول دربیارم، پس تو یه کلاب تابستونی تنیس و شنا شروع به کار کردم، اونجا مسئول زمین تنیس بودم و زمین رو جارو می‌کردم. خیلی هم کارم رو دوست داشتم. بعد یه پیشنهاد کار برای ساخت و باز‌سازی زمین تنیس گرفتم و پذیرفتم، حتی با همکارام زمین تنیس رو هم رنگ کردیم. خیلی هم تو این کار‌ها موفق بودم. بعد از اون تو قسمت خرده‌فروشی یه فروشگاهِ لوازم اسکی کار کردم. من اونجا چکمه و لوازم اسکی می‌فروختم. چون اسکی رو هم خیلی دوست داشتم؛ خیلی بهم خوش گذشت و یه عالمه یاد گرفتم. حالا قدر همۀ چیز‌هایی رو که به‌سختی یاد گرفتم می‌دونم سم! چه صبح‌هایی که آرزو می‌کردم بارون بیاد، من نرم سَرِ کار. حقوقم که خوشحالم می‌کرد؛ با همۀ این داستانا وقتی بیدار می‌شدم، برای سر کار رفتن اون‌قدر‌ها هیجان نداشتم، شاید چون کارم در مسیر هدف اصلیم نبود. کارم سخت بود، اما هیچ وقت مشتاقانه منتظر لحظه سر کار رفتنم نبودم. فقط رفتم و به خاطر همین هم روز‌به‌روز که توی کار‌های مختلف موفق می‌شدم و می‌تونستم انجامشون بدم، احساس بهتری داشتم، عزت‌نفسم بیشتر می‌شد و پیشرفت می‌کردم. به‌خاطر همین هم همیشه به آدم‌ها می‌گم منتظر نباشید که با تمایل کاری رو انجام بدید، چون هیچ وقت انجامش نمی‌دید. انجامش بدید و بعد می‌بینید همون حسی رو دارید که قبلاً انتظارش رو داشتین.
بعد از اون رفتم تو کار خرید و فروش موتورسیکلت و از این راهم پول درآوردم. یه روز که کنار یه فروشگاه موتورسیکلت بودم، صاحبش اومد بیرون و من چون دلم می‌خواست اونجا اعتبار کسب کنم، بهش پیشنهاد دادم کار چمن‌زنی براشون انجام بدم. این بهترین قسمت ماجراست سم؛ اینکه تو هیچ وقت نمی‌دونی چه اتفاقی می‌افته. وقتی پیشنهاد خدمات چمن‌زنی رو به فروشگاه موتورسیکلت دادم، شغل داشتم، اما می‌خواستم روز‌های شنبه که تعطیل بودم، این کار رو انجام بدم، چون موتور دوست داشتم و می‌خواستم اونجا باشم. به مدیر فروشگاه گفتم: من می‌تونم برای شما چمن‌زنی انجام بدم؟ گفت: باشه. بهش گفتم: من شنبه‌ها و حتی یکشنبه‌ها می‌تونم بیام و این کار رو انجام بدم. اون گفت: تو باید علاوه‌بر چمن‌زنی، مانیتور‌ها و موتور‌سیکلت‌ها رو هم جابه‌جا کنی. گفتم: می‌دونم و اصلاً به‌خاطر همین این کار رو دوست دارم. برای کار باید کلید‌ها رو می‌گرفتم، می‌رفتم بیرون و موتور‌ها رو استارت می‌زدم و از روی چمن‌ها می‌آوردم بیرون و وقتی که خیالم راحت‌تر شد، موتور‌ها رو تا یه کم دورتر می‌روندم … یه روز مدیر فروشگاه اومد زد رو شونه‌م و بهم گفت: هی! تو دلت می‌خواد اینجا کار کنی؟ و این اولین بار بود که با ترس به این بزرگی مواجه شدم. از خودم پرسیدم: چرا این کار رو از من، خواست؟ من که نابینام! بهش گفتم: از من می‌خوای چه‌کاری انجام بدم؟ گفت: می‌خوام موتورسیکلت بفروشی. من بهش گفتم: بذار کمی فکر کنم، بعد بهت می‌گم. بعد رفتم خونه و یادمه به مامانم گفتم: حالا واقعاً باید از مغزم استفاده کنم. من قراره فروشنده باشم و با مردم ارتباط داشته باشم. من توی هیچ کدوم از کار‌هایی که انجام دادم، با مردم در ارتباط نبودم و اینجا جایی بود که باید شروع می‌کردم. فرداش رفتم فروشگاه، اسم مدیر «جیمبو» بود. به جیمبو گفتم: جیمبو! من پیشنهادت رو می‌پذیرم، ولی تو باید یه چیزی رو بدونی. راستش می‌خواستم بهش بگم: تو دیوونه‌ای! من نابینا هستم، اما این رو بهش نگفتم. می‌خواستم ازش بپرسم: تو اصلاً چرا من رو استخدام کردی؟ من اصلاً نمی‌تونم از پسِ کار تو بر بیام. من فقط باید چمن‌ها رو کوتاه کنم و این همۀ کاریه که ازم برمی‌آد. ولی خب! همه می‌دونیم یه چیزی درونمون در تب و تابه. من می‌دونستم باید کاری رو که اون ازم می‌خواد شروع کنم، ولی اینم می‌دونستم که نمی‌دونم اصلاً از پس این کار برمی‌آم یا نه. خلاصه بهش گفتم: بله! ولی تو می‌دونی که من نابینا هستم. اون گفت: می‌دونم که مشکل بینایی داری، ولی این برای من مسئله‌ای نیست. من این‌جوری بودم که: جدی می‌گی؟ برای خودم که تقریباً همیشه مسئله‌ست! اون گفت: من به تو باور دارم، من فکر می‌کنم با اومدن تو به اینجا و آموزش ما تو می‌تونی دارایی خوبی برای کسب و کار ما باشی، پس هیچ وقت یادت نره که ما به تو باور داریم. من به این جمله بیش از هر چیزی تو زندگیم نیاز داشتم. به‌خاطر همینم هست که همیشه به آدما می‌گم بهشون باور دارم، چون می‌دونم که این نابینایی نیست که ما رو متوقف می‌کنه، بلکه داستان پشت نابینایی‌مونه. وقتی این داستان برای من تغییر کرد، در‌ها شروع به باز شدن کردن و من شدم مدیر فروش. به‌جز من فقط دو نفر دیگه بودن، ولی فکر کن! من رئیس بودم. چه‌طور ممکنه؟! من نمی‌دونم. من فقط شروع کردم. خیلی بااشتیاق در مورد اجناس حرف می‌زدم و همۀ دفترچه‌ها و مجله‌ها رو می‌خوندم. بعد از سه سال شدم نایب‌رئیس و سهام‌دار بخشی از اون شرکت چند میلیارد دلاری. روزی که من با اون ترس فلج‌کننده به جیمبو جواب مثبت دادم، نقطۀ عطف زندگی من بود. اون روز بود که به آدمایی که می‌خواستن با وجود نابینایی من بِهم کمک کنن، پاسخ مثبت دادم. این اولین بار بود که من تو زندگیم کمک خواستم و این اتفاق برای من هیجان‌انگیز ‌بود."
audio/mana-d8de866daec60fb8b3b1.mp3,"روند دادرسی افراد دارای معلولیت
نگین حیدری
در پنجمین شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در گفتگو با دکتر ناصر سرگران، استاد دانشگاه، وکیل دادگستری و کنشگر در حوزۀ حقوق معلولان، با موضوع روند دادرسی افراد دارای معلولیت با شما همراه هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه توضیح می‌دهد که هر یک از افراد، بنا به دلایل مختلف، ممکن است در سیستم ‌قضایی ‌و ‌شبه‌ قضایی در نقش‌های مختلف، ازجمله خواهان، خوانده، شاکی، طرف شکایت، شاهد و مطلع، قیم یا وکیل یکی از طرفین دعوا حضور پیدا کنند. در‌ صورت ‌لزوم طرح دعوا یا شکایت یا پاسخ به دعوا یا شکایت طرح‌شده؛ حضور در دفاتر خدمات قضایی، برای ثبت دادخواست یا شکوائیه یا پاسخ به دعوای طرح‌شده، دریافت ابلاغیه‌ها یا حضور در مراجع قضایی و …، همه از اجزا و ارکان یک دادرسی است.
او ادامه می‌دهد: در تمام این مراحل باید تدابیری در نظر گرفته شود که حضور شخص تنها از جهت دعوای مطرح‌شده باشد و بار بیشتری به دوش نکشد و طرفین و سایر اشخاص حاضر در دعوا ابزار‌های برابری برای یک دادرسی عادلانه و امکان ایفای نقش‌های متعدد در موقع لزوم، در اختیار داشته‌ باشند.
دکتر سرگران در بیان مهم‌ترین ضرورت در نظر گرفتن تدابیر ویژه برای دادرسی معلولان، اضافه می‌کند: معلولان در مراحل دادرسی به دلیل شرایط معلولیت و دسترس‌پذیر نبودن فضا‌ها و امکانات، ممکن است با موانعی مواجه ‌شوند، باید همسان‌سازی و تمهیداتی در ‌نظر‌ گرفته‌ شود تا فرد دارای معلولیت در هر جایگاهی که در دادرسی حضور پیدا‌کرده است، بتواند در شرایط برابر با سایرین حضور داشته‌ باشد و حقی از او تضییع نشود؛ به‌عنوان‌مثال نبودن آسانسور در ساختمان محل برگزاری جلسۀ دادگاه و عدم امکان حضور شخص دارای معلولیت جسمی‌حرکتی در جلسۀ دادرسی در وقت مقرر یا عدم امکان مطالعۀ پرونده توسط شخص نابینا، به‌عنوان یکی از اصحاب دعوا، یکی از این موارد است.
او در ‌خصوص تدابیر موجود در قوانین دادرسی در مورد این دسترس‌پذیری و همسان‌سازی، اقدام پیش‌بینی‌شده را محدود به شروع دادرسی می‌داند و اذعان می‌کند در جریان دادرسی امکانات چندانی وجود ندارد.
این وکیل دادگستری و کنشگر حوزۀ معلولان یادآوری می‌کند: در شروع طرح دعوی، اگر شخصِ دارای معلولیت، تحت پوشش سازمان‌ بهزیستی و مستمری‌بگیر این سازمان باشد و معرفی‌نامۀ مربوط را همراه داشته ‌باشد، از پرداخت هزینۀ ‌دادرسی و هزینۀ دفاتر خدمات قضایی معاف است. معافیت از پرداخت هزینۀ دادرسی، شامل شورا‌های حل اختلاف و دیوان ‌عدالت ‌اداری هم می‌شود.
سرگران اضافه می‌کند: در طول جلسات ‌دادرسی در خصوص فراهم شدن ساز‌و‌کار مطالعۀ پرونده و نوشتن صورت‌جلسه دادگاه توسط فرد نابینا یا امکان همراه داشتن مترجم توسط ناشنوایان، قانون ساکت است و شعبه‌های‌ مختلف، رَویه‌های‌ مختلفی در این خصوص دارند، البته قوۀ ‌قضاییه در طی سال گذشته، دستور‌العملی با عنوان حقوق افراد دارای معلولیت در دستگاه‌ قضایی و زیر‌مجموعه‌های آن را در دستور کار خود قرار داده که نهایی و ابلاغ شده است که اجرای آن در عمل بسیاری از مشکلات در این خصوص را برطرف می‌کند. در بیشتر موارد، معلولان به دلیل حقی که به‌واسطۀ معلولیت از آنها تضییع شده است، مثلاً حقوق ‌استخدامی، دعوای خود را در دیوان ‌عدالت ‌اداری مطرح می‌کنند که به دلیل علنی نبودن و حضوری نبودن جلسه‌های دادگاه، در عمل امکان استفاده از ابزارهای پیش‌بینی‌شده در این مرجع وجود ‌ندارد. از طرف دیگر بهزیستی با توجه به قانون حمایت از معلولان در صورت نیاز فرد دارای معلولیت، باید به دفاع از او در محاکم ‌قضایی بپردازد، درحالی‌که بسیاری از دعاوی معلولان به طرفیت این سازمان مطرح می‌شود. در این موارد نقش حمایتی بهزیستی در تضاد با موقعیت تدافعی به وجود آمده در دعوای مطرح‌شده قرار می‌گیرد.
مهمان این شماره در خصوص امکان نقض رأیی که به دلیل فراهم نبودن دسترسی‌ها و بهره‌گیری از ابزار‌های مختلف علیه فرد دارای معلولیت صادر شده، به عدم آشنایی قضات با شرایط و وضعیت خاص گروه‌های مختلف معلولان و تأثیر این عدم دسترس‌پذیری‌ها در تضییع حقوق معلولان می‌پردازد و به رأیی از دیوان عالی کشور در این خصوص اشاره و بر ضرورت آموزش قضات و وکلا و آشنا کردن آنها با نیاز‌های ویژۀ معلولان در روند دادرسی، در دوره‌های کارآموزی تأکید می‌کند. درهرحال اگر حقی در دادرسی به دلیل معلولیت از فردی تضییع شد، باید در دعاوی به این مطالبه‌گری‌ها و درخواست نقض این آرا پرداخت تا ذهن سیستم ‌قضایی به این سمت حرکت کند. در اصلاحیۀ قانون دیوان ‌عدالت‌ اداری، انجمن‌ها و سَمن‌ها هم در مواردی که حقی به دلیل معلولیت از فردی تضییع شده باشد، می‌توانند طرح دعوا کنند.
سرگران توضیح می‌دهد که در مقام وکیل اصحاب دعوا، در استفاده و کار با سامانۀ عدل ایران، ویژۀ ابلاغ الکترونیک قوۀ ‌قضاییه مشکلی، ندارد و این سامانه برای استفاده وکلای نابینا در بیشتر موارد دسترس‌پذیر است. او اضافه می‌کند: اگر شخص دارای معلولیت در دعوایی محکوم شود، در مرحلۀ اجرای حکم، با توجه به ‌صراحت قانون، مستمری شخص دارای معلولیت قابل توقیف نیست. جامعۀ افراد دارای معلولیت از یک‌سو باید از این معافیت‌ها آگاه باشند و از سوی دیگر از هر یک به شکل شایسته استفاده کنند تا این حد‌اقل‌ها را از دست ندهند و مورد سوءِاستفادۀ دیگران قرار نگیرند.
مهمان این شماره از سلسله نوشته‌های معلولان و قوانین ایران، نقطۀ مطلوب دادرسی افراد دارای معلولیت را، وجود امکان برابری آنها با دیگران در هر جزء از روند دادرسی می‌داند.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به دادرسی ویژۀ افراد دارای معلولیت، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل‌ مانا نیز قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-804f41930e3308470476.mp3,"روند دادرسی افراد دارای معلولیت
نگین حیدری
در پنجمین شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در گفتگو با دکتر ناصر سرگران، استاد دانشگاه، وکیل دادگستری و کنشگر در حوزۀ حقوق معلولان، با موضوع روند دادرسی افراد دارای معلولیت با شما همراه هستیم.
مهمان این شماره در مقدمه توضیح می‌دهد که هر یک از افراد، بنا به دلایل مختلف، ممکن است در سیستم ‌قضایی ‌و ‌شبه‌ قضایی در نقش‌های مختلف، ازجمله خواهان، خوانده، شاکی، طرف شکایت، شاهد و مطلع، قیم یا وکیل یکی از طرفین دعوا حضور پیدا کنند. در‌ صورت ‌لزوم طرح دعوا یا شکایت یا پاسخ به دعوا یا شکایت طرح‌شده؛ حضور در دفاتر خدمات قضایی، برای ثبت دادخواست یا شکوائیه یا پاسخ به دعوای طرح‌شده، دریافت ابلاغیه‌ها یا حضور در مراجع قضایی و …، همه از اجزا و ارکان یک دادرسی است.
او ادامه می‌دهد: در تمام این مراحل باید تدابیری در نظر گرفته شود که حضور شخص تنها از جهت دعوای مطرح‌شده باشد و بار بیشتری به دوش نکشد و طرفین و سایر اشخاص حاضر در دعوا ابزار‌های برابری برای یک دادرسی عادلانه و امکان ایفای نقش‌های متعدد در موقع لزوم، در اختیار داشته‌ باشند.
دکتر سرگران در بیان مهم‌ترین ضرورت در نظر گرفتن تدابیر ویژه برای دادرسی معلولان، اضافه می‌کند: معلولان در مراحل دادرسی به دلیل شرایط معلولیت و دسترس‌پذیر نبودن فضا‌ها و امکانات، ممکن است با موانعی مواجه ‌شوند، باید همسان‌سازی و تمهیداتی در ‌نظر‌ گرفته‌ شود تا فرد دارای معلولیت در هر جایگاهی که در دادرسی حضور پیدا‌کرده است، بتواند در شرایط برابر با سایرین حضور داشته‌ باشد و حقی از او تضییع نشود؛ به‌عنوان‌مثال نبودن آسانسور در ساختمان محل برگزاری جلسۀ دادگاه و عدم امکان حضور شخص دارای معلولیت جسمی‌حرکتی در جلسۀ دادرسی در وقت مقرر یا عدم امکان مطالعۀ پرونده توسط شخص نابینا، به‌عنوان یکی از اصحاب دعوا، یکی از این موارد است.
او در ‌خصوص تدابیر موجود در قوانین دادرسی در مورد این دسترس‌پذیری و همسان‌سازی، اقدام پیش‌بینی‌شده را محدود به شروع دادرسی می‌داند و اذعان می‌کند در جریان دادرسی امکانات چندانی وجود ندارد.
این وکیل دادگستری و کنشگر حوزۀ معلولان یادآوری می‌کند: در شروع طرح دعوی، اگر شخصِ دارای معلولیت، تحت پوشش سازمان‌ بهزیستی و مستمری‌بگیر این سازمان باشد و معرفی‌نامۀ مربوط را همراه داشته ‌باشد، از پرداخت هزینۀ ‌دادرسی و هزینۀ دفاتر خدمات قضایی معاف است. معافیت از پرداخت هزینۀ دادرسی، شامل شورا‌های حل اختلاف و دیوان ‌عدالت ‌اداری هم می‌شود.
سرگران اضافه می‌کند: در طول جلسات ‌دادرسی در خصوص فراهم شدن ساز‌و‌کار مطالعۀ پرونده و نوشتن صورت‌جلسه دادگاه توسط فرد نابینا یا امکان همراه داشتن مترجم توسط ناشنوایان، قانون ساکت است و شعبه‌های‌ مختلف، رَویه‌های‌ مختلفی در این خصوص دارند، البته قوۀ ‌قضاییه در طی سال گذشته، دستور‌العملی با عنوان حقوق افراد دارای معلولیت در دستگاه‌ قضایی و زیر‌مجموعه‌های آن را در دستور کار خود قرار داده که نهایی و ابلاغ شده است که اجرای آن در عمل بسیاری از مشکلات در این خصوص را برطرف می‌کند. در بیشتر موارد، معلولان به دلیل حقی که به‌واسطۀ معلولیت از آنها تضییع شده است، مثلاً حقوق ‌استخدامی، دعوای خود را در دیوان ‌عدالت ‌اداری مطرح می‌کنند که به دلیل علنی نبودن و حضوری نبودن جلسه‌های دادگاه، در عمل امکان استفاده از ابزارهای پیش‌بینی‌شده در این مرجع وجود ‌ندارد. از طرف دیگر بهزیستی با توجه به قانون حمایت از معلولان در صورت نیاز فرد دارای معلولیت، باید به دفاع از او در محاکم ‌قضایی بپردازد، درحالی‌که بسیاری از دعاوی معلولان به طرفیت این سازمان مطرح می‌شود. در این موارد نقش حمایتی بهزیستی در تضاد با موقعیت تدافعی به وجود آمده در دعوای مطرح‌شده قرار می‌گیرد.
مهمان این شماره در خصوص امکان نقض رأیی که به دلیل فراهم نبودن دسترسی‌ها و بهره‌گیری از ابزار‌های مختلف علیه فرد دارای معلولیت صادر شده، به عدم آشنایی قضات با شرایط و وضعیت خاص گروه‌های مختلف معلولان و تأثیر این عدم دسترس‌پذیری‌ها در تضییع حقوق معلولان می‌پردازد و به رأیی از دیوان عالی کشور در این خصوص اشاره و بر ضرورت آموزش قضات و وکلا و آشنا کردن آنها با نیاز‌های ویژۀ معلولان در روند دادرسی، در دوره‌های کارآموزی تأکید می‌کند. درهرحال اگر حقی در دادرسی به دلیل معلولیت از فردی تضییع شد، باید در دعاوی به این مطالبه‌گری‌ها و درخواست نقض این آرا پرداخت تا ذهن سیستم ‌قضایی به این سمت حرکت کند. در اصلاحیۀ قانون دیوان ‌عدالت‌ اداری، انجمن‌ها و سَمن‌ها هم در مواردی که حقی به دلیل معلولیت از فردی تضییع شده باشد، می‌توانند طرح دعوا کنند.
سرگران توضیح می‌دهد که در مقام وکیل اصحاب دعوا، در استفاده و کار با سامانۀ عدل ایران، ویژۀ ابلاغ الکترونیک قوۀ ‌قضاییه مشکلی، ندارد و این سامانه برای استفاده وکلای نابینا در بیشتر موارد دسترس‌پذیر است. او اضافه می‌کند: اگر شخص دارای معلولیت در دعوایی محکوم شود، در مرحلۀ اجرای حکم، با توجه به ‌صراحت قانون، مستمری شخص دارای معلولیت قابل توقیف نیست. جامعۀ افراد دارای معلولیت از یک‌سو باید از این معافیت‌ها آگاه باشند و از سوی دیگر از هر یک به شکل شایسته استفاده کنند تا این حد‌اقل‌ها را از دست ندهند و مورد سوءِاستفادۀ دیگران قرار نگیرند.
مهمان این شماره از سلسله نوشته‌های معلولان و قوانین ایران، نقطۀ مطلوب دادرسی افراد دارای معلولیت را، وجود امکان برابری آنها با دیگران در هر جزء از روند دادرسی می‌داند.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به دادرسی ویژۀ افراد دارای معلولیت، می‌توانند مشروح این گفتگو را در پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل‌ مانا نیز قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-f2842bb0cb75f2c96628.mp3,"سر‌انگشتان زن نابینا، در جستجوی طلای سرخ
زعفران می‌خواند از هر سو به‌سوی خویشتن
کشتبان و مرد دهقان و همه خرد و کلان
تازه گردد وقت گل چیدن ز بوی خوش مشام
خنده بر لب‌ها نشاند سکر مستی بی‌گمان
در گل شش‌برگ زیبا و ظریف زعفران
یک کلاله با سه پرچم شد نهان
از کلاله، زعفرانِ سرخ‌رنگ آید پدید
دل‌پسند و جالب و جذاب چونان ارغوان
سودها جویند زین گل در ره طبخ غذا
از برای رنگ و بوی و بهر زیبایی نان
شاید کمتر کسی باشد که گل زعفران را نشناسد. زعفران با گلبرگ‌های بنفش و پرچم‌های نارنجی یکی از زیبایی‌های وصف‌ناپذیر طبیعت است، اما امروزه این گل شگفت‌انگیز علاوه بر زیبایی وصف‌ناپذیر، به محصولی کشاورزی پرطرفدار و تجارتی پرسود بدل شده است. در گذشته‌های نه‌چندان دور، کشت زعفران بیشتر در منطقۀ خراسان انجام می‌شد، اما ‌اکنون این محصول در بیشتر مناطق ایران کشت می‌شود و این موجب شده که صحبت کشت زعفران و کسب درآمد از این گل زیبا نقل محافل بسیاری باشد، اما شاید کمتر کسی توانایی افراد نابینا در کشت زعفران و اشتغال نابینایان در این حیطه را تصور کند. بله! کشت زعفران ازجمله مشاغلی است که نابینایان می‌توانند به آن بپردازند. مشاهدۀ موفقیت خانم ناهید شیخه‌پور در کشت زعفران در منطقۀ کرمانشاه، دلیلی بر این ادعای ماست.
ناهید شیخه‌پور از نخستین کسانی است که پس از مشارکت در کلاس‌های وزارت جهاد و کشاورزی در سال ۱۳۹۱ کشت زعفران را وارد کرمانشاه کردند. او در گفتگو با نسل مانا اظهار داشت که این طلای سرخ به آب کمی نیاز دارد و خاک خیلی مرغوبی هم نمی‌خواهد و در زمین‌های با خاک درجه‌2 هم می‌روید. مهر‌ماه، زمان مناسبی برای آبیاری این محصول است و این زمانی است که سایر محصولات کشاورزی برداشت شده‌اند، اما کار به این سادگی‌ها هم نیست و اگر آبیاری زودتر انجام شود، علف‌ها بیشتر از گل‌ها رشد می‌کنند و برداشت محصول را با مشکل مواجه می‌کند.
این نابینای موفق کرمانشاهی، کشت زعفران را از مرحلۀ کاشت تا برداشت، شغلی مناسب برای نابینایان می‌داند، چون یک‌بار محصول را می‌کارید و هفت یا هشت سال در پاییز، برداشت می‌کنید و اگر با جهاد کشاورزی قرارداد ببندید، مقداری از پیاز محصول را به‌صورت یارانه‌ای دریافت می‌کنید. گل‌دهی زعفران با توجه به شرایط آب و هوایی در ماه‌های مهر و آبان است. در روزهای اول، هر روز حدود سه کیلو گل و در روزهای اوج، حداکثر تا روزی صد کیلو گل برداشت می‌شود، اما باید مراقب بود که برای حفظ کیفیت، گل‌ها در همان روز شکوفایی چیده شوند و زیر باران نمانند.
بخش جذاب و آسان این شغل برای نابینایان، جداسازی پرچم‌های زیبای زعفران از گل‌هاست. به این صورت که سه رشته در وسط گل هست که باید محل اتصال این سه رشته از گل جدا شود. توانایی افراد نابینا در به‌کار‌گیری لامسه و جداسازی پرچم‌ها تنها با لمس کردن و بدون نگاه کردن، موجب شده این کار برای نابینایان بسیار راحت‌تر از دیگران باشد و شما می‌توانید حدود دو کیلو گل را در یک روز پاک کنید. پس از جداسازی پرچم‌ها باید آنها را در سینی یا روی پارچۀ نخی در معرض گرمای ملایم، کاملاً خشک کنید و اگر این کار به‌درستی انجام نشود، زعفرانتان کپک می‌زند، اما اگر این فرایند به‌درستی انجام شود؛ برخلاف سایر محصولات کشاورزی که برای جلوگیری از خراب شدن باید زود به فروش برسند، می‌توانید زعفران را تا سه یا چهار سال در ظروف شیشه‌ای در‌دار و در جاهای کم‌نور مانند کابینت نگه ‌داشت؛ گویی همیشه در جیبتان پول نقد دارید و می‌توانید محصولتان را در هر فصلی از سال بفروشید.
ناهید شیخه‌پور در پایان اظهار داشت: با توجه به شرایط اقتصادی کنونی و دشواری اشتغال نابینایان، کشت زعفران، گزینۀ مناسبی برای اشتغال و حتی کار‌آفرینی است.
او همچنین آمادگی خود را برای راهنمایی کسانی که قطعه زمینی دارند و علاقه‌مند به کشت زعفران هستند، اعلام کرد."
audio/mana-57d0f8d6c3a37feddf60.mp3,"سر‌انگشتان زن نابینا، در جستجوی طلای سرخ
زعفران می‌خواند از هر سو به‌سوی خویشتن
کشتبان و مرد دهقان و همه خرد و کلان
تازه گردد وقت گل چیدن ز بوی خوش مشام
خنده بر لب‌ها نشاند سکر مستی بی‌گمان
در گل شش‌برگ زیبا و ظریف زعفران
یک کلاله با سه پرچم شد نهان
از کلاله، زعفرانِ سرخ‌رنگ آید پدید
دل‌پسند و جالب و جذاب چونان ارغوان
سودها جویند زین گل در ره طبخ غذا
از برای رنگ و بوی و بهر زیبایی نان
شاید کمتر کسی باشد که گل زعفران را نشناسد. زعفران با گلبرگ‌های بنفش و پرچم‌های نارنجی یکی از زیبایی‌های وصف‌ناپذیر طبیعت است، اما امروزه این گل شگفت‌انگیز علاوه بر زیبایی وصف‌ناپذیر، به محصولی کشاورزی پرطرفدار و تجارتی پرسود بدل شده است. در گذشته‌های نه‌چندان دور، کشت زعفران بیشتر در منطقۀ خراسان انجام می‌شد، اما ‌اکنون این محصول در بیشتر مناطق ایران کشت می‌شود و این موجب شده که صحبت کشت زعفران و کسب درآمد از این گل زیبا نقل محافل بسیاری باشد، اما شاید کمتر کسی توانایی افراد نابینا در کشت زعفران و اشتغال نابینایان در این حیطه را تصور کند. بله! کشت زعفران ازجمله مشاغلی است که نابینایان می‌توانند به آن بپردازند. مشاهدۀ موفقیت خانم ناهید شیخه‌پور در کشت زعفران در منطقۀ کرمانشاه، دلیلی بر این ادعای ماست.
ناهید شیخه‌پور از نخستین کسانی است که پس از مشارکت در کلاس‌های وزارت جهاد و کشاورزی در سال ۱۳۹۱ کشت زعفران را وارد کرمانشاه کردند. او در گفتگو با نسل مانا اظهار داشت که این طلای سرخ به آب کمی نیاز دارد و خاک خیلی مرغوبی هم نمی‌خواهد و در زمین‌های با خاک درجه‌2 هم می‌روید. مهر‌ماه، زمان مناسبی برای آبیاری این محصول است و این زمانی است که سایر محصولات کشاورزی برداشت شده‌اند، اما کار به این سادگی‌ها هم نیست و اگر آبیاری زودتر انجام شود، علف‌ها بیشتر از گل‌ها رشد می‌کنند و برداشت محصول را با مشکل مواجه می‌کند.
این نابینای موفق کرمانشاهی، کشت زعفران را از مرحلۀ کاشت تا برداشت، شغلی مناسب برای نابینایان می‌داند، چون یک‌بار محصول را می‌کارید و هفت یا هشت سال در پاییز، برداشت می‌کنید و اگر با جهاد کشاورزی قرارداد ببندید، مقداری از پیاز محصول را به‌صورت یارانه‌ای دریافت می‌کنید. گل‌دهی زعفران با توجه به شرایط آب و هوایی در ماه‌های مهر و آبان است. در روزهای اول، هر روز حدود سه کیلو گل و در روزهای اوج، حداکثر تا روزی صد کیلو گل برداشت می‌شود، اما باید مراقب بود که برای حفظ کیفیت، گل‌ها در همان روز شکوفایی چیده شوند و زیر باران نمانند.
بخش جذاب و آسان این شغل برای نابینایان، جداسازی پرچم‌های زیبای زعفران از گل‌هاست. به این صورت که سه رشته در وسط گل هست که باید محل اتصال این سه رشته از گل جدا شود. توانایی افراد نابینا در به‌کار‌گیری لامسه و جداسازی پرچم‌ها تنها با لمس کردن و بدون نگاه کردن، موجب شده این کار برای نابینایان بسیار راحت‌تر از دیگران باشد و شما می‌توانید حدود دو کیلو گل را در یک روز پاک کنید. پس از جداسازی پرچم‌ها باید آنها را در سینی یا روی پارچۀ نخی در معرض گرمای ملایم، کاملاً خشک کنید و اگر این کار به‌درستی انجام نشود، زعفرانتان کپک می‌زند، اما اگر این فرایند به‌درستی انجام شود؛ برخلاف سایر محصولات کشاورزی که برای جلوگیری از خراب شدن باید زود به فروش برسند، می‌توانید زعفران را تا سه یا چهار سال در ظروف شیشه‌ای در‌دار و در جاهای کم‌نور مانند کابینت نگه ‌داشت؛ گویی همیشه در جیبتان پول نقد دارید و می‌توانید محصولتان را در هر فصلی از سال بفروشید.
ناهید شیخه‌پور در پایان اظهار داشت: با توجه به شرایط اقتصادی کنونی و دشواری اشتغال نابینایان، کشت زعفران، گزینۀ مناسبی برای اشتغال و حتی کار‌آفرینی است.
او همچنین آمادگی خود را برای راهنمایی کسانی که قطعه زمینی دارند و علاقه‌مند به کشت زعفران هستند، اعلام کرد."
audio/mana-526df808bf3b1e490635.mp3,"تحریم پشت تحریم: نگاهی به آثار فیلترینگ بر فعالیت‌های نابینایان
رؤیا بابایی
چند سالی بود که اینترنت، شبکه‌های مجازی و پلتفرم‌های مختلف توانسته بودند تا حد زیادی آموزش، تدریس، مشاوره، اشتغال، دسترسی به منابع علمی و… را برای افراد دارای معلولیت و در رأس آنها برای نابینایان تسهیل کنند‌.
نابینایان با استفاده از این امکان تا حدود زیادی از دردسرهای تبدیل نوشتار به بریل، دریافت ویدئوهای آموزشی، وابستگی به اطرافیان در تبدیل محتوای کتاب‌ها به صدا و… آسوده شده و در دنیای بی‌انتهای اینترنت قادر شده بودند به محتوایی بیش از محتوای موجود در وبگاه‌ها و پلتفرم‌های داخلی که در ابتدای این راه طولانی قرار داشت، دست پیدا کنند. اکنون بیشتر از یک سال از فیلترینگ پلتفرم‌های مختلف می‌گذرد و این رویداد بیش از هر گروه دیگری نابینایان را محدود کرده است‌.
فیلترینگ یا تخریب روحی
هاله حقیقی، دانشجوی رشتۀ حقوق در مقطع کارشناسی ارشد، می‌گوید: عواقب فیلترینگ همان اندازه که روی دسترسی‌ها تأثیر گذاشته، همان اندازه هم تخریب روحی و روانی به همراه دارد‌.
این دانشجوی نابینا ادامه می‌دهد: سایت یوتیوب یکی از سایت‌هایی است که دست‌کم برای بچه‌های نابینا در همۀ زمینه‌ها‌ محتوای عالی و آموزشی دارد و همۀ مباحث با ویدئو و صدا در اختیار بیننده قرار می‌گیرد و بسیار خنده‌دار است که حتی دسترسی به‌ یوتیوب محدود می‌شود ‌و همراه با آن بخش مهمی از زندگی ما باید از هم بپاشد‌.
وی اضافه می‌کند: تصمیم‌گیرندگان فیلترینگ یا باید پیش از اقدام خود از تحقق کامل خواسته‌های نابینایان و همۀ گروه‌های معلولان مطمئن می‌شدند و اطمینان حاصل می‌کردند که این تصمیم تبعاتی برای ما نخواهد داشت و یا از عملی کردن تصمیم خود منصرف می‌شدند. کمترین انتظار آن است که فیلترینگ موقتی اجرا می‌شد و پس از آن زندگی به حالت عادی خود برمی‌گشت‌. حقیقی ابراز می‌کند: الآن ما باید چه کنیم؟ آیا باید تمام آموزش‌ها و محتوایی را که دنیا ویژۀ نابینایان تهیه و مناسب‌سازی کرده بود نادیده بگیریم و یا برویم و همه راه‌های رفته را از نو طی کنیم؟
تحریم سرگرمی‌های نابینایان، غیرانسانی است
محسن حسینی، جوان کم‌بینای تهرانی، می‌گوید: ما، نابینایان، جسم کاملاً سالمی داریم، اما به علت محدودیت در بینایی نمی‌توانیم مانند سايرين بدویم، ورزش کنیم و انرژی‌مان‌ را تخلیه کنیم؛ بنابراین‌ بازی‌های اینترنتی و آنلاین جایگزین و سرگرمی مناسبی برای ما به‌خصوص در مواقع تنهایی و کلافگی و مواقعی که ساعت نمی‌گذرد، هستند.
او گِله می‌کند: اما در جریان فیلترینگ اخیر حتی برخی مراکز بازی آنلاین که امکان سرگرمی و حتی ارتباط نابینایان را باهم فراهم می‌کردند، فیلتر شده‌اند‌ و این اقدام با عواقبی که در زندگی ما دارد؛ اصلاً انسانی و منصفانه نیست‌.
لبه‌‌های تند یک قیچی‌
یک استاد دانشگاه بیان می‌کند: تحریم و فیلترینگ مانند دو لبه قیچی، شاکلۀ زندگی عادی نابینایان را بریده‌اند‌. دکتر سید ابراهیم احمدی می‌گوید: درحالی‌که در همه جای دنیا دسترسی‌های معلولان و نابینایان رو به افزایش است، در ایران بسیاری از سایت‌های غنی خارجی که فعاليت بین‌المللی دارند، از دسترس افراد نابینا خارج شده‌‌اند‌ و آنها به‌جای آنکه در مسیر رشد قرار گیرند به عقب رانده می‌شوند‌ و این با هیچ با منطقی سازگار نیست‌.
محرومیت به هوش مصنوعی رسید
احمدی همچنین می‌گوید: یکی دیگر ابزارهایی که از دسترس نابینایان و همۀ گروه‌های معلولین دور نگه‌داشته شده، هوش مصنوعی است. امروز دنیا با استفاده از هوش مصنوعی انواع پلتفرم‌ها را عرضه می‌کند‌ تا به طرق مختلف تسهیلات بیشتری به زندگی آنها بدهد، اما در ایران نابینایان در نتیجۀ تحریم‌ها از امکانات روز دنیا و از پلتفرم‌هایی مانند چت جی‌بی‌تی‌، بارد و… محروم مانده‌اند‌.
او اضافه می‌کند: بسیاری از اپ‌هایی که در تحویل تصویر و توزیع ویدئوها برای افراد نابینا و کم‌بینا به دلیل محدودیت در بینایی کارگشا هستند و می‌توانند آنان را به برابری آموزشی و تحصیلی‌ برسانند، به دلیل تحریم خارج از دسترس آنها هستند‌.
تبعیض علنی علیه نابینایان
یک کارشناس آی‌تی‌ می‌گوید: فیلترینگ به‌جز تأثیراتی که روی عموم جامعه دارد‌، در مورد معلولان، به‌ویژه نابینایان تبعیضی علنی است‌. وحید منصوری بیان می‌کند: نابینایان در سال‌های اخیر بخش مهمی از نیازمندی‌های روزمره خود، به‌ویژه در زمینۀ تحصیل و درآمدزایی را از اینترنت و شبکه‌های مجازی تأمین می‌کردند و فیلترینگ همۀ این دسترسی‌ها را مسدود کرد. تقریباً هیچ مسئول و کارشناسی نیست که از این موضوع ناآگاه باشد، پس وقتی این آگاهی از تداوم فیلترینگ بازدارنده نیست می‌توان این رویداد را تبعیضی علنی علیه نابینایان دانست‌.
پیام‌رسان‌های داخلی، برای نابینایان مناسب‌سازی نیست
منصوری می‌گوید: مسئولین در پاسخ به چگونگی پایان دادن به تبعات فیلترینگ در زندگی معلولان‌، استفاده از منابع و پیام‌رسان‌های داخلی را توصیه می‌کنند. این در حالی است که پیام‌رسان‌های داخلی امکان تبدیل نوشتار به صدا را ندارند و برنامۀ آنها با بسیاری از گوشی‌های موبایل انطباق ندارد‌.
وی می‌افزاید: همچنین وب‌سایت‌های داخلی مثل آپارات استانداردهای دسترس‌پذیری ویژۀ نابینایان را ندارند و این نکته‌ای است که از دید کارشناسان دور مانده است‌.
این کارشناس حوزۀ آی‌تی ادامه می‌دهد: از طرفی عمر تولید محتوای ویژۀ نابینایان در فضای اینترنت در دنیا به سه دهه می‌رسد و نمی‌توانیم یک گنجینۀ سی‌ساله را از دسترس نابینایان خارج کنیم‌ و از آنها بخواهیم به سی سال پیش بازگردند و از ابتدا چرخ را اختراع کنند.
مستمری معلولان صرف خرید فيلترشکن می‌شود
یحیی بردبار، یکی از دانشجویان نابینا، نیز توضیح می‌دهد: مستمری که سازمان بهزیستی به معلولان می‌پردازد، بسیار ناچیز است و از عهدۀ هزینه‌های اولیۀ آنها هم برنمی‌آید، اما در شرایط کنونی همین مبالغ ناچیز که می‌توانست صرف تأمین بخشی از نیازهای واقعی معلولان شود، صرف تهیۀ فیلترشکن می‌شود و این بستر معیوب را مسئولان برای معلولان فراهم کرده‌اند‌.
تحریم پشت تحریم
درحالی‌که عدم مناسب‌سازی فضاهای شهری در اوج تبعیض‌ این گروه از جامعه را از هر نظر محدود و منزوی کرده، حالا محدودیت دسترسی به پلتفرم‌ها و شبکه‌های مجازی هم آنان‌ را که چند سالی بود طعم خوش استقلال و دسترسی به انواع محتوا را چشیده بودند، بیش از پیش محدود کرده‌ است.
این در حالي‌ است که هنوز کارشناسان حوزۀ ارتباطات و فناوری به این نکته که فضای اینترنت، به‌جز کاربردهای همگانی برای‌ نابینایان جنبۀ کمک زیستی هم دارد اهمیتی نداده و به آن اعتراف نکرده‌اند‌."
audio/mana-12f84dba9ea9e87db7c3.mp3,"نگاهی به برنامۀ درسی دانش‌آموزان با آسیب بینایی
صلاح‌الدین محمدی
نظام آموزش عمومی فرصت و مجال تبدیل شدن کودکان به بزرگ‌سالان کارآمد، شهروندان جهانی و نیرو‌های فعال و مفید جامعه است. این مهم در صورتی تحقق می‌یابد که راه و کار یادگیری و آموزش را بشناسیم، نسبت به فنون تعلیم و تربیت آگاه باشیم و مواد و محتوای لازم را برای پردازش در این فرایند بشناسیم.
آگاهی از موارد مذکور، خود منوط به داشتن شناخت از توانمندی‌ها، ویژگی‌ها، علاقه‌ها، مشکلات، نیازها و خواسته‌های دانش‌آموزان ازیک‌طرف و رصد نیاز‌های جامعه، فهم و هضم ویژگی‌های استاندارد شهروند جهانی، آگاهی از مهارت‌های مورد نیاز جامعۀ امروز و شیوۀ دست یافتن به آنها و اشراف نسبت به تغییرات و تحولات در عرصه‌های گوناگون، ازجمله مقولۀ تعلیم و تربیت است.
رهاشدگی دردآوری که در نظام آموزشی کنونی کشورمان حاکم است، هرگونه امیدی را برای تربیت شهروندان کارآمد، فعال و واجد مهارت‌های اولیۀ زندگی، به یأس مبدل کرده است. در گردابی چنین هایل، چه امیدی می‌توان به بهبود و ایجاد تغییرات مثبت در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان با آسیب بینایی داشت؟ باید از چه کسانی انتظار داشت که طرحی نو در‌اندازند و از نو نیازها و خواسته‌های این قشر از دانش‌آموزان را ببینند؟
علی‌رغم فضای مأیوس‌کننده‌ای که بر فرایند آموزشی و کیفیت خروجی‌های نظام آموزشی حاکم است، نباید دست روی دست گذاشت و به فهرست عدیدۀ مشکلات نظام آموزشی، مشکلات دیگری افزود و آنچه از دست می‌آید انجام نداد.
واقعیت این است که دانش‌آموزان با آسیب بینایی، به علت داشتن چنین اختلالی، بسیاری از اطلاعات و داده‌های محیطی را از دست می‌دهند؛ به همین دلیل رشد آنها در ابعاد گوناگون شناختی، اجتماعی، حرکتی و حتی عاطفی دچار تأخیر می‌شود که با استفاده از مداخلۀ بهنگام و درست، می‌توان بسیاری از این تأخیرها را جبران کرد.
بدون شک مهم‌ترین ابزار مداخله، آموزش استاندارد، آگاهانه، دقیق و صریح در بسیاری از موارد است که باید توسط افراد متخصص، باتجربه، آگاه به امور افراد با آسیب بینایی، آشنا با نیازها، علاقه‌ها، ویژگی‌ها، توانمندی‌ها و روش‌های خاص آموزش این دانش‌آموزان صورت پذیرد.
عدم کارایی، کیفیت پایین علمی، بی‌انگیزگی و سرگشتگی‌، آفت کشنده‌ای است که دامن‌گیر نظام آموزشی ما شده و در میان خروجی‌های آموزش‌ و پرورش به چشم می‌خورد، اما مهم‌تر از همۀ موارد فوق، وضعیتی است که دانش‌آموزان هنگام خروج از نظام آموزش عمومی دارند و از هیچ‌ مهارتی برخوردار نیستند. می‌شود گفت درعمل نظام آموزشی، دوازده سال از بهترین عمر این افراد را به باد داده است.
دانش‌آموزان با آسیب بینایی نیز سرنوشتی بهتر از دانش‌آموزان عادی ندارند و چه‌بسا بدتر هم باشد؛ چراکه وضعیت معلولیت آنها می‌طلبد تا محتوا و منابع بیشتری در برنامۀ درسی آنها گنجیده و با عنایت به تأخیری که در ابعاد مختلف رشدی دارند، برنامۀ درسی مناسب برایشان طراحی و اجرایی شود.
این برنامه نُه حوزه و مهارت اساسی و مختلف را در بر می‌گیرد که تا حدود زیادی کمبود‌های رشدی و آموزشی ناشی از آسیب بینایی را جبران می‌کند و دانش‌آموز با آسیب بینایی باید در کنار برنامۀ درسی عمومی خود از قبیل ریاضی، ادبیات، علوم اجتماعی و … آنها را نیز یاد بگیرد.
حوزه‌ها و مهارت‌های (ECC)
مهارت‌های کسب‌شده در این حوزه شامل، تن‌آگاهی، آشنایی با مفاهیم اساسی جهت‌یابی و حرکت، مفاهیم محیطی، تعیین موقعیت و جهت‌یابی، مهارت حرکت مستقل، مؤثر و ایمن از نقطه‌ای به نقطه دیگر است.
دامنۀ این حوزه بسیار وسیع است و شامل تمام مهارت‌ها، فعالیت‌ها و وظایفی می‌شود که برای استقلال در زندگی لازم است؛ به‌عنوان ‌نمونه می‌توان به مهارت‌های رسیدگی به وضع ظاهری خود، تهیۀ غذا، اعم از خرید مواد اولیه و مهارت‌های آشپزی، نظم در زندگی و مدیریت زمان و مهارت‌های پولی و مالی اشاره کرد.
آموزش‌های شغلی و حرفه‌ای یکی دیگر از عناصر مهم و ضروری این برنامه است. ضرورت و کیفیت آموزش مهارت‌های شغلی، عدم کارایی و کفایت مهارت‌های تحصیلی عمومی و تئوریک و نرخ بیکاری بالای نابینایانِ در سن کار در سطح جامعه، ایجاب می‌کند که در برنامۀ درسی دانش‌آموزان با آسیب بینایی، توجه ویژه‌ای به کسب مهارت‌های گوناگون شغلی و حرفه‌آموزی آنها داشته باشیم. آموزش عملی راهی برای یادگیری معنادار در هر مهارت و حرفه است. بازدید‌های برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند از نقاط مختلف شهر و مشاغلی که در آنها مستقر هستند و گفتگو با صاحبان مشاغل پیرامون چگونگی انجام هر شغل، تمهیدات، ابزار و مواد لازم برای هرکدام، راهی برای افزایش درک دانش‌آموزان از مفاهیم و مهارت‌های خاص مورد نیاز برای موفقیت در آن مشاغل است.
مکان و زمان آموزش مهارت‌های شغلی، در مدارس و در طول سال‌های تحصیلی است که باید مهارت‌های مورد نیاز بازار کار به دانش‌آموزان یاد داده شود.
فناوری‌های کمکی
بدون شک فناوری‌های کمکی در شمار آن دسته مهارت‌هایی است که لازمۀ زندگی در جهان امروز است. این مهارت‌ها ابزاری قدرتمند در اختیار دانش‌آموزان با آسیب بینایی برای غلبه بر موانع سنتی تحصیلی و شغلی است.
دانش‌آموزی که با آموختن مهارت‌های فناوری از آموزش عمومی فارغ‌التحصیل می‌شود، در بسیاری از عرصه‌های مختلف حرف برای گفتن دارد و می‌تواند فرصت‌های آموزشی و شغلی خود را به‌صورت چشمگیری توسعه ببخشد.
درنهایت مهارت‌های تصمیم‌گیری (خودتعیین‌گری) آخرین مهارت از حوزه‌های برنامۀ درسی دانش‌آموزان با آسیب بینایی است که باید مهارت‌های قبلی به صورتی آموزش داده شود که به قدرت تصمیم‌گیری دانش‌آموز ختم شود. رسیدن به این مهارت و شکوفا کردن آن در دانش‌آموز، بیانگر اهمیت بالای نقش فرد در تعیین تصمیم‌های مربوط به خود است و باید توسعۀ مهارت‌های خودتعیین‌گری، بر اساس نیازها و اهداف دانش‌آموزان صورت پذیرد.
برای رسیدن به وضعیت مطلوب و تحقق اهداف این برنامه در ایران، راه دراز و موانع بسیار ساختاری، انسانی و زیربنایی در پیش است که باید با تکیه بر مبانی علمی و مطالعۀ تجارب ارزندۀ نظام‌های آموزشی کشور‌های دیگر و توجه به مفروضات بنیادی در حوزۀ احترام به حقوق طبیعی تمامی افراد، ازجمله دانش‌آموزان با نیاز‌های خاص، به آن دست پیدا کر"
audio/mana-7c03f50454d94c894959.mp3,"همسرایی نهنگ‌ها در میان آب‌های آلوده (توان‌بخشی شغلی و کار پیدا کردن افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
راه‌های کنونی پیدا کردن کار
تعداد اندکی از نابینایان و کم‌بینایان که با استعداد و نخبه هستند، توانسته‌اند با قبولی در آزمون‌های کتبی و مصاحبه‌های شفاهی اختصاصی دانشگاه‌ها، عضو هیئت‌علمی بشوند. این افراد معمولاً در رشته‌های علوم انسانی مانند روان‌شناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و … تحصیل کرده‌اند و برای تدریس و پژوهش در همین رشته‌های دانشگاهی، استخدام شده‌اند.
تعداد محدودی از افراد نابینا و کم‌بینا که دارای سرمایه، توانایی و علاقه به کارآفرینی هستند، کسب و کار شخصی خود را راه انداخته‌اند. این افراد توانسته‌اند واحدهای تجاری یا خدماتی‌شان را با استفاده از فناوری‌های کمکی یا همکاری افراد بینا، راه‌اندازی کنند. فروشگاه اینترنتی، آموزشگاه، مرکز ماساژ و … مثال‌هایی از این کسب و کار‌ها هستند.
درنهایت برخی از افراد نابینا و کم‌بینایِ معمولاً کم‌سواد که فرصت‌های آموزشی مناسب نداشتند، از طریق مشاغل کاذب امرارمعاش می‌کنند و به فعالیت‌هایی مانند فروشندگی در مترو یا دست‌فروشی در معابر عمومی مشغول می‌شوند.
قوانین حمایتی و دستگاه‌های خدمت‌رسان برای اشتغال
دولت باید 30درصد پست‌های تلفنچی نهاد‌های دولتی و عمومی را به افراد نابینا و کم‌بینا اختصاص دهد. سازمان بهزیستی هم برای استخدام افراد معلول، به کارفرمایان وام اشتغال می‌پردازد؛ به خود افراد معلولی که طرح اشتغال و مدرک فنی‌حرفه‌ای دارند، تسهیلات خود‌اشتغالی ارائه می‌دهد؛ به شرکت‌ها و مؤسسه‌هایی که بیش از 60درصد سهام و سرمایۀ آنها متعلق به افراد معلول است، تسهیلات اعتباری پرداخت می‌کند (مادۀ ۱۱).
کارفرمایان غیر‌دولتی که افراد معلول را استخدام می‌کنند، می‌توانند با توجه به شدت معلولیت از کمک‌هزینۀ ارتقای کارایی معلولان سازمان بهزیستی برای پرداخت 30 تا 50درصد از حقوق آنها بهره ببرند (مادۀ ۱2).
افراد معلول که به‌صورت خود‌اشتغالی به کار مشغول هستند و کارفرمایانی که این افراد را استخدام می‌کنند، از پرداخت حق بیمه معاف هستند. حق بیمۀ سهم خویش‌فرمایی یا کارفرمایی‌ این افراد را سازمان بهزیستی می‌دهد (مادۀ ۱3).
سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای باید افراد معلول را در مراکز آموزشی خود بپذیرد و مهارت‌های فنی و حرفه‌ای آنها را ارتقا دهد. این سازمان همچنین باید تجهیزات، کمک‌هزینه و استاندارد‌های آموزشی متناسب با شرایط افراد معلول را با اخذ مشاوره‌های تخصصی سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی تأمین کند (مادۀ ۱4).
دولت باید حداقل 3درصد پست‌های استخدامی دولتی و عمومی را به افراد معلول واجد شرایط بدهد. سازمان اداری و استخدامی باید این سهمیه را تعیین و بر آن نظارت کند. متخلفان با حکم مراجع ذی‌صلاح محکوم می‌شوند. سازمان بهزیستی هم باید از حقوق افراد معلول در مصاحبه‌های شفاهی بعد از قبولی در آزمون‌های استخدام دفاع کند (مادۀ ۱5).
باید وزارت فرهنگ و ارشاد، سازمان تبلیغات اسلامی، صدا و سیما، شهرداری‌ها و سایر سازمان‌ها و نهادهای دارندۀ سالن‌های نمایش فیلم، آگهی‌های آموزشی مورد تأیید سازمان بهزیستی دربارۀ حقوق افراد معلول و چگونگی تعامل با آنها را رایگان نشان دهند (مادۀ ۲۰).
صدا و سیما مکلف است حداقل پنج ساعت از برنامه‌های خود را در هفته به‌صورت رایگان در زمان‌های مناسب به برنامه‌های سازمان بهزیستی و تشکل‌های مردم‌نهاد افراد معلول به‌منظور آشنایی با حقوق، توانمندی‌ها و مشکلات این افراد اختصاص دهد (مادۀ ۲۱).
صددرصد هزینه‌های اشخاص حقیقی و حقوقی برای احداث، تجهیز، توسعه و مناسب‌سازی تمامی مراکز توان‌بخشی، حرفه‌آموزی و کارآفرینی مورد‌ نیاز افراد معلول با تأیید سازمان بهزیستی به‌عنوان هزینۀ قابل قبول مالیاتی محسوب می‌شود (مادۀ ۲۴).
سازمان بهزیستی بر اساس آیین‌نامه‌های داخلی خود، با کار‌فرمایان مختلف رایزنی می‌کند تا معلولان را به کار بگیرند، اما معمولاً فرصت‌های شغلی ایجادشده نیازمند قدرت بینایی هستند که چندان به کار افراد نابینا و کم‌بینا نمی‌آید. همچنین این سازمان از سایر ارگان‌هایی مانند شهرداری حمایت می‌کند تا انواع نمایشگاه‌های فروش و عرضۀ محصولات برگزار شود و از افراد معلول دعوت می‌کند تا در این رویداد‌ها شرکت نمایند.
سایر فعالیت دستگاه‌ها و شرکت‌ها هم در حوزۀ اشتغال معلولان، سلیقه‌ای و بر اساس مسئولیت اجتماعی مدیرانشان است و قانون رسمی‌ای برای پیگیری آنها وجود ندارد.
تنگنا‌های موجود در مسیر اشتغال
افراد نابینا و کم‌بینا هنوز با چالش‌های جدی در زمینۀ اشتغال مواجه هستند؛ چراکه کشور ما قانون‌مدار نیست و قوانین حمایتی از اشتغال معلولان در آن اجرا نمی‌شوند. علت این وضعیت را می‌توان در تخلف دولت از وظایف اجرایی خود، نبود اهرم‌های نظارتی و عدم فرهنگ قانون‌پذیری در بین اعضای جامعه جستجو کرد. تنها راه برای برون‌رفت از شرایط کنونی متمرکز شدن مطالبه‌گری معلولان از طریق انجمن‌ها و مؤسسه‌‌های غیر‌دولتی‌شان برای ایجاد فشار مدنی مستمر و هماهنگ است.
از طرف دیگر در حال حاضر سازمان‌های بهزیستی، فنی و حرفه‌ای، آموزش و پرورش استثنایی، برنامۀ مشخصی برای توان‌بخشی شغلی افراد نابینا و کم‌بینا ندارند و با کمبود جدی منابع علمی و تجارب عملی برای حرفه‌آموزی این افراد مواجه هستیم. دروس دانشگاهی متخصصانی مانند روان‌شناسان و آموزگاران در این زمینه عملی و کاربردی نیست؛ به همین دلیل افراد نابینا و کم‌بینا مهارت‌های شغلی خود را صرفاً به پشتوانۀ منابع غیر رسمی و حمایت‌های خانوادگی به دست می‌آورند و برای داشتن اشتغال پایدار، حتماً به سرمایه، تحصیلات دانشگاهی و استعداد خاص نیاز دارند. برای رفع مشکلات ذکر شده باید هرچه سریع‌تر متخصصانی برای آموزش مهارت‌های شغلی تربیت شود. در این راستا ترجمه و بومی‌سازی تجارب و منابع علمی و بازدید کارشناسان از مراکز توان‌بخشی بین‌المللی در حوزۀ حرفه‌آموزی سودمند خواهد بود. همچنین باید مؤسسه‌ها و انجمن‌های این افراد بیشتر بر توان‌بخشی شغلی متمرکز شوند و با ایجاد فشارهای مدنی و قانونی سازمان فنی و حرفه‌ای هم به سمت اقدام عملی در شناسایی استعداد‌های افراد نابینا و کم‌بینا و طراحی انواع دوره‌های حرفه‌آموزی مناسب با شرایط آسیب بینایی حرکت کند.
علاوه بر این دستگاه‌ها و کارفرمایان از توانمندی‌ها و نیازهای شغلی افراد نابینا و کم‌بینا آگاه نیستند؛ به همین دلیل فرصت‌های شغلی هماهنگ با مدرک تحصیلی و مهارت‌های آنها محدود است و فضای شهری و محل کار برای تردد و فعالیت این افراد مناسب‌سازی و دسترس‌پذیر نشده‌اند؛ بنابراین لازم است که تسهیلات حمایتی کافی به افراد ارائه شود تا کسب و کار‌های شخصی خود را راه‌ بیندازند یا انجمن‌ها و مؤسسه‌های حمایتی‌شان انواع تعاونی‌های زود‌بازده برای اشتغال این افراد تأسیس کنند. همچنین رسانه‌ها باید دربارۀ حقوق افراد معلول و چگونگی تعامل با آنها فرهنگ‌سازی و عموم جامعه را با توانمندی‌ها و مشکلات این افراد آشنا کنند."
audio/mana-5152d2d14eb60b870203.mp3,"همسرایی نهنگ‌ها در میان آب‌های آلوده (توان‌بخشی شغلی و کار پیدا کردن افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
راه‌های کنونی پیدا کردن کار
تعداد اندکی از نابینایان و کم‌بینایان که با استعداد و نخبه هستند، توانسته‌اند با قبولی در آزمون‌های کتبی و مصاحبه‌های شفاهی اختصاصی دانشگاه‌ها، عضو هیئت‌علمی بشوند. این افراد معمولاً در رشته‌های علوم انسانی مانند روان‌شناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و … تحصیل کرده‌اند و برای تدریس و پژوهش در همین رشته‌های دانشگاهی، استخدام شده‌اند.
تعداد محدودی از افراد نابینا و کم‌بینا که دارای سرمایه، توانایی و علاقه به کارآفرینی هستند، کسب و کار شخصی خود را راه انداخته‌اند. این افراد توانسته‌اند واحدهای تجاری یا خدماتی‌شان را با استفاده از فناوری‌های کمکی یا همکاری افراد بینا، راه‌اندازی کنند. فروشگاه اینترنتی، آموزشگاه، مرکز ماساژ و … مثال‌هایی از این کسب و کار‌ها هستند.
درنهایت برخی از افراد نابینا و کم‌بینایِ معمولاً کم‌سواد که فرصت‌های آموزشی مناسب نداشتند، از طریق مشاغل کاذب امرارمعاش می‌کنند و به فعالیت‌هایی مانند فروشندگی در مترو یا دست‌فروشی در معابر عمومی مشغول می‌شوند.
قوانین حمایتی و دستگاه‌های خدمت‌رسان برای اشتغال
دولت باید 30درصد پست‌های تلفنچی نهاد‌های دولتی و عمومی را به افراد نابینا و کم‌بینا اختصاص دهد. سازمان بهزیستی هم برای استخدام افراد معلول، به کارفرمایان وام اشتغال می‌پردازد؛ به خود افراد معلولی که طرح اشتغال و مدرک فنی‌حرفه‌ای دارند، تسهیلات خود‌اشتغالی ارائه می‌دهد؛ به شرکت‌ها و مؤسسه‌هایی که بیش از 60درصد سهام و سرمایۀ آنها متعلق به افراد معلول است، تسهیلات اعتباری پرداخت می‌کند (مادۀ ۱۱).
کارفرمایان غیر‌دولتی که افراد معلول را استخدام می‌کنند، می‌توانند با توجه به شدت معلولیت از کمک‌هزینۀ ارتقای کارایی معلولان سازمان بهزیستی برای پرداخت 30 تا 50درصد از حقوق آنها بهره ببرند (مادۀ ۱2).
افراد معلول که به‌صورت خود‌اشتغالی به کار مشغول هستند و کارفرمایانی که این افراد را استخدام می‌کنند، از پرداخت حق بیمه معاف هستند. حق بیمۀ سهم خویش‌فرمایی یا کارفرمایی‌ این افراد را سازمان بهزیستی می‌دهد (مادۀ ۱3).
سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای باید افراد معلول را در مراکز آموزشی خود بپذیرد و مهارت‌های فنی و حرفه‌ای آنها را ارتقا دهد. این سازمان همچنین باید تجهیزات، کمک‌هزینه و استاندارد‌های آموزشی متناسب با شرایط افراد معلول را با اخذ مشاوره‌های تخصصی سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی تأمین کند (مادۀ ۱4).
دولت باید حداقل 3درصد پست‌های استخدامی دولتی و عمومی را به افراد معلول واجد شرایط بدهد. سازمان اداری و استخدامی باید این سهمیه را تعیین و بر آن نظارت کند. متخلفان با حکم مراجع ذی‌صلاح محکوم می‌شوند. سازمان بهزیستی هم باید از حقوق افراد معلول در مصاحبه‌های شفاهی بعد از قبولی در آزمون‌های استخدام دفاع کند (مادۀ ۱5).
باید وزارت فرهنگ و ارشاد، سازمان تبلیغات اسلامی، صدا و سیما، شهرداری‌ها و سایر سازمان‌ها و نهادهای دارندۀ سالن‌های نمایش فیلم، آگهی‌های آموزشی مورد تأیید سازمان بهزیستی دربارۀ حقوق افراد معلول و چگونگی تعامل با آنها را رایگان نشان دهند (مادۀ ۲۰).
صدا و سیما مکلف است حداقل پنج ساعت از برنامه‌های خود را در هفته به‌صورت رایگان در زمان‌های مناسب به برنامه‌های سازمان بهزیستی و تشکل‌های مردم‌نهاد افراد معلول به‌منظور آشنایی با حقوق، توانمندی‌ها و مشکلات این افراد اختصاص دهد (مادۀ ۲۱).
صددرصد هزینه‌های اشخاص حقیقی و حقوقی برای احداث، تجهیز، توسعه و مناسب‌سازی تمامی مراکز توان‌بخشی، حرفه‌آموزی و کارآفرینی مورد‌ نیاز افراد معلول با تأیید سازمان بهزیستی به‌عنوان هزینۀ قابل قبول مالیاتی محسوب می‌شود (مادۀ ۲۴).
سازمان بهزیستی بر اساس آیین‌نامه‌های داخلی خود، با کار‌فرمایان مختلف رایزنی می‌کند تا معلولان را به کار بگیرند، اما معمولاً فرصت‌های شغلی ایجادشده نیازمند قدرت بینایی هستند که چندان به کار افراد نابینا و کم‌بینا نمی‌آید. همچنین این سازمان از سایر ارگان‌هایی مانند شهرداری حمایت می‌کند تا انواع نمایشگاه‌های فروش و عرضۀ محصولات برگزار شود و از افراد معلول دعوت می‌کند تا در این رویداد‌ها شرکت نمایند.
سایر فعالیت دستگاه‌ها و شرکت‌ها هم در حوزۀ اشتغال معلولان، سلیقه‌ای و بر اساس مسئولیت اجتماعی مدیرانشان است و قانون رسمی‌ای برای پیگیری آنها وجود ندارد.
تنگنا‌های موجود در مسیر اشتغال
افراد نابینا و کم‌بینا هنوز با چالش‌های جدی در زمینۀ اشتغال مواجه هستند؛ چراکه کشور ما قانون‌مدار نیست و قوانین حمایتی از اشتغال معلولان در آن اجرا نمی‌شوند. علت این وضعیت را می‌توان در تخلف دولت از وظایف اجرایی خود، نبود اهرم‌های نظارتی و عدم فرهنگ قانون‌پذیری در بین اعضای جامعه جستجو کرد. تنها راه برای برون‌رفت از شرایط کنونی متمرکز شدن مطالبه‌گری معلولان از طریق انجمن‌ها و مؤسسه‌‌های غیر‌دولتی‌شان برای ایجاد فشار مدنی مستمر و هماهنگ است.
از طرف دیگر در حال حاضر سازمان‌های بهزیستی، فنی و حرفه‌ای، آموزش و پرورش استثنایی، برنامۀ مشخصی برای توان‌بخشی شغلی افراد نابینا و کم‌بینا ندارند و با کمبود جدی منابع علمی و تجارب عملی برای حرفه‌آموزی این افراد مواجه هستیم. دروس دانشگاهی متخصصانی مانند روان‌شناسان و آموزگاران در این زمینه عملی و کاربردی نیست؛ به همین دلیل افراد نابینا و کم‌بینا مهارت‌های شغلی خود را صرفاً به پشتوانۀ منابع غیر رسمی و حمایت‌های خانوادگی به دست می‌آورند و برای داشتن اشتغال پایدار، حتماً به سرمایه، تحصیلات دانشگاهی و استعداد خاص نیاز دارند. برای رفع مشکلات ذکر شده باید هرچه سریع‌تر متخصصانی برای آموزش مهارت‌های شغلی تربیت شود. در این راستا ترجمه و بومی‌سازی تجارب و منابع علمی و بازدید کارشناسان از مراکز توان‌بخشی بین‌المللی در حوزۀ حرفه‌آموزی سودمند خواهد بود. همچنین باید مؤسسه‌ها و انجمن‌های این افراد بیشتر بر توان‌بخشی شغلی متمرکز شوند و با ایجاد فشارهای مدنی و قانونی سازمان فنی و حرفه‌ای هم به سمت اقدام عملی در شناسایی استعداد‌های افراد نابینا و کم‌بینا و طراحی انواع دوره‌های حرفه‌آموزی مناسب با شرایط آسیب بینایی حرکت کند.
علاوه بر این دستگاه‌ها و کارفرمایان از توانمندی‌ها و نیازهای شغلی افراد نابینا و کم‌بینا آگاه نیستند؛ به همین دلیل فرصت‌های شغلی هماهنگ با مدرک تحصیلی و مهارت‌های آنها محدود است و فضای شهری و محل کار برای تردد و فعالیت این افراد مناسب‌سازی و دسترس‌پذیر نشده‌اند؛ بنابراین لازم است که تسهیلات حمایتی کافی به افراد ارائه شود تا کسب و کار‌های شخصی خود را راه‌ بیندازند یا انجمن‌ها و مؤسسه‌های حمایتی‌شان انواع تعاونی‌های زود‌بازده برای اشتغال این افراد تأسیس کنند. همچنین رسانه‌ها باید دربارۀ حقوق افراد معلول و چگونگی تعامل با آنها فرهنگ‌سازی و عموم جامعه را با توانمندی‌ها و مشکلات این افراد آشنا کنند."
audio/mana-1dd79708818b95bd5a8a.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
مهمان لحظات شما می‌شویم و باهم بار دیگر تاریخ را ورق می‌زنیم و پای صحبت‌های عرفان کاظم‌پور راجع‌به انقلاب مشروطه و تأثیر آن بر جامعۀ ایران و منابع مطالعاتی این بخش از تاریخ می‌نشینیم.
قبل از هر حرفی یادآوری می‌کنم که برای دستیابی به منابع مطالعاتی معرفی‌شده توسط مهمان نواک و هر منبع صوتی مطالعاتی دیگر به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید.
عرفان کاظم‌پور دانش‌آموختۀ تاریخ ایران اسلامی از دانشگاه خوارزمی تهران و معلم آموزش و پرورش است. او صحبت‌های خود راجع‌به انقلاب مشروطه را این‌چنین آغاز می‌کند: انقلاب مشروطه نقطۀ عطفی در تاریخ ایران است. هدف این انقلاب تغییر سیستم پادشاهی استبدادی به پادشاهی مشروطه بود.
کاظم‌پور ادامه می‌دهد که این انقلاب زمینه‌های گوناگونی دارد و به یک‌باره اتفاق نیفتاده است. او می‌افزاید: انقلاب مشروطه درکل به دلیل برخورد ایران با تمدن غرب در دورۀ قاجار شکل گرفته است، یعنی ایرانی‌ها از همان آغاز دورۀ قاجار که با تمدن غرب در زمینه‌های سیاسی، نظامی، فرهنگی و … برخورد کردند، متوجه عقب‌ماندگی کشور خود شدند و تلاش کردند تا این عقب‌ماندگی را ریشه‌یابی و بعد چاره‌جویی کنند که چگونه خود را از این وضعیت برهانند. وی ادامه می‌دهد: چاره‌جویی نخبگان برای خروج از چنین وضعیتی و همچنین شرایط نابسامان سیاسی و اجتماعی کشور، همگی، به انقلاب مشروطه منجر شد، اما این انقلاب یک انقلاب ناکام بود. کاظم‌پور علت‌های ناکامی ایرانیان در انقلاب مشروطه را در ادامۀ گفتگو توضیح می‌دهد و پیامدهای مثبت انقلاب را نیز ذکر می‌کند. او راجع‌به ریشۀ مشروطه هم توضیحاتی ذکر می‌کند که شنیدن آن در پادکست برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
عرفان کاظم‌پور در پاسخ این پرسش که انقلاب مشروطه چه تأثیری بر نوشته‌های نویسندگان در زمینه‌های مختلف در آن دوران داشته است؟ ابتدا به دسته‌بندی منابع می‌پردازد و سپس ادامه می‌دهد که ما باید برای شناخت انقلاب مشروطه کتاب‌های مختلف را بخوانیم تا از فضای سیاسی و اجتماعی دورۀ قاجار آگاهی پیدا کنیم. این آگاهی به ما کمک می‌کند تا اثر انقلاب بر جامعۀ سیاسی و اجتماعی آن دوران را بهتر درک کنیم.
کاظم‌پور منابعی چون تاریخ مشروطۀ ایران، اثر احمد کسروی؛ تاریخ بیداری ایرانیان، اثر ناظم‌الاسلام کرمانی؛ واقعات اتفاقیه، اثر محمدمهدی شریف کاشانی؛ حیات یحیی، اثر یحیی دولت‌آبادی و اختناق ایران، اثر مورگان شوستر آمریکایی را به‌عنوان منابع دسته اول و مهم مطالعۀ انقلاب مشروطه نام می‌برد و به معرفی هریک می‌پردازد.
او در ادامه منابع دیگری را ذکر می‌کند و به اهمیت این کتاب‌ها در شناخت ماهیت انقلاب مشروطه می‌پردازد، ازجمله کتاب‌های نوشته‌شده توسط فریدون آدمیت که به زمینه و عوامل و علل پیدایش انقلاب مشروطه اختصاص دارد، منابع و مآخذ مهمی هستند که عرفان کاظم‌پور راجع‌به آنها سخن می‌گوید. وی همچنین به معرفی کتاب انقلاب مشروطیت ایران از مهدی ملک‌زاده، فرزند ملک‌المتکلمین یکی از واعظانی که به دست محمدعلیشاه کشته شد، می‌پردازد. کتاب دیگری که کاظم‌پور نام می‌برد، مشروطۀ ایرانی، اثر ماشاء‌الله آجودانی است که در آن دیدگاه روشن‌فکران و روحانیان نسبت به مشروطه توضیح داده می‌شود و بدفهمی‌های مردم نسبت به انقلاب را مطرح می‌کند و معتقد است که ایرانی‌ها نسبت به انقلاب مشروطه بدفهمی‌هایی داشته و هیچ گروهی نتوانسته‌اند به‌درستی معنی انقلاب را درک کنند و در واقع هرکس انقلاب مشروطه را به‌زعم خود تفسیر به رأی کرده است. او همچنین به معرفی رمان و کتاب‌های داستان دربارۀ آن دوره می‌پردازد و از دید ادبیات داستانی نیز انقلاب مشروطه را به خوانندگان معرفی می‌کند.
مهمان نواک در صحبت‌های پایانی خود ذکر می‌کند که اگر کسی به تاریخ علاقه دارد، باید نگاه ویژه‌ای به انقلاب مشروطه داشته باشد، زیرا این مسئله همچنان باقی است که چرا انقلاب مشروطه در مسیر خود درست پیش نرفت و همچنان دعوای بین روحانیان که انقلاب مشروطه را مشروعه می‌خواستند و روشن‌فکران که دنبال مشروطۀ مطلق بودند، باقی است. در انتها ماجرای امامزادۀ بی‌غیرت در قزوین ذکر می‌شود که خوانندگان می‌توانند شرح آن را در پادکست بشنوند. برای دریافت پادکست نواک، به وبسایت نسل مانا و صفحات ماهنامه در پیامرسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی مراجعه کنید."
audio/mana-c9e6b0b5681c270e7b37.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
مهمان لحظات شما می‌شویم و باهم بار دیگر تاریخ را ورق می‌زنیم و پای صحبت‌های عرفان کاظم‌پور راجع‌به انقلاب مشروطه و تأثیر آن بر جامعۀ ایران و منابع مطالعاتی این بخش از تاریخ می‌نشینیم.
قبل از هر حرفی یادآوری می‌کنم که برای دستیابی به منابع مطالعاتی معرفی‌شده توسط مهمان نواک و هر منبع صوتی مطالعاتی دیگر به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید.
عرفان کاظم‌پور دانش‌آموختۀ تاریخ ایران اسلامی از دانشگاه خوارزمی تهران و معلم آموزش و پرورش است. او صحبت‌های خود راجع‌به انقلاب مشروطه را این‌چنین آغاز می‌کند: انقلاب مشروطه نقطۀ عطفی در تاریخ ایران است. هدف این انقلاب تغییر سیستم پادشاهی استبدادی به پادشاهی مشروطه بود.
کاظم‌پور ادامه می‌دهد که این انقلاب زمینه‌های گوناگونی دارد و به یک‌باره اتفاق نیفتاده است. او می‌افزاید: انقلاب مشروطه درکل به دلیل برخورد ایران با تمدن غرب در دورۀ قاجار شکل گرفته است، یعنی ایرانی‌ها از همان آغاز دورۀ قاجار که با تمدن غرب در زمینه‌های سیاسی، نظامی، فرهنگی و … برخورد کردند، متوجه عقب‌ماندگی کشور خود شدند و تلاش کردند تا این عقب‌ماندگی را ریشه‌یابی و بعد چاره‌جویی کنند که چگونه خود را از این وضعیت برهانند. وی ادامه می‌دهد: چاره‌جویی نخبگان برای خروج از چنین وضعیتی و همچنین شرایط نابسامان سیاسی و اجتماعی کشور، همگی، به انقلاب مشروطه منجر شد، اما این انقلاب یک انقلاب ناکام بود. کاظم‌پور علت‌های ناکامی ایرانیان در انقلاب مشروطه را در ادامۀ گفتگو توضیح می‌دهد و پیامدهای مثبت انقلاب را نیز ذکر می‌کند. او راجع‌به ریشۀ مشروطه هم توضیحاتی ذکر می‌کند که شنیدن آن در پادکست برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
عرفان کاظم‌پور در پاسخ این پرسش که انقلاب مشروطه چه تأثیری بر نوشته‌های نویسندگان در زمینه‌های مختلف در آن دوران داشته است؟ ابتدا به دسته‌بندی منابع می‌پردازد و سپس ادامه می‌دهد که ما باید برای شناخت انقلاب مشروطه کتاب‌های مختلف را بخوانیم تا از فضای سیاسی و اجتماعی دورۀ قاجار آگاهی پیدا کنیم. این آگاهی به ما کمک می‌کند تا اثر انقلاب بر جامعۀ سیاسی و اجتماعی آن دوران را بهتر درک کنیم.
کاظم‌پور منابعی چون تاریخ مشروطۀ ایران، اثر احمد کسروی؛ تاریخ بیداری ایرانیان، اثر ناظم‌الاسلام کرمانی؛ واقعات اتفاقیه، اثر محمدمهدی شریف کاشانی؛ حیات یحیی، اثر یحیی دولت‌آبادی و اختناق ایران، اثر مورگان شوستر آمریکایی را به‌عنوان منابع دسته اول و مهم مطالعۀ انقلاب مشروطه نام می‌برد و به معرفی هریک می‌پردازد.
او در ادامه منابع دیگری را ذکر می‌کند و به اهمیت این کتاب‌ها در شناخت ماهیت انقلاب مشروطه می‌پردازد، ازجمله کتاب‌های نوشته‌شده توسط فریدون آدمیت که به زمینه و عوامل و علل پیدایش انقلاب مشروطه اختصاص دارد، منابع و مآخذ مهمی هستند که عرفان کاظم‌پور راجع‌به آنها سخن می‌گوید. وی همچنین به معرفی کتاب انقلاب مشروطیت ایران از مهدی ملک‌زاده، فرزند ملک‌المتکلمین یکی از واعظانی که به دست محمدعلیشاه کشته شد، می‌پردازد. کتاب دیگری که کاظم‌پور نام می‌برد، مشروطۀ ایرانی، اثر ماشاء‌الله آجودانی است که در آن دیدگاه روشن‌فکران و روحانیان نسبت به مشروطه توضیح داده می‌شود و بدفهمی‌های مردم نسبت به انقلاب را مطرح می‌کند و معتقد است که ایرانی‌ها نسبت به انقلاب مشروطه بدفهمی‌هایی داشته و هیچ گروهی نتوانسته‌اند به‌درستی معنی انقلاب را درک کنند و در واقع هرکس انقلاب مشروطه را به‌زعم خود تفسیر به رأی کرده است. او همچنین به معرفی رمان و کتاب‌های داستان دربارۀ آن دوره می‌پردازد و از دید ادبیات داستانی نیز انقلاب مشروطه را به خوانندگان معرفی می‌کند.
مهمان نواک در صحبت‌های پایانی خود ذکر می‌کند که اگر کسی به تاریخ علاقه دارد، باید نگاه ویژه‌ای به انقلاب مشروطه داشته باشد، زیرا این مسئله همچنان باقی است که چرا انقلاب مشروطه در مسیر خود درست پیش نرفت و همچنان دعوای بین روحانیان که انقلاب مشروطه را مشروعه می‌خواستند و روشن‌فکران که دنبال مشروطۀ مطلق بودند، باقی است. در انتها ماجرای امامزادۀ بی‌غیرت در قزوین ذکر می‌شود که خوانندگان می‌توانند شرح آن را در پادکست بشنوند. برای دریافت پادکست نواک، به وبسایت نسل مانا و صفحات ماهنامه در پیامرسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی مراجعه کنید."
audio/mana-10190e6a92f3f985ef0b.mp3,"نخستین زندگی‌نامۀ نابینایان
محمد نوری
یکی از روش‌های انتقال تجربه و دانش، تدوین زندگی‌نامۀ بزرگان و مشاهیر است. زندگی‌نامۀ شخصیت‌ها تأثیر چشمگیر در پیشرفت فرهنگی و اجتماعی دارد. جامعۀ نابینایان هم از این قاعده مستثنا نبوده و کسانی به تدوین زندگی‌نامۀ نابینایان فعال و مؤثر پرداخته‌اند‌ و در بسیاری از جوامع، کتاب‌هایی دربارۀ آنان عرضه شده است.
اولین زندگی‌نامۀ نابینایان را مورخ مشهور، صلاح‌الدین صفدی، نوشت. او دو کتاب به نام‌های نکت الهمیان فی نکت العمیان و الشعور بالعور در سدۀ هشتم قمری تألیف و صدها نابینا و کم‌بینا را معرفی نمود.
بعدها چند کتاب هم در ایران دربارۀ شخصیت‌های نابینا تألیف و منتشر شد. درصدد هستم این آثار را در چند مقاله در همین مجله معرفی کنم، اما اولین کتاب دربارۀ نابینایان که از زبان فرانسوی به فارسی ترجمه و در ایران منتشر شد کتابی با این مشخصات است:
زندگی‌ کوران، پیر هانری، ترجمۀ احمد شیمی، تهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، 1338، 128ص.
این کتاب نخستین اثری است که با معرفی جمعی از اروپاییان نابینا، آنها را به ایرانیان معرفی و از این طریق الگوسازی کرده است. زندگی کوران هفتاد و چهار سال قبل ترجمه و در ایران منتشر شده و هنوز مطالبش مهم و قابل مطالعه است. برای شناخت این کتاب و نویسندۀ آن به بررسی برخی جنبه‌های آن می‌پردازم.
لازم است یادآوری کنم در گذشته، مردم ایران به‌جای «نابینا» از واژه «کور» استفاده می‌کردند. برای حفظ اصالت کتاب، عین نوشتۀ نویسنده را آورده‌ام.
زندگی کوران کتابی دربارۀ وضع اجتماعی، فرهنگی و حقوقی نابینایان است. پییر هانری یا هنری، نویسندۀ فرانسوی، نابینا و متولد 1899 بود. او چند عنوان کتاب دربارۀ نابینایی و نابینایان نوشت و دکترای ادبیات از دانشگاه سوربن داشت. زندگی‌نامه و آثارش مهم و قابل مطالعه است.
متن فرانسوی کتاب زندگی کوران با مشخصات زیر چاپ شده:
La vie des aveugles, Paris, universitaires de France, 1948.
متن فرانسۀ این اثر حدود 75 سال پیش منتشر شده و دو سال بعد توسط احمد شیمی (1294 ـ 1392) از پزشکان و دانشمندان پُرکار ایرانی، به فارسی ترجمه و در سال 1328ش برای نخستین بار در تهران با مشخصات زیر منتشر شد:
زندگی کوران، پییر هانری، ترجمۀ احمد شیمی، تهران، امیرکبیر، 1328، 128ص .کتاب چاپ دوم هم با این مشخصات دارد:
زندگی کوران، پییر هانری، ترجمۀ احمد شیمی، تهران، مؤسسۀ مطبوعاتی علمی، 1341، 128ص. ژرژ دو هامل (1884 ـ 1966)، مدیر آکادمی فرانسه، بر آن مقدمۀ کوتاهی نوشته که نکات ارزشمندی است. در شماره‌های بعد، مطلب مستقلی در این باره خواهم نوشت.
انتشارات «مؤسسۀ مطبوعاتی علمی» آثار مهم را در مجموعه‌ای به نام «چه می‌دانیم»، چاپ می‌کرد. این کتاب هم یکی از این مجموعه است و شامل پنج فصل و این مباحث می‌شود:
فصل اول (طفولیت و زندگی تحصیلی کوران) شامل این مباحث: آمار، لزوم تربیت در دوران کودکی، سهم فرانسه در تعلیم و تربیت کوران، تقویت قوای دِماغی و برنامۀ دروس در مدارس کوران، موضوع زمان و اهمیت آن در تربیت کوران.
فصل دوم زندگی روحی کوران و روان‌شناسی آنها شامل این مباحث: متفاوت بودن وضع روحی در افراد و علل آن، امکان حصول رشد فکری طبیعی ـ «جایگزینی»، علاقه و نفرت ـ زیباپرستی.
فصل سوم (زندگی شغلی و حرفه‌ای) شامل این مباحث: کوران مفید، کوران و موسیقی، تعمیر و میزان کردن پیانو، کارهای دستی، ارزش کوران در صنایع جدید.
فصل چهارم (زندگی خانوادگی و اجتماعی): شرایط عمومی ازدواج، مرد خانه و رئیس خانواده، کدبانوی خانه و مادر کور، عمل (جایگزینی) و زندگی خانوادگی.
فصل پنجم (کمک اجتماعی و قوانینی که در کشور فرانسه برای جبران کوری وضع گردیده) شامل پنج مبحث است: تشویق به کار، فعالیت یک مؤسسۀ بزرگ، گدایی و نابینایان بنگاه کنزون، قوانین مربوط به کمک به نابینایان و جبران کوری و جلوگیری از کوری.
این کتاب نخستین اثری است که ایرانیان را با تحقیقات و اندیشه‌های جدید و مدرن دربارۀ مسائل اجتماعی و فرهنگی نابینایان آشنا می‌سازد. متأسفانه به دلایل مختلف، انتقال تجربه‌ها و دستاوردهای دنیای پیشرفته به ایران با موانع و مشکلات مواجه بوده و کتاب‌ها یا مقاله‌های اندکی هم که درصدد معرفی راهکارهای مدرن برآمده، مثل همین اثر کمتر معرفی شده و مغفول و ناشناخته مانده‌اند.
اطلاعات ما دربارۀ زندگی‌ پییر هانری بسیار کم است. هانری در سوربن، در رشتۀ ادبیات تحصیل کرد و با تلاش و پشتکار دکترا گرفت که این موضوع در تاریخ نابینایان جایگاه مهمی دارد. او علاوه‌بر تدریس به روزنامه‌نگاری و همکاری با مؤسسه ملی جوانان نابینا پرداخت و در دهۀ پنجاه میلادی، در این مؤسسه، به‌عنوان استاد و مدرس افتخاری مشغول بود. او بیشتر با روزنامه کُرِس پوندَنت کار می‌کرد.
پییر هانری با تمام وجود به فرهنگ‌سازی برای جامعۀ نابینایی باور داشت و از جوانی به‌خاطر اینکه خودش نابینا بود، شروع به بررسی مسائل مهم و حاد نابینایان و تدوین مقاله و کتاب و انتشار آنها کرد. رویکرد او شخصیت‌نگاری و معرفی شخصیت‌های نابینا به‌عنوان الگو بود؛ از این ‌رو چند کتاب در این زمینه نگاشت. اکنون به‌صورت مختصر به معرفی آثارش می‌پردازم:
ـ زندگی و کار لویی بریل، انتشارات دانشگاه فرانسه، 1952، 154ص.
ـ والنتین هاوی، نخستین مؤسسۀ نابینایان، پاریس، مؤسسۀ والنتین هاوی، 1952، 31ص.
ـ انطباق افراد کم‌بینا با زندگی اجتماعی و حرفه‌ای؛ پایان‌نامۀ تکمیلی برای دکتری ادبیات، دفتر آمار دانشگاه، سرویس‌دهی اسناد و مدارک بررسی، 1957، 110ص.
ـ زندگی نابینایان، پاریس، انتشارات دانشگاه فرانسه، 1948. تجدید چاپ 1962.
ـ نابینایان و جامعه: کمک به روان‌شناسی اجتماعی نابینایی، پاریس، انتشارات دانشگاه فرانسه، 1958، 465 ص (این کتاب تکمیل پایان‌نامۀ دکتری پییر هنری است).
ـ زندگی و فعالیت والنتین هاوی، پاریس، انتشارات دانشگاه فرانسه، 1984، 208ص.
این شش عنوان کتاب در کارنامۀ او آمده است. هانری مقاله‌هایی هم دارد.
از این آثار فقط کتاب زندگی نابینایان به فارسی ترجمه و با عنوان زندگی کوران در تهران منتشر شده است.
هانری در سال 1986 درگذشت. او از مدافعان بهزیستی فرهنگی بود و باور جدی داشت که نابینایان فقط از طریق فرهنگ و اقدام فرهنگی به زندگی بهتر و رفاه می‌رسند.
منابع
ـ زندگی کوران، پییر هانری، ترجمۀ احمد شیمی، تهران، مؤسسۀ مطبوعاتی علمی، 1341.
ـ«چه می‌دانیم، زندگی کوران»،
www.antiquestore.ir
ـ «زندگی کوران»، www.lib.ir"
audio/mana-ed4446f74082fcf136fd.mp3,"آوایی از لابلای کتاب‌های تصویری کودکان (تجسم کتاب‌های تصویری کودکان تنها از طریق صدا)
مسعود طاهریان
مقدمه
کتاب‌های تصویری بخش بزرگی از منابع مطالعاتی کودک و نوجوان را شامل می‌شوند. در این بین نوعی از کتاب‌های تصویری هستند که رابطه متن و تصویر در آن‌ها، فراتر از صرفا به تصویر کشیدن متن و تقارن با آن است. حتی گاهی روایت متن و تصویر در تقابل و تناقض با یکدیگر قرار می‌گیرند. گویا کردن متن چنین کتاب‌هایی بدون توضیح تصاویر، برای شنوندگان امکان پذیر نیست و مخاطب نمی‌تواند تنها با شنیدن متن، روایت کامل داستان را به درستی دریافت کند. در نتیجه بدون پیدا کردن راه‌حلی برای این مشکل، بخش بزرگی از منابع ارزشمند ادبیات کودکان و نوجوانان قابلیت گویا‌شدن ندارند.
گروه جیکو برای گویا کردن کتاب‌های تصویری کودکان، به خواندن متن به همراه شرح تصاویر می‌پردازد. تولیدات گروه جیکو برای کودکان نابینا و بینا به یک اندازه جذاب و کاربردی است و همچنین مناسب برای والدینی است که آسیب بینایی دارند و نمی‌توانند برای فرزندان خود کتاب تصویری بخوانند. گروه جیکو در حال حاضر این طرح و پژوهش را زیر نظر شورای کتاب کودک انجام می‌دهد. همچنین جیکو از موسیقی و افکت‌های صوتی برای انتقال بهتر مفاهیم استفاده می‌کند و در کل فضایی را می‌سازد تا شنونده بتواند صرفا با کمک صدا، فضای داستان و تصاویر کتاب را تجسم کند و برای انجام این کار از متخصصان حوزه تصویرگری، نویسندگی، صدا‌پیشگی، آهنگسازی و روانشناسی افراد با نیازهای ویژه کمک می‌گیرد. برای رعایت حق مولف و جلوگیری از اشتراک‌گذاری غیر‌قانونی فایل‌های صوتی هم جیکو اجازه نشر صوتی کتاب‌ها را از ناشرهای مربوطه می‌گیرد و از بسترهای قانونی عرضه الکترونیکی مانند فیدیبو استفاده می‌کند.
معیار‌های انتخاب کتاب
گروه جیکو کتاب‌هایی را برای توضیح‌دار‌کردن انتخاب می‌کند که:
تصاویر در روایت داستان آن‌ها، مکمل یا مستقل است و روایتی مجزا از متن دارند و نقش مهمی برای درک داستان ایفا می‌کنند. تصاویر آن‌ها انتزاعی و مبهم نیستند و امکان توضیح‌دار کردن کتاب‌ها وجود دارد. کتاب‌ها در سال‌های اخیر چاپ شده‌اند و احتمال کمتری دارد که توسط سایر مراکز صوتی شده باشند. کتاب‌های برگزیده‌ای هستند و مورد توجه منتقدان و مخاطبان قرار گرفته‌اند. کتاب‌ها تنها برای آشنایی عموم جامعه با دنیای افراد با نیازهای ویژه نوشته‌نشده‌اند و به دغدغه‌های انسانی تمام اعضای جامعه توجه دارند. در نهایت با سلیقه مخاطبان هماهنگ هستند و ژانر‌ها و موضوعات مختلف را در‌برمی‌گیرند.
نحوه توضیح تصاویر
اولویت‌بندی برای شرح عناصر تصویر از دیگر موارد مهمی است که باید به آن توجه شود. از این رو جیکو برای خوانش تصاویر از شیوه‌ خطی بهره می‌گیرد. به این معنا که ابتدا کلیتی را در ذهن مخاطب می‌سازد و بعد به جزئیات می‌پردازد. موارد کانونی و اصلی را توضیح می‌دهد و بعد به اجزای پیرامونی و فرعی اشاره می‌کند. ابتدا عناصر بزرگ‌تر و نزدیک‌تر را مطرح می‌کند سپس موارد کوچک‌تر و دورتر در پس‌زمینه را می‌آورد.
شیوه نگارش توضیحات
گروه جیکو تلاش می‌کند در نوشتن و بیان توضیحات تصاویر کتاب‌های تصویری:
از زیاده گویی و تفصیل پرهیز کند و تا جایی که امکان دارد، توضیحاتش مختصر باشد. از جملات کوتاه استفاده کند. درک گروه سنی مخاطبان را در نظر بگیرد. کلمات و بیان ساده و کودکانه را انتخاب کند. برای فهم راحت تر کودکان، توضیحات را به زبان محاوره بنویسد. از صفات مناسب توصیفی استفاده کند و کلمات نسبی را مانند زیبا و زشت، کنار بگذارد. جزئیات و نشانه‌هایی را که ذکر کردنشان باعث گمراهی و سوءبرداشت می‌شود، بیان نکند.
موارد حائز اهمیت در توضیح تصاویر
در تصویر عناصری وجود دارد که برای شنونده باید روشن شود و بنا بر نیاز و دایره لغات کودکان به توضیح درآیند. بنابر این مواردی که گروه جیکو در توضیح‌دار‌کردن تصاویر به آن‌ توجه می‌کند عبارت اند از:
موقعیت زمانی
موقعیت مکانی
حس وحال حاکم بر فضا
تاریکی و روشنایی قابل توجه
زاویه دید
شخصیت‌ها
رفتار و کنش‌ها
حالت بدن شخصیت‌ها
احوال، عواطف و احساسات شخصیت‌ها
جهت و حالت نگاه شخصیت‌ها
پوشش شخصیت‌ها
عناصر و نحوه قرارگیری آن‌ها
اندازه و مقدار اجزای تاثیرگذار
رنگ‌های تاثیرگذار
جهت حرکت
بافت جغرافیایی، قومی و فرهنگی
شیوه طراحی و تکنیک
پس‌زمینه
تکنیک‌های صدا‌پیشگی
جیکو از تکنیکهای صدا پیشگی برای ایجاد جذابیت و تنوع در کتابها استفاده میکند. با توجه به متن و تصاویر کتاب‌ها، برای شخصیت‌ها یک شناسنامه صوتی تولید میکند. بعد بر اساس این شناسنامه، برای شخصیت‌ها و راوی کتاب‌ها یک صدای خاص و درخور می‌سازد. همچنین متن توضیح تصاویر را از نظر آوایی و جای نفس مناسب‌سازی می‌کند تا راحتی گوینده در نظر گرفته شود. این تکنیک‌ها باعث میشوند که شنوندگان با شخصیت‌ها و داستان‌ها بیشتر ارتباط بگیرند و از شنیدن کتاب‌های گروه لذت ببرند.
نحوه آهنگ‌سازی
جیکو با استفاده از دانش سازبندی، برای کتاب‌ها موسیقی‌های اختصاصی می‌سازد که تصاویر را بازسازی می‌کند و سعی دارد با کنار هم گذاشتن ساز‌ها، ترکیب ملودی‌ها و سرعت موسیقی کاری کند تا شنونده موقعیت داستانی را در ذهن خود مجسم کند. به همین منظور جیکو برای هر یک از کتاب‌های صوتی خود، تیتراژ مستقل و مناسب تولید می‌کند. همچنین موسیقی بین‌متنی متناسب با موقعیت‌های داستانی برای صفحه‌های مختلف کتاب می‌سازد تا بهترین درک از فضای احساسی منتقل شود. علاوه بر این، در موسیقی‌های خود ریتم‌هایی را انتخاب می‌کند تا باعث حرکت کودکان شود و از صداهای تیز که آزار دهنده هستند، پرهیز می‌کند. برای آشتی فرهنگی از ساز‌های ایرانی و بین‌المللی در کنار هم بهره می‌گیرد. در نهایت با آوردن موسیقی جدی و تنوع در انتخاب ساز، گوشه چشمی به ترویج فرهنگ آموزش موسیقی دارد.
چگونگی تدوین
از نکات مهم شیوه تدوین در گروه جیکو می‌توان به اهمیت بسیار بالا در انتخاب افکت‌های صوتی درست و به‌موقع همراه با خوانش متن و توضیح تصاویر اشاره کرد، به گونه‌ای که مخاطب از فضای داستان و تصویر تجسمی سه‌بعدی و فراتر از کلمات پیدا کند. همچنین برای درک تغییر فضا و ورق خوردن صفحات کتاب از افکت‌های مناسب و موسیقی‌های ساخته شده، استفاده می‌گردد. از طرف دیگر به بیان روان و قابل فهم کلمات و جملات توجه می‌شود و با در نظر گرفتن حساسیت شنیداری کودکان به ویژه افراد با نیازهای ویژه، بلندی و تیزی صدا هم به حدی می‌رسد که آزار دهنده نباشد تا بتواند توجه مخاطبان را به خود جلب کند.
سخن پایانی
تمام اعضای گروه جیکو علاقمندند فعالیتی را که برای کتاب کودک شروع کردند، با کمک ناشران و فعالان حوزه کتاب کودک توسعه دهند و آثار فاخر و کتاب‌های شنیدنی‌ای تقدیم جامعه هدف کنند. امیدوارند مخاطبان آثار منتشر شده‌شان را بشنوند و با نظرات خود در جهت رفع نواقص و افزایش کیفیت کار، به آن‌ها کمک کنند. همچنین خواستار همراهی ناشران کتاب کودک هستند تا با در اختیار قرار دادن کتاب‌های خود گامی در جهت مناسب‌سازی تولیداتشان برای تمام کودکان حتی افراد با نیازهای ویژه بردارند. در نهایت این گروه از همراهی و همیاری شورای کتاب کودک برای کسب مجوز از نشرهای فاطمی، افق و موسسه پژوهشی تاریخ و ادبیات کودک و همچنین فیدیبو برای فراهم کردن بستر انتشار کتابهای صوتی گروه قدردان هستند. سه کتاب از تولیدات گروه جیکو را میتوانید به صورت رایگان در فیدیبو بشنوید. لینکهای این کتابها در زیر آمده‌اند:"
audio/mana-7bfdb16b57b2ad59b610.mp3,"اشک‌های شوق یلدا برف شد
بهروز نبی‌زاده
سردبیر
قطعه شعری که در ادامه می‌خوانید، سروده‌ای است از بهروز نبی‌زاده، متخلّص به «مهاجر»، شاعر خوش‌قریحۀ نابینا و از خوانندگان همیشگی نسل مانا. او این قطعه را به مناسبت فرارسیدن یلدای ایرانی به خوانندگان نسل مانا پیشکش کرده است.
تا به پایان آمد آذر، دی رسید
دی که آمد سبزه از صحرا رمید
سازِ دلسردی رسید از هر کران
باد جانکاه زمستان تا وزید
دختر زیبای یلدا را ببین
آمد و آورده از شادی نوید
رنگ شب دارد به سر گیسوی او
کرده افشان گرد رخسار سپید
ابر دی تا بر سر یلدا نشست
اشک شوق از دیده‌های او چکید
اشک‌های شوق یلدا برف شد
دانه‌دانه شد پرنده پر کشید
شاعر یلدا مهاجر است و بس
شعرهایش می‌دهد نور امید"
audio/mana-f730a3fd5c4e4e3d4a67.mp3,"بابا تو دیگه کی هستی؟!
آقای موشکاف
نیاز به گفتن نیست که ما به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین انسان‌ها در حوزۀ کوران ایران، هر کاری بکنیم الگوی خاص و عام می‌شویم. چند وقت پیش در یک اتاق فکر طولانی، فکر بکری به ذهنمان خطور کرد و تصمیم گرفتیم ما هم مثل یک عده که از کره آب می‌گیرند و ملت را به سخره می‌گیرند و یک شو راه می‌اندازند و کلی پول به جیب می‌زنند، یک شوی تلویزیون اینترنتی در حوزۀ کوران با عنوان «کور شو!» راه بیندازیم؛ هم فال است هم تماشا؛ لذا با یک استدیو هماهنگ کردیم و اطلاعیه‌ای هم به همۀ کوران و خانواده‌هایشان دادیم که آقا هرچه دارید بریزید روی داریه، ببینیم کی چه‌کاره‌ست! هنوز نیم ساعت از پخش اطلاعیه در فجازی نگذشته بود که تلفن‌هایمان به صدا درآمدند. کرور کرور کورها و خانواده‌هایشان از سراسر کرۀ خاکی با ما تماس گرفتند و اظهار کردند کلی خفن هستند و از همه بهتر هستند و تمایل دارند در مسابقۀ «کور شو! استعدادیابی کوران خفن» حضور داشته باشند. ما که از خوشحالی در پوست مبارک نمی‌گنجیدیم، پیش خودمان فکر کردیم حالا که داوطلبان، بسیار بیشتر از انتظارات ما هستند، ما یک مرحلۀ تأیید صلاحیت هم بگذاریم که هم عناصر بیگانه را در درون برنامه اصلی راه ندهیم، هم این‌طوری خفن‌ترین‌ها را انتخاب کنیم که کیفیت برنامه بالاتر برود و مشتری‌هایمان نیز بیشتر بشوند. این شد که از کوران داوطلب و خانواده‌هایشان دعوت کردیم در جلسۀ بررسی صلاحیت حاضر شوند.
روز موعود، کوربازاری داشتیم. دسته‌دسته خانواده‌ها با گل و شیرینی و سوت و کف و کِل کورانشان را به محل قرار آوردند. بعضی خانواده‌ها کورانشان را مثل دلقک بزک کرده بودند؛ بعضی دیگر گویی به عروسی آمده‌اند، لباس عروس و داماد بر تن فرزندان کور کرده بودند. برنامه این‌گونه بود که ابتدا خانواده‌ها وارد اتاق مصاحبه شوند و توضیحات در خصوص کور مورد نظر و استعداد خارق‌العادۀ او بدهند و بعد کور مذکور وارد شود و استعدادش را به نمایش بگذارد.
خانوادۀ اول وارد شد؛ دوازده نفر پیر و جوان که مدام در حال قربان صدقه رفتن برای کورشان بودند. فرمودیم: از استعداد این فرزند غیورمان بگویید. خانمی بادی به غبغب انداخت و گفت: پسر من موسیقی رو تموم کرده. همه سازهای جهان رو بلده. از سازهای ایرانی بگیرید تا خارجی. آهنگساز، خواننده، نوازنده و خیلی چیزهای دیگه. برای خواننده‌ها و نوازنده‌های بزرگ این ور آبی و اون ور آبی آهنگ ساخته. گوگل ازش دعوت کرده بره تو مایکروسافت براشون آهنگ چت جی‌پی‌تی کنه، حتی یه دورۀ کامل ارِنج‌بای هم فرستادیمش خارج پیش نوۀ بتهون.
مادر که اینها را می‌گفت، بقیۀ اعضای خانواده هم مدام در حال قربان‌صدقه بودند. گفتیم: خیلی خوشحالیم که چنین کور بااستعدادی داریم. فقط نفهمیدیم دوره ارِنج‌بای چیست؟ مادر گفت: یه دورۀ خیلی پیشرفتۀ موسیقی که هر کی بلد باشه، اول آهنگ می‌گن ارِنج‌بای فلانی!
ما کله‌مان را به دیوار کوبیدیم و گفتیم: خیلی خب! بفرمایید دوست بزرگوار وارد شوند ببینیم چه‌کاره هستند.
خانواده رفتند و یک کودک دوازده‌ساله را آوردند توی اتاق. ما متعجب شدیم و گفتیم: پسرم! خیلی جالب است که با این سن، این‌همه توانایی کسب کرده‌ای. خودت را معرفی کن و بفرما چی‌کار می‌خوای بکنی!
پسربچه گفت: من گیتار بلدم.
مادر گفت: گیتار رو تموم کرده.
خاله گفت: خالش قربونش بره بُچِلی خاله!
دایی گفت: آهنگ‌ساز و شاعر هم هست، دایی جان! اون آهنگ کی اشکاتو پاک می‌کنه رو که خودت ساختی و شعرش رو هم گفتی بخون برای آقا!
پسرک گیتار را در دستش گرفت و گفت: اولش رو یادم رفته. یکی در گوشش چیزی پچ‌پچ کرد و پسرک شروع کرد به دست کشیدن به روی سیم‌ها. ناگهان همۀ دوازده نفر با تمام قوا و بدون رعایت هرگونه عنصر موسیقایی، شروع به فریاد زدن کردند: کی اشکاتو پاک می‌کنه، شبا که غصه داری… با هزار بدبختی گروه را ساکت کردیم و گفتیم: اولاً ما که نشنیدیم این بچه چی زد. ثانیاً این آهنگ انگار آشنا بود. مطمئنید خودش ساخته؟ این را که گفتیم، همۀ اعضای خانواده شروع کردند به ایما و اشاره به من. بعد هم یک آقای سیبیل کلفت با تحکم گفت: خودش ساخته. ما نیز همه چیز دستمان آمد و گفتیم: ممنونیم از حضور شما. بفرمایید بروید نتیجه را خدمتتان تلفنی عرض می‌کنیم!
خانوادۀ دوم تقریباً به همان سبک و سیاق وارد شدند. پدر گفت: پسر من ژیمناسته. بدنش مثل ماهی نرمه. تمام حرکات ژیمناستیک و ژوراستیک و پلاستیک رو بلده. با یه دست رُو طناب راه می‌ره. می‌تونه رو خرک خرسواری کنه! اصلاً پسر من یه سیرک تمام‌عیاره.
گفتیم: این دلقک بزرگوار را وارد کنید ببینیم کیست. خانواده رفتند و یک آقای حدوداً 35 ساله، با قد190 و وزن 120 کیلو را آوردند اتاق مصاحبه. آقای تنومند با یک کت و شلوار مستعمل و کلی ریش و سبیل، بیشتر شبیه مشاوران املاک بود تا ژیمناست. پدرش گفت: پِترُس جان! یه معلق برای آقا بزن! پترس هم با همان هیبت مثل بچه‌های پنج‌ساله سرش را گذاشت روی زمین و یک معلق زد و چون پایش دراز بود و وزنش زیاد، چند صندلی به همراه صاحبانش به هوا پرت شدند. ما که خیلی وحشت کرده بودیم، گفتیم: ممنون پترس جان! فعلاً شما بفرمایید انگشتتان را در سوراخ سد فروکنید تا بعداً با شما تماس بگیریم.
خانوادۀ سوم وارد شدند. پدر و مادر، هم‌زمان، گفتند: دختر ما واقعاً یک کتاب اول و بسیار نابغه است. پایتخت تمام کشورهای دنیا را حفظ است؛ نام تمام غذاهای آنگولایی را بلد است؛ مسلط به هجده زبان زنده و مرده دنیاست؛ دارای چهارده مدرک لیسانس، هفت فوق‌لیسانس و سه دکتراست. ما که امیدوار شده بودیم که یک کیس به‌دردبخور پیدا کرده ‌باشیم، مشتاقانه گفتیم: خب! بگویید این نابغه تشریف بیاورند داخل! رفتند و نابغه را آوردند. یک خانم 20 ـ 21ساله بود که انگار تازه از خواب بیدار شده و هنوز ویندوزش بالا نیامده بود. به‌محض ورود پدرش گفت: نازی جان! به آقا بگو پایتخت انگلیس کجاست. نازی جان هم گیج و منگ کمی مِن‌مِن کرد و گفت: یادم نیست دقیق! پدرش باذوق گفت: آفرین لندن! حالا کمی انگلیسی حرف بزن. نازی جان هم گفت: Hello! بعد ناگهان خانواده منفجر شدند و شروع به تشویق نازی کردند. ما نیز کله‌مان را مدام به دیوار می‌کوبیدیم!
تا ظهر همۀ مراجعان به همین شکل بودند. ما که این وضعیت را دیدیم، به خودمان گفتیم: موشکاف! حواست هست، جامعۀ کوران دارد به کدامین سمت می‌رود؟! چرا این جماعت را به حال خودشان رها کرده‌ای؟ موشکاف! آخر تو هم شدی آدم! بی‌وجدانی تا کی! موشکاف! آدم شو و این جماعت ره‌گم‌کرده را به راه بیاور. موشکاف! تو مسئولی، می‌فهمی؟ مسئول!
ما که ندای وجدانمان داشت دهنمان را صاف می‌کرد، ناگهان متحول شدیم و دستور دادیم خانواده‌ها بیرون باشند و همۀ کوران را بردیم در یک اتاق و سخنرانی غَرایی به راه انداختیم: عزیزان کور من، کوران عزیز من! با شما صحبتی دارم که باید با دیگران می‌داشتم، اما چه کنم که فعلاً فهمیده‌ترین این جماعت شما هستید؛ درواقع شما خودتان قربانی هستید، اما من چاره‌ای ندارم، جز اینکه این حرف‌ها را با شما قربانیان بزنم؛ چراکه آن‌سوی دیوار، قصابان تاب شنیدن حرف‌های ما را ندارند.
قربانیان عزیز من! من امروز دریافتم که خانواده‌هایتان عمری‌ست به شما و خودشان دروغ می‌گویند و شما را مثل بادکنک باد کرده‌اند. عزیزان بادشدۀ من! بدانید و آگاه باشید که شما انسان‌های معمولی هستید، اما چون پدر و مادر شما دنبال یک کور خاص و فوق‌العاده بودند، نتوانستند شما را به‌عنوان یک فرد معمولی بپذیرند و به همین خاطر شما را باد کردند تا مثل بادکنک در هوا نگهدارند تا به همه بگویند اگرچه فرزندشان کور است، ولی خیلی خفن است تا مثلاً به همه بفهمانند که چیزی کم از بقیه ندارد. عزیزان من! شما حداکثر یک آدم معمولی هستید و نه بیشتر از آن و اصلاً نباید بیشتر از آن باشید! این حرف‌ها را که گفتیم، کم‌کم چهرۀ بچه‌ها رو به سرخی می‌رفت. ناگهان پِترس مشتی بر روی میز کوبید و با عصبانیت گفت: اصلاً ما بادکنک، به تو چه؟! ما دلمان می‌خواهد باد شویم! اشکال این کار کجاست! بقیه هم حرفش را تأیید کردند.
ما که حسابی قالب تهی کرده بودیم، با تته‌پته گفتیم: پترس جان! اشکال کار دقیقاً همین‌جاست که وقتی با واقعیت خودتان روبه‌رو بشوید، نمی‌توانید آن را بپذیرید و یا افسرده می‌شوید یا می‌زنید طرف را نصف می‌کنید یا حسادت می‌کنید و با هرکسی که توانمندتر از شما باشد، درگیر می‌شوید، البته عیب دیگری هم دارد و آن این است که هیچ‌وقت هیچ‌چی یاد نمی‌گیرید و در توهماتتان زندگی می‌کنید.
وقتی سخنرانی ما تمام شد، همه سکوت کرده و سر در گریبان فرو برده بودند که نازی جان با خمیازه‌ای گفت: تو که اینا رو بلدی، چرا خودت دنبال کور خفن بودی!؟ انگار خودتم می‌خواستی ما رو باد کنی باهامون پول دربیاری!
ما که انتظار این حرف را نداشتیم، سکوت کردیم و بدون اینکه کسی متوجه شود مجلس را به قصد حضور در اتاق فکر ترک کردیم تا شاید فکر بهتری به ذهنمان خطور کند.
ارادتمند: موشکاف"
audio/mana-8df52cecf4d059b1fed1.mp3,"نتایج قابل انتظار ورزشکاران نابینا و کم‌بینا در پاراآسیایی هانگژو
امیر سرمدی
چهارمین دورۀ مسابقات پاراآسیایی هفتۀ اول آبان‌ماه در شهر هانگژو کشور چین به پایان رسید و کاروان کشورمان با کسب عنوان نایب‌قهرمانی به کار خود خاتمه داد. در این یادداشت به نتایج به دست آمدۀ کاروان فرزندان ایران، تفکیک نتایج رشته‌های مختلف ورزش نابینایان حاضر در این مسابقات و مقایسۀ نتایج آنها با ادوار قبلی مسابقات پاراآسیایی خواهیم پرداخت.
تاریخ‌سازی با کسب عنوان نایب‌قهرمانی
کاروان ایران در بازی‌های پاراآسیایی هانگژو با شعار ایمان، ایران، افتخار، با نام «فرزندان ایران» و به سرپرستی دکتر کمال جوانمرد در این دوره از بازی‌ها که از 30 مهر تا 6 آبان برگزار شد، حضور یافت. ورزشکاران کشورمان در بازی‌های پاراآسیایی هانگژو که به علت شیوع کرونا به‌جای سال 2022 در اکتبر 2023 برگزار شد، با کسب ۱۳۱ مدال رنگارنگ (۴۴ مدال طلا، ۴۶ نقره و ۴۱ برنز) برای اولین بار در جایگاه دوم بازی‌های پاراآسیایی قرار گرفتند و تاریخ‌ساز شدند. چینِ میزبان با ۵۲۱ مدال (۲۱۴ طلا، ۱۶۷ نقره و ۱۴۰ برنز) در جایگاه اول قرار گرفت و ژاپن نیز پس از ایران با ۱۵۰ مدال (۴۲ طلا، ۴۹ نقره و ۵۹ برنز) سوم شد. کشورهای کرۀ جنوبی، هند، اندونزی، تایلند، ازبکستان، فیلیپین و هنگ‌کنگ، به‌ترتیب، در جایگاه چهارم تا دهم جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها قرار گرفتند. ایران درمجموع چهار دورۀ حضور خود در بازی‌های پاراآسیایی موفق به کسب دو عنوان چهارمی در بازی‌های پاراآسیایی 2010 گوانگجو با 80 مدال (۲۷ طلا، ۲۴ نقره، ۲۹ برنز) و بازی‌های پاراآسیایی 2014 اینچئون 120 مدال (۳۷ طلا، ۵۲ نقره و ۳۱ برنز) شد.
در سومین دورۀ این بازی‌ها که سال 2018 به میزبانی جاکارتای اندونزی برگزار شد، ایران برای اولین بار توانست با کسب 136 مدال (۵۱ طلا، ۴۳ نقره و ۴۲ برنز) در جایگاه سوم قرار گیرد. به نسبت دورۀ قبلی مسابقات پاراآسیایی، با وجود افزایش سه رشتۀ اعزامی (210 نفر در قالب شانزده رشتۀ اعزامی به هانگژو و 208 نفر در قالب سیزده رشتۀ اعزامی به جاکارتا) 7 مدال طلا کمتر در هانگژو نصیب کاروان ایران شد، اما ورزشکاران کشورمان موفق شدند با 2 مدال طلای بیشتر نسبت به ژاپن، عنوان دومی جدول مدال‌ها را ازآن خود کنند؛ جایگاهی که پنج سال پیش با کسب دو طلای بیشتر نیز می‌توانستند به آن دست یابند که کرۀ جنوبی با 53 طلا و 2 طلا بیشتر نسبت به ایران در آخرین روز مسابقات مانع آن شد.
پاراآسیایی هانگژو از نگاه آمار
در مسابقات پاراآسیایی هانگژو، سه‌هزار ورزشکار از ۴۳ کشور آسیایی حضور داشتند و ۲۸ کشور موفق به کسب مدال شدند. درمجموع، ۵۰۲ مدال طلا، ۴۹۹ مدال نقره و ۵۷۲ مدال برنز در این مسابقات توزیع شد. ایران با ۲۱۰ ورزشکار در شانزده رشتۀ ورزشی مردان و یازده رشتۀ ورزشی زنان در این رویداد مهم آسیایی شرکت کرده بود که سهم ورزشکاران مرد در مدال‌آوری برای کاروان ایران ۸۹ مدال و سهم بانوان نیز ۴۰ مدال بود. 2 مدال نیز در بخش میکس به دست آمد. فاطمه بیات با سیزده‌سال سن در رشتۀ شطرنج معلولان و اسدالله عظیمی با ۶۴ سال سن در رشتۀ پارا دو‌و‌میدانی، جوان‌ترین و مسن‌ترین ورزشکاران کاروان فرزندان ایران بودند. در این دوره از بازی‌ها، ایران برای اولین بار در رشتۀ پارا وزنه‌برداری بانوان و شطرنج جانبازان و معلولان نماینده داشت.
نتایج قابل انتظار ورزش نابینایان در هانگژو
نابینایان و کم‌بینایان که با 57 ورزشکار در شش رشتۀ ورزشی گل‌بال، فوتبال پنج‌نفره، دو‌و‌میدانی، شطرنج، جودو و شنا در هانگژو به مصاف حریفان خود رفتند، درمجموع 43 مدال (14 طلا، 16 نقره و 13 مدال برنز) را به دست آوردند، درحالی‌که نابینایان و کم‌بینایان در 2018 جاکارتا، با 55 ورزشکار در شش رشتۀ گل‌بال، شنا، جودو، شطرنج، دو‌و‌میدانی و دوچرخه‌سواری موفق به کسب 48 مدال (15 طلا، 14 نقره و 19 مدال برنز) شده بودند. نابینایان حالا با احتساب 4 مدال طلای 2010 گوانگژو، 7 طلای 2014 اینچئون، 15 طلای 2018 جاکارتا و 14 طلای هانگژو، مجموع مدال‌های طلای خود در مسابقات پاراآسیایی را به عدد چهل رسانده‌اند. نابینایان در 2022 هانگژو 5 مدال کمتر نسبت به جاکارتا به دست آوردند و ازنظر تعداد مدال‌های به دست آمده، کارنامۀ ضعیف‌تری نسبت به اندونزی از خود به‌جای گذاشتند، اما اگر تعداد ورزشکاران اعزامی در رشته‌های مختلف، رنگ و تعداد مدال‌ها را مدنظر قرار دهیم، درمجموع عملکرد دو‌و‌میدانی، شطرنج و جودو در هانگژو مانند جاکارتا، عملکرد گل‌بال آقایان و بانوان بد‌تر از اندونزی، عملکرد فوتبال پنج‌نفره ضعیف‌تر از اینچئون و نتایج تیم شنا نسبت به دورۀ قبلی این رقابت‌ها رضایت‌بخش‌تر بود. در ادامه به نتایج تفکیکی رشته‌های مختلف ورزش نابینایان در پاراآسیایی هانگژو نگاهی می‌اندازیم و نتایج این رشته‌ها را با ادوار قبلی بازی‌های پاراآسیایی مقایسه می‌کنیم.
کسب 17 مدال در رشتۀ دو‌و‌میدانی
دوندگان و پرتابگران نابینا و کم‌بینا با شانزده ورزشکار اعزامی به هانگژو، 17 مدال (8 طلا، 6 نقره 3 برنز) را ازآن خود کردند و 7 مدال کمتر از جاکارتا به دست آوردند. این در حالی است که کاروان دو‌و‌میدانی نابینایان با 21 ورزشکار در 2018 اندونزی حاضر شده بود و موفق به کسب 24 مدال (8 طلا، 6 نقره 10 برنز) شده بود؛ بنابراین کاهش 7 مدال برنز نابینایان در این رشته، با توجه به کاهش اعزام پنج‌نفری ورزشکاران دو‌و‌میدانی به هانگژو، به نسبت قابل توجیه است. دو‌و‌میدانی نابینایان در مسابقات 2014 اینچئون نیز 18 مدال (3 طلا، 13 نقره، 2 برنز) را نصیب کاروان کشورمان کرده بود.
مدال‌های طلای نابینایان در رشتۀ دو‌و‌میدانی در هانگژو را امیرحسین علی‌پور در پرتاب وزنه، مهدی اولاد در پرتاب دیسک، علی پیروج در پرتاب نیزه، مهرداد مرادی در دوی صد و چهارصد متر، هاجر صفرزاده در دوی دویست متر، فاطمه امیرزادگان در دوی چهارصد متر و سامان پاک‌باز در پرتاب وزنه برای کاروان فرزندان ایران به ارمغان آوردند. مدال‌های نقرۀ این رشته را مهدی اولاد در پرتاب وزنه، امیر خسروانی در مادۀ پرش طول، سجاد نیک‌پرست در پرتاب نیزه، مهدی مرادی در پرش طول و وحید علی‌نجیمی در دوی صد و چهارصد متر ازآن خود کردند. حسن باجولوند در مادۀ پرتاب دیسک، علی شمشیری در پرتاب وزنه و امید ظریف در دوی چهارصد متر به مدال برنز رسیدند.
تکرار نتایج انفرادی جودوی نابینایان در هانگژو
نابینایان جودوکار علی‌رغم داشتن یک ورزشکار کمتر به نسبت دورۀ قبل، توانستند مانند پاراآسیایی جاکارتا 2 مدال طلا، 1 نقره و 3 مدال برنز را ازآن خود کنند. وحید نوری و میثم بنی‌طبا مدال طلا، موسی غلامی مدال نقره و علی نوایی، مهدی برچلو و سعید کوهکن به مدال برنز دست یافتند.
جودوکاران نابینا در 2014 اینچئون نیز در بخش انفرادی 3 مدال نقره و 3 برنز به دست آورده بودند. در این دوره از مسابقات رقابت‌های بخش تیمی برگزار نشد و دست ورزشکاران نابینا از مدال تیمی در این رشته کوتاه ماند؛ چراکه در بخش تیمی جودوی نابینایان، جودوکاران کشورمان 1 طلا در اینچئون و 1 نقره در جاکارتا به دست آورده بودند.
حواشی این بار هم دامن جودوی نابینایان را گرفت، درحالی‌که از ابتدا جودوی نابینایان با هشت ورزشکار راهی هانگژو شده بود، وحید جدی و امید جعفری به علت مثبت شدن تست دوپینگشان، پیش از اعزام از شرکت در مسابقات تعلیق شده بودند و پیش از برگزاری رقابت‌ها، به ایران بازگشتند. در خبرها آمده بود این دو ورزشکار به علت عدم گرفتن کلاس‌بندی پزشکی به روی تاتامی نرفته‌اند، اما پیگیری‌ها حاکی از آن است که هر دو تا سال 2024 کلاس‌بندی بین‌المللی پزشکی را دارند.
شطرنج‌بازان بازهم خوش درخشیدند
شطرنج نابینایان که با دوازده ورزشکار در دو بخش آقایان و بانوان و در دو کلاس ب1 و ب2 ـ ب3 و در دو مادۀ استاندارد و رپید در هانگژو حاضر شده بود، موفق به کسب 13 مدال (4 طلا، 5 نقره 4 برنز) شد و به نسبت جاکارتا تنها 1 مدال نقره کمتر به دست آورد. در کلاس ب1 بانوان، ملیحه صفایی در هر دو بخش استاندارد و سرعتی، دو مدال طلا و در مسابقات تیمی همین کلاس و در هر دو بخش استاندارد و سرعتی، ملیحه صفایی، لیلا زارع‌زاده و سمیرا آقایی موفق به کسب دو گردن‌آویز طلا شدند. لیلا زارع‌زاده در بخش سرعتی نیز یک مدال برنز به دست آورد. در کلاس ب2 ـ ب3 بانوان و در بخش تیمی مسابقات استاندارد و سرعتی، عاطفه نقوی، مریم رحیم‌زاده و فاطمه رحیمی دو مدال نقره به دست آوردند. عاطفه نقوی در مادۀ سرعتی نیز یک مدال برنز را ازآن خود کرد. در کلاس ب1 آقایان، علیرضا قورچی‌بیگی در بخش استاندارد به مدال برنز دست یافت. در همین کلاس، علیرضا قورچی‌بیگی، محمدرضا علیزاده و هادی مشیرآبادی در بخش تیمی استاندارد مدال برنز و در رقابت‌های تیمی سرعتی مدال نقره را ازآن خود کردند. در مسابقات کلاس ب2 ـ ب3 آقایان، امیر ربی در بخش استاندارد به مدال نقره رسید و در مسابقات تیمی استاندارد نیز امیر ربی، حمزه مصلح و مجید باقری مدال نقره را نصیب کاروان کشورمان کردند. نکتۀ جالب‌توجه آنکه، تمامی اعضای تیم شطرنج نابینایان موفق به کسب مدال شدند و دست پر به ایران بازگشتند. درمجموع، از 13 مدال به ‌دست ‌آمده در رشتۀ شطرنج نابینایان و کم‌بینایان در هانگژو، 8 مدال را زنان و 5 مدال را مردان به دست آوردند، درحالی‌که از مجموع 14 مدال شطرنج در جاکارتا، زنان 11 مدال و 3 مدال را مردان کسب کرده بودند. در مسابقات شطرنج هانگژو، پانزده کشور به مصاف هم رفتند و در جدول توزیع مدال‌ها در این رشته، اندونزی عنوان نخست، ایران دوم، فیلیپین و هند نیز عناوین سوم و چهارم را ازآن خود کردند. به گفتۀ رئیس انجمن شطرنج فدراسیون نابینایان، سطح این دوره از مسابقات بسیار بالا‌تر از جاکارتا بود و امیر ربی به‌عنوان اولین شطرنج‌باز ایرانی که هجده‌سال سن دارد، برای اولین بار از ریتینگ 2000 در رده‌بندی جهانی فیده عبور کرد.
تداوم سیر نزولی گل‌بال مردان و زنان ایران
تیم ملی گلبال مردان که در مسابقات پاراآسیایی 2014 اینچئون و 2018 جاکارتا بر سکوی نخست ایستاده بود، در 2022 هانگژو با پیروزی مقابل کرۀ جنوبی در مسابقۀ رده‌بندی به مدال برنز بسنده کرد. تیم ملی گل‌بال مردان ایران با ترکیب خلیل شهریاری‌نسب، میلاد سوری، مهدی عباسی، مصطفی شهبازی، حسن جعفری و نعمت سرافراز راهی هانگژو شده بود. هرچند، تیم ملی گلبال آقایان با پیروزی ۹ بر ۳ مقابل کره جنوبی در فینال مسابقات آسیا-پاسیفیک، ضمن کسب سهمیه پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس، توانست گوشه‌ای از ناکامی‌های سال‌های اخیر را به فراموشی بسپارد.
تیم ملی گل‌بال زنان که در مسابقات 2014 اینچئون مدال نقره و 2018 جاکارتا به مدال برنز دست یافته بود، در 2022 هانگژو با شکست در مقابل تمامی حریفان خود و بدون امتیاز، در میان پنج تیم شرکت‌کننده، پنجم شد. زنان گل‌بالیست در این مسابقات با ترکیب فاطمه قایدی، مریم حسام‌آبادی، ریزان دژ‌آهنگ، زهرا عیدیان، رعنا نیازی و معصومه ملایی راهی چین شده بودند.
فوتبال نابینایان بعد از مدّت‌ها ناکامی با مدال بازگشت
تیم ملی فوتبال پنج‌نفرۀ کشورمان که بعد از پارالمپیک 2016 ریو در مسابقات چندجانبۀ بین‌المللی توفیق چندانی به دست نیاورده بود، سر‌انجام در مسابقات هانگژو موفق به کسب مدال نقره شد. فوتبال پنج‌نفرۀ کشورمان در 2014 اینچئون مدال طلا را ازآن خود کرده بود و در 2018 جاکارتا این رشته در مسابقات حاضر نبود.
تیم ملی فوتبال نابینایان ایران در دیدار نهایی ضمن تساوی بدون گل مقابل چین، در ضربات پنالتی مغلوب میزبان شد تا سکوی قهرمانی را از دست بدهد. تیم ملی فوتبال نابینایان با ترکیب کامبیز محکم، صادق رحیمی، محمد‌امین رحیم‌زاده، احمدرضا شاه‌حسینی، مرتضی کریمی، علیرضا بخت، علیرضا ایزدی، حسین رجب‌پور، مرتضی رمضانی و سعید موسوی راهی هانگژو شده بودند.
ارتش تک‌نفرۀ شنا سه مدال به دست آورد
اعضای تیم ملی شنای نابینایان که در ادوار قبلی مسابقات پاراآسیایی به علت سیاست مخرب کیفی‌گرایی همواره آب می‌روند، در هانگژو تنها با حضور محمدحسین کریمی به آب زد تا این شناگر مشهدی در کلاس ب2، موفق به کسب 1 مدال نقره و 2 برنز شود. نقره کریمی جهان‌آبادی در صد متر کرال پشت و مدال‌های برنزش در صد متر پروانه و صد متر آزاد به دست آمد و توانست تمامی رکورد‌های ملی را جابه‌جا کند. تیم ملی شنای نابینایان در مسابقات 2014 اینچئون، 7 مدال (1 طلا، 2 نقره، 4 برنز) به دست آورد و در 2018 جاکارتا تنها 1 برنز نصیب شنای ایران شد. به گفتۀ سرمربی و رئیس انجمن شنای فدراسیون نابینایان، تیم ملی شنای نابینایان در 2010 گوانگژو با پنج شناگر، در 2014 اینچئون با چهار شناگر، در 2018 جاکارتا با دو شناگر و در 2022 هانگژو با یک شناگر به بازی‌های پاراآسیایی اعزام شد. این در حالی است که شریفیان اعتقاد دارد اگر حداقل دو شناگر دیگر راهی این مسابقات شده بودند، شنای نابینایان می‌توانست 2 مدال دیگر را از آب‌های هانگژو صید کند. در مسابقات شنا چهارده رکورد آسیایی شکسته شده است که نشان می‌دهد سطح تیم‌های آسیایی به رقبای جهانی خود تا چه اندازه نزدیک شده است. سرمربی تیم ملی شنا معتقد است برای پارالمپیک 2024 پاریس باید نسبت به شنا نگاه حمایتی وجود داشته باشد تا ورزشکاران انگیزۀ خود را از دست ندهند و بتوان زمینۀ رشد و توسعۀ این رشته را که جزءِ رشته‌های مادر محسوب می‌شود فراهم کرد؛ جایی که در هانگژو چینی‌ها 51 طلا و ژاپنی‌ها 15 طلای خود را از استخر بیرون آورده‌اند.
چهارمین دورۀ بازی‌های پاراآسیایی هم با نتایج قابل‌قبول برای کاروان ایران و قابل انتظار برای نابینایان به پایان رسید و تجربه‌های به ‌دست ‌آمده از این مسابقات نشان داد، فدراسیون نابینایان باید خانه‌تکانی اساسی در رشتۀ گل‌بال انجام دهد، استعدادیابی در زمینۀ شنا و دو‌و‌میدانی را گسترش دهد و به ورزشکاران کلاس ب1 در رشتۀ جودو و شطرنج بیشتر بال و پر دهد. تیم ملی فوتبال نیز نیازمند پوست‌اندازی در ردۀ مدیریتی و بازیکنان است؛ هرچند حضور برخی جوانان در هانگژو یکی از عوامل موفقیت این تیم محسوب می‌شود. کمیتۀ پارالمپیک نیز باید در رشته‌های رکوردی، از سیاست سخت‌گیرانۀ کیفی‌گرایی صرف‌نظر کند تا انگیزه در میان ورزشکاران حرفه‌ای نابود نشود. گفتنی‌ها در این بین بسیار است که فرصت دیگری را می‌طلبد."
audio/mana-692bc5868c0d469dae91.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آبان ۱۴۰۲)
منصور شادکام
آنچه در ادامه می‌خوانید، گزارش مختصری از فعالیت‌هایی است که انجمن نابینایان ایران در طول ماه آبان انجام داده است.
با توجه به نزدیک شدن به موعد برگزاری جشنوارۀ کاما، بخش عمدۀ فعالیت‌های انجمن معطوف این رویداد بزرگ ملی بوده است. هفتمین جلسۀ شورای سیاست‌گذاری جشنوارۀ ملی کاما (کتاب افراد معلول ایران) روز یکشنبه، ۱۴ آبان، به میزبانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و در کتابخانۀ مرکزی پارک شهر برگزار شد.
در این نشست، نمایندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان بهزیستی، کتابخانۀ ملی، خانۀ کتاب و ادبیات ایران، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، دفتر فرهنگ معلولین، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، انجمن نابینایان ایران و جامعۀ معلولان ایران به‌عنوان مسئولان برگزاری جشنوارۀ کاما حضور داشتند. نمایندۀ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و ادارۀ کل سلامت معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری تهران نیز از غایبان این نشست بودند.
گفتنی است از مجموع دویست و دو اثر ارسالی به دبیرخانۀ جشنواره، چهل و دو اثر توانست به مرحلۀ دوم راه یابد که از این تعداد، هشت اثر به‌عنوان «آثار برگزیده» و هجده اثر به‌عنوان «شایستۀ تقدیر» انتخاب شدند. در حوزۀ ناشران بریل نیز دو ناشر عناوین برگزیده را ازآن خود کردند. معدل نمرات آثار شایستۀ تقدیر بین هفتاد تا هشتاد و افراد برگزیده، بین هشتاد تا صد است. با توجه به اینکه برخی از کتاب‌ها، چندین مؤلف و مترجم دارند، در‌مجموع سی و پنج نویسنده در جمع افراد برگزیده و شایستۀ تقدیر قرار گرفته‌اند که چهارده نفر از آنها از میان افراد دارای معلولیت و بیست و یک نفر از میان افرادی هستند که در حوزۀ معلولان کتاب نوشته‌اند.
به پیشنهاد مدیران سازمان بهزیستی و به‌منظور حضور پر‌رنگ‌تر مسئولان در مراسم اختتامیه، این رویداد به‌جای 7 آذرماه با یک هفته تأخیر، در 14 آذرماه و به میزبانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار خواهد شد. با تصمیم اعضای شورای سیاست‌گذاری جشنواره، جوایز افراد برگزیده و شایستۀ تقدیر به نسبت دورۀ نخست بیش از 100درصد افزایش یافته است که تحقق آن در گروی حمایت نهاد‌های ذی‌ربط و حامیان مالی جشنواره، به‌ویژه سازمان بهزیستی است که قرار است بخش عمده‌ای از جوایز توسط این سازمان پرداخت شود، البته با تصمیم اعضای شورا جوایز در نظر گرفته شده برای مترجمان، کمی کمتر از مؤلفان خواهد بود. همچنین مصوب شد مانند دورۀ نخست جشنواره، لوح تقدیر و تندیس جشنواره به تمامی افراد برگزیده و شایستۀ تقدیر اعطا شود، اما جوایز نقدی برای آثاری که چندین مؤلف یا مترجم دارند، به نسبت تعداد آنها تقسیم خواهد شد. چون به علت تورم موجود در کشور، شاید جوایز ریالی متناسب با زحمت و ارزش کار نفرات برگزیده نباشد، تسهیلات و جوایز غیر نقدی دیگری نیز برای این افراد در نظر گرفته شده است. با مصوبۀ اعضای شورا، مقرر شد طی هماهنگی‌هایی که از سوی انجمن نابینایان ایران و جامعۀ معلولان ایران صورت خواهد گرفت، کارت نویسندگی اهل‌قلم برای افراد برگزیده و شایستۀ تقدیر در نظر گرفته شود که می‌تواند تسهیلات و مزایای خوبی را شامل حال این افراد کند.
همچنین احتمال دارد طی مکاتباتی که با بنیاد نخبگان صورت می‌گیرد، افراد برگزیده و شایستۀ تقدیر به‌عنوان برگزیدگان یک جشنوارۀ ملی، بتوانند عضو این بنیاد شوند که اتفاق بسیار ارزشمندی خواهد بود؛ به‌علاوه به همت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور قرار است کتاب‌های افراد برگزیده خریداری شود تا در مراکز کتابخانه‌ای نهاد توزیع شود، البته میزان کم و کیف و شمار کتاب‌های خریداری‌شده مشخص نیست، اما این موضوع می‌تواند تا حدی به نویسندگان و ناشران کمک کند. برپایی نمایشگاه دائمی از آثار برگزیدگان جشنواره در محل کتابخانه ملی از دیگر مزایای پذیرفته شدن آثار در جشنوارۀ کاما است که می‌تواند منجر به دریافت توجه بیشتر اهالی فرهنگ به این آثار شود.
انجمن نابینایان ایران در نخستین روز‌های ماه آبان، در جلسه‌ای با مدیران سازمان بهزیستی کشور، در برنامه‌ریزی‌های این سازمان برای برگزاری برنامه‌های مربوط به روز جهانی معلولین مشارکت کرد. این انجمن در این جلسه پیشنهاد کرد با توجه به برگزاری برنامه‌های این روز جهانی در قالب یک هفته، بهتر آن است که برای هرکدام از روز‌های هفته که از شنبه 11 آذر آغاز خواهد شد و تا جمعه، 17 آذر ادامه خواهد یافت، نام مشخصی در نظر گرفته شود و در برنامه‌های آن روز، به آن شعار یا نام توجه ویژه شود.
همچنین گفتنی است غیر از برنامه‌‌هایی که بهزیستی برگزارکنندۀ آن خواهد بود، انجمن نیز قرار است در طول این هفته از سامانۀ مناسب‌سازی موزه‌ها برای نابینایان در کاخ‌موزۀ گلستان رونمایی کند. تغییراتی هم در وبگاه انجمن انجام شده است که در هفتۀ معلولین از این تغییرات رونمایی خواهد شد. رونمایی از دایرة‌المعارف نابینایان ایران در سه جلد و ۲۱۰۰ صفحه نیز از دیگر رخدادهایی است که در طول هفتۀ معلولین انجام خواهد پذیرفت. گفتگوی مفصلی با دست‌اندرکاران تهیۀ این دایرة‌المعارف نیز در شمارۀ ۲۴ ماهنامۀ نسل مانا در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.
شرکت در جلسه‌های مناسب‌سازی در استانداری تهران از دیگر فعالیت‌های انجمن در ماه آبان بود. در این جلسه‌ها مقرر شد منطقۀ وحیدیۀ شهریار، در استان تهران، به‌عنوان شهر بدون مانع، مناسب‌سازی شود تا الگویی برای سایر شهر‌ها و بخش‌ها در این استان باشد. همچنین بنا شد بودجۀ مشخصی هم با عنوان «بودجۀ مناسب‌سازی» در اختیار سازمان‌ها قرار گیرد تا این سازمان‌ها مجبور نباشند از محل بودجه‌های عمرانی برای مناسب‌سازی هزینه کنند.
همانند ماه‌‌های گذشته، گلگشت‌های گروه گردشگری انجمن هم ادامه داشت و اعضای این گروه، در 19 آبان به آبشار خور، در روستای خور جاده چالوس، عزیمت کردند و مسافت هشت کیلومتری را پیمودند. همچنین به همت خیران و حامیان انجمن، توزیع سبد کالا به تعداد ۳۵۰ سبد و ارزش حدودی پانصد میلیون تومان در میان اعضای کم‌برخوردار انجام پذیرفت.."
audio/mana-09dd73a4efe190f15db2.mp3,"پیشخوان: مروری بر جدید‌ترین پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی ا
امید هاشمی
این شماره را با یک نمایشگر بریل آغاز خواهیم کرد که از قابلیت نمایش تصاویر به‌صورت برجسته هم برخوردار است. نگاهی به آخرین نمونه از عینک هوشمند ویژۀ نابینایان خواهیم انداخت و در ادامه با یک برنامۀ ویژۀ آهنگ‌سازان نابینا آشنا خواهیم شد و سراغی هم از آخرین به‌روز‌رسانی‌های صفحه‌خوان محبوب و قدیمی جاز خواهیم گرفت.
نمایشگر بریل با قابلیت پشتیبانی از تصاویر برجسته
تلاش‌های گسترده‌ای در طول بیش از یک دهۀ گذشته معطوف آن شده تا نابینایان بتوانند در دسترسی به اطلاعات، پا را از حدود اطلاعات مکتوب کمی فراتر بگذارند و بتوانند به آنچه سایر کاربران دسترسی دارند دست یابند. بخشی از این تلاش‌ها، به فراهم کردن امکان دسترسی این افراد به تصاویر برجسته بازمی‌گردد.
مونارک نمایشگر بریل چندخطی است. این دستگاه در ابعاد یک لپ‌تاپ گیمینگ طراحی شده و چیزی حدود دو کیلوگرم وزن دارد. در طراحی این نمایشگر بریل از ده خط ۳۲ سلولی استفاده شده است؛ خطوطی که در حالت عادی، نوشته‌های بریل را به نمایش می‌گذارند، اما وقتی قرار باشد تصاویر را نشان دهند، از قابلیت زوم برخوردارند و می‌توانند به هم نزدیک یا از هم دور شوند تا جزئیات تصاویر را بهتر نمایش دهند.
یکی از قابلیت‌های بسیار جالب در نمایشگر بریل مونارک این است که اگر ابعاد عکس بزرگ‌تر از اندازۀ صفحۀ بریل باشد، کاربر می‌تواند با کلید‌هایی که به همین منظور طراحی شده، عکس را بخش به بخش ببیند؛ مثلاً ابتدا بخش بالایی و سپس پایین آن را لمس کند. به‌سادگی می‌توان به فشردن چند کلید، به بخش‌های گوناگون عکس دست پیدا کرد.
آخرین به‌روز‌رسانی‌های یک عینک بسیار هوشمند
مجرب‌ترین نوازندگان در خدمت آهنگ‌سازان نابینا
آنچه این نرم‌افزار را جالب‌تر کرده این است که صدا‌هایی که آهنگ‌های مد‌نظرِ آهنگ‌سازان با آنها نواخته می‌شود، به دست بهترین نوازندگان نواخته و در برنامه ضبط شده است. آهنگ‌سازی که با این برنامه کار می‌کند، از تکه‌هایی استفاده می‌کند که بهترین نوازندگان درامز، گیتار، بیس، پیانو و ساز‌های بادی و زهی آنها را نواخته‌اند. این برنامه همچنین قابلیت اتصال به سایر برنامه‌های آهنگ‌سازی را دارد و آهنگ‌ساز می‌تواند در صورت نیاز، بخش‌هایی از کار نظیر ضبط صدای خواننده و سایر ساز‌هایی را که در «بند این اِ باکس» وجود ندارد، در سایر برنامه‌ها انجام دهد.
نکتۀ جالب‌توجه دیگری که در این دو شماره از پادکست مذکور مطرح شد، این است که این برنامه برای صفحه‌خوان‌ها قابل‌دسترس نبوده، اما پیت تورپی توانسته است به کمک دانش ساخت اسکریپت جاز، اسکریپت‌هایی برای برنامه بنویسد تا آن را در دسترس نابینایان قرار دهد. او این اسکریپت‌ها را به‌رایگان در وبگاهش قرار داده است. قابلیت‌های این برنامه بسیار فراوان است و ذکر همۀ آنها در این مجال کوتاه نمی‌گنجد.
اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، می‌توانید ضمن شنیدن توضیحات کاملی در خصوص برنامه، نمونه‌ای از چگونگی عملکرد برنامه و نوع پشتیبانی صفحه‌خوان جاز در این برنامه را هم بشنوید؛ به‌علاوه به بهانۀ دست به کیبورد شدن پیت تورپی و اسکریپت‌نویسی او، اطلاعاتی دربارۀ شیوۀ عملکرد اسکریپت‌های جاز و چگونگی ساخت این اسکریپت‌ها را هم در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهیم داد. همچنین با توجه به اینکه اخیراً نسخۀ کرک‌شده از صفحه‌خوان جاز ۲۰۲۴ در اختیار کاربران نابینا قرار گرفته، به‌تفصیل به تغییرات این نسخه و امکانات جدیدی که به آن افزوده شده است خواهیم پرداخت. شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل این نوشته در وبگاه نسل مانا یا شبکه‌های اجتماعی ما دریافت کنید."
audio/mana-1a079c5264a6a4ebcdee.mp3,"پیشخوان: مروری بر جدید‌ترین پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی ا
امید هاشمی
این شماره را با یک نمایشگر بریل آغاز خواهیم کرد که از قابلیت نمایش تصاویر به‌صورت برجسته هم برخوردار است. نگاهی به آخرین نمونه از عینک هوشمند ویژۀ نابینایان خواهیم انداخت و در ادامه با یک برنامۀ ویژۀ آهنگ‌سازان نابینا آشنا خواهیم شد و سراغی هم از آخرین به‌روز‌رسانی‌های صفحه‌خوان محبوب و قدیمی جاز خواهیم گرفت.
نمایشگر بریل با قابلیت پشتیبانی از تصاویر برجسته
تلاش‌های گسترده‌ای در طول بیش از یک دهۀ گذشته معطوف آن شده تا نابینایان بتوانند در دسترسی به اطلاعات، پا را از حدود اطلاعات مکتوب کمی فراتر بگذارند و بتوانند به آنچه سایر کاربران دسترسی دارند دست یابند. بخشی از این تلاش‌ها، به فراهم کردن امکان دسترسی این افراد به تصاویر برجسته بازمی‌گردد.
مونارک نمایشگر بریل چندخطی است. این دستگاه در ابعاد یک لپ‌تاپ گیمینگ طراحی شده و چیزی حدود دو کیلوگرم وزن دارد. در طراحی این نمایشگر بریل از ده خط ۳۲ سلولی استفاده شده است؛ خطوطی که در حالت عادی، نوشته‌های بریل را به نمایش می‌گذارند، اما وقتی قرار باشد تصاویر را نشان دهند، از قابلیت زوم برخوردارند و می‌توانند به هم نزدیک یا از هم دور شوند تا جزئیات تصاویر را بهتر نمایش دهند.
یکی از قابلیت‌های بسیار جالب در نمایشگر بریل مونارک این است که اگر ابعاد عکس بزرگ‌تر از اندازۀ صفحۀ بریل باشد، کاربر می‌تواند با کلید‌هایی که به همین منظور طراحی شده، عکس را بخش به بخش ببیند؛ مثلاً ابتدا بخش بالایی و سپس پایین آن را لمس کند. به‌سادگی می‌توان به فشردن چند کلید، به بخش‌های گوناگون عکس دست پیدا کرد.
آخرین به‌روز‌رسانی‌های یک عینک بسیار هوشمند
مجرب‌ترین نوازندگان در خدمت آهنگ‌سازان نابینا
آنچه این نرم‌افزار را جالب‌تر کرده این است که صدا‌هایی که آهنگ‌های مد‌نظرِ آهنگ‌سازان با آنها نواخته می‌شود، به دست بهترین نوازندگان نواخته و در برنامه ضبط شده است. آهنگ‌سازی که با این برنامه کار می‌کند، از تکه‌هایی استفاده می‌کند که بهترین نوازندگان درامز، گیتار، بیس، پیانو و ساز‌های بادی و زهی آنها را نواخته‌اند. این برنامه همچنین قابلیت اتصال به سایر برنامه‌های آهنگ‌سازی را دارد و آهنگ‌ساز می‌تواند در صورت نیاز، بخش‌هایی از کار نظیر ضبط صدای خواننده و سایر ساز‌هایی را که در «بند این اِ باکس» وجود ندارد، در سایر برنامه‌ها انجام دهد.
نکتۀ جالب‌توجه دیگری که در این دو شماره از پادکست مذکور مطرح شد، این است که این برنامه برای صفحه‌خوان‌ها قابل‌دسترس نبوده، اما پیت تورپی توانسته است به کمک دانش ساخت اسکریپت جاز، اسکریپت‌هایی برای برنامه بنویسد تا آن را در دسترس نابینایان قرار دهد. او این اسکریپت‌ها را به‌رایگان در وبگاهش قرار داده است. قابلیت‌های این برنامه بسیار فراوان است و ذکر همۀ آنها در این مجال کوتاه نمی‌گنجد.
اگر شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، می‌توانید ضمن شنیدن توضیحات کاملی در خصوص برنامه، نمونه‌ای از چگونگی عملکرد برنامه و نوع پشتیبانی صفحه‌خوان جاز در این برنامه را هم بشنوید؛ به‌علاوه به بهانۀ دست به کیبورد شدن پیت تورپی و اسکریپت‌نویسی او، اطلاعاتی دربارۀ شیوۀ عملکرد اسکریپت‌های جاز و چگونگی ساخت این اسکریپت‌ها را هم در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهیم داد. همچنین با توجه به اینکه اخیراً نسخۀ کرک‌شده از صفحه‌خوان جاز ۲۰۲۴ در اختیار کاربران نابینا قرار گرفته، به‌تفصیل به تغییرات این نسخه و امکانات جدیدی که به آن افزوده شده است خواهیم پرداخت. شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل این نوشته در وبگاه نسل مانا یا شبکه‌های اجتماعی ما دریافت کنید."
audio/mana-ff9ebd3b6ee47891b46d.mp3,"زندگی میدان رقابت نیست: قهرمان خودت باش!
زهرا همت
کم‌کم به دوازدهم آذر‌ماه، روز جهانی معلولین نزدیک می‌شویم و بازهم مثل همیشه، برنامه‌های گوناگون تلویزیونی و رادیویی یادی از معلولان می‌کنند و در دعوت از این افراد به برنامه‌هایشان، گوی سبقت را از هم می‌ربایند؛ شبکه‌ها پر می‌شود از افرادی که هر‌یک به‌نوعی قله‌های موفقیت را فتح کرده‌اند و مثل خورشید تابان در این برنامه‌ها می‌درخشند؛ یکی مخترع است و آن دیگری حافظ تمام قرآن؛ یکی برنامه‌نویس موفقی است و دیگری در آشپزی، مهارت بی‌نظیری دارد. خلاصه هر‌یک از این افراد به دلیل داشتن ویژگی یا موفقیت خاصی به این برنامه‌ها دعوت می‌شوند و به یاد نداریم که فردی معمولی و فاقد درخشش خاصی در این برنامه‌ها دیده شده باشد. سیاست زیربنایی نام‌گذاری روز‌هایی مانند 23 مهر و 12 آذر، اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی جامعه از توانایی‌ها، نیاز‌ها و محدودیت‌های اقشار خاص است، اما متأسفانه برنامه‌ها معمولاً تنها به بخش توانمندی‌های معلولان می‌پردازند و برای جذاب‌تر شدن برنامه‌ها از افراد بسیار موفق دعوت می‌کنند و در بسیاری موارد، از بیان نیاز‌ها و محدودیت‌های این قشر غافل می‌شوند. این برنامه‌ها برای بیننده‌ها جذاب هستند و آنها از دیدن این‌همه توانایی یک فرد معلول شگفت‌زده می‌شوند. برنامه‌سازان نیز تصور می‌کنند تصویر بسیار خوبی از معلولان در ذهن مخاطبان ایجاد کرده‌اند و با نمایش این افراد توانمند، سطح پذیرش این افراد در جامعه و شأن اجتماعی آنان را ارتقا داده‌اند؛ غافل از اینکه هدف از بزرگداشت چنین روز‌هایی، اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی صحیح و مبتنی بر واقعیت است، نه صرفاً اغراق و بزرگ‌نمایی توانمندی‌های افراد دارای معلولیت. از سویی در بین مخاطبان برنامه‌های تلویزیونی، رادیویی یا حتی شبکه‌های اجتماعی، افراد دارای معلولیت هم حضور دارند و این پرداختن بیش از اندازه به افراد بسیار موفق، ممکن است آنان را دچار اشتباه کند و به آنها آسیب برساند. شاید شما مخاطبان گرامی نیز این تجربه را داشته باشید که وقتی فرد بسیار موفق و برجسته‌ای را در برنامه‌ای می‌بینید، با خودتان فکر کنید که چرا شما مثل او نیستید؛ درست مثل همان زمانی که روزمرگی‌های برخی بلاگر‌ها را در شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم؛ صفحه‌هایی که از صبح تا آخر شب، تصاویری از زندگی شیک و «لاکچری» و سفر‌ها و رستوران‌گردی‌هایشان منتشر می‌کنند و بی‌شمار افرادی هستند که با دیدن این تصاویر وسوسه‌بر‌انگیز، دچار غم و حسرت می‌شوند و بسیاری حتی به سمت افسردگی می‌روند؛ بدون اینکه حتی یک‌لحظه به‌احتمال بزرگ‌نمایی‌های موجود در این صفحه‌ها فکر کنند. اگر کمی واقع‌بین باشیم در کنار این تصاویر زیبا، زندگی انسان‌هایی را که هر روز در کوچه و بازار می‌بینیم، در ذهن تصور می‌کنیم و به‌سادگی متوجه می‌شویم که آنچه جلوی دوربین‌ها می‌بینیم، تمامِ واقعیت نیست. دوربین‌ها به دنبال شکار سوژه‌های خاص هستند و تلاش می‌کنند تصاویر بسیار مثبتی از افراد معلول در ذهن مخاطبان ایجاد کنند و شاید بتوان گفت که درواقع به دنبال به وجد آوردن مخاطبان هستند و قطعاً سوژه‌های فاقد درخشش خاص نمی‌توانند مخاطبان را زمان بیشتری در یک صفحه، در شبکه‌ای اجتماعی یا روی یک موج رادیویی یا پای یک شبکۀ تلویزیونی نگه‌ دارند؛ بنا‌بر‌این زندگی‌های معمولی و موفقیت‌های اندک نمی‌تواند جایی در برنامه‌ها داشته باشد و حذف این صحنه‌ها بسیار معمول است و این نکته‌ای است که افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنان باید از آن آگاه باشند. به یاد داشته باشید که افرادی که به برنامه‌های گوناگون دعوت می‌شوند، یک نفر هستند در میان هزاران یا شاید میلیون‌ها نفری که امکان حضور در چنین برنامه‌هایی را نداشته‌اند!
علاوه بر این، همۀ ما می‌دانیم که انسان‌ها با‌هم متفاوت‌اند و هرکدام در زمینۀ خاصی برجسته هستند و ممکن است در زمینه‌ای دیگر دچار ضعف باشند، اما همان‌گونه که این حقیقت را به‌خوبی می‌دانیم؛ به‌سادگی هم فراموشش می‌کنیم و با دیدن برجستگی‌های دیگران به‌سرعت به یاد این می‌افتیم که چرا ما در آن زمینه موفق نیستیم؛ برای مثال با دیدن نوازندگی خوبِ فردی با آسیب بینایی، به این فکر می‌کنیم که چرا ما نمی‌توانیم به‌ زیبایی او ساز بزنیم. خوب است همیشه به خود یادآوری کنیم که هر انسانی نقاط قوت و ضعفی دارد یا اگر واقعاً فکر می‌کنیم در زمینۀ خاصی استعداد و توانایی داریم، دست‌کم برای رسیدن به جایگاهی که حسرتش را می‌خوریم بیشتر تلاش کنیم. نکتۀ دیگری که خوب است بیشتر به آن بیندیشیم این است که معلولان، با توجه به محدودیت‌هایشان باید برای رسیدن به اهداف یا حتی رسیدن به توانایی انجام امور روزمره تلاش بسیاری کنند. در اینجا قصد نداریم به نقد شعارهای پوچ و زرد و لایک‌خور «معلولیت، محدودیت نیست»، «ما می‌توانیم» و…بپردازیم، اما باید بگوییم که اتفاقاً معلولیت سبب چالش‌ها و محدودیت‌های بسیاری می‌شود و معلولان باید مهارت‌ها یا حتی خلق راه‌کار‌ها و ترفند‌هایی برای فائق آمدن بر این چالش‌ها و محدودیت‌ها را بیاموزند. آنچه در اینجا اهمیت ویژه‌ای دارد، تلاش برای یادگیری و به‌کار‌گیری حد‌اکثری مهارت‌هاست. خوب است هرکدام از ما تلاش کنیم بهترین خودمان باشیم و برای ادامۀ زندگی‌ برنامه‌ریزی کنیم و با در نظر گرفتن اهدافمان، برای کسب مهارت‌های مورد نیاز جهت دستیابی به آن اهداف تلاش کنیم. زندگی مسابقه نیست، قرار نیست حسرت دیگرانی را که مقابل دوربین‌ها قرار می‌گیرند و تحسین می‌شوند بخوریم، بلکه نیکوست آرزو‌هایمان را در قالب اهداف کوچکی در زندگی برای خود تعریف کنیم و برای رسیدن به هر‌یک از این اهداف کوچک تا جایی که توانایی‌ها و محدودیت‌هایمان اجازه می‌دهد تلاش کنیم و از لحظه‌به‌لحظۀ زندگی لذت ببریم."
audio/mana-3d065d9f81033928f39f.mp3,"در انتظار غروبی خاکستری
فاطمه جوادیان
راه زندگی همیشه هموار و یکنواخت نیست. گاهی مسائلی پیش می‌آید که ما را از مسیر همیشگی خارج می‌کند. آنجاست که باید در سایۀ تدبیر، مشورت و مطالعه تصمیم بگیریم.
در این شماره به سراغ دوستی می‌رویم که یکی از دوره‌های سخت زندگی را پشت سر می‌گذارد؛ چند وقتی است که مادرش بیمار است و او هم مانند سایر فرزندان در تلاش است تا در مراقبت از مادر سهیم باشد. به‌راستی مگر از یک نابینا هم در چنین شرایطی کاری برمی‌آید؟
پریناز دختری است که در یکی از شهرهای بزرگ به‌تنهایی زندگی می‌کند. او حدوداً سی سال دارد و در مرکز مشاوره به فعالیت مشغول است. پریناز از سال‌ها پیش که برای تحصیل وارد مدرسه شبانه‌روزی شد تا بعد از پایان دوره‌های دانشگاه، دور از خانواده به سر برده است، اما این دوری خللی در تعهد او نسبت به آنها ایجاد نکرده است.
خواهر و برادرهای پریناز همگی متأهل هستند و در شهرهای دیگر زندگی می‌کنند. او وقتی مادرش را برای انجام جراحی به بیمارستان می‌برند، پیشنهاد می‌کند که بهتر است مادر دورۀ نقاهت را در خانۀ او بگذراند، البته قرار می‌گذارند خواهرها هم در این مسیر به او کمک کنند.
از او می‌خواهم بگوید حضور افراد در خانه به مدتی نامشخص چه تأثیری بر روند زندگی او داشته است.
می‌گوید: طبیعتاً شرایط خیلی تغییر کرده بود. فضای فعالیت‌هایم کوچک‌تر شده بود. لپ‌تاپ و هرچه را که بیشتر به آن احتیاج داشتم، به اتاق آورده بودم. به‌هرحال می‌بایست فضای بیشتری را در اختیار خانواده قرار می‌دادم. سعی می‌کردم کنترل آشپزخانه را در دست داشته باشم، اما این کار همیشه هم مقدور نبود.
او در ادامه می‌گوید: محل جراحی مادرم به پانسمان تخصصی روزانه احتیاج داشت. پس از صحبت با چند پرستار به پیشنهاد همکارم با یک نفر موافقت کردم. آقای پرستار مهربانی که به خاطر حضور هر روزه‌اش تبدیل شده بود به یکی از اعضای خانوادۀ ما. در مورد داروها هم در اینترنت می‌خواندم و هم با بعضی پزشکان مشورت می‌کردم. به اپیزودهای مربوط به سالمندی هم گوش می‌دادم. روی‌هم‌رفته حضورم به خاطر اطلاعاتی که داشتم، مفید بود. روز مهارت‌هایم را به‌روز و بیشتر کردم، مثلاً اندازه‌گیری قند خون و تزریق انسولین را از خواهرهایم یاد گرفتم. انگار دوره‌ای آموزشی را می‌گذراندم.
از او پرسیدم: چگونه هزینه‌ها را مدیریت کردی؟
او پاسخ داد: بیشتر هزینه‌ها را برادرم می‌پرداخت. در اوایل استخدام مادرم را تحت پوشش بیمۀ تکمیلی خودم قرار دادم تا برای دریافت خدمات بیمارستانی خیالش راحت باشد. چند سال پیش هم به کمک همین بیمه آب‌مروارید چشم‌های نازنینش را جراحی کرد. خوب به یاد دارم وقتی از او می‌پرسیدم حالا چطور می‌بینی، پاسخ واضحی نمی‌داد؛ تا اینکه روزی خواهرم گفت نور چشم‌هایش بیشتر شده است و همه‌چیز را واضح‌تر می‌بیند، اما قادر نیست اینها را به تو که نابینا هستی بگوید. انگار هیچ‌وقت حال مادرهای ما به خاطر نابینایی ما خوب نمی‌شود. بگذریم! هزینۀ پرستار را من می‌پرداختم. شبیخون زده بودم به پس‌اندازهایم. گاهی وقت‌ها فقط یک اولویت در زندگی داری.
از او می‌خواهم بگوید این شرایط چه تأثیری بر زندگی اجتماعی و موقعیت شغلی او داشته است.
پریناز می‌گوید: مادرم بعد از جراحی دچار نوعی بی‌قراری شده بود که در هر ساعتی از شبانه‌روز نمود پیدا می‌کرد. باید کسی همدلانه او را سرگرم می‌کرد. کنارش می‌نشستم و به حرف‌هایش گوش می‌دادم. هر وقت می‌خواست او را ماساژ می‌دادم. باهم به کسانی که دوستشان داشت، تلفن می‌کردیم یا برایشان پیام می‌گذاشتیم. گاهی برایش یک جورچین ناتمام می‌آوردم تا با گذاشتن قطعۀ آخر لذت تمام شدن جورچین را تجربه کند؛ ازاین‌رو به وقت بیشتری احتیاج داشتم؛ برای همین از محل کارم بیشتر مرخصی می‌گرفتم. نگران بودم بی‌قراری مادرم در نیمه‌شب‌ها باعث ناراحتی همسایه‌ها و صاحب‌خانه بشود، اما آنها، صبورانه، شرایط را پذیرفته بودند.
از او می‌پرسم: شرایط چطور ادامه پیدا کرد؟
می‌گوید: در ایام نوروز اوضاع بهتر شده بود. اعضای خانواده را به شهرهایشان فرستادم تا در کنار خانوادۀ خود بمانند. اعلام کردم که به‌تنهایی از مادرم مراقبت می‌کنم. از مراقبت‌های اولیۀ بهداشتی گرفته تا تزریق انسولین و کنترل فشار و قند خون به‌وسیلۀ دستگاه‌های گویا که در خانه داشتم. هر روز صبح با بی مای آیز تماس می‌گرفتم تا یکی از داوطلبان نام داروها را بخواند. هر یک را در ظرف مخصوص خود، یعنی ظرف داروهای صبح، ظهر و شب، می‌گذاشتم. از یکی از مراکز بهزیستی، برای مدتی کوتاه، ویلچر و واکر امانت گرفتم. روزی به کمک یکی از دوستانم مادرم را به گردش بردیم. واکر را فیزیوتراپیست توصیه کرده بود. قبل از اینکه او را به حمام ببرم، چون کسی در خانه نبود، لباس‌هایش را به‌ترتیب پشت در حمام می‌گذاشتم تا بعد از حمام زیاد معطل نشود. کف حمام هم یک زیراَنداز نرم می‌گذاشتم تا آسوده باشد. سال نو را باهم در کنار سفرۀ هفت‌سین آغاز کردیم. بچه‌ها و گاهی هم دوستانم به دیدن ما می‌آمدند. خلاصه این که هرچه در توان داشتم به کار می‌بستم تا روزهایش به‌خوبی بگذرد. حال عمومی‌اش خوب بود، اما گویا چیزی از درون داشت کار خودش را می‌کرد.
از او می‌خواهم از احوال کنونی مادرش بگوید.
پریناز جواب می‌دهد: حالا دیگر او در اتاقی ویژه در بیمارستان بستری شده است. کاری از هیچ‌کس برنمی‌آید. پرستارها غذای رقیق‌شده را از طریق لوله به او می‌دهند. یک‌بار تعدادی کیک و آب‌میوه برای آنها بردم.
دیگر هیچ‌یک از اعضای بدن مادرم کار نمی‌کند. من به تمام داروها شک دارم. تقریباً هر روز با عصا تنها به بیمارستان می‌روم. نگهبان‌ها مرا می‌شناسند. مرا تا آسانسور راهنمایی می‌کنند. بر بالینش می‌نشینم و برایش دعای یا مُقلب‌القلوب و الابصار را زمزمه می‌کنم. او این دعا را خیلی دوست دارد. گاهی هم آوازی از مرضیه برایش می‌خوانم. کمی که می‌گذرد، سرش را می‌بوسم و به خانه برمی‌گردم. روی مبل می‌نشینم و گاه در تنهایی به یاد خاطرات گذشته و رنج‌های امروز، ساعت‌ها اشک می‌ریزم. آفتاب عمر مادرم در حال غروب است. این را خوب می‌دانم، اما تحملش کار ساده‌ای نیست!
به فکر فرومی‌روم. گویی نابینایی هیچ محدودیتی برای پریناز ایجاد نکرده است. انسان در چنین شرایطی به نوعی وارستگی دست می‌یابد و آمادۀ پذیرش هر موقعیتی می‌شود؛ شاید نوعی صلح درون.
با امید به این که هیچ‌یک از شما همراهان گرامی شاهد رنج عزیزانتان نباشید، این شماره از ستون زندگی را به پایان می‌بریم.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-8658283949f01c3c31e4.mp3,"نگاهی به امکان استفاده از هوش مصنوعی برای تشخیص تصاویر در برنامه بی مای آیز
میثم امینی
به‌احتمال‌زیاد نام بی مای آیز برای شما نامی آشناست. این برنامه در ژانویه ۲۰۱۵ شروع به کار کرد و این امکان را برای افراد نابینا و کم‌بینا فراهم کرد تا بتوانند با برقراری تماس تصویری با داوطلبان بینا از طریق تلفن همراه خود، از این داوطلبان در موارد مختلفی که نیاز به بینایی وجود دارد کمک بگیرند. هماهنگ کردن رنگ لباس‌ها، کار با وسایل منزل غیر دسترس‌پذیر و پیدا کردن وسایل گم‌شده نمونه‌هایی از مواردی است که افراد با آسیب بینایی می‌توانند به کمک بی مای آیز انجام دهند.
اخیراً شرکت بی مای آیز اعلام کرده است که می‌خواهد با استفاده از امکان جدید تشخیص تصویر نسخۀ۴ روبات هوش مصنوعی چَت‌جی‌پی‌تی، امکان دریافت توضیحات از تصاویر و پرسیدن سؤال در مورد آنها را با عنوان بی مای اِی‌ آی برای کاربران برنامه بی مای آیز فراهم کند. این امکان برای مدتی به‌صورت بسته مورد آزمایش قرار گرفت و بعد از مدتی فراخوان ثبت‌نام به‌عنوان آزمایش‌کنندۀ بتا منتشر شد که به کاربران بی مای آیز اجازه می‌داد برای آزمایش این امکان جدید داوطلب شوند.
از روز ۱۴ اوت امسال کاربران آیفون که قبلاً به‌عنوان داوطلب برای آزمایش امکان بی مای ای ‌آی ثبت‌نام کرده بودند، به‌تدریج به این امکان دسترسی پیدا کردند.
اکنون بی مای ای آی برای همۀ کاربران آیفون در دسترس است و این افراد می‌توانند از این امکان استفاده کنند. همچنین نسخۀ آزمایشی این امکان از چند هفته پیش، کم‌کم، در حال فعال شدن برای کاربران اندروید است که برای آزمایش این امکان ثبت‌نام کرده‌اند. پس اگر قبلاً برای آزمایش بی مای ای آی ثبت‌نام کرده‌اید، برنامۀ خود را به‌روز نگه دارید و منتظر رسیدن نوبتتان باشید. اگر هم تاکنون ثبت‌نام نکرده‌اید، می‌توانید این کار را داخل برنامۀ بی مای آیز انجام دهید.
در ادامه بخشی از تجربۀ یک فرد نابینا از بی مای ای آی را که در مجلۀ «اِسلِیت» منتشر شده است می‌خوانیم.
من به‌طور مادرزاد نابینای مطلقم و تا قبل از این چیزهایی که افراد می‌توانستند از محیط اطرافم برایم توضیح دهند، دنیای دیداری‌ام را تشکیل می‌داد. برای اینکه بتوانم همۀ جزئیات یک اتاق را درک کنم یا در یک رستوران صورت‌غذا را بخوانم، به فرد دیگری وابسته بودم. وقتی عکس می‌گرفتم، معمولاً یادداشت‌های صوتی را برای آنها ضبط می‌کردم و اینکه کجا بودم و چه حسی داشتم را توصیف می‌کردم؛ به این امید که روزی بتوانم این تصاویر و یادداشت‌های صوتی را باهم جفت کنم و فاصلۀ بین آنها را از بین ببرم. پوشۀ حاوی تصاویر گرفته‌شده در تلفن همراهم بیشتر پر شده بود با عکس‌هایی که گرفته شده بودند تا دیگران از آنها لذت ببرند، زیرا کسی نمی‌توانست ساعت‌ها با من بنشیند و اینکه چطور موج‌های دریا به صخره‌ها می‌خورند یا جزئیات یک خیابان شلوغ و پر جنب و جوش در ایتالیا را برایم توصیف کند. درنهایت جزئیات ملموس‌تر، به تخیل خودم سپرده می‌شد؛ تخیلی که هرچند قوی بود، ولی به چیز بیشتری نیاز داشت.
وقتی برای اولین بار در مورد بی مای ای آی، همکاری جدیدی بین شرکت اُوپِن ای آی و بی مای آیز، برنامه‌ای که داوطلبان بینا را از طریق تماس تصویری به نابینایانی که به کمک نیاز دارند متصل می‌کند، شنیدم، به خودم اجازه ندادم زیادی هیجان‌زده شوم. بی مای ای آی قول می‌داد که به ما نابینایان اجازه دهد توصیفی را دریافت کنیم که هوش مصنوعی آن را از هر تصویری که بارگذاری می‌کنیم تولید می‌کند. این یک چشم‌انداز وسوسه‌انگیز بود، اما این اولین باری نبود که شرکتی فناوری قول می‌داد که شیوۀ دسترسی معلولان را به محتوای دیداری متحول کند. مایکروسافت قبلاً برنامۀ سیینگ اِی آی را در اختیار ما قرار داده است که به شکلی بسیار ابتدایی ایده‌ای کلی را به ما ارائه می‌کند از اینکه در تصاویری که ما با این برنامه به اشتراک گذاشته‌ایم، چه خبر است و به ما اجازه می‌دهد با اطلاعات موجود در متن نوشته‌شده، بازهم به شکلی نسبتاً ابتدایی، تعامل داشته باشیم. در توصیف‌هایی که سیینگ ای آی ارائه می‌دهد، جزئیات وجود ندارد و در بیشتر موارد ما فقط می‌دانیم که فردی در تصویر وجود دارد و این فرد چه‌کاری را انجام می‌دهد و نه چیزی بیشتر، اما بی مای ای آی متفاوت بود.
ناگهان من در دنیایی بودم که در آن هیچ‌چیز برایم محدود نبود. تنها با تکان دادن تلفن همراهم می‌توانستم با جزئیات کامل بشنوم که دوستانم چه لباسی پوشیده‌اند، تابلوهای خیابان‌ها و قیمت محصولات در مغازه‌ها را بخوانم، داخل یک اتاق را بدون وارد شدن به آن تجزیه و تحلیل کنم و در توصیف دقیق غذا که یکی از علاقه‌مندی‌های بزرگ من است غرق شوم، حتی توصیف رنگ‌ها، که برای بسیاری از ما به اندازۀ یک فرد بینا مهم است، نادیده گرفته نشده بود. من می‌توانستم از تلفن همراهم برای هماهنگ کردن لباس‌های مورد علاقه‌ام به شکل‌هایی که به ذهن خودم نرسیده بود استفاده کنم. یکی از سرگرمی‌های مورد علاقه‌ام کشف رنگ اشیا در زندگی روزمره‌ام شد. از لوگوی برندها تا مبلمان موجود در فضای اطرافم، چیزهایی که هیچ‌وقت به فکر پرسیدن رنگشان نیفتاده بودم.
احساس می‌کردم که انگار دستیار شخصی کوچکی را در جیبم دارم که آماده است هر چیزی را که در زندگی روزمره‌ام با آن برخور‌د می‌کنم، برایم توصیف کند. برخلاف برنامه‌های دیگر، این دستیار می‌توانست به سؤال‌های من نیز پاسخ دهد. ادغام با جی‌پی‌تی-۴ به این معنا بود که من می‌توانستم با هوش مصنوعی دربارۀ تصاویری که ارسال می‌کردم، مکالمه داشته باشم. من شروع کردم به عکس گرفتن از فهرست غذاهای رستوران‌ها و پرسیدن سؤال از هوش مصنوعی در مورد قیمت‌ها یا غذاهایی با شرایطی که به دنبالشان بودم. بااینکه می‌دانستم هنوز به چیزی که ناقص است و هرلحظه ممکن است از کار بیفتد و ضمانتی برای باقی‌ماندنش نیست متکی شده‌ام، همۀ اینها به‌طور عجیبی برایم آزادی‌بخش بود.
درنهایت این مطلب را با نمونه‌ای از توصیفی که بی مای ای آی برای یک تصویر تولید کرده است، به پایان می‌رسانیم.
تصویر یک خانوادۀ چهارنفره را نشان می‌دهد که در اتاقی با کف چوبی و دیوار سبز روشن ایستاده‌اند. مردی در سمت چپ قرار دارد که پیراهن چهارخانۀ آبی پوشیده است و در کنار او زن جوانی با ژاکت سفید قرار دارد. در سمت راست او یک زن مسن است که او هم ژاکت سفیدی به تن دارد. در مقابل آنها پسری جوان با پیراهن مشکی و شلوار خاکستری قرار دارد. مرد و زن جوان دست‌های خود را دور پسر گذاشته‌اند. پشت آنها دری چوبی در سمت چپ و یک اثر هنری قاب‌شده در سمت راست قرار دارد. همۀ آنها خوشحال و راضی به نظر می‌رسند."
audio/mana-44dffb46551e138c42a4.mp3,"وکیل پایه1 دادگستری: فعالیت کمپین‌ معلولان قانونی است‌
رویا بابایی
ماهیت کمپین‌ها بیان مطالبه‌ها و خواسته‌های جمعی افراد است. گروه‌های مختلف شهروندان در قالب کمپین‌ و با رعایت چهارچوب‌های قانونی کشور می‌توانند خواسته‌های خود را مطرح یا اعتراضشان به شرایط را اعلام کنند‌.
کمپین حمایت از حقوق معلولان نیز از این قاعده پیروی می‌کند‌.
این کمپین از هفت سال پیش تاکنون با هدف آگاهی‌رسانی به معلولان و مسئولان و تلاش در راستای احیای حقوق قانونی، اجتماعی و شهروندی معلولان فعالیت می‌کند‌ و تاکنون دستاوردهای بزرگی، ازجمله تصویب قانون و اجرای بخش‌هایی از آن و همچنین آشنایی دستگاه‌ها با وظایف خود در قبال معلولان را در کارنامۀ خود به ثبت رسانده است‌.
کمپین به دنبال ارتقای سطح زندگی معلولان‌ است
مدیر کمپین معلولان می‌گوید: در شهریورماه سال ۱۳۹۵، شنیدم برای تأکید به تصویب قانون حمایت از معلولان قرار است تجمعی مقابل مجلس برگزار شود. من آن‌موقع مطالعۀ چندانی دربارۀ ماهیت کمپین‌ها نداشتم، اما به این تجمع پیوستم و بدون آنکه بخواهم، به‌عنوان یکی از نمایندگان معلولان وارد مجلس شدم و با جمعی از نمایندگان گفتگو کردم‌.
بهروز مروتی بیان می‌کند: آن روز نماینده‌ها گفتند لایحۀ قانون معلولان هفتۀ بعد به صحن می‌آید و ما از آن حمایت می‌کنیم، اما‌ هفتۀ بعد لایحه نه‌تنها در صحن علنی رد، بلکه با رأی ۱۳۱ نماینده از دستور کار مجلس خارج شد‌.
او ادامه می‌دهد: ماه بعد یکی از دوستان که برای گرفتن گزارش تصویری از من و برادرانم به منزل ما آمده بود، با اشاره به دانش فضای مجازی و کامپیوتر، مرا زیر سؤال برد و گفت: چرا صدای افراد معلول نمی‌شوی؟! کمی بعد من گروهی تلگرامی ساختم و با پیشنهاد دوستان نام کمپین پیگیری تصویب قانون معلولان روی آن گذاشتیم و این‌گونه شد که «کمپین معلولان» متولد شد‌.
مروتی توضیح می‌دهد: ما در کمپین از ابتدا دو محور برای فعالیت‌هایمان داشتیم. در مرحلۀ اول می‌خواستیم تصویب لایحۀ قانون معلولان را پیگیری کنیم‌ که این رویکرد بسیار موفق و اثرگذار بود؛ به‌گونه‌ای که همان ۱۳۱ نمایندۀ مخالفِ تصویب قانون معلولان را هم همراه کرد.‌
این فعال حوزۀ معلولان ادامه می‌دهد: ما در سطح کشور متونی را تدوین کردیم و آن را توسط فعالان کمپین به نمایندگان شهرها و استان‌های مختلف در مجلس رساندیم. کم‌کم یک طومار واقعی توسط فعالان کمپین در مشهد به دست آقای پژمان‌فر رسید و او طومار را در مجلس به اهتزار درآورد و درنهایت لایحۀ قانون معلولان با بیش از ۱۹۰ رأی تصویب شد.
مدیر کمپین معلولان همچنین تأکید می‌کند: رویکرد ما در مرحلۀ دوم، پیگیری اجرای قانون بود و هنوز هم هست.
مروتی می‌گوید: کمپین تقریباً در همۀ استان‌ها عضو فعال دارد، اما بسیاری از همکاری‌‌ها موقتی است، مثلاً در مورد تصویب لایحه در سراسر کشور عضو فعال بسیاری داشتیم و همین امر منجر به نتیجه شد. بعد از تصویب لایحه، بسیاری از فعالان کمپین‌ وقتی دیدند قانون معلولان با وجود تصویب بازهم اجرا نمی‌شود، ناامید شدند و دست از فعالیت برداشتند.
او در خصوص تعداد اعضای کمپین نیز بیان می‌کند: تعداد اعضای کمپین معلوم نیست. کمپین فهرست ثبت‌شده‌ای ندارد که بر آن اساس تعداد اعضا و مشخصات افراد معلوم باشد. عضوگیری هم نداریم و هرکس بخواهد می‌تواند از شهر خودش داوطلبانه با ما فعالیت کند.
مروتی در خصوص بخش‌های فعالیت کمپین نیز ابراز می‌کند: فعالیت کمپین به بخش‌های بسیاری تقسیم می‌شود‌. در قدم اول کار کمپین، دادن فراخوان‌های متفاوت است و فراخوان الزاماً تجمع نیست، مثلاً ما اخیراً فراخوان ارسال نامه به نمایندگان مجلس را دادیم یا قبلاً فراخوان ارسال نامه به صدا و سیما، شورای شهر و شهرداری‌ها را داشتیم.
مدیر کمپین معلولان با اشاره به اینکه فعالیت‌های کمپین چندوجهی است و ابعاد مختلفی دارد و فقط به پیگیری اجرای قانون محدود نمی‌شود، می‌گوید: آگاهی‌بخشی، اطلاع‌رسانی، پیگیری مشکلات در سازمان بهزیستی، تهیۀ گزارش‌های تحلیلی، برگزاری تجمع، پیگیری مشکلات اداری و افشاگری فساد اداری نیز بخش دیگری از فعالیت‌های کمپین است‌ و عملکرد کمپین بسیار فراتر از یک رسانه است؛ چراکه از همۀ راه‌های ممکن ارتقای سطح زندگی معلولان‌ و بهبود شرایط آنان را دنبال می‌کند‌.
ماهیت کمپین معلولان‌، کنشگری در لوای قانون است‌
دکتر علی صابری کمپین را فعالیتی عمومی می‌داند که ماهیت و جایگاه حقوقی ندارد، اما به افراد اجازۀ بیان اعتراض‌ها و مطالبه‌گری حقوقشان را می‌دهد‌.
این استاد دانشگاه و وکیل پايه1 دادگستری، می‌گوید: سمن ساختار حقوقی ثبت‌شده‌ای است که تعاريف و اهداف مشخصی دارد و قانون روی آن نظارت می‌کند، اما کمپین جنبشی اجتماعی، کنشگری و مجموعه‌ای از فعالیت‌های مدنی است.
به گفتۀ صابری در فعالیت کمپینی شهروندان به‌جای اینکه هریک جداگانه حرفشان را مطرح کنند، خواسته‌هایشان را به‌صورت جمعی در قالب یک کمپین‌ و با برگزاری اجتماعات‌ یا تهیۀ نامه و طومار بیان می‌کنند.
این عضو شورای چهارم شهر تهران که خود از نابینایان است، همچنین اذعان می‌کند: وقتی ده‌ها نفر در قالب کمپین خواستۀ مشترکی را مطالبه می‌کنند، حرف و صدایشان بهتر شنیده می‌شود، اما در صورت بیان فردی ممکن است خواسته غیرمنطقی قلمداد شود یا ديگران متوجه مفهوم اصلی خواسته‌ نشوند، اما جامعه همان خواسته را وقتی از سوی مجموعه‌ای از افراد بیان شود، می‌شنود و متوجه می‌شود که همۀ این شهروندان دچار اشتباه نشده‌اند و خواسته‌های نامعقولی ندارند.
گران‌ترین وکیل ایران تأکید می‌کند: همۀ اقشار جامعه می‌توانند برای بیان خواسته‌های خود کمپین داشته باشند. این نوع فعالیت هرگز غیرقانونی نیست و فعالان آن اگر ضوابط کشور را رعایت کنند و موجب اخلال در نظم عمومی نشوند، مشمول هیچ مجازاتی نخواهند بود‌.
این وکیل معروف که چند سال پیش توانست وزارت بهداشت را به پرداخت دیه به خانواده‌هایی که به اعضایشان خون‌آلوده تزریق شده بود، محکوم کند، می‌گوید: کمپین‌ها نمی‌توانند ثبت شوند و از جایی مجوز بگیرند،‌ اما تا زمانی که قانون را رعایت می‌کنند، تجمع و اقداماتشان‌ قانونی است. هیچ‌کس نگفته که تعدادی از شهروندان نمی‌توانند مقابل نهادهایی مانند مجلس اجتماع و حرفشان‌ را مطرح کنند‌.
صابری در خصوص اقدام رئیس سازمان بهزیستی کشور که فعاليت کمپین را سیاسی و امنیتی خوانده و اعضای کمپین را مشمول تبعات سیاسی دانسته بود نیز می‌گوید: معلولان به‌جز مطالبۀ کمترین حقوقشان و تأکید بر پرداخت مستمری در شأن خود چه حرف یا اقدام سیاسی داشته‌اند که مشمول تبعات سیاسی و امنیتی شوند؟
به طور کلی انتظار میرود مسؤولان امر در مواقع این چنینی نقدپذیر باشند و سعه صدر بیشتری از خود نشان دهند."
audio/mana-f7df6c80a78268ec1be6.mp3,"مشاغل از نگاه یوتیوبر نابینا
مریم مشایخی
کلوین: من خیلی خوشحالم که اینجام. درسته نمی‌تونم ببینمتون، ولی چقدر خوبه که می‌بینمتون! اسم من کلوین کراسبیه و معمولاً منو به‌عنوان سفالگر ناشنوا،نابینا می‌شناسن.
سم: درسته! همین‌طور یه کارآفرین خوب، یه مرد خودساخته و یه تاجر موفق. قبل از هر چیز برای ما از مشکل بیناییت بگو!
ـ بیماری من سندروم آشِر نوع2 است. سیزده‌ساله‌م بود که دکتر‌ها بیماریم رو تشخیص دادن. سندروم آشر نوعی نقص در بینایی و شنواییه. من کم‌شنوا متولد شدم و در سیزده‌سالگی دید در شبم رو از دست دادم. به‌تدریج هرچی بزرگ‌تر شدم، بیناییم کم و کمتر شد؛ تااینکه در سن نوزده‌سالگی دید محیطیم رو کاملاً از دست دادم. در سن بیست‌سالگی وضوح بینایی چشم چپم از بین رفت و حدوداً سه سال پیش بود که وضوح دید چشم راستم رو هم از دست دادم. هنوز کمی از داخل تونلم می‌بینم، اما درست مثل مه‌گرفته‌ترین روز زندگی شما!
سم: من نمی‌دونستم که سندروم آشِر انواع مختلفی داره، تو گفتی که سندرم آشر نوع2 داری؟
کلوین: بله! بذارین یه کم از این سندروم براتون بگم. آشر نوع2 این جوریه که شما کم‌شنوا متولد می‌شین و کم‌کم و به‌مرور‌زمان دید محیطی و دید در شبتون رو از دست می‌دین. آشر نوع3 هم داریم که در این نوع از آشر شما با شنوایی و بینایی خیلی کمی متولد می‌شین و در طول رشدتون، هر دو رو کاملاً از دست می‌دید.
سم: تو انجمنی رو اداره می‌کنی که به‌طور خاص با بیماری­های ارثی شبکیه مثل اشتارگارت که بیماری خودمم هست، سر و کار داره. یه کم برامون از انجمنتون بگو! اونجا چه کار‌هایی انجام می‌دید؟
کلوین: ما اونجا کار‌های حمایتی انجام می‌دیم. به افراد ناشنوا،نابینا کمک می‌کنیم تا به ابزارهای ارتباطی دسترسی پیدا کنن و کلاً به افراد معلول کمک می‌کنیم تا زندگی بهتری رو تجربه کنن. بعد از مدتی از شروع فعالیتامون به این فکر افتادم که باید برای افراد کم‌بینا و نابینا شغل‌هایی رو ایجاد کنیم. این ایده قطعاً فوق‌العاده بود و منم خیلی مشتاق بودم انجامش بدم، اما بزرگ‌ترین مشکل این بود که من می‌تونستم این کار رو انجام بدم، ولی خیلی از مشتریای من نمی‌تونستن. من چه جوری باید به مشتریام استفاده از ابزار­های مورد نیازشون برای شاغل شدن رو یاد می‌دادم؟ من یه مؤسسۀ غیر انتفاعی رو پیدا کردم و بهشون گفتم خب، شما می‌تونید به من کمک کنید و اعتبار مالی برای من تأمین کنید تا بتونم برنامه‌ای در چارچوب یک مؤسسۀ غیر انتفاعی طراحی کنم؟ اونا گفتن: بله، حتماً! و ما باهم برنامه‌ای رو طراحی کردیم. شش ماه بعد طرح من اجرا شد. من شروع کردم به آموزش استفاده از کامپیوتر در محل کار به افراد نابینا و کم‌بینا. این طرح خیلی موفق بود و هنوز هم موفقیت‌آمیزه. من متوجه شدم که چقدر عالی می‌شه اگه چیزی رو که می‌خوام بسازم، پس شروع کردم به یادگیری مهندسی و تلاش کردم روبات خودم رو بسازم. به خودم گفتم من می‌خوام یه راهنمای هوشمند بسازم، البته این کار خیلی هم بی‌خطر نبود. هیچ‌وقت یادم نمی‌ره، یک‌بار که سیم رو به بُرد وصل کردم، یهو یه چیزی گفت پوکککککک! خلاصه، با تمام این داستان‌ها ما اولین نمونۀ آزمایشی عصای نابینایی روباتیک رو ساختیم که شما می‌تونید دستور­هایی رو براش تعریف کنید و اون شما رو از نقطۀ الف به نقطۀ ب می‌بره.
ـ حالا چرا این عصا اینجا نیست؟
ـ چند وقته که روی این پروژه کار می‌کنی؟
ـ خب! الان پنج سالی هست که من رو عصای سی‌می کار می‌کنم، البته بعد از شیوع کرونا حامیان طرح من، یکی‌یکی، بهم زنگ زدن و گفتن: شرمنده! ما نمی‌تونیم برای ادامۀ طرح چک بنویسیم. خب! من برای ادامۀ کار رو اون پول حساب کرده بودم. در ژوئن 2020 هم من وضوح بینایی چشم راستم رو از دست دادم و دیگه نمی‌تونستم طراحی کَد و کار­های مهندسی لازم رو انجام بدم. اینا مشکلات بزرگی بود و من واقعاً نمی‌دونستم چطور باید از پس این چالش‌ها بر بیام. از طرف دیگه من از شانزده‌سالگی سفالگری می­کردم و سفالگری به معنای واقعی بخش شفابخش از دست دادن بیناییم بود. توی همون روزا یکی از دوستام زنگ زد و گفت: کلوین بیا و به سفالگری برگرد! منم گفتم باشه و خواهرش هم گفت که ما باید از کار تو یه ویدئو درست و توی تیک‌تاک پست کنیم. اون پست در طول ده ساعت بیش از صدهزار بار دیده شد و یک‌شبه دنبال کننده‌های من به بیست‌هزار نفر رسید. ویدئوی بعدی من با 4 / 1میلیون بازدیدکننده، وایرال شد و دنبال‌کننده‌هام به بیش از پنجاه‌هزار نفر رسیدن. درعین‌حال با کمک دوستام یک وبگاه طراحی کردیم و کلی سفارش شخصی گرفتم. بعد من به خودم گفتم چرا گِل رو برندارم و تبدیل به پولش نکنم؟ بعد از اون با وجود دوستای زیادی که در حوزۀ مهندسی داشتم، دوباره تونستم کار عصای سی‌می رو شروع کنم.
ـ اتفاقاً من سال گذشته تو یکی از مراکز تفریحی چند نفر رو دیدم که عصاهاشون می‌درخشید و برام خیلی جالب بود. واکنش بقیه به این قابلیت عصا چی بود؟
ـ راستش این اولین بار بود که احساس سِلِبریتی بودن بهم دست داده بود. همه با من حرف می‌زدن. می‌گفتن این معرکه‌ست، ما هم همین الان باید یکیش رو داشته باشیم. منم می‌گفتم می‌دونم دوست دارید همین الان داشته باشیدش، ولی به‌خدا آماده نیست. همه دلشون این عصا رو می‌خواست. خیلی کم پیش می‌اومد که موقع راه رفتن، کسی جلوی من رو نگیره و راجع‌به عصا نپرسه.
ـ پس اگه آدم این عصا رو دستش بگیره مثل سلبریتی‌ها می‌شه، همه دلشون می‌خواد جلوتو بگیرن، ازت سؤال بپرسن، باهات صحبت کنن و اصلاً خودش یه راهی هست برای شروع معاشرت و آشنایی با آدما!
ـ حالا از باحال بودن حس و حال این عصا که بگذریم، ما نابیناها همیشه باید از عصاهای خوب و باکیفیت استفاده کنیم. همون‌طور که گفتم من سه بار با ماشین تصادف کردم؛ دفعۀ اول توی نیویورک بودم و داشتم می‌رفتم مدرسه که این اتفاق افتاد. واقعاً وحشتناک بود. بعد از اون دوباره مستقل شدن برام چالش بزرگی بود، سخت بود که خودم رو راضی کنم بازهم از خیابون رد شم. دو سه هفته بعد با وجود نگرانیم بازهم کم‌کم شروع کردم به تنها بیرون رفتن…می‌تونستم برم، ولی واقعاً یه‌کمی طول کشید تا مثل سابق بشم. همچین اتفاقاتی نه‌تنها آسیب جسمی به آدم وارد می‌کنن، بلکه آسیب‌های روانی و احساسی هم دارن.
ـ چند سال پیش یه نفر برای آموزش اومده بود پیش من و وقتی وارد اتاق شد، عصاش دستش بود و من دیدم که عصاش به طرز افتضاحی از وسط شکسته بود. او تعریف کرد که داشته از خیابون رد می‌شده که ماشین بهش زده و رفته. من بهش یه عصای دیگه دادم و گفتم: از این استفاده کن! عصای خودت دیگه به درد نمی‌خوره. پس دوستای نابینای من بیرون برید، زندگی کنید، مستقل بشید، ولی لطفاً، لطفاً احتیاط کنید! آموزش ببینید، از مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت استفاده کنید، به رفت و آمد ماشین‌ها دقت کنید. خیلی هم خوبه که عصای سی‌می، به وسیله‌ای بدل شده که می‌تونه در کنار سایر ابزار‌ها، به ایمنی ما در رفت و آمد کمک کنه!
ـ خب! اجازه بده برگردیم به خودت و شغلت به‌عنوان مدیر اجرایی شرکت عصای سی‌می. تو از چه وسایلی برای انجام کارت استفاده می‌کنی؟
ـ توی چند قسمت از برنامه‌هامون من با دو سه نفر که شغل آزاد داشتن و شغل خودشون رو راه انداختن، صحبت کردم. فکر می‌کنم برای بعضیا این انتخاب، گزینۀ خیلی خوبیه. این که تو برای خودت کار کنی، می‌تونی محیط کارت رو خودت انتخاب کنی، ساعتا و روزای کاریت دست خودته، قطعاً این موارد برای خیلی‌ها هیجان انگیزه.
ـ موافقم! تو اکوسیستم خودت رو جوری که دوست داری می‌سازی.
ـ کلوین! ممنون که با ما بودی!"
audio/mana-7ded87058c536d4ad876.mp3,"معلولان و حقوق کار
نگین حیدری
در چهارمین شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در گفتگو با خانم زهرا عابدینی، پژوهشگر و فعال در حوزۀ حقوق معلولان با موضوع معلولان و حقوق کار با شما همراه هستیم. زهرا عابدینی پژوهشگر مقطع دکتری حقوق عمومی است و هم‌زمان به‌عنوان مدرس دانشگاه در رشته‌های حقوق اساسی و حقوق کار و همچنین عضو مؤسسۀ توسعۀ حقوق فقرزدایی و دبیر علمی انجمن ایرانی حقوق اداری شعبۀ استان قم فعالیت می‌کند.
مهمان این شماره پس از اشاره به مقدمه‌ای در خصوص قرار گرفتن حقوق کار در دستۀ مقررات حقوق عمومی و اینکه حقوق ‌عمومی به قواعد مربوط به روابط بین دولت و مردم می‌پردازد و حقوق و آزادی‌های مردم را تضمین می‌کند، به بیان توضیحاتی در خصوص پیشینۀ حقوق کار و تحولاتی که این رشته از سر گذرانده است و ارتباط آن با حمایت از معلولان در گذر‌ تاریخ می‌پردازد. او توضیح می‌دهد: حقوق کار رشته‌ای بسیار مدرن است؛ اگرچه از ابتدای ایجاد جوامع بشری و ارتباط میان مردم، هنجار‌هایی وجود ‌داشته که بتوان آنها را در زمرۀ روابط کارگری و کارفرمایی تلقی کرد، ولی طول عمر حقوق کار را به‌صورت منسجم و ساختار‌یافته نمی‌توان بیشتر از دویست‌سال تخمین‌ زد. شیوۀ بهره‌گیری از نیروی انسانی و فشار‌هایی که بر نیروی کار وارد می‌شد باعث شد پس از تصویب قانون اساسی فرانسه در سال 1787 و قانون اساسی ایالات‌متحده در سال 1789، اصولی در خصوص حق ‌اشتغال افراد تنظیم شود.
عابدینی در بیان قوانین مربوط به حقوق کار معلولان، به توضیح قوانین مختلف، ازجمله مواد 24 و 27 کنوانسیون بین‌المللی حقوق افراد دارای معلولیت، مادۀ 24 اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، بند 9 اصل سوم و اصل 28 قانون اساسی و تأکید این قوانین بر منع هرگونه تبعیض ناروا می‌پردازد. او به رابطۀ بسیار مستقیم فقر و معلولیت اشاره می‌کند که در گزارش سازمان بین‌المللی کار در سال 2009 منعکس شده ‌است. در ادامه مراحل تصویب قانون کار، بعد از انقلاب اسلامی سال 1357 و اصلاحات آن را تشریح می‌کند و این واقعیت را بیان می‌کند که قانون کار مقررات قابل‌توجهی در مورد معلولان ندارد، ولی در موادی از این قانون، حمایت‌هایی از معلولان صورت گرفته ‌است، ازجمله مادۀ 190 در خصوص مرخصی‌ها و ساعات ‌کار، ولی کارفرمایان باید توجه داشته‌ باشند که همۀ قواعد عامی که نسبت به سایر کارگران قدرت ‌اجرایی دارد و حقوق کارگران را تضمین می‌کند، شامل کارگران معلول نیز می‌شود.
عابدینی در خصوص موضع قانون کار نسبت به معلولان بیان می‌کند: قانون کار قانون حمایتی برای معلولان نیست، ولی از مقررات عمومی آن برای معلولان می‌توان استفاده‌ کرد، مثل تعطیلی یک روز در هفته، ساعات کاری 44 ساعته در هفته، ارائۀ آموزش‌های شغلی، ولی متأسفانه فقر ‌ادبیاتی قانون ‌کار در حوزۀ حقوق ‌معلولان کاملاً مشهود ‌است. مهمان این شماره در بیان مقررات بین‌المللی که قابلیت اجرا در ایران دارند، به کنوانسیون بین‌المللی حمایت از معلولان، به‌ویژه مادۀ 27 در خصوص دستمزد برابر برای کارِ برابر، ایجاد محیط مناسب، امکان تشکیل اتحادیه‌های کارگری‌ و ‌کارفرمایی اشاره می‌کند. او اضافه می‌کند به‌صورت ویژه و خاص، مواد 10 تا 16 قانون حمایت از معلولان به بحث حمایت از اشتغال و کار معلولان اختصاص یافته ‌است.
به نظر مهمان این شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در قانون حمایت از معلولان، بیشتر بر حمایت‌های مالی از کارگران و کارفرمایان تأکید شده ‌است و همواره به دلیل در نظر گرفته ‌نشدن اعتبارات لازم، اِعمال این حمایت‌ها با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده ‌است، حتی در بعضی موارد به دلیل در نظر گرفته ‌نشدن ضمانت‌ اجرای محکم‌ قانونی، کارفرمایانی به طمع بهره‌مندی از همین تسهیلات ‌مالی، معلولان را برای مدت بسیار کوتاه به کار گرفته ‌و مزایای مقرر در قانون کار را نیز به آنها پرداخت نکرده‌اند.
مهمان این شماره ضمن بیان وضعیت حقوقی قراردادهای کارآموزی در موارد‌ مختلف و مزایای احتمالی آن، مشخصاً به توضیح کارآموزی معلولان و بحث خود اشتغالی و ملزومات و ضرورت‌های امنیت شغلی معلولان، در قانون حمایت از معلولان و چالش‌های موجود می‌پردازد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به حقوق کار معلولان، می‌توانند مشروح این گفتگو را از طریق پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل ‌مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-bb5c4d480f8ccadb3ba4.mp3,"معلولان و حقوق کار
نگین حیدری
در چهارمین شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در گفتگو با خانم زهرا عابدینی، پژوهشگر و فعال در حوزۀ حقوق معلولان با موضوع معلولان و حقوق کار با شما همراه هستیم. زهرا عابدینی پژوهشگر مقطع دکتری حقوق عمومی است و هم‌زمان به‌عنوان مدرس دانشگاه در رشته‌های حقوق اساسی و حقوق کار و همچنین عضو مؤسسۀ توسعۀ حقوق فقرزدایی و دبیر علمی انجمن ایرانی حقوق اداری شعبۀ استان قم فعالیت می‌کند.
مهمان این شماره پس از اشاره به مقدمه‌ای در خصوص قرار گرفتن حقوق کار در دستۀ مقررات حقوق عمومی و اینکه حقوق ‌عمومی به قواعد مربوط به روابط بین دولت و مردم می‌پردازد و حقوق و آزادی‌های مردم را تضمین می‌کند، به بیان توضیحاتی در خصوص پیشینۀ حقوق کار و تحولاتی که این رشته از سر گذرانده است و ارتباط آن با حمایت از معلولان در گذر‌ تاریخ می‌پردازد. او توضیح می‌دهد: حقوق کار رشته‌ای بسیار مدرن است؛ اگرچه از ابتدای ایجاد جوامع بشری و ارتباط میان مردم، هنجار‌هایی وجود ‌داشته که بتوان آنها را در زمرۀ روابط کارگری و کارفرمایی تلقی کرد، ولی طول عمر حقوق کار را به‌صورت منسجم و ساختار‌یافته نمی‌توان بیشتر از دویست‌سال تخمین‌ زد. شیوۀ بهره‌گیری از نیروی انسانی و فشار‌هایی که بر نیروی کار وارد می‌شد باعث شد پس از تصویب قانون اساسی فرانسه در سال 1787 و قانون اساسی ایالات‌متحده در سال 1789، اصولی در خصوص حق ‌اشتغال افراد تنظیم شود.
عابدینی در بیان قوانین مربوط به حقوق کار معلولان، به توضیح قوانین مختلف، ازجمله مواد 24 و 27 کنوانسیون بین‌المللی حقوق افراد دارای معلولیت، مادۀ 24 اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، بند 9 اصل سوم و اصل 28 قانون اساسی و تأکید این قوانین بر منع هرگونه تبعیض ناروا می‌پردازد. او به رابطۀ بسیار مستقیم فقر و معلولیت اشاره می‌کند که در گزارش سازمان بین‌المللی کار در سال 2009 منعکس شده ‌است. در ادامه مراحل تصویب قانون کار، بعد از انقلاب اسلامی سال 1357 و اصلاحات آن را تشریح می‌کند و این واقعیت را بیان می‌کند که قانون کار مقررات قابل‌توجهی در مورد معلولان ندارد، ولی در موادی از این قانون، حمایت‌هایی از معلولان صورت گرفته ‌است، ازجمله مادۀ 190 در خصوص مرخصی‌ها و ساعات ‌کار، ولی کارفرمایان باید توجه داشته‌ باشند که همۀ قواعد عامی که نسبت به سایر کارگران قدرت ‌اجرایی دارد و حقوق کارگران را تضمین می‌کند، شامل کارگران معلول نیز می‌شود.
عابدینی در خصوص موضع قانون کار نسبت به معلولان بیان می‌کند: قانون کار قانون حمایتی برای معلولان نیست، ولی از مقررات عمومی آن برای معلولان می‌توان استفاده‌ کرد، مثل تعطیلی یک روز در هفته، ساعات کاری 44 ساعته در هفته، ارائۀ آموزش‌های شغلی، ولی متأسفانه فقر ‌ادبیاتی قانون ‌کار در حوزۀ حقوق ‌معلولان کاملاً مشهود ‌است. مهمان این شماره در بیان مقررات بین‌المللی که قابلیت اجرا در ایران دارند، به کنوانسیون بین‌المللی حمایت از معلولان، به‌ویژه مادۀ 27 در خصوص دستمزد برابر برای کارِ برابر، ایجاد محیط مناسب، امکان تشکیل اتحادیه‌های کارگری‌ و ‌کارفرمایی اشاره می‌کند. او اضافه می‌کند به‌صورت ویژه و خاص، مواد 10 تا 16 قانون حمایت از معلولان به بحث حمایت از اشتغال و کار معلولان اختصاص یافته ‌است.
به نظر مهمان این شماره از مجموعۀ «معلولان و قوانین ایران»، در قانون حمایت از معلولان، بیشتر بر حمایت‌های مالی از کارگران و کارفرمایان تأکید شده ‌است و همواره به دلیل در نظر گرفته ‌نشدن اعتبارات لازم، اِعمال این حمایت‌ها با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده ‌است، حتی در بعضی موارد به دلیل در نظر گرفته ‌نشدن ضمانت‌ اجرای محکم‌ قانونی، کارفرمایانی به طمع بهره‌مندی از همین تسهیلات ‌مالی، معلولان را برای مدت بسیار کوتاه به کار گرفته ‌و مزایای مقرر در قانون کار را نیز به آنها پرداخت نکرده‌اند.
مهمان این شماره ضمن بیان وضعیت حقوقی قراردادهای کارآموزی در موارد‌ مختلف و مزایای احتمالی آن، مشخصاً به توضیح کارآموزی معلولان و بحث خود اشتغالی و ملزومات و ضرورت‌های امنیت شغلی معلولان، در قانون حمایت از معلولان و چالش‌های موجود می‌پردازد.
علاقه‌مندان به آشنایی با مباحث مربوط به حقوق کار معلولان، می‌توانند مشروح این گفتگو را از طریق پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل ‌مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-3dfa3c00b4f54d075253.mp3,"تولد شکوفه‌ها در شوره‌زار (کشف و پرورش استعداد‌های افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
زمینۀ آموزشی و وضعیت شغلی کنونی افراد نابینا و کم‌بینا
در عرصۀ اشتغال هم افراد نابینا و کم‌بینا وضعیت بسیار نا‌بسامانی دارند و چون توانمندی‌های این افراد برای جامعه شناخته‌شده نیست و کلیشۀ ذهنیِ نا‌توانی دربارۀ آنها به‌طور گسترده وجود دارد، کارفرمایان به آنها اعتماد نمی‌کنند و رغبتی به استخدامشان ندارند.
تنگنا‌های آموزشی و هدایت تحصیلی افراد نابینا و کم‌بینا
دانشگاه‌ها رشتۀ تخصصی تربیت‌معلم برای آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا ندارند و دانشجویان با گروه‌های استثنایی به‌صورت عمومی آشنا می‌شوند. مربیانی که باید برای این افراد تدریس کنند، آموزش‌های عملی و دوره‌های کارورزی محدودی سپری کرده‌اند. همچنین استخدام و حقوق از زمان ورود به دانشگاه فرهنگیان، نیاز درونی دانشجویان معلم را برای فعالیت‌های علمی پژوهشی کاهش می‌دهد؛ علاوه ‌بر این گزینش علمی و تخصصی کافی برای معلمان در بدو ورود و ضمن خدمت انجام نمی‌شود و مباحث عقیدتی‌سیاسی اهمیت بیشتری دارد. این موارد می‌تواند جذب افراد بدون استعداد تدریس و ناآشنا با چالش‌های آسیب بینایی را به دنبال داشته ‌باشد. پایین بودن حقوق معلمان نسبت به کارکنان سایر وزارتخانه‌ها نیز مشکلات را بُغرنج‌تر می‌کند؛ درنتیجه مربیانی که باید به افراد نابینا و کم‌بینا آموزش دهند، چندان مهارت و هنر آموزش، خلاقیت و انگیزۀ لازم را ندارند.
چالش دیگر در مدارس، برنامۀ آموزشی تکراری و یکپارچه برای تمام دانش‌آموزان با استعداد‌های متنوع است. این برنامۀ آموزشی محتوای غیر ‌کاربردی، جزئی و انتزاعی دارد که با نیازها و علاقه‌های دانش‌آموزان سازگار نیست. دیگر چالش، دسترس‌پذیر نبودن آزمون‌های سنجش است. این آزمون‌ها معمولاً به‌صورت کتبی و دیداری برگزار می‌شوند که برای افراد نابینا و کم‌بینا مناسب نیست. همچنین سواد و حوصلۀ منشی آزمون‌های سنجش ممکن است مانع قبولی این افراد باشد. چالش دیگر، بی‌توجهی به پیشنهاد‌های افراد متخصص است. این افراد می‌توانند راهکارهایی برای بهبود برنامۀ آموزشی، استفاده از فناوری‌های کمکی و…ارائه دهند، اما مسئولان از این پیشنهادها غافل می‌شوند و به‌جای آن، فرصت‌های مطالعاتی را به سفرهای تفریحی و طرح‌های پژوهشی را به اقدام‌های تشریفاتی تبدیل می‌کنند!
مشکل دیگر، به‌ویژه در مدارس استثنایی، قوانین محدودکنندۀ حدنصاب تعداد دانش‌آموزان برای اختصاص دادن نیرو‌های کاری در زمینه‌هایی مانند مربی پرورشی و بهداشت، مشاور، معاون آموزشی و پرورشی، کاردرمان، گفتار‌درمان و…است که باعث می‌شود ظرفیت‌های مدارس مانند سالن ورزشی و اتاق معاینه، خالی بماند. پایین بودن تعداد کلاس‌ها در مدارس استثنایی هم معلمان را مجبور می‌کند برای پر کردن ساعات موظفی در دروسی تدریس کنند که تخصصی در آنها ندارند. این مسائل می‌تواند افراد نابینا و کم‌بینا را در انتخاب مسیر تحصیلی و شغلی با مشکلات جدی روبه‌رو کند.
ارگان‌های مثمر ثمر در استعداد‌یابی افراد نابینا و کم‌بینا
شناسایی رشته‌های جدید آموزشی و شغلی مطابق استعدادهای افراد
مناسب‌سازی محتوای آموزشی
دسترس‌پذیر کردن آزمون‌های سنجش با دادن منشی تخصصی یا بریل کردن پرسش‌ها
برنامه‌ریزی تدریس مباحث دیداری و عملی
فراهم کردن فرصت‌های مطالعاتی برای کارشناسان برنامه‌ریزی در مراکز آموزشی و توان‌بخشی بین‌المللی
تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص برای آموزش مباحث
معرفی انواع رشته‌های تحصیلی و شغلی به دانش‌آموزان در محتوای درسی
جدیت در اجرای آزمون‌های رغبت و توانایی در مدرسه
مشاهدۀ رغبت و توانایی دانش‌آموزان در موقعیت‌های واقعی و عملی مانند بازی، فعالیت تشکلی و داوطلبانه، مسابقه، جشنواره و المپیاد
از سویی مربیان مدارس باید دانش و مهارت‌های خود را به‌روز نگه دارند و شرایط جامعه و فناوری‌های جدید را رصد کنند تا بتوانند ظرفیت‌های آموزشی و شغلی نوین را به شاگردانشان معرفی کنند. برای ملموس کردن و مجسم‌سازی محتوای آموزشی هم باید از مدل‌سازی و آزمایش عملی و طرح‌های برجسته و فناوری‌های کمکی روز بهره بگیرند. همچنین مدیران مدارس باید تنخواه داشته باشند تا بتوانند هزینۀ اضافه‌کاری کارشناسان و مربیان را پرداخت کنند و انواع فعالیت‌های فوق‌برنامه راه بیندازند. به این شکل بسترهای آموزشی متنوع ایجاد می‌شود و دانش‌آموزان حق انتخاب و مشارکت بیشتری پیدا می‌کنند.
راه‌حل‌هایی برای خانواده‌ها و افراد نابینا و کم‌بینا
استعدادیابی فرایندی چندجانبه است که نیاز به اقدام‌های شخصی هم دارد، ازجمله افراد نابینا و کم‌بینا باید واقع‌بین باشند و از تلۀ اثبات و زندگی مطابق میل دیگران دوری کنند؛ آنها باید از تفکر قالبی رها شوند و با تقویت تفکر نقاد و خلاق، جسارت فرا رفتن از مرزهای گذشتگان را پیدا کنند؛ آنها باید با مشاغل و رشته‌های تحصیلی آشنا شوند و برای این منظور، خواندن و شنیدن خاطرات و زندگی‌نامۀ افراد شاغل در مشاغل مختلف را راهنمای خود بدانند و مطالعه را در برنامۀ روزانۀ خود قرار بدهند؛ انجام فعالیت‌های داوطلبانه و گروهی را برای محک توانایی‌ها و رسیدن به لذت مفید بودن جدی بگیرند؛ مهارت‌های هنری را برای پرورش قدرت تخیل و چهارچوب‌شکنی بیاموزند؛ مشتاق یادگیری باشند و پول خرج کردن برای فراگیری را به‌عنوان سرمایه‌گذاری در نظر بگیرند؛ باید مهارت‌های عمومی مانند فن بیان، مهارت‌های کلامی و زبان بدن، زبان انگلیسی، کار با عصای سفید، کاربری کامپیوتر، استفاده از تجهیزات و نرم‌افزارهای روز را فرابگیرند و درنهایت باید منظم و صبور باشند. والدین نیز نقش مهمی در استعدادیابی فرزندانشان دارند. آنها باید کلیشه ناتوانی و حمایت افراطی را کنار بگذارند و استعداد‌های فرزندانشان را سرکوب نکنند؛ به فرزندانشان آزادی عمل بدهند و مسئولیت برخی کارها را به آنها بسپارند؛ علاقه‌های آنها را ببینند و دغدغه‌هایشان را بشنوند؛ بستر پرورش استعدادها را با ثبت‌نام در دوره‌های آموزشی فراهم نمایند و علاوه بر اینها با ایجاد فرصت کسب در‌آمد و موفقیت عملی، فرزندانشان را تشویق کنند."
audio/mana-be131548157999552156.mp3,"تولد شکوفه‌ها در شوره‌زار (کشف و پرورش استعداد‌های افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
زمینۀ آموزشی و وضعیت شغلی کنونی افراد نابینا و کم‌بینا
در عرصۀ اشتغال هم افراد نابینا و کم‌بینا وضعیت بسیار نا‌بسامانی دارند و چون توانمندی‌های این افراد برای جامعه شناخته‌شده نیست و کلیشۀ ذهنیِ نا‌توانی دربارۀ آنها به‌طور گسترده وجود دارد، کارفرمایان به آنها اعتماد نمی‌کنند و رغبتی به استخدامشان ندارند.
تنگنا‌های آموزشی و هدایت تحصیلی افراد نابینا و کم‌بینا
دانشگاه‌ها رشتۀ تخصصی تربیت‌معلم برای آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا ندارند و دانشجویان با گروه‌های استثنایی به‌صورت عمومی آشنا می‌شوند. مربیانی که باید برای این افراد تدریس کنند، آموزش‌های عملی و دوره‌های کارورزی محدودی سپری کرده‌اند. همچنین استخدام و حقوق از زمان ورود به دانشگاه فرهنگیان، نیاز درونی دانشجویان معلم را برای فعالیت‌های علمی پژوهشی کاهش می‌دهد؛ علاوه ‌بر این گزینش علمی و تخصصی کافی برای معلمان در بدو ورود و ضمن خدمت انجام نمی‌شود و مباحث عقیدتی‌سیاسی اهمیت بیشتری دارد. این موارد می‌تواند جذب افراد بدون استعداد تدریس و ناآشنا با چالش‌های آسیب بینایی را به دنبال داشته ‌باشد. پایین بودن حقوق معلمان نسبت به کارکنان سایر وزارتخانه‌ها نیز مشکلات را بُغرنج‌تر می‌کند؛ درنتیجه مربیانی که باید به افراد نابینا و کم‌بینا آموزش دهند، چندان مهارت و هنر آموزش، خلاقیت و انگیزۀ لازم را ندارند.
چالش دیگر در مدارس، برنامۀ آموزشی تکراری و یکپارچه برای تمام دانش‌آموزان با استعداد‌های متنوع است. این برنامۀ آموزشی محتوای غیر ‌کاربردی، جزئی و انتزاعی دارد که با نیازها و علاقه‌های دانش‌آموزان سازگار نیست. دیگر چالش، دسترس‌پذیر نبودن آزمون‌های سنجش است. این آزمون‌ها معمولاً به‌صورت کتبی و دیداری برگزار می‌شوند که برای افراد نابینا و کم‌بینا مناسب نیست. همچنین سواد و حوصلۀ منشی آزمون‌های سنجش ممکن است مانع قبولی این افراد باشد. چالش دیگر، بی‌توجهی به پیشنهاد‌های افراد متخصص است. این افراد می‌توانند راهکارهایی برای بهبود برنامۀ آموزشی، استفاده از فناوری‌های کمکی و…ارائه دهند، اما مسئولان از این پیشنهادها غافل می‌شوند و به‌جای آن، فرصت‌های مطالعاتی را به سفرهای تفریحی و طرح‌های پژوهشی را به اقدام‌های تشریفاتی تبدیل می‌کنند!
مشکل دیگر، به‌ویژه در مدارس استثنایی، قوانین محدودکنندۀ حدنصاب تعداد دانش‌آموزان برای اختصاص دادن نیرو‌های کاری در زمینه‌هایی مانند مربی پرورشی و بهداشت، مشاور، معاون آموزشی و پرورشی، کاردرمان، گفتار‌درمان و…است که باعث می‌شود ظرفیت‌های مدارس مانند سالن ورزشی و اتاق معاینه، خالی بماند. پایین بودن تعداد کلاس‌ها در مدارس استثنایی هم معلمان را مجبور می‌کند برای پر کردن ساعات موظفی در دروسی تدریس کنند که تخصصی در آنها ندارند. این مسائل می‌تواند افراد نابینا و کم‌بینا را در انتخاب مسیر تحصیلی و شغلی با مشکلات جدی روبه‌رو کند.
ارگان‌های مثمر ثمر در استعداد‌یابی افراد نابینا و کم‌بینا
شناسایی رشته‌های جدید آموزشی و شغلی مطابق استعدادهای افراد
مناسب‌سازی محتوای آموزشی
دسترس‌پذیر کردن آزمون‌های سنجش با دادن منشی تخصصی یا بریل کردن پرسش‌ها
برنامه‌ریزی تدریس مباحث دیداری و عملی
فراهم کردن فرصت‌های مطالعاتی برای کارشناسان برنامه‌ریزی در مراکز آموزشی و توان‌بخشی بین‌المللی
تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص برای آموزش مباحث
معرفی انواع رشته‌های تحصیلی و شغلی به دانش‌آموزان در محتوای درسی
جدیت در اجرای آزمون‌های رغبت و توانایی در مدرسه
مشاهدۀ رغبت و توانایی دانش‌آموزان در موقعیت‌های واقعی و عملی مانند بازی، فعالیت تشکلی و داوطلبانه، مسابقه، جشنواره و المپیاد
از سویی مربیان مدارس باید دانش و مهارت‌های خود را به‌روز نگه دارند و شرایط جامعه و فناوری‌های جدید را رصد کنند تا بتوانند ظرفیت‌های آموزشی و شغلی نوین را به شاگردانشان معرفی کنند. برای ملموس کردن و مجسم‌سازی محتوای آموزشی هم باید از مدل‌سازی و آزمایش عملی و طرح‌های برجسته و فناوری‌های کمکی روز بهره بگیرند. همچنین مدیران مدارس باید تنخواه داشته باشند تا بتوانند هزینۀ اضافه‌کاری کارشناسان و مربیان را پرداخت کنند و انواع فعالیت‌های فوق‌برنامه راه بیندازند. به این شکل بسترهای آموزشی متنوع ایجاد می‌شود و دانش‌آموزان حق انتخاب و مشارکت بیشتری پیدا می‌کنند.
راه‌حل‌هایی برای خانواده‌ها و افراد نابینا و کم‌بینا
استعدادیابی فرایندی چندجانبه است که نیاز به اقدام‌های شخصی هم دارد، ازجمله افراد نابینا و کم‌بینا باید واقع‌بین باشند و از تلۀ اثبات و زندگی مطابق میل دیگران دوری کنند؛ آنها باید از تفکر قالبی رها شوند و با تقویت تفکر نقاد و خلاق، جسارت فرا رفتن از مرزهای گذشتگان را پیدا کنند؛ آنها باید با مشاغل و رشته‌های تحصیلی آشنا شوند و برای این منظور، خواندن و شنیدن خاطرات و زندگی‌نامۀ افراد شاغل در مشاغل مختلف را راهنمای خود بدانند و مطالعه را در برنامۀ روزانۀ خود قرار بدهند؛ انجام فعالیت‌های داوطلبانه و گروهی را برای محک توانایی‌ها و رسیدن به لذت مفید بودن جدی بگیرند؛ مهارت‌های هنری را برای پرورش قدرت تخیل و چهارچوب‌شکنی بیاموزند؛ مشتاق یادگیری باشند و پول خرج کردن برای فراگیری را به‌عنوان سرمایه‌گذاری در نظر بگیرند؛ باید مهارت‌های عمومی مانند فن بیان، مهارت‌های کلامی و زبان بدن، زبان انگلیسی، کار با عصای سفید، کاربری کامپیوتر، استفاده از تجهیزات و نرم‌افزارهای روز را فرابگیرند و درنهایت باید منظم و صبور باشند. والدین نیز نقش مهمی در استعدادیابی فرزندانشان دارند. آنها باید کلیشه ناتوانی و حمایت افراطی را کنار بگذارند و استعداد‌های فرزندانشان را سرکوب نکنند؛ به فرزندانشان آزادی عمل بدهند و مسئولیت برخی کارها را به آنها بسپارند؛ علاقه‌های آنها را ببینند و دغدغه‌هایشان را بشنوند؛ بستر پرورش استعدادها را با ثبت‌نام در دوره‌های آموزشی فراهم نمایند و علاوه بر اینها با ایجاد فرصت کسب در‌آمد و موفقیت عملی، فرزندانشان را تشویق کنند."
audio/mana-1f80fb71231de599b2a8.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
بار دیگر مفتخریم تا باهم پای صحبت‌های کسانی بنشینیم که برای نابینایان قدمی ثمربخش برداشته‌اند و امید دارند تا کار ارزشمند‌شان مورد توجه جامعۀ هدف قرار گیرد.
در ماهی که به نام «کتاب و کتاب‌خوانی و کتابدار» معرفی شده است، ابتدا پرستو ولدخان راجع‌به پیشینۀ تهیۀ کتاب کودک برای افراد با آسیب بینایی توضیح می‌دهد و سپس میزبان گروه جیکو می‌شویم تا اول اعضای گروه را بشناسیم و از توانایی‌هایشان برایمان بگویند. مسعود طاهریان مشاور آموزش و پرورش و کارشناس کتاب گروه جیکو است که مفصل در پادکست، خودش را برای شنوندگان معرفی می‌کند. غزل فتح‌الهی تصویرگری گروه جیکو را بر عهده دارد. او بیش از ده سال است که تصویرگر کتاب کودک و نوجوان است. میلاد خالص فارغ‌التحصیل زبان و ادبیات فارسی است و آهنگ‌سازی کتاب گروه جیکو را بر عهده گرفته است. بنفشه کلانتری ادبیات فارسی خوانده و صداپیشه است و گویندگی کتاب گروه جیکو فعالیت اصلی او در گروه است. احسان مهرجو دانش‌آموختۀ فیزیک و مدرس نجوم و گویندۀ رادیو و سردبیری برنامه‌های تلویزیونی را بر عهده داشته است و کار نهایی کتاب‌های گروه جیکو، یعنی تدوین حاصل زحمات اوست.
طاهریان توضیح می‌دهد: با توجه به خلأ موجود در کتاب کودک نابینا و کم‌بینا که دسترسی کمتری برای آنها وجود دارد، مسائلی مانند مصور بودن کتاب کودک که سبب می‌شود این کتاب‌ها برای کودکان با آسیب بینایی خوانده نشود یا کتاب‌هایی هم که چنین ویژگی‌ای نداشته باشند، به‌صورت قصه‌خوانی برای افراد با آسیب بینایی خوانده شود یا کتاب صوتی حاصل مهارت گوینده‌ای است که آن را می‌خواند. این امور دلایلی هستند تا با محتواهای بی‌کیفیت مواجه باشیم. از سوی دیگر کتاب‌های منتخب برای افراد با آسیب بینایی اغلب کتاب‌هایی هستند که تصویر در آنها کمتر حضور دارد؛ به‌گونه‌ای که به‌راحتی می‌شود از آن چشم‌پوشی کرد.
راه دیگر تهیۀ محتواهایی است که صرفاً برای افراد با آسیب بینایی آماده می‌شوند. هیچ‌کدام از اینها کتاب‌های مصوری نیستند که افراد عادی هم‌سن و سال افراد نابینا و کم‌بینا مورد مطالعه قرار می‌دهند. در چنین وضعیتی کودکان نابینا و کم‌بینا کتاب‌های کمتری برای خواندن و مطالعه دارند. این شرایط سبب شد تا ایدۀ بنفشه کلانتری، عضو شورای کتاب کودک، برای تهیۀ کتاب‌هایی که در آنها کتاب‌های تصویری هم برای افراد نابینا و کم‌بینا، توضیح‌دار شود، گامی جدید در تهیۀ کتاب کودک برای افراد با آسیب بینایی باشد. ویژگی‌هایی که قرار شد برای این کتاب‌ها در نظر گرفته شود عبارت بود از: استفاده از فنون صدا‌پیشگی، توضیح تصویر، ساخت موسیقی برای فضاسازی و درنهایت افکت‌گذاری.
در ادامۀ این گفتگو بنفشه کلانتری داستانِ صدا‌پیشه شدن خود و روخوانی کتاب برای نابینایان در مرکز نابینایان دانشگاه تهران را توضیح می‌دهد و از گذراندن کلاس‌های دوبله و تئاتر می‌گوید.
غزل فتح‌الهی راجع‌به اضافه شدنش به گروه جیکو سخن می‌گوید و نوع و معیار انتخاب کتاب‌ها را ذکر می‌کند و انواع کتاب‌ها از نظر تصویر را می‌شناساند. همچنین به بیان اهمیت کتاب‌های انتخابی و ویژگی‌های آنها می‌پردازد.
میلاد خالص دربارۀ موسیقی برای افراد با نیاز‌های ویژه می‌گوید: سال 97 با کتابی به نام موسیقی‌درمانی آشنا شدم که در آن موزیک‌تراپی یا موسیقی‌درمانی رشته‌ای دانشگاهی معرفی شده که از دهۀ شصت میلادی در آمریکا بنیان‌‌گذاری شده است. این دانش کمک می‌کند که چگونه باید برای معلولان آهنگ‌سازی کرد که این آهنگ‌ها هم متناسب با شنوایی و ادراکشان باشد و هم باعث رشد و پیشرفت شود، مثلاً ردیف‌ها برای گروه‌هایی با آسیب بینایی باید طوری انتخاب شوند که به حرکت آنها بینجامد یا از صداهای ریز استفاده نشود.
احسان مهرجو از دعوت شدنش برای تدوین کتاب‌های جیکو و تجربه‌های گذشته همکاری خود با گروه دانش‌آموزی کودک مجلۀ «رشد» می‌گوید که تهیۀ فایل‌های صوتی شعر و داستان را انجام داده است. او می‌افزاید علاقۀ خودش و حضور دو نفر از اعضای خانواده‌ و دغدغه‌های آنان برای خواندن کتاب و آشنایی او با این مسئله، از دلایل پذیرش کار گروه جیکو بوده است. مهرجو از شنوایی دقیق نابینایان می‌گوید و تعریف می‌کند که در طرح مقدماتی کارش از صدای پرندگان روزگاهی، در جایی که شب بوده، استفاده کرده است و دوستان نابینا این موضوع را به او یادآوری کرده‌اند؛ تذکری به‌جا که شاید افراد بینا کمتر به آن توجه کنند!
هرکدام از اعضای گروه جیکو کار حرفه‌ای را که لازمۀ تهیۀ کتاب کودک مناسب با آسیب بینایی است، تشریح می‌کنند و از فنونی صحبت می‌کنند که خود در این راستا به کار می‌گیرند.
میلاد خالص آهنگ‌هایی را که برای کتاب‌های جیکو استفاده کرده، در اختیار نواک قرار داده است. خوانندگان عزیز می‌توانند با گوش دادن به پادکست، بخشی از این آهنگ‌ها را بشنوند.
درنهایت طاهریان از شورای کتاب کودک و ناشرانی که کتاب‌هایشان را رایگان برای ضبط در اختیار آنها قرار داده‌اند تشکر کرد. او امیدوار بود که دیگر ناشران کتاب کودک و کسانی که می‌توانند به‌منظور توسعۀ افزایش منابع مطالعاتی برای کودکان نابینا و کم‌بینا گامی بردارند، به آنها در این مسیر نو کمک کنند تا کودکان با آسیب بینایی هم دغدغۀ خواندن کتاب را نداشته باشند. او افزود کتاب‌های تهیه‌شده در گروه جیکو در فیدیبو بارگذاری شده و به‌صورت رایگان در اختیار علاقه‌مندان به کتاب‌های صوتی توضیح‌دار برای کودکان قابل دسترس است.
در پایان همین شماره از نواک می‌توانید به لینک رایگان کتاب‌ها مراجعه و با معرفی به دیگران و نظر دادن راجع‌به کار اعضای گروه جیکو قطعاً به تقویت و بهبود کار این گروه تلاش‌گر کمک کنید. شما می‌توانید مشروح این گفتگو را در قالب فایل صوتی در پادکست ضمیمه‌شده در وبگاه و کانال‌های نسل مانا بشنوید."
audio/mana-bfadb2abdd143213d86e.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
بار دیگر مفتخریم تا باهم پای صحبت‌های کسانی بنشینیم که برای نابینایان قدمی ثمربخش برداشته‌اند و امید دارند تا کار ارزشمند‌شان مورد توجه جامعۀ هدف قرار گیرد.
در ماهی که به نام «کتاب و کتاب‌خوانی و کتابدار» معرفی شده است، ابتدا پرستو ولدخان راجع‌به پیشینۀ تهیۀ کتاب کودک برای افراد با آسیب بینایی توضیح می‌دهد و سپس میزبان گروه جیکو می‌شویم تا اول اعضای گروه را بشناسیم و از توانایی‌هایشان برایمان بگویند. مسعود طاهریان مشاور آموزش و پرورش و کارشناس کتاب گروه جیکو است که مفصل در پادکست، خودش را برای شنوندگان معرفی می‌کند. غزل فتح‌الهی تصویرگری گروه جیکو را بر عهده دارد. او بیش از ده سال است که تصویرگر کتاب کودک و نوجوان است. میلاد خالص فارغ‌التحصیل زبان و ادبیات فارسی است و آهنگ‌سازی کتاب گروه جیکو را بر عهده گرفته است. بنفشه کلانتری ادبیات فارسی خوانده و صداپیشه است و گویندگی کتاب گروه جیکو فعالیت اصلی او در گروه است. احسان مهرجو دانش‌آموختۀ فیزیک و مدرس نجوم و گویندۀ رادیو و سردبیری برنامه‌های تلویزیونی را بر عهده داشته است و کار نهایی کتاب‌های گروه جیکو، یعنی تدوین حاصل زحمات اوست.
طاهریان توضیح می‌دهد: با توجه به خلأ موجود در کتاب کودک نابینا و کم‌بینا که دسترسی کمتری برای آنها وجود دارد، مسائلی مانند مصور بودن کتاب کودک که سبب می‌شود این کتاب‌ها برای کودکان با آسیب بینایی خوانده نشود یا کتاب‌هایی هم که چنین ویژگی‌ای نداشته باشند، به‌صورت قصه‌خوانی برای افراد با آسیب بینایی خوانده شود یا کتاب صوتی حاصل مهارت گوینده‌ای است که آن را می‌خواند. این امور دلایلی هستند تا با محتواهای بی‌کیفیت مواجه باشیم. از سوی دیگر کتاب‌های منتخب برای افراد با آسیب بینایی اغلب کتاب‌هایی هستند که تصویر در آنها کمتر حضور دارد؛ به‌گونه‌ای که به‌راحتی می‌شود از آن چشم‌پوشی کرد.
راه دیگر تهیۀ محتواهایی است که صرفاً برای افراد با آسیب بینایی آماده می‌شوند. هیچ‌کدام از اینها کتاب‌های مصوری نیستند که افراد عادی هم‌سن و سال افراد نابینا و کم‌بینا مورد مطالعه قرار می‌دهند. در چنین وضعیتی کودکان نابینا و کم‌بینا کتاب‌های کمتری برای خواندن و مطالعه دارند. این شرایط سبب شد تا ایدۀ بنفشه کلانتری، عضو شورای کتاب کودک، برای تهیۀ کتاب‌هایی که در آنها کتاب‌های تصویری هم برای افراد نابینا و کم‌بینا، توضیح‌دار شود، گامی جدید در تهیۀ کتاب کودک برای افراد با آسیب بینایی باشد. ویژگی‌هایی که قرار شد برای این کتاب‌ها در نظر گرفته شود عبارت بود از: استفاده از فنون صدا‌پیشگی، توضیح تصویر، ساخت موسیقی برای فضاسازی و درنهایت افکت‌گذاری.
در ادامۀ این گفتگو بنفشه کلانتری داستانِ صدا‌پیشه شدن خود و روخوانی کتاب برای نابینایان در مرکز نابینایان دانشگاه تهران را توضیح می‌دهد و از گذراندن کلاس‌های دوبله و تئاتر می‌گوید.
غزل فتح‌الهی راجع‌به اضافه شدنش به گروه جیکو سخن می‌گوید و نوع و معیار انتخاب کتاب‌ها را ذکر می‌کند و انواع کتاب‌ها از نظر تصویر را می‌شناساند. همچنین به بیان اهمیت کتاب‌های انتخابی و ویژگی‌های آنها می‌پردازد.
میلاد خالص دربارۀ موسیقی برای افراد با نیاز‌های ویژه می‌گوید: سال 97 با کتابی به نام موسیقی‌درمانی آشنا شدم که در آن موزیک‌تراپی یا موسیقی‌درمانی رشته‌ای دانشگاهی معرفی شده که از دهۀ شصت میلادی در آمریکا بنیان‌‌گذاری شده است. این دانش کمک می‌کند که چگونه باید برای معلولان آهنگ‌سازی کرد که این آهنگ‌ها هم متناسب با شنوایی و ادراکشان باشد و هم باعث رشد و پیشرفت شود، مثلاً ردیف‌ها برای گروه‌هایی با آسیب بینایی باید طوری انتخاب شوند که به حرکت آنها بینجامد یا از صداهای ریز استفاده نشود.
احسان مهرجو از دعوت شدنش برای تدوین کتاب‌های جیکو و تجربه‌های گذشته همکاری خود با گروه دانش‌آموزی کودک مجلۀ «رشد» می‌گوید که تهیۀ فایل‌های صوتی شعر و داستان را انجام داده است. او می‌افزاید علاقۀ خودش و حضور دو نفر از اعضای خانواده‌ و دغدغه‌های آنان برای خواندن کتاب و آشنایی او با این مسئله، از دلایل پذیرش کار گروه جیکو بوده است. مهرجو از شنوایی دقیق نابینایان می‌گوید و تعریف می‌کند که در طرح مقدماتی کارش از صدای پرندگان روزگاهی، در جایی که شب بوده، استفاده کرده است و دوستان نابینا این موضوع را به او یادآوری کرده‌اند؛ تذکری به‌جا که شاید افراد بینا کمتر به آن توجه کنند!
هرکدام از اعضای گروه جیکو کار حرفه‌ای را که لازمۀ تهیۀ کتاب کودک مناسب با آسیب بینایی است، تشریح می‌کنند و از فنونی صحبت می‌کنند که خود در این راستا به کار می‌گیرند.
میلاد خالص آهنگ‌هایی را که برای کتاب‌های جیکو استفاده کرده، در اختیار نواک قرار داده است. خوانندگان عزیز می‌توانند با گوش دادن به پادکست، بخشی از این آهنگ‌ها را بشنوند.
درنهایت طاهریان از شورای کتاب کودک و ناشرانی که کتاب‌هایشان را رایگان برای ضبط در اختیار آنها قرار داده‌اند تشکر کرد. او امیدوار بود که دیگر ناشران کتاب کودک و کسانی که می‌توانند به‌منظور توسعۀ افزایش منابع مطالعاتی برای کودکان نابینا و کم‌بینا گامی بردارند، به آنها در این مسیر نو کمک کنند تا کودکان با آسیب بینایی هم دغدغۀ خواندن کتاب را نداشته باشند. او افزود کتاب‌های تهیه‌شده در گروه جیکو در فیدیبو بارگذاری شده و به‌صورت رایگان در اختیار علاقه‌مندان به کتاب‌های صوتی توضیح‌دار برای کودکان قابل دسترس است.
در پایان همین شماره از نواک می‌توانید به لینک رایگان کتاب‌ها مراجعه و با معرفی به دیگران و نظر دادن راجع‌به کار اعضای گروه جیکو قطعاً به تقویت و بهبود کار این گروه تلاش‌گر کمک کنید. شما می‌توانید مشروح این گفتگو را در قالب فایل صوتی در پادکست ضمیمه‌شده در وبگاه و کانال‌های نسل مانا بشنوید."
audio/mana-e43db2d76239af4f5b9e.mp3,"برای ۱۲ آذر روز جهانی معلولین
موسی عصمتی
سردبیر: قطعه پیش رو را موسی عصمتی، دبیر آموزش ‌و‌ پرورش استثنایی و شاعر برجستۀ نابینا به مناسبت دوازدهم آذر، روز جهانی افراد دارای معلولیت، برای انتشار در اختیار ماهنامۀ نسل مانا قرار داده‌اند که از این استاد فرهیخته بابت این تحفۀ گران‌قدر، سپاس‌گزاریم.
با عینکی که تا ابد دودی‌ست
من آفتابی تازه می‌بینم
این‌سوی تاریک جهان هر شب
فانوسِ بی‌اندازه می‌بینم
*
از نقطه‌نقطه خط برجسته
راهی به سمت نور خواهم یافت
با یک عصا خورشیدهایم را
از جاده‌های دور خواهم یافت
*
من با اشارات خودم گفتم
از اولِ دنیا نشانی را
با بی‌زبانی بازمی‌خوانم
آوازهای هم‌زبانی را
*
موسیقیِ هرروز باران است
در من سکوتی که همیشه هست
از آخرین فریاد می‌گوید
در من فلوتی که همیشه هست
من دیرآموزم ولی باران
از من صفا را یاد می‌گیرد
احساس را، بی‌رنگ بودن را
رنگ خدا را یاد می‌گیرد
*
من روشنم مثل زلالی که
در چشمه‌های روستا جاری‌ست
بی‌کینه‌ام مثل نگاهی که
از خندۀ آیینه‌ها جاری‌ست
*
هرچند‌ تقدیرم نشستن بود
من ایستادم روی پاهایم
با صندلی چرخ‌دارم باز
پرچم‌به‌دست صبح فردایم
***
روزی تمام جاده خواهد دید
تا انتها بی‌پا دویدن را
با من تمام شهر خواهد خواند
موسیقیِ فصل رسیدن را"
audio/mana-628c0337f8b7b5328d55.mp3,"سال‌شمار زندگی و خدمات احمد رضا
محمد نوری
میراث فرهنگی نابینایان ایران هنوز از لایه‌های سده‌ها و اعصار و از میانۀ متون و اسناد، استخراج ‌نشده و همچنان چهره‌اش زیر ابرهای تاریخ پنهان مانده و شفاف نشده است. احمد رضا اولین فرد نابینایی بود که بر اساس تجربه‌های شخصی و سپس با آشنایی با قوانین و برنامه‌های اروپا و آمریکا، توان‌بخشی را مطرح و ابعاد آن را بررسی کرد و آنگاه دربارۀ آن کتاب نوشت و منتشر کرد. او از اولین نابینایانی است که معلم، کتابدار و نویسنده شد.
احمد رضا متولد 1290ش، در دوسالگی بر اثر آبله نابینا شد. او از کودکی به کتاب و علم‌آموزی و تحصیل علاقه داشت؛ هرچند متأسفانه تا سیزده‌سالگی نتوانست به مدرسه برود.
در ادامۀ مقاله‌هایِ قبلی دربارۀ ابعاد شخصیت احمد رضا، در این شماره سال‌شمار زندگی و خدمات او را بررسی می‌کنیم. تاریخ برخی از حوادث زندگی او مبهم است، ولی برخی تاریخ حوادث را خودش به‌صراحت گزارش کرده است. مواردی را که بر اساس قراین به دست آمد و در تاریخ آن شک و شبهه بود در گیومه گذاشته‌ام. برای روشن شدن پاره‌ای از حوادث زندگی احمد، برخی از حوادث زندگی برادران، پدر و فرزندش را هم آورده‌ام. تاریخ‌های شمسی بدون نماد، ولی تاریخ‌های میلادی با حرف م معرفی شده‌اند.
تولد در رشت: 1290/ 1911م
نابینا شدن بر اثر آبله: 1292
تولد برادرش فضل‌الله: 1293
درگذشت مادرش در 24 سالگی: 1294
ازدواج پدرش با همسر جدید: 1295
سپردن احمد به پیرزنی در رشت: 1295
آغاز زندگی تنها و بدون خانواده در رشت: 1295
مهاجرت پدرش همراه با خانواده به تهران: 1297
پایان جنگ جهانی اول: 1297
تولد برادر ناتنی (عنایت‌الله): 1299
اجاره کردن اتاقی برای احمد: 1301
تلاش صاحب‌خانه برای ثبت‌نام احمد: 1301
مخالفت پدرش با تحصیل: 1301
درگذشت پیرزن خدمتکار: 130۲
سکونت در خانه‌های خویشان 1302: به بعد
رفتن به مکتب‌خانه: 1303
رفتن به مدرسۀ جدید: 1305
مهاجرت به تهران همراه پدر: 1307
تحصیل در مدرسه اتحاد تهران: 1307
بازگشت به رشت: 1309
ادامۀ تحصیل در مدرسۀ شاهپور رشت: 1309
جدایی پدر از همسر جدید و بحران خانوادگی: 1310
ورود به دورۀ متوسطه: 1310
درگذشت پدر: 1317
فارغ‌التحصیل شدن فضل‌الله از دانشکدۀ فنی، رشتۀ برق: 1317
دریافت دیپلم ادبی: 1318
استخدام فضل‌الله در دانشکدۀ فنی: 1319
اجارۀ خانه در تهران و زندگی با فضل‌الله: 1319
تألیف کتاب چهارصد مسئلۀ حساب برای ابتدایی و نشر آن: 1321
تألیف کتاب سیصد مسئلۀ حساب و جبر برای متوسطه و نشر آن: 1321
تألیف کتاب دویست مسئله (چاپ‌نشده): 1322
ازدواج: 1322
رفتن فضل‌الله به آمریکا: 1323
تحصیل در رشتۀ فلسفه: 1323-1326
تولد اولین فرزند به نام کاظم: 1324
نامه به فرهنگ برای اشتغال: 1324
پذیرش برای دبیری (تدریس در دبیرستان): 1325
بازگشت فضل‌الله به ایران: 1326
اخذ مدرک کارشناسی زبان خارجه: 1326
انتشار کتاب اثری از بی‌بصری: 1327
درگذشت عنایت‌الله رضا: 1389
درگذشت کاظم رضا: 1395
درگذشت فضل‌الله رضا: 1398"
audio/mana-faf5860eedccbdfc7070.mp3,"پیش اعترافات یک جاسوس ای هدهد صبا به سبا می‌فرستمت
آقای موشکاف
به نظرم ما کوران در وضعیت حساس کنونی در قلۀ توجهاتمان در طول تاریخ کوریت هستیم و الآن داریم جور سایر دوستان دارای معلولیتمان را هم به دوش می‌کشیم. احتمالاً مطلع هستید که چند وقت پیش، لخ‌لخ کردن و رجزخوانی‌های دوستان ما در گروه‌های وسیع معلولیتی مورد توجه سازمان هدهد (همه‌کاره‌های دقیقِ همه‌چیزدان) قرار گرفت. این سازمان مقدس که سابقاً به امور متنوعی هم چون ساخت و ساز، ساخت و پاخت، رفت و روب، ریخت و پاش و…می‌پرداخت و عرصۀ فعالیتش به درازای لوله‌های نفت، از شرق تا غرب دور گسترده شده بود، جدیداً متوجه شده افراد معلول هم زبان دارند و می‌توانند اعتراض بکنند؛ از‌همین‌رو به این عرصه هم ورود کرده تا حواسش به همه‌چیز باشد.
باری! دوستان ما در هدهد وقتی دیدند معلولان، اجتماعات بیش از دو نفر داشته‌اند، فوری بچه‌ها را فرستادند سراغ سرکرده‌ها که آنها را ببرند توی سازمان که حرف دلشان را از نزدیک و در فضایی صمیمی بشنوند. این وسط اما چند تا مشکل کوچک به وجود آمد. هدهدهایی که به منزل سرکردگان رفته بودند، دیدند گونی‌هایی که برای حمل عزیزان برده‌اند مناسب‌سازی نشده است، یعنی عزیزمان را یا باید با ویلچر تو گونی جا می‌کردند که جا نمی‌شد یا بدون ویلچر می‌گذاشتند تو گونی که اون‌طوری دیگر اصلاً جمع نمی‌شد! خلاصه گفتند چه‌کار کنیم چه‌کار نکنیم، به این نتیجه رسیدند که اولاً علی‌الحساب موبایل و لپ‌تاپ عزیزان را ببرند که اگر به تعمیر یا به‌روز‌رسانی نیاز دارد به انجام برسانند. ثانیاً گفتند برویم سراغ معلولی که در گونی جا شود. این شد که گشتند و گشتند تا رسیدند به ما کوردلان عزیز. الآن هم دوره افتاده‌اند که ما را جمع کنند تا غائلۀ مشکلات معلولان جمع شود؛ از‌همین‌رو با توجه به اینکه ما از سرکردگان کوردلان هستیم، احساس کردیم عن‌قریب است سراغمان بیایند؛ لذا تصمیم گرفتیم پیش از اینکه دستگیر شویم، خودمان به یک‌سری از کارهایی که کرده‌ایم اعتراف کنیم تا بار گناهانمان سبک‌تر شود.
راستش را بخواهید ما در این چند سال خیلی خیانت کرده‌ایم و ناخواسته چندین بار عامل بیگانه شده‌ایم؛ آخرین بارش هم همین چند هفته پیش بود. ماجرا از این قرار بود که ما مطلع شدیم یک بزرگوار جودوکار که غواص هم بوده و گواهی‌نامۀ رانندگی داشته و تازه سربازی هم رفته بوده، برای کمک به جامعۀ نابینایان و کم‌بینایان، قبول زحمت فرموده و به جای ما به مسابقات جودو رفته. خب! دروغ چرا؟! ما خیلی وقت پیش از این ماجرا خبر داشتیم و چندین بار همۀ دوستان را در فدراسیون خبر کرده بودیم، اما عزیزان در فدراسیون معتقد بودند حالا که نیکوکاری پیدا شده که می‌خواهد به جای شما جور سفر چین و ماچین را بکشد، نباید این‌همه ناسپاس باشید! این شد که فریادهای ما ره به جایی نبرد و شیطان گولمان زد و رفتیم و رایانامه‌ای فرستادیم برای کفار و سیر تا پیاز را برایشان تعریف کردیم. به‌خدا که ما فکر نمی‌کردیم این‌قدر برایمان بد بشود و این عزیز فداکار را از مسابقات اخراج کنند. ما فکر کردیم نهایتاً مثل کشور خودمان با دو تا تشر و یک چشم‌‌غُره سر و ته قضیه را هم می‌آورند، البته که در اینجا اتفاق خاصی هم نیفتاد و نهایتاً گفتند بندۀ خدا به خاطر تقلب اخراج نشده بود، بلکه به دلیل مصرف مواد، آزمایش ایشان مثبت شده بود. یکی دو روز بعد هم گفتند اصلاً این بزرگوار از مسابقات اخراج نشده بود، بلکه مرخصی زندانش تمام شده بود و باید زودتر بر‌می‌گشت. به‌هرحال ما از اینکه در این فقره، عامل بیگانه شدیم بسیار شرمساریم. خدا از گناهان ما بگذرد! به‌خدا از عذاب وجدان داریم کباب‌کوبیده می‌شویم.
در فقرۀ دیگری یاد داریم که شب عیدی، تیلیویزیون کاملاً ملی، یک خواهر روشن‌دل را آورده بودند که از بدو تولد کور بود، بعد یک‌هو به‌وسیلۀ تکنولوژی دانشمندان توانمند داخلی و به دست پزشکان متخصص و بدون کراوات، مورد جراحی قرار گرفته و یک‌شبه چشم‌هایش مثل عقاب تیزبین شده بود. احسان‌خانِ بااحساس که شب عیدی دل ملتی را شاد کرد و بابت این شادسازی، چندمیلیاردی هم به جیب زد، از طرف جامعۀ نابینایان مورد انتقاد قرار گرفت که «عامو! مگه کشکه؟!» ایشان اما همه‌چیز را به کشکک زانویش حواله کرد و جواب کسی را نداد که نداد. خب! راستش را بخواهید ما هم فشارمان رفت بالا و باز شیطان بزرگ گولمان زد و خبر این کلاشی ملی را فرستادیم برای یکی دوتا از این شبکه‌های آن‌وری. آن دوستان هم که با این دوستان هم‌پیاله بودند، فوری خبر را به گوش احسان و دیگر بچه‌ها رساندند و 24 ساعت نگذشت که صدای صاحب تلویزیون درآمد که بابا مسخره کردید! جمع کنید این غائلۀ چرت را! احسان هم فکر کرده بود باید عذرخواهی کند؛ رو همین حساب چهارتا کور جمع کرد و مثلاً عذرخواهی کرد، اما بعداً بهش گفتند: «بچه‌جان! عذرخواهی مال جوامع غربی نفهمه. جامعۀ همه‌چی‌دان مسلح به حاکمیت مطلقِ همه‌چی فهم، نیازی به عذرخواهی نداره، شما فقط بز‌خواهی کنی کافیه، یعنی مثل بز تو چشم مردم نگاه کن و هرچه می‌خوای بگو!» احسان هم که خوب دستورالعمل‌ها را از بر بود، مثل طوطی اجرا کرد و خدا را شکر همه‌چیز همان‌طور که خواسته بودند شد.
مورد آخر را خجالت می‌کشم بگویم، چون نه شِبه‌ جاسوسی، بلکه یک دورۀ کامل جاسوس‌پروری بود. قضیه از این قرار بود که در فضای فاسد مجازی، اطلاعیه‌ای دیدیم که یک نهاد غیر انتفاعی خارجکی تصمیم گرفته یک‌سری کلاس‌های آموزشی مجازی برای افراد دارای معلولیت برگزار کند. ما هم که خیلی احمق تشریف داشتیم، نگفتیم خب! آره این نهاد برای چه چیزی باید این کار را بکند؟! چه نفعی برایش دارد؟! چرا پولش را نمی‌دهد آقازاده‌هایش بروند کانادا عیاشی کنند؟! آخر این عاقلانه است که پول بی‌زبان را خرج ما کند؟! آخر مگر نهادهای بین‌المللی جز جاسوسی کار دیگری می‌کنند؟! خلاصه هیچ‌یک از این موضوعات اظهر من الشمس برایمان سؤال نشد و مثل بز اَخفَش رفتیم و تو کلاس‌ها شرکت کردیم، اما چشمتان روز بد نبیند، اولاً برای ترویج فحشا، کلاس‌ها را مختلط برگزار کردند، در صورتی که به‌راحتی می‌توانستند اتاق جدا ایجاد کنند؛ این که در فضای مجازی خرجی نداشت! ثانیاً از ابتدا تا انتهای کلاس، هرچه گفتند برعکس قوانین حاکم بر مملکت ما بود، مثلاً گفتند افراد دارای معلولیت انسان هستند؛ مثل سایر مردم حقوقی دارند که باید برآورده شود؛ حکومت موظف است نیازهای ایشان را برآورده کند و خنده‌دارتر از همه اینکه بهزیستی به‌عنوان متولی امور افراد معلول، موظف به پاسخ‌گویی در همۀ این موارد است. ما که این‌همه دروغ شاخ‌دار یکجا نشنیده بودیم، بعد از این کلاس‌ها کلاً متحول شدیم و راه افتادیم یقۀ این و آن را گرفتیم که آقا حق ما رو پس بده! اما حالا که خوب فکر می‌کنیم می‌بینیم اینها دروغی بیش نبوده که به قصد فریب ما گفته شده.
ما پس از رؤیت دستگیری دوست عزیزمان و تأمل و تفکر فراوان به این نتیجه رسیدیم که دشمنان ما در عرصۀ جنگ زمینی، هوایی، دریایی، نفتی، فرهنگی، هنری، ورزشی، صنعتی، سنتی و توهم‌زا نتوانستند ما را شکست بدهند و حالا وارد عرصۀ معلولیت شده‌اند، اما باید بدانند که ما افراد دارای معلولیت در اینجا و سایر جاهایی که پولمان نفوذ دارد، تا نفت در لوله‌هایمان داریم، در برابر یاوه‌سرایی و دروغ‌گویی‌های این معلوم‌الحال‌ها می‌ایستیم و نمی‌گذاریم دروغ‌هایشان را در قالب حقوق بشر، همنوع‌خواهی، انسان‌دوستی و…به ما قالب کنند. ما با صراحت تمام بیان می‌داریم که همۀ نهادهای بین‌المللی، از w h o تا سازمان ملل و سایر سازمان‌ها، لانۀ جاسوسی دشمنان ما هستند و از همۀ این جاسوسان شوم اعلام برائت می‌کنیم.
در پایان بخشی از شعر زیبا از لسان‌الغیب را با عشق تقدیم می‌کنیم، امید که توبه‌نامۀ ما مورد پذیرش دوستان هدهدی قرار گرفته باشد.
ای هدهد صبا به سبا می‌فرستمت
بنگر که از کجا به کجا می‌فرستمت
حیف است طایری چو تو در خاکدان غم
زین جا به آشیان وفا می‌فرستمت
در راه عشق مرحلۀ قرب و بُعد نیست
می‌بینمت عیان و دعا می‌فرستمت
هر صبح و شام قافله‌ای از دعای خیر
در صحبت شمال و صبا می‌فرستمت
تا لشکر غمت نکند مُلک دل خراب
جان عزیز خود به نوا می‌فرستمت
ای غایب از نظر که شدی هم‌نشین دل
می‌گویمت دعا و ثنا می‌فرستمت
…
ساقی بیا که هاتف غیبم به مژده گفت
با درد صبر کن که دوا می‌فرستمت
«موشی سرود مجلس ما ذکر خیر توست
بشتاب هان که اسب و قبا می‌فرستمت
خاکسار کم‌مقدار
موشکاف، متخلص به موشی"
audio/mana-322188662095259c78ea.mp3,"دست خالی معلولان در برنامۀ هفتم توسعه: نمایندگانی که از حق معلولان دفاع نکردند
امیر سرمدی
از اوایل مهرماه بررسی برنامۀ هفتم توسعه در صحن علنی مجلس شورای اسلامی آغاز شده است. به همین بهانه با سهیل معینی، عضو شورای مرکزی در کارگروه بررسی برنامۀ هفتم توسعه در مرکز پژوهش‌های مجلس، به گفتگو نشستیم. در این مصاحبه، به نگاه دولت در ارتباط با حمایت‌های اجتماعی در برنامۀ هفتم توسعه، بررسی فرایند احکام پیشنهادی معلولان در کمیسیون‌های تخصصی، روند بررسی در کمیسیون تلفیق، چگونگی اصلاح قانون حمایت از حقوق معلولان و چرایی عدم اجرای آن در حال حاضر اشاره شده است.
سهیل معینی در خصوص توجه برنامۀ هفتم توسعه به معلولان گفت: برنامه‌های توسعه اگر به معنای واقعی کلمه جنبۀ توسعه‌ای داشته باشند، وارد جزئیات نمی‌شوند و صرفاً سیاست‌های کلان و راهبردی را در بر می‌گیرند؛ برای مثال اعلام می‌شود در زمینۀ رفاه اجتماعی، شاخص‌ها در پنج سال آینده تا چه اندازه باید تغییر کند، رشد تولید ناخالص ملی چه میزان باید باشد، محورهای این رشد چگونه است، در زمینۀ کاهش فقر چه اقدامی باید صورت گیرد و… . با این رویکرد، سازمان‌ها سیاست‌گذاری‌های کلان را در برنامه‌های خود، به راهبرد‌های اجرایی تبدیل می‌کنند؛ بنابراین نام بردن یا نبردن از اقشار مختلف در برنامه‌های توسعه‌ای، لزوماً شاخصی برای توجه آن برنامه نسبت به آن قشر یا گروه محسوب نمی‌شود.
معینی ادامه داد: بیشتر کارشناسان متفق‌القول هستند برنامۀ هفتم توسعه ماهیت یک برنامۀ کلان را ندارد و سیاست‌های مشخصی در آن گنجانده نشده است. در این برنامه عمدتاً رؤیاپردازی شده و مباحث آن بسیار آرمان‌گرایانه است. اهدافی در برنامه وجود دارد که مکانیسم‌های مشخصی برای آن پیش‌بینی نشده است، تناقض بسیاری در برنامه دیده‌ می‌شود و به‌طور‌کلی اشکال بسیاری از منظر برنامه‌نویسی به آن وارد است. کارشناسان اعتقاد دارند با ایرادهای ساختاری فراوانی که در برنامۀ هفتم توسعه وجود دارد، درصد ناکامی آن به نسبت برنامه‌های قبلی بیشتر است.
مدیرعامل شبکۀ ملی نابینایان چاووش بیان کرد: بااینکه بر اساس مادۀ ۵۷ احکام دائمی کشور، سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی سلامت اجتماعی مطرح شده است، اما در برنامۀ هفتم، توجهی به این سازمان نشده است. زمانی که لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه منتشر شد، متوجه شدیم این برنامه کمترین توجه را به خدمات اجتماعی از منظر حمایت‌های اجتماعی دارد. با توجه به شرایط کشور، دولت در برنامۀ هفتم می‌کوشد مسئولیت و بار هزینه‌ای را از روی دوش خود بردارد. با وجود این شرایط ما ورود کردیم و به دنبال آن بودیم از طریق برنامۀ هفتم توسعه، ظرفیت‌های اجرایی جدیدی را برای قانون حمایت از حقوق معلولان ایجاد کنیم. از یک‌سال ‌و ‌نیم قبل، با وزارت تعاون و سازمان بهزیستی تماس گرفتیم و از آنها توضیحاتی دربارۀ اقداما‌تشان خواستیم. متأسفانه در زمینۀ معلولان، دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط هیچ ارتباطی با یکدیگر نداشتند و وزارت تعاون به‌عنوان یک نهاد بالادستی، نمی‌دانست در سازمان بهزیستی چه می‌گذرد.
سهیل معینی گفت: مدتی در بررسی برنامۀ هفتم توقفی ایجاد شد؛ تا اینکه نمایندگان مجلس اعلام کردند اگر دولت لایحۀ برنامۀ هفتم را به مجلس نیاورد، بودجۀ سال 1402 را بررسی نخواهند کرد. در این زمان به‌سرعت جلسه‌ها آغاز شد. از ابتدا مشخص بود با این عجله نمی‌توان کار خاصی را از پیش برد. با مطالعۀ پیش‌نویس جدید لایحۀ برنامۀ توسعۀ هفتم، به این نتیجه رسیدیم هیئت دولت هیچ توجهی به زندگی معلولان و به‌طور‌کلی حمایت‌های اجتماعی نکرده است؛ بنابراین دست ما بسیار بسته شد. وزارت تعاون می‌بایست در همان دولت از احکام خود دفاع می‌کرد که در این زمینه بسیار ضعیف عمل کرد. در این شرایط بود که به مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد دادیم حال که وزارت‌خانه‌های تخصصی وظیفۀ خود را به‌طور شایسته انجام نداده‌اند، آنها به مسئله ورود کنند که استقبال کردند. بخش تشکل‌های دفتر مطالعات اجتماعی چندین کارگروه را برای بررسی برنامۀ هفتم توسعه تشکیل داد. یکی از این کارگروه‌ها برای سازمان بهزیستی بود که مسئولیت آن را به دکتر شیخی، مدیر شبکۀ مراکز مثبت زندگی، واگذار کردند. پنج نفر به‌عنوان اعضای شورای مرکزی انتخاب شدند تا مسئول نظارت بر مصوبه‌های کارگروه‌ها باشند. این‌جانب نیز به‌عنوان عضو شورای مرکزی انتخاب شدم و کار بررسی احکام آغاز شد.
در پیش‌نویس اولیۀ دولت، آورده بودند معلولان می‌توانند در استخدام بخش خصوصی، با اختیار خود قراردادی را امضا کنند که دریافتی‌شان کمتر از قانون وزارت کار باشد. این حکم با هدف افزایش اشتغال معلولان در برنامۀ هفتم گنجانده شده بود، اما در عمل زمینۀ استثمار معلولان را فراهم می‌کرد؛ ضمن اینکه این حکم نقض مواد 12 و 13 قانون حمایت از حقوق معلولان بود؛ چراکه در این قانون آمده است: اگر کارفرما تمام قوانین وزارت کار را در استخدام معلولان رعایت کند، دولت بیمۀ کارفرمایی یا جبران عدم کارایی را پرداخت خواهد کرد. درنهایت با اعتراض‌های فراوانی که صورت گرفت، این بند از پیش‌نویس اصلی برنامۀ هفتم توسعه حذف شد.
مدیرعامل انجمن باور در ادامۀ صحبت‌های خود در روند تدوین احکام معلولان در برنامۀ هفتم گفت: متأسفانه کارگروه بهزیستی نتوانست ارتباط مؤثری را با تشکل‌های معلولان برقرار کند. از آن‌سو شبکه‌ها و تشکل‌های افراد دارای معلولیت نیز پیشنهاد مشخصی برای این برنامه نداشتند. نابینایان، ناشنوایان و افراد جسمی و حرکتی، هرکدام، دو شبکۀ ملی دارند، اما نقطه‌نظرات خود را ارسال نکردند. به نظر من دلیل آن، ضعف جدی دانش تخصصی در حوزۀ معلولان و نداشتن درک کافی نسبت به اهمیت موضوع است. فقط کامران عاروان یک‌بار و بهروز مروتی دو بار در جلسه‌های مرکز پژوهش‌ها شرکت کردند که دستاورد چندانی هم نداشت، البته بهروز مروتی زحمت خود را می‌کشد و سعی می‌کند اثرگذار باشد.
معینی در پاسخ به این سؤال که فکر نمی‌کنید دلیل این موضوع نا‌امیدی حاکم بر جامعه نسبت به حاکمیت و عدم وجود گوش شنوا در میان مسئولان باشد گفت: این عامل قطعاً تأثیرگذار است، اما زمانی که امید بر جامعه حاکم بود، تشکل‌های معلولان از ضعف دانش تخصصی رنج می‌بردند و به صحنه نمی‌آمدند، البته این مسئله در خصوص سایر سازمان‌های مردم‌نهاد نیز صدق می‌کند و تنها مختص معلولان نیست؛ چراکه آنها نیز در کارگروه‌های دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس مشارکت چندانی نداشتند.
معینی تصریح کرد: ما چاره‌ای جز کنشگری نداریم و اگر تسلیم نا‌امیدی شویم، کل ماجرا را باخته‌ایم؛ درواقع همین دستاورد‌های اندکی هم که داریم، مدیون در صحنه بودن خودمان هستیم.
او ادامه داد: درنهایت در فرایند بررسی احکام پیشنهادی، به ما اعلام شد بر اساس شرایط کشور، احکام بسیاری را به مجلس نیاورید؛ چراکه مجلس نیز نمی‌تواند در تمامی آنها مداخله کند و تغییرات مورد نظر شما را اعمال کند؛ از این رو سعی شد احکام کمتری به کمیسیون‌ها ارسال شود که نخست دایرۀ اثرگذاری آن وسیع باشد و دوم اینکه در قانون حمایت از معلولان به آن اشاره نشده باشد. با این رویکرد تلاش شد برای برخی از احکام زمین‌ماندۀ قانون حمایت از حقوق معلولان، سیاست‌های راهبردی نوشته شود. برای مادۀ 27 از قانون حمایت از حقوق معلولان پیشنهاد شد دولت در سال نخست 20درصد از جامعۀ هدف را تحت پوشش قرار دهد تا در مدت پنج‌سال، به‌صورت پلکانی، پوشش خود را به 100درصد برساند. پیشنهاد دادیم تمامی معلولان تحت پوشش بیمۀ پایۀ سلامت قرار بگیرند، تمام افراد معلول تحت پوشش بیمه‌های تکمیلی باشند و خدمات توان‌بخشی، مشمول بیمه‌های پایه‌ای و تکمیلی شوند. در زمینۀ مناسب‌سازی، اصلاح سیاست‌های شغلی معلولان و حق پرستاری نیز احکامی پیشنهاد شد.
پس از ارائۀ این پیشنهاد‌ها از سوی ما، تعدادی از نمایندگان مجلس به مرکز پژوهش‌ها دعوت شدند تا دربارۀ این احکام تبادل‌نظر صورت گیرد. تعدادی از این احکام در کمیسیون اجتماعی و سایر کمیسیون‌ها به تصویب رسید، اما متأسفانه نمایندگان کمیته‌های تخصصی از احکامی که خودشان تصویب کرده بودند، در کمیسیون تلفیق دفاع نکردند؛ بنابراین تمامی زحمات ما و جلسه‌های کارشناسی و لابی‌گری‌های صورت‌گرفته بر باد رفت و با تصویب نشدن پیشنهاد‌های ما در کمیسیون تلفیق، خواسته‌های ما برای تصویب نهایی به صحن علنی مجلس راه پیدا نکرد. کارشناسان مرکز پژوهش‌ها نیز از این بابت بسیار کلافه و ناراحت بودند. در صحبتی که با نمایندگان در خصوص چرایی این امر داشتیم، آنها اعلام کردند نمایندگان دولت مانع ورود برخی از این احکام به برنامه می‌شدند؛ برای مثال آقای منظور، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در خصوص مادۀ 27 در جلسه به نمایندگان گفته بود اجرای این ماده تعهد دولت است و خود ما آن را اجرا می‌کنیم، در‌حالی‌که در شش سال گذشته با وجود تعهد دولت، منابع مشخصی برای آن پیش‌بینی نشده است؛ بنابراین استدلال نمایندگان نیز در این زمینه ما را قانع نکرد.
اواخر شهریورماه هیئت‌رئیسۀ مجلس از مرکز پژوهش‌ها درخواست کرد یک یا دو حکم پیشنهادی معلولان را اعلام کند تا با حمایت هیئت‌رئیسه در فرایند بررسی لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه در صحن علنی مجلس اضافه شود. با ما تماس گرفتند و ما همان مادۀ 27 را پیشنهاد دادیم. حالا باید دید درنهایت خروجی برنامۀ هفتم برای معلولان، پس از بررسی نمایندگان مجلس به چه فرجامی می‌انجامد. روندی که در تمامی کمیته‌ها طی شد، روند نا‌امیدکننده‌ای بود و در تمامی کارگروه‌ها این مسئله صادق بود؛ چراکه همواره اعلام می‌شد دولت در شرایط خاصی قرار دارد، دولت تحت‌فشار مالی است و نباید تعهدات درازمدت برایش ایجاد کرد.
سهیل معینی در پایان گفت: درست است که در تدوین برنامۀ هفتم توسعه برای معلولان ناکام بودیم و موفقیت چندانی نصیبمان نشد، اما ما همچنان قانون حمایت از معلولان را داریم. در برنامۀ هفتم دنبال ظرفیت مکمل برای قانون حمایت بودیم که به آن نرسیدیم، اما بودجۀ 1403 را پیش ‌رو داریم و باید پیشنهادهای خود را در بودجۀ 1403 بگنجانیم. باید با وحدت کامل تمامی تشکل‌های معلولان، بتوان ظرفیت‌های جدیدی را برای قانون حمایت ایجاد کرد تا آیندۀ بهتر و امیدوارکننده‌تری در انتظار جامعۀ معلولان باشد.
مصاحبۀ یک‌صد دقیقه‌ای نسل مانا با سهیل معینی شامل مباحث بسیار، ازجمله سایر مسائل مربوط به برنامۀ هفتم توسعه، لزوم اصلاح بخش‌هایی از قانون حمایت از حقوق معلولان، چرایی اجرا نشدن قانون حمایت در حال حاضر، عملکرد شبکه‌ها و سمن‌های ویژۀ معلولان در زمینۀ اصلاحیۀ قانون حمایت است که فایل صوتی گفتگو با ایشان را می‌توانید ذیل این مصاحبه در وبگاه و شبکه‌های اجتماعی نسل مانا دریافت کنید."
audio/mana-d386b5c3f0665896d9e5.mp3,"دست خالی معلولان در برنامۀ هفتم توسعه: نمایندگانی که از حق معلولان دفاع نکردند
امیر سرمدی
از اوایل مهرماه بررسی برنامۀ هفتم توسعه در صحن علنی مجلس شورای اسلامی آغاز شده است. به همین بهانه با سهیل معینی، عضو شورای مرکزی در کارگروه بررسی برنامۀ هفتم توسعه در مرکز پژوهش‌های مجلس، به گفتگو نشستیم. در این مصاحبه، به نگاه دولت در ارتباط با حمایت‌های اجتماعی در برنامۀ هفتم توسعه، بررسی فرایند احکام پیشنهادی معلولان در کمیسیون‌های تخصصی، روند بررسی در کمیسیون تلفیق، چگونگی اصلاح قانون حمایت از حقوق معلولان و چرایی عدم اجرای آن در حال حاضر اشاره شده است.
سهیل معینی در خصوص توجه برنامۀ هفتم توسعه به معلولان گفت: برنامه‌های توسعه اگر به معنای واقعی کلمه جنبۀ توسعه‌ای داشته باشند، وارد جزئیات نمی‌شوند و صرفاً سیاست‌های کلان و راهبردی را در بر می‌گیرند؛ برای مثال اعلام می‌شود در زمینۀ رفاه اجتماعی، شاخص‌ها در پنج سال آینده تا چه اندازه باید تغییر کند، رشد تولید ناخالص ملی چه میزان باید باشد، محورهای این رشد چگونه است، در زمینۀ کاهش فقر چه اقدامی باید صورت گیرد و… . با این رویکرد، سازمان‌ها سیاست‌گذاری‌های کلان را در برنامه‌های خود، به راهبرد‌های اجرایی تبدیل می‌کنند؛ بنابراین نام بردن یا نبردن از اقشار مختلف در برنامه‌های توسعه‌ای، لزوماً شاخصی برای توجه آن برنامه نسبت به آن قشر یا گروه محسوب نمی‌شود.
معینی ادامه داد: بیشتر کارشناسان متفق‌القول هستند برنامۀ هفتم توسعه ماهیت یک برنامۀ کلان را ندارد و سیاست‌های مشخصی در آن گنجانده نشده است. در این برنامه عمدتاً رؤیاپردازی شده و مباحث آن بسیار آرمان‌گرایانه است. اهدافی در برنامه وجود دارد که مکانیسم‌های مشخصی برای آن پیش‌بینی نشده است، تناقض بسیاری در برنامه دیده‌ می‌شود و به‌طور‌کلی اشکال بسیاری از منظر برنامه‌نویسی به آن وارد است. کارشناسان اعتقاد دارند با ایرادهای ساختاری فراوانی که در برنامۀ هفتم توسعه وجود دارد، درصد ناکامی آن به نسبت برنامه‌های قبلی بیشتر است.
مدیرعامل شبکۀ ملی نابینایان چاووش بیان کرد: بااینکه بر اساس مادۀ ۵۷ احکام دائمی کشور، سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی سلامت اجتماعی مطرح شده است، اما در برنامۀ هفتم، توجهی به این سازمان نشده است. زمانی که لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه منتشر شد، متوجه شدیم این برنامه کمترین توجه را به خدمات اجتماعی از منظر حمایت‌های اجتماعی دارد. با توجه به شرایط کشور، دولت در برنامۀ هفتم می‌کوشد مسئولیت و بار هزینه‌ای را از روی دوش خود بردارد. با وجود این شرایط ما ورود کردیم و به دنبال آن بودیم از طریق برنامۀ هفتم توسعه، ظرفیت‌های اجرایی جدیدی را برای قانون حمایت از حقوق معلولان ایجاد کنیم. از یک‌سال ‌و ‌نیم قبل، با وزارت تعاون و سازمان بهزیستی تماس گرفتیم و از آنها توضیحاتی دربارۀ اقداما‌تشان خواستیم. متأسفانه در زمینۀ معلولان، دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط هیچ ارتباطی با یکدیگر نداشتند و وزارت تعاون به‌عنوان یک نهاد بالادستی، نمی‌دانست در سازمان بهزیستی چه می‌گذرد.
سهیل معینی گفت: مدتی در بررسی برنامۀ هفتم توقفی ایجاد شد؛ تا اینکه نمایندگان مجلس اعلام کردند اگر دولت لایحۀ برنامۀ هفتم را به مجلس نیاورد، بودجۀ سال 1402 را بررسی نخواهند کرد. در این زمان به‌سرعت جلسه‌ها آغاز شد. از ابتدا مشخص بود با این عجله نمی‌توان کار خاصی را از پیش برد. با مطالعۀ پیش‌نویس جدید لایحۀ برنامۀ توسعۀ هفتم، به این نتیجه رسیدیم هیئت دولت هیچ توجهی به زندگی معلولان و به‌طور‌کلی حمایت‌های اجتماعی نکرده است؛ بنابراین دست ما بسیار بسته شد. وزارت تعاون می‌بایست در همان دولت از احکام خود دفاع می‌کرد که در این زمینه بسیار ضعیف عمل کرد. در این شرایط بود که به مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد دادیم حال که وزارت‌خانه‌های تخصصی وظیفۀ خود را به‌طور شایسته انجام نداده‌اند، آنها به مسئله ورود کنند که استقبال کردند. بخش تشکل‌های دفتر مطالعات اجتماعی چندین کارگروه را برای بررسی برنامۀ هفتم توسعه تشکیل داد. یکی از این کارگروه‌ها برای سازمان بهزیستی بود که مسئولیت آن را به دکتر شیخی، مدیر شبکۀ مراکز مثبت زندگی، واگذار کردند. پنج نفر به‌عنوان اعضای شورای مرکزی انتخاب شدند تا مسئول نظارت بر مصوبه‌های کارگروه‌ها باشند. این‌جانب نیز به‌عنوان عضو شورای مرکزی انتخاب شدم و کار بررسی احکام آغاز شد.
در پیش‌نویس اولیۀ دولت، آورده بودند معلولان می‌توانند در استخدام بخش خصوصی، با اختیار خود قراردادی را امضا کنند که دریافتی‌شان کمتر از قانون وزارت کار باشد. این حکم با هدف افزایش اشتغال معلولان در برنامۀ هفتم گنجانده شده بود، اما در عمل زمینۀ استثمار معلولان را فراهم می‌کرد؛ ضمن اینکه این حکم نقض مواد 12 و 13 قانون حمایت از حقوق معلولان بود؛ چراکه در این قانون آمده است: اگر کارفرما تمام قوانین وزارت کار را در استخدام معلولان رعایت کند، دولت بیمۀ کارفرمایی یا جبران عدم کارایی را پرداخت خواهد کرد. درنهایت با اعتراض‌های فراوانی که صورت گرفت، این بند از پیش‌نویس اصلی برنامۀ هفتم توسعه حذف شد.
مدیرعامل انجمن باور در ادامۀ صحبت‌های خود در روند تدوین احکام معلولان در برنامۀ هفتم گفت: متأسفانه کارگروه بهزیستی نتوانست ارتباط مؤثری را با تشکل‌های معلولان برقرار کند. از آن‌سو شبکه‌ها و تشکل‌های افراد دارای معلولیت نیز پیشنهاد مشخصی برای این برنامه نداشتند. نابینایان، ناشنوایان و افراد جسمی و حرکتی، هرکدام، دو شبکۀ ملی دارند، اما نقطه‌نظرات خود را ارسال نکردند. به نظر من دلیل آن، ضعف جدی دانش تخصصی در حوزۀ معلولان و نداشتن درک کافی نسبت به اهمیت موضوع است. فقط کامران عاروان یک‌بار و بهروز مروتی دو بار در جلسه‌های مرکز پژوهش‌ها شرکت کردند که دستاورد چندانی هم نداشت، البته بهروز مروتی زحمت خود را می‌کشد و سعی می‌کند اثرگذار باشد.
معینی در پاسخ به این سؤال که فکر نمی‌کنید دلیل این موضوع نا‌امیدی حاکم بر جامعه نسبت به حاکمیت و عدم وجود گوش شنوا در میان مسئولان باشد گفت: این عامل قطعاً تأثیرگذار است، اما زمانی که امید بر جامعه حاکم بود، تشکل‌های معلولان از ضعف دانش تخصصی رنج می‌بردند و به صحنه نمی‌آمدند، البته این مسئله در خصوص سایر سازمان‌های مردم‌نهاد نیز صدق می‌کند و تنها مختص معلولان نیست؛ چراکه آنها نیز در کارگروه‌های دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس مشارکت چندانی نداشتند.
معینی تصریح کرد: ما چاره‌ای جز کنشگری نداریم و اگر تسلیم نا‌امیدی شویم، کل ماجرا را باخته‌ایم؛ درواقع همین دستاورد‌های اندکی هم که داریم، مدیون در صحنه بودن خودمان هستیم.
او ادامه داد: درنهایت در فرایند بررسی احکام پیشنهادی، به ما اعلام شد بر اساس شرایط کشور، احکام بسیاری را به مجلس نیاورید؛ چراکه مجلس نیز نمی‌تواند در تمامی آنها مداخله کند و تغییرات مورد نظر شما را اعمال کند؛ از این رو سعی شد احکام کمتری به کمیسیون‌ها ارسال شود که نخست دایرۀ اثرگذاری آن وسیع باشد و دوم اینکه در قانون حمایت از معلولان به آن اشاره نشده باشد. با این رویکرد تلاش شد برای برخی از احکام زمین‌ماندۀ قانون حمایت از حقوق معلولان، سیاست‌های راهبردی نوشته شود. برای مادۀ 27 از قانون حمایت از حقوق معلولان پیشنهاد شد دولت در سال نخست 20درصد از جامعۀ هدف را تحت پوشش قرار دهد تا در مدت پنج‌سال، به‌صورت پلکانی، پوشش خود را به 100درصد برساند. پیشنهاد دادیم تمامی معلولان تحت پوشش بیمۀ پایۀ سلامت قرار بگیرند، تمام افراد معلول تحت پوشش بیمه‌های تکمیلی باشند و خدمات توان‌بخشی، مشمول بیمه‌های پایه‌ای و تکمیلی شوند. در زمینۀ مناسب‌سازی، اصلاح سیاست‌های شغلی معلولان و حق پرستاری نیز احکامی پیشنهاد شد.
پس از ارائۀ این پیشنهاد‌ها از سوی ما، تعدادی از نمایندگان مجلس به مرکز پژوهش‌ها دعوت شدند تا دربارۀ این احکام تبادل‌نظر صورت گیرد. تعدادی از این احکام در کمیسیون اجتماعی و سایر کمیسیون‌ها به تصویب رسید، اما متأسفانه نمایندگان کمیته‌های تخصصی از احکامی که خودشان تصویب کرده بودند، در کمیسیون تلفیق دفاع نکردند؛ بنابراین تمامی زحمات ما و جلسه‌های کارشناسی و لابی‌گری‌های صورت‌گرفته بر باد رفت و با تصویب نشدن پیشنهاد‌های ما در کمیسیون تلفیق، خواسته‌های ما برای تصویب نهایی به صحن علنی مجلس راه پیدا نکرد. کارشناسان مرکز پژوهش‌ها نیز از این بابت بسیار کلافه و ناراحت بودند. در صحبتی که با نمایندگان در خصوص چرایی این امر داشتیم، آنها اعلام کردند نمایندگان دولت مانع ورود برخی از این احکام به برنامه می‌شدند؛ برای مثال آقای منظور، رئیس سازمان برنامه و بودجه، در خصوص مادۀ 27 در جلسه به نمایندگان گفته بود اجرای این ماده تعهد دولت است و خود ما آن را اجرا می‌کنیم، در‌حالی‌که در شش سال گذشته با وجود تعهد دولت، منابع مشخصی برای آن پیش‌بینی نشده است؛ بنابراین استدلال نمایندگان نیز در این زمینه ما را قانع نکرد.
اواخر شهریورماه هیئت‌رئیسۀ مجلس از مرکز پژوهش‌ها درخواست کرد یک یا دو حکم پیشنهادی معلولان را اعلام کند تا با حمایت هیئت‌رئیسه در فرایند بررسی لایحۀ برنامۀ هفتم توسعه در صحن علنی مجلس اضافه شود. با ما تماس گرفتند و ما همان مادۀ 27 را پیشنهاد دادیم. حالا باید دید درنهایت خروجی برنامۀ هفتم برای معلولان، پس از بررسی نمایندگان مجلس به چه فرجامی می‌انجامد. روندی که در تمامی کمیته‌ها طی شد، روند نا‌امیدکننده‌ای بود و در تمامی کارگروه‌ها این مسئله صادق بود؛ چراکه همواره اعلام می‌شد دولت در شرایط خاصی قرار دارد، دولت تحت‌فشار مالی است و نباید تعهدات درازمدت برایش ایجاد کرد.
سهیل معینی در پایان گفت: درست است که در تدوین برنامۀ هفتم توسعه برای معلولان ناکام بودیم و موفقیت چندانی نصیبمان نشد، اما ما همچنان قانون حمایت از معلولان را داریم. در برنامۀ هفتم دنبال ظرفیت مکمل برای قانون حمایت بودیم که به آن نرسیدیم، اما بودجۀ 1403 را پیش ‌رو داریم و باید پیشنهادهای خود را در بودجۀ 1403 بگنجانیم. باید با وحدت کامل تمامی تشکل‌های معلولان، بتوان ظرفیت‌های جدیدی را برای قانون حمایت ایجاد کرد تا آیندۀ بهتر و امیدوارکننده‌تری در انتظار جامعۀ معلولان باشد.
مصاحبۀ یک‌صد دقیقه‌ای نسل مانا با سهیل معینی شامل مباحث بسیار، ازجمله سایر مسائل مربوط به برنامۀ هفتم توسعه، لزوم اصلاح بخش‌هایی از قانون حمایت از حقوق معلولان، چرایی اجرا نشدن قانون حمایت در حال حاضر، عملکرد شبکه‌ها و سمن‌های ویژۀ معلولان در زمینۀ اصلاحیۀ قانون حمایت است که فایل صوتی گفتگو با ایشان را می‌توانید ذیل این مصاحبه در وبگاه و شبکه‌های اجتماعی نسل مانا دریافت کنید."
audio/mana-7d37f4d11d03cb26d761.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۲)
منصور شادکام
شما می‌توانید ضمن مطالعه نسخه متنی این گزارش، نسخه صوتی آن را هم با صدای نگارنده ذیل همین نوشته در وبسایت و صفحات نسل مانا در پیامرسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید.
ضمن عرض سلام و احترام خدمت مخاطبان ارجمند، مانند همیشه در ابتدا لازم می‌دانم از حامیان محترم ماهنامۀ نسل مانا که قطعاً ادامۀ حیات نشریه، بدون همکاری ایشان میسر نخواهد بود و تحریریۀ ماهنامه که همواره در مسیر تهیۀ مطالب دست اول و انتشار به‌هنگام نشریه می‌کوشند؛ تشکر و قدردانی کنم.
همان‌گونه که مستحضر هستید، برگزاری جلسه‌های سیاست‌گذاری جشنوارۀ کتاب افراد دارای معلولیت (کاما) یکی از مهم‌ترین برنامه‌های انجمن در سال جاری است. ششمین جلسۀ این جشنواره به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و با تصویب این جلسه، نتایج داوری آثار تا تاریخ دوازدهم آبان‌ماه از سوی مؤسسۀ خانۀ کتاب و ادبیات ایران، در اختیار انجمن قرار خواهد گرفت و این نتایج در هفتمین جلسۀ سیاست‌گذاری جشنواره که در تاریخ چهاردهم آبان‌ماه و به میزبانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار خواهد شد اعلام می‌گردد تا هماهنگی‌های لازم برای دعوت از برگزیدگان برای حضور در اختتامیۀ جشنواره و دریافت جوایز، در تاریخ هفتم آذر‌ماه صورت گیرد.
صعود گروه کوه‌نوردی انجمن نابینایان ایران به قلۀ ۲۵۵۰ متری آبیدر، در شهر سنندج، با حضور ۲۸ نفر از نابینایان و کم‌بینایان و هم‌نوردان، از دیگر اقدام‌های انجمن در مهر‌ماه بود که با همکاری گروه کوه‌نوردی «عصای سفید» سنندج انجام شد و جا دارد از این گروه تشکر کنم. این برنامه با تمام دشواری با همکاری حامیان گرامی انجام شد و بنا داریم صعود به قلل مرتفع‌تری را طی امسال و سال آینده، برنامه‌ریزی کنیم. اجرای چنین برنامه‌هایی برای ارتقای سلامت جسمانی و روانی افراد با آسیب بینایی و خروج برخی از افراد این گروه از انزوا بسیار مفید است و باعث شادابی و نشاط این گروه و خانواده‌هایشان خواهد بود.
برگزاری مراسم روز بزرگداشت ایمنی عصای سفید در تاریخ بیست و سوم مهر‌ماه از مهم‌ترین برنامه‌های افراد با آسیب بینایی است که انجمن نیز این مراسم را همه‌ساله به‌صورت شایسته‌ای برگزار می‌کند. از آقای مهربان، مدیر باشگاه تشریفاتی اقدسیه و آقای منوچهر هادی، کارگردان برجسته و فرهیختۀ کشورمان، که فراهم کردن فضا و امکانات برگزاری این مراسم با حضور افراد با آسیب بینایی و خانواده‌هایشان؛ مدیران سازمان بهزیستی؛ نمایندۀ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور؛ جناب آقای مهندس باهنر، دبیرکل جامعۀ اسلامی مهندسین و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ آقای محسنی بندپی، نمایندۀ مردم نوشهر و چالوس و کلاردشت در مجلس شورای اسلامی؛ آقای دکتر محمودنژاد، مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور؛ نمایندگان شرکت پرداخت الکترونیک سداد، بانک سامان، بانک مسکن، بانک آینده، شرکت دانش‌بنیان پکتوس و سایر مهمانان محترم را عهده‌دار بودند، تشکر و قدردانی می‌کنم. جلسۀ بسیار خوبی بود و هنرمندان نابینا و کم‌بینا و آقای لهراسبی، هنرمند برجستۀ کشورمان در این مراسم به اجرای برنامه پرداختند. انجمن نابینایان ایران بسیار علاقه‌مند است که با بهانه‌های گوناگون و با اجرای چنین برنامه‌هایی، دوستان نابینا و کم‌بینا را گرد هم آورد و باعث بهبود روحیۀ ایشان گردد. امیدواریم با اتکا به حمایت حامیان محترم انجمن، بتوانیم همواره برنامه‌هایی از این دست اجرا کنیم.
رونمایی از سامانۀ کاخ‌موزۀ نیاوران، یکی از رویداد‌های مهم ماه گذشته بود و افراد با آسیب بینایی از این پس می‌توانند با مراجعه به کاخ‌موزۀ نیاوران، بدون کمک همراه بینا و با استفاده از سامانه با امکانات این مجموعه آشنا شوند.
جلسه‌ای با سرکار خانم دکتر عباسی و خانم دکتر صفاری‌فرد، مدیرکل دفتر توانمند‌سازی و کارشناسان سازمان بهزیستی کشور داشتیم و در این جلسه مباحث بسیاری در حوزۀ مسائل و مشکلات جامعۀ افراد با آسیب بینایی مطرح شد و در این روز، مطالبه‌های اعضای جامعۀ هدف را به مسئولین انتقال دادیم، به‌ویژه احیای مراکز توان‌بخشی، ازجمله مرکز رودکی و روزنامۀ «ایران سپید» را از رئیس سازمان بهزیستی و رئیس‌جمهور طلب کردیم. پیگیری اشتغال افراد با آسیب بینایی، به‌ویژه تغییر شیوۀ گزینش در وزارت آموزش و پرورش از دیگر مسائلی بود که در این جلسه مطرح شد و به موارد دیگری، ازجمله ناکافی بودن مستمری مددجویان، پرداخت شهریه دانشجویان و… نیز پرداخته شد. از دولتی که شعارش، انقلابی، مردمی و جهادی بودن است، انتظار می‌رود در کنار مردم باشد و با بررسی مشکلات بتواند ضمن حفظ کرامت انسانی افراد دارای معلولیت، فکری به حال مشکلات آنها کند تا این دوستان هم از فرصت برابر با سایر شهروندان برخوردار باشند.
در پایان از درگاه ایزد منان، برای همۀ شما عزیزان، آرزوی موفقیت، سربلندی و بهروزی دارم."
audio/mana-32ae48fbcdf9274c520f.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۲)
منصور شادکام
شما می‌توانید ضمن مطالعه نسخه متنی این گزارش، نسخه صوتی آن را هم با صدای نگارنده ذیل همین نوشته در وبسایت و صفحات نسل مانا در پیامرسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید.
ضمن عرض سلام و احترام خدمت مخاطبان ارجمند، مانند همیشه در ابتدا لازم می‌دانم از حامیان محترم ماهنامۀ نسل مانا که قطعاً ادامۀ حیات نشریه، بدون همکاری ایشان میسر نخواهد بود و تحریریۀ ماهنامه که همواره در مسیر تهیۀ مطالب دست اول و انتشار به‌هنگام نشریه می‌کوشند؛ تشکر و قدردانی کنم.
همان‌گونه که مستحضر هستید، برگزاری جلسه‌های سیاست‌گذاری جشنوارۀ کتاب افراد دارای معلولیت (کاما) یکی از مهم‌ترین برنامه‌های انجمن در سال جاری است. ششمین جلسۀ این جشنواره به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد و با تصویب این جلسه، نتایج داوری آثار تا تاریخ دوازدهم آبان‌ماه از سوی مؤسسۀ خانۀ کتاب و ادبیات ایران، در اختیار انجمن قرار خواهد گرفت و این نتایج در هفتمین جلسۀ سیاست‌گذاری جشنواره که در تاریخ چهاردهم آبان‌ماه و به میزبانی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار خواهد شد اعلام می‌گردد تا هماهنگی‌های لازم برای دعوت از برگزیدگان برای حضور در اختتامیۀ جشنواره و دریافت جوایز، در تاریخ هفتم آذر‌ماه صورت گیرد.
صعود گروه کوه‌نوردی انجمن نابینایان ایران به قلۀ ۲۵۵۰ متری آبیدر، در شهر سنندج، با حضور ۲۸ نفر از نابینایان و کم‌بینایان و هم‌نوردان، از دیگر اقدام‌های انجمن در مهر‌ماه بود که با همکاری گروه کوه‌نوردی «عصای سفید» سنندج انجام شد و جا دارد از این گروه تشکر کنم. این برنامه با تمام دشواری با همکاری حامیان گرامی انجام شد و بنا داریم صعود به قلل مرتفع‌تری را طی امسال و سال آینده، برنامه‌ریزی کنیم. اجرای چنین برنامه‌هایی برای ارتقای سلامت جسمانی و روانی افراد با آسیب بینایی و خروج برخی از افراد این گروه از انزوا بسیار مفید است و باعث شادابی و نشاط این گروه و خانواده‌هایشان خواهد بود.
برگزاری مراسم روز بزرگداشت ایمنی عصای سفید در تاریخ بیست و سوم مهر‌ماه از مهم‌ترین برنامه‌های افراد با آسیب بینایی است که انجمن نیز این مراسم را همه‌ساله به‌صورت شایسته‌ای برگزار می‌کند. از آقای مهربان، مدیر باشگاه تشریفاتی اقدسیه و آقای منوچهر هادی، کارگردان برجسته و فرهیختۀ کشورمان، که فراهم کردن فضا و امکانات برگزاری این مراسم با حضور افراد با آسیب بینایی و خانواده‌هایشان؛ مدیران سازمان بهزیستی؛ نمایندۀ نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور؛ جناب آقای مهندس باهنر، دبیرکل جامعۀ اسلامی مهندسین و عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ آقای محسنی بندپی، نمایندۀ مردم نوشهر و چالوس و کلاردشت در مجلس شورای اسلامی؛ آقای دکتر محمودنژاد، مشاور رئیس سازمان بهزیستی کشور؛ نمایندگان شرکت پرداخت الکترونیک سداد، بانک سامان، بانک مسکن، بانک آینده، شرکت دانش‌بنیان پکتوس و سایر مهمانان محترم را عهده‌دار بودند، تشکر و قدردانی می‌کنم. جلسۀ بسیار خوبی بود و هنرمندان نابینا و کم‌بینا و آقای لهراسبی، هنرمند برجستۀ کشورمان در این مراسم به اجرای برنامه پرداختند. انجمن نابینایان ایران بسیار علاقه‌مند است که با بهانه‌های گوناگون و با اجرای چنین برنامه‌هایی، دوستان نابینا و کم‌بینا را گرد هم آورد و باعث بهبود روحیۀ ایشان گردد. امیدواریم با اتکا به حمایت حامیان محترم انجمن، بتوانیم همواره برنامه‌هایی از این دست اجرا کنیم.
رونمایی از سامانۀ کاخ‌موزۀ نیاوران، یکی از رویداد‌های مهم ماه گذشته بود و افراد با آسیب بینایی از این پس می‌توانند با مراجعه به کاخ‌موزۀ نیاوران، بدون کمک همراه بینا و با استفاده از سامانه با امکانات این مجموعه آشنا شوند.
جلسه‌ای با سرکار خانم دکتر عباسی و خانم دکتر صفاری‌فرد، مدیرکل دفتر توانمند‌سازی و کارشناسان سازمان بهزیستی کشور داشتیم و در این جلسه مباحث بسیاری در حوزۀ مسائل و مشکلات جامعۀ افراد با آسیب بینایی مطرح شد و در این روز، مطالبه‌های اعضای جامعۀ هدف را به مسئولین انتقال دادیم، به‌ویژه احیای مراکز توان‌بخشی، ازجمله مرکز رودکی و روزنامۀ «ایران سپید» را از رئیس سازمان بهزیستی و رئیس‌جمهور طلب کردیم. پیگیری اشتغال افراد با آسیب بینایی، به‌ویژه تغییر شیوۀ گزینش در وزارت آموزش و پرورش از دیگر مسائلی بود که در این جلسه مطرح شد و به موارد دیگری، ازجمله ناکافی بودن مستمری مددجویان، پرداخت شهریه دانشجویان و… نیز پرداخته شد. از دولتی که شعارش، انقلابی، مردمی و جهادی بودن است، انتظار می‌رود در کنار مردم باشد و با بررسی مشکلات بتواند ضمن حفظ کرامت انسانی افراد دارای معلولیت، فکری به حال مشکلات آنها کند تا این دوستان هم از فرصت برابر با سایر شهروندان برخوردار باشند.
در پایان از درگاه ایزد منان، برای همۀ شما عزیزان، آرزوی موفقیت، سربلندی و بهروزی دارم."
audio/mana-0b7e8f75f267e123028a.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره را با معرفی یک نرم‌افزار کاربردی آغاز خواهیم کرد که درشت‌نمایی را در آیفون و آی‌پد تسهیل می‌کند؛ نرم‌افزاری که به‌زودی نسخۀ اندروید آن هم منتشر خواهد شد. سپس از یک نیکوکار لیبریایی خواهیم گفت که امکان تحصیل نابینایان هم‌وطنش را آسان کرده است. همچنین با یادداشت‌بردار بریل جدید و احتمالاً ارزان آشنا خواهیم شد و به بهانۀ تقارن این شماره از نسل مانا با ماه آگاهی در خصوص استخدام معلولان، نکاتی در زمینة چگونگی فعالیت کنشگران در این حوزه در کشور آمریکا خواهیم شنید.
همۀ امکانات یک درشت‌نمای سخت‌افزاری در یک نرم‌افزار کاربردی رایگان
آسان‌تر شدن دسترسی کاربران نابینای ایرانی به سیستم‌عامل آی‌او‌اس ما را هم بر آن داشته تا به نرم‌افزارهایی که بر اساس این سیستم‌عامل طراحی می‌شوند، توجه بیشتری نشان دهیم؛ هرچند قوانین خلق‌الساعه‌ای که در خصوص دسترسی ایرانی‌ها به گوشی‌های آیفون اختراع می‌شود، همۀ علاقه‌مندان را نگران کرده است، اما به‌هرحال امیدواریم با مقاومت در برابر قوانین من‌درآوردی، مانع از جاماندنمان از قطار سریع‌السیر فناوری باشیم.
او پس از سه سال کار مداوم، در سال ۲۰۲۲ توانست اولین نسخۀ نرم‌افزارش را روانۀ بازار کند؛ نرم‌افزاری که به قول خودش، قرار است کاربران کم‌بینا را از پرداخت چند هزار دلار برای یک درشت‌نمای سخت‌افزاری بی‌نیاز کند.
امکانات ربوکا، موارد گوناگونی را در بر می‌گیرد که سعی می‌کنیم به ‌اندازۀ بضاعت این نوشته به بخشی از این امکانات اشاره کنیم. طبیعتاً مهم‌ترین ابزاری که در ربوکا تعبیه شده، قابلیت درشت کردن متن و عکس است. کاربران می‌توانند با نزدیک یا دور کردن دو انگشت، اندازۀ تصاویر را تغییر دهند، البته امکانی هم در نظر گرفته شده است که کاربران بتوانند این کار را با یک دست و صرفاً به‌وسیلۀ کشیدن یک انگشت روی صفحه انجام دهند. نور فلش از دیگر امکانات این برنامه است. کاربر می‌تواند فلش دوربین را روشن کند تا تصاویر با وضوح بیشتری دیده شود. همچنین این امکان هم در اختیارش قرار گرفته است که به کمک یک نوار لغزنده، میزان نور فلش دوربین را کم و زیاد کند. امکان فریز کردن، یعنی ثابت نگه داشتن بخشی از یک عکس از دیگر امکانات ربوکا است. کاربران می‌توانند از قابلیت تضاد رنگ هم استفاده کنند. گفتنی است اگرچه ربوکا رایگان در اختیار کاربران قرار گرفته، اما استفاده از برخی امکانات آن مستلزم پرداخت سه دلار حق عضویت ماهانه است. ازجمله امکانات نسخۀ پیشرفته این است که کاربران می‌توانند افزون بر رنگ‌های سیاه و سفید، ده‌ها ترکیب رنگی دیگر را هم انتخاب کنند. همچنین دارندگان نسخۀ پیشرفته می‌توانند به کمک یک دکمه، به محتوای گالری خود دسترسی داشته باشند و عکس‌ها را مستقیم از گالری بازخوانی کنند.
دیگر ویژگی جالب‌توجه ربوکا این است که کاربران کم‌بینا می‌توانند بسته به کیفیت بینایی خود، رنگ عکس‌ها را به‌گونه‌ای تغییر دهند که جزئیات بیشتری از محتوای عکس برایشان قابل رؤیت باشد. کاربران برای استفاده از این ویژگی، می‌توانند با دو ابزار چرخ‌دنده‌ای طیف اصلی رنگ و میزان تیرگی و روشنی آن را به‌دلخواه تنظیم کنند.
ابعاد تازۀ امید: از لیبریا تا کلرادو
لیبریا نام کشوری است در ساحل غربی آفریقا؛ کشوری که سال‌ها پیش، بردگان سیاه‌پوستی که از آمریکا گریخته بودند، آن را بنا نهادند. حالا مردی به نام «نورتون» توانسته است از لیبریا به آمریکا مهاجرت کند و در یک دانشگاه آمریکایی درس بخواند. نورتون رانندۀ تاکسی اینترنتی است. او دو سال تلاش کرده است تا با جمع‌آوری کمک‌های بشر‌دوستانه، مدرسه‌ای را برای کودکان هم‌وطنش راه‌اندازی کند. نورتون با تمام فراز و نشیب‌ها و علی‌رغم آنکه یک‌بار مجبور می‌شود همه‌چیز را از ابتدا شروع کند، مدرسه را راه می‌اندازد. حالا هشت‌صد دانش‌آموز لیبریایی در مدرسه درس می‌خوانند.
قصه از آنجا آغاز می‌شود که امسال، چند دانش‌آموز نابینا برای ثبت‌نام به مدرسه‌ای که نورتون ساخته است مراجعه می‌کنند؛ اتفاقی که تابه‌حال در لیبریا رخ نداده بود و هیچ‌کس نمی‌دانست چطور باید با آن مواجه شود. نورتون، پرسان‌پرسان، مرکز نابینایان کلرادو را پیدا می‌کند و یک روز که مسافری را به آن محدودۀ جغرافیایی می‌برد، به مرکز هم سری می‌زند و حکایت را با مدیر آن مرکز در میان می‌گذارد. مدیر مرکز با آغوش باز از رانندۀ لیبریایی استقبال می‌کند و بنا را بر این می‌گذارند که چند نفر از معلمان این مدرسه، به خرج مرکز نابینایان کلرادو به آمریکا بیایند تا آموزش‌های لازم را فرابگیرند. نورتون که ماجرا را این‌گونه می‌بیند، افزون بر معلمان مدرسۀ خودش، چندنفری را هم از معلمان کشور غنا، در همسایگی لیبریا، که وضعیت مشابهی با لیبریا دارد، به این سفر دعوت می‌کند. سپس این معلمان آموزش‌های مربوط به خط بریل، جهت‌یابی و حرکت و استقلال فردی را یاد می‌گیرند تا بتوانند به کودکان نابینای غنا و لیبریا آموزش دهند. کار به اینجا ختم نمی‌شود. در سفری دیگر، چهار نفر دیگر از معلمان، مدیر مدرسه، معلم ریاضی و یک نفر نابینای تحصیل‌کرده، اما ناآشنا با امکانات ویژۀ نابینایان دوباره به کلرادو سفر می‌کنند. آنها بریل، جهت‌یابی و فناوری‌های ویژه، ازجمله آشنایی با صفحه‌خوان‌های ویژۀ ویندوز و اندروید را یاد می‌گیرند و به لیبریا بازمی‌گردند. اکنون مهمان نابینای این جمع، در همان مدرسه به تدریس تاریخ مشغول است. ما در نسخۀ صوتی پیشخوان، جزئیات مربوط به کیفیت زندگی نابینایان در لیبریا و نوع همکاری‌های مرکز نابینایان کلرادو با نورتون را با شما در میان گذاشته‌ایم.
سه تفنگ‌دار، هم‌پیمان برای تولید یادداشت‌بردار ارزان‌قیمت"
audio/mana-25146a20d8f2eb45554e.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریه‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این شماره را با معرفی یک نرم‌افزار کاربردی آغاز خواهیم کرد که درشت‌نمایی را در آیفون و آی‌پد تسهیل می‌کند؛ نرم‌افزاری که به‌زودی نسخۀ اندروید آن هم منتشر خواهد شد. سپس از یک نیکوکار لیبریایی خواهیم گفت که امکان تحصیل نابینایان هم‌وطنش را آسان کرده است. همچنین با یادداشت‌بردار بریل جدید و احتمالاً ارزان آشنا خواهیم شد و به بهانۀ تقارن این شماره از نسل مانا با ماه آگاهی در خصوص استخدام معلولان، نکاتی در زمینة چگونگی فعالیت کنشگران در این حوزه در کشور آمریکا خواهیم شنید.
همۀ امکانات یک درشت‌نمای سخت‌افزاری در یک نرم‌افزار کاربردی رایگان
آسان‌تر شدن دسترسی کاربران نابینای ایرانی به سیستم‌عامل آی‌او‌اس ما را هم بر آن داشته تا به نرم‌افزارهایی که بر اساس این سیستم‌عامل طراحی می‌شوند، توجه بیشتری نشان دهیم؛ هرچند قوانین خلق‌الساعه‌ای که در خصوص دسترسی ایرانی‌ها به گوشی‌های آیفون اختراع می‌شود، همۀ علاقه‌مندان را نگران کرده است، اما به‌هرحال امیدواریم با مقاومت در برابر قوانین من‌درآوردی، مانع از جاماندنمان از قطار سریع‌السیر فناوری باشیم.
او پس از سه سال کار مداوم، در سال ۲۰۲۲ توانست اولین نسخۀ نرم‌افزارش را روانۀ بازار کند؛ نرم‌افزاری که به قول خودش، قرار است کاربران کم‌بینا را از پرداخت چند هزار دلار برای یک درشت‌نمای سخت‌افزاری بی‌نیاز کند.
امکانات ربوکا، موارد گوناگونی را در بر می‌گیرد که سعی می‌کنیم به ‌اندازۀ بضاعت این نوشته به بخشی از این امکانات اشاره کنیم. طبیعتاً مهم‌ترین ابزاری که در ربوکا تعبیه شده، قابلیت درشت کردن متن و عکس است. کاربران می‌توانند با نزدیک یا دور کردن دو انگشت، اندازۀ تصاویر را تغییر دهند، البته امکانی هم در نظر گرفته شده است که کاربران بتوانند این کار را با یک دست و صرفاً به‌وسیلۀ کشیدن یک انگشت روی صفحه انجام دهند. نور فلش از دیگر امکانات این برنامه است. کاربر می‌تواند فلش دوربین را روشن کند تا تصاویر با وضوح بیشتری دیده شود. همچنین این امکان هم در اختیارش قرار گرفته است که به کمک یک نوار لغزنده، میزان نور فلش دوربین را کم و زیاد کند. امکان فریز کردن، یعنی ثابت نگه داشتن بخشی از یک عکس از دیگر امکانات ربوکا است. کاربران می‌توانند از قابلیت تضاد رنگ هم استفاده کنند. گفتنی است اگرچه ربوکا رایگان در اختیار کاربران قرار گرفته، اما استفاده از برخی امکانات آن مستلزم پرداخت سه دلار حق عضویت ماهانه است. ازجمله امکانات نسخۀ پیشرفته این است که کاربران می‌توانند افزون بر رنگ‌های سیاه و سفید، ده‌ها ترکیب رنگی دیگر را هم انتخاب کنند. همچنین دارندگان نسخۀ پیشرفته می‌توانند به کمک یک دکمه، به محتوای گالری خود دسترسی داشته باشند و عکس‌ها را مستقیم از گالری بازخوانی کنند.
دیگر ویژگی جالب‌توجه ربوکا این است که کاربران کم‌بینا می‌توانند بسته به کیفیت بینایی خود، رنگ عکس‌ها را به‌گونه‌ای تغییر دهند که جزئیات بیشتری از محتوای عکس برایشان قابل رؤیت باشد. کاربران برای استفاده از این ویژگی، می‌توانند با دو ابزار چرخ‌دنده‌ای طیف اصلی رنگ و میزان تیرگی و روشنی آن را به‌دلخواه تنظیم کنند.
ابعاد تازۀ امید: از لیبریا تا کلرادو
لیبریا نام کشوری است در ساحل غربی آفریقا؛ کشوری که سال‌ها پیش، بردگان سیاه‌پوستی که از آمریکا گریخته بودند، آن را بنا نهادند. حالا مردی به نام «نورتون» توانسته است از لیبریا به آمریکا مهاجرت کند و در یک دانشگاه آمریکایی درس بخواند. نورتون رانندۀ تاکسی اینترنتی است. او دو سال تلاش کرده است تا با جمع‌آوری کمک‌های بشر‌دوستانه، مدرسه‌ای را برای کودکان هم‌وطنش راه‌اندازی کند. نورتون با تمام فراز و نشیب‌ها و علی‌رغم آنکه یک‌بار مجبور می‌شود همه‌چیز را از ابتدا شروع کند، مدرسه را راه می‌اندازد. حالا هشت‌صد دانش‌آموز لیبریایی در مدرسه درس می‌خوانند.
قصه از آنجا آغاز می‌شود که امسال، چند دانش‌آموز نابینا برای ثبت‌نام به مدرسه‌ای که نورتون ساخته است مراجعه می‌کنند؛ اتفاقی که تابه‌حال در لیبریا رخ نداده بود و هیچ‌کس نمی‌دانست چطور باید با آن مواجه شود. نورتون، پرسان‌پرسان، مرکز نابینایان کلرادو را پیدا می‌کند و یک روز که مسافری را به آن محدودۀ جغرافیایی می‌برد، به مرکز هم سری می‌زند و حکایت را با مدیر آن مرکز در میان می‌گذارد. مدیر مرکز با آغوش باز از رانندۀ لیبریایی استقبال می‌کند و بنا را بر این می‌گذارند که چند نفر از معلمان این مدرسه، به خرج مرکز نابینایان کلرادو به آمریکا بیایند تا آموزش‌های لازم را فرابگیرند. نورتون که ماجرا را این‌گونه می‌بیند، افزون بر معلمان مدرسۀ خودش، چندنفری را هم از معلمان کشور غنا، در همسایگی لیبریا، که وضعیت مشابهی با لیبریا دارد، به این سفر دعوت می‌کند. سپس این معلمان آموزش‌های مربوط به خط بریل، جهت‌یابی و حرکت و استقلال فردی را یاد می‌گیرند تا بتوانند به کودکان نابینای غنا و لیبریا آموزش دهند. کار به اینجا ختم نمی‌شود. در سفری دیگر، چهار نفر دیگر از معلمان، مدیر مدرسه، معلم ریاضی و یک نفر نابینای تحصیل‌کرده، اما ناآشنا با امکانات ویژۀ نابینایان دوباره به کلرادو سفر می‌کنند. آنها بریل، جهت‌یابی و فناوری‌های ویژه، ازجمله آشنایی با صفحه‌خوان‌های ویژۀ ویندوز و اندروید را یاد می‌گیرند و به لیبریا بازمی‌گردند. اکنون مهمان نابینای این جمع، در همان مدرسه به تدریس تاریخ مشغول است. ما در نسخۀ صوتی پیشخوان، جزئیات مربوط به کیفیت زندگی نابینایان در لیبریا و نوع همکاری‌های مرکز نابینایان کلرادو با نورتون را با شما در میان گذاشته‌ایم.
سه تفنگ‌دار، هم‌پیمان برای تولید یادداشت‌بردار ارزان‌قیمت"
audio/mana-1bd627d64cbe39af6cbd.mp3,"ورود به دانشگاه: طعمی میان عشق و اضطراب
زهرا همت
دوهفته‌ای از اعلام نتایج آزمون سراسری می‌گذرد و بسیاری از دختران و پسران ما، سربلند از نتیجه، غرق در شادی پذیرش در دانشگاه و ورود به دنیای دانشجویی هستند و چه خوب که بسیاری از جوانان با آسیب بینایی نیز با تمام فراز و نشیب‌های دانش‌آموزی و آزمون سراسری، موفق به کسب مجوز ورود به دانشگاه شده‌اند! نسل مانا هم به‌نوبۀ خود، به این عزیزان تبریک می‌گوید و برای تمام این پسران و دختران تلاشگر سرزمینمان آرزوی موفقیت دارد.
شما نودانشجویان عزیز، احتمالاً چند ساعت یا چند روز پس از دیدن نتیجۀ آزمون سراسری، متوجه شدید که عشق و شادی قبولی در دانشگاه، تنها هیجان درونی‌تان نیست و چه‌بسا در دل کمی احساس اضطراب و نگرانی از ورود به محیط جدید‌تر و بزرگ‌تر و آنچه در انتظارتان است کرده‌اید. ممکن است برخی از شما خودتان را برای داشتن این احساس سرزنش کرده باشید یا حتی سعی کرده باشید با کسی در این مورد صحبت کنید. باید گفت
داشتن این احساس دوگانۀ خوشحالی و اضطراب، بسیار طبیعی است و شما باید خودتان را به شکل شایسته‌ای برای ورود به دانشگاه و حضور در کلاس‌ها و آشنایی با هم‌کلاسی‌ها و مواجهه با چالش‌های دانشجویی آماده کنید تا بتوانید بر این اضطراب غلبه کنید.
محیط دانشگاه، تفاوت‌های بسیاری با مدرسه دارد و به همین دلیل در بسیاری از کشور‌ها پیش از شروع کلاس‌های درس، یک تور دانشگاه‌گردی برای آشنایی دانشجویان تازه‌وارد با محیط و مقررات دانشگاه برگزار می‌شود، اما متأسفانه در کشور ما تا جایی که ما بررسی کردیم، خبری از برگزاری چنین برنامه‌هایی نیست، به‌ویژه که امسال با تأخیر ایجادشده در اعلام نتایج آزمون سراسری و زمان مورد نیاز برای ثبت‌نام و گذراندن روند پیچیدۀ اداریِ پذیرش دانشجویان، احتمالاً فرصت چنین برنامه‌هایی هم وجود نداشته و بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسه‌ها هنوز مشغول ثبت‌نام و سامان‌دهی کلاس‌ها هستند. پس حالا که امکان چنین برنامه‌هایی نیست، باید خودتان دست‌به‌کار شوید و برای خودتان فکری کنید.
هرگز فراموش نکنید که ممکن است شما به‌واسطۀ آسیب بینایی، اندکی با هم‌کلاسی‌هایتان تفاوت داشته و نیاز‌های ویژه‌ای داشته باشید، اما این هرگز به معنای برتری دیگران بر شما نیست و تمام افراد، صرف‌نظر از تفاوت‌های فردی باهم برابرند و حالا که نهادها و رسانه‌ها، مسئولیت فرهنگ‌سازی را فراموش کرده‌اند؛ خود شما باید این کار را هم بر عهده بگیرید و با حفظ عزت‌نفس، با هم‌کلاسی‌ها ارتباط بگیرید و هرگز در دام گوشه‌گیری و انزوا نیفتید.
شما باید مهارت‌های جهت‌یابی و حرکتتان را ارتقا دهید. اکنون که وارد مرحلۀ جدیدی از زندگی می‌شوید، فرصت خوبی است که با یادگیری یا ارتقای مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، یک گام بزرگ در مسیر استقلال بردارید. بسیاری از دانشجویان در شهرهایی غیر از شهر محل سکونتشان پذیرفته شده‌اند. اگر شما هم از آن دسته هستید، از همین الآن تلاشتان را برای استقلال شروع کنید و این فرصت طلایی را از دست ندهید، حتی اگر هم در شهر خودتان دانشجو شده‌اید، رفت و آمد مستقل را در نظر داشته باشید. در سال‌های گذشته با دانشجویانی مواجه شده‌ایم که گاه با یکی از اولیا در کلاس درس حاضر می‌شدند. نکند به خودتان چنین ظلمی کنید و خودتان را از حق زندگی آزاد و مستقل محروم کنید!
مدیریت مالی از موارد بسیار مهم در مسیر استقلال است. اکنون که فاصلۀ بیشتری از خانواده می‌گیرید، باید بتوانید پول‌توجیبی‌هایتان را بهتر مدیریت کنید؛ بنابر‌این حواستان به همه‌چیز باشد و هزینه‌های رفت و آمد، خوراک، کتاب و جزوه و وسایل و ابزار‌های مورد نیاز را در نظر داشته باشید و کم‌کم به فکر کسب درآمد، هرچند درآمد‌های اندک از کار‌های دانشجویی باشید.
پنهان کردن آسیب بینایی را فراموش کنید. در بین افراد با آسیب بینایی، هستند کسانی که تصور می‌کنند برملا شدن این ویژگی نزد دوستان و آشنایان مایۀ شرمساری است. یادتان باشد که نه شما و نه هیچ‌کس دیگر مقصر این آسیب نیستید؛ پس خجالت کشیدن هم در اینجا معنایی ندارد؛ به‌راحتی در مورد آسیب بینایی‌تان با سایرین صحبت کنید و هر جا احساس نیاز کردید، از دیگران کمک بگیرید.
یکی از تفاوت‌های مدرسه و دانشگاه این است که معمولاً در مدرسه، تمام کلاس‌ها در یک اتاق خاص تشکیل می‌شود و فقط کافی است اتاق مخصوص کلاستان را یاد بگیرید و رفت و آمد کنید، اما در دانشگاه، هر درس در یک اتاق یا حتی دانشکدۀ خاص برگزار می‌شود، پس نیاز دارید، مکان‌های بسیاری را شناسایی کنید. می‌توانید بدون ناراحتی و خجالت از یکی از دوستان قدیمی، یکی از اعضای خانواده یا حتی یکی از هم‌کلاسی‌های جدیدتان بخواهید که باهم گشتی در دانشگاه بزنید و مکان‌ها را شناسایی کنید.
با استادان نیز در مورد آسیب بینایی‌تان صحبت کنید. بسیاری از استادان، قدرت درک شرایط ناشی از آسیب بینایی را دارند و با یک مناسب‌سازی کوچک در شیوۀ مدیریت کلاس، مثل یک‌بار خواندن آنچه روی تخته می‌نویسند یا نمایش می‌دهند، می‌توانند کار جزوه‌برداری شما را بسیار ساده‌تر کنند. اگر قصد ضبط کردن صدای کلاس را دارید، با اطلاع استاد مربوط این کار را انجام بدهید و با توجه به اینکه بسیاری از هم‌کلاسی‌های فاقد آسیب بینایی هم همین کار را می‌کنند؛ بدون هیچ نگرانی این کار را انجام دهید. اگر کم‌بینا هستید، می‌توانید از تخته یا نمایشگر کلاس عکس بگیرید و بخوانید و با اطمینان از اینکه بسیاری از هم‌کلاسی‌های شما هم همین کار را انجام می‌دهند، نگران غیر‌طبیعی بودن این کار نباشید. این کارها کاملاً طبیعی است و در حال حاضر با پیشرفت فناوری، دیگر نوشتن جزوه روی کاغذ کمتر رایج است.
برای دسترسی به منابع مطالعاتی، با بخش نابینایان کتابخانه‌های عمومی شهر، انجمن‌ها و… ارتباط برقرار کنید. ممکن است بسیاری از کتاب‌های مورد نیاز شما به‌صورت صوتی یا الکترونیکی موجود باشد و بتوانید از طریق منابع آگاه به‌راحتی به آنها دست پیدا کنید. اگر هم کتاب مورد نظرتان را پیدا نکردید، می‌توانید به دفتر امور دانشجویان دارای معلولیت در دانشگاه مراجعه کنید. اگر چنین تشکلی در دانشگاه شما وجود ندارد، می‌توانید از هم‌کلاسی‌ها کمک بگیرید. اگر قبلاً با آنها ارتباط دوستی مناسبی برقرار کرده باشید، می‌توانید با‌هم گروه‌های مطالعه تشکیل دهید و بسیاری از کار‌ها را با مشارکت هم انجام دهید.
حواستان به دوستی‌هایتان باشد. با توجه به ویژگی‌های عاطفی خاص اوایل جوانی، ممکن است هر دوستیِ ساده‌ای، عشق تصور شود. اگر در شکل دادن دوستی‌ها و رعایت حدود و مرز‌های آن، احتیاط لازم را به خرج ندهید، ممکن است با مشکلات و آسیب‌های بسیاری مواجه شوید.
با فناوری آشنا شوید یا شاید بهتر باشد بگوییم بیشتر آشنا شوید. استفاده از ابزار‌هایی مانند درشت‌نمای الکترونیک، یادداشت‌بردار بریل، نرم‌افزار‌های کامپیوتر و تلفن همراه، می‌تواند بسیاری از دشواری‌های دانشجویان دیروز را از سر راه شما بردارد و به شما کمک کند همگام با دوستانتان پیش بروید.
صمیمانه برای شما، دانشجویان عزیز، آرزوی موفقیت و سربلندی داریم و آرزو می‌کنیم در سال‌های آینده، دانشجویان پیش از ورود به کلاس درس، آموزش‌های منسجمی ببینند. از انجمن‌ها و تشکل‌های افراد با آسیب بینایی انتظار داریم در این مسیر، اقدام‌هایی انجام دهند، ازجمله اینکه خواستار توجه دانشگاه‌ها به دانشجویان با آسیب بینایی و تشکیل دفترهایی در هر دانشکده برای رسیدگی به امور و دغدغه‌های آنان باشند یا پیش از ورود دانشجویان به دانشگاه، همایش‌هایی با هدف آشناسازی دانشجویان با آسیب بینایی با محیط دانشگاهی برگزار کنند و متخصصین مواردی مانند شیوۀ دسترسی به منابع مطالعاتی و استفاده از فناوری‌های کمکی را آموزش بدهند.
از آنجا که با مواردی مواجه بوده‌ایم که تجهیزات آموزشی و توان‌بخشی توسط ارگان‌ها تهیه شده، ولی به دلیل ناآگاهی مسئولین و ترس از خراب شدن تجهیزات گران‌قیمت، در اختیار جامعۀ هدف قرار نگرفته است؛ باید تهیه و دسترسی افراد با آسیب بینایی به این ابزار‌ها به‌طور جدی پیگیری شود.
آرزویمان این است که با انجام چنین اقدام‌هایی، اضطراب ناشی از ورود به دانشگاه در دل افراد با آسیب بینایی کم‌رنگ‌تر و عشق و شادی ورود به یک دنیای بزرگ‌تر، قلب ایشان را پرتپش‌تر کند."
audio/mana-29884fb332fb7383c736.mp3,"سفرنامه استانبول در ایستگاه آخر
فاطمه جوادیان
با سارا در سربالایی حرکت می‌کنیم. صورت‌هایمان از سرما و بارش برف بی‌حس شده است. بیشتر راه را آمده‌ایم. فکر کنم یکی از روزهای سرد استانبول است. حمام ترک را فرزانه به من معرفی کرد و فرزانه را یک دوست ایرانی. فرزانه یک برادر نابینا دارد که در شهر دیگری زندگی می‌کند. او شماره‌ای به من داد و گفت که می‌توانم با آنها تماس بگیرم. گفت که انگلیسی‌شان خوب است و در ادامه چند عبارت کوتاه، اما کاربردی ترکی را هم به من یاد داد. صحبت با کسانی که انگلیسی زبان بومی‌شان نیست، این ویژگی را دارد که هر دو به‌جای آنکه غلظت لهجه‌مان را به دیگری یادآور شویم، تلاش می‌کنیم منظورمان را به یکدیگر بفهمانیم؛ گاهی با تأکید روی کلمه‌ای و گاهی با اجرای نقشی که معنی آن کلمه را نشان می‌دهد و زمانی هم بیان آن کلمه به زبان‌های دیگر، اگر بدانیم و بتوانیم مثل ترکی، عربی، فارسی و… .
حمام در قسمت اِسپا یا همان ماساژ هتل قرار دارد. در آنجا کادِک به همراه دو همکار دیگرش منتظر ما هستند. از سر تا پا خیس شده‌ایم. بارانی‌هایمان را می‌گیرند و مرا به سمت یک کمد رمزدار راهنمایی می‌کنند. لباس‌هایم را در کمد می‌گذارم. آنها یک حوله روی شانه‌هایم می‌اندازند و یک جفت دمپایی یک‌بارمصرف هم می‌گذارند جلوی پایم. بعد مرا به سمت سونای خشک می‌برند. سارا هم سشواری در دست می‌گیرد تا موهایش را خشک کند. در اتاق سونا نشسته‌ام که متوجه می‌شوم لباس‌هایمان را به آنجا می‌آورند تا در مدتی که اینجا هستیم، زودتر خشک شوند.
بازوی کادک را گرفته‌ام. او مرا از میان چند در عبور می‌دهد. خوشبختانه سطح زمین صاف است و مانعی وجود ندارد. دستم را روی لبۀ یک تخت سنگی می‌گذارد و از من می‌خواهد روی آن دراز بکشم. سطح سنگ را لمس می‌کنم؛ صاف و تمیز است. حوله‌ای را که از روی شانه‌هایم برداشته، گذاشته است زیر سرم.
اولین ظرف بزرگ آب را که آرام و یکنواخت روی بدنم می‌ریزد، گویی چیزی در درونم رها می‌شود. به خودم می‌آیم و می‌بینم زده‌ام زیر آواز. صدایم پیچیده است در فضای گنبدی‌شکل حمام. هرچه از هایده و دلکش و محمد اصفهانی و دیگران به یاد دارم می‌خوانم. گاهی که فقط نفس می‌کشم، از آوازخواندنم تعریف می‌کند و می‌پرسد که آیا خوشحال هستم؟ دست‌های کادک گویی خستگی ده‌ها سال را از جانم به در می‌برد. با ظرف بزرگی از کف که به‌آرامی تا زیر گردنم می‌ریزد، غافل‌گیر می‌شوم و تا مرز کودکی پیش می‌روم. دست‌های کوچک، اما قدرتمندش مرا در میان کف‌ها ماساژ می‌دهد. هرچه بگویم نمی‌توانم حال خوب آن لحظه‌ها را وصف کنم. از آن وقت‌هایی است که دلت می‌خواهد همان‌جا ته دنیا باشد.
مراسم شستشو، آب‌کشی و خشک کردن که تمام می‌شود، کادک و دوستانش مرا به سمت کمد راهنمایی می‌کنند. لباس زیر یک‌بارمصرفی را که در ابتدا به من داده‌اند، در پلاستیک می‌گذارم و به کادک می‌دهم تا در سطل زباله بیندازد. آنها سه دختر جوان اهل اندونزی هستند که در این هتل کار ماساژ و حمام ترک را انجام می‌دهند.
عصر سارا مرا به یک کوکورِچ‌فروشی در بشیکتاش می‌برد تا میدیه یا همان صدف بخوریم. برایم سخت است، اما همین تجربه‌های تازه است که به سفر معنا می‌بخشد. باید دو نیم‌دایرۀ صدف را که روی هم قرار دارد، به‌صورت افقی، در دو جهت مخالف و به‌آرامی حرکت ‌دهیم تا صدف باز شود. در کفۀ زیرین، خوراک صدف تازه و برنج قرار دارد؛ تقریباً به‌اندازۀ یک قاشق غذاخوری. سارا دوربینش را رو به من گرفته است. در قاب تصویر خانمی در حال باز کردن صدف، یک بشقاب با تعدادی صدف در میان آن و تصویر رهبر محبوب مردم ترکیه، آتاتورک، بر دیوار مغازه دیده می‌شود.
در راه برگشت برای سارا یک گلدان گل می‌خرم. هرچه سعی می‌کند، منصرف نمی‌شوم. می‌دانم که آن گل را دوست دارد. وقتی از کنار مغازه‌ها و خانه‌ها و آدم‌ها عبور می‌کنیم، سارا همه‌چیز را برایم توضیح می‌دهد. از کنار گل‌فروشی که می‌گذریم، می‌ماند و یک گل را نشان می‌کند تا بعدها برای خودش بخرد. از او می‌خواهم گل را به من هم نشان بدهد. قیمتش را می‌پرسم. از صمیم قلب می‌خواهم هدیه‌ای برایش بگیرم که دوستش داشته باشد. آقای گل‌فروش یک گلدان کوچک هم به من هدیه می‌دهد.
روز آخر، ساعت نُه صبح، از خانه خارج می‌شویم. سارا شبِ پیش چمدانم را بسته است. خریدهایم زیاد است، اما او ماهرانه، همه را در چمدان جای داده است. تاکسی می‌گیریم و بعد از آن‌هم سوار اتوبوس بین‌شهری به نام «هاواییست» می‌شویم. نزدیک فرودگاه خانم پلیس با تفنگی در دست و سگی در کنارش ایستاده است. صف پرواز فضای مناسبی است تا آخرین حرف‌هایمان را بزنیم. وقتی نوبت به ما می‌رسد تا کارت پرواز را بگیرم، به خانمی که مأمور پرواز است توضیح می‌دهم که در ادامۀ مسیر به ویلچر و همراه نیاز دارم. او هم حرف‌های مرا تکرار می‌کند تا مطمئن شوم که منظور مرا فهمیده است. آنها مرا «مادام» صدا می‌کنند. زمان بازرسی بدنی اجازه می‌گیرند که آیا آماده هستم یا نه. بعد از آن هم دستم را روی لبۀ پارتیشن می‌گذارند تا در موقعیتی نامعلوم رها نشده باشم. بعد سارا می‌آید و مرا به سمت ویلچر برقی هدایت می‌کند؛ یک ماشین یک‌نفرۀ روباز که جایگاهی هم در پشت صندلی دارد تا شخص همراه یا همان راننده روی آن بایستد و ماشین را هدایت کند.
سارا را در آغوش می‌گیرم. موهای بلند و زیبایش در تابش نور آفتاب کمی گرم شده است. راننده حرکت می‌کند و من تا جایی که صدای سارا را می‌شنوم، به سمتش دست تکان می‌دهم. می‌دانم که او هنوز مرا می‌بیند. آقای راننده گاهی به‌وسیلۀ بوق که صدایی الکترونیک دارد و گاهی هم با فریاد مردم را کنار می‌زند. در میانۀ راه به او پنجاه لیر انعام می‌دهم که با خوشحالی از من می‌پذیرد.
مصطفی در بیست دقیقۀ آخر پرواز در صندلی کناری من می‌نشیند. پیش از او مرد کم‌حرفی نشسته بود که گه گاهی زمان پذیرایی مرا راهنمایی می‌کرد. صندلی‌ها طوری درهم‌فشرده‌اند که مرا به یاد مینی‌بوس‌های دهۀ شصت می‌اندازد. مردم بارها را با فشار در کابین‌های بالای سرمان جا داده‌اند. چقدر این پرواز با پرواز آسمان متفاوت است! البته بعد از پرواز متوجه می‌شوم که خلبان با مهارت تمام هواپیما را چنان هدایت کرده است که تأخیر یک‌ساعته را به بیست دقیقه کاهش داده است. مصطفی تعریف می‌کند که آمده است تا برای دوستش که در اکباتان کلاه‌فروشی دارد، کلاه انتخاب کند و سفارش بدهد. او جوان خوش‌صحبتی است.
در تهران به‌شدت برف می‌بارد. وقتی بر زمین می‌نشینیم، درمی‌یابم که دوباره به فیلترشکن نیاز پیدا کرده‌ام. مصطفی از طریق بلوتوث یک فیلتر‌شکن برایم می‌فرستد. او به من اطمینان می‌دهد که تا درِ خروجی فرودگاه مرا همراهی می‌کند. عکسی را که سارا از چمدانم گرفته است، به او نشان می‌دهم. او و دوستش از آن عکس می‌گیرند و به‌راحتی چمدانم را پیدا می‌کنند. چمدان‌ها روی چرخ هستند. من دستم را روی دستۀ چرخ گذاشته‌ام و در کنار مصطفی راه می‌روم. برای لحظه‌ای او چرخ را به دست برادرش می‌دهد و دنبال کاری می‌رود که در همان وقت رانندۀ فرودگاه از راه می‌رسد، چمدانم را برمی‌دارد و همراه با من از برادر مصطفی دور می‌شویم؛ بی‌آنکه فرصتی بشود مصطفی بیاید تا از او به‌خاطر محبت‌هایش تشکر و با او خداحافظی کنم.
به‌محض اینکه در ترکیه بلیت برگشت را گرفتم، با راننده هماهنگ شدم تا مرا از فرودگاه به رشت برساند. او در ابتدای سفر هم مرا به فرودگاه رسانده بود. شماره‌اش را داشتم تا اگر باز هم نیاز شد از ایشان سرویس بگیرم. راننده مسیر را خوب می‌شناسد، اما جاده بر اثر بارش برف بسیار خطرناک شده است.
سحرگاه روز دوشنبه راننده چمدانم را جلوی واحد آپارتمان بر زمین می‌گذارد.
آن دمی را که در آنیم غنیمت شِمُریم
شاید ای دل نرسیدیم به فردای دگر
باشد که خواندن این سفرنامه برای شما خوانندۀ گرامی نکته‌ای داشته باشد برای دانستن، برای فکر کردن و برای آغاز حرکتی نو در زندگی.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-15cab296fdc8a0e6eefe.mp3,"دسترس‌پذیر کردن ریاضیات برای نابینایان و کم‌بینایان
میثم امینی
داشتن پایه‌ای قوی در ریاضیات می‌تواند روی انتخاب‌های افراد در زمینۀ آموزش عالی، اشتغال و درنهایت فرصت‌ها در زندگی تأثیر داشته باشد. به‌عنوان یک زمینۀ درسی، ریاضیات بخشی کلیدی برای داشتن تحصیلاتی جامع و کامل است و درحالی‌که ریاضیات برای همۀ دانش‌آموزان و دانشجویان مهم است، آن دانش‌آموزان و دانشجویانی که نابینا یا کم‌بینا هستند، به‌طور قابل توجهی تحت‌تأثیر دسترس‌پذیر نبودن زمینۀ آموزش ریاضی قرار گرفته‌اند. ۷۵درصد از دانش‌آموزان و دانشجویان نابینا و کم‌بینا در درس ریاضیات حداقل یک سال تحصیلی از هم‌کلاسی‌های بینایشان عقب هستند.
چند مانع موجب دسترس‌پذیر نبودن آموزش ریاضیات می‌شوند؛ نخست اینکه مطالب درسی همیشه در قالب‌هایی مانند بریل، کتاب‌های درشت‌خط، مطالب مناسب برای مطالعه با صفحه‌خوان‌ها، ورودی صوتی یا ترکیبی از این موارد مناسب‌سازی نمی‌شوند؛ علاوه بر این تهیۀ مطالب درسی در زمینۀ ریاضیات در قالب‌های صوتی یا بریل می‌تواند برای کسی که با محتواها در زمینه‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات آشنایی ندارد، اما مسئول ایجاد مطالب در قالبی دسترس‌پذیر است، چالش‌برانگیز باشد. این موضوع می‌تواند باعث بی‌دقتی و ایجاد خطا در کار شود که در نتیجۀ آن ۸۵درصد از دانش‌آموزان و دانشجویان مطالب درسی خود را در سال تحصیلی دیر تحویل می‌گیرند.
تفاوت‌هایی هم در چگونگی درک مطلب بین نابینایان و کم‌بینایان و افراد بینا وجود دارد. اگر یک فرد بینا کوتاه به یک معادلۀ ریاضی نگاه کند، قادر است اطلاعاتی در مورد طول، استفاده از کسر و پرانتز، پیچیدگی مسئله و…را جمع‌آوری کند، اما کسی که با صفحه‌خوان با همان معادلۀ ریاضی تعامل دارد، تجربۀ بسیار متفاوتی از آن مسئله دارد. فناوری موجود معادله را بخش‌بخش می‌خواند و اجازه نمی‌دهد فرد به‌راحتی نگاه کاملی به معادله داشته باشد. این موضوع می‌تواند باعث ایجاد بار شناختی قابل توجهی شود، زیرا یک دانش‌آموز یا دانشجو درحالی‌که سعی می‌کند معادلۀ ریاضی را حل کند، نیاز دارد که همۀ اطلاعات دیگر را در ذهن خود نگه دارد.
گروهی در انجمن ارزیابی شمال غربی که یک مؤسسۀ غیرانتفاعی در زمینۀ تهیۀ ارزیابی‌های تحصیلی برای دانش‌آموزان است، برای اینکه اطمینان حاصل کند که دانش‌آموزان دارای معلولیت‌های بینایی از ریاضیات دسترس‌پذیر بهره ببرند و در تحصیلات خود فرصت‌های برابری با هم‌کلاسی‌های بینای خود داشته باشند، تصمیم گرفت تا با این چالش مهم مقابله کند.
در طرحی که از برنامۀ هوش مصنوعی برای دسترس‌پذیری شرکت مایکروسافت جایزه گرفته است، انجمن ارزیابی شمال غربی قصد دارد یک ارزیابی دسترس‌پذیر بهبودیافته را برای دانش‌آموزان دبیرستانی دارای معلولیت‌های بینایی ایجاد کند. این گروه برای این کار رویکردهای متعددی را برای درک موانع جاری، به‌خصوص برای ارزیابی‌های برخط در پیش گرفته است.
تحقیقات موجود نشان می‌دهد که نابینایی یا کم‌بینایی روی توانایی یک فرد در توسعۀ مهارت‌های ریاضی و درک مفاهیم ریاضی تأثیر نمی‌گذارد، بلکه دشواری در یادگیری ریاضیات ممکن است بیشتر به شیوۀ ارائۀ اطلاعات و انسجام آن مربوط باشد. دانش‌آموزان و دانشجویان نابینا و کم‌بینا وقتی بهترین بهره را از آموزش ریاضی می‌برند که یک رویکرد چند‌حسی برای آنها ارائه می‌شود و آنها در تعامل با مطالب و محتوا استقلال دارند. همچنین وقتی مطالب به‌صورت شنیداری و لمسی در اختیار آنها قرار می‌گیرد، احتمال بیشتری وجود دارد که به پرسش‌های تستی پاسخ صحیح بدهند.
دو نمونۀ اولیۀ معادله توسعه داده شد تا به کاربران صفحه‌خوان‌ها اجازه داده شود بخش‌های مختلف یک معادلۀ ریاضی را انتخاب کنند و وارد قسمت‌هایی از معادله شوند که می‌خواهند آنها را کاوش کنند. وقتی یک دانش‌آموز یا دانشجو از صفحه‌خوان استفاده می‌کند، معمولاً مجبور است به کل معادله از چپ به راست گوش دهد، اما در نمونه‌های اولیۀ ارائه‌شده، با اِعمال فلسفه‌ای که پشت ریاضیات فرایندمحور قرار دارد، دانش‌آموزان یا دانشجویان در اینکه چگونه و در کدام قسمت از یک مسئلۀ ریاضی با آن تعامل داشته باشند استقلال دارند. این موضوع بار شناختی را کاهش می‌دهد، زیرا دانش‌آموز یا دانشجو مجبور نیست به‌طور یک‌جا به کل معادله گوش دهد و می‌تواند بخش‌هایی را که قبلاً شنیده است رد کند. نمونۀ اولیه یک نمای کلی را از یک معادله، مثل وقتی که یک فرد بینا نگاهی کلی به معادله می‌اندازد، به دانش‌آموز یا دانشجوی نابینا می‌دهد و سپس به او اجازه می‌دهد بخش‌هایی از معادله را که می‌خواهد عمیق‌تر کند و کاو کند.
معادله
۲ به‌علاوه، سه‌چهارم، ضرب‌در اکس، مساوی است با اکس منهای، سه‌چهارم
سمت چپ، ثابت و جمله
۲ به‌علاوه، سه‌چهارم، ضرب‌در اکس
سمت چپ، ثابت
۲سمت چپ، جمله
به‌علاوه، سه‌چهارم، ضرب‌در اکس
وسط، مقایسه
مساوی است با
سمت راست، جمله و ثابت
اکس منهای، سه‌چهارم
سمت راست، جمله
اکس
سمت راست، ثابت
منهای، سه‌چهارم
می‌بینیم که ایدۀ این نمونۀ اولیه ساده است. ابتدا معادله را به‌صورت متنی به‌طور کامل داریم. سپس خط‌به‌خط بخش‌های مختلف معادله را جدا‌جدا در اختیار داریم که بررسی معادلۀ ریاضی و حل آن را برای یک فرد نابینا یا کم‌بینا، به‌خصوص اگر از صفحه‌خوان استفاده می‌کند راحت‌تر می‌کند.
گام‌های بعدی انجمن ارزیابی شمال غربی، ایجاد روشی کارآمدتر برای ایجاد معادله‌های ریاضی قابل پیمایش برای دستگاه‌های فناوری کمکی متعدد و حل چالش تنوع دستگاه‌ها و مرورگرها و درعین‌حال اطمینان از اثربخشی و ارائۀ بهترین گزینه‌های دسترس‌پذیر است. گروه امید دارد که دانش‌آموزان و دانشجویان خواهند توانست از قالب‌های مختلف دسترسی مثل صفحه‌خوان‌ها، برجسته‌نگارها و درنهایت امکان استفاده از گفتار بهره ببرند."
audio/mana-3702888ae1c12e3748e0.mp3,"دنیای اینترنت، منهای نابینایان بستر اینترنت، خانۀ دوم معلولان است
رؤیا بابایی
چندی پیش که نرم‌افزار کاربردی فیدیبو نسخۀ به‌روز خود را ارائه کرد، برای چند روز از دسترس خارج شد. آن موقع کمتر کسی فکر می‌کرد این اتفاق ارتباطی به نابینایان داشته باشد، اما این اتفاق واقعاً افراد با محدودیت بینایی را با چالش مواجه و منابع مطالعاتی آنان را از دسترسشان خارج کرد.
نه‌تنها عموم جامعه، بلکه بسیاری از مسئولان و مدیران هم مناسب‌سازی را فقط در اصلاح زیرساخت‌های فیزیکی شهری می‌دانند و تعریف دیگری از آن ندارند. این مسئله حتی در مورد مدیران سازمان بهزیستی و اعضای ستاد مناسب‌سازی این سازمان نیز صادق است‌.
این در حالی است که مناسب‌سازی علاوه بر ساخت و انطباق مبلمان شهری بر اساس نیاز افراد دارای معلولیت، بر فضاهای دیگری که فیزیکی نیستند نیز دلالت دارد‌. امروز دسترس‌پذیری وبگاه‌ها، سیستم‌عامل‌ها، نرم‌افزارهای کاربردی و به‌طور خلاصه هر آنچه انسان را به دنیای اینترنت و مجازی وصل می‌کند نیز از ارکان مهم مناسب‌سازی محسوب می‌شود، اما همان‌گونه که جامعۀ ما همواره در پیگیری و ایجاد زیرساخت‌های یک زندگی معمولی برای معلولان‌ دچار عقب‌ماندگی است،‌ متأسفانه در این حوزه نیز شاهد عقب‌ماندگی هستیم‌.
نکتۀ غم‌انگیزتر این است که اگر در این زمینه هم جایی گشایشی صورت گرفته باشد، به‌جای آنکه پای دولت و به‌طور اخص وزارت ارتباطات در میان باشد، پای خود معلولان و افراد با آسیب بینایی در میان بوده است!
بی‌توجهی وزارت ارتباطات
قطعاً وزارت ارتباطات در سوق دادن جامعه به سمت ایجاد دسترس‌پذیری در فضای اینترنت سهم بالایی دارد، اما آن را نادیده گرفته است‌. این وزارت‌خانه حتی برای برنامه‌نویسان یا نهادهای خصوصی که در زمینۀ طراحی و تولید وبگاه‌ها و نرم‌افزارهای کاربردی فعالیت دارند، اساسنامه یا ساختار قانونمندی که آنان را مقید به در نظر گرفتن نیاز شهروندان معلول کند، ارائه نکرده است و حاضر به نظارت بر فعالیت‌های این‌چنینی با هدف تأمین خواسته‌های نابینایان نیست، البته این وزارتخانه در دولت قبل جلساتی را با حضور شخص وزیر و با موضوع دسترس‌پذیری برای نابینایان برگزار و یک مشاور نابینایان هم از میان افراد نابینا برای وزیر انتخاب کرد، اما گذشت زمان و ادامۀ بی‌توجهی‌ به این مقوله نشان داد همۀ این اقدام‌ها نمایشی بوده است‌.
فاصلۀ برنامه‌نویس‌ها از استانداردهای جهانی‌
هاشم سعیدی که خود از نابینایان است، می‌گوید: وقتی صحبت از مناسب‌سازی می‌شود، همه یاد کوچه و خیابان، اتوبوس و مترو می‌افتند، درحالی‌که مناسب‌سازی فقط این نیست‌ و شامل دسترس‌پذیری محتوای اینترنت نیز می‌شود‌.
او ادامه می‌دهد: در دنیا در بحث طراحی وبگاه‌ها و نرم‌افزارهای کاربردی، کلیدواژۀ Accessibility که در ایران «دسترس‌پذیری» ترجمه شده است، وجود دارد که به استانداردهایی‌ اشاره می‌کند که متولیان وبگاه‌ها و نرم‌افزارهای کاربردی شامل گوگل، مایکروسافت، کنسرسیوم جهانی وب و اپل که نرم‌افزارهایی را تحت سیستم‌عامل خودشان تولید و عرضه می‌کنند، در طراحی وبگاه و نرم‌افزار کاربردی تعریف کرده‌اند.
سعیدی مشکل موجود در ایران را آشنا نبودن طراحان به این استانداردها و عدم اطلاع آنها از این مقوله بیان می‌کند و می‌گوید: طراحان ایرانی آشنایی زیادی‌ با این استانداردها ندارند. در سال‌های گذشته حتی بزرگ‌ترین شرکت‌های طراحی وبگاه و نرم‌افزار کاربردی هم مشاور یا فرد مطلعی در حوزۀ دسترس‌پذیری نداشتند. امروز اگرچه اطلاعات و ارتباط این شرکت‌ها با معلولان و نابینایان بیشتر شده، اما هنوز هم نیازهای این گروه سنجیده نمی‌شود و متأسفانه شرکت‌های ایرانی گروه معلولان را حتی به چشم بازار هم نمی‌بینند تا وبگاه‌هایشان را برای به دست آوردن بازار بر مبنای نیاز این گروه طراحی کنند.
ضعف رسانه‌ای زیربنای اصلی مشکلات
محمدقاسم کفیلی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ حقوق در دانشگاه تهران، می‌گوید: به دلیل فقدان آموزش در سطح رسانه، بیشتر کسانی ‌که در حوزۀ وبگاه و برنامه‌نویسی فعالیت می‌کنند، از مفاهیمی مانند دستر‌س‌پذیری اطلاع کافی ندارند و بنابراین بسیاری از سیستم‌عامل‌های مطرح، نیاز افراد نابینا و کم‌بینا را در نظر نمی‌گیرند‌.
او که اولین دانشجوی نابینای ایرانی است که در رشتۀ حقوق نفت و گاز تحصیل می‌کند، ادامه می‌دهد: وبگاه‌ها، سیستم‌عامل‌ها و شرکت‌های نوآفرین با بهینه‌سازی فضای کار خود برای استفادۀ افراد با آسیب بینایی، به رشد و ارتقای این گروه کمک بسیاری می‌کنند؛ چراکه هم در حوزۀ مسئولیت‌های اجتماعی قدمی برداشته‌اند و هم همان‌طور که یک فرد تندرست حق استفاده از هر بستر نرم‌افزاری را دارد، این‌ حق را برای افراد نابینا زنده نگه داشته‌اند.
کفیلی تأکید می‌کند: با این تعریف می‌توان‌ گفت آن دسته از فضا‌های دیجیتالی که دسترس‌پذیری را برای استفاده افراد نابینا رعایت نمی‌کنند؛ به‌عبارتی تضییع حقوق نابینایان را رقم می‌زنند،‌ اما در صورت رعایت دسترس‌پذیری وبگاه‌ها، افراد با محدودیت بینایی هم مانند سایرین می‌توانند از حق و فرصت برابر بهره‌مند شوند و برای امور ساده دغدغۀ خاطر نداشته باشند‌.
او که دورۀ کارشناسی حقوق را در دانشگاه خوارزمی گذرانده است، می‌گوید: یکی از دستگاه‌های بسیار بزرگ کشور که کاربرد بسیاری در زندگی همۀ شهروندان دارد؛ به‌گونه‌ای طراحی شده است که به‌محض ورود کاربر به وبگاه، صفحه‌خوان دیگر حرف نمی‌زند. پشتیبانی وبگاه علت را در بستری که وبگاه در آن طراحی شده است می‌داند، اما سؤال اینجاست که چرا وبگاه دستگاهی به این بزرگی باید در بستری غیر استاندارد طراحی شود و درحالی‌که زمان و هزینه برای طراحی صرف شده است، نتیجۀ مورد‌نظر حاصل نشود‌ و گروه بزرگی از شهروندان نتوانند از آن استفاده کنند؟!
کفیلی اذعان می‌کند: دانشگاه تهران قبلاً برای استفادۀ نابینایان خوب بود، اما الآن مشکلاتی دارد‌ و کار با آن برای کاربران با محدودیت بینایی مانند قبل آسان نیست.
او ضعف رسانه‌ای را زیربنای بسیاری از مشکلات نابینایان می‌داند و می‌‌گوید: وزارت ارتباطات باید زیرساخت‌های لازم برای دسترس‌پذیری وبگاه‌های دستگاه‌های دولتی را فراهم کند‌ و همان‌طور که با کمیته‌‌های نظارتی بر محتوای فضای مجازی نظارت و در صورت لزوم آن را فیلتر‌ می‌کند، باید با راه‌اندازی کمیته‌های نظارت بر دسترس‌پذیری وبگاه‌ها، به نیاز گروه‌های دارای معلولیت نیز نظارت کند‌.
کفیلی می‌گوید: طبق قانون، تلویزیون وظیفه دارد در هفته پنج ساعت به مسائل معلولان بپردازد و نتیجۀ غفلت تلویزیون این می‌شود که نه‌تنها وبگاه‌های دستگاه‌ها دسترس‌پذیر نیستند، بلکه حتی از معنای دسترس‌پذیری اطلاع ندارند‌.
خدمات‌ برخط بانک‌ها، غافل‌ از گروه‌های دارای نیاز ویژه
حنانه کرمی‌ با محدودیت کم‌بینایی بیان می‌کند: اخیراً با برخط شدن خدمات بانک‌ها، باز نابینایان و ناشنوایان در جرگۀ جاافتاده‌ها قرار گرفته‌اند‌.
کرمی ادامه می‌دهد: بسیاری از بانک‌ها به سمت خدمات اینترنتی رفته‌اند، درحالی‌که نیاز افراد نابینا را در نظر نگرفته‌اند. برخی بانک‌ها بر اساس بخش‌نامه‌های داخلی خود با دیدن چهرۀ افراد نابینا در ویدئوی معرفی برای افتتاح حساب، هویت فرد را تأیید نمی‌کنند و این مشکلاتِ افراد نابینا و حتی ناشنوا را مضاعف کرده است که باید تمهیدی برای رفع آن اندیشیده شود.
او می‌افزاید: جای تأسف دارد که بانک‌ها دست به ارائۀ خدمات برخط می‌زنند، اما جغرافیای مراجعین خود را نمی‌شناسند و نیازمندی‌های مشتریان نابینا و ناشنوای خود را پیش‌بینی نمی‌کنند!
تلاش معلولان در غفلت بهزیستی
اگرچه سازمان بهزیستی متولی امور معلولان است‌ و بر این اساس انتظار می‌رود با تمام جوانب زندگی انواع معلولیت‌ها آشنا باشد، اما متأسفانه این‌چنین نیست‌ و بهزیستی مانند بسیاری دیگر از حوزه‌ها از مشکلات نابینایان و به‌خصوص دسترسی‌های آنها در فضای اینترنتی بی‌خبر است و حتی گاهی دیده می‌شود مدیران این سازمان، مفهوم مناسب‌سازی را از دسترس‌پذیری دیجیتال جدا می‌دانند‌.
این سازمان بهزیستی است که باید جلوی غفلت وزارت ارتباطات در الزام تمام دستگاه‌ها به دسترس‌پذیری فضای اینترنتی خود برای نابینایان را بگیرد و به‌عنوان نمایندۀ دولت در امور معلولان، دستگاه‌ها را به رعایت قوانین مربوط به معلولان در این حوزه و البته همۀ حوزه‌ها ملزم کند، اما نمی‌کند‌!
رضا بهرامی که از افراد با آسیب بینایی است می‌گوید: وقتی بچه‌های نابینا در فضای مجازی دچار مشکل می‌شوند، خودشان راهکار حل آن را پیدا می‌کنند‌.
به گفتۀ او وقتی فیدیبو از دسترس نابینایان خارج شد، این خود افراد نابینا بودند که با برقراری ارتباط با فیدیبو زمینۀ رفع مشکل را فراهم کردند‌. ارتباط با اسنپ و تپسی هم برای در نظر گرفتن نیاز افراد دارای معلولیت، کار خود افراد معلول بود و بهزیستی یا بدنۀ دولت در این زمینه قدمی برنداشتند‌.
اینترنت، خانۀ دوم معلولان
شاید ساده‌انگارانه به نظر بیاید، اما واقعيت این است که بستر اینترنت، خانۀ دوم معلولان است. افراد دارای معلولیت در تمام انواع آن، در این بستر می‌توانند به‌راحتی خرید کنند، آموزش ببینند، مطالعه کنند، با نقاط مختلف دنیا آشنا شوند و گردشگری اینترنتی کنند، سفارش کار بگیرند، فروشگاه برخط انواع تولیدات خود را راه‌اندازی کنند و به درآمد برسند، حتی معلولان در فضای مجازی می‌توانند تجربیاتشان را به یکدیگر انتقال دهند. مشاورۀ پزشکی دریافت کنند و به هر چیزی که دسترسی به آن در فضای فیزیکی، به دلیل عدم‌مناسب سازی شهرها دشوار است دسترسی پیدا کنند؛ بنابراین بزرگ‌نمایی نیست اگر این بستر را «خانۀ دوم معلولان» بدانیم؛ خانه‌ای که محدودیت جسمی برای تردد در آن بازدارنده نیست و هیچ فرد معلولی برای ورود به آن نیازمند چانه‌زنی و انتظار طولانی‌مدت برای رفع مشکلات شهرها نیست.
خودمان دست‌به‌کار شویم
فصل دوم قانون حمایت از معلولان بر مناسب‌سازی در همۀ ابعاد آن اشاره کرده و دسترس‌پذیری فناوری و منابع مناسب ارتباطی و رسانه‏ای را نیز قید کرده و چندین دستگاه را متولی اجرای آن دانسته که نام «وزارت ارتباطات و فناوری» در بین آنها است؛ بنابراین می‌توان گفت قوانین مربوط به معلولان تاکنون مورد بی‌توجهی قرار گرفته، اما آنچه اکنون مورد تأکید است، تشکیل کمیته‌ای برای اجرای مفاد قانونی مربوط با حوزۀ اینترنت برای معلولان، به‌ويژه نابینایان است.
در این میان شاید به همکاری و دلسوزی سازمان بهزیستی به معنای واقعی نتوان امیدوار بود، اما لازم است انجمن‌های معلولان با برگزاری جلسه‌های هم‌فکری یا مکاتبه با مدیران دستگاه‌های مختلف، مشکلات نابینایان و سایر معلولان و همچنین وجود قوانین مربوط به این افراد را یادآوری و خواستار تأمین نیاز این گروه شوند‌."
audio/mana-1cd347e29891957cdbcf.mp3,"مشاغل از نگاه سَم سیوی
میرهادی نائینی‌زاده
توی این قسمت هم قراره با یکی از نابیناهایی هم‌کلام بشم که برای خودش یه شغل خوب داره؛ می‌خوام ببینم چطوری کاراش رو انجام می‌ده و البته هدفم اینه که یه‌جورایی یه الگوی خوب برای شما مخاطب‌های نابینا معرفی کنم. امروز من یه مهمون دارم که خیلی چیزی درباره‌ش نمی‌دونم. ازش می‌خوام خودش رو برامون معرفی کنه.
ـ اسم من امیلی مت کالدن است و اسم هنری من هم هِرمانیای آبی. کار من حول و حوش انواع هنر می‌چرخه. توی زمینه‌های خود‌اشتغالی هم فعالیت می‌کنم.
ـ برام دربارۀ مقدار و حالت بیناییت بگو!
ـ اگه بخوام در این باره حرف بزنم، می‌تونم بگم که بینایی من عین یه دوربین تنظیم‌نشده می‌مونه.
ـ تو یه اشارۀ کوچیک به شغلت کردی. می‌شه بیشتر برامون توضیح بدی توی کدوم هنر بیشتر فعالیت داری؟ از کدوم وسایل هنری بیشتر استفاده می‌کنی؟
ـاین روز‌ها من بیشتر از رنگای اکریلیک استفاده می‌کنم، البته نقاشی با آبرنگ هم انجام می‌دم که اونم جای کار خودش رو داره. یکی دیگه از کارایی که انجام می‌دم، آرایشه که یه جورایی کار هنری محسوب می‌شه.
ـ من هیچ‌وقت یه نقاش حرفه‌ای نشدم و تو حتماً از من موفق‌تر بودی توی کارت. تو گفتی دیدت مثل یه دوربین تنظیم‌نشده می‌مونه و خب! دید مرکزی هم اون‌طور که باید، نداری. برام از مشکلاتی که در کارت داری… از این نظر حرف بزن!
ـ من به همین علت و تا حد زیادی به‌خاطر صبری که ندارم، رفتم سراغ رنگ اکریلیک که زود‌تر خشک می‌شه و من می‌تونم کار رو بهتر ببینم.
ـ بذار یه کم به بحث آرایش وارد بشیم. تو برای این کار آموزش خاصی باید می‌دیدی؟
ـ می‌دونی سم؟! من از همون بچگی عاشق کارای این‌طوری بودم. وقتی خانواده یا اعضای فامیل آرایش می‌کردن، بهشون نزدیک می‌شدم و اونا رو تا جایی که می‌شد تماشا می‌کردم. بعد سعی کردم خودم با دیدن چیزایی که توی اینترنت هست یه کم یاد بگیرم و درنهایت باید بگم برای کارِ مو، صورت و پوست رفتم کالج آرایشگری و دوره‌های مختصری دیدم، ولی اصل کار رو خودم کردم و سعی کردم خودم معلم خودم باشم.
ـ چند وقته که آرایشگری می‌کنی؟
ـ من کارم رو از سال ۲۰۱۴ شروع کردم. اون موقع من تو بوستون بودم و از وقتی برگشتم نیویورک هم به کارم ادامه دادم.
ـ می‌شه بهم بگی با چه مدل آدمایی کار کردی؟ تو تُوی ایمیلایی که باهم رد و بدل کردیم گفتی که با یه سری از موزیسین‌ها هم کار کردی؟
ـ آره! من تو یکی دو تا ویدئوکلیپی که برای خواننده‌ها ساخته شده بود حضور داشتم. فک نمی‌کنم بشه اسمشون رو بیارم، چون حالت تبلیغ پیدا می‌کنه.
ـ دقیقاً همین‌طوره امیلی! خب! ولی می‌تونم بگم کار هیجان‌انگیزی می‌تونه باشه.
ـ صد‌درصد. خیلی جذاب بود که به‌عنوان یه هنرمند توی همچین کاری هم وارد شدم و این رو یکی از کارایی
می‌دونم که همیشه هرجا که بتونم ازش یاد می‌کنم.
ـ امیلی! بهم بگو از چه وسایلی برای کارای هنری و آرایشیت استفاده می‌کنی؟
ـ خیلی سؤال خوبیه! راستش من خیلی از وسایل زیادی استفاده نمی‌کنم. من از محصولات آیفون و مک‌بوکم بیشترین استفاده رو می‌کنم. مهم‌ترین کاری که باید بکنم اینه که وقتی عکس می‌گیرم، بتونم روی عکسم زوم کنم و بهترین استفاده رو ازش داشته باشم.
ـ تو توی کارای هنریت بیشتر دوست داری به جزئیات توجه کنی یا از مقیاس‌های بزرگ‌تر استفاده کنی؟
ـ یه جورایی ترکیب این دو تا می‌شه سم! من خودم خیلی دوست دارم به جزئیات بیشتر توجه کنم، ولی همیشه اون‌طور که می‌خوام تصویرش برام ساخته نمی‌شه و اون‌طور که دلم می‌خواد نمی‌تونم تصویرپردازی کنم، اما خیلی وقتا مخاطب‌هام می‌گن توی کارای تو جزئیات خیلی خوب به تصویر دراومدن.
ـ تو تا حالا تجربۀ هنر دیجیتالم داشتی؟
ـ تا حالا هیچ‌وقت تجربه‌ش نکردم، ولی فکر می‌کنم زوم کردن عکسا و کار کردن باهاشون توی هنر دیجیتال خیلی‌خیلی آسون‌تر از کاریه که من دارم می‌کنم.
ـ من پارسال کریسمس برای دخترم یه مداد اپل خریدم و وقتی خودم با مختصر دیدی که دارم باهاش کار کردم، حس کردم خیلی می‌تونه فوق‌العاده باشه. من با سیستم کامپیوتر استودیویی مایکروسافتم کار کردم و توصیه می‌کنم تو هم حتماً امتحانش کنی.
ـ حتماً! فکر می‌کنم به تجربه‌ش می ارزه که این کارو هم بکنم و بببینم چه فرقایی با کار من داره.
ـ خیلی مصاحبۀ خوبی بود، فکر کنم هر چی می‌خواستم رو پرسیدم. مرسی که توی این برنامه بودی!"
audio/mana-ff0b956c6eeda253096d.mp3,"قانون عصای سفید
نگین حیدری
در سومین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران به مناسبت روز جهانی عصای سفید، در ۱۵ اکتبر، برابر با ۲۳ مهرماه، با دکتر ناصر سرگران، حقوق‌دان و کنشگر حوزۀ حقوق معلولان، در خصوص قانون عصای سپید به گفتگو نشستیم. مهمان این شماره به بیان توضیحاتی در مورد پیشینۀ استفاده از عصای سفید و کاربرد آن برای اولین بار در سال ۱۹۲۱، توسط یک فرد انگلیسی و چگونگی نام‌گذاری و گاه‌شماری روز جهانی نابینایان از سوی یونسکو، سازمان علمی‌فرهنگی‌اجتماعی سازمان ملل متحد، می‌پردازد. همچنین مفهوم قانون عصای سفید، کاربرد این قانون در هنگام تردد نابینایان با عصای سفید در معابر و هنگام عبور از خیابان‌ها و مسئولیت رانندگان در خصوص این قانون را بیان می‌کند و اینکه فرد نابینا و کم‌بینا با در دست داشتن عصای سفید، در چه مکان‌ها و با چه شرایطی مشمول این قانون می‌شود و در چه مکان‌هایی نمی‌تواند از این قانون استفاده کند.
دکتر سرگران در ادامه، در خصوص مستندات قانونی قانون عصای سفید، ضمن اشاره به مواد ۳، ۱۹ و ۲۰ کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت و تبصرۀ مواد ۱۲۹ و ۱۳۰ آیین‌نامۀ راهنمایی و رانندگی، این مواد و تکالیف نابینایان و رانندگان در این زمینه را بیان می‌کند.
او در مورد ضمانت اجرای قانون عصای سفید، ضمن بیان تکلیف رانندگان متخلف به پرداخت جریمۀ نقدی، به کافی نبودن این جریمه و عملی نبودن آن در بسیاری مکان‌ها، به دلیل نبودن مأمورین پلیس برای نظارت و دوربین‌های ثبت تخلفات رانندگان خاطی، اشاره می‌کند و می‌گوید: فرد نابینایی که با عصای سفید در حال عبور از معابر و خیابان‌هاست، باید شرایط قانونی مربوط را رعایت کند و رانندگان در صورت نقض قانون و توقف نکردن در مقابل عصای سفید فرد نابینا که حکم چراغ‌قرمز را دارد، علاوه بر جریمۀ نقدی، به‌صورت قانونی مسئول جبران خسارات وارده به فرد نابینا هستند، البته بسیاری از رانندگان به دلیل آگاهی از این قانون یا تعهد اخلاقی و احترام به حقوق شهروندی، هنگام نزدیک شدن به فرد نابینایی که با عصای سفید تردد می‌کند، از سرعت خود کم و توقف می‌کنند.
علاقه‌مندان به آشنایی با قانون عصای سفید و ضمانت اجرای آن می‌توانند مشروح این گفتگو را از طریق پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-627c5f2cc87dde5aed47.mp3,"قانون عصای سفید
نگین حیدری
در سومین شماره از مجموعۀ معلولان و قوانین ایران به مناسبت روز جهانی عصای سفید، در ۱۵ اکتبر، برابر با ۲۳ مهرماه، با دکتر ناصر سرگران، حقوق‌دان و کنشگر حوزۀ حقوق معلولان، در خصوص قانون عصای سپید به گفتگو نشستیم. مهمان این شماره به بیان توضیحاتی در مورد پیشینۀ استفاده از عصای سفید و کاربرد آن برای اولین بار در سال ۱۹۲۱، توسط یک فرد انگلیسی و چگونگی نام‌گذاری و گاه‌شماری روز جهانی نابینایان از سوی یونسکو، سازمان علمی‌فرهنگی‌اجتماعی سازمان ملل متحد، می‌پردازد. همچنین مفهوم قانون عصای سفید، کاربرد این قانون در هنگام تردد نابینایان با عصای سفید در معابر و هنگام عبور از خیابان‌ها و مسئولیت رانندگان در خصوص این قانون را بیان می‌کند و اینکه فرد نابینا و کم‌بینا با در دست داشتن عصای سفید، در چه مکان‌ها و با چه شرایطی مشمول این قانون می‌شود و در چه مکان‌هایی نمی‌تواند از این قانون استفاده کند.
دکتر سرگران در ادامه، در خصوص مستندات قانونی قانون عصای سفید، ضمن اشاره به مواد ۳، ۱۹ و ۲۰ کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت و تبصرۀ مواد ۱۲۹ و ۱۳۰ آیین‌نامۀ راهنمایی و رانندگی، این مواد و تکالیف نابینایان و رانندگان در این زمینه را بیان می‌کند.
او در مورد ضمانت اجرای قانون عصای سفید، ضمن بیان تکلیف رانندگان متخلف به پرداخت جریمۀ نقدی، به کافی نبودن این جریمه و عملی نبودن آن در بسیاری مکان‌ها، به دلیل نبودن مأمورین پلیس برای نظارت و دوربین‌های ثبت تخلفات رانندگان خاطی، اشاره می‌کند و می‌گوید: فرد نابینایی که با عصای سفید در حال عبور از معابر و خیابان‌هاست، باید شرایط قانونی مربوط را رعایت کند و رانندگان در صورت نقض قانون و توقف نکردن در مقابل عصای سفید فرد نابینا که حکم چراغ‌قرمز را دارد، علاوه بر جریمۀ نقدی، به‌صورت قانونی مسئول جبران خسارات وارده به فرد نابینا هستند، البته بسیاری از رانندگان به دلیل آگاهی از این قانون یا تعهد اخلاقی و احترام به حقوق شهروندی، هنگام نزدیک شدن به فرد نابینایی که با عصای سفید تردد می‌کند، از سرعت خود کم و توقف می‌کنند.
علاقه‌مندان به آشنایی با قانون عصای سفید و ضمانت اجرای آن می‌توانند مشروح این گفتگو را از طریق پادکست ضمیمه که از طریق وبگاه و کانال‌های نسل مانا قابل دریافت است، دنبال کنند."
audio/mana-8959ad62c5bce8b30ed9.mp3,"اتحاد مورچه‌ها در برابر سیلاب (نقش مهارت‌های ارتباطی در زندگی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مهارت‌های ارتباطی چیست؟
مهارت‌های ارتباطی توانایی‌هایی هستند که برای ارائه و دریافت اطلاعات به آنها نیاز داریم و برقراری ارتباط
واضح، مؤثر و کارآمد را ممکن می‌کنند. این مهارت‌ها برای همۀ جنبه‌های زندگی شخصی، شغلی، خانوادگی و… سودمند هستند، در پذیرش و مقبولیت اجتماعی نقش دارند و از سوءِتفاهم‌های مکرر و نا‌امیدی جلوگیری می‌کنند. افراد نابینا و کم‌بینا باید به مهارت‌های ارتباطی خود توجه کنند تا با دیگران بهتر تعامل داشته باشند. می‌توان این مهارت‌ها را به چهار دستۀ اصلی دریافت پیام، انتقال اطلاعات، مشاهده و همدلی تقسیم کرد.
اهمیت مهارت‌های ارتباطی
افراد با آسیب بینایی ناتوانی‌ها و نواقص دیداری دارند که ممکن است مشارکت آنها را در جامعه مختل کند. معلولیت آنها به شرایط اجتماعی و محیطی بستگی دارد. جامعه باید هر شخص را با توجه به توانایی‌ها و ناتوانی‌هایش بپذیرد، ولی در شرایط بی‌رحمانۀ کنونی، درصدی از بقای اصلح وجود دارد و افراد توانا منابع را به نفع خود مصادره می‌کنند؛ بنابراین اشخاص نابینا و کم‌بینا باید تلاش کنند تا برای کاهش عارضۀ معلولیت، با دیگران شبکه‌های ارتباطی بسازند و با تلاش خود کاری کنند که جامعه نتواند توانمندی‌های آنها را ندیده بگیرد. انگیزه و هدف نخستین عامل کلیدی برای شکل‌گیری تعامل مؤثر اجتماعی است. افراد با آسیب بینایی به یادگیری آگاهانۀ مهارت‌های ارتباطی نیاز دارند، چون نمی‌توانند صرفاً با دیدن، از دیگران تقلید کنند. این افراد باید با حمایت اطرافیانشان، فعالانه، برای رفع موانع ارتباطی موجود اقدام کنند و نمی‌توانند منتظر پیش‌قدم شدن دیگران بمانند.
مؤلفه‌های مؤثر بر روابط بین‌فردی
فراد با آسیب بینایی باید مهارت‌های ارتباطی خود را به شیوه‌های مختلف تقویت کنند. این شیوه‌ها شامل تعامل رودررو، مکالمه‌های تلفنی، مکاتبه‌ها و ارتباط دیجیتالی مانند ایمیل و رسانه‌های اجتماعی هستند، البته این گروه در این رابطه، باید حواسشان به تفاوت و ضرورت در چگونگی برقراری ارتباط باشد. در ادامه به مؤلفه‌های تأثیرگذار در روابط افراد نابینا و کم‌بینا می‌پردازیم.
ارتباط کلامی از طریق زبان گفتاری
معمولاً افراد با آسیب بینایی، حافظۀ شنیداری خوب و گفتار شیوایی دارند، اما باید توجه داشته باشند که زیاده‌گو و متکلمِ‌وحده نشوند، هر سکوتی را با کلماتشان پر نکنند، هم شنوندۀ فعالی باشند و هم گوینده‌ای خوب، به فهم و حوصلۀ مخاطب دقت کنند، دانش عمومی و تخصصی خود را بالا ببرند، موقعیت‌شناس باشند و از صدای گفتاری قوی و مطمئن بهره ببرند.
ارتباط غیرکلامی از طریق زبان بدن و حالت چهره
نابینایان و کم‌بینایان چون نمی‌توانند زبان بدن و حالت چهرۀ دیگران را ببینند و بازخورد لازم را از اطراف دریافت کنند، در این زمینه با تأخیر رشدی مواجه هستند. این محدودیت‌ها از نوزادی شروع می‌شود و در برقراری ارتباطات غیرکلامی بزرگ‌سالی تأثیر منفی می‌گذارد؛ برای مثال گاهی اوقات راه رفتن، ایستادن و نشستن این افراد طبیعی نیست، حرکت‌های دست و پایشان ناموزون و نامتجانس است، سرشان را به حالت پایین افتاده یا مایل به یک طرف نگه می‌دارند، در گفتگو تماس چشمی ندارند، در انجام حالت‌های پیچیده، ارادی و فرهنگی چهره مانند اخم کردن، چشمک زدن و خندیدن نا‌پخته عمل می‌کنند، نسبت به زبان اشارۀ مرسوم بی‌اطلاع هستند، شانه‌هایشان منقبض یا افتاده است و قوز گردن یا کمر دارند.
متولیان آموزش و توان‌بخشی، بستگان و دوستان می‌توانند برای آموزش و توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا در زمینۀ زبان بدن و حالت چهره، از روش‌های زیر استفاده کنند:
یادآوری و اصلاح گفتاری و فیزیکی رفتارهای غیرکلامی
فراهم کردن فرصت الگوبرداری از لمس افراد زنده
ارائۀ ماکت و طرح برجسته برای تجسم
تولید محتوای نوشتاری و صوتی برای آموزش مستقیم یا غیرمستقیم
این روش‌ها باعث می‌شود که نابینایان و کم‌بینایان:
به وضعیت فیزیکی خود حساس شوند.
در مورد ارتباط‌های غیرکلامی آگاه شوند و به‌عمد از آنها استفاده کنند.
دربارۀ حالت‌های بدنی و چهره اطلاعات کسب کنند و از آنها در روابطشان بهره ببرند.
ارتباط نوشتاری از طریق زبان نوشتاری، نماد‌ها، شکلک‌ها و اعداد
ارتباط دیداری از طریق تصاویر، آثار هنری، طرح‌ها و نمودارها
هنرمندان نابینا و کم‌بینا با محدودیت بینایی در زمینه‌های هنری مختلف فعالیت می‌کنند و دسترسی مخاطبان با آسیب بینایی به آثار هنری دیداری هنوز کافی نیست. این مسئله باعث می‌شود که دنیای فکری و ارتباطات آنها با بینایان متفاوت باشد. در مقابل درگیریِ هرچه‌بیشتر با تولیدات هنری، ادبی و فرهنگی برای این افراد بستر آموزش تمامی مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی را فراهم می‌سازد. برای رفع این مشکل، می‌توان از راه‌های زیر استفاده کرد:
اطلاع‌یافتن و بهره‌گیری از خدمات نهادهای حمایتی در حوزۀ مناسب‌سازی آثار هنری دیداری
درخواست توضیح از اطرافیان دربارۀ آثار هنری
استفاده از نرم‌افزارهای توان‌بخشی برای تفسیر طرح‌ها و نمودارها از طریق تبدیل ویژگی‌های دیداری به توضیحات عددی و صوتی
گوش دادن فعال
گوش دادن فعال یعنی توجه دقیق به گوینده که باعث افزایش درک و احترام می‌شود. نابینایان و کم‌بینایان برای گوش دادن فعال، می‌توانند از راه‌های زیر استفاده کنند:
نگاه کردن به سمت دهان گوینده برای ایجاد حس تماس چشمی
دوری کردن از آنچه سبب حواس‌پرتی می‌شود، مانند صدای صفحه‌خوان
تمرکز کردن روی صحبت‌های گوینده و چگونگی بیان آن
پرسیدن سؤال یا بیان آنچه شنیده‌اند برای روشن کردن مطالب
اجتماعی شدن
رفتار‌های تکراری و کلیشه‌ای
موضوعات بالا در در یک فایل صوتی هم به تفصیل مورد واکاوی قرار داده‌ایم. شما می‌توانید این فایل صوتی را ذیل همین نوشته در وبسایت و شبکه‌های اجتماعی نسل مانا بارگیری کنید."
audio/mana-2a8f69ce8e62a2cd9110.mp3,"اتحاد مورچه‌ها در برابر سیلاب (نقش مهارت‌های ارتباطی در زندگی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مهارت‌های ارتباطی چیست؟
مهارت‌های ارتباطی توانایی‌هایی هستند که برای ارائه و دریافت اطلاعات به آنها نیاز داریم و برقراری ارتباط
واضح، مؤثر و کارآمد را ممکن می‌کنند. این مهارت‌ها برای همۀ جنبه‌های زندگی شخصی، شغلی، خانوادگی و… سودمند هستند، در پذیرش و مقبولیت اجتماعی نقش دارند و از سوءِتفاهم‌های مکرر و نا‌امیدی جلوگیری می‌کنند. افراد نابینا و کم‌بینا باید به مهارت‌های ارتباطی خود توجه کنند تا با دیگران بهتر تعامل داشته باشند. می‌توان این مهارت‌ها را به چهار دستۀ اصلی دریافت پیام، انتقال اطلاعات، مشاهده و همدلی تقسیم کرد.
اهمیت مهارت‌های ارتباطی
افراد با آسیب بینایی ناتوانی‌ها و نواقص دیداری دارند که ممکن است مشارکت آنها را در جامعه مختل کند. معلولیت آنها به شرایط اجتماعی و محیطی بستگی دارد. جامعه باید هر شخص را با توجه به توانایی‌ها و ناتوانی‌هایش بپذیرد، ولی در شرایط بی‌رحمانۀ کنونی، درصدی از بقای اصلح وجود دارد و افراد توانا منابع را به نفع خود مصادره می‌کنند؛ بنابراین اشخاص نابینا و کم‌بینا باید تلاش کنند تا برای کاهش عارضۀ معلولیت، با دیگران شبکه‌های ارتباطی بسازند و با تلاش خود کاری کنند که جامعه نتواند توانمندی‌های آنها را ندیده بگیرد. انگیزه و هدف نخستین عامل کلیدی برای شکل‌گیری تعامل مؤثر اجتماعی است. افراد با آسیب بینایی به یادگیری آگاهانۀ مهارت‌های ارتباطی نیاز دارند، چون نمی‌توانند صرفاً با دیدن، از دیگران تقلید کنند. این افراد باید با حمایت اطرافیانشان، فعالانه، برای رفع موانع ارتباطی موجود اقدام کنند و نمی‌توانند منتظر پیش‌قدم شدن دیگران بمانند.
مؤلفه‌های مؤثر بر روابط بین‌فردی
فراد با آسیب بینایی باید مهارت‌های ارتباطی خود را به شیوه‌های مختلف تقویت کنند. این شیوه‌ها شامل تعامل رودررو، مکالمه‌های تلفنی، مکاتبه‌ها و ارتباط دیجیتالی مانند ایمیل و رسانه‌های اجتماعی هستند، البته این گروه در این رابطه، باید حواسشان به تفاوت و ضرورت در چگونگی برقراری ارتباط باشد. در ادامه به مؤلفه‌های تأثیرگذار در روابط افراد نابینا و کم‌بینا می‌پردازیم.
ارتباط کلامی از طریق زبان گفتاری
معمولاً افراد با آسیب بینایی، حافظۀ شنیداری خوب و گفتار شیوایی دارند، اما باید توجه داشته باشند که زیاده‌گو و متکلمِ‌وحده نشوند، هر سکوتی را با کلماتشان پر نکنند، هم شنوندۀ فعالی باشند و هم گوینده‌ای خوب، به فهم و حوصلۀ مخاطب دقت کنند، دانش عمومی و تخصصی خود را بالا ببرند، موقعیت‌شناس باشند و از صدای گفتاری قوی و مطمئن بهره ببرند.
ارتباط غیرکلامی از طریق زبان بدن و حالت چهره
نابینایان و کم‌بینایان چون نمی‌توانند زبان بدن و حالت چهرۀ دیگران را ببینند و بازخورد لازم را از اطراف دریافت کنند، در این زمینه با تأخیر رشدی مواجه هستند. این محدودیت‌ها از نوزادی شروع می‌شود و در برقراری ارتباطات غیرکلامی بزرگ‌سالی تأثیر منفی می‌گذارد؛ برای مثال گاهی اوقات راه رفتن، ایستادن و نشستن این افراد طبیعی نیست، حرکت‌های دست و پایشان ناموزون و نامتجانس است، سرشان را به حالت پایین افتاده یا مایل به یک طرف نگه می‌دارند، در گفتگو تماس چشمی ندارند، در انجام حالت‌های پیچیده، ارادی و فرهنگی چهره مانند اخم کردن، چشمک زدن و خندیدن نا‌پخته عمل می‌کنند، نسبت به زبان اشارۀ مرسوم بی‌اطلاع هستند، شانه‌هایشان منقبض یا افتاده است و قوز گردن یا کمر دارند.
متولیان آموزش و توان‌بخشی، بستگان و دوستان می‌توانند برای آموزش و توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا در زمینۀ زبان بدن و حالت چهره، از روش‌های زیر استفاده کنند:
یادآوری و اصلاح گفتاری و فیزیکی رفتارهای غیرکلامی
فراهم کردن فرصت الگوبرداری از لمس افراد زنده
ارائۀ ماکت و طرح برجسته برای تجسم
تولید محتوای نوشتاری و صوتی برای آموزش مستقیم یا غیرمستقیم
این روش‌ها باعث می‌شود که نابینایان و کم‌بینایان:
به وضعیت فیزیکی خود حساس شوند.
در مورد ارتباط‌های غیرکلامی آگاه شوند و به‌عمد از آنها استفاده کنند.
دربارۀ حالت‌های بدنی و چهره اطلاعات کسب کنند و از آنها در روابطشان بهره ببرند.
ارتباط نوشتاری از طریق زبان نوشتاری، نماد‌ها، شکلک‌ها و اعداد
ارتباط دیداری از طریق تصاویر، آثار هنری، طرح‌ها و نمودارها
هنرمندان نابینا و کم‌بینا با محدودیت بینایی در زمینه‌های هنری مختلف فعالیت می‌کنند و دسترسی مخاطبان با آسیب بینایی به آثار هنری دیداری هنوز کافی نیست. این مسئله باعث می‌شود که دنیای فکری و ارتباطات آنها با بینایان متفاوت باشد. در مقابل درگیریِ هرچه‌بیشتر با تولیدات هنری، ادبی و فرهنگی برای این افراد بستر آموزش تمامی مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی را فراهم می‌سازد. برای رفع این مشکل، می‌توان از راه‌های زیر استفاده کرد:
اطلاع‌یافتن و بهره‌گیری از خدمات نهادهای حمایتی در حوزۀ مناسب‌سازی آثار هنری دیداری
درخواست توضیح از اطرافیان دربارۀ آثار هنری
استفاده از نرم‌افزارهای توان‌بخشی برای تفسیر طرح‌ها و نمودارها از طریق تبدیل ویژگی‌های دیداری به توضیحات عددی و صوتی
گوش دادن فعال
گوش دادن فعال یعنی توجه دقیق به گوینده که باعث افزایش درک و احترام می‌شود. نابینایان و کم‌بینایان برای گوش دادن فعال، می‌توانند از راه‌های زیر استفاده کنند:
نگاه کردن به سمت دهان گوینده برای ایجاد حس تماس چشمی
دوری کردن از آنچه سبب حواس‌پرتی می‌شود، مانند صدای صفحه‌خوان
تمرکز کردن روی صحبت‌های گوینده و چگونگی بیان آن
پرسیدن سؤال یا بیان آنچه شنیده‌اند برای روشن کردن مطالب
اجتماعی شدن
رفتار‌های تکراری و کلیشه‌ای
موضوعات بالا در در یک فایل صوتی هم به تفصیل مورد واکاوی قرار داده‌ایم. شما می‌توانید این فایل صوتی را ذیل همین نوشته در وبسایت و شبکه‌های اجتماعی نسل مانا بارگیری کنید."
audio/mana-be0a78c6c06bba0a8a88.mp3,"به قلم شما
موسی عصمتی
سردبیر
قطعه‌شعر سپیدی که پیش رو دارید، سرودۀ جناب آقای «موسی عصمتی»، شاعر نام‌آشنا و خوش‌قریحه نابینای خراسانی است. عصمتی این شعر را به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید، برای انتشار در اختیار ماهنامۀ نسل مانا قرار داده است. از داشتن چنین خوانندگان و همراهانی به خود می‌بالیم و از ایشان به‌خاطر این تحفۀ گران‌سنگ، سپاس‌گزاریم.
محکوم
در جاده‌ای تاریک
با ستارگانی خاموش
محکومم
که عینک دودی بزنم
و عصایی به دست بگیرم
تا
پانزده اکتبر هر سال
روزنامه‌ها مرا
با خطّی برجسته بنویسند
محکومم
که عقاب‌های چشمانم
به لانه برنگشته باشند
و گنجشکان
در جای خالی آنها
تخم بگذارند
و مرثیه بخوانند
برای پرهایی که ریخته است
برای عقاب‌هایی که دیگر نیست
محکومم
به چاله‌های شهرداری
با دست و پای زخمی
در نزدیکی خیابانی
که از چاه‌های عمیق شهردار
رونمایی می‌شود
محکومم
به سرشکستگی
در مقابل داربست‌ها
وقتی راه… که نه!
دارِ مرا بسته‌اند
و من
با سیلی داربست‌ها
صورتم را سرخ می‌کنم
محکومم
به عصایی که سفید است
و حال اژدها شدن ندارد
و گاهی
درگذر از جویی حقیر
روسیاه می‌ماند
محکومم
به ایستادن طولانی
کنار خیابان
وقتی که عجله‌ام
زیر سر هیچ شیطانی نیست
محکومم
دوچرخه توی پیاده‌رو را
جعبه جلوی مغازه را
تنه بزنم
بیندازم
دو بار عذر بخواهم
دو بار
«کوری؟
مگر نمی‌بینی؟»
را لبخند بزنم
محکومم
روزه سکوت بگیرند
بعضی‌ها
وقتی از کنارم می‌گذرند
و
سؤال‌هایم
از رهگذران عجول
به مقصدی نرسد
محکومم
چهره مادرم را
از یاد برده باشم
و عکس معصوم دخترکانم
از آلبوم خاطراتم
برداشته شده باشد
و من
محکومم
که محکوم بمانم
بی هیچ تجدیدنظری
به جرمی که نمی‌دانم
و به گناهی که…
موسی عصمتی"
audio/mana-b4444b12f47f0fed8906.mp3,"احمد رضا در آینۀ منابع
محمد نوری
در شمارۀ پیش، نخستین گزارشی که در مطبوعات سال‌های پایانی دهۀ بیست شمسی درباره تألیفات احمد رضا منتشر شده بود را از نظر گذراندیم. در ادامه، به نقل و نقد دومین نمونه از این دست گزارش‌ها می‌پردازیم.
گزارش دوم را خان‌بابا مشار (۱۲۷۹ ـ ۱۳۵۹) در کتاب مؤلفین کتب چاپی دربارۀ احمد و کتاب اثری از بی‌بصری منتشر کرد. متن این گزارش این‌گونه است:
«احمد رضا: این شخص اگرچه بدبختانه از نعمت بینایی محروم مانده، ولی در عوض از حسن قریحه و هوش و ذکاء و فطنت و حافظه سرمایۀ وافر دارد و به مدد همین، اوراق (اثری از بی‌بصری) تأثرآور را گرد آورده و به خوانندۀ بابصر تقدیم داشته تا شاید به‌موجب بصیرتی ایشان فراهم آید (مجلۀ یادگار، سال ۵ شمارۀ ۸ و ۹، ص ۱۶۰)».
«۱ ـ اثری از بی‌بصری: طهران، ۱۳۲۸ ش، رقعی، ۱۲۴ ص
ان‌بابا مشار چند عنوان کتاب در فهرست کتاب‌ها و معرفی مؤلفین دارد. او این گزارش را در کتاب مؤلفین کتب چاپی (ج ۱: ۳۹۲) آورده است. مشار این کتاب را به‌منظور معرفی نویسندگان به مردم آن زمان و نسل‌های بعد تدوین و در سال ۱۳۴۰ منتشر کرد؛ بنابراین گزارش دوم دربارۀ احمد، دوازده سال بعد از گزارش اول منتشر شده است.
مشار این گزارش را از مجلۀ «یادگار» گرفته و به آن مجله هم ارجاع داده است، اما نمی‌توان اهمیت کار مشار را نادیده گرفت، چون برای اولین بار اسم احمد به‌عنوان نویسنده و اسم کتابش را در یک فهرست مرجع آورده و همین اقدام موجب ابدی شدن احمد شده است.
مشار می‌توانست به کتاب مراجعه کند و گزارش بهتری بنویسد، ولی اینکه چرا مراجعه نکرده، عجیب است! با‌اینکه احمد در کتابش اسامی آثارش را نوشته، ولی مشار چون خود کتاب احمد را ندیده بود، فقط یک اثر از احمد معرفی کرده است و متأسفانه عین همان اشکال‌هایی که در متن گزارش مجلۀ یادگار هست، در گزارش مشار تکرار شده و عجیب است که ایشان اصلاح نکرده است!
ده سال بعد، یعنی سال 1350ش، گزارش سومی توسط خان‌بابا مشار در کتاب دیگرش، یعنی در فهرست کتاب‌های چاپی فارسی منتشر شد. گزارش این‌گونه است:
«اثری از بی‌بصری: احمد رضا، تهران، ۱۳۲۸ ش، سربی، رقعی، ۱۲۴ص».
اهمیت این اقدام، درج مشخصات کتاب اثری از بی‌بصری در یک فهرست مرجع است و چون نسل‌های آینده به این فهرست مراجعه می‌کنند؛ از‌این‌رو این اطلاعات دائمی و ابدی می‌شود، اما متأسفانه شمارۀ صفحۀ کتاب غلط است و نیز تاریخ نشر کتاب مشکل دارد. ناشر کتاب هم مؤلف بوده که ذکر نشده است.
بیست‌و‌شش سال پس از سومین گزارش، یعنی در سال 1376ش، ناصر باقری بیدهندی در کتاب دانشوران روشندل، گزارشی دربارۀ احمد منتشر کرد: «احمد رضا: وی با‌اینکه نابینا بود، ولی از استعداد، هوش، فطانت و حافظه، بهرۀ بسیار داشت و توانست مجموعه تأثرآوری به نام «اثری از بی‌بصری» را گرد آورده، به علاقه‌مندان تقدیم کند؛ شاید موجب بصیرت ایشان شود. این کتاب که مشتمل بر ۱۲۴ صفحه است، در تهران، در سال ۱۳۲۸ شمسی، با حروف سربی و در قطع رقعی به چاپ رسیده است».
در این گزارش نیز با‌اینکه ناصر باقری بیدهندی پژوهشگری شناخته‌شده است، ولی به متن کتاب احمد مراجعه نکرده است، چون تاریخ تولد احمد و دیگر اطلاعات را نیاورده و همان گزارش‌های قبلی را از مجلۀ یادگار و خان‌بابا مشار اخذ کرده و با اندکی اصلاحات آورده است. برخی غلط‌های متن، اینجا هم تکرار شده است. این گزارش در صفحۀ ۲۹ کتاب دانشوران روشندل آمده است.
غیر از این چهار گزارش در دیگر منابع هیچ اشاره‌ای به احمد رضا نشده و حتی با‌اینکه او اصالتاً اهل رشت بوده است، در چندین کتاب که دربارۀ معلولان و نابینایان گیلان منتشر شده، نامی از احمد رضا نیامده است! مهم‌تر اینکه احمد رضا، دو برادر کوچک‌تر از خودش به نام فضل‌الله رضا و عنایت‌الله رضا داشت که هر دو شخصیت ملی و جهانی هستند و دربارۀ آنها ده‌ها گزارش، مقاله و فیلم منتشر شده است، ولی در هیچ‌‌کدام از آنها هم نامی از احمد نیست؛ هرچند احمد از برادر تنی خود، فضل‌الله، در کتابش به‌نیکی نام برده است.
تصحیح و بازنشر
تصمیم گرفتم تا کتاب اثری از بی‌بصری را پیدا و پس از تصحیح و آماده‌سازی بار دیگر منتشر کنم. بالاخره بعد از دو سال تلاش اکنون سه جلد کتاب احمد که قبلاً در مجموعه‌ای با عنوان اثری از بی‌بصری منتشر شده بود، آمادۀ نشر شده است. «ادامه دارد»"
audio/mana-756f08759d0550088e4e.mp3,"گرامیداشت روز جهانی عصای سفید بر فراز کوه
صلاح محمدی
پاییز رنگارنگ دیگری از راه رسیده و با هوای مطبوعی که با خود به ارمغان آورده است، همه را به طبیعت پر‌مهر خویش می‌خواند. برای تک‌تک ما، پاییز نماد خیلی از خاطره‌هاست. از بوی ماه مهر گرفته تا خش‌خش برگ‌هایی که هر کدام راوی قصه غریبی هستند. وقتی تقویم را ورق می‌زنیم، از لحاظ گرامیداشت و احترام به حقوق مدنی اقشار مختلف جامعه، ماه مهر یکی از شلوغ‌ترین ماه‌های سال است. 15 اکتبر برابر با 23 مهرماه، روز جهانی گرامیداشت عصای سفید و ایمنی نابینایان یکی از همین روز‌ها است. چه بهانه‌ای بهتر از پاسداشت این روز مهم. در این روز تشکل‌های مختلف نابینایان، هیأت‌های ورزشی افراد دارای آسیب بینایی، سازمان‌های ذیربط و گروه‌های مختلف نابینایان و کم‌بینایان، هر کدام به شکلی، بسته به وسع خویش و با عنایت به اهداف اساسی خود، یاد این روز مهم را گرامی می‌دارند؛ با این امید که در این دنیای پر‌تلاطم و محشر کبری، حقوق مدنی معلولین مغفول نمانده و مسئولین فراغ بال و بی‌خیال دمی به آن اندیشیده باشند.
گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان نیز با توجه به داشتن تجارب گرانقدر در خصوص کوهنوردی افراد دارای آسیب بینایی، ظرفیت‌های انسانی و توانایی‌های فنی خویش در امر کوهنوردی، تصمیم گرفت تا پاسداشت روز جهانی عصای سفید و ایمنی نابینایان را، به شکلی متفاوت و با برنامه‌ای جذاب، برگزار نماید.
برنامه مذکور چیزی نبود جز طراحی یک صعود مشترک با تیم کوهنوردی انجمن نابینایان ایران، آبفای کردستان و علاقه‌مندان به مسائل افراد با آسیب بینایی. برخلاف بزرگنمایی‌ها و مشکل‌تراشی‌های معمول، گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان در یک تماس تلفنی علاقه خود را جهت برگزاری این برنامه مشترک به اطلاع انجمن نابینایان ایران رسانده و آنها نیز از این دعوت پر‌مهر، صمیمانه استقبال نموده و آمادگی خود را جهت شرکت در این برنامه اعلام کردند. خیلی زود جلسه‌ها و هماهنگی‌های لازم انجام شد. با هدف طراحی یک برنامه کوهنوردی متوسط و دسترس‌پذیر، کوه آبیدر بزرگ با ارتفاع 2550 متر، در جنوب سنندج انتخاب گردید و تاریخ و ساعت حرکت، ساعت 6 بامداد روز جمعه 21 مهرماه تعیین شد. انجمن نابینایان ایران با تیمی 28 نفره روز پنجشنبه 20 مهرماه راهی استان فرهنگی کردستان شده و حدود ساعت 15 وارد سنندج، شهر خلاق موسیقی جهان شدند.
دو تن از اعضای عصای سفید کردستان، به استقبال مهمانان خود شتافته و طبق همآهنگی‌های قبلی، با استفاده از یک دستگاه مینی‌بوس و یک دستگاه سواری، راهی مهمان‌سرای آبفای کردستان شدند. با استقبال سایر دوستان، مهمانان خیلی زود در محل اسکان خود مستقر گردیدند. لختی استراحت و صرف یک چای لبسوز در بعد از ظهر یک روز پاییزی، خستگی راه را از تن مهمانان زدود. بعد‌از‌ظهر با بازدید از نقاط دیدنی مختلف شهر و بازار‌های آن از جمله بازار تاناکورا و پیاده‌راه فردوسی و صرف کلانه، نان محلی و بسیار خوشمزه کردستان گذشت.
حدود ساعت 21 همه به محل اسکان بازگشتند و مهمانان دیگری از گروه عصای سفید سقز و شهر مریوان به این جمع صمیمی ملحق شدند. پس از صرف شام، جناب آقای ناصر محمدی از مربیان و مدرسان با‌تجربه کوهنوردی و سنگ‌نوردی فدراسیون کوهنوردی، جزییات فنی برنامه و مختصات صعود را برای همنوردان تشریح نمود و بلافاصله لذت و افتخار در کنار هم بودن را با نوای دل‌انگیز و روح‌پرور موسیقی، جشن گرفتیم. باز هم جادوی موسیقی همه را یکی کرده و تفاوت‌ها را محو نمود. از چشمه دل مهر بود که می‌جوشید و از حنجره‌ها، نوای همدلی بود که بر‌می‌خاست. گل لبخند بود که بر چهره تک‌تک دوستان می‌رویید و سرود دوستی و همدلی بود که فضا را از همدلی آکنده می‌ساخت. هر‌چند دل کندن از موسیقی و کیمیای جانبخش آن، دشوار است، اما خستگی مهمانان و صعود زود‌هنگام روز بعد موجب شد که خاموشی را اعلام نموده و حدود ساعت 23 تسلیم خواب شویم. ساعت 5 روز جمعه از خواب شیرین بامداد رحیل برخاسته، شال و کلاه کرده و نیم ساعت بعد پای در راه صعود نهادیم.محل تجمع تمام اعضای برنامه صعود، میدان گاز سنندج و ساعت 6 صبح بود. بلاخره با تاخیری نیم‌ساعته برنامه صعود را کلید زدیم. شوق وصف‌ناپذیر صعود در وجود تک‌تک اعضای گروه، حضور سایر همنوردان از گروه‌ها و باشگاه‌های کوهنوردی و تکاپوی افراد مشخص شده جهت هماهنگی‌های لازم، همه و همه از یک روز به‌یاد‌ماندنی خبر می‌داد. همه آمده بودند تا به نحوی در این برنامه منحصر به فرد قدمی بردارند و گوشه‌ای از این آفرینش مهر را سهیم شوند. گل سر سبد این برنامه، حضور اساتید و پیشکسوتان کوهنوردی چون استاد ناهید و استاد رفیعی در این جمع گرم و صمیمی بود.
مسیر صعود جاده‌ای خاکی است که به تفرجگاه خضر زنده ختم می‌شود. مسیر بدون حادثه خاصی و در نهایت شور و شعف طی می‌شود. یک ساعت بعد به تفرجگاه خضر زنده می‌رسیم. چند نفر از دوستان همدلی که از پیش خود را به اینجا رسانده اند، با چای زغالی به استقبال اعضای گروه آمده و با چای‌های لبسوز خویش، روحی تازه در کالبدمان می‌دمند. با پک‌های صبحانه که از قبل آماده شده است، از مهمانان پذیرایی می‌کنیم. صبحانه را صرف کرده و بلافاصله سرپرست فنی برنامه، دستور صعود نهایی را صادر می‌کنند و حاضرین که حدود 80 نفرند را به سه گروه تقسیم می‌کند. گروه 1 آنهایی که تند‌پا هستند و به‌عنوان تیم پیش‌قراول راهی صعود می‌شوند، 2 تیمی که با سرعت کمتری راهی قله می‌شود و نهایتا گروهی که تمایل دارند در همان تفرجگاه مانده و از محیط بکر و طبیعی و فضای معنوی آن بهره مند شوند.
حدود ساعت 9 و 40 دقیقه است که مسیر صعود را که یک شیب نسبتا تند است از سر می‌گیریم. باران‌های چند روز اخیر کردستان مسیر را لطیف و معطر ساخته است. استشمام عطر گل‌ها و گیاهان طبیعت شاید در پاییز عجیب به نظر برسد، اما آبیدر همیشه سر‌سبز کردستان، در هر فصل و در هر زمان برای مهمانان خود هدیه و ارمغانی دارد. پاییز هم که فصل جود و کرم طبیعت است. بنابراین رخداد چنین پدیده ای هم زیاد غیر طبیعی به نظر نمی‌رسد. خلاصه که تو گویی عروس زیبای سنندج لباس‌های ملون خود را پوشیده و عطر دل‌انگیز خویش را بر سر و رو زده و چشم‌انتظار قدم‌های پر‌مهر دوستان دیرین خویش در گوشه‌ای از این سرزمین رنگین آرمیده است. پس از نیم ساعت، وارد یک پاکوب نسبتا هموار می‌شویم. در این مسیر نیز، نیم ساعت دیگر به صعود خویش ادامه می‌دهیم. در یکی دو نقطه از جمله نقطه‌ای که به یخچال طبیعی سنندج و آبیدر مشهور است، جهت صرف آب و تنقلات، استراحت کوتاهی کرده و سپس به سمت راست کوه پیچیده و وارد آخرین شیب می‌شویم که نهایتا به قله ختم می‌شود.
عقربه‌های ساعت، حدود 10 و 20 دقیقه را نشان می‌دهند که قله زیبای آبیدر را در آغوش می‌کشیم. بلند‌پروازی خود را جشن می‌گیریم و سرود موفقیت را با همدیگر زمزمه می‌کنیم. نگاه هنرمندانه عکاسان گروه، زیباترین و به‌یادماندنی‌ترین تصاویر را شکار کرده و در حافظه تاریخ ثبت کرده و جاودانه می‌سازند.
به این ترتیب، حدود 60 نفر از اعضای 80 نفره برنامه، در نهایت سلامت و امنیت توانستند گام بر قله آبیدر بزرگ گذاشته و افتخار دوستی با این یار دیرین را چون کاسه‌ای از انگبین بنوشند و لباس دوستی با این مظهر زیبای طبیعت را بپوشند. پس از توقف کوتاهی در قله، مسیر بازگشت را در پیش می‌گیریم. کمی پایین آمده، به سمت چپ کوه پیچیده و مسیر خود را به سمت نظرگاه خضر زنده ادامه می‌دهیم. حدود ساعت 12 است که در میان استقبال سایر دوستان که بی‌صبرانه منتظر بازگشت ما هستند، وارد مکان مقدس نظرگاه خضر زنده می‌شویم. دوستان همدل، باز هم با چای زغالی خود به استقبال ما می‌شتابند. الطاف بیکران دوستان در حق همنوردان آبیدر بزرگ و لبخندهای گرم و صمیمی تک‌تک آنها، تمام رنج راه و غبار نگاه را از وجودمان زدوده و روحی تازه و انرژی مضاعف در جسم و جانمان می‌دمد. از آب سرد و زلال چشمه نظرگاه خضر زنده یکی دو جام گرفته و سر و صورتی صفا می‌دهیم.
پس از کمی استراحت و صرف ناهار، این برنامه نیز با موفقیت کامل و با مشارکت کوهنوردان نابینا و کم‌بینای انجمن نابینایان ایران، گروه عصای سفید کردستان و خانواده‌های آنها، گروه آبفای کردستان، گروه عصای سفید سقز، مهمانانی از شهرستان مریوان و بسیاری از یاران همدل و دوستان همپیمان، به پایان رسید.
در پایان بر خود لازم می‌دانیم تا قدردان و سپاسگزار تک‌تک دوستان، همنوردان، گروه‌ها و سازمان‌هایی باشیم، که صمیمانه در خلق این شور انسانی ما را یاری فرموده و با مشارکت خویش، به ما دلگرمی و انگیزه بیش از پیش بخشیدند. تمام دوستانی که لحظه‌ای ما را تنها نگذاشتند و با منش کوهنوردی خویش و پهلوان‌صفتی خود، موفقیت و افتخار را نصیب جامعه آسیب‌دیدگان بینایی استان کردستان ساختند."
audio/mana-2f56f6028fe85302178d.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
این ماه هم مهمان لحظات شما شده‌ایم تا پای سخنان یک شاعر نا‌بینا بنشینیم و باهم از سروده‌هایش بشنویم.
موسی عصمتی متولد روستای شورِجۀ بالای سرخس و بزرگ‌شدۀ روستای معدن آق‌دربند، در شهر سرخس است و مدت‌هاست که در شهر مقدس مشهد سکونت دارد. او دبیر ادبیات است و به قول خودش سال‌هاست که در حوالی شعر قدم می‌زند. آثاری که از او تاکنون به چاپ رسیده است عبارت‌اند از: قدمی مانده به تو، بی‌چشمداشت و بریل‌های ناگزیر. او چند اثر نیز برای گروه سنّی کودک و نوجوان تألیف کرده است. همچنین مجموعه رباعیات سمرقند از او در دست چاپ است.
عصمتی دربارۀ ردپای نابینایی در شعرش توضیح می‌دهد و علت این ردپا را صداقت شاعرانه می‌داند. وی معتقد است که شعرِ صادقانه شعری است که بازتاب زندگی شخصی فرد و بیان‌کنندۀ زادبوم شاعر و نشان‌دهندۀ شرایط زندگی وی باشد. او می‌افزاید همیشه به دانش‌آموزانش یادآوری می‌کند که کتاب آن روزها، از طه حسین را بخوانند، زیرا نویسنده در این کتاب آنچه را دریافته به رشتۀ تحریر درآورده است.
طه حسین در نوشته‌هایش بوی خوراکی‌ها و غذا‌های مختلفی را که در بازارها و کافه‌ها و کوچه‌ها استشمام کرده تا صداهایی را که شنیده با جزئیات توصیف می‌کند. عصمتی هم می‌گوید: زمانی شعرش صادقانه است که تجربه‌های خاص نابینایی را به شکل چندبُعدی و نه به‌صورت خام منتقل کند، یعنی در کنار تجربه‌های ذکرشده، مسائل اجتماعی و مفاهیم عاشقانه را نیز بیان کند.
مهمان نواک راجع‌به دانستن تاریخ‌ادبیات و صور خیال و آرایه‌های ادبی و تأثیر آنها در شعر شاعر هم توضیحاتی ارائه می‌دهد و این امور را نیز به‌مانند تزیینات شعری می‌داند.
عصمتی راجع‌به ابزار‌هایی که یک پویندۀ مسیر شعر باید رعایت کند می‌گوید: مطالعۀ زیاد، نوشتن و حضور در محافل ادبی و از همه مهم‌تر نقدپذیری است. او هر یک از ابزارهای معرفی‌شده را توضیح می‌دهد و اهمیت و جایگاه آنها را برای یک شاعر تشریح می‌کند. عصمتی معتقد است که یک شاعر باید نقد اشعارش را زیاد بشنود و آنها را اصلاح کند تا بتواند به یک شاعر موفق تبدیل شود. او در ادامه در مورد کارگاه‌ها و محافل ادبی برخط و وبگاه‌ها و کانال‌های نقد شعر نیز توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای علاقه‌مندان خالی از لطف نخواهد بود.
مهمان نواک در پاسخ به این سؤال که علاقه‌مندان به شاعری برای آموزش و فراگیری اطلاعات در زمینۀ شعر چه منابعی را باید مطالعه کنند؟ توضیح می‌دهد که علاقه‌مندان در ابتدا باید اهل مطالعه باشند و در مراحل بعدی کتاب‌هایی مثل روزنه، اثر محمدکاظم کاظمی را که در مورد شعر و آرایه‌ها و هر آنچه دربارۀ شعر است بخوانند. این کتاب به زبانی ساده و روان نوشته شده و برای شاعران جوان دانش‌آموز و دانشجو مناسب است. کتاب دیگر رصد صبح، از محمدکاظم کاظمی است که به بررسی شعر بیست شاعر جوان می‌پردازد. این کتاب نیز می‌تواند به نو‌آموزان کمک کند؛ علاوه بر اینها کتاب‌های دیگری نیز هستند که برای علاقه‌مندان به شعر جنبۀ آموزشی دارد و به شاعر شدن آنها کمک می‌کند.
عصمتی در ادامه گفتگو، از اشعار خود برای شنوندگان پادکست نواک خواند و به معرفی کتاب سمرقند پرداخت. او همچنین دربارۀ استقبال افراد نابینا از اشعارش و تأثیر اشعارش بر آنها سخن گفت.
اهل مطالعه و خوانندگان نواک نسل مانا می‌توانند برای تهیۀ منابع مطالعاتی خود و منابع معرفی شده در پادکست نواک به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور مراجعه کنند. همچنین نسخه صوتی این گفتگو هم از طریق وبسایت و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی در دسترس علاقمندان قرار دارد."
audio/mana-adcacca894fed169eedc.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
این ماه هم مهمان لحظات شما شده‌ایم تا پای سخنان یک شاعر نا‌بینا بنشینیم و باهم از سروده‌هایش بشنویم.
موسی عصمتی متولد روستای شورِجۀ بالای سرخس و بزرگ‌شدۀ روستای معدن آق‌دربند، در شهر سرخس است و مدت‌هاست که در شهر مقدس مشهد سکونت دارد. او دبیر ادبیات است و به قول خودش سال‌هاست که در حوالی شعر قدم می‌زند. آثاری که از او تاکنون به چاپ رسیده است عبارت‌اند از: قدمی مانده به تو، بی‌چشمداشت و بریل‌های ناگزیر. او چند اثر نیز برای گروه سنّی کودک و نوجوان تألیف کرده است. همچنین مجموعه رباعیات سمرقند از او در دست چاپ است.
عصمتی دربارۀ ردپای نابینایی در شعرش توضیح می‌دهد و علت این ردپا را صداقت شاعرانه می‌داند. وی معتقد است که شعرِ صادقانه شعری است که بازتاب زندگی شخصی فرد و بیان‌کنندۀ زادبوم شاعر و نشان‌دهندۀ شرایط زندگی وی باشد. او می‌افزاید همیشه به دانش‌آموزانش یادآوری می‌کند که کتاب آن روزها، از طه حسین را بخوانند، زیرا نویسنده در این کتاب آنچه را دریافته به رشتۀ تحریر درآورده است.
طه حسین در نوشته‌هایش بوی خوراکی‌ها و غذا‌های مختلفی را که در بازارها و کافه‌ها و کوچه‌ها استشمام کرده تا صداهایی را که شنیده با جزئیات توصیف می‌کند. عصمتی هم می‌گوید: زمانی شعرش صادقانه است که تجربه‌های خاص نابینایی را به شکل چندبُعدی و نه به‌صورت خام منتقل کند، یعنی در کنار تجربه‌های ذکرشده، مسائل اجتماعی و مفاهیم عاشقانه را نیز بیان کند.
مهمان نواک راجع‌به دانستن تاریخ‌ادبیات و صور خیال و آرایه‌های ادبی و تأثیر آنها در شعر شاعر هم توضیحاتی ارائه می‌دهد و این امور را نیز به‌مانند تزیینات شعری می‌داند.
عصمتی راجع‌به ابزار‌هایی که یک پویندۀ مسیر شعر باید رعایت کند می‌گوید: مطالعۀ زیاد، نوشتن و حضور در محافل ادبی و از همه مهم‌تر نقدپذیری است. او هر یک از ابزارهای معرفی‌شده را توضیح می‌دهد و اهمیت و جایگاه آنها را برای یک شاعر تشریح می‌کند. عصمتی معتقد است که یک شاعر باید نقد اشعارش را زیاد بشنود و آنها را اصلاح کند تا بتواند به یک شاعر موفق تبدیل شود. او در ادامه در مورد کارگاه‌ها و محافل ادبی برخط و وبگاه‌ها و کانال‌های نقد شعر نیز توضیحاتی می‌دهد که شنیدن آنها در پادکست برای علاقه‌مندان خالی از لطف نخواهد بود.
مهمان نواک در پاسخ به این سؤال که علاقه‌مندان به شاعری برای آموزش و فراگیری اطلاعات در زمینۀ شعر چه منابعی را باید مطالعه کنند؟ توضیح می‌دهد که علاقه‌مندان در ابتدا باید اهل مطالعه باشند و در مراحل بعدی کتاب‌هایی مثل روزنه، اثر محمدکاظم کاظمی را که در مورد شعر و آرایه‌ها و هر آنچه دربارۀ شعر است بخوانند. این کتاب به زبانی ساده و روان نوشته شده و برای شاعران جوان دانش‌آموز و دانشجو مناسب است. کتاب دیگر رصد صبح، از محمدکاظم کاظمی است که به بررسی شعر بیست شاعر جوان می‌پردازد. این کتاب نیز می‌تواند به نو‌آموزان کمک کند؛ علاوه بر اینها کتاب‌های دیگری نیز هستند که برای علاقه‌مندان به شعر جنبۀ آموزشی دارد و به شاعر شدن آنها کمک می‌کند.
عصمتی در ادامه گفتگو، از اشعار خود برای شنوندگان پادکست نواک خواند و به معرفی کتاب سمرقند پرداخت. او همچنین دربارۀ استقبال افراد نابینا از اشعارش و تأثیر اشعارش بر آنها سخن گفت.
اهل مطالعه و خوانندگان نواک نسل مانا می‌توانند برای تهیۀ منابع مطالعاتی خود و منابع معرفی شده در پادکست نواک به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور مراجعه کنند. همچنین نسخه صوتی این گفتگو هم از طریق وبسایت و صفحات نسل مانا در شبکه‌های اجتماعی در دسترس علاقمندان قرار دارد."
audio/mana-5f605c4c15955d58e204.mp3,"بگذار و بگذر
آقای موشکاف
هفتۀ پیش که هفتۀ مبارکمان بود، جهت شادباش کوری‌مان، ما را کلی این‌ور اون‌ور دعوت کردند و خیلی خوش گذشت و حسابی کیفور شدیم. به نظر من این ایام، ایام باسعادتی است که همۀ ما کوران باید بیشتر قدر آن را بدانیم و از آن کمال بهره را ببریم. کم چیزی نیست که ما ۳۶۰ روز به‌اندازۀ یک دانه ارزن (کلمۀ مناسب را جایگزین کنید) هم ارزش نداریم و کسی نه در برنامه‌ریزی‌ها ما را یاد دارد و نه در هیچ جای دیگر، ناگهان طی چند روز ورق برمی‌گردد و کل توجهات می‌رود تُو حلق مبارک ما؛ هم سازمان فخیمه یاد ما می‌افتد، هم صدا و سیما و سایر رسانه‌های معتبر و هم مسئولان مقدس. تازه به ما غذا هم می‌دهند و ما را حسابی سیر می‌کنند. اینها نعماتی است که هرکس قدرش را نداند، همان بهتر که کور و کوردل بماند که لیاقتش همان بوده. فقط کاش می‌شد نام این روز مبارک را به «روز روشن‌دلان آسمانی» تغییر بدهند که به همه‌چیزمان بیاید. اصلاً من نمی‌فهمم چرا هرچه این غربی‌های لامذهب بگویند ما باید تکرار کنیم! روز ایمنی عصای سفید دیگر چه صیغه‌ای است؟! مگر عصا روز دارد؟! ما باید این روز را متناسب با فرهنگ پرفروغ ۱۴۰۰ ساله‌مان نام‌گذاری کنیم تا مشتی محکم باشد بر دهان یاوه‌سرایان. اگر می‌شد روزش را هم تغییر می‌دادیم به ۱۳ آبان که نورعلی‌نور بود.
باری، ما هفتۀ پیش برای شادباش، به یکی از مدارس کورپرور دعوت شدیم و رفتیم و پیش از صرف چلوکباب، سخنرانی غَرای امیدبخشی راه انداختیم تا انگیزه‌ای باشد برای کوران نوجوان. بعد از سخنان گوهربار ما، چند تا از این دانش‌آموزان تین‌اِیجِر، ما را گیر انداختند و پس از کلی دست‌انداختن، گفتند: آقای موشکاف! این سخنان گوهربار شما به درد مرحوم عمه‌تان می‌خورد. ما به‌عنوان عده‌ای کور، نه جایی در جامعه داریم، نه جایی در خانواده داریم و نه حتی جایی در دل خودمان. آن‌قدر اتفاقات وحشتناک در زندگی ما می‌افتد که دیگر امیدی برای زندگی نداریم و می‌خواهیم همه، باهم، هاراکیری کنیم.
ما گفتیم: فرزندان کوردل ناامید من! درست است که ما، کوران، شهروندان درجۀ ششم هستیم، اما به یاد داشته باشید سایر هشتاد میلیون جمعیت کشور مقد‌سمان هم همچین شهروند درجۀ1 به‌حساب نمی‌آیند، به‌جز معدودی انسان برتر که به دلایل ذاتی منتخب شده‌اند بر ما ولایت داشته باشند، باقی ما شهروند که نه، کالاهایی هستیم که در دست این منتخبین الهی دست‌به‌دست می‌شویم. گاهی به شکل شوکولات ما را در جلد می‌پیچند که مگس رویمان ننشیند؛ گاهی به شکل برگ رأی درمی‌آییم؛ گاهی مشت می‌شویم در دهان بیگانه؛ گاهی هم کودکانِ نادانِ نیازمند تأدیب هستیم؛ آن‌هم به روش‌های بَدوی، به‌هرحال خوشحالیم که این بدبختی‌ها مختص ما نیست و از قدیم گفته‌اند «مرگ دسته‌جمعی عروسی است». حال بفرمایید ببینیم دقیقاً چه مرگتان است؟! شاید چاره‌ای جستیم!
یکی از تین‌اِیجِرهای ناامید گفت: جناب موشکاف! ما علاوه بر این بدبختی‌ها که شما فرمودید، هزار و یک مشکل دیگر هم داریم، مثلاً من امروز صورتم را اصلاح کردم و فکر می‌کردم خیلی خوش‌تیپ شده‌ام، اما در راه مدرسه، یکی از دوستانم به من گفت چند تار مو روی صورتت جا مانده. خب! اگر من کور نبودم، این اتفاق نمی‌افتاد. واقعاً وقتی دوستم به من این‌طور گفت، دنیا روی سرم خراب شد. شما بدبختی بزرگ‌تر از این سراغ دارید!
تین‌اِیجِر که این را گفت، باقی بچه‌ها هم تأیید کردند که این فاجعۀ عظیم به دلیل کوری اتفاق افتاده و چقدر کورها بدبخت‌اند. ناگهان همه باهم دم گرفتند: وای وای ما کوریم! ما از شادی‌ها دوریم / وای وای ما کوریم! ما وصلۀ ناجوریم.
دومی گفت: آقای موشکاف! من چند روز پیش در خیابان با یک خانم برخورد کردم و ایشان در ابتدا متوجه نشد که من نابینا هستم و کمی اخم کرد، اما وقتی متوجه شد، کلی ترحم کرد. آخر چرا باید ما این‌قدر بدبخت باشیم و مورد ترحم دیگران قرار بگیریم؟!
پیرو سخنان دومی، باز بقیه دم گرفتند: وای وای ما کوریم! ما از شادی‌ها دوریم / وای وای ما کوریم! ما وصلۀ ناجوریم.
سومی گفت: اینها که چیزی نیست، من یک‌بار پایم در یک گودال آب رفت و کفش و پاچۀ شلوارم گلی شد. تا سه ماه افسردگی گرفتم و نمی‌دانستم چه خاکی بر سرم بریزم. واقعاً نمی‌دانم چطور بعد از آن اتفاق به زندگی برگشتم.
باز سایرین دم گرفتند: وای وای ما کوریم! ما از شادی‌ها دوریم / وای وای ماکوریم! ما وصلۀ ناجوریم.
بعدی گفت: آقای موشکاف! من که نیمه‌کور هستم از همۀ این بچه‌ها بدبخت‌ترم. اصلاً من به‌خاطر بدبختی‌ها و سوتی‌هایم تا حالا سه بار خودکشی کرده‌ام، ولی مثل اینکه مثل سنجاب هفت‌تا جان دارم و نمی‌میرم. بار اول به‌خاطر این بود که در یک مهمانی، دستم خورد به فنجان چایی و آن را واژگون کردم. اُف بر من که چنین خطای بزرگی از من سر زد! همان شب به خانه آمدم و با کش تنبان پدرم خودم را حلق‌آویز کردم، اما متأسفانه کش پاره شد. بار دوم زمانی بود که یکی از آشنایان مرا در خیابان دید و من متوجه او نشدم و سلام نکردم. همان شب آن‌قدر عذاب وجدان داشتم که خودم را از پنجرۀ اتاقم به پایین انداختم. این بار مشکل اینجا بود که ما طبقۀ همکف بودیم و فقط بینی‌ام خراش برداشت. دفعۀ سوم اما خیلی ناجور بود. ما به یک مهمانی رفتیم و من اشتباهاً به‌جای خورش، ژله را روی غذایم ریختم. همان شب تصمیم گرفتم مثل مرحوم سعید امامی با پودر بهداشتی خودم را خلاص کنم که اشتباهاً از پودر رخت‌شویی استفاده کردم و تا یک هفته کف پس می‌دادم.
باز باقی دم گرفتند: وای وای نیم‌کوریم! ما از شادی‌ها دوریم / وای وای نیم‌کوریم! ما وصلۀ ناجوریم.
ما که دیدیم این نوجوانان را رها کنیم تا صبح می‌خواهند خزعبلات به هم ببافند، جمع را آرام کردیم و گفتیم: فرزندان کور و خنگ من! اولاً بدانید و آگاه باشید این چیزهایی هم که می‌گویید مثل حرف‌های قبلی، صرفاً مختص شما کوران نادان نیست و بسیاری از آدم‌ها، به‌ویژه نوجوانان، به دلیل تجربۀ کمتر، ممکن است به قول خودتان سوتی بدهند یا اشتباهی داشته باشند. فقط فرقش این است که آنها می‌دانند که در این مسائل تنها نیستند و عکس‌العمل خنثای دیگران را می‌بینند و متوجه می‌شوند سوتی یا اشتباهشان جهان را زیر و رو نکرده، اما شما کورید و طبیعتاً نمی‌بینید و فکر می‌کنید حالا که چهارتا تار مو روی صورتتان مانده یا لباستان گِلی شده یا چای را ریخته‌اید، کل ملت کار و زندگی‌شان را ول کرده و میخ شما شده‌اند. فرزندان پُرارزش من! اگر شما فکر می‌کنید این‌قدر مورد توجه همۀ جهان هستید، باید بگویم کور خوانده‌اید! ممکن است این اتفاق‌ها یا سوتی‌ها ناخوشایند باشند، اما همان‌طور که گفتم برای هرکسی ممکن است اتفاق بیفتد؛ ضمن اینکه مردم هم بیشتر از پنج ثانیه وقت ندارند برای این چرندیات صرف کنند. آنها این خزعبلات را بر زمین می‌گذارند و شما تازه بر دوش می‌کشید.
ثانیاً فرزندان کور عزیزم! بدانید و آگاه باشید که همۀ آدم‌ها باهم متفاوت‌اند. ما به‌عنوان کسانی که بینایی‌مان کمتر از دیگران است، حتماً در جاهایی رفتار متفاوت داریم و این بخشی از فرهنگ ماست. ما لزوماً نباید شبیه دیگران باشیم، کما‌اینکه هیچ‌کسی شبیه هیچ‌کس دیگر نیست. عزیزان من! خوب است که ما مرتب و منظم و تر و تمیز و آراسته باشیم و از نُرم‌های جامعه دور نباشیم، اما این بدان معنی نیست که زندگی را به کاممان زهرمار کنیم و هیچ کاری نکنیم که مبادا سوتی بدهیم یا کاری که می‌کنیم شبیه دیگران نباشد.
و نکتۀ پایانی اینکه این چرندیات را من نباید به شما بگویم، سازمان فخیمه که خراب مانده و هیچ کاری نمی‌کند، من نمی‌دانم در این مدرسه جز جنگ و جهاد و فریاد، چیز دیگری به شما آموزش نمی‌دهند؟ از معلم‌هایتان بخواهید به‌جای آن چرندیات، این خزعبلات را به شما بیاموزند که این‌طوری افسرده نشوید.
با صحبت‌های ما، ناگهان همه متحول شدند و فریاد صحیح است صحیح است، سر دادند و باهم دم گرفتند: ما کوریم ما کوریم! ما خیلی هم کیفوریم / ما کوریم ما کوریم؛ ما حقۀ وافوریم.
جمعیت با همین شعار وارد رستوران شد و کوران بدون قاشق و چنگال شروع به غذا خوردن کردند. وقتی ما به این موضوع اعتراض کردیم گفتند: موشکاف! تکلیفت را روشن کن. اگر کوری بنشین و با دست غذا بخور تا فرهنگ کوری را رعایت کرده باشی، اگر نیستی برو بیرون که در جمع ما جایی نداری.
اینجا بود که فهمیدیم حرف زدن با این کوردلان فایده‌ای ندارد. خدایا! ما را از افراط و تفریط و بندگان کوردل دور کن!
ارادتمند
موشکاف"
audio/mana-724ca91eeed70cdffa43.mp3,"فروش خیال به رسانه‌ها: نگاهی به ابعاد واقعی عنوان سومی ورزش نابینایان در دنیا
منصور شادکام
مسابقات جهانی نابینایان پس از هشت سال وقفه در شهر بیرمنگام انگلستان برگزار شد که با کسب شانزده مدال رنگارنگ و کسب عنوان سومی دنیا برای کاروان ورزشی کشورمان به پایان رسید؛ به همین بهانه در این یادداشت قصد داریم نتایج ورزشکاران کشورمان در رشته‌های تیمی و انفرادی، حواشی پیش‌آمده پس از این رقابت‌ها برای ورزشکاران جودو و مبحث کیفیت‌گرایی در اعزام‌های ورزشکاران معلول به مسابقات بین‌المللی را مورد بررسی قرار دهیم.
نگاهی به نتایج و مدال‌های کاروان ورزشی ایران در مسابقات جهانی بیرمنگام
کاروان چهل و دونفرۀ ایران با بیست و هفت ورزشکار در رشته‌های گل‌بال آقایان، فوتبال پنج‌نفره، جودو و پاورلیفتینگ در مسابقات جهانی نابینایان در شهر بیرمنگام حاضر شد. هفتاد و دو کشور دنیا در ده رشتۀ ورزشی به مصاف هم رفتند که اوکراین با سی و یک طلا، یازده نقره و سه برنز در جایگاه نخست جدول رده‌بندی توزیع مدال‌ها ایستاد، لهستان با هفت طلا، پنج نقره و سه برنز دوم شد و ایران با شش طلا، شش نقره و چهار برنز عنوان سومی را از‌آنِ خود کرد. در رشتۀ پاورلیفتینگ، جواد قانع یک طلا و یک نقره، مهدی بهارزاده یک نقره و یک برنز، احد جواهری دو نقره، آرش حسن‌پور دو برنز، روحان احمدی دو طلا و رسول نصیری دو نقره به دست آوردند. در مجموع، تیم پاورلیفتینگ کشورمان با سه طلا، شش نقره و سه برنز عنوان قهرمانی این رشته را به دست آورد. در رشتۀ جودو که دو جودوکار نابینا و دو جودوکار کم‌بینا راهی انگلستان شده بودند، وحید نوری، وحید جدی و موسی غلامی مدال طلا و میثم بنی‌طبا، به مدال برنز دست یافت.
ملی‌پوشان ایران در رشته‌های تیمی نتوانستند انتظارات را برآورده کنند؛ تیم ملی گل‌بال کشورمان در جایگاه هفتم دنیا قرار گرفت و تیم ملی فوتبال پنج‌نفره با کسب عنوان ششمی، سهمیۀ حضور در پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس را از دست داد.
سومی دنیا جایگاه واقعی ورزش نابینایان ایران در سطح جهان نیست
اگر به نتایج کاروان کشورمان از منظر مقامات مسئول فدراسیون نابینایان نگاهی بیندازیم، نتایج بسیار درخشانی کسب شده و جمهوری اسلامی ایران در میان هفتاد و دو کشور شرکت‌کننده، عنوان سومی جهان را از‌آنِ خود کرده است، اما کسب این عنوان، نشان‌دهندۀ کیفیت واقعی ورزش نابینایان ایران در حوزۀ ورزش حرفه‌ای و قهرمانی در دنیا نیست. در تورنمنتی که صدر‌نشینان جدول رده‌بندی توزیع مدال‌هایش چین، بریتانیای میزبان و آمریکا هیچ جایگاهی ندارند و اوکراین جنگزده و لهستان عناوین اول و دوم را ازآن خود می‌کنند، خود گویای سطح کیفی کشور‌های شرکت کننده در این رویداد است. واقعیت آن است که دوازده مدال به دست آمده در این رویداد، در رشتۀ پاورلیفتینگ است که از دید کمیتۀ بین‌المللی پارالمپیک اصلاً در ورزش نابینایان هیچ جایگاهی ندارد و در رقابت‌های پارا‌آسیایی و پارالمپیک به رسمیت شناخته نمی‌شود. چرا که کشور‌های کمی به این رشته می‌پردازند و همان تعداد اندک هم تابع قوانین و استاندارد‌های خواسته‌شدۀ کمیتۀ جهانی پارالمپیک (IPC) نیستند، پاورلیفتینگ تنها در مسابقات جهانی زیر نظر فدراسیون جهانی نابینایان (IBSA) شرکت داده می‌شود و از سال‌های دور، تیم کشورمان قهرمان بلامنازع این رشته در جهان بوده است. گفتنی است که علی‌رغم قهرمانی تیم پاورلیفتینگ ایران؛ آن‌هم با دوازده مدال، حتی در این رشته هم ما شاهد کاهش کیفیت مدال‌ها هستیم و این تیم فقط توانسته سه مدال طلا به دست آورد. لذا مانور تبلیغاتی از سوی مسئولان فدراسیون برای کسب عنوان سومی جهان، تنها فروش یک جایگاه خیالی به رسانه‌ها است و بیانگر سطح واقعی ورزش نابینایان ایران در دنیا نیست.
فاصلۀ معنادار گل‌بال ایران با رقبای آسیایی
تیم ملی گل‌بال کشورمان هم نتوانست انتظارات را برآورده کند؛ هرچند پیش از اعزام نیز توقع کسب سهمیۀ پارالمپیک از این رویداد برای تیم ملی گل‌بال مردان متصور نبود، اما نوع بازی و نتایج به دست آمده توسط کشور ما چنگی به دل نزد و درنهایت با کسب عنوان هفتمی در میان چهارده کشور شرکت‌کننده در این رشته برای ایران به پایان رسید. تنزل جایگاه گل‌بال کشورمان در سال‌های اخیر از آن منظر قابل‌توجه است که تیم گل‌بال ایران در حدود ده سال پیش، رقبای آسیایی خود را به‌راحتی و با ده گل اختلاف ضربه‌فنی می‌کرد، اما این روند در یک دهۀ اخیر، آن‌چنان به‌صورت معکوس طی شده است که فینال مسابقات جهانی بیرمنگام در رشتۀ گل‌بال مردان میان دو تیم ژاپن و کرۀ جنوبی برگزار می‌شود و درنهایت با قهرمانی ژاپنی‌ها به پایان می‌رسد؛ همان ژاپن که درست ده سال پیش و در مسابقات پاراآسیایی 2013 جوانان در مالزی، مغلوب گل‌بال کشورمان شده بود! چون در مسابقات پارا‌آسیایی هانگژو سهمیه‌ای برای پارالمپیک در رشتۀ گل‌بال در نظر گرفته نشده است، ملی‌پوشان گل‌بال کشورمان باید تنها شانس باقی‌ماندۀ خود را در مسابقات آسیا پاسیفیک امتحان کنند.
انتظار برای حضور مجدد در پارالمپیک به دوازده سال رسید
تیم ملی فوتبال پنج‌نفره که با کسب عنوان ششمی از میان شانزده تیم حاضر در بیرمنگام به کار خود خاتمه داد، دیگر رشتۀ ناکام در مسابقات جهانی نابینایان بود. با کسب این جایگاه آخرین فرصت برای کسب سهمیۀ پارالمپیک برای فوتبال نابینایان کشورمان نیز از دست رفت. پیش از مسابقات جهانی بیرمنگام، کشورهای چین، مراکش، ترکیه و فرانسه سهمیۀ حضور در پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس را به دست آورده بودند. با توجه به نایب‌قهرمانی تیم چین در این رقابت‌ها، در‌صورتی‌که تیم کشورمان در میان چهار تیم برتر دنیا قرار می‌گرفت، بلیت حضور در فرانسه را برای خود ذخیره می‌کرد، اما درنهایت سه تیم آرژانتین، برزیل و کلمبیا سه سهمیۀ دیگر پارالمپیک در فوتبال پنج‌نفره را به دست آوردند. فدراسیون نابینایان باید پاسخ دهد تیمی که در ۲۰۱۶ ریو عنوان نایب‌قهرمانی پارالمپیک را از‌آن خود می‌کند، حال چطور حتی از کسب سهمیۀ پارالمپیک عاجز مانده است؟
ادعای نایب‌رئیس سابق فدراسیون می‌تواند باعث تعلیق فدراسیون نابینایان شود
تیم ملی جودوی نابینایان نیز که به علت اتخاذ نگاه کیفیت‌مدار تنها با چهار ورزشکار عازم انگلستان شده بود، با سه مدال طلا و یک برنز به کار خود پایان داد و در بخش مردان عنوان قهرمانی و درمجموع مسابقات زنان و مردان، عنوان دومی را به خود اختصاص داد، اما پس از پایان مسابقات جهانی بیرمنگام، بار دیگر حواشی دامن این رشته را گرفت و این بار سخنان فائزه توسلی، نایب‌رئیس و عضو هیئت‌رئیسه فدراسیون نابینایان، که به‌تازگی از سمت خود استعفا کرده، بسیار جنجال‌برانگیز شده است.
توسلی در نامه‌ای که رونوشت آن به سرپرست وزارت ورزش و رئیس کمیتۀ المپیک ارسال شده مدعی شده است: وحید نوری و جدی به‌ظاهر کم‌بینا هستند. این دو جودوکار به‌راحتی و با داشتن گواهینامه، رانندگی می‌کنند. پیش‌تر آرش میر‌اسماعیلی، رئیس فدراسیون جودو، هم صحبت‌های مشابهی را مطرح کرده بود؛ تا جایی که سال گذشته و پس از مسابقات جهانی باکو، فدراسیون جودو از فدراسیون نابینایان به دلیل اعزام ورزشکار بینای این رشته به رقابت‌های جهانی نابینایان انتقاد کرد. در بیانیۀ فدراسیون جودو اشاره شده بود: وحید جدی در چند سال گذشته در اردو‌های تیم ملی جودو مردان ایران به‌صورت منظم و در صحت و سلامتی کامل حضور داشته و همراه با تیم ملی جودو کشورمان نیز در سال ۱۴۰۱، در سه رویداد بین‌المللی شامل تورنمنت چندجانبۀ بغداد، تورنمنت چهارجانبۀ روسیه و بازی‌های همبستگی کشورهای اسلامی قونیه به‌عنوان نمایندۀ تیم ملی جودو ایران حضور داشته است، اما وحید جدی در واکنش به این تخلف گفت: با وجود حضور در تیم ملی جودوی افراد بینا، کلاس‌بندی من بی2 است و هیچ مشکلی برای مسابقه در بخش نابینایان ندارم.
علی‌اصغر هادی‌زاده، مسئول کمیتۀ فنی فدراسیون نابینایان، در واکنش به این حواشی، در یک تسامح آشکار گفت: بارها دیده‌ام ورزشکاران ازبکستانی با اتومبیل‌های خود برای کلاس‌بندی می‌آیند و کلاس‌بندها نیز می‌بینند که این افراد رانندگی می‌کنند، اما قرار نیست آنها با عینک و لنز مسابقه دهند. وقتی این ورزشکاران عینک و لنز را بردارند، دیگر نمی‌بینند. وی افزود: من هم می‌گویم که برخی از اینها می‌بینند، ولی پزشک و متخصص این کار نیستم.
مراجع ذی‌صلاح سکوت نکنند
آنچه جای تأسف دارد، عدم رسیدگی به ادعا‌های مطرح شده از سوی مقامات رسمی کشور نسبت به این تخلف احتمالی فدراسیون نابینایان است. یا رئیس فدراسیون جودو و نایب‌رئیس سابق فدراسیون نابینایان خلاف واقع می‌گویند یا فدراسیون نابینایان در اعزام این جودوکاران دست به تقلبی آشکار زده است. از مراجع ذی‌صلاح انتظار می‌رود از کنار مسائل مطرح‌شده به این راحتی عبور نکنند و اجازه ندهند حق و حقوق ورزشکاران نابینا بیش از این تضییع شود؛ هرچند برخورد با این مسائل بخواهد خطر تعلیق فدراسیون نابینایان و ورزش کشورمان را به همراه داشته باشد. در سال‌های اخیر، انتقادهای فراوانی نسبت به عملکرد رئیس فدراسیون نابینایان مطرح شده است و نفرات بسیاری، از ورزشکاران گرفته تا مربیان، به‌صرف انتقاد از ایشان در اوج دوران ورزشی و مربیگری، از صحنۀ ورزش نابینایان محو شده‌اند. برخی از آنها حتی به دنبال افسردگی‌های ناشی از اجحاف‌های روا داشته شده از سوی فدراسیون، در دام اعتیاد گرفتار شده‌اند.
با کنار گذاشتن ورزشکاران، داوران و مربیان نخبه، ورزش نابینایان دچار خسارت‌های جدی شده است؛ به‌طوری‌که نایب‌رئیس مستعفی فدراسیون نابینایان نیز در مصاحبه با روزنامۀ اعتماد بر این ادعا‌ها صحه می‌گذارد و می‌گوید: گل‌بال رشتۀ اصلی نابینایان محسوب می‌شود، اما در حال حاضر جایگاه این رشته در بخش زنان و مردان کجاست؟ بهترین ورزشکاران و مربیان این رشته کنار گذاشته شده‌اند؛ بدون اینکه کسی علت آن را بیان کند. رئیس انجمن گل‌بال شخص آقای مظلومی است که نه نایب‌رئیس دارد و نه دبیر! او رشتۀ گل‌بال را با خودخواهی‌های خود به نابودی کشانده است. طی پنج سال اخیر سعی کردیم تخلفاتی را که توسط آقای مظلومی در سه حوزه صورت گرفته است، به‌صورت آبرو‌مندانه حل‌و‌فصل کنیم. چرا باید رئیس فدراسیون سی و هفت میلیون تومان حقوق بگیرد، اما همکاران من در فدراسیون دریافت‌های حداقلی داشته باشند؟ در تمام اعزام‌ها ایشان همراه تیم حضور دارند. وقتی می‌خواستم استعفا بدهم درِ اتاق من را قفل کرده بودند تا امکان دسترسی به سیستم نداشته باشم.
افراط در کیفیت‌گرایی آفت ورزش معلولان در سال‌های اخیر
یکی دیگر از مواردی که در یک دهۀ اخیر ورزش معلولان، خاصه نابینایان را دستخوش اتفاق‌های تلخ کرده و باعث از بین رفتن انگیزه در میان بسیاری از ورزشکاران حرفه‌ای شده، توجه افراط‌گونه به مبحث اعزام کیفی به رویداد‌های جهانی است. مسئولان کمیتۀ ملی پارالمپیک و فدراسیون نابینایان به‌اندازه‌ای در این بحث دچار افراط شدند که به دلایل واهی از اعزام تیم ملی فوتبال نابینایان به پارالمپیک ۲۰۲۰ توکیو، علی‌رغم کسب سهمیه و عنوان نایب‌قهرمانی در ۲۰۱۶ ریو جلوگیری کردند و خسارت‌های زیان‌بار آن تصمیم و دوری هفت‌سالۀ تیم ملی فوتبال نابینایان از رویداد‌های جهانی، باعث کسب نکردن سهمیه در ۲۰۲۴ پاریس شد. چه کسی باید پاسخ‌گوی شرکت نکردن دوازده‌سالۀ فوتبال نابینایان ایران در پارالمپیک و نابودی یک نسل باشد؟ در یک مثال دیگر فدراسیون نابینایان به دلیل کیفیت‌گرایی از اعزام کامل تیم ملی جودوی نابینایان به رقابت‌های جهانی بیرمنگام خودداری کرد؛ درصورتی‌که تیم ایران می‌توانست با هشت جودوکار در این رقابت‌ها حاضر شود و حتی در مسابقات تیمی نیز شرکت کند. اعزام ناقص تیم ملی جودو؛ آن‌هم با دو ورزشکار تقلبی، تنها یک معنا دارد؛ توسعۀ ورزش قهرمانی نابینایان برای آقایان کوچک‌ترین اهمیتی ندارد، بلکه تنها چیزی که از نظرشان اهمیت دارد، کسب انواع مدال‌ها است که به این وسیله رزومۀ مدیریتی آقایان را غنی‌تر کنند و بر تحقق نیافتن سیاست‌های زیربنایی ازجمله استعدادیابی در ردۀ پایه، پیشرفت رشته‌های تیمی و حضور فعال ورزشکاران در کلاس بی1، سرپوش بگذارند.
این در حالی است که در سایر کشورها، نگاه به ورزش معلولان بسیار متفاوت است. آنها در وهلۀ نخست ورزش را برای معلولان به‌عنوان یک ابزار توان‌بخشی و در اولویت‌های بعدی، شرکت در رویداد‌های جهانی را به‌منزلۀ یک دورهمی فرهنگی‌ورزشی برای معلولان قلمداد می‌کنند و کسب مدال، اولویت آخر آنها است. متأسفانه رویکرد کیفی‌گرایی همچنان در مسابقات پارا‌آسیایی پیش‌رو که در شهر هانگژو چین برگزار خواهد شد برای کاروان جانبازان و معلولان کشورمان لحاظ شده و کاروان نابینایان کشورمان با 62 ورزشکار در 6 رشته ورزشی اواخر مهرماه به مصاف حریفان خود خواهند رفت و به ادعای رئیس فدراسیون، جایگاه ورزشکاران نابینا و کم‌بینا که در دوره گذشته این مسابقات در جاکارتای اندونزی موفق به کسب 15 مدال طلا، 14 نقره و 19 برنز شده بودند، افت نخواهد کرد."
audio/mana-40654327471ed77535b4.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا با یک نویسنده و کنشگر قدیمی در حوزۀ افراد با آسیب بینایی آشنا خواهیم شد. سپس به سراغ صفحه‌خوان محبوب جاز خواهیم رفت که امکانی تازه و کاربردی را در اختیار کاربران نسخۀ آینده‌اش گذاشته است و در پایان هم دو فناوری تازه را بررسی خواهیم کرد که به نابینایان در خرید کردن و مدیریت مایحتاج منزل کمک می‌کند.
دسترس‌پذیری در نوک انگشتان شماست
جودی معتقد است کتاب‌هایی که تابه‌حال منتشر شده است، همگی جنبه‌های فنی ورد را مورد‌نظر قرار داده‌اند؛ این در حالی است که اهمیت جلوه‌های دیداری هم کم از ابعاد فنی نیست. او در این باره این‌طور توضیح می‌دهد که وقتی یک فرد نابینا در فضایی کار و زندگی می‌کند که با افراد غیر نابینا تعامل و همکاری دارد، فایل‌های مکتوبی که در اختیار سایرین می‌گذارد، یکی از مهم‌ترین ابزار‌های تعامل او با سایرین محسوب می‌شود. کاربر بینا وقتی یک پروندۀ ورد را باز می‌کند، ناخودآگاه اولین چیزی که به آن توجه می‌کند، وضع ظاهری آن فایل است. پس از این او شروع به خواندن محتوای فایل می‌کند. وضع ظاهری فایل می‌تواند در ذهن سایرین نسبت به ما و محتوایی که نوشته‌ایم، پیش‌داوری ایجاد کند؛ بنابراین ما باید به‌درستی جلوه‌های دیداری را بشناسیم و مفهوم و معنای هرکدام از اصطلاحات را بدانیم تا بتوانیم بدون نیاز به مراجعه به دیگران، بر مبنای متنی که می‌نویسیم و شخصی که قرار است متن را بخواند، جلوه‌های بصری را روی نوشته‌مان اِعمال کنیم. او توضیح می‌دهد که مثلاً بسیاری از منابع آموزشی ویژۀ نابینایان، به مخاطب می‌آموزند که چطور باید فونت مورد‌نظرشان را انتخاب و اندازه را تنظیم کنند، اما هیچ‌گاه توضیح نمی‌دهند که تفاوت بین فونت‌ها از چه چیزی ناشی می‌شود و برای مثال فرق بین یک فونت سنتی با فونت مدرن در چیست.
جودی غیر از همۀ اینها، ورزشکاری حرفه‌ای و گنجینه‌دار نیز هست. او دو گنجینه را در خانه‌اش نگهداری می‌کند؛ یکی گنجینه‌ای از انواع لوح و قلم و سایر ادوات نوشتن بریل و دیگری ماکت‌هایی از ساختمان‌ها یا افراد معروف سراسر جهان. در نسخۀ صوتی پیشخوان راجع‌به افتخارات ورزشی جودی و انجمنی که او سالیان سال است در هیئت‌مدیره‌اش عضویت دارد و به نابینایان اسکی کردن می‌آموزد خواهیم گفت و به‌علاوه به سراغ گنجینه‌اش هم خواهیم رفت و توضیح خواهیم داد که او چه جور لوح و قلم‌هایی از کدام کشور‌های دنیا در این گنجینه نگهداری می‌کند.
مدیریت دوربین در رایانه به کمک یک قابلیت خلاقانه در جاز
یکی دیگر از مشکلات نابینایان در حضور‌های تصویری این است که نمی‌دانند دوربین در حال حاضر غیر از خودشان، چه چیز‌های دیگری را برای حاضران در جلسۀ برخط مخابره می‌کند. این نگرانی همیشه وجود دارد که نکند چیزی در پس‌زمینه باشد که نمایشش در جلسۀ برخط به صلاح نیست. به این منظور هم امکانی در نظر گرفته شده که صفحه‌خوان، گزارشی از آنچه غیر از خودِ فرد، در تصویر دیده می‌شود، به او می‌دهد؛ به این ترتیب کاربران می‌توانند با خیالی آسوده‌تر در جلسه‌های برخط، حضوری تصویری داشته باشند. چنانچه شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، نمونه‌ای صوتی از چگونگی کار کردن با این قابلیت و پیغام‌هایی را که صفحه‌خوان به کاربر می‌دهد خواهید شنید.
آسان‌تر شدن خرید کردن نابینایان با فناوری تازه
شما می‌توانید نسخۀ صوتی مربوط به این شماره را از وبگاه نسل مانا و کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-cbe969b6c5fef4b8258f.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره ابتدا با یک نویسنده و کنشگر قدیمی در حوزۀ افراد با آسیب بینایی آشنا خواهیم شد. سپس به سراغ صفحه‌خوان محبوب جاز خواهیم رفت که امکانی تازه و کاربردی را در اختیار کاربران نسخۀ آینده‌اش گذاشته است و در پایان هم دو فناوری تازه را بررسی خواهیم کرد که به نابینایان در خرید کردن و مدیریت مایحتاج منزل کمک می‌کند.
دسترس‌پذیری در نوک انگشتان شماست
جودی معتقد است کتاب‌هایی که تابه‌حال منتشر شده است، همگی جنبه‌های فنی ورد را مورد‌نظر قرار داده‌اند؛ این در حالی است که اهمیت جلوه‌های دیداری هم کم از ابعاد فنی نیست. او در این باره این‌طور توضیح می‌دهد که وقتی یک فرد نابینا در فضایی کار و زندگی می‌کند که با افراد غیر نابینا تعامل و همکاری دارد، فایل‌های مکتوبی که در اختیار سایرین می‌گذارد، یکی از مهم‌ترین ابزار‌های تعامل او با سایرین محسوب می‌شود. کاربر بینا وقتی یک پروندۀ ورد را باز می‌کند، ناخودآگاه اولین چیزی که به آن توجه می‌کند، وضع ظاهری آن فایل است. پس از این او شروع به خواندن محتوای فایل می‌کند. وضع ظاهری فایل می‌تواند در ذهن سایرین نسبت به ما و محتوایی که نوشته‌ایم، پیش‌داوری ایجاد کند؛ بنابراین ما باید به‌درستی جلوه‌های دیداری را بشناسیم و مفهوم و معنای هرکدام از اصطلاحات را بدانیم تا بتوانیم بدون نیاز به مراجعه به دیگران، بر مبنای متنی که می‌نویسیم و شخصی که قرار است متن را بخواند، جلوه‌های بصری را روی نوشته‌مان اِعمال کنیم. او توضیح می‌دهد که مثلاً بسیاری از منابع آموزشی ویژۀ نابینایان، به مخاطب می‌آموزند که چطور باید فونت مورد‌نظرشان را انتخاب و اندازه را تنظیم کنند، اما هیچ‌گاه توضیح نمی‌دهند که تفاوت بین فونت‌ها از چه چیزی ناشی می‌شود و برای مثال فرق بین یک فونت سنتی با فونت مدرن در چیست.
جودی غیر از همۀ اینها، ورزشکاری حرفه‌ای و گنجینه‌دار نیز هست. او دو گنجینه را در خانه‌اش نگهداری می‌کند؛ یکی گنجینه‌ای از انواع لوح و قلم و سایر ادوات نوشتن بریل و دیگری ماکت‌هایی از ساختمان‌ها یا افراد معروف سراسر جهان. در نسخۀ صوتی پیشخوان راجع‌به افتخارات ورزشی جودی و انجمنی که او سالیان سال است در هیئت‌مدیره‌اش عضویت دارد و به نابینایان اسکی کردن می‌آموزد خواهیم گفت و به‌علاوه به سراغ گنجینه‌اش هم خواهیم رفت و توضیح خواهیم داد که او چه جور لوح و قلم‌هایی از کدام کشور‌های دنیا در این گنجینه نگهداری می‌کند.
مدیریت دوربین در رایانه به کمک یک قابلیت خلاقانه در جاز
یکی دیگر از مشکلات نابینایان در حضور‌های تصویری این است که نمی‌دانند دوربین در حال حاضر غیر از خودشان، چه چیز‌های دیگری را برای حاضران در جلسۀ برخط مخابره می‌کند. این نگرانی همیشه وجود دارد که نکند چیزی در پس‌زمینه باشد که نمایشش در جلسۀ برخط به صلاح نیست. به این منظور هم امکانی در نظر گرفته شده که صفحه‌خوان، گزارشی از آنچه غیر از خودِ فرد، در تصویر دیده می‌شود، به او می‌دهد؛ به این ترتیب کاربران می‌توانند با خیالی آسوده‌تر در جلسه‌های برخط، حضوری تصویری داشته باشند. چنانچه شنوندۀ نسخۀ صوتی پیشخوان باشید، نمونه‌ای صوتی از چگونگی کار کردن با این قابلیت و پیغام‌هایی را که صفحه‌خوان به کاربر می‌دهد خواهید شنید.
آسان‌تر شدن خرید کردن نابینایان با فناوری تازه
شما می‌توانید نسخۀ صوتی مربوط به این شماره را از وبگاه نسل مانا و کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-57d1c78ac2737baad438.mp3,"به‌وقت جوانه زدن در پاییز؛ گذار از بحران بریل بر عهدۀ متولیان آموزش
زهرا همت
پاییز که می‌شود، هوا پر می‌شود از عطر‌های خوب؛ بوی نم باران و خاک باران‌خورده، بوی نارنگی‌های سبز، بوی کاغذ، بوی کیف و کوله‌های مدرسه… اصلاً انگار همۀ زیبایی‌های زندگی یکجا در پاییز جمع شده‌اند و بی‌جهت نیست که می‌گویند: «پادشاه فصل‌ها پاییز»!
اما برای ما معلم‌ها، البته اگر شغلمان را با عشق انتخاب کرده باشیم؛ پاییز رنگ و بوی دیگری دارد. اول مهرِ هرسال دوباره عاشق می‌شویم و تمام مهر‌مان را با خود به مدرسه می‌بریم و وقتی شور و حال کودکان دبستانی را در مدرسه می‌بینیم، انگار اصلاً دوباره زنده می‌شویم. انگار امید دوباره در ما متولد می‌شود و قلبمان گره محکم‌تری به زندگی می‌خورد. از هر کودک دبستانی که بپرسی برای چه به مدرسه آمدی، می‌گوید آمده است که باسواد شود و چه زیبا مهم‌ترین هدف آموزش را در ساده‌ترین و کودکانه‌ترین صورت ممکن بیان می‌کنند. دلت می‌خواهد عاشقانه نگاهش کنی و بگویی که تمام خودت را می‌گذاری تا با‌سواد شود. دلت می‌خواهد هرچه در توان داری بگذاری تا هم او به آرزویش برسد و هم تو به عشقت، اما بازهم مانند بیشتر موقعیت‌های دیگر، اوضاع در ‌مورد کودکان با آسیب بینایی اندکی متفاوت و شاید پیچیده‌تر است.
وقتی کودکی با آسیب بینایی وارد نظام آموزش رسمی می‌شود؛ صرف‌نظر از اینکه به مدرسۀ کودکان با نیاز‌های ویژه بیاید یا در مدارس پذیرا ثبت‌نام شود، تصمیم‌گیری در ‌مورد روش مناسب خواندن و نوشتن این کودک، امری مهم و کاملاً تخصصی است که متأسفانه در بیشتر موارد از قلم می‌افتد. شاید باور این مطلب خیلی ساده نباشد که ما هم‌اکنون با نمونه‌هایی مواجه هستیم که با وجود داشتن تحصیلات دانشگاهی، توانایی خواندن و نوشتن ندارند یا به قول خودشان از ابتدا با سیستم صوتی درس خوانده‌اند! آیا چنین حالتی پذیرفتنی است؟ هنوز بسیاری از معلمان و حتی تعدادی از کارشناسان، خط بریل را نمی‌شناسند. یکی فکر می‌کند که خط بریل همان خط معمول و فقط برجسته است و دیگری که مدعی شناخت بریل است، تصور می‌کند در این نظام نوشتاری باید تمام کلمه‌ها را برعکس بنویسی تا بتوانی با برگرداندن کاغذ به سمت برجسته، آن را درست بخوانی! باور کنیم یا نکنیم، متأسفانه هیچ‌کدام از موارد بالا خیال نیست، کابوس نیست و تنها واقعیتی تلخ و زهر‌آگین است.
فدراسیون ملی نابینایان امریکا در سال ۲۰۰۹م از شرایط خواندن و نوشتن افراد با آسیب بینایی به‌عنوان «بحران خط بریل» یاد و در گزارشی بیان کرد که آموزش و استفاده از خط بریل در میان افراد با آسیب بینایی کاهش یافته است، اما امروزه با پیوند دانش و فناوری شاهد استفاده از شکل مدرن خط بریل به‌صورت به‌کار‌گیری ابزارهای الکترونیک مانند نمایشگرهای بریل برای خواندن و نوشتن هستیم و افراد با آسیب بینایی همچون گذشته از خط بریل، البته نه در شکل سنتی آن استفاده می‌کنند. در کشور ما با وجود آگاهی از رشد فناوری‌های نوین و حتی تولید نمونه‌های مشابه خارجی در داخل کشور، هنوز از شکل سنتی خواندن و نوشتن بریل فاصله نگرفته‌ایم و بسیاری هنوز از خط بریل در قالب نوشتن با لوح و قلم استفاده می‌کنند و این در حالی است که به‌کار‌گیری ابزار‌های نوظهور می‌تواند خواندن و نوشتن را بسیار تسهیل کند.
متأسفانه برخی دانش‌آموزان در مدارسی تحصیل می‌کنند که آموزگار هیچ‌گونه آشنایی با خط بریل ندارد و این دانش‌آموز یا از امکان داشتن معلم ویژه یا رابط محروم است یا زمانی حدود دو ساعت در هفته را با او می‌گذراند که به‌هیچ‌عنوان برای یادگیری صحیح خواندن و نوشتن کافی نیست و تأسف‌بار‌تر اینکه در مدارس ویژه نیز، کمابیش، با این دست مشکلات روبه‌رو هستیم؛ درنتیجه یا اصلاً دانش‌آموزان، خواندن و نوشتن به خط بریل را نمی‌آموزند یا آموزش کیفیت لازم را ندارد.
گروه دیگری از دانش‌آموزان نیز به‌واسطۀ باقی‌ماندۀ بینایی‌شان فقط با خط تحریری آشنا می‌شوند و اصلاً خط بریل را نمی‌آموزند و متأسفانه در برخی موارد به دلیل کافی نبودن میزان بینایی برای خواندن و نوشتن با افرادی مواجه هستیم که نوشته‌هایشان خوانا نیست. ممکن است کسانی بپرسند: مگر چند نفر چنین شرایطی دارند؟ در پاسخ ایشان باید گفت با توجه به کارکرد نوشتار به‌عنوان وسیله‌ای برای انتقال پیام و هدف آموزش، حتی وجود یک نفر با چنین شرایطی، یعنی اینکه نظام آموزشی کار خود را به‌درستی انجام نداده است و تعداد پایین موارد ناموفق از وخامت اوضاع نمی‌کاهد.
با ورود دانش‌آموزان به مقطع متوسطه و افزایش حجم درس‌ها، بسیاری خواندن و نوشتن بریل را کنار می‌گذارند و درس‌ها به‌صورت صوتی ارائه می‌شود، فعالیت‌ها و آزمون‌ها نیز توسط یک نفر منشی برگردان می‌شود و اینجاست که بیش از هر زمان دیگری به توانایی خواندن و نوشتن و املای دانش‌آموزان آسیب می‌رسد و خود به دست خود، یکی از زمینه‌های وخامت املا و نوشتار دانش‌آموزان را فراهم می‌کنیم و یادمان می‌رود اینها همان‌هایی هستند که در اولین روز مدرسه به ما گفتند آمده‌اند که باسواد شوند.
در صحبت با دوستان با آسیب بینایی گاهی می‌بینیم برخی اصلاً اهمیت یادگیری خواندن و نوشتن بریل را نمی‌پذیرند و این درد زمانی بیشتر می‌شود که این نظرات را از افراد تحصیل‌کرده و صاحب‌نام در جامعۀ افراد با آسیب بینایی می‌شنویم.
شاید نقل‌قولی از یکی از دوستان به ما کمک کند دریچۀ نگا‌همان را به اهمیت خواندن و نوشتن بریل کمی تغییر دهیم. داستان از این قرار است که دوست ما وکیل و مدرس دانشگاه است و همواره با اتکا به قدرت شگفت‌انگیز حافظه‌اش توانسته جلسات و کلاس‌های موفقی داشته باشد، اما می‌گوید احساس می‌کنم با افزایش سن و انبوه اطلاعات موردنیازم و تغییرات مدام تبصره‌ها، دیگر نمی‌توانم تنها روی حافظه حساب کنم و داشتن یادداشت را برای خودم ضروری می‌دانم. او خاطره‌ای نقل می‌کند و می‌گوید: «در یکی از کلاس‌ها که متن تبصرۀ موردنظرم را فراموش کرده بودم، از ترفند معلمی‌ام استفاده کردم و از یکی از دانشجویان خواستم تبصره را بخواند و پس از پایان خواندن تبصره، دانشجوی دیگری با شیطنت گفت: استاد! بقیه را هم خودمان در خانه می‌خوانیم…» می‌دانیم که چنین رویدادی هیچ از ارزش و اعتبار آن استاد محترم نمی‌کاهد و هدف ما از ذکر آن تنها رسیدن به اهمیت توانایی خواندن و نوشتن است.
در اهمیت خواندن و نوشتن و ضرورت یادگیری خط بریل برای افراد با آسیب بینایی، هرچه بگوییم و هر‌قدر بنویسیم کافی نیست. ای کاش همه بدانیم که پاییز، نه شروع خواب زمستانی که آغاز بیداری است و متولیان آموزش برای گذار از این بحران، چاره‌ای بیندیشند."
audio/mana-631e1ad21da0b9f02f11.mp3,"بازار استانبول، محل تلاقی دریا و پرندگان و آفتاب و آسمان
فاطمه جوادیان
لیلا و مجید خانه‌ای بزرگ اجاره کرده‌اند. یک خانم موتورسوار ایرانی کلید خانه را در دستشان گذاشته است. خانه سه اتاق‌خواب دارد که درمجموع پنج تخت دونفره را در خود جای داده است؛ همراه با سرویس بهداشتی مجهز و زیبا، آشپزخانۀ بزرگ بسته، سالن پذیرایی با مبل و کاناپه و یک میز ناهارخوری دوازده‌نفره. خانه وای‌فای و تلویزیون هوشمند هم دارد که به‌راحتی می‌شود از تمام برنامه‌هایش برای ساختن لحظاتی شاد استفاده کرد.
لیلا را بعد از چند سال دوری، جلوی خانۀ سارا در آغوش می‌گیرم؛ دوست عزیزی که وقتی از شهر رشت کوچ کرد، گویی تکه‌ای از وجود مرا هم با خود برد. او همیشه بهترین‌ها را برای من می‌خواست و کمک می‌کرد تا خود را با لحظه‌های سخت زندگی تطبیق دهم. بگذریم!
صبح‌ها در حالی از خواب بیدار می‌شویم که پرندگان دریایی بیرون از پنجره آواز می‌خوانند. صبح‌های خیلی زود با لیلا و مجید از خانه بیرون می‌رویم و درحالی‌که هوا هنوز تاریک است، وارد یکی از رستوران‌ها می‌شویم و پیش‌غذای گرم می‌خوریم که در آن سرما عجیب می‌چسبد! گاهی یک کاسۀ سوپ عدس، گاهی املت، تخم‌مرغ همراه با چای و نان سیمیت برشته. بعد، از فروشگاه هر آنچه را که در خانه موردنیاز است مانند میوه، سبزی، گوشت، نان، مواد شوینده و آب می‌خریم و به خانه می‌بریم. صبحانه می‌خوریم و راهی یکی از بازارهای معروف استانبول می‌شویم. یکی از تجربه‌های من خوردن نان و پنیر به همراه برشی از آووکادو است که بسیار دلپذیر است.
سوغاتی‌های لیلا را به او می‌دهم؛ گز اصفهان به همراه یک نقاشی کودکانه، گلدانی که فیروزه‌کاری شده است، یک کیف بنددار قلاب‌بافی، لواشک و زعفران و بادام‌زمینی. بعضی از این هدیه‌ها را دوستانش فرستاده‌اند که او هم در طول سفر هدایایی می‌گیرد تا من برایشان ببرم. برای من هم هدیه گرفته است؛ چند کرم دست و صورت، شکلات و از همه مهم‌تر یک دستگاه اسپیکر هوشمند گوگل نِست ‌مینی. به امید روزی که بشود در ایران از آن استفاده کرد؛ بی‌هیچ محدودیتی!
لیلا و مجید قصد دارند تا جایی که ممکن است به تمام بازارهای محلی سری بزنند. من هم بیشتر وقت‌ها با آنها همراه می‌شوم. گاهی وقت‌ها زانوهایم به خاطر پیاده‌رویِ زیاد درد می‌گیرد. چه کنم؟! دل هوای دویدن دارد! به خانه که برمی‌گردیم، میترا، خواهر مهربان و کم‌نظیر لیلا، یک بطری یخ‌زده را می‌گذارد روی زانوهای ملتهب من تا دردش آرام بگیرد، اما فردا دوباره روز از نو، روزی از نو! به همراه لیلا و خانواده‌اش به یک دوویزی یا همان صرافی می‌رویم تا پولمان را به لیر تبدیل کنیم. لیلا و مجید به سمت یک باجه می‌روند. میترا هم مرا به سمت باجه‌ای دیگر راهنمایی می‌کند. صبر می‌کنم تا کار نفر قبلی انجام شود. از مرد صراف می‌پرسم: فارسی یا انگلیسی؟ می‌گوید: انگلیسی. یک صددلاری به او می‌دهم. حدوداً ۱۸۵۰ لیر به من برمی‌گرداند. پول‌ها را که در دست می‌گیرم، صبورانه تعداد و ارزش پول‌ها را برایم بازگو می‌کند. خوشبختانه اندازۀ اسکناس‌ها باهم فرق دارد و البته یکی از نرم‌افزارهای پول‌خوان را هم برای خواندن لیر ترکیه آماده کرده‌ام.
تصمیم می‌گیریم به بِشیکتاش برویم. در آخرین ایستگاه اتوبوس در بشیکتاش پیاده می‌شویم. هوای ساحل بسیار سرد است. می‌دویم تا شاید کمی گرم شویم؛ غافل از آنکه در جهت خلاف باد می‌دویم و باد بر صورتمان می‌کوبد؛ تا اینکه نوار ساحلی را رد می‌کنیم و می‌رسیم به خیابانی کم‌عرض که مغازه‌ها و خانه‌های دو سوی آن مانع از وزش تندباد می‌شود، اما هوا همچنان سرد است.
یک روز به پیشنهاد یکی از دوستان مجید برای ناهار به رستورانی در اسکودار می‌رویم و دونر کباب می‌خوریم. رستوران بسیار شلوغ است و خدمتکارانِ خوش‌اخلاق مدام در حال تمیز کردن محیط هستند. نمی‌دانم چرا حال و هوای این رستوران مرا به یاد کافه نادری می‌اندازد. خارج که می‌شویم، گربه‌ای بر سکویی نشسته است. پشت دستم را پیش می‌برم و گربه را لمس می‌کنم. واکنشی ناشی از ترس یا حمله احساس نمی‌کنم. شروع می‌کنم به نوازش گربه… یک دل سیر، قلبم لبریز از شوق شده است!
برای رفتن از اسکودار به خانه در بخش اروپایی باید از دریاچه بگذریم تا به ساحل اِمینونو برسیم و البته قدری در بازار بزرگ گشتی بزنیم. دوستانم برای ورود هرکس از استانبول‌کارت استفاده می‌کنند. من هم در صف ایستاده‌ام. مأمور کشتی دست مرا می‌گیرد، از صف جدا می‌کند و از راه آزاد عبور می‌دهد. منتظر می‌مانم تا یکی از همراهانم به سمت من بیاید. عرشۀ این کشتی مانند آلاچیق سقف دارد و دور و برش باز است. برای رسیدن به آن از چندین پله پایین و سپس بالا آمده‌ایم. صدای تلاطم دریا و پرندگان دریایی مرا به وجد آورده است. سرم را به عقب گذاشته‌ام روی لبۀ دیوارۀ کشتی و زده‌ام زیر آواز. لیلا برایم توضیح می‌دهد که پرندگان دریایی به درون عرشه می‌آیند و از دست مردی نان می‌خورند. چقدر خوب است که لیلا این‌همه مرا بلد است! می‌داند که اگر در حال خواندن هم باشم، باز تشنۀ توصیف صحنه‌هایی هستم که برایم بازگو می‌کند.
زمانی دیگر هم وقتی با مترو روی پل حرکت می‌کنیم، از دریا و پرندگان و آفتاب و آسمان برایم می‌گوید، گربه‌ها را نشانم می‌دهد، از نوع پوشش آدم‌ها و اجناس مغازه‌ها و گاری‌ها برایم می‌گوید. از دختر جوانی می‌گوید که لباس فرم مشکی دارد، موهایش را روی شانه‌هایش رها کرده و پشت فرمان مترو نشسته است. زمانی که در آخرین ایستگاه با عصا از واگن مترو خارج می‌شوم، خانم راننده را می‌بیند که مسئولانه به سمت من و اطراف من نگاه می‌کند. به او اطمینان می‌دهد که من تنها نیستم. مسیر کوهستانی و حالت تابش آفتاب در بازار فیندیک‌زاده، شاندیز را به یاد من می‌آورد؛ بازاری که به قیمت‌های ارزان و اجناس متنوعش معروف است.
شنبه روزی به بازار باکرکوی می‌رویم؛ بازاری که سطحش صاف است و فضاهای سرپوشیده و روباز در پی هم قرار دارند. از اواسط روز عطر غذاهای خیابانی توجه هر مسافری را به خود جلب می‌کند؛ نان‌های گرم که با سبزی‌های مختلف پر شده است. در اینجا شیر گرم همراه با ثعلب هم به فروش می‌رسد که در آن سرما عجیب می‌چسبد!
متوجه زنی می‌شوم که برای همراهانم صحبت می‌کند. گوش می‌کنم شاید چیزی بفهمم. لیلا می‌گوید او لباسی دارد که می‌خواهد آن را بفروشد. دستم را پیش می‌برم تا لباس را به من بدهد. یک سارافون بلند و زیباست. شانه‌های لباس را می‌گیرم جلوی شانه‌هایم. لیلا می‌گوید که رنگش سبز و بسیار زیبا بافته شده است. زن دست‌هایش را نشان می‌دهد. لیلا می‌گوید لباس را با دست بافته است، البته این را مادر لیلا هم تأیید می‌کند. لباسی به این بلندی را با قلاب یا همان تک‌میل بافته است. می‌خواهم کمی قیمت را پایین بیاورم. دست‌هایش را که در دست می‌گیرم، دیگر هیچ نمی‌گویم. دویست لیر را می‌پردازم. روبه‌رویم می‌ایستد، دعا می‌کند، بازویم را لمس می‌کند و می‌رود. هنوز هم گاهی به آن زن فکر می‌کنم. به دست‌هایش، به صدای پُرطنینش، به این لباس که انگار فقط برای من بافته شده است.
همان شب در خانۀ سارا با لیلا خداحافظی می‌کنم و از او می‌خواهم فقط شاد زندگی کند.
ادامه دارد"
audio/mana-33121bb47210cf29e94b.mp3,"دسترس‌پذیری در بازی‌های رایانه‌ای
میثم امینی
اصطلاح دسترس‌پذیری به معنای «میزان قابل‌دسترس بودن یک چیز» است. برای افراد دارای معلولیت‌های مختلف دسترس‌پذیری فقط به این معنا نیست که تا چه حد چیزی برای آنها در دسترس است، بلکه اغلب سطح دسترس‌پذیری می‌تواند توانایی آنها در تعامل یا شرکت در فعالیت‌ها یا رویدادهای خاصی مانند سرگرمی‌های مختلف را تعریف کند.
حدود 16درصد از افراد در جهان از نوعی معلولیت رنج می‌برند که این امر دسترس‌پذیری در زمینۀ سرگرمی را برای گروه بزرگی از مردم به یک اولویت تبدیل می‌کند. افزایش آگاهی در مورد مشکلات دسترس‌پذیری در بازی‌های رایانه‌ای الهام‌بخش نوآوری‌هایی در طراحی بازی‌های رایانه‌ای و فناوری‌های کمکی شده است تا به افراد این اجازه داده شود تا تجربۀ خود را از بازی‌های رایانه‌ای طبق نیازهای خود سفارشی کنند.
بازی‌های رایانه‌ای در سال ۱۹۵۸ پدیدار شدند و تاکنون به‌طور قابل‌توجهی تکامل یافته‌اند. این تکامل باعث تغییر شیوۀ تعامل افراد با بازی‌های رایانه‌ای و بازی‌های رایانه‌ای با افراد شده است. امروزه افراد معلول منافع خودمراقبتی بازی‌های رایانه‌ای را که می‌توانند هم ذهنی و هم جسمی باشند درک کرده‌اند.
شما شاید نظرات متفاوتی را در مورد مزایا یا معایب ذهنی بازی‌های رایانه‌ای شنیده باشید. به گفتۀ دکتر رومیو ویتِلی در نشریۀ «روان‌شناسی امروز»، رسانه‌ها اغلب بازی‌های رایانه‌ای را چیزی منفی نشان می‌دهند، اما در سال‌های اخیر بازی‌های رایانه‌ای تغییر کرده‌اند و طبیعتی پیچیده‌تر، واقع‌گرایانه‌تر و اجتماعی‌تر پیدا کرده‌اند. دکتر ویتلی می‌گوید: محققان در حال دور شدن از روایتی هستند که معتقد است بازی‌های رایانه‌ای افراد را به خشونت یا رفتارهای مشکل‌ساز تشویق می‌کنند. آنها مطالعۀ مزایای شناختی واقعی و بلندمدت بازی‌های رایانه‌ای را در دستور کار خود قرار داده‌اند.
پرورش مهارت‌های اجتماعیِ مناسب بخش مهمی از پیشرفت شخصی و حرفه‌ای است. دکتر ویتلی می‌گوید: «فعالیت‌های اجتماعی و جامعه‌پسند بخشی ذاتی از تجربۀ بازی است و بازیکنان به‌سرعت مهارت‌های اجتماعی‌ای را یاد می‌گیرند که این مهارت‌ها می‌توانند به روابط اجتماعی در دنیای واقعی تعمیم یابند».
دسترس‌پذیری در بازی‌های رایانه‌ای فراتر از طراحی بازی است و به لوازم جانبی بازی هم می‌رسد. سخت‌افزار، نرم‌افزار و سایر فناوری‌های کمکی می‌توانند بازی‌های رایانه‌ای را برای معلولان دسترس‌پذیر کنند. فناوری‌های کمکی نه‌فقط تجربۀ بازی را دسترس‌پذیر می‌کنند، بلکه به افراد معلول این آزادی را می‌دهند تا تجربۀ بازی خود را بدون اینکه مجبور باشند منتظر توسعه‌دهندگان بمانند سفارشی کنند. این موضوع می‌تواند بازی‌های متنوع‌تری را در دسترس معلولان قرار دهد.
پوشیدنی‌های مخصوص بازی مثل هدست‌ها و دستگاه‌های واقعیت مجازی، بخشی در حال تکامل و هیجان‌انگیز از بازی‌های رایانه‌ای مدرن هستند. دسترس‌پذیری در پوشیدنی‌های مخصوص بازی می‌توانند به‌سادگیِ هدست‌های بی‌سیم باشند که به افرادی که از ویلچر یا سایر وسایل کمکی مربوط به حرکت استفاده می‌کنند، آزادی حرکت، بدون از دست دادن ارتباط صوتی با کنسولشان را بدهند یا برعکس، این پوشیدنی‌ها می‌توانند به پیچیدگی وسایل تطبیقی مثل جاوس پلاس باشند که یک مجموعۀ کنترل‌کننده است که کار با آن کاملاً با سر انجام می‌شود تا برای بازیکنانی که به دلیل معلولیت، حرکت بدن آنها محدود است یا نمی‌توانند هیچ حرکتی بکنند مناسب باشد.
همچنین توسعه‌دهندگان و استودیوهای تولید بازی‌های رایانه‌ای ممکن است دستور‌العمل‌های دسترس‌پذیری را برای ارائۀ راهنمایی به افراد معلولی که به دنبال تطبیق سیستم یا بازی خود هستند فراهم کنند. این راهنمایی‌ها ممکن است شامل شیوۀ فعال کردن امکانات دسترس‌پذیری مثل امکان متن به گفتار یا شیوۀ گزارش مشکلات دسترس‌پذیری باشند. فناوری‌های تطبیقی نرم‌افزاری مختلفی هم وجود دارد که اغلب با هزینۀ کم یا بدون هزینه روی مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و کنسول‌های بازی نصب شده یا قابل‌نصب هستند.
دسترس‌پذیری در حال تبدیل شدن به یک موضوع حائز اهمیت‌تر در صنعت بازی‌سازی است. برای مدتی طولانی، بازیکنان مجبور بودند تغییرات دسترس‌پذیری را خود در بازی‌ها انجام دهند، اما با به‌روزرسانی‌های قانون ارتباطات و دسترسی ویدئویی قرن بیست و یکم، چشم‌انداز پیروی از موارد دسترس‌پذیری در زمینۀ تولید بازی‌های رایانه‌ای رو به بهبود است. انجمن بین‌المللی توسعه‌دهندگان بازی روی قوانین ایالات متحده با مرکزیت دسترس‌پذیری متمرکز شده است. دسترس‌پذیری در بازی‌های رایانه‌ای در همۀ نرم‌افزارهای ارتباطی پیشرفته مثل کنسول‌های بازی، حتی در حال پیشی گرفتن از آنچه است که استودیوهای ساخت بازی ارائه می‌دهند."
audio/mana-47a84b2675143b08706a.mp3,"بریل‌های ناگزیر
محمد نوری
موسی عصمتی، متولد 1353، شاعر بنام نابینایی است که تاکنون چند مجموعه شعر منتشر کرده است. «بریل‌های ناگزیر» نام آخرین مجموعه شعر اوست که انتشارات ترنجستان، در تهران، در سال 1401ش، آن را در 78 صفحه منتشر کرده است. طرح جلد این اثر یک خط ریل راه‌آهن است که تا دوردست امتداد دارد و نقطه‌های بریل در دو سطر ترسیم شده است.
در این مجموعه‌شعر سی ‌و یک غزل و چهارده رباعی آمده است. از شعرهای این مجموعه می‌توان فهمید که عصمتی درصدد القای این پیام است که انسان باید به‌روز و مجهز و توانمند باشد تا به موفقیت برسد؛ همان‌گونه که قطار باید روی ریل قرار گیرد تا بتواند حرکت کند و به‌سوی هدفش پیش برود. شاعر واژۀ بریل را در دو «معنای حقیقی» یعنی خط برجستۀ بریل و «معنای استعاری» یعنی به‌‌ریل و روی خط ریل بودن یا آمادگی داشتن برای حرکت در مسیر درست به کار برده است. بریل مثل به‌خط و برخط، یعنی قرارگرفتن روی ریل برای حرکت به‌سوی هدف است؛ این کاربرد ابتکاری موسی عصمتی نشانگر ذهن خلاق و توانایی ادبی اوست.
عصمتی با استفاده از ترکیب «بریل‌های ناگزیر» درصدد است که به نابینایان بگوید با فراگیری خط بریل در خواندن و نوشتن توانا می‌شوید و درهای پیشرفت و موفقیت برای شما باز می‌شود. سواد داشتن و خواندن و نوشتن نابینا گریزناپذیر و امری ناگزیر است، اما شاعر برای اینکه این مفهوم را به نابینایان تفهیم کند، ریل قطار و ناگزیری قطار در قرار گرفتن روی خط ریل را به‌عنوان شاهد و مثال آورده است. به‌ریل یا بر ریل بودن قطار گویای این است که فقط این مسیر و این راه می‌تواند قطار را به مقصد برساند، ولی اگر از ریل خارج شود، سرنگون می‌شود، آسیب می‌بیند و به مقصد نخواهد رسید. نابینا هم باید روی خط بریل حرکت کند، خط برجستۀ بریل را فراگیرد و خواندن و نوشتن را یاد بگیرد تا بتواند به مقصد برسد.
نگاهی به برخی اشعار
چند غزل از این مجموعه را به‌اختصار بررسی می‌کنم. اولین غزل با اسم «لویی بریل» است. چند بیت آن را گزینش کردم:
لویی ستاره بود، سراپا بریل شد
برجسته شد به خاطر ماها بریل شد
انگشت‌های خستۀ ما را قطار کرد
وقتی‌که ریل روی مقوا بریل شد
با ما هلن کلر به تماشا رسیده بود
در واگنی که فلسفۀ ما بریل شد
در ایستگاه مصر پر از رودکی شدیم
آن روزها که دفتر طاها بریل شد
لویی بریل بنیان‌گذار خط بریل که موجب تحول در آموزش و پرورش نابینایان شد، می‌گوید ستاره‌ای است که برای نجات و پیشرفت نابینایان راهی (ریلی) را ابداع کرده و خودش روی این ریل حرکت کرده و دیگران را هم به حرکت واداشته است.
لویی بریل حس لامسه را به‌جای حس بینایی نشاند و از حس لامسه برای خواندن و نوشتن بهره گرفت. شاعر در این بیت به این نکته اشاره می‌کند:
انگشت‌های خستۀ ما را قطار کرد
وقتی‌که ریل روی مقوا بریل شد.
اینکه انگشت و لامسه قطار و ریل، خط بریل بشود، بیانگر تسلط شاعر بر آرایه‌های لفظی و معنوی و استفادۀ هوشمندانۀ او از کلمات و آرایه‌ها است.
اکنون به چند نکته در این تعابیر می‌پردازیم.
انگشت خسته حاکی از دشوار بودن خط بریل و سختی فراگیری آن است، ولی نابینایان این عملیات دشوار را با پشتکار و ممارست یاد گرفته‌اند.
قطار شدن انگشت گویای این است که به کار بردن لامسه و خواندن و نوشتن با لامسه به حرکت و پویایی و پیشرفت می‌انجامد، مانند قطار که وسیله‌ای برای حرکت است. همچنین قطار وسیلۀ مدرن و خط بریل برخوردار از فناوری مدرن است، پس لامسه و خط بریل همچون قطاری‌ است که نابینا بر آن سوار می‌شود و به مقصد دلخواهش سفر می‌کند.
در اینجا ریل که سازه‌ای از فلز و چوب و جاده‌ای است و قطار از روی آن حرکت می‌کند، گویای واقعیت‌های خارجی مثل میز، صندلی، لباس، میوه و…است که روی مقوا (کاغذ خط بریل) ترسیم یا با نقطه‌های برجسته نوشته می‌شود و این واقعیت‌ها و حقایق به بریل، یعنی به واژه‌های بریل تبدیل می‌شود. میز موجود در اتاق وقتی روی کاغذ نوشته می‌شود، رنگ‌های ترسیم‌شده روی کاغذ است، نقطه‌های بریل هم برگردان حقایق موجود در جهان است که روی مقوا ترسیم شده است.
ریل راه‌آهن نسبت به سطح زمین برجسته‌تر است و برآمدگی دارد؛ همین‌طور نقطه‌های بریل و خط بریل برجسته است؛ ازاین‌رو تشبیه این دو به یکدیگر گویای خلاقیت شاعر است.
هلن کلر ناشنوانابینای مشهوری است که با فراگیری خواندن و نوشتن از طریق خط بریل، در جهان مشهور شد. عصمتی در مصرعی می‌گوید: «با ما هلن کلر به تماشا رسیده بود» و در مصرع بعد می‌گوید: «در واگنی که فلسفۀ ما بریل شد».
هلن کلر بااینکه دومعلولیتی بود، ولی مثل نابینایان از طریق خط بریل مفاهیم را یاد گرفت، آگاه شد و بَصَریت یافت؛ گو اینکه به‌رغم نابینایی جهان را تماشا می‌کند. کلر و ما، نابینایان، در یک مجموعۀ هم‌سرنوشت، خواسته‌ها و اندیشه‌های خود را با خط بریل بیان می‌کنیم.
«در ایستگاه مصر پر از رودکی شدیم/ آن روزها که دفتر طاها بریل شد»، آوردن مصر کنار رودکی، استفاده از ایهام متضاد است. مصر کشوری عربی و رودکی اهل ایران و بخارا و احیاگر زبان فارسی است، اما نابینایان در این تضاد، در استفاده از خط بریل مشترک و همکار و هم‌سرنوشت می‌شوند؛ چراکه خط بریل توانایی دارد که رودکی‌ها پرورش دهد. می‌دانیم که طاهاحسین از نابینایانی است که در سوربن فرانسه تحصیل کرد و دکترا گرفت. او کارنامۀ پرباری دارد و به مدارج عالی استاد دانشگاه، وزیر علوم و…رسید. عصمتی از تعبیر «دفتر طاها بریل شد» استفاده کرده است، یعنی کارنامه و شهرت طاهاحسین به‌خاطر خط بریل است.
از این غزل فقط چهار بیت را توضیح دادم تا نشان دهم این اشعار چقدر عمیق و پر است از آرایه‌های لفظی و معنوی و ترکیب‌های پیچیده و خلاقانه.
«شعر تازه» عنوان شعر دیگری در این مجموعه است که روی بریل بسیار تکیه کرده است. دو بیت از این شعر است:
شعر، این همیشه قند پارسی
در کنار استکان بریل شد
روزگار شعر تازه‌ای سرود
بوی جوی مولیان بریل شد
نابینایان می‌توانند شعر فارسی را که به دلیل لطافت به قند توصیف شده است، توسط خط بریل بیاموزند. فراگیری شعر فارسی توسط نابینایان با تعبیر «در کنار استکان بریل شدن» بیان شده است.
عصمتی در بیت «روزگار شعر تازه‌ای سرود/ بوی جوی مولیان بریل شد» این مفهوم را ترسیم می‌کند که شرایط جدید جهانی نابینایان را وادار کرده است شعر کهن فارسی را با فناوری مدرن و خط بریل بسرایند، بخوانند و بنویسند.
اشعار این مجموعه مثل دیگر غزل‌ها و رباعی‌های عصمتی زیبا و آموزنده است. سزاوار و شایسته است در مراکز نابینایی این اشعار آموزش داده و به بحث گذاشته شود. همچنین در شبکه‌های اجتماعی توسط کارشناسان بررسی شود؛ چراکه به آموزش و فهم ابعاد ادبی، زیبایی‌شناختی، درون‌مایه‌های اجتماعی و فنی اشعار شاعران نابینا کمتر توجه شده است.
بااینکه زمان زیادی از نشر این کتاب نگذشته است، ولی در وبگاه‌ها و شبکه‌های مجازی، ده‌ها خبر و گزارش دربارۀ این کتاب منتشر شده که گویای نفوذ و جذابیت آن میان اقشار مختلف جامعه است."
audio/mana-0840936631daea414bd4.mp3,"مدارس تلفیقی، تلفیق بی‌مهری با دانش‌آموزان نابینا: معلم رابط، مفهومی رنگ‌باخته برای سیستم آموزشی
رؤیا بابایی
برعکس تصوّر عمومی، همۀ نابینایان در مدارس استثنایی درس نمی‌خوانند، بلکه بسیاری از آنها در مدارس عادی و در کنار سایر دانش‌آموزان تحصیل می‌کنند و ازنظر توانمندی فکری و بهرۀ هوشی تفاوتی با هم‌کلاسی‌های خود ندارند؛ بنابراین به مدارسی که دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا را در خود می‌پذیرند «مدارس پذیرا» یا «مدارس تلفیقی» می‌گویند.
ایران حدود هفت‌هزار و دویست دانش‌آموز نابینا و کم‌بینا دارد که دوهزار و پانصد نفر از آنان نابینای مطلق هستند و برای تحصیل از کتاب‌های بریل یا فایل‌های صوتی و حدود پنج هزار کم‌بینا و نیمه‌بینا از ابزارهای درشت‌نما استفاده می‌کنند. بد نیست بدانیم از این تعداد بیش از دو هزار نفر در مدارس استثنایی که تعداد آن در سطح کشور بیست و سه مدرسه است و پنج هزار نفر باقیمانده در مدارس تلفیقی درس می‌خوانند.
دبیران تلفیقی
دبیران تلفیقی موظف‌اند در هفته‌‌ دو بار به دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینایی که در مدارس عادی درس می‌خوانند سر بزنند، تکالیف آنها را کنترل کنند و چنانچه دانش‌آموز برای تبدیل کردن جزوه‌ها به صوت یا بریل به کمک نیاز داشت، کمکشان کنند و با تبدیل تکالیف دانش‌آموزان، ‌ آن را به رؤیت معلم برسانند.
شوک آموزشی
پیش از این‌ هر شش مدرسه را به یک دبیر تلفیقی می‌دادند‌ تا هفته‌ای دو بار و هر بار دو ساعت به دانش‌آموزان نابینا‌ سر بزند و با توجه به‌ اینکه یک دبیر در طول هفته بیست و چهار ساعت کارِ موظف دارد؛ بنابراین دبیران تلفیقی با دو بار مراجعۀ هفتگی به شش مدرسه که هرکدام یک دانش‌آموز نابینا داشت، ساعت موظف خود را پر می‌کردند‌.
این روال اخیراً به دلایلی که شاید کمبود نیرو یکی از آنها باشد تغییر کرده است. در حال حاضر دوازده دانش‌آموز را در دوازده مدرسه به دبیر تلفیقی می‌دهند و او در هفته فقط یک‌بار می‌تواند به دانش‌آموزان سر بزند. در این رَویه ساعت‌ موظفی دبیر تکمیل می‌شود، اما نیاز آموزشی دانش‌آموز برطرف نمی‌شود.
سرگردانی در مدارس
برخی خانواده‌هایی که فرزند نابینا دارند می‌گویند: در این سیستم دبیر یا معلم رابط همان هفته‌ای یک‌بار را هم به مدرسه‌ها نمی‌روند و مراجعۀ آنها به دانش‌آموزان نابینا به ماهی یک‌بار و کنترل کردن‌ تکالیف چند هفته در یک جلسه کاهش یافته است که این موضوع دانش‌آموزان را در فراگیری دروس گذشته و ارتباط با سرفصل‌های جدید درسی سرگردان می‌کند.
مریم کشاورز، مادر یک دانش‌آموز نابینا، از شیراز می‌گوید: وقتی پسرم در کلاس هفتم وارد مدرسه عادی شد، تازه متوجه مشکلات آموزشی او در این مدارس شدم. دیدم معلم رابط هفته‌ای یک‌بار هم به مدرسه نمی‌آید و از اولیا می‌خواهند تا خودشان به پرسش‌ها فرزندشان جواب بدهند.
اولیا جای معلم رابط
کشاورز می‌افزاید: در برخی مدارس از مادرها خواسته‌اند خودشان به‌جای معلم رابط در دفتر مدارس و در ازدحام و شلوغی آن مکان، از فرزندانشان امتحان بگیرند‌، اما در مدرسۀ پسر من‌ معاون یا مدیر مدرسه در ساعت‌هایی که سرشان خلوت است، از او امتحان می‌گیرند و این واقعاً لطف محسوب می‌شود!
او ادامه می‌دهد: پسر من کلاس نهم و نابینای‌ مطلق است‌ و در درس ریاضی نمی‌توانست با هم‌کلاسی‌های خود و معلمی که درس را برای سی دانش‌آموز توضیح می‌داد پیش برود. وقتی به دنبال راه‌حلی برای این مسئله بودم، به من گفتند اولیا خودشان باید برای آموزش فرزندان نابینای خود وقت بگذارند، این در حالی است که برخی والدین سواد زیادی ندارند و گذشته از آن‌ محتوای کتاب‌ها نسبت به زمان تحصیل والدین تغییر بسیاری کرده است و تدریس آن برایشان آسان نیست.
کشاورز می‌گوید: یکی از مادرها سنِ بالایی دارد و چهارمین فرزندش نابینا و هم‌کلاسی پسر من است. او سواد چندانی ندارد و حتی مواقعی که پسرش در کلاس‌های برخط حاضر نمی‌شود، متوجه شیطنت او نیست و من و سایر مادران این موضوع را به او اطلاع می‌دهیم. گذشته از این وظایف مادرانگی برای چهار فرزند که همگی در سن مدرسه و دبیرستان هستند، فرصتی برای رسیدگی به این امور برای او باقی نمی‌گذارد؛ بنابراین مدارس نباید توقع داشته باشند که نبود معلم‌ رابط توسط اولیا پر شود.
سکوت مادران
ناهید محمدی که پسرش سال آخر دبیرستان را می‌گذارند، می‌گوید: من همۀ مشکلات آموزشی پسرم را به مدرسه انتقال می‌دهم، اما سایر مادران این کار را نمی‌کنند. من معتقدم‌ شاید مدیران مدارس، خودشان‌ از برخی مشکلات مطلع نباشند و ما باید آنها را آگاه کنیم، اما سایر مادران از ترس اینکه مبادا با گلایۀ آنها عذر فرزندشان از ادامۀ تحصیل در مدارس عادی خواسته‌ شود، سکوت و فقط در بین مادران گلایه‌های خود را مطرح می‌کنند که این کار فایده‌ای ندارد.
کلاس‌های پشتیبان
رضایی، یکی دیگر از مادران، با ابراز ناراحتی از کلاس‌های برخط و پشتیبانی که برای این گروه از دانش‌آموزان در نظر گرفته می‌شود، می‌گوید: در خلال‌ کلاس برخط ریاضی که درمجموع چهار دانش‌آموز نابینا دارد، گاهی آن‌قدر صدای گریۀ بچۀ کوچک معلم می‌آید که او مجبور می‌شود بارها کلاس‌ را ترک کند و دوباره برگردد و درنتیجه دانش‌آموزان از درس چیزی دستگیرشان نمی‌شود.
احسان‌نژاد، مادر یک دختر کم‌بینا، نیز چنین می‌گوید: معلم عربی‌ دخترم سر کلاس برخط معمولاً در آشپزخانه، در حال آشپزی یا در حال ظرف شستن است و صدای تمام فعالیت‌های او در کلاس درس پخش می‌شود‌.
او ادامه می‌دهد: حتی گاهی برخی از معلم‌ها کلاس برخط را تعطیل می‌کردند و با بیان اینکه بعداً کلاس جبرانی می‌گذاریم، ‌ از بچه‌ها می‌خواستند در صورت پیگیری مدرسه بگویید کلاس برگزار شده است، درحالی‌که این رفتار تضییع حق این بچه‌هاست‌.
شهریۀ مدارس
حسین احمدیان، پدر سه دختر، که یکی از آنها نابینای مطلق است نیز توضیح می‌دهد: وقتی تصمیم گرفتیم محدثه را در مدرسۀ عادی ثبت‌نام کنیم، آموزش‌وپرورش استثنایی نامه‌ای داد و گفت طبق این نامه نباید از شما شهریه دریافت کنند، اما بااینکه دخترم را به مدرسۀ دولتی آورده‌ام، پارسال چهارمیلیون و سال قبلش حدود سه‌میلیون و نیم از من شهریه گرفتند و به نامه هم اهمیتی ندادند‌.
دردسرهای معلم خصوصی‌
آقا و خانم خان‌محمدی می‌گویند: یکی از مشکلاتی که با عدم مراجعۀ دبیران رابط به مدارس رخ داده این است که بچه‌های نابینا از مطالب کلاس جا می‌مانند‌ و با مراجعۀ دیربه‌دیر دبیران رابط مطالب به‌موقع یادآوری نمی‌شود و فراموش می‌شود‌.
آنها می‌گویند: سال گذشته وقتی گلایه‌‌هایمان‌ به مدرسه نتیجه نداد، برای درس ریاضی دخترمان معلم خصوصی گرفتیم،‌ اما مشکل اینجا بود که آن معلم بریل نمی‌دانست‌ و این‌گونه شد که او ابتدا به من یا همسرم درس می‌داد، ما درس را به بریل تبدیل می‌کردیم و به آیلار توضیح می‌دادیم.
خانم محمدی می‌گوید: معلم خصوصی مسلط به بریل بسیار کم‌ است. سال گذشته از آموزش‌وپرورش خواستیم تا معلمی را با این ویژگی برای آموزش خصوصی به ما معرفی کنند، اما آنها هم کسی را نمی‌شناختند.
فاجعۀ آموزشی
کمبود معلم‌های تلفیقی و پر کردن جای این‌ نیاز با افراد غیرمتخصص و بدون دانش کافی، یکی از فجایعی است که با آن روبه‌رو شده‌ایم. برخی از خانواده‌‌ها از سواد پایین معلم‌های تلفیقی که اخیراً به مدارس فرزندانشان مراجعه می‌کنند، بسیار گله‌مندند.
یکی از مادرها که پسر نابینای کلاس دهمی دارد می‌گوید: معلم پسرم حتی نمی‌توانست انگلیسی را درست بخواند. پسرم مدام از او ایراد می‌گرفت و به دلیل تلفظ‌ غلط‌ متوجه منظورش‌ نمی‌شد و درنهایت از او خواست‌ حروف را هجی کند تا او متوجه منظورش شود!
آنها می‌گویند در سال‌های قبل این مشکل وجود نداشت. همۀ دبیران رابط باسواد و پیگیر بودند، وقت زیادی می‌گذاشتند و حتی در ایام امتحان‌ها اگر نیاز بود به منزل دانش‌آموزان می‌آمدند، اما حالا سه سال است بی‌سوادی برخی از معلمان‌ برایمان عادی شده است.
چند بار به آموزش و پرورش مراجعه کرده و مشکل را منتقل کرده‌ام، اما اهمیتی نداده‌اند. آنها می‌گویند: الآن همه بی‌سوادند، شما دنبال چه چیزی هستید؟!
دانش‌آموزان نابینا، قربانیان اصلی
نقش معلمان رابط در پیشرفت آموزشی دانش‌آموزان کم‌بینا و نابینا بسیار اثرگذار است، اما این‌گونه که پیداست اهمیت آنها برای نظام آموزشی رنگ‌باخته است.
اگر نگوییم بحث معلمان رابط به حال خود رها شده است، دست‌کم می‌توان گفت نگاه آموزش و پرورش به این موضوع مهم دیگر مانند گذشته نیست. معلم‌های رابط در اثر تحمیل کار زیاد به انجام صحیح وظایف خود نمی‌رسند، بخش مهمی از وظایف این دبیران و معلم‌ها بر دوش خانواده‌ها افتاده است و بسیاری از آنها قادر به تحمل سنگینی آن نیستند و در این میان دانش‌آموزان نیازمند به حضور این معلم‌ها بیشترین آسیب را از این فقدان می‌بینند.
این مسئله در سرنوشت تحصیلی کودکان نابینا نقش عمیقی دارد و درحالی‌که با بررسی و مدیریت اساسی می‌توان آن را حل کرد، کسی به پیگیری و رفع این آسیب توجهی ندارد.
باید دید سازمان آموزش و پرورش در قبال مشکلات این قشر و گلایه‌های خانواده‌های این دانش‌آموزان چه پاسخی دارد."
audio/mana-0610b13e64f452a599be.mp3,"مدیریت هیجان؛ یک مهارت کلیدی
امین عرب
مدیریت هیجان مجموعه‌ای از مهارت‌ها است که می‌تواند به شما کمک کند نسبت به افراد یا رویداد‌ها واکنش سازنده نشان دهید. یادگیری چگونگی مدیریت احساسات می‌تواند با کمک به انتخاب‌های منطقی و توسعۀ روابط با دیگران به تعامل اجتماعی شما کمک کند. بهبود مهارت‌های مدیریت هیجانی شما ممکن است به زمان و تلاش نیاز داشته باشد، اما می‌تواند نتایج مثبتی در زندگی‌تان به وجود آورد. این مهارت‌ها برای هرکس مؤثر و کار‌آمد است، اما به دلیل چالش‌هایی که افراد با آسیب بینایی در زندگی تجربه می‌کنند، این مهارت می‌تواند به‌طور خاص اثربخش باشد. در این مقاله، مهارت‌های مدیریت هیجانی را تعریف می‌کنیم؛ توضیح می‌دهیم که چرا برای افراد با آسیب بینایی مهم هستند؛ پنج مهارت کلیدی مدیریت هیجانی را فهرست می‌کنیم و نکاتی را برای توسعۀ مهارت‌های خود به شما ارائه خواهیم کرد.
مهارت‌های مدیریت هیجان چه هستند؟
مهارت‌های مدیریت هیجان توانایی‌هایی هستند که به شما کمک می‌کنند واکنش‌های عاطفی خود را در موقعیت‌های مختلف تنظیم کنید. آنها بخش مهمی از «هوش» هیجانی هستند که اصطلاحی است که به توانایی فرد در شناسایی و درک احساسات خود و دیگران اشاره دارد. مهارت‌های مدیریت هیجانی ممکن است به زمان و تلاش نیاز داشته باشد، اما می‌توانند به شما کمک کنند تا روابط مؤثرتری برقرار کنید.
چرا داشتن مهارت‌های مدیریت هیجان مهم است؟
افرادی که احساسات خود را تنظیم می‌کنند، در موقعیت‌های پر استرس رفتار منطقی‌تری دارند و انتخاب‌های حرفه‌ای مؤثری انجام می‌دهند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که با توجه به محدودیت‌هایی که در زندگی افراد با آسیب بینایی وجود دارد، این قشر بیش از اکثریت جامعه درگیر فشار روانی می‌شوند. این موضوع بر مدیریت هیجان و درنتیجه تعامل بین‌فردی این گروه تأثیر منفی می‌گذارد؛ بنابراین مهارت مدیریت هیجان که به‌عنوان یک مهارت پایه برای عموم مردم لازم است، می‌تواند نقش بسزایی در زندگی افراد با آسیب بینایی ایفا کند.
پنج مهارت کلیدی مدیریت هیجان
در اینجا چند مهارت مدیریت هیجان وجود دارند که می‌توانند به شما در بهبود تعاملات کمک کنند:
۱. خودآگاهی :خود‌آگاهی مهارتی است که به شما امکان می‌دهد با درک وضعیت هیجانی خود، پیش‌بینی کنید که یک موقعیت یا شخص چگونه ممکن است بر شما تأثیر بگذارد. این مهارت به شما کمک می‌کند تا واکنش‌های هیجانی خود را در موقعیت‌های مختلف مشاهده کنید و یاد بگیرید که چگونه پاسخ‌هایتان را بهبود ببخشید. پیش از این، مطلبی را به مهارت خود‌آگاهی اختصاص داده‌ایم که می‌توانید به آن مراجعه کنید.
۲. انعکاس: انعکاس به شما امکان می‌دهد تا دریابید که چرا واکنش هیجانی خاصی به یک موقعیت یا شخص داشتید و می‌تواند به شما در حل تعارض‌ها و جداسازی احساسات از موقعیت کمک کند؛ برای مثال اگر با یکی از دوستانتان در خصوص برخورد نامناسب او در یک موقعیت خاص به چالش خورده‌اید، می‌توانید احساس خود را به او منعکس کنید و در فضای گفتگو، به حل تعارض پیش‌آمده بپردازید.
۳. پذیرش: یکی از مهارت‌های کلیدی مدیریت هیجان، توانایی پذیرش احساسات خود بدون قائل شدن معنای خاص برای آنها است که می‌تواند به شما در واکنش منطقی به موقعیتی که باعث ایجاد آن احساس در شما شده است، کمک کند. با پذیرش احساسات خود، اغلب می‌توانید راحت‌تر از یک واکنش هیجانی خلاص شوید و به شما کمک می‌کند که روی قدم بعدی تمرکز کنید. یادگیری پذیرش هیجانات خود نیز می‌تواند به شما کمک کند تا با ارتباط دادن احساسات خود با دیگران، همدلی‌تان را با دیگران تقویت کنید.
۴. چشم‌انداز: ایجاد چشم‌انداز از موقعیت چالشی پیش رو می‌تواند به شما در مدیریت احساسات کمک کند؛ به‌عنوان‌مثال اگر قبل از ارائۀ یک سخنرانی به مخاطبان احساس اضطراب می‌کنید، می‌توانید با تفکر در این مورد که احساس نگرانی در زمان سخنرانی در جمع طبیعی است و بسیاری از متخصصان موفق این احساس را دارند، این احساس را در چشم‌انداز خود قرار دهید. داشتن چشم‌انداز می‌تواند به شما یاد‌آوری کند که احساسات پاسخی درست به موقعیت‌ها هستند که شما می‌توانید بر آنها غلبه کنید.
۵. همدلی: همدلی توانایی ارتباط با احساسات دیگران در یک موقعیت با استفاده از تجربۀ خودتان است. داشتن همدلی در روابط دوستانه می‌تواند به شما در ایجاد تعامل مفید و جلوگیری از درگیری کمک کند. می‌توانید از همدلی برای تشخیص اینکه چه زمانی یک دوست برای مدیریت مشکلات خود به کمک نیاز دارد، استفاده کنید. درک احساسات افراد به شما کمک می‌کند با آنها در خصوص ایجاد راه‌حلی برای هر مشکل کار کنید.
چگونه مهارت‌های مدیریت هیجان را بهبود دهیم؟
در اینجا به چند شیوه اشاره شده ‌است که می‌توانید از آنها برای توسعۀ مهارت‌های مدیریت هیجان خود استفاده کنید. برخی از این تکنیک‌ها، مانند تمرین‌های تنفسی، می‌توانند به شما در تنظیم احساسات خود در لحظات استرس یا هیجان کمک کنند. برخی دیگر مانند خاطره‌نویسی، شیوه‌های منظمی هستند که می‌توانند به شما در بهبود واکنش خود به موقعیت‌ها یا افراد کمک کنند.
۱. راه‌هایی برای ابراز احساسات خود بیابید: ابراز آزادانۀ احساسات در ارتباط بین‌فردی می‌تواند به شما در مدیریت احساسات کمک کند. ممکن است با دوستان یا اعضای خانواده در مورد احساس خود صحبت کنید. این شیوه می‌تواند به شما کمک کند بازخورد یا دیدگاهی در مورد تجربیاتتان دریافت کنید. اگر فردی هنری هستید، ممکن است برای بیان احساسات خود نقاشی، طراحی یا نوشتن را برگزینید.
۲. تشخیص دهید که چه چیزی به شما احساس خوبی می‌دهد: بخشی از خودآگاهی شامل شناسایی احساسات مثبت و علل آنهاست. با شناخت بخش‌هایی از فعالیت‌های روزمره که احساسات مثبت را ایجاد می‌کنند، می‌توانید حس خوشایندی در زندگی خود ایجاد کنید. در نظر داشته باشید که فهرستی از بخش‌هایی از فعالیت‌هایتان که رضایت شما را به همراه دارد تهیه کنید و آن را در دفتر یا اتاق خود آویزان کنید.
۳. به خود فضای تنفس بدهید: وقتی در موقعیتی قرار می‌گیرید که باعث ایجاد واکنش هیجانی می‌شود، قرار دادن فضای فیزیکی بین خودتان و موقعیت می‌تواند به شما کمک کند تا آرامش خود را باز‌یابید و مهارت‌های بازتاب احساسات را تمرین کنید. می‌توانید در فضای باز پیاده‌روی کنید. هنگامی که دیدگاهی در مورد احساسات خود به دست آوردید، اغلب می‌توانید با آرامش به موقعیت اضطراب‌آور برگردید و راه‌حلی بیابید.
۴. ذهن‌آگاهی را تمرین کنید: ذهن‌آگاهی یک شیوۀ مدیتیشن است که بر آنچه در لحظه احساس می‌کنید تمرکز دارد. هدف تمرین‌های تمرکز حواس این است که به‌طور کامل در لحظه حاضر بمانید و از فکر کردن به نگرانی‌های آینده یا گذشته خودداری کنید. تمرکز حواس می‌تواند آرامتان کند و به شما کمک دهد تا در مورد احساسات و وظایف روزانۀ خود یک دیدگاه ایجاد کنید. می‌توانید تمرین‌های مدیتیشن خود را با اختصاص دادن چند دقیقه در ابتدای هر روز برای تمرکز بر تنفس و احساساتی که در صندلی میز یا ماشین خود احساس می‌کنید شروع کنید.
۵. تکنیک‌های تنفس را یاد بگیرید: چندین تکنیک تنفس می‌تواند به شما کمک کند تا زمانی که در یک موقعیت هیجانی هستید، احساسات خود را کنترل و تنظیم کنید. با تمرکز بر نفس خود، می‌توانید تأثیر احساسات را بر بدن و ذهن خود کاهش دهید که ممکن است به شما اجازه دهد کارتان را بهتر انجام دهید یا مشکل را حل کنید. هنگامی که در حال انجام یک تمرین تنفسی هستید، دم و بازدم را عمیق انجام دهید و سرعت خود را کم کنید. یکی از تمرین‌های تنفسی رایج، دم در چهار شماره، حبس نفس برای دو شماره و سپس بازدم برای چهار شماره است.
۶. صحبت با یک متخصص را مدنظر داشته‌ باشید: یک درمانگر دارای مجوز می‌تواند به شما کمک کند تا مهارت‌های مدیریت هیجانی مؤثر را برای به حداکثر رساندن کیفیت ارتباطات خود و ایجاد یک زندگی سالم در خود رشد دهید. آنان ممکن است درمان فردی انجام دهند یا گروه‌های حمایتی را برای طیف وسیعی از موقعیت‌ها رهبری کنند. ملاقات با یک درمانگر به شما این امکان را می‌دهد که احساسات خود را آزادانه بیان کنید، انگیزه‌های پشت پاسخ‌های عاطفی خود را کشف کنید و شیوه‌های مقابله‌ای را در فضایی امن تمرین کنید. آنها همچنین می‌توانند منابع و فعالیت‌هایی را برای کمک بیشتر به شما توصیه کنند."
audio/mana-9b5b52d3d37a8d97266a.mp3,"استقامت قاصدک‌ها در غوغای توفان (آشنایی با نشریه‌های اختصاصی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
برخی از نشریات به‌صورت اختصاصی برای مخاطبان نابینا و کم‌بینا در چهار قالب بریل، درشت‌خط، صوتی و الکترونیکی منتشر می‌شوند و به دنبال تدارک مجموعه‌ای از خواندنی‌های جذاب برای ارتقای دانش، مهارت‌های زندگی و نشاط این افراد با هر سلیقه و سنی هستند. این نشریه‌ها با ایجاد فرصت‌های برابر برای رشد فرهنگی، اجتماعی و علمی، در راستای عدالت آموزشی گام بر‌می‌دارند و تلاش می‌کنند تا خود‌اتکایی، اعتماد‌به‌نفس و خود‌باوریِ خوانندگان و شنوندگان خود را ارتقا ببخشند. همچنین زمینۀ تعامل هرچه‌بیشتر این افراد را با سایر اعضای جامعه فراهم می‌کنند و در آماده شدن اشخاصی که محدودیت‌های بینایی دارند، برای پذیرش نقش‌های اجتماعی مؤثر هستند. همچنین اخبار و موضوع‌های ویژۀ جامعۀ افراد نابینا و کم‌بینا را پوشش می‌دهند و انواع خدمات و امکانات آموزشی توان‌بخشی را معرفی می‌کنند. در ادامه مطالب بیشتری برای آشنایی با این روزنامه‌ها و مجله‌ها می‌آید.
نگاهی گذرا به نشریه‌های افراد نابینا و کم‌بینا
ایران سپید، اولین روزنامۀ بریل جهان
نسل مانا ماهنامۀ تخصصی افراد نابینا
جهان آزاد محلی برای پرداختن به تجربه‌های افراد نابینا و اطرافیانشان
نگاه، روزنه‌ای برای ورود به دنیای کودکان و نوجوانان با آسیب بینایی
بُشری، اولین نشریه دوگانه ویژه نابینایان و کم‌بینایان در خاورمیانه
سپیدآفرین نخستین نشریۀ قرآنی ویژه نابینایان
۳۷۷۴۲۰۱۰ ـ ۰۲۵
رشد روشن، خواندنی‌های سرگرم‌کننده‌ای برای دانش‌آموزان نابینا
مروری بر سایر نشریه‌ها
از سوی دیگر گاه‌به‌گاه انجمن‌های خصوصی و نهاد‌های دولتی به تولید نشریه‌های سازمانی اقدام می‌کنند. در این راستا می‌توان به مجلۀ «پیک روشندل» کانون نابینایان ایران و مجلۀ «ارمغان» مرکز رودکی اشاره کرد. این نهاد‌ها معمولاً در این نشریه‌ها اخبار، تولیدات، برنامه‌ها و خدمات سازمانی خود را برای مخاطبان توضیح می‌دهند.
جا دارد در انتهای این بخش، نامی از نشریه‌هایی بیاید که دیگر چاپ نمی‌شوند، ولی یادشان در خاطر مخاطبان نابینا و کم‌بینا باقی می‌مانند؛ برای مثال ماهنامۀ «علم و فرهنگ» در دهۀ هشتاد با موضوع ادبی، فرهنگی و علمی به خط بریل برای مخاطبان نابینا چاپ می‌شد و جایگاه ویژه‌ای در نمایشگاه مطبوعات داشت؛ علاوه بر این فصلنامۀ بریل «بصیر» که در دهۀ هفتاد توسط سازمان بهزیستی چاپ می‌شد، از نخستین نشریه‌های افراد نابینا بود و به معرفی امکانات و فناوری روز در زمینۀ توان‌بخشی می‌پرداخت و مخاطبان را با زندگی افراد نابینای موفق آشنا می‌کرد. این نشریه ستون‌هایی را هم به داستان و شعر اختصاص می‌داد.
آسیب‌شناسی نشریه‌ها
نشریه‌های افراد نابینا و کم‌بینا درگیر چالش‌های مختلفی هستند که عدم رغبت خوانندگان به مطالعه یکی از آنها محسوب می‌شود. برای کاهش این مسئله، دست‌اندرکاران نشریه‌ها می‌توانند بیشتر نیاز حیاتی مخاطبان خود را بشناسند و به دغدغه‌های آنها بپردازند. اختصاصی شدن محتوا یا دسترس‌پذیر کردن نشریه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند روان‌شناسی، سینما و… علاقه‌مندان به دانش را جذب می‌کند. از سوی دیگر در شرایط سخت اجتماعی‌اقتصادی جامعۀ کنونی، متنوع و سرگرم‌کننده بودن مطالب، مایۀ تفریح و پیگیری خوانندگان می‌شود. در این راستا می‌توان هرچند وقت یک‌بار ستون‌های تازه‌ای به نشریه اضافه کرد و موضوع سرویس‌های قبلی را تغییر داد یا از هیئت تحریریه پُرتعداد بهره گرفت. کوتاهی سرویس‌ها آفت دیگر، به‌ویژه در نشر بریل است که برای کسب رضایت مخاطب لازم است موضوع‌ها در ستون‌های طولانی‌تر قوام یابد. توزیع گستردۀ اینترنتی و پستی و دسترس‌پذیر بودن وبگاه‌های نشریه‌ها در افزایش متقاضیان اثربخش خواهد بود. داشتن وبگاه و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی هم می‌تواند دسترسی و ماندگاری محتوا را بالا ببرد.
شکایت بعدی ضعیف بودن محتوای نشریه‌ها است. اول باید مطالب بدیهی افراد نابینا و کم‌بینا، در نشریه‌های جداگانه برای آشنایی مخاطب بینا منتشر شود. استخدام مدیران و هیئت تحریریۀ حرفه‌ای و آموزش‌دیده در زمینۀ مطبوعات عامل دیگری برای ارتقای کیفیت خواهد بود؛ علاوه بر این به‌کارگیری هیئت تحریریۀ مطلع و پیگیر مسائل روزِ جامعۀ افراد نابینا و کم‌بینا باعث می‌شود مطالبی مطابق دغدغۀ مخاطبان تولید گردد. خوب است برای هیئت تحریریه به‌صورت منظم دوره‌های آموزشی گذاشته شود تا در دانش و مهارت به‌روز باشند. از طرف دیگر باید از نخبگان جامعۀ نابینایان دعوت به همکاری شود تا تجربه‌هایشان را برای سایر همنوعان بیان کنند و با آسیب‌شناسی و بحث سازنده، جریان‌های جدید فکری راه بیندازند. ارتباط نشریه‌ها با استادان و پژوهشگران دانشگاهی هم می‌تواند باعث تولید محتوای علمی و تخصصی و ایجاد فعالیت‌های پژوهشی تازۀ مربوط با آسیب بینایی شود و شناخت عموم جامعه را افزایش دهد.
مسئلۀ مهم دیگر، تعطیلی نشریه‌ها به علت فشار‌های اقتصادی است. خوب است نهادهای حمایتی به‌جای پرداختن صِرف به مشکلات مالی، به تولیدات فرهنگی برای افراد نابینا بیشتر توجه کنند و انجمن‌های حوزۀ آسیب بینایی هم با نهاد‌های دولتی و بنگاه‌های اقتصادی برای تأمین بودجه و محل نشر مذاکره کنند و حامی تولید مستمر و مستقل نشریه‌ها باشند. مانع دیگر تمامیت‌خواهی انجمن‌های حامی است. باید انجمن‌ها تنها نقش حقوقی داشته باشند و کار‌های اجرایی و تولید محتوای نشریه‌ها به متخصصان ذی‌ربط برون‌سپاری شود. از سوی دیگر اخذ مجوز نشر و حضور در نمایشگاه مطبوعات باعث شناخته شدن و گرفتن حمایت‌های دولتی و خصوصی می‌شود. داشتن تعداد سرویس‌های محدودتر باکیفیت و شیوه‌های نشر صوتی و اینترنتی هم هزینه‌های مجله‌ها را کاهش می‌دهد. در این راستا امید است دسترس‌پذیر شدن بستر‌های عرضۀ ارزان‌قیمت الکترونیک نشریات مشابه فیدیبو تسریع شود.
گرفتاری دیگر قطع همکاری اعضای تحریریه است. نشریه‌ها باید برای حل این مسئله استاندارد‌های پرداخت‌های مالی در مطبوعات داخلی را در قبال اعضای تحریریه‌شان رعایت کنند. آنها می‌توانند با مراکز آموزشی همکاری داشته باشند تا اعضای تحریریۀ جدید جذب نمایند؛ برای آموزش مهارت‌های روزنامه‌نگاری به افراد تسهیلاتی مانند تخفیف در شهریۀ ثبت‌نام، حق ایاب و ذهاب، راه‌اندازی دوره‌های برخط یا دعوت از استاد در مراکز خوش‌مسیر ارائه دهند. همچنین فضایی برای فعالیت نویسندگان نو‌قلم و نیرو‌های داوطلب خارج از هیئت تحریریه فراهم کنند.
مشکل آخر هزینه‌های سرسام‌آور چاپ بریل و کاغذی است. نهاد‌های دولتی باید دادن یارانۀ دولتی خرید کاغذ و کمک‌هزینه تهیۀ دستگاه‌های چاپگر را برای نشریه‌ها هموارتر کنند. همچنین به افراد نابینا کمک‌هزینه بدهند تا شخصاً نمایشگر بریل بخرند و هرگونه متون الکترونیکی را بخوانند. نهاد‌های عمومی نزدیک به محل سکونت افراد نابینا هم مانند فرهنگ‌سرا‌ها، سرا‌محله‌ها، کتابخانه‌ها و مراکز بهزیستی می‌توانند نمایشگر بریل تهیه کنند و به اعضای نابینای خود اجازه بدهند تا نشریه‌های موجود را در سالن مطالعه آن مجموعه بخوانند و نیکوست روند دیوان‌سالاری را برای دسترسی به نشریه‌ها و نمایشگر بریل کاهش دهند."
audio/mana-722b9476c0a7b52ddfd3.mp3,"استقامت قاصدک‌ها در غوغای توفان (آشنایی با نشریه‌های اختصاصی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
برخی از نشریات به‌صورت اختصاصی برای مخاطبان نابینا و کم‌بینا در چهار قالب بریل، درشت‌خط، صوتی و الکترونیکی منتشر می‌شوند و به دنبال تدارک مجموعه‌ای از خواندنی‌های جذاب برای ارتقای دانش، مهارت‌های زندگی و نشاط این افراد با هر سلیقه و سنی هستند. این نشریه‌ها با ایجاد فرصت‌های برابر برای رشد فرهنگی، اجتماعی و علمی، در راستای عدالت آموزشی گام بر‌می‌دارند و تلاش می‌کنند تا خود‌اتکایی، اعتماد‌به‌نفس و خود‌باوریِ خوانندگان و شنوندگان خود را ارتقا ببخشند. همچنین زمینۀ تعامل هرچه‌بیشتر این افراد را با سایر اعضای جامعه فراهم می‌کنند و در آماده شدن اشخاصی که محدودیت‌های بینایی دارند، برای پذیرش نقش‌های اجتماعی مؤثر هستند. همچنین اخبار و موضوع‌های ویژۀ جامعۀ افراد نابینا و کم‌بینا را پوشش می‌دهند و انواع خدمات و امکانات آموزشی توان‌بخشی را معرفی می‌کنند. در ادامه مطالب بیشتری برای آشنایی با این روزنامه‌ها و مجله‌ها می‌آید.
نگاهی گذرا به نشریه‌های افراد نابینا و کم‌بینا
ایران سپید، اولین روزنامۀ بریل جهان
نسل مانا ماهنامۀ تخصصی افراد نابینا
جهان آزاد محلی برای پرداختن به تجربه‌های افراد نابینا و اطرافیانشان
نگاه، روزنه‌ای برای ورود به دنیای کودکان و نوجوانان با آسیب بینایی
بُشری، اولین نشریه دوگانه ویژه نابینایان و کم‌بینایان در خاورمیانه
سپیدآفرین نخستین نشریۀ قرآنی ویژه نابینایان
۳۷۷۴۲۰۱۰ ـ ۰۲۵
رشد روشن، خواندنی‌های سرگرم‌کننده‌ای برای دانش‌آموزان نابینا
مروری بر سایر نشریه‌ها
از سوی دیگر گاه‌به‌گاه انجمن‌های خصوصی و نهاد‌های دولتی به تولید نشریه‌های سازمانی اقدام می‌کنند. در این راستا می‌توان به مجلۀ «پیک روشندل» کانون نابینایان ایران و مجلۀ «ارمغان» مرکز رودکی اشاره کرد. این نهاد‌ها معمولاً در این نشریه‌ها اخبار، تولیدات، برنامه‌ها و خدمات سازمانی خود را برای مخاطبان توضیح می‌دهند.
جا دارد در انتهای این بخش، نامی از نشریه‌هایی بیاید که دیگر چاپ نمی‌شوند، ولی یادشان در خاطر مخاطبان نابینا و کم‌بینا باقی می‌مانند؛ برای مثال ماهنامۀ «علم و فرهنگ» در دهۀ هشتاد با موضوع ادبی، فرهنگی و علمی به خط بریل برای مخاطبان نابینا چاپ می‌شد و جایگاه ویژه‌ای در نمایشگاه مطبوعات داشت؛ علاوه بر این فصلنامۀ بریل «بصیر» که در دهۀ هفتاد توسط سازمان بهزیستی چاپ می‌شد، از نخستین نشریه‌های افراد نابینا بود و به معرفی امکانات و فناوری روز در زمینۀ توان‌بخشی می‌پرداخت و مخاطبان را با زندگی افراد نابینای موفق آشنا می‌کرد. این نشریه ستون‌هایی را هم به داستان و شعر اختصاص می‌داد.
آسیب‌شناسی نشریه‌ها
نشریه‌های افراد نابینا و کم‌بینا درگیر چالش‌های مختلفی هستند که عدم رغبت خوانندگان به مطالعه یکی از آنها محسوب می‌شود. برای کاهش این مسئله، دست‌اندرکاران نشریه‌ها می‌توانند بیشتر نیاز حیاتی مخاطبان خود را بشناسند و به دغدغه‌های آنها بپردازند. اختصاصی شدن محتوا یا دسترس‌پذیر کردن نشریه‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند روان‌شناسی، سینما و… علاقه‌مندان به دانش را جذب می‌کند. از سوی دیگر در شرایط سخت اجتماعی‌اقتصادی جامعۀ کنونی، متنوع و سرگرم‌کننده بودن مطالب، مایۀ تفریح و پیگیری خوانندگان می‌شود. در این راستا می‌توان هرچند وقت یک‌بار ستون‌های تازه‌ای به نشریه اضافه کرد و موضوع سرویس‌های قبلی را تغییر داد یا از هیئت تحریریه پُرتعداد بهره گرفت. کوتاهی سرویس‌ها آفت دیگر، به‌ویژه در نشر بریل است که برای کسب رضایت مخاطب لازم است موضوع‌ها در ستون‌های طولانی‌تر قوام یابد. توزیع گستردۀ اینترنتی و پستی و دسترس‌پذیر بودن وبگاه‌های نشریه‌ها در افزایش متقاضیان اثربخش خواهد بود. داشتن وبگاه و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی هم می‌تواند دسترسی و ماندگاری محتوا را بالا ببرد.
شکایت بعدی ضعیف بودن محتوای نشریه‌ها است. اول باید مطالب بدیهی افراد نابینا و کم‌بینا، در نشریه‌های جداگانه برای آشنایی مخاطب بینا منتشر شود. استخدام مدیران و هیئت تحریریۀ حرفه‌ای و آموزش‌دیده در زمینۀ مطبوعات عامل دیگری برای ارتقای کیفیت خواهد بود؛ علاوه بر این به‌کارگیری هیئت تحریریۀ مطلع و پیگیر مسائل روزِ جامعۀ افراد نابینا و کم‌بینا باعث می‌شود مطالبی مطابق دغدغۀ مخاطبان تولید گردد. خوب است برای هیئت تحریریه به‌صورت منظم دوره‌های آموزشی گذاشته شود تا در دانش و مهارت به‌روز باشند. از طرف دیگر باید از نخبگان جامعۀ نابینایان دعوت به همکاری شود تا تجربه‌هایشان را برای سایر همنوعان بیان کنند و با آسیب‌شناسی و بحث سازنده، جریان‌های جدید فکری راه بیندازند. ارتباط نشریه‌ها با استادان و پژوهشگران دانشگاهی هم می‌تواند باعث تولید محتوای علمی و تخصصی و ایجاد فعالیت‌های پژوهشی تازۀ مربوط با آسیب بینایی شود و شناخت عموم جامعه را افزایش دهد.
مسئلۀ مهم دیگر، تعطیلی نشریه‌ها به علت فشار‌های اقتصادی است. خوب است نهادهای حمایتی به‌جای پرداختن صِرف به مشکلات مالی، به تولیدات فرهنگی برای افراد نابینا بیشتر توجه کنند و انجمن‌های حوزۀ آسیب بینایی هم با نهاد‌های دولتی و بنگاه‌های اقتصادی برای تأمین بودجه و محل نشر مذاکره کنند و حامی تولید مستمر و مستقل نشریه‌ها باشند. مانع دیگر تمامیت‌خواهی انجمن‌های حامی است. باید انجمن‌ها تنها نقش حقوقی داشته باشند و کار‌های اجرایی و تولید محتوای نشریه‌ها به متخصصان ذی‌ربط برون‌سپاری شود. از سوی دیگر اخذ مجوز نشر و حضور در نمایشگاه مطبوعات باعث شناخته شدن و گرفتن حمایت‌های دولتی و خصوصی می‌شود. داشتن تعداد سرویس‌های محدودتر باکیفیت و شیوه‌های نشر صوتی و اینترنتی هم هزینه‌های مجله‌ها را کاهش می‌دهد. در این راستا امید است دسترس‌پذیر شدن بستر‌های عرضۀ ارزان‌قیمت الکترونیک نشریات مشابه فیدیبو تسریع شود.
گرفتاری دیگر قطع همکاری اعضای تحریریه است. نشریه‌ها باید برای حل این مسئله استاندارد‌های پرداخت‌های مالی در مطبوعات داخلی را در قبال اعضای تحریریه‌شان رعایت کنند. آنها می‌توانند با مراکز آموزشی همکاری داشته باشند تا اعضای تحریریۀ جدید جذب نمایند؛ برای آموزش مهارت‌های روزنامه‌نگاری به افراد تسهیلاتی مانند تخفیف در شهریۀ ثبت‌نام، حق ایاب و ذهاب، راه‌اندازی دوره‌های برخط یا دعوت از استاد در مراکز خوش‌مسیر ارائه دهند. همچنین فضایی برای فعالیت نویسندگان نو‌قلم و نیرو‌های داوطلب خارج از هیئت تحریریه فراهم کنند.
مشکل آخر هزینه‌های سرسام‌آور چاپ بریل و کاغذی است. نهاد‌های دولتی باید دادن یارانۀ دولتی خرید کاغذ و کمک‌هزینه تهیۀ دستگاه‌های چاپگر را برای نشریه‌ها هموارتر کنند. همچنین به افراد نابینا کمک‌هزینه بدهند تا شخصاً نمایشگر بریل بخرند و هرگونه متون الکترونیکی را بخوانند. نهاد‌های عمومی نزدیک به محل سکونت افراد نابینا هم مانند فرهنگ‌سرا‌ها، سرا‌محله‌ها، کتابخانه‌ها و مراکز بهزیستی می‌توانند نمایشگر بریل تهیه کنند و به اعضای نابینای خود اجازه بدهند تا نشریه‌های موجود را در سالن مطالعه آن مجموعه بخوانند و نیکوست روند دیوان‌سالاری را برای دسترسی به نشریه‌ها و نمایشگر بریل کاهش دهند."
audio/mana-f6107b966e28a0fa1f82.mp3,"سرنوشت مادۀ 27 قانون حمایت از معلولان
نگین حیدری
در دومین شماره از سلسله‌مطالب معلولان و قوانین ایران با دکتر ناصر سرگران، حقوق‌دان و فعال در حوزۀ حقوق معلولان، با موضوع «سرنوشت مادۀ 27 قانون حمایت از حقوق معلولان» همراه شما هستیم. علاقه‌مندان می‌توانند گفتگوی تفصیلی را در پادکست ضمیمه دنبال کنند.
در فصل نهم از قانون حمایت از حقوق معلولان، با عنوان معیشت و حمایت‌های اداری‌ و ‌استخدامی، مادۀ 27 قانون، الزاماتی را برای دولت به وجود آورده ‌است. مفهوم این مادۀ قانونی چیست و چه تکالیفی را برای دولت به وجود آورده ‌است؟
آنچه به موضوع گفتگوی ما مربوط است و در سال 1402 از سوی بسیاری از فعالان در حوزۀ معلولان، بر اجرای آن تأکید شده، بخش اول مادۀ 27 است که به موجب آن دولت موظف شده است در بودجۀ هرسال، حداقل حقوق کار را برای معلولان شدید و خیلی شدید که شغل و درآمدی ندارند پیش‌بینی کند.
پرسش: با توجه به اینکه در قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، در سال 1383، چنین مقرره‌ای را نداشتیم و این تکلیف برای اولین بار در قانون حمایت از حقوق معلولان سال 1396 به وجود آمده است، چه ضرورتی باعث تصویب این ماده و چنین تکلیفی شده است؟
پاسخ: اول اینکه در زمان تصویب قانون جامع حمایت از حقوق معلولان سال 1383 هنوز خبری از کنوانسیون حقوق افراد معلول نبود. از سوی دیگر قانون سال 83 در قالب طرح بود و نمایندگان مجلس اختیار لازم را نداشتند تا بتوانند مقرره‌های مستلزم بودجه را به‌تصویب برسانند. دیگر اینکه متأثر از کنوانسیون حقوق معلولان و تحول‌های اجتماعی، درخواست‌های معلولان از درخواست‌های حداقلی ازجمله مناسب‌سازی و عدم تبعیض گذر کرد تا به مسائل پیچیده‌تر، ازجمله هزینه‌های جبرانی در زندگی معلولان رسید.
پرسش: کدام گروه از معلولان و با چه شرایطی مشمول بخش اول مادۀ 27 قانون حمایت از معلولان هستند؟
پاسخ: تکلیف دولت به پرداخت حداقل حقوق ادارۀ کار به معلولان با معلولیت شدید و خیلی شدید که شغل و درآمدی ندارند، اعم از دولتی و غیردولتی. اگرچه در اغلب موارد افرادی که شغلی ندارند، درآمد هم ندارند، ولی ممکن است برخی افراد که شغلی ندارند، از راه‌های دیگر درآمد داشته باشند. منظور از حداقل حقوق کار، حداقلی است که شورای عالی کار که زیرمجموعۀ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، باید سالیانه آن را پیش‌بینی کند که در سال 1402، معادل پنج میلیون و سیصد و هشت هزار تومان است.
بازهم تأکید می‌کنیم که صرفاً مشاغل رسمی اعم از کشوری، کارگری و … فقط مورد‌نظر قانون‌گذار نبوده‌ است. مهم این است که معلولان تأمین مالی داشته باشند. (در پادکست ضمیمه این شرایط و چگونگی پرداخت، به‌تفصیل، توضیح داده شده ‌است).
پرسش: در کارت‌های آی‌سی‌اف (ICF) که در آنها معلولان طبقه‌بندی شده‌اند و غیر از وضعیت جسمی، حسی و روانی فرد، موضوع‌های دیگر هم در این طبقه‌بندی تأثیر‌گذار است، در مواردی، نوع معلولیت به‌درستی درج نمی‌شود. با توجه به مسئولیت شما در تشکل نابینایان، چه تجربه‌هایی در این خصوص دارید؟
پاسخ: با توجه به تکالیف ‌مالی که برحسب نوع معلولیت برای دولت به وجود می‌آید، در این طبقه‌بندی‌ها، به‌نوعی خساست شده و تلاش می‌شود از شدت معلولیت بکاهند تا فرد معلول از امتیازات ‌قانونی کمتری بهره‌مند شود.
پرسش: آیا قبل از تصویب قانونی، محل و ساز‌و‌کار تأمین بودجه مورد‌نیاز برای اجرای آن در نظر گرفته نمی‌شود؟
پاسخ: قوانینی که دغدغۀ اکثریت نمایندگان نیست، به جزئیات آن هم توجهی نمی‌شود. از سوی دیگر دولت‌ها از نظر سیاسی صرفاً تلاش می‌کنند در طول زمان جامعه را راضی نگه دارند که این نگرش در قانون‌گذاری‌ها هم تأثیر‌گذار است. از ‌نظر حقوقی شورای‌ نگهبان بدون در‌ نظر گرفتن این مصلحت‌اندیشی‌ها اجازۀ تأیید قانون‌ مصوب ‌مجلس را ندارد.
پرسش: آیا از نظر حقوقی، نبودن یا کمبود اعتبارات و بودجۀ لازم برای اجرای قانون، می‌تواند مستمسک عدم اجرای یک تکلیف قانونی باشد؟
پاسخ: قانون الزام‌آور است و با نوشته‌های عادی افراد تفاوت دارد. از سوی دیگر این قانون در قالب لایحه است و دولت، خود این تکلیف‌مالی را پذیرفته ‌است و با توجه به شرایط نا‌مناسب اقتصادی موجود، این تکلیف جزءِ حداقل‌ها برای زندگی معلولان است. در آرای وحدت‌رَویۀ دیوان عدالت اداری که الزام‌آور است، تأکید شده که نبود یا کمبود بودجه نمی‌تواند حقی را ساقط کند.
پرسش: آیا دولت به تکلیف قانونی خود در این زمینه عمل کرده و بودجۀ موردنیاز را پیش‌بینی کرده است؟
پاسخ: پس از گذشت مدت‌زمانی از تصویب و اجرایی شدن قانون، دولت بودجۀ حد‌اقلی را پیش‌بینی کرد، ولی در قانون بودجۀ سال 1402، ردیف بودجۀ مربوط به قانون حمایت از معلولان حذف شد؛ با این استدلالِ غیرقانونی که در بودجۀ سازمان بهزیستی گنجانده شده ‌است! این ماده شامل دو نوع مستمری؛ مستمری ماهانه، یعنی موضوع مادۀ 79 قانون برنامۀ ششم توسعه و کمک‌هزینۀ معیشت معلولان می‌شود.
(در پادکست ضمیمه موضع دولت و چگونگی پرداخت هر یک از مستمری‌ها، مورد‌بررسی قرار گرفته ‌است).
پرسش: مانع و چالش اصلی در اجرای مادۀ 27 چیست؟
پاسخ: چالش اصلی این است که معلولان، در برنامه‌ریزی‌ها و قانون‌گذاری‌ها دیده نمی‌شوند. دولت بر اساس میزان مشکلاتی که ممکن است گروه‌های مختلف به وجود بیاورند، برنامه‌ریزی می‌کند و اولویت را به گروه‌های‌ صاحب فشار سیاسی بیشتر می‌دهد. معلولان کمترین فشار را بر دولت دارند. تجربۀ معلولان در کشورهای دیگر هم این نکته را تأیید می‌کند.
پرسش: برای اینکه معلولان مشمول این ماده، به حقوق خود دست یابند، چه اقدامات قضایی متصور است؟
پاسخ: یکی از ساز‌و‌کارها برای اجرای قانون، استفاده از اهرم قضایی است. معلولان به‌عنوان جزئی از جامعه می‌توانند از تصمیم‌های خلاف قانون دولت و وظایف قانونی که دولت انجام نداده است، در دیوان ‌عدالت ‌اداری شکایت کنند.
(برای آگاهی از چگونگی انجام این شکایت به پادکست ضمیمه مراجعه کنید).
پرسش: از منظر قضایی چه اقدامی تابه‌حال انجام شده است؟
پاسخ: به ‌دنبال پرسش‌ها و مطالبه‌گری معلولان، به‌موازات بهره‌گیری از ابزارهای قانونی و اجرایی، دادخواست اولیه تنظیم و در کانال کمپین پیگیری حقوق معلولان قرار گرفت. بسیاری از معلولان دادخواست‌های خود را از طریق دفاتر خدمات ‌قضایی در دیوان عدالت ثبت کردند.
(علاقه‌مندان می‌توانند نتیجۀ این دادخواست‌ها را در پادکست ضمیمه دنبال کنند).
پرسش: پس از این دعاوی، آیا حداقل حقوق برای عده‌ای برقرار شده است؟
پاسخ: در مورد گروهی به سازمان‌ بهزیستی اجرای رأی ابلاغ شده است، عده‌ای هم از این مرحله گذشته‌اند و حداقل حقوق را دریافت می‌کنند.
پرسش: آرای صادره از سوی شعب دیوان، به ‌لحاظ ‌کمی، به ‌نفع معلولان ‌واجد ‌شرایط یا علیه آنها بوده است؟
پاسخ: علی‌رغم عدم دسترسی به آمار دقیق در این خصوص، تقریباً نیمی از آرا به نفع معلولان واجد‌ شرایط صادر شده است.
پرسش: ادامۀ راهکار قضایی چه خطراتی دارد؟
پاسخ: بهزیستی به دنبال تصویب آیین‌نامه‌ای برای به حد‌اقل رساندن مشمولان مادۀ 27 است.
(علاقه‌مندان برای آگاهی از دیگر تبعات و خطرات احتمالی، از منظر اداری و قضایی، به پادکست ضمیمه مراجعه کنند).
پرسش: مطالبه‌گری معلولان از طریق برگزاری تجمع‌ها و کمپین‌ها تا چه میزان می‌تواند در دسترسی معلولان به این حق مؤثر باشد؟
پاسخ: تجربۀ تاریخی نشان داده، تجمع‌ها در صورت انسجام بیشتر و حضور فعالانۀ تشکل‌های معلولان، مؤثر و راهگشا خواهند ‌بود.
علی‌رغم تلخی بعضی مباحث، درهرحال معلولان باید موضع خود نسبت به قوانین و چگونگی مطالبه‌گری نتیجه‌بخش را بدانند و ابزار رسانه بازوی توانمندی در کنار این مطالبه‌گری‌ها خواهد ‌بود.
باید معلولان در این مطالبه‌گری‌ها آگاه باشند و به سمت لفاظی‌های سیاسی فقرزدایی و اصلاح قانون و عناوینی از این دست منحرف نشوند و ضمن استفاده از ابزارهای مختلف که در گفتگوی تفصیلی به آن پرداخته‌ایم، به مطالبات به‌حق ‌خود ادامه دهند."
audio/mana-6ae2081d0d995422ffac.mp3,"سرنوشت مادۀ 27 قانون حمایت از معلولان
نگین حیدری
در دومین شماره از سلسله‌مطالب معلولان و قوانین ایران با دکتر ناصر سرگران، حقوق‌دان و فعال در حوزۀ حقوق معلولان، با موضوع «سرنوشت مادۀ 27 قانون حمایت از حقوق معلولان» همراه شما هستیم. علاقه‌مندان می‌توانند گفتگوی تفصیلی را در پادکست ضمیمه دنبال کنند.
در فصل نهم از قانون حمایت از حقوق معلولان، با عنوان معیشت و حمایت‌های اداری‌ و ‌استخدامی، مادۀ 27 قانون، الزاماتی را برای دولت به وجود آورده ‌است. مفهوم این مادۀ قانونی چیست و چه تکالیفی را برای دولت به وجود آورده ‌است؟
آنچه به موضوع گفتگوی ما مربوط است و در سال 1402 از سوی بسیاری از فعالان در حوزۀ معلولان، بر اجرای آن تأکید شده، بخش اول مادۀ 27 است که به موجب آن دولت موظف شده است در بودجۀ هرسال، حداقل حقوق کار را برای معلولان شدید و خیلی شدید که شغل و درآمدی ندارند پیش‌بینی کند.
پرسش: با توجه به اینکه در قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، در سال 1383، چنین مقرره‌ای را نداشتیم و این تکلیف برای اولین بار در قانون حمایت از حقوق معلولان سال 1396 به وجود آمده است، چه ضرورتی باعث تصویب این ماده و چنین تکلیفی شده است؟
پاسخ: اول اینکه در زمان تصویب قانون جامع حمایت از حقوق معلولان سال 1383 هنوز خبری از کنوانسیون حقوق افراد معلول نبود. از سوی دیگر قانون سال 83 در قالب طرح بود و نمایندگان مجلس اختیار لازم را نداشتند تا بتوانند مقرره‌های مستلزم بودجه را به‌تصویب برسانند. دیگر اینکه متأثر از کنوانسیون حقوق معلولان و تحول‌های اجتماعی، درخواست‌های معلولان از درخواست‌های حداقلی ازجمله مناسب‌سازی و عدم تبعیض گذر کرد تا به مسائل پیچیده‌تر، ازجمله هزینه‌های جبرانی در زندگی معلولان رسید.
پرسش: کدام گروه از معلولان و با چه شرایطی مشمول بخش اول مادۀ 27 قانون حمایت از معلولان هستند؟
پاسخ: تکلیف دولت به پرداخت حداقل حقوق ادارۀ کار به معلولان با معلولیت شدید و خیلی شدید که شغل و درآمدی ندارند، اعم از دولتی و غیردولتی. اگرچه در اغلب موارد افرادی که شغلی ندارند، درآمد هم ندارند، ولی ممکن است برخی افراد که شغلی ندارند، از راه‌های دیگر درآمد داشته باشند. منظور از حداقل حقوق کار، حداقلی است که شورای عالی کار که زیرمجموعۀ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، باید سالیانه آن را پیش‌بینی کند که در سال 1402، معادل پنج میلیون و سیصد و هشت هزار تومان است.
بازهم تأکید می‌کنیم که صرفاً مشاغل رسمی اعم از کشوری، کارگری و … فقط مورد‌نظر قانون‌گذار نبوده‌ است. مهم این است که معلولان تأمین مالی داشته باشند. (در پادکست ضمیمه این شرایط و چگونگی پرداخت، به‌تفصیل، توضیح داده شده ‌است).
پرسش: در کارت‌های آی‌سی‌اف (ICF) که در آنها معلولان طبقه‌بندی شده‌اند و غیر از وضعیت جسمی، حسی و روانی فرد، موضوع‌های دیگر هم در این طبقه‌بندی تأثیر‌گذار است، در مواردی، نوع معلولیت به‌درستی درج نمی‌شود. با توجه به مسئولیت شما در تشکل نابینایان، چه تجربه‌هایی در این خصوص دارید؟
پاسخ: با توجه به تکالیف ‌مالی که برحسب نوع معلولیت برای دولت به وجود می‌آید، در این طبقه‌بندی‌ها، به‌نوعی خساست شده و تلاش می‌شود از شدت معلولیت بکاهند تا فرد معلول از امتیازات ‌قانونی کمتری بهره‌مند شود.
پرسش: آیا قبل از تصویب قانونی، محل و ساز‌و‌کار تأمین بودجه مورد‌نیاز برای اجرای آن در نظر گرفته نمی‌شود؟
پاسخ: قوانینی که دغدغۀ اکثریت نمایندگان نیست، به جزئیات آن هم توجهی نمی‌شود. از سوی دیگر دولت‌ها از نظر سیاسی صرفاً تلاش می‌کنند در طول زمان جامعه را راضی نگه دارند که این نگرش در قانون‌گذاری‌ها هم تأثیر‌گذار است. از ‌نظر حقوقی شورای‌ نگهبان بدون در‌ نظر گرفتن این مصلحت‌اندیشی‌ها اجازۀ تأیید قانون‌ مصوب ‌مجلس را ندارد.
پرسش: آیا از نظر حقوقی، نبودن یا کمبود اعتبارات و بودجۀ لازم برای اجرای قانون، می‌تواند مستمسک عدم اجرای یک تکلیف قانونی باشد؟
پاسخ: قانون الزام‌آور است و با نوشته‌های عادی افراد تفاوت دارد. از سوی دیگر این قانون در قالب لایحه است و دولت، خود این تکلیف‌مالی را پذیرفته ‌است و با توجه به شرایط نا‌مناسب اقتصادی موجود، این تکلیف جزءِ حداقل‌ها برای زندگی معلولان است. در آرای وحدت‌رَویۀ دیوان عدالت اداری که الزام‌آور است، تأکید شده که نبود یا کمبود بودجه نمی‌تواند حقی را ساقط کند.
پرسش: آیا دولت به تکلیف قانونی خود در این زمینه عمل کرده و بودجۀ موردنیاز را پیش‌بینی کرده است؟
پاسخ: پس از گذشت مدت‌زمانی از تصویب و اجرایی شدن قانون، دولت بودجۀ حد‌اقلی را پیش‌بینی کرد، ولی در قانون بودجۀ سال 1402، ردیف بودجۀ مربوط به قانون حمایت از معلولان حذف شد؛ با این استدلالِ غیرقانونی که در بودجۀ سازمان بهزیستی گنجانده شده ‌است! این ماده شامل دو نوع مستمری؛ مستمری ماهانه، یعنی موضوع مادۀ 79 قانون برنامۀ ششم توسعه و کمک‌هزینۀ معیشت معلولان می‌شود.
(در پادکست ضمیمه موضع دولت و چگونگی پرداخت هر یک از مستمری‌ها، مورد‌بررسی قرار گرفته ‌است).
پرسش: مانع و چالش اصلی در اجرای مادۀ 27 چیست؟
پاسخ: چالش اصلی این است که معلولان، در برنامه‌ریزی‌ها و قانون‌گذاری‌ها دیده نمی‌شوند. دولت بر اساس میزان مشکلاتی که ممکن است گروه‌های مختلف به وجود بیاورند، برنامه‌ریزی می‌کند و اولویت را به گروه‌های‌ صاحب فشار سیاسی بیشتر می‌دهد. معلولان کمترین فشار را بر دولت دارند. تجربۀ معلولان در کشورهای دیگر هم این نکته را تأیید می‌کند.
پرسش: برای اینکه معلولان مشمول این ماده، به حقوق خود دست یابند، چه اقدامات قضایی متصور است؟
پاسخ: یکی از ساز‌و‌کارها برای اجرای قانون، استفاده از اهرم قضایی است. معلولان به‌عنوان جزئی از جامعه می‌توانند از تصمیم‌های خلاف قانون دولت و وظایف قانونی که دولت انجام نداده است، در دیوان ‌عدالت ‌اداری شکایت کنند.
(برای آگاهی از چگونگی انجام این شکایت به پادکست ضمیمه مراجعه کنید).
پرسش: از منظر قضایی چه اقدامی تابه‌حال انجام شده است؟
پاسخ: به ‌دنبال پرسش‌ها و مطالبه‌گری معلولان، به‌موازات بهره‌گیری از ابزارهای قانونی و اجرایی، دادخواست اولیه تنظیم و در کانال کمپین پیگیری حقوق معلولان قرار گرفت. بسیاری از معلولان دادخواست‌های خود را از طریق دفاتر خدمات ‌قضایی در دیوان عدالت ثبت کردند.
(علاقه‌مندان می‌توانند نتیجۀ این دادخواست‌ها را در پادکست ضمیمه دنبال کنند).
پرسش: پس از این دعاوی، آیا حداقل حقوق برای عده‌ای برقرار شده است؟
پاسخ: در مورد گروهی به سازمان‌ بهزیستی اجرای رأی ابلاغ شده است، عده‌ای هم از این مرحله گذشته‌اند و حداقل حقوق را دریافت می‌کنند.
پرسش: آرای صادره از سوی شعب دیوان، به ‌لحاظ ‌کمی، به ‌نفع معلولان ‌واجد ‌شرایط یا علیه آنها بوده است؟
پاسخ: علی‌رغم عدم دسترسی به آمار دقیق در این خصوص، تقریباً نیمی از آرا به نفع معلولان واجد‌ شرایط صادر شده است.
پرسش: ادامۀ راهکار قضایی چه خطراتی دارد؟
پاسخ: بهزیستی به دنبال تصویب آیین‌نامه‌ای برای به حد‌اقل رساندن مشمولان مادۀ 27 است.
(علاقه‌مندان برای آگاهی از دیگر تبعات و خطرات احتمالی، از منظر اداری و قضایی، به پادکست ضمیمه مراجعه کنند).
پرسش: مطالبه‌گری معلولان از طریق برگزاری تجمع‌ها و کمپین‌ها تا چه میزان می‌تواند در دسترسی معلولان به این حق مؤثر باشد؟
پاسخ: تجربۀ تاریخی نشان داده، تجمع‌ها در صورت انسجام بیشتر و حضور فعالانۀ تشکل‌های معلولان، مؤثر و راهگشا خواهند ‌بود.
علی‌رغم تلخی بعضی مباحث، درهرحال معلولان باید موضع خود نسبت به قوانین و چگونگی مطالبه‌گری نتیجه‌بخش را بدانند و ابزار رسانه بازوی توانمندی در کنار این مطالبه‌گری‌ها خواهد ‌بود.
باید معلولان در این مطالبه‌گری‌ها آگاه باشند و به سمت لفاظی‌های سیاسی فقرزدایی و اصلاح قانون و عناوینی از این دست منحرف نشوند و ضمن استفاده از ابزارهای مختلف که در گفتگوی تفصیلی به آن پرداخته‌ایم، به مطالبات به‌حق ‌خود ادامه دهند."
audio/mana-fa6500136e2b9a05bec9.mp3,"احمد رضا در آیینۀ منابع
محمد نوری
احمد رضا (تولد 1290ش) در دو سالگی براثر آبله نابینا شد. او از کودکی به کتاب و علم‌آموزی و تحصیل علاقه داشت؛ هرچند متأسفانه تا سیزده‌سالگی نتوانست به مدرسه برود. او از اولین نابینایانی است که معلم، کتابدار و نویسنده شد و بیش از بیست عنوان کتاب نوشت. احمد رضا در شمار نسل نخست نابینایان ایران است که به‌جای تن دادن به تکدی و مشاغل سطح پایین به سراغ مشاغل فرهنگی رفتند و تلاش کردند باعزت زندگی کنند. آثار چاپ‌شدۀ احمد گویای آن است که از دیدگاه‌های پیشرفته و اطلاعات به‌روز برخوردار و آدم فرهیخته و دارای نبوغ و خلاقیت بود، اما با این اوصاف وقتی نام و آثارش را در نشریه‌ها و منابع جستجو می‌کنیم، فقط چهار مطلب کوتاه دربارۀ او می‌یابیم. درصورتی‌که اگر احمد در یکی از کشورهای اروپایی بود، به‌عنوان متفکر و سرمایۀ ملی از او استقبال می‌شد؛ حتماً جلسه‌های نقد و بررسی کتاب‌هایش برگزار می‌شد و او و اندیشه‌اش را معرفی می‌کردند. همچنین طرح‌هایی که در زمینه‌های مختلف برای حل مشکلات فرهنگی داشت، توسط کارشناسان بررسی می‌شد، اما در ایران هیچ توجهی به او نشد و آن‌چنان غبار مظلومیت و گرد غفلت بر احمد و امثال او پاشیده شده است که آدمی را افسرده و از همه‌چیز و همه‌کس دلسرد می‌کند.
با خود فکر کردم احمد رضا را به‌عنوان یک نمونه بررسی کنم تا معلوم شود یکی از دلایل مهم عقب‌ماندگی و عدم پیشرفت ما این است که چنین ذخایر و منابعی را با بی‌توجهی، کنار می‌گذاریم و این گنجینه‌ها هم با ناامیدی در غم خود می‌میرند یا مهاجرت می‌کنند و به دیگر کشورها می‌روند. در هر دو صورت ایران گنج‌های گران‌بهای خود را از دست داده و می‌دهد. بله! معدودی از افراد که به قدرت وصل هستند، پول و پارتی دارند، مطرح‌اند، ولی درواقع آنها درصد اندکی هستند و دوم اینکه بسیاری از آنها، از نظر محتوا ضعیف‌اند.
اولین بار مردم و اهل فرهنگ و مطالعه، در سال 1328، نام احمد رضا و نام یکی از کتاب‌های او به نام اثری از بی‌بصری را در مجلۀ یادگار دیدند. در آن زمان احمد سی و هشت‌ساله بود و تازه کتاب اثری از بی‌بصری را با هزینۀ خودش و با مشقت بسیار منتشر کرده بود. مجلۀ یادگار در شمارۀ فروردین و اردیبهشت 1328، در بخش «مطبوعات تازه» این کتاب را به‌عنوان چهاردهمین کتابی که به‌تازگی در ایران منتشر شده بود، معرفی کرد. «مطبوعات تازه» یعنی کتاب‌های تازه منتشر شده که امروزه به آن «تازه‌های کتاب» یا «تازه‌های نشر» می‌‌گویند.
خبرنگار مجلۀ یادگار دربارۀ این کتاب و نویسنده‌اش یعنی احمد رضا این‌گونه نوشته است: «اثری از بی‌بصری شامل دو قسمت یا سه کتاب در یک جلد حاوی تقریراتی از آقای احمد رضا و متضمن نظریات اصلاحی و شمه‌ای از سرگذشت و طرز کار ایشان در 124 صفحه به خط ریز، طهران 1328 شمسی. مؤلف این کتاب اگرچه بدبختانه از نعمت بینایی محروم مانده، ولی در عوض از حسن قریحه و هوش و ذَکا و فِطنَت و حافظه سرمایه‌ای وافر دارند و به مدد آنها همین اوراق تأثرآور را گرد آورده و به خوانندگان بابصر تقدیم داشته‌اند تا شاید موجب بصیرتی ایشان را فراهم آید» (ص 160).
این گزارش شامل نکات خوب و متأسفانه غلط‌های نگارشی اساسی است و نشان می‌دهد نویسندۀ گزارش، اهل کتاب و خبره در امور کتاب نبوده یا اگر بوده درصدد بوده است با عجله مطلبی تهیه کند.
نکات خوب و غلط مندرج در این گزارش را به‌ترتیب می‌نویسم:
۱- کتابِ اثری از بی‌بصری مجموعه‌ای از سه کتاب است که صفحات هر یک از شمارۀ یک شروع شده. کتاب اول 56 صفحه، کتاب دوم 27 صفحه و کتاب سوم 124 صفحه است، ولی نویسنده گزارش کل مجموعه را 124 صفحه نوشته است، درحالی‌که این 207 صفحه است.
۲- هیچ نکته‌ای دربارۀ عبارت اثری از بی‌بصری ننوشته است، درحالی‌که احمد در مقدمه منظورش را توضیح داده و گفته اثری، یعنی کتابی از بی‌بصر، یعنی نابینایی تقدیم به جامعه می‌شود.
۳- اینکه نویسندۀ گزارش نوشته است کتاب حاوی تقریراتی و متضمن نظریات اصلاحی است، درست نیست؛ چراکه هر سه کتاب واقعاً پژوهش و تدوین است، یعنی مطالبی را با تدقیق و تحقیق نوشته است. اینکه می‌گوید متضمن نظریات اصلاحی است، خوب است، ولی اگر می‌نوشت «اصلاحی و ابتکاری» بهتر بود.
۴- در گزارش نوشته است این اثر شمه‌ای از سرگذشت و طرز کار احمد رضا است که این هم مطلب درستی نیست، زیرا جلد اول زندگی‌نامۀ خودنوشت مؤلف است. جلد دوم دربارۀ روابط و مناسبات جامعه و نابینایان، یعنی برخورد و رفتار مردم با نابینایان و عکسِ آن است و جلد سوم دربارۀ مشکلات و موانع پیشرفت نابینایان یا به تعبیر امروزی «آسیب‌شناسی» است که چنین مباحثی پیش از آن سابقه نداشته و احمد برای اولین بار آنها را مطرح کرده است.
۵-در گزارش نوشته است: طهران، 1328. با توجه به اینکه احمد این کتاب را به کتابخانۀ مجلس اهدا کرده و در یادداشت اول کتاب، تاریخ اسفند 1327 را نوشته است، یعنی این کتاب را منتشر و چاپ کرده و در اسفند 1327 به کتابخانه هدیه کرده است؛ بنابراین ذکر سال 1328 مشکل دارد؛ هرچند کتاب شناسنامه ندارد.
۶-اینکه نویسندۀ گزارش نوشته است: مؤلف این کتاب اگرچه بدبختانه از نعمت بینایی محروم مانده …، به کار بردن دو کلمۀ بدبختانه و محرومیت، در خطاب با نابینایان صحیح نیست و درواقع نوعی توهین به آنها است، یعنی چون مؤلف نعمت بینایی را ندارد، موجب بدبختی و محروم شدن اوست. امروزه توصیه می‌شود از این ادبیات استفاده نشود.
۷- در این متن آمده است که در عوض از هوش، ذکا و فطنت و حافظه، سرمایه‌ای وافر دارند که اگر به‌جای ذکا و فطنت، ذکاوت و فطانت می‌نوشت بهتر بود، اما خوب بود علت بهره‌مندی احمد از هوش و فطانت و حافظه را می‌نوشت، مثلاً می‌گفت در کتابش گفته حدود بیست عنوان کتاب نوشته، در دانشگاه شاگرد اول بوده و با موفقیت دورۀ تحصیل را گذرانده است و خلاصه از متن کتاب، نمونه‌هایی دال بر این ویژگی‌ها می‌آورد.
۸- نوشته است: به مدد این ویژگی‌ها این اوراق تأثرآور را گرد آورده … واژه تأثرآور، یعنی ناراحت‌کننده و کاربردش در مورد احمد و کتاب احمد درست نیست. اتفاقاً کتاب احمد موجب خوشحالی است. تعبیر اوراق هم متضمن نوعی کوچک شمردن کتاب احمد است.
۹- نوشته است: کتاب را به افراد بابصر (بینا) تقدیم کرده تا شاید موجب بصیرتی ایشان را فراهم آورد. کلمۀ بصیرتی درست نیست و باید می‌نوشت بصیرت مردم را فراهم آورد.
شایسته بود که خبرنگار مجله مطالبی از کتاب را به‌صورت گزینشی می‌آورد تا معلوم شود این کتاب برای آگاهی‌بخشی به جامعه و فرهنگ‌سازی چقدر مهم و مؤثر است.
به‌هر‌حال این گزارش، هفتاد و چهار سال قبل منتشر شده و از این نظر که اولین نشریه‌ای است که به احمد و کتابش بها داده، قابل‌تقدیر و تشکر است.
ادامه دارد"
audio/mana-b176c2cee1806465bf63.mp3,"از سنندج گرم تا دالانپر سرد
صلاح‌الدین محمدی
اواخر تیرماه است و گرما تا جایی که امکان دارد بر قدرت خود افزوده است و چون فرماندهی کاربلد، تمام قوای خود را در جبهه‌‌های مختلف با درایت کامل رهبری می‌کند و خصم را که ما انسان ضعیف باشیم، همه‌جا عقب رانده و در مقابلِ این سطح از گرما ناتوان ساخته است؛ طوری‌که کار به تعطیلی اداره‌ها، خاموشی‌های مکرر برق و خیلی ترفند‌های دیگر رسیده است.
در اوج گرمای تموز و در چنین تابستانی جانکاه، مژدۀ رفتن به دامنه‌های سرد و فرح‌انگیز شمال غرب ایران و دیدار با قلۀ کوه همیشه سرسبز دالانپر، شیرین‌تر از انگبین و گواراتر از بادۀ دیرین است.
دالانپر در زبان کردی، به معنی «محل پرواز عقاب‌ها» است. این منطقۀ زیبای طبیعی در ۳۵ کیلومتری شهرستان اشنویه، از توابع استان آذربایجان غربی، و با ارتفاعی در حدود ۳۴۶۶ متر، در نقطۀ صفر مرزی سه کشور ایران، عراق و ترکیه واقع شده است؛ طوری‌که با ایستادن روی این قلۀ زیبا، به‌آسانی مناطقی از سه کشور را خواهید دید.
با امید به تجدید دیدار با دالانپر زیبا و همیشه خنک، ساعات اولیۀ بامداد پنجشنبه ۲۹ تیرماه در قالب گروه کوه‌نوردی عصای سفید کردستان با استفاده از یک دستگاه مینی‌بوس به همراه یازده نفر دیگر از هم‌نوردان نابینا و بینا، سنندج را به سمت اشنویه ترک می‌کنیم. در شهرستان سقز، کاک زاهد ذوالفقاری هم‌نورد خوش‌دل و سرپرست گروه عصای سفید سقز نیز به ما ملحق می‌شود.
صبحانه را در پارکی باصفا، در شهر نقده، صرف کردیم و بلافاصله به سمت اشنویه و روستای سوله دوکَل حرکت کردیم. ساعت از یازده گذشته است که در شهر دیزَج مَرگِوَر از مینی‌بوس پیاده می‌شویم. با کرایه‌کردن یک نیسان، به سمت محل کمپ و منطقۀ موسوم به «میرگه فال» به معنی «چمن‌زار» حرکت می‌کنیم. هوا همچنان گرم و آزارنده به نظر می‌رسد، اما هرچه بالاتر می‌رویم، بر خنکای آن افزوده می‌شود و هم‌نوردان را مژدۀ صعودی خوش و به‌یاد‌ماندنی می‌بخشد؛ هرچند گاه جادۀ خاکی ناهموار و تکان‌های شدید ماشین آزاردهنده می‌شود، اما صفای نیسان‌سواری در چنین فضا و شرایطی، دل‌چسب و خاطره‌انگیز است.
حدود ساعت دوازده است که به محل کمپ می‌رسیم. نقطه‌ای که سراسر پوشیده از چمن و پوشش گیاهی نرم و لطیف در دو طرف یک جوی آب است. علاوه بر گروه عصای سفید، گروه‌های کوه‌نوردی دیگری نیز به دیدار این زیبای خنک شتافته‌اند. به‌محض رسیدن به محل کمپ شبانه، بلافاصله چادر‌ها را برپا می‌کنیم و همۀ اعضای تیم، جز دو نفر که برای نگاهبانی از چادرها در محل کمپ می‌مانند، حدود ساعت یک به سمت قله حرکت می‌کنیم.
خورشید در این ساعت با تمام قدرت خود می‌تابد و تا جایی که زور دارد بر گرمای نگاهش افزوده است، اما هوا در این نقطه به علت برف‌هایی که در بالادست وجود دارد، کاملاً خنک و مطبوع است. مسیر صعود از میان پوشش گیاهی نرم و لطیف است که دم‌به‌دم بر شوق صعود می‌افزاید و پنجرۀ دل را به فرحی روح‌افزا می‌گشاید. موسیقی جویبارانی که از لابه‌لای این پوشش گیاهی خوش‌عطر جاری است، بر دلربایی فضا افزوده است. دیری نمی‌گذرد که مسیر صعود وارد پاکوبی با شیب نسبتاً تند می‌شود. مسیر تقریباً از این نقطه تا رسیدن به جادۀ نظامی، با همان شیب تند ادامه پیدا می‌کند، اما پوشش گیاهی حریرفام زیر پای هم‌نوردان، سختی و دشواری صعود را بیش از پیش آسان نموده و در هر گام انرژی تازه‌ای به ساق‌هایمان تزریق می‌کند.
دالانپر با قبای زمردین خود که با لکه‌های برفی مانده از زمستان، آن را تزیین کرده است، زیباتر از همیشه به نظر می‌رسد، با رایحه‌های مشام‌نواز انواع گل‌های بهاری، خود را معطر ساخته است و چون عروسی باشکوه برای کوه‌نوردان و طبیعت‌دوستان، خوش‌خوش می‌خُرامد. دالانپر با شیطنتی دخترانه، از همه دلبری و دلربایی می‌کند، اما سعادت کوه در این است که قدرتی وجود ندارد تا زیبایی‌هایش را به‌زور زیر حجاب و چادر زنده‌به‌گور کند!
کاش انسان دست از تعقل و تفکر می‌کشید و به طبیعت حیوانی خود بازمی‌گشت تا با پیروی از نیروی غریزه، جز برای تأمین نیاز خود، دست به کشتار جانوران و تخریب طبیعت نمی‌زد و با توسل به قوانین ساختگی و واقعیت‌های خیالی خویش، همنوعانش را آزار نمی‌داد و بدین‌سان واقعیت‌های عینی را نابود نمی‌کرد!
القصه، با رسیدن به جادۀ نظامی که برای دسترسی به پاسگاه‌های مرزی احداث شده است، از آن می‌گذریم و وارد مسیر سنگی و صخره‌ای صعود می‌شویم که لازم است در قسمت‌هایی از مسیر دست به سنگ شویم و چالش‌ها و تجربه‌های هیجان‌انگیزتری از ورزش کوه‌نوردی را تجربه کنیم.
درنهایت ساعت شانزده است که در هوایی نسبتاً خنک دست در گردن عروس شمال غرب ایران انداخته و چشم و دل را از شکوه و عظمتش سیراب می‌کنیم. دیدار با دوست را با تصاویر دوربین‌ها جاودانه می‌سازیم و افتخار و شادی وصال دالانپر را با نغمه‌هایی از جنس عشق جشن می‌گیریم. غیر از ما گروه‌های دیگری نیز به دیدار لانۀ عقاب‌ها، یعنی دالانپر شتافته‌اند که در مسیر با آنها برخورد می‌کنیم یا در قله در ضیافت دالانپر با آنها شریک می‌شویم. بعد از توقف کوتاهی در قله و تبادل و تناول خوراکی‌هایمان، به سمت محل چادر‌ها برمی‌گردیم.
حدود ساعت نوزده است که به کمپ می‌رسیم. صدای موسیقی از هر طرف بلند است و معلوم است که گروه‌های دیگری از راه رسیده‌اند و در این نقطۀ باصفا کمپ برپا کرده‌اند تا صبح روز بعد صعود کنند. سروصدای گروه‌های کوه‌نوردی با صدای بع‌بع گوسفندان سیاه‌چادرها و عوعوی سگان آنها که در این نقطه اتراق کرده‌اند، درآمیخته و فضای کوهستان را به قابی از زندگی مبدل کرده که سرود عشق و زندگی را در آن، زنده‌تر از همیشه سر داده‌اند.
به‌محض رسیدن به محل چادرها، کاک توفیق ظریف، یکی از یاران باوفای گروه، به استقبالمان آمده و با چای زغالی‌ که برایمان آماده کرده است، خستگی را حسابی از تن‌هایمان می‌زداید و دل‌هایمان را مملو از مهر و صفای عالم کوه‌نوردی می‌کند. دست و صورت را در آب سردی که در بین چادرها جاری است، می‌شوییم و با نوشیدن یکی‌دو جام از این مایع سرد و زلال، جانی تازه می‌گیریم. بعد از خوردن شام، بزم موسیقایی کوه‌نوردی را در فضای کوهستان ساز می‌کنیم و خود را، کم‌کم، به این کیمیای جان می‌سپاریم که هر دم ما را از خود بی‌خود می‌کند و لحظات خوشی را برایمان رقم می‌زند.
موسیقی چون آهن‌ربایی قوی، میدان مغناطیسی شگفت‌انگیزی خلق و تمام ساکنین چادر‌های دیگر گروه‌‌ها را دور ما جمع می‌کند و با جوهر سحرانگیز خود، همه را یکی می‌کنی و به درون این کانون عجیب می‌کشد.
دیری نمی‌گذرد که یار دیرین موسیقی، یعنی رقص نیز هم‌نوردان را جادو می‌کند؛ همه یکی می‌شوند، خودی و غیرخودی دست در دست هم شعر زندگی را با تمام وجود می‌خوانند و تمام بندبند بدن خویش را با حرکات موزون به رقص درمی‌آوردند و بادۀ زندگی را در ساغر جان می‌ریزند. شعر، آواز، موسیقی، نسیم پوست‌نواز و خنک شبانه، فضای بهاری و سرشار از تری و تازگی محیط کوهستان، نغمۀ طبیعت‌دوستان، شادی‌شان، وجد و سرخوشی آنها و کلام گرم و صمیمی هرکدام از آنان، همه و همه، انرژی‌های مثبتی هستند که در کنه وجود آدمی می‌ریزد و آنچه خوبی و نیکی و انسانیت است، از این باغ مملو از مهر و صفا، برمی‌خیزد. پس از چند ساعت، چون تعدادی از ‌گروه‌ها قرار است صبح روز بعد، صعود کنند، ناچار دست از موسیقی و این‌همه انرژی مثبت می‌کشیم و کم‌کم مهیای خواب در فضای بسیار خنک و اسرار‌آمیز کوهستان می‌شویم. خواب چه لذتی دارد در کنار جویباری که موسیقی شرشر آن، چون لالایی مادری مهربان، کم‌کم خواب را در تمام وجودتان تزریق می‌کند! لذت چنین خوابی صدها برابر می‌شود، اگر در کنار موسیقی ملایم آب، با صدای داوودیِ حسن زیرک و محمد ماملِه، از خوانندگان شهیر کرد، به خواب بروید.
نکتۀ آزاردهنده‌ای که به‌دور از فرهنگ کوه‌نوردی است، این است که یکی از گروه‌ها با نادیده‌گرفتن حقوق استراحت دیگران، تا نیمه‌های شب به آواز و موسیقی خود ادامه داده و با سروصدای خود، استراحت و آسایش را از دیگران سلب کرده بودند. همین‌جا لازم است که به یاد داشته باشیم سرشت اجتماعی انسان به این معنی است که همه‌جا، حتی در کوهستان نیز حواسمان به حقوق دیگران باشد و فکر نکنیم که اینجا دیگر کوهستان است و از همه لحاظ آزاد هستیم، چون این آزادی ما به قیمت تضییع حقوق دیگران ختم می‌شود.
این شب به‌یاد‌ماندنی نیز به سرآمد و پس از صرف صبحانه، بلافاصله با نیسان محمدآقا به سمت روستای سوله دوکل برگشتیم.
پیش از عزیمت به سنندج، لازم بود که به دیدار آبشار بزرگ و خروشان سوله دوکل برویم تا بازهم با دیدن این پدیدۀ طبیعی و گوش‌دادن به غرش و صوت موسیقایی آن، باز وجود را سرشار از انرژی دیرپای طبیعت سازیم و بار دیگر نرد عشق را به این‌همه لطف و زیبایی طبیعت ببازیم. این آبشار زیبا محصول ذوب‌شدن برف‌ها و چشمه‌های متعدد دالانپر است که به‌صورت آبشاری بزرگ در روستای سوله دوکل منظره‌ای جذاب و چشم‌نواز را خلق کرده است که هرساله هزاران گردشگر را از نقاط دور و نزدیک جذب زیبایی خود می‌کند.
آبشار در قسمت غربی روستا قرار دارد و می‌توان با پنج دقیقه قدم‌زدن، به وصال آن نائل شد. موقعیت آبشار به‌گونه‌ای است که فقط می‌توان از دور آن را مشاهده کرد و به صدای دل‌انگیز آن گوش داد. با ثبت تصاویر، دیدار با آبشار سوله دوکل را جاودانه و اشنویه، پایتخت گیلاس ایران، را به سمت سنندج گرم ترک کردیم.
جای سایر دوستان سبز!"
audio/mana-184a49fa3d2e93778e8e.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
میهمان لحظات شما می‌شویم تا راجع به موسیقی و کتب مورد نیاز هنرجویان نابینا و شرایط و تهیه این کتب با یکی از فعالان این حوزه گپ و گفتی داشته باشیم.
در این مجال میزبان شهاب الماسی فارغ‌التحصیل کارشناسی موسیقی و کارشناس ارشد مدیریت امور فرهنگی شده‌ایم تا برای‌مان راجع به موسیقی و شرایط نت نویسی کتب موسیقی برای نابینایان صحبت کنند.
الماسی متولد 1360 است و موسیقی را از ده سالگی نزد پسر دایی خود آموخته و در مدرسه شاگرد مرحوم محمد رضا لکا بوده است. وی در 17 سالگی به مدت سه سال به عنوان مربی موسیقی مهد کودک فعالیت داشته است.
الماسی ابتدا به توضیحاتی در باب موسیقی و نقش آن در زندگی نابینایان می‌پردازد و سپس ادامه می‌دهد که افراد نابینا به دلیل محدودیت‌های شغلی که دارند، تلاش کرده‌اند از راه موسیقی برای خود ایجاد شغل کنند. وی توضیح می‌دهد در سال‌های گذشته که ساخت ملودی‌ها متکی به نیروی انسانی بود نابینایان می‌توانستن با شرکت در مراسم‌های مختلف اعم از عمومی و خصوصی برای خود کسب درآمد کنند؛ اما امروزه این امر به وسیله برنامه‌های کامپیوتری که عمدتاً گرافیکی هم هستند انجام می‌گیرد و کمتر کسی از طریق روش‌های قدیمی به ساخت ملودی می‌پردازد.
میهمان نواک همچنین به توضیح درباره مشکلات بر سر راه آموزش تخصصی موسیقی به نابینایان می‌پردازد و چالش‌های پیش روی افراد نابینا برای آموختن موسیقی را بر می‌شمارد. وی ادامه می‌دهد که خود او از سال 93 تا کنون در زمینه تبدیل کتب موسیقی به بریل فعالیت داشته و می‌افزاید: اگر سازمان‌های متولی امور نابینایان در این راستا به تولید کتب موسیقی بریل همت داشته باشند، یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مهم بر سر راه آموزش تخصصی موسیقی برداشته خواهد شد.
الماسی در ادامه اسامی برخی از نابینایانی که در تهیه کتب موسیقی و تبدیل آنها به بریل فعالیت دارند را ذکر می‌کند. وی می‌افزاید این افراد بدون هیچگونه حمایتی تلاش دارند تا کتب موسیقی در اختیار هنرجویان نابینا قرار بگیرد هرچند فعالیت‌های آنان به تنهایی کافی نیست و علاقه‌مندان به این کتب هم برای تهیه متحمل هزینه‌های زیادی هستند.
میهمان نواک توضیح می‌دهد: سال‌های گذشته که بحث تحریم ایران مطرح نبود، می‌توانستیم کتب موسیقی بریل را از کتابخانه‌های خارج از کشور امانت بگیریم و نت‌های آنها را بنویسیم. اما امروزه چنین امکانی وجود ندارد. شهاب الماسی در ادامه این گفت‌وگو به این سؤال که آیا هنرمندان نابینای ایرانی امکان دریافت فایل‌های آماده به چاپ بریل موسیقی را از دوستان خود در خارج از کشور ندارند؟ می‌گوید: آنها فایل‌های زیادی که حاوی آموزش ساز‌هایی چون آکاردئون، ویولن، کلارینت، گیتار و دیگر ساز‌ها است را برای دوستان خود در ایران ارسال کرده‌اند اما هزینه چاپ بریل آنها بالا است.
در نهایت الماسی لیستی از کتب موسیقی آماده به چاپ و یا چاپ شده بریل را برای علاقه‌مندان به موسیقی نام می‌برد که می‌توانند مورد استفاده هنرمندان قرار گیرند. علاقمندان به فراگیری موسیقی می‌توانند مشروح این گفتگو را که حاوی اطلاعاتی ارزشمند در زمینه چگونگی دسترسی به منابع بریل یادگیری موسیقی است، در قالب یک فایل صوتی از وبسایت و کانال‌های نسل مانا دریافت کنند.
در پایان یادآور می‌شویم که برای تهیه منابع مطالعاتی خود به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-756c62bceb0ca25df7e3.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
میهمان لحظات شما می‌شویم تا راجع به موسیقی و کتب مورد نیاز هنرجویان نابینا و شرایط و تهیه این کتب با یکی از فعالان این حوزه گپ و گفتی داشته باشیم.
در این مجال میزبان شهاب الماسی فارغ‌التحصیل کارشناسی موسیقی و کارشناس ارشد مدیریت امور فرهنگی شده‌ایم تا برای‌مان راجع به موسیقی و شرایط نت نویسی کتب موسیقی برای نابینایان صحبت کنند.
الماسی متولد 1360 است و موسیقی را از ده سالگی نزد پسر دایی خود آموخته و در مدرسه شاگرد مرحوم محمد رضا لکا بوده است. وی در 17 سالگی به مدت سه سال به عنوان مربی موسیقی مهد کودک فعالیت داشته است.
الماسی ابتدا به توضیحاتی در باب موسیقی و نقش آن در زندگی نابینایان می‌پردازد و سپس ادامه می‌دهد که افراد نابینا به دلیل محدودیت‌های شغلی که دارند، تلاش کرده‌اند از راه موسیقی برای خود ایجاد شغل کنند. وی توضیح می‌دهد در سال‌های گذشته که ساخت ملودی‌ها متکی به نیروی انسانی بود نابینایان می‌توانستن با شرکت در مراسم‌های مختلف اعم از عمومی و خصوصی برای خود کسب درآمد کنند؛ اما امروزه این امر به وسیله برنامه‌های کامپیوتری که عمدتاً گرافیکی هم هستند انجام می‌گیرد و کمتر کسی از طریق روش‌های قدیمی به ساخت ملودی می‌پردازد.
میهمان نواک همچنین به توضیح درباره مشکلات بر سر راه آموزش تخصصی موسیقی به نابینایان می‌پردازد و چالش‌های پیش روی افراد نابینا برای آموختن موسیقی را بر می‌شمارد. وی ادامه می‌دهد که خود او از سال 93 تا کنون در زمینه تبدیل کتب موسیقی به بریل فعالیت داشته و می‌افزاید: اگر سازمان‌های متولی امور نابینایان در این راستا به تولید کتب موسیقی بریل همت داشته باشند، یکی از اصلی‌ترین چالش‌های مهم بر سر راه آموزش تخصصی موسیقی برداشته خواهد شد.
الماسی در ادامه اسامی برخی از نابینایانی که در تهیه کتب موسیقی و تبدیل آنها به بریل فعالیت دارند را ذکر می‌کند. وی می‌افزاید این افراد بدون هیچگونه حمایتی تلاش دارند تا کتب موسیقی در اختیار هنرجویان نابینا قرار بگیرد هرچند فعالیت‌های آنان به تنهایی کافی نیست و علاقه‌مندان به این کتب هم برای تهیه متحمل هزینه‌های زیادی هستند.
میهمان نواک توضیح می‌دهد: سال‌های گذشته که بحث تحریم ایران مطرح نبود، می‌توانستیم کتب موسیقی بریل را از کتابخانه‌های خارج از کشور امانت بگیریم و نت‌های آنها را بنویسیم. اما امروزه چنین امکانی وجود ندارد. شهاب الماسی در ادامه این گفت‌وگو به این سؤال که آیا هنرمندان نابینای ایرانی امکان دریافت فایل‌های آماده به چاپ بریل موسیقی را از دوستان خود در خارج از کشور ندارند؟ می‌گوید: آنها فایل‌های زیادی که حاوی آموزش ساز‌هایی چون آکاردئون، ویولن، کلارینت، گیتار و دیگر ساز‌ها است را برای دوستان خود در ایران ارسال کرده‌اند اما هزینه چاپ بریل آنها بالا است.
در نهایت الماسی لیستی از کتب موسیقی آماده به چاپ و یا چاپ شده بریل را برای علاقه‌مندان به موسیقی نام می‌برد که می‌توانند مورد استفاده هنرمندان قرار گیرند. علاقمندان به فراگیری موسیقی می‌توانند مشروح این گفتگو را که حاوی اطلاعاتی ارزشمند در زمینه چگونگی دسترسی به منابع بریل یادگیری موسیقی است، در قالب یک فایل صوتی از وبسایت و کانال‌های نسل مانا دریافت کنند.
در پایان یادآور می‌شویم که برای تهیه منابع مطالعاتی خود به بخش‌های نابینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید."
audio/mana-53d374c410210e036183.mp3,"یک سوزن به خودمان
آقای موشکاف
یک عمر باشرافت زیستیم و پایمان به دادگاه و پاسگاه باز نشد، اما این دوستان عزیز کاری کردند که بالاخره پای ما هم به این اماکن مقدس باز شد، البته قبول دارم در یک سال گذشته فقط آدم‌های شریف راهی دادگاه پاسگاه شده‌اند و ناشریف‌ها در حال تذکر لسانی داوطلبانه هستند. حالا اینکه تذکردهندگان داوطلب چه مقدار گوشت و مرغ و ساندیس دریافت می‌کنند به این نوشته مربوط نیست.
باری، چند وقت پیش احضاریه‌ای دریافت کردیم که ما را به دادگاه ویژه کورانیت دعوت کرده بود. در توضیح این احضاریه آمده بود: با توجه به افزایش شکایت‌ها علیه دوستان روشندل، برای دفاع ویژه از حقوق این بزرگواران، دادگاه کورانیت تشکیل شده و همۀ شکایت‌ها در این مرجع مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این احضاریه از ما به‌عنوان «کله‌گندۀ کوران» خواسته بودند در فلان تاریخ به فلان‌جا برویم و در فضایی کاملاً آزاد، از دوستان کوردلمان دفاع کنیم که حقشان ضایع نشود.
روز موعود به دادگاه رفتیم و اعلام‌حضور کردیم. قاضی که برعکس تصورات ما بسیار آدم فهمیده و باشعوری بود، رو به ما کرد و گفت: جناب موشکاف! ظاهراً چند نفر از دوستانتان در شهر درگیر شده‌اند و شهروندانی را که قصد راهنمایی داشته‌اند، مورد عنایت قرار داده‌اند. دو عدد دست و پا، یک عدد لگن، یک عدد کمر و یک فقره هم دماغ این وسط شکسته شده که البته دماغ موردنظر متعلق به دوستان شماست. از شما که کله‌گندۀ این عزیزان هستید خواستیم تشریف بیاورید که یک‌وقت حقی از کسی تضییع نشود. بفرمایید بنشینید تا شاکیان را صدا کنیم!
ما که این مدلش را ندیده بودیم، مبهوت نشستیم. شاکی و متشاکی اول وارد شدند. شاکی گفت: من کارمند مترو هستم. ما وظیفه داریم دوستان نابینا را تا پای قطار راهنمایی کنیم. آن روز که رفتم این دوست عزیز را راهنمایی کنم، هرچه فحش بلد بود نثار من کرد و دست آخر هم من را هُل داد زیر قطار. شانس آوردیم رانندۀ لوکوموتیر سیکل داشت و توانست ترمز بگیرد! الآن هم یک دست و یک پایم شکسته. گناه من چه بود آقای قاضی؟! قاضی از دوست ما پرسید: چرا این کار را کردید؟ بزرگوار با تندی پاسخ داد: اولاً من نابینا نیستم و روشندل هستم. این آقا هنوز بلد نیست با یک روشندل مظلوم چطور صحبت کند. ثانیاً ما روشندلان همه‌جا را مثل کف دستمان بلد هستیم و نیازی به راهنمایی این قزمیت نداریم. خداوند یک چیزی از ما گرفته، یک چیزی جایش داده. ثالثاً این آقا با مشت به صورت من زد، من هم ایشان را زیر قطار انداختم. شاکی گفت: آقای قاضی! من که سَرِ خود نرفتم کمک. این بخشی از وظیفۀ شغلی ماست. داستان این است که من رفتم این آقا را راهنمایی کنم که یکهو، بی‌دلیل شروع به فحاشی کرد و از دست من فرار کرد. در همین حین، یکی از مسافرهای خانم از ایشان پرسید که نیاز به کمک دارند یا نه، ایشان هم با کمال میل پذیرفت و آن‌چنان مسافر را بغل کرد که بندۀ خدا وحشت کرد. بعد نمی‌دانم چه شد که همراهِ آن مسافر که یک آقا بود، با مشت ایشان را زد. من رفتم جلو که جدایشان کنم که این بزرگوار من را گرفت و شوت کرد زیر قطار. دوست روشن‌نمای ما گفت: اولاً که ایشان یک خانم محترم بودند که من نمی‌توانستم و نباید دست رد به سینۀ مبارکشان می‌زدم. ثانیاً چرا شما محدودیت‌های ما را درک نمی‌کنید. طبیعی است که من آن خانم را نمی‌دیدم و برای اینکه درست من را راهنمایی کنند و یک‌وقت، خدای‌ناکرده، از دست من درنرود، مجبور بودم سفت بگیرمش. همچنین در نظر داشته باشید ما روشندلان به‌واسطۀ حس قوی لامسه، توانایی شگرفی در شناخت توده‌های مشکوک بدن داریم. خب! من هم هم‌زمان داشتم بدن ایشان را بررسی می‌کردم که یک‌وقت توده‌ای، چیزی نداشته باشد. اصلاً سؤال من از این آقای قزمیت این است که مگر مترو کارمند خانم ندارد که همه‌اش این لندهور را برای راهنمایی من می‌فرستند؟ در همه جای دنیا کارهای این شکلی را به بانوان، به‌ویژه بانوان زیر سی‌سال واگذار می‌کنند. اصلاً همان خانم خوش‌صدایی را که توی همۀ قطارهاست و اسم همۀ ایستگاه‌ها را حفظ است بفرستند ما را راهنمایی کند. این‌طوری ما هم بیشتر بهره می‌بریم. شاکی آهی کشید و برخاست و گفت: آقای قاضی! من قانع شدم. دیگر شکایتی ندارم.
دومین شاکی یک رانندۀ تاکسی بود که با ویلچر به داخل آورده شد. رانندۀ محترم گفت: آقای قاضی! ما توی تاکسی برای اینکه حوصله‌مان سر نرود و کلافه نشویم، با مسافرها حرف می‌زنیم و تزهای سیاسی‌اجتماعی و اقتصادی می‌دهیم. خداوکیلی خیلی از تزهایمان هم از تزهای آقایان بهتر از آب درمی‌آید! آن روز هم ما کلافه بودیم و دلمان تز دادن می‌خواست، اما دیدیم این بندۀ خدا روشندل است و از این چیزها سر درنمی‌آورد، ما هم به عمرمان نابینا ندیده بودیم، برایمان سؤال بود که آیا اینها که نمی‌بینند، چطور خواب می‌بینند! این سؤال را از ایشان پرسیدیم که ایشان هم نه گذاشت و نه برداشت، در ماشین را باز کرد و مرا هُل داد پایین. از آن‌طرف هم یک تریلی آمد و صاف رفت رو کمر ما! روشندل ضارب گفت: آقای قاضی! ما نمی‌دانیم به چه زبانی به این جامعۀ احمق بفهمانیم که ما می‌فهمیم. من خودم دکتر هستم و کلی چیزمیز حالی‌ام است. هرقدر در ماشین این آقا تلاش کردم که افاضۀ فضل کنم و به ایشان بفهمانم خیلی حالی‌ام است، ایشان باز برگشت سر خانۀ اول و با لحنی کودکانه از من سؤال‌های خصوصی پرسید. ایشان با وقاحت تمام از من می‌پرسند: چه خواب‌هایی می‌بینی؟ آقای قاضی! می‌خواهید همین الآن خواب‌هایی را که می‌بینم برایتان تعریف کنم که دیگر هوس نکنید بپرسید. آخر این هم شد سؤال؟! راننده این را که شنید، بدون هیچ حرفی از در رفت بیرون.
شاکی سوم را آوردند؛ یک آقای مسن که لگنش شکسته بود! گفت: آقای قاضی! این بندۀ خدا در حال تکدی‌گری بود. من هم گفتم روشندل است، کار دیگری از دستش برنمی‌آید؛ ثواب دارد کمکی بکنم؛ برای همین یک پنجاه‌هزار تومانی دادم دستش و گفتم: برایمان دعا کن! ناگهان او آن‌چنان مرا هل داد که افتادم و آنجایم شکست. الآن سه ماه است که خانه‌نشین شده‌ام و همه‌اش فکرم این است که آخر به کدامین گناه ناکرده!
روشندل متکدی‌نما بادی به غبغب انداخت و گفت: آقای قاضی! من هر روز صدتای این آقا را می‌خرم و آزاد می‌کنم. آن روز من کنار خیابان منتظر دوستم بودم که کمی احساس گرسنگی کردم. یک کاسه ماست و یک نان لواش خریدم و کنار خیابان نشستم و شروع به خوردن نان و ماست کردم که این آقا آمد و یک اسکناس کف دستم گذاشت. من هم لگدی نثارش کردم که بداند با یک انسان محترم و باشعور این‌طور برخورد نکند. شاکی گفت: آقای قاضی! شما جای من! وقتی ببینید یک آدم با این سر و شکل کنار خیابان نشسته و سر و صورتش ماستی است و دور و برش هم پول خرد ریخته شده است، تصور می‌کنید با ایلان ماسک روبه‌رو هستید!؟ قاضی رو به متکدی‌نما کرد و گفت: پسرم! شما آخرین بار که اصلاح کردید، کی بود؟ متکدی‌نما گفت: عید پارسال. این موضوع چه ربطی داشت؟! قاضی گفت: حمام هم همان زمان تشریف بردید؟ متکدی‌نما گفت: این حرف‌ها به کسی مربوط نیست. من این‌طوری راحت هستم و این بخشی از فرهنگ نابینایی است. به کسی چه من چه می‌پوشم و چه‌کار می‌کنم. مگر من از شما پرسیدم کی حمام رفتید؟
قاضی رو به من کرد و گفت: موشکاف! توضیح بده! ما با تته‌پته گفتیم: آقای قاضی! راستش را بخواهید چیز است، خب! جامعه با نابینایان آشنا نیست؛ یعنی موانع زیاد است؛ از آن‌طرف متولیان امر همکاری ندارند، از این‌طرف بهزیستی داغان است. تازه! صدا و سیما هم ناجور است؛ درواقع چیز است؛ منظورمان این است که ترحم، یعنی ظلم، نه چیز، کور، منظورمان روشندل!
قاضی گفت: خیلی خب! حرفی برای گفتن نداری، بهتر است سکوت کنی. موشکاف! معلوم است شما دارید چه‌کار می‌کنید؟! راست می‌گویید به‌جای این‌همه گیر دادن به ملت بدبخت، بروید کمی روی جامعۀ فرهیخته خودتان کار بکنید. این که نمی‌شود هرکس به شما گفت بالای چشمتان ابرو است، بگیرید نصفش کنید! این‌همه جوال‌دوز به کل عالم می‌زنید، یک سوزن هم به خودتان بزنید بد نیست! ما که حقیقتاً حرفی برای گفتن نداشتیم، سکوت کردیم و در افق محو شدیم.
ارادتمند
موشکاف"
audio/mana-c4aaa5be2b350be37db1.mp3,"فراموشی مسئولان در قبال ورزش همگانی معلولان
امیر سرمدی
در زمان نگارش این یادداشت، از میان قریب به هشتصدهزار آسیب‌دیدۀ بینایی در کشور، تنها 25 نفر از نابینایان و کم‌بینایان در مسابقات جهانی 2023 بیرمنگام انگلستان به مصاف حریفان خود رفته‌اند و همۀ نگاه‌ها معطوف به مدال‌آوری ورزشکاران کشورمان است، اما واقعیت آن است که در حوزۀ معلولان، آنچه بیش از ورزش حرفه‌ای و قهرمانی اهمیت دارد، پرداختن به ورزش همگانی و توسعۀ آن در میان این قشر است. به همین بهانه، در این یادداشت قصد داریم سرانۀ ورزش همگانی در ایران، ورزش همگانی در حوزۀ معلولان از منظر قانون‌گذاری و توجه کمیتۀ ملی پارالمپیک و فدراسیون نابینایان به ورزش همگانی را از نظر بگذرانیم.
نگاهی به سرانه و زیرساخت‌های ورزش همگانی در ایران
ورزش همگانی در کشور ما از سال 1358ش با عنوان «ورزش محلات» آغاز و در سال 1362ش به‌صورت تشکل قانونی با عنوان «جهاد تربیت‌بدنی» رسمیت یافت؛ به‌طور‌کلی ورزش همگانی به انجام فعالیت‌های جسمانی سلامت‌بخش گفته می‌شود که بدون محدودیت جسمی، جنسی، سنی و مالی باشد، اما در حوزۀ معلولان ماجرا بسیار متفاوت است. فارغ از هرگونه شعار، معلولیت برای هر فردی محدودیت به دنبال دارد و اگر زیرساخت‌های حمایتی از آنها لنگ بزند، عرصه را به معلولان تنگ‌تر خواهد کرد. یکی از مصادیق بارز این امر در حوزۀ ورزش همگانی است و رهایی از آن، مستلزم توجه و فراهم‌کردن زیرساخت‌ها ازجمله سهولت در دسترسی به ورزشگاه‌ها، تأمین تجهیزات موردنیاز و ضروری معلولان، افزایش سرانۀ محیط‌های ورزشی ویژۀ این قشر و عزم جدی نهاد‌های تخصصی مانند کمیتۀ ملی پارالمپیک و فدراسیون نابینایان است. به گفتۀ معاون فرهنگی و توسعۀ ورزش همگانی وزارت ورزش و جوانان، بودجۀ مناسب ورزش همگانی در کشور اعتباری معادل ده‌هزار میلیارد تومان است. این در حالی است که بودجۀ کنونی ورزش همگانی در کشور، تنها دویست میلیارد تومان است. به اعتقاد نگارنده، فدراسیون ورزش‌های همگانی باید با مجموعه اعتباراتی که برای حوزۀ بهداشت و درمان در نظر گرفته می‌شود مقایسه شود. مسئولان باید پاسخ دهند بهتر است برای تندرستی و پیشگیری هزینه کنند یا درمان؟ برای درمان سالانه نزدیک به صدهزار میلیارد تومان هزینه می‌شود، اما برای پیشگیری با وجود اعتبارات استانی، با بودجۀ دویست‌میلیارد تومانی رو‌به‌رو هستیم. این یعنی سهم بودجۀ هر ایرانی برای ورزش همگانی در سال، در حدود دوهزار و پانصد تومان است.
نکتۀ مهم دیگر بحث مساحت سرانۀ ورزشی به‌ازای هر نفر است. مساحت سرانۀ تأسیسات ورزشی در کشورهای مختلف از بلوک شرق تا کشورهای اروپایی و آمریکایی متفاوت است. کشور فرانسه مساحت سی و پنج مترمربع را به‌ازای هر واحد مسکونی و انگلستان ده مترمربع به‌ازای هر نفر و آمریکا پانزده مترمربع به‌ازای هر نفر را پیشنهاد کرده است. به‌طور میانگین عرف بین‌المللی حدود بیست و پنج مترمربع فضای ورزشی و فضا‌های سبز به‌ازای هر نفر است که از این رقم حدود هجده مترمربع به فضا‌های سبز و بقیه به فضا‌های ورزش همگانی اختصاص دارد. چون در بیشتر نقاط ایران، مساحت سرانۀ ورزشی کافی و حتی حداقلی برای افراد وجود ندارد، استاندارد مشخصی هم نمی‌توان تعریف کرد، اما به گفتۀ افشین ملایی، رئیس فدراسیون ورزش‌های همگانی، طبق آمار مساحت سرانۀ ورزشی هر ایرانی معادل هفتاد سانتی‌متر است. به گفتۀ وی، 92درصد اماکن ورزشی وزارتخانه‌ها، ارگان‌ها و نهاد‌ها در اختیار عموم مردم قرار نمی‌گیرد و کسی از ا‌ینکه چهل و دو میلیون نفر از مردم ایران اصلاً ورزش نمی‌کنند آشفته نمی‌شود. واقعیت آن است اگر بخواهیم میزان کم‌تحرکی را کاهش دهیم، باید برنامه‌های فراگیر ملی داشته باشیم. میانگین فعالیت ورزشی ایرانیان روزانه فقط سیزده دقیقه است و با میانگین تراز هفتگی سازمان بهداشت جهانی که معادل صد و پنجاه تا سیصد دقیقه است، فاصله بسیاری دارد. آمار و ارقام بالا از این منظر تأمل‌بر‌انگیز است که اگر مساحت سرانۀ ورزش همگانی تنها هفتاد سانتی‌متر باشد، قطعاً در بسیاری از شهرها و روستا‌ها در حوزۀ ورزش همگانیِ معلولان این آمار نزدیک به صفر خواهد بود. اگر میانگین ورزش در میان افراد سالم روزانه سیزده دقیقه باشد، این موضوع در میان بسیاری از افراد دارای معلولیت نزدیک به صفر خواهد بود و بسیاری از آنها با بی‌تحرکی مطلق مواجه هستند؛ بااین‌همه دستگاه‌های مسئول، تنها به بُعد قانون‌گذاری اکتفا کرده‌اند و هیچ اقدام عملی در این بین صورت نگرفته است. مجموعه‌های ورزشی مانند شهید هرندی که تنها مجموعۀ اختصاصی ورزش نابینایان در پایتخت محسوب می‌شود، در شمول مادۀ ۸۸ قرار گرفته و عملاً تمامی بخش‌های آن اجاره داده شده است. مجموعه‌های ورزشی اختصاصی نابینایان در شهر‌های یزد و ارومیه نیز سال‌های سال است که به علت عدم اختصاص بودجه، نیمه‌کاره رها شده‌اند. بسیاری از پارک‌های مجهز به تجهیزات ورزش همگانی، از سوی شهرداری‌ها برای عبور و مرور افراد دارای معلولیت مناسب‌سازی نشده است.
ورزش همگانی معلولان از منظر قانون‌گذاری
ورزش همگانی برای معلولان نیز مانند بسیاری از بخش‌های دیگر، ازنظر وضع قوانین کم و کسری ندارد، اما آنچه بعد از شش سال ابلاغ عملیاتی نشده، اجرای قانون است. مصوبۀ «سیاست‌ها، راهبرد‌ها، وظایف و ضوابط اجرایی ترویج فرهنگ حضور، توانمندی و افتخارآفرینی جانبازان و معلولان از طریق ورزش» که در جلسۀ ۷۹۴، مورخ ۱۵ فروردین 1396ش، شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبۀ جلسۀ ۶۳۹ شورای فرهنگ عمومی به تصویب رسیده، برای تمام وزارتخانه‌ها، سازمان­ها و نهادهای کشوری و لشکری در حوزۀ ورزش معلولان وظایفی را تعیین کرده است. بیشتر وزارتخانه‌ها و سازمان‌های عمومی غیردولتی مکلف شده‌اند درصدی از ظرفیت اماکن و تجهیزات ورزشی دستگاه خود را به ورزش جانبازان و معلولان؛ آن‌هم به‌صورت رایگان اختصاص دهند. تخصیص قسمتی از 1درصد بودجۀ موضوع مادۀ (۵۳) قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم‌ بخشی از مقررات مالی دولت در دستگاه مربوط، به‌عنوان تضمین تحقق این مصوبه در نظر گرفته شده است. نکتۀ جالب آن است که در این قانون، حمایت از فعالیت‌های ورزشی در دستگاه‌های ذی‌ربط، شامل کارکنان جانباز و معلول آن دستگاه و اعضای معلول خانوادۀ کارکنان آن نهاد نیز می‌شود؛ مصوبه‌ای که تقریباً از سوی هیچ نهاد یا سازمانی جدی گرفته نمی‌شود.
سهم دستگاه‌های متولی نسبت به ورزش همگانی معلولان
نهاد‌های مرتبط با ورزش معلولان مانند کمیتۀ ملی پارالمپیک، فدراسیون نابینایان و جانبازان، سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی بیشترین سهم را در توسعۀ ورزش همگانی در میان معلولان دارند، اما عملکرد مدیران و رؤسای این سازمان‌ها در سال‌های اخیر قابل‌قبول نبوده است. فدراسیون نابینایان و کمیتۀ ملی پارالمپیک به جای توسعۀ ورزش همگانی عمدتاً نگاه حرفه‌ای و قهرمانی به ورزش نابینایان و معلولان دارند. این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که با کسب مدال‌های قاره‌ای و جهانی در ورزش قهرمانی، گویی موفقیت مدیران بیشتر به چشم می‌آید و با استفاده از آن بیشتر می‌توانند در تبلیغات و رسانه‌‌ها خودنمایی کنند. این در حالی است که با توسعۀ ورزش همگانی، هیچ وزنه‌ای در ترازوی مدیریتی رؤسای فدراسیون‌ها سنگینی نمی‌کند و کارنامۀ مدیریتی آنها صرفاً با کسب چند مدال طلای جهان و پارالمپیک قضاوت و سنجیده می‌شود؛ بنابراین چون گسترش ورزش همگانی برای مدیران تبلیغ رسانه‌ای گسترده‌ای به همراه ندارد و از سویی دیگر اعتبارات چندانی در این حوزه به آنها اختصاص نمی‌یابد، ورزش همگانی در حوزۀ معلولان و نابینایان نیز مانند سایر اقشار جامعه مهجور مانده است.
واقعیت آن است که ورزش برای معلولان فارغ از بحث سلامتی، جنبۀ توان‌بخشی دارد و وظیفۀ تمامی نهاد‌های متولی است که در راستای فراگیر کردن آن در جامعه از هیچ کوششی دریغ نکنند.
در زمان انتشار این یادداشت، کاروان چهل ‌و شش‌نفرۀ نابینایان ایران در بازی‌های جهانی ۲۰۲۳ انگلستان در چهار رشتۀ گل‌بال، فوتبال‌، جودو و پاورلیفتینگ حضور یافته و به مصاف رقبای خود رفته‌اند. در مسابقات جهانی نابینایان که هر چهارسال یک‌بار برگزار می‌شود و تا هفتم شهریور ادامه خواهد داشت، شش ورزشکار در رشتۀ گل‌بال، چهار جودوکار، هشت نفر در فوتبال پنج‌نفره و هفت ورزشکار نیز در رشتۀ پاورلیفتینگ از کشورمان راهی شهر بیرمنگام شده‌اند؛ درواقع از میان هشتصدهزار آسیب‌دیدۀ بینایی در کشور، تنها بیست و پنج نفر توانسته‌اند خود را به سطح مسابقات جهانی برسانند و این آمار در مسابقات پارا‌آسیایی حداکثر دو برابر خواهد شد.
بدیهی است ایجاد سلامتی واقعی و شور و نشاط اجتماعی در گروی توسعه و فراهم‌کردن زیرساخت‌های ورزش همگانی برای معلولان است. برای ترویج فرهنگ ورزش همگانی، ضرورت دارد مردم و مسئولان موضوع کم‌تحرکی را به‌عنوان یک دشمن خاموش جامعه بیش از پیش جدی بگیرند و برای مقابله با آن بکوشند"
audio/mana-732a95b9fa49e8509eae.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مرداد ۱۴۰۲)
منصور شادکام
به اطلاع علاقه‌مندان به این مجموعه گزارش‌ها می‌رساند این ماه با توجه به کسالت پیش‌آمده برای مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، امکان ضبط فایل صوتی برای ایشان فراهم نبود. ضمن آرزوی سلامتی برای ایشان، نسخۀ متنی این گزارش را تقدیم علاقه‌مندان می‌کنیم.
در ابتدا، روز خبرنگار را به اعضای تحریریۀ ماهنامه نسل مانا که برای انتشار بیست شمارۀ این نشریه، با کمترین امکانات، تلاش‌های بسیاری کرده‌اند، تبریک می‌گوییم و برای ایشان در ادامه‌دادن این مسیر، آرزوی موفقیت داریم.
انجمن نابینایان ایران در ماه گذشته، جلسه‌ای با مؤسسۀ کودکان دنیا داشت که به‌صورت تخصصی در حوزۀ کودکان با نیازهای ویژه فعالیت دارد. این مؤسسه در اواخر آذر‌ماه سال جاری، رویدادی با محوریت کودکان با نیازهای ویژه برگزار می‌کند و قرار است انجمن نابینایان ایران نیز در محور کودکان با آسیب بینایی در این رویداد همکاری داشته باشد. مؤسسۀ مذکور، نشریه‌ای را با همکاری مجلۀ سیزده، منتشر می‌کند و تلاش می‌کنیم مطالبی را با موضوع فرهنگ‌سازی تعامل با افراد با آسیب بینایی در این مجله که مخاطبان نوجوان دارد، منتشر کنیم و امیدواریم گام مؤثری در زمینۀ فرهنگ‌سازی نوجوانان باشد.
همچنین جلسه‌ای با آقای دکتر فلاح، معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، داشتیم و مقرر شد همکاری مشترکی میان انجمن نابینایان ایران و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شکل گیرد. ما ده مورد را مانند برگزاری مسابقات تندخوانی بریل در قالب قصه‌خوانی در پانزده کتابخانۀ کودک و نوجوان زیر نظر انجمن نابینایان؛ تولید کتاب صوتی در حوزۀ کودک و نوجوان؛ برگزاری دوره‌های آموزشی جهت‌یابی و حرکت؛ کار با کامپیوتر و تلفن همراه هوشمند؛ کارگاه آموزش خط بریل ویژۀ والدین کودکان با آسیب بینایی؛ برگزاری تور‌های فرهنگی، موزه‌گردی و طبیعت‌گردی و…با حمایت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، ارسال کردیم و در صورت تصویب نهایی تفاهم‌نامه، مفاد آن به‌طور کامل به اطلاع مخاطبان محترم خواهد رسید.
همان‌گونه که مستحضر هستید، در آبان‌ماه سال گذشته، تعدادی از کوه‌نوردان بینا ضمن مراجعه به انجمن نابینایان ایران، برای برگزاری برنامه‌های کوه‌نوردی اعلام آمادگی کردند و در چند ماه، حدود دوازده برنامۀ کوه‌نوردی و طبیعت‌گردی با همکاری این گروه برگزار شد، ولی فعالیت‌های این گروه به سمت و سویی می‌رفت که انجمن تصمیم گرفت برای اولین بار در تاریخ سی‌سالۀ خود و با اتکا به تجربه‌های کسب‌شده از برگزاری برنامه‌های سیاحتی و زیارتی، به‌طور مستقل تور‌های طبیعت‌گردی را برگزار کند؛ بنابراین تصمیم گرفتیم که هر دو یا سه هفته، یک برنامۀ طبیعت‌گردی داشته باشیم.
اولین برنامه در تاریخ سیزده مرداد‌، در روستای گردشگری خُمِده فیروزکوه برگزار شد. برنامۀ بعدی ما در شهریور‌ماه برگزار خواهد شد و پیمایش از روستای آهار تا آبشار شِکراب و صعود به قلۀ چین‌کلاغ، در شهر تهران را خواهیم داشت. این برنامه‌های طبیعت‌گردی و کوه‌پیمایی با راهنمایی سرپرست دارای مجوز از سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری انجام می‌شود. انجمن نابینایان ایران از تمام نابینایان و کم‌بینایان استان تهران برای شرکت در این برنامه‌ها دعوت می‌کند.
پیش از این گروهی را با عنوان «کوه‌نوردان استوار» تحت‌نظر هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان استان تهران در پیام‌رسان واتس‌آپ داشتیم که برنامه‌های کوه‌نوردی بسیاری بین سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، ازجمله صعود به قلۀ دماوند برگزار کرد. ما این گروه را که در حال حاضر حدود صد نفر عضو شامل کوه‌نوردان نابینا و کم‌بینا و هم‌نوردان بینا دارد احیا کردیم که از این پس زیر نظر کمیتۀ فرهنگی‌ورزشی انجمن نابینایان ایران فعالیت خواهد کرد. از علاقه‌مندان دعوت می‌شود برای عضویت در این گروه، با دفتر انجمن تماس بگیرند و شمارۀ تلفن خود را اعلام کنند. اطلاعیه‌های مربوط به برگزاری برنامه‌های کوه‌نوردی و طبیعت‌گردی در گروه کوه‌نوردان استوار و کانال انجمن نابینایان ایران، منتشر خواهد شد. تأمین هزینه‌های این برنامه‌ها از چالش‌های جدی پیش روی انجمن است؛ چرا‌که برای مثال کرایۀ یک اتوبوس ۲۵‌نفره برای یک روز، بین نُه تا ده میلیون تومان است و انجمن می‌کوشد این هزینه‌ها را از طریق رایزنی با نهادهایی مانند شهرداری و نیکوکاران همراه انجمن تأمین کند تا تورهای طبیعت‌گردی نیز مانند ماهنامۀ نسل مانا به یکی از برنامه‌های مدون انجمن تبدیل شود. علاوه بر این انجمن قصد دارد در حوزۀ کوه‌نوردی، جلسه‌هایی را با باشگاه‌های رسمی و معتبر کوه‌نوردی که صعود به قله‌های سه و چهار هزارمتری را برگزار می‌کنند داشته باشد و افرادی را که قصد کوه‌نوردی به‌صورت حرفه‌ای دارند، به این باشگاه‌ها که تحت پوشش بیمه هستند و هم‌نوردان حرفه‌ای در آن فعالیت می‌کنند معرفی کند.
در روز‌های اول و سی‌ام مرداد‌ماه، دو جلسۀ اعضای گروه سیاست‌گذاری جشنوارۀ کاما برگزار شد. جلسۀ اول در دفتر مرکزی انجمن و متأسفانه با غیبت معاونت فرهنگی وزارت ارشاد برگزار شد. از ابتدای اردیبهشت‌ماه سال جاری، چهار جلسه درخصوص برگزاری جشنوارۀ کاما، به‌عنوان تنها جشنوارۀ کتاب معلولان برگزار شده است و متأسفانه معاونت فرهنگی وزارت ارشاد در هیچ‌یک از این جلسات مشارکت نکردند. با توجه به اینکه جشنوارۀ کاما تنها رویداد کتاب معلولین است و هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شود، این بی‌توجهی از جانب وزارت ارشاد که از متولیان فرهنگ محسوب می‌شود، پذیرفتنی نیست. نکتۀ دیگر اینکه کارشناس آموزش و پرورش استثنایی از جلسۀ دوم، از مشارکت در شورای سیاست‌گذاری جشنوارۀ کتاب کاما انصراف دادند و در پی اعتراض انجمن نابینایان ایران، نماینده‌ای از طرف کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، از جانب وزیر آموزش و پرورش، جایگزین ایشان شد. نتیجۀ این جلسه‌ها این بود که سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی، تأمین فضای برگزاری و تصویر‌برداری مراسم اختتامیه را بر عهده بگیرد. همچنین با پیگیری آقای دکتر ساعی و خانم شادی در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، آثار برگزیدۀ جشنواره توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور خریداری شوند تا مشوقی برای نویسندگان و ناشران باشد.
هزینه‌بر بودن ارسال دو جلد از کتاب به دبیرخانۀ جشنواره یکی از دغدغه‌های ناشران و نویسندگان بود که از طرف علی نوری، رئیس‌دفتر فرهنگ معلولین، مطرح و مصوب شد که تمامی آثار ارسالی به دبیرخانۀ جشنواره، پس از بررسی و داوری به شرکت‌کنندگان باز پس داده شوند. از دیگر دغدغه‌های ناشران، به‌ویژه ناشران بخش خصوصی، تمایل به مخفی ماندن شرایط معلولیت نویسندگان کتاب‌ها بود؛ چرا‌که برخی معتقدند ممکن است آشکارشدن معلولیت نویسندگان موجب کاهش محبوبیت و درنتیجه فروش کتاب شود که مقرر گردید در جلسه‌های بعدی این موضوع به‌صورت تخصصی موردبررسی قرار گیرد.
بر اساس گزارش کامران آروان، تا پایان تیر‌ماه، هشتاد و پنج اثر به دبیرخانۀ جشنواره ارسال شده که پنجاه و پنج اثر توسط افراد فاقد معلولیت و در حوزۀ معلولان نوشته شده است و نویسندگان سی اثر از افرادِ دارای معلولیت، شامل نوزده معلول جسمی و حرکتی، نُه نابینا و کم‌بینا و دو ناشنوا و کم‌شنوا هستند. به اطلاع مخاطبان محترم می‌رساند که مهلت ارسال آثار به جشنواره تا ۱۵ شهریورماه تمدید شد.
یکی از خواسته‌های برخی اعضای کتابخانه‌های زیر نظر انجمن نابینایان ایران، تأمین وسیلۀ ایاب و ذهاب برای مشارکت در کلاس‌ها و کارگاه‌های این کتابخانه‌ها بود که با رایزنی انجمن با سازمان بهزیستی کشور مقرر شد این امکان از طرف سازمان بهزیستی فراهم شود. این دستور به استان‌ها ابلاغ شد، اما متأسفانه اداره‌های بهزیستی پانزده استان هنوز موفق به فراهم نمودن ساز‌و‌کار‌های موردنیاز نشدند و انجمن همچنان پیگیر عملیاتی‌شدن این برنامه خواهد بود.
از دیگر اقدامات انجمن، برگزاری جلسه با آقای رضایی‌فر، دبیر ستاد مناسب‌سازی کشور، بود و نامه‌ای به‌منظور مناسب‌سازی دو ایستگاه راه‌آهن تهران و مشهد تنظیم شد. مطابق قول معاونت ایستگاهی راه‌آهن، مناسب‌سازی این دو ایستگاه تا ۲۳ مهر سال جاری انجام خواهد شد و انجمن تأمین هزینه‌های این پروژه را پیگیری خواهد کرد. از نکات بسیار مهمی که از جانب آقای رضایی‌فر مطرح شد، عدم پیشروی پروژه‌ها به دلیل اختلاف‌نظر شبکۀ تشکل‌های نابینایان (شمنا) و انجمن‌ها و تشکل‌های نابینایان بود.
انجمن نابینایان ایران بنا دارد در شهریور‌ماه دو تور سیاحتی و زیارتی برگزار کند. تور زیارتی توسط دفتر نمایندگی تهران برگزار خواهد شد و هفتاد نفر شامل سی و پنج نفر از نابینایان، به‌صورت رایگان، و سی و پنج نفر همراه از چهارم تا دهم شهریور به کربلا اعزام خواهند شد. بر اساس مکاتبات انجام شده با سازمان بهزیستی، در نیمۀ دوم شهریور‌ماه، تور سیاحتی انجمن نابینایان ایران در تنکابن برگزار می‌شود."
audio/mana-bd44f027d968dc1058ef.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره، کار را از بالای جو آغاز خواهیم کرد. به سراغ یک رادیوی ویژۀ نابینایان می‌رویم و با یک اخترشناس نابینا آشنا می‌شویم. سپس از یک گوشی مجهز به صفحه‌کلید فیزیکی رونمایی خواهیم کرد و راجع‌به امکانات تازه تاکیک و اندروید ۱۴ مواردی را مرور خواهیم کرد.
بیست‌سالگی رادیو آر‌ان‌آی‌بی و گردش علمی در کائنات به‌صورت لمسی
دو قابلیت در یک گوشی: تجربه استفاده از یک گوشی لمسی دکمه‌ای
از وقتی گوشی‌های لمسی پا به دنیای نابینایان گذاشته‌اند، همواره بوده‌اند افرادی که صبح تا شب را با نوستالژی گوشی‌های دکمه‌ای و سرعت بالای استفاده از آنها سر می‌کرده‌اند و همیشه مشغول رصد اخبار بوده‌اند که مبادا یک گوشی هوشمند دکمه‌ای وارد بازار شود و آنها بی‌خبر بمانند، البته چندتایی هم عرضه شد، اما چیز خیلی دندان‌گیری عاید نابینایان نشد؛ چراکه این گوشی‌ها برای استفاده عموم طراحی شده بودند و نیاز‌های خاص نابینایان در طراحی آنها لحاظ نشده بود. این بار اما می‌خواهیم به معرفی یک گوشی هوشمند بپردازیم که ویژۀ نابینایان طراحی و عرضه شده و قابلیتی هر دوانه دارد؛ به این ترتیب که هم می‌توان از دکمه‌های فیزیکی برای کار با گوشی بهره برد و هم صفحۀ نمایش به شکل لمسی طراحی شده تا هر جا استفاده از صفحۀ لمسی به‌صرفه‌تر بود، کاربر نابینا بتواند بی‌هیچ مشکلی از آن صفحه هم استفاده کند.
این گوشی از یک پردازندۀ هشت هسته‌ای، چهار گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت حافظه برخوردار است. دو دوربین، یکی در جلو و دیگری در عقب، امکان تصویربرداری یا مکالمه تصویری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. همچنین کاربران می‌توانند با استفاده از قابلیت لمسی بر روی صفحه‌نمایش گوشی، هر وقت لازم بود به شکل لمسی از گوشی استفاده کنند. این گوشی از دو سیم‌کارت پشتیبانی می‌کند که البته کاربر مختار است به‌جای سیم دوم، یک کارت حافظه در گوشی قرار دهد. گوشی از کارت‌های تا ۲۵۶ گیگابایتی پشتیبانی می‌کند.
ازنظر نرم‌افزاری، این گوشی تفاوتی با آنچه گوشی‌های رایج بازار عرضه می‌کنند، ندارد؛ از همین رو کاربران می‌توانند از تمامی برنامه‌های موجود در بازار استفاده کنند. نسخۀ اندرویدی که روی اسمارت ویژن نصب شده، ۱۱ است و احتمالاً به‌خاطر برنامه‌ریزی‌های خاصی که روی آن شده، امکانی برای به‌روز‌رسانی اندروید در نظر گرفته نشده است؛ مگر آنکه رز موبیلیتی خودش دست به انتشار به‌روز‌رسانی بزند؛ علاوه بر این ما هنوز اطلاعی از کیفیت پشتیبانی این گوشی از زبان فارسی نداریم. به احتمال قریب‌به‌یقین، امکان نصب موتور‌های صوتی فارسی و سایر اپلیکیشن‌های ایرانی فراهم است، اما اینکه صفحه‌کلید فیزیکی از زبان فارسی پشتیبانی کند یا نه، هنوز محل تردید است.
این گوشی با دو قیمت عرضه می‌شود؛ نمونۀ معمولی آن ۵۳۹ دلار است، اما با پرداخت شصت دلار بیشتر می‌توان نمونه‌ای را دریافت کرد که شامل شارژر بی‌سیم، کیف و محافظ صفحۀ نمایش و یکی دو اپلیکیشن کاربردی دیگر می‌شود. در نسخۀ صوتی پیشخوان قسمت‌های مختلف این گوشی به‌تفصیل شرح داده شده است.
اندروید ۱۴ و به‌روز‌رسانی‌هایی ویژه کاربران نابینا"
audio/mana-7f699e9683af1e282f70.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره، کار را از بالای جو آغاز خواهیم کرد. به سراغ یک رادیوی ویژۀ نابینایان می‌رویم و با یک اخترشناس نابینا آشنا می‌شویم. سپس از یک گوشی مجهز به صفحه‌کلید فیزیکی رونمایی خواهیم کرد و راجع‌به امکانات تازه تاکیک و اندروید ۱۴ مواردی را مرور خواهیم کرد.
بیست‌سالگی رادیو آر‌ان‌آی‌بی و گردش علمی در کائنات به‌صورت لمسی
دو قابلیت در یک گوشی: تجربه استفاده از یک گوشی لمسی دکمه‌ای
از وقتی گوشی‌های لمسی پا به دنیای نابینایان گذاشته‌اند، همواره بوده‌اند افرادی که صبح تا شب را با نوستالژی گوشی‌های دکمه‌ای و سرعت بالای استفاده از آنها سر می‌کرده‌اند و همیشه مشغول رصد اخبار بوده‌اند که مبادا یک گوشی هوشمند دکمه‌ای وارد بازار شود و آنها بی‌خبر بمانند، البته چندتایی هم عرضه شد، اما چیز خیلی دندان‌گیری عاید نابینایان نشد؛ چراکه این گوشی‌ها برای استفاده عموم طراحی شده بودند و نیاز‌های خاص نابینایان در طراحی آنها لحاظ نشده بود. این بار اما می‌خواهیم به معرفی یک گوشی هوشمند بپردازیم که ویژۀ نابینایان طراحی و عرضه شده و قابلیتی هر دوانه دارد؛ به این ترتیب که هم می‌توان از دکمه‌های فیزیکی برای کار با گوشی بهره برد و هم صفحۀ نمایش به شکل لمسی طراحی شده تا هر جا استفاده از صفحۀ لمسی به‌صرفه‌تر بود، کاربر نابینا بتواند بی‌هیچ مشکلی از آن صفحه هم استفاده کند.
این گوشی از یک پردازندۀ هشت هسته‌ای، چهار گیگابایت رم و ۶۴ گیگابایت حافظه برخوردار است. دو دوربین، یکی در جلو و دیگری در عقب، امکان تصویربرداری یا مکالمه تصویری را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. همچنین کاربران می‌توانند با استفاده از قابلیت لمسی بر روی صفحه‌نمایش گوشی، هر وقت لازم بود به شکل لمسی از گوشی استفاده کنند. این گوشی از دو سیم‌کارت پشتیبانی می‌کند که البته کاربر مختار است به‌جای سیم دوم، یک کارت حافظه در گوشی قرار دهد. گوشی از کارت‌های تا ۲۵۶ گیگابایتی پشتیبانی می‌کند.
ازنظر نرم‌افزاری، این گوشی تفاوتی با آنچه گوشی‌های رایج بازار عرضه می‌کنند، ندارد؛ از همین رو کاربران می‌توانند از تمامی برنامه‌های موجود در بازار استفاده کنند. نسخۀ اندرویدی که روی اسمارت ویژن نصب شده، ۱۱ است و احتمالاً به‌خاطر برنامه‌ریزی‌های خاصی که روی آن شده، امکانی برای به‌روز‌رسانی اندروید در نظر گرفته نشده است؛ مگر آنکه رز موبیلیتی خودش دست به انتشار به‌روز‌رسانی بزند؛ علاوه بر این ما هنوز اطلاعی از کیفیت پشتیبانی این گوشی از زبان فارسی نداریم. به احتمال قریب‌به‌یقین، امکان نصب موتور‌های صوتی فارسی و سایر اپلیکیشن‌های ایرانی فراهم است، اما اینکه صفحه‌کلید فیزیکی از زبان فارسی پشتیبانی کند یا نه، هنوز محل تردید است.
این گوشی با دو قیمت عرضه می‌شود؛ نمونۀ معمولی آن ۵۳۹ دلار است، اما با پرداخت شصت دلار بیشتر می‌توان نمونه‌ای را دریافت کرد که شامل شارژر بی‌سیم، کیف و محافظ صفحۀ نمایش و یکی دو اپلیکیشن کاربردی دیگر می‌شود. در نسخۀ صوتی پیشخوان قسمت‌های مختلف این گوشی به‌تفصیل شرح داده شده است.
اندروید ۱۴ و به‌روز‌رسانی‌هایی ویژه کاربران نابینا"
audio/mana-de5f945fc66f11f9a26c.mp3,"پیوند با فضای آکادمیک، راهی برای احیای پیکر نیمه‌جان آموزش نابینایان
زهرا همت
این روز‌ها صحبت از آموزش و توان‌بخشی کودکان، داغ‌تر از روزهای تابستانی است و این شور و حرارت و تشنگی، پرسش‌هایی را در ذهن بیدار می‌کند. به این می‌اندیشیم که آیا آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی یک کار تخصصی است؟ آیا آموزش این کودکان نیاز به مهارت و تخصص دارد؟ چه کسانی با چه دانش و مهارت‌هایی می‌توانند به این کودکان آموزش بدهند؟ کدام مراکز می‌توانند پذیرای آموزش افراد با آسیب بینایی باشند؟ آیا هر مرکز توان‌بخشی، صلاحیت کار با فرد با آسیب بینایی را دارد؟ آیا می‌توانیم فرزند با آسیب بینایی را در مرکز پیش‌دبستانی نزدیک منزل ثبت‌نام کنیم؟ این پرسش‌ها بر‌خلاف صورت نسبتاً ساده‌ای که دارد؛ پاسخ ساده‌ای ندارند و متأسفانه طیف بسیار گسترده‌ای از پاسخ‌ها را دربرمی‌گیرند.
برخی معتقدند افراد با آسیب بینایی، صرف‌نظر از آسیب بینایی همانند سایر افراد هستند و تنها تفاوت آموزش این افراد با همسالانِ فاقد آسیب بینایی، استفاده از خط بریل است. برخی دیگر معتقدند افراد با آسیب بینایی از هوش و استعداد بالاتری نسبت به سایرین برخوردارند و آموزش آنان کار بسیار ساده و جذابی است و برعکس، گروهی دیگر بر این باورند که برقراری ارتباط با فرد با آسیب بینایی و آموزش مفاهیمی که به‌راحتی از طریق دیدن آموخته می‌شود، از راهی به‌جز حس بینایی و پرورش سایر حواس در این افراد، کار بسیار دشواری است؛ به‌همین‌دلیل تمایل به کار با کودکان با آسیب بینایی در میان مربیان کودکان با نیاز‌های ویژه بسیار کاهش یافته است و مربیان ترجیح می‌دهند با گروه‌های دیگری از افراد با نیاز‌های ویژه مانند گروه با نیاز‌های ویژه ذهنی، جسمی و حرکتی و اُتیسم و…که در جامعه بیشتر به آنان پرداخته می‌شود کار کنند. به‌راستی دلیل این کاهش استقبال چیست؟ شاید این نگرش‌ها به نظر برخی اصلاً مهم نباشد و تصور کنند که هر فردی آزاد است دیدگاه و نظر خود را داشته باشد، اما مسئلۀ مهم در اینجا علل شکل‌گیری این نگرش‌هاست و باید ریشه‌های این نگرش‌های ضد و نقیض شناسایی شود. این باور که هرکس مجاز است دیدگاه و نظر خود را داشته باشد و بر اساس آن عمل کند، در این حیطه کارایی ندارد و نهاد‌های متولی آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی، مسئول ایجاد نگرش صحیح در این زمینه هستند.
می‌دانیم که افراد با آسیب بینایی نیز مانند سایر افراد جامعه، طیف گسترده‌ای هستند که نسبت به هم، از سطح هوش، توانایی، استعداد، سلامت جسمانی و روانی متفاوتی برخوردارند، یعنی در میان افراد با آسیب بینایی هم همانند سایرین، افراد بسیار باهوش و افراد با هوش متوسط و هوش پایین پیدا می‌شوند. ممکن است با فردی با آسیب بینایی مواجه شویم که در کنار آسیب بینایی، دچار اتیسم، محدودیت‌های حرکتی، نیاز‌های ویژۀ ذهنی و…باشد. از سوی دیگر ممکن است فردی با آسیب بینایی در گروه افراد با استعدادهای درخشان جای گیرد؛ بنابر‌این می‌بینیم که با گروه بسیار گسترده‌ای مواجه هستیم که نمی‌توانیم در ‌مورد نیاز‌های آموزشی همۀ آنان به یک شکل قضاوت، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی کنیم و شاید بهتر باشد بگوییم که برنامه‌ریزی آموزش با در نظر گرفتن نیاز‌ها، توانایی‌ها و محدودیت‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
امروزه مراکز آموزشی و توان‌بخشی متعددی در سطح کشورمان دایر شده‌اند و این موضوع بسیار خوشحالمان می‌کند، اما نکتۀ نا‌امید‌کننده در این میان، پایین بودن تعداد مراکز تخصصی و متخصصان حوزۀ آموزش افراد با آسیب بینایی است. در بیشتر کشور‌های پیشرفتۀ دنیا، آموزش افراد با آسیب بینایی از ابتدای کودکی تا همیشه، کاری علمی و تخصصی است و می‌بینیم که در مراکزی مانند مدرسۀ پِرکینز، هَدلی، فدراسیون ملی نابینایان آمریکا، خانۀ چاپ بریل آمریکا و…مرتب کارگاه‌ها و همایش‌های تخصصی با محوریت آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی تشکیل و مطالعات و پژوهش‌های بسیاری در این زمینه انجام می‌شود. آنها می‌کوشند از جدید‌ترین دستاوردهای علمی و فناوری و به‌روز‌ترین روش‌ها برای آموزش افراد با آسیب بینایی استفاده کنند، اما متأسفانه در کشور ما از این خبرها بسیار بسیار کم است و مدت‌های طولانی است که خبری از برگزاری همایش یا نشست یا کارگاه آموزشی تخصصی در زمینۀ آموزش افراد با آسیب بینایی نمی‌بینیم و نمی‌شنویم.
در گذشته‌های نسبتاً دور، استادانی از کشورمان به مطالعه و پژوهش در زمینۀ آموزش افراد با آسیب بینایی پرداخته بودند و دانشی عظیم در این زمینه کسب کرده بودند یا در دوره‌های آموزشی مراکز مرتبط با آسیب بینایی در کشور‌های دیگر مشارکت کرده بودند. این افراد به‌نوعی مرجع علمی محسوب می‌شدند و مربیان افراد با آسیب بینایی با شرکت در جلسات آموزشی این استادان یا مطالعۀ آثار مکتوب ایشان، می‌توانستند دانش ارزشمندی کسب کنند، اما متأسفانه روزها و سال‌های بسیاری از آن زمان گذشته و اکنون آن استادان، کمتر در دسترس هستند و از سویی با پیشرفت سریع دانش و فناوری، ضرورت و نیاز به به‌روز‌رسانی آن اطلاعات قدیمی، بیش‌از‌پیش، احساس می‌شود. افسوس که مشکلات یکی‌دو تا نیستند و ما نه‌تنها مسیر را رو‌به‌جلو نرفته‌ایم، بلکه مسیر زیادی را هم به عقب باز‌گشته‌ایم!
متأسفانه چندسالی است که آموزش معلمان متخصص کودکان با نیاز‌های ویژه از شکل تخصصی خارج شده و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در طول تحصیل در این دانشگاه، با هریک از گروه‌های کودکان با نیاز‌های ویژه، آشنایی مختصری پیدا می‌کنند و درواقع اقیانوسی از دانش به عمق یک سانتی‌متر در ذهنشان شکل می‌گیرد، درحالی‌که در گذشته، مربیان برای گروه خاصی مثل گروه با آسیب بینایی، شنوایی و…تربیت و با بیشتر نیاز‌ها و روش‌های آموزشی در آن گروه خاص آشنا می‌شدند و باقی کار نیز به پژوهش و کسب تجربۀ مربی سپرده می‌شد. امروز فقیر‌تر و نا‌امید‌تر از همیشه هستیم و باید تا فرصت است فکری کنیم؛ هر‌چند همین حالا هم برای چاره‌اندیشی دیر شده است!
ضروری است که متولیان آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی، به‌ویژه سازمان آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی فعال‌تر شوند، به مطالعه و پژوهش در حوزۀ آموزش و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی توجه بیشتری داشته باشند و به فکر برگزاری همایش‌ها و تشویق افراد به مطالعه و پژوهش در زمینۀ آموزش و توان‌بخشی گروه هدف باشند. وقت آن رسیده که دست از تعصب‌های بی‌اساس برداریم و نخواهیم در همه‌چیز خودکفا باشیم. بهتر است به دستاوردهای دیگر نقاط دنیا نیز توجهی داشته باشیم و از تجربیات سایرین هم استفاده کنیم. خودکفایی خوب و پسندیده است، اما در ابتدا باید به سطح مطلوبی از دانش برسیم. ساده و خودمانی بگوییم؛ آموزش افراد با آسیب بینایی کاری کاملاً تخصصی است و تنها در خط بریل خلاصه نمی‌شود؛ هر‌چند متأسفانه به دلیل دور ماندن بیش‌از‌پیش از روش‌های آموزشیِ به‌روز و فقر شدید مطالعات و اطلاعات، باور به ضرورت یادگیری خط بریل نیز در جامعه ما بسیار کم‌رنگ شده است و این در حالی است که در سایر نقاط جهان، بریل در شکل نوین خود، نقش بسیار مهمی در آموزش و زندگی افراد با آسیب بینایی بازی می‌کند! پس شایسته است زمان و هزینۀ بسیاری صرف آموزش و پژوهش در زمینۀ آموزش افراد با آسیب بینایی شود و این گروه از افراد نیز به حق طبیعی خود مبنی بر آموزش با‌کیفیت رایگان دست یابند."
audio/mana-ba0294ef7ec3992c5f36.mp3,"در رثای دوست
مجید سرایی
رفتی و داغ بر جگر من گذاشتی،
با جان به عرش بر شدی و تن گذاشتی.
نی تن، که روح بودی و آزاده در جهان،
با لطف دوست ما شدی و من گذاشتی.
در رثای کسی می نویسم که از او جز خاطره ی با هم بودن چیزی بر جای نمانده؛ آنکه پرنده ی رهایی شد و بار دیگر پرواز آغاز کرد. اسماعیل ترکی، دوستی که کانون معرفت و مظهر پاسداشت رفاقت بود. زود پر کشید، اما داغش ناباورانه بر جان ها نشست.
هم اهل علم بود و هم تمام صفات یک دوست خوب را داشت؛ دست به هر کاری که می زد، آن را به درستی و تمامی انجام می داد.
بانی خیر بود و کسی از او به جز این چیزی به یاد نداشته و ندارد.
در سفر و حضر، دست و دلبازانه دوستی و مهر قسمت می کرد تا هیچ کس از او رنجیده خاطر نباشد.
در دانش اندوزی و نشر علم، آنچه داشت با فروتنی و گشاده دستی در اختیار همه می گذاشت؛ آنگونه که همه از این خوان پر نعمت بهره می بردند.
بیریا آنچه داشت، در عرصه ی علم و عمل با دوستان بیریایش شریک بود. دوستی به تمام و مهمان نوازی کامل عیار بود.
نمی دانم از کجا بگویم و چگونه به پایان برسانم این اندوه بیپایان را.
رفتی و رفتن تو، آتش نهاد بر دل،
از کاروان چه ماند، جز آتشی به منزل."
audio/mana-2f8881261f860be2958c.mp3,"یک دوست تازه
فاطمه جوادیان
اصلاحیه
در شمارۀ گذشته جملۀ زیر در اشاره به اسکوتر آمده است، درحالی‌که منظور نگارنده «تراموا» بوده است:
از خیابان اعیان‌نشین بغداد می‌گذریم. در محلۀ «کاراکُی» می‌مانیم. تراموا از خیابان عبور می‌کند؛ تنها وسیله‌ای که در طول سفر، علی‌رغم اشتیاقم پیش نمی‌آید که سوار شوم. همین بس که هنگام عبور از عرض خیابان ریل‌هایش را با کف پایم لمس می‌کنم؛ هم‌سطح با زمین است.
…
صبح در خانۀ سارا از خواب بیدار می‌شوم. در اینجا در بهمن‌ماه آفتاب بعد از ساعت هشت صبح طلوع می‌کند. هنوز هوا تاریک بود که سروش به مدرسه رفت. او به یک مدرسۀ ایرانی می‌رود و در مسیر سوار اتوبوس و تراموا می‌شود. تمام شب‌هایی که در خانۀ سارا هستم، در رختخوابی نرم و سبک روی کاناپه کنار پنجره می‌خوابم. پنجره را که باز کنی، دستت می‌رود روی کف بالکن. تا حالا با چنین سبکی از معماری مواجه نبوده‌ام. معمولاً بالکن‌ها با اتاق هم‌سطح هستند و با یک در از هم جدا می‌شوند، اما در این خانه و شاید هم بعضی خانه‌های دیگر، کف بالکن و اتاق هم‌سطح نیستند و با پنجره از هم جدا می‌شوند. خانۀ سارا بالای یک رستوران عربی قرار دارد.
حدود ساعت نُه، بعد از خوردن صبحانه به سمت محل کار سارا حرکت می‌کنیم. در روزهای بعد درمی‌یابم که انگار در این شهر، روز در همین ساعت آغاز می‌شود. سوار مینی‌بوس‌هایی به نام «دُلموش» می‌شویم. دُلموش‌ها ون‌های زرد‌رنگی هستند که ظرفیت هشت مسافر را دارند که آنها را در مسیرهای شهری و مسیرهای کوتاه خارج از شهر همراهی می‌کنند. سارا استانبول‌کارت دارد. استانبول‌کارت کارتِ مخصوصی برای شهروندان و گردشگران است که با استفاده از آن می‌توانند از وسایل حمل‌ونقل عمومی استفاده کنند. استانبول‌کارت معلولان شارژ رایگان دارد. شما می‌توانید مشابه کارت مترو در ایران، این کارت را شارژ کنید. با استانبول‌کارت، هزینه‌های جابه‌جایی شما با وسایل نقلیۀ عمومی مانند اتوبوس، متروبوس، مترو و کشتی در شهر بین ۳۰ تا ۵۰درصد کمتر می‌شود.
متروبوس‌ها در استانبول شبیه به بی‌آر‌تی‌های خودمان است. در اینجا تمام وسایل حمل‌ونقل عمومی برای معلولان رایگان است، اما برای استفاده از وسایل خصوصی مانند دُلموش و تاکسی باید هزینه بپردازیم.
محل کار سارا یک سالن زیبایی است که در ساختمان بلندی در دامنۀ کوهی، در محلۀ «ماسلاک» قرار دارد. سالن دو در ورودی دارد و اگر از یک در وارد آسانسور شوی، طبقۀ هشت و اگر از در دیگر وارد شوی، طبقۀ منفی2 ما را به واحد موردنظر می‌رساند. سالن بزرگ و روشن است و صندلی‌های مخصوص پیرایش خانم‌ها و آقایان در دو طرف طول آن قرار دارد. در این سفر با هرچه مواجه می‌شوم، به فکر فرومی‌روم. دو صفحۀ نمایشگر در دو سوی سالن قرار دارد. از چند بلندگو که در سقف سالن کار گذاشته‌اند، صدای آرام موسیقی می‌آید. سمیرا همکار سارا با قهوه و بیسکویت از من پذیرایی می‌کند و بعد باهم به تراس می‌رویم. هوا سرد است. برج‌های ترامپ در دوردست پیداست.
دوست دیگرم، لیلا، خبر می‌دهد که از کانادا وارد استانبول شده است و خانواده‌اش هم از ایران رسیده‌اند. آنها در فرودگاه می‌مانند و از طریق اینترنت، خانه‌ای را در نزدیکی میدان تکسیم اجاره می‌کنند؛ جایی که با خانۀ سارا چند دقیقه پیاده‌روی فاصله دارد. خانه بزرگ است و اتفاقاً آن را از یک خانم ایرانی اجاره کرده‌اند.
برای یکی از افراد نابینای تأثیرگذار استانبول در واتس‌آپ پیامی می‌گذارم. عصر با من تماس می‌گیرد. خودم را معرفی می‌کنم و می‌گویم که توسط یکی از دوستان ایرانی با او آشنا هستم. او هم خودش را معرفی می‌کند. دکتر صلاح‌الدین آیدین، استادیار دانشگاه کِنت استانبول، که روان‌شناسی اجتماعی، رشد و شخصیت را درس می‌دهد.
دانشگاه کِنت استانبول دانشگاهی خصوصی است که در سال 2016م توسط بنیاد آموزش بدون مانع، در منطقۀ جیهانگیر استانبول تأسیس شد. هدف دانشگاه تربیت دانشجویانی است که بتوانند با اعتماد‌به‌نفس و مهارت بالای خود در زمینه‌های ملی و بین‌المللی، در عرصۀ جهانی رقابت کنند. او همچنین در شرکتی به فعالیت مشغول است که در آن ضمن تولید عصا برای افراد نابینا و ویلچر برای افراد دارای معلولیت حرکتی، بسیاری از اقلام مورد‌نیاز معلولان را مانند انواع بازی‌های مربوط به افراد نابینا، شطرنج، لوح و قلم، انواع ذره‌بین، انواع چاپگر و صفحه‌نمایش بریل به‌همراه خدمات پشتیبانی و ده‌ها محصول دیگر به مشتریان عرضه می‌کنند. دکتر آیدین برای حضور در نمایشگاه‌های مختلف جهانی و نیز ارائۀ مقاله‌هایش به کشورهای متعددی مانند چین، روسیه، ایالات‌متحدۀ آمریکا، انگلستان، آلمان، فرانسه، نروژ، بلغارستان، مجارستان، قزاقستان، ازبکستان و…سفر کرده، اما تاکنون به ایران نیامده است. با خود فکر می‌کنم اگر نابینایی برایش محدودیت‌هایی را به همراه داشته است، دست‌کم برای سفر به بسیاری از کشورها می‌تواند به اعتبار کشورش، به‌راحتی، ویزا بگیرد. همسر دکتر هم نابیناست. آنها دو فرزند دارند که فرزند اولشان دانشجوی رشتۀ دندان‌پزشکی است.
دکتر صلاح‌الدین آیدین را در کافه بِلتور ، در مجیدیه کُی ملاقات می‌کنم. اینترنت موبایلش را در اختیار من می‌گذارد تا هر وقت نیاز بود برای بیان منظورمان بتوانم از فرهنگ لغت استفاده کنم. با کمی استرس به او اعلام می‌کنم که به دست‌شویی احتیاج دارم. او هم با بلند کردن دست، پیش‌خدمتی را احضار می‌کند. کاپ مخصوص را از کیفم برمی‌دارم و همراه خانم پیش‌خدمت به دستشویی می‌روم.
در کافه مکعب روبیکی را که مناسب‌سازی کرده‌ام به دکتر آیدین نشان می‌دهم، علی‌رغم تصورم به این مکعب علاقه‌ای ندارد و بیشتر توجهش به روبیک ماری که می‌شود با آن شکل‌های متفاوتی ساخت جلب می‌شود. با‌اینکه تک‌تک روبیک‌هایم را خیلی دوست دارم، تصمیم می‌گیرم روبیک ماری‌ام را به یادگار تقدیم او کنم. روبیک را با آجیل سنتی شهر رشت که برایشان سوغات آورده‌ام، به دکتر آیدین می‌دهم.
متوجه می‌شوم زمانی که در پیاده‌رو باهم راه می‌رویم، عصاهایمان به هم برخورد نمی‌کند. او توضیح می‌دهد که هر دو دستش به یک اندازه برای مهارت استفاده از عصا تقویت شده است. من هم از همان روز تصمیم می‌گیرم در برخی موارد عصازدن با دست چپ را هم تقویت کنم.
در جایی دیگر، در خیابان نِشان‌تاشی، صدای دلپذیر آهنگی توجه ما را به خود جلب می‌کند. به آن‌سوی خیابان می‌رویم. وارد فضایی می‌شویم که صدا از آنجا می‌آید. متوجه می‌شویم که آنجا داروخانه است و صدای پیانو از یک دستگاه با‌کیفیت در حال پخش است.
آن روز غروب با آقای دکتر به محل کار سارا می‌رویم. بارها پیش می‌آید که او نقشه را روی موبایل چک می‌کند. سرعت خوب اینترنت باعث می‌شود به اطلاعات نقشه اعتماد کنیم. همان وقت زنگ موبایلش به صدا در‌می‌آید. یاد دوست نابینای دیگری می‌افتم که زنگ موبایلش را روی طلوع و غروب خورشید تنظیم کرده است؛ او تنها زندگی می‌کند و قادر به درک نور هم نیست؛ بنابراین وقتی گوشی همراهش غروب آفتاب را هشدار می‌دهد، چراغی را در خانه روشن می‌کند و وقتی گوشی خبر از طلوع خورشید می‌دهد، چراغ را خاموش می‌کند.
در سالن با فلوت برای افراد حاضر، آهنگ هایدی سویلِه را می‌نوازم. در طول سفر بازهم پیش می‌آید که کنج کافه‌ای، درحالی‌که با دوستان منتظر آماده شدن سفارشمان هستیم، این قطعه را می‌نوازم که حاضران بومی را به شوق می‌آورد.
سارا و من در یکی از ایستگاه‌ها از مترو پیاده می‌شویم و آقای دکتر راهش را به سمت منطقۀ آسیایی ادامه می‌دهد. او از من می‌خواهد در طول سفر سری به شرکت بزنم، اما زلزله می‌آید و فضای کاری آنها را دچار التهاب می‌کند؛ بنابراین با ورود مجازی به این شرکت و همچنین استفاده از گزینۀ تِرنسلیت و انتخاب زبان فارسی، از طریق لینک زیر با محصولات و خدمات آن آشنا می‌شوم.
Beyid.com.tr
ادامه دارد…"
audio/mana-3a06131f08c69fed3604.mp3,"آشنایی با او‌ام‌آر و کاربرد آن برای نابینایان
میثم امینی
موسیقی از گذشته بین نابینایان از محبوبیت بسیاری داشته است و بسیاری از نابینایان موسیقی را به‌عنوان شغل، زمینۀ تحصیلی یا سرگرمی خود انتخاب کرده و می‌کنند. با وجود محبوبیت بالای موسیقی بین نابینایان، در گذشته برای مطالعۀ اصولی موسیقی موانعی پیش راه نابینایان بود که یکی از مهم‌ترین این موانع، به‌خصوص برای نابینایان ایرانی، عدم دسترسی به نت‌های موسیقی بریل بود، اما خوشبختانه در سال‌های اخیر با پیشرفت فناوری این مانع نیز کم و بیش از سر راه نابینایان علاقه‌مند به موسیقی برداشته شده است و می‌توان گفت «فناوری اُو‌اِم‌آر» بزرگ‌ترین سهم را در رفع این مانع دارد.
شما حتماً تابه‌حال عبارت «اُو‌سی‌آر» را شنیده‌اید و می‌دانید که این فناوری امکان تبدیل متون چاپی را به متون الکترونیکی فراهم می‌کند و به‌خصوص برای کاربران نابینا کاربردی است. در این شماره از نسل مانا در ستون فناوری می‌خواهیم با یک فناوری نسبتاً مشابه به نام «او‌ام‌آر» آشنا شویم که امکان تبدیل نت‌های موسیقی چاپی را به نت‌های دیجیتالی فراهم می‌کند. بعد هم به معرفی چند برنامه در این زمینه می‌پردازیم.
با فناوری او‌ام‌آر، رایانه می‌تواند نت‌های موسیقی چاپی اسکن‌شده را بخواند و آنها را به داده‌های دیجیتالی تبدیل کند. او‌ام‌آر یک فناوری عمومی است و مخصوص نابینایان نیست، ولی مثل او‌سی‌آر برای افراد نابینا، به‌خصوص دانش‌آموزان رشتۀ موسیقی و موسیقی‌دانان بسیار کاربردی است. این فناوری با تبدیل نت‌های چاپی به نسخۀ دیجیتالی امکانات متعددی شامل پخش موسیقی نوشته‌شده، خواندن نت‌های موسیقی در رایانه با برنامه‌های ویژۀ این کار، ویرایش نت‌ها، چاپ نت‌ها به خط بریل و…را در اختیار کاربران نابینا می‌گذارد.
فناوری او‌ام‌آر برای اولین بار در دهۀ شصت میلادی، وقتی دستگاه‌های اسکنر در دسترس عموم قرار گرفت، در دانشگاه فناوری میشیگان شروع شد. بعداً در دهۀ هشتاد میلادی گروهی از دانشجویان دانشگاه واسِدا، در ژاپن یک سامانۀ او‌ام‌آر را به نمایش گذاشتند که به یک روبات متصل بود که می‌توانست نت‌های موسیقی چاپی را بخواند و با زدن کلیدهای پیانو آنها را اجرا کند.
امروزه علاقۀ بسیاری نسبت به او‌ام‌آر وجود دارد، زیرا این فناوری می‌تواند در دیجیتالی‌کردن حجم عظیمی از نت‌های موسیقی که از قرن هفدهم میلادی تاکنون چاپ شده است به ما کمک کند. فناوری او‌ام‌آر هنوز در حال گسترش است، ولی هدف این فناوری هنوز همانی است که در ابتدای کار موردنظر سازندگان آن بود، یعنی رمزگشایی و تفسیر سریع‌تر و دقیق‌تر علامت‌های نت‌نویسی موسیقی از تصاویر اسکن‌شده.
علاوه بر این امکانات، این برنامه می‌تواند با استفاده از فناوری او‌ام‌آر پرونده‌های پی‌دی‌اِف حاوی تصاویر اسکن‌شده از نت‌های موسیقی چاپی را به یک پروندۀ نت موسیقی دیجیتالی تبدیل کند که می‌توان گفت این یکی از مهم‌ترین امکانات این برنامه برای افراد نابینا است. برای تبدیل تصاویر نت‌های موسیقی چاپی به پروندۀ دیجیتالی میوزاسکور از یک واسط کاربری برنامۀ برخط و منبع‌باز استفاده می‌کند که باعث می‌شود برای انجام تبدیل به اینترنت نیاز داشته باشید.
این برنامه برای صفحه‌خوان اِن‌وی‌دی‌اِی دسترس‌پذیر شده است و کاربران می‌توانند با نصب اسکریپت‌های لازم با صفحه‌خوان جاز و صفحه‌خوان لینوکسی اُورکا نیز با این برنامه کار کنند.
میوزاسکور یک برنامه هم برای تلفن‌های همراه دارای سیستم‌عامل‌های اندروید و آی‌او‌اس دارد که فقط امکان پخش نت‌های موسیقی را فراهم می‌کند و امکان ویرایش نت‌ها و سایر امکانات نسخه رایانه را ندارد.
برنامۀ پلی‌اسکور تو شیت میوزیک از انواع سیستم‌های نت‌نویسی مثل نت‌نویسی پیانو و نت‌نویسی موسیقی مجلسی پشتیبانی می‌کند. همچنین می‌توانید برای پخش نت‌های موسیقی تبدیل‌شده از بین آلت‌های موسیقی مجازی با کیفیتی که برنامه به شما ارائه می‌دهد، آلت‌های موسیقی موردعلاقۀ خود را انتخاب کنید. این برنامه امکانات مختلف دیگری را هم دارد که برای یک دانش‌آموز موسیقی یا موسیقی‌دان مفید است و با کار با برنامه می‌توانید با آنها آشنا شوید.
شما می‌توانید پرونده‌های میوزیک‌اکس‌ام‌ال را برای آثار معروف و قدیمی در اینترنت پیدا یا نت‌های موسیقی چاپی را با استفاده از برنامه‌های میوزاسکور یا پلی‌اسکور تو شیت میوزیک به پروندۀ میوزیک‌اکس‌ام‌ال تبدیل کنید و سپس پرونده‌ای را که دریافت یا تبدیل کرده‌اید، با این سرویس به نت‌های بریل تبدیل و از آن استفاده کنید."
audio/mana-4557854569c9ba2da9ec.mp3,"نگاهی به پدیدۀ رد دسته‌جمعی نابینایان پذیرفته‌شده در آزمون استخدامی آموزش‌ و پرورش
رؤیا بابایی
اقدام وزارت آموزش ‌و پرورش در رد گستردۀ نابینایان پذیرفته‌شده در آزمون استخدامی این وزارتخانه بی‌عدالتی بزرگی بود که اخیراً صورت گرفت؛ اقدامی که علاوه بر تبعیض علیه نابینایان، توانمندی آنها را که تحصیل‌کرده‌ترین طیف در میان انواع معلولیت‌ها هستند، زیر سؤال برد و سرنوشت بسیاری از نابینایان را دچار تغییر و چالش کرد‌.
روی دیگر این سکه این است که این وزارتخانه از سویی با قید پذیرش معلول در دفترچۀ آزمون استخدامی تبعیت خویش را از اجرای سهم ۳درصد استخدام معلولان اعلام می‌‌کند و از سوی دیگر با رد صلاحیت پذیرفته‌شدگان، قانون را دور می‌زند و علاوه‌بر آن دلیل عامه‌پسندی برای دور زدن قانون پیدا و در محکمه با توسل به این دلیل که نابینایی علت نپذیرفتن افراد بوده است، خود را تبرئه می‌کند‌!
فارغ از نگاه حقوقی به مسئله، این اقدام انسانی نیست. این رفتار از وزارت آموزش‌ و پرورش که رسالت آموختن و روشنگری آحاد جامعه را بر دوش دارد و وظیفه دارد قانون‌مداری، عدالت و انسانیت را به جامعه بیاموزد، اصلاً زیبنده نیست.
رد گروهی نابینایان
مدیرعامل شبکۀ تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان چاوش در گفتگو با خبرنگار نسل مانا درباره جزئیات نپذیرفتن نابینایان در آموزش و پرورش گفت: اخیراً تعداد زیادی از افراد نابینا که در آزمون استخدامی آموزش و پرورش قبول شده بودند، در مرحلۀ بعدی رد شدند‌.
سهیل معینی افزود: بعد از رد جمعی نابینایان به وزارتخانه اعتراض کردیم و گفتیم دست‌کم در پست‌های مربوط به جذب در آموزش و پرورش استثنایی نباید این اتفاق صورت می‌گرفت‌. ما قبول داریم که برخی از افراد نابینا ممکن است توانایی کافی را نداشته باشند، اما این‌گونه نیست که همۀ آنها شرایط و توانایی لازم را نداشته باشند‌؛ بنابراین فرد نابینا فقط باید با توجه به توانمندی‌هایش‌ سنجش شود‌.
عدم‌پذیرش به دلیل نابینایی‌
سهیل معینی بیان کرد‌: به دنبال رد گستردۀ نابینایان مسئله را پیگیری کردیم‌ و متوجه شدیم‌ برای‌ رد این افراد‌ یک دلیل محوری اعلام شده است و آن این بود که در تمام کمیسیون‌های پزشکی به افراد گفته بودند به‌صرف نابینایی پذیرش‌ نمی‌شوید و اصلاً به مباحثی مانند توانمندی و مهارت افراد توجه نشده بود‌.
او افزود: پیگیری‌های بعدی نشان داد‌‌ نابینایان حتی برای پست‌هایی مانند آموزگار استثنایی هم رد شده‌اند و خبرها حاکی از شیوۀ برخورد غیر‌حقوقی و غیر‌اخلاقی با آنها بود، یعنی افراد نابینا صرف‌نظر از پذیرفته نشدن، تحقیر شده و اهانت دیده بودند.
مدیرعامل انجمن باور ادامه داد: هر دو موضوع برای ما اهمیت داشت و در‌نهایت در ادامۀ پیگیری‌ها موفق به طرح مسئله با شخص وزیر آموزش و پرورش شدیم‌.
معینی توضیح داد: دلایل وزارتخانه این بود که سهمیۀ هزار نفر جذب برای آموزش و پرورش استثنایی در حوزۀ معلولان هنوز عملی نشده است که ما‌ گفتیم فعلاً بهتر است روی موضوع جذب آموزگار ابتدایی استثنایی که عملی شده، بحث کنیم تا مشکلات این زمینه رفع شود‌.
وی همچنین بیان کرد: در برخی شهرها یک فرد کم‌بینا‌ را رد و در جای دیگری فرد کم‌بینا را پذیرفته بودند و این نشان می‌دهد آموزش و پرورش برای نپذیرفتن نابینایان،‌ حتی وحدت رَویه هم نداشته‌ است‌.
یک گام به جلو
این فعال حوزۀ معلولان کشور گفت: با پیگیری ما و اطلاع به وزیر، وزارتخانه پذیرفت که نابینایان‌ را در این مرحله به‌صرف نابینایی رد نکند، بلکه آنها را به مرحلۀ دیگری از مصاحبه بفرستد.
معینی توضیح داد: وزارتخانه یک‌ دستورالعمل را به‌صورت ویدئو‌کنفرانس به استان‌ها اعلام کرد و گفت که همۀ استان‌ها باید‌ نابینایانی‌ را که در مرحلۀ اول به‌صرف نابینایی رد کرده‌اند، به مصاحبۀ مجدد دعوت کنند؛ به این منظور که توانایی همۀ افراد رد‌شده در کمیسیون اول، در کمیسیون دوم احراز و‌ تعیین شود‌.
وی افزود: بعد از تصمیم‌گیری برای دعوت دوباره از نابینایان و شرکت در کمیسیون، استان اصفهان این اقدام را انجام داد و در تهران هم از ۲۷ نفر، ۲۶ نفر به مصاحبۀ دوم دعوت شدند‌.
مصاحبۀ مجدد به معنای استخدام نیست
معینی ابراز داشت: اقناع وزارتخانه برای دعوت مجدد از نابینایان پذیرفته‌شده در آزمون استخدامی آموزش و پرورش، یک‌قدم به عقب راندن‌ وزارتخانه بود، اما نباید این‌گونه تعبیر شود که دعوت دوباره به مصاحبه مساوی با جذب و استخدام قطعی است‌.
وی با اشاره به اینکه وزارتخانه بر جذب‌نکردن نابینایان پافشاری می‌کند، دعوت دوباره به مصاحبه را دستاورد مهمی دانست و اذعان کرد: در همین مرحله هم اگر تعدادی از نابینایان بتوانند از سد مصاحبه عبور کنند و استخدام شوند؛ همین‌که ما توانسته باشیم از حذف و رد صد‌درصدی پذیرفته‌شدگان نابینا پیشگیری کنیم بَرنده‌ایم‌.
کمبود نیرو علت عدم جذب معلولان‌
معینی گفت: یکی از دلایلی که آموزش و پرورش برای نپذیرفتن معلولان و نابینایان می‌آورد، این است که چون امکان‌ جذب نیرو محدود است، این سازمان می‌خواهد از یک نیرو به‌تناسب نیاز خود در جایگاه‌های مختلف استفاده کند؛ یک روز نیرو را به مدرسۀ استثنایی بفرستد و در مقطع دیگری به مدارس عادی و در شرایط دیگری به جایگاه‌های دیگر.
وی يادآور شد: این دلیل‌ به‌خاطر هم‌خوانی با مقدورات کنونی آموزش و پرورش درست است، اما‌ می‌توان آن را به دلیل مخدوش کردن جذب نیروی تخصصی نادرست دانست.
معینی تأکید کرد: در شرایط درست، آموزش و پرورش باید نیروی تخصصی بگیرد و وقتی کسی برای آموزش و پرورش استثنایی جذب می‌شود، جابه‌جایی او کار نادرستی است و امکان آموزش تخصصی را از بین می‌برد.
وی خاطرنشان کرد: آموزگار ناشنوایان، نابینایان، طیف اُتیسم، معلولان کم‌توان ذهنی و…‌باید به‌صورت تخصصی فقط این گروه‌ها را آموزش دهد و هرسال مهارت‌های مورد‌نیاز گروه‌ هدف را در خود تقویت کند و استفاده از نیروها به دلیل کمبود نیرو، علمی نیست‌.
تغییر نمایندۀ بهزیستی
معینی همچنین از تغییر نمایندۀ سازمان بهزیستی در کمیسیون‌ها خبر داد و گفت: این تغییر به درخواست ما صورت گرفت، چون نمایندۀ قبلی از نابینایان دفاع نکرده بود و این بار نماینده‌ای به کمیسیون‌ فرستاده شد‌ که خود نابیناست و فضای جلسات با این اقدام‌ تغییر کرد.
این فعال حوزۀ معلولان همچنین بیان کرد: البته‌ به ما خبر داده‌اند که متأسفانه در برخی استان‌ها مانند گلستان، چهارمحال‌و‌بختیاری و کردستان، حتی نمایندۀ بهزیستی به جلسۀ دوم‌ هم دعوت نشده‌ است که در حال پیگیری این مسئله هستیم‌.
لزوم تصمیم‌گیری تخصصی
معینی ابراز داشت: حتی اگر قرار است افراد نابینا صرفاً به دلیل نابینایی از پذیرش در دستگاه‌ها رد شوند، این تصمیم باید‌ در کمیسیونی که نمایندگان بهزیستی و گروه هدف در آن حضور دارند‌ اتخاذ شود. یعنی در وزارت آموزش و پرورش کمیسیونی تخصصی باید معیارهای جذب افراد دارای معلولیت در پست‌های مختلف را مشخص کند؛ نه‌اینکه افراد سلیقه‌ای نظر بدهند، بدون اینکه معیارها و دلایل عدم احراز مشاغل برای نابینایان مشخص شده باشد‌.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن باور اضافه کرد: دلیل عدم احراز یک پست توسط یک نابینا باید توضیح داده شود و معیارها تعیین‌ کنند که اگر یک نا‌بینا نمی‌تواند پستی را احراز کند، آیا افراد کم‌بینا هم نمی‌توانند؟ آیا نابینایان دیگر با مهارت‌های ویژه‌تر هم نمی‌توانند؟ این کمیسیون‌ باید بگوید افراد با چه میزان توانایی قادر به احراز جایگاه‌های شغلی هستند.
به گفتۀ معینی معیارها باید بر اساس عوامل توان‌بخشی و به‌صورت تخصصی تبیین شود تا سلیقۀ افراد اعمال نشود.
تخلف در کمیسیون‌ها
معینی با بیان این مطلب که در رد نابینایان تخلفاتی هم صورت گرفته بود، اظهار داشت: در بسیاری از شهرها ازجمله تهران‌ کمیسیون‌های مربوط به پذیرش نابینایان بدون حضور نمایندۀ بهزیستی تشکیل شده بود‌‌، در‌حالی‌که طبق شیوه‌نامۀ خود آموزش و پرورش، حضور نمایندۀ بهزیستی در این کمیسیون‌ها الزامی است.
وی افزود: دو هفته پیگیر این مسئله بودیم‌. سازمان بهزیستی می‌گفت ما به کميسيون دعوت نشدیم و آموزش و پرورش می‌گفت ما بهزیستی را دعوت کرده‌ایم‌؛ درنهایت متوجه شدیم‌ نامۀ آموزش و پرورش در سیستم دولتی ثبت نشده و درنتیجه بهزیستی هم آگاه نبوده‌ است. بعد آنها را راهنمایی کردیم که آموزش و پرورش باید نامه را به کدام بخش از سازمان بهزیستی ارسال کند.
دفاع سازمان امور استخدامی
معینی خاطرنشان کرد: در دفترچۀ آزمون استخدامی برای پست آموزگار استثنایی، سهمیۀ معلولان قید شده بود و طبیعتاً افراد نابینا هم در آن شرکت کردند‌. پس از قبولی نابینایان، وزارتخانه گفت فرد نابینا در این پست نمی‌تواند جذب شود، ولی باقی انواع معلولیت می‌توانند، درحالی‌که این نکته در دفترچه اصلاً قید نشده بود‌. وی افزود: دفاع سازمان امور استخدامی از عدم قید نوع معلولیت برای پست‌های مختلف‌ این بود که ما‌ بر اساس حکم دیوان نمی‌توانیم در دفترچه بگوییم که کدام گروه معلولیت در این پست می‌تواند استخدام شود و کدام نوع معلولیت نمی‌تواند.
این فعال حوزۀ معلولان این پاسخ سازمان امور استخدامی را چالش خواند و گفت: باید روی این مسئله کار کرد، چون در برخی پست‌ها توانمندی جسمیِ خاصی مورد‌نیاز است و باید در دفترچه قید شود‌ تا افراد با علم به توانمندی مورد‌نیاز دستگاه‌ها در آزمون‌ها شرکت کنند‌.
پیگیری اهانت‌ها
مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان اذعان کرد: موضوع مهم بعدی رفتار منفی با نابینایان و توهین به آنان در کمیسیون‌ها بود. وزارتخانه منکر این اتفاق شد، اما شاهدان عینیِ برخورد نامناسب و ادبیات نا‌موجه کمیسیون‌ها و همچنین رَویۀ استان‌هایی مانند اصفهان که چهارده نفر از افراد نابینا را با شیوۀ برخورد نامناسب رد کردند، به‌عنوان گواه این موضوع معرفی شدند.
اجرای درست سهمیۀ استخدام معلولان
معینی اظهار داشت: بحث بعدی این است که سهمیۀ ۳درصد استخدام معلولان به چه شکل اجرا شود که هم حقوق افراد معلولان رعایت شود و هم افرادی جذب شوند که توانمندی اجرای آن پست را داشته باشند‌.
وی تشکیل کمیسیون‌های تخصصی و تدوین ضوابط جذب معلولان در هر پست را دو اقدام مهمی خواند که باید صورت گیرد تا بخش عمده‌ای از مشکلات اجرای سهم ۳درصد هم برای معلولان هم برای دستگاه‌ها رفع شود‌.
لزوم ارزیابی
وی گفت: واقعیت این است که گاه افرادی در این سهمیه جذب شده‌اند که واقعاً برای احراز آن جایگاه توانمند نیستند یا توانمندی کافی را ندارند. ما اگر مدافع حقوق معلولان هستیم، باید مدافع حقوق دانش‌آموزان دارای معلولیت هم باشیم و بپذیریم‌ که برای آموزش دانش‌آموزان معلول باید از نیروهای آموزشی خوب و کاربلد بهره برد تا آنها توانمند تربیت شوند.
به گفتۀ معینی یکی از چالش‌ها در آموزش و پرورش استثنایی این است که این سازمان می‌گوید من دیگر نمی‌خواهم نیروی دارای معلولیت جذب کنم‌؛ برای اینکه از نیروی معلول اشباعم‌‌ و آموزش و پرورش در تمام سال‌های گذشته هر نیروی دارای معلولیتی را که جذب کرده، به آموزش استثنایی‌ فرستاده است و ما اکنون به افراد غیرمعلول نیاز داریم‌.
وی تأکید کرد: بنابراین ما نباید هر فرد دارای معلولیت را با تکیه به سهمیه ۳درصد استخدام‌ معلولان وارد آموزش و پرورش یا هر دستگاه دیگری کنیم،‌ درحالی‌که آن فرد در مقام عمل توانمندی نداشته باشد‌، بلکه باید در این خصوص فیلتذ صورت گیرد و کمیسیون‌هایی باید توانایی افراد را ارزیابی کنند‌.
خواسته‌های کوتاه‌مدت‌
مدیرعامل شبکۀ تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان چاووش گفت: تلاش می‌کنیم تا نابینایان‌ به‌صرف نابینایی از جذب در همۀ دستگاه‌ها محروم نشوند و در همۀ استان‌ها برای تشخیص توانایی آنها بررسی‌های عمیق‌تری صورت گیرد‌. معینی تأکید کرد: وزارتخانه و همۀ دستگاه‌ها باید بپذیرند که حتی عدم‌پذیرش نابینایان هم‌ باید با برخوردهای شایسته و صحیح همراه شود، هیچ فردی حق اهانت به آنها را ندارد و توهین‌کنندگان باید مورد پیگرد قرار گیرند‌.
مدیرعامل انجمن باور افزود: تشکیل کمیسیون تخصصی برای تدوین ضوابط جذب در پست‌های مختلف، مطالبۀ جدی ماست تا در سال‌های بعد شاهد اقدام سلیقه‌ای نباشیم‌. وی گفت: سازمان امور استخدامی در پذیرش معلولان برای مشاغل، نوع معلولیت را قید کند تا گروه‌های معلولین‌ با علم و آگاهانه در آزمون شرکت کنند.
این فعال حوزۀ معلولان همچنین تأکید کرد: سازمان‌ بهزیستی باید بداند گماردن‌ تنها دو نفر برای پیگیری سهم ۳درصد کافی نیست و این مسئله این‌قدر مهم است که باید برایش کارگروه تخصصی تشکیل شود؛ نه آنکه همین معدود افراد صاحب تجربۀ چندساله در این زمینه را انتقال دهند یا با سپردن مسئولیت‌های دیگر موجب سلب تمرکز و اتلاف تجربۀ چندین‌سالۀ آنها شوند‌.
رد نابینایان‌ به دلیل نابینایی خلاف است
مدیرکل آموزش و پرورش استان اصفهان رد نابینایان به دلیل نابینایی را خلاف قانون دانست‌. محمدرضا ابراهیمی گفت: اگر نابینایی ملاک نپذیرفتن افراد نابینا در آموزش و پرورش باشد، این خلاف مصوبات‌ است و وجاهت ندارد؛ مگر آنکه عوامل دیگری در این تشخیص دخیل باشد‌. ابراهیمی رد نابینایان به دلیل نابینایی را مربوط به دور اول مصاحبه با آنها دانست و افزود: این مسئله در مرحلۀ دوم مصاحبه و دعوت آنها به کمیسیون مجدد اصلاح شد‌.
وی ادامه داد: قرار نبود افراد به دلیل نابینایی از پذیرش در آموزش و پرورش محروم شوند‌ و ممکن است دلایل کمیسیون پزشکی موارد دیگری، جز نابینایی بوده باشد‌.
این مسئول همچنین خبر رد نابینایان در کمیسیون دوم را نپذیرفت و افزود: اگر چنین اتفاقی رخ داده است، من موضوع را پیگیری خواهم کرد و همچنین از همراهی نمایندۀ این گروه نیز استقبال می‌کنم‌.
ابراهیمی بیان کرد: من نابینایان را افرادی توانمند و با قدرت تشخیص بالا می‌دانم و در مجموعۀ خودم، حتی فرد نابینایی است که مدیریت مدرسه‌ای را بر عهده دارد. او گفت: آموزش ابتدایی عادی خاص است‌ و مثلاً اگر کسی لکنت‌زبان داشته باشد، برای دبیری می‌تواند پذیرفته شود، اما برای آموزگاری، چون بحث پایۀ دانش‌آموزان و خواندن و نوشتن آنها مطرح است، این امکان وجود ندارد‌.
مصاحبه‌های صوری
با‌اینکه مدیرکل آموزش و پرورش استان اصفهان نپذیرفتن نابینایان به علت نابینایی را رد کرد، اما یکی از نابینایان پذیرفته‌شده در آزمون استخدامی آموزش و پرورش گفت: همۀ سیزده‌نفری که به مصاحبۀ مرحلۀ اول دعوت شده بودیم، دسته‌جمعی رد شدیم‌ و فقط افراد دارای بینایی متوسط و رو‌به‌بالا پذیرش شدند. به ما گفتند که چون نابینای مطلق هستیم، نمی‌توانند ما را بپذیرند. رحیمی که برای پست آموزگاری استثنایی در آزمون اخیر پذیرفته شده، اما جذب نشده است، با بیان اینکه نمایندگان بهزیستی به‌جای دفاع از ما جلسه را ترک کردند، افزود: در مرحلۀ اول کمیسیون پزشکی که با حضور چند پزشک تشکیل شده بود، پرسش‌هایی مانند چگونگی مواجهه با دانش‌آموز بدخط یا شیوۀ تصحیح املای دانش‌آموز از من پرسیده شد که هیچ‌یک منشأ پزشکی نداشت.
او ادامه داد: هشتم مردادماه ما به کميسيون پزشکی دوم دعوت شدیم. این ‌بار در کمیسیون هیچ پزشکی حضور نداشت و فقط مسئول منابع انسانی آموزش و پرورش، رئیس آموزش استثنایی و دو نماینده از بهزیستی حضور داشتند. در جلسۀ دوم از من خواستند تدریس کنم‌. من سابقۀ تدریس دارم، اما سؤالم این است که اگر ماهیت کمیسیون، پزشکی است، چرا از من تدریس خواسته می‌شود‌. تدریس باید در جریان مصاحبه صورت بگیرد تا دانش و تسلط فرد سنجیده شود‌. این جوان نابینای اصفهانی همچنین با گله‌مندی از رفتار نادرست افراد در کمیسیون دوم، گفت: صندلی‌ها را جابه‌جا کردند و از من خواستند صندلی خودم را از میان آنها پیدا کنم یا اینکه گفتند حدس بزن‌ ما در این اتاق چند نفریم، درحالی‌که این رفتار، تمسخر و اهانت مسلم به یک نابیناست‌ که متأسفانه از سوی افرادی که در سیستم آموزشی کشور نقش دارند دیده می‌شود‌.
رحیمی بیان کرد: کمیسیون نظر خود را در مورد من «عدم برخورداری از توانمندی‌های فردی» اعلام کرد، درحالی‌که تشخیص این ویژگی در صلاحیت کمیسیون پزشکی نیست‌. این جوان اصفهانی که دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد در رشتۀ مشاورۀ شغلی است، توضیح داد: دعوت نابینایان به کمیسیون‌ دوم درواقع اقدامی ظاهری و صوری بود تا از فشارهای ناشی از اقدام قبلی خود در راستای رد نابینایان به دلیل نابینایی بکاهند و بگویند این بار توانایی افراد از منظر پزشکی بررسی شد، درحالی‌که نظر نهایی کمیسیون نشان می‌دهد کمیسیون دلیلی آورده که بررسی آن را در صلاحیت و اختیار خود نداشته است‌. این پرونده روی میز تحریریه نسل مانا همچنان باز است و پیگیری‌ّای ما در این خصوص ادامه خواهد داشت."
audio/mana-aa9cc5b069b835dcf5c7.mp3,"همقدم با سَم در دنیای مشاغل
میرهادی نائینی‌زاده
ـ سلام رفقا! امیدوارم حالتون خوب باشه و کم‌کم تونسته باشید یاد بگیرید یه زندگی خوب بسازید که با نابینایی سازگار باشه. امروزم مثل قسمت‌های قبلی با یه نابینای موفق صحبت می‌کنم که یه کار دیگه رو انجام می‌ده. امروز دنی با منه.
دنی! اول یه‌کم برام راجع‌به وضعیت نابیناییت بگو!
ـ سلام سم! خوشحالم که با تو حرف می‌زنم و اگه بخوام بگم دیدم چطوره، می‌تونم بگم خیلی‌خیلی نوسان داره. یه‌روز از خواب بیدار می‌شم و می‌بینم خیلی خوب می‌بینم و یه‌روز دیگه اصلاً این‌طوری نیست.
ـ خب دنی! راجع‌به کارت برامون صحبت کن، چی‌کار می‌کنی؟
ـ چند وقته داری این کارو می‌کنی؟
ـ فکر می‌کنم پونزدَه سالی می‌شه.
ـ تو اشاره کردی که کارت فقط وندینگ ماشینا نیست. توی کافه‌ها، اسنک‌شاپ‌ها و جاهایی از این‌جور کارا هم هست که تو می‌تونی فعال باشی؟
ـ سم! فقط اینایی که گفتی نیست. بذار اتفاق تازه‌ای رو که از ماه مارس افتاده، برات بگم. یه مرکز جراحی هست که کارایی مثل آندوسکوپی و کولونوسکوپی انجام می‌ده. اینا خواستن که یه وندینگ ماشین داشته باشن که توش آبِ سیب و کوکا باشه. خب! چه چیزی بهتر از اینکه من برم دستگاه‌هاشون رو براشون پر کنم؟
ـ تو حتی توی پایگاه‌های نظامی و زندان‌ها هم مشغولی دنی؟
ـ خب! آره، یه پایگاه نظامی هست توی آلاباما که من بهشون سرویس می‌دم. زندان هم برای ملاقاتی‌ها یه ماشین اسنک‌فروشی داره که من پُرش می‌کنم، البته کار زندان از وقتی‌که بیماری همه‌گیر شروع شد از رونق افتاد، ولی خب! حالا داره دوباره جون می‌گیره. زندان نُه‌تا ماشین داره که هفته‌ای یه‌بار پر می‌شه و پایگاه نظامی هفتادتا. بخوام کلی بگم؛ هفته‌ای بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ تا ماشین هست که پر کردنش با منه.
ـ به نظر خیلی می‌رسه!
ـ آره! تنهایی اگه بخوای کار کنی، خب! خیلی زمان‌بره. من شنبه‌ها مرتب دارم کار می‌کنم و فکر کنم این پر‌کاری تا آخر سال ادامه داشته باشه. همون‌طور که گفتم بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ تا ماشین تو جاهای مختلف هست که باید پر شه.
ـ خب! همه‌مون می‌دونیم کارت سخته، ولی به نظر می‌رسه درآمد بدی نداری دنی؟
ـ سم! نمی‌گم که یه زندگی عالی دارم، ولی خب! مطمئنم که دارم خوب زندگی می‌کنم. تنها مشکل اینه که ماشینا خودشون پر نمی‌شن و تو باید صبح زود از خوابت بزنی و بری پرشون کنی.
ـ یه کم دربارۀ آموزش‌هایی که دیدی بیشتر برامون صحبت کن! گفتی یه آموزش شش‌هفته‌ای داشتی؟
ـ نه سم! شش‌ماه بود و ما باید تو خوابگاه مدرسه نابینایان و ناشنوایان آلاباما می‌موندیم و یاد می‌گرفتیم چطوری ماشین فروش خوابگاه خودمون رو که خیلی هم بزرگ نبود پر کنیم. بعد تو مراحل بعدی باید می‌رفتیم تو خوابگاه‌های دیگه و همین کارو انجام می‌دادیم. ما باید یاد می‌گرفتیم چطوری ماشینا رو پر کنیم، چطوری قیمت‌ها رو به چیزایی که می‌فروشیم مربوط کنیم و چه شکلی یه فهرست از چیزایی که داریم تهیه کنیم.
ـ سؤال بعدی من اینه که از چه وسایل و ابزاری استفاده می‌کنی برای اینکه کارت رو بتونی بهتر پیش ببری؟
ـ چیزایی که من ازشون استفاده می‌کنم یه CC TV هست با یه درشت‌نما و یه کامپیوتر که به من کمک می‌کنه محاسباتم رو انجام بدم، البته برای جابه‌جایی هم از یه راننده کمک می‌گیرم که بتونه وسایلی رو که می‌خوام ببرم، برام جا به جا کنه.
ـ از کی فهمیدی که داری کم‌بینا می‌شی؟
ـ فکر کنم وقتی نوجوون بودم، شروع شد.
ـ دنی! قبل این کار، کار دیگه‌ای هم داشتی؟
ـ بله! من دوازده سال کار برقی می‌کردم. وقتی این رو به مردم می‌گم، کلی تعجب می‌کنن.
ـ مرسی دنی! که با من حرف زدی و تجربه‌هات رو برامون گفتی."
audio/mana-8d82b5f5d7cd55ccec1c.mp3,"معلولان و چالش استخدام در آموزش و پرورش راهکار و رویکرد حقوقی
در نخستین شماره از سلسله مطالب معلولان و قوانین ایران، با دو نفر از حقوقدانان برجسته نابینا همراه شده‌ایم: ناصر سرگران، دکتری حقوق بین‌الملل از دانشکدۀ حقوق و علوم ‌سیاسی دانشگاه تهران، وکیل ‌دادگستری و مدرس ‌دانشگاه و رئیس هیئت‌مدیره انجمن رفاه نابینایان سقز است و بیش از ده سال است که در زمینه حقوق افراد دارای معلولیت فعالیت می‌کند و زهرا عابدینی، پژوهشگر دورۀ دکتری حقوق ‌عمومی دانشگاه قم و مدرس ‌دانشگاه است. او در حال حاضر عضو کمیته حقوق‌دانان ‌نابینای مؤسسۀ ‌توسعۀ ‌حقوق ‌فقرزدایی است. در ادامه می‌توانید گفتگوی نسل مانا با این دو حقوقدان نابینا را از نظر بگذرانید.
وقتی صحبت از معلولان و چالش استخدام می‌کنیم، آیا در مجموعۀ ‌مدون ‌قانونی کشور‌مان، برای استخدام معلولان قوانین خاصی داریم و آیا می‌توانیم از قوانین ‌دیگر برای استخدام ‌معلولان و شغل‌گزینی آنها استفاده کنیم؟
دکتر ناصر سرگران: هنگام سخن‌گفتن ‌از ‌استخدام، از داشتن شغل‌ مناسب صحبت می‌کنیم. این حق به‌عنوان یکی از حقوق ‌رفاهی و بشری، در میثاق حقوق ‌اقتصادی‌اجتماعی به‌عنوان معاهده‌‌ای الزام‌آور که دولت ‌ایران هم به آن پیوسته، شناسایی شده است.
در حقوق داخلی، اصول ۲۸ و ۴۳ قانون اساسی، به‌نوعی به این ‌حق اشاره کرده است. به‌صورت‌ خاص‌ هم کنوانسیون‌ حقوق افراد ‌دارای ‌معلولیت مصوب سال 2006م، در مادۀ ‌27، هم در ‌بخش ‌دولتی هم در‌ بخش ‌غیر‌دولتی این حق را مورد شناسایی قرار داده که دولت ‌ایران این کنوانسیون را در سال‌1387ش تصویب کرده ‌است و به‌عنوان یک قانون ‌الزام‌آور ‌داخلی می‌توان به‌ آن استناد کرد.
زهرا عابدینی: از اصل ۴۳ قانون ‌اساسی می‌توان استنباط کرد گاهی ممکن است در بهره‌مندی از امکانات عدالت رعایت نشود؛ بنابراین دولت مکلف است برای فعالیت‌های مختلف، شرایط ‌و ‌امکانات ‌مناسب ایجاد کند. این اصل بر تکلیف دولت بر ایجاد محیط‌ عادلانه ‌و‌ رقابتی تأکید داشته ‌است. در قانون حمایت از معلولان سال ‌1396ش دولت مکلف شده است 3درصد از سهمیه‌های استخدامی خود را به افراد ‌دارای ‌معلولیت اختصاص دهد. در قانون مدیریت‌ خدمات ‌کشوری که در سطح ‌کلان، دستگاه‌های اجرایی باید در استخدام‌های رسمی‌ و ‌پیمانی خود آن را رعایت کنند، بندی وجود دارد که شاید به‌نوعی این حق ‌‌افراد ‌دارای‌ معلولیت را تحت‌الشعاع قرار داده ‌است؛ بند ز مادۀ ‌42 این قانون که یکی از شرایط استخدام افراد را داشتن سلامت جسمی ‌و‌ روانی بیان کرده و آیین‌نامه‌ای هم در مورد این بند به تصویب رسیده است که در ادامه در مورد آن بیشتر صحبت می‌کنیم.
نگین حیدری: در مورد چالشی که مدتی‌ است معلولان با آموزش‌و‌پرورش در زمینۀ استخدام دارند، داستان چیست؟ آموزش‌و‌پرورش در زمینۀ استخدام معلولان، به‌ویژه معلولان با آسیب ‌بینایی چه موضعی دار
سرگران: با توجه به اینکه آموزش‌و‌پرورش، به دلیل کمبود شدید نیروی انسانی، هر‌سال تعداد قابل‌ملاحظه‌ای را استخدام می‌کند، چالشی که گفتید بیشتر از سایر دستگاه‌ها به چشم می‌آید. هر‌سال باید سهمیه‌های مختلف که یکی‌ از‌ آنها سهمیۀ 3درصد معلولان است، در دفترچۀ آزمون پیش‌بینی شود، البته در استخدام‌های شرکتی، در اغلب موارد، سهمیۀ 3درصد معلولان را فراموش می‌کنند.
استخدام‌های آموزش ‌و‌ پرورش با رشته‌هایی که اغلب نابینایان از ‌آن استقبال می‌کنند همخوانی دارد، سهمیۀ 3درصد را هم پیش‌بینی می‌کند، نابینایان در آزمون شرکت و نمره قبولی را کسب می‌کنند، ولی کد رشته‌هایی را برای معلولان مشخص می‌کند که اقدامی مثبت نیست، چون معلولان را به حوزه‌های مشخصی محدود کرده‌اند. پس از بررسی مدارک، معلولان به معاینه‌های پزشکی ارجاع داده می‌شوند که در این مرحله مطابق دستور‌العمل‌هایی که آموزش‌و‌پرورش برای هر آزمونی تعریف می‌کند، نابینایان را از ادامۀ روند استخدام منع می‌کند و نوبت به مصاحبه هم نمی‌رسد. در مادۀ ‌5 آیین‌نامۀ بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات کشوری، درخصوص معلولان باید با حضور نمایندۀ بهزیستی تصمیم‌گیری شود که فرد دارای معلولیت شرط توانایی انجام کار را دارد یا نه که این بند نیز در بسیاری موارد نا‌دیده گرفته شده و نوبت به مصاحبه نرسیده است. گاهی هم نمایندۀ سازمان بهزیستی توانایی فرد ‌معلول را تأیید نمی‌کند. چالش اینجاست که متقاضی به دلیل معلولیت رد شده، حال‌آنکه با سهمیۀ 3درصد معلولان در آزمون شرکت کرده ‌است!
عابدینی: اگر قائل به برابری افراد باشیم، نکته‌ای که باید مد‌نظر قرار گیرد، توانایی افراد برای انجام کار است، همچنین استعداد، دانش و تخصص فرد. آموزش‌و‌پرورش یکی از متخلف‌ترین دستگاه‌ها درخصوص سهمیۀ 3درصد بوده ‌است. این فرایند چند‌مرحله‌ای استخدام معلولان مانع بزرگی است. نمایندگان سازمان بهزیستی در بسیاری موارد به رسالت اصلی خود که نشان‌دادن توانایی‌های معلولان است، عمل نکرده‌اند. سمن‌ها باید در این زمینه‌ها مطالبه‌گری مؤثر داشته ‌باشند. رَویۀ نا‌عادلانه‌ای که مدتی است اتفاق افتاده، این است که معلولان بعد از یک فرایند یکی‌دو‌ساله، درنهایت به دلیل معلولیت و بدون توجه به توانمندی‌هایی که دارند رد صلاحیت شده‌اند.
حیدری: نکته‌ای که می‌خواهم به صحبت‌های کارشناسان محترم این شماره اضافه کنم این است که اولاً نمایندگان سازمان بهزیستی، گاه حتی به رسالت و وظیفه‌ای که در جلسه‌های کمیسیون‌های استخدامی معلولان دارند، انواع معلولان و توانایی هر گروه از آنها آگاه نیستند؛ درنتیجه حضور مؤثری هم در جلسات نمی‌توانند داشته ‌باشند. از سوی دیگر در شکایتی که چند سال پیش بهزیستی درخصوص حمایت از حقوق استخدامی معلولان در دیوان عدالت مطرح کرد، کمیته حقوق استخدامی دیوان عدالت ضمن ارجاع به دفاعیات نمایندۀ آموزش‌و‌پرورش استدلال کرد که مادۀ ‌1 آیین‌نامۀ بند ز قانون مدیریت خدمات کشوری به دستگاه اجرایی برگزار‌کنندۀ آزمون تکلیف کرده که باید در مورد صلاحیت علمی و توانایی جسمی کسی که متقاضی استخدام است اظهار‌نظر کند. در مادۀ 3 همان آیین‌نامه به دستگاه اجرایی اختیار داده که از طریق مصاحبۀ علمی و کمیسیون پزشکی، صلاحیت‌ها را احراز کند. بعد در مادۀ ‌5 این موضوع را که معلولیت فرد مانع انجام حرفۀ مورد‌نظر نیست، به بهزیستی واگذار کرده است، یعنی اختیار و صلاحیت نمایندۀ بهزیستی را تحت‌الشعاع آن دو مادۀ قبل قرار داده است. کمیته با همین استناد و استدلال شکایت بهزیستی را رد کرد.
پرسش بعدی این است با مانع‌تراشی که آموزش‌و‌پرورش هر‌سال به شکلی و با سیاستی در استخدام معلولان کرده است، چه اقدام حقوقی تا‌به‌حال انجام شده و آیا نتیجه‌بخش بوده است؟
سرگران: آموزش‌و‌پرورش در سال 1389ش آزمونی برگزار کرد، بسیاری از معلولان با استفاده از سهمیه در آن آزمون شرکت کردند که رد صلاحیت شدند. شکایت‌هایی در دیوان عدالت مطرح و آرای متناقضی هم از شعب مختلف دیوان عدالت صادر شد که درنهایت به صدور رأی وحدت ‌رَویۀ ۲ ـ ۲۵ منتهی گردید. طبق این رأی آموزش‌و‌پرورش مکلف شد که سهمیۀ 3درصد را برای معلولان اعمال کند؛ با‌این‌همه در اغلب آرای صادره از دیوان عدالت، شکایت معلولان متقاضی استخدام رد شده ‌است، به‌ویژه در مورد آموزش‌ ابتدایی. در مادۀ ۱۵ قانون حمایت از معلولان ۹۶ مراحل استفاده از سهمیۀ 3‌درصد معلولان کوتاه شد، ولی همچنان شاهد رد صلاحیت داوطلبان دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان و کم‌بینایان بوده‌ایم.
عابدینی: با توجه به اینکه سازمان بهزیستی بر اساس لایحۀ تشکیل سازمان، متولی امور معلولان است، وظیفۀ حل این مشکل و چالش به وجود آمده هم برعهدۀ این سازمان است، ولی متأسفانه در سازمان بهزیستی با تغییر در مدیریت‌ها، رویکردهای متفاوتی را شاهد هستیم. شاید بعضی از پذیرفته‌شدگان دارای معلولیت مطابق انتظارات عمل نکرده‌اند، ولی بسیاری هم در حوزۀ آموزش می‌درخشند. بهتر است تعامل بین دستگاه‌ها بیشتر شود. بهتر بود اگر آموزش‌و‌پرورش در نپذیرفتن نابینایان برای آموزگار ابتدایی قاطع بود، تصریح می‌کرد و دفترچۀ بریل را آماده نمی‌کرد.
باید روی این مسئله کار کرد که اولاً افراد دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان و کم‌بینایان هدایت شوند به سمت‌وسویی که توانمندی آن را دارند و توسط دستگاه‌های متقاضی ‌نیرو پذیرفته ‌شوند، تحصیلاتشان در چند رشتۀ خاص متمرکز نشود و درنهایت برای همان رشته‌ها هم در آزمون‌های استخدامی شرکت کنند.
حیدری: امسال موضوع رد صلاحیت‌های کمیسیون پزشکی آموزش‌و‌پرورش را با شتاب بیشتر و کمیت زیادتر شاهد بودیم، چه اتفاقی افتاده است؟ آیا بعد از آن رایزنی خاصی انجام گرفته است؟ آیا آموزش‌و‌پرورش موضع جدید و متفاوتی در پیش گرفته است؟
سرگران: در دستور‌العمل اجرایی آزمون استخدامی برای آموزگاری ابتدایی، در قسمت معاینه‌های پزشکی، محدودیت‌های گسترده‌ای مقرر شده است و طیف وسیعی از معلولان بینایی از استخدام باز‌می‌مانند. در صورت شکایت فرد هم، درنهایت به همان ضوابط استناد و شکایت رد می‌شود. ضوابط داخلی آموزش‌و‌پرورش در مورد استخدام است؛ درصورتی‌که بر اساس منشور حقوق شهروندی در نظام اداری سال ۱۳۹۵، ضوابط باید به اطلاع مردم برسد. طبق رایزنی‌هایی که شبکۀ ملی نابینایان (چاووش) داشته، آموزش‌و‌پرورش متقاعد شده متقاضیان را به دلیل معلولیت رد نکند، بلکه آنها در مصاحبه شرکت کنند و با حضور نمایندۀ سازمان بهزیستی شرط توانایی انجام کار را، همه‌جانبه، مورد بررسی قرار دهد، البته این بار آزمون آموزگاری ابتدایی مستقل از دبیری برگزار شد و رد ‌صلاحیت‌ها بیشتر به چشم آمد. با رویکرد جدید آموزش‌و‌پرورش باید منتظر نتیجه ماند. به‌هرحال تجربه نشان داده وقتی شکایت استخدامی معلولان در دیوان عدالت مطرح شده ‌است، در بسیاری از موارد شکایت به استناد نظریۀ کمیسیون پزشکی آموزش‌و‌پرورش و نمایندۀ بهزیستی رد شده ‌است؛ درنتیجه اگر بتوان کار را بدون رجوع به دیوان دنبال کرد و به سرانجام رساند، بهتر است.
سرگران: اگر واقعاً آموزش‌و‌پرورش نخواهد مشکل را حل کند، باید کار به دست قانون‌گذار، یک‌بار برای همیشه، حل شود؛ بدین ترتیب که در اصلاح مادۀ ‌15 نقش بهزیستی را پر‌رنگ‌تر کند و معلولیت را جدا از بیماری بداند.
حیدری: در مورد رفتارهای نا‌مناسبی که با معلولان در کمیسیون‌های پزشکی شده است درخصوص مثلاً تشخیص رنگ‌ها، پیداکردن اشخاص و اشیا و…باید دوستان متقاضی ما در بیان شرایط بینایی خود، اینکه نابینا یا کم‌بینا هستند، صادق باشند، چون با توجه به سهمیۀ 3درصد در آزمون شرکت کرده‌اند و اگر بینایی آنها مشمول تعریف معلولیت نشود، جلسه وجاهتی ندارد، پس به اثبات‌ میزان بینایی خود نیاز ندارند و در صورت گفتن نا‌صحیح میزان بینایی خود با پرسش‌های مختلف ارزیاب‌ها مواجه می‌شوند.
عابدینی: حقیقت این است که بعضی از دوستان شاید بر این باورند که هر‌قدر جنبۀ حمایتی را در مصاحبه‌ها پر‌رنگ‌تر کنند، شاید موفقیت‌آمیز باشد، اما باید توجه داشته ‌باشند کسی در مصاحبه‌ها پیروز می‌شود که توانمندی‌هایش را از راه‌های مختلف، ازجمله آشنایی با فناوری و کاربرد آن نشان دهد. معضل دیگر که متوجه قانون‌گذاری ماست، عدم نیاز‌سنجی قانونی است. در بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاً به شرایط معلولان و ضروریات زندگی آنها توجه نشده است؛ اگرچه این بند سال‌هاست برای معلولان چالش‌های متعددی را به وجود آورده‌ است، قانون‌گذار متوجه آن نیست و اقدامی برای اصلاح قانون و رفع چالش‌ها انجام نداده ‌است. در مورد تغییر رویکرد آموزش‌و‌پرورش شاید هدف، اجرای روش نوینی باشد، ولی اضطراب و استرسی که در جامعۀ معلولان ایجاد شده است، ممکن است متقاضیان را با چالش‌هایی رو‌به‌رو کند. شرط توانایی برای انجام کاری که شخص برای ‌آن استخدام می‌شود، در بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات‌ کشوری یک شرط عقلی و عرفی است و شرط جدیدی به‌شمار نمی‌رود، چون انجام هر کاری مستلزم داشتن توانایی برای آن است.
حیدری: سؤال آخر، صرف‌نظر از اینکه آموزش‌و‌پرورش با توافق انجام شده، چگونه عمل خواهد کرد؟ از منظر حقوقی در مقابل بخش‌نامه‌ها و عملکردهایی که گفته‌ شد، با توجه به قوانین موجود و اصلاحات انجام شده، چه می‌شود کرد؟ آیا می‌توان برای احقاق‌ حقوق استخدامی معلولان، خوش‌بین بود؟
سرگران: باید اقدام‌هایی را به‌صورت کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت مد‌نظر قرار داد که دو قسمت کوتاه‌مدت و میان‌مدت مورد بررسی قرار گرفت. در مورد اقدام بلند‌مدت، اصلاح قانون حمایت از معلولان و به‌خصوص گنجاندن جزئیات بیشتر در بحث استعمال سهمیۀ 3درصد و اصلاح بند ز قانون مدیریت خدمات ‌کشوری که در شرط توانایی برای انجام کار، افراد دارای معلولیت هم در نظر گرفته‌ شوند. از سوی دیگر به رایزنی‌ها با دستگاه‌های اجرایی، ازجمله آموزش‌و‌پرورش و دخیل کردن سازمان بهزیستی در آن ادامه دهیم. برای اینکه به نتیجه برسیم، باید چالش‌های آنها را هم ببینیم و برای بر‌طرف کردن چالش‌ها تلاش کنیم. در ادامه متقاضیان رد صلاحیت شده باید در دیوان عدالت شکایت کنند؛ اگرچه احتمال رد بسیاری از آنها از سوی دیوان وجود دارد، اما این موضوع باعث می‌شود با گذشت زمان، قضات دیوان از رهگذر همین شکایت با مسائل معلولان آشنا شوند و تغییر موضع دهند.
عابدینی: اگر بنا است اصلاحیه‌ای نسبت به قوانین اعمال شود، برای اینکه قانون اصلاحی، دوباره چالش‌بر‌انگیز نباشد، باید از ظرفیت‌های موجود در میان جامعۀ هدف استفاده ‌شود. مسئلۀ مهم‌تر چگونگی اجرای قانون است. در طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، با توجه به اصلاحیه‌ای که اخیراً انجام گرفت، روند، کمی متفاوت و طولانی‌تر شده است. متقاضی باید قبل از طرح دادخواست در دیوان عدالت، شکایت خود را از شیوۀ عملکرد دستگاه اجرایی، پس از ثبت، به همان دستگاه ارائه دهد و دستگاه ظرف سه ماه مکلف است پاسخ دهد. متقاضی پس‌از‌این مرحله، باید دادخواست خود را به همراه تصویر شکایت ثبت‌شده در دستگاه اجرایی، به دیوان عدالت تقدیم کند. طرح دادخواست بر‌خلاف این رَویه از طرف دیوان پذیرفته نمی‌شود.
امیدواریم دوستان و مخاطبان ما بتوانند از این گفتگوها برای احقاق‌ حقوقشان و به‌دست‌آوردن آنچه حق آنهاست و توانایی و شایستگی آن را دارند استفاده کنند.
در صورت تمایل به دریافت اطلاعات تفصیلی به پادکست ضمیمه مراجعه کنید!"
audio/mana-aafc435167b6648b79d9.mp3,"معلولان و چالش استخدام در آموزش و پرورش راهکار و رویکرد حقوقی
در نخستین شماره از سلسله مطالب معلولان و قوانین ایران، با دو نفر از حقوقدانان برجسته نابینا همراه شده‌ایم: ناصر سرگران، دکتری حقوق بین‌الملل از دانشکدۀ حقوق و علوم ‌سیاسی دانشگاه تهران، وکیل ‌دادگستری و مدرس ‌دانشگاه و رئیس هیئت‌مدیره انجمن رفاه نابینایان سقز است و بیش از ده سال است که در زمینه حقوق افراد دارای معلولیت فعالیت می‌کند و زهرا عابدینی، پژوهشگر دورۀ دکتری حقوق ‌عمومی دانشگاه قم و مدرس ‌دانشگاه است. او در حال حاضر عضو کمیته حقوق‌دانان ‌نابینای مؤسسۀ ‌توسعۀ ‌حقوق ‌فقرزدایی است. در ادامه می‌توانید گفتگوی نسل مانا با این دو حقوقدان نابینا را از نظر بگذرانید.
وقتی صحبت از معلولان و چالش استخدام می‌کنیم، آیا در مجموعۀ ‌مدون ‌قانونی کشور‌مان، برای استخدام معلولان قوانین خاصی داریم و آیا می‌توانیم از قوانین ‌دیگر برای استخدام ‌معلولان و شغل‌گزینی آنها استفاده کنیم؟
دکتر ناصر سرگران: هنگام سخن‌گفتن ‌از ‌استخدام، از داشتن شغل‌ مناسب صحبت می‌کنیم. این حق به‌عنوان یکی از حقوق ‌رفاهی و بشری، در میثاق حقوق ‌اقتصادی‌اجتماعی به‌عنوان معاهده‌‌ای الزام‌آور که دولت ‌ایران هم به آن پیوسته، شناسایی شده است.
در حقوق داخلی، اصول ۲۸ و ۴۳ قانون اساسی، به‌نوعی به این ‌حق اشاره کرده است. به‌صورت‌ خاص‌ هم کنوانسیون‌ حقوق افراد ‌دارای ‌معلولیت مصوب سال 2006م، در مادۀ ‌27، هم در ‌بخش ‌دولتی هم در‌ بخش ‌غیر‌دولتی این حق را مورد شناسایی قرار داده که دولت ‌ایران این کنوانسیون را در سال‌1387ش تصویب کرده ‌است و به‌عنوان یک قانون ‌الزام‌آور ‌داخلی می‌توان به‌ آن استناد کرد.
زهرا عابدینی: از اصل ۴۳ قانون ‌اساسی می‌توان استنباط کرد گاهی ممکن است در بهره‌مندی از امکانات عدالت رعایت نشود؛ بنابراین دولت مکلف است برای فعالیت‌های مختلف، شرایط ‌و ‌امکانات ‌مناسب ایجاد کند. این اصل بر تکلیف دولت بر ایجاد محیط‌ عادلانه ‌و‌ رقابتی تأکید داشته ‌است. در قانون حمایت از معلولان سال ‌1396ش دولت مکلف شده است 3درصد از سهمیه‌های استخدامی خود را به افراد ‌دارای ‌معلولیت اختصاص دهد. در قانون مدیریت‌ خدمات ‌کشوری که در سطح ‌کلان، دستگاه‌های اجرایی باید در استخدام‌های رسمی‌ و ‌پیمانی خود آن را رعایت کنند، بندی وجود دارد که شاید به‌نوعی این حق ‌‌افراد ‌دارای‌ معلولیت را تحت‌الشعاع قرار داده ‌است؛ بند ز مادۀ ‌42 این قانون که یکی از شرایط استخدام افراد را داشتن سلامت جسمی ‌و‌ روانی بیان کرده و آیین‌نامه‌ای هم در مورد این بند به تصویب رسیده است که در ادامه در مورد آن بیشتر صحبت می‌کنیم.
نگین حیدری: در مورد چالشی که مدتی‌ است معلولان با آموزش‌و‌پرورش در زمینۀ استخدام دارند، داستان چیست؟ آموزش‌و‌پرورش در زمینۀ استخدام معلولان، به‌ویژه معلولان با آسیب ‌بینایی چه موضعی دار
سرگران: با توجه به اینکه آموزش‌و‌پرورش، به دلیل کمبود شدید نیروی انسانی، هر‌سال تعداد قابل‌ملاحظه‌ای را استخدام می‌کند، چالشی که گفتید بیشتر از سایر دستگاه‌ها به چشم می‌آید. هر‌سال باید سهمیه‌های مختلف که یکی‌ از‌ آنها سهمیۀ 3درصد معلولان است، در دفترچۀ آزمون پیش‌بینی شود، البته در استخدام‌های شرکتی، در اغلب موارد، سهمیۀ 3درصد معلولان را فراموش می‌کنند.
استخدام‌های آموزش ‌و‌ پرورش با رشته‌هایی که اغلب نابینایان از ‌آن استقبال می‌کنند همخوانی دارد، سهمیۀ 3درصد را هم پیش‌بینی می‌کند، نابینایان در آزمون شرکت و نمره قبولی را کسب می‌کنند، ولی کد رشته‌هایی را برای معلولان مشخص می‌کند که اقدامی مثبت نیست، چون معلولان را به حوزه‌های مشخصی محدود کرده‌اند. پس از بررسی مدارک، معلولان به معاینه‌های پزشکی ارجاع داده می‌شوند که در این مرحله مطابق دستور‌العمل‌هایی که آموزش‌و‌پرورش برای هر آزمونی تعریف می‌کند، نابینایان را از ادامۀ روند استخدام منع می‌کند و نوبت به مصاحبه هم نمی‌رسد. در مادۀ ‌5 آیین‌نامۀ بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات کشوری، درخصوص معلولان باید با حضور نمایندۀ بهزیستی تصمیم‌گیری شود که فرد دارای معلولیت شرط توانایی انجام کار را دارد یا نه که این بند نیز در بسیاری موارد نا‌دیده گرفته شده و نوبت به مصاحبه نرسیده است. گاهی هم نمایندۀ سازمان بهزیستی توانایی فرد ‌معلول را تأیید نمی‌کند. چالش اینجاست که متقاضی به دلیل معلولیت رد شده، حال‌آنکه با سهمیۀ 3درصد معلولان در آزمون شرکت کرده ‌است!
عابدینی: اگر قائل به برابری افراد باشیم، نکته‌ای که باید مد‌نظر قرار گیرد، توانایی افراد برای انجام کار است، همچنین استعداد، دانش و تخصص فرد. آموزش‌و‌پرورش یکی از متخلف‌ترین دستگاه‌ها درخصوص سهمیۀ 3درصد بوده ‌است. این فرایند چند‌مرحله‌ای استخدام معلولان مانع بزرگی است. نمایندگان سازمان بهزیستی در بسیاری موارد به رسالت اصلی خود که نشان‌دادن توانایی‌های معلولان است، عمل نکرده‌اند. سمن‌ها باید در این زمینه‌ها مطالبه‌گری مؤثر داشته ‌باشند. رَویۀ نا‌عادلانه‌ای که مدتی است اتفاق افتاده، این است که معلولان بعد از یک فرایند یکی‌دو‌ساله، درنهایت به دلیل معلولیت و بدون توجه به توانمندی‌هایی که دارند رد صلاحیت شده‌اند.
حیدری: نکته‌ای که می‌خواهم به صحبت‌های کارشناسان محترم این شماره اضافه کنم این است که اولاً نمایندگان سازمان بهزیستی، گاه حتی به رسالت و وظیفه‌ای که در جلسه‌های کمیسیون‌های استخدامی معلولان دارند، انواع معلولان و توانایی هر گروه از آنها آگاه نیستند؛ درنتیجه حضور مؤثری هم در جلسات نمی‌توانند داشته ‌باشند. از سوی دیگر در شکایتی که چند سال پیش بهزیستی درخصوص حمایت از حقوق استخدامی معلولان در دیوان عدالت مطرح کرد، کمیته حقوق استخدامی دیوان عدالت ضمن ارجاع به دفاعیات نمایندۀ آموزش‌و‌پرورش استدلال کرد که مادۀ ‌1 آیین‌نامۀ بند ز قانون مدیریت خدمات کشوری به دستگاه اجرایی برگزار‌کنندۀ آزمون تکلیف کرده که باید در مورد صلاحیت علمی و توانایی جسمی کسی که متقاضی استخدام است اظهار‌نظر کند. در مادۀ 3 همان آیین‌نامه به دستگاه اجرایی اختیار داده که از طریق مصاحبۀ علمی و کمیسیون پزشکی، صلاحیت‌ها را احراز کند. بعد در مادۀ ‌5 این موضوع را که معلولیت فرد مانع انجام حرفۀ مورد‌نظر نیست، به بهزیستی واگذار کرده است، یعنی اختیار و صلاحیت نمایندۀ بهزیستی را تحت‌الشعاع آن دو مادۀ قبل قرار داده است. کمیته با همین استناد و استدلال شکایت بهزیستی را رد کرد.
پرسش بعدی این است با مانع‌تراشی که آموزش‌و‌پرورش هر‌سال به شکلی و با سیاستی در استخدام معلولان کرده است، چه اقدام حقوقی تا‌به‌حال انجام شده و آیا نتیجه‌بخش بوده است؟
سرگران: آموزش‌و‌پرورش در سال 1389ش آزمونی برگزار کرد، بسیاری از معلولان با استفاده از سهمیه در آن آزمون شرکت کردند که رد صلاحیت شدند. شکایت‌هایی در دیوان عدالت مطرح و آرای متناقضی هم از شعب مختلف دیوان عدالت صادر شد که درنهایت به صدور رأی وحدت ‌رَویۀ ۲ ـ ۲۵ منتهی گردید. طبق این رأی آموزش‌و‌پرورش مکلف شد که سهمیۀ 3درصد را برای معلولان اعمال کند؛ با‌این‌همه در اغلب آرای صادره از دیوان عدالت، شکایت معلولان متقاضی استخدام رد شده ‌است، به‌ویژه در مورد آموزش‌ ابتدایی. در مادۀ ۱۵ قانون حمایت از معلولان ۹۶ مراحل استفاده از سهمیۀ 3‌درصد معلولان کوتاه شد، ولی همچنان شاهد رد صلاحیت داوطلبان دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان و کم‌بینایان بوده‌ایم.
عابدینی: با توجه به اینکه سازمان بهزیستی بر اساس لایحۀ تشکیل سازمان، متولی امور معلولان است، وظیفۀ حل این مشکل و چالش به وجود آمده هم برعهدۀ این سازمان است، ولی متأسفانه در سازمان بهزیستی با تغییر در مدیریت‌ها، رویکردهای متفاوتی را شاهد هستیم. شاید بعضی از پذیرفته‌شدگان دارای معلولیت مطابق انتظارات عمل نکرده‌اند، ولی بسیاری هم در حوزۀ آموزش می‌درخشند. بهتر است تعامل بین دستگاه‌ها بیشتر شود. بهتر بود اگر آموزش‌و‌پرورش در نپذیرفتن نابینایان برای آموزگار ابتدایی قاطع بود، تصریح می‌کرد و دفترچۀ بریل را آماده نمی‌کرد.
باید روی این مسئله کار کرد که اولاً افراد دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان و کم‌بینایان هدایت شوند به سمت‌وسویی که توانمندی آن را دارند و توسط دستگاه‌های متقاضی ‌نیرو پذیرفته ‌شوند، تحصیلاتشان در چند رشتۀ خاص متمرکز نشود و درنهایت برای همان رشته‌ها هم در آزمون‌های استخدامی شرکت کنند.
حیدری: امسال موضوع رد صلاحیت‌های کمیسیون پزشکی آموزش‌و‌پرورش را با شتاب بیشتر و کمیت زیادتر شاهد بودیم، چه اتفاقی افتاده است؟ آیا بعد از آن رایزنی خاصی انجام گرفته است؟ آیا آموزش‌و‌پرورش موضع جدید و متفاوتی در پیش گرفته است؟
سرگران: در دستور‌العمل اجرایی آزمون استخدامی برای آموزگاری ابتدایی، در قسمت معاینه‌های پزشکی، محدودیت‌های گسترده‌ای مقرر شده است و طیف وسیعی از معلولان بینایی از استخدام باز‌می‌مانند. در صورت شکایت فرد هم، درنهایت به همان ضوابط استناد و شکایت رد می‌شود. ضوابط داخلی آموزش‌و‌پرورش در مورد استخدام است؛ درصورتی‌که بر اساس منشور حقوق شهروندی در نظام اداری سال ۱۳۹۵، ضوابط باید به اطلاع مردم برسد. طبق رایزنی‌هایی که شبکۀ ملی نابینایان (چاووش) داشته، آموزش‌و‌پرورش متقاعد شده متقاضیان را به دلیل معلولیت رد نکند، بلکه آنها در مصاحبه شرکت کنند و با حضور نمایندۀ سازمان بهزیستی شرط توانایی انجام کار را، همه‌جانبه، مورد بررسی قرار دهد، البته این بار آزمون آموزگاری ابتدایی مستقل از دبیری برگزار شد و رد ‌صلاحیت‌ها بیشتر به چشم آمد. با رویکرد جدید آموزش‌و‌پرورش باید منتظر نتیجه ماند. به‌هرحال تجربه نشان داده وقتی شکایت استخدامی معلولان در دیوان عدالت مطرح شده ‌است، در بسیاری از موارد شکایت به استناد نظریۀ کمیسیون پزشکی آموزش‌و‌پرورش و نمایندۀ بهزیستی رد شده ‌است؛ درنتیجه اگر بتوان کار را بدون رجوع به دیوان دنبال کرد و به سرانجام رساند، بهتر است.
سرگران: اگر واقعاً آموزش‌و‌پرورش نخواهد مشکل را حل کند، باید کار به دست قانون‌گذار، یک‌بار برای همیشه، حل شود؛ بدین ترتیب که در اصلاح مادۀ ‌15 نقش بهزیستی را پر‌رنگ‌تر کند و معلولیت را جدا از بیماری بداند.
حیدری: در مورد رفتارهای نا‌مناسبی که با معلولان در کمیسیون‌های پزشکی شده است درخصوص مثلاً تشخیص رنگ‌ها، پیداکردن اشخاص و اشیا و…باید دوستان متقاضی ما در بیان شرایط بینایی خود، اینکه نابینا یا کم‌بینا هستند، صادق باشند، چون با توجه به سهمیۀ 3درصد در آزمون شرکت کرده‌اند و اگر بینایی آنها مشمول تعریف معلولیت نشود، جلسه وجاهتی ندارد، پس به اثبات‌ میزان بینایی خود نیاز ندارند و در صورت گفتن نا‌صحیح میزان بینایی خود با پرسش‌های مختلف ارزیاب‌ها مواجه می‌شوند.
عابدینی: حقیقت این است که بعضی از دوستان شاید بر این باورند که هر‌قدر جنبۀ حمایتی را در مصاحبه‌ها پر‌رنگ‌تر کنند، شاید موفقیت‌آمیز باشد، اما باید توجه داشته ‌باشند کسی در مصاحبه‌ها پیروز می‌شود که توانمندی‌هایش را از راه‌های مختلف، ازجمله آشنایی با فناوری و کاربرد آن نشان دهد. معضل دیگر که متوجه قانون‌گذاری ماست، عدم نیاز‌سنجی قانونی است. در بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات کشوری اصلاً به شرایط معلولان و ضروریات زندگی آنها توجه نشده است؛ اگرچه این بند سال‌هاست برای معلولان چالش‌های متعددی را به وجود آورده‌ است، قانون‌گذار متوجه آن نیست و اقدامی برای اصلاح قانون و رفع چالش‌ها انجام نداده ‌است. در مورد تغییر رویکرد آموزش‌و‌پرورش شاید هدف، اجرای روش نوینی باشد، ولی اضطراب و استرسی که در جامعۀ معلولان ایجاد شده است، ممکن است متقاضیان را با چالش‌هایی رو‌به‌رو کند. شرط توانایی برای انجام کاری که شخص برای ‌آن استخدام می‌شود، در بند ز مادۀ ‌42 قانون مدیریت خدمات‌ کشوری یک شرط عقلی و عرفی است و شرط جدیدی به‌شمار نمی‌رود، چون انجام هر کاری مستلزم داشتن توانایی برای آن است.
حیدری: سؤال آخر، صرف‌نظر از اینکه آموزش‌و‌پرورش با توافق انجام شده، چگونه عمل خواهد کرد؟ از منظر حقوقی در مقابل بخش‌نامه‌ها و عملکردهایی که گفته‌ شد، با توجه به قوانین موجود و اصلاحات انجام شده، چه می‌شود کرد؟ آیا می‌توان برای احقاق‌ حقوق استخدامی معلولان، خوش‌بین بود؟
سرگران: باید اقدام‌هایی را به‌صورت کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت مد‌نظر قرار داد که دو قسمت کوتاه‌مدت و میان‌مدت مورد بررسی قرار گرفت. در مورد اقدام بلند‌مدت، اصلاح قانون حمایت از معلولان و به‌خصوص گنجاندن جزئیات بیشتر در بحث استعمال سهمیۀ 3درصد و اصلاح بند ز قانون مدیریت خدمات ‌کشوری که در شرط توانایی برای انجام کار، افراد دارای معلولیت هم در نظر گرفته‌ شوند. از سوی دیگر به رایزنی‌ها با دستگاه‌های اجرایی، ازجمله آموزش‌و‌پرورش و دخیل کردن سازمان بهزیستی در آن ادامه دهیم. برای اینکه به نتیجه برسیم، باید چالش‌های آنها را هم ببینیم و برای بر‌طرف کردن چالش‌ها تلاش کنیم. در ادامه متقاضیان رد صلاحیت شده باید در دیوان عدالت شکایت کنند؛ اگرچه احتمال رد بسیاری از آنها از سوی دیوان وجود دارد، اما این موضوع باعث می‌شود با گذشت زمان، قضات دیوان از رهگذر همین شکایت با مسائل معلولان آشنا شوند و تغییر موضع دهند.
عابدینی: اگر بنا است اصلاحیه‌ای نسبت به قوانین اعمال شود، برای اینکه قانون اصلاحی، دوباره چالش‌بر‌انگیز نباشد، باید از ظرفیت‌های موجود در میان جامعۀ هدف استفاده ‌شود. مسئلۀ مهم‌تر چگونگی اجرای قانون است. در طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، با توجه به اصلاحیه‌ای که اخیراً انجام گرفت، روند، کمی متفاوت و طولانی‌تر شده است. متقاضی باید قبل از طرح دادخواست در دیوان عدالت، شکایت خود را از شیوۀ عملکرد دستگاه اجرایی، پس از ثبت، به همان دستگاه ارائه دهد و دستگاه ظرف سه ماه مکلف است پاسخ دهد. متقاضی پس‌از‌این مرحله، باید دادخواست خود را به همراه تصویر شکایت ثبت‌شده در دستگاه اجرایی، به دیوان عدالت تقدیم کند. طرح دادخواست بر‌خلاف این رَویه از طرف دیوان پذیرفته نمی‌شود.
امیدواریم دوستان و مخاطبان ما بتوانند از این گفتگوها برای احقاق‌ حقوقشان و به‌دست‌آوردن آنچه حق آنهاست و توانایی و شایستگی آن را دارند استفاده کنند.
در صورت تمایل به دریافت اطلاعات تفصیلی به پادکست ضمیمه مراجعه کنید!"
audio/mana-1d10c0c3c9c923927a93.mp3,"چشمه‌ای در دل سنگی کوهستان (چگونگی دسترسی افراد کم‌بینا و نابینا به منابع مطالعاتی)
مسعود طاهریان
مسعود طاهریان: مددکار مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی
مقدمه
مراکز ارائه‌دهندۀ خدمات کتابداری
کتابخانه‌ها و مؤسسه‌هایی هستند که متناسب با امکانات، تجهیزات، قدرت مالی و نیروی انسانی خود، خدمات کتابداری متنوعی به افراد نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهند؛ برای مثال این اشخاص می‌توانند با مراجعه به تعدادی از این مراکز درخواست بدهند تا جزوه یا کتاب مورد‌نیازشان ضبط یا اینکه متون کاغذی و بینایی مورد‌نظرشان اسکن و با چاپگر برجسته به خط بریل یا با چاپگر جوهر‌افشان با خطوط درشت بینایی چاپ شود. برخی از این مراکز هم نقش واسطه‌ای دارند و انواع منابع تولیدشده در سایر مراکز را آرشیو می‌کنند و افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند بعضی از منابع صوتی، بریل، الکترونیکی و حسی‌لمسی را که می‌خواهند، با کمک این مراکز تهیه کنند. همچنین دسته‌ای از این مراکز انواع دوره‌های آموزشی و فعالیت‌های فرهنگی را برای افراد نابینا و کم‌بینا برگزار می‌کنند.
درکل این مراکز پایگاه‌های خوبی برای ارتباط با افرادی هستند که شرایط مشترکی دارند و می‌توانند تجارب خود را با یکدیگر تبادل کنند. این مراکز را که به افراد نابینا و کم‌بینا خدمات کتابداری ارائه می‌دهند، می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم کرد:
کتابخانه‌های سازمان فرهنگی‌هنری شهرداری‌های سراسر کشور
پایگاه‌های اینترنتی ارائه‌دهندۀ کتاب‌های صوتی و الکترونیکی
برخی از وبگاه‌‌ها و گروه‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی به افراد نابینا و کم‌بینا کمک می‌کنند تا بخشی از نیازهای مطالعاتی خود را رفع کنند. این پایگاه‌های اینترنتی تنها کتاب‌های صوتی و الکترونیکی خود را در اختیار افراد با آسیب بینایی قرار می‌دهند. اسامی و لینک دسترسی به برخی از این پایگاه‌ها را می‌توان در ادامه مشاهده کرد.
انتشاراتی‌های تولیدکننده و اپلیکیشن‌های فروش کتاب‌های صوتی و بریل
اپلیکیشن‌ها و کانال‌های قصه و لالایی و نمایش
نرم‌افزارهای صفحه‌خوان
نرم‌افزارهای درشت‌نمایی یا بهبود دید
افراد کم‌بینا می‌توانند با توجه به سلیقه و میزان بینایی خود، با کمک نرم‌افزارهای درشت‌نمایی، اندازۀ تمام نوشته‌ها را در کامپیوتر و گوشی همراه بزرگ کنند تا آنها را راحت‌تر بخوانند. همچنین این افراد با استفاده از این قابلیت به فراخور شرایط بینایی، می‌توانند میزان نور نمایشگر، روشنی یا تیرگی صفحه و تضاد رنگ بین نوشته‌ها و پس‌زمینه را تنظیم کنند تا مطالب نوشتاری را بهتر ببینند.
اپلیکیشن‌های خرید و خواندن کتاب‌های الکترونیکی و صوتی
این اپلیکیشن‌ها کتاب‌ها را با سه فرمت PDF، EPUB و MP3 در اختیار کاربران خود قرار می‌دهند که فرمت‌های EPUB و MP3 برای افراد با آسیب بینایی قابل‌استفاده است؛ چراکه این افراد می‌توانند با کمک صفحه‌خوان‌های خود کتاب‌هایی را با فرمت EPUB بدون هیچ مشکل و تبدیلی بخوانند و پخش‌کنندۀ کتاب‌هایی با فرمت MP3 این اپلیکیشن‌ها هم برای تمام اشخاص دسترس‌پذیر است. از سوی دیگر، این اپلیکیشن‌ها امکانات متنوعی برای تغییر رنگ زمینه و نوشته، فاصلۀ بین خط‌ها و اندازۀ نوشته‌ها دارند که خواندن را برای افراد کم‌بینا راحت‌تر می‌کند.
نویسه‌خوان‌های نوری
وبگاه‌های جستجوی مقاله‌ها و پایان‌نامه‌های علمی
وبگاه‌های خبری و فرهنگ‌نامه‌ها و لغت‌نامه‌ها
با دسترس‌پذیر شدن وبگاه‌‌های اینترنتی، افراد نابینا و کم‌بینا نیز با کمک نرم‌افزارهای صفحه‌خوان که علاقه‌مند پیگیری اخبار هستند، می‌توانند از وبگاه‌‌های خبرگزاری استفاده کنند و اگر به دنبال تعریف مفهومی یا معنای کلمه‌ای هستند، می‌توانند به انواع وبگاه‌های فرهنگ‌نامه و لغت‌نامه مراجعه کنند.
تجهیزات الکترونیکی مطالعه
نرم‌افزار‌های مبدل متن به پرونده صوتی
در پایان باید به نرم‌افزار‌های گویاساز مانند بالابولکا و سُهره اشاره کرد که نوشته‌های الکترونیکی را با کمک موتور‌های صوتی کامپیوتری، به فرمت MP3 تبدیل می‌کنند و می‌توان با کمک آنها کتاب صوتی تولید کرد."
audio/mana-4b934f9f05d838419531.mp3,"چشمه‌ای در دل سنگی کوهستان (چگونگی دسترسی افراد کم‌بینا و نابینا به منابع مطالعاتی)
مسعود طاهریان
مسعود طاهریان: مددکار مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی
مقدمه
مراکز ارائه‌دهندۀ خدمات کتابداری
کتابخانه‌ها و مؤسسه‌هایی هستند که متناسب با امکانات، تجهیزات، قدرت مالی و نیروی انسانی خود، خدمات کتابداری متنوعی به افراد نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهند؛ برای مثال این اشخاص می‌توانند با مراجعه به تعدادی از این مراکز درخواست بدهند تا جزوه یا کتاب مورد‌نیازشان ضبط یا اینکه متون کاغذی و بینایی مورد‌نظرشان اسکن و با چاپگر برجسته به خط بریل یا با چاپگر جوهر‌افشان با خطوط درشت بینایی چاپ شود. برخی از این مراکز هم نقش واسطه‌ای دارند و انواع منابع تولیدشده در سایر مراکز را آرشیو می‌کنند و افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند بعضی از منابع صوتی، بریل، الکترونیکی و حسی‌لمسی را که می‌خواهند، با کمک این مراکز تهیه کنند. همچنین دسته‌ای از این مراکز انواع دوره‌های آموزشی و فعالیت‌های فرهنگی را برای افراد نابینا و کم‌بینا برگزار می‌کنند.
درکل این مراکز پایگاه‌های خوبی برای ارتباط با افرادی هستند که شرایط مشترکی دارند و می‌توانند تجارب خود را با یکدیگر تبادل کنند. این مراکز را که به افراد نابینا و کم‌بینا خدمات کتابداری ارائه می‌دهند، می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم کرد:
کتابخانه‌های سازمان فرهنگی‌هنری شهرداری‌های سراسر کشور
پایگاه‌های اینترنتی ارائه‌دهندۀ کتاب‌های صوتی و الکترونیکی
برخی از وبگاه‌‌ها و گروه‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی به افراد نابینا و کم‌بینا کمک می‌کنند تا بخشی از نیازهای مطالعاتی خود را رفع کنند. این پایگاه‌های اینترنتی تنها کتاب‌های صوتی و الکترونیکی خود را در اختیار افراد با آسیب بینایی قرار می‌دهند. اسامی و لینک دسترسی به برخی از این پایگاه‌ها را می‌توان در ادامه مشاهده کرد.
انتشاراتی‌های تولیدکننده و اپلیکیشن‌های فروش کتاب‌های صوتی و بریل
اپلیکیشن‌ها و کانال‌های قصه و لالایی و نمایش
نرم‌افزارهای صفحه‌خوان
نرم‌افزارهای درشت‌نمایی یا بهبود دید
افراد کم‌بینا می‌توانند با توجه به سلیقه و میزان بینایی خود، با کمک نرم‌افزارهای درشت‌نمایی، اندازۀ تمام نوشته‌ها را در کامپیوتر و گوشی همراه بزرگ کنند تا آنها را راحت‌تر بخوانند. همچنین این افراد با استفاده از این قابلیت به فراخور شرایط بینایی، می‌توانند میزان نور نمایشگر، روشنی یا تیرگی صفحه و تضاد رنگ بین نوشته‌ها و پس‌زمینه را تنظیم کنند تا مطالب نوشتاری را بهتر ببینند.
اپلیکیشن‌های خرید و خواندن کتاب‌های الکترونیکی و صوتی
این اپلیکیشن‌ها کتاب‌ها را با سه فرمت PDF، EPUB و MP3 در اختیار کاربران خود قرار می‌دهند که فرمت‌های EPUB و MP3 برای افراد با آسیب بینایی قابل‌استفاده است؛ چراکه این افراد می‌توانند با کمک صفحه‌خوان‌های خود کتاب‌هایی را با فرمت EPUB بدون هیچ مشکل و تبدیلی بخوانند و پخش‌کنندۀ کتاب‌هایی با فرمت MP3 این اپلیکیشن‌ها هم برای تمام اشخاص دسترس‌پذیر است. از سوی دیگر، این اپلیکیشن‌ها امکانات متنوعی برای تغییر رنگ زمینه و نوشته، فاصلۀ بین خط‌ها و اندازۀ نوشته‌ها دارند که خواندن را برای افراد کم‌بینا راحت‌تر می‌کند.
نویسه‌خوان‌های نوری
وبگاه‌های جستجوی مقاله‌ها و پایان‌نامه‌های علمی
وبگاه‌های خبری و فرهنگ‌نامه‌ها و لغت‌نامه‌ها
با دسترس‌پذیر شدن وبگاه‌‌های اینترنتی، افراد نابینا و کم‌بینا نیز با کمک نرم‌افزارهای صفحه‌خوان که علاقه‌مند پیگیری اخبار هستند، می‌توانند از وبگاه‌‌های خبرگزاری استفاده کنند و اگر به دنبال تعریف مفهومی یا معنای کلمه‌ای هستند، می‌توانند به انواع وبگاه‌های فرهنگ‌نامه و لغت‌نامه مراجعه کنند.
تجهیزات الکترونیکی مطالعه
نرم‌افزار‌های مبدل متن به پرونده صوتی
در پایان باید به نرم‌افزار‌های گویاساز مانند بالابولکا و سُهره اشاره کرد که نوشته‌های الکترونیکی را با کمک موتور‌های صوتی کامپیوتری، به فرمت MP3 تبدیل می‌کنند و می‌توان با کمک آنها کتاب صوتی تولید کرد."
audio/mana-9a0f4163e6a2299c1a90.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
افراد موفق وقتی بخواهند عنصر «ما می‌توانیم» را به کار گیرند، تا جایی که توان خودشان و فرصت‌هایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد اجازه دهد، تلاش می‌کنند تا سرحد ممکن خود و دیگرانی را که باور‌شان ندارند راضی کنند؛ گاهی این تلاش مؤثر واقع می‌شود و گاه باز دیگران همچنان نا‌باورانه به فعالیت‌های آن‌که خود را باور کرده است، می‌نگرند. این داستانِ مهمان نواک است که خود را باور کرده و قدم در راه ما می‌توانیم گذارده است.
محمد محقق، فارغ‌التحصیل روان‌شناسی، سال‌هاست که دنبال علاقۀ خویش رفته و از دوران نوجوانی وارد هنر‌های نمایشی شده است. او تجربۀ بازیگری و نمایشنامه‌خوانی را در کارنامۀ خود دارد و همچنین موفق به سه اجرای عمومی رسمی و شرکت در جشنواره‌های مختلف شده است. محقق از ده سال پیش به‌عنوان کارگردان نیز به فعالیت خود در هنر ادامه داده است.
هنرمند مهمان نواک در پاسخ به این سؤال که به‌عنوان فردی با آسیب بینایی چگونه توانسته در انتخاب هنر مورد علاقۀ خود موفق شود؛ پاسخ می‌دهد: در جامعه به‌واسطۀ شرایط تحمیلی که وجود دارد و محدودیت‌هایی که برای افراد نابینا هست، هرکس بنا بر شرایط خود سعی کرده است تاحدی خود را وفق دهد. خودِ من نیز هرچند مستثنا نبوده‌ام، اما تلاش کرده‌ام با‌اینکه در هنر جنبۀ دیداری اهمیت بیشتری دارد، با علاقه و پشتکار از پس این مهم برآیم.
محمد محقق در دورۀ نوجوانی با دیدن یک آگهی و ثبت‌نام در آموزشگاهی فعالیت خود را به‌عنوان هنر‌آموز شروع کرد و بعد‌ها به تئاتر علاقه‌مند شد. او با شرکت در کلاس‌های دانشجویان و هنرجو‌های جوان و دوستی و آشنایی با آنها توانسته است به دنبال راهی که دوست داشته برود.
محقق توضیح می‌دهد: اگر افراد نابینا علاقه‌مند این حوزه هستند، اولین و درست‌ترین و بهترین راه مطالعه و ورود به کارگاه‌های آموزشی است. او ادامه می‌دهد: در دهۀ هشتاد که ما وارد این حوزه شدیم به‌اندازۀ الآن دسترسی به منابع وجود نداشت، اما امروزه این مسیر با وجود فایل‌های صوتی و متنی، تا حد زیادی برای علاقه‌مندان هموار شده است.
هنرمند مهمان نواک دربارۀ نوع دسترسی خود در گذشته و اکنون می‌گوید که در سال‌های گذشته با تکیه بر یادداشت‌برداری و حافظه و کمک گرفتن از اطرافیان تلاش کرده است تا مشکلات سر راه مطالعۀ خویش را بردارد و اکنون با تکیه بر فناوری به‌راحتی می‌تواند متون مورد نیازش را مطالعه کند. او یادآوری می‌کند که امروزه شبکه‌های پخش خانگی با افزودن بخشی به‌عنوان «فیلم‌تئاتر» به خدمات خود کمک شایانی به علاقه‌مندان کرده‌اند تا بتوانند بخش بزرگی از تئاتر‌های سال‌های گذشته را به صورت فیلم ببینند و کسانی هم که تاکنون در سالن تئاتر حضور نداشته‌اند می‌توانند با استفاده از این بخش اطلاعات مهمی دربارۀ تئاتر به دست بیاورند.
محقق راجع‌به حیطۀ فعالیت‌های افراد نابینا و توانمندی‌های آنان نیز توضیحاتی می‌دهد. او مهم‌ترین مشکل در مورد بازیگری نابینایان و ورود آنان به حوزۀ فعالیت‌های نمایشی را اثبات توانایی‌های افراد نابینا و بالا بردن سطح آگاهی فعالان حوزۀ هنر نسبت به این توانایی‌ها می‌داند و باور دارد اگر افراد نابینا از اعتمادبه‌نفس کافی برخوردار باشند، برای شروع و کار کردن مشکلی نخواهند داشت.
محقق همچنین منابع مطالعاتی را برای دوستداران هنر نمایشی معرفی می‌کند و در پایان به تعریف خاطره‌ای می‌پردازد که شنیدن آن برای علاقه‌مندان پادکست نواک خالی از لطف نخواهد بود.
همراهان همیشگی نواک برای تهیۀ کتاب‌های مورد نیاز خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید. شما همچنین می‌توانید فایل صوتی این گفتگو را از طریق وبسایت نسل مانا و کانال‌های ما در پیامرسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-75641c8d87c19b8a8696.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
افراد موفق وقتی بخواهند عنصر «ما می‌توانیم» را به کار گیرند، تا جایی که توان خودشان و فرصت‌هایی که در اختیارشان قرار می‌گیرد اجازه دهد، تلاش می‌کنند تا سرحد ممکن خود و دیگرانی را که باور‌شان ندارند راضی کنند؛ گاهی این تلاش مؤثر واقع می‌شود و گاه باز دیگران همچنان نا‌باورانه به فعالیت‌های آن‌که خود را باور کرده است، می‌نگرند. این داستانِ مهمان نواک است که خود را باور کرده و قدم در راه ما می‌توانیم گذارده است.
محمد محقق، فارغ‌التحصیل روان‌شناسی، سال‌هاست که دنبال علاقۀ خویش رفته و از دوران نوجوانی وارد هنر‌های نمایشی شده است. او تجربۀ بازیگری و نمایشنامه‌خوانی را در کارنامۀ خود دارد و همچنین موفق به سه اجرای عمومی رسمی و شرکت در جشنواره‌های مختلف شده است. محقق از ده سال پیش به‌عنوان کارگردان نیز به فعالیت خود در هنر ادامه داده است.
هنرمند مهمان نواک در پاسخ به این سؤال که به‌عنوان فردی با آسیب بینایی چگونه توانسته در انتخاب هنر مورد علاقۀ خود موفق شود؛ پاسخ می‌دهد: در جامعه به‌واسطۀ شرایط تحمیلی که وجود دارد و محدودیت‌هایی که برای افراد نابینا هست، هرکس بنا بر شرایط خود سعی کرده است تاحدی خود را وفق دهد. خودِ من نیز هرچند مستثنا نبوده‌ام، اما تلاش کرده‌ام با‌اینکه در هنر جنبۀ دیداری اهمیت بیشتری دارد، با علاقه و پشتکار از پس این مهم برآیم.
محمد محقق در دورۀ نوجوانی با دیدن یک آگهی و ثبت‌نام در آموزشگاهی فعالیت خود را به‌عنوان هنر‌آموز شروع کرد و بعد‌ها به تئاتر علاقه‌مند شد. او با شرکت در کلاس‌های دانشجویان و هنرجو‌های جوان و دوستی و آشنایی با آنها توانسته است به دنبال راهی که دوست داشته برود.
محقق توضیح می‌دهد: اگر افراد نابینا علاقه‌مند این حوزه هستند، اولین و درست‌ترین و بهترین راه مطالعه و ورود به کارگاه‌های آموزشی است. او ادامه می‌دهد: در دهۀ هشتاد که ما وارد این حوزه شدیم به‌اندازۀ الآن دسترسی به منابع وجود نداشت، اما امروزه این مسیر با وجود فایل‌های صوتی و متنی، تا حد زیادی برای علاقه‌مندان هموار شده است.
هنرمند مهمان نواک دربارۀ نوع دسترسی خود در گذشته و اکنون می‌گوید که در سال‌های گذشته با تکیه بر یادداشت‌برداری و حافظه و کمک گرفتن از اطرافیان تلاش کرده است تا مشکلات سر راه مطالعۀ خویش را بردارد و اکنون با تکیه بر فناوری به‌راحتی می‌تواند متون مورد نیازش را مطالعه کند. او یادآوری می‌کند که امروزه شبکه‌های پخش خانگی با افزودن بخشی به‌عنوان «فیلم‌تئاتر» به خدمات خود کمک شایانی به علاقه‌مندان کرده‌اند تا بتوانند بخش بزرگی از تئاتر‌های سال‌های گذشته را به صورت فیلم ببینند و کسانی هم که تاکنون در سالن تئاتر حضور نداشته‌اند می‌توانند با استفاده از این بخش اطلاعات مهمی دربارۀ تئاتر به دست بیاورند.
محقق راجع‌به حیطۀ فعالیت‌های افراد نابینا و توانمندی‌های آنان نیز توضیحاتی می‌دهد. او مهم‌ترین مشکل در مورد بازیگری نابینایان و ورود آنان به حوزۀ فعالیت‌های نمایشی را اثبات توانایی‌های افراد نابینا و بالا بردن سطح آگاهی فعالان حوزۀ هنر نسبت به این توانایی‌ها می‌داند و باور دارد اگر افراد نابینا از اعتمادبه‌نفس کافی برخوردار باشند، برای شروع و کار کردن مشکلی نخواهند داشت.
محقق همچنین منابع مطالعاتی را برای دوستداران هنر نمایشی معرفی می‌کند و در پایان به تعریف خاطره‌ای می‌پردازد که شنیدن آن برای علاقه‌مندان پادکست نواک خالی از لطف نخواهد بود.
همراهان همیشگی نواک برای تهیۀ کتاب‌های مورد نیاز خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه فرمایید. شما همچنین می‌توانید فایل صوتی این گفتگو را از طریق وبسایت نسل مانا و کانال‌های ما در پیامرسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-3aa88299612a5c8bf057.mp3,"مثلث معلولان، بهزیستی، آموزش و پرورش استثنایی پیرامون کمیته ارزیابی صلاحیت‌ها و توانایی‌های فردی متقاضیان آزمون آموزش و پرورش استثنایی مقطع ابتدایی
نگین حیدری
چند سالی است افراد دارای آسیب بینایی شدیدِ متقاضی استخدام در آموزش و پرورش، در کمیسیون پزشکی به دلیل معلولیت بینایی رد صلاحیت شده‌اند. در سال 1402، آزمون آموزگاری ابتدایی به‌صورت مستقل از آزمون دبیری برگزار شد و رد صلاحیت‌ها با سرعت و کمیت بیشتر انجام گرفت. خبرهایی شنیده می‌شد که آموزش و پرورش استثنایی دستورالعملی برای چگونگی پذیرش متقاضیان دارای معلولیت بر اساس نوع و شدت معلولیت آنها مقرر کرده است و همین موضوع نگرانی و استرس متقاضیان دارای معلولیت رد صلاحیت ‌شده را بیشتر کرد. در طول این سال‌ها، همواره کنشگران حوزۀ حقوق معلولان، اعتراض‌های متعددی را به اداره‌های بهزیستی و آموزش و پرورش استان‌های مختلف منعکس و اعلام می‌کردند. در روندی که متقاضیان با توجه به معلولیت بینایی و با استفاده از سهمیۀ 3درصد معلولان در آزمون استخدامی آموزش و پرورش شرکت می‌کنند، تشکیل کمیسیون پزشکی و به چالش کشیدن میزان بینایی ایشان و رفتارهای توهین‌آمیز حول همین محور از سوی اعضای کمیسیون با متقاضیان، غیرقانونی و ناموجه و مورد اعتراض شدید جامعۀ معلولین بینایی کشور است و حال که چنین رَویۀ غیرقانونی را تغییر نمی‌دهید و به تشکیل کمیسیون پزشکی اصرار دارید، در هر جلسه یکی از حقوق‌دانان دارای معلولیت بیناییِ آگاه به شرایط همنوعان در کنار نمایندۀ بهزیستی حضور داشته باشد که تا قبل از سال 1402، این اعتراض راه به جایی نبرد.
با پیگیری‌های متعدد شبکۀ ملی نابینایان (چاووش) و رایزنی‌های مختلف و تشریح شرایط و اتفاق‌های ناموجه و ناخوشایندی که در کمیسیون‌های پزشکی آموزش و پرورش، به‌خصوص در سال 1402 افتاده است، درنهایت توافق شد که افراد رد صلاحیت ‌شده در کمیته، دوباره به‌منظور ارزیابی عمومی سلامت جسمانی و روانی و توانایی‌های فردی با حضور نمایندگان آموزش و پرورش استثنایی و بهزیستی شرکت کنند و در صورت تأیید صلاحیت از سوی آن کمیته به مصاحبۀ علمی معرفی شوند. نکته‌ای که اهمیت دارد این است که توافق شد در کمیته یکی از معلولان بینایی که به شرایط همنوعان و مقررات قانونی مرتبط آگاه است، در کنار نمایندۀ بهزیستی حضور داشته باشد.
بر اساس توافقی که گفته شد، در تاریخ 8 مرداد 1402، در مرکز یکی از استان‌ها، کمیته مورد‌نظر در زیرزمین معاونت تربیت‌بدنی با پله‌هایی نسبتاً زیاد و نامناسب تشکیل شد. اگرچه ساختمان بسیاری از مدارس کشورمان نیز همین شرایط را دارد و شاید در پس ذهن ارزیابان آموزش و پرورش و هماهنگ‌کنندگان این کمیته همین مسئله بوده است، ولی تکلیف قانونی در دسترس‌پذیری ساختمان‌های اداری و عمومی برای معلولان را منتفی نمی‌کند. جلسه با حضور عضو کمیته پژوهشی آموزش و پرورش استثنایی، رئیس آموزش و پرورش استثنایی، پزشک معتمد و دو نفر خانم از امور اداری آن دستگاه، مشاور حقوقی و کارشناس توان‌بخشی بهزیستی شکل رسمی به خود گرفت. پیش از شروع ارزیابی فردی هر یک از متقاضیان، نمایندگان آموزش و پرورش استثنایی تأکید کردند جلسۀ امروز کمیسیون پزشکی نیست و توانایی فردی متقاضیان برای تصدی آموزگار ابتدایی مدارس استثنایی از جنبه‌های مختلف مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. متقاضیان بعد از تأیید صلاحیت و توانایی‌های فردی، به کمیته علمی معرفی می‌شوند که در سناریوهای از پیش ‌تعیین‌شده باید از جهت تدریس در فضای کلاس، حل مسئلۀ دانش‌آموز با والدین و حل مسائل و مشکلات دانش‌آموزان با سایر معلمان همکار ایفای نقش کنند. اگرچه خود را مکلف به اعمال 3درصد سهمیۀ استخدام معلولان می‌دانیم، آنچه ما را با چالش مواجه می‌کند، ظرفیت محدود در پذیرش متقاضیان، اهمیت حس بینایی در تدریس مقطع ابتدایی و چهار ساعت تقلیل ساعت کار معلمین دارای معلولیت است که ما را با مشکل جایگزین کردن فرد دیگر در این بازه‌ زمانی مواجه می‌کند.
مشاور حقوقی بهزیستی اذعان داشت متقاضیان با سهمیۀ 3درصد استخدامی معلولان در آزمون شرکت کرده‌اند و نابینایی و کم‌بینایی آنها مفروض است؛ بنابراین ارزیابی آنها فقط از‌این‌جهت غیر‌قانونی و نا‌موجه است. علی‌رغم اهمیت حس بینایی در آموزش ابتدایی، متقاضیان در صورت توانایی و تسلط بر به‌کار‌گیری فناوری و ابزار‌های جایگزین مناسب تا حد زیادی می‌توانند این محدودیت را به حد‌اقل برسانند. امتیاز قانونی تقلیل ساعت کار معلولان که دلایل مختلفی دارد، نباید آنها را از فرصت‌های شغلی محروم کند. متقاضیان رد صلاحیت ‌شده بنا به اطلاعی که برای حضور در جلسه دریافت کرده بودند، تصور می‌کردند در کمیسیون پزشکی شرکت می‌کنند و همین موضوع تا حدی باعث استرس و فشار روانی آنها می‌شد، البته اینکه جلسه، کمیسیون پزشکی نیست، در ابتدای گفتگو به هریک از آنها اعلام می‌شد.
از هر‌یک از متقاضیان پرسش‌هایی در مورد میزان بینایی، توانایی یا عدم توانایی در به‌ کار ‌بردن خط بریل، نرم‌افزارهای متن‌خوان و نرم‌افزارهای تشخیص رنگ و…، ایفای نقش کوتاه در ورود به کلاس و سلام و احوال‌پرسی و ارتباط با دانش‌آموزان و آموزش یکی از‌ دروس، عمدتاً ریاضی و علوم پرسیده می‌شد. آنچه برای ارزیابی‌کنندگان اهمیت داشت، برقراری ارتباطی پر‌انرژی، گرم و دوستانه با دانش‌آموزان با معلولیت‌های مختلف، توانایی در استفاده از فناوری برای به حداقل‌رساندن محدودیت بینایی، توجه به ویژگی‌های فردی و یادگیری دانش‌آموزان با معلولیت‌های مختلف و چگونگی آموزش به هر‌یک از آنها به زبان ساده و مطابق با محتوای آموزشی مقطع ابتدایی و امکان کنترل ناسازگاری احتمالی دانش‌آموزان با معلولیت‌های مختلف بود.
وقتی نمایندگان از متقاضیان در مورد تجربۀ تدریس به دانش‌آموزان ابتدایی، به‌خصوص کم‌توانان ذهنی سؤال پرسیدند. مشاور حقوقی بهزیستی تأکید کرد اصولاً متقاضیان، چه عادی و چه دارای معلولیت، پس از پایان تحصیلات و قبل از استخدام، تجربۀ تدریس به این گروه در فضای رسمی و آموزشی را ندارند و نباید با متقاضیان که کارکنان خرید‌خدمت در مقطع آموزش و پرورش ابتدایی هستند، مورد مقایسه قرار گیرند. از سوی دیگر، جز در موردِ محدود بودن تعداد دانش‌آموزان دارای معلولیت در یک شهر، منطقی نیست با حضور معلمان بینا و کم‌بینا، آموزش دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی به معلمان نابینا محول گردد.
اگرچه استرس و فشار روانی در چنین جلساتی طبیعی است، در مورد شیوۀ ایفای نقش و سنجیدن توانمندی و پاسخ‌گویی هر یک از متقاضیان، چند نکته را باید مورد‌نظر قرار دهیم.
نکتۀ اول اینکه صرف‌نظر از سطح اطلاعات علمی، بعضی افراد با توجه به خصوصیات جسمی و ذهنی در برقراری ارتباط مؤثر با دانش‌آموزان دارای معلولیت مقطع ابتدایی و آموزش مفاهیم درسی و مهارت‌های زندگی به آنها شایستگی دارند.
نکتۀ دوم: آشنا شدن با فضای تدریس در مدارس استثنایی از طریق مطالعۀ کتاب‌های مربوط و فایل‌های آموزشی در این زمینه، قبل از حضور در جلسۀ ارزیابی توانایی‌های فردی مفید خواهد بود.
نکتۀ سوم: متقاضیان در ایفای نقش و آموزش یک از مفاهیم درسی باید تا حد امکان، مطابق با کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی عمل کنند.
نکتۀ چهارم: استقلال فردی متقاضیان در مراجعه به محل ارزیابی و حضور مستقل در جلسه و در صورت لزوم استفاده از عصای سفید ازنظر ارزیاب‌ها اهمیت بسیاری دارد.
نکتۀ پنجم: متقاضیان میزان بینایی خود و توانایی استفاده از خط بریل و نرم‌افزارهای ویژۀ نابینایان را آن‌گونه که هست و تسلط دارند، اعلام کنند تا احیاناً در پیچ‌و‌خم پرسش‌های متعدد ارزیاب‌ها قرار نگیرند.
کلام آخر اینکه متقاضیان در صورت ظاهر نامتعارف چشم‌ها، از عینک مناسب برای اصلاح و پوشش دادن آن استفاده کنند. امیدواریم سازمان آموزش و پرورش استثنایی در مراحل ارزیابی باقی‌مانده و آزمون‌های پیش رو نیز توانایی‌های علمی و عملی متقاضیان دارای آسیب بینایی را از همه نظر و نه‌فقط محدودیت بینایی مورد توجه قرار دهد و به‌عنوان یک دستگاه متولی آموزش‌شناختی و رفتاری، حقوق شهروندی آنها را که یکی از بارزترین آن حق داشتن شغل مناسب با شأن و کرامت انسانی است، مورد‌توجه و عمل قرار دهند."
audio/mana-920faf89ec4a24d8943c.mp3,"احمد رضا نابینای مبتکر، خلاق و تحول آفرین
محمد نوری
متأسفانه مردم ایران، بسیاری از شخصیت‌هایی را که در پیدایش فرهنگ و تمدن ایران فعالیت داشته و زحمات فراوان متحمل شده، نمی‌شناسند. نسل جدید آن‌گونه که هنرمندان و چهره‌های غرب را می‌شناسد، با فعالان ایرانی آشنا نیست. به ویژه شخصیت‌هایی که نابینا یا ناشنوا یا دارای دیگر معلولیت‌ها بوده، گمنام و مجهول مانده‌اند. اینجانب از دو دهه قبل به دیدگاه و نظریه‌ای رسیدم و بر اساس این دیدگاه شروع به تحقیق درباره شخصیت‌های معلول کردم تا بالاخره به شخصیتی به نام احمد رضا برخورد کردم.
اما نظریه‌ای که پس از مطالعات فراوان به آن رسیدم این است که در ساخت و تولید تمدن‌ها در طول تاریخ، معلولان مشارکت داشته‌اند. به عبارت دیگر، بدون حضور و مشارکت معلولان، تمدنی نمی‌توانسته و هنوز هم نمی‌تواند پدید آید. این نظریه را به نام «تمدن سازی معلولان» مطرح کرده‌ام. فعلاً به این نظریه نمی‌پردازم و فقط یکی از مصادیق و مؤیدهای آن، یعنی احمد رضا را می‌خواهم معرفی کنم.
احمد رضا معلم، کتابدار، پژوهشگر، نویسنده است. ولی درباره او بسیار کم نوشته‌اند. مطالب منتشره درباره احمد، چند سطر بیشتر نیست. اما با تحقیق درباره فعالیت‌ها و آثارش به زوایای جدیدی دست یافتیم که بسیار راهگشا است. حدود دو سال وقتم را به صورت پاره وقت گرفت و توانستم آثارش را مطالعه و سه جلد کتاب‌هایش را آماده چاپ کردم.
نگاهی به زندگی و دشواری‌ها
احمد رضا فرزند اسدالله (یا شیخ اسدالله) در سال 1290ش/1911م در رشت متولد شد. به دلیل اینکه جد پدری‌اش به آقا رضا یا حاج رضا مشهور و از روحانیون سرشناس رشت بود از این‌رو نسل‌های بعد از او، با نام خانوادگی «رضا» شناخته می‌شوند.
احمد با نام خانوادگی رضا و لقب خادم بشر و تخلص منزوی در دو سالگی بر اثر آبله نابینای کامل شد. پدرش شیخ اسدالله مجتهد دارای تحصیلات حوزوی و از مالکین متوسط گیلان بود. مادرش منصوره شریعتمدار از خاندان مرجعیت و صاحب نام بود. جد پدری‌اش، حاجی آقا رضا ساکن رشت و از مالکین بزرگ و از افراد متنفذ منطقه و جد مادری‌اش ملامهدی شریعتمدار بود. اما با همه این شرایط وقتی احمد در دو سالگی، آبله گرفت با کم‌توجهی والدین و تأخیر در معالجه مواجه شد و بالاخره نابینا گردید. غم آورتر اینکه در چهار سالگی، مادر 24 ساله‌اش را از دست داد. گویا تقدیرش با زندگی در دشواری‌ها نوشته، چون پدرش مجدداً ازدواج کرد و احمد را رها کرد و به خانه پدر همسر جدیدش کوچ نمود. فضل‌الله برادر کوچک‌تر احمد را به جد مادری‌اش سپرد و احمد را در اتاقی در خانه پدری که دست مستأجر بود، سکونت داد. احمد با پیرزنی در این اتاق زندگی می‌کرد، به دور از پدر و برادرش و با حداقل امکانات و هزینه.
جنگ جهانی اول (شروع 1294 و اتمام 1298ش) شروع شده و منطقه گیلان بحرانی بود. از این‌رو پدر احمد با همسر جدیدش در سال 1297 به تهران کوچک کرد. احمد چند سال در وضع سخت زندگی کرد و تلخی‌های این دوره هیچ‌گاه از ذهنش زدوده نمی‌شد.
وضع مالی و خانوادگی پدرش بحرانی و مجبور شد به رشت باز گردد و همسر جدیدش هم طلاق گرفت. این بحران وضع خانوادگی احمد را سخت‌تر کرد. هجده ساله بود که پدرش هم فوت کرد و احمد بی‌پناه‌تر شدن، ضرورتاً به برادرش فضل‌الله پناه برد و با هم زندگی می‌کردند.
با اینکه احمد از خانواده‌ای ثروتمند و مشهور و دارای تمکن‌های فراوان بود اما زندگی‌اش از کودکی تا آخر همواره در سختی‌ها و دشواری‌ها گذشت. ولی احمد سرسخت و صبور و با پشتکار توانست مشکلات را از سر راهش بردارد و به بسیاری از خواسته‌هایش برسد. می‌خواست درس بخواند، به دانشگاه رود، معلم شود، شرایط جامعه را برای نابینایان عوض کند، با جنگیدن با دشواری‌ها و موانع بالاخره به برخی اهدافش رسید.
تحصیل و پیشرفت
احمد در دوره‌ای زندگی می‌کرد که برای نابینایان امکاناتی مثل مدرسه، کلاس درس، حرفه‌آموزی و اشتغال نبود. پانزده ساله بود که اولین کلاس درس برای نابینایان توسط کریستوفل در تبریز دایر شد و هجده ساله بود که اولین مدرسه برای نابینایان در اصفهان دایر شد. اغلب نابینایان به مشاغل پست مثل گدایی رو می‌آوردند، نهایتاً در قبرستان‌ها به قرآن خوانی می‌پرداختند. ولی احمد تصمیم گرفته بود مثل افراد عادی زندگی کند، شغل آبرومند داشته باشد، معلم شود، کتاب بنویسد؛ حتی درصدد بود تا وضع جامعه را دگرگون سازد. اولین نابینایی است که در ایران به مطالعه کشورهای پیشرفته اقدام کرد و سعی کرد از مدارس، نظام آموزشی و حرفه‌آموزی نابینایان در آن کشورها، اطلاعات به دست آورد، سپس روی این اطلاعات تأمل می‌کرد و کتاب نوشت.
بالاخره احمد وقتی به سن و سال مدرسه رفتن رسید، مدام از پدر و اقوامش می‌خواست او را به مدرسه ببرند، اما همگان، تحصیل یک نابینا را محال و غیرممکن می‌دانستند اما احمد می‌گفت در برخی کشورها انجام شده و در ایران هم می‌توانیم اجرا کنیم.
بالاخره در سیزده سالگی پدرش را مجبور کرد و مجبوراً او رابه مکتب خانه برده و به مکتب دار (مربی) سپرد. در آن دوره هیچ مدرسه‌ای برای نابینایان در رشت نبود. مکتب‌خانه‌ها هم به روش شفاهی و حفظی به کودکان قرآن می‌آموختند. احمد دو سال در مکتب خانه ماند ولی محیط و روش آنجا را دوست نداشت و می‌خواست مثل دیگران به مدارس عادی برود. پانزده ساله بود که همراه برادرش فضل‌الله در مدرسه اسلامی رشت (شاهپور جدید) ثبت‌نام شد. البته فضل‌الله هفت سال از احمد کوچکتر بود. مدیریت آن مدرسه از پذیرش احمد امتناع می‌کرد ولی پدر احمد از مدیریت خواست تا به روش مستمع آزاد در کلاس درس شرکت کند و دانش‌آموز رسمی نباشد.
بالاخره احمد در 1305 به مدرسه جدید پا گذاشت و یک گام به اهدافش نزدیک شد. اولین تصمیمش این بود که از مستمع آزاد به دانش‌آموز رسمی ارتقا پیدا کند. در مستمع آزاد دانش‌آموز متعهد به اجرای تکالیف و ضوابط نبوده و مدیریت مدرسه هم به او مدرک نمی‌دهد. اما احمد دقیقاً به درس‌ها گوش می‌داد، تکالیفش را انجام می‌داد و سعی می‌کرد مثل دانش‌آموزان دیگر بلکه برتر از آنان باشد. بالاخره موفق شد و مدیریت مدرسه او را به عنوان دانش‌آموز رسمی پذیرفت. مهم‌ترین مانع در پذیرش او نابینایی بود و فکر می‌کردند هر کس نابینا است نمی‌تواند مطالب را یاد بگیرد اما رفتار احمد برای اولین بار اثبات کرد و به آنان فهماند که یک نابینا می‌تواند مثل دیگران مطلبی را مطالعه کند، بفهمد، سواددار شود، فکر و تحلیل کند. این رفتار باعث شد نه تنها مدیریت مدرسه اسلامی رشت بلکه اداره معارف (آموزش و پرورش رشت) و بعداً وزارتخانه معارف متحول شده و دیدگاه وزیر و مدیران نسبت به نابینایی عوض شود. همه این تحولات به خاطر، پافشاری‌ها و جدیت احمد بود.
نهایتاً دوره ابتدایی و متوسطه را پشت سر گذاشت، البته برای گذراندن هر کلاس و هر دوره و حتی هر درس مشکلات و موانع فراوان داشت و مجبور بود با درایت و صبوری و نشان دادن هوش و توانایی خود، راه را هموار کند. از این‌رو می‌توان احمد را جاده صاف کن یا جاده هموار کن برای تحصیلات نابینایان بعدی دانست. همان‌طور که نابینایان باید از لویی بریل که خط برجسته را ابداع کرد و امکان خواندن و نوشتن را فراهم آورد، تشکر کنند، باید از احمد رضا هم قدرانی نمایند که موانع جلوی راه تحصیل نابینایان را در ایران برداشت.
ادامه این مقاله
مقاله حاضر به همین جا تمام نمی‌شود بلکه در نظر دارم در هر شماره نشریه وزین مانا، مطلبی درباره احمدرضا بیاورم، درباره دانشگاه رفتن و تحصیلات دانشگاهی او، درباره معلمی و معلم شدن او، درباره کتاب‌هایی که نوشته و درباره حدود بیست موضوع دیگر مقالاتی عرضه کنم.
جا دارد از متصدیان و مسئولان این مجله، آقایان شادکام، جمالی، سرمدی و دیگر مدیران تشکر کنم که با تلاش دائمی و مستمر درصدد رشد و گسترش فرهنگ نابینایی هستند.
مآخذ
اثری از بی‌بصری، احمدرضا، تهران، مؤلف، 1327؛
زندگی‌نامه خودنوشت یا زندگی مادی و معنوی، چاپ شده در مجموعه اثری از بی‌بصری، تهران، 1327، 53ص."
audio/mana-3a714a1fb5cf4451ddde.mp3,"به قلم شما
فرزانه عظیمی
سطرهایی که پیش روی شماست، دل‌نوشته‌ای است به قلم خوانندۀ قدیمی نسل مانا، خانم فرزانه عظیمی، وکیل و فعال رسانه‌ای نابینا، که به مناسبت روز خبرنگار در اختیار تحریریۀ نسل مانا قرار داده‌اند.
سپاس‌گزارِ محبت مداوم ایشان نسبت به نسل مانا هستیم.
«خبرنگار» با نشانِ «بوسۀ پروردگار»
قسم به قلم
که واژه، با دستانِ توانای شما
جامۀ حقیقت می‎پوشد؛
شما که آیینۀ تمام‎نمای صداقت
و طلایه‎دارانِ جبهۀ راستی هستید
شما که پیغمبرانِ آگاهی هستید
و رسالتتان،
کُشتن ظلماتِ جهل
و پُرفروغ ساختنِ چراغ دانایی در اندیشۀ انسان‎هاست.
شما که باکِتان نیست از تهدیدها
و با شهامت و شجاعت،
می‎نِگارید بر جرید‌‎ۀ عالم از عدالت
آری!
آن هنگام که با سلاح بُرندۀ خویش،
با قلم خویش
به جنگ علیه باطل می‎روید
و واژه به واژه، پرده برمی‎دارید از پلیدی‎ها…
آن‌گاه‌ که گام می‎نَهید بر سرزمین ناشناخته‎ها
و گوشِ شنوایی می‎شوید برای حکایت نَقل‎ها
تا قطره‌قطرۀ جوهری که از گلوی قلمتان می‎چکد، زبان گویایی گردد برای روایت رنج‎ها
و حنجرۀ توانایی برای فریاد دردها…
آن زمان که از دو دیده، هزار دیده در وجودتان تکثیر می‎شود
تا سراپا دیدگانِ ملتی شوید
برای به تصویر کشیدن کَژی‎ها و کاستی‎ها…
همانا آن دَم
خدا بر دست‎ها و گوش‎ها و چشم‎هاتان بوسه می‎زند؛
همان خدایی که قلم را به شما هدیه داد
و نوشتن را به شما آموخت.
و چه مقدس است
آن‌کس که نشان از «بوسۀ پروردگار» دارد!
و اینک روزِ توست؛
روزی که به حرمت و تَقدست،
ملائک در آسمان هفتم
نوای «نون وَالقَلَم» سر داده‎اند:
«ن
وَالْقَلَمِ
وَ مَا يَسْطُرُون».
خامه‎هاتان پُر‌جوهر!
کاغذ‌هاتان رو‌سپید از سیاهی واژگان پُرگهر!
روزتان فرخنده!"
audio/mana-b47642b6a6ceaa29d8f9.mp3,"اطلاع‌رسانی
آقایان نیما کبیر و جعفر حسینی، از مدرّسان باسابقه‌ی موسیقی، کلاسهای آموزشی آواز سنّتی، سلفژ، صداسازی، ویولون، تار، سه‌تار و فلوت را همراه با نت‌نویسی بریل با شهریه‌ی مناسب و پنجاه درصد تخفیف برگزار می‌نمایند.
مکان: مرکز نابینایان رودکی تهران تلفن تماس: ۰۹۱۲۷۰۵۷۵۴۶"
audio/mana-b574ea6e85733850d239.mp3,"مجبورم، می‌فهمی؟ مجبور
آقای موشکاف
خدایا! ما را بکش تا خلاص شویم از دست این بندگان روشن‌نمایت! به سبیل مبارک قسم که ما می‌خواهیم دو روز آرام باشیم، اما نمی‌گذارند. حتماً شما هم ماجرای این دوست بزرگوار کلاس ششم را شنیده‌اید. نه! اشتباه نکنید، منظورمان آن برادر کلاس ششمی نبود. ایشان فعلاً مشغول رانندگی لوکوموتیرشان هستند. منظورمان دوست بزرگواری بود که سر جلسۀ آزمون با مشکل مواجه شده بود. ما که فیلمش را دیدیم، بسیار فیلم بود. از آن فیلم‌تر، تیا‌تری بود که رئیس آموزش و پرورش شهرشان و وزیر وزین درآوردند. به نظرم می‌توان از این کلیپ‌ها به‌عنوان برنامه‌های طنز در شبکۀ نسیم استفاده کرد. این‌طوری بودجۀ کمتری صرف تهیۀ فیلم می‌شود و انبان مسئولان محترمِ رسانۀ میلی نیز بیشتر پر می‌شود.
علما در مواجهه با این قضیه، دو دسته شده‌اند؛ عده‌ای را ژست روشنفکری در سر اوفتاده و عقیده بر آن است که این بزرگوار نباید تولید ترحم می‌کرد و می‌بایست از راه‌های قانونی مطالباتش را پیش می‌برد و به‌اصطلاح حفظ کلاس می‌فرمود. عده‌ای دیگر، اما آن‌ور خط وای‌ساده و اعتقاد راسخ دارند که خوب کرد. اصلاً باید بیشتر جلب ترحم می‌کرد. تو این مملکت فقط از راه کولی‌بازی می‌توان کار را پیش برد و بس.
راستش را بخواهید، ما به‌عنوان یک انسان موشکاف و عاقل و خردمند، قطعاً نظرمان به نظر دستۀ اول نزدیک‌تر است و خودمان را می‌کشیم ادای آدم‌حسابی‌ها را دربیاوریم و هرطوری است نگذاریم کرامت افراد دارای معلولیت بازیچۀ دست عده‌ای معلول‌نمای ترحم‌طلب شود، اما سؤال اینجاست که این استراتژی انسانی و مملو از کرامت و حق‌طلبانه و مدنی و مترقی ما چقدر توانسته مشکلاتمان را حل کند؟ چند بار ما از راه‌های قانونی به نتیجه رسیدیم که بازهم آن را ادامه بدهیم؟ آیا کسانی که راه غلط را رفته‌اند، زودتر به نتیجه نرسیده‌اند؟ آیا این خود جامعه نیست که ما را هُل می‌دهد به سمت وادی ترحم و اجازه نمی‌دهد راه قانونی‌مدنی کارکردی داشته باشد؟
علاوه بر این مگر این راه ناصوابِ جلب ترحم خاص ماست؟ مگر بزرگان ما خودشان هر وقت گیر می‌کنند به صحرای کربلا نمی‌زنند و جلب ترحم نمی‌کنند؟! هنوز فراموش نکرده‌ایم که چند سال پیش به زور شمشیر یکی را از توی یک صندوق بیرون آوردند، 24 ساعت از ماجرا نگذشته بود که خود صندوق به صدا درآمد که آقا! والّا به خدا این مال ما نبوده! درنهایت وقتی اوضاع قاراشمیش شد، صاحب صندوق، شخصاً، وارد عمل شد و با جلب ترحم سر و ته قضیه را هم آورد. آن‌وقت شما انتظار دارید یک دختربچه برای دفاع از حقوق ازدست‌رفته‌اش از راه‌های قانونی استفاده کند!
ما به‌اندازۀ موهای سر کچلمان از این نمونه‌ها سراغ داریم. یادمان می‌آید در عنفوان جوانی، اتفاقی مشابه برای ما رخ‌ داد. آن زمان که کنکور مثل این روزها کشکی نبود، ما یک‌سال نشستیم و الاغ زدیم و خودمان را برای کنکور آماده کردیم، اما سر جلسۀ امتحان به ما یک منشی دادند که بیشتر شبیه منشی پزشک‌ها بود و فقط بلد بود ادای منشی بودن را دربیاورد. آن سال، کنکورِ ما به باد فنا رفت و مثل آب خوردن یک‌سال عقب افتادیم. پس از این اتفاق، ما کلی اعتراض کردیم و تلاش کردیم از راه‌های قانونی کاری به انجام برسانیم، اما تلاش‌هایمان همچون لوکوموتیری بود که مسیر را برعکس طی می‌کرد! فریادهای حق‌طلبانۀ ما همان اندازه به بار نشست که تلاش‌های برادر کلاس ششمی‌مان برای کنترل اوضاع!
این البته تنها اتفاق نبود. بارها در جاهای مختلف حق ما خورده شد و ما خودمان را قطعه‌قطعه کردیم تا از راه‌های قانونی و مسالمت‌آمیز حقمان را بگیریم، اما نشد که نشد. بعدها بعضی از دوستان آمدند و شبکه درست کردند که مثلاً از حق ما دفاع کنند. کلی خوشحال شدیم و چند بار شکایت پیش این دوستان بردیم، اما دیدیم خودشان منزل تشریف ندارند! به قول پروین، دختر همسایه‌مان، «قاضی از کجا در خانۀ خَمّار نیست»؟
یادمان است سال گذشته یکی از فرزندان کوردلمان پایش رفت توی پله‌برقی و کمی ماند که چرخ شود. این بنده‌خدا که آن زمان یک روشندل بزرگوار بود، اما بعداً به‌واسطه همین اتفاق کمی روشنایی‌اش را از دست داد و تبدیل به گرگ ‌و ‌میش‌دل شد، از هر راه قانونی و مسالمت‌آمیز که بلد بود، استفاده کرد که صدایش را به گوش مسئولان شهر برساند، اما مسئولان محترم به‌اندازۀ یک تربچه هم برای این گرگ ‌و‌ میش‌دل بدبخت ارزش قائل نشدند و او را اصلاً داخل آدم حساب نکردند. ما اطمینان داریم اگر این اتفاق برای یک گربه می‌افتاد، سروصدای بیشتری ایجاد می‌کرد!
اما در نقطۀ مقابل، دوستانی که از راهکار نامأنوسِ جلب ترحم بهره برده‌اند، همیشه جلوتر بوده‌اند. حال اینکه کل اعتبار و آبروحیثیت جامعۀ معلولان را به باد فنا می‌دهند و زمینۀ بازتولید کلیشه‌ها را فراهم می‌کنند، اصلاً اهمیتی ندارد، مثلاً همین چند سال پیش، یک زوج خوشبخت روشن‌نما در یکی از فرودگاه‌های بین‌المللی شهرهای جنوبی، بساط فروش دام و طیور زنده راه انداخته بودند و بدون توجه به تمام قوانین و شرایط، هر کاری دلشان می‌خواست می‌کردند و کسی را یارای سخن گفتن نبود. درنهایت وقتی مدیران فرودگاه از آنها خواستند برای رعایت بیشتر بهداشت، مرحمت فرموده و مرغ‌هایشان را در محوطۀ فرودگاه ذبح نکنند، دوستان چند کلیپ ترحمی راهی بازار کردند و آن‌قدر جلب ترحم کردند که خود مدیر فرودگاه جیگرش برای حقوق از‌دست‌رفتۀ این زوج مظلوم کباب شد و شخصاً برایشان غرفۀ ویژۀ ذبح دام و طیور، به روش روشن‌دلانه، راه انداخت. شنیدم بعدها کار و کاسبی این زوج رونق گرفت و داخل برخی هواپیماها هم غرفه‌های مشابه زدند. به‌هرحال قدرت جلب ترحم را نباید نادیده گرفت.
مَخلص کلام اینکه درست است که در همه جای دنیا در چنین مواقعی، همۀ ذی‌نفعان و سازمان‌های حامی بسیج می‌شوند و تمام تلاششان را می‌کنند که موضوع را به‌صورت ریشه‌ای، نه موردی حل کنند، اما این راه‌های سوسولکی به درد ما نمی‌خورد. ما باید از روش‌هایی استفاده کنیم که با وضعیتمان جور باشد. ما که نه‌فقط آب نداریم؛ برق نداریم، اتوبوس مجانی نداریم، محیط‌زیست نداریم، پول نداریم، تازه کرامت انسانی هم نداریم و آن‌وقت مسئولان مکرممان به فکر قانون‌گذاری برای رنگ بند تنبان هستند، چطور می‌توانیم از راه‌های قانونی و مسالمت‌آمیز برای تغییر وضعیت صحبت کنیم. زندگی ما در شو آف خلاصه شده، مجبوریم ما نیز از شو آف استفاده کنیم تا شاید از این نمد کلاهی به ما برسد.
ارادتمند
موشکاف"
audio/mana-ad71506ad7ebea769221.mp3,"zmپاسخ‌گویی به افکار عمومی،حلقه مفقوده ارتباط بهزیستی با جامعه هدف
امیر سرمدی
بهزیستی برجسته‌ترین سازمان دولتی برای سامان‌دهی طیف آسیب‌پذیر جامعه است و اختیارات و مسئولیت‌های فراوانی بر عهده دارد که گاهی متناسب با ظرفیت‌های مدیریتی آن نیست؛ از سویی مسئولیت تأمین رفاه خیل عظیمی از معلولان به این سازمان سپرده شده و از سویی دیگر، وظیفه سر و سامان دادن به وضعیت زنان و کودکان بی‌سرپرست و بد‌سرپرست، معتادان متجاهر و سایر آسیب‌دیدگان اجتماعی در حیطه مسئولیت‌های این نهاد دولتی جای گرفته است. به مناسبت چهل و سومین سالروز تأسیس سازمان بهزیستی، قصد داریم به برخی از وظایف محوله، ارائه آمارهای ضد و نقیض مسئولان این سازمان در حوزه معلولان، عدم پاسخ‌گویی مدیران کنونی بهزیستی به افکار عمومی و ضرورت تغییر شیوه‌های حکمرانی این سازمان در قبال معلولان بپردازیم.
نگاهی به مهم‌ترین وظایف بهزیستی در حوزه معلولان
چگونگی عملکرد سازمان بهزیستی، از همان روزهای نخست مخالفانی داشت. مخالفان تشکیل سازمان بهزیستی در سال ۱۳۵۹ بر این باور بودند که بهزیستی با کپی‌برداری از کشورهای سوسیالیستی شکل گرفته و هدفش افزایش اقتدار و اختیارات دولت در همه شئون جامعه است. آنها اعتقاد داشتند این سازمان مجموعه‌ای ناهماهنگ با مأموریت‌های متنوع و گسترده است که تجمیع آ‌نها در یک سازمان دولتی، کار دشواری است. به نظر این گروه، سپردن معلولان منحصراً به سازمانی مانند بهزیستی، موجب مغفول ماندن آنان می‌شود؛ چراکه دیگر بخش‌های سازمان جذابیت دارد و با پرداختن به سایر بخش‌ها، عملاً از معلولان به‌عنوان قشر محروم‌مانده غفلت می‌شود. مخالفان همچنین بر این باور بودند که برای امور اساسی و زیربنایی معلولان مانند فرهنگ‌سازی، آموزش، توان‌بخشی و… طرح و برنامه مشخصی در ساختار سازمان بهزیستی پیش‌بینی نشده است. اینجا پرسشی مطرح می‌شود که اصلی‌ترین وظایف و مسئولیت‌های بهزیستی در حوزه معلولان چیست؟ از میان ده‌ها وظیفه که به ادعای مدیران سازمان بهزیستی ۵۳ مسئولیت را در بر می‌گیرد، معلولان سهم گسترده‌ای دارند؛ پیشگیری از بروز معلولیت، ارائه خدمات درمانی و توان‌بخشی، حمایت و نگهداری از معـلولان غیرقابل توان‌بـخشی، ارائه خدمات آموزشی، تأمیــن جهیـزیه، خدمات ورزشی، ارائه مشاوره‌های موردنیاز در حوزه‌های اجتماعی و روان‌شناختی، آموزش مهارت‌های زندگی (فردی و اجتماعی)، صدور مجوز تأسیس سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزه معلولان، ایجاد مراکز توان‌بخشی روزانه و مراکز نگهداری شبانه‌روزی معلولان و نظارت بر آنها، تأمین و توزیع تجهیزات کمک توان‌بخشی، پرداخت مستمری و شهریه دانشگاه‌ها، پیگیری برای دسترس‌پذیری مبلمان شهری، تأسیس مرکز حرفه‌آموزی برای معلولان، ایجاد فرصت‌های شغلی و توانمندسازی معلولان، تأمین مسکن موردنیاز این قشر و… از مهم‌ترین وظایف بهزیستی در قبال طیف‌های مختلف معلولان است. موارد بالا ازآن‌جهت برشمرده شد که بسیاری از معلولان در این دوران فقط پیگیر برخی از خدمات سازمان بهزیستی مانند پرداخت مستمری و شهریه دانشگاه‌ها هستند و فراموش کرده‌اند که انتظاراتشان از سازمانی که متولی امور معلولان محسوب می‌شود، بسیار بیش از اینها باید باشد، اما سازمان بهزیستی معلولان را آن‌چنان درگیر احقاق بدیهی‌ترین حقوقشان کرده است که دیگر کسی سایر نیاز‌ها و چالش‌های جدی پیش روی معلولان مانند ایجاد مراکز حرفه‌آموزی برای این قشر را مطالبه نمی‌کند. واقعیت آن است که بهزیستی با چارت سازمانی کنونی، از انجام بسیاری از وظایفی که در بالا تشریح شد در قبال معلولان و سایر اعضای جامعه هدف خود عاجز مانده است و در آستانه ورود این سازمان به چهل و چهارمین سال فعالیت، این امر بر همگان روشن شده است که بهزیستی نیازمند تحولی بنیادی است.
آمارهای ضد و نقیض بر زبان مدیران بهزیستی
بهزیستی در حوزه معلولان کمتر دست به ارائه آمار و ارقام می‌زند، اما از همان آمارهای دست و پا شکسته‌ای که منتشر می‌شود، تضاد‌های جدی و موارد ضد و نقیضی بروز می‌کند که پرسش‌برانگیز است؛ برای مثال معاون مشاوره و امور روان‌شناختی مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور گفته است: در سال گذشته بالغ‌بر ۶۶هزار نفر، مهارت‌های ارتباطی شامل مهارت‌های گفت‌و‌گو، گوش‌دادن و… و همچنین جرئت‌مندی و مدیریت خشم را در قالب 200، 6 جلسه آموزشی، توسط ۶۷۰ آموزشگر و از طریق بیش از صد مرکز تحت نظارت ادارات بهزیستی استان‌های سراسر کشور فراگرفته‌اند. این مقام مسئول در خصوص جامعه هدف این برنامه‌ها گفته است: عموم مردم و افراد از هفت تا چهل‌سالگی در قالب گروه‌های سنی کودک، نوجوان، جوان و بزرگ‌سال و زوجین می‌توانند با شرکت در دوره‌های کارگاهی مهارت‌های زندگی در مراکز مشاوره تحت نظارت سازمان بهزیستی، ایمنی روان‌شناختی خود را تقویت کنند. اینکه از میان میلیون‌ها نفر از اعضای تحت پوشش بهزیستی که به ادعای رئیس این سازمان هفت میلیون نفر را شامل می‌شود، تنها برای ۶۶هزار نفر کارگاه آموزشی برگزار شده، یک نکته قابل‌تأمل است، اما از آن مهم‌تر، اعضای جامعه هدف این دوره‌ها است که تنها افراد هفت تا چهل‌ساله را شامل می‌شود! آیا کودکان زیر هفت‌سال نیازی به فراگیری مهارت‌های ارتباطی ندارند؟ آیا افراد بالای چهل‌سال که با ورود به دوره میان‌سالی و سپس بحران‌های سالمندی با چالش‌های متعددی روبه‌رو می‌شوند به مهارت‌هایی همچون کنترل خشم احتیاج ندارند؟ پس چرا چنین بازه سنی برای برگزاری کارگاه‌های مهارت‌آموزی سازمان پیش‌بینی شده است؟ ضمن آنکه کسب مهارت‌های اجتماعی و استقلال فردی در زندگی روزمره نابینایان موارد مهم‌تری را نیز شامل می‌شود که اصلاً سازمان بهزیستی هیچ‌گونه برنامه‌ای برای آن ندارد.
در نمونه‌ای دیگر، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مورد اقدام سازمان بهزیستی برای تحقق اشتغال پایدار گفته است: سازمان بهزیستی با جذب ۱۰۰درصدی منابع اشتغال‌زایی، بیش از هشتاد هزار فرصت شغلی را که بیش از ۶۰درصد آن ویژه معلولان بوده ایجاد کرده است که این موضوع، تحول عظیمی را در سال ۱۴۰۱ برای اشتغال معلولان رقم زده است. اگر 60درصد فرصت‌های شغلی برای معلولان فراهم شده باشد، قاعدتاً سازمان بهزیستی در سال ۱۴۰۱ می‌بایست برای ۴۸هزار نفر از معلولان، شغل پایدار ایجاد کرده باشد. این در حالی است که به گفته رئیس سازمان بهزیستی، در نیمه نخست سال گذشته100، 17 وام خوداشتغالی به معلولان پرداخت شده است. چون سازمان بهزیستی تسهیلات خود‌اشتغالی را به‌مانند ایجاد شغل لحاظ می‌کند و با فرض بر اینکه قریب به ۳۵هزار وام خوداشتغالی در سال ۱۴۰۱ به معلولان اعطا شده باشد، بیش از 80درصد شغل‌های ایجاد شده صرفاً تسهیلات وام ۱۵۰میلیون‌تومانی خود‌اشتغالی است که مددجویان باید در هفت‌سال اقساط آن را نیز پرداخت کنند؛ بنابراین نزدیک به 80درصد از ۴۸هزار شغل اعلام‌شده برای معلولان در سال گذشته، از اصل در زمره اشتغال پایدار محسوب نمی‌شود. ارائه آمارهای بی‌پایه و اساس در سایر حوزه‌های مرتبط با معلولان اعم از مسکن، پرداخت مستمری، فعالیت‌های ورزشی و… نیز بسیار فراوان است که بررسی تک‌تک آنان از حوصله این یادداشت خارج است.
قهر بهزیستی با افکار عمومی
یکی دیگر از مسائل قابل‌نقد بهزیستی عدم پاسخ‌گویی مدیران این سازمان نسبت به رسانه‌ها و به‌تبع آن مددجویان تحت پوشش است؛ درواقع بسیاری مدیران کل، معاونت‌ها و رئیس سازمان بهزیستی از مصاحبه با رسانه‌ها طفره می‌روند. تا زمان نگارش این یادداشت که بیستم تیرماه است، از آخرین نشست خبری علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی کشور، یک‌سال می‌گذرد. ماهنامه نسل مانا به‌عنوان تنها نشریه تخصصی حال حاضرِ آسیب‌دیدگان بینایی در کشور، از سال ۱۴۰۰ تا‌کنون سه مرتبه درخواست مصاحبه با ایشان داشته است که هر بار علی‌رغم ارسال پرسش‌ها، ایشان از انجام مصاحبه حضوری با نسل مانا سر باز زده است، حتی معاونت توان‌بخشی ایشان نیز در اسفندماه سال گذشته حاضر به مصاحبه رو‌دررو با خبرنگار این ماهنامه نشد و به ارائه پاسخ‌های مکتوب به پرسش‌های ارسالی نسل مانا اکتفا کرد که حاکی از نا‌آگاهی ایشان به بدیهی‌ترین مسائل تخصصی حوزه توان‌بخشی بود. این بی‌مهری فقط شامل حال رسانه‌های مستقل نمی‌شود؛ به‌طوری‌که یکی از همکاران خبرنگار شاغل در نهاد‌های هم‌سو با دولت حاضر هم از پاسخ‌گو نبودن مدیران بهزیستی در خصوص مسائل مختلف حکایت می‌کند. این موضوع ناشی از سه عامل است؛ یا مدیران بهزیستی دغدغه پاسخ‌گویی به افکار عمومی را ندارند، یا نسبت به مسائل حوزه کاری خود اشراف کافی ندارند و برای نیفتادن در دام خبرنگاران از مصاحبه مستقیم با آنها طفره می‌روند یا اینکه مدیران سازمان بهزیستی خود نیک می‌دانند آن‌طور که شایسته اعضای جامعه هدف است، کاری از دستشان برنمی‌آید و چیزی در چنته ندارند.
امیدواریم مدیران سازمان بهزیستی با تغییر رویکرد در شیوه تعامل خود با رسانه‌ها و مددجویان، خود را موظف به پاسخ‌گویی به آنها بدانند و در راستای شفاف‌سازی گام بردارند. پاسخ‌گو نبودن به افکار عمومی، حلقه مفقوده ارتباط بهزیستی با اعضای جامعه هدف در دوران مدیریت علی‌محمد قادری در این سازمان است؛ موضوعی که زیبنده دولتی که ادعای مردمی‌بودن دارد و رئیسش که خود را «سید محرومان» می‌خواند نیست.
ضرورت تغییرات بنیادی در شیوه‌های اداره بهزیستی
علی‌رغم ادعای ریاست سازمان بهزیستی که این سازمان را یک نهاد حرفه‌ای قلمداد می‌کند، بهزیستی فرسنگ‌ها با شیوه‌های به‌روز مدیریتی فاصله دارد. بیست‌هزار کارمندی که در این سازمان به کار مشغول هستند، با میانگین حقوق ماهانه ده‌میلیون تومان، سالانه تنها 400، 2میلیارد تومان از بودجه بهزیستی را می‌بلعند که معادل 20درصد بودجه کل سازمان در سال گذشته است. ضمن آنکه برآورد انجام‌شده، به‌غیراز پاداش و مزایای مرسوم کار در دستگاه‌های دولتی است، درحالی‌که بسیاری از امور با سامانه‌های الکترونیکی و در بستر اینترنت نیز قابل انجام و دریافت است، البته مشکل تنها فربگی بهزیستی در زمینه چارت نیروی انسانی نیست؛ مشکل انتخاب مدیرانی برای سازمان است که درایت کافی و قدرت اعمال‌نفوذ در دستگاه‌های حاکمیتی را ندارند. عملکرد ضعیف مدیران کنونی و در رأس آنها رئیس سازمان بهزیستی کشور باعث شده است جایگاه سازمان بهزیستی کشور در دولت، به پایین‌ترین سطح خود در سال‌های اخیر تنزل پیدا کند. قرارنگرفتن ۴۷ حکم ارسالی از سوی بهزیستی در لایحه برنامه توسعه هفتم توسط دولت که به مجلس شورای اسلامی ارسال شده است، خود گویای این مدعا است.
نرخ بالای تورم و افزایش هزینه‌های خدمات مختلف، سازمان را در موقعیتی دشوار قرار داده است. این موضوع در مورد یارانه‌های مراکز غیردولتی و مراکز نگهداری، مستمری افراد تحت پوشش، هزینه‌های تجهیزات و وسایل کمک توان‌بخشی افراد دارای معلولیت، مسکن، اشتغال، کمک‌های موردی و درمانی و… آشکارا قابل‌مشاهده است و کار را به جایی رسانده که بهزیستی برای اولین بار در دو دهه اخیر، از پرداخت عیدی شب عید مددجویان خود نیز عاجز ماند. بدیهی است فقط با توسل به شعارهای خدا‌پسندانه و ژست عدالت‌محوری که همواره در سخنان و سکنات ریاست سازمان بهزیستی کشور شنیده و دیده می‌شود، نمی‌توان به توسعه عدالت، رفع فقر و نیازهای مغفول‌مانده محرومان دست یافت. آمار روبه‌افزایش تعداد افراد نیازمند تحت پوشش خدمات بهزیستی را نمی‌توان دلیلی برای مباهات به‌شمار آورد. مدیریتی کارآمد محسوب می‌شود که بتواند ماهانه و سالانه از کاهش تعداد افراد تحت پوشش نهاد‌ها و سازمان‌های حمایتی با توانمندسازی واقعی آنها آمار ارائه کند؛ رویکردی که متأسفانه در رأس برنامه‌ها، فعالیت‌های آتی سازمان بهزیستی و اسناد بالا‌دستی به چشم نمی‌خورد و اگر دست‌اندرکاران امر طرحی نو نیندازند و شیوه‌های حکمرانی خود را اصلاح نکنند، روز‌به‌روز این سازمان در باتلاق انبوه مشکلات گرفتار‌تر و دیر یا زود غرق خواهد شد."
audio/mana-8fe35a750b32110cc9e3.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (تیر ۱۴۰۲)
منصور شادکام
آنچه در پی می‌آید، خلاصه‌ای است از مجموعه فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول تیر ۱۴۰۲. علاقه‌مندان همچنین می‌توانند نسخه صوتی این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام در صفحه مربوط به همین نوشته در وبگاه نسل مانا و در کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی بشنوند.
در ابتدا به‌رسم همیشه، بعد از سلام به مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران، لازم می‌دانم از حمایت حامیان این ماهنامه و همچنین تلاش اعضای هیئت تحریریه تشکر کنم که امکان تهیه و چاپ و توزیع این ماهنامه را فراهم می‌کنند. همچنین لازم می‌دانم اعیاد غدیر و قربان و سالروز ولادت امام هادی (علیه‌السلام) را هم به مخاطبان تبریک عرض کنم. امید است اخلاق، رفتار، منش، جوانمردی، نوع‌دوستی، دستگیری، ایثار و شهامت، ازجمله درس‌هایی باشد که ما از آن بزرگواران می‌آموزیم. همچنین در آستانه واقعه عاشورا، شهادت امام حسین (علیه‌السلام) و یارانش را به عموم مخاطبان تسلیت عرض می‌کنم. ان‌شاءالله که از پیروان راستین آن حضرت باشیم.
مسائل مرتبط با مناسب‌سازی‌های محیطی ازجمله دغدغه‌های همیشگی ما در انجمن نابینایان بوده است. ایستگاه‌های راه‌آهن بین‌شهری، از حوزه‌هایی است که نابینایان در استفاده از آن با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند. با توجه به اینکه امکان استفاده از خدمات عمومی باید به‌طور برابر در اختیار همگان قرار گیرد، لازم است تمهیداتی اندیشیده شود تا نابینایان هم بتوانند به‌راحتی از این مکان‌ها استفاده کنند. انجمن به‌منظور رفع این نیاز فوری، جلسه‌هایی را با مسئولان راه‌آهن بین‌شهری ترتیب داد و قرار شد دوسه ایستگاه، به‌صورت آزمایشی، استاندارد‌های موردنظر ما را پیاده‌سازی کنند تا در صورت موفقیت‌آمیز بودن طرح، پنجاه ایستگاه اصلی در سطح کشور به این امکانات مجهز شوند. امید است بتوانیم این مهم را به انجام برسانیم تا مسافران نابینا بتوانند مستقل و با حفظ کرامت انسانی خود، از ایستگاه‌های راه‌آهن استفاده کنند.
برگزاری مراسم جشن به مناسبت عید سعید غدیر، از دیگر فعالیت‌هایی بود که انجمن در طول ماه گذشته آن را برنامه‌ریزی و در روز 17 تیر اجرا کرد. در این دورهمی، 120 نفر از اعضای نابینای انجمن به همراه مسئولان، هنرمندان و خیران حضور داشتند. هدف از برگزاری چنین رویداد‌هایی، ضمن ایجاد فضای شور و نشاط در میان نابینایان، فراهم‌کردن امکان دیدار افراد نابینا با مسئولان، هنرمندان و خیران است. هدف این است که این افراد، باهم، دور یک سفره بنشینند و تعامل مؤثری را برقرار کنند و با گفتگو با نابینایان از نیاز‌هایشان آگاه شوند و بتوانند برای رفع این نیاز‌ها برنامه‌ریزی کنند. فرهنگ‌سازی، بخش دیگری از اهداف ما را در برگزاری این قبیل رویداد‌ها تشکیل می‌دهد. ما قصد داریم با برگزاری رویداد‌هایی ازاین‌دست، به جامعه این آگاهی را بدهیم که نابینایان، علی‌رغم اینکه یکی از اعضای کلیدی بدنشان را از دست داده‌اند، زندگی را پایان‌یافته نمی‌دانند و با مهارت و توانایی، به زندگی ادامه می‌دهند.
دیگر فعالیت‌های انجمن در این ماه عبارت‌اند از:
ـ صعود به قله ساکا، در البرز مرکزی، در روز 16 تیر و طبیعت‌گردی در دره زمان، در 30 تیر.
ـ توزیع سبد کالا به ارزش تقریبی یک‌میلیون تومان، بین ۱۵۰ نفر از اعضای انجمن.
ـ برگزاری جلسه و ارائه نظرات مشورتی به مدیران و گردانندگان کاخ‌موزه نیاوران برای تهیه محتوای توصیفی مناسب برای مراجعان نابینا.
همچنین در طول تیرماه کشمکشی هم با سازمان آموزش و پرورش استثنایی داشتیم؛ با این موضوع که آنها از حضور و مشارکت در برگزاری جشنواره کاما انصراف داده بودند و زمانی که این خبر را به اطلاع عموم رساندیم، آنها مدعی شدند این انصراف صورت نگرفته و قرار است در قالب پشتیبانی‌های معنوی در کنار کاما باشند. ما این موضوع را با وزیر آموزش و پرورش در میان گذاشتیم و وزیر دستور فوری داد تا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به نمایندگی از این وزارتخانه ما را در اجرای جشنواره یاری کند.
در پایان لازم می‌دانم از توجه شما به این گزارش تشکر و برای همگی توفیق روز‌افزون آرزو کنم."
audio/mana-745a8338543c59bf61e8.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (تیر ۱۴۰۲)
منصور شادکام
آنچه در پی می‌آید، خلاصه‌ای است از مجموعه فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول تیر ۱۴۰۲. علاقه‌مندان همچنین می‌توانند نسخه صوتی این گزارش را با صدای مهندس منصور شادکام در صفحه مربوط به همین نوشته در وبگاه نسل مانا و در کانال‌ها و صفحات ما در شبکه‌های اجتماعی بشنوند.
در ابتدا به‌رسم همیشه، بعد از سلام به مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران، لازم می‌دانم از حمایت حامیان این ماهنامه و همچنین تلاش اعضای هیئت تحریریه تشکر کنم که امکان تهیه و چاپ و توزیع این ماهنامه را فراهم می‌کنند. همچنین لازم می‌دانم اعیاد غدیر و قربان و سالروز ولادت امام هادی (علیه‌السلام) را هم به مخاطبان تبریک عرض کنم. امید است اخلاق، رفتار، منش، جوانمردی، نوع‌دوستی، دستگیری، ایثار و شهامت، ازجمله درس‌هایی باشد که ما از آن بزرگواران می‌آموزیم. همچنین در آستانه واقعه عاشورا، شهادت امام حسین (علیه‌السلام) و یارانش را به عموم مخاطبان تسلیت عرض می‌کنم. ان‌شاءالله که از پیروان راستین آن حضرت باشیم.
مسائل مرتبط با مناسب‌سازی‌های محیطی ازجمله دغدغه‌های همیشگی ما در انجمن نابینایان بوده است. ایستگاه‌های راه‌آهن بین‌شهری، از حوزه‌هایی است که نابینایان در استفاده از آن با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند. با توجه به اینکه امکان استفاده از خدمات عمومی باید به‌طور برابر در اختیار همگان قرار گیرد، لازم است تمهیداتی اندیشیده شود تا نابینایان هم بتوانند به‌راحتی از این مکان‌ها استفاده کنند. انجمن به‌منظور رفع این نیاز فوری، جلسه‌هایی را با مسئولان راه‌آهن بین‌شهری ترتیب داد و قرار شد دوسه ایستگاه، به‌صورت آزمایشی، استاندارد‌های موردنظر ما را پیاده‌سازی کنند تا در صورت موفقیت‌آمیز بودن طرح، پنجاه ایستگاه اصلی در سطح کشور به این امکانات مجهز شوند. امید است بتوانیم این مهم را به انجام برسانیم تا مسافران نابینا بتوانند مستقل و با حفظ کرامت انسانی خود، از ایستگاه‌های راه‌آهن استفاده کنند.
برگزاری مراسم جشن به مناسبت عید سعید غدیر، از دیگر فعالیت‌هایی بود که انجمن در طول ماه گذشته آن را برنامه‌ریزی و در روز 17 تیر اجرا کرد. در این دورهمی، 120 نفر از اعضای نابینای انجمن به همراه مسئولان، هنرمندان و خیران حضور داشتند. هدف از برگزاری چنین رویداد‌هایی، ضمن ایجاد فضای شور و نشاط در میان نابینایان، فراهم‌کردن امکان دیدار افراد نابینا با مسئولان، هنرمندان و خیران است. هدف این است که این افراد، باهم، دور یک سفره بنشینند و تعامل مؤثری را برقرار کنند و با گفتگو با نابینایان از نیاز‌هایشان آگاه شوند و بتوانند برای رفع این نیاز‌ها برنامه‌ریزی کنند. فرهنگ‌سازی، بخش دیگری از اهداف ما را در برگزاری این قبیل رویداد‌ها تشکیل می‌دهد. ما قصد داریم با برگزاری رویداد‌هایی ازاین‌دست، به جامعه این آگاهی را بدهیم که نابینایان، علی‌رغم اینکه یکی از اعضای کلیدی بدنشان را از دست داده‌اند، زندگی را پایان‌یافته نمی‌دانند و با مهارت و توانایی، به زندگی ادامه می‌دهند.
دیگر فعالیت‌های انجمن در این ماه عبارت‌اند از:
ـ صعود به قله ساکا، در البرز مرکزی، در روز 16 تیر و طبیعت‌گردی در دره زمان، در 30 تیر.
ـ توزیع سبد کالا به ارزش تقریبی یک‌میلیون تومان، بین ۱۵۰ نفر از اعضای انجمن.
ـ برگزاری جلسه و ارائه نظرات مشورتی به مدیران و گردانندگان کاخ‌موزه نیاوران برای تهیه محتوای توصیفی مناسب برای مراجعان نابینا.
همچنین در طول تیرماه کشمکشی هم با سازمان آموزش و پرورش استثنایی داشتیم؛ با این موضوع که آنها از حضور و مشارکت در برگزاری جشنواره کاما انصراف داده بودند و زمانی که این خبر را به اطلاع عموم رساندیم، آنها مدعی شدند این انصراف صورت نگرفته و قرار است در قالب پشتیبانی‌های معنوی در کنار کاما باشند. ما این موضوع را با وزیر آموزش و پرورش در میان گذاشتیم و وزیر دستور فوری داد تا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به نمایندگی از این وزارتخانه ما را در اجرای جشنواره یاری کند.
در پایان لازم می‌دانم از توجه شما به این گزارش تشکر و برای همگی توفیق روز‌افزون آرزو کنم."
audio/mana-9c9dd97de182cbf644e8.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این ماه ابتدا ماجرای اخراج دختر نابینای اهل فلاورجان از جلسه امتحان را مرور و یک اتفاق مشابه در آمریکا را بررسی خواهیم کرد. سپس درباره زندگی در خانه سالمندان و تجربه یک نابینا از حضور در این مراکز خواهیم خواند و در آخر هم با یک نابینای جودوکار و برنامه‌نویس آشنا خواهیم شد.
تبعیض علیه نابینایان از لس‌آنجلس تا فلاورجان
فرقی ندارد ساکن لس‌آنجلس باشی یا فلاورجان اصفهان؛ نابینا که باشی، زندگی انواع تبعیض‌ها را نشانت خواهد داد، اما آنچه اهمیت دارد، چگونگی برخورد جامعه با تبعیض‌ها علیه اقلیت‌هایی مثل افراد دارای معلولیت است.ن
قصه به سال ۲۰۱۷ برمی‌گردد؛ جایی که یک دختر و پسر نابینا در یکی از کالج‌های منطقه‌ای لس‌آنجلس مشغول تحصیل هستند. در کلاس ریاضی آنها لازم است از نرم‌افزار‌های خاصی استفاده کنند که هیچ‌کدام برای صفحه‌خوان‌ها مناسب‌سازی نشده‌اند. همین موضوع هم برخورد ناشایست معلم ریاضی را نسبت به دو دانش‌آموز نابینا به دنبال دارد. او از آنها می‌خواهد که از شرکت در آن کلاس صرف‌نظر کنند. همین موضوع دست‌مایه‌ای برای طرح شکایت از سوی این دانش‌آموزان نابینا می‌شود؛ شکایتی مبنی بر اینکه کالج مذکور، امکانات لازم برای تحصیل دانش‌آموزان نابینا را فراهم نمی‌کند و در حق آنها تبعیض قایل می‌شود.
در این پرونده فدراسیون ملی نابینایان آمریکا به‌خوبی نقش خود را ایفا کرد و با حمایت از این دو دانش‌آموز نابینا و کمک‌گرفتن از وکلای خبره، توانست در دادگاه اولیه که در سال ۲۰۱۹ برگزار شد، از قاضی علیه کالج منطقه‌ای رأی بگیرد، اما آنها زیر بار حکم قاضی نرفتند و کار را به دادگاه تجدیدنظر کشاندند. آمد و شد‌های نابینایان و مدیران کالج به جلسه‌های دادگاه دو سالی ادامه پیدا کرد و در این میان هم فدراسیون از نفوذ و محبوبیتش در میان نابینایان استفاده کرد و کارزار‌هایی را در حمایت از این دو نابینا به راه انداخت؛ تا اینکه بالاخره همین دو ماه پیش، ماجرا ختم به خیر شد و کالج قصور خودش را پذیرفت و دادگاه هم گردانندگان کالج را به پرداخت ۲۴۰ هزار دلار جریمه محکوم کرد.
نابینایی و کلیشه‌ای به نام خانه سالمندان
یکی از ایرادهایی که به زندگی در خانه‌های سالمندان گرفته می‌شود این است که افراد، بعد از سال‌ها زندگی مستقل، امکان داشتن یک زندگی مستقل و حریم شخصی و استقلال فردی را از دست می‌دهند و باید دائم تحت کنترل مراکز نگهداری روزگار بگذرانند، اما مرکزی که کریس در آن زندگی می‌کند، حکایتی متفاوت دارد. «جامعه‌ای با زندگی مستقل» نامی است که برای این مراکز زنجیره‌ای در آمریکا در نظر گرفته شده است. در این مراکز، هرکدام از افراد، یک آپارتمان یا بهتر بگوییم سوئیت کوچک شامل یک اتاق، آشپزخانه و سرویس بهداشتی در اختیار دارند و می‌توانند زندگی مستقل خود را داشته باشند، اما تفاوت این سبک از زندگی با شرایط قبل در این است که این مرکز از اصل برای افراد مسن طراحی شده است. محیط شهرک کاملاً برای حرکت با عصا یا صندلی چرخ‌دار مناسب‌سازی شده است و حتی مکان‌یابی شهرک هم به‌گونه‌ای انجام شده که ازنظر آب و هوا، ساکنانش بهترین کیفیت را تجربه کنند. همچنین تأکید بر اصطلاح جامعه در عنوان این شهرک به معنای این است که افراد هم‌زمان با حفظ استقلال فردی، می‌توانند زندگی اجتماعی را هم تجربه کنند؛ به‌عنوان‌مثال هرکس توانایی آشپزی نداشته باشد یا اصلاً به هر دلیل نخواهد این کار را انجام دهد، می‌تواند از رستوران شهرک که بهترین سر‌آشپز‌ها آن را اداره می‌کنند، برای تهیه غذا استفاده کند. افراد می‌توانند در سالن غذاخوری گرد هم بنشینند و ضمن خوردن غذا، از معاشرت با یکدیگر هم بهره‌مند شوند.
تدارک برنامه‌های ورزشی، از دیگر امکاناتی است که در این شهرک در نظر گرفته شده است. مربی‌های کاربلد، این نیاز را برای ساکنان شهرک برطرف می‌کنند. همچنین امکانات حمل و نقل عمومی فراهم شده تا هر زمان که لازم شد، افراد بتوانند به مرکز شهر دسترسی داشته باشند. امکانات رفاهی نظیر فروشگاه، سینما و… هم در نظر گرفته شده تا چنانچه کسی بخواهد زندگی مستقل‌تری داشته باشد، بتواند نیاز‌هایش را تأمین کند. افراد در این شهرک زندگی دوباره‌ای را آغاز می‌کنند، دوستان تازه پیدا می‌کنند و حتی با برنامه‌ریزی گردانندگان شهرک، به مسافرت‌های داخلی و خارجی می‌روند و از دوران بازنشستگی‌شان نهایت لذت را می‌برند. کریس یکی از معدود نابینایانی است که در این شهرک زندگی می‌کند. او از وضعیت مناسب‌سازی‌ها در این شهرک برای حضور نابینایان می‌گوید و درباره چگونگی برخورد با او به‌عنوان یک نابینا توضیح می‌دهد. در نسخه صوتی پیشخوان، تجربیات کریس را یک‌به‌یک مرور خواهیم کرد.
قهرمان در جودو و استاد در کد‌نویسی
او علاوه بر همه مشاغلی که داشته، دوره نسبتاً طولانی را هم به‌عنوان متخصص در حوزه آمار، با نهاد‌های نظامی آمریکا همکاری کرده و به امنیتی‌ترین لایه‌های ارتش این کشور دسترسی داشته است که خود ماجرایی شنیدنی و هیجان‌انگیز دارد. جزئیات قصه زندگی برت، بماند برای نسخه صوتی پیشخوان. علاوه بر همه مواردی که به نسخه صوتی ارجاع داده شد، این ماه در نسخه صوتی با یک تعمیرکار نابینای پیانو اهل کشور آفریقای جنوبی هم آشنا خواهیم شد و چند و چون ورود نابینایان به این شغل پول‌ساز را از زبان او بررسی خواهیم کرد.
شما می‌توانید با مراجعه به وبگاه نسل مانا، نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته پیدا کنید. این فایل صوتی همچنین از طریق کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها هم در دسترس خواهد بود."
audio/mana-5a29f43b62b547bdee3b.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این ماه ابتدا ماجرای اخراج دختر نابینای اهل فلاورجان از جلسه امتحان را مرور و یک اتفاق مشابه در آمریکا را بررسی خواهیم کرد. سپس درباره زندگی در خانه سالمندان و تجربه یک نابینا از حضور در این مراکز خواهیم خواند و در آخر هم با یک نابینای جودوکار و برنامه‌نویس آشنا خواهیم شد.
تبعیض علیه نابینایان از لس‌آنجلس تا فلاورجان
فرقی ندارد ساکن لس‌آنجلس باشی یا فلاورجان اصفهان؛ نابینا که باشی، زندگی انواع تبعیض‌ها را نشانت خواهد داد، اما آنچه اهمیت دارد، چگونگی برخورد جامعه با تبعیض‌ها علیه اقلیت‌هایی مثل افراد دارای معلولیت است.ن
قصه به سال ۲۰۱۷ برمی‌گردد؛ جایی که یک دختر و پسر نابینا در یکی از کالج‌های منطقه‌ای لس‌آنجلس مشغول تحصیل هستند. در کلاس ریاضی آنها لازم است از نرم‌افزار‌های خاصی استفاده کنند که هیچ‌کدام برای صفحه‌خوان‌ها مناسب‌سازی نشده‌اند. همین موضوع هم برخورد ناشایست معلم ریاضی را نسبت به دو دانش‌آموز نابینا به دنبال دارد. او از آنها می‌خواهد که از شرکت در آن کلاس صرف‌نظر کنند. همین موضوع دست‌مایه‌ای برای طرح شکایت از سوی این دانش‌آموزان نابینا می‌شود؛ شکایتی مبنی بر اینکه کالج مذکور، امکانات لازم برای تحصیل دانش‌آموزان نابینا را فراهم نمی‌کند و در حق آنها تبعیض قایل می‌شود.
در این پرونده فدراسیون ملی نابینایان آمریکا به‌خوبی نقش خود را ایفا کرد و با حمایت از این دو دانش‌آموز نابینا و کمک‌گرفتن از وکلای خبره، توانست در دادگاه اولیه که در سال ۲۰۱۹ برگزار شد، از قاضی علیه کالج منطقه‌ای رأی بگیرد، اما آنها زیر بار حکم قاضی نرفتند و کار را به دادگاه تجدیدنظر کشاندند. آمد و شد‌های نابینایان و مدیران کالج به جلسه‌های دادگاه دو سالی ادامه پیدا کرد و در این میان هم فدراسیون از نفوذ و محبوبیتش در میان نابینایان استفاده کرد و کارزار‌هایی را در حمایت از این دو نابینا به راه انداخت؛ تا اینکه بالاخره همین دو ماه پیش، ماجرا ختم به خیر شد و کالج قصور خودش را پذیرفت و دادگاه هم گردانندگان کالج را به پرداخت ۲۴۰ هزار دلار جریمه محکوم کرد.
نابینایی و کلیشه‌ای به نام خانه سالمندان
یکی از ایرادهایی که به زندگی در خانه‌های سالمندان گرفته می‌شود این است که افراد، بعد از سال‌ها زندگی مستقل، امکان داشتن یک زندگی مستقل و حریم شخصی و استقلال فردی را از دست می‌دهند و باید دائم تحت کنترل مراکز نگهداری روزگار بگذرانند، اما مرکزی که کریس در آن زندگی می‌کند، حکایتی متفاوت دارد. «جامعه‌ای با زندگی مستقل» نامی است که برای این مراکز زنجیره‌ای در آمریکا در نظر گرفته شده است. در این مراکز، هرکدام از افراد، یک آپارتمان یا بهتر بگوییم سوئیت کوچک شامل یک اتاق، آشپزخانه و سرویس بهداشتی در اختیار دارند و می‌توانند زندگی مستقل خود را داشته باشند، اما تفاوت این سبک از زندگی با شرایط قبل در این است که این مرکز از اصل برای افراد مسن طراحی شده است. محیط شهرک کاملاً برای حرکت با عصا یا صندلی چرخ‌دار مناسب‌سازی شده است و حتی مکان‌یابی شهرک هم به‌گونه‌ای انجام شده که ازنظر آب و هوا، ساکنانش بهترین کیفیت را تجربه کنند. همچنین تأکید بر اصطلاح جامعه در عنوان این شهرک به معنای این است که افراد هم‌زمان با حفظ استقلال فردی، می‌توانند زندگی اجتماعی را هم تجربه کنند؛ به‌عنوان‌مثال هرکس توانایی آشپزی نداشته باشد یا اصلاً به هر دلیل نخواهد این کار را انجام دهد، می‌تواند از رستوران شهرک که بهترین سر‌آشپز‌ها آن را اداره می‌کنند، برای تهیه غذا استفاده کند. افراد می‌توانند در سالن غذاخوری گرد هم بنشینند و ضمن خوردن غذا، از معاشرت با یکدیگر هم بهره‌مند شوند.
تدارک برنامه‌های ورزشی، از دیگر امکاناتی است که در این شهرک در نظر گرفته شده است. مربی‌های کاربلد، این نیاز را برای ساکنان شهرک برطرف می‌کنند. همچنین امکانات حمل و نقل عمومی فراهم شده تا هر زمان که لازم شد، افراد بتوانند به مرکز شهر دسترسی داشته باشند. امکانات رفاهی نظیر فروشگاه، سینما و… هم در نظر گرفته شده تا چنانچه کسی بخواهد زندگی مستقل‌تری داشته باشد، بتواند نیاز‌هایش را تأمین کند. افراد در این شهرک زندگی دوباره‌ای را آغاز می‌کنند، دوستان تازه پیدا می‌کنند و حتی با برنامه‌ریزی گردانندگان شهرک، به مسافرت‌های داخلی و خارجی می‌روند و از دوران بازنشستگی‌شان نهایت لذت را می‌برند. کریس یکی از معدود نابینایانی است که در این شهرک زندگی می‌کند. او از وضعیت مناسب‌سازی‌ها در این شهرک برای حضور نابینایان می‌گوید و درباره چگونگی برخورد با او به‌عنوان یک نابینا توضیح می‌دهد. در نسخه صوتی پیشخوان، تجربیات کریس را یک‌به‌یک مرور خواهیم کرد.
قهرمان در جودو و استاد در کد‌نویسی
او علاوه بر همه مشاغلی که داشته، دوره نسبتاً طولانی را هم به‌عنوان متخصص در حوزه آمار، با نهاد‌های نظامی آمریکا همکاری کرده و به امنیتی‌ترین لایه‌های ارتش این کشور دسترسی داشته است که خود ماجرایی شنیدنی و هیجان‌انگیز دارد. جزئیات قصه زندگی برت، بماند برای نسخه صوتی پیشخوان. علاوه بر همه مواردی که به نسخه صوتی ارجاع داده شد، این ماه در نسخه صوتی با یک تعمیرکار نابینای پیانو اهل کشور آفریقای جنوبی هم آشنا خواهیم شد و چند و چون ورود نابینایان به این شغل پول‌ساز را از زبان او بررسی خواهیم کرد.
شما می‌توانید با مراجعه به وبگاه نسل مانا، نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته پیدا کنید. این فایل صوتی همچنین از طریق کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها هم در دسترس خواهد بود."
audio/mana-7f40926b8c5a53d1076b.mp3,"حواله به برزخ، تحفه‌ میزبان‌ به ميهمانان قادری خطاب به خبرنگاران: مفتشی یا وکیل؟
رؤیا بابایی
رئیس سازمان بهزیستی کشور در نشست خبری مربوط به هفته بهزیستی‌ و سالروز تاسیس سازمان بهزیستی، خبرنگاران منتقد را مورد پرخاش قرار داد‌ و گفت: باید در برزخ جوابگو باشید‌.
به گزارش نسل مانا؛ علی‌محمد قادری در این نشست که با حضور جمعی از خبرنگاران رسانه‌های مختلف برگزار شده بود در‌ واکنش به سوالات انتقادی برخی‌ از آنها برآشفت و با گرفتن گارد دفاعی در مقابل آنها موضع گرفت‌.
حواله به برزخ
قادری سه سوال خبرنگار خبرآنلاین را مبنی بر اینکه “دبیرخانه نظارت بر قانون زیر نظر حوزه توانبخشی است درحالیکه مجری بخش اعظم قانون هم همین حوزه است اما آیا این تداخل اشکال حقوقی و ماهوی ندارد؟ چرا در حدود دو سال حضور شما در بهزیستی گزارشی از اجرای قانون حمایت از معلولان منتشر نشده و موضع شما در خصوص رد عامدانه داوطلبان نابینای‌ پذیرفته شده در آزمون استخدامی آموزش و پرورش چیست” بی‌پاسخ گذاشت‌.
رئیس بهزیستی کشور بدون اینکه به سوالات خبرنگار خبرآنلاین پاسخ دهد‌، وی را متهم به درج اخبار نادرست کرد و گفت: بابت درج اخبار اشتباه باید در برزخ پاسخگو باشی‌.
علی‌محمد‌ قادری با بیان اینکه ایجاد حال خوب یک فریضه است، تأکید کرد: من از نوع سوالات و اخبار شما مطلع شدم مسیر شما‌ یک مسیر شخصی است‌ و اگر شما در رسانه حال بیش از یک میلیون نفر‌ را تحت خطر قرار دهی‌ باید در برزخ جواب بدهی‌.
به قانون معلولان تسلط دارم
وی با بیان این مطلب که قانون حمایت از معلولان ۳۴ ماده و ۲۹ تبصره دارد، افزود: این نکته نشان می‌دهد من در این حد به قانون‌ تسلط دارم اما بعید می‌دانم شما چنین تسلطی‌ به آن داشته باشید.
‏مفتشی یا وکیل‌؟
قادری در پاسخ به خبرنگار روزنامه اعتماد که بیان کرد” دلیل حضور خانواده‌های پذیرش کننده کودکان نیازمند درمان در این جلسه را نمی‌دانم چون‌ عمر فرزند خواندگی در ایران طولانی است و تازگی ندارد‌ و سالهاست خانواده‌ها حتی فرزندان مبتلا به اچ‌آی‌وی‌ را پذیرش می‌کنند”، گفت: شما اجازه ندارید در مورد قانع شدن یا نشدن همکارانتان‌ مطلبی بگویید‌. مگر شما مفتش‌ هستید یا از دیگران وکالت گرفته‌اید؟ شما فقط اجازه دارید سوال رسانه خود را بپرسید‌.
وی‌ خطاب به خبرنگار، گفت: سابقه فرزندخواندگی به پذیرش کودکان سالم برمی‌گردد. سالها کسی بچه‌های بیمار، دارای نقص و معلولیت را نپذیرفته چرا که مگر کسی می‌تواند کودک بیماری را در کنار خود نگهداری کند. آیا شما نگهداری می‌کنید؟ وقتی اطلاع ندارید چرا این نکات را مطرح می‌کنید؟
عددسازی‌های بهزیستی
خبرنگار اعتماد خطاب به قادری گفت: در تیر سال گذشته اعلام کردید “پشت نوبتی‌های مستمری بهزیستی به صفر رسیده اما در ارديبهشت امسال به فارس گفته‌اید تا آبان ۱۴۰۱، یکصد و ۲۸هزار و هفتصد نفر پشت نوبت مستمری بوده‌اند که تا پایان پارسال این تعداد به ۱۶۰ هزار نفر رسیده و این نشان می‌دهد که پشت‌نوبتی‌های مستمری در سال قبل نیز به صفر نرسیده بود.”
این خبرنگار با بیان اینکه این در حالیست که اردیبهشت امسال سخنگوی دولت اعلام کرد “برای اولین بار در طول تاریخ تعداد پشت نوبتی‌های بهزیستی به صفر رسیده”، از قادری پرسید: بالاخره کدام‌یک از خبرها را باور کنیم‌؟
او در ادامه تأکید کرد: آقای قادری شما در پاسخ به آمار تعداد کودکان معلول و بیمارِ آماده واگذاری به متقاضیان، گفتید ” بر اساس ملاحظات سازمان آمار نمی‌دهم” درحالیکه‌ علت این است که با اعلام آمار‌ مشخص می‌شود در دو سال گذشته با محدودیت غربالگری دوران بارداری چه تعداد به کودکان‌ معلول و بیمار اضافه شده است‌.
توجیه مستمری را از مجموعه اقتصادی کشور بپرسید
قادری در پاسخ به سوال خبرنگار همشهریکه پرسید: مستمری ۶۵۵ هزار تومانی مددجویان در مقایسه با خط فقر ۱۵ میلیون تومانی چطور توجیه‌ می‌شود، پاسخ داد: سوال شما‌ مرتبط با حوزه اقتصاد است و روی میز اقتصاد باید پرسش شود، بنابراین آن را باید مجموعه اقتصادی کشور و معاون اقتصادی‌رفاهی وزارت رفاه جواب دهند.
از مجلس بپرسید
رئیس سازمان بهزیستی کشور ادامه داد: نام مستمری “کمک هزینه” است‌ و قرار نیست این عدد در نگاه قانونگذار تأمین کننده کل هزینه معیشتی باشد. قادری به این خبرنگار که پرسید “نظر تخصصی شما در این خصوص چیست، پاسخ داد: آنچه قانونگذار از طبقه‌بندی‌ یارانه‌ها در اختیار سازمان‌های حمایتی قرار می‌دهد منطبق با مصوبه مجلس است. بنابراین از مجلس بپرسید آیا این عدد جوابگوی اداره یک زندگی است یا نه.
چیزی بپرسید که با افتخار اعلام کنم‌
قادری در ادامه عنوان کرد: به نظر من خبرنگار باید این سوال را بپرسد که آیا مستمری‌ها به موقع پرداخت می‌شود تا من با افتخار‌ اعلام کنم ما چند روز قبل از اتمام‌ هر ماه مستمری را پرداخت می‌کنیم.
قادری در ابتدای نشست شعار هفته بهزیستی را 《برای مردم برای به زیستن》اعلام کرده بود‌ اما در خلال جلسه‌ از عهده پاسخگویی به سوالات خبرنگاران به عنوان نمایندگان مردم برنیامد و با رفتن در موضع پرخاش، با خبرنگاران به تندی و بی‌احترامی برخورد کرد‌."
audio/mana-382d8da543807ae0e876.mp3,"وبسایت‌های خالی و مراکز نیمه‌تعطیل، دستاورد سازمان بهزیستی
زهرا همت
تصمیم داشتیم به مناسبت هفته بزرگداشت بهزیستی، یادداشت آموزش و توان‌بخشی این شماره از ماهنامه نسل مانا را به معرفی خدمات توان‌بخشی سازمان بهزیستی اختصاص دهیم. بهزیستی نام برازنده‌ای است که ای ‌کاش روزی برسد که فعالیت‌هایش به زیبایی نامش باشد!
حدس بزنید کلیک روی لینک چه نتیجه‌ای در پی دارد؟ همان عنوان با صدای یک موتور صوتی خوانده می‌شود و فقط کافی است صفحه‌خوانتان را غیر‌فعال کنید و از شنیدن این صدای زیبا نهایت لذت را ببرید. درنهایت متأسفانه صفحه مربوط به دو دفتر توان‌بخشی روزانه و توان‌پزشکی و امور توانمندسازی معلولان خالی است و تنها صفحه مربوط به مراکز توان‌بخشی مراقبتی، اطلاعات اندکی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد. خب! این هم حاصل گشت و گذار ما در وبگاه سازمان بهزیستی کشور! البته از میزان مراعات استاندارد‌های دسترس‌پذیری این وبگاه سخنی به میان نمی‌آوریم و باز بر‌می‌گردیم و این بار خالی از احساس شرمساری، در هفته بهزیستی، به نقد چندین‌باره این سازمان می‌پردازیم. امید که صبح یکی از جمعه‌ها، مسئولان از کاستی‌های سازمان بهزیستی با‌خبر شوند.
تصور کنید کودکی با آسیب بینایی متولد می‌شود. پدر و مادر این کودک در ابتدا دچار شوک و ناباوری خواهند بود و به‌عبارتی با فرایندی مشابه سوگ مواجه خواهند بود و برای از سر گذراندن این بحران، نیاز به حمایت و همراهی دارند. به نظر می‌رسد بهزیستی می‌بایست برای رفع این مشکل چاره‌ای بیندیشد و مراجعی را برای آموزش والدین و حمایت و همراهی آنها در نظر بگیرد، اما متأسفانه در حال حاضر چنین مرکزی یا وجود ندارد یا به دلیل عدم اطلاع‌رسانی، کسی از وجود آن اطلاعی ندارد و درنهایت با بهانه نبود مراجعه‌کننده تعطیل می‌شود و نتیجه هم چیزی نخواهد بود جز سردرگمی والدین کودکان با آسیب بینایی که یا هیچ اطلاعی از چگونگی آموزش و توان‌بخشی کودک آسیب‌دیده بینایی ندارند یا اطلاعات را از منابع نامعتبر دریافت می‌کنند و در آموزش کودکانشان دچار اشتباه و کج‌روی می‌شوند و با هدر‌رفت زمان طلایی آموزش، کودکان بدون کسب مهارت‌های موردنیاز، رشد می‌کنند و در آینده با مشکلات فراوانی مواجه می‌شوند. در ضمن بحران روانی حل‌نشده والدین را از یاد نبرید! بنا‌بر‌این آیا وجود مراکزی به‌منظور توان‌بخشی کودکان و آموزش صحیح والدین از وظایف سازمان بهزیستی نیست؟ ولی متأسفانه هر روز شاهد تعطیلی مراکز قدیمی موجود هستیم، البته داستان‌هایی که از نابینایان کهن‌سال می‌شنویم و مراکز توان‌بخشی پرشور و پر‌فایده‌ای را از گذشته‌های دور برایمان وصف می‌کنند؛ همچون افسانه‌هایی می‌ماند که دلمان را از این‌همه حرکت رو به عقب، بیش‌ازپیش به درد می‌آورد.
در بخش اخبار پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان بهزیستی، خبر‌های توزیع تعدادی سبد کمک‌معیشتی در بین مددجویان بهزیستی زیاد به چشم می‌خورد. آیا نیازهای یک فرد دارای معلولیت در عصر حاضر در خوراک خلاصه می‌شود؟ یعنی این‌قدر به عقب باز‌گشته‌ایم که به کف هرم نیاز‌ها رسیده‌ایم؟ تأمین خوراک؟!
حال که هیچ مرجع اطلاع‌رسانی فعال و قابل‌اطمینانی وجود ندارد، بیایید خودمان باهم مرور کنیم! چند وقت است که هیچ خبری از افتتاح یک مرکز توان‌بخشی جدید نشنیده‌ایم؟ چند وقت است که خبری از برگزاری دوره‌‌های آموزشی مربیان توان‌بخشی نخوانده‌ایم؟ چند وقت است که سازمان بهزیستی هیچ تعاملی با مراکز دانشگاهی برای آموزش مددکاران و مربیان متخصص ندارد؟ چند وقت است که هیچ همایشی با موضوع توان‌بخشی برگزار نشده؟ چند وقت است که به کف هرم چسبیده‌ایم و توان فاصله گرفتن از تأمین نیاز‌های اولیه؛ آن‌هم فقط یک هوای ناپاک برای نفس‌کشیدن و یک وعده غذای نصفه و نیمه را نداریم؟
در مطلبی دیگری از پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان بهزیستی خبر از توانمند شدن پنج‌هزار نفر از افراد دارای معلولیت در سال گذشته داده شده است و این نوید که این رقم در سال جاری به یازده‌هزار نفر می‌رسد! متأسفانه موفق نشدیم اطلاعات دقیقی از جزئیات طرح اجراشده یا دست‌کم یکی از افراد حاضر در طرح کسب کنیم، اما نیک می‌دانیم که افراد با آسیب بینایی پس از تحصیل و برای ورود به دنیای اشتغال، مانند هر فرد دیگری نیازمند حرفه‌آموزی و مهارت‌آموزی هستند، ولی به دلیل عدم اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی صحیح، اغلب نمی‌توانند این مهارت‌ها را در مؤسسه‌های عمومی کسب کنند و سازمان بهزیستی هم مطابق معمول، هیچ تمهیدی در این زمینه نیندیشیده و تنها به بخشی با عنوان «سامانه اشتغال» در وبگاه خود بسنده کرده است.
صحبت از اشتغال، ذهن را به سمت قانون استخدام 3درصد افراد دارای معلولیت می‌برد. در ماه گذشته، مرحله مصاحبه آزمون جذب آموزگار را گذراندیم و مطابق معمول، افراد با آسیب بینایی بازهم شاهد بی‌مهری سازمان بهزیستی بودند، البته آن‌طور که هر روز می‌بینیم؛ نه‌تنها قانون 3‌درصد استخدام افراد دارای معلولیت، بلکه قانون جامع حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، اغلب از جانب نهادها و سازمان‌های گوناگون نادیده گرفته می‌شود و گناه این کم‌کاری و عدم پیگیری را به‌جز سازمان بهزیستی نمی‌توانیم بر گردن هیچ فرد یا گروهی بیندازیم.
سخن بسیار است و مجال اندک و متأسفانه فضای محدود این نوشته، اجازه بررسی تمام نیاز‌های برآورده نشده توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی را نمی‌دهد. به نظر می‌رسد که مسئولین محترم حوزه توان‌بخشی سازمان بهزیستی، تصور صحیحی از توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی ندارند و شاید دلیل خالی بودن صفحه شرح وظایف و مأموریت‌های دفتر توانمند‌سازی معلولان هم همین ذهن خالی باشد. کاش هرکسی در هر جایی مسئولیتی را بر عهده می‌گیرد، لا‌اقل تلاش کند حوزه مسئولیت و نیاز‌ها و انتظارهای جامعه‌ای را که قرار است با آن در ارتباط باشد بشناسد! ای کاش به‌جای یکی‌یکی تعطیل کردن مراکز توان‌بخشی یا به قول خودشان خصوصی‌سازی و کوچک‌سازی و… با راه‌اندازی مراکز تخصصی و تربیت نیروی متخصص، گامی مؤثر در مسیر توانمندسازی افراد دارای معلولیت، به‌ویژه افراد با آسیب بینایی و ساختن زندگی بهتر برای این قشر از جامعه بردارند."
audio/mana-7899aff4f6c168c53ad0.mp3,"سه روز در یک روز
فاطمه جوادیان
نیما بعد از من و سارا و نسیم با چمدان من وارد خانه می‌شود. در راهروی خانه ایستاده‌ام؛ خانه‌ای حدوداً هفتاد متری در مکانی نزدیک به مال‌تپه، در منطقه آسیایی استانبول. سمت چپ راهرو، اتاقی کوچک، آشپزخانه‌ای بسته و اتاق پذیرایی قرار دارد. سمت راست، روبه‌روی فضای بین آشپزخانه و اتاق پذیرایی، سرویس حمام و دست‌شویی است. اگر راهرو را مستقیم ادامه بدهی، به اتاق‌خواب می‌رسی.
نیما برایم توضیح می‌دهد که در ترکیه معمولاً توالت‌ها چگونه هستند. توضیح او بسیار مفید است. در ترکیه بیشتر با توالت‌فرنگی مواجه هستیم. دست راستمان را که به عقب ببریم، جایی نزدیک توالت یک شیر روی دیوار نصب شده است. شیر را که باز کنیم، از عقب و داخل توالت آب به بدن ما برخورد می‌کند، البته فقط آب سرد، حتی در زمستان. در ابتدا این وضعیت برای ما ناآشنا و کمی هم سخت است، اما به‌مرور یاد می‌گیریم که چطور با کم و زیاد کردن فشار آب و همین‌طور کمی جا‌به‌جایی روی توالت وضعیت پاشیدن آب را تغییر دهیم، البته این را هم اضافه کنم که بعضی ایرانی‌ها در مسیر همان لوله، شیر دیگری هم نصب کرده‌اند که شلنگ دست‌شویی به شیر دوم نصب شده است. خانه نسیم و همچنین چند فضای ایرانی دیگر که در ادامه از آنها هم خواهم نوشت، این شلنگ را دارند که وضعیت را کمی عادی‌تر می‌کند. حمام هم معمولاً در فضای دست‌شویی قرار دارد؛ در یک کابین که در آن به‌صورت کشویی باز و بسته می‌شود.
نیما در طول مسیر یک‌ساعته بین فرودگاه استانبول تا خانه برایمان از جذابیت‌های شهر صحبت کرد. از تاریخچه استانبول، وضعیت جغرافیایی شهر، وضعیت حمل و نقل، دریاچه‌ها، پل‌ها و تنگه زیبای بُسفر. او گفت که فردا ما را از تونل زیرزمینی تنگه بسفر عبور خواهد داد که بسیار شگفت‌انگیز است. آنها در طول راه تلاش کردند تا من چراغ‌ها و نورهای اطراف را ببینم، اما انگار دیگر میسر نیست. این بود که شیشه پنجره را پایین آوردم تا از هوای دلپذیر شهر لذت ببرم.
شب آنها گوشی مرا به وای‌فای خانه وصل می‌کنند و من بدون هیچ محدودیت حکومتی وارد برنامه‌های یوتیوب، اینستاگرام، واتس‌اَپ و تلگرام می‌شوم. قسمت ترانزیت برنامه مپ را تجربه می‌کنم که در کشور ما غیرفعال است. مپ در این بخش برای هر مقصد، با توجه به زمان‌بندی و نوع وسیله حمل و نقل، چند راه مختلف را پیشنهاد می‌کند. حسرت می‌خورم، اما سعی می‌کنم از لحظه‌ای که در آن هستم، لذت ببرم.
موبایل را از حالت پرواز درآورده‌ام. پیام‌ها و تماس‌ها را دریافت می‌کنم، اما پاسخ نمی‌دهم. از اپراتور همراه اول پیامی می‌آید که بسته‌های مختلف را برای استفاده در خارج از کشور معرفی می‌کند. همچنین هزینه پاسخ‌گویی به تماس‌ها و پیام‌ها را نیز نوشته است. نیازی نیست، از طریق اینترنت با افراد ارتباط برقرار می‌کنم.
گوشی را کنار می‌گذارم. باهم ساز می‌زنیم و آواز می‌خوانیم. در راه خانه، سارا اینترنت گوشی‌اش را در اختیار من گذاشته است و من به بستگانم خبر رسیدنم را داده‌ام. همان‌جا امانتش را به او می‌دهم؛ گوشی آیفون14 که از مرزهای زیادی عبور کرده است. حالا سارا و پسرش، سروش، با گوشی مشغول هستند. نیما دارد با لوح و قلمی که در اختیارش گذاشته‌ام، جمله‌ای برای خوشامدگویی به من می‌نویسد و نسیم هم درحالی‌که دفتری را جلوی من گذاشته است و می‌خواهد چند کلمه به خط بینایی برایش بنویسم، از من فیلم می‌گیرد. می‌نویسم: نور زیبا. نور نام کودکی است که آنها در راه دارند و قرار است در یکی‌دو ماه دیگر به جمعشان اضافه شود.
صبح روز بعد صبحانه می‌خوریم و راهی شهر می‌شویم. این بار هم نیما چمدانم را در صندوق ماشین جای می‌دهد تا به خانه سارا ببرد. در ساحل دریاچه‌ای توقف می‌کنیم. بهمن‌ماه است و هوا بسیار سرد. سارا نگران است که برف بیاید. در طول سفر برف هم می‌آید، زلزله هم.
یک اسکوتر به پایه فلزی قفل شده است. آن را لمس می‌کنم. گویا باید هزینه‌ای پرداخت شود تا آن را باز کنند و برای مدتی معین آن را در اختیار فرد متقاضی بگذارند؛ تنها وسیله‌ای است که در طول سفر، علی‌رغم اشتیاقم پیش نمی‌آید که سوار شوم. همین بس که هنگام عبور از عرض خیابان ریل‌هایش را با کف پایم لمس می‌کنم! هم‌سطح با زمین است.
از خیابان اعیان‌نشین بغداد می‌گذریم. در محله «کاراکوی» می‌مانیم. از خیابان، ترانوا عبور می‌کند. نیما یک پاکت قهوه تازه می‌خرد. عطر دلپذیری دارد.
به ایستینیه‌پارک می‌رویم؛ یکی از مجتمع‌های بزرگ تجاری در بخش اروپایی استانبول که برندهای مشهور جهان در زمینه عطر و لباس و… در آن نمایندگی دارند. در مسیر آسیا به اروپا با ماشین از تونل زیرزمینی بسفر می‌گذریم؛ تونلی که پنج کیلومتر طول دارد. یک و نیم کیلومتر با شیبی ملایم به زیرزمین می‌رویم. بعد دو کیلومتر زیر تنگه پیش می‌رویم، درحالی‌که می‌دانیم کشتی‌ها، بالای سرمان، روی تنگه و بالای سرِ کشتی‌ها، مترو و سایر وسایل نقلیه روی پل معلق بسفر در حال حرکت هستند. سپس شیب ملایم یک و نیم کیلومتری را می‌گذرانیم که ما را به سطح زمین می‌رساند. بعضی‌ها فشار زیرزمین را احساس می‌کنند، اما من متوجه این فشار نمی‌شوم.
در ایستینیه‌پارک به فروشگاه‌های مختلف سر می‌زنیم. در یکی از رستوران‌هایش آداناکباب می‌خوریم. این کباب در نانی مانند نان تافتون سبوس‌دار پیچیده شده و بسیار خوشمزه و دلپذیر است. سارا برای استفاده از پله‌های برقی به من یاد می‌دهد که همیشه در سمت راست پله بمانم و راه را برای کسانی که عجله دارند و می‌خواهند روی پله‌ها راه بروند، باز بگذارم. من این قانون را تا پایان سفر رعایت می‌کنم و به کسانی هم که در روزهای بعد به آنها ملحق می‌شوم اطلاع می‌دهم.
یکی از نکته‌هایی که توجه مرا به خود جلب کرده، نوع سخن‌گفتن افراد با یکدیگر است. لهجه آنها بسیار نرم و لطیف است و اصلاً حروف را به‌صورت غلیظ ادا نمی‌کنند، حتی حرف «خ» را «ه» تلفظ می‌کنند. این ویژگی‌ها لهجه‌شان را زیبا و آهنگین کرده است.
غروب به محله «بشیکتاش» می‌رویم. نسبت به این محله احساس خوبی دارم. از تمام مغازه‌ها صدای موسیقی می‌آید. صدایشان خیلی بلند نیست. در طول سفر بازهم به این محله سر می‌زنم. می‌خواهیم وارد یکی از بارها شویم که نوشیدنی گرم سِرو می‌کند، اما چون کودک به همراه داریم، اجازه ورود نمی‌دهند.
بیرون کافه‌ای دور میز، زیر نور چراغ، می‌نشینیم و سیب‌زمینی و سوسیس سفارش می‌دهیم. سیب‌زمینی‌های خلالی سرخ شده را در یک کاغذ قیفی سرو می‌کنند که آن را در یک گیلاس پایه‌دار گذاشته‌اند. چه فکر جالبی! سرمای هوا و گرمای غذا فضا را دلپذیر کرده است.
برای رفتن به خانه سارا ماشین در سربالایی حرکت می‌کند. جایی نزدیک تکسیم، محله‌ای به نام «کُرتولوش».
نیما چمدانم را در راهروی خانه سارا بر زمین می‌گذارد. با نسیم و نیما خداحافظی می‌کنم. به قول آنها یک تور سه‌روزه را در یک روز گذرانده‌ام؛ دریاچه، بغداد، کاراکوی، تونل بسفر، ایستینیه و بشیکتاش.
ادامه دارد…"
audio/mana-8d110925a0b3d8c0ca22.mp3,"معرفی دو ابزار هوش مصنوعی مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ و میدجورنی برای توصیف تصاویر
میثم امینی
در سال‌های اخیر شاهد ارائه ابزارهای مختلفی برای توصیف تصاویر برای افراد نابینا بوده‌ایم؛ از برنامه‌های تلفن همراه گرفته تا وبگاه‌ها و افزونه‌های مختلف. این ابزارها یک تصویر را دریافت می‌کنند و با استفاده از هوش مصنوعی تلاش می‌کنند توصیفی مناسب را درباره آن به کاربر ارائه دهند که این موضوع می‌تواند برای یک فرد نابینا بسیار مفید باشد، مثلاً چنین ابزاری می‌تواند به فرد نابینا در شناسایی فضای اطراف، پیداکردن شیءِ موردنظر، اطلاع از محتوای تصاویری که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند، استفاده از برنامه‌های با دسترس‌پذیری نامناسب، تشخیص جزئیات داخل عکس‌های یادگاری و خانوادگی و مرتب‌کردن آنها و… کمک کند.
این ابزارها روزبه‌روز قدرتمندتر می‌شوند و جزئیات بیشتری را با دقتی بالاتر و خطای کمتر به کاربران ارائه می‌دهند که این موضوع خبری خوب برای کاربران نابینا است، چون همیشه مشکل عدم توانایی درک محتوای تصاویر، یکی از موانع سر راه آنها در استفاده مؤثر از فناوری بوده است.
با ورود روبات چت بر پایه هوش مصنوعی چَت‌جی‌پی‌تی به بازار محصولات هوش مصنوعی، توجه کاربران عادی بیش‌ازپیش به این دسته محصولات جلب شد. این روبات که می‌تواند مثل یک انسان در زمینه موضوع‌های گوناگون با کاربر مکالمه داشته باشد، تا امروز قدرتمندترین روبات هوش مصنوعی ارائه‌شده در جهان است. این روبات یک مدل زبانی است و فقط ورودی متنی را می‌پذیرد و خروجی آن نیز متن است، اما قرار است که در نسخه ۴ این روبات امکان دریافت ورودی تصویری هم اضافه شود که به کاربران، ازجمله کاربران نابینا و کم‌بینا اجازه می‌دهد تصویری را برای این روبات ارسال کنند و در مورد آن با روبات مکالمه داشته باشند، مثلاً کاربر می‌تواند تصویری را برای این روبات ارسال کند و سپس از روبات بخواهد آن را برای او توصیف کند یا سؤالی را درباره موردی خاص در تصویر از آن بپرسد، اما تا زمان نگارش این مطلب خبری از این ویژگی نیست؛ بنابراین در این مطلب شما را با دو ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ و میدجُورنی آشنا می‌کنیم که کاری مشابه را انجام می‌دهند و عملکردی بسیار بهتر نسبت به ابزاری که شاید تابه‌حال از آنها استفاده کرده‌اید ارائه می‌دهند. توجه داشته باشید که این دو ابزار بیشتر جنبه آزمایشی دارند و به دلیل کندی کار شاید برای استفاده روزمره چندان مناسب نباشند، ولی استفاده از آنها می‌تواند توانایی‌های فوق‌العاده این نوع ابزارها را برایتان به نمایش بگذارد و پیش‌نمایشی باشد از آینده‌ای که در آن تصاویر دیگر برای ما نامأنوس و بلااستفاده نیستند.
مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ یک پروژه منبع باز است که گروهی از دانشجویان دکتری دانشگاه علم و صنعت ملک عبدالله عربستان سعودی برای به نمایش درآوردن توانایی‌های هوش مصنوعی در زمینه بینایی و زبان، روی بستر گیت‌هاب ارائه داده‌اند. این پروژه پیش‌نمایش خوبی را از امکاناتی که چت‌جی‌پی‌تی در زمینه پردازش تصویر خواهد داشت به ما ارائه می‌دهد. مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ می‌تواند تصاویر را توصیف کند، بر اساس تصاویر داستان بنویسد و حتی بر پایه تصاویری که با دست کشیده شده‌اند، وبگاه ایجاد کند. این پروژه ارتباطی با جی‌پی‌تی ـ ۴ و شرکت سازنده آن، یعنی اُوپِن‌اِی‌آی ندارد. اکنون نسخه اول این ابزار که صرفاً به‌عنوان نمونه ارائه شده، در وبگاه رسمی گروه سازنده، به‌صورت رایگان، قابل‌دسترسی است.
میدجورنی ابزار دیگر مبتنی بر هوش مصنوعی است که می‌تواند تصاویر را توصیف کند. برخلاف مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ که فعلاً به‌صورت رایگان ارائه شده، میدجورنی رایگان نیست. این سرویس یک دوره آزمایشی رایگان دارد، اما بعد از گذشت این دوره برای استفاده از آن باید ماهی ده دلار بپردازید. همچنین استفاده از میدجورنی به‌آسانی استفاده از مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ نیست و برای کار با آن، گذراندن مراحل بیشتر و دانش فنی لازم است، اما از طرف دیگر میدجورنی سرعت بسیار بالاتری نسبت به مینی‌جی‌پی‌تی ـ ۴ دارد و کیفیت توصیفی که این سرویس ارائه می‌دهد بالاتر است. میدجورنی چهار توصیف مختلف را برای هر تصویر ارائه می‌دهد که به ما کمک می‌کند تصویر را از دیدگاه‌های متفاوتی درک کنیم.
ما از بررسی این دو سرویس نتایج بسیار خوبی را دریافت کردیم و امیدواریم با اضافه‌شدن امکان تشخیص تصویر به چت‌جی‌پی‌تی، شاهد در دسترس بودن بیش‌از‌پیش این امکان باشیم. همان‌گونه که در یکی از شماره‌های قبلی در این ستون درباره آن صحبت کردیم، بی مای آیز قرار است از امکان تشخیص تصویر نسخه ۴ چت‌جی‌پی‌تی برای ارائه خدمات به کاربران نابینای خود استفاده کند؛ بنابراین با در دسترس قرار گرفتن این امکان می‌توانیم امیدوار باشیم که به‌سرعت از طریق برنامه بی مای آیز به آن دسترسی خواهیم داشت."
audio/mana-911b94ad2a232e291a25.mp3,"خود‌آگاهی: مهارتی ضروری در بهبود زندگی ما
امین عرب
خودآگاهی یکی از جنبه‌های اساسی رشد و توسعه فردی است. این مهارت شامل توانایی تشخیص و درک افکار، احساسات، نقاط قوت و ضعف خود می‌شود. خودآگاهی برای همه افراد مهم است، اما برای افراد با آسیب بینایی اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مقاله به بررسی مفهوم خودآگاهی و اهمیت آن در زندگی افراد با آسیب بینایی خواهیم‌ پرداخت و نکاتی کاربردی برای افزایش خودآگاهی ارائه خواهیم کرد.
خودآگاهی چیست؟
خودآگاهی به معنای توانایی نظارت بر احساسات و واکنش‌های خود فرد است. این مهارت به شما این امکان را می‌دهد که نقاط قوت، ضعف، عوامل تحریک‌کننده، انگیزه‌ها و سایر خصوصیات خود را بشناسید. خودآگاه بودن به معنای این است که شما نگاه عمیق‌تری به احساسات خود داشته باشید، اینکه چرا یک نوع احساس خاص را تجربه می‌کنید و اینکه چگونه احساس شما می‌تواند به واکنش تبدیل شود و این واکنش چگونه می‌تواند زندگی شما را تحت‌تأثیر عوامل منفی یا مثبت قرار دهد. تاکنون مهارت‌های مختلفی را موردبررسی قرار داده‌ایم و لازم است اشاره کنیم که خود‌آگاهی پایه و لازمه تمامی مهارت‌های زندگی است؛ چراکه تا از وضع موجود آگاهی نداشته ‌باشیم و آن را نپذیریم، نمی‌توانیم به تغییر شرایط اقدام کنیم.
علل اهمیت خود‌آگاهی برای افراد با آسیب بینایی
۱. افزایش توانمندی و عزت‌نفس
افزایش خود‌آگاهی به افراد با آسیب بینایی کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از نقاط قوت، توانایی‌ها و محدودیت‌های خود به دست آورند. این دانش باعث تقویت توانمندی و عزت‌نفس می‌شود و آنها را قادر می‌سازد تا با افزایش استقلال و انعطاف‌پذیری در جهان حرکت کنند؛ برای مثال یک فرد با آسیب بینایی با داشتن مهارت خود‌آگاهی می‌داند که ممکن است نتواند در خیابان‌های ایران کاملاً مستقل تردد کند و شاید در برخی مکان‌ها نیاز به کمک گرفتن از دیگران داشته باشد، اما می‌تواند با یادگیری مهارت جهت‌یابی و تحرک، نیاز به حضور دیگران را به حداقل برساند.
۲. تصمیم‌گیری و حل مسئله
خودآگاهی مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله را بهبود می‌بخشد، زیرا افراد با آسیب بینایی با ارزش‌ها، اولویت‌ها و اهداف خود هم‌سو‌تر می‌شوند. این خود‌شناسی به آنها کمک می‌کند تا انتخاب‌های آگاهانه داشته ‌باشند و راه‌حل‌های مؤثری برای چالش‌هایی که ممکن است در زندگی روزمره‌شان با آنها مواجه شوند بیابند. در شماره‌های قبلی، مهارت‌های حل مسئله و تصمیم‌گیری را به‌تفصیل بررسی کردیم.
۳. ایجاد روابط مؤثر
درک احساسات و سبک ارتباطی خود برای ایجاد و حفظ روابط معنادار ضروری است. با داشتن خودآگاهی، افراد با آسیب بینایی می‌توانند احساسات و نیازهای خود را بهتر بروز دهند و ارتباطات باز و واقعی را با دیگران تقویت کنند. با توجه به اینکه یکی از چالش‌های افراد با آسیب بینایی ایجاد و مدیریت ارتباط با دیگران است، تقویت خود‌آگاهی به‌عنوان مهارتی زیر‌بنایی به آنها کمک می‌کند.
۴. بهره‌مندی از حمایت و آموزش
خودآگاهی به افراد با آسیب بینایی کمک می‌کند تا از حقوق و نیاز‌های خود به‌طور مؤثر دفاع کنند. آنها را قادر می‌سازد تا تجربه‌ها و چالش‌های خود را بیان کنند و از این طریق آگاهی، درک و فعالیت در جامعه را ارتقا دهند؛ علاوه‌براین خودآگاهی به آنها کمک می‌کند که فرصت‌های یادگیری و رشد را شناسایی کنند که به توسعه شخصی و حرفه‌ای منجر می‌شود.
راه‌هایی برای تقویت مهارت خود‌آگاهی
۱. نقاط قوت و ضعف خود را بشناسید
۲. در مورد تأثیری که بر اطرافتان می‌گذارید فکر کنید
زمانی که خودآگاه باشید، درک می‌کنید که چگونه به‌طور غریزی می‌اندیشید، با دیگران ارتباط برقرار می‌کنید، و تصمیم می‌گیرید.یک راه عالی برای درک این موارد این است که دفتر خاطراتی داشته ‌باشید، جایی که درباره روزتان، کار‌هایی که انجام داده‌اید، احساساتی که تجربه و ابراز کرده‌اید و پیامد‌های آن بنویسید. این شیوه به شما کمک می‌کند تا در مورد اینکه چه چیزی برای شما مفید است و چه چیزی کار نمی‌کند، فکر کنید و از تأثیر خود بر دیگران بیشتر آگاه شوید.
از طرف دیگر، پنج یا ده دقیقه در روز استراحت کنید و مدیتیشن انجام دهید. مدیتیشن به گسترش و تقویت خود‌آگاهی شما کمک می‌کند و همچنین می‌تواند استرس را کاهش دهد. مدیتیشن یکی از راه‌های دستیابی به ذهن‌آگاهی است. در خصوص ذهن‌آگاهی و انجام آن جستجو کنید و تمرین‌های آن را در برنامه روزانه خود بگذارید یا اینکه هر‌روز عصر وقت بگذارید و بی‌سر و صدا درباره روزی که گذشت فکر کنید. به این بیندیشید که چقدر با مردم کار کرده‌اید، چه کاری را خوب انجام داده‌اید و چه کاری را می‌توانستید بهتر انجام دهید؟
۳ . بر چگونگی تعاملتان با دیگران متمرکز شوید
افرادی که خودآگاه هستند، آگاه‌اند که گفتار و رفتارشان چگونه بر دیگران تأثیر می‌گذارد. برای آگاهی بیشتر از تأثیر خود بر دیگران، یاد بگیرید که چگونه احساساتتان را مدیریت کنید. زمانی را برای سنجش دقیق آنچه می‌گویید اختصاص دهید و به این فکر کنید که چگونه بر شخصی که با او صحبت می‌کنید تأثیر می‌گذارید. اگر متوجه شدید استرس، خشم یا نا‌امیدی خود را به دیگران منتقل می‌کنید، فوری این رَویّه را متوقف کنید؛ در عوض ببینید آیا می‌توانید چیز مثبتی در مورد این وضعیت پیدا کنید. چند نفس عمیق بکشید یا حتی اگر متوجه شدید که نمی‌توانید احساسات خود را کنترل کنید، از آنجا دور شوید.
وقتی حرف‌ها یا رفتار خود را مدیریت می‌کنید، به این معنی نیست که دروغ می‌گویید، بلکه نشان می‌دهد که به‌اندازه کافی به دیگران اهمیت می‌دهید و سعی می‌کنید که کاری را انجام ندهید که ممکن است بر آنها تأثیر منفی بگذارد. نشان دادن فروتنی بخش مهمی از این امر است. وقتی متواضع هستید، توجه و انرژی خود را بر دریافت دیگران متمرکز می‌کنید، نه صرفاً بر خودتان.
از دیگران بازخورد بخواهید
دریافت بازخورد برای توسعه خودآگاهی از اهمیت فراوانی برخوردار است؛ به‌هرحال این کار اغلب تنها راهی است که می‌توانید در مورد مسائلی که شاید نتوانید مستقیم با آنها رو‌به‌رو شوید، آگاهی کسب کنید. در این خصوص در اینترنت «پنجره جوهری» را جستجو و در مورد آن مطالعه کنید. این نظریه در مورد خود‌آگاهی، دیدگاه جدیدی به شما می‌دهد. همچنین می‌توانید از خانواده، دوستان و همکارانتان بازخورد دریافت کنید. وقتی از اطرافیانتان بازخورد می‌خواهید، این کار به شما فرصتی می‌دهد تا رفتار خود را از دیدگاه آنها ببینید؛ علاوه‌براین می‌تواند به شما کمک کند نقاط ضعفی را که نمی‌توانید ببینید یا ترجیح می‌دهید نادیده بگیرید، شناسایی کنید. این دیدگاه را در زندگی خود اعمال کنید.
۵. روزمره‌نویسی را جدی بگیرید
یک دفترچه بخرید! شب‌ها چند دقیقه را به تفکر در مورد روز خود اختصاص دهید و سپس افکارتان را یادداشت کنید. اگر می‌توانید، به‌محض ورود به خانه این کار را انجام دهید، زیرا اتفاق‌های روز در ذهنتان یاد‌آوری می‌شود. اگر پس از مدتی به نوشته‌های پیشین خود مراجعه کنید، می‌توانید تغییرات زندگی‌تان را به‌خوبی ببینید. همچنین بررسی نقاط ضعف خود پس از گذشت مدت‌زمانی آسان‌تر است، زیرا درگیر احساسات شدید نسبت به آنچه گذشته نیستید.
منابع"
audio/mana-70fec210ecc69f9cf853.mp3,"همقدم با سَم در دنیای مشاغل
میرهادی نائینی‌زاده
سلام رفقا! خوش اومدین به قسمت سوم برنامه مشاغل! می‌دونید که من تو این برنامه با آدمای خیلی باحالی صحبت می‌کنم؛ از کار و بارشون می‌پرسم و می‌خوام بفهمم چه مشکلات و چالش‌هایی دارند و چطوری باهاشون کنار می‌آن.
الانم یه آدم باحال با منه که وقتی تو شبکه‌های اجتماعی پست می‌ذاره، این‌طوری حرفاش رو شروع می‌کنه: «سلام نابینا‌های قشنگ!» حتماً اونایی که دنبالش می‌کنن، فهمیدن دارم کی رو می‌گم.
ـ خب! می‌شه اولِ کار به من بگی اسمت چیه؟
ـ صبح‌به‌خیر! اسم من ماریان هورنیاکه.
ـ نمی‌دونم چرا تکیه‌کلامت رو اینجا نگفتی ماریان، ولی خب! بهم بگو چی‌کار می‌کنی؟ شغلت چیه؟
ـ من یه فروشگاه لوازم آشپزخونه دارم.
ـ من قبلاً اول از وضعیت بینایی و مشکلشون از همه می‌پرسیدم. نمی‌دونم چی شد مسیر عوض شد. بهم می‌گی چقدر می‌بینی و مشکل بیناییت چیه؟
ـ من دچار کما شدم و وقتی از کما بیرون اومدم، چشم راستم مصنوعی بود و خب اصلاً دید نداشت. چشم چپم یه کم دید داشت که اونم به مرور زمان داره کم و کمتر می‌شه. دو سال پیش که هم رو دیدیم، دیدش تقریباً خوب بود، ولی الآن خیلی کمتر شده. الآن دیدم البته خیلی ضعیف شده و نمی‌تونم خیلی اطرافم رو با چشم کنترل کنم. خیلی از کارام رو با سگ راهنمام انجام می‌دم که خب! حضورش خیلی برام مفیده.
ـ می‌شه یه کم بیشتر راجع‌به سگت و کمک‌هاش برامون بگی؟
ـ من سگِ اولم رو یک‌سال ‌و نیم پیش گرفتم. اون کمک می‌کنه من بیام سر کار و توی فروشگاهم حسابی هوام رو داره.
ـ خب! رسیدیم به فروشگاهت. تو یه اسم خیلی خوب براش انتخاب کردی.
خیابون ما یه جای تاریخیه که توش کلی مغازه و رستوران می‌تونی ببینی، با کلی آدم.
ـ چند وقته فروشگاهت رو داری؟
ـ وقتی اول سپتامبر بیاد، می‌شه شش سال. ما کارمون رو از اول سپتامبر ۲۰۱۶ شروع کردیم و حتی تو دوران کرونا هم سر پا بودیم.
ـ خب! فقط تویی و شوهرت، یا کسای دیگم باهات کار می‌کنن؟
ـ راستش اولش که شروع کردیم، من بودم و بچه‌هام با یه نفر دیگه، اما یواش‌یواش دخترم با همکارم رفتن کالج و من موندم و پسرم. پسرمم داره می‌ره کالج و من حالا یکی از دانش‌آموزای دبیرستانم. راستش رو بخواین کار خیلی برام سخته، ولی خب! من توان انجامش رو دارم.
ـ من البته از طریق پست‌های تیک‌تاکت یه‌خرده با کارت و اینکه چطوری با سگت انجامش می‌دی آشنام، ولی اول بهم بگو قبلاً چه کار‌هایی رو تجربه کردی؟
ـ من یه لیسانس تربیت‌بدنی دارم و یه مدرک ماساژ. خب! با این مدارکم یه مدتی کار بدن‌سازی و ماساژ کردم و وقتی بچه‌هام به سن مدرسه رسیدن، منم رفتم کار مدرسه رو تجربه کردم و حالا فکر می‌کنم فروشگاه می‌تونه یه کار مناسب برای من باشه.
ـ واقعاً دلم می‌خواد بدونم ورزش و لوازم آشپزخونه چه ربطی به هم دارن؟
ـ خب! راستش رو بخوای هیچی، ولی خب! می‌خوام بگم من توی بازار ورزش خیلی فعال بودم، حتی یه وبلاگ داشتم. بعد که اومدم سمت کار توی مدرسه، بهم پیشنهاد شد برم توی یکی از روستا‌های مریلند و اونجا خیلی حرفه‌ای کار بدن‌سازی رو ادامه بدم، ولی من هیچی از کار تو روستا نمی‌دونستم و دلم هم می‌خواست یه کار دیگه رو تجربه کنم. من اصلاً تجربه فروش نداشتم و فقط یه کلاس مختصر گذروندم که بتونم این کارو شروع کنم. چیزی که شاید بشه گفت یه ربطی بین این دو تا هست اینه که من همیشه دنبال این بودم که وسایل و غذا‌های سالمی انتخاب کنم برای خودم و همین باعث شد برم به سمت فروش لوازم آشپزخونه. می‌تونم بگم خیلی خوبه که یه مشاور خوب داشتم که من رو درست راهنمایی کرد چه چیز‌هایی بخرم که فروش خوبی داشته باشه.
ـ خب! تو یه چیز‌هایی راجع‌به آموزش گفتی. می‌خوام بدونم چه دوره‌هایی رو دیدی برای این کار؟
ـ دوره که زیاد دیدم. اگه بخوام اونایی رو که از همه مهم‌تر بودن بهت بگم، یه دوره سالانه هست که راجع‌به نیاز‌سنجی و اینکه الان چه چیزایی و چرا رو بورسه، اطلاعات خوبی می‌ده، ولی یه چیز مهم دیگه می‌خوام بگم و اون اینه که من خیلی وقتا خودم رو جای یه مشتری می‌ذارم و چیزی رو که فکر می‌کنم نیاز همه هست، خودم استفاده می‌کنم تا ببینم مثلاً فلان چیز می‌تونه فروش خوبی داشته باشه یا نه؟
ـ به‌عنوان کسی که دید کافی نداره از چه ابزار‌ایی توی کارت استفاده می‌کنی؟ برای من راستش خیلی جالبه بدونم چطوری می‌تونی کارات رو مدیریت کنی؟
ـ اول باید بگم من انواع و اقسام درشت‌نما رو برای کار‌های مختلف استفاده می‌کنم و وقتی لازم باشه از روی چیزی بخونم که بتونم ثبتش کنم، حتماً از اونا کمک می‌گیرم. چیز دیگه‌ای که باید بگم اینه که من خیلی خوب می‌دونم هر چیز رو کجا باید بذارم و این خیلی‌خیلی کمک می‌کنه که کارم رو بهتر انجام بدم. چیز‌هایی که من استفاده می‌کنم تقریباً همون وسایلیه که بقیه کم‌بیناها دارن.
ـ چیزی که می‌گی من رو یاد یکی از دوستام می‌ندازه که بعد از کم‌بینا شدنش می‌خواست تو کار پوشاک مردانه کار کنه و خب! با ظرافت تمام تونست کاراش رو اون‌طور که می‌خواد با رنگ‌یابا انجام بده. قطعاً تو هم خوب تونستی طراحی کار‌ات رو خودت انجام بدی.
ـ همین‌طوره، من تمام طراحی کارم رو خودم طوری انجام دادم که باهاش راحتم و تصور نمی‌کنم تا حالا با طراحی من برای کسی مشکلی ایجاد شده باشه. مهم اینه که الان همه‌چی رو اون‌طوری در اختیار دارم که می‌خوام و اصلاً لازم نیست کسی سر این‌جور چیزا به من کمک کنه.
ـ خب! تو که رئیس خودتی، ولی برام جالبه که بدونم همکارات و به‌ویژه مشتریات با مشکل بیناییت چطور برخورد می‌کنن؟
ـ باید بگم یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که من توی کار دارم، نظافت فروشگاهه. تا قبل از اینکه پسرم بره کالج، همیشه بهش می‌گفتم: هر وقت گرد و خاک یا موی سگ دیدی، سریع راست و ریستش کن که مشکلی پیش نیاد. من یه برنامه دوره‌ای برای نظافت دارم، اما مشتری‌ها… خب! من خیلی نمی‌خوام تابلو باشه که یه نابینا داره اینجا رو می‌گردونه، اما خب! اونایی که مشتری ثابت من شدن این رو می‌دونن و باید بگم واقعاً با این قضیه با صبر و همکاری برخورد کردن و هیچ مشکلی هم به وجود نیومده برای فروش من.
ـ یه چیزی… من وقتی خودم از درشت‌نما استفاده می‌کردم، خیلی‌ها تو چشام خیره می‌شدن و این اذیتم می‌کرد، البته حالا بهش عادت کردم. این اتفاق برای تو هم افتاده؟
ـ اولین بار که این اتفاق افتاد، یک‌شنبه بود؛ توی نوامبر. و دستگاه کارت‌خوان درست کار نمی‌کرد و مجبور بودم دستی کار کنم و این یه کم زمان می‌بُرد. کاری که کردم این بود که استرسم رو کنترل کردم و به مشتری گفتم که تمام تلاشم رو می‌کنم کار در سریع‌ترین زمان ممکن انجام بشه. راستش سم! منم الان به این وضع کاملاً عادت کردم و دیگه باهاش مشکلی ندارم.
ـ ماریان! این خیلی خوب بود که ما باهم حرف زدیم و فکر می‌کنم برای بیننده‌هامونَم خیلی مفید بود. مرسی که با من بودی!"
audio/mana-e5b109a5affb8aec882e.mp3,"سایه ابر در تلاطم گرما (آشنایی با نرم‌افزار‌های توان‌بخشی کاربران نابینا و کم‌بینا برای کامپیوتر و گوشی همراه)
مسعود طاهریان
مقدمه
درشت‌نمایی یا بهبود دید
صفحه‌خوان
بی‌مای‌آیز
برنامه‌های مسیریاب با نشانه‌های صوتی
نویسه‌خوان نوری
دستورات صوتی
خرید با شیوه‌های نوین
اخیراً بیشتر نرم‌افزار‌های خرید و پرداخت آنلاین از صفحه‌خوان‌ها پشتیبانی می‌کنند، مثلاً افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند
سخن آخر"
audio/mana-8e6729abac6d35bd249a.mp3,"سایه ابر در تلاطم گرما (آشنایی با نرم‌افزار‌های توان‌بخشی کاربران نابینا و کم‌بینا برای کامپیوتر و گوشی همراه)
مسعود طاهریان
مقدمه
درشت‌نمایی یا بهبود دید
صفحه‌خوان
بی‌مای‌آیز
برنامه‌های مسیریاب با نشانه‌های صوتی
نویسه‌خوان نوری
دستورات صوتی
خرید با شیوه‌های نوین
اخیراً بیشتر نرم‌افزار‌های خرید و پرداخت آنلاین از صفحه‌خوان‌ها پشتیبانی می‌کنند، مثلاً افراد نابینا و کم‌بینا می‌توانند
سخن آخر"
audio/mana-a60daa66f71ce287bcbc.mp3,"چرخش در بر پاشنه قدیمی: رواج معلول‌زدگی در بهزیستی بهزیستی در ارائه خدمات غیر هزینه‌ای‌ به معلولان ضعیف است
رؤیا بابایی
گلایه معلولان از سازمان بهزیستی فقط به خدمات نیازمند اعتبار محدود نمی‌شود‌. بخش اعظم بی‌توجهی به‌ افراد معلول و نادیده‌گرفتن شرايط آنها توسط بهزیستی، مربوط به آن دسته از خدماتی می‌شود که به بودجه و اعتبار نیاز ندارد و بیشتر به فرهنگ درون‌سازمانی مربوط می‌شود.
شیوه برخورد کارکنان سازمان بهزیستی با معلولان، ناآگاهی و آشنایی‌ اندک آنها با انواع معلولیت‌‌ها، نبود نگاه مددکارانه در رفتار با معلولان، عدم تلاش‌ برای کاهش تعداد مراجعه معلولان به بهزیستی، فقدان زیرساخت ارائه خدمات از راه دور و… همگی از مشکلاتی هستند که ارتباطی به بود و نبود بودجه سازمان ندارند‌.
‌کارکنان بهزیستی می‌توانند با رفتار محترمانه خود خلأ‌ بسیاری از خدمات وابسته به اعتبار را پر کنند یا می‌توانند بسیاری از درخواست‌ها را تلفنی‌ و از راه‌ دور ارائه دهند‌. همچنین می‌توانند با اتخاذ تمهیداتی از تعدد مراجعه، به‌ویژه در مورد افراد با معلولیت‌‌های شدید بکاهند؛ بدون آنکه برای این امور هزینه‌ای صرف شود، اما هیچ‌یک از این اتفاق‌های ساده که قطعاً دستاوردهای بزرگی خواهند داشت‌ نمی‌افتد تا در همچنان بر پاشنه قدیمی‌اش بچرخد‌ و نشان دهد سال‌هاست سایه مدیریت‌ دلسوز و آگاه به دغدغه‌های معلولان از سر این سازمان کم شده است‌.
مددکاران‌، غریبه با‌ نابینایان‌
ندا. ح‌، دانشجوی مقطع ارشد رشته حقوق، و نابینای مطلق است. او می‌گوید: برخی مددکاران بهزیستی کمترین آگاهی از نابینایان و مسائل مربوط به آنها ندارند و در برخورد با ما تنها تفکری که دارند، نگاه از بالا به پایین و نگرش مبتنی بر نیازمندی است‌، درحالی‌که دانش و تخصص برخی از نابینایان از خود مددکاران بیشتر است‌.
ندا ادامه می‌دهد: ادبیات مددکاران بهزیستی، به‌ویژه با افراد نابینا صدقه‌ای‌ است. در مراجعه به بهزیستی‌ آنها اغلب‌ بنا را به نیاز مالی این افراد و در مقابل این‌ مدل فکری، برخوردشان را بر محور رفع تکلیف، کم‌لطفی و بی‌احترامی می‌گذارند. این در حالی است که برخورد متناسب با شأن افراد نابینا کمترین پیش‌نیاز خدمات مددکارانه است و نیازمند تأمین هیچ بودجه و اعتباری‌ نیست‌.
دولت الکترونیک در بهزیستی بی‌معناست
محسن. ق در کودکی مشکل بینایی نداشته است‌. او بعدها در اثر ابتلا به یک نوع بیماری نادر بینایی، هر دو چشم خود را از دست داده و حالا مطلقاً نابیناست‌‌. او که لیسانس علوم تربیتی دارد و کارمند یکی از اداره‌های بهزیستی در شهرستان است‌، می‌گوید: مدل رفتار با معلولان در خود بهزیستی و زیرساخت‌های خدمات‌دهنده به معلولان دچار ایراد است.
او توضیح می‌دهد: پانزده‌سال است در بهزیستی کار می‌کنم، اما هنوز امکان دسترسی به رایانه و اتوماسیون اداری را ندارم‌‌. هنوز بهزیستی که متولی معلولان در کشور است‌، نتوانسته مشکل و‌ محدودیت کارکنان کم‌بینا و نابینای خود را برطرف کند و من و همکاران با محدودیت بینایی، امکان ارائه خدمات الکترونیکی به جامعه هدف را نداریم‌.
به گفته او اتوماسیون اداری بهزیستی با اشکال دسترس‌پذیری برای افراد نابینا مواجه است‌‌ و برای کاربران نابینا دسترس‌پذیر نیست؛ برای همین یکی از همکاران‌ که مدرک دکتری رشته مرتبط را دارد و در یکی از بخش‌های کلیدی، در بهزیستی کار می‌کند، فقط به دلیل در دسترس نبودن اتوماسیون ارتقا نمی‌گیرد، ‌چون‌ در دولت الکترونیکِ تعریف شده توسط بهزیستی‌ قادر به چک‌کردن کارتابل خود نیست و به دلیل همین ضعف جدی گرفته نمی‌شود. حل این مشکل برخلاف تصور همه به‌جای پول، به درایت نیاز دارد و‌ ‌در بحث مناسب‌سازی از بهزیستی انتظار می‌رود الگوی سایر دستگاه‌ها‌ باشد‌.
اتوماسیون‌ بهزیستی‌ غیرقابل‌دسترسی برای نابینایان‌
ح. محمدی، ‌یکی از کارکنان ستادی سازمان بهزیستی کشور، می‌گوید: من در سال‌های نزدیک به بازنشستگی‌ام قرار دارم‌. در این سال‌ها بسیاری از همکاران با سوابق و تحصیلات پایین‌تر از من پیشرفت‌ کرده و توانسته‌اند پست‌های بالاتری احراز کنند، اما افرادی مانند من با داشتن سوابق و مهارت‌های مشابه یا حتی بیشتر تنها به دلیل آنکه سیستم خدمت‌دهی برایمان مناسب‌سازی نشده و ما را در برخی امور نیازمند کمک‌ همکاران نگه داشته است، همچنان یک کارمند عادی باقی ‌ماندیم‌ و فرقی با کارکنان تازه‌وارد نداریم‌.
این کارمند سازمان بهزیستی تأکید می‌کند: رفع مشکلاتی مانند مشکل من در گرو‌ پول و اعتبار نیست. سازمان سالانه میلیون‌ها تومان برای خدمات‌ الکترونیکی هزینه می‌کند و به‌عنوان تنها نهاد متولی امر معلولیت کافی است با اندک تأملی، حتی برای تبلیغ هم شده امکان دسترسی به سامانه‌های خود را برای کاربران‌ نابینا هم فراهم کند، اما حاضر به انجام چنین‌ کاری نیست‌؛ از‌همین‌رو‌ کارکنان‌ نابینای بهزیستی هم در بحث مفیدبودن و هم در راهیابی به مدار پیشرفت در فضای کار به برابری با سایر همکاران نمی‌رسند.
عدم نظارت بر فضای مراکز مثبت زندگی
علی‌. خ‌، مدیر یکی‌ از انجمن‌های نابینایان، ضمن‌ گلایه از عدم مناسب‌سازی دفترهای مراکز مثبت زندگی می‌گوید: مناسب‌سازی دفترهای این‌ مراکز کمترین حق معلولان است‌.
او بیان می‌کند: در موارد بسیار زیادی مراکز مثبت زندگی فضای نامناسبی دارند و این در حالی است که نظارت به فضای کاری این مراکز برای بهزیستی هزینه‌ای ندارد و فقط نظارت بیشتر و دقیق‌تری را می‌طلبد‌.
وی ادامه می‌دهد: واگذاری امتیاز این مراکز نیز جای بحث دارد‌. اغلب مدیران مراکز مثبت زندگی نیروهای غیرمتخصص را با کمترین دستمزد جذب می‌کنند و آنها هم انگیزه و دانش کافی برای برخورد با معلولان را ندارند، درحالی‌که سامان‌دهی این مراکز پول نمی‌خواهد، بلکه نگاه تخصصی، کنترل و نظارت‌ می‌خواهد.
او همچنین اذعان می‌کند به مدیران سنوات گذشته بهزیستی دسترسی‌ بیشتری وجود داشت و امکان انتقال مشکلات به آنها برقرار بود، اما مدیران کنونی، حتی‌ خود را پاسخ‌گو هم‌ نمی‌دانند.
شلختگی کار در بهزیستی‌
جواد س. ضمن‌ ابراز ناراحتی از برخورد نامناسب کارکنان بهزیستی، می‌گوید: اخیراً برای تمدید کارت معلولیت به بهزیستی رفتم، اما علاوه‌بر‌ ناراحتی از رفتار کارکنان آنجا، از شلختگی کارشان، ‌ به‌شدت عصبانی شدم‌.
او بیان می‌کند: من از کسانی هستم که کمترین مراجعه را به بهزیستی‌ دارد؛ ‌ بااین‌حال هر بار که برای کاری مجبور به مراجعه به بهزیستی‌ می‌شوم، می‌گویند پرونده‌ات‌ نیست و گم‌ شده و مدت زیادی را صرف پیداکردن پرونده‌ام می‌کنند‌.
این فرد با محدودیت بینایی ادامه می‌دهد: کارکنان بهزیستی در پاسخ به اعتراض من به گم‌شدن پرونده‌ام می‌گویند‌: »تقصیر خودت است‌، باید مرتب به ما سر بزنی تا پرونده‌ات‌ مدام در دسترس باشد‌ و فراموش نشود.‌‌« این خواسته عجیب است‌. در شرایطی که در همه جای دنیا تلاش بر این است که خدمات از راه دور به افراد برسد، چطور ممکن است بهزیستی از مراجعان‌ خود مراجعه بیشتر را بخواهد؛ آن‌‌هم به این دلیل که از پرونده‌هایشان‌ مراقبت شود؟!
جواد می‌گوید: اولاً در دنیای امروز که همه کارها الکترونیکی شده است، چرا پرونده‌های بهزیستی هنوز کاغذی مانده‌اند و دوم اینکه چطور ممکن است پرونده‌ای گم‌ شود؟ مگر بهزیستی خانه شخصی افراد است که هرکسی هر شیئی‌ را جابه‌جا کند و برنگرداند؟
او ادامه می‌دهد: نظم و انضباط در کار، به‌ویژه در نگهداری پرونده و اطلاعات مددجویان آسان‌ترین‌ وظیفه سازمان است و چیزی نیست که سازمان بتواند فقدان آن‌ را به بودجه ربط دهد‌. وقتی بهزیستی‌ در امور اولیه خود دچار اشکالات اساسی است، آیا می‌تواند در زندگی میلیون‌ها معلول تحولی ایجاد کند؟
سنجش معلولیت، رونق دکان‌ بهزیستی
جواد س. در ادامه، سنجش دوباره معلولیت را بهانه بهزیستی برای کسب درآمد می‌داند‌. او می‌گوید: معلولیت چیزی نیست که با قرص و دارو رفع شود و اغلب معلولان‌، به‌راحتی، تغییر وضعیت نمی‌دهند‌؛ با این‌حال اتفاقی در سازمان بهزیستی شکل گرفته است به نام «سنجش دوباره معلولیت»‌.
او توضیح می‌دهد: تمدید کارت معلولیت در گرو سنجش معلولیت است‌. اخیراً که برای‌ تمدید کارت معلولیتم‌ به بهزیستی مراجعه کردم، از من که نابینای مطلق هستم، خواستند‌ از نظر بینایی‌سنجی معاینه شوم‌ و فردی که هیچ تخصصی نداشت، در ازای گرفتن پول از من چند سؤال ساده پرسید و خواست به تابلویی که من نمی‌دیدم نگاه کنم.
او ادامه می‌دهد: این کار برای معلولیت‌های شدید و به‌خصوص افراد نابینا کاملاً غیرضروری است و من انجام آن را بهانه‌ای برای رونق کاسبی بهزیستی می‌دانم‌.
عدم‌ تسهیلگری
مرتضی‌. س، مدیر یکی‌ از انجمن‌های نابینایان در یکی از استان‌های کشور، می‌گوید: بهزیستی از تعدادی از اعضای نابینای ما که از بهزیستی درخواست وام و سایر خدمات کرده‌اند‌، خواسته است تا به کمیته ‌امداد مراجعه کنند و استعلام عدم عضویت بیاورند.
وی ادامه می‌دهد‌: این در حالی است که کارکنان‌ بهزیستی با استفاده از شبکه دولت الکترونیک می‌توانند در کمترین زمان‌ این‌ استعلام را بگیرند، اما معلوم نیست به چه علت حاضر به تسهیل امور نیستند.
او می‌افزاید: رفتار‌های رفع تکلیف‌‌محورانه درخور شأن بهزیستی و جامعه هدف آن نیست‌. بدنه‌ بهزیستی باید متوجه باشد که با افرادی مواجه است که حتی یک تردد اضافه هم برایشان سخت و همراه با هزینه است و باید تا جای ممکن خواسته‌های این طیف را بدون نیاز به حضور فیزیکی آنها پیش ببرد‌.
به گفته مرتضی، احترام به معلولان از ارائه خدمات مالی به آنها فراتر است‌. ما بیش از هر چیز احترام می‌خواهیم و احترام چیزی نیست که با کاهش و افزایش بودجه سازمان کم‌ و زیاد شود، بلکه‌ باید در فرهنگ سازمان نهادینه شود‌.
رواج معلول زدگی در بهزیستی
«مراقب باشید در برخورد با افراد دارای معلولیت دچار معلول‌زد‌گی نشوید‌«!
این جمله را یکی از فعالان حوزه معلولیت می‌گفت و از همه می‌خواست تا آن را سرلوحه فعالیتشان‌ کنند‌، اما آنچه این روزها و سال‌های اخیر در سازمان بهزیستی مشاهده می‌شود، مصداق بارز معلول‌زدگی است‌.
بدنه‌ سازمان بهزیستی دچار معلول‌زدگی شده‌ است‌. اگرچه تعمیم این رویکرد به همه کارکنان این سازمان بی‌انصافی است، اما اغلب کارکنان‌ حوصله پذیرش مراجعه‌کنندگان معلول خود را ندارند‌ و بیشتر خواسته‌های مددجویان خود را بی‌آنکه به تأمین اعتبار و بودجه ربطی داشته باشد به بودجه گره می‌زنند و به گواه گواهان، دلایلی که برای از سر باز کردن معلولان جستجو‌ می‌کنند، از تلاششان برای رفع مشکلات پیشی گرفته است و انجام درخواست‌ها را منوط به کسب اعتبارات بودجه‌ای می‌کنند‌.
شاید بتوان به گروهی از مددکاران که تماس دائم با معلولان دارند حق داد و روزمرگی آنان را امری طبیعی دانست، اما ازآنجاکه همه کارکنان این نهاد به طبیعت بهزیستی اشراف دارند و همچنین ماهیت شغل مددکاری به‌ از پا نایستادن‌ و پایداری در همه شرایط استوار است؛ بنابراین برای کارکنان این سازمان بیش از لَختی درنگ و تأمل نمی‌توان تخفیف داد‌.
همکاران سازمان بهزیستی از روز اول به‌سختی کار خود واقف‌اند‌ و در صورت خستگی یا انصراف می‌توانند به‌جای اختلال در خدمت‌دهی و اتلاف وقتِ هزار تن مددجو، راه خروج و انتقال به سازمان‌های دیگر را برگزینند‌، اما برای کم‌کاری و ابتلا به روزمرگی مجوزی ندارند‌."
audio/mana-95aeebbe6637b0e210a2.mp3,"سهمیه سه‌درصد معلولین منهای نابینایان: ده نکته قابل‌تأمل در باب آزمون استخدامی آموزش و پرورش
صلاح‌الدین محمدی
باز آزمون استخدامی دیگری برگزار شد و باز تعداد زیادی از نابینایان با هزاران امید و آرزو با هدف رهایی از دنیای منحوس بیکاری و عواقب نفرت‌انگیز آن تصمیم به شرکت در این استخدامی گرفتند.
در یکی‌دو سال اخیر با در نظر گرفتن سهمیه معلولان در استخدامی‌های آموزش و پرورش، امیدها در دل معلولان نیز زنده شده که این بار با برخورد‌های توهین‌آمیز برگزارکنندگان آزمون و افرادی که کار گرفتن مدارک و انجام ارزیابی‌های اولیه را به عهده دارند، مواجه نخواهند شد، چون این بار به‌حق در استخدامی متعلق به خویش شرکت کرده‌اند و حتی محل خدمتشان نیز مدارس دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه مشخص شده است، غافل از اینکه برخی از این همکاران به‌ظاهر آگاه، هیچ آگاهی، سواد و دانش تربیتی ندارند و به جای دیدن نیمۀ پر لیوان، نیمۀ خالی آن را دیده و با مراجعه دوستان با آسیب بینایی، درست دست بر نقص بینایی آنها گذاشته و مدعی بودند که شما توانایی و صلاحیت لازم برای اداره کلاس را ندارید، چون اگر دانش‌آموزی، مخفیانه، از کلاس خارج شود، شما متوجه این مسئله نخواهید شد.
واقعیت تلخ این است که این همکاران فرهیخته، داوطلب شغل معلمی را به‌جای معلم، زندانبان، و کلاس درس را زندان پنداشته‌اند که گویا معلم باید به‌جای تدریس و تعلیم و تربیت فرزندان این مرز و بوم، چون ملا باجی‌های قدیم ترکه‌ای در دست داشته باشد و در کلاس نگهبانی بدهد که کسی مخفیانه از آن خارج نشود!
علامت سؤال بزرگی که در ذهن من معلم نابینا ایجاد شده، این است که چرا از میان طیف گسترده‌ای از ملاک‌ها و معیار‌های متعدد و متنوع برای شغل معلمی مانند تسلط بر موضوع مورد تدریس، قدرت بیان، توانایی ایجاد ارتباط دوستانه، اِشراف به انواع روش‌های تدریس، آگاهی از قوانین روان‌شناسی یادگیری، اطلاع از روش‌های ایجاد انگیزه در کلاس درس، تسلط به روش‌های مدیریت کلاس درس، اطلاع از روش‌های نوین یاددهی و یادگیری، تسلط به مکاتب روان‌شناسی آموزش و یادگیری، و درنهایت پرورش شهروندی آگاه به حقوق و مسئولیت‌های خویش به‌عنوان یک شهروند دارای ویژگی‌ها و استاندارد‌های جهانی و صد‌ها معیار مهم و بنیادی دیگر، فقط به کنترل رفت و آمد دانش‌آموزان توجه و سایر توانایی‌های موردنیاز برای معلمی را فراموش کنیم و ارزیابی نکنیم، البته نتیجه چنین گزینش‌هایی هم مشخص و عیان است که چرا وضع کیفیت آموزش و خروجی‌های آموزش و پرورش چنین اسفناک است.
اینجا بی‌اختیار چند نکته تأمل‌برانگیز به ذهن متبادر می‌شود.
۱- اگر افراد با آسیب بینایی توانایی و صلاحیت معلم شدن را ندارند، پس این‌همه تلاش برای آموزش و صرف هزینه برای تعلیم و تربیت آنان چه فایده‌ای دارد و آیا صرف هزینه برای تعلیم و تربیت آنها، اتلاف هزینه‌ها و منابع آموزشی نیست؟ مهم‌تر از آن، آیا این‌گونه اتلاف منابع، غیرشرعی نیست و آیا توجیهی برای چنین حیف و میل کردن منابع بیت‌المال را دارند؟
۲-اگر جواب این سؤال مثبت است، به این حقیقت تلخ می‌رسیم که انگار این قشر از افراد جامعه فقط مصرف‌کننده صرف هستند، فایده و سود دیگری در خلقت آنها به چشم نمی‌خورد و کاری جز تولید زحمت و هزینه برای دولت و جامعه ندارند و باید به فکر نابودی آنها به هر شیوه ممکن بود.
۳-در صورت منفی بودن جواب سؤال بالا، دولت، مجلس و نهاد‌های سیاست‌گذار، برنامه‌ریز و تصمیم‌گیرنده آگاه و مدبر روشن کنند که فرد با آسیب بینایی که تحصیل‌کرده است و مدارک و مدارج عالی دارد، دقیقاً به درد چه مشاغلی، غیر از معلمی می‌خورد و اگر زحمتی نیست و این قشر را جزءِ شهروندان این مملکت حساب می‌کنند، فکری به حال زندگی شرافتمندانه آنها کنند!
۴-بنا به ادعای دوستان آموزش و پرورشی، منظور از معلولان تمام معلولان، جز افراد با آسیب بینایی است. این نکته هم در نوع خود قابل‌توجه است. گویا در دسته‌بندی جدید آموزش و پرورش، نابینایان از فهرست معلولان خط خورده‌اند و معلوم نیست به کدام قشر از جامعه تعلق دارند تا حقوق خود را در گروه خود پیگیری نمایند.
۵-در هر جامعه، دستگاه متولی تولید، ترویج و بهسازی فرهنگ در مورد هر موضوع، نهاد آموزشی آن جامعه است. آیا بدترین درد این نیست که دستگاه متولی فرهنگ جامعه ما، خود به بزرگ‌ترین دشمن معلول و فرهنگ معلولیت تبدیل شده و با زبان گفتار، رفتار و پندار به تمام جامعه می‌گوید که معلول توانایی کار و تدریس را ندارد؟ آن‌هم نهادی که خود متولی فرهنگ‌سازی و تغییر نگرش، باور و رفتار‌های جامعه به‌شمار می‌رود.
۶- اگر دوستان و مسئولان آموزش و پرورش کمی از مدل اجتماعی معلولیت آگاه بودند، درک این مسئله برایشان دشوار نبود که نگاه ناتوان‌انگارانه در مورد معلولیت و معلولان، محصول شرایط نابرابر و نامساعد اجتماعی است که در صورت بهبود اوضاع اجتماعی و احترام به دسترسی تمام افراد به فرصت‌های برابر، ظرفیت‌ها، امکانات و منابع موجود در جامعه، همه، ازجمله معلولان نیز می‌توانستند از عاملی مصرف‌کننده، به نیرویی مولد و مفید به حال اقتصاد و جامعه تبدیل شوند.
حال پرسش اساسی این است که جامعه چقدر به معلولان فرصت و امکانات داده است که چنین غیرمنصفانه در مورد توانایی آنها به قضاوت و داوری می‌نشیند؟!
۷-آیا در میان معلمان بینا، حتی یک نفر پیدا نمی‌شود که توانایی و صلاحیت لازم را برای معلمی نداشته باشد؟ اگر پیدا می‌شود، آیا درست است که بگوییم چون این معلم بینا ضعیف است؛ بنابراین تمام معلمان بینا ضعیف هستند و به درد معلمی نمی‌خورند؟ حالا چرا با دیدن یکی‌دو معلم نابینا که به علت عدم مناسب‌سازی و ابزار و زیرساخت‌های ناسازگار عملکرد ضعیفی داشته‌اند، این موضوع را به تمام معلمان نابینا تعمیم بدهیم و حکمی کلی در مورد همه معلمان نابینا صادر کنیم که هیچ‌کدام به درد معلمی نمی‌خورند؟
۸-سال‌هاست که آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌ها با برخورد‌های توهین‌آمیز، نمک بر زخم معلولان، ازجمله افراد با آسیب بینایی پاشیده و در حق آنها انواع جفا را روا داشته‌اند و معلوم نیست تشکل‌های حمایت از حقوق معلولان و سازمان‌های ذی‌ربط مانند سازمان بهزیستی، دقیقاً کجای این ماجرا قرار دارند که هنوز نتوانسته‌اند چنین سازمان‌هایی را متقاعد سازند که معلولان 10درصد افراد هر جامعه را تشکیل می‌دهند و حق زندگی و کار دارند.
۹-نکته تلخ و آزاردهنده این است که هرکدام از این مسئولان در مراسم مربوط با معلولان، شعار «معلولیت محدودیت نیست» را تکرار می‌کنند و چنان از توانایی و ظرفیت‌های بالا و خارق‌العاده معلولان داد سخن می‌دهند که انگار معلولان پیامبر هستند و هر‌کدام صاحب معجزه‌ای! اما هرگاه که زمان عمل و دادن حقوق شهروندی به‌حق این قشر از جامعه می‌رسد، چنان برخورد‌های زشت و زننده‌ای را در پیش می‌گیرند و با قیافه‌ای حق‌به‌جانب، معدود فرصت‌های شغلی معلولان را نیز با ناآگاهی تمام از آنها می‌گیرند و فرصت زندگی باکرامت را از آنها دریغ می‌کنند که آدمی از این‌همه تناقض درمی‌ماند!
۱۰-آیا تشکل‌ها و سازمان‌های مربوط با معلولان نباید یک‌بار برای همیشه مسئله سهمیه 3درصد معلولان را حل و با پشتوانه قوانین محکم و با استناد به ادله محکمه‌پسند، حقوق شغلی این گروه را محقق سازند تا علاوه بر درد و رنج معلولیت، بیش از این و هرسال با آنها برخورد‌های تحقیر‌آمیز نشود. نگذاریم با این برخورد‌های توهین‌آمیز، حد‌اقل انگیزه تحصیلی که برای آنها باقی مانده است، از دست برود!
به امید فردایی بهتر برای جامعه انسانی که علی‌رغم شعارها و ادعا‌های به‌ظاهر انسانی و نوع‌دوستانه، در دنیای متمدن و مدرن امروز، حقوق افراد، به‌ویژه قشر ضعیف، بیش‌ازپیش پایمال گردیده است."
audio/mana-8ded95abf00b7d87ba11.mp3,"معلولان و قوانین ایران
نگین حیدری
سخن آغازین
اگر نیم‌نگاهی به سابقه تاریخی قوانین مرتبط با حقوق معلولان در کشورهای مختلف جهان بیندازیم، در روزگارانی نه‌چندان‌دور به دورانی می‌رسیم که به دلیل باور اجتماعی موجود، افراد معلول یا در مقابل خدایان قربانی یا از خانواده و اجتماع طرد و در مکان‌های دور و بدون امکانات نگهداری می‌شدند.
پس از دو جنگ جهانی اول و دوم، کشورهای درگیر در جنگ با انبوه سربازانی مواجه شدند که به دلیل آسیب‌های بدنی ناشی از جنگ، معلولیت‌های مختلفی پیدا کرده بودند. از یک‌سو جامعه، خود را در مقابل آنها و وضعیت زندگی‌شان مسئول می‌دانست و از سوی دیگر نگهداری از آنها در مراکز ویژه و درمان و خدمات‌رسانی به آنها، هزینه‌های بسیاری برای دولت‌ها داشت؛ از‌این‌رو قوانینی خاص در مورد جنبه‌های مختلف معیشتی و رفاهی معلولان جنگی، به تصویب رسید.
توجه به شرایط زندگی معلولان جنگی، موجب شد که جامعه به وجود معلولان عادی که شرایطی مشابه با آنها دارند پی ببرد. با افزایش دانش و رشد روز‌افزون وسایل ارتباطی و اطلاع‌رسانی، افراد دارای معلولیت و کنشگران حوزه معلولان نیز در کشورهای مختلف، برای بهبود شرایط زندگی و حذف تبعیض‌های ناروا به پا خاستند و با مبارزه‌های گوناگون مدنی، تصویب قوانین مرتبط با حقوق معلولان و اصلاح قوانین موجود به‌منظور مکلف کردن دولت‌ها به شناسایی حقوق معلولان، حذف تبعیض‌های موجود را مطالبه کردند که نتیجه همه آن رنج‌ها و تلاش‌ها، قوانینی است که با سابقه نسبتاً طولانی در بعضی کشورها در حوزه معلولان به تصویب رسیده‌ است و در سطح بین‌المللی علاوه بر وجود اسناد بین‌المللی در خصوص جنبه‌های مختلف حقوق معلولان، به‌صورت یک قانون جداگانه بین‌المللی، در کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت تجلی یافت.
در ایران هم در زمان‌های دورتر، ردپای قوانین مرتبط با حقوق معلولان را در کنار سالمندان و گروه‌های آسیب‌پذیر و عناوینی ازاین‌دست، به‌صورت مواد پراکنده در برخی قوانین می‌توان پیدا کرد. اگرچه افراد معلول و کنشگران این حوزه، با گذشت زمان و نه هم‌سو، بلکه به دنبال تحول‌ها و مطالبه‌گری‌های بین‌المللی، اصلاح قوانین ناکارآمد، تصویب قوانین ویژه و حذف تبعیض‌ها را از روش‌های مختلف مطالبه کرده‌اند، ولی مهم‌ترین قوانین مربوط به حقوق معلولان در ایران، قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، مصوب سال 1383، قانون الحاق دولت ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت، مصوب 1387 و درنهایت قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396 هستند.
اگرچه کشور ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت پیوسته است و این سند بین‌المللی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و قانونی لازم‌الاجرا است، ولی قانون‌گذار، خود را ملزم به رعایت موادی که آن را مغایر با قانون اساسی و دین اسلام اعلام کرده نمی‌داند؛ درنتیجه پایبندی خود را به این سند بسیار محدود کرده است. از سوی دیگر اگرچه قانون حمایت از حقوق معلولان، یک مجموعه قانونی لازم‌الاجرا در کشور است، بسیاری از مواد آن به دلیل تأمین‌نشدن اعتبار و بودجه موردنیاز، مدت‌هاست به فراموشی سپرده شده است.
افراد دارای معلولیت، بخشی غیر‌قابل‌انکار از جامعه هستند که شرایط جسمی آنها محدودیت‌هایی را در جنبه‌های مختلف زندگی برای آنها ایجاد می‌کند که با وجود قوانین الزام‌آور و کارآمد و پذیرفته‌شدن به‌عنوان عضوی از جامعه در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها، این محدودیت‌ها تا حد زیادی کم‌رنگ می‌شوند. به‌وسیله این قوانین و اطلاع‌رسانی شایسته و اصلاح فرهنگ عمومی، جامعه مدنی درمی‌یابد که معلولیت در بسیاری موارد به دلیل هم‌سو نبودن با پیشرفت‌ها و دستاوردهای علمی، نبود اطلاع‌رسانی صحیح و به‌موقع به اقشار مختلف جامعه، اولویت نداشتن پیشگیری بر درمان و بسیاری عوامل دیگر به وجود می‌آید و مسئولیت جامعه نسبت به افراد معلول یک تکلیف اجتماعی است، نه از روی ترحم و دلسوزی.
با توجه به مواردی که گفته شد، در مجموعه پیش ‌رو با عنوان «معلولان و قوانین ایران» در نظر داریم از طریق گفتگو با وکلا، کارشناسان و افراد با تجربه‌های علمی و کاربردی، معلولان را با حقوق خود در قوانین مختلف آشنا کنیم و عموم جامعه نیز با حقوق افراد معلول و وضعیت قوانین ایران نسبت به معلولان آشنا شوند. به این امید که با افزایش آگاهی معلولان، مطالبه‌گری‌های آنها به‌منظور تصویب قوانین هماهنگ با شرایط و ضرورت‌های عملی زندگی‌شان در ابعاد مختلف جهت گیرد.
در خاتمه، خوانندگان می‌توانند جهت اطلاعات بیشتر به پادکست ضمیمه مراجعه کنند."
audio/mana-1f87b6033f7ce54b41d4.mp3,"معلولان و قوانین ایران
نگین حیدری
سخن آغازین
اگر نیم‌نگاهی به سابقه تاریخی قوانین مرتبط با حقوق معلولان در کشورهای مختلف جهان بیندازیم، در روزگارانی نه‌چندان‌دور به دورانی می‌رسیم که به دلیل باور اجتماعی موجود، افراد معلول یا در مقابل خدایان قربانی یا از خانواده و اجتماع طرد و در مکان‌های دور و بدون امکانات نگهداری می‌شدند.
پس از دو جنگ جهانی اول و دوم، کشورهای درگیر در جنگ با انبوه سربازانی مواجه شدند که به دلیل آسیب‌های بدنی ناشی از جنگ، معلولیت‌های مختلفی پیدا کرده بودند. از یک‌سو جامعه، خود را در مقابل آنها و وضعیت زندگی‌شان مسئول می‌دانست و از سوی دیگر نگهداری از آنها در مراکز ویژه و درمان و خدمات‌رسانی به آنها، هزینه‌های بسیاری برای دولت‌ها داشت؛ از‌این‌رو قوانینی خاص در مورد جنبه‌های مختلف معیشتی و رفاهی معلولان جنگی، به تصویب رسید.
توجه به شرایط زندگی معلولان جنگی، موجب شد که جامعه به وجود معلولان عادی که شرایطی مشابه با آنها دارند پی ببرد. با افزایش دانش و رشد روز‌افزون وسایل ارتباطی و اطلاع‌رسانی، افراد دارای معلولیت و کنشگران حوزه معلولان نیز در کشورهای مختلف، برای بهبود شرایط زندگی و حذف تبعیض‌های ناروا به پا خاستند و با مبارزه‌های گوناگون مدنی، تصویب قوانین مرتبط با حقوق معلولان و اصلاح قوانین موجود به‌منظور مکلف کردن دولت‌ها به شناسایی حقوق معلولان، حذف تبعیض‌های موجود را مطالبه کردند که نتیجه همه آن رنج‌ها و تلاش‌ها، قوانینی است که با سابقه نسبتاً طولانی در بعضی کشورها در حوزه معلولان به تصویب رسیده‌ است و در سطح بین‌المللی علاوه بر وجود اسناد بین‌المللی در خصوص جنبه‌های مختلف حقوق معلولان، به‌صورت یک قانون جداگانه بین‌المللی، در کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت تجلی یافت.
در ایران هم در زمان‌های دورتر، ردپای قوانین مرتبط با حقوق معلولان را در کنار سالمندان و گروه‌های آسیب‌پذیر و عناوینی ازاین‌دست، به‌صورت مواد پراکنده در برخی قوانین می‌توان پیدا کرد. اگرچه افراد معلول و کنشگران این حوزه، با گذشت زمان و نه هم‌سو، بلکه به دنبال تحول‌ها و مطالبه‌گری‌های بین‌المللی، اصلاح قوانین ناکارآمد، تصویب قوانین ویژه و حذف تبعیض‌ها را از روش‌های مختلف مطالبه کرده‌اند، ولی مهم‌ترین قوانین مربوط به حقوق معلولان در ایران، قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، مصوب سال 1383، قانون الحاق دولت ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت، مصوب 1387 و درنهایت قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396 هستند.
اگرچه کشور ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت پیوسته است و این سند بین‌المللی به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و قانونی لازم‌الاجرا است، ولی قانون‌گذار، خود را ملزم به رعایت موادی که آن را مغایر با قانون اساسی و دین اسلام اعلام کرده نمی‌داند؛ درنتیجه پایبندی خود را به این سند بسیار محدود کرده است. از سوی دیگر اگرچه قانون حمایت از حقوق معلولان، یک مجموعه قانونی لازم‌الاجرا در کشور است، بسیاری از مواد آن به دلیل تأمین‌نشدن اعتبار و بودجه موردنیاز، مدت‌هاست به فراموشی سپرده شده است.
افراد دارای معلولیت، بخشی غیر‌قابل‌انکار از جامعه هستند که شرایط جسمی آنها محدودیت‌هایی را در جنبه‌های مختلف زندگی برای آنها ایجاد می‌کند که با وجود قوانین الزام‌آور و کارآمد و پذیرفته‌شدن به‌عنوان عضوی از جامعه در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها، این محدودیت‌ها تا حد زیادی کم‌رنگ می‌شوند. به‌وسیله این قوانین و اطلاع‌رسانی شایسته و اصلاح فرهنگ عمومی، جامعه مدنی درمی‌یابد که معلولیت در بسیاری موارد به دلیل هم‌سو نبودن با پیشرفت‌ها و دستاوردهای علمی، نبود اطلاع‌رسانی صحیح و به‌موقع به اقشار مختلف جامعه، اولویت نداشتن پیشگیری بر درمان و بسیاری عوامل دیگر به وجود می‌آید و مسئولیت جامعه نسبت به افراد معلول یک تکلیف اجتماعی است، نه از روی ترحم و دلسوزی.
با توجه به مواردی که گفته شد، در مجموعه پیش ‌رو با عنوان «معلولان و قوانین ایران» در نظر داریم از طریق گفتگو با وکلا، کارشناسان و افراد با تجربه‌های علمی و کاربردی، معلولان را با حقوق خود در قوانین مختلف آشنا کنیم و عموم جامعه نیز با حقوق افراد معلول و وضعیت قوانین ایران نسبت به معلولان آشنا شوند. به این امید که با افزایش آگاهی معلولان، مطالبه‌گری‌های آنها به‌منظور تصویب قوانین هماهنگ با شرایط و ضرورت‌های عملی زندگی‌شان در ابعاد مختلف جهت گیرد.
در خاتمه، خوانندگان می‌توانند جهت اطلاعات بیشتر به پادکست ضمیمه مراجعه کنند."
audio/mana-3a9c6a28f6a3df0cf583.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان نسل مانا و دوستداران سرویس نواک!
این ماه هم مهمان لحظات شما شده‌ایم تا با موضوعی دیگر و مهمانی دیگر به گفتگو بنشینیم و علاوه بر شناخت کلی راجع‌به موضوع موردبحث با فهرستی از کتاب‌های معرفی‌شده در آن حیطه آشنا شویم و همچنین معرفی تعدادی از کتاب‌های اضافه‌شده به آرشیو صوتی کتابخانه‌های ویژه نابینایان را هم بشنویم.
مهدی احمدی، کارشناس ارشد علوم قرآن و دبیر بازنشسته آموزش ‌و پرورش، مهمان این ماه نواک، برای شنوندگان راجع‌به تاریخ عاشورا و فرهنگ عاشورا صحبت می‌کند.
احمدی در پاسخ به این پرسش که واعظان و مداحان و روحانیان راجع‌به عاشورا و فرهنگ آن بسیار سخن‌ها گفته‌اند و می‌گویند، اما این سخنان گاهی برای شنوندگان ابهام‌آمیز است و نمی‌توان به رخ دادن بعضی اتفاق‌ها اطمینان داشت و مطمئن بود که چنین اتفاق‌هایی در واقعه عاشورا صحت داشته است؛ می‌گوید: وقتی یک نگاه جامع‌تر و کلی‌تر داشته باشیم؛ متوجه می‌شویم که هرچقدر یک واقعه تاریخی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و هرچقدر که بیشتر لازم بوده این واقعه موردنظر مردم باشد، به همان نسبت میزان تحریف آن هم افزایش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد که شاید واقعیات کم‌اهمیت تاریخ جزءِ سالم‌ترین وقایع به حساب آیند. وقایع مهم همیشه از طرف دو گروه مورد تحریف واقع شده‌اند. این دو گروه برای ما کاملاً مشخص هستند؛ یکی طرف‌داران آن واقعه و دیگری دشمنان آن واقعه که هرکدام با اهداف خاص خود دست به تحریف واقعه زده‌اند.
مهدی احمدی در ادامه دلایل تحریف دوستان و دشمنان را توضیح می‌دهد. او توضیح می‌دهد راجع‌به کربلا این سخن نقل شده است که «هرکس بگرید و بگریاند مشمول ثواب می‌شود.» اما اینجا قیمت گریاندن هم مهم است. میهمان نواک راجع‌به این سخن حکایتی تعریف می‌کند که برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
احمدی راجع‌به قیام امام حسین (علیه‌السلام) از زبان خود امام چنین نقل می‌کند که من دیدم حلال خدا دارد حرام و حرام خدا حلال می‌شود؛ به همین خاطر قیام کردم. او در ادامه توضیح می‌دهد امام حسن (علیه‌السلام) دست به قیام نزد، چون موقعیت برای او فراهم نبود و کسانی که قرار بود در قیام او را همراهی کنند، حضور نداشتند، اما امام حسین (علیه‌السلام) دعوت‌نامه کوفیان را داشت و به دعوت هجده‌هزار نفر از مردم کوفه دست به قیام زد.
احمدی توضیح می‌دهد چگونه ما می‌توانیم منابعی را پیدا کنیم که در شناخت واقعه کربلا و فهم صحیح از این رویداد به ما کمک کند. او ادامه می‌دهد کسانی که می‌خواهند به‌عنوان واعظ یا کسی که قصد دارد در زمینه شناساندن وقایع مذهبی به دیگران فعالیت کنند، در نظر داشته باشند که افزایش وسایل ارتباط‌جمعی و شبکه‌های اجتماعی باعث شده است که بسیاری از شبهه‌هایی که در گذشته می‌توانست در ذهن کسی شکل گیرد، الآن می‌تواند شکل عمومی بگیرد و همیشه هم کسانی هستند که درصدد نشر این شبهه‌ها بر‌می‌آیند. این کارشناس تأکید می‌کند که از رفتن به دل این شبهه‌ها نترسید و تصور نکنید که اگر شما این شبهه را نگویید، به دست آن فرد کم‌سواد و کم‌اطلاع هم نخواهد رسید. مطمئن باشید که به دست آنها هم خواهد رسید! پس باید تلاش کنید برای آن شبهه‌ها جواب‌های منطقی به دست بیاورید؛ آن شبهه‌ها را مطرح کنید و سپس جواب هم بدهید، زیرا اگر کسانی که مطلع هستند، آنها را مطرح نکنند، به‌هرحال شبهه‌ها مطرح می‌شوند، اما جواب درستی به دنبال نخواهند داشت و ازنظر احمدی این خطری است که اصل دین و وقایع دینی را تهدید خواهد کرد.
مهمان نواک در بخش معرفی کتاب برای افراد با آسیب بینایی یک کتاب را معرفی می‌کند و به بیان نقاط قوت و ضعف کتاب می‌پردازد و دلایل اینکه چرا فقط یک کتاب را معرفی کرده است ذکر می‌کند.
مهمان نواک معتقد است یکی از راه‌هایی که کمک می‌کند تا ما نسبت به مطالب مذهبی که می‌خوانیم، دیدی باز‌تر و نگاهی منصفانه‌تر داشته باشیم، این است که آن مطالب را از زبان کسانی بخوانیم که اعتقاد کمتری دارند، مثلاً راجع‌به حضرت علی (علیه‌السلام) کتاب‌های بسیاری نوشته شده است، ولی کتابی که جرج جُرداق نوشته است می‌تواند کتاب بهتری باشد، زیرا او مسیحی است و تعصبی را که یک مسلمان یا یک شیعه نسبت به حضرت علی (علیه‌السلام) دارد، او ندارد؛ درنتیجه به هر آنچه از حضرت علی (علیه‌السلام) به‌جا مانده نگاه منطقی‌تری خواهد داشت، البته باید توجه داشت که کتاب چنین افرادی ممکن است شبهاتی در ذهن ما ایجاد کند، اما بهتر است که اجازه دهیم تا شبهات ایجاد شوند و ما به دنبال جواب آنها برویم."
audio/mana-76fde343f6fe56c32063.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
درود بر خوانندگان نسل مانا و دوستداران سرویس نواک!
این ماه هم مهمان لحظات شما شده‌ایم تا با موضوعی دیگر و مهمانی دیگر به گفتگو بنشینیم و علاوه بر شناخت کلی راجع‌به موضوع موردبحث با فهرستی از کتاب‌های معرفی‌شده در آن حیطه آشنا شویم و همچنین معرفی تعدادی از کتاب‌های اضافه‌شده به آرشیو صوتی کتابخانه‌های ویژه نابینایان را هم بشنویم.
مهدی احمدی، کارشناس ارشد علوم قرآن و دبیر بازنشسته آموزش ‌و پرورش، مهمان این ماه نواک، برای شنوندگان راجع‌به تاریخ عاشورا و فرهنگ عاشورا صحبت می‌کند.
احمدی در پاسخ به این پرسش که واعظان و مداحان و روحانیان راجع‌به عاشورا و فرهنگ آن بسیار سخن‌ها گفته‌اند و می‌گویند، اما این سخنان گاهی برای شنوندگان ابهام‌آمیز است و نمی‌توان به رخ دادن بعضی اتفاق‌ها اطمینان داشت و مطمئن بود که چنین اتفاق‌هایی در واقعه عاشورا صحت داشته است؛ می‌گوید: وقتی یک نگاه جامع‌تر و کلی‌تر داشته باشیم؛ متوجه می‌شویم که هرچقدر یک واقعه تاریخی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و هرچقدر که بیشتر لازم بوده این واقعه موردنظر مردم باشد، به همان نسبت میزان تحریف آن هم افزایش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد که شاید واقعیات کم‌اهمیت تاریخ جزءِ سالم‌ترین وقایع به حساب آیند. وقایع مهم همیشه از طرف دو گروه مورد تحریف واقع شده‌اند. این دو گروه برای ما کاملاً مشخص هستند؛ یکی طرف‌داران آن واقعه و دیگری دشمنان آن واقعه که هرکدام با اهداف خاص خود دست به تحریف واقعه زده‌اند.
مهدی احمدی در ادامه دلایل تحریف دوستان و دشمنان را توضیح می‌دهد. او توضیح می‌دهد راجع‌به کربلا این سخن نقل شده است که «هرکس بگرید و بگریاند مشمول ثواب می‌شود.» اما اینجا قیمت گریاندن هم مهم است. میهمان نواک راجع‌به این سخن حکایتی تعریف می‌کند که برای شنوندگان خالی از لطف نخواهد بود.
احمدی راجع‌به قیام امام حسین (علیه‌السلام) از زبان خود امام چنین نقل می‌کند که من دیدم حلال خدا دارد حرام و حرام خدا حلال می‌شود؛ به همین خاطر قیام کردم. او در ادامه توضیح می‌دهد امام حسن (علیه‌السلام) دست به قیام نزد، چون موقعیت برای او فراهم نبود و کسانی که قرار بود در قیام او را همراهی کنند، حضور نداشتند، اما امام حسین (علیه‌السلام) دعوت‌نامه کوفیان را داشت و به دعوت هجده‌هزار نفر از مردم کوفه دست به قیام زد.
احمدی توضیح می‌دهد چگونه ما می‌توانیم منابعی را پیدا کنیم که در شناخت واقعه کربلا و فهم صحیح از این رویداد به ما کمک کند. او ادامه می‌دهد کسانی که می‌خواهند به‌عنوان واعظ یا کسی که قصد دارد در زمینه شناساندن وقایع مذهبی به دیگران فعالیت کنند، در نظر داشته باشند که افزایش وسایل ارتباط‌جمعی و شبکه‌های اجتماعی باعث شده است که بسیاری از شبهه‌هایی که در گذشته می‌توانست در ذهن کسی شکل گیرد، الآن می‌تواند شکل عمومی بگیرد و همیشه هم کسانی هستند که درصدد نشر این شبهه‌ها بر‌می‌آیند. این کارشناس تأکید می‌کند که از رفتن به دل این شبهه‌ها نترسید و تصور نکنید که اگر شما این شبهه را نگویید، به دست آن فرد کم‌سواد و کم‌اطلاع هم نخواهد رسید. مطمئن باشید که به دست آنها هم خواهد رسید! پس باید تلاش کنید برای آن شبهه‌ها جواب‌های منطقی به دست بیاورید؛ آن شبهه‌ها را مطرح کنید و سپس جواب هم بدهید، زیرا اگر کسانی که مطلع هستند، آنها را مطرح نکنند، به‌هرحال شبهه‌ها مطرح می‌شوند، اما جواب درستی به دنبال نخواهند داشت و ازنظر احمدی این خطری است که اصل دین و وقایع دینی را تهدید خواهد کرد.
مهمان نواک در بخش معرفی کتاب برای افراد با آسیب بینایی یک کتاب را معرفی می‌کند و به بیان نقاط قوت و ضعف کتاب می‌پردازد و دلایل اینکه چرا فقط یک کتاب را معرفی کرده است ذکر می‌کند.
مهمان نواک معتقد است یکی از راه‌هایی که کمک می‌کند تا ما نسبت به مطالب مذهبی که می‌خوانیم، دیدی باز‌تر و نگاهی منصفانه‌تر داشته باشیم، این است که آن مطالب را از زبان کسانی بخوانیم که اعتقاد کمتری دارند، مثلاً راجع‌به حضرت علی (علیه‌السلام) کتاب‌های بسیاری نوشته شده است، ولی کتابی که جرج جُرداق نوشته است می‌تواند کتاب بهتری باشد، زیرا او مسیحی است و تعصبی را که یک مسلمان یا یک شیعه نسبت به حضرت علی (علیه‌السلام) دارد، او ندارد؛ درنتیجه به هر آنچه از حضرت علی (علیه‌السلام) به‌جا مانده نگاه منطقی‌تری خواهد داشت، البته باید توجه داشت که کتاب چنین افرادی ممکن است شبهاتی در ذهن ما ایجاد کند، اما بهتر است که اجازه دهیم تا شبهات ایجاد شوند و ما به دنبال جواب آنها برویم."
audio/mana-87a385bd417080e84b31.mp3,"از موتوری نخرید
آقای موشکاف
چند روز پیش که در هفته با‌سعادت بهزیستی تشریف داشتیم، مثل هرسال از سازمان فخیمه تماس گرفتند و ما را برای حضور در جشن‌های 2500ساله‌شان دعوت کردند. دعوت‌کننده برای اینکه حسابی ما را تشویق به رفتن کند، گفت: جناب موشکاف! در این مراسم، خود شخص اولِ سازمان هم تشریف دارند و تازه ناهار هم چلوکباب می‌دهند. شما هم میهمان ویژه هستید و سفارش می‌کنیم نان اضافه هم به شما بدهند. ما که عهد بسته بودیم دیگر در این مراسمات پرفایده و اثرگذار شرکت نکنیم، با این حرف فشارمان رفت روی پانصد و تصمیم گرفتیم یک‌بار برای همیشه، از شرمندگی دوستان دربیاییم. پیش خودمان گفتیم آخر ننگ و خفت تا کجا! می‌رویم و در حرکتی آکروباتیک حقشان را کف دستشان می‌گذاریم؛ ازهمین‌رو با زبانی نرم گفتیم: بسیار عالی! فقط اگر امکان داشته باشد، ما چند دقیقه هم وقت می‌خواهیم که از خدمات ارزنده جناب اعلا حضرت سازمان، تقدیر و تشکر کنیم. دعوت‌کننده که حسابی کیفور شده بود، موافقت کرد و ما ماندیم و نقشه‌ای که برای اعلا حضرت کشیده بودیم.
برای اینکه کم نیاوریم و حسابی از شرمندگی سازمان دربیاییم، تصمیم گرفتیم چند تا از دوستان را هم با خودمان ببریم که اگر پایمان لغزید، ما را به راه راست هدایت کنند. این بار دیگر تصمیم جدی بود.
روز موعود به مراسم رفتیم. مثل همیشه، سالن اجتماعات در طبقه دهم برج عاج مملو از سیاهی‌لشکری بود که برای دست‌بوسی به آنجا آورده شده بودند. ظاهراً دوستداران چلوکباب امسال بیشتر شده بودند. مراسم شروع شد و پس از خیرمقدم، خود مدیر پشت تریبون رفت و حدود یک‌ساعت و نیم مشغول ارائه آمار توصیفی، استنباطی، پیشرفته و فوق پیشرفته شد و ما همه از این‌همه خدمات سازمان، انگشتمان را تا انتها در چشممان فروکردیم.
هر طوری بود به مجری رساندیم که حالا که جناب رئیس، از خدمات ارزنده صحبت کرده‌اند، اجازه بدهید ما نیز به‌عنوان جامعه هدف، شاهدی بر مدعایشان باشیم و تقدیری بکنیم از خدمات آن بزرگ‌مرد. تیرمان به هدف خورد و پس از مدیر، از ما به‌عنوان شاهدی بر مدعایشان دعوت کردند پشت تریبون برویم و صحه بگذاریم بر صحبت‌های مدیر گرام. ما که در موقعیت قرار گرفتیم، تازه فهمیدیم چه غلطی خوردیم و حسابی از نقشه‌ای که کشیده بودیم مثل سنجاب پشیمان شده و قصد کردیم برویم بالا و مثل همیشه از پر و بال سیاه‌رنگ مدیر تعریف کنیم، اما دیگر دیر شده بود. دوستان پشتیبان، هرکدام چیزی در گوشمان گفتند که ترجیح دادیم برنامه را بی‌نقص پیش ببریم تا مگر جان سالم به در ببریم. پشت تریبون رفتیم و با دلی ناآرام و قلبی نامطمئن و صدایی لرزان شروع به صحبت کردیم.
آقای رئیس! ما که چندان از این آمارهای فضایی شما سر در نیاوردیم. می‌خواستیم اگر امکان داشته باشد، چند تا سؤال کوتاه بپرسیم که تکلیف همه‌مان روشن شود. لطفاً بفرمایید شما دقیقاً با کدام سابقه کاری ریاست این سازمان عریض و طویل را پذیرفتید؟ پیش از اینجا کجاها خدمت کردید و هدف و برنامه‌تان برای سازمان چیست؟ بعد از اینجا کجا می‌خواهید بروید؟
رئیس که حسابی تعجب کرده بود و انتظار چنین چیزی از این حقیرِ محافظه‌کار را نداشت، زیر لب گفت نانت را آجر کردی بدبخت! بعد هم با لبخند و با اعتمادبه‌نفس تمام گفت: والّا ما از بدو تولد در جاهای مهم مدیر بودیم و مدارکش هم موجود است؛ اولش که مدیر پاسخ‌دهی به تلفن‌ها بودیم در شهرداری. بعدش که یکی از دوستانمان بر مسند قدرت نشست، حسابی به توانمندی ما پی برد و ما را مدیرکل سازمان فخیمه در یکی از استان‌ها کرد؛ خب! هم لیاقتش را داشتیم و هم تخصصش را. بعدش قدرمان را ندانستند و ما هم رفتیم و چند سازمان دیگر را سر و سامان دادیم؛ دوباره که دوستانمان بر مسند بازگشتند و باز متوجه لیاقت ما شدند، ما را فرستادند اینجا خدمت بکنیم به اقشار بدبخت بیچاره، البته ما انتظارمان وزارت بود، ولی دوستان گفتند فعلاً چند ماهی اینجا خودی نشان بده ببینیم چند مرده حلاجی. ایشالا امیدواریم وزیر بشویم و مشکلات شما را بتوانیم با فراغ‌بال بیشتری حل کنیم! باور بفرمایید این سازمان مدیری خاکی‌تر و لایق‌تر از من به خود ندیده. ما دستور داده‌ایم به‌جای مبلمان و کف‌پوش‌های گران‌قیمت، کف دفترمان را موکت کرده‌اند که هم از عطر پای همه مراجعان بهره‌مند شویم، هم با جامعه هدف بدبخت بیچاره‌مان همدلی داشته باشیم.
ما که از توضیحات رئیس کاملاً قانع شدیم، سؤال دوم را در حوزه مناسب‌سازی مطرح کردیم: آقای رئیس! ممکن است بفرمایید در این سال‌ها دقیقاً برای مناسب‌سازی چه‌کاری کرده‌اید؟
رئیس با افتخار فرمودند: در این زمینه کارنامه تپلی داریم. ما با رایزنی‌های فراوان با برخی برادران متصل، بودجه خوبی گرفتیم و یک مسیر میان کابل تا مزار شریف را مناسب‌سازی کردیم تا همه کسانی که قصد دارند از تهاجم دموکراسی غربی درس عبرت بگیرند، به آنجا بروند و متنبه شوند. حتی ما کلی بودجه هم گرفتیم و نصف کارکنان سازمان فخیمه را هم فرستادیم آنجا که کمتر حرف بزنند و بدانند که اگر حواسشان نباشد، اینها هم مثل آنها می‌شوند، البته خدمات دیگری هم داریم که مسئول کمیته مناسب‌سازی توضیح می‌دهند.
مسئول محترم پشت تریبون رفت و گفت: ما برای ایجاد یک حرکت انقلابی در موضوع مناسب‌سازی، قرارگاه مناسب‌سازان جهادی را تشکیل داده‌ایم که در کل کشور 118 پایگاه و 666 فرمانده دارد. چهارده‌هزار و پانصد نفر در این قرارگاه‌ها به‌صورت شبانه‌روزی مشغول به کار هستند که به دلیل کمبود نیرو، مجبور شدیم از نهادهای دوست و بیکار هم کمک بگیریم. تاکنون ‌چهارمیلیون و پانصد هزار ساعت در این قرارگاه‌ها بحث و تبادل‌نظر شده و 35 میلیون کیلومتر راه در کل جهان شناسایی شده که نیاز به مناسب‌سازی دارند. عملیات اجرایی آن نیز تحت عنوان «نقشه راه» آغاز شده و در فاز اول، موفق شدیم پیاده‌رو مقابل سازمان را تسطیح کنیم، البته متأسفانه شهرداری مجدداً آن را دست‌کاری کرده که در حال رایزنی برای ترمیم هستیم.
گفتیم: خب! اینکه واقعاً ستودنی است. نقشه راه خیلی چیز خوبی است. آقای رئیس! می‌توانید خیلی ساده بفرمایید شما دقیقاً چه خدمات آموزشی توان‌بخشی به جامعه هدف، به‌ویژه نابینایان ارائه کرده‌اید؟
فرمودند: اینکه دیگر تخصص ماست موشکاف جان! خانم معاون توان‌بخشی! لطفاً پاسخ بدهید. سرکار خانم فرمودند: ما در یک‌سال اخیر، سیزده میلیون عدد پوشک بچه و بزرگ و اینها تهیه کرده‌ایم که مددجویان راحت باشند؛ علاوه بر این 36 عدد ویلچر برقی، 48 عدد ویلچر نفتی، 56 عدد ویلچر گازی و 76 عدد هم ویلچر خورشیدی وارد کرده‌ایم که البته بخشی به دلیل تحریم‌های ظالمانه استکبار جهانی به دستمان نرسیده، بخشی هم اشتباهی به کشور دوست و برادر، اوکراین فرستاده شده که برای سربازان شجاع روس استفاده شود، بخشیش هم تو گمرک گیر کرده که مشغول رایزنی برای ترخیص هستیم. ضمناً ما دوازده هزار باطری سمعک به نابینایان داده‌ایم که بروند بفروشند خودشان برای خودشان هر عصایی که دوست دارند تهیه کنند؛ علاوه بر این ما چندین میلیون معلول را خوداشتغال کرده‌ایم، یعنی چیزی نمانده که خوداشتغال بشوند. قرار است به‌محض اینکه جور شد و فراهم شد، ما تفاهم‌نامه‌ای با بانک و دانشگاه و پالایشگاه و آسایشگاه امضا کنیم که معلولانی که نفتی بوده و تحصیلات دانشگاهی داشته‌اند و چند صباحی هم بستری بودند، به بانک معرفی شوند و وام بگیرند و خود اشتغال شوند. چیزی به امضای تفاهم‌نامه نمانده، فقط دنبال خودکار مناسب می‌گردیم که امضایش کنیم.
ما بیشتر از قبل قانع شدیم و گفتیم: آقای رئیس! شما و همه همکارانتان تا اینجا عالی بودید، ممکن است بفرمایید چرا پرونده‌هایمان را گم و گور می‌کنید؟ ما به‌اندازه موهای نداشته سرمان به مددکاران فخیم، کارت ملی و کپی شناسنامه داده‌ایم و بارها به کمسیون پزشکی رفته‌ایم، اما هنوز موفق به دریافت کارت معلولیت نشده‌ایم و تازه بعد از گذشت شش سال، اصلاً معلوم نیست پرونده ما کجاست! شما این‌همه از پرونده الکترونیک حرف می‌زدید، چه شد آن‌همه حرف رایگان؟!
رئیس فرمود: این امکان ندارد. مسئول انفورماتیک ما پاسخ‌گوی این سؤال شماست.
انفورماتیک با بادی به غبغب گفت: ما سامانه اردک «اطلاعات راهبردی دقیق کوران» را به همین منظور راه‌اندازی کرده‌ایم که با یک کلیک به شما تمام اطلاعات لازم را می‌دهد. کد ملی‌تان را بفرمایید تا من همین الآن تمام اطلاعات شما را خدمتتان ارائه کنم.
انفورماتیک بعد از جستجو گفت: خب اطلاعات کامل شما اینجاست. پرونده شما با احتمال 98/2 درصد، در یکی از این 25 مرکز است. من همین الآن برایتان نامه می‌زنم که شما به این مراکز ببرید و جوابتان را فوری بگیرید، البتّه در پرونده شما این موضوع هم درج شده که هفته پیش به یکی از مراکز ما مراجعه کردید و در آنجا عصبانی شده و مقامات را مورد عنایت قرار داده‌اید. می‌بینید که سامانه اردک کاملاً دقیق است.
ما که حسابی داشتیم از فرط چرندیات دوستان منفجر می‌شدیم، آماده حمله شدیم که رئیس میکروفون را گرفت و گفت: خب موشکاف جان! همه مهمانان گرسنه هستند، اجازه بدهید باقی بحث را بعد از خوردن چلوکباب دنبال کنیم! دوستانِ ما شما را به رستوران راهنمایی می‌کنند.
بعد هم دو تا آدم قلچماق آمدند و دو طرف مرا گرفتند و تا به خودم بیایم، با اردنگی از در پشتی سازمان بیرون انداختند. وقتی به بیرون پرت شدم، به این فکر می‌کردم که سال‌های قبل حداقل با شکم پر از اینجا بیرون می‌رفتم. آخر این چه غلطی بود که مرتکب شدیم! لعنت بر دهانی که بی‌موقع باز شود!
ارادتمند
موشکاف"
audio/mana-2567beedca77d5731eb4.mp3,"گزارشی از تور تفریحی انجمن نابینایان ایران در بابلسر
امیر سرمدی
اردوگاه شهید عظیمی بابلسر مکانی نام‌آشنا برای بسیاری از معلولان کشور، به‌ویژه ورزشکاران است. اردوگاه هفده هکتاری در ساحل دریای کاسپین که با امکانات منحصربه‌فرد خود به یک شهرک کاملاً دسترس‌پذیر برای معلولان بدل شده و هرساله میزبان بسیاری از انجمن‌های معلولان، مددجویان بهزیستی و خانواده‌های آنها است. در این نوشتار، نکاتی چند از تور تفریحی چهار روزۀ انجمن نابینایان ایران در این اردوگاه را از نظر خواهیم گذراند.
کاهش توان مالی مددجویان برای شرکت در اردو‌های سیاحتی و زیارتی
ماه‌ها بود که پس از اپیدمی کرونا، اعضای تحت پوشش انجمن نابینایان ایران خواستار راه‌اندازی اردو‌های انجمن به روال سابق بودند. آخرین اردوی خارج از تهران انجمن نابینایان ایران به تابستان سال ۹۸ برمی‌گشت و بسیاری از اعضای این انجمن نزدیک چهار سال بود که تورهای سیاحتی به شمال و جنوب ایران یا سفر زیارتی به شهر مشهد را تجربه نکرده بودند. القصّه! پس از مکاتبات فراوانی که با بخش رفاهی و اجتماعی سازمان بهزیستی صورت گرفت، تاریخ سیزدهم تا شانزدهم خرداد، برای اردوگاه شهید عظیمی بابلسر و برای هشتاد نفر در نظر گرفته شد. با احتساب مجموع هزینه‌های اعلامی از سوی بهزیستی برای اسکان و غذا به مدت چهار روز و اتوبوس رفت‌وبرگشت به علاوۀ بیمۀ مسئولیت مدنی برای این تور مبلغ هفتصدوپنجاه‌هزار تومان برای هر نفر در نظر گرفته شد. اعضای تحت پوشش که در گذشته به برگزاری تورهای تفریحی با مبالغی بین صد تا دویست‌هزار تومان عادت داشتند، مبلغ در نظر گرفته شده برای این اردو را بالا تلقی می‌کردند و اعلام می‌کردند پرداخت این مبلغ در توان آنها نیست. آنها که پس از چهار سال آرزوی شرکت در یک اردوی سیاحتی را داشتند، به علت افزایش هزینه‌های زندگی و کاهش توان مالی خانوار خود، در عمل نتوانستند از پسِ هزینۀ این تور چهار روزه برآیند، درحالی‌که مبلغ هفتصدوپنجاه‌هزار تومان در خرداد 1402 اگر کمتر از دویست‌هزار تومان در شهریور سال ۹۸ نباشد، قطعاً بیشتر از آن ‌هم نخواهد بود؛ درنتیجه اردوهایی که اعضای تحت پوشش انجمن، همیشه برای ثبت‌نام آن اولویت‌بندی می‌شدند و عده‌ای در صف می‌ماندند، امسال و برای اولین بار ابتدا ظرفیت تور از هشتاد نفر به پنجاه نفر کاهش پیدا کرد و سپس برای پر کردن همین تعداد نیز از نابینایان استان تهران که عضو فعال انجمن نیستند برای شرکت در این اردو دعوت شد.
شرایط ترسیم شده در بالا خود گویای آن است که سفرۀ مددجویان تحت پوشش بهزیستی تا چه اندازه کوچک شده است که دیگر حتی توان شرکت در اردو‌های انجمن را هم که با حداقل هزینۀ ممکن برگزار می‌شود ندارند.
چالش‌های اجارۀ اتوبوس دربستی
یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش روی انجمن برای برگزاری این اردو، اجارۀ اتوبوس رفت‌وبرگشت برای پنجاه نفر بود. برای این کار با بیش از ده تعاونی و شرکت تماس گرفته شد و تمامی آنها اعلام کردند از سازمان راهداری به ما دستور داده‌اند یک‌صد درصد ظرفیت خود را از تاریخ 12 تا 16 خرداد به زائرین مرقد امام اختصاص دهید و خارج از این محدوده حق تردد ندارید؛ ازاین‌رو تمامی شرکت‌های اتوبوس‌رانی فروش اینترنتی خود را هم بسته بودند و برای اجارۀ اتوبوس مجبور شدیم به شرکت‌های خصوصی مراجعه کنیم. نتیجه آنکه وقتی تقاضا بالا رود و عرضه‌ای هم وجود نداشته باشد، قیمت یک اتوبوس دربستی وی‌آی‌پی که از تهران به بابلسر حدود چهارمیلیون تومان است، بیش از سه برابر، یعنی سیزده میلیون تومان اعلام می‌شود.
یکی دیگر از خطرات این موضوع، حضور اتوبوس‌ها و راننده‌هایی است که خارج از تعاونی‌های مسافربری کار می‌کنند که طبیعتاً می‌تواند ایمنی سفر را کاهش دهد و مشکلات فراوانی را ایجاد کند. به هر طریقی که بود پس از چند روز دوندگی، دو اتوبوس با قیمت بالاتر از حالت معمول پیدا کردیم، البته آنها هم امکان بلیت‌فروشی رسمی را نداشتند و از برخورد‌های احتمالی مقامات مافوق خود در هراس بودند که چرا در تاریخ سیزدهم خرداد اتوبوس‌های خود را به عده‌ای از افراد با آسیب بینایی داده‌اند تا آنها در روز‌های ارتحال راهی سفر شمال شوند؛ سفری که انتخاب تاریخ آن دست ما نبود و از طرف سازمان بهزیستی این تاریخ به ما پیشنهاد شد. به‌راستی چرا باید تمامی امکانات و ظرفیت حمل‌ونقل زمینی، ریلی و هوایی کشور در این چند روز صرف یک گروه خاص از مردم شود و عده‌ای دیگر، از امکانات حمل‌ونقل عمومی محروم و این‌چنین گرفتار شوند؟
میزبانی عالی از اعضای انجمن در بابلسر
پیشتر اعلام کرده بودیم که روز شنبه سیزدهم خرداد ساعت ۶:30 دقیقۀ صبح از ترمینال شرق حرکت می‌کنیم. اعلام کرده بودیم که نظم و انضباط برای ما حرف اول و آخر را در این اردو می‌زند و مانند بسیاری از انجمن‌ها برخورد نخواهیم کرد که ساعت حرکت را هفت صبح اعلام می‌کنند، اما ساعت نُه صبح راه می‌افتند. خلاصه ساعت 6:45 دقیقه صبح به راه افتادیم. سه نفر از اعضا که دیر کرده بودند، از اتوبوس جا ماندند و مجبور شدند خودشان با سواری راهی بابلسر شوند. ساعت دوازده ظهر به اردوگاه شهید عظیمی بابلسر رسیدیم. سه خوابگاه برای بانوان و سه خوابگاه برای آقایان در نظر گرفته شد.
همان‌گونه که اشاره شد مجموعۀ شهید عظیمی، کاملاً برای معلولان دسترس‌پذیر است و یکی از معدود مجموعه‌هایی در سطح کشور محسوب می‌شود که تمامی جوانب مناسب‌سازی در آن رعایت شده است. یکی دیگر از نقاط قوت مجموعۀ شهید عظیمی بابلسر، علاوه بر امکانات مناسب در خوابگاه‌ها، کیفیت بالای غذای آن است. معمولاً در بیشتر امور عادت داریم سازمان بهزیستی و اقدامات آن را زیر سؤال ببریم و از مسئولان امر انتقاد کنیم، اما اگر بخواهیم یکی از خدمات قابل‌قبول بهزیستی را نام ببریم، بی‌تردید مجموعۀ خدماتی است که در اردوگاه شهید عظیمی بابلسر به مددجویان بهزیستی ارائه می‌شود. در این مجموعه هزینه‌ای بابت اسکان در خوابگاه‌ها دریافت نمی‌شود و هزینه‌ای که بابت سِرو غذا دریافت می‌کنند، عملاً معادل هزینۀ مخلفات جانبی ناهار و شام است. برخورد کارمندان رستوران و مسئولان پذیرش نیز بسیار مناسب بود. تنها عاملی که در آن چند روز باعث دلخوری و تکدر خاطر اعضا شد، برخورد‌های حراست مجموعه با دورهمی دوستانه و شاد مددجویان بود؛ تا جایی که چندین بار در این ارتباط به سرپرست اردو تذکر دادند. وقتی هم که از آنها خواستیم آمفی‌تئاتر مجموعه را برای دو ساعت در اختیار اعضای انجمن قرار دهند، ابتدا موافقت کردند تا اعضای انجمن در آنجا دور هم جمع شوند، اما دوباره تماس گرفتند و اعلام کردند این برنامه نیز به علت تقارن با روز پانزدهم خرداد لغو شده است و از بالا دستور داده‌اند این دورهمی برگزار نشود.
چند پیشنهاد برای افزایش کارایی مجموعۀ شهید عظیمی
از زمانی که طرح عقب‌نشینی شصت متر برای دستگاه‌های دولتی از ساحل دریا اجرا شده است، اردوگاه شهید عظیمی مانند سابق یک مجموعۀ کاملاً بسته به شمار نمی‌آید و رفت‌وآمد از ساحل دریا به داخل مجموعه امکان‌پذیر است؛ هرچند برای آن منطقه نگهبان و حراست در نظر گرفته‌اند که هرکسی به‌راحتی وارد اردوگاه نشود. همچنین مددجویان امکان رفتن به کنار ساحل را دارند، اما در عرض اردوگاه شهید عظیمی که ششصدوپنجاه متر است، منطقۀ شنا ممنوع اعلام شده است و مددجویان برای شنا در دریا باید از اردوگاه خارج شوند. این در حالی است که منطقۀ کناری اردوگاه شهید عظیمی جزءِ مناطق طرح سالم‌سازی دریا به حساب نمی‌آید و شنا در آن منطقه نیز خطرات خاص خود را دارد. اگر مسئولان امر تدابیری را اتخاذ می‌کردند که ساحل اردوگاه شهید عظیمی بابلسر برای شنا در اختیار اعضای اردوگاه قرار گیرد و چند ناجی نیز در آن بخش مستقر می‌شدند، دیگر مددجویان مجبور نبودند در بخش‌هایی شنا کنند که خارج از محدودۀ شنا است. بخش سالم‌سازی دریا نیز فاصلۀ زیادی با اردوگاه دارد.
یکی دیگر از امکانات مجموعه شهید عظیمی بابلسر، سالن گل‌بال این مجموعه است. می‌توان در ایامی که اردو‌های تیم ملی فوتبال و گل‌بال آقایان و بانوان در مجموعه برگزار نمی‌شود، سالن فوتسال و گل‌بال را در اختیار انجمن‌ها قرار داد تا به‌نوعی بتوانند از این طریق اوقات فراغت اعضای خود را پر کنند.
مَخلص کلام آنکه، کشور ما به چندین اردوگاه مجهز برای معلولان مانند شهید عظیمی بابلسر نیاز دارد؛ مجموعه‌های فرهنگی‌ورزشی که معلولان بتوانند با فراغ بال از آن استفاده کنند و از امکانات رفاهی آن لذت ببرند.
متأسفانه پس از پیروزی انقلاب اسلامی مسئولان امر توجه چندانی به ساخت و توسعۀ مجموعه‌های این‌چنینی در سطح کشور نداشته‌اند. تقریباً می‌توان گفت فرصت‌ها از دست رفته است؛ چراکه دو یا سه دهه قبل، ساخت شهرک‌های این‌چنینی برای معلولان امکان‌پذیرتر بود. شاید در حال حاضر و با مشکلات بسیاری که سازمان‌های دولتی در زمینۀ منابع مالی و اعتباری با آن مواجه هستند، کمتر بتوان مجموعه‌هایی را با موقعیت شهید عظیمی بابلسر به بهره‌برداری رساند؛ مجموعه‌هایی که فراهم کردن زمین، طراحی و ساخت و تجهیز آن به ده‌ها هزارمیلیارد تومان اعتبار نیاز دارد؛ مبلغی که دیگر نه در توان نهاد‌های عمومی و انقلابی است، نه در توان بخش خصوصی، پس بهتر است قدر داشته‌های فعلی را بدانیم و با یک مدیریت کارآمد، مانع مستهلک شدن ظرفیت‌ها و امکانات مشابه شویم."
audio/mana-5a895199d8edd337efea.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (خرداد 1402)
منصور شادکام
مخاطبان نسل مانا می‌توانند در ادامه، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان در طول خردادماه گذشته را از نظر بگذرانند. همچنین نسخۀ صوتی این گزارش هم با صدای مهندس شادکام، قائم‌مقام انجمن، در پایان همین نوشته در وبگاه نسل مانا در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.
ابتدا لازم می‌دانم از حمایت حامیان نسل مانا، بانک مسکن، بانک مهر ایرانیان، پرداخت الکترونیک سداد و شرکت پکتوس و همچنین تلاش‌های تک‌تک اعضای هیئت تحریریۀ نسل مانا، به ویژه جناب رنجبر، مسئول چاپ بریل نشریه سپاس‌گزاری کنم که با تلاش شبانه‌روزی، شرایط عرضۀ این نشریه را فراهم می‌آورند. لازم می‌دانم بار دیگر از این طریق درگذشت همسر محترم سرکار خانم عباسیون، از اعضای هیئت‌مدیرۀ انجمن را به ایشان تسلیت عرض کنم و برای آن مرحوم، غفران الهی و برای سایر بازماندگان از درگاه خداوند صبر آرزو کنم.
در طول چند سال گذشته تولید محتوای علمی از دغدغه‌های انجمن نابینایان ایران بوده است و این انجمن تلاش کرده است بخشی از منابع مادی و معنوی خود را به این کار اختصاص دهد تا هم بتوانیم کمبود‌های علمی مرتبط با حوزه نابینایان را جبران کنیم و هم شاید مشوقی باشیم برای فعالان دانشگاهی تا مگر انگیزه‌ای برای انجام پژوهش و تولید محتوای علمی در زمینۀ نابینایان پیدا کنند. حالا هم انجمن نابینایان ایران پیش‌قدم تولید یک مقالۀ علمی مرتبط با نیاز‌های نابینایان شده است. با توجه به تغییرات عمده و گسترده‌ای که در زمینه شهرسازی در حال وقوع است و پیوندی که میان شهرسازی و فناوری‌های روز در حال برقراری است، همواره این نگرانی وجود داشته که مبادا نابینایان در این تغییرات مغفول بمانند و شهر‌های آینده، برای همگان جایی راحت‌تر برای زندگی و برای شهروندان نابینا، مانع به حساب بیایند. لزوم تبیین علمی ویژگی‌های شهر‌های آینده و ترسیم نیاز‌های افراد نابینا در شهر‌های آینده، موضوع مقاله‌ای شد که نگارندۀ این گزارش، با همکاری حسین سراوانی، از پژوهشگران همکار و همدل با انجمن نابینایان ایران، آن را تهیه و تدوین کردند. چون مقاله با استاندارد‌های مقاله‌های علمی طراحی شده است و مخاطب آن افراد دانشگاهی هستند، ترجیح دادیم در این شماره از نسخۀ الکترونیکی و بریل ماهنامه به معرفی مقاله بسنده کنیم و نسخۀ کامل آن را، مستقل، در وبگاه مجلۀ نسل مانا منتشر کنیم تا علاقه‌مندان با مراجعه به این وبگاه بتوانند متن کامل آن را مطالعه کنند.
یکی دیگر از فعالیت‌های اصلی انجمن نابینایان ایران در حوزۀ فرهنگ، موضوع برگزاری دومین دورۀ جشنوارۀ کتاب افراد دارای معلولیت ایران (کاما) است؛ جشنواره‌ای که نخستین دورۀ آن در آذر 1398 برگزار شد و بنا داشتیم دومین دورۀ آن را هم در آذر 1400 برگزار کنیم که به‌خاطر همه‌گیری کرونا این امکان فراهم نشد. در روز هفتم خرداد، دومین جلسۀ دبیرخانۀ جشنواره با حضور نمایندگانی از سازمان‌ها، انجمن‌ها و نهاد‌های کشوری ذی‌ربط برگزار شد و هماهنگی‌های لازم به‌منظور برگزاری هرچه باشکوه‌تر این جشنواره ملی صورت پذیرفت. بر اساس تصمیمات اتخاذ شده قرار است فراخوان و شیوه‌نامه شرکت در جشنواره در ابتدای تیر سال جاری منتشر شود تا آن دسته از افراد دارای معلولیت که در زمینه‌های گوناگون علمی و فرهنگی آثاری منتشر کرده‌اند، آنها را برای داوری به دبیرخانۀ جشنواره ارسال کنند. بر اساس تصمیم برگزارکنندگان جشنواره مقرر گردید افراد دارای معلولیت که کتابی را تألیف یا ترجمه و بعد از سال 1393 منتشر کرده باشند، بتوانند آثارشان را برای داوری به دبیرخانه ارسال کنند.
در زمینۀ ارسال آثار هیچ محدودیتی وجود ندارد و تنها موردی که بر آن تأکید شده این است که این آثار نباید در جشنوارۀ کتاب افراد نابینا و کم‌بینا، برگزار شده در اسفند 1396 و نخستین دورۀ جشنواره کاما، برگزار شده در آذر 1398 شرکت داده شده باشند.
داوری جشنواره کاما به عهدۀ متخصصان این امر گذاشته شده که در این زمینه خانۀ کتاب با انجمن همکاری داشته است. داوران خانۀ کتاب قرار است آثار را بررسی و نمره‌گذاری کنند؛ کتاب‌هایی که بیش از ۸۰درصد نمره را کسب کنند، به‌عنوان اثر برگزیده و آن دسته از آثاری که نمره‌هایی بین 70 تا 80 دریافت می‌کنند، به‌عنوان آثار شایستۀ تقدیر در نظر گرفته خواهند شد و با جوایز نفیسی از پدید‌آورندگانشان تقدیر می‌شود.
داوری کتاب‌های بریل منتشر شده هم ازجمله بخش‌هایی است که در این جشنواره انجام خواهد شد. بنا است در دومین دورۀ جشنواره کاما، مؤسّسه‌ها و انجمن‌هایی که در زمینۀ نشر بریل فعالیت می‌کنند، آثار خود را برای داوری، در اختیار داوران جشنواره که همگی از متخصصان و صاحب‌نظران حوزۀ بریل خواهند بود، قرار دهند. این بخش از جشنواره به‌منظور ترویج مطالعۀ بریل و به پاسداشت جایگاه این خط در میان نابینایان برگزار خواهد شد. افزون بر همۀ اینها، به‌منظور تشویق رسانه‌ها برای پوشش خبری هرچه بهتر این جشنواره، بنا داریم جوایز نفیسی را هم برای عکاسان یا خبرنگارانی در نظر بگیریم که بهترین پوشش رسانه‌ای را برای آیین اختتامیه انجام داده باشند.
ما در انجمن نابینایان ایران به‌خوبی واقفیم که امروزه فرهنگ اهمیت بسیاری دارد و در کنار سایر ارکان جامعه، از مهم‌ترین عوامل توسعه‌یافتگی محسوب می‌شود. همچنین نیک می‌دانیم که در بررسی شاخص توسعه‌یافتگی فرهنگی، کتاب‌خوانی یکی از موارد تأثیر‌گذار محسوب می‌شود؛ ازهمین‌رو می‌کوشیم تا در ترویج کتاب‌خوانی بکوشیم. همچنین تلاش می‌کنیم به آن دسته از افراد دارای معلولیت هم که سعی می‌کنند در بازار نشر کتاب فعالیت داشته باشند، کمک کنیم تا بتوانند آثارشان را منتشر کنند، به فروش برسانند و حضور مؤثر‌تری در جامعه داشته باشند؛ بنابراین از خوانندگان و شنوندگان این گزارش هم می‌خواهیم چنان‌که فرد دارای معلولیتی را می‌شناسند که در زمینۀ تألیف یا ترجمه فعالیت می‌کند، اطلاعات مربوط به چگونگی مشارکت در دومین دورۀ کاما را در اختیارش بگذارند.
در پایان لازم است به یکی دیگر از فعالیت‌های انجمن در ماه گذشته، یعنی برگزاری اردوی سه‌روزه در بابلسر هم اشاره کنم که گزارش مشروحی از این اردو را در بخش یادداشت مدیر‌مسئول مطالعه خواهید کرد. امیدواریم بتوانیم با تلاش شبانه‌روزی، گامی مثبت برای بهبود کیفیت زندگی افراد با آسیب بینایی در ایران برداریم."
audio/mana-6cb1e595aa0f65e68237.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (خرداد 1402)
منصور شادکام
مخاطبان نسل مانا می‌توانند در ادامه، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان در طول خردادماه گذشته را از نظر بگذرانند. همچنین نسخۀ صوتی این گزارش هم با صدای مهندس شادکام، قائم‌مقام انجمن، در پایان همین نوشته در وبگاه نسل مانا در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.
ابتدا لازم می‌دانم از حمایت حامیان نسل مانا، بانک مسکن، بانک مهر ایرانیان، پرداخت الکترونیک سداد و شرکت پکتوس و همچنین تلاش‌های تک‌تک اعضای هیئت تحریریۀ نسل مانا، به ویژه جناب رنجبر، مسئول چاپ بریل نشریه سپاس‌گزاری کنم که با تلاش شبانه‌روزی، شرایط عرضۀ این نشریه را فراهم می‌آورند. لازم می‌دانم بار دیگر از این طریق درگذشت همسر محترم سرکار خانم عباسیون، از اعضای هیئت‌مدیرۀ انجمن را به ایشان تسلیت عرض کنم و برای آن مرحوم، غفران الهی و برای سایر بازماندگان از درگاه خداوند صبر آرزو کنم.
در طول چند سال گذشته تولید محتوای علمی از دغدغه‌های انجمن نابینایان ایران بوده است و این انجمن تلاش کرده است بخشی از منابع مادی و معنوی خود را به این کار اختصاص دهد تا هم بتوانیم کمبود‌های علمی مرتبط با حوزه نابینایان را جبران کنیم و هم شاید مشوقی باشیم برای فعالان دانشگاهی تا مگر انگیزه‌ای برای انجام پژوهش و تولید محتوای علمی در زمینۀ نابینایان پیدا کنند. حالا هم انجمن نابینایان ایران پیش‌قدم تولید یک مقالۀ علمی مرتبط با نیاز‌های نابینایان شده است. با توجه به تغییرات عمده و گسترده‌ای که در زمینه شهرسازی در حال وقوع است و پیوندی که میان شهرسازی و فناوری‌های روز در حال برقراری است، همواره این نگرانی وجود داشته که مبادا نابینایان در این تغییرات مغفول بمانند و شهر‌های آینده، برای همگان جایی راحت‌تر برای زندگی و برای شهروندان نابینا، مانع به حساب بیایند. لزوم تبیین علمی ویژگی‌های شهر‌های آینده و ترسیم نیاز‌های افراد نابینا در شهر‌های آینده، موضوع مقاله‌ای شد که نگارندۀ این گزارش، با همکاری حسین سراوانی، از پژوهشگران همکار و همدل با انجمن نابینایان ایران، آن را تهیه و تدوین کردند. چون مقاله با استاندارد‌های مقاله‌های علمی طراحی شده است و مخاطب آن افراد دانشگاهی هستند، ترجیح دادیم در این شماره از نسخۀ الکترونیکی و بریل ماهنامه به معرفی مقاله بسنده کنیم و نسخۀ کامل آن را، مستقل، در وبگاه مجلۀ نسل مانا منتشر کنیم تا علاقه‌مندان با مراجعه به این وبگاه بتوانند متن کامل آن را مطالعه کنند.
یکی دیگر از فعالیت‌های اصلی انجمن نابینایان ایران در حوزۀ فرهنگ، موضوع برگزاری دومین دورۀ جشنوارۀ کتاب افراد دارای معلولیت ایران (کاما) است؛ جشنواره‌ای که نخستین دورۀ آن در آذر 1398 برگزار شد و بنا داشتیم دومین دورۀ آن را هم در آذر 1400 برگزار کنیم که به‌خاطر همه‌گیری کرونا این امکان فراهم نشد. در روز هفتم خرداد، دومین جلسۀ دبیرخانۀ جشنواره با حضور نمایندگانی از سازمان‌ها، انجمن‌ها و نهاد‌های کشوری ذی‌ربط برگزار شد و هماهنگی‌های لازم به‌منظور برگزاری هرچه باشکوه‌تر این جشنواره ملی صورت پذیرفت. بر اساس تصمیمات اتخاذ شده قرار است فراخوان و شیوه‌نامه شرکت در جشنواره در ابتدای تیر سال جاری منتشر شود تا آن دسته از افراد دارای معلولیت که در زمینه‌های گوناگون علمی و فرهنگی آثاری منتشر کرده‌اند، آنها را برای داوری به دبیرخانۀ جشنواره ارسال کنند. بر اساس تصمیم برگزارکنندگان جشنواره مقرر گردید افراد دارای معلولیت که کتابی را تألیف یا ترجمه و بعد از سال 1393 منتشر کرده باشند، بتوانند آثارشان را برای داوری به دبیرخانه ارسال کنند.
در زمینۀ ارسال آثار هیچ محدودیتی وجود ندارد و تنها موردی که بر آن تأکید شده این است که این آثار نباید در جشنوارۀ کتاب افراد نابینا و کم‌بینا، برگزار شده در اسفند 1396 و نخستین دورۀ جشنواره کاما، برگزار شده در آذر 1398 شرکت داده شده باشند.
داوری جشنواره کاما به عهدۀ متخصصان این امر گذاشته شده که در این زمینه خانۀ کتاب با انجمن همکاری داشته است. داوران خانۀ کتاب قرار است آثار را بررسی و نمره‌گذاری کنند؛ کتاب‌هایی که بیش از ۸۰درصد نمره را کسب کنند، به‌عنوان اثر برگزیده و آن دسته از آثاری که نمره‌هایی بین 70 تا 80 دریافت می‌کنند، به‌عنوان آثار شایستۀ تقدیر در نظر گرفته خواهند شد و با جوایز نفیسی از پدید‌آورندگانشان تقدیر می‌شود.
داوری کتاب‌های بریل منتشر شده هم ازجمله بخش‌هایی است که در این جشنواره انجام خواهد شد. بنا است در دومین دورۀ جشنواره کاما، مؤسّسه‌ها و انجمن‌هایی که در زمینۀ نشر بریل فعالیت می‌کنند، آثار خود را برای داوری، در اختیار داوران جشنواره که همگی از متخصصان و صاحب‌نظران حوزۀ بریل خواهند بود، قرار دهند. این بخش از جشنواره به‌منظور ترویج مطالعۀ بریل و به پاسداشت جایگاه این خط در میان نابینایان برگزار خواهد شد. افزون بر همۀ اینها، به‌منظور تشویق رسانه‌ها برای پوشش خبری هرچه بهتر این جشنواره، بنا داریم جوایز نفیسی را هم برای عکاسان یا خبرنگارانی در نظر بگیریم که بهترین پوشش رسانه‌ای را برای آیین اختتامیه انجام داده باشند.
ما در انجمن نابینایان ایران به‌خوبی واقفیم که امروزه فرهنگ اهمیت بسیاری دارد و در کنار سایر ارکان جامعه، از مهم‌ترین عوامل توسعه‌یافتگی محسوب می‌شود. همچنین نیک می‌دانیم که در بررسی شاخص توسعه‌یافتگی فرهنگی، کتاب‌خوانی یکی از موارد تأثیر‌گذار محسوب می‌شود؛ ازهمین‌رو می‌کوشیم تا در ترویج کتاب‌خوانی بکوشیم. همچنین تلاش می‌کنیم به آن دسته از افراد دارای معلولیت هم که سعی می‌کنند در بازار نشر کتاب فعالیت داشته باشند، کمک کنیم تا بتوانند آثارشان را منتشر کنند، به فروش برسانند و حضور مؤثر‌تری در جامعه داشته باشند؛ بنابراین از خوانندگان و شنوندگان این گزارش هم می‌خواهیم چنان‌که فرد دارای معلولیتی را می‌شناسند که در زمینۀ تألیف یا ترجمه فعالیت می‌کند، اطلاعات مربوط به چگونگی مشارکت در دومین دورۀ کاما را در اختیارش بگذارند.
در پایان لازم است به یکی دیگر از فعالیت‌های انجمن در ماه گذشته، یعنی برگزاری اردوی سه‌روزه در بابلسر هم اشاره کنم که گزارش مشروحی از این اردو را در بخش یادداشت مدیر‌مسئول مطالعه خواهید کرد. امیدواریم بتوانیم با تلاش شبانه‌روزی، گامی مثبت برای بهبود کیفیت زندگی افراد با آسیب بینایی در ایران برداریم."
audio/mana-531312c7d6159357bd1d.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
مرور این ماه را با مدیر فنی دسترسی‌پذیری بنیاد موزیلا آغاز خواهیم کرد؛ او دربارۀ دسترسی‌پذیری مرورگر فایرفاکس برایمان خواهد گفت. از یک زوج خواهیم شنید که دست به یک رکوردزنی تاریخی خواهند زد و همچنین با شما در دنیای اشتغال گشتی خواهیم زد و با یک شرکت قدیمی آمریکایی آشنا خواهیم شد که حل معضل اشتغال نابینایان را به‌عنوان هدف اصلی‌اش برگزیده است.
یار قدیمی ان‌وی‌دی‌ای، مدیر امروز در بنیاد موزیلا
ورود جیمز به بنیاد موزیلا هم‌زمان با روز‌هایی بود که تغییری در معماری پردازنده‌ها منجر به قطع دسترسی کاربران نابینا به فایرفاکس شده بود. کاربران قدیمی‌تر حتماً به خاطر می‌آورند که با انتشار نسخۀ 57 از مرورگر فایرفاکس، صفحه‌خوان‌ها دیگر قادر به پشتیبانی از این مرورگر نبودند و طرفداران نابینای فایرفاکس تا مدت‌ها مجبور به جایگزین کردن آن با سایر مرورگر‌ها شدند. جیمز در این گفت‌وگو از علت این اختلال و چگونگی برطرف کردن آن و همچنین شیوۀ فعالیت گروهش در بنیاد موزیلا هم برایمان توضیحاتی را ارائه کرده است که پرداختن به آن را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم. زندگی شخصی جیمز هم جنبه‌های جالب‌توجهی دارد که اگر شنوندۀ نسخه صوتی پیشخوان باشید با شما به اشتراک گذاشته خواهد شد.
یک آسمان پرندۀ عاشق
فانوسی به قدمت یک قرن
لایتهاوس در این مسیر اقدامات فراوانی را انجام داده و در همین راستا وبگاه جامع و کاملی را هم راه‌اندازی کرده است که پرداختن به همۀ این جزئیات از حوصلۀ این نوشته خارج خواهد بود. اگر با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه باشید می‌توانید تاریخ صدساله و ریز عملکرد گردانندگان لایتهاوس را با ما مرور کنید. همچنین در نسخۀ صوتی پیشخوان، بیشتر به موضوع اشتغال خواهیم پرداخت و دربارۀ چگونگی استفاده نابینایان از اینترنت برای یافتن شغل با شنوندگانمان گفت‌وگو خواهیم کرد.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل این نوشته در وبگاه نسل مانا یا از طریق کانال‌ها و صفحاتمان در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-ab520e75f095408dbcb0.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
مرور این ماه را با مدیر فنی دسترسی‌پذیری بنیاد موزیلا آغاز خواهیم کرد؛ او دربارۀ دسترسی‌پذیری مرورگر فایرفاکس برایمان خواهد گفت. از یک زوج خواهیم شنید که دست به یک رکوردزنی تاریخی خواهند زد و همچنین با شما در دنیای اشتغال گشتی خواهیم زد و با یک شرکت قدیمی آمریکایی آشنا خواهیم شد که حل معضل اشتغال نابینایان را به‌عنوان هدف اصلی‌اش برگزیده است.
یار قدیمی ان‌وی‌دی‌ای، مدیر امروز در بنیاد موزیلا
ورود جیمز به بنیاد موزیلا هم‌زمان با روز‌هایی بود که تغییری در معماری پردازنده‌ها منجر به قطع دسترسی کاربران نابینا به فایرفاکس شده بود. کاربران قدیمی‌تر حتماً به خاطر می‌آورند که با انتشار نسخۀ 57 از مرورگر فایرفاکس، صفحه‌خوان‌ها دیگر قادر به پشتیبانی از این مرورگر نبودند و طرفداران نابینای فایرفاکس تا مدت‌ها مجبور به جایگزین کردن آن با سایر مرورگر‌ها شدند. جیمز در این گفت‌وگو از علت این اختلال و چگونگی برطرف کردن آن و همچنین شیوۀ فعالیت گروهش در بنیاد موزیلا هم برایمان توضیحاتی را ارائه کرده است که پرداختن به آن را به نسخۀ صوتی پیشخوان وامی‌گذاریم. زندگی شخصی جیمز هم جنبه‌های جالب‌توجهی دارد که اگر شنوندۀ نسخه صوتی پیشخوان باشید با شما به اشتراک گذاشته خواهد شد.
یک آسمان پرندۀ عاشق
فانوسی به قدمت یک قرن
لایتهاوس در این مسیر اقدامات فراوانی را انجام داده و در همین راستا وبگاه جامع و کاملی را هم راه‌اندازی کرده است که پرداختن به همۀ این جزئیات از حوصلۀ این نوشته خارج خواهد بود. اگر با نسخۀ صوتی پیشخوان همراه باشید می‌توانید تاریخ صدساله و ریز عملکرد گردانندگان لایتهاوس را با ما مرور کنید. همچنین در نسخۀ صوتی پیشخوان، بیشتر به موضوع اشتغال خواهیم پرداخت و دربارۀ چگونگی استفاده نابینایان از اینترنت برای یافتن شغل با شنوندگانمان گفت‌وگو خواهیم کرد.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل این نوشته در وبگاه نسل مانا یا از طریق کانال‌ها و صفحاتمان در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-2d7990d0a02b5b5e25ca.mp3,"کارنامه‌ای برای آنها که کارنامه می‌دهند آیا عملکرد مدارس نابینایان نمره قبولی می‌گیرد؟
زهرا همت
خرداد که می‌رسد، همه‌جا پر می‌شود از صحبت امتحان، انگار اضطراب امتحان، حتی از دل کسانی که سال‌ها پیش تحصیلاتشان را به پایان رسانده‌اند، رفتنی نیست. همه آن روز‌ها و شب‌های پر‌التهاب را خوب به خاطر داریم و گمان نمی‌کنم آن حال و هوا به این سادگی‌ها فراموش‌شدنی باشد. کم نیستند کسانی که هنوز برخی شب‌ها خواب جلسۀ امتحان و برگۀ سفید و ذهن خالی می‌بینند و بسیارند افرادی که با کابوس کارنامه‌ای پر از نمرات مردودی از خواب بیدار می‌شوند و چقدر طول می‌کشد تا یادشان بیاید که سال‌ها از روز‌های مدرسه و امتحان گذشته است! اضطراب امتحان و نمره، تا چه اندازه روان ما را تحت تأثیر قرار داده که پس از سال‌ها، آن روز‌ها و آن حال و هوا، دوباره در ذهنمان زنده می‌شود؟ این کابوس‌ها و خاطرات دلهره‌آور تا کجا و کدام روز همراه ما می‌آیند؟ آیا روزی می‌رسد که آن ترس‌ها را فراموش کنیم؟ راستی! کی نوبت مدرسه‌ها می‌شود؟ چه زمانی نوبت مدرسه‌هاست که ارزیابی شوند؟ چه کسی قرار است نظام آموزشی را ارزیابی کند و برای هر مدرسه، کارنامه‌ای صادر کند؟ آیا مدارس وظایفی را که بر عهده دارند، به‌درستی انجام می‌دهند؟ یا بهتر است بگوییم: آیا مدارس، تمام وظایفی را که بر عهده‌شان گذاشته شده انجام می‌دهند یا بنا به سلیقۀ هر مدیر و معلم و… بخشی از وظایف مدرسه کنار گذاشته می‌شود و در گوشه‌ای خاک می‌گیرد و فراموش می‌شود؟
بر اساس نظر متخصصان، مدرسه نهادی برای انتقال دانش‌آموزان از خانه به جامعه است. مدارس آمده‌اند که دانش‌آموزان را از جنبه‌های گوناگون برای ورود به جامعه‌ای بزرگ‌تر و بر عهده گرفتن نقشی در آن آماده کنند. این نظریه بدان معناست که مدارس، تنها جایی برای یادگیری مطالب کتاب‌های درسی نیستند و دانش‌آموزان می‌بایست در کنار سرفصل‌های کتب درسی، مهارت‌های بسیاری را برای ورود به جامعه فرابگیرند. به نظر می‌رسد مدارس استثنایی نیز نه‌تنها از این قاعده مستثنا نیستند، بلکه به این دلیل که کودکان دارای نیاز‌های ویژه، نمی‌توانند بسیاری از مهارت‌های مورد نیاز را به همان شیوۀ هم‌سالان فاقد نیاز‌های ویژه خود بیاموزند و آموزش بسیاری از این مهارت‌های روزمره زندگی، نیاز به دانش و تخصص دارد و والدینِ این کودکان نمی‌توانند به‌خوبی از عهدۀ آن بر‌آیند؛ نقش بسیار پر‌رنگ‌تر و حساس‌تری دارند. این مدارس می‌بایست ضمن آموزش مهارت‌های مورد نیاز به کودکان، آموزش‌های لازم را برای خانواده‌های آنان نیز فراهم کنند تا بتوانند با همکاری خانواده‌ها به اهداف مطلوب نظام آموزشی دست یابند.
در فرصت اندک این نوشتار، بنا داریم به مدارس ویژۀ آموزش دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی بپردازیم. نیاز به یاد‌آوری نیست که در حال حاضر، کودکان با آسیب بینایی هم می‌توانند در مدارس ویژۀ دانش‌آموزان با آسیب بینایی و هم در مدارس پذیرا تحصیل کنند. زمانی که این دانش‌آموزان، مدارس پذیرا را انتخاب می‌کنند و وارد طرح آموزش فراگیر می‌شوند، باید علاوه بر کلاس‌های عادی و یادگیری محتوای درسی، با یک معلم ویژه در ارتباط باشند و برخی مهارت‌ها توسط این معلمان آموزش داده شود، ولی متأسفانه بر اساس مشاهدات نگارنده، این دانش‌آموزان اغلب از این امکان محروم می‌مانند و در مدارس عادی و در کنار هم‌سالان فاقد آسیب بینایی خود، بدون هیچ حمایتی تحصیل می‌کنند و تنها به یادگیری محتوای کتب درسی بسنده می‌شود.
در اینجا قصد داریم به دانش‌آموزانی بپردازیم که مدارس ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را برای تحصیل انتخاب می‌کنند. این دانش‌آموزان انتظار دارند که در مدرسه علاوه بر یادگیری محتوای کتب درسی، مهارت‌های روزمره زندگی را بیاموزند. در اصل می‌توان گفت یادگیری این مهارت‌ها از مهم‌ترین وظایف مدارس ویژه است؛ چرا‌که این مدارس تنها مکان‌هایی هستند که آموزش این مهارت‌ها را به‌طور رایگان برای دانش‌آموزان فراهم می‌کنند، اما سؤال اینجاست که آیا واقعاً این آموزش‌ها ارائه می‌شوند یا روی کاغذ باقی می‌مانند؟
از مهم‌ترین نیاز‌های فرد با آسیب بینایی، جرئت‌ورزی است. مدارس ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید محیطی کاملاً مناسب‌سازی شده و امن داشته باشند تا امکان حرکت آزادانه و بدون ترس در کنکاش محیط برای دانش‌آموزان فراهم شود. دانش‌آموزان باید بتوانند در محیطی کم‌خطر، بازی و جست‌و‌خیز کنند. نیک می‌دانیم که بسیاری از مهارت‌های مورد نیاز کودکان، به‌سادگی از طریق بازی قابل‌آموزش است، ولی آیا محیط مدارس ویژۀ افراد با آسیب بینایی فضای مناسب بازی را برای دانش‌آموزان فراهم کرده است؟ یا در صورت فراهم بودن فضا، اجازۀ حرکت و بازی به بچه‌ها داده می‌شود؟ یا برعکس، کودکان تنها در محیطی دور از هم‌سالانشان نگهداری می‌شوند؟
اغلب والدین کودکان با آسیب بینایی، تصور صحیحی از توانایی‌های فرزندشان برای انجام مستقل امور شخصی ندارند؛ به‌طور مثال آنها فکر نمی‌کنند که فرزند آسیب‌دیدۀ بینایی بتواند به‌تنهایی رفت‌و‌آمد و خرید کند؛ بنابراین برداشتن گام‌های اولیه در مسیر آگاهی‌بخشی والدین و جرئت‌بخشی کودکان بر عهدۀ مدرسه است.
پس‌ازاینکه دانش‌آموزان و والدین، آگاه شدند و جرئت و جسارت کافی ایجاد شد، نوبت به آموزشِ یکی از مهم‌ترین مهارت‌های مورد نیاز افراد با آسیب بینایی، یعنی مهارت جهت‌یابی و حرکت می‌رسد. بر‌خلاف تصور برخی، آموزش جهت‌یابی و حرکت یک کار کاملاً حرفه‌ای و تخصصی است و مربیان آموزش‌دیده و متخصص این کار باید در مدارس حضور داشته باشند، اما آیا قوانین تخصیص نیروی انسانی آموزش‌وپرورش به مدارس ویژۀ افراد با آسیب‌ بینایی اجازۀ داشتن چنین مربیانی را می‌دهد؟ متأسفانه خیر! در تخصیص نیروی انسانی مدارس تنها به تعداد دانش‌آموزان هر مدرسه توجه می‌شود و با عنایت به تعداد پایین دانش‌آموزان در مدارس ویژه، نیروی انسانی کافی به این مدارس داده نمی‌شود. بر‌خلاف شعار‌های همیشگی مسئولین مبنی بر استخدام متخصصان توان‌بخشی در آموزش‌وپرورش استثنایی، در حال حاضر تعداد کمی از مدارس هستند که کاردرمانگر یا گفتاردرمانگر در آنها مشغول به فعالیت هستند. مربی جهت‌یابی و حرکت که دیگر جای خود دارد و مانند همیشه که دانش‌آموزان با آسیب بینایی نادیده گرفته می‌شوند؛ جذب مربی متخصص جهت‌یابی و حرکت، حتی در شعار‌های مسئولان هم جایگاهی ندارد.
در اینجا این پرسش به ذهن می‌رسد که آیا ساعت‌های آموزشی که همان ساعت حضور دانش‌آموزان در مدرسه است، اجازۀ تدارک برنامه‌هایی برای آموزش مهارت‌های مورد نیاز افراد با آسیب بینایی را می‌دهد؟ دانش‌آموزان در مدارسی هستند که از لحظۀ ورود تا خروجشان از مدرسه با ریاضی، فارسی، علوم و… برنامه‌ریزی شده است، پس چه زمانی باید به آموزش مهارت‌ها اختصاص داده شود؟ متأسفانه این اشکال در برنامه‌ریزی در کنار نبودن محیط، امکانات و نیروی انسانی متخصص، از مهم‌ترین دلایل اجرایی نشدن برنامه‌های توان‌بخشی مدارس هستند. آیا سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی کشور به‌عنوان متولی آموزش افراد با آسیب بینایی برنامه‌ای برای جبران این نقص بزرگ در مدارس ویژه دارد؟ آیا بهتر نیست مسئولان، با در نظر گرفتن برنامۀ زمانی ویژه‌ای برای مدارس استثنایی، زمان اضافه‌ای را به‌عنوان ساعت رسمی مدارس، برای برنامه‌های توان‌بخشی در نظر بگیرند؟ با توجه به تعداد پایین دانش‌آموزان با آسیب بینایی و فضای بزرگ و مناسب اغلب مدارس ویژه، امکان توان‌بخشی دانش‌آموزان در صورت برنامه‌ریزی صحیح و وجود مربیان متخصص، فراهم می‌شود.
آرزومندیم که آموزش‌وپرورش استثنایی اندکی از نظام سنتی آموزش صرف محتوای کتاب‌های درسی فاصله بگیرد و اهمیت و ارزش بیشتری برای مهارت‌آموزی و توان‌بخشی دانش‌آموزان قائل شود، زیرا از این طریق است که مدرسه می‌تواند دانش‌آموزان را برای ورود به جامعه و بر‌عهده‌گیری نقش‌های اجتماعی آماده کرد. آرزوی روزی را داریم که افراد دانشمند و توانمند را از مدارس ویژه به جامعه هدیه دهیم."
audio/mana-f435088e8bc43434a801.mp3,"آغاز سفر: پرواز
فاطمه جوادیان
با عصا طول پلهٔ اول را بررسی می‌کنم. با دست دیگرم نردهٔ فلزی را لمس می‌کنم. یک پله به بالا می‌روم. دستم را از روی نرده برمی‌دارم و از باقی پله‌ها به کمک عصا بالا می‌روم. از کوله‌پشتی استفاده می‌کنم. گاهی لازم می‌شود نرده را بگیرم. وقتی مأمور پرواز میزان توانایی‌ام را پرسیده بود، به او گفته‌ام اگر کسی مرا تا کنار پله‌ها راهنمایی کند، قادر هستم از پله‌ها بالا بروم. آنها هم همین کار را کرده‌اند. حالا مگر این پله‌ها تمام می‌شود؟! هرچه در سالن سی‌آی‌پی از من پذیرایی کرده‌اند، زیر بار کوله‌پشتی و این پله‌های بی‌پایان هضم می‌شود.
به‌محض رسیدنم به فرودگاه، مأموران سی‌آی‌پی چمدانم را از صندوق ماشین برداشته‌اند و جسته‌گریخته با رعایت شدید ملاحظات شرعی، مرا تا سالن مربوط راهنمایی کرده‌اند، البته خانم‌هایی هم که درگیر ملاحظات شرعی نبودند، با اکراه یک انگشتشان را در اختیار من می‌گذاشتند که مرا راهنمایی کنند. در اینجاست که فکر می‌کنم چقدر عصایم را دوست دارم. چقدر مفید است که عصا در دست دارم.
راننده در مسیر فرودگاه با چای عناب و بهارنارنج از من پذیرایی کرده است. در اینجا هم سوپ، کمی سبزیجات و پاستا خورده‌ام. برای رفتن به دست‌شویی از خانمی کمک می‌گیرم. او مرا به یک توالت فرنگی راهنمایی می‌کند. خدمتکار است. صدای تی‌کشیدنش توجه مرا به او جلب کرد. دستم را صمیمانه‌تر گرفته است. همان ابتدا به من اطلاع می‌دهند که پلیس می‌خواهد چمدانم را باز کند. در دل از اینکه به من اطلاع داده‌اند، از آنها تشکر می‌کنم. گویا لواشک‌های پذیرایی توجه‌شان را جلب کرده است. ظرفیتم را بالا برده‌ام. تلاش کرده‌ام چیزی مرا ناراحت نکند. دو بار بازدید بدنی می‌شوم. این موضوع برای همۀ مسافران یکسان است. خانم‌های راهنما با من راحت نیستند. لبخند و گفت‌وگو هم یخشان را آب نمی‌کند. تنها دلیلی که به فکرم رسید، سبک متفاوت ما در انتخاب نوع پوشش است. یک پافر نیم‌بلند پوشیده‌ام با یک شلوار جین و شالی که زیر گلویم سفت نکرده‌ام. آنها اما لباس‌های تیره و چادر دارند. عصایم دیگر پله‌ای را لمس نمی‌کند. در سطح صاف کمی جلو می‌روم. خانم مهمان‌دار با خوش‌رویی سلام می‌کند. کارت پروازم را می‌گیرد، بازویش را به من می‌دهد و مرا تا صندلی راهنمایی می‌کند. او در طول سفر بارها به من سر می‌زند. برایم بالش و پتو می‌آورد تا راحت به صندلی تکیه کنم و پاهایم در سرمای کولر یخ نکند. من اینها را از او نخواسته‌ام. صدای توزیع پتو و بالش را هم در میان مسافران نمی‌شنوم؛ چراکه آنها در بسته‌های پلاستیکی قرار دارند.
مسافران بعد از من سوار می‌شوند. صندلی من در ردیف وسط سالن قرار دارد. جلوی من هم صندلی دیگری نیست و این کار سرویس‌دهی توسط مهمانداران را ساده‌تر می‌کند؛ برخلاف پرواز برگشت که اگر مجبور نباشم دیگر هرگز آن را انتخاب نخواهم کرد. پسر و دختر جوانی کنار من نشسته‌اند که تا پایان سفر خود را با یک بازی کامپیوتری سرگرم می‌کنند. مهماندار گفته‌های سرمهماندار را عملاً به من نشان می‌دهد. یک ماسک اکسیژن برایم می‌آورد و توضیح می‌دهد در صورت نیاز چنین وسیله‌ای از سقف آویزان می‌شود. با شکل ماسک اکسیژن آشنا هستم، اما ترجیح می‌دهم او توضیح دهد. شاید نکته‌ای در توضیحاتش باشد که من آن راندانم. جلیقهٔ نجات برایم کاملاً ناآشناست. سطح صافی که دو لوله، دو گیره، چند بند و یک حفرهٔ بزرگ در وسط دارد. اجازه می‌دهم مهماندار آن را روی سرم بگذارد. سرم از میان آن حفره بیرون می‌آید و جلیقه می‌ماند روی شانه‌هایم. او به من یاد می‌دهد که چگونه بندها را ببندم و در زمان نیاز دستگیره‌ها را بکشم تا جلیقه باد شود و اینکه اگر با کشیدن دستگیره‌ها جلیقه باد نشد، می‌توانم از طریق دمیدن در لوله‌ها آن را باد کنم. می‌خواهد دستان من با تمام آنها آشنا باشد، می‌خواهد تا جایی که می‌تواند به من احساس امنیت بدهد… که می‌دهد. اینها اما برای مسافران کناری من قابل‌درک نیست. آنها چند بار از مهماندار خواسته‌اند برود به کارهایش برسد. خودشان کارهای مرا انجام می‌دهند. من اما از مهماندار می‌خواهم هر بار که لازم می‌بیند به سراغ من بیاید.
زمانی که کارت پرواز می‌گرفتم، اعلام کردم که در فرودگاه مقصد به یک راهنما احتیاج دارم. آنها هم‌ روی کارت، نابینا، آسیستان و ویلچر را یادداشت کردند. مهماندار پیشنهاد می‌کند اگر بخواهم می‌توانم با یکی از مسافران همراه شوم. این پیشنهاد خوبی است. از او می‌خواهم ارتباط مرا با یکی از مسافران برقرار کند. یکی‌دو نفر داوطلب هستند. یک خانم که پسرش به دنبالش می‌آید و یک آقا که خودش سیم‌کارت ترکیه را دارد. لحن آقا مصمم‌تر است. واقعاً قصد مزاحمت ندارم. در پایان سفر متوجه می‌شوم که فقط یک ویلچر آورده‌اند و مهمانداران به کارمندان فرودگاه می‌گویند که ما دو دستگاه دیگر هم لازم داریم. به خانم مهماندار می‌گویم که اگر آن دو نفر دیگر مشکل حرکتی دارند، خیالشان راحت باشد، من می‌توانم راه بروم.
شمارهٔ میزبانم را به مرد راهنما می‌دهم. آنها به فرودگاه رسیده‌اند. عصایم را بسته‌ و در جیب کوله‌پشتی گذاشته‌ام.
البته این تنها زمانی است که چنین می‌کنم. در تمام مسیرها چه در کنار راهنما و چه تنها، عصایم باز است. بازوی مرد مسافر را می‌گیرم و اعلام می‌کنم که آمادهٔ حرکت هستم. خودبه‌خود او تقریباً یک‌قدم جلوتر از من حرکت می‌کند. از هواپیما خارج می‌شویم و در یک مسیر مستقیم موسوم به «خرطومی» قرار می‌گیریم. یادم نیست در کدام لحظه از خرطومی به ساختمان اصلی متصل می‌شویم. در طول مسیر از روی پله‌های برقی و راه‌های متحرک که روی نوار نقاله، روی سطح صاف حرکت می‌کند، می‌گذریم. ورودی‌های پله‌ها، راه‌های متحرک و آسانسورها در فرودگاه و تمام اماکن عمومی به سطح برجسته مجهز هستند.
در صف پاسپورت می‌مانیم. پاسپورت را تحویل می‌دهم. مسافر از من می‌خواهد روبه‌رو را نگاه کنم. عکس پاسپورت را با چهره‌هایمان تطبیق می‌دهند. پاسپورت را مهر می‌کنند و به ما تحویل می‌دهند. مشخصات چمدانم را به مسافر می‌دهم. کنار نوار نقاله می‌ایستیم. دستم را در ارتفاع مشخصی روی نوار نقاله گرفته‌ام. بارها از زیردستم عبور می‌کند. جنس‌های مختلف چمدان‌ها و بسته‌ها را لمس می‌کنم. مسافر از من می‌خواهد دستم را کنار ببرم. مبادا که باری نوک‌تیز آن را زخمی کند. سبدی اجاره می‌کند. بارها را روی آن می‌گذارد. با دوستانم تماس می‌گیرد. آنها در خروجی مرا پیدا می‌کنند. با او خداحافظی می‌کنم. سارا، دوست قدیمیم، مرا به زن و مرد جوانی معرفی می‌کند که باهم به استقبال من آمده‌اند.
چمدانم را در صندوق می‌گذارند و باهم رهسپار منطقهٔ آسیایی استانبول می‌شویم.
ادامه دارد…."
audio/mana-5f8d6a2f19007aff3d5f.mp3,"نگاهی به دسترس‌پذیری تاکسی‌های آنلاین خود‌ران ویمو برای نابینایان
میثم امینی
فناوری وسایل نقلیۀ خود‌ران سال‌هاست که توجه همه را به خود جلب کرده است و روز‌به‌روز بیشتر پیشرفت می‌کند و به استفادۀ همگانی نزدیک‌تر می‌شود. جامعۀ نابینایان یکی از گروه‌هایی است که به پیشرفت در این زمینه، بیش از دیگران توجه دارد و امیدوار است با ورود این فناوری به زندگی روزمره، یکی از بزرگ‌ترین موانع پیش روی افراد نابینا، یعنی عدم امکان رانندگی از پیش روی آنها برداشته شود.
هرچند به نظر می‌رسد که تحقق رؤیای ما دربارۀ رانندگی مستقل در یک خودروی شخصی خود‌ران هنوز از واقعیت دور است، اما فناوری حمل‌و‌نقل خود‌ران، پیشرفت‌های چشمگیری در زمینۀ دسترس‌پذیری خودروهای خود‌رانی که به‌عنوان تاکسی اینترنتی قابل‌استفاده‌اند داشته است.
با اینکه در کشور عزیزمان، ما هنوز در آرزوی باز کردن یک صفحه وب، بدون محدودیت و با سرعتی بیشتر از قدم زدن یک لاک‌پشت هستیم و چندین سال نوری با فناوری خود‌ران فاصله داریم، دانستن اینکه در دنیا چه پیشرفت‌هایی در این زمینه اتفاق افتاده است، شاید خالی از لطف نباشد.
خودروهای خود‌ران ویمو قابل‌خرید برای استفادۀ شخصی نیستند، بلکه این شرکت مجموعه‌ای از خودروها و کامیون‌های خود‌ران را در اختیار دارد که افراد می‌توانند بدون نیاز به خرید آنها، مثل تاکسی‌های اینترنتی معمولی آنها را کرایه کنند. مسئولین ویمو معتقدند که استفاده از خودروهای خود‌ران باعث افزایش امنیت جاده‌ای می‌شود، زیرا رانندۀ خود‌ران می‌تواند به‌طور دائم به اطراف خود توجه کند و مثل یک انسان، گاه و بی‌گاه، دچار پرتی حواس نمی‌شود.
چون ویمو صاحب همۀ خودروهای خود است، به‌طور منحصربه‌فردی قابلیت افزودن امکانات دسترس‌پذیری را به آنها دارد؛ چیزی که شرکت‌های تاکسی اینترنتی معمولی قادر به انجام آن نیستند. شرکت ویمو با مشاوره و همکاری جامعۀ نابینایان تلاش کرده است حداکثر دسترس‌پذیری را برای کاربران نابینای خود ارائه دهد که در ادامه با برخی از این امکانات آشنا می‌شویم.
کاربر باید برای استفاده از خدمت تاکسی اینترنتی خود‌ران ویمو وان، از برنامۀ ویمو وان استفاده کند که این برنامه طوری طراحی شده تا با صفحه‌خوان‌ها سازگاری کامل داشته باشد و به آنها اجازه دهد به‌طور مستقل با استفاده از برنامه، یک تاکسی خود‌ران را سفارش دهند.
مسافر نابینا پس از سفارش تاکسی، در فرایند سوارشدن به خودرو و پیاده شدن از آن، ممکن است با چالش‌هایی رو‌به‌رو شود. این چالش‌ها عموماً مربوط به ایجاد تعادل بین دو موضوع‌اند: پیدا کردن محلی امن برای سوارشدن به خودرو و نیاز به راه‌رفتن بیشتر برای رسیدن به آن محل؛ بنابراین ویمو اطمینان حاصل می‌کند که مسافر وقتی چنین شرایطی پیش می‌آید، از آن باخبر شود و ابزار لازم برای پیدا کردن خودرو را در اختیار او قرار می‌دهد، مثلاً ویمو حتی قبل از اینکه فرد نابینا سفرش را سفارش دهد، نسبت به پیاده‌روی زیادی که برای رسیدن به محل سوار یا پیاده شدن لازم است، به او هشدار می‌دهد تا درصورتی‌که این مقدار پیاده‌روی برای فرد قابل‌قبول نیست، سفر را لغو کند. همچنین ویمو می‌تواند در مورد سناریوهای جزئی‌تری، مثل اینکه محل پیاده شدن داخل یک پارکینگ است به کاربر اطلاع دهد.
علاوه‌بر اینها چون کاهش پیاده‌روی برای کاربران نابینا مهم است، ویمو در منوی دسترس‌پذیری برنامه خود گزینه‌ای را با عنوان «به حداقل رساندن زمان پیاده‌روی» قرار داده است که کاربر نابینا می‌تواند با فعال‌کردن آن مشخص کند که اگر امکان آن وجود دارد، خودروی سفارش‌داده‌شده باید جایی بایستد که فرد برای رسیدن به آن کمتر پیاده‌روی کند، مثلاً فرض کنید که خودرو برای سوار کردن مسافر باید یک بلوک را دور بزند. در حالت عادی ممکن است خودرو برای راحتی کار تصمیم بگیرد در آن‌طرف خیابان نگه دارد تا کاربر از خیابان رد و سوار خودرو شود، ولی این موضوع می‌تواند برای یک مسافر نابینا مشکل‌آفرین باشد؛ بنابراین اگر کاربر گزینۀ مذکور را فعال کرده باشد، خودرو بلوک را دور می‌زند تا فرد برای سوارشدن نیازی به گذشتن از یک خیابان نداشته باشد.
امکان دسترس‌پذیری دیگری که ویمو در اختیار کاربران قرار می‌دهد، اطلاع از بدون راننده بودن خودرویی است که برای آنها انتخاب شده است. برخی از خودروهای ویمو با وجود خود‌ران ‌بودن، راننده هم دارند، درحالی‌که برخی دیگر کاملاً بدون راننده‌اند. وقتی کاربر در حال سفارش خودرو است، اینکه خودرو راننده دارد یا خیر، به او اطلاع‌ داده می‌شود تا درصورتی‌که کاربر با یک خودروی بدون راننده راحت نیست یا به کمک یک انسان نیاز دارد، بتواند سفر خود را لغو کند.
ویمو همچنین چند امکان دسترس‌پذیری را برای کمک به پیدا کردن خودرو در نظر گرفته است؛ یکی از این امکانات شناسۀ خودرو است. این امکان که برای افراد کم‌بینا که شاید نتوانند پلاک خودرو را ببینند، ولی قادرند رنگ‌ها و چند حرف نورانی را از دور ببینند، مفید است و باعث می‌شود که یک عدد دورقمی در بالای خودرو با چراغ‌های ال‌ای‌دی روشن شود که رنگ این چراغ‌ها قابل‌انتخاب است. در سان‌فرانسیسکو به‌جای دو رقم عدد، حروف اول نام و نام خانوادگی فرد با چراغ‌های ال‌ای‌دی روشن می‌شود.
قابلیت دیگر، امکان به صدا درآوردن بوق خودرو با استفاده از یک دکمه در برنامه است. با این امکان وقتی فرد نابینا سعی دارد خودرو را برای سوارشدن پیدا کند، می‌تواند از راه دور بوق آن را به ‌صدا درآورد و از آن به‌عنوان یک سرنخ صوتی برای یافتن خودرو استفاده کند.
تنظیم دیگری که به استفادۀ کاربران نابینا از خودروهای خود‌ران ویمو کمک می‌کند، امکان دریافت راهنمای صوتی هنگام سفر در خودرو است. کاربر با فعال‌کردن این امکان وقتی در خودرو است، در مورد اینکه چه اتفاق‌هایی در حال وقوع است، راهنمایی صوتی دریافت می‌کند، مثلاً خودرو به مسافر می‌گوید که برای رد شدن یک فرد پیاده یا برای چراغ‌راهنمایی نگه داشته است تا مسافر این آرامش خاطر را داشته باشد که خودرو در مسیر درست خود قرار دارد و سفر روند عادی خود را سپری می‌کند.
درنهایت اگر در هنگام سفر مشکلی پیش بیاید، کاربر می‌تواند با استفاده از برنامه با گروه پشتیبانی ویمو تماس بگیرد. اعضای گروه پشتیبانی در صورت نیاز می‌توانند از راه دور کنترل خودرو را به دست بگیرند و مشکل پیش‌آمده را حل کنند. در این فرایند علاوه بر صفحه‌نمایش خودرو، کاربر بازخورد صوتی دریافت می‌کند و می‌تواند با پشتیبان در تماس باشد.
اینها امکاناتی‌اند که در حال حاضر در اختیار کاربران ویمو قرار دارد، اما ویمو به اینها قانع نیست و فعالانه در حال گسترش امکانات دسترس‌پذیری خود است و در آینده، برنامه‌های بسیاری را برای بهبود تجربۀ کاربران معلول خود در نظر دارد."
audio/mana-d24005d88e798524e22b.mp3,"پرورش تفکّر خلّاق در افراد با آسیب بینایی
امین عرب
تفکر خلّاق یک مهارت شناختی مهم است که به نوآوری، حلّ مسئله و رشد شخصی منجر می‌شود. این مهارت به افراد کمک می‌کند تا از افکار متعارف رها شوند و احتمالات جدید را کشف کنند. برای افراد با آسیب بینایی، توسعه و تقویت مهارت‌های تفکّر خلّاق اهمّیت بیشتری دارد، زیرا این گروه با چالش‌های منحصربه‌فردی در درک و تعامل با جهان رو‌به‌رو هستند. این مقاله از منظر روان‌شناسی به قلمروی تفکّر خلّاق و اهمّیت آن در زندگی افراد با آسیب بینایی می‌پردازد. با درک فرایندهای اساسی و مزایای تفکّر خلّاق، می‌توانیم راهبردهای مؤثّری را برای آزادسازی توانمندی تخیّل در این قشر کشف کنیم. افراد دارای آسیب بینایی، از طریق حواس باقی‌مانده توانایی قابل‌توجّهی برای سازگاری و انطباق با اطراف خود دارند؛ بااین‌حال آنها اغلب با موانع و محدودیت‌هایی مواجه می‌شوند که نیازمند رویکردهای جایگزین و تفکّر نوآورانه است. افراد با آسیب بینایی با پرورش و تقویت توانایی‌های تفکّر خلّاق خود می‌توانند از این موانع فراتر بروند و دیدگاه‌های منحصربه‌فرد خود را برای یافتن راه‌حل‌های خلّاقانه، ابراز وجود و پیشرفت در جنبه‌های مختلف زندگی پیدا کنند.
در این مقاله، تعریف و ویژگی‌های تفکّر خلّاق را بررسی می‌کنیم، به این نکته می‌پردازیم که چرا این نوع از تفکّر، به‌ویژه برای افراد دارای آسیب بینایی ضروری است و اثرات اجتماعی پرورش تفکّر خلّاق در این جمعیت را مورد بحث قرار می‌دهیم؛ علاوه‌براین نکات و راهکارهایی عملی را ارائه خواهیم کرد که می‌تواند به افراد با آسیب بینایی کمک کند تا مهارت‌های تفکّر خلّاق خود را پرورش دهند و توانمندی تخیّلی خود را بالفعل کنند. افراد با آسیب بینایی با پرورش خلّاقیت خود، نه‌تنها می‌توانند بر چالش‌ها غلبه کنند، بلکه خواهند توانست نقش قابل‌توجّهی در جوامع خود ایفا کنند و الهام‌بخش دیگران باشند. از دیدگاه شناختی، هدف ما پرورش تفکّر خلّاق در زندگی افراد با آسیب بینایی و توانمندسازی آنها برای رسیدن به ارتفاع‌های جدیدی از دستاوردهای شخصی و اجتماعی است.
تفکّر خلّاق چیست؟
تفکّر خلّاق روشی است برای دیدن مشکلات یا موقعیت‌ها از منظری تازه و پیشنهاد راه‌حل‌های غیرمستقیمی که در ابتدا ممکن است ناخوشایند به نظر برسند. همچنین می‌توان گفت که تفکّر خلّاق توانایی تفکّر متفاوت برای دیدن مسئله یا مشاهدۀ آن از زاویه و دیدگاهی جدید است. این توانایی اغلب موجب می‌شود که راه‌حل جدیدی پیدا کنید یا حتّی بفهمید که مشکل، لزوماً، نیازی به راه‌حل ندارد.
چرا پرورش مهارت تفکّر خلّاق در افراد با آسیب بینایی ضروری است؟
تفکّر خلّاق فراتر از رویکردهای سنّتی حلّ مسئله است و افراد را تشویق می‌کند تا دیدگاه‌های غیرمتعارف را بررسی کنند، فرضیات را به چالش بکشند و ابهام را بپذیرند. این موضوع شامل ذهنیتی است که کنجکاوی، نگرش باز و تمایل به خطر کردن را در بر می‌گیرد. برای افراد با آسیب بینایی، تفکّر خلّاق به دروازه‌ای برای باز کردن قفل تخیّل و یافتن راه‌های جایگزین برای درک و تعامل با جهان تبدیل می‌شود. با پرورش مهارت‌های تفکّر خلّاق، آنها می‌توانند از توانایی‌های ذاتی خود برای نوآوری، سازگاری و غلبه بر چالش‌های منحصر‌به‌فرد خود بهره ببرند. تفکّر خلّاق به‌عنوان یک کاتالیزور برای گسترش بیشتر افق ادراکی افراد با آسیب بینایی عمل می‌کند و آنان را قادر می‌سازد تا از محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی خود فراتر بروند و راه‌های جدیدی برای کاوش و تفسیر جهان کشف کنند. افراد با آسیب بینایی با درگیر شدن با تفکّر خلّاق، می‌توانند تجربیات خود را باز‌سازی کنند، راه‌حل‌های جایگزین برای مشکلاتشان بیابند و قدرت حواس دیگر خود را برای ایجاد درک واضح و چندوجهی از محیط گسترش دهند. علاوه‌براین تفکّر خلّاق به افراد با آسیب بینایی امکان می‌دهد تا افکار، احساسات و دیدگاه‌های منحصر‌به‌فردشان را بیان کنند. فعّالیت‌های هنری مانند نقّاشی، مجسّمه‌سازی، موسیقی و نویسندگی به رسانه‌های قدرتمندی تبدیل می‌شوند که از طریق آن می‌توانند با دیگران در سطحی عمیق ارتباط برقرار کنند. همچنین آنان با بالفعل کردن پتانسیل خلّاقانه‌شان، نه‌تنها صدایی برای مطرح کردن خود پیدا می‌کنند، بلکه کلیشه‌ها و تصوّرات غلط اجتماعی در مورد توانایی‌هایشان را نیز به چالش می‌کشند. آثار خلّاقانۀ تولید شده به دست افراد با آسیب بینایی به ابزاری برای حمایت، افزایش آگاهی و پرورش جامعه‌ای فراگیر تبدیل می‌شود که تنوّع را در همۀ اشکال آن به رسمیت می‌شناسد. علاوه بر مزایای فردی، پرورش تفکّر خلّاق در افراد با آسیب بینایی اثرات اجتماعی قابل‌توجّهی دارد؛ موانع را از بین می‌برد و همکاری را گسترش می‌دهد، زیرا دیدگاه‌های منحصر‌به‌فرد و ایده‌های نوآورانۀ آنها به تلاش‌های جمعی کمک می‌کند. این قشر از طریق تلاش‌های خلّاقانه به دیگران الهام می‌بخشند و حسّ امکان و انعطاف‌پذیری را به افرادی که با چالش‌های مشابه رو‌به‌رو هستند منتقل می‌کنند. دستاوردهای خلّاقانۀ آنها به‌عنوان یادآوری قدرتمندی است که می‌توان با وجود محدودیت‌ها رشد کرد و خلّاقیت هیچ مرزی نمی‌شناسد. همچنین بسیاری از افراد با آسیب بینایی شرایط اجتماعی موجود را نقد می‌کنند و بر لزوم ایجاد تغییرات بنیادین تأکید دارند. اینکه چگونه می‌توان شرایط موجود را بهبود بخشید و برای نقایص طرح شده راهکار‌های مناسب یافت، نیازمند بهره‌وری از توانایی‌های مرتبط با تفکّر خلّاق است. در بخش بعدی، نکات و راهکار‌هایی عملی برای تقویت تفکّر خلّاق در افراد با آسیب بینایی را بررسی خواهیم کرد.
راهکار‌هایی برای پرورش تفکر خلاق در افراد با آسیب بینایی
۱-کاوش حسی
یکی از راه‌های پرورش تفکّر خلّاق این است که به کاوش و استفاده از حواس باقی‌ماندۀ خود به شیوه‌ای فعّال و آگاهانه بپردازید. با تمرکز بر لامسه، بویایی، چشایی و شنوایی، می‌توانید دیدگاه‌های جدیدی به‌دست آورید و ایده‌های منحصر‌به‌فردی تولید کنید.به‌عنوان‌مثال اگر علاقه‌مند نقّاشی هستید، می‌توانید بافت‌های مختلف را کاوش کنید، با ضربه‌های قلم‌مو‌های مختلف آزمایش کنید و آثار هنری را بر اساس تجربیات حسّی که با آن مواجه می‌شوید خلق کنید؛ به‌عبارت‌دیگر نقّاشی‌های قابل‌لمس بکشید.
۲- تصوّرات ذهنی
مهارت ایجاد تصاویر ذهنی واضح را تمرین کنید. این تمرین می‌تواند شامل تصوّر جزئیات، اَشکال، رنگ‌ها و بافت‌های پیچیده بدون تکیه کردن بر محرّک‌های بصری باشد. با تقویت این توانایی، می‌توانید مفاهیم، ​​سناریو‌ها و اشیا را تجسّم کنید و به شما امکان طرح ایده‌های خلّاقانه را می‌دهند؛ به‌عنوان‌مثال فردی که به داستان‌سرایی علاقه دارد می‌تواند شخصیت‌ها، رویداد‌ها و اعمال را به‌صورت ذهنی تجسّم کند و سپس دیدگاه خود را در یک روایت مؤثّر ارائه دهد.
۳– یادگیری چند‌وجهی
از حواس چندگانه برای یادگیری و کسب اطّلاعات جدید استفاده کنید. ترکیب تجربیات شنوایی، لمسی و حرکتی می‌تواند به شما کمک کند تا با دیدگاه‌های مختلف آشنا شوید و تفکّر خلّاق را پرورش دهید؛ به‌عنوان‌مثال در هنگام یادگیری در مورد یک رویداد تاریخی، می‌توانید به فایل‌های صوتی گوش دهید، ماکت‌ها یا مدل‌ها را لمس کنید و در فعّالیت‌های گروهی شرکت کنید تا به درک جامعی دست یابید و بینش منحصر‌به‌فردی داشته ‌باشید.
۴- کار گروهی و مواجهه با دیدگاه‌های متنوّع
همکاری با افراد با زمینه‌ها و توانایی‌های مختلف، با جست‌وجوی فعّالانه دیدگاه‌های متنوّع، شما را قادر می‌سازد تا از انبوهی از ایده‌ها بهره ببرید و الگو‌های فکری‌تان را به چالش بکشید. این رویکرد مشارکتی می‌تواند یک فرایند خلّاقانۀ غنی و پویا را تقویت کند؛ به‌عنوان‌مثال یک نوازنده با آسیب بینایی می‌تواند با دیگر نوازندگان، مهندسان صدا و آهنگ‌سازان برای ساخت آهنگ‌های نوآورانه‌ای که سبک‌ها و تکنیک‌های مختلف در آن به کار رفته، همکاری کند.
۵– بازی‌ها و تمرین‌های خلّاقانه
در کتاب‌ها و دوره‌های پرورش تفکّر خلّاق، بازی‌ها و تمرین‌هایی وجود دارد که می‌تواند به رشد این مهارت کمک کند. با مراجعه به این کتاب‌‌ها و دوره‌ها، از تمرین‌های گفته شده استفاده کنید و با ساخت تمرین‌های مشابه و مناسب‌سازی آنها با شرایط بینایی‌تان، گونه‌ای دیگر از این مهارت را تمرین کنید. سخن آخر اینکه رشد تفکّر خلّاق که برای هر کسی اثربخش و کار‌آمد است، تأثیر قابل‌توجّهی بر زندگی افراد با آسیب بینایی می‌گذارد. این مهارت در مواجهه با چالش‌ها، سازگاری با شرایط موجود و حرکت به سوی جامعه‌ای فراگیر از اثر‌گذاری فراوانی برخوردار است."
audio/mana-55f3a4479c1f2346bad3.mp3,"همقدم با سم سیوی در دنیای مشاغل
میرهادی نائینی‌زاده
ـ سلام رفقا! من سم هستم و با یه برنامۀ دیگه از مجموعۀ «مشاغل نابینایان» با شما هستم. توی این مجموعه با آدمای بسیار جالبی هم‌صحبت می‌شم و باهم ازشون یاد می‌گیریم نابینایان چه کارایی می‌شه انجام بدن و چه چالشایی پیش روی اونا بوده و است. امروزم یه آدم خیلی باحال با منه و قبل هر چیزی می‌خوام بپرسم اسمش چیه؟
ـ سلام به همه! اسم من بلیک استاینیکا است و خیلی خوشحالم که اینجام.
ـ مشکل بیناییت چیه بلیک؟
ـ من تا شونزده‌سالگی بینایی کامل داشتم؛ تا اینکه یه بیماری گرفتم و تا یه‌سال بعد بینایی مرکزیم از بین رفت.
ـ انگار شرایط بیناییت خیلی شبیه به منه. خب بلیک! شغلت چیه؟
ـ الآن من بازار‌یاب شرکتی به نام «کوسیو» هستم که برای نابیناها کلاسای آموزش‌های شغلی و مهارتی رو برگزار می‌کنه. من کارم رو به‌صورت پاره‌وقت از ماه ژوئن شروع کردم و حدود یه‌ماه‌ونیمه که تمام‌وقت کار می‌کنم. من باید چک کنم که همۀ مراحل کار‌های آموزشی شرکت، کاملاً برای نابینا‌ها دسترس‌پذیر باشه و همه بتونن از امکانات شرکت بهترین استفاده رو بکنن. من باید سعی کنم تمام موانعی رو که توی راه کار کردن هست ببینم و تا جایی که می‌شه از سر راه برشون دارم.
ـ از این نظرم کارت خیلی شبیه به کاریه که من انجام می‌دم؛ خب! تو به آموزش اشاره کردی، توی کار چه آموزش‌هایی رو باید داشته باشین؟
ـ راستش، من بعد از مدرسه رفتم کالج و مدارک بازار‌یابیم رو نشون دادم و سعی کردم توی دوره‌هایی شرکت کنم که احساس می‌کردم می‌تونه به درد کار من بخوره. چیزی که اهمّیت داشت این بود که چه شکلی باید با نابینایی کنار بیام و چه ابزار‌هایی لازم دارم برای اینکه کارم رو به بهترین شکل انجام بدم؟ یکی از تجربه‌های خیلی خوبی که من توی دوران کالج داشتم، این بود که سایر افراد رو برای داشتن اطّلاعات درست در بارۀ کالج راهنمایی می‌کردم و راهنمای تور کالج بودم. بعد از اینکه کالج رو تموم کردم، شروع کردم به کارای مختلف و به دست آوردن تجربه. یه کم فروشندگی کردم و بعد فهمیدم که کار من فقط نمی‌تونه به این خلاصه بشه که یه فروشنده باشم. به همین دلیل تصمیم گرفتم در زمینۀ کاری خودم، یعنی بازار‌یابی، قرارداد ببندم. بعد دیدم کار‌هایی رو که حالت پروژه‌ای داشته باشه، بیشتر دوست دارم. چون قبل از اینکه بیناییم‌ رو از دست بدم، توی یه شرکت کار می‌کردم، تونستم همون جا یه‌سری قرارداد خوب ببندم و حالا فکر می‌کنم به اون چیزی که می‌خوام رسیدم. من حالا روی دسترس‌پذیری منابع و بازار‌ها کار می‌کنم و تصوّرم اینه که توی این کار مهارت و تجربۀ کافی رو دارم و یه‌جورایی همون کاری هست که دوستش دارم.
ـ تو گفتی به یه‌سری وسیله برای کارت احتیاج داری تا بتونی مثل بقیّه کار کنی. می‌شه یه‌کم بیشتر بگی اونا چی هستن؟
ـ چقدر نابینایی تو توی محلّ کارت پذیرفته می‌شه‌؟ یا بذار این‌طوری بپرسم که همکارات چطور با نابینایی تو کنار می‌آن؟
ـ اوّل باید بگم که جایی که من کار می‌کنم هفت تا نیروی نابینا داره و خب! این تعداد باعث می‌شه سایر افراد بیشتر بدونن چطوری باید با ما و ندیدنمون برخورد کنن. امّا خب! اوایل کار وقتی تنها بودم مشکلاتی بود؛ همکارام دوست داشتن کمک کنن، ولی دقیقاً با مشکلات ما آشنا نبودن. چیزی که می‌خوام بگم اینه که این ماییم که باید با دیگران ارتباط درست برقرار کنیم و بهشون بگیم دقیقاً توی چه زمینه‌هایی احتیاج به کمک داریم و چه کارایی رو خودمون بدون همیاری اونا می‌تونیم انجام بدیم.
ـ من نمی‌تونم از کار‌هایی که قبلاً می‌کردی راحت رد بشم. تو یه جای حرفات گفتی که راهنمای تور کالج بودی و این کار برای نابینا می‌تونه خیلی آسون نباشه. دختر من داره برای کالج اپلای می‌کنه و من راهنماهای تور زیادی دیدم. آیا اونایی که راهنمایی‌شون می‌کردی می‌دونستن نابینایی؟ منظورم اینه که مثلاً تو از عصا استفاده می‌کردی یا حالت چشمات نشون می‌ده که نمی‌بینی؟
ـ راستش رو بخواین، اون‌موقع خیلی از عصا استفاده نمی‌کردم و سعی می‌کردم کسی خیلی متوجّه نشه که نمی‌بینم. خیلی سؤالا رو با حدس جواب می‌دادم و البتّه معمولاً حدسام هم درست بودن، ولی الان می‌خوام بگم اوّلین چیز برای کنار اومدن درست با نابینایی اینه که اون رو بپذیری و یکی از علامتای پذیرش نابینایی اینه که لوازم اون رو به رسمیت بشناسی که خب! یکیش داشتن عصای سفیده.
ـ ممنون که کنارم بودی! توی این مصاحبه فقط قبل از تموم شدن کارمون یه‌کم برام از کانال یوتیوبت بگو که اونجا چه کارایی انجام می‌دی؟
ـ بازم ممنون که توی این قسمت از برنامۀ مشاغل با من بودی."
audio/mana-ff1760798d74507a7ad7.mp3,"گرمای الکتریسیته در عضلات یخ‌زده (آشنایی با تجهیزات الکترونیکی توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدّمه
درشت‌نمای الکترونیکی
ساعت گویا و بریل
مکانیسم عمل ساعت گویای مچی و روی میزی ساده است. تنها کافی‌ است دکمه‌های مربوط فشار داده شوند تا زمان، تاریخ و نوشته‌های تنظیمات به شکل صوتی پخش شود. اکنون ساعت‌ مچی دیجیتال با ویژگی‌های هوشمند به بازار آمده است که قابلیت گفت‌وگو و اعلام صوتی دارد. افراد نابینا می‌توانند با استفاده از آن زمان و تاریخ را بفهمند و از راه دور با گوشی همراهشان در ارتباط باشند و مؤلّفه‌های سلامتی خود را مانند تعداد قدم روزانه و وضعیت خواب، بررسی کنند.
ساعت‌های مچی بریل هم حاوی خطوط برجسته‌ای هستند که امکان آگاهی از زمان از طریق لمس را فراهم می‌کنند. ساعت‌های بریل آنالوگ یک پوشش محافظ، عمدتاً از جنس شیشه دارند. برای آگاهی از ساعت تنها لازم است این پوشش باز شود تا به عقربه‌ها و خطوط برجستۀ بریل دسترسی پیدا کرد و با لمس صفحۀ نمایش ساعت و جایگاه قرار گرفتن عقربه‌ها، از زمان آگاه شد. ساعت مچی دیجیتال بریل کمی متفاوت است؛ به این صورت که نقاط برجسته یا همان علائم بریل با تغییر زمان تغییر پیدا می‌کنند و افرادی که از این ساعت استفاده می‌کنند باید از طریق لمس خطوط نوشته شده، زمان را بخوانند.
دستگاه‌های سنجش سلامتی
دستگاه‌های دیجیتالی‌ای برای سنجش انواع مؤلّفه‌های سلامتی مانند فشار، قند، تب و وزن وجود دارد که گویا هستند و افراد نابینا هنگام استفاده از آنها می‌توانند با کمک اِعلام صوتی از تمام نوشته‌ها و اعداد مربوط به مؤلّفه‌های سنجیده شده مطّلع شوند.
ماشین‌حساب گویا
ماشین‌حساب گویا وسیله‌ای الکترونیکی است که کلید‌های آن با خطوط بریل مشخّص شده‌اند. در این ابزار فشرده شدن کلید‌ها و نتایج محاسبات ریاضی به‌صورت صوتی اعلام می‌شود و افراد نابینا می‌توانند در حلّ مسائل ریاضی از آن استفاده کنند.
لوازم برقی آشپزخانه
لوازم برقی‌ای وجود دارد که مخصوص افراد نابینا نیست، ولی فرایند آشپزی را برای آنها ساده و ایمن می‌کند. گوشت‌کوب برقی و غذا‌ساز اوّلین ابزاری است که می‌توان در خرد‌کردن مواد خوراکی از آنها استفاده کرد. همچنین پلو‌پز، سرخ‌کن برقی، دستگاه چای‌ساز و قهوه‌ساز با قابلیت تنظیم درجه و زمان حرارت می‌تواند خطای انسانی را کاهش و کیفیت مواد غذایی آماده شده را ارتقا دهد. دستگاه ماکروویو و فر آخرین وسایل آشپزخانه است که به علّت هشدار صوتی، درجۀ تنظیم شدّت و زمان حرارت، پخت و داغ کردن انواع مواد غذایی را بی‌خطر می‌کند.
تجهیزات کامپیوتری
چاپگرهای برجسته
برجسته‌نگار
نوت تیکر
دیزی پلیر
پخش و ضبط‌کنندة صدا
قلم هوشمند
آخرین وسیله‌ای که باید به آن اشاره شود، قلم هوشمند است. وقتی این قلم روی نوشته‌ها حرکت می‌کند، متن روخوانی می‌شود. لازم به ذکر است که تنها متن‌هایی را می‌توان با قلم هوشمند خواند که آوای آن قبلاً درون حافظۀ قلم ذخیره شده باشد. می‌توان متن‌های دیگر را هم به حافظۀ قلم اضافه کرد. علاوه‌براین برای این قلم، برچسب‌های هوشمندی هم تولید شده ‌است که می‌توان در زمینۀ یادآوری یا مشخّص کردن نام و کاربرد وسایل مختلف استفاده کرد. برای این کار باید یک برچسب خالی را در محلّ مورد نظر چسباند. بعد قلم را روی آن برچسب قرار داد و صدای خود را ضبط کرد. از آن به بعد، این برچسب مطالب ضبط شده را پخش خواهد کرد. این امکان بسیار برای کودکان، افراد مسن، بی‌سواد و نابینا مفید است.
***
ای بانوی برف
با خودت همه چیز را ببر
تلخی‌ها را ببر
سرمای وجودمان را آب کن
از دور روشنایی می‌آید
روشنایی به گرمای وجود بهار
بهار زندگی"
audio/mana-8c8a0beb10560f7b147d.mp3,"گرمای الکتریسیته در عضلات یخ‌زده (آشنایی با تجهیزات الکترونیکی توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدّمه
درشت‌نمای الکترونیکی
ساعت گویا و بریل
مکانیسم عمل ساعت گویای مچی و روی میزی ساده است. تنها کافی‌ است دکمه‌های مربوط فشار داده شوند تا زمان، تاریخ و نوشته‌های تنظیمات به شکل صوتی پخش شود. اکنون ساعت‌ مچی دیجیتال با ویژگی‌های هوشمند به بازار آمده است که قابلیت گفت‌وگو و اعلام صوتی دارد. افراد نابینا می‌توانند با استفاده از آن زمان و تاریخ را بفهمند و از راه دور با گوشی همراهشان در ارتباط باشند و مؤلّفه‌های سلامتی خود را مانند تعداد قدم روزانه و وضعیت خواب، بررسی کنند.
ساعت‌های مچی بریل هم حاوی خطوط برجسته‌ای هستند که امکان آگاهی از زمان از طریق لمس را فراهم می‌کنند. ساعت‌های بریل آنالوگ یک پوشش محافظ، عمدتاً از جنس شیشه دارند. برای آگاهی از ساعت تنها لازم است این پوشش باز شود تا به عقربه‌ها و خطوط برجستۀ بریل دسترسی پیدا کرد و با لمس صفحۀ نمایش ساعت و جایگاه قرار گرفتن عقربه‌ها، از زمان آگاه شد. ساعت مچی دیجیتال بریل کمی متفاوت است؛ به این صورت که نقاط برجسته یا همان علائم بریل با تغییر زمان تغییر پیدا می‌کنند و افرادی که از این ساعت استفاده می‌کنند باید از طریق لمس خطوط نوشته شده، زمان را بخوانند.
دستگاه‌های سنجش سلامتی
دستگاه‌های دیجیتالی‌ای برای سنجش انواع مؤلّفه‌های سلامتی مانند فشار، قند، تب و وزن وجود دارد که گویا هستند و افراد نابینا هنگام استفاده از آنها می‌توانند با کمک اِعلام صوتی از تمام نوشته‌ها و اعداد مربوط به مؤلّفه‌های سنجیده شده مطّلع شوند.
ماشین‌حساب گویا
ماشین‌حساب گویا وسیله‌ای الکترونیکی است که کلید‌های آن با خطوط بریل مشخّص شده‌اند. در این ابزار فشرده شدن کلید‌ها و نتایج محاسبات ریاضی به‌صورت صوتی اعلام می‌شود و افراد نابینا می‌توانند در حلّ مسائل ریاضی از آن استفاده کنند.
لوازم برقی آشپزخانه
لوازم برقی‌ای وجود دارد که مخصوص افراد نابینا نیست، ولی فرایند آشپزی را برای آنها ساده و ایمن می‌کند. گوشت‌کوب برقی و غذا‌ساز اوّلین ابزاری است که می‌توان در خرد‌کردن مواد خوراکی از آنها استفاده کرد. همچنین پلو‌پز، سرخ‌کن برقی، دستگاه چای‌ساز و قهوه‌ساز با قابلیت تنظیم درجه و زمان حرارت می‌تواند خطای انسانی را کاهش و کیفیت مواد غذایی آماده شده را ارتقا دهد. دستگاه ماکروویو و فر آخرین وسایل آشپزخانه است که به علّت هشدار صوتی، درجۀ تنظیم شدّت و زمان حرارت، پخت و داغ کردن انواع مواد غذایی را بی‌خطر می‌کند.
تجهیزات کامپیوتری
چاپگرهای برجسته
برجسته‌نگار
نوت تیکر
دیزی پلیر
پخش و ضبط‌کنندة صدا
قلم هوشمند
آخرین وسیله‌ای که باید به آن اشاره شود، قلم هوشمند است. وقتی این قلم روی نوشته‌ها حرکت می‌کند، متن روخوانی می‌شود. لازم به ذکر است که تنها متن‌هایی را می‌توان با قلم هوشمند خواند که آوای آن قبلاً درون حافظۀ قلم ذخیره شده باشد. می‌توان متن‌های دیگر را هم به حافظۀ قلم اضافه کرد. علاوه‌براین برای این قلم، برچسب‌های هوشمندی هم تولید شده ‌است که می‌توان در زمینۀ یادآوری یا مشخّص کردن نام و کاربرد وسایل مختلف استفاده کرد. برای این کار باید یک برچسب خالی را در محلّ مورد نظر چسباند. بعد قلم را روی آن برچسب قرار داد و صدای خود را ضبط کرد. از آن به بعد، این برچسب مطالب ضبط شده را پخش خواهد کرد. این امکان بسیار برای کودکان، افراد مسن، بی‌سواد و نابینا مفید است.
***
ای بانوی برف
با خودت همه چیز را ببر
تلخی‌ها را ببر
سرمای وجودمان را آب کن
از دور روشنایی می‌آید
روشنایی به گرمای وجود بهار
بهار زندگی"
audio/mana-73b50b7ae2967d91889c.mp3,"تابستان، فصل حبس خانگی نابینایان جامعه برای اوقات فراغت نابینایان برنامه‌ای ندارد
رؤیا بابایی
چگونه گذراندن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان ارتباط مستقیمی با رشد دانش و شخصیت آنها دارد. همچنین این اوقات در صورت برنامه‌ریزی و ارتقای مهارت‌های کودکان، حتی در آینده و سرنوشت آنها نیز دخیل است؛ بنابراین برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت کودکان و نوجوانان چه برای سه ماه تعطیلی تابستان و چه برای سایر اوقات خالی آنها در طول سال، درواقع برنامه‌ریزی برای آیندۀ آنها و کشور هم محسوب می‌شود و برای همین این مبحث اهمیت بسیاری دارد.
در کنار اهمیت این بحث فکر کنید شما پدر یا مادر یک کودک یا نوجوان پرانرژی هستید؛ نوجوانی سرشار از حس تحرک و میل به دویدن، بازی و جست‌وخیز کردن، اما نمی‌توانید به او اجازه بدهید حتی چند قدم به‌تنهایی راه برود‌.
هیچ ورزشگاهی نیست که فرزندتان‌ در آن بتواند آزادانه بدود و بازی کند و شما نگران برخوردش با در و دیوار و موانع نباشید. هیچ باشگاهی متناسب با نیازهایش‌ پیدا نمی‌کنید. در مدرسه فقط آموخته‌ تا مسیر معینی را به سمت کلاس برود و برگردد.
او از بازی‌ با کودکان هم‌سن خود در کوچه و خیابان محروم است، از پارک و سینما رفتن سهمی ندارد‌ و لاجرم اوقات فراغت به‌جای آنکه با برنامه‌های مختلف حالش را جا بیاورد به کسالت روحی و جسمی‌اش منجر می‌شود. چرا؟ فقط برای اینکه فرزند شما نابیناست.
اوقات فراغت، اوقات محرومیت
برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت ضامن نشاط‌‌ آدمی است، فرقی هم نمی‌کند که دارای معلولیت باشیم یا نباشیم. افراد دارای معلولیت هم درست مانند‌ سایرین‌ از این حق برخوردارند و چه‌بسا به دلیل کوتاهی جامعه در دسترسی مناسب این افراد به امکانات، آنها حتی در داشتن کیفیت بالاتر برنامه‌‌های مربوط به اوقات فراغت اولویت بیشتری دارند و باید این اوقات را به شکل دلخواهشان بگذرانند. در میان انواع معلولیت‌ها، افراد نابینا و کم‌بینا به این مهم نیازمندترند، چون گذران زمان برای این طیف معنای خاص‌تری دارد و مدل آموزشی این گروه متفاوت از عموم جامعه است.
بچه‌های نابینا و کم‌بینا در تمام سنین از تفریح، ورزش، لذت بردن از بازی‌های کودکانه و تخلیۀ هیجانات و انرژی‌هایشان محروم‌اند. آنها در تابستان‌ سه ماه کامل و در طول سال همۀ اوقات بیکاری خود را در خانه و گوشۀ اتاق‌هایشان با بی‌حوصلگی سر می‌کنند، فقط به این علت که جامعه به این گروه از شهروندان در برنامه‌ریزی‌های کلان خود اهمیت نمی‌دهد.
نابینایی جرم نیست، اما اینجا اگر نابینا باشی به هزارویک مجازات محکوم می‌شوی؛ محرومیت از بازی‌های کودکانه، نداشتن تفریح، جدا شدن از سایر کودکان و نبود امکانات برای گذراندن یک اوقات فراغت ساده تنها یکی از این مجازات‌هاست. برای کودک نابینا گویا خنده، بازی و شادی هم ممنوع است.
درهای بسته به روی نابینایان
مدیر یکی از انجمن‌های نابینایان در این باره می‌گوید: ان‌جی‌اُها بااینکه غیردولتی هستند و بودجۀ خاصی ندارند، اما در ارائۀ برنامه‌های آموزشی و تفریحی همواره موفق‌تر از بهزیستی عمل کرده‌اند.
او که نمی‌خواهد نامش ذکر شود ادامه می‌دهد: سازمان بهزیستی هیچ‌وقت اقدام و دستاورد خاصی برای کودکان و نوجوانان دارای معلولیت نداشته است. تاکنون دیده نشده این سازمان برنامۀ مفصلی برای این گروه از معلولان، به‌خصوص کودکان و نوجوانان نابینا و کم‌بینا که شرایطشان خاص‌تر است ارائه دهد؛ در مقابل انجمن‌ها بارها کلاس‌های آموزشی یا اردوهای تفریحی را برای افراد نابینا و خانواده‌شان ترتیب داده‌اند.
به گفتۀ او وزارت آموزش‌وپرورش و آموزش استثنایی نیز سال‌هاست در مورد این طیف دچار غفلت و کوتاهی هستند و هیچ تدبیری برای پر کردن این جای خالی ندارند تا دست‌کم شایستگی خود را در مسئولیتی که به عهده گرفته‌اند نشان دهند.
وی می‌افزاید: کم‌کاری این دستگاه‌ها موجب شده تا اوقات فراغت که برای همۀ سنین لذت‌بخش‌ترین اوقات است، برای طیف نابینا و کم‌بینا به اوقاتی طاقت‌فرسا تبدیل شود، چون این افراد برای پر کردن وقت بیکاری خود نه دسترسی به اماکن ورزشی دارند و نه می‌توانند به کلاس‌های آموزشی مراجعه کنند. امکان برخورداری از کلاس‌ها و آموزش‌های خصوصی نیز به علت هزینه‌های بالا در توان خانواده‌ها نیست؛ بنابراین همۀ درها به روی این بچه‌ها بسته است.
فصل حبس خانگی
پروین مبارکه، مادر یک نوجوان نابینا، می‌گوید: فرارسیدن فصل تابستان اصلاً برای پسر من خوشایند نیست. او نام تابستان را گذاشته «فصل حبس خانگی» و می‌گوید دوباره برای سه ماه در خانه حبس می‌شوم.
مبارکه بیان می‌کند: گذراندن اوقات فراغت برای همۀ معلولان امر مهمی است، اما نیاز افراد نابینا و کم‌بینا، حتی با سایر معلولیت‌ها هم متفاوت است. این افراد تنی سالم دارند و تن سالم نیازها و توانایی‌های خود را دارد. این کودکان باید بِدوند و بازی کنند تا هیجانشان تخلیه شود، اما تنها به دلیل آنکه نمی‌بینند، از همۀ این موارد که خواسته‌های زیادی هم نیست محروم می‌مانند.
او ادامه می‌دهد: عدم تحرک کافی، رفته‌رفته، حتی ممکن است روح و جسم فرد را هم بیمار کند، امروز اهمیت همۀ این مسائل بر همه مسئولان واضح است، اما باز گوش شنوایی وجود ندارد.
محسن نوجوانی نابیناست. او که شانزده‌ساله و دانش‌آموز است، آغاز فصل تابستان را فرصت بسیار خوبی برای افزایش مهارت‌های مورد نیاز دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا می‌داند.
او می‌گوید: ما در این فرصت سه ماه می‌توانیم بسیاری از مهارت‌هایی که تا پایان عمر نیاز داریم مانند جهت‌یابی، آموزش کار با عصای سپید، بریل، آموزش کامپیوتر، کار با موبایل و برخی از نرم‌افزارهای پرکاربرد برای نابینایان را بیاموزیم، اما متأسفانه هیچ ارگانی به آموزش این مهارت‌ها نمی‌پردازد.
وی بیان می‌کند: آموزش‌های تخصصی در هیچ کلاس و مرکز عمومی وجود ندارد. این موارد توسط کارشناسان
آموزش‌دیده که تعدادشان بسیار اندک است یا از طریق خود نابینایان به نسل‌های جوان‌تر آموزش داده شود که در بیشتر شهرها این افراد یا فضایی برای آموزش ندارند یا امکان شناسایی یکدیگر را ندارند یا در صورت امکان انتقال دانش در تعداد بسیار پایین اتفاق می‌افتد.
محسن تأکید می‌کند: فقط دولت می‌تواند با برنامه‌ریزی برای اوقات بیکاری نابینایان آموزش‌های لازم را به دست آنها، حتی در دورترین مناطق کشور برساند و امیدوارم روزی در همین نزدیکی‌ها شاهد این اتفاق خوب باشیم.
جای خالی فعالیت فیزیکی در زندگی نابینایان
مانی اکرمی دانش‌آموز کلاس دوازدهم است. او در این باره می‌گوید: واقعیت این است که دست جامعه از ارائۀ تفریح، ‌لذت،‌ خوش‌گذرانی و برنامه‌های شاد و پربازده به زندگی افراد نابینا تهی است. برخی افراد به‌طور داوطلبانه وبگاه‌هایی را طراحی کرده‌اند یا در بسترهای مختلفِ فضای مجازی مسابقاتی را برای بچه‌های نابینا و کم‌بینا برگزار می‌کنند، اما همۀ این موارد در فضای غیر فیزیکی است و باز جای فعالیت‌های فیزیکی در زندگی این گروه خالی مانده است.
وی می‌افزاید: بیشتر بچه‌های نابینا و کم‌بینا تفریح فیزیکی ندارند یا معدود دوستانی که از این امکان برخوردارند، این فعالیت‌ها را مرهون خانواده و نزدیکان خود هستند، نه مدیون نهادهای دولتی و دستگاه‌های صاحب وظیفه در قبال معلولان.
او می‌گوید: اساساً کلاس یا مرکز آموزشی ویژۀ اوقات فراغت نابینایان وجود ندارد. معدود موارد موجود هم به شکل خصوصی و با قیمت‌های خیلی گزاف فعالیت می‌کنند که دسترسی به آن برای اغلب خانواده‌ها میسر نیست.
اکرمی ادامه می‌دهد: البته در برخی فرهنگ‌سراها یکسری کلاس‌های آموزشی رایگان برای نابینایان برگزار می‌شود که جای قدردانی دارد و حس انسان‌دوستی متولیان آن ستودنی است، اما واقعیت این است که این کلاس‌ها کیفیت کافی ندارند.
او ابراز می‌دارد: من خودم از کلاس‌های مختلف رایگان استفاده کرده‌ام، یکی از نقدهای وارد به این کلاس‌ها این است که ادامه‌دار نیستند؛ یک دوره برگزار و تمام می‌شود و معلوم نیست آن مهارت توسط بچه‌ها فراگرفته شد یا نه و اگر دوره‌های پیشرفته نیاز باشد پیگیری نمی‌شود.
وی تصریح می‌کند: آموزش‌وپرورش استثنایی و بهزیستی هم هیچ برنامه‌ای برای غنی کردن سه ماه از بهترین اوقات کودک و نوجوان نابینا ندارند و حتی اقدامی برای فراهم کردن زمینۀ حضور این بچه‌ها در کلاس‌ها و مراکز آموزشی عمومی هم انجام نداده‌اند؛ بنابراین درحالی‌که این فصل می‌تواند بهترین زمان برای ارائۀ برخی آموزش‌ها و مهارت‌های به نابینایان باشد، به تلخ‌ترین شکل ممکن می‌گذرد و بحث ساماندهی به آن متولی خاصی ندارد.
این نابینای در آستانۀ ورود به دانشگاه می‌گوید: بسیاری از کشورها در بحث تدوین برنامه برای اوقات فراغت نابینایان موفقیت‌های خوبی به دست آورده‌اند که ما می‌توانیم با مطالعۀ آنها همان رویکردها را پیش بگیریم و از تجربیاتشان استفاده کنیم، اما اینکه چرا این اقدام صورت نمی‌گیرد را نمی‌دانم.
جامعه ‌نابینا را نمی‌شناسد
اکرمی بیان می‌کند: جامعه با ابزار، بازی‌ها و برنامه‌های مربوط به اوقات فراغت نابینایان‌ ناآشناست. طبق قانون، صداوسیما باید در هفته چند ساعت برنامه برای فرهنگ‌سازی در زمینۀ معلولان بسازد، اما هنوز این برنامه‌سازی‌ها در مرحلۀ ترویج ترحم باقی مانده است، نه برنامه‌ساز می‌داند چه بسازد نه مردم می‌توانند با معلول درست آشنا شوند.
وی ادامه می‌دهد: این‌گونه می‌شود که برنامه‌های تلویزیون به‌جای انعکاس چهرۀ درست از آنها و به‌جای افزایش دانش مسئولان در مورد معلولان به تبلیغ ترحم نسبت به طیف معلول دامن می‌زند. باقی قوانین هم همین‌طورند؛ یا شناخته و مطالعه نمی‌شوند یا درنتیجۀ کج‌فهمی مسئولان ناقص اجرا می‌شوند و نتیجۀ عکس می‌دهند.
والدین نابینا دیده نمی‌شوند
زهره یک زن میان‌سال و نابیناست که سال‌ها پیش با مردی دارای معلولیت مشابه خودش ازدواج کرده است. او دو فرزند دارد و از اینکه والدین نابینا دیده نمی‌شوند گله‌مند است.
او بیان می‌کند: والدینی که خود نابینا هستند، از گروه‌های ویژه برای دریافت حمایت و خدمات هستند، اما هرگز به چشم مسئولان نیامده‌اند. این افراد علاوه بر خودشان، برای اوقات فراغت فرزندانشان هم از هیچ امکاناتی بهره‌مند نیستند، نه خودشان از امکان رفتن به پارک و سینما برخوردارند و نه می‌توانند فرزندانشان را از چنین موهبتی برخوردار کنند.
زهره ادامه می‌دهد: درواقع والدینی با شرایط مشابه من و همسرم هم خودشان باید از کمک پرستار بهره‌مند شوند و هم در بزرگ کردن فرزندانشان باید چنین امکانی را داشته باشند، اما دریغ از هر دو مورد.
کلافگی رهاورد تابستان
در کشور ما هیچ‌ نهادی برنامه‌ای برای چگونه گذراندن اوقات فراغت کودکان و نوجوانان نابینا و کم‌بینا ندارد‌. نهادهای صاحب وظیفه نیز سال‌هاست خود را به ندانستن زده‌اند.
سازمان بهزیستی برای این‌ درد هم مانند سایر دردهای معلولان دوایی ندارد و وزارت آموزش‌وپرورش و آموزش استثنایی هم در این زمینه، کماکان، هیچ قدمی برنمی‌دارند.
ازهمین‌رو سال‌هاست تابستان، ‌فصلی که برای همه با مسافرت و انواع کلاس‌های ورزشی، آموزشی و سرگرمی همراه است، می‌آید و می‌رود و رنج کلافگی را به افراد نابینا می‌دهد.
این مطالبه را هم می‌گذاریم کنار هزاران طلبی که از دولت و بهزیستی و مسئولان داشتیم و محقق نشد. باشد که فردای قیامت ملاقاتی باهم داشته باشیم… ."
audio/mana-d7ac591b2c5aa18a3b48.mp3,"دنیای پرتلاطم آرام
ناصر سرگران
چو خواهی ستایش پس مرگ تو خرد باید ای نامور برگ تو
بزرگ‌ترین دارایی انسان همانا گفتار نیک، کردار نیک و پندار نیکی است که از او به یادگار می‌ماند. همانا این بخش از دارایی معنوی است که ضامن مانایی یک انسان است. بی‌شک فضل، دانش، حکمت و معرفت تراز شأنیت و شخصیت آدمیان است.
آنگاه که اندیشه‌ای سترگ می‌تواند جامعه‌ای را به تحرک و تحولی تعالی‌گرا سوق دهد؛
آنگاه که اندوخته‌های ادبی در قامت شعر می‌توانند انسان‌ها را از فهم سیراب کنند
و آنگاه که از رهگذر سال‌ها تجربۀ مدنی می‌توان در سودای رسیدن به کمال خویش و همنوعان بود؛ چگونه می‌توان به‌آرامی از نام آرام گذشت که بامداد روز جمعه بیست و نه اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ به دلیل بیماری برای همیشه در آغوش آرامستان آیچی آرام گرفت.
امروز سخن از شخصیتی است که آن‌قدر ابعاد گسترده و متنوعی داشت که کمتر کسی، حتی در میان جامعۀ نابینایان او را به‌عنوان یک نابینا می‌شناسد.
حسن فیض‌بخش، متخلص به «آرام»، شاعر کُرد نابینایی بود که در سال ۱۳۲۹ش، در روستای ماهیدر، یکی از روستاهای تابعۀ شهرستان سقز در استان کردستان، بهره‌مند از سلامت بینایی دیده به جهان گشود، اما در سن یک‌سالگی به دلیل بیماری آبله، بینایی خود را به‌طور کامل از دست داد.
آرام به‌سان بسیاری از همنوعان خود در آن روزگاران، از تحصیل و امکانات توان‌بخشی محروم بود؛ تا آنکه در سال ۱۳۵۰ش، به قصد حفظ قرآن کریم؛ آن‌هم پیاده به‌همراه غفورنامی، کیلومترها مسیرهای صعب‌العبور را پیمود تا در سلیمانیه، از شهرهای اقلیم کردستان عراق، به هدف خویش نائل آید. او در مدت کوتاهی کل قرآن را حفظ کرد و پس از بازگشت به سقز، به استخدام سازمان نابینایان درآمد. او هم‌زمان تحصیلات خود را تا مقطع دیپلم ادامه داد و چون حافظ قرآن بود، مدرک کارشناسی افتخاری علوم قرآنی را اخذ کرد. آرام خط بریل را هم فراگرفت و آموزش این خط را در کنار آموزش قرآن به سایر نابینایان در دستور کار خود قرار داد.
او با توجه به تسلط بر علم تجوید و تفسیر قرآن، حدود نیم‌قرن قرآن را فراتر از جامعۀ نابینایان، به قشرهای مختلف؛ آن‌هم به‌صورت رایگان آموزش داد.
پس از انقلاب رابطۀ استخدامی آرام با سازمان بهزیستی ادامه پیدا کرد و او در پست تلفنچی، در ادارۀ بهزیستی شهرستان سقز فعالیت کرد.
این حافظ قرآن با توجه به ذوق شاعری در حوز‌ه‌های مختلف ملی و مذهبی و برای گروه کودکان به زبان کُردی شعر سرود تا در کنار خدمت به قرآن با انتشار کتاب‌های شعر شاری اوین، وزهی روناکی و باخچۀ ساوا به سرزمین شاعران راه پیدا کند.
آرام برای نوشتن شعر به زبان کُردی، با این چالش مواجه بود که خط بریل برای آواهای کُردی یا تعریف نشده بود یا از استاندارد و چهارچوب معینی برخوردار نبود؛ در نتیجۀ این نیاز، او دست به تدوین و ابداع آواهای کُردی به خط بریل زد. گروه‌ها و اشخاص دیگری سال‌ها بعد درصدد تکمیل کاری برآمدند که سنگ بنای آن را آرام گذاشته بود، اما هیچ‌کدام از این فعالیت‌ها آرام را آرام نساخت و همواره آرامش جامعۀ نابینایان محروم و به‌دورافتاده از خدمات توان‌بخشی را به‌عنوان یک هدف والا دنبال کرد.
آرام به‌عنوان یک فعال مدنی، مطالبه‌گری برای حقوق افراد دارای معلولیت بینایی را بخش عمده‌ای از فعالیت‌های خویش قرار داد و به‌عنوان یکی از اعضای هیئت مؤسس، مؤسسه رفاه نابینایان را در سال ۱۳۷۸ش، در سقز تأسیس کرد. این مؤسسه در سال ۱۳۸۱ش به‌عنوان یک انجمن فعال در حوزۀ نابینایان با مجوز از سازمان بهزیستی به ثبت رسمی رسید.
آرام به‌منظور پیشبرد فعالیت‌های مؤسسه، با پیگیری‌های بسیار و به پشتوانۀ ارتباطات گسترده و پایگاه اجتماعی والایی که داشت، به ساختن ساختمانی چهار طبقه برای مؤسسه رفاه نابینایان در سقز همت گماشت که طبقۀ اول آن در سال ۱۳۹۳ش افتتاح گردید. در زمان حیات این مرد فرزانه که مسئولیت ریاست هیئت‌مدیرۀ مؤسسه را بر عهده داشت، طبقات دوم و سوم نیز به بهره‌برداری رسید و این‌گونه به‌سان نامش، حسن، نیک‌نامی را از خود به جای گذاشت.
به‌راستی که او حسن بود، چون کردار و رفتاری حسن‌گونه داشت و آرام بود چون همواره کشتی زندگانی را در این دریای پرتلاطم، به دور از هیاهو و تبلیغات مرسوم زمانه به ساحل آرامش هدایت می‌کرد.
آری! این‌گونه آرام رفت تا به رودکی‌ها، طه حسین‌ها و خزائلی‌ها بپیوندد.
از شمار دو چشم یک تن کم
وز شمار خرد هزاران بیش"
audio/mana-25ea42770ad6da27a2a3.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
با بیان این مطلب که برای تهیۀ کتب صوتی مورد نیاز خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور مراجعه کنید، به سراغ شمارۀ دیگری از نواک می‌رویم، اما توجه داشته باشید که کتاب‌های معرفی شده در این شماره را فقط و فقط باید از اپ‌های ارائۀ کتاب صوتی، آن‌هم با پرداخت هزینه دریافت کنید.
بار دیگر مهمان لحظات شما هستیم با معرفی راهی دیگر و کتاب‌هایی دیگر برای مطالعه. این ماه متفاوت‌تر از ماه‌های قبل با موضوع معرفی پلتفرم‌های مخصوص ارائه و نشر کتب صوتی و الکترونیک همراه با صحبت‌های پرویز کامرانی می‌شویم تا هم پلتفرم‌ها را برای ما و طرفداران نواک معرفی کنند و هم از ناشران و گویندگان و نوع دسترسی به این پلتفرم‌ها سخن بگویند.
پرویز کامرانی کارشناس روان‌شناسی و کارشناس ارشد مشاورۀ خانواده است و علاقۀ بسیاری به مطالعۀ کتاب از طریق پلتفرم‌هایی چون فیدیبو، کتابراه، نوار و طاقچه دارد. وی در گفت‌وگوی خود با نواک ابتدا به معرفی راه‌های دستیابی یک فرد با آسیب بینایی به کتاب‌ها می‌گوید. او نوع کتاب‌هایی را که یک فرد نابینا می‌تواند در اختیار داشته باشد معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد چگونه نابینایان می‌توانند از نرم‌افزارهای تبدیل متن یا پخش فایل‌های صوتی بهره‌مند گردند. کامرانی سپس پلتفرم‌ها و میزان دسترس‌پذیری آنها را برای یک فرد نابینا توضیح می‌دهد و به کتاب‌های موجود و چیدمان کتاب‌ها در هر یک اشاره دارد.
کامرانی راجع‌به هر یک از اپ‌های معرفی شده به‌طور جداگانه توضیحاتی را ذکر می‌کند و سعی می‌کند به‌صورت جزء‌به‌جزء موارد دسترس‌پذیری یا غیرقابل‌دسترس بودن آنها را مورد بررسی قرار دهد. او حتی به‌صورت مقایسه‌ای، راجع‌به دسته‌بندی‌هایی که در فیدیبو و کتابراه وجود دارد صحبت می‌کند.
پرویز کامرانی مزایا و معایب دسترس‌پذیری هر یک را نسبت به دیگری مورد بحث قرار می‌دهد و از کتابراه به‌عنوان اپ مورد علاقۀ خود به دلیل دسته‌بندی‌های بهتر کتاب‌ها نام می‌برد. او ذکر می‌کند که با وجود دسته‌بندی دقیق‌تر در کتابراه، فیدیبو از تنوع بالاتری برخوردار است و افراد با انتخاب‌های بیشتری در فیدیبو رو‌به‌رو هستند. او ادامه می‌دهد که نوار و طاقچه دسترس‌پذیری کمتری نسبت به فیدیبو و کتابراه دارند، اما بازهم می‌توانند تا حدودی مورد استفادۀ نابینایان و کم‌‌بینایان قرار گیرند.
کامرانی راجع‌به ناشر کتب صوتی برای پلتفرم‌های مختلف هم توضیحاتی می‌دهد و به معرفی مهم‌ترین آنها می‌پردازد. او همچنین راجع‌به گویندگان و نوع فعالیت آنها سخن می‌گوید و از گویندگانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند نام می‌برد و به بیان مطالبی که به جذابیت کار آنها کمک می‌کند و نوع موسیقی‌ای که در کار‌های صوتی استفاده می‌کنند می‌پردازد.
کامرانی در ادامه سه عنوان از کتاب‌هایی را که خودش خوانده و برایش جذاب بوده است، به‌عنوان کتاب‌هایی که می‌توانند افراد دیگر را نیز جذب کنند معرفی می‌کند و تا حدی نوع پردازش و گویندگی فایل‌های صوتی آنها را برای شنوندگان پادکست نواک توصیف می‌کند.
کاربر نابینای پلتفرم‌های ارائۀ کتاب صوتی و الکترونیک، درنهایت برای کسانی که می‌خواهند از اپ‌های ذکر شده استفاده کنند، اما برای این کار دچار مشکل هستند، آدرس ایمیل و صفحۀ اینستاگرام خود را معرفی می‌کند و قول می‌دهد در حد توان علاقه‌مندانی را که به کمک نیاز دارند راهنمایی کند و به پرسش‌های آنها پاسخ دهد.
علاقمندان به موضوع این شماره می‌توانند گفتگوی نسل مانا را با پرویز کامرانی به صورت صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت ما یا از طریق کانال‌هایمان در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنند. در همین گفتگو، فهرستی از جدید‌ترین‌های ضبط کتاب صوتی هم در اختیار علاقمندان به کتاب قرار خواهد گرفت."
audio/mana-20868fb32483ca495444.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
با بیان این مطلب که برای تهیۀ کتب صوتی مورد نیاز خود به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور مراجعه کنید، به سراغ شمارۀ دیگری از نواک می‌رویم، اما توجه داشته باشید که کتاب‌های معرفی شده در این شماره را فقط و فقط باید از اپ‌های ارائۀ کتاب صوتی، آن‌هم با پرداخت هزینه دریافت کنید.
بار دیگر مهمان لحظات شما هستیم با معرفی راهی دیگر و کتاب‌هایی دیگر برای مطالعه. این ماه متفاوت‌تر از ماه‌های قبل با موضوع معرفی پلتفرم‌های مخصوص ارائه و نشر کتب صوتی و الکترونیک همراه با صحبت‌های پرویز کامرانی می‌شویم تا هم پلتفرم‌ها را برای ما و طرفداران نواک معرفی کنند و هم از ناشران و گویندگان و نوع دسترسی به این پلتفرم‌ها سخن بگویند.
پرویز کامرانی کارشناس روان‌شناسی و کارشناس ارشد مشاورۀ خانواده است و علاقۀ بسیاری به مطالعۀ کتاب از طریق پلتفرم‌هایی چون فیدیبو، کتابراه، نوار و طاقچه دارد. وی در گفت‌وگوی خود با نواک ابتدا به معرفی راه‌های دستیابی یک فرد با آسیب بینایی به کتاب‌ها می‌گوید. او نوع کتاب‌هایی را که یک فرد نابینا می‌تواند در اختیار داشته باشد معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد چگونه نابینایان می‌توانند از نرم‌افزارهای تبدیل متن یا پخش فایل‌های صوتی بهره‌مند گردند. کامرانی سپس پلتفرم‌ها و میزان دسترس‌پذیری آنها را برای یک فرد نابینا توضیح می‌دهد و به کتاب‌های موجود و چیدمان کتاب‌ها در هر یک اشاره دارد.
کامرانی راجع‌به هر یک از اپ‌های معرفی شده به‌طور جداگانه توضیحاتی را ذکر می‌کند و سعی می‌کند به‌صورت جزء‌به‌جزء موارد دسترس‌پذیری یا غیرقابل‌دسترس بودن آنها را مورد بررسی قرار دهد. او حتی به‌صورت مقایسه‌ای، راجع‌به دسته‌بندی‌هایی که در فیدیبو و کتابراه وجود دارد صحبت می‌کند.
پرویز کامرانی مزایا و معایب دسترس‌پذیری هر یک را نسبت به دیگری مورد بحث قرار می‌دهد و از کتابراه به‌عنوان اپ مورد علاقۀ خود به دلیل دسته‌بندی‌های بهتر کتاب‌ها نام می‌برد. او ذکر می‌کند که با وجود دسته‌بندی دقیق‌تر در کتابراه، فیدیبو از تنوع بالاتری برخوردار است و افراد با انتخاب‌های بیشتری در فیدیبو رو‌به‌رو هستند. او ادامه می‌دهد که نوار و طاقچه دسترس‌پذیری کمتری نسبت به فیدیبو و کتابراه دارند، اما بازهم می‌توانند تا حدودی مورد استفادۀ نابینایان و کم‌‌بینایان قرار گیرند.
کامرانی راجع‌به ناشر کتب صوتی برای پلتفرم‌های مختلف هم توضیحاتی می‌دهد و به معرفی مهم‌ترین آنها می‌پردازد. او همچنین راجع‌به گویندگان و نوع فعالیت آنها سخن می‌گوید و از گویندگانی که در این عرصه فعالیت می‌کنند نام می‌برد و به بیان مطالبی که به جذابیت کار آنها کمک می‌کند و نوع موسیقی‌ای که در کار‌های صوتی استفاده می‌کنند می‌پردازد.
کامرانی در ادامه سه عنوان از کتاب‌هایی را که خودش خوانده و برایش جذاب بوده است، به‌عنوان کتاب‌هایی که می‌توانند افراد دیگر را نیز جذب کنند معرفی می‌کند و تا حدی نوع پردازش و گویندگی فایل‌های صوتی آنها را برای شنوندگان پادکست نواک توصیف می‌کند.
کاربر نابینای پلتفرم‌های ارائۀ کتاب صوتی و الکترونیک، درنهایت برای کسانی که می‌خواهند از اپ‌های ذکر شده استفاده کنند، اما برای این کار دچار مشکل هستند، آدرس ایمیل و صفحۀ اینستاگرام خود را معرفی می‌کند و قول می‌دهد در حد توان علاقه‌مندانی را که به کمک نیاز دارند راهنمایی کند و به پرسش‌های آنها پاسخ دهد.
علاقمندان به موضوع این شماره می‌توانند گفتگوی نسل مانا را با پرویز کامرانی به صورت صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت ما یا از طریق کانال‌هایمان در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنند. در همین گفتگو، فهرستی از جدید‌ترین‌های ضبط کتاب صوتی هم در اختیار علاقمندان به کتاب قرار خواهد گرفت."
audio/mana-6015237d49038966368a.mp3,"اولین تجربۀ شب‌مانی گشت سپید
صلاح‌الدین محمدی
عروس فصل‌ها نرم‌نرمک و خرامان از راه رسیده، چون هنرمندی چیره‌دست، تابلوی زیبای طبیعت را طرحی نو درافکنده و با طیف گسترده‌ای از رنگ‌های چشم‌نواز، تصاویر بدیعی آفریده است که نگاه هر بیننده‌ای را بی‌اختیار به خود می‌دوزد.
گردونۀ جادویی طبیعت بازهم چرخید و این بار پردۀ رنگارنگ اردیبهشت فریبا را پیش روی چشمان مشتاق طبیعت‌دوست قرار داده است. گردش ایام خبر می‌دهد که اردیبهشتِ جنت‌فامِ دیگری شده و عاشقان طبیعت را پُراحساس‌تر از همیشه به کاروان اطلس‌پوش خود می‌خواند. کوهنورد نیز که چون خیل عظیم عاشقان طبیعت، دل و دین را سال‌هاست به این زیبای مغرور باخته است، با کوچک‌ترین اشاره از دلدار دیرین خویش، به دیدارش می‌شتابد و گرد خاکش را توتیای چشم می‌سازد. در چنین حال‌وهوای دل‌انگیزی بود که گشت سپید به اطلاع اعضای خود رساند که برای تاریخ 21 و 22 اردیبهشت در دشت زیبای زیار، از توابع شهرستان آمل، برنامۀ طبیعت‌گردی و شب‌مانی داریم. خیلی زود روز موعود فرارسید. قرار ملاقاتمان در انتهای اتوبان بابایی بود. چون تصمیم گرفته بودیم با خودرو‌های شخصی به دیدار زیار زیبا برویم، هرکدام از هم‌نوردان که خودرو داشتند و با افراد دیگر هم‌مسیر بودند، آنها را هم سوار کردند و به سمت محل قرار حرکت کردیم.
با قدری تأخیر به محل رسیدیم و از آنجا به سمت جادۀ هراز ادامۀ مسیر دادیم. در گردنۀ امامزاده هاشم قدری توقف کردیم و جرعه‌ای از نسیم کوهستان نوشیدیم و سپس به سمت دشت زیار سرازیر ‌شدیم. زمان زیادی نگذشت که در سمت راست جاده تابلوی روستای زیار هویدا ‌شد. وارد جادۀ خاکی روستا شدیم و به سمت مناطق بالادست روستا که باغ عمو رحیم، میزبان برنامه در آنجا قرار داشت، ادامۀ مسیر دادیم. هرچند جاده پر از دست‌انداز بود و ماشین‌ها به‌سختی عبور می‌کردند، اما طبیعت بهاری اطراف آن، همه را از خود بیخود کرده و همه مست و مدهوش جلوه‌های زیبای بهار شده بودند. درست است که چشمی باید که این‌همه زیبایی بصری را در شیرین‌ترین شکل آن در کنه جان ریزد، اما صدای رودها، موسیقی جویبارها، سمفونی پرندگان، بوی خوش و مسحورکنندۀ گل‌ها و گیاهان معطر بهاری و نسیمی که خوش‌خوشان به زیر پوستت می‌دوید و با انگشتان لطیفش دست نوازش را بر سر و رویمان می‌کشید، همه و همه، تابلوهای زیبایی از طبیعت را آفریده‌ بودند تا بینا و نابینا از آن لذت ببرند… هرکسی را به‌قدر وسعِ درک خویش جام می ‌و خون دلی بخشیدند. بعد از یکی‌دو بار گیر کردن خودروها در گل و سنگ، بالاخره به باغ عمو رحیم رسیدیم؛ باغی که در دامن کوهستان جا خوش کرده و نغمۀ خوش قناری‌ها و چکاوک‌ها، به ‌زیبایی و صفای آن افزوده بود. آفتاب به وسط آسمان رسیده بود، درنهایت مهر و گرما می‌تابید و بالاپوش طلایی خود را بر سر جاندار و بی‌جان کشیده بود. بر سکوی باصفایی که عمو رحیم گرداگرد یک اتاق ساخته است، کمی استراحت کردیم و یکی‌دو لقمه هم برای رفع گرسنگی برگرفتیم. گرمای آفتاب و نسیم کوهستان، پارادوکس طبیعی عجیبی را آفریده‌ بودند؛ طوری که نه از سرمای سایه در امان باشی و نه گرمای تابش خورشید را تاب ‌آوری.
پس از کمی استراحت دریافتیم هوا در این نقطه آن‌چنان خنک است که شب را نمی‌توان بدون سرپناه به روز آورد و سرمای کوهستان حسابی از خجالت مهمانان درمی‌آید. با مشورتی کوتاه به این نتیجه رسیدیم که باید عطای طبیعت را در این نقطه به لقایش بخشید و در جست‌وجوی مأمن دیگری باشیم که بازهم عمو رحیم بزرگی کرد و یکی دیگر از باغ‌های خود را که از امکانات بهتر و سرپناه بزرگ‌تری برخوردار بود به ما پیشنهاد کرد. بلافاصله به سمت آنجا حرکت کردیم. در طول مسیر از روی یک پل عبور کردیم که رودخانۀ زیبا و خروشان زیار در زیر آن جریان دارد. این رود از ارتفاعات فیروزکوه سرچشمه می‌گیرد و پس از پیوستن به رود هراز به دریای خزر می‌ریزد. در کنار رود توقف کردیم و با رود یکی‌دو عکس گرفتیم. از این نقطه کمی به شیب جاده افزوده شد. در بالاتر و در یک محیط مسطح به نقطه‌ای رسیدیم که باید از رود عبور کنیم، اما نه پلی وجود داشت و نه ماشین‌ها می‌توانستند به‌راحتی از آن بگذرند. بعد از کمی مشورت به این نتیجه رسیدیم که عمو رحیم تراکتورش را بیاورد و در صورت گیر کردن ماشین‌ها، آنها را بکسل کند.
در فاصله‌ای که منتظر تراکتور بودیم، پیاده شدیم و در گرمای آن ساعت از روز، در کنار رود شروع به قدم زدن کردیم. گاهی هم کفش‌ها را درمی‌آوردیم، پاچه‌های شلوار را بالا می‌زدیم و وارد آب یخ‌فام رود می‌شدیم. نوشیدن یکی‌دو فنجان چای زغالی که از طرف بومی‌های خونگرم به ما هدیه ‌شد، بر صفای این توقف کوتاه افزود. خوشبختانه تمام ماشین‌ها، جز یکی‌دو تا از آنها به‌سلامت از رود عبور کردند. بعد مسیرمان را به سمت محل شب‌مانی که در بالادست قرار داشت، ادامه دادیم. خیلی زود به باغ باصفای دیگری رسیدیم که قرار بود شب را در آن به روز برسانیم. این باغ در دامنۀ ارتفاعات زیار و درست در نقطۀ مقابل دماوند باشکوه و پرعظمت قرار داشت. طبیعت در این نقطه چنان بکر و تازه است که تو گویی تازگی و طراوت فصل بهار اولین روز‌های خود را پشت سر می‌گذارد و هیچ‌گاه به ذهنت خطور نمی‌کند که قریب دو ماه از این فصل زیبا گذشته است. زمین با گیاهان و گل‌های لطیف بهاری مفروش شده بود؛ به‌گونه‌ای که بدون اغراق در چنین محیطی به زیرانداز نیازی نبود و کافی بود تا دراز بکشید و لطافت و خنکای این فرش طبیعی را زیر تن خود حس کنید. هوا چنان آکنده از عطر گل‌های بهاری بود که پنداری در یک عطاری غنی و سرشار از رایحه‌های گوناگون و مشام‌نواز قدم می‌زدیم. با غرق شدن آخرین پرتو‌های سرخ و طلایی خورشید در دریای آسمان، نسیم بهاری کم‌کم، بار دیگر از طرف قله شروع به وزیدن کرد و آهسته‌آهسته خود را به جمع گرم و صمیمی ما رساند. طبیعت‌دوستان بادگیرها را از کوله‌ها و ماشین‌ها بیرون آوردند و خود را با آنها ‌پوشاندند.
طولی نکشید که هم‌نوردان آتش باصفایی را روشن کردند و کتری‌های آب را روی آن قرار دادند. چه کیفی دارد نوشیدن چای زغالی و لب‌سوز در فضای خنک کوهستان! نسیم خنک به زیر پوستمان می‌خزید و تن و بدنمان را رندانه قلقلک می‌داد. نوشیدن چای دودی در آن هوا درون آدمی را گرمای مطبوعی می‌بخشید. پس از صرف شام، دورهمی کنار آتش ادامه پیدا کرد و هم‌نوردانِ هنرمند ساز‌های خود را کوک کردند و نوای خوش موسیقی را چاشنی آن فضای جادویی ساختند. گویی طبیعت بکر و روح آزاد هنرمند به هم درآمیخته و دل و جان را بر سر شوق و ذوق آورده بود؛ هرکسی به فراخور سر سوزن ذوقی که داشت، به کاروان و بزم موسیقایی پیوست و با نوای خوش موسیقی، هر آنچه در پیمانۀ دل داشت رها کرد. موسیقی تیر خود را بر یکایک دل‌ها نشاند و همه را به وجد و خروش آورد. دوستان هم‌نورد گرداگرد این آتش باصفا دست‌افشان و پای‌کوبان کارناوال موسیقی را همراهی می‌کردند و با تک‌تک سلول‌های خود، لذتِ بودن در چنین فضایی را در پیالۀ جان می‌ریختند. صد افسوس و هزاران دریغ که زبان الکن بنده قاصر از توصیف این‌همه لذت و قلمِ ناقص حقیر ناتوان از بیان این‌همه زیبایی و صفاست. به قول معروف شنیدن کی بود مانند دیدن؟ فقط باید دوست طبیعت بود و در هر زمان از سال که طبیعت انسان را می‌خواند، به او لبیک گفت و خود را به دامان این مادر پُرمهر سپرد تا مهر خود را جرعه‌جرعه در کیمیای جانمان بریزد و به التیام زخم‌های روحمان برخیزد. طبیعت پنجرۀ چشم و دل انسان را به جلوه‌های زیبای خود می‌گشاید و با اکسیر آرامش که جرعه‌جرعه در ساغر روح می‌ریزد، زنگار اندوه را از آسمان دل‌ها می‌زداید. کم‌کم این شب به‌یاد‌ماندنی نیز مانند تمام شب‌های خوش و خاطره‌انگیز، به نیمه‌های راه خود رسید و این بار فرشتۀ خواب ما را به خویش ‌خواند. خیلی سریع آمادۀ خواب شدیم. خواب چه لذتی دارد؛ در فضایی که بسترتان زمین، لحافتان آسمان، چراغ‌های اتاق‌خوابتان ستارگان زیبای آسمان شب و کولرتان نسیمی باشد که نرم‌نرمک به زیر پوستتان می‌خزد.
خیلی زود در این فضای مطبوع خواب شیرینی ما را در ربود، اما صدای خروپف یک هم‌نورد و صدای گفت‌وگوی چند نفر که هنوز تسلیم خواب نشده بودند، خواب را از چشمان ما تاراند و تا دم‌دمای سپیده‌دم و هنگامۀ تسبیح‌گویی صبحگاهی پرندگان، دلدار لطیف دل‌نازک خواب که رنجیده بود، با ما هم‌آغوش نشد. حیف که خواب خوش در چنین فضایی بیش از یکی‌دو ساعت طول نکشید!
با بیدارباش سرپرست گروه، ساعت شش از خواب شیرین بامداد رحیل برخاستیم و سر و صورت خود را با آب سرد کوهستان، صفا دادیم. هم‌نوردان زحمت‌کش قبل از ما بیدار و چای زغالی و نیمروی آتشی را برای صبحانه اعضای گروه آماده کرده بودند. صبح باشد و نسیم صبحگاهی، پرتوافشانی طلایی خورشید باشد و موسیقی گوش‌نواز پرندگان، تو باشی و دامان تَری از طبیعت بکر بهاری و چشم در چشم دماوند مغرور و باعظمت… چه چیزی این عیش را به کمال می‌رساند؟ موسیقی روح‌افزایی که سال‌هاست در گوش جانت طنین‌انداز است و راوی قصۀ میلیون‌ها عاشقی‌ست که دل و جانِ از تبار جنت را چنین می‌بازند. چقدر سر حالت می‌سازد گوش دادن به نوای ملکوتی خسرو آواز ایران!
یکی از هم‌نوردان خوش‌ذوق، با پخش یکی‌دو کار از صدای داوودی استاد شجریان، صبح ما را حسابی ساخت و نوای بهشتی خسروی آواز ایران انگیزه و انرژی وصف‌ناشدنی در جانمان ریخت. یکی دیگر از هنرمندان گروه، تار خود را برداشت و با زخمه‌هایش بر سیم‌های تار، دل‌هایمان را سرشار از عشق و شور ‌ساخت و حب هنر آواز را در دل‌های تک‌تک اعضای گروه انداخت. گروهی با زمزمه و گروهی با صدایی که از عمق جان برمی‌خاست، به نوای تار و هوای طبیعت پاسخی درخور ‌دادند. پس از یکی‌دو ساعت که باز به دورهمی و صرف صبحانه گذشت، بالاخره حدود ساعت ده صبح بود که به‌طرف آبشار شیخعلی‌خان که در بالادست و در فاصلۀ نه‌چندان دوری قرار داشت حرکت کردیم.
بازهم از نقطه‌به‌نقطۀ مسیر، بوی تازگی بهار به مشام می‌رسید و طبیعت خوان کریمانۀ خود را با گیاهان بهاری مانند شنگ، ترشک، پونه‌های معطر کوهی، آویشن‌های مسحورکننده و شکوفه‌های سفید درخت سیب وحشی آراسته بود و هر رهگذری را به خویش می‌خواند. مسیر آبشار در کمتر از یک ساعت طی شد. حدود ساعت یازده خود را به آبشار یخ‌فام شیخعلی‌خان رساندیم. بر سنگ‌های کنار آبشار نشستیم، گوش جان را به غرش رود سپردیم و از پاشیدن ریزدانه‌های الماسگونی که آبشار بر سر و رویمان می‌ریخت، حظ وافر ‌بردیم. موسیقی خوش آب، نسیم خنکی که از آن برمی‌خاست و گرمای آفتاب که داشت خود را دزدانه به وسط آسمان می‌رساند، همه و همه مرا وسوسه می‌کردند که خود را به این آب روح‌افزا بسپارم و از این خوان طبیعت بی‌بهره نمانم؛ برای همین خیلی سریع کفش‌ها و جوراب‌های خود را کندم و پای در میان آب گذاشتم. کمی در میان رود قدم زدم و در وسط آن، لَختی بر یک سنگ نشستم و دل را غرق این‌همه خوشی و لذت ساختم، اما سردی شگفت‌انگیز آب، بیش از چند دقیقه به من اجازۀ هم‌آغوشی با خود را نداد و مجبور شدم خیلی سریع از این میعادگاه عشق پا پس کشم و بازهم به سنگ‌های کنار رود پناه ببرم. این لحظات خوش هم مانند تمام دقایق شیرین، به‌سرعت گذشت و ما با اعلام سرپرست گروه، به سمت پایین بازگشتیم. ناهارمان آبگوشت لذیذی بود که دوستان آن را از دیشب بار گذاشته بودند.
باز لحظات فراق فرارسید. ما باید ناگزیر از این‌همه لطف و زیبایی دل می‌کندیم و بدرود می‌گفتیم. حدود ساعت پانزده، به‌ناچار این محیط زیبا و خاطره‌انگیز را ترک کردیم و رهسپار تهران شدیم.
به حرمت عشق از تمام کسانی که زحمت برنامه‌ریزی و اجرای این برنامۀ به‌یادماندنی را کشیدند، به‌ویژه عمو رحیم که با سخاوتی حاتم‌وار، ملک و منزل خود را درنهایت صمیمیت و مهربانی در اختیار ما قرار داد، سپاس‌گز‌اریم و به‌رسم قدرشناسی دستان پرمهرشان را درنهایتِ صمیمیت می‌بوسیم.
جای سایر دوستان سبز
صلاح‌الدین محمدی
24 اردیبهشت 1402"
audio/mana-0b140d1ba4300a940d77.mp3,"خرت از پل گذشت
آقای موشکاف
وای که دلمان از دست برخی از این دوستان خون شد در این ایام خون‌بار! ما واقعاً استراتژی برخی از این دوستان روشن‌دل‌نمای کوردل را درک نمی‌کنیم، البته منظورمان بعضی‌ها است؛ به آنهایی که در دستۀ بعضی‌ها جای نمی‌گیرند برنخورد لطفاً. دفعۀ پیش برایتان نقل کردیم که چگونه ناخواسته جوگیر شدیم و پایمان به یک غائلۀ خطرناک باز شد که خدا را شکر با تدبیر و درایتی که داشتیم توانستیم قِصر دربرویم، اما پایمان در جای دیگری مثل آهو در گل گیر کرده است و هنوز هم نتوانسته‌ایم بیرونش بکشیم.
ماجرا از این قرار است که بعضی‌ها به هزار‌و‌یک راه می‌زنند که در جایی مشغول بشوند … نمی‌شود که نمی‌شود؛ درس می‌خوانند، مهارت می‌آموزند، آزمون شرکت می‌کنند، همه کاری می‌کنند که استخدام شوند، نمی‌شود که نمی‌شود. دست آخر هم ما باید وارد شویم و از همان هوش و درایت همیشگی‌مان بهره بگیریم و میانجیگری کنیم تا استخدامشان کنند، اما نمی‌دانم چرا دوستان گرام همین‌که خرشان از پل عبور می‌فرمایند، از همۀ ارزش‌ها عدول می‌فرمایند! واقعاً این سطح از زیر کار دررویی برای ما قابل‌فهم نیست. ما این‌همه جان‌فشانی نکردیم که این‌طور بشود. نمی‌دانم چرا اینها همه‌اش طوری می‌کنند که طوری بشود! باری، یکی از این اداره‌جات فرهنگی که ادعایش گوش فلک را کر کرده بود و تصور می‌کرد تحولات فرهنگی جهان توسط ایشان رقم زده می‌شود، چشم موشکاف را دور دیده و دوستان کوردل ما را استخدام نمی‌کرد. ما نیز که همه‌جایمان می‌خارد برای چنین چیزهایی، کفش آهنین پا کردیم و رفتیم سراغ آن به‌اصطلاح فرهنگ‌پروران. در مذاکره‌ای که داشتیم، دوستانِ مثلاً بافرهنگ نه گذاشتند و نه برداشتند، گفتند ما معلول سر کلاس بفرستیم، دانش‌آموز افسرده می‌شود. ما این حرف را که شنیدیم، فهمیدیم با این عزیزان فرهنگ‌دار، باید از در فرهنگ وارد شد؛ برای همین همچون مار زخم‌خورده تبری برداشتیم و دیوانه‌وار به جانشان افتادیم و کاری کردیم که دوستان بافرهنگ از حرفشان که هیچ، از ولادت کم‌سعادتشان هم پشیمان شدند. نهایتاً با تلاش‌های شبانه‌روزی و جان‌فشانی‌های جهادی و انقلابی ما، فرزندانمان به هر زوری بود استخدام شدند، اما ای‌کاش قلم پایمان خُرد می‌شد و چنین کاری نمی‌کردیم. هنوز یک‌سال از استخدام دوستانمان نگذشته بود و ما همه‌اش در حال فخرفروشی در خصوص دستاوردمان در عرصه‌های جهانی و چگونگی صدور این دستاورد به کشورهای همسایه بودیم که یک روز ما را خواستند به آن سازمان مکرم. ما از همه‌جا بی‌خبر گمان بردیم می‌خواهند از ما به خاطر تلاش‌هایمان در استخدام فرزندان تقدیر بکنند. کت‌وشلواری تروتمیز به تن کردیم و ادکلن زده، راه افتادیم به‌سوی سازمان. به‌محض ورود به اتاق مدیریت، مدیر با لحنی تند و برافروخته گفت: موشکاف! دعا کن امروز زنده از این اتاق بیرون بروی! گفتیم: چه شده مدیرخان؟! فرمودند: این دوستانتان که هنوز مهر استخدامشان خشک نشده، درخواست‌های بی‌شرمانه از ما دارند! پرسیدیم: چه درخواستی؟! ما بچه‌هایمان را خوب می‌شناسیم. اصلاً اهل این حرف‌ها نیستند. فرمودند: کدام حرف‌ها آقا؟! امروز ما کمیسیون موارد خاص داریم. از بیست پروندۀ کمیسیون، نوزده تاش متعلق به دوستان فخیم شماست! اینجا می‌مانید و خودتان جواب دوستانتان را می‌دهید. ما که حرفی برای گفتن نداشتیم، همچون فرزند بز، یک گوشه ساکت نشستیم و منتظر آغاز جلسه شدیم.
هنگام جلسه هر نوزده دوست ما، باهم، تشریف آوردند توی مجلس. اولین پرونده مربوط به آقایی بود از شمال غرب ایران که در جنوب شرق استخدام شده بود و درخواست بازگشت به موطن مادری را داشت. مدیر از او پرسید: برادر شمال غرب عزیز! مگر شما موقع ثبت‌نام در آزمون نمی‌دانستید برای کجا شرکت می‌کنید؟ مگر شما هزار‌و‌یک مدرک ارائه نکردید که اهل جنوب شرق هستید و سال‌هاست ساکن آنجایید! چه شد که یکهویی فیلتان یاد هندوستان کرد؟ مگر شما تعهد ندادید که پنج سال در آنجا بمانید و دم نزنید؟! شما یک‌سال هم در محل خدمت حاضر نشدید. چطور شد که این‌طور شد؟!
بزرگوار شمال غرب پاسخ داد: راستش آقای مدیر! ما مشکل پزشکی داریم. ما نابینا هستیم و ممکن است اینجا توفان شن بیاید و ما شن‌ها را نبینیم و برود توی چشممان و خدانکرده کور بشویم. شما که نمی‌خواهید ما آسیب ببینیم! بعدش هم این کشور همسایه، جدیداً پُررو شده و همه‌اش به ما حمله می‌کند. ما هم که کاری جز فرار نمی‌کنیم. خب! بقیه می‌بینند، می‌توانند فرار کنند، ما که نمی‌بینیم چه خاکی به سرمان بریزیم؟
مدیر گفت: در رابطه با توفان شن اولاً که این یک معجزه است. ثانیاً همان‌جا هم که می‌خواهید تشریف ببرید دست‌کمی از اینجا ندارد آقا! دریاچه‌تان را خورده‌اند، یک آب هم رویش، آنجا هم توفان شن می‌آید و همین مصیبت را دارید. در خصوص دوستان همسایه هم که الحمدالله بهتر از آنها را همین‌جا داریم. از دست آنها چطور فرار می‌کنید؟
شمال غرب فرمود: دریاچه را قول داده‌اند همین روزها درست کنند. ضمن اینکه خانواده‌مان در آنجا هستند و می‌توانند مسیر شن‌ها را به ما بگویند و ما آسیب نبینیم. دوستان همسایه‌وار داخلی هم معمولاً کاری با ما ندارند.
مدیر گفت: بسیار عالی! پس خانواده‌ای که هزار‌و‌یک مدرک داده بودید اهل اینجا هستند، درواقع اهل آنجا هستند! دانش‌آموزان ما از شما راست‌گویان چه می‌خواهند یاد بگیرند؟! بعد هم رو به من کرد و گفت: جناب موشکاف! منویات دوستانتان را داشته باشید!
نفر دوم درخواست بازنشستگی پیش از موعد داشت. مدیر گفت: دوست عزیز! شما بر چه اساس چنین درخواستی دارید؟ هنوز یک‌سال هم کار نکرده‌اید. بزرگوار فرمود: مدیرجان! طبق قانون حمایت از حقوق معلولان، ما باید ده سال زودتر بازنشسته شویم. از آن‌طرف ما ده سال است که دنبال کار استخداممان هستیم و تازه با زحمات جناب موشکاف توانستیم سر کار برویم. یک سال هم هست که سر کار می‌رویم که به‌خاطر سختی کار برای ما حداقل سه سال به حساب می‌آید. بر این اساس فقط هفت سال کم داریم؛ به همین دلیل درخواست بازنشستگی پیش از موعد کردیم. حالا اگر راضی نیستید، شما حقوق آن هفت سال را هم پرداخت نکنید و ما با بیست‌وسه روز بازنشست شویم. اشکالی ندارد. بالاخره ما هم خدایی داریم!
مدیر گفت: در عمر کثیفم این‌طور قانع نشده بودم. موشکاف! دارم برات.
هفده نفر باقی‌مانده اما درخواستشان کاملاً قانونی بود. یکی از آنها به نمایندگی گفت: جناب مدیر! بر اساس قانون حمایت از حقوق معلولان، ما باید در هفته کمتر از ده ساعت کار کنیم. این نص صریح قانون است. شما هم که قصد ندارید قانون‌شکنی کنید احیاناً؟
مدیر که به‌سختی خودش را کنترل می‌کرد، نفس عمیقی کشید و گفت: دوست عزیز! شما مرزهای سوء استفاده را جابه‌جا کرده‌اید. اولاً که کمتر از ده ساعت نیست و ده ساعت کمتر است. ثانیاً این برای کسانی است که چهل‌وچهار ساعت در هفته کار می‌کنند، نه شما که بيست‌وچهار ساعت موظفی دارید؛ یعنی شما انتظار دارید در هفته چهارده ساعت کار کنید؟! مملکت همین‌طوری رو هوا است. با این سوء استفاده‌های شما همین روزهاست که به فنای مطلق برویم.
بزرگوار پاسخ داد: جناب مدیر! عرض کردم که … این نص صریح قانون است. ما همان موقع که از شما به دیوان شکایت بردیم بابت عدم استخداممان، پیش‌بینی چنین روزی را می‌کردیم؛ به همین دلیل یک شکایت هم تنظیم کردیم برای این موضوع که ایشان به نفع ما رأي صادر کردند. این هم حکم دیوان!
مدیر حکم را خواند و از لای دندان‌هایش به من گفت: موشکاف، موشکاف! امروز مي‌كُشمت موشکاف! هر چی بدبختی داریم زیر سر توست. بعد هم با عصبانیت تمام رو به مسئول کارگزینی کرد و گفت: کارگزین! همین الآن صورت‌جلسه می‌کنیم که در آزمون بعدی هیچ نابینایی حق شرکت در آزمون را هم ندارد. مگر ما بیکاریم این بزرگواران را استخدام کنیم كه دو روز بعد برایمان بشوند سر آهو. این موشکاف را هم نگهدارید کار داریم باهاش.
من که اوضاع را شدیداً وخیم دیدم، به بهانۀ استفاده از سرویس بهداشتی از اتاق خارج شدم و الآن عمری است که خودم را در سرویس حبس کرده‌ام. شنیدم که مدیر هم این حد از فشار عصبی را تاب نیاورده و با یک دست کت‌و‌شلوار سورمه‌ای و کشکولی بر دوش سر به بیابان گذاشته است. درصورتی‌که نام‌برده را مشاهده کردید، لطفاً با شمارۀ‌‌‌ ذیل تماس بگيريد و اطلاع بدهید و خانواده‌ای را از نگرانی خارج کنید.
خاکسار کم‌مقدار
میر باهوش موشکاف"
audio/mana-bedadf979b676e716f09.mp3,"برخورد با دورهمی دوستانه معلولان تا تصاحب امکانات آنها از سوی مسئولان
امیر سرمدی
این روزها تصاویر حیرت‌انگیزی در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود که از افزایش مداخلات پلیس در بسیاری از امور زندگی شهروندان حکایت دارد؛ حیرتی که حاوی این پرسش است: آیا دستور از بالاست و حاکمیت برای برقراری امنیت در جامعه تا این اندازه باید مداخله کند یا برخی افراد خود چنین آتش‌به‌اختیار بر طبل مداخله در امور روزمره مردم می‌کوبند و عرصه را برای زندگی شهروندان تنگ‌تر کرده‌اند.
اشاره مشخص بالا، ویدیویی است که نشان می‌دهد مأمور نیروی انتظامی حتی دورهمی گروهی از افراد دارای معلولیت را هم تحمل نمی‌کند؛ افرادی که به دلیل شرایط سخت جسمانی و عدم دسترس‌پذیری مبلمان شهری، بعضاً مدت‌ها پا از خانه بیرون نمی‌گذارند. ویدئوی مورد اشاره مربوط به دورهمی گروهی از افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی و ناشنوا به همراه خانواده‌های‌شان است که روز جمعه پانزدهم اردیبهشت در پارک قائم واقع در منطقه یافت‌آباد شهر تهران، به قصد تفرج و شادی دور هم گرد آمده‌اند. اما این دورهمی دوستانه که با حضور حدود 200 نفر از افراد دارای معلولیت در حال برگزاری است، چندان دوام نمی‌یابد. یک درجه‌دار نیروی انتظامی با حضور در جمع پس از طرح این سؤال که «مجوزی دارید یا نه؟» با فریاد «جمع کنید و بروید»، افراد حاضر و ما تماشا‌کنندگان ویدئو را شگفت‌زده می‌کند. این دستور پلیس البته با اعتراض حاضرین روبه‌رو می‌شود. زنی که به‌نظر می‌رسد فرزند معلولش را در این دورهمی همراهی می‌کند، به اعتراض می‌گوید: «برای بچه‌های ما که کاری نمی‌کنید، حالا هم که کسی می‌خواهد برایشان کاری کند، شما نمی‌گذارید!» این زن همچنین ادامه می‌دهد فرزندش مدت‌هاست در خانه بوده و حال که بیرون آمده با چنین برخوردی مواجه‌ شده است. مأمور که ظاهراً سرهنگ نیروی انتظامی است و گوشش به این حرف‌ها بدهکار نیست، در مواجهه با اعتراض معلولان، به ظاهر در تماسی خواهان حضور نیرو‌های امنیتی می‌شود؛ تماسی که به خشم و اعتراض بیشتر جمع حاضر منجر می‌شود. شخصی از میان جمعیت می‌گوید: «امنیت که جواب نمی‌ده، بگو گارد ویژه هم بیاد، یگان ویژه هم بیاد، بگو ون هم بیارن ما رو بکشن ببرن بهشت زهرا، نزدیک هم هست!» شخص دیگری به کنایه این‌گونه ادامه‌ می‌دهد: «بگو تو پارک جمع شدند دارند اختلاس می‌کنند!» معترض دیگری به گلایه فریاد می‌زند «همه چیز را در این مملکت سیاسی و امنیتی کرده‌اید!»
پس از واکنش تند کاربران با بازنشر گسترده این ویدئو در فضای مجازی و پیگیری کمپین معلولان که برای دوازدهمین بار اقدام به برگزاری دورهمی معلولان در پارک قائم کرده ‌است، شهرداری منطقه 18 قول پیگیری این موضوع و برخورد با خاطیان امر را داده ‌است. ظاهراً به علت همراهی گروه موسیقی در این دورهمی، مأمور نیروی انتظامی به برگزار‌کنندگان این مراسم گفته‌اند باید از قبل مجوزهای لازم برای برگزاری این برنامه را اخذ می‌کردند. این در حالی است که کمپین معلولان یازده برنامه را مشابه دورهمی روز پانزدهم اردیبهشت با همین سبک و سیاق در سال‌های اخیر برگزار کرده بود. حال آیا قوانین در این ارتباط در سال 1402 تغییر کرده‌اند؟ اگر پاسخ مثبت است مصادیق آن در کدام روزنامه رسمی منتشر شده و یا توسط چه مرجعی مصوب شده‌ است. اگر قوانین تغییر نکرده‌اند، مأموران نیروی انتظامی با مجوز کدام نهاد امنیتی مانع برگزاری دورهمی دوستانه معلولان شده‌اند؟ نکته تعجب‌برانگیز آنجاست که مسئولان شهرداری منطقه 18 از شناختن و حضور فرد مورد‌اشاره در ویدئو ابراز بی‌اطلاعی می‌کنند و می‌گویند اقدام ایشان غیر‌قانونی بوده ‌است و اگر کسی هم بخواهد با تجمعات اینچنینی برخورد کند، گشت‌های خود پارک در این زمینه مسئول هستند. حال باید دید آن مأمور از سوی کدام نهاد برای به‌هم‌زدن اندک دلخوشی معلولان معذور بوده است.
به‌هر‌روی، معلولان بیش از هر قشر دیگری نیازمند حضور فعال در جامعه هستند. این حضور همه شئون زندگی معلولان را شامل می‌شود؛ از حضور فعال در اجتماع گرفته تا فعالیت‌های فرهنگی، هنری، تفریحی و ورزشی. اما چرا حضور معلولان در جامعه کمرنگ است و ظهور و بروز ندارد؟ در چهار دهۀ گذشته مسئولان جمهوری اسلامی ایران عزم و اراده‌ای برای حضور فعال افراد دارای معلولیت در جامعه نداشته‌اند؛ به‌همین‌دلیل امکانات لازم در راستای تحقق این امر را نیز توسعه نداده‌اند. به‌همین‌خاطر است که پس از گذشت 45 سال از پیروزی انقلاب اسلامی، علی‌رغم شعارهای فراوان در راستای حمایت از اقشار کم‌برخوردار، نه مبلمان شهری برای تردد آسان معلولان در سطح شهرها به میزان کافی دسترس‌پذیر شده ‌است و نه مراکز اقامتی، بوم‌گردی، گردشگری و سیاحتی برای سفر کردن آنها مناسب‌سازی شده‌ است.
تصاحب داشته‌های اندک معلولان از سوی مسئولان
بی‌توجهی مسئولان نسبت به افراد دارای معلولیت تنها به زیرساخت‌های مبلمان شهری، عدم اجرای قوانین بالادستی، عدم پرداخت مستمری در شأن این قشر، فراهم نکردن مسکن، عدم ایجاد اشتغال و ندادن تجهیزات توانبخشی موردنیاز به آنها خلاصه نمی‌شود؛ بلکه حتی مالکیت همین امکانات محدود و داشته‌های اندک جامعه معلولان خاصه نابینایان نیز یکی پس از دیگری از آنها سلب می‌شود. پس از تعطیلی ابابصیر و هفت‌تیر در اصفهان، تعطیلی مرکز شهید جلیلیان مشهد، نیمه‌تعطیلی مرکز خزانه و رودکی در تهران و گرفتن سالن ورزش نابینایان از هیئت نابینایان همدان، این بار نوبت به بزرگترین ورزشگاه تخصصی ویژه نابینایان در تهران رسیده است. مجموعه فرهنگی‌ورزشی شهید هرندی که بالغ بر 25 هزار مترمربع مساحت دارد و تمامی امکانات تخصصی ورزش نابینایان را داراست، طبق بیست سال اخیر طی تفاهم‌نامه‌ای در اختیار هیئت ورزش نابینایان استان تهران قرار داشت. حال امکانات فراوان این مجموعه باعث شده چشم طمع مسئولان به دنبال آن باشد. ابتدا با یک کودتا در اردیبهشت‌ماه سال گذشته دکتر سید کاظم شمس را از ریاست هیئت ورزش نابینایان تهران برکنار کردند و سپس این مجموعه به دست فدراسیون نابینایان و با سرپرستی اداره‌کل ورزش و جوانان استان تهران افتاد. درآمد استخر، زمین چمن، سالن ورزش‌های رزمی، سالن فوتسال، هتل و… که همگی باید در اختیار نابینایان و توسعه ورزش همگانی و قهرمانی این قشر قرار می‌گرفت، آنقدر به آقایان مزه کرد که مجموعه هرندی را در شمول ماده 88 قرار دادند. این ماده ناظر بر آن است که اماکن ورزشی باید به مزایده گذاشته شوند و بخش‌های مختلف هر مجموعه در مزایده، به بالاترین قیمت واگذار شوند. البته طبق قوانین مربوطه 10 درصد از درآمد حاصله نصیب اداره‌کل ورزش و جوانان استان‌ها می‌شود و 90 درصد از درآمد آن مجموعه نیز باید صرف هزینه‌های آن مرکز شود. برای مثال، 90 درصد از درآمد حاصله از مجموعه ورزشی شهید هرندی، در نهایت باید به هیئت ورزش نابینایان استان تهران تعلق گیرد اما تجربه دو‌سه‌ماهه گذشته نشان می‌دهد دست نابینایان از این درآمد سرشار کوتاه خواهد ماند. در‌حالی‌که قرار بود در سال گذشته پس از شش ماه، سرپرستی فدراسیون نابینایان اقدام به برگزاری مجمع انتخاباتی برای هیئت تهران کند، پس از گذشت یک سال این مجموعه همچنان با سرپرستی اداره‌کل ورزش و جوانان اداره می‌شود. وقتی رئیس اسبق هیئت تهران با رئیس فعلی فدراسیون نابینایان نتوانستند اختلافات و مسائل فی‌مابین را حل کنند، این مجموعه ارزشمند به چنگ اداره‌کل ورزش و جوانان استان تهران افتاد و جامعه نابینایان متحمل خسران بزرگی شده ‌است. مجال این یادداشت، اجازه پرداختن به سایر داشته‌های جامعه نابینایان و چگونگی از‌دست‌رفتن آنها را نمی‌دهد و در فرصت دیگری به واکاوی آنها خواهیم پرداخت. مخلص کلام آنکه، مسئولان امر در دهه‌های اخیر، نه‌تنها ارزش افزوده جدیدی را به داشته‌های جامعه معلولان و نابینایان اضافه نکرده‌اند؛ بلکه همان امکانات قبلی، یا مستهلک شده ‌است یا به بخش خصوصی واگذار شده و یا با یک مدیریت ناکارامد عملاً برای استفاده بهینه افراد دارای معلولیت به کار گرفته نمی‌شوند. چرایی رسیدن به این نقطه در این مقطع از تاریخ، علل و عوامل متعددی دارد که یکی از آنها عدم مطالبه‌گری به‌موقع و به‌هنگام جامعه معلولان است. به‌ویژه در حوزه آسیب‌دیدگان بینایی که عمده سازمان‌های مردم‌نهاد آنها واکنش چندانی به اتفاقات مهم پیرامون خود نشان نمی‌دهند و به یک بی‌تفاوتی مزمن دچار شده‌اند. ریشه‌یابی این مهم نیز بماند برای فرصتی دیگر که به تفصیل به آن خواهیم پرداخت."
audio/mana-e29a0ae6cc1679a65d25.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۲)
منصور شادکام
اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر مخاطبان نسل مانا می‌توانند شرح مکتوبی از فعالیت‌های این انجمن در طول ماه جاری را در ادامه مطالعه کنند. همچنین نسخه صوتی این گزارش هم در انتهای همین نوشته در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
ضمن عرض سلام خدمت مخاطبان نسل مانا و تشکر از حامیان و اعضای تحریریه این نشریه، در ابتدا لازم می‌دانم به این نکته اشاره کنم که در روز چهارم اردیبهشت، جلسه هیئت‌مدیره انجمن برگزار گردید و در این جلسه، تقویم سالیانه فعالیت‌های پیش روی انجمن به تصویب اعضای هیئت‌مدیره رسید. این تصمیم، با هدف جلوگیری از ایجاد سردرگمی در فعالیت‌های روزمره انجمن اتخاذ گردید. همچنین برای نخستین‌بار و با هدف شفاف‌سازی، جزئیات این تقویم جهت آگاهی افکار عمومی بر روی وبسایت انجمن قرار گرفته است و کاربران می‌توانند ریز فعالیت‌های ده ماه آینده انجمن نابینایان ایران را از طریق این گزارش مطالعه کنند.
برگزاری جشنواره کتاب افراد دارای معلولیت (کاما)، یکی دیگر از مصوبات جلسه هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران بود. همان‌طور که استحضار دارید، اولین دوره این جشنواره در پاییز ۱۳۹۸ برگزار گردید و مقرر شد از آن پس هر دو سال یکبار، مجدداً برگزار شود؛ اما به دلیل شیوع کرونا، در سال ۱۴۰۰ نتوانستیم دومین دوره را برگزار کنیم و اکنون در این جلسه مقرر گردید دومین دوره جشنواره کاما در سال جاری برگزار شود. به‌همین‌منظور در روز سه‌شنبه ۱۹ اردیبهشت، شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما با حضور یازده دستگاه اجرایی ذی‌ربط تشکیل جلسه داد که به‌زودی گزارش‌های مربوطه را به سمع دوستان خواهیم رساند. به‌علاوه، جزئیات مربوط به چگونگی مشارکت در جشنواره و حوزه‌های مختلف آن و تقویم اجرایی این جشنواره را هم به اطلاع علاقه‌مندان خواهیم رساند تا مؤلفان و مترجمان دارای معلولیت بتوانند آثارشان را جهت داوری در اختیار دبیرخانه کاما قرار دهند. امید است امسال بتوانیم جشنواره را باشکوه‌تر از دوره قبل برگزار کنیم و تقدیر شایسته‌ای از نخبگان فرهنگی و علمی دارای معلولیت به عمل آوریم.
حوزه مسئولیت اجتماعی شرکت‌های خصوصی و دولتی ازجمله موضوعاتی است که انجمن همواره پیگیر به‌ثمر‌نشستن آن بوده است. در همین راستا طی جلسه‌ای با یکی از تولید‌کنندگان مطرح صنایع غذایی توافق شد تا در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی، این تولید‌کننده تمهیدی را در نظر بگیرد تا نام و مشخصات محصولات به‌صورت بریل بر روی بسته‌بندی‌ها درج شود تا افراد با آسیب بینایی بتوانند با استقلال بیشتری از این محصولات استفاده کنند. به‌زودی و با نهایی شدن تفاهم‌نامه، نام این شرکت را از طریق رسانه‌هایی که انجمن در اختیار دارد، به اطلاع عموم خواهیم رساند. ما همواره بر این نکته تأکید داشته‌ایم که چنانچه شرکت‌ها به درستی در زمینه مسئولیت اجتماعی فعالیت کنند، می‌توان به حل شدن بخش عمده‌ای از مشکلات جامعه افراد دارای معلولیت امیدوار بود. چنان‌که در طول سال‌های گذشته هم شاهد بودیم که یک شرکت خارجی، با تأسیس و تجهیز ۱۵ کتابخانه ویژه نابینایان در شهر‌های گوناگون کشور، چه کمک قابل‌توجهی به جامعه نابینایان کرد. امیدواریم شرکت‌های ایرانی هم از این الگو پیروی کنند تا ما برای حل مشکلاتمان دیگر نیازی به بودجه‌های دولتی نداشته باشیم.
در زمینه درمان آسیب‌های چشمی، انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته جلسه‌ای را با مهندس میرزاخانی، پدر شادروان مریم میرزاخانی، دانشمند و ریاضی‌دان برجسته ایرانی و از اعضای هیئت‌مدیره مؤسسه رعد برگزار کرد. همان‌گونه که احتمالاً برخی از مخاطبان مطلع‌اند، ایشان فردی مدیر و مدبر و از اعضای تأثیر‌گذار این مؤسسه است و ما خواهیم کوشید از قدرت مدیریتی ایشان در زمینه راه‌اندازی یک مرکز تحقیقاتی در حوزه چشم‌پزشکی سود ببریم تا دوستانی که در شهرستان‌های دور از پایتخت به امکانات چشم‌پزشکی کافی دسترسی ندارند، بتوانند با مراجعه به این مرکز، امور مربوط به درمان را پیگیری کنند. البته پرواضح است که انجام اموری در این سطح مستلزم وقت و هزینه قابل‌توجه است که ما امیدواریم به همت و مدیریت جناب مهندس میرزاخانی بتوانیم هرچه سریع‌تر این مهم را به انجام برسانیم.
در راستای فعالیت‌های انجمن در کمیته فرهنگی هنری ورزشی، در طول سال گذشته شش صعود را به قلل اطراف تهران برگزار کردیم و در طول دو ماهۀ آغاز سال هم صعود‌ها و طبیعت‌گردی‌هایی را برنامه‌ریزی و اجرا کردیم. با توجه به استقبال علاقه‌مندان به کوهنوردی، بر آن شدیم تا به این دست فعالیت‌ها جنبه رسمی‌تری ببخشیم و نخستین باشگاه کوهنوردی افراد با آسیب بینایی را تأسیس کنیم تا بتوانیم از امکانات قانونی نظیر بیمه‌ها هم بهره‌مند شویم. دیدار‌هایی با اعضای فدراسیون کوهنوردی در این راستا صورت پذیرفته و امید است بتوانیم طبق تقویم کاری سال ۱۴۰۲، به‌زودی این باشگاه را به ثبت قانونی برسانیم.
در پایان لازم می‌دانم این گزارش را با این نکته به پایان برسانم که متأسفانه در طول یکی دو سال گذشته مشاهده شده برخی افراد سودجو با شهروندان تماس می‌گیرند و کالا‌هایی را با نام انجمن نابینایان ایران تبلیغ می‌کنند. لازم است قویاً تأکید کنم که انجمن نابینایان ایران هیچ کالایی را با این شیوه به فروش نمی‌رساند و این تماس‌ها بدون اطلاع این انجمن صورت می‌گیرد. همچنین متأسفانه برخی نابینایان هم صرفاً با بهانه نداشتن شغل، آلت دست این افراد سودجو می‌شوند و در فروش این محصولات بی‌کیفیت و غیر‌استاندارد با آنها همکاری می‌کنند که از این گروه از نابینایان هم درخواست می‌کنم جوانب اخلاق را رعایت کنند و در چنین کار‌های غیر‌انسانی و غیر‌شرافتمندانه با افرادی از این دست همکاری نکنند.
همچنین لازم می‌دانم دو مناسبت گذشته یعنی روز کارگر و روز گرامی‌داشت مقام معلم را خدمت معلمان و کارگران نابینا تبریک بگویم و یک‌بار دیگر برای روح مرحوم «کارآمد» که از معلمان سختکوش نابینا بودند شادی و برای بازماندگانشان صبر آرزو می‌کنم."
audio/mana-d1825ba25f1aa98a1f83.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۲)
منصور شادکام
اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر مخاطبان نسل مانا می‌توانند شرح مکتوبی از فعالیت‌های این انجمن در طول ماه جاری را در ادامه مطالعه کنند. همچنین نسخه صوتی این گزارش هم در انتهای همین نوشته در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.
ضمن عرض سلام خدمت مخاطبان نسل مانا و تشکر از حامیان و اعضای تحریریه این نشریه، در ابتدا لازم می‌دانم به این نکته اشاره کنم که در روز چهارم اردیبهشت، جلسه هیئت‌مدیره انجمن برگزار گردید و در این جلسه، تقویم سالیانه فعالیت‌های پیش روی انجمن به تصویب اعضای هیئت‌مدیره رسید. این تصمیم، با هدف جلوگیری از ایجاد سردرگمی در فعالیت‌های روزمره انجمن اتخاذ گردید. همچنین برای نخستین‌بار و با هدف شفاف‌سازی، جزئیات این تقویم جهت آگاهی افکار عمومی بر روی وبسایت انجمن قرار گرفته است و کاربران می‌توانند ریز فعالیت‌های ده ماه آینده انجمن نابینایان ایران را از طریق این گزارش مطالعه کنند.
برگزاری جشنواره کتاب افراد دارای معلولیت (کاما)، یکی دیگر از مصوبات جلسه هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران بود. همان‌طور که استحضار دارید، اولین دوره این جشنواره در پاییز ۱۳۹۸ برگزار گردید و مقرر شد از آن پس هر دو سال یکبار، مجدداً برگزار شود؛ اما به دلیل شیوع کرونا، در سال ۱۴۰۰ نتوانستیم دومین دوره را برگزار کنیم و اکنون در این جلسه مقرر گردید دومین دوره جشنواره کاما در سال جاری برگزار شود. به‌همین‌منظور در روز سه‌شنبه ۱۹ اردیبهشت، شورای سیاست‌گذاری جشنواره کاما با حضور یازده دستگاه اجرایی ذی‌ربط تشکیل جلسه داد که به‌زودی گزارش‌های مربوطه را به سمع دوستان خواهیم رساند. به‌علاوه، جزئیات مربوط به چگونگی مشارکت در جشنواره و حوزه‌های مختلف آن و تقویم اجرایی این جشنواره را هم به اطلاع علاقه‌مندان خواهیم رساند تا مؤلفان و مترجمان دارای معلولیت بتوانند آثارشان را جهت داوری در اختیار دبیرخانه کاما قرار دهند. امید است امسال بتوانیم جشنواره را باشکوه‌تر از دوره قبل برگزار کنیم و تقدیر شایسته‌ای از نخبگان فرهنگی و علمی دارای معلولیت به عمل آوریم.
حوزه مسئولیت اجتماعی شرکت‌های خصوصی و دولتی ازجمله موضوعاتی است که انجمن همواره پیگیر به‌ثمر‌نشستن آن بوده است. در همین راستا طی جلسه‌ای با یکی از تولید‌کنندگان مطرح صنایع غذایی توافق شد تا در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی، این تولید‌کننده تمهیدی را در نظر بگیرد تا نام و مشخصات محصولات به‌صورت بریل بر روی بسته‌بندی‌ها درج شود تا افراد با آسیب بینایی بتوانند با استقلال بیشتری از این محصولات استفاده کنند. به‌زودی و با نهایی شدن تفاهم‌نامه، نام این شرکت را از طریق رسانه‌هایی که انجمن در اختیار دارد، به اطلاع عموم خواهیم رساند. ما همواره بر این نکته تأکید داشته‌ایم که چنانچه شرکت‌ها به درستی در زمینه مسئولیت اجتماعی فعالیت کنند، می‌توان به حل شدن بخش عمده‌ای از مشکلات جامعه افراد دارای معلولیت امیدوار بود. چنان‌که در طول سال‌های گذشته هم شاهد بودیم که یک شرکت خارجی، با تأسیس و تجهیز ۱۵ کتابخانه ویژه نابینایان در شهر‌های گوناگون کشور، چه کمک قابل‌توجهی به جامعه نابینایان کرد. امیدواریم شرکت‌های ایرانی هم از این الگو پیروی کنند تا ما برای حل مشکلاتمان دیگر نیازی به بودجه‌های دولتی نداشته باشیم.
در زمینه درمان آسیب‌های چشمی، انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته جلسه‌ای را با مهندس میرزاخانی، پدر شادروان مریم میرزاخانی، دانشمند و ریاضی‌دان برجسته ایرانی و از اعضای هیئت‌مدیره مؤسسه رعد برگزار کرد. همان‌گونه که احتمالاً برخی از مخاطبان مطلع‌اند، ایشان فردی مدیر و مدبر و از اعضای تأثیر‌گذار این مؤسسه است و ما خواهیم کوشید از قدرت مدیریتی ایشان در زمینه راه‌اندازی یک مرکز تحقیقاتی در حوزه چشم‌پزشکی سود ببریم تا دوستانی که در شهرستان‌های دور از پایتخت به امکانات چشم‌پزشکی کافی دسترسی ندارند، بتوانند با مراجعه به این مرکز، امور مربوط به درمان را پیگیری کنند. البته پرواضح است که انجام اموری در این سطح مستلزم وقت و هزینه قابل‌توجه است که ما امیدواریم به همت و مدیریت جناب مهندس میرزاخانی بتوانیم هرچه سریع‌تر این مهم را به انجام برسانیم.
در راستای فعالیت‌های انجمن در کمیته فرهنگی هنری ورزشی، در طول سال گذشته شش صعود را به قلل اطراف تهران برگزار کردیم و در طول دو ماهۀ آغاز سال هم صعود‌ها و طبیعت‌گردی‌هایی را برنامه‌ریزی و اجرا کردیم. با توجه به استقبال علاقه‌مندان به کوهنوردی، بر آن شدیم تا به این دست فعالیت‌ها جنبه رسمی‌تری ببخشیم و نخستین باشگاه کوهنوردی افراد با آسیب بینایی را تأسیس کنیم تا بتوانیم از امکانات قانونی نظیر بیمه‌ها هم بهره‌مند شویم. دیدار‌هایی با اعضای فدراسیون کوهنوردی در این راستا صورت پذیرفته و امید است بتوانیم طبق تقویم کاری سال ۱۴۰۲، به‌زودی این باشگاه را به ثبت قانونی برسانیم.
در پایان لازم می‌دانم این گزارش را با این نکته به پایان برسانم که متأسفانه در طول یکی دو سال گذشته مشاهده شده برخی افراد سودجو با شهروندان تماس می‌گیرند و کالا‌هایی را با نام انجمن نابینایان ایران تبلیغ می‌کنند. لازم است قویاً تأکید کنم که انجمن نابینایان ایران هیچ کالایی را با این شیوه به فروش نمی‌رساند و این تماس‌ها بدون اطلاع این انجمن صورت می‌گیرد. همچنین متأسفانه برخی نابینایان هم صرفاً با بهانه نداشتن شغل، آلت دست این افراد سودجو می‌شوند و در فروش این محصولات بی‌کیفیت و غیر‌استاندارد با آنها همکاری می‌کنند که از این گروه از نابینایان هم درخواست می‌کنم جوانب اخلاق را رعایت کنند و در چنین کار‌های غیر‌انسانی و غیر‌شرافتمندانه با افرادی از این دست همکاری نکنند.
همچنین لازم می‌دانم دو مناسبت گذشته یعنی روز کارگر و روز گرامی‌داشت مقام معلم را خدمت معلمان و کارگران نابینا تبریک بگویم و یک‌بار دیگر برای روح مرحوم «کارآمد» که از معلمان سختکوش نابینا بودند شادی و برای بازماندگانشان صبر آرزو می‌کنم."
audio/mana-484f1868b868688f9bee.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
تَورقمان در میان نشریات انگلیسی‌زبان را از خبری آغاز می‌کنیم که مورد توجه برخی خبرگزاری‌های خارجی قرار گرفته است: طراحی یک ربات که قرار است جایگزین سگ راهنما شود. سپس یک عصای سفید ویژه را معرفی خواهیم کرد و از طرح خلاقانه‌ای خواهیم نوشت که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا با همکاری یک ورزشکار حرفه‌ای در جهت فرهنگسازی در خصوص نابینایان اجرا خواهد کرد و کتابی تازه دربارۀ یکی از قهرمانان نابینا را معرفی خواهیم کرد.
آینده جهت‌یابی نابینایان در دستان یک ربات هوشمند
تفی، سگ راهنمای رباتیکی است که توانایی‌هایش به مراتب بیش از سگ‌های واقعی است. می‌تواند به کمک ابزار‌هایی که در سرش تعبیه شده، موانع را تشخیص دهد و فرد نابینا را از میان آنها عبور دهد. همچنین قادر است با استفاده از فناوری جی‌پی‌اس و اتصال به نقشۀ گوگل، بهترین و نزدیک‌ترین مسیر را به صاحبش اطلاع دهد. تفی همچنین از فرمان‌های صوتی پشتیبانی می‌کند. کاربر می‌تواند با فرمان‌هایی نظیر «بنشین»، «بلند شو»، «مرا به آشپزخانه ببر» و «سرویس بهداشتی را نشانم بده»، با این ربات ارتباط برقرار کند. از‌جمله دیگر برتری‌های تفی نسبت به سگ راهنما این است که هوش مصنوعی این امکان را در اختیارش گذاشته که مسیر‌ها را به خاطر بسپارد و فرد می‌تواند صرفاً به گفتن مقصدی که قبلاً به کمک تفی به آنجا رفته، از این ربات بخواهد تا او را برای رسیدن به آن مقصد، راهنمایی کند. این قابلیت علاوه‌بر نابینایان، می‌تواند برای افراد مبتلا به آلزایمر یا زوال عقل هم کارایی داشته باشد.
تفی افزون بر قابلیت راهنمایی، از قابلیت‌هایی نظیر تشخیص چهره‌های آشنا و خواندن بارکد هم برخوردار است. کاربر همچنین می‌تواند به کمک تفی تاکسی اینترنتی درخواست کند یا حتی در مواقع اضطراری از طریق تفی با نزدیکان خود تماس بگیرد یا اینکه موقعیت خود را به اطلاع آنها برساند. پورتیلا، سازنده تفی، دربارۀ زمان عرضه این سگ رباتیک به بازار می‌گوید: «تبدیل ایده‌ای از این دست به واقعیت معمولاً حدود پنج سال زمان لازم دارد؛ اما با توجه به سرعت پیشرفت تکنولوژی‌ها، ما امیدواریم بتوانیم ظرف مدت سه سال آن را آماده عرضه به بازار‌های جهانی کنیم.»
تفی نسبت به سگ‌های راهنمای فعلی از یک مزیت رقابتی دیگر هم برخوردار است و آن هم قیمت ارزان این محصول در قیاس با سگ‌های راهنماست. با توجه به زمان درازی که صرف آموزش به سگ‌های واقعی می‌شود، متقاضیان نابینا برای هر کدام از این سگ‌ها باید مبلغی در حدود سی هزار دلار بپردازند و به‌علاوه، بعضاً تا سال‌ها در صف انتظار بمانند تا یک سگ در اختیارشان قرار گیرد. این در حالی است که پورتیلا برای هر ربات، رقمی معادل پنج تا ده هزار دلار را پیش‌بینی می‌کند. البته باید این را هم در نظر گرفت که قیمت فناوری‌ها روز‌به‌روز در حال کاهش است و این عدد ممکن است در زمان تولید انبوه، پایین‌تر بیاید. در نسخه صوتی پیشخوان به جزئیات بیشتری از این سگ راهنما اشاره کرده‌ایم.
ای‌تی‌سی، عصایی برای تمام فصول
این عصا افزون بر همۀ مواردی که در بالا ذکرش به میان رفت، یک امتیاز بسیار قابل‌توجه هم دارد و آن هم این است که تولید‌کنندۀ آن توانسته با یک خلاقیت ساده کاری کند که اندازه آن به دلخواه قابل تنظیم باشد. بر روی دسته عصا یک ضامن تعبیه شده که با آزاد کردنش، کاربر می‌تواند دسته را بالا یا پایین ببرد و اندازه عصا را تغییر دهد. طول عصای ای‌تی‌سی از ۱۳۰ تا ۱۵۵ سانتیمتر قابل تنظیم است. این عصای ۴۱۸ گرمی به شکل سه تکه طراحی شده و طول آن در حالت بسته ۵۴ سانتیمتر است. ای‌تی‌سی با قیمت تقریبی ۱۲۰ دلار در آمریکا عرضه شده است.
رکاب می‌زنم برای آنهایی که ممکن است احساس تنهایی کنند
دَن، خود از پدر و مادری نابینا زاده شده است و به‌خوبی با مسائل نابینایان آشنایی دارد. والدینش که حالا ۷۵ ساله‌اند، به وجود او افتخار می‌کنند. او در این سفر، از همراهی همسرش هم سود خواهد برد. سفر دَن در روز ۲۶ جولای آغاز خواهد شد و طبق برنامه‌ریزی‌ها قرار است در هفت سپتامبر پایان یابد. البته که نمی‌تواند مواردی همچون بدی آب و هوا یا مشکلات فنی را در ارائه تاریخ پایان سفر نادیده گرفت. دربارۀ جزئیات سفر دَن و اهدافش از این سفر دور و دراز در نسخه صوتی پیشخوان بیشتر خواهیم شنید.
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا یا در کانال‌ها و صفحات این ماهنامه در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی بیابید."
audio/mana-590111f743cbc0182a9b.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
تَورقمان در میان نشریات انگلیسی‌زبان را از خبری آغاز می‌کنیم که مورد توجه برخی خبرگزاری‌های خارجی قرار گرفته است: طراحی یک ربات که قرار است جایگزین سگ راهنما شود. سپس یک عصای سفید ویژه را معرفی خواهیم کرد و از طرح خلاقانه‌ای خواهیم نوشت که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا با همکاری یک ورزشکار حرفه‌ای در جهت فرهنگسازی در خصوص نابینایان اجرا خواهد کرد و کتابی تازه دربارۀ یکی از قهرمانان نابینا را معرفی خواهیم کرد.
آینده جهت‌یابی نابینایان در دستان یک ربات هوشمند
تفی، سگ راهنمای رباتیکی است که توانایی‌هایش به مراتب بیش از سگ‌های واقعی است. می‌تواند به کمک ابزار‌هایی که در سرش تعبیه شده، موانع را تشخیص دهد و فرد نابینا را از میان آنها عبور دهد. همچنین قادر است با استفاده از فناوری جی‌پی‌اس و اتصال به نقشۀ گوگل، بهترین و نزدیک‌ترین مسیر را به صاحبش اطلاع دهد. تفی همچنین از فرمان‌های صوتی پشتیبانی می‌کند. کاربر می‌تواند با فرمان‌هایی نظیر «بنشین»، «بلند شو»، «مرا به آشپزخانه ببر» و «سرویس بهداشتی را نشانم بده»، با این ربات ارتباط برقرار کند. از‌جمله دیگر برتری‌های تفی نسبت به سگ راهنما این است که هوش مصنوعی این امکان را در اختیارش گذاشته که مسیر‌ها را به خاطر بسپارد و فرد می‌تواند صرفاً به گفتن مقصدی که قبلاً به کمک تفی به آنجا رفته، از این ربات بخواهد تا او را برای رسیدن به آن مقصد، راهنمایی کند. این قابلیت علاوه‌بر نابینایان، می‌تواند برای افراد مبتلا به آلزایمر یا زوال عقل هم کارایی داشته باشد.
تفی افزون بر قابلیت راهنمایی، از قابلیت‌هایی نظیر تشخیص چهره‌های آشنا و خواندن بارکد هم برخوردار است. کاربر همچنین می‌تواند به کمک تفی تاکسی اینترنتی درخواست کند یا حتی در مواقع اضطراری از طریق تفی با نزدیکان خود تماس بگیرد یا اینکه موقعیت خود را به اطلاع آنها برساند. پورتیلا، سازنده تفی، دربارۀ زمان عرضه این سگ رباتیک به بازار می‌گوید: «تبدیل ایده‌ای از این دست به واقعیت معمولاً حدود پنج سال زمان لازم دارد؛ اما با توجه به سرعت پیشرفت تکنولوژی‌ها، ما امیدواریم بتوانیم ظرف مدت سه سال آن را آماده عرضه به بازار‌های جهانی کنیم.»
تفی نسبت به سگ‌های راهنمای فعلی از یک مزیت رقابتی دیگر هم برخوردار است و آن هم قیمت ارزان این محصول در قیاس با سگ‌های راهنماست. با توجه به زمان درازی که صرف آموزش به سگ‌های واقعی می‌شود، متقاضیان نابینا برای هر کدام از این سگ‌ها باید مبلغی در حدود سی هزار دلار بپردازند و به‌علاوه، بعضاً تا سال‌ها در صف انتظار بمانند تا یک سگ در اختیارشان قرار گیرد. این در حالی است که پورتیلا برای هر ربات، رقمی معادل پنج تا ده هزار دلار را پیش‌بینی می‌کند. البته باید این را هم در نظر گرفت که قیمت فناوری‌ها روز‌به‌روز در حال کاهش است و این عدد ممکن است در زمان تولید انبوه، پایین‌تر بیاید. در نسخه صوتی پیشخوان به جزئیات بیشتری از این سگ راهنما اشاره کرده‌ایم.
ای‌تی‌سی، عصایی برای تمام فصول
این عصا افزون بر همۀ مواردی که در بالا ذکرش به میان رفت، یک امتیاز بسیار قابل‌توجه هم دارد و آن هم این است که تولید‌کنندۀ آن توانسته با یک خلاقیت ساده کاری کند که اندازه آن به دلخواه قابل تنظیم باشد. بر روی دسته عصا یک ضامن تعبیه شده که با آزاد کردنش، کاربر می‌تواند دسته را بالا یا پایین ببرد و اندازه عصا را تغییر دهد. طول عصای ای‌تی‌سی از ۱۳۰ تا ۱۵۵ سانتیمتر قابل تنظیم است. این عصای ۴۱۸ گرمی به شکل سه تکه طراحی شده و طول آن در حالت بسته ۵۴ سانتیمتر است. ای‌تی‌سی با قیمت تقریبی ۱۲۰ دلار در آمریکا عرضه شده است.
رکاب می‌زنم برای آنهایی که ممکن است احساس تنهایی کنند
دَن، خود از پدر و مادری نابینا زاده شده است و به‌خوبی با مسائل نابینایان آشنایی دارد. والدینش که حالا ۷۵ ساله‌اند، به وجود او افتخار می‌کنند. او در این سفر، از همراهی همسرش هم سود خواهد برد. سفر دَن در روز ۲۶ جولای آغاز خواهد شد و طبق برنامه‌ریزی‌ها قرار است در هفت سپتامبر پایان یابد. البته که نمی‌تواند مواردی همچون بدی آب و هوا یا مشکلات فنی را در ارائه تاریخ پایان سفر نادیده گرفت. دربارۀ جزئیات سفر دَن و اهدافش از این سفر دور و دراز در نسخه صوتی پیشخوان بیشتر خواهیم شنید.
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا یا در کانال‌ها و صفحات این ماهنامه در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی بیابید."
audio/mana-4a51dbd81e8910370456.mp3,"من قهرمان نیستم: جمله‌ای که باید گفتنش را تمرین کنیم
زهرا همت
«من قهرمان نیستم». در روزگاری که بیشتر افراد، مشتاقانه در انتظار تعریف و تمجید دیگران‌اند، خواندن این جمله در وبلاگ هالی، دختر جوان نابینا، شگفت‌زده‌مان می‌کند. هالی، نویسنده وبلاگ «زندگی یک دختر نابینا» در نوشته‌ای تحت عنوان «نمی‌خواهم صرفا به‌خاطر معلول بودنم، منبع الهام باشم» به این موضوع پرداخته است. او در ابتدا تأکید می‌کند که این نوشته، نگاه شخصی خود اوست و قابل تعمیم به تمام افراد دارای معلولیت نیست و می‌گوید که در شرایط گوناگونی جملاتی از این دست که «شما قهرمان هستی و الهام‌بخشی و ما از دیدن تو انرژی و انگیزه می‌گیریم و…» را از دیگران شنیده است. دیگران معمولاً با دیدن زندگی روزمره فرد آسیب‌دیده بینایی، دست به تعریف و تمجید و تشویق او می‌زنند و فرد نابینا یا کم‌بینا را به‌خاطر انجام دادن کار‌هایی مثل تحصیل در دانشگاه و دریافت مدارج علمی، انجام وظایف شغلی، یا حتی اموری مانند استفاده از عصای سفید، به‌تنهایی بیرون رفتن، پوشیدن لباس تمیز و مرتب، آشپزی، نظافت منزل و… می‌ستایند. می‌دانیم که کنار آمدن با برخی محدودیت‌های ناشی از آسیب بینایی دشوار است و فرد با آسیب بینایی باید برای انجام برخی کار‌هایی که برای سایرین بسیار ساده است، تلاش زیادی کند و ابزار‌ها و ترفندهای متنوعی را به‌کار گیرد؛ اما مقابله با این محدودیت‌ها و روزمرگی‌های زندگی نمی‌تواند از فرد آسیب‌دیده بینایی یک قهرمان بسازد. این به معنی نادیده گرفتن تلاش یک فرد نابینا یا کم‌بینا برای زندگی مستقلانه نیست و می‌توان گفت که این تلاش‌ها فرد را قهرمان و منبع الهامی برای سایر اعضای جامعه نمی‌کند؛ بلکه تنها از او یک انسان می‌سازد؛ انسانی که با غلبه بر مشکلات و محدودیت‌ها، زندگی می‌کند.
هالی خود را از چند جهت از این افراد برجسته جدا می‌کند. او معتقد است که صرفاً داشتن تحصیلات دانشگاهی، انجام وظایف شغلی و رابطه عاشقانه از او یک قهرمان نمی‌سازد؛ زیرا همۀ این‌ها امور معمول زندگی هستند و نمی‌توانند معیار مناسبی برای ارزیابی موفقیت افراد باشند و تلاش برای داشتن یک زندگی معمولی و رسیدن به اهداف تعیین‌شده، تنها از او یک انسان می‌سازد نه یک منبع الهام. به‌علاوه، وی اظهار می‌دارد که شجاعت لازم برای قهرمان بودن را ندارد و نمی‌خواهد صرفا به علت معلولیتش منبع الهام قلمداد شود.
هیچ‌گاه یک فرد فاقد معلولیت را صرفاً به‌خاطر این که از خانه بیرون می‌رود، از خیابان رد می‌شود، غذا می‌پزد و لباس‌ها را می‌شوید و اتو می‌کند، تحسین نمی‌کنیم. این‌ها همه امور روزمره زندگی هستند که هر کسی به شکلی انجام می‌دهد و اصلاً چیز خارق‌العاده‌ای نیستند. در مورد افراد دارای معلولیت نیز همین‌گونه است و روزمرگی‌های زندگی از کسی قهرمان نمی‌سازد. اگر این‌گونه باشد، همه الهام‌بخشیم و اصطلاح الهام‌بخشی، معنی و مفهوم خود را از دست می‌دهد. البته این که افراد بدون معلولیت تصور کنند که فرد دارای معلولیتی که امور زندگی روزمره را بدون وابستگی به دیگران انجام می‌دهد قهرمان و الهام‌بخش است، خیلی هم دور از ذهن نیست؛ زیرا آنها معمولاً نمی‌توانند تصور کنند که اگر روزی در شرایط فرد دارای معلولیت قرار بگیرند، از عهده انجام امور روزمره زندگی بر‌می‌آیند یا نه!
یکی از خواسته‌های مهم جامعه افراد دارای معلولیت، همواره اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی جامعه و آشنا ساختن افراد با پدیده معلولیت و محدودیت‌ها و توان‌مندی‌های این قشر است. گذشته از اینکه رسانه‌های جمعی و نهاد‌های مرتبط نقش پررنگی در این آموزش و آگاهی‌بخشی ندارند و انجام این مهم را تنها به مناسبت‌های خاصی مانند روز جهانی ایمنی عصای سفید و روز جهانی افراد دارای معلولیت موکول می‌کنند، کیفیت ساخت چنین برنامه‌هایی و میزان اثربخشی آنها در رسیدن به هدف مهم آگاه‌سازی جامعه بسیار حائز اهمیت و شایسته بررسی است. این برنامه‌ها معمولاً با هدف آگاهی‌بخشی جامعه، یکی از افراد دارای معلولیت را به برنامه خود دعوت می‌کنند و در برخی موارد مستندی کوتاه از زندگی او تهیه می‌کنند. تا اینجای کار همه چیز خوب و منطقی به نظر می‌رسد؛ اما مشکل درست از جایی شروع می‌شود که این برنامه‌ها از همۀ میهمانانشان به‌عنوان افراد موفق و برجسته یاد می‌کنند. در بسیاری از موارد، میهمانان برنامه‌ها افرادی کاملاً معمولی هستند که تحصیلات دانشگاهی دارند، شغلی یافته‌اند، ازدواج کرده‌اند و فرزندی دارند؛ اما برنامه تلویزیونی یا رادیویی، در مصاحبه با آنان از اصطلاح نابینایان موفق استفاده می‌کنند و مستندی کوتاه از زندگی روزمره آنها شامل رفت و آمد، حضور در کلاس و محل کار، مراوده با همکلاسی‌ها و همکاران، آشپزی کردن، غذا خوردن، نظافت منزل و… پخش می‌شود. چنین برنامه‌هایی بیش از آنکه رسالت آموزش و آگاهی‌بخشی را انجام دهند، مخاطبان را دچار اشتباه می‌کنند. به این صورت که بینندگان، فرد دارای معلولیت حاضر در برنامه را یک قهرمان در نظر می‌گیرند و دچار این تصور اشتباه می‌شوند که توان‌مندی‌های به‌‌نمایش‌گذاشته‌شده، مختص گروه کوچکی از افراد دارای معلولیت است و سایر افرادی که به برنامه تلویزیونی راه نیافته‌اند و از نظر برنامه‌سازان موفق محسوب نشده‌اند، توانایی انجام این کار‌های ساده و گذران زندگی روزمره را ندارند و به این ترتیب، به‌جای معرفی صحیح ابعاد معلولیت، جامعه به اشتباه می‌افتد و این یعنی ما و فرهنگ‌سازان، دست در دست یکدیگر، مسیر را برعکس می‌پیماییم.
چقدر خوب است که ما افراد دارای معلولیت مثل هالی باشیم! مثل او جرئت داشته باشیم و در باد تعریف و تمجید‌های پوچ نخوابیم و هنگامی که با فرد یا گروهی روبه‌رو می‌شویم که به دلیل استقلال در رفت و آمد و مواردی از این دست، شروع به تحسین و قهرمان‌سازی می‌کنند، یادمان بیاید که با پذیرفتن این تعریف و تمجید‌ها افتخاری نصیبمان نمی‌شود و همواره باید در مسیر فرهنگ‌سازی درست و معرفی صحیح چهره معلولیت به جامعه تلاش کنیم. خوب است که تأثیر‌گذاران جامعه افراد دارای معلولیت، هنگام حضور در برنامه‌های تلویزیونی و مشارکت در همایش‌ها، مصاحبه‌ها و… به رسالت مهم فرهنگ‌سازی توجه داشته باشند و فراموش نکنند که هدف از قبول زحمت مشارکت در چنین برنامه‌هایی، آموزش و فرهنگ‌سازی است. برنامه‌سازان همواره تلاش می‌کنند با چاشنی احساسات، مخاطبان بیشتری را جذب برنامه‌هایشان کنند ولی ما افراد دارای معلولیت که فرهنگ‌سازی از مطالبات همیشگی‌مان بوده است، نباید در این دام بیفتیم و از هدف فرهنگ‌سازی دور شویم. فراموش نکنیم که پذیرش ستایش‌های بی‌اساس دیگران، از ما قهرمانی دروغین می‌سازد؛ قهرمانی که با عصای سفیدش از منزل خارج می‌شود و به محل کارش می‌رود یا قهرمانی که منزل را نظافت می‌کند و آشپزی می‌کند و به تکالیف مدرسه فرزندش رسیدگی می‌کند. وظیفه همۀ ما اعضای جامعه افراد دارای معلولیت این است که به جامعه بگوییم که اکثر افراد دارای معلولیت با توجه به فرهنگ و فناوری‌های امروز، از مرحله مدیریت امور روزمره زندگی گذشته‌اند و هر یک به شکلی و با آموزش‌های خاص و به‌کار‌گیری ابزارهایی، به سطحی از استقلال در زندگی رسیده‌اند و پس از ایجاد این تصویر صحیح در ذهن افراد جامعه، به معرفی قهرمانان راستین دارای معلولیت بپردازیم. در جامعه افراد دارای معلولیت، کم نیستند. قهرمانان ورزشی، هنرمندان برجسته، نخبگان علمی و… که با معرفی آنان، به جامعه فخر می‌فروشیم."
audio/mana-063f4a7ff041055ad47f.mp3,"یک جهان مهر و شور و توانایی در گوشه‌ای از نصف جهان
فاطمه جوادیان
این شماره تقدیم به تمام معلمانی که علی‌رغم محدودیت بینایی، همواره تلاش کرده‌اند تا بهترین خود باشند؛ به تمام آنهایی که نقشی ماندگار بر ساحت روزگار می‌زنند؛ آنهایی که به قول سعدی، همچون طبلۀ عطار خاموش‌اند و پر‌محتوا؛ آنها که عمر مفیدشان به واسطۀ نسلی که پرورش می‌دهند، بارها از سن تقویمی‌شان بیشتر است.
تقدیم به تمام آموزگاران و دبیران و مدیران سخت‌کوش و با همت.
اتومبیل در کنار آموزشگاه استثنایی متوقف می‌شود. پیاده می‌شوم. آقای مدیر و خانم سرایدار کنار در ایستاده‌اند. آقای مدیر تعارف می‌کند. عصا در دست دارم. به راحتی مسیر را از صدای مدیر پیدا می‌کنم. وارد ساختمان می‌شویم. به سمت چپ می‌پیچیم. خانم سرایدار بسیار خوش‌برخورد است. در راهرو شروع به حرکت می‌کنیم. خط برجسته نام‌آشنای راهنمای نابینایان را زیر پایم احساس می‌کنم؛ خطی که در طول مسیر شاخه‌ای از آن به سویی دیگر می‌رود؛ خطی به سمت حیاط مدرسه؛ خطی به سمت دفتر مدرسه و همچنین خطی به سمت تک‌تک کلاس‌ها. بستۀ شیرینی را که با وسواس تمام تهیه کرده‌ام، همان ابتدای ورود تقدیم کرده‌ام به آقای مدیر تا کام همکاران و دانش‌آموزان را شیرین کنند. با‌خبر شده‌ام که روزهای پنج‌شنبه در این مدرسه کلاس‌های جبرانی مانند بریل‌آموزی و کلاس‌های فوق‌برنامه مانند کلاس موسیقی برگزار می‌شود. امروز هم پنج‌شنبه است و بچه‌ها هر یک در ساعت تعیین‌شده همراه یکی از بزرگ‌ترها به مدرسه می‌آیند. در راهرو پیش می‌رویم. راهرو در کنار مدرسه واقع شده است. نور راهرو از پنجره‌هایی تأمین می‌شود که حدوداً، یک متر و هفتاد سانت از سطح زمین فاصله دارند. پنجره‌ها در سراسر راهرو ادامه دارند. سمت راست راهرو اما کل ساختمان و حیاط جذاب مدرسه واقع شده است.
به انتهای راهرو می‌رسیم. از چهارده پله مفروش بالا می‌رویم. دفتر مدیر در پایان این پله‌ها قرار دارد.
میز کار مدیر در سمت چپ اتاق است و یک میز پذیرایی کوتاه و مبل‌های راحتی و یک‌ جا‌کتابی در رو‌به‌رو. اتاق به سمت راست ادامه دارد و دیرتر متوجه می‌شوم که یک میز دیگر در همان سمت گذاشته شده. به سمت مبل‌های راحتی راهنمایی می‌شوم. عصایم همچنان باز است. میز را دور می‌زنم و روی یکی از مبل‌ها رها می‌شوم. خانم سرایدار آب جوش می‌آورد. آقای مدیر نسکافه ترکیبی درست می‌کند و در همان ابتدای صبح شیرینی و نسکافه می‌خوریم. روی میز پذیرایی یک ظرف مکعب شیشه‌ای با پایه‌ها و حاشیه‌های فلزی قرار دارد. دستگیره ظریف نخودی‌شکل درش را می‌گیرم و آن را با تعارف آقای مدیر باز می‌کنم. درون ظرف با ظرافتی تمام به چهار خانۀ مثلثی تقسیم شده است. در هر خانه نوعی خاص از شکلات وجود دارد. شکلاتی برمی‌دارم، در را می‌بندم و فکر می‌کنم کاش با خود هدیه زیبایی به یادگار آورده بودم.
به پیشنهاد آقای مدیر به سمت کلاس‌ها روانه می‌شویم. حالا در همان پاگرد از پله‌ها به سمت بالا می‌رویم. پله که تمام می‌شود، کف راهرو هنوز تا چند قدمی مفروش است و پس از آن دوباره سطح موزاییکی و خط برجسته شاخه‌دار. آقای مدیر توضیح می‌دهد که فرش نزدیک پله‌ها به بچه‌هایی که در حال دویدن در راهرو هستند هشدار می‌دهد که به پله نزدیک می‌شوند و باید مراقب سرعت حرکت خود باشند. وارد کلاسی می‌شویم که از آن صدای موسیقی می‌آید. یکی از همکاران نابینا در حال آموزش به یکی از دانش‌آموزان نابیناست. در کلاس بعدی دو دانش‌آموز در حال بریل‌آموزی با نظارت و مربی‌گری یکی دیگر از همکاران نابینا هستند. آزمایشگاه در انتهای راهروی طبقه دوم قرار دارد. در که باز می‌شود، وارد سالن اجتماعات می‌شویم. با احتیاط دیوار سمت راست را تا انتها دنبال می‌کنیم. درِ آزمایشگاه در همین نقطه واقع شده است. یک میز بزرگ در وسط آزمایشگاه گذاشته‌اند. کمدها و ویترین‌ها در اطراف اتاق هستند. انواع وزنه‌ها، ماکت‌ها، پازل‌ها و ابزارهایی که تمام آنها با دقت و بر اساس نیاز دانش‌آموزان نابینا تهیه شده است، در این کمدها چیده شده‌اند. بر روی دیوار نقشه‌هایی نصب شده که شکل دو‌بعدی حیوانات و تک‌تک اعضای بدن انسان و اندام‌های داخلی را به‌صورت برجسته نشان می‌دهند.
خانم سرایدار در همانجا برایمان چای می‌آورد. او آقای مدیر را استاد صدا می‌کند. آقای مدیر در دانشگاه فرهنگیان راهبردهای بینایی را به دانشجویان رشته آموزش کودکان استثنایی درس می‌داد.
خط‌های برجسته در حیاط مدرسه هم وجود دارد؛ با این تفاوت که خط‌های داخل ساختمان نوارهای پارکت است که به زمین چسبانده شده و خط‌های حیاط موزاییک‌های طرح‌برجسته‌ای هستند که در برخی پیاده‌روها برای مسیر‌یابی افراد نابینا نصب می‌شوند. یکی از خط‌ها به سمت سرویس بهداشتی در گوشه حیاط می‌رود و خطی دیگر به سمت محدوده ورزش و جهت‌یابی.
در مسیر جهت‌یابی قرار می‌گیرم. دست چپم را می‌گذارم روی نرده کناری. دیوار حیاط مدرسه هم در سمت راست من قرار دارد. آهسته گام برمی‌دارم. جنس زمین هر دو قدم یک بار تغییر می‌کند: از جنس چمن به ماسه، از ماسه به سنگ مرمر، از سنگ مرمر به موکت، از موکت به آسفالت و از آسفالت به موزاییک. در انتهای مسیر جهت‌یابی یک آبنما وجود دارد که زمان استفاده دانش‌آموزان آن را روشن می‌کنند تا دانش‌آموز متوجه شود به انتهای مسیر نزدیک می‌شود. دیوار اطراف آبنما را هم با چمن مصنوعی آراسته‌اند تا لمس دیوار برای دانش‌آموز دلپذیر باشد.
بخش ورزش اما دنیای دیگریست. این بخش هم مانند مسیر جهت‌یابی با فنس محصور شده است. در تمام مسیرها من با عصا حرکت می‌کنم و آقای مدیر چند قدمی پیش از من با صدا مرا راهنمایی می‌کند. در این قسمت عبور از نردبان اوریب یا کمانی و پرش بر روی ترامپولین حفاظ‌دار را تجربه می‌کنم. بسیاری از قسمت‌ها از تاتومی پوشیده شده است و همچنین کل محوطه ورزشی سایبان هم دارد تا وسایل ورزشی و همچنین بچه‌ها در حال استفاده از تابش شدید نور خورشید یا بارش شدید باران در امان باشند. برای استفاده از وسایلی که روی تاتومی هستند، می‌بایست بدون کفش وارد شویم. در این بخش تخته‌های تعادل، یک نردبان زمینی یا خوابیده، یک سرسره کودک، ترامپولین بی‌حفاظ و یک استخر توپ با دیواره‌هایی امن و پوشیده از تاتومی وجود دارد. در سوی دیگر محدوده ورزشی دو میز شُودان وجود دارد. روی یکی از میزها را لمس می‌کنم. پوشیده است از یک پارچه برزنت مقاوم و سنگین که هیچ باد و بورانی نتواند آن را به حرکت در آورد که مبادا این میز چوبی شوق‌آفرین آسیب ببیند. دست مشتاق من اما بعد از کسب اجازه از آقای مدیر این پرده محافظ را کنار می‌زند و من بعد از حدود سی سال به قصد انجام بازی شُودان راکت را در دست می‌گیرم. آقای مدیر هم با گشاده‌رویی می‌پذیرد که یک دست با من بازی کند. صدای حرکت توپ روی میز روحم را به پرواز در می‌آورد. یکی‌دو‌باری پیش می‌آید که توپ به خارج از میز پرتاب شود. توپ به هر یک از ما که نزدیک است رد صدایش را دنبال می‌کنیم و آن را به میز باز می‌گردانیم. درست متوجه شدید. آقای مدیر هم صدا را دنبال می‌کرد؛ چرا‌که او هم نابیناست. مثل من. مدیر یک مدرسه که نابیناست. با تمام دغدغه‌هایی که یک مدیر مدرسه دارد.
از کلاس مناسب‌سازی‌شده پیش‌دبستانی هم بازدید می‌کنم. یک قسمت کلاس از تاتومی پوشیده شده و در کنار دیوار هم یک نردبان دیواری وجود دارد. ابزارهای موردنیاز معلم هم در کلاس موجود است. در دفتر مدرسه آش جو می‌خوریم. دستپخت خانم سرایدار است.
آقای جباری یکی از مدیران با‌سابقه در آموزش و پرورش استثنایی است. وی علاوه‌بر مدیریت آموزشگاه، با پانزده نفر پرسنل و حدود پنجاه دانش‌آموز نابینا، تعدادی از دانش‌آموزان نابینا که در مدارس پذیرا درس می‌خوانند و همچنین همکاران رابط تلفیقی را پشتیبانی می‌کند.
اینها فقط بخش‌هایی از مسئولیت‌های این انسان وارسته است. ایشان پیش از سال 88 که مدیریت آموزشگاه شهید سامانی اصفهان را بپذیرند، به‌عنوان معلم رابط و همچنین معلم ادبیات فارسی مشغول به فعالیت بودند. از‌همین‌رو در دوران مدیریت به تولید برخی کتاب‌های درسی و کمک‌درسی به بریل و گویا و همچنین 1500 عنوان کتاب در حوزه کودک و نوجوان پرداختند. البته خوب است تولید و تهیه ابزارهای کمک‌آموزشی را هم به این موارد بیفزاییم. مانند مناسب‌سازی بازی فکری کریدور یا دالانک و همچنین تولید ابزارهایی جذاب جهت آموزش جدول ارزش مکانی اعداد. آرزویش این است که همکاران و دانش‌آموزان با استفاده از این امکانات و تولیدات، توانایی‌های علمی و دانش خود را در زمینه‌های مختلف به حداکثر برسانند.
به امید بهروزی روز‌افزون برای ایشان و شما مخاطب عزیز، روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-dc896240b7fe513ddef7.mp3,"آشنایی با بیوپتیک
میثم امینی
در این نوشته بنا داریم با یک ابزار ساده و مکانیکی افزایش بینایی برای افراد کم‌بینا به نام بیوپتیک یا عدسی دورنما آشنا شویم.
کلمه بیوپتیک از پیشوند «بی» به معنای دو و کلمه «اوپتیک» به معنای دید تشکیل شده است و در فارسی معمولاً با نام عدسی دورنما شناخته می‌شود. همان‌طور که از نام آن پیداست، بیوپتیک از دو بخش تشکیل می‌شود. یک بخش عینک طبی معمولی است و بخش دوم دو تلسکوپ است که روی عینک نصب می‌شوند و به کاربران اجازه می‌دهند در زندگی روزمره خود از بخش عینک استفاده کنند و در مواقعی که لازم دارند گستره بینایی خود را با نصب تلسکوپ روی عینک افزایش دهند. انواع مختلفی از بیوپتیک وجود دارد که برای نیازهای مختلف افراد طراحی شده است.
بیوپتیک نمی‌تواند بینایی کاربر را به سطح بینایی کامل برساند؛ یعنی مثلاً اگر دید کاربر دارای مشکلی مثل محدودیت در میدان دید است، بیوپتیک قادر به رفع این محدودیت نیست. کاری که این ابزار انجام می‌دهد، بزرگ‌نمایی است. وقتی کاربر بخش تلسکوپی بیوپتیک را روی عینک نصب می‌کند، بیوپتیک تصویر را بزرگ‌نمایی می‌کند؛ به‌طوری‌که انگار اشیا به کاربر نزدیک‌ترند.
می‌توانیم استفاده از بیوپتیک را به استفاده از دوربین‌های دوچشمی که برای مشاهده اشیا در دوردست مورد استفاده قرار می‌گیرند تشبیه کنیم. وقتی یک فرد با دوربین دوچشمی به شیئی نگاه می‌کند، آن شیء بسیار نزدیک به نظر می‌رسد. دوربین دوچشمی چیزی را که مشاهده می‌کند بزرگ‌تر روی شبکیه چشم می‌اندازد تا فرد بتواند اشیا را بهتر ببیند و آسان‌تر اطلاعات لازم را از آنها به دست‌ آورد. این باعث نمی‌شود که محدودیت میدان دید و مواردی مثل تاری دید رفع شود و فقط در استفاده بهینه از بینایی موجود به کاربر کمک می‌کند.
سهولت یا دشواری استفاده از بیوپتیک به کاربر بستگی دارد. بعضی افراد به‌سرعت به استفاده از بیوپتیک عادت می‌کنند؛ در‌حالی‌که بعضی دیگر برای استفاده از آن نیاز به زمان بیشتری برای آزمایش و تمرین دارند.
زمانی که صرف تمرین در استفاده از این ابزار می‌شود بسیار مهم است. یکی از عوامل مهمی که عینک‌ساز یا چشم‌پزشک قبل از تجویز بیوپتیک در نظر می‌گیرد، تشویق بیمار به استفاده آزمایشی از آن است. فردی که می‌خواهد از بیوپتیک استفاده کند، باید اول به کلینیک مراجعه کند و با تجربه‌کردن استفاده از آن تصمیم بگیرد که آیا قادر است و تمایل دارد که از بیوپتیک استفاده کند یا خیر. زیرا عادت کردن به استفاده از این ابزار می‌تواند دشوار باشد.
بیوپتیک می‌تواند برای افراد مبتلا به برخی بیماری‌های چشمی کارایی بیشتری داشته باشد که آلبینیسم چشمی یکی از این بیماری‌هاست. افرادی که به آلبینیسم چشمی مبتلا‌ هستند، معمولاً میدان دید کاملی دارند؛ ولی دقت دید آنها پایین است. بنابراین وقتی این افراد از تلسکوپ بیوپتیک استفاده می‌کنند، محیط برای آنها بزرگ‌نمایی می‌شود و دقت دید آنها بهبود پیدا می‌کند که چون این افراد معمولاً محدودیت میدان دید ندارند، می‌توانند از این افزایش دقت دید بهره کامل را ببرند.
بیماری دیگری که بیوپتیک می‌تواند برای مبتلایان به آن مفید باشد، اشتارگات، یک بیماری مربوط به دژنراسیون ماکولا یا تباهی لکه زرد چشم، است. البته اینکه بیوپتیک برای این بیماران مفید باشد یا خیر به خود فرد بستگی دارد. اگر بیماری لکه قابل‌توجهی را در بینایی فرد ایجاد کرده باشد، این موضوع می‌تواند برای کاربر در استفاده از تلسکوپ بیوپتیک مشکل‌آفرین باشد.
افراد نزدیک‌بین هم می‌توانند از بیوپتیک استفاده کنند. عینک به این افراد در دیدن بهتر کمک می‌کند؛ اما ممکن است آن‌قدری که برای انجام کارهای روزمره خود نیاز دارند به آنها در دیدن اشیایی که در دوردست قرار دارند کمک نکند. این افراد می‌توانند با نصب تلسکوپ بیوپتیک روی عینک خود، در مواقعی که به دید بیشتر نیاز دارند از این ابزار بهره ببرند.
یکی از مهم‌ترین دلایل برای استفاده از تلسکوپی که روی عینک سوار می‌شود، مواقعی است که کاربر نیاز دارد از دست‌های خود برای کار دیگری استفاده کند و نمی‌تواند تلسکوپ را جلوی چشم خود نگه دارد. مثلاً هنگام رانندگی یا کار. اما این موارد تنها کاربردهای بیوپتیک نیستند؛ کاربران می‌توانند از این ابزار در همۀ کارهای روزمره‌ای که نیاز به دوربینی دارند، مثل دیدن تابلوها و نشانه‌ها، خواندن متون از دور، پیدا‌کردن افراد در محیط‌های بزرگ و… استفاده کنند. علاوه‌بر این، تلسکوپ‌های بیوپتیک مخصوص نزدیک‌بینی هم وجود دارند که کاربران می‌توانند برای دیدن جزئیات بیشتر از نزدیک، آنها را به‌کار بگیرند. مهم این است که کاربر به استفاده از بیوپتیک در زندگی روزمره خود عادت کند.
برای دریافت بیوپتیک، فرد باید به یک متخصص چشم یعنی یک عینک‌ساز یا چشم‌پزشک مراجعه کند. همۀ این متخصصان با بیوپتیک آشنایی ندارند؛ ‌بنابراین بهتر است قبل از مراجعه، تحقیقات لازم را انجام دهید. بعد از اینکه متخصص، بیوپتیک را برای کاربر تجویز کرد، باید تصمیم گرفته شود که چه نوع تلسکوپی با چه قدرتی برای نیازهای کاربر مناسب است.
بعد از اینکه بیوپتیک تجویز شد، کاربر باید به کلینیک مراجعه کند تا تلسکوپ مناسب برای او انتخاب شود و فرایند یادگیری نحوۀ استفاده امن و موثر از تلسکوپ و نحوۀ نگهداری از آن انجام شود.
در برخی کشورها مثل ایالات متحده و هلند، برخی افراد کم‌بینا اجازه دارند با استفاده از بیوپتیک رانندگی کنند. رانندگی با بیوپتیک در این کشورها نیاز به نصب دقیق بیوپتیک و آموزش گسترده، هم در استفاده از بیوپتیک و هم رانندگی با استفاده از آن دارد. رانندگانی که از بیوپتیک استفاده می‌کنند حدود ۹۵٪ از عینک خود استفاده می‌کنند و فقط برای دیدن اجسام دور مثل تابلوها، چراغ راهنمایی و… تلسکوپ را به‌کار می‌گیرند.
در این کشورها افراد کم‌بینا برای اینکه اجازه رانندگی با بیوپتیک را داشته باشند باید تاییدیه لازم را از متخصصانی مثل توان‌بخش کم‌بینایی، چشم‌پزشک، مربی رانندگی و… دریافت کنند. سپس باید آموزش‌های عملی و نظری ویژه رانندگی با بیوپتیک را بگذرانند."
audio/mana-d6e7f393026a9a4ca696.mp3,"بهبود هوش هیجانی در افراد با آسیب بینایی
امین عرب
هوش هیجانی یکی از مؤلفه‌های مؤثر در زندگی هر فرد است. داشتن هوش هیجانی بالا می‌تواند به هر فرد کمک کند تا احساسات خود و دیگران را بهتر مدیریت کند. همچنین به هر کس کمک می‌کند تا در موقعیت‌های گوناگون خانوادگی، تحصیلی و شغلی موفقیت بیشتری به دست آورد. با داشتن هوش هیجانی بالا ایجاد ارتباطات مستحکم آسانتر است، احتمال تصمیم‌گیری از سر خشم کمتر و تعامل با دیگران آسانتر می‌شود. در افراد با آسیب بینایی مانند هر فرد دیگر داشتن مهارت‌های مرتبط با هوش هیجانی کار‌آمد است. آنچه مشکلاتی را در بهبود هوش هیجانی افراد با آسیب بینایی ایجاد می‌کند، محدودیت‌هایی است که جامعه بر این قشر تحمیل می‌کند. برای مثال انزوای اجتماعی که موضوع شماره پیشین همین ستون بود، از جمله عوامل اجتماعی است که می‌تواند بر رشد هوش اجتماعی اثرات منفی بگذارد. در ادامه ابتدا با هوش هیجانی آشنا می‌شویم، سپس به مؤلفه‌های چهارگانه آن می‌پردازیم و در نهایت راهبرد‌هایی را برای بهبود این توانایی معرفی می‌کنیم.
هوش هیجانی چیست؟
هوش هیجانی به توانایی فرد در شناسایی، کنترل و ارزیابی احساسات در خود و دیگران اشاره دارد. برخی از محققان معتقدند که این مهارت‌ها ژنتیکی هستند، اما اکثر پژوهشگران باور دارند که می‌توان آنها را آموخت یا حداقل تقویت کرد. تقریباً همه موافقند که برای موفقیت در زندگی، هم هوش هیجانی (EQ) و هم بهرۀ هوشی (IQ) لازم است. هوش هیجانی را می‌توان به چهار مؤلفه اصلی تقسیم کرد:
۱. خود‌آگاهی
خود‌آگاهی به چگونگی درک فرد از احساسات خود اشاره دارد. این مؤلفه سنگ بنای هوش هیجانی است و سه مؤلفه دیگر همگی به میزان تسلط فرد بر خود‌آگاهی بستگی دارد. این ویژگی شامل آگاهی از چگونگی تأثیر احساساتمان بر دیگران نیز می‌شود. بسیاری بر این باورند که افراد خود‌آگاه، خلاق‌تر و با اعتماد‌به‌نفس‌تر هستند و تصمیمات بهتری می‌گیرند. برای مثال ما گاهی دچار ملقمه‌ای از احساسات می‌شویم و خشم، غم و نا‌امیدی را با هم تجربه می‌کنیم. شناخت هر یک از احساسات و توانایی تمیز دادن آنها از یکدیگر بخشی از مهارت خود‌آگاهی است.
۲. خود‌مدیریتی
خود‌مدیریتی بر پایه خود‌آگاهی استوار است و بدین معناست که چون شما از احساسات خود آگاهید، می‌توانید این احساسات و رفتار‌های ناشی از آن را کنترل و مدیریت کنید. یک مثال خوب این است که وقتی چیزی شما را
خشمگین می‌کند، به جای واکنش فوری به صورت کلامی یا فیزیکی، عقب‌نشینی کنید و نفس عمیق بکشید. تصمیم‌گیری از روی خشم و ارتباطات بین‌فردی با هم سازگار نیستند.
۳. آگاهی اجتماعی
مؤلفه کلیدی در آگاهی اجتماعی همدلی است. فردی که آگاهی اجتماعی بالایی دارد، می‌تواند با آنچه دیگران احساس می‌کنند ارتباط برقرار کند و بر اساس آن عمل نماید. این کار با قرار دادن خود به جای دیگران متفاوت است، زیرا آگاهی اجتماعی در مورد آن چیزی است که طرف مقابل احساس می‌کند، نه آنچه اگر شما به جای او بودید احساس می‌کردید. افرادی که مهارت‌های آگاهی اجتماعی بالایی دارند، معمولاً مهربان و مورد احترام‌اند.
۴. مدیریت روابط
مدیریت روابط که به آن مهارت‌های اجتماعی نیز گفته می‌شود، می‌تواند تأثیر بسزایی در تعاملات بین‌فردی بگذارد. این مهارت‌ها شامل نفوذ، مدیریت تعارض، کار گروهی و توانایی الهام بخشیدن به دیگران است که می‌توانند به بهود روابط بین‌فردی از جمله پویایی خانواده، روابط عاشقانه و پروژه‌های گروهی کمک کنند.
مزایای هوش هیجانی
داشتن رضایت شغلی بیشتر و شادتر بودن در زندگی تنها دو مورد از مزایای فراوان پرورش هوش هیجانی است. برخی از مزایای دیگر آن عبارت‌انداز:
توانایی مواجهه و سازگاری با محیط‌های جدید
افرادی که هوش هیجانی‌شان بالاست، انعطاف‌پذیری قابل قبولی دارند و می‌توانند بدون استرس بیش‌از‌حد در
محیط‌های جدید فعالیت کنند.
پذیرش انتقاد و یاد گرفتن از آن
هیچ‌کس انتقاد را دوست ندارد. با این حال، فردی با هوش هیجانی بالا انتقاد را شخصی تلقی نمی‌کند. در‌عوض، او از انتقاد به‌عنوان یک فرصت یادگیری و راهی برای تقویت هوش هیجانی‌اش استفاده می‌کند.
آماده بودن برای هر گونه تغییر
اغلب آدم‌ها از تغییر می‌ترسند و به روش‌های قدیمی انجام کارها می‌چسبند؛ اما افراد با هوش هیجانی بالا تغییرات را می‌پذیرند و مشتاقانه منتظر راه‌های جدیدی برای بهبود هستند. ما با این عقیده رو‌به‌رو هستیم که هوش هیجانی را می‌توان با صرف زمان و تلاش بهبود داد و تقویت کرد. برخی از راه‌های تقویت هوش هیجانی عبارت‌انداز:
۱. خود‌آگاهی را تمرین کنید
همانطور که در بالا ذکر شد، خود‌آگاهی قوی برای داشتن هوش هیجانی بالا ضروری است. یکی از راه‌های افزایش خود‌آگاهی، تمرین ذهن‌آگاهی (mindfulness) است که تمرکز بر زمان حال و اجتناب از نگرانی‌های غیرضروری در مورد آینده را در بر دارد. همچنین می‌توانید از دوستان مورد اعتماد و خانواده خود بخواهید که در مورد میزان همدلی، انعطاف‌پذیری، همکاری و سازگاری‌تان به شما بازخورد دهند. از این بازخورد برای رشد و بهبود هوش هیجانی خود استفاده کنید.
۲. با دیگران همدلی کنید
توانایی درک احساسات دیگران نیز برای پرورش هوش هیجانی مهم است. شما می توانید با خواندن رمان یا مقاله، تماشای فیلم و حتی لذت بردن از آثار هنری، توانایی خود را در انجام این کار افزایش دهید. نکته کلیدی این است که شما احساسی را تجربه کنید. این احساس می‌تواند خشم، غم، شادی یا هر حس دیگری باشد.
۳. به بازخورد‌های دیگران گوش دهید
دریافت بازخورد می‌تواند چالش برانگیز باشد، به‌خصوص اگر برخی از این بازخورد‌ها انتقادات سازنده را در بر بگیرند. به‌جای اینکه وقتی کسی به شما بازخورد می‌دهد، حالت تدافعی بگیرید و بهانه بیاورید، از آن لحظات برای رشد و تفکر در مورد کار‌هایی که دفعه بعد در موقعیت مشابه ممکن است طور دیگری انجام دهید، استفاده کنید. دریافت بازخورد اصلی‌ترین آزمون مهارت‌های شنیداری شماست. حتی اگر نمی‌توانید در آن زمان اطلاعات را درست پردازش کنید، گوش دادن را تمرین و آنچه را که به شما می‌گویند یادداشت نمایید تا در فرصتی دیگر به آن بیندیشید.
۴. انگیزه‌های خود را شناسایی کنید
گاهی اوقات ما تکانشی رفتار می‌کنیم، بی‌آنکه درست علت آن را بدانیم. فردی با هوش هیجانی بالا تلاش می‌کند تا قبل از انجام رفتار، انگیزه عمل خود را درک کند. این کار نه‌تنها از گرفتن تصمیمات نادرست و تکانشی جلوگیری می‌کند؛ بلکه به فرد کمک می‌دهد تا خودآگاه‌تر شود که البته همیشه آسان نیست. یک شروع خوب می‌تواند این باشد که مطمئن شوید بر اساس واقعیت عمل می‌کنید، نه فقط احساسات. همۀ ما تجربیات و باور‌های گذشته‌مان را وارد فرآیند تصمیم‌گیری می‌کنیم. یک فرد موفق تلاش می‌کند اجازه ندهد که آن تجربیات و باور‌ها بر تصمیمات او تأثیر بگذارند.
۵. احساسات منفی‌تان را کنترل کنید
افراد دارای هوش هیجانی بالا به‌ندرت در خشم یا نا‌امیدی واکنش نشان می‌دهند؛ در عوض، پاسخ‌های خود را ارزیابی می‌کنند و تنها زمانی به رفتار دست می‌زنند که احساسات خود را تحت کنترل داشته باشند و بدانند که می‌توانند این احساسات را به‌طور سازنده بیان نمایند. همچنین برای دور نگه داشتن احساسات و افکار منفی، تمرین مدیتیشن، تأمل، دعا و نیز تمرکز فعالانه روی افکار مثبت مفید است.
۶. شبکه‌های ارتباطی بسازید
شبکه‌سازی به شما این فرصت را می‌دهد که با افراد بیشتری گفت‌وگو کنید و هرچه با افراد بیشتری رو‌به‌رو شوید، بهتر می‌توانید همدلی و ایجاد ارتباط را تمرین کنید. می‌توانید رویدادهای شبکه‌های ارتباطی را در انجمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد یا به‌صورت آنلاین از طریق شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و نیز از راه پرس‌و‌جو از دوستانتان بیابید. تماس‌هایی که در این رویداد‌ها برقرار می‌کنید می‌توانند به شما کمک کنند تا در زمینه‌های مورد علاقه‌تان دوست‌یابی کنید. از این راه شبکه ارتباطی خود را گسترش دهید و فعالیت‌های مشترکی را برای انجام در نظر بگیرید. اجتماعی بودن و تعامل با دیگران یکی از بهترین راه‌ها برای تقویت هوش هیجانی شماست."
audio/mana-325d0634562b48ae0e47.mp3,"رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور: مسکن ملی برای معلولان رایگان نیست. بهزیستی در تأمین مسکن مددجویان نقش تسهیل‌گر دارد.
رؤیا بابایی
رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور اذعان داشت: سازمان بهزیستی از طرح مسکن‌دار کردن مددجویان حمایت مالی دارد؛ اما این به معنای تأمین مسکن رایگان برای آنها نیست.
جمعی از معلولان اخیراً پیامک‌های اخطار مبنی بر واریز قسط اول از سهم آورده اولیه مربوط به تأمین مسکن ملی دریافت کرده‌اند مبنی بر اینکه در صورت عدم واریز، از فهرست دریافت کنندگان مسکن حذف خواهند شد.
آنها اظهار می‌کنند: قرار بود مسکن رایگان دریافت کنند و اصولاً با تکیه بر وعده رایگان بودن مسکن، در طرح ملی مسکن اقدام به ثبت‌نام کرده‌اند. بسیاری از آنها بخشی از سهم آورده اولیه که در توانشان بوده را پرداخت کرده‌اند اما حالا امکان تهیه باقیمانده سهم را ندارند.
آنها بیان می‌کنند: اکنون نه راه پس داریم و نه راه پیش. نه می‌توانیم انصراف دهیم چون بخشی از مبلغ را پرداخت کرده‌ایم و از طرفی به خانه احتیاج داریم و نه امکان تهیه باقیمانده سهم را داریم.
به گفته آنها همچنین مقرر بود پیامک‌های واریز برای طیف مددجویان نهادهای حمایتی ارسال نشود اما ارسال این پیامک‌ها دوباره از سر گرفته شده است.
خبری از مسکن رایگان نیست
اما رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور بحث رایگان بودن مسکن معلولان را رد کرد و گفت: از ابتدا هم چنین بحثی در میان‌ نبوده. سازمان بهزیستی در تأمین مسکن مددجویان‌ با پرداخت‌ حمایت‌های بلاعوض فقط تسهیل‌گری می‌کند.
علی ربوبی افزود: حمایت سازمان بهزیستی از مسکن مددجویان به‌معنای دادن مسکن رایگان نیست. این اقدام حتی از منظر روانشناسی هم صحیح نیست چون اگر فرد به این مسکن احساس تعلق نکند، آن را می‌فروشد یا به‌راحتی از دست می‌دهد. ما فقط با کمک‌های بلاعوض بخشی از آورده اولیه افراد را تأمین می‌کنیم.
وی با بیان اینکه ما به همه مددجویان توصیه کردیم تا در طرح مسکن ملی ثبت‌نام کنند چون هیچ‌کس نباید به دلیل بالا بودن سهم آورده از ثبت‌نام در این طرح کنار برود، گفت: همان‌گونه که اعتبار مسکن سازمان بهزیستی تا سال گذشته ۷۰ میلیارد بود و اکنون به هزار و پانصد میلیارد تومان افزایش یافته، ممکن است سقف کمک‌های بلاعوض بهزیستی هم افزایش پیدا کند و بتوانیم کمک بیشتری به مددجویان ارائه دهیم.
ماجرای پیامک‌ها
رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور در خصوص ارسال پیامک واریز برای مددجویان گفت: ارسال پیامک‌های واریز با وزارت راه است اما‌ هم بهزیستی هم‌ کمیته امداد با وزارت راه مکاتبه و اعلام کردیم‌ که چون‌ پرداخت این ارقام از توان افراد تحت‌پوشش خارج و تأمین بخشی از آن برعهده بهزیستی است، پس پیامک‌ها ارسال نشود.
ربوبی ادامه داد: مکاتبات ما به جلسه‌ای منتج شد که‌ در آن‌ وزارت راه قانع شد و پس از مصوبه شورای عالی مسکن‌ بخشنامه‌ای‌ را به‌منظور عدم ارسال پیامک‌ واریز به مددجویان، به ادارات کل خود ارسال کرد تا مددجویان در مرحله شروع کار عدد و رقمی را پرداخت نکنند؛ اما متأسفانه این پیامک‌ها همچنان ارسال می‌شود.
کمک یکصد میلیون تومانی به مسکن مددجویان
این مسئول با این توضیح که برای ساخت مسکن مددجویان در شهرهای زیر یکصد‌ هزار نفر، با بنیاد مسکن و در شهرهای بالای یکصد هزار نفر، با وزارت راه تفاهم‌نامه داریم‌، ادامه داد: کمک‌ بلاعوض از مسکن مددجویان از ۵۰ به 100 میلیون تومان افزایش یافته و از این مبلغ ۵۰ ميليون تومان در ابتدای کار و ۵۰ میلیون تومان در مرحله پایان اسکلت پرداخت می‌شود.
وی اضافه کرد: بر اساس تفاهم‌نامه‌ سال ۱۴۰۰‌ بین سازمان بهزیستی و وزارت راه، 160 هزار خانواده فاقد مسکن و تحت پوشش بهزیستی در طرح نهضت ملی مسکن جانمایی شدند. عملیات اجرایی مسکن ملی سال گذشته شروع و پیامک واریز‌ سهم آورده اولیه برای همه ارسال شده و ما طبق تفاهم‌نامه بخش اول کمک‌ بلاعوض خود را در زمان‌ انعقاد قرارداد‌ پیش‌فروش بین متقاضی و دولت که در مرحله سفت‌کاری و‌ پیشرفت۶۰ الی ۷۰‌درصدی واحدها‌ست، پرداخت می‌کنیم.
پرداخت قسط اول برای 90درصد از مددجویان
ربوبی با اشاره به اینکه پرداخت کمک‌‌هزینه تأمین مسکن مددجویان در شهرهای زیر یکصد هزار نفر عملیاتی شده و در شهرهای بالای یکصد هزار نفر هم به‌زودی عملیاتی می‌شود، توضیح داد: از ابتدای سال گذشته‌ تاکنون در شهرهای زیر یکصد هزار نفر تقریباً برای ۹۰درصد از مددجویان دريافت‌کننده پیامک واریز، مبلغ مربوط به قسط اول را پرداخت کرده‌ایم.
این مسئول افزود: بر اساس تفاهم‌نامه‌ مشترک با وزارت راه،‌ امسال در شهرهای بالای یکصد هزار نفر نیز با همین اولویت، بخشی از کمک بلاعوضمان‌ را در اول کار و بخش دوم را در مرحله سفت‌کاری پرداخت خواهیم کرد.
به گفته ربوبی تقریباً ۱۱ هزار نفر از مددجویان تا الآن در نهضت ملی مسکن احراز شرایط و ۳ هزار نفر تخصیص پروژه شده‌اند که از این تعداد‌ بهزیستی قسط اول مربوط به سهم آورده اولیه ۲ هزار و هشتصد نفر را پرداخت کرده و سهم باقی افراد نیز از محل منابع امسال پرداخت خواهد شد.
وی با بیان اینکه در شهرهای بالای یکصد هزار نفر هم تقریباً ۱۰ هزار مددجو تا الآن تخصیص پروژه شده‌اند‌، اذعان داشت: با اینکه هنوز تفاهم‌نامه مربوط به شهرهای بالای یکصد هزار نفر با وزارت راه امضا نشده؛ اما ما با مجوز شخص رئیس سازمان بهزیستی کشور برای حدود هزار و نهصد نفر از مددجویان‌ این شهرها هم کمک بلاعوض مرحله اول را واریز کرده‌ایم.
به گفته او تاکنون جمعاً ۱۳ هزار نفر از تحت‌پوششین سازمان بهزیستی تخصیص پروژه شده‌اند که برای حدود ۴ هزار ۶۰۰ نفر از آنها در دو دسته هزار و نهصد و دو هزار و هشتصد نفری مبلغ 50 میلیون تومان از بخش اول حمایت بلاعوض سازمان پرداخت شده و با تأمین منابع، برای باقی متقاضیان هم پرداخت می‌شود.
75درصد از مددجویان متقاضی مسکن، معلول هستند
ربوبی خاطرنشان کرد: از 160 هزار پشت‌نوبتی مسکن تقریباً یکصد هزار نفرشان افراد دارای معلولیت هستند و معمولاً در حوزه مسکن 75درصد از خدمات به معلولین و به حوزه توانبخشی تعلق دارد و حدود 25درصد آن شامل حوزه اجتماعی می‌شود.
به گفته این مسئول، میانگین هزینه واحدهای مسکن ملی در کشور بین 8 تا 10 میلیون تومان در هر مترمربع است و سقف وام مسکن بسته به اینکه واحدها در کدام شهر و استان قرار دارند، متفاوت است.
وام 250 تا 450 میلیون تومانی مسکن
رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور بیان کرد: وام اختصاص‌یافته به مسکن ملی در تهران و کلانشهرها ۴۵0،‌ در مراکز استان‌ها ۴۰۰، در شهرهای بزرگ ۳۵۰، در شهرهای کوچک ۳۰۰ و در روستاها ۲۵۰ میلیون تومان است.
وی در خصوص پاسخ ادارات بهزیستی به مددجویان بابت واریز کمک بلاعوض بهزیستی در پایان کار واحدهای مسکن، ابراز داشت: ادارات بهزیستی این مطلب را درست گفته‌اند چون تفاهم‌نامه مربوط به حمایت زمان پرداخت کمک بلاعوض در شهرهای زیر یکصدهزار نفر پیش از عید امضا شده و تفاهم‌نامه‌ مربوط به شهرهای بالای یکصد هزار نفر هم به تازگی قرار است بین دو وزارتخانه انجام شود و هنوز امضا نشده و ما پرداخت کمک بلاعوض مربوط به هزار و 900 نفر از مددجویان در شهرهای بالای یکصدهزار نفر را فعلاً با مجوز رئیس سازمان بهزیستی انجام داده‌ایم و برای باقی متقاضیان منتظر نهایی شدن تفاهم‌نامه هستیم.
کمک به مسکن روستایی
ربوبی اظهار داشت: در فروردین امسال در خصوص کمک به تأمین مسکن در شهرهای زیر ۲۵ هزار نفر، برای ۱۰ هزار خانوار روستایی تفاهم‌نامه‌ای داشتیم که بر آن اساس هم به واحدهای جدید و هم به واحدهایی که از سالیان قبل آغاز اما تکمیل نشده، یکصد میلیون تومان کمک بلاعوض تعلق می‌گیرد. وی گفت: در حوزه مسکن روستایی ۴۰ هزار واحد مسکن داریم که ساخت و تأمین آنها به ۴ پروژه ۱۰ هزارتایی تقسیم شده و از این تعداد ۲۹ تا ۳۰ هزار واحد مربوط به افراد دارای معلولیت و باقیمانده مربوط به مددجویان حوزه اجتماعی است.
مسکن خانواده‌های دو معلولی
ربوبی در خصوص طرح تأمین مسکن برای خانواده‌های دو معلولی نیز توضیح داد: تفاهم‌نامه تأمین مسکن برای این خانواده‌ها بین‌ بنیاد مستضعفان،‌ بنیاد مسکن، بهزیستی و وزارت راه و خیرین است که از اسفند سال 1393 شروع شده است.
وی ادامه داد: برای این خانواده‌ها در فاز اول ۶ هزار واحد با سقف کمک بلاعوض ۳۰ میلیون تومان، در فاز دوم ۶ هزار واحد با سقف کمک بلاعوض ۶۰ میلیون تومان‌، در فاز سوم ۲ هزار واحد جدید با سقف کمک بلاعوض‌ ۱۴۰ میلیون تومان بر اساس شرایط زمانی تأمین شده است.
به گفته وی در فاز جدید نیز 4 هزار واحد در دو فاز 2 هزارتایی برای خانواده‌های دو‌ معلولی در دست ساخت است که در حال حاضر در مرحله تحویل زمین و آماده‌سازی قرار دارد و جمعاً 18 هزار واحد را تشکیل می‌دهد. در این طرح نیز متقاضیان در مناطق روستایی ۱۵۰ و در مناطق شهری ۲۰۰ میلیون تومان کمک بلاعوض از سازمان بهزیستی دریافت می‌کنند.
ساخت 173 هزار واحد مسکن مددجویی در 18 سال
رئیس دبیرخانه ستاد مسکن سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: از سال 1384 که طرح تأمین مسکن برای مددجویان آغاز شد تا امروز که 18 سال از آن گذشته، ۱۷۳ هزار واحد برای معلولین و مددجویان‌ تسهیلگری شده که هفده هزار و یکصد واحد آن به سال 1401 مربوط می‌شود و در سال جاری نیز هفده هزار واحد جدید تسهیلگری خواهد شد.
وی همچنین افزود: برای خانواده‌های سه معلول به بالا نیز برنامه‌ای داریم که بر اساس آن سهم آورده افراد را به‌طور کامل تأمین کنیم."
audio/mana-069c7c18813f8a915217.mp3,"آواز چرخ دنده‌ها در بستر سکون (آشنایی با وسایل غیر‌الکترونیکی توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
عینک طبی و فیلتر رنگی نور
افرادی که میزان بینایی‌شان بین هفت‌دهم تا سه‌دهم است، کم‌بینا محسوب می‌شوند و می‌توانند برای بهبود دید خود از انواع وسایل کمک‌بینایی استفاده کنند. اولین وسیله کمکی، عینک طبی است که عدسی‌هایش شعاع‌های نور عبور‌یافته را به هم نزدیک یا از هم دور می‌سازد (عینک واگرا یا همگرا) یا برای محافظت از چشم مانع عبور پرتوی مضر نور می‌شود (عینک آفتابی).
عینک طبی بیشتر برای اصلاح دید در عیوب انکساری چشم به‌کار می‌رود. نوع خاصی از عینک طبی وجود دارد که به عینک تلسکوپی معروف است. در این عینک امکان نصب دو عدسی برای هر چشم وجود دارد که مشابه لنز دوربین می‌توانند از یکدیگر دور یا به هم نزدیک شوند و بدون نیاز به تعویض عینک، به طور همزمان به افراد کم‌بینا در دیدن اشیای مختلف در فواصل دور و نزدیک کمک می‌کند. همچنین اخیراً فرضیه پژوهشی جدیدی مطرح شده ‌است که فیلتر کردن بخشی از طیف رنگی نور، می‌تواند دید برخی از بیماران چشمی را بهبود ببخشد که رد یا تأیید این فرضیه نیاز به بررسی علمی بیشتر دارد. افراد کم‌بینا برای تشخیص ضرورت و انتخاب مناسب عینک طبی و فیلتر نوری باید به چشم‌پزشک و بینایی‌سنج مراجعه کنند.
ذره‌بین
عصای سفید
میزان دید افراد نابینا کم‌تر از سه‌دهم است و برای رفت‌و‌آمد ایمن محیطی می‌توانند از عصای سفید استفاده کنند؛ به‌این‌صورت که با تکان دادن عصا موانع جلوی پایشان را تشخیص می‌دهند و از برخورد با آنها پرهیز می‌کنند. همچنین در این روز‌ها عصای سفید به یک نماد اجتماعی برای شناخت افراد دارای آسیب بینایی تبدیل شده ‌است. افراد نابینا می‌توانند این عصا را با سه جنس کائوچویی، آلومینیومی و کربن و همچنین به شکل تاشو یا یک‌تکه تهیه کنند. استفاده اصولی از عصای سفید نیاز به فراگیری مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت دارد که مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی ویدیوی آموزشی این مهارت‌ها را تهیه و منتشر کرده ‌است.
لوازم حساب و نوشت‌افزار
افراد نابینا برای نوشتن مطالب و حساب کردن به وسایل خاص نیاز دارند؛ چراکه نمی‌توانند از اشیای بصری استفاده کنند. لوح حساب، اولین ابزاری است که شکلی مشبک دارد که با کمک آن افراد نابینا می‌توانند اعمال ریاضی را انجام دهند. هر خانه آن یک ستاره هشت‌پر است و این حساب‌افزار دارای دو نوع مهره چهار‌گوش می‌باشد: یک نوع عددی و یک نوع جبری که دارای سر و انتهای متفاوت هستند. اگر این دو نوع مهره چهار‌گوش، با زاویه 45 درجه در خانه‌های هشت‌گوش لوح حساب گردش کند، اعداد و علائم مختلفی را پدید می‌آورد. لوح جبر ابزار دیگری است که صفحه‌ای با حفره‌های چهار‌گوش و مهره‌های تاس‌مانند دارد. روی هر شش سطح مهره‌ها، علائم و اعداد با خط بریل نوشته ‌شده ‌است و در حل مسائل ریاضی با چرخاندن مهره‌ها و قرار دادن آنها در حفره‌های صفحه، مورد استفاده قرار می‌گیرد. متر، خط‌کش و نقاله برجسته هم ابزار‌هایی هستند که اعداد با خطوط بریل روی‌شان نوشته شده ‌است یا در آنها نقطه‌های مختلف به صورت لمسی مشخص هستند.
لوازم بازی
لوازم غیر‌برقی آشپزخانه
سخن آخر
***
… .
کمربند پلک‌هایم را نبسته‌ام
اما
در این جادۀ صعب‌العبور
حتی دست‌اندازهای انتظار هم
چرخ‌دنده‌های امید مرا نمی‌شکند
… ."
audio/mana-aeca8884edffb6c9aa28.mp3,"آواز چرخ دنده‌ها در بستر سکون (آشنایی با وسایل غیر‌الکترونیکی توان‌بخشی افراد نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
عینک طبی و فیلتر رنگی نور
افرادی که میزان بینایی‌شان بین هفت‌دهم تا سه‌دهم است، کم‌بینا محسوب می‌شوند و می‌توانند برای بهبود دید خود از انواع وسایل کمک‌بینایی استفاده کنند. اولین وسیله کمکی، عینک طبی است که عدسی‌هایش شعاع‌های نور عبور‌یافته را به هم نزدیک یا از هم دور می‌سازد (عینک واگرا یا همگرا) یا برای محافظت از چشم مانع عبور پرتوی مضر نور می‌شود (عینک آفتابی).
عینک طبی بیشتر برای اصلاح دید در عیوب انکساری چشم به‌کار می‌رود. نوع خاصی از عینک طبی وجود دارد که به عینک تلسکوپی معروف است. در این عینک امکان نصب دو عدسی برای هر چشم وجود دارد که مشابه لنز دوربین می‌توانند از یکدیگر دور یا به هم نزدیک شوند و بدون نیاز به تعویض عینک، به طور همزمان به افراد کم‌بینا در دیدن اشیای مختلف در فواصل دور و نزدیک کمک می‌کند. همچنین اخیراً فرضیه پژوهشی جدیدی مطرح شده ‌است که فیلتر کردن بخشی از طیف رنگی نور، می‌تواند دید برخی از بیماران چشمی را بهبود ببخشد که رد یا تأیید این فرضیه نیاز به بررسی علمی بیشتر دارد. افراد کم‌بینا برای تشخیص ضرورت و انتخاب مناسب عینک طبی و فیلتر نوری باید به چشم‌پزشک و بینایی‌سنج مراجعه کنند.
ذره‌بین
عصای سفید
میزان دید افراد نابینا کم‌تر از سه‌دهم است و برای رفت‌و‌آمد ایمن محیطی می‌توانند از عصای سفید استفاده کنند؛ به‌این‌صورت که با تکان دادن عصا موانع جلوی پایشان را تشخیص می‌دهند و از برخورد با آنها پرهیز می‌کنند. همچنین در این روز‌ها عصای سفید به یک نماد اجتماعی برای شناخت افراد دارای آسیب بینایی تبدیل شده ‌است. افراد نابینا می‌توانند این عصا را با سه جنس کائوچویی، آلومینیومی و کربن و همچنین به شکل تاشو یا یک‌تکه تهیه کنند. استفاده اصولی از عصای سفید نیاز به فراگیری مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت دارد که مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی ویدیوی آموزشی این مهارت‌ها را تهیه و منتشر کرده ‌است.
لوازم حساب و نوشت‌افزار
افراد نابینا برای نوشتن مطالب و حساب کردن به وسایل خاص نیاز دارند؛ چراکه نمی‌توانند از اشیای بصری استفاده کنند. لوح حساب، اولین ابزاری است که شکلی مشبک دارد که با کمک آن افراد نابینا می‌توانند اعمال ریاضی را انجام دهند. هر خانه آن یک ستاره هشت‌پر است و این حساب‌افزار دارای دو نوع مهره چهار‌گوش می‌باشد: یک نوع عددی و یک نوع جبری که دارای سر و انتهای متفاوت هستند. اگر این دو نوع مهره چهار‌گوش، با زاویه 45 درجه در خانه‌های هشت‌گوش لوح حساب گردش کند، اعداد و علائم مختلفی را پدید می‌آورد. لوح جبر ابزار دیگری است که صفحه‌ای با حفره‌های چهار‌گوش و مهره‌های تاس‌مانند دارد. روی هر شش سطح مهره‌ها، علائم و اعداد با خط بریل نوشته ‌شده ‌است و در حل مسائل ریاضی با چرخاندن مهره‌ها و قرار دادن آنها در حفره‌های صفحه، مورد استفاده قرار می‌گیرد. متر، خط‌کش و نقاله برجسته هم ابزار‌هایی هستند که اعداد با خطوط بریل روی‌شان نوشته شده ‌است یا در آنها نقطه‌های مختلف به صورت لمسی مشخص هستند.
لوازم بازی
لوازم غیر‌برقی آشپزخانه
سخن آخر
***
… .
کمربند پلک‌هایم را نبسته‌ام
اما
در این جادۀ صعب‌العبور
حتی دست‌اندازهای انتظار هم
چرخ‌دنده‌های امید مرا نمی‌شکند
… ."
audio/mana-94b83e3b573cbf225ee9.mp3,"سفرنامه تبریز و اردبیل
صلاح‌الدین محمدی
خیلی وقت بود که هوای سفر به دیار آذری‌های خونگرم را در سر داشتم و به دنبال بهانه و تعطیلاتی بودم که این رویای شیرین را تحقق بخشم. چه فرصتی بهتر از تعطیلات عید فطر و چه بهانه‌ای معقول‌تر از گذراندن این ایام خجسته در این دیار زیبا و تاریخی.
در ابتدا قصد داشتم تا با استفاده از قطار، سری به تبریز عزیز بزنم و چشم و دل را از زیبایی‌ها و آثار تاریخی و فرهنگی این دیار کهن سیراب سازم؛ اما سعادت با بنده یار بود و بلیت قطار گیرم نیامد و همین باعث شد با گرفتن یک سواری دربست و در اختیار، با مبلغی معقول، برنامه را به دیدار از تبریز و اردبیل تغییر دهم.
خیلی زود ساعت حرکت فرا رسید و همراه با خانواده، ساعت 4 صبح پنج شنبه 31 فروردین‌ماه 1402 رهسپار زادگاه ستارخان و باقرخان شدیم. خنکای نسیم فروردین باعث شد که مسیر در آرامش و راحتی طی گردد. با عبور از استان‌های البرز، قزوین و زنجان خود را در ساعت 10 صبح به تبریز رساندیم. تنها مسئله‌ای که قدری بنده را آزار داد، بی‌خوابی شب قبل بود که مرا کمی کسل کرده بود. پس از ورود به تبریز، بلافاصله به سمت محل اقامت خویش، که با تلاش حسن دستگیرزاده عزیز، دوست تبریزی من، هماهنگ شده بود، حرکت کردیم و پس از استقرار در هتل و گرفتن یک دوش سریع، وقت را از دست ندادیم و به سمت پارک مینیاتور تبریز که در انتهای محل اقامتمان بود، حرکت کردیم.
در این پارک، ماکت‌ها و مدل‌های مینیاتوری آثار و ابنیه تاریخی و فرهنگی تبریز واقع شده و به‌ویژه اگر زمان کمی برای بازدید از شهر داشته باشید، ماکت‌های این پارک به شما کمک می‌کند تا محل‌های مورد نظر خود را برای بازدید در فرصت محدود، گزینش نمایید. تنها مسئله‌ای که کمی مسافر را دلسرد می‌کند، عدم معرفی و تابلو‌گذاری بر روی ماکت‌هاست که اگر آشنایی قبلی‌ای با آثار تبریز نداشته باشید، تشخیص ماکت‌ها و انتسابشان به آثار واقعی، برایتان مشکل خواهد شد.
پس از خروج از این پارک، بلافاصله به سمت موزه آذربایجان حرکت کردیم. با پرداخت مبلغ ناچیزی معادل 50.000 ریال برای هر نفر، وارد دنیایی شدیم که سیر کاروان تمدن انسان را بر تابلوی موزه نمایش می‌داد؛ موزه‌ای که آثار باستانی، اشیا و ابزار سنگی و فلزی مردمان قدیم و حتی اسکلت دو تن از همان مردمان را به نمایش گذاشته است. در طبقه دوم این موزه، شاهد برخی از خرده‌ریز‌های تاریخی مانند مهر‌های اشخاص و پادشاهان هستیم و در حیاط آن سنگ قبر‌های نوشته‌دار در معرض تماشای گردشگران قرار گرفته است. به‌محض خاتمه بازدید موزه، از آن خارج شدیم و از سمت چپ پیاده‌رو به طرف مسجد کبود رفتیم که چند قدم پایین‌تر و پس از بوستان خاقانی قرار گرفته است. بوستان خاقانی، درواقع پارک با‌صفایی‌ست که مابین موزه آذربایجان و مسجد کبود قرار گرفته است و محل مناسبی جهت استراحت مسافر پس از بازدید موزه و مسجد به شمار می‌رود.
مسجد کبود یکی از آثار مشهور تبریز است که دارای قدمتی بیش از 555 سال است. ساخت آن را به یکی از حکام قراقیونلوها به نام سلطان جهانشاه در سال 845 شمسی نسبت داده‌اند. در قسمت جنوبی مسجد، سردابه کوچکی وجود دارد که در آن دو قبر واقع شده که احتمال می‌دهند که سلطان جهانشاه و همسرش خاتون‌جان بیگم در آنها دفن شده باشند. این بنا در اصل، امارت مظفریه است که بعدها به خاطر کاشی‌های آبی زیادی که در آن به کار رفته، به مسجد کبود شهرت یافته است. در پایه ستون‌های مسجد، محفظه‌های کوچکی وجود دارند. گمان می‌رود از این محفظه‌ها برای جاکفشی نمازگزاران استفاده می‌شده است.
پدیده جالبی که به‌محض ورود به صحن مسجد، گردشگر را متوجه خود می‌سازد، هوای بسیار خنکی‌ است که روح مسافر خسته و گرما‌زده را تازگی غریبی می‌بخشد.
پس از اتمام بازدید این اثر تاریخی با‌شکوه، به سمت بازار سرپوشیده تبریز حرکت کردیم که بزرگترین بازار سرپوشیده جهان به شمار می‌رود؛ بازاری که از قدیم‌الایام محل عرضه انواع کالاهای گوناگون بوده و مکانی برای تجارت بازرگانان بزرگ و تجار پرتلاش به شمار می‌رفته است. وسعت زیاد و بزرگی بازار تبریز و همچنین محدودیت زمانی ما باعث شد تا به بازدید بخشی از آن اکتفا کنیم و یکی‌دو‌ جفت کفش از کفش‌های چرمی تولید تبریز بخریم.
سپس با تاریک شدن هوا، به سمت اقامتگاه خود مراجعت کردیم. برنامه صبح روز بعد، بازدید از موزه صوت و موسیقی تبریز بود که با در بسته آن مواجه شدیم. از‌آنجا‌که این موزه به صورت شخصی اداره می‌شود، ساعات بازدید آن گاهی دیر و زود می‌شود. ما نیز پس از کمی قدم زدن در اطراف، مجدداً مراجعه کردیم که با استقبال و گشاده‌رویی جناب آقای سجادی، متولی آن مواجه شدیم. در اینجا هم با پرداخت مبلغ بسیار کمی، همان 50.000 ریال برای هر نفر، وارد دنیای سازها و آلات موسیقی شدیم که زمانی در دستان صاحبان هنرمند خود به ناله در آمده، چه نغمه‌ها و چه نواها که سر نداده بودند؛ عاشقانی که با نوشش این الحان آسمانی به سما در‌نیامده، چه دل‌هایی که با شنیدن صدای آنها عاشق نشده و چه چشمانی که با شنیدن آنها ابری و گریان نشده بودند؛ سازهایی که هر کدام قصه غریبی در سینه داشتند و هر کدام فصلی از شادی‌ها و غم‌های انسان‌ها را روایت می‌کرد.
این مجموعه فقط شامل سازهای نفیس و گران‌بها نیست؛ در این موزه ابزار‌های صوتی از قبیل ضبط صوت‌ها، تلوزیون‌های قدیمی، تلفن‌های هندلی، رادیو‌های نفتی و ابزارهایی که در قدیم مردم را از وقایع شاد و غمگین با‌خبر می‌ساختند، نگهداری می‌شود.
گوش از این همه قصه ناگفتۀ سازها سیر نشده که ناچار دل از موزه موسیقی و صوت و محیط سنتی، حیاط باصفا و بوستان‌فام آن می‌کنیم و به سمت مقبرة‌الشعرا رهسپار می‌شویم. قبل از خروج از موزه صوت و موسیقی، متولی هنرمند آن، جناب آقای سجادی، لطف را در حق بنده به کمال رساند و با هدیه یک جلد کتاب موسیقی نفیس که حاصل دسترنج خود بود، حسابی ما را شرمنده ساخت و حب خود را در دل ما انداخت.
حال که از سرای ابدی ساز‌ها خارج می‌شویم، به سمت فضایی حرکت می‌کنیم که محفل ابدی فرهیختگان جاودان و نامیرای این مرز و بوم است.
مجموعه مقبرة‌الشعرا که حدود 400 تن از شعرا، عارفان و اندیشمندان در آن دفن شده‌اند، محلی است که با تفکر در آن و مهمانان ابدی‌اش پی می‌بریم که برای ساخت کریستال ادب، دانش، فرهنگ، تاریخ و تمدن این سرزمین چه افرادی که خون دل‌ها نخورده‌اند و عمر گران‌بها را بر سر ترقی این سرزمین و دانش و تمدن آن ننهاده‌اند.
البته سعادت با ما یار نبود و مجموعه در حال بازسازی و مرمت بود و به‌همین‌دلیل موفق به بازدید فضای اصلی مقبرة‌الشعرا نشدیم و فقط به بازدید مجسمه تنی چند از ساکنان ابدی این مجموعه، از جمله استاد شهریار و انوری ابیوردی اکتفا کردیم.
حقیقتاً که فرصت کم دو‌روزه برای درک و دریافت آثار تاریخی، فرهنگی، ادبی، طبیعی و تمدنی تبریز کهن، بسیار کم است. بهره‌مند شدن از این همه عظمت، مستلزم زمان کافی و برنامه‌ای دقیق است که به دیدار این همه آثار و ابنیه تاریخی و فرهنگی رفت تا قصۀ نهفته هرکدام را با گوش جان شنید و شهد شیرین داستان هر کدام را با فراغ بال نوشید.
طبق برنامه، زمان ما برای بازدید از تبریز به اتمام رسید و باید هر چه زودتر به سمت اردبیل حرکت می‌کردیم. حدود ساعت 13 است که از تبریز خارج می‌شویم و به سمت بستان‌آباد حرکت می‌کنیم تا از طریق این شهر و سرعین خود را به اردبیل برسانیم. در بستان‌آباد توقف کوتاهی می‌کنیم و در یک پارک با‌صفا ناهار خود را در یک آلاچیق صرف و بلافاصله حرکت می‌کنیم. حدود ساعت 17 است که به سرعین می‌رسیم. اولین کاری که می‌کنیم، رفتن به سراغ یکی از استخر‌های آب گرم این شهر است که آب آن از چشمه‌های آب گرم طبیعی سرعین تأمین می‌شود. خستگی را با قرارگیری در این آب گرم و طبیعی، از تن بیرون می‌کنیم؛ اما استخر مطابق با قوانین ایام تعطیل، بسیار شلوغ و پرازدحام است و معطلی در صف خرید بلیت، انتظار برای تعویض رخت‌ها و منتظر شدن برای دوش خالی جهت دوش گرفتن قبل از ورود به استخر و همچنین شلوغی بیش‌از‌حد فضای داخل استخر، همه و همه باعث شد که از این تفریح ورزشی‌درمانی، لذت زیادی نبریم. بیش از یک ساعت در این فضای شلوغ دوام نمی‌آوریم و عطای آن را به لقایش می‌بخشیم و خیلی سریع خارج می‌شویم؛ اما به محض خروج، باران قشنگ بهاری از ما استقبال شاهانه‌ای می‌نماید و با قطره‌های الماس‌گون خود، ما را غرق شادی و نشاط وصف‌ناپذیری می‌کند. پس از آن راهی اردبیل می‌شویم و در خانه یکی از آشنایان، در یکی از دهکده‌های سرسبز و باصفای نزدیک اردبیل اقامت می‌کنیم.
صاحبخانه با آن خصلت حاتم‌وار و روستایی خود، در نهایت صفا و صمیمیت از ما استقبال می‌کند و با مهمان‌نوازی خود، شبی به‌یاد ماندنی را برای ما رقم می‌زند. برنامه صبح روز بعد، بازدید از بقعه شیخ صفی است که باران صبحگاهی قدری آن را به تأخیر می‌اندازد. پاشش ریزدانه‌های الماس‌گون باران بر دامن طلایی خورشید، صحنه‌ای رؤیایی آفریده است که چنین مناظر دلربایی را فقط می‌توان در چنین زمان و مکانی شکار نمود.
پس از هنرنمایی باران و خورشید، با انرژی مضاعفی خود را به بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی می‌رسانیم. مجموعه خانقاه و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی شاهکاری از هنر و معماری ایرانی محسوب می‌شود که محل دفن شیخ صفی، شاه اسماعیل و تعدادی از صاحب‌منصبان دوره صفوی است. این مجموعه منحصر‌به‌فرد در سال ۱۳۱۰ در میان آثار ملی ایران قرار گرفت و تنها اثر ثبت جهانی اردبیل به شمار می‌رود که در سال ۲۰۱۰ میلادی (۱۳۸۹ هجری شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. بناهایی از سال ۷۱۴ تا ۱۰۰۸ هجری شمسی در این مجموعه ساخته شده‌اند که از نظر معماری، تزئینات، صندوق منبت و مشبک‌ قبور و… شکوه معماری مذهبی از دوره ایلخانی تا صفوی را به نمایش می‌گذارند.
هنوز سوار بر بال خیال در کوچه‌پس‌کوچه‌های تاریخ صفویه قدم می‌زنیم و انگشت حیرت را از این همه شکوه و عظمت می‌گزیم که باز هم خیلی زود دیر می‌شود و ناچار دل از این اثر تاریخی می‌کنیم و به سمت دریاچه شورابیل در داخل اردبیل حرکت می‌کنیم. کنار دریاچه هوایی بسیار مطبوع و لذتبخش دارد که تا عمق جان نفوذ می‌کند و روح و روان مسافر را طراوت تازه‌ای می‌بخشد. دوچرخه‌سواری با استفاده از دوچرخه‌های دو‌نفره در این هوای دلپذیر، عیش ما را کامل می‌کند و خاطره‌ای فراموش‌ناشدنی را برایمان می‌آفریند.
پس از یکی‌دو‌ساعت گشت و گذار در حاشیه این دریاچه زیبا و استفاده بچه‌ها از شهربازی محوطه آن، کبوتر دل را پرواز می‌دهیم و به سمت جنگل فندقلو حرکت می‌کنیم. جنگل فندقلو یکی از اماکن طبیعی دیدنی استان اردبیل است که در نزدیکی شهر نمین قرار دارد و محدوده آن از خانقاه علیا در مسیر نمین به آستارا شروع می‌شود و تا روستای حور ادامه پیدا می‌کند.
این جنگل در مرز بین استان‌های گیلان و اردبیل و در تقابل آب و هوای سرد و مرطوب قرار دارد و از‌این‌رو در بیشتر اوقات سال مه‌آلود و خنک است و از آب و هوای مطبوعی برخوردار است. باز هم برکت تعطیلات باعث شد که مسیر بسیار شلوغ و پر‌ترافیک گردد. به هر زحمتی که هست خود را به حاشیه این سبز زیبا می‌رسانیم. ریه‌ها را پر از اکسیژن تازه می‌نماییم، عطر خوش بوی گل‌های بابونه را چون کاسه‌ای از انگبین می‌نوشیم، رخت سلامتی و سرزندگی را در چنین فضای حیات‌بخشی می‌پوشیم و لحظات خاطره‌انگیز خود را با گرفتن چند عکس یادگاری، جاودانه می‌سازیم. این لحظات خوش هم دیری نمی‌پاید که به اتمام می‌رسد. شلوغی حاشیه جنگل، تراکم خودرو‌های گردشگران و ضیق وقت، باعث می‌شود خیلی زود از این فضای فرح‌انگیز خارج شویم و به سمت اردبیل حرکت کنیم. به محض ورود به اردبیل، در یک جگرکی، ناهار بسیار لذیذی صرف می‌کنیم و با هدف بازدید و استفاده از پل شیشه‌ای معلق هیر، به سمت این نقطه حرکت می‌کنیم. این مجموعه تفریحی نیز با وسایل بازی مهیج خود، از مسافران استقبال می‌کند و با زیپلاین، پل معلق، دوچرخه‌سواری در هوا و ایستگاه‌های شکمی که در دور و اطراف آن قرار دارند، روزی خاطره انگیز را برای گردشگران رقم می‌زند.
پل معلق هیر، در قلب طبیعت زیبا و سرسبز و تماشایی هیر در استان اردبیل قرار دارد. هیر که تقریباً در جنوب این استان قرار گرفته، یکی از شهرهای زیبا و خوش‌آب‌و‌هوای استان به شمار می‌رود و به‌خاطر داشتن باغ‌های میوه مثل آلبالو و گیلاس به شهر شکوفه‌های گیلاس و یا باغ‌شهر اردبیل هم شناخته می‌شود. پل شیشه‌ای معلق هیر هم در این شهر و بالای رودخانه هیرچایی واقع شده است.
وقتی روی این پل قدم می‌زنید، از یک طرف می‌توانید کوه با‌صلابت سبلان را ببینید و از طرف دیگر کوه‌های باغرو و باغ‌های میوه که در آنجا قرار گرفته را مشاهده کنید. اگر هم به زیر پایتان نگاهی بیندازید، رودخانه پر‌آب و خروشان و زیبای هیرچایی را مشاهده می‌کنید که با عبور خود از این منطقه، به آن طراوت و زندگی بخشیده است. جالب است که بدانید پل معلق هیر، اولین پل معلق تمام‌شیشه‌ای و قوسی‌شکل در ایران است. طول این پل حدود ۲۰۰ متر است و حدود ۱۰۰ متر هم از سطح زمین ارتفاع دارد. عرض آن هم تقریباً یک متر و بیست سانتی‌متر است.
خلاصه اگر مثل ما شانس داشته باشید و هنگام قدم زدن روی پل، بادی هم بوزد، پل تکان‌های بیشتر و شدیدتری می‌خورد که به هیجان آن بیش از پیش می‌افزاید.
بازدید از این پل هیجان‌انگیز، لذت و خاطرات خوش سفر ما را تکمیل کرد؛ اما دیدن استان سرسبز اردبیل در اردیبهشت‌ماه و از عمق جان چشیدن این همه زیبایی و طراوت بهاری، چیزی نیست که با صرف دو روز، به وصل آن نائل آیید. بهره‌مندی از این همه خوشی و لذت، مستلزم زمان کافی و فراغ خاطریست که جرعه جرعه شهدِ گشتن در چنین فضای جادویی را در پیمانه جان ریزید و آن را با بند بند وجودتان حس کنید. به امید زمانی دیگر برای بازدید از این استان سرسبز، به سفر سه‌روزه خود پایان دادیم و به خاطر ترس از ترافیک شدید جاده‌ها در آخرین روز بازگشت از تعطیلات، شبانه به سمت تهران حرکت کردیم.
جای دیگر دوستان سبز"
audio/mana-593b6f5f3e7546c4d431.mp3,"یک روز و خاطره هزاران تجربه
نگین حیدری
سال‌هاست که در مراکز استان ‌ها مدارسی برای آموزش دانش آموزان دارای معلولیت وجود دارد. در روز گرامی داشت مقام والای معلم، گپ و گفتی داشتم با سرکار خانم نرگس ایزدی آموزگار آموزشگاه نابینایان شهید احمد سامانی شهر اصفهان و پای خاطرات و تجربیات ایشان نشستم، شما را به خواندن ماحصل آن دعوت می‌کنم:
روز معلم را خدمت شما عزیز دوست داشتنی و تلاشگر تبریک می‌گویم. امیدوارم این روز صرفا یک تبریک و شادمانی نباشد، بلکه این یادمان‌ها باعث سیاستگذاری ‌های هدفمند تر در امر آموزش کودکان و نوجوانان با شرایط ویژه و تصویب قوانین کارامد شود. در این گفتگو سعی داریم از کلیشه ‌ها و صحبت‌های معمول فاصله بگیریم.
در گذشته آینده فعلی خود را تصور کرده بودید و حالا که عهده دار چنین مسوولیتی هستید خودتان را در جایگاهی که انتظار داشتید و هدف زندگیتان بود حس می‌کنید؟
تشکر از لطف شما به بنده و حرفه آموزگاری. در دوران کودکی و سنین قبل از دبستان بسیار به معلمی علاقه داشتم و با تصورات کودکانه ام دفتر و کتاب‌هایی را از گوشه و کنار جمع می‌کردم و با سایر هم سن و سالانم بازی معلم و شاگرد داشتیم و به آن‌ها آموزش می‌دادم. به نوعی حس معلمی را از همان زمان تجربه می‌کردم و آرزویم بود و حس می‌کنم به آنچه رویای کودکی‌ام بود به لطف خدا رسیده‌ام.
سنوات خدمت شما چند سال است؟
شانزده سال است افتخار دارم که به کودکان همنوعم آموزش دهم.
از شیرین ترین اتفاقات ضمن خدمت بگویید؟
به نظر من، معلمی شغل نیست، عشق است. دانش آموزان مقطع ابتدایی به دلیل شرایط سنی، سرشار از شور و انرژی هستند و شادی را به من منتقل می‌کنند. اگر دغدغه ذهنی هم داشته باشم، درکنار دانش‌آموزان آنرا فراموش می‌کنم. به دلیل حس مشترکی که با آن‌ها دارم، تعامل بسیار خوبی در آموزش و فراگیری بین ما وجود دارد. بهترین حس و پاداش را زمانی می‌گیرم که موفقیت فعلی دانش‌آموزان گذشته‌ام را می‌بینم یا از آن با‌خبر می‌شوم. اگر خستگی هم باشد، به یک‌باره فراموش می‌شود.
در طول سالیان خدمت کدام موضوع برای شما بیشتر چالش بر‌انگیز و درخور تامل بوده؟
اگر نتوانیم در مسیر آموزش، استعداد‌یابی کنیم و دانش‌آموزان را در مسیر صحیح و متناسب با استعداد و توانمندی آن‌ها قرار دهیم، تامل بر‌انگیز و ناخوشایند است. مطالب آموزشی کتابها، بعد از گذشت زمان فراموش می‌شود و اگر نتوانیم مسیر صحیح موفقیت دانش‌آموزان را تشخیص دهیم، باعث می‌شود من به عنوان آموزگار بیندیشم که وظیفه شغلی خود را آنگونه که باید انجام نداده‌ام. مطالب آموزشی کتاب‌ها فشرده و سنگین هستند. اگر مطالب مختصر‌تر و کاربردی‌تر بودند، شرایط برای مهارت آموزی به دانش‌آموزان فراهم می شد. متاسفانه بیشتر وقت و انرژی و تلاش آموزگاران بر این است که مطالب کتاب‌ها را مطابق برنامه و زمان تعیین شده به پایان برسانند.
آیا محتوا و روند آموزشی، جوابگو و متناسب با نیاز‌های دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا است؟
همانطور که خود شما هم به دلیل تجربه شخصی به خوبی اطلاع دارید، محتوا و روند آموزشی در بسیاری موارد متناسب و جوابگوی نیاز کنونی دانش‌آموزان با آسیب بینایی نیست. آموزش به دانش‌آموزان دارای معلولیت انفرادی است و باید تکیه آموزش بر امر مهارت‌آموزی باشد. خوشبختانه آقای جباری مدیر محترم آموزشگاه بر این امر تاکید و تمرکز زیادی دارند و از معلمان می‌خواهند که ساعاتی از آموزش موظف و فوق برنامه، به این امر اختصاص داده شود. اگر مدیران مدارس ویژه معلولان به این مهم توجه نکنند، این خلأ وجود خواهد داشت. ولی باید آموزش و پرورش استثنایی در رووس آموزشی، درسی با عنوان و محتوای مهارت‌آموزی پیش‌بینی کند و بگنجاند. یک فرد دارای معلولیت، با رفتار و تعامل شایسته‌اش در جامعه شناخته و قضاوت می‌شود. رفتار‌های نا‌مناسب و نا‌متعارف در مورد افراد دارای معلولیت چون به هر حال در اقلیت هستند برجسته و زیر ذره‌بین مردم است.
در سنوات خدمت و در بین دانش‌آموزان، استعداد‌های درخشان هم داشته‌اید؟
با حمایت و همراهی و مدیریت خوب آقای جباری، مدیریت آموزشگاه، بار‌ها شاهد دانش‌آموزان دارای استعداد درخشان و موفق، در زمینه موسیقی و رشته ‌های مختلف علمی بوده‌ام که توانسته‌اند رتبه‌‌های عالی در آزمون ورودی دانشگاه به دست آورند.
در مورد دانش‌آموزان نا‌بینا و کم‌بینا که دیر‌آموز هستند یا به نوعی اختلال در یادگیری دارند چگونه عمل می‌کنید؟
آموزش استثنایی مبتنی بر آموزش فردی دانش آموزان است. تا جایی که امکان داشته باشد به صورت فوق‌برنامه برای دانش‌آموزان دیرآموز، برنامه ریزی می شود. ولی در مورد دانش‌آموزان با آسیب بینایی که اختلال در یادگیری هم دارند، نیاز به بررسی‌های کارشناسی تر و مطالعات تخصصی تر است و شخصا حس می‌کنم آنگونه که متناسب با نیاز این دانش‌آموزان است اقدام نشده.
در پایان، پیام و سخن شما با قانون گذاران و برنامه ریزان در حوزه افراد دارای معلولیت ویژه با آسیب بینایی چیست؟
در مورد گروه‌های مختلف معلولان، با توجه به نیاز‌های خاص و ضروریات عملی هر گروه از نظر آموزشی، فرهنگی و پرورشی، برنامه‌ریزی شود. به نحوی که فرد معلول را برای جنبه ‌های مختلف زندگی آموزش دهد و آماده کند."
audio/mana-555c0ddbbee40a961d90.mp3,"یک روز و خاطره هزاران تجربه
نگین حیدری
سال‌هاست که در مراکز استان ‌ها مدارسی برای آموزش دانش آموزان دارای معلولیت وجود دارد. در روز گرامی داشت مقام والای معلم، گپ و گفتی داشتم با سرکار خانم نرگس ایزدی آموزگار آموزشگاه نابینایان شهید احمد سامانی شهر اصفهان و پای خاطرات و تجربیات ایشان نشستم، شما را به خواندن ماحصل آن دعوت می‌کنم:
روز معلم را خدمت شما عزیز دوست داشتنی و تلاشگر تبریک می‌گویم. امیدوارم این روز صرفا یک تبریک و شادمانی نباشد، بلکه این یادمان‌ها باعث سیاستگذاری ‌های هدفمند تر در امر آموزش کودکان و نوجوانان با شرایط ویژه و تصویب قوانین کارامد شود. در این گفتگو سعی داریم از کلیشه ‌ها و صحبت‌های معمول فاصله بگیریم.
در گذشته آینده فعلی خود را تصور کرده بودید و حالا که عهده دار چنین مسوولیتی هستید خودتان را در جایگاهی که انتظار داشتید و هدف زندگیتان بود حس می‌کنید؟
تشکر از لطف شما به بنده و حرفه آموزگاری. در دوران کودکی و سنین قبل از دبستان بسیار به معلمی علاقه داشتم و با تصورات کودکانه ام دفتر و کتاب‌هایی را از گوشه و کنار جمع می‌کردم و با سایر هم سن و سالانم بازی معلم و شاگرد داشتیم و به آن‌ها آموزش می‌دادم. به نوعی حس معلمی را از همان زمان تجربه می‌کردم و آرزویم بود و حس می‌کنم به آنچه رویای کودکی‌ام بود به لطف خدا رسیده‌ام.
سنوات خدمت شما چند سال است؟
شانزده سال است افتخار دارم که به کودکان همنوعم آموزش دهم.
از شیرین ترین اتفاقات ضمن خدمت بگویید؟
به نظر من، معلمی شغل نیست، عشق است. دانش آموزان مقطع ابتدایی به دلیل شرایط سنی، سرشار از شور و انرژی هستند و شادی را به من منتقل می‌کنند. اگر دغدغه ذهنی هم داشته باشم، درکنار دانش‌آموزان آنرا فراموش می‌کنم. به دلیل حس مشترکی که با آن‌ها دارم، تعامل بسیار خوبی در آموزش و فراگیری بین ما وجود دارد. بهترین حس و پاداش را زمانی می‌گیرم که موفقیت فعلی دانش‌آموزان گذشته‌ام را می‌بینم یا از آن با‌خبر می‌شوم. اگر خستگی هم باشد، به یک‌باره فراموش می‌شود.
در طول سالیان خدمت کدام موضوع برای شما بیشتر چالش بر‌انگیز و درخور تامل بوده؟
اگر نتوانیم در مسیر آموزش، استعداد‌یابی کنیم و دانش‌آموزان را در مسیر صحیح و متناسب با استعداد و توانمندی آن‌ها قرار دهیم، تامل بر‌انگیز و ناخوشایند است. مطالب آموزشی کتابها، بعد از گذشت زمان فراموش می‌شود و اگر نتوانیم مسیر صحیح موفقیت دانش‌آموزان را تشخیص دهیم، باعث می‌شود من به عنوان آموزگار بیندیشم که وظیفه شغلی خود را آنگونه که باید انجام نداده‌ام. مطالب آموزشی کتاب‌ها فشرده و سنگین هستند. اگر مطالب مختصر‌تر و کاربردی‌تر بودند، شرایط برای مهارت آموزی به دانش‌آموزان فراهم می شد. متاسفانه بیشتر وقت و انرژی و تلاش آموزگاران بر این است که مطالب کتاب‌ها را مطابق برنامه و زمان تعیین شده به پایان برسانند.
آیا محتوا و روند آموزشی، جوابگو و متناسب با نیاز‌های دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا است؟
همانطور که خود شما هم به دلیل تجربه شخصی به خوبی اطلاع دارید، محتوا و روند آموزشی در بسیاری موارد متناسب و جوابگوی نیاز کنونی دانش‌آموزان با آسیب بینایی نیست. آموزش به دانش‌آموزان دارای معلولیت انفرادی است و باید تکیه آموزش بر امر مهارت‌آموزی باشد. خوشبختانه آقای جباری مدیر محترم آموزشگاه بر این امر تاکید و تمرکز زیادی دارند و از معلمان می‌خواهند که ساعاتی از آموزش موظف و فوق برنامه، به این امر اختصاص داده شود. اگر مدیران مدارس ویژه معلولان به این مهم توجه نکنند، این خلأ وجود خواهد داشت. ولی باید آموزش و پرورش استثنایی در رووس آموزشی، درسی با عنوان و محتوای مهارت‌آموزی پیش‌بینی کند و بگنجاند. یک فرد دارای معلولیت، با رفتار و تعامل شایسته‌اش در جامعه شناخته و قضاوت می‌شود. رفتار‌های نا‌مناسب و نا‌متعارف در مورد افراد دارای معلولیت چون به هر حال در اقلیت هستند برجسته و زیر ذره‌بین مردم است.
در سنوات خدمت و در بین دانش‌آموزان، استعداد‌های درخشان هم داشته‌اید؟
با حمایت و همراهی و مدیریت خوب آقای جباری، مدیریت آموزشگاه، بار‌ها شاهد دانش‌آموزان دارای استعداد درخشان و موفق، در زمینه موسیقی و رشته ‌های مختلف علمی بوده‌ام که توانسته‌اند رتبه‌‌های عالی در آزمون ورودی دانشگاه به دست آورند.
در مورد دانش‌آموزان نا‌بینا و کم‌بینا که دیر‌آموز هستند یا به نوعی اختلال در یادگیری دارند چگونه عمل می‌کنید؟
آموزش استثنایی مبتنی بر آموزش فردی دانش آموزان است. تا جایی که امکان داشته باشد به صورت فوق‌برنامه برای دانش‌آموزان دیرآموز، برنامه ریزی می شود. ولی در مورد دانش‌آموزان با آسیب بینایی که اختلال در یادگیری هم دارند، نیاز به بررسی‌های کارشناسی تر و مطالعات تخصصی تر است و شخصا حس می‌کنم آنگونه که متناسب با نیاز این دانش‌آموزان است اقدام نشده.
در پایان، پیام و سخن شما با قانون گذاران و برنامه ریزان در حوزه افراد دارای معلولیت ویژه با آسیب بینایی چیست؟
در مورد گروه‌های مختلف معلولان، با توجه به نیاز‌های خاص و ضروریات عملی هر گروه از نظر آموزشی، فرهنگی و پرورشی، برنامه‌ریزی شود. به نحوی که فرد معلول را برای جنبه ‌های مختلف زندگی آموزش دهد و آماده کند."
audio/mana-e33a2c61ef24f3cf6e1a.mp3,"خزانی‌ترین تجربه در بهاری‌ترین روز فروردین
فریبا علیزاده
سال ۱۳۶۹ تازه دانشجو شده بود و همکلاسی‌هایش برای آشنایی او را به اتاق من آوردند. آن‌قدر این آشنایی عمیق شد که رفیق گرمابه و گلستان هم شدیم و بعد از فارغ‌التحصیلی مدتی با ایشان هم‌اتاق شدم. روزهای به‌یاد‌ماندنی خوبی را با هم تجربه کردیم. عاشق یادگیری لهجه‌های مختلف بود و الحق هم به آن لهجه‌ها خوب صحبت می‌کرد؛ طوری که با من و دوستان همشهری‌‌ام فارسی صحبت نمی‌کرد. حافظه عجیبی داشت. همیشه در گفتن تبریک تولدها پیش‌قدم بود و خاطرات سال‌های دور را خوب به خاطر می‌آورد.
سال ۱۳۷۵ بود که با هم در مجتمع نابینایان نرجس همکار شدیم. او را تقریباً سه چهار روز در هفته می‌دیدم. بی‌حاشیه می‌آمد و می‌رفت و با مهربانی‌اش در دل همکاران و دانش‌آموزانش مهر می‌کاشت. بزرگترین دغدغه‌اش آینده دانش‌آموزان نابینا بود. خوش‌قولی و وقت‌شناسی و نظم در انجام کارها از بارزترین خصوصیاتش بود. در تند‌خوانی بریل همتا نداشت و با هشت انگشت می‌خواند. مجری توانایی بود که با صدای ماندگارش شوری دیگر به «پیک امید» می‌بخشید. دکلمه‌های گرم و گیرایی از او در این گنبد گیتی به یادگار مانده است که به حق پهلو می‌زند به صدای سخن عشق. در این چند ساله اخیر هم در هیئت تحریریه مجله رشد روشن با هم کار می‌کردیم. خلاصه که نام خانوادگی‌اش واقعاً برازنده او بود.
دقیق یادم نیست چه سالی بود. وقتی صبح به مدرسه رسیدم، شنیدم که در دانشگاه بوده که حالش بد شده است و او را به بیمارستان رسانده‌اند و بلافاصله به حالت کما رفته است. به جرئت می‌توانم بگویم در آن چند روز به معنای واقعی، مدرسۀ ما کلبۀ احزان شده بود. بعد از آن بیماری برای مدتی تعادلش کمی دچار اختلال شده بود و من برای رفتن به کلاس همراهی‌اش می‌کردم. و متأسفانه در بهاری‌ترین روز فروردین، یکی دیگر از خزانی‌ترین روزهای عمرم را تجربه کردم.
او قانون طبیعت را به هم زد و سبکبال پیش از رسیدن خزان، از این جهان کوچ کرد.
نمی‌دانم می‌دانست یا نه که شکافِ نبودنش را هیچ چیز نمی‌تواند پر کند."
audio/mana-4701d4cb54032d4c9e3e.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
قبل از هر سخن دیگری باز هم مثل همیشه یادآور می‌شوم که برای تهیه کتاب‌های ذکر‌شده در این شماره و تهیه هر منبع مطالعاتی دیگر، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی نهاد کتابخانه‌ها در سراسر کشور مراجعه فرمایید.
حال به سراغ نواک و مهمان این شماره می‌رویم تا با معرفی یک موضوع دیگر با کتاب‌های جدیدی در حوزه مخصوص به آن آشنا شویم.
در این شماره میزبان حمیدرضا رضایی، کارشناس ارشد تاریخ باستان، هستیم تا ما را با سلسله‌ها و نوع زندگی مردمان پیش از دوره اسلام آشنا کند و کتبی که برای آشنایی بیشتر در این زمینه می‌تواند مفید باشد را برای مخاطبان نواک نام ببرد.
رضایی به‌عنوان معلم در مدارس استثنایی شیراز فعالیت دارد. وی ابتدا توضیح می‌دهد که خود تاریخ نوعی سرگذشت است؛ این سرگذشت می‌تواند سرگذشت آدم‌ها یا هر چیزی که در گذشته حضور داشته است باشد. از زبان پل وین می‌گوید: «تاریخ تحلیل است و نه داستان‌سرایی و افسانه‌پردازی». رضایی ادامه می‌دهد: اگرچه مردم دوست دارند تاریخ را به‌صورت داستان و قصه بخوانند اما اصل تاریخ تحلیل و بررسی است.
حمیدرضا رضایی با معرفی سلسله‌های ماقبل تاریخی فلات ایران مانند آریایی‌ها، پیشدادیان و معرفی زرتشت و همچنین ذکر نام سلسله‌های بزرگ و کوچکی که قبل از یک حکومت متمرکز در همسایگی ایران تشکیل شده‌اند، سخن خود را آغاز می‌کند. سپس با بیان زمان ورود اقوام ماد، پارت و پارس به فلات ایران، توضیحات خود را راجع به دوره‌ها و سلسله‌های باستانی ادامه می‌دهد. وی نحوۀ به‌حکومت‌رسیدن یک قوم و قدرتمند شدن آنها و در نهایت افول و زوال حکومت‌های دوره باستان را به‌طور مختصر از نظر خوانندگان و شنوندگان نواک می‌گذراند که این توضیحات شامل ماد‌ها و پادشاهان آنها و همچنین هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان می‌شود.
رضایی در پاسخ به این سؤال که چگونه می‌توان به موثق بودن اطلاعات درباره دوره‌های باستانی اعتماد کرد، گفت: «بعضی کتب حاوی این اطلاعات، نوشته‌شده دوران باستان هستند و گروهی از کتب هم در صد یا دویست سال اخیر به نگارش در‌آمده‌اند و منبع نگارش آنها هم گِل‌نوشته یا سنگ‌نوشته یا بناهای کشف‌شده یا سکه‌های به‌دست‌آمده یا هر نوشته‌ای بوده است که یا در دل کوه‌ها یا از زیر زمین بیرون آورده شده‌اند.» وی ادامه می‌دهد که با یک کتاب یا یک منبع نمی‌شود راجع به یک موضوع تاریخی تصمیم گرفت و باید منابع و کتب متعدد مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند تا یک موضوع به‌طور دقیق واکاوی شود.
رضایی راجع به تاریخ هرودوت و صحت و سقم اطلاعات آن و همچنین راستی‌آزمایی اطلاعات این اثر توضیحاتی برای علاقه‌مندان به دانستن درباره دوره‌های باستان ارائه می‌دهد.
حمیدرضا رضایی برای کسانی که علاقه‌مند مطالعه در حوزه تاریخ باستان هستند، کتاب‌هایی چون تمدن هخامنشی از علی سامی، کارنامه اردشیر بابکان، تاریخ امپراتوری هخامنشی از کوروش تا اسکندر از پیر بریان، مجموعه کتاب اردشیر خدادادی که شامل چندین کتاب و هر کتاب راجع به یک سلسله است، هزاره‌های گمشده از پرویز رجبی، تاریخ مردم ایران و روزگاران ایران از عبدالحسین زرین‌کوب، تاریخ ماد دیاکونوف، داریوش و ایرانیان، همچنین کتب رمان تاریخی مانند سرگذشت مهرداد اول از بهرام دایین، شب‌های بابل از علی جلالی و کتاب‌های دیگر که با گوش کردن به پادکست صوتی می‌توانید با لیست و معرفی آنها آشنا شوید را نام می‌برد. وی همچنین اطلاعاتی در مورد آثاری که برچسب کم‌ارزش بودن را می‌خورند می‌دهد و راه‌هایی برای شناساندن متون اصلی و قابل اعتماد بیان می‌کند.
در نهایت حمیدرضا رضایی ارزش یک اثر تاریخی را زمانی معتبر و اصیل می‌داند که اولاً نویسنده آن معتبر باشد و ثانیاً نوشته‌اش مورد توجه فرهیختگان قرار گرفته باشد و ثالثاً ارجاعات آن اثر به متون معتبر دیگر بوده و بدون ارجاع ارائه نشده باشد.
گفت‌وگوی نسل مانا با حمیدرضا رضایی به شکل صوتی هم در دسترس شما خواهد بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا یا از طریق صفحات و کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-c22f8bad477fbbe46fab.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
قبل از هر سخن دیگری باز هم مثل همیشه یادآور می‌شوم که برای تهیه کتاب‌های ذکر‌شده در این شماره و تهیه هر منبع مطالعاتی دیگر، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی نهاد کتابخانه‌ها در سراسر کشور مراجعه فرمایید.
حال به سراغ نواک و مهمان این شماره می‌رویم تا با معرفی یک موضوع دیگر با کتاب‌های جدیدی در حوزه مخصوص به آن آشنا شویم.
در این شماره میزبان حمیدرضا رضایی، کارشناس ارشد تاریخ باستان، هستیم تا ما را با سلسله‌ها و نوع زندگی مردمان پیش از دوره اسلام آشنا کند و کتبی که برای آشنایی بیشتر در این زمینه می‌تواند مفید باشد را برای مخاطبان نواک نام ببرد.
رضایی به‌عنوان معلم در مدارس استثنایی شیراز فعالیت دارد. وی ابتدا توضیح می‌دهد که خود تاریخ نوعی سرگذشت است؛ این سرگذشت می‌تواند سرگذشت آدم‌ها یا هر چیزی که در گذشته حضور داشته است باشد. از زبان پل وین می‌گوید: «تاریخ تحلیل است و نه داستان‌سرایی و افسانه‌پردازی». رضایی ادامه می‌دهد: اگرچه مردم دوست دارند تاریخ را به‌صورت داستان و قصه بخوانند اما اصل تاریخ تحلیل و بررسی است.
حمیدرضا رضایی با معرفی سلسله‌های ماقبل تاریخی فلات ایران مانند آریایی‌ها، پیشدادیان و معرفی زرتشت و همچنین ذکر نام سلسله‌های بزرگ و کوچکی که قبل از یک حکومت متمرکز در همسایگی ایران تشکیل شده‌اند، سخن خود را آغاز می‌کند. سپس با بیان زمان ورود اقوام ماد، پارت و پارس به فلات ایران، توضیحات خود را راجع به دوره‌ها و سلسله‌های باستانی ادامه می‌دهد. وی نحوۀ به‌حکومت‌رسیدن یک قوم و قدرتمند شدن آنها و در نهایت افول و زوال حکومت‌های دوره باستان را به‌طور مختصر از نظر خوانندگان و شنوندگان نواک می‌گذراند که این توضیحات شامل ماد‌ها و پادشاهان آنها و همچنین هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و ساسانیان می‌شود.
رضایی در پاسخ به این سؤال که چگونه می‌توان به موثق بودن اطلاعات درباره دوره‌های باستانی اعتماد کرد، گفت: «بعضی کتب حاوی این اطلاعات، نوشته‌شده دوران باستان هستند و گروهی از کتب هم در صد یا دویست سال اخیر به نگارش در‌آمده‌اند و منبع نگارش آنها هم گِل‌نوشته یا سنگ‌نوشته یا بناهای کشف‌شده یا سکه‌های به‌دست‌آمده یا هر نوشته‌ای بوده است که یا در دل کوه‌ها یا از زیر زمین بیرون آورده شده‌اند.» وی ادامه می‌دهد که با یک کتاب یا یک منبع نمی‌شود راجع به یک موضوع تاریخی تصمیم گرفت و باید منابع و کتب متعدد مورد مطالعه و بررسی قرار گیرند تا یک موضوع به‌طور دقیق واکاوی شود.
رضایی راجع به تاریخ هرودوت و صحت و سقم اطلاعات آن و همچنین راستی‌آزمایی اطلاعات این اثر توضیحاتی برای علاقه‌مندان به دانستن درباره دوره‌های باستان ارائه می‌دهد.
حمیدرضا رضایی برای کسانی که علاقه‌مند مطالعه در حوزه تاریخ باستان هستند، کتاب‌هایی چون تمدن هخامنشی از علی سامی، کارنامه اردشیر بابکان، تاریخ امپراتوری هخامنشی از کوروش تا اسکندر از پیر بریان، مجموعه کتاب اردشیر خدادادی که شامل چندین کتاب و هر کتاب راجع به یک سلسله است، هزاره‌های گمشده از پرویز رجبی، تاریخ مردم ایران و روزگاران ایران از عبدالحسین زرین‌کوب، تاریخ ماد دیاکونوف، داریوش و ایرانیان، همچنین کتب رمان تاریخی مانند سرگذشت مهرداد اول از بهرام دایین، شب‌های بابل از علی جلالی و کتاب‌های دیگر که با گوش کردن به پادکست صوتی می‌توانید با لیست و معرفی آنها آشنا شوید را نام می‌برد. وی همچنین اطلاعاتی در مورد آثاری که برچسب کم‌ارزش بودن را می‌خورند می‌دهد و راه‌هایی برای شناساندن متون اصلی و قابل اعتماد بیان می‌کند.
در نهایت حمیدرضا رضایی ارزش یک اثر تاریخی را زمانی معتبر و اصیل می‌داند که اولاً نویسنده آن معتبر باشد و ثانیاً نوشته‌اش مورد توجه فرهیختگان قرار گرفته باشد و ثالثاً ارجاعات آن اثر به متون معتبر دیگر بوده و بدون ارجاع ارائه نشده باشد.
گفت‌وگوی نسل مانا با حمیدرضا رضایی به شکل صوتی هم در دسترس شما خواهد بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا یا از طریق صفحات و کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها دریافت کنید."
audio/mana-aedd5fd856b3452a5378.mp3,"یک سوزن به خودمان
آقای موشکاف
ماجرای استخدام بچه‌های نابینا هم داستانی است برای خودش. ما آخرش نفهمیدیم این عزیزان سنجش‌کننده چگونه مهارتها را می‌سنجند و چه تخصص‌هایی مدنظرشان است. جایی از دروازه رد نمی‌شوند؛ جای دیگر از سوراخ سوزن رد می‌شوند. در یک اداره آنچنان مته به خشخاش می‌گذارند که خشخاش سوراخ می‌شود؛ در سازمان دیگر آنچنان یلخی استخدام می‌کنند که گویی صاحب ندارد. البته که کلاً صاحب ندارد! اگر من بتوانم یک استاندارد واحد برای سنجش درست کنم به نظرم دیگر خدمتم را به این جامعه کرده‌ام و وجدانم آسوده است.
الان ما کاری به بلبشوهای استخدام نداریم که آن قصه سر دراز دارد. نقل امروز ما نقل برخی از دوستان خودمان است که یک جوال‌دوز برداشته و به جان ملت افتاده‌اند. شما را به خدا کمی هم مایه داشته باشید بعد غر بزنید که بی‌مایه فطیر است. البته منظور ما برخی از دوستان هستند؛ خدای ناکرده به بقیه بر نخورد.
داستان این است که چند نفر از دوستان بزرگوار نابینا شکایت نزد ما آوردند که چه نشسته‌ای موشکاف که فلان وزارتخانه حق ما را خورده و مظلوم گیر آورده و ما را فقط به خاطر اینکه نابینا هستیم استخدام نمی‌کند. آخر این چه وضعی است. مگر اینجا آفریقای جنوبی است که آپارتاید باشد یا مگر آمریکای صد سال پیش است که سیاهان اجازه ورود به برخی اماکن را نداشته باشند. اینجا کشور عدل و داد است و اینها حق ندارند حق ما را بخورند یک آب هم رویش.
ما نیز از شنیدن این قصه‌های پرغصه دل‌مان به درد آمد و پس از کلی گریه و زاری و اشک و آه به شاکیان گفتیم: فرزندان کور من، اولاً شما کور خوانده‌اید. اینجا هم آفریقا است، هم آمریکای پانصد سال پیش، هم کره شمالی. انگار شما از کره مریخ آمده‌اید که از هیچی خبر ندارید. ثانیاً این عدل و داد را از کجا درآوردید. مگر همسایه خاوری هستید! اینجا فقط محله داد و بی‌داد است. اما نگران نباشید. موشکاف هنوز نمرده. هنوز زاده نشده سازمانی که با وجود جناب موشکاف، بتواند حقوق حقه نابینایان را زیر پا بگذارد. اگر شده من کمربند انتحاری به خودم می‌بندم و حق شما را می‌ستانم. همین الان تماس می‌گیرم با مدیر مربوطه و تکلیفم را با ایشان روشن می‌کنم.
راست گفته‌اند که آدم را سگ بگیرد، جو نگیرد. ما هم که ماشالا استاد جوگیر شدن هستیم. این حرف‌ها را که زدیم، آنچنان شور و حرارت ما را فراگرفت که دیگر هیچ چیزی جلودارمان نبود و به مدیر مربوطه زنگ زدیم و به قدری عصبانی صحبت کردیم که یارو غلاف کرد. گفتیم فردا نزد شما می‌آییم تا ببینیم کدام شیر ناپاک خورده‌ای جرئت کرده فرزندان ما را فقط به دلیل نابینایی رد کند. مگر کوری جرم است!
مدیر که حسابی ترسیده بود گفت چشم جناب موشکاف. فردا تشریف بیاورید در خدمت باشیم. حتماً بررسی می‌کنیم. مگر ما چند تا مو داریم که شکاف خورده باشد!
فردای آن روز با داوطلبان شاکی نزد مدیر رفتیم. البته بماند که شب قبل حسابی از کرده خود پشیمان شده و قصد داشتیم هر طوری شده این موضوع را بپیچانیم اما نشد که نشد و دیگر مجبور شدیم به سازمان مربوطه برویم. از آنجا که ما بسیار محترم هستیم و هرجا که می‌رویم برایمان نوشابه باز می‌کنند، به صورت وی‌آی‌پی برخورد کرده و ما را پیش از دوستان داخل بردند تا گفت‌وگوهای آغازین را با مدیر داشته باشیم.
در اتاق باز هم جو ما را گرفت و سخنرانی غرائی در باب برابری انسان‌ها و حقوق شهروندان دارای معلولیت و نگاه‌های نوین جهانی به مقوله معلولیت، راه انداختیم به نحوی که خودمان هم متاثر شدیم و فکر کردیم واقعاً این دروغ‌ها راست است. در انتها مدیر گفت: جناب موشکاف من همه صحبت‌های شما را قبول دارم و اگرچه این رویاها را نمی‌شود در همه جا پیاده کرد، اما ما تلاش کرده‌ایم که در این سازمان تا جایی که ممکن است حقوق افراد معلول را رعایت کنیم. راستش بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد این دوستان به دلایلی بجز نابینایی رد شده‌اند. من از همکاران خواسته‌ام پرونده این عزیزان شاکی را آورده‌اند با هم بررسی کنیم.
جناب موشکاف، نمره علمی همه این بزرگواران بسیار پایین‌تر از میانگین آزمون بوده. بعضی از اینها اگر زحمت می‌کشیدند و به سوالات پاسخ نمی‌دادند نمره بهتری می‌گرفتند. در مصاحبه‌های تخصصی هم بیشتر سودای صحرای کربلا داشته‌اند. مثلاً این آقا که برای تصدی شغل امور اداری امتحان داده را می‌توانیم دعوت کنیم و مجدداً مصاحبه کنیم ببینیم چند مرده حلاج است.
فرد مورد نظر را فرا خواندند و سه نفر وارد شدند. ما خواستیم در آنجا خودی نشان داده و مسجد شاه بازی دربیاوریم از همین رو گفتیم: بچه‌ها فقط فرد مورد نظر اینجا باشد. بعداً نوبت شما هم می‌رسد. پاسخ دادند فرد مورد نظر اینجاست و ما والدینش هستیم. گفتیم اجازه بدهید خودشان با عصا بیایند؛ اینجا هم دوستان راهنمایی می‌کنند. مادرشان جلو آمد و آهسته درگوشمان گفت: عصا زدن را دوست ندارد و اصلاً یاد نگرفته و از راهنمایی دیگران هم خوشش نمی‌آید. ما خودمان کنارش باشیم بهتر است.
گفتیم سرکار خانم، ایشان چطور می‌خواهند محل کارشان تشریف ببرند؟ حالا اینکه آنجا می‌توانند کاری انجام بدهند یا نه اصلاً مهم نیست!
فرمودند ما خودمان همیشه کنارش هستیم. بعداً هم که دستش تو جیب خودش رفت برایش زن می‌گیریم جمع‌و‌جورش می‌کند. نگران نباشید.
ما از خجالت آب شدیم و رو به مدیر گفتیم آقای مدیر، درخصوص ایشان ما حرفی نداریم. برویم سراغ نفر بعد.
نفر دوم با عصا وارد شد و ما کلی کیف کردیم. به مدیر گفتیم آن نفر قبل واقعاً استثنا بود. خیلی از نابینایان مستقل هستند.
مدیر رو به دوست ما کرد و گفت: ظاهراً شما فوق لیسانس زبان انگلیسی دارید. لطفاً این جمله را ترجمه کنید.
What is your name?
آن بزرگوار کمی مِن‌مِن کرد و گفت: ما نابینایان برای ترجمه باید کامپیوتر و NVDA و Instant Translate Addon داشته باشیم. به هر حال باید محیط و وسایل برایمان مناسب‌سازی باشد. دوست بزرگوار این‌ها را گفت و شروع کرد به سخنرانی در باب دسترس‌ناپذیری معابر و ظلمی که به نابینایان بدین واسطه روا داشته شده.
ما با شرمندگی به مدیر گفتیم: قانع شدیم، برویم سراغ سومی.
نفر سوم خانمی بودند که برای تصدی پست کارشناس روابط عمومی آزمون داده بودند. مدیر رو به ایشان کرد و
گفت: سرکار خانم، یک کامپیوتر مناسب‌‌سازی شده با صفحه‌خوان فعال اینجاست. لطفاً شما یک گزارش خبری برای نمونه برایمان بنویسید تا با قلم شما آشنا شویم. سرکار خانم فرمودند، ما نابینایان برای نوشتن معمولاً از منشی استفاده می‌کنیم و اگر کسی از همکارانتان اینجا منشی من باشند، من می‌توانم دیکته کنم و ایشان به نگارش دربیاورند. سرکار خانم پس از این صحبت، سخنرانی پرشوری درخصوص خدماتی تخیلی که در کشورهای اسکاندیناوی به نابینایان داده می‌شود ارائه کردند و ما از فرط خیال‌پردازی‌ها و ناتوانی دوستمان در زمین فرو رفتیم.
ما که دیگر حرفی برای گفتن نداشتیم، گفتیم جناب مدیر حق با شماست اما این بندگان خدا هم تقصیری ندارند. نه در مدرسه آموزش درست و حسابی دیده‌اند، نه سازمان فخیمه برایشان کاری کرده، نه جامعه اجازه حضور به آنان را داده. طبیعتاً فردی که آموزش نبیند ضعف‌هایی هم دارد.
مدیر فرمودند جناب موشکاف حق با شماست اما مگر وضعیت برای افراد غیرمعلول خیلی بهتر از این است؟ آیا در مدارس چیز بدرد بخوری به ما یاد دادند؟ مهمتر از این، آیا ما باید این افراد را صرفاً به خاطر اینکه نابینا هستند استخدام کنیم؟ مگر خود شما همیشه تاکید نمی‌کنید که به نابینایان ترحم نکنید!
ما که حرفی برای گفتن نداشتیم، فحشی نثار باعث و بانیش کردیم و از مدیر خداحافظی کردیم و پشت دستمان را داغ گذاشتیم که تا از چیزی مطمئن نشده‌ایم، اقدامی نکنیم. بعد هم به خدم و حشم‌هایمان زنگ زدیم بیایند ما را از اتاق ببرند بیرون! راستی این NVDA دیگر چیست؟
ارادتمند: موشکاف!"
audio/mana-c7b13efabb363dd5f83c.mp3,"اطلاع‌رسانی
برگزاری کارگاه‌های آموزشی
به اطلاع کلیه نابینایان و کم بینایان علاقمند می رساند، مرکز نابینایان رودکی اقدام به برگزاری کارگاه‌های آموزشی از جمله نرم‌افزار‌های گوشی اندروید، جهت‌یابی و حرکت ، نحوه استفاده از تاکسی‌های اینترنتی و اپلیکیشن‌های مسیریاب، استفاده از نرم افزارهای مطالعه و تبدیل عکس به متن، نحوه خرید از فروشگاه‌های اینترنتی، فن بیان و …. نموده است. این کارگاه به صورت هفتگی و در صورت به حد نصاب رسیدن متقاضیان برگزار می‌شود.
علاقمندان می توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام با شماره‌های 0213112152 و 02133112190 و شماره همراه 09909985181 جناب آقای مشایخی تماس بگیرند.
افتتاح بخش نابینایان کتاب‌خانه شیخ کلینی
کتابخانه شیخ کلینی وابسته به نهاد عمومی کتابخانه‌ها افتتاح شد. این کتابخانه دارای منابعی غنی است که شامل کتاب‌های صوتی و بریل می‌باشد و تمام گروه‌های سنی را پوشش می‌دهد. دوستان علاقه‌مند به عضویت در این مجموعه می‌توانند به آدرس شهر ری، انتهای خیابان 24 متری، خیابان استخر، جنب سرای محله استخر مراجعه نمایند یا با شماره تماس 02155931314 تماس بگیرند.
از دوستان دانش‌آموز و دانشجو درخواست داریم کتاب‌های متنی خود را به دست ما برسانند تا در کوتاه‌ترین زمان صوتی کنیم و به دست دوستان روشندل برسانیم.
هدف ما کسب و پرورش علم است."
audio/mana-ac20c502868d40477025.mp3,"اطلاع‌رسانی
برگزاری کارگاه‌های آموزشی
به اطلاع کلیه نابینایان و کم بینایان علاقمند می رساند، مرکز نابینایان رودکی اقدام به برگزاری کارگاه‌های آموزشی از جمله نرم‌افزار‌های گوشی اندروید، جهت‌یابی و حرکت ، نحوه استفاده از تاکسی‌های اینترنتی و اپلیکیشن‌های مسیریاب، استفاده از نرم افزارهای مطالعه و تبدیل عکس به متن، نحوه خرید از فروشگاه‌های اینترنتی، فن بیان و …. نموده است. این کارگاه به صورت هفتگی و در صورت به حد نصاب رسیدن متقاضیان برگزار می‌شود.
علاقمندان می توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام با شماره‌های 0213112152 و 02133112190 و شماره همراه 09909985181 جناب آقای مشایخی تماس بگیرند.
افتتاح بخش نابینایان کتاب‌خانه شیخ کلینی
کتابخانه شیخ کلینی وابسته به نهاد عمومی کتابخانه‌ها افتتاح شد. این کتابخانه دارای منابعی غنی است که شامل کتاب‌های صوتی و بریل می‌باشد و تمام گروه‌های سنی را پوشش می‌دهد. دوستان علاقه‌مند به عضویت در این مجموعه می‌توانند به آدرس شهر ری، انتهای خیابان 24 متری، خیابان استخر، جنب سرای محله استخر مراجعه نمایند یا با شماره تماس 02155931314 تماس بگیرند.
از دوستان دانش‌آموز و دانشجو درخواست داریم کتاب‌های متنی خود را به دست ما برسانند تا در کوتاه‌ترین زمان صوتی کنیم و به دست دوستان روشندل برسانیم.
هدف ما کسب و پرورش علم است."
audio/mana-7807e099aefb4b613930.mp3,"امید واهی به معلولان از سوی نمایندگان مجلس/ مقصران عدم پرداخت عیدی مددجویان را هم برکنار کنید
امیر سرمدی
سال 1401 در حوزه معلولان با تمام فراز و نشیب‌هایش به پایان رسید و تلاش‌های تمام سمن‌های ویژه معلولان و فعالان افراد دارای معلولیت نه‌تنها به جایی نرسید؛ بلکه شاهد عقبگرد در زمینه اجرای قوانین بالا‌دستی معلولان نیز بودیم. نیازی که در سال 1402 بیش از همیشه حس می‌شود، اتحاد و مطالبه‌گری همۀ انجمن‌های ویژه معلولان برای رسیدن به حق و حقوق واقعی افرادی است که از سوی مسئولان فعلی کشور به عنوان شهروند درجه دوم به آنها نگاه می‌شود. به‌همین‌بهانه در این یادداشت به پاره‌ای از تبعیض‌های موجود در قبال معلولان و مشکلات اقتصادی و اجتماعی این قشر اشاره خواهم کرد.
امید واهی نمایندگان مجلس به معلولان
اواخر بهمن‌ماه سال گذشته بود که نمایندگان مجلس شورای اسلامی از تصویب پرداخت ماهانه پنج میلیون تومان به معلولان فاقد شغل و درآمد در بودجه ۱۴۰۲ خبر دادند. عضو کمیسیون تلفیق بودجه 1402 در مصاحبه با خبرگزاری‌ها گفته بود: «در کمیسیون تلفیق با پیگیری‌هایی که انجام دادم و با تلاش اعضای کمیسیون اجتماعی با اصلاح بند «ب» تبصره 12 لایحه بودجه 1402، سازمان بهزیستی کشور مکلف شد در راستای اجرای ماده 27 قانون جامع حمایت از افراد دارای معلولیت، ماهانه مبلغ 50 میلیون ریال به عنوان کمک معیشت به معلولان شدید و خیلی شدید فاقد شغل و درآمد در دهک 1 تا 7 بهزیستی پرداخت کند.» سخنان عبدالناصر درخشان، عضو کمیسیون تلفیق بودجه 1402 مجلس شورای اسلامی، به‌سرعت در فضای مجازی و کانال‌های ویژه معلولان دست‌به‌دست شد و موجی از امید کاذب را در میان افراد دارای معلولیت به راه انداخت. هر چند شواهد و قرائن در همان خبر منتشر شده حاکی از آن بود که این مصوبه سرابی بیش نخواهد بود؛ چراکه عضو کمیسیون تلفیق در آن مصاحبه گفته بود: «در سال‌های 98 تا 1401، اعتبارات محدودی در بودجه‌های سنواتی برای اجرای قانون معلولان تعیین شده بود اما در لایحه بودجه 1402 اعتبار مربوط به ماده 27 قانون جامع حمایت از افراد دارای معلولیت پیرامون بحث معیشت این عزیزان حذف شده است.» لذا قابل اجرا نبودن این مصوبه در همان متن خبر کاملاً پیدا بود؛ چراکه نه دولت بودجه‌ای را برای اجرای ماده 27 قانون حمایت از حقوق معلولان اختصاص داده بود و نه نمایندگان مجلس اعتبارات مشخصی را برای اجرای آن پیش‌بینی کرده بودند. میانگین کمک‌هزینه بهزیستی در راستای اجرای ماده 27 قانون حمایت در شش ماه نخست سال 1401 برای مددجویان دهک 1 تا 3، ماهانه 200 هزار تومان و در شش ماه دوم حدود 315 هزار تومان بود. پرواضح بود که با توجه به شرایط مالی دولت و تخصیص ندادن بودجه مستقل برای اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان در سال 1402، بهزیستی توانایی افزایش 20 برابری این کمک‌هزینه و تعمیم آن به دهک 1 تا 7 اعضای تحت پوشش خود را ندارد. با وجود این، به‌راستی چرا نمایندگان مجلس چنین مصوبات بی‌پشتوانه‌ای را رسانه‌ای می‌کنند و موجی از امید واهی در میان معلولان به راه می‌اندازند؟ آیا تصمیمات این‌چنینی نمایشی تبلیغاتی برای اسفندماه سال جاری و انتخابات مجدد پارلمان نیست؟ به نظر نگارنده، این اقدامات نسنجیده سوء استفاده از احساسات معلولان و انداختن توپ در زمین دولت و شورای نگهبان است؛ در‌حالی‌که مصوبه‌ای جنبه قانونی و اجرایی دارد که متناسب با بار مالی که به دولت تحمیل می‌کند، محل اعتبارات آن نیز پیشبینی شده باشد. در نهایت در روز‌های پایانی سال شورای نگهبان به مصوبه «الزام بهزیستی به پرداخت ماهانه ۵ میلیون تومان به معلولان شدید و خیلی شدید» به دلیل ابهام در ردیف بودجه ایراد گرفت و مجلس نیز با عقب‌نشینی کامل از مصوبه نمایشی خود در اصلاح لایحه 1402، مبلغ ۵ میلیون را حذف کرد و تعیین میزان کمک‌هزینه معیشتی را به دولت واگذار کرد.
با مقصران عدم پرداخت عیدی به معلولان هم برخورد کنید
سال 1401 با یک تبعیض دیگر نیز در قبال معلولان همراه بود. اقشاری که از نظر درآمدی جزو آسیب‌پذیر‌ترین گروه‌ها در جامعه هستند، تا زمان نگارش این یادداشت که اواخر فروردین‌ماه 1402 است، عیدی پایان سال خود را دریافت نکرده‌اند. بی‌کفایتی و عدم مسئولیت‌پذیری مگر شاخ و دم دارد؟ مدیرانی که توان پرداخت عیدی 546 هزار تومانی را ندارند، شهریه دو ترم دانشگاهی معلولان را پرداخت نکرده‌اند و در سکوت خبری زیر وعده وعید‌های خود برای به صفر رساندن آورده اولیه مددجویان در طرح نهضت ملی مسکن زده‌اند، چرا همچنان باید در رأس کار باشند؟ رئیس سازمانی که برای تجمع مسالمت‌آمیز معلولان که صرفاً برای دادخواهی است، به‌جای آنکه همدرد آنها باشد نمایندگان افراد دارای معلولیت را تهدید به برخورد می‌کند، آیا شایستگی ریاست بر سازمان بهزیستی را دارد؟ مدیران فعلی سازمان بهزیستی در یک سال و نیم گذشته اثبات کرده‌اند که توان اداره بزرگترین نهاد ویژه معلولان را ندارند. از وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی انتظار می‌رود با انتخاب یک مدیر توانمند و متخصص برای سازمان بهزیستی، خون جدیدی را در رگ‌های این سازمان تزریق کند. از معاون اول رئیس جمهور انتظار می‌رود همان‌طور که با مقصران و مسببان پرداخت دیرهنگام حقوق فرهنگیان برخورد کردند، با اهما‌ل‌کاری مسئولانی که باعث عدم پرداخت عیدی مددجویان بهزیستی شدند نیز برخورد کنند و آنها را وادار به استعفا کنند. هر چند شخص ایشان باید پاسخگوی عدم اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان به‌عنوان رئیس کمیته نظارت بر اجرای قانون حمایت هم باشد.
فشار مضاعف بر معلولان با افزایش 27 درصدی حقوق و دستمزد کارگران در سال جاری
افراد دارای معلولیت در کنار هزینه‌های عادی زندگی مانند خوراک، پوشاک، مسکن و هزینه‌های درمان، با چالش‌های دیگری نیز روبه‌رو هستند. هزینه‌هایی که برای برخی از اقشار افراد دارای معلولیت این روز‌ها بسیار سنگین و کمر شکن شده است؛ به‌ویژه هزینه‌های مترتب بر حوزه بهداشت که با رشد تورم افزایش چشمگیری پیدا کرده است. تأمین تجهیزات کمک‌توانبخشی هم که نیازی اساسی برای بسیاری از معلولان محسوب می‌شود، به یک کالای لوکس و اولویت دسته چندم تبدیل شده است. با وجود این و در شرایطی که تورم نقطه‌ای اسفندماه سال 1401 طبق اعلام بانک مرکزی به مرز 64 درصد رسیده است و از این منظر در چند سال اخیر یک رکورد محسوب می‌شود، شورای عالی کار حقوق و دستمزد کارگران در سال 1402 را فقط 27 درصد افزایش داده است. افزایشی که بی‌تردید باعث کوچکتر شدن سفره افراد دارای معلولیت همپای سایر مردم جامعه خواهد شد. مگر نه این است که طبق قانون، حقوق کارگران نیز باید به میزان تورم سالانه افزایش یابد؟ چه کسی پاسخگوی فاصله شکاف درآمد با هزینه‌های جاری زندگی است؟ نکته‌ای که مسئولان امر کمتر بدان توجه می‌کنند، محدودیت کسب درآمد برای افراد دارای معلولیت است. برای مثال، کارگران بدون محدودیت فیزیکی برای جبران مشکلات اقتصادی خود، به شغل دوم یا سوم روی می‌آورند. این در حالی است که بسیاری از معلولان مانند آسیب‌دیدگان بینایی، از داشتن گزینه مناسب برای مشاغل جنبی محروم‌اند. در نتیجه حلقه مشکلات اقتصادی روز به روز بر آنها تنگ‌تر می‌شود.
سال‌ها است بحث خانه‌دار شدن افراد دارای معلولیت از جمله خانوار‌های دو معلول، نقل محافل مسئولان شده است. حتی سال گذشته در بوق و کرنا کردند که آورده اولیه مددجویان بهزیستی در طرح نهضت ملی مسکن را به صفر رسانده‌اند؛ در حالی که در سال جاری پیامک حذف از پروژه نهضت ملی مسکن در صورت عدم پرداخت آورده اولیه برای بسیاری از معلولانی که در این طرح ثبت‌نام کرده بودند، ارسال شده است. مراجعه مددجویان به شعب سازمان بهزیستی در سراسر کشور نیز حاکی از آن است که بهزیستی تنها یکصد میلیون تومان آن هم در صورت تأمین منابع مالی پرداخت خواهد کرد. لذا یکی از مشکلات جدی معلولان در حال حاضر بحث تأمین مسکن و اجاره‌بها برای افراد فاقد مسکن است. آمارهای تغییرات اجاره مسکن نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۰ رشد اجاره‌بهای مسکن با نرخ نزدیک به ۴۷ درصدی و در بهمن‌ماه سال 1401 با نرخ رشد بیش از ۵۰ درصدی، رکورد ۳۲ساله رشد اجاره‌بها در مناطق شهری کشور را شکسته است. بدیهی‌ست در سال 1402 همچنان شاهد افزایش شدید اجاره‌بها خواهیم بود. این در حالی است که طبق مصوبه شورای عالی کار، کمک‌هزینه مسکن کارگران در سال جاری، از 650 هزار تومان به 900 هزار تومان افزایش یافته است. آمار خود گویای همه چیز است. برای مثال، اگر اجاره‌بهای یک خانه متوسط در تهران در سال گذشته ماهانه 6 میلیون تومان باشد، طبق آمار این میزان در سال 1402 به بیش از 9 میلیون تومان افزایش خواهد یافت. در حالی که میزان کمک‌هزینه برای سال جاری از سوی شورای عالی کار تنها 250 هزار تومان افزایش یافته است. طنز تلخ ماجرا آنجا بیشتر نمایان می‌شود که حقوق یک کارگر با دو فرزند در سال جاری حدود 8 میلیون تومان است؛ حقوقی که در شهرهای بزرگ تنها پاسخگوی پرداخت اجاره خانه خواهد بود.
مخلص کلام آنکه مشکلات معلولان با تصمیمات و اقدامات فعلی مسئولان رفع و رجوع نخواهد شد و نتیجه آن تنها نا‌امیدی، سرخوردگی و احساس پوچی نسبت به آینده خواهد بود. خروجی این رویکرد و ثمره عدم توجه مدیران انقلابی نسبت به معیشت مردم و افراد دارای معلولیت می‌شود سخنان هولناک معاون پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور که می‌گوید در سال گذشته به ۷ میلیون نفر برای پیشگیری از خودکشی مشاوره داده‌اند. بی‌تردید چنانچه همین شرایط اجتماعی و اقتصادی در سال جاری تداوم یابد، شاهد افزایش آمار‌های تلخ اینچنینی خواهیم بود."
audio/mana-7a82a93173ab0caa9ee2.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: (فروردین ۱۴۰۲)
منصور شادکام
شما می‌توانید گزارش مکتوبی از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول فروردین را در ادامه از نظر بگذرانید. همچنین نسخه صوتی این گزارش هم با صدای منصور شادکام در انتهای همین نوشته در اختیار شما قرار دارد.
فرا رسیدن عید سعید فطر را به همه مخاطبان نسل مانا و انجمن نابینایان ایران تبریک می‌گویم و از خداوند برای همگان آرزوی قبولی طاعات و عبادات دارم. همچنین در آغاز سال نو خورشیدی آرزو می‌کنم بتوانیم با همکاری و همدلی و همراهی یکدیگر سالی پر از موفقیت را برای خود و هم‌نوعانمان رقم بزنیم. به رسم ادب، در ابتدای گزارشم از حامیان انجمن نابینایان ایران و ماهنامه نسل مانا، به‌خصوص مدیران محترم مجموعه‌های بانک مسکن، پرداخت الکترونیک سداد، پیشگامان پویا، شرکت دانش‌بنیان پکتوسو و سایر عزیزان و خیرانی که به هر شکل با انجمن همکاری کرده‌اند سپاسگزاری می‌کنم که در طول سال گذشته از فعالیت‌های ما حمایت کردند و امیدوارم این حمایت‌ها در سال آینده هم به نحو شایسته‌تری تداوم داشته باشد.
لازم است از اعضای تحریریه نسل مانا که در طول سال گذشته منظم و به‌موقع محتوای ارزنده‌ای را برای انتشار و توزیع در میان مشترکان و مراکز کتابخانه‌ای و انجمن‌های نابینایان آماده کرده‌اند، تشکر کنم و همچنین قدردان زحمات تهیه‌کننده و مجری برنامه شش نقطه هم هستیم که در طول سال گذشته تلاش‌های فراوانی کردند و برنامه‌های مناسبی را برای مخاطبان نابینا آماده و منتشر کردند. در طول سال گذشته هم در نسل مانا و هم در شش نقطه، به کرات مطالبات جامعه افراد با آسیب بینایی موضوع پیگیری خبرنگاران قرار گرفت و بار‌ها از مسئولین نسبت به خواسته‌های به‌حق نابینایان توضیح خواسته شد که در نوع خود جای تقدیر و تشکر دارد. امیدواریم این افراد امسال هم بتوانند قدرتمند‌تر از پارسال، کار‌ها را پیش ببرند و بتوانیم با کمک این افراد، در حوزه فرهنگ اتفاقات مبارکی را رقم بزنیم.
مراسم افطاری انجمن نابینایان ایران، به همت جناب آقای منوچهر هادی، کارگردان شناخته شده سینما، در رستوران ارکیده تهران برگزار شد و در این مراسم بیش از دویست نفر از اعضای انجمن، در کنار جمعی از هنرمندان و فرهیختگان و مدیران ارگان‌ها گرد هم آمدند و شبی به‌یاد‌ماندنی را رقم زدند که جا دارد از همین طریق از جناب هادی، بانی این مراسم، تشکر کنم.
همان‌طور که در گزارش قبل هم اشاره شد، حوزه فعالیت‌های فرهنگی، از جمله حوزه‌های مهم برای انجمن نابینایان ایران است و امسال هم تلاش خواهیم کرد از طریق نسل مانا و برنامه رادیویی شش نقطه، اتفاقات فرهنگی قابل توجهی را رقم بزنیم و محتوایی درخور‌تر از سال پیش برای مخاطبان نابینا تولید کنیم. همچنین سعی خواهیم کرد گردهمایی‌های مربوط به ۲۳ مهر، ۱۲ آذر، روز پدر، روز مادر و… را پر شکوه‌تر و با محتوایی غنی‌تر برگزار کنیم.
همانطور که می‌دانید، در سال گذشته کمیته ورزشی، هنری و فرهنگی انجمن بسیار فعال بود و امسال هم این فعالیت‌ها ادامه خواهد یافت. برگزاری کلاس‌های موسیقی ازجمله برنامه‌هایی است که امسال در حوزه هنر مد نظر قرار داده‌ایم. همچنین در زمینه ورزش به فعالیت‌هایی که شروع آن به سال گذشته باز می‌گردد ادامه خواهیم داد. گلگشت‌های کوه‌نوردی ما از سال گذشته آغاز شد و در سال قبل توانستیم سه کوهپیمایی برگزار کنیم. امسال هم با پایان ماه مبارک رمضان، دوباره این گلگشت‌ها آغاز خواهد شد و همچنین کوهنوردی حرفه‌ای را هم در دستور کار کمیته ورزشی قرار خواهیم داد. راه‌اندازی سایر کمیته‌ها از جمله کمیته اشتغال، دانشجویی و دانش‌آموزی و اقتصادی نیز در دستور کار انجمن در سال جاری قرار دارد. برگزاری شایسته جشنواره ملی کتاب افراد دارای معلولیت ایران (کاما) نیز از جمله دغدغه‌هایی است که انجمن به جد در حال پیگیری آن است و امیدواریم بتوانیم به شکلی درخور آن را برگزار کنیم.
انجمن نابینایان ایران از تمامی انجمن‌ها و نهاد‌های مرتبط با امور نابینایان دعوت می‌کند تا در اداره امور نابینایان با هم همکاری و همفکری داشته باشند. با وحدت و یگانگی و همصدایی می‌توان به جایگاه‌های بهتری دست یافت و اقدامات مؤثر‌تری را رقم زد. امید است تمامی انجمن‌ها با راه‌اندازی کمیته‌های تخصصی، تصمیم‌گیری در خصوص امور نابینایان را به متخصصانی از میان خود افراد نابینا بسپارند تا بهترین‌ها برای این افراد رقم بخورد. همچنین در پایان امیدواریم شاهد اتفاقات بهتری در سازمان بهزیستی باشیم و به زودی مسائلی مثل پرداخت مستمری، دیگر برای افراد دارای معلولیت دغدغه نباشد. سال گذشته شاهد عدم پرداخت عیدی و معوقات مستمری افراد دارای معلولیت از سوی بهزیستی بودیم که امیدواریم امسال این مهم هم محقق شود؛ چراکه افراد دارای معلولیت از طبقه آسیب‌پذیر جامعه هستند و مثل سایر افراد نمی‌توانند در زمان پرداخت نشدن مطالبات، با اشتغال به شغل دوم و سوم، کمبود‌ها را جبران کنند.
برای همه مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر افراد دارای معلولیت، سالی پر از موفقیت و بهروزی آرزو می‌کنم."
audio/mana-a3111fd443b793feb8d7.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: (فروردین ۱۴۰۲)
منصور شادکام
شما می‌توانید گزارش مکتوبی از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول فروردین را در ادامه از نظر بگذرانید. همچنین نسخه صوتی این گزارش هم با صدای منصور شادکام در انتهای همین نوشته در اختیار شما قرار دارد.
فرا رسیدن عید سعید فطر را به همه مخاطبان نسل مانا و انجمن نابینایان ایران تبریک می‌گویم و از خداوند برای همگان آرزوی قبولی طاعات و عبادات دارم. همچنین در آغاز سال نو خورشیدی آرزو می‌کنم بتوانیم با همکاری و همدلی و همراهی یکدیگر سالی پر از موفقیت را برای خود و هم‌نوعانمان رقم بزنیم. به رسم ادب، در ابتدای گزارشم از حامیان انجمن نابینایان ایران و ماهنامه نسل مانا، به‌خصوص مدیران محترم مجموعه‌های بانک مسکن، پرداخت الکترونیک سداد، پیشگامان پویا، شرکت دانش‌بنیان پکتوسو و سایر عزیزان و خیرانی که به هر شکل با انجمن همکاری کرده‌اند سپاسگزاری می‌کنم که در طول سال گذشته از فعالیت‌های ما حمایت کردند و امیدوارم این حمایت‌ها در سال آینده هم به نحو شایسته‌تری تداوم داشته باشد.
لازم است از اعضای تحریریه نسل مانا که در طول سال گذشته منظم و به‌موقع محتوای ارزنده‌ای را برای انتشار و توزیع در میان مشترکان و مراکز کتابخانه‌ای و انجمن‌های نابینایان آماده کرده‌اند، تشکر کنم و همچنین قدردان زحمات تهیه‌کننده و مجری برنامه شش نقطه هم هستیم که در طول سال گذشته تلاش‌های فراوانی کردند و برنامه‌های مناسبی را برای مخاطبان نابینا آماده و منتشر کردند. در طول سال گذشته هم در نسل مانا و هم در شش نقطه، به کرات مطالبات جامعه افراد با آسیب بینایی موضوع پیگیری خبرنگاران قرار گرفت و بار‌ها از مسئولین نسبت به خواسته‌های به‌حق نابینایان توضیح خواسته شد که در نوع خود جای تقدیر و تشکر دارد. امیدواریم این افراد امسال هم بتوانند قدرتمند‌تر از پارسال، کار‌ها را پیش ببرند و بتوانیم با کمک این افراد، در حوزه فرهنگ اتفاقات مبارکی را رقم بزنیم.
مراسم افطاری انجمن نابینایان ایران، به همت جناب آقای منوچهر هادی، کارگردان شناخته شده سینما، در رستوران ارکیده تهران برگزار شد و در این مراسم بیش از دویست نفر از اعضای انجمن، در کنار جمعی از هنرمندان و فرهیختگان و مدیران ارگان‌ها گرد هم آمدند و شبی به‌یاد‌ماندنی را رقم زدند که جا دارد از همین طریق از جناب هادی، بانی این مراسم، تشکر کنم.
همان‌طور که در گزارش قبل هم اشاره شد، حوزه فعالیت‌های فرهنگی، از جمله حوزه‌های مهم برای انجمن نابینایان ایران است و امسال هم تلاش خواهیم کرد از طریق نسل مانا و برنامه رادیویی شش نقطه، اتفاقات فرهنگی قابل توجهی را رقم بزنیم و محتوایی درخور‌تر از سال پیش برای مخاطبان نابینا تولید کنیم. همچنین سعی خواهیم کرد گردهمایی‌های مربوط به ۲۳ مهر، ۱۲ آذر، روز پدر، روز مادر و… را پر شکوه‌تر و با محتوایی غنی‌تر برگزار کنیم.
همانطور که می‌دانید، در سال گذشته کمیته ورزشی، هنری و فرهنگی انجمن بسیار فعال بود و امسال هم این فعالیت‌ها ادامه خواهد یافت. برگزاری کلاس‌های موسیقی ازجمله برنامه‌هایی است که امسال در حوزه هنر مد نظر قرار داده‌ایم. همچنین در زمینه ورزش به فعالیت‌هایی که شروع آن به سال گذشته باز می‌گردد ادامه خواهیم داد. گلگشت‌های کوه‌نوردی ما از سال گذشته آغاز شد و در سال قبل توانستیم سه کوهپیمایی برگزار کنیم. امسال هم با پایان ماه مبارک رمضان، دوباره این گلگشت‌ها آغاز خواهد شد و همچنین کوهنوردی حرفه‌ای را هم در دستور کار کمیته ورزشی قرار خواهیم داد. راه‌اندازی سایر کمیته‌ها از جمله کمیته اشتغال، دانشجویی و دانش‌آموزی و اقتصادی نیز در دستور کار انجمن در سال جاری قرار دارد. برگزاری شایسته جشنواره ملی کتاب افراد دارای معلولیت ایران (کاما) نیز از جمله دغدغه‌هایی است که انجمن به جد در حال پیگیری آن است و امیدواریم بتوانیم به شکلی درخور آن را برگزار کنیم.
انجمن نابینایان ایران از تمامی انجمن‌ها و نهاد‌های مرتبط با امور نابینایان دعوت می‌کند تا در اداره امور نابینایان با هم همکاری و همفکری داشته باشند. با وحدت و یگانگی و همصدایی می‌توان به جایگاه‌های بهتری دست یافت و اقدامات مؤثر‌تری را رقم زد. امید است تمامی انجمن‌ها با راه‌اندازی کمیته‌های تخصصی، تصمیم‌گیری در خصوص امور نابینایان را به متخصصانی از میان خود افراد نابینا بسپارند تا بهترین‌ها برای این افراد رقم بخورد. همچنین در پایان امیدواریم شاهد اتفاقات بهتری در سازمان بهزیستی باشیم و به زودی مسائلی مثل پرداخت مستمری، دیگر برای افراد دارای معلولیت دغدغه نباشد. سال گذشته شاهد عدم پرداخت عیدی و معوقات مستمری افراد دارای معلولیت از سوی بهزیستی بودیم که امیدواریم امسال این مهم هم محقق شود؛ چراکه افراد دارای معلولیت از طبقه آسیب‌پذیر جامعه هستند و مثل سایر افراد نمی‌توانند در زمان پرداخت نشدن مطالبات، با اشتغال به شغل دوم و سوم، کمبود‌ها را جبران کنند.
برای همه مخاطبان نسل مانا و اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر افراد دارای معلولیت، سالی پر از موفقیت و بهروزی آرزو می‌کنم."
audio/mana-5747a5cbf3aa1b93d85c.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
امید هاشمی: سردبیر
با وضعیتی که در طول چند ماه گذشته برای دسترسی به منابع اینترنتی خارجی به وجود آمده، جست‌وجو و سرندِ پادکست‌ها و نشریات خارجی به امری پر‌مشقت بدل شده است. با‌این‌حال، ما در پیشخوان تمام تلاشمان را معطوف به‌روز نگه داشتن مخاطبانمان می‌کنیم و در همین راستا، این ماه هم با مطالبی شنیدنی و خواندنی همراهتان می‌شویم.
آشنایی با یک همیار مجازی برای عبور نابینایان از چهار‌راه‌ها، معرفی یک برنامه کاربردی در ویندوز، نگاهی به صدا‌های تازه در صفحه‌خوان ویندوز و مروری بر زندگی قهرمان شنای نابینایان، مطالبی است که این ماه برای مطالعه شما مخاطبان پیشخوان دستچین شده است.
یک همیار مجازی برای عابران نابینای واقعی
این روز‌ها اگر از هر کس که اندک آشنایی با فناوری‌ها دارد، بخواهید داغ‌ترین موضوع مطروحه در محافل علاقه‌مندان به این حوزه را نام ببرد، بی‌تردید «هوش مصنوعی» اولین عبارتی خواهد بود که بر زبانش جاری می‌شود. تبی که کل دنیا را فرا گرفته و روزی نیست که شاهد خلاقیت تازه‌ای از سوی برنامه‌نویس‌ها و طراحان ابزار‌های فناورانه در این زمینه نباشیم. تسهیل زندگی افراد دارای معلولیت، یکی از رؤیا‌های قدیمی بسیاری از فعالان عرصه فناوری است و با همه‌گیر شدن استفاده از هوش مصنوعی، طرح‌های جالبی هم به منظور تحقق این رؤیا به مدد این فناوری نسبتاً نو‌ظهور ارائه شده است. همیار مجازی «اوکو» یکی از این ابزار‌های تازه است که اخیراً در یکی از شماره‌های پادکست «بلایندَبیلیتیز» موضوع یک گفت‌وگو بوده است.
اوکو نام یک دستیار مجازی است که بر روی گوشی‌های آیفون نصب می‌شود و به عابران نابینا کمک می‌کند زمان درست رد شدن از تقاطع‌ها را متوجه شوند. این نام از آن جهت برای این دستیار انتخاب شده که «سیری»، دستیار صوتی آیفون، در همه زبان‌ها آن را به خوبی شناسایی می‌کند و در شلوغ‌ترین محیط‌ها هم می‌توان با استفاده از فرمان صوتی برنامه را اجرا کرد. اوکو از آن بخش از هوش مصنوعی استفاده می‌کند که به حوزه شناسایی و تفسیر تصاویر مربوط می‌شود. شیوه کارش از این قرار است که ابتدا کاربر باید برنامه را اجرا کند و سپس دوربین پشت گوشی را تقریباً در ارتفاع سینه به سمت رو‌به‌رو نگه دارد تا اپلیکیشن، وضعیت چراغ راهنما را شناسایی کند. این آپ قادر است با استفاده از هشدار صوتی، لرزشی و تصویری، وضعیت فعلی چراغ را به کاربر اطلاع دهد. بدیهی است کاربران هنگام کار با این اپلیکیشن سه گونه هشدار را دریافت خواهند کرد: هشداری که نشان از سبز بودن چراغ عابر دارد، هشدار چراغ قرمز و هشداری که نشان می‌دهد چراغ زرد است و شمارش معکوس برای تغییر رنگ در جریان است. اوکو هر یک از این هشدار‌ها را در قالب نوع خاصی از بوق، اطلاع می‌دهد که می‌توانید برای آشنایی بیشتر، به نسخه صوتی پیشخوان مراجعه کنید.
مدیر بلژیکی اوکو در پاسخ به اینکه این آپ بر روی کدام سیستم‌عامل‌ها در دسترس خواهد بود، این‌طور توضیح می‌دهد که از‌آنجا‌که لازمه استفاده از چنین اپلیکیشنی آن است که امنیت کاربر به‌دقت حفظ شود و بتوان دقت هشدار‌ها را تا صد‌در‌صد افزایش داد، ترجیح دادیم فعلاً برنامه را فقط برای آی‌او‌اس منتشر کنیم. دامنه گوشی‌های مجهز به اندروید بسیار وسیع است و این گوشی‌ها از نظر کیفیت دوربین بسیار با هم تفاوت دارند. این در حالی است که گوشی‌های آیفون، همگی از حداقلی از استاندارد‌های مورد نیاز برخوردارند. البته این نمی‌تواند دلیل موجهی برای عدم انتشار نسخه اندروید باشد و ما در پی مناسب‌سازی برنامه برای اندروید هم هستیم.
امروز که قریب یک سال از تولد عمر اوکو می‌گذرد، علاوه‌بر بلژیک، این آپ فقط در آمریکا به طور گسترده استفاده می‌شود. البته برخی نابینایان آیفون‌به‌دست از سایر کشور‌های دنیا هم اعلام آمادگی کرده‌اند که در تست برنامه به آیز یاری برسانند. به‌طور‌مثال، در حال حاضر بیش از هزار نابینای ژاپنی این برنامه را بر روی گوشی‌هایشان نصب کرده‌اند. طبق جدید‌ترین آماری که بر روی وبسایت آیز قرار گرفته، تا کنون نابینایان در سراسر دنیا بیش از ۴۰۰ هزار بار برای عبور از خیابان از این اپلیکیشن استفاده کرده‌اند. اگر به موضوع همیار‌های مجازی علاقه دارید، می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را بشنوید تا از این همیار صوتی بیشتر برایتان بگوییم.
مناسب‌سازی محیط ویندوز با ابزار تازه مایکروسافت
در این شماره هم مثل ماه‌های گذشته نذرمان را به کانال «سَم سیوی» در یوتیوب ادا می‌کنیم و یکی از آخرین ویدئو‌هایش را مرور می‌کنیم. او این ماه گویی که متوجه اوضاع خراب نرخ برابری ریال و دلار شده باشد، فقط بر روی محصولاتی متمرکز بوده که رایگان به علاقه‌مندانشان خدمات می‌دهند. یکی از ابزار‌های جالب توجهی که سم معرفی کرده، نرم‌افزاری نسبتاً تازه است که مایکروسافت برای شخصی‌سازی محیط رایانه در اختیار کاربران ویندوز قرار داده است. نرم‌افزاری که خاص نابینایان تولید نشده اما امکاناتی در آن گنجانده شده که نابینایان و علی‌الخصوص کم‌بینایان به‌خوبی می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.
هایلایت شدن موس هنگام کلیک هم از دیگر قابلیت‌هایی است که در پاورتویز می‌توان آن را فعال کرد. می‌توانیم کاری کنیم که نقطه‌ای که کلیک می‌کنیم هایلایت شود و حتی این امکان هم وجود دارد که رنگ هایلایت کلیک چپ و راست با هم متفاوت باشد. دیگر امکانی که برای موس تعبیه شده، امکان فعال کردن نشانگر صلیبی است؛ نشانگری که پیدا کردنش به مراتب آسانتر است و در محیط‌هایی که کاربر قرار است کار‌هایی نظیر رسم نمودار یا کشیدن نقاشی را در آنها انجام دهد، بسیار به کار می‌آید. در این برنامه امکانات دیگری هم گنجانده شده که در نسخه صوتی به آنها خواهیم پرداخت. همچنین سَم در ویدئوی دیگری راجع به صدا‌های طبیعی تازه‌ای صحبت کرده که اخیراً به نرِیتور ویندوز اضافه شده است. او درباره نحوه بارگیری و نصب صدا‌های تازه توضیح داده است. اگر دوست دارید این صدا‌های فوق‌العاده با‌کیفیت را بشنوید، با نسخه صوتی پیشخوان همراه شوید.
وقتی قهرمان نابینای شنا از ورود به دریا منع می‌شود
مهمان آخرین شماره از پادکست اِف‌اِس‌کَست یک نابینای اهل کانادا به نام «دُناوان تیلدِسلِی» است. او که دو دوره زیر پرچم کانادا در مسابقات پارالمپیک به آب زده و چندین مدال هم به دست آورده، حالا به‌عنوان بیمه‌فروش در یکی از شرکت‌های مستقر در تورنتو مشغول به کار است. در این مصاحبه او از شناگر شدنش برای ما می‌گوید و از روزی که پدرش که جایگاه مربی‌گری او را هم به عهده داشته، بنا به دلایل گوناگون به او پیشنهاد می‌کند کمی از فشار تمرین‌هایش کم کند و به جنبه‌های دیگر زندگی هم بپردازد. از نحوه استخدامش در شغل بیمه‌فروشی برای ما حکایت می‌کند و از اینکه چگونه توانسته در این کار به موفقیت دست پیدا کند. بیشتر گفت‌وگوی دناوان در این پادکست اما معطوف اتفاقی است که چند وقت پیش برای او رخ داده و بازتاب رسانه‌ای گسترده‌ای را به دنبال داشته است. قصه از این قرار است که او تصمیم می‌گیرد در پایان سال میلادی، به مناسبت تعطیلات سال نو، راهی یک مسافرت تفریحی دریایی شود. هزینه‌های هنگفت را می‌پردازد و خود را برای سفر با یکی از کشتی‌های شرکت شناخته‌شده «ویرجین کروز» آماده می‌کند. در کمال ناباوری اما درست در زمان حرکت، وقتی اتاقش را پیدا کرده و در کشتی مستقر شده، اطلاع می‌یابد که گردانندگان کشتی، از اینکه یک نابینا به تنهایی در کشتی آنها سفر کند نگران می‌شوند و به دلایل امنیتی از حضور او ممانعت به عمل می‌آورند. قصه زندگی دناوان و شرح حواشی سفر دریایی او سری دراز و جزئیاتی شنیدنی دارد که می‌توانید آن را در نسخه صوتی پیشخوان بشنوید. برای شنیدن نسخه صوتی پیشخوان باید به صفحه مربوط به این نوشته در وبسایت نسل مانا یا کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها مراجعه کنید."
audio/mana-96109d0e58721dbd1d39.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
امید هاشمی: سردبیر
با وضعیتی که در طول چند ماه گذشته برای دسترسی به منابع اینترنتی خارجی به وجود آمده، جست‌وجو و سرندِ پادکست‌ها و نشریات خارجی به امری پر‌مشقت بدل شده است. با‌این‌حال، ما در پیشخوان تمام تلاشمان را معطوف به‌روز نگه داشتن مخاطبانمان می‌کنیم و در همین راستا، این ماه هم با مطالبی شنیدنی و خواندنی همراهتان می‌شویم.
آشنایی با یک همیار مجازی برای عبور نابینایان از چهار‌راه‌ها، معرفی یک برنامه کاربردی در ویندوز، نگاهی به صدا‌های تازه در صفحه‌خوان ویندوز و مروری بر زندگی قهرمان شنای نابینایان، مطالبی است که این ماه برای مطالعه شما مخاطبان پیشخوان دستچین شده است.
یک همیار مجازی برای عابران نابینای واقعی
این روز‌ها اگر از هر کس که اندک آشنایی با فناوری‌ها دارد، بخواهید داغ‌ترین موضوع مطروحه در محافل علاقه‌مندان به این حوزه را نام ببرد، بی‌تردید «هوش مصنوعی» اولین عبارتی خواهد بود که بر زبانش جاری می‌شود. تبی که کل دنیا را فرا گرفته و روزی نیست که شاهد خلاقیت تازه‌ای از سوی برنامه‌نویس‌ها و طراحان ابزار‌های فناورانه در این زمینه نباشیم. تسهیل زندگی افراد دارای معلولیت، یکی از رؤیا‌های قدیمی بسیاری از فعالان عرصه فناوری است و با همه‌گیر شدن استفاده از هوش مصنوعی، طرح‌های جالبی هم به منظور تحقق این رؤیا به مدد این فناوری نسبتاً نو‌ظهور ارائه شده است. همیار مجازی «اوکو» یکی از این ابزار‌های تازه است که اخیراً در یکی از شماره‌های پادکست «بلایندَبیلیتیز» موضوع یک گفت‌وگو بوده است.
اوکو نام یک دستیار مجازی است که بر روی گوشی‌های آیفون نصب می‌شود و به عابران نابینا کمک می‌کند زمان درست رد شدن از تقاطع‌ها را متوجه شوند. این نام از آن جهت برای این دستیار انتخاب شده که «سیری»، دستیار صوتی آیفون، در همه زبان‌ها آن را به خوبی شناسایی می‌کند و در شلوغ‌ترین محیط‌ها هم می‌توان با استفاده از فرمان صوتی برنامه را اجرا کرد. اوکو از آن بخش از هوش مصنوعی استفاده می‌کند که به حوزه شناسایی و تفسیر تصاویر مربوط می‌شود. شیوه کارش از این قرار است که ابتدا کاربر باید برنامه را اجرا کند و سپس دوربین پشت گوشی را تقریباً در ارتفاع سینه به سمت رو‌به‌رو نگه دارد تا اپلیکیشن، وضعیت چراغ راهنما را شناسایی کند. این آپ قادر است با استفاده از هشدار صوتی، لرزشی و تصویری، وضعیت فعلی چراغ را به کاربر اطلاع دهد. بدیهی است کاربران هنگام کار با این اپلیکیشن سه گونه هشدار را دریافت خواهند کرد: هشداری که نشان از سبز بودن چراغ عابر دارد، هشدار چراغ قرمز و هشداری که نشان می‌دهد چراغ زرد است و شمارش معکوس برای تغییر رنگ در جریان است. اوکو هر یک از این هشدار‌ها را در قالب نوع خاصی از بوق، اطلاع می‌دهد که می‌توانید برای آشنایی بیشتر، به نسخه صوتی پیشخوان مراجعه کنید.
مدیر بلژیکی اوکو در پاسخ به اینکه این آپ بر روی کدام سیستم‌عامل‌ها در دسترس خواهد بود، این‌طور توضیح می‌دهد که از‌آنجا‌که لازمه استفاده از چنین اپلیکیشنی آن است که امنیت کاربر به‌دقت حفظ شود و بتوان دقت هشدار‌ها را تا صد‌در‌صد افزایش داد، ترجیح دادیم فعلاً برنامه را فقط برای آی‌او‌اس منتشر کنیم. دامنه گوشی‌های مجهز به اندروید بسیار وسیع است و این گوشی‌ها از نظر کیفیت دوربین بسیار با هم تفاوت دارند. این در حالی است که گوشی‌های آیفون، همگی از حداقلی از استاندارد‌های مورد نیاز برخوردارند. البته این نمی‌تواند دلیل موجهی برای عدم انتشار نسخه اندروید باشد و ما در پی مناسب‌سازی برنامه برای اندروید هم هستیم.
امروز که قریب یک سال از تولد عمر اوکو می‌گذرد، علاوه‌بر بلژیک، این آپ فقط در آمریکا به طور گسترده استفاده می‌شود. البته برخی نابینایان آیفون‌به‌دست از سایر کشور‌های دنیا هم اعلام آمادگی کرده‌اند که در تست برنامه به آیز یاری برسانند. به‌طور‌مثال، در حال حاضر بیش از هزار نابینای ژاپنی این برنامه را بر روی گوشی‌هایشان نصب کرده‌اند. طبق جدید‌ترین آماری که بر روی وبسایت آیز قرار گرفته، تا کنون نابینایان در سراسر دنیا بیش از ۴۰۰ هزار بار برای عبور از خیابان از این اپلیکیشن استفاده کرده‌اند. اگر به موضوع همیار‌های مجازی علاقه دارید، می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را بشنوید تا از این همیار صوتی بیشتر برایتان بگوییم.
مناسب‌سازی محیط ویندوز با ابزار تازه مایکروسافت
در این شماره هم مثل ماه‌های گذشته نذرمان را به کانال «سَم سیوی» در یوتیوب ادا می‌کنیم و یکی از آخرین ویدئو‌هایش را مرور می‌کنیم. او این ماه گویی که متوجه اوضاع خراب نرخ برابری ریال و دلار شده باشد، فقط بر روی محصولاتی متمرکز بوده که رایگان به علاقه‌مندانشان خدمات می‌دهند. یکی از ابزار‌های جالب توجهی که سم معرفی کرده، نرم‌افزاری نسبتاً تازه است که مایکروسافت برای شخصی‌سازی محیط رایانه در اختیار کاربران ویندوز قرار داده است. نرم‌افزاری که خاص نابینایان تولید نشده اما امکاناتی در آن گنجانده شده که نابینایان و علی‌الخصوص کم‌بینایان به‌خوبی می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.
هایلایت شدن موس هنگام کلیک هم از دیگر قابلیت‌هایی است که در پاورتویز می‌توان آن را فعال کرد. می‌توانیم کاری کنیم که نقطه‌ای که کلیک می‌کنیم هایلایت شود و حتی این امکان هم وجود دارد که رنگ هایلایت کلیک چپ و راست با هم متفاوت باشد. دیگر امکانی که برای موس تعبیه شده، امکان فعال کردن نشانگر صلیبی است؛ نشانگری که پیدا کردنش به مراتب آسانتر است و در محیط‌هایی که کاربر قرار است کار‌هایی نظیر رسم نمودار یا کشیدن نقاشی را در آنها انجام دهد، بسیار به کار می‌آید. در این برنامه امکانات دیگری هم گنجانده شده که در نسخه صوتی به آنها خواهیم پرداخت. همچنین سَم در ویدئوی دیگری راجع به صدا‌های طبیعی تازه‌ای صحبت کرده که اخیراً به نرِیتور ویندوز اضافه شده است. او درباره نحوه بارگیری و نصب صدا‌های تازه توضیح داده است. اگر دوست دارید این صدا‌های فوق‌العاده با‌کیفیت را بشنوید، با نسخه صوتی پیشخوان همراه شوید.
وقتی قهرمان نابینای شنا از ورود به دریا منع می‌شود
مهمان آخرین شماره از پادکست اِف‌اِس‌کَست یک نابینای اهل کانادا به نام «دُناوان تیلدِسلِی» است. او که دو دوره زیر پرچم کانادا در مسابقات پارالمپیک به آب زده و چندین مدال هم به دست آورده، حالا به‌عنوان بیمه‌فروش در یکی از شرکت‌های مستقر در تورنتو مشغول به کار است. در این مصاحبه او از شناگر شدنش برای ما می‌گوید و از روزی که پدرش که جایگاه مربی‌گری او را هم به عهده داشته، بنا به دلایل گوناگون به او پیشنهاد می‌کند کمی از فشار تمرین‌هایش کم کند و به جنبه‌های دیگر زندگی هم بپردازد. از نحوه استخدامش در شغل بیمه‌فروشی برای ما حکایت می‌کند و از اینکه چگونه توانسته در این کار به موفقیت دست پیدا کند. بیشتر گفت‌وگوی دناوان در این پادکست اما معطوف اتفاقی است که چند وقت پیش برای او رخ داده و بازتاب رسانه‌ای گسترده‌ای را به دنبال داشته است. قصه از این قرار است که او تصمیم می‌گیرد در پایان سال میلادی، به مناسبت تعطیلات سال نو، راهی یک مسافرت تفریحی دریایی شود. هزینه‌های هنگفت را می‌پردازد و خود را برای سفر با یکی از کشتی‌های شرکت شناخته‌شده «ویرجین کروز» آماده می‌کند. در کمال ناباوری اما درست در زمان حرکت، وقتی اتاقش را پیدا کرده و در کشتی مستقر شده، اطلاع می‌یابد که گردانندگان کشتی، از اینکه یک نابینا به تنهایی در کشتی آنها سفر کند نگران می‌شوند و به دلایل امنیتی از حضور او ممانعت به عمل می‌آورند. قصه زندگی دناوان و شرح حواشی سفر دریایی او سری دراز و جزئیاتی شنیدنی دارد که می‌توانید آن را در نسخه صوتی پیشخوان بشنوید. برای شنیدن نسخه صوتی پیشخوان باید به صفحه مربوط به این نوشته در وبسایت نسل مانا یا کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها مراجعه کنید."
audio/mana-f277b4b7823d613ef51f.mp3,"دفاع شخصی، امنیت و آسیب بینایی
زهرا همت
بیشتر ما هنگامی که اصطلاح دفاع شخصی را می‌شنویم، در ذهن تصور می‌کنیم که دفاع شخصی یک فعالیت کاملاً فیزیکی و مجموعه‌ای از تکنیک‌ها و مهارت‌ها برای مقابله با آسیب‌های جسمانی است؛ اما محافظت از سلامت روان و حفظ آرامش در برابر آزار‌های روانی نیز از جوانب بسیار مهم دفاع شخصی است که متأسفانه بیشتر ما هیچ‌گونه توجهی به آن نداریم.
در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که مهربانی و ترحم به‌گونه‌ای با هم در‌آمیخته‌اند و در بیشتر مواقع از همدیگر قابل تفکیک نیستند و نمی‌توانیم حدس بزنیم که فردی که در خیابان به سمت ما می‌آید و برای عبور به ما کمک می‌کند، مهربانی را به نمایش می‌گذارد یا خیر. از‌این‌گذشته در بیشتر مواردی که فردی برای کمک و همراهی فرد نابینا پیش‌قدم می‌شود، او هیچ نیازی به کمک ندارد و همراهی او باعث اخلال در جهت‌یابی و حرکت است و حتی برایش آزاردهنده است و موارد بسیار کمی هست که فرد آسیب‌دیده بینایی واقعاً به کمک دیگران نیازمند می‌شود. به دلیل عدم اطلاع‌رسانی و معرفی درست و واقع‌بینانه پدیده معلولیت و آموزش صحیح جامعه، مردم اغلب تصور می‌کنند که افراد با آسیب بینایی هیچ‌گونه توانایی‌ای ندارند و برای انجام ساده‌ترین کارها به دیگران وابسته‌اند و با همین تصور ناگهان به فرد با آسیب بینایی نزدیک می‌شوند و بدون هیچ صحبتی، دست یا عصای او را می‌گیرند و می‌کشند و به سویی می‌برند. این کار برای فرد آسیب‌دیده بینایی بسیار ناراحت‌کننده است و حتی موجب ترس و به‌هم‌خوردن تمرکز او می‌شود. این کار برای فرد نابینا، هم مخاطرات فیزیکی و هم آزردگی‌های روانی را به ‌همراه دارد. هنگامی که فرد آسیب‌دیده بینایی با همراهی شخص دیگری از خیابان عبور می‌کند، عملاً نمی‌تواند از خودش در مقابل خطرات محافظت کند و این به معنای عدم امنیت جسمانی است و در جایی که فرد به‌تنهایی و بدون کمک دیگری می‌تواند از خیابان بگذرد، این همراهی‌ها آزردگی روانی را در پی خواهد داشت. بنا‌بر‌این به نظر می‌رسد که درگیر تعارف و رودربایستی بودن، خوب نیست و فرد آسیب‌دیده بینایی باید گاهی به‌خاطر حفظ سلامت جسمانی و آرامش روانی خودش، بتواند با صراحت نه بگوید و کمک‌های دیگران را نپذیرد. یک تمرین ساده این است که هر روز صبح که لباس می‌پوشید و آماده بیرون رفتن می‌شوید، با خود این جمله را تکرار کنید: «ممنون از محبت شما؛ ولی من الآن به کمک نیاز ندارم».
اغلب کسانی که با آسیب بینایی متولد نشده‌ و بعدها دچار این آسیب شده‌اند، تصور می‌کنند که چون قبل از آسیب بینایی، بیشتر اطلاعات محیطی را از طریق دیدن دریافت می‌کرده‌اند، حالا دیگر نمی‌توانند متوجه جزئیات محیط شوند و بدون کمک دیگران قادر به انجام هیچ کاری نیستند؛ اما این افراد باید بدانند که با پرورش سایر حواس و یادگیری مهارت‌هایی، می‌توانند از عهده بسیاری از کارها بر‌آیند. فرد آسیب‌دیده بینایی یاد می‌گیرد که نقش پر‌رنگ‌تری به حواس دیگر (شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی) بدهد. برای مثال، هنگامی که فرد با آسیب بینایی در خیابانی پیاده‌روی می‌کند، با شنیدن صدای بلند دیگران متوجه درگیری در آن جهت می‌شود یا با استشمام بوی دود، متوجه خطر آتش‌سوزی می‌شود. هرقدر فرد آسیب‌دیده بینایی حواسش را بهتر پرورش داده باشد، زودتر متوجه موانع و مخاطرات احتمالی می‌شود و به‌موقع مسیر مناسب‌تری برای عبور انتخاب می‌کند. بنا‌بر‌این می‌توان گفت که افراد آسیب‌دیده بینایی، با پرورش حواس و یادگیری تکنیک‌های لازم می‌توانند به اندازه سایر شهروندان ایمنی داشته باشند.
افراد آسیب‌دیده بینایی باید مهارت‌های مناسب شرایط گوناگون را بیاموزند. برای مثال، یکی از چالش‌های بزرگ افراد با آسیب بینایی، حضور در پایانه‌های اتوبوسرانی و پیدا کردن ایستگاه اتوبوس مورد‌نظر و سوار شدن و پیاده شدن در مقصد است. این پایانه‌ها معمولاً مکان‌های بزرگی هستند و دارای نشانه‌های جهت‌یابی کمی هستند و افراد آسیب‌دیده بینایی باید به‌خوبی با این مکان‌ها آشنا شوند تا بتوانند راحت‌تر تردد کنند. یکی دیگر از معضلات استفاده از حمل‌و‌نقل عمومی که البته فقط مختص افراد با آسیب بینایی نیست و همه مردم با آن مواجه‌اند، سرقت در پایانه‌ها و اتوبوس‌هاست. نیک می‌دانیم که استفاده از عصا و محافظت از کیف و تلفن همراه و سایر وسایل به‌طور همزمان، کار دشواری است و افراد لازم است مهارت‌های حفاظتی مناسب را برای این موقعیت‌ها خوب بیاموزند و تمرین کنند؛ اما خطرناک‌ترین موقعیتی که فرد با آسیب بینایی ممکن است در آن قرار بگیرد، زمانی است که تصور می‌کند باید به‌خاطر اجتناب از نگاه‌های دیگران، عصا به دست نگیرد. این کار می‌تواند مخاطرات بسیار زیادی را برای فرد آسیب‌دیده بینایی همراه داشته باشد؛ چرا‌که بسیاری از اطلاعات محیطی به‌کمک عصای سفید دریافت می‌شود و عصا می‌تواند امنیت زیادی برای فرد تأمین کند؛ اما فرد با آسیب بینایی با تصوری اشتباه، هم خود را از چنین امنیتی محروم می‌کند و هم کار جهت‌یابی و حرکت را نیز بر خود دشوار می‌سازد. فردی که با عصای سفید حرکت می‌کند، معمولاً سرش را بالا می‌گیرد و در نظر دیگران دارای اعتماد به نفس است؛ ولی فردی که بدون عصا راه می‌رود، معمولاً برای دقت بیشتر و تعیین مسیر مناسب‌تر، سرش را پایین می‌اندازد و فردی مضطرب و فاقد اعتماد‌به‌نفس به نظر می‌آید. اشخاصی که به‌تازگی دچار آسیب بینایی شده‌اند، معمولاً اعتماد به‌نفس کافی را برای استفاده از عصای سفید ندارند و باید تمرینات بسیاری انجام دهند تا بتوانند به‌راحتی و با اعتماد‌به‌نفس و اطمینان خاطر از عصای سفید استفاده کنند و از امنیت حاصل از این کار بهره‌مند شوند.
با این تفاصیل اکنون می‌دانیم که افراد آسیب‌دیده بینایی باید مهارت‌هایی را برای محافظت جسمانی و روانی خود بیاموزند و تمرین کنند. مهم‌ترین این مهارت‌ها، جهت‌یابی و حرکت و به‌کار‌گیری صحیح عصای سفید است. تکنیک‌های جهت‌یابی و حرکت و به‌همراه داشتن عصای سفید می‌تواند نقش بسیار پر‌رنگی در دریافت اطلاعات محیطی و تأمین ایمنی فیزیکی فرد آسیب‌دیده بینایی داشته باشد. در اهمیت استفاده از عصای سفید هر‌چه بگوییم کم گفته‌ایم. علاوه‌بر‌این، افراد آسیب‌دیده بینایی باید مهارت‌های محافظت روانی را نیز به‌خوبی بیاموزند و تمرین کنند. هنگامی که فرد آسیب‌دیده بینایی انتخاب می‌کند که به‌جای در خانه ماندن یا وابستگی به اطرافیان، با اتکا به مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت و استفاده از عصای سفید زندگی مستقلانه‌ای داشته باشد، ضروری است که جایگاه نگاه‌ها و صحبت‌ها و اظهار نظر‌های رهگذران کوچه و بازار را در زندگی خود کمرنگ کند و ضمن حفظ آرامش خود، تلاش کند هر زمانی که نیازی به کمک و راهنمایی دیگران ندارد، به‌راحتی به پیشنهادهای کمک، جواب منفی بدهد و با این کار هم امنیت جسمانی و هم امنیت روانی را برای خود تأمین کند."
audio/mana-0fd1802d128cb5cd455a.mp3,"آن سفر کرده که صد قافله دل همره اوست
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در این شماره از ستون زندگی بنا داریم به دوردست‌ها سفر کنیم. برویم به چند دهه پیش که کودکی در سال 1320 در روستای ونین اردستان اصفهان متولد شد، کودکی که امروز به واسطه فعالیت‌ها، تجربه‌ها و دغدغه‌های ارزشمندش یکی از گنجینه‌های روزگار اکنون ماست.
بهرام امیری که آموزش به دانش‌آموزان غیر‌معلول، دانش‌آموزان نابینا، مربیان گروه آسیب‌دیده بینایی و همچنین مسئولیت امور توان‌بخشی افراد دیرنابینا را چه در ایران و چه در ایالات متحده امریکا بر عهده داشته است، می‌پذیرد که ساعاتی از وقت گران‌بهای خود را در اختیار ما بگذارد. به این امید که افراد نابینای ایران هم بتوانند مانند سایر کشورهای توسعه‌یافته، از تجهیزات و خدمات صحیح توان‌بخشی برخوردار باشند.
بهرام پس از گذراندن کلاس چهارم طبیعی، در آزمون پذیرش در دانشسرا شرکت می‌کند و یکی از دو نفری است که در رشته کشاورزی پذیرفته می‌شود. او پس از سپری کردن دوران آموزشی در دانشسرای اصفهان، به زادگاه خود باز می‌گردد و در همان مدرسه دوران دانش‌آموزی‌اش به تدریس می‌پردازد. در 24 سالگی ناگهان دچار خونریزی شبکیه می‌شود و برای درمان رهسپار کشور اتریش می‌گردد. گرچه در آنجا هم کاری از دست پزشکان بر نیامد و او رفته‌رفته بینایی هر دو چشمش را از دست داد؛ اما وضعیت زندگی و برخی رفتارهای اجتماعی برایش تازگی داشت و این تازگی او را به تأمل در نوع نگاهش به زندگی وا می‌داشت. او پس از بازگشت به ایران، در پذیرش شرایط جدید دچار تردید بود و ناامید از همه‌جا وارد شهر تهران شد. به آموزشگاه استثنایی دکتر خزایلی رفت تا خط بریل و هر‌آنچه را که لازم بود بداند را یاد بگیرد. اتفاقاً در همانجا بود که با همسر سابقش خانم حداد آشنا شد. ایشان هم نابینا هستند و در آن زمان مدیریت آن مجموعه را بر عهده داشتند. آنها در مراسم ازدواجشان علاوه‌بر دوستان، خویشان، همکاران، مسئولین، میزبان دکتر خزایلی هم بودند.
او در مدرسه رضا پهلوی یا همان شهید محبی امروز دروس ریاضی، علوم و زبان انگلیسی را تدریس کرد. چندی بعد در آزمون اعزام به خارج از کشور به همراه سایر فرهنگیان شرکت نمود و پذیرفته شد؛ اما به‌دلیل پاره‌ای از مشکلات، شرایط به‌ گونه‌ای دیگر تغییر کرد. او خود با مدرسه پرکینز در ماساچوست شهر واتر‌تون آشنا شد. آنها شخصی را برای آزمون به ایران فرستادند تا ببینند آیا ایشان شرایط لازم برای حضور و آموزش در این مرکز را دارد یا نه. خوش‌بختانه او به خاطر تسلط بر زبان انگلیسی و همچنین فعالیت در حوزه نابینایان، از سوی مدرسه پرکینز پذیرفته شد.
آقای امیری در بوستون کالج که با مؤسسه پرکینز هم ارتباط داشت، مهارت‌های آموزشی مربوط به افراد نابینا را فرا گرفت. او پس از بازگشت به ایران، آموخته‌هایش را در اختیار مربیان و معلمان گروه نابینا قرار داد تا آنها هم با آنچه در آموزش کشورهای توسعه‌یافته می‌گذرد آشنا شوند.
ایشان پس از بازگشت از مدرسه پرکینز به ایران، از آموزشگاه شهید محبی به آموزشگاه دکتر خزایلی درخواست انتقال داد و در آنجا به تدریس دروس مورد‌علاقه‌اش علوم ریاضی و انگلیسی پرداخت و همچنین مسئولیت امور توانبخشی را هم عهده‌دار شد. در صحبتی که با سایر شاگردان ایشان داشتم، دریافتم که در تدریس جغرافیا و تاریخ، مهارت بسیار داشتند و همچنین در آموزش مهارت‌های زندگی به دانش‌آموزان نابینا، بسیار موفق بودند. همچنین در آموزش زبان انگلیسی حتی به دانش‌آموزان دوره ابتدایی با جدیت تمام عمل می‌کردند. پس از آموزش کلمه‌ها، اشعار کودکانه را در دستگاه پخش آن زمان قرار می‌دادند تا بچه‌ها به صورت کاربردی با کلمه‌هایی که آموخته‌اند آشنا شوند.
لازم به ذکر است که مدارس نابینایان در آن زمان توسط سازمان ملی رفاه نابینایان پشتیبانی می‌شد. این سازمان زیر نظر بنیاد فرح پهلوی (بنیاد علوی فعلی) قرار داشت و البته از نظر علمی و پذیرش معلمان به طور مستقیم از طرف اداره فرهنگ منطقه تأمین می‌شد.
وی چند سالی پس از پیروزی انقلاب در سال ۵۷، اعلام بازنشستگی کرد و به همراه خانواده به سوییس و سپس به آمریکا مهاجرت نمود. در آمریکا نیز در دانشگاه غرب میشیگان به تحصیل در رشته توانبخشی پرداخت و علی‌رغم موانع موجود در پذیرش به عنوان یک معلم استخدامی، بالاخره در مدرسه‌ای در شهر پورتسموث استخدام شد و شانزده سال فعالیت نمود. در این دوران او به عنوان یک معلم مرجع -که در پادکست از واژه معلم تقویتی استفاده شده– به برطرف کردن مشکلات آموزشی و درسی دانش‌آموزان می‌پرداخت. طرز صحیح بهره‌مندی از تکنولوژی مانند «نوت تیکر» و «سی‌سی‌تیوی» را می‌آموخت و به دانش‌آموزان و معلمان آموزش می‌داد. همچنین در حوزه توانبخشی افراد دیرنابینا نیز فعالیت داشت.
او در سن هفتاد و دو سالگی درخواست بازنشستگی کرد. در این دوران در خانه‌ای که در فلوریدا خریده است زندگی می‌کند و از اموری مانند باغبانی لذت می‌برد. او در حیاط بزرگ خانه‌اش یک درخت گریپ‌فروت، دو درخت نارنگی، لیمو سنگی، سه درخت پرتقال کاشته است و البته از درخت‌های خرما، آووکادو و خرمالو هم نام می‌برد. در گذشته هم درخت‌های موز و آناناس را پرورش داده است. او با گل‌های محبوبه شب و رز رونده خانه‌اش را در آن سر دنیا زیبا و عطرآگین ساخته است و به آنها رسیدگی می‌کند. او درختانش را بسیار دوست می‌دارد و اکنون که آنها را تنها گذاشته است، امیدوار است نوه‌هایش حواسشان به درخت‌ها باشد تا بی‌آب نمانند. در گفت‌وگوی تلفنی که در پادکست موجود نیست، به قدری دقیق درباره خاک‌ها، گیاهان و انواع کودهایی که برای رسیدگی به انواع مختلف گیاهان از آنها استفاده کرده سخن می‌گوید که گویی با یک معلم رشته کشاورزی در حال صحبت هستیم. در این مجال امکانی برای بیان این نکته‌های ظریف وجود ندارد.
آقای امیری در تمام عمرش بسیار سفر کرده است. سفرهایی که بیشتر آنها را در دوران نابینایی و به تنهایی انجام داده است. در واقع آنچه که از ایشان فردی برجسته و ارزشمند می‌سازد این است که فراتر از مرزها با تلاش و پشتکاری مثال زدنی خواسته‌هایش را دنبال کرده است.
او هم اکنون هم در سفر ایران به سر می‌برد. سوار اتوبوس می‌شود و از شهری به شهری دیگر سفر می‌کند. علاقه‌مند است از تمام شاگردهای قدیمی‌اش باخبر باشد. به دنبال آنها می‌گردد و آنها را پیدا می‌کند. دو تن از شاگردهای موفق و نام‌آشنای ایشان آقای رفیع رفیعی، یکی از اولین برگردانندگان سؤال‌های کنکور به خط بریل، معلم نابینایان، استاد حوزه نابینایان، متخصص در امر تعمیر ماشین پرکینز، مصحح و صدابردار کتاب‌های صوتی دانش‌آموزان در آموزش و پرورش استثنایی و همچنین آقای سعید فیضی کارشناس سابق آموزش نابینایان در کشور و مدیر آموزشگاه دکتر خزایلی هستند.
سرنوشت افراد نابینا برای ایشان بسیار اهمیت دارد. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهایشان این است که در کشور مراکز مجهز به امکانات پیشرفته و همچنین نیروهای متخصص برای توانبخشی افراد نابینا به‌وجود آید تا آنها نیز مانند سایرین از حداکثر توانایی‌های خود بهره‌مند شوند. گفتنی آن که گفت‌وگوی مفصلی که با این معلم کارکشته نابینا داشتیم، در قالب یک فایل صوتی هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا و کانال‌های‌مان در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است که شنیدنش را به همه علاقه‌مندان موضوعات بالا پیشنهاد می‌کنیم.
با امید به تحقق آرزوی ایشان در سرزمینمان، روزهای‌تان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-e4eb40a72dbacb474690.mp3,"آن سفر کرده که صد قافله دل همره اوست
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در این شماره از ستون زندگی بنا داریم به دوردست‌ها سفر کنیم. برویم به چند دهه پیش که کودکی در سال 1320 در روستای ونین اردستان اصفهان متولد شد، کودکی که امروز به واسطه فعالیت‌ها، تجربه‌ها و دغدغه‌های ارزشمندش یکی از گنجینه‌های روزگار اکنون ماست.
بهرام امیری که آموزش به دانش‌آموزان غیر‌معلول، دانش‌آموزان نابینا، مربیان گروه آسیب‌دیده بینایی و همچنین مسئولیت امور توان‌بخشی افراد دیرنابینا را چه در ایران و چه در ایالات متحده امریکا بر عهده داشته است، می‌پذیرد که ساعاتی از وقت گران‌بهای خود را در اختیار ما بگذارد. به این امید که افراد نابینای ایران هم بتوانند مانند سایر کشورهای توسعه‌یافته، از تجهیزات و خدمات صحیح توان‌بخشی برخوردار باشند.
بهرام پس از گذراندن کلاس چهارم طبیعی، در آزمون پذیرش در دانشسرا شرکت می‌کند و یکی از دو نفری است که در رشته کشاورزی پذیرفته می‌شود. او پس از سپری کردن دوران آموزشی در دانشسرای اصفهان، به زادگاه خود باز می‌گردد و در همان مدرسه دوران دانش‌آموزی‌اش به تدریس می‌پردازد. در 24 سالگی ناگهان دچار خونریزی شبکیه می‌شود و برای درمان رهسپار کشور اتریش می‌گردد. گرچه در آنجا هم کاری از دست پزشکان بر نیامد و او رفته‌رفته بینایی هر دو چشمش را از دست داد؛ اما وضعیت زندگی و برخی رفتارهای اجتماعی برایش تازگی داشت و این تازگی او را به تأمل در نوع نگاهش به زندگی وا می‌داشت. او پس از بازگشت به ایران، در پذیرش شرایط جدید دچار تردید بود و ناامید از همه‌جا وارد شهر تهران شد. به آموزشگاه استثنایی دکتر خزایلی رفت تا خط بریل و هر‌آنچه را که لازم بود بداند را یاد بگیرد. اتفاقاً در همانجا بود که با همسر سابقش خانم حداد آشنا شد. ایشان هم نابینا هستند و در آن زمان مدیریت آن مجموعه را بر عهده داشتند. آنها در مراسم ازدواجشان علاوه‌بر دوستان، خویشان، همکاران، مسئولین، میزبان دکتر خزایلی هم بودند.
او در مدرسه رضا پهلوی یا همان شهید محبی امروز دروس ریاضی، علوم و زبان انگلیسی را تدریس کرد. چندی بعد در آزمون اعزام به خارج از کشور به همراه سایر فرهنگیان شرکت نمود و پذیرفته شد؛ اما به‌دلیل پاره‌ای از مشکلات، شرایط به‌ گونه‌ای دیگر تغییر کرد. او خود با مدرسه پرکینز در ماساچوست شهر واتر‌تون آشنا شد. آنها شخصی را برای آزمون به ایران فرستادند تا ببینند آیا ایشان شرایط لازم برای حضور و آموزش در این مرکز را دارد یا نه. خوش‌بختانه او به خاطر تسلط بر زبان انگلیسی و همچنین فعالیت در حوزه نابینایان، از سوی مدرسه پرکینز پذیرفته شد.
آقای امیری در بوستون کالج که با مؤسسه پرکینز هم ارتباط داشت، مهارت‌های آموزشی مربوط به افراد نابینا را فرا گرفت. او پس از بازگشت به ایران، آموخته‌هایش را در اختیار مربیان و معلمان گروه نابینا قرار داد تا آنها هم با آنچه در آموزش کشورهای توسعه‌یافته می‌گذرد آشنا شوند.
ایشان پس از بازگشت از مدرسه پرکینز به ایران، از آموزشگاه شهید محبی به آموزشگاه دکتر خزایلی درخواست انتقال داد و در آنجا به تدریس دروس مورد‌علاقه‌اش علوم ریاضی و انگلیسی پرداخت و همچنین مسئولیت امور توانبخشی را هم عهده‌دار شد. در صحبتی که با سایر شاگردان ایشان داشتم، دریافتم که در تدریس جغرافیا و تاریخ، مهارت بسیار داشتند و همچنین در آموزش مهارت‌های زندگی به دانش‌آموزان نابینا، بسیار موفق بودند. همچنین در آموزش زبان انگلیسی حتی به دانش‌آموزان دوره ابتدایی با جدیت تمام عمل می‌کردند. پس از آموزش کلمه‌ها، اشعار کودکانه را در دستگاه پخش آن زمان قرار می‌دادند تا بچه‌ها به صورت کاربردی با کلمه‌هایی که آموخته‌اند آشنا شوند.
لازم به ذکر است که مدارس نابینایان در آن زمان توسط سازمان ملی رفاه نابینایان پشتیبانی می‌شد. این سازمان زیر نظر بنیاد فرح پهلوی (بنیاد علوی فعلی) قرار داشت و البته از نظر علمی و پذیرش معلمان به طور مستقیم از طرف اداره فرهنگ منطقه تأمین می‌شد.
وی چند سالی پس از پیروزی انقلاب در سال ۵۷، اعلام بازنشستگی کرد و به همراه خانواده به سوییس و سپس به آمریکا مهاجرت نمود. در آمریکا نیز در دانشگاه غرب میشیگان به تحصیل در رشته توانبخشی پرداخت و علی‌رغم موانع موجود در پذیرش به عنوان یک معلم استخدامی، بالاخره در مدرسه‌ای در شهر پورتسموث استخدام شد و شانزده سال فعالیت نمود. در این دوران او به عنوان یک معلم مرجع -که در پادکست از واژه معلم تقویتی استفاده شده– به برطرف کردن مشکلات آموزشی و درسی دانش‌آموزان می‌پرداخت. طرز صحیح بهره‌مندی از تکنولوژی مانند «نوت تیکر» و «سی‌سی‌تیوی» را می‌آموخت و به دانش‌آموزان و معلمان آموزش می‌داد. همچنین در حوزه توانبخشی افراد دیرنابینا نیز فعالیت داشت.
او در سن هفتاد و دو سالگی درخواست بازنشستگی کرد. در این دوران در خانه‌ای که در فلوریدا خریده است زندگی می‌کند و از اموری مانند باغبانی لذت می‌برد. او در حیاط بزرگ خانه‌اش یک درخت گریپ‌فروت، دو درخت نارنگی، لیمو سنگی، سه درخت پرتقال کاشته است و البته از درخت‌های خرما، آووکادو و خرمالو هم نام می‌برد. در گذشته هم درخت‌های موز و آناناس را پرورش داده است. او با گل‌های محبوبه شب و رز رونده خانه‌اش را در آن سر دنیا زیبا و عطرآگین ساخته است و به آنها رسیدگی می‌کند. او درختانش را بسیار دوست می‌دارد و اکنون که آنها را تنها گذاشته است، امیدوار است نوه‌هایش حواسشان به درخت‌ها باشد تا بی‌آب نمانند. در گفت‌وگوی تلفنی که در پادکست موجود نیست، به قدری دقیق درباره خاک‌ها، گیاهان و انواع کودهایی که برای رسیدگی به انواع مختلف گیاهان از آنها استفاده کرده سخن می‌گوید که گویی با یک معلم رشته کشاورزی در حال صحبت هستیم. در این مجال امکانی برای بیان این نکته‌های ظریف وجود ندارد.
آقای امیری در تمام عمرش بسیار سفر کرده است. سفرهایی که بیشتر آنها را در دوران نابینایی و به تنهایی انجام داده است. در واقع آنچه که از ایشان فردی برجسته و ارزشمند می‌سازد این است که فراتر از مرزها با تلاش و پشتکاری مثال زدنی خواسته‌هایش را دنبال کرده است.
او هم اکنون هم در سفر ایران به سر می‌برد. سوار اتوبوس می‌شود و از شهری به شهری دیگر سفر می‌کند. علاقه‌مند است از تمام شاگردهای قدیمی‌اش باخبر باشد. به دنبال آنها می‌گردد و آنها را پیدا می‌کند. دو تن از شاگردهای موفق و نام‌آشنای ایشان آقای رفیع رفیعی، یکی از اولین برگردانندگان سؤال‌های کنکور به خط بریل، معلم نابینایان، استاد حوزه نابینایان، متخصص در امر تعمیر ماشین پرکینز، مصحح و صدابردار کتاب‌های صوتی دانش‌آموزان در آموزش و پرورش استثنایی و همچنین آقای سعید فیضی کارشناس سابق آموزش نابینایان در کشور و مدیر آموزشگاه دکتر خزایلی هستند.
سرنوشت افراد نابینا برای ایشان بسیار اهمیت دارد. یکی از بزرگ‌ترین آرزوهایشان این است که در کشور مراکز مجهز به امکانات پیشرفته و همچنین نیروهای متخصص برای توانبخشی افراد نابینا به‌وجود آید تا آنها نیز مانند سایرین از حداکثر توانایی‌های خود بهره‌مند شوند. گفتنی آن که گفت‌وگوی مفصلی که با این معلم کارکشته نابینا داشتیم، در قالب یک فایل صوتی هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا و کانال‌های‌مان در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است که شنیدنش را به همه علاقه‌مندان موضوعات بالا پیشنهاد می‌کنیم.
با امید به تحقق آرزوی ایشان در سرزمینمان، روزهای‌تان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-358a134fe513ddd19478.mp3,"معرفی ابزار داوطلب مجازی در برنامه بی مای آیز
میثم امینی
در ماه‌های اخیر ربات «چَت‌جی‌پی‌تی» از شرکت «اوپِن‌اِی‌آی» که با استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند با افراد گفت‌وگوی متنی داشته باشد، به سؤالات کاربران به ‌شکلی طبیعی پاسخ دهد، رزومه ایجاد کند، بسته به درخواست کاربر برنامه‌نویسی کند و کارهای بسیار زیاد دیگری را نیز انجام دهد، همۀ علاقه‌مندان به فناوری را هیجان‌زده کرده است و در دنیا بحث‌های زیادی پیرامون کاربردهای احتمالی این فناوریِ انقلابی درگرفته است.
یکی از زمینه‌هایی که این فناوری جدید می‌تواند در آن بدرخشد، حوزۀ دسترس‌پذیری و ارائه کمک به افراد دارای معلولیت‌های مختلف از جمله افراد نابینا و کم‌بیناست. توانایی تجزیه و تحلیل اطلاعات و درک بالای چت‌جی‌پی‌تی از محتوا، می‌تواند آن را در بسیاری از موارد به جایگزینی مناسب برای کمک انسانی تبدیل کند که باعث افزایش استقلال افراد معلول می‌شود.
اضافه‌شدن امکان تبدیل تصویر به متن به نسخه ۴ چت‌جی‌پی‌تی، این ربات هوشمند را به‌خصوص برای نابینایان کاربردی کرده است و این امکان را برای توسعه‌دهندگان برنامه‌های کمکی به‌وجود آورده تا از امکانات پیشرفته این ربات در برنامه‌های خود استفاده کنند.
از زمان شروع‌به‌کار در سال ۲۰۱۵، برنامه «بی مای آیز» تلاش کرده است بین ۶٫۳ میلیون داوطلب بینا و کاربران نابینا و کم‌بینای خود ارتباط ویدئویی برقرار کند تا این داوطلبان بتوانند با استفاده از دوربین تلفن همراه افراد نابینا و کم‌بینا در کارهای روزمره به آنها کمک کنند. ابزار داوطلب مجازی جدیدی که در مرحله آزمایش بتای خود قرار دارد، بی مای آیز را در رسیدن به هدف آن یعنی بهبود دسترس‌پذیری و کاربری و دسترسی به اطلاعات یاری می‌کند. این فناوری در ارائه منابع قدرتمند جدید برای حرکت بهتر در محیط‌های فیزیکی، رفع نیازهای روزمره و دستیابی به استقلال بیشتر به نابینایان و کم‌بینایان تحولات قابل توجهی را به‌وجود خواهد آورد.
ابزار داوطلب مجازی بی مای آیز با برنامه موجود ادغام می‌شود و از مدل زبان جی‌پی‌تی ۴ شرکت اوپِن‌اِی‌آی قدرت می‌گیرد که دارای یک تبدیل‌کننده پویای تصویر به متن جدید است. کاربران می‌توانند از طریق برنامه بی مای آیز تصاویر را برای یک داوطلب مجازی قدرت‌گرفته از هوش مصنوعی ارسال کنند که هر سؤالی را درباره تصویر پاسخ می‌دهد و کمک دیداری فوری را برای گستره وسیعی از کارها به کاربران ارائه می‌دهد.
چیزی که این داوطلب مجازی را از سایر فناوری‌های تصویر به متنی که امروزه در دسترس است متمایز می‌کند، محتوا است، با سطح درکی عمیق‌تر و توانایی در مکالمه که تا‌به‌حال در هیچ یک از دستیار‌های دیجیتال دیده نشده است. برای مثال، اگر یک کاربر عکسی از داخل یخچال خود را برای داوطلب هوشمند ارسال کند، این داوطلب مجازی نه‌تنها مواد غذایی داخل یخچال را شناسایی می‌کند؛ بلکه با تجزیه و تحلیل و استنتاج از اطلاعات دریافت‌شده، قادر است تشخیص دهد که کاربر چه غذاهایی را می‌تواند با موادی که در یخچال خود دارد درست کند. این ابزار در ادامه از این توانایی برخوردار است که تعدادی دستور آشپزی را مبتنی بر مواد غذایی موجود پیشنهاد دهد و یک راهنمای قدم به قدم درباره چگونگی پخت این غذاها را برای کاربر ارسال کند. چنانچه داوطلب مجازی قادر به پاسخ‌گویی نباشد، به‌صورت خودکار برای دریافت کمک، گزینه اتصال به یک داوطلب بینا را از طریق برنامه به کاربر پیشنهاد می‌کند. اضافه‌شدن داوطلب مجازی به‌معنای کنارگذاشتن دسترسی به داوطلبان بینا در بی مای آیز نیست و این امکان همچنان در دسترس کاربران خواهد بود.
این امکان جدید نه‌تنها از طریق برنامه بی مای آیز پشتیبانی بهتری را به کاربران نابینا و کم‌بینا ارائه می‌دهد؛ بلکه با اولویت‌دادن به دسترس‌پذیری به شرکت‌ها اجازه می‌دهد به مشتریانشان بهتر خدمت‌رسانی کنند. بی مای آیز در نظر دارد در هفته‌های آینده مرحله آزمایشی داوطلب مجازی را برای شرکت‌هایی که مشتری این اپلیکیشن هستند شروع کند و این امکان را امسال به‌صورت گسترده به‌عنوان قسمتی از بخش راهنماییِ ویژه، به کاربران خود ارائه دهد.
این امکان در حال حاضر در مرحله آزمایش بتای بسته است و گروهی کوچک از کاربران بی مای آیز در حال تست و ارائه بازخورد درمورد این ابزارند. در چند هفته آینده گروه آزمایش‌کنندگان بتا بزرگ‌تر خواهد شد و امید است که داوطلب مجازی بی مای آیز در ماه‌های آینده به‌صورت گسترده در دسترس کاربران قرار بگیرد. مثل خدمت دریافت کمک از داوطلبین بینا که در حال حاضر موجود است، این ابزار نیز برای همه اعضای نابینا و کم‌بینای برنامه بی مای آیز رایگان خواهد بود.
سازندگان این اپلیکیشن امیدوارند در بلندمدت با استفاده از این فناوری ابزار‌ها و قابلیت‌های قدرتمندی را برای کاربران خود فراهم کنند تا این افراد تجربه استفاده از دستیار مجازی را به روش‌های شگفت‌انگیز و پیچیده و غیر‌قابل‌تصور غنی‌تر کنند. مثلاً تصور کنید که با کمک داوطلب مجازی بی مای آیز در یک ایستگاه مترو در یک مکان ناآشنا حرکت کنید، به یک کشور خارجی سفر کنید که به زبان آن کشور صحبت نمی‌کنید، وبسایت‌ها و سکوهای شبکه‌های اجتماعی را مرور کنید، خرید آنلاین انجام دهید و بسیاری موارد دیگر که جامعه نابینایان و کم‌بینایان در طی زمان با آزمون و خطا کشف خواهند کرد. امکانات بی حد و حصرند و ما تازه اول راهیم."
audio/mana-e78ba384351b98686bad.mp3,"اشتغال، سودایی فراتر از جغرافیا
میرهادی نائینی‌زاده
از این ماه با هم به آن سوی مرز‌ها سفر می‌کنیم و در کوششی کنکاش‌گونه می‌کوشیم تا امکانات، توانایی‌ها، تفاوت‌ها و شباهت‌های دو سوی مرز را به شما نشان دهیم. پر واضح است که این قیاس مع‌الفارق خواهد بود؛ اما هدف اصلی این نوشته‌ها به‌دست‌دادن طرح‌گونه‌ایست از آنچه در اختیار و ذهن نابینایان سایر کشور‌ها قرار گرفته و جریان دارد. باشد با کوشش مضاعفی که همواره محدودیت‌های غیر از نابینایی به ما تحمیل کرده است، تا حدی به هدف صحیح‌مان که همانا احقاق حق حقیقی نابینایان در داشتن فرصت‌های برابر نسبت به غیر نابینایان است، نائل شویم.
منبع اصلی کار ما در این نوشته ها مجموعۀ «نابینایان شاغل»خواهد بود که مشتمل بر مصاحبه‌هایی است که با نابینایان دارای مشاغل گوناگون شده است.
قسمت اول:
دوستان سلام. به کانال بلایند لایف خوش اومدین. من سَم هستم و اینجام تا با هم یاد بگیریم چطور با وجود نابینایی، بهترین شکل زندگی رو داشته باشیم.
فکر کردم یه مجموعه از مصاحبه‌هایی ترتیب بدم با کسانی که نابینا هستن و مهم‌ترین انگیزه‌ام این بود که ببینم ما واقعاً چه کار‌هایی رو می‌تونیم انجام بدیم. بعد از این مصاحبه‌ها فهمیدم که واقعاً کار‌هایی که ما نمی‌تونیم سمتشون بریم خیلی کمتر از اونایی هستن که توانایی انجامشونو داریم.
شاید بد نباشه برای شروع این مجموعه از خودم شروع کنم: اولین سؤال همیشه اینه که: شما کی هستی و چطور نابینا شدی؟ همون‌طور که گفتم، من «سم سیوی» هستم و از ۱۱ سالگی تا همین حالا یعنی در حدود ۳۶ سال، دیدم بر اثر بیماری کم و کمتر شد.
خوب بعد از این حتماً باید بپرسم: چی‌کار می‌کنی؟
جواب من اینه که: من الآن دو تا کار دارم. یکیش اینه که تو یه شرکت آی‌تی غیر‌انتفاعی مشغول تست و توسعۀ نرم‌افزار‌های کمکی برای نابینایان هستم. این کار دو روز از وقت منو به خودش اختصاص میده و باید بگم سر‌و‌کله زدن با انواع مراجعین خیلی برام جذابه. چیزی که توی این کارم دوس دارم، بودن با همکارای خیلی خوبه و کار کردن با مراجعین مختلف رو هم خیلی می‌پسندم. من از سال ۲۰۱۸ یا شاید ۲۰۱۹ با یه شرکت دیگه کار می‌کردم که برام دور‌کاری بود؛ اما درسته شما تو خونت نشستی و راحت و آسوده کارتو می‌کنی، راستش بودن رو‌در‌رو با آدما یه حال دیگه‌ای داره و من واقعاً اونو به دور‌کاری ترجیح میدم. چون دوست داشتم به مراجعانم نشون بدم که کار کردن با وسایل کمکی جدید چقدر می‌تونه کارشونو راحت‌تر کنه، از سال ۲۰۲۰ اومدم اینجا و تا حالا هم اینجا مشغولم.
کار دومی که دارم و راستش به نظر خودم از اولی مهمتره، تمرکز روی کانالم در یوتیوبه. کانال «بلایند لایف» حالا یه شرکت کوچیک شده که کارش تولید محتوا برای شبکه‌های اجتماعی، کار کردن با شرکت‌های مختلف برای تست دسترس‌پذیری ابزار‌ها و صحبت کردن و تعامل با آدم‌های مختلف در همه‌جاست و باید بگم یه کار تمام‌وقت هم محسوب میشه. این کار باعث میشه من بتونم با کلی آدم جور‌واجور که از طریق شرکت و کانال من کمک‌های کوچیک و بزرگ برای بهتر کردن زندگیشون گرفتن، آشنا بشم. نمی‌تونم نگم که کلی کیف داره اینکه برای اولین بار یه سری چیز رو از تکنولژی تجربه می‌کنی که حتی هنوز توی بازار هم نیست. برای این چیزایی که گفتم باید بگم که من عاشق کارم هستم.
سؤال بعدی اینه که کارتو از کی شروع کردی؟
من کارمو از سال ۲۰۱۶ توی نمایندگی ایالت خودمون از اون شرکت غیر‌انتفاعی شروع کردم. اول به‌عنوان یه نیروی داوطلب وارد کار شدم و فکر می‌کنم به‌خاطر اینکه نشون دادم کارمو بلدم و می‌تونم از عهدۀ سر‌و‌کله‌زدن با مراجعین بر بیام، اونا به من پیشنهاد کار با حقوق دادن. بذارین همین‌جا به همۀ کسایی که میخوان کار کنن بگم که خیلی راه خوبیه شما به عنوان نیروی داوطلب وارد یه فضای کاری بشین، خودتونو نشون بدین و از همون اول دنبال پول نباشین. احتمالش زیاده که بتونین یه پیشنهاد کاری خوب دریافت کنین.
چه چیزایی لازمه شما یاد بگیرین تا بتونین مثل سم کار کنین؟
خوب چیزی که باید بگم اینه که من خودم از همون اوایل مدرسه دوست داشتم که با وسايل الکترونیک و کامپیوتر کار کنم و این برای کار خیلی به دردم خورد. البته شما می‌تونین اگه بخواین توی مقولۀ تکنولوژی تخصص داشته باشین، دوره‌های رسمی رو بگذرونین؛ اما پایه و اساس همون چیزایی هست که خودتون یاد می‌گیرین و استفاده می‌کنین.
دربارۀ کانالم در یوتیوب باید بگم که من آموزش خاصی ندیدم. کانالو راه انداختم و فقط تجربی یاد گرفتم که چطور باید فیلم بگیرم و برنامه تهیه کنم. این دربارۀ پادکست‌هایی که توی بقیۀ شبکه‌های اجتماعی درست می‌کنم هم البته صدق می‌کنه. باز دلم می‌خواد به همۀ کسایی که می‌خوان یه کار مثل کاری که من دارم داشته باشن باید بگم که شما می‌تونین کلی بخونین و یاد بگیرین؛ اما تا خودتون دست به کار درست کردن فیلم یا ساختن پادکست و این جور چیزا نشین، از نظر من کارتون جلو نمیره. شما با کارکردنه که مدل کارتونو می‌تونین پیدا کنین.
از چه تجهیزاتی برای کارت استفاده کردی؟
خوب من از تجهیزات زیادی استفاده می‌کنم که اگه بخوام همشونو بگم کلی باید براتون حرف بزنم؛ ولی مختصر و مفید میگم که من کم‌بینا هستم و باید از نمایشگر‌های بزرگ و ابزار‌های درشت‌نمایی استفاده کنم. من مراجعین متفاوتی دارم که اندروید یا آی‌او‌اس استفاده می‌کنن. برای همین باید هر دو نوع گوشی هوشمند رو داشته باشم. من حتماً از عصا استفاده می‌کنم تا نخوام هی برای دیگران توضیح بدم که مشکل بینایی دارم. چیز دیگه‌ای که باید بگم اینه که وقتی لنگ چیزی هستین، باید هر طور شده تهیه‌اش کنین و خجالت نکشین.
بعدش می‌تونم بپرسم: قبل از این کارت، کار دیگه‌ای هم داشتی؟
من کار‌های مختلفی رو تجربه کردم. از کار کردن توی رستوران، کار توی آشپز‌خونه و پختن کیک. میخوام بگم این کارا با همۀ درد‌سر‌هاش خیلی جالبه و من باز دلم می‌خواد بگم که بد نیست امتحان کنید اینجور کار‌ها رو. چیز دیگه‌ای که باید بگم اینه که من دارم از زمانی حرف می‌زنم که تکنولوژی برای ما نابینا‌ها این همه پیشرفت نکرده بود. حالا می‌تونم بگم که ما توی خیلی از کارها به کمک فن‌آوری‌ای که داریم، می‌تونیم وارد بشیم و موفق هم باشیم.
آخرین چیزی که می‌تونم بپرسم اینه که تعاملت با همکارای نابینا چطوریه؟
بذارین اینطور بگم که توی شرکت، تقریباً همه با این موضوع کنار اومدن و کلی با من همکاری می‌کنن. توی رستوران و سایر جاها اونقد مسئله مهم نبود؛ چون آدما میومدن و می‌رفتن. بذارین یه چیز کلی‌تر بهتون بگم: کلاً نباید آدما رو از منظر تولید یا چیزی مثل این دید و قضاوت کرد. اون شیوه‌ای که شما به کارتون نگاه می‌کنین، از هر چیزی اهمیت بیشتری داره. بخوام یه جور دیگه بگم: این همۀ چیزی بود که من می‌تونستم راجع به کارم به شما بگم. امیدوارم ازش لذت برده باشین.
این که کارتون رو چطور انجام می‌دید، به نیاز خود شما بستگی داره نه به چگونگی برخورد دیگران با شما."
audio/mana-bd5ca0969a0b6813864c.mp3,"چگونه از احساس تنهایی و انزوای اجتماعی گذر کنیم
امین عرب
برای هر کدام از ما پیش می‌آید که در لحظاتی از زندگی دچار احساس تنهایی شویم؛ انگار کسی نیست که با او حرف بزنیم و از گفت‌وگوی همراه با درک متقابل لذت ببریم. چنین حسی حتی به هنگام در جمع دیگران بودن نیز ممکن است به سراغمان بیاید و مختص زمان‌های تنهایی به شکل فیزیکی نیست. درواقع هرگاه ارتباطات موجود را مؤثر نیابیم، ممکن است غرق احساس تنهایی شویم. این احساس گاه از یک لحظه زودگذر فراتر می‌رود و به یکی از درگیری‌های روزمره ما بدل می‌شود. چنین وضعیتی پیامد‌های منفی قابل‌توجهی را برای ما در بر دارد؛ از‌جمله اینکه خود نیز چنین شرایطی را بپذیریم و وقتی می‌توان در جمع بود، باز تنهایی را برگزینیم و دچار انزوای اجتماعی شویم.
تنهایی یک حالت ذهنی دردناک از احساس عدم رابطه با دیگران است و انزوای اجتماعی عدم تمایل به برقراری ارتباط با دیگران و حضور در جامعه تعریف شده است. احساس تنهایی و انزوای اجتماعی ممکن است هر کسی را درگیر کند؛ اما به دلیل مشکلات اجتماعی احتمال درگیر شدن ما افراد با آسیب بینایی بیشتر است. دسترس‌پذیر نبودن امکاناتی از قبیل حمل‌و‌نقل عمومی، محیط‌های تردد، اماکن عمومی، مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها، محیط‌های کاری، فضای مجازی و سایر بخش‌ها، مانع حضور فعال افراد با آسیب بینایی در عرصه‌های اجتماعی است. همچنین برخی مسائل فرهنگی خود موجب جدا‌سازی افراد دارای معلولیت از جامعه است که این موارد باعث انزوای اجتماعی و در‌نتیجه تجربه احساس تنهایی در افراد با آسیب بینایی می‌شود. بنابراین انزوای اجتماعی و احساس تنهایی هر یک می‌تواند مولد آن یکی باشد.
اگرچه تنهایی و انزوا تا حدود زیادی بر افراد با آسیب بینایی تحمیل شده است؛ ممکن است خود ما نه‌تنها برای رهایی از این شرایط و پیامد‌های آن کاری انجام ندهیم؛ بلکه نا‌آگاهانه این وضعیت را باز‌تولید کنیم. برای مثال، بیشتر وقت خود را در خانه بگذرانیم، با افراد محدودی در ارتباط باشیم، دوستانمان را به افراد با آسیب بینایی محدود کنیم، در محیط‌های اجتماعی از دیگران فاصله بگیریم، روابط خود را به فضای مجازی محدود کنیم و تا آنجا پیش برویم که بیشتر زمان خود را صرف این فضا کنیم و حتی ارتباطات مجازی را به حضوری ترجیح دهیم.
***
فکر می‌کنم که تنهایی و انزوا موضوعاتی هستند که موجب انگ زدن به آدم‌ها می‌شوند. به‌همین‌دلیل است که می‌خواهم آشکارا در مورد تجربیاتم صحبت کنم، به این امید که به دیگرانی که در موقعیت مشابه‌اند کمک کند. می‌دانم اینکه به احساس منزوی بودن خود اعتراف کنی بسیار سخت است؛ چون خودم با آن دست‌و‌پنجه نرم کرده‌ام، خصوصاً در دوران مدرسه.
وقتی وارد دبیرستان شدم، احساس انزوا به خاطر نقص بینایی را تجربه کردم. در آن زمان بود که شروع به یادگیری بیشتر در مورد تصورات غلط پیرامون آسیب بینایی کردم. نگرش مردم نسبت به این وضعیت برایم آشکارتر شد و برایم دشوار بود که شرایطم را برای آنان توضیح دهم؛ زیرا خودم در حال شناخت آن و تأثیراتی که بر من می‌گذارد بودم.
با وجود آنکه گروهی از دوستانی داشتم که با هم خوش می‌گذراندیم، مدام احساس می‌کردم که غریبه‌ام. در سالن غذا‌خوری نمی‌توانستم دیگران را ببینم؛ به‌همین‌دلیل اگر از قبل با دوستانم همراه نبودم، بیشتر اوقات تنها می‌نشستم، چون نمی‌دانستم آنها کجایند. دوستانم گاهی فکر می‌کردند که من نادیده‌شان می‌گیرم؛ اما واقعیت این بود که من آنها را نمی‌دیدم.
به علت ابتلا به شب‌کوری، بیشتر فرصت‌های بیرون رفتن عصرگاهی با دوستانم را رد می‌کردم؛ چون می‌ترسیدم که راهم را گم کنم. این کار منجر به ایجاد فاصله بین من و دوستانم می‌شد؛ زیرا به‌نحوی اجازه می‌دادم آسیب بینایی مرا از بیرون رفتن با آنان باز‌دارد. البته هنوز در طول تعطیلات آخر هفته و تابستان دوستانم را ملاقات می‌کردم، دوچرخه‌ سوار می‌شدم، ترامپولین بازی می‌کردم و تفریحات متفاوت دیگر. اما وقتی بینایی‌ام ضعیفتر شد، دیگر نمی‌توانستم. به ‌همان اندازه که این تفریحات برایم دشوار بودند، جایگزین کردن فعالیت‌های جدیدی که از عهده‌اش بر می‌آمدم نیز برایم سخت بود.
بعضی از مردم به من می‌گفتند که نمی‌توانم چیزی به دست آورم و بعضی دیگر به‌خاطر آسیب بینایی‌ام مرا نادیده می‌گرفتند؛ چون به نظر آنان صحبت کردن با یک فرد با آسیب بینایی خوش‌آیند نبود. این رفتار‌ها باعث ایجاد احساس انزوا در من شد، احساسی که تا مدت‌ها با من بود.
بینایی‌ام به میزان چشمگیری رو به کاهش بود. از دوستانم در مدرسه فاصله گرفته ‌بودم. در روز‌های سرد زمستانی تنها بیرون از ساختمان می‌نشستم؛ زیرا نمی‌خواستم اشتباهی وارد بلوک دیگری شوم. اگر هم وارد می‌شدم، نمی‌توانستم بفهمم جایی برای نشستن هست یا نه. توانایی تشخیص چهره‌ها را نداشتم و می‌ترسیدم که اگر از کسی بپرسم کجا برای نشستن خالی است، قضاوتم کنند. فکر می‌کنم بخش زیادی از انزوای من ناشی از احساسم به آسیب بینایی‌ام بود. من اعتماد‌به‌نفس توضیح شرایطم برای دیگران را نداشتم و این موجب می‌شد که مردم آن را درک نکنند؛ زیرا آسیب بینایی موضوعی نیست که هر کس در زندگی با آن مواجه شود.
نگرش و رفتار بعضی از مردم موجب می‌شد که در مورد شرایطم با دیگران صحبت نکنم و این باور نادرست در من تقویت می‌شد که صحبت کردن از شرایطم به معنای نشان دادن ضعف است. اما هنگامی که این طرز تفکر را کنار گذاشتم، متوجه اهمیت توضیح شرایطم به دیگران شدم و توانستم آنان را آگاه کنم که نیازی نیست با من متفاوت رفتار کنند.
با وجود اینکه هنوز گاهی احساس تنهایی می‌کنم، در مقایسه با گذشته چیزی به حساب نمی‌آید. من با افراد نابینای زیادی صحبت می‌کنم و این کار به من آرامش می‌دهد. پیش از این نمی‌دانستم که گفت‌وگو با افرادی که شرایط مشابه دارند چقدر مؤثر است. در گذشته نسبت به صحبت کردن با افراد با آسیب بینایی بسیار بی‌میل بودم؛ زیرا احساس می‌کردم همۀ مشکلات را برایم واقعی‌تر می‌کند. شنیدن از سختی‌هایی که در انتظارم است، ترس زیادی را در من بر‌می‌انگیخت.
از زمان راه‌اندازی وبلاگم، شروع به ارتباط با دیگر افراد نابینا کردم. صحبت کردن با آنان، شنیدن از تجربیاتشان، خواندن وبلاگ‌ها و تماشای ویدئو‌هایشان بیش از آنچه فکر می‌کردم برایم مفید بود.
همچنین، نوشتن وبلاگم بسیار مفید بوده‌ است. مستند کردن تجربیاتم، گرفتن بازخورد در مورد آنها و باز‌نگری در مورد آنچه قبلاً نوشته‌ام، به من کمک می‌کند بفهمم چقدر پیشرفت کرده‌ام و چقدر همه‌چیز می‌تواند تغییر کند.
همچنین یک شبکه حمایتی مفید از خانواده و دوستان در اطرافم دارم که در گذر از زمان‌های سخت کنارم هستند. این افراد همیشه به من اطمینان می‌دهند که تنها نیستم و نخواهم بود.
اگر به هر نحوی احساس انزوا یا تنهایی می‌کنید، صحبت کردن در مورد آن بسیار مهم است. از طریق تماس با یک مؤسسه مردم‌نهاد، صحبت با افراد در موقعیت مشابه و تماس با دوستان یا یکی از اعضای خانواده می‌توان این کار را انجام داد. در گذشته از انجام این کار‌ها می‌ترسیدم؛ اما بعد از انجامشان متوجه شدم که چه مزایایی دارند و از آن‌زمان به شرایط گذشته بر‌نگشته‌ام. شما هم نترسید. آنچه را در ذهن دارید برای کسی بازگو کنید. احساس تنهایی شما به تدریج از بین خواهد رفت."
audio/mana-e13cf80e59d482c03c86.mp3,"رقص شهاب سنگ‌ها در شب کویر (آشنایی با تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد افراد نابینا و کم‌بینای کشور)
مسعود طاهریان
برگی از خاطرات من
با اینکه نابینا بودم و در تهران زندگی می‌کردم؛ ولی با مؤسسه عصای سفید وقتی آشنا شدم که برای پژوهش دانشگاهی‌ام می‌خواستم با افراد دارای آسیب بینایی مصاحبه کنم. قرار شد در زمان‌های خالی کلاس‌های موسیقی و سلفژ، در اتاق آکوستیک پیانو، میزی برایم بگذارند تا بتوانم با بچه‌ها صحبت کنم. در آن چند روز دیدم که بچه‌ها مؤسسه را پاتوقی برای خود کرده‌اند و در آن جمع می‌شوند. آن زمان خبری از تعطیلی مؤسسه نبود و همه از پیر و جوان، زن و مرد به آنجا رفت‌و‌آمد می‌کردند و انواع کلاس‌های آموزشی مانند مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، کاربری کامپیوتر، سفالگری و… برگزار می‌شد. بیشتر اوقات در کافه تریای مؤسسه چند نفری نشسته‌بودند که با هم حرف می‌زدند و شوخی می‌کردند. در بین مدرسان مؤسسه افراد نابینا و کم‌بینای موفق زیادی هم بودند که مهارت‌های خود را به سایر بچه‌ها آموزش می‌دادند. در کل مؤسسه جایی بود که افراد نابینا و کم‌بینا بتوانند با یکدیگر آشنا شوند و تجربه‌های خوش‌آیندی داشته ‌باشند.
تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد، پایگاهی برای حمایت و توانبخشی افراد نابینا و کم‌بینا
این تشکل‌ها و سازمان‌ها به دو شیوه هیئت‌امنایی یا مجمع عمومی اداره می‌شوند. در شیوه اول، هیئت‌مدیره و مدیر‌عامل به هیئت‌امنا پاسخ‌گو هستند و باید تصمیمات آنها را اجرا و پیگیری کنند. همچنین هیئت‌مدیره با انتخاب مستقیم هیئت‌امنا و مدیر‌عامل هم به واسطه هیئت‌مدیره تعیین می‌شود؛ ولی در شیوه دوم تمام اعضا مجمعی را تشکیل می‌دهند و با انتخابات عمومی، هیئت‌مدیره را تعیین می‌کنند؛ درنتیجه هیئت‌مدیره نماینده مجمع عمومی است و باید به تمامی اعضا پاسخ‌گو باشد. همچنین تمامی اعضا در انتخاب مدیر‌عامل به‌طور غیرمستقیم نقش دارند.
نقد و بررسی فعالیت‌های تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد افراد نابینا و کم‌بینا
امروزه با تعطیل شدن تدریجی مراکز توانبخشی دولتی و با برون‌سپاری وظایف نهاد‌های حمایتی حکومت مانند سازمان بهزیستی، عضویت افراد نابینا و کم‌بینا در تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد نزدیک به محل سکونت بیش از پیش اهمیت پیدا کرده ‌است. حتی گاهی اوقات نیاز‌های این افراد در برخی از مناطق تنها با کمک خدمات این نهاد‌های غیر‌دولتی رفع می‌شود. ولی در حال حاضر فرایند گرفتن مجوز و پروانه فعالیت این تشکل‌ها و سازمان‌ها آشفته است و نظارت کافی بر روی مصرف منابع مالی دولتی و مشارکت‌های مردمی آنها وجود ندارد. همچنین نهاد‌های نظارتی نتوانسته‌اند با داشتن معیار‌های دقیق راستی‌آزمایی در رابطه با گزارش‌های دوره‌ای، کیفیت عملکرد این نهاد‌های غیردولتی را به درستی رصد کنند؛ درنتیجه افراد نابینا و کم‌بینا در استفاده از امکانات و تسهیلات غیر‌دولتی سر‌در‌گم هستند و نیاز‌هایشان کامل رفع نمی‌گردد. چراکه در بیشتر موارد این مراکز با وجود حسن نیت، توسط مسئولان خود به صورت بی‌شکل، بی‌برنامه و سلیقه‌ای اداره می‌شوند و حتی گاهی اوقات انجام فعالیت‌های خارج از اساسنامه اولیه، در دستور‌العمل مدیران قرار می‌گیرد. همچنین در مؤسسات و انجمن‌ها کمتر به حوزه توان‌بخشی به‌ویژه مسائل آموزشی پرداخته می‌شود. از طرفی دیگر، پایگاه اطلاعاتی یک پارچه‌ای برای آشنایی با راه‌های ارتباطی و حوزه فعالیت این نهاد‌های مردم‌نهاد وجود ندارد و مراکز تنها به صورت دهان‌به‌دهان معرفی می‌شوند. علاوه‌بر‌این به علت نبود حمایت لازم، هر چند وقت یک بار یکی از این تشکل‌ها و سازمان‌ها به علت انواع مشکلات مانند مالی و محل اسکان، تعطیل می‌شوند.
سخن آخر
حضور موثر تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد در خدمت‌رسانی به افراد نابینا و کم‌بینای نیازمند به توانبخشی و حمایت، بیش از گذشته احساس می‌شود و نبود پایگاهی برای ارتباط بین این افراد امروزه به مسئله‌ای جدی تبدیل شده ‌است. به‌همین‌منظور تمامی انجمن‌ها و مؤسسات افراد نابینا و کم‌بینا باید برای ساخت هویتی مستقل و منحصر‌به‌فرد بکوشند، خدمت‌رسانی به جامعۀ هدف را در اولویت فعالیت‌های خود قرار دهند، با سایر نهاد‌های مردم‌نهاد همسو، به‌منظور افزایش قدرت چانه‌زنی فعالیت‌های هماهنگ و منسجم گروهی انجام دهند و در نهایت به اعضای نابینا و کم‌بینای خود اصول و راه‌کار‌های مطالبه‌گری صحیح را آموزش دهند.
نهاد‌های دولتی هم اگر گوشی برای شنیدن و قصدی برای بهبود شرایط دارند، باید از ساخت نهاد‌های موازی پرهیز کنند، از تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد حمایت حقوقی و مالی کنند، نظارت بر فعالیت‌های نهاد‌های غیردولتی را خود بر عهده بگیرند، با تقویت بازو‌های نظارتی خود و با ایجاد یک سیستم عینی، دقیق، متمرکز و منظم بر روی اجرای وظایف انجمن‌ها و مؤسسات نظارت کنند و همچنین با اعمال فشار مانند کاهش یا حذف حمایت مالی، گرفتن محل اسکان یا باطل كردن پروانه فعالیت، بخش خصوصی را به اجرای وظایف خود در حیطه اساسنامه اولیه مجبور نمایند.
***
….
آری، جو ساکن هیچ حرکت تندی را بر نمی‌تابد
و هیچ سودای اینجا نبودنی را
و شهاب‌سنگ که شدنش با عدمش یکسان است
در میان شعله‌های خشم و شکنجه‌های دردناک
می‌سوزد و می‌میرد
و حاصلش تنها همان کسری از ثانیه است که نوری می‌بخشد
نور که نه… پیغامی می‌فرستد
برای آنها که دلشان به رفتن خوش است
عاقبت خویش را فریاد می‌کشد
و ندا در می‌دهد که شدن و بودن هرگز به هم سازگار نخواهند شد
…"
audio/mana-b65fd36fafe03de74728.mp3,"رقص شهاب سنگ‌ها در شب کویر (آشنایی با تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد افراد نابینا و کم‌بینای کشور)
مسعود طاهریان
برگی از خاطرات من
با اینکه نابینا بودم و در تهران زندگی می‌کردم؛ ولی با مؤسسه عصای سفید وقتی آشنا شدم که برای پژوهش دانشگاهی‌ام می‌خواستم با افراد دارای آسیب بینایی مصاحبه کنم. قرار شد در زمان‌های خالی کلاس‌های موسیقی و سلفژ، در اتاق آکوستیک پیانو، میزی برایم بگذارند تا بتوانم با بچه‌ها صحبت کنم. در آن چند روز دیدم که بچه‌ها مؤسسه را پاتوقی برای خود کرده‌اند و در آن جمع می‌شوند. آن زمان خبری از تعطیلی مؤسسه نبود و همه از پیر و جوان، زن و مرد به آنجا رفت‌و‌آمد می‌کردند و انواع کلاس‌های آموزشی مانند مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، کاربری کامپیوتر، سفالگری و… برگزار می‌شد. بیشتر اوقات در کافه تریای مؤسسه چند نفری نشسته‌بودند که با هم حرف می‌زدند و شوخی می‌کردند. در بین مدرسان مؤسسه افراد نابینا و کم‌بینای موفق زیادی هم بودند که مهارت‌های خود را به سایر بچه‌ها آموزش می‌دادند. در کل مؤسسه جایی بود که افراد نابینا و کم‌بینا بتوانند با یکدیگر آشنا شوند و تجربه‌های خوش‌آیندی داشته ‌باشند.
تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد، پایگاهی برای حمایت و توانبخشی افراد نابینا و کم‌بینا
این تشکل‌ها و سازمان‌ها به دو شیوه هیئت‌امنایی یا مجمع عمومی اداره می‌شوند. در شیوه اول، هیئت‌مدیره و مدیر‌عامل به هیئت‌امنا پاسخ‌گو هستند و باید تصمیمات آنها را اجرا و پیگیری کنند. همچنین هیئت‌مدیره با انتخاب مستقیم هیئت‌امنا و مدیر‌عامل هم به واسطه هیئت‌مدیره تعیین می‌شود؛ ولی در شیوه دوم تمام اعضا مجمعی را تشکیل می‌دهند و با انتخابات عمومی، هیئت‌مدیره را تعیین می‌کنند؛ درنتیجه هیئت‌مدیره نماینده مجمع عمومی است و باید به تمامی اعضا پاسخ‌گو باشد. همچنین تمامی اعضا در انتخاب مدیر‌عامل به‌طور غیرمستقیم نقش دارند.
نقد و بررسی فعالیت‌های تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد افراد نابینا و کم‌بینا
امروزه با تعطیل شدن تدریجی مراکز توانبخشی دولتی و با برون‌سپاری وظایف نهاد‌های حمایتی حکومت مانند سازمان بهزیستی، عضویت افراد نابینا و کم‌بینا در تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد نزدیک به محل سکونت بیش از پیش اهمیت پیدا کرده ‌است. حتی گاهی اوقات نیاز‌های این افراد در برخی از مناطق تنها با کمک خدمات این نهاد‌های غیر‌دولتی رفع می‌شود. ولی در حال حاضر فرایند گرفتن مجوز و پروانه فعالیت این تشکل‌ها و سازمان‌ها آشفته است و نظارت کافی بر روی مصرف منابع مالی دولتی و مشارکت‌های مردمی آنها وجود ندارد. همچنین نهاد‌های نظارتی نتوانسته‌اند با داشتن معیار‌های دقیق راستی‌آزمایی در رابطه با گزارش‌های دوره‌ای، کیفیت عملکرد این نهاد‌های غیردولتی را به درستی رصد کنند؛ درنتیجه افراد نابینا و کم‌بینا در استفاده از امکانات و تسهیلات غیر‌دولتی سر‌در‌گم هستند و نیاز‌هایشان کامل رفع نمی‌گردد. چراکه در بیشتر موارد این مراکز با وجود حسن نیت، توسط مسئولان خود به صورت بی‌شکل، بی‌برنامه و سلیقه‌ای اداره می‌شوند و حتی گاهی اوقات انجام فعالیت‌های خارج از اساسنامه اولیه، در دستور‌العمل مدیران قرار می‌گیرد. همچنین در مؤسسات و انجمن‌ها کمتر به حوزه توان‌بخشی به‌ویژه مسائل آموزشی پرداخته می‌شود. از طرفی دیگر، پایگاه اطلاعاتی یک پارچه‌ای برای آشنایی با راه‌های ارتباطی و حوزه فعالیت این نهاد‌های مردم‌نهاد وجود ندارد و مراکز تنها به صورت دهان‌به‌دهان معرفی می‌شوند. علاوه‌بر‌این به علت نبود حمایت لازم، هر چند وقت یک بار یکی از این تشکل‌ها و سازمان‌ها به علت انواع مشکلات مانند مالی و محل اسکان، تعطیل می‌شوند.
سخن آخر
حضور موثر تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد در خدمت‌رسانی به افراد نابینا و کم‌بینای نیازمند به توانبخشی و حمایت، بیش از گذشته احساس می‌شود و نبود پایگاهی برای ارتباط بین این افراد امروزه به مسئله‌ای جدی تبدیل شده ‌است. به‌همین‌منظور تمامی انجمن‌ها و مؤسسات افراد نابینا و کم‌بینا باید برای ساخت هویتی مستقل و منحصر‌به‌فرد بکوشند، خدمت‌رسانی به جامعۀ هدف را در اولویت فعالیت‌های خود قرار دهند، با سایر نهاد‌های مردم‌نهاد همسو، به‌منظور افزایش قدرت چانه‌زنی فعالیت‌های هماهنگ و منسجم گروهی انجام دهند و در نهایت به اعضای نابینا و کم‌بینای خود اصول و راه‌کار‌های مطالبه‌گری صحیح را آموزش دهند.
نهاد‌های دولتی هم اگر گوشی برای شنیدن و قصدی برای بهبود شرایط دارند، باید از ساخت نهاد‌های موازی پرهیز کنند، از تشکل‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد حمایت حقوقی و مالی کنند، نظارت بر فعالیت‌های نهاد‌های غیردولتی را خود بر عهده بگیرند، با تقویت بازو‌های نظارتی خود و با ایجاد یک سیستم عینی، دقیق، متمرکز و منظم بر روی اجرای وظایف انجمن‌ها و مؤسسات نظارت کنند و همچنین با اعمال فشار مانند کاهش یا حذف حمایت مالی، گرفتن محل اسکان یا باطل كردن پروانه فعالیت، بخش خصوصی را به اجرای وظایف خود در حیطه اساسنامه اولیه مجبور نمایند.
***
….
آری، جو ساکن هیچ حرکت تندی را بر نمی‌تابد
و هیچ سودای اینجا نبودنی را
و شهاب‌سنگ که شدنش با عدمش یکسان است
در میان شعله‌های خشم و شکنجه‌های دردناک
می‌سوزد و می‌میرد
و حاصلش تنها همان کسری از ثانیه است که نوری می‌بخشد
نور که نه… پیغامی می‌فرستد
برای آنها که دلشان به رفتن خوش است
عاقبت خویش را فریاد می‌کشد
و ندا در می‌دهد که شدن و بودن هرگز به هم سازگار نخواهند شد
…"
audio/mana-2f83856d01ae32b04c73.mp3,"نهضت بی‌مسکنی مددجویان بهزیستی
رؤیا بابایی
طرح مسکن ملی با تأکید بر خانه‌دار کردن دهک‌های پایین جامعه و به‌ویژه‌ طیف مددجویان، از جمله وعده‌های محکم دولت سیزدهم بود.
به دنبال استقرار دولت، سازمان بهزیستی تا جایی که می‌توانست از طرح‌ خانه‌دار کردن مددجویان و معلولان و به‌ویژه خانواده‌های دارای دو یا چند عضو معلول بهره‌برداری تبلیغاتی‌ کرد و تا همین دو ماه پیش این مانور را می‌داد‌ که سهم آورده اولیه مددجویان در بحث مسکن ملی به صفر رسیده‌ و کل آورده آنها که دویست میلیون تومان است، بر عهده سازمان بهزیستی‌ است‌؛ بنابراین این افراد برای خانه‌دار شدن نیاز به پرداخت هیچ رقمی‌ ندارند و تنها کافی است پس از تحویل خانه، اقساط وام مربوط که از‌قضا سود‌ آن برای مددجویان نهادهای حمایتی به ۴ درصد کاهش خواهد یافت را پرداخت کنند. این روند تا آنجا‌ پیش رفت که‌ در باور عموم‌، مفهوم اعطای خانه رایگان به طیف جامعه هدف سازمان بهزیستی نهادینه شد. این خبر و این اقدامات موج مثبتی در جامعه هدف بهزیستی ایجاد کرد و چه‌بسا بسیاری از مددجویان که پیش‌تر به دلیل عدم استطاعت مالی از ثبت‌نام در طرح مسکن ملی خودداری ‌کرده بودند،‌ به امید برخورداری از حمایت‌های دولتی و عدم‌ پرداخت آورده اولیه‌، نسبت به ثبت‌نام در این طرح اقدام کردند.
به دنبال انتشار این خبر، برخی نهادهای غیردولتی فعال در حوزه معلولان ازجمله شبکه ملی نابینایان ایران نیز از رایزنی‌ با وزارت مسکن‌ که همگی بر تصویب مصوبه عدم نیاز به‌ پرداخت سهم آورده از طرف مددجویان بهزیستی دلالت داشت، خبر دادند و از استرداد آورده اولیه آن دسته از مددجویانی‌ خبر دادند که پیش از این مصوبه واریزی داشته‌اند و‌ اطمینان کامل دادند که «مسکن ملی برای این گروه رایگان است».
اما پس از گذشت بیش از یک‌سال از مانور تبلیغاتی روی این مسئله، اکنون معادلات مسکن مددجویان تغییر کرده است. بهزیستی‌ ماجرای تأمین سهم آورده اولیه مددجویان را کم‌لم‌یکن‌ تلقی کرده و دولت سقف این‌ آورده را از 200 میلیون تومان، به ۳۵۰ میلیون تومان افزایش داده است. حالا یا ماجرای حمایت مالی از مسکن مددجویان از اولویت‌های دولت خارج شده یا اینکه دولت از وعده خود پا پس کشیده. در هر صورت ارسال پیامک‌های واریزی برای این گروه که چندی پیش توسط وزارت راه و شهرسازی متوقف شده بود، از سر گرفته شده و دولت حرف خود را در مورد معافیت مددجویان از پرداخت آورده اولیه پس گرفته و پولی که قبلاً به مددجویان بخشیده بود را دوباره از آنها طلب کرده است.
جمع زیادی از مددجویان بهزیستی اخیراً پیامک‌‌های اخطار مبنی بر واریز ۴۰ میلیون دریافت کرده‌اند که همراه آن اعلام شده در صورت عدم واریز، از فهرست ثبت‌نام شدگان حذف می‌شوید. همان مرجعی که ارسال پیامک به طیف مددجو را متوقف کرده بود، به استناد این افتخار که آورده مددجویان صفر است و مسئول تأمین آورده اولیه آنها سازمان بهزیستی و به‌عبارتی خود دولت است، حالا ارسال دوباره پیامک به این گروه را در دستور کار گذاشته است و این اگر به معنای بازپس‌گیری حمایت دولت از مددجویان نیست، هیچ معنای دیگری نیز ندارد.
بسیاری از مددجویان به دنبال دریافت پیامک اخطار، به ادارات بهزیستی در استان‌های خود مراجعه کرده‌ و با این پاسخ مواجه شده‌اند که بهزیستی دیگر مسئولیتی در تأمین آورده اولیه شما ندارد. همچنین راه و شهرسازی نیز به مددجویان اعلام کرده که سقف آورده اولیه آنها ۳۵۰ میلیون تومان است و به‌جز این، آنها متعهد به بازپرداخت اقساط وام 350 میلیون تومانی منظور شده در مسکن مربوط هستند.
این اظهارات علاوه‌بر آنکه با وعده‌های اولیه دولت متفاوت است و بسیاری از مددجویان را در ثبت‌نام در این طرح دچار گمراهی و حتی فریب کرده است، از توان مددجویان نیز خارج است.
این مطلب که مددجویان بهزیستی با درآمدهای اندکِ مبتنی بر یارانه و مستمری که میزان آن برای بسیاری از افراد کمتر از یک میلیون تومان در ماه است نمی‌توانند هر چهار ماه یک‌بار 40 میلیون تومان تهیه و به دولت تقدیم کنند، برای دولت که رصد کامل بر درآمدهای این طیف دارد، امری مسجل است. پس اگر بگوییم انتظار دولت از مددجویان با علم بر واقعیت زندگی آنها تنها بر بی‌تفاوتی در قبال آنها تکیه دارد، بی‌انصافی نکرده‌ایم.
ظاهراً دو‌ دوتای دولت در این فقره چهارتا از آب درنیامده و اینطور که پیداست‌ دخل این موضوع کمتر از آن است که دولت دست‌کم وظایف خود در قبال پایین‌ترین گروه اجتماعی را به یاد بیاورد.
حالا مانورهای تبلیغاتی سازمان بهزیستی از اعطای مسکن رایگان به مددجویان و به‌خصوص خانواده‌های دارای بیش از یک عضو معلول به اینجا انجامیده که اعلام می‌کند از سهم آورده مددجویان، نهایت صد میلیون تومان را بهزیستی می‌پردازد و البته قطعیت این مطلب بستگی به داشتن یا نداشتن بودجه دارد و این یعنی در صورت نبود بودجه، ‌خبری از کمک بهزیستی نیست.
همچنین دریافت این صد میلیون تومان، پیش‌شرط دیگری دارد و آن این است که مددجو باید دست‌کم شش قسط ۴۰ میلیون تومانی را تهیه و واریز کند تا مابه‌التفاوت سهم آورده اولیه توسط بهزیستی پرداخت شود و البته هیچ تضمینی برای عدم افزایش سقف مبلغ وجود ندارد و با گرانی‌‌ و افزایش هزینه‌ها، این سقف هر روز ممکن است افزایش پیدا کند.
با رویه اتخاذ‌شده در طرح مسکن ملی، نه‌تنها حمایت چندانی از سوی دولت شامل حال مددجویان نمی‌شود؛ بلکه حتی می‌توان گفت عواید تبلیغاتی دولت از این اقدام به مراتب بیشتر از چیزی است که برای آنها هزینه می‌کند. اما اگر چنین است، بهتر و البته شایسته‌تر بود دولت نام مددجویان را به میان نمی‌آورد و در طرح مسکن ملی نیز آنان را با همان چشمی می‌نگریست که در دریافت هزینه‌ها با آن به آنها می‌نگرد. در این‌صورت دست‌کم مددجویان نزد افکار عمومی و حتی خانواده‌های خود مهر دریافت‌کننده مسکن رایگان به پیشانی نداشتند و لذا تلاشی برای زدودن این مهر نیز لازم نبود.
دستاورد دیگر این اقدام صادقانه آن بود که مددجویان با اتکا بر حمایت همه‌جانبه دولت و به امید دریافت مسکن رایگان، در این طرح ثبت‌نام نمی‌کردند تا اکنون با تغییر ذائقه دولت کاسه چه کنم به دست گیرند و از سر ناچاری چوب حراج به اثاثیه دست دوم و محقر خود بزنند یا روی پول پیش اندک منازل اجاره‌ای‌شان حساب و کتاب کنند.
دولت محترم اکنون باید پاسخ دهد که این چگونه «نهضت مسکنی» است که از مددجویان فاقد شغل و درآمد می‌خواهد تا هر چهار ماه یک‌بار 40 میلیون تومان فراهم و واریز کنند و پس از آن باز توانایی پرداخت وام 350 میلیون تومانی را داشته باشند؟!
اکنون چه کسی و کدام نهاد باید بگوید تکلیف مددجویان چیست؟
مسئولیت آن دسته از مددجویان فاقد استطاعت مالی که قطعاً در صورت عدم واریزی از گردونه وزارت مسکن حذف خواهند شد با کیست؟ چه کسی مسئول تأمین آتیه و مسکن آنهاست؟ کدام مرجع و نهاد در برابر افرادی که درآمدشان هرگز اجازه و امیدی برای خانه‌دار شدنشان را نمی‌دهد مسئول است؟
و همچنین باید پرسید تکلیف گروهی از مددجویان که با امداد خانواده‌ها و خیرین مبالغی را تهیه و به حساب دولت واریز کرده‌اند چیست؟ آیا در صورت اجرای مجدد مصوبه مبنی بر عدم تأمین آورده اولیه مددجویان، واریزی این افراد به آنها مسترد خواهد شد؟ این استرداد چقدر طول خواهد کشید؟ و چه تضمینی برای بازگرداندن آن وجود دارد؟
و در پایان این بحث مطرح است که طرح مسکن ملی که تا ریال آخر آن از ضعیف‌ترین افراد جامعه نقداً دریافت می‌شود و با اولین تأخیر در واریز، افراد را از دایره دریافت‌کنندگان مسکن حذف می‌کند و واریزی همین ضعیف‌ترین‌ها را تا پایان اجرای طرح مسکن مثلاً ملی به تعویق می‌اندازد، چگونه «ملی» است؟
طراحان این طرح چه دفاعی در قبال این مدل رفتار با آسیب‌پذیرترین گروه‌های اجتماعی دارند؟
اغنیا که برای خانه‌دار شدن منتظر طرح مسکن ملی نمانده و نمی‌مانند، پس این طرح قاعدتاً کمکی است برای افراد زیر متوسط و ضعیف جامعه و کسانی که احتمال خانه‌دار شدنشان بسیار اندک است. اما اگر قرار باشد این طرح نیز فاقد حمایت‌ دولت پیش برود و با همین افراد ضعیف برخورد چکشی داشته باشد،‌ اساساً ضرورت اجرای آن چیست؟
این، پرسشی است که با جواب یا بدون جواب، کلیت طرح نهضت مسکن را زیر سؤال می‌برد و زیر سؤال نگاه‌ می‌دارد."
audio/mana-ed82496dcef5645c005f.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
در این مجال میزبان حسین شیرخانی، فارغ‌التحصیل ادبیات هستیم تا برایمان راجع به نحوۀ آشنایی و مطالعه در موضوع فلسفه صحبت کند. وی از کسانی است که فلسفه را آکادمیک نخوانده ولی به‌دلیل علاقه‌ای که داشته، توانسته سال‌ها مطالعه در مباحث مختلف فلسفی داشته باشد.
شیرخانی توضیح می‌دهد که آشنایی‌اش با فلسفه از طریق گوش کردن به برنامه‌های رادیو بوده و در دوران نوجوانی، سال‌های 73 و 74، از طریق برنامه هفت‌گنبد، فلسفه غرب را از یکی از شاگردان مرحوم فردید با تفسیر جمله‌ای از هایدگر شنیده و علاقه‌مند به پیگیری از رادیو و بعد‌ها از معلم خود شده است. وی علاقه‌مند به فلسفۀ علم است و می‌گوید فلسفه علم او را حیران خود ساخته است. در‌عین‌حال معتقد است که تا بدنه و شاخه‌های اصلی فلسفه مطالعه نشود، نمی‌توان درک درست و جامعی از حوزه‌ای مثل فلسفۀ علم داشت.
حسین شیرخانی بیان می‌کند که فلسفه خواه ناخواه فرد را به هر جایی که حرف جدیدی زده می‌شود می‌کشاند و راجع به فلسفۀ تحلیلی و فلسفۀ پدیدارشناسی و فلسفۀ پست مدرنیست توضیحاتی می‌دهد که برای علاقه‌مندان به آغاز مطالعه فلسفه می‌تواند مفید باشد.
شیرخانی در پاسخ به این سؤال که شروع خواندن فلسفه از کجا و با چه موضوعی می‌تواند باشد، می‌گوید که بهتر است که با کتاب‌های ساده و گفت‌و‌گو‌محور که نقش فلسفه و جایگاه فلسفه و ارتباط فلسفه با دیگر نظام‌های فکری و حتی مسائل روزمره انسانی را توضیح می‌دهند، شروع کند. افراد زیادی آمده‌اند که دغدغه‌شان این بوده که فلسفه را همه‌فهم، همه‌پذیر و همه‌آشنا کنند و ادامه می‌دهد که کسانی چون «پل استراترن» با مجموعه کتاب‌هایی به نام «آشنایی با فیلسوفان» و «آلن دوباتن» که از دریچه‌های مختلف به موضوعات فلسفی نگاه می‌کند و یکی از مشهور‌ترین کتاب‌های او «تسلی‌بخشی‌های» فلسفه است، در این زمینه تلاش‌های مفیدی داشته‌اند. کتاب‌هایی چون «گفت‌و‌گو با فیلسوفان تحلیلی» از اندرو پایل، «تاریخ فلسفه‌ها» از راسل و کاپلستون و راتلج، کتاب «ویتگنشتاین، پوپر و ماجرای سیخ بخاری» تألیف دیوید ادموندز و جان آیدینو با ترجمه حسن کامشاد از جمله کتاب‌هایی هستند که شیرخانی معرفی کرده و خواندن آنها را برای علاقه‌مندان به مطالعه فلسفه توصیه می‌کند. برای کسانی هم که فلسفه را در قالب رمان و داستان می‌پسندند، کتاب «دنیای سوفی» اثر یوستین گردر با ترجمه حسن کامشاد می‌تواند جذاب باشد.
مهمان نواک در ادامه راجع به جوهر و تعریف آن و همچنین اهمیت شناخت جوهر اشیاء و اهمیت شناخت جوهر در زندگی توضیحاتی ارائه می‌دهد و سپس به معرفی هدف فلسفه می‌پردازد. وی توضیح می‌دهد که فلسفه شناخت ما را تسهیل می‌کند و به ما می‌گوید که قانون کلی بر هستی حاکم است یا نه؛ شیرخانی ادامه می‌دهد که تمام این مقوله‌ها، دسته‌بندی‌ها، تلاش‌ها، فرموله‌کردن‌های قضایای عقلانی، چون و چراها و گفتمان‌هایی که افراد و نظام‌های فکری در چارچوب فلسفه با هم دارند، برای چنین هدفی است که ما بتوانیم شناخت خود را تسهیل کنیم و بفهمیم که آیا می‌شود از راه بهتر و سر‌راست‌تری به شناخت دست پیدا کرد یا نه و سپس در باب معرفی شناخت نیز بیان می‌کند که شناخت یعنی ما به آنجایی برسیم که دیگر در هستی برایمان سؤالی باقی نماند. این مرحله عالی‌ترین مرحله و بالاترین مرحله دانش فلسفه است که فعلاً دسترسی به آن بنا به دلایل مختلف میسر نیست.
در ادامه حسین شیرخانی در باب اینکه اول تخم‌مرغ بوده یا مرغ، از دیدگاه فلسفه صحبت‌هایی می‌کند و راجع به اهمیت و جایگاه این بحث در باب عقل توضیحاتی ارائه می‌دهد. مهمان نواک در نهایت این بحث اضافه می‌کند که فلسفه با اصلاح و بهبود و تکمیل روش‌های علمی به ما کمک می‌کند تا سرمنشأ جهان را بشناسیم و ببینیم که آیا اول مرغ بوده یا تخم‌مرغ.
حسین شیرخانی در پایان این بحث ابراز امیدواری می‌کند که نقطه شروع مناسبی برای علاقه‌مندان به شروع مطالعه فلسفه رقم خورده باشد و این شروع، پایانی بر فلسفه و فلسفه‌ورزی نباشد. وی تأکید می‌کند که فلسفه‌دانی بیهوده نیست و حتی برای زندگی روزمره نیز فواید بسیار دارد و ادامه می‌دهد که اگر به طریق فلسفی فکر کنید، حتی ممکن است از پرداختن به نزاع‌های فردی کوچک هم خودداری کنید؛ زیرا فلسفه بخشی از خرد را در بطن خود دارد و انتخاب هر راهی برای پایان دادن به هر نزاعی چون استفاده از روش درست و عقلانی را در پی دارد؛ لاجرم پختگی از طرف فلسفه ره‌آورد آن انتخاب خواهد بود که باید با افراد مرحله به مرحله برخورد کرد.
کتاب‌هایی که نامی از آنها در این گفت‌وگو برده شده، از طریق کارشناسان نابینای مستقر در نهاد کتابخانه‌های عمومی در دسترس علاقه‌مندان خواهد بود. همچنین می‌توانید گفت‌وگوی صوتی نسل مانا با حسین شیرخانی را که از‌قضا بسیار هم شنیدنی از کار در آمده، ذیل همین نوشته در وبسایت ماهنامه نسل مانا یا در کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید."
audio/mana-1f210287c2ad99005fa6.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
در این مجال میزبان حسین شیرخانی، فارغ‌التحصیل ادبیات هستیم تا برایمان راجع به نحوۀ آشنایی و مطالعه در موضوع فلسفه صحبت کند. وی از کسانی است که فلسفه را آکادمیک نخوانده ولی به‌دلیل علاقه‌ای که داشته، توانسته سال‌ها مطالعه در مباحث مختلف فلسفی داشته باشد.
شیرخانی توضیح می‌دهد که آشنایی‌اش با فلسفه از طریق گوش کردن به برنامه‌های رادیو بوده و در دوران نوجوانی، سال‌های 73 و 74، از طریق برنامه هفت‌گنبد، فلسفه غرب را از یکی از شاگردان مرحوم فردید با تفسیر جمله‌ای از هایدگر شنیده و علاقه‌مند به پیگیری از رادیو و بعد‌ها از معلم خود شده است. وی علاقه‌مند به فلسفۀ علم است و می‌گوید فلسفه علم او را حیران خود ساخته است. در‌عین‌حال معتقد است که تا بدنه و شاخه‌های اصلی فلسفه مطالعه نشود، نمی‌توان درک درست و جامعی از حوزه‌ای مثل فلسفۀ علم داشت.
حسین شیرخانی بیان می‌کند که فلسفه خواه ناخواه فرد را به هر جایی که حرف جدیدی زده می‌شود می‌کشاند و راجع به فلسفۀ تحلیلی و فلسفۀ پدیدارشناسی و فلسفۀ پست مدرنیست توضیحاتی می‌دهد که برای علاقه‌مندان به آغاز مطالعه فلسفه می‌تواند مفید باشد.
شیرخانی در پاسخ به این سؤال که شروع خواندن فلسفه از کجا و با چه موضوعی می‌تواند باشد، می‌گوید که بهتر است که با کتاب‌های ساده و گفت‌و‌گو‌محور که نقش فلسفه و جایگاه فلسفه و ارتباط فلسفه با دیگر نظام‌های فکری و حتی مسائل روزمره انسانی را توضیح می‌دهند، شروع کند. افراد زیادی آمده‌اند که دغدغه‌شان این بوده که فلسفه را همه‌فهم، همه‌پذیر و همه‌آشنا کنند و ادامه می‌دهد که کسانی چون «پل استراترن» با مجموعه کتاب‌هایی به نام «آشنایی با فیلسوفان» و «آلن دوباتن» که از دریچه‌های مختلف به موضوعات فلسفی نگاه می‌کند و یکی از مشهور‌ترین کتاب‌های او «تسلی‌بخشی‌های» فلسفه است، در این زمینه تلاش‌های مفیدی داشته‌اند. کتاب‌هایی چون «گفت‌و‌گو با فیلسوفان تحلیلی» از اندرو پایل، «تاریخ فلسفه‌ها» از راسل و کاپلستون و راتلج، کتاب «ویتگنشتاین، پوپر و ماجرای سیخ بخاری» تألیف دیوید ادموندز و جان آیدینو با ترجمه حسن کامشاد از جمله کتاب‌هایی هستند که شیرخانی معرفی کرده و خواندن آنها را برای علاقه‌مندان به مطالعه فلسفه توصیه می‌کند. برای کسانی هم که فلسفه را در قالب رمان و داستان می‌پسندند، کتاب «دنیای سوفی» اثر یوستین گردر با ترجمه حسن کامشاد می‌تواند جذاب باشد.
مهمان نواک در ادامه راجع به جوهر و تعریف آن و همچنین اهمیت شناخت جوهر اشیاء و اهمیت شناخت جوهر در زندگی توضیحاتی ارائه می‌دهد و سپس به معرفی هدف فلسفه می‌پردازد. وی توضیح می‌دهد که فلسفه شناخت ما را تسهیل می‌کند و به ما می‌گوید که قانون کلی بر هستی حاکم است یا نه؛ شیرخانی ادامه می‌دهد که تمام این مقوله‌ها، دسته‌بندی‌ها، تلاش‌ها، فرموله‌کردن‌های قضایای عقلانی، چون و چراها و گفتمان‌هایی که افراد و نظام‌های فکری در چارچوب فلسفه با هم دارند، برای چنین هدفی است که ما بتوانیم شناخت خود را تسهیل کنیم و بفهمیم که آیا می‌شود از راه بهتر و سر‌راست‌تری به شناخت دست پیدا کرد یا نه و سپس در باب معرفی شناخت نیز بیان می‌کند که شناخت یعنی ما به آنجایی برسیم که دیگر در هستی برایمان سؤالی باقی نماند. این مرحله عالی‌ترین مرحله و بالاترین مرحله دانش فلسفه است که فعلاً دسترسی به آن بنا به دلایل مختلف میسر نیست.
در ادامه حسین شیرخانی در باب اینکه اول تخم‌مرغ بوده یا مرغ، از دیدگاه فلسفه صحبت‌هایی می‌کند و راجع به اهمیت و جایگاه این بحث در باب عقل توضیحاتی ارائه می‌دهد. مهمان نواک در نهایت این بحث اضافه می‌کند که فلسفه با اصلاح و بهبود و تکمیل روش‌های علمی به ما کمک می‌کند تا سرمنشأ جهان را بشناسیم و ببینیم که آیا اول مرغ بوده یا تخم‌مرغ.
حسین شیرخانی در پایان این بحث ابراز امیدواری می‌کند که نقطه شروع مناسبی برای علاقه‌مندان به شروع مطالعه فلسفه رقم خورده باشد و این شروع، پایانی بر فلسفه و فلسفه‌ورزی نباشد. وی تأکید می‌کند که فلسفه‌دانی بیهوده نیست و حتی برای زندگی روزمره نیز فواید بسیار دارد و ادامه می‌دهد که اگر به طریق فلسفی فکر کنید، حتی ممکن است از پرداختن به نزاع‌های فردی کوچک هم خودداری کنید؛ زیرا فلسفه بخشی از خرد را در بطن خود دارد و انتخاب هر راهی برای پایان دادن به هر نزاعی چون استفاده از روش درست و عقلانی را در پی دارد؛ لاجرم پختگی از طرف فلسفه ره‌آورد آن انتخاب خواهد بود که باید با افراد مرحله به مرحله برخورد کرد.
کتاب‌هایی که نامی از آنها در این گفت‌وگو برده شده، از طریق کارشناسان نابینای مستقر در نهاد کتابخانه‌های عمومی در دسترس علاقه‌مندان خواهد بود. همچنین می‌توانید گفت‌وگوی صوتی نسل مانا با حسین شیرخانی را که از‌قضا بسیار هم شنیدنی از کار در آمده، ذیل همین نوشته در وبسایت ماهنامه نسل مانا یا در کانال‌های ما در شبکه‌های اجتماعی دریافت کنید و بشنوید."
audio/mana-0daef2c903ba67f4a3f6.mp3,"اطلاع‌رسانی: گلایه‌نامه و یک نامه
به نام خداوند علم و هنر
ما ز یاران چشم یاری داشتیم
باز هم سخن از مرکز فرهنگی نابینایان (رودکی) است که قریب به یک دهه است موضوع بحث بوده و مشکلاتش همچنان لاینحل باقی مانده است. همانگونه که مستحضرید، ما هر یک به گونه‌ای از روشنی‌خانه این نهاد منحصر‌به‌فرد بیرون آمده‌ایم؛ خانه‌ای که هم‌اکنون پایه‌هایش سست و ستون‌هایش لرزان است و گر به خود نیاییم و نجنبیم بر سر همگی ما آوار می‌شود و حاصل نیم قرن تلاش فرهنگی به باد فنا خواهد رفت.
در سال ۹۴ که رودکی از سوی مرکز نیکوکاری ریحانه به بهزیستی بازگردانده شد، طرح‌های مختلفی از سوی انجمن‌های نابینایی مبنی بر دولتی ماندن یا خصوصی شدن آن روی میز سازمان بهزیستی قرار گرفت که به دلایل گوناگون، هیچ‌یک نتیجه‌ای در بر نداشت. در آذرماه ۱۴۰۰ ما به اتفاق گروهی از دوستان نابینا بر آن شدیم تا موضوع رودکی را پیگیرانه دنبال کنیم؛ پس، نامه‌ای مبنی بر احیای تشکیلات استخدامی رودکی، قرار گرفتن منابع مطالعاتی آن بر روی سایت و همچنین برگزاری کلاس‌های آموزشی و توانبخشی را تنظیم و جهت جلب حمایت و پشتیبانی دلسوزان و فرهیختگان آسیب‌دیدگان بینایی بر روی سایت کارزار بارگذاری نمودیم که شوربختانه حمایت چندانی از این نامه به عمل نیامد؛ یعنی «خود غلط بود آنچه می‌پنداشتیم». به هر تقدیر، درخواست مزبور را برای ریاست سازمان بهزیستی نیز ارسال نمودیم و وقت ملاقات خواستیم که متأسفانه ما را نپذیرفتند و پس از کش و قوس‌های فراوان که با رؤسای دفاتر این حضرات داشتیم، مطالبات ما مبنای جلسه‌ای قرار گرفت که با آقای رامین رضایی، از مدیران توانبخشی، برگزار شد که نتایج عملی و ملموسی در پی نداشت. لذا مکتوب مفصل دیگری مبنی بر درخواست احیای تشکیلات مرکز رودکی تهیه و برای ریاست سازمان بهزیستی، دفتر ریاست جمهوری، سازمان امور استخدامی و اداری و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس ارسال نمودیم و پس از تماس‌های متعدد و پیگیری‌ها و دوندگی‌های فراوان، پس از نُه ماه، در جلسۀ هم‌اندیشی که به ابتکار مدیر مرکز رودکی در هشت اسفند ۱۴۰۱ تشکیل شد، اعلام گردید که به تازگی سازمان بهزیستی با احیای تشکیلات رودکی موافقت نموده و در باب این موضوع در حال مکاتبه با سازمان برنامه و بودجه است. همچنین کلاس‌های آموزشی نیز من‌بعد در مرکز برگزار می‌شود.
ملاحظه می‌فرمایید که هنوز هیچ چیز مشخص نیست و پس از این مدت طولانی تازه بهزیستی موافقتش را اعلام نموده است و همچنان در ابهام به سر می‌بریم و کما فی‌السابق، تشکیلات اداری و استخدامی و تخصیص بودجه برای رودکی در حال بلاتکلیفی است و این نهاد ملی در حال احتضار به سر می‌برد. لذا اینجانب از همه دغدغه‌مندان فرهنگی معلولان بینایی که دل در گرو کتاب و کتابخوانی دارند و همچنین پرسنل مرکز که در سال‌های اخیر با همۀ کمبود‌ها و موانع پیش‌آمده با کار و فعالیت مضاعف خود موجودیت مرکز را حفظ نمودند که جای قدرشناسی نیز دارد، مصرانه می‌خواهم تا دست در دست یکدیگر دهیم، بر پایه نامه سرگشاده‌ای که در پی می‌آید، احیای ردیف استخدامی و تخصیص بودجه برای مرکز رودکی را در دستور کار و مطالبات قانونمندانه خویش قرار دهیم تا مرکز رودکی از بلاتکلیفی رهایی یابد. برای هماهنگی بیشتر در این باب، با دفتر نسل مانا تماس حاصل فرمایید.
بسمه تعالی
حضور ارجمند جناب آقای دکتر لطیفی، ریاست محترم سازمان امور اداری و استخدامی و معاونت رئیس جمهور
با سلام
احتراماً به استحضار می‌رساند قریب نیم قرن است که مجتمع خدمات بهزیستی نابینایان رودکی از مهمترین مراکز تولید کتب گویا و بریل برای افراد نابینا بوده و در ارتقای حیات علمی-فرهنگی این قشر نقش بسیار مؤثر و بسزایی داشته است؛ اما متأسفانه چند سالیست که فعالیت مرکز بسیار کمرنگ شده، کارمندان آن که بالغ بر شصت نفر بودند به کمتر از یک‌سوم تقلیل و در نتیجه تولید کتب به شکل چشمگیری کاهش یافته و مرکز در حال بلاتکلیفی به سر می‌برد.
لذا جهت روشن شدن هرچه بیشتر این امر، تاریخچه برون‌سپاری و بازگشت ناقص مرکز رودکی به دامان دولت را ذیلاً ذکر می‌نماییم:
در سال 87 در اثر تصمیمات غیر‌کارشناسی برخی از مدیران بهزیستی، مرکز فرهنگی مادرتخصصی و منحصر‌به‌فرد رودکی بی آنکه در لیست هیئت واگذاری خصوصی‌سازی قرار گیرد، بدون طی تشریفات قانون مناقصه به بخش خصوصی یعنی مؤسسه نیکوکاری ریحانه که هیچ دانش و تخصصی در تولید کتب برای نابینایان نداشته واگذار گردید.
در اوایل دهه نود که بهزیستی پست‌های پرسنلی خود را بازتعریف می‌نمود، رودکی را در چارت جدید خود حذف کرد و با این کار این مرکز عملاً همۀ پست‌های خود را از دست داده و در حال حاضر پرسنل موجود همگی با پست‌های ستاره‌دار مشغول کارند و این موضوع باعث شد تا در پایان سال 94 که مؤسسه ریحانه، رودکی را به بهزیستی بازگرداند، سازمان بهزیستی نتوانست برای رودکی بودجه و نیروی پرسنلی اختصاص دهد؛ زیرا امکان گنجاندن هزینه‌های رودکی در بودجۀ رسمی بهزیستی وجود ندارد و در‌نتیجه مرکز در حال بلاتکلیفی به سر می‌برد.
برخی همچنان بر این باورند که مرکز رودکی باید برون‌سپاری شود؛ لکن ما عمیقاً معتقدیم که ضمن ضرورت بهره‌برداری از حداکثر ظرفیت‌های مشارکت‌های مردمی و خیرین، این مرکز به دلایل زیر باید زیر نظر مستقیم دولت اداره شود:
1- از‌آنجا‌که مجتمع فرهنگی رودکی یک نهاد مادرتخصصی و در حد و مرتبه کتابخانه ملی برای نابینایان است، ضروریست مدیریت راهبردی آن نیز همچون کتابخانه ملی در خیابان میرداماد زیر نظر مستقیم دولت صورت پذیرد تا از لطمات فرهنگی به جامعه هدف جلوگیری به عمل آید؛ زیرا نشر فرهنگ آن هم در بعد وسیع آن از وظایف حاکمیتی‌ست که مقامات بالای نظام نیز به آن تأکید فرموده‌اند.
اگر کتابخانه ملی به دلیل وجود مکتوبات نفیس و ارزنده در آن نباید خصوصی شود که قطعاً چنین است، کتاب‌های به خط بریل که از حساسیت و ظرافت خاصی برخوردار است، شامل همین حکم می‌گردد.
2- در بسیاری از نقاط جهان مراکز تولید کتب بریل برای افراد نابینا دولتی‌ست و از کمک‌های بخش خصوصی نیز منتفع می‌گردند. مانند کتابخانه‌های کنگره آمریکا و RNID در انگلستان.
3- تجربه نشان داده است که اداره مرکز رودکی توسط بخش خصوصی به دلیل نداشتن نفع مادی و مقرون‌به‌صرفه نبودن به لحاظ اقتصادی، نتایج مثبتی نداشته است؛ زیرا افراد نابینا که عمدتاً از دهک‌های پایین جامعه هستند، به هیچ وجه قادر به خرید محصولات فرهنگی تولیدی مرکز نخواهند بود و کمک‌های افراد خیر نیز ثبات و دوام نخواهد داشت.
لذا استدعا دارد اقدامات مقتضی را مبذول فرموده تا چارت سازمانی مرکز احیا و ردیف بودجه مختص به آن در سازمان امور استخدامی لحاظ گردیده تا مرکز از این بلاتکلیفی درآمده و زیر نظر ستاد مرکزی سازمان بهزیستی کشور بر کار خود ادامه دهد.
ضمناً به منظور ادای توضیحات کامل‌تر، خواهان ملاقاتی حضوری می‌باشیم.
لازم به ذکرست که مراتب فوق بارها به عرض مقامات سازمان بهزیستی رسانده شده که آخرین بار در نامه شماره 800-1400-15-11-91 به تاریخ 13/10/1400 بوده است.
با سپاس بسیار و امیدوار به عمل."
audio/mana-8773b27be84e3061e15b.mp3,"قدر زر زرگر شناسد
آقای موشکاف
شنیدیم بیل گیتس و دوستانش یک چیزی اختراع کرده‌اند به نام هوش مصنوعی که بسیار به آدم‌ها در همه‌جا کمک می‌کند؛ ازجمله مسائل مربوط به نابینایان. راستش کلی از این موضوع ناراحت شدیم و حالمان گرفته شد؛ آخر تا کجا می‌خواهند قدر ما را ندانند. ما با این هوش سرشار طبیعی، کنار گذاشته شده‌ایم و تلاش‌های شبانه‌روزی‌مان نادیده گرفته شده؛ آن وقت می‌خواهند هوش مصنوعی برایشان کاری بکند. مگر گل مصنوعی چه دردی از ما دوا کرد که حالا هوشش بتواند کاری بکند! کاش کمی بی‌وجدان بودیم و این جامعه معلولیت را فقط یک روز به حال خودش رها می‌کردیم تا بدانند هوش طبیعی موشکاف چقدر با هوش مصنوعی بیل گیتس فرق دارد.
باری، از ‌آنجا ‌که ما بسیار انسان رقیق‌القلبی هستیم و دلمان نمی‌آید فرزندانمان را به حال خودشان رها کنیم، گفتیم برویم یک سری به این هوش مصنوعی بزنیم ببینیم چه اطلاعاتی دارد تا اگر چیزی کم و کسری دارد، کمکش کنیم راه را اشتباه نرود. این شد که رفتیم و با جناب هوش مصنوعی گفت‌و‌گویی مفصل کردیم:
ما: آقا میگن شما خیلی چیزا حالیته. میشه بفرمایی الآن مشکلات این نابیناهای بدبخت رو چطور میشه حل کرد؟
هوش: اولاً، سلام یادت ندادن؟ ثانیاً، درست حرف بزن. تو خودتو کنشگر معلولان میدونی. این چه طرز حرف زدنه؟ ثالثاً، نابیناها که بدبخت نیستن؛ خیلی هم خوشبختن. خونه که مفتکی گرفتن، تحصیلشون که رایگانه، بلیط هواپیما و قطارم که نصف قیمته، معابر شهری هم براشون مناسب‌سازی شده، تازه فیلم‌های تلویزیون و سینما هم براشون توصیف داره، کلی بازیگر و سلبریتی و اینا هم که پیگیر احقاق حقوق‌شون هستن، به اندازه حداقل دست‌مزدم که دارن مستمری میگیرن؛ خداوکیلی دیگه چی میخواید؟
ما در کمال تعجب: اینا رو از کجا میدونی تو؟ نکنه کارمند اداره فخیمه هستی؟
هوش: اداره فخیمه چه ربطی به نابینایان داره استاد! اون که کارش چیز دیگه‌ایه. اینارم من از تو اینترنت درآوردم. چه قانون توپی دارید برای معلول‌ها! آدم دلش می‌خواد معلول بشه بیاد تو کشور شما زندگی کنه. فقط خیلی گیج شدم؛ نمیدونم چرا تو سایت‌های بی‌ربط راجع به شماها می‌نویسن. البته اینو تو همۀ سایتای ایرانی می‌بینم هان. مثلاً دیروز رفتم راجع به کیفیت یه سری کالا از سایت سازمان استاندارد اطلاعات جمع کنم، دیدم تو سایت‌شون درباره خودفروختگی عربستان چیزمیز نوشتن! البته فکر کنم سایتشون هک شده بود؛ چون دو دقیقه بعد اونو برداشتن و کلی ازش تعریف کردن.
ما: نه هوشی جان. همین‌طوریه. اطلاعات ما رو هم بهتره از سایت سازمان فخیمه و انجمن‌های نابینایان جست‌وجو کنی.
هوش: موشکاف، جان اموا‌تت ما رو به سخره نگیر. مگه این سازمان فخیمه شرکت برگزاری ضیافت نیست؟ تا جایی که من میبینم، بالا تا پایین سایتشون راجع به برگزاری فلان ضیافت با کیفیت عالی در فلان‌جا نوشته. البته مثل اینکه یه شاخه اقتصادی هم داره که کارش مهار تورمه. فکر کنم فعالیت سیاسی هم داره. عه عه عه، صبر کن ببینم؛ ظاهراً شاخه مذهبی و نظامی هم داره. یا خدا! تو اینم راجع به عربستان نوشته! این دیگه چیه؟ داستان این عربستان چیه!
ما: می‌گفتن تو خیلی باهوشی و میری ته همه چیزو درمیاری. اینطوری باهوشی؟! فخیمه رو ولش کن؛ برو سراغ انجمن‌ها. احتمالاً اونجا اطلاعات بهتری می‌تونی دربیاری.
هوش: والا این انجمن‌هاتونم دست‌کمی از اون فخیمه ندارن. یه عده‌شون نوشتن کار سیاسی مذهبی نمی‌کنیم؛ بالا تا پایین سایتشون سیاسی مذهبیه؛ اون یکی گفته ما ماهیگیری یاد میدیم؛ تنها کاری که کرده توزیع سبد غذایی بوده! ماشالا دو تا شبکه هم دارید یکی از یکی تعطیل‌تر. هیچ انجمنی هم انتخابات درست‌درمون برگزار نکرده. انگار دموکراسی تو کشور شما فقط رو کاغذ قشنگ نوشته میشه. همه‌شونم سازمان فخیمه و اون ‌یکی انجمن‌ها رو فحش میدن و خودشونو منجی عالم بشریت میدونن. ماشالا شفافیت مالی‌شونم که مثل بِتُن‌آرمست. ما که سر در نیاوردیم!
ما: نه؛ خوشمان آمد. انگار یه چیزایی بلدی. اونا رو ولش کن. برو سراغ خود نابینایان. این روزا دیگه ماشالا هر نابینایی برای خودش یلی شده و یه صفحه مجازی زده و داره کار فرهنگی می‌کنه. ببین از اون تو چی میتونی دربیاری.
هوش: بذار یه چرخی بزنم ببینم چی میتونم پیدا کنم. یا ابوالهول! اینا چرا این‌طوری هستن! چرا هیچ نابینایی خودشو نابینا نمی‌دونه! خیلی جالبه. نابینایان هم سازمان فخیمه رو فحش میدن، هم انجمن‌ها رو و هم سایر نابیناها رو! چرا همه دارن بقیه رو متهم به مشکلات روانی اجتماعی سیاسی فرهنگی هنری مذهبی اخلاقی میکنن. خدا بخواد یه استاندارد واحد هم که ندارید. یکی میگه خط بریل خوبه، اون یکی میگه خط بریل رو بریزید سطل آشغال؛ یکی میگه مناسب‌سازی باید اینطوری باشه، اون یکی میگه نه اون غلطه باید اینطوری که من میگم باشه. اوه اینجا رو! یکی رفته یه نامه نوشته و از پانصد نفر امضا جمع کرده که اگه دولت فلان دستگاه رو برای ما نابینایان نخره همه‌مون بدبخت می‌شیم؛ یکی دیگه رفته از همون پانصد نفر امضا گرفته که اگه اون دستگاه رو بخرید ما خودمونو آتیش می‌زنیم. وای اینجا رو ببین! یکی گفته اگه خزانه رو واگذار کنید به بخش خصوصی، به جامعه نابینایان خیانت کردید، بعد خودش رفته درخواست داده خزانه رو به خودش بدن. به خدا دارم منفجر میشم از این همه اطلاعات ضد و نقیض. مگه خزانه مال بانک مرکزی نیست! چطور میشه واگذارش کنی به بخش خصوصی!
ما: والا چه عرض کنیم. اگرچه از فخیمه و انجمن‌ها چیزی درنمیاد؛ ولی حُسنش اینه که مردم ما رو خیلی قبول دارن.
هوش: بذار یه چرخی بزنم ببینم راست میگی یا باز داری حرف مفت میزنی! به به، چه گل و بلبل. بابا شما خیلی کارتون درسته هان. چه چیزایی بلدید. چقدر ملت روتون حساب می‌کنن هان! چقدر حلوا حلواتون کردن. فقط نمی‌فهمم اینقدر قبولتون دارن، چرا کار بهتون نمیدن! ای بابا! زنم که بهتون نمیدن! خب ظاهراً تو هیچ جا هم راه‌تون نمیدن. تو هیچ برنامه‌ای هم دخالت‌تون نمیدن. تو مجلس هم که حق ندارید برید. یعنی چی؟ اینا چی‌ان؟ من نمی‌فهمم. خداوکیلی همه اینا تو یه کشور هستش یا دو تا کشور مجزاست؟
ما مسرور و شادمان: آره دیگه هوشی جان. کار تو این وضعیت الکی نیست که. هزار‌و‌یک تا بالا و پایین داره. ما موهامونو تو آسیاب سفید نکردیم. خون دلها خورده‌ایم برای اینکه کار به اینجا برسه. کم الکیه مگه! فکر کردی با چهار تا جست‌و‌جو میشه کاری کرد؟ نه داداش، گاو نر می‌خواهد و مرد کهن. اگه من نباشم که جامعه نابینایی تو ایران به قهقرا رفته.
هوش: خداوکیلی تو یکی حرف نزن که نامه اعمالتو کامل دارم. جز حرف مفت زدن کار دیگه‌ای هم کردی؟ البته قبول دارم گاو نر هستی ولی دیگه ندیده بودیم کسی به گاو بودنش افتخار کنه! تو نه‌تنها گاو تشریف داری؛ بلکه … هم هستی.
ما: خیلی خب حالا، مودب باش. کم کولی بازی دربیار. فعلاً بیا با هم دوست باشیم ببینیم چطور می‌تونیم به این نابیناهای بدبخت کمک کنیم.
هوش: بابا رو که رو نیست؛ سنگ پای قزوینه! راستی موشکاف جان یه سؤال. مگه قزوین پا داره؟"
audio/mana-4ef0c1c6fb7545cb94c9.mp3,"پاسخ‌های معاونت امور توانبخشی سازمان بهزیستی به سؤالات ماهنامه نسل مانا
امیر سرمدی
پس از ماه‌ها بلاتکلیفی در رأس یکی از مهمترین معاونت‌های سازمان بهزیستی (معاونت امور توانبخشی)، سرانجام بیست‌و‌ششم دیماه سال جاری بود که با حکم علی‌محمد قادری، رئیس بهزیستی کشور، فاطمه عباسی به سمت معاون توانبخشی بهزیستی کشور منصوب شد. به جهت اهمیت خدمات زیر نظر این معاونت، ماهنامه نسل مانا از بهمن‌ماه پیگیر یک مصاحبه اختصاصی به‌صورت حضوری با معاونت توانبخشی کشور بود. پس از پیگیری‌های فراوان، امکان مصاحبه حضوری از طرف بهزیستی میسر نشد و مقرر شد سؤالات نشریه نسل مانا برای معاونت توانبخشی ارسال شود و پاسخ مکتوب به آنها از طرف دفتر توانبخشی برای تحریریه نسل مانا ارسال شود. آنچه در ادامه می‌خوانید، خلاصه‌ای از پاسخ‌های ارسالی معاونت توانبخشی است که به جهت محدودیت‌های چاپ در نسخه بریل، مشروح این گزارش را در وبسایت نسل مانا به نشانی naslemana.com می‌توانید دنبال کنید. پس از پاسخ‌های ارسالی، نکاتی چند جهت تنویر افکار عمومی ذکر خواهد شد.
سؤال 1- فعالیت‌های معاونت توانبخشی و خدمات دفاتر زیر نظر این معاونت را تشریح کنید.
پاسخ: معاونت امور توانبخشی یکی از معاونت‌های تخصصی سازمان بهزیستی محسوب می‌شود که دارای سه دفتر تخصصی شامل: دفتر امور توانبخشی روزانه و توانپزشکی، دفتر توانمندسازی معلولین و دفتر امور مراکز توانبخشی مراقبتی است و هر دفتر مأموریت‌های خاص خود را دارد.
سؤال 2- با توجه به افول مراکز توانبخشی ویژه نابینایان در کشور، چه برنامه‌هایی برای توسعه و تقویت این مراکز دارید؟
پاسخ: دفتر امور توانبخشی روزانه و توانپزشکی برای ارائه خدمات آموزشی و توانبخشی به توانخواهان کم‌بینا و نابینا، نسبت به راه‌اندازی مراکز روزانه آموزشی توانبخشی، با همکاری بخش غیر‌دولتی اقدام کرده است. هدف از تأسیس این مراکز، رساندن گروه هدف به حداكثر سطح استقلال فردی است. در این طیف از مراکز، غالباً تجهیزات کامل توانبخشی موجود است و فضا برای دسترسی گروه هدف به خدمات مختلف مناسب‌سازی شده است. سازمان بهزیستی به‌صورت مستمر نسبت به نظارت بر فضا، کارکنان و خدمات مراکز با استفاده از چک‌لیست‌های ارزشیابی اقدام و بر اساس درجه ارزشیابی مراکز بابت هر فرد خدمت‌گیرنده، به مراکز فوق، یارانه پرداخت می‌کند و بخشی از هزینه‌ها را نیز خانواده‌ها تقبل می‌کنند؛ اما با ایجاد مراکز مهارت‌آموزی، استانداردسازی آموزشی مهارت‌های حرفه‌ای ویژه نابینایان، نرم‌افزارهای گویا و نشر کتاب صوتی، می‌توان از افول مراکز توانبخشی ویژه نابینایان جلوگیری کرد.
سؤال 3- تأخیر دو ترمی در پرداخت شهریه‌های دانشگاه آزاد موجب گلایه‌مندی دانشجویان نابینا و ایجاد مشکلات جدی برای آنها شده است. آیا برنامه‌ای برای عقد تفاهم‌نامه جدید با دانشگاه آزاد به روال سابق وجود دارد که بهزیستی با دانشگاه آزاد طرف حساب بود؟
پاسخ: با توجه به اینکه در حال حاضر شهریه‌های دانشجویی به حساب دانشجو واریز می‌شود و فرآیند پرداخت مستلزم بارگذاری مستندات مربوط در سامانه دانشجویی و بررسی و تأیید استانی است، گاهی اوقات به دلیل عدم بارگذاری صحیح مستندات توسط دانشجو، فرآیند بررسی و تأیید نهایی دچار تأخیر می‌شود. موضوع عقد تفاهم‌نامه با دانشگاه آزاد، نیاز به بررسی کارشناسی دارد.
سؤال 4- با توجه به رشد روز‌افزون قیمت تجهیزات کمک‌توانبخشی، چه برنامه‌هایی برای تأمین و توزیع تجهیزات ویژه معلولان خاصه نابینایان، در کشور دارید؟ با توجه به اینکه بودجه بهزیستی در این زمینه بسیار محدود است و اعضای جامعه هدف توان خرید تجهیزات با تکنولوژی‌های روز دنیا را ندارند، چگونه می‌خواهید با این چالش جدی مقابله کنید؟
پاسخ: با توجه به بررسی کارشناسی و پیش‌بینی افزایش قیمت‌ها، این دفتر نیز سرانه تجهیزات کمک‌توانبخشی را به میزان 100درصد افزایش داده است و امیدواریم با اختصاص اعتبار خواسته‌شده، بتوانیم این بحران را پشت‌سر بگذاریم. در تأمین اعتبارات وسایل کمک‌توانبخشی، هر یک از انواع معلولیت‌ها سهمیه جداگانه‌ای دارند که متناسب با درصد جمعیت کل افراد دارای معلولیت است. با توجه به ارز‌بر بودن تجهیزات با تکنولوژی‌های روز دنیا، سازمان بهزیستی امیدوار است با تکیه بر دانش ملی و استفاده از توان شرکت‌های دانش‌بنیان، بتوان برخی از این اقلام را در داخل کشور تولید کرد و با مذاکره با برخی از بانک‌ها، بتوان تسهیلات لازم را برای شرکت‌های دانش‌بنیان و همچنین کاربران نیازمند به تجهیزات های‌تک فراهم کرد.
سؤال 5- با توجه به تأسیس یک شبکه ملی برای نابینایان توسط بهزیستی از سال 99 تاکنون، چه برنامه‌ای برای حمایت از این شبکه دارید؟ چه امکاناتی را می‌توانید در اختیار این مجموعه قرار دهید؟
پاسخ: شبکه‌های ملی افراد دارای معلولیت بر اساس قانون حمایت از معلولان و با هدف مشارکت فعالانه این شبکه‌ها در حوزه تصمیم‌سازی و اجرای برنامه‌های مرتبط با افراد معلول تأسیس شده است. سازمان بهزیستی کشور با درک اهمیت استفاده از نخبگان نابینا و کم‌بینا در قالب شبکه ملی تشکل‌های افراد دارای معلولیت بینایی، همواره در تلاش است تا در تمامی برنامه‌ها و اقدامات خود به‌ویژه در تدوین و اجرای برنامه‌های توانمندسازی، توانبخشی مبتنی بر جامعه و دسترس‌پذیری و فراگیرسازی امکانات، زمینه حضور و مشارکت فعالانه شبکه‌های نابینایان و انجمن‌های زیر‌مجموعه آن را در این برنامه‌ها فراهم کند. چنانکه تاکنون نشست‌های متعددی با حضور نمایندگان این شبکه و انجمن‌های زیرمجموعه آن جهت رایزنی پیرامون مسائل مختلف تشکیل شده است.
سؤال 6- با توجه به افزایش هزینه‌ها، بودجه پیش‌بینی‌شده برای مراکز نگهداری به چه میزان قرار است افزایش یابد؟
پاسخ: افزایش بر اساس مصوبه دولت است؛ اما به دلیل محدودیت اعتبارات، مابه‌التفاوت هفت ماه این مراکز پرداخت نشده است.
سؤال 7- یکی از سؤالات مخاطبان نسل مانا، میزان پرداخت مستمری‌ها برای سال 1402 است. مستمری خانوارهای مختلف افراد دارای معلولیت چه میزان قرار است افزایش یابد؟ آیا پشت‌نوبتی‌ها برای سال آینده در صف پرداخت مستمری قرار می‌گیرند؟
پاسخ: در لایحه بودجه سال 1402 درخواست سازمان در ارتباط با پرداخت مستمری‌ها، متناسب با میزان تورم و سطح رفاه مددجویان پیشنهاد شده است؛ اما درنهایت تصمیم‌گیری بر اساس میزان تخصیص اعتبار و مصوبه هیئت دولت خواهد بود. 96هزار نفر از افراد پشت‌نوبت مستقر در دهک‌های درآمدی پایین، در بهمن و اسفند‌ماه سال جاری تحت پوشش مستمری قرار گرفته‌اند و در صورت تخصیص اعتبارات لازم، تمام پشت‌نوبتی‌های مستمری برای سال آینده در صف پرداخت قرار خواهند گرفت.
سؤال 8- رویکرد شما در ارتباط با سازمان‌های مردم‌نهاد و همکاری آنها با بخش‌های مختلف بهزیستی چگونه است؟ با چه سازوکاری می‌خواهید از ظرفیت‌های آنها استفاده کنید؟
پاسخ: در حال حاضر بسیاری از اندیشمندان و نخبگان نابینا و کم‌بینا در قلمرو سازمان‌های مردمی به عنوان بازوهای اجرایی سازمان بهزیستی عمل می‌کنند و در بسیاری از زمینه‌ها توانسته‌اند به تعامل هرچه بهتر این سازمان و سایر دستگاه‌های اجرایی کمک نمایند. به‌طور‌کلی تعامل سازمان بهزیستی با انجمن‌های مذکور در سه بعد شکل گرفته است.
الف- مشارکت در تصمیمات، تدوین و اجرای برنامه‌هایی که طی نشست‌های مشترک و اخذ نظرات کارشناسان صورت می‌گیرد؛
ب- کمک به تعاملات بین‌بخشی سازمان با سایر دستگاه‌های اجرایی که در این بخش انجمن‌ها با عنوان نماینده مشترک سازمان و جامعه هدف با دستگاه‌ها رایزنی می‌کنند؛
ج – اتخاذ نقش نظارتی این انجمن‌ها با رصد برنامه‌های سازمان و سایر دستگاه‌ها. انجمن‌ها نظرات و پیشنهادات خود را به دفاتر تخصصی و کمیته هماهنگی و نظارت بر اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان منعکس می‌کنند.
سؤال 9- تاکنون چه اقداماتی را برای رفع تبعیض عدم اعطای پلاک ویژه به نابینایان انجام داده‌اید و سازمان در زمینه ایاب و ذهاب مددجویان چه برنامه‌ای دارد؟
پاسخ: بهزیستی همواره بر این نکته تأکید کرده است که تمامی افراد واجد شرایط که به نحوی از مشارکت فعالانه در جامعه بهره‌مند هستند، بتوانند از این امتیاز استفاده کنند؛ لیکن بر اساس دستور‌العمل معاونت فراجا، تنها افراد دارای معلولیت‌های جسمی متوسط، شدید و خیلی شدید و معلولان ذهنی شدید و خیلی شدید می‌توانند از این امتیاز بهره‌مند شوند. دفتر توانمندسازی معلولان در تلاش است تا از طریق رایزنی با پلیس راهور فراجا، امکان استفاده افراد نابینا و کم‌بینا را نیز از این امتیاز فراهم کند. تاکنون پیگیری‌های این معاونت به اخذ پاسخ مشخص از سوی پلیس راهور منتج نشده است.
سؤال 10- دلیل تأخیر در صدور کارت معلولیت برای برخی از مددجویان چیست؟ بسیاری از مددجویان مدت‌ها است که اعتبار کارت معلولیتشان به پایان رسیده و در صف صدور کارت جدید قرار دارند.
پاسخ: در سال جاری در برخی از استان‌ها دستگاه پرینت کارت دچار استهلاک شده و امکان چاپ کارت میسر نبود. در طی ماه جاری با تأمین اعتبار خرید دستگاه مورد نظر، این مشکل مرتفع گردید.
سؤال 11- با توجه به سخنان رئیس جمهور به مناسبت روز جهانی معلولان در سال جاری، برنامه شما در زمینه اشتغال و توانمندسازی اعضای جامعه هدف چه مواردی را شامل می‌شود؟ آیا در این زمینه با سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای همکاری دارید؟ میزان وام خود‌اشتغالی برای سال آینده به چه میزان پیش‌بینی شده است؟
پاسخ: با توجه به سخنان رئیس جمهور به مناسبت روز جهانی معلولان در زمینه اشتغال، این حوزه برنامه‌ریزی برای آموزش‌های مهارتی و آماده‌سازی شغل را بر عهده دارد و در ادامه، این امر از طریق دبیرخانه اشتغال و کارآفرینی پیگیری می‌شود.
سؤال 12: برنامه‌های بهزیستی برای تقویت خط بریل به‌عنوان یک عنصر حیاتی برای نابینایان چگونه است؟ چه حمایت‌هایی از توسعه کتب و نشریات به خط بریل در ایران برای آسیب‌دیدگان بینایی به عمل آورده‌اید؟
پاسخ: سازمان بهزیستی کشور در رابطه با توسعه خط بریل اقدامات ذیل را انجام می‌دهد:
الف- تدوین کتب و منابع علمی به خط بریل در مرکز رودکی که تاکنون چندین هزار جلد کتاب بریل در رشته‌های مختلف با استفاده از ظرفیت‌های مرکز رودکی چاپ شده و در اختیار نابینایان سراسر کشور قرار گرفته است.
ب- آموزش خط بریل در مراکز توانبخشی به افراد نابینا و کم‌بینا که این آموزش‌ها به ویژه در مرکز دولتی (خزانه تهران) و انجمن‌های زیرمجموعه در حال انجام است.
ج- تدوین منابع آموزشی در ارتباط با نحوۀ تدریس خط بریل که این مهم توسط سازمان بهزیستی، سازمان آموزش و پرورش استثنایی و انجمن‌های غیردولتی صورت گرفته است.
نبود اشراف کافی به مسائل توانبخشی نابینایان
سال‌های سال است سازمان بهزیستی از فقدان حضور افراد خبره و متخصص رنج می‌برد. عمده افرادی که در سال‌های اخیر در سمت معاونت یا مدیرکلی بهزیستی کشور منصوب شده‌اند، جملگی فاقد دانش تخصصی در آن حوزه هستند. یکی از این معاونت‌ها که در سال‌های اخیر به خاطر نبود مدیران مجرب دچار آسیب جدی شده، معاونت توانبخشی است که دست بر قضا، یکی از مهمترین و تخصصی‌ترین معاونت‌های سازمان در حوزه معلولان محسوب می‌شود. چنانچه از پاسخ‌های ارسالی برمی‌آید، نبود نگاه تخصصی و غیر‌کارشناسی در موارد مطروحه مشهود است که در ادامه برخی از این موارد را از نظر خواهیم گذراند.
با نرم‌افزار‌های گویاساز و بازنشر کتب صوتی مشکلات مراکز توانبخشی نابینایان برطرف نمی‌شود
در سال‌های اخیر، یکی از مهمترین چالش‌های حوزه توانبخشی نابینایان افول مراکز توانبخشی و بعضاً انحلال این مراکز است که از‌جمله آنها می‌توان به مرکز ابابصیر و هفت‌تیر در اصفهان، مرکز خزانه و رودکی در تهران و مرکز شهید جلیلیان در مشهد اشاره کرد. بسیاری از این مراکز با مستهلک شدن و فرسودگی سخت‌افزار‌های ویژه نابینایان، عدم احیای چارت نیروی انسانی، عدم برگزاری کارگاه‌های تخصصی و مشکلات فراوان دیگری روبه‌رو هستند. تقلیل دادن چالش‌های این مراکز به نداشتن نرم‌افزار‌های گویا یا تولید کتاب صوتی برای تقویت آنها تصوری اشتباه از واقعیت موجود و شرایط فعلی این مراکز است. طبیعتاً مادامی که درباره فعالیت‌های این مراکز گزارش‌های اغراق‌آمیز و نگرش‌های ناصحیح ارائه شود، حتی اگر اراده‌ای برای رفع مشکلات این مراکز وجود داشته باشد، به‌علت نظرات غیر‌کارشناسی به سرمنزل مقصود نخواهیم رسید.
تأخیر در پرداخت شهریه دانشگاه‌ها را بر گردن دانشجوی معلول نیندازید
در ابتدای دهه نود شمسی یکی از اقدامات خوبی که توسط سازمان بهزیستی صورت گرفت، امضای تفاهم‌نامه میان این سازمان با دانشگاه آزاد بود. با توجه به اینکه طبق قانون، بهزیستی موظف به پرداخت شهریه‌های دانشجویان معلول است، طبق تفاهم‌نامه این سازمان با دانشگاه آزاد که به مدت پنج سال اعتبار داشت، شهریه دانشگاه دیگر از دانشجو اخذ نمی‌شد و در ارتباط با مسائل مالی بهزیستی مستقیماً با دانشگاه آزاد طرف حساب بود. امضای این تفاهم‌نامه دغدغه پرداخت شهریه‌های دانشگاه آزاد از سوی دانشجویان و خانواده‌های آنها را کاملاً برطرف کرده بود؛ اما چندین سال است که مجدداً ابتدا دانشجوی معلول شهریه را پرداخت می‌کند و سپس هزینه آن از سوی بهزیستی برای فرد دارای معلولیت واریز می‌شود. به‌علت کمبود اعتبارات و عدم پرداخت معوقات بهزیستی از سوی دولت، حدود دو ترم است که شهریه بسیاری از دانشجویان معلول از سوی بهزیستی به‌صورت سیستماتیک پرداخت نشده است. لذا عدم بارگذاری مستندات مربوط در سامانه دانشجویی از سوی مددجویان سازمان، صرفاً فرافکنی و فرار رو به جلو است. البته تأخیر در پرداخت شهریه‌ها برای برخی از دانشجویان بنا به گزارش‌های ارسالی محدود به یک ترم و برای برخی دیگر دو ترم است.
آشفته بازار تأمین تجهیزات توانبخشی همچنان ادامه دارد
یکی دیگر از چالش‌های جدی معاونت توانبخشی در سال‌های اخیر، تأمین نشدن تجهیزات کمک‌توانبخشی و توزیع نامناسب آنها در سطح کشور است. چهار معاون توانبخشی آمدند و رفتند و همگی قول تدوین یک شیوه‌نامه مشخص برای تجهیزات را دادند؛ اما همچنان در بر همان پاشنه می‌چرخد. آنچه که مسلم است، با بودجه‌های محدود فعلی و افزایش افسار‌گسیخته قیمت تجهیزات توانبخشی ویژه معلولان، سازمان بهزیستی به هیچ عنوان نمی‌تواند بر این مشکلات غلبه کند. تخصیص بودجه‌ها به استان‌ها و توزیع آن در شهرستان‌ها باعث شده خرید بسیاری از تجهیزات عملاً غیر‌ممکن و از دسترس مددجویان خارج شود. تصمیمات سلیقه‌ای مددکاران در استان‌های مختلف و اشراف ناکافی آنها به تجهیزات روز دنیا، یکی دیگر از آسیب‌های جدی در حوزه تجهیزات توانبخشی است. استفاده از تجارب کشورهای توسعه‌یافته در این ارتباط تنها راه‌حل موجود است که تشریح آن از حوصله این یادداشت خارج است. صرفاً برای یادآوری می‌توان به این نکته بسنده کرد که در بسیاری کشور‌ها، ارتباط مؤثری میان نهاد‌های حمایتی و بانک‌ها برقرار است و تجهیزات توانبخشی گران‌قیمت به این شکل در اختیار افراد قرار می‌گیرند که بخشی از هزینه را کاربر به عهده می‌گیرد و سایر هزینه‌ها را نهاد حمایتی و بانک تأمین می‌کنند و باز‌پرداختِ سهم بانک هم در اقساط بلند مدت سه تا پنج ساله و با سودی منطقی، بر عهده فرد معلول خواهد بود.
افزایش مستمری به میزان تورم مشکلات اقتصادی معلولان را حل نمی‌کند
هدف از پرداخت مستمری به مددجویان، رفع بخشی از مشکلات اقتصادی این قشر است؛ اما پر‌واضح است که میزان مستمری 546 هزار تومانی فعلی که کمی بیشتر از قیمت یک کیلوگرم گوشت گرم است، در شرایط فعلی معادل هیچ است. اگر قرار باشد مستمری حتی به اندازه تورم اعلامی سالانه بانک مرکزی که به میزان 6/43درصد است افزایش یابد، حدود 785 هزار تومان می‌شود که باز هم دردی را دوا نخواهد کرد. هر‌چند شنیده‌ها حاکی از افزایش 20درصدی مستمری‌ها برای سال آینده است و این در حالی است که طبق مصوبه مجلس، مستمری افراد تحت پوشش سازمان‌های حمایتی باید ۴۰درصد افزایش یابد. نکته جالب توجه در پاسخ معاونت توانبخشی اما پیشنهاد سازمان برای پرداخت مستمری با شاخصه سطح رفاه معلولان است که تاکنون چنین معیاری مطرح نبوده و پرداخت مستمری‌ها صرفاً بر اساس بعد خانوار‌ها از یک‌نفره تا پنج‌نفره اعمال می‌شده است. به‌علت نداشتن بانک جامع اطلاعاتی، پرداخت مستمری با شاخص سطح رفاه خانوار هرچند عادلانه‌تر به‌نظر می‌رسد؛ اما به دلیل شرایط متفاوت گروه‌های مختلف معلولیتی و نیاز‌ها و هزینه‌های تحمیلی به هر قشر، نهایتاً نمی‌توان معیار دقیق‌تری را جایگزین پرداخت بر اساس بعد خانوار افراد دارای معلولیت کرد.
مخلص کلام آنکه پرداختن به مسائل و مشکلات مربوط به معاونت توانبخشی و ارزیابی چالش‌های آن بسیار متعدد است و به‌علت محدودیت چاپ بریل، بیش از این نمی‌توان به آن پرداخت. تحلیل سایر مسائل مطروحه در این یادداشت را به فرصت دیگری واگذار می‌کنیم."
audio/mana-97c70b4521bc1debea6c.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اسفند ۱۴۰۱)
منصور شادکام
در این شماره، بر‌خلاف شماره‌های پیشین، یک گفت‌وگوی بهاری با قائم‌مقام انجمن، جای ارائه گزارش را گرفته است. امیر سرمدی، مدیر‌مسئول ماهنامه نسل مانا، در گفت‌وگویی مفصل با مهندس منصور شادکام، ضمن دریافت گزارش عملکرد این انجمن در طول ماه گذشته، از او خواسته تا دورنمای فعالیت‌های سال آینده را هم ترسیم کند و به تحلیل اوضاع جامعه نابینایان در سال پیش رو بپردازد. شما می‌توانید مشروح این مصاحبه را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید. آنچه در ادامه می‌آید، چکیده‌ای از این گفت‌وگوست.
– در ابتدا به روال ماه‌های پیش لطفاً گزارشی از عملکرد انجمن در طول اسفندماه را خدمت مخاطبان نسل مانا ارائه کنید.
در ابتدا لازم می‌دانم پیشاپیش فرا رسیدن سال نو و حلول ماه رمضان را خدمت تمامی مخاطبان نسل مانا تبریک عرض کنم و از تک‌تک حامیان این ماهنامه و انجمن نابینایان ایران تشکر کنم که در طول سال گذشته، در هر شرایطی در کنار انجمن بوده‌اند و از فعالیت‌های این انجمن حمایت‌های لازم را به عمل آورده‌اند. همچنین لازم می‌دانم از زحمات اعضای تحریریه ماهنامه هم سپاسگزاری کنم که همواره تلاش شبانه‌روزی‌شان را معطوف آن داشته‌اند که مطالب دست اول و به‌روزی را در اختیار مخاطبان قرار دهند. نام ماه اسفند که به میان می‌آید، اذهان مخاطبان به سوی توزیع سبد‌های حمایتی و معیشتی می‌چرخد؛ کاری که انجمن هم سعی در انجام آن در طول این ماه داشته است. از سوی خیرینی که نخواستند نامشان در گزارش‌ها برده شود، بیش از ۴۱۰ سبد کالا در میان نابینایان نیازمند توزیع شد. همچنین توانستیم مقدار قابل‌توجهی اقلام بهداشتی و پوشاک را هم به کمک خیران در بین نابینایان توزیع کنیم. کمک‌های موردی در خصوص تأمین نیاز‌های دارویی و درمانی مراجعان هم از دیگر فعالیت‌هایی بود که طبق روال هر ماه در انجمن انجام شده است.
– مخاطبان ماهنامه نسل مانا به خاطر دارند که ماه پیش، یادداشتی در نقد وضعیت عملکرد شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) منتشر شد و در همان یادداشت این وعده به آنها داده شد که درباره این شبکه، اطلاع‌رسانی‌هایی صورت خواهد گرفت. در روز سه‌شنبه نهم اسفند، جلسه‌ای در بهزیستی برگزار گردید و مشخصاً به موضوع عملکرد این شبکه و استعفای چهار نفر از اعضای آن پرداخته شد که شما هم جزو حضار این جلسه بودید. از جزئیات جلسه مذکور برای مخاطبان ما بگویید.
همان‌طور که می‌دانید، شبکه ملی نابینایان ایران، در اسفند ۹۹ و طی یک انتخابات در سازمان بهزیستی اعلام موجودیت کرد. روند دریافت پروانه‌ها و مجوز‌های لازم تا اردیبهشت ۱۴۰۱ به طول انجامید و می‌توان گفت که از آن تاریخ، این شبکه رسماً شروع به فعالیت کرد. دیری نگذشت که در همان آغاز مسیر، ابتدا سردار جواد رضایی، رئیس هیأت‌مدیره، استعفای خود را تقدیم شبکه کرد و شبکه در قبال این استعفا، هیچ عکس‌العملی نشان نداد. این در حالی است که قانوناً می‌بایست استعفای ایشان در جلسه هیئت‌مدیره بررسی می‌شد و از اعضا نسبت به قبول یا رد استعفا، رأی‌گیری به عمل می‌آمد. در پی این استعفا، آقایان جمالی و ذوالفقارنسب و خانم اقبالی، سه نفر دیگر از اعضای هیئت‌مدیره هم استعفا دادند و عملاً هیئت‌مدیره هفت‌نفره شبکه به سه نفر کاهش پیدا کرد و از حدنصاب ساقط شد. با توجه به حضور رئیس هیئت‌مدیره و خزانه‌دار در میان استعفا‌کنندگان و لزوم وجود امضای این افراد پای اسناد رسمی شبکه، عملاً می‌توان این‌طور نتیجه گرفت که این هیئت‌مدیره حتی در زمینه امضای اسناد هم با چالش مواجه هست؛ اما همچنان از برگزاری جلسه و تعیین تکلیف افراد مستعفی، استنکاف می‌کند.
در جلسه روز نهم اسفند، به‌جز آقای علی‌اکبر جمالی، هیچ کدام از افراد مستعفی حاضر به شرکت نشدند و آقایان کمالی و نیکزاد هم که از سایر اعضای فعلی هیئت‌مدیره هستند و در شیراز و اصفهان سکونت دارند، به شکل تلفنی در جلسه مشارکت کردند و سر‌انجام این جلسه با حضور جمالی، حمید جعفری و تنی چند از کارشناسان بهزیستی برگزار شد. انتقادات زیادی نسبت به عملکرد این شبکه در طول ماه‌های گذشته مطرح شد و اعضای فعلی، سعی در دفاع از این شبکه داشتند؛ از جمله اینکه نیکزاد، از اعضای فعلی، معتقد بود شبکه طبق اساسنامه رفتار کرده و مصوبات را اجرا کرده است. این در حالی است که شبکه زمانی می‌تواند مصوبه‌ای داشته باشد که حدنصاب اعضا رعایت شده باشد. هیئت‌مدیره هفت نفره‌ای که چهار نفر از اعضای آن استعفا کرده‌اند، چطور می‌تواند مصوبه‌ای داشته باشد! لازم است پیش از به تصویب رساندن مصوبات، تکلیف اعضای جدید از نظر قانونی مشخص شود. همچنین این انتقاد بر شبکه وارد بوده که برخی اعضا به شکل فردی و بدون طرح در جلسات، اقداماتی را به نام شبکه انجام داده‌اند. از سوی دیگر، ثبت‌نام از اعضا که یکی از نخستین وظایفی بوده که بر آن تأکید شده، به هیچ وجه صورت نگرفته است؛ نه کسی اطلاعی از جزئیات ثبت‌نام اعضا دارد و نه حتی هنوز حق عضویت‌ها مشخص شده است. وجود یک وبسایت جهت ارائه اطلاعات به اعضا از جمله ضروریاتی بوده که بار‌ها بر آن تأکید شده؛ اما پس از گذشت دو سال از اعلام موجودیت شبکه، هنوز چنین سایتی وجود خارجی پیدا نکرده است. همچنین در برخی مواقع شاهد ارائه اظهار‌نظر‌هایی به نام شبکه بوده‌ایم که موجبات دلخوری و نگرانی جامعه نابینایان را فراهم کرده است. از جمله اینکه شنیده شده شبکه در جلسات کارشناسی با نهاد‌های مختلف اظهار کرده که خط بریل دیگر منسوخ شده و نابینایان نیازی به آن ندارند. من خودم به‌شخصه بریل بلد نیستم؛ اما در طول ده سال فعالیتم در حوزه نابینایان، اهمیت و ضرورت این خط را درک کرده‌ام و در طول سال‌ها فعالیت‌های فرهنگی در حوزه نابینایان، سعی کرده‌ام در پاسداشت از این خط قدمی بردارم. از جمله اینکه در راه‌اندازی پانزده کتابخانه بریل در نقاط مختلف ایران، مستقیماً ایفای نقش کرده‌ام. در این کتابخانه‌ها امکاناتی فراهم کرده‌ایم که افرادی که به هر دلیل امکان تحصیل در مدارس استثنایی را ندارند، بتوانند خط بریل را فرا بگیرند. یک مثال، پوچ بودن ادعای مطرح‌شده را به خوبی روشن می‌کند؛ مخاطبان نیک می‌دانند که در حال حاضر بیش از ۳۰۰۰ نشریه در ایران چاپ می‌شود. کتاب‌ها و مجلات صوتی هم که به وفور منتشر می‌شود. حال دولت می‌تواند به جای ارائه یارانه و مدیریت بازار کاغذ، به سادگی اعلام کند که از‌این‌به‌بعد تمام نشریات به‌صورت صوتی و الکترونیکی منتشر شوند و چاپ نسخ کاغذی متوقف شود. آیا چنین چیزی امکان‌پذیر است؟ همین قضیه درباره نابینایان هم صدق می‌کند. آسیبی که در طول دو سال آموزش مجازی به سواد دانش‌آموزان نابینا وارد شد، گواه این مدعاست که عدم دسترسی به بریل می‌تواند لطمات جبران‌ناپذیری را به جامعۀ افراد با آسیب بینایی وارد کند. پس اینکه ما به‌عنوان شبکه علناً اعلام کنیم که بریل دیگر منسوخ شده، خیانت و جفای بزرگی در حق جامعه نابینایان محسوب می‌شود.
– و در نهایت خروجی و دستاورد جلسه نهم اسفند چه بوده است؟
طبیعتاً در زمانی که هیئت‌مدیره از حدنصاب افتاده، تمام خواسته انجمن‌ها معطوف آن است که مجمع عمومی دوباره تشکیل شود و اعضای تازه انتخاب شوند. انجمن نابینایان، قدردان فعالیت‌هایی است که هیئت‌مدیره فعلی تا به اینجای کار داشته است؛ ولو به قدر یک نامه هم اگر حمایتی از نابینایان شده، ما آن را به فال نیک می‌گیریم و از فعالیت‌های اعضای فعلی تشکر می‌کنیم. البته از اعضای مستعفی هم قدردانی می‌کنیم که به محض اینکه مشاهده کردند این شبکه از وظایف محول‌شده تخطی می‌کند، استعفا دادند. انجمن نابینایان ایران خود از بانیان شبکه است و حالا هم در صورتی که اشکالات برطرف شود و شبکه در راستای وحدت، یک‌صدایی، مطالبه‌گری و پیگیری حقوق نابینایان فعالیت کند، از این شبکه حمایت تمام‌قد خواهد کرد. از سازمان بهزیستی می‌خواهیم که هرچه سریع‌تر مجمع عمومی را برگزار کند تا هیئت‌مدیره دوباره اعتبار قانونی لازم را به دست بیاورد. شبکه باید دست از تک‌روی بردارد. یک نفر نمی‌تواند از طرف نابینایان نظر بدهد. لازمه از میان برداشته شدن این تک‌روی این است که کمیته‌هایی با محوریت حوزه‌های گوناگون تخصصی مرتبط با نابینایان تشکیل و از متخصصان نابینا برای اظهار نظر دعوت شود و خروجی این کمیته‌ها به‌عنوان نظر کارشناسی شبکه در اختیار نهاد‌ها و سازمان‌ها قرار گیرد؛ نه اینکه یک نفر سلایق شخصی خود را به تمام جامعه افراد با آسیب بینایی تعمیم دهد.
– از جمله فعالیت‌های مؤثر انجمن در طول سال گذشته، برگزاری صعود‌هایی در قله‌های اطراف تهران بوده است. درباره آینده این بخش از فعالیت‌های انجمن هم توضیح دهید.
در زمینه فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی، کمیته‌ای در انجمن فعال شد و ما توانستیم برخلاف سال‌های گذشته که در حوزه ورزش فعالیت خاصی نداشتیم، گروه کوهپیمایی را تشکیل دهیم. در اینجا لازم است از همکاری همنوردان داوطلب هم تشکر کنم که امکانات این صعود‌ها را فراهم کرده‌اند. در طول سال گذشته سه صعود موفق به قله‌های تهران داشتیم و این صعود‌ها در سال آینده هم ادامه خواهد داشت. البته لازمه تداوم این فعالیت، حمایت و حضور گسترده نابینایان است. لذا از همین طریق از نابینایان تقاضا می‌کنیم که به این پویش جمعی مفرح بپیوندند و روز‌های بهار و تابستان از این فعالیت لذت‌بخش حمایت کنند.
– انجمن نابینایان ایران، تنها انجمنی است که در سراسر کشور دفاتر نمایندگی دارد. توضیح دهید که در سال آینده برای گسترش این نمایندگی‌ها چه اقداماتی صورت خواهد گرفت و گروه‌هایی که متقاضی تأسیس دفتر نمایندگی باشند لازم است چه ملزوماتی را فراهم کنند؟
گروه‌هایی که برای ایجاد دفتر نمایندگی متقاضی می‌شوند، باید با حضور حداقل بیست نفر از افراد با آسیب بینایی که ساکن استان مورد‌نظر هستند و کارت معلولیت دارند، شکل گرفته باشد. همچنین لازم است این افراد، مکانی را به عنوان دفتر در اختیار داشته باشند. در صورت فراهم بودن این ملزومات، متقاضیان می‌توانند با انجمن تماس بگیرند تا ما در خصوص ادامه مراحل ثبت نمایندگی راهنمایی‌های لازم را به عمل آوریم. انجمن تمام‌قد از نمایندگی‌های خود در استان‌های مختلف حمایت خواهد کرد.
– سخن پایانی شما را می‌شنویم.
در پایان لازم می‌دانم به کسانی که در طول سال گذشته عزیزی را از دست داده‌اند تسلیت بگویم و برای درگذشتگان جامعه نابینایان علو درجات و غفران الهی را آرزو کنم. همچنین ضمن تشکر دوباره از اعضای تحریریه نسل مانا و خیرین و حامیان انجمن، همه مخاطبان را دعوت کنم که نقد‌ها و نظرات کارشناسی‌شان در خصوص مسائل مبتلا‌به جامعه نابینایان را در قالب یادداشت در اختیار نسل مانا قرار دهند؛ چرا که همچنان اعتقاد ما بر این است که نسل مانا، نشریه‌ای نه متعلق به انجمن نابینایان ایران، که متعلق به جامعه نابینایان است و بر این باوریم که چند‌صدایی، لازمه دستیابی به اهداف است. برای همه شما سالی خوش آرزو می‌کنم."
audio/mana-4ca4c3b3885fab52d2c5.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اسفند ۱۴۰۱)
منصور شادکام
در این شماره، بر‌خلاف شماره‌های پیشین، یک گفت‌وگوی بهاری با قائم‌مقام انجمن، جای ارائه گزارش را گرفته است. امیر سرمدی، مدیر‌مسئول ماهنامه نسل مانا، در گفت‌وگویی مفصل با مهندس منصور شادکام، ضمن دریافت گزارش عملکرد این انجمن در طول ماه گذشته، از او خواسته تا دورنمای فعالیت‌های سال آینده را هم ترسیم کند و به تحلیل اوضاع جامعه نابینایان در سال پیش رو بپردازد. شما می‌توانید مشروح این مصاحبه را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید. آنچه در ادامه می‌آید، چکیده‌ای از این گفت‌وگوست.
– در ابتدا به روال ماه‌های پیش لطفاً گزارشی از عملکرد انجمن در طول اسفندماه را خدمت مخاطبان نسل مانا ارائه کنید.
در ابتدا لازم می‌دانم پیشاپیش فرا رسیدن سال نو و حلول ماه رمضان را خدمت تمامی مخاطبان نسل مانا تبریک عرض کنم و از تک‌تک حامیان این ماهنامه و انجمن نابینایان ایران تشکر کنم که در طول سال گذشته، در هر شرایطی در کنار انجمن بوده‌اند و از فعالیت‌های این انجمن حمایت‌های لازم را به عمل آورده‌اند. همچنین لازم می‌دانم از زحمات اعضای تحریریه ماهنامه هم سپاسگزاری کنم که همواره تلاش شبانه‌روزی‌شان را معطوف آن داشته‌اند که مطالب دست اول و به‌روزی را در اختیار مخاطبان قرار دهند. نام ماه اسفند که به میان می‌آید، اذهان مخاطبان به سوی توزیع سبد‌های حمایتی و معیشتی می‌چرخد؛ کاری که انجمن هم سعی در انجام آن در طول این ماه داشته است. از سوی خیرینی که نخواستند نامشان در گزارش‌ها برده شود، بیش از ۴۱۰ سبد کالا در میان نابینایان نیازمند توزیع شد. همچنین توانستیم مقدار قابل‌توجهی اقلام بهداشتی و پوشاک را هم به کمک خیران در بین نابینایان توزیع کنیم. کمک‌های موردی در خصوص تأمین نیاز‌های دارویی و درمانی مراجعان هم از دیگر فعالیت‌هایی بود که طبق روال هر ماه در انجمن انجام شده است.
– مخاطبان ماهنامه نسل مانا به خاطر دارند که ماه پیش، یادداشتی در نقد وضعیت عملکرد شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) منتشر شد و در همان یادداشت این وعده به آنها داده شد که درباره این شبکه، اطلاع‌رسانی‌هایی صورت خواهد گرفت. در روز سه‌شنبه نهم اسفند، جلسه‌ای در بهزیستی برگزار گردید و مشخصاً به موضوع عملکرد این شبکه و استعفای چهار نفر از اعضای آن پرداخته شد که شما هم جزو حضار این جلسه بودید. از جزئیات جلسه مذکور برای مخاطبان ما بگویید.
همان‌طور که می‌دانید، شبکه ملی نابینایان ایران، در اسفند ۹۹ و طی یک انتخابات در سازمان بهزیستی اعلام موجودیت کرد. روند دریافت پروانه‌ها و مجوز‌های لازم تا اردیبهشت ۱۴۰۱ به طول انجامید و می‌توان گفت که از آن تاریخ، این شبکه رسماً شروع به فعالیت کرد. دیری نگذشت که در همان آغاز مسیر، ابتدا سردار جواد رضایی، رئیس هیأت‌مدیره، استعفای خود را تقدیم شبکه کرد و شبکه در قبال این استعفا، هیچ عکس‌العملی نشان نداد. این در حالی است که قانوناً می‌بایست استعفای ایشان در جلسه هیئت‌مدیره بررسی می‌شد و از اعضا نسبت به قبول یا رد استعفا، رأی‌گیری به عمل می‌آمد. در پی این استعفا، آقایان جمالی و ذوالفقارنسب و خانم اقبالی، سه نفر دیگر از اعضای هیئت‌مدیره هم استعفا دادند و عملاً هیئت‌مدیره هفت‌نفره شبکه به سه نفر کاهش پیدا کرد و از حدنصاب ساقط شد. با توجه به حضور رئیس هیئت‌مدیره و خزانه‌دار در میان استعفا‌کنندگان و لزوم وجود امضای این افراد پای اسناد رسمی شبکه، عملاً می‌توان این‌طور نتیجه گرفت که این هیئت‌مدیره حتی در زمینه امضای اسناد هم با چالش مواجه هست؛ اما همچنان از برگزاری جلسه و تعیین تکلیف افراد مستعفی، استنکاف می‌کند.
در جلسه روز نهم اسفند، به‌جز آقای علی‌اکبر جمالی، هیچ کدام از افراد مستعفی حاضر به شرکت نشدند و آقایان کمالی و نیکزاد هم که از سایر اعضای فعلی هیئت‌مدیره هستند و در شیراز و اصفهان سکونت دارند، به شکل تلفنی در جلسه مشارکت کردند و سر‌انجام این جلسه با حضور جمالی، حمید جعفری و تنی چند از کارشناسان بهزیستی برگزار شد. انتقادات زیادی نسبت به عملکرد این شبکه در طول ماه‌های گذشته مطرح شد و اعضای فعلی، سعی در دفاع از این شبکه داشتند؛ از جمله اینکه نیکزاد، از اعضای فعلی، معتقد بود شبکه طبق اساسنامه رفتار کرده و مصوبات را اجرا کرده است. این در حالی است که شبکه زمانی می‌تواند مصوبه‌ای داشته باشد که حدنصاب اعضا رعایت شده باشد. هیئت‌مدیره هفت نفره‌ای که چهار نفر از اعضای آن استعفا کرده‌اند، چطور می‌تواند مصوبه‌ای داشته باشد! لازم است پیش از به تصویب رساندن مصوبات، تکلیف اعضای جدید از نظر قانونی مشخص شود. همچنین این انتقاد بر شبکه وارد بوده که برخی اعضا به شکل فردی و بدون طرح در جلسات، اقداماتی را به نام شبکه انجام داده‌اند. از سوی دیگر، ثبت‌نام از اعضا که یکی از نخستین وظایفی بوده که بر آن تأکید شده، به هیچ وجه صورت نگرفته است؛ نه کسی اطلاعی از جزئیات ثبت‌نام اعضا دارد و نه حتی هنوز حق عضویت‌ها مشخص شده است. وجود یک وبسایت جهت ارائه اطلاعات به اعضا از جمله ضروریاتی بوده که بار‌ها بر آن تأکید شده؛ اما پس از گذشت دو سال از اعلام موجودیت شبکه، هنوز چنین سایتی وجود خارجی پیدا نکرده است. همچنین در برخی مواقع شاهد ارائه اظهار‌نظر‌هایی به نام شبکه بوده‌ایم که موجبات دلخوری و نگرانی جامعه نابینایان را فراهم کرده است. از جمله اینکه شنیده شده شبکه در جلسات کارشناسی با نهاد‌های مختلف اظهار کرده که خط بریل دیگر منسوخ شده و نابینایان نیازی به آن ندارند. من خودم به‌شخصه بریل بلد نیستم؛ اما در طول ده سال فعالیتم در حوزه نابینایان، اهمیت و ضرورت این خط را درک کرده‌ام و در طول سال‌ها فعالیت‌های فرهنگی در حوزه نابینایان، سعی کرده‌ام در پاسداشت از این خط قدمی بردارم. از جمله اینکه در راه‌اندازی پانزده کتابخانه بریل در نقاط مختلف ایران، مستقیماً ایفای نقش کرده‌ام. در این کتابخانه‌ها امکاناتی فراهم کرده‌ایم که افرادی که به هر دلیل امکان تحصیل در مدارس استثنایی را ندارند، بتوانند خط بریل را فرا بگیرند. یک مثال، پوچ بودن ادعای مطرح‌شده را به خوبی روشن می‌کند؛ مخاطبان نیک می‌دانند که در حال حاضر بیش از ۳۰۰۰ نشریه در ایران چاپ می‌شود. کتاب‌ها و مجلات صوتی هم که به وفور منتشر می‌شود. حال دولت می‌تواند به جای ارائه یارانه و مدیریت بازار کاغذ، به سادگی اعلام کند که از‌این‌به‌بعد تمام نشریات به‌صورت صوتی و الکترونیکی منتشر شوند و چاپ نسخ کاغذی متوقف شود. آیا چنین چیزی امکان‌پذیر است؟ همین قضیه درباره نابینایان هم صدق می‌کند. آسیبی که در طول دو سال آموزش مجازی به سواد دانش‌آموزان نابینا وارد شد، گواه این مدعاست که عدم دسترسی به بریل می‌تواند لطمات جبران‌ناپذیری را به جامعۀ افراد با آسیب بینایی وارد کند. پس اینکه ما به‌عنوان شبکه علناً اعلام کنیم که بریل دیگر منسوخ شده، خیانت و جفای بزرگی در حق جامعه نابینایان محسوب می‌شود.
– و در نهایت خروجی و دستاورد جلسه نهم اسفند چه بوده است؟
طبیعتاً در زمانی که هیئت‌مدیره از حدنصاب افتاده، تمام خواسته انجمن‌ها معطوف آن است که مجمع عمومی دوباره تشکیل شود و اعضای تازه انتخاب شوند. انجمن نابینایان، قدردان فعالیت‌هایی است که هیئت‌مدیره فعلی تا به اینجای کار داشته است؛ ولو به قدر یک نامه هم اگر حمایتی از نابینایان شده، ما آن را به فال نیک می‌گیریم و از فعالیت‌های اعضای فعلی تشکر می‌کنیم. البته از اعضای مستعفی هم قدردانی می‌کنیم که به محض اینکه مشاهده کردند این شبکه از وظایف محول‌شده تخطی می‌کند، استعفا دادند. انجمن نابینایان ایران خود از بانیان شبکه است و حالا هم در صورتی که اشکالات برطرف شود و شبکه در راستای وحدت، یک‌صدایی، مطالبه‌گری و پیگیری حقوق نابینایان فعالیت کند، از این شبکه حمایت تمام‌قد خواهد کرد. از سازمان بهزیستی می‌خواهیم که هرچه سریع‌تر مجمع عمومی را برگزار کند تا هیئت‌مدیره دوباره اعتبار قانونی لازم را به دست بیاورد. شبکه باید دست از تک‌روی بردارد. یک نفر نمی‌تواند از طرف نابینایان نظر بدهد. لازمه از میان برداشته شدن این تک‌روی این است که کمیته‌هایی با محوریت حوزه‌های گوناگون تخصصی مرتبط با نابینایان تشکیل و از متخصصان نابینا برای اظهار نظر دعوت شود و خروجی این کمیته‌ها به‌عنوان نظر کارشناسی شبکه در اختیار نهاد‌ها و سازمان‌ها قرار گیرد؛ نه اینکه یک نفر سلایق شخصی خود را به تمام جامعه افراد با آسیب بینایی تعمیم دهد.
– از جمله فعالیت‌های مؤثر انجمن در طول سال گذشته، برگزاری صعود‌هایی در قله‌های اطراف تهران بوده است. درباره آینده این بخش از فعالیت‌های انجمن هم توضیح دهید.
در زمینه فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی، کمیته‌ای در انجمن فعال شد و ما توانستیم برخلاف سال‌های گذشته که در حوزه ورزش فعالیت خاصی نداشتیم، گروه کوهپیمایی را تشکیل دهیم. در اینجا لازم است از همکاری همنوردان داوطلب هم تشکر کنم که امکانات این صعود‌ها را فراهم کرده‌اند. در طول سال گذشته سه صعود موفق به قله‌های تهران داشتیم و این صعود‌ها در سال آینده هم ادامه خواهد داشت. البته لازمه تداوم این فعالیت، حمایت و حضور گسترده نابینایان است. لذا از همین طریق از نابینایان تقاضا می‌کنیم که به این پویش جمعی مفرح بپیوندند و روز‌های بهار و تابستان از این فعالیت لذت‌بخش حمایت کنند.
– انجمن نابینایان ایران، تنها انجمنی است که در سراسر کشور دفاتر نمایندگی دارد. توضیح دهید که در سال آینده برای گسترش این نمایندگی‌ها چه اقداماتی صورت خواهد گرفت و گروه‌هایی که متقاضی تأسیس دفتر نمایندگی باشند لازم است چه ملزوماتی را فراهم کنند؟
گروه‌هایی که برای ایجاد دفتر نمایندگی متقاضی می‌شوند، باید با حضور حداقل بیست نفر از افراد با آسیب بینایی که ساکن استان مورد‌نظر هستند و کارت معلولیت دارند، شکل گرفته باشد. همچنین لازم است این افراد، مکانی را به عنوان دفتر در اختیار داشته باشند. در صورت فراهم بودن این ملزومات، متقاضیان می‌توانند با انجمن تماس بگیرند تا ما در خصوص ادامه مراحل ثبت نمایندگی راهنمایی‌های لازم را به عمل آوریم. انجمن تمام‌قد از نمایندگی‌های خود در استان‌های مختلف حمایت خواهد کرد.
– سخن پایانی شما را می‌شنویم.
در پایان لازم می‌دانم به کسانی که در طول سال گذشته عزیزی را از دست داده‌اند تسلیت بگویم و برای درگذشتگان جامعه نابینایان علو درجات و غفران الهی را آرزو کنم. همچنین ضمن تشکر دوباره از اعضای تحریریه نسل مانا و خیرین و حامیان انجمن، همه مخاطبان را دعوت کنم که نقد‌ها و نظرات کارشناسی‌شان در خصوص مسائل مبتلا‌به جامعه نابینایان را در قالب یادداشت در اختیار نسل مانا قرار دهند؛ چرا که همچنان اعتقاد ما بر این است که نسل مانا، نشریه‌ای نه متعلق به انجمن نابینایان ایران، که متعلق به جامعه نابینایان است و بر این باوریم که چند‌صدایی، لازمه دستیابی به اهداف است. برای همه شما سالی خوش آرزو می‌کنم."
audio/mana-d8b9619232efe567b141.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
جنگ با چشمان بسته: نگاهی به اوضاع نابینایان در اوکراین
آنچه این شماره از اف‌اس‌کست را در مقایسه با سایر شماره‌ها -به زعم نگارنده- شنیدنی‌تر می‌کند، حضور مهمانانی از بلوک شرق سابق است. جایی که به خاطر رواج پایین استفاده از انگلیسی، چیز‌های زیادی درباره نابینایانش نمی‌دانیم. اف‌اس‌کست در شماره ۲۲۶، ابتدا از یک زبانشناس و برنامه‌نویس روس میزبانی کرده و در ادامه هم از انگلیسی‌دانیِ زبانشناس روس استفاده کرده تا دو نابینای اوکراینی را روی خط بیاورد و از اوضاع و احوال نابینایان در این کشور درگیر جنگ سراغی بگیرد.
تغییرات عمده زندگی آندره از جایی شروع می‌شود که با همسر اوکراینی خود ازدواج می‌کند. آندره که تباری اوکراینی دارد، بعد از این ازدواج، خاک روسیه را رها می‌کند و به سرزمین پدری باز می‌گردد. در آنجا به کمک همسرش زبان اوکراینی را فرا می‌گیرد و علاوه بر این، موفق می‌شود به کمک او که یک برنامه‌نویس حرفه‌ای است، برخی زبان‌های برنامه‌نویسی را هم فرا بگیرد. زمزمه‌های آغاز جنگ، او را هم وادار به ترک سرزمین اجدادی می‌کند. بنابر این، نیامده عزم رفتن می‌کند. در نسخه صوتی پیشخوان به جزئیات مربوط به چگونگی به وقوع پیوستن این اتفاقات و یافتن شغل در جایی بیرون از اوکراین خواهیم پرداخت.
خلاقیت‌های کوچک اما کاربردی در طراحی عینک و عصا
بسیاری از افراد کم‌بینا دچار اختلالی به نام فوتو‌فوبیا یا هراس از نور هستند و در محیط‌های پر‌نور اذیت می‌شوند. به همین دلیل ترجیح می‌دهند همواره از عینک آفتابی استفاده کنند. در میان آنها کم نیستند آنهایی که دوست دارند در حین رفت‌و‌آمد موزیک یا کتاب صوتی گوش کنند.
همچنین عصای جدیدی را معرفی خواهیم کرد که سَم در یک ویدئوی دیگر از آن رونمایی کرده است. عصایی که خطر تردد نابینایان در محیط‌های بسیار تاریک را کاهش می‌دهد. این یک عصای غیر تاشو است که سازنده آن در طراحی‌اش از یک لامپ ال‌ای‌دی استفاده کرده.
لامپی که با دکمه‌ای که بر روی دسته عصا تعبیه شده خاموش و روشن می‌شود و به کاربر امکان می‌دهد در محیط‌هایی که نور خیلی کم است آن را روشن کند تا اگر کم‌بینا است، از نور برای دیدن استفاده کند و در صورت نابینا بودن، به کمک نور ال‌ای‌دی بتواند توجه سایرین را به خود جلب کند و به‌خصوص رانندگان متوجه عبور یک نابینا از آن معبر بشوند. از چگونگی عملکرد این عصای نو‌ظهور در نسخه صوتی پیشخوان بیشتر خواهیم شنید.
گوینده‌ای با بیش از هفتصد کتاب صوتی در کوله‌بارش"
audio/mana-1faf82dff609c5a4035e.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
جنگ با چشمان بسته: نگاهی به اوضاع نابینایان در اوکراین
آنچه این شماره از اف‌اس‌کست را در مقایسه با سایر شماره‌ها -به زعم نگارنده- شنیدنی‌تر می‌کند، حضور مهمانانی از بلوک شرق سابق است. جایی که به خاطر رواج پایین استفاده از انگلیسی، چیز‌های زیادی درباره نابینایانش نمی‌دانیم. اف‌اس‌کست در شماره ۲۲۶، ابتدا از یک زبانشناس و برنامه‌نویس روس میزبانی کرده و در ادامه هم از انگلیسی‌دانیِ زبانشناس روس استفاده کرده تا دو نابینای اوکراینی را روی خط بیاورد و از اوضاع و احوال نابینایان در این کشور درگیر جنگ سراغی بگیرد.
تغییرات عمده زندگی آندره از جایی شروع می‌شود که با همسر اوکراینی خود ازدواج می‌کند. آندره که تباری اوکراینی دارد، بعد از این ازدواج، خاک روسیه را رها می‌کند و به سرزمین پدری باز می‌گردد. در آنجا به کمک همسرش زبان اوکراینی را فرا می‌گیرد و علاوه بر این، موفق می‌شود به کمک او که یک برنامه‌نویس حرفه‌ای است، برخی زبان‌های برنامه‌نویسی را هم فرا بگیرد. زمزمه‌های آغاز جنگ، او را هم وادار به ترک سرزمین اجدادی می‌کند. بنابر این، نیامده عزم رفتن می‌کند. در نسخه صوتی پیشخوان به جزئیات مربوط به چگونگی به وقوع پیوستن این اتفاقات و یافتن شغل در جایی بیرون از اوکراین خواهیم پرداخت.
خلاقیت‌های کوچک اما کاربردی در طراحی عینک و عصا
بسیاری از افراد کم‌بینا دچار اختلالی به نام فوتو‌فوبیا یا هراس از نور هستند و در محیط‌های پر‌نور اذیت می‌شوند. به همین دلیل ترجیح می‌دهند همواره از عینک آفتابی استفاده کنند. در میان آنها کم نیستند آنهایی که دوست دارند در حین رفت‌و‌آمد موزیک یا کتاب صوتی گوش کنند.
همچنین عصای جدیدی را معرفی خواهیم کرد که سَم در یک ویدئوی دیگر از آن رونمایی کرده است. عصایی که خطر تردد نابینایان در محیط‌های بسیار تاریک را کاهش می‌دهد. این یک عصای غیر تاشو است که سازنده آن در طراحی‌اش از یک لامپ ال‌ای‌دی استفاده کرده.
لامپی که با دکمه‌ای که بر روی دسته عصا تعبیه شده خاموش و روشن می‌شود و به کاربر امکان می‌دهد در محیط‌هایی که نور خیلی کم است آن را روشن کند تا اگر کم‌بینا است، از نور برای دیدن استفاده کند و در صورت نابینا بودن، به کمک نور ال‌ای‌دی بتواند توجه سایرین را به خود جلب کند و به‌خصوص رانندگان متوجه عبور یک نابینا از آن معبر بشوند. از چگونگی عملکرد این عصای نو‌ظهور در نسخه صوتی پیشخوان بیشتر خواهیم شنید.
گوینده‌ای با بیش از هفتصد کتاب صوتی در کوله‌بارش"
audio/mana-ababafb3f9492a57ed96.mp3,"خصوصی‌سازی مرکز توانبخشی خزانه؛ آزمون دوباره آزموده‌ها
زهرا همت
چند هفته‌ای می‌شود که خبر ناگواری، جامعه افراد آسیب دیده بینایی به‌ویژه اهالی شهر تهران را به‌شدت متأثر و متأسف کرده. در ادامه دومینوی تعطیلی مراکز ارائه خدمات به افراد آسیب‌دیده بینایی، این بار نوبت به مرکز توان‌بخشی خزانه رسیده است. مرکزی که سال‌ها در حوزه توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی فعالیت می‌کرده؛ درست در زمانی که بیشتر کشور‌های دنیا به اهمیت آموزش و توان‌بخشی افراد آسیب‌دیده بینایی پی برده و در این زمینه فعال‌تر شده‌اند؛ به‌سادگی و با وعده‌های بی‌پایه‌ای مانند جای‌گزینی مکانی دیگر برای برپایی این مرکز توسط سازمان بهزیستی، تعطیل می‌شود. پرسش این‌جاست که چگونه مسؤولین سازمان بهزیستی انتظار دارند که این وعده‌های دروغین را باور کنیم؟ آیا تجربه‌ای که از مرکز رودکی کسب کردیم و مشاهده شد که سازمان بهزیستی، علی‌رغم تمام پیگیری‌ها و اعتراضات جامعه افراد با آسیب بینایی هیچ اقدامی جهت فعال‌سازی مجدد این مرکز نکرد و این مرکز به‌حالت نیمه‌فعال باقی ماند؛ به ما اجازه‌ی باور وعده‌های مسؤولین بهزیستی برای برپایی دوباره مرکز خزانه را می‌دهد؟ آیا می‌توانیم بپذیریم که خصوصی‌سازی می‌تواند راه چاره درستی برای تداوم فعالیت‌های این مرکز باشد؟ مخاطبان محترم نسل مانا به‌خوبی از اهمیت آموزش و توان‌بخشی افراد آسیب‌دیده بینایی آگاه هستند؛ اما گویا باید توان‌بخشی و اهمیت آن در زندگی افراد با آسیب بینایی از ابتدای آسیب بینایی تا همیشه را یک بار دیگر برای مسؤولین محترم بهزیستی که ظاهراً آشنایی چندانی با ابعاد معلولیت ندارند؛ توضیح دهیم.
توان‌بخشی افراد آسیب‌دیده بینایی فرایندی است که طی آن افراد می‌آموزند با به‌کار‌گیری باقی‌مانده بینایی و سایر حواس به امور روزمره خود رسیدگی کنند و تا حد زیادی محدودیت‌های ایجاد شده در اثر آسیب بینایی را کنترل کنند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.
بروز آسیب بینایی در هر سنی امکان‌پذیر است. برخی افراد با آسیب بینایی متولد می‌شوند و برخی دیگر در سنین متفاوت در اثر حوادث گوناگونی مانند بیماری‌های زمینه‌ای، انواع مسمومیت‌ها، تصادف و … دچار آسیب بینایی می‌شوند. فارغ از این که آسیب در چه زمانی اتفاق بیفتد، توان‌بخشی در کنار مراقبت‌های پزشکی از ضروری‌ترین نیاز‌های زندگی افراد آسیب‌دیده بینایی است. لازم به یاد‌آوری است که فرایند توان‌بخشی محدود به سن و دوره زمانی خاصی نیست و برای مثال، نمی‌توانیم بگوییم که فرد آسیب‌دیده بینایی چند ماه یا حتی چند سال پس از بروز آسیب، آموزش‌های لازم را دریافت می‌کند و پس از آن به هیچ آموزشی نیاز نخواهد داشت؛ بلکه توان‌بخشی فرایندی است که افراد آسیب‌دیده بینایی در تمام سنین و مراحل زندگی به‌نوعی به آن نیاز دارند. بنا‌بر‌این مخاطبان مراکز آموزش و توان‌بخشی مانند مرکز خزانه، افرادی از تمام سنین هستند و خدمات این مراکز، افراد آسیب دیده بینایی از سنین خردسالی تا کهن‌سالی را شامل می‌شود. چگونه می‌توان مرکزی با دامنه فعالیتی چنین گسترده را حتی برای زمانی کوتاه تعطیل کرد؟ چگونه می‌توان امیدوار بود که مطابق وعده‌های مسؤولین سازمان بهزیستی کشور، این مرکز چند ماه دیگر دوباره فعال شود؟
مطابق وعده‌های مسؤولین سازمان بهزیستی در تجمع اعتراضی خانواده افراد با آسیب بینایی، قرار است این مرکز پس از واگذاری به بخش خصوصی، فعالیت‌های خود را از نو آغاز کند. در ابتدا باید بگوییم که آزموده را دوباره آزمودن خطاست و از این وعده‌ها و عمل نکردن‌ها از مسؤولین سازمان بهزیستی، بسیار دیده شده است. نمونه‌های بارز آن نیز مرکز ابابصیر، کتاب‌خانه رودکی و مؤسسه عصای سفید هستند. اما با فرض صحت این ادعا، سؤال ما از مسؤولین سازمان متولی امور افراد آسیب‌دیده بینایی این است که آیا تعطیل کردن یک مرکز با کارکنان با‌تجربه بالای کار با جامعه هدف و شروع مجدد کار با افراد جدیدی که احتمالا هیچ تجربه‌ای از فعالیت‌های آموزشی و توان‌بخشی افراد با آسیب بینایی ندارند و استفاده از نیرو‌های غیر‌متخصص اما ارزان‌قیمت توسط بخش خصوصی، توجیه‌پذیر است؟ عموماً وقتی فردی دچار آسیب بینایی می‌شود، خود او و خانواده‌اش هیچ‌گونه اطلاعات صحیح و معتبری از آموزش‌ها و خدمات مورد نیازشان ندارند و راهنمایی در این زمینه توسط متولیان آگاه مراکز آموزشی و توان‌بخشی انجام می‌شود. حال پس از واگذاری مرکز توان‌بخشی به فرد یا گروه مورد نظر سازمان بهزیستی که حتی نحوه انتخاب آن‌ها مشخص نیست و بنا به تجارب گذشته، معمولاً هیچ‌گونه آشنایی با جامعه هدف ندارند؛ این آگاهی‌بخشی و راهنمایی توسط چه کسی انجام می‌شود؟ چگونه کارمندان تازه استخدام شده توسط بخش خصوصی که احتمالاً هیچ‌گونه آموزشی در زمینه کار با افراد آسیب‌دیده بینایی ندیده‌اند و هیچ تجربه کاری با این گروه را ندارند؛ می‌توانند برنامه آموزش و توان‌بخشی صحیح و علمی برای کودک یا بزرگسال با آسیب بینایی طراحی و اجرا کنند؟
آقای رامین رضایی (سرپرست دفتر امور توان‌بخشی روزانه و توان‌پزشکی سازمان بهزیستی) در صحبت‌هایش در پاسخ به تجمع اعتراضی افراد آسیب‌دیده بینایی و خانواده آن‌ها، اظهارات ضد و نقیضی داشتند که نشان از عدم برنامه‌ریزی و آینده‌نگری سازمان بهزیستی دارد و تنها آشکار می‌شود که چشم سازمان به مکان وقفی این مرکز است! راستی، چگونه می‌شود ملک وقفی را خصوصی کرد؟ البته آقای رامین رضایی با پوزخند تمسخر‌آمیز و قطع میکروفن معترضان، به این پرسش پاسخ دادند ولی متأسفانه مفهوم پاسخ ایشان برای ما واضح نیست.
ایشان در بخش ابتدایی صحبت‌هایشان گفتند که گوش به شایعات نسپارید که خبر خصوصی‌سازی مرکز توان‌بخشی خزانه از ریشه کذب است و دشمن می‌خواهد شما را علیه سازمان متولی دل‌سوزتان تحریک کند؛ ولی در بخش دوم صحبت‌ها نظرشان به‌کلی تغییر کرد و با ذکر خاطره‌ای از بازدید مرکز توان‌بخشی خزانه به‌همراه آقای دکتر ریاضی (بینایی‌سنج) که تجربه سال‌ها کار با افراد آسیب‌دیده بینایی را دارند و در جامعه افراد با آسیب بینایی کاملاً شناخته شده هستند؛ فرمودند که مرکز بسیار خلوت بوده و مراجعان اندکی داشته است و آقای دکتر ریاضی پیشنهاد کرده‌اند جهت پویا‌سازی، این مرکز به بخش خصوصی واگذار شود و حتی چند مرکز خصوصی دیگر هم در سایر نقاط شهر تأسیس شود که البته با توجه به تجربه کار چندین‌ساله آقای دکتر ریاضی، قضاوت در مورد صحت این ادعا کار بسیار دشواری است. با عنایت به هزینه‌های بالای زندگی همه اقشار جامعه، به‌ویژه خانواده‌های افراد با آسیب بینایی که هزینه‌های پزشکی را افزون بر هزینه‌های جاری زندگی متقبل می‌شوند و با در نظر گرفتن مقدار اندک مستمری پرداختی سازمان بهزیستی، چگونه می‌توان به کسب در‌آمد از این قشر فکر کرد؟ البته آقای رضایی در قسمت سوم صحبت‌هایشان به این پرسش، پاسخی کاملاً حساب شده و تخصصی داده و فرمودند که خانواده‌ها نگران هزینه‌ها نباشند که تمام هزینه‌ها توسط سازمان بهزیستی پرداخت خواهد شد! باز هم ما ماندیم و دانش و هوش اندک‌مان و متوجه نشدیم که چه لزومی دارد، مرکز دولتی با سابقه فعالیت چندین‌ساله که تجارب ارزنده‌ای در زمینه‌های آموزشی، توان‌بخشی و فرهنگی دارد را تعطیل و به بخش خصوصی واگذار کنند و از سوی دیگر تمام هزینه‌ها را پرداخت کنند؟ کدام‌ یک از ما می‌توانیم چنین وعده‌های بی‌پایه‌ای را بپذیریم؟
کمترین انتظارمان از شبکه‌ه‌ها و انجمن‌های نابینایان و فعالان حوزه حقوق افراد دارای معلولیت این است که به موضوع ورود کنند و با اتحاد و پیگیری به‌موقع و مستمر موضوع، اجازه تعطیلی مرکز توان‌بخشی خزانه را پس از مراکز مشابه ندهند و مانع محروم‌تر شدن افراد با آسیب بینایی از خدمات آموزش و توان‌بخشی که از اساسی‌ترین حقوق شهروندی است باشند."
audio/mana-6f803e7233a6b14d67a7.mp3,"به اندازه بود باید نمود
فاطمه جوادیان
اینها را از حرف‌های حسین برداشت کرده‌ام؛ وقتی که دربارۀ نحوۀ برقراری ارتباط با فرزندش سخن می‌گفت.
حسین نابیناست و یک مرکز آموزشی را سرپرستی می‌کند. او بعد از اتمام دوره کارشناسی با یکی از همکلاسی‌هایش که یک خانم بیناست ازدواج کرده است. سال‌های پیش از دانشگاه را هم در مدارس همگانی و هم در مدارس ویژه درس خوانده. به‌این‌گونه که تا اواسط دوره ابتدایی از کتاب‌های درشت‌خط استفاده می‌کرد و بعد از این که بینایی‌اش به تحلیل می‌رود، وارد آموزشگاه ویژه می‌شود و خط بریل را یاد می‌گیرد. با اینکه به رشته ریاضی علاقه فراوان داشت، به‌خاطر محدودیتی که در تدریس این رشته به افراد نابینا و همچنین تهیه کتاب‌های صوتی و بریل در سازمان آموزش و پرورش استثنایی وجود داشت، به تحصیل در رشته ادبیات و علوم انسانی پرداخته و زبان و ادبیات فارسی را در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد انتخاب کرده است. او در همان ابتدای زندگی مشترک با تصادفی پر آسیب مواجه می‌شود؛ تصادفی که به گفته خودش تا مدت‌ها کیفیت زندگی‌اش را تحت تأثیر قرار داده بود. آنها هنوز شهد شیرین اولین سفر بعد از ازدواجشان را نچشیده بودند که این تصادف رخ داد. دست و پایش چنان آسیب دیده بود که بعد از جراحی و گچ و انواع نگهدارنده‌ها، به بیش از دویست جلسه فیزیوتراپی نیاز داشت.
از او می‌پرسم که چه چیز به شما انگیزه می‌داد که این همه تلاش کنید، به جلسات فیزیوتراپی بروید و همچنان به درس و دانشگاه و کار هم بپردازید. در یک کلمه می‌گوید: «نیروی جوانی» و ادامه می‌دهد: «اگر در این روزها چنین اتفاقی برایم رخ دهد، نمی‌دانم چقدر می‌توانم امیدوار باشم؛ در‌حالی‌که در آن زمان یک پایم در گچ بود، با یک دست عصای حرکتی را نگه می‌داشتم و با دست دیگر عصای سفید را و بدین روش به دانشگاه و محل کار می‌رفتم. با دست آسیب دیده‌ام قادر نبودم عصای حرکتی را به خوبی در دست بگیرم؛ این بود که پیش از حرکت، عصا را با بندی روی شانه‌ام محکم می‌کردم تا به‌راحتی از دستم رها نشود.»
از او می‌خواهم برایمان بگوید که بالاخره توانسته است با خانواده به سفر برود یا نه. می‌گوید: «بله. به اتفاق همسر و فرزندم بارها به شهرهای مختلف ایران سفر کرده‌ایم.»
از چگونگی برقراری ارتباط میان او و فرزندش می‌پرسم. می‌گوید: «من هم مانند بسیاری از والدین نابینا در مراحل مختلف زندگی فرزندم نگرانی‌هایی داشته‌ام؛ به‌خصوص اینکه دلم می‌خواست بدانم او هم‌اکنون چه احساسی نسبت به نابینایی من دارد؛ اما هرگز آن را به زبان نیاوردم. به این نتیجه رسیده بودم که او خود، هر زمان که لازم باشد احساس یا پرسشش را با من در میان خواهد گذاشت. فقط سعی کردم خودم باشم؛ یک پدر خوب. در زمانی که نیاز بیشتری به نگهداری و مراقبت داشت، تا جایی که ممکن بود مشارکت می‌کردم. با اینکه خسته از سر کار به خانه می‌رسیدم، چون می‌دانستم فرزندم منتظر است تا بیایم و با او بازی کنم، بخشی از وقتم را به بازی با او اختصاص می‌دادم. او در این ارتباط‌ها مرا آنگونه که بودم پذیرفته بود. به‌عنوان‌مثال اگر یکی از اسباب‌بازی‌هایش خراب می‌شد، دستم را روی آن قسمت می‌گذاشت تا برایش تعمیر کنم.»
وقتی از آن روزها صحبت می‌کند، صدایش بسیار پرنشاط است. از او می‌خواهم خاطره‌ای هم برایمان بگوید.
«آن وقت‌ها ما باهم کارتون زبل‌خان را بازی می‌کردیم؛ یک شکارچی که حیوانات را شکار می‌کند. همیشه من نقش زبل‌خان را داشتم تا اینکه یک روز پسرم تصمیم گرفت او زبل‌خان باشد. چند روز پیش هم از من خواسته بود یک شمشیر پلاستیکی برایش بخرم. قرار شد من شیر بشوم تا او مرا شکار کند. من خواستم او را غافلگیر کنم، به اتاق رفتم و چیزی روی سرم انداختم. پسرم رو به تلوزیون نشسته بود. آرام به سمتش رفتم و ناگهان صدای غرش شیر در آوردم. او چنان هیجان‌زده شد که با شمشیرش محکم بر کمر من کوبید؛ طوری که تا چند روز جای آن شمشیر پرقدرت روی کمرم باقی مانده بود.»
می‌خواهم از دوران مدرسه برایم بگوید.
«معمولاً انجام امور مدرسه بسیاری از بچه‌ها با مادرشان است. ما هم چنین بودیم. گاهی اما من هم به مدرسه سر می‌زدم. نگران بودم که مبادا فرزندم از حضور من در مدرسه ناراحت شود؛ اما هرگز این نگرانی را با او در میان نگذاشتم. ماندم تا روزی خود، احساسش را به من بگوید؛ تا اینکه یک روز از من خواست تا به مناسبت روز جهانی افراد نابینا به مدرسه‌شان بروم و برای بچه‌ها از مسائل مربوط به افراد نابینا و همچنین خط بریل صحبت کنم. او پیش از آنکه این درخواست را با من مطرح کند، مسئله را با معاون مدرسه هم درمیان گذاشته بود و هماهنگی‌های لازم را با مدرسه انجام داده بود. این همان پاسخی بود که از سؤال‌های نپرسیده‌ام گرفتم. من فقط سعی کردم خودم باشم؛ در قبال فرزندم یک پدر خوب. اتفاقاً روز دیگری با سخنی دیگر مهر تأیید دیگری بر رفتارم زد. گفت که والدین یکی از همکلاسی‌هایش ناشنوا هستند و عمه‌شان با اولیای مدرسه ملاقات می‌کند و چقدر خوب است که شما خودتان برای رسیدگی به وضعیت من به مدرسه می‌آیید. البته به او توضیح دادم که افراد ناشنوا عموماً برای دریافت و انتقال مفاهیم نیاز به حمایت بیشتری دارند. در دوره دوم دبیرستان، مدیر مدرسه از همۀ شاگردان خواسته بود تا خودشان برای حل مسائل و مشکلات خود تلاش کنند؛ به‌این‌ترتیب آنها قادر خواهند بود در آینده به خود متکی باشند. من هم از این تصمیم مدرسه استقبال کردم. او مسائل را با من در میان می‌گذاشت اما خود، اقدام لازم را برای حل کردن آنها انجام می‌داد.»
از او می‌خواهم به‌عنوان یک پدر آگاه، پیشنهادی برای والدین نابینا داشته باشد.
«من با بسیاری از والدین نابینا ارتباط نزدیک داشته‌ام. گاهی وقت‌ها پیش می‌آید که پای حرف‌هایشان می‌نشینم. بعضی از آنها نگران این هستند که چگونه مسئله بینایی خود را با فرزندشان در میان بگذارند. به این دسته از دوستان می‌گویم که فقط خودتان باشید؛ فقط به نقشی فکر کنید که در زندگی دارید. در این صورت فرزندتان شما را آن‌گونه که هستید باور خواهد کرد و راه ارتباط با شما را هم پیدا می‌کند. گروهی دیگر از والدین هستند که به فرزندشان، هرچند کوچک و کم‌سن‌و‌سال، به چشم یک راهنما یا یک مراقب نگاه می‌کنند؛ به‌طوری‌که در سفرهای گروهی فرزندشان اجازه و فرصت پیدا نمی‌کند با همسالان خود به گردش و بازی بپردازد. پیشنهاد من به آنها این است که در کسب استقلال خود بیشتر تلاش کنند و به بچه‌ها فرصت آزادی بیشتری بدهند. آنها اگر خودشان بخواهند، به والدین کمک خواهند کرد. بهتر است در سفرها ضمن حفظ استقلال فردی، در صورت لزوم از افرادی کمک بگیرید که مسئله مشابهی با شما دارند یا مسئولیتی در همان زمینه بر عهده دارند که شما کمک می‌خواهید. تأکید می‌کنم که مراقب کودکی‌های فرزندتان باشید تا در بزرگ‌سالی شخصیتی شاداب و مستقل داشته باشند.»
با آرزوی نیکروزی و بهروزی برای شما خواننده عزیز، روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-28d1225a504d65af17b9.mp3,"بررسی و مقایسه دو دستگاه نمایشگر مداوم قند خون دسترس‌پذیر لیبره لینک و دکسکوم
میثم امینی
دیابت یکی از بیماری‌هایی است که افراد زیادی در جهان روزانه با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. برای این بیماران، اندازه‌گیری قند خون موضوع مهمی است و به این افراد اجازه می‌دهد قند خون خود را در سطح متناسبی نگه دارند و در صورت نیاز از انسولین استفاده کنند. در روش سنتی تست قند خون خانگی، بیمار با یک سوزن مخصوص تست قند خون یا لانست خراشی روی انگشت خود ایجاد می‌کند و با استفاده از دستگاه مخصوص قطره‌ای از خون استخراج‌شده را برای سنجش سطح قند خون تست می‌کند. روش جدیدتر برای تست قند خون، استفاده از دستگاه‌های نمایشگر مداوم قند خون یا سی‌جی‌اِم است. در این دستگاه‌ها نیازی به استفاده از سوزن مخصوص تست قند نیست و سطح قند به‌صورت مداوم با بهره‌گیری از یک الکترود کوچک که زیر پوست قرار می‌گیرد، بررسی می‌شود و کاربر می‌تواند از اطلاعاتی که جمع‌آوری شده است، برای انتخاب یک رژیم غذایی مناسب یا اطلاع از نیاز به تزریق انسولین و در کل کنترل سطح قند خون خود استفاده کند.
دستگاه‌های سی‌جی‌ام با توجه به عدم نیاز به استخراج خون، برای بیماران دیابت نابینا کاربری راحت‌تری دارد؛ البته به شرطی که دارای دسترس‌پذیری مناسبی باشد. در این مقاله به بررسی و مقایسه نسخه‌های مختلف دو دستگاه سی‌جی‌ام دسترس‌پذیر «لیبره لینک» و «دِکسکُوم» می‌پردازیم.
دستگاه‌های نمایشگر مداوم قند خون لیبره لینک و دکسکوم، قابلیت بررسی سطح قند خون را بدون احتیاج به سوزن تست قند خون به کاربر ارائه می‌دهند. می‌توان به هر دوی این دستگاه‌ها از طریق برنامه‌ای مخصوص که روی تلفن هوشمند نصب می‌شوند دسترسی داشت. دستگاه لیبره لینک به حدود یک ساعت زمان برای آماده‌شدن نیاز دارد و باید آن را هر چهارده روز یک‌بار عوض کرد. دستگاه دکسکوم مدل جی۶ برای آماده‌شدن به دو ساعت زمان نیاز دارد و باید هر ده روز یک‌بار عوض شود. یک فرد نابینا می‌تواند به‌صورت مستقل هر دوی این دستگاه‌ها را نصب کند. البته روش نصب آنها با هم متفاوت است.
نسخه ۱ حسگر لیبره لینک، یک سیستم یک‌قطعه‌ای است که می‌توان آن را پشت بخش بالایی بازو نصب کرد. برای خواندن اطلاعات این دستگاه نیازی به ورود کد در تلفن هوشمند نیست و دستگاه به‌شکلی امن و محکم روی بازو نصب می‌شود. برای خواندن اطلاعاتی که لیبره لینک جمع‌آوری کرده است، باید از دوربین تلفن هوشمند برای اسکن حسگر استفاده کنید. اطلاعات به یک برنامه روی تلفن هوشمند ارسال می‌شود و برنامه نتیجه را با صدای خودش یا با استفاده از صفحه‌خوان اعلام می‌کند.
نسخه ۲ حسگر لیبره لینک شامل این تغییرات است:
هشدار سفارشی و اختیاری پایین یا بالابودن بیش‌از‌حد قند خون
این امکان بزرگ‌ترین پیشرفت در لیبره لینک نسخه ۲ است. شما می‌توانید هشدار کاهش قند خون را برای سطوح قند خون بین ۶۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم بر دسیلیتر یا ۳٫۳ تا ۵٫۶ میلی‌مول بر لیتر و هشدار بالابودن قند خون را برای سطوح قند خون بین ۱۲۰ تا ۴۰۰ میلی‌گرم بر دسیلیتر یا ۶٫۷ تا ۲۲٫۲ میلی‌مول بر لیتر تنظیم کنید. وقتی قند خون به این محدوده‌ها می‌رسد، یک هشدار صوتی یا لرزش به کاربر اطلاع می‌دهد که باید حسگر را اسکن کند تا از مقدار قند خون خود آگاه شود. این هشدارها اختیاری‌اند و همۀ آنها را می‌توان غیرفعال کرد.
دریافت تأییدیه آی‌سی‌جی‌اِم
نسخه ۲ لیبره لینک تأییدیه آی‌سی‌جی‌ام را از سازمان غذا و داروی امریکا دریافت کرده است که یعنی نسخه ۲ لیبره لینک می‌تواند با دستگاه‌های دیگری مثل تلفن‌های هوشمند، پمپ‌های انسولین، قلم‌های هوشمند و… ارتباط دیجیتالی داشته باشد. شرکت تولیدکننده لیبره لینک اعلام کرده است که با شرکت‌های تَندِم، اینسُولِت و بیگفود برای توسعه یک سیستم نیمه‌بسته در حال همکاری است. سیستم نیمه‌بسته به این معناست که کاربرانی که از نسخه ۲ حسگر لیبره لینک و یک پمپ انسولین استفاده می‌کنند، می‌توانند از اتصال آنها به یکدیگر برای ایجاد یک روش بهینه برای کنترل قند خون خود استفاده کنند.
شرکت «آبوت دایابیتیز کِر» که محصول لیبره لینک را تولید می‌کند، ادعا دارد که نسخه ۳ لیبره لینک که به اندازه دو سکه که روی هم قرار دارند است، کوچک‌ترین و نازک‌ترین حسگر قند خون موجود در بازار است. این دستگاه با یک وسیله مخصوص در پشت بازو نصب می‌شود.
در این نسخه از لیبره لینک نظارت روی قند خون بهینه‌تر شده است. نتایج نظارت به‌صورت خودکار هر یک دقیقه به تلفن هوشمند یا در حال حاضر به یک دستگاه همراه مخصوص خواندن اطلاعات دسترس‌پذیر ارسال می‌شود که نتیجه آن ارائه اطلاعات زنده مربوط به میزان قند خون کاربر است. همچنین اطلاعات ارائه‌شده دقیق‌تر است؛ خصوصاً در حداقل‌ها و حداکثرها. حسگر دکسکوم نسخه جی۶ را می‌توانید روی شکم یا پشت بازوی خود نصب کنید. این حسگر از دو قطعه تشکیل شده است: حسگر و فرستنده که روی حسگر قرار می‌گیرد. فرستنده و حسگر دارای کدهایی هستند که باید قبل از شروع به کار حسگر در برنامه مخصوص این دستگاه وارد شوند. حسگر تا ده روز دوام می‌آورد؛ اما دوام فرستنده سه ماه است و می‌توان آن را از یک حسگر به یک حسگر دیگر منتقل کرد. کدهای مربوط به فرستنده و حسگر را می‌توان با تلفن هوشمند اسکن کرد و می‌توانید این کدها را به‌صورت دستی یا با گرفتن عکس وارد کنید.
نسخه جی۷ دکسکوم جدیدترین دستگاه از شرکت دکسکوم خواهد بود و به‌زودی عرضه بازار می‌شود. در زمان نگارش این مطلب جزئیات دقیقی درباره این محصول در دسترس نیست.
هر دو دستگاه به‌شکلی که از آنها انتظار می‌رود کار می‌کنند و اینکه کدام برای شما بهتر است، بسته به نظر شما و دکتر معالجتان، یک تصمیم شخصی است. مزایای نظارت‌درلحظه را نمی‌توان انکار کرد. دستگاه‌های نظارت‌درلحظه ابزارهایی انقلابی‌اند که با هدف نهایی داشتن یک زندگی شادتر و سالم‌تر، شما را در کنترل بهتر دیابت یاری می‌کنند. همچنین به شما یاد می‌دهند که بدن شما چطور مواد غذایی مختلف را که در رژیم غذایی‌تان وجود دارد، پردازش می‌کند."
audio/mana-4cd232d15afe86398dd7.mp3,"بریل در ایران و ضرورت گذار از دوگانه‌ها: به‌سوی کاربست راهبردی تجمیعی-تلفیقی (بخش سوم)
حسین عبدالملکی
در بخش‌های پیشین این سلسله نوشتار که از نظر گذشت، سعی شد 1- در موازات بررسی شرایط کلی حاکم بر خط بریل فارسی و زیست‌بوم متصور برای آن، به شکلی گذرا و کلی مباحث نظری حول چگونگی شکل‌یابی دوگانه‌ها، انواع و سازوکارهای مترتب بر آن، طرح و واکاوی شود.
2-بر این مبنا، نه‌تنها ایجاد و دامن زدن به برخی دوگانه‌ها در دسترسی نابینایان به منابع اطلاعاتی و عدم گذار صحیح و کارشناسی‌شده از آنها، سهمی مهم در به‌حاشیه‌رفتن تسریعی بریل در ایران را به خود اختصاص می‌دهد؛ بلکه با توجه به تقدم چند‌دهه‌ای ابداع و گسترش بریل فارسی نسبت به وجوه متناظر آن در شکل‌یابی تمام دوگانه‌های فوق‌الذکر، طبیعتاً نقصان‌ها و آسیب‌هایی جدی در خود زیست‌بوم بریل فارسی وجود داشته است که در مواجهه با هر یک از وجوه متناظر، نتوانسته نقش و جایگاه خود را در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان حفظ و تثبیت نماید که این نقصان‌ها و آسیب‌ها ناشی از «خودبسندگی زیست‌بوم بریل فارسی» است.
3-از سوی دیگر، ضمن تلقی برهه‌ای کوتاه و مهم (1335-1345) به‌مثابه «پیچ حساس حیات آموزشی نابینایان و ازجمله بریل فارسی» و تبیین و تشریح رخدادهای این بازه زمانی بسیار مهم، وجه مشترک تمامی این رخدادها و تحولات، تأثیرپذیری از «زیست‌بوم خودبسنده بریل فارسی» قلمداد گردید.
و اما:
جهت تبیین و واکاوی «زیست‌بوم خودبسنده بریل فارسی» که درواقع، مبنا و پایه ظهور برخی نقصان‌ها و آسیب‌ها در این زمینه گردید، لازم است خودِ صورت‌بندی نخستینِ زیست‌بوم بریل فارسی و ابعاد مترتب بر آن، با نگاهی تاریخی تشریح شود.
در سال 1304 (1925)، کشیش پنجاه‌ساله آلمانی (ارنست جی کریستوفل) و همراهانش با نزدیک به یک دهه تجربه آموزش در حوزه نابینایان در خاورمیانه که عمدتاً نیز ناموفق بود، و البته در راه بشارت آیین مسیح، وارد تبریز شدند؛ سفری که سه دهۀ پایانی عمر «پدرکریستوفل» را به شکلی ناگسستنی به نابینایان ایران گره زد و البته آغازی شد برای ابداع «بریل فارسی» و پایه‌گذاری آموزش نوین نابینایان در ایران و توسعه آن. کریستوفل با ورود به تبریز در کنار «جست‌وجوی اطفال نابینا، ناشنوا و بی‌سرپرست در سطح شهر و سپس روستاها و شهرهای مجاور آن» و البته یافتن مکانی جهت سرپرستی و آموزش این افراد، «پیاده‌سازی علائم بریل جهت زبان فارسی و به‌عبارتی ابداع بریل فارسی» را نیز در رأس برنامه‌ها و فعالیت‌های خود قرار داد. کریستوفل به‌واسطه تجربه سال‌ها کار با نابینایان، به خط بریل تسلط نسبی داشت؛ اما جهت آموزش نابینایان ایران چاره‌ای نبود جز ابداع بریل فارسی. مضاف بر اینکه استفاده از خط و زبان فارسی جزو شرایط مقرر جهت تأسیس مدرسه به شمار می‌رفت. به‌عنوان‌مثال، براساس سندی به تاریخ آبان 1305، وزارت معارف جهت اعطای اجازه‌نامه (مجوز) فعالیت رسمی مدرسه نابینایان به وی، علاوه‌بر «پایبندی کامل به قوانین و مقررات ایران»، «اصلاح پروگرام (برنامه درسی) مدرسه»، «در میان نبودن تبلیغات مذهبی و به‌طبع، ممنوعیت بشارت آیین مسیحیت»، بر «تدریس دروس به زبان فارسی» تأکید نموده است و عیناً آورده: «…ثالثاً تمام دروس و ترجمه لغات و اصطلاحات لازمه و مذاکرات با متعلم و غیره باید به فارسی باشد». ازاین‌رو، جهت تطبیق علائم بریل با زبان فارسی و درنتیجه ابداع بریل فارسی و نیز تدریس برخی دروس، افرادی چون «محمدعلی خاموشی و علی‌قلی نوظهوریان»، به چهار نفر آلمانی (کریستوفل و سه همراهش) که بنابر مستندات موجود مؤسسان مدرسه هستند، ملحق شدند و درواقع حلقه اولیه کادر آموزشی و سرپرستی مدرسه را تشکیل دادند. به‌هر‌شکل با تلاش‌های فراوان کریستوفل و خاموشی، بریل فارسی در اواخر 1304 ایجاد شد و پس از پیگیری‌های متعدد، با فعالیت مدرسه به شکل رسمی نیز در آذر 1305 موافقت گردید. هرچند مخالفت‌های فراوانی با تأسیس مدرسه کریستوفل و به‌ویژه جمع‌آوری اطفال صورت می‌پذیرفت؛ اما خبر تأسیس مدرسۀ او نیز به‌عنوان اولین مدرسه نابینایان در کشور بازتاب یافت. در صفحه دوم از چهاردهمین شماره روزنامه آدمیت در سال 1305 آمده است:
«اخیراً یکعده آلمانی از مملکت آلمان وارد و مطابق اجازه اداره معارف، درصدد تأسیس مدرسه برای کوران برآمده و پروگرام مدرسه را در تحت ده ماده و مدون و به اداره معارف داده ضمناً تقاضا نموده‌اند که یکعده از کوران را جمع‌آوری نموده و لباس و غذا و مخارج آنها را بدهند در ضمن نیز بآنها عملیات یدی از قبیل جوراب‌بافی، طناب‌بافی، ریسمان‌تابی و غیره بیاموزند و مدت تحصیل در این مدرسه از هشت الی ده سال خواهد بود. علاوه‌بر اینها برای معالجه چشم آنهائی که علاج ممکن باشد، یکنفر کحال ایرانی یا آلمانی در مدرسه مشغول معالجه خواهد شد. پس از انقضاء مدت تحصیل درصورتیکه حاضر باشند، ممکن است که در سایر نقاط در مدرسه کوران بسمت معلمی مشغول شوند. عجاله کمسیون منزلی در محله نوبران اجاره کرده و مشغول تهیه وسایل افتتاح مدرسه و جمع‌آوری کوران میباشد». با ابداع و تثبیت بریل فارسی، کریستوفل و همکارانش شروع به برگردان کتاب‌های درسی مصوب به بریل نمودند؛ به‌نحوی‌که تمامی کتاب‌ها به شکل بریل در اختیار دانش‌آموزان نابینا قرار می‌گرفت و حتی پس از رفتن کریستوفل به اصفهان نیز این رویه تا سال 1319 (زمان تعطیلی مدرسه نابینایان تبریز) تداوم یافت. سندی متعلق به مهرماه 1315، استمرار این رویه را در مدرسه نابینایان تبریز تأیید می‌کند. در نامه‌ای از طرف وزیر معارف و اوقاف به ریاست دفتر ریاست وزراء و در پاسخ به شکایت یکی از محصلین اخراجی مدرسه نابینایان تبریز، در شرح شرایط، فعالیت‌ها و امکانات مرکز مزبور آمده است:
«…ضمناً توضیح میدهد که موسسه کوران تبریز نهایت مواظبت را از کوران بعمل آورده و کتابهای وزارت معارف را تا کتاب پنجم بخط کوران ترجمه و شاگردان از روی آن تحصیل میکنند و بشاگردان مزبور عملیات یدی نیز تعلیم میشود و سایر اوضاع آنجا از هر حیث مرتب و شایان تشویق میباشد…». از‌سوی‌دیگر، در زمینه آموزش بریل نیز در مدرسه کریستوفل، روشی پیاده می‌شد که به ‌جرئت می‌توان گفت نسبت به روش‏های کنونی آموزش بریل در ایران بسیار نوین می‌نماید؛ به‌نحوی‌که ضمن آموزش بریل و در اختیار قرار دادن تمام کتاب‌های درسی به این خط، امکان مواجهه با بریل و استفاده از آن در کلاس‌های فوق‌برنامه نیز مورد توجه قرار می‌گرفت. درواقع، برخلاف آموزش‌های کنونی ارائه‌شده به نابینایان، علاوه‌بر تدریس و پوشش تمامی مواد درسی مدارس عادی، برخی کلاس‌های اختصاصی چون آموزش موسیقی، آموزش زبان آلمانی، آشنایی با طبیعت و… در مدرسه کریستوفل وجود داشت و از امتیازات مهم آن به شمار می‌رفت. در این کلاس‌ها سعی می‌شد که در قالب تفریح و بازی و نیز فعالیت‌های فوق‌برنامه، علاقه به بریل در دانش‌آموزان ایجاد شود و افزایش یابد و حتی استفاده از آن به انحاء مختلف مورد توجه قرار گیرد؛ به‌نحوی‌که بریل در کنار توجه به «فعالیت‏های یدی» و آموزش برخی حِرَف به نابینایان، بسیار مورد توجه قرار می‏گرفت. همچنین، قریب به اتفاق تجهیزات و وسایل موردنیاز و از‌جمله تجهیزات و وسایل مربوط به بریل، مستقیماً از اروپا و به‌ویژه آلمان برای مدرسه ارسال می‌گردید و به‌عبارتی، مدرسه کریستوفل از لحاظ امکانات و تجهیزات وقت در قیاس با سایر مدارس نابینایان در جهان به‌روز بود. نکته حائز اهمیت دیگر در حوزه بریل آنکه در کنار برگردان کتب درسی، در زمینه کتاب‌های بریل غیردرسی نیز علاوه‌بر منابع بریلی ارسالی از سایر کشورها، کریستوفل و همکارانش سعی می‌کردند حتی‌المقدور برخی کتاب‌های کوچک، اشعار و به‌ویژه برخی بخش‌های انجیل را به‌صورت بریل برگردان نمایند و در اختیار دانش‌آموزان قرار دهند و این خود در ارتباط بیشتر با بریل و استفاده بهینه از آن و آنچه که «بریلِ در معرض» نامیدم، بسیار مؤثر بود.
در سال 1308، کریستوفل مدرسه تبریز را به همکارانش سپرد و رهسپار اصفهان شد. در این سفر او در یک اقدام سنجیده، علی‌قلی نوظهوریان و چند تن از محصلین مدرسه تبریز را که به همراهی وی تمایل داشتند، با خود همراه ساخت؛ افرادی که بریل را آموخته بودند و در رشد و نمو مدرسه اصفهان و توسعه فعالیت‌های آن در سال‌های بعدی عصای دست کریستوفل شدند. توجه به استفاده از بریل و خواندن و نوشتن با این خط، در اصفهان نیز استمرار یافت و با توجه به حضور برخی نابینایان مسلط به بریل فارسی در کنار کریستوفل، به شکل ویژه‌ای توسعه پیدا کرد. همچنان تمامی کتاب‌های درسی به بریل برگردان ‌شد و کتاب‌های غیردرسی قابل‌توجهی نیز در سال‌های بعدی به این خط تبدیل شد؛ کتاب‌هایی که صرفاً از طریق خواندن به وسیله یک فرد بینا و نوشته شدن آن به شکل بریل با همان وسایل ابتدایی وقت صورت می‌پذیرفت. یکی از سندهای مهمی که دال بر توجه ویژه به آموزش بریل در اصفهان در دسترس است، به سال 1312 بازمی‌گردد که ازقضا تعریف نسبتاً قابل فهم و جالبی را نیز از «خط کوران» (بریل) ارائه می‌دهد و به‌عبارتی، اولین توصیف مکتوب و جامع از بریل است. در واپسین روزهای 1312، بازرس اداره معارف و اوقاف اصفهان در سرکشی از مدارس دولتی متوجه می‌شود که فردی آلمانی، «کریستوفل‌نام» مکانی را جهت آموزش و سرپرستی برخی اطفال اجاره نموده است. حاصل سرکشی وی به باغ عبدالمحمود افیونی، گزارشی است هجده‌ بندی، که شرایط حاکم بر مدرسه کریستوفل را در ابعاد مختلف تشریح می‌نماید که در نوع خود جامع‌ترین گزارش از این موسسه است. در بند یازده این گزارش در توصیف شیوه خواندن و نوشتن اطفال کور و به‌عبارتی خط بریل، آمده است:
«…11- طرز تدریس الفبا باطفال کور بوسیله یک صفحه لوح فلزی که روی آن مشبک است بشکل مربع مستطیل، و هر یک شبکه دارای شش سوراخ ریز میباشد. طفل نویسنده قلمی بشکل سوزن در دست دارد که کاغذ را روی صفحه فلز می گذارد با نقطه حروف الفبا را از سوراخهای صفحه فلزی فوق‌الذکر روی کاغذ ترسیم می‌نماید. برای نمونه الفبایی که در حضور فرو می‌نوشت تلواً تقدیم می‌دارد…»
رویه تشریح‌شده در بالا، در چگونگی شکل‌یابی بریل و توجه به آموزش آن و خواندن و نوشتن به این خط چه در تبریز تا 1319و چه در اصفهان در سال‌های بعدی استمرار و البته توسعه می‌یابد که سعی گردید به‌صورتی اجمال و به شکلی مستند، بخش‌هایی از آن و در حوصله این مجال کوتاه عرضه گردد که خود درواقع «مبنای صورت‌بندی نخستین زیست‌بوم متصور بریل فارسی» را شکل داد. ازاین‌رو در شماره بعد براساس همین گزاره‏های مطروحه در بالا و برخی مستندات تکمیلی، چرایی خودبسندگی زیست‌بوم بریل فارسی تبیین خواهد گردید که درواقع، پایه برخی نقصان‌ها و آسیب‌ها را در زیست‌بوم متصور بریل فارسی ایجاد نمود و درنتیجه موجبات عدم توان حفظ حوزه مانور بریل در شکل‌یابی دوگانه‌ها و مواجهه با سایر وجوه دسترسی به منابع اطلاعاتی را فراهم ساخت."
audio/mana-fa25a612c90bee9e0c83.mp3,"با توان باش هرچه خواهی کن مصاحبه نسل مانا با مهندس محمدرضا هادی‌پور، از اعضای مؤسس و عضو هیئت مدیرۀ کانون معلولین توانا
میرهادی نائینی‌زاده
«لطفاً چند و چون فعالیت‌های کانون توانا را برای مخاطبین ما تشریح کنید:»
«کانون توانا از سال ۱۳۷۴ با هدف توان‌مندسازی معلولین، تغییر نگرش جامعه به مقولۀ معلولیت و دفاع از حقوق معلولین فعالیت خود را آغاز کرد. یکی از کار‌هایی که در این راستا انجام شد، ورود به بحث اشتغال افراد معلول (اعم از نابینا، ناشنوا و معلولین جسمی‌حرکتی) بود. تجربه‌ای که در این مدت فعالیت کانون به دست آوردم، نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین مشکل جامعه در مواجهه با معلولین این است که آنها را افرادی نا‌توان و محتاج تصور می‌کند. تغییر این باور -چنان‌که پیشتر هم تأکید کردم- از اهداف اصلی تشکیل کانون محسوب می‌شد. تغییر این باور غلط البته در تمام شئون باعث تغییر در وضع زندگی معلولین خواهد بود که اشتغال یکی از این جنبه‌ها را شامل می‌شود. ما برای رسیدن به این باور تلاش کردیم معلول را کسی معرفی کنیم که نمی‌تواند از اندیشۀ خود درست استفاده کند. برای توسعۀ بخش اشتغال، ما باید سرمایه‌ای در اختیار می‌گرفتیم. از‌آنجا‌که پول گرفتن از مردم برای شروع کار را مغایر اهداف کانون می‌دانستیم، وارد کار‌های خدماتی و مشارکتی شدیم. اکنون در زمینه‌های گوناگونی توانسته‌ایم برای معلولین استان قزوین ایجاد اشتغال کنیم. تعداد نابینایانی که از طریق کانون مشغول به کار شده‌اند، ۶۲ نفر است که حضوری فعال در عرصۀ کار دارند. می‌توانم به شما بگویم که تا حد کمی توانسته‌ایم با اتصال افراد جویای کار معلول و کار‌فرمایان با هم، الگو‌سازی در سایر استان‌های کشور، و معرفی واقعی معلولین به جامعه، به اهداف کانون نائل شویم.»
«افراد نابینا برای ورود به مشاغل مختلف باید دارای چه توانایی‌هایی باشند؟»
پیش از هر چیز باید دقیق معلوم شود که ایستگاه‌های کاری که افراد نابینا می‌توانند در آنها مشغول به کار باشند، دارای چه ویژگی‌هایی هستند. این اتفاقی است که امروزه در دنیا به آن توجه زیادی می‌شود و تحقیقات وسیعی در حال پی‌گیری است. از سویی باید توان‌مندی واقعی معلولین از طرف کار‌فرمایان مد‌نظر قرار بگیرد. بسیار پیش آمده است که کار‌فرمایان از ما خواسته‌اند تا افراد معلول بیشتری را به آنها معرفی کنیم؛ زیرا معتقد بوده‌اند افراد معلول کار را دلسوزانه‌تر از سایر افراد انجام می‌دهند. به نظر می‌رسد اصلی‌ترین ایستگاه کاری برای نابینایان می‌تواند در حوزه‌هایی باشد که صدا و بیان حرف اول را در آن می‌زند. نحوۀ مواجهۀ نابینایان با مسائل، این اجازه را به آنها می‌دهد که از بیان و ایجاد ارتباط درست برای کار‌های خودشان بهترین استفاده را ببرند. البته هستند نابینایانی که در امور دیگر توانایی از خود نشان می‌دهند؛ اما عمده فعالیت این قشر از جامعه می‌تواند مبتنی بر بیان و حافظۀ قوی آنها باشد.»
«اجازه بدهید قدری مصداقی موضوع را بررسی کنیم: شما به‌عنوان متولی استخدام افراد معلول در شرکت فیروز، چه انگیزه‌ای را برای این شرکت در استخدام مهم می‌دانید و افراد نابینا چه کار‌هایی در این شرکت انجام می‌دهند؟»
«شرکت فیروز حدود ۱۸ سال است که نیرو‌های معلول استخدام می‌کند و افراد نابینا در خط تولید این شرکت مشغول به کار هستند؛ در خطوطی که کار‌ها نیاز به دیدن ندارد و یک فرد نابینا یا نیمه‌بینا اتفاقاً با سرعت بیشتری می‌تواند از عهدۀ آنها بر بیاید. البته دو نفر از نابینایان در بخش دیتا و روابط عمومی شرکت فعالیت دارند؛ اما اغلب آنها در خط تولید مشغول به‌کار هستند. لازم به ذکر است که ما نتوانسته‌ایم توفیقی که در کارخانۀ فیروز برای استخدام افراد معلول به‌دست آوردیم را در سایر بنگاه‌های اقتصادی داشته باشیم.»
«از منظر کانون توانا، با افراد معلولی که نتوانند خواستۀ کار‌فرمای خود را در انجام کار بر‌آورده کنند، چه برخوردی باید بشود؟»
«باید توجه داشت که بنگاه‌های اقتصادی بیش از هر چیز به سود‌آور بودن خود توجه می‌کنند و این موضوع باعث می‌شود کسی بتواند در کار خود موفق باشد که امکان عملی ایجاد این سود را برای کار‌فرمای خود داشته باشد. من به تمام نابینایان توصیه می‌کنم که حد توانایی خود را در کاری که می‌توانند انجام دهند، تا می‌شود بالا ببرند. این اقدام باعث می‌شود که امکان حذف آنها کمتر شود.»
«شما در بخشی از صحبت خود به بحث مسئولیت اجتماعی و وظیفۀ دولت‌ها در قبال افراد معلول اشاره کردید. رابطۀ سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی امور معلولان با مجموعۀ شما چگونه است؟ آیا آنچه از پرداخت انواع بیمه در قانون کار بر عهدۀ سازمان است، به درستی اجرا می‌شود؟»
«سازمان بهزیستی به‌عنوان یک نهاد حمایتی کار خود را به درستی انجام نمی‌دهد و این به نظر من به خاطر باور غلطی است که در ذهن مسئولین این نهاد وجود دارد. با بررسی‌های صورت‌گرفته، معلوم شد که تنها دو‌و‌نیم درصد از بودجۀ سازمان به اشتغال اختصاص دارد. اولویت سازمان بهزیستی اصلاً توانمند‌سازی و جبران عدم توانایی افراد معلول در مشاغل نیست و صرفاً یک نگاه مستمری‌پذیر در ذهن مسئولین آن وجود دارد. این نگاه باعث می‌شود ما به‌عنوان یک نهاد معرف کار‌فرما رغبتی نداشته باشیم تا کسی را برای دریافت انواع بیمه‌ها به سمت بهزیستی هدایت کنیم.»
«شما به‌عنوان نهاد ترتیب‌دهندۀ مصاحبه کاری برای معلولین، چه سازو‌کار‌هایی دارید که بیشتر توانایی افراد معلول مدنظر کار‌فرما باشد؟»
«اولین چیزی که مدنظر ماست، یک شرح دقیق از خواستۀ کار‌فرماست که باید به کانون ارائه شود. ما باید بدانیم دقیقاً چه نوع نیروی کاری مدنظر بنگاه اقتصادی است تا بر اساس آن مابین نیرو‌هایی که داریم جست‌و‌جو کنیم. از دیگر سو، ما در بانک اطلاعات خود میان افراد معلول بر اساس شرایط و توانایی‌ها امتیازاتی را در نظر می‌گیریم که اولویت انتخاب افراد را برای ما آسان‌تر می‌کند. بر اساس این دو مؤلفه، مصاحبه زیر نظر کانون انجام می‌گیرد. پس از پذیرش توسط کار‌فرما، افراد معلول یک ماه به‌طور آزمایشی مشغول به کار می‌شوند و چند و چون کار برای معلول توسط کانون پیگیری می‌شود. بسیار پیش آمده است که لیاقت یک فرد معلول باعث شده است که کار‌فرما از ما بخواهد افراد معلول دیگری را هم به او معرفی کنیم. اما مواردی هم بوده است که طرز مواجهه فردی که ما معرفی کردیم، با وظایف کاری خود طوری بوده است که شرکت مربوط دیگر نخواسته است که نیروی معلولی را استخدام کند. به‌همین‌دلیل ما همیشه به تمام مراجعین خود تأکید داریم که شما نمایندۀ تمام افراد معلول هستید و کار شما قطعاً زیر ذره‌بین سایر افراد خواهد بود.»
«کار‌فرمایان و افراد معلول چگونه می‌توانند به شما متصل شوند؟»
«با توجه به سوابقی که ما در ایجاد اشتغال برای معلولین داشته‌ایم، نهاد‌های معرف مستقیماً افراد را به ما وصل می‌کنند. افراد باید حتماً عضو بهزیستی باشند و همین‌طور عضویت کانون را هم قبول کنند. بر اساس شرایط و شانس افراد، آنها باید انتظار پیدا کردن کار را از کانون داشته باشند. باید تأکید کنم که یافتن کار برای افراد معلول کار دشواری است و نباید انتظار افراد این باشد که به سرعت می‌توانند وارد بازار کار شوند.»
علاقه‌مندان به موضوعات مرتبط با فضای کسب‌و‌کار می‌توانند مشروح این گفت‌وگوی شنیدنی را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود کنند."
audio/mana-01dd5ad124249585ddea.mp3,"با توان باش هرچه خواهی کن مصاحبه نسل مانا با مهندس محمدرضا هادی‌پور، از اعضای مؤسس و عضو هیئت مدیرۀ کانون معلولین توانا
میرهادی نائینی‌زاده
«لطفاً چند و چون فعالیت‌های کانون توانا را برای مخاطبین ما تشریح کنید:»
«کانون توانا از سال ۱۳۷۴ با هدف توان‌مندسازی معلولین، تغییر نگرش جامعه به مقولۀ معلولیت و دفاع از حقوق معلولین فعالیت خود را آغاز کرد. یکی از کار‌هایی که در این راستا انجام شد، ورود به بحث اشتغال افراد معلول (اعم از نابینا، ناشنوا و معلولین جسمی‌حرکتی) بود. تجربه‌ای که در این مدت فعالیت کانون به دست آوردم، نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین مشکل جامعه در مواجهه با معلولین این است که آنها را افرادی نا‌توان و محتاج تصور می‌کند. تغییر این باور -چنان‌که پیشتر هم تأکید کردم- از اهداف اصلی تشکیل کانون محسوب می‌شد. تغییر این باور غلط البته در تمام شئون باعث تغییر در وضع زندگی معلولین خواهد بود که اشتغال یکی از این جنبه‌ها را شامل می‌شود. ما برای رسیدن به این باور تلاش کردیم معلول را کسی معرفی کنیم که نمی‌تواند از اندیشۀ خود درست استفاده کند. برای توسعۀ بخش اشتغال، ما باید سرمایه‌ای در اختیار می‌گرفتیم. از‌آنجا‌که پول گرفتن از مردم برای شروع کار را مغایر اهداف کانون می‌دانستیم، وارد کار‌های خدماتی و مشارکتی شدیم. اکنون در زمینه‌های گوناگونی توانسته‌ایم برای معلولین استان قزوین ایجاد اشتغال کنیم. تعداد نابینایانی که از طریق کانون مشغول به کار شده‌اند، ۶۲ نفر است که حضوری فعال در عرصۀ کار دارند. می‌توانم به شما بگویم که تا حد کمی توانسته‌ایم با اتصال افراد جویای کار معلول و کار‌فرمایان با هم، الگو‌سازی در سایر استان‌های کشور، و معرفی واقعی معلولین به جامعه، به اهداف کانون نائل شویم.»
«افراد نابینا برای ورود به مشاغل مختلف باید دارای چه توانایی‌هایی باشند؟»
پیش از هر چیز باید دقیق معلوم شود که ایستگاه‌های کاری که افراد نابینا می‌توانند در آنها مشغول به کار باشند، دارای چه ویژگی‌هایی هستند. این اتفاقی است که امروزه در دنیا به آن توجه زیادی می‌شود و تحقیقات وسیعی در حال پی‌گیری است. از سویی باید توان‌مندی واقعی معلولین از طرف کار‌فرمایان مد‌نظر قرار بگیرد. بسیار پیش آمده است که کار‌فرمایان از ما خواسته‌اند تا افراد معلول بیشتری را به آنها معرفی کنیم؛ زیرا معتقد بوده‌اند افراد معلول کار را دلسوزانه‌تر از سایر افراد انجام می‌دهند. به نظر می‌رسد اصلی‌ترین ایستگاه کاری برای نابینایان می‌تواند در حوزه‌هایی باشد که صدا و بیان حرف اول را در آن می‌زند. نحوۀ مواجهۀ نابینایان با مسائل، این اجازه را به آنها می‌دهد که از بیان و ایجاد ارتباط درست برای کار‌های خودشان بهترین استفاده را ببرند. البته هستند نابینایانی که در امور دیگر توانایی از خود نشان می‌دهند؛ اما عمده فعالیت این قشر از جامعه می‌تواند مبتنی بر بیان و حافظۀ قوی آنها باشد.»
«اجازه بدهید قدری مصداقی موضوع را بررسی کنیم: شما به‌عنوان متولی استخدام افراد معلول در شرکت فیروز، چه انگیزه‌ای را برای این شرکت در استخدام مهم می‌دانید و افراد نابینا چه کار‌هایی در این شرکت انجام می‌دهند؟»
«شرکت فیروز حدود ۱۸ سال است که نیرو‌های معلول استخدام می‌کند و افراد نابینا در خط تولید این شرکت مشغول به کار هستند؛ در خطوطی که کار‌ها نیاز به دیدن ندارد و یک فرد نابینا یا نیمه‌بینا اتفاقاً با سرعت بیشتری می‌تواند از عهدۀ آنها بر بیاید. البته دو نفر از نابینایان در بخش دیتا و روابط عمومی شرکت فعالیت دارند؛ اما اغلب آنها در خط تولید مشغول به‌کار هستند. لازم به ذکر است که ما نتوانسته‌ایم توفیقی که در کارخانۀ فیروز برای استخدام افراد معلول به‌دست آوردیم را در سایر بنگاه‌های اقتصادی داشته باشیم.»
«از منظر کانون توانا، با افراد معلولی که نتوانند خواستۀ کار‌فرمای خود را در انجام کار بر‌آورده کنند، چه برخوردی باید بشود؟»
«باید توجه داشت که بنگاه‌های اقتصادی بیش از هر چیز به سود‌آور بودن خود توجه می‌کنند و این موضوع باعث می‌شود کسی بتواند در کار خود موفق باشد که امکان عملی ایجاد این سود را برای کار‌فرمای خود داشته باشد. من به تمام نابینایان توصیه می‌کنم که حد توانایی خود را در کاری که می‌توانند انجام دهند، تا می‌شود بالا ببرند. این اقدام باعث می‌شود که امکان حذف آنها کمتر شود.»
«شما در بخشی از صحبت خود به بحث مسئولیت اجتماعی و وظیفۀ دولت‌ها در قبال افراد معلول اشاره کردید. رابطۀ سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی امور معلولان با مجموعۀ شما چگونه است؟ آیا آنچه از پرداخت انواع بیمه در قانون کار بر عهدۀ سازمان است، به درستی اجرا می‌شود؟»
«سازمان بهزیستی به‌عنوان یک نهاد حمایتی کار خود را به درستی انجام نمی‌دهد و این به نظر من به خاطر باور غلطی است که در ذهن مسئولین این نهاد وجود دارد. با بررسی‌های صورت‌گرفته، معلوم شد که تنها دو‌و‌نیم درصد از بودجۀ سازمان به اشتغال اختصاص دارد. اولویت سازمان بهزیستی اصلاً توانمند‌سازی و جبران عدم توانایی افراد معلول در مشاغل نیست و صرفاً یک نگاه مستمری‌پذیر در ذهن مسئولین آن وجود دارد. این نگاه باعث می‌شود ما به‌عنوان یک نهاد معرف کار‌فرما رغبتی نداشته باشیم تا کسی را برای دریافت انواع بیمه‌ها به سمت بهزیستی هدایت کنیم.»
«شما به‌عنوان نهاد ترتیب‌دهندۀ مصاحبه کاری برای معلولین، چه سازو‌کار‌هایی دارید که بیشتر توانایی افراد معلول مدنظر کار‌فرما باشد؟»
«اولین چیزی که مدنظر ماست، یک شرح دقیق از خواستۀ کار‌فرماست که باید به کانون ارائه شود. ما باید بدانیم دقیقاً چه نوع نیروی کاری مدنظر بنگاه اقتصادی است تا بر اساس آن مابین نیرو‌هایی که داریم جست‌و‌جو کنیم. از دیگر سو، ما در بانک اطلاعات خود میان افراد معلول بر اساس شرایط و توانایی‌ها امتیازاتی را در نظر می‌گیریم که اولویت انتخاب افراد را برای ما آسان‌تر می‌کند. بر اساس این دو مؤلفه، مصاحبه زیر نظر کانون انجام می‌گیرد. پس از پذیرش توسط کار‌فرما، افراد معلول یک ماه به‌طور آزمایشی مشغول به کار می‌شوند و چند و چون کار برای معلول توسط کانون پیگیری می‌شود. بسیار پیش آمده است که لیاقت یک فرد معلول باعث شده است که کار‌فرما از ما بخواهد افراد معلول دیگری را هم به او معرفی کنیم. اما مواردی هم بوده است که طرز مواجهه فردی که ما معرفی کردیم، با وظایف کاری خود طوری بوده است که شرکت مربوط دیگر نخواسته است که نیروی معلولی را استخدام کند. به‌همین‌دلیل ما همیشه به تمام مراجعین خود تأکید داریم که شما نمایندۀ تمام افراد معلول هستید و کار شما قطعاً زیر ذره‌بین سایر افراد خواهد بود.»
«کار‌فرمایان و افراد معلول چگونه می‌توانند به شما متصل شوند؟»
«با توجه به سوابقی که ما در ایجاد اشتغال برای معلولین داشته‌ایم، نهاد‌های معرف مستقیماً افراد را به ما وصل می‌کنند. افراد باید حتماً عضو بهزیستی باشند و همین‌طور عضویت کانون را هم قبول کنند. بر اساس شرایط و شانس افراد، آنها باید انتظار پیدا کردن کار را از کانون داشته باشند. باید تأکید کنم که یافتن کار برای افراد معلول کار دشواری است و نباید انتظار افراد این باشد که به سرعت می‌توانند وارد بازار کار شوند.»
علاقه‌مندان به موضوعات مرتبط با فضای کسب‌و‌کار می‌توانند مشروح این گفت‌وگوی شنیدنی را در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود کنند."
audio/mana-16d61a159f4a9b214bb3.mp3,"تاب‌آوری، مهارتی که در زندگی روزمره‌مان ضروری است
امین عرب
اخیراً در رویدادی شرکت کردم و وقتی با سگ راهنمایم حرکت می‌کردم، آقایی جلوی من را گرفت و گفت: «وای! من واقعاً تحت تأثیر قرار گرفتم که شما اینجا هستید. چگونه می‌توانید خودتان رفت‌و‌آمد کنید؟ اگر من جای شما بودم، از عهده‌اش بر نمی‌آمدم.» من برخوردهای مشابه زیادی با این افراد داشته‌ام که از نابینایی می‌ترسند و باور ندارند که می‌توان با چنین شرایطی کنار آمد و زندگی کرد. پاسخ من همیشه یکسان است: «بله، اگر مجبور بودید می‌توانستید. شما از قبل آنچه را که برای سازگاری با چنین شرایطی لازم است در درون خود دارید. فقط آن را کشف نکرده‌اید.»
من این را در مورد خودم یاد گرفتم. یک توانایی در من وجود داشت که امکان سازگاری با معلولیتم را فراهم می‌کرد. البته هنوز باید روند دردناک غم و اندوه را طی می‌کردم و به حالتی معمولی و جدید در زندگی می‌رسیدم؛ اما از پس آن برآمدم. من خودم را خارق‌العاده، روشندل یا الهام‌بخش نمی‌دانم و چالش من بدتر از چالش دیگری نیست. فقط یک انسانم که سعی می‌کند زندگی‌اش را به بهترین شکل ممکن زندگی کند.
تاب‌آوری چیست؟
هلن کلر می‌گوید: «گرچه جهان پر از ناملایمات است؛ توانایی غلبه بر آن را نیز در بر دارد.» پس از وقوع تراژدی‌ها و آسیب‌های بزرگ در زندگی مردم، ما داستان‌های فائق آمدن آنان بر مشکلات را می‌شنویم. چه چیزی در وجود انسان است که موجب غلبه او بر مشکلات می‌شود؟ من معتقدم که تاب‌آوری است؛ یعنی ظرفیت سازگار شدن و بهبود یافتن از رویداد‌های استرس‌زا. تاب‌آوری توانایی بازگشت به حالت تعادل یا سازگاری با شرایط دشوار در مواجهه با ناملایمات است. این قدرت درونی و تسلط بر احساسات است که به ما امکان می‌دهد بر چالش‌های زندگی غلبه کنیم. همه ما تا حدی این ظرفیت را داریم و در صورت نیاز می‌توانیم آن را بپروریم. ما همگی با ناملایمات رو‌به‌رو خواهیم شد و سؤالی که باید از خود بپرسیم این است که «چگونه بر آن غلبه کنم؟»
چگونه می‌توانیم تاب‌آوری خود را پرورش دهیم؟
تاب‌آوری ما با گذراندن دوران سخت و آموختن از آن دوره‌های زندگی رشد می‌کند. زندگی به شما فرصت‌های زیادی برای رشد تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری می‌دهد که لازمه آن از‌دست‌دادن‌ها، ضربه‌های احساسی، بیماری‌ها و سایر رویداد‌های استرس‌زا است. ما می‌توانیم آگاهانه از راهبرد‌های سالم مقابله مانند نگرش مثبت، تکنیک‌های مراقبت از خود و مهارت‌های حل مسئله در مواجهه با ناملایمات استفاده کنیم و تاب‌آوری‌مان را بهبود بخشیم. در ادامه حقایقی را که در خصوص افزایش تاب‌آوری در تجربه نابینایی‌ام آموخته‌ام، آمده است.
۱. شما از ابتدا آنچه را که برای زنده ماندن و زندگی خوب با وجود نابینایی نیاز دارید، در درونتان دارید. انسان‌ها به طرزی باورنکردنی منعطف‌اند. این توانایی در DNA ما وجود دارد. تنها کاری که باید انجام دهیم این است که این ظرفیت را به کار ببندیم، به آن دست یابیم و آن را وارد عمل کنیم. پسرم اخیراً یک دستبند به من داد که روی آن نوشته شده بود: «او باور داشت که می‌تواند؛ بنابراین آنچه را که می‌خواست انجام داد!» در ابتدا باید به توانایی خود در مقابله با مشکلات ایمان داشته باشید.
۲. ترس از نابینایی از خود آن بدتر است. در ابتدا از فکر نابینایی و ترس از اینکه زندگی‌ام را چگونه تغییر می‌دهد، غرق و فلج شدم؛ اما مشخص شد که نابینایی حکم اعدام نیست و من یاد گرفتم که چگونه با آن زندگی کنم. شما نمی‌توانید این واقعیت را که مصیبت اتفاق می‌افتد تغییر دهید؛ اما نحوۀ تفسیر و پاسخ به آن قابل تغییر است.
۳ . ارتباط با دوستان و خانواده با‌ارزش‌ترین منبع انرژی روانی من است. با حمایت خانواده، دوستان فداکار و روابط با دیگرانی که آسیب بینایی را تجربه کرده‌اند بود که قدرت و شهامتم را افزایش دادم تا بتوانم نابینایی را بپذیرم و به زندگی ادامه دهم. بسیاری از مطالعات نشان می‌دهند که عامل اصلی تاب‌آوری، داشتن روابط مراقبتی و حمایتی در داخل و خارج از خانواده است.
۴. بهترین راه برای رویارویی با ناملایمات، رویکرد حل مسئله است. زمان آن رسیده ‌بود که احساساتی نشوم و به یادگیری زندگی در شرایط نابینایی بپردازم. من نیاز داشتم منابعی پیدا کنم، مهارت‌های جدیدی یاد بگیرم و آنچه را نیاز داشتم فراهم آورم. این به معنای دریافت مشاوره، خدمات توانبخشی بینایی و پیوستن به یک گروه حمایتی بود. شاید نیاز شما یادگیری جهت‌یابی و حرکت، استفاده از عصا یا یادگیری تکنولوژی‌های کاربردی باشد. نیاز است که شما اقدامات عملی انجام دهید.
۵. ناملایمات ما را قوی می‌کنند و می‌توانند توانایی‌های مثبت زیادی را وارد زندگی‌مان کنند. من معتقدم که اکنون فردی قوی‌تر و با تاب‌آوری بیشتر هستم. زندگی با نابینایی به من مهارت‌های سازمانی و حل مسئله زیادی را آموخت. این بدان معنا نیست که آسیب بینایی را امری مثبت ارزیابی کنم؛ منظور این است که این سختی‌ها موجب رشد ما در زمینه‌هایی می‌شود. به قول نیچه، «آنچه مرا نکشد، قوی‌ترم می‌سازد.»
۶. شوخ‌طبعی درمانی عالی است! لحظات زیادی به دلیل نابینایی اتفاق می‌افتند که هرچند ناخوش‌آیند، خنده‌دار هستند. من یاد گرفته‌ام که در این لحظات بخندم و اطرافیانم را نیز در این خنده شریک کنم.
۷. مثبت‌اندیشی روان ما را در زمان بحران تقویت می‌کند. اکثر ما این مهارت را فرا گرفته‌ایم. احساسات منفی ریشه در تفکر منفی دارند. ما اغلب تمایل داریم در مورد همه‌چیز تفکر منفی داشته ‌باشیم و فقط به بدترین سناریوها فکر می‌کنیم. ما به خود می‌گوییم: «این بحران هرگز پایان نخواهد یافت»، «این اتفاق برای من رخ می‌دهد؛ چون من بدشانسم»، و «این رویداد زندگی من را خراب خواهد کرد.» ما می‌توانیم یاد بگیریم که شرایط خود را دوباره تنظیم کنیم و خطا‌های شناختی‌مان را به چالش بکشیم. من آدم بدبینی بودم و با تمرین توانستم خوشبینی را در خودم تقویت کنم.
۸. باید بپذیریم که تغییر بخشی از زندگی است. ممکن است به دلیل رویداد‌های نامطلوب زندگی، برخی اهدافمان قابل دستیابی نباشند. پذیرش شرایطی که قابل تغییر نیستند می‌تواند به ما کمک کند تا روی شرایطی تمرکز کنیم که می‌توانیم تغییر دهیم. ممکن است نیاز باشد خودمان را دوباره تعریف کنیم، رؤیاهایمان را دوباره تصور و اهداف را دوباره مشخص کنیم.
۹. مراقبت از خود باعث بهبود تاب‌آوری می‌شود. هنگام تجربه سختی‌ها به نیاز‌ها و احساسات خود توجه کنید، در فعالیت‌هایی شرکت کنید که از آنها لذت می‌برید و برایتان آرامش‌بخش است، به‌طور منظم ورزش کنید، مدیریت استرس را یاد بگیرید و یک رژیم غذایی سالم داشته‌باشید. مراقبت از خود کمک می‌کند تا ذهن و بدن خود را برای مقابله با موقعیت‌هایی که نیاز به تاب‌آوری بالایی دارند، آماده نگه دارید. اگر تشخیص جدیدی از کاهش بینایی را تجربه می‌کنید، نا‌امید نشوید. با آسیب بینایی، باز هم می‌توان از زندگی لذت برد. در کتاب محبوب وینی پو، اثر آلن الکساندر میلن، کریستوفر رابین به پو می‌گوید: «شما شجاع‌تر از چیزی هستید که فکر می‌کنید، قوی‌تر از آنید که به نظر می‌رسید و باهوش‌تر از آن هستید که می‌اندیشید.» این گفته در مورد همه ما صادق است."
audio/mana-8fc20fc26b8032b89dd8.mp3,"چتری زیر باران (خدمات سازمان بهزیستی برای مددجویان نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
مسئولان مدرسه به والدینش گفته بودند نمی‌توانند امنیت و شرایط آموزشی یک دانش‌آموز نابینا را فراهم کنند. تمام امید‌های مادر و پدرش بر باد رفته بود. هم از پزشکان و هم از معلمان پرسیده بودند؛ ولی هیچ‌کس درست نمی‌دانست بعد از نابینا شدن، به کجا باید مراجعه کرد و چطور می‌توان به زندگی معمولی ادامه داد. نابینا شدن کوچک‌ترین عضو خانواده، همه‌چیز را به هم ریخته بود. پدر و برادرانش به اجبار به سرکار و مدرسه خود می‌رفتند؛ مادرش هم با آنکه در شوک نابینایی فرزندش بود، خود را به زور می‌کشید و کار‌های خانه را نصفه و نیمه انجام می‌داد.
خود او در دنیای بچگی‌اش در یک هفته اول که خانه بود و مدرسه نمی‌رفت، خوشحال بود و بازی می‌کرد؛ اما کم‌کم همه چیز تکراری و خسته‌کننده شد. تنهایی و بیکاری به او فشار می‌آورد و شنیدن زنگ مدرسه نزدیک خانه‌شان و رفتن همسالانش به مدرسه و برگشتنشان، دیوانه‌اش می‌کرد. کنار پنجره می‌نشست و با خود تصور می‌کرد که همکلاسی‌هایش الآن سر چه کلاسی هستند.
آشنایی با سازمان بهزیستی
سازمان بهزیستی یکی از بزرگ‌ترین نهاد‌های حمایتی است که بدون محدودیت سنی، افراد با نیاز‌های ویژه را تحت پوشش قرار می‌دهد. این سازمان از طریق سه معاونت خود، معاونت توانبخشی، معاونت امور اجتماعی و معاونت پیشگیری، به جامعه هدف خدمت‌رسانی می‌کند. به‌طور‌کلی حدود شصت وظیفه، طبق اساس‌نامه کنونی، به سازمان بهزیستی محول شده است. خدمات‌رسانی به افراد دارای معلولیت بینایی، شنوایی، ذهنی و… بر عهده معاونت توانبخشی است.
در ادامه در مورد اینکه چطور افراد نابینا و کم‌بینا تحت پوشش این سازمان قرار می‌گیرند و چه خدماتی دریافت می‌کنند، توضیح خواهیم داد.
معاینه و پذیرش افراد نابینا و کم‌بینا در سازمان بهزیستی
زمانی که با تشخیص پزشک متوجه می‌شویم که ضعف بینایی داریم، باید برای تشکیل پرونده در سازمان بهزیستی، به مراکز پذیرش مددجویان سازمان مراجعه کنیم. هر مرکز استان و شهرستان حداقل یک مرکز پذیرش دارد. در اکثر استان‌ها، معمولاً مراکز پذیرش در ستاد بهزیستی قرار دارد؛ ولی در برخی استان‌ها مانند تهران، مراکز جداگانه‌ای برای پذیرش درنظر گرفته شده است. وقتی پزشکان امین سازمان در این مراکز با بررسی مدارک پزشکی و معاینه چشم، تشخیص بدهند که دیدمان از ۰.۷ کمتر است، می‌توانیم از خدمات سازمان استفاده کنیم. از نظر پزشکی، اگر دیدمان بین ۰.۳ تا ۰.۷ باشد، کم‌بینا محسوب می‌شویم و زیر ۰.۳ نابینا هستیم. سازمان هم ما را بر اساس حدت دیدمان به معلول خفیف، متوسط و شدید تقسیم می‌کند.
خدمات سازمان بهزیستی برای افراد دارای آسیب بینایی
خدمات سازمان بهزیستی برای افراد نابینا و کم‌بینا به خدمات مستمر و غیر‌مستمر تقسیم می‌شود. خدمات مستمر، خدماتی هستند که ماه به ماه یا در یک بازه زمانی مشخص به‌طور مکرر به ما تعلق می‌گیرد. خدمات غیر‌مستمر، خدماتی است که به‌صورت مقطعی دریافت می‌کنیم و می‌توانیم بنا به نیازمان، از آنها بهره‌مند شویم.
باید در مورد خدمات سازمان بهزیستی اطلاعات کافی به‌ دست بیاوریم؛ آگاهانه از این سازمان و مددکاران آن خدمات مورد نیازمان را درخواست کنیم؛ اگر پاسخ سربالا شنیدیم، حس مطالبه‌گری‌مان را از دست ندهیم و با استناد به مواد بخشنامه‌های خود سازمان و قانون حمایت از حقوق معلولین و آیین‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌های موجود، تقاضای خود را پیگیری کنیم. شاید در بعضی موارد حتی لازم باشد که شکایت پیش داروغه ببریم و از دیوان عدالت رأی بگیریم.
خدمات مستمر سازمان بهزیستی
مستمری
تنها خدمت مستمر ماهانه سازمان برای ما افراد نابینا و کم بینا، مستمری‌ای است که شرط گرفتن آن بیکار بودن است. همچنین نباید برایمان بیمه اجباری رد بشود و از جای دیگری مستمری بگیریم. علاوه‌بر‌این باید از نظر معیشت و شرایط خانوادگی، جزو سه دهک نیازمند پایین جامعه باشیم. اگر شدت معلولیتمان شدید باشد، برای گرفتن مستمری در اولویت قرار می‌گیریم. با داشتن شرایط بالا، درخواست مستمریمان ثبت می‌شود و در نوبت قرار می‌گیریم؛ ولی چون منابع سازمان محدود است، در همان لحظه پرداخت مستمری برایمان برقرار نمی‌شود؛ در نتیجه باید منتظر بمانیم و پیگیری کنیم.
کمک‌هزینه دانشجویی
خدمات غیر‌مستمر سازمان بهزیستی
تجهیزات توانبخشی
در خصوص خدمات غیرمستمر، اولین خدمتی که می‌توانیم از سازمان دریافت کنیم، تجهیزات توانبخشی و کمک‌هزینه خرید آنهاست. می‌توانیم تجهیزاتی را مانند انواع عصا‌های سفید، لوح و قلم، کاغذ، ماشین تحریر بریل (نوع ایرانی)، دستگاه ضبط و پخش دیجیتال، قلم نوری برای خواندن برچسب‌های الکترونیکی، قلم قرآنی دارای حافظه قرآنی، ساعت گویا و بریل، دستگاه فشار و قند خون، انواع نرم‌افزار‌های تبدیل متن به گفتار و… به‌صورت رایگان از خود سازمان تهیه کنیم. علاوه‌بر‌این، سازمان برای خرید بعضی از تجهیزات مانند لپ‌تاپ، کامپیوتر رو‌میزی، بزرگ‌نمای الکترونیکی و… کمک‌هزینه پرداخت می‌کند. در‌نتیجه می‌توانیم این تجهیزات را تهیه کنیم و فاکتور خرید آنها را به سازمان ارائه دهیم تا بر اساس ضوابط موجود، بخشی از مبلغ آنها را به ما برگرداند. میزان چنین کمک‌هزینه‌هایی بستگی به اعتباری دارد که در آن برهه زمانی برای تجهیزات به سازمان اختصاص داده شده است. همچنین سازمان بعضی از تجهیزات گران‌قیمت را مانند پرینتر‌های بریل، برجسته‌نگار و… تهیه می‌کند و می‌توانیم برای استفاده کردن از آنها به برخی از مراکز توانبخشی سازمان مراجعه کنیم.
کمک‌هزینه درمان و توانبخشی
اگر هر نوع هزینه درمانی و توانبخشی مثل جراحی، بستری، پروتز، گفتار‌درمانی، کار‌درمانی، فیزیوتراپی، دندان‌پزشکی و… داشته‌باشیم، می‌توانیم مدارک آن را مانند نسخه پزشک، فاکتور‌های درمانی و… برای دریافت کمک‌هزینه به سازمان ارائه بدهیم و در این زمینه حمایت دریافت کنیم. علاوه‌بر‌این، اگر به مشاوره و آزمایش ژنتیک نیاز داشته‌باشیم، می‌توانیم به مددکارانمان در سازمان مراجعه کنیم و معرفی‌نامه‌ای را برای معاونت پیشگیری بگیریم. معاونت پیشگیری سازمان اگر با جایی برای ارائه خدمات ژنتیک قرارداد داشته ‌باشد، ما را به آنجا ارجاع می‌دهد تا مشاوره و آزمایش مربوط را به‌صورت رایگان انجام دهیم و اگر اینچنین نباشد، می‌توانیم به آزمایشگاه‌های آزاد ژنتیک برویم و فاکتور‌های مربوط را به سازمان ارائه دهیم تا کمک‌هزینه‌ای بگیریم.
خدمات اشتغال
سازمان یک بسته حمایتی چهارگانه برای اشتغال افراد نابینا و کم‌بینا دارد. اولین مورد استفاده از قانون حمایت از استخدام ۳درصد معلولان در دستگاه‌های دولتی است. اگر در آزمون‌های استخدامی قبول شویم، باید برای استفاده از قانون ۳‌درصد، به سازمان مراجعه کنیم و معرفی‌نامه مربوط را بگیریم. همچنین کارشناس سازمان در جلسه مصاحبه‌مان حاضر می‌شود تا از ما دفاع کند. دومین خدمتی که در بسته اشتغال ارائه می‌شود، پرداخت بیمه سهم کارفرماست؛ یعنی اگر کارفرمایی ما را استخدام کند و متعهد شود که به مدت پنج سال ما را اخراج نکند، سازمان به او تمام بیمه سهم کارفرما را پرداخت می‌کند یا به ازای هر نیروی معلول، وام اشتغال می‌دهد. سومین خدمت، بیمه خویش‌فرمایی است. اگر شاغل باشیم و مجبوریم که به‌صورت خویش‌فرما بیمه پرداخت کنیم، می‌توانیم فاکتور‌ها یا فیش‌های آن را به سازمان ارائه دهیم تا تمام هزینه آن به ما پرداخت شود. در نهایت اگر مدرک فنی‌و‌حرفه‌ای داشته باشیم یا یک طرح اشتغال ارائه دهیم و سابقه بیمه برایمان رد نشده ‌باشد، می‌توانیم از سازمان وام خود‌اشتغالی بگیریم.
خدمات مسکن
در زمینه مسکن هم سازمان حمایت‌های مختلفی از افراد دارای آسیب بینایی می‌کند. اگر خانه‌ای را بخریم که سندش شش‌دانگ به ناممان باشد، کمک‌هزینه‌ای به ما می‌دهد. این کمک‌هزینه در رابطه با ثبت‌نام در طرح‌های مسکن مهر و ملی هم صادق است. سازمان کمک‌ودیعه مسکن را هم دارد که البته مبلغ آن محدود است؛ یعنی اگر مستأجر باشیم، می‌توانیم مبلغی را به‌عنوان کمک‌هزینه ودیعه مسکن از سازمان دریافت کنیم. از‌طرف‌دیگر، سازمان برای گرفتن وام ودیعه مسکن از جانب ما با بانک‌های مختلف مذاکره می‌کند. همچنین اگر بخواهیم ساخت‌و‌ساز انجام دهیم، فقط برای یک واحد مسکونی می‌توانیم از پرداخت عوارض ساخت و دریافت پروانه ساخت معاف شویم و درضمن لازم نیست هزینه انشعابات این واحد مسکونی را بدهیم.
بسته تردد
معافیت مالیاتی و تقلیل ساعت کاری
سازمان خدمات دیگری هم به ما و خانواده‌هایمان ارائه می‌دهد. اگر معلولیت بینایی ما شدید باشد، با کمک سازمان، یکی از والدینمان که در ارگان‌های دولتی شاغل است، می‌تواند از پرداخت ۵۰ درصد مالیات بر درآمد خود معاف شود. همچنین می‌تواند با دریافت حقوق کامل، از یک‌چهارم ساعات کاری معاف باشد. قانون تقلیل یک‌چهارم ساعات کاری برای خود ما هم صادق است و تنها باید معلولیتمان شدید باشد و در دستگاه‌های دولتی کار کنیم.
***
چتر تنها چتر نیست
سقفی‌ست زیر آسمان
تا ترِ تنهایی نشویم
چتر تنها برای من نیست
برای من و توست
تا از هم جدا نشویم
چتر میعادگاه سخن است
جای شکستن غربت
چتر تنها چتر نیست
بهانه‌ایست برای با هم بودن"
audio/mana-7415fab78f13cdc56152.mp3,"چتری زیر باران (خدمات سازمان بهزیستی برای مددجویان نابینا و کم‌بینا)
مسعود طاهریان
مقدمه
مسئولان مدرسه به والدینش گفته بودند نمی‌توانند امنیت و شرایط آموزشی یک دانش‌آموز نابینا را فراهم کنند. تمام امید‌های مادر و پدرش بر باد رفته بود. هم از پزشکان و هم از معلمان پرسیده بودند؛ ولی هیچ‌کس درست نمی‌دانست بعد از نابینا شدن، به کجا باید مراجعه کرد و چطور می‌توان به زندگی معمولی ادامه داد. نابینا شدن کوچک‌ترین عضو خانواده، همه‌چیز را به هم ریخته بود. پدر و برادرانش به اجبار به سرکار و مدرسه خود می‌رفتند؛ مادرش هم با آنکه در شوک نابینایی فرزندش بود، خود را به زور می‌کشید و کار‌های خانه را نصفه و نیمه انجام می‌داد.
خود او در دنیای بچگی‌اش در یک هفته اول که خانه بود و مدرسه نمی‌رفت، خوشحال بود و بازی می‌کرد؛ اما کم‌کم همه چیز تکراری و خسته‌کننده شد. تنهایی و بیکاری به او فشار می‌آورد و شنیدن زنگ مدرسه نزدیک خانه‌شان و رفتن همسالانش به مدرسه و برگشتنشان، دیوانه‌اش می‌کرد. کنار پنجره می‌نشست و با خود تصور می‌کرد که همکلاسی‌هایش الآن سر چه کلاسی هستند.
آشنایی با سازمان بهزیستی
سازمان بهزیستی یکی از بزرگ‌ترین نهاد‌های حمایتی است که بدون محدودیت سنی، افراد با نیاز‌های ویژه را تحت پوشش قرار می‌دهد. این سازمان از طریق سه معاونت خود، معاونت توانبخشی، معاونت امور اجتماعی و معاونت پیشگیری، به جامعه هدف خدمت‌رسانی می‌کند. به‌طور‌کلی حدود شصت وظیفه، طبق اساس‌نامه کنونی، به سازمان بهزیستی محول شده است. خدمات‌رسانی به افراد دارای معلولیت بینایی، شنوایی، ذهنی و… بر عهده معاونت توانبخشی است.
در ادامه در مورد اینکه چطور افراد نابینا و کم‌بینا تحت پوشش این سازمان قرار می‌گیرند و چه خدماتی دریافت می‌کنند، توضیح خواهیم داد.
معاینه و پذیرش افراد نابینا و کم‌بینا در سازمان بهزیستی
زمانی که با تشخیص پزشک متوجه می‌شویم که ضعف بینایی داریم، باید برای تشکیل پرونده در سازمان بهزیستی، به مراکز پذیرش مددجویان سازمان مراجعه کنیم. هر مرکز استان و شهرستان حداقل یک مرکز پذیرش دارد. در اکثر استان‌ها، معمولاً مراکز پذیرش در ستاد بهزیستی قرار دارد؛ ولی در برخی استان‌ها مانند تهران، مراکز جداگانه‌ای برای پذیرش درنظر گرفته شده است. وقتی پزشکان امین سازمان در این مراکز با بررسی مدارک پزشکی و معاینه چشم، تشخیص بدهند که دیدمان از ۰.۷ کمتر است، می‌توانیم از خدمات سازمان استفاده کنیم. از نظر پزشکی، اگر دیدمان بین ۰.۳ تا ۰.۷ باشد، کم‌بینا محسوب می‌شویم و زیر ۰.۳ نابینا هستیم. سازمان هم ما را بر اساس حدت دیدمان به معلول خفیف، متوسط و شدید تقسیم می‌کند.
خدمات سازمان بهزیستی برای افراد دارای آسیب بینایی
خدمات سازمان بهزیستی برای افراد نابینا و کم‌بینا به خدمات مستمر و غیر‌مستمر تقسیم می‌شود. خدمات مستمر، خدماتی هستند که ماه به ماه یا در یک بازه زمانی مشخص به‌طور مکرر به ما تعلق می‌گیرد. خدمات غیر‌مستمر، خدماتی است که به‌صورت مقطعی دریافت می‌کنیم و می‌توانیم بنا به نیازمان، از آنها بهره‌مند شویم.
باید در مورد خدمات سازمان بهزیستی اطلاعات کافی به‌ دست بیاوریم؛ آگاهانه از این سازمان و مددکاران آن خدمات مورد نیازمان را درخواست کنیم؛ اگر پاسخ سربالا شنیدیم، حس مطالبه‌گری‌مان را از دست ندهیم و با استناد به مواد بخشنامه‌های خود سازمان و قانون حمایت از حقوق معلولین و آیین‌نامه‌ها و دستور‌العمل‌های موجود، تقاضای خود را پیگیری کنیم. شاید در بعضی موارد حتی لازم باشد که شکایت پیش داروغه ببریم و از دیوان عدالت رأی بگیریم.
خدمات مستمر سازمان بهزیستی
مستمری
تنها خدمت مستمر ماهانه سازمان برای ما افراد نابینا و کم بینا، مستمری‌ای است که شرط گرفتن آن بیکار بودن است. همچنین نباید برایمان بیمه اجباری رد بشود و از جای دیگری مستمری بگیریم. علاوه‌بر‌این باید از نظر معیشت و شرایط خانوادگی، جزو سه دهک نیازمند پایین جامعه باشیم. اگر شدت معلولیتمان شدید باشد، برای گرفتن مستمری در اولویت قرار می‌گیریم. با داشتن شرایط بالا، درخواست مستمریمان ثبت می‌شود و در نوبت قرار می‌گیریم؛ ولی چون منابع سازمان محدود است، در همان لحظه پرداخت مستمری برایمان برقرار نمی‌شود؛ در نتیجه باید منتظر بمانیم و پیگیری کنیم.
کمک‌هزینه دانشجویی
خدمات غیر‌مستمر سازمان بهزیستی
تجهیزات توانبخشی
در خصوص خدمات غیرمستمر، اولین خدمتی که می‌توانیم از سازمان دریافت کنیم، تجهیزات توانبخشی و کمک‌هزینه خرید آنهاست. می‌توانیم تجهیزاتی را مانند انواع عصا‌های سفید، لوح و قلم، کاغذ، ماشین تحریر بریل (نوع ایرانی)، دستگاه ضبط و پخش دیجیتال، قلم نوری برای خواندن برچسب‌های الکترونیکی، قلم قرآنی دارای حافظه قرآنی، ساعت گویا و بریل، دستگاه فشار و قند خون، انواع نرم‌افزار‌های تبدیل متن به گفتار و… به‌صورت رایگان از خود سازمان تهیه کنیم. علاوه‌بر‌این، سازمان برای خرید بعضی از تجهیزات مانند لپ‌تاپ، کامپیوتر رو‌میزی، بزرگ‌نمای الکترونیکی و… کمک‌هزینه پرداخت می‌کند. در‌نتیجه می‌توانیم این تجهیزات را تهیه کنیم و فاکتور خرید آنها را به سازمان ارائه دهیم تا بر اساس ضوابط موجود، بخشی از مبلغ آنها را به ما برگرداند. میزان چنین کمک‌هزینه‌هایی بستگی به اعتباری دارد که در آن برهه زمانی برای تجهیزات به سازمان اختصاص داده شده است. همچنین سازمان بعضی از تجهیزات گران‌قیمت را مانند پرینتر‌های بریل، برجسته‌نگار و… تهیه می‌کند و می‌توانیم برای استفاده کردن از آنها به برخی از مراکز توانبخشی سازمان مراجعه کنیم.
کمک‌هزینه درمان و توانبخشی
اگر هر نوع هزینه درمانی و توانبخشی مثل جراحی، بستری، پروتز، گفتار‌درمانی، کار‌درمانی، فیزیوتراپی، دندان‌پزشکی و… داشته‌باشیم، می‌توانیم مدارک آن را مانند نسخه پزشک، فاکتور‌های درمانی و… برای دریافت کمک‌هزینه به سازمان ارائه بدهیم و در این زمینه حمایت دریافت کنیم. علاوه‌بر‌این، اگر به مشاوره و آزمایش ژنتیک نیاز داشته‌باشیم، می‌توانیم به مددکارانمان در سازمان مراجعه کنیم و معرفی‌نامه‌ای را برای معاونت پیشگیری بگیریم. معاونت پیشگیری سازمان اگر با جایی برای ارائه خدمات ژنتیک قرارداد داشته ‌باشد، ما را به آنجا ارجاع می‌دهد تا مشاوره و آزمایش مربوط را به‌صورت رایگان انجام دهیم و اگر اینچنین نباشد، می‌توانیم به آزمایشگاه‌های آزاد ژنتیک برویم و فاکتور‌های مربوط را به سازمان ارائه دهیم تا کمک‌هزینه‌ای بگیریم.
خدمات اشتغال
سازمان یک بسته حمایتی چهارگانه برای اشتغال افراد نابینا و کم‌بینا دارد. اولین مورد استفاده از قانون حمایت از استخدام ۳درصد معلولان در دستگاه‌های دولتی است. اگر در آزمون‌های استخدامی قبول شویم، باید برای استفاده از قانون ۳‌درصد، به سازمان مراجعه کنیم و معرفی‌نامه مربوط را بگیریم. همچنین کارشناس سازمان در جلسه مصاحبه‌مان حاضر می‌شود تا از ما دفاع کند. دومین خدمتی که در بسته اشتغال ارائه می‌شود، پرداخت بیمه سهم کارفرماست؛ یعنی اگر کارفرمایی ما را استخدام کند و متعهد شود که به مدت پنج سال ما را اخراج نکند، سازمان به او تمام بیمه سهم کارفرما را پرداخت می‌کند یا به ازای هر نیروی معلول، وام اشتغال می‌دهد. سومین خدمت، بیمه خویش‌فرمایی است. اگر شاغل باشیم و مجبوریم که به‌صورت خویش‌فرما بیمه پرداخت کنیم، می‌توانیم فاکتور‌ها یا فیش‌های آن را به سازمان ارائه دهیم تا تمام هزینه آن به ما پرداخت شود. در نهایت اگر مدرک فنی‌و‌حرفه‌ای داشته باشیم یا یک طرح اشتغال ارائه دهیم و سابقه بیمه برایمان رد نشده ‌باشد، می‌توانیم از سازمان وام خود‌اشتغالی بگیریم.
خدمات مسکن
در زمینه مسکن هم سازمان حمایت‌های مختلفی از افراد دارای آسیب بینایی می‌کند. اگر خانه‌ای را بخریم که سندش شش‌دانگ به ناممان باشد، کمک‌هزینه‌ای به ما می‌دهد. این کمک‌هزینه در رابطه با ثبت‌نام در طرح‌های مسکن مهر و ملی هم صادق است. سازمان کمک‌ودیعه مسکن را هم دارد که البته مبلغ آن محدود است؛ یعنی اگر مستأجر باشیم، می‌توانیم مبلغی را به‌عنوان کمک‌هزینه ودیعه مسکن از سازمان دریافت کنیم. از‌طرف‌دیگر، سازمان برای گرفتن وام ودیعه مسکن از جانب ما با بانک‌های مختلف مذاکره می‌کند. همچنین اگر بخواهیم ساخت‌و‌ساز انجام دهیم، فقط برای یک واحد مسکونی می‌توانیم از پرداخت عوارض ساخت و دریافت پروانه ساخت معاف شویم و درضمن لازم نیست هزینه انشعابات این واحد مسکونی را بدهیم.
بسته تردد
معافیت مالیاتی و تقلیل ساعت کاری
سازمان خدمات دیگری هم به ما و خانواده‌هایمان ارائه می‌دهد. اگر معلولیت بینایی ما شدید باشد، با کمک سازمان، یکی از والدینمان که در ارگان‌های دولتی شاغل است، می‌تواند از پرداخت ۵۰ درصد مالیات بر درآمد خود معاف شود. همچنین می‌تواند با دریافت حقوق کامل، از یک‌چهارم ساعات کاری معاف باشد. قانون تقلیل یک‌چهارم ساعات کاری برای خود ما هم صادق است و تنها باید معلولیتمان شدید باشد و در دستگاه‌های دولتی کار کنیم.
***
چتر تنها چتر نیست
سقفی‌ست زیر آسمان
تا ترِ تنهایی نشویم
چتر تنها برای من نیست
برای من و توست
تا از هم جدا نشویم
چتر میعادگاه سخن است
جای شکستن غربت
چتر تنها چتر نیست
بهانه‌ایست برای با هم بودن"
audio/mana-2023c7266c11f5c2b8b0.mp3,"ادامه بی‌مهری به کودکان استثنایی آیا شش ماه تعطیلی، مقدمه حذف آموزش استثنایی است؟
رؤیا بابایی
مهر‌ماه امسال برای دانش‌آموزان استثنایی و به‌ویژه دانش‌آموزان نابینا با بی‌مهری آغاز شد. آنها امسال بازی‌های راه مدرسه را تجربه نکردند و صدای‌ زنگ تفریح و خنده‌های قاه‌قاهشان از مدرسه به گوش هیچ عابری نرسید. دانش‌آموزان استثنایی و نابینا سال تحصیلی خود را در حالی آغاز کردند که هیچ‌یک از ارگان‌های مسئول حاضر به سرویس‌‌دهی به آنها نبودند؛ خانواده‌ها بین شهرداری، تاکسیرانی، آموزش‌و‌پرورش و آموزش‌و‌پرورش استثنایی سرگردان ماندند و حتی تجمع آنها و تذکر دو تن از اعضای شورای شهر تهران هم برای حل این معضل کارگر نیفتاد.
شنیده‌ها حاکی از این است که این اهمال، تلاش خاموشی است برای تعطیلی مدارس‌ استثنایی. مدارسی که در تمام سال‌های گذشته برای آنها آینده، برای خانواده‌هایشان قوت‌قلب و برای دانش‌آموزان نابینا چشم بوده‌اند، حالا از دید برخی هزینه‌ اضافی به شمار می‌آیند. تفکر معیوب و اندیشه ناقص عده‌ای که نه‌تنها‌ از دانش و خردمندی برنخاسته‌اند؛ بلکه به عنصر اصلی انسانیت یعنی دلسوزی نیز مجهز نیستند، موجب شده تا خدمت را هزینه بپندارند؛ حال آنکه‌ آموزش، سرمایه‌گذاری‌ای است‌ که‌ سالیان سال ثمره خواهد داد.
هدف ارجاع نابینایان به مدارس عادی است
یکی از مسئولان آموزش‌و‌پرورش که نخواست نامش ذکر شود، در خصوص عدم سرویس‌دهی به دانش‌‌آموزان استثنایی گفت:‌ «هدف از این عدم‌ همکاری به‌ویژه در خصوص دانش‌آموزان نابینا، ارجاع آنها به مدارس عادی است.» این مسئول بیان کرد:‌ «در بدنه سازمان آموزش‌و‌پرورش این تفکر که تنها تفاوت دانش‌آموزان نابینا با سایر دانش‌آموزان در قدرت بینایی آنهاست، پررنگ شده و گفته می‌شود باید ترتیبی اتخاذ شود که بچه‌های نابینا به مدارس عادی بروند.»
وی ادامه داد: ‌«کاهش هزینه‌های ناشی از آموزش دانش‌آموزان نابینا، یکی از اهداف این تفکر است و برخی همکاران‌ می‌گویند که مدارس استثنایی که بتواند دانش‌آموزان استثنایی با معلولیت کم‌توان ذهنی یا ناشنوایی را پذیرش کند، زیادند و از طرفی این نوع معلولیت‌ها را نمی‌توان در مدارس عادی آموزش داد؛ اما نابینایان به دلیل اینکه‌ آمارشان‌ پایین است و از طرفی بهره هوشی‌شان‌ برابر با سایرین‌ است و در دریافت آموزش مشکلی ندارند‌، پس امکان مراجعه به مدارس عادی را دارند و خانواده‌ها خود باید هزینه آنها را متقبل شوند. این مسئول همچنین گفت:‌ «اعلام صریح این مطلب برای سازمان هزینه اجتماعی‌ دارد؛ بنابراین این مخالفت از راه‌‌های غیرمستقیم نشان داده می‌شود.»
راستگو و دروغگو کیست؟
خانم ف‌.م‌ از مادران دارای فرزند نابینا و از فعالان انجمن اولیا و مربیان یکی از مدارس استثنایی تهران نیز گفت: «با وجود قول‌هایی که برای پرداخت دستمزد رانندگان داده‌ شده بود؛ اما الآن حدود یک‌ ماه و نیم است که سرویس‌ها دنبال بچه‌هایمان‌ نمی‌آیند.»
او بیان کرد: «پس از چند ماه پیگیری و تجمع و دوندگی، بالاخره شهرداری یک پولی بابت سرویس مدارس استثنایی به تاکسیرانی داد. تاکسیرانی هم دو ماه این پول‌ و ما را سرگردان نگه داشت و با کلی شکایت به شورای‌ شهر، در نهایت راضی شد آن را به آموزش‌و‌پرورش بدهد. سپس‌ پول به حساب مدارس رفت و حالا گرفتار مدیران مدارس شده‌ایم. الآن مدیران مدارس می‌گویند پول را به حساب پیمانکاران واریز کرده‌ایم، پیمانکاران هم ابراز می‌کنند پولی دریافت نکرده‌اند‌ و معلوم نیست چه کسی راست می‌گوید و چه کسی دروغ!»
وی افزود: «ظاهراً پول پرداخت‌شده کمتر از دستمزد رانندگان و هزینه پیمانکاران است و گویا مدارس ترجيح داده‌اند پول را در حساب خودشان نگهدارند. حالا این پول در حساب‌‌های مختلف می‌چرخد و خانواده‌ها همچنان سرگردان و بلاتکلیف هستند.»
این مادر ادامه داد: «در این مدت که بچه‌ها سرویس نداشتند و در خانه بودند، حتی کلاس‌ها را برایشان مجازی نکردند و به‌جز مقطع ابتدایی و برخی دانش‌آموزانی که در خوابگاه می‌مانند، امسال هیچ‌یک از دانش‌آموزان مدارس استثنایی هیچ آموزشی ندیدند.»
وی ابراز کرد: «مهر‌ماه به‌طور کامل سرویس نداشتیم، آبان هم من به نمایندگی از انجمن گشتم تاکسی پیدا کردم درحالی‌که اینکار وظیفه پیمانکار و تاکسیرانی بود نه من. اول آذر‌ماه تازه سرویس‌دهی شروع شده بود که به تعطیلی‌های مربوط به آلودگی هوا و کمبود گاز برخوردیم. پس از آن‌ دو تا سه هفته سرویس‌دهی در حال انجام بود که ناگهان راننده‌ها‌ اعلام کردند حقوق نگرفته‌اند و دیگر دنبال بچه‌ها نمی‌آیند.»
این مادر توضیح داد: ‌«گویا راننده‌ها حقوق کامل خواسته‌ بودند و مسئولان به دلیل تعطیلی‌ها حاضر به پرداخت آن‌ نشده بودند.» وی با بیان اینکه امسال برای فرزندان ما کلاً تعطیل بود، گفت:‌ «از ۱۵ اسفند دیگر مدارس کامل تعطیل می‌شود؛ اما خواسته ما این است که حداقل دو ماه و نیم‌ پس از عید کلاس درس برای بچه‌ها برقرار شود؛ ظاهراً این‌گونه که پیداست، بعد از عید هم این مشکل حل نخواهد شد.»
او اضافه کرد:‌ «برخورداری از درس و مدرسه حق مسلم فرزندان ماست و دولت باید این حق را برای آنها قائل باشد؛ اما الآن حق آنها نادیده گرفته شده و کسی هم دلش برای بچه‌های ما نمی‌سوزد.»
خانواده‌ها سرگردان اداره‌ها
آقای م. د که معلم یکی از مدارس استثنایی تهران است، نیز گفت: «تا اوایل آبان از سرویس خبری نبود، بعد گفتند رانندگان برای سرویس‌دهی می‌آیند. یک مدت کوتاه هم آمدند و بعد پول رانندگان پرداخت نشد.» وی افزود: «آمورش‌و‌پرورش می‌گفت که مشکل از تاکسیرانی است؛ تاکسیرانی می‌گفت اهمال از شهرداری است و خانواده‌ها بین این اداره‌ها پاس‌کاری می‌شدند.» او بیان‌ کرد: «هر ماه حدود ۲۸۰ میلیون تومان هزینه مدرسه در بحث ایاب و ذهاب دانش‌آموزان است‌ که از این مبلغ فقط ۱۶۰ میلیون تومان که نصف هزینه یک‌ ماه است، پرداخت شده‌ است.»
به گفته این معلم،‌ مشکل بعدی مدل‌ بستن قراردادها بین مدارس و راننده‌ها و توافق تاکسیرانی با راننده‌هاست. گویا تلاش این است که دستمزد رانندگان بر مبنای مهر‌ماه پرداخت شود و رانندگان نیز با‌توجه به افزایش قیمت‌های اخیر، حاضر به همکاری با مبلغ قبل نیستند‌ و عدم پرداخت دستمزدشان در ماه‌های اخیر هم‌ مزید بر علت شده و آنها‌ دیگر تمایلی به ادامه کار ندارند‌ و بعید است مشکل، قبل از عید حل شود.
این معلم‌ با بیان اینکه در تهران تنها سه مدرسه نابینایان وجود دارد که تمام دانش‌آموزان تهران و شهرستان‌های اطراف به آنها مراجعه می‌کنند، گفت:‌ «در این مدت که سرویس‌دهی‌ وجود نداشته، بسیاری از خانواده‌ها به‌خصوص از رباط کریم، اسلامشهر و شهریار به‌دلیل عدم توان مالی نتوانسته‌اند بچه‌هایشان را به مدرسه بیاورند.»
آموزش و پرورش مقصر است
مریم یکی دیگر از مادران دارای فرزند نابینای مطلق نیز بیان کرد: «از دید من آموزش و پرورش موظف به پیگیری و حل مسئله است؛ اما این وظیفه را انجام نمی‌دهد.» وی گفت: «آموزش‌و‌پرورش مرده‌خور است و هر چه بتواند خرج نکند، خوشحال‌تر است و کاری به کار دانش‌آموزان ندارد که چه سرنوشتی پیدا می‌کنند. اگر این‌طور نبود، تاکنون برای رفع این مشکل اقدام کرده بود.»
او تأکید کرد: «مسئولان‌ آموزش‌و‌پرورش و مدیر استثنایی شهر تهران می‌گویند که ما به شهرداری مراجعه کرده‌ایم و شهرداری گفته پول به تاکسیرانی پرداخت شده و تاکسیرانی از پرداخت آن امتناع می‌کند؛‌ اما حال فعلی ما نشان می‌دهد آنها چقدر تلاش کرده‌اند.»
مریم ابراز کرد: «فرزندان ما امسال هیچ آموزشی ندیدند؛ یا مدارس تعطیل بود یا سرویس‌دهی وجود نداشت‌ و تاکنون هیچ سالی به اندازه امسال به‌هم‌ریختگی در آموزش نداشته‌ایم.» وی افزود: «در سال تحصیلی فعلی هم دانش‌آموزان متضرر و هم معلمان سردرگم شدند. برایشان کلاس مجازی هم برگزار نشد و اساساً وضعیت اینترنت هم طوری نیست که بتوان برای آموزش روی آن حساب کرد.»
شهرداری بهانه‌ نیاورد
یکی از پدران دارای فرزند معلول نیز گفت: «شهرداری تقبل کرده بود هزینه ایاب و ذهاب دانش‌آموزان استثنایی را پرداخت کند؛ اما حالا به تعهد خود عمل نمی‌کند و می‌گوید ما قبلاً ماهی شش میلیارد تومان برای مدارس استثنایی هزینه می‌کردیم و الآن این هزینه به ده برابر افزایش یافته و تأمین آن از عهدة ما خارج است.»
وی افزود: «این ادعای شهرداری پذیرفتنی نیست؛ چراکه درست است هزینه‌ها افزایش داشته؛ اما در مقابل آن درآمدهای شهرداری هم افزایش یافته و شهرداری نباید به بهانه افزایش هزینه‌ها تعهد خود را انجام ندهد.»
طرف حساب ما تاکسیرانی است
یکی از پیمانکاران تأمین سرویس مدارس استثنایی تهران گفت: «از مهرماه تا اسفند یک مبلغ ناچیز که به اندازه حقوق ده تا پانزده روز راننده‌ها بود داده‌اند‌ که همان هم‌ هنوز به دست ما نرسیده و در حساب مدارس است.»
او گفت: «ما تا آذرماه دستمزد رانندگان را از جیب خودمان پرداخت کردیم و ماه‌های بعدی را نتوانستيم تأمین کنیم؛ برای همین راننده‌ها پراکنده شدند و بیشتر آنان دیگر تمایلی به ادامه همکاری ندارند.»
این پیمانکار ادامه می‌دهد: «طرف حساب ما سازمان تاکسیرانی شهرداری است که بدقولی کرد. دستمزد هر راننده بسته به تعداد سرویس‌ها ماهانه بین هفت تا ده میلیون تومان است‌ که‌ در این شرایط بد اقتصادی از آنها دریغ شد.»
گره‌ای که باز نمی‌شود…
رئیس سازمان آموزش‌و‌پرورش استثنایی در بهمن‌ماه، پس از تجمع خانواده‌های کودکان استثنایی مقابل شورای شهر، از رفع زودهنگام مشکل سرویس مدارس استثنایی خبر داد و گفت: «حق و حقوق رانندگان سرویس مدارس به‌زودی پرداخت می‌شود.»
پس از آن، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر تهران، در مورد وضعیت عدم سرویس‌دهی سرویس مدارس به دانش‌آموزان استثنایی تذکر داد و گفت: «از هشت شرکت برای سرویس مدرسه، هفت شرکت سرویس‌دهی را تعطیل کرده‌اند.»
سپس نادعلی،‌ سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران، وارد گود شد و از دو معاون شهردار تهران خواست تا فردی را برای پیگیری این موضوع تعیین و در جمع مادران مأمور کند. کمی بعد معاون حمل‌ونقل شهردار تهران در نامه‌ای فوری به مدیرعامل سازمان تاکسیرانی چنین نوشت:‌ «مدیرعامل سازمان تاکسیرانی، با مسئولیت اینجانب نسبت به پرداخت هفت میلیارد تومان به‌صورت علی‌الحساب جهت سرویس کودکان استثنائی اقدام فرمایید.»
با این‌حال و با گذشت شش ماه از سال تحصیلی، دانش‌آموزان نابینا‌ و استثنایی همچنان در خانه‌ها مانده‌اند، خانواده‌ها تحت‌تأثیر شنیده‌ها و شایعه‌ها نگران تعطیلی همیشگی مدارس فرزندان خود هستند و کسی خود را مسئول رفع مشکل آنها نمی‌داند.
حدود پنج هزار دانش‌آموز استثنایی در تهران وجود دارد که ۹۰‌درصد آنها از این سرویس‌ها استفاده می‌کنند. در این میان تنها سه مدرسه ویژه آموزش نابینایان است و‌ از این سه، تنها یک مدرسه به دختران نابینا و کم‌بینا تعلق دارد. این آمار و به‌خصوص وجود تنها سه مدرسه در سطح تهران، برای نابینایان جای تأسف دارد و تأسف‌برانگیزتر آن است که همین سه مدرسه به جای توسعه، مورد حمله و حذف قرار می‌گیرد. اما در شرایطی که در همه‌جای دنیا آموزش کودکان استثنایی از مهم‌ترین ارکان‌ توسعه محسوب می‌شود،‌ باید نگرشی که در دل پایتخت یک‌ سرویس ساده را از این کودکان دریغ می‌کند، مورد شناسایی و مداوا قرار گیرد.
به راستی مسئول آموزش دانش‌آموزان استثنایی کیست که در این شش ماه، تاراندن این کودکان از مدارس و افزودن دردی دیگر به دردهای بی‌شمار خانوا‌ده‌های مظلوم آنها را می‌بیند و تاب می‌آورد و قدمی برنمی‌دارد!
آیا این سیستم متولی ندارد؟!"
audio/mana-5f254ba3f324e8f8023d.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
فرزانه عظیمی (غزل)
در این مجال نواک میزبان زینب هاشم‌زاده، دکترای روانشناسی و فعال در حوزه روانشناسی خانواده و تحصیلی، استاد دانشگاه، حافظ قرآن، کارشناس مددکاری دادگستری، صاحب کلینیک روانشناسی، کارشناس قانون جذب در بحث مثبت‌اندیشی و فعال در حوزه کوچینگ است تا از زبان ایشان راجع به موضوع روانشناسی خانواده و به‌ویژه روانشناسی قبل از ازدواج بشنویم و با کتب مهم در این حوزه آشنا شویم.
هاشم‌زاده ابتدا بحث خانواده در روانشناسی را به بخش‌هایی مانند روانشناسی پیش از ازدواج، روانشناسی ازدواج، تربیت فرزند و شیوه‌های مختلف پرورش فرزند و نهایتاً بهبود روابط صمیمانه تقسیم می‌کند و راجع به روانشناسی پیش از ازدواج برای خانم‌ها و آقایانی که قصد ازدواج دارند یا در شرف آن هستند، به بیان نکاتی می‌پردازد.
زینب هاشم‌زاده توضیح می‌دهد که در انتخاب یک ازدواج باید به چه نکاتی دقت کنیم و چه مسائلی را مدنظر داشته باشیم تا بنیان یک خانواده سالم، چه به لحاظ روانی و چه به لحاظ اجتماعی گذاشته شود؛ زیرا بسیاری از مسائل در بطن خانواده‌های متزلزل از انتخاب نادرست در ابتدای ازدواج اتفاق می‌افتد.
میهمان نواک بحث پیش از ازدواج و انتخاب همسر را باز می‌کند و به بیان نکاتی برای دختران و پسران در شیوه‌های انتخاب همسر، اهداف ازدواج، نیز سؤالاتی که باید طرفین بپرسند و چگونگی مدیریت بحث آشنایی، مدیریت حضور خانواده‌های طرفین و راه انتخاب درست می‌پردازد. هاشم‌زاده بیان می‌کند که علاوه‌بر مدیریتی که خود افراد می‌توانند در شناخت ویژگی‌های همدیگر داشته باشند و راه ارتباط درست با یکدیگر را بشناسند، می‌توانند از مشاوره‌های پیش از ازدواج نظیر تست‌هایMBTI نیز استفاده کنند.
زینب هاشم‌زاده در ادامه صحبت‌های خود اظهار می‌دارد که در بحث آمادگی برای ازدواج، اولین رکن ضروری آگاهی یا تعلیم و آموزش دیدن است. وی راه آسان دستیابی به این رکن را مطالعه می‌داند؛ از‌این‌رو به معرفی کتبی می‌پردازد که در زمینه انتخاب درست و شناختن تفاوت‌های زن و مرد و خواسته‌های هر یک منابعی مهم و قابل استناد هستند.
روانشناس مهمان نواک به معرفی کتبی چون «مردان مریخی، زنان ونوسی»، «راز‌هایی درباره مردان که هر زنی باید بداند»، «همسر مناسب شما چه کسی است»، «صمیمانه با عروس و داماد» و «با چه تیپ شخصیتی ازدواج کنم» می‌پردازد و راجع به هر یک توضیحات مختصری ارائه می‌دهد که می‌تواند برای خوانندگان جذاب باشد و مورد مطالعه قرار گیرد.
هاشم‌زاده در پاسخ به سؤال مربوط به چگونگی مدیریت حضور و مداخله خانواده‌ها و وابستگی یکی از طرفین به آنها، این مسئله را یکی از معضلات این روز‌ها دانست و توضیح داد که باید طرفین این نکته را بسنجند و حواسشان باشد که نفر دوم در ازدواج نباشند. وی ادامه داد: «باید توجه کرد که هر یک چه خانم و چه آقا که بخواهند برای کوچک‌ترین مسئله، ابتدا رفتاری را که مادر یا بزرگ‌ترهایشان انجام داده‌اند را بیان کنند و راجع به هر کاری ولو کوچک از آنها نظرخواهی کنند، این کارشان منجر به قطع نشدن بند نافی می‌شود که می‌تواند مهلک‌ترین سم برای ازدواج‌های پیش رو باشد.»
در ادامه راجع به زنگ خطر‌هایی مانند خشونت‌های افراطی، سلامت جسمی و روانی، افراد پارانوئید و بدبین، درگیر شدن در روابط ناجی، اعتیاد، مسائل جنسی و بحث سوء رفتار‌های وابسته‌گونه و… بحث شد و به ارائه توضیحاتی دربارۀ هر یک پرداخته شد.
در پایان این پادکست، زینب هاشم‌زاده به خوانندگان نسل مانا و سرویس نواک هدیه‌ای داد که می‌توانید در فایل صوتی پادکست شرح آن را بشنوید. همچنین یادآوری این نکته ضروری می‌نماید که برای دسترسی به کتبی که نامی از آنها در این گفت‌وگو به میان رفت و سایر منابع صوتی موردنیاز، می‌توانید به بخش‌های نابینایان در مراکز وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر محل سکونتتان مراجعه کنید."
audio/mana-0d1f5488b79adf6a2304.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفتگو با صاحب‌نظران نابینا
فرزانه عظیمی (غزل)
در این مجال نواک میزبان زینب هاشم‌زاده، دکترای روانشناسی و فعال در حوزه روانشناسی خانواده و تحصیلی، استاد دانشگاه، حافظ قرآن، کارشناس مددکاری دادگستری، صاحب کلینیک روانشناسی، کارشناس قانون جذب در بحث مثبت‌اندیشی و فعال در حوزه کوچینگ است تا از زبان ایشان راجع به موضوع روانشناسی خانواده و به‌ویژه روانشناسی قبل از ازدواج بشنویم و با کتب مهم در این حوزه آشنا شویم.
هاشم‌زاده ابتدا بحث خانواده در روانشناسی را به بخش‌هایی مانند روانشناسی پیش از ازدواج، روانشناسی ازدواج، تربیت فرزند و شیوه‌های مختلف پرورش فرزند و نهایتاً بهبود روابط صمیمانه تقسیم می‌کند و راجع به روانشناسی پیش از ازدواج برای خانم‌ها و آقایانی که قصد ازدواج دارند یا در شرف آن هستند، به بیان نکاتی می‌پردازد.
زینب هاشم‌زاده توضیح می‌دهد که در انتخاب یک ازدواج باید به چه نکاتی دقت کنیم و چه مسائلی را مدنظر داشته باشیم تا بنیان یک خانواده سالم، چه به لحاظ روانی و چه به لحاظ اجتماعی گذاشته شود؛ زیرا بسیاری از مسائل در بطن خانواده‌های متزلزل از انتخاب نادرست در ابتدای ازدواج اتفاق می‌افتد.
میهمان نواک بحث پیش از ازدواج و انتخاب همسر را باز می‌کند و به بیان نکاتی برای دختران و پسران در شیوه‌های انتخاب همسر، اهداف ازدواج، نیز سؤالاتی که باید طرفین بپرسند و چگونگی مدیریت بحث آشنایی، مدیریت حضور خانواده‌های طرفین و راه انتخاب درست می‌پردازد. هاشم‌زاده بیان می‌کند که علاوه‌بر مدیریتی که خود افراد می‌توانند در شناخت ویژگی‌های همدیگر داشته باشند و راه ارتباط درست با یکدیگر را بشناسند، می‌توانند از مشاوره‌های پیش از ازدواج نظیر تست‌هایMBTI نیز استفاده کنند.
زینب هاشم‌زاده در ادامه صحبت‌های خود اظهار می‌دارد که در بحث آمادگی برای ازدواج، اولین رکن ضروری آگاهی یا تعلیم و آموزش دیدن است. وی راه آسان دستیابی به این رکن را مطالعه می‌داند؛ از‌این‌رو به معرفی کتبی می‌پردازد که در زمینه انتخاب درست و شناختن تفاوت‌های زن و مرد و خواسته‌های هر یک منابعی مهم و قابل استناد هستند.
روانشناس مهمان نواک به معرفی کتبی چون «مردان مریخی، زنان ونوسی»، «راز‌هایی درباره مردان که هر زنی باید بداند»، «همسر مناسب شما چه کسی است»، «صمیمانه با عروس و داماد» و «با چه تیپ شخصیتی ازدواج کنم» می‌پردازد و راجع به هر یک توضیحات مختصری ارائه می‌دهد که می‌تواند برای خوانندگان جذاب باشد و مورد مطالعه قرار گیرد.
هاشم‌زاده در پاسخ به سؤال مربوط به چگونگی مدیریت حضور و مداخله خانواده‌ها و وابستگی یکی از طرفین به آنها، این مسئله را یکی از معضلات این روز‌ها دانست و توضیح داد که باید طرفین این نکته را بسنجند و حواسشان باشد که نفر دوم در ازدواج نباشند. وی ادامه داد: «باید توجه کرد که هر یک چه خانم و چه آقا که بخواهند برای کوچک‌ترین مسئله، ابتدا رفتاری را که مادر یا بزرگ‌ترهایشان انجام داده‌اند را بیان کنند و راجع به هر کاری ولو کوچک از آنها نظرخواهی کنند، این کارشان منجر به قطع نشدن بند نافی می‌شود که می‌تواند مهلک‌ترین سم برای ازدواج‌های پیش رو باشد.»
در ادامه راجع به زنگ خطر‌هایی مانند خشونت‌های افراطی، سلامت جسمی و روانی، افراد پارانوئید و بدبین، درگیر شدن در روابط ناجی، اعتیاد، مسائل جنسی و بحث سوء رفتار‌های وابسته‌گونه و… بحث شد و به ارائه توضیحاتی دربارۀ هر یک پرداخته شد.
در پایان این پادکست، زینب هاشم‌زاده به خوانندگان نسل مانا و سرویس نواک هدیه‌ای داد که می‌توانید در فایل صوتی پادکست شرح آن را بشنوید. همچنین یادآوری این نکته ضروری می‌نماید که برای دسترسی به کتبی که نامی از آنها در این گفت‌وگو به میان رفت و سایر منابع صوتی موردنیاز، می‌توانید به بخش‌های نابینایان در مراکز وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر محل سکونتتان مراجعه کنید."
audio/mana-aa68a704d2ab6891a50c.mp3,"آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هیچی
آقای موشکاف
گفته بودیم که ما بسیار آدم مهمی هستیم و در حوزه معلولیت هر خبری باشد به دنبال ما می‌فرستند. اکثراً ماشین و خدم و حشم هم برای‌مان فراهم می‌کنند؛ اما ما چون خاکی هستیم، قبول نمی‌کنیم. اخیراً با ما تماس گرفتند و گفتند: «آقای موشکاف، شما که انسان با فرهنگی هستید و علم و دانش از وجناتتان می‌بارد، بیایید کمک کنید کمی فرهنگ بسازیم. ما قصد داریم دربارۀ اماکن نامناسب شهر کلیپی بسازیم و شهروندان را با‌فرهنگ کنیم.»
ما در کمال تواضع بادی به غبغب انداختیم و فرمودیم: «اشکالی ندارد؛ اما فرهنگ‌سازی باید آن‌گونه که ما تشخیص می‌دهیم اتفاق بیفتد.»
فرمودند: «قبول است. خوب شما چطوری تشخیص می‌دهید ما همان کار را بکنیم؟»
ما که حرف بیشتری برای گفتن نداشتیم، فرمودیم: «فعلاً وارد جزئیات نمی‌شویم تا ببینیم بعداً چه پیش می‌آید.»
خلاصه، قرار گذاشتیم و یک روز با دوست بزرگوار فرهنگ‌درست‌کنمان راه افتادیم و رفتیم از جاهای مختلف شهر عکس و فیلم گرفتیم. همین که خوشان خوشان مسیر می‌پیمودیم، به‌صورتی کاملاً اتفاقی رسیدیم مقابل اداره فخیمه بهزیستی و جنب آن نیز دانشکده توانبخشی. به دوست فرهنگ‌درست‌کن گفتیم: «اینجا مثلاً اداره فخیمه است و کنارش هم مثلاً توان می‌بخشند؛ اما کوزه‌گر از کوزه شکسته تناول می‌فرمایند. گویی دوستان قانون را برای همسایه مناسب پنداشته‌اند.»
رفتیم و از پیاده‌رو نیم‌متری مقابل اداره فخیمه و ناهمواری‌هایش چند فریم عکس و فیلم گرفتیم. هنوز از آنجا 25 متر دور نشده بودیم که ناگهان تلفن همراه‌مان به صدا درآمد. از عجایب روزگار اینکه شماره هم نداشت. با سلام و صلوات تلفن را جواب دادیم.
اونور خط: «آقای موشکاف؟»
اینور خط: «بفرمایید.»
اونور خط: «خودتان هستید؟»
این‌ور خط: «احتمالاً. مطمئن نیستم.»
اونور خط: «شما درب اداره فخیمه چکار می‌کردید؟»
اینور خط با ترس و لرز: «هیچی قربان، دعا به جان شما. جنابعالی؟»
اون‌ور خط: «خوشمزگی نکن بچه. ما از بخش مواظبت اداره فخیمه تماس می‌گیریم. شما در حال عکاسی و فیلم‌برداری در مقابل اداره فخیمه دیده شده‌اید.»
این‌ور خط با استرس: «شما ما را از کجا می‌شناسید؟ شماره‌مان را از کجا پیدا کردید.»
اونور خط: «مثل اینکه هنوز بخش مواظبت اداره فخیمه را نشناخته‌اید! ما ریگی را در هوا می‌قاپیم.»
اینور خط مات و مبهوت: «ریگ که توی کفش است قربان!»
اونور خط: «مثل اینکه خیلی شوت تشریف دارید و هنوز پیه بخش مواظبت به تنتان نخورده. در اسرع وقت تشریف بیاورید بخش مواظبت ببینیم منظورتان چه بوده.»
اینور خط با لکنت زبان: «ما که منظوری نداریم. چشم خدمت می‌رسیم. ان‌شاءالله فردا یا پس‌فردا شرف‌یاب می‌شویم.»
اونور خط: «موشکاف جان، همین حالا میای اینجا وگرنه گونی مناسب قدت را می‌دهیم بچه‌ها خدمت برسن.»
مأمور مواظبت اینها را گفت و قطع کرد. ما که سر تا پایمان همچون بید می‌لرزید، چهار تا فحش نثار دوست فرهنگ‌درست‌کن کردیم و برگشتیم به طرف اداره فخیمه. به محض ورود، تا دهان باز کردیم حرف بزنیم، نگهبان جلو آمد و گفت: «موشکاف با من بیا.» گفتم: «کجا؟» گفت: «همان‌جایی که باید.» بعد هم دستمان را گرفت و برد دم یک دری و ما را مثل گاری هُل داد داخل.»
وارد که شدیم، یکی گفت: «آقای باهوش موشکاف، به شماره ملی فلان، متولد فلان، دارای تحصیلات بهمان، شاغل در فلان‌جا، دارای یک همسر و دو فرزند به نام‌های فلان، ساکن فلان‌جا، به آدرس فلان و کد پستی فلان. این اطلاعات درست است؟»
ما که آب دهانمان خشک شده بود، با تته پته گفتیم: «بله. فقط اجازه بفرمایید کد پستی را یادداشت کنیم چون خودمان نداشتیم و اتفاقاً دنبالش بودیم؛ اما پیدا نمی‌کردیم.»
کارمند مواظبت با اخم: «پرونده‌ات را بگیر و برو اتاق دو و آن‌قدر هم نمک نریز!»
گفتیم: «پرونده چه؟ کدام آش؟ کدام کشک؟»
گفت: «رفتی تو اتاق معلوم می‌شود.»
پرونده را که بسیار قطور بود، گرفتیم و به اتاق دو رفتیم. از اینکه دوستان در این بخش آن‌قدر سریع به امور رسیدگی می‌کنند، بر خودمان بالیدیم. خلاصه در اتاق دو گزارش، در اتاق سه کپی تمام مدارک‌مان، در اتاق چهار کروکی اماکنی که در شش ماه اخیر رفت‌و‌آمد کرده بودیم و همین‌طور تا اتاق ده پیش رفتیم و پرونده‌مان همه‌اش قطورتر شد و در نیم ساعت کامل شد. واقعاً فکر نمی‌کردم در اداره فخیمه آن‌قدر کارها سریع پیش رود. یادمان می‌آید برای صدور یک کارت معلولیت، ما را ۶ سال علاف کردند؛ ۱۸ بار، کپی شناسنامه و کارت ملی تقدیم‌شان کردیم و در ۳ فقره هم پرونده‌مان بالکل مفقود شد؛ آخرش هم نشد که نشد.
وارد اتاق نهایی شدیم و دیدیم دو نفر منتظر نشسته‌اند: آقای صدا‌کلفت کمی نامهربان، آقای صدا‌نازک کمی کمتر نامهربان.
نامهربان: «داشتی چکار می‌کردی؟»
ما: «ببخشید قربان. داشتیم پرونده‌مان را تکمیل می‌کردیم؛ به‌خاطر همین کمی طول کشید.»
نامهربان: «خیارشور هم که هستی.»
کمتر نامهربان خطاب به رئیسش: «نه قربان، ایشان از بچه‌های خوب ماست. همیشه با آرمان‌های ما همسویی کرده. خطاب به من: «دم در چه‌کار می‌کردید؟»
ما: «هیچی به خدا.» گفتیم برای اینکه کمی فرهنگ درست کنیم، چند تا عکس از اماکن مناسب‌سازی‌نشده بگیریم.»
نامهربان: «حالا دیگه اداره فخیمه شد مکان نامناسب؟»
ما: «نه قربان. منظور مناسب‌سازی فضای شهری است.»
نامهربان: «برای ما قلمبه سلمبه حرف نزن. مثل آدم بگو داشتی چه‌کار می‌کردی؟»
ما: «قربان داشتیم جهت آگاهی عموم مردم، از اماکن دسترس‌ناپذیر و موانع حضور معلولان در جامعه عکس و فیلم می‌گرفتیم.»
کمتر نامهربان: «قربان فکر کنم در حوزه محیط زیست و هوای آلوده فعالیت می‌کنند.»
نامهربان: «محیط زیست! جاسوسی؟»
ما گیج و مبهوت: «نه قربان، کارمان درباره نامناسب بودن معابر برای معلولان است.»
نامهربان: «ما رو به سخره گرفتی موشکاف؟ معبر که در فیلم‌های جنگی است و ما خودمان کلی از این حرف‌ها بلدیم. نخوردیم نون گندم، نانوایی که دیدیم!»
کمتر نامهربان خطاب به رئیسش: «فکر کنم استرس دارند قربان. نمی‌توانند منظورشان را بیان کنند. خطاب به من: «بچه جان نترس. صادقانه بگو ما کمکت می‌کنیم. می‌دانیم تو گول خورده‌ای و بازیچه شده‌ای.»
ما مستأصل: «نخیر فدایتان شوم. ما چیز هستیم. یعنی برای چیز آمدیم! اصلاً شما بفرمایید تحصیلات‌تان چقدر است تا ما متناسب با تحصیلات شما صحبت کنیم. انگار ما خیلی کم‌سواد هستیم و از عبارات درستی استفاده نمی‌کنیم.»
نامهربان با بادی در غبغب: «آهان. حالا شد. بچه جان درس بخوان که مثل ما باسواد باشی. ما دیپلم افتخار داریم.»
ما با درماندگی: «یا غیاث‌المستغیثین.»
کمتر نامهربان خطاب به رئیسش: «دیدید گفتم قربان! با ما همسو است.»
ما: «خوب راستش را بخواهید، این پیاده‌رو مقابل اداره مناسب‌سازی‌شده نیست. آخ ببخشید. یعنی خیلی درب و داغون است. یعنی ببخشید منظورمان این است که شما خیلی خوب درستش کرده‌اید؛ اما عده‌ای آمده‌اند و آن را کنده‌اند و درست پُرش نکرده‌اند و الآن پستی بلندی دارد. ظاهراً شهرداری هم اداره ما را کشیده جلو و پیاده‌رو کمی باریک شده.»
کمتر نامهربان: «آهان. شما مهندس هستید؟»
ما با عجز و لابه: «نه قربان. ما فعال حوزه معلولان هستیم. یعنی چیز. ما جاده‌صاف‌کن معلولان هستیم.»
نامهربان: «ما را گیج نکن بی‌سواد. چه ربطی به معلولان داشت. ما خودمان اداره معلولان هستیم. مثل آدم بگو چرا و برای چه کسانی عکس می‌گرفتی. هم‌دست‌هایت را معرفی کن.»
ما در نهایت بدبختی: «قربان ما می‌خواهیم کاری کنیم که معلولان راحت‌تر رفت و آمد کنند. پیاده‌رو باریک و درب و داغون که پستی و بلندی دارد، مانع حضور معلولان است. یعنی معلولان نمی‌توانند راحت این‌طرف آن‌طرف بروند، کار کنند، تحصیل کنند، ازدواج کنند. این چیزها را بکنند. نمی‌توانند این کارها را بکنند؛ لیکن ما گفتیم عکس بگیریم این پیاده‌رو‌ها را نشان بدهیم که شاید درستش کنند. به خدا که ثواب دارد این کارها.»
نامهربان: «چه ربطی دارد! خوب از توی خیابان بیایند. اصلاً با اسنپ بیایند. اصلاً این عزیزان که نباید از خانه بیرون بیایند. ما می‌رویم خدمتشان. شما نمی‌خواهد به بهانه کر‌ها و کور‌ها و فلج‌های بدبخت، جاسوسی کنید.»
ما: ادبیاتت منو کشته؛ «قربان شما از کمیته مناسب‌سازی مطلع هستید.»
نامهربان کلاً گیج شده بود و دنبال جواب می‌گشت که کمتر نامهربان گفت: «بله. کمیته که مربوط به ما نیست و اداره دیگری است. این حرف‌ها چه ربطی به عکاسی دارد؟»
ما درمانده و ناتوان: «قربان ببینید! بگذارید صادقانه بگویم. راستش این دوست ما می‌خواست سر‌به‌سر ما بگذارد و جلوی این سازمان از ما عکس بگیرد. آورد اینجا گفت همینجا وایسا منظرش قشنگه، بیا عکس بگیریم. ما هم گول خوردیم. واقعاً نمی‌دانیم شاید منظور خاصی داشته و قصد جاسوسی داشته؛ اما خوشبختانه با گوشی خودمان عکس گرفت و الان گوشی پیشمان است. شما هم که خداراشکر کاملاً آگاه و هوشیار هستید و حواستان به همه‌چیز است. نگذاشتید ما سه قدم دور بشویم. الآن می‌توانید عکس‌ها را پاک کنید که دیگر خطری برای اداره و مملکت نداشته باشد. به خدا از این جماعت فرهنگ‌درست‌کن هیچ چیزی بعید نیست. راست گفته‌اند که از اینها باید دوری کرد.»
نامهربان خوشحال از اقرار من: «بده ببینم اون گوشی رو.» گوشی را از من گرفت و در حال پاک کردن عکس‌ها گفت: «این بار چون با ما همکاری کردی، کاریت نداریم؛ اما دفعه بعد به همین راحتی ولت نمی‌کنیم هان!» ناگهان با عصبانیت گفت: «این چیه! چرا سر باز!» ما گفتیم: «سرباز! کدام سرباز!» عکس را به کمتر نامهربان نشان داد. ایشان هم زیر لبی گفت: «قربان احتمالاً خانم‌شان باشند.»
ما: «یا کرام‌الکاتبین.»
ارادتمند: موش"
audio/mana-17df326e095e13e5536f.mp3,"تصمیمات اشتباه دولت علیه معلولان، ماراتنی بی‌پایان
امیر سرمدی
چه حوزه‌ای مهمتر از معیشت، بهداشت و درمان معلولان که بتواند بودجه ۱۴۰۲ را از این حوزه دور و این اقشار آسیب‌پذیر را از حمایت‌های اجتماعی محروم‌تر کند؟
این سؤال بسیاری از کنشگران افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنها پس از حذف ردیف بودجه اختصاصی قانون معلولان در لایحه ارسالی دولت به مجلس برای سال آینده است. کمتر از چهل روز از سخنان شعارزدۀ رئیس قوه مجریه نگذشته است که ابهامات بر سر بودجه معلولان در لایحه 1402دولت، صدای همه را در می‌آورد. رئیس‌جمهوری که در روز جهانی معلولان گفته بود: «همۀ دولتمردان باید اجرای کامل قوانین مصوب حمایت از افراد دارای معلولیت را وظیفه خود بدانند، اگر جایی تعارضی میان قوانین مختلف وجود دارد، باید سریعاً برطرف شود؛ اما اجرای قانون نباید متوقف بماند،» حال با یک بودجه غیر‌شفاف برای سازمان بهزیستی و حذف ردیف مستقل بودجه اختصاصی قانون حمایت، عملاً اجرای قوانین مرتبط با معلولان برای سال آینده را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. در ماده ۳۰ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت تأکید شده است: «به‌منظور شفاف‌سازی منابع مالی اختصاص‌یافته برای اجرای این قانون و حمایت از افراد دارای معلولیت، سازمان برنامه و بودجه مکلف است نسبت به ایجاد ردیف اعتباری ذیل فصل رفاه اجتماعی، متناسب با عناوین فصول این قانون، در لوایح بودجه سنواتی اقدام کند.» بودجه اختصاصی قانون حمایت در سال 97، دویست میلیارد تومان؛ سال 98، یکهزار و صد میلیارد تومان؛ در سال 99، یکهزار و سیصد میلیارد تومان؛ در سال 1400، یکهزار و هفتصد میلیارد تومان و برای سال جاری 2870 میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. در‌حالی‌که تنها یک ماه به پایان سال باقی مانده، شنیده‌ها حاکی از آن است که هنوز 40درصد از بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان برای امسال محقق نشده است.
بی‌توجهی به منابع اختصاصی قانون، معلولان را راهی بهارستان کرد
پس از هشدارهای فراوان فعالان حقوق افراد دارای معلولیت و با تأیید بهزیستی مبنی بر حذف ردیف اختصاصی قانون حمایت، روز یکشنبه دوم بهمن‌ماه به دعوت کمپین معلولان، صد‌ها نفر از افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنها دست به تجمع مقابل مجلس شورای اسلامی زدند. این تجمع که به‌تدریج از ساعت هفت و سی دقیقه صبح آغاز شده بود، تا ساعت چهارده و سی دقیقه ادامه داشت. معلولان که جمعیت آنها در این تجمع بین 300 تا 400 نفر برآورد می‌شد، در هوای سرد و آلوده تهران به‌دنبال دیدار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی بودند تا اعتراض خود را نسبت به لایحه ارسالی دولت به گوش نمایندگان پارلمان برسانند. تا ساعت 11 این تجمع با سکوت همراه بود و مأموران نیروی انتظامی نیز از ملحق شدن خبرنگاران و افراد غیرمعلول به داخل جمعیت جلوگیری می‌کردند. پس از آنکه هیچ نماینده‌ای حاضر به دیدار با معلولان نشد، حاضرین دست به راهپیمایی در پیاده‌رو‌های بهارستان زدند و شعار‌های صنفی خود را مطرح کردند. سر دادن شعار‌ها تا ساعت 13 ظهر ادامه داشت تا آنکه به پیشنهاد یکی از مأموران که ادعا می‌کرد با نمایندگان کمیسیون تلفیق هماهنگ کرده است، مقرر شد تعدادی از معلولان به نمایندگی از سایرین به داخل مجلس بروند و با رئیس کمیسیون تلفیق دیدار کنند. پس از آنکه نمایندگان معلولان داخل رفتند، بخشی از جمعیت پراکنده شد و بخش دیگری از معلولان نیز به مقابل سازمان برنامه و بودجه رفتند و در آنجا تجمع کردند. در نهایت نمایندگان افراد دارای معلولیت به بهانه‌های مختلف اجازه دیدار با نمایندگان مجلس را پیدا نکردند. نکته قابل تأمل در این بین، عدم حضور انجمن‌های فعال و مدیران سازمان‌های مردم‌نهاد معلولان در این تجمع بود. به‌طور‌خاص، تشکل‌های آسیب‌دیده بینایی سهم بسیار اندک و حضور کم‌رنگی در این مطالبه عمومی داشتند.
به دنبال این تجمع و با انتشار تصاویر گسترده آن، توجه اکثر خبرگزاری‌ها، روزنامه‌ها و رسانه‌های جمعی به این موضوع جلب شد و تمامی جناح‌های چپ و راست به پیگیری مطالبات معلولان از طریق نمایندگان مجلس و دولت پرداختند و مصاحبه‌ها و تحلیل‌های فراوانی را در این ارتباط منتشر کردند. اگرچه صرف تجمع معلولان مقابل مجلس به ظاهر دستاورد مشخصی نداشت؛ اما انعکاس گسترده رسانه‌ها حساسیت‌های فراوانی را نسبت به این موضوع جلب کرد. البته اخبار ضد و نقیض در این ارتباط فراوان است که در ادامه، به تحلیل آن خواهیم پرداخت.
افزایش بودجه 45 درصدی بهزیستی برای سال آینده
خبرها حاکی از آن است که منابع و مصارف عمومی بودجه بهزیستی در لایحه بودجه ۱۴۰۲ حدوداً ۴۷درصد رشد داشته است. بودجه بهزیستی در سال جاری 12 هزار و 300 میلیارد تومان بود که این میزان برای سال آینده به 18 هزار و 334 میلیارد تومان افزایش یافته است. اعتبارات بهزیستی به سه بخش هزینه‌های عمومی، ستادی، مستمری و سایر هزینه‌ها تقسیم‌بندی می‌شود. اعتبار بخش مستمری‌ها که برای معلولان بسیار حائز اهمیت است، در نگاه اول رشد ۵۸درصدی را نشان می‌دهد؛ اما در عمل این میزان واقعی نیست. تا شهریور‌ماه سال جاری مستمری پرداختی بهزیستی به خانوار‌ها به صورت میانگین 600 هزار تومان بود که در شش ماه دوم سال با افزایش ۳۰درصدی به رقمی در حدود ۸۰۰ هزار تومان رسید. اگر میانگین وزنی این مبالغ مدنظر قرار گیرد، در‌واقع مستمری معلولان در سال ۱۴۰۲ نسبت به سال جاری حدود ۳۸درصد رشد خواهد داشت؛ لذا افزایش مستمری معلولان که کمیسیون تلفیق آن را 40درصد نیز پیش‌بینی کرده است، همانند افزایش حقوق کارمندان دولت، حتی نرخ تورم را نیز پوشش نمی‌دهد. همین حساسیت نسبت به ماده 7 (حق پرستاری و یارانه مراکز غیردولتی) و ماده 27 از قانون حمایت از حقوق معلولان نیز وجود دارد. نکته قابل تأمل آنجاست که اجرای همین دو ماده از قانون حمایت برای سال آینده، بودجه‌ای معادل 34 هزار میلیارد تومان نیاز دارد که قریب به دو برابر کل بودجه سازمان بهزیستی است. در ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان آمده است: «دولت مکلف است به افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید که فاقد شغل و درآمد هستند، به میزان حداقل حقوق کارگران به‌عنوان مستمری پرداخت کند.» حال سؤال این است که آیا در لایحه بودجه ۱۴۰۲ مستمری این افراد متناسب با حداقل حقوق کارگران در سال آینده پیش‌بینی شده است؟ نسبت این رقم با حداقل حقوق کارگران چیست؟ نسبت مستمری فعلی معلولان با خط فقر مطلق 18 میلیون تومانی اعلام شده، چه میزان است؟ درواقع چنانچه دولت بخواهد تنها به 220 هزار نفر از معلولان شدید و خیلی شدید که در دهک یک تا سه بهزیستی قرار دارند، از محل مصارف تبصره 14 طبق ماده 27 قانون حمایت از معلولان معادل حقوق رسمی وزارت کار برای سال آینده پرداخت کند، چیزی در حدود 17 هزار میلیارد تومان بودجه نیاز دارد. این در حالی است که همین بودجه نیز سایر معلولان شدید و خیلی شدید فاقد شغل در دهک‌های چهار تا ده را شامل نمی‌شود. بودجه مورد نیاز ماده 7 قانون حمایت با فرض افزایش 50درصدی حق پرستاری که طبق اخبار واصله از یک میلیون تومان به یک میلیون و 500 هزار تومان خواهد رسید و بودجه 6500 میلیارد تومانی که برای یارانه مراکز روزانه و شبانه‌روزی در سال آینده در نظر گرفته شده است، مستلزم چیزی در حدود 16 هزار و 700 میلیارد تومان نقدینگی است.
یکی دیگر از ابهامات بودجه بهزیستی برای سال آینده، تجمیع ردیف‌های اعتباری در لایحه بودجه است. به‌تعبیری، کسی نمی‌تواند اعتبارات این حوزه را رهگیری کند. در‌واقع معلوم نیست اعتبارات حوزه توان‌بخشی در سال آتی در کدام بخش هزینه خواهد شد یا اینکه یارانه مراکز بهزیستی به چه میزان در نظر گرفته شده ‌است. در این شرایط عملاً سازمان بهزیستی می‌تواند اعتبارات این حوزه را به هر نحوی تخصیص دهد و دستگاه‌های نظارتی نیز نمی‌توانند بر میزان و نحوه تخصیص اعتبارات مزبور نظارت کنند. علاوه‌بر‌این، ذی‌نفعان نیز نمی‌دانند سهم آن‌ها از بودجه کلی کشور در سال آتی چقدر خواهد بود. راهکار رفع این مشکل نیز مشخص کردن خدمات بهزیستی و شفاف شدن اعتبارات مرتبط با هرکدام از این خدمات ذیل ردیف اعتباری‌ ویژه اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان در قانون بودجه ۱۴۰۲ است.
اختصاص 13 هزار میلیارد به قانون معلولان تا چه اندازه واقعی است
به‌دنبال فشار‌های کنشگران دارای معلولیت و رسانه‌های جمعی، سرانجام رئیس امور سلامت و رفاه اجتماعی سازمان برنامه و بودجه، نسبت به خبر حذف ردیف اختصاصی بودجه معلولان واکنش نشان داد و بیان کرد: «اعتبارات سازمان بهزیستی کشور در سال ۱۴۰۲ نسبت به قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور با ۶۵درصد رشد معادل ۳۷ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان است.» وی افزود: «این مبلغ مشتمل بر ۱۵ هزار و ۶۵۰ میلیارد تومان برای پرداخت مستمری به مددجویان تحت پوشش سازمان بهزیستی که سهم جامعۀ معلولان از اعتبار مذکور معادل ۱۲ هزار و ۵۲۰ میلیارد تومان و مابقی آن به سایر مددجویان بهزیستی اختصاص می‌یابد.»
عوض‌پور با بیان اینکه از مجموع ۲۲ هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبارات باقی‌مانده بهزیستی برای سال آینده، بالغ بر ۱۳ هزار میلیارد تومان به اجرای مواد قانون حمایت از حقوق معلولان اختصاص یافته است، تأکید کرد: «به‌عبارت‌دیگر در مجموع ۲۵ هزار و ۵۲۰ میلیارد تومان معادل ۶۷درصد از کل اعتبارات سازمان بهزیستی کشور در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ به ارائه خدمات به جامعه معلولان اختصاص یافته است.»
عوض‌پور با اشاره به اینکه در سال جاری بخشی از منابع اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان در جدول تبصره ۱۴ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ پیش‌بینی شده بود، گفت: «با‌توجه به محدودیت منابع هدفمندسازی یارانه‌ها و ضرورت پیش‌بینی منابع پایدار برای اجرای قانون مذکور، اعتبار یاد‌شده با ۲۰درصد رشد به ۳۴۴4 میلیارد تومان افزایش و در ردیف اصلی دستگاه اجرایی ذی‌ربط در جدول ۷ منابع عمومی لایحه بودجه سال آتی قرار گرفته است.»
ارائه آمار و ارقام فوق توسط رئیس امور سلامت و رفاه اجتماعی سازمان برنامه و بودجه در حالی است که براساس اطلاعات مندرج در جدول ۷ (صفحه ۱۴۱) لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ که در رسانه‌ها منتشر شده است، اعتبارات سازمان بهزیستی کشور در سال آینده معادل ۱8 هزار و ۳۳۴ میلیارد تومان پیشنهاد شده است. از این اعتبار معادل ۳۲۸ میلیارد تومان مربوط به اعتبار طرح‌های تملک دارایی‌سرمایه‌ای و ۱۸ هزار و ۶ میلیارد تومان مربوط به اعتبارات سایر خدمات بهزیستی به غیر از پرداخت مستمری است. مبلغ مستمری اعضای تحت پوشش بهزیستی نیز 13 هزار میلیارد تومان پیشنهاد شده است. نکته‌ای که در مصاحبه رئیس امور سلامت سازمان برنامه و بودجه جلب نظر می‌کند، اعتبار در‌نظر‌گرفته‌شده برای قانون حمایت از حقوق معلولان است که همچنان رشد قطره‌چکانی دارد. چنانکه از این مصاحبه برمی‌آید، بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان با ۲۰ درصد افزایش نسبت به بودجه سال جاری (۲۸۷۰ م.ت) به رقم ۳۴۴4 میلیارد تومان رسیده است که با ادعای افزایش 13 هزار میلیارد تومانی در تناقضی آشکار است. این در‌ حالی است که طبق گفته رئیس سازمان بهزیستی، بودجه مورد نیاز برای اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان در سال جاری 61 هزار میلیارد تومان بوده ‌است که با در نظر گرفتن تورم 40درصدی در سال آینده، بودجه واقعی مورد نیاز قانون حمایت از معلولان در سال 1402 بیش از 85 هزار میلیارد تومان است.
نتیجه آنکه سازمان برنامه و بودجه باید مطابق با ماده۳۰ قانون حمایت از حقوق معلولان، ردیف اعتباری مستقل با رقم مشخصی را لحاظ نماید که متأسفانه از انجام این مهم امتناع کرده و ردیف بودجه آن را حذف کرده و صراحتاً در هیچ ماده، بند و تبصره‌ای اشاره‌ای به رقم بودجه قانون حمایت از معلولان نکرده است. پاسخ این سازمان مبنی بر افزودن اعتبارات قانون مذکور به سرجمع اعتبارات سازمان بهزیستی، تنها بهانه‌ای برای فرار از مسئولیت و استنکاف از اجرای قانون است. ضمن آنکه ادعای سازمان برنامه و بودجه مبنی بر افزایش ۶۵ درصدی بودجه سازمان بهزیستی با ارقام ذکرشده در لایحه بودجه هم‌خوانی ندارد.
مخلص کلام آنکه دولت با سهل‌انگاری یا عامدانه هرچه که باشد، با حذف ردیف بودجه قانون حمایت از حقوق معلولان، ضمن انجام یک تخلف آشکار، بدعت‌گذاری خطرناکی را ترتیب داده است. بر تمامی نمایندگان مجلس واجب است که ضمن اصلاح این امر، بودجه مورد نیاز معلولان را به مبلغ واقعی مورد نیاز نزدیک‌تر کنند؛ در‌ غیر‌این‌صورت با توجه به تورم 40 تا 50درصدی، معلولان در سال آینده نیز همچنان باید با چالش‌های اجتماعی و ابر بحران‌های اقتصادی دست و پنجه نرم کنند.
اگر توانایی بزرگ کردن سفره معلولان را ندارید، لااقل سفره آنها را کوچک نکنید"
audio/mana-3e6a01ffe8de0c8f850f.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (بهمن ۱۴۰۱)
منصور شادکام و بهروز نبی‌زاده
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان نسل مانا می‌گذرد، گزارشی کوتاه از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول یک ماه گذشته است. همچنین در ادامه، نماینده انجمن نابینایان آذربایجان غربی هم به اختصار به فعالیت‌های این انجمن در طول سال جاری پرداخته است. فایل صوتی این گزارش هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام، خدمت مخاطبان محترم نسل مانا، حلول ماه رجب و اعیاد این ماه، به‌ویژه روز پدر و مبعث پیامبر (ص) را خدمت شما تبریک عرض می‌کنم و امیدوارم طاعات و عبادات شما، مقبول درگاه خداوند قرار گیرد.
مطابق وعده‌هایی که پیش از این داده بودیم؛ در روز ششم بهمن‌ماه یک مراسم کوه‌پیمایی از پارک جمشیدیه تا ایستگاه ۳ کلک‌چال برگزار کردیم که تعدادی از افراد نابینا و کم‌بینا در آن حضور داشتند. بنا‌به برنامه‌ریزی‌های قبلی، این کوه‌پیمایی هر ۳ هفته یک‌بار برگزار خواهد شد.
همچنین مراسمی به‌مناسبت روز پدر با حضور ۴۰ زوج نابینا و کم‌بینا و حدود ۲۰ نفر از نیکوکاران، جمعا با حضور حدود ۱۰۰ نفر در تالار یاس سپید پاسداران تهران برگزار شد. هنرمندان نابینا در این مراسم، آثار خویش را ارائه دادند که بسیار مورد توجه خیّرین و سایر حضار قرار گرفت و هدایایی نیز به تمام شرکت‌کنندگان در این برنامه اهدا شد. در این برنامه، مسابقه‌ای نیز برگزار شد و جوایز نقدی به برندگان هدیه شد. برنامه مولودی خوانی نیز توسط حاج داوود هادی اجرا شد و بسیار مورد اقبال دوستان قرار گرفت. یکی از اهداف مهم انجمن، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و مناسبتی است تا بتواند دوستان نابینا را دور هم جمع کند تا ضمن بهبود روحیه دوستان، بتوانیم از نزدیک با‌هم آشنا شویم و مسائل و مشکلات را با یکدیگر در میان بگذاریم. البته بابت محدودیت فضا و منابع مالی که موجب شد نتوانیم تمام دوستان را دعوت کنیم، از اعضای محترم عذر می‌خواهیم و برنامه ما این است تا در هر برنامه بتوانیم تعدادی از دوستان را دعوت کنیم و همه اعضای گرامی به‌نوبت در برنامه‌ها حضور داشته باشند.
علاوه بر این، برنامه توزیع سبد کالا به تعداد محدود -۵۰ عدد- به اعضای واجد شرایط را داشتیم و انشاالله قصد داریم در آینده نزدیک، به مناسبت عید نوروز و ماه رمضان، تعداد بیشتری سبد کالا به دوستان تقدیم کنیم. انشاالله با کمک خیّرین عزیز، شرمنده دوستان نباشیم و بتوانیم این مهم را به انجام برسانیم.
در این ماه، جلسه‌ای در دبیر‌خانه ستاد مناسب‌سازی سازمان بهزیستی کشور داشتیم و در آن وضعیت مناسب‌سازی شهری و مواردی که مطابق قانون حمایت از حقوق معلولان باید انجام می‌شده را پیگیری کردیم. رئیس محترم دبیر‌خانه قول مساعد همکاری و پیگیری موارد را دادند. ما نیز مجدّانه پیگیر مسائلی از جمله: مبلمان شهری، راه‌آهن، ترمینال‌، فرودگاه، بانک‌ها، وبگاه‌ها و هر جایی که احساس می‌کنیم نیازمند مناسب‌سازی و ارتقای دسترس‌پذیری است؛ هستیم. امیدواریم با تسریع این مناسب‌سازی‌ها، دوستان دارای معلولیت، با مشکلات کمتری مواجه باشند.
از کار‌های مهم دیگر انجام شده در بهمن‌ماه، ارسال ۶۶۰ حلقه دی‌وی‌دی برای هر‌یک از کتاب‌خانه‌های تحت نظارت انجمن بود که بخشی از آن‌ها تا‌کنون ارسال شده و بخش دیگر که در انجمن نگه‌داری می‌شود در آینده نزدیک به کتاب‌خانه‌ها ارسال می‌شود و در نهایت، حدود ۷۰۰ عنوان کتاب صوتی به منابع هر‌یک از کتاب‌خانه‌ها اضافه خواهد شد.
همچنین، مطابق روند همیشگی، پیگیر نامه‌ها و مطالبات اعضای محترم بودیم. یکی از این موارد، حذف ردیف بودجه اجرای قانون حمایت از معلولان و ادغام آن با بودجه سازمان بهزیستی بود که اعتراض افراد دارای معلولیت را به گوش نمایندگان مجلس رساندیم. انشاالله ایشان در بررسی جزئیات لایحه به این موضوع توجه ویژه داشته باشند و با در نظر گرفتن ردیف خاص بودجه و مشخص کردن میزان آن، ما بهتر بتوانیم نحوه هزینه‌کرد این بودجه را پیگیری کنیم. انجمن‌ها می‌توانند به‌عنوان بازوی دولت و سازمان بهزیستی، به کاهش مشکلات و مسائل جامعه هدف کمک کنند.
در اینجا از حامیان محترم نسل مانا که بدون حمایت ایشان نمی‌توانستیم هزینه‌های چاپ این ماه‌نامه که بر اساس بر‌آوردها هر نسخه آن بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان می‌شود و تنها حدود یک‌چهارم آن توسط مشترکین محترم پرداخت می‌شود؛ را تأمین کنیم؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
بهروز نبی‌زاده، عضو هیأت مدیره انجمن نابینایان استان آذربایجان غربی
در طول سال گذشته، این انجمن فعالیت‌های زیادی داشته که ذیلاً به طور مختصر به بخشی از این فعالیت‌ها اشاره می‌شود:
در ابتدای سال جاری و به مناسبت آغاز سال نو، بسته‌های معیشتی در میان اعضا به ارزش ریالی ۵۰۰ هزار ریال توزیع شد. همچنین دو بسته حمایتی دیگر هم به مناسبت عید سعید قربان و هفته دولت در بین حدود ۲۰۰ نفر از اعضای انجمن توزیع گردید. توزیع بسته حمایتی دیگری به مناسبت شب یلدا هم از دیگر فعالیت‌های حمایتی انجمن در طول سال جاری بود. با توجه به اینکه برخی از اعضای انجمن در شرایط سخت اقتصادی به سر می‌برند و برای گذران زندگی به کمک‌های دولتی و یارانه و کمک‌هزینه بهزیستی وابسته‌اند، این انجمن می‌کوشد با تأمین چنین بسته‌هایی باری از روی دوش این افراد بردارد.
حوزه اشتغال، دیگر حوزه‌ای است که این انجمن تلاش دارد در آن فعال باشد. در همین راستا در طول سال گذشته انجمن توانسته شرایط جذب دو نفر از نابینایان را به عنوان کتابدار بخش نابینایان در نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر‌های ارومیه و خوی تسهیل کند و همچنان هم سعی می‌کند در همین راستا قدم‌های مؤثر‌تری را بردارد.
ورزش، دیگر عرصه‌ای است که انجمن در آن فعال است. این انجمن همکاری تنگاتنگی را با هیأت ورزش‌های نابینایان استان دارد و به طور مشخص در طول سال جاری در زمینه برگزاری مسابقات کشوری بابلسر در رشته‌های دو و میدانی و گلبال و در میان زنان و مردان نابینا، همکاری‌هایی را انجام داده است.
انجمن در حوزه حمایت‌های درمانی هم فعال بوده و در طول سال گذشته ۲۶ نفر از اعضای این انجمن که فاقد بیمه‌های درمانی بودند توانستند با دریافت معرفی‌نامه‌هایی از جانب این انجمن، جهت پیگیری امور درمانی به بیمارستان‌ها و سایر مراکز درمانی مراجعه کنند.
انجمن نابینایان آذربایجان غربی در زمینه تأمین اعتبار جهت تخصیص وام‌ها و تسهیلات ضروری به اعضا هم فعال بوده است؛ به‌طوری‌که در طول سال گذشته در همکاری با بانک‌های مختلف، بیش از ۴۸ نفر از اعضا از تسهیلات گوناگونی در زمینه خرید کالا، مسکن و… بهره‌مند شدند. در این زمینه، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران بیشترین همکاری‌ها را با انجمن نابینایان استان به عمل آورده است.
این انجمن همچنین در زمینه‌های آموزشی و فرهنگی هم فعال بوده است و در طول سال جاری توانسته دو دوره آموزش بریل و سه دوره آموزش مقدماتی رایانه را برگزار کند. ارائه خدمات کتابخانه‌ای همچون سال‌های گذشته از دیگر فعالیت‌های انجمن در سال جاری بوده است. در همین راستا این انجمن با انجمن نابینایان ایران در زمینه برگزاری یک مسابقه کشوری در هفته کتاب و کتابخوانی نیز همکاری داشته است. دیدار با نمایندگان استان و اعضای شورا‌های شهر و روستا، از دیگر اقداماتی بوده است که در سطح مدیر‌عامل صورت پذیرفته است. مشکلات و دغدغه‌های نابینایان، موضوع این دیدار‌ها بوده است. انجمن امیدوار است در ادامه مسیر نیز بتواند به گونه‌ای پویا و مؤثر به فعالیت‌هایش ادامه دهد."
audio/mana-a62104711bc57b39b8e2.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (بهمن ۱۴۰۱)
منصور شادکام و بهروز نبی‌زاده
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان نسل مانا می‌گذرد، گزارشی کوتاه از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول یک ماه گذشته است. همچنین در ادامه، نماینده انجمن نابینایان آذربایجان غربی هم به اختصار به فعالیت‌های این انجمن در طول سال جاری پرداخته است. فایل صوتی این گزارش هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام، خدمت مخاطبان محترم نسل مانا، حلول ماه رجب و اعیاد این ماه، به‌ویژه روز پدر و مبعث پیامبر (ص) را خدمت شما تبریک عرض می‌کنم و امیدوارم طاعات و عبادات شما، مقبول درگاه خداوند قرار گیرد.
مطابق وعده‌هایی که پیش از این داده بودیم؛ در روز ششم بهمن‌ماه یک مراسم کوه‌پیمایی از پارک جمشیدیه تا ایستگاه ۳ کلک‌چال برگزار کردیم که تعدادی از افراد نابینا و کم‌بینا در آن حضور داشتند. بنا‌به برنامه‌ریزی‌های قبلی، این کوه‌پیمایی هر ۳ هفته یک‌بار برگزار خواهد شد.
همچنین مراسمی به‌مناسبت روز پدر با حضور ۴۰ زوج نابینا و کم‌بینا و حدود ۲۰ نفر از نیکوکاران، جمعا با حضور حدود ۱۰۰ نفر در تالار یاس سپید پاسداران تهران برگزار شد. هنرمندان نابینا در این مراسم، آثار خویش را ارائه دادند که بسیار مورد توجه خیّرین و سایر حضار قرار گرفت و هدایایی نیز به تمام شرکت‌کنندگان در این برنامه اهدا شد. در این برنامه، مسابقه‌ای نیز برگزار شد و جوایز نقدی به برندگان هدیه شد. برنامه مولودی خوانی نیز توسط حاج داوود هادی اجرا شد و بسیار مورد اقبال دوستان قرار گرفت. یکی از اهداف مهم انجمن، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و مناسبتی است تا بتواند دوستان نابینا را دور هم جمع کند تا ضمن بهبود روحیه دوستان، بتوانیم از نزدیک با‌هم آشنا شویم و مسائل و مشکلات را با یکدیگر در میان بگذاریم. البته بابت محدودیت فضا و منابع مالی که موجب شد نتوانیم تمام دوستان را دعوت کنیم، از اعضای محترم عذر می‌خواهیم و برنامه ما این است تا در هر برنامه بتوانیم تعدادی از دوستان را دعوت کنیم و همه اعضای گرامی به‌نوبت در برنامه‌ها حضور داشته باشند.
علاوه بر این، برنامه توزیع سبد کالا به تعداد محدود -۵۰ عدد- به اعضای واجد شرایط را داشتیم و انشاالله قصد داریم در آینده نزدیک، به مناسبت عید نوروز و ماه رمضان، تعداد بیشتری سبد کالا به دوستان تقدیم کنیم. انشاالله با کمک خیّرین عزیز، شرمنده دوستان نباشیم و بتوانیم این مهم را به انجام برسانیم.
در این ماه، جلسه‌ای در دبیر‌خانه ستاد مناسب‌سازی سازمان بهزیستی کشور داشتیم و در آن وضعیت مناسب‌سازی شهری و مواردی که مطابق قانون حمایت از حقوق معلولان باید انجام می‌شده را پیگیری کردیم. رئیس محترم دبیر‌خانه قول مساعد همکاری و پیگیری موارد را دادند. ما نیز مجدّانه پیگیر مسائلی از جمله: مبلمان شهری، راه‌آهن، ترمینال‌، فرودگاه، بانک‌ها، وبگاه‌ها و هر جایی که احساس می‌کنیم نیازمند مناسب‌سازی و ارتقای دسترس‌پذیری است؛ هستیم. امیدواریم با تسریع این مناسب‌سازی‌ها، دوستان دارای معلولیت، با مشکلات کمتری مواجه باشند.
از کار‌های مهم دیگر انجام شده در بهمن‌ماه، ارسال ۶۶۰ حلقه دی‌وی‌دی برای هر‌یک از کتاب‌خانه‌های تحت نظارت انجمن بود که بخشی از آن‌ها تا‌کنون ارسال شده و بخش دیگر که در انجمن نگه‌داری می‌شود در آینده نزدیک به کتاب‌خانه‌ها ارسال می‌شود و در نهایت، حدود ۷۰۰ عنوان کتاب صوتی به منابع هر‌یک از کتاب‌خانه‌ها اضافه خواهد شد.
همچنین، مطابق روند همیشگی، پیگیر نامه‌ها و مطالبات اعضای محترم بودیم. یکی از این موارد، حذف ردیف بودجه اجرای قانون حمایت از معلولان و ادغام آن با بودجه سازمان بهزیستی بود که اعتراض افراد دارای معلولیت را به گوش نمایندگان مجلس رساندیم. انشاالله ایشان در بررسی جزئیات لایحه به این موضوع توجه ویژه داشته باشند و با در نظر گرفتن ردیف خاص بودجه و مشخص کردن میزان آن، ما بهتر بتوانیم نحوه هزینه‌کرد این بودجه را پیگیری کنیم. انجمن‌ها می‌توانند به‌عنوان بازوی دولت و سازمان بهزیستی، به کاهش مشکلات و مسائل جامعه هدف کمک کنند.
در اینجا از حامیان محترم نسل مانا که بدون حمایت ایشان نمی‌توانستیم هزینه‌های چاپ این ماه‌نامه که بر اساس بر‌آوردها هر نسخه آن بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان می‌شود و تنها حدود یک‌چهارم آن توسط مشترکین محترم پرداخت می‌شود؛ را تأمین کنیم؛ تشکر و قدردانی می‌کنم.
بهروز نبی‌زاده، عضو هیأت مدیره انجمن نابینایان استان آذربایجان غربی
در طول سال گذشته، این انجمن فعالیت‌های زیادی داشته که ذیلاً به طور مختصر به بخشی از این فعالیت‌ها اشاره می‌شود:
در ابتدای سال جاری و به مناسبت آغاز سال نو، بسته‌های معیشتی در میان اعضا به ارزش ریالی ۵۰۰ هزار ریال توزیع شد. همچنین دو بسته حمایتی دیگر هم به مناسبت عید سعید قربان و هفته دولت در بین حدود ۲۰۰ نفر از اعضای انجمن توزیع گردید. توزیع بسته حمایتی دیگری به مناسبت شب یلدا هم از دیگر فعالیت‌های حمایتی انجمن در طول سال جاری بود. با توجه به اینکه برخی از اعضای انجمن در شرایط سخت اقتصادی به سر می‌برند و برای گذران زندگی به کمک‌های دولتی و یارانه و کمک‌هزینه بهزیستی وابسته‌اند، این انجمن می‌کوشد با تأمین چنین بسته‌هایی باری از روی دوش این افراد بردارد.
حوزه اشتغال، دیگر حوزه‌ای است که این انجمن تلاش دارد در آن فعال باشد. در همین راستا در طول سال گذشته انجمن توانسته شرایط جذب دو نفر از نابینایان را به عنوان کتابدار بخش نابینایان در نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر‌های ارومیه و خوی تسهیل کند و همچنان هم سعی می‌کند در همین راستا قدم‌های مؤثر‌تری را بردارد.
ورزش، دیگر عرصه‌ای است که انجمن در آن فعال است. این انجمن همکاری تنگاتنگی را با هیأت ورزش‌های نابینایان استان دارد و به طور مشخص در طول سال جاری در زمینه برگزاری مسابقات کشوری بابلسر در رشته‌های دو و میدانی و گلبال و در میان زنان و مردان نابینا، همکاری‌هایی را انجام داده است.
انجمن در حوزه حمایت‌های درمانی هم فعال بوده و در طول سال گذشته ۲۶ نفر از اعضای این انجمن که فاقد بیمه‌های درمانی بودند توانستند با دریافت معرفی‌نامه‌هایی از جانب این انجمن، جهت پیگیری امور درمانی به بیمارستان‌ها و سایر مراکز درمانی مراجعه کنند.
انجمن نابینایان آذربایجان غربی در زمینه تأمین اعتبار جهت تخصیص وام‌ها و تسهیلات ضروری به اعضا هم فعال بوده است؛ به‌طوری‌که در طول سال گذشته در همکاری با بانک‌های مختلف، بیش از ۴۸ نفر از اعضا از تسهیلات گوناگونی در زمینه خرید کالا، مسکن و… بهره‌مند شدند. در این زمینه، بانک قرض‌الحسنه مهر ایران بیشترین همکاری‌ها را با انجمن نابینایان استان به عمل آورده است.
این انجمن همچنین در زمینه‌های آموزشی و فرهنگی هم فعال بوده است و در طول سال جاری توانسته دو دوره آموزش بریل و سه دوره آموزش مقدماتی رایانه را برگزار کند. ارائه خدمات کتابخانه‌ای همچون سال‌های گذشته از دیگر فعالیت‌های انجمن در سال جاری بوده است. در همین راستا این انجمن با انجمن نابینایان ایران در زمینه برگزاری یک مسابقه کشوری در هفته کتاب و کتابخوانی نیز همکاری داشته است. دیدار با نمایندگان استان و اعضای شورا‌های شهر و روستا، از دیگر اقداماتی بوده است که در سطح مدیر‌عامل صورت پذیرفته است. مشکلات و دغدغه‌های نابینایان، موضوع این دیدار‌ها بوده است. انجمن امیدوار است در ادامه مسیر نیز بتواند به گونه‌ای پویا و مؤثر به فعالیت‌هایش ادامه دهد."
audio/mana-dcae72f40b7b6fad2b91.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان سفری مفصل به ژاپن خواهیم داشت، از یک ساعت گویا رونمایی خواهیم کرد که آن را «رولِکسِ ساعت گویا‌ها» می‌خوانند و بعد به سراغ فناوری تازه‌ای خواهیم رفت که ژاپنی‌ها برای تسهیل مسیریابی نابینایان ابداع کرده‌اند. در پایان هم به سراغ یک جهانگرد نابینا خواهیم رفت و از سفرش به ناف دنیا خواهیم گفت. همچنین اگر شنونده نسخه صوتی پیشخوان باشید، راجع به یکی از پر‌بحث‌ترین کلید‌واژه‌های دنیای آیتی یعنی پدیده جَت جی‌پی‌تی، اطلاعات دست اولی را دریافت خواهید کرد.
رولِکسِ ساعت گویا‌ها در دستان ولاگر نابینا
ژاپنی‌ها در طراحی وُیس گراس، از قابلیت جی‌پی‌اس هم بهره برده‌اند و این بدان معناست که ساعت از طریق ماهواره‌های جی‌پی‌اس زمان و تقویم را به‌روز می‌کند و کاربران دیگر حتی نیازی به تنظیم ساعت نخواهند داشت. البته این به معنای آن نیست که کاربران دیگر امکان تنظیم دستی را ندارند. برای اعلام صوتی زمان، سه سطح بلندی صدا در نظر گرفته شده که کاربران می‌توانند بسته به سر و صدای محیطی که در آن قرار دارند، یکی را انتخاب کنند. دکمه دیگری هم برای دریافت تاریخ روز تعبیه شده است.
یکی دیگر از کاربرد‌های جالبی که در این ساعت گنجانده شده، امکان تشخیص وجود نور در محیط است که به درد آن دسته از کاربران نابینایی می‌خورد که قادر به تشخیص نور نیستند. به محض فشردن دکمه‌ای که برای این کار در نظر گرفته شده، ساعت با پخش بوق، وجود نور را به کاربر اطلاع می‌دهد. سه بوق، نشان‌دهنده وجود نور زیاد در محیط است؛ دو بوق، نشان از نور کمتر دارد و یک بوق هم به کاربر خبر می‌دهد که محیط کاملاً تاریک است. تک‌تک دکمه‌های ساعت چنانچه فشرده و نگه داشته شوند هم کارایی متفاوتی خواهند داشت. مثلاً با نگه داشتن دکمه اعلام زمان، اطلاعات مربوط به ماهواره جی‌پی‌اس به‌روز می‌شود و چنانچه دکمه تقویم را نگه داریم، سیستم صوتی ساعت به کل غیر‌فعال می‌شود و کاربران کم‌بینا می‌توانند فقط از صفحه ساعت استفاده کنند. همچنین فشار طولانی دکمه اعلام وجود نور که در بالا توضیح دادیم، ما را به بخش تنظیمات ساعت هدایت خواهد کرد؛ جایی که می‌توانیم میزان صدا و ۱۲ یا ۲۴ ساعته بودن اعلام و مواردی از این دست را تغییر دهیم. آنچه گفته شد، تمامی امکانات و ویژگی‌های این ساعت را دربر نمی‌گیرد؛ بسیاری نکات دیگر هم وجود دارد که آن را به یک ساعت بی‌نظیر در میان ساعت‌های گویا تبدیل می‌کند. اگر به موضوع ساعت‌های گویا علاقه دارید، نسخه صوتی پیشخوان را دنبال کنید تا با سایر نکات و ویژگی‌های ساعت وُیس گراس آشنا شوید و صدای این ساعت ۱۸۰ دلاری را هم بشنوید.
خلاقیت از نوع ژاپنی برای کمک به مسیریابی نابینایان
حالا که به بهانه ساعت گویا گذرمان به سرزمین آفتاب تابان افتاده، سری هم به وبسایت خبری «هوندا گلوبال» می‌زنیم تا از یکی از جالب‌ترین پروژه‌هایی برایتان بنویسیم که ایده‌اش فقط ممکن است در ذهن خلاق یک ژاپنی جرقه بزند: طراحی یک گجت پوشیدنی برای تسهیل مسیریابی نابینایان.
طراحان این ابزار وعده داده‌اند که می‌توانند آن را به‌گونه‌ای بسازند که مزایای ارگونومیک آن هم لحاظ شود و پای فرد نابینا دچار آزار نشود. همچنین آنها امیدوارند بتوانند این سامانه مسیریابی را تا پایان سال مالی شرکتشان یعنی آخرین روز از ماه مارس سال جاری، روانه بازار کنند. تعداد افراد با آسیب بینایی شامل نابینایان و کم‌بینایان در ژاپن در حال حاضر به حدود ۱.۶۴ میلیون بالغ می‌شود و پیشبینی می‌شود این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به دو میلیون برسد. طراحی چنین ابزاری می‌تواند مسیریابی را برای نابینایان در ژاپن و سایر نقاط دنیا به طرز قابل‌توجهی تسیهل کند.
ماجراجویی‌های دانشمند نابینا در ناف دنیا
برای دنیا چندین ناف در نظر گرفته‌اند. هر گروه و قومی سعی کرده‌اند این عنوان را به نام خودشان سند بزنند؛ از مسجد ایاسوفیه گرفته تا نقطه‌ای در بیت‌المقدس. پرو یکی دیگر از نقاطی است که به عنوان ناف زمین شناخته می‌شود. سفر یک دانشمند نابینا، بهانه‌ای است تا سری به این کشور بزنیم و با حال و هوایش آشنا شویم."
audio/mana-987422d7cf408c0ef880.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان سفری مفصل به ژاپن خواهیم داشت، از یک ساعت گویا رونمایی خواهیم کرد که آن را «رولِکسِ ساعت گویا‌ها» می‌خوانند و بعد به سراغ فناوری تازه‌ای خواهیم رفت که ژاپنی‌ها برای تسهیل مسیریابی نابینایان ابداع کرده‌اند. در پایان هم به سراغ یک جهانگرد نابینا خواهیم رفت و از سفرش به ناف دنیا خواهیم گفت. همچنین اگر شنونده نسخه صوتی پیشخوان باشید، راجع به یکی از پر‌بحث‌ترین کلید‌واژه‌های دنیای آیتی یعنی پدیده جَت جی‌پی‌تی، اطلاعات دست اولی را دریافت خواهید کرد.
رولِکسِ ساعت گویا‌ها در دستان ولاگر نابینا
ژاپنی‌ها در طراحی وُیس گراس، از قابلیت جی‌پی‌اس هم بهره برده‌اند و این بدان معناست که ساعت از طریق ماهواره‌های جی‌پی‌اس زمان و تقویم را به‌روز می‌کند و کاربران دیگر حتی نیازی به تنظیم ساعت نخواهند داشت. البته این به معنای آن نیست که کاربران دیگر امکان تنظیم دستی را ندارند. برای اعلام صوتی زمان، سه سطح بلندی صدا در نظر گرفته شده که کاربران می‌توانند بسته به سر و صدای محیطی که در آن قرار دارند، یکی را انتخاب کنند. دکمه دیگری هم برای دریافت تاریخ روز تعبیه شده است.
یکی دیگر از کاربرد‌های جالبی که در این ساعت گنجانده شده، امکان تشخیص وجود نور در محیط است که به درد آن دسته از کاربران نابینایی می‌خورد که قادر به تشخیص نور نیستند. به محض فشردن دکمه‌ای که برای این کار در نظر گرفته شده، ساعت با پخش بوق، وجود نور را به کاربر اطلاع می‌دهد. سه بوق، نشان‌دهنده وجود نور زیاد در محیط است؛ دو بوق، نشان از نور کمتر دارد و یک بوق هم به کاربر خبر می‌دهد که محیط کاملاً تاریک است. تک‌تک دکمه‌های ساعت چنانچه فشرده و نگه داشته شوند هم کارایی متفاوتی خواهند داشت. مثلاً با نگه داشتن دکمه اعلام زمان، اطلاعات مربوط به ماهواره جی‌پی‌اس به‌روز می‌شود و چنانچه دکمه تقویم را نگه داریم، سیستم صوتی ساعت به کل غیر‌فعال می‌شود و کاربران کم‌بینا می‌توانند فقط از صفحه ساعت استفاده کنند. همچنین فشار طولانی دکمه اعلام وجود نور که در بالا توضیح دادیم، ما را به بخش تنظیمات ساعت هدایت خواهد کرد؛ جایی که می‌توانیم میزان صدا و ۱۲ یا ۲۴ ساعته بودن اعلام و مواردی از این دست را تغییر دهیم. آنچه گفته شد، تمامی امکانات و ویژگی‌های این ساعت را دربر نمی‌گیرد؛ بسیاری نکات دیگر هم وجود دارد که آن را به یک ساعت بی‌نظیر در میان ساعت‌های گویا تبدیل می‌کند. اگر به موضوع ساعت‌های گویا علاقه دارید، نسخه صوتی پیشخوان را دنبال کنید تا با سایر نکات و ویژگی‌های ساعت وُیس گراس آشنا شوید و صدای این ساعت ۱۸۰ دلاری را هم بشنوید.
خلاقیت از نوع ژاپنی برای کمک به مسیریابی نابینایان
حالا که به بهانه ساعت گویا گذرمان به سرزمین آفتاب تابان افتاده، سری هم به وبسایت خبری «هوندا گلوبال» می‌زنیم تا از یکی از جالب‌ترین پروژه‌هایی برایتان بنویسیم که ایده‌اش فقط ممکن است در ذهن خلاق یک ژاپنی جرقه بزند: طراحی یک گجت پوشیدنی برای تسهیل مسیریابی نابینایان.
طراحان این ابزار وعده داده‌اند که می‌توانند آن را به‌گونه‌ای بسازند که مزایای ارگونومیک آن هم لحاظ شود و پای فرد نابینا دچار آزار نشود. همچنین آنها امیدوارند بتوانند این سامانه مسیریابی را تا پایان سال مالی شرکتشان یعنی آخرین روز از ماه مارس سال جاری، روانه بازار کنند. تعداد افراد با آسیب بینایی شامل نابینایان و کم‌بینایان در ژاپن در حال حاضر به حدود ۱.۶۴ میلیون بالغ می‌شود و پیشبینی می‌شود این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به دو میلیون برسد. طراحی چنین ابزاری می‌تواند مسیریابی را برای نابینایان در ژاپن و سایر نقاط دنیا به طرز قابل‌توجهی تسیهل کند.
ماجراجویی‌های دانشمند نابینا در ناف دنیا
برای دنیا چندین ناف در نظر گرفته‌اند. هر گروه و قومی سعی کرده‌اند این عنوان را به نام خودشان سند بزنند؛ از مسجد ایاسوفیه گرفته تا نقطه‌ای در بیت‌المقدس. پرو یکی دیگر از نقاطی است که به عنوان ناف زمین شناخته می‌شود. سفر یک دانشمند نابینا، بهانه‌ای است تا سری به این کشور بزنیم و با حال و هوایش آشنا شویم."
audio/mana-eb9b7ffd31aaeb201467.mp3,"آموزش بر بستر‌های مجازی، مهمانی که صاحبخانه شد
زهرا همت
درست سه سال پیش در چنین روز‌هایی، شیوع بیماری ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا در‌های مدارس را بست و دانش‌آموزان را از مدرسه راهی خانه کرد. در ابتدای شیوع کووید۱۹، همه اعضای جامعه، همدلانه به مبارزه با آن برخاستند. معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان ازجمله افرادی بودند که با هدف ممانعت از وقفه تحصیلی، گروه‌هایی را در فضای مجازی تشکیل دادند و به‌این‌نحو چراغ آموزش و پرورش کودکان سرزمین‌مان را روشن نگه ‌داشتند. پس از مدتی، اصطلاح کلاس مجازی نقل سخنرانی‌های مسئولین گرانقدر آموزش شد و با گذشت چند هفته، برنامه‌ای تحت عنوان شبکه اجتماعی دانش‌آموزان (شاد) به‌منظور برگزاری منظم کلاس‌های مجازی طراحی شد؛ شبکه‌ای که بر‌خلاف نام زیبایش، کام همه به‌ویژه دانش‌آموزان، والدین و معلمان با آسیب بینایی را تلخ‌تر از زهر کرد. البته از افتخارات آخرین به‌روز‌رسانی این شبکه، ایجاد دسترس‌پذیری برای افراد آسیب‌دیده بینایی است که در این نوشتار ترجیح می‌دهیم به این موضوع نپردازیم و قضاوت در زمینه دسترس‌پذیری شبکه شاد برای افراد با آسیب بینایی را به شما مخاطبان گرامی وا ‌می‌گذاریم؛ چرا‌که هدف ما از این نوشته بررسی مشکلات شبکه شاد یا بستر مجازی دیگر نیست؛ بلکه قصد داریم به محاسن و معایب آموزش مجازی دانش‌آموزان آسیب‌دیده بینایی بپردازیم.
متأسفانه این روز‌ها بهانه‌های بسیاری برای تعطیل کردن مدارس و جایگزینی آموزش غیر‌حضوری پیدا می‌شود: یک روز کرونا و آنفولانزا به قله می‌رسند و روز دیگر آلودگی هوا، یک روز برف هوا را سرد می‌کند و روزی دیگر کمبود منابع انرژی یا روزی فرا‌ می‌رسد که رانندگان سرویس‌های مدارس به دلیل عدم پرداخت هزینه‌ها دست به اعتصاب می‌زنند و کودکان معصوم، قربانی بی‌تدبیری‌ها می‌شوند. و این قصۀ دردناک آموزش کودکان ایران‌زمین ماست؛ کودکانی که بیش از آموختن از آموزگار، از پدر، مادر، دوست و آشنا و هر کسی می‌آموزند که در اطراف باشد و وقتی برای کودک بگذارد؛ کودکانی که تا با فضای مدرسه و مقررات آن آشنا می‌شوند، بنا به دلیلی دوباره خانه‌نشین می‌شوند و چند روز بعد که به مدرسه باز‌می‌گردند، همه‌چیز برایشان نو و تازه است و دوباره از نقطه صفر شروع می‌کنند و ادامه حکایت افتادن دانۀ مورچه… .
اما در میان دانش‌آموزان سرزمین ما، گروه‌هایی هستند که شاید هیچ‌کس توجه تخصصی و صحیحی به آن‌ها ندارد. گروه کودکان با نیاز‌های ویژه بسیار مظلوم واقع شده‌اند و هیچ‌کس گوشه چشمی به مشکلات و مسائل آنان در هنگام تعطیلی مدارس و آموزش غیر‌حضوری ندارد و شاید در برخی موارد، آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه، با دلیل‌تراشی آسیب‌پذیری‌های جسمانی، زودتر از سایر همسالان‌شان تعطیل می‌شود. ما نیز آسیب‌پذیری‌های جسمانی این گروه از کودکان را درک می‌کنیم؛ ولی مسلماً راه حفظ سلامت دانش‌آموزان، محروم کردن ایشان از آموزش و یادگیری نیست.
همه ما بر این عقیده‌ایم که آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه یک کار تخصصی است که والدین و خاله و عمو و دوست و آشنا از عهده آن بر‌نمی‌آیند. در میان کودکان با نیاز‌های ویژه، آموزش به کودکان آسیب‌دیده بینایی، بیشتر نیازمند افراد متخصص است. برای مثال، آموزش خط بریل که از ابتدایی‌ترین نیاز‌های آموزشی دانش‌آموزان با آسیب بینایی است، کاری نیست که والدین بتوانند به‌راحتی به‌جای معلم کلاس درس انجام دهند. در آموزش کودکان فاقد نیاز‌های ویژه، پیش‌فرض آن است که درصد بسیار بالایی از والدین از سواد ابتدایی خواندن و نوشتن برخوردارند و گروهی که از نعمت سواد بی‌بهره‌اند، از اطرافیان‌شان برای آموزش به فرزند درخواست کمک می‌کنند؛ اما در‌مورد کودکان با آسیب بینایی، چند درصد از دانش‌آموزان در اطراف خود کسی را می‌شناسند که قادر به خواندن و نوشتن خط بریل باشد؟! این مسئله موجب می‌شود آموزشی که توسط آموزگار در کلاس‌های مجازی ارائه می‌شود، در‌واقع آموزش به اولیا باشد. پدر و مادر و اطرافیان، ابتدا باید خط بریل را بیاموزند و سپس به کودک آموزش دهند. اینجاست که با مشکلاتی مانند بر‌عکس نوشتن بریل، نوشتن از چپ به راست، عدم فاصله‌گذاری بین کلمات، نوشتن حروف کلمات به‌صورت جدا‌جدا و حتی پدیده‌های غریبی مانند برعکس کردن کلمات برای نوشتن آن‌ها با این هدف که پس از برگرداندن کاغذ، کلمات از سمت راست به چپ به‌درستی خوانده شوند، مواجه می‌شویم و تجربه نگارنده نشان داده که ارسال فیلم آموزشی و راهنمایی گام‌به‌گام خواندن و نوشتن خط بریل نیز نمی‌تواند این مسائل را به‌درستی برطرف کند.
از آموزش‌های مرسوم و سرفصل‌های کتاب‌های درسی که بگذریم، به توان‌بخشی کودکان با آسیب بینایی می‌رسیم. آیا آموزش مهارت‌هایی مانند جهت‌یابی و حرکت، به‌صورت مجازی امکان‌پذیر است؟ آموزش این مهارت‌ها نیازمند تماس مستقیم مربی و دانش‌آموز است و ارسال یک فیلم آموزشی و تماشای آن پس از تحمل دشواری‌های بار‌گیری، نمی‌تواند نقش چندان مؤثری در آموزش ایفا کند. برای مثال، یکی از مهم‌ترین اتفاقات در آموزش مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، همکاری مربی و دانش‌آموز در جهت غلبه بر ترس‌هاست و یقیناً این اتفاق با شنیدن صدای یک کلیپ آموزشی امکان‌پذیر نیست.
در زمینۀ آموزش مهارت‌های روزمره زندگی به کودکان با آسیب بینایی، تقریباً تمام آموزش‌ها از طریق لمس و تماس مستقیم دست مربی و دانش‌آموز انجام می‌شود و این امکان از طریق کلاس مجازی و راهنمایی از راه دور فراهم نمی‌شود. در موارد بسیاری این آموزش‌های از راه دور یا شاید بگوییم آموزش‌هایی که با واسطه والدین و اطرافیان انجام می‌شود، کژ‌آموزی‌هایی را موجب می‌شود که قطعاً اصلاح آن بسیار دشوار خواهد بود. گویی ما می‌مانیم و دیواری که تا ثریا کج بالا رفته! پس باید باز‌گردیم و پایه را از ابتدا بگذاریم که کاری بس دشوار و حتی در مواقعی ناممکن است.
از نواقص آموزش مجازی هرچه بگوییم کم گفته‌ایم و باز هم، ناگفته‌های بسیار دیگری باقی می‌ماند؛ اما متأسفانه فضای این نوشته محدود است و چاره‌ای جز توقف نداریم.
با اشکالاتی که برای آموزش مجازی بر‌شمردیم، به‌نظر می‌رسد که تنها حسن آن، عدم توقف آموزش دانش‌آموزان است. همه ما نیک می‌دانیم که هدف از حضور دانش‌آموزان با آسیب بینایی در مدارس استثنایی، تنها آموزش سرفصل‌های درسی نیست و توان‌بخشی این دانش‌آموزان از اهمیت بالایی برخوردار است و توان‌بخشی در فضای مجازی، چندان معنایی ندارد؛ بنا‌بر‌این از متولیان آموزش و پرورش کودکان با نیاز‌های ویژه انتظار می‌رود چاره‌ای بیندیشند و بستن مدارس را اولین راه‌حل تمام مشکلات ندانند و تا حد امکان از تعطیلی مدارس استثنایی و غیر‌حضوری شدن آموزش این دانش‌آموزان جلوگیری کنند."
audio/mana-b84f9aecddd80151f95c.mp3,"رک و پوست‌کنده با پدر نابینا
فاطمه جوادیان
این بار به سراغ یکی از پدران نابینا رفته‌ایم که از تجارب زندگی خود و سایر دوستان و اطرافیان برای ما سخن می‌گوید. همایون سال‌هاست که در بخش روابط عمومی یکی از سازمان‌های دولتی مشغول به فعالیت است، او با فردی بینا ازدواج کرده و دو فرزند دارد، تمام دوره‌های تحصیلی را در مدارس همگانی به‌صورت تلفیقی گذرانده است و خط بریل را از معلمان نابینا فرا گرفته. برای عبور از عرض خیابان از عصا استفاده می‌کند، بینایی‌اش را رفته‌رفته به علت آسیب شبکیه از دست می‌دهد. از وقتی که بینایی چشم راستش را از دست داد، عصا گرفت. او در همین ابتدا یک خاطره می‌گوید.
«از وقتی که به خانه جدید آمده‌ایم، هر روز صبح برای رفتن به محل کار باید از عرض یک بلوار عبور کنم. روز اول با عصا کنار خیابان ایستاده بودم تا در فرصت مناسب حرکت کنم. از دور صدای خانمی را شنیدم که گفت آقا لطفاً همانجا صبر کنید. او به این طرف خیابان آمد و مرا تا آن طرف همراهی کرد. روز دوم و سوم هم همین اتفاق افتاد. برایم عجیب بود که چطور هر روز این خانم مرا می‌بیند و برای همراهی من می‌آید. از او پرسیدم. گفت که رو‌به‌روی جایی که شما می‌ایستید، یکی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای قرار دارد و من در آنجا فروشنده هستم. این کاریست که از من بر می‌آید. انسان‌هایی این چنین مسئولیت‌پذیر، دنیا را جای بهتری می‌کنند برای زندگی.»
«چند وقت پیش فیلمی تماشا کردم که در آن پدری نابینا هر روز فرزند بینایش را به مدرسه می‌رساند. زمانی‌که کودک از پدرش جدا می‌شد، همانطور که دست تکان می‌داد، کلمه خداحافظ را تکرار می‌کرد تا پدر بتواند مسیر دور شدنش را دنبال کند. حالا شما با فرزندانتان چگونه ارتباط برقرار کرده‌اید؟»
«از میزان توانایی‌هایم با بچه‌ها به فراخور سنشان صحبت کرده‌ام. ضمن اینکه آنها شاهد چگونگی رفتار من هم بوده‌اند. دخترم پیش از آنکه به مدرسه برود، نقاشی‌اش را به صورتم نزدیک می‌کرد و از من می‌خواست تا آن را ببینم. در همان دوران او یاد گرفته بود که من از نزدیک می‌توانم نقاشی‌هایش را ببینم. در ارتباط من و بچه‌ها مشترکاتی هست که به کمک همین مشترکات می‌توانیم با ‌هم زبان مُفاهِمِه داشته باشیم و با هم تعامل کنیم. یکی از این مشترکات موسیقی است. دخترم به کلاس موسیقی می‌رود. وقتی با‌ هم تمرین می‌کنیم، ساز می‌زنیم و با هم می‌خوانیم، ارتباط عمیق‌تری میانمان برقرار می‌شود. پسرم در زمینه موسیقی و آی‌تی فعالیت می‌کند. با او هم در این زمینه‌ها مشترکات فراوانی دارم که سبب عمیق شدن رابطه‌مان می‌شود. وقتی پسرم رانندگی می‌کند، همیشه من یا مادرش در کنارش هستیم تا اگر مسئله‌ای رخ دهد، بتوانیم آن را مدیریت کنیم. ما همیشه دربارۀ مسائل اجتماعی روز با هم گفت‌وگو می‌کنیم. من هرگز خودم را جدا از آنها و در حاشیه قرار نمی‌دهم. فکر می‌کنم هرچه ارتباط میان پدر و فرزندان عمیق‌تر باشد، با نکته‌سنجی بیشتری به پیرامون خود توجه می‌کنند. پدر و مادر کم‌بینایی را می‌شناسم که تلاش می‌کنند فرزندشان کلمه‌ها و جمله‌ها را به‌صورت صحیح ادا کند و همچنین پدری را می‌شناسم که سخنران است؛ اما به دلیل ارتباط کمی که با فرزندش برقرار می‌کند، فرزند از قدرت کلام پدر بهره‌ای نبرده است. پدران نابینا برای پر کردن خلأیی که نابینایی به‌وجود می‌آورد، با بچه‌ها بییشتر ارتباط برقرار می‌کنند که سبب می‌شود آنها در بیشتر موارد رفتار سنجیده‌تری داشته باشند. با اینکه در برقراری ارتباط بسیار تلاش می‌کنم، باز در می‌یابم که هنوز فضاهای خالی‌ای وجود دارد که باید آنها را با قدرت تدبیر پر کنم. بچه‌ها ادامه خود ما هستند.»
«نظرتان دربارۀ چگونگی مدیریت خانواده چیست؟»
«فرد نابینا باید بتواند کسی را انتخاب کند که با او همراه باشد. دوست تحصیل‌کرده نابینایی دارم که پیش از ازدواج با همسرش تمام توانایی‌ها و محدودیت‌ها را در قالب گفت‌وگو در میان گذاشت؛ اما در عمل بیش از چهار ماه نتوانستند با هم زندگی کنند. وقتی مسئله را آسیب‌شناسی می‌کنیم، می‌بینیم انتخاب درستی نبوده است. ممکن است در برخی پارامترها اشتراک‌هایی وجود داشته باشد؛ اما این‌ها کافی نیستند. در بسیاری موارد ابتدا خانم‌های بینا در ازدواج با آقایان نابینا، فکر می‌کنند بینایی در این ازدواج به آنها امتیاز بالایی می‌دهد. همچنین آنها مرد نابینا را مصون از گناه یا رفتارهای ضد‌عرف می‌بینند. البته در طول زندگی به ویژگی‌های شخصیتی فرد پی می‌برند. آنها از همان ابتدا بسیاری از مسئولیت‌ها را برعهده می‌گیرند. در چنین مواردی اگر فرد نابینا به دلیل ندیدن قادر به انجام کاری نباشد، همسر بینا ضمن برطرف‌کردن مسئله، این را حق خود می‌بیند که به‌طور کلی مسئولیت خانواده را برعهده داشته باشد. این اتفاق تعادل یک خانواده را به هم می‌زند. تعادل که به هم بخورد، یا فرد نابینا منفعل می‌شود یا اینکه درصدد بر می‌آید از توانایی‌های خود دفاع کند که می‌شود حکایت همان دوست ما. البته از تأثیر نقش خانواده طرفین هم نباید غافل شد. اگر از همان ابتدا مرد خانواده خواه بینا باشد خواه نابینا به همسرش بقبولاند که تصمیم نهایی را -در همۀ زمینه‌های خرد و کلان- او می‌گیرد و در‌عین‌حال زن هم آن را بپذیرد، تعادل در زندگی برقرار می‌شود. شخصاً در چندین مورد شاهد تعارض‌های فراوان در خانواده‌های مادر‌سالار بوده‌ام. ازجمله خانواده‌ای که در آن بزرگ شده‌ام. البته این را هم اضافه کنم که مادران مدبری هستند که سیاست خانواده را از طریق پدر خانواده پیش می‌برند. من از یک خانواده مادر‌سالار هستم. شکست‌هایی که من و خواهر و برادرانم متحمل شدیم، حاصل همین مادر‌سالاری بود. به این‌گونه که بیشتر درآمد پدرم صرف نیازهای خانواده مادرم می‌شد و پدر کمتر حق اظهار نظر داشت. اعتراض‌های پدر همواره منجر به آشوبی می‌شد که هفته‌ها موج سهمگین این آشوب زندگی ما را متلاطم می‌ساخت. نه می‌توانستیم به درس و مشقمان برسیم و نه هیچ کار دیگری انجام دهیم. مادر است دیگر! مادر ستون خانواده است. مادر هر حال‌و‌هوایی داشته باشد، خانه هم در همان حال‌و‌هوا خواهد بود. شخصاً شاهد آثار مخرب یک زندگی مادر‌سالارانه بوده‌ام. بر همین اساس است که می‌گویم تصمیم‌های خرد و کلان باید از طریق پدر خانواده اعمال شود؛ حتی اگر مادر تصمیم‌گیرنده باشد. این به استحکام و حتی به آرامش خانواده کمک می‌کند. چرا می‌گویم آرامش؟ چون وقتی که مسائل مختلف از جمله چالش‌های مربوط به فرزندان بر مادر فشار مضاعف وارد می‌کند، می‌داند که تکیه‌گاهی وجود دارد که می‌تواند در سایه هم‌فکری با او تدبیر کند و از این فشارها بکاهد. مرد نابینا باید با همسرش هماهنگ باشد. به‌گونه‌ای‌که اگر در مورد خاصی از او کاری ساخته نباشد، این تصمیم پدر باشد که نمود پیدا کرده است نه ناتوانی او در این امر خاص. این بشود قانون خانواده که در سایه هماهنگی، انجام بعضی امور برعهده مادر و برخی دیگر بر‌عهده پدر است. بهتر است یک پدر از نظر اطلاعات عمومی از جمله مسائل روز و آی‌تی به‌روز باشد تا هرگز خود را نسبت به فرزندانش در سنین مختلف عقب‌تر احساس نکند. وقتی پدر به قدر کافی مطلع باشد و از این اطلاعات در موارد لازم استفاده کند، بچه‌ها حتماً این ویژگی را به‌عنوان یک ویژگی بارز از او به خاطر می‌سپارند. یادم هست روزی دخترم با کودکان هم‌سن‌و‌سالش در حال بازی بود. من که وارد کوچه شدم، یکی از بچه‌ها گفت آن آقای نابینا دارد می‌آید. ما تازه به آنجا نقل مکان کرده بودیم. دخترم گفت:‌«این بابای منه، یه عالمه چیز بلده. من خیلی دوستش دارم.» پدر نابینا هرگز نباید ضد‌اجتماعی باشد که اگر این‌گونه باشد، همین حالت را به فرزندانش منتقل خواهد کرد. او باید تا جایی که ممکن است در مهمانی‌ها حضور داشته باشد.»
«ازدواج با همسر بینا چقدر بر میزان استقلال فرد نابینا تأثیر دارد؟»
«میزان استقلال نابینایانی که با همسر بینا زندگی می کنند بستگی به خودشان دارد. بعضی افراد ساده‌ترین کارها مانند باز کردن بسته بیسکویت را هم به همسرشان می سپارند اما بعضی دیگر تلاش می‌کنند تا جایی که ممکن است در انجام فعالیت‌ها اثربخش باشند. بعضی ازدواج‌ها به این صورت اتفاق می‌افتد که خانواده فرد نابینا برایش همسری انتخاب می‌کنند تا او امور شخصی فرزندشان را انجام دهد؛ همان‌گونه که تا قبل از ازدواج، خودشان این کار را می‌کردند. فرد نابینا می‌ماند با این همه نیاز و ناتوانی که از انسان موجودی بدخلق می‌سازد؛ نیازهایی که همۀ آنها ناشی از ندیدن نیست. مقاومت در برابر توانایی‌های فرد بینا، کار ساده‌ای نیست. دو نفر در کنار هم قرار می‌گیرند تا یکدیگر را کامل کنند؛ نه صرفاً از لحاظ روحی؛ بلکه از لحاظ کاری هم. وقتی طرفین ظرفیت‌های هم را بشناسند، بهتر می‌توانند با هم کنار بیایند. آگاهی از شرایط سخت زندگی بعضی افراد نابینا که البته خودشان این شرایط را ایجاد کرده‌اند، سبب شده است با دقت بیشتری به مدیریت بهتر زندگی و رفتارهای خود بپردازم. اینکه تا چه حد موفق بوده‌ام، گذشت زمان و چگونگی عملکرد بچه‌ها در آینده، به من اثبات خواهد کرد.»
«با آرزوی بهروزی و نیک‌روزی برای شما مخاطبان گرامی، روزهای‌تان پر از شوق زندگی!»"
audio/mana-8724a8e05f2dca5fee87.mp3,"بررسی دسترس‌پذیری برنامه تماس و گفت‌وگوی دیسکورد
میثم امینی
دیسکُورد، یک برنامه برای تلفن‌های همراه و رایانه است که به شما اجازه می‌دهد با دوستان خود گفت‌وکو کنید و با آنها تماس بگیرید و همچنین با دیگرانی که علاقه‌مندی‌های مشابهی با شما دارند، ارتباط داشته باشید. این برنامه در سال‌های اخیر به یکی از فراگیرترین پلتفرم‌های ارتباطی تبدیل شده است. با افزایش تمرکز این برنامه روی دسترس‌پذیری، این موضوع هم برای مخاطبین عادی و هم مخاطبین نابینا و کم‌بینا صادق است.
با توجه به اهمیت دیسکورد در فرهنگ عامه و استفاده روز افزون نابینایان و کم‌بینایان از آن، به نظر می‌رسد وقتش باشد یک شماره را به این برنامه اختصاص دهیم.
برای این بررسی، برنامه دیسکورد روی ویندوز ۱۰ با استفاده از صفحه‌خوان اِن‌وی‌دی‌اِی آزمایش شده است. خصوصاً نسخه رایانه را آزمایش کرده‌ایم؛ زیرا این نسخه تقریباً با واسط وب برنامه یکسان و مستقل از مرورگر است. نسخه مخصوص تلفن همراه برنامه، روی سیستم‌عامل آی‌اُو‌اِس با صفحه‌خوان وُیس‌اُوِر آزمایش شده است.
نکات مثبت
دیسکورد، خصوصاً نسخه رایانه آن، نمونه الگویی است از اینکه چطور باید یک برنامه پیچیده تحت وب را برای کاربران صفحه‌خوان‌ها دسترس‌پذیر کرد. در هر دو نسخه رایانه و تلفن همراه برنامه تقریباً هیچ عنصر بدون برچسب یا با برچسب نامناسب وجود ندارد. این موضوع نه‌تنها برای عناصر پراستفاده مثل پیوندها و دکمه‌ها؛ بلکه عناصر پیچیده‌تر نیز صدق می‌کند. به‌عنوان‌مثال در هر دو نسخه سربرگ‌ها به‌درستی برچسب‌گذاری شده‌اند و به‌شکل مناسبی به کاربر اطلاع داده می‌شود که کدام سربرگ در حال حاضر فعال است. همچنین نوارهای لغزنده، مثل آنهایی که برای تنظیم حجم صدای کاربران در تماس مورد استفاده قرار می‌گیرند، به‌طور مناسبی برچسب‌گذاری شده‌اند و وقتی مقدار این نوارهای لغزنده را تغییر می‌دهیم، بازخورد مناسب ارائه می‌شود. تنها عنصر بدون برچسبی که در هنگام آزمایش نسخه رایانه برنامه به آن برخوردیم، یک تصویر در صفحه ورود بود که به نظر می‌رسد لوگوی دیسکورد باشد. به لوگوها باید یک متن معادل ساده مثل «لوگوی دیسکورد» یا چیزی مشابه آن نسبت داده شود.
دیسکورد از کدهای امنیتی برای مقابله با روبات‌ها و حمله‌های مخرب استفاده می‌کند. این وبسایت خدمت کد امنیتی اِچ‌کَپچا را به کار می‌گیرد. در گذشته اچ‌کپچا، کاربران نابینا و کم‌بینا را ملزم به نصب یک کوکی مخصوص دسترس‌پذیری می‌کرد که در بسیاری از موارد برای کارکردن، آنها را مجبور به غیرفعال‌کردن تنظیمات حریم خصوصی مانند تنظیم مربوط به جلوگیری از رهگیری بین ‌وبسایتی می‌کرد. خوشبختانه اخیراً اچ‌کپچا یک گزینه کد امنیتی متنی را پیاده‌سازی کرده است که برای حل آن کاربر فقط نیاز دارد به یک سؤال بله و خیر پاسخ دهد. این روش نسبت به کدهای امنیتی صوتی سنتی هم برای کاربران نابینا و کم‌بینا کاربری آسان‌تری دارد و هم به این کاربران اجازه می‌دهد محافظ‌های حریم خصوصی خود را فعال نگه دارند.
خصوصاً در نسخه رایانه، دیسکورد اطلاعات زیادی را در هر صفحه به کاربر ارائه می‌دهد. برای کمک در پیمایش کاربران صفحه‌خوان‌ها، برنامه از عناصر به‌شکلی استراتژیک استفاده می‌کند تا کاربر بتواند به‌طور بهینه در برنامه پیمایش کند. همان‌طور که انتظار می‌رود، از هدینگ‌ها برای موارد مهمی مثل محتوای اصلی صفحه استفاده شده است. علاوه‌بر این، در نسخه رایانه در یک کانال یا مکالمه خصوصی، برای مشخص‌کردن پیام‌های کاربر از هدینگ استفاده شده است. مثلاً اگر من یک پیام را ارسال کنم، نام کاربری من به‌صورت یک هدینگ قبل از پیام می‌آید. اگر من به ارسال سریع و پشت‌سرهم پیام‌ها ادامه دهم، پیام‌های بعدی زیر پیام اصلی من بدون هدینگ ظاهر می‌شوند. حالا اگر فرد دیگری پیام خود را ارسال کند، نام کاربری آن فرد به‌عنوان یک هدینگ پیش از پیام او قرار می‌گیرد.
در نسخه رایانۀ برنامه، حتی وقتی برای ارائه پیمایش سریع از هدینگ‌ها استفاده نشده است، استفاده از انواع مختلف عناصر اغلب همان نقش را ایفا کرده است. در بخش تنظیمات، هر دسته‌بندی به‌عنوان یک دکمه ارائه می‌شود؛ در‌حالی‌که هر دسته‌بندی به‌تنهایی به‌عنوان سربرگ نمایش داده می‌شود. در سرورها، برخلاف دکمه‌هایی که برای کانال‌های صوتی مورد استفاده قرار گرفته‌اند و کنترل‌های دیگری که اطراف آنها قرار دارند، کانال‌ها به‌عنوان پیوند ارائه شده‌اند. اگر یک کاربر صفحه‌خوان بتواند به‌راحتی از کلیدهای میانبر مربوط به عناصر مختلف استفاده کند، می‌تواند یاد بگیرد که به‌سرعت در برنامه حرکت کند.
برخلاف برنامه‌های تلفن همراه که در هنگام استفاده از آنها با صفحه‌خوان‌ها فقط یک روش پیمایش اصلی موجود است، صفحه‌خوان‌های رایانه به کاربر اجازه می‌دهند روشی که عموماً به‌عنوان «حالت مرور» شناخته شده است را به‌کار بگیرند. در این حالت در آن کاربر می‌تواند با جهت‌نماها در صفحه حرکت کند و با کلیدهای میانبر مربوط به عناصر، بین عناصری مثل هدینگ‌ها و لیست‌ها به‌سرعت حرکت کند. «حالت تمرکز» پیمایش بهینه‌شده با صفحه‌کلید را که حالت مرور ارائه می‌کند، غیرفعال می‌کند و عموماً برای ورود متن و تعامل، کنترل‌های پیچیده خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از‌آنجا‌که دیسکورد یک برنامه تحت وب است، می‌توان از آن هم در حالت مرور و هم حالت تمرکز استفاده کرد. کاربر می‌تواند در‌حالی‌که حالت مرور فعال است، به همه کنترل‌های برنامه دسترسی داشته باشد و وقتی کاربر حالت تمرکز را فعال می‌کند، امکان پشتیبانی از صفحه‌کلید خود برنامه در اختیار او قرار می‌گیرد. به‌عنوان مثال کاربر می‌تواند با کلیدهای جهت‌نما بین پیام‌ها حرکت کند و همچنین وقتی در یک سرور قرار دارد، با جهت‌نماها کانال‌ها را مرور کند. دیسکورد همچنین لیست گسترده‌ای از کلیدهای میانبر برای کار با برنامه دارد.
وقتی کاربر از صفحه‌خوان استفاده می‌کند، وبسایت‌ها و برنامه‌ها غالباً وقتی لازم باشد، کنترل تمرکز صفحه‌خوان را به‌دست می‌گیرند و تمرکز کاربر را به محتوای مهم هدایت می‌کنند. عدم هدایت تمرکز یا هدایت اشتباه آن یک مشکل رایج در وبسایت‌ها و برنامه‌هاست. در نسخه رایانه دیسکورد، در اغلب موارد این هدایت به‌درستی انجام می‌شود. وقتی کاربر منوی محتوا را باز می‌کند، تمرکز به‌طور خودکار به منوی محتوا می‌رود و وقتی کاربر در لیست پیام‌ها قرار دارد، اگر یک حرف را روی صفحه‌کلید فشار دهد، به کادر ویرایش پیام می‌رود.
در کل هرچند برنامه هنوز نقاط ضعفی را در زمینه دسترس‌پذیری دارد؛ چیزی که خصوصاً در نسخه تلفن همراه برنامه مشاهده می‌شود، این است که این برنامه محبوب برای افراد نابینا و کم‌بینا کاملاً قابل استفاده است."
audio/mana-1eaa65745ecb52f123f6.mp3,"بریل در ایران و ضرورت گذار از دوگانه‌ها: به سوی کاربست راهبردی تجمیعی-تلفیقی (بخش دوم)
حسین عبدالملکی
در اولین یادداشت از این سلسله نوشتار اشاره رفت که:
1-«کمرنگ شدن»، «افول» و «به حاشیه رفتن تسریعی بریل در ایران» نه‌تنها امری طبیعی و همسان روندهای جهانی نیست؛ بلکه مستلزم مداخله‌ای آنی، البته به شکلی کارشناسی و با نظرداشت همۀ جوانب از طریق اتخاذ مجموعه‌ای از سیاست‌هاست.
2-جهت هرگونه تصمیم‌سازی در این زمینه و اتخاذ و کاربست مجموعه‌ای از سیاست‌ها در نگاهی حداقلی، توجه به دو سطح «در حوزه بریل فارسی چه رخ داده؟» و «در حوزه بریل فارسی چه باید کرد؟» ضروری می‌نماید که ابتدا باید به «در حوزه بریل فارسی چه رخ داده؟» بپردازیم.
3-در این راه، اگر هر آنچه حول بریل در ایران چه در بُعد سخت‌افزاری و چه نرم‌افزاری شکل یافته را «زیست‌بوم بریل فارسی» بنامیم، این زیست‌بوم در ابتدا، توان حفظ و ارتقاء جایگاه بریل فارسی در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان را داشت؛ اما به‌تدریج و به‌ویژه در دو دهه اخیر، قدرت مانور و توان حمایتگری آن به دلایلی به شدت تحلیل رفته است.
و 4- مهم‌ترین دلیل در این زمینه ایجاد برخی دوگانه‌ها، عدم گذار از آن‌ها و البته ناتوانی بریل فارسی در نشان دادن واکنش مقتضی نسبت به آن‌هاست که باعث به حاشیه رفتن «بریل» در سبد مطالعاتی نابینایان شده است که این معضل، شایسته تبیین، بررسی و آسیب‌شناسی است تا از این رهگذر به «در حوزه بریل چه باید کرد؟» برسیم.
و اما:
فارغ از مباحث تئوریکی که حول نحوه شکل‌یابی دوگانه‌ها، انواع آن و چگونگی کنش و واکنش بین آن‌ها قابل طرح است، در تمامی دوگانه‌هایی که در این سلسله نوشتار محل بحث واقع می‌شود، از یکسو، «بریل» بازیگر اصلی شکل‌یابی تمامی آن‌ها بوده و بر وجه متناظرِ خود که با هم دوگانه‌های موردنظر را شکل می‌دهند، تقدم داشته است و از سوی دیگر، نکته مهم آنجاست که فاصله زمانی ورود بریل به ایران و ابداع بریل فارسی تا پیدایش و عمومیت یافتن هر یک از وجوه متناظر جهت شکل‌دهی هر یک از دوگانه‌ها، بسیار طولانی بوده و حتی به چند دهه می‌رسد. به‌عنوان‌مثال از زمان ورود بریل به ایران (1304) تا آغاز عمومیت یافتن کتاب گویا و درنتیجه شکل‌یابی تدریجی دوگانه «بریل-گویا»، قریب به چهار دهه فاصله است.
جهت تبیین اهمیت این نکته باید ابتدا با در‌پرانتز‌گذاشتن تمامی انواع، شرایط مترتب و امکان و عدم امکان‏های متصور برای ایجاد هر دوگانه، به زبانی ساده سازوکار کلی حاکم بر آن را تشریح کرد.
اساساً در زمان ایجاد هر دوگانه، امکان جدیدی که به میدان آمده، رشد و نمو پیدا کرده و به‌تدریج وجوه سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مترتب بر آن شکل یافته است. در گام بعد جهت عمومیت‌یابی و سپس سیطره یافتن بر حوزه فعالیت خود، رقیبی که اتفاقاً بازیگر اصلی یا یکی از بازیگران مهم آن حوزه است را پیش روی خود می‌بیند؛ لذا ضمن عرضه نقاط قوت خود و انگشت گذاردن بر آن‌ها، سعی می‌نماید نقاط ضعف «بازیگر اصلی» را نیز برجسته‌سازی کند و به‌عبارتی نوعی زورآزمایی بین «امکان جدید ظهور‌یافته» به‌عنوان «وجه متناظر» و بازیگر یا بازیگران موجود به‌عنوان «وجه اصلی» شکل می‌گیرد.
در قالب این چالش فراگیر شکل‌یافته و دوگانه ایجاد‌شده، مجموعه‌ای از کنش و واکنش‌ها و زنجیره‌ای از تأثیر و تأثرات چندوجهی محتمل و متصور است. از یکسو اگر بازیگر اصلی دارای قدرت مانور و انعطاف کافی بوده و در عین رفع یا کمرنگ نمودن نقاط ضعف خود، امتیازات «امکان جدید» را به چالش کشیده و آن‌ها را به شکل بهینه‌تری در خود نشان دهد و البته نقاط ضعف امکان جدید را نیز نمایان و برجسته سازد، می‌تواند آن را از میدان به در کرد یا به گوشه رینگ راند و به‌عبارتی «امکان جدید ظهور‌یافته»، رشدش متوقف یا حتی افول آن آغاز می‌شود. در سوی دیگر نیز برعکس همین رویه می‌تواند صادق باشد که در نتیجه آن، بازیگر اصلی جایگاه و اعتبار خود را به‌تدریج از دست خواهد داد. حالت سومی هم وجود دارد که به‌اصطلاح توان مدیریت چالش پیش‌آمده و سیطره‌یابی کامل یا نسبی بر حوزه فعالیت موردنظر برای هیچ‌یک از دو وجه حاضر ممکن نبوده که دارای شقوق مختلفی است و به‌علت عدم ارتباط با بحث حاضر، پرداختن و تشریح این شقوق ضرورتی ندارد.
البته ذکر این نکته پر بیراه نیست که آنچه در بالا آمد، صرفاً یک نمود کلی متصور از ایجاد یک دوگانه و سازوکارهای حاکم بر آن جهت تمهید پیش‌نیازهای پرداختن به موضوع نوشتار حاضر است ولاغیر؛ وگرنه تبیین جامع ابعاد و شرایط مترتب بر ایجاد هر دوگانه حتی به‌صورت گذرا، فرصتی به وسعت چند یادداشت را می‌طلبد؛ بنابراین با توجه به توضیحات بالا، اگر بریل و زیست‌بوم متصور برای آن به‌عنوان بازیگر اصلی در تمام دوگانه‌های محل بحث، دارای قدرت کافی و انعطاف لازم جهت نشان دادن واکنش مقتضی نسبت به هریک از «امکان‌های جدید ظهور یافته» بود، باید حتی اگر رشد آن‌ها را متوقف نمی‌کرد، حداقل جایگاه تثبیت‌شده خود را حفظ می‌نمود و همچنان به‌عنوان یک بازیگر مهم و کانونی در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان باقی می‌ماند؛ و نه آنکه به حاشیه برود و آن هم به حاشیه رفتنی تسریعی!
دقیقاً اهمیت نکته دوم مطروحه در بالا که به آن اشاره رفت، ازآنجاست که زیست‌بوم متصور بریل فارسی تا تجربه کردن اولین دوگانه، زمان کافی و حتی چند دهه‏ای را برای شکل‌یابی، تثبیت، نهادینه شدن و رفع ضعف‌های خود داشت و حال آنکه چنین نشده و به حاشیه رفته است.
بر این مبنا قبل از ورود به هر یک از دوگانه‌ها و تشریح و تبیین سازوکار مترتب بر آن‌ها، باید با نگاهی موشکافانه به خود زیست‌بوم بریل فارسی، کیفیت شکل‌یابی و تثبیت و البته امکان‌های موجود برای آن نگریست.
به‌طورکلی ادبیات موجود درباره ورود بریل به ایران و گسترش آن در دهه‌های نخست، صرفاً حاوی نکاتی بسیار گذرا و محدود بوده که بیشتر ناشی از در‌دست‌نبودن منابع قابل اتکا و داده‌های متقن و البته روشن و جامع در این زمینه است.
براساس اطلاعات و داده‏های موجود، به‌هیچ‌وجه نمی‌توان شمای کامل و جامعی از «آنچه بر بریل فارسی رخ داده» را ترسیم کرد و از رهگذر آن، نقصان‌ها و آسیب‌های محتملی را شناسایی نمود که بر «به حاشیه رفتن بریل» در مواجهه با سایر روش‌های دسترسی نابینایان به منابع اطلاعاتی، اثرگذار بوده است.
بنابراین باید طرحی نو درانداخت و از شمای کلی که تاکنون از دهه‌های اول بریل فارسی تصویر شده، فراتر رفت. بر این اساس تلاش دارم با بهره‌گیری از برخی از اسناد به‌دست‌آمده و پژوهش‌هایم در سال‌های اخیر، از دریچه جدیدی به این بازه زمانی (چند دهه اول حیات بریل فارسی) بپردازم. از این منظر اگر زیست‌بوم بریل فارسی را صرفاً باعث گسترش، عمومیت‌یابی و نهادینه شدن بریل در ایران بدانیم، حق مطلب ادا نشده است؛ چراکه دقیقاً در همین برهه براساس اسناد به‌دست‌آمده، برخی نارسایی‌ها، عدم استمرارها و به‌ویژه عدم شکل‌یابی ارتباطی نهادمند و فراگیر بین اجزای مختلف این زیست‌بوم رخ داد که بذر برخی نقصان‌ها و آسیب‌ها را کاشت که اتفاقاً در مواجهه با دوگانه‌ها، موجبات عدم توان تثبیت جایگاه بریل و درنتیجه به حاشیه رفتن آن را فراهم ساخت.
هرچند ظاهراً زیست‌بوم مذکور ایجاد شد؛ اما ساخت‏ها و زنجیره‌های لازم جهت «تعادل بخشی»، «ایجاد توازن بین دروندادها و بروندادها»، «انباشت و تراکم‌پذیری»، «ارتباط بین اجزاء»، «به‌اشتراک‌گذاری تجربیات» و… در آن تمهید نشد.
در این میان در طول این بازه زمانی (1304 – 1350)، یک برهه کوتاه و البته بسیار حساس وجود دارد که تحولات و اتفاقات حول آموزش نابینایان و به‌طبع، بریل بسیار شتاب می‌گیرد و از رهگذر تأثیر و تأثرات مابین این اتفاقات، شرایط جدیدی پدیدار می‌شود و حساسیت نسبت به آموزش این قشر به شکل روزافزونی در قیاس با قبل رشد می‌کند؛ اتفاقاتی که ردپای آن‌ها به شکل مستقیم یا ضمنی هنوز در حیات آموزشی نابینایان و البته بریل، قابل ردیابی است و عدم وقوع یا هرگونه تغییر در هر یک از اتفاقات و تحولات مزبور، امروز می‏توانست روایت جدیدی را از حیات آموزشی نابینایان برای ما رقم ‌زند. به‌زعم نگارنده، این برهه را می‌توان «پیچ حساس حیات آموزشی نابینایان و ازجمله بریل فارسی» نامید.
«درگذشت کریستوفل (1334) و ایجاد تغییرات تدریجی در سازمان کریستوفل»، «شکل‌یابی تدریجی تلاش‌ها برای آموزش نابینایان در تبریز و عدم استفاده مکفی از تجربیات مدرسه کریستوفل در این راه» (1337)، «ایجاد نگرش‌هایی در ناکافی بودن امکانات و نامناسب بودن شرایط آموزشی در کانون آموزش و تربیت و به‌عبارتی کانون کار و آموزش و تعطیلی آن» (1339)، «گسیل آقایان بقایی و مینایی جهت تحصیل در حوزه آموزش نابینایان به اروپا» (1339)، «ایجاد انجمن هدایت و حمایت نابینایان ایران» (1336 – 1344)، «بازگشت عبدالعزیز واحدی به ایران با اخذ آموزش‌های متعدد و به‌روز در حوزه نابینایان» (1341)، «حضور برخی فعالین بین‌المللی در حوزه نابینایان در ایران» (1342-1345)، «انتخاب رساله دکترای یک نابینا به‌عنوان پایان‌نامه نمونه کشور و گرفتن دکترایی دیگر در چهار سال بعد و حضور فعال در محافل علمی، ادبی و فرهنگی وقت و البته تألیف تعداد قابل‌توجهی از کتاب‌های درسی رشته ادبی که در ایجاد حساسیت نسبت به آموزش نابینایان و توجه به این قشر مؤثر بود» (1340-1332)، «تأسیس تدریجی آموزشگاه‌های ویژه نابینایان در تهران و برخی شهرهای بزرگ کشور» (1342-1345) و… ازجمله اتفاقاتی است که در این برهه کوتاه رخ دادند و هر یک به سهم خود چه به شکل ایجابی و چه سلبی، بر بریل فارسی و جایگاه آن مؤثر بودند که در جای خود به شکلی گذرا به آن‌ها خواهیم پرداخت.
اما قریب‌به‌اتفاق این رخدادها و تحولات با شدت و ضعف‌های متفاوت در حوزه بریل فارسی دارای یک وجه مشترک‌اند و آن هم تأثیرپذیری از «زیست‌بوم خودبسنده بریل فارسی»، که تا اوایل دهۀ سی موجبات شکل‌یابی و تثبیت حداقلی بریل فارسی را فراهم ساخته بود و بسیاری از مشکلات که در قالب تحولات فوق‌الذکر و به‌ویژه به‌اشتراک‌گذاری تجربیات و ارتباط بین آن‌ها شکل یافت، از همین خودبسندگی صورت نخستین زیست‌بوم بریل فارسی ناشی شد؛ ازاین‌رو در شماره بعد، خودبسندگی زیست‌بوم بریل فارسی و مشکلات مترتب بر آن که در گام‌های بعدی بر آموزش نابینایان به اشکال مختلف تأثیرگذار بوده و در دهه‌های بعدی اثرات آن رخ نموده است، تشریح خواهد شد."
audio/mana-044a203decc86c4fd4fa.mp3,"از یک چشم دیگر: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با حدیثه اسدزاده و خانم بازیاری، کارمند نابینا و مدیر مرکز مشاوره ناحیه چهار شیراز
میرهادی نائینی‌زاده
مصاحبه اول
«سرکار خانم اسدزاده به خاطر حضور شما در این گفت‌و‌گو از شما سپاسگزارم. لطفاً کمی درباره کاری که به آن مشغول هستید با مخاطبین ما صحبت کنید.»
«ضمن سلام و آرزوی موفقیت برای شما و همۀ کسانی که این گفت‌و‌گو را به هر طریقی دنبال می‌کنند، باید در پاسخ شما بگویم که من اکنون در بخش پذیرش و مصاحبه اولیه مرکز مشاوره ناحیه چهارم شیراز مشغول به کار هستم. کار ما از چند بخش تشکیل می‌شود: بخش اول ارتباط تلفنی با مراجعینی است که برای اولین‌بار با مرکز تماس می‌گیرند؛ بخش دیگر کار من شامل ثبت سیستمی اسامی مراجعین می‌شود. برای ارجاع مراجعین به روان‌درمان‌گران مرکز، ما باید اسامی آنها را در اختیار داشته باشیم و کار‌های ثبت آنها را انجام دهیم.»
«از مراحل پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه تا رسیدن به شغلی که اکنون دارید برای مخاطبین ما صحبت کنید.»
«من در سال ۱۳۹۶ و پس از فراغت تحصیلی، در آزمون استخدامی آموزش و پرورش شرکت کردم. تقریباً یک سال طول کشید تا مراحل مقدماتی کار مهیا شود و من بتوانم وارد دنیای کار بشوم. این مراحل به‌طور مختصر شامل مصاحبه‌های کاری، معاینات پزشکی و شرکت در دوره‌های مهارت‌آموزی دانشگاه فرهنگیان بود. وقتی در مهر ماه سال ۱۳۹۷ برای تعیین محل خدمتم مراجعه کردم، یک محدودیت به وجود آمد. از‌آنجا‌که من وارد آموزش و پرورش عادی شده بودم، جا‌یابی مناسب برای من با فراز و نشیب رو‌به‌رو بود. از‌این‌جهت با همکاری مسئولین مربوط توانستم وارد بخش مشاوره شوم و کار خود را در این قسمت ادامه دهم.»
«بسیاری از مخاطبین ما با مشکلات متعددی هنگام مصاحبه و گزینش رو‌به‌رو می‌شوند. آیا شما هم در بدو استخدام چنین مسائلی را تجربه کردید؟ آیا در کار شما هم اشکالات مرسوم آموزش و پرورش برای افراد نابینا پیش آمد؟»
«در مراحل اولیه و به‌خصوص در بخش مصاحبه، تأکید مصاحبه‌کنندگان بیش از نابینایی من روی توانایی انجام کارم معطوف بود. من در رشتۀ آموزگاری ابتدایی پذیرفته شده بودم. از نظر من این صحیح است که برای افراد بینا در مقطع ابتدایی باید یک آموزگار بینا عهده‌دار تدریس باشد تا بتواند بهتر مسائل این سن دانش‌آموزان را لحاظ کند. به‌خاطر وجود این محدودیت از من خواسته شد که کار‌هایی که می‌توانم با توجه به رشتۀ تحصیلی خودم به عهده بگیرم را به‌صورت درخواست تقدیم اداره آموزش و پرورش ناحیه کنم. بعد از حدود دو ماه و به پیشنهاد خودم، در آبان سال ۹۷، به مرکز مشاوره معرفی شدم و کار خود را در آنجا آغاز کردم. در ابتدای ورود به مرکز البته با مخالفت‌هایی هم مواجه بودم؛ این تصور وجود داشت که یک کارمند نابینا نمی‌تواند برای بخش پذیرش مفید باشد و حتماً باید کار خود را در آموزش و پرورش استثنایی دنبال کند. از سوی دیگر، عدم آشنایی همکاران با وضعیت کاری ما نابینایان در ابتدای امر باعث می‌شد که مسائلی برایم اتفاق بیفتد. به‌عنوان‌مثال یک بار یکی از همکاران وقتی می‌دید که من در برخی از ساعات کاری فعالیت زیادی ندارم، به من گفت می‌توانی برای مطالعۀ آزاد برای خودت کتاب بیاوری. این صحبت برای من خیلی جالب نبود؛ زیرا این امکان وجود دارد که برای تمام افراد در ابتدای کار قدری سر‌در‌گمی وجود داشته باشد و این به دیدن یا ندیدن اصلاً بستگی ندارد.
از سال بعد همکاری من با سرکار خانم بازیاری آغاز شد. ایشان در ابتدا به‌عنوان یک همکار بخش مصاحبه در کنار من قرار گرفتند و از همان زمان تمام تلاش خود را کردند تا به من در مناسب‌سازی محیط کاری کمک کنند. شایان ذکر است که از همان ابتدای همکاری ما، ندیدن من کمترین تأثیر را در ایجاد یک ارتباط کاری صحیح داشت.»
«منظور شما از مناسب‌سازی محیط کار چیست؟»
«در مرکز ما کار‌هایی وجود دارد که حتماً باید آنها را یک بینا انجام دهد. با یک تقسیم کار ساده ایشان توانستند کار‌هایی که از عهدۀ من بر می‌آمد را به من محول کنند و کار‌هایی مثل ثبت دفاتر و از این قبیل را خود انجام دهند. کار مهم‌تری که در جهت مناسب‌سازی برای من انجام دادند این بود که آنچه از عهدۀ من خارج نبود را از من می‌خواستند. به‌عنوان‌نمونه ایشان می‌توانستند با سرعت بسیار بیشتری از من کاغذ‌ها را به هم منگنه کنند؛ اما این اجازه را به من دادند که این کار را یاد بگیرم و خودم عهده‌دار کاری باشم که توان انجام آن را دارم. شایان ذکر است که مثال منگنه یک مورد کوچک از کار‌هایی بود که ایشان برای من انجام دادند.
نکتۀ پایانی اینکه با ارتقای ایشان به سمت مدیریت مرکز، ایجاد امکانات و تسهیل کار‌ها برای من بسیار بیشتر شد و من اکنون می‌توانم ادعا کنم که با فراغ بال بیشتری کار‌های جاری مرکز را انجام می‌دهم.»
مصاحبه دوم
«سرکار خانم بازیاری: از اینکه وقت خود را به ما اختصاص دادید، بی‌نهایت از شما ممنونم. عنوان شغلی شما چیست؟»
«من مدیر بخش مشاورۀ ناحیه چهار شیراز هستم.»
«پیش از همکاری با نابینایان، چه تصوری از آنها در ذهن داشتید؟»
«آشنایی من با نابینایان به دوران دبیرستان بر‌می‌گردد. تا پیش از این آشنایی تصور می‌کردم آنها بسیار محدود‌تر از چیزی هستند که اکنون می‌بینم. این اولین نقطۀ عطف من در آشنایی با نابینایان بود. دومین نقطۀ عطف زمانی پیش آمد که به‌عنوان آموزگار در یک مدرسه عادی مشغول به کار شدم و توانایی دانش‌آموزان نابینا را از نزدیک لمس کردم. آخرین بارقه‌ای که به کشف توانایی آنها انجامید، کار کردن با همکاران نابینایی بود که اکنون با آنها کار می‌کنم و فهمیدم که باید نابینایان را جدی گرفت و به درستی از آنها در عرصه‌های شغلی حمایت کرد.»
«از منظر شما چرا با وجود این توانایی، موانع زیادی در راه استخدام نابینایان به‌ویژه در آموزش و پرورش وجود دارد؟»
«من تصور می‌کنم مهم‌ترین عامل عدم آگاهی کامل مدیران و سایر افراد از مجموعۀ توانایی افراد نابیناست. این عدم آگاهی باعث تصورات غلطی می‌شود که اجازۀ به دست دادن یک تصور صحیح را به مدیران نمی‌دهد. من به جرئت می‌توانم بگویم که با حضور دو همکار نابینایی که دارم، خیالم کاملاً از بابت انجام کار‌ها راحت است و بی‌دغدغه می‌توانم حتی بعضی اوقات به مرکز نیایم. من به‌عنوان مدیری که با افراد نابینا کار کرده‌ام، همواره در جلساتی که با سایر همکاران و حتی آموزش و پرورش کل داشته‌ام، کوشیده‌ام تا تصور صحیحی از کار و کیفیت حضور افراد نابینا به دست دهم و امیدوارم در آینده بتوانم بیشتر به این مهم مبادرت داشته باشم.»
«چه چیزی برای موفقیت افراد نابینا در شغل شما ضروری است؟»
«مسئولیت و وجدان کاری مهم‌ترین داشتۀ نابینایان برای توفیق در کاری می‌تواند باشد که به آن مشغول می‌شوند. به‌عنوان سخن پایانی باید بگویم که همکاران نابینایی که با من کار می‌کنند، دارای این دو ویژگی هستند و من می‌توانم به‌راحتی از همکارانم بخواهم که با استخدام افراد نابینای توانمند این تجربۀ گران‌بها را از دست ندهند.»
علاقه‌مندان به موضوع اشتغال، می‌توانند مشروح این دو گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوند."
audio/mana-a070720fbe071d0f203b.mp3,"از یک چشم دیگر: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با حدیثه اسدزاده و خانم بازیاری، کارمند نابینا و مدیر مرکز مشاوره ناحیه چهار شیراز
میرهادی نائینی‌زاده
مصاحبه اول
«سرکار خانم اسدزاده به خاطر حضور شما در این گفت‌و‌گو از شما سپاسگزارم. لطفاً کمی درباره کاری که به آن مشغول هستید با مخاطبین ما صحبت کنید.»
«ضمن سلام و آرزوی موفقیت برای شما و همۀ کسانی که این گفت‌و‌گو را به هر طریقی دنبال می‌کنند، باید در پاسخ شما بگویم که من اکنون در بخش پذیرش و مصاحبه اولیه مرکز مشاوره ناحیه چهارم شیراز مشغول به کار هستم. کار ما از چند بخش تشکیل می‌شود: بخش اول ارتباط تلفنی با مراجعینی است که برای اولین‌بار با مرکز تماس می‌گیرند؛ بخش دیگر کار من شامل ثبت سیستمی اسامی مراجعین می‌شود. برای ارجاع مراجعین به روان‌درمان‌گران مرکز، ما باید اسامی آنها را در اختیار داشته باشیم و کار‌های ثبت آنها را انجام دهیم.»
«از مراحل پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه تا رسیدن به شغلی که اکنون دارید برای مخاطبین ما صحبت کنید.»
«من در سال ۱۳۹۶ و پس از فراغت تحصیلی، در آزمون استخدامی آموزش و پرورش شرکت کردم. تقریباً یک سال طول کشید تا مراحل مقدماتی کار مهیا شود و من بتوانم وارد دنیای کار بشوم. این مراحل به‌طور مختصر شامل مصاحبه‌های کاری، معاینات پزشکی و شرکت در دوره‌های مهارت‌آموزی دانشگاه فرهنگیان بود. وقتی در مهر ماه سال ۱۳۹۷ برای تعیین محل خدمتم مراجعه کردم، یک محدودیت به وجود آمد. از‌آنجا‌که من وارد آموزش و پرورش عادی شده بودم، جا‌یابی مناسب برای من با فراز و نشیب رو‌به‌رو بود. از‌این‌جهت با همکاری مسئولین مربوط توانستم وارد بخش مشاوره شوم و کار خود را در این قسمت ادامه دهم.»
«بسیاری از مخاطبین ما با مشکلات متعددی هنگام مصاحبه و گزینش رو‌به‌رو می‌شوند. آیا شما هم در بدو استخدام چنین مسائلی را تجربه کردید؟ آیا در کار شما هم اشکالات مرسوم آموزش و پرورش برای افراد نابینا پیش آمد؟»
«در مراحل اولیه و به‌خصوص در بخش مصاحبه، تأکید مصاحبه‌کنندگان بیش از نابینایی من روی توانایی انجام کارم معطوف بود. من در رشتۀ آموزگاری ابتدایی پذیرفته شده بودم. از نظر من این صحیح است که برای افراد بینا در مقطع ابتدایی باید یک آموزگار بینا عهده‌دار تدریس باشد تا بتواند بهتر مسائل این سن دانش‌آموزان را لحاظ کند. به‌خاطر وجود این محدودیت از من خواسته شد که کار‌هایی که می‌توانم با توجه به رشتۀ تحصیلی خودم به عهده بگیرم را به‌صورت درخواست تقدیم اداره آموزش و پرورش ناحیه کنم. بعد از حدود دو ماه و به پیشنهاد خودم، در آبان سال ۹۷، به مرکز مشاوره معرفی شدم و کار خود را در آنجا آغاز کردم. در ابتدای ورود به مرکز البته با مخالفت‌هایی هم مواجه بودم؛ این تصور وجود داشت که یک کارمند نابینا نمی‌تواند برای بخش پذیرش مفید باشد و حتماً باید کار خود را در آموزش و پرورش استثنایی دنبال کند. از سوی دیگر، عدم آشنایی همکاران با وضعیت کاری ما نابینایان در ابتدای امر باعث می‌شد که مسائلی برایم اتفاق بیفتد. به‌عنوان‌مثال یک بار یکی از همکاران وقتی می‌دید که من در برخی از ساعات کاری فعالیت زیادی ندارم، به من گفت می‌توانی برای مطالعۀ آزاد برای خودت کتاب بیاوری. این صحبت برای من خیلی جالب نبود؛ زیرا این امکان وجود دارد که برای تمام افراد در ابتدای کار قدری سر‌در‌گمی وجود داشته باشد و این به دیدن یا ندیدن اصلاً بستگی ندارد.
از سال بعد همکاری من با سرکار خانم بازیاری آغاز شد. ایشان در ابتدا به‌عنوان یک همکار بخش مصاحبه در کنار من قرار گرفتند و از همان زمان تمام تلاش خود را کردند تا به من در مناسب‌سازی محیط کاری کمک کنند. شایان ذکر است که از همان ابتدای همکاری ما، ندیدن من کمترین تأثیر را در ایجاد یک ارتباط کاری صحیح داشت.»
«منظور شما از مناسب‌سازی محیط کار چیست؟»
«در مرکز ما کار‌هایی وجود دارد که حتماً باید آنها را یک بینا انجام دهد. با یک تقسیم کار ساده ایشان توانستند کار‌هایی که از عهدۀ من بر می‌آمد را به من محول کنند و کار‌هایی مثل ثبت دفاتر و از این قبیل را خود انجام دهند. کار مهم‌تری که در جهت مناسب‌سازی برای من انجام دادند این بود که آنچه از عهدۀ من خارج نبود را از من می‌خواستند. به‌عنوان‌نمونه ایشان می‌توانستند با سرعت بسیار بیشتری از من کاغذ‌ها را به هم منگنه کنند؛ اما این اجازه را به من دادند که این کار را یاد بگیرم و خودم عهده‌دار کاری باشم که توان انجام آن را دارم. شایان ذکر است که مثال منگنه یک مورد کوچک از کار‌هایی بود که ایشان برای من انجام دادند.
نکتۀ پایانی اینکه با ارتقای ایشان به سمت مدیریت مرکز، ایجاد امکانات و تسهیل کار‌ها برای من بسیار بیشتر شد و من اکنون می‌توانم ادعا کنم که با فراغ بال بیشتری کار‌های جاری مرکز را انجام می‌دهم.»
مصاحبه دوم
«سرکار خانم بازیاری: از اینکه وقت خود را به ما اختصاص دادید، بی‌نهایت از شما ممنونم. عنوان شغلی شما چیست؟»
«من مدیر بخش مشاورۀ ناحیه چهار شیراز هستم.»
«پیش از همکاری با نابینایان، چه تصوری از آنها در ذهن داشتید؟»
«آشنایی من با نابینایان به دوران دبیرستان بر‌می‌گردد. تا پیش از این آشنایی تصور می‌کردم آنها بسیار محدود‌تر از چیزی هستند که اکنون می‌بینم. این اولین نقطۀ عطف من در آشنایی با نابینایان بود. دومین نقطۀ عطف زمانی پیش آمد که به‌عنوان آموزگار در یک مدرسه عادی مشغول به کار شدم و توانایی دانش‌آموزان نابینا را از نزدیک لمس کردم. آخرین بارقه‌ای که به کشف توانایی آنها انجامید، کار کردن با همکاران نابینایی بود که اکنون با آنها کار می‌کنم و فهمیدم که باید نابینایان را جدی گرفت و به درستی از آنها در عرصه‌های شغلی حمایت کرد.»
«از منظر شما چرا با وجود این توانایی، موانع زیادی در راه استخدام نابینایان به‌ویژه در آموزش و پرورش وجود دارد؟»
«من تصور می‌کنم مهم‌ترین عامل عدم آگاهی کامل مدیران و سایر افراد از مجموعۀ توانایی افراد نابیناست. این عدم آگاهی باعث تصورات غلطی می‌شود که اجازۀ به دست دادن یک تصور صحیح را به مدیران نمی‌دهد. من به جرئت می‌توانم بگویم که با حضور دو همکار نابینایی که دارم، خیالم کاملاً از بابت انجام کار‌ها راحت است و بی‌دغدغه می‌توانم حتی بعضی اوقات به مرکز نیایم. من به‌عنوان مدیری که با افراد نابینا کار کرده‌ام، همواره در جلساتی که با سایر همکاران و حتی آموزش و پرورش کل داشته‌ام، کوشیده‌ام تا تصور صحیحی از کار و کیفیت حضور افراد نابینا به دست دهم و امیدوارم در آینده بتوانم بیشتر به این مهم مبادرت داشته باشم.»
«چه چیزی برای موفقیت افراد نابینا در شغل شما ضروری است؟»
«مسئولیت و وجدان کاری مهم‌ترین داشتۀ نابینایان برای توفیق در کاری می‌تواند باشد که به آن مشغول می‌شوند. به‌عنوان سخن پایانی باید بگویم که همکاران نابینایی که با من کار می‌کنند، دارای این دو ویژگی هستند و من می‌توانم به‌راحتی از همکارانم بخواهم که با استخدام افراد نابینای توانمند این تجربۀ گران‌بها را از دست ندهند.»
علاقه‌مندان به موضوع اشتغال، می‌توانند مشروح این دو گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوند."
audio/mana-6da631b05dacb7e24ae8.mp3,"پذیرش آسیب بینایی یک هدف یا یک مسیر؟ ( بخش دوم)
امین عرب
در شمارۀ قبلی، دو مرحله از مراحل سوگواری در مسیر رسیدن به پذیرش را بررسی کردیم. چنانچه مطلب پیشین را نخوانده‌اید، همین حالا خواندن این نوشته را رها کنید و ابتدا بخش قبلی را از نظر بگذرانید. در ادامه به سه مرحله باقی‌مانده از مراحل سوگواری خواهیم پرداخت و سپس بخش‌های غیر‌قابل‌تبیین معلولیت بینایی با نظریه ذکر شده را بررسی خواهیم کرد.
۳. چانه‌زنی
در این مرحله فرد به آخرین روزنه امید خود چنگ می‌اندازد و وارد معامله با خانواده و اطرافیان و حتی خدا می‌شود. مثلاً از خدا می‌خواهد دو سال دیگر هم بتواند ببیند یا اینکه حداقل بخشی از بینایی خود یا فرزندش بازگشت‌پذیر باشد. برای بیشتر دیدن معامله می‌کنیم: کاش عروسی پسرم را ببینم بعد نابینا شوم. کاش خدا دید یک چشم مرا بگیرد و به دخترم بدهد.
در این مرحله ما دیگر خشمگین نیستیم؛ اما هنوز دلمان می‌خواهد موقعیت را کنترل کنیم؛ موقعیتی که هنوز هم نمی‌خواهیم بپذیریم که قابل کنترل نیست. هنوز به شکل یک مبارزه به آن نگاه می‌کنیم؛ اما این بار از موضع انفعال، فقط چانه می‌زنیم. می‌خواهیم با همه‌چیز در ازای دیدن خود یا فرزندمان معامله کنیم: با خداوند، با پزشک، با دوستان و… .
در این مرحله گاهی فکر می‌کنیم که پزشک به‌خاطر پرخاشگری‌مان در مرحله قبل، درست به ما نمی‌رسد. به‌همین‌خاطر سر‌به‌راه می‌شویم تا با مداوای بهتر، آسیب بینایی دست از سرمان بردارد. سازگارتر می‌شویم، پزشکمان را سؤال‌پیچ نمی‌کنیم، آرام‌تر برخورد می‌کنیم و حتی ممکن است با خدا وارد معامله شویم: بیشتر صدقه بدهیم، نذر کنیم، عبادت کنیم و اخلاقی‌تر باشیم؛ اما در‌عوض از خدا بخواهیم اجازه بدهد بینایی‌مان برگردد! در‌واقع ما داریم به نوعی با فروشنده چانه می‌زنیم تا او کمی بیشتر به ما تخفیف بدهد.
در این مرحله اگر پزشک خوبی داشته باشیم، به ما می‌فهماند که به‌هر‌حال او تلاش خودش را خواهد کرد و بیمار خوب بودن فقط به معنای رعایت فعالانه توصیه‌های پزشک است. چنانچه آسیب بینایی ما یا فرزندمان غیر‌قابل‌درمان باشد، یک پزشک خوب سعی می‌کند با آرامش حقیقت را برایمان شرح دهد.
کوبلر راس معتقد است که مطالعه و بررسی این مرحله به این دلیل که اغلب میان فرد و خداوند صورت می‌گیرد، امری سخت و پیچیده است. وی در شرح این مرحله می‌گوید: ‌«چنانچه در مرحله نخست موفق نشده باشیم واقعیت‌های غم‌انگیز را هضم کنیم و در مرحله دوم بر خدا و مردم خشم گرفته باشیم، آنگاه به خود می‌گوییم شاید بتوانیم به نوعی به توافق برسیم تا شاید این واقعۀ محتوم به تعویق افتد. اگر خداوند بر آن است تا بینایی من یا فرزندم را بگیرد و به درخواست‌های خشم‌آلود من وقعی نمی‌نهد، پس با زبان خوش پیش می‌روم بلکه ترتیب اثر دهد. نذر و نیاز‌ها در انواع شکل‌ها، دخیل بستن‌ها، فرستادن پرونده پزشکی به مراکز مختلف و نمونه‌های مشابه مثال‌هایی برای مرحله چانه‌زنی است.
۴. افسردگی
وقتی فرد متوجه می‌شود که هیچ‌کدام از راهکار‌های قبلی نتیجه‌ای ندارند، احساس عدم کنترل بر زندگی‌اش چیره شده و افسرده می‌شود؛ امید فرد به نا‌امیدی تبدیل می‌شود و درد و رنج وی فزونی می‌یابد. افسرده می‌شویم و برای آنچه از دست داده‌ایم سوگواری می‌کنیم: برای بینایی از‌دست‌رفته، برای معلولیت فرزندمان، برای تصاویری که از آینده فرزندمان ساخته ‌بودیم، برای چالش‌هایی که فرزندمان با آن مواجه خواهد شد، برای آنچه که می‌توانستیم ببینیم و دیگر نخواهیم دید، برای تجربیات منحصر‌به‌فردی که آسیب بینایی آنها را از ما دریغ کرد، برای امید‌ها و آرزو‌های بر باد رفته و… . این غمگینی و نا‌امیدی ممکن است آن‌قدر شدید شود که ما کاملاً افسرده شویم؛ یعنی از دیگران کناره بگیریم، حرکات و حرف زدنمان خیلی کند شود، نتوانیم تصمیم‌های ساده روزمره‌مان را بگیریم، خواب و اشتهایمان به هم بریزد، به‌خاطر خیلی چیزها احساس گناه کنیم و بدتر از همه اینکه افکار خودکشی به سراغمان بیاید.
پزشک‌ ممکن است در این مرحله برایمان دارو‌های ضد‌افسردگی تجویز کند. در این مرحله بهتر است با یک روان‌شناس یا روانپزشک صحبت کنیم؛ چراکه فرو رفتن در افسردگی به ما اجازه نخواهد داد به فکر راه‌هایی برای سازگاری با شرایط و تلاش برای زندگی بهتر باشیم. یک روان‌شناس یا روانپزشک می‌تواند به ما کمک کند تا بدانیم زندگی تمام نشده است، امکان‌ها و راه‌های سازگاری با شرایط جدید را درک کنیم و افسردگی را پشت سر بگذاریم.
تجربه افسردگی به‌صورت مقطعی هم ممکن است برای هر کسی از جمله افراد با آسیب بینایی بروز کند. فرد ممکن است به‌خاطر تجربه شکست در زمینه‌های تحصیلی، شغلی، ارتباطی و هر موضوع دیگر متأثر از آسیب بینایی دچار افسردگی شود. در شماره‌های قبلی همین ستون به راه‌های مقابله با استرس و حفظ سلامت روان در افراد با آسیب بینایی پرداخته‌ایم که برای یافتن پیشنهاداتی در این شرایط می‌توانید به آنها مراجعه کنید.
۵. پذیرش
فرد کاملاً آسیب بینایی خود یا فرزندش را پذیرفته و فاقد هرگونه خشم و افسردگی و یا اضطراب است. هنگامی که از این مرحله عبور می‌کند، زندگی وی پویایی و تحرک بیشتری پیدا می‌کند. احساس آرامش به او روی می‌آورد و برای سازگاری با این شرایط و داشتن زندگی بهتر تلاش می‌کند.
بر اساس نظریه کوبلر راس، پذیرش آخرین مرحله از فرآیند سوگواری است و تنها زمانی فرد به این مرحله خواهد رسید که توانسته باشد با کمک دیگران از مراحل پیشین عبور کند. البته نباید این مرحله را خوش‌آیند محسوب کرد؛ بلکه این بازه زمانی تهی از هر احساسی است؛ گویی دیگر درد به پایان آمده و فرد زخم‌های خود را به‌عنوان بخشی از زندگی‌اش پذیرفته است.
اگرچه توضیحات کوبلر راس در تبیین این مرحله بسیار مبهم می‌نماید؛ اما به نظر می‌رسد که وی میان تسلیم و پذیرش تفاوت قائل می‌شود و معتقد است آن‌دسته از افرادی که تا آخرین لحظه در جهت انکار شرایط با خود می‌جنگند، در انتها به واقع تسلیم این وضعیت می‌شوند. اما گروهی دیگر با پذیرش شرایط، به سوی لذت بردن از دیگر جنبه‌های زندگی‌شان می‌روند.
کوبلر راس این پنج مرحله را به‌عنوان ساز‌و‌کار دفاعی انسان در مواجهه با شرایط سخت و خبر‌های مصیبت‌بار معرفی می‌کند و بیان می‌دارد که اگر‌چه این مراحل به‌صورت جدای از یکدیگر مطرح شدند؛ اما در بسیاری از مواقع همپوشانی دارند؛ همچنین همۀ این مراحل دارای عنصری مشترک به‌نام امید‌اند. وی در این‌ باره چنین می‌گوید: «واقع‌بین‌ترین و پذیرنده‌ترین افراد هم روزنه‌ای برای امید باز گذاشته‌اند.»
باید بدانیم که این مراحل لزوماً به ترتیب اتفاق نمی‌افتند و بسته به شخصیت فرد و عوامل دیگر می‌تواند متفاوت رخ دهند و نکته بسیار مهم دیگر این است که این نظریه برای بحران‌های دیگر زندگی که همۀ انسان‌ها با آنها درگیر می‌شوند نیز قابل تعمیم و استفاده است.
دیگر نکته مهم این است که کوبلر راس خودش تأکید می‌کند که این توالی پنج‌مرحله‌ای برای همۀ افراد ثابت نیست؛ یعنی الزاماً همۀ مردم از تمام این مراحل عبور نمی‌کنند. گروهی ممکن است بین این مراحل رفت و برگشت کنند؛ یعنی مثلاً بعد از مرحله دوم (خشم)، دوباره به مرحله اول برگردند و آن شرایط را انکار کنند. بعضی‌ها ممکن است فقط یک یا دو مرحله را تجربه کنند و اصلاً به مراحل نهایی راه پیدا نکنند. برخی هم ممکن است زودتر به مراحل پایانی برسند. موارد نادری هم هستند که دقیقاً این پنج‌مرحله را با همین توالی ‌(منظم و دقیق) طی می‌کنند. به‌هر‌حال رویارویی با فقدان‌ها -لااقل از نظر کوبلر راس- خارج از این مراحل پنج‌گانه نیست.
پذیرش، یک نقطه یا مسیر؟
تفاوت آسیب بینایی با بسیاری از فقدان‌های دیگر که با مدل پنج‌مرحله‌ای تبیین می‌شوند این است که فرد دائماً با این شرایط درگیر است. این مواجهه دائمی در موقعیت‌های مختلف باعث می‌شود که فرد همواره در مراحل پذیرش حرکت کند و شاید در یک جنبه در مرحله‌ای متفاوت از سایر جنبه‌ها باشد. برای مثال کسی که به علت آسیب بینایی فرصت‌های کاری زیادی را از دست داده، ممکن است دچار خشم یا افسردگی شود؛ حال آنکه وضعیت کلی آسیب بینایی را پذیرفته است. لذا لازم است هر فرد با آسیب بینایی خود را در موقعیت‌های مختلف ارزیابی کند و همواره در حال تلاش برای حرکت به سمت پذیرش باشد.
منابع"
audio/mana-a9fd24a0bb3c51b8d585.mp3,"سوسوی فانوس دریایی در مه: خدمات سازمان آموزش و پرورش استثنایی برای دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
در مدرسۀ شلوغی درس می‌خواند که بیشتر دانش‌آموزانش یک جا بند نمی‌شدند و ساده‌ترین شوخی‌هایشان زیر‌پا گرفتن برای دوستانشان بود. ساختمان چند‌طبقه مدرسه هم تعریف چندانی نداشت. احتیاط زیادی لازم بود که دست پسرها لای درهای آهنی کلاس‌ها نماند و از بین نرده‌های پله‌ها پایین نیفتند. معلمش هم نمی‌دانست چطور مطالب درسی را به یک شاگرد نابینا آموزش بدهد. این شد که وقتی بینایی‌اش را از دست داد، مدیر و ناظم مدرسه به والدینش گفتند که او را باید از این مدرسه ببرند؛ چون نمی‌توانند مسئولیت آموزش و حفظ امنیت یک دانش‌آموز نابینا را برعهده بگیرند. درست هم نمی‌دانستند که حالا او با شرایط جدیدش، کجا و چطور می‌تواند به تحصیل خود ادامه بدهد.
آشنایی با آموزش و پرورش استثنایی
خدمات آموزش و پرورش استثنایی
اگر به هر دلیلی قبل از ورود به مدرسه یا در طول تحصیل، بینایی‌مان را از دست بدهیم، می‌توانیم در سراسر کشور تا تمام شدن دوره مدرسه، از خدمات سازمان آموزش و پرورش استثنایی استفاده کنیم. در ادامه می‌توانیم با حمایت‌های این سازمان در رابطه با دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا بیشتر آشنا شویم.
۱-تشخیص و جایدهی دانش‌آموزان
آموزش و پرورش استثنایی با کمک مکانیزم‌های سنجش درست و از نظر علمی پایا و روا در غربالگری‌های قبل از ورود به مدرسه، آسیب بینایی‌مان را تشخیص می‌دهد و با توجه به شرایط آموزشی‌ای که داریم، ما را در مدارس استثنایی جای‌دهی می‌کند و خدمات مورد‌نیاز را در اختیارمان می‌گذارد. اگر در طول تحصیل در مدرسه هم به هر دلیلی بینایی‌مان را از دست بدهیم، این سنجش را در مراکز استانی خود تکرار می‌کند و جای‌دهی را با در‌نظر‌گرفتن نیاز‌های جدید انجام می‌دهد.
۲-مناسب‌سازی منابع مطالعاتی و درسی
۳-فراهم‌کردن تجهیزات و امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری آموزشی و توانبخشی
الف. تجهیزات شخصی
ب. امکانات مراکز آموزشی
۱-ارائه خدمات آموزشی و توانبخشی
سازمان معلمانی را تربیت می‌کند که در آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا متخصص هستند و می‌توانیم با توجه به نیاز‌های آموزشی و علائقمان، با کمک آن‌ها در سیستم آموزش متمرکز یا فراگیر تحصیل کنیم. در سیستم متمرکز ما به مدارس ویژه دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا می‌رویم. محیط این مدارس کاملاً برای افراد با آسیب بینایی ایمن و دسترس‌پذیر شده ‌است و هر یک از کلاس‌های آن‌ها حد اکثر ده دانش‌آموز دارد. در سیستم فراگیر هم در مدارس عمومی بین دانش‌آموزان بینا تحصیل می‌کنیم و با کمک معلم رابط که به مدرسه‌مان می‌آید یا معلم مرجع مراکز پشتیبان، نیاز‌های آموزشی ویژه خود را رفع می‌کنیم. معلم رابط در همان مدرسه خودمان، آموزش‌های جبرانی لازم را به ما ارائه می‌دهد، منابع آموزشی‌مان را دسترس‌پذیر می‌کند، در امتحانات برای خواندن سؤالات و نوشتن جواب‌ها در کنار مسئولان مدرسه نقش تسهیل‌گر دارد و مراکز ارائه‌دهنده خدمات ویژه به افراد دارای آسیب بینایی را به ما معرفی می‌کند. از طرفی دیگر، مراکز آموزشی پشتیبان در کنار مدارس عمومی فعالیت می‌کنند و رابط بین مدارس استثنایی و عمومی هستند تا بتوانیم با کمک تجهیزات و معلمان آن‌ها، نواقصمان را در زمینه‌های مختلف (مانند دروس ریاضی یا زبان‌های خارجی) جبران کنیم. همچنین سازمان انواع امکانات جانبی توانبخشی در اختیار ما، دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا، و خانواده‌هایمان قرار می‌دهد تا فرایند پذیرش و سازگاری با آسیب بینایی را هرچه بهتر و سریع‌تر سپری کنیم. برخی از این امکانات عبارت‌اند‌از مشاوره و روان‌درمانی، گفتار‌درمانی، کار‌درمانی، اتاق تاریک برای تقویت باقیمانده بینایی، دوره‌های آموزش کار با کامپیوتر و فراگیری مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت با استفاده از عصای سفید.
۲-برگزاری کنکور متناسب با شرایط دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا
آخرین وظیفه‌ای که سازمان در رابطه با دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینای خود برعهده دارد، برگزاری کنکور با همکاری سازمان سنجش کشور متناسب با شرایط این افراد است. به‌همین‌منظور در آزمون کنکور، فرد متخصصی را به‌عنوان منشی در اختیارمان می‌گذارد تا برایمان سؤالات را به درستی بخواند و جواب‌ها را با دقت ثبت نماید. سازمان همچنین سؤالات کنکور را به خط بریل و با خط درشت هم چاپ می‌کند تا اگر بخواهیم، مطالب را مستقلانه بخوانیم. این فرصت در رابطه با سؤالات دروس ریاضی، ادبیات و زبان‌های خارجی بسیار مفید و حائز اهمیت است. وقت بیشتری هم نسبت به افراد بینا، برای خواندن و پاسخ دادن به سؤالات به ما می‌دهد.
***
فانوس دریایی من، ساحل کجا و من کجا
من غرق دریای غمم، در انتهای ناکجا
طوفان عشقت آنچنان، تازید بر اندیشه‌ام
جای خدا و ناخدا، در ذهن من شد جابه‌جا
من بی‌خبر از اینکه تو، هم ناخدایی هم خدا
از روز اول تا کنون، این جابه‌جایی نابجا
کشتی رها کن یوسفا، دریا نمی‌داند وفا
تا کی تحمل بر جفا، فارغ شو از خوف و رجا
…"
audio/mana-c13e70afdb9188509959.mp3,"سوسوی فانوس دریایی در مه: خدمات سازمان آموزش و پرورش استثنایی برای دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
در مدرسۀ شلوغی درس می‌خواند که بیشتر دانش‌آموزانش یک جا بند نمی‌شدند و ساده‌ترین شوخی‌هایشان زیر‌پا گرفتن برای دوستانشان بود. ساختمان چند‌طبقه مدرسه هم تعریف چندانی نداشت. احتیاط زیادی لازم بود که دست پسرها لای درهای آهنی کلاس‌ها نماند و از بین نرده‌های پله‌ها پایین نیفتند. معلمش هم نمی‌دانست چطور مطالب درسی را به یک شاگرد نابینا آموزش بدهد. این شد که وقتی بینایی‌اش را از دست داد، مدیر و ناظم مدرسه به والدینش گفتند که او را باید از این مدرسه ببرند؛ چون نمی‌توانند مسئولیت آموزش و حفظ امنیت یک دانش‌آموز نابینا را برعهده بگیرند. درست هم نمی‌دانستند که حالا او با شرایط جدیدش، کجا و چطور می‌تواند به تحصیل خود ادامه بدهد.
آشنایی با آموزش و پرورش استثنایی
خدمات آموزش و پرورش استثنایی
اگر به هر دلیلی قبل از ورود به مدرسه یا در طول تحصیل، بینایی‌مان را از دست بدهیم، می‌توانیم در سراسر کشور تا تمام شدن دوره مدرسه، از خدمات سازمان آموزش و پرورش استثنایی استفاده کنیم. در ادامه می‌توانیم با حمایت‌های این سازمان در رابطه با دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا بیشتر آشنا شویم.
۱-تشخیص و جایدهی دانش‌آموزان
آموزش و پرورش استثنایی با کمک مکانیزم‌های سنجش درست و از نظر علمی پایا و روا در غربالگری‌های قبل از ورود به مدرسه، آسیب بینایی‌مان را تشخیص می‌دهد و با توجه به شرایط آموزشی‌ای که داریم، ما را در مدارس استثنایی جای‌دهی می‌کند و خدمات مورد‌نیاز را در اختیارمان می‌گذارد. اگر در طول تحصیل در مدرسه هم به هر دلیلی بینایی‌مان را از دست بدهیم، این سنجش را در مراکز استانی خود تکرار می‌کند و جای‌دهی را با در‌نظر‌گرفتن نیاز‌های جدید انجام می‌دهد.
۲-مناسب‌سازی منابع مطالعاتی و درسی
۳-فراهم‌کردن تجهیزات و امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری آموزشی و توانبخشی
الف. تجهیزات شخصی
ب. امکانات مراکز آموزشی
۱-ارائه خدمات آموزشی و توانبخشی
سازمان معلمانی را تربیت می‌کند که در آموزش دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا متخصص هستند و می‌توانیم با توجه به نیاز‌های آموزشی و علائقمان، با کمک آن‌ها در سیستم آموزش متمرکز یا فراگیر تحصیل کنیم. در سیستم متمرکز ما به مدارس ویژه دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا می‌رویم. محیط این مدارس کاملاً برای افراد با آسیب بینایی ایمن و دسترس‌پذیر شده ‌است و هر یک از کلاس‌های آن‌ها حد اکثر ده دانش‌آموز دارد. در سیستم فراگیر هم در مدارس عمومی بین دانش‌آموزان بینا تحصیل می‌کنیم و با کمک معلم رابط که به مدرسه‌مان می‌آید یا معلم مرجع مراکز پشتیبان، نیاز‌های آموزشی ویژه خود را رفع می‌کنیم. معلم رابط در همان مدرسه خودمان، آموزش‌های جبرانی لازم را به ما ارائه می‌دهد، منابع آموزشی‌مان را دسترس‌پذیر می‌کند، در امتحانات برای خواندن سؤالات و نوشتن جواب‌ها در کنار مسئولان مدرسه نقش تسهیل‌گر دارد و مراکز ارائه‌دهنده خدمات ویژه به افراد دارای آسیب بینایی را به ما معرفی می‌کند. از طرفی دیگر، مراکز آموزشی پشتیبان در کنار مدارس عمومی فعالیت می‌کنند و رابط بین مدارس استثنایی و عمومی هستند تا بتوانیم با کمک تجهیزات و معلمان آن‌ها، نواقصمان را در زمینه‌های مختلف (مانند دروس ریاضی یا زبان‌های خارجی) جبران کنیم. همچنین سازمان انواع امکانات جانبی توانبخشی در اختیار ما، دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا، و خانواده‌هایمان قرار می‌دهد تا فرایند پذیرش و سازگاری با آسیب بینایی را هرچه بهتر و سریع‌تر سپری کنیم. برخی از این امکانات عبارت‌اند‌از مشاوره و روان‌درمانی، گفتار‌درمانی، کار‌درمانی، اتاق تاریک برای تقویت باقیمانده بینایی، دوره‌های آموزش کار با کامپیوتر و فراگیری مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت با استفاده از عصای سفید.
۲-برگزاری کنکور متناسب با شرایط دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا
آخرین وظیفه‌ای که سازمان در رابطه با دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینای خود برعهده دارد، برگزاری کنکور با همکاری سازمان سنجش کشور متناسب با شرایط این افراد است. به‌همین‌منظور در آزمون کنکور، فرد متخصصی را به‌عنوان منشی در اختیارمان می‌گذارد تا برایمان سؤالات را به درستی بخواند و جواب‌ها را با دقت ثبت نماید. سازمان همچنین سؤالات کنکور را به خط بریل و با خط درشت هم چاپ می‌کند تا اگر بخواهیم، مطالب را مستقلانه بخوانیم. این فرصت در رابطه با سؤالات دروس ریاضی، ادبیات و زبان‌های خارجی بسیار مفید و حائز اهمیت است. وقت بیشتری هم نسبت به افراد بینا، برای خواندن و پاسخ دادن به سؤالات به ما می‌دهد.
***
فانوس دریایی من، ساحل کجا و من کجا
من غرق دریای غمم، در انتهای ناکجا
طوفان عشقت آنچنان، تازید بر اندیشه‌ام
جای خدا و ناخدا، در ذهن من شد جابه‌جا
من بی‌خبر از اینکه تو، هم ناخدایی هم خدا
از روز اول تا کنون، این جابه‌جایی نابجا
کشتی رها کن یوسفا، دریا نمی‌داند وفا
تا کی تحمل بر جفا، فارغ شو از خوف و رجا
…"
audio/mana-f0c9e87180a6fdaf6593.mp3,"تعطیلی مدیریت‌شده تنها روزنامه نابینایان کشور: مدیرمسئول ایران سپید پاسخگو نیست
رؤیا بابایی
سال گذشته با روی کار آمدن مدیریت جدید مؤسسه مطبوعاتی ایران، روزنامه ایران سپید به دلایل نامعلومی تعطیل شد. کسی در این رابطه روشنگری نکرد؛ اما آنانی که از نزدیک به ماجرا آگاهی داشتند، گفتند که مدیران تازه‌ از راه رسیده این مؤسسه،‌ انتشار ایران سپید را برنمی‌تابند، مسائل نابینایان برایشان بی‌اهمیت است، تنها روزنامه ویژه نابینایان کشور را هزینه‌بر می‌دانند و اگرچه مدعی کار فرهنگی هستند؛ با وظایف فرهنگی، اجتماعی و انسانی بیگانه‌اند. به هر روی ایران سپید را سیاه کردند، نیروهای حق‌التحریری‌اش را تعدیل و نیروهای ثابتش را منتقل کردند و برای قدیمی‌ترین نیروی این روزنامه که سالیان دراز مدیرمسئول بود، پایان مأموریت زدند تا به خبرگزاری ایرنا برگردد.
کمی بعد ماجرا خبری و صدای اعتراض نابیانایان بلند شد. مدیران مؤسسه تغییر موضع دادند. ظاهراً کمی عقب نشستند و اعلام کردند از تعطیلی ایران سپید منصرف شده‌اند؛ درحالی‌که این تصمیم، انصراف نبود؛ تغییر تاکتیک بود. یعنی اتخاذ بهترین روش که توسط آن هم بتوان روزنامه را تعطیل نگاه داشت و هم با ادعای عدم تعطیلی، صدای اعتراضات را خاموش کرد.
درویش جواب نداد
به هر راه و روشی که متوسل شدیم، درویش، مدیرمسئول فعلی ایران سپید، حاضر به گفت‌وگو و پاسخگویی به ابهامات موجود دربارۀ این روزنامه نشد و اگرچه قول صحبت تلفنی داده بود؛ حتی حاضر به جواب دادن تماس‌های ما نشد. اما سهیل معینی، مدیر‌مسئول با سابقۀ 25 ساله ایران سپید، در این‌باره برایمان مفصل توضیح داد.
ایران سپید روزنامه تجاری نیست
سهیل معینی گفت: سال گذشته هیئت‌مدیره جدید مؤسسه ایران به محض روی‌کار‌آمدن، از همان ابتدا نشان دادند که اعتقادی به انتشار روزنامه ایران سپید ندارند. دلایل مدیریت جدید این بود که ایران سپید هزینه‌ سنگینی دارد‌، انتشارش مقرون‌به‌صرفه نیست و هزینه موردنیاز آن را نداریم؛ در‌حالی‌که واقعیت این است‌ که انتشار این روزنامه‌ چیز جدیدی نیست که هزینه‌اش نامشخص باشد.
معینی ادامه داد: در تمام این سال‌ها مؤسسه ایران‌‌، به روزنامه ایران‌ سپید به‌عنوان یک روزنامه تجاری نگاه ‌نکرده بود و از این روزنامه انتظار درآمدزایی نداشته بود؛ چون این مؤسسه یک مجموعه دولتی است‌ و ایران سپید تنها روزنامه دولت در فضای نابینایان است‌؛ بنابراین دولت به این روزنامه همواره به‌عنوان‌ یک پدیده خاص فرهنگی‌انسانی نگاه کرده است.
وی افزود: با‌این‌حال ایران‌ سپید نه‌تنها هزینه‌زا و فاقد درآمد نیست؛‌ بلکه تحت حمایت وزارت ارشاد قرار دارد و در سال‌های گذشته نیز بخشی از هزینه‌های آن از طریق سازمان بهزیستی تأمین می‌شده است‌.
وی تأکید کرد: این حرف که ایران سپید درآمد ندارد، حرف غلطی است؛ چرا‌که ایران سپید جزو نشریات خاص محسوب می‌شود و به‌همین‌دلیل‌ وزارت ارشاد به مؤسسه ایران‌ سالانه کمک مالی می‌کند و اتفاقاً روزنامه اصلی ایران نسبت به ایران سپید، از وزارت ارشاد کمک محدودتر و در حد سایر مطبوعات دریافت می‌کند؛ ولی ایران سپید به دلیل اینکه طبق تعاریف وزارت ارشاد نشریه‌ خاص تلقی می‌شود، هر‌ساله بودجه می‌گیرد و چاپ ایران سپید برای مؤسسه مطبوعاتی ایران هزینه‌ای ندارد.
قدیمی‌ترین عضو تنها روزنامه نابینایان کشور همچنین بیان کرد: ایران سپید از سال ۱۳۷۵ منتشر می‌شود و در تمام این سال‌ها با وجود تغییر دولت‌ها و افتادن آن به دست جناح‌های مختلف که طبعاً محتوای سیاسی روزنامه را هم دگرگون می‌کرد، همه دولت‌ها به استثای مدیریت فعلی مؤسسه ایران، به انتشار ایران سپید متعهد بودند.
به گفته وی، مدیریت جدید مؤسسه ایران به محض استقرار، برای من در سمت‌ مدیر‌مسئول ایران سپید‌، پایان ماموریت زد و من به ایرنا برگشتم؛ با این‌حال من علاوه‌بر مکاتبه با مدیرعامل مؤسسه، حتی برای او یک‌ فایل صوتی ارسال کردم‌ و توضیح دادم که این روزنامه‌ یک روزنامه فرهنگی است‌ و نباید با چشم روزنامه سیاسی، تجاری، اقتصادی به آن نگریست؛ اما متأسفانه عزم آنها برای تعطیلی روزنامه جزم‌ بود‌ و برای همین ایشان با من که قدیمی‌ترین نیروی مؤسسه ایران هستم و از ۲۵ سال پیش و از ابتدای کار ایران سپید با این روزنامه همکاری دارم، حتی به منظور تشکر یا اعلام پایان همکاری هم حاضر به دیدار نشد.
ایران سپید از آغاز تا پایان
معینی با اشاره به روند آغاز فعالیت ایران سپید، توضیح داد: سال 1375زمان‌ آغاز فعالیت روزنامه، ایران سپید سه روز در هفته و با ماشین‌های چاپ عادی چاپ می‌شد. پس از یکسال به چاپ روزانه رسید. ابتدا‌ چاپ صفحات آن یک‌رو و به مرور‌ دو رو و کم‌کم‌ با ماشین‌های چاپ بریل چاپ شد و کم‌کم با همکاری بهزیستی و پرداخت حق اشتراک نود درصد از مشترکین ایران سپید توسط بهزیستی، ایران سپید توسعه یافت.
وی افزود: زمان ریاست انصاری در بهزیستی و مدیریت وردی‌نژاد در ایرنا،‌ صحبت از این شد که ایران سپید به یک مؤسسه مطبوعاتی مستقل تبدیل شود و به جز ایران سپید، نشریات‌ جانبی‌ نیز منتشر کند و انتشار ماهنامه ویژه بانوان نابینا، هفته‌نامه ورزشی نابینایان، هفته‌نامه تخصصی ادبی و… از جمله نشریاتی بودند که انتشار آنها را برنامه‌ریزی کردیم.
مدیرمسئول قدیمی ایران سپید بیان کرد: حتی حوالی سال ۱۳۸۰ با رایزنی‌های به‌عمل آمده، مجلس برای اولین‌بار برای کمک به ایران سپید بودجه ویژه به‌ وزارت ارشاد تخصیص داد و مقرر شد تا دو سال این کمک تداوم یابد و پس از آن‌ برای ایران سپید ردیف اختصاصی بودجه معین شود.
وی اضافه کرد: حتی بحث توسعه روزنامه ایران سپید را به این مرحله رساندیم که قرار شد برای چاپ آن‌ ماشین‌های چاپ بریل وارد کنیم و ساختمان جدا بگیریم؛ بنابراین در خیابان‌ سهر‌وردی، در اندیشۀ ششم دفتر گرفتیم. دیگر یک بخش یا سرویس از روزنامه ایران نبودیم؛ بلکه دفتر و هویت مستقل داشتیم و ایران سپید تا جایی اهمیت داشت که مسجدجامعی، وزیر وقت ارشاد، شخصاً دفتر آن را افتتاح کرد.
معینی ادامه داد: در آن بازه زمانی به‌جز انتشار روزانه روزنامه، یک شماره ویژه نیز در هفته درمی‌آوردیم که هم بریل بود و هم ویژه افراد بینا با چاپ رنگی. هدفمان‌ برقراری ارتباط بین نشریه و خانواده‌ها بود که بسیار‌ هم مورد استقبال قرار گرفت. در آن سال‌ها امکانات زیادی برای ایران سپید گرفتیم و روزنامه مسیر رشد خوبی‌ را طی ‌کرد. یک سال حتی تعداد صفحات روزنامه از ۱۲ به ۲۰ صفحه رسید که اقدام مهمی بود. ماشین‌های چاپ بریل هیچ‌وقت وارد نشد؛ اما اگر وارد می‌شدند تیراژ ما در آن سال‌ها به ۱۵ هزار نسخه می‌رسید.
به گفته وی، ایران سپید از سال ۱۳۹۲ صاحب سایت اختصاصی شد و مطالب روزنامه‌ از آن طریق برای افراد بینا منتشر می‌شد و نابینایان هم با نرم‌افزار می‌توانستند آن را بخوانند تا اینکه کم‌کم حمایت‌‌ها‌ کاهش یافت و روند رشد روزنامه آهسته شد. روزنامه دیگر توسعه خاصی نداشت؛ اما هر بار که دولت عوض می‌شد، ایران سپید همچنان برقرار بود، کار می‌کرد و تحریریه خود را داشت تا اینکه تیم فعلی از راه رسید‌ و مدیران فعلی مؤسسه نشان دادند اهمیتی به این روزنامه و نقش آن در جامعه نمی‌دهند.
از نابینایان کشور گله‌مندم
معینی همچنین با گله‌مندی از جامعه نابینایان کشور گفت: در توقف فعالیت ایران سپید، جامعه نابینایان را هم مقصر می‌‌دانم. این گروه‌ برای بقای‌ روزنامه تلاش کافی نکردند، در اعتراض به تعطیلی تنها روزنامه اختصاصی خودشان یک سرو‌صدای محدود کردند؛ اما برای حفظ این سرمايه‌ مهم هیچ‌وقت یک حرکت جمعی انجام ندادند؛ درحالی‌که انتظار می‌رفت قدر این سرمايه را بدانند، حرکتی بکنند و نگذارند این اتفاق بیفتد.
وی افزود: ‌من به‌عنوان مدیرمسئول به تنهایی نتوانستم جلوی عدم انتشار روزنامه را بگیرم؛ چون هم تنها بودم و هم شبهه‌ منافع شخصی‌ام در میان بود و برخی گمان کردند من به‌خاطر منافع خودم این مسئله را پیگیری می‌کنم و این‌گونه شد که ایران سپید پس از ۲۵ سال فعالیت، تعطیل شد.
حفظ ظاهر برای بستن دهان معترضین
یکی از همکاران سابق ایران سپید که از نابینایان است نیز اعلام کرد: تعطیلی روزنامه، صدای جامعه نابینایان ایران را درآورد. همکاران ایران سپید در داخل مجموعه و جمع زیادی از افراد نابینا از بیرون فشار آوردند و نسبت به این اقدام اعتراض کردند. برای همین مدیران مؤسسه ایران‌ که افراد محافظه‌کاری هستند، در ظاهر موضع خود را تغییر دادند و تحت این فشارها تسلیم شدند و گفتند انتشار روزنامه را ادامه می‌دهیم؛ درحالی‌که این منظور واقعی آنها نبود؛ بلکه راهی بود برای بستن دهان‌ها و ساکت کردن اعتراض‌ها.
این منبع آگاه افزود: مدیرمسئول فعلی ایران سپید که سال‌های انتهایی خدمت خود را می‌گذراند، منشی مدیران سابق مؤسسه ایران بود و چون تلاش داشت سال‌های نزدیک به بازنشستگی‌اش را (به‌منظور دریافت مزایای بهتر در دوره بازنشستگی) با حکم مدیرمسئولی به پایان برساند؛ بنابراین ایران سپیدِ تضعیف‌شده و به‌ظاهر سرپا اما در واقع نابود‌شده را بهترین فرصت برای نیل به این مقصود دید.
وی گفت: بنابراین ایران سپید اکنون ظاهراً برقرار است؛ اما در‌واقع به‌جای هر روز، هفته‌ای یکبار منتشر می‌شود، تعداد صفحات هفتگی آن حتی به اندازه صفحات یک روز نیست، محل چاپ و حتی تعداد شمارگان آن مشخص نیست و روزنامه‌ای که قبلاً هر روز چاپ و در سراسر کشور توزیع می‌شد،‌ اکنون با تعداد محدود چاپ‌ می‌شود و حتی توزیع آن در سطح تهران هم محل تردید است.
این همکار سابق ایران سپید اضافه کرد: انتشار ایران سپید سمبلیک است‌ تا کسی از عدم انتشار آن انتقاد نکند و علاوه‌بر آن حمایت‌ ریالی ارشاد نیز از دست نرود؛ وگرنه ایران سپید عملاً از بین رفته است.
این منبع همچنین گفت: در سال‌های کرونایی و محدودیت‌ چاپ و توزیع روزنامه، یک پادکست دو ساعته تولید می‌کردیم تا نابینایان از آن‌طریق از اخبار روز مطلع شوند؛ اما مدیران فعلی ایران سپید همین پادکست را به پنج دقیقه کاهش داده‌اند و تمام دستاوردهای روزنامه را از بین برده‌اند.
مدیریت فعلی مؤسسه ایران فقر دیدگاهی دارد
یکی دیگر از افراد نابینا که تا سال گذشته در همکاری با ایران سپید بود نیز با بیان این مطلب که مسائل سیاسی آنقدر‌ برای مدیریت جدید مؤسسه اولویت دارد که دیگر توجهی به مسئله نابینایان ندارند، گفت: می‌توان گفت مدیریت فعلی مؤسسه فقر دیدگاهی دارد و قادر به درک یک پدیده فرهنگی این‌چنینی نیست؛ برای همین از راه نرسیده، ایران سپید را متلاشی کردند.
به گفته وی، مهره‌های اصلی این‌ روزنامه از جمله سردبیر را به سرویس اجتماعی روزنامه ایران فرستادند‌، نیروهای حق‌التحریر را تعدیل و با باقی همکاران قطع همکاری کردند.
وی ادامه داد: تا آذر‌ماه سال گذشته، هشت نفر به‌طور ثابت در این روزنامه کار می‌کردند‌، نیروهای حق‌التحریر نیز‌ حقوق ثابت ماهانه می‌گرفتند و با مؤسسه قراداد ثابت داشتند. از نیروهای ثابت سه نفر و از نیروهای حق‌التحریر ثابت نیز سه نفر نابینا بودند که اکنون همه پراکنده شده‌اند.
به امید زنده‌ایم…
اکنون بیش از یکسال از تعطیلی مدیریت‌شده تنها روزنامه نابینایان در کشور می‌گذرد. با وجود تأکیدات دولت بر توجه به حمایت معلولان؛ اما در این یک سال هنوز از مسئولان کسی به عدم انتشار این روزنامه و بازی مدیران فعلی مؤسسه ایران با اعتبار 25 ساله آن واکنشی نشان نداده است.
اما از آنجا که روزگار هنوز بخش مهمی از روزهای خود را نشان نداده و ما معتقدیم روزهای خوب بسیاری در راه است؛ امیدمان را ذخیره کرده‌ایم برای روزهای آفتابیِ در راه؛ برای روزی که دوباره مدیریتی دلسوز روی کار بیاید و باز ایران سپید عزیزمان را روسفیدتر از پیش احیا کند.
ما از همیشه تا هنوز امیدواریم و به امید زنده‌ایم…"
audio/mana-d85176f74ac34a18debc.mp3,"مدیریت چند‌بعدی در مسیر توسعه یافتگی
احمد ممتازی
نگاهی به سازمان‌های موفق، بیانگر این است که آنها برای برخورداری از این میزان موفقیت کوشیده‌اند تا ابعاد مختلف سازمان خود را مدیریت کنند و در سایه این نگاه اثرگذار، روزبه‌روز پله‌های ترقی را طی کرده و الگوی بسیاری از اشخاص شده‌اند. یکی از مشخصات مدیران موفق به‌ویژه در سازمان‌های مردم‌نهاد این است که توانسته‌اند سازمان خود را در مسیر توسعۀ همه‌جانبه هدایت کنند. آنها از طرفی ضمن به‌خدمت‌گرفتن نیروهای متخصص و قرار دادن آنها در پست‌های مربوط، کوشیده‌اند تا زمینۀ لازم را برای آموزش و نگهداری آنها از طریق جذب منابع مالی مورد‌نیاز فراهم سازند. این سازمان‌ها سعی داشته‌اند تا با پیوستن به دنیای الکترونیک و فراهم ساختن زیر‌ساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مورد‌نیاز، ارتباطات خود را سرعت ببخشند و حجم بیشتری از کارها را با حداقل نیروها به‌واسطۀ این نرم‌افزارها انجام دهند. آن‌ها شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی به اعضا و سایر آحاد جامعه را از جمله دغدغه‌های خود قرار داده‌اند و در پاسداشت این مهم از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کنند. این سازمان‌های موفق، مدیریت مالی را به‌گونه‌ای پیش برده‌اند که ذخایری برای مواجه با بحران‌های مختلف داشته باشند تا در مواقع لزوم بتوانند از آسیب‌های جدی به‌دور باشند. یکی دیگر از برجستگی‌های این سازمان‌ها ایجاد تفاهم بیشتر بین همکاران و همچنین همکاران و حوزۀ مدیریت از طریق همدلی در اوقات بحران‌های شخصی و اجتماعی و همچنین مشارکت و تدوین برنامه‌ها و توضیح کافی در خصوص اهداف و برنامه‌های سازمانی است. درک متقابل در سطوح مختلف سازمان و بررسی آن در دوره‌های مختلف به‌منظور حفظ توانمندی و شادابی مجموعه، از‌جمله فعالیت‌های کلیدی این سازمان‌هاست.
آنچه بیان شد پاره‌ای از فعالیت‌های اثرگذار سازمان‌های موفق است که می‌تواند وسیله مناسبی برای ارزیابی بسیاری از مجموعه‌ها، از‌جمله سازمان‌های مردم‌نهاد باشد. شاید بعضی از مدیران تشکل‌های مردم‌نهاد بسیاری از موارد پیش‌گفته را برای مجموعه خود ضروری ندانند؛ اما دقیقاً همین برداشت اشتباه است که سبب عقب‌ماندگی سازمان‌های مربوط در مسیر توسعه‌یافتگی شده است. لذا می‌طلبد مدیران این سازمان‌ها با پیوستن به فعالیت‌های گروهی و استفاده از تجربیات تشکل‌های موفق و دریافت به‌موقع آموزش‌ها و ارزیابی دوره‌های خود، مسیر توسعه‌یافتگی را با آگاهی و روشنی بیشتری در پیش بگیرند و با اطمینان بیشتری در مسیر خدمات‌رسانی به گروه هدف خود گام‌های استوارتری بردارند."
audio/mana-87083ab226f319c58ced.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
در این ماه با هم پای صحبت‌های علی تینای‌ تهرانی، مؤسس کتابخانه برلین برای نابینایان فارسی‌زبان و یکی از تولیدکنندگان کتب صوتی بین سال‌های 1391 تا 1400 ویژه افراد با آسیب بینایی، نشسته‌ایم.
تهرانی ابتدا گزارش کوتاهی از شکل‌گیری و ادامه کار کتابخانه صوتی برلین برایمان می‌دهد و سپس وارد بحث اصلی نواک که راجع به کتب خاطرات و سرگذشت‌نویسی در ایران است می‌شود. علی تهرانی توضیح می‌دهد که خاطره‌نویسی چگونه شکل گرفته و چگونه وارد ادبیات فارسی شده و راجع به کتبی که در دوران صفویه و قاجاریه توسط افراد مختلف نگاشته شده‌اند صحبت می‌کند. وی توضیح می‌دهد که چه کسانی و طی چه شرایطی می‌توانستند به نوشتن خاطرات مبادرت ورزند.
تهرانی در ادامه اشاره می‌کند که خاطره‌نویسی بیشتر به بعد از انقلاب اختصاص یافته و ویژۀ افرادی بوده است که از ایران رفته‌اند؛ هرچند کسانی مانند آقای ری‌شهری هم در داخل ایران کتاب خاطرات سه‌جلدی نوشته‌اند. علی تهرانی توضیح می‌دهد که کتب معرفی‌شده همگی توسط کتابخانه صوتی برلین ضبط شده و در اختیار نابینایان قرار گرفته‌اند؛ با این توضیح که مخاطبان اصلی کتابخانه برلین خواستار کتب درسی و آکادمیک نیستند.
مسئول کتابخانه صوتی برلین بهترین نوع خاطره‌نگاری را خاطرات امیر اسدالله علم که به‌صورت روزنوشت است می‌داند. این کتاب در هفت جلد نوشته شده و بدون سانسور در ایران به چاپ رسیده و توسط مجتمع نابینایان رودکی نیز برای افراد با آسیب بینایی ضبط شده است. علم تأکید داشته که خاطراتش بعد از مرگ او و تا جایی که ممکن است بعد از سلطنت محمدرضا پهلوی پخش شود.
در این گفت‌وگو راجع به کتاب خاطرات عبدالله مستوفی می‌شنویم. در کتاب از جزئیات روزمره دوران زندگی خود گفته و این برای علاقه‌مندان به دانستن راجع به شرایط روزمره و غذاها و عادت‌های مردم در آن دوره می‌تواند حائز اهمیت باشد. نیز کتاب شبه‌خاطرات علی بهزادی از دیگر منابع معرفی‌شده است و دربارۀ کتابی که شخصی به نام جمشیدی راجع به ذبیح‌الله منصوری نوشته توضیحاتی می‌شنویم.
تهرانی در پاسخ به این سؤال که آیا کتاب خاطراتی موجود است که بتوان در آن یک سیر مشخص از تاریخ یا هر چیز دیگر را دید، صحبت می‌کند و در باب انتخاب رضاخان برای کودتای سال 1299 می‌گوید: «هنگامی که دولت انقلابی روسیه از ایران می‌رود و انگلیسی‌ها شمال کشور را نیز اشغال می‌کنند، یکی از افسرهای انگلیسی شروع به صحبت می‌کند که ما می‌توانیم با کمک هم کشور را سر و سامان دهیم. در این حین یکی از افسرهای قزاق بلند می‌شود و می‌گوید ما افسر قزاق دولت شاهنشاهی ایران هستیم و ما کاملاً از شاهنشاه اطاعت می‌کنیم. آیرونساید که این سخنان را می‌شنود، خودش حرف زدن به فارسی روان را شروع می‌کند و می‌گوید: «منظور من هم این است که ما هم به اعلی‌حضرت اعتماد کامل داریم و پیرو نظر ایشان هستیم و زیر نظر شاهنشاه ایران این کار را انجام می‌دهیم. بعد از این اتفاق با تمام افسران دست می‌دهد و خودش را معرفی می‌کند تا به افسری می‌رسد که بلند شده بود. افسر خودش را رضاخان میرپنج می‌نامد و آیرونساید نامش را یادداشت می‌کند و می‌گوید که این افسری است که به درد ما خواهد خورد. این جریان گرچه مخالفانی دارد؛ اما هم در تاریخ بیست‌ساله ابراهیم مکی و هم در خاطرات آیرونساید ذکر شده است.»
تهرانی خاطره‌نویسی برای افراد را گرچه جالب می‌داند؛ اما می‌گوید این کار حتی ممکن است خطرناک هم باشد. وی معتقد است که هر چقدر فرد به زمان زندگی‌اش نزدیک‌تر باشد، احتمال درگیری بیشتر را با افراد هم‌عصر خویش دارد. خاطرات شصت‌سال روزنامه‌نگاری در ایران را مثال می‌زند و می‌گوید: «گرچه کتاب خوبی است؛ ولی اطلاعاتش می‌تواند دقیق نباشد؛ زیرا نویسنده هم‌عصر ماست و خودش را باید از بسیاری از مشکلات محفوظ بدارد.»
در ادامه علی تینای تهرانی انواع خاطره‌نویسی را برمی‌شمارد و خاطرات شفاهی و دو گروهی را که به این نوع خاطرات مبادرت ورزیده‌اند را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که این دو گروه حاصل پژوهش‌های خاطرات خود را در کجا منتشر کرده‌اند.
تهرانی دربارۀ اینکه چه نوع خاطراتی را می‌پسندد، توضیح می‌دهد که یک سری خاطرات اطلاعات جزئی راجع به افراد می‌دهند و بعضی کتاب‌ها راجع به مکان‌ها و نوع مدارس و جزئیات مربوط به سفارتخانه‌ها در کشورهای مختلف و دیگر جزئیات اشاره کرده‌اند. او این نوع نگارش و کتب خاطرات را جالب‌تر می‌داند؛ زیرا نشان‌دهنده راهی هستند که می‌توانند نقطه شروع را نشان دهند.
تهرانی در پایان خواندن خاطرات را زمانی مفید می‌داند که راه مقایسه باز باشد و یک‌طرفه خاطرات یک نفر بدون آگاهی از صدق آن مبنای واقعیت قرار نگیرد. وی توصیه می‌کند که نابینایان خاطرات پاستور کریستوفل، پدر نابینایان، یعنی کسی که خط بریل فارسی را مناسب‌سازی کرده است را برای آشنایی بیشتر با مسائل نابینایان بخوانند.
شما می‌توانید مشروح گفت‌وگوی نسل مانا را با علی تینای تهرانی در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت ماهنامه دریافت کنید. همچنین تمام کتاب‌هایی که اسمی از آنها در گفت‌وگوی صوتی برده شده، از طریق مراکز ویژه نابینایان در کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد."
audio/mana-35d6e5f7a9d93f2b5c7a.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحبنظران نابینا
رقیه شفیعی
در این ماه با هم پای صحبت‌های علی تینای‌ تهرانی، مؤسس کتابخانه برلین برای نابینایان فارسی‌زبان و یکی از تولیدکنندگان کتب صوتی بین سال‌های 1391 تا 1400 ویژه افراد با آسیب بینایی، نشسته‌ایم.
تهرانی ابتدا گزارش کوتاهی از شکل‌گیری و ادامه کار کتابخانه صوتی برلین برایمان می‌دهد و سپس وارد بحث اصلی نواک که راجع به کتب خاطرات و سرگذشت‌نویسی در ایران است می‌شود. علی تهرانی توضیح می‌دهد که خاطره‌نویسی چگونه شکل گرفته و چگونه وارد ادبیات فارسی شده و راجع به کتبی که در دوران صفویه و قاجاریه توسط افراد مختلف نگاشته شده‌اند صحبت می‌کند. وی توضیح می‌دهد که چه کسانی و طی چه شرایطی می‌توانستند به نوشتن خاطرات مبادرت ورزند.
تهرانی در ادامه اشاره می‌کند که خاطره‌نویسی بیشتر به بعد از انقلاب اختصاص یافته و ویژۀ افرادی بوده است که از ایران رفته‌اند؛ هرچند کسانی مانند آقای ری‌شهری هم در داخل ایران کتاب خاطرات سه‌جلدی نوشته‌اند. علی تهرانی توضیح می‌دهد که کتب معرفی‌شده همگی توسط کتابخانه صوتی برلین ضبط شده و در اختیار نابینایان قرار گرفته‌اند؛ با این توضیح که مخاطبان اصلی کتابخانه برلین خواستار کتب درسی و آکادمیک نیستند.
مسئول کتابخانه صوتی برلین بهترین نوع خاطره‌نگاری را خاطرات امیر اسدالله علم که به‌صورت روزنوشت است می‌داند. این کتاب در هفت جلد نوشته شده و بدون سانسور در ایران به چاپ رسیده و توسط مجتمع نابینایان رودکی نیز برای افراد با آسیب بینایی ضبط شده است. علم تأکید داشته که خاطراتش بعد از مرگ او و تا جایی که ممکن است بعد از سلطنت محمدرضا پهلوی پخش شود.
در این گفت‌وگو راجع به کتاب خاطرات عبدالله مستوفی می‌شنویم. در کتاب از جزئیات روزمره دوران زندگی خود گفته و این برای علاقه‌مندان به دانستن راجع به شرایط روزمره و غذاها و عادت‌های مردم در آن دوره می‌تواند حائز اهمیت باشد. نیز کتاب شبه‌خاطرات علی بهزادی از دیگر منابع معرفی‌شده است و دربارۀ کتابی که شخصی به نام جمشیدی راجع به ذبیح‌الله منصوری نوشته توضیحاتی می‌شنویم.
تهرانی در پاسخ به این سؤال که آیا کتاب خاطراتی موجود است که بتوان در آن یک سیر مشخص از تاریخ یا هر چیز دیگر را دید، صحبت می‌کند و در باب انتخاب رضاخان برای کودتای سال 1299 می‌گوید: «هنگامی که دولت انقلابی روسیه از ایران می‌رود و انگلیسی‌ها شمال کشور را نیز اشغال می‌کنند، یکی از افسرهای انگلیسی شروع به صحبت می‌کند که ما می‌توانیم با کمک هم کشور را سر و سامان دهیم. در این حین یکی از افسرهای قزاق بلند می‌شود و می‌گوید ما افسر قزاق دولت شاهنشاهی ایران هستیم و ما کاملاً از شاهنشاه اطاعت می‌کنیم. آیرونساید که این سخنان را می‌شنود، خودش حرف زدن به فارسی روان را شروع می‌کند و می‌گوید: «منظور من هم این است که ما هم به اعلی‌حضرت اعتماد کامل داریم و پیرو نظر ایشان هستیم و زیر نظر شاهنشاه ایران این کار را انجام می‌دهیم. بعد از این اتفاق با تمام افسران دست می‌دهد و خودش را معرفی می‌کند تا به افسری می‌رسد که بلند شده بود. افسر خودش را رضاخان میرپنج می‌نامد و آیرونساید نامش را یادداشت می‌کند و می‌گوید که این افسری است که به درد ما خواهد خورد. این جریان گرچه مخالفانی دارد؛ اما هم در تاریخ بیست‌ساله ابراهیم مکی و هم در خاطرات آیرونساید ذکر شده است.»
تهرانی خاطره‌نویسی برای افراد را گرچه جالب می‌داند؛ اما می‌گوید این کار حتی ممکن است خطرناک هم باشد. وی معتقد است که هر چقدر فرد به زمان زندگی‌اش نزدیک‌تر باشد، احتمال درگیری بیشتر را با افراد هم‌عصر خویش دارد. خاطرات شصت‌سال روزنامه‌نگاری در ایران را مثال می‌زند و می‌گوید: «گرچه کتاب خوبی است؛ ولی اطلاعاتش می‌تواند دقیق نباشد؛ زیرا نویسنده هم‌عصر ماست و خودش را باید از بسیاری از مشکلات محفوظ بدارد.»
در ادامه علی تینای تهرانی انواع خاطره‌نویسی را برمی‌شمارد و خاطرات شفاهی و دو گروهی را که به این نوع خاطرات مبادرت ورزیده‌اند را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که این دو گروه حاصل پژوهش‌های خاطرات خود را در کجا منتشر کرده‌اند.
تهرانی دربارۀ اینکه چه نوع خاطراتی را می‌پسندد، توضیح می‌دهد که یک سری خاطرات اطلاعات جزئی راجع به افراد می‌دهند و بعضی کتاب‌ها راجع به مکان‌ها و نوع مدارس و جزئیات مربوط به سفارتخانه‌ها در کشورهای مختلف و دیگر جزئیات اشاره کرده‌اند. او این نوع نگارش و کتب خاطرات را جالب‌تر می‌داند؛ زیرا نشان‌دهنده راهی هستند که می‌توانند نقطه شروع را نشان دهند.
تهرانی در پایان خواندن خاطرات را زمانی مفید می‌داند که راه مقایسه باز باشد و یک‌طرفه خاطرات یک نفر بدون آگاهی از صدق آن مبنای واقعیت قرار نگیرد. وی توصیه می‌کند که نابینایان خاطرات پاستور کریستوفل، پدر نابینایان، یعنی کسی که خط بریل فارسی را مناسب‌سازی کرده است را برای آشنایی بیشتر با مسائل نابینایان بخوانند.
شما می‌توانید مشروح گفت‌وگوی نسل مانا را با علی تینای تهرانی در قالب یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت ماهنامه دریافت کنید. همچنین تمام کتاب‌هایی که اسمی از آنها در گفت‌وگوی صوتی برده شده، از طریق مراکز ویژه نابینایان در کتابخانه‌های وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد."
audio/mana-3fb551cc34b7ad7a3e5c.mp3,"پادشاهان بی تاج و تخت: مشدی اکبر
محبوبه اسکندری
آی دختر‌دار، جهاز آورده‌ام! آی قوری، بیا ببر برای حوری! آی پول نداری یا خبر نداری؟ آی مگه دختر نداری؟ بیا ببر کاسه، بیا ببر بشقاب، بیا ببر گلاب‌پاش.
این آواز «مشتي اکبر» است. هنوز برای گوش‌های مشتاق، چونان نسیم روح‌پرور آشناست. فامیلش ابراهیمی و همسرش شادروان نساء ابراهیمی بود.
خانم مریم بیگم ابراهیمی تک‌فرزند و تنها یادگار آن بزرگ‌مرد ارسنجانی است و ساکن شیراز است. عامو اکبر چهارشانه بود، قدی بلند و صورتی نسبتاً درشت و استخوانی داشت و کلاه بافتنی مشکی بر سر می‌گذاشت و لباسی مرتب و تمیز بر تن می‌کرد. تابستان‌ها گیوه و زمستان‌ها چکمه به پا داشت و شلواری از جنس دَبیت می‌پوشید. نابینا بود و از چشم سَر محروم. در سن هشت سالگی به عارضه چشم‌درد مبتلا می‌شود، استفاده از دارویی نامناسب بیماری او را شدت می‌بخشد. پزشک عفونت چشم او را برطرف می‌کند؛ اما نور دیدگانش از ظاهر به باطن سفر می‌کند و چونان پرنده، صحن معصوم چشمانش را ترک می‌کند و به طواف خانه قلبش می‌شتابد، مقیم آن حرم می‌گردد و او «نابینا» می‌شود.
نابینا بود و نور خورشید بر دلش رقم خورده بود: «نور چشم از نور دل‌ها حاصل است.» چشم باطنش سرشار از آیه‌های نور و مهربانی بود. هر روز خورشید را به مهمانی خانۀ قلب خود دعوت می‌کرد: «دیده نابینا و دل چون آفتاب.» تمام کوچه‌های شهر او را می‌شناختند و در انتظار نبض موسیقی نوای گرمش لحظه‌شماری می‌کردند. با آمدنش تمام کوچه چشم می‌شد، دل می‌شد و به یمن قدم‌هایش مرحبا می‌گفت و او دست در چشم، شوق در قلب تمام کوچه‌ها سفر می‌کرد یک دانه سبدش، سرشار از سفر بود؛ سفر سبز شدن و شکفتن و خندیدن.
گیره یا سبدش بافته‌شده از ترکه‌های نازک درخت بادام کوهی (بُرشیک) یا اَلوک بود. در آن ظروف چینی چون قوری، استکان، نعلبکی، کاسه، گلدان و بشقاب‌های گل‌سرخی جلوه‌گری می‌کرد، گویی آن سبد فرهنگ‌نامه‌ای از نان حلال بود. عامو اکبر اهل دلنوازی و مهرورزی بود، مردم شهر او را دوست داشتند و از او خرید می‌کردند؛ گویی در آن شهر چراغ مهر می‌کاشت و گل مهربانی هدیه می‌گرفت.
شوخ‌طبع بود و حاضر‌جواب. اهل نسیه دادن بود و در محاسبه دقیق و منظم. میزان پول و سکه و اسکناس را به خوبی تشخیص می‌داد. اغلب طرف معامله او خانم‌ها بودند و گاه به‌جای پول به او برنج، کشک و تخم‌مرغ می‌دادند. آن بزرگوار مؤمن بود و دستانش معطر به نان حلال. از مرحوم آقای ثقه‌الاسلام حکم شرعی این معامله را جویا می‌شود و ایشان جواب می‌دهند که چون خانم‌ها برای امور خانه یا تأمین جهیزیه از شما خرید می‌کنند، این معامله اشکالی ندارد.
مشدی اکبر چشم و چراغ شهر بود. کیمیای صدای گرم و آرام و لطیف او غم‌ها را به شادی تبدیل می‌کرد. گلبرگ لحظه‌ها در بوستان گرما و محبت او عطر و طعم گلاب می‌گرفت. کوچه‌ها با حضور دل‌های آسمانی و مردمان خاکی و ساده، در پرتو گام‌های سبز روشن او، هر روز حسن و طراوت و جلوه‌ای دیگر می‌یافت. هر روز باران مهر و محبت، برخاسته از خورشید تابناک سینه‌ها، شروع به‌ باريدن می‌کرد؛ گویی باد صبا مبشر شکفتن گل‌های سرخ بشقاب‌های سبد او بود. آب و باد و خاک و آتش، در یک کلام شور و عشق، غوغا می‌کرد. ستاره‌های درخشان صدای او برای سنگ و گیاه و انسان، پیام‌آور شور و حیات و زندگی بود. کوچه‌های سنگ و گِل تبدیل به دِل می‌شد. با شنیدن نوای او، دختران با چهرۀ گل‌انداخته و شاد، با لباس‌‌های رنگی، دقایقی از گل‌های لاکی (قرمز) دار قالی دل می‌کندند و باشوق و امید به ملاقات آن پیر گلرنگ یکرنگ می‌رفتند؛ پیر گلرنگی که در جام سبدش چینی‌های گل‌سرخی شکفته داشت و من هنوز آن حجم شور و هیجان را به یاد دارم و نفس می‌کشم. به مادر بزرگم تکیه می‌دادم و آن لحظه‌های ناب و پایدار را می‌نگریستم. مادربزرگم برای عمه‌ها جهیزیه می‌خرید و زمانی‌که بشقاب‌های گل‌سرخی را در خورشید دستانش می‌گرداند، من آیه‌های نور و سرور را در چشمانش تلاوت می‌کردم. آن لحظه‌ها بهانه‌های رنگینی بود. زنان کوچه، یکدل چون گلبرگ‌های غنچه به دور هم جمع می‌شدند و گل می‌گفتند و گل می‌شنیدند و هنگام خداحافظي تکیه کلامشان این بود: «خدا برایت خوش بخواد.» و کوچه رنگ خدا می‌گرفت… .
آن مرحوم روحی پاک و وارسته داشت. دامادش آقای حسین اسکندری نقل می‌کرد که روزی به شوخی به او گفتم چشم‌پزشکی می‌تواند چشمانت را با پنجاه هزار تومان معالجه کند و او بلافاصله گفت:‌ «اگر هم مجانی عمل کند، راضی به این کار نیستم؛ من با این چشمانم گناه نکرده‌ام.» آن شادروان دل‌سپرده به دست تقدیر و رضایت الهی بود. او نیک دریافته بود که اسارت دل برخاسته از اسارت دیده است. به قول شاعر: «ز دست دیده و دل هر دو فریاد/ که هرچه دیده بیند دل کند یاد/ بسازم خنجری نیشش ز فولاد/ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد.»
مناعت طبع عجیبی داشت. هرگاه بار سنگینی بر شانه داشت، حاضر به کمک دیگران نبود؛ نگاه ترحم‌آمیز دیگران برایش سنگین‌تر از حمل آن بار سنگین بود. هوش سرشاری داشت. روزی از بازار وکیل لباسی می‌خرد و ناچار به تعویض آن لباس می‌شود. روز بعد دقیقاً به سراغ همان مغازه می‌رود؛ گویی در آسمان دستانش هزاران کبوتر بال و پر می‌زد و در آوای گام‌هایش هزاران ستاره چشمک می‌زد؛ کبوترها و ستارگانی که راه را به او نشان می‌دادند.
عاقل و هوشیار و شجاع و مزین به پشتوانه تقوا بود؛ انسانی که اسیر چاه هوای نفسانی نگشت و از چراغ استعداد‌های خود در مسیر درست زندگی بهره برد. یک روز کارگر مقنی (چاه کن) طبق قرارداد چاهی به طول هشت متر حفر می‌کند. عامو اکبر طنابی تهیه می‌کند و سنگی به انتهای آن می‌بندد. طناب را در چاه می‌اندازد و سپس آن را بیرون می‌آورد و با دستان خود متر می‌کند. حتی با شجاعت به درون چاه می‌رود و پشته‌های حفر‌شده درون آن را ارزیابی می‌کند.
آن بزرگوار مردانه زندگی کرد. به قول ابو سعید ابوالخیر: «مرد آن بود که در میان خلق بنشیند و برخیزد و بخورد و بخسبد و بخرد و بفروشد و در بازار در میان خلق داد و ستد کند و زن خواهد و با خلق در آمیزد و یک لحظه از خدا غافل نباشد.»
به راستی کوچه با طنین قدم‌های آن راهرو پاک نهاد، سرشار از چشم خرد و ادب می‌شد. هنوز از باغ نگاه کوچه می‌شود یک سبد از میوه خورشید چید. او پادشاهی بود که تاجی از سبد سرخ گل‌های چینی بر سر داشت و کوچه‌های سنگی و خاکی ارسنجان تخت او بود.
اگر گوش بسپاریم، هنوز کوچه‌ها روشن و گرم می‌خوانند:
…آی قوری/ بیا ببر برای حوری
آی دختر‌دار/ جهاز آورده‌ام …
روحش شاد، یادش گرامی و راهش پر رهرو باد.
در نوشتن مطلب فوق از راهنمایی‌های ارزنده این بزرگواران بهره برده‌ام: مهندس محمد‌حسین شیرازی فرزند مرحوم حاج محمد‌حسن شیرازی، حاج محمد شفیع (حسین) اسکندری فرزند مرحوم محمد‌علی اسکندری، آقای صمد رحیمی فرزند حاج محمد‌علی رحیمی، حاج حبیب رحیمی فرزند مرحوم حاج اکبر رحیمی."
audio/mana-07476d5b95b69ba84080.mp3,"اصلاح و اطلاع‌رسانی
در شماره دوازده این ماهنامه که در سی‌ام آذر منتشر شد، مطلب طنزی با عنوان «پژوهشنامه‌ای با چاشنی درود‌های فراوان» آمده بود که ابهاماتی را در اذهان برخی مخاطبان به‌وجود آورد. لازم به یاد‌آوری است که این مطلب، ناظر بر جلسه‌ای با عنوان «هم‌اندیشی بررسی آسیب‌شناسی کاهش تولیدات کتابخانه‌ای افراد توانخواه بینایی» نوشته شده که در روز ۲۷ مهر با حضور جمعی از نابینایان و به میزبانی بخش نابینایان کتابخانه ملی برگزار شده بود.
همچنین در همین شماره و در یادداشت مدیر‌مسئول، این‌طور عنوان شده بود که معلولینی که در جلسه دیدار با رئیس‌جمهور حاضر شدند، مبلغ یک میلیون تومان هم دریافت کردند. در همین ارتباط، طی تماس‌هایی که برخی از شرکت‌کنندگان در جلسه مذکور داشتند، مطلع شدیم این وعده ریاست جمهوری و تیم برگزار‌کننده دیدار هم محقق نشده و هیچ کدام از شرکت‌کنندگان تا لحظه تنظیم این اصلاحیه، این هدیه را دریافت نکرده‌اند."
audio/mana-b1c860508469635cb93b.mp3,"خاطرات آقای موشکاف: خانه از پای‌بست ویران است
آقای موشکاف
ما در چند ماه اخیر، بسیار انسان مهمی شده‌ایم؛ همه‌اش ما را به این‌ور و اون‌ور فرا می‌خوانند و ما هم برای اینکه نگویند فلانی چقدر آدم غیرمردمی‌ای است، به همۀ این دعوت‌ها لبیک می‌گوییم و مثل زبل‌خان همه‌جا حاضر می‌شویم. خدا‌وکیلی آنجا هم کم نمی‌گذاریم و هرچه صحبت زیبا داریم نثار دوستان می‌کنیم تا مگر بیدار شوند مردگان.
چند هفته پیش دیدیم دوستان دارای معلولیت ما نیز بالاخره به خیل فراخوان‌دهندگان پیوسته‌اند و در گروه‌های مختلف در پیام‌رسان‌های معاند که خدا را شکر همه‌شان با ذکاوت مسئولان گِل گرفته شدند، پیام می‌دهند که چه نشسته‌اید که بودجه معلولان هاپولی شده و عنقریب است بیچاره شویم. خلاصه به مدت یکی دو هفته وارد هریک از این پیام‌رسان‌ها که می‌شدیم، می‌دیدیم به یک گروه جدید اضافه شده‌ایم: گروه معلولان قداره‌به‌دست، گروه کفن‌پوشان دارای معلولیت، گروه معلولان سر‌به‌دار و هزار و یک گروه دیگر که اسمشان یادمان نیست. مباحث درون این گروه‌ها هم تقریباً یک‌شکل بود و از این همه ظلم و ستمی که امریکا و انگلیس در حق ما افراد دارای معلولیت کرده بودند به ستوه آمده بودند و حذف بودجه را هم از خدعه‌های استعمار پیر می‌دانستند و قرار می‌گذاشتند در مقابل خانه ملت به این ماجرا اعتراض شدید‌اللحنی داشته باشند. ما نیز به‌عنوان یک انسان موشکاف قسمت ظلم و جورش را می‌فهمیدیم و باور داشتیم؛ اما اینکه چرا باید برویم جلوی درب خانه ملت اعتراض کنیم را نمی‌فهمیدیم. ملت بدبخت چه کار کرده‌اند که ما برویم درب خانه‌شان. امریکا و انگلیس ظلم کرده‌اند و ما باید برویم آنجا را گِل بگیریم. راستش پیشنهاد ما این بود که یا پرچم این ملعون‌ها را به آتش بکشیم یا عکس رهبرانشان را لگدمال کنیم تا مگر آرام شود روان پریشان‌مان.
خلاصه، این داستان رجزخوانی و هَل من مبارز طلبیدن دوستان در گروه‌های هزاران نفری به مدت چند هفته ادامه داشت. یکی می‌گفت من به سبک کشاورزان فرانسوی با تراکتورم می‌آیم و خانه ملت را شخم می‌زنم، آن یکی می‌گفت من به شیوه برادران همسایه شرقی‌مان، یک کمربند می‌بندم و همه را از دم تیغ می‌گذرانم. آنقدر تعداد این گروه‌ها و شدت رجزخوانی‌ها زیاد بود که ما پیش خودمان تصور می‌کردیم همین روزهاست که ساختارهای سیاسی جهانی دچار تحول شود!
بالاخره روز موعود فرا رسید و ما علی‌رغم اینکه معتقد بودیم این موضوعات ربطی به ملت مظلوم ندارد و ما باید درب خانه دشمن برویم و نه درب خانه ملت، برای همراهی با دوستان قداره‌به‌دست و کفن‌پوش راهی بهارستان شدیم. وقتی رسیدیم، ابتدا تصور کردیم آدرس را اشتباه آمده‌ایم؛ چون انتظار داشتیم صدای شعارهای کوبنده و اعتراضات شدیداللحن و شخم شدن خانه مردم و اینجور چیزها را بشنویم؛ اما جز همهمه‌ای اندک که در صدای ترافیک خیابان و بوق ماشین‌ها گم شده بود، صدای دیگری نشنیدیم. در همین حین که هاج و واج بودیم که قداره‌به‌دست‌ها و کفن‌پوشان و تراکتور‌سواران را پیدا کنیم، ناگهان شخصی جلو آمد و گفت: «آقای موشکاف سلام و ارادت. اگر برای تجمع اعتراضی تشریف آورده‌اید، دوستان‌تان کمی جلوتر هستند. از این طرف تشریف بیاورید.»
ما مطلع بودیم که بسیار معروف هستیم؛ اما واقعاً فکر نمی‌کردیم شهرتمان جهانی شده باشد. از آن بزرگوار پرسیدیم: «شما که هستید و ما را چطور می‌شناسید.»
فرمودند: «بنده گروهبان دودو هستم و شما را در دعوت‌های پیشین دیده بودم و می‌شناختم.»
گفتیم: «آقای گروه‌بان دودو! شما که در وضعیت حساس کنونی که به درازای عمر ما بوده، باید مانع تجمع ما بشوید؛ این چه حکمتی‌ست که دارید ما را به سوی تجمع اعتراضی راهنمایی می‌کنید؟»
دودو فرمودند: «بنده خدا شما که آزاری ندارید. دوستان‌تان که همه‌اش دویست نفر هم نیستند و گویی تجمع سکوت برگزار کرده‌اند. شما را به ‌خدا چند تا شعار بدهید که ما هم دلخوش باشیم که برای کار مهمی گماشته شده‌ایم. اگر خواستید من بچه‌ها را می‌فرستم خدمتتان کمک کنند شعار بدهید. البته ببخشید خیلی تعداد ما هم زیاد نیست؛ من هستم و دو تا سرباز وظیفه که فعلاً یکی‌شان را فرستاده‌ایم نان بخرد برای صبحانه.»
به هر ترتیبی بود وارد تجمع شدیم و دیدیم اگرچه برخی دوستان با‌مرام از شهر‌های دور به عهد خود وفا کرده و خودشان را به اینجا رسانده‌اند؛ اما خبری از قداره‌کش‌ها و کفن‌پوشان نیست. از دوستان خواستیم تا به خاطر لطف گروهبان دودو هم که شده کمی شعار بدهند. بزرگواران هم اقدام کردند و شعارهایی را که از قبل به تایید کلیه مقامات مربوط و نامربوط رسانده بودند سردادند.
نه شرقی نه غربی، خانه ملت دقت کن.
ای خانۀ آزاده، چرا بودجه واداده.
نماینده عاشق، به بودجه بزن عایق
ما که از این‌همه شعارهای تند و ساختارشکنانه حیرت کرده بودیم، از خجالت آب شدیم. رفتیم خدمت گروهبان دودو و گفتیم: «جناب دودو! این بزرگواران ظاهراً خیلی نمی‌خواهند شما را دچار زحمت کنند. ممکن است شما که در این خصوص باتجربه هستید و عمری در این تجمع‌ها حضور فعال داشته‌اید، چند تا شعار مناسب برایمان فراهم کنید؟» جناب دودو فرمودند: «با این وضعیت، شما خود رهبر آمریکا را هم مستقیماً فحش فانوسی بدهید، ما کاری نداریم؛ اما به‌نظرم وارد حوزه خوراکی‌جات بشوید بهتر جواب می‌دهد. مردم از هرچه بگذرند، از شکم‌شان نمی‌گذرند.»
ما نیز به توصیه گروهبان دودو عمل کردیم و چند شعار غذایی فراهم کردیم که شاید جواب بدهد.
سبزی‌پلو با کوکو، حق و حقوق من کو
عدس‌پلو با سویا، این حق ماست آیا؟
چلو کباب کوبیده، بودجه چرا مالیده؟
خلاصه بعد از ساعت‌ها شعار تند و فلفلی و چیلی، جز گروهبان دودو و دو سرباز وظیفه‌اش، تجمع ما هیچ مخاطبی نداشت و هیچ‌جا به‌ حساب نیامد. دست آخر از بنده به‌عنوان موشکاف جمع و یکی از بچه‌های بامروت که صاحب جمع بود، خواستند به نمایندگی داخل خانه ملت برویم تا شاید دادمان را به گوش کسی برسانیم. ما که اعتقادی به این دادرسانی نداشتیم؛ اما چون اصرار دوستان بود، پذیرفتیم و با جناب بامروت داخل شدیم.
ورودی خانه ملت هم بسیار جالب بود. ما نمی‌دانستیم برای ورود به خانه خودمان باید این‌همه سین جیم بشویم و جواب پس بدهیم. بعد از کلی انتظار و ارائه دادن شماره حساب و کارت ملی و مشخصات خودمان و دودمان‌مان، بالاخره به گیت امنیتی رسیدیم. دوستان محافظ خانه ما که بسیارکار بلد و حرفه‌ای بودند، به محض دیدن بنده و عصایم گفتند که شما به دلیل مشکل امنیتی حق ورود ندارید. گفتیم کدام مشکل امنیتی! فرمودند اولاً این عصایی که در دستتان است از کجا معلوم که مثل عصای موسی تبدیل به اژدها نشود و همه را نخورد! شما فکر کرده‌اید ما از نقشه‌های اسرائیل خبیث غافلیم! ثانیاً از کجا معلوم که شما نابینا هستید. ما خوب می‌دانیم که عده‌ای برای جاسوسی خودشان را به کوری می‌زنند و وارد اینجا می‌شوند و تمام اطلاعات ما را به آن‌ور آب می‌دهند. فکر کرده‌اید پیشرفت‌های کشورهای غربی از کجا حاصل شده؟ از راه همین جاسوسی‌ها!
ما واقعاً از این همه هوش و درایت دوستان امنیتی متحیر شدیم و خداوند را بابت حضور در چنین زمان و مکانی هزاران بار شکر کردیم. به دوستان امنیتی فرمودیم که با‌توجه به اینکه سایر دوستان به ما نمایندگی دادرسانی داده‌اند، حاضریم عصایمان را همینجا پشت در بگذاریم و چشمهای‌مان را هم از حدقه در بیاوریم تا دیگر مانعی برای ورود نباشد. ایشان هم علی‌رغم بو‌دار بودن موضوع، به علت مرتبط بودن ماجرا به حوزه معلولیت، رأفت به خرج دادند و پذیرفتند.
مشکلات امنیتی البته به همینجا ختم نشد. محافظان هوشمند و جان‌بر‌کف بلافاصله با رویت ویلچر برقی دوست با مروت‌مان فهمیدند که ساخت استعمار پیر است و کشف کردند که تمام قطعات آن برای عکس‌برداری و سرقت اطلاعات خانه ملت طراحی شده است و اجازه ورود ندارد. پیشنهاد دادیم برای تامین امنیت، ویلچر را هم کنار عصا بگذاریم و بنده دوستمان را کول کنم و برگشتنی اگر وسایلمان مانده بود، تحویل بگیریم. محافظان هوشمند فرمودند که با‌توجه به اینکه موضوع بسیار بودار است، باید تمام قطعات مصنوعی از ما جدا بشوند و سپس اجازه ورود خواهیم داشت. به‌این‌ترتیب، عصا، ویلچر، چشم‌های بنده، یک پای پروتز، سُند، عینک طبی، کمربند و یک دست دندان مصنوعی قطعاتی بودند که از ما جدا شدند و پس از دو ساعت، ما درحالی‌که دوستمان را کول کرده بودیم، اجازه ورود یافتیم.
به محض عبور از گیت، شخصی جلو آمد و گفت: «خانه ملت تعطیل شده؛ بفرمایید بیرون.» اینجا بود که رو به دوست بزرگوارمان که بر کولمان سوار شده بود کردیم و گفتیم: «برادر عزیز! آخر این خانه که از پای‌بست ویران است؛ شما تا کی می‌خواهید در اندیشه طراحی نقش ایوان بمانید!"
audio/mana-d5601406f89fdbe55568.mp3,"نسل مانا و چالش‌های انتشار یک ماهنامۀ دو ساله
امیر سرمدی
دو سال از انتشار ماهنامۀ انجمن نابینایان ایران (نسل مانا) می‌گذرد؛ ماهنامه‌ای که در سال نخست فقط به شکل صوتی و الکترونیک و در سال دوم و پس از اخذ مجوز از معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، به صورت بریل در سراسر کشور منتشر شد و با نام نسل مانا رسماً فعالیت خود را آغاز کرد. در این یادداشت به چالش‌های پیش روی تنها ماهنامه سراسری ویژه نابینایان در ایران، عدم حمایت نهاد‌های مسئول از این نشریه و سرویس‌های جدیدی که از‌این‌پس به نسل مانا اضافه می‌شود، خواهیم پرداخت.
نسل مانا و یک تحریریه بیست‌‌نفره
بی‌راه نیست اگر بگوییم انتشار یک ماهنامه تخصصی برای نابینایان در ابعاد فعلی و یک تیم تحریریه منسجم اگر در تاریخ مطبوعاتی نابینایان ایران بی‌نظیر نباشد، قطعاً کم‌نظیر است. در‌حال‌حاضر بیش از بیست نفر از سر‌تا‌سر کشور در طول هر ماه درگیر تولید محتوای متنی و صوتی، ویراستاری بریل و بینایی، صفحه‌بندی و گرافیک جلد مجله، صحافی، چاپ بریل، انتشار نسخه صوتی و توزیع در سراسر کشور هستند. در شرایطی که خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)، صاحب‌امتیاز تنها روزنامه ویژه نابینایان در کشور یعنی ایران‌سپید، آن را تنها به یک شماره در هفته و فقط دوازده صفحه و تقریباً به معنای واقعی کلمه بدون هیئت تحریریه و آن هم فقط برای نابینایان تهرانی تقلیل داده، تولید محتوای اختصاصی و تخصصی بعضاً تا 120 صفحه بریل در ماه کاری بس دشوار است که در حال حاضر با حمایت انجمن نابینایان ایران در کشور صورت می‌گیرد. در باور دست‌اندرکاران ماهنامه نسل مانا، این نشریه یک ماهنامه ملی برای نابینایان ایران است که امکان مشارکت جمعی و حضور تمامی نابینایان دست‌به‌قلم در آن فراهم است. نسل مانا بدون در‌نظر‌گرفتن حب و بغض‌های مرسوم و رقابت‌های بعضاً بی‌حاصل میان انجمن‌های نابینایی، آمادگی دارد صدای تمامی نابینایان کشور باشد. این امکان در ماهنامه فراهم شده که سمن‌های ویژه نابینایان در کشور اقدامات و عملکرد خود را به اطلاع همگان برسانند. نسل مانا از ایده‌های نو، افکار پویا و هر‌گونه انتقاد و پیشنهاد در راستای بهبود کیفیت مطالب خود استقبال می‌کند.
خط مشی ماهنامه
نسل مانا خود را در چارچوب رسانه‌های دولتی و حکومتی و محدودیت‌های تحمیلی در این رسانه‌ها تعریف نمی‌کند؛ نسل مانا نگرشی تحول‌گرایانه و اصلاح طلبانه نسبت به امور نابینایان و معلولان دارد و همواره سعی کرده مطالب و نقد‌های خود را صریح و بی‌پرده و بدون مماشات و محافظه‌کاری بیان کند. تحریریه نسل مانا تمایلی به تکرار تجربه ایران ‌سپید -که سعی می‌کرد دست‌به‌عصا حرکت کند و همین امر موج انتقادات و بعضاً اعتراضات گسترده جامعه نابینایان را در پی داشت- ندارد. ما معتقدیم در شرایط فعلی که معلولان از سوی نهاد‌های حاکمیتی شهروند درجه‌دوم و در برخی امور سوم محسوب می‌شوند، مطالبات جامعه نابینایان را باید با صدای بلند و بدون پرده‌پوشی بیان کرد؛ هر‌چند ممکن است این رویکرد به مذاق برخی خوش نیاید. البته ترسیم خط مشی فعلی، به معنای محدود شدن این ماهنامه به جریانی خاص نیست؛ بلکه هر فکر و سلیقه‌ای جایی در نسل مانا دارد و هرکس می‌تواند نگاه تحلیلی خود را نسبت به مسائل روز جامعه نابینایان در این ماهنامه منعکس کند؛ چرا که بی‌تردید، برون‌رفت از شرایط فعلی ممکن نخواهد بود، مگر با اتکا به چند‌صدایی و گفت‌وگو و تضارب افکار. همان‌طور که در بالا اشاره شد، انجمن فقط بار میزبانی را در این ماهنامه به دوش می‌کشد و مدیران این انجمن صمیمانه معتقدند این ماهنامه به کل جامعۀ نابینایان و انجمن‌های آنها تعلق دارد.
چالش‌های انتشار یک ماهنامه دو‌ساله و عدم حمایت نهاد‌های مسئول
پس از پیگیری‌های فراوان که بعد از گذشت یک سال منتج به اخذ مجوز از وزارت ارشاد شد، نسل مانا از همان شماره نخست از دی‌ماه 1400 به خط بریل منتشر شد. به مشکلات و محدودیت‌های چاپ بریل ماهنامه در شماره نخست نسل مانا به تفصیل اشاره شده است؛ اما از همان روز نخست خوش‌بینانه تصور می‌کردیم چند ماه که از انتشار نشریه بگذرد و ارزش و جایگاه ماهنامه که تثبیت شود، می‌توانیم بر روی حمایت‌های نهاد‌های دولتی که در این زمینه وظایفی هم به عهده دارند حساب کنیم. معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت تعاون و سازمان بهزیستی، نهاد‌هایی هستند که باید از تنها نشریه اختصاصی حال حاضر نابینایان ایران که به‌صورت منظم منتشر می‌شود و وارد سومین سال فعالیت خود شده است، حمایت کنند؛ اما متأسفانه علی‌رغم وعده‌های بسیار، تا کنون هیچ‌گونه حمایتی از انجمن نابینایان ایران برای انتشار نسل مانا صورت نگرفته است. در خصوص یارانه کاغذ که مشخصاً در حیطه مسئولیت‌های وزارت ارشاد است، هیچ حمایتی تاکنون انجام نشده است. این در حالی است که کاغذ بریل نسل مانا، این روز‌ها با افزایش قیمت ارز، رشد قیمت چهل‌درصدی نسبت به سال گذشته داشته است. به‌واقع چنانچه در زمینه تأمین کاغذ بریل نسل مانا از انجمن نابینایان ایران حمایت نشود، هیچ بعید نیست این ماهنامه هم به سرنوشت موارد مشابه پیشین در سال‌ها و دهه‌های اخیر گرفتار آید. انجمنی که بودجه دولتی ندارد و با توجه به قانون سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران امکان فعالیت تجاری هم ندارد، مجبور است هزینه‌های خود را صرفاً از طریق خیرین و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی تأمین کند. با‌توجه به اوضاع نابسامان اقتصادی حاکم، طبیعتاً حمایت آنها نیز در زمینه مسئولیت اجتماعی در ماه‌ها و سال‌های اخیر کاهش یافته است. دلسوزانه و همدلانه اگر بگوییم، نه فقط انجمن نابینایان ایران؛ بلکه هر انجمنی که بخواهد در راستای بهبود کیفیت زندگی نابینایان دست به اقدامات فرهنگی مشابه بزند، اگر از سوی دولت حمایت نشود، محکوم به شکست است.
چالش دیگری که برای توزیع نسخه بریل با آن مواجه بودیم، افزایش دو برابری هزینه‌های پستی بود؛ در‌حالی‌که ابتدا نسل مانا به‌عنوان یک نشریه مجوزدار، در قالب پست مطبوع به سراسر نقاط کشور ارسال می‌شد، از ابتدای امسال این قانون از طرف شرکت پست جمهوری اسلامی لغو و اعلام شد هرگونه مرسوله پستی بارکد‌دار باید در قالب پست پیشتاز یا سفارشی ارسال شود. تغییر قوانین این‌چنینی و تصمیمات خلق‌الساعه مسئولان باعث شد فقط در یک قلم، هزینه ارسال ماهنامه از طریق پست پیشتاز به بیش از پنج‌میلیون تومان در ماه برسد. از‌آنجا‌که این مسئله باعث افزایش قابل‌توجه هزینه اشتراک شخصی ماهنامه می‌شد، تصمیم بر آن شد که از آبانماه سال جاری، نسل مانا در قالب پست سکوگرام ارسال شود که این شیوه ارسال هم به جهت عدم ‌صدور کد رهگیری، چالش‌های خاص خود را دارد. درحالی‌که شرکت پست جمهوری اسلامی به سادگی می‌تواند با یک بخشنامه داخلی، نسل مانا را به سبب ماهیتی که دارد، مستثنی کند و برای پست سکوگرام که طبق قانون برای نابینایان رایگان است، بارکد صادر کند. سازمان بهزیستی نیز که بودجه‌هایی در زمینه امور فرهنگی دارد، تاکنون نه‌تنها هیچ حمایتی از نسل مانا به عمل نیاورده است؛ بلکه معاونت توانبخشی پیشین سازمان در واکنش به انتشار نسخه بریل این نشریه گفته بود خط بریل دیگر در دنیا منسوخ شده و ضرورتی برای انتشار یک نشریه به خط بریل در ایران نیست. ذکر این نکته ضروری است که نسل مانا، با تمام مشکلات و موانعی که به رسم درد‌دل روایت شد، قدردان کسانی است که به این مجموعه اعتماد کردند و اشتراک شخصی را تهیه کرده‌اند. ما خود را نسبت به تولید و ارسال منظم ماهنامه قویاً متعهد می‌دانیم.
نگاهی به سرویس‌های جدید نسل مانا در سال پیش رو
در طول دو سال گذشته، افراد زیادی در این تحریریه برای ما و شما قلم زده‌اند که حضور تک‌تک آنها برای ما مایه مباهات است. صفحه آشنای به قلم شما، همچنان در سال دوم نسل مانا نیز در اختیار تمامی نابینایانی است که قصد دارند دلنوشته‌ها و اشعار خود را منتشر کنند. ستون یادداشت مهمان هم به کسانی اختصاص می‌یابد که در‌نظر دارند با نگاه تخصصی، مسائل مبتلابه جامعه نابینایان را نقد و واکاوی کنند. از سال دوم و از این ماه، در ستون اقدامات انجمن نابینایان ایران، آمادگی بازتاب فعالیت‌ها و ارائه گزارش عملکرد سایر انجمن‌های نابینایی در کشور وجود دارد. ستون اطلاع‌رسانی نیز به تبلیغات و فراخوان‌های جامعه نابینایان اختصاص دارد.
در میان سرویس‌های ماهنامه نیز شاهد تغییراتی هستیم و تغییرات دیگری هم در راه خواهد بود. ستون کتاب‌های صوتی که به قلم رقیه شفیعی منتشر می‌شود، چند ماهی است که دچار تغییراتی شده و در سال دوم نسل مانا نیز با عنوان نواک به صورت متنی و به همراه پادکست منتشر می‌شود. رویکرد این ستون بررسی حوزه‌های مختلف مطالعاتی با نگاهی عمومی و مبتنی بر کتاب‌های در دسترس نابینایان است که علاقه‌مندان حوزه کتاب و کتابخوانی می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. بخش طنز با شمایلی تازه منتشر خواهد شد و از‌این‌پس در ستون خاطرات آقای موشکاف، شاهد پرداختن به آسیب‌ها و مشکلات جامعۀ نابینایان در قالب خاطره‌نویسی خواهیم بود. در سرویس «بگو چیست کار» که هدف آن پرداختن به مشاغل ویژه نابینایان بود، شاهد تغییرات گسترده‌ای خواهیم بود. ابتدا به سراغ کارفرمایانی که افراد نابینا را استخدام کرده‌اند می‌رویم تا از زاویه دید آنها مسائل مربوط به اشتغال نابینایان را مورد‌بررسی قرار دهیم و در سال آینده با رویکردی جدید به اشتغال نابینایان خواهیم پرداخت. در سال دوم، دو عضو جدید به تحریریه نسل مانا اضافه شده‌اند: سرکار خانم رؤیا بابایی، خبرنگار نام‌آشنای حوزه معلولان، در ستون یادداشت با موضوعیت مسائل فرهنگی و اجتماعی فعالیت خواهد کرد و حسین عبد‌الملکی، از پژوهشگران نابینا، سلسله یادداشت‌هایی را با محوریت نیاز‌های اطلاعاتی نابینایان منتشر می‌کند. مسعود طاهریان که تاکنون ستون محک تجربه را در اختیار داشت، این‌بار با پادکست زندگی با چشمان بسته، با نسل مانا همکاری می‌کند. انتشار این پادکست و نسخه متنی آن با مشارکت مؤسسه بیماران چشمی آرپی مهیا شده و مخاطب آن نابینایانی‌اند که به تازگی دچار آسیب بینایی شده‌اند یا به هر دلیل از تبعات آسیب بینایی رنج می‌برند. سایر سرویس‌های ماهنامه نیز به روال سابق و با ایجاد تغییراتی در محتوا ادامه خواهد یافت.
کوتاه‌سخن آنکه نسل مانا به راهی که در پیش گرفته، باور قلبی دارد و با قدرت به مسیر خود ادامه خواهد داد. صمیمانه امیدواریم موانع بعضاً مأیوس‌کننده فعلی از سر راه برداشته شوند تا تحریریه نسل مانا بدون دغدغه به کار خود ادامه دهد."
audio/mana-e875f78bc4ddd02e2a9e.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (دی ۱۴۰۱)
منصور شادکام و نرگس نیکخواه
مخاطبان محترم نسل مانا می‌توانند همچون ماه‌های گذشته، گزارشی از فعالیت‌های انجمن در طول این ماه را از نظر بگذرانند. همچنین در ادامه این گزارش، دکتر نرگس نیکخواه، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان کاشان ارائه نموده‌اند که به اطلاع مخاطبان خواهد رسید. علاوه‌بر متن حاضر، نسخه صوتی این دو گزارش نیز ذیل همین نوشته، جهت استفاده علاقه‌مندان آماده شده است.
منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان محترم و تشکر از زحمات اعضای تحریریه جهت آماده‌سازی به‌موقع این ماه‌نامه، یک‌ساله شدن انتشار بریل ماه‌نامه نسل مانا را تبریک می‌گویم و از تمام سازمان‌ها، ارگان‌ها و شرکت‌هایی که در راستای مسئولیت اجتماعی، حامی ماه‌نامه نسل مانا هستند، تشکر و قدر‌دانی می‌کنم.
در دی‌ماه جلسه‌ای با محوریت مسائل و مشکلات دانشجویان آسیب‌دیده بینایی در دانشگاه‌های زیرمجموعه وزارت علوم، با مدیر کل محترم امور دانشجویی وزارت علوم داشتیم. مسائل خوبی در این جلسه مطرح شد و پیشنهاد شد که مانند وزارت آموزش و پرورش که سازمان آموزش و پرورش استثنایی را زیر پوشش دارد، در وزارت علوم نیز بخشی تشکیل شود که متولی امور دانشجویان آسیب‌دیده بینایی باشد؛ به‌این‌صورت که دانشجوی آسیب‌دیده بینایی بتواند مسائل و مشکلاتش را در این بخش مطرح کند و اداره مربوط، عهده‌دار پیگیری این مسائل باشد. همچنین در این جلسه مقرر شد که وزارت علوم، آمار دقیق تمامی دانشجویان با آسیب بینایی را جهت پیگیری‌های بعدی در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار دهد.
در جلسه‌ای دیگر با مدیر کل و معاونین سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای دیدار داشتیم. همان‌گونه که مستحضر هستید، تا‌کنون شش استاندارد حرفه با همکاری سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای و انجمن نابینایان ایران تدوین شده و مقرر شد پژوهش جهت تدوین استاندارد‌های حرفه‌ای بیشتر نیز صورت پذیرد. ان‌شاءالله یادگیری این حرفه‌ها بتواند به اشتغال دوستان با آسیب بینایی کمک کند. در سال‌های گذشته شش مرکز فنی‌و‌حرفه‌ای به تبلت ویژه افراد با آسیب بینایی تجهیز شده بود و قرار بود سایر مراکز فنی‌و‌حرفه‌ای نیز به این ابزار مجهز شود تا افراد آسیب‌دیده بینایی بتوانند جهت حرفه‌آموزی به این مراکز مراجعه کنند. حرفه‌آموزی از ملزومات اشتغال است و متأسفانه ما در این زمینه عملکرد ضعیفی داشته‌ایم. امیدواریم با تعامل سازنده انجمن و سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای و تدوین استاندارد‌های حرفه‌ای بیشتر، افراد آسیب‌دیده بینایی بتوانند از این آموزش‌ها استفاده کنند و وارد بازار کار شوند.
با تشکیل گروه گشت سپید که اولین برنامه طبیعت‌گردی را در آذر‌ماه و در منطقه دربند برگزار نمود، بنا داریم که هر ماه یک برنامه طبیعت‌گردی داشته باشیم و دوستان با آسیب بینایی با پیوستن به این برنامه‌ها سلامت جسم و روان خود را ارتقا دهند. به هر میزان که جسم سالم‌تر و روح شاداب‌تری داشته باشیم، حضور مؤثر‌تری در جامعه خواهیم داشت.
از دیگر برنامه‌های انجمن، جلسه‌ای بود که با مدیران و مددکاران انجمن حمایت از بیماران چشمی آر‌پی داشتیم و پس از مذاکره و تبادل نظر، مقرر شد طرفین جهت خدمات‌رسانی بهتر از پتانسیل‌های یکدیگر مانند خدمات پزشکی، بهداشتی، دندان‌پزشکی و… استفاده کنند.
از این ماه تصمیم داریم همکاری انجمن نابینایان ایران را با سایر مؤسسات و انجمن‌های نابینایان گسترش دهیم و در ماه‌نامه نسل مانا، بخشی را جهت انتشار گزارشات و مطالب این نهاد‌ها در‌نظر خواهیم گرفت. این تعامل و اطلاع‌رسانی‌ها موجب می‌شود بتوانیم از امکانات یکدیگر استفاده کنیم و با سرمشق‌گیری از فعالیت‌های یکدیگر، بتوانیم خدمات بهتری به جامعه هدف ارائه کنیم.
دکتر نرگس نیک‌خواه، مدیرعامل انجمن نابینایان کاشان
انجمن نابینایان و کم‌بینایان کاشان به شماره ثبت ۳۳۰، از سال ۱۳۸۳ با مجوز رسمی وزارت کشور و از محل مشارکت‌های مردمی، ارائه خدمت به نابینایان و کم‌بینایان شهرستان را آغاز کرده و در حال حاضر ۷۱۴ عضو دارد.
فعالیت‌های جامعه در سه حوزه بنیادین، فرهنگی و اجتماعی و حمایتی برنامه‌ریزی شده و توسط کارگروه‌های تخصصی و همدلان متخصص، پیگیری و اجرا می‌شود. حوزه بنیادین از سه کار‌گروه آموزشی، پژوهشی و کتابخانه تشکیل شده است. در بخش آموزش، خودیاری، توان‌بخشی، آموزش‌های درسی و کمک‌درسی، هنری، آموزش‌های معطوف به اشتغال و… اجرا می‌شود. خدمات توان‌بخشی و آموزش خود‌یاری در قالب فعالیت‌های «مرکز غیر‌دولتی روزانه آیه» با مجوز سازمان بهزیستی، به کودکان دو تا دوازده سال و مادران آنان ارائه می‌شود.
کارگروه پژوهشی با مشارکت دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری و برخی اساتید دانشگاه کاشان، مسائل مرتبط با افراد آسیب‌دیده بینایی، خانواده‌های‌شان و حتی شهر را بررسی می‌کند و نتایج به‌صورت کتاب یا مقاله منتشر می‌شود. کتاب من یا چشم‌هایم و طرح‌ها و همایش‌هایی که در سال‌های گذشته اجرا شد، از دستاورد‌های این کار‌گروه است که کمک‌های بسیار مفیدی به ارتقای کیفیت زندگی اعضا می‌کند. ازجمله آخرین طرح‌ها، می‌توان به طرحی در زمینه سلامت زیست‌محور زنان نابینا اشاره کرد که دستمایه ارتباطات بسیار مؤثر با دانشگاه علوم پزشکی جهت رفع مشکلات این حیطه گردید.
در بخش کتابخانه، دو کتابخانه گویای ترنّم و کتابخانه کودک و نوجوان را داریم که کتابخانه ترنّم با استفاده از امکانات استودیوی طرفه انجمن، به ضبط کتاب می‌پردازد و با بهره‌گیری از کتب ضبط‌شده در سایر کتابخانه‌ها حدود چهار‌هزار عنوان کتاب را در اختیار علاقه‌مندان می‌گذارد. کتابخانه کودک و نوجوان از سال ۱۳۹۱ با حمایت انجمن نابینایان ایران شروع به فعالیت کرده است. در این بخش، کلاس‌های کتاب‌خوانی با هدف ایجاد علاقه به کتاب و گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی و تقویت حس شنیداری برگزار می‌شود. برگزاری تور‌های کتاب‌گردی و مسابقات کتاب‌خوانی نیز از دیگر فعالیت‌های این بخش است.
در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی، کارگروه روابط عمومی جامعه، به تولید محتوا در زمینه‌های گوناگون و ارائۀ محتوای تولید‌شده به اعضا، خانواده‌ها و سایر شهروندان در مناسبت‌ها می‌پردازد.
کار‌گروه قرآنی هر دو هفته یک‌بار و به‌صورت چرخشی، جلساتی را با موضوع تدبّر در قرآن در خانه اعضا برگزار می‌کند. هیئت عاشقان بقیع، کار‌گروه دیگری است که در مناسبت‌های مذهبی به‌ویژه محرم و ایام فاطمیه، با مشارکت پرشمار شهروندان، ارتباط بین افراد نابینا و بینا را تقویت می‌کند. عوامل برگزاری این هیئت، شامل مداح، سخنران، صدابردار، نی‌نواز و… از افراد نابینا و کم‌بینا هستند و مداحان معروف شهرستان نیز با اشتیاق در این جلسات شرکت می‌کنند.
برگزاری اردو‌های سیاحتی و زیارتی از دیگر برنامه‌هایی است که با هدف ارتقای روحیه اعضا در این انجمن برگزار می‌گردد.
انجمن نابینایان کاشان، در حوزه حمایتی در دو سطح فعالیت دارد. سطح اول شامل حمایت های معیشتی، تحصیلی و درمانی است که پس از بازدید از منزل و گفت‌وگو با اعضا، با تشخیص کار‌گروه مددکاری انجام می‌شود. بسته‌های کمک‌معیشتی در مناسبت‌هایی مانند ماه رمضان و نوروز با نهایت احترام به اعضای واجد شرایط تقدیم می‌شود. همچنین حمایت از دانش‌آموزان و دانشجویان مستعد به‌صورت تهیه لوازم‌التحریر و تأمین هزینۀ کلاس‌ها و بسته‌های آموزشی انجام می‌شود. کارگروه سلامت نیز امکاناتی را در زمینه تشخیص و درمان برای رفاه حال اعضای محترم فراهم می‌نماید. حمایت در سطح دوم، معطوف به اشتغال، مسکن و تسهیلات قرض‌الحسنه است. صندوق تعاون با همیاری اعضا و همدلان درون جامعه ایجاد شده است که اعضا براساس تعداد سهامی که در این صندوق دارند، می‌توانند متقاضی دریافت وام ماهانه باشند. علاوه‌بر‌این، مطابق تفاهمی که با صندوق‌های سطح شهر داریم، اعضا را به این صندوق‌ها معرفی می‌کنیم و تلاش داریم تا حد امکان گام‌های مؤثری در این زمینه برداریم.
در بخش مسکن، در سال ۱۳۹۱، با حمایت خیّرین، یک پروژه ۲۵ ‌واحدی را به اعضای فاقد مسکن تحویل دادیم و در‌حال‌حاضر نیز پروژه‌ای ۴۸ ‌واحدی در دست ساخت داریم.
در زمینۀ اشتغال، علاوه‌بر معرفی افراد جویای کار براساس دانش و مهارت به ارگان‌های دولتی و غیر‌دولتی، در بخش کار‌آفرینی با سه کار‌گروه چرم‌دوزی، سفال‌گری و درود‌گری آغاز کردیم و در‌حال‌حاضر هم دوستان نابینا را در زمینه‌های سرامیک‌سازی و کار با لیزر، دعوت به کار کرده‌ایم و بیست نفر مشغول به کار هستند. شاید برای شما مخاطب عزیز جالب باشد که تولیدات اعضای جامعه با نام تجاری «شد» و شعار «خواستیم، شد» عرضه می‌شود که می‌تواند الگویی باشد برای کسانی‌که پیش از انجام کاری، به محدودیت‌ها و موانع می‌اندیشند. همچنین کلاس‌های خیاطی را برای خانواده‌های اعضا برگزار کردیم و ده نفر به‌صورت حرفه‌ای به کار خیاطی مشغول شده‌اند.
در پایان به نمایندگی از همۀ اعضای جامعه، از تلاش بی‌وقفه و اثربخش اعضای هیئت‌تحریریه نشریه نسل مانا تشکر می‌کنم که فرصت ارتباط خوب و مؤثر را برای تمام نابینایان و کم‌بینایان سراسر کشور فراهم می‌کنند."
audio/mana-af112f07dd148c5ceb52.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (دی ۱۴۰۱)
منصور شادکام و نرگس نیکخواه
مخاطبان محترم نسل مانا می‌توانند همچون ماه‌های گذشته، گزارشی از فعالیت‌های انجمن در طول این ماه را از نظر بگذرانند. همچنین در ادامه این گزارش، دکتر نرگس نیکخواه، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان کاشان ارائه نموده‌اند که به اطلاع مخاطبان خواهد رسید. علاوه‌بر متن حاضر، نسخه صوتی این دو گزارش نیز ذیل همین نوشته، جهت استفاده علاقه‌مندان آماده شده است.
منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان محترم و تشکر از زحمات اعضای تحریریه جهت آماده‌سازی به‌موقع این ماه‌نامه، یک‌ساله شدن انتشار بریل ماه‌نامه نسل مانا را تبریک می‌گویم و از تمام سازمان‌ها، ارگان‌ها و شرکت‌هایی که در راستای مسئولیت اجتماعی، حامی ماه‌نامه نسل مانا هستند، تشکر و قدر‌دانی می‌کنم.
در دی‌ماه جلسه‌ای با محوریت مسائل و مشکلات دانشجویان آسیب‌دیده بینایی در دانشگاه‌های زیرمجموعه وزارت علوم، با مدیر کل محترم امور دانشجویی وزارت علوم داشتیم. مسائل خوبی در این جلسه مطرح شد و پیشنهاد شد که مانند وزارت آموزش و پرورش که سازمان آموزش و پرورش استثنایی را زیر پوشش دارد، در وزارت علوم نیز بخشی تشکیل شود که متولی امور دانشجویان آسیب‌دیده بینایی باشد؛ به‌این‌صورت که دانشجوی آسیب‌دیده بینایی بتواند مسائل و مشکلاتش را در این بخش مطرح کند و اداره مربوط، عهده‌دار پیگیری این مسائل باشد. همچنین در این جلسه مقرر شد که وزارت علوم، آمار دقیق تمامی دانشجویان با آسیب بینایی را جهت پیگیری‌های بعدی در اختیار انجمن نابینایان ایران قرار دهد.
در جلسه‌ای دیگر با مدیر کل و معاونین سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای دیدار داشتیم. همان‌گونه که مستحضر هستید، تا‌کنون شش استاندارد حرفه با همکاری سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای و انجمن نابینایان ایران تدوین شده و مقرر شد پژوهش جهت تدوین استاندارد‌های حرفه‌ای بیشتر نیز صورت پذیرد. ان‌شاءالله یادگیری این حرفه‌ها بتواند به اشتغال دوستان با آسیب بینایی کمک کند. در سال‌های گذشته شش مرکز فنی‌و‌حرفه‌ای به تبلت ویژه افراد با آسیب بینایی تجهیز شده بود و قرار بود سایر مراکز فنی‌و‌حرفه‌ای نیز به این ابزار مجهز شود تا افراد آسیب‌دیده بینایی بتوانند جهت حرفه‌آموزی به این مراکز مراجعه کنند. حرفه‌آموزی از ملزومات اشتغال است و متأسفانه ما در این زمینه عملکرد ضعیفی داشته‌ایم. امیدواریم با تعامل سازنده انجمن و سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای و تدوین استاندارد‌های حرفه‌ای بیشتر، افراد آسیب‌دیده بینایی بتوانند از این آموزش‌ها استفاده کنند و وارد بازار کار شوند.
با تشکیل گروه گشت سپید که اولین برنامه طبیعت‌گردی را در آذر‌ماه و در منطقه دربند برگزار نمود، بنا داریم که هر ماه یک برنامه طبیعت‌گردی داشته باشیم و دوستان با آسیب بینایی با پیوستن به این برنامه‌ها سلامت جسم و روان خود را ارتقا دهند. به هر میزان که جسم سالم‌تر و روح شاداب‌تری داشته باشیم، حضور مؤثر‌تری در جامعه خواهیم داشت.
از دیگر برنامه‌های انجمن، جلسه‌ای بود که با مدیران و مددکاران انجمن حمایت از بیماران چشمی آر‌پی داشتیم و پس از مذاکره و تبادل نظر، مقرر شد طرفین جهت خدمات‌رسانی بهتر از پتانسیل‌های یکدیگر مانند خدمات پزشکی، بهداشتی، دندان‌پزشکی و… استفاده کنند.
از این ماه تصمیم داریم همکاری انجمن نابینایان ایران را با سایر مؤسسات و انجمن‌های نابینایان گسترش دهیم و در ماه‌نامه نسل مانا، بخشی را جهت انتشار گزارشات و مطالب این نهاد‌ها در‌نظر خواهیم گرفت. این تعامل و اطلاع‌رسانی‌ها موجب می‌شود بتوانیم از امکانات یکدیگر استفاده کنیم و با سرمشق‌گیری از فعالیت‌های یکدیگر، بتوانیم خدمات بهتری به جامعه هدف ارائه کنیم.
دکتر نرگس نیک‌خواه، مدیرعامل انجمن نابینایان کاشان
انجمن نابینایان و کم‌بینایان کاشان به شماره ثبت ۳۳۰، از سال ۱۳۸۳ با مجوز رسمی وزارت کشور و از محل مشارکت‌های مردمی، ارائه خدمت به نابینایان و کم‌بینایان شهرستان را آغاز کرده و در حال حاضر ۷۱۴ عضو دارد.
فعالیت‌های جامعه در سه حوزه بنیادین، فرهنگی و اجتماعی و حمایتی برنامه‌ریزی شده و توسط کارگروه‌های تخصصی و همدلان متخصص، پیگیری و اجرا می‌شود. حوزه بنیادین از سه کار‌گروه آموزشی، پژوهشی و کتابخانه تشکیل شده است. در بخش آموزش، خودیاری، توان‌بخشی، آموزش‌های درسی و کمک‌درسی، هنری، آموزش‌های معطوف به اشتغال و… اجرا می‌شود. خدمات توان‌بخشی و آموزش خود‌یاری در قالب فعالیت‌های «مرکز غیر‌دولتی روزانه آیه» با مجوز سازمان بهزیستی، به کودکان دو تا دوازده سال و مادران آنان ارائه می‌شود.
کارگروه پژوهشی با مشارکت دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری و برخی اساتید دانشگاه کاشان، مسائل مرتبط با افراد آسیب‌دیده بینایی، خانواده‌های‌شان و حتی شهر را بررسی می‌کند و نتایج به‌صورت کتاب یا مقاله منتشر می‌شود. کتاب من یا چشم‌هایم و طرح‌ها و همایش‌هایی که در سال‌های گذشته اجرا شد، از دستاورد‌های این کار‌گروه است که کمک‌های بسیار مفیدی به ارتقای کیفیت زندگی اعضا می‌کند. ازجمله آخرین طرح‌ها، می‌توان به طرحی در زمینه سلامت زیست‌محور زنان نابینا اشاره کرد که دستمایه ارتباطات بسیار مؤثر با دانشگاه علوم پزشکی جهت رفع مشکلات این حیطه گردید.
در بخش کتابخانه، دو کتابخانه گویای ترنّم و کتابخانه کودک و نوجوان را داریم که کتابخانه ترنّم با استفاده از امکانات استودیوی طرفه انجمن، به ضبط کتاب می‌پردازد و با بهره‌گیری از کتب ضبط‌شده در سایر کتابخانه‌ها حدود چهار‌هزار عنوان کتاب را در اختیار علاقه‌مندان می‌گذارد. کتابخانه کودک و نوجوان از سال ۱۳۹۱ با حمایت انجمن نابینایان ایران شروع به فعالیت کرده است. در این بخش، کلاس‌های کتاب‌خوانی با هدف ایجاد علاقه به کتاب و گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی و تقویت حس شنیداری برگزار می‌شود. برگزاری تور‌های کتاب‌گردی و مسابقات کتاب‌خوانی نیز از دیگر فعالیت‌های این بخش است.
در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی، کارگروه روابط عمومی جامعه، به تولید محتوا در زمینه‌های گوناگون و ارائۀ محتوای تولید‌شده به اعضا، خانواده‌ها و سایر شهروندان در مناسبت‌ها می‌پردازد.
کار‌گروه قرآنی هر دو هفته یک‌بار و به‌صورت چرخشی، جلساتی را با موضوع تدبّر در قرآن در خانه اعضا برگزار می‌کند. هیئت عاشقان بقیع، کار‌گروه دیگری است که در مناسبت‌های مذهبی به‌ویژه محرم و ایام فاطمیه، با مشارکت پرشمار شهروندان، ارتباط بین افراد نابینا و بینا را تقویت می‌کند. عوامل برگزاری این هیئت، شامل مداح، سخنران، صدابردار، نی‌نواز و… از افراد نابینا و کم‌بینا هستند و مداحان معروف شهرستان نیز با اشتیاق در این جلسات شرکت می‌کنند.
برگزاری اردو‌های سیاحتی و زیارتی از دیگر برنامه‌هایی است که با هدف ارتقای روحیه اعضا در این انجمن برگزار می‌گردد.
انجمن نابینایان کاشان، در حوزه حمایتی در دو سطح فعالیت دارد. سطح اول شامل حمایت های معیشتی، تحصیلی و درمانی است که پس از بازدید از منزل و گفت‌وگو با اعضا، با تشخیص کار‌گروه مددکاری انجام می‌شود. بسته‌های کمک‌معیشتی در مناسبت‌هایی مانند ماه رمضان و نوروز با نهایت احترام به اعضای واجد شرایط تقدیم می‌شود. همچنین حمایت از دانش‌آموزان و دانشجویان مستعد به‌صورت تهیه لوازم‌التحریر و تأمین هزینۀ کلاس‌ها و بسته‌های آموزشی انجام می‌شود. کارگروه سلامت نیز امکاناتی را در زمینه تشخیص و درمان برای رفاه حال اعضای محترم فراهم می‌نماید. حمایت در سطح دوم، معطوف به اشتغال، مسکن و تسهیلات قرض‌الحسنه است. صندوق تعاون با همیاری اعضا و همدلان درون جامعه ایجاد شده است که اعضا براساس تعداد سهامی که در این صندوق دارند، می‌توانند متقاضی دریافت وام ماهانه باشند. علاوه‌بر‌این، مطابق تفاهمی که با صندوق‌های سطح شهر داریم، اعضا را به این صندوق‌ها معرفی می‌کنیم و تلاش داریم تا حد امکان گام‌های مؤثری در این زمینه برداریم.
در بخش مسکن، در سال ۱۳۹۱، با حمایت خیّرین، یک پروژه ۲۵ ‌واحدی را به اعضای فاقد مسکن تحویل دادیم و در‌حال‌حاضر نیز پروژه‌ای ۴۸ ‌واحدی در دست ساخت داریم.
در زمینۀ اشتغال، علاوه‌بر معرفی افراد جویای کار براساس دانش و مهارت به ارگان‌های دولتی و غیر‌دولتی، در بخش کار‌آفرینی با سه کار‌گروه چرم‌دوزی، سفال‌گری و درود‌گری آغاز کردیم و در‌حال‌حاضر هم دوستان نابینا را در زمینه‌های سرامیک‌سازی و کار با لیزر، دعوت به کار کرده‌ایم و بیست نفر مشغول به کار هستند. شاید برای شما مخاطب عزیز جالب باشد که تولیدات اعضای جامعه با نام تجاری «شد» و شعار «خواستیم، شد» عرضه می‌شود که می‌تواند الگویی باشد برای کسانی‌که پیش از انجام کاری، به محدودیت‌ها و موانع می‌اندیشند. همچنین کلاس‌های خیاطی را برای خانواده‌های اعضا برگزار کردیم و ده نفر به‌صورت حرفه‌ای به کار خیاطی مشغول شده‌اند.
در پایان به نمایندگی از همۀ اعضای جامعه، از تلاش بی‌وقفه و اثربخش اعضای هیئت‌تحریریه نشریه نسل مانا تشکر می‌کنم که فرصت ارتباط خوب و مؤثر را برای تمام نابینایان و کم‌بینایان سراسر کشور فراهم می‌کنند."
audio/mana-782e342eaff7c7ce66c1.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان را با نگاهی به فعالیت‌های یک باستان‌شناس نابینا آغاز خواهیم کرد؛ از یک شغل قدیمی اما در حال فراموشی یاد خواهیم کرد که همچنان می‌توان به‌عنوان یک حرفه پولساز برای نابینایان روی آن حساب کرد؛ به مهمانی گردانندگان آیز آن ساکسس سری خواهیم زد و در انتها هم یک اپلیکیشن شناسایی تصاویر را که به کمک هوش مصنوعی به نابینایان خدمات می‌دهد، بررسی خواهیم کرد.
خاک‌بازی به قصد لمس تاریخ
ناتاشا اسحاق، عضو نابینای فدراسیون ملی نابینایان آمریکا، دربارۀ خودش می‌نویسد: «من در مقطع ارشد مردم‌شناسی مشغول تحصیل هستم و یک تخصص فرعی در علوم سیاسی هم دریافت کرده‌ام. از یک سال‌و‌نیم پیش درگیر یک پروژه پژوهشی با موضوع دیرین انسان‌شناسی شده‌ام و امیدوارم به‌زودی بتوانم نتیجه پژوهش‌هایم را در قالب یک مقاله عملی منتشر کنم.» او این‌طور حکایت می‌کند که: «تابستان گذشته در اولین کاوش و حفاری باستان‌شناسی خود شرکت کردم. این سایت مکانی تاریخی بود. اگرچه باستان‌شناسی تاریخی لزوماً با علایق تحقیقاتی من مطابقت ندارد؛ من فکر کردم که تجربه عملی کار در این زمینه ارزشمند خواهد بود. برای انجام این کاوش به تیمی متشکل از دو باستان‌شناس و چند دانشجوی دیگر پیوستم.»
جایی‌که ناتاشا و هم‌گروهی‌هایش در آن به کاوش و حفاری مشغول شدند، مزرعه‌ای به‌نام ویلیام گرین بود متشکل از یک زمین کشاورزی و یک خانه که در سال‌های انقلاب در آمریکا، مکان استقرار موقت سواره‌نظام واشنگتن بود. این مزرعه از چندی قبل مورد‌توجه باستان‌شناسان قرار گرفته بود و در پی چندین نوبت حفاری، تعداد زیادی شیء تاریخی کشف و ثبت شده بود. این مزرعه از جنبه دیگری هم اهمیت داشت و آن هم این بود که قرائن و شواهد نشان از آن داشت که در آن مکان، برده‌داری هم صورت می‌گرفته است. ناتاشا می‌گوید تا آن زمان همیشه سعی کرده بوده از خلاقیتش برای انجام کار‌های پیچیده و دشوار استفاده کند و خلاء بینایی را پر کند؛ اما این‌یکی با همۀ کار‌هایی که تا پیش از آن انجام داده بود فرق می‌کرد؛ چراکه مستقیماً به بینایی ربط پیدا می‌کرد.
نخستین کاری که ناتاشا کرد این بود که در اینترنت جست‌وجو کند و ببیند آیا باستان‌شناس نابینای دیگری پیدا می‌کند که سؤالاتش را از او بپرسد یا نه؛ سؤالی که پاسخی نا‌امید‌کننده به‌دنبال داشت. او می‌گوید تقریباً هیچ نابینایی را پیدا نکرده که مبادرت به باستان‌شناسی کرده باشد. ناتاشا می‌گوید: «با همۀ این اوصاف، اوقات خوشی را در آن مکان تاریخی گذراندم. به مرور زمان فهمیدم که می‌توانم بیلچه حفاری را در دست راستم بگیرم و با انگشتان دست چپم آنچه را که حفر می‌کنم، لمس کنم. در ادامه، خاک‌ها را در یک الک می‌ریختم و غربال می‌کردم و شروع می‌کردم به لمس باقی‌مانده حفاری‌هایم درون الک.» خرده‌های شیشه، یک در بطری متعلق به قرن ۱۸ یا ۱۹ و مقادیری آجر و سازه‌های بیرونی ساختمان، از جمله مواردی است که ناتاشا در حفاری‌هایش پیدا کرده است. او می‌گوید: «در‌حالی‌که بقیه هم‌گروهی‌هایم از بینایی‌شان برای انجام کار‌ها استفاده می‌کردند، من سعی داشتم راه‌های جایگزین را پیدا کنم. آنها همگی یک دفتر یادداشت داشتند که تمام دستاورد‌های‌شان را آنجا ثبت می‌کردند. به‌عنوان‌مثال، ثبت اطلاعات مربوط به چینه‌شناسی خاک، از جمله مراحل مهم پژوهش‌های باستانشناسی محسوب می‌شود. من هم همین کار را به کمک قابلیت‌های دسترسی در آی‌پد و صفحه‌خوان انجام می‌دادم.»
ناتاشا و گروهش توانستند به موارد جالب‌توجهی در طول حفاری تابستان گذشته دست پیدا کنند. از‌جمله آنها بقایای یک آب‌انبار یا حوض‌خانه متعلق به اواخر قرن ۱۹ و اوایل ۲۰ را کشف کردند. ناتاشا هدفش از بازگویی ماجرای حفاری را ایجاد انگیزه در نابینایانی عنوان می‌کند که فکر می‌کنند راه پژوهش و کسب دانش به روی آنها بسته است. او معتقد است باید دانش را در آغوش گرفت و به دنبال کشف مجهولات رفت و از چیزی نترسید. او بر این باور است که هر نابینای علاقه‌مند به حوزه‌های گوناگون علمی، باید خود را به چالش بکشد. زمان نشان خواهد داد که راه‌های جایگزینی هم برای پر کردن خلاء بینایی وجود دارد.
تعطیلات پایان سال میلادی، گاهِ بیکار شدن سلمانی‌ها"
audio/mana-b79d6ad847f7333a6af2.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان را با نگاهی به فعالیت‌های یک باستان‌شناس نابینا آغاز خواهیم کرد؛ از یک شغل قدیمی اما در حال فراموشی یاد خواهیم کرد که همچنان می‌توان به‌عنوان یک حرفه پولساز برای نابینایان روی آن حساب کرد؛ به مهمانی گردانندگان آیز آن ساکسس سری خواهیم زد و در انتها هم یک اپلیکیشن شناسایی تصاویر را که به کمک هوش مصنوعی به نابینایان خدمات می‌دهد، بررسی خواهیم کرد.
خاک‌بازی به قصد لمس تاریخ
ناتاشا اسحاق، عضو نابینای فدراسیون ملی نابینایان آمریکا، دربارۀ خودش می‌نویسد: «من در مقطع ارشد مردم‌شناسی مشغول تحصیل هستم و یک تخصص فرعی در علوم سیاسی هم دریافت کرده‌ام. از یک سال‌و‌نیم پیش درگیر یک پروژه پژوهشی با موضوع دیرین انسان‌شناسی شده‌ام و امیدوارم به‌زودی بتوانم نتیجه پژوهش‌هایم را در قالب یک مقاله عملی منتشر کنم.» او این‌طور حکایت می‌کند که: «تابستان گذشته در اولین کاوش و حفاری باستان‌شناسی خود شرکت کردم. این سایت مکانی تاریخی بود. اگرچه باستان‌شناسی تاریخی لزوماً با علایق تحقیقاتی من مطابقت ندارد؛ من فکر کردم که تجربه عملی کار در این زمینه ارزشمند خواهد بود. برای انجام این کاوش به تیمی متشکل از دو باستان‌شناس و چند دانشجوی دیگر پیوستم.»
جایی‌که ناتاشا و هم‌گروهی‌هایش در آن به کاوش و حفاری مشغول شدند، مزرعه‌ای به‌نام ویلیام گرین بود متشکل از یک زمین کشاورزی و یک خانه که در سال‌های انقلاب در آمریکا، مکان استقرار موقت سواره‌نظام واشنگتن بود. این مزرعه از چندی قبل مورد‌توجه باستان‌شناسان قرار گرفته بود و در پی چندین نوبت حفاری، تعداد زیادی شیء تاریخی کشف و ثبت شده بود. این مزرعه از جنبه دیگری هم اهمیت داشت و آن هم این بود که قرائن و شواهد نشان از آن داشت که در آن مکان، برده‌داری هم صورت می‌گرفته است. ناتاشا می‌گوید تا آن زمان همیشه سعی کرده بوده از خلاقیتش برای انجام کار‌های پیچیده و دشوار استفاده کند و خلاء بینایی را پر کند؛ اما این‌یکی با همۀ کار‌هایی که تا پیش از آن انجام داده بود فرق می‌کرد؛ چراکه مستقیماً به بینایی ربط پیدا می‌کرد.
نخستین کاری که ناتاشا کرد این بود که در اینترنت جست‌وجو کند و ببیند آیا باستان‌شناس نابینای دیگری پیدا می‌کند که سؤالاتش را از او بپرسد یا نه؛ سؤالی که پاسخی نا‌امید‌کننده به‌دنبال داشت. او می‌گوید تقریباً هیچ نابینایی را پیدا نکرده که مبادرت به باستان‌شناسی کرده باشد. ناتاشا می‌گوید: «با همۀ این اوصاف، اوقات خوشی را در آن مکان تاریخی گذراندم. به مرور زمان فهمیدم که می‌توانم بیلچه حفاری را در دست راستم بگیرم و با انگشتان دست چپم آنچه را که حفر می‌کنم، لمس کنم. در ادامه، خاک‌ها را در یک الک می‌ریختم و غربال می‌کردم و شروع می‌کردم به لمس باقی‌مانده حفاری‌هایم درون الک.» خرده‌های شیشه، یک در بطری متعلق به قرن ۱۸ یا ۱۹ و مقادیری آجر و سازه‌های بیرونی ساختمان، از جمله مواردی است که ناتاشا در حفاری‌هایش پیدا کرده است. او می‌گوید: «در‌حالی‌که بقیه هم‌گروهی‌هایم از بینایی‌شان برای انجام کار‌ها استفاده می‌کردند، من سعی داشتم راه‌های جایگزین را پیدا کنم. آنها همگی یک دفتر یادداشت داشتند که تمام دستاورد‌های‌شان را آنجا ثبت می‌کردند. به‌عنوان‌مثال، ثبت اطلاعات مربوط به چینه‌شناسی خاک، از جمله مراحل مهم پژوهش‌های باستانشناسی محسوب می‌شود. من هم همین کار را به کمک قابلیت‌های دسترسی در آی‌پد و صفحه‌خوان انجام می‌دادم.»
ناتاشا و گروهش توانستند به موارد جالب‌توجهی در طول حفاری تابستان گذشته دست پیدا کنند. از‌جمله آنها بقایای یک آب‌انبار یا حوض‌خانه متعلق به اواخر قرن ۱۹ و اوایل ۲۰ را کشف کردند. ناتاشا هدفش از بازگویی ماجرای حفاری را ایجاد انگیزه در نابینایانی عنوان می‌کند که فکر می‌کنند راه پژوهش و کسب دانش به روی آنها بسته است. او معتقد است باید دانش را در آغوش گرفت و به دنبال کشف مجهولات رفت و از چیزی نترسید. او بر این باور است که هر نابینای علاقه‌مند به حوزه‌های گوناگون علمی، باید خود را به چالش بکشد. زمان نشان خواهد داد که راه‌های جایگزینی هم برای پر کردن خلاء بینایی وجود دارد.
تعطیلات پایان سال میلادی، گاهِ بیکار شدن سلمانی‌ها"
audio/mana-3e1505d22865bcd4289c.mp3,"آموزش با‌کیفیت، کلید موفقیت نگاهی به اشکالات روش‌شناختی آموزش بریل به نو‌آموزان در ایران
زهرا همت
آموزش خوب، صحیح و با‌کیفیت، نقطه آغاز راه به سوی موفقیت است. همۀ کودکان حق برابری برای دسترسی به آموزش با‌کیفیت دارند؛ بنا‌بر‌این کودکان آسیب‌دیده بینایی نیز حق دارند به اندازه سایر همسالان‌شان به آموزش خوب و به‌روز دسترسی داشته باشند. کودکان برای دریافت آموزش خوب، در ابتدا باید با‌سواد شوند. منظور از سواد در اینجا، توانایی خواندن و نوشتن است. بر همه ما پر‌واضح است که توانایی خواندن و نوشتن، کلید دسترسی به دنیای اطلاعات است و تنها با داشتن توانایی خواندن و نوشتن است که می‌توانیم از دریای بی‌کران اطلاعات عصر کنونی، قطره‌ای بر‌گیریم. این اطلاعات است که دانش را در ما می‌سازد و این دانش به ما قدرت می‌دهد؛ قدرت برعهده گرفتن مسئولیت‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ قدرت یافتن شغل و موفقیت در شغل و در نهایت قدرت بدل شدن به یک شهروند مفید.
بیشتر کودکان سرزمین ما به‌طور معمول با رسیدن به سن شش‌سالگی، وارد سیستم آموزشی رسمی و همگانی می‌شوند و در مدرسه شروع به یادگیری خواندن و نوشتن و در ادامه، آموزش سایر دانش‌ها و مهارت‌های تعریف‌شده در این نظام آموزشی می‌کنند. هر‌چند که نیک می‌دانیم هم‌اکنون و با وجود تمام پیشرفت‌های فرهنگی و علمی و افزایش امکانات، هنوز کودکانی هستند که از آموزش محروم می‌مانند؛ ولی این بحث مدّ‌نظر این نوشته نیست و در اینجا صرفاً می‌کوشیم به یادگیری خواندن و نوشتن در کودکان آسیب‌دیده بینایی بپردازیم.
زمانی که کودکان وارد دبستان می‌شوند و شروع به یادگیری خواندن و نوشتن می‌کنند؛ پدر‌ها و مادر‌ها با ذوق و شوق فراوان آنها را در این مسیر همراهی می‌کنند. آنها با خوشحالی، اولین نوشته‌های‌شان را به دوست و فامیل و آشنا نشان می‌دهند و شادی پای نهادن در دنیای با‌سوادی را با همدیگر شریک می‌شوند. البته پیمودن مسیر یادگیری دشواری‌های بسیاری دارد که کودکان با همراهی خانواده و اطرافیان، راحت‌تر آن را طی می‌کنند؛ اما در‌مورد کودکان آسیب‌دیده بینایی، شرایط اندکی متفاوت است. زمانی‌که کودکان آسیب‌دیده بینایی وارد مدرسه می‌شوند، با توجه به میزان باقی‌مانده بینایی، نوع آسیب چشمی و پیش‌رونده بودن یا نبودن آن، سیستم خواندن و نوشتن مناسب (بریل یا درشت‌خط) برای ایشان برنامه‌ریزی می‌شود. در بسیاری از مواردی که خواندن و نوشتن به خط بریل برای دانش‌آموزی در‌نظر گرفته می‌شود، با مخالفت و مقاومت خانواده‌ها مواجه می‌شود. شادی‌های شروع آموزش، جای خود را به استرس و فشار‌های پذیرش آسیب بینایی کودک و الفبا و لوازم و ابزار خواندن و نوشتن خط بریل می‌دهد. بسیاری از والدین نمی‌توانند تفاوت‌ها را بپذیرند و به شکلی نادرست، تصور می‌کنند آسیب بینایی فرزند و نحوۀ خاص آموزش وی و خواندن و نوشتن به خط بریل و استفاده از لوح و قلم به‌جای مداد و پاک‌کن، موجب خجالت و سر‌شکستگی است و با این تصور ناصحیح، حتی اگر بپذیرند که کودک باید خط بریل را بیاموزد، این موضوع را به شکل یک راز در دل خانواده خود حفظ می‌کنند و برای مثال هنگامی‌که دوستان و آشنایان مهمان‌شان می‌شوند، تمام کتاب‌ها و وسایل آموزشی کودک را در جایی پنهان می‌کنند و با این کار لذت تقسیم شادی با‌سواد شدن را از فرزند خود دریغ می‌کنند و اندک‌اندک، علاقه و انگیزه یادگیری در کودک را تضعیف می‌نمایند و این حس شرم‌ساری از استفاده ابزار‌هایی متفاوت با همسالان برای خواندن و نوشتن را در کودک خود نیز رشد می‌دهند. خلاء آموزش صحیح والدین و دریافت مشاوره‌های صحیح روان‌شناختی در مسیر ایجاد نگرشی صحیح به مقوله آسیب بینایی و نیاز‌های خاص آموزشی و پرورشی کودک با آسیب بینایی در اینجا کاملاً احساس می‌شود. راهنمایی‌های یک مشاور متخصص کودکان با آسیب بینایی می‌تواند والدین را از فرو رفتن در افکار و تصورات ناصحیح برهاند و آنها را در مسیر پرورش و آموزش، یار و پشتیبان کودک قرار دهد.
فرایند آموزش خواندن و نوشتن به خط بریل، مقدماتی دارد که باید در سنین پیش از دبستان و در دوره‌های آموزشی پیش‌دبستانی یا آمادگی تحصیلی، اجرا شود. بسیاری از کودکان با آسیب بینایی در حال حاضر و با اجرایی شدن طرح نظام آموزشی یکپارچه، در مدارس عادی در کنار همسالان فاقد آسیب بینایی شروع به تحصیل می‌کنند. تعداد زیادی از این کودکان در دوره‌های پیش از دبستان مشارکت نمی‌کنند و به‌طور مستقیم وارد پایه اوّل دبستان می‌شوند. کودکان معمولاً پیش از ورود به مدرسه، با کتاب‌های داستان آشنا می‌شوند و دیدن تصاویر کتاب‌های داستان و شنیدن داستانی که توسط والدین خوانده می‌شود، توانایی تصویر‌خوانی را که پیش‌نیاز خواندن است در آن‌ها رشد می‌دهد. کودکان در اولین گام یادگیری مهارت خواندن و نوشتن، تصاویر و کلمات را در قالب یک تصویر داستانی ساده، به شکل همایند می‌بینند و این همایندی سبب شکل‌گیری تصویر کلی واژه‌ها در ذهن کودکان می‌شود؛ اما کودکان با آسیب بینایی، از داشتن کتاب‌های داستانی مصوّر محروم هستند و با وجود اینکه در بسیاری از کشور‌ها، تولید کتاب‌های لمسی با تصاویر برجسته برای کودکان آسیب‌دیده بینایی بسیار پر‌رونق است؛ در کشور ما تعداد این کتاب‌ها بسیار اندک است و والدین از وجود آن‌ها آگاه نیستند و این کتاب‌ها بیشتر جنبه نمایشگاهی پیدا کرده و کمتر به دست کودکان می‌رسد. والدین نیز به بیان داستان به شکل شفاهی بسنده می‌کنند و در بیشتر موارد، کودکان تصور صحیحی از واژه‌هایی که به‌واسطه داستان‌ها می‌آموزند، ندارند. حال این کودکان وارد پایه اوّل دبستان می‌شوند و آموزش خواندن و نوشتن آغاز می‌شود. کتاب‌های درسی بریل، برگردان کتاب درسی چاپی با اندکی تغییر و مناسب‌سازی محتواست. در کتاب درسی چاپی، در شروع آموزش خواندن، تصویری داستانی ارائه شده و سپس واژه‌هایی از آن تصویر به‌صورت کارت تصویری در پایین صفحه آمده است و همایندی تصویر و واژه، موجب شکل‌گیری تصویر کلی ذهنی از آن واژه در کودک می‌شود. در نسخه بریل نیز همین کلمات در کتاب آمده و این موجب شکل‌گیری نوعی ناهماهنگی در آموزش کودکان با آسیب بینایی گردیده؛ چرا‌که برخی آموزگاران تنها به بیان شفاهی داستان نگاره اکتفا می‌کنند، برخی کارت‌های واژگان را برای دانش‌آموز درست می‌کنند و عده‌ای نیز پس از در اختیار قرار دادن این کارت‌ها، به این نتیجه رسیده‌اند که به دلیل لزوم پویش نقطه‌به‌نقطه برای خواندن کلمات خط بریل و اینکه کودکان هنوز الفبای بریل را نیاموخته‌اند، چنین فعالیت‌هایی کمک چندانی به یاد‌گیری دانش‌آموز نمی‌کند و تنها موجب اتلاف زمان است. در کتاب‌های درسی بریل، توضیح مختصری از تصویر موجود در کتاب درسی نیز ارائه شده است که با توجه به عدم‌توانایی دانش‌آموز برای خواندن، ضرورت آن قابل توضیح نیست. در کنار تمام اینها، حتی دستور‌العمل‌هایی که برای والدین دانش‌آموزان نوشته شده، در کتاب بریل نیز گنجانده شده و این موجب حجیم و شلوغ شدن کتاب شده است و استفاده مستقل از کتاب را برای دانش‌آموز بسیار سخت می‌کند. به نظر می‌رسد این شکل از برگردان بریل کتاب درسی می‌تواند برای والدین با آسیب بینایی که فرزند بینا دارند، قابل استفاده و مفید باشد؛ اما برای کودکان آسیب‌دیده بینایی چندان مفید نیست و موجب شده هر آموزگار، بسته به نگرش و خلاقیت خود، به‌طور سلیقه‌ای کار آموزش را انجام دهد و ممکن است این ناهماهنگی‌ها به کیفیت آموزش آسیب برساند.
به‌نظر می‌رسد آموزش خط بریل به کودکان، با مشکلات روش‌شناختی عدیده‌ای مواجه است و انتظار می‌رود سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور به عنوان متولی آموزش کودکان آسیب‌دیده بینایی، برای جبران این آسیب روش‌شناختی، با استمداد از روش‌ها و فناوری‌های نوین آموزشی، برنامه‌ریزی‌های لازم را صورت دهد."
audio/mana-b915b29dd2bb0e02c1fc.mp3,"پذیرش، اولین قدم در جاده موفقیت
فاطمه جوادیان
ساقی به نور باده بر افروز جام ما
مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما
هرگز نمیرد آن‌که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
نگین را از همان دوران کودکی می‌شناسم. از همان دوران هفت هشت سالگی‌مان. هم‌کلاسی بودیم؛ اما معلم‌های‌مان باهم فرق داشتند: یکی‌مان در کلاس الف بود و آن دیگری در کلاس ب.
یادم هست نگین که می‌گفت ما به درس توت رسیده‌ایم، به چیز دیگری نمی‌توانستی فکر کنی جز درس توت و دلت می‌خواست کلاس شما هم زودتر به درس توت برسد.
این صلابت، بعد از سی سال که دوباره یکدیگر را پیدا کردیم، همچنان در کلامش جاریست. او چند سالی را در مدارس ویژه درس خواند و سپس به مدارس همگانی رفت و در کنار دانش‌آموزان بینا به تحصیل ادامه داد. هم‌اکنون خانم نگین حیدری به‌عنوان فعال رسانه‌ای، وکیل دادگستری و مشاور حقوقی سازمان بهزیستی، دعوت این شماره از ماهنامه نسل مانا را پذیرفته است. او کلامش را با ابیات بالا آغاز می‌کند.
در ادامه از مسائلی می‌گوید که به‌عنوان مشاور حقوقی اداره بهزیستی با آن مواجه است؛ دفاع از منافع یک سازمان دولتی و همچنین دفاع از حقوق افرادی که مورد حمایت این سازمان هستند.
می‌گوید: «ما داریم از آرمان‌ها و پیشرفت‌های جهانی در مورد حقوق افراد دارای معلولیت فاصله می‌گیریم؛ چراکه معلولیت در گوشه ذهن قانون‌گذاران و سیاست‌گذاران ما نیست، پرداختن به مسئله معلولیت هزینه‌بر است، تجهیزات و خدمات و همچنین استفاده از افراد متخصص جهت توانمندسازی افراد دارای معلولیت هزینه‌بر است. از سویی دیگر مقاومت در برابر یادگیری توسط مردم هم با اینکه افراد نابینا را در عرصه‌های مختلف اجتماعی می‌بینند، به این فاصله دامن زده است. ما علاوه‌بر تجهیزات، به باور درست، به همدلی درست، به همراهی درستی که جنبه ترحم هم نداشته باشد و منطبق با واقعیت باشد، احتیاج داریم.»
او روند توجه به افراد دارای معلولیت و نیز شیوۀ خدمات‌رسانی به آنها در شرایط کنونی را نگران‌کننده می‌بیند. ایده‌ای دارد برای سر‌و‌سامان گرفتن اوضاع افراد دارای معلولیت: «جدایی سازمان افراد دارای معلولیت، از سازمان بهزیستی.»
مسئله افراد دارای معلولیت، سازمانی خاص را می‌طلبد با نیروی انسانی متخصص. همچنین آموزش سالانه این نیروها متناسب با پیشرفت‌ها و تحول‌های جهانی.
شما چه‌طور فعال رسانه‌ای هستید؟
«نوشتن، اقتضای فعالیت حرفه‌ای من است. نوشتن مطالب اثرگذار همیشه مورد علاقه من بوده است. با‌توجه به فعالیت‌های تشکلی‌ای هم که داشته‌ام، رفته‌رفته با دوستان رسانه‌ای آشنا شدم. مثل روزنامه‌های نسل فردا و اطلاعات. علاوه‌بر مطالب مختلفی که مد‌نظر آنها بود، یادداشت‌هایی را هم خودم برایشان می‌فرستادم که بیشتر در روزنامه نسل فردا منتشر می‌شد. پایگاه توان‌نگار هم سایتی است ویژه فعالیت‌های رسانه‌ای افراد دارای معلولیت و چند سالی است که جشنواره رسانه‌ای معلولان را در سطح کشوری در اصفهان برگزار می‌کند. در جشنواره چهارم یک مطلب برگزیده داشتم و در جشنواره امسال یکی از مجریان اختتامیه بودم.»
فعالیت رسانه یکی از علایق ایشان بوده و فکر می‌کند تریبون خوبی است برای اینکه بتواند فارغ از هر‌گونه مصلحت‌اندیشی فردی و شخصی، صدای هم‌نوعان خود و صدای جامعۀ افراد دارای معلولیت را به گوش طبقات مختلف جامعه برساند. آشنایی او با حقایق تلخ و شیرین در بهزیستی و توانایی رسانه‌ای او این موجبات را فراهم آورده است.
چه شد که تصمیم گرفتید از امکانات ویژه افراد نابینا استفاده کنید؟
«هرکس در دوران کودکی رؤیاهایی دارد؛ من هم داشتم. زمانی دلم می‌خواست پزشک اطفال بشوم و با بچه‌ها در ارتباط باشم، آنها را نوازش کنم. وقتی بچه‌ای گریه می‌کرد، به این فکر می‌کردم چه‌طور می‌توانم ناراحتی‌اش را درمان کنم. تا اینکه در دوران نوجوانی و جوانی دریافتم که من با صحبت کردن و دفاع کردن می‌توانم به دیگران کمک کنم. در همین مسیر وارد دانشگاه شهید بهشتی شدم، در پی آن کارشناسی ارشد، وکالت و ورود به سازمان بهزیستی. انگار تمام زندگی‌ام عجین شده است با مطالبه‌گری و حق‌خواهی. در پاسخ به پرسش شما، صادقانه باید بگویم که زمانی من واقعیت را در مورد وضعیت بینایی‌ام به‌طور کامل نپذیرفته بودم و استفاده از تجهیزات نابینایان را ضروری نمی‌دیدم؛ گرچه به محض ورود به مدرسه نابینایان، خط بریل به من آموزش داده شد. پدرم هم در خانه خط بینایی را به من یاد دادند؛ اما خیلی از خط بریل استفاده نمی‌کردم؛ تا اینکه بعد از استخدام و دریافت پروانه وکالت، ضروریات زندگی به من نشان داد که باید وضعیتم را آن‌طور که هست بپذیرم. بپذیرم که دارای محدودیت بینایی هستم. وضعیت بینایی من به‌گونه‌ای هست که خطا می‌کند. پدرم در این مسیر بسیار کمکم کرد. او مرا تشویق کرد تا عصای سفید به دست بگیرم. پدرم معتقد است که من توانایی‌های بسیاری دارم که با استفاده از این ابزارهای کمکی، به راحتی می‌توانم از آنها استفاده کنم. استدلال ایشان این بود که ظاهر طبیعی چشم‌های من برای من خطر‌آفرین و برای دیگران مسئولیت‌آور است؛ چراکه آنها متوجه مسئله بینایی من نمی‌شوند و ممکن است ناخواسته به من آسیب بزنند.
سرانجام تصمیم گرفتم عصا در دست بگیرم. روش خوبی را دوستی به من آموخت که خستگی کمتری به دستم می‌دهد. روز اول کاربری عصا برایم بسیار لذت‌بخش بود؛ چراکه مراحل ذهنی پذیرش را پشت سر گذاشته بودم. همین سبب شد که واکنش‌های سنگینی را از اطرافیان دریافت نمی‌کردم. درواقع هرچه بر ما می‌گذرد، بازتاب رفتار و تفکر خود ماست.
برای پیشگیری از خطای دید و همچنین امنیت خاطر در مکان‌های ناشناس، عصا به دست می‌گیرم؛ خصوصاً وقتی هوا تاریک می‌شود یا در مجتمع‌های قضایی هستم. این را هم خوب می‌دانم که مردم برخوردهای متفاوتی دارند؛ اما عموماً با احترام مواجه شده‌ام.
از زمانی‌که با شرایط بینایی‌ام کنار آمده‌ام و خودم را آن‌طور که هستم پذیرفته‌ام، از هر روشی برای رسیدن به مقصد استفاده می‌کنم؛ هروقت لازم باشد، تاک بک یا همان نرم‌افزار گویاساز گوشی را روشن می‌کنم؛ هر وقت لازم باشد عصا در دست می‌گیرم؛ هرگاه نیاز به کمک داشته باشم، به‌راحتی شرایط و درخواستم را مطرح می‌کنم. از وقتی که شرایطم را پذیرفته‌ام، موجی از آرامش و انرژی‌های خوب به سمتم سرازیر شده‌ است. این‌گونه بود که پذیرفتم از تمام امکانات موجود استفاده کنم تا آرام و مستقل به امور زندگی‌ام بپردازم.»
او روشی را برای عصا زدن آموخته است که در پادکست توضیح مفصلی دربارۀ آن می‌دهد؛ روشی که در آن عصا کنار بدن مانند یک کیف در دست می‌ماند؛ البته با شیب مناسبتری و نوک آن در جلو به دو طرف حرکت می‌کند، با تکنیک تماس دائم که آن هم در پادکست مطرح شده است.
چه زمانی از خط بریل استفاده می‌کنید؟
«بارها پیش آمده که لایحه را به خط بریل با خود به دادگاه برده‌ام و متن لایحه را از روی خط بریل در دادگاه خوانده‌ام. گاهی وکیل یا قاضی دربارۀ خط بریل از من سؤال پرسیده‌اند و من هم برایشان توضیح داده‌ام. این خط به من اعتماد بیشتری می‌دهد. دیگر نیازی نیست با چشم به متن نوشته‌های خط بینایی خیره بشوم. متن را زیر دست خودم دارم. هر نکته را که لازم باشد می‌خوانم و هر نکته که لازم نباشد رد می‌کنم. نیاز است که تعداد مراکز مجهز به پرینتر بریل و همچنین اشخاص متخصص در زمینه پرینت بریل بیشتر در دسترس باشند. برای آشنایی با یک قانون جدید یا مرور سایر قوانین، وقتی از خط بریل استفاده می‌کنم، تمرکز بیشتری دارم؛ درنتیجه با متن ارتباط بهتری برقرار می‌کنم و همچنین محتوای متن ماندگاری بیشتری در ذهنم دارد.»
او در پایان از امیدها و آرزوهایش می‌گوید: «امیدوارم در حد توانم برای افراد دارای معلولیت اثرگذار باشم. آرمان واقعی من آن است که به‌عنوان افراد دارای معلولیت، جایی در این کشور داشته باشیم که بتوانیم از آنجا به‌طور هدفمند مطالبه‌گری کنیم؛ بدانیم که با کدام سازمان مواجه هستیم و کجا نسبت به مسائل ما خودش را دغدغه‌مند می‌داند و نیروها و امکاناتش را در همین راستا به کار می‌گیرد.»
از شما خواننده گرامی دعوت می‌کنم که گفت‌وگوی کامل این شماره را در پادکست بشنوید.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-7d7b468f4e43f7f0eb76.mp3,"پذیرش، اولین قدم در جاده موفقیت
فاطمه جوادیان
ساقی به نور باده بر افروز جام ما
مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما
هرگز نمیرد آن‌که دلش زنده شد به عشق
ثبت است بر جریده عالم دوام ما
نگین را از همان دوران کودکی می‌شناسم. از همان دوران هفت هشت سالگی‌مان. هم‌کلاسی بودیم؛ اما معلم‌های‌مان باهم فرق داشتند: یکی‌مان در کلاس الف بود و آن دیگری در کلاس ب.
یادم هست نگین که می‌گفت ما به درس توت رسیده‌ایم، به چیز دیگری نمی‌توانستی فکر کنی جز درس توت و دلت می‌خواست کلاس شما هم زودتر به درس توت برسد.
این صلابت، بعد از سی سال که دوباره یکدیگر را پیدا کردیم، همچنان در کلامش جاریست. او چند سالی را در مدارس ویژه درس خواند و سپس به مدارس همگانی رفت و در کنار دانش‌آموزان بینا به تحصیل ادامه داد. هم‌اکنون خانم نگین حیدری به‌عنوان فعال رسانه‌ای، وکیل دادگستری و مشاور حقوقی سازمان بهزیستی، دعوت این شماره از ماهنامه نسل مانا را پذیرفته است. او کلامش را با ابیات بالا آغاز می‌کند.
در ادامه از مسائلی می‌گوید که به‌عنوان مشاور حقوقی اداره بهزیستی با آن مواجه است؛ دفاع از منافع یک سازمان دولتی و همچنین دفاع از حقوق افرادی که مورد حمایت این سازمان هستند.
می‌گوید: «ما داریم از آرمان‌ها و پیشرفت‌های جهانی در مورد حقوق افراد دارای معلولیت فاصله می‌گیریم؛ چراکه معلولیت در گوشه ذهن قانون‌گذاران و سیاست‌گذاران ما نیست، پرداختن به مسئله معلولیت هزینه‌بر است، تجهیزات و خدمات و همچنین استفاده از افراد متخصص جهت توانمندسازی افراد دارای معلولیت هزینه‌بر است. از سویی دیگر مقاومت در برابر یادگیری توسط مردم هم با اینکه افراد نابینا را در عرصه‌های مختلف اجتماعی می‌بینند، به این فاصله دامن زده است. ما علاوه‌بر تجهیزات، به باور درست، به همدلی درست، به همراهی درستی که جنبه ترحم هم نداشته باشد و منطبق با واقعیت باشد، احتیاج داریم.»
او روند توجه به افراد دارای معلولیت و نیز شیوۀ خدمات‌رسانی به آنها در شرایط کنونی را نگران‌کننده می‌بیند. ایده‌ای دارد برای سر‌و‌سامان گرفتن اوضاع افراد دارای معلولیت: «جدایی سازمان افراد دارای معلولیت، از سازمان بهزیستی.»
مسئله افراد دارای معلولیت، سازمانی خاص را می‌طلبد با نیروی انسانی متخصص. همچنین آموزش سالانه این نیروها متناسب با پیشرفت‌ها و تحول‌های جهانی.
شما چه‌طور فعال رسانه‌ای هستید؟
«نوشتن، اقتضای فعالیت حرفه‌ای من است. نوشتن مطالب اثرگذار همیشه مورد علاقه من بوده است. با‌توجه به فعالیت‌های تشکلی‌ای هم که داشته‌ام، رفته‌رفته با دوستان رسانه‌ای آشنا شدم. مثل روزنامه‌های نسل فردا و اطلاعات. علاوه‌بر مطالب مختلفی که مد‌نظر آنها بود، یادداشت‌هایی را هم خودم برایشان می‌فرستادم که بیشتر در روزنامه نسل فردا منتشر می‌شد. پایگاه توان‌نگار هم سایتی است ویژه فعالیت‌های رسانه‌ای افراد دارای معلولیت و چند سالی است که جشنواره رسانه‌ای معلولان را در سطح کشوری در اصفهان برگزار می‌کند. در جشنواره چهارم یک مطلب برگزیده داشتم و در جشنواره امسال یکی از مجریان اختتامیه بودم.»
فعالیت رسانه یکی از علایق ایشان بوده و فکر می‌کند تریبون خوبی است برای اینکه بتواند فارغ از هر‌گونه مصلحت‌اندیشی فردی و شخصی، صدای هم‌نوعان خود و صدای جامعۀ افراد دارای معلولیت را به گوش طبقات مختلف جامعه برساند. آشنایی او با حقایق تلخ و شیرین در بهزیستی و توانایی رسانه‌ای او این موجبات را فراهم آورده است.
چه شد که تصمیم گرفتید از امکانات ویژه افراد نابینا استفاده کنید؟
«هرکس در دوران کودکی رؤیاهایی دارد؛ من هم داشتم. زمانی دلم می‌خواست پزشک اطفال بشوم و با بچه‌ها در ارتباط باشم، آنها را نوازش کنم. وقتی بچه‌ای گریه می‌کرد، به این فکر می‌کردم چه‌طور می‌توانم ناراحتی‌اش را درمان کنم. تا اینکه در دوران نوجوانی و جوانی دریافتم که من با صحبت کردن و دفاع کردن می‌توانم به دیگران کمک کنم. در همین مسیر وارد دانشگاه شهید بهشتی شدم، در پی آن کارشناسی ارشد، وکالت و ورود به سازمان بهزیستی. انگار تمام زندگی‌ام عجین شده است با مطالبه‌گری و حق‌خواهی. در پاسخ به پرسش شما، صادقانه باید بگویم که زمانی من واقعیت را در مورد وضعیت بینایی‌ام به‌طور کامل نپذیرفته بودم و استفاده از تجهیزات نابینایان را ضروری نمی‌دیدم؛ گرچه به محض ورود به مدرسه نابینایان، خط بریل به من آموزش داده شد. پدرم هم در خانه خط بینایی را به من یاد دادند؛ اما خیلی از خط بریل استفاده نمی‌کردم؛ تا اینکه بعد از استخدام و دریافت پروانه وکالت، ضروریات زندگی به من نشان داد که باید وضعیتم را آن‌طور که هست بپذیرم. بپذیرم که دارای محدودیت بینایی هستم. وضعیت بینایی من به‌گونه‌ای هست که خطا می‌کند. پدرم در این مسیر بسیار کمکم کرد. او مرا تشویق کرد تا عصای سفید به دست بگیرم. پدرم معتقد است که من توانایی‌های بسیاری دارم که با استفاده از این ابزارهای کمکی، به راحتی می‌توانم از آنها استفاده کنم. استدلال ایشان این بود که ظاهر طبیعی چشم‌های من برای من خطر‌آفرین و برای دیگران مسئولیت‌آور است؛ چراکه آنها متوجه مسئله بینایی من نمی‌شوند و ممکن است ناخواسته به من آسیب بزنند.
سرانجام تصمیم گرفتم عصا در دست بگیرم. روش خوبی را دوستی به من آموخت که خستگی کمتری به دستم می‌دهد. روز اول کاربری عصا برایم بسیار لذت‌بخش بود؛ چراکه مراحل ذهنی پذیرش را پشت سر گذاشته بودم. همین سبب شد که واکنش‌های سنگینی را از اطرافیان دریافت نمی‌کردم. درواقع هرچه بر ما می‌گذرد، بازتاب رفتار و تفکر خود ماست.
برای پیشگیری از خطای دید و همچنین امنیت خاطر در مکان‌های ناشناس، عصا به دست می‌گیرم؛ خصوصاً وقتی هوا تاریک می‌شود یا در مجتمع‌های قضایی هستم. این را هم خوب می‌دانم که مردم برخوردهای متفاوتی دارند؛ اما عموماً با احترام مواجه شده‌ام.
از زمانی‌که با شرایط بینایی‌ام کنار آمده‌ام و خودم را آن‌طور که هستم پذیرفته‌ام، از هر روشی برای رسیدن به مقصد استفاده می‌کنم؛ هروقت لازم باشد، تاک بک یا همان نرم‌افزار گویاساز گوشی را روشن می‌کنم؛ هر وقت لازم باشد عصا در دست می‌گیرم؛ هرگاه نیاز به کمک داشته باشم، به‌راحتی شرایط و درخواستم را مطرح می‌کنم. از وقتی که شرایطم را پذیرفته‌ام، موجی از آرامش و انرژی‌های خوب به سمتم سرازیر شده‌ است. این‌گونه بود که پذیرفتم از تمام امکانات موجود استفاده کنم تا آرام و مستقل به امور زندگی‌ام بپردازم.»
او روشی را برای عصا زدن آموخته است که در پادکست توضیح مفصلی دربارۀ آن می‌دهد؛ روشی که در آن عصا کنار بدن مانند یک کیف در دست می‌ماند؛ البته با شیب مناسبتری و نوک آن در جلو به دو طرف حرکت می‌کند، با تکنیک تماس دائم که آن هم در پادکست مطرح شده است.
چه زمانی از خط بریل استفاده می‌کنید؟
«بارها پیش آمده که لایحه را به خط بریل با خود به دادگاه برده‌ام و متن لایحه را از روی خط بریل در دادگاه خوانده‌ام. گاهی وکیل یا قاضی دربارۀ خط بریل از من سؤال پرسیده‌اند و من هم برایشان توضیح داده‌ام. این خط به من اعتماد بیشتری می‌دهد. دیگر نیازی نیست با چشم به متن نوشته‌های خط بینایی خیره بشوم. متن را زیر دست خودم دارم. هر نکته را که لازم باشد می‌خوانم و هر نکته که لازم نباشد رد می‌کنم. نیاز است که تعداد مراکز مجهز به پرینتر بریل و همچنین اشخاص متخصص در زمینه پرینت بریل بیشتر در دسترس باشند. برای آشنایی با یک قانون جدید یا مرور سایر قوانین، وقتی از خط بریل استفاده می‌کنم، تمرکز بیشتری دارم؛ درنتیجه با متن ارتباط بهتری برقرار می‌کنم و همچنین محتوای متن ماندگاری بیشتری در ذهنم دارد.»
او در پایان از امیدها و آرزوهایش می‌گوید: «امیدوارم در حد توانم برای افراد دارای معلولیت اثرگذار باشم. آرمان واقعی من آن است که به‌عنوان افراد دارای معلولیت، جایی در این کشور داشته باشیم که بتوانیم از آنجا به‌طور هدفمند مطالبه‌گری کنیم؛ بدانیم که با کدام سازمان مواجه هستیم و کجا نسبت به مسائل ما خودش را دغدغه‌مند می‌داند و نیروها و امکاناتش را در همین راستا به کار می‌گیرد.»
از شما خواننده گرامی دعوت می‌کنم که گفت‌وگوی کامل این شماره را در پادکست بشنوید.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-a321182927ae18083224.mp3,"آکوردها و گام‌های دسترس‌پذیر گیتار و بانجو برای نابینایان و کم‌بینایان
میثم امینی
نواختن آلات موسیقی مختلف از دیرباز یک سرگرمی و شغل محبوب بین نابینایان بوده است؛ اما در گذشته، خصوصاً در ایران، منابع دسترس‌پذیر لازم برای یادگیری نوازندگی و مواردی مثل نت‌های موسیقی برای نوازندگان نابینا قابل‌دسترس نبود.
خوشبختانه امروزه با گسترش فن‌آوری، امکانات نسبتاً دسترس‌پذیری برای نابینایان و کم‌بینایان علاقه‌مند به موسیقی فراهم شده است. برنامه‌های تلفن همراه و رایانه برای کوک‌کردن سازهای زهی، استفاده از مِترُونُوم، خواندن نت‌های موسیقی با صفحه‌خوان‌ها، تبدیل نت‌های موسیقی به بریل، میکس و ویرایش موسیقی و… از‌جمله این امکاناتند که می‌توانند به افراد نابینا و کم‌بینا در یادگیری موسیقی و اشتغال در این زمینه کمک کنند.
این وبسایت به زبان انگلیسی ارائه‌شده است؛ اما در بالای وبسایت گزینه‌ای برای انتخاب زبان وجود دارد که با فعال‌کردن آن در پایین صفحه، لیست زبان‌ها نمایش داده می‌شود و می‌توانید یکی از آنها را انتخاب کنید تا سایت به آن زبان نمایش داده شود. البته ترجمه توسط یک مترجم آنلاین انجام می‌شود و کیفیت ترجمه فارسی بسیار پایین است.
برای استفاده از این وبسایت، حتی اگر به فارسی ترجمه شده باشد، باید نام انگلیسی نت‌های موسیقی را بدانید؛ زیرا در سراسر این سایت نت‌ها با نام انگلیسی‌شان نمایش داده شده‌اند.
علاوه‌بر دسترس‌پذیری کامل برای صفحه‌خوان‌ها، این وبسایت امکان تغییر رنگ و اندازه فونت را هم برای کاربران کم‌بینای خود فراهم کرده است.
در صفحه اصلی این وبسایت می‌توانید بخش‌های مختلف را انتخاب کنید. در این صفحه دو بخش برای یادگیری گام‌ها و آکوردهای گیتار و یک بخش برای آموزش آکوردهای بانجو ارائه شده است.
همچنین در یک قسمت دیگر از این وبسایت می‌توانید نحوۀ نواختن آکوردهای ماندولین را یاد بگیرید. ماندولین یک آلت موسیقی زهی با اصالت ایتالیایی است که کمی کوچک‌تر از گیتار است و هشت سیم دارد که به‌صورت دو به دو باهم جفت شده و چهار جفت سیم را تشکیل داده‌اند.
نهایتاً یک بخش دیگر نیز وجود دارد که با استفاده از آن می‌توانید آکوردهای ساز یوکللی را بیاموزید. یوکللی یک ساز زهی کوچک است که جزو خانواده گیتار محسوب می‌شود. این ساز که از گیتار کوچک‌تر است و چهار سیم دارد، در سده نوزدهم میلادی در هاوایی ابداع شده است.
در بخش یادگیری آکوردهای هر ساز، دو جعبه کشویی در اختیار کاربر قرار گرفته است که در آنها می‌توانید نت و مُد موردنظر خود را انتخاب کنید. سپس با فعال‌کردن دکمه ارسال اطلاعات در یک صفحه جدید توصیف، نحوۀ نواختن آکورد موردنظر را می‌بینید و می‌توانید صدای آن را نیز بشنوید.
در صفحه بازشده، تعداد روش‌هایی که می‌توانید برای نواختن آکورد انتخابی از آنها استفاده کنید مشخص شده است. مثلاً باز، فِرِت سوم، فرت پنجم و… . همۀ این روش‌ها که براساس دشواری از آسان‌ترین به دشوارترین مرتب شده‌اند، به‌صورت عنوان‌بندی‌شده برای مطالعه ارائه شده‌اند. در بالای صفحه هم فهرستی از پیوندها وجود دارد که با استفاده از آن می‌توانید سریع به روش موردنظر خود بروید. زیر توضیحات نیز پیوندی برای پخش آن آکورد وجود دارد.
فقط برای ساز گیتار، یک بخش هم جهت یادگیری گام‌های متعددی مثل ماژور، مینور، پِنتاتُونیک ماژور، پنتاتونیک مینور و ایرانی وجود دارد. این بخش هم شبیه بخش‌های مربوط به یادگیری آکوردها است. در صفحه دو جعبه کشویی وجود دارد که در آنها باید نتی که گام با آن شروع می‌شود و نوع گام را انتخاب کنید و سپس دکمه ارسال اطلاعات را بزنید.
در صفحه بازشده، انواع روش‌های نواختن گامی که انتخاب کرده‌اید، نمایش داده می‌شود و در این صفحه هم امکان گوش‌کردن گام‌ها را دارید.
شما می‌توانید بعد از یادگیری اصول پایۀ کار با ساز موردنظر خود مانند نحوۀ نگه‌داشتن، بخش‌های مختلف ساز، چگونگی ضربه‌زدن روی سیم‌ها، کوک ساز و…، با استفاده از مطالب آموزشی این وبسایت نحوۀ نواختن آلت موسیقی موردنظر خود را به‌صورت خودآموز یاد بگیرید. اگر به‌صورت خودآموز نواختن را یاد نمی‌گیرید و در کلاس شرکت می‌کنید هم این وبسایت می‌تواند یک منبع کمک‌آموزشی ارزشمند باشد.
برنامه گیتارتیونا محیطی غیرقابل دسترس دارد؛ اما بعد از اینکه یک فرد بینا تنظیمات اولیه را یک‌بار انجام داد، از‌این‌به‌بعد کافی است فقط برنامه را باز کنید و یکی‌یکی گوشی‌های هر سیم را کم‌کم بچرخانید و روی سیم ضربه بزنید تا وقتی که برنامه با پخش یک صدا کوک‌بودن سیم را به شما اطلاع دهد.
در سیستم‌عامل ویندوز هم برنامه محبوب و دسترس‌پذیر ریپِر علاوه‌بر ارائه امکانات متعدد برای ضبط و ویرایش موسیقی و صدا، کار با آلات موسیقی فیزیکی و مجازی میدی، اعمال جلوه‌های مختلف روی صدا و…، یک مترونوم هم دارد که می‌توانید از آن هم در هنگام نواختن استفاده کنید و هم در مواقعی که مشغول ضبط موسیقی هستید."
audio/mana-4a17b2d4e3de80cbb864.mp3,"بریل در ایران و ضرورت گذار از دوگانه‏ها: به‌ سوی کاربست راهبردی تجمیعی-تلفیقی (بخش اول)
حسین عبدالملکی
سردبیر: عبد‌الملکی، از‌جمله پژوهشگران نابینایی است که در طول یک دهۀ گذشته، عمر و دانش ذی‌قیمت خود را مصروف پژوهش در ساحت بریل کرده است. با توجه به تقارن روز‌های میانی ماه دی با روز جهانی بریل، مناسب دیدیم که سلسله‌‌یادداشت‌هایی را از این پژوهشگر نابینا با موضوع و محور بریل، با شما به اشتراک بگذاریم. این اولین شماره این سلسله نوشته‌ها است که در اختیارتان قرار می‌گیرد.
از ورود خط بریل به ایران (1304) نزدیک به یک قرن می‏گذرد. در این میان، قریب به اتفاق رویه‏ها، نهادها، قواعد، سازوکارها و مراکزِ معطوف به خط بریل که به شکل رسمی یا ضمنی و به انحاء مختلف در تثبیت، رسمیت‌بخشی، آموزش و ترویج، گسترش و نهادینه‌‌سازی آن در ایران مؤثر بوده‏اند، سابقه‏ای چند دهه‏ای و حتی بیش از نیم قرن دارند.
«تأسیس و راه‌‏اندازی مدارس ویژه نابینایان در تبریز (1304) و اصفهان (1308) و توجه ویژه به کاربست بریل در این مراکز»، «تلاش جهت تثبیت و رسمیت‌بخشی علائم بریل فارسی در اجلاس یونسکو در دهۀ 30»، «تأسیس انجمن هدایت و حمایت نابینایان ایران به مثابه وجه آغازین حیات مدنی نابینایان که یکی از اهداف آن، توجه به حیات آموزشی این قشر و به ‏طبع، «بریل» بود، (1336) و رسمیت‏یابی آن (1344)»، «تأسیس دفتر کودکان استثنایی به منزله نمود رسمی، فراگیر و تخصصیِ ورود «دولت» به آموزش افراد با نیازهای ویژه و به‏ طبع، راهبری استفاده از بریل در آموزش رسمی نابینایان (1347)»، «بازبینی و تکمیل تدریجی علائم معطوف به خط بریل فارسی از دهۀ 30 تا دهۀ 50»، «تربیت آموزگاران و معلمانی برای آموزش خط بریل از ۱۳۱۰ تا ۱۳۵۰ و بعد از آن»، «راه‌‏اندازی تدریجی چاپخانه‏های بریل (با تیراژ محدود در دهۀ 30 و به‌ویژه 40)»، «ورود و راه‏‌اندازی اولین ماشین چاپ بریل (1348)» و…، تنها گوشه‏ای از فکت‏های ناظر بر سازوکارها، مراکز و نهادهای مطروحه در بالا بوده که مؤید قدمت، عقبه و پشتوانه قابل اعتنای خط بریل و ابعاد مترتب بر آن در کشور است.
در‌واقع مجموعه تمهیدات سخت‌افزاری و نرم‌افزاریِ متصور در حوزه خط بریل فارسی در نیم‌ قرن نخستین حیات آن (1304 تا 1350)، در قالب یک فرآیند چند‌خطی و البته با روندی تطوری، قابل ردیابی است که می‏توان آن را به اغماض «زیست‌بوم خط بریل فارسی» نامید. زیست‏بومی که طبیعتاً باید خروجی آن تثبیت، گسترش، عمومیت‌یابی و نهادینه شدن روزافزون بریل در میان نابینایان کشور باشد و در آغاز نیز چنین بود؛ اما به سبب برخی کژکارکردها و البته دژکارکردها در میان اجزای خودِ زیست‌بوم و نیز در ارتباطِ این زیست‌بوم با سایر ساحت‏های معطوف به تأمین نیازهای اطلاعاتی و مطالعاتی افراد با آسیب بینایی، نه‌تنها خروجی و کارآمدی آن به‏تدریج و به‏ویژه در دو دهه اخیر با چالش‏ها و علامت سؤال‏های زیادی روبه‏رو شد؛ بلکه امروز به حاشیه رفتن تدریجی بریل، روندی تسریعی یافته است و به‌عبارتی اساساً زیست‌بوم متصورِ برای خط بریل فارسی و اجزاء متشکل آن، دیگر قدرت مانور و توان حمایتگری خود برای ارتقاء جایگاه بریل و حتی تثبیت آن را از دست داده است و همین امر، موجبات افول بریل در تأثیر و تأثرات با عوامل مختلف و از‌جمله جایگزین‌ها و بدیل‌های موجود برای آن را فراهم ساخته است.
هر چند دلایل فراوانی را می‏توان جهت تبیین این واقعه طرح نمود؛ به زعم نگارنده، ایجاد برخی دوگانه‏ها و عدم گذار صحیح و کارشناسی‌شده از آن‏ها، سهم قابل‌توجهی از شکل‌یابی این روند را به خود اختصاص می‏دهد؛ از‌این‏رو در چند یادداشت پیش‏رو تلاش دارم با طرح و بسط برخی دوگانه‏های ایجاد‌شده و تبیین گذرای شرایط مترتب بر آنها، ابتدا به «در حوزه بریل چه رخ داده است؟» بپردازم و سپس مبتنی بر نگاه به‏دست‌آمده، «در حوزه بریل چه باید کرد؟» را در حد وسع خود و البته مجال اندک کلمات هر یک از یادداشت‏ها، پیش نَهم؛ تا شاید محلی باشد برای ایجاد بحث و گفت‌وگو در زمینۀ چگونگی راه‏حل‌‌یابی جهت برون‏رفت از مشکلات عدیده‏ای که در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان درکشور وجود دارد؛ مشکلات عدیدۀ چندوجهی به‌هم‌پیوسته‏ای که روزبه‏روز شکاف اطلاعاتی میان افراد با آسیب بینایی و سایرین را عمیق و عمیق‏تر می‏کند.
قبل از ورود به بحث، ذکر دو نکته را بسیار ضروری می‌دانم: نخست آنکه تکیه بر این «دوگانه‌ها» و استوار‌سازی این یادداشت بر تبیین تأثیر و تأثرات آن‌ها در شکل‌یابی افول تدریجی خط بریل، به‌هیچ‌‌وجه نافی تأثیر عوامل دیگر در ایجاد و حادث شدن شرایط کنونی بر بریل فارسی نیست.
بدون تردید رخداد چنین شرایطی آن هم برای خط بریل فارسی که در نوع خود ساحت کلانی می‌تواند محسوب شود، طبیعتاً متأثر از مجموعه‌ای از عوامل مختلف و تأثیر و تأثرات بین آن‌هاست؛ اما در عین اعتقاد بر این نگاه، همچنان بر این داعیه که برآمدن این دوگانه‌ها –که در نوع خود بعضاً طبیعی نیز می‌نماید- و به‌ویژه عدم گذار و مدیریت آن‌ها و به‌عبارتی ماندن و فرو رفتن در این دوگانه‌های برآمده، از علت‌های اصلی حادث شدن چنین وضعیتی بر بریل در کشور بوده و در‌واقع بر بسیاری از عوامل مؤثر دیگر، اولویت داشته و خود حتی باعث و زاینده برخی از همین عوامل است.
به‌عنوان‌مثال نبود انعطاف کافی در زیست‌بوم خط بریل فارسی، عدم روزآمد شدن آن متناسب و هم‌تراز با نیازها و انتظارات افراد با آسیب بینایی، محدودیت‌های ذاتی بریل، وجود قابلیت‌ها و ظرفیت‌های غیرقابل چشم‌پوشی در راهبردهای بدیل و یا رقیب، عدم‌توجه کافی به «بریلِ در معرض» -که در یادداشت‌های بعدی به تناسب بحث، آن را توضیح خواهم داد- به‌ویژه در دو تا سه دهۀ اخیر و… از جمله مؤلفه‌هایی است که به سهم خود به منزله عاملی مؤثر در به حاشیه رفتن تسریعی بریل و افول آن ایفای نقش نموده‌اند. اما باز هم سهم هیچ‌یک به اندازه تأثیرگذاری دوگانه‌های فوق‌الذکر نبوده و حتی برخی از آن‌ها زاییده و یا در نگاهی حداقلی متأثر از همین دوگانه‌هاست. مثلاً عدم‌توجه کافی به «بریلِ در معرض»، ناشی از سیطره‌یابی و البته مانایی دوگانه بریل گویاست.
و اما نکته مهم دوم: در سنوات اخیر، بسیار مشاهده می‌شود که اصولاً برخی از کنشگران حوزه افراد با آسیب بینایی، متوجه به‌حاشیه‌رفتن تسریعی بریل شده‌اند؛ اما ضمن نداشتن هیچ حساسیت و حتی توجهی به آن، این امر را فرآیندی طبیعی و همگام و هم‌تراز با روند کلی حاکم بر سایر کشورها (کاهش تدریجی سهم بریل در سبد مطالعاتی و تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان) می‌دانند و در واقع آن را «روندی جهانی» می‌شمارند. این در حالی است که اساساً حادث شدن هر رخدادی، آن هم رخدادی با این سطح در هر کشور را در عین نظرداشت روندهای جهانی معطوف به آن حوزه، باید مبتنی بر اقتضائات، ملاحظات و شرایط همان کشور بررسی کرد.
به‌طور‌کلی، اقتضائات و ملاحظات معطوف به بریل در نگاه اخص و روش‌های دسترسی به منابع برای نابینایان در بُعد عام آن در ایران، با اقتضائات و ملاحظات سایر کشورها و به‌‏ویژه کشورهای توسعه‌یافته همسان نیست و به‌عبارتی امکانات، میزان دسترسی به منابع، سطح دسترسی به فناوری‌های ویژه و نوع پیاده‌سازی آن‌ها، عملیاتی شدن راهبردهای بدیل و بسیاری موارد دیگر در کشورهای توسعه‌یافته به‌هیچ‌وجه با ایران قابل قیاس نیست و از‌قضا، در همان کشورها نیز برای جلوگیری از به‌حاشیه‌رفتن بریل و در‌نتیجه حفظ و تثبیت جایگاه آن، کاربست مجموعه‌ای از اقدامات و سیاست‌ها به تناسب شرایط و اقتضائات موجود در هر کشور مدنظر است.
از‌سوی‌دیگر، سرعت به‌حاشیه‌رفتن بریل و افول آن و تقلیل جایگاهش در سبد تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان در ایران، روندی تسریعی نسبت به شرایط و رویه‌های حاکم بر خط بریل در بُعد جهانی دارد و البته تأسف‌بارتر آن است که اساساً در عین به‌حاشیه‌رفتن تسریعی بریل و تغافل از آن، وجه مکمل و یا حتی جایگزین مناسبی که به نحو مؤثر، کارآمد و جامعی، جای بریل را در دسترسی نابینایان کشور به منابع اطلاعاتی و مطالعاتی پُر کند، تمهید نشده است و اصولاً به دلیل ضعف جدی در زیرساخت‌ها و البته فرآیندهای سایر وجوه دسترسی به اطلاعات، چنین امکانی نیز به شکلی قابل‌قبول وجود ندارد.
بنابراین، عطف به گزاره‌های بالا، باید نسبت به حادث شدن چنین شرایطی در زمینه خط بریل در ایران حساس بود، و در راه چاره‌اندیشی و راه‌حل‌یابی برای آن برآمد، در راستای نیل به چنین نگاهی و در جهت ترسیم «آنچه رخ داده»، در شماره بعد، سعی بر آن است تا با کاربست رویکردی تاریخی-تحلیلی، دوگانه‌های ایجاد‌شده در حوزه تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان و دسترسی این قشر به منابع مطالعاتی با تأکید بر خط بریل (دوگانه‌هایی که یک وجه آن بریل است) را تشریح نمایم و سهم هر یک در به حاشیه رفتن تسریعی بریل در ایران در ابعاد مختلف و تأثیر و تأثرات آن بر زایش یا تشدید سایر عوامل مؤثر بر این افول را تبیین کنم؛ تا از این رهگذر، امکان طرح راهکارها و چگونگی کاربست آن‏ها، که در گزاره راهبرد تجمعی-تلفیقی قابل صورت‌بندی است، فراهم گردد."
audio/mana-bea5de6d1bf02d02510d.mp3,"بر بال توانایی گفت‌و‌گوی نسل مانا با مهندس پور‌حسینی، کارفرمایی که اقدام به استخدام افراد نابینا کرده است.
میرهادی نائینی‌زاده
در این ماه برخلاف ماه‌های پیشین، پای صحبت کار‌فرمایی نشستیم که مبادرت به استخدام نیروی نابینا کرده است. از دغدغه‌های افراد بینا شنیدیم و فهمیدیم که اگر ما نابینایان توانایی‌های لازم را برای ارائه نداشته باشیم، نمی‌توانیم منتظر حرفۀ مناسبی باشیم. پیش از خواندن گفت‌و‌گو، لازم است بدانیم که قرار نیست در این شماره با یک کار‌فرما برای انتخاب حرفه و همکاری آشنا شوید؛ هدف اصلی این گفت‌و‌گو، به دست دادن الگوی مناسبی است برای تمام دوستان تا با استفاده از نکات آن بتوانند حرفۀ مناسبی برگزینند.
«جناب مهندس پور‌حسینی؛ ضمن تشکر از شما بابت شرکت در گفت‌و‌گو با نسل مانا، لطفاً سخن ابتدایی خود را با مخاطبین ما در میان بگذارید.»
«ضمن سلام و ابراز خرسندی از آشنایی با مجلۀ شما، امیدوارم در شرایط اکنون کشور، بتوانیم با نگاه زیبای شما قدم مثبتی در راستای پیشرفت کشورمان برداریم.»
«چرا و چه‌طور تصمیم گرفتید با نابینایان همکاری کنید؟»
«شروع همکاری ما با نابینایان بسیار اتفاقی بود. یکی از نرم‌افزار‌های شرکت ما بسیار قدیمی بود و تاریخ ۱۴۰۰ را پوشش نمی‌داد. ما می‌دانستیم که با تعداد زیادی تماس از طرف مشتری‌ها رو‌به‌رو خواهیم شد. برای این کار به دنبال نیرو بودیم که یکی از دوستان پیشنهاد استفاده از نابینایان را با ما در‌میان گذاشت. لازم به ذکر است که پیش از این اتفاق، ما دو همکار ناشنوا هم داشتیم و خیلی کار کردن با افراد دارای معلولیت را غیر‌ملموس نمی‌دیدیم. من طی تماسی که با انجمن نابینایان داشتم، موضوع را انتقال دادم و این دوستان تعدادی همکار را به ما پیشنهاد دادند. اکنون ما دو همکار نابینا داریم و با دو نفر نیروی نابینا هم همکاری را ادامه ندادیم. این عدم همکاری البته به هیچ وجه ارتباطی به نابینایی آنها نداشت؛ بلکه حوزۀ توانایی آنها در چیز‌هایی بود که مجموعۀ ما نمی‌توانست از آن بهره‌برداری کند.»
«انتظار شما از یک نیروی نابینا چیست؟ چه چیزی باعث شد که دو نفر نابینای مزبور نتوانستند با شما کار کنند؟»
«همان‌طور که پیش‌تر گفتم، عدم همکاری ما با آنها از جهت عدم‌سازگاری شخصیت و توانایی این دو دوست با خواسته‌هایی بود که مجموعۀ ما از نیرو‌های خود انتظار داشت. ما خواستار کسانی بودیم که توانایی برقراری ارتباط سازندۀ تلفنی را با مشتری‌های مجموعه داشته باشند. واضح است که برای انجام این کار داشتن روابط عمومی خوب الزامی است. به‌عنوان‌مثال در بخش خدمات پس از فروش، وقتی مشتری برای معضل یا مشکلی با شما تماس می‌گیرد، شما باید بتوانید درک متقابلی از وضعیت او داشته باشید و تا جایی‌که امکان دارد یک گفت‌و‌گوی همدلانه را پیش ببرید. این موضوع ارتباطی به دیدن یا ندیدن هم البته ندارد و در آگهی استخدامی «داشتن روابط عمومی خوب» درج می‌شود. دوستانی که امکان ادامۀ همکاری ما با آنها میسر نشد، نمی‌توانستند پاسخ‌گوی نیاز مجموعۀ ما باشند.»
«جناب مهندس! همان‌طور که مستحضرید، کار کردن با افراد نابینا در ذهن کسانی‌که اطلاع دقیقی از مسائل و توانایی‌های افراد نابینا ندارند، می‌تواند چالش‌های خاص خود را داشته باشد. آیا شما پیش از همکاری با نیرو‌های نابینای خود، چنین چالشی در ذهن داشتید؟»
«بله. من در ابتدای کار به شدت نگران رفت‌و‌آمد افراد نابینا بودم. از طرف دیگر، نحوۀ کار آنها با کامپیوتر هم برایم چالش ایجاد کرده بود. اکنون و با کار کردن با نابینایان، دریافتم که این دوستان می‌توانند به‌راحتی جا‌به‌جا شوند و بی هیچ مشکلی جای خود را پیدا کنند. از جهت بحث کامپیوتر هم من متوجه وجود نرم‌افزاری شدم به‌نام NVDA که نیرو‌های مجموعه می‌توانند با یک گوش حواس خود را به کامپیوتر معطوف کنند و از طریق گوشی تلفن هم با مشتری با بهترین کیفیت در ارتباط باشند. در برخی اوقات من از دوستانم که شرکت دارند، می‌خواهم تا کار کردن دوستان نابینای مرا ببینند. باید اشاره کنم که تجربۀ کاری من می‌گوید که کار نیرو‌های نابینای من بسیار دلسوزانه است و با سایر همکارانشان برابری کامل دارد.»
«یکی از مشکلاتی که افراد نابینا همواره با آن رو‌به‌رو هستند، عدم دسترس‌پذیری بسیاری از قسمت‌های نرم‌افزاری شرکت‌ها و ادارات است. آیا همکاران شما هم با این مشکل رو‌به‌رو بوده‌اند؟ شما چه تمهیداتی برای رفع این مشکل اندیشیده‌اید؟»
«بله. این یکی از مشکلاتی بود که ما کوشش‌هایی برای دسترس‌پذیری بخش‌هایی از نرم‌افزار شرکت داشتیم که با NVDA سازگار نیستند. در همین‌جا اجازه بدهید پیشنهادی داشته باشم برای کسانی‌که در ایران تولید نرم‌افزار می‌کنند. به‌عنوان کسی‌که سازندۀ نرم‌افزار است، می‌توانم ادعا کنم که با ایجاد تغییراتی کوچک و کم‌هزینه، امکان این وجود دارد که المان‌های صفحه برای افراد نابینا از طریق نرم‌افزار‌های صفحه‌خوانی مانند NVDA در دسترس قرار بگیرد. با انجام این تغییرات امکان اشتغال‌زایی برای بسیاری از افراد نابینا فراهم می‌شود.»
«به عنوان کسی‌که با نابینایان کار کرده و با چالش‌های پیش روی آنها آشناست، چه توصیه‌هایی می‌توانید برای ارتقای شغلی آنها داشته باشید؟»
«اولاً می‌خواهم تأکید کنم که همه‌چیز در انجام امور کاری به دیدن ربط ندارد. از دیگر سو، داشتن هر تخصصی می‌تواند منجر به نتیجۀ درستی در راستای انتخاب شغل باشد. من در مجموعۀ کاری خودم باید کسانی را انتخاب کنم که هنر مذاکره با انواع مشتری را داشته باشند. این کار البته می‌تواند از طرق مختلف آموخته شود و وجود چنین توانایی حتماً به استخدام می‌انجامد. کوتاه‌‌سخن اینکه داشتن خبرگی و تخصص کلید قفل کاریابی برای تمام افراد است و نابینایان عزیز هم از این موضوع مستثنا نیستند.»
«از طرف دیگر کار‌فرمایانی هم هستند که بدون توجه به توانایی‌های افراد نابینا، بین آنها و کارمند بینا نفر دوم را انتخاب می‌کنند. آیا حرفی برای این دسته از افراد دارید؟»
«مهمترین چیزی که می‌توانم در این رابطه بگویم، تجربۀ زیستۀ خود من است. من از همکاران نابینایی که دارم بسیار راضی هستم و می‌خواهم به تمام همکارانم توصیه کنم که استخدام افراد نابینا را امتحان کنند و مزایای آن را پیش چشم داشته باشند. لازم می‌بینم دوباره بر مطلبی که در باب نحوۀ دسترس‌پذیری نرم‌افزار‌ها گفتم تأکید کنم و از سازندگان نرم‌افزار بخواهم با هزینه‌ای مختصر و صرف زمانی کوتاه، امکان استفادۀ جامعۀ کاری را از توانایی‌های نابینایان فراهم کنند.»
«از اینکه وقت خود را به نسل مانا اختصاص دادید، بی‌نهایت از شما ممنونم.»
اگر تمایل دارید مشروح این گفت‌وگو را بشنوید، فایل صوتی این گفت‌وگوی شنیدنی را دریافت کنید."
audio/mana-20d2d885a9281c5d3105.mp3,"بر بال توانایی گفت‌و‌گوی نسل مانا با مهندس پور‌حسینی، کارفرمایی که اقدام به استخدام افراد نابینا کرده است.
میرهادی نائینی‌زاده
در این ماه برخلاف ماه‌های پیشین، پای صحبت کار‌فرمایی نشستیم که مبادرت به استخدام نیروی نابینا کرده است. از دغدغه‌های افراد بینا شنیدیم و فهمیدیم که اگر ما نابینایان توانایی‌های لازم را برای ارائه نداشته باشیم، نمی‌توانیم منتظر حرفۀ مناسبی باشیم. پیش از خواندن گفت‌و‌گو، لازم است بدانیم که قرار نیست در این شماره با یک کار‌فرما برای انتخاب حرفه و همکاری آشنا شوید؛ هدف اصلی این گفت‌و‌گو، به دست دادن الگوی مناسبی است برای تمام دوستان تا با استفاده از نکات آن بتوانند حرفۀ مناسبی برگزینند.
«جناب مهندس پور‌حسینی؛ ضمن تشکر از شما بابت شرکت در گفت‌و‌گو با نسل مانا، لطفاً سخن ابتدایی خود را با مخاطبین ما در میان بگذارید.»
«ضمن سلام و ابراز خرسندی از آشنایی با مجلۀ شما، امیدوارم در شرایط اکنون کشور، بتوانیم با نگاه زیبای شما قدم مثبتی در راستای پیشرفت کشورمان برداریم.»
«چرا و چه‌طور تصمیم گرفتید با نابینایان همکاری کنید؟»
«شروع همکاری ما با نابینایان بسیار اتفاقی بود. یکی از نرم‌افزار‌های شرکت ما بسیار قدیمی بود و تاریخ ۱۴۰۰ را پوشش نمی‌داد. ما می‌دانستیم که با تعداد زیادی تماس از طرف مشتری‌ها رو‌به‌رو خواهیم شد. برای این کار به دنبال نیرو بودیم که یکی از دوستان پیشنهاد استفاده از نابینایان را با ما در‌میان گذاشت. لازم به ذکر است که پیش از این اتفاق، ما دو همکار ناشنوا هم داشتیم و خیلی کار کردن با افراد دارای معلولیت را غیر‌ملموس نمی‌دیدیم. من طی تماسی که با انجمن نابینایان داشتم، موضوع را انتقال دادم و این دوستان تعدادی همکار را به ما پیشنهاد دادند. اکنون ما دو همکار نابینا داریم و با دو نفر نیروی نابینا هم همکاری را ادامه ندادیم. این عدم همکاری البته به هیچ وجه ارتباطی به نابینایی آنها نداشت؛ بلکه حوزۀ توانایی آنها در چیز‌هایی بود که مجموعۀ ما نمی‌توانست از آن بهره‌برداری کند.»
«انتظار شما از یک نیروی نابینا چیست؟ چه چیزی باعث شد که دو نفر نابینای مزبور نتوانستند با شما کار کنند؟»
«همان‌طور که پیش‌تر گفتم، عدم همکاری ما با آنها از جهت عدم‌سازگاری شخصیت و توانایی این دو دوست با خواسته‌هایی بود که مجموعۀ ما از نیرو‌های خود انتظار داشت. ما خواستار کسانی بودیم که توانایی برقراری ارتباط سازندۀ تلفنی را با مشتری‌های مجموعه داشته باشند. واضح است که برای انجام این کار داشتن روابط عمومی خوب الزامی است. به‌عنوان‌مثال در بخش خدمات پس از فروش، وقتی مشتری برای معضل یا مشکلی با شما تماس می‌گیرد، شما باید بتوانید درک متقابلی از وضعیت او داشته باشید و تا جایی‌که امکان دارد یک گفت‌و‌گوی همدلانه را پیش ببرید. این موضوع ارتباطی به دیدن یا ندیدن هم البته ندارد و در آگهی استخدامی «داشتن روابط عمومی خوب» درج می‌شود. دوستانی که امکان ادامۀ همکاری ما با آنها میسر نشد، نمی‌توانستند پاسخ‌گوی نیاز مجموعۀ ما باشند.»
«جناب مهندس! همان‌طور که مستحضرید، کار کردن با افراد نابینا در ذهن کسانی‌که اطلاع دقیقی از مسائل و توانایی‌های افراد نابینا ندارند، می‌تواند چالش‌های خاص خود را داشته باشد. آیا شما پیش از همکاری با نیرو‌های نابینای خود، چنین چالشی در ذهن داشتید؟»
«بله. من در ابتدای کار به شدت نگران رفت‌و‌آمد افراد نابینا بودم. از طرف دیگر، نحوۀ کار آنها با کامپیوتر هم برایم چالش ایجاد کرده بود. اکنون و با کار کردن با نابینایان، دریافتم که این دوستان می‌توانند به‌راحتی جا‌به‌جا شوند و بی هیچ مشکلی جای خود را پیدا کنند. از جهت بحث کامپیوتر هم من متوجه وجود نرم‌افزاری شدم به‌نام NVDA که نیرو‌های مجموعه می‌توانند با یک گوش حواس خود را به کامپیوتر معطوف کنند و از طریق گوشی تلفن هم با مشتری با بهترین کیفیت در ارتباط باشند. در برخی اوقات من از دوستانم که شرکت دارند، می‌خواهم تا کار کردن دوستان نابینای مرا ببینند. باید اشاره کنم که تجربۀ کاری من می‌گوید که کار نیرو‌های نابینای من بسیار دلسوزانه است و با سایر همکارانشان برابری کامل دارد.»
«یکی از مشکلاتی که افراد نابینا همواره با آن رو‌به‌رو هستند، عدم دسترس‌پذیری بسیاری از قسمت‌های نرم‌افزاری شرکت‌ها و ادارات است. آیا همکاران شما هم با این مشکل رو‌به‌رو بوده‌اند؟ شما چه تمهیداتی برای رفع این مشکل اندیشیده‌اید؟»
«بله. این یکی از مشکلاتی بود که ما کوشش‌هایی برای دسترس‌پذیری بخش‌هایی از نرم‌افزار شرکت داشتیم که با NVDA سازگار نیستند. در همین‌جا اجازه بدهید پیشنهادی داشته باشم برای کسانی‌که در ایران تولید نرم‌افزار می‌کنند. به‌عنوان کسی‌که سازندۀ نرم‌افزار است، می‌توانم ادعا کنم که با ایجاد تغییراتی کوچک و کم‌هزینه، امکان این وجود دارد که المان‌های صفحه برای افراد نابینا از طریق نرم‌افزار‌های صفحه‌خوانی مانند NVDA در دسترس قرار بگیرد. با انجام این تغییرات امکان اشتغال‌زایی برای بسیاری از افراد نابینا فراهم می‌شود.»
«به عنوان کسی‌که با نابینایان کار کرده و با چالش‌های پیش روی آنها آشناست، چه توصیه‌هایی می‌توانید برای ارتقای شغلی آنها داشته باشید؟»
«اولاً می‌خواهم تأکید کنم که همه‌چیز در انجام امور کاری به دیدن ربط ندارد. از دیگر سو، داشتن هر تخصصی می‌تواند منجر به نتیجۀ درستی در راستای انتخاب شغل باشد. من در مجموعۀ کاری خودم باید کسانی را انتخاب کنم که هنر مذاکره با انواع مشتری را داشته باشند. این کار البته می‌تواند از طرق مختلف آموخته شود و وجود چنین توانایی حتماً به استخدام می‌انجامد. کوتاه‌‌سخن اینکه داشتن خبرگی و تخصص کلید قفل کاریابی برای تمام افراد است و نابینایان عزیز هم از این موضوع مستثنا نیستند.»
«از طرف دیگر کار‌فرمایانی هم هستند که بدون توجه به توانایی‌های افراد نابینا، بین آنها و کارمند بینا نفر دوم را انتخاب می‌کنند. آیا حرفی برای این دسته از افراد دارید؟»
«مهمترین چیزی که می‌توانم در این رابطه بگویم، تجربۀ زیستۀ خود من است. من از همکاران نابینایی که دارم بسیار راضی هستم و می‌خواهم به تمام همکارانم توصیه کنم که استخدام افراد نابینا را امتحان کنند و مزایای آن را پیش چشم داشته باشند. لازم می‌بینم دوباره بر مطلبی که در باب نحوۀ دسترس‌پذیری نرم‌افزار‌ها گفتم تأکید کنم و از سازندگان نرم‌افزار بخواهم با هزینه‌ای مختصر و صرف زمانی کوتاه، امکان استفادۀ جامعۀ کاری را از توانایی‌های نابینایان فراهم کنند.»
«از اینکه وقت خود را به نسل مانا اختصاص دادید، بی‌نهایت از شما ممنونم.»
اگر تمایل دارید مشروح این گفت‌وگو را بشنوید، فایل صوتی این گفت‌وگوی شنیدنی را دریافت کنید."
audio/mana-128e7b76b0986e1545e9.mp3,"پذیرش آسیب بینایی، یک هدف یا یک مسیر (بخش اول)
امین عرب
هنگامی‌که فردی دچار آسیب بینایی می‌شود یا با این شرایط به دنیا می‌آید، خود و خانواده‌اش با فقدانی مواجه‌اند که پذیرش آن امر ساده‌ای نیست. آنچه این افراد در چنین شرایطی تجربه می‌کنند، سوگ از دست دادن است. مرگ نزدیکان، ورشکستگی مالی، اجبار برای ترک وطن و سایر شرایط مشابهی که افراد چیزی را از دست می‌دهند، تشابه زیادی با تجربه معلولیت دارد. روانپزشک سوئیسی، الیزابت کوبلر-راس، مدلی پنج‌مرحله‌ای از روند سوگواری ارائه کرده‌است که فرایند مواجهه افراد با آسیب بینایی با این مدل بسیار قابل توضیح و بررسی است. البته پذیرش آسیب بینایی ابعاد دیگری را نیز در بر دارد که نمی‌توان با این مدل پنج‌مرحله‌ای آن را تبیین کرد.
در نوشتار پیش رو ابتدا مدل پنج‌مرحله‌ای روند سوگواری را شرح خواهیم داد؛ سپس به توضیح تجربه از‌دست‌دادن بینایی و ابعاد مختلف آن براساس این مدل خواهیم پرداخت و به مواردی که فراتر از این مدل مطرح‌اند اشاره خواهیم کرد.
نظریه پنج‌مرحله‌ای روند سوگواری
از نظر کوبلر راس، ما زمانی‌که با غم از‌دست‌دادن رو‌به‌رو می‌شویم، بلافاصله نمی‌توانیم آن را بپذیریم؛ بلکه مراحل پنج‌گانه‌ای را طی می‌کنیم تا بتوانیم به‌تدریج با آن غم کنار بیاییم. او نخستین‌بار در کتاب دربارۀ مرگ و مردن، این مراحل را توضیح داد و در آخرین کتابش یعنی دربارۀ اندوه و سوگواری، نیز دوباره کوشید آن مراحل را به شکلی بهتر و شفاف‌تر توصیف کند.
کوبلر راس می‌گوید که هر آدمی وقتی خبر مرگ قریب‌الوقوع خودش را می‌شنود، از چند مرحله روان‌شناختی عبور می‌کند. وی در مصاحبه با بیماران رو‌به‌مرگ، یک توالی منظم و مشترک از پاسخ‌های هیجانی را در بین آنها مشاهده کرد و معتقد شد که این تجربیات هیجانی جهانی‌اند و شامل پنج مرحله است که فرد در حال مرگ، به ترتیب از آنها می‌گذرد. اگرچه این مدل در مورد بیماران در‌حال‌مرگ به‌کار رفته ‌است؛ اما در تمامی تجربیات سوگواری و از‌دست‌دادن می‌توان آن را به‌کار برد. این مراحل به ترتیب شامل انکار، خشم، چانه‌زنی، افسردگی و پذیرش است که در ادامه به تفصیل از آن سخن خواهیم گفت.
ابعاد گوناگون تأثیر آسیب بینایی
گستردگی تأثیر آسیب بینایی بر زندگی فرد و خانواده‌اش بر کسی پوشیده نیست. این موضوع می‌تواند بسیاری از ابعاد زندگی فرد از قبیل تحصیل، اشتغال، روابط بین‌فردی، سلامت جسمی و روانی، استقلال فردی، و موارد فراوان دیگری را تحت تأثیر قرار دهد. به‌همین‌دلیل است که مدل روند سوگواری در ابعاد گوناگون به‌صورت جداگانه قابل بررسی است. برای مثال ممکن است فردی وجود آسیب بینایی را پذیرفته باشد؛ اما لزوم استفاده از خط بریل را انکار کند یا اینکه شخصی محدودیت‌های شغلی خود را پذیرفته باشد؛ اما لزوم بهره‌گیری از تکنیک‌های جهت‌یابی و تحرک را نپذیرد. لذا یافتن نشانه‌های عدم‌پذیرش نیازمند دقت و تحلیل فراوان در زندگی فرد و خانواده اوست.
مراحل پذیرش آسیب بینایی مطابق مدل روند سوگواری
۱. انکار
وقتی فردی با یک بیماری جدی غیر‌قابل‌درمان مثل آسیب بینایی رو‌به‌رو می‌شود، از قبول واقعیت ممکن سر باز می‌زند و امکان دارد سؤال‌هایی همانند «چرا من؟» ذهنش را پر کند و این خاصیت فقدان است که عادلانه نیست. انکار نوعی مکانیزم دفاع از خود است که باعث می‌شود فرد به مشکل خود بپردازد و در جست‌و‌جوی رفع آن بر‌آید و به تکالیف دیگر زندگی برسد؛ حال آنکه کوبلر راس مخالف آن است که این مرحله طولانی شود؛ چراکه فرد را از پذیرش واقعیت دور می‌کند و اجازه نمی‌دهد با شرایطی که در پیش رو دارد، سازگار شود.
خبر نابینایی خودمان یا فرزندمان را انکار می‌کنیم: «نه، دکتر اشتباه می‌کند.» این اولین مرحله از مراحل پذیرش آسیب بینایی است.
وقتی یک پزشک به ما خبر می‌دهد که آسیب بینایی ما یا فرزندمان قابل‌درمان نیست، اول گیج و شوک‌زده می‌شویم؛ سپس اولین جمله‌ای که به ذهنمان می‌رسد این است: «او اشتباه می‌کند». درواقع ما صورت مسئله را پاک می‌کنیم؛ صورت مسئله‌ای که آن‌قدر اضطراب‌آور است که ممکن است ما را از این پزشک به آن پزشک بکشاند تا شاید یکی نظرمان را تأیید کند و بگوید: «بله، آن پزشک اشتباه کرده. تو درمان خواهی شد.» چه‌بسا افرادی که هزینه‌های هنگفتی را صرف سفر‌های درمانی خارجی می‌کنند تا غیر‌قابل‌درمان بودنشان را که از پزشک‌های داخلی شنیده و در وبسایت‌های اینترنتی خوانده‌اند، از دهان پزشکی خارجی بشنوند. بسیاری از خانواده‌ها پس از نا‌امیدی از علم پزشکی، از سر درماندگی، وقت و هزینه زیادی را صرف کمک گرفتن از راه‌های دیگر مانند طلب شفا، مراجعه به رمال و دعا‌نویس، انرژی‌درمانی و دیگر روش‌های غیر‌علمی می‌کنند.
اگرچه اکثر افراد در رسیدن به پذیرش، انکار را تجربه می‌کنند؛ اما ماندن در این مرحله می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری را به زندگی فرد وارد کند؛ زیرا کسی‌که شرایط را انکار کند، نمی‌تواند به سازگاری با وضعیت موجود بیندیشد و در این مورد اقدامی انجام دهد.
اینک به مثال‌هایی از انکار پنهان آسیب بینایی در برخی از ابعاد زندگی می‌پردازیم؛ مواردی که برخی از افراد در جایگاه‌های اجتماعی بالا نیز با آن درگیرند. «فرزند شش‌ساله من آسیب بینایی دارد؛ اما می‌تواند رنگ اشیا را تشخیص دهد. پس نیازی به استفاده از خط بریل ندارد.» «من ۳۵ ساله‌ام و به تازگی آسیب شدید بینایی را تجربه می‌کنم. با وجود کاهش بینایی، یک مانیتور بسیار بزرگ برای کار با گوشی و کامپیوترم تهیه کرده‌ام؛ پس نیازی به استفاده از صفحه‌خوان ندارم.» «من ۲۵ ساله و نابینا هستم؛ اما از جمع‌های نابینایی خوشم نمی‌آید و همۀ دوستانم بینا هستند.» «من چهل‌ساله و یک کارمند نابینا هستم. وقتی دوستانم برای کمک به من همیشه حاضرند، چه نیازی به استفاده از عصا دارم!»
آگاهی مهمترین قدم در عبور از مرحله انکار است. نقش اطرافیان از قبیل کادر درمان، سازمان‌های حمایتی و خانواده در آگاه ساختن فرد از شرایط و انکار آن بسیار مؤثر است. این آگاهی‌بخشی در موارد جزئی‌تر و موارد پنهان همانند مثال‌هایی که گفته شد، ضرورت زیادی دارد.
خشم
در پایان مرحلۀ اول که دیوار انکار فرو می‌ریزد، انکار جای خود را به خشم، حسادت و تنفر می‌دهد و فرد خشم خود را بدون هیچ نظم و قاعده‌ای متوجه محیط پیرامون خود می‌کند. در این شرایط همه‌چیز باعث نارضایتی شخص می‌شود و همین خشم سبب خواهد شد که اطرافیان اعم از پزشک، بینایی‌سنج و حتی خانواده فرد نسبت به او کم‌توجهی کنند و خود را در معرض خشم وی قرار ندهند، که البته همین کم‌توجهی، خشم بیشتر وی را در پی خواهد داشت. کوبلر راس معتقد است که اشکال کار از آنجا آغاز می‌شود که ما نمی‌توانیم خود را جای فرد بگذاریم و از احساسات او آگاه شویم.
جمله‌ای که اغلب در این مرحله از افراد یا والدین آنها شنیده می‌شود این است: «من؟ نه ممکن نیست.»
خشم خودمان را نسبت به دیگران ابراز می‌کنیم:‌ «چرا من؟ مگر چه گناهی به درگاه خدا مرتکب شده‌بودم؟»
فرد در این مرحله معمولاً از انکار آسیب بینایی خود یا فرزندش دست برمی‌دارد؛ اما نمی‌خواهد موضوع را به راحتی بپذیرد؛ احساس ناکامی و خشم می‌کند و مدام از خودش و اطرافیانش می‌پرسد: «چرا من؟»
او به دیگرانی که از انرژی و سلامت کامل برخوردارند یا فرزندانشان در سلامت هستند، غبطه می‌خورد و خشمگین می‌شود و ممکن است نسبت به هر کسی احساس خشم داشته باشد: خداوند، سرنوشت، دوست، اعضای خانواده، پزشک، کارکنان بیمارستان و… .
در این مرحله، زندگی کردن با فرد بسیار مشکل است. او معمولاً به‌شدت زودرنج می‌شود. حتی بعضی از والدین نسبت به کودک دارای آسیب بینایی احساس خشم می‌کنند؛ اما باید بدانیم که در‌واقع، این حالات نوعی خشم نسبت به خود آسیب بینایی است نه نسبت به اطرافیان. آدم وقتی از چیزی خشمگین می‌شود که تحت کنترلش نیست، گاهی خشم خودش را نسبت به یک چیز قابل‌کنترل ابراز می‌کند و به‌اصطلاح از جابه‌جایی حسی استفاده می‌کند.
مثال‌هایی از خشم پنهان نسبت به آسیب بینایی: «دلم می‌خواهد عصایم را توی دیوار بکوبم.» «از پدر و مادرم که شرایط ژنتیکی را برای فرزند‌آوری در نظر نگرفتند، متنفرم.» «نفرین بر زندگی یک نابینا که به جز دردسر چیزی نیست.»
در شماره بعد به ادامه بحث خواهیم پرداخت.
منابع:"
audio/mana-bffcbc3b515df0f6c9cb.mp3,"مواجهه با برهوت حقیقت پذیرش آسیب بینایی توسط خانواده‌ها و افراد نابینا و کم‌بینا، بعد از بروز معلولیت
مسعود طاهریان
مقدمه
مواجهه با معلولیت
برای ما، افراد نابینا و کم‌بینا و خانواده‌های‌مان، خاطرۀ بالا ناآشنا نیست. آسیب بینایی شرایط زندگی‌مان را ناگهانی تغییر داده و ما را به سمت یک شرایط متفاوت و محدود‌کننده پرتاب کرده ‌است. بعد از بروز معلولیت، همه نمی‌دانستیم که چه کاری باید انجام دهیم؛ سر‌در‌گم بودیم و انواع احساسات منفی را تجربه می‌کردیم. حال بدمان هم به شدت آسیب بینایی‌مان وابسته بود؛ چراکه باتوجه به میزان همراهی فرهنگ و دسترس‌پذیری بافت اجتماعی، کارکرد روزمره و کاری‌مان محدود می‌شد. ولی برای آنکه در زندگی پیش روی‌مان کار‌آمد و توانمند باشیم، مجبور شدیم نقش و وضعیت جدیدی را بپذیریم، حقوقمان را بشناسیم، تکالیف تازه‌ای برای خود تعریف کنیم و در موقعیت‌ها و دوره‌های مختلف زندگی‌، به دنبال کاهش محدودیت‌های‌مان باشیم.
مراحل فرایند پذیرش
برخورد ما با آسیب بینایی حالت‌های مختلفی دارد که در مراحل پنج‌گانه‌ای دسته‌بندی می‌شود.
1- انکار
وقتی به هر دلیلی بینایی‌مان افت می‌کند، ابتدا تلاش می‌کنیم این مسئله را نا‌دیده بگیریم: همه چیز را عادی جلوه می‌دهیم و نمی‌پذیریم مشکلی پیش‌آمده‌است، درباره آن حرف نمی‌زنیم و پنهانش می‌کنیم و نسبت به صحبت‌ها و پیشنهادات دیگران در این زمینه، مقاومت می‌کنیم. با این کار به خود فرصت می‌دهیم با شرایط ناگوار پیش‌آمده وفق پیدا کنیم و رنجمان را کاهش دهیم.
2- خشم
وقتی دیگر نمی‌توانیم واقعیت‌ها را انکار کنیم یا آن‌ها را نا‌دیده بگیریم، وارد مرحله خشم می‌شویم. در این مرحله خیلی عصبانی هستیم، پرخاشگری و تندی می‌کنیم، برای مشکل پیش‌آمده به دنبال مقصر هستیم و تلاش می‌کنیم علت آسیب بینایی را به گردن کسی (مانند والدین و پزشکان) یا چیزی (مانند شانس و خدا) بیندازیم، دائم از خود می‌پرسیم که چرا این مشکل برای ما رخ داده است و بینایی‌مان را از دست داده‌ایم، بی‌حوصله و بد‌اخلاق می‌شویم. حتی اگر خشممان نمود بیرونی نداشته باشد، در قالب اختلالات رفتاری بروز می‌کند. برای مثال به دیگران گیر می‌دهیم یا خیلی حساس یا عقده‌ای می‌شویم؛ ولی در این مرحله فرصت پیدا می‌کنیم تا احساسات درونی‌مان را بیان کنیم. در جامعه هم خشم پذیرفته‌تر از ترس است. البته باید مراقب طرد شدن و تنها ماندن باشیم.
3- چانه‌زنی
وقتی می‌فهمیم با عصبانی شدن به جایی نمی‌رسیم و کارمان پیش نمی‌رود، به مرحله چانه‌زنی قدم می‌گذاریم. در این مرحله تمام تلاشمان را به کار می‌گیریم تا مشکلی را که به‌وجود آمده، رفع کنیم. از راه‌های مختلفی استفاده می‌کنیم تا بینایی قبلی‌مان را برگردانیم. به خدمات پزشکی مدرن و طب سنتی متوسل می‌شویم. برای شفا گرفتن، به راه‌های معنوی و فرامادی رو می‌آوریم. جادو و جنبل را امتحان می‌کنیم. رژیم غذایی‌مان را تغییر می‌دهیم. به گناهان و اشتباهات گذشته‌مان می‌اندیشیم و این کار‌ها را انجام می‌دهیم تا شرایط پیش‌آمده را به نحوی درست یا بهتر کنیم.
4- افسردگی
وقتی می‌بینیم نمی‌توانیم از هیچ طریقی معلولیت بینایی‌مان را درست کنیم، مرحله افسردگی شروع می‌شود. امید‌های‌مان را از دست می‌دهیم. غرق غم و اندوه می‌شویم. میل به تنهایی و انزوای اجتماعی پیدا می‌کنیم. در رؤیا فرو می‌رویم. دوست داریم در زمان سفر کنیم و گذشته را تغییر بدهیم. گرفتار ای کاش‌ها می‌شویم. انرژی‌مان را از دست می‌دهیم. کارهای‌مان را رها می‌کنیم. به فکر مرگ و خودکشی می‌افتیم. احساس می‌کنیم دیگر نمی‌توانیم زندگی کنیم و پیش برویم. این مرحله با این که بسیار پر‌فشار است، باعث می‌شود کم‌کم واقعیت بر ما مستولی شود و خیالات و زندگی گذشته‌مان را رها کنیم.
5- پذیرش
اگر بتوانیم کمرمان را راست کنیم و از مراحل بالا بگذریم، مرحله پذیرش و سازگاری با شرایط جدید شروع می‌شود. در این مرحله به این نتیجه می‌رسیم که صرفاً با نا‌امیدی و غصه خوردن به جایی نمی‌رسیم. با اینکه مشکلات ندیدن و رنج ناشی از آن‌ها تمام نمی‌شود، از خود می‌پرسیم باید چه بکنیم و چه‌طور به زندگی ادامه بدهیم. تلاش می‌کنیم با وجود محدودیت‌ها و نا‌توانی‌ها، غلتک زندگی‌مان را به حرکت دربیاوریم. به‌دنبال راه‌حل‌ها، تکنیک‌ها، امکانات و آموزش‌های کمکی می‌رویم تا در زندگی‌مان به موفقیت و دستاوردهایی برسیم. در برابر واقعیت‌های زندگی مقاومت نداریم و تلاش بیهوده برای تغییر نمی‌کنیم. ممکن است هنوز از شرایط، ناراحت و از گذشته‌مان پشیمان باشیم؛ اما مکانیزم‌های دفاعی انکار، خشم و چانه‌زنی دیگر حضور ندارند یا اگر هم وجود داشته باشند، گذرا و سطحی هستند.
چند نکته درباره پذیرش
بعد از بروز آسیب بینایی، باید فرایند بالا را برای سازگاری با شرایط جدید سپری کنیم؛ ولی پذیرش یک مؤلفه نسبی است. مرز مشخصی بین مراحل ذکر‌شده وجود ندارد و با یک سرعت و ترتیب مشخص آن‌ها را طی نمی‌کنیم. ممکن است در یک مرحله کوتاه یا طولانی‌مدت بمانیم. حتی پیش می‌آید که گاهی اوقات به مراحل قبل باز‌گردیم. در این راستا تفاوت‌های فردی و خانوادگی بسیار دخیل است. علاوه‌بر‌این، پذیرش، امری چند‌بعدی است. امکان دارد که در یک زمان و مکان مشخص، در یک زمینه (مانند تحصیل) به پذیرش و سازگاری برسیم ولی همچنان در سایر زمینه‌ها (مانند شغل و روابط اجتماعی) مشکل داشته ‌باشیم. همچنین فرایند پذیرش تکرار‌پذیر است و ضرورت دارد در موقعیت‌های نا‌شناخته جدید (مانند ورود به دانشگاه و حوزه کاری) برای مشکلات تازه‌مان راه‌حلی پیدا کنیم. ولی اگر یک‌بار به صورت موفقیت‌آمیز فرایند پذیرش را سپری کنیم، اعتماد‌به‌نفسی به دست می‌آوریم و بر اساس آن در موقعیت‌های تازه، مراحل پذیرش را سریع‌تر و کم‌فشار‌تر طی خواهیم کرد. از طرفی دیگر، تمام احساساتی که در طول فرایند پذیرش تجربه می‌کنیم و رفتار‌هایی که انجام می‌دهیم، عادی است. فقط خوب است در مراحل درجا نزنیم و زمان را از دست ندهیم.
چگونگی پذیرش معلولیت
گفت‌وگو
صحبت کردن به ما این فرصت را می‌‌دهد تا مراحل پذیرش را سریع‌تر درک و طی کنیم. باید از سربسته نگاه داشتن و تابو‌سازی اجتناب کنیم؛ چراکه برخلاف تصورمان، همه از وضعیت ما مطلع هستند. باید بررسی کنیم چه احساسی داریم و ریشه‌اش از کجاست؛ سپس با کسانی‌که درکمان می‌کنند یا وضعیت مشابهی با ما داشته‌اند، صادقانه از احساسات، محدودیت‌ها، مسائل، چالش‌ها و حقارت‌های‌مان صحبت کنیم. می‌توانیم با اعضای خانواده و دوستانمان حرف بزنیم یا از روانشناسان و مددکاران کمک بگیریم. سازمان بهزیستی یک مرکز مشاوره تلفنی رایگان به‌ نام «صدای مشاور» دارد که می‌توانیم در سراسر کشور با گرفتن شماره 1480به متخصصان این مرکز مرتبط شویم. طبیعی است که گریه کنیم، ناراحت و عصبانی باشیم، از شرایطمان خجالت بکشیم؛ ولی نباید هرگز خودمان را سرکوب کنیم و ادای قهرمان‌ها را در‌بیاوریم. اگر هم کسی را پیدا نکردیم، می‌توانیم از نوشتن بهره ببریم.
استفاده از امکانات و ابزار توانبخشی
پذیرش محدودیت‌ها و آشنایی با توانمندی‌ها
باید بپذیریم که کارهایی را نمی‌توانیم انجام بدهیم و در زمینه‌های دیگری توانا هستیم. گاهی اوقات هم به اشتباه تصور می‌کنیم اموری از دستمان برنمی‌آید یا نمی‌توانیم آن‌ها را یاد بگیریم. باید به اموری که نمی‌توانیم انجام دهیم، واقف باشیم اما به توانمندی‌های‌مان بیشتر فکر کنیم و فضای ذهنی‌مان را با نا‌توانی‌ها پر نکنیم. برای کمک گرفتن از دیگران هم نباید خجل باشیم؛ چراکه همه ما به کمک یکدیگر احتیاج داریم.
شناخت معلولیت و یادگیری از پیشتازان
باید در زمینه بیماری و معلولیتمان شروع به پرس‌و‌جو، تحقیق و مطالعه کنیم. کتاب‌ها و فضای مجازی پر از اطلاعات مفیدی است که می‌تواند به ما کمک کند. علاوه‌بر‌این خوب است با افراد موفق نابینا و کم‌بینا صحبت کنیم و زندگینامه‌شان را بخوانیم. این کار انگیزه‌بخش است و برای رسیدن به پذیرش مفید خواهد بود. همچنین می‌توانیم از این طریق بفهمیم در آینده با چه موقعیت‌ها و مشکلاتی مواجه خواهیم شد و باید چگونه آن‌ها را رفع‌و‌رجوع کنیم. این حس را هم به ما می‌دهد که تنها کسی نیستیم که بعد از آسیب بینایی، دچار مشکل شده‌ایم.
مشروح تمامی مواردی که در بالا به اختصار درباره‌شان خواندید، به شکل یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در دسترس شما خواهد بود. آن را بشنوید و برای هرکس که گمان می‌کنید به کارش خواهد آمد بفرستید."
audio/mana-99c983f1d45fc43806c9.mp3,"مواجهه با برهوت حقیقت پذیرش آسیب بینایی توسط خانواده‌ها و افراد نابینا و کم‌بینا، بعد از بروز معلولیت
مسعود طاهریان
مقدمه
مواجهه با معلولیت
برای ما، افراد نابینا و کم‌بینا و خانواده‌های‌مان، خاطرۀ بالا ناآشنا نیست. آسیب بینایی شرایط زندگی‌مان را ناگهانی تغییر داده و ما را به سمت یک شرایط متفاوت و محدود‌کننده پرتاب کرده ‌است. بعد از بروز معلولیت، همه نمی‌دانستیم که چه کاری باید انجام دهیم؛ سر‌در‌گم بودیم و انواع احساسات منفی را تجربه می‌کردیم. حال بدمان هم به شدت آسیب بینایی‌مان وابسته بود؛ چراکه باتوجه به میزان همراهی فرهنگ و دسترس‌پذیری بافت اجتماعی، کارکرد روزمره و کاری‌مان محدود می‌شد. ولی برای آنکه در زندگی پیش روی‌مان کار‌آمد و توانمند باشیم، مجبور شدیم نقش و وضعیت جدیدی را بپذیریم، حقوقمان را بشناسیم، تکالیف تازه‌ای برای خود تعریف کنیم و در موقعیت‌ها و دوره‌های مختلف زندگی‌، به دنبال کاهش محدودیت‌های‌مان باشیم.
مراحل فرایند پذیرش
برخورد ما با آسیب بینایی حالت‌های مختلفی دارد که در مراحل پنج‌گانه‌ای دسته‌بندی می‌شود.
1- انکار
وقتی به هر دلیلی بینایی‌مان افت می‌کند، ابتدا تلاش می‌کنیم این مسئله را نا‌دیده بگیریم: همه چیز را عادی جلوه می‌دهیم و نمی‌پذیریم مشکلی پیش‌آمده‌است، درباره آن حرف نمی‌زنیم و پنهانش می‌کنیم و نسبت به صحبت‌ها و پیشنهادات دیگران در این زمینه، مقاومت می‌کنیم. با این کار به خود فرصت می‌دهیم با شرایط ناگوار پیش‌آمده وفق پیدا کنیم و رنجمان را کاهش دهیم.
2- خشم
وقتی دیگر نمی‌توانیم واقعیت‌ها را انکار کنیم یا آن‌ها را نا‌دیده بگیریم، وارد مرحله خشم می‌شویم. در این مرحله خیلی عصبانی هستیم، پرخاشگری و تندی می‌کنیم، برای مشکل پیش‌آمده به دنبال مقصر هستیم و تلاش می‌کنیم علت آسیب بینایی را به گردن کسی (مانند والدین و پزشکان) یا چیزی (مانند شانس و خدا) بیندازیم، دائم از خود می‌پرسیم که چرا این مشکل برای ما رخ داده است و بینایی‌مان را از دست داده‌ایم، بی‌حوصله و بد‌اخلاق می‌شویم. حتی اگر خشممان نمود بیرونی نداشته باشد، در قالب اختلالات رفتاری بروز می‌کند. برای مثال به دیگران گیر می‌دهیم یا خیلی حساس یا عقده‌ای می‌شویم؛ ولی در این مرحله فرصت پیدا می‌کنیم تا احساسات درونی‌مان را بیان کنیم. در جامعه هم خشم پذیرفته‌تر از ترس است. البته باید مراقب طرد شدن و تنها ماندن باشیم.
3- چانه‌زنی
وقتی می‌فهمیم با عصبانی شدن به جایی نمی‌رسیم و کارمان پیش نمی‌رود، به مرحله چانه‌زنی قدم می‌گذاریم. در این مرحله تمام تلاشمان را به کار می‌گیریم تا مشکلی را که به‌وجود آمده، رفع کنیم. از راه‌های مختلفی استفاده می‌کنیم تا بینایی قبلی‌مان را برگردانیم. به خدمات پزشکی مدرن و طب سنتی متوسل می‌شویم. برای شفا گرفتن، به راه‌های معنوی و فرامادی رو می‌آوریم. جادو و جنبل را امتحان می‌کنیم. رژیم غذایی‌مان را تغییر می‌دهیم. به گناهان و اشتباهات گذشته‌مان می‌اندیشیم و این کار‌ها را انجام می‌دهیم تا شرایط پیش‌آمده را به نحوی درست یا بهتر کنیم.
4- افسردگی
وقتی می‌بینیم نمی‌توانیم از هیچ طریقی معلولیت بینایی‌مان را درست کنیم، مرحله افسردگی شروع می‌شود. امید‌های‌مان را از دست می‌دهیم. غرق غم و اندوه می‌شویم. میل به تنهایی و انزوای اجتماعی پیدا می‌کنیم. در رؤیا فرو می‌رویم. دوست داریم در زمان سفر کنیم و گذشته را تغییر بدهیم. گرفتار ای کاش‌ها می‌شویم. انرژی‌مان را از دست می‌دهیم. کارهای‌مان را رها می‌کنیم. به فکر مرگ و خودکشی می‌افتیم. احساس می‌کنیم دیگر نمی‌توانیم زندگی کنیم و پیش برویم. این مرحله با این که بسیار پر‌فشار است، باعث می‌شود کم‌کم واقعیت بر ما مستولی شود و خیالات و زندگی گذشته‌مان را رها کنیم.
5- پذیرش
اگر بتوانیم کمرمان را راست کنیم و از مراحل بالا بگذریم، مرحله پذیرش و سازگاری با شرایط جدید شروع می‌شود. در این مرحله به این نتیجه می‌رسیم که صرفاً با نا‌امیدی و غصه خوردن به جایی نمی‌رسیم. با اینکه مشکلات ندیدن و رنج ناشی از آن‌ها تمام نمی‌شود، از خود می‌پرسیم باید چه بکنیم و چه‌طور به زندگی ادامه بدهیم. تلاش می‌کنیم با وجود محدودیت‌ها و نا‌توانی‌ها، غلتک زندگی‌مان را به حرکت دربیاوریم. به‌دنبال راه‌حل‌ها، تکنیک‌ها، امکانات و آموزش‌های کمکی می‌رویم تا در زندگی‌مان به موفقیت و دستاوردهایی برسیم. در برابر واقعیت‌های زندگی مقاومت نداریم و تلاش بیهوده برای تغییر نمی‌کنیم. ممکن است هنوز از شرایط، ناراحت و از گذشته‌مان پشیمان باشیم؛ اما مکانیزم‌های دفاعی انکار، خشم و چانه‌زنی دیگر حضور ندارند یا اگر هم وجود داشته باشند، گذرا و سطحی هستند.
چند نکته درباره پذیرش
بعد از بروز آسیب بینایی، باید فرایند بالا را برای سازگاری با شرایط جدید سپری کنیم؛ ولی پذیرش یک مؤلفه نسبی است. مرز مشخصی بین مراحل ذکر‌شده وجود ندارد و با یک سرعت و ترتیب مشخص آن‌ها را طی نمی‌کنیم. ممکن است در یک مرحله کوتاه یا طولانی‌مدت بمانیم. حتی پیش می‌آید که گاهی اوقات به مراحل قبل باز‌گردیم. در این راستا تفاوت‌های فردی و خانوادگی بسیار دخیل است. علاوه‌بر‌این، پذیرش، امری چند‌بعدی است. امکان دارد که در یک زمان و مکان مشخص، در یک زمینه (مانند تحصیل) به پذیرش و سازگاری برسیم ولی همچنان در سایر زمینه‌ها (مانند شغل و روابط اجتماعی) مشکل داشته ‌باشیم. همچنین فرایند پذیرش تکرار‌پذیر است و ضرورت دارد در موقعیت‌های نا‌شناخته جدید (مانند ورود به دانشگاه و حوزه کاری) برای مشکلات تازه‌مان راه‌حلی پیدا کنیم. ولی اگر یک‌بار به صورت موفقیت‌آمیز فرایند پذیرش را سپری کنیم، اعتماد‌به‌نفسی به دست می‌آوریم و بر اساس آن در موقعیت‌های تازه، مراحل پذیرش را سریع‌تر و کم‌فشار‌تر طی خواهیم کرد. از طرفی دیگر، تمام احساساتی که در طول فرایند پذیرش تجربه می‌کنیم و رفتار‌هایی که انجام می‌دهیم، عادی است. فقط خوب است در مراحل درجا نزنیم و زمان را از دست ندهیم.
چگونگی پذیرش معلولیت
گفت‌وگو
صحبت کردن به ما این فرصت را می‌‌دهد تا مراحل پذیرش را سریع‌تر درک و طی کنیم. باید از سربسته نگاه داشتن و تابو‌سازی اجتناب کنیم؛ چراکه برخلاف تصورمان، همه از وضعیت ما مطلع هستند. باید بررسی کنیم چه احساسی داریم و ریشه‌اش از کجاست؛ سپس با کسانی‌که درکمان می‌کنند یا وضعیت مشابهی با ما داشته‌اند، صادقانه از احساسات، محدودیت‌ها، مسائل، چالش‌ها و حقارت‌های‌مان صحبت کنیم. می‌توانیم با اعضای خانواده و دوستانمان حرف بزنیم یا از روانشناسان و مددکاران کمک بگیریم. سازمان بهزیستی یک مرکز مشاوره تلفنی رایگان به‌ نام «صدای مشاور» دارد که می‌توانیم در سراسر کشور با گرفتن شماره 1480به متخصصان این مرکز مرتبط شویم. طبیعی است که گریه کنیم، ناراحت و عصبانی باشیم، از شرایطمان خجالت بکشیم؛ ولی نباید هرگز خودمان را سرکوب کنیم و ادای قهرمان‌ها را در‌بیاوریم. اگر هم کسی را پیدا نکردیم، می‌توانیم از نوشتن بهره ببریم.
استفاده از امکانات و ابزار توانبخشی
پذیرش محدودیت‌ها و آشنایی با توانمندی‌ها
باید بپذیریم که کارهایی را نمی‌توانیم انجام بدهیم و در زمینه‌های دیگری توانا هستیم. گاهی اوقات هم به اشتباه تصور می‌کنیم اموری از دستمان برنمی‌آید یا نمی‌توانیم آن‌ها را یاد بگیریم. باید به اموری که نمی‌توانیم انجام دهیم، واقف باشیم اما به توانمندی‌های‌مان بیشتر فکر کنیم و فضای ذهنی‌مان را با نا‌توانی‌ها پر نکنیم. برای کمک گرفتن از دیگران هم نباید خجل باشیم؛ چراکه همه ما به کمک یکدیگر احتیاج داریم.
شناخت معلولیت و یادگیری از پیشتازان
باید در زمینه بیماری و معلولیتمان شروع به پرس‌و‌جو، تحقیق و مطالعه کنیم. کتاب‌ها و فضای مجازی پر از اطلاعات مفیدی است که می‌تواند به ما کمک کند. علاوه‌بر‌این خوب است با افراد موفق نابینا و کم‌بینا صحبت کنیم و زندگینامه‌شان را بخوانیم. این کار انگیزه‌بخش است و برای رسیدن به پذیرش مفید خواهد بود. همچنین می‌توانیم از این طریق بفهمیم در آینده با چه موقعیت‌ها و مشکلاتی مواجه خواهیم شد و باید چگونه آن‌ها را رفع‌و‌رجوع کنیم. این حس را هم به ما می‌دهد که تنها کسی نیستیم که بعد از آسیب بینایی، دچار مشکل شده‌ایم.
مشروح تمامی مواردی که در بالا به اختصار درباره‌شان خواندید، به شکل یک فایل صوتی ذیل همین نوشته در دسترس شما خواهد بود. آن را بشنوید و برای هرکس که گمان می‌کنید به کارش خواهد آمد بفرستید."
audio/mana-219ebce96d8de8c768a8.mp3,"تخلفی به بزرگی جامعه نابینایان کشور نگاهی به انحراف بهزیستی در تأمین تجهیزات آموزشی و توانبخشی نابینایان و کم‌بینایان
رویا بابایی
بیش از چهار ماه است کشور درگیر اعتراضات مردمی است. قیمت ارز، دلار و سکه سر‌ به فلک گذاشته و کمر مردم زیر بار تورم لجام‌گسیخته خرد شده است؛ قیمت همه اجناس و اقلام ضروری زندگی چندین برابر شده و مدام هم در حال افزایش است. در این میان صدای خرد شدن استخوان‌های اقشار آسیب‌پذیر به‌ویژه معلولان و نابینایان از همه طرف به گوش می‌رسد؛ اما کو گوشی که این صدا‌ها را بشنود! نوسانات قیمت در جامعه آن‌قدر سرعت گرفته که حتی مجال مقایسه دخل و خرجمان بین ریال و دلار را نمی‌دهد. چند روزی است می‌خواهم بنویسم 546 هزار تومان مستمری که سازمان بهزیستی برای نابینایان و البته همۀ گروه‌های معلولین پرداخت می‌کند، معادل چند دلار است؛ اما این مبلغ هر روز و گاهی روزی چند‌بار تغییر می‌کند و هر بار از دفعه قبلی کمتر می‌شود.
اگر بخواهیم آخرین قیمت دلار را مبنا قرار دهیم، مستمری سازمان بهزیستی به گروه‌های هدف از 13 دلار کمی بیشتر است؛ البته مشروط بر اینکه قیمت دلار ثابت بماند.
اما هر لحظه که مستمری بهزیستی آب می‌رود و کم‌ارزش‌تر می‌شود، قیمت تجهیزات مورد‌نیاز نابینایان و اقلام دارویی که مورد‌نیاز طیفی از آنهاست و کاملاً تحت تأثیر نوسانات ارزی قرار دارد، چندین و چند برابر افزایش می‌یابد و همزمان با آن قدرت خرید و قدرت تأمین وسایل توانبخشی برای همۀ معلولان از جمله افراد کم‌بینا و نابینا به شدت کاهش پیدا می‌کند.
فرار از انجام وظیفه
سازمان بهزیستی متولی امور معلولان در کشور است و وظیفه دارد به همۀ ابعاد زندگی آنان رسیدگی کند. یکی از وظایف این سازمان، تهیه و تأمین تجهیزات توانبخشی و کمک‌توانبخشی افراد دارای معلولیت است. در تمام سالیان گذشته این وظیفه به‌طور نسبی و با کمی تأخیر انجام می‌شد؛ اما اخیراً بهزیستی در این زمینه سنگ‌ تمام گذاشته است.
نابینایان و کم‌بینایان یکی از گروه‌هایی هستند که به‌جز تجهیزات کمک توانبخشی، در حوزه آموزش یا حتی گذران سیکل طبیعی زندگی نیز به اقلام متعددی نیاز دارند. این افراد برای راه رفتن ساده به عصای سفید و برای آموزش به ذره‌بین، به‌دید، تبلت‌های هوشمند، وویس رکوردر، نوتیکر یا همان برجسته‌نگار هوشمند و لوازمی از این دست نیاز دارند و طبیعتاً وظیفه تأمین آن با سازمان بهزیستی است.
اما این سازمان اخیراً با توسل به یک روش خاص، راه میان‌بُری برای فرار از انجام این وظیفه ذاتی خود پیدا کرده است.
بهزیستی به‌جای سینه سپر کردن در چنین وضعیتی و به‌جای دفاع از معلولان و شفاف‌سازی آنچه بر معلولان می‌گذرد، به مجریان و اداره‌کنندگان کشور؛ در یک حرکت عوام‌فریبانه، مسئولیت تأمین تجهیزات مورد‌نیاز نابینایان و کم‌بینایان را از سر باز کرده و با اعطای چند مورد محدود به انجمن‌های نابینایان، متقاضیان این تجهیزات را به راحتی از خود رانده و آنان را به انجمن‌ها حواله می‌دهد.
به این صورت که بهزیستی از هر یک اقلام مورد‌نیاز طیف نابینایان، چند مورد محدود تهیه و در اختیار انجمن‌های این حوزه قرار داده و سپس متقاضیانی که برای تهیه تجهیزات کمک‌آموزشی به بهزیستی مراجعه می‌کنند را با این عنوان که «تجهیزات، تهیه و در اختیار انجمن‌ها قرار گرفته»، آنها را راهی انجمن‌ها می‌کنند.
این درحالیست که هر یک از این انجمن‌ها چندهزار عضو نابینا و کم‌بینا دارند و تجهیزات محدودِ دریافت‌شده از بهزیستی حتی در صورت واگذاری امانی و کوتاه‌مدت نیز امکان پاسخگویی به نیاز همه این افراد را ندارد مگر آنکه متقاضیان برای چند روز کار با هر یک از آن تجهیزات، ماه‌ها یا سال‌ها در نوبت امانت‌گیری بمانند.
اما آیا نام این روش، تأمین تجهیزات مورد‌نیاز نابینایان و توانبخشی آنهاست؟ آیا نام این روش، ارائه خدمت به معلول است؟
این روش انحرافی آشکار است که هم فرد نابینا را به توانمندی نمی‌رساند و هم سیستم توانمند‌سازی بهزیستی را به یک ادعای بی‌اثر تقلیل می‌دهد و هم مراجع فرادستی از جمله شاکله اصلی دولت را در ارائه خدمت به این قشر می‌فریبد. تمامی موارد فوق در شرایطی رخ می‌دهد که سازمان بهزیستی بیش از سه ماه است که هنوز یکی از مهمترین معاونت‌هایش، یعنی معاونت توانبخشی، مدیری ندارد و همین امر اوضاع را اسفناک‌تر کرده است.
آیا یک دانش‌آموز یا دانشجوی نابینا و کم‌بینا با تجهیزات امانی که برای دریافت همان هم مدت‌ها در صف انتظار مانده و بابتش چندین میلیون تومان سفته و تضمین داده است، می‌تواند آموزش اثربخشی داشته باشد؟ آیا می‌توان چنین دانشجویانی را به دانشگاه فرستاد و از فراگیری درس‌های آنان آسوده‌خاطر بود؟
آیا وظیفه سازمان بهزیستی، به‌کارگیری همه امکانات برای نیل به هدفِ «توانمندسازی و توانبخشی کامل افراد نابینا» نیست؟ پس چرا مدیران این مجموعه این وظیفه مهم را به رفع تکلیف‌های ناشی از بی‌مسئولیتی سوق می‌دهند و در برابر آموزش و توانبخشی فرد دارای معلولیت، با بی‌تعهدی رفتار می‌کنند؟
در‌حال‌حاضر بیش از 200 هزار نفر از افراد کم‌بینا و نابینا تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور قرار دارند که به گفته مسئولان این سازمان ۷۳ هزار نفر از این جمعیت را زنان و ۱۳۰ هزار نفر را مردان تشکیل می‌دهند.
این آمار که البته همۀ جمعیت نابینایان و کم‌بینایان کشور نیست، تا حدود زیادی گویای ظلمی است که به این گروه روا داشته می‌شود؛ یعنی تجهیزات مورد‌نیاز 200 هزار نفر، به تهیه موردی و محدود تجهیزات خلاصه شده و اعطای آن به انجمن‌ها به‌منظور روانه کردن نابینایان به سوی این مراکز، خیانت بزرگی است که هم در حق نابینایان می‌شود و هم در حق انجمن‌های آنها.
ادای خدمت و فرار از مسئولیت
بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که سازمان بهزیستی در یکی از سخت‌ترین برهه‌های اقتصادی و تنگناهای اجتماعی، نابینایان را به حال خود رها کرده و با فریب و تقلب ادای خدمت گزاردن درمی‌آورد و از مسئولیت‌های سازمانی خود فرار می‌کند؛ وگرنه همه می‌دانیم نابینایان در بین انواع گروه‌های معلولیت، از بیشترین نرخ بیکاری برخوردار هستند و این یعنی آنها فاقد درآمدی هستند که بتوانند به آن تکیه کنند و از حمایت دولت بی‌نیاز باشند. از طرف دیگر بر همگان عیان است که مستمری‌ای که بهزیستی به این افراد می‌پردازد، در حدی نیست که این گروه با اتکا به آن، تجهیزات مورد‌نیاز خود را تهیه کنند و به سراغ بهزیستی نروند. 546 هزار تومان مستمری که البته از دو ماه پیش با 20 درصد افزایش به این مبلغ رسیده، به زحمت از عهده تأمین هزینه چند روز ایاب و ذهاب این افراد برمی‌آید و حتی قادر نیست بخش اندکی از هزینه‌های جدی زندگی را به دوش بکشد؛ اما گویا سازمان بهزیستی انتظار دارد نابینایان و کم‌بینایان با دریافت این مبلغ به زندگی خویش سامان دهند و برای هیچ منظور دیگری مزاحم آنان نشوند.
نکته جالب اینجاست که سازمان بهزیستی از طرف دولت مأموریت دارد به امور افراد دارای معلولیت رسیدگی کند؛ اما این سازمان در انجام وظایف خود به قدری به انحراف رفته و عنان کار را از دست داده که حالا باید انجمن‌ها و فعالان این حوزه، خطاهای این سازمان را به خودش و البته به جامعه گوشزد کنند."
audio/mana-191d4dac22cf36dce940.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
یادآور می‌شوم که برای تهیه کتب معرفی‌شده توسط مهمان نواک و همچنین جدید‌ترین کتب معرفی‌شده در پادکست و دیگر نیاز‌های مطالعاتی خود، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان نهاد کتابخانه‌های عمومی استان خود مراجعه بفرمایید.
در این مجال میزبان عبدالحسین لطیفی، دکترای ادیان و عرفان، مترجم و استاد دانشگاه شده‌ایم تا برای‌مان ابتدا راجع به این رشته صحبت کنند و پس از معرفی، بخشی از راه‌های مطالعه و آشنایی با ادیان تطبیقی را به ما نشان دهند
لطیفی ابتدا در باب دین‌پژوهی مقایسه‌ای می‌گوید: «دین‌پژوهی یک رشته دانشگاهی است که یک نگاه برون‌دینانه‌ای به دین دارد؛ بدین‌گونه که ما ادیان مختلف را با یک نگاه تماشاگرانه و با قرار دادن اصل تعلیق نظر در لحظۀ پژوهش و مطالعه مورد‌نظر قرار می‌دهیم و بخش قابل‌توجهی از کار پژوهشی و حتی آموزشی ما به مقایسه اختصاص می‌یابد. مثلاً یک نکته مشخص که می‌تواند خواه الهیات، احکام یا فقه و خواه کلام یا آیینی، اخلاقی یا عرفانی -که ابعاد مختلف دین هستند- باشد. این مقایسه می‌تواند در بردارنده وجوه اشتراک و وجوه افتراق نیز باشد.» لطیفی اضافه می‌کند: «رشته دین‌پژوهی بسیار وسیع است و برای مطالعه دقیق و خوب در این رشته باید چندین رشته دیگر مانند ادیان مختلف و تاریخ آنها، پدیدارشناسی و جامعه‌شناسی دین، روانشناسی و فلسفه دین، مباحث کلامی و در بعضی دیگر از شاخه‌ها، آگاهی و اطلاعات بالایی موجود باشد و همچنین از ادبیات مانند عرفانی و عربی به اندازه زیادی بهره‌مند بود؛ زیرا که این رشته، یک رشته مقایسه‌ای است و نیاز به چنین آگاهی‌هایی دارد.»
لطیفی در ادامه ادیان زنده جهان را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که پیروان این ادیان در کدام مناطق گسترش یافته‌اند. نیز راجع به نام اصلی ادیان و نوع تلفظ آنها سخن می‌گوید.
لطیفی در پاسخ به این سؤال که دین‌پژوهی رشته گسترده‌ای است و آیا نیاز به شناخت رشته‌ها و حتی مطالعه دقیق در رشته‌های مختلف دارد، توضیح می‌دهد که این رشته یک رشته ذو‌الابعاد است و اگر کسی می‌خواهد واقعاً مطلع باشد، باید زمینه‌های مختلفی را ببیند. وی معتقد است که هر‌کس بسته به توان، علاقه و امکان خویش، به برخی زمینه‌ها امعان نظر دارد. مثلاً کسی ممکن است علاوه‌بر اطلاع کلی از رشته خود، به روانشناسی دین هم معطوف باشد یا کسی دیگر به فلسفه دین یا دیگری به جامعه‌شناسی دین نظر داشته باشد. عبدالحسین لطیفی سال‌هاست که در دو سه شاخه مختلف مانند روانشناسی دین که برایش جذابیت دارد، فعالیت می‌کند و معتقد است که این رشته افق دیگری را برایش باز کرده است. وی می‌گوید: «شخصیت‌های بزرگی که در روانشناسی فعالیت داشته‌اند، شاید شهرت خود را از توجه به روانشناسی دین به‌دست آورده‌اند.» لطیفی راجع به فروید، یونگ، ویلیام جیمز، گالتون، هال، شارکو، شلایرماخر و… سخن می‌گوید و از کتاب‌های آنان به عنوان حاصل اندیشه‌های‌شان که در جهان جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند، نام می‌برد. وی بر این باور است که اگر قرار باشد از این رشته به‌عنوان یک رشته کاربردی استفاده شود، رشته‌ای است که دست‌کم در شناخت بسیاری از دغدغه‌های اجتماعی و اگر امکانش باشد بسترسازی برای حل آنها، بسیار سودمند خواهد بود؛ مخصوصاً دنیای مدرن امروز که الزامات و مشکلات خود را دارد.
عبدالحسین لطیفی در ادامۀ گفت‌وگوی خود، لیستی از کتاب‌هایی که می‌توانند در افزایش آگاهی دربارۀ ادیان و عرفان مفید باشند، با ارائه معرفی کوتاهی، به خوانندگان و اهل مطالعه می‌شناساند. در میان کتب معرفی‌شده، آثاری از فروید، کتابی از مسعود آذربایجانی و محمد موسوی، کتاب «تاریخ جامع ادیان» که یک کتاب مادر محسوب می‌شود، نوشته‌ جان بیناس یا جان بایر ناس و ترجمه علی‌اصغر حکمت، «دین پژوهی» از میرچا الیاده با ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، «جهان مذهبی» نوشته چندین نویسنده امریکایی با ترجمه عبدالرحیم گواهی و دیگر کتب مهم در رشته ادیان و عرفان یا دین‌پژوهی قرار دارند.
این مدرس دانشگاه به‌عنوان حرف پایانی اظهار می‌دارد که با مطالعه دین‌پژوهی یاد می‌گیریم که متر فقط متر ذهن ما نیست و یاد می‌گیریم که اصل تعلیق نظر به صفر نمی‌رسد؛ اما هنر ما باید این باشد که آن را به صفر نزدیک کنیم. سعی کنیم که هر دین یا هر مکتب یا هر شخصی را با عینک خودشان مورد‌بررسی قرار دهیم. ابتدا سعی کنیم تا ببینیم که آنها چه می‌بینند نه اینکه ما چه می‌بینیم و در گام بعدی اگر قصد داشتیم، نظر خود را بگوییم که دیگر بحث آن از مقوله ذکرشده جداست. این نکته می‌تواند در ایجاد مفاهمه و رفع دعوا و سوء‌مفاهمه و سوء‌تفاهم به ما کمک کند."
audio/mana-c0680bbf67da80904926.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
یادآور می‌شوم که برای تهیه کتب معرفی‌شده توسط مهمان نواک و همچنین جدید‌ترین کتب معرفی‌شده در پادکست و دیگر نیاز‌های مطالعاتی خود، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان نهاد کتابخانه‌های عمومی استان خود مراجعه بفرمایید.
در این مجال میزبان عبدالحسین لطیفی، دکترای ادیان و عرفان، مترجم و استاد دانشگاه شده‌ایم تا برای‌مان ابتدا راجع به این رشته صحبت کنند و پس از معرفی، بخشی از راه‌های مطالعه و آشنایی با ادیان تطبیقی را به ما نشان دهند
لطیفی ابتدا در باب دین‌پژوهی مقایسه‌ای می‌گوید: «دین‌پژوهی یک رشته دانشگاهی است که یک نگاه برون‌دینانه‌ای به دین دارد؛ بدین‌گونه که ما ادیان مختلف را با یک نگاه تماشاگرانه و با قرار دادن اصل تعلیق نظر در لحظۀ پژوهش و مطالعه مورد‌نظر قرار می‌دهیم و بخش قابل‌توجهی از کار پژوهشی و حتی آموزشی ما به مقایسه اختصاص می‌یابد. مثلاً یک نکته مشخص که می‌تواند خواه الهیات، احکام یا فقه و خواه کلام یا آیینی، اخلاقی یا عرفانی -که ابعاد مختلف دین هستند- باشد. این مقایسه می‌تواند در بردارنده وجوه اشتراک و وجوه افتراق نیز باشد.» لطیفی اضافه می‌کند: «رشته دین‌پژوهی بسیار وسیع است و برای مطالعه دقیق و خوب در این رشته باید چندین رشته دیگر مانند ادیان مختلف و تاریخ آنها، پدیدارشناسی و جامعه‌شناسی دین، روانشناسی و فلسفه دین، مباحث کلامی و در بعضی دیگر از شاخه‌ها، آگاهی و اطلاعات بالایی موجود باشد و همچنین از ادبیات مانند عرفانی و عربی به اندازه زیادی بهره‌مند بود؛ زیرا که این رشته، یک رشته مقایسه‌ای است و نیاز به چنین آگاهی‌هایی دارد.»
لطیفی در ادامه ادیان زنده جهان را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که پیروان این ادیان در کدام مناطق گسترش یافته‌اند. نیز راجع به نام اصلی ادیان و نوع تلفظ آنها سخن می‌گوید.
لطیفی در پاسخ به این سؤال که دین‌پژوهی رشته گسترده‌ای است و آیا نیاز به شناخت رشته‌ها و حتی مطالعه دقیق در رشته‌های مختلف دارد، توضیح می‌دهد که این رشته یک رشته ذو‌الابعاد است و اگر کسی می‌خواهد واقعاً مطلع باشد، باید زمینه‌های مختلفی را ببیند. وی معتقد است که هر‌کس بسته به توان، علاقه و امکان خویش، به برخی زمینه‌ها امعان نظر دارد. مثلاً کسی ممکن است علاوه‌بر اطلاع کلی از رشته خود، به روانشناسی دین هم معطوف باشد یا کسی دیگر به فلسفه دین یا دیگری به جامعه‌شناسی دین نظر داشته باشد. عبدالحسین لطیفی سال‌هاست که در دو سه شاخه مختلف مانند روانشناسی دین که برایش جذابیت دارد، فعالیت می‌کند و معتقد است که این رشته افق دیگری را برایش باز کرده است. وی می‌گوید: «شخصیت‌های بزرگی که در روانشناسی فعالیت داشته‌اند، شاید شهرت خود را از توجه به روانشناسی دین به‌دست آورده‌اند.» لطیفی راجع به فروید، یونگ، ویلیام جیمز، گالتون، هال، شارکو، شلایرماخر و… سخن می‌گوید و از کتاب‌های آنان به عنوان حاصل اندیشه‌های‌شان که در جهان جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند، نام می‌برد. وی بر این باور است که اگر قرار باشد از این رشته به‌عنوان یک رشته کاربردی استفاده شود، رشته‌ای است که دست‌کم در شناخت بسیاری از دغدغه‌های اجتماعی و اگر امکانش باشد بسترسازی برای حل آنها، بسیار سودمند خواهد بود؛ مخصوصاً دنیای مدرن امروز که الزامات و مشکلات خود را دارد.
عبدالحسین لطیفی در ادامۀ گفت‌وگوی خود، لیستی از کتاب‌هایی که می‌توانند در افزایش آگاهی دربارۀ ادیان و عرفان مفید باشند، با ارائه معرفی کوتاهی، به خوانندگان و اهل مطالعه می‌شناساند. در میان کتب معرفی‌شده، آثاری از فروید، کتابی از مسعود آذربایجانی و محمد موسوی، کتاب «تاریخ جامع ادیان» که یک کتاب مادر محسوب می‌شود، نوشته‌ جان بیناس یا جان بایر ناس و ترجمه علی‌اصغر حکمت، «دین پژوهی» از میرچا الیاده با ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، «جهان مذهبی» نوشته چندین نویسنده امریکایی با ترجمه عبدالرحیم گواهی و دیگر کتب مهم در رشته ادیان و عرفان یا دین‌پژوهی قرار دارند.
این مدرس دانشگاه به‌عنوان حرف پایانی اظهار می‌دارد که با مطالعه دین‌پژوهی یاد می‌گیریم که متر فقط متر ذهن ما نیست و یاد می‌گیریم که اصل تعلیق نظر به صفر نمی‌رسد؛ اما هنر ما باید این باشد که آن را به صفر نزدیک کنیم. سعی کنیم که هر دین یا هر مکتب یا هر شخصی را با عینک خودشان مورد‌بررسی قرار دهیم. ابتدا سعی کنیم تا ببینیم که آنها چه می‌بینند نه اینکه ما چه می‌بینیم و در گام بعدی اگر قصد داشتیم، نظر خود را بگوییم که دیگر بحث آن از مقوله ذکرشده جداست. این نکته می‌تواند در ایجاد مفاهمه و رفع دعوا و سوء‌مفاهمه و سوء‌تفاهم به ما کمک کند."
audio/mana-89eb9a2f4b4500ccc0bb.mp3,"به قلم شما: باور به فردای روشن
فرزانه عظیمی
من باور دارم خویشتن را
باوری که ریشه در عمقِ جانم دارد
و ثمره‌اش درختِ تنومندِ اراده‌ام است که تکیه‌گاهم می‌شود در مقابلِ طوفان‌های سهمگینِ روزگار.
من عصای سفیدم را فانوسِ راهم می‌سازم،
با دستان توانایم، چرخِ گیتی را به کامِ خویش می‌چرخانم
و ترانۀ زندگی را با آوای دستانم سر می‌دهم
آن‎گاه با عبور از موانعِ ریزودرشتِ روزگار، به قلۀ خواسته‌هایم صعود می‌کنم.
گرچه در طولِ مسیر، آدم‌ها تنها چشمانِ خاموش، سکوتِ حنجره و دست‌ها و پاهای ناتوانم را می‌بینند
و خنجرِ تیزِ ترحّمشان را به قلبِ باورهایم فرومی‌برند.
گرچه با دستِ خویش، راهم را سد می‌کنند و آن‎گاه دستم را می‌گیرند تا با عبور‌دادنم از همان سدها، توشه‌ای بیندوزند برای آخرتشان!
گرچه از تاریکیِ دنیایم و بیگانگی‌اَم با رنگ‌ها، قصه‌های پرغصه‌ای نقل می‌کنند.
و گرچه زیرِ سنگینیِ نگاه‌های خیره‌شان، گاه قلبم مچاله می‌شود
نگاه‌هایی که در عمقشان، پرسشی از جنسِ یک سرزنش نهفته که مرا عقوبتِ یک گناه می‌دانند…
اما حقیقتِ وجودِ من چیزِ دیگری‎ست.
من اندیشه‌ای دارم به پهنای یک کهکشان و به بلندای هفت‌آسمان
اگر اندیشه‌ام را بارور سازم، دیگر چشم‌ها و دهان و گوش‌ها و دست‌ها و پاهای ناتوانم را به دستِ فراموشی می‌سپارم و با تمامِ توانِ باقی‌مانده و نیروی اراده‌ام، دنیایم را می‌سازم.
شاید ذره‌ای بیش نباشم در این جهانِ بیکران
اما می‌توانم ستاره‌ای باشم درخشان
که اطرافیانم از تلألؤ نورِ امیدی که از وجودم می‌تابد، انگیزه بگیرند.
آن‎گاه می‌توانم از دنیایِ باورهای نادرستشان، پنجره‌ای بگشایم رو به تماشایِ حقیقتِ خویش
رو به تمامِ تلاش‌هایم
رو به پل‌هایی که از دردهایم ساختم، به مقصدِ آرزوهایم.
آن روز، شروعی خواهد بود برای تغییرِ نگرشِ یک جهان
چراکه جهان، از من و اطرافیانم آغاز می‌شود
و در پی آن روز، فردا و فرداهایی طلوع خواهد کرد که دیگر آدم‌ها، خنجرِ ترحمشان را غلاف کنند
که برای دنیای من هم سهمی از نور و رنگ کنار بگذارند
فردایی که دیگر تمامِ جاده‌ها هموار خواهد شد.
شاید نه برای من
و شاید نه به این زودی
اما فردای روشن، روزی طلوع خواهد کرد، اگر امروز بخواهم و لحظه‌ها را در مشت بگیرم تا به جنگِ نابرابری‌ها بروم…"
audio/mana-20328b0edcda9c635532.mp3,"بیمه‌ های زندگی‌، نیاز یا ضرورت
اولین سؤال‌هایی که با شنیدن نام «بیمه‌های زندگی» ممکن است در ذهن هر فردی به‌وجود بیاید، این است که مزایای این نوع بیمه‌ها چیست؟ به چه علت باید بیمه زندگی داشته باشیم؟ و آیا داشتن یکی از انواع بیمه‌های زندگی ضروری است؟
اهمیت بیمه‌های زندگی زمانی مشخص می‌شود که به ضرورت وجود آن در سبد خرید خانوار پی ببریم. در‌حقیقت با خرید بیمه‌های زندگی، هر فردی با‌ارزش‌ترین سرمایه‌اش یعنی عمر خود را بیمه می‌کند. همواره ما در مسیر زندگی هنگام برخورد به مشکلات و موانع مختلف درمی‌یابیم که وجود بیمه می‌تواند در موقعیت‌های مختلف نقش بسزایی در حمایت از خانواده داشته باشد. هم‌اکنون در سرتاسر جهان، در کشورهای در‌حال‌توسعه یا توسعه‌یافته، اغلب افراد جامعه دارای یکی از انواع بیمه‌های زندگی هستند و از خدمات آن استفاده می‌کنند؛ اما متأسفانه مردم کشور ما آشنایی چندانی با این نوع بیمه‌ها ندارند؛ لذا در اینجا بخشی از مزایا و امتیازات بیمه‌های زندگی را معرفی می‌کنیم.
دوران بازنشستگی طلایی
در اغلب کشورهای توسعه‌یافته، بازنشستگی دوران طلایی عمر افراد تلقی می‌شود که دارای مزایای مختلفی است؛ اما در کشورهای جهان سوم، در دوران بازنشستگی افراد تحت بیشترین فشار معیشتی قرار می‌گیرند. همچنین درکشورهای توسعه‌یافته طرح‌های بازنشستگی جداگانه‌ای برای کارمندان در بخش‌های دولتی و خصوصی وجود دارد. به‌این‌ترتیب افراد در دوران بازنشستگی خود علاوه‌بر دریافت مبالغی حقوق بازنشستگی، از مزایای طرح بیمه بازنشستگی تکمیلی بهره‌مند می‌شوند و حقوق مستمری نیز دریافت می‌کنند؛ لذا قادر خواهند بود با برخورداری از رفاه اقتصادی، از دوران بازنشستگی خود لذت ببرند. تأمین نیازهای اقتصادی و پوشش‌های بیمه‌ای، برای نابینایان نیز مانند سایر مردم جامعه بسیار حائز اهمیت است.
خوشبختانه این روزها در کشور ما هم با تأسیس شرکت‌ تخصصی بیمه‌ زندگی توسط بیمه مرکزی، محصولی در خصوص بیمه مستمری و بازنشستگی تکمیلی ارائه شده است. این محصول به‌گونه‌ای طراحی شده است که هم افراد شاغل بتوانند از مزایای آن بهره‌مند شوند و هم برای زنان خانه‌دار می‌تواند منبع درآمدی ایجاد کند تا این دسته از افراد نیز مانند زنان شاغل حقوق بازنشستگی دریافت نمایند. علاوه‌بر موارد ذکر‌شده، این بیمه‌نامه می‌تواند برای دوره جوانی فرزندان از جهت تضمین درآمد و تأمین نیازهای مالی بسیار مناسب باشد. فرزندانی که این بیمه‌نامه را دارند، از سن مشخصی می‌توانند حقوق دریافت کنند یا مبلغ قابل‌توجهی را یکجا برای تأمین نیازهایی چون خرید مسکن، راه‌اندازی کسب‌و‌کار، تأمین هزینه‌های تحصیل یا ازدواج خود دریافت نمایند.
تأمین آینده فرزندان در صورت فقدان سرپرست خانواده
هر پدر و مادری تمایل دارد فرزندانش را از بهترین امکانات اجتماعی و رفاهی برخوردار سازد و آرامش و آسایش لازم را برای آنها فراهم آورد؛ اما در صورت فوت والدین، فرزندان علاوه‌بر احساس رنج عاطفی، از نظر مالی نیز تحت فشار قرار می‌گیرند. با خرید بیمه‌های زندگی، در زمان وقوع مشکلات ناشی از فقدان پدر و مادر، هزینه‌های فرزندان پوشش داده می‌شود و آینده ایشان تضمین می‌گردد.
پیرو مذاکرات و جلسات کارشناسی بین انجمن نابینایان ایران و شرکت بیمه زندگی خاورمیانه، تفاهم‌‌نامه همکاری به‌منظور ارائه خدمات بیمه‌های زندگی با شرایط ویژه (تخفیف۵۰ درصدی هزینه‌های بیمه‌گری) به اعضای این انجمن در سراسر کشور به امضای مهدی نوروزی، مدیرعامل شرکت بیمه زندگی خاورمیانه، و علی‌اکبر جمالی، مدیرعامل انجمن نابینایان ایران، رسید. لذا تمامی نابینایان کشور می‌توانند با ثبت‌نام و خرید بیمه مستمری و بازنشستگی تکمیلی، با تماس با نماینده و مشاور رسمی بیمه زندگی خاورمیانه، آقای قدیانی با شماره تلفن 09121018115 تماس بگیرند و از مزایای این طرح برخوردار شوند."
audio/mana-66377472bb9cb6f4d954.mp3,"بیمه‌ های زندگی‌، نیاز یا ضرورت
اولین سؤال‌هایی که با شنیدن نام «بیمه‌های زندگی» ممکن است در ذهن هر فردی به‌وجود بیاید، این است که مزایای این نوع بیمه‌ها چیست؟ به چه علت باید بیمه زندگی داشته باشیم؟ و آیا داشتن یکی از انواع بیمه‌های زندگی ضروری است؟
اهمیت بیمه‌های زندگی زمانی مشخص می‌شود که به ضرورت وجود آن در سبد خرید خانوار پی ببریم. در‌حقیقت با خرید بیمه‌های زندگی، هر فردی با‌ارزش‌ترین سرمایه‌اش یعنی عمر خود را بیمه می‌کند. همواره ما در مسیر زندگی هنگام برخورد به مشکلات و موانع مختلف درمی‌یابیم که وجود بیمه می‌تواند در موقعیت‌های مختلف نقش بسزایی در حمایت از خانواده داشته باشد. هم‌اکنون در سرتاسر جهان، در کشورهای در‌حال‌توسعه یا توسعه‌یافته، اغلب افراد جامعه دارای یکی از انواع بیمه‌های زندگی هستند و از خدمات آن استفاده می‌کنند؛ اما متأسفانه مردم کشور ما آشنایی چندانی با این نوع بیمه‌ها ندارند؛ لذا در اینجا بخشی از مزایا و امتیازات بیمه‌های زندگی را معرفی می‌کنیم.
دوران بازنشستگی طلایی
در اغلب کشورهای توسعه‌یافته، بازنشستگی دوران طلایی عمر افراد تلقی می‌شود که دارای مزایای مختلفی است؛ اما در کشورهای جهان سوم، در دوران بازنشستگی افراد تحت بیشترین فشار معیشتی قرار می‌گیرند. همچنین درکشورهای توسعه‌یافته طرح‌های بازنشستگی جداگانه‌ای برای کارمندان در بخش‌های دولتی و خصوصی وجود دارد. به‌این‌ترتیب افراد در دوران بازنشستگی خود علاوه‌بر دریافت مبالغی حقوق بازنشستگی، از مزایای طرح بیمه بازنشستگی تکمیلی بهره‌مند می‌شوند و حقوق مستمری نیز دریافت می‌کنند؛ لذا قادر خواهند بود با برخورداری از رفاه اقتصادی، از دوران بازنشستگی خود لذت ببرند. تأمین نیازهای اقتصادی و پوشش‌های بیمه‌ای، برای نابینایان نیز مانند سایر مردم جامعه بسیار حائز اهمیت است.
خوشبختانه این روزها در کشور ما هم با تأسیس شرکت‌ تخصصی بیمه‌ زندگی توسط بیمه مرکزی، محصولی در خصوص بیمه مستمری و بازنشستگی تکمیلی ارائه شده است. این محصول به‌گونه‌ای طراحی شده است که هم افراد شاغل بتوانند از مزایای آن بهره‌مند شوند و هم برای زنان خانه‌دار می‌تواند منبع درآمدی ایجاد کند تا این دسته از افراد نیز مانند زنان شاغل حقوق بازنشستگی دریافت نمایند. علاوه‌بر موارد ذکر‌شده، این بیمه‌نامه می‌تواند برای دوره جوانی فرزندان از جهت تضمین درآمد و تأمین نیازهای مالی بسیار مناسب باشد. فرزندانی که این بیمه‌نامه را دارند، از سن مشخصی می‌توانند حقوق دریافت کنند یا مبلغ قابل‌توجهی را یکجا برای تأمین نیازهایی چون خرید مسکن، راه‌اندازی کسب‌و‌کار، تأمین هزینه‌های تحصیل یا ازدواج خود دریافت نمایند.
تأمین آینده فرزندان در صورت فقدان سرپرست خانواده
هر پدر و مادری تمایل دارد فرزندانش را از بهترین امکانات اجتماعی و رفاهی برخوردار سازد و آرامش و آسایش لازم را برای آنها فراهم آورد؛ اما در صورت فوت والدین، فرزندان علاوه‌بر احساس رنج عاطفی، از نظر مالی نیز تحت فشار قرار می‌گیرند. با خرید بیمه‌های زندگی، در زمان وقوع مشکلات ناشی از فقدان پدر و مادر، هزینه‌های فرزندان پوشش داده می‌شود و آینده ایشان تضمین می‌گردد.
پیرو مذاکرات و جلسات کارشناسی بین انجمن نابینایان ایران و شرکت بیمه زندگی خاورمیانه، تفاهم‌‌نامه همکاری به‌منظور ارائه خدمات بیمه‌های زندگی با شرایط ویژه (تخفیف۵۰ درصدی هزینه‌های بیمه‌گری) به اعضای این انجمن در سراسر کشور به امضای مهدی نوروزی، مدیرعامل شرکت بیمه زندگی خاورمیانه، و علی‌اکبر جمالی، مدیرعامل انجمن نابینایان ایران، رسید. لذا تمامی نابینایان کشور می‌توانند با ثبت‌نام و خرید بیمه مستمری و بازنشستگی تکمیلی، با تماس با نماینده و مشاور رسمی بیمه زندگی خاورمیانه، آقای قدیانی با شماره تلفن 09121018115 تماس بگیرند و از مزایای این طرح برخوردار شوند."
audio/mana-f3ee4cdddce015dfca69.mp3,"خاطرات آقای موشکاف
آقای موشکاف
چاکر، خاکسار کم‌مقدار، موشکاف هستیم. نه اینکه آدم دقیقی باشیم؛ این نام فامیلی این حقیر است. البته این فامیلی باعث شده کمی درجه دقتمان را بالا ببریم؛ اما از اولش این‌طور نبود که موشکاف باشیم و بعد موشکاف بشویم؛ بلکه اول موشکاف بودیم و بعد مجبور شدیم برای با‌مسما شدن نام مبارک، موشکاف هم بشویم. البته برخی نیز معتقدند ما بیش از اینکه موشکاف باشیم، موش‌کاف هستیم. ما دقیقاً نمی‌دانیم منظور ایشان از این حرف چیست و آیا قصدشان فحش بستن به ماست یا با نیت مطایبه چنین سخنی می‌رانند. به‌هر‌حال ما اصل را بر نیت ثانی می‌گذاریم و بر ایشان نیز لبخندی ظفرمند می‌زنیم تا روشن‌دل شود هرآنکه موشکافی ما را نتواند دید.
باری، قصد کرده‌ایم برخی خاطراتمان را به رشته تحریر دربیاوریم تا شاید درس عبرتی باشد برای بزرگان. به سبیل مبارک قسم که ما قصد خودشیرینی نداریم و تلاش می‌کنیم بدون سوگیری و با رعایت امانت، خاطراتمان را نقل کنیم؛ اما نیک می‌دانیم که وضعیت به‌قدری آشفته است که ما هرقدر هم بخواهیم روایت‌های‌مان را جدی نقل کنیم، مطایبه از آب در می‌آید. نمونه‌اش هم همین که داریم با سرعت نور می‌رویم ته دره و عن‌قریب است که هست و نیستمان به خاکستر مبدل شود؛ طرف از لوکوموتیر پیشرفت سخن می‌گوید. حالا این حرف‌ها را ول کنید. بیایید به درد خودمان برسیم. این موضوعات که ربطی به ما ندارند.
یکی از خنده‌دار‌ترین موضوعات در کشور ما این است که سازمان دقیق، منظم، کارآمد، توانمند و با‌برنامه و فخیمه بهزیستی، دبیر کمیته مناسب‌سازی است. یعنی این سازمان به‌عنوان والی کمیته باید برود و دیگر سازمان‌ها را دور هم جمع کند و به آنها بگوید که چه کار کنند که مناسب باشند و بعد آنها را به‌خاطر اینکه مناسب نشده‌اند، بازخواست کند. زهی خیال باطل که والی خود در خانه خمار است!
به یاد داریم در عنفوان جوانی، یکی از رؤسای سازمان مربوطه از ما جهت حضور در یکی از این جلسات دعوت به عمل آورد تا نظرمان را دربارۀ مناسب‌سازی خدمت ایشان ابلاغ کنیم. ما نیز با کشکولی بردوش و عصایی بر دست، راهی اداره مربوطه شدیم. از‌آنجا‌که ما از دهک‌های انتهایی هستیم، طبیعتاً مجبوریم از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنیم. بماند که تا رسیدن به ایستگاه نزدیک اداره مربوطه، چقدر بدبختی کشیدیم؛ اما انتظار داشتیم ایستگاه مربوطه به دلیل آمد و شد معلولان، مناسب‌سازی باشد که روشندل خوانده بودیم. پله‌برقی‌هایش تعطیل بود و خطوط ویژه نابینایان هم نداشت. تازه موقع پیاده شدن، یکی از درهای اتوبوس باز نشد و چیزی نمانده بود که ما در همان ایستگاه شهید بشویم. فاصله مسیر ایستگاه اتوبوس تا سازمان هم که دویست متر بود، توسط لشکر دشمن خندق‌کاری شده بود تا معلولانی که قصد مراجعت دارند، الک‌ شوند و تنها توانمندترین افراد به آنجا راه یابند. البته این چیزها برای ما که با همۀ این موانع در جای‌جای شهر آشنا هستیم، چندان عجیب نبود. تنها موضوعی که کمی برایمان عجیب بود، دستگاه خودپردازی بود که دم ورودی درِ سازمان نصب شده بود و سر‌و‌صورت هر نابینا و کم‌بینایی را مورد عنایت خویش قرار می‌داد. به‌هر‌حال این هم راهی است برای مطلع کردن نابینایان از محل خودپرداز! حالا اگر برای برخی کمی دردناک است، به خودش مربوط است. دم در سازمان مربوطه هم چند پله وجود داشت که آن هم چیز عجیبی نبود.
هنگام ورود، نگهبان که به‌خوبی در خصوص چگونگی تعامل با معلولان آموزش دیده بود، با مهربانی تمام فریاد زد: «امروز همه تو جلسه هستن؛ برو فردا بیا!» ما که هنوز در شوک ضربه دستگاه خودپرداز بودیم، متحیر همه‌جایمان را ورانداز کردیم که شاید نوشته‌ای بر ما الصاق شده که ایشان اینچنین با قدرت علت مراجعه ما را حدس زده است. حیران و آشفته با لکنت زبان به نگهبان گفتیم که برای حضور در جلسه دعوت شده‌ایم. نگهبان نیز با احترام فراوان نفسش را که نشان از استیصال داشت، با صدا بیرون داد و برای اینکه دیگر هزینه‌ای در کلام نپردازد، جلو آمد، عصای ما را گرفت و همچون ساروانی چند قدمی ما را کشید و به سمت مربوطه هدایت کرد و گفت: «از اون طرف!»
ما که به «اون طرف» رفتیم، هنوز نمی‌دانستیم سالن جلساتشان دقیقاً کجاست و باید کجا برویم. البته گویی کمی زود رسیده بودیم. قرار بود جلسه ساعت نه باشد؛ اما حالا ده دقیقه مانده به نه، همۀ کارکنان با شور و اشتیاق تمام مشغول تناول صبحانه بودند. اگر قبلاً اینجا نیامده بودیم، تصور می‌کردیم اشتباهاً وارد یک رستوران شده‌ایم. بوی نان تازه، تخم‌مرغ نیمرو، انواع کباب‌ها و چای خوش‌عطر سیلان و… اشتهای هر سیری را به جنبش وا می‌داشت.
باری، سرگردان از راهرو عبور می‌کردیم و انتظار داشتیم که کارکنان نسبتاً محترم ما را رؤیت نمایند و برای راهنمایی ما کاری بکنند؛ اما ظاهراً امروز هرچه تصور کرده بودیم، باطل بود. ناچار دق‌الباب کردیم و وارد یکی از اتاق‌ها شدیم که «هل من ناصر» بگوییم. کارمندان محترم همچون بچه‌دبیرستانی‌ها دور یک میز گرد آمده و همزمان با تناول صبحانه، مشغول بازیگوشی نیز بودند و نه دق‌الباب ما را شنیدند و نه عرض ادب. ناچار با صدایی بلند سلام کردیم تا شاید این خفتگان را به خود بیاوریم. یکی از آنها مرحمت نمود با لقمه‌ای گنده که در دهان داشت، رو به ما کرد و در جواب سلام گفت: «کارشناس توانبخشی امروز نیست». گفتیم این موضوع از نظر ما اشکالی ندارد. اگر زحمتی نیست بفرمایید سالن جلسات کدام طرف است. کارمند نیمه‌محترم که گویی بدون لقمه در دهان توان صحبت ندارد، نیمی از یک قرص نان را در دهان مبارک فروبرد و چیزی مبهم گفت که ما حدس زدیم می‌گوید اونور. ما هم راه اونور را پیش گرفتیم و در دلمان هم صد رحمت فرستادیم بر نگهبان که دست‌کم با سواد اندک، چهار کلام بیشتر صحبت کرده بود و عملاً ما را هدایت نموده بود.
این اتفاق در چند اتاق دیگر هم افتاد و ما با رمزگشایی از سخنان لقمه‌بار کارکنان، فهمیدیم باید برای رسیدن به سالن جلسات، به طبقه سوم برویم. با هر بدبختی‌ که بود، آسانسور را پیدا کردیم؛ اما دکمه‌ای در اطرافش نیافتیم. بالاخره یقه یکی را که از آنجا رد می‌شد چسبیدیم و گفتیم برادر دکمه این آسانسور کجاست؟ برادر که گویی اولین‌بار است در عمرش نابینا می‌بیند، به غایت متأثر شد و با ناراحتی آهی کشید و گفت: «اینجاست بندۀ خدا. لمسیه. به‌خاطر همین تشخیص ندادی بندۀ خدا. بذار برات دکمه‌شو بزنم بندۀ خدا! خیلی وقته روشندل شدی بندۀ خدا؟ چرا تنها اومدی بیرون بندۀ خدا؟ همیشه با همراه بیا بیرون بندۀ خدا. خیابونا خیلی وحشی شدن بندۀ خدا.» ما که تاکنون دقت نکرده بودیم چقدر بندۀ خدا هستیم، از این همه دانش برادر انگشت‌به‌دهان شدیم و از ایشان پرسیدیم شما چه مسئولیتی در این اداره دارید؟ تصور می‌کردیم با این سطح از دانش، باید نهایتاً یک آبدارچی باشند؛ اگرچه به‌نظر این نوع بی‌اطلاعی از یک آبدارچی کم‌سواد هم بعید است. برادر بادی به غبغب انداخت و با تکبر فرمودند: «مددکار هستم.» ما دیگر سکوت پیشه کردیم و ترجیح دادیم به افق خیره شویم. برادر هم که منتظر بود آسانسور پایین بیاید، هر سه ثانیه یک‌بار با آهی از انتهای وجودش، می‌گفت: «خدایا شکرت! بندۀ خدا!»
بالاخره با هر بدبختی بود به سالن جلسات رسیدیم و جلسه به سبک ژاپنی، با یک ساعت تاخیر شروع شد. رئیس محترم جلسه با آب و تاب تمام از اقداماتشان در سه ماه گذشته گفت: از اینکه مسیر را مناسب‌سازی کرده‌اند، از اینکه رمپی هشتاد‌درجه در بخشی از ساختمان ایجاد کرده‌اند، از اینکه دکمه‌های آسانسور را برای راحتی معلولان لمسی کرده‌اند و از اینکه به کارکنانشان آموزش‌های ویژه دربارۀ معلولان داده‌اند. ما با دهانی باز به حرف‌های رئیس محترم گوش می‌فرمودیم و تصور می‌کردیم اتفاقاتی که در یک ساعت گذشته برایمان در این سازمان مکرم رخ داده، مربوط به کره مریخ بوده و یحتمل ما در توهم به سر می‌بریم.
خدایا از شر دروغ و توهم تنها به تو پناه می‌بریم!
ارادتمند
موشکاف"
audio/mana-82665beebd4246db0eba.mp3,"رئیس جمهوری که به مشکلات معلولین دستور حل شدن می‌دهد
امیر سرمدی
امسال بر‌خلاف سال گذشته، رئیس جمهور به همراه وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی کشور در مراسم روز جهانی معلولان حاضر شدند. برای کسانی‌که امسال در سالن اجلاس سران حاضر بودند، احتمالاً جز وعده پرداخت هدیه یک میلیون تومانی و یک وعده صبحانه و یک پرس ناهار گرم، دستاورد دیگری نصیبشان نشد. ادبیات دستوری همیشگی ابراهیم رئیسی، وعده‌های پوچ وزیر تعاون و افتخار رئیس سازمان بهزیستی برای افزایش اعضای تحت پوشش این سازمان، از نکات مورد‌توجه همایش یازدهم آذرماه در سالن اجلاس سران بود که در ادامه از نظر خواهیم گذراند.
این بار خبری از حفظ ظاهر نبود
در سال‌های اخیر وقتی رؤسای جمهور یا وزرای مربوط با معلولان در همایش‌های آنها حاضر می‌شدند، معمولاً مهمترین نیاز‌های جامعه معلولان و قوانین بالا‌دستی برای این قشر را مورد‌توجه قرار می‌دادند و دست‌کم برای حفظ ظاهر هم که بود، برای تحقق اجرای قانون و رفع مشکلات معلولان قول‌هایی داده می‌شد؛ وعده‌هایی که می‌توانست در طول سال پیگیری و مطالبه شود. یکی از مهمترین مسائل فعلی جامعه معلولان اجرای بی‌قید و شرط قانون حمایت از حقوق معلولان است که دولت در سال‌های اخیر همواره از اجرای آن سر باز زده و منابع مالی مورد‌نیاز آن را فراهم نکرده است. انتظار می‌رفت در همایش امسال یکی از نکاتی که بسیار مورد‌توجه قرار گیرد و از سوی رئیس جمهور یا وزیر تعاون وعده مشخصی دربارۀ تحقق آن داده شود، قانون حمایت باشد؛ اما از آنجا که آقایان خود نیک می‌دانند که اساساً عزم و اراده‌ای یا توان تخصیص بودجه مورد‌نیاز اجرای قانون را ندارند، دربارۀ آن قولی هم ندادند تا عملاً مهمترین چشم‌انداز پیش روی بهبود کیفیت زندگی معلولان همچنان بی‌افق باقی بماند. چشم‌انداز تاریکی که این روزها نه بر سر راه زندگی معلولان؛ بلکه بر سر زندگی تمامی مردم ایران سایه افکنده و علت آن حضور مدیران نالایق و بدون تخصصی است که توان حل مشکلات جامعه از جمله معلولان را ندارند. از دیگر نکاتی که بارها در سخنان ابراهیم رئیسی نمود داشت، تلاش برای تلقین این نکته بود که نباید به معلولان ترحم کرد و اگر برای آنها کاری انجام می‌دهیم، تنها از روی حقوق حقه آنها و وظیفه است. اما باور نداشتن مسئولان جمهوری اسلامی ایران به این رویکرد آنجایی نمود پیدا می‌کند که رئیس جمهور در مراسم روز جهانی معلولان می‌گوید: «توجه به نظرات و مطالبات افراد دارای معلولیت نه از سر ترحم؛ بلکه از سر نوع‌دوستی و دگرخواهی ناشی از خداخواهی دنبال و تبدیل به یک فرهنگ عمومی در جامعه شود.» اگر تحقق مطالبات معلولان یک حق مسلم است، چرا باید آن را به مسائل خیرخواهانه و خداپسندانه گره زد؟!
مشکل اشتغال معلولان با حرف و شعار حل نمی‌شود
یکی دیگر از نکاتی که در سخنان ریاست جمهور در مراسم روز جهانی معلولان مؤکداً بیان شد، مأموریت به سازمان بهزیستی برای آماده‌سازی لیست معلولان آماده‌به‌کار و ارسال اسامی پشت‌نوبتی‌های اشتغال برای سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها در راستای استخدام افراد جویای کار بود. حال پرسش اینجاست وقتی دولت زمینه‌ها و مشوق‌های شغلی اعم از مسائل بیمه‌ای و معافیت‌های مالیاتی کارفرمایان را برطرف نکرده و از سوی دیگر هیچ برنامه‌ای برای حرفه‌آموزی و توانمندسازی جامعه هدف معلولان در دستور کار ندارد، چه‌طور می‌توان انتظار داشت مشکل اشتغال معلولان به همین راحتی حل شود. ایجاد فرصت‌های شغلی برای معلولان بسترها و ملزوماتی دارد که هنوز هیچ‌کدام از سوی دولت و وزارتخانه‌های مسئول مهیا نشده است.
ادبیات دستوری رئیس جمهور گره‌ای از مشکلات معلولان باز نخواهد کرد
ابراهیم رئیسی مانند سفرهای استانی، در همایش روز جهانی معلولان نیز با ادبیات دستوری تلاش داشت کارهای نکرده دولت خود را با گفتار‌درمانی به نوعی لاپوشانی کند. جملاتی از این دست که: «مشکلات تجهیزات توانبخشی معلولان از سوی بهزیستی و وزارت تعاون باید برطرف شود»، «تخصیص زمین و ساخت مسکن برای معلولان، از سوی وزارت راه و شهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی باید در اولویت قرار گیرد» یا آنجا که ایشان می‌فرماید:‌ «مراکز توانبخشی معلولان با یک کار جهادی و انقلابی باید تقویت شود»، تمام این باید‌ها در صورتی است که دولت و مراکزی که در این عتاب و خطاب‌ها از آنها نام برده شد، هیچ برنامه مشخصی برای عبور از چالش‌های ذکر‌شده در بالا ندارند. اگر دولت واقعاً می‌خواهد مشکلات جدی معلولان در زمینه تجهیزات کمک‌توانبخشی را برطرف کند، لازمه آن افزایش اعتبارات و بودجه سازمان بهزیستی در زمینه تجهیزات است. با توجه به افزایش پنج تا هفت‌برابری هزینه تجهیزات توانبخشی معلولان به نسبت سال 96، حتی اگر بودجه تجهیزات بهزیستی به میزان هفت‌برابر افزایش پیدا کند، تنها پاسخگوی همان روندی است که تا پنج سال پیش طی می‌شد. این در حالی است که بودجه سازمان در همان زمان تنها پاسخگوی ده‌درصد نیاز‌های معلولان در زمینه تجهیزات بود. لذا رفع چالش جدی معلولان در زمینه تجهیزات توانبخشی که به یک قصه پر غصه برای این قشر تبدیل شده است، نیازمند تأمین منابع مالی قابل‌توجهی از سوی دولت و سازمان برنامه و بودجه است؛ در‌غیر‌این‌صورت نه بهزیستی و نه وزارت تعاون، راه به جایی نخواهند برد. در زمینه ساخت مسکن نیز دولت هیچ برنامه روشن و بودجه مشخصی برای ساخت مسکن معلولان در نظر ندارد. لذا در اولویت قرار دادن معلولان از سوی وزارت راه، مادامی‌که اعتبارات ساخت مسکن پرداخت نشود، اقدامی صرفاً نمایشی قلمداد می‌شود و نمی‌توان ثمره‌ای برای آن متصور بود. در زمینه مراکز توانبخشی، حداقل مراکز مرتبط با نابینایان در سال‌های اخیر همواره رو به نابودی بوده و برخی از آنها تعطیل شده‌اند. لذا معلولان و جامعه ایران دیگر در شرایطی نیست که بتوان مشکلات آن را با گفتاردرمانی و ادبیات شعاری و دستوری برطرف کرد. حل مشکلات واقعی معلولان نیازمند تزریق منابع مالی مناسب، انتصاب مدیران شایسته و متخصص و رتق‌و‌فتق مسائل فرهنگی است که متأسفانه فعلاً در میان متولیان اراده‌ای برای سر‌و‌سامان دادن به هیچ کدام مشاهده نمی‌شود.
افزایش تعداد اعضای تحت پوشش بهزیستی مایه فخر و مباهات علی‌محمد قادری
یکی دیگر از مواردی که در همایش روز جهانی معلولان بسیار جلب‌نظر کرد، اعلام افزایش تعداد اعضای تحت پوشش بهزیستی به هفت میلیون نفر از سوی علی‌محمد قادری، رئیس این سازمان، بود. قاطبه اعضای تحت پوشش بهزیستی را معلولان، زنان سرپرست خانوار، شیرخواران و کودکان بی‌سرپرست و بد‌سرپرست، سالمندان از‌کار‌افتاده، معتادان و به‌طور‌کل اقشار آسیب‌پذیر جامعه تشکیل می‌دهند. حال بالاترین مقام سازمان بهزیستی به‌جای آنکه هدف‌گذاری این سازمان را کاهش آسیب‌های اجتماعی و خروج تدریجی اعضای تحت پوشش بهزیستی از چرخه خدمت‌گیری این سازمان بداند، بابت افزایش نفرات تحت پوشش به خود می‌بالد و آن را یک اتفاق مثبت در کارنامه مدیریتی خود قلمداد می‌کند. سازمان بهزیستی با برنامه‌هایی مانند مشاوره‌های تخصصی پیش از ازدواج، اجباری کردن غربالگری جنین، گسترش مراکز ترک اعتیاد، کاهش آسیب‌های اجتماعی و ایجاد اشتغال پایدار با حرفه‌آموزی برای معلولان و زنان سرپرست خانوار، باید روز‌به‌روز اعضای تحت پوشش خود را کاهش دهد و با چابک‌سازی سازمان، سطح خدمات فعلی را افزایش دهد. بی‌تردید با توجه به عدم تخصیص اعتبارات لازم به سازمان بهزیستی، هر‌چه نفرات تحت پوشش افزایش یابد، کیفیت خدمات برای آسیب‌پذیر‌ترین اقشار جامعه نیز کاهش می‌یابد. حال پرسش اینجاست رئیس سازمان بهزیستی به‌جای پاسخگویی دربارۀ افزایش انسان‌های آسیب‌دیده در جامعه، با چه منطقی بابت رشد صعودی مددجویان بهزیستی به هفت میلیون نفر خوشحال است و از این بابت به خود افتخار می‌کند! پاسخ البته روشن است؛ ایشان هیچ تخصص و اشرافی به مسائل مدیریتی بهزیستی ندارد و هر‌چه که بیشتر لب به سخن می‌گشاید، ابعاد فاجعه بیشتر نمایان می‌شود. منصوب مدیرانی که نگرش آنها تا این اندازه به دور از بدیهی‌ترین اهداف بهزیستی است، اگر اسمش فاجعه نباشد پس چیست؟ درست مانند سید‌صولت مرتضوی، وزیر جدید تعاون، کار و رفاه اجتماعی که چندی قبل در همایش مدیران سازمان بهزیستی از آنها بابت سختی کارشان تشکر کرد که بابت مواجهه هر‌ روزه با معلولان، منقلب می‌شوند. ایشان در همایش روز جهانی معلولان نیز باز هم با یک رویکرد ترحم‌آمیز با معلولان سخن گفت و اشاره کرد که تزریق عشق و عاطفه خانواده‌ها به فرد دارای معلولیت، خود به یک فرهنگ بدل شده و بار دولت را کاهش داده است. گویی یکی از مهمترین کارهای دولت تزریق عشق و عاطفه به معلولان است. وزیر جدید کار در این همایش از موافقت دولت با افزایش کمک‌هزینه پرداختی مندرج در قانون حمایت از حقوق معلولان نیز تشکر کرد؛ اما نگفت افزایش 126 هزار تومانی مستمری معلولان چگونه قرار است پاسخگوی افزایش تورم افسار‌گسیخته فعلی باشد.
غرض از پرداختن به موارد مطروحه و بازگویی افاضات مسئولین در روز جهانی افراد دارای معلولیت، آن بود که متأسفانه در همایش امسال نیز شاهد ارائه برنامه‌های مدون برای آینده، ارائه گزارش عملکرد در یک سال گذشته و سخنانی نبودیم که نمایانگر شناخت صحیح مسئولان رده‌بالای کشور از مشکلات معلولان باشد. در نهایت اینکه لازم است دوباره و چند‌باره بر این نکته تأکید شود که از چشم‌اندازی که از سخنان بالا‌ترین مقامات مسئول مرتبط با معلولان می‌توان ترسیم کرد، چنین بر‌می‌آید که این ادبیات دستوری، نگاه ترحم‌آمیز و حرف‌های بی‌پشتوانه، گره‌ای از مشکلات معلولان دست‌کم در یک سال آینده باز نخواهد کرد؛ مشکلاتی که گوش‌هایشان را در برابر دستور‌های رئیس‌جمهور و مدیرانش بسته‌اند و تو گویی با پیش گرفتن نوعی نافرمانی مدنی، هرچه که رئیس به آنها دستور می‌دهد حل شوند، آنها از تبعیت از دستور، اجتناب می‌کنند و همچنان لاینحل باقی می‌مانند!"
audio/mana-5bc808ee0e52be5957ea.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آذر ۱۴۰۱)
منصور شادکام و پیمان رضایی‌زاده
مخاطبان نسل مانا می‌توانند مثل ماه‌های گذشته، گزارشی از فعالیت‌های این انجمن در طول یک ماه اخیر را از نظر بگذرانند. همچنین در ادامه این گزارش، دکتر پیمان رضایی‌زاده، مسئول کتابخانه نابینایان کرمان هم گزارشی را ارائه کرده که به اطلاع مخاطبان نسل مانا خواهد رسید. علاوه‌بر متن حاضر، نسخه صوتی این دو گزارش هم ذیل همین نوشته جهت استفاده علاقه‌مندان آماده شده است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان گرامی نسل مانا، گزارش فعالیت‌های انجمن در این ماه را به شرح زیر به اطلاع می‌رسانم.
انجمن نابینایان ایران در این ماه نیز به مانند ماه‌های گذشته علاوه‌بر فعالیت‌های روزمره، اقدامات خوبی انجام داد. مانند ماه گذشته که تفاهم‌نامه‌های خوبی را امضا کردیم، این ماه نیز تفاهم‌نامه‌ای با شرکت پرداخت الکترونیک سداد داشتیم که بر‌اساس آن مقرر شد کمک‌های مالی این شرکت به‌صورت ماهیانه در اختیار انجمن قرار گیرد و همچنین ماهانه یک کتاب صوتی توسط این شرکت ضبط شود و در اختیار انجمن قرار گیرد تا با ارائه آن‌ها به کتابخانه‌های تحت پوشش انجمن، این کتاب در اختیار اعضای محترم قرار گیرد. علاوه‌بر این مقرر شد یکی از اعضای انجمن توسط این شرکت استخدام شود و مأمور به خدمت در انجمن باشد. این کار بسیار ارزشمندی است و قبل از این نیز شرکت پیشگامان پویا این کار خوب را انجام داده بود و امیدواریم شرکت‌های دیگر نیز در راستای انجام مسئولیت اجتماعی خود به این وظیفه عمل کنند و افراد نابینای توانمند فاقد شغل را به‌کار بگیرند و این افراد با اشتغال در این نهاد‌ها به استقلال مالی برسند و کرامت انسانی‌شان حفظ شود. به امید روزی که شرکت‌ها گوی سبقت را از یکدیگر بگیرند و گام‌های خوبی در این مسیر بردارند.
همان‌طور که مستحضر هستید، در ماه‌های گذشته کمیته‌های ورزشی، فرهنگی و هنری‌ای را در انجمن تشکیل دادیم و در راستای فعالیت‌های کمیته ورزشی، گروه کوهنوردی موسوم به گروه «گشت سپید» را با همراه یکی از دوستان بینا به‌نام آقای عزیزی تشکیل دادیم. اولین صعود این گروه به قله‌ای با ارتفاع ۲۸۳۰ متر انجام شد که گزارش مفصل آن در همین ماهنامه به اطلاع مخاطبان محترم خواهد رسید. ما به‌صورت همه‌جانبه از این برنامه‌ها حمایت می‌کنیم تا فعالیت‌های ورزشی مانند کوهنوردی و گل‌گشت طبیعت به نحو احسن برگزار شود و موجب سلامتی و حفظ روحیه دوستان نابینا گردد.
همان‌گونه که پیش از این خدمت مخاطبان محترم عرض کردم، با پیوستن دوستان جدید به مجموعه انجمن، فعالیت‌های ما بسیار گسترده‌تر شده و در تلاش هستیم که کار‌های بسیار خوب و مثبتی برای دوستان نابینا انجام بدهیم.
در سال‌های اخیر، نقش امور فرهنگی در جامعه نابینایان پر‌رنگ‌تر شده. ما جلساتی با اعضای دفتر دو تن از مراجع در قم برگزار کردیم که جلسات بسیار خوب و ثمربخشی بود. همان‌گونه که مستحضرید، با افزایش قیمت دلار، بهای کاغذ نیز بسیار بالا رفته است و این موجب سنگین‌تر شدن روز‌افزون هزینه‌های چاپ ماهنامه نسل مانا می‌شود. ما برآنیم تا با پیگیری و جذب مشارکت، این تنها ماهنامه تخصصی حوزه افراد آسیب‌دیده بینایی که به‌صورت بریل، الکترونیک و صوتی تهیه می‌شود، از نظر کیفی و کًمی ارتقا یابد و بتوانیم از نوشته‌های متخصصان نابینا بیشتر استفاده کنیم و کیفیت ماهنامه را بهبود بخشیم. ما باید از طریق سازمان‌های مختلف پیگیر باشیم و با جذب همکاری این ارگان‌ها در بهبود کیفیت ماهنامه نسل مانا بکوشیم.
این کمیته‌ها در کنار فعالیت‌های گذشته انجمن، مانند تهیه جهیزیه و کمک‌های معیشتی و مشاوره و توان‌بخشی آموزشی و مسائل اجتماعی، تهیه سبد کالا، لوازم زندگی، وام و… تشکیل شده و به‌طور مرتب و مداوم پیگیری می‌شود. ان‌شاءالله در آینده‌ای نزدیک گزارش فعالیت‌های این کمیته‌ها به سمع و نظر مخاطبان گرامی نسل مانا خواهد رسید.
جا دارد مجدداً از اعضای هیئت تحریریه نسل مانا بابت تلاشی که در راستای تهیه مطالب و آماده‌سازی و انتشار به‌موقع این ماهنامه دارند، تشکر و قدردانی کنم.
همچنین شهادت حضرت فاطمه(س) را تسلیت عرض می‌کنم و امیدوارم که همۀ ما اخلاق، رفتار و منش ایشان را الگوی خود قرار دهیم و بتوانیم به هم‌نوع خود خدمت کنیم.
انجمن نابینایان ایران در این ماه جشنواره «گامینو» را در سه محور آموزشی و توانبخشی؛ تفریحی و سرگرمی؛ و فرهنگی و اجتماعی برگزار کرد و جوایزی به نُه برگزیده این جشنواره اهدا شد. علاوه‌بر این برگزیدگان، سه مجموعه نیز شایسته تقدیر شناخته شدند که جوایزی به ایشان تقدیم شد. امیدواریم بتوانیم این جشنواره را هر دو سال یک‌بار برگزار کنیم و بتوانیم از عزیزانی که فعالیت‌های خوبی در فضای مجازی دارند قدر‌دانی کنیم و با شناساندن تولیدات آنان به جامعه، افراد نابینا بتوانند از این محتوا استفاده لازم را ببرند. علاوه‌بر‌این، نتایج مسابقه هفته کتاب را اعلام کردیم و جوایزی به افراد برتر معرفی‌شده از سوی کتابخانه‌ها اهدا شد.
پیمان رضایی‌زاده: دکتری سیاست‌گذاری عمومی و مسئول کتاب‌خانه نابینایان کرمان
کتابخانه نابینایان استان کرمان در سال ۱۳۸۸ توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تأسیس و در سال ۱۳۹۶ توسط انجمن نابینایان ایران تجهیز گردید. این کتابخانه در دو بخش به نام بخش کودکان امید و بخش بزرگسالان، به لوازم مورد‌نیاز مجهز شد. بخش کودکان امید، مجهز به سالن نمایش، سالن مطالعه و اتاق بازی و بخش بزرگسالان، مجهز به استودیوی ضبط صدا، سالن مطالعه و اتاق موسیقی شد.
با حمایت انجمن نابینایان ایران، از سال ۱۳۹۶ فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی متنوعی در این نهاد انجام شده که به‌طور مختصر به آن‌ها اشاره می‌کنم:
کارگاه حقوقی (که در آن افراد با حقوق اجتماعی و شهروندی خود آشنا می‌شدند)، کارگاه نویسندگی، آموزش فن بیان، کلاس‌های آموزش رایانه، آموزش خط بریل و کلاس آموزش موسیقی از جمله فعالیت‌های این مرکز بوده‌اند.
با پشتیبانی انجمن نابینایان ایران، این بخش، به مرجع توزیع لوازم توان‌بخشی از جمله عصای سفید و لوازم‌التحریر به افراد نابینا در استان کرمان بدل شده است.
این بخش در حال حاضر با دارا بودن 450 عنوان کتاب به خط بریل و ده‌هزار عنوان کتاب صوتی، به 720 نفر از اعضای خود خدمت‌رسانی می‌کند.
این بخش در کنار خدمات فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و امانت کتاب، در فصل‌های بهار و تابستان، هر ماه یک اردوی یک‌روزه را برای اعضای خود برگزار می‌کند.
در پایان بر خود لازم می‌دانم از هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران و تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر و قدردانی کنم."
audio/mana-f721d52f769f8063e50c.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آذر ۱۴۰۱)
منصور شادکام و پیمان رضایی‌زاده
مخاطبان نسل مانا می‌توانند مثل ماه‌های گذشته، گزارشی از فعالیت‌های این انجمن در طول یک ماه اخیر را از نظر بگذرانند. همچنین در ادامه این گزارش، دکتر پیمان رضایی‌زاده، مسئول کتابخانه نابینایان کرمان هم گزارشی را ارائه کرده که به اطلاع مخاطبان نسل مانا خواهد رسید. علاوه‌بر متن حاضر، نسخه صوتی این دو گزارش هم ذیل همین نوشته جهت استفاده علاقه‌مندان آماده شده است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان گرامی نسل مانا، گزارش فعالیت‌های انجمن در این ماه را به شرح زیر به اطلاع می‌رسانم.
انجمن نابینایان ایران در این ماه نیز به مانند ماه‌های گذشته علاوه‌بر فعالیت‌های روزمره، اقدامات خوبی انجام داد. مانند ماه گذشته که تفاهم‌نامه‌های خوبی را امضا کردیم، این ماه نیز تفاهم‌نامه‌ای با شرکت پرداخت الکترونیک سداد داشتیم که بر‌اساس آن مقرر شد کمک‌های مالی این شرکت به‌صورت ماهیانه در اختیار انجمن قرار گیرد و همچنین ماهانه یک کتاب صوتی توسط این شرکت ضبط شود و در اختیار انجمن قرار گیرد تا با ارائه آن‌ها به کتابخانه‌های تحت پوشش انجمن، این کتاب در اختیار اعضای محترم قرار گیرد. علاوه‌بر این مقرر شد یکی از اعضای انجمن توسط این شرکت استخدام شود و مأمور به خدمت در انجمن باشد. این کار بسیار ارزشمندی است و قبل از این نیز شرکت پیشگامان پویا این کار خوب را انجام داده بود و امیدواریم شرکت‌های دیگر نیز در راستای انجام مسئولیت اجتماعی خود به این وظیفه عمل کنند و افراد نابینای توانمند فاقد شغل را به‌کار بگیرند و این افراد با اشتغال در این نهاد‌ها به استقلال مالی برسند و کرامت انسانی‌شان حفظ شود. به امید روزی که شرکت‌ها گوی سبقت را از یکدیگر بگیرند و گام‌های خوبی در این مسیر بردارند.
همان‌طور که مستحضر هستید، در ماه‌های گذشته کمیته‌های ورزشی، فرهنگی و هنری‌ای را در انجمن تشکیل دادیم و در راستای فعالیت‌های کمیته ورزشی، گروه کوهنوردی موسوم به گروه «گشت سپید» را با همراه یکی از دوستان بینا به‌نام آقای عزیزی تشکیل دادیم. اولین صعود این گروه به قله‌ای با ارتفاع ۲۸۳۰ متر انجام شد که گزارش مفصل آن در همین ماهنامه به اطلاع مخاطبان محترم خواهد رسید. ما به‌صورت همه‌جانبه از این برنامه‌ها حمایت می‌کنیم تا فعالیت‌های ورزشی مانند کوهنوردی و گل‌گشت طبیعت به نحو احسن برگزار شود و موجب سلامتی و حفظ روحیه دوستان نابینا گردد.
همان‌گونه که پیش از این خدمت مخاطبان محترم عرض کردم، با پیوستن دوستان جدید به مجموعه انجمن، فعالیت‌های ما بسیار گسترده‌تر شده و در تلاش هستیم که کار‌های بسیار خوب و مثبتی برای دوستان نابینا انجام بدهیم.
در سال‌های اخیر، نقش امور فرهنگی در جامعه نابینایان پر‌رنگ‌تر شده. ما جلساتی با اعضای دفتر دو تن از مراجع در قم برگزار کردیم که جلسات بسیار خوب و ثمربخشی بود. همان‌گونه که مستحضرید، با افزایش قیمت دلار، بهای کاغذ نیز بسیار بالا رفته است و این موجب سنگین‌تر شدن روز‌افزون هزینه‌های چاپ ماهنامه نسل مانا می‌شود. ما برآنیم تا با پیگیری و جذب مشارکت، این تنها ماهنامه تخصصی حوزه افراد آسیب‌دیده بینایی که به‌صورت بریل، الکترونیک و صوتی تهیه می‌شود، از نظر کیفی و کًمی ارتقا یابد و بتوانیم از نوشته‌های متخصصان نابینا بیشتر استفاده کنیم و کیفیت ماهنامه را بهبود بخشیم. ما باید از طریق سازمان‌های مختلف پیگیر باشیم و با جذب همکاری این ارگان‌ها در بهبود کیفیت ماهنامه نسل مانا بکوشیم.
این کمیته‌ها در کنار فعالیت‌های گذشته انجمن، مانند تهیه جهیزیه و کمک‌های معیشتی و مشاوره و توان‌بخشی آموزشی و مسائل اجتماعی، تهیه سبد کالا، لوازم زندگی، وام و… تشکیل شده و به‌طور مرتب و مداوم پیگیری می‌شود. ان‌شاءالله در آینده‌ای نزدیک گزارش فعالیت‌های این کمیته‌ها به سمع و نظر مخاطبان گرامی نسل مانا خواهد رسید.
جا دارد مجدداً از اعضای هیئت تحریریه نسل مانا بابت تلاشی که در راستای تهیه مطالب و آماده‌سازی و انتشار به‌موقع این ماهنامه دارند، تشکر و قدردانی کنم.
همچنین شهادت حضرت فاطمه(س) را تسلیت عرض می‌کنم و امیدوارم که همۀ ما اخلاق، رفتار و منش ایشان را الگوی خود قرار دهیم و بتوانیم به هم‌نوع خود خدمت کنیم.
انجمن نابینایان ایران در این ماه جشنواره «گامینو» را در سه محور آموزشی و توانبخشی؛ تفریحی و سرگرمی؛ و فرهنگی و اجتماعی برگزار کرد و جوایزی به نُه برگزیده این جشنواره اهدا شد. علاوه‌بر این برگزیدگان، سه مجموعه نیز شایسته تقدیر شناخته شدند که جوایزی به ایشان تقدیم شد. امیدواریم بتوانیم این جشنواره را هر دو سال یک‌بار برگزار کنیم و بتوانیم از عزیزانی که فعالیت‌های خوبی در فضای مجازی دارند قدر‌دانی کنیم و با شناساندن تولیدات آنان به جامعه، افراد نابینا بتوانند از این محتوا استفاده لازم را ببرند. علاوه‌بر‌این، نتایج مسابقه هفته کتاب را اعلام کردیم و جوایزی به افراد برتر معرفی‌شده از سوی کتابخانه‌ها اهدا شد.
پیمان رضایی‌زاده: دکتری سیاست‌گذاری عمومی و مسئول کتاب‌خانه نابینایان کرمان
کتابخانه نابینایان استان کرمان در سال ۱۳۸۸ توسط نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور تأسیس و در سال ۱۳۹۶ توسط انجمن نابینایان ایران تجهیز گردید. این کتابخانه در دو بخش به نام بخش کودکان امید و بخش بزرگسالان، به لوازم مورد‌نیاز مجهز شد. بخش کودکان امید، مجهز به سالن نمایش، سالن مطالعه و اتاق بازی و بخش بزرگسالان، مجهز به استودیوی ضبط صدا، سالن مطالعه و اتاق موسیقی شد.
با حمایت انجمن نابینایان ایران، از سال ۱۳۹۶ فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی متنوعی در این نهاد انجام شده که به‌طور مختصر به آن‌ها اشاره می‌کنم:
کارگاه حقوقی (که در آن افراد با حقوق اجتماعی و شهروندی خود آشنا می‌شدند)، کارگاه نویسندگی، آموزش فن بیان، کلاس‌های آموزش رایانه، آموزش خط بریل و کلاس آموزش موسیقی از جمله فعالیت‌های این مرکز بوده‌اند.
با پشتیبانی انجمن نابینایان ایران، این بخش، به مرجع توزیع لوازم توان‌بخشی از جمله عصای سفید و لوازم‌التحریر به افراد نابینا در استان کرمان بدل شده است.
این بخش در حال حاضر با دارا بودن 450 عنوان کتاب به خط بریل و ده‌هزار عنوان کتاب صوتی، به 720 نفر از اعضای خود خدمت‌رسانی می‌کند.
این بخش در کنار خدمات فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و امانت کتاب، در فصل‌های بهار و تابستان، هر ماه یک اردوی یک‌روزه را برای اعضای خود برگزار می‌کند.
در پایان بر خود لازم می‌دانم از هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران و تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر و قدردانی کنم."
audio/mana-bf9f0df5ed4b8c4b86a5.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این‌بار در پیشخوان ابتدا سری به محصولات تازه سامسونگ خواهیم زد و دربارۀ چند‌و‌چون رعایت استاندارد‌های دسترسی نابینایان در تلویزیون‌های هوشمند این شرکت چیز‌هایی خواهیم گفت. در ادامه برای دومین‌بار با جهانگرد و ماجراجوی ناشنوانابینایی همراه خواهیم شد که بیش از ۲۵ سال است از این سو به آن سوی دنیا سفر می‌کند. یک سامانه مسیریابی جدید را واکاوی خواهیم کرد و با یک موسیقیدان حرفه‌ای نابینا آشنا خواهیم شد.
تأییدیه آر‌ان‌آی‌بی برای تلویزیون‌های هوشمند جدید سامسونگ
موضوع دسترس‌پذیری آنجایی برای تولید‌کنندگان محصولات دیجیتال جذاب می‌شود که بتواند موجبات برقراری یک رابطه بُرد‌بُرد را بین تولید‌کننده و جامعه هدف فراهم آورد. نمی‌توان تا ابد‌الآباد بر کلید‌واژه مسئولیت اجتماعی تکیه کرد و از تولید‌کننده انتظار داشت محصولاتش را در قالبی خیرخواهانه برای کاربران با آسیب بینایی مناسب‌سازی کند. در برخی کشور‌های دنیا متولیان امر راهکار‌هایی به‌منظور تشویق تولید‌کنندگان اندیشیده‌اند که نمونه‌ای که درباره‌اش خواهیم خواند، یکی از این راهکار‌های خلاقانه محسوب می‌شود.
چه‌طور شد که جهانگرد شدم
مسیریابی درون ساختمانی با وِیمَپ"
audio/mana-3c9ea8b7b6417c3fe126.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
این‌بار در پیشخوان ابتدا سری به محصولات تازه سامسونگ خواهیم زد و دربارۀ چند‌و‌چون رعایت استاندارد‌های دسترسی نابینایان در تلویزیون‌های هوشمند این شرکت چیز‌هایی خواهیم گفت. در ادامه برای دومین‌بار با جهانگرد و ماجراجوی ناشنوانابینایی همراه خواهیم شد که بیش از ۲۵ سال است از این سو به آن سوی دنیا سفر می‌کند. یک سامانه مسیریابی جدید را واکاوی خواهیم کرد و با یک موسیقیدان حرفه‌ای نابینا آشنا خواهیم شد.
تأییدیه آر‌ان‌آی‌بی برای تلویزیون‌های هوشمند جدید سامسونگ
موضوع دسترس‌پذیری آنجایی برای تولید‌کنندگان محصولات دیجیتال جذاب می‌شود که بتواند موجبات برقراری یک رابطه بُرد‌بُرد را بین تولید‌کننده و جامعه هدف فراهم آورد. نمی‌توان تا ابد‌الآباد بر کلید‌واژه مسئولیت اجتماعی تکیه کرد و از تولید‌کننده انتظار داشت محصولاتش را در قالبی خیرخواهانه برای کاربران با آسیب بینایی مناسب‌سازی کند. در برخی کشور‌های دنیا متولیان امر راهکار‌هایی به‌منظور تشویق تولید‌کنندگان اندیشیده‌اند که نمونه‌ای که درباره‌اش خواهیم خواند، یکی از این راهکار‌های خلاقانه محسوب می‌شود.
چه‌طور شد که جهانگرد شدم
مسیریابی درون ساختمانی با وِیمَپ"
audio/mana-13d9e0b6f89d4555dc10.mp3,"تندیس جشنواره گامینو در دستان قهرمانان مجازی: تقدیر از ده سال فعالیت داوطلبانه کاربران نابینا و کم‌بینا در فضای مجازی
در روز ۱۱ شهریور سال جاری، فراخوانی از سوی انجمن نابینایان ایران بر روی وبسایت‌ها و کانال‌های خبری حوزه نابینایان قرار گرفت که از کاربران با آسیب بینایی دعوت می‌کرد چنانچه در ده سال گذشته در فضای مجازی اقدام به تولید محتوای متناسب برای نابینایان یا مرتبط با موضوع آسیب بینایی داشته‌اند، آثارشان را در نخستین دوره جشنواره ملی تولیدات نابینایان در فضای مجازی (گامینو) شرکت دهند. با انتشار این فراخوان، ۸۲ نفر از کاربران نابینا و کم‌بینا، ۲۰۶ اثر را در سه محور اصلی آموزشی و توانبخشی، فرهنگی و اجتماعی و تفریح و سرگرمی به دبیرخانه جشنواره ارسال کردند و
روند داوری آثار از ابتدای مهرماه آغاز شد. از ابتدا قرار بود آیین اختتامیه و معرفی برگزیدگان گامینو در روز ۲۳ مهر و به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید برگزار شود اما اختلالات به وجود آمده در دسترسی کاربران به اینترنت این کار را به تعویق انداخت تا اینکه در نهایت این رویداد، در تاریخ ۲۴ آذر و با حضور جمع زیادی از نابینایان و با همراهی همدلان انجمن نابینایان ایران در محل سالن آمفیتئاتر مجتمع نابینایان شهید محبی برگزار شد.
در این رویداد، امید هاشمی، مسعود طاهریان و فاطمه جوادیان، داوران هر یک از محور‌های سه‌گانه جشنواره ضمن برشمردن چالش‌های حوزه تخصصی خود و ارائه گزارش در خصوص روند انجام داوری‌ها، ملاک‌های داوری آثار را تشریح کردند. همچنین مهندس منصور شادکام و امیر سرمدی، از اعضای هیأت مدیره انجمن، به تشریح اهداف انجمن از برگزاری این جشنواره پرداختند. بعلاوه، حسین عبدالملکی، پژوهشگر نابینا نیز حضور و فعالیت نابینایان در فضای مجازی را از منظر جامعه‌شناسی مورد واکاوی قرار داد.
اصلی‌ترین بخش این رویداد، معرفی نفرات برتر هر یک از محور‌های جشنواره بود که با حضور داوران و سایر مسؤولان برگزاری جشنواره رقم خورد. گفتنی است در نخستین دوره جشنواره ملی حمایت از تولیدات نابینایان در فضای مجازی و در بخش آموزشی و توانبخشی که امید هاشمی داوری آن را به عهده داشت، به ترتیب آقایان سعید درفشیان بروجنی، به خاطر تولید بسته‌های آموزشی در زمینه ضبط و ویرایش صدا، آرمین رسولی برای فعالیت‌های آموزشی در بستر اینستاگرام و شهروز حسینی برای ارائه بسته صوتی آموزش مقدماتی نوازندگی پیانو حائز رتبه‌های اول تا سوم شدند. همچنین از شرکت دانش‌بنیان پکتوس به خاطر شش سال فعالیت در حوزه تولید بسته‌های آموزشی و انتشار اخبار به‌روز در زمینه فناوری به‌طور ویژه تقدیر به عمل آمد.
در بخش فرهنگی و اجتماعی به داوری مسعود طاهریان به ترتیب از آقایان محسن صالحی، مدیر پایگاه اینترنتی محله نابینایان برای تولید مجلات فرهنگی آگاهی‌بخش و عرضه رایگان فیلم‌ها و سریال‌های توضیحدار، ابوذر سمیعی به خاطر ارائه نگاه تخصصی در خصوص تولید محتوای فرهنگی و مجید سرایی برای تولید پادکست‌های تخصصی درباره تاریخ اجتماعی و فرهنگی نابینایان و انتشار یک سفرنامه صوتی، تقدیر به عمل آمد. در این بخش همچنین از فعالیت‌های علمی، فرهنگی و آموزشی شورای مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی نیز به‌طور ویژه قدردانی شد.
در حوزه تفریحی و سرگرمی به داوری سرکار خانم فاطمه جوادیان، برنامه رادیویی شش‌نقطه که به همت اشکان آذر‌ماسوله، الهه واحدی و جمع دیگری از نابینایان تولید می‌شود به جایگاه اول دست یافت و محمدرضا صداقت، به خاطر تولید پادکست‌های تهرانگردی به عنوان برگزیده دوم شناخته شد و بهاره احمدی، از تولید کنندگان نابینای نمایش‌های صوتی عنوان سوم را از آن خود کرد. در این قسمت همچنین شورای کتاب کودک به خاطر سال‌ها فعالیت در زمینه تولید کتاب‌های ویژه کودکان نابینا شایسته تقدیر شناخته شد. لازم به ذکر است تمامی برندگان، تندیس جشنواره، لوح تقدیر و جوایز نقدی و غیر نقدی این جشنواره را دریافت کردند. همچنین گفتنی است مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران این نوید را به علاقمندان فعالیت در فضای مجازی داد که این جشنواره هر دو سال یک بار در سطح ملی و به منظور تقدیر از فعالیت‌های نابینایان در فضای مجازی برگزار شود."
audio/mana-1cafc61143cd59762005.mp3,"تندیس جشنواره گامینو در دستان قهرمانان مجازی: تقدیر از ده سال فعالیت داوطلبانه کاربران نابینا و کم‌بینا در فضای مجازی
در روز ۱۱ شهریور سال جاری، فراخوانی از سوی انجمن نابینایان ایران بر روی وبسایت‌ها و کانال‌های خبری حوزه نابینایان قرار گرفت که از کاربران با آسیب بینایی دعوت می‌کرد چنانچه در ده سال گذشته در فضای مجازی اقدام به تولید محتوای متناسب برای نابینایان یا مرتبط با موضوع آسیب بینایی داشته‌اند، آثارشان را در نخستین دوره جشنواره ملی تولیدات نابینایان در فضای مجازی (گامینو) شرکت دهند. با انتشار این فراخوان، ۸۲ نفر از کاربران نابینا و کم‌بینا، ۲۰۶ اثر را در سه محور اصلی آموزشی و توانبخشی، فرهنگی و اجتماعی و تفریح و سرگرمی به دبیرخانه جشنواره ارسال کردند و
روند داوری آثار از ابتدای مهرماه آغاز شد. از ابتدا قرار بود آیین اختتامیه و معرفی برگزیدگان گامینو در روز ۲۳ مهر و به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید برگزار شود اما اختلالات به وجود آمده در دسترسی کاربران به اینترنت این کار را به تعویق انداخت تا اینکه در نهایت این رویداد، در تاریخ ۲۴ آذر و با حضور جمع زیادی از نابینایان و با همراهی همدلان انجمن نابینایان ایران در محل سالن آمفیتئاتر مجتمع نابینایان شهید محبی برگزار شد.
در این رویداد، امید هاشمی، مسعود طاهریان و فاطمه جوادیان، داوران هر یک از محور‌های سه‌گانه جشنواره ضمن برشمردن چالش‌های حوزه تخصصی خود و ارائه گزارش در خصوص روند انجام داوری‌ها، ملاک‌های داوری آثار را تشریح کردند. همچنین مهندس منصور شادکام و امیر سرمدی، از اعضای هیأت مدیره انجمن، به تشریح اهداف انجمن از برگزاری این جشنواره پرداختند. بعلاوه، حسین عبدالملکی، پژوهشگر نابینا نیز حضور و فعالیت نابینایان در فضای مجازی را از منظر جامعه‌شناسی مورد واکاوی قرار داد.
اصلی‌ترین بخش این رویداد، معرفی نفرات برتر هر یک از محور‌های جشنواره بود که با حضور داوران و سایر مسؤولان برگزاری جشنواره رقم خورد. گفتنی است در نخستین دوره جشنواره ملی حمایت از تولیدات نابینایان در فضای مجازی و در بخش آموزشی و توانبخشی که امید هاشمی داوری آن را به عهده داشت، به ترتیب آقایان سعید درفشیان بروجنی، به خاطر تولید بسته‌های آموزشی در زمینه ضبط و ویرایش صدا، آرمین رسولی برای فعالیت‌های آموزشی در بستر اینستاگرام و شهروز حسینی برای ارائه بسته صوتی آموزش مقدماتی نوازندگی پیانو حائز رتبه‌های اول تا سوم شدند. همچنین از شرکت دانش‌بنیان پکتوس به خاطر شش سال فعالیت در حوزه تولید بسته‌های آموزشی و انتشار اخبار به‌روز در زمینه فناوری به‌طور ویژه تقدیر به عمل آمد.
در بخش فرهنگی و اجتماعی به داوری مسعود طاهریان به ترتیب از آقایان محسن صالحی، مدیر پایگاه اینترنتی محله نابینایان برای تولید مجلات فرهنگی آگاهی‌بخش و عرضه رایگان فیلم‌ها و سریال‌های توضیحدار، ابوذر سمیعی به خاطر ارائه نگاه تخصصی در خصوص تولید محتوای فرهنگی و مجید سرایی برای تولید پادکست‌های تخصصی درباره تاریخ اجتماعی و فرهنگی نابینایان و انتشار یک سفرنامه صوتی، تقدیر به عمل آمد. در این بخش همچنین از فعالیت‌های علمی، فرهنگی و آموزشی شورای مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی نیز به‌طور ویژه قدردانی شد.
در حوزه تفریحی و سرگرمی به داوری سرکار خانم فاطمه جوادیان، برنامه رادیویی شش‌نقطه که به همت اشکان آذر‌ماسوله، الهه واحدی و جمع دیگری از نابینایان تولید می‌شود به جایگاه اول دست یافت و محمدرضا صداقت، به خاطر تولید پادکست‌های تهرانگردی به عنوان برگزیده دوم شناخته شد و بهاره احمدی، از تولید کنندگان نابینای نمایش‌های صوتی عنوان سوم را از آن خود کرد. در این قسمت همچنین شورای کتاب کودک به خاطر سال‌ها فعالیت در زمینه تولید کتاب‌های ویژه کودکان نابینا شایسته تقدیر شناخته شد. لازم به ذکر است تمامی برندگان، تندیس جشنواره، لوح تقدیر و جوایز نقدی و غیر نقدی این جشنواره را دریافت کردند. همچنین گفتنی است مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران این نوید را به علاقمندان فعالیت در فضای مجازی داد که این جشنواره هر دو سال یک بار در سطح ملی و به منظور تقدیر از فعالیت‌های نابینایان در فضای مجازی برگزار شود."
audio/mana-e9a848d4de7220947942.mp3,"آموزش فراگیر، از واقعیت تا توهم
زهرا همت
استفاده از اصطلاح زیبای «آموزش فراگیر» به‌طور روز‌افزونی در حال افزایش است. همه ما از شنیدن این اصطلاح زیبا به وجد می‌آییم و پر از امید می‌شویم؛ چرا‌که همه نیک می‌دانیم در روزگاری شاید نه‌چندان دور، کودکان آسیب‌دیده بینایی از آموزش محروم بوده‌اند و در بسیاری از فرهنگ‌ها، حتی توسط خانواده‌ها مخفی می‌شدند. روزگاری را پشت سر گذاشته‌ایم که افراد تصور می‌کردند تولد کودکی با آسیب بینایی، پاسخ گناهان پدر و مادر اوست و بسیاری با همین تصور، کودک آسیب‌دیده بینایی را در خانه نگهداری می‌کردند و از معرفی او به دوستان و آشنایان خجالت می‌کشیدند و این کودک در خانه می‌ماند و از هر‌گونه حق زندگی محروم بود. با گذشت زمان و گسترش اطلاع‌رسانی‌ها و فعالیت افرادی مانند کشیش کریستوفل، آموزش افراد آسیب‌دیده بینایی رونق گرفت و کم‌کم زمینه‌های ورود مؤثر‌تر این افراد به جامعه فراهم شد. در مراحل آغازین آموزش افراد با آسیب بینایی، این افراد تنها در مدارس خاص و زیر نظر آموزگاران متخصص حوزه آموزش افراد آسیب‌دیده بینایی تحصیل می‌کردند.
امروزه با گسترش مطالعه و پژوهش در حوزه آموزش افراد با نیاز‌های ویژه و ظهور نظریه‌های نوین روان‌شناسی یاد‌دهی و یادگیری، فرایند آموزش کودکان با نیاز‌های خاص از انحصار آموزش و پرورش استثنایی و مدارس ویژه خارج شده است؛ چرا‌که نظریه‌های نوین آموزش و پرورش معتقدند که تمام کودکان فارغ از تفاوت‌ها و نیاز‌های خاص باید در کنار هم قرار بگیرند و آموزش ببینند. این نظریه‌ها معتقدند بهترین مدرسه برای هر کودک، نزدیک‌ترین مدرسه به محل سکونت اوست. این شیوه آموزشی تقریباً در سراسر دنیا مرسوم و به‌طور روز‌افزونی در حال گسترش است. طرفداران این نظریه آموزشی معتقدند که حضور کودکان با نیاز‌های ویژه در کنار کودکان فاقد نیاز‌های خاص در مدارس همگانی، برای هر دو گروه این دانش‌آموزان منافعی دارد. آنان اظهار می‌دارند که آسیب‌های جسمانی و نیاز‌های خاص آموزشی کودکان نباید آنان را از حق حضور در کنار همسالانشان محروم کند و فراهم کردن فرصت‌های برابر آموزشی برای تمام کودکان برعهدۀ آموزش و پروش است. ایشان بر این باورند که حضور این کودکان در مدارس عادی و رشد و پرورش تمامی کودکان در کنار یکدیگر، موجب معرفی صحیح معلولیت، شناخت و پذیرش تفاوت‌های فردی و فرهنگ‌سازی در کودکان و نوجوانان می‌شود.
تا اینجای کار همه‌چیز بسیار عالی به نظر می‌رسد و نظام آموزش فراگیر، از نظر بیشتر متخصصان حوزه آموزش، ایده‌آل به نظر می‌رسد؛ اما با تمام محاسنی که برای این سبک آموزشی برشمردیم -که البته طرح تمام آنها در این یادداشت امکان‌پذیر نیست– نباید نحوه اجرا و استانداردهای مورد‌نیاز را نیز از نظر دور کنیم. این طرح در‌صورتی‌که به‌درستی اجرا شود، می‌تواند گام بسیار مؤثری در مسیر آموزش و پرورش کودکان با نیاز‌های ویژه باشد اما از سوی دیگر، در‌صورت اجرای ناقص و نادرست، این طرح ممکن است به‌گونه‌ای مخرب باشد که آسیب‌های جبران‌ناپذیری به رشد و آموزش کودکان با نیاز‌های خاص وارد کند.
امروزه اصطلاح دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه جایگزین کودکان استثنایی شده است و این اصطلاح به‌روشنی به نیاز‌های خاص آموزشی و پرورشی این کودکان اشاره دارد و زمانی‌که در مورد یک دانش‌آموز از این اصطلاح استفاده می‌کنیم، به‌طور ضمنی می‌پذیریم که آموزش و پرورش این کودک، نمی‌تواند به‌طور کامل، مشابه آموزش و پرورش همسالانش باشد و آموزش مهارت‌های خاص مورد‌نیاز این کودک و در‌نظر‌گرفتن نیاز‌های خاص او در این فرایند برعهدۀ نظام آموزشی است.
در کشور ما نیز مانند بسیاری از کشور‌های دیگر، طرح آموزش یکپارچه و فراگیر و آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه در مدارس پذیرا در حال اجراست؛ اما متأسفانه استاندارد‌های این طرح به‌درستی رعایت نمی‌شود و بسیاری از دانش‌آموزانی که در مدارس پذیرا تحصیل می‌کنند، تا مرز رها‌شدگی در این مدارس و حضور بی‌فایده در کلاس درس و عدم دریافت آموزش مناسب پیش رفته‌اند؛ به‌گونه‌ای‌که گاهی دانش‌آموزی که در مدرسه پذیرا تحصیل کرده است، به علت نا‌آشنایی معلم کلاس درس با آموزش کودکان با نیاز‌های ویژه، حتی خواندن و نوشتن را نیاموخته و تمام آموزش او به صورت شفاهی بوده و چند سال از زمان آموزشی دانش‌آموز به دلیل نا‌آگاهی یا غفلت و مسؤولیت‌ناپذیری اولیای مدرسه به بطالت سپری شده و دانش‌آموزی که از مدرسه فارغ‌التحصیل شده، عملاً هیچ چیزی نیاموخته است. البته کیفیت آموزش در مدارس استثنایی نیز مطلوب نیست ولی بررسی این مهم، موضوع این نوشتار نیست و آن را به مجالی دیگر موکول می‌کنیم. یکی از موارد مهم و مورد تأکید در آموزش و پرورش نوین، انجام کار گروهی و تشکیل تیم‌های آموزش است. متأسفانه به‌ دلیل محدودیت نیروی انسانی، بسیاری از دانش‌آموزانی که در مدارس پذیرا تحصیل می‌کنند، از داشتن معلم ویژه محروم هستند. آموزش دانش‌آموز با نیاز‌های ویژه بدون همکاری تیمی معلم ویژه و معلم کلاس درس امکان‌پذیر نیست. لازم به یاد‌آوری است که طرح آموزش فراگیر، تنها کودکان آسیب‌دیده بینایی را شامل نمی‌شود و سایر گروه‌های کودکان با نیاز‌های ویژه را نیز در‌بر می‌گیرد؛ اما ما در اینجا تنها به بررسی نیاز‌های آموزشی کودکان آسیب‌دیده بینایی می‌پردازیم. فراهم کردن امکانات ابتدایی آموزشی کودکان آسیب‌دیده بینایی از عهده و توان مدارس پذیرا خارج است و متأسفانه فراهم‌سازی این امکانات توسط آموزش و پرورش استثنایی نیز به‌درستی و در زمان مناسب انجام نمی‌شود. کتاب درسی، از ابتدایی‌ترین و مهم‌ترین ملزومات هر دانش‌آموز است؛ اما متأسفانه تهیه کتاب بریل و درشت‌خط برای دانش‌آموزان تبدیل به دغدغه بزرگی شده و این کتاب‌ها گاه پس از گذشت دو ماه از سال تحصیلی به دست دانش‌آموز می‌رسد. تهیه کاغذ و نوشت‌افزار بریل و ابزار‌های آموزشی و توان‌بخشی نیز با همین مشکل روبه‌رو است. گاهی به‌دلیل نا‌آگاهی مدرسه و خانواده، هیچ‌گونه وسیله توان‌بخشی به دانش‌آموز معرفی نمی‌شود و تعداد زیادی از دانش‌آموزان با ابزار‌هایی مانند درشت‌نما، برجسته‌نگار و تجهیزاتی از این دست آشنا نمی‌شوند. در خوش‌بینانه‌ترین حالت، پس از این که امکانات با تمام مشکلات فراهم شد، نوبت به شروع فرایند آموزش می‌رسد. کودکان بسیاری در مدارس به دلیل نبود معلم ویژه از آموزش خواندن و نوشتن خط بریل محروم می‌مانند و متأسفانه گاهی دانش‌آموزی را می‌بینیم که تمام دروس به‌صورت شفاهی به او آموزش داده شده است.
پرورش حواس و به‌کار‌گیری آن‌ها برای انجام امور روزمره و تحصیلی نیز از سرفصل‌های مهم آموزش کودکان با آسیب بینایی است؛ اما آموزش این مهارت‌ها در برنامه آموزشی مدارس عادی جایی ندارد. تقویت لامسه برای آموزش خط بریل و انجام امور روزمره زندگی فرد آسیب‌دیده بینایی ضروری است؛ چرا‌که افراد با آسیب بینایی بسیاری از اطلاعات محیطی را از طریق لمس با دست و پا کسب می‌کنند. اهمیت تقویت حس شنوایی و نقش مهم این حس در آموزش و توان‌بخشی و انجام امور روزمره افراد آسیب‌دیده بینایی نیز بر هیچ‌کس پوشیده نیست؛ ولی متأسفانه پرورش حواس پنج‌گانه نیز در دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه مشغول به تحصیل در مدارس پذیرا، مغفول می‌ماند.
مهارت جهت‌یابی و حرکت، از مهم‌ترین مهارت‌های مورد‌نیاز فرد آسیب‌دیده بینایی در مسیر زندگی مستقل است که متأسفانه مورد غفلت واقع شده و کودکان، هیچ آموزشی در این حوزه دریافت نمی‌کنند و این محرومیت، خسارت سنگین و گاه غیر‌قابل‌جبرانی به فرد آسیب‌دیده بینایی وارد می‌کند.
مانند بسیاری موارد دیگر، هیچ چاره‌ای جز داشتن مقداری آرزوی خوب و امیدواری به پیشرفت و ارتقای کیفیت آموزش دانش‌آموزان با نیاز‌های ویژه هم در مدارس پذیرا و هم در مدارس استثنایی نداریم. امیدواریم فاصله تا روز شادی زیاد نباشد و هیچ دانش‌آموزی از حق دریافت آموزش با‌کیفیت محروم نماند."
audio/mana-62fadbbabf91061c1af6.mp3,"چرا بهتر است والدین کودکان با آسیب بینایی با مراکز آموزش استثنایی در ارتباط باشند
فاطمه جوادیان
یکی از نیازهای اساسی همه ما انسان‌ها نیاز به آموزش است. افراد مهارت‌ها را از طریق تمام حواس به‌ویژه حس بینایی فرا می‌گیرند. زمانی‌که این حس دچار آسیب‌دیدگی شود یا در بسیاری موارد از ابتدا آسیب‌دیده باشد، ضرورت اقتضا می‌کند که برای دریافت انواع آموزش‌ها و همچنین به‌کار‌گرفتن آنچه که آموخته شده، سایر حواس به‌صورتی سازمان‌دهی‌شده تقویت شود. ممکن است افراد آسیب‌دیده بینایی و خانواده‌هایشان از شیوه‌های متداول تقویت حواس آگاهی نداشته باشند؛ به‌همین‌منظور افراد دیگری جهت آموزش به نابینایان به کار گمارده می‌شوند.
این افراد معلمان دانش‌آموزان استثنایی هستند. در گذشته معلمان کودکان نابینا به‌طور تخصصی در رشته نابینایان و کم‌بینایان تحصیل می‌کردند؛ اما در سال‌های اخیر با توجه به حضور دانش‌آموزان با آسیب‌های چند‌گانه در کلاس‌های آموزشی، تصمیم گرفته شد که دانشجویان در رشته آموزش کودکان استثنایی به‌صورت نظری و عملی با گروه‌های مختلف استثنایی آشنا شوند.
آنها در واحدهای مربوط به آموزش و پرورش نابینایان با انواع بیماری‌های چشمی آشنا می‌شوند؛ همچنین با نیازهای متفاوتی که هر یک از این بیماری‌ها ایجاد می‌کند و با نقش مؤثری که رنگ‌ها و نورها در زندگی افراد کم‌بینا دارند. آنها به‌طور نظری و عملی با تکنیک‌های مربوط به جهت‌یابی و حرکت آشنا می‌شوند. آنها می‌آموزند که چگونه با رعایت کرامت انسانی دانش‌آموز نابینا، ساده‌ترین مهارت‌ها را به او بیاموزند و با بازخوردهای کلامی آن مهارت‌ها را تصحیح و تقویت کنند؛ مهارت‌هایی که شاید همسالان آن دانش‌آموزان در تعامل‌های بصری به سادگی آنها را فرا می‌گیرند.
آنها می‌آموزند که پیش از آموختن هر مهارت به دانش‌آموز نابینا، ابتدا خود با چشمان بسته آن مهارت را انجام دهند تا نسبت به موقعیت دانش‌آموز احساس نزدیک‌تری داشته باشند و بتواند با ساده‌ترین کلمات و با استفاده از تکنیک‌هایی همچون قرار دادن دست خود در زیر دست دانش‌آموز، آن مهارت را به او بیاموزند. آنها خواندن و نوشتن به خط بریل را به‌صورت نظری و عملی می‌آموزند و پس از سپری کردن سال‌های دانشجویی، در کارگاه‌های مختلف به تثبیت آموخته‌های خود می‌پردازند. در فرایند آموزشی، آنها بارها به کلاس‌های دانش‌آموزان با نیازهای ویژه اعزام می‌شوند تا از نزدیک با چگونگی امر آموزش آشنا شوند.
با توجه به سرفصل‌هایی که دانشگاه در اختیار اساتید قرار می‌دهد، دانشجویان با انجام فعالیت‌های متفاوت بیشتر وارد دنیای نابینایان می‌شوند. گروهی از آنها کتاب‌های کم‌حجم داستانی را به خط بریل برمی‌گردانند؛ گروهی کتاب‌های صوتی تولید می‌کنند؛ گروهی دیگر برای آشنایی دانش‌آموزان نابینا با موجودات دسترس‌ناپذیر، آنها را در ابعادی کوچکتر یا بزرگتر به‌طوری که با دو دست قابل لمس باشند، شبیه‌سازی می‌کنند؛ مانند پرنده که در آسمان‌ها پرواز می‌کند و ستاره دریایی که در کف دریا خانه دارد؛ مانند ابعاد یک خانه که برای دانش‌آموز نابینا قابل‌تصور نیست؛ مانند یک دارکوب که در تنه درختی خانه ساخته است. گروهی دیگر به برجسته کردن نقشه شهرها و محیط‌های بزرگ می‌پردازند؛ چراکه دانستن جهت‌های مختلف این مکان‌ها، برای افراد نابینا بسیار مفید است.
معلمان رشته آموزش کودکان استثنایی در دوره دانشجویی و پس از آن می‌آموزند که با دیدن یک فرد دارای شرایط خاص، خصوصاً اگر آن فرد کم‌سن‌و‌سال باشد، به‌جای ترسیدن، خیره شدن، دوری کردن و یا هر رفتار نامناسب دیگری، ضمن ارزیابی بالینی و همچنین گرفتن شرح حال از نزدیکان و مطالعه سوابق تحصیلی دانش‌آموز، شرایط او را مورد بررسی قرار دهند و با تمرکز بر داشته‌های دانش‌آموز، شروع به پرورش باقی‌مانده حواس کودک نمایند و مطالب موجود در کتاب‌های درسی و همچنین مهارت‌های لازم را طبق دستور‌العمل‌های تدوین‌شده توسط کارشناسان و صاحب‌نظران امر آموزش، از طریق همان حواس باقی‌مانده به کودکان بیاموزند.
بنابراین، چنانچه فرزند شما به گونه‌ای دچار اختلال در بینایی باشد، بهتر است با یکی از آموزشگاه‌های استثنایی در ارتباط باشید؛ چراکه در چنین مراکزی ضمن ارزیابی توانایی‌های کودک، ممکن است راه‌کارهای مناسبی به شما پیشنهاد شود که بهبود کیفیت زندگی فرزندتان را به همراه داشته باشد؛ راه‌هایی که شما به تنهایی قادر به پیدا کردن آن نباشید یا راه‌هایی که این افراد –معلمان کودکان استثنایی– پس از مطالعه و پژوهش‌های میدانی به آنها دست یافته‌اند.
به امید روزهای بهتر، زندگی با کیفیت بیشتر،
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-5b4081cf0ccb2402b0e8.mp3,"تایپ آسان در تلفن‌های هوشمند با هیبل وان
میثم امینی
امروزه تلفن‌های هوشمند اعم از گوشی‌های اندروید و آی‌او‌اس بین افراد نابینا بسیار محبوب شده‌اند؛ اما بسیاری از کاربران نابینای تلفن‌های هوشمند، به‌طور روزانه برای استفاده از صفحه لمسی این دستگاه‌ها تقلا می‌کنند و آرزومند داشتن دکمه‌ها و سوئیچ‌های سنتی برای حرکت بین برنامه‌ها و تایپ در این دستگاه‌ها هستند.
تا‌به‌حال چند محصول برای رفع این مشکل به بازار عرضه شده است؛ از سادگی نقطه‌های بریلی که به‌شکلی استراتژیک روی محافظ صفحه نمایش قرار گرفته‌اند تا نمایشگرهای بریل گران‌قیمت؛ اما محصولی که دو مخترع بااستعداد هلندی در اوایل سال جاری میلادی در ایالات متحده معرفی کردند، در رفع این مشکل موفقیت چشمگیری به دست آورده است. این دستگاه که هِیبِل وان نام دارد، از یک تلفن هوشمند کوچک‌تر و سبک‌تر است، راه‌اندازی آن کمتر از پنج دقیقه وقت می‌برد، طول عمر باتری آن بسیار بالاست و مهم‌تر از همه، کاری را که برای انجام آن طراحی شده انجام می‌دهد. کاری که این دستگاه برای انجام آن طراحی شده است، دادن امکان پیمایش در محیط یک تلفن هوشمند اندروید یا آی‌او‌اس با یک صفحه‌کلید طرح ماشین پرکینز است. اگر کاربر همه فرمان‌های این صفحه‌کلید که تعدادشان هم زیاد است را یاد بگیرد، می‌تواند بدون لمس خود تلفن هوشمند، با همه برنامه‌های روی تلفن هوشمند خود کار کند، متن بنویسد، متون را بخواند و در متون حرکت کند.
جعبه‌گشایی هیبل وان به اندازه کار با خود دستگاه هیجان‌انگیز و کاربرپسند است. با بازکردن جعبه خود هیبل وان، یک کابل شارژ یو‌اس‌بی‌سی و یک بند را مشاهده خواهید کرد. می‌توانید از بند برای انداختن دستگاه دور مچ دست یا اتصال آن به‌جای دیگری استفاده کنید. می‌توانید درخواست کنید که همۀ دفترچه‌های راهنمای دستگاه برای شما ایمیل شوند یا آنها از از وبسایت هیبل دانلود کنید.
طراحی هیبل وان بسیار ساده است. کمابیش مستطیل‌شکل و با وزن ۹۰ گرم، هیبل به‌طور قابل‌توجهی سبک‌تر و کوچک‌تر از یک تلفن هوشمند است. هیبل وان شش دکمه دارد که نماینده نقطه‌های بریل‌اند. علاوه‌بر این، دستگاه دو دکمه بزرگ‌تر برای نقطه‌های ۷ و ۸ دارد که عملیات متعدد دیگری را هم انجام می‌دهند. پورت یو‌اس‌بی‌سی نیز روی لبه پایینی هیبل وان قرار گرفته است.
کاربر باید دستگاه را به‌صورت عمودی نگه دارد؛ به‌گونه‌ای که دو انگشت شست پشت آن و انگشتان دیگر که برای نوشتن بریل از آنها استفاده می‌شود روی سطح جلویی دستگاه، در طرفی که رو به کاربر نیست قرار بگیرد. اگر هیبل وان را به‌شکل صحیح در دست بگیریم، یک سوئیچ در بالا و وسط صفحه‌کلید مشاهده می‌کنیم که برای روشن و خاموش‌کردن دستگاه به‌کار می‌رود. وقتی کاربر با این سوئیچ دستگاه را روشن می‌کند، هیبل وان با لرزش، روشن‌شدن دستگاه را به کاربر اطلاع می‌دهد و وقتی کاربر هیبل وان را خاموش می‌کند، صفحه‌خوان تلفن هوشمند به او اطلاع می‌دهد که صفحه‌کلید لمسی نمایش داده شده است.
اگر از امکان تایپ بریل با صفحه لمسی که در تلفن‌های هوشمند اندروید و آی‌او‌اس ارائه شده استفاده کرده باشید، شیوه تایپ با هیبل وان یادآور این نوع تایپ است. به‌جای اینکه هیبل وان را روی یک میز بگذارید، به‌صورتی که کلیدها رو به بالا باشند، آن را عمودی، به‌شکلی که کلیدها رو به شما نباشند نگه می‌دارید. با قراردادن شست‌ها پشت دستگاه و سه انگشت هر دست روی دکمه‌های مربوط به نقاط ۱ تا ۶، شما آماده شروع تایپ هستید. دکمه‌های نقاط ۱ تا ۶ کوچک و گرد هستند، در‌حالی‌که دکمه‌های نقاط ۷ و ۸ بلند و باریکند. برای ایجاد فاصله باید کلید مربوط به نقطه ۸ را بزنید، برای حذف آخرین نویسه کلید ۷ را فشار دهید و برای دوبار ضربه‌زدن همزمان کلیدهای ۷ و ۸ را بزنید. شما می‌توانید انگلیسی را هم به‌صورت معمولی و هم کوتاه‌نویسی بنویسید. ترجمه بریل به نویسه، در خود هیبل وان انجام می‌شود.
شاید برایتان این سؤال پیش بیاید که چطور می‌توان فقط با هشت کلید از برنامه‌ای به برنامه دیگر و از صفحه‌ای به صفحه دیگر رفت و عملیات مختلف را انجام داد! پاسخ هم ساده و هم هوشمندانه است: مثلاً برای حرکت بین برنامه‌های صفحه اصلی، کافی است کلید نقطه ۷ را پایین نگه دارید و مرتب دکمه ۸ را بزنید. با هر بار زدن دکمه ۸ به آیتم بعدی در صفحه می‌روید. برای حرکت در جهت مخالف، دکمه ۸ را نگه دارید و مرتب دکمه ۷ را بزنید تا یکی یکی به آیکون‌های قبلی بروید. وقتی برنامه موردنظر خود را پیدا کردید، دکمه‌های ۷ و ۸ را همزمان بزنید تا عمل دوبار ضربه شبیه‌سازی و برنامه باز شود.
با به‌کارگیری استراتژی‌هایی مثل این و دیگر استراتژی‌ها مثل ترفند فشاردادن و نگه‌داشتن، مخترعین هیبل وان همۀ کاربردهای ممکن را پوشش داده‌اند. مثلاً برای رفتن به صفحه اصلی، حرف «اچ» انگلیسی یعنی نقاط ۱-۲-۵، برای شنیدن اعلانات، حرف «اِن» انگلیسی یعنی نقاط ۱-۳-۴-۵ و برای رفتن به صفحه قبلی، حرف «بی» انگلیسی یعنی نقاط ۱-۲ را فشار دهید و نگه دارید.
اکثر دستورات واضح‌اند و آنهایی که واضح نیستند را می‌توانید با استفاده مکرر یاد بگیرید. شما می‌توانید از یک صفحه به یک صفحه دیگر بروید، تنظیمات صفحه‌خوان را تغییر دهید، متن را تایپ و بازبینی کنید، اسناد بلند را بخوانید و حتی به یک تماس تلفنی پاسخ دهید و تماس را قطع کنید. همه این کارها را می‌توانید فقط با هیبل وان و بدون اینکه نیازی به لمس صفحه تلفن هوشمندتان داشته باشید انجام دهید. در واقع وقتی در حال استفاده از هیبل وان هستید، تلفن هوشمندتان می‌تواند در جیب یا کیفتان قرار داشته باشد. تا وقتی که سیگنال بلوتوث به هیبل وان برسد و بتوانید صدای دستگاه را بشنوید، تلفن هوشمند حتی می‌تواند در یک اتاق دیگر یا در کمد باشد. اگر از هدست بلوتوث استفاده می‌کنید، نیازی به شنیدن صدای دستگاه هم ندارید.
وقتی علامت عدد، یعنی نقاط ۳-۴-۵-۶ را برای تایپ عدد یا نقطه ۶ را برای بزرگ‌کردن حرف بعدی تایپ می‌کنید، هیبل وان با لرزش، شروع تایپ عدد یا بزرگ‌شدن حرف را تایید می‌کند. همچنین وقتی بسیاری از عملیات‌ها را اجرا می‌کنید که با فشاردادن و نگه‌داشتن کلیدها انجام می‌شوند، هیبل وان با لرزش، انجام آن را به ما اطلاع می‌دهد. علاوه بر این وقتی هیبل وان را روشن می‌کنیم، دستگاه می‌لرزد؛ ولی وقتی آن را خاموش می‌کنیم، لرزشی حس نمی‌شود که تشخیص روشن و خاموش بودن دستگاه را آسان می‌کند.
عمر باتری هیبل وان ۵۰ ساعت است و ۳ ساعت طول می‌کشد تا کامل شارژ شود. همچنین در حال حاضر این صفحه‌کلید از بریل انگلیسی یو‌ای‌بی معمولی و کوتاه‌نویسی و چند زبان شامل فرانسوی، اسپانیایی و ایتالیایی پشتیبانی می‌کند و افزودن زبان‌های بیشتر نیز در برنامه مخترعین هیبل وان است. این دستگاه با قیمت ۳۴۹ دلار به فروش می‌رسد."
audio/mana-65782c6b5fde881fd093.mp3,"مشاوره‌های بی‌سرانجام
ابوذر سمیعی
براساس کنوانسیون جهانی حقوق افراد دارای معلولیت، دولت‌های عضو کنوانسیون که کشور ما هم یکی از آنهاست، موظف هستند به‌منظور اجراي سياست‌ها و قوانين و ساير روندهاي تصميم‌گيري مربوط به افراد داراي معلوليت، از نزديك با افراد داراي معلوليت مشورت نمایند و آنها را به‌طور فعال به‌كار گيرند. گنجاندن این موضوع در کنوانسیون، نشان‌دهنده اهمیت حضور معلولان در فرایند تصمیم‌گیری‌ها و سیاستگذاری‌هاست. بر‌همین‌اساس شعار «بدون ما برای ما تصمیم نگیرید» سال‌ها به‌عنوان سخن گروه‌های مدافع حقوق معلولان در سراسر جهان مورد تأکید قرار می‌گرفت. اخیراً بسیاری از این گروه‌ها، شعار فوق را تغییر داده و قائل به این هستند که «بدون ما تصمیم نگیرید». این بدان معنی است که نه‌تنها افراد دارای معلولیت باید در تصمیم‌گیری‌های مربوط به حوزه خودشان حضور فعالانه و مستقیم داشته باشند؛ بلکه هرگونه تصمیم‌گیری در سطح جامعه باید این افراد را به‌عنوان بخشی از شهروندان عمومی مدنظر داشته باشد و نیازهای آنان را در همه سیاستگذاری‌ها لحاظ کند. اما این موضوع چقدر در کشور ما مورد‌توجه قرار گرفته و افراد دارای معلولیت تا چه میزان در سیاستگذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌های مربوط به معلولان یا عموم جامعه حضور و مشارکت دارند؟
به‌نظر می‌رسد میزان حضور افراد دارای معلولیت در جلسات تصمیم‌گیری در سال‌های اخیر افزایش چشم‌گیری داشته و بخش دولتی شاید به‌منظور اجرای کنوانسیون یا واقعاً به قصد افزایش بهره‌وری سیاست‌ها، در بیشتر جلسات مهم تلاش کرده سیاستگذاری‌های مربوطه را در حضور افراد دارای معلولیت اتخاذ کند؛ اما سؤال اینجاست که آیا این سیاست، به چیزی بیش از حضور صرف این افراد هم رضایت داده یا معلولان برای خالی نبودن صندلی‌شان به این جلسات دعوت می‌شوند؟
تجربه شخصی نگارنده در حضور در چنین جلسات مشاوره‌ای گویای این امر است که هنوز تا اعتماد کامل به افراد دارای معلولیت و اخذ مشاوره از ایشان فاصله زیادی وجود دارد. واقعیت این است که ما افراد دارای معلولیت به جلسات مشورتی فراوانی دعوت می‌شویم و حضور داریم. گاه دعوت از یک فرد معلول تنها یک حرکت نمادین است و پیش از برگزاری جلسه تصمیمات لازم اتخاذ شده و حضور نماینده معلولان، به‌منظور تکمیل فرایند خبرسازی و تبلیغاتی است. عکس‌ها و مصاحبه‌های لازم گرفته می‌شود و این‌طور به جامعه القاء می‌شود که تصمیمات با حضور مستقیم افراد دارای معلولیت اتخاذ شده است. البته که این امر کاملاً صحیح است؛ تصمیمات در حضور ایشان و با نظارت (در معنای شاهد بودن) اتخاذ شده است اما رأی و نظر آنها در این تصمیم‌گیری تأثیر چندانی نداشته.
البته داستان همیشه به این میزان بدبینانه نیست؛ گاهی هم واقعاً بعضی مسئولان قصد دارند از رأی و نظر افراد دارای معلولیت استفاده کنند تا سیاست‌ها کاربردی باشد؛ اما نهایتاً نتیجه همان است که بود. فرد معلولی با حسن‌نیت دعوت می‌شود، نظر او شنیده می‌شود و حتی تلاش می‌شود که در سیاست‌ها اعمال شود؛ اما نهایتاً برنامه همان‌گونه پیش می‌رود که قبلاً رفته بود. دلایل این اتفاق چیست؟ چرا جلسات مشاوره‌ای تقریباً همیشه نتایج نسبتاً مشابه دارد؟ اشکال کار در افراد است یا ساختارها؟
به نظر می‌رسد ریشه‌های این موضوع را در چند نقطه می‌توان جست‌وجو کرد. بخشی از آن معطوف به ساختارها و نظام بروکراتیک است و بخشی نیز به نگاه متولیان امر برمی‌گردد. البته خود افراد دارای معلولیت هم در این فرایند تأثیرگذارند که در یادداشت حاضر، به هر سه بعد این مسئله پرداخته خواهد شد.
به لحاظ ساختار حکمرانی، مسائل و موضوعات متعددی که خارج از این نوشتار است، موجب شده طول مدت مدیریت بسیاری از مدیران به کوتاهی گل‌های بهاری باشد و به قولی دولت مستعجل باشند. به‌ویژه در قوه مجریه گاه طول عمر مدیریتی به قدری کوتاه است که مدیر مربوطه، فقط فرصت دارد معاونان و زیردستانش را تغییر بدهد. بماند که این فرایند از مسئول دفتر تا آبدارچی را دربر می‌گیرد. عمر کوتاه وزارت وزیر رفاه سابق نمونه‌ای از هزاران است. در چنین وضعیتی، طبیعتاً یک مدیر فرصت پرداختن به مسائل زیربنایی و اساسی را که نیازمند زمان هستند ندارد و برای اینکه نشان بدهد بسیار فعال و اثرگذار بوده، به کمّی‌گرایی و برنامه‌های زودبازده روی می‌آورد.
میل شدید مدیران به ارائه آمار و ارقام و نیز انجام برنامه‌های سطحی و پر‌سر‌و‌صدا نشانه‌های این موضوع هستند. تصور نمی‌کنم جلسه‌ای را دیده باشید که دست‌کم یک‌سوم زمان آن به ارائه آمار نگذرد و مدیران با ارائه ارقام نجومی ثابت نکرده باشند که از ابتدای مدیریت‌شان، زندگی افراد دارای معلولیت را زیر و رو کرده‌اند. یک مدیر با خرید هزار قلم تجهیزات می‌تواند در عرض یک روز هزار واحد به کارنامه مدیریتی‌اش اضافه کند؛ هزار واحدی که ملموس و عینی است و واقعاً اهمیتی ندارد که این میزان چقدر در بهبود زندگی ذی‌نفعان تأثیر داشته است. اما اگر همان مدیر بخواهد این مقدار را در یک راه اثرگذار مانند امور آموزشی-فرهنگی هزینه کند، به لحاظ رزومه کاری آب در هاون کوفته است.
نکته دیگری که می‌توان آن را در ویژگی‌های شناختی بسیاری از مدیران شاهد بود، فقدان نگاه اجتماعی به موضوع معلولیت و درک حقیقی مسائل افراد دارای معلولیت است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از مدیران با نگاهی پزشکی‌اخلاقی به موضوع معلولیت ورود می‌کنند و فهم عمیق اجتماعی‌حقوقی به این حوزه ندارند. شاید بارزترین نمونه آن را در سخنرانی اخیر رئیس جمهوری در روز جهانی افراد دارای معلولیت می‌توان دید. با چنین نگاهی رسیدگی به امور زیربنایی افراد دارای معلولیت محقق نمی‌شود و تنها متناسب با ذهنیت‌شان که اخلاقی‌پزشکی است به آن می‌پردازند. در چنین نگاهی هم همه چیز مشخص است و اخذ مشورت معنا ندارد.
سومین دلیل ناکامی مشاوره‌ها البته به خود ما افراد دارای معلولیت باز می‌گردد. خواسته‌های غیرمنطقی، انتقادات نادرست، نظرات غیرکارشناسی و تقاضاهای خارج از موضوع و غیرمرتبط، اقداماتی هستند که باعث می‌شوند ما در چشم مدیران و مسئولان، افرادی غیرمتخصص و ناآگاه به‌نظر برسیم؛ افرادی که از محدودیت‌ها مطلع نیستیم، هیچ‌وقت راضی نمی‌شویم و مدام درحال انتقاد هستیم. در چنین حالتی، مدیران به خودشان اجازه می‌دهند که هر‌طور که صلاح می‌دانند برای ما تصمیم بگیرند و اهمیتی برای صحبت‌ها و نظرات ما قائل نباشند.
تجویز و پیشنهاد راهبردی
به‌نظر می‌رسد برای تغییر وضع موجود، ما افراد دارای معلولیت به‌عنوان بخشی ولو کوچک از این فرایند ناکارآمد، بهتر است اقداماتی را به انجام برسانیم تا شاید تأثیری در این چرخه باطل داشته باشیم. بدین منظور لازم است:
با دانش وارد جلسات شویم:‌ ما افراد دارای معلولیت حتماً نسبت به مشکلات و مسائل‌مان بیشتر از مسئولان آگاه هستیم؛ اما نسبت به اولویت‌ها و نیز راهکارهای حل این مشکلات ممکن است آگاهی نداشته باشیم. از‌این‌رو بسیار مهم است که پیش از ورود به جلسات مشاوره، در خصوص دستور جلسه بررسی و مطالعه کنیم و با دانش و راهکارهای عملی و قابل‌اجرا به این جلسات ورود کنیم.
نقد منصفانه داشته باشیم و راهکار ارائه کنیم: این جمله مسئولان بزرگوار را که می‌فرمایند «ما همیشه آماده شنیدن نقدهای شما هستیم»، بشنوید اما باور نکنید. نقد‌پذیری در میان مسئولان بیشتر شبیه یک شوخی است. از‌همین‌رو تاجایی‌که ممکن است نقد را به حداقل برسانید. بماند که برخی از دوستان ما هرجا که حرفی برای گفتن ندارند، به نقد و حمله روی می‌آورند تا بسیار دانا به‌نظر برسند.
در کنار نقد، حتماً راهکار مربوطه را هم ارائه کنیم تا عملاً نشان دهیم می‌توان امور را از راه دیگری پیش برد. همچنین نمونه‌های موفق اجرا‌شده را متذکر شویم تا هم قدردان باشیم و هم تأکید کنیم که هستند سیاست‌ها و مسئولانی که تأثیر مثبت در زندگی ما داشته‌اند.
ارائه پیشنهاد‌ها در سه دسته کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت: ممکن است عمر مدیریتی مسئول مورد‌نظر ما به برنامه‌های جامع و اثرگذار قد ندهد؛ پس برای اینکه سر خودمان بی‌کلاه نماند، پیشنهادات اجرایی کوتاه‌مدت و میان‌مدت هم ارائه کنیم تا احتمال اجرایی شدن آن را افزایش داده باشیم.
در کنار این موضوعات، لازم است به‌صورت تخصصی در جلسات حوزه معلولیت حضور داشته باشیم، از حضور در طیف مختلفی از جلسات بپرهیزیم و نشان دهیم که به نگاه تخصصی در حوزه معلولیت پایبند هستیم.
امید که با انجام این امور، به‌صورت عملی به مسئولان و مدیران مربوطه نشان دهیم که حوزه معلولیت یک حوزه کاملاً تخصصی است و مسئولان نه برای رضای خدا؛ بلکه برای حقوق اجتماعی شهروندان دارای معلولیت موظف هستند به امور این افراد رسیدگی کنند و اخذ مشورت از آنها در سیاستگذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌ها، باید رکن اصلی مدیریت‌شان باشد!"
audio/mana-2b84e34f76d2029f7a26.mp3,"سخنی از پشت میز: گفت‌و‌گوی نشریۀ نسل مانا با علیرضا غفاری
میرهادی نائینی‌زاده
علیرضا غفاری، ساکن شهر اراک و شاغل در بخش حقوقی دانشگاه اراک
«قدری دربارۀ شغل خود برای مخاطبان ما توضیح دهید و بگویید چند سال است که در این جایگاه شغلی مشغول به کار هستید؟»
«من در سال ۱۳۸۳، در دانشگاه اراک استخدام شدم. در ابتدای کار، در بخش تلفن‌خانه فعالیت می‌کردم تا اینکه پس از هفت سال توانستم خود را به ادارۀ حقوقی و امور قرارداد‌های دانشگاه منتقل کنم و از سال ۱۳۹۰ در بخش امور قرارداد‌ها، تعهدات و رسیدگی به شکایات مشغول به کار هستم.»
«دربارۀ فرآیند هفت‌سالۀ انتقال از تلفن‌خانه به بخش حقوقی اداره، برای مخاطبین ما صحبت کنید.»
«من وقتی وارد دانشگاه اراک شدم، کارشناس حقوق بودم و تمام تلاشم معطوف به این بود که بتوانم در حوزه تخصصی خودم مشغول به کار باشم. جا انداختن این موضوع البته برای مدیران دانشگاه کار آسانی نبود. آنچه بعد از لطف خدا باعث شد که من بتوانم به این مهم نايل شوم، پیشرفت‌هایی بود که در علم و تکنولوژی اتفاق افتاد.»
«تکنولوژی و به‌ویژه نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان چه کمکی به ارتقای شما کرد؟»
«کار کردن نابینایان با نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان و تکامل آنها نقطۀ عطفی بود تا توانایی‌های ما نابینایان بیشتر شکوفا شود. از سوی دیگر، حذف نامه‌های دست‌نویس هم‌زمان فرصت و چالش‌هایی را برای ما نابینایان به همراه داشت که با پیشرفت صفحه‌خوان‌ها و البته تعاملات سازندۀ خود ما با سازندگان برنامه‌های اتوماسیون، امکان کم کردن چالش‌ها بیشتر می‌شود.»
«برای مخاطبان ما دربارۀ ایراداتی صحبت کنید که مسئولین اداره به خاطر نابینایی از شما می‌گرفتند.»
«اولین چیزی که از یک کارمند انتظار می‌رود این است که توانایی پاسخ دادن به نامه‌ها و مراجعان خود را داشته باشد. مسئولین دانشگاه در داشتن این توانایی به‌صورت دقیق و کامل از سوی یک نابینا تردید‌های جدی داشتند و باید بگویم تشکیک آنها در این مسئله البته غیر‌دقیق نبوده است. همانطور که پیشتر گفتم پیشرفت کار نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان-به‌ویژه NVDA- مشکلات ما را در این حوزه کم کرده است؛ اما این موضوع چیزی است که ما نابینایان باید با شکلی صحیح آن را به سایرین نشان دهیم. اجازه بدهید تجربۀ خودم را در نحوۀ نشان دادن توانایی‌های یک نابینا با شما به اشتراک بگذارم. من در پاسخ به این سؤال که یک نابینا چطور می‌تواند پاسخگوی مکاتبات اداری مجموعه باشد، با اصرار از مدیران خواستم تا طرز کار مرا با کامپیوتر مشاهده کنند. بر‌آیند حضور آنها در جلسه از نظر من تا حد زیادی مثبت بود. البته موانع دیگری هم سر راه من قرار می‌گرفت که یکی از آنها عدم اعتماد به یک کارشناس حقوقی نابینا بود. برای غلبه بر این مانع من پذیرفتم که یک ماه به‌صورت آزمایشی در بخش مربوطه مشغول به کار باشم و بر‌آیند کاری من امکان ادامۀ کار را مشخص کند. تصور می‌کنم حضور چندین‌سالۀ من در بخش تعهدات و قرارداد‌های دانشگاه اراک می‌تواند این نکته را تأیید کند که یک نابینا امکان و شایستگی انجام‌کار‌هایی غیر از پاسخ دادن به تلفن را هم در ادارات کشور دارد.»
«اصلی‌ترین مسائل شما در مدت یک ماه کار آزمایشی چه بود و چه توصیه‌ای برای کسانی دارید که مانند شما پذیرش مشروط دریافت می‌کنند؟»
«چنانکه اشارۀ مختصری کردم، مهمترین چالش پیش روی ما نابینایان این است که بتوانیم توانایی خودمان را به سایر افراد نشان دهیم. این چالش در هنگام شروع هر کاری بسیار بیشتر از مواقع دیگر خواهد بود. به همۀ کسانی که مثل من پذیرش مشروط در کار دریافت می‌کنند، اکیداً توصیه می‌کنم که تا حدی که می‌توانند، هم در کار و رشتۀ مورد‌نظر و به‌ویژه در زمینۀ دانش کامپیوتر، تبحر لازم و حتی بیش از لازم را داشته باشند تا بتوانند خود را به دیگران اثبات کنند.»
«شما به فرصت‌هایی که تکنولوژی در اختیار نابینایان می‌گذارد اشاره کردید. کمی در باب چالش‌هایی صحبت کنید که با آنها در هنگام کار کردن با نرم افزار‌های اتوماسیون رو‌به‌رو هستید. چه راهکار‌هایی برای مقابله با آنها به مخاطبین ما پیشنهاد می‌کنید؟»
«مانند سراسر دنیا، سیستم اداری ما هم در حال عبور از یک سیستم سنتی مبتنی بر دست‌خط به یک نظام مکانیزۀ اداری است که اتوماسیون بخش مهمی از این تحول به شمار می‌رود. نحوۀ دسترس‌پذیری اتوماسیون‌های اداری کاملاً به شرکت‌های سازندۀ برنامه برمی‌گردد که استاندارد‌های دسترس‌پذیری را مد‌نظر قرار بدهند. با توسعۀ nvda مشکلات استفادۀ نابینایان از سیستم‌های اتوماسیون کاهش داشت اما باز هم نمی‌توان گفت که مشکلات به صفر رسیده‌اند. آزمون و خطا برای یافتن دقیق مکان مورد‌نظر روی صفحه از کار‌هایی است که ما باید حتماً در سیستم‌های غیر‌دسترس‌پذیر اتوماسیونی انجام دهیم. البته تا جایی‌که امکان دارد، باید از طرق مختلف بکوشیم تا با برنامه‌نویسان و شرکت‌های سازنده نرم‌افزار‌های اتوماسیون تعامل داشته باشیم و آنها را از مشکلاتی آگاه کنیم که عدم رعایت استاندارد‌ها برای ما نابینایان به‌وجود می‌آورد. واضح است که نباید انتظار داشته باشیم با بیان مشکلات، نسبت به حل آنها اقدام ‌شود؛ اما به‌هر‌شکل، هم چارۀ دیگری نداریم و هم امکان تعامل سازنده را نباید از دست داد. یکی دیگر از رایج‌ترین چالش‌هایی که پیش روی ما نابینایان در این زمینه قرار دارد، تعویض مکرر سیستم‌های اتوماسیون اداری است که باعث می‌شود چرخۀ آزمون و خطا همراه با تعامل با شرکت سازنده از نو آغاز شود؛ اما نکتۀ امیدوار‌کنندۀ ماجرا پیشرفت روز‌افزون nvda است که به کمک این پیشرفت مشکلات ما کمتر می‌شود.»
«به‌عنوان یک نابینا، تعامل شما با همکاران و مراجعین، چه تفاوت‌هایی با همکاران بینایتان دارد؟»
«نابینایی باعث می‌شود که در نگاه اول چه همکاران و چه مراجعین تصور درستی نسبت به شما، توانایی شما برای انجام کار، و دانش شما در باب کاری که به آن مشغول هستید نداشته باشند. برای من پیش آمده است که معاون دانشگاه در نحوۀ خواندن و نوشتن من تشکیک کرده باشد یا یک قاضی نتواند نابینا را شایستۀ نمایندگی حقوقی دانشگاه بداند. من تلاش کرده‌ام با سعۀ صدر و برخورد شایسته در برابر پرسش‌هایی پاسخگو باشم که به‌خاطر نابینایی از من می‌شود. کیفیت رفتار من در برابر چنین پرسش‌هایی باعث شده است که همان قاضی اکنون یکی از نزدیک‌ترین دوستان من باشد.»
«غیر از داشتن دانش روز و خبرگی در کار، چه عوامل بیرونی می‌توانند در توفیق کار یک کارمند نابینا مؤثر باشند؟»
«استنباط شخصی من این است که هر چقدر افراد نابینا در زندگی شخصی خود استقلال بیشتری داشته باشند، می‌توانند در تعاملات اجتماعی هم کامیاب‌تر باشند. باید توجه داشت که تمام رفتار‌های ما مد‌نظر سایر افراد قرار دارد. یک نابینای مستقل حتماً می‌تواند انتظار تعاملات بیشتری نسبت به نابینایی داشته باشد که عصا به دست نمی‌گیرد و انتظار کمک از سایرین را دارد.»
«از اینکه در این گفت‌و‌گو شرکت کردید، صمیمانه از شما سپاسگزارم.»
علاقه‌مندان به گفت‌وگو‌های نسل مانا با موضوع اشتغال، می‌توانند مثل همیشه نسخه صوتی این گفت‌وگو را ذیل همین نوشته در وبسایت دریافت کنند."
audio/mana-5880e74ea584d983f2f3.mp3,"سخنی از پشت میز: گفت‌و‌گوی نشریۀ نسل مانا با علیرضا غفاری
میرهادی نائینی‌زاده
علیرضا غفاری، ساکن شهر اراک و شاغل در بخش حقوقی دانشگاه اراک
«قدری دربارۀ شغل خود برای مخاطبان ما توضیح دهید و بگویید چند سال است که در این جایگاه شغلی مشغول به کار هستید؟»
«من در سال ۱۳۸۳، در دانشگاه اراک استخدام شدم. در ابتدای کار، در بخش تلفن‌خانه فعالیت می‌کردم تا اینکه پس از هفت سال توانستم خود را به ادارۀ حقوقی و امور قرارداد‌های دانشگاه منتقل کنم و از سال ۱۳۹۰ در بخش امور قرارداد‌ها، تعهدات و رسیدگی به شکایات مشغول به کار هستم.»
«دربارۀ فرآیند هفت‌سالۀ انتقال از تلفن‌خانه به بخش حقوقی اداره، برای مخاطبین ما صحبت کنید.»
«من وقتی وارد دانشگاه اراک شدم، کارشناس حقوق بودم و تمام تلاشم معطوف به این بود که بتوانم در حوزه تخصصی خودم مشغول به کار باشم. جا انداختن این موضوع البته برای مدیران دانشگاه کار آسانی نبود. آنچه بعد از لطف خدا باعث شد که من بتوانم به این مهم نايل شوم، پیشرفت‌هایی بود که در علم و تکنولوژی اتفاق افتاد.»
«تکنولوژی و به‌ویژه نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان چه کمکی به ارتقای شما کرد؟»
«کار کردن نابینایان با نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان و تکامل آنها نقطۀ عطفی بود تا توانایی‌های ما نابینایان بیشتر شکوفا شود. از سوی دیگر، حذف نامه‌های دست‌نویس هم‌زمان فرصت و چالش‌هایی را برای ما نابینایان به همراه داشت که با پیشرفت صفحه‌خوان‌ها و البته تعاملات سازندۀ خود ما با سازندگان برنامه‌های اتوماسیون، امکان کم کردن چالش‌ها بیشتر می‌شود.»
«برای مخاطبان ما دربارۀ ایراداتی صحبت کنید که مسئولین اداره به خاطر نابینایی از شما می‌گرفتند.»
«اولین چیزی که از یک کارمند انتظار می‌رود این است که توانایی پاسخ دادن به نامه‌ها و مراجعان خود را داشته باشد. مسئولین دانشگاه در داشتن این توانایی به‌صورت دقیق و کامل از سوی یک نابینا تردید‌های جدی داشتند و باید بگویم تشکیک آنها در این مسئله البته غیر‌دقیق نبوده است. همانطور که پیشتر گفتم پیشرفت کار نرم‌افزار‌های صفحه‌خوان-به‌ویژه NVDA- مشکلات ما را در این حوزه کم کرده است؛ اما این موضوع چیزی است که ما نابینایان باید با شکلی صحیح آن را به سایرین نشان دهیم. اجازه بدهید تجربۀ خودم را در نحوۀ نشان دادن توانایی‌های یک نابینا با شما به اشتراک بگذارم. من در پاسخ به این سؤال که یک نابینا چطور می‌تواند پاسخگوی مکاتبات اداری مجموعه باشد، با اصرار از مدیران خواستم تا طرز کار مرا با کامپیوتر مشاهده کنند. بر‌آیند حضور آنها در جلسه از نظر من تا حد زیادی مثبت بود. البته موانع دیگری هم سر راه من قرار می‌گرفت که یکی از آنها عدم اعتماد به یک کارشناس حقوقی نابینا بود. برای غلبه بر این مانع من پذیرفتم که یک ماه به‌صورت آزمایشی در بخش مربوطه مشغول به کار باشم و بر‌آیند کاری من امکان ادامۀ کار را مشخص کند. تصور می‌کنم حضور چندین‌سالۀ من در بخش تعهدات و قرارداد‌های دانشگاه اراک می‌تواند این نکته را تأیید کند که یک نابینا امکان و شایستگی انجام‌کار‌هایی غیر از پاسخ دادن به تلفن را هم در ادارات کشور دارد.»
«اصلی‌ترین مسائل شما در مدت یک ماه کار آزمایشی چه بود و چه توصیه‌ای برای کسانی دارید که مانند شما پذیرش مشروط دریافت می‌کنند؟»
«چنانکه اشارۀ مختصری کردم، مهمترین چالش پیش روی ما نابینایان این است که بتوانیم توانایی خودمان را به سایر افراد نشان دهیم. این چالش در هنگام شروع هر کاری بسیار بیشتر از مواقع دیگر خواهد بود. به همۀ کسانی که مثل من پذیرش مشروط در کار دریافت می‌کنند، اکیداً توصیه می‌کنم که تا حدی که می‌توانند، هم در کار و رشتۀ مورد‌نظر و به‌ویژه در زمینۀ دانش کامپیوتر، تبحر لازم و حتی بیش از لازم را داشته باشند تا بتوانند خود را به دیگران اثبات کنند.»
«شما به فرصت‌هایی که تکنولوژی در اختیار نابینایان می‌گذارد اشاره کردید. کمی در باب چالش‌هایی صحبت کنید که با آنها در هنگام کار کردن با نرم افزار‌های اتوماسیون رو‌به‌رو هستید. چه راهکار‌هایی برای مقابله با آنها به مخاطبین ما پیشنهاد می‌کنید؟»
«مانند سراسر دنیا، سیستم اداری ما هم در حال عبور از یک سیستم سنتی مبتنی بر دست‌خط به یک نظام مکانیزۀ اداری است که اتوماسیون بخش مهمی از این تحول به شمار می‌رود. نحوۀ دسترس‌پذیری اتوماسیون‌های اداری کاملاً به شرکت‌های سازندۀ برنامه برمی‌گردد که استاندارد‌های دسترس‌پذیری را مد‌نظر قرار بدهند. با توسعۀ nvda مشکلات استفادۀ نابینایان از سیستم‌های اتوماسیون کاهش داشت اما باز هم نمی‌توان گفت که مشکلات به صفر رسیده‌اند. آزمون و خطا برای یافتن دقیق مکان مورد‌نظر روی صفحه از کار‌هایی است که ما باید حتماً در سیستم‌های غیر‌دسترس‌پذیر اتوماسیونی انجام دهیم. البته تا جایی‌که امکان دارد، باید از طرق مختلف بکوشیم تا با برنامه‌نویسان و شرکت‌های سازنده نرم‌افزار‌های اتوماسیون تعامل داشته باشیم و آنها را از مشکلاتی آگاه کنیم که عدم رعایت استاندارد‌ها برای ما نابینایان به‌وجود می‌آورد. واضح است که نباید انتظار داشته باشیم با بیان مشکلات، نسبت به حل آنها اقدام ‌شود؛ اما به‌هر‌شکل، هم چارۀ دیگری نداریم و هم امکان تعامل سازنده را نباید از دست داد. یکی دیگر از رایج‌ترین چالش‌هایی که پیش روی ما نابینایان در این زمینه قرار دارد، تعویض مکرر سیستم‌های اتوماسیون اداری است که باعث می‌شود چرخۀ آزمون و خطا همراه با تعامل با شرکت سازنده از نو آغاز شود؛ اما نکتۀ امیدوار‌کنندۀ ماجرا پیشرفت روز‌افزون nvda است که به کمک این پیشرفت مشکلات ما کمتر می‌شود.»
«به‌عنوان یک نابینا، تعامل شما با همکاران و مراجعین، چه تفاوت‌هایی با همکاران بینایتان دارد؟»
«نابینایی باعث می‌شود که در نگاه اول چه همکاران و چه مراجعین تصور درستی نسبت به شما، توانایی شما برای انجام کار، و دانش شما در باب کاری که به آن مشغول هستید نداشته باشند. برای من پیش آمده است که معاون دانشگاه در نحوۀ خواندن و نوشتن من تشکیک کرده باشد یا یک قاضی نتواند نابینا را شایستۀ نمایندگی حقوقی دانشگاه بداند. من تلاش کرده‌ام با سعۀ صدر و برخورد شایسته در برابر پرسش‌هایی پاسخگو باشم که به‌خاطر نابینایی از من می‌شود. کیفیت رفتار من در برابر چنین پرسش‌هایی باعث شده است که همان قاضی اکنون یکی از نزدیک‌ترین دوستان من باشد.»
«غیر از داشتن دانش روز و خبرگی در کار، چه عوامل بیرونی می‌توانند در توفیق کار یک کارمند نابینا مؤثر باشند؟»
«استنباط شخصی من این است که هر چقدر افراد نابینا در زندگی شخصی خود استقلال بیشتری داشته باشند، می‌توانند در تعاملات اجتماعی هم کامیاب‌تر باشند. باید توجه داشت که تمام رفتار‌های ما مد‌نظر سایر افراد قرار دارد. یک نابینای مستقل حتماً می‌تواند انتظار تعاملات بیشتری نسبت به نابینایی داشته باشد که عصا به دست نمی‌گیرد و انتظار کمک از سایرین را دارد.»
«از اینکه در این گفت‌و‌گو شرکت کردید، صمیمانه از شما سپاسگزارم.»
علاقه‌مندان به گفت‌وگو‌های نسل مانا با موضوع اشتغال، می‌توانند مثل همیشه نسخه صوتی این گفت‌وگو را ذیل همین نوشته در وبسایت دریافت کنند."
audio/mana-f5d45fb9e8c08278bfe8.mp3,"اولین همایش گروه گشت سپید و افتتاح نمادین قله نابینایان
صلاح‌الدین محمدی
پاییز کم‌کم دارد دست و پایش را جمع می‌کند و نصف بیشتر راه منزل سوم خود را نیز طی کرده و نرم‌نرمک جای خود را به سلطان سپیدی‌ها می‌دهد که از طرف دوست عزیزم جناب آقای سرمدی، به ضیافتی کوهنوردی در منطقۀ دارآباد تهران دعوت می‌شوم.
هرچند هنوز دو هفتۀ دیگر تا بانگ الرحیل پاییز و حرکت کاروان آن فرصت داریم؛ اما سپاه برف و سرمای زمستان پیش‌ تاخته و پیشاپیش خود را به شهر و دیارمان رسانده است.
قبل از اینکه وارد گزارش کوهنوردی شویم، یاد‌آوری چند نکته که در شکل‌گیری این صعود نقش داشتند، لازم است:
1- دیدن تصاویر کوهپیمایی اعضای انجمن نابینایان ایران در روز 23 مهرماه، روز جهانی ایمنی عصای سفید، از سوی گروه‌های کوهنوردی در فضای مجازی، باعث شد که کوهنوردان داوطلب با انجمن نابینایان تماس بگیرند و تمایل و علاقه خود را برای برگزاری صعود های مشترک با آنها ابراز دارند.
2- این ارتباط و پیوند مبارک خیلی زود در میان کوهنوردان علاقه‌مند و انجمن نابینایان ایران شکل می‌گیرد و اولین جلسات با تلاش آقای محمد عزیزی و مدیران انجمن برای برنامه‌ریزی اولین صعود برگزار می‌شود.
3- تشکیل جلسات و تعامل نزدیک با افراد دارای آسیب بینایی، موجب آشنایی بیشتر همنوردان بینا با ویژگی‌ها و توانمندی‌های نابینایان می‌شود و پیشنهاد می‌دهند که در منطقۀ دارآباد مسیر صعود به قله عرقچین، نقطه‌ای به‌نام قلۀ نابینایان تعیین شود تا از یک‌سو به‌صورت نمادین محلی به‌عنوان قلۀ نابینایان تعیین شده باشد و از طرف دیگر همسو با فرهنگسازی در مورد نابینایان، سایر کوهنوردانی که در این مسیر تردد می‌کنند، بیش از پیش با نابینایان و فعالیت‌های ورزشی آنها آشنا شوند.
4- مهمتر از همه اینکه این همدلی‌ها باعث شد که گروه گشت سپید نابینایان، زیر نظر انجمن نابینایان ایران اعلام موجودیت کند و از‌این‌به‌بعد با همراهی همدلان و همنوردان بینا، برنامه‌های کوهنوردی و طبیعت‌گردی خود را اجرا نمایند.
5- محمد عزیزی و دوستان کوهنوردش خیلی زود به وعدۀ خویش عمل می‌کنند و روز پنجشنبه هفدهم آذرماه را برای صعود و نصب تابلوی قله برنامه‌ریزی می‌نمایند.
6- جناب آقای محمد عزیزی با همنوردان داوطلب، تمام هماهنگی‌ها را انجام می‌دهند، تابلو را آماده می‌نمایند، ملزومات و مواد لازم برای نصب تابلو را تهیه می‌کنند، ما را مهمان خان کرم خویش می‌سازند و قرار و مدارها مشخص می‌شود.
به‌این‌ترتیب با همت آسمان‌صفت همنوردان، برگ زرین دیگری در تاریخ انسانیت ورق می‌خورد و نمای شکوهمند دیگری از جلوه‌های مهر و دوستی انسان‌ها در میان این ظلمت سرما و سیاهی نقش می‌بندد. قرارمان روز پنجشنبه 17 آذرماه و راس ساعت 10 صبح در نقطۀ ورودی دارآباد تعیین می‌شود. تمام مدعوین و عاشقان طبیعت درست سر زمان مقرر خود را به میعادگاه طبیعت‌دوستان می‌رسانند. چهره‌های گشاده، موسیقی خنده‌ها، دست‌های مهربان، گام‌های استوار و قلب‌های گرم‌تر از خورشید در آن سرما، همه و همه جلوه‌هایی از زیبایی‌های باغ دوستی‌ها و انسانیت بود که صعودی به‌یاد‌ماندنی را مژده می‌داد. اعضای کاروان گشت سپید، ترکیبی از گروه های کوهنوردی داوطلب و 18 نفر از افراد دارای آسیب بینایی بود و قرارمان پیمودن مسیر عشق با چاشنی مهر و دوستی. بهانۀ این کارناوال سپید نیز تعیین نقطه‌ای بود به‌عنوان قلۀ نمادین نابینایان در ارتفاع 2300 متری کوه‌های دارآباد و در مسیر قله عرقچین.
بالاخره زمان حرکت فرا رسید و با تعیین یار هر کدام از همنوردان نابینا و سازماندهی منظم توسط لیدر مجرب و محترم گروه، جناب آقای عزیزی، به سمت نقطۀ هدف حرکت کردیم. صعود از یک مسیر خاکی با شیب ملایم آغاز شد. هر‌چه که پیشتر می‌رفتیم، سوز سرما بیشتر خود را نشان می‌داد. مسیر زیادی را طی نکرده‌ بودیم که پادشاه سرزمین سپید، فرش کافور‌فام و حریر‌گون خود را سخاوتمندانه زیر پای رهگذران گسترانید و از مهمانان خویش استقبال با‌شکوهی نمود. ما که چون پرنده‌ای اسیر، از قفس دود و آلودگی‌های صوتی تهران آزاد شده‌ایم، با دیدن برف، کودکانه ذوق می‌کنیم و از این همه سپیدی و پاکی مشعوف می‌شویم. از این نقطه به بعد، تمامی مسیر در میان مفروش سیم‌فام برف‌ها طی می‌شود. بالاخره بعد از حدود یک ساعت‌و‌نیم هم‌قدم‌شدن با برف‌ها، به نقطه‌ای می‌رسیم که قرار است به‌عنوان قلۀ نمادین نابینایان تعیین شود.
بساط پر مهر کوهنوردی در نهایت صمیمیت پهن می‌شود و همه بر خان مهر و دوستی می‌نشینیم و هر‌یک از دوستان آنچه را که به همراه دارد، در طبق اخلاص می‌نهد و با رویی گشاده در میان سایر همنوردان تقسیم می‌کند. دوستان تابلوی قلۀ نابینایان را در ارتفاع 2300 متری نصب می‌کنند و این محل را رسماً به‌عنوان قلۀ نابینایان در منطقه دارآباد تعیین می‌کنند تا انگیزه‌ای گردد که دوستان دارای آسیب بینایی نیز محفلی برای طبیعت‌گردی خویش داشته باشند. این‌همه خوش‌دلی را ارج می‌نهیم و آن را به فال نیک می‌گیریم. همنوردان زحمت زیادی کشیده‌اند و مقداری هیزم را تا این نقطه حمل کرده‌اند تا با برپایی آتش در میان برف‌ها و آماده‌ساختن غذای گرم و دمنوش و چای ذغالی، بار دیگر گرمای مهر خود را در قلب ما بنشانند. پس از صرف ناهار، کم‌کم راه بازگشت را در پیش می‌گیریم و این روز را نیز در دفتر طلایی زندگی خویش جاودانه می‌سازیم.
در ساعت 14 و 30 دقیقه و در هوای پاک کوهستان، درست در زمانی که گام در راه بازگشت می‌گذاریم، پنبه‌زن آسمان‌ها نیز شروع به کار می‌کند و آرام‌آرام پنبه می‌زند و ریز‌دانه‌های الماس‌گون برف را چون بزرگی صاحب‌کرم، بر سر میهمانان خویش می‌پاشد و بدرقۀ راهشان می‌کند.
به امید دیدار دوبارۀ شما در اوجی دیگر
جای دیگر دوستان سبز."
audio/mana-b44b863abceaebd56e79.mp3,"اولین همایش گروه گشت سپید و افتتاح نمادین قله نابینایان
صلاح‌الدین محمدی
پاییز کم‌کم دارد دست و پایش را جمع می‌کند و نصف بیشتر راه منزل سوم خود را نیز طی کرده و نرم‌نرمک جای خود را به سلطان سپیدی‌ها می‌دهد که از طرف دوست عزیزم جناب آقای سرمدی، به ضیافتی کوهنوردی در منطقۀ دارآباد تهران دعوت می‌شوم.
هرچند هنوز دو هفتۀ دیگر تا بانگ الرحیل پاییز و حرکت کاروان آن فرصت داریم؛ اما سپاه برف و سرمای زمستان پیش‌ تاخته و پیشاپیش خود را به شهر و دیارمان رسانده است.
قبل از اینکه وارد گزارش کوهنوردی شویم، یاد‌آوری چند نکته که در شکل‌گیری این صعود نقش داشتند، لازم است:
1- دیدن تصاویر کوهپیمایی اعضای انجمن نابینایان ایران در روز 23 مهرماه، روز جهانی ایمنی عصای سفید، از سوی گروه‌های کوهنوردی در فضای مجازی، باعث شد که کوهنوردان داوطلب با انجمن نابینایان تماس بگیرند و تمایل و علاقه خود را برای برگزاری صعود های مشترک با آنها ابراز دارند.
2- این ارتباط و پیوند مبارک خیلی زود در میان کوهنوردان علاقه‌مند و انجمن نابینایان ایران شکل می‌گیرد و اولین جلسات با تلاش آقای محمد عزیزی و مدیران انجمن برای برنامه‌ریزی اولین صعود برگزار می‌شود.
3- تشکیل جلسات و تعامل نزدیک با افراد دارای آسیب بینایی، موجب آشنایی بیشتر همنوردان بینا با ویژگی‌ها و توانمندی‌های نابینایان می‌شود و پیشنهاد می‌دهند که در منطقۀ دارآباد مسیر صعود به قله عرقچین، نقطه‌ای به‌نام قلۀ نابینایان تعیین شود تا از یک‌سو به‌صورت نمادین محلی به‌عنوان قلۀ نابینایان تعیین شده باشد و از طرف دیگر همسو با فرهنگسازی در مورد نابینایان، سایر کوهنوردانی که در این مسیر تردد می‌کنند، بیش از پیش با نابینایان و فعالیت‌های ورزشی آنها آشنا شوند.
4- مهمتر از همه اینکه این همدلی‌ها باعث شد که گروه گشت سپید نابینایان، زیر نظر انجمن نابینایان ایران اعلام موجودیت کند و از‌این‌به‌بعد با همراهی همدلان و همنوردان بینا، برنامه‌های کوهنوردی و طبیعت‌گردی خود را اجرا نمایند.
5- محمد عزیزی و دوستان کوهنوردش خیلی زود به وعدۀ خویش عمل می‌کنند و روز پنجشنبه هفدهم آذرماه را برای صعود و نصب تابلوی قله برنامه‌ریزی می‌نمایند.
6- جناب آقای محمد عزیزی با همنوردان داوطلب، تمام هماهنگی‌ها را انجام می‌دهند، تابلو را آماده می‌نمایند، ملزومات و مواد لازم برای نصب تابلو را تهیه می‌کنند، ما را مهمان خان کرم خویش می‌سازند و قرار و مدارها مشخص می‌شود.
به‌این‌ترتیب با همت آسمان‌صفت همنوردان، برگ زرین دیگری در تاریخ انسانیت ورق می‌خورد و نمای شکوهمند دیگری از جلوه‌های مهر و دوستی انسان‌ها در میان این ظلمت سرما و سیاهی نقش می‌بندد. قرارمان روز پنجشنبه 17 آذرماه و راس ساعت 10 صبح در نقطۀ ورودی دارآباد تعیین می‌شود. تمام مدعوین و عاشقان طبیعت درست سر زمان مقرر خود را به میعادگاه طبیعت‌دوستان می‌رسانند. چهره‌های گشاده، موسیقی خنده‌ها، دست‌های مهربان، گام‌های استوار و قلب‌های گرم‌تر از خورشید در آن سرما، همه و همه جلوه‌هایی از زیبایی‌های باغ دوستی‌ها و انسانیت بود که صعودی به‌یاد‌ماندنی را مژده می‌داد. اعضای کاروان گشت سپید، ترکیبی از گروه های کوهنوردی داوطلب و 18 نفر از افراد دارای آسیب بینایی بود و قرارمان پیمودن مسیر عشق با چاشنی مهر و دوستی. بهانۀ این کارناوال سپید نیز تعیین نقطه‌ای بود به‌عنوان قلۀ نمادین نابینایان در ارتفاع 2300 متری کوه‌های دارآباد و در مسیر قله عرقچین.
بالاخره زمان حرکت فرا رسید و با تعیین یار هر کدام از همنوردان نابینا و سازماندهی منظم توسط لیدر مجرب و محترم گروه، جناب آقای عزیزی، به سمت نقطۀ هدف حرکت کردیم. صعود از یک مسیر خاکی با شیب ملایم آغاز شد. هر‌چه که پیشتر می‌رفتیم، سوز سرما بیشتر خود را نشان می‌داد. مسیر زیادی را طی نکرده‌ بودیم که پادشاه سرزمین سپید، فرش کافور‌فام و حریر‌گون خود را سخاوتمندانه زیر پای رهگذران گسترانید و از مهمانان خویش استقبال با‌شکوهی نمود. ما که چون پرنده‌ای اسیر، از قفس دود و آلودگی‌های صوتی تهران آزاد شده‌ایم، با دیدن برف، کودکانه ذوق می‌کنیم و از این همه سپیدی و پاکی مشعوف می‌شویم. از این نقطه به بعد، تمامی مسیر در میان مفروش سیم‌فام برف‌ها طی می‌شود. بالاخره بعد از حدود یک ساعت‌و‌نیم هم‌قدم‌شدن با برف‌ها، به نقطه‌ای می‌رسیم که قرار است به‌عنوان قلۀ نمادین نابینایان تعیین شود.
بساط پر مهر کوهنوردی در نهایت صمیمیت پهن می‌شود و همه بر خان مهر و دوستی می‌نشینیم و هر‌یک از دوستان آنچه را که به همراه دارد، در طبق اخلاص می‌نهد و با رویی گشاده در میان سایر همنوردان تقسیم می‌کند. دوستان تابلوی قلۀ نابینایان را در ارتفاع 2300 متری نصب می‌کنند و این محل را رسماً به‌عنوان قلۀ نابینایان در منطقه دارآباد تعیین می‌کنند تا انگیزه‌ای گردد که دوستان دارای آسیب بینایی نیز محفلی برای طبیعت‌گردی خویش داشته باشند. این‌همه خوش‌دلی را ارج می‌نهیم و آن را به فال نیک می‌گیریم. همنوردان زحمت زیادی کشیده‌اند و مقداری هیزم را تا این نقطه حمل کرده‌اند تا با برپایی آتش در میان برف‌ها و آماده‌ساختن غذای گرم و دمنوش و چای ذغالی، بار دیگر گرمای مهر خود را در قلب ما بنشانند. پس از صرف ناهار، کم‌کم راه بازگشت را در پیش می‌گیریم و این روز را نیز در دفتر طلایی زندگی خویش جاودانه می‌سازیم.
در ساعت 14 و 30 دقیقه و در هوای پاک کوهستان، درست در زمانی که گام در راه بازگشت می‌گذاریم، پنبه‌زن آسمان‌ها نیز شروع به کار می‌کند و آرام‌آرام پنبه می‌زند و ریز‌دانه‌های الماس‌گون برف را چون بزرگی صاحب‌کرم، بر سر میهمانان خویش می‌پاشد و بدرقۀ راهشان می‌کند.
به امید دیدار دوبارۀ شما در اوجی دیگر
جای دیگر دوستان سبز."
audio/mana-1c89f7518507b79a3040.mp3,"پرورش تفکر انتقادی در افراد با آسیب بینایی
امین عرب
در جامعه امروز، افراد با آسیب بینایی مشکلات زیادی را تجربه می‌کنند که بسیاری از آنها مستقیماً ناشی از شرایط جسمی این گروه نیست؛ بلکه ناشی از محدودیت‌هایی است که ساختار‌های اجتماعی بر آنان تحمیل کرده است. انتظار می‌رود این افراد در جهت رفع این چالش‌ها و تبعیض‌های موجود، به شناسایی مشکلات و یافتن راهکار‌های مناسب برای مطالبه حقوق و رفع موانع بپردازند؛ اما در بسیاری از موارد آنها در قبال مسائلشان منفعلانه عمل می‌کنند و در خصوص حقوق پایمال‌شده، سکوت پیش می‌گیرند. ریشه‌یابی این امر از موضوع بحث ما خارج است؛ اما یکی از عوامل انفعال هر فرد یا گروه را می‌توان در عدم پرورش تفکر انتقادی جست‌وجو کرد.
تفکر انتقادی یکی از مهارت‌های دهگانه زندگی است که سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر فراگیری آن تاکید دارد. با توجه به آنچه گفته شد، فراگیری این مهارت در افراد با آسیب بینایی می‌تواند تأثیر شایانی بر زندگی آنان بگذارد. متأسفانه در نظام آموزش و پرورش کشور ما، نه‌تنها به پرورش این مهارت توجهی نشده؛ بلکه اندک توانایی هر فرد در این زمینه نیز سرکوب می‌شود. آموزش تخصصی تفکر انتقادی به دست معلمان معمولی امکان‌پذیر نیست و نیازمند مدرسان متخصص این حوزه است. در این نوشته ابتدا به ارائه تعریفی از تفکر انتقادی می‌پردازیم و هرچند آموزش مهارت از توان این نوشته خارج است، در ادامه راهکار‌هایی را برای استفاده از آن در حل مسئله برای افراد با آسیب بینایی پیشنهاد خواهیم کرد.
تفکر انتقادی چیست؟
تعاریف مختلفی از تفکر انتقادی وجود دارد؛ زیرا مفهومی چند‌بعدی است. در اینجا تعریف جان دیویی را که از وی به عنوان پدر تفکر انتقادی مدرن یاد می‌شود، نقل می‌کنیم: «بررسی فعال، پایدار و دقیق یک باور یا صورتی مفروض از دانش در پرتو زمینه‌های پشتیبان و نتایج بعدی آن.» منظور از فعال بودن این است که ایده‌ها و اطلاعات از کس دیگری گرفته نشده باشد (که به آن پردازش منفعل می‌گوییم)، در عوض، فرد باید خودش بیندیشد، سؤال مطرح کند و به جمع‌آوری اطلاعات بپردازد. منظور از پایداری و دقیق بودن این است که بدون فکر کردن دربارۀ چیزی به نتیجه‌گیری ناگهانی نپردازیم.
یک استراتژی ساختار‌یافته برای استفاده از تفکر انتقادی در حل مسئله
مشکل را شناسایی کنید.
اولین مسئله این است که مشخص شود آیا مشکلی وجود دارد یا نه. گاهی اوقات وقتی به موضوع پیش رو فکر کنیم، ممکن است به این نتیجه برسیم که اصلاً مشکلی وجود ندارد و صرفاً یک کج‌فهمی در کار است. اگر این‌طور است که هیچ؛ در غیر‌این‌صورت، با بررسی اطلاعات مربوط دقیقاً مشخص کنید که مشکل چیست. گاهی تقسیم کردن مشکل به بخش‌های کوچکتر و قابل کنترل می‌تواند به شناسایی جزئیات بیشتر در مورد اصل مشکل و سردرگم نشدن شما کمک کند.
مشکل را تحلیل کنید.
از زوایای مختلف به آن نگاه کنید. هنگامی‌که مشکل شناسایی شد، برای تجزیه و تحلیل از منظر‌های مختلف به آن بنگرید. آیا قابل حل است؟ آیا به تنهایی از پس آن بر می‌آیید یا نیاز به کمک دیگران دارید؟ گاهی اوقات با نگاه کردن به یک مشکل از زوایای مختلف، می‌توان آن را واضح‌تر دید. هرگونه سوگیری یا دیدگاه محدودی را که نیاز به گسترش دارد، پیدا کنید و در نظر بگیرید. تفکر انتقادی در مورد کنجکاوی، انعطاف‌پذیری و حفظ ذهن باز است؛ لذا شواهد، توضیحات و یافته‌های جدید را بپذیرید.
از راه بارش فکری چندین راهکار ارائه دهید.
مشکلات را می‌توان به روش‌های مختلفی حل کرد. با استفاده از بارش فکری، فهرستی از چندین راه‌حل ممکن تهیه کنید. هر چیزی که به ذهنتان می‌رسد را در فهرست بگذارید و سپس فهرست را مرور و آن را به بهترین گزینه‌های ممکن محدود کنید. داشتن چندین گزینه قابل اجرا منجر به دستیابی به بهترین نتایج می‌شود. به‌جای احساسات، به عقل تکیه کنید. گاهی اندکی استراحت ذهنی و بازگشت مجدد به مشکل می‌تواند به یافتن راهکار‌های بهتر کمک کند.
از راهکار‌های موجود مناسب‌ترین را انتخاب کنید.
فهرست راه‌حل‌های ممکن را مرور کنید. موقعیت‌های مختلف، راه‌حل‌های متفاوتی را می‌طلبد. آنچه در یک موقعیت کار می‌کند، ممکن است برای موقعیت مشابه مناسب نباشد. برای تعیین اینکه کدام راه‌حل، مشکل را بهتر برطرف می‌کند، زمان بگذارید. یک راه‌حل همه مشکلات را حل نمی‌کند. از قضاوت‌های عجولانه بپرهیزید و در صورت لزوم اطلاعات را مجدداً ارزیابی کنید. مزایا و معایب هر راه‌حل را بررسی کنید و اینکه هر کدام چه پیامد‌هایی می‌تواند داشته ‌باشد.
اقدام کنید. یک راه‌حل را اجرا کنید.
هر مشکلی راه‌حلی دارد؛ حتی اگر این باشد که شرایط را بپذیریم و ادامه دهیم. به این بیندیشید که چگونه می‌توان راهکار را بهبود داد. به‌جای اینکه به مشکلات به‌عنوان موانع غیر‌قابل‌عبور نگاه کنید، آنها را فرصتی برای تقویت تفکر انتقادی و مهارت‌های حل مسئله در نظر بگیرید. حل شدن هر مشکل اعتماد‌به‌نفس و عزت نفس را افزایش می‌دهد. مهارت خود‌سازماندهی به فرد با آسیب بینایی کنترل بیشتری در انتخاب‌ها و زندگی می‌دهد. این مهارت اضطراب فرد را کاهش و توانایی او را در استفاده از مهارت‌هایی چون جهت‌یابی و تحرک بهبود می‌دهد.
استراتژی‌هایی برای بهبود تفکر انتقادی
طراحی اهداف بلندمدت
برنامه‌ریزی برای آینده و نگاه به آن برای همه مهم است. این مهارتی است که می‌تواند در مردم تشویق و آموخته شود.
تحلیل
توانایی تجزیه و تحلیل گزینه‌ها، خطرات و نظرات، در آینده در بسیاری از موقعیت‌ها کمک خواهد کرد. این مهارت را می‌توان با ارائه یک موقعیت مرتبط و درخواست برای تجزیه و تحلیل و مقایسه گزینه‌های مختلف تمرین کرد.
پیش‌بینی پیامد‌ها
افراد همچنین باید از پیامد‌های تصمیمات آگاهی داشته باشند. این مهارت در زندگی روزمره بسیار کار‌آمد است.
طرح سؤالاتی که نمی‌توان با یک بله یا نه ساده به آنها پاسخ داد
لحظه‌ای به سؤالاتی که مطرح می‌شوند فکر کنید. آیا پاسخ آنها فقط یک بله یا خیر ساده است؟ نحوه پرسش‌گری‌تان را تغییر دهید. به‌جای اینکه بپرسید «آیا آسمان آبی است؟»، بهتر است بپرسید «چرا آسمان آبی است؟». ایجاد تغییر کوچکی در سؤال آن را از پرسشی ساده به پرسشی که باید دربارۀ آن فکر کرد تبدیل می‌کند.
مرتبط کردن سؤالات به رویداد‌های واقعی زندگی
زندگی در هر مرحله فرصت‌هایی برای تفکر انتقادی فراهم می‌کند. شنیدن اخبار بعد‌از‌ظهر، خواندن روزنامه یا حتی تعامل با افرادی که در یک مرکز خرید تردد می‌کنند، فرصت زیادی برای طرح سؤالات و بحث‌های آزاد فراهم می‌کند. پرسش‌هایی مانند «به نظر شما آن شخص به چه فکر می‌کند؟» یا «اگر شما جای او بودید چه می‌کردید» یا «این کار چه سودی برای او دارد؟» یا «آن موقعیت چه پیامد‌هایی می‌تواند داشته ‌باشد؟».
پرسش‌هایی از این دست تفکر شما را عمیق‌تر می‌کند و نیز باعث می‌شود که به این بیندیشید که اگر در موقعیت خاصی قرار بگیرید، چگونه عمل می‌کنید.
یادگیری چگونگی مرتب کردن اطلاعات
بخش بزرگی از تفکر انتقادی دانستن چگونگی تشریح اطلاعات گسترده است. شما باید بدانید که چه اطلاعاتی برای شکل دادن به دیدگاهتان حیاتی‌اند و کدام اطلاعات اضافه‌اند. شما باید بدانید که چگونه اطلاعاتی که به شما داده شده را بخوانید و حقایق مفید و مرتبط با موضوع خود را بیابید.
اگر معلم دانش‌آموزان با آسیب بینایی هستید
دانش‌آموزان ممکن است تصور نادرستی از آنچه می‌خوانند در ذهن داشته باشند. اگر متوجه شدید که خط فکری آنها غیر‌واقعی است، با آنان در این مورد گفت‌وگو کنید. وقتی به دانش‌آموزان اطلاعاتی می‌دهید که آن را نمی‌دانستند یا در مورد اشتباه بودن فرض‌هایشان توضیح می‌دهید، با این کار افق دید و دانش آنها را گسترش می‌دهید؛ بنابراین هرگز چنین فرصتی را از دست ندهید.
روایت داستان‌های مناسب یا استفاده از اتفاقات چالش‌بر‌انگیز روزمره می‌توانند خوراک مناسبی را برای شکل‌گیری بحث و گفت‌وگو به‌منظور تقویت تفکر انتقادی فراهم کنند؛ لذا می‌توانید در کلاس‌هایتان از این ابزار‌ها استفاده کنید."
audio/mana-f3565cdf7bde60602514.mp3,"دانشگاه و چالش‌های دانشجویان نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
تأمبن منابع طالعاتی
در اولین روزهای دانشجویی با تنوع منابع درسی برای هر واحد دانشگاهی مواجه می‌شویم که دسترس‌پذیر نبودن آن‌ها، نگرانمان می‌کند؛ ولی امروزه راه‌های مختلفی برای رفع این مشکل وجود دارد: می‌توانیم کتاب‌هایمان را با کمک همکلاسی‌ها، دوستان و بستگان بینا ضبط کنیم؛ مطالب مهم کلاس درس را در حین تدریس اساتید با لوح و قلم، به خط بریل بنویسیم یا با لپ‌تاپ و هدفون، تایپ کنیم؛ بعد از کلاس جزوه‌های همکلاسی‌هایمان را بگیریم و ضبط کنیم؛ با پرداخت حق‌الزحمه افرادی را برای دسترس‌پذیری منابع آموزشی‌مان استخدام کنیم؛ با مراجعه به معاونت دانشجویی دانشگاه‌ها می‌توانیم برای پیدا کردن افراد جویای کار دانشجویی، کمک بگیریم (حتی برخی از دانشگاه‌ها، مانند دانشگاه تهران، بوجه محدودی هم برای این کار در اختیارمان می‌گذارند).
نرم‌افزار‌ها و سخت‌افزار‌های کمک‌آموزشی
روش تحقیق‌ و نوشتن مقاله
مطالبه‌گری حقوق دانشجویی
مطالبه‌گری یکی از صفات ارزشمند ما دانشجویان است؛ ولی اگر می‌خواهیم حرف‌هایمان شنیده شود و همکاری سایرین را جلب‌کنیم، باید به مواردی توجه کنیم:
خوب است در مسیر مذاکرات برای رفع مشکلات احتمالی دانشگاه، صبور باشیم؛ آرام با مسئولان تعامل و گفت‌وگو ‌کنیم؛ متوقع برخورد نکنیم؛ با امید و با انتظارات واقع‌گرایانه حقوق دانشجویی‌مان را پیگیری کنیم؛ به‌دنبال کسب موفقیت‌های تحصیلی و پژوهشی باشیم؛ از مسئولان بخش آموزشی دانشگاه بخواهیم که منشی مناسب برای خواندن سؤالات و نوشتن جواب‌های امتحانات در اختیارمان بگذارند؛ با استناد به قوانین حمایتی از معلولان، مسئولان بی‌اطلاع را از حقوقمان آگاه کنیم؛ با پیدا کردن دانشجویان مشابه، پیگیری‌های جمعی انجام دهیم؛ در کانون‌های دانشگاهی مخصوص دانشجویان نابینا و کم‌بینا عضو شویم یا برای تأسیس آن‌ها اقدام کنیم.
از طرفی دیگر باید در فعالیت‌های آموزشی و کلاسی مشارکت‌ کنیم؛ شرایط بینایی‌مان را برای اساتید توضیح دهیم تا تدریس کلاسی‌شان را مناسب‌سازی کنند و فایل الکترونیکی کتاب‌های درسی و اسلاید‌های ارائه کلاسی‌شان را به رسم امانت در اختیارمان بگذارند؛ با مشاهدۀ عدم همکاری مسئولان دانشگاه هم می‌توانیم از حمایت اساتیدمان کمک بگیریم یا به رؤسای دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها شکایت‌کنیم.
انجام فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی
انجام فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی یکی دیگر از جنبه‌های زندگی دانشجویی است که در پرداختن به آن باید نکاتی را مد‌نظر داشته باشیم:
خوب است با مطالعه و افزایش آگاهی، نسبت به رویداد‌های روز هشیار باشیم؛ دانش سیاسی‌اجتماعی‌مان را افزایش دهیم؛ پلیس درونمان را بکشیم؛ کسی را بر اساس دیدگاه‌های خود قضاوت نکنیم؛ به کسی برچسب نزنیم؛ به دیگران اجازه دهیم تا درباره طرز فکر و عمل خود تصمیم بگیرند؛ فشار نیاوریم که بقیه شبیه به ما شوند؛ بدانیم در قبال اشتباهات دیگران مسئول نیستیم؛ همراه و بخشنده باشیم؛ با صبر و خویشتن‌داری برخورد کنیم؛ نسبت به خود و دیگران خشونت نداشته باشیم؛ علت رفتارها و احساسات خود و دیگران را تحلیل کنیم؛ در هر شرایطی میل درونی‌مان را دنبال کنیم و به دنبال زندگی‌کردن و افزایش نشاط و کیفیت آن باشیم.
علاوه‌بر‌این، باید راه مبارزۀ منحصر‌به‌فرد خود را مبتنی بر تجربه زیسته‌مان پیدا کنیم؛ برای انجام فعالیت‌های بدنی و حضور در گردهمایی‌ها، مهارت‌های جهت‌یابی و حرکتمان را تقویت کنیم؛ به علت امکان بالای شناسایی معترضان معلول، کارهای پرخطر و جلب‌توجه‌کننده انجام ندهیم؛ با نوشتن مقالات علمی و رسانه‌ای از دغدغه‌ها و نیازهایمان حرف بزنیم و راه‌حل‌های پیشنهادی‌مان را بیان‌کنیم؛ با انجام کارهایی مانند تولید پادکست یا نوشتن در مجلات، برای خود تریبون شخصی بسازیم و از هنر در فرهنگ‌سازی و مطالبه‌گری کمک بگیریم.
همچنین باید روابط عمومی بالایی داشته باشیم؛ با پیدا کردن افراد هم‌فکر، تیم درست‌کنیم؛ جریان‌ها و اقدام‌های گروهی راه‌ بیندازیم؛ برای تغییر و اصلاح شرایط کنونی، فشار جمعی به مسئولان بیاوریم؛ با انجمن‌ها و مؤسسات مردم‌نهاد همکاری کنیم؛ از طریق فعالیت‌های مدنی و حقوقی، با تبعیض‌های موجود مبارزه کنیم؛ بیانیه‌های جمعی همسو با فعالیت‌هایمان را امضا ‌کنیم و مستقیم با مسئولان حکومتی (مانند نمایندگان مجلس یا وزرای دولت) مکاتبه و مذاکره کنیم.
سخن آخر
***"
audio/mana-59b85131f4d4334e52c8.mp3,"دانشگاه و چالش‌های دانشجویان نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
تأمبن منابع طالعاتی
در اولین روزهای دانشجویی با تنوع منابع درسی برای هر واحد دانشگاهی مواجه می‌شویم که دسترس‌پذیر نبودن آن‌ها، نگرانمان می‌کند؛ ولی امروزه راه‌های مختلفی برای رفع این مشکل وجود دارد: می‌توانیم کتاب‌هایمان را با کمک همکلاسی‌ها، دوستان و بستگان بینا ضبط کنیم؛ مطالب مهم کلاس درس را در حین تدریس اساتید با لوح و قلم، به خط بریل بنویسیم یا با لپ‌تاپ و هدفون، تایپ کنیم؛ بعد از کلاس جزوه‌های همکلاسی‌هایمان را بگیریم و ضبط کنیم؛ با پرداخت حق‌الزحمه افرادی را برای دسترس‌پذیری منابع آموزشی‌مان استخدام کنیم؛ با مراجعه به معاونت دانشجویی دانشگاه‌ها می‌توانیم برای پیدا کردن افراد جویای کار دانشجویی، کمک بگیریم (حتی برخی از دانشگاه‌ها، مانند دانشگاه تهران، بوجه محدودی هم برای این کار در اختیارمان می‌گذارند).
نرم‌افزار‌ها و سخت‌افزار‌های کمک‌آموزشی
روش تحقیق‌ و نوشتن مقاله
مطالبه‌گری حقوق دانشجویی
مطالبه‌گری یکی از صفات ارزشمند ما دانشجویان است؛ ولی اگر می‌خواهیم حرف‌هایمان شنیده شود و همکاری سایرین را جلب‌کنیم، باید به مواردی توجه کنیم:
خوب است در مسیر مذاکرات برای رفع مشکلات احتمالی دانشگاه، صبور باشیم؛ آرام با مسئولان تعامل و گفت‌وگو ‌کنیم؛ متوقع برخورد نکنیم؛ با امید و با انتظارات واقع‌گرایانه حقوق دانشجویی‌مان را پیگیری کنیم؛ به‌دنبال کسب موفقیت‌های تحصیلی و پژوهشی باشیم؛ از مسئولان بخش آموزشی دانشگاه بخواهیم که منشی مناسب برای خواندن سؤالات و نوشتن جواب‌های امتحانات در اختیارمان بگذارند؛ با استناد به قوانین حمایتی از معلولان، مسئولان بی‌اطلاع را از حقوقمان آگاه کنیم؛ با پیدا کردن دانشجویان مشابه، پیگیری‌های جمعی انجام دهیم؛ در کانون‌های دانشگاهی مخصوص دانشجویان نابینا و کم‌بینا عضو شویم یا برای تأسیس آن‌ها اقدام کنیم.
از طرفی دیگر باید در فعالیت‌های آموزشی و کلاسی مشارکت‌ کنیم؛ شرایط بینایی‌مان را برای اساتید توضیح دهیم تا تدریس کلاسی‌شان را مناسب‌سازی کنند و فایل الکترونیکی کتاب‌های درسی و اسلاید‌های ارائه کلاسی‌شان را به رسم امانت در اختیارمان بگذارند؛ با مشاهدۀ عدم همکاری مسئولان دانشگاه هم می‌توانیم از حمایت اساتیدمان کمک بگیریم یا به رؤسای دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها شکایت‌کنیم.
انجام فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی
انجام فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی یکی دیگر از جنبه‌های زندگی دانشجویی است که در پرداختن به آن باید نکاتی را مد‌نظر داشته باشیم:
خوب است با مطالعه و افزایش آگاهی، نسبت به رویداد‌های روز هشیار باشیم؛ دانش سیاسی‌اجتماعی‌مان را افزایش دهیم؛ پلیس درونمان را بکشیم؛ کسی را بر اساس دیدگاه‌های خود قضاوت نکنیم؛ به کسی برچسب نزنیم؛ به دیگران اجازه دهیم تا درباره طرز فکر و عمل خود تصمیم بگیرند؛ فشار نیاوریم که بقیه شبیه به ما شوند؛ بدانیم در قبال اشتباهات دیگران مسئول نیستیم؛ همراه و بخشنده باشیم؛ با صبر و خویشتن‌داری برخورد کنیم؛ نسبت به خود و دیگران خشونت نداشته باشیم؛ علت رفتارها و احساسات خود و دیگران را تحلیل کنیم؛ در هر شرایطی میل درونی‌مان را دنبال کنیم و به دنبال زندگی‌کردن و افزایش نشاط و کیفیت آن باشیم.
علاوه‌بر‌این، باید راه مبارزۀ منحصر‌به‌فرد خود را مبتنی بر تجربه زیسته‌مان پیدا کنیم؛ برای انجام فعالیت‌های بدنی و حضور در گردهمایی‌ها، مهارت‌های جهت‌یابی و حرکتمان را تقویت کنیم؛ به علت امکان بالای شناسایی معترضان معلول، کارهای پرخطر و جلب‌توجه‌کننده انجام ندهیم؛ با نوشتن مقالات علمی و رسانه‌ای از دغدغه‌ها و نیازهایمان حرف بزنیم و راه‌حل‌های پیشنهادی‌مان را بیان‌کنیم؛ با انجام کارهایی مانند تولید پادکست یا نوشتن در مجلات، برای خود تریبون شخصی بسازیم و از هنر در فرهنگ‌سازی و مطالبه‌گری کمک بگیریم.
همچنین باید روابط عمومی بالایی داشته باشیم؛ با پیدا کردن افراد هم‌فکر، تیم درست‌کنیم؛ جریان‌ها و اقدام‌های گروهی راه‌ بیندازیم؛ برای تغییر و اصلاح شرایط کنونی، فشار جمعی به مسئولان بیاوریم؛ با انجمن‌ها و مؤسسات مردم‌نهاد همکاری کنیم؛ از طریق فعالیت‌های مدنی و حقوقی، با تبعیض‌های موجود مبارزه کنیم؛ بیانیه‌های جمعی همسو با فعالیت‌هایمان را امضا ‌کنیم و مستقیم با مسئولان حکومتی (مانند نمایندگان مجلس یا وزرای دولت) مکاتبه و مذاکره کنیم.
سخن آخر
***"
audio/mana-34cfefb880fd96b27ad2.mp3,"ضرورت راه‌اندازی مرکز آموزشی‌توانبخشی معلولین بینایی بازمانده از تحصیل
نصرالله ابراهیمی
با تدوین قواعد خط بریل در جهان، مراکز آموزشی شبانه‌روزی ویژه افراد با آسیب بینایی پدید آمدند و توانستند با بهره‌گیری از بریل و آموزش‌های تخصصی ویژه نابینایان، بسیاری از مشکلات این افراد را مرتفع و سهم به‌سزایی را در آموزش و توانبخشی این افراد ایفا کنند. در ایران هم با ورود کشیش کریستوفل و تأسیس یک مرکز آموزشی و در ادامه تأسیس مدارس و مراکز دیگری نظیر ابابصیر در اصفهان که با همت بخش مردمی اداره می‌شد و نمونه‌هایی در تبریز و تهران، این مراکز توانستند در جذب نابینایان و شکوفایی استعداد‌ها و توانمندی‌های آنها بسیار اثرگذار باشند. این روند تا زمان وقوع انقلاب اسلامی ادامه داشت تا اینکه پس از انقلاب، اغلب این مراکز که تا پیش از آن با همت بخش‌ها و نهاد‌های مردمی اداره می‌شدند، به وزارت آموزش و پرورش منتقل شدند و در نتیجه نابینایان برای استفاده از امکانات این مراکز، با محدودیت‌هایی نظیر محدودیت حداکثر سن مواجه شدند. وضع محدودیت سنی برای پذیرش نابینایان در مراکز آموزشی منجر به عدم توانایی استفاده نابینایان بزرگسال از آموزش‌های ارائه‌شده در این مراکز شد. هرچند مراکزی نظیر شهید محبی، ابابصیر و شوریده شیراز سعی در پذیرش مراجعان بزرگسال به‌عنوان مستمع آزاد داشتند و با ارائه آموزش‌های مورد‌نیاز، تلاش می‌کردند آنها را به سطح سایر دانش‌آموزان برسانند؛ اما به‌تدریج و با قانونمند‌تر شدن استفاده نابینایان از این مراکز، محرومیت‌های نابینایان بزرگسال هم از آموزش‌های توانبخشی تشدید شد. وظیفه آموزش افراد بزرگسال بازمانده از تحصیل بر عهده نهضت سواد‌آموزی بود؛ اما با توجه به نبود نیرو‌های متخصص در زمینه آموزش به افراد با آسیب بینایی در این نهاد، آنها هم نتوانستند در این زمینه کمکی به نابینایان بکنند. این‌گونه بود که اغلب نابینایان بازمانده از تحصیل، به خاطر فقر فرهنگی خانواده‌ها و عدم اطلاع از مراتب آموزش به نابینایان، در روستا‌ها و شهر‌های کوچک فراموش شدند و استعداد‌ها و توانایی‌هایشان به هدر رفت.
پیشنهاد مشخصی که می‌توان برای رفع این مشکل ارائه کرد این است که اکنون که دولت و حاکمیت با پیش کشیدن بهانه‌هایی نظیر کمبود بودجه و پیچیدگی‌های قانونی، از تأسیس مراکز آموزشی ویژه بزرگسالان نابینا سر باز می‌زند، این امکان در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد تا با مجوز‌های قانونی و نظارت و حمایت دولتی بتواند مراکز مورد‌نیاز را راه‌اندازی کند و نابینایان بازمانده از تحصیل را از آموزش‌های مورد‌نیازشان بهره‌مند کند. در قالب این پیشنهاد از دولت خواسته می‌شود که صرفاً در دو حوزه به بخش خصوصی یاری برساند: نخست ارائه مجوز‌های لازم بری تأسیس مراکز آموزشی و دوم تخصیص یارانه به این مراکز. پیشنهاد بخش خصوصی به‌طور مشخص این است که سازمان بهزیستی، در همان قالبی که مراکزی نظیر مراکز نگهداری کودکان بد‌سرپرست و بی‌سرپرست، خانه کوچک معلولان ذهنی و مرکز توانبخشی معلولین جسمی و حرکتی را مدیریت می‌کند، جایگاهی را هم برای این قبیل مراکز آموزشی در نظر بگیرد. این طرح در زمان مدیریت‌های پیشین بهزیستی چند‌بار به این سازمان ارائه شد و حتی یک‌بار هم تا مرز تصویب پیش رفت اما سازمان به خاطر دشواری‌های مربوط به پرداخت یارانه و به بهانه اینکه این آموزش‌ها در حوزه آموزش‌های عمومی طبقه‌بندی می‌شود، از پذیرش پیشنهاد امتناع کرده است. استدلال طراحان این پیشنهاد اما این است که بهزیستی تنها سازمانی است که متولی امور معلولین از تولد تا مرگ است. افراد مشمول این مراکز، کسانی هستند که سن مجاز آموزش را پشت سر گذاشته‌اند و اغلبشان هم در مناطقی دور از شهر‌های بزرگ زندگی می‌کنند و به آموزشگاه‌هایی نظیر شهید محبی یا شهید مرادی تبریز دسترسی ندارند و با فرض دسترسی هم شرایط سنی آنها اجازه استفاده از امکانات آن مراکز را فراهم نمی‌آورد. نهضت سواد‌آموزی هم که به‌خاطر نبود امکانات تخصصی از پذیرش آنها خودداری می‌کند. این میان فقط بهزیستی است که می‌تواند و مسئولیت دارد عهده‌دار آموزش این افراد شود.
با توجه به اینکه مراکز پیشنهادی در قالب آموزشی‌-توانبخشی-نگهداری در نظر گرفته شده‌اند، چهار گروه به شکل بالقوه از خدمات آن بهره‌مند خواهد شد: گروه اول بازماندگان از تحصیل هستند که به هر دلیل نتوانسته‌اند آموزش‌های مرسوم را دریافت کنند. این دسته از افراد بر اساس قوانین موجود می‌توانند در مراکز مورد‌بحث ثبت‌نام کنند و زیر نظر آموزگاران متخصص، آموزش‌های ابتدایی را در مدتی کوتاه‌تر از زمان معمول دریافت کنند و در امتحانات دوره ششم ابتدایی شرکت کنند و همین روند را هم برای دوره متوسطه اول طی کنند و با پشت سر گذاشتن امتحانات سال نهم متوسطه، در دوره دوم متوسطه ثبت‌نام کنند و از امکانات مدارس استثنایی یا تلفیقی برخوردار شوند. دومین گروهی که از این طرح منتفع می‌شوند، نابینایانی هستند که از نظر سن در محدوده مجاز برای ثبت‌نام در آموزش و پرورش قرار دارند اما به دلیل دوری راه و مشکلات فرهنگی مناطق محروم و دوردست، امکان سفر به تهران و بهره‌مندی از امکانات موجود برای آنها مهیا نیست. این افراد می‌توانند به نزدیک‌ترین مرکز به محل زندگی‌شان مراجعه کنند و از امکان اسکان و سایر امکانات در این مراکز استفاده کنند و ضمن سکونت در خوابگاه‌های این مراکز، در طول روز هم در مدارس و مراکز روزانه که پذیرای نابینایان هستند، نام‌نویسی کنند و ادامه تحصیل بدهند. سومین گروه از افراد نابینا، کسانی هستند که به شکل موقت و برای گذراندن دوره‌های کوتاه‌مدت به این مراکز مراجعه می‌کنند؛ دوره‌های نظیر مهارت‌های روزانه، جهت‌یابی و حرکت، رایانه و آموزش‌های فنی و حرفه‌ای. دسته چهارم هم کسانی خواهند بود که نه هدف آموزشی بلند‌مدت دارند و نه کوتاه‌مدت؛ این دسته کسانی را شامل می‌شود که نیاز به نگهداری دارند و مراکز نگهداری سالمندان هم از پذیرش آنها سر‌باز می‌زنند. قوانین موجود در بهزیستی به مؤسسات امکان می‌دهد هر چهار گروه را پشتیبانی کنند و در صورت رسیدن تعداد متقاضی به حد‌نصاب، هر مؤسسه می‌تواند بخشی را برای پذیرایی از هر یک از گروه‌های چهارگانه راه‌اندازی کند. درست مثل آنچه که در خصوص افراد با ناتوانی‌های ذهنی در مراکز موسوم به خانه کوچک معلولین ذهنی اتفاق می‌افتد.
از ثمرات راه‌اندازی مراکزی از این دست، می‌توان به این مورد اشاره کرد که تمامی آموزش‌ها در قالبی منسجم و در یک مرکز آموزشی در اختیار گروه‌های هدف قرار می‌گیرد و راه را بر سردرگمی خدمات‌گیرندگان می‌بندد. همچنین این مراکز می‌توانند از هدر‌رفت استعداد‌های نابینایان جلوگیری و به شکوفایی استعداد‌های پنهان‌مانده کمک کنند. از سوی دیگر، نابینایانی که تا پیش از این تحت قیومیت خانواده بودند، به نعمت استقلال دست می‌یابند و منابعی که خانواده‌ها مصروف نگهداری آنها می‌کردند، آزاد خواهد شد و در مسیر‌های دیگری در اختیار جامعه قرار خواهد گرفت. در دیگر سو، خود افراد نابینا هم خواهند توانست با کسب مهارت‌های مورد‌نیاز، منشأ اثرات و خدمات مفیدی در جامعه باشند. توزیع عادلانه خدمات و امکانات، از دیگر ثمراتی است که در صورت اجرایی شدن این طرح رخ خواهد داد؛ چراکه افرادی که در محل زندگی خودشان از امکانات آموزشی محروم مانده‌اند، خواهند توانست با مراجعه به این مراکز، به‌گونه‌ای منسجم از این امکانات برخوردار شوند.
همانطور که پیش‌تر هم اشاره شد، مدیریت‌های قبلی در سازمان بهزیستی روی خوشی به این طرح نشان ندادند؛ اما زمزمه‌هایی به گوش می‌رسد مبنی بر اینکه مدیران فعلی سازمان رویکرد مثبت‌تری نسبت به راه‌اندازی این طرح دارند. امید است صاحب‌نظران نابینایی که با این طرح احساس همدلی می‌کنند، از آن حمایت کنند تا با راه‌اندازی این مراکز، گام مؤثری در جهت تحقق عدالت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی نابینایان ساکن در مناطق محروم و دور از پایتخت برداشته شود."
audio/mana-3752fae2575142f8c891.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
ابتدا لازم است یادآور شوم که برای تهیه کتب ذکر‌شده در پادکست نواک می‌توانید به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنید. در این شماره میزبان بهروز افروز، دکترای ادبیات، دبیر آموزش و پرورش و مسئول انجمن غزل سپید هستیم تا از دنیای نابینایان در دنیای شعر معاصر برایمان بگویند.
بهروز افروز ابتدا از فعالیت خود در کتابخانه مجتمع نابینایان رودکی که پنج‌شش سال را در میان کتاب‌ها زیسته است می‌گوید؛ سپس به‌عنوان دبیر در آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران مشغول به کار شده است. افروز در کنار همۀ این‌ها از ادبیات غافل نبوده و در دانشگاه مدیر‌مسئول نشریه دانشجویی و دبیر انجمن ادبیات دانشگاه بوده و حدود هیجده‌نوزده ماه هم است که در انجمن ادبی غزل سپید فعالیت دارد که وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی استان تهران است.
او صحبت دربارۀ شعر معاصر را با بازخوانی غزلی از اصغر معاذی شروع می‌کند و سپس اولین مؤلفه مخاطب یک محصول هنری بودن را مخاطب نوشتار آن اثر می‌داند. وی راجع به متن و خصوصیات آن توضیح می‌دهد و دقت در جزئیات یک متن را نقد آن می‌داند. افروز توضیح می‌دهد که یک نابینای علاقه‌مند به شعر و نقد شعر اگر می‌خواهد آن آنِ مربوط به شعر اتفاق بیفتد، باید خودش بتواند قبل از گوش دادن به آن از طریق خوانش دیگران یا خوانش توسط صفحه‌خوان‌های روباتیک الکترونیک، شعر را به صورت بریل بخواند و جان کلام آن را دریابد.
افروز در پاسخ این سؤال که آیا در حوزه شعر هم تعابیری مثل شعر زرد یا کم‌ارزش وجود دارد، توضیحاتی ارائه می‌دهد و می‌گوید با وجود چنین ویژگی‌ای باز هم به قول تاریخ بیهقی «هیچ اثری نیست که به یک بار خواندن نیرزد».
در ادامه بهروز افروز تاریخچه‌ای از شعر معاصر بیان می‌کند و در این تاریخچه به نکاتی می‌پردازد که به ندرت شنیده شده و کمتر مورد‌توجه قرار گرفته است. وی سعی دارد تا برای کسانی‌که ارتباط کمتری با ادبیات و مباحث تخصصی داشته‌اند، نکاتی را بیان کند که نه آنقدر عامیانه باشد که همگان شنیده‌اند و نه آنقدر تخصصی است که دلزدگی مخاطب عام را در پی داشته باشد؛ به‌همین‌منظور از شروع شعر نیمایی می‌گوید و توضیح می‌دهد که ساختار‌شکنی شعر کلاسیک نه با شعر نیما بلکه با شعر سه تابلوی مریم از میرزاده عشقی آغاز شده است. پس از نیما شعر سپید یا شعر آزاد با هوای تازه احمد شاملو، هوای تازه‌ای در ادبیات می‌دمد. بعد از این جریان‌ها از اسم‌هایی می‌گوید که کمتر شنیده شده‌اند؛ مانند شعر حجم، موج نو، شعر دیگر، شعر ناب، موج سوم، شعر توگراف، وسطچین، مربع، لُغَز، کانکریت و اگر قرار باشد فارسی آن گفته شود، به خوان‌دیدنی که ترکیبی از خواندن و دیدن است ترجمه می‌شود. سپس از نام‌هایی مثل پلی فونیک، آوانگارد و اصطلاحات شعری دیگر همراه با ذکر نام شاعران حوزه‌های یاد‌شده بحث می‌کند. در ادامه دهه هشتاد و شعر‌های آن دوره را مورد‌بحث قرار می‌دهد که به شعر سپید و معناگرایی باز می‌گردد. از طرفی هم راجع به غزل معاصر و طرفداران آن و همچنین دعوا بر سر سنتی بودن غزل به سبک سعدی و موافقان نوآوری در غزل سخن می‌راند.
افروز راجع به غزل معاصر و نام‌آشنایان این حوزه به معرفی شاعرانی چون فاضل نظری، حمید برقعی، مهدی موسوی، فاطمه اختصاری و… می‌پردازد.
بهروز افروز دربارۀ داشته‌های نابینایان در حوزه شعر توضیح می‌دهد که گرچه به نظر می‌رسد اوضاع شعر چاپ‌شده در بریل وخیم باشد؛ اما وخامت آن زیاد نیست. وی با ارائه لیستی که از کتاب‌های بریل و گویا جمع‌آوری کرده، به ذکر نام شاعران بسنده می‌کند و تأکید دارد تا نابینایان و کم‌بینایان خود از همین فردا به دنبال تهیه نسخه‌ای از کتب شعرای مورد‌علاقه خود به صورت ترجیحاً بریل و در صورت آشنایی نداشتن با بریل، نسخه صوتی مجموعه‌های شعری ذکر‌شده باشند و از مطالعه آنها لذت ببرند.
در پایان افروز ابتدا به معرفی کانال مجازی انجمن شعری غزل سپید که با مسئولیت خود وی فعالیت دارد می‌پردازد و سپس لیستی از وبلاگ‌ها و سایت‌ها و کانال‌هایی که به ارائه شعر‌های زیبا پرداخته‌اند را معرفی می‌کند.
علاقه‌مندان به شعر معاصر فارسی می‌توانند نسخه صوتی گفت‌وگوی ماهنامه نسل مانا با بهروز افروز را ذیل همین نوشته در وبسایت این ماهنامه دریافت کنند."
audio/mana-cf986e8a42550bad94ed.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌وگو با صاحب‌نظران نابینا
رقیه شفیعی
ابتدا لازم است یادآور شوم که برای تهیه کتب ذکر‌شده در پادکست نواک می‌توانید به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور مراجعه کنید. در این شماره میزبان بهروز افروز، دکترای ادبیات، دبیر آموزش و پرورش و مسئول انجمن غزل سپید هستیم تا از دنیای نابینایان در دنیای شعر معاصر برایمان بگویند.
بهروز افروز ابتدا از فعالیت خود در کتابخانه مجتمع نابینایان رودکی که پنج‌شش سال را در میان کتاب‌ها زیسته است می‌گوید؛ سپس به‌عنوان دبیر در آموزش و پرورش استثنایی شهر تهران مشغول به کار شده است. افروز در کنار همۀ این‌ها از ادبیات غافل نبوده و در دانشگاه مدیر‌مسئول نشریه دانشجویی و دبیر انجمن ادبیات دانشگاه بوده و حدود هیجده‌نوزده ماه هم است که در انجمن ادبی غزل سپید فعالیت دارد که وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی استان تهران است.
او صحبت دربارۀ شعر معاصر را با بازخوانی غزلی از اصغر معاذی شروع می‌کند و سپس اولین مؤلفه مخاطب یک محصول هنری بودن را مخاطب نوشتار آن اثر می‌داند. وی راجع به متن و خصوصیات آن توضیح می‌دهد و دقت در جزئیات یک متن را نقد آن می‌داند. افروز توضیح می‌دهد که یک نابینای علاقه‌مند به شعر و نقد شعر اگر می‌خواهد آن آنِ مربوط به شعر اتفاق بیفتد، باید خودش بتواند قبل از گوش دادن به آن از طریق خوانش دیگران یا خوانش توسط صفحه‌خوان‌های روباتیک الکترونیک، شعر را به صورت بریل بخواند و جان کلام آن را دریابد.
افروز در پاسخ این سؤال که آیا در حوزه شعر هم تعابیری مثل شعر زرد یا کم‌ارزش وجود دارد، توضیحاتی ارائه می‌دهد و می‌گوید با وجود چنین ویژگی‌ای باز هم به قول تاریخ بیهقی «هیچ اثری نیست که به یک بار خواندن نیرزد».
در ادامه بهروز افروز تاریخچه‌ای از شعر معاصر بیان می‌کند و در این تاریخچه به نکاتی می‌پردازد که به ندرت شنیده شده و کمتر مورد‌توجه قرار گرفته است. وی سعی دارد تا برای کسانی‌که ارتباط کمتری با ادبیات و مباحث تخصصی داشته‌اند، نکاتی را بیان کند که نه آنقدر عامیانه باشد که همگان شنیده‌اند و نه آنقدر تخصصی است که دلزدگی مخاطب عام را در پی داشته باشد؛ به‌همین‌منظور از شروع شعر نیمایی می‌گوید و توضیح می‌دهد که ساختار‌شکنی شعر کلاسیک نه با شعر نیما بلکه با شعر سه تابلوی مریم از میرزاده عشقی آغاز شده است. پس از نیما شعر سپید یا شعر آزاد با هوای تازه احمد شاملو، هوای تازه‌ای در ادبیات می‌دمد. بعد از این جریان‌ها از اسم‌هایی می‌گوید که کمتر شنیده شده‌اند؛ مانند شعر حجم، موج نو، شعر دیگر، شعر ناب، موج سوم، شعر توگراف، وسطچین، مربع، لُغَز، کانکریت و اگر قرار باشد فارسی آن گفته شود، به خوان‌دیدنی که ترکیبی از خواندن و دیدن است ترجمه می‌شود. سپس از نام‌هایی مثل پلی فونیک، آوانگارد و اصطلاحات شعری دیگر همراه با ذکر نام شاعران حوزه‌های یاد‌شده بحث می‌کند. در ادامه دهه هشتاد و شعر‌های آن دوره را مورد‌بحث قرار می‌دهد که به شعر سپید و معناگرایی باز می‌گردد. از طرفی هم راجع به غزل معاصر و طرفداران آن و همچنین دعوا بر سر سنتی بودن غزل به سبک سعدی و موافقان نوآوری در غزل سخن می‌راند.
افروز راجع به غزل معاصر و نام‌آشنایان این حوزه به معرفی شاعرانی چون فاضل نظری، حمید برقعی، مهدی موسوی، فاطمه اختصاری و… می‌پردازد.
بهروز افروز دربارۀ داشته‌های نابینایان در حوزه شعر توضیح می‌دهد که گرچه به نظر می‌رسد اوضاع شعر چاپ‌شده در بریل وخیم باشد؛ اما وخامت آن زیاد نیست. وی با ارائه لیستی که از کتاب‌های بریل و گویا جمع‌آوری کرده، به ذکر نام شاعران بسنده می‌کند و تأکید دارد تا نابینایان و کم‌بینایان خود از همین فردا به دنبال تهیه نسخه‌ای از کتب شعرای مورد‌علاقه خود به صورت ترجیحاً بریل و در صورت آشنایی نداشتن با بریل، نسخه صوتی مجموعه‌های شعری ذکر‌شده باشند و از مطالعه آنها لذت ببرند.
در پایان افروز ابتدا به معرفی کانال مجازی انجمن شعری غزل سپید که با مسئولیت خود وی فعالیت دارد می‌پردازد و سپس لیستی از وبلاگ‌ها و سایت‌ها و کانال‌هایی که به ارائه شعر‌های زیبا پرداخته‌اند را معرفی می‌کند.
علاقه‌مندان به شعر معاصر فارسی می‌توانند نسخه صوتی گفت‌وگوی ماهنامه نسل مانا با بهروز افروز را ذیل همین نوشته در وبسایت این ماهنامه دریافت کنند."
audio/mana-eeb6df233530c8838b70.mp3,"پژوهش‌نامه‌ای با چاشنی درود‌های فراوان
یخ نکنی نمکدون
ماجرا از جایی شروع شد که ما تصمیم گرفتیم جهت انجام برخی از امو پژوهشی خود به‌عنوان یک نابینای فرهیخته، به کتابخانۀ ملی و بخش نابینایان آن مراجعه کنیم و از گنجینۀ علمی سرشار این کتابخانه بهره‌ای هرچند ناچیز ببریم. این شد که شال و کلاه کردیم و عصا در دست قصد سفر کردیم؛ اما هرچه تحقیق و بررسی نمودیم که بالاخره از طریق کدام ایستگاه مترو یا اتوبوس می‌توانیم خودمان را به این دریای دانش برسانیم، نتیجه‌ای حاصل نشد که نشد. نهایتاً در راستای تحقیقاتمان متوجه شدیم که مرکز مورد‌نظر ما دریا نیست؛ بلکه جزیره‌ای در میان انواع و اقسام بزرگراه‌های مختلف است که باید برای عبور از آنها تنها از تاکسی‌های اینترنتی یا امثال آن استفاده کرد. با خود گفتیم در راه علم اگر خرج شود، هزینه نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاریست. این شد که دست به گوشی شدیم و تاکسی اینترنتی را با انواع حیله‌هایی که باید به نرم‌افزار دسترس‌ناپذیرشان می‌زدیم، اخذ نمودیم و راهی کتابخانۀ ملی شدیم.
وقتی از تاکسی اینترنتی خود پیاده و وارد حیاط کتابخانه شدیم، عصا‌زنان پیش رفتیم و متوجه شدیم که وارد یک محیط بسیار رمانتیک شده‌ایم. صدای آبنماها و محیط سرسبز و جذاب اطرافمان، ما را به شک انداخت که نکند اشتباهاً وارد سفره‌خانه‌ای چیزی شده‌ایم. این شد که بر اعضای خانوادۀ راننده‌ای که ما را به اشتباه آنجا پیاده کرد درود فرستادیم و قصد خارج شدن از آن محیط را کردیم که با صدای کسی به خودمان آمدیم که قصد راهنمایی ما را داشت. از وی پرسیدیم که آیا درست آمده‌ایم که با پاسخ مثبت ایشان مواجه شدیم. این شد که تمام درود‌هایمان را به اعضای خانوادۀ رانندۀ نگون‌بخت پس گرفتیم و از دوستمان خواستیم ما را تا دم در ساختمان راهنمایی کند. وقتی از میان انبوه آبنماها و باغچه‌ها در مسیری پیچ‌در‌پیچ به سمت ساختمان کتابخانه در حرکت بودیم، درود‌هایمان که از خانوادۀ راننده روی دستمان باد کرده بود را بر دوستان زحمت‌کشی که آنقدر جذاب محیط آنجا را برای نابینایان مناسب‌سازی کرده بودند فرستادیم که بسیار بسیار باعث آرامش اعصاب و روانمان شد.
بالاخره وارد ساختمان کتابخانه شدیم که غرق در سکوت بود. گویا دوستان سخت مشغول مطالعه بودند و نمی‌شد خیلی سر‌و‌صدا کرد. دوست راهنمایمان نهایتاً سر در گوشمان فرو برد و در گوشی از ما پرسید که کجا می‌خواهیم برویم که از او خواستیم ما را به سمت بخش نابینایان کتابخانه هدایت کند. راهنمای ما در طول راه هرجا لازم بود به ما بگوید که باید پله‌ای را بالا یا پایین برویم، با زبان بدن به هر شکل بود با ما ارتباط برقرار کرد و ما نیز تلاشمان را کردیم که به بهترین شکل سخنان زبان بدن دوستمان را ترجمه کنیم که خدای نکرده در راستای کسب دانش به فنا نرویم. در نهایت به مقصد مورد‌نظر رسیدیم و با مسئول آن بخش سلام و علیکی در گوشی کردیم و دوست راهنمای خود را مرخص کردیم و از زحمات بی‌دریغ ایشان سپاس فراوان نمودیم.
وقتی هدفمان از حضور در آنجا را با مسئول مربوطه در میان گذاشتیم، از ایشان خواستیم که به ما کمک کند. ایشان هم به شدت از این موضوع استقبال کرد. از ما پرسید که در چه زمینه‌ای احتیاج به تحقیق و پژوهش داریم که برایشان توضیحات لازم را دادیم. تعدادی هم منبع به ایشان معرفی کردیم که برایمان پیدا کنند و در اختیارمان قرار دهند. ایشان هم پشت سیستمشان جلوس کردند و تلاش کردند که با رایانۀ خود ارتباط برقرار کنند؛ اما تلاش چند‌دقیقه‌ای ایشان به جایی نرسید و دوست صفحه‌خوانمان با دوست مسئولمان همکاری نکرد که نکرد. این شد که ایشان فرمودند در حال حاضر رایانۀ ایشان خراب است و امکان خدمت‌رسانی برایشان میسر نیست. ما که دانش اندکی در انجام امورات رایانه داشتیم، از ایشان خواهش کردیم که اجازه دهند نگاهی به رایانۀ سرکششان بیندازیم، شاید توانستیم رامش کنیم. با موافقت ایشان پشت رل نشستیم و دست به کار شدیم و چند دقیقۀ بعد، رایانۀ ایشان همچون بلبلی خوش‌صدا شروع به سخن گفتن کرد. دوست مسئول ما که حسابی از این اتفاق خوشحال به نظر می‌رسید، ضمن تشکرات فراوانی که از ما کرد، بار دیگر پشت رایانه نشست و شروع به جست‌وجو برای ما کرد؛ اما چند ثانیه‌ای بیش نگذشته بود که باز هم به ما فرمودند که سیستم سراسری کتابخانه قطع است و در حال حاضر به منابع دسترسی ندارند. ما بار دیگر شروع به درود فرستادن به کسانی که نمی‌دانستیم دقیقاً کیستند کردیم. راستش خودمان هم تا آن روز نمی‌دانستیم که تنوع درود‌هایی که بلدیم در این حد بالا باشد و از این بابت برای خودمان کمی متأسف شدیم؛ اما انصافاً کارمان را در آن لحظات خوب راه انداختند.
نهایتاً با یک پیشنهاد از سوی مسئول محترم مواجه شدیم که در همایشی که در حال شروع شدن بود و موضوعش هم خط بریل بود، شرکت کنیم تا شاید بعد از اتمام همایش، سیستم نیز وصل شده باشد و بتوانیم کارمان را پیش ببریم. از روی ناچاری و کمی کنجکاوی پذیرفتیم و به اتفاق ایشان به محل برپایی همایش رفتیم. در بخشی از همین همایش بود که همین دوست مسئولمان سخنان گران‌بهایی را ایراد نمودند و از دلایلی گفتند که خط بریل مورد استقبال نابینایان در ایران نیست و چه کار‌هایی باید برای رفع این مشکل کرد. در پایان همایش هم به حضار الواح تقدیری اهدا شد که در داخل این الواح نسخۀ بریل متن آن نیز قرار داده شده بود که اعلام شد این نسخۀ بریل به قلم همین دوست مسئولمان است. از روی کنجکاوی نسخۀ بریل لوحمان را باز کردیم و مشغول مطالعه شدیم. در پایان این مطالعه به دو فرضیه رسیدیم: یا برخی لغات در زبان فارسی نوع نوشتنشان عوض شده بود، یا این دوست مسئولمان که سخنرانی پر‌و‌پیمانی هم در مورد بریل فرمودند، چندان مشرف به املای صحیح کلمات نبودند؛ چرا که نوع نگارش خیلی از کلمات در این متن با آنچه که دانش ما به ما می‌گفت متفاوت بود که قطعاً مشکل از ما بوده و دوستمان در این مورد قصوری نداشتند.
خلاصه آنکه بعد از اتمام همایش مجدداً به اتفاق دوست مسئولمان نزد رایانۀ سخنگوی مهربان رفتیم و تلاش کردیم تا دست خالی از آنجا نرویم که تلاشمان مثل بازی تیم ملی با انگلستان به نتیجه نرسید. این شد که دوباره با هماهنگی دوست مسئولمان یک راهنمای دیگر نزد ما آمد و پچ‌پچ‌کنان ما را به سمت بیرون هدایت کرد و در نهایت ما تاکسی اینترنتی دیگری اخذ کردیم و به خانه بازگشتیم. در تمام طول مسیر هم باقی ماندۀ درود‌هایی که بلد بودیم و تا آن روز نمی‌دانستیم را نثار زمین و زمان کردیم که حتی بیشتر از گل گاو‌زبان باعث تسکینمان شد.
نتایج اخلاقی که در پایان از این سفر یک روزۀ خود می‌توانیم بگیریم این است که کتابخانۀ ملی در یک محیط کاملاً ساکت و به دور از هیاهوی شهری قرار گرفته؛ یک حیاط بسیار زیبا و رمانتیک دارد و محیط داخلش هم بسیار ساکت و فرهنگی‌ست. مسئول بخش نابینایانش هم فردی به شدت فرهیخته و بادانش و کمالات و البته ساختارشکن در زبان فارسی‌ست. سطح تکنولوژی و فناوری اطلاعات هم در این مرکز بسیار بالاست و در کل اگر تا‌به‌حال آنجا نرفته‌اید، توصیه می‌کنیم حتماً یک سر به آنجا بزنید. فقط اگر توانستید با خود بساط پیک‌نیک هم ببرید؛ چراکه شاید تنها کاربردی که این سفر یک روزۀ شما به آنجا می‌تواند برایتان داشته باشد، استفاده از حیاط جذاب و زیبا و رمانتیک آن است. بقیه‌اش را هم سخت نگیرید؛ چراکه با اتفاق غیر‌منتظره‌ای مواجه نخواهید شد. مثل همه‌جا رایانه‌های آنجا هم خراب است و مثل همه‌جا سیستمش قطع. مسئولش هم مثل همه‌جا سرشار از دانش است و در کل شما اصلاً نگران نباشید؛ چرا که در همین زمینه دوستان اینگونه سروده و خوانده‌اند که:
توی بهت جاده‌ها، هرجا که دیدنی نیست،
چشمامو می‌بندمو، جاش یه رؤیا می‌ذارم.
امضا: یخ نکنی نمکدون."
audio/mana-34faca2dbc5027c16880.mp3,"استعفای اعضای هیئت مدیره شمنا/ پشت در‌های شبکه ملی نابینایان ایران چه می‌گذرد
امیر سرمدی
درست از زمانی‌که بهزیستی تصمیم گرفت خود اقدام به تأسیس شبکه‌های ملی در گروه‌های مختلف معلولیتی کند، کنشگران افراد دارای معلولیت، نقد‌های فراوانی را به ورود و دخالت مستقیم این سازمان به این حوزه وارد کردند از سویی، بسیاری عنوان می‌کردند این اقدام بهزیستی باعث تفرقه و ایجاد چند صدایی در میان معلولان و تشکل‌های آنها می‌شود و در سوی دیگر عدۀ دیگری معتقد بودند بهزیستی صلاحیت ورود به این عرصه را ندارد و این امر نیز مانند بسیاری از تصمیمات غیر‌کارشناسی در این سازمان، ره به جایی نخواهد برد. در این یادداشت، چگونگی روند شکل‌گیری شبکه ملی نابینایان ایران و حواشی آن، چرایی استعفای برخی از اعضای هیئت‌مدیره شمنا و آینده پیش‌روی این شبکه را از نظر خواهیم گذراند.*
حواشی شکل‌گیری یک شبکه جدید برای نابینایان
حالا تقریباً بیست ماه از تشکیل هیئت‌مدیره شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) می‌گذرد و گذر زمان نشان داد افکار عمومی جامعه نابینایان پیش‌بینی درستی از آینده داشته است. منتقدان در آغاز ماجرا بارها به بهزیستی هشدار دادند که پتانسیل فعلی تنها شبکه ملی نابینایان، یعنی چاووش را به رسمیت بشناسد، نقاط ضعف آن را برطرف کند و ضمن تقویت آن، از ایجاد چند‌صدایی در جامعه نابینایان جلوگیری کند. در مقابل اما بهزیستی اعلام کرد تنها شبکه ملی نابینایان، باید مجوزی را هم از سازمان بهزیستی دریافت کند. این در حالی است که یک شبکه با یک اسم، نمی‌تواند از دو نهاد مجوز فعالیت داشته باشد. هیئت‌مدیره چاووش در ابتدا از بهزیستی تقاضای مجوز کرد اما شگفت آنکه بهزیستی در پاسخ از آنها خواست در انتخاباتی که این سازمان برگزار می‌کند شرکت کنند تا بعد از اخذ رأی، با نام دیگری بتوانند مجوز این سازمان را دریافت کنند. مدیران چاووش برای نشان دادن حسن همکاری، این پیشنهاد را هم با ریاست وقت سازمان مطرح کردند که آمادگی دارند تا برای جلوگیری از ایجاد تفرقه در جامعه نابینایان، مجمع انتخاباتی چاووش را 25 فروردین 1400 زیر نظر بهزیستی برگزار کنند و سازمان به هیئت‌مدیره جدید، پروانه فعالیت دهد. اما این پیشنهاد مورد قبول بهزیستی قرار نگرفت و این سازمان، حسب تفسیر خود از ماده یک قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، تشکیل شبکه‌های ملی را حق مسلم خود برشمرد. یک شب قبل از برگزاری انتخابات فرمایشی به میزبانی بهزیستی، طی جلسه‌ای با حضور تشکل‌های تحت پوشش چاووش، اعضای این شبکه تصمیم گرفتند با توجه به اینکه سازمان اراده‌ای برای به رسمیت‌شناختن شبکه موجود ندارد، انتخابات را تحریم کنند و ثبت یک شبکه دیگر با دو اسم و مجوز جداگانه را بر خلاف مصلحت جامعه نابینایان اعلام کنند.
در نهایت 26 اسفندماه سال 1399، مجمع انتخاباتی شبکه ملی نابینایان ایران برگزار شد و برخی از تشکل‌هایی که در جلسه شب قبل انتخابات را تحریم کرده بودند، با فشار مدیران کل بهزیستی استان‌ها وادار به شرکت در انتخابات شدند. در 22 فروردین سال 1400 نخستین جلسه هیئت‌مدیره شبکه ملی تشکیل شد و حمید جعفری به‌عنوان مدیرعامل، جواد رضایی به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره و علی‌اکبر جمالی به‌عنوان نایب‌رئیس انتخاب شدند.
در مناقشه بهزیستی و وزارت کشور، دولت طرف بهزیستی را گرفت
در ابتدای سال 1400، مباحثات و اختلاف‌نظر‌ها در ارتباط با تأسیس شبکه ملی از سوی بهزیستی همچنان تداوم یافت و گروهی از کارشناسان، این کار بهزیستی را غیر‌قانونی قلمداد کردند؛ چراکه طبق ماده چهار آیین‌نامه سازمان‌های غیر‌دولتی مصوب سال 1395 هیئت وزیران، تشکیل شبکه‌های ملی برعهدۀ وزارت کشور است. لذا یک دعوی حقوقی میان سازمان بهزیستی و وزارت کشور در اداره حقوقی نهاد ریاست جمهوری شکل گرفت و نهایتاً دولت، بهزیستی را مستثنا از آیین‌نامه هیئت وزیران اعلام کرد. با رأی معاونت حقوقی ریاست جمهوری در مهرماه سال 1400 و تقریباً هفت ماه بعد از تشکیل شبکه نابینایان از سوی بهزیستی، تشکیل شبکه‌ها توسط این سازمان ردای قانونی به تن کرد. در این بین، برخی دیگر از انجمن‌های ویژه نابینایان هم که نسبت به عملکرد شبکه چاووش در سال‌های اخیر انتقاد داشتند، امیدوار بودند شبکه جدید بتواند مطالبات آنها را در سطح کلان پیگیری کند.
شمنا، نخستین قربانی تمامیت‌خواهی بهزیستی
چنانچه در بالا اشاره شد، بیست ماه است که هیئت‌مدیره شمنا انتخاب شده است؛ اما بدیهی‌ترین ملزومات تأسیس و اداره یک شبکه در سطح ملی، محقق نشده است. واقعیت آن است که بهزیستی از روز نخست، به دنبال ایجاد شبکه‌ای تحت کنترل خود بود تا در مناسبات دولتی از آن در راستای اهداف خود استفاده که نه؛ سوء‌استفاده کند. در ابتدا تصور می‌شد در راستای تحقق این اهداف از سوی بهزیستی، امکانات و اعتبارات مشخصی نیز در اختیار شبکه ملی نابینایان ایران قرار خواهد گرفت؛ اما گذر زمان نشان داد سازمان شاید در بخشی از اهداف خود در مناسباتی که با سایر سازمان‌ها داشت، موفقیت‌هایی را در ظاهر به‌دست آورد؛ اما در‌عین‌حال هیچ حمایتی را از شبکه تحت نفوذ خود به‌عمل نیاورد. این سازمان حتی از تخصیص دفتر یا تأمین حداقلیِ اعتبارات بودجه‌ای جهت پیگیری اهداف شبکه هم سر باز زد. به‌نوعی می‌توان شمنا را اولین قربانی سیاست‌های نادرست بهزیستی در زمینه تأسیس شبکه‌های ملی افراد دارای معلولیت دانست؛ هر‌چند عملکرد ضعیف اعضای هیئت‌مدیره شمنا در این میان نیز به این مسئله دامن زده است. غرض از ذکر این حکایت، نه کشف مقصر، که یادآوری این نکته است که شمنا، با گذشت قریب دو سال از آغاز فعالیت، حتی نتوانسته یک گام پا را از نقطه آغاز فراتر بگذارد؛ نه وبسایت رسمی و دفتری برای خود دارد، نه در شبکه‌های اجتماعی فعال است و نه از میان تشکل‌های ویژه نابینایان در کشور، عضوگیری کرده است. عملکرد هیئت‌مدیره شمنا در سطح نامه‌نگاری‌های معمول اداری و شرکت در چندین جلسه بی‌نتیجه و فرمایشی دولتی خلاصه شده است. واقعیت آن است که در این مدت، سازمان‌های دولتی هم از شکاف ایجاد‌شده و وجود دو شبکه ملی برای نابینایان سوء‌استفاده می‌کنند که این، به هیچ عنوان به مصلحت جامعه نابینایان نیست. اگر در آمریکا سه شبکه ملی برای آسیب‌دیدگان بینایی وجود دارد یا کشور هندوستان با جمعیت میلیاردی خود دو شبکه ملی برای نابینایان دارد، شرح وظایف هر کدام از آنها مشخص است؛ اما در اکثر کشورها فقط یک شبکه برای گروه‌های مختلف معلولیتی وجود دارد.
نسل مانا رسانه‌ای می‌کند/ استعفای چهار نفر از اعضای اصلی هیئت‌مدیره شمنا
چنانچه در بالا اشاره شد، از‌آنجا‌که شمنا در شبکه‌های اجتماعی ظهور و بروز رسمی ندارد، اکثر خبرهای مربوط به این شبکه هم پشت پرده مانده و رسانه‌ای نشده است. اولین مستعفی شمنا سردار جواد رضایی، رئیس هیئت‌مدیره است. این عضو هیئت‌مدیره شبکه، در اسفندماه سال گذشته و به‌علت عدم همکاری بهزیستی و نبود هماهنگی با سایر اعضای هیئت‌مدیره، استعفای خود را تقدیم مدیران شبکه کرد و هیئت‌مدیره شمنا هم بعد از تعطیلات نوروز امسال موافقتش را با این استعفا اعلام کرد. طبق قانون باید یک نفر از اعضای علی‌البدل که سرکار خانم عارف عشقی است، وارد اعضای اصلی هیئت‌مدیره شود؛ ولی با گذشت هشت ماه از استعفای سردار رضایی، این امر محقق نشده است. در ادامه روند استعفا‌ها، مهرماه امسال هم به‌دنبال کارشکنی‌های بهزیستی، این‌بار علی‌اکبر جمالی، نایب‌رئیس و طاهره اقبالی، عضو اصلی هیئت‌مدیره از سمت خود استعفا دادند. در آبان‌ماه سال جاری نیز دکتر بیژن ذوالفقار نسب، به‌عنوان خزانه‌دار و عضو اصلی هیئت‌مدیره، استعفای خود را اعلام کرد تا به‌این‌ترتیب، چهار نفر از هفت نفر اعضای اصلی هیئت‌مدیره از جایگاه خود کناره‌گیری کرده باشند. تا زمان نگارش این یادداشت، هنوز هیئت‌مدیره شمنا برای بررسی این مسئله تشکیل جلسه نداده است. علی‌اکبر جمالی در خصوص چرایی استعفای خود به نسل مانا می‌گوید: «مدیرعامل شبکه همکاری مناسبی با اعضای هیئت‌مدیره ندارد و در پیشبرد امور، کاملاً بی‌تفاوت، بی‌برنامه و منفعل عمل می‌کند و بی هیچ دلیلی از شرکت در برخی از جلسات امتناع می‌کند.» جمالی می‌افزاید: «وقتی به‌عنوان مدیرعامل انجمن نابینایان ایران برای نیاز‌های انجمن به بهزیستی نامه می‌زنم، می‌گویند باید نامه را از طرف شبکه ارسال کنید. قرار نیست با ایجاد شبکه، استقلال انجمن‌ها را گرفته و آنها را از رسمیت بیندازید.» او در ادامه می‌افزاید: «بهزیستی شبکه را سپر انسانی خود کرده است و متأسفانه برخی از هم‌نوعان نیز در پیشبرد امور با مدیران سازمان هم‌صدا شده‌اند. به‌علت تمامی نکاتی که در بالا مطرح شد، از هیئت‌مدیره شمنا استعفا می‌دهم؛ بلکه دوستان به خود بیایند و فکری به‌حال مشکلات نابینایان کشور کنند. مرتضی نیکزاد، عضو دیگر هیئت‌مدیره در پاسخ به مسائل مطرح‌شده گفت: «بعد از تشکیل هیئت‌مدیره، منتظر ماندیم تا بخش حقوقی ریاست جمهوری تأسیس شبکه را قانونی اعلام کند. بعد هم درگیر تغییر دولت، تحولات تازه در وزارت تعاون و تغییر ریاست جدید سازمان بهزیستی شدیم. در دیماه 1400 شبکه رسماً به ثبت رسید و در اردیبهشت‌ماه سال جاری پروانه فعالیت از سوی بهزیستی صادر شد.» نیکزاد در خصوص عدم ارائه امکانات و اعتبارات لازم به شبکه گفت: «سازمان به ما اعلام کرد که برای دادن دفتر مناسب، باید موانع قانونی از سوی دستگاه‌های حاکمیتی برطرف شود و به‌علت محدودیت‌های بودجه‌ای توانایی پرداخت اعتبارات مالی به شمنا را نداریم.» وی می‌افزاید: «به‌علت تغییر و تحولات بهزیستی، نتوانستیم با بخش‌های مختلف سازمان کار کنیم و در‌حال‌حاضر هم تکلیف پست معاونت توانبخشی سازمان بهزیستی مشخص نیست.» او در پایان در خصوص استعفای اعضای هیئت‌مدیره گفت: «این حق افراد است که بنا به تشخیص خودشان استعفا دهند. بعد از مشخص شدن تکلیف هیئت‌مدیره و در آینده، اقدام به عضوگیری خواهیم کرد. تشکل‌هایی که از هر دستگاه حاکمیتی مجوز داشته باشند، طبق اساسنامه می‌توانند عضو شبکه شمنا شوند.»
شبکه ملی نابینایان ایران به چه سمت و سویی باید برود
مسئله‌ای که هیئت‌مدیره شمنا باید به‌سرعت درباره‌اش تصمیمات لازم را اتخاذ کند، رسیدگی به وضعیت نفرات مستعفی است. از‌آنجا‌که اکثریت اعضای هیئت‌مدیره استعفا داده‌اند و با توجه به اساسنامه شمنا، لازم است مجمع فوق‌العاده برای انتخاب یک نفر از اعضای اصلی و سه نفر از اعضای علی‌البدل تشکیل شود. البته اعضای مجمع، ابزار‌های قانونی فراتری را نیز در اختیار دارند که می‌توانند از آن استفاده کنند. آنچه مسلم است، هیئت‌مدیره فعلی شمنا از مسیر اصلی خود منحرف شده و با این فرمان نمی‌تواند به سرمنزل مقصود برسد. تجربه بیست ماه گذشته نشان داده که شمنا نیاز به نیرو‌های جوان، متخصص و تازه‌نفسی دارد که توان تحقق اهداف شبکه را داشته باشند؛ نیرو‌هایی که به فکر فروش محصولات و تجهیزات سازمان متبوع خود با نقاب شبکه ملی نابینایان ایران نباشند؛ نفراتی که به‌جای مجیزگویی مدیران بهزیستی، به دنبال پیگیری مطالبات جامعه نابینایان نزد مسئولان باشند. شمنا نیاز به مدیران آگاهی دارد که هم با فناوری‌ها و تکنولوژی‌های روز دنیا آشنا باشند و هم بتوانند از طریق شبکه‌های اجتماعی با اعضای جامعه هدف خود ارتباط برقرار کنند. مدیرانی که نمی‌توانند در طول نزدیک به دو سال فعالیت، امکانات حداقلی را برای شبکه خود فراهم کنند، قطعاً نخواهند توانست منجی چالش‌های پیش روی نابینایان کشور باشند. البته اینکه در کشور ما حاکمیت اجازه رشد و بالندگی شبکه‌های ملی و سازمان‌های مردم‌نهاد را نمی‌دهد، بحث دیگریست که از حوصله این یادداشت خارج است؛ اما با تکیه بر ظرفیت‌های کنونی نیز می‌توان در جایگاه یک شبکه ملی، امور مختلف را با اثربخشی بیشتری پیش برد. امیدواریم با تغییر و تحولات احتمالی در رأس سازمان بهزیستی و با تصمیم درست اعضای مجمع شمنا، شاهد عملکرد بهتر و منسجم‌تری از سوی اعضای هیئت‌مدیره و تشکل‌های عضو شبکه ملی نابینایان ایران (شمنا) باشیم."
audio/mana-77033bbc3a68d8a1d124.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آبان ۱۴۰۱)
منصور شادکام و سجاد سنجری
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان نسل مانا می‌گذرد، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران و نمایندگی انجمن در کرمانشاه است که به ترتیب، آقایان شادکام و سنجری آن را تهیه دیده‌اند. نسخه صوتی این گزارش هم ذیل همین نوشته در نسل مانا قابل دریافت است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ابتدا لازم می‌دانم از دست‌اندرکاران تولید ماهنامه نسل مانا تشکر کنم که هر ماه تلاش می‌کنند تا این ماهنامه را در قالب‌های الکترونیکی، بریل و صوتی، منظم و به‌موقع به دست مخاطبان برسانند. در ادامه نخست گزارش امضای سه تفاهم‌نامه مهم تقدیم حضور اعضا و مخاطبان انجمن نابینایان ایران می‌گردد که مقدماتش در ماه‌های پیش آماده شده بود و در ماه آبان به امضا رسید. با‌توجه به حجم بالای کار‌ها در مهر‌ماه و تمرکز انجمن بر برگزاری رویداد‌های مربوط به روز جهانی، فرصت تشریح فعالیت‌های مرتبط با این تفاهم‌نامه فراهم نبود و از‌همین‌رو فرصت را مغتنم شمردم و موارد را به اطلاع مخاطبان می‌رسانم:
اولین تفاهم‌نامه فیمابین انجمن و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به امضا رسید. این روز‌ها فرهنگ در کشور ما از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به‌همین‌دلیل هم جزو اولویت‌های انجمن محسوب می‌شود. از‌آنجا‌که نهاد کتابخانه‌ها یکی از اصلی‌ترین متولیان ترویج کتاب و کتابخوانی در ایران است، این تفاهم‌نامه را با این نهاد به امضا رساندیم. امید است بتوانیم به مدد این تفاهم‌نامه گام مؤثری در جهت تسهیل دسترسی نابینایان به محتوای صوتی و بریل برداریم. از‌جمله مفاد مهم این تفاهم‌نامه، بخشی است که به موضوع اشتغال افراد نابینا و کم‌بینا در نهاد کتابخانه‌های عمومی تصریح می‌کند. همان‌طور که می‌دانید، در زمان تصدی پست دبیرکلی نهاد به‌وسیله جناب آقای دکتر مختار‌پور، رویکرد نهاد به اشتغال نابینایان بسیار مثبت بود و حدود پنجاه تن از نخبگان نابینا توانستند در بخش‌های مختلف این نهاد مشغول به‌ کار شوند. همچنین از میان پانزده کتابخانه دیجیتال انجمن، هشت مورد در کتابخانه‌های منتسب به نهاد در سراسر کشور واقع شده است. با تغییر مدیریت و آغاز دبیرکلی جناب آقای مهدی رمضانی هم این همکاری ادامه یافت و همچنان امیدواریم بتوانیم با استناد به تفاهم‌نامه جدید، در بخش‌هایی که فاقد کارشناس نابینا هستند هم از حضور نخبگان نابینا استفاده کنند و تعداد دیگری از هم‌نوعان ما بتوانند در کسوت کتابدار، به سایر نابینایان خدمات‌رسانی کنند. افزون بر این مورد مهم، در این تفاهم‌نامه بر برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کتابداران نابینا و ارتقاء سطح علمی آنها هم تأکید شده است. به‌علاوه، توافق شد که متقاضیان نابینا بتوانند به رایگان به عضویت نهاد درآیند.
دومین تفاهم‌نامه بین شرکت آبتین سلامت ایرانیان (دارو‌کارت) و انجمن نابینایان ایران منعقد گردید و قرار شد نابینایان بتوانند به موجب این تفاهم‌نامه، از خدمات دارویی، بیمارستانی، آزمایشگاهی، درمانگاهی و تصویر‌برداری، با تخفیف استفاده کنند. با‌توجه به اینکه تعداد نابینایان فاقد شغل قابل‌توجه است، حتی همین مقدار تخفیف‌های اندک هم می‌تواند کمکی هرچند ناچیز در حفظ سلامت نابینایان محترم باشد. شیوه استفاده از تخفیف به این ترتیب خواهد بود که یک کارت عابر‌بانک متعلق به بانک پاسارگاد در اختیار نابینایان قرار می‌گیرد که لوگوی انجمن و شرکت آبتین سلامت ایرانیان بر روی آن درج شده است و دویست هزار تومان هم شارژ اولیه دارد. نابینایان می‌توانند با در دست داشتن این کارت و مراجعه به مراکز طرف قرارداد دارو‌کارت، از این تخفیف بهره‌مند شوند. گفتنی است نابینایان می‌توانند با پرداخت چهل هزار تومان، این کارت را دریافت کنند. ضمناً شارژ اولیه این کارت، صرفاً جهت استفاده در مراکز طرف قرارداد است و امکان دریافت وجه از طریق دستگاه خودپرداز وجود ندارد. همچنین مبلغ چهل هزار تومان واریزی اولیه هم صرفاً به منظور تأمین هزینه‌های مربوط به صدور کارت از سوی بانک دریافت می‌شود و ارتباطی به انجمن نابینایان ایران ندارد. این خدمت فقط در اختیار اعضای انجمن نابینایان ایران که کارت عضویت انجمن را در اختیار داشته باشند قرار می‌‌گیرد. علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهده متن تفاهم‌نامه و مطالعه جزئیات آن، به وبسایت انجمن مراجعه کنند.
سومین تفاهم‌نامه، بین انجمن و آزمایشگاه فروردین به امضا رسید که از این طریق جا دارد به‌طور ویژه از جناب دکتر برکی، مدیر این مرکز آزمایشگاهی، هم سپاسگزاری و ابراز امیدواری کنم که این اقدام ایشان در جهت ایفای مسئولیت اجتماعی، الگویی باشد برای سایر مدیران. طی این تفاهم‌نامه مقرر گردید نابینایانی که کارت عضویت معتبر انجمن نابینایان ایران را داشته باشند، بتوانند آزمایش‌های پزشکی خود را در خانه انجام دهند. به این بهانه لازم است تأکید شود که هر کدام از اعضا که فاقد کارت عضویت معتبر هستند، حتماً هرچه سریع‌تر برای تمدید عضویت، با دفتر انجمن تماس بگیرند. به‌این‌ترتیب که متصدیان آزمایشگاه فروردین، با مراجعه به منزل بیمار نابینا، آزمایش را انجام و جواب را از طریق اینترنت یا پیک به دست وی خواهند رساند. همچنین افراد در این شیوه، از بیست درصد تخفیف هم در هزینه‌های آزمایشگاهی برخوردار خواهند شد. از دیگر سو، این آزمایشگاه اعلام آمادگی کرده که برای گروه‌های مختلف نابینایان کارگاه‌های آموزشی در جهت تکنیک‌های خود‌مراقبتی در حوزه بهداشت و سلامت برگزار کند.
در پایان لازم می‌دانم انتصاب آقای سید صولت مرتضوی را به سمت وزارت کار و رفاه اجتماعی به ایشان تبریک بگویم و آرزو کنم ایشان در سمت جدید بتوانند خدمات درخوری را به جامعه افراد دارای معلولیت ارائه کنند. از ایشان انتظار می‌رود به فوریت به وضعیت نابه‌سامان سازمان بهزیستی کشور رسیدگی کنند و مدیری با‌تجربه، پر‌انرژی، متخصص و متعهد را برای سازمان بهزیستی منصوب کنند؛ مدیری که آشنا به امور معلولین باشد و بتواند مشاورانی نخبه را از میان معلولین در کنار خود به کار بگیرد. متأسفانه امروزه دغدغه‌های معلولین فراوان است. دغدغه یک معلول فقط باید معلولیت او باشد و نه مسائل دیگر. امروز افراد دارای معلولیت، با نگرانی‌‌‌های فراوانی در زمینه معیشت، تجهیزات توانبخشی، منابع مطالعاتی، اشتغال، ازدواج و مسکن دست و پنجه نرم می‌کنند. مدیران فعلی هم متأسفانه با نهایت بی‌تفاوتی با این مسائل برخورد می‌کنند و مشکلات معلولین از کمترین اهمیتی نزدشان برخوردار نیست. چنانچه وزیر جدید با قدرت به این موضوع ورود کنند، انجمن‌ها هم به‌عنوان یک بازوی قدرتمند، در کنار سازمان بهزیستی خواهند بود.
با سپاس از توجه شما به این گزارش، نظر شما را به گزارش عملکرد انجمن نابینایان کرمانشاه جلب می‌کنم که آقای سنجری، مسئول این دفتر نمایندگی که حقاً از فعال‌ترین دفاتر استانی انجمن است، آن را تهیه و ارائه کرده است.
سجاد سنجری، مسئول دفتر نمایندگی انجمن در کرمانشاه
در ابتدا ضمن انتقاد از بی‌توجهی بی‌سابقه سازمان بهزیستی نسبت به برگزاری آیین‌های مرسوم روز جهانی ایمنی عصای سفید، لازم است به اطلاع مخاطبان برسانم که نمایندگی انجمن در کرمانشاه، اردویی را به مناسبت این روز با حضور هشتاد نفر از اعضا برگزار کرد و طی این اردو که تمامی هزینه‌های آن بر عهده انجمن بود، این افراد در شهرستان خوش‌آب‌و‌هوای صحنه، گرد هم آمدند و از صبح تا عصر از طبیعت این شهرستان بهره‌مند شدند. اهدای صد بسته لوازم‌التحریر به اعضای کم‌بینا و نابینایانی که فرزندان دانش‌آموز دارند، از دیگر فعالیت‌های این انجمن به مناسبت آغاز سال تحصیلی بود. همچنین به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید، یک باشگاه تخصصی ویژه گلبال با نام باشگاه همدلان در کرمانشاه افتتاح شد که در مراسم افتتاحیه این باشگاه ورزشی، مدیر کل بهزیستی، اعضای شورای شهر و شهرداری، بانک رفاه، اداره ورزش و جوانان و صدا و سیما حضور داشتند. این باشگاه همه‌روزه به گلبالیست‌های خانم و آقا خدمات‌رسانی می‌کند. همچنین توانستیم امکان استفاده رایگان ورزشکاران از سرویس جهت ایاب و ذهاب را هم فراهم کنیم. امیدواریم بتوانیم کمکی هرچند کوچک به ارتقاء سطح شادی، نشاط و امید در جامعه نابینایان کرده باشیم. قرار است باشگاه همدلان، هشتم تا دوازدهم آذرماه در مسابقات لیگ کشوری گلبال شرکت کند و امیدواریم بتواند نتیجه درخوری را هم به‌دست آورد.
در پایان به این نکته هم اشاره می‌کنم که اینجانب به عنوان نماینده استان کرمانشاه، در روز ۲۳ مهر در جلسه‌ای که در سازمان بهزیستی برگزار شد، حاضر شدم و متأسفانه شاهد بی‌احترامی رئیس سازمان به تمامی نمایندگانی که از راه‌های دور و نزدیک در جلسه حضور داشتند بودم؛ چرا‌که ایشان در کمال شگفتی فقط پنج دقیقه در این جلسه حضور داشتند و بعد از پنج دقیقه، بدون اعتنا به صحبت‌های نمایندگان نابینایان، جلسه را ترک کردند. خطاب به مسئولین بهزیستی مراتب ناراحتی خود و سایر نمایندگان نابینایان را اعلام می‌دارم و امیدوارم از‌این‌پس شاهد چنین اتفاقاتی نباشیم."
audio/mana-a59f6a803ad032635434.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (آبان ۱۴۰۱)
منصور شادکام و سجاد سنجری
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان نسل مانا می‌گذرد، گزارشی از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران و نمایندگی انجمن در کرمانشاه است که به ترتیب، آقایان شادکام و سنجری آن را تهیه دیده‌اند. نسخه صوتی این گزارش هم ذیل همین نوشته در نسل مانا قابل دریافت است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ابتدا لازم می‌دانم از دست‌اندرکاران تولید ماهنامه نسل مانا تشکر کنم که هر ماه تلاش می‌کنند تا این ماهنامه را در قالب‌های الکترونیکی، بریل و صوتی، منظم و به‌موقع به دست مخاطبان برسانند. در ادامه نخست گزارش امضای سه تفاهم‌نامه مهم تقدیم حضور اعضا و مخاطبان انجمن نابینایان ایران می‌گردد که مقدماتش در ماه‌های پیش آماده شده بود و در ماه آبان به امضا رسید. با‌توجه به حجم بالای کار‌ها در مهر‌ماه و تمرکز انجمن بر برگزاری رویداد‌های مربوط به روز جهانی، فرصت تشریح فعالیت‌های مرتبط با این تفاهم‌نامه فراهم نبود و از‌همین‌رو فرصت را مغتنم شمردم و موارد را به اطلاع مخاطبان می‌رسانم:
اولین تفاهم‌نامه فیمابین انجمن و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به امضا رسید. این روز‌ها فرهنگ در کشور ما از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به‌همین‌دلیل هم جزو اولویت‌های انجمن محسوب می‌شود. از‌آنجا‌که نهاد کتابخانه‌ها یکی از اصلی‌ترین متولیان ترویج کتاب و کتابخوانی در ایران است، این تفاهم‌نامه را با این نهاد به امضا رساندیم. امید است بتوانیم به مدد این تفاهم‌نامه گام مؤثری در جهت تسهیل دسترسی نابینایان به محتوای صوتی و بریل برداریم. از‌جمله مفاد مهم این تفاهم‌نامه، بخشی است که به موضوع اشتغال افراد نابینا و کم‌بینا در نهاد کتابخانه‌های عمومی تصریح می‌کند. همان‌طور که می‌دانید، در زمان تصدی پست دبیرکلی نهاد به‌وسیله جناب آقای دکتر مختار‌پور، رویکرد نهاد به اشتغال نابینایان بسیار مثبت بود و حدود پنجاه تن از نخبگان نابینا توانستند در بخش‌های مختلف این نهاد مشغول به‌ کار شوند. همچنین از میان پانزده کتابخانه دیجیتال انجمن، هشت مورد در کتابخانه‌های منتسب به نهاد در سراسر کشور واقع شده است. با تغییر مدیریت و آغاز دبیرکلی جناب آقای مهدی رمضانی هم این همکاری ادامه یافت و همچنان امیدواریم بتوانیم با استناد به تفاهم‌نامه جدید، در بخش‌هایی که فاقد کارشناس نابینا هستند هم از حضور نخبگان نابینا استفاده کنند و تعداد دیگری از هم‌نوعان ما بتوانند در کسوت کتابدار، به سایر نابینایان خدمات‌رسانی کنند. افزون بر این مورد مهم، در این تفاهم‌نامه بر برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای کتابداران نابینا و ارتقاء سطح علمی آنها هم تأکید شده است. به‌علاوه، توافق شد که متقاضیان نابینا بتوانند به رایگان به عضویت نهاد درآیند.
دومین تفاهم‌نامه بین شرکت آبتین سلامت ایرانیان (دارو‌کارت) و انجمن نابینایان ایران منعقد گردید و قرار شد نابینایان بتوانند به موجب این تفاهم‌نامه، از خدمات دارویی، بیمارستانی، آزمایشگاهی، درمانگاهی و تصویر‌برداری، با تخفیف استفاده کنند. با‌توجه به اینکه تعداد نابینایان فاقد شغل قابل‌توجه است، حتی همین مقدار تخفیف‌های اندک هم می‌تواند کمکی هرچند ناچیز در حفظ سلامت نابینایان محترم باشد. شیوه استفاده از تخفیف به این ترتیب خواهد بود که یک کارت عابر‌بانک متعلق به بانک پاسارگاد در اختیار نابینایان قرار می‌گیرد که لوگوی انجمن و شرکت آبتین سلامت ایرانیان بر روی آن درج شده است و دویست هزار تومان هم شارژ اولیه دارد. نابینایان می‌توانند با در دست داشتن این کارت و مراجعه به مراکز طرف قرارداد دارو‌کارت، از این تخفیف بهره‌مند شوند. گفتنی است نابینایان می‌توانند با پرداخت چهل هزار تومان، این کارت را دریافت کنند. ضمناً شارژ اولیه این کارت، صرفاً جهت استفاده در مراکز طرف قرارداد است و امکان دریافت وجه از طریق دستگاه خودپرداز وجود ندارد. همچنین مبلغ چهل هزار تومان واریزی اولیه هم صرفاً به منظور تأمین هزینه‌های مربوط به صدور کارت از سوی بانک دریافت می‌شود و ارتباطی به انجمن نابینایان ایران ندارد. این خدمت فقط در اختیار اعضای انجمن نابینایان ایران که کارت عضویت انجمن را در اختیار داشته باشند قرار می‌‌گیرد. علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهده متن تفاهم‌نامه و مطالعه جزئیات آن، به وبسایت انجمن مراجعه کنند.
سومین تفاهم‌نامه، بین انجمن و آزمایشگاه فروردین به امضا رسید که از این طریق جا دارد به‌طور ویژه از جناب دکتر برکی، مدیر این مرکز آزمایشگاهی، هم سپاسگزاری و ابراز امیدواری کنم که این اقدام ایشان در جهت ایفای مسئولیت اجتماعی، الگویی باشد برای سایر مدیران. طی این تفاهم‌نامه مقرر گردید نابینایانی که کارت عضویت معتبر انجمن نابینایان ایران را داشته باشند، بتوانند آزمایش‌های پزشکی خود را در خانه انجام دهند. به این بهانه لازم است تأکید شود که هر کدام از اعضا که فاقد کارت عضویت معتبر هستند، حتماً هرچه سریع‌تر برای تمدید عضویت، با دفتر انجمن تماس بگیرند. به‌این‌ترتیب که متصدیان آزمایشگاه فروردین، با مراجعه به منزل بیمار نابینا، آزمایش را انجام و جواب را از طریق اینترنت یا پیک به دست وی خواهند رساند. همچنین افراد در این شیوه، از بیست درصد تخفیف هم در هزینه‌های آزمایشگاهی برخوردار خواهند شد. از دیگر سو، این آزمایشگاه اعلام آمادگی کرده که برای گروه‌های مختلف نابینایان کارگاه‌های آموزشی در جهت تکنیک‌های خود‌مراقبتی در حوزه بهداشت و سلامت برگزار کند.
در پایان لازم می‌دانم انتصاب آقای سید صولت مرتضوی را به سمت وزارت کار و رفاه اجتماعی به ایشان تبریک بگویم و آرزو کنم ایشان در سمت جدید بتوانند خدمات درخوری را به جامعه افراد دارای معلولیت ارائه کنند. از ایشان انتظار می‌رود به فوریت به وضعیت نابه‌سامان سازمان بهزیستی کشور رسیدگی کنند و مدیری با‌تجربه، پر‌انرژی، متخصص و متعهد را برای سازمان بهزیستی منصوب کنند؛ مدیری که آشنا به امور معلولین باشد و بتواند مشاورانی نخبه را از میان معلولین در کنار خود به کار بگیرد. متأسفانه امروزه دغدغه‌های معلولین فراوان است. دغدغه یک معلول فقط باید معلولیت او باشد و نه مسائل دیگر. امروز افراد دارای معلولیت، با نگرانی‌‌‌های فراوانی در زمینه معیشت، تجهیزات توانبخشی، منابع مطالعاتی، اشتغال، ازدواج و مسکن دست و پنجه نرم می‌کنند. مدیران فعلی هم متأسفانه با نهایت بی‌تفاوتی با این مسائل برخورد می‌کنند و مشکلات معلولین از کمترین اهمیتی نزدشان برخوردار نیست. چنانچه وزیر جدید با قدرت به این موضوع ورود کنند، انجمن‌ها هم به‌عنوان یک بازوی قدرتمند، در کنار سازمان بهزیستی خواهند بود.
با سپاس از توجه شما به این گزارش، نظر شما را به گزارش عملکرد انجمن نابینایان کرمانشاه جلب می‌کنم که آقای سنجری، مسئول این دفتر نمایندگی که حقاً از فعال‌ترین دفاتر استانی انجمن است، آن را تهیه و ارائه کرده است.
سجاد سنجری، مسئول دفتر نمایندگی انجمن در کرمانشاه
در ابتدا ضمن انتقاد از بی‌توجهی بی‌سابقه سازمان بهزیستی نسبت به برگزاری آیین‌های مرسوم روز جهانی ایمنی عصای سفید، لازم است به اطلاع مخاطبان برسانم که نمایندگی انجمن در کرمانشاه، اردویی را به مناسبت این روز با حضور هشتاد نفر از اعضا برگزار کرد و طی این اردو که تمامی هزینه‌های آن بر عهده انجمن بود، این افراد در شهرستان خوش‌آب‌و‌هوای صحنه، گرد هم آمدند و از صبح تا عصر از طبیعت این شهرستان بهره‌مند شدند. اهدای صد بسته لوازم‌التحریر به اعضای کم‌بینا و نابینایانی که فرزندان دانش‌آموز دارند، از دیگر فعالیت‌های این انجمن به مناسبت آغاز سال تحصیلی بود. همچنین به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید، یک باشگاه تخصصی ویژه گلبال با نام باشگاه همدلان در کرمانشاه افتتاح شد که در مراسم افتتاحیه این باشگاه ورزشی، مدیر کل بهزیستی، اعضای شورای شهر و شهرداری، بانک رفاه، اداره ورزش و جوانان و صدا و سیما حضور داشتند. این باشگاه همه‌روزه به گلبالیست‌های خانم و آقا خدمات‌رسانی می‌کند. همچنین توانستیم امکان استفاده رایگان ورزشکاران از سرویس جهت ایاب و ذهاب را هم فراهم کنیم. امیدواریم بتوانیم کمکی هرچند کوچک به ارتقاء سطح شادی، نشاط و امید در جامعه نابینایان کرده باشیم. قرار است باشگاه همدلان، هشتم تا دوازدهم آذرماه در مسابقات لیگ کشوری گلبال شرکت کند و امیدواریم بتواند نتیجه درخوری را هم به‌دست آورد.
در پایان به این نکته هم اشاره می‌کنم که اینجانب به عنوان نماینده استان کرمانشاه، در روز ۲۳ مهر در جلسه‌ای که در سازمان بهزیستی برگزار شد، حاضر شدم و متأسفانه شاهد بی‌احترامی رئیس سازمان به تمامی نمایندگانی که از راه‌های دور و نزدیک در جلسه حضور داشتند بودم؛ چرا‌که ایشان در کمال شگفتی فقط پنج دقیقه در این جلسه حضور داشتند و بعد از پنج دقیقه، بدون اعتنا به صحبت‌های نمایندگان نابینایان، جلسه را ترک کردند. خطاب به مسئولین بهزیستی مراتب ناراحتی خود و سایر نمایندگان نابینایان را اعلام می‌دارم و امیدوارم از‌این‌پس شاهد چنین اتفاقاتی نباشیم."
audio/mana-d730b9f8cbfab4f8e29b.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبسایت‌ها و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
هرچند که اینترنت در مملکتمان همچنان نیم‌بند است و میزان گرفتاری‌هایمان برای اتصال به دنیای آزاد کما‌فی‌السابق؛ اما به‌هر‌روی تلاش کرده‌ایم این ماه هم به روال گذشته، صدای آن سوی آب‌ها را به گوش نابینایان این سوی آب‌ها برسانیم. در این شماره با چند محصول هوشمند آشنا خواهیم شد که زندگی را برایمان آسان می‌کند: نور‌افکن و سرخ‌کن هوشمند، عینکی که هوشمندانه کار شناسایی تصاویر را انجام می‌دهد و یک تبلت که تصاویر را برای نابینایان برجسته و قابل لمس می‌کند. دربارۀ امکانات آخرین به‌روز‌رسانی سیستم‌عامل آی‌او‌اس ویژۀ کاربران با آسیب بینایی هم چیز‌هایی خواهیم گفت و خواهیم شنید.
نور‌افکن‌ها هم هوشمند می‌شوند وقتی پای سم در میان باشد
تجربه هیجان‌انگیز یک نابینا از لمس تصاویر بر روی تبلت بریل"
audio/mana-70889b0ee8f468278f10.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبسایت‌ها و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ افراد با آسیب بینایی
امید هاشمی
هرچند که اینترنت در مملکتمان همچنان نیم‌بند است و میزان گرفتاری‌هایمان برای اتصال به دنیای آزاد کما‌فی‌السابق؛ اما به‌هر‌روی تلاش کرده‌ایم این ماه هم به روال گذشته، صدای آن سوی آب‌ها را به گوش نابینایان این سوی آب‌ها برسانیم. در این شماره با چند محصول هوشمند آشنا خواهیم شد که زندگی را برایمان آسان می‌کند: نور‌افکن و سرخ‌کن هوشمند، عینکی که هوشمندانه کار شناسایی تصاویر را انجام می‌دهد و یک تبلت که تصاویر را برای نابینایان برجسته و قابل لمس می‌کند. دربارۀ امکانات آخرین به‌روز‌رسانی سیستم‌عامل آی‌او‌اس ویژۀ کاربران با آسیب بینایی هم چیز‌هایی خواهیم گفت و خواهیم شنید.
نور‌افکن‌ها هم هوشمند می‌شوند وقتی پای سم در میان باشد
تجربه هیجان‌انگیز یک نابینا از لمس تصاویر بر روی تبلت بریل"
audio/mana-11e592616a0db4c7cc4b.mp3,"پنهان نمی‌کنم! لازم باشد افتخار هم می‌کنم!
زهرا همت
با تشکر از همراهی و تعامل پیوسته شما با ستون آموزش و توان‌بخشی ماهنامه نسل مانا. بر اساس پیشنهاد‌های رسیده از سوی خوانندگان این سلسله نوشته‌ها، این ماه در نظر داریم حول محور خجالت کشیدن از آسیب بینایی، کمی حرف‌های بی‌پرده و خودمانی بزنیم. امیدوارم مثل همیشه با نظرات و پیشنهاد‌های ارزنده‌تان ما را همراهی کنید.
برای بیشتر ما پیش آمده که دوستان و اطرافیانمان از ما پرسیده‌اند: چرا افراد آسیب‌دیده بینایی -چه نابینا و چه کم‌بینا- زیاد در سطح شهر دیده نمی‌شوند؟ احتمالاً پاسخ بیشتر ما، عدم دسترس‌پذیری فضای شهری و وجود مشکلات بی‌شمار در رفت و آمد است که البته شایع‌ترین دلیل عدم تمایل افراد آسیب‌دیده بینایی برای حضور در جامعه است؛ اما اگر با وسعت دید بیشتری به موضوع بنگریم، دلایل متنوع دیگری را برای عدم حضور آسیب‌دیدگان بینایی در اجتماع خواهیم یافت که شاید کمتر به آنها پرداخته شده است.
بسیاری از والدین افراد آسیب‌دیده بینایی با این تصور اشتباه که برای حفظ آرامش فرزند و ممانعت از مواجهه فرزندشان با سختی‌های رفت و آمد، خرید کردن، انجام امور شخصی و… باید تمام کار‌های فرزندشان را انجام بدهند و به اصطلاح نگذارند آب در دل او تکان بخورد، از ارائه هیچ‌گونه خدماتی به فرزند آسیب‌دیده بینایی خود فروگذار نمی‌کنند و با فراهم کردن همه‌چیز و انجام تمام کار‌ها، اصلاً نیازی برای خروج وی از منزل حس نمی‌کنند و جای هیچ درخواستی برای فرزند نمی‌گذارند. خانواده‌هایی که کمی روشن‌فکر‌ترند، اندکی بیشتر به استقلال فرزندشان احترام می‌گذارند و در منزل -فقط در منزل- به فرزند آسیب‌دیده بینایی، اختیار انجام امور شخصی یا شاید همکاری در کارهای منزل را می‌دهند؛ اما اگر صحبت از مشارکت فرد با آسیب بینایی در امور خارج از منزل مثل خرید نان به میان بیاید، با خود می‌گویند: «مردم می‌گویند که خودش در خانه نشسته و این بنده خدا را با این شرایط و سختی، بیرون فرستاده.» فرزندان این خانواده‌ها برای ورود مستقل به جامعه، راه بسیار دشواری پیش رو دارند و چه بسا این تفکرات ناصحیح در ذهن خود ایشان هم رخنه کرده و انگیزه و جسارت حضور در میان مردم را از آنها بگیرد. اما دسته‌ای دیگر از خانواده‌ها هم هستند که به استقلال فرد آسیب‌دیده بینایی احترام می‌گذارند و به او فرصت زندگی کردن و چشیدن طعم زندگی مستقل و ایفای نقش مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی را می‌دهند. این گروه آخر، شایسته دریافت مدال افتخارند.
موانع و دشواری‌های ناشی از دسترس‌ناپذیری مکان‌ها، سامانه‌های حمل‌و‌نقل و… مسئله‌ای انکار‌ناپذیر است؛ اما غلبه بر این دشواری‌ها و پیروزی بر آنهاست که ارزش محسوب می‌شود. هنگامی‌که تقویم را ورق می‌زدم، با مناسبتی مواجه شدم که بسیار شگفت‌زده‌ام کرد. ماه جولای، ماه افتخار به معلولیت نام‌گذاری شده است و معمولاً در روز ۲۴ جولای، مراسم رژه افتخار برگزار می‌شود. مدتی است که اصطلاح «غرور نابینایی» یا «افتخار به نابینایی» نیز در برخی مناطق جهان و در میان افراد آسیب‌دیده بینایی رواج پیدا کرده است. شاید هنگامی‌که برای اولین‌بار این اصطلاح را می‌شنوید، خیلی تعجب کنید و حتی با خود بگویید که مگر نابینا بودن هم افتخار دارد! مگر می‌شود به فقدان یک حس مهم افتخار کرد! بیشتر اطلاعات ما از محیط، از طریق حس بینایی دریافت می‌شود و وقتی دچار نقص بینایی باشیم، باید مدام دنبال هزار راه جایگزین برای کسب این اطلاعات بگردیم؛ پس چه‌طور می‌شود به این فقدان غرّه شد؟ اصلاً مگر می‌شود به نداشتن یک چیز افتخار کرد؟
متأسفانه در برخی موارد با افرادی مواجه می‌شویم که از آسیب بینایی خود شرم‌سارند و دوست دارند به هر قیمتی که شده این موضوع را از دیگران حتی هم‌نوعان خودشان پنهان کنند. این موقعیت یک علامت سؤال بزرگ در ذهن ما می‌سازد: چرا؟ ما از چه چیز خجالت می‌کشیم؟ آیا آسیب بینایی جرم یا گناه است که از برملا شدن آن بترسیم یا خجالت بکشیم؟ نه. تنها زمانی باید خجالت کشید که این آسیب بر ما غلبه کند. تا زمانی‌که شما با وجود تمام مشکلات و سختی‌ها در جامعه نقش فعالی دارید و مانند سایر افراد، زندگی فردی و اجتماعی را می‌گذرانید، چیزی برای شرم‌ساری نیست و تنها غرور و افتخار هست. می‌خواهم بگویم که می‌شود به معلولیت افتخار کرد، می‌شود به نابینا بودن بالید، می‌شود روی صندلی چرخ‌دار نشست و با غرور سر را بالا گرفت و لبخند زد؛ اما مجدداً باید این را هم یاد‌آوری کنم که صرف آسیب و معلولیت مایۀ افتخار نیست و چیزی که باید به آن مغرور شد و بالید، غلبه بر دشواری‌ها و محدودیت‌های ناشی از معلولیت و حرکت به سمت استقلال و فعالیت مانند سایر شهروندان در جامعه است.
متأسفانه در میان افراد آسیب‌دیده بینایی، افراد بسیاری هستند که زمانی‌که از منزل خارج می‌شوند و در اجتماع حضور می‌یابند، تمام تلاششان را می‌کنند تا سایرین متوجه مسئله آسیب بینایی آنها نشوند. البته هر کدام از این افراد، برای این رفتار دلایل خاص خود را دارند و ما نیز به استدلال ایشان احترام می‌گذاریم؛ ولی ازجمله دلایلی که اخیراً به دفعات از هم‌نوعان آسیب‌دیده بینایی می‌شنویم، این است که افراد جامعه وقتی از شرایط بینایی ما مطلع می‌شوند؛ یا شروع به شکر‌گزاری می‌کنند یا به شکل اغراق‌آمیزی اقدام به کمک می‌کنند یا سؤال‌های بی‌شمار دربارۀ شرایط و زندگی ما می‌پرسند. این که عده‌ای با دیدن فرد با آسیب بینایی به یاد خدا و قدردانی از نعمات بی‌انتهای او می‌افتند، می‌تواند به این علت باشد که آنها هیچ‌گونه اطلاعی از شرایط زندگی افراد آسیب‌دیده بینایی ندارند و تنها چیزی که می‌بینند نقص ظاهری این افراد است و از این همه راه‌کار‌ و فناوری‌ها و امکانات موجود جهت تسهیل انجام امور توسط افراد با آسیب بینایی اطلاعی ندارند. بسیاری از این افراد اصلاً نمی‌دانند فرد با آسیب بینایی می‌تواند به‌تنهایی رفت و آمد کند، نمی‌دانند می‌تواند به مدرسه و دانشگاه برود و در مواردی به بالاترین مدارج علمی و جایگاه اجتماعی برسد. این نا‌آگاهی‌ها در برخی موارد نیز منجر به اقدامات اغراق‌آمیز و ناشیانه برای کمک به فرد آسیب‌دیده بینایی می‌شود. جامعه افراد با آسیب بینایی همواره خواستار اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی و ساخت برنامه‌های آموزشی توسط رسانه‌های جمعی برای آشنا ساختن صحیح افراد جامعه با مختصات آسیب بینایی و زندگی افراد آسیب‌دیده بینایی بوده است. ضمن انتقاد از نبود یا کمبود چنین برنامه‌های آگاهی‌بخشی، باید بپذیریم که خود ما هم باید در آگاهی‌بخشی و گسترش این فرهنگ صحیح، نقشی را بر عهده بگیریم. می‌توانیم از خودمان شروع کنیم و هنگامی‌که فردی در خصوص شرایط آسیب بینایی خود یا اطرافیان ما کنجکاو می‌شود، به‌جای ناراحت شدن، عصبی شدن، اخم کردن، غصه خوردن یا… ، به شکلی کاملاً منطقی و واقع‌گرایانه برای آشنا ساختن آن فرد با آسیب بینایی و دشواری‌های ناشی از آن و همچنین امکان غلبه بر این دشواری‌ها، توضیحات مختصر و مفیدی ارائه کنیم. قطعاً آگاه‌سازی حتی یک نفر، کار بسیار ارزشمندی است. چه بسا زنجیره‌ای شکل بگیرد و فردی که شما او را آگاه کرده‌اید، در جمع خانواده، دوستان یا همکارانش، این اطلاعات را منعکس کند و با همین یک جرقه کوچک، افراد زیادی به اطلاعات صحیحی از آسیب بینایی و نحوۀ برخورد و همراهی با افراد آسیب‌دیده بینایی دست یابند."
audio/mana-504c1697ace256ee0d82.mp3,"اعتماد، قانون کلاس من است
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! این‌بار به سراغ یک مربی شنا رفته‌ایم تا موضوع تعامل اجتماعی میان افراد نابینا و افراد بینا را با محوریت اعتماد‌سازی پی بگیریم.
مژگان دستینه یکی از مربیان با‌سابقه رشته ورزشی شناست. چشم‌های او بیناست و چند سالی است که با افراد نابینا و سایر گروه‌های دارای شرایط خاص کار می‌کند. او شناگرانش را در مسابقات کشوری نابینایان شرکت داده است و ثبت دو رکورد ملی توسط شناگرانش را در کارنامه دارد: رکورد صد متر کرال پشت در رده سنی نوجوانان در کلاسb2 در سال 97 و رکورد صد متر پروانه در رده سنی بزرگ‌سالان در کلاس B1 در سال 1401. از او می‌خواهم از زمان ورودش به دنیای افراد نابینا بگوید.
«حدوداً دوازده سال پیش بود که با یک فرد نابینا آشنا شدم. در یکی از استخرهای شهرمان مشغول تمرین دادن به شناگران بودم که او همراه دوستش کنار من ایستاد. آنها از من خواستند تا به آن خانم نابینا شنا کردن را یاد بدهم. به آنها گفتم که تاکنون به هیچ فرد نابینایی شنا کردن یاد نداده‌ام اما سعی می‌کنم بتوانم به شما یاد بدهم. او شنا کردن را قدری می‌دانست و با شنای کرال سینه و کرال پشت تا حدی آشنا بود؛ اما به‌شدت از قسمت عمیق و آن رها‌شدگی در فضای آب می‌ترسید. آموزش را از‌ آنجایی‌که خودش بلد بود شروع کردم تا بتوانیم با هم ارتباط برقرار کنیم. کم‌کم متوجه شدم که او سرش را به سمت صدای من برمی‌گرداند و به تمام کلماتی که می‌گویم دقت می‌کند. بعدها به این نتیجه رسیدم که اگر او اشتباهی می‌کند، به سمت اشتباهی می‌پیچد یا حرکت اشتباهی را دوباره تکرار می‌کند، معنی‌اش این است که من باید کلمات مناسب‌تری را برای فرمان‌هایم انتخاب کنم؛ کلماتی مشخص در جمله‌هایی کوتاه. مثلاً برگرد، برو چپ، کج شدی به راست. سعی کردم تا قدرت محاسبه‌ام را بالا ببرم تا هر جای استخر که باشم، جهت را نسبت به بدن خودش به او بگویم. گاهی هم اشتباه می‌کردم؛ اما روزی او این اطمینان را به من داد که وقتی از واژه برو استفاده می‌کنم، می‌داند که باید از من دور شود و وقتی از واژه بیا استفاده می‌کنم، باید نزدیک شود. گفت که خیلی نگران اسم جهت نباشم. دریافتم که گرچه نگاه دو‌طرفه میان ما وجود ندارد؛ اما همین نگاه یک‌طرفه بسیار اهمیت دارد. من باید به‌جای او هم می‌دیدم. او نمی‌تواند حرکات درست شنا را ببیند؛ باید آنقدر دقیق ببینم و خوب محاسبه کنم تا تمام دیده‌ها و دانسته‌هایم را در قالب کلمات و جمله‌های قابل‌درک به او بگویم. همچنین، هر جا که لازم باشد، دست‌ها یا پاهایش را بگیرم و آن حرکت را برایش اجرا کنم.»
از او دربارۀ سخت‌ترین قسمت کارش با همین ورزشکار می‌پرسم.
«سخت‌ترین قسمت آموزش، یاد دادن موج پروانه بود. حرکات را به چند حرکت کوچکتر تقسیم کردم. حرکات را انجام می‌داد؛ اما هنوز آن موزونی و هماهنگی یک موج را نداشت. تمام‌قد پشتش ایستادم و ایستاده حرکت موج را اجرا کردم. او با تمام بدنش حرکات مرا لمس می‌کرد. گاهی هم از او می‌خواستم تا روی آب به صورت بخوابد؛ آن‌وقت سرش را در دست‌هایم می‌گرفتم و او را مثل لباس می‌تکاندم. البته نه دقیقاً مثل لباس؛ چیزی شبیه به این حرکت و چون بدنش را در آب رها کرده بود، عبور موج را از فرق سر تا نوک پا احساس می‌کرد. این را هم بگویم که هر‌بار برای نزدیک شدن به او اجازه می‌گرفتم و می‌گفتم که قرار است چه کاری را انجام دهم. می‌خواستم اعتمادش را به من از دست ندهد؛ چراکه در غیر‌این‌صورت، بدنش دچار انقباض می‌شد و من این را نمی‌خواستم.»
از او می‌خواهم تا از اولین روزهای جلب اعتماد بگوید.
«وقتی می‌خواستم او را به قسمت عمیق استخر ببرم، به او گفتم که مراقبش هستم. برای اطمینان بیشتر هم سر میله نجات را به دستش دادم؛ میله‌ای که سر دیگرش در دست خودم بود. وقتی پاهایش را در آب رها می‌دید، وقتی زمین را زیر پایش احساس نمی‌کرد، ترس را در تمام صورتش می‌دیدم. به او گفتم که اگر خودش را سبک و رها نگه دارد، در آب فرو نمی‌رود. به او گفتم که هروقت دلش بخواهد می‌تواند میله را رها کند و قول دادم که هروقت بخواهد میله را بگیرد، آن را به طرفش ببرم. کاربرد میله را هم برایش توضیح دادم. به‌این‌ترتیب او تصمیم گرفت تا به ادامه آموزش در هر نقطه از استخر که من صلاح بدانم، بپردازیم.»
مژگان بعدها شناگران دیگری را هم پذیرفته است. شناگرانی که به نوعی دارای اختلال حسی، حرکتی، ذهنی و رفتاری بوده‌اند.
از او می‌پرسم: «مواجهه با افرادی که هر کدام دارای اختلالی هستند، در شما ترس یا نا امیدی هم ایجاد کرده است؟»
می‌گوید: «هر‌بار که با شناگری جدید رو‌به‌رو می‌شوم، خواه دارای اختلال باشد یا نه، فقط به این فکر می‌کنم که چطور می‌توانم با او ارتباط برقرار کنم و چطور می‌توانم اعتمادش را به خودم جلب کنم. در مورد افرادی که به‌گونه‌ای دارای اختلال هستند، دقیق‌تر عمل می‌کنم. به‌عنوان‌مثال در مورد شناگری که دارای اختلال در رفتار یا همان اوتیسم است یا شناگری که اختلال ذهنی دارد، در ابتدا شرح حال مختصری از نزدیکانش می‌گیرم؛ اینکه به چه چیزهایی علاقه دارد تا بتوانم از همین طریق با او ارتباط برقرار کنم. گاهی وقت‌ها برای برقراری ارتباط، تا ده جلسه وقت صرف شده است. من زمانی آموزش را به‌طور جدی آغاز می‌کنم که شناگر با اعتماد به من، ترس را کنار گذاشته باشد. اعتماد، قانون کلاس من است؛ قانونی که تا پایان دوره‌ها و مسابقه‌ها به آن پایبند هستم و برای حفظ آن تلاش می‌کنم.»
او دربارۀ تفاوت میان آموزش به افراد بینا و نابینا می‌گوید: «مربی یک‌بار حرکت را انجام می‌دهد و شناگر بینا آن را می‌بیند و تلاش می‌کند خود را به انجام آن حرکت برساند. مربی هم برای اصلاح حرکت به او فرمان می‌دهد یا در هوا آن حرکت را نشان می‌دهد؛ اما دربارۀ آموزش با افراد نابینا، باید هرچه می‌دانی را به‌صورت کلمه و جمله و گاهی هم با استفاده از حس لامسه به او بیاموزی. این نکته سبب می‌شود آموزش به افراد بینا سریع‌تر صورت گیرد. البته این را هم اضافه کنم که اگر فرد نابینا به مربی اعتماد کند، بدون واهمه تمام گفته‌های مربی را اجرا می‌کند تا جایی‌که باعث شگفتی مربی می‌شود. افراد بینا چون حرکات و موقعیت‌های متفاوت را می‌بینند، بیشتر احساس خطر می‌کنند و آن اعتماد کامل افراد نابینا را نسبت به مربی ندارند.»
او دربارۀ تفاوت در آموزش به افراد نابینا و ناشنوا ادامه می‌دهد: «کار با افراد نابینا برایم ساده‌تر است. فرد ناشنوا زمان خطر نه صدای سوت را می‌شِنَوَد و نه صدای مربی را. چشم‌ها یا بسته است یا عینکشان بخار دارد. حتماً باید در آب باشم و خودم را به آنها برسانم. حتماً باید ناجی در استخر باشد و بداند که این شناگر ناشنواست تا در صورت لزوم خود را به او برساند.»
در بخش پایانی از او می‌پرسم: «شما که صبر، مهربانی، قاطعیت، قدرت محاسبه، تعهد، تفکر، تجربه و احترام به اصل تفاوت‌های فردی را یک‌جا در خود دارید، پیش آمده است در طی این مسیر اشک هم بریزید؟»
صدایش کمی می‌لرزد. گویی به یاد لحظه‌هایی افتاده باشد. می‌‌گوید: «بسیار! بسیار! آن زمان که شناگر نابینا و اوتیسمم توانست بعد از ده جلسه انقباض و بی‌حرکتی به من اعتماد کند و روی آب بماند، اشک ریخته‌ام؛ آن زمان که شناگر اوتیسمم علی‌رغم تصور مادرش، در استخری شلوغ شنا کرد؛ آن زمان که ثبت رکورد شناگران نابینایم را روی تابلو دیدم؛ آن زمان که شناگرم با تمام وجود در مسابقه تلاش می‌کرد و من دور استخر می‌دویدم تا چوب راهنما را به موقع فرود بیاورم؛ در تمام این لحظات اشک ریخته‌ام و خدا را شکر کرده‌ام که آنها توانسته‌اند به جایی برسند که بدون ترس، مستقل و آزاد در آب حرکت کنند و خود را از هر خطری نجات دهند.»
ما نیز حضور گرم و پرشور ایشان را در این مصاحبه قدر می‌دانیم و برای این انسان متعالی و سایر کسانی که این‌چنین با ایمان و علاقه در جهت خود‌باوری افراد نابینا تلاش می‌کنند، بهروزی و نیک‌روزی را آرزو داریم.
روزهای‌تان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-642fd6c66403eda2fcad.mp3,"واکس‌لنز: یک خط کد برای دسترس‌پذیری نمودارها و گراف‌ها
میثم امینی
چه آمار مربوط به کرونا، اطلاعات بودجه یا هر داده عددی یا آماری دیگری باشد، به‌طور روزافزون از نمودارها و گراف‌ها برای ارائه اطلاعات به‌شکلی مشتری‌پسندتر استفاده می‌شود. اَتِر شِریف، یک دانشجوی دکترا در دانشکده علوم رایانه و مهندسی پال جی. آلن در دانشگاه واشنگتن می‌گوید: «تحقیقات نشان می‌دهد که مردم نمی‌خواهند متن بخوانند. تنها چیزی که آنها می‌خواهند، یک تجسم دیداری خلاصه در یک نمودار یا گراف جذاب است.»
تجزیه و تحلیل یک نقشه حرارتی از میزان مشارکت در انتخابات، بسیار آسان‌تر از یک جدول پانصد‌‌خانه‌ای با همان مجموعه داده است. شِریف می‌گوید: «وقتی من دارم به چنین نقشه حرارتی نگاه می‌کنم، می‌توانم هر اطلاعاتی که دوست دارم را از آن استخراج کنم. شاید این اطلاعات مربوط به مشارکت در ایالت محل زندگی من یا شاید هم تمایل کلی مقادیر بیشینه باشد.
یک جدول متنی شاید داده خام را به کاربری که از صفحه‌خوان یا بریل استفاده می‌کند، ارائه دهد؛ اما در ارائه اطلاعاتی که کاربر باید از این داده درک کند ضعیف عمل می‌کند. شِریف می‌گوید: «وقتی شما یک جدول را در اختیار کسی قرار می‌دهید، تا جایی‌که به اطلاعات مربوط است، تساوی را رعایت کرده‌اید؛ اما تصور کنید که این جدول ده‌هزار سطر یا بیشتر دارد.»
وقتی طراحان وب به همراه نمودارها و گراف‌ها جداول داده‌ای را ارائه می‌دهند که فقط برای صفحه‌خوان‌ها قابل مشاهده است، محاسبه ذهنی حداقل، حداکثر، میانگین و متوسط به عهده کاربر قرار می‌گیرد؛ اطلاعاتی که برای افراد بینا مشهود است. و اگر نمودار یک منحنی زنگی باشد که انحرافات استاندارد را نشان می‌دهد، غیر از اینکه جدول را دانلود کنید و آن را در یک نرم‌افزار صفحه‌گسترده باز کنید، اصولاً شانسی برای درک اطلاعات موجود در نمودار ندارید. شِریف می‌گوید: «توسعه‌دهندگان غالباً این را در نظر نمی‌گیرند که استفاده از جدول داده چه بار ذهنی سنگینی را روی دوش کاربر می‌گذارد. آنها داده‌ای را به کاربران نابینا ارائه می‌دهند که با داده ارائه‌شده در نمودار مساوی است؛ ولی عدالت کمی در تجربه استفاده از متن تک‌بعدی نسبت به نمودار وجود دارد.»
جِیکُوب اُو. وابراک، یک استاد در دانشکده اطلاعات دانشگاه واشنگتن، اضافه می‌کند: «در متن تک‌بعدی یک شروع و پایان جمله وجود دارد و بقیه اطلاعات، بین این دو می‌آید.» شِریف ادامه می‌دهد: «اما به محض اینکه اطلاعات را به یک فضای دوبعدی می‌برید، مثلاً تجسم تصویری داده در یک نمودار، شروع و پایان روشنی وجود ندارد. اطلاعات اصولاً به همان شکل سازمان‌دهی نشده است که یعنی نقطه ورود یا ترتیب خاصی برای صفحه‌خوان‌ها وجود ندارد. اگر دو نفر به یک نمودار نگاه کنند، آنها معمولاً دو تجربه متفاوت از آن نمودار دارند. یک نفر ممکن است روی متوسط یا میانگین تمرکز کند و فرد دیگری ممکن است یک پراکندگی غیرعادی یا یک مورد نامعمول خاص را پیدا کند. بنابراین چطور ما می‌توانیم فقط یک برچسب متن معادل را برای آن نمودار کافی بدانیم؟ متاسفانه به کاربران صفحه‌خوان‌ها و بریل گفته شده است که جدول داده برای آنها بهترین گزینه است و تعداد کمی از آنها از خود پرسیده‌اند که آیا ممکن است چیزی بهتر از بهترین هم باشد؟»
شِریف و هم‌تیمی‌هایش فکر می‌کنند که راه‌حلی را برای این مشکل یافته‌اند. این راه‌حل واکس‌لِنز نام دارد و به این شکل کار می‌کند. شِریف می‌گوید: «ما می‌خواستیم برای کاربران صفحه‌خوان‌ها این امکان را ایجاد کنیم که بتوانند اطلاعات مورد‌‌نیاز بیشتری را از نمودارها دریافت کنند؛ بدون اینکه مجبور باشند در جداول و متون معادل بسیار بلندی بگردند که اکثر توسعه‌دهندگان به هر حال آنها را ارائه نمی‌دهند. ما می‌خواستیم پیاده‌سازی دسترس‌پذیری و یک‌پارچه نگه‌داشتن آن را در پلتفرم‌های مختلف برای توسعه‌دهندگان تا جایی‌که ممکن است ساده کنیم. همچنین کاربران صفحه‌خوان‌ها و بریل برای دسترسی به اطلاعات نمودارها نباید نیازی به تکیه بر روی یک نرم‌افزار یا افزونه خاص داشته باشند.»
برنامه در کل سه عمل را انجام می‌دهد: یکی تعامل صوتی با نمودار است که با استفاده از آن می‌توانیم سوالات مختلف مربوط به نمودار را به‌زبان انگلیسی بپرسیم و پاسخ آنها را دریافت کنیم؛ امکان دیگر دریافت یک خلاصه متنی از نمودار است که اطلاعاتی کلی را در مورد نمودار به ما ارائه می‌دهد؛ نهایتاً یک نمای صوتی از نمودار را داریم که با استفاده از یک صدای بوق با زیر و بمی متفاوت برای ارائه یک دیدی کلی از نمودار استفاده می‌شود.
شِریف می‌گوید: «ما داده را از نمودار استخراج می‌کنیم و سپس اطلاعات را از این داده درمی‌آوریم. برای استفاده از واکس‌لنز کاربران صفحه‌خوان‌ها نیازی به نصب هیچ برنامه یا انجام فرایند اضافه‌ای ندارند. برنامه فقط کار می‌کند. ما همچنین بار را از دوش توسعه‌دهندگان برداشته‌ایم. واکس‌لنز فقط به یک خط کد جاوا‌اسکریپت نیاز دارد و ما بقیه‌اش را انجام می‌دهیم. برای اینکه این برنامه کار کند، نمودار باید با استفاده از کتاب‌خانه‌های جاوا‌اسکریپتی مثل دی۳، چارت دات جِی اِس یا گوگل شیتس ایجاد شده باشد. در سمت کاربر، واکس‌لنز تا‌به‌حال فقط روی مرورگر کروم به‌طور کامل آزمایش شده است؛ اما تیم ما در حال کار روی گسترش برنامه به نمودارسازهای محبوب و مرورگرهای دیگر است.
یکی از محدودیت‌های دیگر واکس‌لنز در حال حاضر این است که این امکان فقط با تجسم داده تک‌بعدی کار می‌کند. برای مثال، این برنامه می‌تواند یک نمودار مربوط به موجودی روزانه انبار را تجزیه و تحلیل کند و بالاترین و پایین‌ترین مقادیر، میانگین‌های کلی و… را به کاربر ارائه دهد؛ اما در حال حاضر نمی‌تواند مثلاً با یک خط قیمت در مقایسه با یک میانگین متحرک از قیمت‌های پایانی روزانه کار کند.
در حال حاضر واکس‌لنز از این دستورات پشتیبانی می‌کند: حداقل، حداکثر، متوسط، میانگین، میانه، مد، انحراف استاندارد و جمع کل. شِریف می‌گوید: «مهم‌تر از این، شما می‌توانید یک نقطه داده خاص را استخراج کنید. مثلاً می‌توانید بگویید مقدار مربوط به کالیفرنیا چند است. شما همچنین می‌توانید بیشتر از یک نقطه داده را درخواست کنید. مثلاً مقدار مربوط به کالیفرنیا و ایلینوی چند است. اگر به کمک نیاز دارید، می‌توانید بگویید دستورالعمل یا نحوه کار یا راهنما تا دستورالعمل نحوه کار با برنامه را بشنوید. شما همچنین می‌توانید بگویید دستورات تا لیست همه دستوراتی که برنامه از آنها پشتیبانی می‌کند را بشنوید.»
فعلاً واکس‌لنز فقط در صفحات وب قابل استفاده است و این برنامه از مواردی مثل کتاب‌های الکترونیکی و پرونده‌های پی‌دی‌اف پشتیبانی نمی‌کند. شِریف می‌گوید: «ما امیدواریم که همان‌طور که پیش‌می‌رویم، این امکانات و امکانات بیشتری را به برنامه اضافه کنیم.»"
audio/mana-802605951f9b906ef691.mp3,"فیلترینگ و اشتغال نیم‌بند نابینایان
ابوذر سمیعی
این روزها حال بیشتر آنهایی که اندکی اندیشه دارند، مثل حال کشورمان خوب نیست؛ به‌ویژه اگر معاشتان هم به‌روز باشد و به اینترنت و فضای مجازی گره خورده باشد، دیگر نور‌علی‌نور شده. این یادداشت، تحلیلی فرهنگی-اجتماعی است و قصد ما ورود به مباحث سیاسی نیست؛ اما این حوزه سیاست است که خودش را نخود هر آش کرده و در همۀ حوزه‌های خصوصی و عمومی زندگی ما حضوری فعال دارد؛ از جملۀ آن، فضای مجازی و اینترنت است.
در سال‌های اخیر، توسعه تکنولوژی و دسترس‌پذیری عمومی به فضای مجازی، فرصت‌های فراوانی به‌وجود آورده و زندگی همه را متحول کرده است؛ از افزایش ارتباطات میان‌فردی بگیرید تا فرصت‌های شغلی جدید. به‌طور خاص، اینترنت و فضای مجازی تأثیر قابل‌توجهی در رونق کسب و کارهای خرد و دور از مرکز داشته و فرصت‌های نوینی برای صاحبان آن به‌وجود آورده است. در چنین فضایی، شما می‌توانید به‌عنوان یک تولید‌کننده محصول یا خدمتی خاص، مستقیماً به معرفی محصولات و خدماتتان بپردازید و بی‌واسطه و با کمترین هزینه، آن را به دست مصرف‌کننده برسانید. بدین‌سان فرصت رقابت برای دورافتاده‌ترین شهرها و روستاها با مرکز برابر بوده و این رقابت یکسان موجب افزایش کیفیت کالا و کاهش قیمت برای مصرف‌کننده می‌شود.
اما این موضوع برای ما که در کشوری با وضعیت نامعلوم و حکمرانی غیرقابل پیش‌بینی زندگی می‌کنیم، بیش از آنکه فرصت به ‌‌شمار بیاید، تهدید است. حاکمیت، قوانین نوشته و نانوشته، در کنار تفسیرهای شخصی و متعارض از قانون، وضعیتی به‌وجود آورده که اجازه هرگونه برنامه‌ریزی میان‌مدت و بلند‌مدت را از ما گرفته است. شاهد این موضوع نیز وضعیت این روزهای کسب و کارهای اینترنتی است. تصور کنید با هزار‌و‌یک خون دل خوردن کسب و کاری راه انداخته‌اید و دنبال‌کننده‌هایی نیز برای خود دست‌و‌پا کرده‌اید. در بازاری که نه قیمت دلارش مشخص باشد، نه قوانین صادرات و وارداتش و نه قوانین تجارتی‌اش ثابت باشد، تا همین‌جای کار، شما شاخ غول را شکسته‌اید که کسب و کاری نیم‌بند به راه انداخته‌اید. در چنین وضعیتی، یک روز صبح بیدار می‌شوید می‌بینید همه چیز سوت‌‌و‌کور است و خبری از مشتری نیست. پس از اندکی بررسی، متوجه می‌شوید که قصه همان قصۀ همیشگی است. افرادی بدون در نظر داشتن هیچ‌چیز و به‌منظور تحت کنترل داشتن همه‌چیز، یک شبه و بدون استناد به هرگونه ماده‌واحده یا قانون مشخصی، اینترنت را قطع کرده‌اند و به هیچ‌کس هم در این خصوص پاسخ‌گو نیستند!
این داستان زندگی میلیون‌ها انسان در کشور ماست. بر اساس آمار رسمی، بیش از 400 هزار کسب و کار اینترنتی که حدود سه میلیون شغل مستقیم و غیرمستقیم به آنها وابسته است، در اثر محدودیت‌های اینترنتی چند ماه اخیر آسیب‌های جبران‌ناپذیر دیده‌اند. این بدان معنی است که چندین میلیون خانواده ایرانی، به‌دلیل فیلترینگ دچار مشکلات اقتصادی شده و زندگی آنها تحت تأثیر این اتفاقات، متلاطم شده است.
اما داستان برای افراد دارای معلولیت و به‌ویژه نابینایان بسیار پررنج‌تر است. اگرچه ایجاد اشتغال یکی از برجسته‌ترین بخش‌های سخنرانی‌های متولیان سازمان بهزیستی است؛ اما به همان اندازه که دربارۀ آن داد سخن رانده می‌شود، پوشالی و خیالی بوده است. در سال‌های اخیر اما جمعیت قابل‌توجهی از افراد دارای معلولیت، از بستر فضای مجازی استفاده کرده و به‌نوعی کسب و کاری در اینترنت به راه انداخته‌اند. در این میان، افراد دارای آسیب بینایی نیز از فرصت‌های ممکن بهره گرفته و با وجود اینکه بسیاری از پلتفرم‌های موجود کاملاً دسترس‌پذیر نیستند، از قافله جا نمانده و بخشی ولو اندک از بازار کسب و کار آنلاین را به خود اختصاص داده‌اند. پر واضح است که ایجاد یک کسب و کار اینترنتی در فضایی که همه‌چیز مبتنی بر تصویر و علائم بصری است، برای یک فرد نابینا یا کم‌بینا امری دشوار بوده و در این راه با مشقت‌های بیشتری نسبت به دیگران مواجه بوده‌اند. مسلماً موفقیت در چنین بازار رقابتی پرسرعت و مبتنی بر عکس و تصویر، برای یک فرد دارای آسیب بینایی، جز با تلاش و پیگیری فراوان حاصل نمی‌شود. در چنین وضعیتی، ناگهان همه‌چیز زیر و رو شده و هرآنچه در تلاش شبانه‌روزی چندساله به دست آمده، در شبی و به موجب حکمی نامشخص به باد می‌رود.
اگرچه فیلترینگ برای اشتغال و کسب و کار عموم جامعه آسیب‌های فراوانی به دنبال داشته و مضرات اقتصادی غیرقابل جبران دارد؛ اما افراد دارای معلولیت و به‌ویژه نابینایان در این میان از متوسط جامعه آسیب بیشتری خواهند دید. ممکن است سایر افراد و حتی افرادی با معلولیت‌های دیگر بتوانند با مهاجرت به پلتفرم‌های داخلی، بخشی از کسب و کار پیشین خود را بازیابند؛ اما این گزینه برای افراد دارای آسیب بینایی چندان امکان‌پذیر نیست. عدم دسترس‌پذیری پلتفرم‌های داخلی، مانع حضور نابینایان در این برنامه‌ها و استفاده کاربردی آنان از نرم‌افزارهای داخلی شده است. ممکن است افراد دیگر بتوانند به‌دنبال از دست دادن کسب و کار آنلاین، به کارهای دیگر از جمله کارهای یدی یا فیزیکی روی بیاورند و موقتاً احتیاجات خود را برآورده کنند؛ اما این راه نیز برای افراد نابینا و کم‌بینا بسیار نادر و دور از تصور است. علاوه‌بر‌این، معمولاً هزینه‌های زندگی یک فرد دارای معلولیت، به واسطه نیازهای خاص، از عموم جامعه بیشتر بوده و مشکلات اقتصادی صدمه بیشتری به آنها می‌زند.
خانه‌نشینی، افسردگی، از دست دادن اعتماد به‌نفس و ده‌ها آسیب جبران‌ناپذیر دیگر، صدماتی هستند که افراد دارای آسیب بینایی که اشتغال خود را در اثر محدودیت‌های اینترنت از دست داده‌اند، دچار آن خواهند شد. شغلی که با هزار‌و‌یک خون جگر خوردن و بدون همکاری نهادهای متولی به‌دست آمده، حال با همکاری یا دست‌کم غفلت همین نهادها از دست رفته است. این البته تنها تأثیر محدودیت‌های اینترنتی در اشتغال افراد دارای معلولیت است. در خصوص تأثیر فیلترینگ بر سایر ابعاد زندگی معلولان، از‌جمله استقلال فردی ایشان، در مجالی دیگر سخن باید راند که خود مثنوی هفتاد من است.
نیازی به توضیح نیست که فشارهای اقتصادی تا چه میزان می‌تواند موجب فروپاشی انسان‌ها و خانواده‌ها شود؛ تا چه میزان می‌تواند روح و روان انسان‌ها را دستخوش ناآرامی کند؛ تا چه میزان می‌تواند گرایش‌های سیاسی و ایدئولوژیکی را تغییر دهد؛ تا چه میزان حتی می‌تواند به دین و ایمان ما آسیب وارد کند که علی‌ابن ابی‌طالب (ع) به درستی در این خصوص گفت: «از دري كه فقر وارد شود از در ديگر ايمان بيرون مي‌رود.»
امید که آنانی که با فشردن یک دکمه درصدد کنترل همه‌چیز هستند، واقف شوند که انسان ماشین نیست که با یک اشاره خاموش و روشن شود؛ انسان پوست و استخوان و روح و روان است؛ انسان اندیشه و تعقل است؛ انسان اشرف مخلوقات است و آزاد و آزاده آفریده شده و لایق احترام است."
audio/mana-30dabe233d4b16ad855a.mp3,"گزارش: زمین‌های وقفی اصفهان، ثروتی هنگفت در دست اغیار
رمضان ژیانی
سردبیر: آنچه در ادامه می‌خوانید، توضیحات رمضان ژیانی، از نابینایان اهل اصفهان است که به همراه جمعی از نابینایان این استان، موضوع اهدای چندین هزار متر‌مربع زمین از سوی دایره اسقفی به نابینایان و تصرف آنها از جانب برخی نهاد‌های دولتی و حاکمیتی در این استان را پیگیری می‌کند.
اغلب نابینایان ایرانی، تاریخ تأسیس مدارس ویژه نابینایان در ایران را نیک می‌دانند؛ تاریخی که از ۱۳۰۴ و با ورود یاکوب ارنست کریستوفل، کشیش و مبلغ مسیحی آلمانی، به شهر تبریز و تأسیس مدرسه در آن شهر آغاز می‌شود. این کشیش آلمانی در ۱۳۰۶ نیز مدرسه مشابهی را در اصفهان پایه گذاشت و تا ۱۳۳۴ -سال مرگ کریستوفل- همچنان خود مدیریت مدرسه را به عهده داشت. بودجه مورد‌نیاز برای اداره مدرسه را هم مؤسسه‌ای خیریه در آلمان تأمین می‌کرد که افزون بر مدرسه اصفهان، تأمین بودجه مدارس مشابهی را در پنجاه کشور دیگر دنیا هم بر‌عهده گرفته بود.
مرکز کریستوفل، طی پنجاه سال فعالیت خود در اصفهان، خدمات فراوانی را به نابینایان ایرانی ارائه کرد و نابینایان زیادی تحت آموزش‌های مدیران و متخصصان آلمانی در این مرکز تحصیل کردند و فارغ‌التحصیل شدند. می‌توان گفت که ورود خط بریل در ایران برای نخستین‌بار در این مرکز و به‌وسیلۀ بنیانگذارش یعنی کشیش کریستوفل به وقوع پیوست. علاقه‌مندان به جزئیات این رویداد مهم، می‌توانند به کتاب «سیصد تصویر»، تألیف هوشنگ مظاهری مراجعه کنند. غرض از این نوشته، حکایت مشکلاتی است که در طول سال‌های اخیر، برای این زمین و چند قطعه زمین مشابه به‌وجود آمده است.
زمین مرکز کریستوفل، به مساحت احتمالیِ ۲۳۳۹۱ متر‌مربع، در چشم‌انداز زاینده‌رود و مشرف به دو خیابان از گران‌قیمت‌ترین‌ خیابان‌های اصفهان واقع شده است. زمینی این چنین ارزشمند در شهر پر تراکمی همچون اصفهان، امروزه روز به سختی یافت می‌شود؛ زمینی که حتی نمی‌توان ارزش ریالی آن را تخمین زد و قیمتش به یک یا دو هزار میلیارد تومان بالغ می‌شود. در نخستین روز‌های پس از پیروزی انقلاب، زمین مرکز کریستوفل به دستور دادستان دادگاه انقلاب مصادره شد. متأسفانه در حکمی که دادستانی برای مصادره این زمین صادر کرده بود، برخلاف موارد مشابهی مثل بیمارستان عیسی‌بن‌مریم که در متن حکم، بر تداوم شکل کاربری مراکز تأکید می‌شد، به‌طوری‌که ملک مذکور همچنان با همان کاربری بیمارستان ادامه فعالیت داد، قیدی برای کاربری ویژه نابینایان گنجانده نشده بود و به‌همین‌علت هم دولت خود را صاحب این زمین‌های ارزشمند دانست و بعد از حدود بیست سال که مرکز با همان کاربری سابق اداره می‌شد، زمین‌ها از اختیار جامعه نابینایان خارج شد. مجتمعی که در آن روزگار در این زمین فعال بود، از جنبه‌های گوناگونی نیاز‌های جامعه نابینایان را پوشش می‌داد. خوابگاه، مدرسه، یک چاپخانه مدرن و یک کارگاه برای نابینایان بزرگسال که نیاز‌های شغلی آنها را برآورده می‌کرد، از جمله بخش‌هایی است که تا آخرین روز‌های فعالیت این مرکز دایر بودند. نخستین جرقه‌های تصرف زمین این مرکز در سال هفتاد زده شد؛ جایی‌که سازمان بهزیستی به‌عنوان اداره‌کنندۀ وقت مرکز، بخشی از زمین را به اداره بهزیستی تبدیل کرد. بخش دیگری از ساختمان‌های مرکز کریستوفل هم بیش از پانزده سال است که خالی و بی‌استفاده مانده و نابینایان اصفهانی هرچه تلاش کرده‌اند، موفق به باز‌پس‌گیری ساختمان‌ها و راه‌اندازی دوباره آن نشده‌اند. از‌جمله این ساختمان‌ها می‌توان به خوابگاه مرکز کریستوفل اشاره کرد. این‌طور به نظر می‌رسد که مدیران بهزیستی منتظر نشسته‌اند تا این مرکز در یاد‌های نابینایان به فراموشی سپرده شود تا بتوانند ساختمان‌های باقی‌مانده را هم به سرنوشت اسلافشان دچار کنند؛ اما در طول دو سه سال اخیر، نابینایان اصفهانی اقدامات و پیگیری‌های مؤثری را آغاز کرده‌اند و فعلاً جای مسرت است که بهزیستی نتوانسته این ساختمان‌ها را دستخوش تغییر کاربری کند. همان‌طور که پیش‌تر هم گفته شد، زمین این مرکز بسیار ارزشمند است و چنانچه در اختیار جامعه نابینایان قرار گیرد، می‌توان با تکیه بر فعالیت‌های تجاری، آن را به مرکزی درآمدزا تبدیل کرد و به جرئت می‌توان مدعی شد با این کار، تمام نابینایان استان اصفهان خواهند توانست از مزایا و درآمد‌های مالی آن بهره‌مند شوند. گفتنی است این مرکز که در حال حاضر با عنوان مجتمع شهدای هفتم تیر شناخته می‌شود، در حال حاضر منبع درآمد قابل‌توجهی را برای بهزیستی اصفهان فراهم کرده است. افزون بر تبدیل بخشی از این مجتمع به اداره بهزیستی، در حال حاضر بخش‌های دیگری از آن هم مورد استفاده این اداره قرار گرفته است؛ از جمله اینکه یک ساختمان به مهمانسرای مدیران اختصاص یافته و بخش‌های دیگری هم به ورزشگاه و سالن آمفی‌تئاتر و سوپرمارکت تبدیل شده و بهزیستی از قِبَل اجاره آنها منتفع می‌شود.
دومین زمینی که متعلق به نابینایان بوده و امروزه مورد توجه سایرین قرار گرفته، مرکز نور‌آیین (فاطمه زهرا) است که این زمین هم به مساحت ۳۵۷۰ متر‌مربع، در یکی از گران‌قیمت‌ترین نقاط اصفهان و در محدوده مرکزی این شهر واقع شده است. مرکز نور‌آیین، ویژه دختران نابینا بوده که در دهۀ بیست شمسی به همت انگلیسی‌ها و با هماهنگی دایره اسقفی اصفهان تأسیس شده بوده است. در این مرکز هم روزگاری آموزشگاه و چاپخانه و خوابگاهی مجهز دایر بوده اما نور‌آیین هم مثل کریستوفل بعد از انقلاب دستخوش انواع بی‌مهری شد؛ به‌طوری‌که همۀ بخش‌ها امروزه تعطیل است و به‌خاطر اختلافی که میان بنیاد مستضعفان و بهزیستی به‌وجود آمده و هر‌کدام از این دو نهاد نسبت به مالکیت زمین‌های نور‌آیین ادعا دارند، هنوز موفق به زدن تیر خلاص به نور‌آیین نشده‌اند و در حال‌حاضر کارگاهی ویژۀ زنان نابینا در آنجا برقرار است و بی‌آنکه بودجه‌ای از نهاد‌های دولتی دریافت کند و صرفاً با کمک خیران، زنان نابینا در آن کارگاه حرفه‌هایی نظیر خیاطی و قالی‌بافی را می‌آموزند. حفظ این کارگاه در مرکز نور‌آیین را هم می‌توان به نوعی ترفندی از سوی بهزیستی تلقی کرد که قصد دارد در دعوا با بنیاد مستضعفان، به آن استناد کند تا مدعی شود این ساختمان‌ها را به استفاده امور مرتبط با نابینایان می‌رساند.
روبه‌روی مرکز نور‌آیین هم ساختمان دیگری واقع شده که پیش از انقلاب به خوابگاه دختران و زنان نابینا اختصاص یافته بود. اغلب زنانی که در این خوابگاه زندگی می‌کردند، جزو زنان بی‌سرپرست نابینا بودند یا از مناطق دیگر برای کار به اصفهان مهاجرت کرده بودند. با وجود این مرکز، این زنان و دختران ضمن بهره‌مندی از امکان مسکن رایگان، می‌توانستند در کنار هم زندگی کنند و در تعامل با یکدیگر انواع مهارت‌های روزمره را بیاموزند. این مرکز هم پس از انقلاب به سرنوشت دو مرکز قبلی که نامشان در بالا به میان رفت دچار شد و در حال حاضر به‌عنوان مهمان‌پذیرِ کارکنان بهزیستی استفاده می‌شود. گفتنی آن که همین چند وقت پیش، مدیرکل بهزیستی هم در این ساختمان‌ها زندگی می‌کرد که با همکاری‌هایی که با کمپین معلولان و بهروز مروتی مدیر این کمپین داشتیم، توانستیم مدیرکل بهزیستی را مجبور به تخلیه مرکز کنیم.
زمین‌های اصفهان به همین سه مورد خلاصه نمی‌شود و کشمکش بر سر زمین چهارمی هم بین نابینایان و نهاد‌های دولتی برقرار است. چهارمین زمین، مزرعه‌ای است به مساحت ۲۰ هکتار که در منطقه محمود‌آباد اصفهان واقع شده است. این مزرعه هم با هماهنگی دایره اسقفی و به‌وسیلۀ متخصصان هلندی اداره می‌شد و نابینایان در آن مهارت‌های مربوط به کشاورزی و پرورش دام و طیور را فرا می‌گرفتند و پس از تکمیل آموزش و برگشت به روستا‌های محل سکونتشان، دام و طیور در اختیار آنها گذاشته می‌شد تا بتوانند امرار معاش کنند. دو حلقه چاه، یک ساختمان جهت خوابگاه، ساختمان اداری و انواع تجهیزات کشاورزی، از جمله مواردی بود که در این مزرعه در نظر گرفته شده بود. این زمین ارزشمند هم در حال حاضر با حکم دادستانی انقلاب در اختیار بهزیستی قرار گرفته و زمین‌های کشاورزی به یکی از کشاورزان همان منطقه اجاره داده شده و ساختمان‌ها هم به‌عنوان مرکز ترک اعتیاد مورد استفاده قرار گرفته است.
در تأسیس مراکز فوق‌الذکر، هیچ کدام از دولت‌های پیش و پس از انقلاب نقشی نداشته‌اند و همۀ آنها در قالب‌های خیریه‌ای در اختیار جامعه نابینایان قرار گرفته بودند. به کمک همین مراکز بود که اصفهان، در طول صد سال گذشته در امر آموزش و توانبخشی نابینایان، جزو استان‌های سر‌آمد به حساب می‌آمده است؛ اما در حال حاضر متأسفانه با وجود این ثروت هنگفت که صرفاً ارزش ریالیِ آنها بدون هیچ‌گونه تغییر کاربری به چند هزار میلیارد تومان بالغ می‌شود، نابینایان این استان از نظر آموزشی، توانبخشی و رفاهی در شرایط اسفناکی قرار گرفته‌اند. در طول سالیان اخیر جمعی از نابینایان اصفهان تلاش‌های زیادی را در جهت احقاق این حق قطعی نابینایان مصروف داشته‌اند اما با مخالفت‌ها و کارشکنی‌های مدیران بهزیستی، موفقیتی در این زمینه به دست نیامده است؛ جز اینکه طی نامه‌نگاری‌هایی با دادستانی، کارشناسان از دو مرکز بازدید کرده‌اند و ظاهراً تحت تأثیر برخی فشار‌ها هنوز نتوانسته‌اند از دو مرکز دیگر بازدید کنند. گزارش نتیجه بازدید از دو مرکز هم هنوز به دست نگارندگان نامه نرسیده است. مجلس، وزارت رفاه و نهاد ریاست جمهوری، دیگر مراجعی است که نابینایان اصفهان از طریق آنها حق خود را مطالبه کرده‌اند. آنها همچنین نامه‌ای را از دایره اسقفی اصفهان دریافت کرده‌اند که گواهی می‌کند زمین‌های مورد بحث، صرفاً برای استفاده نابینایان وقف شده‌اند و مستند به این نامه، از مراجعی از جمله حضرات آیات سیستانی، علوی گرگانی، مکارم و مقام رهبری هم در این خصوص استفتا کرده‌اند و همگی متفقاً بر این نکته صحه گذاشته‌اند که وقف، ارتباطی با دین و مذهب ندارد و در هر مذهبی وقتی زمینی برای یک گروه خاص اختصاص یافته باشد، سایرین موظف به تمکین به این وقف هستند. نابینایان اصفهان، با استناد به این مدارک، همچنان در حال پیگیری حق مسلم خود از مراجع ذی‌صلاح هستند. به امید آنکه هرچه زود‌تر، این خواسته به‌حق آنها محقق شود و جامعه نابینایان از منافع این دارایی ارزشمند بهره‌مند شود."
audio/mana-069c1acd94ea073e0e7e.mp3,"حفظ سلامت روان در افراد با آسیب بینایی
امین عرب
آسیب بینایی با افزایش خطر زمین خوردن یا برخورد با موانع و کاهش کیفیت زندگی، بر سلامت جسمی شما تأثیر می‌گذارد. همچنین می‌تواند تأثیر زیادی بر سلامت روان شما داشته‌باشد. آسیب بینایی با تنهایی، انزوای اجتماعی و احساس نگرانی، اضطراب، ترس و افکار خودکشی مرتبط است.
افسردگی در افراد با آسیب بینایی شایع است. در پژوهشی که به‌تازگی صورت گرفته، از هر چهار بزرگ‌سال با آسیب بینایی، یک نفر اضطراب یا افسردگی را گزارش کرده ‌است. طبق این مطالعه، افراد جوان با آسیب بینایی، تقریباً پنج برابر بزرگ‌سالان ۶۵ سال به بالا، در معرض خطر اضطراب یا افسردگی جدی قرار دارند؛ احتمالاً به این دلیل که آنها هنوز مهارت‌های مقابله‌ای مؤثر یا خود‌مدیریتی را پرورش نداده ‌بودند.
اضطراب درمان‌نشده می‌تواند خطر ابتلا به افسردگی را افزایش دهد. افراد با آسیب بینایی باید از نظر ابتلا به اضطراب یا افسردگی غربالگری شوند. هرچه زودتر این مشکلات درمان شوند، کیفیت زندگی افراد بهتر خواهد بود.
چه راه‌هایی برای استفاده از کمک‌های تخصصی در زمینه سلامت روان وجود دارد؟
ما به‌عنوان جامعه‌ای از افراد با آسیب بینایی، باید اهمیت آگاهی از سلامت روان را بپذیریم. با نشان دادن شجاعت لازم و گفت‌وگو دربارۀ تجربیات خود، می‌توانیم به دیگرانی که در حال سازگاری با آسیب بینایی‌شان هستند کمک کنیم تا آنان نیز در مواقع لازم از کمک‌های حرفه‌ای و تخصصی بهره‌مند شوند. اگر شما یا یکی از دوستانتان برای یک اختلال روانی به کمک نیاز دارید، راه‌هایی برای کمک گرفتن وجود دارد. با پزشکتان یا یک روان‌پزشک یا روانشناس صحبت کنید. اگر هزینه خدمات روان‌شناختی برای شما سنگین است، از خدمات مشاوره رایگان تلفنی و حضوری سازمان بهزیستی استفاده کنید. همچنین برخی انجمن‌های مردم‌نهاد به‌طور رایگان یا با هزینه‌ای اندک به اعضای خود خدمات روانشناختی ارائه می‌کنند.
نکاتی در جهت حفظ و بهبود سلامت روان در افراد با آسیب بینایی
۱. مراقب بدن و سلامت جسمی‌تان باشید
این مراقبت می‌تواند از راه‌های گوناگونی انجام شود. کار‌های زیادی وجود دارند که می‌توانید برای حفظ بدن و در‌نتیجه سلامت روانتان انجام دهید؛ از تغذیه سالم گرفته تا ورزش کافی. مراقبت از سلامت جسمی، برای حفظ سلامت روان اهمیت زیادی دارد؛ خصوصاً اگر آسیب بینایی شما ناشی از یک بیماری مثل دیابت باشد.
۲. از خانه بیرون بروید
مزایای زیادی برای بیرون رفتن وجود دارد؛ از دریافت ویتامینD کافی تا آثار مفید روانی. ما می‌دانیم که اگر نابینا یا کم‌بینا هستید، با چالش‌های بیشتری در این مورد مواجهید؛ خصوصاً اگر به مهارت‌های جهت‌یابی و تحرک خود اطمینان ندارید یا آموزش‌های لازم را در این زمینه ندیده‌اید. اما این بدان معنا نیست که نمی‌توانید از خانه خارج شوید و کمی هوای تازه بخورید!
۳. تعاملات اجتماعی برقرار کنید
مشابه بیرون رفتن، مزایای زیادی برای تعاملات اجتماعی وجود دارد؛ چه از راه یک مکالمه تلفنی، چه ارتباط در شبکه‌های اجتماعی یا نرم‌افزار‌های ارتباط گروهی و چه به‌صورت یک ملاقات حضوری. همه گزینه‌های مناسبی برای بیرون آمدن از تنهایی به شمار می‌روند.
۴. خواب کافی را در اولویت قرار دهید
خواب نه‌تنها برای سلامت روان؛ بلکه برای سلامت عمومی ما ضروری است. اگر با مشکلی مانند اختلال چرخه خواب غیر‌ 24 ساعته دست و پنجه نرم می‌کنید، داشتن یک برنامه منظم خواب بسیار مهم است. اگر به‌سختی می‌خوابید، استفاده از داروی ملاتونین یک گزینه طبیعی و مؤثر به شمار می‌رود؛ اما قبل از استفاده با پزشک خود مشورت کنید. در شماره قبلی از همین ستون به تفصیل در این مورد سخن به‌میان آمد.
۵. از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید
مشکلات روان‌شناختی همیشه به دست خودمان قابل حل نیستند و همه ما ممکن است در مقاطعی از زندگی نیاز به کمک افراد متخصص داشته ‌باشیم. کمک گرفتن از یک روان‌پزشک، روانشناس یا مشاور، در بسیاری موارد ضروری است و هرچه سریعتر برای آن اقدام شود، مؤثرتر خواهد بود.
تجربیاتی از افراد با آسیب بینایی در مواجهه با اختلالات روانی
تجربه هالی بونر
از کودکی دچار حملات اضطرابی پانیک بودم. احساس تپش قلب شدید تا حدی که انگار می‌خواهد از سینه‌ام بیرون بپرد، تنفس سخت و ترس از عذاب قریب‌الوقوع، تقریباً هر‌روز رخ می‌داد. پس از مبارزه با سرطان پستان که در دهه سوم زندگی‌ام تشخیص داده شد، مشخص شد که هم به افسردگی و هم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مبتلا هستم. وقتی در سال ۲۰۱۲ سرطان منجر به از دست دادن بینایی‌ام شد، افسردگی و اضطرابم به سطحی رسید که برای مقابله با آن آماده نبودم. یک خودکشی نا‌موفق مرا بر آن داشت که به‌دنبال مشاوره حرفه‌ای برای کنار آمدن با از‌دست‌دادن بینایی باشم. من غصه می‌خوردم و نیاز داشتم که ابزار لازم را به دست بیاورم. ابزاری که به من کمک کند تا با فقدان بزرگی که متحمل شده‌ بودم، کنار بیایم.
رابطه جنجالی من با اختلالات روانی‌بخشی، از دلایلی بود که باعث شد تصمیم بگیرم روان‌درمانگر شوم و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته مددکاری اجتماعی دریافت کنم. من هنوز مواردی از اضطراب را در طول سال تجربه می‌کنم؛ به‌ویژه در سالگرد از‌دست‌دادن بینایی‌ام که اضطرابم افزایش می‌یابد و گوشه‌گیر می‌شوم. وقتی دچار این احساسات می‌شوم، برای جلب کمک‌های خانوادگی و حرفه‌ای تلاش می‌کنم. من یاد گرفته‌ام که صبور باشم و اجازه بدهم که این احساسات مانند موجی که در ساحل می‌شکند، بر من بنشیند. می‌دانم که این لحظات در نهایت می‌گذرند و امواج در نهایت فروکش می‌کنند و حس وضوح و آرامش به زندگی من باز می‌گردد.
وقتی وبسایت خود را با نام «مادر نابینا» ایجاد کردم، دریچه‌ای برای من فراهم کرد تا در مورد تجربه‌ام در از‌دست‌دادن بینایی صحبت کنم. من توانستم سابقه حرفه‌ای خود را به‌عنوان یک روان‌درمانگر با تجربیاتی که به‌عنوان مادر دو فرزند خردسال داشتم، ترکیب کنم. برقراری ارتباط با دیگران از طریق نوشته‌هایم و ادغام آن با حمایت حرفه‌ای مستمر، یک شکل ابداعی و معنادار از خود‌درمانی است که برای کنار آمدن با اختلال روانی‌ام به من کمک می‌کند.
تجربیات دیو استیل
در اواخر نوجوانی و اوایل دهۀ سوم زندگی بی‌خانمان بودم. دچار افسردگی شدم و چند‌بار اقدام به خودکشی کردم، چون احساس می‌کردم کسی را ندارم. همسر فوق‌العاده‌ام، ایمی، از افسردگی و اختلال اضطراب پس از سانحه رنج می‌برد که با تولد آسیب‌زای کوچکترین پسرمان، آستین، به وجود آمد. به دلیل عوارض زایمان آنقدر خون از دست داد که در مقطعی فکر می‌کردیم که او را از دست می‌دهیم. در سال‌های اخیر، از زمان تشخیص بیماری RP، حملات پانیک را به‌‌طور منظم و افسردگی را به صورت مقطعی تجربه می‌کردم؛ زیرا آسیب بینایی‌ام همیشه مرا نا‌امید می‌کرد. روز‌های بد به اندازه قبل زیاد نیستند؛ اما در چند ماه اول من دچار اضطراب شدم. منزوی شدم، زیرا نمی‌توانستم به تنهایی بیرون بروم و در مکان‌های شلوغ تردد کنم و چون دچار شب‌کوری بودم، اصلاً شب‌ها از خانه خارج نمی‌شدم. این‌‌طور نبود که تلاشی برای کمک گرفتن نداشته ‌باشم؛ اما سیستم فرایند آسانی نداشت و نُه ماه طول کشید تا من و خانواده‌ام کمکی را که شدیداً به آن نیاز داشتیم دریافت کنیم. در این بین، هرچه فشار مالی بیشتری احساس می‌کردیم، افسردگی‌مان بیشتر می‌شد.
الآن اوضاع زندگی‌مان خیلی بهتر شده ‌است. همسرم هنوز دچار اختلال است؛ اما ما در کنار هم قوی هستیم و من در موقعیت بهتری هستم که بتوانم در کنارش باشم. اختلالات روانی، مرا به انسانی که امروز هستم تبدیل کرده‌ است. زخم‌های بیرونی و درونی‌ام یاد‌آور آن چیزی است که گذرانده و در برابر آن دوام آورده‌ام. من زندگی‌ام را وقف کمک به کسانی کرده‌ام که با آسیب بینایی دست و پنجه نرم می‌کنند.
کتاب‌های شعرم در تاریک‌ترین زمان‌ها به مردم سراسر جهان کمک کرده‌ است. آنها با خواندن کلمات من متوجه می‌شوند که تنها نیستند. دوستان و خانواده آنها نیز می‌توانند از شعر‌های من برای به‌دست‌آوردن بینشی منحصر‌به‌فرد در دنیایی که همیشه در حال محو شدن است استفاده کنند که توضیح آن برای برخی دشوار است.
منابع:"
audio/mana-4789a4c999063a11b4db.mp3,"والدین با آسیب بینایی و مدیریت امور تحصیلی فرزندان بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
اگر والدین نابینا و کم‌بینا فرزندان بینا داشته‌باشند، دائم نگران هستند که در مدرسه چه‌طور می‌توانند همراه و حامی آنها باشند و نیازهای آموزشی‌شان را مرتفع‌کنند. اگر شما هم این دغدغه‌ها را دارید، خواندن مطلب زیر می‌تواند برایتان مفید باشد.
رسیدگی به تکالیف
اگر شرایط بینایی‌مان را برای معلمان توضیح بدهیم، با ما بیشتر همکاری می‌کنند، اشتباه تکالیف فرزندانمان را تذکر ‌می‌دهند و ممکن است با دادن راه ارتباطی، اجازه بدهند تا از آنها راهنمایی بگیریم؛ ولی نباید به معلمان فشار بیاوریم و به‌جز در زمان‌های ضروری، مزاحمشان بشویم.
وقتی فرزندانمان بزرگ‌تر می‌شوند، با مهارت کافی در خواندن و نوشتن، می‌توانند مستقلانه تکالیفشان را انجام دهند. از خود فرزندانمان می‌توانیم بخواهیم تا تکالیفشان را (مانند املای شب و مسائل ریاضی) برایمان بخوانند تا مطالب نوشته‌شده را بازنگری کنیم. اگر آنها را به مهد‌کودک و پیش‌دبستانی هم بفرستیم، سریع‌تر مهارت‌های لازم برای نوشتن و خواندن را فرا ‌می‌گیرند و در کارهای هنری و دستی (مانند نقاشی یا دور‌بری) تسلط‌ پیدا ‌می‌کنند.
همراهی در انجام تکالیف هنری و ورزشی
یکی از دغدغه‌های ما والدین نابینا و کم‌بینا کمک‌کردن به فرزندانمان در فعالیت‌های هنری و ورزشی است؛ ولی اگر به آنها آزادی عمل بدهیم، مستقل می‌شوند و می‌توانند کار‌های‌شان را به تنهایی انجام دهند.
برای انجام فعالیت‌های هنری فرزندانمان، باید وسایل لازم را (مانند کاغذ رنگی یا مقوا) تهیه‌کنیم، لباس و زیر‌انداز مشخصی داشته ‌باشیم، در اینترنت آموزش فعالیت‌های هنری را (مانند طرح‌های رنگ‌آمیزی، الگو‌های اوریگامی و دستور‌العمل‌های ساخت ماکت) پیدا ‌کنیم و اگر لازم است آنها را روی کاغذ پرینت ‌بگیریم، فرزندانمان را تشویق‌کنیم تا تکالیف هنری‌شان را با سایر همکلاسیان در خانه یا مدرسه انجام دهند، می‌توانیم با فرزندانمان کارهای هنری‌ای را (مانند کار با چوب، خمیر مجسمه یا وسایل دور ریختنی) انجام ‌دهیم که برجسته هستند و قابلیت لمس دارند.
برای ورزش‌کردن، باید فرزندانمان را با توجه به علاقه و توانایی‌های‌شان، در دوره‌های آموزشی و باشگاه‌های ورزشی ثبت‌نام ‌کنیم؛ در محیط‌های تفریحی (مانند پارک) نزدیک به محل بازی‌شان بنشینیم یا بایستیم و از آنها بخواهیم هر چند وقت یک‌بار به ما اعلام ‌حضور‌ کنند تا بهتر از آنها مراقبت‌کنیم. در نهایت می‌توانیم با فرزندانمان فعالیت‌های بدنی مشترک دسترس‌پذیر برای افراد با آسیب بینایی (مانند رفتن به استخر یا سوار شدن بر دو‌چرخۀ دو‌نفره) انجام ‌دهیم.
آموزش مطالب درسی
رفت‌و‌آمد
برای ملاقات‌های موردی و جلسات اولیا و مربیان، می‌توانیم اسنپ بگیریم، با والدین سایر دانش‌آموزان هماهنگ بشویم یا از آشنایان بینای‌مان کمک‌ بگیریم.
حضور فعال در مدرسه
اگر می‌خواهیم در مدرسه به‌خوبی ظاهر شویم و اعتماد مسئولان مدرسه و سایر اولیا را جلب‌کنیم باید: چند بار همراه با والدین سایر دانش‌آموزان، دوست، بستگان و فرزندانمان به مدرسه بیاییم تا بتوانیم یک نقشه ذهنی از فضای مدرسه بسازیم؛ در اولین ملاقات شرایط بینایی خودمان را برای مسئولان و معلمان مدرسه توضیح ‌بدهیم؛ برای بهبود شرایط آموزشی فرزندانمان، با مدرسه تعامل ‌داشته ‌باشیم و در جلسات اولیا و مربیان شرکت ‌کنیم تا با معلمان مدرسه و اولیای سایر دانش‌آموزان آشنا بشویم؛ تلاش‌کنیم فرزندانمان عملکرد درسی قابل‌قبولی داشته‌باشند و تکالیف مدرسه را به‌خوبی انجام ‌دهند؛ پیام‌های معلمان را در گروه‌های آنلاین کلاسی پیگیری‌ کنیم و سؤالاتمان را از همین راه بپرسیم؛ اگر مسئله‌ای (مانند بیماری) برای فرزندانمان پیش‌آمد، به اطلاع مسئولان و معلمان مدرسه برسانیم؛ با توجه به مهارت، دانش و تخصصمان به مسئولان مدرسه پیشنهاد همکاری بدهیم؛ با سایر والدین دوست بشویم؛ از نماینده کلاس شماره تلفن بگیریم و با او در ارتباط باشیم؛ روابط اجتماعی گسترده‌ای داشته ‌باشیم و هربار از افراد مختلفی کمک ‌بگیریم تا به کسی فشار نیاوریم؛ مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت خود را تقویت‌کنیم؛ مستقل باشیم؛ از عصای سفید استفاده کنیم؛ به ظاهر و پوشش خود توجه‌ کنیم و در شغل و رشته تحصیلی‌مان جایگاه قابل‌قبولی داشته ‌باشیم.
خرید لوازم مدرسه
خوب است به سلیقه فرزندانمان در امور دیداری (مانند رنگ، شکل یا طرح) احترام ‌بگذاریم و اجازه‌ بدهیم که لوازمشان را (مانند کیف، کفش یا دفتر) خود انتخاب ‌کنند و اگر قیمت منطقی داشتند، آنها را بخریم. در این زمینه، از آشنایان بینای‌مان هم می‌توانیم کمک ‌بگیریم.
پذیرش داشتن والد معلول
برای‌مان مهم است که فرزندانمان دربارۀ داشتن والد نابینا و کم‌بینا چه احساس و نگرشی دارند و آیا این مسئله را پذیرفته‌اند؟
در این مورد باید اول خودمان با شرایط معلولیت سازگار شده ‌باشیم؛ مشکل بینایی را برای خود و فرزندانمان بزرگ‌ نکنیم؛ آسیب بینایی را به‌عنوان یک تفاوت فردی بدانیم؛ ظاهر و پوشش قابل‌قبول داشته ‌باشیم؛ طبیعی و عادی رفتار‌کنیم؛ تلاش‌کنیم در امور فردی و اجتماعی مستقل باشیم؛ شناخت واقعی از نقاط قوت و ضعفمان پیدا‌کنیم؛ در جایگاه اجتماعی و شغلی‌مان کارآمد عمل ‌کنیم و روحیه و اعتماد‌به‌نفس خودمان را بالا ‌ببریم.
با انجام فعالیت‌های بالا، فرزندانمان شرایط بینایی‌مان را می‌پذیرند و با ما همراه می‌شوند. اگر ضرورتی هم احساس شد، باید از کمک تخصصی روانشناسان و مشاوران استفاده‌کنیم.
***"
audio/mana-3f78a92a43737c35be3e.mp3,"والدین با آسیب بینایی و مدیریت امور تحصیلی فرزندان بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
اگر والدین نابینا و کم‌بینا فرزندان بینا داشته‌باشند، دائم نگران هستند که در مدرسه چه‌طور می‌توانند همراه و حامی آنها باشند و نیازهای آموزشی‌شان را مرتفع‌کنند. اگر شما هم این دغدغه‌ها را دارید، خواندن مطلب زیر می‌تواند برایتان مفید باشد.
رسیدگی به تکالیف
اگر شرایط بینایی‌مان را برای معلمان توضیح بدهیم، با ما بیشتر همکاری می‌کنند، اشتباه تکالیف فرزندانمان را تذکر ‌می‌دهند و ممکن است با دادن راه ارتباطی، اجازه بدهند تا از آنها راهنمایی بگیریم؛ ولی نباید به معلمان فشار بیاوریم و به‌جز در زمان‌های ضروری، مزاحمشان بشویم.
وقتی فرزندانمان بزرگ‌تر می‌شوند، با مهارت کافی در خواندن و نوشتن، می‌توانند مستقلانه تکالیفشان را انجام دهند. از خود فرزندانمان می‌توانیم بخواهیم تا تکالیفشان را (مانند املای شب و مسائل ریاضی) برایمان بخوانند تا مطالب نوشته‌شده را بازنگری کنیم. اگر آنها را به مهد‌کودک و پیش‌دبستانی هم بفرستیم، سریع‌تر مهارت‌های لازم برای نوشتن و خواندن را فرا ‌می‌گیرند و در کارهای هنری و دستی (مانند نقاشی یا دور‌بری) تسلط‌ پیدا ‌می‌کنند.
همراهی در انجام تکالیف هنری و ورزشی
یکی از دغدغه‌های ما والدین نابینا و کم‌بینا کمک‌کردن به فرزندانمان در فعالیت‌های هنری و ورزشی است؛ ولی اگر به آنها آزادی عمل بدهیم، مستقل می‌شوند و می‌توانند کار‌های‌شان را به تنهایی انجام دهند.
برای انجام فعالیت‌های هنری فرزندانمان، باید وسایل لازم را (مانند کاغذ رنگی یا مقوا) تهیه‌کنیم، لباس و زیر‌انداز مشخصی داشته ‌باشیم، در اینترنت آموزش فعالیت‌های هنری را (مانند طرح‌های رنگ‌آمیزی، الگو‌های اوریگامی و دستور‌العمل‌های ساخت ماکت) پیدا ‌کنیم و اگر لازم است آنها را روی کاغذ پرینت ‌بگیریم، فرزندانمان را تشویق‌کنیم تا تکالیف هنری‌شان را با سایر همکلاسیان در خانه یا مدرسه انجام دهند، می‌توانیم با فرزندانمان کارهای هنری‌ای را (مانند کار با چوب، خمیر مجسمه یا وسایل دور ریختنی) انجام ‌دهیم که برجسته هستند و قابلیت لمس دارند.
برای ورزش‌کردن، باید فرزندانمان را با توجه به علاقه و توانایی‌های‌شان، در دوره‌های آموزشی و باشگاه‌های ورزشی ثبت‌نام ‌کنیم؛ در محیط‌های تفریحی (مانند پارک) نزدیک به محل بازی‌شان بنشینیم یا بایستیم و از آنها بخواهیم هر چند وقت یک‌بار به ما اعلام ‌حضور‌ کنند تا بهتر از آنها مراقبت‌کنیم. در نهایت می‌توانیم با فرزندانمان فعالیت‌های بدنی مشترک دسترس‌پذیر برای افراد با آسیب بینایی (مانند رفتن به استخر یا سوار شدن بر دو‌چرخۀ دو‌نفره) انجام ‌دهیم.
آموزش مطالب درسی
رفت‌و‌آمد
برای ملاقات‌های موردی و جلسات اولیا و مربیان، می‌توانیم اسنپ بگیریم، با والدین سایر دانش‌آموزان هماهنگ بشویم یا از آشنایان بینای‌مان کمک‌ بگیریم.
حضور فعال در مدرسه
اگر می‌خواهیم در مدرسه به‌خوبی ظاهر شویم و اعتماد مسئولان مدرسه و سایر اولیا را جلب‌کنیم باید: چند بار همراه با والدین سایر دانش‌آموزان، دوست، بستگان و فرزندانمان به مدرسه بیاییم تا بتوانیم یک نقشه ذهنی از فضای مدرسه بسازیم؛ در اولین ملاقات شرایط بینایی خودمان را برای مسئولان و معلمان مدرسه توضیح ‌بدهیم؛ برای بهبود شرایط آموزشی فرزندانمان، با مدرسه تعامل ‌داشته ‌باشیم و در جلسات اولیا و مربیان شرکت ‌کنیم تا با معلمان مدرسه و اولیای سایر دانش‌آموزان آشنا بشویم؛ تلاش‌کنیم فرزندانمان عملکرد درسی قابل‌قبولی داشته‌باشند و تکالیف مدرسه را به‌خوبی انجام ‌دهند؛ پیام‌های معلمان را در گروه‌های آنلاین کلاسی پیگیری‌ کنیم و سؤالاتمان را از همین راه بپرسیم؛ اگر مسئله‌ای (مانند بیماری) برای فرزندانمان پیش‌آمد، به اطلاع مسئولان و معلمان مدرسه برسانیم؛ با توجه به مهارت، دانش و تخصصمان به مسئولان مدرسه پیشنهاد همکاری بدهیم؛ با سایر والدین دوست بشویم؛ از نماینده کلاس شماره تلفن بگیریم و با او در ارتباط باشیم؛ روابط اجتماعی گسترده‌ای داشته ‌باشیم و هربار از افراد مختلفی کمک ‌بگیریم تا به کسی فشار نیاوریم؛ مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت خود را تقویت‌کنیم؛ مستقل باشیم؛ از عصای سفید استفاده کنیم؛ به ظاهر و پوشش خود توجه‌ کنیم و در شغل و رشته تحصیلی‌مان جایگاه قابل‌قبولی داشته ‌باشیم.
خرید لوازم مدرسه
خوب است به سلیقه فرزندانمان در امور دیداری (مانند رنگ، شکل یا طرح) احترام ‌بگذاریم و اجازه‌ بدهیم که لوازمشان را (مانند کیف، کفش یا دفتر) خود انتخاب ‌کنند و اگر قیمت منطقی داشتند، آنها را بخریم. در این زمینه، از آشنایان بینای‌مان هم می‌توانیم کمک ‌بگیریم.
پذیرش داشتن والد معلول
برای‌مان مهم است که فرزندانمان دربارۀ داشتن والد نابینا و کم‌بینا چه احساس و نگرشی دارند و آیا این مسئله را پذیرفته‌اند؟
در این مورد باید اول خودمان با شرایط معلولیت سازگار شده ‌باشیم؛ مشکل بینایی را برای خود و فرزندانمان بزرگ‌ نکنیم؛ آسیب بینایی را به‌عنوان یک تفاوت فردی بدانیم؛ ظاهر و پوشش قابل‌قبول داشته ‌باشیم؛ طبیعی و عادی رفتار‌کنیم؛ تلاش‌کنیم در امور فردی و اجتماعی مستقل باشیم؛ شناخت واقعی از نقاط قوت و ضعفمان پیدا‌کنیم؛ در جایگاه اجتماعی و شغلی‌مان کارآمد عمل ‌کنیم و روحیه و اعتماد‌به‌نفس خودمان را بالا ‌ببریم.
با انجام فعالیت‌های بالا، فرزندانمان شرایط بینایی‌مان را می‌پذیرند و با ما همراه می‌شوند. اگر ضرورتی هم احساس شد، باید از کمک تخصصی روانشناسان و مشاوران استفاده‌کنیم.
***"
audio/mana-bfc5984c9449368e9734.mp3,"یادداشت میهمان: پاسخ به چالش‌های والدین دارای کودک نابینا در یک کتاب
اعظم شکیب‌نیا
خانواده جامعه‌ای کوچک و در عین حال، اولین و مهم‌ترین نهاد برای رشد و پرورش کودک محسوب می‌شود. در این نهاد رفتار هر عضو خانواده بر رفتار دیگر اعضا تاثیر می‌گذارد و یک نظام پویا را تشکیل می‌دهد. نظام خانواده با رویداد‌های تازه، از جمله ورود یک فرزند و مسایل مربوط به تحول او تغییر پیدا کرده و به مرور سازگار میشود. اما گاهی این فرایند کارآمد و گاهی ناکارآمد است و این مسأله اهمیت آگاهی والدین را گوشزد می‌کند.
بنابراین، مسئولان تعلیم و تربیت، از ذاه‌های متعدد سعی دارند، والدین و مربیان را با ویژگی‌های رشد و تحول کودکان آشنا کنند تا آنان بتوانند جهت تامین نیازهای کودکان شرایط مناسبی را فراهم کنند.
یکی از اصول مهم در رشد و تحول کودکان، شیوه‌های فرزند‌پروری است. پرورش و تربیت کودکان با آسیب بینایی، چالش‌های ویژه ای در زمینه ارتباط و آموزش، برای والدین و اعضای خانواده به همراه دارد و والدین در امر آموزش و پرورش کودک به آموزش‌های تخصصی نیاز دارند تا بتوانند به عنوان نخستین مربیان کودک، فرایند تحول بهنجار را در کودک خود فراهم کرده و او را در کسب مهارت‌ها یاری دهند.
همه کودکان، مراحل رشد و تحول را طی می‌کنند و به اصطلاح با الگوی تحول بهنجار پیش می‌روند. گروهی معتقدند کودکان با آسیب بینایی، در مقایسه با کودکان بینا، در کسب مهارت‌ها تاخیر دارند، ولی بررسی‌ها نشان داده که همیشه چنین نیست و در تحول مهارت‌ها میان کودکان با آسیب بینایی و کودکان بینا تفاوتی مشاهده نشده است. برخی از پژوهش‌ها حاکی از این است که ترتیب و توالی کسب مهارت‌ها در کودکان با آسیب بینایی متفاوت است یعنی گاهی برخی از مهارت‌ها را زودتر از کودکان بینا کسب می‌کنند. به عنوان مثال کودکان نابینا بیان اولین کلمه یا بیان جمله دو‌کلمه ای را زودتر از کودکان بینا شروع می‌کنند. همچنین یادآوری اتفاق‌های گذشته و خواندن شعر در کودکان با آسیب بینایی سریع‌تر انجام می‌گیرد. این بدان معنی نیست که تحول کودکان نابینا سریع‌تر است، بلکه این امر بدان معنی است که کودکان با آسیب بینایی دنیا را متفاوت از کودکان بینا تجربه می‌کنند.
برای درک این مفهوم لازم است که تحول کودکان را در 5 محور مدنظر قرار دهیم: 1- تحول مهارت‌های شناختی 2- تحول مهارت‌های زبان 3- تحول مهارت‌های اجتماعی- هیجانی 4- تحول مهارت‌های حرکتی (مهارت‌های حرکتی درشت و مهارت‌های حرکتی ظریف) 5- تحول مهارت‌های خودیاری( مهارت‌های غذا خوردن، لباس پوشیدن، بهداشت فردی و استفاده از توالت).
این 5 محور از تولد تا 5 سالگی از اهمیت خاصی برخوردار است و در صورتی که خانواده آگاهی لازم در این زمینه داشته باشد می‌تواند علاوه بر رفع چالش‌های پیش رو، فرزند خود را برای ورود به مدرسه و اجتماع آماده سازد.
عوامل هدایت کننده در مسیر تحول بهنجار کودکان با آسیب بینایی متخصصان و مراکز و سازمان‌های یاری‌رسان هستند. متخصصانی مانند چشم‌پزشکان متخصص، بینایی‌سنج‌های متخصص، مربی جهت یابی و حرکت، کاردرمانگر، مددکار اجتماعی، روانشناس و مشاور، مشاور توانبخشی حرفه ای، بازپروری کودکان با آسیب بینایی را برعهده دارند.
همچنین مطالعه برخی از کتاب‌های تخصصی میتواند به آگاهی والدین و والدگری موثر کمک کننده باشد.
کتاب راهنمای فرزندپروری برای والدین، مشاوران و مربیان کودکان با آسیب بینایی که به قلم نگارنده متن حاضر و از طرف سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور به چاپ رسیده است، شامل 51 سؤال است که پاسخ هر سؤال، با طرح مباحث و مفاهیم کلیدی مربوط به آن، مخاطب را با فرایند و چگونگی مهارت‌ها و فعالیت‌های مربوط به هر مرحله،آشنا می‌کند تا فضایی برای پرورش مهارت‌ها و درونی‌سازی ارزش‌ها به وجود آید.
امید است دانستنی‌ها و اطلاعات کتاب، به عنوان بستری برای نیل به اهداف اصلی و منبعی برای افزایش مهارت‌های علمی و عملی در نظر گرفته شود. این توجه بی‌شک بر دیدگاه والدین و انتظاراتی که از کودک با آسیب بینایی دارند تاثیر مثبت خواهد داشت.
نسخه فیزیکی کتاب را میتوانید از کارشناسی مشاوره ادارات آموزش و پرورش استان‌ها تهیه کنید یا از طریق آدرس تلگرامی t.me/Blindchildren نسخه صوتی آن را بشنوید."
audio/mana-40e4aa0e7a46da9dcaad.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌و‌گو با متخصصان نابینا
مانا امیری
همراه شما میزبان محمدصادق افشاری داستان‌نویس و فارغ‌التحصیل ادبیات نمایشی می‌شویم تا از خوانده‌ها و کتاب‌های مورد‌علاقه‌اش بدانیم و راجع به داستان کوتاه و بلند در ادبیات معاصر ایران برای‌مان صحبت کند. پیش از آن بر این نکته هم تأکید می‌کنیم که هر کتابی که موضوع گفت‌وگوی ما با افشاری بوده، در قالب فایل صوتی در اختیار علاقه‌مندان است و اهالی مطالعه می‌توانند برای دریافت کتب نام‌برده در گفت‌وگوی صوتی و به‌طور‌کلی منابع مطالعاتی مورد‌نیازشان با بخش‌های نابینایان در مراکز نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر محل سکونتشان تماس بگیرند. چنانچه شنونده گفت‌وگوی صوتی باشید، فهرستی از جدید‌ترین کتاب‌های ضبط‌شده را هم دریافت خواهید کرد.
افشاری شروع داستان‌نویسی و خواندن را داستان زندگی آدم‌ها می‌داند و از قول مهسا محب‌علی، داستان‌نویس معاصر، می‌گوید: ما چیز‌هایی را که نمی‌دانیم می‌نویسیم و برای خواندن هم همین امر صدق می‌کند. او داستان را تجربه زیسته جماعتی می‌داند که با کم‌ترین هزینه ممکن در اختیار کسانی قرار می‌گیرد که به سراغ آن می‌روند. وی از کارکرد داستان در زندگی می‌گوید و جایگاه داستان را در زندگی خودش تشریح می‌کند.
محمدصادق افشاری رمان‌ها و داستان‌هایی را که زرد می‌نامند عامیانه توصیف می‌کند و برای آنها نیز ارزشی به اندازه شروع مطالعه قائل است. وی می‌گوید که خودش نیز در دهه اول زندگی‌اش و حتی دوران نوجوانی با این کتاب‌ها مأنوس بوده است. رمان عامیانه خواندن را به جهت روایت داستانی آن می‌پسندد و کتاب‌های عامیانه را چون برای مخاطبان‌شان از چیز‌هایی می‌گویند که زندگی آنها نیست، جذاب می‌داند؛ اما معتقد است که در جایی این عامیانه خواندن تکرار مکررات می‌شود و برای مخاطبش حرف جدیدی ندارد؛ لذا خواستار چیز دیگر از کتاب است.
دوران تحصیلی و زندگی خودش و کتاب‌هایی که خوانده را بیان می‌کند و از سال 1394 می‌گوید که چگونه پنجره‌های جدیدی در جهان به روی او باز شده است.
افشاری در ادامه صحبت‌هایش راجع به ارزش کتاب‌ها می‌گوید و توضیح می‌دهد چرا رمان «گندم» مؤدب‌پور در بردارنده آن ارزشی که رمان «زمستان 62» فصیح دارد نیست. نیز موضوع عشق را در کتاب غزاله علیزاده و نویسنده‌ای دیگر مورد بحث قرار می‌دهد. موضوع کتاب «از میان شیشه از میان مه» علی خدایی را تشریح می‌کند و تشخیص شکل جدید جهان، نشان دادن چیز‌های جدید‌تر، موقعیت‌های پیچیده‌تر را عواملی می‌داند که در تعیین خوب یا بد بودن کتاب تأثیر دارند.
آغاز داستان‌نویسی به شیوه مدرن از بحث‌هایی است که افشاری درباره آن توضیح می‌دهد.
محمدصادق افشاری توضیح می‌دهد که ادبیات داستانی معاصر ایران از کجا شروع شده، چه کسانی داستان نوشته‌اند و به کجا رسیده‌اند. شروع را در سال 1300 شمسی به بعد می‌داند؛ زمانی‌‌که افرادی می‌آیند و ابتدا سفرنامه می‌نویسند و تاریخ و سیاحت‌نامه جزء اولین نوشته‌های‌شان است. سپس به نوشتن رمان اجتماعی مبادرت می‌کنند؛ مانند مرتضی مشفق کاشانی که رمان اجتماعی «تهران مخوف» را می‌نویسد. پس از او کسانی مثل جمال‌‌زاده با «یکی بود یکی نبود» و نویسندگانی چون مسعود و حجازی و دیگران نوشتن را آغاز کرده‌اند تا سیر تاریخی به صادق هدایت می‌رسد. هدایت، علوی، چوبک و گلستان، چهار نویسنده‌ای هستند که به‌عنوان شروع داستان‌نویسی معرفی می‌شوند. بعد از این نویسندگان چهارگانه، سیر داستان‌نویسی با نویسندگانی چون هوشنگ گلشیری، غلام‌حسین ساعدی، بهرام صادقی، غزاله علیزاده، گلی ترقی، بهمن شعله‌ور، هرمز شهدادی، بهمن فرسی نویسندگان دهه پنجاه، شصت، هفتاد، هشتاد و… در دوره‌های مختلف ادامه می‌یابد.
افشاری برای آن دسته از کسانی هم که می‌خواهند سراغ داستان‌نویسی معاصر ایران بروند نیز کتاب‌هایی معرفی می‌کند که می‌تواند به آنها در این زمینه کمک شایانی نماید.
مهمان نواک توضیح می‌دهد که چرا صادق هدایت، چوبک، علوی و گلستان سرآغاز داستان‌نویسی به مثابه داستان برای داستان محسوب می‌شوند.
افشاری در پاسخ این سؤال که نویسنده مورد‌علاقه‌اش در داستان کیست، می‌گوید: در هر زمان این موضوع می‌تواند تغییر کند. وی ادامه می‌دهد به همان اندازه که بهمن فرسی را برای «شب یک و شب دو» دوست دارد، به سارا سالار برای «احتمالاً گم شده‌ام» نیز علاقه‌مند است. همان موقع هم می‌تواند دوست‌دار مهشید امیرشاهی برای «آخر تعزیه» باشد و عاشق مهدی ربیع برای «برو ولگردی کن رفیق و آن گوشه دنج سمت چپ». در ادامه نویسندگان معاصر و داستان‌های مهم آنان توسط محمدصادق افشاری معرفی می‌شوند. همچنین راجع به دسترس‌پذیری کتب معرفی‌شده برای نابینایان نیز توضیحاتی ارائه می‌دهد. در پایان افشاری تأکید دارد که از داستان خواندن سیر نشوید و همچنان بخوانید تا بیشتر به‌دست بیاورید و نویسندگان نیز داستان‌های بهتری بنویسند."
audio/mana-03485aa69789f5f331a5.mp3,"نواک: نوای کتاب در گفت‌و‌گو با متخصصان نابینا
مانا امیری
همراه شما میزبان محمدصادق افشاری داستان‌نویس و فارغ‌التحصیل ادبیات نمایشی می‌شویم تا از خوانده‌ها و کتاب‌های مورد‌علاقه‌اش بدانیم و راجع به داستان کوتاه و بلند در ادبیات معاصر ایران برای‌مان صحبت کند. پیش از آن بر این نکته هم تأکید می‌کنیم که هر کتابی که موضوع گفت‌وگوی ما با افشاری بوده، در قالب فایل صوتی در اختیار علاقه‌مندان است و اهالی مطالعه می‌توانند برای دریافت کتب نام‌برده در گفت‌وگوی صوتی و به‌طور‌کلی منابع مطالعاتی مورد‌نیازشان با بخش‌های نابینایان در مراکز نهاد کتابخانه‌های عمومی در شهر محل سکونتشان تماس بگیرند. چنانچه شنونده گفت‌وگوی صوتی باشید، فهرستی از جدید‌ترین کتاب‌های ضبط‌شده را هم دریافت خواهید کرد.
افشاری شروع داستان‌نویسی و خواندن را داستان زندگی آدم‌ها می‌داند و از قول مهسا محب‌علی، داستان‌نویس معاصر، می‌گوید: ما چیز‌هایی را که نمی‌دانیم می‌نویسیم و برای خواندن هم همین امر صدق می‌کند. او داستان را تجربه زیسته جماعتی می‌داند که با کم‌ترین هزینه ممکن در اختیار کسانی قرار می‌گیرد که به سراغ آن می‌روند. وی از کارکرد داستان در زندگی می‌گوید و جایگاه داستان را در زندگی خودش تشریح می‌کند.
محمدصادق افشاری رمان‌ها و داستان‌هایی را که زرد می‌نامند عامیانه توصیف می‌کند و برای آنها نیز ارزشی به اندازه شروع مطالعه قائل است. وی می‌گوید که خودش نیز در دهه اول زندگی‌اش و حتی دوران نوجوانی با این کتاب‌ها مأنوس بوده است. رمان عامیانه خواندن را به جهت روایت داستانی آن می‌پسندد و کتاب‌های عامیانه را چون برای مخاطبان‌شان از چیز‌هایی می‌گویند که زندگی آنها نیست، جذاب می‌داند؛ اما معتقد است که در جایی این عامیانه خواندن تکرار مکررات می‌شود و برای مخاطبش حرف جدیدی ندارد؛ لذا خواستار چیز دیگر از کتاب است.
دوران تحصیلی و زندگی خودش و کتاب‌هایی که خوانده را بیان می‌کند و از سال 1394 می‌گوید که چگونه پنجره‌های جدیدی در جهان به روی او باز شده است.
افشاری در ادامه صحبت‌هایش راجع به ارزش کتاب‌ها می‌گوید و توضیح می‌دهد چرا رمان «گندم» مؤدب‌پور در بردارنده آن ارزشی که رمان «زمستان 62» فصیح دارد نیست. نیز موضوع عشق را در کتاب غزاله علیزاده و نویسنده‌ای دیگر مورد بحث قرار می‌دهد. موضوع کتاب «از میان شیشه از میان مه» علی خدایی را تشریح می‌کند و تشخیص شکل جدید جهان، نشان دادن چیز‌های جدید‌تر، موقعیت‌های پیچیده‌تر را عواملی می‌داند که در تعیین خوب یا بد بودن کتاب تأثیر دارند.
آغاز داستان‌نویسی به شیوه مدرن از بحث‌هایی است که افشاری درباره آن توضیح می‌دهد.
محمدصادق افشاری توضیح می‌دهد که ادبیات داستانی معاصر ایران از کجا شروع شده، چه کسانی داستان نوشته‌اند و به کجا رسیده‌اند. شروع را در سال 1300 شمسی به بعد می‌داند؛ زمانی‌‌که افرادی می‌آیند و ابتدا سفرنامه می‌نویسند و تاریخ و سیاحت‌نامه جزء اولین نوشته‌های‌شان است. سپس به نوشتن رمان اجتماعی مبادرت می‌کنند؛ مانند مرتضی مشفق کاشانی که رمان اجتماعی «تهران مخوف» را می‌نویسد. پس از او کسانی مثل جمال‌‌زاده با «یکی بود یکی نبود» و نویسندگانی چون مسعود و حجازی و دیگران نوشتن را آغاز کرده‌اند تا سیر تاریخی به صادق هدایت می‌رسد. هدایت، علوی، چوبک و گلستان، چهار نویسنده‌ای هستند که به‌عنوان شروع داستان‌نویسی معرفی می‌شوند. بعد از این نویسندگان چهارگانه، سیر داستان‌نویسی با نویسندگانی چون هوشنگ گلشیری، غلام‌حسین ساعدی، بهرام صادقی، غزاله علیزاده، گلی ترقی، بهمن شعله‌ور، هرمز شهدادی، بهمن فرسی نویسندگان دهه پنجاه، شصت، هفتاد، هشتاد و… در دوره‌های مختلف ادامه می‌یابد.
افشاری برای آن دسته از کسانی هم که می‌خواهند سراغ داستان‌نویسی معاصر ایران بروند نیز کتاب‌هایی معرفی می‌کند که می‌تواند به آنها در این زمینه کمک شایانی نماید.
مهمان نواک توضیح می‌دهد که چرا صادق هدایت، چوبک، علوی و گلستان سرآغاز داستان‌نویسی به مثابه داستان برای داستان محسوب می‌شوند.
افشاری در پاسخ این سؤال که نویسنده مورد‌علاقه‌اش در داستان کیست، می‌گوید: در هر زمان این موضوع می‌تواند تغییر کند. وی ادامه می‌دهد به همان اندازه که بهمن فرسی را برای «شب یک و شب دو» دوست دارد، به سارا سالار برای «احتمالاً گم شده‌ام» نیز علاقه‌مند است. همان موقع هم می‌تواند دوست‌دار مهشید امیرشاهی برای «آخر تعزیه» باشد و عاشق مهدی ربیع برای «برو ولگردی کن رفیق و آن گوشه دنج سمت چپ». در ادامه نویسندگان معاصر و داستان‌های مهم آنان توسط محمدصادق افشاری معرفی می‌شوند. همچنین راجع به دسترس‌پذیری کتب معرفی‌شده برای نابینایان نیز توضیحاتی ارائه می‌دهد. در پایان افشاری تأکید دارد که از داستان خواندن سیر نشوید و همچنان بخوانید تا بیشتر به‌دست بیاورید و نویسندگان نیز داستان‌های بهتری بنویسند."
audio/mana-8a681f3ebd9a916fd400.mp3,"فروشگاه اینترنتی آموزش و پرورش استثنایی چگونه عمل می‌کند
یخ نکنی نمکدون
آموزش و پرورش استثنایی در کشور ما شباهت بسیار زیادی به فروشگاه‌های اینترنتی دارد. وقتی شما از یک فروشگاه اینترنتی خرید می‌کنید، آنچه که در نهایت به دستتان می‌رسد، دست‌کم در یک مورد هم که شده، با آنچه شما سفارش داده‌اید تفاوت دارد: یا رنگش متفاوت است، یا شرکت گارانتی آن یا امثال این‌ها. والدین کودکان نابینا هم وقتی فرزندشان را جهت تعلیم و تربیت به دست مراکز ویژۀ نابینایان می‌سپارند، در نهایت آنچه که در پایان مدت تحصیل فرزندشان به او آموزش داده می‌شود، با آنچه والدینش انتظار داشته‌اند، تفاوت‌هایی دارد. البته ما همین‌جا باید متذکر شویم که حق در هر دو مورد با مشتری نیست؛ چراکه هم فروشگاه‌های اینترنتی و هم آموزش و پرورش استثنایی کشور، صلاح را در این دیده‌اند که این‌گونه عمل کنند. دلیلش هم این است که به شرایط جامعه و اقتصاد و این حرف‌ها بیشتر از من و شما واقف‌اند و توصیه می‌کنیم چشم‌بسته به این بزرگواران اعتماد کنید و مطمئن باشید که متضرر نخواهید شد.
یکی از مواردی که والدین کودکان نابینا از آموزش و پرورش استثنایی انتظار دارند، آموزش مهارت‌های مربوط به جهت‌یابی و حرکت است؛ در‌صورتی‌که آموزش و پرورش استثنایی صلاح را در این نمی‌بیند که این آموزش را به ایشان ارائه دهد. اصلاً چه کاریست که دانش‌آموز نابینا جهت‌یابی یاد بگیرد؟ معابر ما که هر روز با حفاری و اقدامات مشابه تغییر شکل می‌دهند، رانندگان هم که رعایت نمی‌کنند، امکانات هم که کافی نیست؛ پس بهتر است که دانش‌آموز به‌صورت میدانی خودش جهت‌یابی یاد بگیرد تا این که به‌صورت آکادمیک این آموزش را ببیند. فوقش چند‌بار داخل کانال یا چاله می‌افتد یا با درخت یا داربستی چیزی برخورد می‌کند و کمی آسیب می‌بیند. اگر هم تصادفی چیزی کند که دیگر احتمالاً مرحوم می‌شود و نیازی نیست آموزشی ببیند. دیه‌اش هم می‌رسد به بازماندگانش که امیدواریم به خوشی خرجش کنند.
آموزش خط بریل انتظار دیگریست که خانواده‌ها از آموزش و پرورش استثنایی دارند. این مورد اتفاقاً کاملاً درست است. منتها مراکز نابینایان برای آموزش بریل استاندارد‌های خاص خود را دارند. مثلاً درحالی‌که همه اطمینان دارند که خط بریل از چپ به راست خوانده می‌شود، مراکز نابینایان کاملاً این موضوع را رد کرده و بریل را از راست به چپ به دانش‌آموزان آموزش می‌دهند. دلیلش هم اصلاً نداشتن دانش کافی از سوی کسی که این آموزش را می‌دهد نیست؛ بلکه دلیلش همسان‌سازی خط بریل با خط بینایی‌ست. چه معنی دارد که خط بینایی از راست به چپ باشد و خط بریل عکس آن؟!
یکی دیگر از انتظاراتی که والدین از مراکز نابینایان دارند، این است که آموزش لازم در زمینۀ روابط اجتماعی به فرزندشان داده شود. اینجا هم در واقع تعریف روابط اجتماعی نزد والدین و مراکز نابینایان متفاوت است. مثلاً والدین توقع دارند که فرزندشان قانونمند باشد و همه‌جا طبق ضوابطش عمل کند و سعی کند طوری رفتار کند که کسی به او ترحم نکند؛ در‌صورتی‌که مراکز نابینایان معتقدند که تا یک فرد نابینا از شرایط خاصی که دارد استفاده نکند، کارش راه نمی‌افتد. بنابراین در یک اقدام کاملاً به‌جا، به دانش‌آموز یاد می‌دهند که چگونه در موقعیت‌های مختلف از معلولیت خود طوری استفاده کند که به هدفش برسد. در‌واقع نظام آموزشی ما شرایط جامعه را بهتر از خانواده‌ها می‌شناسد و به این یقین رسیده که تنها به این شکل فرد نابینا می‌تواند در جامعه به خواسته‌هایش برسد.
والدین دانش‌آموزان نابینا انتظار دارند که مراکز نابینایان امکانات مناسبی در اختیار فرزندشان قرار دهد تا بتواند در شرایط مناسبی تحصیل کند. منابع تحصیلی مناسب‌سازی‌شده، استفاده از تکنولوژی روز، دبیران باتجربه و سایر مسائل، از جمله انتظارات والدین از مراکز نابینایان است؛ در‌صورتی‌که مراکز به هیچ وجه صلاح نمی‌بینند که این امکانات در اختیار دانش‌آموزان قرار گیرد. چراکه در سایر بخش‌های کشور ما امکانات همیشه ناکافی و ناقص است. پس اگر در این مراکز دانش‌آموز با امکانات ایده‌آل تحصیل کند، یاد نمی‌گیرد که با کمبود امکانات، خودش را وفق دهد. مثلاً کتاب‌ها با دو ماه تأخیر به دست دانش‌آموز می‌رسد تا در زمان تحصیلش در دانشگاه، بابت دیر آماده شدن منابع درسی غافلگیر نشود. به‌جای دبیران باتجربه هم صلاح در این است که افراد ارزشی به دانش‌آموزان تدریس کنند که در آینده بتوانند با کمک گرفتن از این ارزش‌ها به موقعیت‌های اجتماعی و شغلی مناسبی که آنها را فرا می‌خواند، غیورانه سلام کنند. البته در این میان گاهی افرادی پیدا می‌شوند که سعی دارند انسجام این نظام کارآمد آموزش و پرورش استثنایی را برهم بزنند و تفکرات مسموم خود را پیاده کنند و آموزش‌های درست و اصولی را با استفاده از دانش و تجربۀ بالای خود به دانش‌آموزان نابینا القا کنند، که ما همین‌جا این اقدام ایشان را محکوم می‌کنیم و توصیه می‌کنیم بگذارند دانش‌آموز نابینا گرگ باران‌دیده بار بیاید و مثل ما به توانمندی مسئولین امر در سیاست‌گذاری در خصوص آموزش و پرورش استثنایی اعتماد کافی را داشته باشند.
در پایان ما به والدین دانش‌آموزان نابینا توصیه می‌کنیم که نگاهشان به زندگی را تغییر دهند؛ چرا‌که این تغییر خیلی ساده‌تر از تغییر ساختار آموزش و پرورش استثنایی کشور است. مطمئن باشید که با ساختار‌های موجود، اتفاقاً با این نوع آموزش‌هاست که فرزند شما به جایی می‌رسد و اگر بخواهیم به اصولش بازگردیم، هیچ بعید نیست که در آینده که فرزند شما وارد جامعه شد، دچار مشکلاتی شود که مجبور شوید وی را در مراکز خاصی بستری کنید تا شاید بهبودی حاصل شود.
ضمن اینکه همین‌جا به تمام مدیران و دبیران مراکز ویژۀ نابینایان خسته نباشید می‌گوییم که در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان نابینا شبانه‌روز تلاش می‌کنند و سعی دارند هر روز بیش از پیش الگوی آموزش و پرورش استثنایی کشور را بومی‌سازی کنند، برای این که منظورمان از نوشتن این مطلب را به طور کامل به شما خوانندۀ گرامی برسانیم، این شعر پرمعنا را هم در انتها تقدیم می‌کنیم:
تو کلاس درسی که معلمش تو بودی
الف اول و یای آخرش تو بودی
تو کلاس درس تو از امتحان نترسیدم
اونی که ازش می‌ترسیدم، خود تو بودی
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-fca1ecb39d27ce2e8bfb.mp3,"اطلاع‌رسانی
با تلاش مؤسسه توانگران کار‌آفرین شیراز، نسخه بریل 504 تولید شد
برای نخستین بار در کشور «نسخه بریل کتاب 504 واژه ضروری انگلیسی» در موسسه نابینایان توانگران کار‌آفرین شیراز تولید شد. به مناسبت 23 مهر ماه 1401، روز جهانی عصای سفید طی مراسمی از «نسخه بریل کتاب 504 واژه ضروری انگلیسی» با حضور شماری از مسئولان عالی استانی رونمایی شد و این کتاب ارزشمند در اختیار دانشجویان قرار گرفت. باید افزود که این کتاب از منابع مهم مورد نیاز دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری است که نسخه بریل آن با هزینه مادی و معنوی موسسه نابینایان کارآفرین شیراز تأمین شد و همزمان با این رویداد مهم از یک منبع آموزشی صوتی و تصویری با عنوان بسته آموزشی خودآموز بریل رونمایی شد. این بسته نیز در قالب چند فایل صوتی تهیه شده است که حروف الفبای بریل را با اشعاری ساده و شیرین به کودکان آموزش می‌دهد. باید افزود کلیه مراحل تولید این بسته اعم از سرایش شعر و ساخت موسیقی ، خوانش و صدابرداری توسط هنرمندان نابینا و کم بینای موسسه نابینایان توانگران انجام شده است.
علاقمندان می‌توانند برای دریافت اطلاعات تکمیلی همه روزه از ساعت ۱۵ تا ۱۸ با این مؤسسه به شماره ۰۷۱۳۸۳۱۸۸۱۵ تماس بگیرند."
audio/mana-73ac1a98d994abbd3fee.mp3,"پارالمپیک در ایران و جهان: ورزشکارانی که در سازمان متبوع خود هم غریبه هستند
امیر سرمدی
در سال 1392 شوراي فرهنگ عمومي كشور با درخواست كميته ملي پارالمپيك، براي ثبت 24 مهر ماه هرسال به عنوان روز ملي پارالمپيك موافقت كرد. در سال 1394 نیز با تأیید حسن روحانی، رئیس جمهور وقت و رئیس شورای انقلاب فرهنگی، 24 مهر به عنوان روز ملی پارالمپیک در تقویم ایران ثبت شد. به بهانه ثبت این رویداد مهم در ایران در ماهی که گذشت، در این نوشتار به تاریخچه شکل‌گیری پارالمپیک در دنیا، چگونگی تأسیس اتحادیه‌های ورزش معلولان در جهان، نتایج ورزشکاران نابینای ایران در تاریخ پارالمپیک و شرایط فعلی ورزشکاران جانباز و معلول کشورمان نگاهی می‌اندازیم.
بریتانیا آغازگر نهضت حضور معلولان در المپیک
در ابتدا باید اشاره کنم که برخلاف تصور عموم، کلمۀ پارالمپیک، هیچ ارتباطی به معلولیت و ناتوانی جسمی ندارد. در زبان یونانی پارا به معنای «به همراه یا در کنار» است و بیانگر بازی‌هایی است که به موازات المپیک برگزار می‌شوند. اولین نقطه شروع توجه به ورزش معلولان را باید در 74 سال قبل جست‌و‌جو کرد؛ هر چند ورزش معلولان سابقه‌ای دیرینه‌تر و قدمتی 134 ساله دارد. برلین اولین شهری در جهان بود که در سال 1888 میلادی کلوب‌های ورزشی برای افراد ناشنوا را تأسیس کرد؛ اما در سال 1944، یک نورولوژیست به نام دکتر لودویک گاتمن از دولت انگلستان درخواست کرد که یک مرکز جراحات مربوط به ستون فقرات در بیمارستان استوک ماندویل در بریتانیای کبیر تأسیس کند. چهار سال بعد و در 29 جولای سال 1948، در مراسم افتتاحیه بازی‌های المپیک لندن، دکتر گاتمن برای ورزشکاران روی ویلچر، اولین مسابقات ورزشی ویژه معلولان را سازماندهی کرد و آن را بازی‌های استوک مندویل نامید. در آن سال، 16 زن و مرد نظامی مجروح در جنگ جهانی دوم، در رشته تیر‌اندازی شرکت کردند. این واقعه نقطۀ عطفی در بازی‌های المپیک برای معلولان بود. در سال 1952، ورزشکاران معلول هلندی نیز در این بازی‌ها شرکت کردند و جنبش بین‌المللی بازی‌های استوک مندویل به‌وجود آمد؛ اما پارالمپیک تابستانه رسماً از سال 1960 آغاز شد؛ جایی که ایتالیایی‌ها میزبان400 ورزشکار معلول از 23 کشور دنیا بودند. درست 16 سال بعد، شهر اورنس کلدسویک در کشور سوئد میزبان اولین بازی‌های پارالمپیک زمستانه در سال 1976 شد.
نگاهی به شکل‌گیری اتحادیه‌های ورزش معلولان در دنیا
ناشنوایان در زمینه شکل‌گیری یک نهاد مستقل ورزشی برای خود به نسبت سایر اقشار معلولان در دنیا پیش‌قدم بودند و درست یکصد سال قبل، سازمان جهانی ورزش‌های ناشنوایان (CISS) را در سال 1922 تأسیس کردند. البته که این قشر با سایر معلولان در دنیا همراه نشدند و در حال حاضر نیز مسابقات جهانی مربوط به خود را با نام «مسابقات خاموش» برگزار می‌کنند.
در سال 1960، کمیته بین‌المللی بازی‌های استوک مندویل (ISMGC) در رم ایتالیا شکل گرفت. در سال 1972 این سازمان به فدراسیون بازی‌های بین‌المللی استوک مندویل (ISMGF) تغییر نام داد و بعد‌ها به فدراسیون بین‌المللی ورزشی با ویلچر (ISMWSF) شهرت یافت.
کارگروه بین‌المللی در ورزش معلولان نیز به منظور مطالعه مشکلات این قشر، در سال 1960 و زیر نظر اتحادیه جهانی کهنه‌سربازان شکل گرفت. این کارگروه در سال 1964 منجر به ایجاد سازمان بین‌المللی ورزش معلولان (IOSD) شد. نابینایان و کم‌بینایان، افراد قطع عضو، افراد دارای فلج پا و فلج مغزی، اعضای تحت عضو سازمان بین‌المللی ورزش معلولان بودند. در ابتدا، 16 کشور به IOSD پیوستند. این سازمان به سختی ورزشکاران نابینا و قطع عضو را در پارالمپیک 1976 تورنتو و ورزشکاران فلج مغزی را در پارالمپیک 1980 آرنهیم پذیرفت. در سال 1978 سازمان بین‌المللی ورزش‌ها و تفریحات مبتلایان به فلج مغزی (CPISRA) و در سال 1981 فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان (IBSA) تأسیس شد. اما دو سال بعد و در سال 1982 میلادی، چهار سازمان مرتبط با ورزش معلولان (CPISRA, IBSA, ISMGF و (IOSDدر هم ادغام شدند و ICC (International Co-coordinating Committee Sports for the Disabled in the World) را تأسیس کردند. همچنین فدراسیون بین‌المللی ورزشی کم‌توانان ذهنی (ID) (INAS-FIS) در سال 1986 تأسیس شد. کمیته بین‌المللی ورزش ناشنوایان و فدراسیون ورزشی بین‌المللی کم‌توانان ذهنی در سال 1986 به ICC ملحق شدند. ICCمتولی منافع گروه‌های معلولیتی و مدیریت بازی‌های پارالمپیک از سال 1982 تا 1992 را بر عهده داشت. در نهایت، در 22 سپتامر 1989، کمیته بین‌المللی پارالمپیک (IPC) به‌عنوان یک سازمان غیر‌انتفاعی به منظور نظارت بر رویداد‌های پارالمپیک در شهر دوسلدورف کشور آلمان تأسیس شد. در سال 1994، IPC کلیه مسئولیت‌های بازی‌های پارالمپیک را بر عهده گرفت. این سازمان دارای ۱۷۴ عضو به‌عنوان کمیته‌های ملی پارالمپیک کشور‌ها (NPC) از پنج قاره جهان است.
پارالمپیک در ایران و مدال‌آوران نابینا و کم‌بینا در این تورنمنت جهانی
فدراسیون ورزش‌های معلولان ایران در سال 1358 تأسیس شد و تحت نظارت سازمان تربیت‌بدنی وقت فعالیت خود را آغاز کرد؛ اما در هفدهم بهمن‌ماه سال 1379 کمیته ملی پارالمپیک ایران به‌عنوان یک نهاد مستقل تأسیس شد. اولین حضور رسمی ورزشکاران معلول ایران در تاریخ پارالمپیک به مسابقات 1988 سئول برمی‌گردد؛ جایی که ورزشکاران جانباز و معلول کشورمان در چهار رشته ورزشی والیبال نشسته، دو‌و‌میدانی، وزنه‌برداری و گلبال حضور یافتند و با کسب 8 مدال شامل 4 طلا، یک نقره و 3 برنز در جایگاه بیست‌و‌هشتم قرار گرفتند. از‌آن‌پس ورزشکاران معلول کشورمان در 8 دوره دیگر پارالمپیک حاضر شدند که دستاورد آنها در طول 9 دوره حضور در پارالمپیک در مجموع 67 مدال طلا، 48 نقره و 45 برنز و در مجموع 160 مدال رنگارنگ است. در این بین ورزش نابینایان پس از پارالمپیک 1988، تا پارالمپیک 2004 آتن توفیقی به دست نیاورد تا آنکه در پارالمپیک 2004 آتن، هانی عساکره جودوکار وزن ۷۵ کیلوگرم کشورمان موفق به کسب مدال برنز شد. در ۲۰۰۸ پکن، سعید رحمتی جودوکار وزن ۶۰ کیلوگرم به مدال نقره رسید و در پارالمپیک 2012 لندن، سجاد نیک‌پرست در ماده پرتاب نیزه دو‌و‌میدانی به مدال نقره دست یافت. سامان پاکباز دیگر پرتاب‌گر وزنه نابینای کشورمان بود که در پارالمپیک 2016 ریو، مدال نقره را از آن خود کرد؛ در همان سالی که در مهد فوتبال دنیا یعنی در برزیل، فوتبال پنج نفره کشورمان شگفتی‌ساز شد و به مدال نقره و نایب قهرمانی پارالمپیک دست یافت. بهترین عملکرد ورزشکاران نابینا در تاریخ پارالمپیک اما در 2020 توکیو رقم خورد؛ جایی‌که علی پیروج در ماده پرتاب نیزه مدال نقره، مهدی اولاد در ماده پرتاب دیسک مدال نقره و پرتاب وزنه مدال طلا، امیر خسروانی در پرش طول مدال طلا، وحید نوری در رشته جودو و در وزن 90 کیلوگرم به مدال طلا و محمدرضا خیرالله‌زاده در رشته جودو و در وزن +۱۰۰ کیلوگرم به مدال طلا دست یافتند. رهاورد ورزش نابینایان در تاریخ ادوار پارالمپیک، 4 مدال طلا، 6 مدال نقره، یک مدال برنز و مجموع 11 مدال رنگارنگ است.
ورزشکارانی که در سازمان متبوع خود هم غریبه هستند
دیدگاه و نوع نگرش مسئولان نسبت به ورزشکاران معلول در کشورهای مختلف متفاوت است. فرق است میان آنکه یک شخص با معلولیت شدید را از کنج خانه‌اش بیرون بکشید و آنقدر به او پر‌و‌بال دهید که جواز حضور در مهمترین رقابت‌های جهانی را کسب کند، یا اینکه با شعار کیفی‌گرایی، یک نفر یا حتی یک تیم را از حضور در بزرگترین آوردگاه جهانی محروم کنید. متأسفانه مسئولان پارالمپیک کشورمان که اخیراً ریاست کمیته ملی المپیک را نیز در ید قدرت خود دارند، با اتخاذ سیاست‌های نادرست، شور و انگیزه برای تلاش بیشتر از ورزشکاران معلول را گرفته‌اند. مدیران رده‌بالای کمیته ملی پارالمپیک زمانی می‌توانند به نتایج درخشان ورزشکاران معلول افتخار کنند که فضا را برای حضور معلولان شدید هم فراهم کنند؛ در‌حالی‌که مشخصاً در ورزش نابینایان حضور معلولان خفیف چنان پررنگ شده است که یک ورزشکار در طی چهار سال دو بار کلاس بینایی خود را از دست داده است. این امر صدای اعتراض نابینایان مطلق را به دنبال داشته است (گوش اگر گوش تو و ناله اگر ناله ماست، آنچه البته به جایی نرسد فریاد است). نابینایان کلاس ب1 در رشته‌هایی مانند جودو و دو‌و‌میدانی در فدراسیون متبوع خود هم آنچنان احساس غریبگی می‌کنند که یکی پس از دیگری عطای ورزش را به لقای آن می‌بخشند. فدراسیونی که باید متولی حمایت از حقوق تمامی ورزشکاران آسیب‌دیده بینایی باشد، برای به اصطلاح قوی‌تر کردن رزومه کاری خود، با استفاده از معلولان بینایی خفیف سعی دارد کارهای نکرده بسیار خود را از طرق دیگری جبران کند. با نگاهی به تاریخچه حضور نابینایان در پارالمپیک، متوجه می‌شویم بانوان نابینا نتوانسته‌اند به جز 2012 لندن که هاجر تکتاز به‌عنوان پنجمی دست یافت، جواز شرکت در این رویداد جهانی را کسب کنند. این یک ضعف بزرگ برای فدراسیون نابینایان است که اهمیت چندانی به بانوان ورزشکار نمی‌دهد. کمبود امکانات ورزشی برای بانوان و شرکت ندادن آنها در تورنمنت‌های بین‌المللی عوامل اصلی عدم پیشرفت این قشر است. در سال‌های اخیر، بانوان نابینا و کم‌بینا در دو رشته شنا و گلبال، قربانی ایدئولوژی مسئولانی شده‌اند که ورزش حرفه‌ای و اثرات مثبت حضور ورزشکاران در تورنمنت‌های بین‌المللی، برای آنها کوچکترین اهمیتی ندارد. از مدیران کمیته ملی پارالمپیک انتظار می‌رود با اصلاح ساختار و سیاست‌های درست، ریل‌گذاری ورزش معلولان را به سمت‌و‌سوی بهتری هدایت کنند تا 24 مهرماه، برای تمامی ورزشکاران معلول به معنای واقعی کلمه روز ملی پارالمپیک باشد."
audio/mana-5d09160af728b97fd7bf.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۱)
منصور شادکام
میلاد باسعادت حضرت رسول اکرم‌(ص) و امام جعفر صادق‌(ع) و بیست‌و‌سوم مهر‌ماه، روز ایمنی عصای سفید را خدمت همه مخاطبان گرامی تبریک می‌گویم.
انجمن نابینایان ایران در مهر، ماه بسیار شلوغی را پشت سر گذاشت و کار‌های ارزنده‌ای انجام داد که مختصری از آن را به اطلاع مخاطبان محترم می‌رسانم.
یکی از این اقدامات، انعقاد تفاهم‌نامه با شرکت آبتین سلامت ایرانیان (دارو‌کارت) است که دوستان می‌توانند از طریق وبسایت انجمن و پادکست‌های تولید‌شده، از جزئیات این تفاهم‌نامه آگاه شوند. ان‌شاءالله بتوانیم با انعقاد این تفاهم‌نامه، خدمات خوبی به نابینایان و کم‌بینایان سراسر کشور ارائه کنیم.
پیرو نشست و مکاتباتی که قبلاً با دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور داشتیم، تفاهم‌نامه‌ای میان انجمن نابینایان ایران و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور منعقد شد. با انعقاد این تفاهم‌نامه، اهداف مشترک انجمن و نهاد کتابخانه‌های عمومی در زمینه‌های فرهنگی، آموزش و کتاب و کتاب‌خوانی، پیگیری خواهد شد. انعقاد این تفاهم‌نامه می‌تواند منتج به ارائه خدمات کتاب‌خانه‌ای خوبی به جامعه هدف شود.
ما در حال انعقاد تفاهم‌نامه با کاخ‌موزه نیاوران هستیم که ان‌شاءالله به‌زودی انجام خواهد شد. انعقاد این تفاهم‌نامه می‌تواند در جهت برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی و آثار هنری دوستان نابینا و بازدید افراد نابینا و کم‌بینا از موزه‌ها مفید باشد. با انقعاد این تفاهم‌نامه با کاخ موزه نیاوران و مکان‌های مشابه، دوستان نابینا از فرصت برابر با سایر افراد جامعه برای بازدید از این اماکن برخوردار خواهند بود.
در بیست‌و‌سوم مهر‌ماه، مصادف با روز ایمنی عصای سفید، رویداد مهمی برگزار شد. همان‌گونه که پیش‌از‌این اطلاع‌رسانی کرده بودم، جناب آقای منوچهر هادی، کارگردان فرهیخته و عاشق کار‌های نیک و همسر محترمشان، هنرمند عزیز سرکار خانم یکتا ناصر، از اعضای هیئت‌امنا و یاران همیشگی انجمن نابینایان ایران هستند و با همکاری ایشان، مراسمی با حضور سیصد نفر در تالار تشریفاتی اقدسیه برگزار شد. اعضای محترم انجمن، خانواده‌های ایشان، خیّرین گران‌قدر، شرکت‌ها و سازمان‌هایی از جمله ایرانسل، سداد، پیشگامان پویا، امید اروندرود تجارت (موناکو)، بانک مسکن، بانک آینده، گلدیران، پارس‌حیان، آبتین سلامت ایرانیان و میهمانانی از شورای شهر و شهرداری حضور داشتند که در گزارش ماه آینده، بیشتر به شرح صحبت‌ها و اقدامات این عزیزان خواهم پرداخت.
جا دارد از مدیر تالار تشریفاتی اقدسیه و جناب آقای منوچهر هادی که موجبات برگزاری این مراسم را فراهم کردند، تشکر کنم.
در اینجا به‌عنوان یک شهروند نابینا، خدمت رئیس محترم جمهوری، جناب آقای رئیسی، عرض می‌کنم که شما با شعار دولت مردمی و جهادی و انقلابی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کردید و با همین شعار رأی آوردید. علی‌رغم اینکه وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی که از وزارت‌خانه‌های مهم دولت است و سازمان‌های بزرگی چون بهزیستی، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای که مردم به‌ویژه افراد دچار معلولیت و افراد آسیب‌دیده بینایی، خیلی با آنها سر‌و‌کار دارند و از زیر‌مجموعه‌های این وزارت است؛ اما متأسفانه این وزارت‌خانه وزیر ندارد. امیدواریم با همکاری رئیس جمهور و نمایندگان محترم مجلس، وزیری شایسته، جوان و نخبه برای اداره این وزارت‌خانه مهم انتخاب شود که با به‌کارگیری مدیران و معاونان شایسته‌ای که به شعار انقلابی بودن اعتقاد داشته ‌باشند، بتواند این شعار‌ها را عملیاتی کند. مدیران کنونی، انسان‌های بسیار خوبی هستند؛ اما به‌واسطه تجربه ده‌ساله‌ای که در ارتباط و همکاری با مدیران داشته‌ام، به نظر می‌رسد مدیران کنونی سازمان بهزیستی کشور، مدیرانی نیستند که بتوانند پاسخگوی نیاز‌ها و مشکلات معلولین باشند. برای اثبات این استدلال، چند مثال را حضور خوانندگان گرامی بیان می‌کنم:
۱-مرکز رودکی، از مراکز بسار مهم برای تولید کتاب و منابع مطالعاتی نابینایان است که در حال حاضر شرایط خوبی ندارد؛
۲-روزنامه ایران سپید، به بهانه شیوع بیماری کرونا و استدلال خطرساز بودن لمس کاغذ توسط نابینایان تعطیل شد و پس از فروکش کردن همه‌گیری ویروس کرونا، به‌صورت هفته‌نامه و فقط برای نمایش منتشر می‌شود. متأسفانه هیچ اهمیتی به نابینایان داده نشد و این در شأن دولت انقلابی نیست. در سراسر ایران، حدود سه‌هزار نشریه وجود دارد و این در‌حالی است که سهم نابینایان، تنها یک روزنامه بود که آن هم به هفته‌نامه‌ای کاملاً بی‌کیفیت بدل شد. این ظلم در حق نابینایان است. متأسفانه تصمیم‌گیری در مورد روزنامه ایران سپید توسط رئیس سازمان بهزیستی و بدون مشورت افراد نخبه نابینا انجام شد و از رئیس جمهوری محترم خواهشمندم این ظلم بزرگ در حق نابینایان را پیگیری کنند؛
۳- مورد دیگر، مراکز مثبت زندگی است که از رئیس پیشین سازمان بهزیستی به ارث گذاشته شد و دارای اشکالات زیادی بود و قرار بود توسط آقای قادری، رئیس محترم سازمان بهزیستی، پیگیری شود که متأسفانه هیچ اقدامی انجام نشد؛
۴- متأسفانه افراد نابینای فاقد شغل بسیاری هستند که مستمری دریافت نمی‌کنند و در نوبت دریافت مستمری هستند و از سویی دیگر، افرادی هستند که با وجود درآمد بالا، همچنان از سازمان بهزیستی مستمری دریافت می‌کنند و این نشان‌دهنده نبود آمار و اطلاعات و مدیریت صحیح در سازمان بهزیستی است و گویای این است که سازمان بهزیستی دچار روزمرگی شده و به‌جای خدمات‌رسانی به مددجویان، فقط به جلب رضایت مدیران رده‌بالا می‌اندیشد. در کل باید بگویم که بهزیستی واقعاً حال و روز خوبی ندارد؛
۵- رئیس محترم سازمان بهزیستی، مدعی تأمین صد دستگاه نوت‌تیکر برای استفاده نابینایان در مراکز کتابخانه‌ای و انجمن‌ها بودند که متأسفانه فقط سی دستگاه خریداری کردند و با بهانه‌های مختلف از تأمین مابقی دستگاه‌ها که مورد‌نیاز نابینایان و برطرف‌کننده مشکلات آنان است، سر باز زدند. به‌هر‌حال، معاونت توان‌بخشی و دفتر تجهیزات پزشکی روزانه سازمان بهزیستی، می‌بایست تأمین این دستگاه را پیگیری می‌کردند که متأسفانه علی‌رغم پیگیری انجمن‌های متعدد، هیچ اقدامی انجام نشد و این نشان‌دهنده بی‌کفایتی این مدیران است و علی‌رغم تلاش و اقدامات مؤثر رئیس جمهور محترم، مدیرانی بر سر کار هستند که حتی حاضر به بازدید از انجمن‌های کشوری نیستند. برگزاری مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید از وظایف سازمان بهزیستی است؛ ولی متأسفانه هیچ اقدامی انجام نمی‌شود. آقای قادری! آقای کاظمی! شما تکیه بر صندلی شهید فیاض‌بخش زده‌اید که خون خود را در راه میهن فدا کرد. بدانید که در مقابل خدا مسئولید و باید پاسخگو باشید. آقای قادری! شما حکمتان را روی سرتان گذاشتید و گفتید که خادم معلولین هستید؛ ولی ما پس از یک سال پیگیری فقط بیست دقیقه فرصت ملاقات با شما را داشته‌ایم؛ ملاقاتی که شما تنها شنونده مسائل نابینایان بودید و حتی نگفتید که آیا مشکلات حل می‌شوند یا نه! در پاسخ پیگیری‌های ما برای ملاقات رئیس محترم بهزیستی گفته می‌شود که معاون، امور را پیگیری می‌کند. کدام معاون؟ همان که تفاوت بین انجمن و شبکه تشکل‌ها را نمی‌داند؟!
جناب آقای رئیس جمهور! به داد برسید. وزیری انتخاب کنید که با انتخاب مدیر شایسته برای سازمان بهزیستی کشور، به رفع مشکلات نابینایان کمک کند. ما در مقابل خدا مسئولیم. نمی‌توانیم مدعی پیروی از خدا و پیامبر(ص) و معصومین(ع) باشیم ولی در هیچ کاری از ایشان پیروی نکنیم.
شما می‌توانید نسخه صوتی این صحبت‌ها را با صدای مهندس منصور شادکام، ذیل همین نوشته، در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-acd2b93388049759edd6.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (مهر ۱۴۰۱)
منصور شادکام
میلاد باسعادت حضرت رسول اکرم‌(ص) و امام جعفر صادق‌(ع) و بیست‌و‌سوم مهر‌ماه، روز ایمنی عصای سفید را خدمت همه مخاطبان گرامی تبریک می‌گویم.
انجمن نابینایان ایران در مهر، ماه بسیار شلوغی را پشت سر گذاشت و کار‌های ارزنده‌ای انجام داد که مختصری از آن را به اطلاع مخاطبان محترم می‌رسانم.
یکی از این اقدامات، انعقاد تفاهم‌نامه با شرکت آبتین سلامت ایرانیان (دارو‌کارت) است که دوستان می‌توانند از طریق وبسایت انجمن و پادکست‌های تولید‌شده، از جزئیات این تفاهم‌نامه آگاه شوند. ان‌شاءالله بتوانیم با انعقاد این تفاهم‌نامه، خدمات خوبی به نابینایان و کم‌بینایان سراسر کشور ارائه کنیم.
پیرو نشست و مکاتباتی که قبلاً با دبیر کل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور داشتیم، تفاهم‌نامه‌ای میان انجمن نابینایان ایران و نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور منعقد شد. با انعقاد این تفاهم‌نامه، اهداف مشترک انجمن و نهاد کتابخانه‌های عمومی در زمینه‌های فرهنگی، آموزش و کتاب و کتاب‌خوانی، پیگیری خواهد شد. انعقاد این تفاهم‌نامه می‌تواند منتج به ارائه خدمات کتاب‌خانه‌ای خوبی به جامعه هدف شود.
ما در حال انعقاد تفاهم‌نامه با کاخ‌موزه نیاوران هستیم که ان‌شاءالله به‌زودی انجام خواهد شد. انعقاد این تفاهم‌نامه می‌تواند در جهت برگزاری نمایشگاه‌های صنایع دستی و آثار هنری دوستان نابینا و بازدید افراد نابینا و کم‌بینا از موزه‌ها مفید باشد. با انقعاد این تفاهم‌نامه با کاخ موزه نیاوران و مکان‌های مشابه، دوستان نابینا از فرصت برابر با سایر افراد جامعه برای بازدید از این اماکن برخوردار خواهند بود.
در بیست‌و‌سوم مهر‌ماه، مصادف با روز ایمنی عصای سفید، رویداد مهمی برگزار شد. همان‌گونه که پیش‌از‌این اطلاع‌رسانی کرده بودم، جناب آقای منوچهر هادی، کارگردان فرهیخته و عاشق کار‌های نیک و همسر محترمشان، هنرمند عزیز سرکار خانم یکتا ناصر، از اعضای هیئت‌امنا و یاران همیشگی انجمن نابینایان ایران هستند و با همکاری ایشان، مراسمی با حضور سیصد نفر در تالار تشریفاتی اقدسیه برگزار شد. اعضای محترم انجمن، خانواده‌های ایشان، خیّرین گران‌قدر، شرکت‌ها و سازمان‌هایی از جمله ایرانسل، سداد، پیشگامان پویا، امید اروندرود تجارت (موناکو)، بانک مسکن، بانک آینده، گلدیران، پارس‌حیان، آبتین سلامت ایرانیان و میهمانانی از شورای شهر و شهرداری حضور داشتند که در گزارش ماه آینده، بیشتر به شرح صحبت‌ها و اقدامات این عزیزان خواهم پرداخت.
جا دارد از مدیر تالار تشریفاتی اقدسیه و جناب آقای منوچهر هادی که موجبات برگزاری این مراسم را فراهم کردند، تشکر کنم.
در اینجا به‌عنوان یک شهروند نابینا، خدمت رئیس محترم جمهوری، جناب آقای رئیسی، عرض می‌کنم که شما با شعار دولت مردمی و جهادی و انقلابی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کردید و با همین شعار رأی آوردید. علی‌رغم اینکه وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی که از وزارت‌خانه‌های مهم دولت است و سازمان‌های بزرگی چون بهزیستی، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان فنی‌و‌حرفه‌ای که مردم به‌ویژه افراد دچار معلولیت و افراد آسیب‌دیده بینایی، خیلی با آنها سر‌و‌کار دارند و از زیر‌مجموعه‌های این وزارت است؛ اما متأسفانه این وزارت‌خانه وزیر ندارد. امیدواریم با همکاری رئیس جمهور و نمایندگان محترم مجلس، وزیری شایسته، جوان و نخبه برای اداره این وزارت‌خانه مهم انتخاب شود که با به‌کارگیری مدیران و معاونان شایسته‌ای که به شعار انقلابی بودن اعتقاد داشته ‌باشند، بتواند این شعار‌ها را عملیاتی کند. مدیران کنونی، انسان‌های بسیار خوبی هستند؛ اما به‌واسطه تجربه ده‌ساله‌ای که در ارتباط و همکاری با مدیران داشته‌ام، به نظر می‌رسد مدیران کنونی سازمان بهزیستی کشور، مدیرانی نیستند که بتوانند پاسخگوی نیاز‌ها و مشکلات معلولین باشند. برای اثبات این استدلال، چند مثال را حضور خوانندگان گرامی بیان می‌کنم:
۱-مرکز رودکی، از مراکز بسار مهم برای تولید کتاب و منابع مطالعاتی نابینایان است که در حال حاضر شرایط خوبی ندارد؛
۲-روزنامه ایران سپید، به بهانه شیوع بیماری کرونا و استدلال خطرساز بودن لمس کاغذ توسط نابینایان تعطیل شد و پس از فروکش کردن همه‌گیری ویروس کرونا، به‌صورت هفته‌نامه و فقط برای نمایش منتشر می‌شود. متأسفانه هیچ اهمیتی به نابینایان داده نشد و این در شأن دولت انقلابی نیست. در سراسر ایران، حدود سه‌هزار نشریه وجود دارد و این در‌حالی است که سهم نابینایان، تنها یک روزنامه بود که آن هم به هفته‌نامه‌ای کاملاً بی‌کیفیت بدل شد. این ظلم در حق نابینایان است. متأسفانه تصمیم‌گیری در مورد روزنامه ایران سپید توسط رئیس سازمان بهزیستی و بدون مشورت افراد نخبه نابینا انجام شد و از رئیس جمهوری محترم خواهشمندم این ظلم بزرگ در حق نابینایان را پیگیری کنند؛
۳- مورد دیگر، مراکز مثبت زندگی است که از رئیس پیشین سازمان بهزیستی به ارث گذاشته شد و دارای اشکالات زیادی بود و قرار بود توسط آقای قادری، رئیس محترم سازمان بهزیستی، پیگیری شود که متأسفانه هیچ اقدامی انجام نشد؛
۴- متأسفانه افراد نابینای فاقد شغل بسیاری هستند که مستمری دریافت نمی‌کنند و در نوبت دریافت مستمری هستند و از سویی دیگر، افرادی هستند که با وجود درآمد بالا، همچنان از سازمان بهزیستی مستمری دریافت می‌کنند و این نشان‌دهنده نبود آمار و اطلاعات و مدیریت صحیح در سازمان بهزیستی است و گویای این است که سازمان بهزیستی دچار روزمرگی شده و به‌جای خدمات‌رسانی به مددجویان، فقط به جلب رضایت مدیران رده‌بالا می‌اندیشد. در کل باید بگویم که بهزیستی واقعاً حال و روز خوبی ندارد؛
۵- رئیس محترم سازمان بهزیستی، مدعی تأمین صد دستگاه نوت‌تیکر برای استفاده نابینایان در مراکز کتابخانه‌ای و انجمن‌ها بودند که متأسفانه فقط سی دستگاه خریداری کردند و با بهانه‌های مختلف از تأمین مابقی دستگاه‌ها که مورد‌نیاز نابینایان و برطرف‌کننده مشکلات آنان است، سر باز زدند. به‌هر‌حال، معاونت توان‌بخشی و دفتر تجهیزات پزشکی روزانه سازمان بهزیستی، می‌بایست تأمین این دستگاه را پیگیری می‌کردند که متأسفانه علی‌رغم پیگیری انجمن‌های متعدد، هیچ اقدامی انجام نشد و این نشان‌دهنده بی‌کفایتی این مدیران است و علی‌رغم تلاش و اقدامات مؤثر رئیس جمهور محترم، مدیرانی بر سر کار هستند که حتی حاضر به بازدید از انجمن‌های کشوری نیستند. برگزاری مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید از وظایف سازمان بهزیستی است؛ ولی متأسفانه هیچ اقدامی انجام نمی‌شود. آقای قادری! آقای کاظمی! شما تکیه بر صندلی شهید فیاض‌بخش زده‌اید که خون خود را در راه میهن فدا کرد. بدانید که در مقابل خدا مسئولید و باید پاسخگو باشید. آقای قادری! شما حکمتان را روی سرتان گذاشتید و گفتید که خادم معلولین هستید؛ ولی ما پس از یک سال پیگیری فقط بیست دقیقه فرصت ملاقات با شما را داشته‌ایم؛ ملاقاتی که شما تنها شنونده مسائل نابینایان بودید و حتی نگفتید که آیا مشکلات حل می‌شوند یا نه! در پاسخ پیگیری‌های ما برای ملاقات رئیس محترم بهزیستی گفته می‌شود که معاون، امور را پیگیری می‌کند. کدام معاون؟ همان که تفاوت بین انجمن و شبکه تشکل‌ها را نمی‌داند؟!
جناب آقای رئیس جمهور! به داد برسید. وزیری انتخاب کنید که با انتخاب مدیر شایسته برای سازمان بهزیستی کشور، به رفع مشکلات نابینایان کمک کند. ما در مقابل خدا مسئولیم. نمی‌توانیم مدعی پیروی از خدا و پیامبر(ص) و معصومین(ع) باشیم ولی در هیچ کاری از ایشان پیروی نکنیم.
شما می‌توانید نسخه صوتی این صحبت‌ها را با صدای مهندس منصور شادکام، ذیل همین نوشته، در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-9a82286f3b098299b371.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
آنچه این شماره از پیشخوان را با نمونه‌های پیشین خود متفاوت می‌کند، شرایط تهیه متن حاضر است. نیازی به گفتن نیست که با وجود اتفاقاتی که برای اینترنت به‌وجود آورده‌اند، همه ما به انحاء گوناگون دچار زحمت شده‌ایم و ساده‌ترین امور اینترنتی را، که هر کجای دیگر دنیا که باشی با دو سه کلیک ساده انجام می‌شود، با مقدار معتنابهی شعبده و تردستی انجام می‌دهیم. گفتیم شعبده، یادمان آمد که در این شماره از پیشخوان، البته اگر شنونده نسخه صوتی آن باشید، با یک شعبده‌باز نابینا هم آشنا خواهید شد. غیر از شعبده‌بازی نابینایان، این ماه با یک آشپز نابینا هم آشنا خواهیم شد که برای خودش یکی از معتبر‌ترین‌های بازار آمریکا به حساب می‌آید. یک مرکز آموزش حرفه‌ای ویژه نابینایان و یک مسابقه استعدادیابی به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید، از دیگر مواردی است که در این شماره از پیشخوان به آنها پرداخته‌ایم.
منتظر بد‌ترین‌ها هستم؛ اما به بهترین‌ها امید دارم
کریستین در هنگام تولد نابینا نبود؛ در جوانی آن‌طور که خودش تعریف می‌کند، اشکالی در سیستم ایمنی‌اش پدید می‌آید و جنگ داخلی به‌وجود‌آمده در بدن کریستین، ابتدا بینایی چشم چپ و سپس چشم راست را از بین می‌برد. این اتفاق درست در زمانی رخ داد که کریستین که در آن هنگام دانشجوی رشته مدیریت بازرگانی بود، به تازگی مادرش را از دست داده بود. او در این‌باره می‌گوید: «از آشپزی هیچ نمی‌دانستم. حتی از عهده انجام کار ساده‌ای نظیر جوشاندن برنج هم بر نمی‌آمدم. مادرم از دنیا رفته بود و من که نمی‌توانستم هر روز از بیرون برای خودم غذا بخرم، مجبور بودم آشپزی را یاد بگیرم. مادرم مثل بسیاری از هم‌سن‌و‌سال‌هایش، عادت نداشت دستور غذا‌هایی که می‌پزد را جایی یادداشت کند. آن روز‌ها مثل امروز نبود که اینترنت همه‌جا در دسترس باشد. به‌همین‌خاطر دسترسی به دستور پخت غذا‌ها و سایر منابع آموزشی برایم دشوار بود. تازه داشتم چیز‌هایی از آشپزی یاد می‌گرفتم که اتفاقی غیر‌قابل پیش‌بینی افتاد و من نابینا شدم. دو قدم به جلو پیش رفته بودم و حالا نابینا شدنم باعث می‌شد سه قدم به عقب برگردم و همه چیز را از اول شروع کنم.» کریستین یک جمله معروف دارد که همه‌جا آن را می‌گوید: «من منتظر بد‌ترین اتفاقات هستم؛ اما به بهترین‌ها امیدوارم». معتقد است زمان به او یاد داده که باید منتظر اتفاقات بد باشد اما با تلاش و پشتکار، می‌تواند به سر‌انجامِ خوب، امیدوار باشد.
کریستین، افتخارات زیادی را در زمینه آشپزی از آن خود کرده است. از‌آن‌جمله، شرکت او در سومین فصل از مسابقه آشپزی شبکه تلویزیونی فاکس آمریکا در سال ۲۰۱۲ است که او در این مسابقه، بعد از آشپزی کردن در ۱۹ قسمت، به‌عنوان آشپز برتر برگزیده شد و جایزه ۲۵۰ هزار دلاری این مسابقه را به‌دست آورد؛ اتفاقی که مسیر زندگی او را تغییر داد و او را به یکی از برترین‌های آشپزی در ایالات متحده بدل کرد. او به اعتبار عنوانی که به دست آورده بود، توانست کتاب آشپزی‌اش را منتشر کند و کتاب دیگری را هم از مجموعه خاطرات روزانه‌اش روانه بازار کتاب آمریکا کند. او همچنین یک برنامه آموزش آشپزی را برای نابینایان راه‌اندازی کرده و تجربیاتش را در اختیار سایر نابینایان قرار می‌دهد. سفر به سایر کشور‌های دنیا به‌عنوان سخنران انگیزشی از دیگر فعالیت‌هایی است که او انجام می‌دهد. اردن، سوریه، کرواسی و بوسنی و هرزگوین، از جمله کشور‌هایی است که او تا‌به‌حال در آنها سخنرانی کرده است. یکی دیگر از فعالیت‌هایی که کریستین بعد از قهرمانی در «آشپز برتر» انجام می‌دهد، داوری در مسابقات آشپزی تلویزیونی است. او تا‌کنون، دو دوره داور مسابقه تلویزیونی «آشپز برتر» در تلویزیون ملی ویتنام بوده است. قصه زندگی کریستین، فراز و نشیب فراوان دارد. در این گفت‌وگوی نیم ساعته، به تفصیل از این فراز و نشیب‌ها برایمان حکایت کرده که قطعاً ذکر همۀ آنها از حوصله این نوشته خارج است و بهتر آن است که این مهم را به نسخه صوتی پیشخوان واگذار کنیم.
«باور کن که می‌توانی»، مسابقه استعدادیابی به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید. همچنین اگر علی‌رغم محدودیت‌ها، هنوز می‌توانید به واتسپ یا تلگرام دسترسی داشته باشید، پیشخوان را از طریق کانال‌های ما در این دو پیام‌رسان هم دریافت خواهید کرد."
audio/mana-718b796f8ccc18586b61.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
آنچه این شماره از پیشخوان را با نمونه‌های پیشین خود متفاوت می‌کند، شرایط تهیه متن حاضر است. نیازی به گفتن نیست که با وجود اتفاقاتی که برای اینترنت به‌وجود آورده‌اند، همه ما به انحاء گوناگون دچار زحمت شده‌ایم و ساده‌ترین امور اینترنتی را، که هر کجای دیگر دنیا که باشی با دو سه کلیک ساده انجام می‌شود، با مقدار معتنابهی شعبده و تردستی انجام می‌دهیم. گفتیم شعبده، یادمان آمد که در این شماره از پیشخوان، البته اگر شنونده نسخه صوتی آن باشید، با یک شعبده‌باز نابینا هم آشنا خواهید شد. غیر از شعبده‌بازی نابینایان، این ماه با یک آشپز نابینا هم آشنا خواهیم شد که برای خودش یکی از معتبر‌ترین‌های بازار آمریکا به حساب می‌آید. یک مرکز آموزش حرفه‌ای ویژه نابینایان و یک مسابقه استعدادیابی به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید، از دیگر مواردی است که در این شماره از پیشخوان به آنها پرداخته‌ایم.
منتظر بد‌ترین‌ها هستم؛ اما به بهترین‌ها امید دارم
کریستین در هنگام تولد نابینا نبود؛ در جوانی آن‌طور که خودش تعریف می‌کند، اشکالی در سیستم ایمنی‌اش پدید می‌آید و جنگ داخلی به‌وجود‌آمده در بدن کریستین، ابتدا بینایی چشم چپ و سپس چشم راست را از بین می‌برد. این اتفاق درست در زمانی رخ داد که کریستین که در آن هنگام دانشجوی رشته مدیریت بازرگانی بود، به تازگی مادرش را از دست داده بود. او در این‌باره می‌گوید: «از آشپزی هیچ نمی‌دانستم. حتی از عهده انجام کار ساده‌ای نظیر جوشاندن برنج هم بر نمی‌آمدم. مادرم از دنیا رفته بود و من که نمی‌توانستم هر روز از بیرون برای خودم غذا بخرم، مجبور بودم آشپزی را یاد بگیرم. مادرم مثل بسیاری از هم‌سن‌و‌سال‌هایش، عادت نداشت دستور غذا‌هایی که می‌پزد را جایی یادداشت کند. آن روز‌ها مثل امروز نبود که اینترنت همه‌جا در دسترس باشد. به‌همین‌خاطر دسترسی به دستور پخت غذا‌ها و سایر منابع آموزشی برایم دشوار بود. تازه داشتم چیز‌هایی از آشپزی یاد می‌گرفتم که اتفاقی غیر‌قابل پیش‌بینی افتاد و من نابینا شدم. دو قدم به جلو پیش رفته بودم و حالا نابینا شدنم باعث می‌شد سه قدم به عقب برگردم و همه چیز را از اول شروع کنم.» کریستین یک جمله معروف دارد که همه‌جا آن را می‌گوید: «من منتظر بد‌ترین اتفاقات هستم؛ اما به بهترین‌ها امیدوارم». معتقد است زمان به او یاد داده که باید منتظر اتفاقات بد باشد اما با تلاش و پشتکار، می‌تواند به سر‌انجامِ خوب، امیدوار باشد.
کریستین، افتخارات زیادی را در زمینه آشپزی از آن خود کرده است. از‌آن‌جمله، شرکت او در سومین فصل از مسابقه آشپزی شبکه تلویزیونی فاکس آمریکا در سال ۲۰۱۲ است که او در این مسابقه، بعد از آشپزی کردن در ۱۹ قسمت، به‌عنوان آشپز برتر برگزیده شد و جایزه ۲۵۰ هزار دلاری این مسابقه را به‌دست آورد؛ اتفاقی که مسیر زندگی او را تغییر داد و او را به یکی از برترین‌های آشپزی در ایالات متحده بدل کرد. او به اعتبار عنوانی که به دست آورده بود، توانست کتاب آشپزی‌اش را منتشر کند و کتاب دیگری را هم از مجموعه خاطرات روزانه‌اش روانه بازار کتاب آمریکا کند. او همچنین یک برنامه آموزش آشپزی را برای نابینایان راه‌اندازی کرده و تجربیاتش را در اختیار سایر نابینایان قرار می‌دهد. سفر به سایر کشور‌های دنیا به‌عنوان سخنران انگیزشی از دیگر فعالیت‌هایی است که او انجام می‌دهد. اردن، سوریه، کرواسی و بوسنی و هرزگوین، از جمله کشور‌هایی است که او تا‌به‌حال در آنها سخنرانی کرده است. یکی دیگر از فعالیت‌هایی که کریستین بعد از قهرمانی در «آشپز برتر» انجام می‌دهد، داوری در مسابقات آشپزی تلویزیونی است. او تا‌کنون، دو دوره داور مسابقه تلویزیونی «آشپز برتر» در تلویزیون ملی ویتنام بوده است. قصه زندگی کریستین، فراز و نشیب فراوان دارد. در این گفت‌وگوی نیم ساعته، به تفصیل از این فراز و نشیب‌ها برایمان حکایت کرده که قطعاً ذکر همۀ آنها از حوصله این نوشته خارج است و بهتر آن است که این مهم را به نسخه صوتی پیشخوان واگذار کنیم.
«باور کن که می‌توانی»، مسابقه استعدادیابی به مناسبت روز جهانی ایمنی عصای سفید
شما می‌توانید نسخه صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید. همچنین اگر علی‌رغم محدودیت‌ها، هنوز می‌توانید به واتسپ یا تلگرام دسترسی داشته باشید، پیشخوان را از طریق کانال‌های ما در این دو پیام‌رسان هم دریافت خواهید کرد."
audio/mana-05a02f13073f435b2856.mp3,"برای دانش‌آموزان، برای آینده…
زهرا همت
یک ماه از سال تحصیلی گذشته و دانش‌آموزان آسیب‌دیده بینایی نیز مانند تمام هم‌سن‌و‌سال‌هایشان در کلاس‌های درس حاضر شده‌اند و مشغول یادگیری هستند. همه از فیلتر سنجش آغازین دانش‌آموزان که همه‌ساله برای غربال کردن یا شاید واقع‌بینانه‌تر آن باشد که بگوییم «برچسب زدن» به کودکان، گذشته‌اند که در هنگام ورود به آموزش رسمی برگزار می‌شود. البته سنجش دانش‌آموزان، امری است که در سراسر دنیا مرسوم است و جهت شناسایی نیازهای ویژه جسمی و ذهنی نو‌آموزان انجام می‌شود؛ اما باید کیفیت این فرایند اندکی مورد باز‌نگری قرار گیرد.
سنجش و ارزیابی نو‌آموزان همه‌ساله جهت شناسایی ویژگی‌های نو‌آموزان شش‌ساله برگزار می‌شود که قصد ثبت‌نام در پایه اول ابتدایی و ورود به نظام آموزشی رسمی کشور را دارند و بینایی، شنوایی و سطح هوشی این کودکان توسط کارشناسان مورد‌تأیید آموزش‌و‌پرورش ارزیابی می‌شود. بدیهی است که اگر این فرایند به‌درستی انجام شود و این ارزیابی‌ها توسط افراد متخصص و آشنا با گروه‌های متفاوت کودکان با نیاز‌های ویژه انجام شود، با معرفی نیاز‌های خاص هر کودک و جاگُماری صحیح کودک در نظام آموزشی، می‌تواند نقش بسیار مفید و مؤثری در بهبود کیفیت آموزش دانش‌آموزان داشته باشد. اما متأسفانه بر اساس مطالعات میدانی نگارنده، فرایند ارزیابی نو‌آموزان، به‌ویژه در مرحله اول، توسط افرادی انجام می‌شود که متخصص حوزه کودکان با نیاز‌های ویژه نیستند. حتی برخی از آزمون‌گران، هیچ‌گونه آشنایی‌ای با کودکان آسیب‌دیده بینایی ندارند و در اکثر موارد دقت لازم در ارزیابی مبذول نمی‌گردد.
همه‌ساله برای سنجش هوش و استعداد تحصیلی نو‌آموزان، از آزمون‌های هوش معتبر و استاندارد‌شده استفاده می‌شود؛ اما متأسفانه به علت اضطراب بیش‌از‌حد والدین در مورد نتیجه این آزمون و پرس‌و‌جوی آنان برای کشف آزمون مورد‌استفاده در سنجش و اجرای چندین‌باره این آزمون‌های هوش در منزل توسط این والدین به‌ظاهر دل‌سوز، مسئولین امر مجبور به تغییر آزمون هوش مورد‌استفاده در سنجش هستند و هر چند سال یک‌بار یا شاید هر سال یک آزمون هوش جدیدتر، جایگزین آزمون پیشین می‌شود و این درحالی‌ است که در بسیاری از کشورهای پیشرفته در زمینه آموزش، سال‌های بسیاری است که از همان آزمون‌های قدیمی‌تر هوش استفاده می‌شود. تغییر مداوم آزمون‌های هوش مورد‌استفاده برای سنجش نو‌آموزان، اثری انکار‌ناپذیر بر سلامت اجرای این آزمون‌ها دارد؛ چرا‌که زمان و امکانات مکفی برای اجرای استاندارد‌ آزمون فراهم نیست. برای مثال، هر آزماینده موظف است در محدوده زمانی مشخص، تعداد معینی از نو‌آموزان را ارزیابی کند و معمولاً با‌توجه به محدودیت‌های موجود، زمان بسیار کوتاهی، حتی کوتاه‌تر از حد‌اقل زمان استاندارد ذکر‌شده در دستور‌العمل اجرایی آزمون، به هر نو‌آموز اختصاص داده می‌شود و این از اعتبار نتیجه آزمون می‌کاهد. این قواعد اجرایی، شاید بیش‌ از هر کودکی، به کودکان آسیب‌دیده بینایی صدمه وارد می‌کند؛ چرا‌که این گروه از کودکان عملاً نادیده گرفته می‌شوند و مجبور به گذراندن آزمونی می‌شوند که برای نیاز ویژه آنان مناسب‌سازی نشده و آزمون مورد بحث برای سنجش هوش کودک با آسیب بینایی استاندارد نشده است و بسیاری از آزمون‌گران نیز با ویژگی‌ها، توانایی‌ها و محدودیت‌های کودک آسیب‌دیده بینایی آشنا نیستند. این امر موجب می‌شود در موارد بسیاری، توانایی‌ها و استعداد‌های این کودکان، کمتر از آنچه هست ارزیابی شود.
کودک آسیب‌دیده بینایی درحالی وارد اتاق ارزیابی می‌شود که هیچ‌گونه آشنایی قبلی با محیط و فرد آزمون‌گیرنده ندارد. کارشناس نیز زمان کافی برای اختصاص به این کودک ندارد و پس از برقراری ارتباطی مختصر، شروع به پرسیدن سؤالات آزمون می‌کند. صرف‌نظر از تأثیری که شرایط اجرای آزمون بر نتیجه می‌گذارد، به علت عدم استاندارد‌سازی آزمون برای کودک آسیب‌دیده بینایی، بسیاری از مواد آزمون نیز برای این کودکان، دسترس‌پذیر نیستند.
با توجه به تمام موارد ذکر شده در بالا و مسائل بسیار دیگری که ذکر تمام آنها در حوصله این یادداشت نمی‌گنجد، احتمال بروز خطا در ارزیابی هوش نو‌آموزان بالاست و همان‌گونه که معلمان مدارس عادی دولتی می‌گویند که در هر کلاس، تعدادی دانش‌آموز با ضریب هوشی پایین‌ دارند، در مدارس‌کودکان با نیاز‌های ویژه نیز مواردی مشاهده می‌شود که کودک معرفی‌شده به‌عنوان کودک با نیاز‌های ویژه ذهنی، از هوش طبیعی برخوردار است که در اینجا باید فرایند دشوار درخواست سنجش و بررسی مجدد توسط معلم کلاس و والدین دانش‌آموز پیگیری شود.
نکته دیگری که باید به آن اشاره کنیم، نبود مرجع معتبری برای راهنمایی و آموزش والدین کودکانی است که به‌عنوان نو‌آموز با نیاز‌های ویژه شناخته می‌شوند. متأسفانه همواره مشاهده کرده‌ایم که والدین این دانش‌آموزان هیچ اطلاعات صحیح و معتبری در رابطه با شرایط و نیاز‌های خاص کودک خود از واحد سنجش دریافت نکرده‌اند و دست‌کم در استان تهران -که بسیاری مدعی هستند بیشتر امکانات در آن متمرکز شده است- هیچ مشاوره و آموزش تخصصی صحیحی در اختیار این والدین قرار نمی‌گیرد. این موجب می‌شود که والدین برای گرفتن راهنمایی و مشاوره به منابع نا‌آگاه و نامعتبر مراجعه کنند. با توجه به بازار آشفته این روز‌های مشاوره و روان‌درمانی، متأسفانه برخی کلینیک‌ها با انگیزۀ جذب مراجع و کسب درآمد، بدون هیچ‌گونه سابقه کار با کودکان آسیب‌دیده بینایی و سایر کودکان با نیاز‌های ویژه از جمله کودکان با نیاز‌های ویژه ذهنی و عدم آگاهی از قوانین و نیاز‌های آموزشی این کودکان، راهنمایی‌های نادرستی در اختیار والدین قرار می‌دهند که منجر به وخامت هر‌چه بیشتر اوضاع می‌شود. برخی نادانسته والدین را تشویق به عدم ثبت‌نام فرزند در مدارس ویژه می‌کنند و برخی با تصور ناصحیح از همدلی با مراجع، با ستایش شرایط کودک، تا آنجا پیش می‌روند که موجب انکار نیاز ویژه کودک توسط والدین می‌شوند. در برخی مواقع نیز پزشکان منبعی برای آموزش و راهنمایی والدین می‌شوند و متأسفانه بدون هیچ‌گونه آشنایی با حوزه آموزش و توان‌بخشی کودکان با نیاز‌های ویژه، نسخه‌هایی می‌پیچند که تصحیح آن‌ها بسیار دشوار و حتی غیر‌ممکن می‌شود. برای مثال، چشم‌پزشک معالج کودک آسیب‌دیده بینایی، برای خوشحال کردن پدر و مادر کودک، می‌گوید این کودک می‌تواند با استفاده از باقی‌مانده بینایی‌اش، خواندن و نوشتن به خط چاپی را بیاموزد و نیازی به استفاده از خط بریل ندارد و این تجویز بی‌اساس، موجب عدم پذیرش نیاز‌های خاص کودک توسط والدین می‌شود که اولین گام در مسیر پیشرفت کودک است. در برخی موارد، انکار تا بدانجا پیش می‌رود که والدین این کودک خواستار جدا کردن فرزندشان از گروه کودکان آسیب‌دیده بینایی می‌شوند. بسیاری از این والدین با صحبت‌های مداوم در منزل، موجب تنفر نا‌آگاهانه کودک از خط بریل می‌شوند! در بین دانش‌آموزان دوره ابتدایی، کودکانی را می‌بینیم که متأثر از گفته‌های والدین، از صدای لوح و قلم همکلاسی‌شان می‌ترسند!
استفاده از باقی‌مانده بینایی در کنار به‌کار‌گیری سایر حواس در آموزش کودکان آسیب‌دیده بینایی، همواره مورد تأیید و تأکید متخصصین بوده است؛ اما این بدان معنا نیست که کودک آسیب‌دیده بینایی تنها از باقی‌مانده بینایی استفاده کند و سایر حواس مانند شنوایی و لامسه در آموزش وی به‌کار گرفته نشوند.
با توجه به مشاهدات انجام‌شده، به‌نظر می‌رسد باید واحد مشاوره تخصصی برای راهنمایی و آموزش والدین کودکان با نیاز‌های ویژه در نظر گرفته شود. ازآنجا‌که زمان کودکی و پیش از ورود به مدرسه، از دوره‌های حساس رشد و زمان طلایی یادگیری است و برای جلوگیری از هدر‌رفت این زمان طلایی به‌علت ناآگاهی والدین، خوب است پس از تشخیص آسیب بینایی هنگام تولد نوزاد، والدین او به مراکز معتبر مشاوره و راهنمایی دولتی ارجاع شوند و متخصصانی برای همراهی والدین در سنین مختلف این کودکان در نظر گرفته شوند و آشنایی با ویژگی‌ها و نیاز‌های خاص کودک، به شش‌سالگی او موکول نشود.
به امید آینده‌ای زیباتر برای دانش‌آموزان سرزمین‌مان!"
audio/mana-d49fe06c6ae51e7233e3.mp3,"پیوستگی در تعامل، از زبان دو دوست، هم‌قدم و هم‌‌‌‌خانه نابینا
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! بنا داریم در این شماره از ستون زندگی، به نوعی دیگر از پیوستگی در تعامل بپردازیم. یک ساعتی را میهمان خانه گرم و صمیمی دو یار دیرین می‌شویم تا از خودشان برایمان بگویند و همچنین از سبک زندگی‌شان. این شماره را تقدیم می‌کنیم به تمام کسانی که در راه رسیدن به خودباوری تلاش می‌کنند.
این روزها چه‌کار می‌کنید؟
ساناز می‌گوید: «ما این روزها با یک گروه موسیقی کار می‌کنیم. به کلاس‌های موسیقی و استخر می‌رویم. هنگامه هم در حال آموختن یک نرم‌افزار پردازش صدا و موسیقی است. مهمان دعوت می‌کنیم و خودمان هم به مهمانی می‌رویم. شب‌ها قبل از خواب هم کتاب می‌خوانیم. از کتابخانه مجازی‌مان یک کتاب رمان صوتی انتخاب می‌کنیم و هر بار یک بخش از آن را گوش می‌کنیم.
قبل از این چه‌کار می‌کردید؟
هنگامه: «قبل از این، ما هر دو شاغل بودیم. بعضی عصرها هم برای یک مهمانی برنامه‌ریزی می‌کردیم. پشیمانیم که چرا در گذشته به فکر موسیقی و ورزش نیفتاده‌ایم.»
ساناز ادامه می‌دهد: «البته آن وقت‌ها اگر هم می‌خواستیم، از نظر مالی آنقدرها دست‌مان باز نبود که کارهای فوق‌برنامه انجام بدهیم.»
از آن‌وقت‌هایی می‌گویند که ساناز بافتنی می‌بافت برای دوستان و آشنایان. یک بار هم یک ژاکت هفت‌رنگ بافته است برای یکی از دوستانشان که در خارج از کشور زندگی می‌کند. زمان بافتن، روی برچسب هر یک از کامواها نام رنگ را به بریل نوشته است یا برای بعضی دیگر هم نشانه‌ای گذاشته است تا بداند که هر بار با کدام رنگ کار می‌کند.
از چه زمانی تصمیم گرفتید باهم زندگی کنید؟
هنگامه: «ما در مرکز شبانه‌روزی نور آیین زندگی می‌کردیم و مربیان انگلیسی به ما انواع مهارت‌ها را آموزش می‌دادند. بعد از انقلاب شرایط تغییر کرد. دیگر آن مربیان مسیحی حضور نداشتند. یک روز اعلام کردند کسانی که شاغل شده‌اند، دو روز فرصت دارند تا مرکز را برای همیشه ترک کنند. به ساناز پیشنهاد دادم تا باهم خانه‌ای بگیریم و زندگی کنیم. ساناز می‌ترسید. می‌گفت مگر ما بلد هستیم که توی یک خانه تنها بدون سرپرست زندگی کنیم؟ راستش من هم ترسیده بودم؛ اما خواستم کمی قوی‌تر باشم. انگار از همانجا بود که تصمیم گرفته بودیم یکدیگر را کامل کنیم و هیچ‌وقت نگذاریم آب در دل آن دیگری تکان بخورد و حدود چهل سال است که به آن تعهد نانوشته پایبند مانده‌ایم. اصلاْ نمی‌دانستیم چه کارهایی از ما ساخته است. به کمک یکی از بستگان خانه‌ای اجاره کردیم.»
خوب یادشان هست که شب اول را روی زمین سرد در آن خانه غریب گذراندند.
ساناز می‌گوید: «وقتی می‌گویم هیچ، یعنی واقعاً هیچ!» این را وقتی می‌گوید که با دست خالی وارد خانه اجاره‌ای شده‌اند؛ خودشان تنها با آنچه که در آموزشگاه از مهارت‌های زندگی آموخته بودند. کار ساده‌ای نیست که دو نفر سال‌ها با یکدیگر زندگی کنند و همچنان به ارزش‌های هم احترام بگذارند.
در این چند شماره اخیر بحث ما دربارۀ چگونگی تعامل‌هاست؛ هر آنچه که سبب بالا رفتن کیفیت زندگی ما انسان‌ها می‌شود. وقتی شما تصمیم گرفتید مستقل از خانواده باهم زندگی کنید، گام مهمی در زندگی خود برداشتید. در آن زمان برای کسی قابل تصور نبود که دو دختر جوان نابینا بتوانند به تنهایی یک زندگی را اداره کنند؛ هر دو شاغل باشند و برای ادامه زندگی تدبیر کنند.
«ما واقعاً راه سختی را شروع کرده بودیم. خلق و خویمان کمی باهم فرق داشت. در مسیر زندگی متوجه شدیم که هر یک از ما توانایی‌هایی دارد که دیگری را تکمیل می‌کند؛ پس رفته‌رفته تصمیم گرفتیم دیگری را همان‌طور که هست بپذیریم. گاهی گذشت کردیم، گاهی گفت‌وگو کردیم. سعی کرده‌ایم مسئله‌ای اگر هست، آن را حل کنیم.»
زمانی برای اجاره کردن خانه‌ای به بنگاهی می‌روند. به آنها گفته می‌شود خانه‌ای هست که فردا می‌توانند برای دیدن آن بیایند. آنها با یکی از همکاران خود مسئله را درمیان می‌گذارند. همکارشان می‌پذیرد که همراه آنها برای دیدن خانه برود. او که کمی کنجکاو شده بود، تصمیم می‌گیرد از دور مراقبشان باشد. تا اینکه متوجه می‌شود شاگرد بنگاه آنها را به سمت یک ساختمان مخروبه راهنمایی می‌کند. در اینجا جناب همکار وارد عمل می‌شود و آنها را نجات می‌دهد. پس از این اتفاق آنها تصمیم می‌گیرند هر بار برای اجاره خانه یا مسائلی از این قبیل به همراه فردی به بنگاه بروند که به شرایط موجود اِشراف داشته باشد.
چگونه انتخاب می‌کنید که از چه کسانی کمک بگیرید؟
«ما معمولاً از کسانی کمک می‌گیریم که چند باری با آنها مواجه شده باشیم. سعی می‌کنیم نظر یکدیگر را هم در انتخاب آن فرد بپرسیم.» گاهی وقت‌ها در میهمانی‌ها با افرادی آشنا می‌شویم که در مهارت‌های خاصی تخصص دارند. مثلاً یک نفر با تکنولوژی آشناست، یک نفر در خرید لوازم خانگی دقت فراوان دارد، یک نفر تناسب رنگ‌ها را می‌داند؛ خصوصاً در نوع پوشش و آراستگی، یک نفر نگاه تیزبین و بیانی صادقانه دارد، یک نفر به انجام امور اداری تسلط کافی دارد. از هرکس متناسب با مهارتی که دارد کمک می‌گیریم. البته همیشه سعی‌مان بر این بوده که تا جای ممکن خودمان به کارها سر‌و‌سامان بدهیم یا از برنامه چشم‌های من باش استفاده کنیم تا مزاحمتی برای دوستانمان ایجاد نکرده باشیم. در عوض اگر کاری از ما ساخته باشد، برایشان انجام می‌دهیم: کسی را به جایی معرفی کنیم، در حد بضاعتمان کمک مالی کنیم، چیزی را که بلد هستیم به دیگرانی که به آن نیاز دارند بیاموزیم، البته این آخری را بیشتر در مورد افرادی که آنها هم مثل ما نابینا هستند به کار می‌بریم.
دوستان ما که به‌خاطر سبک زندگی متفاوت و با‌دوام، دوستی و محبت، زندگی مستقل با وجود محدودیت بینایی، الگوی مناسبی برای اطرافیان و آشنایان خود هستند، در ادامه بسیار متواضعانه می‌گویند: «قابل باشیم به بعضی‌ها هم مشاوره می‌دهیم.» ما تاکنون موفق شده‌ایم دو خانواده را که با ازدواج فرزندشان با فرد نابینا موافق نبوده‌اند، دعوت کنیم تا با زندگی افراد نابینا بیشتر آشنا شوند. این موفقیت زمانی بود که هر دو زوج با حمایت خانواده‌هایشان ازدواج کردند. جالب اینجاست که چند وقت پیش میزبان یکی از این عروس و دامادها بودیم که همراه نوزادشان به دیدن ما آمده بودند. آنجا هم هرچه می‌دانستیم باهم به اشتراک گذاشتیم.»
از ارتباطشان با تکنولوژی می‌پرسم.
برنامه «چشم‌های من باش» یا همان be my eyes برایشان بسیار قابل استفاده است. برنامه‌ای که تعداد زیادی از افراد نابینا و داوطلبان بینا عضو آن هستند و هر بار فرد نابینایی در موقعیتی خاص، به دیدن نیاز پیدا کند، دکمه تماس را در این برنامه می‌زند و برنامه به اولین داوطلب هم‌زبان وصل می‌شود تا از دوربین موبایل فرد نابینا، آن موقعیت را ببیند و برایش توضیح دهد.
آنها از کامپیوتر و موبایل استفاده می‌کنند و ضمن بهره‌مندی از علم آشپزی سنتی، ابزارهای مدرن آشپزخانه را هم مورد استفاده قرار می‌دهند؛ مانند سولاردوم و زودپز همه‌کاره.
ساناز: «وقتی دستگاه جدیدی می‌خریم، راهنمای دستگاه را به یکی از نزدیکانمان می‌دهیم تا برایمان بخواند و صدایش را ضبط کند. هر‌وقت لازم باشد به این فایل صوتی گوش می‌کنیم و طبق دستور‌العمل گفته‌شده در راهنما، به استفاده از دستگاه می‌پردازیم.»
به خریدهای اینترنتی علاقه چندانی ندارند و بیشتر مایل هستند که خریدها را خودشان به‌صورت حضوری انجام دهند.
هنگامه: «بعد از بازنشستگی سعی می‌کنیم بیشتر باهم بیرون برویم. خرید، ورزش، کلاس یا اینکه اصلاً هوایی تازه می‌کنیم. گاهی هم بنا به ضرورت، به تنهایی برای خرید می‌رویم.»
آنها برای مدیریت مسائل مالی زندگی هم با تدبیر پیش رفته‌اند؛ به‌طوری که از همان ابتدا تصمیم می‌گیرند حقوق یک نفر صرف امور روزمره زندگی شود و حقوق نفر دیگر بماند برای پس‌انداز. با همان پول پس‌انداز توانسته‌اند خانه بخرند و یا لوازم بزرگ خانه را تهیه کنند.
ساناز: «در مرکز شبانه‌روزی هم که بودیم، وقتی می‌خواستیم برای کسی هدیه بگیریم، من به هنگامه پیشنهاد می‌دادم که پول‌های اندکمان را روی هم بگذاریم تا هدیه بهتری تهیه کنیم. این اعتماد از همان روزها در ما نسبت به هم ایجاد شد؛ همان روزها که کار نمی‌کردیم و فقط پول تو‌جیبی داشتیم».
درباره تقسیم کار سؤال می‌کنم.
هنگامه: «ساناز به انجام کارهای خانه علاقه فراوان دارد؛ من اما به کارهای دیگر رسیدگی می‌کنم. مانند حساب و کتاب‌ها، استفاده از تکنولوژی که برای ما نیاز به زمان و تمرکز بیشتری دارد و تنظیم بعضی برنامه‌ها مانند سفرها و میهمانی‌ها. البته هر دوی ما کارهای آن یکی را هم بلد هستیم و هر زمان که لازم شود من هم آشپزی می‌کنم و ساناز امور بانکی را انجام می‌دهد.»
این سبک زندگی دو نفره چقدر به شما احساس امنیت می‌دهد؟
ساناز: «همیشه فکر می‌کنم که ما در آن زمان بهترین تصمیم را گرفته‌ایم. هر بار که به عقب برگردیم، باز هم همین تصمیم را می‌گیریم.»
هنگامه: «ترجیحمان این است که همه‌جا باهم باشیم. ما مراقب سلامتی یکدیگر هستیم و ارتباطی بسیار صمیمی و دوستانه میان ما جاریست. ما در کنار هم با‌هم فکر و مشورت می‌کنیم، تصمیم می‌گیریم و تا جایی که ممکن است محدودیت‌ها را کنار می‌زنیم. من هر روز به خاطر این همراهی در زندگی، خدا را از ته دل شُکر می‌کنم.»
ضمن سپاس و قدرشناسی از خانم‌ها هنگامه کاظمیان و ساناز امیدی که وقت ارزشمند خود را در اختیار ماهنامه نسل مانا قرار دادند، برای شما خوانندگان گرامی موفقیت و نیک‌روزی را آرزو داریم.
روزهای‌تان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-2b521ce2698bc7dfa745.mp3,"نُه ترفند برای دسترس‌پذیرکردن پست‌های شبکه‌های اجتماعی برای همه
میثم امینی
امروزه شبکه‌های اجتماعی تبدیل به بخشی جداناپذیر از زندگی افراد شده است و ما نابینایان هم از این قافله عقب نمانده‌ایم. ما هرروز پست‌های مختلفی را در شبکه‌های اجتماعی گوناگون مطالعه می‌کنیم و پست‌های خود را نیز در این شبکه‌ها منتشر می‌کنیم. در این استفاده روزمره از شبکه‌های اجتماعی، ما گاه‌به‌گاه به پست‌هایی برمی‌خوریم که به‌دلیل دسترس‌پذیری نامناسب، برای ما غیرقابل‌استفاده‌اند یا استفاده از آنها برای ما دشوار است.
شاید به این فکر کرده باشید که با برخی فعالان شبکه‌های اجتماعی در مورد بهبود دسترس‌پذیری محتوای‌شان صحبت کنید؛ اما اطلاع ندارید که دقیقاً چه مواردی یک پست را دسترس‌پذیر می‌کند. همچنین شاید خودتان مایل باشید نکته‌های دسترس‌پذیری را در پست‌های خود رعایت کنید تا هم‌نوعان شما بتوانند به نحو احسن از مطالب شما بهره ببرند. در ادامه نُه ترفند مختلف را آورده‌ایم که رعایت آنها باعث افزایش دسترس‌پذیری پست‌ها در شبکه‌های اجتماعی می‌شود. البته وقتی می‌خواهید این موارد را به یک تولیدکننده محتوا پیشنهاد دهید، به سطح دانش فرد توجه کنید و مواردی را به او ارائه دهید که برای او قابل درک و قابل اعمال باشد.
متن معادل
اصطلاحات متن معادل، توضیح تصویر یا برچسب‌های معادل، همه به یک چیز اشاره دارند: متن معادل به افرادی که نمی‌توانند یک تصویر را ببینند، اجازه می‌دهد به توصیفی از آن تصویر که صفحه‌خوان‌ها می‌توانند آن را بخوانند، دسترسی داشته باشند. نبود یا وجود متن معادل نامناسب یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در دسترس‌پذیری وب است. پس همیشه به تصاویر خود متن معادل اضافه کنید؛ خصوصاً اگر در تصویر اطلاعات مهمی ارائه شده است. این فقط عکس‌های معمولی نیستند که به متن معادل نیاز دارند؛ سایر انواع تصویر شامل نمودارها، متن‌های با ماهیت تصویری، عکس‌نوشته‌ها و تصاویر متحرک (گیف) نیز به متن معادل نیاز دارند. بسته به اینکه چه چیزی در تصویر نشان داده شده، یک توضیح تصویر خوب باید:
چیزی که در تصویر قرار دارد را توصیف کند؛
مفهوم تصویر را برساند؛
هر متنی که در تصویر قرار دارد را به کاربر ارائه دهد؛
طنز یا معنای واضحی که در تصویر ارائه شده را به کاربر منتقل کند؛
اگر رنگ‌ها در درک تصویر مهم‌اند، آنها را توصیف کند؛
عبارتی مثل «تصویری از» یا «عکسی از» را در خود نداشته باشد.
همۀ شبکه‌های اجتماعی مهم از جمله فِیسبوک، توئیتِر، اینستاگِرام و لینکدئین، امکان افزودن متن معادل را به تصویر فراهم کرده‌اند.
تضاد رنگ و اندازه فونت
مطمئن شوید که تصاویر شما تضاد رنگ زیادی داشته باشند؛ خصوصاً اگر تصاویر شما دارای متن هستند. از استفاده از ترکیبات سبز/قرمز و آبی/زرد پرهیز کنید. تضاد رنگ حداقل باید ۴٫۵:۱ باشد تا برای افراد مبتلا به کوررنگی و افراد کم‌بینا دسترس‌پذیر باشد. همچنین برای متن روی تصویر باید اطمینان حاصل کنید که فونت به اندازه کافی درشت است.
هشتگ‌ها و ذکر نام کاربران
معمولاً وقتی شما می‌خواهید از یک هشتگ که فرد دیگری آن را ایجاد کرده است استفاده کنید، برای پیوستن صحیح به آن هشتگ نمی‌توانید شکل نوشتاری آن را تغییر دهید؛ ولی اگر خودتان هشتگی را ایجاد می‌کنید، اگر هشتگ به زبان انگلیسی است، چسباندن کلمات به هم و نوشتن حرف اول هر کلمه با حروف بزرگ، خواندن هشتگ را خصوصاً برای افرادی که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنند، آسان‌تر می‌کند. اگر هشتگ فارسی است، بین کلمات از نیم‌فاصله یا نشانه زیرخط (Underline) استفاده کنید. مثلاً #ماهنامه‌نسل‌مانا.
یک راه دیگر برای بهبود دسترس‌پذیری پست‌ها در این زمینه، قراردادن هشتگ‌ها و ذکر نام کاربران در آخر پست است. چون صفحه‌خوان‌ها معمولاً علامت‌های نقطه‌گذاری را می‌خوانند، علامت‌های هش و اَت‌ساین در میانه پست می‌توانند بسیار حواس‌پرت‌کن باشند.
ویدئوها
وقتی از ویدئو استفاده می‌کنید، باید با اضافه‌کردن زیرنویس و در‌صورت‌امکان توضیح ویدئو، از دسترس‌پذیربودن آن برای همه اطمینان حاصل کنید. برخلاف زیرنویس، توضیح ویدئو، صحنه‌های مهم ویدئو که دارای گفتار نیستند را توصیف می‌کند. برای مثال، اگر ویدئو شما دارای متنی است که در طی پخش ویدئو خوانده نمی‌شود، باید در توضیح ویدئو این متن خوانده شود تا افراد نابینا یا کم‌بینا همان درکی را از ویدئو داشته باشند که افراد بدون این معلولیت‌ها دارند. اگر امکان تولید توضیح ویدئو به‌صورت صوتی برای شما وجود ندارد، می‌توانید حداقل تایپ توضیحاتی در مورد ویدئو را در کادر مربوط به توضیحات مدنظر داشته باشید.
نویسه‌ها و قالب‌بندی ویژه
هرچند استفاده از نویسه‌های ویژه مثل نویسه‌های چینی و سیریلیک و قالب‌بندی ویژه جذاب به نظر می‌رسد، بهتر است از آنها استفاده نکنید؛ زیرا خواندن آنها برای افرادی که بینایی کمی دارند دشوارتر است. استفاده از این موارد، همچنین با صفحه‌خوان‌هایی که نمی‌توانند این نویسه‌ها و قالب‌بندی‌ها را به‌صورت متنی بخوانند، تداخل ایجاد می‌کند.
پیوندها
اگر در پست خود از پیوند استفاده می‌کنید، سعی کنید متن آنها را توصیفی انتخاب کنید تا افراد از اینکه پیوند آنها را به چه صفحه‌ای هدایت می‌کند، اطلاع داشته باشند. بسیاری از افرادی که صفحه‌خوان‌ها را به‌کار می‌گیرند، از پیوندها برای پیمایش در صفحه استفاده می‌کنند و بدون بافت مفهومی، یک پیوند مثلاً با عنوان «اینجا کلیک کنید»، خیلی برای کاربر معنادار نیست.
زبان
نوشتن با یک زبان ساده و روشن باعث می‌شود پست شما برای همه فارغ از پس‌زمینه و توانایی آنها، قابل‌درک باشد. اگر ممکن است، از به‌کار‌بردن مواردی مثل اصطلاحات فنی، اصطلاحات عامیانه و اصطلاحات خاص صنفی پرهیز کنید. همچنین بهتر است از زبان همه‌شمول استفاده کنید تا هیچ‌کس از خواندن پست شما احساس مورد‌تبعیض‌قرار‌گرفتن نداشته باشد. مثلاً از زبانی استفاده کنید که نسبت به افراد دارای معلولیت، توهین‌آمیز نباشد.
طول پست‌ها
پست‌های خود را کوتاه و خلاصه بنویسید تا اطمینان حاصل کنید که کاربر به پست شما توجه کافی دارد و مطالب آن را به‌خاطر می‌سپارد. همچنین بهتر است طول خط‌های‌تان را تا جای ممکن کوتاه کنید تا خواندن و داشتن یک نگاه کلی از پستتان برای افرادی که از امکان درشت‌نمایی استفاده می‌کنند، آسان‌تر باشد.
توجه به بازخورد کاربران
نهایتاً به کاربران خود توجه کنید و نسبت به دریافت بازخورد، ذهن بازی داشته باشید. اعمال درست همه موارد دسترس‌پذیری، در همان اول کار دشواری است؛ اما اگر ذهنتان را باز نگه دارید و به بازخوردهای کسانی گوش کنید که مشکلات دسترس‌پذیری را در زندگی روزمره خود تجربه می‌کنند، این افراد از اینکه شما برای افزایش دسترس‌پذیری محتوای تولیدی نهایت تلاشتان را می‌کنید، قدردان خواهند بود. اشتباهات خود را بپذیرید و سعی کنید دفعه بعد آنها را اصلاح کنید. همچنین سعی کنید در این خصوص پیوسته با جامعه هدف گفت‌و‌گو و تعامل داشته باشید."
audio/mana-c2c836d7a0c3ed499358.mp3,"کلیشه‌های پاییز وحشی
ابوذر سمیعی
خیزید و خز آرید که هنگام خزان است
قرار بود این ماه متنی امیدبخش دربارۀ نابینایان و وضعیت اجتماعی آنها بنویسم؛ اما دست خزان نگذاشت. نمی‌دانستم این طور می‌شود. پاییز آمد. هوا سرد شد و من مریض شدم و جز به مرضم نتوانستم به چیزی بیندیشم. قرار بود به این بپردازم که ما نابینایان چرا این همه بی‌مهابا به گروه خودمان نقد بی‌اساس داریم. می‌خواستم بنویسم که ما گاهی اوقات برچسب‌هایی به گروه خویش می‌زنیم که پایه و اساس علمی ندارد و برخواسته از کلیشه‌های رایج در جامعه است. می‌خواستم بگویم یکی از این گزاره‌های نادرست این است که تصور می‌کنیم نابینایان با یکدیگر اتحاد ندارند و در مقابل، فلان گروه معلولیتی بسیار متحد هستند. می‌خواستم بنویسم که این حرف‌ها واقعاً ریشه علمی ندارد و اتفاقاً همۀ آن گروه‌ها نیز چنین فکری دارند. می‌خواستم بگویم که افراد دارای آسیب شنوایی یا معلولان حرکتی نیز در درون خودشان تصوراتی از این قسم دارند و اتحاد خودشان را کمتر از ما می‌پندارند. می‌خواستم همه اینها را بنویسم؛ اما پاییز نگذاشت. مهر آمد و جز بی‌مهری ندیدیم. آبان آمد و جز عدم ندیدیم. آذر هم بیاید همین است. پاییز وحشی است. کی می‌رود این پاییز وحشی. کی تمام می‌شود!
می‌خواستم بگویم که ویژگی‌های رفتاری شخصی منفی هم که ما افراد دارای آسیب بینایی به خودمان نسبت می‌دهیم، من‌درآوردی است و هیچ ریشه علمی ندارد. می‌خواستم بپرسم چطور به این نتیجه رسیده‌اید که نابینایان حسود هستند یا بدبین. آیا پژوهش علمی چنین چیزی را ثابت کرده؟ آیا روانشناسان بر ‌اساس مشاهدات علمی چنین دریافتی داشته‌اند؟ اگر بوده کدام تحقیق و پژوهش؟ می‌خواستم همه اینها را بگویم و بگویم که از‌این‌پس هنگام استفاده از چنین عبارات و زدن چنین برچسب‌هایی، بیشتر دقت کنیم؛ اما نشد که بگویم. خزان نگذاشت. خزان آمد و دهقان شریف، به تعجب سر‌انگشت گزان شد و اندر چمن و باغ، نه گل ماند و نه گلنار.
می‌خواستم دربارۀ 23 مهر که روز جهانی ایمنی عصای سفید است بنویسم. می‌خواستم بگویم اگرچه نتوانسته‌ایم در سیاست‌گذاری‌های کلی و بخش‌های حکومتی تأثیر بسزایی داشته باشیم؛ اما به‌عنوان یک گروه اقلیت در این سال‌ها رشد نسبتاً مناسبی داشته‌ایم. قرار بود وضعیت اجتماعی‌مان را با ده سال پیش، بیست سال پیش و پنجاه سال پیش مقایسه کنم و در انتها نتیجه‌ای امیدبخش بگیرم. قرار بود به خودمان نهیب بزنم که در کنار کاستی‌ها و ناملایمتی‌های موجود، این را نیز ببینیم که تغییرات اجتماعی صورت‌گرفته در نیم قرن اخیر که به‌واسطه فعالیت‌های اجتماعی همه ما اتفاق افتاده، تغییراتی فراوان و قابل‌قبول بوده است. می‌خواستم گروه نابینایان را با سایر گروه‌های اجتماعی مقایسه کنم و ببینم آیا واقعاً آن گروه‌ها نیز این همه برای بهبود وضعیت‌شان تلاش دارند؟ آیا آنها نیز چنین رشدی طی سال‌های فعالیت‌شان داشته‌اند؟ می‌خواستم بدانیم اگر ما دستاورد فعالیت‌های اجتماعی‌مان بیشتر از سایر گروه‌ها نباشد، قطعاً از آنها کمتر نیستیم و خودمان را نباید دست‌کم بگیریم؛ اما مگر این باد لامذهب می‌گذارد. هی وزید و وزید و برگ‌ها را ریخت. وحشیانه به درختان کوبید و هرچه داشتند از آنها گرفت. کاش زبان داشت دو کلمه می‌شد صحبت کند که ببینیم دردش چیست. آخر برای چه این همه وحشیانه. مگر همین باد نبود که بذر این درختان را جا‌به‌جا کرد و باعث تکثیرش شد! چه می‌شود که بعد از اینکه درخت بزرگ شد و به بار نشست، می‌آید و برگ‌هایش را وحشیانه می‌ریزد، شاخه‌هایش را نا‌جوان‌مردانه می‌شکند! ولش کنی ریشه‌اش را هم از خاک بیرون می‌کشد. چه کینه‌ای دارد این باد که خودش نمی‌تواند درخت باشد. چه کینه‌ای دارد که نمی‌تواند ثمر دهد، سایه‌سار داشته باشد و لطافت بیفشاند!
می‌خواستم بنویسم حواسمان باشد از آن طرف بام هم نیفتیم. حواسمان باشد دروغ‌هایی را که مردم دربارۀ ما می‌گویند باور نکنیم: اینکه ما فرهیخته‌ترین قشر معلولان هستیم؛ اینکه ما بسیار باهوش و فهمیده‌تر از جهان هستیم. می‌خواستم بگویم حواسمان به تعریف‌های الکی و ترحم‌های نابه‌جا و افکار کلیشه‌ای هم باشد که یک‌وقت حس خود‌برتربینی نکنیم. می‌خواستم قلم را بردارم و اینها را بنویسم؛ اما صدای باد نگذاشت حواسم جمع شود. سرما به درون استخوانم نفوذ کرده، گرم نمی‌شوم. دیوانه شده‌ام. هزار تکه شده‌ام و مرا پاشیده‌اند در هزار سرزمین. زادگاهم کجا بود؟ چه پاییز تلخی!
دلم طاقت نیاورد در خانه بنشینم. قصد کردم بیرون بزنم و پاییز را از نزدیک ببینم. می‌خواستم در باد قدم بزنم و نامردی آن را از نزدیک ببینم؛ بادی که برگ‌ها را ریخت. می‌خواستم اگر بتوانم، نگذارم دست‌کم شاخه‌ها را بشکند؛ اما گویی خطا کرده‌ام. باز همان نگاه‌های کلیشه‌ای گریبانم را گرفت که تو را چه به این حرف‌ها! تو که نه باد می‌بینی نه خزان. بنشین در خانه و عافیت جوی. گفتم که نه باد دیدنی است و نه خزان. من این باد و خزان را اگر بیشتر از شما نشناسم، کمتر نمی‌شناسم. عمریست مریض سرمای پاییزم؛ عمریست باد شاخه‌هایم را شکسته اما نگذاشته‌ام به ریشه‌ام برسد.
آه که پاییز ذهنم را آشفته کرده. بیایید در این پاییز مملو از توحش و نامردی که کلیشه‌ها بی‌داد می‌کند، نگذاریم افکار کلیشه‌ای بر ما حاکم شود. ممکن است رقابت در میان گروه‌های اقلیتی، به دلیل کمبود منابع، کمی بیشتر از عموم جامعه باشد؛ اما به همان میزان نیز می‌توانند انسجام بیشتری داشته باشند و منافع خاص خود را به همراه آورند. توجه داشته باشیم که بسیاری از برچسب‌هایی که ما ویژگی طبیعی گروه نابینایان می‌دانیم، کلیشه‌های نادرستی است که از سوی فرهنگ اجتماعی به ما تحمیل شده است؛ فرهنگ ضد‌معلولی که همیشه با زبان و ادبیات مسلط جامعه همراه بوده و رسانه مثلاً ملی نیز آن را تقویت کرده است؛ فرهنگی که خواسته یا ناخواسته ما را سرکوب کرده و سر این موضوع، منتی نیز بر سرمان گذاشته است. مراقب باشیم ما نیز وارد این چرخۀ معیوب نشویم و کلیشه‌ها و ویژگی‌های نادرستی را که به گروه ما نسبت می‌دهند، مسلم نپنداریم. مراقب باشیم با تکرار حرف‌های پوچ و بی‌اساس، موجب بازتولید فرهنگ ضدمعلول نشویم. بیایید حواسمان به خودمان باشد تا ما نیز مانند دیگر گروه‌های اقلیتی، زیر چکمه اکثریت له نشویم. بیایید نگذاریم پاییز ما را از پا در بیاورد.
پاییز، این فصل شوم، کی می‌رود؟ کی تمام می‌شود؟ آتشی عظیم درست کنید و مرا بسوزانید؛ شاید گرم شوم؛ شاید خاکسترم بر تمام سرزمینم نشست و آرام شدم. مرا بسوزانید؛ شاید سرما از وجودم رخت بربست.
آسمانش را گرفته تنگ در آغوش
ابر با آن پوستین سردِ نمناکش
باغ بی‌برگی
روز و شب تنهاست
با سکوت پاکِ غمناکش
سازِ او باران، سرودش باد
جامه‌اش شولای عریانی‌ست
ور جز اینش جامه‌ای باید
بافته بس شعلۀ زر تار پودش باد
گو بروید، هرچه در هر جا که خواهد، یا نمی‌خواهد
باغبان و رهگذاری نیست
باغ نومیدان
چشم در راه بهاری نیست
گر زچشمش پرتو گرمی نمی‌تابد
ور برویش برگ لبخندی نمی‌روید
باغ بی‌برگی که می‌گوید که زیبا نیست؟
داستان از میوه‌های سر به گردون‌سای اینک خفته در تابوت
پست خاک می‌گوید
باغ بی‌برگی
خنده‌اش خونی‌ست اشک‌آمیز
جاودان بر اسب یال‌افشان زردش می‌چمد در آن
پادشاه فصل‌ها، پاییز"
audio/mana-3f1f24a7778f2b008b9c.mp3,"به بهانه آغاز دهمین سال فعالیت گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان کوهنوردی افراد دارای آسیب بینایی در یک نگاه
صلاح الدین محمدی
هر که در عشق سر از قله برآرد هنر است
همه تا دامنه کوه تحمل دارند
مقدمه
هرچند فعالیت کوهنوردی، در زمره رشته‌های ورزشی ویژه افراد دارای آسیب بینایی به شمار نمی‌رود؛ اما علاقه‌مندی شخصی گروهی از نابینایان و پرداختن به این رشته و افتخار‌آفرینی در بالاترین و دشوارترین سطح این رشته، باعث شده است که این فعالیت ماجراجویانه نیز موردتوجه برخی از افراد دارای آسیب بینایی و جزو قلمرو ورزشی آنها قرار بگیرد. از‌این‌رو، پرداختن به مختصات کوهنوردی با تأکید بر کوهنوردی نابینایان، ساز‌و‌کار‌های آن و کم و کیف این رشته دشوار اما مهیج، مطلبی است که در این جستار کوتاه به آن می‌پردازیم.
کوهنوردی یکی از رشته‌های ورزشی سنگین، پر خطر، آسیب‌زا، و در عین‌حال، مهیج، وابسته‌ساز، خواستنی، اخلاق‌پرور و نهایتاً انسان‌ساز است. هرچند خطرات و آسیب‌های احتمالی کوهنوردی باعث شده است که این رشته ورزشی مخاطبان خاص خود را داشته باشد و هر کس آن را جزو اولویت‌های ورزشی خود قرار ندهد؛ اما هستند انسان‌هایی که برای جامه عمل پوشاندن بر شعار خواستن توانستن است، با وجود مشکلات و محدودیت‌های گوناگون، این رشته مهیج و ماجراجویانه را انتخاب کرده‌اند و در تاریخ آن افتخارات بزرگی آفریده‌اند.
شاید انتخاب فعالیت سخت و طاقت‌فرسای کوهنوردی از جانب برخی از معلولین و افراد دارای آسیب بینایی زیاد عجیب نباشد؛ چرا‌که معلولین خود به نوعی هر روزه از کوه مشکلات و رنج‌های ناشی از معلولیت بالا می‌روند و به‌صورت مداوم با مسائل آن دست و پنجه نرم می‌کنند. به‌عبارت‌دیگر، معلولین با رنج، سختی، چالش‌ها و مشکلات متعدد و متنوع غریبه نیستند. به‌همین‌دلیل است که برخی از معلولینِ با انگیزه و روحیه بالا دست به خلق افتخارات و فعالیت‌هایی باور‌نکردنی می‌زنند و به چنان جایگاه و قلل رفیعی از موفقیت می‌رسند که افراد سالم نیز در حسرت دستیابی به آن مانده‌اند.
هدف از نوشته حاضر نیز توصیف و پرداختن به کوهنوردی افراد دارای آسیب بینایی و خلق افتخارات آنها در سطح بین‌المللی و وطنی این رشته ورزشی سخت و انسان‌ساز است.
اریک وایهنمایر آمریکایی اولین نابینای فاتح اورست در جهان است. این نابینای آمریکایی با تلاش ستودنی خود بسیاری از غیر‌ممکن‌ها را ممکن ساخت و با انگیزه و همت کوه‌صفت خویش، بر بلندترین قلل تمام قاره‌های جهان ایستاد و درس ایستادگی و آفرینش لحظات تاریخ‌ساز را به همه ما داد. وی شرح صعود‌های خود را در کتابی به نام «لمس بام دنیا» به رشته تحریر در آورد. نویسنده لمس بام دنیا، در سال 2001 به عنوان اولین فرد نابینا، پا در جای پای بزرگان جهان گذاشت و گام بر بلندترین قله جهان یعنی اورست نهاد. کسی که در تاریکی مطلق به خورشید نزدیک شد و اظهار داشت که من شانزده سال وقت صرف کرده بودم تا یاد بگیرم چگونه راهم را بر روی یک ناحیه کوهستانی با استفاده از تیشه‌های یخ‌زده و دیرک‌های دراز پیدا کنم. اریک می‌گوید: وقتی انتظارات سایرین به سد‌هایی در مقابل تو تبدیل می‌شوند، بهترین کاری که می‌توانی انجام دهی این است که بر آنها فائق آیی.
اریک معتقد است که هر کس تنها در اوج بالندگی خویش است که می‌تواند به گوهر حقیقی وجود خویش دست یابد. این نکته در مورد خود او نیز صدق کرده و در همین خصوص اظهار می‌دارد که من سرانجام روی قدمگاه هیلاری، سرشت حقیقی وجود خود را حس کردم.
فتح اورست توسط اریک، باعث شد که بر بسیاری از آرزو‌های محال جامه عمل پوشیده شود و به‌تدریج نابینا‌های دیگر نیز برای ایستادن بر بلندای جهان، انگیزه و انرژی مضاعفی پیدا کنند؛ طوری‌که بعد از اریک آمریکایی، اندی هولتسر اتریشی و ژانگ هونگ چینی نیز پای در راه فتح اورست نهادند و با چاشنی اراده و انگیزه موفق شدند تا بر بام جهان، خورشید ایمان و امید را در آغوش کشند.
ژانگ می‌گوید: «مهم نیست معلول باشید یا نه؛ مهم این است که یک ذهن قوی داشته باشید تا آنچه که دیگران انجام می‌دهند را شما هم انجام دهید. مشکلات و خطرات همیشه وجود دارند و این معنای کوهنوردی است که باید ادامه می‌دادم.»
بدون تردید برای پرداختن به هر رشته ورزشی، ابتدا باید اصول و مبانی آن را آموخت و دوره‌های آموزشی ویژه آن را گذراند و سپس وارد گود شد. رشته کوهنوردی نیز مستثنا نیست و به‌ویژه اینکه این ورزش، یک رشته تخصصی و آبستن بسیاری از حوادث است. علاوه‌بر این، اینجا سخن از کوهنوردی نابینایان و کم‌بینایان است که باید ضریب ایمنی آن را بالا برد و صعود‌های نابینایان را با کمترین خطر ممکن انجام داد.
آنچه که مشخص است، هر کوهنورد نابینا و کم‌بینا باید مانند همنوردان بینایش با اصول فنی این رشته، مبانی آن، اصول گام‌برداری در کوهستان، قوانین، مقررات و استاندارد‌های کوهنوردی، شناخت تجهیزات کوهنوردی و نحوه کار با آنها آشنایی عملی و کافی پیدا کند، در موقعیت‌های واقعی ضمن مواجه شدن با چالش‌ها و دشواری‌های رشته کوهنوردی، لحظات شیرین و خاطره‌انگیز آن را تجربه نماید و مهمتر از همه، فرهنگ خاص کوهنوردی و تعامل سازنده با گروه و همنوردان را به‌خوبی یاد بگیرد تا صعودی ایمن، غرور‌انگیز و به‌یاد‌ماندنی را تجربه نماید.
نکته با اهمیتی که در کوهنوردی افراد دارای آسیب بینایی لازم است، وجود یک همنورد آگاه، با‌تجربه و مهمتر از همه صبور در کنار فرد نابینا به عنوان راهنما است که در تمام لحظات در کنار وی باشد و ضمن راهنمایی دقیق و استاندارد نابینا، محیطی کاملاً ایمن از نظر روانی و ذهنی برایش فراهم سازد. چرا‌که فاتحان نابینای اورست نیز، علاوه‌بر اراده فولادی خویش، بهره‌مند از حضور همنورد همدلی بودند که آنی آنها را تنها نگذاشته‌اند و چون یک روح در دو بدن در فضای کوهستان گام برمی‌داشتند.
بدون شک پرداختن تخصصی به کوهنوردی نابینایان و ملزومات آن، بحثی است که از حوصله این گفتار خارج است و موقعیت و زمان بیشتری می‌طلبد. لذا ضمن محول کردن این بحث به زمانی دیگر، لازم است اندکی نیز به فعالیت‌های کوهنوردان نابینای وطنی بپردازیم.
نگاهی گذرا به فعالیت‌های کوهنوردی نابینایان ایران، بیانگر این واقعیت است که تا سال 1392 گروهی رسمی جهت سامان دادن به فعالیت‌ها و صعود‌های کوهنوردان نابینا تشکیل نشده بود و آنچه که بود، فعالیت‌های پراکنده و صعود‌های انفرادی نابینایان به قلل مرتفع ایران بود. البته ضعف مستندسازی و ثبت وقایعی از این دست نیز در عدم آشنایی کافی ما با سابقه کوهنوردی نابینایان ایران مزید بر علت است. برای مثال، آنچه که مشخص است، صعود جناب آقای بهمن حبیبی، کوهنورد سنندجی، به دماوند در سال 1386 به همراه یک دوست به نام کاک خالد اسعدی می‌باشد.
در مورد صعود‌های گروهی نابینایان ایران نیز باید گفت که به تدریج بعد از تشکیل گروه عصای سفید کردستان شکل گرفت و کوهنوردان تهرانی نیز در قالب هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان تهران به قله دماوند و سایر قلل رفیع صعود‌هایی داشته‌اند و برنامه‌های موفقی را اجرا نموده‌اند.
در گرامیداشت روز جهانی عصای سفید در سال 1392، جناب آقای خالد اسعدی با همدلی و انسی که با نابینایان از‌جمله بهمن حبیبی عزیز داشتند و او را برای صعود به دماوند همراهی می‌کردند، در یک عمل ابتکاری گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان را بنیانگذاری کرد و بدون داشتن اسپانسر‌های مالی و بدون چشمداشت، پای نابینایان کردستانی را نیز در قالب یک گروه رسمی کوهنوردی به فتح بسیاری از قله‌های رفیع ایران و عراق باز کرد و پنجره دل و اندیشه آنها را به جهان‌های بزرگتر و تازه‌تری گشود.
از افتخارات گروه عصای سفید کردستان می‌توان به این موارد اشاره کرد: صعود به قله‌های علم‌کوه (1394)، صعود اولین بانوی نابینای ایرانی به علم‌کوه (خانم باران سلیمی به ادعای فدراسیون کوهنوردی)، سبلان (1395) و دماوند (1396)، صعود اولین بانوی نابینای ایرانی به دماوند (خانم شهلا عبدی به ادعای فدراسیون کوهنوردی)، صعود به قله‌های پیرمگرون در کشور عراق در (1394) و هلگورد بلندترین قله همان کشور در سال 1398.
با امید به تشکیل گروه‌های منسجم و استاندارد کوهنوردی برای تمام علاقه‌مندان نابینا و کم‌بینا و فراهم ساختن حمایت‌های همه‌جانبه از آنها، صعود به قلل رفیع و کوه‌های نامدار ایران و جهان دور از دسترس نیست و لازمه آن اراده‌ای راسخ، ایمانی قوی، دل‌هایی به بلندای کوه و تأمین منابع مالی و تجهیزاتی است.
فتح ما، همان عشق تمام قلب‌های بسته‌پیمانیست که بودن را به لفظی تازه می‌خواند."
audio/mana-1164530291fa34ca9630.mp3,"چگونه افراد نابینا می‌توانند کیفیت خوابشان را بهبود دهند
امین عرب
افراد با آسیب بینایی به میزان قابل‌توجهی در مقایسه با جمعیت عادی مشکلات خواب بیشتری را تجربه می‌کنند. حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد از جمعیت عادی از انواع اختلالات خواب رنج می‌برند. با در نظر گرفتن کودکان خردسال، نزدیک به ۹۰ تا ۱۰۰ درصد از کودکان با آسیب بینایی با مشکلات مرتبط با خواب درگیرند. در این مقاله به برخی از علل و راهکار‌هایی برای این موضوع خواهیم پرداخت.
چرا ما می‌خوابیم؟
خواب بر سلامتی تأثیر می‌گذارد. اگر کم‌خوابی مزمن دارید، در معرض ابتلا به انواعی از بیماری‌های مرتبط با ایمنی، آلرژی، دیابت، بیماری‌های قلبی و انواع دیگری از مشکلات هستید. همچنین میزان خواب بر خلق‌و‌خو، توانایی یادگیری، تمرکز و حافظه اثری قابل‌توجه دارد.
یک خواب معمولی شامل چرخه‌های نود‌ دقیقه‌ای است که بیشتر آن را چهار مرحله خواب آرام تشکیل می‌دهد و بخش‌های کوتاهی از آن نیز خواب فعال است. در طول خواب آرام، دمای بدن کاهش می‌یابد، تنفس کند می‌شود و ماهیچه‌ها در حالت استراحت‌اند. در طول زمان‌های کوتاه خواب، با حرکت سریع چشم (خواب REM )، تمام عملکرد‌های بدن افزایش می‌یابند؛ از‌جمله افزایش تنفس و دمای بدن.
برای داشتن خواب خوب، به هر دو دوره نیاز داریم: هم‌ زمان آرامش و هم زمان خواب فعال که در آن فعالیت‌های مغز افزایش می‌یابند. در مرحله خواب آرام، سیستم ایمنی برای محافظت از بدن فعالیت می‌کند. در مرحله خواب REM، توانایی‌های حافظه و توجه ما شارژ مجدد می‌شوند.
تولید ملاتونین و الگو‌های خواب
الگو‌های خواب همزمان با رشد تغییر می‌کنند و به میزان ملاتونینی بستگی دارد که غده صنوبری که غده‌ای کوچک بین دو چشم است، تولید می‌کند. تولید ملاتونین برای اولین‌بار در حدود سه تا چهار ماهگی شروع می‌شود و قبل از آن، الگو‌های خواب صرفاً با چرخه فعالیت‌ها حفظ می‌شوند. پس از آن، مغز ما شروع به تولید ملاتونین در یک الگوی چرخه‌ای می‌کند و این توانایی را دارد که یاد بگیرد چه زمانی ملاتونین تولید کند و چه زمانی آن را کاهش دهد. تولید ملاتونین به درک نور نیز بستگی دارد؛ بنابراین مغز کودکانی که درک نور دارند، یاد می‌گیرد که بسته به نور محیط ملاتونین تولید کند.
در سه یا چهار‌ ماهگی، چرخه تولید ملاتونین به بزرگ‌سالان اطراف فرد و الگوی خواب آنان بستگی دارد. در پنج تا هفت سالگی که الگو‌های هورمونی ایجاد می‌شوند، چرخه‌های تولید ملاتونین هم به خود شما و هم به اطرافیانتان بستگی دارد. در دهه سوم زندگی که تولید ملاتونین به آرامی شروع به کاهش می‌کند، کاملاً به خودتان بستگی دارد که الگو‌های سالم خواب را حفظ کنید یا نکنید.
با افزایش سن، تولید ملاتونین کاهش می‌یابد و خواب به قطعه‌های کوتاه تبدیل می‌شود. به‌همین‌دلیل افراد در سنین بالا زیاد چرت می‌زنند.
درک نور و اختلالات خواب
مؤلفه‌های مختلفی در مشکلات خواب افراد نابینا وجود دارد. یکی از مهمترین آنها تأثیر درک نور بر چرخه شبانه‌روزی خواب و بیداری است. بسیاری از افراد نابینا به دلیل اختلال در ریتم شبانه‌روزی، خواب شبانه خوبی ندارند. ریتم شبانه‌روزی یک ساعت درونی بدن است که در پس‌زمینه مغز ما کار می‌کند و باعث می‌شود در طول یک دوره ۲۴ ساعته در زمان‌های مختلف احساس خواب‌آلودگی و هشیاری داشته ‌باشیم. افراد مبتلا به اختلال خواب و بیداری غیر ۲۴ ساعته، به سختی می‌توانند بخوابند یا شب‌ها بخوابند و روز‌ها بیدار بمانند.
از‌آنجایی‌که درک نور بر افزایش یا کاهش تولید ملاتونین تأثیر می‌گذارد، افراد نابینا، خصوصاً آنهایی که درک نور ندارند، در چرخه تولید ملاتونین و در‌نتیجه ساعات خواب و بیداری، دچار مشکل‌اند.
مثل هر مشکل پزشکی دیگر، اگر فکر می‌کنید اختلال خواب و بیداری غیر ۲۴ ساعته دارید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
کمبود تحرک و مشکلات خواب
بسیاری از افراد نابینا نسبت به همتایان بینای خود، فعالیت‌های بدنی کمتری دارند. بسیار رایج است که بزرگ‌سالان بیش‌از‌حد از کودک با آسیب بینایی مراقبت می‌کنند و در‌نتیجه کودک فرصتی برای تحرک و ورزش ندارد. کودکان در حال رشد معمولاً از تحرک برای تمایز حالت فعال و حالت خواب استفاده می‌کنند و مراقبت‌های افراطی والدین و در دسترس نبودن محیط مناسب برای ورزش موجب از دست رفتن این امکان برای کودکان نابینا می‌شود. کمبود فعالیت بدنی موجب به‌هم‌ریختگی چرخه خواب و بیداری فرد می‌شود.
تمرینات ورزشی منظم می‌تواند به شما کمک کند که احساس پر انرژی بودن داشته ‌باشید و خستگی ناشی از اختلال در چرخه خواب را مدیریت کنید. همچنین خستگی ناشی از تمرینات ورزشی بر خواب شبانه شما تأثیر مثبت خواهد داشت.
خانواده‌های کودکان نابینا باید به فعالیت‌های بدنی فرزندانشان توجه داشته ‌باشند. کودکان عاشق تحرک‌اند، عاشق بازی کردن‌اند و عاشق این هستند که خودشان برای انجام کاری تلاش کنند. اگر به کودکان یاد بدهید که به‌جای تحرک، بنشینند و ساکت باشند، در بیشتر مواقع در نگهداری آنان با مشکل مواجه می‌شوید. بنابراین داشتن برنامه‌ای شلوغ و پر از فعالیت در طول روز برای حفظ چرخه شبانه‌روزی خواب و بیداری ضروری است.
اضطراب و اختلال خواب در نابینایان
پژوهش‌ها حاکی از آن‌اند که افراد با آسیب بینایی به نسبت متوسط جامعه اضطراب بیشتری را تجربه می‌کنند. سطح اضطراب، تأثیر قابل‌توجهی بر کیفیت خواب دارد. افرادی که سطح بالایی از اضطراب را تجربه می‌کنند، معمولاً در به خواب رفتن دچار مشکل‌اند و بسیاری اوقات نیمه‌شب‌ها از خواب می‌پرند و نمی‌توانند به خوابیدن ادامه دهند؛ لذا آنچه برای افراد نابینایی که دچار اختلال خواب هستند ضروری است، یادگیری راهبرد‌های مدیریت اضطراب است. در دو شماره قبلی همین ستون، راهکار‌هایی را برای مدیریت استرس ارائه کردیم. کودکان نابینا نیز باید برای بهبود خواب، راهبرد‌های یکپارچگی حسی را بیاموزند. بزرگ‌سالان می‌توانند راهبرد‌های یکپارچگی حسی را با کودکان خردسال تمرین کنند. منظور از این راهبرد‌ها این نیست که کودک را هر طور که هست بخوابانید؛ زیرا این کار غیر‌ممکن است؛ منظور دادن کاری برای انجام در رختخواب به کودک است. راهبرد اصلی آموزش خواب ما این است که به کودک بیاموزیم که در رختخواب بماند و از تجهیزات یکپارچگی حسی که می‌توانیم تهیه کنیم استفاده کند. این ابزار می‌تواند فقط یک بالش باشد یا یک اسباب‌بازی که صدا تولید نمی‌کند؛ اما برای کودک جذاب است. یا اینکه به او یاد بدهیم سی بار نفس عمیق بکشد و نفس‌های خود را بشمارد. یا اینکه حروف الفبا را در ذهنش بخواند. این راهبرد‌ها برای بزرگ‌سالان نیز مؤثر است؛ اما برای کودکان بهتر است با همراهی والدین انجام شود.
حفظ ساعت منظم خواب
تلاش برای خوابیدن و بیدار شدن در یک زمان مشخص، به بهبود چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند. سعی کنید شب‌ها در یک زمان مشخص بخوابید و صبح‌ها در زمان معینی بیدار شوید. چنانچه شب قبل دیرتر از معمول خوابیده‌اید، سعی کنید زمان بیداری‌تان تغییر نکند تا چرخه خوابتان به هم نخورد.
برای ملزم کردن کودکان به خوابیدن در زمان مشخص، می‌توان از یک برنامه تلویزیونی استفاده کرد؛ برنامه‌ای که کودک پس از دیدن آن به رختخواب می‌رود.
محدود کردن زمان خواب به شب‌ها
یکی از عادت‌هایی که می‌تواند باعث بر هم خوردن چرخه خواب و بیداری شود، خواب بعد‌از‌ظهر است. محدود شدن زمان خواب به شب، باعث بالا رفتن کیفیت خواب شبانه و نیز حفظ نظم ساعات خواب می‌شود.
اگر عصر‌ها دچار خواب‌آلودگی می‌شوید، با انجام کار مورد علاقه‌تان این زمان را سپری کنید. خواندن داستان یا صحبت کردن با یک دوست می‌تواند برای گذراندن زمان خواب‌آلودگی به شما کمک کند.
چند نکته عمومی در خصوص بهداشت خواب
در محیطی ساکت، آرام و خنک بخوابید؛
یک فعالیت آرامش‌بخش را پیش از خواب انجام دهید؛
از مصرف کافئین، الکل و نیکوتین پیش از خواب خودداری کنید؛
اگر در طول شب از خواب بیدار شدید، ساعت را چک نکنید؛
شام سبک میل کنید؛
مصرف مایعات را در حد متعادل نگه دارید تا در طول شب نیاز به استفاده از دستشویی نداشته ‌باشید؛
در ساعات پایانی روز چرت نزنید.
منابع:"
audio/mana-d1c0aad9cd71e0a157ea.mp3,"مغازه‌داری نابینا، مسئله این است! گفت‌و‌گوی نسل مانا با محمد شریفی، مغازه‌دار نابینا
میرهادی نائینی‌زاده
«در چه زمینه‌هایی مشغول به فعالیت هستید؟»
«اکنون فعالیت اصلی من ارائه خدمات فروش و تعمیر لپ‌تاپ به صورت حضوری و مجازی است. البته در زمینۀ فروش گوشی موبایل هم فعال بوده‌ام.»
«منظور از فعالیت حضوری چیست؟ آیا محل کسبی دارید؟»
«بله. من توانسته‌ام در منطقه ۱۸ شهر تهران، یک مغازۀ خدمات کامپیوتری دایر کنم.»
«فکر ایجاد شغل خدمات کامپیوتری در تو به چه صورتی رشد کرد و باعث شد تو الآن به اینجا برسی؟»
«اولین موضوعی که باید در این رابطه به شما بگویم این است که وقتی شما حمایت مالی نداشته باشید، به فکر ایجاد یک شغل می‌افتید و تمام تلاشتان را می‌کنید تا منبع در‌آمد مناسبی برای خودتان فراهم کنید. من به‌عنوان کسی که با علاقۀ تمام تعمیر لوازم دیجیتال را دنبال کرده بودم، پس از دیدن آموزش‌های غیر‌مستقیم از طریقYouTube و سایر شبکه‌های اجتماعی و به دنبال یافتن یک مغازۀ مناسب در شهر تهران، این ریسک بزرگ را در زندگی خود به جان خریدم: با مقداری قرض و تحمل سختی، مغازه مدنظر خود را اجاره کردم و تا اکنون هم در همانجا مشغول به کار هستم.»
«پیش از اجارۀ مغازه، چه فعالیت‌هایی در این حوزه داشتی و چه ریسک‌هایی کردی؟»
«یک بار آزمون و خطای کار من در باز کردن لپ‌تاپ منجر به این شد که LCD دستگاه از وسط نصف شود. هدفم از بیان این تجربۀ تلخ این بود که به شما نشان بدهم چقدر به این کار علاقه‌مند بودم و حتی حاضر شدم به قیمت از بین رفتن یک دستگاه و تبعاً جبران خسارت آن، این کار را ادامه بدهم. اما در جواب پرسش شما باید بگویم که یکی از مهمترین کار‌هایی که پیش از تأسیس مغازه انجام داده‌ام، این بود که به قیمت پایین‌تر گوشی تهیه می‌کردم و در کانال تلگرامی خود با سود کمتر آن گوشی را به مشتریان عرضه می‌کردم. از این راه توانستم مشتری‌های خوبی هم به دست بیاورم. انجام چنین کاری نوعی قوت قلب بود که به من کمک کند در مسیر بعدی خود گام بردارم.»
«شاید خیلی از مخاطبین ما از اینکه تو کاری غیر از آنچه میان سایر نابینایان مرسوم است را انتخاب کرده‌ای، تعجب کنند. برای ما از مشکلاتی که این کار برای تو به وجود آورده و مسائلی که برای تأسیس آن داشتی صحبت کن.»
«اولین مشکلی که اکنون من در کارم دارم این است که افراد کوچه و بازار، خیلی به اینکه یک نابینا بتواند تعمیر‌کار لپ‌تاپ آنها باشد اعتماد ندارند. من برای حل این مشکل از تمام مشتری‌هایم می‌خواهم که در یک ویدیو رضایت خود را از خدمتی اعلام کنند که من برایشان انجام داده‌ام. این راه، توانسته است تا حد زیادی برای من مفید باشد. از دیگر مشکلاتی که برای شخص من پیش آمد این بود که صاحب مغازه با این تصور که یک نابینا توان اداره و درآمدزایی از آن مکان را ندارد، به من مغازه اجاره نمی‌دادند. آنها معتقد بودند، امکان اینکه از نابینا دزدی بشود یا او توان تأمین نیاز مشتری‌های خود را نداشته باشد، بسیار زیاد است. کاری که من برای این مشکل کردم این بود که هم از طریق آشنایان معتمد و البته از طریق روابط عمومی خوب، توانستم آنها را قانع کنم که از عهدۀ این کار به راحتی بر می‌آیم. لازم است اینجا به این نکتۀ بسیار مهم اشاره کنم که ابزار کار ما قطعاً داشتن روابط عمومی خوب و ایجاد یک ارتباط سالم میان کار‌فرمایان و مشتری‌هاست. بسیار احتمال دارد کسی در کار تعمیر خبره باشد اما نتواند با مشتری‌های خود رفتار درستی داشته باشد. چنین فردی حتماً در کار خود موفق نخواهد بود.»
«در نگاه اول بعضی از مسائلی که سایرین دربارۀ ما نابینایان مطرح می‌کنند خیلی هم بیراه نیست. راهکار تو برای اینکه از جنس‌های مغازه حفاظت کنی و دستبرد از آن را به حداقل برسانی چیست؟»
«بسیاری از دوستان نابینا بر این باور هستند که با وجود نابینایی، تنها کار کردن می‌تواند محال باشد؛ اما من معتقدم همیشه باید دنبال راهکار بود. برای حل این مشکل، من با نسب در و قرار دادن چند میز بلند پیشخوانی جلوی ویترین، طوری‌که مشتری فقط با چشم بتواند از اجناس دیدن کند، ریسک سرقت را به حداقل رسانده‌ام.
«آیا برای تهیۀ اجناس خود از سایر فروشندگان مشکلی نداری؟»
«برای خرید تجهیزات، از طریق تلفن خرید‌های خود را انجام می‌دهم. اما وقتی می‌خواهم مثلاً یک لپ‌تاپ غیر نو را بخرم، باید آن را حتماً ببینم. به منظور این کار، به کمک نرم‌افزار‌های مسیر‌یاب نابینایی و افرادی که در آن محل هستند، به محل موردنظر می‌روم و پس از بازدید لپ‌تاپ، برای خرید آن تصمیم می‌گیرم.»
«چه تفاوت‌هایی در کار فروش حضوری و فروش از طریق فضای مجازی وجود دارد؟ توصیۀ تو به افراد علاقه‌مند، شروع از کدام نقطه است؟»
«به دلیل اینکه شما در فضای مجازی مجبور به پرداخت کرایۀ مغازه نیستید، تبعاً کار در فضای مجازی هزینۀ کمتری دارد؛ اما من توصیه می‌کنم برای اعتماد‌زایی بیشتر، یک کسب و کار باید از یک مکان حضوری در نقطۀ شروع استفاده کند و با دادن آدرس مشخص، مشتری‌های خود را پیدا کند. البته تبلیغات گسترده در فضای مجازی و دادن ویدیو‌های آموزشی مشوق و هزینه کردن برای یکpage خوب می‌تواند شما را در کار یاری کند.»
«آیا نابینایی برای تو نسبت به سایر هم‌صنفانت محدودیتی ایجاد کرده است؟»
«تنها محدودیتی که من در کار خود دارم، نصب برخی از نرم‌افزار‌هایی است که نیاز به دیدن دارد. برنامه‌هایی مانند فتوشاپ باید حتماً توسط یک فرد بینا نصب شود. برای این کار من پس از نصب windows از طریق برنامه‌های ریموت، نرم‌افزار‌های مورد‌اشاره را به کمک یک بینا نصب می‌کنم و هزینۀ نصب آنها را به همکار بینایم پرداخت می‌کنم.»
«فارغ از حرفۀ تو، اگر دربارۀ تأسیس مغازه صحبت کنیم، چه افرادی می‌توانند به این کار فکر کنند؟»
«در برخی از کار‌ها نیاز به سرمایۀ خاصی از نظر من نیست؛ اما برای ورود به کاری مثل کار من، مقداری سرمایۀ اولیه لازمۀ کار است. همچنین می‌خواهم بگویم ورود به هر کاری ریسک خود را دارد و باید افراد بپذیرند که احتمال اشتباه در انتخاب مغازه یا شغل یا هر چیز دیگری در این کار زیاد است. من کار را با یک وام شروع کردم و بسیاری از افراد مرا از این کار منع می‌کردند؛ اما من چون به خودم باور داشتم و می‌دانستم که می‌توانم از عهدۀ این کار برآیم، کار خود را انجام دادم.»
«نحوۀ درآمد‌زایی تو با توجه به هزینه‌هایی از قبیل کرایۀ مغازه چگونه است؟»
«من در ماه حد اقل ۵.۰۰۰.۰۰۰ تومان و حد اکثر ۱۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان درآمد دارم و این البته متغیر است. شما به کرایۀ مغازه اشاره کردید و من حتماً باید اضافه کنم که تبلیغات یکی از مهم‌ترین هزینه‌هایی است که هر کسی باید به آن توجه کند. همچنین نحوۀ فروش و تنظیم سود از مهم‌ترین کار‌هایی است که یک فروشندۀ موفق باید در کارش مدنظر داشته باشد. لازم می‌بینم به این نکته هم اشاره کنم که یک نابینا چطور می‌تواند از وجهی که دریافت می‌کند مطمئن باشد. وجه از دو طریق به شما پرداخت می‌شود: یا به وسیلۀ پول نقد که شما البته با نرم‌افزار‌های پول‌شمار می‌توانید مبلغ دریافتی را حساب کنید. اما اگر از طریق کارت بانکی وجهی برای من ریخته شود، من به بهانۀ چک گارانتی جنس را از مشتری تحویل می‌گیرم و با کمک نرم‌افزار کارتخوان بانک ملی، تراکنش را چک می‌کنم. به‌عنوان توصیه پایانی به همۀ دوستان توصیه می‌کنم که به همین دلیل از دستگاه‌های کارتخوان بانک ملی استفاده کنند.»
ضمن تشکر از محمد شریفی برای شرکت در این گفت‌وگو، علاقه‌مندان می‌توانند نسخه صوتی این گفت‌وگو را هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوند."
audio/mana-0340eeec13fa8872e69b.mp3,"مغازه‌داری نابینا، مسئله این است! گفت‌و‌گوی نسل مانا با محمد شریفی، مغازه‌دار نابینا
میرهادی نائینی‌زاده
«در چه زمینه‌هایی مشغول به فعالیت هستید؟»
«اکنون فعالیت اصلی من ارائه خدمات فروش و تعمیر لپ‌تاپ به صورت حضوری و مجازی است. البته در زمینۀ فروش گوشی موبایل هم فعال بوده‌ام.»
«منظور از فعالیت حضوری چیست؟ آیا محل کسبی دارید؟»
«بله. من توانسته‌ام در منطقه ۱۸ شهر تهران، یک مغازۀ خدمات کامپیوتری دایر کنم.»
«فکر ایجاد شغل خدمات کامپیوتری در تو به چه صورتی رشد کرد و باعث شد تو الآن به اینجا برسی؟»
«اولین موضوعی که باید در این رابطه به شما بگویم این است که وقتی شما حمایت مالی نداشته باشید، به فکر ایجاد یک شغل می‌افتید و تمام تلاشتان را می‌کنید تا منبع در‌آمد مناسبی برای خودتان فراهم کنید. من به‌عنوان کسی که با علاقۀ تمام تعمیر لوازم دیجیتال را دنبال کرده بودم، پس از دیدن آموزش‌های غیر‌مستقیم از طریقYouTube و سایر شبکه‌های اجتماعی و به دنبال یافتن یک مغازۀ مناسب در شهر تهران، این ریسک بزرگ را در زندگی خود به جان خریدم: با مقداری قرض و تحمل سختی، مغازه مدنظر خود را اجاره کردم و تا اکنون هم در همانجا مشغول به کار هستم.»
«پیش از اجارۀ مغازه، چه فعالیت‌هایی در این حوزه داشتی و چه ریسک‌هایی کردی؟»
«یک بار آزمون و خطای کار من در باز کردن لپ‌تاپ منجر به این شد که LCD دستگاه از وسط نصف شود. هدفم از بیان این تجربۀ تلخ این بود که به شما نشان بدهم چقدر به این کار علاقه‌مند بودم و حتی حاضر شدم به قیمت از بین رفتن یک دستگاه و تبعاً جبران خسارت آن، این کار را ادامه بدهم. اما در جواب پرسش شما باید بگویم که یکی از مهمترین کار‌هایی که پیش از تأسیس مغازه انجام داده‌ام، این بود که به قیمت پایین‌تر گوشی تهیه می‌کردم و در کانال تلگرامی خود با سود کمتر آن گوشی را به مشتریان عرضه می‌کردم. از این راه توانستم مشتری‌های خوبی هم به دست بیاورم. انجام چنین کاری نوعی قوت قلب بود که به من کمک کند در مسیر بعدی خود گام بردارم.»
«شاید خیلی از مخاطبین ما از اینکه تو کاری غیر از آنچه میان سایر نابینایان مرسوم است را انتخاب کرده‌ای، تعجب کنند. برای ما از مشکلاتی که این کار برای تو به وجود آورده و مسائلی که برای تأسیس آن داشتی صحبت کن.»
«اولین مشکلی که اکنون من در کارم دارم این است که افراد کوچه و بازار، خیلی به اینکه یک نابینا بتواند تعمیر‌کار لپ‌تاپ آنها باشد اعتماد ندارند. من برای حل این مشکل از تمام مشتری‌هایم می‌خواهم که در یک ویدیو رضایت خود را از خدمتی اعلام کنند که من برایشان انجام داده‌ام. این راه، توانسته است تا حد زیادی برای من مفید باشد. از دیگر مشکلاتی که برای شخص من پیش آمد این بود که صاحب مغازه با این تصور که یک نابینا توان اداره و درآمدزایی از آن مکان را ندارد، به من مغازه اجاره نمی‌دادند. آنها معتقد بودند، امکان اینکه از نابینا دزدی بشود یا او توان تأمین نیاز مشتری‌های خود را نداشته باشد، بسیار زیاد است. کاری که من برای این مشکل کردم این بود که هم از طریق آشنایان معتمد و البته از طریق روابط عمومی خوب، توانستم آنها را قانع کنم که از عهدۀ این کار به راحتی بر می‌آیم. لازم است اینجا به این نکتۀ بسیار مهم اشاره کنم که ابزار کار ما قطعاً داشتن روابط عمومی خوب و ایجاد یک ارتباط سالم میان کار‌فرمایان و مشتری‌هاست. بسیار احتمال دارد کسی در کار تعمیر خبره باشد اما نتواند با مشتری‌های خود رفتار درستی داشته باشد. چنین فردی حتماً در کار خود موفق نخواهد بود.»
«در نگاه اول بعضی از مسائلی که سایرین دربارۀ ما نابینایان مطرح می‌کنند خیلی هم بیراه نیست. راهکار تو برای اینکه از جنس‌های مغازه حفاظت کنی و دستبرد از آن را به حداقل برسانی چیست؟»
«بسیاری از دوستان نابینا بر این باور هستند که با وجود نابینایی، تنها کار کردن می‌تواند محال باشد؛ اما من معتقدم همیشه باید دنبال راهکار بود. برای حل این مشکل، من با نسب در و قرار دادن چند میز بلند پیشخوانی جلوی ویترین، طوری‌که مشتری فقط با چشم بتواند از اجناس دیدن کند، ریسک سرقت را به حداقل رسانده‌ام.
«آیا برای تهیۀ اجناس خود از سایر فروشندگان مشکلی نداری؟»
«برای خرید تجهیزات، از طریق تلفن خرید‌های خود را انجام می‌دهم. اما وقتی می‌خواهم مثلاً یک لپ‌تاپ غیر نو را بخرم، باید آن را حتماً ببینم. به منظور این کار، به کمک نرم‌افزار‌های مسیر‌یاب نابینایی و افرادی که در آن محل هستند، به محل موردنظر می‌روم و پس از بازدید لپ‌تاپ، برای خرید آن تصمیم می‌گیرم.»
«چه تفاوت‌هایی در کار فروش حضوری و فروش از طریق فضای مجازی وجود دارد؟ توصیۀ تو به افراد علاقه‌مند، شروع از کدام نقطه است؟»
«به دلیل اینکه شما در فضای مجازی مجبور به پرداخت کرایۀ مغازه نیستید، تبعاً کار در فضای مجازی هزینۀ کمتری دارد؛ اما من توصیه می‌کنم برای اعتماد‌زایی بیشتر، یک کسب و کار باید از یک مکان حضوری در نقطۀ شروع استفاده کند و با دادن آدرس مشخص، مشتری‌های خود را پیدا کند. البته تبلیغات گسترده در فضای مجازی و دادن ویدیو‌های آموزشی مشوق و هزینه کردن برای یکpage خوب می‌تواند شما را در کار یاری کند.»
«آیا نابینایی برای تو نسبت به سایر هم‌صنفانت محدودیتی ایجاد کرده است؟»
«تنها محدودیتی که من در کار خود دارم، نصب برخی از نرم‌افزار‌هایی است که نیاز به دیدن دارد. برنامه‌هایی مانند فتوشاپ باید حتماً توسط یک فرد بینا نصب شود. برای این کار من پس از نصب windows از طریق برنامه‌های ریموت، نرم‌افزار‌های مورد‌اشاره را به کمک یک بینا نصب می‌کنم و هزینۀ نصب آنها را به همکار بینایم پرداخت می‌کنم.»
«فارغ از حرفۀ تو، اگر دربارۀ تأسیس مغازه صحبت کنیم، چه افرادی می‌توانند به این کار فکر کنند؟»
«در برخی از کار‌ها نیاز به سرمایۀ خاصی از نظر من نیست؛ اما برای ورود به کاری مثل کار من، مقداری سرمایۀ اولیه لازمۀ کار است. همچنین می‌خواهم بگویم ورود به هر کاری ریسک خود را دارد و باید افراد بپذیرند که احتمال اشتباه در انتخاب مغازه یا شغل یا هر چیز دیگری در این کار زیاد است. من کار را با یک وام شروع کردم و بسیاری از افراد مرا از این کار منع می‌کردند؛ اما من چون به خودم باور داشتم و می‌دانستم که می‌توانم از عهدۀ این کار برآیم، کار خود را انجام دادم.»
«نحوۀ درآمد‌زایی تو با توجه به هزینه‌هایی از قبیل کرایۀ مغازه چگونه است؟»
«من در ماه حد اقل ۵.۰۰۰.۰۰۰ تومان و حد اکثر ۱۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان درآمد دارم و این البته متغیر است. شما به کرایۀ مغازه اشاره کردید و من حتماً باید اضافه کنم که تبلیغات یکی از مهم‌ترین هزینه‌هایی است که هر کسی باید به آن توجه کند. همچنین نحوۀ فروش و تنظیم سود از مهم‌ترین کار‌هایی است که یک فروشندۀ موفق باید در کارش مدنظر داشته باشد. لازم می‌بینم به این نکته هم اشاره کنم که یک نابینا چطور می‌تواند از وجهی که دریافت می‌کند مطمئن باشد. وجه از دو طریق به شما پرداخت می‌شود: یا به وسیلۀ پول نقد که شما البته با نرم‌افزار‌های پول‌شمار می‌توانید مبلغ دریافتی را حساب کنید. اما اگر از طریق کارت بانکی وجهی برای من ریخته شود، من به بهانۀ چک گارانتی جنس را از مشتری تحویل می‌گیرم و با کمک نرم‌افزار کارتخوان بانک ملی، تراکنش را چک می‌کنم. به‌عنوان توصیه پایانی به همۀ دوستان توصیه می‌کنم که به همین دلیل از دستگاه‌های کارتخوان بانک ملی استفاده کنند.»
ضمن تشکر از محمد شریفی برای شرکت در این گفت‌وگو، علاقه‌مندان می‌توانند نسخه صوتی این گفت‌وگو را هم ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوند."
audio/mana-8dc7cdf875e6ee304097.mp3,"رفع موانع اجرای قانون جامع حمایت از حقوق معلولان، مهمترین اولویت جامعه نابینایان ایران
سهیل معینی
در سال‌های اخیر، مهم‌ترین خواست جامعه معلولان از جمله نابینایان و کم‌بینایان ایران، اجرای کامل قانون حمایت از حقوق معلولان بوده است. این خواست محوری براساس تمرکز اکثریت مشخص و روشن‌نیاز‌ها و درخواست‌های شهروندان معلول کشور متجلی در قانون حمایت از حقوق معلولان است. هرچند این قانون با وجود در بر‌گرفتن بسیاری از خواست‌های عمده اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و در مجموع حقوق افراد معلول، همچنان دارای کمبود‌های جدی است که رفع آنها در سال‌های پیش‌رو خود از مهم‌ترین ضروریات و الزامات عملکردی سازمان‌های حمایتی از‌جمله سازمان‌های غیر‌دولتی افراد معلول است؛ اما به‌هر‌روی این قانون در شرایط فعلی در صورت جامه عمل پوشاندن، می‌تواند پاسخگوی بسیاری از درخواست‌ها و رافع نیاز‌های متعدد جامعه افراد دارای معلولیت کشور باشد. در چنین شرایطی طبیعی است که خواست عمده بسیاری از تشکل‌های افراد دارای معلولیت، رفع موانع اجرای این قانون باشد؛ موانعی که بلافاصله پس از تصویب و ابلاغ در سال ۱۳۹۷ همچنان مانع تحقق بخش عمده‌ای از احکام مندرج در این قانون است. اما این موانع چیست و چگونه می‌توان با رفع آنها ظرفیت بزرگی را پیش روی تحقق خواسته‌های عمده جامعه معلولان فراهم کرد. می‌توان در یک نگاه تحلیلی موانع اجرایی قانون را به شرح زیر برشمرد و رفع آنها را در دستور کار قرار داد:
عدم تناسب بودجه تخصیصی با بودجه مورد نیاز اجرای قانون
یکی از بزرگترین نقایص و مشکلات قانون که از همان سال اول خودنمایی کرد، عدم تخصیص بودجه متناسب با احکام قانون است. علاوه‌بر اینکه در سال اول ابلاغ به دلیل دیرکرد در ابلاغ شاهد عدم تخصیص بودجه بودیم و عملاً این قانون از سال ۹۸ اجرایی شد؛ اما از همان سال هم هرسال تناسبی میان بودجه مورد‌‌نیاز احکام آن با بودجه تخصیصی وجود ندارد. افزون بر آنکه برآورد‌های نادقیق تصویر روشنی از بودجه مورد‌نیاز ارائه نمی‌دهد، به‌عبارتی سازمان‌های حمایتی مانند بهزیستی، برآورد‌هایی بسیار فراتر از امکانات اجرایی موجود ارائه داده‌اند که البته صرفاً ناشی از عدم اتکای این برآورد‌ها به آمار دقیق نیست. به‌هر‌حال در تمام این سال‌ها برآورد‌هایی مبتنی بر آمار و گزارش عملکرد و تحلیل‌های کارشناسی در مورد احکام مختلف قانون وجود نداشته است؛ هرچند به‌هر‌حال برآورد‌های ارائه‌شده نتوانسته است بودجه‌ای متناسب را از سوی سازمان‌های مسئول تصویب کند و به‌دنبال آورد. به عبارتی در هر سال مالی، فاصله بسیار بعیدی میان بودجه تخصیصی و بودجه مورد‌نیاز وجود دارد و مهم‌تر از این نقیصه، مشخص نیست که با چه مکانیزم و دورنمای مدیریتی قرار است این فاصله بعید پر شود.
نبود شفافیت در تخصیص منابع مالی در بودجه قانون
مشکل بعدی در این میان، عدم شفافیت در منابع مالی تخصیصی به بودجه است. به عبارتی از سال اول اجرای قانون، طبق پیش‌بینی احکام مشخص در نص قانون، ردیف بودجه مشخصی برای اجرای قانون پیش‌بینی شد؛ اما مسئله ناروشن و کلیدی در این میان آن است که تنها منابع مالی برای تخصیص به قانون حمایت از حقوق معلولان این ردیف بودجه‌ای نیست؛ بلکه این ردیف، مازاد بر بودجه تخصیصی به سازمان بهزیستی و حتی بودجه‌های تخصیصی به سایر دستگاه‌های اجرایی است. لذا مشخص نیست به طور واقعی منابع مالی تخصیصی به این قانون چقدر است و این خود از مهم‌ترین ابهامات و موانع اجرای تحقق احکام قانون است که باید شفاف شود.
پیش‌بینی نشدن بودجه در احکام دائمی
یکی دیگر از مشکلات عمده در اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان، گذشته از عدم تناسب بودجه مورد‌نیاز با بودجه تخصیصی و نبود شفافیت در منابع مالی ذیل این بودجه، موضوع عدم پیش‌بینی بودجه‌ها در احکام دائمی مدیریتی است. بسیاری از احکام قانون در قالب تفاهم‌نامه‌های یک‌ساله و کوتاه‌‌مدت میان دستگاه‌ها اجرایی می‌شود. مانند اجرای ماده شش قانون حمایت از حقوق معلولان، یعنی پوشش بیمه‌ای خدمات توانبخشی. و این خود از بزرگترین موانع اجرایی قانون و مهمتر از آن، عدم اطمینان از اجرای احکام قانون در سال‌های پیش رو است که از بزرگترین نقایص مدیریت مالی و در کل مدیریت اجرای این قانون است.
فقدان آگاهی در دستگاه‌های اجرایی نسبت به احکام قانون
یکی از بزرگترین مشکلات اجرایی قانون، عدم آگاهی دستگاه‌های اجرایی از تکالیف خود در چارچوب قانون است. با وجود گذشت چند سال از ابلاغ، هنوز بسیاری از دستگاه‌ها از تکالیفشان در چارچوب قانون آگاه نیستند و این البته مشکل این قانون نیست؛ بلکه از مشکل بزرگتری در کشور ناشی می‌شود که برخلاف وجود قوانین بسیار، مکانیزمی برای رصد اجرای قوانین در دستگاه‌های اجرایی گوناگون وجود ندارد.
پاسخگو نبودن دستگاه‌های اجرایی در قبال نهاد‌های نظارتی
طبعاً عدم آگاهی دستگاه‌ها، مشکلات بعدی را در قبال اجرای قانون به‌وجود می‌آورد و آن پاسخگو نبودن این دستگاه‌ها در قبال تکالیف خود است. اصولاً در کشور ما دستگاه‌های اجرایی پاسخ روشنی در قبال قوانین و اسناد بالادستی ندارند که ناشی از ضعف مکانیزم‌های نظارتی و رصد اجرای قانون است که دامنگیر قانون حمایت از حقوق معلولان نیز می‌شود.
خلأ همکاری‌های میان‌بخشی
یکی از بزرگ‌ترین مشکلات اجرای احکام قانون، عدم همکاری‌های میان‌بخشی در بین دستگاه‌های اجرایی است که در یک حکم مشخص دارای تکلیف هستند. به‌عنوان‌مثال، عدم همکاری لازم میان سازمان آموزش و پرورش استثنایی و بهزیستی در احکامی که مربوط به آموزش و توانبخشی گروه‌های مختلف افراد دارای معلولیت به‌ویژه کودکان و نوجوانان است که علی‌رغم همپوشانی، این دستگاه‌ها همکاری‌های لازم را با یکدیگر ندارند. یا در بحث خطیر مناسب‌سازی، شاهد نبود همکاری‌های میان‌بخشی بین بسیاری از دستگاه‌های ذی‌ربط در این زمینه هستیم.
ناکار‌آمدی نهاد نظارتی درون‌قانونی
تمام مشکلات پیش‌گفته در شرایطی قابل حل است که نهاد نظارتی درون‌قانونی بتواند مسئولیت اصلی خود را در رصد اجرای قانون و رفع موانع آن ایفا کند. در ماده ۳۱ این قانون که خود جزو نقاط عطف قانون محسوب می‌شود، یک کمیته نظارتی با نظارت معاون اول رئیس جمهوری و با دبیری وزیر تعاون و با حضور جمع کثیری از وزرا و مسئولین بلندپایه کشوریِ دارای مسئولیت و تکلیف در قبال قانون مشخص شده است که وظیفه‌اش رصد اجرای قانون و رفع موانع آن از طریق گزارش به دولت، مجلس شورای اسلامی و سایر نهاد‌های ذی‌مدخل است؛ اما متأسفانه علی‌رغم تشکیل چند جلسه در این کمیته، همچنان شاهد هیچ خروجی ملموس و اثرگذاری نیستیم. دلیل آن، ساز‌و‌کار اداره و شیوه کار کمیته است که از کارایی لازم برخوردار نیست. کمیته براساس دستور جلسات موقت و بدون چشم‌انداز دراز‌مدت فعالیت می‌کند و مکانیزم نظارتی روشنی در آن پیش‌بینی نشده است. به دیگر بیان، وزرایی که در جلسات شرکت نمی‌کنند، فقط با گرفتن تذکرات شفاهی و آن هم در موارد محدود مورد خطاب قرار می‌گیرند. مشخص نیست که خروجی‌های کمیته چگونه رصد و گزارش عملکرد آن به کمیته ارائه می‌شود. همه این عوامل باعث می‌شود که یکی از مهم‌ترین موتور‌های محرک قانون عملاً کارایی لازم را نداشته باشد. اما خود این امر از چه چیز ناشی می‌شود؟
جایگاه نامناسب و ناکار‌آمد دبیرخانه کمیته
یکی از بزرگترین ملزومات یک کمیته نظارتی با جلسات محدود در طول سال، وجود یک دبیرخانه فعال با جایگاه مناسب اداری و با تشکیلات مناسب و برخورداری از کادر‌های لازم برای فراهم آوردن دستور‌العمل کاری مشخص کمیته و پیگیری خروجی‌های آن است. اما متأسفانه به علت غفلت در قانون‌گذاری و مقاومت‌های اداری پس از آن، دبیرخانه اجرایی این قانون در سازمان بهزیستی مستقر شده است. این امر موجب شده این دبیرخانه عملاً از کارایی لازم برخوردار نباشد؛ زیرا سازمان در تشکیلات خود امکانات و کادر مناسب برای این دبیرخانه را تخصیص نداده است و مهمتر از آن، این سازمان درحالی‌که خود باید پاسخگوی قانون باشد، قاعدتاً نمی‌تواند مدیر دبیرخانه‌ای باشد که باید از خود سازمان نیز گزارش عملکرد دریافت کند. این دبیرخانه باید در بالا‌ترین سطح مدیریتی یعنی دستکم وزارت تعاون تشکیل شود، از تشکیلات لازم برخوردار باشد و دستور‌العمل کاری کمیته را بر‌اساس تحلیل‌های کارشناسی تدوین و خروجی آن را پیگیری کند. در‌حالی‌که دبیرخانه فعلی به هیچ عنوان کارایی‌های ذکر شده را ندارد.
ضعف ساز‌و‌کار نظارتی بیرون از قانون
هرچند در قانون نهادی نظارتی برای پیشبرد قانون پیش‌بینی شده است؛ اما مهمترین دستگاه نظارتی در کشور مجلس است و بر این مجموعه باید دبیرخانه‌های تخصصی هیئت دولت را هم بیفزاییم که باید گزارش عملکرد قانون را پیگیری، رصد و هرساله بر اجرای آن نظارت کنند؛ در‌حالی‌که تا کنون، مجلس شورای اسلامی به تناسب جایگاه خود به بحث نظارتی بر قانون حقوق معلولان ورود نکرده است و این خود موجب تشدید مشکلات و تداوم آن در سال‌های مختلف شده است.
به‌طور‌کلی آنچه که می‌توان در مورد اجرای قانون ذکر کرد، دو نوع مانع کلی است. یکی موانعی که کل اجرای قوانین کشور را با مشکل مواجه کرده است. وقتی قانونی در کشوری مصوب می‌شود، قاعدتاً باید مکانیزم‌های تخصیص بودجه آن قبلاً پیش‌بینی شود، باید این مکانیزم‌ها در اسناد مالی و بودجه سنواتی همه دستگاه‌ها جاری شود، باید در احکام مدیریتی کشور جای خود را باز کند، مکانیزم‌های رصد و نظارت بر حسن اجرای قانون باید پیش‌بینی شود که متأسفانه این مهم در کشور ما با مشکل جدی روبه‌رو است. مانع دیگر در تحقق قانون، ضعف‌های مربوط به حوزه اجرای خود قانون است که به مهم‌ترین آنها در این نوشته اشاره شد. در پایان باید به‌طور فشرده بر این مسئله تأکید کنیم که باید نظارت بر اجرای قانون را افزایش داد و این افزایش نظارت، فقط ناشی از اصلاح عملکرد دستگاه‌های دولتی نیست؛ بلکه تشکل‌های معلولان و شبکه‌های آنها، باید مهم‌ترین عملکرد خود را بر رفع موانع اجرای قانون، مطالبه منابع مالی مورد نیاز این قانون، رفع اشکالات میان‌بخشی دستگاه‌ها، اخذ گزارش عملکرد دستگاه‌ها در دوره‌های زمانی مورد پیش‌بینی در قانون و به‌طور‌کلی، پیگیری قدم به قدم و مرحله‌ای اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان متمرکز کنند."
audio/mana-0541b46d6e1b0352b18f.mp3,"مدیریت مالی و سرمایه‌گذاری افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مدیریت مالی
کار‌های بانکی
سرمایه‌گذاری
با اینکه به علت تورم ارزش پس‌انداز‌های‌مان به شکل ریال، کم می‌شود؛ ولی باید به‌راحتی امکان نقد‌کردن بخشی از پس‌اندازمان را داشته ‌باشیم تا به حوادث ناگهانی واکنش نشان ‌دهیم. در این راستا می‌توانیم از حساب‌های پس‌انداز بلند‌مدت بانکی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری با سود ثابت (مانند یکم‌ ایرانیان، کمند، لوتوس و اعتماد) استفاده‌کنیم و در‌آمد ماهانه مشخصی هم به‌دست ‌آوریم.
***"
audio/mana-f3be8a618d4f4ae46f7d.mp3,"مدیریت مالی و سرمایه‌گذاری افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مدیریت مالی
کار‌های بانکی
سرمایه‌گذاری
با اینکه به علت تورم ارزش پس‌انداز‌های‌مان به شکل ریال، کم می‌شود؛ ولی باید به‌راحتی امکان نقد‌کردن بخشی از پس‌اندازمان را داشته ‌باشیم تا به حوادث ناگهانی واکنش نشان ‌دهیم. در این راستا می‌توانیم از حساب‌های پس‌انداز بلند‌مدت بانکی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری با سود ثابت (مانند یکم‌ ایرانیان، کمند، لوتوس و اعتماد) استفاده‌کنیم و در‌آمد ماهانه مشخصی هم به‌دست ‌آوریم.
***"
audio/mana-90280ec2be3c5c80868b.mp3,"نواک، نوای کتاب در گفت‌وگو با متخصصان نابینا
رقیه شفیعی
با تغییراتی که از این ماه در سرویس حاضر شاهد آن خواهید بود، از‌این‌پس به‌جای ارائه فهرستی از کتاب‌هایی که به تازگی ضبط شده‌اند، در هر شماره میزبان یکی از متخصصان نابینا در حوزه‌های مختلف علمی خواهیم بود تا برای ما از چگونگی شروع مطالعه در آن حوزه خاص بگوید. کار را با تاریخ معاصر آغاز کرده‌ایم. این ماه، در اولین شماره از نواک، با جمال لطفی، دانش‌آموخته تاریخ، هم‌کلام می‌شویم تا ما را با پیچ‌وخم‌های تاریخ صد سال اخیر ایران آشنا کند و علاقه‌مندان به این حوزه را در یافتن یک مسیر مطالعاتی مناسب راهنمایی کند. می‌توانید در انتهای این نوشته، نسخه صوتی این گفت‌وگو را هم بارگیری کنید و بشنوید.
دوره مورد بحث، از سال 1299 از کودتای سید ضیاء شروع می‌شود و تا قبل از سال 1357 یعنی انقلاب اسلامی ایران را در بر می‌گیرد. در این بحث لطفی اشاره می‌کند به اینکه بیشتر آثار دربارۀ تاریخ پهلوی بعد از انقلاب تألیف یافته و به‌همین‌دلیل مزایا و معایبی دارد. او تلاش می‌کند منابعی را معرفی کند که خوانندگان نسل مانا و کسانی که پادکست را گوش می‌دهند با فرض اینکه اطلاعات اولیه و درستی از دوره پهلوی ندارند، با خواندن کتاب‌هایی که معرفی می‌شوند جرقۀ حقیقت‌جویی و ترسیم تصویری درست از دوره پهلوی را با خود به ارمغان ببرند.
لطفی در ادامه، شیوه تاریخ‌نگاری معاصر را توضیح می‌دهد و آثاری را که به شیوه‌های مختلف نگاشته شده معرفی می‌کند. از تاریخ‌نگاری شفاهی هاروارد که توسط حبیب‌اله لاجوردی نگاشته شده تا کتاب خاطرات و خطرات مهدی‌قلیخان هدایت و خاطرات حبیب یغمایی و بزرگ علوی و روز‌ها از شاهرخ مسکوب می‌گوید، ارزش کتاب‌هایی چون شرح زندگانی من را مورد بحث قرار می‌دهد و راجع به تاریخ تحلیلی نکاتی را ذکر می‌کند.
کتب اسنادی، از موارد دیگری هستند که بلافاصله پس از یک رویداد سعی شده تا اسناد مربوط را جمع‌آوری کنند و از‌این‌رو ارزش ویژه خود را دارند. نمونه‌هایی هم که ذکر می‌شوند می‌تواند برای خوانندگان جذاب باشند.
کتاب‌های یادداشت که بدون هیچ طرح و شیوه‌ای به نگارش درآمده‌اند، حاوی نکات جالبی هستند که مخصوص آن دوران بوده و اطلاعات موثقی از حکومت و دربار و مناسبات خارجی را در اختیار خوانندگان خود قرار می‌دهند. لطفی از نمونه کتب معرفی‌شده به شیوه یادداشت‌نگاری روزانه، کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی را معرفی می‌کند که سه جلد ابتدایی آن، دوران ساواک را بر‌اساس اسناد گرد‌آوری شده و خاطرات خود رفسنجانی به رشته تحریر در آورده است. کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی، 36 جلد دارد و هر سال خانواده ایشان یک جلد را به چاپ می‌رسانند.
جمال لطفی نویسندگانی چون خسرو معتضد را معرفی می‌کند و از آثار ایشان نظیر «از سوادکوه تا ژوهانسبورگ» و «افسران حزب توده» و «هویدا، سیاستمداری که به نام پیپ و گل ارکیده معروف شده است» می‌گویند. نیز توضیح می‌دهند که چرا خواندن آثار کسی چون خسرو معتضد می‌تواند برای اهل مطالعه تاریخ مفید باشد.
در ادامه راجع به کتاب پدر و پسر، ناگفته‌ها از زندگی و روزگار پهلوی‌ها و نویسنده کتاب، توضیحات جالب توجهی ارائه می‌دهد. کتاب حاوی نکاتی راجع به برآمدن رضاشاه و پادشاهی او و همچنین پادشاهی محمدرضا پهلوی است که یک دوره 57 ساله را از نظر می‌گذراند. نویسنده در کتاب، راجع به انگلیسی‌ها و دلایل تمایل رضاشاه به آلمان‌ها، نقش روس‌ها در اقتدار رضاشاه و صنعت ملی شدن نفت و موضوعات دیگر توضیح می‌دهد.
کتاب بازیگران عصر پهلوی در ادامه و به عنوان مکمل کتاب پدر و پسر معرفی می‌شود. این کتاب اطلاعات موثقی در مورد افرادی که در دوره پهلوی کاری بر عهده داشته‌اند را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد تا از این طریق خدمت یا خیانت آنان به صورت ضمنی برای همگان آشکار شود. بعد از آن، مسعود بهنود و اثر او راجع به دوره پهلوی و نقاط ضعف و قوت کتابش معرفی می‌گردد. مهمان نسل مانا توضیح می‌دهد که نویسندگانی چون محمود طلوعی، خسرو معتضد و مسعود بهنود به‌دلیل روزنامه‌نگار بودن، نثری روان و ساده دارند؛ لذا خواندن کتب آنان می‌تواند برای تاریخ‌دوستان آغازی دلپذیر باشد.
رمان‌های راجع به دوره پهلوی و آنهایی که توسط نویسندگان زیسته در دوره پهلوی به نگارش درآمده‌اند، اغلب رمان‌های تاریخی هستند. در این نوع نگارش، داستان کتاب و حوادث آن حول حوادث و شخصیت‌های تاریخی شکل می‌گیرد و برای جذاب‌تر شدن چنین کتاب‌هایی تعدادی شخصیت خیالی نیز حضور دارند. لطفی به معرفی تعداد قابل‌توجهی از این نوع کتاب‌ها، خواه توسط نویسندگان ایرانی منتشر شده باشند یا نویسندگان خارجی، می‌پردازد. از جمله نویسنده و کتابی که می‌توان نام برد، آتش بدون دود از نادر ابراهیمی است. کتاب در‌بر‌گیرنده حوادث ترکمن‌صحرا و داستان زندگی دو نفر به نام‌های گالان و سولماز است. داستان عشق این دو و حوادث سیاسی اجتماعی آن دوران و دو نسل بعد از آن، محتوای کتاب را تشکیل می‌دهد.
بزرگ علوی از دیگر نویسندگانی است که خود و آثارش توسط جمال لطفی معرفی می‌شود. کتاب «53 نفر» بزرگ علوی به اتفاقات بعد از مرگ تقی ارانی از اصلاح‌طلبان چپ و در دوره پهلوی اول می‌پردازد.
کتاب کلیدر که به نام کوهی در خراسان نامگذاری شده است، از دیگر آثار موردتوجه جمال لطفی است که راجع به آن توضیحاتی ارائه می‌دهد.
در نهایت کتاب‌هایی چون همسایه‌ها، این سه زن و شوهر آهو خانم معرفی می‌گردند.
خوانندگان عزیز نسل مانا می‌توانند برای تهیه و مطالعه آثار ذکر‌شده و همچنین کتاب‌هایی که اخیراً به آرشیو صوتی کتابخانه‌های ویژه افراد با آسیب بینایی اضافه شده‌اند و در پادکست معرفی گردیده و دیگر کتب مورد‌نیاز خود، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی نهاد کتابخانه‌ها در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-c168cf04972db91d808a.mp3,"نواک، نوای کتاب در گفت‌وگو با متخصصان نابینا
رقیه شفیعی
با تغییراتی که از این ماه در سرویس حاضر شاهد آن خواهید بود، از‌این‌پس به‌جای ارائه فهرستی از کتاب‌هایی که به تازگی ضبط شده‌اند، در هر شماره میزبان یکی از متخصصان نابینا در حوزه‌های مختلف علمی خواهیم بود تا برای ما از چگونگی شروع مطالعه در آن حوزه خاص بگوید. کار را با تاریخ معاصر آغاز کرده‌ایم. این ماه، در اولین شماره از نواک، با جمال لطفی، دانش‌آموخته تاریخ، هم‌کلام می‌شویم تا ما را با پیچ‌وخم‌های تاریخ صد سال اخیر ایران آشنا کند و علاقه‌مندان به این حوزه را در یافتن یک مسیر مطالعاتی مناسب راهنمایی کند. می‌توانید در انتهای این نوشته، نسخه صوتی این گفت‌وگو را هم بارگیری کنید و بشنوید.
دوره مورد بحث، از سال 1299 از کودتای سید ضیاء شروع می‌شود و تا قبل از سال 1357 یعنی انقلاب اسلامی ایران را در بر می‌گیرد. در این بحث لطفی اشاره می‌کند به اینکه بیشتر آثار دربارۀ تاریخ پهلوی بعد از انقلاب تألیف یافته و به‌همین‌دلیل مزایا و معایبی دارد. او تلاش می‌کند منابعی را معرفی کند که خوانندگان نسل مانا و کسانی که پادکست را گوش می‌دهند با فرض اینکه اطلاعات اولیه و درستی از دوره پهلوی ندارند، با خواندن کتاب‌هایی که معرفی می‌شوند جرقۀ حقیقت‌جویی و ترسیم تصویری درست از دوره پهلوی را با خود به ارمغان ببرند.
لطفی در ادامه، شیوه تاریخ‌نگاری معاصر را توضیح می‌دهد و آثاری را که به شیوه‌های مختلف نگاشته شده معرفی می‌کند. از تاریخ‌نگاری شفاهی هاروارد که توسط حبیب‌اله لاجوردی نگاشته شده تا کتاب خاطرات و خطرات مهدی‌قلیخان هدایت و خاطرات حبیب یغمایی و بزرگ علوی و روز‌ها از شاهرخ مسکوب می‌گوید، ارزش کتاب‌هایی چون شرح زندگانی من را مورد بحث قرار می‌دهد و راجع به تاریخ تحلیلی نکاتی را ذکر می‌کند.
کتب اسنادی، از موارد دیگری هستند که بلافاصله پس از یک رویداد سعی شده تا اسناد مربوط را جمع‌آوری کنند و از‌این‌رو ارزش ویژه خود را دارند. نمونه‌هایی هم که ذکر می‌شوند می‌تواند برای خوانندگان جذاب باشند.
کتاب‌های یادداشت که بدون هیچ طرح و شیوه‌ای به نگارش درآمده‌اند، حاوی نکات جالبی هستند که مخصوص آن دوران بوده و اطلاعات موثقی از حکومت و دربار و مناسبات خارجی را در اختیار خوانندگان خود قرار می‌دهند. لطفی از نمونه کتب معرفی‌شده به شیوه یادداشت‌نگاری روزانه، کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی را معرفی می‌کند که سه جلد ابتدایی آن، دوران ساواک را بر‌اساس اسناد گرد‌آوری شده و خاطرات خود رفسنجانی به رشته تحریر در آورده است. کتاب خاطرات هاشمی رفسنجانی، 36 جلد دارد و هر سال خانواده ایشان یک جلد را به چاپ می‌رسانند.
جمال لطفی نویسندگانی چون خسرو معتضد را معرفی می‌کند و از آثار ایشان نظیر «از سوادکوه تا ژوهانسبورگ» و «افسران حزب توده» و «هویدا، سیاستمداری که به نام پیپ و گل ارکیده معروف شده است» می‌گویند. نیز توضیح می‌دهند که چرا خواندن آثار کسی چون خسرو معتضد می‌تواند برای اهل مطالعه تاریخ مفید باشد.
در ادامه راجع به کتاب پدر و پسر، ناگفته‌ها از زندگی و روزگار پهلوی‌ها و نویسنده کتاب، توضیحات جالب توجهی ارائه می‌دهد. کتاب حاوی نکاتی راجع به برآمدن رضاشاه و پادشاهی او و همچنین پادشاهی محمدرضا پهلوی است که یک دوره 57 ساله را از نظر می‌گذراند. نویسنده در کتاب، راجع به انگلیسی‌ها و دلایل تمایل رضاشاه به آلمان‌ها، نقش روس‌ها در اقتدار رضاشاه و صنعت ملی شدن نفت و موضوعات دیگر توضیح می‌دهد.
کتاب بازیگران عصر پهلوی در ادامه و به عنوان مکمل کتاب پدر و پسر معرفی می‌شود. این کتاب اطلاعات موثقی در مورد افرادی که در دوره پهلوی کاری بر عهده داشته‌اند را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد تا از این طریق خدمت یا خیانت آنان به صورت ضمنی برای همگان آشکار شود. بعد از آن، مسعود بهنود و اثر او راجع به دوره پهلوی و نقاط ضعف و قوت کتابش معرفی می‌گردد. مهمان نسل مانا توضیح می‌دهد که نویسندگانی چون محمود طلوعی، خسرو معتضد و مسعود بهنود به‌دلیل روزنامه‌نگار بودن، نثری روان و ساده دارند؛ لذا خواندن کتب آنان می‌تواند برای تاریخ‌دوستان آغازی دلپذیر باشد.
رمان‌های راجع به دوره پهلوی و آنهایی که توسط نویسندگان زیسته در دوره پهلوی به نگارش درآمده‌اند، اغلب رمان‌های تاریخی هستند. در این نوع نگارش، داستان کتاب و حوادث آن حول حوادث و شخصیت‌های تاریخی شکل می‌گیرد و برای جذاب‌تر شدن چنین کتاب‌هایی تعدادی شخصیت خیالی نیز حضور دارند. لطفی به معرفی تعداد قابل‌توجهی از این نوع کتاب‌ها، خواه توسط نویسندگان ایرانی منتشر شده باشند یا نویسندگان خارجی، می‌پردازد. از جمله نویسنده و کتابی که می‌توان نام برد، آتش بدون دود از نادر ابراهیمی است. کتاب در‌بر‌گیرنده حوادث ترکمن‌صحرا و داستان زندگی دو نفر به نام‌های گالان و سولماز است. داستان عشق این دو و حوادث سیاسی اجتماعی آن دوران و دو نسل بعد از آن، محتوای کتاب را تشکیل می‌دهد.
بزرگ علوی از دیگر نویسندگانی است که خود و آثارش توسط جمال لطفی معرفی می‌شود. کتاب «53 نفر» بزرگ علوی به اتفاقات بعد از مرگ تقی ارانی از اصلاح‌طلبان چپ و در دوره پهلوی اول می‌پردازد.
کتاب کلیدر که به نام کوهی در خراسان نامگذاری شده است، از دیگر آثار موردتوجه جمال لطفی است که راجع به آن توضیحاتی ارائه می‌دهد.
در نهایت کتاب‌هایی چون همسایه‌ها، این سه زن و شوهر آهو خانم معرفی می‌گردند.
خوانندگان عزیز نسل مانا می‌توانند برای تهیه و مطالعه آثار ذکر‌شده و همچنین کتاب‌هایی که اخیراً به آرشیو صوتی کتابخانه‌های ویژه افراد با آسیب بینایی اضافه شده‌اند و در پادکست معرفی گردیده و دیگر کتب مورد‌نیاز خود، به بخش‌های نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی نهاد کتابخانه‌ها در سراسر کشور مراجعه کنند."
audio/mana-c8809b2042638b3daed8.mp3,"دهه شصتی باشید تا کامروا شوید
یخ نکنی نمکدون!
راستش را بخواهید، این روز‌ها برای این همه برای غیر‌تکراری که همه می‌دانیم، خیلی طنزمان نمی‌آید. در‌واقع نمکمان تلخ شده و حتی یخ‌هایمان هم آب شده؛ اما آمدیم که باشیم. باشد که بازگردند روز‌های روشن سرزمین من که مدتی‌ست با آن‌ها خداحافظی کرده‌ایم.
از‌آنجا‌که در حال دنده‌عقب رفتن با سرعت نور به سمت چند دهۀ پیش هستیم، خواستیم راهکار‌هایی به شما پیشنهاد کنیم که بتوانید در عصر تکنولوژی، بدون آن نیز از پس اموراتتان بر‌آیید.
قدم اولی که باید بردارید این است که تلفن همراه پیشرفتۀ خود را هرقدر هم که برای خریدش پیاده شده‌اید، در خوشبینانه‌ترین حالت یک نوکیای 1100 تصور کنید و در همین حد از نامبرده انتظار داشته باشید.
در مرحله‌ی بعد، لپ‌تاپ یا کامپیوتر پرسرعت خود با اینترنت آنچنانیش را فراموش کنید و اینترنت دایل‌آپ را به‌عنوان یک اینترنت با سرعت نور تصور کنید.
حال که از نظر روانی کاملاً ذهنتان آماده‌ی پذیرش شرایط جدید شد، می‌توانید راهکار‌هایی را اتخاذ کنید که با به‌کار‌بردن آنها، در همان پیچ اول زندگی بدون تکنولوژی زمین‌گیر نشوید.
مهمترین مسئله در این روز‌ها، اخذ تاکسی اینترنتی برای رفتن به مقصد مورد‌نظر است. در حال حاضر عوامل مختلفی باید دست به دست هم دهند که شما به هدف خود برسید. داشتن اینترنت از سوی شما، داشتن اینترنت از سوی راننده، شلوغ نبودن و امن بودن خیابان‌ها و… که معمولاً یکی از اجزای این پازل در جای خود نیست که شما به هدفتان برسید. پس بدون امتحان کردن این راه، به فکر چاره‌ای دیگر باشید. ما به شما توصیه می‌کنیم که در صورت امکان بی‌خیال ماجرا شوید و نروید. اگر نمی‌شود، آژانس بگیرید که آن هم این روز‌ها چون کاسبی کساد شده، به این راحتی‌ها گیر نمی‌آید. پس یا به هر شکل تاکسی تلفنی یا بی‌سیم یا امثال اینها را پیدا کنید، یا بروید لب خیابان و عصای مبارک را در هوا چرخانده و سعی کنید دربست بگیرید.
قدم بعدی دادن آدرس است. البته این دادن آدرس فقط برای ماشین گرفتن نیست؛ برای رفتن سر قرار یا دادن آدرس به مهمان و امثال این امور را هم شامل می‌شود. دیگر خبری از موقعیت مکانی و این سوسول‌بازی‌ها نیست. یا باید به آدرس پستی بسنده کنید یا اینکه در بهترین حالت می‌توانید بگویید برایتان کروکی مقصد را بکشند و به شما بدهند و شما هم آن را به راننده بدهید تا شاید بتوانید از این راه به هدف خود برسید. اگر هم خواستید آدرسی به کسی بدهید که نزد شما بیاید، بگویید برود یک نقشۀ تهران از دکۀ روزنامه‌فروشی بگیرد و از روی آن محل قرارش با شما را پیدا کند. البته اگر قراری با کسی دارید، می‌توانید مثل پیشینیان که تلفن‌های عمومی را ملاک محل قرار در نظر می‌گرفتند، به دلیل نبود این تلفن‌ها در زمان حال در سطح شهر، دستگاه‌های عابربانک را به‌عنوان محل قرار در نظر بگیرید. در کل سخت نگیرید که زندگی دو روز است و گویا ما در شب بین این دو روز قرار گرفته‌ایم و نگران نباشید؛ اندکی صبر، سحر نزدیک است.
اما خرید اینترنتی هم یکی دیگر از چالش‌های این روز‌های ما شده. اولاً که این خرید‌های اینترنتی خیلی هم درست و حسابی نبودند؛ یک چیزی سفارش می‌دادیم و چیز دیگری تحویل می‌گرفتیم. ولی باز هم کارمان راه می‌افتاد. اما حالا باید بلند شوید و بروید بیرون و مغازه‌ای، فروشگاهی، چیزی پیدا کنید و خریدتان را انجام دهید. شاید با این کار کمی اضافه‌وزنتان کمتر شود و به تندرستی کمی نزدیکتر شوید. اما اگر باز هم اصرار داشتید که برای خرید بیرون نروید، باید شمارۀ مغازه‌ای، فروشگاهی، چیزی پیدا کنید و تلفنی سفارش دهید و بخواهید که آن را با پیکی، چیزی برایتان بفرستد. که گرفتن همان پیک هم باز مشکلات بند گذشتۀ این نوشته را به همراه دارد. حتی شما در انتقال پول آن هم مشکل خواهید داشت. اما اگر پیک خریدتان را آورد، بر ترک وی سوار گردید و خود را نزد دستگاه عابربانک یا خود بانک برسانید و پول نقد را تهیه کنید و به دست پیک بدهید تا به فروشگاه مورد نظر ببرد و در نتیجه شما آخرش هم از خانه بیرون خواهید رفت. پس چه کاری‌ست! تسلیم شوید و تن دهید به تقدیر که از قدیم گفته‌اند: تو ساده دل کندی ولی راهی به جز تقدیر نیست.
اما می‌رسیم به جای قشنگ قصه و آن هم صحبت‌های عاشقانه‌ی عموماً یواشکی‌ست. اصلاً این تکنولوژی آنقدر همه چیز را ساده کرده بود که دیگر آن روابط عاشقانۀ گذشته دیگر داشت به خاطره‌ها می‌پیوست که به لطف مسئولین، این مشکل هم در قرن جدید حل شد. البته برای حل این مشکل زیاد لازم نیست در زمان سفر کنید و حدود پانزده سال برگشت به عقب کافیست. شما می‌توانید با پیامک به راحتی با شریک عشقی خود در ارتباط باشید و در مواقعی که پا بدهد، حتی تلفنی هم با هم حرف بزنید. به شرطی که برادر شما یا طرف مقابل سرش گرم باشد و نخود سیاه خیلی در دسترسش نباشد. اما دیگر از مکالمۀ تصویری و قربان صدقۀ ریخت و قیافۀ یکدیگر رفتن خبری نیست و برای این مسائل باید قرار حضوری بگذارید که دیگر در مورد چم و خم آن در بالا به قدر کافی صحبت شد. در کل نگران نباشید که باز هم می‌توانید عاشق باشید و اگر هم طرف مقابل بهانه آورد، بد به دلتان راه ندهید؛ چراکه تمام این حرف‌ها بهانه است و از قضا بهانه‌های عاشقانه هم هست.
حالا این‌ها را ولش کنید. ما این همه نوشتیم و تجارب گران‌بهای یک دهۀ شصتی را رایگان ریختیم وسط این سفره که شما نوش جان کنید؛ اما ناگهان خودمان این سؤال برایمان پیش آمد که این مطلب قرار است چگونه به دستتان برسد که بخوانیدش! اصلاً این سرمدی و هاشمی، فکر‌نکرده فقط می‌گویند بنویس، بنویس، بنویس. خوب ما نوشتیم؛ با کبوتر نامه‌بر آیا باید مطلبمان به دست خواننده برسد؟! البته ما پیشنهاد می‌کنیم مثل سابق، همه قدم در راه بگذاریم و به کتابخانه‌های نابینایان برویم و آنجا نسخۀ صوتی و بریل نسل مانا را امانت بگیریم و بخوانیم و دوباره برگردانیمشان. فقط انصافاً نپیچانید و برشان گردانید. به‌عنوان زیردستی و سفره و دستمال جهت گردگیری هم ازشان استفاده نکنید. خدا را خوش نمی‌آید ما بنشینیم با لوح و قلم این همه برای شما بنویسیم، بعد نوشته‌هایمان را بدهیم پیک ببرد بدهد به هاشمی و او هم تصحیح کند و داسش را بر بخش‌هایی از آن فرود آورد و بعد بدهد سرمدی آن را صحافی کند و بدهد خانم همت با ضبط صوت سونی چهل سال پیش تبدیل به صوت کند و برگرداند به سرمدی و او بدهد به پست برساند به دست مشترکین و بعد شما این‌گونه رفتار کنید.
در کل مدتیست داروهای اصل به دستمان نمی‌رسد و متأسفانه تقلبیش زیاد شده. به‌همین‌خاطر گاهی پیش می‌آید که این‌گونه شود که ما به این روز بیفتیم و هذیان بگوییم. پس بهتر است دیگر ادامه ندهیم و به قول دوستان، جمع کنیم و برویم. فقط در پایان این شعر تقدیم به شما:
خدایا! ایزدِ یکتا! ز عرشِ کبریا بنگر
به کامِ کس نمی‌گردد دگر این چرخِ بازیگر
نه جان نه جانانی، نه عشق و ایمانی، که نورِ حق در دل افروزَد
نه کفرِ انسان را، امیدِ پایانی، جهان در این آتش می‌سوزد
امضا: یخ نکنی نمکدون."
audio/mana-2549b01ffe6c9422eecf.mp3,"لزوم بهره‌گیری از نگاه حرفه‌ای به فعالیت‌های نابینایان در فضای مجازی
امیر سرمدی
بیش از ده سال است که نابینایان نیز همپای توسعه اینترنت در زندگی عموم افراد جامعه، حضوری فعالانه در فضای مجازی دارند. سیر حضور آنها مانند سایر مردم جامعه در اوایل دهه 1390 در وبلاگ‌ها و وبسایت‌ها آغاز شد و در ادامه با پیدایش شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، نابینایان نیز به سرعت خود را با این فضا تطبیق دادند و به بستر‌های جدید روی آوردند؛ تا جایی که در حال حاضر هیچ پایگاه و پیام‌رسانی در فضای مجازی وجود ندارد که کاربران نابینا در آن حضوری فعال نداشته باشند. در کمترین حالت، هر کس صفحه‌ای در اینستاگرام راه انداخته و برای خودش فعالیت می‌کند. تعداد گروه‌ها و کانال‌های واتس‌اپی و تلگرامی هم که دیگر قابل شمارش نیست. شاید اگر هفت هشت سال پیش قرار بود وبسایت‌های ویژه نابینایان را شمارش کنیم، تعداد آنها از انگشتان یک دست فراتر نمی‌رفت؛ اما در قرن پانزدهم هجری شمسی، صد‌ها صفحه، گروه و کانال در فضای مجازی به دست نابینایان مدیریت و به‌روز می‌شوند. نابینایان خیلی زود خود را با شبکه اجتماعی کلاب‌هاوس وفق دادند و کم‌کم حضور خود را در یوتیوب و توییتر تثبیت کرده‌اند.
نگاهی به سال‌های ابتدایی حضور نابینایان در فضای مجازی
سه چهار سال ابتدایی حضور نابینایان در فضای مجازی که عمدتاً با فعالیت در وبلاگ‌ها و وبسایت‌ها همراه بود، علی‌رغم آنکه برای این قشر تداعی‌کننده خاطرات اغلب شیرین است، عمدتاً همراه با تفرقه‌افکنی و رقابت‌های بی‌حاصل می‌گذشت. در واقع، عدم اتحاد و جو روانی نامناسبی که در فضای واقعی جامعه نابینایان وجود داشت، به همان کیفیت در فضای مجازی نیز ظهور و بروز می‌نمود. در کنار این فضا؛ اما مطالب و آموزش‌های بسیار مفیدی در آن سال‌ها تولید و منتشر شد که سهم بسزایی را در زندگی مستقلانه و توانمندسازی جامعه آسیب‌دیدگان بینایی به‌دنبال داشت.
عدم فعالیت‌های مستمر و تولید محتوای ناپایدار در فضای مجازی نابینایان
از اواسط دهه 90 به بعد که شبکه‌های اجتماعی جای خود را کم‌کم در میان مردم باز کرد، نابینایان نیز وارد بستر‌هایی همچون تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام و تیمتاک شدند. نکته قابل تأمل در این بین اما عدم فعالیت‌های مستمر نابینایان در این فضا‌هاست. احساسات، غالب آن روز‌های فعالیت‌های نابینایان در فضای مجازی بود؛ توجه به یک موضوع مرتبط با نابینایان، به سرعت به یک دغدغه فراگیر بدل می‌شد و بی آنکه نتیجه‌ای حاصل شود، احساسات که فروکش می‌کرد، سرِ آن موضوع هم به سرعت به طاق نسیان می‌خورد. برای مثال، برگزاری کنفرانس‌های مجازی در تیمتاک زمانی آنچنان رونق پیدا کرد که هر شب شاهد برگزاری چندین کنفرانس بودیم و مدتی بعد این مسئله هم فراموش شد. آسیب دیگری که حضور نابینایان در فضا‌هایی مانند تلگرام، واتس‌اپ و تیمتاک ایجاد می‌کند، آن است که این فعالیت‌ها در قالب وب ثبت و ضبط نمی‌شود. با توجه به اینکه دستیابی به عمده محتوای تولید‌شده در این قالب از طریق جست‌وجوی گوگل دشوار یا حتی در برخی مواقع ناممکن است، این قبیل فعالیت‌ها عملاً نمی‌تواند اثربخشی مستمر و مناسبی برای جامعه هدف داشته باشد. از‌آنجا‌که تب استفاده از این اپلیکیشن‌ها ممکن است مثل بسیاری بستر‌های قدیمی در میان کاربران سرد شود، عملاً تمامی این آموزش‌ها در خطر ثبت در یک فضای نا‌ایمن و حتی نابودی قرار دارند. به تمامی مدیران فعال جامعه نابینایان که در تیمتاک، واتس‌اپ، اینستاگرام و تلگرام فعالیت می‌کنند، توصیه می‌شود آموزش‌ها و مطالب مفید خود را از طریق وبسایت‌ها نیز آرشیو کنند تا به‌صورت پایدار‌تری در اختیار اعضای جامعه هدف قرار بگیرد.
نکتۀ دیگری که در این حین باید به آن توجه شود، تولید محتوا در جامعه نابینایان به صورت صوتی است. تولید به روش صوتی مزایا و معایبی دارد؛ اما تولید محتوای متنی از نظر دسترسی موتور‌های جست‌و‌جوگر می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته باشد. آسیب دیگری که در فضای مجازی نابینایان امری رایج است، عدم فعالیت‌های مستمر و تخصصی است. پادکست‌ها و مجموعه‌های زیادی هستند که با شور و شوق اولیه و اهداف آنچنانی شکل می‌گیرند و بعد از چند هفته، به کلی از بین می‌روند. در‌حال‌حاضر تعداد مجموعه‌هایی که به شکلی مرتب و مستمر مشغول تولید پادکست‌های تخصصی برای نابینایان هستند، شاید کمتر از پنج یا شش مورد باشند. این در حالی است که با نگاهی به نمونه‌های موفق خارجی، می‌توان دریافت که نظم و استمرار در تولید، یکی از برگ‌های برنده آنها در تولید محتوای صوتی بوده است. کم نیستند پادکست‌هایی که عمرشان به بیش از ده سال می‌رسد. از‌آنجا‌که محتوای صوتی، پیش و بیش از اینکه بین عموم جامعه محبوب شود، همواره محبوب قلوب نابینایان بوده، حتی در میان پادکست‌های ویژه نابینایان می‌توان نمونه‌هایی را پیدا کرد که تاریخ تولدشان به قبل از پیدایش کلمه «پادکست» باز می‌گردد.
فضایی که حرفه‌ای و هدفمند مدیریت نمی‌شود
حضور نابینایان در فضای مجازی، بیش از آنکه حضوری حرفه‌ای و هدفمند باشد، جنبه داوطلبانه و سر‌ و‌ شکلی دورهمی‌گونه دارد. نظم و استمرار در تولید از سوی نمونه‌های موفق خارجی که در سطور بالا از آن سخن به میان آمد، لزوماً محصول حس خیرخواهی و نوع‌دوستی افراد نیست. مطمئناً کسی که قصد می‌کند وقتش را مصروف تولید محتوا برای هم‌نوعانش کند، عنصر هم‌نوع‌خواهی را مد‌نظر قرار داده است؛ اما این به تنهایی کافی نیست و آنچه باعث تداوم پانزده بیست‌ساله پادکست‌های خارجی شده، حمایت مالی از سوی شرکت‌ها و مجموعه‌های تجاری است؛ شرکت‌های تجاری و مجموعه‌هایی که دستشان به دهانشان می‌رسد، حامی یک پادکست تخصصی می‌شوند تا چراغش روشن بماند و سایر نابینایان هم بتوانند از مطالبش بهره‌مند شوند. نکتۀ دیگری که در این بین جلب توجه می‌کند، کیفیت ضبط عالی، ویرایش صوتی حرفه‌ای و حضور گویندگان مسلط نابینا در این مجموعه پادکست‌هاست؛ مسئله‌ای که هم‌نوعان هموطنمان کمتر به آن توجه می‌کنند و عمده بسته‌های تولیدی در زمینه‌های گوناگون اعم از آموزشی، توانبخشی، فرهنگی و… از این حیث کیفیت مناسبی ندارند. البته اشاره به این نکات، نافی زحمات نابینایانی نیست که بدون دریافت حتی یک ریال، سهم عمده‌ای در ایجاد استقلال جامعه هدف خود داشته‌اند. مشکل اما دقیقاً همینجاست؛ کار داوطلبانه امکان استمرار ندارد و مجموعه‌هایی که در حوزه‌های آموزشی یا سایر عرصه‌های موردنیاز جامعه نابینایان محتوا تولید می‌کنند، ابتدا باید برای خود یک حامی مالی دست‌و‌پا کنند. این امر هم تنها در صورتی امکان‌پذیر است که آن مجموعه، ابتدا چندین اپیزود مشخص منتشر کند، برای خود در فضای وب جایی دست‌و‌پا کند و با داشتن طرح‌های مشخص، بتواند جذب منابع مالی کند. یکی از راه‌های جذب حامی مالی شاید این باشد که افراد، طرح‌هایشان را از طریق مجموعه‌های اسم‌و‌رسم‌داری مثل سازمان‌های مردم‌نهاد پیش ببرند تا از بخت بیشتری برای تعامل با شرکت‌های تجاری و اشخاص حقوقی برخوردار شوند.
عدم حضور فعالانه تشکل‌های نابینایی در فضای مجازی
به هر اندازه که نابینایان خود به‌صورت شخصی و داوطلبانه در فضای مجازی حضوری فعالانه دارند، ردپایی از انجمن‌های ویژه نابینایان در بستر اینترنت وجود ندارد. هر دو شبکه ملی نابینایان یعنی چاووش و شمنا نه وبسایت مشخصی دارند تا فعالیت‌های خود را در آن انعکاس دهند و نه در شبکه‌های اجتماعی صاحب یک صفحه یا کانال هستند. رویه بسیاری دیگر از انجمن‌های بعضاً قدیمی و شناخته‌شده هم همین است. عدم تعامل آنها با اعضای جامعه هدفشان از طریق اینترنت، آسیب‌های بسیاری را به دنبال دارد که از حوصله این یادداشت خارج است. آن دسته از سمن‌هایی هم که وبسایت رسمی دارند، هیچ وقتی برای تولید محتوای درخور نمی‌گذارند. دیگر نکته حائز اهمیت، عدم توجه به تولید محتوا به زبان انگلیسی است. در واقع، آن دسته از سازمان‌ها و انجمن‌های مختص معلولان و نابینایان که وبسایت مشخصی دارند، کلیه فعالیت‌های‌شان فقط به فارسی در دسترس است. این کوتاهی از سوی سمن‌ها و سایر مراجع باعث می‌شود راه تعامل نابینایان ایرانی با فعالان حوزه نابینایان در آن سوی مرز‌ها بسته شود و اگر کنشگران و پژوهشگران حوزه معلولیت در خارج از کشور بخواهند اطلاعاتی درباره نابینایان ایرانی و تشکل‌های آنها به‌دست آورند، منبع مشخصی در این زمینه به زبان انگلیسی وجود نداشته باشد. حتی وبسایت سازمان بهزیستی هم به‌عنوان متولی امور معلولان در ایران، فاقد این مشخصات است. به مدیران انجمن‌های نابینایی که در فضای اینترنت فعال هستند، توصیه می‌شود شرح مختصری از فعالیت‌ها و اطلاعات مجموعه خود را به زبان انگلیسی نیز در بخش فهرست وبسایت یا پایگاه اینترنتی خود قرار دهند تا به این شکل، ردپایی از سمن‌های نابینایان در ایران در سطح بین‌الملل وجود داشته باشد.
مخلص کلام آنکه با توسعه تکنولوژی و شبکه‌های اجتماعی، می‌طلبد جامعه نابینایان نیز به‌صورت سازمان‌یافته و حرفه‌ای‌تری در این فضا حاضر شود و تولیدات خود را در زمینه‌های مختلف با کیفیت و اثربخشی بیشتری منتشر کند. در همین راستا، انجمن نابینایان ایران نیز در نظر دارد با برگزاری جشنواره ملی گامینو که هر دو سال یکبار برگزار خواهد شد، برای آن دسته از نابینایانی که در فضای مجازی تولید محتوا می‌کنند، باعث انگیزه مضاعف و رقابتی سالم در میان آنها شود. مراسم اختتامیه اولین دوره جشنواره ملی گامینو، روز شنبه بیست‌و‌سوم مهرماه، همزمان با روز جهانی ایمنی عصای سفید برگزار می‌شود و از آثار برتر ارسالی به دبیرخانه جشنواره، تقدیری شایسته به عمل خواهد آمد."
audio/mana-f00b38f74c888e4b685d.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (شهریور ۱۴۰۱)
منصور شادکام و سعیده عالی‌جناب
آنچه در ادامه پیش روی مخاطبان قرار گرفته، متن گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران، به قلم منصور شادکام و در ادامه، گزارش نمایندگی این انجمن در شهر خواف به نویسندگی عالی‌جناب، رئیس این دفتر نمایندگی، است. نسخه صوتی این گزارش هم با صدای این دو نفر ذیل همین نوشته برای دانلود قرار گرفته است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
اربعین حسینی را حضور مخاطبان محترم تسلیت عرض می‌کنم و پیشاپیش شهادت امام حسن‌(ع)، پیامبر‌(ص) و امام رضا‌(ع) را تسلیت می‌گویم. ان‌شاءالله همه ما از پیروان واقعی این عزیزان باشیم.
مطابق روال گذشته، در ابتدا از زحمات شبانه‌روزی تحریریه نسل مانا و نیکوکاران حامی این ماه‌نامه، در جهت آماده‌سازی و انتشار آن که خوشبختانه بازتاب خوبی در میان نابینایان و کم‌بینایان داشته است، تشکر می‌کنم.
در شهریور‌ماه، با مدیران کاخ‌موزه نیاوران جلسه‌ای داشتیم و به توافق رسیدیم و مقرر گردید در آینده‌ای نزدیک، تفاهم‌نامه‌ای میان این مجموعه و انجمن در جهت دسترس‌پذیری محیط فیزیکی و وبسایت کاخ‌موزه منعقد گردد.
همچنین جلسه‌ای با شرکت یارا‌شریف، از فعالان در حوزه دستیار صوتی، با حضور متخصصان نابینای حوزه فناوری داشتیم و مقرر گردید امکاناتی به این نرم‌افزار اضافه شود که قطعاً می‌تواند برای افراد نابینا بسیار مفید باشد.
به مناسبت اربعین حسینی، موکبی برپا کردیم که هدف از آن بیشتر انجام کار فرهنگی بود. انجمن نابینایان ایران نیز مانند سایر مردم، خود را شریک این روزها دانسته و اقدام به برپایی این موکب کرد.
در تاریخ ۱۳ شهریور‌ماه، جشن تولد شش‌‌سالگی برنامه شش‌نقطه رادیو تهران را داشتیم. ورود این برنامه به هفتمین سال تولید را به آقای آذر‌ماسوله، مجری، تهیه‌کننده برنامه و آقای صحرا‌گرد، مدیر شبکه رادیویی تهران، آقای مهندس مبیّنی و سایر دوستانی که در رادیو تهران با ما تعامل دارند و فرصت مطرح شدن مطالبات نابینایان از طریق شبکه رادیویی را فراهم کردند، تبریک می‌گوییم. به امید روزی که سایر شبکه‌های صدا‌و‌سیما نیز زمانی را برای مطرح شدن مسائل و مشکلات جامعه نابینایان توسط مجریان و برنامه‌سازان توانمند نابینا، اختصاص دهند.
با نزدیک شدن ماه مهر، برنامه‌ریزی برای برگزاری برنامه روز ۲۳ مهر را انجام می‌دهیم. دو برنامه را به مناسبت این روز در نظر گرفته‌ایم: یکی از آنها برگزاری جشنواره تولیدات فضای مجازی نابینایان است. اطلاعات مربوط به جشنواره و نحوه شرکت در آن، در وب‌سایت نسل مانا موجود است و از علاقمندان دعوت می‌کنم با مطالعه این اطلاعیه، در صورت تمایل در جشنواره شرکت کنند. در پایان به نه نفر از افراد برگزیده، جوایزی اهدا خواهد شد.
در روز ۲۲ مهر‌ماه، با همکاری اداره کل سلامت شهرداری تهران، همایش کوه‌پیمایی را با حضور هشتاد نفر از افراد نابینا برگزار می‌کنیم. این همایش از پارکینگ ولنجک تا ایستگاه دو توچال خواهد بود و با توجه به اینکه افراد زیادی در روزهای جمعه به این منطقه می‌آیند، تراکت‌هایی با هدف آگاهی‌بخشی جامعه، بین آنها توزیع خواهد شد.
در روز ۲۳ مهر‌ماه، تعداد ۳۰۰ نفر از اعضای نابینا و کم‌بینای انجمن و مسئولین در مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید حضور خواهند داشت.
در اقدامی دیگر به مناسبت بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید، با اپراتور‌های تلفن همراه و بانک‌ها مکاتباتی داشتیم و مقرر گردید پیام‌هایی با موضوع آگاهی‌بخشی جامعه برای مشترکان ارسال شود یا در صفحات خود‌پرداز نمایش داده شود و در رسید‌ها چاپ گردد. هدف از انجام این کار، آگاهی جامعه از حقوق نابینایان است.
سعیده عالی‌جناب: مدیرعامل مؤسسه روشن‌سرای امید و مسئول دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان خواف خراسان رضوی
روشن‌سرای امید خواف، مؤسسه‌ای فرهنگی و اجتماعی و آموزشی، ویژه نابینایان و کم‌بینایان شهرستان، در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۹۱ به‌همت گروهی از کم‌بینایان شهرستان با هدف پیگیری مسائل آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، حمایتی، درمانی، اشتغال و… به‌صورت یک مؤسسه مردم‌نهاد تشکیل گردید. در حال حاضر بیش از ۴۰۰ نفر از نابینایان و کم‌بینایان شهرستان در این مجموعه عضویت دارند که بیش از ۵۰ درصد آنان، سرپرستان خانوار فاقد سواد و درآمد هستند و حدود ۲۵ درصد از اعضا را دانشجویان و دانش‌آموزان تشکیل می‌دهند. بسیاری از نابینایان و کم‌بینایان شهرستان، به‌دلیل مشکل بینایی، از آموزش، اشتغال و ازدواج باز‌مانده‌اند.
روشن‌سرای امید، از زمان تشکیل، فعالیت‌های زیادی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، تحصیلی، آموزشی، ورزشی و حمایتی داشته است.
در اینجا برخی از فعالیت‌های مؤسسه را به اختصار به اطلاع مخاطبان گرامی می‌رسانم.
فعالیت‌های آموزشی شامل:
*برگزاری دوره‌های آموزش خط بریل، جهت‌یابی، حرکت و کامپیوتر؛
*آموزش‌های هنری مانند چرم‌دوزی، مروارید‌بافی و شبه‌قالی؛
*برگزاری دوره حفظ قرآن کریم به‌صورت تلفنی و حضوری؛
*پیگیری امور دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا در مدارس شهرستان جهت اختصاص کتاب درشت‌خط و معلم تلفیقی و برگزاری اولین کلاس ویژه آموزش نابینایان با همکاری آموزش و پرورش استثنایی استان خراسان رضوی؛
*برگزاری جلسات مشاوره برای والدین کودکان نابینا و کم‌بینا جهت توجیه ایشان برای ثبت‌نام فرزند در مدارس خاص برای بهبود کیفیت تحصیلی آنها؛
*برگزاری دوره‌های آموزش کمک‌های اولیه برای افراد نابینا و کم‌بینا با همکاری هلال احمر شهرستان خواف؛
*برگزاری کارگاه آموزشی ویژه مربیان و معلمان کودکان پیش‌دبستانی با حضور کارشناسان استانی و هماهنگی جهت شرکت مربیان مهد‌های کودک سطح شهرستان در این کارگاه‌ها؛
*برگزاری جلسات توجیهی ویژه والدین دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا و دانش‌آموزان با معلولیت شنوایی و چند‌معلولیتی و جلسات مشاوره‌ای و گروه‌درمانی برای اعضای مؤسسه.
برخی از فعالیت‌های انجام‌شده در بخش فرهنگی شامل:
*برگزاری مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید و برگزاری کارگاه‌های آموزشی با موضوعات مرتبط با جامعه هدف و برپایی نمایشگاه‌هایی از آثار هنری اعضای مؤسسه در حاشیه این مراسم؛
*تجهیز کتابخانه گویا از طریق افزایش کتاب‌ها و تهیه لیست کامل آنها؛
*شرکت آثار هنری اعضای مؤسسه در نمایشگاه‌ها با هماهنگی نهاد‌های مسئول در سطح شهرستان؛
*تهیه بروشور‌هایی با موضوعات مرتبط با نابینایان، آموزش و بازی‌های خاص ویژه آنها؛
*تهیه بروشور با موضوع علل بروز اختلالات بینایی و توزیع آنها در مناسبت‌های مختلف؛
*تشکیل گروه تئاتر و اجرای تئاتری با عنوان هم‌نوع در جشنواره تئاتر معلولین؛
*اعزام گروه قاریان قرآنی مؤسسه به مسابقات قرآنی استانی و کشوری؛
*برگزاری همایش «چشم نابینا، دل بینا» با هدف بررسی چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و آموزشی نابینایان و کم‌بینایان؛
*شرکت در برنامه‌های آموزشی ویژه مسئولین سازمان‌های مردم‌نهاد برگزار‌شده توسط استانداری و فرمانداری؛
*برگزاری اردو‌های تفریحی و زیارتی یک‌روزه تا چند‌روزه داخل و خارج شهرستان ویژه اعضای انجمن در مناسبت‌های خاص؛
*برگزاری کارگاه آموزشی چهار‌روزه آشنایی با مبانی توانمند‌سازی و توانبخشی ویژه نابینایان و کم‌بینایان برای ۸۰ نفر از اعضای مؤسسه طی چند مرحله؛
*برگزاری مشاوره‌های حضوری و تلفنی هفتگی ویژه اعضای مؤسسه و خانواده ایشان.
فعالیت‌های ورزشی شامل:
*پیگیری مسائل مربوط به هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان شهرستان و برگزاری جلساتی با مسئولان ورزش شهرستان و استان؛
*حضور تعدادی از دانش‌آموزان و دانشجویان کم‌بینا و نابینای شهرستان در مسابقات کشوری دو‌و‌میدانی و کسب مقام در این مسابقات؛
*حضور مستمر تیم گلبال روشن‌سرای امید خواف در مسابقات.
فعالیت‌های بخش حمایتی و اشتغال شامل:
*تهیه برخی تجهیزات مورد نیاز دانش‌آموزان و دانشجویان کم‌بینا و نابینا؛
*همیاری و حمایت مالی اعضا در امور تحصیلی و درمانی؛
*همیاری مددجویان در تهیه تلفن همراه از طریق پرداخت وام قرض‌الحسنه؛
*تهیه تقویم بریل و توزیع آن بین اعضا؛
*ارجاع اعضای مؤسسه به پزشکان عمومی و متخصص و بیمارستان‌های سطح شهرستان و استان جهت انجام امور پزشکی و خدمات مددکاری؛
*بازدید دوره‌ای از مددجویان در منزل و ارائه حمایت‌های معیشتی؛
*تهیه و توزیع بسته‌های تحصیلی در بین خانواده‌های اعضا، در شروع سال تحصیلی؛
*تهیه برخی اقلام تعاونی با همکاری وزارت صمت و توزیع بین اعضا طی چند مرحله.
هیئت‌مدیره مؤسسه روشن‌سرای امید ضمن همکاری مداوم با انجمن نابینایان ایران از ابتدای تشکیل، در سال ۱۴۰۰ موفق به اخذ نمایندگی این انجمن در سطح شهرستان و استان شد.
در اینجا از همکاران و هم‌نوعان خود در مؤسسه روشن‌سرای امید و همچنین از نیکوکاران همیشه همراه، تشکر و قدردانی می‌کنم و امیدوارم با همراهی این عزیزان، بتوانیم قدمی در پیش‌برد اهداف این مجموعه برداریم."
audio/mana-cd5fbb03d1ce0a0e0a09.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (شهریور ۱۴۰۱)
منصور شادکام و سعیده عالی‌جناب
آنچه در ادامه پیش روی مخاطبان قرار گرفته، متن گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران، به قلم منصور شادکام و در ادامه، گزارش نمایندگی این انجمن در شهر خواف به نویسندگی عالی‌جناب، رئیس این دفتر نمایندگی، است. نسخه صوتی این گزارش هم با صدای این دو نفر ذیل همین نوشته برای دانلود قرار گرفته است.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
اربعین حسینی را حضور مخاطبان محترم تسلیت عرض می‌کنم و پیشاپیش شهادت امام حسن‌(ع)، پیامبر‌(ص) و امام رضا‌(ع) را تسلیت می‌گویم. ان‌شاءالله همه ما از پیروان واقعی این عزیزان باشیم.
مطابق روال گذشته، در ابتدا از زحمات شبانه‌روزی تحریریه نسل مانا و نیکوکاران حامی این ماه‌نامه، در جهت آماده‌سازی و انتشار آن که خوشبختانه بازتاب خوبی در میان نابینایان و کم‌بینایان داشته است، تشکر می‌کنم.
در شهریور‌ماه، با مدیران کاخ‌موزه نیاوران جلسه‌ای داشتیم و به توافق رسیدیم و مقرر گردید در آینده‌ای نزدیک، تفاهم‌نامه‌ای میان این مجموعه و انجمن در جهت دسترس‌پذیری محیط فیزیکی و وبسایت کاخ‌موزه منعقد گردد.
همچنین جلسه‌ای با شرکت یارا‌شریف، از فعالان در حوزه دستیار صوتی، با حضور متخصصان نابینای حوزه فناوری داشتیم و مقرر گردید امکاناتی به این نرم‌افزار اضافه شود که قطعاً می‌تواند برای افراد نابینا بسیار مفید باشد.
به مناسبت اربعین حسینی، موکبی برپا کردیم که هدف از آن بیشتر انجام کار فرهنگی بود. انجمن نابینایان ایران نیز مانند سایر مردم، خود را شریک این روزها دانسته و اقدام به برپایی این موکب کرد.
در تاریخ ۱۳ شهریور‌ماه، جشن تولد شش‌‌سالگی برنامه شش‌نقطه رادیو تهران را داشتیم. ورود این برنامه به هفتمین سال تولید را به آقای آذر‌ماسوله، مجری، تهیه‌کننده برنامه و آقای صحرا‌گرد، مدیر شبکه رادیویی تهران، آقای مهندس مبیّنی و سایر دوستانی که در رادیو تهران با ما تعامل دارند و فرصت مطرح شدن مطالبات نابینایان از طریق شبکه رادیویی را فراهم کردند، تبریک می‌گوییم. به امید روزی که سایر شبکه‌های صدا‌و‌سیما نیز زمانی را برای مطرح شدن مسائل و مشکلات جامعه نابینایان توسط مجریان و برنامه‌سازان توانمند نابینا، اختصاص دهند.
با نزدیک شدن ماه مهر، برنامه‌ریزی برای برگزاری برنامه روز ۲۳ مهر را انجام می‌دهیم. دو برنامه را به مناسبت این روز در نظر گرفته‌ایم: یکی از آنها برگزاری جشنواره تولیدات فضای مجازی نابینایان است. اطلاعات مربوط به جشنواره و نحوه شرکت در آن، در وب‌سایت نسل مانا موجود است و از علاقمندان دعوت می‌کنم با مطالعه این اطلاعیه، در صورت تمایل در جشنواره شرکت کنند. در پایان به نه نفر از افراد برگزیده، جوایزی اهدا خواهد شد.
در روز ۲۲ مهر‌ماه، با همکاری اداره کل سلامت شهرداری تهران، همایش کوه‌پیمایی را با حضور هشتاد نفر از افراد نابینا برگزار می‌کنیم. این همایش از پارکینگ ولنجک تا ایستگاه دو توچال خواهد بود و با توجه به اینکه افراد زیادی در روزهای جمعه به این منطقه می‌آیند، تراکت‌هایی با هدف آگاهی‌بخشی جامعه، بین آنها توزیع خواهد شد.
در روز ۲۳ مهر‌ماه، تعداد ۳۰۰ نفر از اعضای نابینا و کم‌بینای انجمن و مسئولین در مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید حضور خواهند داشت.
در اقدامی دیگر به مناسبت بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید، با اپراتور‌های تلفن همراه و بانک‌ها مکاتباتی داشتیم و مقرر گردید پیام‌هایی با موضوع آگاهی‌بخشی جامعه برای مشترکان ارسال شود یا در صفحات خود‌پرداز نمایش داده شود و در رسید‌ها چاپ گردد. هدف از انجام این کار، آگاهی جامعه از حقوق نابینایان است.
سعیده عالی‌جناب: مدیرعامل مؤسسه روشن‌سرای امید و مسئول دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان خواف خراسان رضوی
روشن‌سرای امید خواف، مؤسسه‌ای فرهنگی و اجتماعی و آموزشی، ویژه نابینایان و کم‌بینایان شهرستان، در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۹۱ به‌همت گروهی از کم‌بینایان شهرستان با هدف پیگیری مسائل آموزشی، فرهنگی، اجتماعی، حمایتی، درمانی، اشتغال و… به‌صورت یک مؤسسه مردم‌نهاد تشکیل گردید. در حال حاضر بیش از ۴۰۰ نفر از نابینایان و کم‌بینایان شهرستان در این مجموعه عضویت دارند که بیش از ۵۰ درصد آنان، سرپرستان خانوار فاقد سواد و درآمد هستند و حدود ۲۵ درصد از اعضا را دانشجویان و دانش‌آموزان تشکیل می‌دهند. بسیاری از نابینایان و کم‌بینایان شهرستان، به‌دلیل مشکل بینایی، از آموزش، اشتغال و ازدواج باز‌مانده‌اند.
روشن‌سرای امید، از زمان تشکیل، فعالیت‌های زیادی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، تحصیلی، آموزشی، ورزشی و حمایتی داشته است.
در اینجا برخی از فعالیت‌های مؤسسه را به اختصار به اطلاع مخاطبان گرامی می‌رسانم.
فعالیت‌های آموزشی شامل:
*برگزاری دوره‌های آموزش خط بریل، جهت‌یابی، حرکت و کامپیوتر؛
*آموزش‌های هنری مانند چرم‌دوزی، مروارید‌بافی و شبه‌قالی؛
*برگزاری دوره حفظ قرآن کریم به‌صورت تلفنی و حضوری؛
*پیگیری امور دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا در مدارس شهرستان جهت اختصاص کتاب درشت‌خط و معلم تلفیقی و برگزاری اولین کلاس ویژه آموزش نابینایان با همکاری آموزش و پرورش استثنایی استان خراسان رضوی؛
*برگزاری جلسات مشاوره برای والدین کودکان نابینا و کم‌بینا جهت توجیه ایشان برای ثبت‌نام فرزند در مدارس خاص برای بهبود کیفیت تحصیلی آنها؛
*برگزاری دوره‌های آموزش کمک‌های اولیه برای افراد نابینا و کم‌بینا با همکاری هلال احمر شهرستان خواف؛
*برگزاری کارگاه آموزشی ویژه مربیان و معلمان کودکان پیش‌دبستانی با حضور کارشناسان استانی و هماهنگی جهت شرکت مربیان مهد‌های کودک سطح شهرستان در این کارگاه‌ها؛
*برگزاری جلسات توجیهی ویژه والدین دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا و دانش‌آموزان با معلولیت شنوایی و چند‌معلولیتی و جلسات مشاوره‌ای و گروه‌درمانی برای اعضای مؤسسه.
برخی از فعالیت‌های انجام‌شده در بخش فرهنگی شامل:
*برگزاری مراسم بزرگداشت روز ایمنی عصای سفید و برگزاری کارگاه‌های آموزشی با موضوعات مرتبط با جامعه هدف و برپایی نمایشگاه‌هایی از آثار هنری اعضای مؤسسه در حاشیه این مراسم؛
*تجهیز کتابخانه گویا از طریق افزایش کتاب‌ها و تهیه لیست کامل آنها؛
*شرکت آثار هنری اعضای مؤسسه در نمایشگاه‌ها با هماهنگی نهاد‌های مسئول در سطح شهرستان؛
*تهیه بروشور‌هایی با موضوعات مرتبط با نابینایان، آموزش و بازی‌های خاص ویژه آنها؛
*تهیه بروشور با موضوع علل بروز اختلالات بینایی و توزیع آنها در مناسبت‌های مختلف؛
*تشکیل گروه تئاتر و اجرای تئاتری با عنوان هم‌نوع در جشنواره تئاتر معلولین؛
*اعزام گروه قاریان قرآنی مؤسسه به مسابقات قرآنی استانی و کشوری؛
*برگزاری همایش «چشم نابینا، دل بینا» با هدف بررسی چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و آموزشی نابینایان و کم‌بینایان؛
*شرکت در برنامه‌های آموزشی ویژه مسئولین سازمان‌های مردم‌نهاد برگزار‌شده توسط استانداری و فرمانداری؛
*برگزاری اردو‌های تفریحی و زیارتی یک‌روزه تا چند‌روزه داخل و خارج شهرستان ویژه اعضای انجمن در مناسبت‌های خاص؛
*برگزاری کارگاه آموزشی چهار‌روزه آشنایی با مبانی توانمند‌سازی و توانبخشی ویژه نابینایان و کم‌بینایان برای ۸۰ نفر از اعضای مؤسسه طی چند مرحله؛
*برگزاری مشاوره‌های حضوری و تلفنی هفتگی ویژه اعضای مؤسسه و خانواده ایشان.
فعالیت‌های ورزشی شامل:
*پیگیری مسائل مربوط به هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان شهرستان و برگزاری جلساتی با مسئولان ورزش شهرستان و استان؛
*حضور تعدادی از دانش‌آموزان و دانشجویان کم‌بینا و نابینای شهرستان در مسابقات کشوری دو‌و‌میدانی و کسب مقام در این مسابقات؛
*حضور مستمر تیم گلبال روشن‌سرای امید خواف در مسابقات.
فعالیت‌های بخش حمایتی و اشتغال شامل:
*تهیه برخی تجهیزات مورد نیاز دانش‌آموزان و دانشجویان کم‌بینا و نابینا؛
*همیاری و حمایت مالی اعضا در امور تحصیلی و درمانی؛
*همیاری مددجویان در تهیه تلفن همراه از طریق پرداخت وام قرض‌الحسنه؛
*تهیه تقویم بریل و توزیع آن بین اعضا؛
*ارجاع اعضای مؤسسه به پزشکان عمومی و متخصص و بیمارستان‌های سطح شهرستان و استان جهت انجام امور پزشکی و خدمات مددکاری؛
*بازدید دوره‌ای از مددجویان در منزل و ارائه حمایت‌های معیشتی؛
*تهیه و توزیع بسته‌های تحصیلی در بین خانواده‌های اعضا، در شروع سال تحصیلی؛
*تهیه برخی اقلام تعاونی با همکاری وزارت صمت و توزیع بین اعضا طی چند مرحله.
هیئت‌مدیره مؤسسه روشن‌سرای امید ضمن همکاری مداوم با انجمن نابینایان ایران از ابتدای تشکیل، در سال ۱۴۰۰ موفق به اخذ نمایندگی این انجمن در سطح شهرستان و استان شد.
در اینجا از همکاران و هم‌نوعان خود در مؤسسه روشن‌سرای امید و همچنین از نیکوکاران همیشه همراه، تشکر و قدردانی می‌کنم و امیدوارم با همراهی این عزیزان، بتوانیم قدمی در پیش‌برد اهداف این مجموعه برداریم."
audio/mana-bf29a23b5d935f7f4000.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این ماه قرار است ابتدا درباره تاریخچه و خدمات انتشارات ملی بریل آمریکا بخوانیم و بعد با تازه‌ترین تغییرات نسخه جدید جاز آشنا شویم و جدید‌ترین امکانات گوگل میت را واکاوی کنیم و بعد هم سرکی در زندگی یک موسیقی‌دان نابینا بکشیم. همچنین در نسخه صوتی پیشخوان، میزبان یک رفیق نابینا خواهیم بود که تجربیاتش را درباره استفاده از یکی از گجت‌های پوشیدنی محبوب این روز‌ها، با ما به اشتراک گذاشته است.
حکایت ترویج استفاده از بریل در گفت‌وگو با مدیر انتشارات ملی بریل آمریکا
انتشارات ملی بریل که در سال ۱۹۲۷ در بوستون شروع به کار کرد، در بدو تأسیس مرکزی بود برای گردآوری مطالب خواندنی روزنامه‌ها و تبدیل آنها به بریل و رساندنشان به دست نابینایان در آمریکا و کانادا. دیر‌زمانی نگذشت که این مرکز فعالیت‌هایش را در سطح چاپ انواع کتاب‌های بریل هم گسترش داد و به یکی از مراجع چاپ بریل در آمریکای شمالی بدل شد. از‌جمله فعالیت‌هایی که هنوز هم در خاطر نابینایان کهنسال آمریکایی به‌جا مانده، چاپ کتاب‌های مناسب برای گروه سنی کودکان به شکل دوگانه است. در این طرح، متن بریل کتاب‌های مناسب کودکان، همزمان با متن و عکس بینایی بر روی کاغذ چاپ می‌شد تا والدین نابینا هم بتوانند مثل سایر پدر‌ها و مادر‌ها برای فرزندانشان کتاب بخوانند؛ بی‌آنکه بریل بودن کتاب‌ها باعث شود فرزندان بینایشان از لذت نگاه کردن به تصاویر کتاب‌ها محروم شوند. چاپ بروشور دستگاه‌های گوناگون و تدوین کتاب‌های آموزشی، از دیگر فعالیت‌هایی بود که در این مرکز انجام می‌شد و همچنان هم می‌شود.
اولین محصول این تعامل، در سال ۲۰۱۳ به ثمر نشست؛ جایزه ده هزار دلاری ان‌بی‌پی به فردی تعلق گرفت که یک خط‌کش بریل، مجهز به یک نمایشگر بریل مکانیکی طراحی کرده بود؛ خط‌کشی که برای اندازه‌گیری‌های دقیق قابل استفاده است و می‌تواند اندازه را با دقت تقریبی یک و نیم میلیمتر اندازه‌گیری کند و نتیجه را در قالب نقاط بریل نمایش دهد. البته ذکر این نکته هم ضروری است که این دستگاه بدون نیاز به برق و باتری کار می‌کند و قیمتش هم فقط چیزی حدود ۳۵ دلار است.
نگاه هوشمند جاز به صفحات اینترنتی
تسهیل حضور کاربران نابینا در جلسات گوگل میت
بعد از همه‌گیری، گوگل میت به یکی از محبوب‌ترین ابزار‌ها برای برگزاری جلسات برخط بدل شده است. گوگل خوشبختانه همیشه حواسش جمع دسترس‌پذیر بودن امکاناتش است و حالا هم امکاناتی را اضافه کرده که قطعاً به محبوب‌تر شدن میت در میان نابینایان کمک خواهد کرد. از‌آن‌جمله اینکه چنانچه کاربران با رایانه در جلسات میت حضور پیدا کنند، حالا دیگر خواهند توانست از دکمه فاصله برای خاموش و روشن کردن میکروفونشان استفاده کنند. چندین میانبر جدید هم به میت اضافه شده است؛ از‌آن‌جمله اینکه کاربران می‌توانند با فشردن کنترل و آلت و حرف اِس، نام گوینده فعلی را بشنوند. خاموش و روشن کردن دوربین و زیرنویس، بالا یا پایین بردن دست و نمایش دادن یا مخفی کردن اسامی حضار هم از دیگر قابلیت‌هایی است که برایشان میانبری تعبیه شده است. در نسخه صوتی پیشخوان، فهرست این میانبر‌ها را با هم مرور خواهیم کرد. راه‌اندازی این میانبر‌ها از هفت سپتامبر آغاز شده و گوگل وعده داده بوده که تا دو هفته برای همه کاربران فعال شود؛ بنابر‌این، حالا دیگر همه کاربران نابینا باید بتوانند از این میانبر‌ها استفاده کنند.
اگر با نسخه صوتی همراه شوید، در پایان، قصه زندگی یک پیانیست نابغه نابینا را خواهید شنید؛ پیانیستی که خوانندگی هم می‌کند و توانسته بر روی بزرگ‌ترین صحنه‌ها و در کنار نامداران موسیقی جهان به اجرای برنامه بپردازد و آهنگ‌هایش هم بار‌ها در جدول پر‌فروش‌ترین‌های آمریکا در رده‌های بالا ایستاده است. موسیقی او را خواهیم شنید و از جزئیات زندگی‌اش خواهیم گفت. نسخه صوتی پیشخوان را از طریق کانال ما در پیام‌رسان‌های واتس‌اپ و تلگرام یا ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود کنید."
audio/mana-8fee3b76f08d1ce06b97.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژه آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این ماه قرار است ابتدا درباره تاریخچه و خدمات انتشارات ملی بریل آمریکا بخوانیم و بعد با تازه‌ترین تغییرات نسخه جدید جاز آشنا شویم و جدید‌ترین امکانات گوگل میت را واکاوی کنیم و بعد هم سرکی در زندگی یک موسیقی‌دان نابینا بکشیم. همچنین در نسخه صوتی پیشخوان، میزبان یک رفیق نابینا خواهیم بود که تجربیاتش را درباره استفاده از یکی از گجت‌های پوشیدنی محبوب این روز‌ها، با ما به اشتراک گذاشته است.
حکایت ترویج استفاده از بریل در گفت‌وگو با مدیر انتشارات ملی بریل آمریکا
انتشارات ملی بریل که در سال ۱۹۲۷ در بوستون شروع به کار کرد، در بدو تأسیس مرکزی بود برای گردآوری مطالب خواندنی روزنامه‌ها و تبدیل آنها به بریل و رساندنشان به دست نابینایان در آمریکا و کانادا. دیر‌زمانی نگذشت که این مرکز فعالیت‌هایش را در سطح چاپ انواع کتاب‌های بریل هم گسترش داد و به یکی از مراجع چاپ بریل در آمریکای شمالی بدل شد. از‌جمله فعالیت‌هایی که هنوز هم در خاطر نابینایان کهنسال آمریکایی به‌جا مانده، چاپ کتاب‌های مناسب برای گروه سنی کودکان به شکل دوگانه است. در این طرح، متن بریل کتاب‌های مناسب کودکان، همزمان با متن و عکس بینایی بر روی کاغذ چاپ می‌شد تا والدین نابینا هم بتوانند مثل سایر پدر‌ها و مادر‌ها برای فرزندانشان کتاب بخوانند؛ بی‌آنکه بریل بودن کتاب‌ها باعث شود فرزندان بینایشان از لذت نگاه کردن به تصاویر کتاب‌ها محروم شوند. چاپ بروشور دستگاه‌های گوناگون و تدوین کتاب‌های آموزشی، از دیگر فعالیت‌هایی بود که در این مرکز انجام می‌شد و همچنان هم می‌شود.
اولین محصول این تعامل، در سال ۲۰۱۳ به ثمر نشست؛ جایزه ده هزار دلاری ان‌بی‌پی به فردی تعلق گرفت که یک خط‌کش بریل، مجهز به یک نمایشگر بریل مکانیکی طراحی کرده بود؛ خط‌کشی که برای اندازه‌گیری‌های دقیق قابل استفاده است و می‌تواند اندازه را با دقت تقریبی یک و نیم میلیمتر اندازه‌گیری کند و نتیجه را در قالب نقاط بریل نمایش دهد. البته ذکر این نکته هم ضروری است که این دستگاه بدون نیاز به برق و باتری کار می‌کند و قیمتش هم فقط چیزی حدود ۳۵ دلار است.
نگاه هوشمند جاز به صفحات اینترنتی
تسهیل حضور کاربران نابینا در جلسات گوگل میت
بعد از همه‌گیری، گوگل میت به یکی از محبوب‌ترین ابزار‌ها برای برگزاری جلسات برخط بدل شده است. گوگل خوشبختانه همیشه حواسش جمع دسترس‌پذیر بودن امکاناتش است و حالا هم امکاناتی را اضافه کرده که قطعاً به محبوب‌تر شدن میت در میان نابینایان کمک خواهد کرد. از‌آن‌جمله اینکه چنانچه کاربران با رایانه در جلسات میت حضور پیدا کنند، حالا دیگر خواهند توانست از دکمه فاصله برای خاموش و روشن کردن میکروفونشان استفاده کنند. چندین میانبر جدید هم به میت اضافه شده است؛ از‌آن‌جمله اینکه کاربران می‌توانند با فشردن کنترل و آلت و حرف اِس، نام گوینده فعلی را بشنوند. خاموش و روشن کردن دوربین و زیرنویس، بالا یا پایین بردن دست و نمایش دادن یا مخفی کردن اسامی حضار هم از دیگر قابلیت‌هایی است که برایشان میانبری تعبیه شده است. در نسخه صوتی پیشخوان، فهرست این میانبر‌ها را با هم مرور خواهیم کرد. راه‌اندازی این میانبر‌ها از هفت سپتامبر آغاز شده و گوگل وعده داده بوده که تا دو هفته برای همه کاربران فعال شود؛ بنابر‌این، حالا دیگر همه کاربران نابینا باید بتوانند از این میانبر‌ها استفاده کنند.
اگر با نسخه صوتی همراه شوید، در پایان، قصه زندگی یک پیانیست نابغه نابینا را خواهید شنید؛ پیانیستی که خوانندگی هم می‌کند و توانسته بر روی بزرگ‌ترین صحنه‌ها و در کنار نامداران موسیقی جهان به اجرای برنامه بپردازد و آهنگ‌هایش هم بار‌ها در جدول پر‌فروش‌ترین‌های آمریکا در رده‌های بالا ایستاده است. موسیقی او را خواهیم شنید و از جزئیات زندگی‌اش خواهیم گفت. نسخه صوتی پیشخوان را از طریق کانال ما در پیام‌رسان‌های واتس‌اپ و تلگرام یا ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود کنید."
audio/mana-6848f96d3e5d6e2e4d94.mp3,"پدر و مادر عزیز، بگذارید زندگی را لمس کنم!
زهرا همت
هوا لطیف و خنک شده و برگ‌های درختان در جنب‌و‌جوشی بی‌پایان رنگ‌به‌رنگ می‌شوند و با ریزشی آرام، زیر پای عابران جا خوش می‌کنند. پاییز فصل شور است؛ فصل شوق یک آغاز. برای برخی شاید آغاز عشق باشد و برای برخی دیگر فستیوال تحول.
صبح که بیدار می‌شوی، اگر پنجره را باز کنی، علاوه‌بر نسیم ملایم و آواز برگ‌ها، این صدای دویدن و خنده‌های پسرکان و دخترکان شاد است که روحت را می‌نوازد. آنها که با قلبی مملو از عشق و شادی، دست در دست پدران و مادران یا دوستان به سمت مدرسه می‌روند برای یک شروع دوباره، پر از انرژی و حس خوبند و انگار تو را هم به حرکت وا‌می‌دارند. می‌روی و با دیدن در‌های باز مدرسه، لبریز از هیجان می‌شوی. پدر‌ها و مادر‌ها غنچه‌های لطیفشان را راهی کلاس می‌کنند و در دل، انتظار شکفتن‌شان را می‌کشند. در چهره کلاس‌اولی‌ها، هم شوق هست و هم دلهره. دست مادر را محکم گرفته‌اند اما با هیجان به بازی بچه‌ها در حیاط مدرسه نگاه می‌کنند. مدیر از پدر و مادر‌ها خواسته چند روزی بچه‌ها را در مدرسه همراهی کنند و آن‌ها نیز هر لحظه در تلاشند که جذابیت و ایمنی مدرسه را به بچه‌ها یادآوری کنند و کودکان، کم‌کم از مادر فاصله می‌گیرند و با اطمینان خاطر به سمت کلاس‌ها می‌دوند.
اما سری که به مدرسه کودکان آسیب‌دیده بینایی بزنیم، هر‌چند باز از دیدن کودکان پر‌انرژی محظوظ می‌شویم؛ اما از دیدن شمار بی‌شمار مادر‌ها در مدرسه، دلمان می‌گیرد. قرار بود چند روز و فقط چند روز، بچه‌ها را همراهی کنند؛ ولی چه شد که شدند حضار تمام‌وقت مدرسه؟! زنگ تفریح که می‌شود، در حیاط که بنشینی، کمتر دانش‌آموزانی را می‌بینی که دسته‌دسته دوان‌دوان به حیاط بیایند! دوره آن‌ها که صدای جیغ‌ها و خنده‌هایشان تمام فضا را پر می‌کرد گذشته و کمتر می‌بینی که توپی را که خودشان زنگ‌دار کرده‌اند، وسط بیندازند و چند نفری با‌ هم فوتبال بازی کنند. بیشتر بچه‌هایی را می‌بینی که دست در دست مادر، آرام و با‌احتیاط، پا به حیاط مدرسه می‌گذارند و در زنگ تفریح، فقط مشغول خوردن میان‌وعده از دست مادر می‌شوند. تماشای مادری که با دستمال کاغذی کنار فرزندش نشسته و پس از خوردن هر لقمه، دست و دهان او را پاک می‌کند، قلب را پر از اندوه می‌کند. اینجا مدرسه است، مدرسه‌ای ویژه افراد آسیب‌دیده بینایی؛ مدرسه‌ای با مربیان متخصص این حوزه؛ مدرسه‌ای که قرار است کنار آموزش کودکان، پرورش و توان‌بخشی آنها را نیز عهده‌دار باشد. معلم کلاس آمادگی، تلاش دارد مهارت‌های خود‌یاری را پیش از هر چیز به نو‌آموزانش بیاموزد؛ اما اگر پدر‌ها و مادر‌ها بگذارند!
در پایه آمادگی و اول ابتدایی و در برخی موارد حتی در پایه‌های بالاتر، مادر‌ها اصرار دارند که با بچه‌ها سر کلاس بروند و به آن‌ها کمک کنند! کمکی که قطعاً هیچ حاصلی جز سد کردن راه استقلال و آموزش کودکان نخواهد داشت. ممکن است کودکان در ابتدای هر راهی نیاز به راهنمایی و حمایت پدر و مادر و بزرگ‌تر‌ها داشته باشند؛ اما اگر قرار باشد این همراهی به مرور کم‌رنگ‌تر نشود و در جایی پایان نیابد، به‌هیچ‌عنوان سازنده نیست و در عوض، بی‌نهایت مخرب است و ممکن است دیوار بلندی بر سر راه استقلال بچه‌ها بسازد که بعد‌ها خراب کردنش بسیار دشوار و در مواردی ناممکن باشد.
شاید انجام دادن تمام کار‌های کودک آسیب‌دیده بینایی توسط پدر و مادر، راحت‌تر و سریع‌تر و برای هر دو‌ طرف رضایت‌بخش‌تر باشد؛ اما والدین کودکان با آسیب بینایی باید علاوه‌بر لطف و محبت و انجام امور شخصی کودکان‌شان، به آنها فرصت رشد و یادگیری بدهند. این که مادری خود را وقف کودک آسیب‌دیده بینایی کند و حتی در مواردی از شغل خود استعفا دهد تا بتواند به‌صورت تمام‌وقت در خدمت فرزندش باشد، ایثار نیست؛ اتفاقاً بزرگ‌ترین نامهربانی با کودک است؛ چرا‌که فرصت یادگیری و رشد و بالندگی را از او می‌گیرد. نوجوانی که تا‌کنون وارد آشپر‌خانه نشده چون والدین معتقدند ممکن است اتفاق ناگواری برایش بیفتد؛ جوان برومندی که مادر در کلاس دانشگاه هم همراه اوست و کارمندی که برای رفتن به محل کارش از خانواده کمک می‌گیرد، پر‌واضح است که با اندکی تلاش می‌تواند به‌تنهایی تردد کند و تمام امور روزمره زندگی را انجام دهد؛ اما غلبه بر استرس ناشی از عدم تمرین و تجربه در زمان مناسب، بسیار دشوار و در بیشتر مواقع نیازمند مداخلات تخصصی است.
بهترین یادگیری در جریان عمل و تجربه اتفاق می‌افتد؛ بنا‌بر‌این افراد با آسیب بینایی باید بیش از هر کس دیگر برای غلبه بر محدودیت‌های ایجاد‌شده توسط اطرافیان و اضطراب ناشی از آن بکوشند و دست به عمل و تجربه بزنند و والدین نیز باید به آنها فرصت انجام کار‌های بی‌کیفیت و شلخته یا حتی خراب‌کاری را بدهند. این تمرین‌ها در انجام تمامی امور روزمره از رفت‌و‌آمد گرفته تا رسیدگی به بهداشت و نظافت شخصی و کمک در انجام امور منزل مانند آشپزی و… باید آن‌قدر تکرار شوند تا افراد به سطح عملکرد مطلوبی برسند. مهم‌ترین نقش در این تمرین‌ها بر عهده والدین و سایر افراد خانواده است؛ چرا‌که ممکن است با مشاهده خراب‌کاری‌های اوایل یادگیری و تمرین، دل‌سرد شوند یا حتی در مواردی مانند بریده شدن دست در هنگام آشپزی یا افتادن در هنگام پیاده‌روی، از اینکه خودشان انجام همه کار‌ها را بر عهده نگرفته‌اند، دچار احساس گناه شوند. اما در عوض والدین باید نقش مرکزی را در فرایند یادگیری کودک آسیب‌دیده بینایی بر عهده گیرند و در ابتدا تلاش کنند بر خود مسلط باشند و از اینکه در حضور دیگران انجام کاری را به عهده فرزند‌شان می‌گذارند، شرمسار نباشند و در مرحله بعد، با توصیف عملکرد خود هنگام انجام کار‌ها (مانند استفاده از چاقو برای پوست‌کندن میوه) درک درستی از انجام هر کاری در ذهن فرزند ایجاد کنند و با تکیه بر این دانش نظری، وی را در یادگیری عملی و مؤثر همراهی کنند.
توجه به نکات زیر می‌تواند برای افراد آسیب‌دیده بینایی و والدین آن‌ها مفید باشد:
*والدین باید استوار باشند و هر بار که می‌خواهند فعالیتی را انجام دهند یا به فرزندشان آموزش دهند، از زبان و دستور‌العمل‌های همیشگی استفاده کنند و با تغییرات زیاد، کودکان را سردرگم نکنند.
*در مراحل آغازین آموزش جهت‌یابی، بهتر است والدین، فرزند را تنها نگذارند و از پشت سر، او را راهنمایی و حمایت کنند. از پشت سر راهنمایی شدن، برای کودکان، ساده‌تر و طبیعی‌تر و بهتر از کشیده شدن از سمت جلو است.
*از ابزارها‌ و فناوری‌های مناسب استفاده کنید. با پیشرفت فناوری‌ها در دنیای امروز، دسترسی افراد با آسیب بینایی به ابزار‌ها و فناوری‌های متنوع در جهت تسهیل امور روزمره زندگی، بسیار ساده‌تر شده و کافی است با این امکانات آشنا شوند و متناسب با نیاز و موقعیت، آنها را به‌کار گیرند.
*شجاع باشید و از شکست خوردن و حوادث نترسید. لذت انجام مستقلانه کار‌ها را از خود نگیرید. همان‌گونه که پیش از این هم گفته شد، والدین در تشجیع فرزندان و فراهم ساختن فرصت تمرین و آزمون و خطا برای فرزندان، نقش بسیار مهمی بر عهده دارند.
*با دیگران در ارتباط باشید. مشورت با سایر افراد آسیب‌دیده بینایی و خانواده آنها و افراد متخصص، می‌تواند با در اختیار گذاشتن تجارب و راه‌کار‌های مؤثر، در یادگیری و انجام امور گوناگون بسیار مفید و راه‌گشا باشد.
باشد که پاییز امسال و هماهنگ با برگ‌ریزان درختان، افکار نادرست را دور بریزیم و از نو و این‌بار زیبا‌تر آغاز کنیم."
audio/mana-65c5bf0e820476856f2b.mp3,"حفظ تعادل، رمز تداوم موقعیت‌های مفید
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! یکی از مواردی که سبب پایداری یک موقعیت مطلوب می‌شود، حفظ تعادل در آن موقعیت است؛ چه زمانی که راحتی و خوش‌اقبالی به سراغ ما می‌آید و چه زمانی که موانع یکی پس از دیگری رخ نشان می‌دهند. اگر به‌خاطر داشته باشید، در یکی از شماره‌های همین نشریه به چگونگی تعامل میان دانشجویان پرداختیم؛ به اینکه افراد نابینا باید مهارت خود را در زمینه‌ای که به آن علاقه‌مند هستند، به قدری بالا ببرند تا قادر باشند در همین زمینه به دیگران کمک کنند؛ چرا که خواه ناخواه، در طول زمان تحصیل در دانشگاه و خوابگاه جهت ضبط کتاب‌ها و جزوه‌های درسی، مسیریابی، سرعت بخشیدن به اموری که حتی به آن امر تسلط هم دارند، به کمک سایرین احتیاج پیدا می‌کنند.
افزایش توانمندی در زمینه‌ای که مورد علاقه ماست، بی‌آنکه منتظر برآورده شدن نیازهای‌مان از سوی سازمان‌های مرتبط باشیم، منجر به تسلط ما در آن مهارت می‌شود. وقتی تسلط ما در کاری بالا باشد، شروع به انتقال آن مهارت به دیگران می‌کنیم؛ گاهی با نوشتن کتاب، گاهی با تولید یک محصول، گاهی هم با ارائه خدمات مثل ترجمه و تدریس.
با مرتضی مصدق، مدرس و مترجم زبان‌های انگلیسی، عربی و کُردی به گفت‌وگو می‌نشینیم. او نابیناست و پانزده سال است که با همسرش که بیناست، در یکی از شهرهای شمالی کشور (کردکوی) در استان گلستان زندگی می‌کند. او پس از گذراندن دوره ابتدایی در مدرسه استثنایی، از دوره راهنمایی به آموزشگاه ویژه افراد نابینا (شهید محبی) در تهران رفته و در همانجا مقطع دبیرستان را به پایان رسانده و در نهایت از دانشگاه تهران در رشته ادبیات انگلیسی فارغ‌التحصیل شده است. علاوه بر تدریس‌های خصوصی که از دوران حضور در دانشگاه به آن پرداخته است، تدریس در مؤسسه‌های سفیر، افق و ایرانیان را هم در کارنامه حرفه‌ای خود دارد.
در بخشی از صحبت‌هایش می گوید: «تعدادی از افراد که به آنها آموزش داده‌ام، خود به آموزش و یا ترجمه مشغول هستند. وقتی به مؤسسه‌ای برای تدریس مراجعه می‌کنم، به پشتوانه دانشی که دارم، همه چیز را شفاف بیان می‌کنم. به‌عنوان‌مثال به آنها می‌گویم که من نمی‌توانم روی تخته بنویسم؛ اما نیاز است که در کلاس مانیتوری باشد تا زبان‌آموزان مطالب تایپ‌شده مرا ببینند».
او که مدرک زبان انگلیسی را پیش از ورود به دانشگاه از کانون زبان ایران دریافت کرده است، در بخشی از صحبت‌هایش به موانعی که بر سر راهش وجود داشته، اشاره می‌کند؛ موانعی که گاهی با کمی تغییر برطرف شده‌اند و گاهی هم چاره‌ای جز پذیرش باقی نگذاشته‌اند. مدیر کانون زبان دانش، ایشان را تحسین می کند؛ اما به دلیل نابینا بودن، از تدریس او در کانون استقبال نمی‌کند. در‌عوض پس از سال‌ها تدریس، مؤسسه دیگری از او برای آموزش زبان دعوت می‌کند؛ حتی اگر نخواهد برگه‌های امتحانی را تصحیح کند. این اعتبار را ذره‌ذره در تعامل با کسانی به دست آورده است که زمانی برای آموزش زبان از او درس گرفته‌اند.
مرتضی 27 سال است که تدریس می‌کند. با توجه به اینکه در سال‌های نخست آزمون‌های مداد کاغذی بیشتر رایج بود، او به کمک یکی از زبان‌آموزان رده‌بالا و مورد‌اعتماد به تصحیح برگه‌ها می‌پرداخت تا اینکه بعد از آموختن کامپیوتر و همچنین فراگیر شدن آموزش آنلاین، از همین امکان برای مکاتبات کلاسی استفاده می‌کند. او که در تمام این سال‌ها به زبان‌آموزان بینا درس داده است، می‌گوید چند سالی است که آموزش به افراد نابینا را هم شروع کرده است.
درباره تدریس زبان عربی می‌پرسم. او از طریق مطالعه کتاب‌های درسی و همچنین کتاب‌ها و منابع آموزشی که از سوریه و عراق دریافت می‌کرد، با عربی فصیح آشنا شده است؛ اما عشق به زبان‌آموزی سبب شده تا به همین مقدار بسنده نکند و از طریق دوستی با افراد عرب‌زبان به تکلم عربی شامات نیز مسلط شود؛ همان زبانی که مردم سوریه، لبنان، فلسطین و… به آن سخن می‌گویند. آشنایی با یک همکار اهل کویت در مؤسسه سفیر او را بر آن می‌دارد که فرصت را غنیمت شِمُرَد و اطلاعات لازم را از همکارش دریافت کند؛ اطلاعاتی که سبب بالا رفتن کیفیت زبان محاوره‌ای عربی در ایشان می‌شود.
در این‌باره می‌گوید: «روزی در یکی از پاساژهای تهران با دوستی مشغول گشت‌و‌گذار بودیم. به خیال اینکه کسی در اینجا عربی نمی‌داند، برای دوستم شعری را به زبان عربی خواندم؛ شعری که در آن نکته جالبی نهفته بود. بلافاصله صدای خنده‌ای را شنیدم. وقتی از پاساژ بیرون می‌رفتیم، نگهبان از ما خواست تا سری به دفتر رئیس پاساژ بزنیم. ما هم متعجب و کنجکاو در زدیم و وارد شدیم. دختر رئیس پاساژ خود را معرفی کرد و گفت که مسئولیت اداره پاساژ را بر عهده دارد؛ در دبی بزرگ شده است و تاکنون در ایران با کسی مواجه نشده که این‌چنین به زبان عربی شامات صحبت کند. آنجا بود که صاحب آن صدای خنده را شناختم. اتفاقی که بعد از آن رخ داد، این بود که من در تقویت زبان فارسی به او کمک کردم؛ او نیز مرا به مؤسسه‌ای معرفی کرد که به یک معلم آشنا به زبان عربی شامات نیاز داشت».
مرتضی بیش از هر چیز از ترجمه شفاهی لذت می‌برَد و در همین زمینه بارها از او دعوت به همکاری شده است. در سال 2014 برای چند کمپانی کشور عراق به چهار زبان کُردی، عربی، انگلیسی و فارسی کار ترجمه انجام داده است. چندی پیش هم یک گروه برنامه‌ساز از تلویزیونk24 اربیل عراق به ایران آمد و از زندگی ایشان مستندی تهیه نمود.
ایشان در طول تمام صحبت‌هایش اشاره به آن دارد که همواره سعی داشته حد وسط را نگه دارد. اگر در یک کلاس حضوری کسی با تحکم از او نمره‌ای را خواسته که حقش نبوده، او را از کلاس به بیرون فرستاده است و زمانی که همان فرد از او عذرخواهی می‌کند او را مورد بخشش قرار می‌دهد؛ یا زمانی که فردی در کلاس رفتاری غیر‌معمول داشته، با این تصور که استاد قادر به دیدن این صحنه نیست، او را غافلگیر کرده و از او توضیح خواسته است. اینها سبب نشده از بلند‌همتی خود بکاهد. زمانی هم که مؤسسه‌های مختلف برای همکاری در ترجمه و تدریس و یا تهیه مستند برایش پیغام فرستاده‌اند، در حد توان با آنها همکاری نموده است و هرگز تلاش نکرده خود را بیش از آن چه هست بنمایاند.
او در پایان از ملکه ریاضی ایران، مریم میرزاخانی، یاد می‌کند که در اوج شکوفایی و درد، فروتن و مقتدر بود. ما نیز ضمن قدردانی از حضور آقای مصدق در این گفت‌وگو، آرزو می‌کنیم همچنان در راهی که به آن عشق می‌ورزند، آموختن و آموزش دادن و صد البته ترجمه شفاهی، بلند همت و ثابت‌قدم بمانند.
با سپاس از شما خواننده و شنونده گرامی، روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-ba1ef2e4656a88a4a028.mp3,"حفظ تعادل، رمز تداوم موقعیت‌های مفید
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! یکی از مواردی که سبب پایداری یک موقعیت مطلوب می‌شود، حفظ تعادل در آن موقعیت است؛ چه زمانی که راحتی و خوش‌اقبالی به سراغ ما می‌آید و چه زمانی که موانع یکی پس از دیگری رخ نشان می‌دهند. اگر به‌خاطر داشته باشید، در یکی از شماره‌های همین نشریه به چگونگی تعامل میان دانشجویان پرداختیم؛ به اینکه افراد نابینا باید مهارت خود را در زمینه‌ای که به آن علاقه‌مند هستند، به قدری بالا ببرند تا قادر باشند در همین زمینه به دیگران کمک کنند؛ چرا که خواه ناخواه، در طول زمان تحصیل در دانشگاه و خوابگاه جهت ضبط کتاب‌ها و جزوه‌های درسی، مسیریابی، سرعت بخشیدن به اموری که حتی به آن امر تسلط هم دارند، به کمک سایرین احتیاج پیدا می‌کنند.
افزایش توانمندی در زمینه‌ای که مورد علاقه ماست، بی‌آنکه منتظر برآورده شدن نیازهای‌مان از سوی سازمان‌های مرتبط باشیم، منجر به تسلط ما در آن مهارت می‌شود. وقتی تسلط ما در کاری بالا باشد، شروع به انتقال آن مهارت به دیگران می‌کنیم؛ گاهی با نوشتن کتاب، گاهی با تولید یک محصول، گاهی هم با ارائه خدمات مثل ترجمه و تدریس.
با مرتضی مصدق، مدرس و مترجم زبان‌های انگلیسی، عربی و کُردی به گفت‌وگو می‌نشینیم. او نابیناست و پانزده سال است که با همسرش که بیناست، در یکی از شهرهای شمالی کشور (کردکوی) در استان گلستان زندگی می‌کند. او پس از گذراندن دوره ابتدایی در مدرسه استثنایی، از دوره راهنمایی به آموزشگاه ویژه افراد نابینا (شهید محبی) در تهران رفته و در همانجا مقطع دبیرستان را به پایان رسانده و در نهایت از دانشگاه تهران در رشته ادبیات انگلیسی فارغ‌التحصیل شده است. علاوه بر تدریس‌های خصوصی که از دوران حضور در دانشگاه به آن پرداخته است، تدریس در مؤسسه‌های سفیر، افق و ایرانیان را هم در کارنامه حرفه‌ای خود دارد.
در بخشی از صحبت‌هایش می گوید: «تعدادی از افراد که به آنها آموزش داده‌ام، خود به آموزش و یا ترجمه مشغول هستند. وقتی به مؤسسه‌ای برای تدریس مراجعه می‌کنم، به پشتوانه دانشی که دارم، همه چیز را شفاف بیان می‌کنم. به‌عنوان‌مثال به آنها می‌گویم که من نمی‌توانم روی تخته بنویسم؛ اما نیاز است که در کلاس مانیتوری باشد تا زبان‌آموزان مطالب تایپ‌شده مرا ببینند».
او که مدرک زبان انگلیسی را پیش از ورود به دانشگاه از کانون زبان ایران دریافت کرده است، در بخشی از صحبت‌هایش به موانعی که بر سر راهش وجود داشته، اشاره می‌کند؛ موانعی که گاهی با کمی تغییر برطرف شده‌اند و گاهی هم چاره‌ای جز پذیرش باقی نگذاشته‌اند. مدیر کانون زبان دانش، ایشان را تحسین می کند؛ اما به دلیل نابینا بودن، از تدریس او در کانون استقبال نمی‌کند. در‌عوض پس از سال‌ها تدریس، مؤسسه دیگری از او برای آموزش زبان دعوت می‌کند؛ حتی اگر نخواهد برگه‌های امتحانی را تصحیح کند. این اعتبار را ذره‌ذره در تعامل با کسانی به دست آورده است که زمانی برای آموزش زبان از او درس گرفته‌اند.
مرتضی 27 سال است که تدریس می‌کند. با توجه به اینکه در سال‌های نخست آزمون‌های مداد کاغذی بیشتر رایج بود، او به کمک یکی از زبان‌آموزان رده‌بالا و مورد‌اعتماد به تصحیح برگه‌ها می‌پرداخت تا اینکه بعد از آموختن کامپیوتر و همچنین فراگیر شدن آموزش آنلاین، از همین امکان برای مکاتبات کلاسی استفاده می‌کند. او که در تمام این سال‌ها به زبان‌آموزان بینا درس داده است، می‌گوید چند سالی است که آموزش به افراد نابینا را هم شروع کرده است.
درباره تدریس زبان عربی می‌پرسم. او از طریق مطالعه کتاب‌های درسی و همچنین کتاب‌ها و منابع آموزشی که از سوریه و عراق دریافت می‌کرد، با عربی فصیح آشنا شده است؛ اما عشق به زبان‌آموزی سبب شده تا به همین مقدار بسنده نکند و از طریق دوستی با افراد عرب‌زبان به تکلم عربی شامات نیز مسلط شود؛ همان زبانی که مردم سوریه، لبنان، فلسطین و… به آن سخن می‌گویند. آشنایی با یک همکار اهل کویت در مؤسسه سفیر او را بر آن می‌دارد که فرصت را غنیمت شِمُرَد و اطلاعات لازم را از همکارش دریافت کند؛ اطلاعاتی که سبب بالا رفتن کیفیت زبان محاوره‌ای عربی در ایشان می‌شود.
در این‌باره می‌گوید: «روزی در یکی از پاساژهای تهران با دوستی مشغول گشت‌و‌گذار بودیم. به خیال اینکه کسی در اینجا عربی نمی‌داند، برای دوستم شعری را به زبان عربی خواندم؛ شعری که در آن نکته جالبی نهفته بود. بلافاصله صدای خنده‌ای را شنیدم. وقتی از پاساژ بیرون می‌رفتیم، نگهبان از ما خواست تا سری به دفتر رئیس پاساژ بزنیم. ما هم متعجب و کنجکاو در زدیم و وارد شدیم. دختر رئیس پاساژ خود را معرفی کرد و گفت که مسئولیت اداره پاساژ را بر عهده دارد؛ در دبی بزرگ شده است و تاکنون در ایران با کسی مواجه نشده که این‌چنین به زبان عربی شامات صحبت کند. آنجا بود که صاحب آن صدای خنده را شناختم. اتفاقی که بعد از آن رخ داد، این بود که من در تقویت زبان فارسی به او کمک کردم؛ او نیز مرا به مؤسسه‌ای معرفی کرد که به یک معلم آشنا به زبان عربی شامات نیاز داشت».
مرتضی بیش از هر چیز از ترجمه شفاهی لذت می‌برَد و در همین زمینه بارها از او دعوت به همکاری شده است. در سال 2014 برای چند کمپانی کشور عراق به چهار زبان کُردی، عربی، انگلیسی و فارسی کار ترجمه انجام داده است. چندی پیش هم یک گروه برنامه‌ساز از تلویزیونk24 اربیل عراق به ایران آمد و از زندگی ایشان مستندی تهیه نمود.
ایشان در طول تمام صحبت‌هایش اشاره به آن دارد که همواره سعی داشته حد وسط را نگه دارد. اگر در یک کلاس حضوری کسی با تحکم از او نمره‌ای را خواسته که حقش نبوده، او را از کلاس به بیرون فرستاده است و زمانی که همان فرد از او عذرخواهی می‌کند او را مورد بخشش قرار می‌دهد؛ یا زمانی که فردی در کلاس رفتاری غیر‌معمول داشته، با این تصور که استاد قادر به دیدن این صحنه نیست، او را غافلگیر کرده و از او توضیح خواسته است. اینها سبب نشده از بلند‌همتی خود بکاهد. زمانی هم که مؤسسه‌های مختلف برای همکاری در ترجمه و تدریس و یا تهیه مستند برایش پیغام فرستاده‌اند، در حد توان با آنها همکاری نموده است و هرگز تلاش نکرده خود را بیش از آن چه هست بنمایاند.
او در پایان از ملکه ریاضی ایران، مریم میرزاخانی، یاد می‌کند که در اوج شکوفایی و درد، فروتن و مقتدر بود. ما نیز ضمن قدردانی از حضور آقای مصدق در این گفت‌وگو، آرزو می‌کنیم همچنان در راهی که به آن عشق می‌ورزند، آموختن و آموزش دادن و صد البته ترجمه شفاهی، بلند همت و ثابت‌قدم بمانند.
با سپاس از شما خواننده و شنونده گرامی، روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-fac9fe764783fc4d959f.mp3,"تاریخچه پنهان صفحه‌خوان‌ها (بخش پایانی)
میثم امینی
در این شماره ماجرای صفحه‌خوان‌ها را که در شماره قبل شروع شد، ادامه می‌دهیم.
در سال ۲۰۱۹ بود که سرانجام یک جایگزین منبع‌باز برای جاز موسوم به اِن‌وی‌دی‌اِی که مخفف یک عبارت انگلیسی به معنای دسترسی غیردیداری به رایانه است، نسبت به جاز محبوبیت بیشتری پیدا کرد. البته جاز توانست در سال ۲۰۲۰ سهم غالب خود را از بازار صفحه‌خوان‌ها به‌زحمت پس بگیرد. این انقلاب در زمینه دسترس‌پذیری در محلی دور از تصور، یعنی یک اردو برای کودکان در شهرک کوچک میتاگُونگ در استرالیا شروع شد.
در سال ۱۹۹۴، مایکل کُوران ده‌ساله جِیمی تِه نه‌ساله را در یک اردوی یک‌هفته‌ای با موضوع موسیقی که برای دانش‌آموزان مسلط به خط بریل از سراسر استرالیا برگزار شده بود، ملاقات کرد. هرکدام از آنها چیزی از خودش را در دیگری دید و این باعث شد آنها به‌سرعت سر علاقه‌شان به رایانه، با هم دوست شوند.
ته از زمانی که اولین رایانه خود، یک کامادور ۶۴ را تهیه کرد، به برنامه‌نویسی علاقه‌مند شده بود. از‌آنجایی‌که کامادور ۶۴ صفحه‌خوان نداشت، ته مجبور بود مثل هِنتِر از دیگران بخواهد برایش صفحه رایانه را بخوانند. وقتی ته یک رایانه اپل ۲ را خریداری کرد که دارای صفحه‌خوان بود، او سرانجام این امکان را داشت که خودش به همۀ امکانات رایانه دسترسی داشته باشد.
ته می‌گوید: «اما پدرم هنوز مجبور بود کتاب‌های برنامه‌نویسی را برایم بخواند؛ چون در آن زمان کتاب الکترونیکی وجود نداشت. پدر بیچاره‌ام می‌آمد توی اتاقم و برایم کتاب‌های این حوزه را می‌خواند که برای او خسته‌کننده‌ترین کار دنیا بود. ولی من عاشق این کتاب‌ها بودم.»
چند سال بعد، کوران و ته با هم شروع به ساختن موسیقی و نرم‌افزار کردند. علاقه آنها معمولاً در هم می‌آمیخت. یکی از پروژه‌های آنها دسترس‌پذیری را به یک برنامه مهندسی صدا اضافه کرده است که به نابینایان اجازه می‌دهد کارهای مهندسی صدا و تولید موسیقی را انجام دهند. آنها معمولاً شب را در خانه‌های یکدیگر می‌گذراندند و غرق صحبت‌های فلسفی می‌شدند. یک پرسش مرتب برای آنها مطرح می‌شد: اینکه چرا یک صفحه‌خوان رایگان برای نابینایان وجود ندارد! چرا استفاده از صفحه‌خوان باید هزاران دلار هزینه داشته باشد!
در سال ۲۰۰۶ کوران موقتاً تحصیل در دانشگاه را رها کرد. حالا که وقت آزاد داشت، شروع کرد به این کار که ایده‌اش را به واقعیت تبدیل کند و نمونه اولیه چیزی که بعداً با نام ان‌وی‌دی‌ای شناخته می‌شد را طراحی کرد.
کوران می‌گوید: «در آن زمان افراد زیادی حتی در جامعه نابینایان بودند که مهارتشان از من بیشتر بود. در حقیقت قبل از من هم بودند کسانی که درباره طراحی یک صفحه‌خوان رایگان صحبت می‌کردند. تفاوت بین من و آن افراد این است که من اولین خط کد را نوشتم.»
ته یک شغل تمام‌وقت داشت؛ ولی چند ماه بعد در طراحی این صفحه‌خوان به کوران پیوست. کوران می‌گوید: «من نمی‌دانستم این پروژه چقدر جدی خواهد بود؛ اما طراحی آن جالب و سرگرم‌کننده بود. چون هر دوی ما بسیار به مفهوم برنامه‌های منبع‌باز اعتقاد داشتیم، ان‌وی‌دی‌ای را به‌صورت کاملاً منبع‌باز منتشر کردیم.»
یک سال بعد بنیاد موزیلا با این تیم دونفره ارتباط گرفت و با خرج خود امکان حضور کوران را در کنفرانس فن‌آوری‌های کمکی سی‌اِس‌یو‌اِن مهیا کرد؛ بزرگ‌ترین کنفرانس در نوع خود که مرکز معلولان دانشگاه ایالتی کالیفرنیا آن را برگزار می‌کند. در آنجا کوران علاقه‌مندان هم‌فکرش را از سراسر دنیا ملاقات کرد. آن زمان بود که کوران و ته متوجه شدند که ان‌وی‌دی‌ای به سرعت گریز خود رسیده است و دیگر یک پروژه برای سرگرمی و وقت‌گذرانی آنها نیست. مدتی بعد کوران و ته یک موسسه غیرانتفاعی با ساختاری دولتی را به نام اِن‌وی اَکسِس بنیان گذاشتند تا ان‌وی‌دی‌ای را به یک پروژه بلندمدت بدل کنند.
تا چند سال پس از انتشار ان‌وی‌دی‌ای، کاربران معتقد بودند که ان‌وی‌دی‌ای برای کاربردهای خانگی مناسب است؛ ولی برای کارهای حرفه‌ای کارآمد نیست. رایگان بودن این صفحه‌خوان باعث شد افراد تصور کنند که کیفیت ان‌وی‌دی‌ای به خوبی صفحه‌خوان‌های تجاری نیست؛ اما با گسترش ان‌وی‌دی‌ای این طرز فکر کم‌کم تغییر کرد. تعداد مشارکت‌کنندگان در توسعه ان‌وی‌دی‌ای افزایش پیدا کرد و تعداد زبان‌هایی که ان‌وی‌دی‌ای از آنها پشتیبانی می‌کند به بیش از شصت زبان رسید. تیم‌های دسترس‌پذیری شرکت‌های گوگل، مایکروسافت و موزیلا مایل بودند با تیم توسعه‌دهنده ان‌وی‌دی‌ای همکاری کنند تا ان‌وی‌دی‌ای بتواند با محصولات این شرکت‌ها به‌خوبی کار کند.
بر اساس یک نظرسنجی از کاربران صفحه‌خوان‌ها که یک سازمان مستقر در ایالت یوتا امریکا به نام وِب اِیم آن را دوبار در سال انجام می‌دهد، از وقتی که این نظرسنجی در سال ۲۰۰۹ شروع شد جاز محبوب‌ترین صفحه‌خوان اصلی بین شرکت‌کنندگان در نظرسنجی بوده است. اما از سال ۲۰۱۹ ان‌وی‌دی‌ای در محبوبیت به رقیبی برای جاز بدل شده است.
جامعه ان‌وی‌دی‌ای به این صفحه‌خوان علاقه دارند و حتی نسبت به آن احساساتی می‌شوند. بحث در مورد مقایسه صفحه‌خوان‌ها با یک‌دیگر مثل اینطور بحث‌ها در مورد مقایسه آی‌فون و اندروید یا مرورگر کُرُوم و فایِرفاکس می‌تواند بسیار تند و آتشین شود.
بعضی از اعضای این جامعه جوانند. کوران بچه‌هایی را به‌خاطر می‌آورد که وقتی سیزده چهارده سال بیشتر نداشتند یا تازه دبیرستان را شروع کرده بودند به ان‌وی‌دی‌ای علاقه‌مند می‌شدند. بعضی از این کاربران جوان بعداً در رشته علوم رایانه تحصیل کردند و خود توسعه‌دهنده نرم‌افزار شدند. از وقتی که هنتر در دهه هشتاد میلادی جاز را پایه‌گذاری کرد، سه نسل از برنامه‌نویسان نابینا برای یکدیگر نرم‌افزار نوشته‌اند.
توکا اُویالا که یک برنامه‌نویس نابینا اهل فنلاند است، یکی از بچه‌هایی است که کوران در موردشان صحبت می‌کند.
اویالا همیشه در مورد تکنولوژی و رایانه کنجکاو بود؛ ولی اولین رایانه‌ای که او در مدرسه از آن استفاده می‌کرد، صفحه‌خوان نداشت. او می‌گوید: «وقتی بقیه بچه‌ها داشتند نوشتن با دست را یاد می‌گرفتند، من همزمان تایپ ده‌انگشتی را یاد می‌گرفتم. آن وقت‌ها رایانه کم و بیش صرفاً برایم یک ماشین تحریر باکلاس بود.» اما وقتی اویالا اولین رایانه خود را که نسخه آزمایشی جاز روی آن نصب بود تهیه کرد، شرایط عوض شد. او می‌گوید: «جاز هربار حدود ۴۰ تا ۴۵ دقیقه کار می‌کرد و بعد باید رایانه را ری‌اِستارت می‌کردم.» او توانایی مالی برای خرید مجوز استفاده از جاز را نداشت، چه برسد به پرداخت هزینه به‌روزرسانی‌های آینده برنامه. با وجود این او با اجرای نسخه آزمایشی جاز در دوره‌های ۴۰ دقیقه‌ای در کمتر از یک سال برنامه‌نویسی را یاد گرفت.
در سال ۲۰۱۱ اویالا با یکی از دوستانش سر اینکه تا چه مدت می‌تواند از ان‌وی‌دی‌ای که هنوز در مراحل اولیه توسعه بود استفاده کند، شرطی را بست. او می‌گوید: «آن زمان دلیل استفاده از ان‌وی‌دی‌ای این نبود که این صفحه‌خوان در زمینه خاصی از جاز بهتر بود.» شرط‌بندی اویالا با دوستش قرار بود یک ماه طول بکشد. حالا بیش از یک دهه بعد، با وجود اینکه هزینه جاز دیگر برای او مشکلی ایجاد نمی‌کند، اویالا هنوز از ان‌وی‌دی‌ای استفاده می‌کند. او می‌گوید: «امکاناتی که ان‌وی‌دی‌ای دارد و توسعه‌دهندگان آن برای توسعه انتخاب کرده‌اند، برای نیازهای من مناسب‌ترند.» به‌روزرسانی‌ها سریع ارائه می‌شوند و افزونه‌هایی مثل افزونه تشخیص متن یا اُو‌سی‌آر بسیارند. او می‌گوید: «من بیشتر وقتی را که با رایانه کار کرده‌ام، از ان‌وی‌دی‌ای استفاده کرده‌ام.»"
audio/mana-dac464783f560b160e0e.mp3,"دفتر امور دانشجویان دارای معلولیت، راهی به‌سوی برابری آموزشی
ابوذر سمیعی
ماه مهر مثل آب و هوای دوگانه گرم و سردش، برای همه ما احساسات دوگانه به همراه داشته است. از سویی پایان تعطیلات و آغاز درس و مشق، برایمان اضطراب‌آور است و در نقطه مقابل، عشق یادگیری و شور آموزش و دیدار دوستان قدیم در مدرسه و دانشگاه، لذتی وصف‌ناپذیر دارد. شاید دشوارترین بخش ماجرا، خداحافظی با تنبلی ایام تعطیل و خواب‌های طلایی صبح تابستان باشد. آدمی‌زاد ذاتاً گرایش به تنبلی و استراحت دارد و این را تابستان با سخاوت به ما می‌بخشد؛ اما حیف که پاییز امان نمی‌دهد!
این احساسات دوگانه اما در افراد دارای آسیب بینایی تا حدودی فزون‌تر از آن چیزی است که گفته شد. به‌طور خاص، نابینایان و کم‌بینایانی که به تازگی وارد دانشگاه شده‌اند، علاوه‌بر این احساسات متضاد، با احساسات متناقض دیگری نیز روبه‌رو هستند. از طرفی قبولی در دانشگاه و آغاز تجربیات نو برایشان لذت‌بخش و روح افزاست و از طرفی ابهام در مسائل و موضوعات مربوط به دانشگاه، از ثبت‌نام تا حضور در کلاس‌ها و آماده کردن منابع امتحانی و…، فشارهای وصف‌ناپذیری به این افراد وارد می‌کند.
اگرچه محیط دانشگاه برای همه دانشجویان تازه‌وارد ناشناخته و مبهم است؛ اما این ابهام برای دانشجویان دارای معلولیت، به‌ویژه دانشجویان نابینا و کم‌بینا به‌مراتب بیشتر است. همه آنهایی که با آسیب بینایی وارد دانشگاه شده‌اند، حتماً این موانع را به‌خوبی درک کرده‌اند: وقتی هنگام ثبت‌نام نمی‌دانید دقیقاً باید کجا بروید، چه مراحلی را طی کنید، چطور انتخاب واحد کنید؛ وقتی هنگام مراجعه به سایت دسترس‌ناپذیر دانشگاه، صفحه‌خوان کمکی به شما نمی‌کند و نمی‌توانید مستقلانه کارهای مربوط را انجام دهید؛ وقتی هنگام شروع کلاس‌ها نمی‌دانید کلاس‌های‌تان کجاست، بهتر است کجای کلاس مستقر شوید تا تسلط بهتری داشته باشید و یا درباره آسیب بینایی و نیازهای خودتان لازم است چه مواردی را به استاد متذکر شوید؛ وقتی هنگام تهیه منابع درسی، نمی‌دانید از کجا باید کتاب‌های صوتی را فراهم کنید، چطور جزوه‌ها را برای خودتان دسترس‌پذیر کنید، بخش‌های بصری و عملی را چطور بیاموزید؛ وقتی هنگام امتحانات، برای یافتن منشی مناسب هزار و یک دردسر را باید متحمل شوید. همۀ اینها موضوعاتی است که آموزش را برای ما نابینایان و کم‌بینایان پرحاشیه و دشوار می‌کند.
علاوه‌بر موضوعات آموزشی، مسائل رفاهی هم اگر بیشتر از آن شما را درگیر نکند، قطعاً مشکلاتش کمتر نخواهد بود. چطور از سلف استفاده کنیم؟ چطور در خوابگاه ساکن شویم؟ چطور از خوابگاه تا دانشگاه تردد کنیم؟ زندگی مستقل با هم‌اتاقی‌هایی که با آسیب بینایی آشنا نیستند، چگونه است؟ چطور از برنامه‌های فوق‌درسی، فرهنگی‌تفریحی و ورزشی دانشگاه استفاده کنیم؟ چه امکانات خاصی برای ما به‌عنوان یک دانشجوی دارای آسیب بینایی در دانشگاه وجود دارد؟ در همه این مواقع، به این فکر می‌کنید که آیا واقعاً همه افراد در دانشگاه باید متحمل این همه سختی باشند؟ آیا واقعاً طبیعی است که ما دانشجویان دارای آسیب بینایی، خودمان به تنهایی مسئول رفع مشکلات مربوط به محدودیت‌های جسمی هستیم؟ آیا دانشگاه وظیفه‌ای در این خصوص ندارد؟ آیا نباید سازمان بهزیستی یا انجمن‌های حوزه معلولان، حضور فعالانه‌تری در امور دانشجویان دارای معلولیت می‌داشتند؟
تجربه کشورهای توسعه‌یافته در این خصوص نشان می‌دهد که در بیشتر دانشگاه‌های این کشورها، مرکزی جهت ارائه خدمات به دانشجویان دارای معلولیت تاسیس شده که کلیه امور آموزشی، فرهنگی‌ و تفریحی این دانشجویان را مدیریت می‌کند. طبیعتاً وظایف این مراکز در دانشگاه‌های مختلف، متناسب با وسعت دانشگاه و امکانات موجود متفاوت است؛ اما عمدتاً مسائلی از قبیل مناسب‌سازی فیزیگی محیط دانشگاه، دسترس‌پذیری منابع اطلاعاتی و کتابخانه‌ای، دسترس‌پذیری وسایل حمل‌و‌نقل عمومی و یا فراهم کردن وسایل حمل‌و‌نقل ویژه را به عهده دارد. علاوه‌بر‌این، این مراکز معمولاً با تهیه ابزار کمک‌توانبخشی مورد نیاز دانشجویان و نیز فراهم کردن دستیار آموزشی (دائم یا موقت)، تلاش می‌کنند فرصت‌های برابر آموزشی را برای دانشجویان دارای معلولیت ایجاد کنند. از سوی دیگر، این مراکز با ارائه آموزش‌های مناسب به کارکنان و اساتید در خصوص افراد دارای معلولیت و محدودیت‌ها و نیازهای ایشان، بستری را مهیا می‌کند که این دانشجویان بتوانند با کمترین مشکل در محیط دانشگاه حضور داشته باشند و از امکانات آن برابر با سایر دانشجویان بهره ببرند.
در کشور ما نیز برخی دانشگاه‌ها با همکاری دانشجویان دارای معلولیت، دفاتری راه‌اندازی کرده‌اند که به‌صورت محدود برخی از این وظایف را به عهده دارد. به‌طور خاص، دانشجویان دارای آسیب بینایی در بیشتر دانشگاه‌های مطرح کشور، اقدام به ایجاد اتاق نابینایان یا دفاتری مشابه نموده‌اند. از نمونه‌های موفق این دفاتر می‌توان به کتابخانه ویژه نابینایان و کانون دانشجویان با آسیب بینایی دانشگاه تهران و دفتر مشاوره دانشجویان نابینای دانشگاه اصفهان اشاره کرد که سال‌هاست به دانشجویان دارای آسیب بینایی خدمات آموزشی‌رفاهی ارائه می‌کنند. اما تفاوت این مراکز با مراکزی که در دانشگاه‌های کشورهای توسعه‌یافته وجود دارد، وسعت دامنه فعالیت‌های این دفاتر و قدرت اجرایی آن است.
متاسفانه دانشجویان دارای معلولیت در کشور ما به‌دلیل اینکه متولی مشخصی ندارند، به حال خود رها شده‌اند. دانشجویان دارای معلولیت، پیش از ورود به دانشگاه، امور تحصیلی خود را در آموزش و پرورش استثنایی پیگیری می‌کردند و معمولاً سازمان بهزیستی نیز اگرچه به طور کمرنگ دانش‌آموزان دارای معلولیت را در رفع مسائل تحصیلی یاری می‌کرد؛ اما به محض ورود همان فرد به دانشگاه، کلیه مسائل تحصیلی‌رفاهی وی به خودش واگذار می‌شود و انتظار می‌رود دانشجوی دارای معلولیت بتواند به تنهایی همه موانع ایجاد‌شده در سر راه را با اراده و تلاش فردی مرتفع سازد. این در حالی است که هیچ‌یک از نهادهای مرتبط، هیچ‌گاه آموزشی ولو اندک در این زمینه برای آنان فراهم نکرده‌اند.
به نظر می‌رسد در وضعیت کنونی و با وجود تعداد قابل‌ملاحظه دانشجویان دارای معلولیت در دانشگاه‌ها، جهت ایجاد فرصت‌های برابر و کاهش موانع در محیط‌های آموزشی، ضروری است دفتر امور دانشجویان دارای معلولیت در دانشگاه‌ها ایجاد شود. طبیعتاً این بخش، به‌منظور برخورداری از قدرت اجرایی کافی، باید به‌طور رسمی به ساختار وزارت علوم و همه دانشگاه‌ها اضافه شود تا بتواند نقشی هماهنگ و یکسان و تاثیرگذار در وضعیت دانشجویان معلول داشته باشد.
دفتر دانشجویان دارای معلولیت می‌تواند از ابتدای ورود دانشجو به دانشگاه، امور تحصیلی و آموزشی او را پیگیری کند، در ثبت نام و انتخاب واحد به او راهنمایی ارائه کند، او را با محیط دانشگاه آشنا کند و برای ورود به کلاس درس آماده نماید. همچنین این دفتر با واسط قرار گرفتن میان دانشجوی معلول و استاد، می‌تواند نیازهای تخصصی دانشجو را به مدرس انتقال دهد و از استاد بخواهد با توجه به توان دانشجو و استانداردهای موجود، با دانشجو رفتار کند تا مباحث ترحمی یا سلیقه‌ای گریبان‌گیر دانشجویان و اساتید نشود.
از دیگر موضوعات بسیار مهم برای دانشجویان دارای آسیب بینایی، نحوه برگزاری امتحانات است؛ چالشی که هر دانشجوی نابینا و کم‌بینایی با آن مواجه است و حواشی آن، متن امتحان را تحت تاثیر خود داشته است. در این زمینه نیز دفتر امور دانشجویان دارای معلولیت می‌تواند بستری فراهم کند که هم اساتید با اطمینان کامل از دانشجویان امتحان بگیرند و هم دانشجویان بتوانند همان‌گونه که برایشان راحت‌تر و دسترس‌پذیرتر است، در امتحانات، بدون اضطراب و دلهره حضور داشته باشند.
از سوی دیگر، این دفتر می‌تواند با انجام مطالعات و بررسی‌های دقیق علمی، نیازهای عمومی و اختصاصی دانشجویان دارای معلولیت را احصاء نماید و برای آن سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی نماید. همچنین در بسیاری از موارد، لازم است به هنگام سیاست‌گذاری‌های عمومی برای دانشجویان، این دفتر ملاحظات خود را ارائه کند تا سیاست‌های عام دانشگاه‌ها متناسب با نیاز دانشجویان دارای معلولیت نیز باشد.
علاوه‌بر‌این، این دفتر می‌تواند با برگزاری برنامه‌های فرهنگی برای و درباره افراد دارای معلولیت، هم به توانمندسازی هرچه بیشتر دانشجویان معلول کمک برساند و هم سایر دانشجویان را با این افراد بیشتر آشنا کند. طبیعتاً این امر موجب پذیرش همسان دانشجویان دارای معلولیت در دانشگاه‌ها خواهد بود و فرصت‌های برابر آموزشی، فرهنگی و تفریحی را برای ایشان فراهم خواهد کرد.
طبیعتاً ایجاد چنین مرکزی، نیازمند مطالعه و برنامه‌ریزی دقیق و بررسی‌های علمی است و این امر بدون مشارکت دانشجویان و اساتید دارای معلولیت امکان‌پذیر نخواهد بود.
امید که این نوشته، جرقه‌ای باشد برای آغاز مطالعات تاسیس دفتر امور دانشجویان دارای معلولیت در وزارت علوم و همۀ دانشگاه‌ها!"
audio/mana-5322c44d60440c73a5ff.mp3,"ر فراز ابر‌ها: گزارشی از صعود گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان به قله سماموس
صلاح‌الدین محمدی
طبق برنامه شش‌ماهه اول سال 1401 گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان، این بار نوبت به دیدار از قله 3720 متری سماموس در جنب جواهر ده، در شهرستان رامسر استان مازندران رسیده بود تا پنجره دل را به زیبایی‌هایش گشود و قصه زیبایی و طراوت را از خود طبیعت شنود. از‌آنجا‌که طبیعت سر‌سبز شمال همیشه جذاب، دلربا و فرح‌انگیز است، از‌این‌رو از گروه‌های عصای سفید کردستان و آبفای کردستان، تعداد 28 نفر داوطلب صعود به این قله زیبا شدند. اعضای کاروان بعد‌از‌ظهر روز چهار‌شنبه سوم شهریور‌ماه، با استفاده از یک دستگاه اتوبوس سنندج را به سمت رامسر ترک کرد. طبق برنامه باید رأس ساعت 16 حرکت می‌کردیم که با تاخیر اتوبوس، ساعت 17 و 30 دقیقه حرکت کردیم. خلاصه، دیدار دوستان و بودن در محفل گرم و صمیمی‌شان، مسافت را کوتاه و سنگینی سفر را سبک چون کاه می‌ساخت. در شهر آوج برای شام اطراق می‌کنیم و در یک پارک با‌صفا، سفره ساده و صمیمی کوهنوردی خویش را می‌گسترانیم و همه بر سفره همدلی می‌نشینیم و لقمه‌های دوستی و وحدت بر می‌گیریم. بعد از نوشیدن چای نیز بانگ الرحیل، بر‌آورده و به سمت قزوین حرکت می‌کنیم. قرار است که رئیس هیئت ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان کردستان در این صعود همراهی‌مان کند؛ لذا در عوارضی قزوین وی نیز که از تهران حرکت کرده، به ما ملحق می‌شود و مسیر را به سمت استان گیلان و سپس رامسر ادامه می‌دهیم. بالاخره ساعت از 7 صبح گذشته است که به رامسر می‌رسیم و به سمت جواهر ده حرکت می‌کنیم. مسافت زیادی نپیموده‌ایم که در همان ابتدای مسیر متوجه می‌شویم عبور اتوبوس و مینی‌بوس به سمت جواهر ده ممنوع است و اتوبوس مجبور می‌شود به سختی در آن جاده باریک دور بزند و به سمت رامسر برگردد. در رامسر بعد از کمی معطلی، دو دستگاه نیسان اجاره می‌کنیم و از نو به سمت جواهر ده حرکت می‌کنیم. هوا بسیار مطبوع، فرح‌انگیز و نشاط‌آور است. جاده از میان انبوهی از درختان جنگلی مانند یک مار به پیش می‌خزد. درختان چنان انبوه و سر به هم آورده‌اند که تو گویی برای مسافران خویش، طاق نصرت بسته و تونل افتخار زده‌اند. تا دور‌دست‌ها فقط درخت می‌بینی؛ طوری که در افق شاهد پیوند آسمان آبی و درختان سر‌سبز هستی. ثمره این پیوند مبارک نیز منظره‌ای شکوهمند، هوایی روح‌افزا و تابلویی دلربا از طبیعت است که پرتو نگاه هر بیننده را به خویش خیره می‌سازد. کمی بیشتر از نیم ساعت در این منظره دلفریب پیش می‌رویم که کم‌کم به جواهر ده می‌رسیم. جواهر ده روستایی‌ست خفته در دامنه کوه، چون عروسی توری از ابر سفید را بر سر کشیده و چشم‌انتظار عاشقان خویش زنده‌تر از همیشه تکیه بر سیطرۀ طبیعت زده است.
از‌آنجا‌که تا نوک قله جاده کشیده شده است، ما نیز قصد داشتیم تا اولین چشمه با ماشین ادامه دهیم و از آنجا صعود را شروع کنیم؛ اما چون از قبل هماهنگ نکرده بودیم، از عبور ماشین‌ها ممانعت به عمل آمد و چک‌و‌چانه زدن‌های ما نیز ثمری نبخشید و مجبور شدیم در همان ابتدا از ماشین‌ها پیاده شویم و برنامه را از همین نقطه شروع کنیم. تاخیر اولیه اتوبوس، ممنوعیت رفت‌و‌آمد آن به جواهر ده، عدم آگاهی از اخذ مجوز برای ماشین و ناهماهنگی‌های به‌وجود‌آمده و معطلی در این نقطه، همه و همه برنامه ما را کاملاً به تاخیر انداخت و تقریباً با پنج ساعت تاخیر، از ساعت 10 صبح برنامه را آغاز کردیم. مسیر اولیه یک مسیر با شیب تند بود که از میان آخرین درختان کرانه جنگل می‌گذشت. گاه این درختان چنان شاخ و برگ گسترانیده بودند که مسیر محدود شده بود و عبور از کنار و زیر آنها قدری مشکل می‌نمود. مه غلیظ، رطوبت موجود در هوا و شیب مسیر، حرکت را در آغاز برنامه کمی کند کرده بود؛ اما سرسبزی و طراوت درختان و میوه‌های وحشی آنها، دوستان را بر سر ذوق آورده بود و شوق صعود را بیش‌از‌پیش در دل آنها بر می‌افروخت. بالاخره آخرین اپیزود این پلان طبیعی، یک شیب نسبتاً تند بود که به جاده ختم می‌شد. عقربه‌های ساعت، یازده و نیم را نشان می‌داد که در نزدیکی یک چشمه و در همان کنار جاده بساط صبحانه را گستردیم و انرژی تازه‌ای گرفتیم. از نکات جالب‌توجه این نقطه، انحصار چشمه در سیطره یک گروه از زنبوران عسل بود که بر سر راه چشمه حکومت خویش را تشکیل داده بودند و هر کسی که قصد رفتن به چشمه را داشت، از زنبورها نیشی نوش جان می‌کرد؛ مگر اینکه مسیر را دور می‌زدند و قدری دور می‌شدند. بعد از صبحانه، به زحمتی که شرحش رفت، بطری‌های آب را شارژ کردیم و از همان جاده به طی مسیر ادامه دادیم. حدود یک ساعت بعد، باز هم به کوه زدیم و از طریق یک میانبر که گله‌ای از اسب‌های وحشی و اهلی در آن حضور داشتند، باز هم خویش را به جاده رساندیم. در این نقطه یکی از زنبورداران کندو‌های زنبور عسل خویش را مستقر کرده بود. اکنون مه غليظ چنان پایین آمده بود که ابرها تقریباً در زیر پایمان قرار گرفته بود و انگار که بر مفروشی از پنبه‌های حریر‌گون و نقره‌فام قدم می‌زدیم و تو گویی که پنبه‌زنی چابک و زبر‌دست در آسمان پنبه می‌زد و بلافاصله آنها را به زیر قدم‌های مسافران اوج و بلندی می‌گسترانید.
حدود یک ساعت دیگر در همین جاده پیش رفتیم تا به نقطه‌ای رسیدیم که آن را معدن شن می‌گفتند. اکنون ساعت 15 بود و پیش‌بینی می‌شد تا قله سه تا چهار ساعت دیگر باقی مانده باشد. خستگی و فرسایش پیاده‌روی بر روی جاده کم‌کم انگیزه و شوق صعود را از برخی دوستان گرفت و گروه‌گروه راه بازگشت را در پیش گرفتند؛ تا جایی که از تیم 28 نفره ما، فقط 9 نفر تصمیم به صعود به قله گرفتند و سرسختانه و با امید و انرژی آرزوی دیدار قله را در دل می‌پروراندند. ساعت 17 بود که به آخرین پلان وصال قله رسیدیم و از جاده منحرف شدیم و از یک شیب نسبتاً تند دیگری راه قله را در پیش گرفتیم. در اینجا هم باز با بیم و امید پیش می‌رفتیم که نهایتاً قاطعانه تصمیم گرفتیم که به هر نحو ممکن به دیدار دوست بشتابیم و در این آخرین دقایق دیدار دوست را به بهای جان برگزینیم. بالاخره بعد از حدود هشت ساعت و نیم راه‌پیمایی و کوهنوردی، ساعت 18 و 30 دقیقه بود که دست در گردن قله انداختیم. شمع وجود را به پایش گداختیم و عاشقانه به تحسین این همه زیبایی و غرورش پرداختیم.
انگبین پیمان و همدلی را نوشیدیم و قبای افتخار و غرور ایستادن بر این بلندای شکوهمند و لجوج را پوشیدیم. لحظات به‌یادماندنی خویش را با ثبت تصاویر مملو از مهر و دوستی جاودانه ساختیم. اکنون که به سختی دیدار دوست برایمان میسر شده بود، یاد‌آوری چند نکته لازم است: اولاً شیرینی وصال دوست و این پیروزی نثار قدوم تمام همنوردانمان باد که تا آخرین لحظات در کنار همدیگر بودیم و جز با لطف و همدلی همنوردان هیچ فتحی میسر و لذت‌بخش نخواهد بود؛ ثانیاً دوستانی که تصمیم به بازگشت گرفتند، نه از روی ناتوانی‌شان بود؛ چرا‌که هر کدام از این دوستان عزیز، سال‌هاست که دوست کوه و کوهستان هستند و از هر قله قصه‌ای دارند و صندوق سینه‌هایشان رازدار چه کوه‌های بلندیست؛ بلکه این تصمیم حاصل معال‌اندیشی و تدبیر دوستان برای پیش‌بینی انرژی بازگشت، ذخایری که از آب و غذا داشتند و بالاخره آگاهی از کمبود زمانی بود که در پیش بود و بیم آن می‌رفت که در بازگشت به تاریکی بخورند و تنها دلیل سایر دوستان بر اصرار به طی ادامه مسیر و صعود، تنها و تنها عشق بی قید‌و‌شرط به دیدار قله و انگیزه و شوق رسیدن به این بلندای مغرور بود؛ ثالثاً نکته جالب‌توجه این صعود، حضور جناب آقای یوسفی رئیس هیات ورزش‌های نابینایان و کم‌بینایان کردستان بود که برای اولین‌بار کوهی در این سطح از ارتفاع را صعود می‌کرد و با شوق و انگیزه تمام، تا لحظات آخر برای وصال دوست، سرسختانه جنگید و پیروزمندانه دست در گردن قله انداخت؛ رابعاً توصیه می‌شود که تمام گروه‌ها برای رسیدن به این قله از اطلاعات کافی یا راهنمایان محلی بهره بگیرند و اینکه مسیر دستیابی به قله سماموس کمی طولانی است؛ همراه داشتن آب کافی (سه تا چهار لیتر) و غذای مورد‌نیاز، از ضروریات به شمار می‌رود.
پس از یک ساعت توقف در قله، با ماشین حسین‌آقا که به قله آمده بود. راه بازگشت را در پیش گرفتیم. زیبایی این قله چنان بود که در راه بازگشت نیز، یکی دو بار ناچار به توقف شدیم و تصاویر زیبای مسیر را با لنز جادویی دوربین کاک‌ارسلان جاودانه ساختیم.
حدود ساعت 9 شب است که به جواهر ده می‌رسیم. از چشمه حیات‌بخش آب آن، یکی‌دو بطری دیگر بر می‌گیریم و بلافاصله با تاکسی‌های مسیر، به سمت رامسر حرکت می‌کنیم. اتوبوس و سایر دوستان بی‌صبرانه منتظر ما هستند. با صمیمیت و گشاده‌رویی به استقبال ما می‌آیند و شیرینی صعود را صمیمانه تهنیت و شادباش می‌گویند. بدون فوت وقت به سمت خوابگاه اداره آبفا که توسط دوستان هماهنگ شده، حرکت می‌کنیم که جا دارد هم از زحمات دوستان آبفای کردستان و هم آبفای رامسر تقدیر و تشکر به عمل آوریم. شب را در محفل گرم و صمیمی دوستان و در بزم موسیقایی کوهنوردان به سر می‌آوریم و روز بعد پس از صرف صبحانه به دیدار دریا می‌شتابیم و از عرش کوه به فرش دریا حرکت می‌کنیم.
اما پسرفت دریا، کثیفی ساحل و آلودگی آب دریا، دل هر انسانی را به درد می‌آوَرد و این قصه تلخ را در گوش وجدان و درایت هر کدام از رهگذران زمزمه می‌کرد که به چه سان زیبایی‌های طبیعت را با سوء‌مدیریت خویش زشت ساخته و این منابع ارزشمند را که طبیعت به رایگان به ما بخشیده است، نابود کرده‌ایم.
با این امید که تک‌تک افرادی که به دیدار دریا و طبیعت می‌روند، هر کدام به وظیفه شهروندی و انسانی خویش عمل کنند و ضمن اجتناب از ریختن زباله و تخریب طبیعت، در نظافت و حفظ زیبایی آن بکوشند تا این میراث ارزشمند طبیعی و زیبا برای فرزندانمان نیز باقی بماند.
دیگر شوق و انگیزه‌ای برای آب‌تنی در میان دوستان به چشم نمی‌خورد و فقط چند نفری با اکراه خود را به آب دریای مظلوم می‌سپارند و خیلی زود عطای آب‌تنی در دریای کثیف و آلوده را به لقایش می‌بخشند و دل‌مرده و منزجر از رفتار‌های انسان نابودگر، به سمت اتوبوس برمی‌گردیم و با دلی پر‌درد راه بازگشت به سنندج را پیش می‌گیریم.
صلاح الدین محمدی 9-6-1401"
audio/mana-b2cca8e40143ee9accc8.mp3,"مدیریت استرس، بخش پایانی
امین عرب
در شماره قبل، از ضرورت یادگیری مهارت مدیریت استرس سخن گفتیم و به اهمیت آن برای افراد با آسیب بینایی اشاره کردیم. همچنین، تکنیک‌هایی از قبیل ورزش کردن، گذراندن اوقات فراغت و فعالیت‌های اجتماعی را برای بهبود این مهارت معرفی کردیم. در این شماره بحث را با معرفی چند تکنیک دیگر ادامه خواهیم داد. پیشنهاد می‌کنیم اگر مقاله شماره قبل را نخوانده‌اید، ابتدا به سراغ آن بروید و در ادامه این مطلب را بخوانید. بهتر است تمرینات این بخش را نیز در گروه دوستان خود انجام دهید و پاسخ‌هایتان را به اشتراک بگذارید.
دوستی
در خصوص فعالیت‌های تفریحی به‌صورت گروهی و انفرادی، سخن به میان آمد. اکنون می‌خواهیم به مهارت‌های اجتماعی مناسب در فعالیت‌های تفریحی گروهی و به‌طور‌کلی در دوستی بپردازیم. داشتن یک یا چند دوست نزدیک و صمیمی کیفیت زندگی شما را تا حد زیادی افزایش می‌دهد، باعث کاهش سطح استرس می‌شود و سلامت روان را بهبود می‌بخشد.
در دوستی باید به چه قواعدی پایبند بود؟
به پرسش‌های زیر پاسخ دهید و در گروه‌تان پاسخ‌ها را به بحث بگذارید:
هدف از دوستی چیست؟ شاید صحبت کردن با هم و شنیدن حرف‌های یکدیگر، کمک کردن به یکدیگر، خوش‌گذرانی با هم و… .
به نظر شما چگونه می‌توان دوست خوبی برای دیگران بود؟ شاید با خوب شنیدن و خوب صحبت کردن، درخواست کمک از آنها و متقابلاً کمک کردن به دیگران، تلاش برای همدلی و درک احساسات دوستان، برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های مشترک و شرکت کردن در برنامه‌هایی که دوستان تدارک دیده‌اند.
اگر دوست خیلی خوبی دارید، او چه کار‌هایی انجام می‌دهد که واقعاً آن را تحسین می‌کنید و باعث پایداری دوستی شما می‌شود؟
احتمالاً با فکر کردن و گفت‌وگو در مورد این پرسش‌ها به قوانین ناگفته و نانوشته دوستی دست یافته‌ایم. خوب است که ما در شروع مکالمه، در برنامه‌ریزی فعالیت‌های دسته‌جمعی و کمک به یکدیگر، به نوبت عمل کنیم؛ یعنی گاهی ما پیش‌قدم شویم و گاهی دوستانمان.
همدلی
اینکه ما در گفت‌وگو با دوستان و کمک به دیگران و نیز برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های جمعی انگیزه داشته ‌باشیم و پیش‌قدم شویم، در واقع همدلی است. همدلی به معنای تلاش برای درک احساسات دیگران یا قرار دادن خود به‌جای آنان است. اگر به نیاز‌های طرف مقابل فکر نکنید، یعنی اینکه در مهارت همدلی دچار ضعف هستید.
تمرین: چگونه مهارت همدلی‌مان را تقویت کنیم؟
به سناریو‌های زیر فکر کنید و بگویید اگر به‌جای این شخصیت‌ها بودید، چه احساسی را تجربه می‌کردید؟
مادربزرگ علی دیشب درگذشت.
در مورد رضا شایعه‌ای در مدرسه پخش شده ‌است.
پدر و مادر فاطمه هر شب با هم دعوا می‌کنند.
یکی به کفش‌های الهام خندید.
امیر به تیم بسکتبال راه پیدا نکرد.
مریم گردنبندی را که دوستش به او هدیه داده‌ بود، گم کرد.
امید امتحان ریاضی‌اش را خراب کرد.
نازنین دوستی دارد که دائماً در مورد خودش حرف می‌زند و حسابی خود‌ستایی می‌کند.
اگر بتوانید در مورد یک موقعیت از دیدگاه شخص دیگری فکر کنید و خودتان را جای او بگذارید، می‌توانید بفهمید که او ممکن است چه چیزی بخواهد یا نیاز داشته‌ باشد. همدلی به شما این امکان را نیز می‌دهد که در خصوص نحوه برخوردتان با دیگران در شرایط مختلف بیندیشید. بیایید مثال‌های زیر را در نظر بگیریم:
اگر همیشه با مهسا در مورد افکار خودتان صحبت کنید و هرگز از افکار او جویا نشوید، او چه احساسی خواهد داشت؟
اگر زهرا در دو ماه گذشته هر هفته برنامه‌ای برای گشت‌و‌گذار ترتیب داده ‌باشد؛ اما شما هیچ اقدامی در این زمینه نکرده‌ باشید، او چه احساسی خواهد داشت؟
اگر بهروز چندین بار شما را به رویداد‌های ورزشی و آشپزی‌های دسته‌جمعی دعوت کرده ‌باشد و شما همیشه درخواست او را رد کرده ‌باشید، او چه احساسی را تجربه خواهد کرد؟
مجتبی چه احساسی پیدا می‌کند اگر شما دائماً در مورد هوش بالای‌تان، ابزار‌های معرکه‌ای که دارید، دستاورد‌های‌تان، یا افراد مهمی که می‌شناسید صحبت کنید؟
سحر چه احساسی خواهد داشت اگر هر هفته با او تماس بگیرید تا با ماشینش شما را به دانشگاه ببرد؛ اما هیچ‌وقت در هزینه بنزین با او شریک نشوید یا سعی در جبران کمک او نداشته ‌باشید؟
داد‌و‌ستد در دوستی‌ها
فرض کنید می‌خواهید یک بازی گروهی را خودتان به تنهایی انجام دهید. به‌نظرتان این بازی چقدر سرگرم‌کننده است؟ شما یک اسپک به توپ والیبال می‌زنید؛ اما کسی نیست که به اسپکتان پاسخی بدهد. همان‌طور که بازی‌های اجتماعی به مشارکت و داد و‌ ستد افراد نیاز دارند، دوستی نیز مستلزم ایجاد تعادل در داد‌ و ستد است. در اینجا به چند نمونه از ضعف در تعادل اشاره می‌کنیم:
یک نفر همیشه در گفت‌وگو‌ها دست بالا را دارد. او مکرراً حرف می‌زند و اصلاً خوب گوش نمی‌دهد.
یک نفر همیشه از دیگران درخواست کمک می‌کند و کمک آنها را می‌پذیرد؛ بی‌آنکه از آنان تشکر کند یا او نیز متقابلاً در صدد کمک کردن بر‌آید.
کسی ارتباط را شروع می‌کند و برای برنامه‌ها و فعالیت‌ها برنامه‌ریزی لازم را انجام می‌دهد. طرف مقابل دعوت او را می‌پذیرد؛ اما هیچ‌گاه خودش برای ترتیب دادن یک فعالیت پیش‌قدم نمی‌شود.
برای اطمینان از اینکه یک دوستی متعادل است، نیاز به تفکر خود‌خواسته و آگاهانه وجود دارد؛ اگرچه احتمالاً با تمرین طبیعی‌تر و نا‌هشیارانه‌تر می‌شود.
تمرین: بازی داد و ستد
با گروهی از دوستانتان یک بازی با هدف تمرین داد و ستد انجام دهید. این می‌تواند یک بازی پاس‌کاری توپ یا یک بازی تخته‌ای دسترسی‌پذیر باشد.
فعالیت‌های داوطلبانه
فواید فعالیت‌های داوطلبانه
به این پرسش‌ها پاسخ دهید:
آیا تا‌به‌حال وقتتان را به‌طور داوطلبانه برای کمک به دیگران اختصاص داده‌اید؟
اگر چنین است چه کمکی کردید؟
این کار چه سودی برای خودتان داشت؟
آیا به شما احساس مفید بودن و رضایت دست داد؟
هنگامی‌که برای کمک به رفع نیاز‌های دیگران داوطلب می‌شوید، به سلامت عاطفی خودتان نیز کمک می‌کنید. در ادامه می‌گوییم که چگونه این اتفاق می‌افتد:
داشتن تماس منظم با دیگران یک سیستم حمایتی طبیعی و فرصت‌هایی برای ایجاد روابط فراهم می‌کند.
با مشارکت فعالانه در جامعه احساس داشتن دستاورد و موفقیت خواهید کرد.
پیامد طبیعی کار داوطلبانه، کسب دیدگاه مثبت و افزایش اعتماد‌به‌نفس است.
• وقتی تمرکزتان از مشکلات شخصی به حمایت از دیگران معطوف می‌شود، عوامل استرس‌زا کاهش می‌یابند.
تمرین: علایق و فرصت‌ها
اکنون که از فواید کار داوطلبانه برای سلامت روان آگاهید، آیا به دنبال فرصت‌هایی برای کار داوطلبانه می‌گردید؟ فکر می‌کنید ممکن است در هفته کاری آینده زمانی را به کار داوطلبانه اختصاص دهید؟ اگر چنین است، حرف ندارد. اگر نه، شاید نگاه کردن به فرصت‌های کار داوطلبانه تمایل شما را بر‌انگیزد؛ همان‌طور که تا‌به‌حال پیش رفته‌ایم، بیایید با بررسی علایق شما شروع کنیم.
علایق خود در تمام حوزه‌ها را فهرست کنید؛ سپس ببینید کدام علایق شما با نیاز‌های دیگران مطابقت دارد. به تحقیق در خصوص فرصت‌های فعالیت‌های داوطلبانه بپردازید.
برای یک فعالیت داوطلبانه برنامه‌ریزی کنید. اگر پیدا کردن یک فرصت کار داوطلبانه دشوار است، در مدرسه، دانشگاه، محل کار یا سازمان‌های مردم‌نهاد به دنبال آن بگردید.
در مورد ضوابط و اصول کار داوطلبانه در اینترنت جست‌وجو کنید و چنانچه این تمرینات را به‌صورت گروهی انجام می‌دهید، نتایج بررسی خود را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
سخن آخر
شما تأثیرات استرس بر بدن و وضعیت سلامت روان خود را آموخته‌اید. برای مدیریت سطح استرس، ما به فواید راهکار‌هایی مثل تمرینات ورزشی، ورزش‌های گروهی، انجام فعالیت‌های مورد‌علاقه، فعالیت‌های اجتماعی، انجام فعالیت‌های داوطلبانه و ارتباطات دوستی پرداختیم. شاید در نگاه اول این تکنیک‌ها خیلی ابتدایی و پیش‌پا‌افتاده به‌نظر برسند؛ اما با تمرین همین موارد به ظاهر پیش‌پا‌افتاده، سطح استرس شما مدیریت خواهد شد.
چنانچه سطح استرس شما مخرب و غیر‌قابل‌کنترل است، بدون تردید به متخصصان سلامت روان مثل روانشناسان و روانپزشکان مراجعه کنید. استرس در مواردی می‌تواند نشان‌دهنده یک اختلال روانی باشد که برای رسیدگی به آن کمک گرفتن از یک متخصص اجتناب‌ناپذیر است."
audio/mana-64019df3ad3273f38ae1.mp3,"سخن طرح و تدبیر: گفت‌و‌گوی نشریۀ نسل مانا با داوود خلیل‌آبادگان
میرهادی نائینی‌زاده
داوود خلیل‌آبادگان، زادۀ سال ۵۲، نابینا، طراح بازی‌های فکری مخصوص نابینایان و مدیر شرکت آذررها است.
«از چه زمانی به این فکر افتادید که می‌توانید با ورود به کار تولید تجهیزات نابینایی، به درآمد برسید؟»
«می‌توانم بگویم من از دوران کودکی در کنار پدرم تجربۀ کار داد‌و‌ستد را در بازار تبریز داشتم؛ اما کار خود را در این زمینه از بیست سال پیش و فروش تجهیزات نابینایی آغاز کردم. از‌آنجا‌که مشتری‌های من بیشتر ارگان‌های دولتی بودند و داد‌و‌ستد با آنها مستلزم شرایط خاصی است، من به فکر تأسیس یک شرکت افتادم و در زمستان سال ۱۳۸۸ این کار را کردم.»
«با توجه به نابینایی، شما چه مشکلاتی برای تأسیس یک شرکت داشتید؟»
«البته من به عنوان یک نابینا مشکلات خیلی بیشتری نسبت به سایر افراد در مسیر اداری کار ثبت شرکت داشتم؛ اما اجازه بدهید نیمۀ پر لیوان را مد‌نظر داشته باشم و به همۀ دوستانی که می‌خواهند وارد این حوزه شوند، توصیه کنم که توجه به تلخی و شیرینی‌های کار می‌تواند شما را در یک مسیر درست راهبری کند و اگر بخواهیم فقط کثرت مشکلات را به حساب بیاوریم، نمی‌توانیم از دست‌آوردی که خواهیم داشت لذت ببریم. به‌همین‌دلیل، من ترجیح می‌دهم کمتر در باب مشکلات عدیدۀ کار خود صحبت کنم.»
«آیا خود شما مستقیماً وارد فرآیند تولید می‌شوید؟»
«من در تولید کار‌های خود ورودی ندارم؛ بلکه سرمایه‌گذاری، طراحی و مدیریت تولید کار‌ها بر عهدۀ من است. کار با برخی دستگاه‌هایی که تولید وسایل را آسان‌تر می‌کنند، نه‌تنها از عهدۀ ‌نابینایان خارج است؛ بلکه هر فرد بینایی هم نمی‌تواند بدون داشتن تخصص کار با آنها، مبادرت به تولید کالا داشته باشد.»
«شما دربارۀ طراحی صحبت کردید. طرح‌های کار خود را چگونه انتخاب می‌کنید و چه فرآیندی برای رسیدن به طرح نهایی در ذهن شما شکل می‌گیرد؟»
«اجازه بدهید پاسخ شما را با نقل یک خاطره بدهم. در دوران کودکی و نوجوانی، وقتی من با هم‌سالان بینای خود بازی می‌کردم، نوعی نا‌برابری بین خودم و آنها همواره در وجود من احساس می‌شد. وقتی نمی‌توانستم به راحتی تیله‌هایی که پرتاب می‌کردم را پیدا کنم، یا جای مهره‌های شطرنج را روی صفحه تشخیص دهم، نوعی گرفتگی در من ایجاد می‌شد. شاید بتوانم بگویم جرقۀ هرگونه طراحی بازی از همین‌جا در ذهن من شکل گرفت. من پس از دوران نوجوانی و با داشتن تجربۀ حس نا‌برابری، سعی کردم بازی‌هایی طراحی کنم که هم برای بینا‌ها نا‌آشنا نباشد و هم نابینایان بتوانند به‌راحتی با آنها ارتباط برقرار کنند. برای این کار البته با افراد مختلف بینا هم مشورت و هم‌فکری داشتم و البته با ممارست در کار می‌توانم ادعا کنم، اکنون بسیاری از بازی‌هایی که زمانی انجام آنها برای نابینایان میسر نبود، کاملاً در اختیار آنها قرار دارد.»
«بخشی از کار شما مدیریت شرکت است. کار شما چه تفاوت‌هایی با سایر مدیران بینا دارد؟»
«از‌آنجا‌که کار‌هایی از قبیل انجام مناسبات اداری، فاکتور‌نویسی، نظارت بر دفاتر مالیاتی و مراجعۀ مستقیم به دارایی، کار‌هایی هستند که یک بینا آنها را سریع‌تر و کارا‌تر از یک نابینا انجام می‌دهد، من با استخدام کارمندان بینا، انجام این‌گونه کار‌ها را تسریع می‌کنم. البته باید بگویم سرعت در انجام برخی کار‌های اداری حرف اول را می‌زند و اگر شما مثلاً در خصوص شرکت در یک مناقصه دیر عمل کنید، قطعاً آن را از دست می‌دهید. بنابراین به نظر من، انجام امور اداری اگر نگویم از عهدۀ نابینایان خارج است، می‌توانم بگویم صرفۀ اقتصادی ندارد. موضوع دیگری که باید اینجا به آن اشاره کنم این است که تصور برخی افراد در اینکه کار تولید تجهیزات نابینایی مشمول مالیات نمی‌شود، کاملاً نا‌درست است. ما مانند هر بنگاه اقتصادی دیگری در زمان تعیین‌شدۀ مالیاتی، باید پرداخت داشته باشیم.»
«اگر کسی بخواهد وارد مسیری بشود که شما طی کرده‌اید، به چه چیز‌هایی باید فکر کند و چه مواردی را باید در نظر بگیرد؟»
«قبل از هر چیز باید این مژده را به تمام دوستان نابینا بدهم که ورود و پیشرفت در این راه کاملاً ممکن است. دوستان قبل از ورود به هر عرصه‌ای، از نظر من باید هدف و برنامه‌ریزی مشخصی داشته باشند و کاملاً متوجه این نکته باشند که پیشرفت یک‌شبه به‌دست نمی‌آید و باید آن را به صورت پله‌کانی دنبال کنند. شعار زندگی من همواره این بوده است که پیشرفت یک امر تدریجی است و به نظر خودم، با اتکا به این شعار بوده است که من اکنون می‌توانم خود را آدم موفقی بدانم. همچنین مواردی از قبیل داشتن پشتکار، رعایت اصول اخلاقی کار، زحمت مضاعف، داشتن صبر و حوصله و در نهایت عدم ناامیدی از شکست‌های احتمالی، مواردی هستند که به نظر من هر کسی باید در کار خود به آنها توجه داشته باشد.»
«آیا ورود به مسیر کاری شما مستلزم داشتن یک سرمایۀ کلان است یا می‌شود نداشتن سرمایه را با کار جبران کرد؟»
«طبیعتاً مهم‌ترین سرمایه‌گذاری برای هر کسی همت، امیدواری و برنامه‌ریزی صحیح است؛ اما حتماً سرمایۀ مالی هم در کار نقش مهمی دارد. از طرف دیگر، داشتن یک مکان مناسب برای انجام کار حائز اهمیت است. این مکان در ابتدا البته می‌تواند خانۀ خود شما باشد و می‌توانید به‌عنوان یک کار خانگی به شغل خود نگاه کنید؛ اما مهم‌تر از همۀ این موارد، صبر و برنامه‌ریزی صحیح شما خواهد بود.»
«به برنامه‌ریزی اشاره کردید. چه ملاک‌هایی برای یک برنامۀ صحیح از نظر شما باید مد‌نظر باشد و نقطۀ آغاز کار برنامه‌ریزی از نظر شما کجاست؟»
«از نظر من، نقطۀ آغاز زمانی است که با تمام پیش‌بینی‌ها و دقت‌ها اقدام به ورود به کار می‌کنید. اینجا همان جایی است که باید توجه داشته باشید که همه‌چیز طبق پیش‌بینی‌تان پیش نخواهد رفت و همیشه باید انتظار این را داشته باشید که ممکن است مسائل گوناگونی سر راه شما باشد که حتی در تخیلتان هم راه نیافته‌اند. از دیگر مواردی که حتماً باید به آن توجه داشت، شناخت صحیح مشتری محصولی است که فکر تولید آن را دارید. یک تولید‌‌کننده باید حتماً به انبار‌داری صحیح و حمل‌و‌نقل امن و به‌صرفه هم توجه کافی داشته باشد. نحوۀ تبادل هزینۀ کالا هم از نکات مهم کار تولید است. افراد باید تعیین کنند که چه زمانی هزینۀ کالای خود را از مشتری دریافت کنند. برای ما نابینایان، داشتن روابط عمومی صحیح و تجربۀ پایدار کار با انواع مشتری، چه فردی و چه ارگانی، موضوع بسیار در خور توجهی است که می‌تواند نقطۀ قوت کار ما هم محسوب شود.»
«با سپاس از حضور شما در این گفت‌و‌گو، نکتۀ پایانی شما برای مخاطبان ما چیست؟»
«ضمن تشکر از شما بابت این مصاحبه، می‌خواهم توصیه‌ای به مخاطبین نابینای شما داشته باشم. معمولاً این گله وجود دارد که سازمان بهزیستی به فکر مسائل نابینایان نیست؛ اما تجربۀ من ثابت کرده است که اگر تشکل‌های نابینایی در هر جا فعال شوند و درخواست‌ها به‌صورت یک درخواست تشکیلاتی به دست متولیان بهزیستی برسد، آنها با ردیف‌های بودجه‌ای که دارند، باید نیاز و درخواست افراد نابینا را در تهیۀ تجهیزات فراهم کنند. بیشتر اوقات عدم دریافت رایگان تجهیزات به این دلیل اتفاق می‌افتد که افراد خواستۀ خود را به‌صورت فردی و نه متشکل بیان می‌کنند.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای بود از گفت‌وگوی نسل مانا با این کار‌آفرین نابینا. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دریافت کنید."
audio/mana-ca9ad86833e4d02ad8a3.mp3,"سخن طرح و تدبیر: گفت‌و‌گوی نشریۀ نسل مانا با داوود خلیل‌آبادگان
میرهادی نائینی‌زاده
داوود خلیل‌آبادگان، زادۀ سال ۵۲، نابینا، طراح بازی‌های فکری مخصوص نابینایان و مدیر شرکت آذررها است.
«از چه زمانی به این فکر افتادید که می‌توانید با ورود به کار تولید تجهیزات نابینایی، به درآمد برسید؟»
«می‌توانم بگویم من از دوران کودکی در کنار پدرم تجربۀ کار داد‌و‌ستد را در بازار تبریز داشتم؛ اما کار خود را در این زمینه از بیست سال پیش و فروش تجهیزات نابینایی آغاز کردم. از‌آنجا‌که مشتری‌های من بیشتر ارگان‌های دولتی بودند و داد‌و‌ستد با آنها مستلزم شرایط خاصی است، من به فکر تأسیس یک شرکت افتادم و در زمستان سال ۱۳۸۸ این کار را کردم.»
«با توجه به نابینایی، شما چه مشکلاتی برای تأسیس یک شرکت داشتید؟»
«البته من به عنوان یک نابینا مشکلات خیلی بیشتری نسبت به سایر افراد در مسیر اداری کار ثبت شرکت داشتم؛ اما اجازه بدهید نیمۀ پر لیوان را مد‌نظر داشته باشم و به همۀ دوستانی که می‌خواهند وارد این حوزه شوند، توصیه کنم که توجه به تلخی و شیرینی‌های کار می‌تواند شما را در یک مسیر درست راهبری کند و اگر بخواهیم فقط کثرت مشکلات را به حساب بیاوریم، نمی‌توانیم از دست‌آوردی که خواهیم داشت لذت ببریم. به‌همین‌دلیل، من ترجیح می‌دهم کمتر در باب مشکلات عدیدۀ کار خود صحبت کنم.»
«آیا خود شما مستقیماً وارد فرآیند تولید می‌شوید؟»
«من در تولید کار‌های خود ورودی ندارم؛ بلکه سرمایه‌گذاری، طراحی و مدیریت تولید کار‌ها بر عهدۀ من است. کار با برخی دستگاه‌هایی که تولید وسایل را آسان‌تر می‌کنند، نه‌تنها از عهدۀ ‌نابینایان خارج است؛ بلکه هر فرد بینایی هم نمی‌تواند بدون داشتن تخصص کار با آنها، مبادرت به تولید کالا داشته باشد.»
«شما دربارۀ طراحی صحبت کردید. طرح‌های کار خود را چگونه انتخاب می‌کنید و چه فرآیندی برای رسیدن به طرح نهایی در ذهن شما شکل می‌گیرد؟»
«اجازه بدهید پاسخ شما را با نقل یک خاطره بدهم. در دوران کودکی و نوجوانی، وقتی من با هم‌سالان بینای خود بازی می‌کردم، نوعی نا‌برابری بین خودم و آنها همواره در وجود من احساس می‌شد. وقتی نمی‌توانستم به راحتی تیله‌هایی که پرتاب می‌کردم را پیدا کنم، یا جای مهره‌های شطرنج را روی صفحه تشخیص دهم، نوعی گرفتگی در من ایجاد می‌شد. شاید بتوانم بگویم جرقۀ هرگونه طراحی بازی از همین‌جا در ذهن من شکل گرفت. من پس از دوران نوجوانی و با داشتن تجربۀ حس نا‌برابری، سعی کردم بازی‌هایی طراحی کنم که هم برای بینا‌ها نا‌آشنا نباشد و هم نابینایان بتوانند به‌راحتی با آنها ارتباط برقرار کنند. برای این کار البته با افراد مختلف بینا هم مشورت و هم‌فکری داشتم و البته با ممارست در کار می‌توانم ادعا کنم، اکنون بسیاری از بازی‌هایی که زمانی انجام آنها برای نابینایان میسر نبود، کاملاً در اختیار آنها قرار دارد.»
«بخشی از کار شما مدیریت شرکت است. کار شما چه تفاوت‌هایی با سایر مدیران بینا دارد؟»
«از‌آنجا‌که کار‌هایی از قبیل انجام مناسبات اداری، فاکتور‌نویسی، نظارت بر دفاتر مالیاتی و مراجعۀ مستقیم به دارایی، کار‌هایی هستند که یک بینا آنها را سریع‌تر و کارا‌تر از یک نابینا انجام می‌دهد، من با استخدام کارمندان بینا، انجام این‌گونه کار‌ها را تسریع می‌کنم. البته باید بگویم سرعت در انجام برخی کار‌های اداری حرف اول را می‌زند و اگر شما مثلاً در خصوص شرکت در یک مناقصه دیر عمل کنید، قطعاً آن را از دست می‌دهید. بنابراین به نظر من، انجام امور اداری اگر نگویم از عهدۀ نابینایان خارج است، می‌توانم بگویم صرفۀ اقتصادی ندارد. موضوع دیگری که باید اینجا به آن اشاره کنم این است که تصور برخی افراد در اینکه کار تولید تجهیزات نابینایی مشمول مالیات نمی‌شود، کاملاً نا‌درست است. ما مانند هر بنگاه اقتصادی دیگری در زمان تعیین‌شدۀ مالیاتی، باید پرداخت داشته باشیم.»
«اگر کسی بخواهد وارد مسیری بشود که شما طی کرده‌اید، به چه چیز‌هایی باید فکر کند و چه مواردی را باید در نظر بگیرد؟»
«قبل از هر چیز باید این مژده را به تمام دوستان نابینا بدهم که ورود و پیشرفت در این راه کاملاً ممکن است. دوستان قبل از ورود به هر عرصه‌ای، از نظر من باید هدف و برنامه‌ریزی مشخصی داشته باشند و کاملاً متوجه این نکته باشند که پیشرفت یک‌شبه به‌دست نمی‌آید و باید آن را به صورت پله‌کانی دنبال کنند. شعار زندگی من همواره این بوده است که پیشرفت یک امر تدریجی است و به نظر خودم، با اتکا به این شعار بوده است که من اکنون می‌توانم خود را آدم موفقی بدانم. همچنین مواردی از قبیل داشتن پشتکار، رعایت اصول اخلاقی کار، زحمت مضاعف، داشتن صبر و حوصله و در نهایت عدم ناامیدی از شکست‌های احتمالی، مواردی هستند که به نظر من هر کسی باید در کار خود به آنها توجه داشته باشد.»
«آیا ورود به مسیر کاری شما مستلزم داشتن یک سرمایۀ کلان است یا می‌شود نداشتن سرمایه را با کار جبران کرد؟»
«طبیعتاً مهم‌ترین سرمایه‌گذاری برای هر کسی همت، امیدواری و برنامه‌ریزی صحیح است؛ اما حتماً سرمایۀ مالی هم در کار نقش مهمی دارد. از طرف دیگر، داشتن یک مکان مناسب برای انجام کار حائز اهمیت است. این مکان در ابتدا البته می‌تواند خانۀ خود شما باشد و می‌توانید به‌عنوان یک کار خانگی به شغل خود نگاه کنید؛ اما مهم‌تر از همۀ این موارد، صبر و برنامه‌ریزی صحیح شما خواهد بود.»
«به برنامه‌ریزی اشاره کردید. چه ملاک‌هایی برای یک برنامۀ صحیح از نظر شما باید مد‌نظر باشد و نقطۀ آغاز کار برنامه‌ریزی از نظر شما کجاست؟»
«از نظر من، نقطۀ آغاز زمانی است که با تمام پیش‌بینی‌ها و دقت‌ها اقدام به ورود به کار می‌کنید. اینجا همان جایی است که باید توجه داشته باشید که همه‌چیز طبق پیش‌بینی‌تان پیش نخواهد رفت و همیشه باید انتظار این را داشته باشید که ممکن است مسائل گوناگونی سر راه شما باشد که حتی در تخیلتان هم راه نیافته‌اند. از دیگر مواردی که حتماً باید به آن توجه داشت، شناخت صحیح مشتری محصولی است که فکر تولید آن را دارید. یک تولید‌‌کننده باید حتماً به انبار‌داری صحیح و حمل‌و‌نقل امن و به‌صرفه هم توجه کافی داشته باشد. نحوۀ تبادل هزینۀ کالا هم از نکات مهم کار تولید است. افراد باید تعیین کنند که چه زمانی هزینۀ کالای خود را از مشتری دریافت کنند. برای ما نابینایان، داشتن روابط عمومی صحیح و تجربۀ پایدار کار با انواع مشتری، چه فردی و چه ارگانی، موضوع بسیار در خور توجهی است که می‌تواند نقطۀ قوت کار ما هم محسوب شود.»
«با سپاس از حضور شما در این گفت‌و‌گو، نکتۀ پایانی شما برای مخاطبان ما چیست؟»
«ضمن تشکر از شما بابت این مصاحبه، می‌خواهم توصیه‌ای به مخاطبین نابینای شما داشته باشم. معمولاً این گله وجود دارد که سازمان بهزیستی به فکر مسائل نابینایان نیست؛ اما تجربۀ من ثابت کرده است که اگر تشکل‌های نابینایی در هر جا فعال شوند و درخواست‌ها به‌صورت یک درخواست تشکیلاتی به دست متولیان بهزیستی برسد، آنها با ردیف‌های بودجه‌ای که دارند، باید نیاز و درخواست افراد نابینا را در تهیۀ تجهیزات فراهم کنند. بیشتر اوقات عدم دریافت رایگان تجهیزات به این دلیل اتفاق می‌افتد که افراد خواستۀ خود را به‌صورت فردی و نه متشکل بیان می‌کنند.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای بود از گفت‌وگوی نسل مانا با این کار‌آفرین نابینا. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دریافت کنید."
audio/mana-b9b916b34b540d7475eb.mp3,"نقدی بر نمایش رادیویی معجزه عظیم، تولید شده به دست گروهی از نابینایان
امیر سپهری
اوایل اسفندماه سال گذشته بود که ایده ساخت یک نمایش رادیویی متناسب با ایام عزاداری محرم و برای پخش در دهه اول این ماه در میان چند نفر از نابینایان، در یکی از سرورهای مجازی تیمتاک مطرح شد. پس از مدت کوتاهی ایده ساخت نمایشی با عنوان معجزه عظیم از سوی خانم بهاره احمدی طرح گردید و وی از من، پویا خسروی، شیدا استعلاجی و ابوالفضل سعیدی‌فرد برای همکاری در نوشتن متن کامل نمایش دعوت کرد. پس از کش‌و‌قوس‌های فراوان و چند بار تغییر در متن نمایش‌نامه، سر‌انجام سناریوی نهایی در پایان اردیبهشت‌ماه سال جاری آماده شد. این مجموعه که از برنامه پیش‌بینی‌شده خود عقب افتاده ‌بود، به‌سرعت به یافتن بازیگر پرداخت و از ابتدای خردادماه به کارگردانی بهاره احمدی و دستیاری پویا خسروی و حسن مقصودی، ضبط نمایش را آغاز کرد. به‌علت کمبود وقت ویرایش و تدوین، قسمت‌های ضبط‌شده کمی پس از ضبط اولین قسمت آغاز شد و نهایتاً با تلاش نزدیک به چهل نفر از نابینایان به‌عنوان نویسنده، بازیگر اصلی و میهمان، کارگردان و تدوین‌گر و صدابردار، نمایش معجزه عظیم در ده قسمت، دهه اول محرم امسال از رادیو اینترنتی گوش‌کن پخش شد. از خلاصه روند تولید این نمایش که بگذریم، نکاتی قابل تأمل راجع به این نمایش، ما را به نوشتن چنین یادداشتی واداشت.
اگرچه ساخت نمایش‌های صوتی در میان نابینایان مسبوق به سابقه بوده و چندین نمایش خصوصاً از زمان ظهور شبکه مجازی تیمتاک به‌وسیله گروه‌هایی از آنها ساخته‌شده؛ اما یقیناً تولید نمایشی با این گستردگی در داستان، محتوا و تعداد عوامل در فضای مجازی و در میان نابینایان اگر بی‌سابقه نباشد، یقیناً بسیار کم‌نظیر است. همکاری چند‌ماهه بیش از سی نفر از نابینایان از شهرهای مختلف، آن هم از طریق فضای مجازی و صرفاً به‌عنوان یک فعالیت داوطلبانه، بدون کوچک‌ترین منافع مادی، یکی از نقاط مثبت و قابل‌توجه تولید این نمایش است. علاوه‌بر‌این، از جهت فنی و محتوایی نیز نکات مثبت و منفی متعددی می‌توان برای نمایش مذکور ذکر کرد. پیگیری چند داستان موازی با یکدیگر و ایجاد ارتباط بین آنها در داستان اصلی و استفاده از صداهای مطلوب و متناسب با محیط و لوکیشن سکانس‌ها، از دیگر نقاط قوت این تولید است. با‌این‌حال، نقدهای فنی و محتوایی مختلفی نیز بر عملکرد این گروه وارد است. برخی خطاهای محتوایی در طول داستان و عملکرد متفاوت برخی بازیگران و نیز غلبه بیش‌از‌اندازه احساسات بر رفتار منطقی در مواردی را شاید بتوان از جمله نقاط ضعف این کار دانست. با همه این احوال، نمایش مزبور طی تولید با چالش‌هایی مواجه بود که تکرار چنین محصول فرهنگی را اگر غیر‌ممکن نکند، بسیار دشوار خواهد کرد. یکی از چالش‌های اساسی این‌گونه تولیدات، ضبط یک پروژه سنگین در بستر اینترنت است. حال و روز اینترنت در کشور ما و تأثیر آن بر هر کسب‌و‌کار یا فعالیت جدی، چیزی نیست که امروز بر کسی پوشیده‌باشد. ضبط ده‌ها سکانس در فضایی توأم با اختلال مکرر، تولید این نمایش را دشوار و گاهی بسیار فرسایشی می‌کرد؛ به‌طوری‌که گاهی کاری که می‌توانست در بیست تا سی دقیقه انجام شود، زمانی چند ساعته می‌برد. از سوی دیگر همین تولید در فضای اینترنت و استفاده از ابزار متفاوت به وسیله بازیگران، باعث ایجاد کیفیت متفاوت در صدای نقش‌ها شد و کار تدوین‌گر را بیش از یک ویرایش و تدوین عادی سخت می‌کرد. جدای از این، فشردگی کار و حرفه‌ای نبودن بعضی از اعضا، داوطلبانه بودن کار و سایر مشغله‌های افراد این مجموعه، بارها در روند کار اختلال ایجاد کرد؛ به‌طوری‌که چند باری تولید را تا آستانه توقف کامل پیش برد. این چالش‌ها آنجایی به اوج رسید که کمی پس از کلید خوردن ضبط مجموعه، دو تن از بازیگران گروه را ترک کردند.
به هر روی و با تمامی چالش‌ها و کاستی‌ها، هسته اصلی این گروه، با همت و جدیت این نمایش را به سر‌انجام رساند و حتی مشکلات پزشکی پیش آمده برای تدوین‌گر مجموعه مانع رسیدن نمایش به پخش نشد. اما به نظر نگارنده، تولید چنین نمایش کم‌سابقه‌ای، آن هم در یک فضای کاملاً داوطلبانه، خودجوش و دوستانه می‌تواند حائز نکات مهمی برای نابینایان و نهادهای مرتبط باشد. تولید این نمایش با آن همه سختی و چالش می‌تواند به جامعه نابینایان نشان دهد که اگر در هدف خود راسخ باشند و بتوانند کار گروهی توأم با اتحاد انجام دهند، چه کارهایی را می‌توانند به سر‌انجام برسانند؛ حتی اگر دچار سخت‌ترین چالش‌ها و کارشکنی‌ها از سوی کسانی شوند که خواسته یا ناخواسته در مسیر آنها مانع می‌تراشند. از سوی دیگر، این گروه نشان داد هنوز ظرفیت‌های قابل‌استفاده زیادی در میان نابینایان هست که ناشناخته مانده ‌است. این گروه با این محدودیت‌ها توانایی و اراده خود را با تولید چنین کاری به اثبات رساند. حال به نظر می‌رسد اگر از سوی انجمن‌ها و نهادهای مرتبط به نابینایان حمایت شود، هم می‌تواند ضمن رفع ضعف‌های نمایش فعلی، کارهای بهتری برای جامعه نابینایان و حتی دیگر مخاطبان تولید کند و هم می‌تواند در خدمت این مراکز قرار گیرد و ضمن تولید نمایش‌های باکیفیت با موضوعات مرتبط به حوزه‌های فرهنگی نابینایان، کمک شایان توجهی به فرهنگ‌سازی و اشاعه مسائل فرهنگی مد نظر این نهادها انجام دهد. گرچه ظرفیت موجود در چنین گروه‌ها و افرادی ممکن است نمونه‌های مشابه معجزه عظیم یا بهتر از آن خلق کند؛ اما استمرار این تولیدات و تقویت آن با ظرفیت‌های ناشناخته دیگر از میان نابینایان نمی‌تواند همیشه به‌صورت داوطلبانه شکل گیرد. اگر انجمن‌ها، سمن‌ها و نهادهای حوزه نابینایان به حمایت از چنین طرح‌ها و گروه‌هایی برخیزند، یقیناً می‌توانند حمایت‌های مادی و معنوی نهادهای فرهنگی‌هنری را نیز جلب کنند و ضمن معرفی هرچه بیشتر ظرفیت‌های افراد نابینا در حوزه نمایش‌های رادیویی، زمینه فعالیت حرفه‌ای بسیاری از این افراد را در دراز‌مدت فراهم کنند و در دورانی که نمایش‌های صوتی و تصویری به مراتب بیش از کتب و نشریات بر فرهنگ و نگرش عموم مردم در جامعه اثرگذارند، از این قافله برای اعتلای نگرش جامعه در حوزه نابینایان و معلولان عقب نمانند و استعدادهای نهفته بسیاری از این قشر را در جامعه شکوفا کنند."
audio/mana-c4357130482e9a2c04f9.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در این شماره هم مثل شماره‌های پیشین، جدید‌ترین کتاب‌هایی که به زیور صوت آراسته شده‌اند را به اجمال برای اهل مطالعه معرفی خواهیم کرد.
*«معارفی از قرآن، تفسیر سوره حدید» تألیف عبد‌الحسین دستغیب در سال 1377 در 488 صفحه به چاپ رسیده است.
در این کتاب که تفاسیر آن در سه نوبت گرد‌آوری شده، مطالبی راجع به آفرینش آسمان‌ها و عرش، مکافات و مجازات و مبدأ و معاد، اختلاف روز و شب، عدم منافات مقدرات و اختیار، پیغمبران و کتاب‌های آسمانی و عدل الهی، خود‌شناسی مقدمه خداشناسی و تنزل وجودی در اثر خود‌ناشناسی، کمتر و آسان‌تر بودن بیماری حیوانات، دوای دردهای روح در قرآن مجید، زهر و پادزهر در گوزن، کارکرد اشک انسان در مقایسه با گوزن، دندان‌های تیز و پهن علف‌خواران، بیماری‌های کوچک برای جلوگیری از بیماری‌های سخت و… آمده است که خواندن هر یک از آنها می‌تواند اطلاعات جامع و مفیدی را نصیب خواننده کند.
*«حماسه بابک خرمدین، اسطوره ایران زمین» نوشته منصور یاقوتی را نشر نگاه در سال 1399 در 880 صفحه منتشر کرده است.
این کتاب شرح رشادت‌های یکی از دلیرترین مبارزان ایرانی را به‌صورت یک داستان تاریخی و تخیلی ارائه کرده است. با وجود اینکه نویسنده این اثر را در قالب یک رمان تخیلی به نگارش درآورده؛ اما در چینش زمینه‌های تاریخی آن از منابع معتبری بهره گرفته و حتی برای علاقه‌مندان به پژوهش و شناخت بیشتر حماسه بابک خرمدین، این منابع را بر خلاف اصول رایج داستان‌نویسی ذکر نموده است. گفتنی است این منابع چیزی بیش از بیست مجلد را دربرگرفته‌اند و ابعاد مختلف رویدادهایی که در داستان خیالی حماسه بابک خرمدین بیان شده، از این کتب استخراج شده‌اند.
اما که بود آن مبارزی که هنوز هم شرح دلاوری‌هایش، موی بر اندام شنوندگان سیخ می‌کند و مردم تمایل دارند بیشتر و بیشتر از او و سبک زندگی‌اش بدانند؟!
*«نیاز‌ها و روابط زن و شوهر» اثر محسن ماجراجو را نشر قدسیان در سال 1391 در 228 صفحه منتشر کرده است.
استحکام روابط زن و شوهر امری ضروری است که در سایه رعایت اصول و ارزش‌های فطری بشر امکان‌پذیر است. این روابط به گونه‌ای است که تا پایان عمر زن و شوهر به آن نیاز دارند و لذا موفقیت زندگی به آگاهی و شناخت زن و شوهر از همدیگر، اخلاق، عشق، تفاهم، روابط زناشویی، آراستگی، احترام به حقوق یکدیگر، رفع مشکلات، عیب‌پوشی، توجه به معنویات، قدرشناسی، تفریحات و… بستگی دارد تا در زندگی خود با مشکلاتی نظیر طلاق مواجه نشوند. این کتاب راهنمایی است برای کسانی که می‌خواهند در روابط خانوادگی و مسائل اجتماعی به استحکام بیشتری دست یابند و با چگونگی رسیدن به این اهداف آشنا گردند و آن را در زندگی خود به‌کار گیرند. از‌این‌رو خواندن مسائلی نظیر روابط اخلاقی زن و شوهر، آیین همسرداری، نحوه رفتار صحیح در خانواده، همیاری، درک و تفاهم، رعایت بهداشت و آراستگی در روابط جنسی و زناشویی، رفع اختلافات، بهانه‌گیری‌ها و بدگمانی‌ها، رعایت حقوق همسر و… به آنها کمک خواهد کرد.
*«محافظان» اثر جان گریشام با ترجمه محمد قصاع را نشر البرز در سال 1399 در 412 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
یک داستان وحشتناک با پیچش‌های باور‌نکردنی! داستانی که در آن گریشام به موضوعات روز امریکا پرداخته است.
آلن هوست برای یک شرکت غیر‌انتفاعی حقوقی کار می‌کند. او که یک حقوقدان و کشیش است، به همراه دوستانش فقط وکالت محکومان بی‌گناه را قبول می‌کند. کار او طاقت‌فرساست و با حقوق کم، فقیرانه زندگی می‌کند تا بتواند به خوبی از موکلانش دفاع کند. کوین زمیندر 22 سال است که در زندان به سر می‌برد. او به جرم قتل یک وکیل به حبس ابد محکوم شده است. عده زیادی علیه او شهادت داده‌اند و هیچ دادگاهی تقاضای محاکمه مجدد او را نمی‌پذیرد. اما کوین هوست بی‌گناهی او را باور می‌کند و وکالتش را می‌پذیرد؛ ولی او نمی‌داند که خطرات مرگ‌آوری در کمینش است. آیا او می‌تواند در این پرونده موفق شود؟
*«گذر از عشق‌های سمی، وقتی فراموش کردن رابطه عاشقانه به نظر دردناک و نا‌ممکن می‌آید» اثر سوزان فروارد را با ترجمه مینا فتحی نشر لیوسا در سال 1401 در 408 صفحه روانه بازار کرده است.
در این کتاب نویسنده نتایج سال‌ها تجربه کار حرفه‌ای و روان‌درمانی‌اش را در زمینه تشخیص تفاوت‌های عشق سالم و وابستگی عاطفی به همراه مثال‌های واقعی از مراجعانش اعم از زن و مرد به تصویر می‌کشد. وی در اینجا نظیر سایر آثارش، افزون بر مطرح کردن، شکافتن، توصیف و تشریح انواع وابستگی‌ها و وسواس‌های عاطفی، ریشه‌های شکل‌گیری چنین احساساتی را در کسوت عشق تفسیر و تحلیل می‌کند و راهکار‌های مؤثر، عملی و کارآمدی در اختیار خوانندگانش می‌گذارد؛ یعنی آگاهی و راهنمایی‌هایی که می‌تواند دستگیر افرادی شود که برای نجات خود از عشقی خانمان‌برانداز و شکست‌خورده، یا به‌عبارتی وابستگی غیر‌منطقی دست و پا می‌زنند، اعم از اینکه زن و شوهر باشند یا تنها ارتباطی عاطفی در میان باشد. این کتاب به افراد در سنین مختلف یاری می‌رساند تا بینش شفاف‌تری در مورد ریشه‌های عواطف، وابستگی‌ها، دوست داشتن‌ها و احساس عاشقی در خود بیابند.
*«دانستنی‌هایی درباره نجوم» اثر جین لاین با ترجمه زلیخا باقری را سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح در سال 1385 در 48 صفحه به چاپ رسانده است.
در این کتاب کوچک اطلاعات خوبی درباره نجوم کسب می‌کنیم و راجع به خورشید در فضا، خورشید نزدیک‌ترین ستاره، انرژی خورشیدی، خورشید‌گرفتگی، خانواده خورشید، عطارد کوچک‌ترین سیاره، زهره درخشان‌ترین سیاره، زمین خانه ما، زمان تا فصول، بیرون و درون زمین، قمر همسایه ما، مراحل ماه کسوف و کشندها، مریخ سیاره اسرارآمیز، مردم مریخی، مشتری سلطان سیارات، سیارک سیارات کوچک، شهاب‌ها ملاقات‌کنندگانی از فضا، زحل سیاره‌ای حلقه‌ای، سیارات بیرونی، تولد و مرگ منظومه شمسی، دنباله‌دارها آوارگان آسمان، تلسکوپ‌ها، دایره‌البروج، کهکشان ما، پرتاب موشک به فضا، امکان حیات در دیگر سیارات منظومه شمسی و سازندگان اقمار مصنوعی می‌خوانیم.
*«فرزندان ایرانیم» اثر داوود امیریان را نشر سوره مهر در سال 1389 در 187 صفحه روانه بازار کرده است.
کتاب برای نوجوانان به طنز نگاشته شده و نویسنده از خاطرات خود در دوران جنگ ایران و عراق می‌نویسد.
حالا شلوغی و سر‌و‌صدا را ول کن و داد‌و‌هوار بلندگوها را بچسب. انگار کویتی‌پور و آهنگران با هم مسابقه روکم‌کنی گذاشته بودند! از یک بلندگو صدای کویتی‌پور با آن لهجه جنوبی‌اش می‌آمد که: سپاه محمد می‌آید، می‌آید؛ و آهنگران از بلندگوی دیگر می‌خواند که: ای لشکر صاحب زمان آماده باش، آماده باش. جمعیت را نگو، انگار صدها آدمیزاد را توی دیگ سفید انداخته باشند و بجوشانند. صدا به صدا نمی‌رسید. مرد و زن و پیر و جوان توی هم می‌لولیدند و کسی به کسی نبود!
*«نخل و نارنج» اثر وحید یامین‌پور را نشر جمکران در سال 1398 در 272 صفحه منتشر کرده است.
کتاب شرح زندگی شیخ مرتضی انصاری، از مراجع تقلید بزرگ شیعیان و فقهای تاثیرگذار ایرانی است که در سال ۱۲۱۴ در دزفول متولد شد و در سال ۱۲۸۱ در نجف درگذشت. او شاگردان زیادی تربیت کرد که ادامه‌دهنده راهش بودند؛ از جمله این شاگردان می‌توان به میرزا محمدحسن شیرازی اشاره کرد که فرمان تحریم تنباکو را در عصر ناصری صادر کرد. اگرچه کتاب به قلم خیال با زبان داستان نگاشته شده است؛ کوشش گردیده تا بر اسناد و واقعیت‌های تاریخی استوار باشد. نویسنده در این رمان، به جز زندگی شیخ انصاری و تاریخ علمای شیعه به موضوعات دیگر از جمله جنگ‌های ایران و روس، حضور انگلستان در ایران و دوران امپراتوری عثمانی پرداخته است.
*«سگ سفید» نوشته رومن گاری با ترجمه سروش حبیبی را نشر چشمه در سال 1400 در 270 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
کتاب با روایت گزارش‌گونه‌اش بیان‌گر زندگی تاریک بعد از مارتین لوتر کینگ و اختلافات بین سفید‌پوستان و سیاهان است. مردی سگی را خریده که بنا بر تربیت صاحب قبلی‌اش، دشمن سیاهان است. مرد می‌داند سگ مقصر نیست و کاری را می‌کند که آموزش دیده است. تصمیم می‌گیرد آن را نزد دامپزشک ببرد تا دوباره تربیتش کند؛ اما اتفاق بد از آنجایی رخ می‌دهد که دامپزشک خود سیاه‌پوست است.
*«گرسنگان و سیرک در مترو» نوشته ویلیام سارویان با ترجمه روحی افسر را نشر گلمهر در سال 1381 در 94 صفحه منتشر کرده است.
این کتاب دو نمایش‌نامه را شامل می‌شود که عبارت‌اند از: سیرک در مترو و گرسنگان. سیرک در مترو مجموعه‌ای از هشت نمایش‌نامه کوتاه تک‌پرده‌ای است و بخشی از فضای داخل یک مترو منظره اصلی نمایش‌نامه را تشکیل می‌دهد. هر بار که ترن توقف می‌کند، عده‌ای سوار و عده‌ای پیاده می‌شوند و در این فاصله خیالبافی چند مسافر مجسم می‌شود. در نمایش‌نامه تک‌پرده‌ای گرسنگان، مرد نویسنده به گرسنگانی که به او پناه آورده‌اند غذای روح هدیه می‌کند. دو مقاله از سارویان، زندگی‌نامه سارویان به زبان فارسی و ارمنی، و نیز تصاویری از نمایش‌نامه در چهارده صفحه، در بخش دوم کتاب آمده است."
audio/mana-fb66771f724609ec2265.mp3,"بانک‌ها به تکلیف قانونی خود در خصوص نابینایان عمل کنند
فرزانه عظیمی
مدتی پیش جهت دریافت وام اشتغال بهزیستی، به بانک سپه شعبه پیشوا مراجعه کردم. در ابتدا مسئولین شعبه از بنده خواستند تا جهت افتتاح حساب، فردی را با ارائه وکالت رسمی، به‌عنوان امین و وکیل خویش معرفی کنم. این در حالی‌ست که بانک مرکزی طی بخشنامه ۹۱/۱۳۱۱۶۴، مورخ 17/05/1391، به تمام بانک‌های دولتی و خصوصی و مؤسسات مالی‌اعتباری ابلاغ کرده که نابینایان به‌منظور انجام کلیه امور بانکی، می‌توانند مستقل عمل کنند و در مورد حساب جاری و صدور دسته‌چک نیز چنانچه با ارائه تعهدنامه داخلی، مسئولیت‌های ناشی از آن را بپذیرند، نیاز به فرد دیگری ندارند. نزد رئیس شعبه رفتم و بخشنامه را به ایشان نشان دادم و ایشان نیز مرا از ارائه وکالت‌نامه معاف کردند؛ اما پس از افتتاح حساب، زمانی که تقاضای صدور کارت عابر کردم، با این پاسخ مواجه شدم که به من کارت عابر تعلق نمی‌گیرد!
پس از جویا شدن علت، شخص رئیس شعبه به من این پاسخ را دادند که در شعبه سیستم بریل ندارند!
به ایشان عرض کردم که مگر من کارت بریل خواستم؟! من به‌عنوان یک شهروند، حق طبیعی‌ام است که برای حسابم، یک کارت عابر داشته باشم.
ایشان مجدداً پاسخ دادند که به‌هر‌حال به شما کارت نمی‌دهیم و می‌توانید شکایت کنید. پس از پیگیری‌هایی که صورت گرفت، از بانک با من تماس گرفتند و گفتند که چنانچه می‌خواهم کارت برایم صادر شود، باید حتماً همراه پدرم در شعبه حاضر شوم؛ چرا‌که ایشان وکیل من است.
پس از حضور در شعبه، صدور کارت عابر را منوط به اعطای وکالتنامه رسمی به پدرم در تمام امور بانکی نمودند. مجدداً نزد جناب رئیس شعبه رفتم و عرض کردم که بنده بخشنامه بانک مرکزی را نشان داده‌ام. حال طبق کدام بخشنامه این روند را برای من قرار داده‌اند؟
فرمودند این روند، طبق بخشنامه داخلی‌ست.
گفتم بخشنامه داخلی ارجح است یا بخشنامه‌های بالادستی بانک مرکزی؟ فرمودند این روند، بخشنامه بانک مرکزی نیز هست!
زمانی‌که عرض کردم که حداقل شماره بخشنامه را به بنده بفرمایند شاید همین دیروز روند تغییر کرده و بنده بی‌اطلاع هستم! عصبانی شدند و فرمودند که بخشنامه سند خصوصی‌ست و وظیفه ندارند اطلاعاتی در مورد آن به من بدهند. در ضمن، ایشان لیسانس حقوق دارند و از قوانین جاری مطلع‌اند.
پاسخ دادم که اولاً بخشنامه بانک مرکزی به هیچ وجه سند محرمانه محسوب نمی‌شود؛ ثانیاً من هم دانش‌آموخته رشته حقوق و وکیل پایه یک هستم.
در کمال تعجب با این پاسخ مواجه شدم که به خودتان غره نشوید! مگر چه کار مهمی کرده‌اید که وکیل شده‌اید؟ صرفاً یک آزمون داده‌اید!
جالب است که داشتن مدرک لیسانس در رشته حقوق، برای ایشان مایۀ افتخار است و برای اثبات صحت ابرازاتشان بدان استناد می‌کنند؛ اما برای فردی که در زمان تحصیل، در روند دریافت پروانه وکالت و به منظور ورود به بازار کار، با انواع محدودیت‌ها مواجه بوده، داشتن لیسانس در همین رشته و علاوه‌بر آن، داشتن پروانه وکالت، صرفاً شرکت در یک آزمون است که نباید به سبب آن به خودش غره شود!
گویا جناب رئیس، علاوه‌بر بی‌اطلاعی و عدم رعایت سلسله‌مراتب در خصوص بخشنامه‌ها، نسبت به فرایند دریافت پروانه وکالت نیز بی‌اطلاع هستند!
در اینجا ذکر این نکته الزامیست که طبق بند ۸ ماده ۱۴ قانون پولی و بانکی کشور، تعیین مقررات مربوط به حساب‌های جاری و پس‌انداز و سایر حساب‌ها بر عهده بانک مرکزیست و بر اساس ماده ۳۷ همان قانون، بانک‌ها مکلفند مقررات این قانون و آئین‌نامه‌های متکی بر آن و دستورهای بانک مرکزی ایران را که به موجب این قانون یا آئین‌نامه‌های متکی بر آن صادر می شود و همچنین مقررات اساسنامه مصوب خود را رعایت کنند.
حال سؤال بنده از رؤسای محترم شعبی که با اعمال محدودیت‌های گوناگون، مانع استیفای حق طبیعی و قانونی نابینایان می‌شوند، این است که تا کی قرار است نگاه تحقیر‌‌آمیز به نابینایان داشته باشند؟
فرد نابینا، صرفاً از لحاظ فیزیکی نقص و با دیگران تفاوت‌های ظاهری دارد؛ اما در درجه بالاتر، انسان است و شهروند.
آیا در قانون اساسی و همچنین حقوق شهروندی، تبعیضی میان نابینایان و سایر افراد جامعه، و حتی سایر معلولین وجود دارد؟
چگونه و با چه مجوزی به خود اجازه می‌دهند که مانع برخورداری یک شهروند از حق طبیعی‌ا‌ش گردند؟
ضمناً آیا بخشنامه‌های داخلی از درجه اهمیت بالاتری برخوردار است یا بخشنامه‌های بالادستی بانک مرکزی که تبعیت از آن، تکلیف قانونیست؟
پس چگونه از اجرای آن استنکاف می‌کنند؟
نکته دیگر اینکه مگر قرار نیست به سبب مسئولیتشان، نزد پروردگار پاسخگو باشند؟
با سنگ انداختن جلوی پای یک شهروند، دشوار کردن روند کارش و اعمال سلایق شخصی، چگونه با وجدانشان کنار می‌آیند و پاسخگوی این رفتارشان خواهند بود؟
فرد نابینا، قدرت درک، تصمیم‌گیری و قدرت انتخاب دارد و فرد سفیه یا صغیر یا مجنون نیست که افراد دیگری برایش تصمیم بگیرند؛ اما اعمال چنین محدودیت‌هایی، به منزله سفیه شمردن نابینایان و عدم توانایی در اداره اموالشان است. ضمناً چه کسی خسارات مادی و معنوی نابینایانی که اعمال این تبعیض‌های ناروا، منجر به آسیب روحی و جسمی‌شان می‌شود را جبران می‌کند؟
چنانچه خودشان در جایگاه مراجعه‌کننده بودند و حق طبیعی‌شان را مطالبه می‌کردند، چنین رفتاری را علیه خودشان برمی‌تابیدند؟
این، صرفاً یکی از تبعیض‌های موجود علیه نابینایان در شبکه بانکی است. در کشور ما، همچنان امکان استفاده مستقل از عابر بانک‌ها و کارتخوان‌ها برای نابینایان وجود ندارد و آنها همچنین برای استفاده از همراه‌بانک و اینترنت‌بانک نیز با مشکلاتی در خصوص دسترس‌پذیری مواجه‌اند.
در پایان این نکته را به رؤسای محترم شعب بانک‌ها متذکر می‌شوم که مراجعه به یک بخشنامه و مد‌نظر قرار دادن آن، به‌هیچ‌وجه کار دشواری نیست. لطفاً عینک بی‌سواد و ناچیز شمردن نابینایان را از چشم‌هایتان بردارید و با محترم شمردن شخصیت و حقوق طبیعی‌اش، تبعیضی میان وی و سایر مراجعین قائل نشوید."
audio/mana-da53fa2b862497f8a45a.mp3,"ای قشنگ‌تر از پریا! تنها تو کوچه نریا
یخ نکنی نمکدون
اخیراً به گوش ما رسیده که نابینایان زیادی از ناامن بودن معابر و اماکن عمومی در شهر‌ها گلایه‌مند هستند و حتی درگیر حوادث و چالش‌هایی هم در این راستا شده‌اند. ما همین‌جا این گلایه‌ها و انتقادها را محکوم می‌کنیم و از هم‌نوعانمان تقاضا داریم که به‌جای گله و شکایت، آموزش‌های کافی و لازم را برای حضور در جامعه دریافت کنند تا گرفتار چنین مشکلاتی نشوند. یکی از مهمترین مسائلی که نابینایان باید در مورد آن مهارت لازم را کسب کنند، نحوۀ تردد در معابر و استفاده از وسایل حمل‌و‌نقل عمومی به‌صورت کاملاً ایمن است. حال برای آنکه کمی هم نسبت به هم‌نوعانمان ادای دین کرده باشیم، چند نکتۀ آموزشی در همین راستا آماده کرده‌ایم که در ادامه تقدیم می‌شود.
اساسی‌ترین اصل برای یک نابینا جهت تردد در معابر شهری، عدم استفاده از پیاده‌رو‌هاست. در‌ واقع باید فرد نابینا بداند که پیاده‌رو برای تردد عابرین نیست و موارد استفادۀ آن متفاوت است. منتها چون در سایر جوامع اسم این معابر پیاده‌رو بوده، در بین مردم ما نیز این معابر به پیاده‌رو شهرت پیدا کرده‌اند. در اصل این معابر برای استفادۀ موتورسواران جهت تردد و پارک موتور خود، مغازه‌داران جهت استقرار اجناس خود، دستفروشان جهت پهن کردن بساط خود و حتی سازمان‌های عمرانی مختلف جهت کند‌و‌کاو ایجاد شده‌اند و اساساً حضور عابرین در این معابر غیر‌قانونی است و طبیعتاً اگر هم عابری در حین عبور از این پیاده‌رو‌ها دچار حادثه شود، مسئولش خودش است. پس ما از نابینایان خواهش می‌کنیم که برای تردد در سطح شهر، از وسط خیابان‌ها استفاده کنند و نهایتاً مایل به کنار خیابان‌ها شوند؛ هرچند که کنار خیابان‌ها هم به دلیل پارک خودروها و موارد دیگر ممکن است نا‌امن باشد؛ اما خطرش از پیاده‌رو‌ها به مراتب کمتر است. خیابان حداقل صاف است و برای تردد خودروها هم که شده کمتر در آنها ناهمواری دیده می‌شود. ضمن اینکه معمولاً موتور‌ها در خیابان‌ها به جز مواردی که پیاده‌رو وجود نداشته باشد، حضور ندارند و از این حیث نابینایان امنیت بیشتری در خیابان‌ها خواهند داشت. البته ممکن است خودروهای در حال حرکت با فرد نابینا برخورد کنند که جای هیچ نگرانی نیست؛ چرا‌که اگر خودرویی با فرد نابینا تصادف کند، با توجه به این که وسط خیابان این اتفاق رخ داده و معمولاً سرعت خودروها به خاطر ترافیک زیاد نیست، احتمال آسیب‌دیدگی به‌صورت جدی برای فرد نابینا کمتر است و اگر هم خودرو با سرعت بالا با فرد نابینا تصادف کند، دیگر آسیبی در کار نیست و فرد مورد نظر مرحوم می‌گردد و دیگر رنج درمان و مسائل مربوط به آن را نخواهد کشید و در کنارش دیه‌ای هم نسیب بازماندگانش خواهد شد که به‌همین‌خاطر کلی ایشان دعایش خواهند کرد. اما اگر در پیاده‌رو موتور به فرد نابینا بزند، نمی‌میرد که هیچ، دست و پایش می‌شکند و می‌افتد روی دست خانواده و ضمن تحمل رنج فراوان، لعنت ایشان را هم به جان خواهد خرید. پس هم‌نوعان عزیز رعایت کنید که یا آسیب نبینید یا اگر هم دچار حادثه شدید، از بین بروید.
اما یکی از چالش‌های مهم نابینایان، عبور از چهارراه‌هاست؛ چراکه در صورت سبز شدن چراغ راهنما برای عابرین، باز هم موتورسواران به حرکت خود ادامه می‌دهند و متوقف نمی‌شوند. ما همین‌جا از هم‌نوعانمان می‌خواهیم که برای عبور از چهارراه‌ها این کار را زمانی که چراغ عابر قرمز است انجام دهند؛ چرا‌که زمان سبز شدن چراغ عابر، تمام موتور‌ها از چهارراه رد شده‌اند و وقتی چراغ عابر قرمز می‌شود، دیگر موتوری در چهارراه باقی نمانده که از آن عبور کند. پس فرد نابینا با خیال راحت می‌تواند از چهارراه عبور کند. نگران خودروها هم نباشید. دلایلش را هم در بند قبل بیان کردیم. البته همیشه استثنا هم وجود دارد و ممکن است بعضاً در این مواقع با موتورسوارانی مواجه شوید که باز هم جای نگرانی نیست. این گروه از موتورسواران خطری برای شما ندارند و متأسفانه در زمرۀ کسانی قرار گرفته‌اند که عملیات فرهنگ‌سازی با موفقیت روی‌شان انجام شده یا دوست و فامیل نابینا دارند و مراقب شما هستند. حتی دیده شده که دوستان موتورسوار ما درون خود به اختلاف خورده و مورد داشته‌ایم که با سرعت یکصد کیلومتر در ساعت در پیاده‌رو ویراژ داده‌اند و در صحبت با دیگران، دیگر موتورسواران را سرزنش می‌کنند و نسبت‌های نامتعارفی هم به آنها می‌دهند.
اما اخیراً دیده شده که برخی از نابینایان در حین استفاده از وسایل حمل‌و‌نقل عمومی، وسایلشان از سوی دوستان زحمتکش سارق ربوده شده است. البته ما دوستان سارقمان را سرزنش نمی‌کنیم. بالاخره این هم برای خودش شغلی‌ست و این قشر از جامعه هم باید امرار معاش کند و ما همین‌جا به این دوستان خسته‌نباشید می‌گوییم و البته به ایشان توصیه می‌کنیم که سراغ نابینایان نیایند؛ چراکه از این دوستان آبی برای‌شان گرم نمی‌شود. فوقش یک کیف پر از انواع کارت‌های مختلف گیرتان می‌آید که زحمت دور انداختنشان هم می‌افتد گردن شما. اما به هم‌نوعان خود هم توصیه می‌کنیم زمانی که سوار مترو یا اتوبوس می‌شوند، اگر جا نبود بنشینند، برای ایستادن و نیفتادن، از گرفتن میله و این نوع لوس‌بازی‌ها خودداری کنند. زیرا در این مواقع است که دست شما مشغول می‌شود و زمینه برای حضور موفق عزیزان سارق فراهم می‌شود. شما بهتر است میله را نگیرید و بدون گرفتن جایی بایستید. چون داخل اتوبوس یا مترو شلوغ است و جمعیت با فشردگی ایستاده‌اند، اگر هم تکان بخورید، زمین نمی‌خورید و فوقش با افراد کناری‌تان برخورد می‌کنید که چون نابینا هستید، مشکل با یک عذرخواهی حل می‌شود. فایدۀ دیگری که این کار برایتان دارد این است که اگر یکی دو بار با اطرافیانتان برخورد کنید، کسانی که نشسته‌اند، دلشان برایتان می‌سوزد و جای‌شان را برای نشستن به شما می‌دهند. به‌این‌ترتیب، هم از اموالتان محافظت کرده‌اید و هم در اکثر مواقع جا برای نشستن گیرتان می‌آید. دیگر همه‌جا هم قرار نیست به دنبال نشان دادن توانمندی‌های خود باشید و لطفاً از این بچه‌مثبت‌بازی‌ها در نیاورید که برایتان گران تمام می‌شود.
در پایان به شما توصیه می‌کنیم که اصلاً به ما اعتماد نکنید؛ چراکه ما ساعتی پیش در اتوبوس بودیم و کیفمان را زدند. از اتوبوس پیاده شدیم و در حین حرکت در پیاده‌رو، یک موتوری نزدیک بود به ما بزند و وقتی رفتیم از خیابان به مسیر خود ادامه دهیم، خودرویی از روی عصای‌مان رد شد و آن را تبدیل به سیخ کباب نمود. این شد که همان‌جا تصمیم گرفتیم از تاکسی اینترنتی استفاده کنیم؛ ازاین‌رو گوشی را از جیب خارج کردیم و تا خواستیم از آن استفاده کنیم، آن را هم زدند. در نهایت به روش سنتی یک خودرو دربست کردیم و از‌آنجا‌که نه کیف پول داشتیم و نه گوشی، کرایه‌اش را در منزل از خانواده ستاندیم و تقدیم ایشان نمودیم. پس در پایان به شما توصیه می‌کنیم که بنشینید در خانه‌های‌تان و اینقدر در شهر نپلکید. اصلاً چه معنی دارد نابینا در شهر تردد کند! اگر هم اصرار دارید که در سطح شهر باشید، همین که هست! و دوستمان در این رابطه چقدر به‌جا گفته است:
ای قشنگ‌تر از پریا
تنها تو کوچه نریا
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-b1d619986d77fbcd2ea6.mp3,"بی‌برنامگی، آفت جدی انجمن‌های نابینایی
امیر سرمدی
وقتی صحبت از سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران، آن هم در حوزه آسیب‌دیده‌گان بینایی به میان می‌آید، ناخودآگاه اولین چیزی که به ذهن متبادر می‌شود، رشد قارچ‌گونۀ این انجمن‌ها در سال‌های اخیر است. انجمن‌هایی که تعدادشان در دو دهۀ اخیر شاید از مرز نود مؤسسه، انجمن، جامعه، کانون و به‌طور‌کلی سمن‌های مجوزدار هم گذشته باشد؛ سمن‌هایی که یا از وزارت کشور مجوز گرفته‌اند یا زیر نظر بهزیستی، فرمانداری و بخشداری و نیروی انتظامی فعالیت می‌کنند. مجوز برخی‌های‌شان دیگر منقضی شده و از بسیاری از آنها هم تنها در حد یک نام باقی مانده است. خیلی‌های‌شان به‌صورت خانوادگی و دورهمی اداره می‌شوند و نشانی از یک سازمان مردم‌نهاد حرفه‌ای ندارند. برخی از این انجمن‌ها با فعالیت محدود در سطح یک شهرستان یا استان تأسیس شده‌اند و برخی هم تنها به علت منفعت‌های شخصی ادامه فعالیت می‌دهند. ثمرۀ حیات چنین سمن‌هایی نهایتاً بی‌اعتبار کردن اقداماتشان نزد جامعه هدف و عدم مشارکت فعالانه نابینایان نخبه در این انجمن‌هاست. آن دستۀ انگشت‌شمار هم که فعالیت‌های اثربخشی ارائه می‌کنند، بعضاً برنامه و اهداف مشخصی ندارند.
عدم تعیین اولویت‌ها
انجمن‌ها عمدتاً اولویت‌های کاری خود را تعیین نکرده‌اند و کمتر شاهد فعالیت‌های تخصصی از سوی آنها هستیم. وقتی اساسنامه این انجمن‌ها را مطالعه می‌کنیم، اهداف مشترک و یکسانی در آنها به چشم می‌خورد؛ گویی که از روی هم کپی شده‌اند. خیلی از این انجمن‌ها حتی فاقد یک وبسایت اطلاع‌رسانی هستند و اولویت‌های کاری خود را هم تعیین نکرده‌اند و اعضای هیئت‌مدیره آنها شرح وظایف و برنامه مشخصی ندارند و استفاده از نیرو‌های صرفاً داوطلب در بدنه اصلی انجمن باعث شده برنامه‌های‌شان به کندی پیش برود. از‌آنجا‌که افراد داوطلب حقوق مشخصی هم دریافت نمی‌کنند، انتظار چندانی هم از آنها در قبول مسئولیت‌های مشخص نمی‌رود. اولین چیزی که در انجمن‌های فعال باید مد‌نظر قرار گیرد، رایزنی با شرکت‌ها و صنایع بزرگ برای جذب و استخدام نیروی انسانی برای پیشبرد اهداف اصلی انجمن است. این کار می‌تواند کمک قابل‌توجهی به پر کردن خلأ‌ها و کمبود‌های مالی انجمن‌ها بکند. از نیرو‌های داوطلب نیز می‌توان در برخی پروژه‌ها و به‌صورت پاره‌وقت استفاده کرد. لذا بر انجمن‌ها واجب است ابتدا اولویت‌های برنامه‌های خود را تعیین کنند و سپس در راستای رسیدن به آن، از افراد متخصص استفاده کنند؛ تا بتوانند برای جامعۀ هدف خود اثربخش باشند.
راه‌اندازی کارگروه‌های تخصصی
بسیاری از انجمن‌های نابینایان فاقد کمیته‌ها و کارگروه‌های تخصصی برای پیشبرد برنامه‌ها و اهداف خود هستند. تن ندادن به خرد جمعی و عدم استفاده از نظرات و ایده‌های اعضای جامعه هدف، باعث شده بسیاری از انجمن‌ها فاقد رشد و بالندگی باشند و در سال‌های اخیر همواره درجا بزنند. آن دسته معدودی هم که اسماً کمیته‌های تخصصی تشکیل داده‌اند، یا خروجی مشخصی از کمیته‌های آنها بیرون نیامده است و یا در بُعد اطلاع‌رسانی کم‌کاری کرده‌اند.
همان‌طور که اشاره شد، این وجه غالب سمن‌های نابینایی در ایران است و نباید فعالیت‌های درخور فرهنگی، آموزشی و ورزشی برخی از انجمن‌ها در سال‌های اخیر را نادیده گرفت. فعالیت‌های ارزشمند برخی از این انجمن‌ها در مقایسه با تعداد مؤسسات مجوزدار بسیار اندک است و باید توسعه یابد. انجمن‌های نابینایی می‌توانند کمیته‌هایی تخصصی از جمله روابط عمومی، آموزشی، توانبخشی و توانمندسازی، فرهنگی و هنری، حقوقی، ورزشی، جذب مشارکت‌های مردمی، دانشجویان و دانش‌آموزان، اشتغال و کاریابی، فناوری اطلاعات، تجهیزات کمک‌توانبخشی، خدمات مشاوره‌ای و بسیاری از فعالیت‌های تخصصی دیگر را تشکیل دهند و با تعیین یک مسئول متخصص برای هر کدام از این کمیته‌ها، هدفمند‌تر به راه خود ادامه دهند. هم‌افزایی و استفاده از خرد جمعی نابینایان در استان‌ها محاسن بسیاری دارد که متأسفانه سمن‌های نابینایی عمدتاً به آن تن نمی‌دهند.
مدیران سالخورده جای خود را به جوان‌تر‌ها بدهند
آسیب دیگری که در بسیاری از سمن‌ها به چشم می‌خورد، سن بالای مدیران بسیاری از انجمن‌های نابینایی است: مدیرانی که علی‌رغم داشتن تجربه مدیریتی، خود را با تکنولوژی‌های روز تطبیق نداده‌اند و اساساً اعتقادی به مشورت کردن با نیرو‌های جوان‌تر، خوش‌فکر و متخصص در امور مختلف ندارند؛ مدیرانی که پس از دو یا سه دهه فعالیت بر مسند مدیریت یک انجمن، حاضر نیستند جای خود را به جوان‌تر‌ها بدهند و با ایجاد تغییرات ساختاری، موتور محرکه انجمن خود را تقویت کنند. نتیجۀ چنین اقداماتی، بروز رخوت و دلسردی در میان اعضای جامعه هدف در یک شهرستان یا استان است و عدم مشارکت فعالانه نیرو‌های نخبه را به همراه دارد. میدان ندادن به جوان‌تر‌ها باعث شده وقتی این دسته از مدیران در جلسات با مسئولان شرکت می‌کنند، به‌علت نداشتن برنامه و اهداف مشخص، موفقیت چندانی هم به‌دست نیاورند. چنین مدیرانی اگر خود را صاحب مادام‌العمر یک انجمن می‌دانند و حاضر به ترک میز خدمت نیستند، حداقل باید با تشکیل اتاق فکر از میان نخبگان جامعه هدف و دادن برخی از اختیارات به آنها، اثربخشی انجمن خود را افزایش دهند.
پیشنهاد تشکیل انجمن‌های منطقه‌ای و ادغام شبکه‌های ملی
آنچه که مشخص است، ثبت نزدیک به یکصد انجمن نابینایی، نتوانسته مشکلات و چالش‌های متعدد این قشر را برطرف سازد. نگاهی به کشور‌های توسعه‌یافته مانند اسپانیا، انگلستان و آمریکا نشان می‌دهد که معمولاً یک یا سه‌چهار انجمن ملی قدرتمند، بار مشکلات نابینایان در این کشور‌ها را به دوش می‌کشند؛ لذا ایجاد تشکل‌های منطقه‌ای و هم‌افزایی آنها با یکدیگر، شاید بتواند توان تخصصی و نیروی انسانی آنها را تقویت کند و باعث اثربخشی بیشتر آنها شود. نگارنده معتقد است در این راستا، کشورمان را می‌توان از نظر جغرافیایی و همجواری استان‌ها به هفت منطقه تقسیم کرد و یک انجمن، راهبری مشکلات نابینایان و پوشش نیاز‌های آنها در حوزه‌های مختلف در آن ناحیه را بر عهده بگیرد: منطقه شمال غرب؛ استان‌های نیمه‌غربی؛ استان‌های شمالی؛ دامنه جنوبی البرز؛ فلات مرکزی؛ استان‌های جنوبی و نواحی نیمه‌شرقی کشور، از جمله مناطقی هستند که می‌توانند با هم‌افزایی و ایجاد یک تشکل متمرکز، مشکلات و خواسته‌های نابینایان را بهتر به شبکه‌های ملی و مسئولان کشوری منعکس کنند. تحقق این امر البته به معنای تعطیلی تمامی انجمن‌های این مناطق نیست؛ بلکه صرفاً مدیریت و راهبری انجمن‌های آن ناحیه ذیل یک انجمن قدرتمند شکل می‌گیرد و سایر انجمن‌ها به مثابه واحد‌های آن تشکل در آن منطقه هستند. ضرورت دیگری که در بحث سمن‌های نابینایی باید به آن توجه شود، ادغام هرچه سریع‌تر هر دو شبکه ملی نابینایان یعنی «چاووش» و «شمنا» است. تجربه یک سال گذشته نشان داده که ایجاد دو شبکه ملی نه‌تنها رقابت سالم برای پیگیری مشکلات نابینایان را به دنبال نداشته؛ بلکه در بسیاری از موارد باعث موازی‌کاری و ایجاد تفرقه میان مدیران و انجمن‌ها شده است. این دو شبکه نه‌تنها هیچ فعالیت‌های ملی و شبکه‌ای در سطح کشور نداشته‌اند؛ بلکه همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، نقش آنها در سطح یک سمن تقلیل یافته است. چاووش و شمنا هم مانند بسیاری از انجمن‌های نابینایی که دو مجوز برای فعالیت دارند، می‌توانند از هر دو نهاد بهزیستی و وزارت کشور مجوز فعالیت داشته باشند؛ اما از نظر چارت سازمانی، اعضای هیئت‌مدیره و سیاست‌گذاری یک شبکه واحد را تشکیل دهند. ایجاد هفت انجمن منطقه‌ای تحت چتر واحد یک شبکه ملی، به همراه نکاتی که در بالا بدان اشاره شد، شاید بتواند بخش عمده‌ای از مشکلات سمن‌های ویژه نابینایان در ایران را برطرف کند. مشکلات انجمن‌های نابینایان البته تنها به این مسائل خلاصه نمی‌شود و در مجال دیگری به آنها خواهیم پرداخت."
audio/mana-f87f92f32fe5b1ac2972.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: مرداد ۱۴۰۱
منصور شادکام و جعفر بستانی
در زیر می‌توانید خلاصه‌ای از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران و دفتر نمایندگی این انجمن در شهرستان ارسنجان را از نظر بگذرانید. مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن و آقای بستانی، رئیس دفتر نمایندگی انجمن در ارسنجان، این گزارش را ارائه کرده‌اند. شما همچنین می‌توانید مشروح این گزارش را به شکل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید یا بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان محترم نشریه نسل مانا و عرض تسلیت به‌مناسبت شهادت امام حسین‌(ع) و آرزوی قبولی عزاداری‌های همه عزیزان. امیدوارم همه ما از پیروان واقعی آن حضرت باشیم.
از زحمات و تلاش‌های اعضای تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر می‌کنم و اگر هر ماه این موضوع را مطرح می‌کنم، به این علت است که واقعاً شاهد تلاش و زحمات این عزیزان هستم. همچنین از حامیان محترم ماهنامه نسل مانا به‌ویژه مدیریت محترم بانک مسکن، شرکت فناوا‌کارت، شرکت پکتوس و شرکت موناکو و سایر نیکوکاران عزیزی که چه در نسل مانا و چه سایر حوزه‌های فعالیت انجمن با ما همکاری دارند، کمال تشکر و قدردانی را دارم.
بدین‌وسیله خلاصه‌ای از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته را خدمت شما مخاطبان گرامی ارائه می‌نمایم و در گزارش ماه آینده به‌طور مفصل به سازمان بهزیستی کشور و بخش‌نامه‌هایی که از سوی سازمان‌ها و ارگان‌ها صادر می‌شود و متأسفانه سازمان بهزیستی، عکس‌العملی به این بخش‌نامه‌های صادر‌شده ندارد، خواهم پرداخت.
جلسه هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران با موضوع تشکیل کار‌گروه‌ها، در این ماه برگزار شد و نتایج خوبی به این شرح حاصل شد: کار‌گروه روابط عمومی و رسانه با ریاست آقای امیر سرمدی تشکیل شد و مقرر گردید که ایشان طرح‌ها و برنامه‌های خود در این زمینه را ارائه کنند. آقای امیر سپهری به‌عنوان مسئول کار‌گروه آموزش و توان‌بخشی انتخاب شدند و آقای امید هاشمی به‌عنوان مسئول کار‌گروه فناوری و تجهیزات شناخته شدند؛ اینجانب در کار‌گروه فرهنگی‌، هنری و ورزشی در خدمت شما عزیزان هستم و آقای علی‌اکبر جمالی، کار‌گروه دانشجویان و دانش‌آموزان را در اختیار دارند. در‌خصوص مسئولیت کارگروه اشتغال و کاریابی و کارگروه مشاوره‌ای و حقوقی نیز در آینده نزدیک تصمیم‌گیری خواهد شد. در اینجا از تمام نخبگان نابینا دعوت می‌کنم که در کنار مسئولین کار‌گروه‌ها و همفکری با ایشان و معرفی دغدغه‌های جامعه هدف، با ما همکاری داشته باشند تا با برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت، بتوانیم به چشم‌انداز اهداف انجمن نابینایان ایران در جهت ارتقای کیفیت زندگی جامعه هدف برسیم. انجمن نابینایان ایران به‌گرمی پذیرای عزیزان است. خواهشمندم عزیزان تشریف بیاورند و ما را یاری کنند.
از تمامی انجمن‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد حوزه افراد با آسیب بینایی، چه دفاتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران و چه سایر تشکل‌های مستقل، دعوت می‌کنم که گزارش‌ها، دغدغه‌ها و نقطه‌نظرات خود را با مدیر‌مسئول ماهنامه نسل مانا در میان بگذارند تا این گزارش‌ها در مجله نسل مانا منتشر شود. ماهنامه نسل مانا مختص انجمن نابینایان ایران نیست؛ بلکه متعلق به جامعه هدف و تمامی افراد آسیب‌دیده بینایی است و این افراد می‌توانند مسائل، مشکلات، دغدغه‌ها و دیدگاه‌های‌شان را در این ماهنامه مطرح کنند.
در ادامه از شما مخاطبان گرانقدر دعوت می‌کنم به گزارش آقای جعفر بستانی، رئیس هیئت‌مدیره دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان ارسنجان که از دفاتر بسیار فعال انجمن است، توجه فرمایید.
جعفر بستانی: رئیس هیئت‌مدیره شهرستان ارسنجان
انجمن نابینایان ایران و کتابخانه دیجیتال، در سال ۱۳۹۲ توسط مهندس منصور شادکام در شهرستان ارسنجان تأسیس شد. کار اطلاع‌رسانی و راهنمایی افراد آسیب‌دیده بینایی ارسنجان و شهرستان‌های همجوار جهت ثبت‌نام و معاینات پزشکی و تشکیل پرونده به‌سرعت انجام شد و تمهیدات لازم جهت فراهم ساختن تجهیزات موردنیاز جهت شروع آموزش از جمله کتاب‌های خط بریل و سایر کتب و وسایل و تجهیزات کمک‌آموزشی آماده شد و با همکاری مسئولین دفتر انجمن در تهران و نیکوکاران شهرستان و مسئولین وقت، فرایند آموزش با برگزاری کلاس‌های قرآن، نهج‌البلاغه، احکام، قصه‌خوانی، خط بریل و کامپیوتر، کیف‌دوزی، خیاطی و جاگماری افراد بر اساس گروه سنی و میزان بینایی در کلاس‌های گوناگون و تشکیل کلاس‌ها در روز‌های آخر هفته به‌صورت فشرده آغاز شد.
در حال‌حاضر ۱۸۵ نابینا و کم‌بینا در سطح شهرستان در حال کسب آموزش هستند. پیش از همه‌گیری ویروس کرونا، کلاس‌ها به‌صورت حضوری بود و امکانات تغذیه و ایاب و ذهاب توسط نیکوکاران همراه انجمن فراهم می‌شد و همکاران پیش‌کسوت آموزش و پرورش، همکاری بسیار خوبی جهت آموزش اعضا به‌صورت داوطلبانه با انجمن داشتند.
۴۵ نفر از اعضای انجمن، نابینای مطلق سرپرست خانوار هستند و کارگروه‌هایی جهت کسب اطلاعات خانوادگی این افراد تشکیل شد و با وجود تمام مشکلات اقتصادی که در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ با آن مواجه بوده‌ایم، همچنان با همکاری خیرین محترم، این عزیزان از نظر معیشتی تحت پوشش انجمن هستند.
حاصل فعالیت ده‌ساله انجمن که برای بنده بسیار لذت‌بخش است، نائل آمدن دو نفر از اعضا به کسب درجه دکتری، دو نفر به کارشناسی ارشد و هشت نفر به درجه کارشناسی، دوازده نفر کاردانی و سی‌و‌شش نفر دیپلم است. سی‌و‌پنج نفر از اعضا در مقطع متوسطه و چهل‌و‌چهار نفر در مقطع ابتدایی مشغول به تحصیل هستند. چهل‌و‌پنج نفر از اعضای انجمن فاقد تحصیلات هستند و از این تعداد شانزده نفر با خط بریل آشنا هستند.
در دهه گذشته در زمینه‌های تأمین بسته‌های معیشتی به ارزش تقریبی بیش از هشت میلیارد تومان، کمک‌هزینه تحصیلی سه میلیارد تومان، کمک‌هزینه درمان دو و نیم میلیارد تومان و جهیزیه حدود یک و نیم میلیارد تومان برای اعضا و فرزندان آنان فعالیت داشته‌ایم. در اینجا لازم می‌دانم از مهندس شادکام و همکارانشان به‌خاطر تدبیر و عدالت در توزیع منابع مالی در تمام شهرستان‌ها تقدیر و تشکر کنم.
از مدیریت آموزشگاه، سرکار خانم موسوی و اعضای هیئت‌مدیره انجمن که در جهت آموزش اعضای جامعه هدف تلاش می‌کنند و نیکوکاران خارج از مجموعه که به‌صورت داوطلبانه ما را در این مهم یاری می‌کنند، تشکر می‌کنم. از اعضای هیئت مروجین قرآن شهرستان ارسنجان که همواره کنار ما هستند و انجمن را در راه رسیدن به اهداف یاری می‌کنند نیز سپاسگزارم.
قطعه زمینی به مساحت ۱۲۰۰ متر‌مربع به ارزش تقریبی چهار میلیارد تومان، توسط ورثه مرحوم حاج ابراهیم رحیمی برای احداث بنای فرهنگی، آموزشی و سالن فرهنگی، اختصاص داده شده که امیدواریم بتوانیم با همکاری نیکوکاران محترم و مسئولین ذی‌ربط به نتایج مطلوبی برسیم و از معضلات اجاره‌نشینی رهایی یابیم. حاج جواد حسن‌شاهی، نیکوکار همیشه‌همراه انجمن، قطعه زمینی به مساحت ۲۵۰ متر‌مربع را در شهرک گلستان شهر شیراز به افراد آسیب‌دیده بینایی اختصاص داده‌اند که امیدواریم بتوانیم پس از طی روند اداری شهرداری، ساخت ساختمان جدید را پی بگیریم.
از تمامی مسئولین محترم شهرستان به‌ویژه شهردار و فرماندار گرامی که مساعدت‌های خوبی برای پیشبرد اهداف انجمن دارند، قدردانی می‌کنم."
audio/mana-45dfdcf39d8e9b0e94be.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: مرداد ۱۴۰۱
منصور شادکام و جعفر بستانی
در زیر می‌توانید خلاصه‌ای از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران و دفتر نمایندگی این انجمن در شهرستان ارسنجان را از نظر بگذرانید. مهندس منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن و آقای بستانی، رئیس دفتر نمایندگی انجمن در ارسنجان، این گزارش را ارائه کرده‌اند. شما همچنین می‌توانید مشروح این گزارش را به شکل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید یا بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض سلام و ادب و احترام خدمت مخاطبان محترم نشریه نسل مانا و عرض تسلیت به‌مناسبت شهادت امام حسین‌(ع) و آرزوی قبولی عزاداری‌های همه عزیزان. امیدوارم همه ما از پیروان واقعی آن حضرت باشیم.
از زحمات و تلاش‌های اعضای تحریریه ماهنامه نسل مانا تشکر می‌کنم و اگر هر ماه این موضوع را مطرح می‌کنم، به این علت است که واقعاً شاهد تلاش و زحمات این عزیزان هستم. همچنین از حامیان محترم ماهنامه نسل مانا به‌ویژه مدیریت محترم بانک مسکن، شرکت فناوا‌کارت، شرکت پکتوس و شرکت موناکو و سایر نیکوکاران عزیزی که چه در نسل مانا و چه سایر حوزه‌های فعالیت انجمن با ما همکاری دارند، کمال تشکر و قدردانی را دارم.
بدین‌وسیله خلاصه‌ای از فعالیت‌های انجمن نابینایان ایران در طول ماه گذشته را خدمت شما مخاطبان گرامی ارائه می‌نمایم و در گزارش ماه آینده به‌طور مفصل به سازمان بهزیستی کشور و بخش‌نامه‌هایی که از سوی سازمان‌ها و ارگان‌ها صادر می‌شود و متأسفانه سازمان بهزیستی، عکس‌العملی به این بخش‌نامه‌های صادر‌شده ندارد، خواهم پرداخت.
جلسه هیئت‌مدیره انجمن نابینایان ایران با موضوع تشکیل کار‌گروه‌ها، در این ماه برگزار شد و نتایج خوبی به این شرح حاصل شد: کار‌گروه روابط عمومی و رسانه با ریاست آقای امیر سرمدی تشکیل شد و مقرر گردید که ایشان طرح‌ها و برنامه‌های خود در این زمینه را ارائه کنند. آقای امیر سپهری به‌عنوان مسئول کار‌گروه آموزش و توان‌بخشی انتخاب شدند و آقای امید هاشمی به‌عنوان مسئول کار‌گروه فناوری و تجهیزات شناخته شدند؛ اینجانب در کار‌گروه فرهنگی‌، هنری و ورزشی در خدمت شما عزیزان هستم و آقای علی‌اکبر جمالی، کار‌گروه دانشجویان و دانش‌آموزان را در اختیار دارند. در‌خصوص مسئولیت کارگروه اشتغال و کاریابی و کارگروه مشاوره‌ای و حقوقی نیز در آینده نزدیک تصمیم‌گیری خواهد شد. در اینجا از تمام نخبگان نابینا دعوت می‌کنم که در کنار مسئولین کار‌گروه‌ها و همفکری با ایشان و معرفی دغدغه‌های جامعه هدف، با ما همکاری داشته باشند تا با برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلند‌مدت، بتوانیم به چشم‌انداز اهداف انجمن نابینایان ایران در جهت ارتقای کیفیت زندگی جامعه هدف برسیم. انجمن نابینایان ایران به‌گرمی پذیرای عزیزان است. خواهشمندم عزیزان تشریف بیاورند و ما را یاری کنند.
از تمامی انجمن‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد حوزه افراد با آسیب بینایی، چه دفاتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران و چه سایر تشکل‌های مستقل، دعوت می‌کنم که گزارش‌ها، دغدغه‌ها و نقطه‌نظرات خود را با مدیر‌مسئول ماهنامه نسل مانا در میان بگذارند تا این گزارش‌ها در مجله نسل مانا منتشر شود. ماهنامه نسل مانا مختص انجمن نابینایان ایران نیست؛ بلکه متعلق به جامعه هدف و تمامی افراد آسیب‌دیده بینایی است و این افراد می‌توانند مسائل، مشکلات، دغدغه‌ها و دیدگاه‌های‌شان را در این ماهنامه مطرح کنند.
در ادامه از شما مخاطبان گرانقدر دعوت می‌کنم به گزارش آقای جعفر بستانی، رئیس هیئت‌مدیره دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان ارسنجان که از دفاتر بسیار فعال انجمن است، توجه فرمایید.
جعفر بستانی: رئیس هیئت‌مدیره شهرستان ارسنجان
انجمن نابینایان ایران و کتابخانه دیجیتال، در سال ۱۳۹۲ توسط مهندس منصور شادکام در شهرستان ارسنجان تأسیس شد. کار اطلاع‌رسانی و راهنمایی افراد آسیب‌دیده بینایی ارسنجان و شهرستان‌های همجوار جهت ثبت‌نام و معاینات پزشکی و تشکیل پرونده به‌سرعت انجام شد و تمهیدات لازم جهت فراهم ساختن تجهیزات موردنیاز جهت شروع آموزش از جمله کتاب‌های خط بریل و سایر کتب و وسایل و تجهیزات کمک‌آموزشی آماده شد و با همکاری مسئولین دفتر انجمن در تهران و نیکوکاران شهرستان و مسئولین وقت، فرایند آموزش با برگزاری کلاس‌های قرآن، نهج‌البلاغه، احکام، قصه‌خوانی، خط بریل و کامپیوتر، کیف‌دوزی، خیاطی و جاگماری افراد بر اساس گروه سنی و میزان بینایی در کلاس‌های گوناگون و تشکیل کلاس‌ها در روز‌های آخر هفته به‌صورت فشرده آغاز شد.
در حال‌حاضر ۱۸۵ نابینا و کم‌بینا در سطح شهرستان در حال کسب آموزش هستند. پیش از همه‌گیری ویروس کرونا، کلاس‌ها به‌صورت حضوری بود و امکانات تغذیه و ایاب و ذهاب توسط نیکوکاران همراه انجمن فراهم می‌شد و همکاران پیش‌کسوت آموزش و پرورش، همکاری بسیار خوبی جهت آموزش اعضا به‌صورت داوطلبانه با انجمن داشتند.
۴۵ نفر از اعضای انجمن، نابینای مطلق سرپرست خانوار هستند و کارگروه‌هایی جهت کسب اطلاعات خانوادگی این افراد تشکیل شد و با وجود تمام مشکلات اقتصادی که در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ با آن مواجه بوده‌ایم، همچنان با همکاری خیرین محترم، این عزیزان از نظر معیشتی تحت پوشش انجمن هستند.
حاصل فعالیت ده‌ساله انجمن که برای بنده بسیار لذت‌بخش است، نائل آمدن دو نفر از اعضا به کسب درجه دکتری، دو نفر به کارشناسی ارشد و هشت نفر به درجه کارشناسی، دوازده نفر کاردانی و سی‌و‌شش نفر دیپلم است. سی‌و‌پنج نفر از اعضا در مقطع متوسطه و چهل‌و‌چهار نفر در مقطع ابتدایی مشغول به تحصیل هستند. چهل‌و‌پنج نفر از اعضای انجمن فاقد تحصیلات هستند و از این تعداد شانزده نفر با خط بریل آشنا هستند.
در دهه گذشته در زمینه‌های تأمین بسته‌های معیشتی به ارزش تقریبی بیش از هشت میلیارد تومان، کمک‌هزینه تحصیلی سه میلیارد تومان، کمک‌هزینه درمان دو و نیم میلیارد تومان و جهیزیه حدود یک و نیم میلیارد تومان برای اعضا و فرزندان آنان فعالیت داشته‌ایم. در اینجا لازم می‌دانم از مهندس شادکام و همکارانشان به‌خاطر تدبیر و عدالت در توزیع منابع مالی در تمام شهرستان‌ها تقدیر و تشکر کنم.
از مدیریت آموزشگاه، سرکار خانم موسوی و اعضای هیئت‌مدیره انجمن که در جهت آموزش اعضای جامعه هدف تلاش می‌کنند و نیکوکاران خارج از مجموعه که به‌صورت داوطلبانه ما را در این مهم یاری می‌کنند، تشکر می‌کنم. از اعضای هیئت مروجین قرآن شهرستان ارسنجان که همواره کنار ما هستند و انجمن را در راه رسیدن به اهداف یاری می‌کنند نیز سپاسگزارم.
قطعه زمینی به مساحت ۱۲۰۰ متر‌مربع به ارزش تقریبی چهار میلیارد تومان، توسط ورثه مرحوم حاج ابراهیم رحیمی برای احداث بنای فرهنگی، آموزشی و سالن فرهنگی، اختصاص داده شده که امیدواریم بتوانیم با همکاری نیکوکاران محترم و مسئولین ذی‌ربط به نتایج مطلوبی برسیم و از معضلات اجاره‌نشینی رهایی یابیم. حاج جواد حسن‌شاهی، نیکوکار همیشه‌همراه انجمن، قطعه زمینی به مساحت ۲۵۰ متر‌مربع را در شهرک گلستان شهر شیراز به افراد آسیب‌دیده بینایی اختصاص داده‌اند که امیدواریم بتوانیم پس از طی روند اداری شهرداری، ساخت ساختمان جدید را پی بگیریم.
از تمامی مسئولین محترم شهرستان به‌ویژه شهردار و فرماندار گرامی که مساعدت‌های خوبی برای پیشبرد اهداف انجمن دارند، قدردانی می‌کنم."
audio/mana-ae7251f979d99880a6c8.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان احتمالاً به مذاق کم‌بینا‌ها خوش‌تر خواهد آمد؛ چون در آغاز، دو محصول جالب ویژۀ این افراد را معرفی می‌کنیم. در ادامه از یک دستگاه قابل حمل مبتنی بر فناوری نویسه‌خوان نوری می‌گوییم، زندگی یک نابینا را مرور می‌کنیم که کرونا، موقعیت شغلی‌اش را به خطر انداخته و در آخر هم با یکی از قدیمی‌ترین کارمندان فریدم سایِنتیفیک آشنا می‌شویم که از نخستین روز‌های تأسیس این شرکت برای ما می‌گوید.
تروزوم، درشت‌نمای ارزان؛ اما دست‌نیافتنی
تروزوم، در دو موقعیت مختلف به کاربران کم‌بینا خدمات‌رسانی می‌کند: یکی وقتی بخواهند تصویر یا نوشتۀ چاپی را از نزدیک بخوانند و دیگری زمانی که قرار است تصویری نظیر تلویزیون یا تابلو را از دور تماشا کنند. در هر دو حالت، می‌توانند از قابلیت فوکوس خودکار یا دستی بهره ببرند. ویژگی مهم این دستگاه آن است که به یک دستۀ فوق‌العاده کاربردی مجهز شده است. قابلیت چرخش ۱۸۰ درجه‌ای این دسته به کاربران امکان می‌دهد تا در صورت نیاز، به‌عنوان پایۀ نگه‌دارنده هم از آن استفاده کنند. باتری قابل تعویض هم از دیگر مزایای تروزوم به حساب می‌آید. کاربران می‌توانند یک باتریِ پر را به عنوان باتری ذخیره همراه خود داشته باشند تا در جایی که شارژ دستگاه تمام می‌شود و دسترسی به برق فراهم نیست، آن را جایگزین باتری خالی کنند. این دستگاه بیست میلیون تومانی می‌تواند وسیله‌ای کاربردی برای افراد کم‌بینایی باشد که زیاد با نوشته‌ها و تصاویر سر‌و‌کار دارند. دربارۀ کیفیت کار تروزوم در نسخۀ صوتی بیشتر خواهید شنید.
عدو شود سبب خیر
ران در کودکی دوست داشت خلبان بشود. علاقه‌اش به سفر، او را نسبت به دستیابی به این شغل مُصِر می‌کرد. برخورد یک توپ بسکتبال با صورتش در مدرسه اما این رؤیا را کان لم یکن کرد. او که همچنان رؤیای سفر در سر می‌پروراند، بعد از تحصیلاتش وارد صنعت حمل‌و‌نقل شد و با چندین شرکت مختلف در این زمینه همکاری کرد. ران در یادداشتی که برای بریل فروم نوشته، قصه را از ۱۱ مارس ۲۰۲۰ شروع می‌کند. با دخترش در هواپیما نشسته و از مأموریتی کاری برمی‌گردد. دخترش هم که در تعطیلات بهاری به سر می‌برده در این سفر با او همراه شده است. در طول پرواز پنج‌ساعته، ران مشغول بالا و پایین کردن شبکه‌های اجتماعی است و دخترش هم با یک فیلم خود را سرگرم کرده است. در آن تاریخ، ویروس کرونا هنوز یک ویروس ناشناخته است که فقط ووهان چین را درگیر خود کرده است؛ اما ران ناگهان در شبکه‌های اجتماعی با خبری مواجه می‌شود که به نظر یک خبر معمولی نمی‌رسد: یکی از مسابقات لیگ بسکتبال آمریکا به دلیل ابتلای یک بازیکن به کووید لغو شده است. او با خود می‌اندیشد که این حتماً یک موضوع کاملاً جدی است؛ چه صنعت بسکتبال آمریکا هرگز اجازه نمی‌دهد به‌خاطر یک اتفاق معمولی، لیگی که روزانه میلیون‌ها دلار پول می‌سازد، تعطیل شود. دیری از این اتفاق نمی‌گذرد که دستور‌های دورکاری و قرنطینۀ خانگی صادر می‌شود و ویروس چینی، ران را هم خانه‌نشین می‌کند.
دورکاری برای ران، فرصتی بود برای خود‌شناسی؛ برای اینکه دست به مکاشفه بزند و خودش را دوباره پیدا کند. او می‌گوید: «خوب که فکر کردم دیدم تا‌به‌حال با پروژه‌های زیادی همکاری کرده‌ام اما هیچ کدام از آنها پروژۀ شخصی من نبوده‌اند؛ من فقط کمک کرده‌ام به اینکه دیگران کار‌هایشان را پیش ببرند.» سه‌شنبه ۱۹ مه ۲۰۲۰ بود که ران پشت میز آشپزخانه نشست و پورتال ثبت شرکت‌ها را باز کرد و شروع کرد به تنظیم اساسنامۀ شرکتی که مدت‌ها بود مد‌نظر قرار داده بود. همزمان با تنظیم اساسنامه و طراحی لوگو و وبسایت، شروع به مطالعه و کسب تجربه کرد. در دوره‌های بازاریابی نام‌نویسی کرد و کتاب‌های مدیریت زمان و برنامه‌ریزی را در صف مطالعه قرار داد و به فراگیری نرم‌افزار‌های مورد‌ نیاز مشغول شد. در روز کریسمس، درست بعد از گشودن هدایای سال نو، کار طراحی وبسایت هم به پایان رسید و کسب‌و‌کار شخصی ران عملاً شروع به کار کرد. حالا ران صاحب وبسایت و شرکتی بود به نام «اَکسِسیبِل اَوِنیو» که قرار بود به سایر کسب‌و‌کار‌ها مشاوره‌هایی دهد در زمینۀ اینکه چطور می‌توانند کسب‌و‌کار و خدمات و محصولاتشان را برای افراد دارای معلولیت مناسب‌سازی کنند.
درست یک سال بعد از روزی که ران در هواپیما با خبر همه‌گیری مواجه شده بود، شرکتی که برایش کار می‌کرد عذرش را خواست و اکسسیبل اونیو که تا آن زمان برای او و خانواده‌اش به اصطلاح پِلَن‌ ب به حساب می‌آمد، به رتبۀ آ ارتقا یافت. قصۀ ران و موفقیتش در کسب‌و‌کار شخصی، فراز و فرود بسیار دارد که بیانش از حوصلۀ این نوشته خارج است و بهتر است این حکایت را به نسخۀ صوتی پیشخوان بسپاریم. افزون بر این قصه، در نسخۀ صوتی پیشخوان با مردی هم آشنا خواهیم شد که به مدت سه دهه در کمپانی فریدم سایِنتیفیک کار کرد و از مدیران مؤثر در این شرکت بود و حالا تصمیم گرفته بازنشسته شود و فانوس را به دست نفرات بعدی بسپارد. در این حکایت هم از روز‌های آغازین صفحه‌خوان جاز خواهیم شنید. از سال‌های دهۀ نود میلادی خواهیم گفت که شرکت نوپای آن روز‌ها چطور توانست محبوب‌ترین صفحه‌خوان دنیا را تولید و عرضه کند.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید یا بشنوید."
audio/mana-336a26d2d171ff9475e9.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره از پیشخوان احتمالاً به مذاق کم‌بینا‌ها خوش‌تر خواهد آمد؛ چون در آغاز، دو محصول جالب ویژۀ این افراد را معرفی می‌کنیم. در ادامه از یک دستگاه قابل حمل مبتنی بر فناوری نویسه‌خوان نوری می‌گوییم، زندگی یک نابینا را مرور می‌کنیم که کرونا، موقعیت شغلی‌اش را به خطر انداخته و در آخر هم با یکی از قدیمی‌ترین کارمندان فریدم سایِنتیفیک آشنا می‌شویم که از نخستین روز‌های تأسیس این شرکت برای ما می‌گوید.
تروزوم، درشت‌نمای ارزان؛ اما دست‌نیافتنی
تروزوم، در دو موقعیت مختلف به کاربران کم‌بینا خدمات‌رسانی می‌کند: یکی وقتی بخواهند تصویر یا نوشتۀ چاپی را از نزدیک بخوانند و دیگری زمانی که قرار است تصویری نظیر تلویزیون یا تابلو را از دور تماشا کنند. در هر دو حالت، می‌توانند از قابلیت فوکوس خودکار یا دستی بهره ببرند. ویژگی مهم این دستگاه آن است که به یک دستۀ فوق‌العاده کاربردی مجهز شده است. قابلیت چرخش ۱۸۰ درجه‌ای این دسته به کاربران امکان می‌دهد تا در صورت نیاز، به‌عنوان پایۀ نگه‌دارنده هم از آن استفاده کنند. باتری قابل تعویض هم از دیگر مزایای تروزوم به حساب می‌آید. کاربران می‌توانند یک باتریِ پر را به عنوان باتری ذخیره همراه خود داشته باشند تا در جایی که شارژ دستگاه تمام می‌شود و دسترسی به برق فراهم نیست، آن را جایگزین باتری خالی کنند. این دستگاه بیست میلیون تومانی می‌تواند وسیله‌ای کاربردی برای افراد کم‌بینایی باشد که زیاد با نوشته‌ها و تصاویر سر‌و‌کار دارند. دربارۀ کیفیت کار تروزوم در نسخۀ صوتی بیشتر خواهید شنید.
عدو شود سبب خیر
ران در کودکی دوست داشت خلبان بشود. علاقه‌اش به سفر، او را نسبت به دستیابی به این شغل مُصِر می‌کرد. برخورد یک توپ بسکتبال با صورتش در مدرسه اما این رؤیا را کان لم یکن کرد. او که همچنان رؤیای سفر در سر می‌پروراند، بعد از تحصیلاتش وارد صنعت حمل‌و‌نقل شد و با چندین شرکت مختلف در این زمینه همکاری کرد. ران در یادداشتی که برای بریل فروم نوشته، قصه را از ۱۱ مارس ۲۰۲۰ شروع می‌کند. با دخترش در هواپیما نشسته و از مأموریتی کاری برمی‌گردد. دخترش هم که در تعطیلات بهاری به سر می‌برده در این سفر با او همراه شده است. در طول پرواز پنج‌ساعته، ران مشغول بالا و پایین کردن شبکه‌های اجتماعی است و دخترش هم با یک فیلم خود را سرگرم کرده است. در آن تاریخ، ویروس کرونا هنوز یک ویروس ناشناخته است که فقط ووهان چین را درگیر خود کرده است؛ اما ران ناگهان در شبکه‌های اجتماعی با خبری مواجه می‌شود که به نظر یک خبر معمولی نمی‌رسد: یکی از مسابقات لیگ بسکتبال آمریکا به دلیل ابتلای یک بازیکن به کووید لغو شده است. او با خود می‌اندیشد که این حتماً یک موضوع کاملاً جدی است؛ چه صنعت بسکتبال آمریکا هرگز اجازه نمی‌دهد به‌خاطر یک اتفاق معمولی، لیگی که روزانه میلیون‌ها دلار پول می‌سازد، تعطیل شود. دیری از این اتفاق نمی‌گذرد که دستور‌های دورکاری و قرنطینۀ خانگی صادر می‌شود و ویروس چینی، ران را هم خانه‌نشین می‌کند.
دورکاری برای ران، فرصتی بود برای خود‌شناسی؛ برای اینکه دست به مکاشفه بزند و خودش را دوباره پیدا کند. او می‌گوید: «خوب که فکر کردم دیدم تا‌به‌حال با پروژه‌های زیادی همکاری کرده‌ام اما هیچ کدام از آنها پروژۀ شخصی من نبوده‌اند؛ من فقط کمک کرده‌ام به اینکه دیگران کار‌هایشان را پیش ببرند.» سه‌شنبه ۱۹ مه ۲۰۲۰ بود که ران پشت میز آشپزخانه نشست و پورتال ثبت شرکت‌ها را باز کرد و شروع کرد به تنظیم اساسنامۀ شرکتی که مدت‌ها بود مد‌نظر قرار داده بود. همزمان با تنظیم اساسنامه و طراحی لوگو و وبسایت، شروع به مطالعه و کسب تجربه کرد. در دوره‌های بازاریابی نام‌نویسی کرد و کتاب‌های مدیریت زمان و برنامه‌ریزی را در صف مطالعه قرار داد و به فراگیری نرم‌افزار‌های مورد‌ نیاز مشغول شد. در روز کریسمس، درست بعد از گشودن هدایای سال نو، کار طراحی وبسایت هم به پایان رسید و کسب‌و‌کار شخصی ران عملاً شروع به کار کرد. حالا ران صاحب وبسایت و شرکتی بود به نام «اَکسِسیبِل اَوِنیو» که قرار بود به سایر کسب‌و‌کار‌ها مشاوره‌هایی دهد در زمینۀ اینکه چطور می‌توانند کسب‌و‌کار و خدمات و محصولاتشان را برای افراد دارای معلولیت مناسب‌سازی کنند.
درست یک سال بعد از روزی که ران در هواپیما با خبر همه‌گیری مواجه شده بود، شرکتی که برایش کار می‌کرد عذرش را خواست و اکسسیبل اونیو که تا آن زمان برای او و خانواده‌اش به اصطلاح پِلَن‌ ب به حساب می‌آمد، به رتبۀ آ ارتقا یافت. قصۀ ران و موفقیتش در کسب‌و‌کار شخصی، فراز و فرود بسیار دارد که بیانش از حوصلۀ این نوشته خارج است و بهتر است این حکایت را به نسخۀ صوتی پیشخوان بسپاریم. افزون بر این قصه، در نسخۀ صوتی پیشخوان با مردی هم آشنا خواهیم شد که به مدت سه دهه در کمپانی فریدم سایِنتیفیک کار کرد و از مدیران مؤثر در این شرکت بود و حالا تصمیم گرفته بازنشسته شود و فانوس را به دست نفرات بعدی بسپارد. در این حکایت هم از روز‌های آغازین صفحه‌خوان جاز خواهیم شنید. از سال‌های دهۀ نود میلادی خواهیم گفت که شرکت نوپای آن روز‌ها چطور توانست محبوب‌ترین صفحه‌خوان دنیا را تولید و عرضه کند.
شما می‌توانید نسخۀ صوتی پیشخوان را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید یا بشنوید."
audio/mana-4e9a6c8edd593dbe6990.mp3,"بازار بی‌فروغ آموزش جهت‌یابی و حرکت
زهرا همت
«تصمیم گرفته بودم دوباره زندگی را شروع کنم. خیلی برایم سخت بود؛ اما تنها چاره را در این می‌دیدم که با آنچه اتفاق افتاده کنار بیایم و راهی پیدا کنم که از نگرانی و اندوه نجات پیدا کنم و به هر قیمت به زندگی برگردم. خیلی رنج کشیده بودم و دیگر توان ادامه این رنج را نداشتم. احساس می‌کردم مجبور به انتخاب بین بد و بدتر هستم. یا باید در خانه می‌ماندم و زنده اما زندگی نمی‌کردم یا باید از خانه بیرون می‌زدم و به هر قیمتی که شده زندگی جدیدی می‌ساختم. می‌دانستم بیرون که بروم، قرار است ترحم بینم، خجالت بکشم، عصبانی بشوم، شکست بخورم، گریه کنم… اما چاره‌ای نبود و این بهایی بود که برای مستقل شدن باید می‌پرداختم. خانواده خیلی به من کمک کرده بودند؛ اما هر‌کس برای خود کاری داشت و دلم نمی‌خواست مزاحم کسی باشم. شاید هم دلم برای چند دقیقه تنها بودن و قدم زدن تنگ شده بود. دلم کمی تنهایی می‌خواست. اولین فکری که به ذهنم رسید، رفتن به اداره بهزیستی بود. به‌سختی آدرس مرکز توانبخشی را پیدا کردیم و با خانواده به آنجا رفتیم؛ اما به‌جای جهت‌یابی، به من پیشنهاد شد خیاطی یاد بگیرم! من هنوز نمی‌توانم بدون همراه تا سر کوچه بروم و یک ماست بخرم! خیاطی به چه دردم می‌خورد؟! خلاصه بگویم که آب پاکی را روی دستم ریختند و گفتند به دلیل عدم استقبال از کلاس جهت‌یابی، مدت‌هاست مربی ندارند و کلاسی برگزار نمی‌شود و من به هر کجا سر زدم نتوانستم کلاسی پیدا کنم. کلاس‌های خصوصی هم برای هر جلسه بین ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان هزینه داشت که تأمین آن برای من امکان‌پذیر نبود.
من نا‌امید‌تر از قبل به خانه برگشتم. حالا یک سال دیگر هم به عمر نابینایی‌ام اضافه شده و نه‌تنها پیشرفتی نداشته‌ام؛ بلکه دیگر فکر خروج از خانه هم مرا می‌ترساند. حس می‌کنم از من گذشته و دیگر کاری از دستم بر نمی‌آید.»
در پی صحبت‌های دوستمان، ما هم به پرس‌و‌جو از مراکز آموزشی و توانبخشی پرداختیم و متأسفانه دریافتیم که آموزش جهت‌یابی و حرکت در بیشتر مناطق، در دسترس افراد آسیب‌دیده بینایی نیست. در کنار تمامی موانع اداری و اقتصادی برگزاری این دوره آموزشی بسیار مهم، برگزار نشدن این دوره به دلیل عدم استقبال افراد آسیب‌دیده بینایی از همه بیشتر خود‌نمایی می‌کند. بسیاری از مراکز، مدعی شدند که در گذشته کلاس‌هایی برگزار می‌کردند؛ اما اکنون تعداد متقاضیان آموزش جهت‌یابی و حرکت به حد‌نصاب لازم تشکیل کلاس نمی‌رسد.
با وجود تمام محاسن یادگیری جهت‌یابی و حرکت، عدم استقبال افراد آسیب‌دیده بینایی از یادگیری این مهارت، بسیار ناراحت‌کننده است؛ بنا‌بر‌این به نظر می‌رسد حیاتی است دوباره و چند‌باره به مبحث ضرورت آموزش جهت‌یابی و حرکت به‌عنوان عامل مهم زندگی مستقل افراد آسیب‌دیده بینایی بپردازیم و مخاطبان گرامی را به تفکر و تجدید نظر در خصوص یادگیری این مهارت دعوت کنیم.
جهت‌یابی و حرکت، مجموعه‌ای از مفاهیم و مهارت‌ها و تکنیک‌ها و ترفند‌هایی است که به افراد با آسیب بینایی کمک می‌کند به‌صورت مستقل و ایمن در محیط حرکت کنند. این افراد برای یادگیری این مهارت نیاز به آموزش توسط یک فرد متخصص جهت‌یابی و حرکت دارند. یادگیری جهت‌یابی از ابتدای تشخیص آسیب بینایی آغاز و تا بزرگسالی ادامه دارد. بنا‌بر‌این نمی‌توان گفت چون کودک آسیب‌دیده بینایی در دوره آمادگی تحصیلی، در هفته یک ساعت در مدرسه آموزش جهت‌یابی و حرکت را دریافت کرده (که متأسفانه بسیاری از کودکان به دلیل عدم ارتباط با مدارس و مراکز ویژه افراد آسیب‌دیده بینایی یا به دلیل عدم برگزاری این دوره حتی در برخی مدارس ویژه، از یادگیری جهت‌یابی و حرکت بهره‌مند نمی‌شوند)، پس دیگر نیازی به پیگیری و تکرار آموزش در سنین نوجوانی و بزرگسالی نیست. در هر گروه سنی، مهارت‌های خاص جهت‌یابی و حرکت آموزش داده می‌شود. برای مثال، کودکان نوپا با محیط خانه و مهد‌کودک آشنا می‌شوند و مهارت‌های ساده‌ای به ایشان آموزش داده می‌شود؛ اما نوجوانان با استفاده صحیح و پیشرفته عصای سفید و عبور از معابر پیچیده و تردد در خیابان و استفاده مناسب از تمام حواس در جهت‌یابی آشنا می شوند. در بیشتر موارد، افراد با آسیب بینایی نیازمند به‌روز‌رسانی مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت با توجه به موقعیت‌های جدیدی که قرار می‌گیرند (مانند مهاجرت به شهری دیگر) هستند. پس می‌توان گفت یادگیری و به‌روز‌رسانی مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، همواره برای فرد با آسیب بینایی ضروری است.
اگر به صحبت‌های دوستی که در ابتدای مطلب آورده شد دقت کرده باشید، ایشان به ترس از خروج از منزل اشاره کردند که متأسفانه نتیجه عدم یاد‌گیری به‌هنگام مهارت جهت‌یابی و حرکت است. زمانی که فرد، آموزش را به علت نگرانی‌های کوچک به تعویق می‌اندازد و یادگیری را شروع نمی‌کند، احساس نگرانی و اضطراب از مخاطرات تردد بدون کمک حس بینایی، به‌طور روز‌افزونی در وی تشدید می‌شود. انسان همیشه در مواجهه با موقعیت‌های ناشناخته دچار استرس می شود. طبیعی است که وقتی قرار باشد فردی کاری انجام دهد، به راه‌کار‌ها و ابزار‌های مورد نیاز انجام آن کار می‌اندیشد و اگر مهارت و ابزارهای مورد نیاز را داشته باشد، تا حد زیادی آرامش می‌یابد؛ زیرا می‌تواند نتیجه کار را پیش‌بینی کند. اما زمانی که هیچ تصوری از نتیجه کاری در دست نباشد، فرد دچار استرس بالایی می‌شود. حال تصور کنید فردی که در بزرگسالی دچار آسیب بینایی شده و پس از مدتی با وجود نبود خدمات روان‌شناختی، تصمیم گرفته با یادگیری مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت، به زندگی مستقل خود باز‌گردد، به دلیل نداشتن اطلاعات صحیح و کافی در زمینه جهت‌یابی و حرکت و به‌کار‌گیری سایر حواس و استفاده از تکنیک‌ها و ابزار‌ها، دچار استرس بالایی است. درصورتی‌که آموزش وی در زمان مناسب (بهترین زمان، در آغاز آسیب بینایی است) شروع نشود؛ این نگرانی و حتی ترس در فرد افزایش می‌یابد و در بسیاری موارد ممکن است نیاز به درمان تخصصی آن ایجاد شود. متأسفانه در حال حاضر، خدمات روان‌شناسی تخصصی مناسبی به افراد با آسیب بینایی ارائه نمی‌شود و در بسیاری از موارد، افراد اگر خود به‌دنبال خدمات روان‌شناسی نروند، به حال خود رها می‌شوند. این در حالی است که آسیب بینایی افراد را دچار ضربه روانی می‌کند و نیازمند توجه و مراقبت تخصصی است. چه کنیم که مسئولین و دست‌اندر‌کاران حوزه افراد با آسیب بینایی نمی‌خواهند یا شاید به علت محدودیت اقتصادی و نیروی انسانی و… نمی‌توانند خدمات مناسب روان‌شناسی را در اختیار افراد آسیب‌دیده بینایی قرار دهند! در اینجا افراد باید از خدمات خصوصی استفاده کنند که با توجه به بازار آشفته خدمات روان‌شناسی امروز، خطر دریافت اطلاعات نامناسب و درمان‌های غیر‌تخصصی و بدتر شدن اوضاع بسیار بالاست. بنا‌بر‌این مسئولین، به‌ویژه مدیران حوزه آموزش و توانبخشی افراد با آسیب بینایی، شامل آموزش و پرورش، بهزیستی، سازمان‌های مردم‌نهاد و… باید به این مهم توجه داشته باشند و در فراهم کردن خدمات روان‌شناسی تخصصی و توانبخشی افراد آسیب‌دیده بینایی، به‌ویژه برگزاری دوره‌های آموزشی جهت‌یابی و حرکت که اولین گام به سوی استقلال است، بکوشند. افراد آسیب‌دیده بینایی نیز باید متقاضی این دوره‌های آموزشی باشند که از قدیم گفته‌اند: مغازه بی‌مشتری تعطیل می‌شود! خانواده‌های این افراد نیز باید حمایت همه‌جانبه خود از عضو آسیب‌دیده بینایی را به همراهی همیشگی او و فراهم کردن تمام امکانات محدود نکنند و از نهاد‌های دولتی درخواست برگزاری دوره‌های آموزشی جهت‌یابی و حرکت را داشته باشند. همچنین اعضای خانواده باید به از بین بردن ترس از تردد مستقل کمک کنند و خود با همراهی همیشگی، عامل تشدید این ترس نباشند.
برخلاف ضرب‌المثل قدیمی که می‌گوید: خواستن توانستن است، تغییر فقط با خواستن شروع نمی‌شود؛ بلکه این آموزش است که آغازگر تحول است."
audio/mana-9fdc223861b8e9b36e26.mp3,"تاریخچه پنهان صفحه‌خوان‌ها (بخش اول)
میثم امینی
در شبی در سال ۱۹۷۸، تِد هِنتِر در حال رانندگی با یک اتومبیل اجاره‌ای در یک جاده تاریک روستایی در انگلستان بود. هنتر که یک موتور‌سوار حرفه‌ای ۲۷ ساله اهل فلوریدا بود، آن روز در جایزه بزرگ ونزوئلا که اولین مسابقه در قهرمانی جهانی موتور‌سواری سال ۱۹۷۸ محسوب می‌شد، مقام هشتم را به‌دست آورده بود. او در حال خیال‌پردازی در مورد مسابقه بعدی‌اش در اسپانیا بود که اتومبیل دیگری را دید که مستقیم به سمت او می‌آمد.
هنتر داشت در سمت راست جاده رانندگی می‌کرد، همان کاری که در کشور خودش انجام می‌داد. او از روی غریزه به سمت راست کشید. اما راننده دیگر، وفادار به غرایز انگلیسی خودش، به سمت چپ رفت. نتیجه یک تصادف رو در رو بود. صورت هنتر شیشه جلوی اتومبیل را شکست و خرده‌های شیشه شبکیه‌های او را پاره کرد و هشتاد بخیه، شامل سیزده بخیه روی هر کره چشم، روی صورت او باقی گذاشت. وقتی در بیمارستان دراز کشیده بود، با خودش فکر می‌کرد که شاید مجبور باشد در مسابقه بعدی شرکت نکند.
اولین عمل جراحی برای اتصال مجدد شبکیه‌اش موفقت‌آمیز بود و هنتر بینایی یکی از چشم‌هایش را به‌دست آورد و می‌توانست نور و کمی رنگ را ببیند؛ اما چون چشمش گوشت اضافی آورده بود، شبکیه دوباره پاره شد. وقتی هنتر پس از عمل جراحی دومش بیدار شد، می‌دانست که اینبار همه‌چیز فرق می‌کند. بعد از اولین عمل جراحی، همه‌چیز روشن بود؛ اما بار دوم، تاریک شده بود.
روزهای شرکت در مسابقات موتورسیکلت‌رانی‌اش به‌پایان رسیده بود؛ اما هنتر اصلاً سردرگم نبود. قبل از اینکه حرفه موتورسیکلت‌رانی‌اش شروع شود، هنتر مدرک مهندسی مکانیک را از دانشگاه فلوریدا دریافت کرده بود. او حتی چند اختراع را به ثبت رسانده بود.
نابینایی، کار کردن به‌عنوان یک مهندس مکانیک را برای او دشوار کرده بود. وقتی هنتر با شعبه خدمات نابینایان در فلوریدا مشورت کرد، یک مشاور به او گفت که برنامه‌نویسی رایانه دارد بین نابینایان به یک حرفۀ محبوب تبدیل می‌شود.
هنتر برای دریافت مدرک در رشته علوم رایانه، به دانشگاه بازگشت. تد برنامه‌نویسی را با تایپ کردن در یک ترمینال فرا گرفت. یک دستیار، با خواندن کد‌ها به او کمک می‌کرد. همچنین یک دانش‌آموز دبیرستانی کتاب‌های برنامه‌نویسی را برای او می‌خواند. هنتر صدای او را روی کاست ضبط می‌کرد و به آنها گوش می‌داد. او می‌گوید: «یادگیری از این طریق بسیار کند و دشوار بود؛ ولی من یاد گرفتم که چطور برای رایانه برنامه‌نویسی کنم.»
هنتر برای نخستین بار زمانی به دستگاهی موسوم به «کامپیوتر گویا» دسترسی پیدا کرد که در اولین شغلش مشغول به کار بود. این صفحه‌خوان قدیمی که دین بِلِیزی آن را توسعه داده بود، فقط می‌توانست متن را نویسه به نویسه بخواند؛ با وجود این، این صفحه‌خوان برای خودش انقلابی محسوب می‌شد. حالا هنتر می‌توانست کار خود را بدون کمک دیگران انجام دهد. وقتی نسخه بعدی که می‌توانست متن را کلمه به کلمه بخواند، منتشر شد، هنتر مرتب برای دریافت پشتیبانی فنی با شرکت سازنده تماس می‌گرفت و تبدیل به شناخته‌ترین کاربر شرکت شده بود. بلیزی، رئیس شرکتی که در تاریخ به‌عنوان یکی از معدود پیشگامان بینا در زمینه صنعت فناوری‌های کمکی شناخته شده است، به‌زودی به هنتر پیشنهاد کار در شرکتش را داد. سال‌ها بعد، هنتر به گرمی از خدمات رایانه‌ای مریلند یاد می‌کند. او محیطی صمیمانه و همکارانی را به یاد می‌آورد که برای او احترام قائل بودند.
هنتر، هم یک مهندس و هم مسئول تبلیغات برای محصول بود. او برای تدریس نحوۀ استفاده از صفحه‌خوان به یک مشتری مهم، تاجری به نام بیل جُویس، به سفری به شیکاگو فرستاده شد. در یک حادثه صنعتی، انفجاری جویس را نابینا و نیمه‌ناشنوا کرده بود. دو مرد، به خاطر علاقه‌شان به اسکی روی آب، با هم دوستانی صمیمی شدند. هرچند هنتر شانس قهرمانی در موتور‌سواری را از دست داد؛ اما بعد‌ها در سال ۱۹۹۱ مدال طلای مسابقات جهانی اسکی روی آب را به‌دست آورد. او همچنین شش مسابقه قهرمانی ملی را هم با طلا به پایان رساند.
همان‌طور که هنتر به جویس درس می‌داد، او ایده‌هایی را در مورد امکاناتی که دوست داشت به صفحه‌خوان‌ها اضافه شود، مطرح می‌کرد. سرانجام جویس پیشنهاد داد آنها شرکتی را با هم راه بیندازند.
در سال ۱۹۸۷، آنها شرکت هنتر-جویس را بنیانگذاری و در اندک زمانی اولین نسخه صفحه‌خوان خود را برای سیستم‌عامل داس منتشر کردند. آنها نام صفحه‌خوان خود را جاز گذاشتند که مخفف عبارتی انگلیسی به معنای دسترسی به شغل به‌وسیلۀ گفتار بود. همچنین این نام اشاره‌ای بازی‌گوشانه بود به یک صفحه‌خوان دیگر برای سیستم‌عامل داس به نام فیلیپِر. فیلیپِر نیز نامش را از دلفینی دریافت کرده بود که در یک سریال تلویزیونی با همین نام در دهه شصت میلادی پخش می‌شد.
جاز تنها صفحه‌خوان موجود در بازار نبود؛ اما این صفحه‌خوان امکانات منحصربه‌فردی را داشت. مثلاً نشانگری دوگانه داشت که شامل یک نشانگر برنامه برای حرکت روی عناصر صفحه و یک نشانگر دیگر بود که می‌توانست مانند چشم‌های یک کاربر بینا آزادانه روی صفحه حرکت کند. جاز همچنین به پشتیبانی داخلی از بریل و یک زبان اسکریپت‌نویسی برای کاربران جهت سفارشی‌کردن صفحه‌خوان مجهز بود.
تا آن زمان صنعت رایانه تغییری اساسی کرده بود. همه داشتند به سیستم‌عامل‌های گرافیکی مثل ویندوز مهاجرت می‌کردند. هنتر تماس‌هایی را از کاربران نگران خود دریافت می‌کرد: «کی نسخه ویندوز جاز منتشر می‌شود؟ اگر نتوانم با ویندوز کار کنم، شغلم را از دست می‌دهم.»
جهش از متن به گرافیک چالشی بسیار ناخوشایند را ایجاد کرده بود. مدل داده پشت سر مفهوم صفحه‌خوان، باید کاملاً از نو تجسم می‌شد. با وجود این، در زمستان سال ۱۹۹۵ شرکت هنتر-جویس، ماه‌ها قبل از رقبا، جاز ویژۀ ویندوز را منتشر کرد. جاز آن‌قدر باکیفیت بود که شرکت مایکروسافت کد منبع آن را خریداری کرد و آن را گسترش داد تا نسخه بومی خودش را بسازد. پروژه مایکروسافت نهایتاً به جایی نرسید؛ ولی جاز به سرعت توانست سهم عمده را در بازار صفحه‌خوان‌ها در اختیار خود بگیرد.
نزدیک سه دهه از انتشار جاز برای ویندوز می‌گذرد و در طی این زمان شاید ده‌ها هزار برنامه‌نویس نابینا و کم‌بینا وارد حوزه توسعه نرم‌افزار شده‌اند. علوم رایانه مانند زمان هنتر رشته‌ای است که به‌دلیل پایین‌تر بودن موانع، دسترس‌پذیری در آن نسبت به سایر مشاغل برای نابینایان نسبتاً مناسب است. این مسئله تا حد زیادی مدیون جاز است؛ نرم‌افزاری که یک برنامه‌نویس نابینا آن را پایه‌گذاری کرد.
تعداد بسیار کمی از نرم‌افزارها هستند که چنین عمر طولانی‌ای دارند. جاز با نرم‌افزارهایی مثل اینتِرنِت اِکسپِلُورِر ۱٫۰ که ماه پیش بعد از ۲۷ سال رسماً بازنشسته شد، هم‌نسل است. این واقعیت که جاز سهم خود را در بازار صفحه‌خوان‌ها هنوز حفظ کرده است، آن را حتی منحصربه‌فردتر کرده است.
با این همه، قیمت جاز، مانع کوچکی سر راه کاربران به‌شمار نمی‌آید. درحال‌حاضر اشتراک خانگی ۱۰۰۰ دلار و حرفه‌ای ۱۲۸۵ دلار قیمت دارد و برای به‌روزرسانی‌های بعدی نیز باید هزینه‌ای اضافی پرداخت شود. اشتراک‌های سالانه که برای کاربران عادی ۹۵ دلار و برای دانش‌آموزان و دانشجویان ۹۰ دلار قیمت دارد، فقط در آمریکا موجود است. ۸۹٪ از افراد دارای آسیب بینایی، اهل کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط هستند. سال‌های درازی بود که صفحه‌خوانی مناسب و قابل اعتماد برای اکثر افراد نابینا و کم‌بینا در جهان وجود نداشت؛ اما تولد یک صفحه‌خوان دیگر ورق را به کلی برگرداند. در شمارۀ بعد می‌توانید جزئیات این اتفاق تاریخ‌ساز را از همین طریق دنبال کنید."
audio/mana-162187c13b2949dfa3db.mp3,"تعامل مؤثر با چاشنی خلاقیت، کلید موفقیت دانشجوی نخبۀ نابینا
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! در شماره‌های پیشین، از تعامل‌های اجتماعی افراد نابینا با افراد بینا سخن گفتیم. از مهران که با درک متقابل توانست خشم بازپرس را فرو بنشاند و از عفت‌بانو که نشان دادن توانایی‌هایش به همسایگان چادرنشین، سبب شد تا بتواند توجه آنها را به خود جلب کند؛ تا جایی که از او هم مانند دیگران کمک بگیرند.
این بار یکی دیگر از تجربه‌های موفق در تعامل اجتماعی را با هم مرور می‌کنیم: زندگی در محیط خوابگاه که بسیاری از افراد بینا و نابینا در دانشگاه آن را پشت سر گذاشته‌اند یا در حال گذراندن این بخش از زندگی خود هستند.
یلدا از سال ۱۳۸۵ تا سال ۱۳۹۸ ساکن خوابگاه‌های دانشجویی بوده و در رشته تاریخ و تمدن اسلامی از دانشگاه تهران در مقطع دکترا فارغ‌التحصیل شده است.
او سال‌ها پیش پس از یک دوره وقفۀ تحصیلی، تصمیم می‌گیرد به‌صورت متفرقه درس بخواند و دوره دبیرستان را به پایان برساند. بلافاصله از طریق آزمون سراسری در دانشگاه الزهرا پذیرفته می‌شود و فصل جدیدی را در زندگی خود رقم می‌زند.
او حضور در خوابگاه و دانشگاه را پر از پدیده‌های تازه می‌داند و تمام چالش‌ها در نظرش مسئله‌ای هستند که خود باید آن را به بهترین صورت حل کند.
در بخشی از صحبت‌هایش می‌گوید: «اولین اتاقی که برای اسکان من در خوابگاه در نظر گرفته شد، ساکنانی داشت که با حضور یک فرد دارای شرایط خاص در اتاقشان موافق نبودند. من آن زمان فکر می‌کردم دیگر هیچ کاری از من ساخته نیست. حالا که فکر می‌کنم، می‌بینم آنها می‌توانستند با حضور فرد جدیدی در اتاقشان موافق نباشند؛ خواه این فرد جدید دارای شرایط خاص باشد و خواه نباشد. خواهر‌زاده‌ام در این مسیر مرا همراهی می‌کرد. در اتاق دومی که برای اسکان موقت من تعیین شد، دانشجویانی حضور داشتند که با من و خواهر‌زاده‌ام در زمان ثبت‌نام آشنا شده بودند. این بود که مرا به گرمی در بین خود پذیرفتند و مسئولانه مسیرهای مختلف مورد نیاز را به من یاد می‌دادند. یاد گرفتم که بعد از خوابگاه، به باغچه‌ای می‌رسم که می‌بایست آن را دنبال کنم تا وارد پله‌های زیرگذر شوم. بعد از عبور از پله‌های بالا‌رونده زیرگذر، به محوطه دانشکده نزدیک می‌شدم. معمولاً در این نقطه یکی از دانشجویان یا کارکنان پیش می‌آمد و مرا راهنمایی می‌کرد. گاهی هم این مسیر را از ابتدا با هم‌کلاسی‌هایم می‌پیمودم. بچه‌های خوابگاه از من انتظار نداشتند کاری انجام دهم؛ اما خودم می‌خواستم که کارها بین همه ما تقسیم شود و من کارهایی را انتخاب می‌کردم که توانایی بیشتری در انجام آنها داشتم؛ مانند نظافت اتاق و شستن ظرف‌ها».
یلدا در یکی از مؤسسه‌های نابینایان، خط بریل را یاد گرفت و با مطالعه روزنامه ایران سپید ضمن تقویت لامسه‌اش در خواندن بریل، از همین طریق با خبرها و شیوه‌های مختلف زندگی افراد نابینا هم آشنا شد.
او که با کسب رتبه هفت در مقطع کارشناسی ارشد وارد دانشگاه تهران شده است و از طریق آیین‌نامه استعدادهای درخشان در مقطع دکترا پذیرفته می‌شود، از زندگی در خوابگاه دانشگاه تهران برایمان می‌گوید. از اینکه اتاق‌هایی را به افراد نابینا اختصاص داده‌اند که به سرویس بهداشتی نزدیک است و فضایی دلگیر دارد.
«از مسئولان خوابگاه خواستم مرا در اتاق‌های عمومی اسکان دهند. این اتاق‌ها بزرگتر بودند و بالکن هم داشتند و من در این اتاق‌ها احساس بهتری داشتم».
لازم به ذکر است که پذیرش در مقطع دکترا از طریق آیین‌نامه استعدادهای درخشان شرایطی دارد که به سه مورد از شرایط عمومی آن اشاره می‌کنیم.
1- داشتن میانگین کل 16 و بالاتر در دوره کارشناسی و میانگین کل 17 و بالاتر بدون احتساب نمره پایان‌نامه در دوره کارشناسی ارشد؛
2- بیش از دو سال از تاریخ دانش‌آموختگی متقاضی نگذشته باشد؛
3- کسب حداقل 70 امتیاز از فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و مصاحبه.
از آنجایی‌که افراد نابینا برای نوشتن پایان‌نامه بهتر است یک دستیار پژوهش داشته باشند، از او می‌خواهم بگوید برای نوشتن پایان‌نامه‌هایش چه راهی را پیموده است.
«همیشه معتقد بوده‌ام درس خواندن یکی از راه‌هایی است که به‌وسیله آن می‌توانیم تا حدی محدودیت خود را جبران کنیم. با همه وجودم برای درس خواندن تلاش کرده‌ام. محبت دوستانم، تشویق استادانم و حمایت خانواده‌ام عواملی هستند که به پیشرفت من کمک کرده‌اند. به پیشنهاد دوستانم در اماکن عمومی دانشگاه اطلاعیه نصب کردیم. در این اطلاعیه نیازهای من واضح نوشته شده بود. مثلاً نیاز به کسی که بتواند منابع عربی را بخواند و یا منابع انگلیسی را. به‌همین‌ترتیب داوطلبانی با من تماس می‌گرفتند که در این زمینه‌ها مهارت داشتند و مایل بودند که به من کمک کنند».
با اینکه دانشگاه‌ها باید خود را متولی امور دانشجویان دارای معلولیت بدانند و دستیارانی را با توجه به نیاز فرد به هر یک از آنها اختصاص دهند، درحالی‌که چنین امکاناتی به طور نظام‌یافته در اختیارشان نیست، دانشجویان خود دست‌به‌کار می‌شوند و راه مناسبی را برای عبور از موانع موجود پیدا می‌کنند. مانند یلدا که با نصب اطلاعیه دوستان تازه‌ای را به شبکه ارتباطی خود اضافه می‌کند؛ دوستانی که در مسیر کسب موفقیت او را یاری می‌کنند.
«دختر باران»، یکی از آثار ایشان است که در سال ۹۵ توسط انتشارات آثار فکر به چاپ رسیده است. همچنین یلدا از رساله دکتری خود با موضوع پیوستگی هنر معماری ایران پیش و پس از اسلام، در بهمن‌ماه سال ۹۹ دفاع کرد و هم‌اکنون در دانشگاه‌های الزهرا، گیلان و فرهنگیان مشغول تدریس است.
با آرزوی پیشرفت روز‌افزون برای ایشان و شما مخاطبان گرامی، روزهای‌تان پر از شوق زندگی."
audio/mana-545bc3c59a4c1ff134cb.mp3,"فرهنگ نذر؛ نذر فرهنگی
ابوذر سمیعی
نذری و خیرات یکی از آموزه‌های مشترک بشری است. تقریباً همۀ فرهنگ‌ها در سراسر دنیا به نوعی خیرات دارند و به‌ویژه در جوامع دینی، آداب نذری دادن امری رایج و پسندیده است. در کشور ما نیز موضوع نذری و خیرات سابقه‌ای دیرینه دارد و بخش مهمی از فرهنگ ملی‌مذهبی ما به‌ حساب می‌آید. به‌طور خاص ماه‌های محرم، صفر و رمضان، مواقعی هستند که امر خیرات به بالاترین حد خود می‌رسد. اگرچه توصیه به خیرات و بخشش برآمده از آموزه‌های دینی است؛ اما شواهد نشان می‌دهد کسانی که نذری می‌دهند یا خیراتی دارند، لزوماً افراد دیندار یا مذهبی نیستند و در میان همه افراد و اقشار مختلف اجتماعی و با هر سطح از دینداری، افرادی هستند که اقدام به وقف و بخشش می‌کنند. در نقطه مقابل نیز وضعیت به همین منوال است؛ یعنی دریافت‌کنندگان نذورات نیز لزوماً افراد نیازمند یا فقیر نیستند و افراد از هر طبقه اجتماعی و باز با هر سطح از دینداری، پذیرای نذورات هستند و دریافت نذری را امری ارزشمند می‌دانند. شاهد این موضوع نیز توزیع نذری در روزهای خاص در همۀ مناطق شهر‌ها و روستا‌هاست.
مطمئناً چنین امری به لحاظ فرهنگی کارکردی مثبت دارد که هنوز در میان جامعه ما رایج است؛ از‌جمله می‌توان به تقویت همبستگی اجتماعی اشاره کرد. اما در سال‌های اخیر اصرار بر نوع خاصی از خیرات موجب تغییر در فرهنگ بخشش و افزایش کژکارکردهای آن شده است.
مروری بر تاریخ موقوفات و خیرات در کشور ما نشان می‌دهد تا چند دهه پیش، نذورات و خیرات در زمینه‌های متنوعی وجود داشت؛ از وقف زمین و دارایی به‌منظور ساخت و توسعه مسجد، مدرسه و بیمارستان گرفته تا وقف محصولات یک باغ برای مسافران یا طلاب. برخی از موقوفات و نذورات تاریخی هم مختص کشور و فرهنگ ما بود. از آن جمله می‌توان به حفر قنات و احداث آب‌انبار اشاره کرد که زمانی بسیار پرکاربرد بوده‌اند.
اما امروز هرچه فعالیت‌های بشری بیشتر متنوع‌تر شده‌اند، تنوع در خیرات در کشور ما به همان میزان کاهش پیدا کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال‌های اخیر، علاقه به خیرات زودبازده و ملموس در میان خیرین بسیار بیشتر از انواع دیگر آن شده است؛ به‌طوری‌که عموماً مردم تمایل دارند غذا خیرات کنند و یا نهایتاً اقدام به توزیع سبد کالای غذایی نمایند. این امر در مواقعی از سال، مثلاً دهه اول محرم، به اندازه‌ای تشدید می‌شود که در محروم‎ترین و کم‌برخوردارترین نقاط کشور هم شاهد اسراف و هدر‌رفت مواد غذایی هستیم؛ موضوعی که مطمئناً در فرهنگ ملی‌مذهبی ما امر پسندیده‌ای نیست؛ اما برای برخی، ظاهر این نوع از خیرات بسیار پراهمیت‌تر از باطن و کارکرد آن است.
گرایش به امور خیریه‌ای زودبازده (توزیع غذا یا مواد غذایی) به اندازه‌ای در سال‌های اخیر نهادینه شده که برخی این را تنها امر خیر می‌پندارند و هنگامی که از ایشان خواسته می‌شود نذرشان را به نوع دیگری ادا کنند که مفیدتر باشد، شدیداً با آن مخالفت می‌کنند. به‌طور‌خاص وقتی از افراد خیر درخواست می‌شود نذورات خود را در زمینه‌های فرهنگی ادا کنند، آنچنان مقاومت می‌کنند که گویی از ایشان خواسته شده پولشان را در دریا بریزند!
به نظر می‌رسد بخش قابل‌توجهی از علاقه عموم خیرین به امور خیریه زودبازده، به سیاست‌های کلی دولتی مرتبط باز‌می‌گردد. دست‌کم در بیست سال اخیر، دولت‌هایی که بر سرکار بوده‌اند، ترجیح داده‌اند به‌جای رفع امور زیربنایی و یا نیازهای بلندمدت شهروندان که گاه کمتر ملموس است، اقدام به توزیع سبد غذایی نمایند؛ امری که در کوتاه‌ترین مدت می‌توان انجام داد و نتیجه آن را مشاهده کرد. پیرو همین سیاست‌ها، رسانه ملی نیز معمولاً امور خیریه زودبازده را بیشتر از سایر انواع آن انعکاس داده است. مثلاً احتمال اینکه سیخ کباب نذری ده‌کیلومتری در مهم‌ترین بخش خبری تلویزیون نشان داده شود، بسیار بیشتر از نذری برای طراحی یک برنامه آموزشی است. طبیعتاً عموم مردم نیز بیشتر تشویق می‌شوند به سراغ سیخ کباب ده‌کیلومتری بروند تا سرمایه‌گذاری در امور فرهنگی.
واقعیت این است که در سراسر دنیا، بخش مهمی از کارها با کمک افراد خیر به انجام می‌رسد و امور خیریه و عام‌المنفعه تنوع بالایی دارد. کمک به انجام پروژه‌های تحقیقاتی مختلف، کمک جهت نوشتن برنامه‌های کامپیوتری، کمک به منظور سفرهای اکتشافی و موضوعاتی در هر زمینه‌ای می‌تواند با کمک خیرین انجام شود. حتی در موارد فراوانی، افرادی که قصد راه‌اندازی یک استارتاپ را دارند نیز ممکن است درصورتی‌که توان مالی لازم را نداشته باشند، از علاقه‌مندان و عموم مردم در این خصوص کمک بگیرند.
در حوزه معلولیت نیز امر به‌همین‌گونه است و بخش مهمی از بزرگترین پروژه‌ها و برنامه‌های مربوط به افراد دارای معلولیت در کشورهای توسعه‌یافته، با کمک مالی عموم مردم اجرا می‌شود. از برنامه‌های آموزشی‌تفریحی بگیرید تا نرم‌افزارهای حوزه معلولان. به‌عنوان‌نمونه، نرم‌افزار ان وی دی ای، اپلیکیشن بی مای آیز و بسیاری از نرم‌افزارهای رایگان حوزه نابینایان، با حمایت مالی عموم مردم ایجاد شده و هزینه‌های توسعه و نگهداری آنها نیز عمدتاً از همین راه تأمین می‌شود.
در کشور ما نیز در چند دهه پیش که تنوع در امور خیریه بیشتر بود، شاهد حضور خیران در بخش‌های مختلف حوزه معلولان هم بودیم و جامعه معلولان بخش مهمی از سرمایه فرهنگی خویش را مدیون کسانی است که سال‌ها پیش در این زمینه سرمایه‌گذاری کرده‌اند. از‌جمله قدیمی‌ترین مدارس نابینایان در شهرهای بزرگ ایران به دست افراد خیر بنا شده و در مواردی نیز زمین یا ملک دیگری جهت هزینه‌های روزمره این مدارس وقف شده است.
امروز اما لازم است در حوزه معلولان چرخشی اساسی در خصوص حضور خیران اتفاق بیفتد. عمده‌ترین نیاز افراد دارای معلولیت، نیازهای فرهنگی‌آموزشی است؛ اما خیران کماکان تمایل دارند وارد بخش‌های ملموس و زودبازده شوند. سرمایه‌گذاری در بخش‌های فرهنگی همچون تولید محتوا، تولید پادکست، چاپ و نشر کتاب، روزنامه و مجله، ساخت فیلم‌های آموزشی و تبلیغاتی در حوزه معلولیت، نصب بنر و بیلبرد و موضوعاتی از این قسم، امور پرهزینه‌ای هستند که بسیاری از انجمن‌ها به‌تنهایی قادر به تأمین هزینه‌های آن نیستند و در‌صورتی‌که افراد خیر به این امر اقدام کنند، این نوع سرمایه‌گذاری در بلند‌مدت تأثیر فراوانی بر تغییر نگرش در حوزه معلولان خواهد داشت.
از سوی دیگر، بسیاری از موضوعات آموزشی کاربردی حوزه معلولان، به‌ دلیل پر‌هزینه بودن کنار گذاشته شده و نه نهادهای متولی دولتی همچون آموزش و پرورش استثنایی یا سازمان بهزیستی به آن می‌پردازند و نه انجمن‌ها و مؤسسات غیردولتی یارای انجام آن را دارند. از‌جمله آموزش مهارت‌های زندگی مستقل به نابینایان که از ضروری‌ترین آموزش‌هاست، در هیچ یک از مراکز نابینایی به دلیل هزینه‌های گزاف انجام نمی‌شود. در‌صورتی‌که خیرین در این حوزه ورود کنند و هزینۀ برنامه‌های آموزشی را فراهم نمایند، بخش مهمی از مشکلات افراد دارای معلولیت که ناشی از کمبود یا نقصان آموزش است، می‌تواند مرتفع شود.
به‌نظر می‌رسد در خصوص جهت‌دهی به نذورات مردمی، لازم است نهادهای متولی فعالانه‌تر وارد میدان شوند و افراد را بیشتر به سوی نذورات اثرگذار و ماندگار دعوت کنند. به‌طور خاص در حوزه معلولان، لازم است سازمان بهزیستی ضمن توجه بیشتر به حوزه‌های فرهنگی‌آموزشی جامعه هدف خود، خیرین را نیز به این سوی سوق بدهد و به ایشان نشان بدهد که با ورود به حوزه‌های فرهنگی‌آموزشی، می‌توانند تغییرات قابل توجهی در زندگی افراد داشته باشند.
پی‌نوشت:
در خصوص حکم شرعی امکان تغییر نذر، فتوای عمده مراجع عالی‌قدر این است که در‌صورتی‌که فرد هنگام نذر، صیغه نذر را جاری نکرده و نام خدا را نبرده، می‌تواند آن را تغییر دهد.
متن صیغه نذر به عربی این‌گونه است که بگوید: «لِلّهِ عَلَیَّ ». یعنی: «برای خداوند، به عهده من باشد که فلان کار را انجام بدهم». لازم نیست به عربی باشد؛ بلکه اگر فارسی هم نذر کند؛ مثلاً بگوید: «برای خدا نذر کردم چنین کنم»، همین یا مشابه این گفتار کافی است."
audio/mana-4019b3a39c100e737215.mp3,"از سهمی که می‌بریم: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با فرهاد محمدی، فعال بازار‌های مالی
میرهادی نائینی‌زاده
فرهاد محمدی، فعال بازار‌های فارکس و بورس، متولد سال۱۳۶۰، مهندس الکترونیک، و دیر‌نابینا.
«از چه زمانی کار خود را در بازار‌های مالی آغاز کردید؟»
«من از سال مالی ۹۲-۹۳ وارد بازار فارکس شدم و کار خود را از سال ۹۸ در بورس هم ادامه دادم و اکنون در زمینۀ کار و آموزش در این دو حوزه فعالیت می‌کنم.»
«شاید مخاطبین ما با فارکس آشنا نباشند. ممکن است دربارۀ آن توضیحاتی ارائه کنید؟»
«فارکس، بازار تبادلات ارز‌های بین‌المللی است که امروزه افراد حقیقی هم می‌توانند با استفاده از اینترنت و ابزار‌های مختص این بازار، در آن فعالیت کنند.»
«شما چگونه وارد این فضا شدید؟»
«باید بگویم ورود من به بازار‌های مالی کاملاً اتفاقی بود. من ابتدا کار را با یکی از دوستان آغاز کردم و کم‌کم به خاطر آشنایی‌ای که با برنامه‌نویسی داشتم، توانستم لوازم نرم‌افزاری کار خود را فراهم کنم و این کار برایم جذاب شد. هیجان کار برای من سازنده بود و توانست مرا به این کار بیشتر جذب کند.»
«به نظر می‌رسد در کارتان بیشتر با عدد و رقم سر‌و‌کار داشته باشید. منظورتان از هیجان چیست؟»
«این کار دو نوع هیجان دارد: هیجان خوب آن این است که پس از انواع بررسی، نتیجه همان چیزی باشد که مدنظر شماست. در این کار یک هیجان کاذب هم وجود دارد و آن، وجود حباب‌هاییست که سود‌آوری غیر‌واقعی ایجاد می‌کند و باعث می‌شود افراد نگاه غیر‌واقعی به سود این کار داشته باشند.»
«چه مخاطراتی برای کسانی که قصد ورود به این کار را دارند، پیش‌بینی می‌شود؟»
«من می‌خواهم قبل از هر چیز روی کلمه کار تأکید کنم که شما بیان کردید. کسی که می‌خواهد قدم در این راه بگذارد، اول باید آن را یک کار و شغل بداند و نخواهد در این کار قمار کند. اگر کسی به هوای یک در‌آمد نجومی وارد این حوزه بشود، بی‌شک شکست می‌خورد. باید توجه داشت که هر شغلی میزانی از در‌آمد معقول و مداوم را با خود دارد و اگر از این رویه خارج شویم، قطعاً فضای مخاطره‌آمیزی پیش چشم خود خواهیم داشت. در بازار‌های مالی تجربه و سواد کار، نقش مهمی در پیشرفت افراد دارند.»
«سواد این کار از چه طریقی به دست می‌آید؟»
«ابتدا باید بگویم که بازار‌های مالی اصلاً مثل هم نیستند و هر کدامشان دنیای خود را دارند. شما نمی‌توانید با داشتن دانش در فارکس، حتماً در بازار بورس هم موفق باشید؛ اما نکات مشترکی هم بین کار در این بازار‌ها وجود دارد که خوشبختانه فیلم‌های آموزشی در شبکه‌های اجتماعی به‌وفور وجود دارند و کلاس‌های حقیقی و مجازی برای آشنایی افراد با ظرایف این کار تشکیل می‌شود. برای افراد نابینا هم تلاش‌های خوبی انجام شده و یکی از روش‌های کار‌آمد تحلیل، کاملاً دسترس‌پذیر شده است. من و همکارانم نیز در حال تلاش برای بهبود وضع آموزش و ارتقای کار افراد نابینا هستیم.»
«دربارۀ این تلاش‌ها لطفاً بیشتر توضیح دهید و مقایسه‌ای کوتاه از سطح دسترس‌پذیری امکانات کنونی با زمانی که شما وارد این کار شدید، داشته باشید.»
«وجود نمودار‌ها مسئله و دغدغۀ اصلی کار برای ما نابینایان قلمداد می‌شود. من ابتدا با یک نرم‌افزار شخصی سعی در حل این مشکل برای خودم کردم و با اضافه شدن سایر دوستان آشنا به لوازم کار، ایده‌های جدیدی برای حل مشکل طرح و اجرا شد. اکنون می‌توانم به جرأت بگویم با قدری آموزش و تجربه، افراد نابینا برای کار در حوزۀ بازار‌های مالی کمترین مشکل را دارند و حتی به‌خاطر دقتی که کار آنها نسبت به افراد بینا دارد، می‌توانند تحلیل‌های دقیق‌تری هم ارائه بدهند.»
«به تفاوت کار ما با افراد بینا در این حوزه اشاره کردید. آیا تفاوت‌های دیگری هم در کار وجود دارد که موجب چالش و اختلال جدی باشد؟»
«برای پاسخ به پرسش شما لازم است بگویم عدم تسلط افراد بر یکی از سبک‌های تحلیل، باعث می‌شود آنها راه‌های گوناگونی را بپیمایند و در آخر به این دلیل که تلاشی برای یاد‌گیری صحیح یک روش تحلیلی نمی‌کنند، کل کار را زیر سؤال می‌برند. آنچه برای ما نابینایان دسترس‌پذیر نیست، این روش‌های تحلیلی متفاوت است؛ اما از نظر من این موضوع برای ما محدودیتی ایجاد نمی‌کند؛ زیرا با یاد‌گیری همین روش تکنیکال کلاسیک که در اختیار ماست، ما توانسته‌ایم در این بازار فعالیت کنیم و به‌عنوان یک فعال فارکس و بورس، معتقدم تسلط به وسیلۀ تحلیلی که در اختیار داریم، ما را از سایر ابزار‌ها بی‌نیاز می‌کند.»
«در طول فعالیت کاری چه چالش‌ها و مسائلی پیش روی ما خواهد بود؟»
«پلۀ اول کار شناخت محیط، فضا و ابزار‌های این کار است. قدم دوم می‌تواند آموختن تئوریک یک سبک تحلیلی برای ورود به کار باشد و قدم سوم بهره‌گیری عملی از آموخته‌هاست. ممارست و تجربه نقش بسیار مهمی در توفیق افراد حین انجام کار دارد. مدیریت سرمایه، تحمل ضرر و داشتن ظرفیت شخصی برای ریسک صحیح، از دیگر لوازم این کار به حساب می‌آید. از مهم‌ترین نکاتی که باید به آن اشاره کنم، بحث زمان‌بر بودن تمام مراحل این کار است. از نظر من، دورۀ شروع تا پختگی افراد، در صورت ممارست، سه سال خواهد بود.»
«در طول این سه سال افراد چقدر باید هزینه کنند؟»
«از‌آنجا‌که بازار فارکس اهرم‌های کار با سرمایۀ غیر‌واقعی را دارد، افراد در ابتدا هزینۀ خاصی متحمل نمی‌شوند. توصیه بر آن است که وقتی خبرگی لازم در کار پیدا شد، با سرمایه‌های واقعی کم و مبلغی که نیاز به آن ندارید، کار را ادامه دهید تا هیجان به‌دست‌آوردن پول واقعی را تجربه کنید. بحث هزینه در بورس تفاوت بیشتری دارد؛ زیرا از طرفی اهرم‌های مجازی در کار نیست و دانستن وضعیت شرکتی که سهم آن را در اختیار می‌گیریم و نحوۀ تابلو‌خوانی صحیح، اهمیت بسیار زیادی دارد.»
«از نظر شما این شغل می‌تواند یک کار تمام‌وقت محسوب شود؟»
«این کاملاً به شرایط افراد بستگی دارد. از نظر شخص من، این کار می‌تواند مکمل خوبی برای شغل اول افراد باشد؛ اما اگر کسی می‌خواهد به چشم یک کار تمام‌وقت به بازار‌های مالی نگاه کند، باید همان فر‌آیند سه‌ساله را مدنظر داشته باشد. اینجا باز هم می‌خواهم به اهمیت برد‌باری در این کار تأکید کنم و بگویم عجول بودن زهر مهلک این حرفه است و لازمۀ حضور صحیح در کار، نوعی ریسک‌پذیری بردبارانه است. شما حتی باید آمادۀ از‌دست‌دادن تمام سرمایۀ خود هم باشید؛ اما نباید از هدف تعیین‌شدۀ خود کوتاه بیایید و به دلیل کم‌صبری دست به فروش یا خرید بزنید. از مزایای کار در بازار فارکس این است که شما با دلار معامله می‌کنید و تورم جاری، تأثیری در کیفیت سود شما ندارد.»
«آیا مشکلات تحریم بانکی و امثال آن اختلالی در کار فارکس برای شما ایجاد می‌کند؟»
«خوشبختانه کارگزارانی بین‌المللی هستند که با صرافی‌هایی در ایران کار می‌کنند و شما می‌توانید به‌راحتی از طریق آنها به کار بپردازید. البته راه‌های دیگری هم وجود دارد که این کار را تسهیل می‌کند.»
علاقه‌مندان می‌توانند مشروح گفت‌وگوی نسل مانا با این کارشناس نابینای بازار‌های مالی را به شکل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود و گوش کنند."
audio/mana-fe25f64e5af19eefef9c.mp3,"از سهمی که می‌بریم: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با فرهاد محمدی، فعال بازار‌های مالی
میرهادی نائینی‌زاده
فرهاد محمدی، فعال بازار‌های فارکس و بورس، متولد سال۱۳۶۰، مهندس الکترونیک، و دیر‌نابینا.
«از چه زمانی کار خود را در بازار‌های مالی آغاز کردید؟»
«من از سال مالی ۹۲-۹۳ وارد بازار فارکس شدم و کار خود را از سال ۹۸ در بورس هم ادامه دادم و اکنون در زمینۀ کار و آموزش در این دو حوزه فعالیت می‌کنم.»
«شاید مخاطبین ما با فارکس آشنا نباشند. ممکن است دربارۀ آن توضیحاتی ارائه کنید؟»
«فارکس، بازار تبادلات ارز‌های بین‌المللی است که امروزه افراد حقیقی هم می‌توانند با استفاده از اینترنت و ابزار‌های مختص این بازار، در آن فعالیت کنند.»
«شما چگونه وارد این فضا شدید؟»
«باید بگویم ورود من به بازار‌های مالی کاملاً اتفاقی بود. من ابتدا کار را با یکی از دوستان آغاز کردم و کم‌کم به خاطر آشنایی‌ای که با برنامه‌نویسی داشتم، توانستم لوازم نرم‌افزاری کار خود را فراهم کنم و این کار برایم جذاب شد. هیجان کار برای من سازنده بود و توانست مرا به این کار بیشتر جذب کند.»
«به نظر می‌رسد در کارتان بیشتر با عدد و رقم سر‌و‌کار داشته باشید. منظورتان از هیجان چیست؟»
«این کار دو نوع هیجان دارد: هیجان خوب آن این است که پس از انواع بررسی، نتیجه همان چیزی باشد که مدنظر شماست. در این کار یک هیجان کاذب هم وجود دارد و آن، وجود حباب‌هاییست که سود‌آوری غیر‌واقعی ایجاد می‌کند و باعث می‌شود افراد نگاه غیر‌واقعی به سود این کار داشته باشند.»
«چه مخاطراتی برای کسانی که قصد ورود به این کار را دارند، پیش‌بینی می‌شود؟»
«من می‌خواهم قبل از هر چیز روی کلمه کار تأکید کنم که شما بیان کردید. کسی که می‌خواهد قدم در این راه بگذارد، اول باید آن را یک کار و شغل بداند و نخواهد در این کار قمار کند. اگر کسی به هوای یک در‌آمد نجومی وارد این حوزه بشود، بی‌شک شکست می‌خورد. باید توجه داشت که هر شغلی میزانی از در‌آمد معقول و مداوم را با خود دارد و اگر از این رویه خارج شویم، قطعاً فضای مخاطره‌آمیزی پیش چشم خود خواهیم داشت. در بازار‌های مالی تجربه و سواد کار، نقش مهمی در پیشرفت افراد دارند.»
«سواد این کار از چه طریقی به دست می‌آید؟»
«ابتدا باید بگویم که بازار‌های مالی اصلاً مثل هم نیستند و هر کدامشان دنیای خود را دارند. شما نمی‌توانید با داشتن دانش در فارکس، حتماً در بازار بورس هم موفق باشید؛ اما نکات مشترکی هم بین کار در این بازار‌ها وجود دارد که خوشبختانه فیلم‌های آموزشی در شبکه‌های اجتماعی به‌وفور وجود دارند و کلاس‌های حقیقی و مجازی برای آشنایی افراد با ظرایف این کار تشکیل می‌شود. برای افراد نابینا هم تلاش‌های خوبی انجام شده و یکی از روش‌های کار‌آمد تحلیل، کاملاً دسترس‌پذیر شده است. من و همکارانم نیز در حال تلاش برای بهبود وضع آموزش و ارتقای کار افراد نابینا هستیم.»
«دربارۀ این تلاش‌ها لطفاً بیشتر توضیح دهید و مقایسه‌ای کوتاه از سطح دسترس‌پذیری امکانات کنونی با زمانی که شما وارد این کار شدید، داشته باشید.»
«وجود نمودار‌ها مسئله و دغدغۀ اصلی کار برای ما نابینایان قلمداد می‌شود. من ابتدا با یک نرم‌افزار شخصی سعی در حل این مشکل برای خودم کردم و با اضافه شدن سایر دوستان آشنا به لوازم کار، ایده‌های جدیدی برای حل مشکل طرح و اجرا شد. اکنون می‌توانم به جرأت بگویم با قدری آموزش و تجربه، افراد نابینا برای کار در حوزۀ بازار‌های مالی کمترین مشکل را دارند و حتی به‌خاطر دقتی که کار آنها نسبت به افراد بینا دارد، می‌توانند تحلیل‌های دقیق‌تری هم ارائه بدهند.»
«به تفاوت کار ما با افراد بینا در این حوزه اشاره کردید. آیا تفاوت‌های دیگری هم در کار وجود دارد که موجب چالش و اختلال جدی باشد؟»
«برای پاسخ به پرسش شما لازم است بگویم عدم تسلط افراد بر یکی از سبک‌های تحلیل، باعث می‌شود آنها راه‌های گوناگونی را بپیمایند و در آخر به این دلیل که تلاشی برای یاد‌گیری صحیح یک روش تحلیلی نمی‌کنند، کل کار را زیر سؤال می‌برند. آنچه برای ما نابینایان دسترس‌پذیر نیست، این روش‌های تحلیلی متفاوت است؛ اما از نظر من این موضوع برای ما محدودیتی ایجاد نمی‌کند؛ زیرا با یاد‌گیری همین روش تکنیکال کلاسیک که در اختیار ماست، ما توانسته‌ایم در این بازار فعالیت کنیم و به‌عنوان یک فعال فارکس و بورس، معتقدم تسلط به وسیلۀ تحلیلی که در اختیار داریم، ما را از سایر ابزار‌ها بی‌نیاز می‌کند.»
«در طول فعالیت کاری چه چالش‌ها و مسائلی پیش روی ما خواهد بود؟»
«پلۀ اول کار شناخت محیط، فضا و ابزار‌های این کار است. قدم دوم می‌تواند آموختن تئوریک یک سبک تحلیلی برای ورود به کار باشد و قدم سوم بهره‌گیری عملی از آموخته‌هاست. ممارست و تجربه نقش بسیار مهمی در توفیق افراد حین انجام کار دارد. مدیریت سرمایه، تحمل ضرر و داشتن ظرفیت شخصی برای ریسک صحیح، از دیگر لوازم این کار به حساب می‌آید. از مهم‌ترین نکاتی که باید به آن اشاره کنم، بحث زمان‌بر بودن تمام مراحل این کار است. از نظر من، دورۀ شروع تا پختگی افراد، در صورت ممارست، سه سال خواهد بود.»
«در طول این سه سال افراد چقدر باید هزینه کنند؟»
«از‌آنجا‌که بازار فارکس اهرم‌های کار با سرمایۀ غیر‌واقعی را دارد، افراد در ابتدا هزینۀ خاصی متحمل نمی‌شوند. توصیه بر آن است که وقتی خبرگی لازم در کار پیدا شد، با سرمایه‌های واقعی کم و مبلغی که نیاز به آن ندارید، کار را ادامه دهید تا هیجان به‌دست‌آوردن پول واقعی را تجربه کنید. بحث هزینه در بورس تفاوت بیشتری دارد؛ زیرا از طرفی اهرم‌های مجازی در کار نیست و دانستن وضعیت شرکتی که سهم آن را در اختیار می‌گیریم و نحوۀ تابلو‌خوانی صحیح، اهمیت بسیار زیادی دارد.»
«از نظر شما این شغل می‌تواند یک کار تمام‌وقت محسوب شود؟»
«این کاملاً به شرایط افراد بستگی دارد. از نظر شخص من، این کار می‌تواند مکمل خوبی برای شغل اول افراد باشد؛ اما اگر کسی می‌خواهد به چشم یک کار تمام‌وقت به بازار‌های مالی نگاه کند، باید همان فر‌آیند سه‌ساله را مدنظر داشته باشد. اینجا باز هم می‌خواهم به اهمیت برد‌باری در این کار تأکید کنم و بگویم عجول بودن زهر مهلک این حرفه است و لازمۀ حضور صحیح در کار، نوعی ریسک‌پذیری بردبارانه است. شما حتی باید آمادۀ از‌دست‌دادن تمام سرمایۀ خود هم باشید؛ اما نباید از هدف تعیین‌شدۀ خود کوتاه بیایید و به دلیل کم‌صبری دست به فروش یا خرید بزنید. از مزایای کار در بازار فارکس این است که شما با دلار معامله می‌کنید و تورم جاری، تأثیری در کیفیت سود شما ندارد.»
«آیا مشکلات تحریم بانکی و امثال آن اختلالی در کار فارکس برای شما ایجاد می‌کند؟»
«خوشبختانه کارگزارانی بین‌المللی هستند که با صرافی‌هایی در ایران کار می‌کنند و شما می‌توانید به‌راحتی از طریق آنها به کار بپردازید. البته راه‌های دیگری هم وجود دارد که این کار را تسهیل می‌کند.»
علاقه‌مندان می‌توانند مشروح گفت‌وگوی نسل مانا با این کارشناس نابینای بازار‌های مالی را به شکل صوتی ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا دانلود و گوش کنند."
audio/mana-b2defb0ec8453b8351b1.mp3,"مدیریت استرس (بخش اول)
امین عرب
همۀ ما در زندگی با موقعیت‌هایی رو‌به‌رو می‌شویم که می‌توانند استرس‌آور باشند. این موقعیت‌ها برای اشخاص با آسیب بینایی به‌مراتب بیش از اکثریت جامعه بروز می‌کنند. بر اساس دسته‌بندی سازمان بهداشت جهانی (WHO) مدیریت استرس یکی از مهمترین مهارت‌های ده‌گانه زندگی است که فرا‌گیری آن برای آسیب‌دیدگان بینایی اهمیت فراوانی دارد. مطلب پیش رو که در دو بخش تنظیم شده و برگرفته از درسنامه‌ای در وبسایت چاپخانه آمریکایی نابینایان (APH) است، می‌تواند در یادگیری این مهارت به شما کمک کند. تمریناتی نیز متناسب با این هدف ارائه شده‌اند که بهتر است آنها را با گروهی از دوستان انجام دهید و پاسخ‌ها و تجربیاتتان را به اشتراک بگذارید. امکان انجام تمرین‌ها به تنهایی نیز وجود دارد. در‌این‌صورت، انجام خود‌ارزیابی و ارائه بازخورد بر عهده خودتان است.
مقدمه
قبل از یک آزمون مهم در مدرسه یا یک مصاحبه کاری چه احساسی دارید؟ اگر شما هم مثل من باشید، دچار استرس می‌شوید! شما زمان زیادی را صرف یادگیری مطالب یا آمادگی خود برای مصاحبه کرده‌اید و نتیجه آن برایتان اهمیت دارد. فشار چگونگی عملکرد بسیار استرس‌زاست. در این بخش در مورد استرس شغلی صحبت خواهیم کرد.
عوامل استرس‌زا
به این پرسش‌ها پاسخ دهید.
چه چیزی شما را دچار استرس می‌کند؟ ممکن است بگویید مدرسه، پیشنهاد یک قرار ملاقات با جنس مخالف، مصاحبه شغلی تمرینی و… .
کدام فعالیت‌ها باعث ایجاد استرس می‌شوند؟
زمانی که در محل کار هستید، فشار مسئولیت، عملکرد، دقت و سرعت می‌تواند بر دوش هر کسی سنگینی کند.
واکنش‌های فیزیکی و عاطفی به استرس
بدن شما به استرس واکنش فیزیکی نشان می‌دهد. فشار خون و تنفس شما افزایش می‌یابد، متابولیسم کند می‌شود، مردمک‌ها گشاد می‌شوند، عضلات منقبض می‌شوند و تولید عرق افزایش می‌یابد. بدن شما به استرس واکنش عاطفی نیز نشان می‌دهد. به نظرتان چه واکنش‌هایی؟ ترس، غم، بدخلقی، افسردگی، تحریک‌پذیری، اضطراب، تمرکز ضعیف و… .
مقدار متوسط استرس می‌تواند مفید و کارآمد باشد؛ می‌تواند شما را هوشیار، با انگیزه و سخت‌کوش نگه دارد. با‌این‌حال، ممکن است آن‌قدر دچار استرس و درگیری فکری باشید که این مزایا از بین بروند. ممکن است حتی احساس کنید که در اضطراب غرق شده‌اید. ممکن است دچار کم‌خوابی یا پر‌خوابی شوید، پر‌خوری یا کم‌خوری را تجربه کنید، خود را از دیگران جدا کنید یا حتی سعی در بهبود حالتان با مصرف مواد مخدر یا الکل داشته ‌باشید. اگر زمانی سطح استرس شما به این اندازه غیر‌قابل‌کنترل شد، فوراً از یک متخصص آموزش‌دیده راهنمایی بخواهید.
عملکرد ایده‌آل در این زمینه، مدیریت سطح استرس پیش از بروز علائم نامطلوب است. این مطلب شما را برای مدیریت استرس و مقابله با آن با استفاده از تجربیات و روابط مختلف آماده می‌کند.
تمرین: پرسشنامه سطح استرس
برای اینکه توانایی خودتان را در مقابله با استرس بسنجید، پاسخ‌هایتان را به پرسش‌های زیر ثبت و بررسی کنید. اگر با دوستی این تمرین را انجام می‌دهید، هرکدام پاسخ‌های دیگری را بررسی کنید.
وقتی دچار استرس می‌شوم، چگونه خودم را آرام می‌کنم؟
آیا می‌توانم با وجود اضطراب کار کنم و عملکرد مناسبی داشته‌باشم؟
وقتی فکرم درگیر است، با چه کسی می‌توانم صحبت کنم؟
سطح انرژی‌ام چه اندازه است؟
آیا می‌توانم عوامل استرس‌زا را در خودم و دیگران تشخیص دهم؟
چگونه می‌توانم سطح انرژی‌ام را افزایش دهم؟
آیا اغلب احساس افسردگی می‌کنم؟
آیا می‌توانم از ابزار‌هایی که به من کمک می‌کنند بهتر با عوامل استرس‌زا کنار بیایم، بهره‌مند شوم؟
راهکار اول: ورزش کردن
چرا ورزش استرس را کاهش می‌دهد؟ تا کنون چه تجربه‌ای از شرکت در تمرینات هدفمند ورزشی دارید؟ یادتان می‌آید بعد از ورزش چه احساسی داشتید؟
ورزش باعث آزاد شدن اندورفین می‌شود؛ گروهی از انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز که مسئول این هستند که به بدن بگویند همه چیز خوب است. چه‌قدر خوب است که یک منبع منظم از این انتقال‌دهنده‌های عصبی (من خوشحالم) داشته ‌باشیم! ورزش به مدیریت استرس کمک می‌کند. نه‌تنها به دلیل ترشح اندورفین؛ بلکه به‌خاطر اعتماد‌به‌نفسی که فرد با تلاش آن را به دست می‌آورد و اینکه ذهن از نگرانی‌های مربوط به کار منحرف می‌شود.
تمرین: ورزش انفرادی
گزینه‌های خود را برای ورزش انفرادی در نظر بگیرید. استفاده از فیلم‌ها و پادکست‌های تمرینات ورزشی، نرم‌افزار‌های تمرینات منظم، شنا، وزنه‌های قابل استفاده در منزل، حرکات کششی، خرید تجهیزات بدن‌سازی مثل تردمیل، دوچرخه و… . ببینید از بین گزینه‌های موجود، کدام یک برایتان لذت‌بخش‌تر است. هزینه‌های بالقوه هر کدام را محاسبه کنید. در مورد روش‌های دسترسی‌پذیر‌کردن هر نوع تمرین با هم‌گروهی‌ها یا افراد با‌تجربه گفت‌وگو کنید. اگر تا‌به‌حال از باشگاه‌ها یا استخر‌ها استفاده نکرده‌اید، برنامه‌های گروهی برای این کار ترتیب بدهید.
راهکار دوم: تمرینات ورزشی گروهی
تجربیات تمرین گروهی
تا‌به‌حال در چه نوع تمرینات ورزشی گروهی شرکت کرده‌اید؟ آیا به یاد دارید که هنگام ورزش با دیگران چه احساسی داشتید؟ در خصوص فواید ورزش انفرادی صحبت کردیم. همان فواید در تمرینات گروهی نیز وجود دارند. علاوه‌بر آن، در ورزش گروهی، دوستی اجتماعی یک عامل مثبت است و به‌طور‌کلی باعث افزایش انگیزه و مداومت در تمرین می‌شود.
ورزش گروهی می‌تواند در یک استادیوم یا باشگاه با برگزاری کلاس‌های یوگا، ایروبیک، کیک بکس، رقص و فعالیت‌های مشابه انجام شود، یا در یک زمین ورزشی به صورت بازی‌های دوستانه یا جدی فوتبال یا گل‌بال برگزار گردد. همچنین ممکن است گروهی از دوستان برای یک تمرین معمولی دور هم جمع شوند.
تمرین: برنامه‌ریزی برای ورزش گروهی
راهکار سوم: گذراندن اوقات فراغت به صورت فردی
فرض کنید در خانه قبل از یک قرار ملاقات، ساعتی وقت آزاد دارید. چگونه وقتتان را می‌گذرانید؟ در اینجا راه‌هایی برای گذراندن اوقات فراغت با هدف استراحت، شارژ مجدد و کاهش استرس پیشنهاد می‌کنیم.
چرا به فراغت نیاز داریم؟
تحصیل یا کار، زمان و انرژی زیادی از شما می‌گیرد. برای کاهش سطح استرس و داشتن یک زندگی متعادل، وجود زمان استراحت ضروری است. گذراندن مدت‌زمانی به تنهایی برای بیشتر افراد انرژی‌زا و برای برخی دیگر حداقل آرامش‌بخش است.
تمرین: بارش فکری برای فعالیت‌های اوقات فراغت
فهرستی از فعالیت‌هایی که در اوقات فراغت می‌توان انجام داد تهیه کنید. برای مثال، گوش دادن به موسیقی، خواندن کتاب، تماشای فیلم یا بازی ورزشی، ساخت آثار هنری، بازی، پخت‌و‌پز، پیاده‌روی، ورزش، نوشیدن یک فنجان قهوه و…
بهترین انتخاب‌ها برای اوقات فراغت، فعالیت‌های مورد علاقه شما هستند. علایقتان را شناسایی کنید و با دوستان خود به اشتراک بگذارید. همچنین مهارت‌های لازم برای لذت بیشتر در اوقات فراغت را کسب کنید. مثلاً یادگیری آشپزی، یک بازی جدید، مهارت جهت‌یابی و حرکت برای رفتن به مکان‌های جدید و… .
راهکار چهارم: فعالیت‌های اجتماعی
چرا به فعالیت‌های اجتماعی نیاز داریم؟
همان‌طور که گفتیم، برخی افراد با وقت‌گذرانی به تنهایی تجدید انرژی می‌کنند و بعضی دیگر با حضور در محیط‌های اجتماعی. صرف نظر از اینکه ترجیح می‌دهید وقتتان را به تنهایی یا با دیگران بگذرانید، شما یک موجود اجتماعی هستید و نیاز به ارتباط با دیگران دارید. اینکه تمام وقت خود را به تنهایی یا فقط با دیگران صرف کنید، متعادل نیست. بخش مهمی از مدیریت استرس این است که بدانید زمان ایده‌آل شما برای گذراندن با دیگران و زمان مطلوب برای تنهایی چقدر است؟ این خود‌آگاهی بسیار اهمیت دارد. فرض کنید به زمان زیادی برای تنهایی نیاز دارید؛ اما هر‌روز عصر با دیگران وقت می‌گذرانید. در این صورت خسته و مضطرب خواهید شد. برعکس، اگر به روابط اجتماعی زیادی نیاز داشته ‌باشید و برای دوستی و انجام فعالیت‌ها پیش‌قدم نشوید، احساس انزوا و احتمالاً ‌افسردگی خواهید کرد.
بنابراین می‌توانید با توجه به نیاز، در فعالیت‌هایی که خودتان انجام می‌دادید، با دیگران مشارکت کنید.
تمرین: برنامه‌ریزی برای انجام فعالیت‌های اجتماعی
با دوستانتان در مورد فعالیت‌های ممکن از قبیل رفتن به سینما، کافه و موارد مشابه صحبت کنید. راه‌هایی را برای مدیریت رفت‌و‌آمد و هزینه‌ها پیشنهاد دهید. اگر به دوستانتان دسترسی ندارید، در محل زندگی خود به دنبال گروه‌های اجتماعی بگردید و به آنها بپیوندید.
***
در شماره بعدی راهکار‌های دیگری را به شما پیشنهاد خواهیم کرد."
audio/mana-f0dfd940cb7c91f4be8d.mp3,"شغل پیدا‌کردن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
نا‌توان‌انگاری، اولین مانعی است که ما، افراد نابینا و کم‌بینا در مسیر پیدا‌کردن شغل با آن مواجه ‌می‌شویم. ترس کارفرمایان برای استخدام نیروی کار با آسیب بینایی، از آنجا سرچشمه ‌می‌گیرد که خودشان نمی‌توانند بدون دیدن، وظایف‌شان را انجام ‌دهند و شناختی از مقوله معلولیت، تکنیک‌های جایگزین، نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای کمکی ندارند. ولی ما می‌توانیم با حضور تأثیر‌گذار در رسانه‌ها، محیط اجتماعی و فضای شغلی، توجه کارفرمایان و همکارانمان را به توانایی‌هایمان فارغ از معلولیت، جلب کنیم و همان‌طور که به هم‌نوعان با آسیب بینایی قبلی‌مان مدیون هستیم، مصاحبه‌های شغلی و فضا‌های کاری خود و سایر افراد نابینا و کم‌بینا را هموار کنیم.
نقایص فردی (عدم تخصص، ضعف در معرفی توانایی‌ها یا انتظارات بالای شغلی) مانع دیگری است. با گرفتن مشاوره‌های شغلی از افراد با‌تجربه، می‌توانیم آن‌ها را رفع کنیم و با توجه به مهارت‌ها و رشته تحصیلی‌مان، علایق خود را پیگیری کنیم؛ چرا که امروزه با پیشرفت تکنولوژی، کاهش محدودیت‌های ندیدن و ارتقای توانایی‌های کاری‌مان تنها وابسته به تمرین خواهد ‌بود.
در مشاغلی (مانند وکالت) که در آنها افراد نابینا و کم‌بینای زیادی کار ‌می‌کنند و کارفرمایان با شرایط افراد معلول آشنا هستند، با مشکلات کمتری مواجه‌ خواهیم ‌شد؛ ولی با ابزارمند شدن کارها، شاید حتی بتوانیم مشاغل خانوادگی‌مان را با روش‌های مدرن و تجهیزات پیشرفته امروزی ادامه بدهیم.
آزمون استخدام
چالش بعدی خواندن درست سؤال‌های آزمون کتبی است. می‌توانیم روز آزمون محترمانه از مسئولان برگزاری بخواهیم به ما دفترچه بریل بدهند یا منشی‌مان را برای خوانش سؤال‌های تخصصی (مانند ریاضی یا زبان‌های خارجی) عوض کنند.
مصاحبه شغلی
موفقیت در مصاحبه شغلی چه در نهاد‌های دولتی و چه در شرکت‌های خصوصی اصلی‌ترین مرحله پیدا‌کردن شغل است؛ چراکه در این جلسه مشخص می‌شود که آیا استخدام خواهیم‌ شد یا نه. پس باید در ملاقات اول، یک برداشت مثبت از خودمان ایجاد ‌کنیم و به هیئت گزینش نشان‌ دهیم که بر ابزار و فناوری حوزه تخصصی‌مان مسلط هستیم؛ تحت فشار مصاحبه، می‌توانیم خود را کنترل‌کنیم؛ کار‌آمد و مستقل عمل ‌می‌کنیم؛ اهل یادگیری مهارت‌های شغلی جدید هستیم و می‌توانیم با وجود آسیب بینایی، با کامپیوتر کار کنیم. در این راستا نوشتن رزومه خوب و همراه داشتن مدارک مربوط، کمک‌کننده است. همچنین می‌توانیم با دستیار کاری بینای‌مان، به این جلسه (به‌ویژه در محیط شرکت‌های خصوصی) برویم و از او برای انجام امور (مانند خواندن مدارک یا جا‌به‌جایی) کمک ‌بگیریم.
برای داشتن آمادگی ذهنی و آرامش روانی، باید دربارۀ سؤالات روز مصاحبه از افراد با‌سابقه بپرسیم و در اینترنت جست‌و‌جو کنیم. معمولاً از ما در مصاحبه‌های کاری درزمینۀ: دانش تخصصی، تجارب کاری، دوره‌های آموزشی و تحصیلی، دست‌آورد‌ها (مانند کتاب و مقاله)، مهارت‌ها (مانند تسلط بر زبان انگلیسی یا کاربری کامپیوتر)، سخت‌افزار‌ها و نرم‌افزار‌های حوزه کاری، چالش‌های احتمالی موقعیت‌های شغلی، و در گزینش عقیدتی سیاسی دربارۀ: احکام شرعی، فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی (مانند نماز جمعه و تظاهرات)، دانش سیاسی، مسائل اجتماعی، اخبار روز، صحبت‌های مسئولان سیاسی و ائمه جمعه می‌پرسند و نباید دروغ بگوییم؛ ولی لازم نیست از هر چیزی هم صحبت کنیم.
همچنین باید با سر، صورت و پوشش آراسته به مصاحبه شغلی برویم و تیپ و ظاهرمان با سیاست‌های محل موردنظر هماهنگ باشد؛ در جلسه عامدانه به وضعیت سر، حرکت دست یا تکان پایمان توجه ‌کنیم؛ درست و مسلط پشت میز و روی صندلی بنشینیم؛ برای القای ارتباط رو‌‌در‌‌رو و تماس چشمی هم، به سمت صدای مصاحبه‌گران نگاه ‌کنیم و پاسخ‌ بدهیم.
پیدا‌کردن فرصت‌های شغلی
هرچه بتوانیم توانایی‌های علمی و تخصصی خودمان را به کارفرمایان و هیئت‌های گزینش بهتر معرفی کنیم، بیشتر احتمال ‌دارد شغل پیدا کنیم. پس باید رزومه خودمان را بنویسیم و در آن از: اطلاعات فردی (مانند تاریخ تولد، راه‌های ارتباطی، وضعیت تأهل و محل سکونت)، سوابق تحصیلی (مانند مدارک دانشگاهی، کارگاه‌های آموزشی و کارورزی‌ها)، فعالیت‌های پژوهشی، تجربه‌های کاری، مهارت‌های مرتبط با حوزه شغلی، سایر توانایی‌ها (مانند فرهنگی، ادبی، هنری و ورزشی) و اقدامات داوطلبانه و مدنی حرف‌ بزنیم و مستندات هر آنچه را که در رزومه می‌آوریم را پیوست ‌کنیم. در رزومه باید داشته‌ها و دانستنی‌های‌مان را بنویسیم و لازم نیست محدودیت‌های جسمانی را (مانند آسیب بینایی) قید ‌کنیم. این مسئله منافاتی با پذیرش محدودیت‌ها ندارد؛ چراکه آسیب‌های جسمانی در بیشتر موارد، برای دیگران قابل‌تشخیص است ولی قبل از اینکه افراد توانایی‌های علمی و ذهنی‌مان را از نزدیک ببینند، نباید فرصت‌های شغلی‌مان را به علت کلیشه‌های منفی جامعه، از دست‌ بدهیم. اگر هم سوابق کاری‌مان برای عموم در‌دسترس است، می‌توانیم در مصاحبه تلفنی قبل از مصاحبه حضوری، معلولیتمان را برای آماده‌سازی کارفرما مطرح ‌کنیم.
کارآفرینی
به‌علاوه با داشتن مدارک لازم می‌توانیم با مراجعه به مددکار خود، از سازمان بهزیستی وام خود‌اشتغالی بگیریم و خوب است با دوستان و آشنایان‌مان تیم تشکیل بدهیم و با هم امور مختلف کسب‌و‌کار را (مانند گرفتن مکان، تأمین سرمایه و نیروی کار) انجام دهیم.
سخن آخر"
audio/mana-4061087e2761254cd4c5.mp3,"شغل پیدا‌کردن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
نا‌توان‌انگاری، اولین مانعی است که ما، افراد نابینا و کم‌بینا در مسیر پیدا‌کردن شغل با آن مواجه ‌می‌شویم. ترس کارفرمایان برای استخدام نیروی کار با آسیب بینایی، از آنجا سرچشمه ‌می‌گیرد که خودشان نمی‌توانند بدون دیدن، وظایف‌شان را انجام ‌دهند و شناختی از مقوله معلولیت، تکنیک‌های جایگزین، نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای کمکی ندارند. ولی ما می‌توانیم با حضور تأثیر‌گذار در رسانه‌ها، محیط اجتماعی و فضای شغلی، توجه کارفرمایان و همکارانمان را به توانایی‌هایمان فارغ از معلولیت، جلب کنیم و همان‌طور که به هم‌نوعان با آسیب بینایی قبلی‌مان مدیون هستیم، مصاحبه‌های شغلی و فضا‌های کاری خود و سایر افراد نابینا و کم‌بینا را هموار کنیم.
نقایص فردی (عدم تخصص، ضعف در معرفی توانایی‌ها یا انتظارات بالای شغلی) مانع دیگری است. با گرفتن مشاوره‌های شغلی از افراد با‌تجربه، می‌توانیم آن‌ها را رفع کنیم و با توجه به مهارت‌ها و رشته تحصیلی‌مان، علایق خود را پیگیری کنیم؛ چرا که امروزه با پیشرفت تکنولوژی، کاهش محدودیت‌های ندیدن و ارتقای توانایی‌های کاری‌مان تنها وابسته به تمرین خواهد ‌بود.
در مشاغلی (مانند وکالت) که در آنها افراد نابینا و کم‌بینای زیادی کار ‌می‌کنند و کارفرمایان با شرایط افراد معلول آشنا هستند، با مشکلات کمتری مواجه‌ خواهیم ‌شد؛ ولی با ابزارمند شدن کارها، شاید حتی بتوانیم مشاغل خانوادگی‌مان را با روش‌های مدرن و تجهیزات پیشرفته امروزی ادامه بدهیم.
آزمون استخدام
چالش بعدی خواندن درست سؤال‌های آزمون کتبی است. می‌توانیم روز آزمون محترمانه از مسئولان برگزاری بخواهیم به ما دفترچه بریل بدهند یا منشی‌مان را برای خوانش سؤال‌های تخصصی (مانند ریاضی یا زبان‌های خارجی) عوض کنند.
مصاحبه شغلی
موفقیت در مصاحبه شغلی چه در نهاد‌های دولتی و چه در شرکت‌های خصوصی اصلی‌ترین مرحله پیدا‌کردن شغل است؛ چراکه در این جلسه مشخص می‌شود که آیا استخدام خواهیم‌ شد یا نه. پس باید در ملاقات اول، یک برداشت مثبت از خودمان ایجاد ‌کنیم و به هیئت گزینش نشان‌ دهیم که بر ابزار و فناوری حوزه تخصصی‌مان مسلط هستیم؛ تحت فشار مصاحبه، می‌توانیم خود را کنترل‌کنیم؛ کار‌آمد و مستقل عمل ‌می‌کنیم؛ اهل یادگیری مهارت‌های شغلی جدید هستیم و می‌توانیم با وجود آسیب بینایی، با کامپیوتر کار کنیم. در این راستا نوشتن رزومه خوب و همراه داشتن مدارک مربوط، کمک‌کننده است. همچنین می‌توانیم با دستیار کاری بینای‌مان، به این جلسه (به‌ویژه در محیط شرکت‌های خصوصی) برویم و از او برای انجام امور (مانند خواندن مدارک یا جا‌به‌جایی) کمک ‌بگیریم.
برای داشتن آمادگی ذهنی و آرامش روانی، باید دربارۀ سؤالات روز مصاحبه از افراد با‌سابقه بپرسیم و در اینترنت جست‌و‌جو کنیم. معمولاً از ما در مصاحبه‌های کاری درزمینۀ: دانش تخصصی، تجارب کاری، دوره‌های آموزشی و تحصیلی، دست‌آورد‌ها (مانند کتاب و مقاله)، مهارت‌ها (مانند تسلط بر زبان انگلیسی یا کاربری کامپیوتر)، سخت‌افزار‌ها و نرم‌افزار‌های حوزه کاری، چالش‌های احتمالی موقعیت‌های شغلی، و در گزینش عقیدتی سیاسی دربارۀ: احکام شرعی، فعالیت‌های سیاسی‌اجتماعی (مانند نماز جمعه و تظاهرات)، دانش سیاسی، مسائل اجتماعی، اخبار روز، صحبت‌های مسئولان سیاسی و ائمه جمعه می‌پرسند و نباید دروغ بگوییم؛ ولی لازم نیست از هر چیزی هم صحبت کنیم.
همچنین باید با سر، صورت و پوشش آراسته به مصاحبه شغلی برویم و تیپ و ظاهرمان با سیاست‌های محل موردنظر هماهنگ باشد؛ در جلسه عامدانه به وضعیت سر، حرکت دست یا تکان پایمان توجه ‌کنیم؛ درست و مسلط پشت میز و روی صندلی بنشینیم؛ برای القای ارتباط رو‌‌در‌‌رو و تماس چشمی هم، به سمت صدای مصاحبه‌گران نگاه ‌کنیم و پاسخ‌ بدهیم.
پیدا‌کردن فرصت‌های شغلی
هرچه بتوانیم توانایی‌های علمی و تخصصی خودمان را به کارفرمایان و هیئت‌های گزینش بهتر معرفی کنیم، بیشتر احتمال ‌دارد شغل پیدا کنیم. پس باید رزومه خودمان را بنویسیم و در آن از: اطلاعات فردی (مانند تاریخ تولد، راه‌های ارتباطی، وضعیت تأهل و محل سکونت)، سوابق تحصیلی (مانند مدارک دانشگاهی، کارگاه‌های آموزشی و کارورزی‌ها)، فعالیت‌های پژوهشی، تجربه‌های کاری، مهارت‌های مرتبط با حوزه شغلی، سایر توانایی‌ها (مانند فرهنگی، ادبی، هنری و ورزشی) و اقدامات داوطلبانه و مدنی حرف‌ بزنیم و مستندات هر آنچه را که در رزومه می‌آوریم را پیوست ‌کنیم. در رزومه باید داشته‌ها و دانستنی‌های‌مان را بنویسیم و لازم نیست محدودیت‌های جسمانی را (مانند آسیب بینایی) قید ‌کنیم. این مسئله منافاتی با پذیرش محدودیت‌ها ندارد؛ چراکه آسیب‌های جسمانی در بیشتر موارد، برای دیگران قابل‌تشخیص است ولی قبل از اینکه افراد توانایی‌های علمی و ذهنی‌مان را از نزدیک ببینند، نباید فرصت‌های شغلی‌مان را به علت کلیشه‌های منفی جامعه، از دست‌ بدهیم. اگر هم سوابق کاری‌مان برای عموم در‌دسترس است، می‌توانیم در مصاحبه تلفنی قبل از مصاحبه حضوری، معلولیتمان را برای آماده‌سازی کارفرما مطرح ‌کنیم.
کارآفرینی
به‌علاوه با داشتن مدارک لازم می‌توانیم با مراجعه به مددکار خود، از سازمان بهزیستی وام خود‌اشتغالی بگیریم و خوب است با دوستان و آشنایان‌مان تیم تشکیل بدهیم و با هم امور مختلف کسب‌و‌کار را (مانند گرفتن مکان، تأمین سرمایه و نیروی کار) انجام دهیم.
سخن آخر"
audio/mana-89923c8b057056bf10fb.mp3,"انگیزه + اندیشه = موفقیان
بهروز افروز
چنان با نیک و بد عرفی، به سر بر، کز پس مردن
مسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند
به یاد مهندس جواد موفقیان که در 26 تیر 1401 درگذشت.
مهندس جواد موفقیان در پس‌کوچه‌های خیابان خیام تهران، در سال 1305 به دنیا آمد. در یک‌سالگی پدرش را -که چهل سال بیشتر نداشت- به دلیل بیماری از دست داد. تربیت فرزندان به عهده مادر و تأمین نیازهای این خانواده فقیر به عهده عموی‌شان بود. اسباب‌بازی کودکان این خانواده آموزه‌های اخلاقی مشاهیر ادبیات بود که توسط مادرشان به دنیای کودکانه آنان راه می‌یافت. کوچه‌های آکنده از گل و لجن جنوب تهران به مدرسه محقر محل تحصیل موفقیان می‌رسید؛ جایی که او با خود قرار گذاشت در حد توان خود، دنیا را جای بهتری برای زیستن کند.
پس از مدرسه، از هنرستان صنعتی ایران مدرک مهندسی خود را در رشته برق گرفت و به استخدام وزارت راه درآمد. به سرعت مدارج ترقی را پیمود و از مدیران رده‌بالای وزارتخانه شد. از خلبانان بنام آن زمان بود و پای توانایی در رکاب و سوارکاری داشت. به توصیه یکی از دوستانش که سهامدار شرکت (تونل-ساختمان) بود، از شغل دولتی‌اش استعفا داد و تمام دارایی خود را در این شرکت سرمایه‌گذاری کرد. با ورود موفقیان، فعالیت‌های شرکت گسترش چشم‌گیری یافت؛ تا آنجا که در دهه پنجاه بیش از ده هزار کارمند داشت و پروژه‌های عظیم راه‌سازی و پل‌سازی داخلی و بین‌المللی را به عهده می‌گرفت.
با وقوع انقلاب اسلامی، فعالیت‌های شرکت (تونل و ساختمان) به شدت کاهش یافت و همه سهامداران آن -از جمله مهندس موفقیان- سرمایه‌های خود را از ایران خارج کردند. موفقیان ابتدا به سوئیس و از آنجا به کانادا مهاجرت کرد و برای همیشه در ونکوور مقیم شد. در اینجا بود که او تصمیم گرفت به قول خودش جیب‌هایش را برای ساختن دنیایی بهتر خالی کند. جواد دست‌هایش را به جیب فرو برد و آنها را رقصان بیرون آورد و پول و هرچه که بود را افشاند! انتقام یتیمی، بیماری لاعلاج پدر، کوچه‌های کثیف و مدارس دلگیر را از دنیا گرفت. برای معلولان کهریزک خوابگاه ساخت. 77 هزار متر مدرسه و هنرستان ساخت و بیش از هفده هزار دانش‌آموز را در کلاس‌های خوش‌رنگ‌و‌رو به تحصیل نشاند. کمک‌های چشمگیری به شورای کتاب کودک نمود. برای دانشگاه صنعتی شریف مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی هوشمند احداث کرد و تجهیزات فوق پیشرفته جراحی قلب را به بیمارستان موسی‌بن جعفر‌(ع) مشهد هدیه کرد. هفتاد نفر از دانشجویان پزشکی را برای ادامه تحصیل به انگلستان فرستاد و در کشورهای سوئیس، هائیتی و کانادا ده‌ها میلیون دلار صرف امور خیریه، نظیر ساخت بیمارستان و مراکز تحقیقات پزشکی نمود که مهم‌ترین‌شان احداث یکی از بزرگترین مراکز جهانی تحقیقات جراحی مغز است. این مرکز به دانشگاه UBC کانادا اهدا گردید. دانشگاه USF نیز به پاس خدمات ارزنده، او را لایق دریافت دکترای افتخاری دانست.
موفقیان می‌گوید که روزی از تلویزیون مصاحبه مدیر مدرسه نابینایانی (آقای لواسانی) را می‌بیند که از کمبودهای مدرسه‌اش سخن می‌گفت. او به‌سرعت با آقای لواسانی ارتباط برقرار می‌کند و با شنیدن و مشاهده کمی‌ها و کاستی‌ها، کمر همت می‌بندد تا تمام این مدرسه وسیع را که مهمترین مرکز آموزشی نابینایان است، نوسازی کند. لواسانی با تلاش شبانه‌روزی چند‌ساله، مقدمات کار را فراهم می‌آورد. دشوارترین بخش کار اخذ مجوز از سه وزارتخانه راه، اقتصاد و دارایی و نیز آموزش و پرورش بود. نقشه نوسازی نیز باید طوری کشیده می‌شد که منجر به تعطیلی و تخلیه مدرسه در حین نوسازی نشود؛ زیرا مرغوبیت زمین این مدرسه همواره مسئولین را می‌فریفت. دغدغه‌ای که هنگام نوسازی مدرسه نابینایان خزایلی یا مد‌نظر مدیر وقت نبود و یا اینکه امکان مراعات چونین ملاحظه‌ای وجود نداشت و برای این مدرسه مشکلی آفرید که هنوز نیز لا‌ینحل باقی مانده است.
معضل دیگر این بود که در مدرسه‌ای شبانه‌روزی علی‌رغم حضور مستمر دانش‌آموزان نابینا، نزدیک به ده سال عملیات عمرانی اساسی صورت پذیرد. برنامه‌ریزی‌ها انجام شد و موانع اداری با تلاش‌های فراوان رفع گردید. میلیاردها تومان هزینه شد تا سرانجام خوابگاه‌ها، رستوران، ساختمان‌های آموزشی، آمفی‌تئاتر، ساختمان اداری و زمین بازی این مدرسه یکی پس از دیگری به‌طور کامل نوسازی شد. محبی کاملاً نو شده بود و دیگر خبری از فضا و حال و هوای سابق نبود. چیزی که برای‌دانش‌آموزان سابق و معلمان فعلی که پیش‌تر در همین مدرسه درس خوانده بودند، دشواری‌هایی به همراه داشت. احساسات نوستالژیک از یک سو و جهت‌یابی دشوار آنان در این فضای نو از سوی دیگر، بعضاً انتقادهایی را برانگیخت.
اما در این هیاهو، می‌شود دو نکته را مد‌نظر قرار داد: آن ساختمان‌های فرسوده که هربار با ترکیدگی لوله و چاک‌های عمیق بر دیوار و سقف، خبر از اتمام عمر خود می‌دادند، دیگر قابل استفاده نبودند و نوسازی مدرسه را اجتناب‌ناپذیر می‌نمودند. نکته دیگر اینکه صرف این هزینه هنگفت نه کار دولت بود و نه هر خیّری. ناجی محبی سالخورده، اکسیر محبت بنیاد موفقیان بود که الحق ساختمان‌های شکیل و مستحکم و دلباز را به جامعه نابینایان هدیه کرد. آمفی‌تئاتر موفقیان به عنوان یکی از زیباترین سالن‌های مراکز آموزشی ایران شناخته می‌شود که همه‌روزه میزبان گردهمایی‌های مهم رسمی است و برای جامعه نابینایان آبروداری می‌کند. خوابگاه‌های مجهز این مدرسه با اتاق‌های مجزا بارها و بارها مورد طمع مسئولین قرار گرفته و ساختمان‌های آموزشی آن به‌دلیل داشتن فضای استاندارد، بیش از یک دهه است که میزبان آزمون‌های سراسری و استخدامی تمام معلولان تهران است. گذشته از این‌ها، همینک نیز مناسب‌سازی فضای محبی برای نابینایان تحقق‌پذیر است و باید نقدها متوجه غفلت و بی‌توجهی مسئولین باشد.
آنچه که عملکرد بنیاد موفقیان را به‌عنوان یک خیّر تحسین‌بر‌انگیز می‌کند، نداشتن نگاه سودجویانه نسبت به گل سرسبد قطعه زمین‌های دولتی منطقه 5 شهر تهران است که 18000 متر مربع وسعت دارد. همه سهم موفقیان تنها یک تندیس و نیمی از تابلوی سردر مدرسه محبی بوده است. عین انصاف است اگر به احترام این مرد بزرگ، ما نیز مانند همه مردم دنیا که او را می‌شناختند، بی‌گفت‌وگو و با دلی آکنده از آرزوی رحمت و مغفرت، کلاه از سر برداریم و یک‌صدا زمزمه کنیم: جناب آقای مهندس موفقیان، سپاسگزاریم. آخرتتان آباد!
منبع: زندگی‌نامه مهندس جواد موفقیان. نویسنده: حمید محمدی محمدی. انتشارات سوره مهر. تهران 1390."
audio/mana-3d0377854493a5cd1c11.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در ادامه می‌توانید فهرستی از جدید‌ترین کتاب‌های صوتی را از نظر بگذرانید.
* «جامعه و بازار عصر ناصری، با نگاهی به اوضاع اقتصادی و اجتماعی در عصر قاجار»، نوشته فیاض زاهد و هدی موسوی را نشر تاریخ ایران در سال 1397 در 490 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
این اثر تلاشی است برای واکاوی بخش‌هایی اندک از تاریخ اجتماعی ایران عصر ناصرالدین‌شاه. در این مطالعه ضمن تمرکز بر وضعیت بازار و مؤلفه‌های اقتصادی، شیوه معاش و داد‌و‌ستد اقتصادی، وضعیت آموزش و پرورش و نهاد‌های مرتبط، زنان و منزلت آنها، پول و مسائل مرتبط با آن، تجارت داخلی و خارجی، بیماری‌های واگیر و… مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این کتاب تمرکز بیشتری بر بازار شده و نشان می‌دهد که این نهاد اقتصادی چه میزان تأثیر و کارآمدی بر مؤلفه‌های اجتماعی داشته است.
* «خاطرات ناتمام»، اثر شیخ مجیب الرحمان را با ترجمه آرمین منتظری، نشر کتابسرا در سال 1399 در 490 صفحه به چاپ رسانده است.
کتاب حاوی دست‌نوشته‌های مردی است که دست خالی و صرفاً با تکیه بر قدرت و حمایت مردم بنگال، کشور بنگلادش را به‌وجود آورد. هر‌چند شیخ مجیب الرحمان به همراه تعداد زیادی از اعضای خانواده‌اش در حمله تعدادی از اعضای کودتاچی ارتش، در خانه خود ترور شد؛ اما بنگلادش مسیر خود را پیدا کرد و امروز توانسته یکی از کشور‌های در‌حال‌توسعه در آسیا باشد.
دختر شیخ مجیب الرحمان می‌گوید: پدرم (دوست بنگال) مجبور شد ارزشمند‌ترین سال‌های عمر خود را در زندان بگذراند. او در جنبش‌های فراوانی به فعالیت پرداخت تا حق مردم را از کسانی که آن را ربوده بودند، بازستاند؛ و به‌همین‌دلیل بار‌ها و بار‌ها مجبور شد در سلول انفرادی روزگار بگذراند؛ اما هرگز بر سر اصول خود سازش نکرد. در سراسر عمرش مطالبات مردم را عزیز می‌داشت. معتقد بود اگر مردم بنگال از نیاز‌های اولیه خود نظیر دسترسی به غذا، لباس، مسکن و بهداشت برخوردار باشند، می‌توانند زندگی شرافتمندانه‌ای برای خود بسازند. تنها به یک چیز فکر می‌کرد و آن رهایی مردم از زنجیر فقر و فلاکت بود.
* «عبرت‌آموز (مجموعه‌ای از نکته‌ها و داستان‌ها)»، اثر حسین انصاریان را نشر دار‌العرفان در سال 1393 در 318 صفحه تقدیم دوست‌داران کتب مذهبی کرده است.
زندگی بزرگان مخصوصاً اولیای الهی، دانشگاهی است انسان‌ساز که شاگردان آن سلمان‌ها و ابوذر‌ها هستند؛ و بهترین عمل، تدبر و تفکر و اندیشه که مورد تأکید کتاب الهی نیز می‌باشد، زندگی اولیای الهی است. در این کتاب با خواندن مطالبی از این دست، قدم در چنین راهی می‌گذاریم.
-غالب مطالب کتاب برگرفته از زندگی و کلمات اهل بیت علیه‌السلام است. مطالب نقل‌شده، مستند به قوی‌ترین اسناد روایی و تاریخی است که نشان‌دهنده کاوش عمیق و دقیق در متون اسلامی است. مجموعه‌داستان‌ها و مطالب کتاب بر اساس حروف الفبا در یک مجموعه دو جلدی گردآوری شده است.
*«چهرۀ غمگین من، نمونه‌هایی از داستان‌های کوتاه آلمانی از 1945 تا 1985»، تألیف هانریش بل و دیگران را با ترجمه تورج رهنما، نشر چشمه در سال 1387 در 249 صفحه روانه بازار کرده است.
این مجموعه دارای ویژگی‌های ذیل است: شامل گزیده داستان‌هایی است که بین سال‌های 1945 تا 1985 در کشور‌های آلمانی‌زبان انتشار یافته‌اند؛ 35 داستان کوتاه از 20 نویسنده صاحب‌نام را در بر می‌گیرد. در گزینش این داستان‌ها به آثار سوئیسی و اتریشی به همان اندازه توجه شده است که به آثار نویسندگان آلمانی. از هر نویسنده بین یک تا پنج داستان انتخاب شده است. ملاک در گزینش، اهمیت نویسندگان و کیفیت آثار آنها بوده است. کوشیده شده تا داستان گزیده، نمونه مناسبی برای شیوه کار نویسنده آن باشد و تا حد ممکن ارزش کار هنری وی را نشان دهد.
* «کار کردن با تو مرا بیچاره کرده است (رهایی از دام‌هایی در محیط کار)»، نوشته کاترین کرولی و کتی الستر را با ترجمه ساسان نوروز‌زاده چگینی و کاوه تقوی‌نیا، نشر نص در سال 1397 در 232 صفحه منتشر کرده است.
بسیاری از مردم در محل کار خود درگیر مشکلات و ارتباطات کوچک و بزرگی هستند که راه برون‌رفت از آن را هم نمی‌دانند. برخی فکر می‌کنند که این مشکلات به دلیل برخورد بد، فرهنگ نامناسب و بی‌ملاحظگی همکارانشان رخ می‌دهد؛ اما باید قبول کرد که در بسیاری از موارد مشکل اصلی نوع برخورد آنها و ناتوانی در بیان نظراتشان است که منجر به بروز چنین مشکلاتی می‌شود. در این کتاب تلاش شده خواننده در موقعیت‌های مختلفی که ممکن است در محل کار با آنها رو‌به‌رو شود، قرار بگیرد و راهکار مناسب برای برون‌رفت از چنین تنگناهای احساسی را بیابد.
* «ماری استوارت، تراژدی در پنج پرده»، اثر فردریش فون‌شیلر با ترجمه محمدعلی شیشه‌چی را نشر ثالث در سال 1388 در 224 صفحه به چاپ رسانده است.
پایان غم‌انگیز زندگی «ماری استوارت»، ملکه اسکاتلند، برای سال‌های متمادی تئاتر و ادبیات اروپا را به خود مشغول داشته است. از دو چهره ماریای تاریخی، یکی فریبنده و پرشور که تا مرز همسرکشی پیش می‌رود؛ و دیگری مقاوم و استوار در مبارزه برای دستیابی به اهداف سیاسی و حقوق متداول. این چهره دوم اوست که توجه افکار عمومی و نمایشنامه‌نویسان را به خود جلب کرده است.
در این نمایشنامه، سرنوشت قهرمان تعیین شده است. قبل از اینکه درام آغاز شود، قدرت روحی و جسمی او باید در زندان نابود گردد. قربانی شدن مارتینر بی‌فایده است و تنها وضع ماری را وخیم‌تر می‌کند. مقابله و رویارویی دو ملکه تنها دشمنی الیزابت را عمیق‌تر می‌کند. این دشمنی برای ماری مرگ به بار می‌آورد و الیزابت مجبور است که پیروزی خود را در تنهایی و بی‌کسی جشن بگیرد.
*«مرگ به سراغ اسقف اعظم می‌آید»، نوشته ویلا کاتر با ترجمه سلما رضوان‌جو را نشر شورآفرین در سال 1393 در 275 صفحه تقدیم علاقه‌مندان داستان‌های تاریخی کرده است.
این کتاب که در سال 2005 عنوان بیستمین رمان بزرگ قرن بیستم را به خود اختصاص داده، داستان نخستین اسقف نیو‌مکزیکو، ژان ماریل لاتور، و دستیارش، ژوزف ویان، در دهه 1850 میلادی است که با دو قاطرشان آنجلیکا و کانتنو سراسر سرزمین‌های غربی امریکا نیو‌مکزیکو را برای تبلیغ و گسترش آیین مسیحیت جست‌و‌جو می‌کنند. کاتر این رمان را بر اساس زندگی واقعی دو مبلغ مذهبی کاتولیک اسقف لامی و دستیارش نوشته. رمان متشکل از نه بخش و به صورت اپیزودیک نوشته شده که هر کدام بخشی از زندگی پدر لاتور را نشان می‌دهد. این شکل اپیزودیک، پر است از توصیفاتی که به خوبی دوره تاریخی شخصیت این دو مرد و نوع زندگی‌شان را نشان می‌دهد. توصیف کاتر از شهر‌ها و کوهستان‌های سرخپوستی، درست مانند توصیفات او از کلیسای جامع اسقف، بی‌طرفانه و شفاف است؛ نوعی هنر تصویرسازی شفاف از اشیاء جداگانه که به شکلی قطعی و اسرارآمیز در خواننده اثر می‌کند و نمی‌توان خلاصه‌اش کرد.
* «بدن هرگز دروغ نمی‌گوید، اثرات دیرپای والدگری با نفرت»، نوشته آلیس میلر با ترجمه کتایون زاهدی را نشر کتاب ارجمند در سال 1399 در 208 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
در این کتاب آلیس میلر، روانکاو و نویسنده مشهور، با استفاده از تجربیات بیمارانش، در کنار زندگی‌نامه غول‌های ادبی همانند ویرجینیا وولف، فرانتس کافکا و مارسل پروست، نشان می‌دهد چطور تحقیر کودک و خوار شمردن او باعث تجمع خشمی می‌شود که خود را در بزرگسالی به شکل بیماری‌های مختلف از جمله سرطان، سکته یا دیگر بیماری‌ها نشان خواهد داد. خوانندگان در این کتاب با آسیب‌های روانی آشکار و پنهان دوران کودکی مواجه خواهند شد. استدلال‌های کتاب روشن، دقیقاً مستدل و به تمامی قانع‌کننده هستند. درد خارق‌العاده و رنج روانی تحمیلی به کودکان در پوشش روش متعارف پرورش کودک بیان می‌شود.
* «باغ بدلپور»، اثر کنیزه مراد را با ترجمه ناهید فروغان، نشر علم در سال 1383 در 672 صفحه تقدیم رمان‌دوستان کرده است.
داستان، روایت دختری است به نام زهر که پس از تولد همه‌چیز خود را از دست می‌دهد: نام خانوادگی، نام کوچک، سن، کشور و پدر و مادر. زهر، دختر سلما و راجه بدل‌پور است که سلما از نوادگان سلطان مراد پنجم، یکی از آخرین سلاطین عثمانی و پدر زهر ساکن هند است. مادرش از هند به پاریس می‌گریزد و در آنجا، چند ماهی پس از به‌دنیا‌آوردن فرزند، از دنیا می‌رود. زهر در خانواده‌های مختلف بزرگ می‌شود و وقتی به سن رشد می‌رسد، به جست‌و‌جوی هویت واقعی خود برمی‌آید؛ زیرا احساس می‌کند که بدون آگاهی به این هویت، نمی‌تواند زندگی واقعی خود را آغاز کند. در بیست و یک‌ سالگی، پس از سال‌ها جست‌و‌جو، پدر و کشورش را باز می‌یابد. خانواده‌اش که متعلق به اقلیت مسلمان هندند، پس از استقلال، راه زوال پیموده‌اند. زهر در این خانواده به ناچار عادات غربی خود را کنار می‌گذارد و خود را با انتظارات جامعۀ بسته و سنتی اشراف لکهنو تطبیق می‌دهد. با تمام این احوال، از بازیافتن پدر خوشحال است تا اینکه… ."
audio/mana-35ec3b9575fa7245b8b6.mp3,"مختصری در خصوص جشنوارۀ فرهنگی‌هنری معلولان زاگرس
صباح سلطانی
جشنواره فرهنگی‌هنری معلولین زاگرس با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی و همچنین ارائۀ توانمندی‌های افراد دارای معلولیت و کشف استعداد‌های این قشر، توسط انجمن معلولین باران شهرستان قروه و اداره کل بهزیستی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان در تیرماه ۱۴۰۱ برگزار شد. این جشنواره در آغاز با اولین چالش پیش روی خود مواجه شد و آن هم استقبال متوسط معلولین و سایر افراد شرکت‌کننده از چهار استان کردستان، ایلام، کرمانشاه و همدان بود که البته شاید این موضوع (استقبال از فعالیت‌های فرهنگی و هنری) چالشی در سطح کل کشور است و مختص معلولین نیز نیست. نکتۀ مهم‌تر این بود که وقتی در بین برندگان این جشنواره یک بررسی مختصر انجام شد، به این موضوع پی می بردیم که توسعه‌یافتگی هم شاید در گسترش و حمایت از هنرمندان معلول و وجود افراد شاخص هنری تأثیر‌‌گذار خواهد بود (حتی در میان چهار استان همسایه؛ آن هم در غرب کشور).
در این میان اما حمایت همه‌جانبه استادان و هنرمندان برجسته کشور به‌عنوان داوران و حامیان این جشنواره، بسیار خودنمایی می‌کرد. فردین صادق ایوبی، علیرضا حنیفی، جمشید فرجوند فردا، محمد‌رضا کلهر، ایرج بهرام‌نژاد، سعدالله نصیری، طاهره بشیر و بسیاری دیگر از چهره‌های شاخص هنری در ابعادی وسیع و حرفه‌ای و به‌دور از نگاه ترحمی بعضاً حاکم بر معلولین، آثار این جشنواره را داوری کردند و حتی در برخی رشته‌ها آثار برتری انتخاب نگردید.
رشته‌های موسیقی، هنرهای تجسمی و ادبیات جزو پر‌مخاطب‌ترین رشته‌های جشنواره بودند و از لحاظ محتوا نیز برترین آثار جشنواره را به خود اختصاص دادند.
جشنواره معلولین زاگرس اولین دوره خود را در حالی سپری کرد که هم‌اینک در حال ارزیابی خود جهت برگزاری بهتر در دوره‌های آتی است. گسترش تقدیر و نمایاندن معلولین برتر منطقه زاگرس در حاشیۀ جشنواره (فارغ از شرکت‌کنندگان در این جشنواره) از نکات مثبت این جشنواره بود که نیاز به تقویت خواهد داشت. کوچک شدن جشنواره در دوره‌های بعدی (از لحاظ تعداد رشته‌های رقابتی)، موضوعی است که باید به آن فکر شود. رها نکردن هنرمندان برتر جشنواره و حمایت پایدار، از مباحثی است که همواره با پایان یافتن هر جشنواره‌ای به آن توجهی نمی‌شود و در مباحث معلولین باید بیشتر به آن پرداخت و شاید از مهم‌ترین اهداف برگزاری چنین مجموعه‌هایی از سوی معلولین، تلاش برای اجتماعی شدن و به‌چالش‌کشیدن همگان در موضوعات هنری است که جشنواره زاگرس و دیگر جشنواره‌های مرتبط با معلولین باید بیش‌از‌پیش به آن اهمیت دهند."
audio/mana-8b2ceec751dd89f66639.mp3,"به قلم شما
نسیم برنجیان و بیتا
سردبیر: نسیم برنجیان، نوازندۀ تنبور و آوازخوان است و به‌تازگی توانسته با یکی از گروه‌های معتبر تنبور‌نوازی همراه شود و در کنسرتی در تالار وحدت، به‌عنوان نوازنده، با این گروه روی صحنه برود. آنچه می‌خوانید، حس و حالی است که بعد از اجرا در یکی از قدیمی‌ترین صحنه‌های اجرای موسیقی در ایران، به این نوازندۀ نابینا دست داده است.
من نسیم هستم، نوازنده و خواننده گروه جامی و تنها فرد نابینای بزرگترین گروه تنبور‌نوازی ایران. حالا که دارم این مطلب را می‌نویسم، تقریباً یک ماه از اجرای کنسرت گروه ما در تالار وحدت می‌گذرد و من هنوز مست آن لحظه‌ای هستم که بر روی صحنه می‌نواختم و می‌خواندم. چیزی که هیچ وقت حتی در رویاهایم هم نمی‌توانستم به آن فکر کنم، به حقیقت پیوست. من برای رسیدن به آن جایگاه با چالش‌های بسیار زیادی مواجه شدم و سختی‌های زیادی را پشت سر گذاشتم. هروقت که به مشکلی بر‌می‌خوردم، با این فکر که هنرمندان بسیار بزرگی چون زنده‌یاد استاد شجریان و کلهر و لطفی و ناظری و بسیاری از استادان معتبر ما بر روی آن صحنه ایستاده‌اند و هنرنمایی کرده‌اند، تحمل این مشکلات برایم راحت‌تر می‌شد و من را جنگجو‌تر به سمت هدفم پیش می‌برد. باید کمی هم از همسفرم بنویسم: از ماهور، از سازم، از تنبورم که من را لحظه‌ای در این چالش‌ها تنها نگذاشت و همواره با من بود. وقتی برای اولین بار در آغوش کشیدمش، ناخودآگاه اسم ماهور را برایش برگزیدم و چه حس غریبی بین من و ماهور شکل گرفت: مثل دو دوست؛ انگار نه انگار که آن فقط یک تکه چوب درخت گردو بود و من یک انسان. ما مثل دوتا عاشق و معشوق شدیم و به هم روح و جان بخشیدیم. با هر مضرابی که برروی ماهور می‌نواختم، این حس همدلی ما بیشتر و بیشتر می‌شد. تنها حامی من در این مسیر، استاد بزرگوارم جناب آقای رضا علی‌آبادی بود که دست من را گرفت و قدم به قدم حرکت کردن و راه رفتن را به من آموخت و مسیر را برای من هموار کرد و نگذاشت که نابینا‌یی‌ام سدی شود در این راه و من هرچه امروز دارم از او دارم و بس. هنوز خودم را در ابتدای این راه می‌بینم و مسیری طولانی در پیش رو دارم که با لطف خدا و تلاش زیاد و کمک و همراهی استادم شک ندارم که این مسیر سخت را هم پشت سر خواهم گذاشت. استادم قبل از اینکه به من نواختن تنبور را بیاموزد، عشق ورزیدن را آموخت و به من یاد داد که چطور اول عاشق شوم و شیدایی را تجربه کنم و بعد نوازندگی را و قبل از اینکه خنیاگر ماهری شوم، باید خنیاگری را بیاموزم. تنبور یکی از باستانی‌ترین سازهای ما ایرانیان است که قدمتی حدود هفت هزار سال دارد و کرمانشاه زادگاهش است؛ شهری که نوازندگان بزرگی را در خود پرورش داده و به یادگار گذاشته است. تنبور یک ساز عرفانی است که انسان را از دنیای مادی جدا می‌کند و اصطلاحاً به سماء می‌برد. متأسفانه خیلی‌ها این ساز سحر‌آمیز را نمی‌شناسند و با نوای آن آشنایی ندارند. من پا در این مسیر گذاشتم. هرچند دیر بود؛ اما لحظه‌ای که ایستادم و هشتصد نفر در تالار وحدت برایم دست زدند، در آنجا با خودم سوگند یاد کردم که تا جان در بدن دارم، تنبور بنوازم و نوای این ساز را به گوش همه برسانم و نگذارم تمام سختی‌های راه، من را از پای بیندازد. درست است که نمی‌بینم؛ اما ندیدن من نه‌تنها مانعی نیست؛ بلکه مرا استوارتر و قدم‌هایم را راسخ‌تر می‌کند.
سردبیر: انتشار بیست شماره از نشریه حاضر در قالب‌های مانا و نسل مانا، این شانس را نصیبمان کرده که ما هم در حد و اندازه‌های خودمان خواننده و مخاطب قدیمی و پر‌و‌پا‌قرص داشته باشیم. خانم بیتا، یکی از همین خوانندگان دیرینه ماست که از همان نخستین شماره با ما همراه بوده. نسل مانا روز میلاد این مخاطب همیشگی را به ایشان تبریک می‌گوید و ترانه‌ای را که حاصل ذوق سرشار این مخاطب خلاق است، به شما مخاطبان تقدیم می‌کند.
تأخیر نکن
اثر «بیتا»
حتی یک ثانیه تأخیر نکن
که نفس‌هام به نفس‌هات بنده
برسون خودت رو نزدیک دلم
که دل از دوری تو دلتنگه
گفته بودم تو نباشی، دنیا،
با همه بزرگیاش کوچیکه
میشه این خونه قفس، وقتی که
خاطراتت تو سرم می‌پیچه
من زمستون با تو عاشق شدم‌و
از بهارمون هنوز بی‌خبرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا از این خزون غم دل بِبُرَم
کم آوردم زیر بارونایی
که غمش قد خداحافظیه!
از تو و آغوش تو تبعید شدن
این کجاش لذت این زندگیه؟
روی این پاندول ساعت زوم شد
برق چشمام و هنوز منتظرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا صدای تو رو از یاد نَبرم"
audio/mana-ddf5ab4a2ab33fe84d0c.mp3,"به قلم شما
نسیم برنجیان و بیتا
سردبیر: نسیم برنجیان، نوازندۀ تنبور و آوازخوان است و به‌تازگی توانسته با یکی از گروه‌های معتبر تنبور‌نوازی همراه شود و در کنسرتی در تالار وحدت، به‌عنوان نوازنده، با این گروه روی صحنه برود. آنچه می‌خوانید، حس و حالی است که بعد از اجرا در یکی از قدیمی‌ترین صحنه‌های اجرای موسیقی در ایران، به این نوازندۀ نابینا دست داده است.
من نسیم هستم، نوازنده و خواننده گروه جامی و تنها فرد نابینای بزرگترین گروه تنبور‌نوازی ایران. حالا که دارم این مطلب را می‌نویسم، تقریباً یک ماه از اجرای کنسرت گروه ما در تالار وحدت می‌گذرد و من هنوز مست آن لحظه‌ای هستم که بر روی صحنه می‌نواختم و می‌خواندم. چیزی که هیچ وقت حتی در رویاهایم هم نمی‌توانستم به آن فکر کنم، به حقیقت پیوست. من برای رسیدن به آن جایگاه با چالش‌های بسیار زیادی مواجه شدم و سختی‌های زیادی را پشت سر گذاشتم. هروقت که به مشکلی بر‌می‌خوردم، با این فکر که هنرمندان بسیار بزرگی چون زنده‌یاد استاد شجریان و کلهر و لطفی و ناظری و بسیاری از استادان معتبر ما بر روی آن صحنه ایستاده‌اند و هنرنمایی کرده‌اند، تحمل این مشکلات برایم راحت‌تر می‌شد و من را جنگجو‌تر به سمت هدفم پیش می‌برد. باید کمی هم از همسفرم بنویسم: از ماهور، از سازم، از تنبورم که من را لحظه‌ای در این چالش‌ها تنها نگذاشت و همواره با من بود. وقتی برای اولین بار در آغوش کشیدمش، ناخودآگاه اسم ماهور را برایش برگزیدم و چه حس غریبی بین من و ماهور شکل گرفت: مثل دو دوست؛ انگار نه انگار که آن فقط یک تکه چوب درخت گردو بود و من یک انسان. ما مثل دوتا عاشق و معشوق شدیم و به هم روح و جان بخشیدیم. با هر مضرابی که برروی ماهور می‌نواختم، این حس همدلی ما بیشتر و بیشتر می‌شد. تنها حامی من در این مسیر، استاد بزرگوارم جناب آقای رضا علی‌آبادی بود که دست من را گرفت و قدم به قدم حرکت کردن و راه رفتن را به من آموخت و مسیر را برای من هموار کرد و نگذاشت که نابینا‌یی‌ام سدی شود در این راه و من هرچه امروز دارم از او دارم و بس. هنوز خودم را در ابتدای این راه می‌بینم و مسیری طولانی در پیش رو دارم که با لطف خدا و تلاش زیاد و کمک و همراهی استادم شک ندارم که این مسیر سخت را هم پشت سر خواهم گذاشت. استادم قبل از اینکه به من نواختن تنبور را بیاموزد، عشق ورزیدن را آموخت و به من یاد داد که چطور اول عاشق شوم و شیدایی را تجربه کنم و بعد نوازندگی را و قبل از اینکه خنیاگر ماهری شوم، باید خنیاگری را بیاموزم. تنبور یکی از باستانی‌ترین سازهای ما ایرانیان است که قدمتی حدود هفت هزار سال دارد و کرمانشاه زادگاهش است؛ شهری که نوازندگان بزرگی را در خود پرورش داده و به یادگار گذاشته است. تنبور یک ساز عرفانی است که انسان را از دنیای مادی جدا می‌کند و اصطلاحاً به سماء می‌برد. متأسفانه خیلی‌ها این ساز سحر‌آمیز را نمی‌شناسند و با نوای آن آشنایی ندارند. من پا در این مسیر گذاشتم. هرچند دیر بود؛ اما لحظه‌ای که ایستادم و هشتصد نفر در تالار وحدت برایم دست زدند، در آنجا با خودم سوگند یاد کردم که تا جان در بدن دارم، تنبور بنوازم و نوای این ساز را به گوش همه برسانم و نگذارم تمام سختی‌های راه، من را از پای بیندازد. درست است که نمی‌بینم؛ اما ندیدن من نه‌تنها مانعی نیست؛ بلکه مرا استوارتر و قدم‌هایم را راسخ‌تر می‌کند.
سردبیر: انتشار بیست شماره از نشریه حاضر در قالب‌های مانا و نسل مانا، این شانس را نصیبمان کرده که ما هم در حد و اندازه‌های خودمان خواننده و مخاطب قدیمی و پر‌و‌پا‌قرص داشته باشیم. خانم بیتا، یکی از همین خوانندگان دیرینه ماست که از همان نخستین شماره با ما همراه بوده. نسل مانا روز میلاد این مخاطب همیشگی را به ایشان تبریک می‌گوید و ترانه‌ای را که حاصل ذوق سرشار این مخاطب خلاق است، به شما مخاطبان تقدیم می‌کند.
تأخیر نکن
اثر «بیتا»
حتی یک ثانیه تأخیر نکن
که نفس‌هام به نفس‌هات بنده
برسون خودت رو نزدیک دلم
که دل از دوری تو دلتنگه
گفته بودم تو نباشی، دنیا،
با همه بزرگیاش کوچیکه
میشه این خونه قفس، وقتی که
خاطراتت تو سرم می‌پیچه
من زمستون با تو عاشق شدم‌و
از بهارمون هنوز بی‌خبرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا از این خزون غم دل بِبُرَم
کم آوردم زیر بارونایی
که غمش قد خداحافظیه!
از تو و آغوش تو تبعید شدن
این کجاش لذت این زندگیه؟
روی این پاندول ساعت زوم شد
برق چشمام و هنوز منتظرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا صدای تو رو از یاد نَبرم"
audio/mana-a2ac43273303dae84bea.mp3,"به قلم شما
نسیم برنجیان و بیتا
سردبیر: نسیم برنجیان، نوازندۀ تنبور و آوازخوان است و به‌تازگی توانسته با یکی از گروه‌های معتبر تنبور‌نوازی همراه شود و در کنسرتی در تالار وحدت، به‌عنوان نوازنده، با این گروه روی صحنه برود. آنچه می‌خوانید، حس و حالی است که بعد از اجرا در یکی از قدیمی‌ترین صحنه‌های اجرای موسیقی در ایران، به این نوازندۀ نابینا دست داده است.
من نسیم هستم، نوازنده و خواننده گروه جامی و تنها فرد نابینای بزرگترین گروه تنبور‌نوازی ایران. حالا که دارم این مطلب را می‌نویسم، تقریباً یک ماه از اجرای کنسرت گروه ما در تالار وحدت می‌گذرد و من هنوز مست آن لحظه‌ای هستم که بر روی صحنه می‌نواختم و می‌خواندم. چیزی که هیچ وقت حتی در رویاهایم هم نمی‌توانستم به آن فکر کنم، به حقیقت پیوست. من برای رسیدن به آن جایگاه با چالش‌های بسیار زیادی مواجه شدم و سختی‌های زیادی را پشت سر گذاشتم. هروقت که به مشکلی بر‌می‌خوردم، با این فکر که هنرمندان بسیار بزرگی چون زنده‌یاد استاد شجریان و کلهر و لطفی و ناظری و بسیاری از استادان معتبر ما بر روی آن صحنه ایستاده‌اند و هنرنمایی کرده‌اند، تحمل این مشکلات برایم راحت‌تر می‌شد و من را جنگجو‌تر به سمت هدفم پیش می‌برد. باید کمی هم از همسفرم بنویسم: از ماهور، از سازم، از تنبورم که من را لحظه‌ای در این چالش‌ها تنها نگذاشت و همواره با من بود. وقتی برای اولین بار در آغوش کشیدمش، ناخودآگاه اسم ماهور را برایش برگزیدم و چه حس غریبی بین من و ماهور شکل گرفت: مثل دو دوست؛ انگار نه انگار که آن فقط یک تکه چوب درخت گردو بود و من یک انسان. ما مثل دوتا عاشق و معشوق شدیم و به هم روح و جان بخشیدیم. با هر مضرابی که برروی ماهور می‌نواختم، این حس همدلی ما بیشتر و بیشتر می‌شد. تنها حامی من در این مسیر، استاد بزرگوارم جناب آقای رضا علی‌آبادی بود که دست من را گرفت و قدم به قدم حرکت کردن و راه رفتن را به من آموخت و مسیر را برای من هموار کرد و نگذاشت که نابینا‌یی‌ام سدی شود در این راه و من هرچه امروز دارم از او دارم و بس. هنوز خودم را در ابتدای این راه می‌بینم و مسیری طولانی در پیش رو دارم که با لطف خدا و تلاش زیاد و کمک و همراهی استادم شک ندارم که این مسیر سخت را هم پشت سر خواهم گذاشت. استادم قبل از اینکه به من نواختن تنبور را بیاموزد، عشق ورزیدن را آموخت و به من یاد داد که چطور اول عاشق شوم و شیدایی را تجربه کنم و بعد نوازندگی را و قبل از اینکه خنیاگر ماهری شوم، باید خنیاگری را بیاموزم. تنبور یکی از باستانی‌ترین سازهای ما ایرانیان است که قدمتی حدود هفت هزار سال دارد و کرمانشاه زادگاهش است؛ شهری که نوازندگان بزرگی را در خود پرورش داده و به یادگار گذاشته است. تنبور یک ساز عرفانی است که انسان را از دنیای مادی جدا می‌کند و اصطلاحاً به سماء می‌برد. متأسفانه خیلی‌ها این ساز سحر‌آمیز را نمی‌شناسند و با نوای آن آشنایی ندارند. من پا در این مسیر گذاشتم. هرچند دیر بود؛ اما لحظه‌ای که ایستادم و هشتصد نفر در تالار وحدت برایم دست زدند، در آنجا با خودم سوگند یاد کردم که تا جان در بدن دارم، تنبور بنوازم و نوای این ساز را به گوش همه برسانم و نگذارم تمام سختی‌های راه، من را از پای بیندازد. درست است که نمی‌بینم؛ اما ندیدن من نه‌تنها مانعی نیست؛ بلکه مرا استوارتر و قدم‌هایم را راسخ‌تر می‌کند.
سردبیر: انتشار بیست شماره از نشریه حاضر در قالب‌های مانا و نسل مانا، این شانس را نصیبمان کرده که ما هم در حد و اندازه‌های خودمان خواننده و مخاطب قدیمی و پر‌و‌پا‌قرص داشته باشیم. خانم بیتا، یکی از همین خوانندگان دیرینه ماست که از همان نخستین شماره با ما همراه بوده. نسل مانا روز میلاد این مخاطب همیشگی را به ایشان تبریک می‌گوید و ترانه‌ای را که حاصل ذوق سرشار این مخاطب خلاق است، به شما مخاطبان تقدیم می‌کند.
تأخیر نکن
اثر «بیتا»
حتی یک ثانیه تأخیر نکن
که نفس‌هام به نفس‌هات بنده
برسون خودت رو نزدیک دلم
که دل از دوری تو دلتنگه
گفته بودم تو نباشی، دنیا،
با همه بزرگیاش کوچیکه
میشه این خونه قفس، وقتی که
خاطراتت تو سرم می‌پیچه
من زمستون با تو عاشق شدم‌و
از بهارمون هنوز بی‌خبرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا از این خزون غم دل بِبُرَم
کم آوردم زیر بارونایی
که غمش قد خداحافظیه!
از تو و آغوش تو تبعید شدن
این کجاش لذت این زندگیه؟
روی این پاندول ساعت زوم شد
برق چشمام و هنوز منتظرم
برسون خودت رو نزدیک دلم
تا صدای تو رو از یاد نَبرم"
audio/mana-13ede42f450c9b3be267.mp3,"همه‌چیز دربارۀ مراسم داربست‌زنی نابینایان در ایام محرم
یخ نکنی نمکدون
مراسم عزاداری محرم همه‌ساله با انواع و اقسام آداب و رسوم در اقوام مختلف برگزار می‌شود؛ اما نابینایان همواره در این مراسم‌ها به هر شکلی که اجرا شوند، نقشی غیر‌قابل‌انکار دارند. یکی از آداب و رسوم عزاداری که البته مشخص نیست اولین‌بار توسط چه کسی و در چه سالی انجام شده، مراسم داربست‌زنی است. البته از ویژگی‌های بارز این مراسم این است که اجرا‌کنندگان آن باید حتماً نابینا باشند. شکل اجرای آن هم به این صورت است که هیئت‌های عزاداری مسیر‌هایی که نابینایان در آنها رفت و آمد می‌کنند را شناسایی می‌کنند و درست در وسط همان مسیر اقدام به نصب داربست‌هایی برای برپایی هیئت خود می‌کنند. این داربست‌ها بعضاً طوری طراحی می‌شوند که در ارتفاع باشند و پایه‌های آن کمی آن طرفتر نصب شده‌اند؛ در‌نتیجه عصای سفید نابینایان نمی‌تواند آنها را به فرد نابینا نشان دهد.
حال که نصب داربست‌ها تمام شد، نوبت به اجرای مراسم داربست‌زنی می‌رسد. حتی گفته می‌شود ارزش معنوی این مراسم می‌تواند همسان با مراسم‌هایی همچون قمه‌زنی و امثال این نوع مراسم‌ها باشد. در این مراسم، فرد نابینا طبق روال همه‌روزه از مسیر همیشگی خود جهت رفتن به مقصد مورد‌نظرش استفاده می‌کند؛ با این تفاوت که احتمال می‌دهد سر راهش داربست نصب کرده باشند. اما چون به دنبال ارزش معنوی اجرای این مراسم است، با شور و شوق به مسیر خود ادامه می‌دهد و ناگهان با پیشانی به داربست مورد‌نظر برخورد می‌کند. در اینجا اگر پیشانی کمی باد هم کند، کفایت می‌کند.
ولی اگر فرد نابینا اصرار داشته باشد بیشتر فیض معنوی شامل حالش شود، می‌تواند با سرعت بیشتری حرکت کند و در‌نتیجه با شدت بیشتری به داربست بعدی برخورد کند که پیشانی او مقداری شکافته شود و خونی ریخته شود. این‌گونه، این مراسم با‌ شکوه بیشتری اجرا می‌شود و در‌نتیجه، هم فرد نابینا و هم بانی هیئت بیشتر عزاداری‌شان مقبول خواهد بود. البته اگر دیگر بخواهند خیلی این مراسم را ایده‌آل اجرا کنند، باید هم نوع نصب داربست و هم شدت برخورد فرد نابینا طوری باشد که سر فرد نابینا بشکند. این‌گونه اگر شود، شاید حتی تمام گناهان طرفین هم بخشیده شود و با نفسی پاک به زندگی ادامه دهند. البته یکی از اتفاقات ناخوشایندی که در سال‌های اخیر افتاده این است که این نوع داربست‌ها در سطح معابر در ایام محرم مقداری کمتر دیده می‌شوند و اگر هم باشند، بعضی‌های‌شان را با گونی، فوم، پارچه یا هر چیز نرم دیگری می‌پوشانند. به‌این‌شکل، در صورت برخورد فرد نابینا، هیچ آسیبی به وی وارد نخواهد شد. ما همین‌جا از بانیان هیئت‌های عزاداری تقاضا داریم که این کار را نکنند و بگذارند جامعۀ نابینایان هم با خون خود در برگزاری هرچه باشکوه‌تر این مراسم نقشی هرچند کوچک داشته باشند.
اما از یک بعد دیگر هم اگر به موضوع نگاه کنیم، می‌بینیم که مسئولین هم در اجرای این مراسم نقش مؤثری دارند و حتی می‌توان گفت که مُصِر به اجرای آن هستند؛ چرا‌که در تمام طول سال برنامه‌ریزی کرده‌اند و برای مناسب‌سازی مبلمان شهری ساعت‌ها جلسه گذاشته‌اند و انواع طرح‌ها و نقشه‌ها را بررسی کرده‌اند و بعضی‌های‌شان را هم حتی اجرا می‌کنند. اما محرم که می‌شود، درست برخلاف همین برنامه‌هایی که خودشان طراحی کرده‌اند، رفتار می‌کنند. مثلاً هیئت‌های عزاداری داربست‌های خود را درست در مسیر‌های ویژۀ نابینایان در پیاده‌روها نصب می‌کنند. مسئولین هم که تقریباً مطمئن هستند که فرد نابینا دقیقاً از همین مسیر عبور خواهد کرد، در این مورد تذکری به آن هیئت نمی‌دهند تا این مراسم با شور و حال هرچه بیشتر اجرا شود تا شاید مسئول مربوطه هم به‌خاطر این همکاری که برای برگزاری آن کرده، کمی فیض معنوی قسمتش شود.
ما همین‌جا باید از بانیان هیئت‌های عزاداری تشکر کنیم که در اجرای این مراسم باشکوه، نهایت همکاری را با نابینایان دارند. فقط خواهش کوچکی که از این عزیزان داریم این است که زمان اجرای این مراسم، دستمال کاغذی هم در کنار داربست مربوط بگذارید که فرد نابینا بعد از اجرای این مراسم، بتواند خون پیشانی خود را تمیز کند. البته اگر خون روی صورتش پخش شود، بهتر است؛ ولی به‌هر‌حال آخر کار باید آن را پاک کند که اگر دستمال کاغذی باشد، بهداشتی‌تر است. اگر یک آبمیوه‌ای، شربتی چیزی هم در پایان مراسم به فرد نابینا بدهید که به‌خاطر خونی که از دست داده فشارش نیفتد که دیگر خیلی عالی می‌شود.
از جامعۀ نابینایان هم تقاضا داریم که برای هرچه باشکوه‌تر اجرا شدن این مراسم، نهایت همکاری را داشته باشند. شنیده شده که برخی از نابینایان برای مختل کردن اجرای این رسم پرفیض، اقداماتی انجام داده و کمپین‌هایی را هم در این رابطه تشکیل داده‌اند. ما همین‌جا این اقدام دوستانمان را محکوم می‌کنیم و به آنان توصیه می‌کنیم که به راه راست هدایت شوند و اجازه دهند که همگی در این ایام پربرکت با انجام رسوم مربوط به خود، به کفایت حظ معنوی شامل حالمان شود. خود ما به‌شدت از این مراسم استقبال می‌کنیم و حاضریم با کله به سمت اجرای این مراسم برویم.
همچنین‌جا دارد از تمامی مسئولین مربوط که با وجود زحمات زیادی که برای مناسب‌سازی مبلمان شهری برای معلولین می‌کشند و در برگزاری مراسم داربست‌زنی نهایت همکاری را با جامعۀ نابینایان و هیئت‌های عزاداری دارند، نهایت تشکر و قدردانی را داشته باشیم. شک نکنید که این همکاری شما بی اجر و مزد نخواهد بود و شما هم در معنویات حاصل از اجرای این مراسم سهیم هستید.
در پایان لازم است توضیح دهیم که ما در‌ نهایت عدم صحت و سلامت عقلی این مطلب را به رشتۀ تحریر در‌آورده‌ایم؛ چرا‌که به تازگی از اجرای مراسم داربست‌زنی بازگشته‌ایم و به حدی با خلوص نیت با کله رفتیم به میان داربست بخت‌برگشته که نه‌تنها مغز ما جا‌به‌جا شد؛ بلکه داربست بیچاره هم به دو نیم شد. در‌نتیجه از‌آن‌پس کمی مغزمان دچار اختلال شد و همان اندک کارایی خود را هم گویا از دست داده. پس خیلی در این شماره ما را جدی نگیرید و خودتان را به خطر نیندازید. در کل ما قابل اعتماد نیستیم و حالا که مغزمان هم عیب کرده، دیگر هیچ.
امید آنکه داربست‌زنی‌های‌تان مقبول افتد. مغز عالی منفجر!
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-2cec265c99c177d12c78.mp3,"به تبعیض علیه نابینایان پایان دهید
امیر سرمدی
تبعیض از سوی حاکمیت علیه شهروندان هر جامعه در همۀ ادوار و در هر کشوری امری مذموم و ناپسند است؛ خواه این تبعیض علیه سرخ‌پوستان و سیاه‌پوستان در آمریکا صورت بگیرد یا علیه زنان در ایران و افغانستان. شهروندان معلول، از جمله اقشاری هستند که همواره در بیشتر جوامع در معرض تبعیض قرار دارند. در ایران ما نیز تبعیض علیه معلولان و نابینایان در همۀ سطوح زندگی و در همه جوانب اعم از سیاسی، فرهنگی و اجتماعی به چشم می‌خورد و به‌نظر می‌رسد اراده‌ای نیز از طرف حاکمیت برای رفع آن وجود ندارد. تبعیض‌های موجود علیه نابینایان و ناهماهنگی‌های دستگاه‌های اجرایی در برابر نیاز‌های آسیب‌دیده‌گان بینایی نه‌تنها در سال‌های اخیر کاهش نیافته؛ بلکه با گذر زمان پر‌رنگ‌تر هم شده است. از‌این‌رو اغلب نابینایان ایرانی احساس شهروند درجه‌دوم‌ بودن می‌کنند و از تبعیض‌های موجود رنج می‌برند.
آزمون استخدامی زخمی آشنا بر تن نابینایان
به علت آنکه زیرساخت‌های موجود در ایران فرصت‌های شغلی بسیاری را از معلولان گرفته و مشوق‌های دولت برای بخش خصوصی در راستای اشتغال نابینایان نه کافی و نه کارآمد است، بسیاری از آنها آزمون‌های استخدامی دولت را فرصتی برای رهایی از بی‌کاری می‌دانند؛ اما آزمون‌های استخدامی و در رأس آن استخدام آموزش و پرورش برای بسیاری از نابینایان به یک قصۀ پر‌غصه تبدیل شده است. چه بسیار افرادی که حدنصاب‌های نمرۀ قبولی کتبی را به دست آوردند و در زمان تشکیل پرونده، پیش از مصاحبه کنار گذاشته شدند و چه فراوان متقاضیانی که در زمان مصاحبه و صرفاً به‌خاطر نابینا بودن، طرد شدند. دست‌اندر‌کاران امر چگونه به خود اجازه می‌دهند با وجود آنکه فرد معلول مشخصاً در ردیف‌های استخدامی معلولان پذیرفته شده و نامه سهمیۀ سه درصد بهزیستی را هم به همراه دارد، باز هم دست رد به سینۀ او بزنند و از تشکیل پرونده برای مصاحبه به‌خاطر معلولیت فرد جلوگیری کنند؟ چه کسانی پاسخگوی این تبعیض آشکار علیه نابینایان هستند؟ نماینده بهزیستی که قرار است در زمان مصاحبه قوت قلبی برای فرد معلول برای جذب در آموزش و پرورش باشد، یا در جلسات مصاحبه حاضر نمی‌شود، یا او را به اتاق مصاحبه راه نمی‌دهند و بعضاً نیز حضورشان تشریفاتی است. ناهماهنگی‌های موجود در این ارتباط بسیار است. برای مثال، آموزش و پرورش در برخی استان‌ها سلیقه‌ای عمل می‌کند و از حضور فرد نابینایی که آموزگاری ابتدایی را انتخاب کرده است، ممانعت به عمل می‌آورد. این در حالی است که در دفترچه اصلاً اشاره نشده است که آموزگاری ابتدایی ویژه سایر معلولان به غیر از نابینایان است. اینجاست که سازمان بهزیستی باید در نقش مدافع حقوق نابینایان ایفای نقش کند؛ اما در اغلب مواقع رفتار منفعلانه‌ای از خود نشان می‌دهد. مسئلۀ دیگری که در بحث آزمون‌های استخدامی وقت و انرژی بسیاری را از معلولان می‌گیرد، دریافت نامۀ سه درصد از بهزیستی بعد از قبولی در آزمون کتبی است. هر بار یک مرجع متفاوت در بهزیستی به‌عنوان مرجع صدور نامۀ سه درصد تعیین می‌شود. مددکار، مراکز بهزیستی استان‌ها و ادارات کل شهرستان‌ها در طول این سال‌ها به تناوب به عنوان مرجع صدور گواهی سهمیه سه درصد تعیین شده‌اند. پرسش مهم اینجاست که وقتی سازمان سنجش در هنگام ثبت‌نام، صحت ادعای فرد دارای معلولیت را از سازمان بهزیستی استعلام کرده و بهزیستی هم معلولیت او را محرز دانسته، اساساً چه نیازی به طی کردن دوبارۀ این مراحل در هنگام تشکیل پرونده است؟ یا اگر طبق قوانین، وجود این گواهی در پروندۀ فرد دارای معلولیت ضروری است، آیا نمی‌توان با راه‌اندازی یک سامانۀ برخط، گواهی را در اختیار فرد قرار داد؟ همۀ این پیچیدگی‌های بوروکراتیک در شرایطی رخ می‌دهد که دولت حاضر، تحقق شعار دولت الکترونیک را جزو برنامه‌های اصلی خود برشمرده است؛ اما همچنان نابینایان برای دریافت یک گواهی ساده باید رنج ترافیک و بُعد مسافت را بر خود هموار کنند و بعضاً تا چند ساعت پشت در اتاق متصدیان مربوط در ادارات بهزیستی منتظر بنشینند تا گواهی صادر شود و در اختیارشان قرار گیرد. نکتۀ دیگر در بحث آزمون‌های استخدامی، عدم شفافیت در رعایت استخدام سه درصد افراد معلول است. در بسیاری از دوره‌ها در برخی رشته‌محل‌ها هیچ پذیرفته‌شدۀ معلولی حضور ندارد و طبق قانون، ردیف استخدامی مذکور باید برای آزمون بعدی فریز شود؛ اما در دفترچه‌هایی که دورۀ بعد از طرف سنجش منتشر می‌شود، اساساً مشخص نیست سهمیه فریز‌شدۀ دوره‌های قبل به دورۀ فعلی منتقل شده است یا خیر.
شبکه بانکی محمل دیگری برای تبعیض علیه نابینایان
استفاده از خدمات بانکی در بخش‌های مختلف، یکی دیگر از مواردی است که نابینایان را در معرض تبعیضی آشکار قرار داده است. با وجود بخشنامه‌های بالادستی بانک مرکزی مبنی بر عدم نیاز نابینایان به معرفی امین برای انجام امور بانکی، همچنان برخی بانک‌ها برای انجام اموری همچون صدور کارت عابربانک، افتتاح حساب یا دریافت دسته‌چک، انواع موانع را سر راه نابینایان قرار می‌دهند. نابینایان در این کشور امکان استفادۀ مستقل از دستگاه‌های عابربانک و کارت‌خوان را ندارند و عمدتاً در استفاده از همراه‌بانک و اینترنت‌بانک با محدودیت‌های جدی مواجه می‌شوند.
عدم ارائه پلاک ویژه به نابینایان، یکی دیگر از مواردی است که آسیب‌دیده‌گان بینایی را در معرض تبعیضی آشکار قرار داده‌ است. فراجا و بهزیستی همواره توپ را به زمین یکدیگر می‌اندازند و فرماندهی انتظامی پاسخگوی این تبعیض ناروا علیه نابینایان و ناشنوایان نیست. چرا فرد نابینایی که ممکن است همسر بینا داشته باشد یا رفت و آمدش به کمک خانواده‌اش صورت می‌گیرد، باید از این حق طبیعی که دولت برای معلولان پیش‌بینی کرده، محروم شود؟ چه بسیار نابینایانی که به اقتضای موقعیت شغلی‌شان مجبور به خرید اتومبیل شخصی و استخدام راننده شده‌اند؛ اما ناجا حق آنها برای داشتن پلاک ویژه تردد را به رسمیت نمی‌شناسد. نهایتاً چه ارگان و سازمانی باید پاسخگوی این تبعیض باشد؟
عدم اجازه کاندیداتوری برای مجلس شورای اسلامی، یکی دیگر از مصداق‌های بارز تبعیض علیه نابینایان در حوزه مسائل سیاسی است. امروزه با توسعۀ تکنولوژی، نابینایان نیز مانند سایر افراد جامعه می‌توانند به تمامی اسناد و فایل‌ها دسترسی داشته باشند. حاکمیت بر چه مبنایی نابینایان را از این حق مسلّم خود محروم کرده است؟ این در حالی است که نابینایان در سایر کشور‌ها حتی در سطح وزیر کابینه دولت هم پیش رفته‌اند.
فرودگاه‌ها یکی دیگر از اماکن عمومی محسوب می‌شوند که نابینایان هنگام مراجعه به آن بعضاً دچار تبعیض می‌شوند. کم نیست مواردی که مسؤولین پرواز، از سوار شدن یک مسافر نابینا به هواپیما فقط به این خاطر ممانعت به عمل بیاورند که به تنهایی مبادرت به سفر کرده است. در این شرایط فرد نابینا باید استرس فراوانی را به جان بخرد، با این رئیس و آن مدیر صحبت کند تا اجازه سفر به او بدهند. حین پرواز نیز هیچ کدام از استاندارد‌های بین‌المللی که باید برای یک فرد نابینا تدارک دیده شود، توسط ایرلاین‌های داخلی رعایت نمی‌شود. از جملۀ آنها می‌توان به دفترچۀ امنیت پرواز و امکانات هواپیما به خط بریل اشاره کرد.
دانشجویان نابینا از دیگر اقشاری هستند که از سوی وزارت علوم با محدودیت و نوعی از تبعیض دست‌به‌گریبان هستند. این وزارتخانه و دانشگاه آزاد هیچ امکانات مشخص آموزشی و تجهیزات کمک‌توانبخشی را برای نابینایان پیش‌بینی نکرده‌اند. این مراکز آموزشی خود را متعهد نمی‌دانند که کتاب‌های درسی افراد نابینا را با فرمت‌های قابل دسترس آنها در اختیارشان قرار دهند و نابینایان با ورود به دانشگاه، عملاً رها می‌شوند.
تبعیض علیه نابینایان مصادیق بسیار زیادی دارد. دامنۀ تبعیض، فقط خدمات عمومی را شامل نمی‌شود و مصادیق تبعیض در موقعیت‌هایی قابل مشاهده است که باورش برای هر بیننده‌ای دشوار است. از ‌جملۀ تبعیض‌های روا‌داشته‌شده علیه نابینایان، این است که از تحصیل آنها در بیشتر مراکز حوزه‌های علمیه ممانعت به‌عمل می‌آید. مسؤولان امر، علما و مراجع چه پاسخی در برابر این تبعیض آشکار علیه نابینایان دارند؟
ناهماهنگی‌های دستگاه‌های اجرایی علیه نابینایان نیز بسیار فراوان است. برای مثال، وزارت راه از معلولان مانند سایر اقشار جامعه می‌خواهد در طرح نهضت ملی مسکن ثبت‌نام کنند. بهزیستی نیز مانور تبلیغاتی گسترده‌ای مبنی بر فراهم شدن امکان خانه‌دار شدن خانوار‌های دو معلول به بالا را به راه می‌اندازد. حتی رئیس این سازمان اعلام می‌کند مددجویان بهزیستی نیازی به پرداخت سهم آوردۀ اولیه در این طرح نخواهند داشت. در سوی دیگر میدان اما این وزارت راه است که در قالب یک پیامک، ضرب‌الاجلی را برای مددجویان بهزیستی تعیین می‌کند که چنانچه سهم آورده را تأمین نکنند، ثبت‌نام آنها را کان‌لم‌یکن تلقی خواهد کرد. مصداق بارز دیگر این ناهماهنگی‌ها، ثبت‌نام مددجویان برای رایگان شدن قبوض آب، برق و گاز است. در حالی که چند ماه قبل مددکاران مراکز مثبت زندگی از مددجویانشان خواسته‌اند مدارک مربوط به قبوض مصرفی را به آنها ارائه کنند، به ‌یک‌باره اعلام می‌شود خود افراد معلول باید دوباره این مدارک را در سامانه‌ای که به این منظور در نظر گرفته شده، بارگذاری کنند. بهزیستی که خود را داعیه‌دار مناسب‌سازی می‌داند، سامانه‌ای را به این منظور معرفی می‌کند که از قضا از نظر استاندارد‌های دسترسی نابینایان، در شرایط نامناسبی قرار دارد. مدیران بهزیستی که در اصل باید پیشگام اجرای قانون حمایت از حقوق معلولان در بحث مناسب‌سازی تارنما‌های اینترنتی باشند، خود در صف اول ناقضان قانون هستند و با ایجاد یک سامانه غیر‌استاندارد، نابینایان را با مشکلات زیادی مواجه کرده‌اند.
نابینایان در ایران، در استفاده از موزه‌ها، مراکز تفریحی، تجهیزات کمک‌توانبخشی، پارک‌های آبی، مراکز خرید و فروشگاه‌ها، سالن‌های سینما و تئاتر، پارک‌ها و بوستان‌ها، مراکز سیاحتی و زیارتی، مبلمان شهری، وسایل حمل و نقل عمومی و… در اشکال مختلف با تبعیض‌هایی دست‌به‌گریبان هستند. این امر باعث شده نابینایان زندگی خود را با همنوعان‌شان در آن سوی مرزها مقایسه کنند و به فکر مهاجرت بیفتند؛ امری که در بسیاری از موارد آنها را از چاله به چاه می‌اندازد.
بر مسؤولان امر در حوزه‌های مختلف واجب است در راستای ایفای وظایف قانونی و مسؤولیت‌های اجتماعی که حاکمیت و قانون به آنها محول کرده، هر چه سریع‌تر به تبعیض‌های سازمان‌یافته علیه نابینایان پایان دهند. نابینایان هم بخشی از شهروندان این جامعه هستند، مانند سایر مردم مالیات می‌دهند و انتظار دارند حاکمیت به آنها به چشم شهروندان درجه دوم نگاه نکند. از سازمان بهزیستی انتظار می‌رود همان‌طور که از نامش برمی‌آید، با ایجاد تغییرات ساختاری، زندگی بهتری را برای معلولان به ارمغان بیاورد؛ نه‌آنکه خود متهم درجه اول ناقضان قانون باشد. امید است روزی را شاهد باشیم که دیگر هیچ فرد دارای آسیب بینایی احساس درجه‌ دوم بودن نکند و حقوق این جامعۀ کوچک اما پر مشکل، به‌درستی استیفا و اجرا شود."
audio/mana-0668f7ac5605357ced3c.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (تیر ۱۴۰۱)
منصور شادکام و زهرا میر
اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر مخاطبان می‌توانند در ادامه، گزارش فعالیت‌های این انجمن در طول ماه گذشته را از نظر بگذرانند. شرح عملکرد دفتر نمایندگی این انجمن در شهرستان هامون از توابع سیستان و بلوچستان هم در ادامه این گزارش خواهد آمد. همچنین به روال گذشته، می‌توانید نسخۀ صوتی هر دو گزارش را هم، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید و بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
در ابتدا لازم می‌دانم اعیاد گذشته یعنی قربان و غدیر را خدمت تمام مخاطبان نسل مانا تبریک بگویم و آرزو کنم همگی ما بتوانیم از پیروان راستین امیر‌المؤمنین(ع) باشیم. همچنین لازم می‌دانم از همراهی و پشتیبانی بانک مسکن، فناوا کارت، پکتوس و موناکو هم تشکر کنم که با حمایت‌هایشان امکان تهیه این ماهنامه را برای ما فراهم کرده‌اند. قطعاً بدون همراهی این بزرگواران، انتشار ماهنامه‌ای با این ابعاد امکان‌پذیر نمی‌بود. همچنین قدردان تلاش شبانه‌روزی مدیر‌‌مسؤول، سردبیر و سایر دست‌اندرکاران نسل مانا هستم که این حجم از اطلاعات دست اول را با نظمی ستودنی به دست مخاطبان می‌رسانند.
همان‌طور که قبلاً هم مطلع شده بودید، در تاریخ ۲۵ خردادماه، برای دومین بار، مجمع عمومی انجمن نابینایان ایران برگزار گردید. یک تفاوت عمده در شیوه بارگذاری اطلاعات در سامانه‌های مربوط در وزارت کشور باعث طولانی‌تر شدن فرایند برگزاری مجمع شده بود؛ اما بالاخره این مهم در تاریخ فوق انجام شد. تعداد ۷۵ نفر از اعضا به شکل حضوری یا وکالتی در این مجمع حاضر شدند و آرای خود را به صندوق ریختند. در میان آرا دو رأی باطله هم وجود داشت که از صندوق خارج و ابطال شد و پس از شمارش آرا، آقایان و خانم‌ها، داود هادی، عباسیون، سرمدی، خوشامد و جمالی به‌عنوان اعضای اصلی هیئت‌مدیره انتخاب شدند. همچنین احمد نبی‌زاده و فریبا جعفریان هم به‌عنوان بازرسان اصلی و علی‌البدل برگزیده شدند. اسماعیل مریدی‌زاده و عباس آقاحسینی کزاز هم افرادی بودند که اعضای مجمع آنها را به عنوان اعضای علی‌البدل هیئت‌مدیره انتخاب کردند. طبق قوانین و اساسنامه انجمن، یک هفته فرصت داشتیم که اسامی را در وبسایت وزارت کشور بارگذاری کنیم. در این میان، اختلال دو‌روزۀ وبسایت وزارت کشور باعث ایجاد تأخیر در این کار شد. در ادامه، جلسۀ مربوط به انتخاب مدیر‌عامل برگزار شد و با توجه به ورود چهره‌های جدید به هیئت‌مدیرۀ انجمن، بحث‌ها و گفت‌وگو‌های مفیدی در این جلسه صورت گرفت که نوید آینده‌ای روشن‌تر برای فعالیت‌های انجمن را به‌دنبال داشت. پس از تبادل نظر‌های فراوان، در این جلسه آقایان حاج‌داوود هادی به‌عنوان رئیس و علی‌اکبر جمالی نایب‌رئیس این هیئت‌مدیره انتخاب شدند. همچنین خانم عباسیون در جایگاه خزانه‌دار و آقای سرمدی و خانم خوشامد هم به عنوان عضو اصلی هیئت‌مدیره دور تازه‌ای از همکاری با انجمن را آغاز کردند. همچنین پس از بحث‌های فراوانی که در جلسۀ هیئت‌مدیره صورت گرفت، سر‌انجام آقای علی‌اکبر جمالی به‌عنوان مدیر‌عامل انجمن در جایگاه خود ابقا شد.
با عنایت به ورود دو چهرۀ جوان و آشنا با فعالیت‌های انجمن یعنی آقای سرمدی و خانم خوشامد به ترکیب هیئت‌مدیره، بی‌تردید می‌توان روز‌های موفق‌تری را برای انجمن نابینایان ایران پیش‌بینی کرد. بنا داریم با تکیه به توانمندی‌های ترکیب جدید اعضا، فعالیت‌های انجمن را از موضوعات معیشتیِ صِرف، به سمت فعالیت‌های فرهنگی هم سوق بدهیم. اقداماتی نظیر توسعۀ هرچه بیشتر ماهنامۀ نسل مانا و ایجاد یک پایگاه خبری ویژه نابینایان که بتواند تریبونی برای بیان دغدغه‌ها و پیگیری خواسته‌های نابینایان باشد، از جمله اهداف نیرو‌های جدید در انجمن خواهد بود. افزون بر این، قرار است نسبت به ایجاد کار‌گروه‌ها و کمیته‌های تخصصی در انجمن هم تصمیم‌گیری‌هایی صورت پذیرد. در همین راستا ما صمیمانه از تمام کسانی که در طول سالیان گذشته نسبت به انجمن نابینایان ایران بدبین، دلخور یا گلایه‌مند بوده‌اند و به‌همین‌دلیل هم کمتر به انجمن مراجعه می‌کرده‌اند، دعوت می‌کنیم یاور ما در طرح‌های جدید این انجمن باشند. نابینایان دست‌به‌قلم و متخصص را فرا می‌خوانیم که با مکتوبات و ایده‌هایشان ما را یاری کنند تا بتوانیم در سطوح کلان تصمیم‌گیر در مملکت، تغییری در جهت رفاه حال نابینایان ایجاد کنیم. این انجمن همچنین از سایر فعالان اجتماعی حوزۀ نابینایان و افراد نخبۀ دست‌اندرکار در امور نابینایان هم دعوت به همکاری می‌کند تا بتوانیم به کمک هم به برنامه و چشم‌انداز جامعی برای بهبود سطح زندگی افراد نابینا در ایران دست پیدا کنیم. قطعاً روال فعالیت‌های انجمن مثل قبل نخواهد بود و ترکیب جدید گردانندگان انجمن، امور را با برنامه‌ای مدون و مشخص پیش خواهند برد تا در آخر دستاورد‌های ملموسی برای اعضای این انجمن و سایر نابینایان ایران به‌دست آید. امید است بتوانیم با همکاری هم، مشکلات نابینایان را در حوزه‌های گوناگونی چون اشتغال، ازدواج، مسکن، آموزش، مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری رفع کنیم.
یکی دیگر از فعالیت‌های انجمن در تیرماه، تعامل با سازمان فنی و حرفه‌ای و برگزاری یک دورۀ آموزشی برای مربیان رایانۀ این سازمان بود که در این دوره، در خصوص نحوۀ کار با برخی تجهیزات ویژه نابینایان به این افراد آموزش داده شد. این اتفاق در راستای تعاملات پیوسته‌ای صورت گرفته که انجمن از ماه‌ها پیش با سازمان فنی و حرفه‌ای آغاز کرده است و تلاش می‌کند محتوا‌های آموزشی سازمان را برای استفادۀ نابینایان مناسب‌سازی کند. قطعاً نظرات شما می‌تواند چراغ راه ما در این مسیر پر‌پیچ‌و‌خم باشد.
زهرا میر، مسؤول دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان هامون
نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان هامون از سال ۹۹ فعالیت خود را با مجوز رسمی این انجمن آغاز کرده و تاکنون توانسته در حوزه‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و معیشتی، اقداماتی را در راستای بهبود کیفیت زندگی نابینایان در این شهرستان کم‌برخوردار صورت دهد.
ازجمله فعالیت‌های آموزشی در این انجمن، برگزاری کلاس‌هایی با همکاری عباس خاک‌سفیدی، مسؤول نمایندگی انجمن در زاهدان، بوده است. خوشحالیم که این دوره‌ها بازخورد مطلوبی را هم در میان اعضا به دنبال داشت و اعضای نابینا و کم‌بینای انجمن با تجهیزات کمک‌توانبخشی و کمک‌آموزشی آشنا شدند. مشابه این دوره را برای مددکاران بهزیستی شهرستان هم برگزار کردیم تا آنها هم بتوانند شناخت دقیق‌تری نسبت به این قبیل ابزار‌ها به دست آورند. آموزش کار با برجسته‌نگار هوشمند همراه و خط بریل و آشنا کردن نابینایان شهرستان با نشریات ادواری بریل مثل نسل مانا و… از‌جمله دیگر فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی در این انجمن بوده است.
از سوی دیگر در این انجمن توانستیم جلسات متعددی را هم با مسؤولین و مدیران استان برگزار کنیم که دیدار با جناب آقای سرگزی، نمایندۀ مردم استان در مجلس شورای اسلامی، از جملۀ این جلسات بود و لطف ایشان شامل حال نابینایان هامون شد. برگزاری یک جلسه با حضور معاونت توانبخشی بهزیستی استان، مسؤولین فنی و حرفه‌ای و آقای خاک‌سفیدی در محل بهزیستی استان هم از دیگر فعالیت‌های این انجمن بود که در این جلسه، مسئلۀ اشتغال افراد نابینا مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهاد‌هایی هم در این راستا ارائه گردید.
در زمینۀ معیشت هم این انجمن توانسته با توزیع پک‌های غذایی، پوشاک، لوازم‌التحریر، کیف و کفش و… و همچنین پرداخت کمک‌هزینه‌های درمان و اشتغال، از نابینایان شهرستان به‌خصوص زنان نابینا حمایت‌هایی را به‌عمل آورد. امید است بتوانیم با حمایت انجمن نابینایان و سایر همراهان، در بهبود کیفیت زندگی نابینایان هامون سهمی هرچند اندک ایفا کنیم."
audio/mana-0827eb0b088f35e2e21f.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (تیر ۱۴۰۱)
منصور شادکام و زهرا میر
اعضای انجمن نابینایان ایران و سایر مخاطبان می‌توانند در ادامه، گزارش فعالیت‌های این انجمن در طول ماه گذشته را از نظر بگذرانند. شرح عملکرد دفتر نمایندگی این انجمن در شهرستان هامون از توابع سیستان و بلوچستان هم در ادامه این گزارش خواهد آمد. همچنین به روال گذشته، می‌توانید نسخۀ صوتی هر دو گزارش را هم، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بارگیری کنید و بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
در ابتدا لازم می‌دانم اعیاد گذشته یعنی قربان و غدیر را خدمت تمام مخاطبان نسل مانا تبریک بگویم و آرزو کنم همگی ما بتوانیم از پیروان راستین امیر‌المؤمنین(ع) باشیم. همچنین لازم می‌دانم از همراهی و پشتیبانی بانک مسکن، فناوا کارت، پکتوس و موناکو هم تشکر کنم که با حمایت‌هایشان امکان تهیه این ماهنامه را برای ما فراهم کرده‌اند. قطعاً بدون همراهی این بزرگواران، انتشار ماهنامه‌ای با این ابعاد امکان‌پذیر نمی‌بود. همچنین قدردان تلاش شبانه‌روزی مدیر‌‌مسؤول، سردبیر و سایر دست‌اندرکاران نسل مانا هستم که این حجم از اطلاعات دست اول را با نظمی ستودنی به دست مخاطبان می‌رسانند.
همان‌طور که قبلاً هم مطلع شده بودید، در تاریخ ۲۵ خردادماه، برای دومین بار، مجمع عمومی انجمن نابینایان ایران برگزار گردید. یک تفاوت عمده در شیوه بارگذاری اطلاعات در سامانه‌های مربوط در وزارت کشور باعث طولانی‌تر شدن فرایند برگزاری مجمع شده بود؛ اما بالاخره این مهم در تاریخ فوق انجام شد. تعداد ۷۵ نفر از اعضا به شکل حضوری یا وکالتی در این مجمع حاضر شدند و آرای خود را به صندوق ریختند. در میان آرا دو رأی باطله هم وجود داشت که از صندوق خارج و ابطال شد و پس از شمارش آرا، آقایان و خانم‌ها، داود هادی، عباسیون، سرمدی، خوشامد و جمالی به‌عنوان اعضای اصلی هیئت‌مدیره انتخاب شدند. همچنین احمد نبی‌زاده و فریبا جعفریان هم به‌عنوان بازرسان اصلی و علی‌البدل برگزیده شدند. اسماعیل مریدی‌زاده و عباس آقاحسینی کزاز هم افرادی بودند که اعضای مجمع آنها را به عنوان اعضای علی‌البدل هیئت‌مدیره انتخاب کردند. طبق قوانین و اساسنامه انجمن، یک هفته فرصت داشتیم که اسامی را در وبسایت وزارت کشور بارگذاری کنیم. در این میان، اختلال دو‌روزۀ وبسایت وزارت کشور باعث ایجاد تأخیر در این کار شد. در ادامه، جلسۀ مربوط به انتخاب مدیر‌عامل برگزار شد و با توجه به ورود چهره‌های جدید به هیئت‌مدیرۀ انجمن، بحث‌ها و گفت‌وگو‌های مفیدی در این جلسه صورت گرفت که نوید آینده‌ای روشن‌تر برای فعالیت‌های انجمن را به‌دنبال داشت. پس از تبادل نظر‌های فراوان، در این جلسه آقایان حاج‌داوود هادی به‌عنوان رئیس و علی‌اکبر جمالی نایب‌رئیس این هیئت‌مدیره انتخاب شدند. همچنین خانم عباسیون در جایگاه خزانه‌دار و آقای سرمدی و خانم خوشامد هم به عنوان عضو اصلی هیئت‌مدیره دور تازه‌ای از همکاری با انجمن را آغاز کردند. همچنین پس از بحث‌های فراوانی که در جلسۀ هیئت‌مدیره صورت گرفت، سر‌انجام آقای علی‌اکبر جمالی به‌عنوان مدیر‌عامل انجمن در جایگاه خود ابقا شد.
با عنایت به ورود دو چهرۀ جوان و آشنا با فعالیت‌های انجمن یعنی آقای سرمدی و خانم خوشامد به ترکیب هیئت‌مدیره، بی‌تردید می‌توان روز‌های موفق‌تری را برای انجمن نابینایان ایران پیش‌بینی کرد. بنا داریم با تکیه به توانمندی‌های ترکیب جدید اعضا، فعالیت‌های انجمن را از موضوعات معیشتیِ صِرف، به سمت فعالیت‌های فرهنگی هم سوق بدهیم. اقداماتی نظیر توسعۀ هرچه بیشتر ماهنامۀ نسل مانا و ایجاد یک پایگاه خبری ویژه نابینایان که بتواند تریبونی برای بیان دغدغه‌ها و پیگیری خواسته‌های نابینایان باشد، از جمله اهداف نیرو‌های جدید در انجمن خواهد بود. افزون بر این، قرار است نسبت به ایجاد کار‌گروه‌ها و کمیته‌های تخصصی در انجمن هم تصمیم‌گیری‌هایی صورت پذیرد. در همین راستا ما صمیمانه از تمام کسانی که در طول سالیان گذشته نسبت به انجمن نابینایان ایران بدبین، دلخور یا گلایه‌مند بوده‌اند و به‌همین‌دلیل هم کمتر به انجمن مراجعه می‌کرده‌اند، دعوت می‌کنیم یاور ما در طرح‌های جدید این انجمن باشند. نابینایان دست‌به‌قلم و متخصص را فرا می‌خوانیم که با مکتوبات و ایده‌هایشان ما را یاری کنند تا بتوانیم در سطوح کلان تصمیم‌گیر در مملکت، تغییری در جهت رفاه حال نابینایان ایجاد کنیم. این انجمن همچنین از سایر فعالان اجتماعی حوزۀ نابینایان و افراد نخبۀ دست‌اندرکار در امور نابینایان هم دعوت به همکاری می‌کند تا بتوانیم به کمک هم به برنامه و چشم‌انداز جامعی برای بهبود سطح زندگی افراد نابینا در ایران دست پیدا کنیم. قطعاً روال فعالیت‌های انجمن مثل قبل نخواهد بود و ترکیب جدید گردانندگان انجمن، امور را با برنامه‌ای مدون و مشخص پیش خواهند برد تا در آخر دستاورد‌های ملموسی برای اعضای این انجمن و سایر نابینایان ایران به‌دست آید. امید است بتوانیم با همکاری هم، مشکلات نابینایان را در حوزه‌های گوناگونی چون اشتغال، ازدواج، مسکن، آموزش، مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری رفع کنیم.
یکی دیگر از فعالیت‌های انجمن در تیرماه، تعامل با سازمان فنی و حرفه‌ای و برگزاری یک دورۀ آموزشی برای مربیان رایانۀ این سازمان بود که در این دوره، در خصوص نحوۀ کار با برخی تجهیزات ویژه نابینایان به این افراد آموزش داده شد. این اتفاق در راستای تعاملات پیوسته‌ای صورت گرفته که انجمن از ماه‌ها پیش با سازمان فنی و حرفه‌ای آغاز کرده است و تلاش می‌کند محتوا‌های آموزشی سازمان را برای استفادۀ نابینایان مناسب‌سازی کند. قطعاً نظرات شما می‌تواند چراغ راه ما در این مسیر پر‌پیچ‌و‌خم باشد.
زهرا میر، مسؤول دفتر نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان هامون
نمایندگی انجمن نابینایان ایران در شهرستان هامون از سال ۹۹ فعالیت خود را با مجوز رسمی این انجمن آغاز کرده و تاکنون توانسته در حوزه‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و معیشتی، اقداماتی را در راستای بهبود کیفیت زندگی نابینایان در این شهرستان کم‌برخوردار صورت دهد.
ازجمله فعالیت‌های آموزشی در این انجمن، برگزاری کلاس‌هایی با همکاری عباس خاک‌سفیدی، مسؤول نمایندگی انجمن در زاهدان، بوده است. خوشحالیم که این دوره‌ها بازخورد مطلوبی را هم در میان اعضا به دنبال داشت و اعضای نابینا و کم‌بینای انجمن با تجهیزات کمک‌توانبخشی و کمک‌آموزشی آشنا شدند. مشابه این دوره را برای مددکاران بهزیستی شهرستان هم برگزار کردیم تا آنها هم بتوانند شناخت دقیق‌تری نسبت به این قبیل ابزار‌ها به دست آورند. آموزش کار با برجسته‌نگار هوشمند همراه و خط بریل و آشنا کردن نابینایان شهرستان با نشریات ادواری بریل مثل نسل مانا و… از‌جمله دیگر فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی در این انجمن بوده است.
از سوی دیگر در این انجمن توانستیم جلسات متعددی را هم با مسؤولین و مدیران استان برگزار کنیم که دیدار با جناب آقای سرگزی، نمایندۀ مردم استان در مجلس شورای اسلامی، از جملۀ این جلسات بود و لطف ایشان شامل حال نابینایان هامون شد. برگزاری یک جلسه با حضور معاونت توانبخشی بهزیستی استان، مسؤولین فنی و حرفه‌ای و آقای خاک‌سفیدی در محل بهزیستی استان هم از دیگر فعالیت‌های این انجمن بود که در این جلسه، مسئلۀ اشتغال افراد نابینا مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهاد‌هایی هم در این راستا ارائه گردید.
در زمینۀ معیشت هم این انجمن توانسته با توزیع پک‌های غذایی، پوشاک، لوازم‌التحریر، کیف و کفش و… و همچنین پرداخت کمک‌هزینه‌های درمان و اشتغال، از نابینایان شهرستان به‌خصوص زنان نابینا حمایت‌هایی را به‌عمل آورد. امید است بتوانیم با حمایت انجمن نابینایان و سایر همراهان، در بهبود کیفیت زندگی نابینایان هامون سهمی هرچند اندک ایفا کنیم."
audio/mana-043c2b750ebf171263ee.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره را با ابزاری آغاز می‌کنیم که امکان نقشه‌خوانی به‌صورت صوتی را برای نابینایان مهیا می‌کند. سپس سری به یک فستیوال هنری در کانادا خواهیم زد، با فعالیت‌های خانۀ چاپ آمریکایی در زمینۀ آموزش کودکان و نوجوانان نابینا آشنا خواهیم شد و در پایان هم از یک کوهنورد و نابغۀ ورزشی نابینا سراغی خواهیم گرفت.
نقشه‌خوانی صوتی به کمک یک وب اپلیکیشن
صحبت از نقشه و کاربرد آن برای نابینایان که به میان می‌آید، اولین چیزی که به ذهن متبادر می‌شود، اپلیکیشن‌هایی است که به کاربران امکان می‌دهد مبدأ و مقصد را مشخص کنند و در طول مسیر از راهنمایی‌های صوتی برنامه برای مسیریابی استفاده کنند. برخی آپ‌ها هم کمی از این فراتر می‌روند و مثلاً برخی مکان‌ها یا ساختمان‌های اطراف را هم شناسایی و اعلام می‌کنند. اسم این کار هرچه که باشد، قطعاً نقشه‌خوانی نیست. نقشه‌خوانی به معنای مرور نقطه‌به‌نقطۀ نقشه و دریافت یک تصویر ذهنی از جزئیات یک مکان یا محدودۀ جغرافیایی است؛ کاری که به شکل الکترونیکی‌اش خیلی امکان‌پذیر نیست و پیاده‌سازی شیوۀ غیر‌الکترونیکی آن هم مستلزم صرف هزینه‌های هنگفت است؛ هزینه‌هایی که مصروف تهیه کاغذ‌های مخصوص و دستگاه چاپ می‌شود تا نقشه‌ها را برای نابینایان برجسته و قابل لمس کند. مسیر نو‌آوری اما بن‌بست نیست و گروهی از برنامه‌نویس‌های نابینا خودشان دست به کارِ ساخت یک ابزار جالب توجه برای رفع این نیاز هم‌نوعانشان شده‌اند.
سمپوزیوم ملی کد‌نویسی برای نابینایان در خانۀ چاپ آمریکایی
در این سمپوزیوم تلاش می‌شود مدرسان همگی نابینا باشند. مثلاً امسال تعداد زیادی برنامه‌نویس نابینا به ارائه موضوعات پرداختند. از یک نوجوان چهارده‌سالۀ نابینا گرفته تا نابینای کهنسالی که از سال‌های دور کد می‌نویسد و توانسته به‌عنوان یک فیزیکدان نابینا، مهارتش در کد‌نویسی را با شغلش پیوند بزند و به موفقیت‌های فراوانی دست یابد. همچنین علاوه بر کودکان و نوجوانان نابینا، اطرافیان بینای آنها نیز هدف این آموزش‌ها قرار می‌گیرند. والدین و مربیان بینا می‌توانند نحوۀ آموزش به نابینایان را در این سمپوزیوم فرا بگیرند."
audio/mana-8395b76690d12ba66415.mp3,"پیشخوان: مروری بر پادکست‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این شماره را با ابزاری آغاز می‌کنیم که امکان نقشه‌خوانی به‌صورت صوتی را برای نابینایان مهیا می‌کند. سپس سری به یک فستیوال هنری در کانادا خواهیم زد، با فعالیت‌های خانۀ چاپ آمریکایی در زمینۀ آموزش کودکان و نوجوانان نابینا آشنا خواهیم شد و در پایان هم از یک کوهنورد و نابغۀ ورزشی نابینا سراغی خواهیم گرفت.
نقشه‌خوانی صوتی به کمک یک وب اپلیکیشن
صحبت از نقشه و کاربرد آن برای نابینایان که به میان می‌آید، اولین چیزی که به ذهن متبادر می‌شود، اپلیکیشن‌هایی است که به کاربران امکان می‌دهد مبدأ و مقصد را مشخص کنند و در طول مسیر از راهنمایی‌های صوتی برنامه برای مسیریابی استفاده کنند. برخی آپ‌ها هم کمی از این فراتر می‌روند و مثلاً برخی مکان‌ها یا ساختمان‌های اطراف را هم شناسایی و اعلام می‌کنند. اسم این کار هرچه که باشد، قطعاً نقشه‌خوانی نیست. نقشه‌خوانی به معنای مرور نقطه‌به‌نقطۀ نقشه و دریافت یک تصویر ذهنی از جزئیات یک مکان یا محدودۀ جغرافیایی است؛ کاری که به شکل الکترونیکی‌اش خیلی امکان‌پذیر نیست و پیاده‌سازی شیوۀ غیر‌الکترونیکی آن هم مستلزم صرف هزینه‌های هنگفت است؛ هزینه‌هایی که مصروف تهیه کاغذ‌های مخصوص و دستگاه چاپ می‌شود تا نقشه‌ها را برای نابینایان برجسته و قابل لمس کند. مسیر نو‌آوری اما بن‌بست نیست و گروهی از برنامه‌نویس‌های نابینا خودشان دست به کارِ ساخت یک ابزار جالب توجه برای رفع این نیاز هم‌نوعانشان شده‌اند.
سمپوزیوم ملی کد‌نویسی برای نابینایان در خانۀ چاپ آمریکایی
در این سمپوزیوم تلاش می‌شود مدرسان همگی نابینا باشند. مثلاً امسال تعداد زیادی برنامه‌نویس نابینا به ارائه موضوعات پرداختند. از یک نوجوان چهارده‌سالۀ نابینا گرفته تا نابینای کهنسالی که از سال‌های دور کد می‌نویسد و توانسته به‌عنوان یک فیزیکدان نابینا، مهارتش در کد‌نویسی را با شغلش پیوند بزند و به موفقیت‌های فراوانی دست یابد. همچنین علاوه بر کودکان و نوجوانان نابینا، اطرافیان بینای آنها نیز هدف این آموزش‌ها قرار می‌گیرند. والدین و مربیان بینا می‌توانند نحوۀ آموزش به نابینایان را در این سمپوزیوم فرا بگیرند."
audio/mana-db5b86866a2069740ca0.mp3,"طاقت بیار رفیق! ده راهکار تقویت تاب‌آوری
زهرا همت
«سخت شده! خیلی سخت شده! نمی‌توانم! خسته‌ام! کم آوردم! دست‌هایم را بالا می‌برم و تسلیم می‌شوم! تا کی بحران و بحران و بحران؟! نابینایی از یک طرف و بحران کرونا از یک طرف! و حالا دیگر این بحران اقتصادی هم اضافه شده! من دیگر خسته شده‌ام…»
این روزها این جملات را از خیلی دوستانمان می‌شنویم. هر‌چند که مشکلات ناشی از شیوع ویروس کرونا و محدودیت‌های آن و سپس موج افزایش قیمت‌ها و کاهش توانایی خرید بر زندگی همه مردم جامعه اثر داشته است؛ اما با توجه به استرس‌های ایجاد‌شده در نتیجۀ کاهش یا فقدان بینایی و هزینه‌های بالای درمانی و حاشیه‌ای زندگی افراد آسیب‌دیده بینایی، این بحران‌های همه‌گیر بر زندگی افراد آسیب‌دیده بینایی سایه بزرگتری انداخته و غلبه یا حتی کنار آمدن با این بحران‌ها برای این گروه از افراد دشوار‌تر از سایر اعضای جامعه شده است.
تاب‌آوری در لغت به معنی بازگشت به حالت اولیه بعد از فشرده شدن یا کش آمدن است و این واژه پس از ورود به علم روان‌شناسی، به معنی توانایی افراد برای بازیابی خویش هنگام بروز مشکلات و سختی‌ها، مدارا با سطح بالایی از تغییرات مخل زندگی، حفظ سلامتی در موقعیت‌های استرس‌زا، فائق آمدن بر سختی‌ها و تغییرات مسیر و وارد شدن به مسیر جدید به‌کار می‌رود. تاب‌آوری بخشی از توانایی‌های یک انسان است که با کمک آن می‌تواند شرایط نامطلوب را پشت سر بگذارد و با سازگاری با سختی‌ها قدرت تخریب آن‌ها را تا حدی فرو نشاند.
در سال های اخیر، همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ و محدودیت‌های ناشی از آن و ناملایمات گوناگون اقتصادی و اجتماعی، فشار روانی بالایی را به افراد جامعه از جمله اعضای آسیب‌دیده بینایی جامعه ما تحمیل کرده است و این خود نیاز به تقویت ظرفیت‌های شخصی برای آسوده‌تر گذراندن این بحران‌ها را بیشتر می‌کند. البته نباید این‌گونه برداشت شود که با تقویت تاب‌آوری می‌توانیم زندگی بدون استرسی را تجربه کنیم؛ چراکه نیک می‌دانیم همۀ انسان‌ها پس از تجربیاتی مانند فقدان، غم و اندوه را تجربه می‌کنند و در مقابله با سختی‌ها و بحران‌ها دچار استرس می‌شوند و هیجاناتی مانند استرس و اضطراب، خود عاملی در تحرک و پویایی زندگی آدمیان است و بدون تجربه این هیجانات، زندگی دیگر لطفی ندارد. تاب‌آوری به افراد برای مقابله با ضربه‌ها و بحران‌های غیر‌قابل‌اجتناب کمک می‌کند؛ تاب‌آوری مانند سپری از ما در مقابل شرایط پر‌تنش محافظت می‌کند؛ تاب‌آوری موجب می‌شود در مواجهه با سختی‌ها به‌جای انکار، شرایط را بپذیریم و با جایگزین کردن تفکر مثبت به‌جای پرخاشگری و منفی‌بافی، هیجاناتمان را مدیریت کنیم و بر سختی‌ها غلبه کنیم.
بهترین زمان برای آموزش و تقویت تاب‌آوری، دوران کودکی است؛ بنا‌بر‌این به والدین و مربیان و آموزگاران توصیه می‌شود به این نکته توجه کافی را داشته باشند. اما اگر شما خواننده گرامی همین حالا تصمیم دارید این توانایی را در خود تقویت کنید، باید بگوییم که هیچ‌وقت برای این کار دیر نیست و همین الآن می‌توانید به کمک چند توصیۀ زیر، این توانایی را در خود تقویت کنید و فرد تاب‌آور‌تری باشید.
۱- با اطرافیان ارتباط برقرار کنید. سعی کنید با خانواده و دوستان و اطرافیان، رابطۀ خوبی داشته باشید. این یک معامله دو‌سر‌سود است و با کنار هم بودن شما در سختی‌ها، هم شما و هم دوستان و اطرافیانتان تاب‌آور‌تر می‌شوید.
۲- سختی‌ها و بحران‌ها همیشگی نیستند. زندگی پر از فراز و نشیب و سختی و آسانی است و این واقعیتی انکار‌ناپذیر و اجتناب‌ناپذیر است؛ بنا‌بر‌این خوب است این واقعیت را بپذیرید و بدانید که سختی‌ها همیشگی نیستند. اگر تصور کنید که توانایی غلبه بر مشکلات را ندارید، ممکن است هیچ تلاشی هم نکنید و به راه‌کار‌های مفید برای گذران مشکلات توجه نکنید. پس بهتر است شرایط طبیعی زندگی را بپذیرید و تلاشتان را برای غلبه بر سختی‌ها بیشتر کنید.
۳- تغییرات غیر‌قابل‌اجتناب زندگی را بپذیرید. گاهی با وجود تمام تلاشی که می‌کنید، نمی‌توانید به اهدافتان برسید و این به‌هیچ‌عنوان تقصیر شما و نشانۀ ناتوانی نیست. پذیرش آنچه نمی‌توانید تغییر دهید و تمرکز بر آنچه قابل تغییر است، گام بسیار مهمی در تقویت تاب‌آوری است.
۴- هدف‌گذاری کنید. یکی از مفید‌ترین راه‌کار‌ها، هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی برای غلبه بر مشکلات است. وقتی هدفی برای خود تعیین کنید و برای رسیدن به آن برنامه‌ریزی کنید و در جهت صحیح حرکت کنید، منبعی برای رضایت و خشنودی خواهد بود.
۵- قاطع باشید. اگر بنشینید و منتظر باشید که مشکلات خودشان حل شوند یا کسی مشکلات شما را حل کند، باید صادقانه بگویم که هیچ چیز جز بی‌تابی نصیبتان نمی‌شود. باید برخیزید و تصمیم بگیرید و قاطعانه عمل کنید و به خود اعتماد داشته باشید.
۶- باور داشته باشید که بحران‌ها فرصتی برای خود‌نگری هستند. بحران‌ها و سختی‌ها به ما کمک می‌کنند تا بیشتر به درون خود بنگریم و به دنبال ظرفیت‌ها برای مقابله با بحران‌ها در درون خودمان بگردیم. پس سختی‌ها را به‌عنوان فرصتی برای کاوش درون و شناخت خود بنگرید.
۷- به خود نگاه مثبت داشته باشید. اعتماد‌به‌نفس و اعتماد به قابلیت‌های شخصی خود برای مقابله با سختی‌ها، از شاخص‌های تاب‌آوری است. اگر تصمیم دارید که با مشکلات دست‌به‌گریبان شوید و آن‌ها را شکست دهید، باید به خودتان و توانایی‌هایتان اعتماد داشته باشید. اگر خودتان را قبول نداشته باشید، نمی‌توانید اقدامات مؤثری برای حل مشکلات انجام دهید. پس به خودتان اعتماد کنید.
۸- افق دیدتان را گسترش دهید. دور‌نمای مسائل و مشکلات را با دیدی گسترده بنگرید و سعی کنید نگاه واقع‌بینانه و در عین‌حال امیدوارانه به مسائل داشته باشید. اگر نگاه درستی نداشته باشید، ممکن است مشکلات، بزرگ‌تر از آنچه هستند به نظر برسند و شما خود را ناتوان از غلبه بر آن تصور کنید. این یکی از ملاک‌های مهم تاب‌آوری است و افرادی که مسائل را واقع‌بینانه‌تر می‌نگرند، بار هیجانی کمتری به دوش می‌کشند.
۹- خوش‌بین باشید. خوش‌بینی به معنی انتظار اتفاقات خوب است و افراد خوش‌بین با امید و انگیزه منتظر اتفاقات خوب و نتایج مطلوب هستند و این در حالی است که افراد بد‌بین، مدام در ترس و اضطراب و انتظار حوادث تلخ هستند. واضح است که افراد خوش‌بین بهتر می‌توانند برای غلبه بر مشکلات و رسیدن به شرایط خوب، برنامه‌ریزی و تلاش کنند.
۱۰- مراقب خود باشید. مراقب خود بودن به معنی حساسیت نسبت به نیاز‌های شخصی و هیجانات خود، وقت گذاشتن برای خود، دقت و حساسیت در حفظ سلامت جسمانی و روانی، مشارکت در فعالیت‌های مورد علاقه و… است. فردی که تلاش می‌كند خود را در شرایط مطلوب جسمانی و روان‌شناختی نگه دارد، با در نظر گرفتن این هدف و ارزش، در مسیر غلبه بر مشکلات زندگی برنامه‌ریزی و عمل می‌کند.
مخاطبان گرامی! در نظر داشته باشید که تاب‌آوری روندی پویاست و کاملاً به موقعیت و شرایط بستگی دارد؛ بنا‌بر‌این اگر راهکاری که قبلاً به شما کمک کرده، در شرایط جدید نتیجه نداد، نگران نشوید. تاب‌آوری محصول تعامل ویژگی‌های شخصیتی با عوامل محیطی است و باید در هر موقعیت تلاش کنید که ویژگی‌های درونی‌تان را متناسب با شرایط اینجا و اکنون به‌کار بگیرید. دقت داشته باشید که تاب‌آوری در شرایط سخت و پر‌مخاطره دشوارتر می‌شود؛ پس نا‌امید نشوید و در تقویت تاب‌آوری و عبور از سختی‌ها بکوشید."
audio/mana-1fda125a8b855db6aa82.mp3,"معرفی درشت‌نمای اسمارتلاکس دیجیتال از شرکت اشینباخ
میثم امینی
در گذشته یکی از نقطه‌ضعف‌های بسیاری از درشت‌نماهای ویدئوییِ دستی نسبت به اکثر درشت‌نماهای غیردیجیتال، وزن بیشتر آنها بود. یکی از اولین چیزهایی که بعد از درآوردن درشت‌نمای اِسمارتلاکس از جعبه مشاهده می‌کنید، وزن پایین ۲۴۰ گرمی آن است. علاوه‌بر‌این، طراحی این درشت‌نما منحصر‌به‌فرد است به‌طوری‌که وقتی آن را نگه می‌دارید، دستگاه روی کف دست شما قرار می‌گیرد. بیشتر وزن این درشت‌نما مربوط به باتری قابل شارژ لیتیومی است که در بخشی از درشت‌نما تعبیه شده است که در دست شما قرار می‌گیرد. این موضوع با کاهش وزن قسمت بالایی دستگاه و ارائه دسترسی آسان به چهار
لاکس یک دسته اختیاری را ارائه داده که به سادگی به بخش پایین منحنی‌شکل و ارگونومیک دستگاه متصل و از آن جدا می‌شود.
دکمۀ برجسته‌ای که آن را کنترل می‌کنند، نگه‌داشتن درشت‌نما را بسیار راحت کرده است. برای کاربرانی که ممکن است دسته‌ای سنتی‌تر را ترجیح بدهند، اسمارت
برای روشن‌کردن نمایشگر اِچ‌دی ۵ اینچی اسمارتلاکس، باید دکمۀ پاوِر را برای دو ثانیه نگه دارید. نمایشگر اچ‌دی دستگاه تصاویر را واضح و روشن نمایش می‌دهد. مهم‌تر از آن، وقتی اسمارتلاکس را به جلو و عقب حرکت می‌دهید، تقریباً هیچ تاخیر یا سایه‌ای در تصویر ایجاد نمی‌شود. همچنین چیزی که در حال مشاهده آن هستید، چند سانتیمتر آن‌طرف‌تر باشد یا چند متر، تنظیم فوکوس اسمارتلاکس بی‌درنگ و سریع انجام می‌شود. دو لامپ اِل‌ای‌دی قابل تنظیم، نور کافی را فراهم می‌کنند؛ اما دورنمایی دستگاه وقتی فاصله بیش از شش متر باشد، کیفیت کمتری دارد و در نور کمتر تصویر مربع مربع می‌شود.
اسمارتلاکس با چند وسیله جانبی ارائه می‌شود:
یک جعبه از جنس فوم برای حمل و نقل دستگاه که محکم و دارای بخش داخلی نرم جهت جلوگیری از آسیب به دستگاه است
یک شارژر و کابل یو‌اِس‌بی به ‌همراه چند تبدیل برای پریزهای مرسوم در کشورهای مختلف
یک بند که به ته اسمارتلاکس، جایی که باتری در آن قرار دارد، متصل می‌شود تا بتوانید از آن برای در دست گرفتن دستگاه استفاده کنید یا آن را دور گردن خود بیندازید
دفترچه راهنما به اکثر زبان‌های رایج
دستمال برای تمیزکردن دستگاه
همچنین یک استند زیر اسمارتلاکس داخل جعبه وجود دارد که علت وجود آن داخل جعبه شاید در ابتدا واضح نباشد. وقتی این استند کاملاً باز می‌شود، می‌توانید از اسمارتلاکس مثل یک درشت‌نمای ایستاده استفاده کنید. در این حالت نیازی نیست اسمارتلاکس را در دست نگه دارید؛ کافی است آن را روی چیزی که در حال خواندن آن هستید قرار دهید و آن را به اطراف صفحه حرکت دهید و کار خواندن را انجام دهید. در یک حالت دیگر، استند صفحۀ نمایش درشت‌نما را به‌اندازۀ کافی بالا می‌آورد که می‌توانید از آن برای نوشتن متون کوتاه مثل امضاکردن یا پرکردن یک فرم بهره بگیرید. علاوه بر دسته، چند وسیله جانبی اختیاری دیگر هم هست که می‌توانید به‌همراه اسمارتلاکس سفارش دهید. یک بامپِر که قابی است که دور دستگاه قرار می‌گیرد تا از اسمارتلاکس در هنگام به‌زمین افتادن محافظت کند. همچنین یک کابل اِچ‌دی‌اِم‌آی نیز برای اتصال اسمارتلاکس به نمایشگرهای اچ‌دی‌ام‌آی برای درشت‌نمایی یا سهولت تماشا در دسترس است.
در کل کار با اسمارتلاکس ساده است و این درشت‌نما یک منوی گسترده هم دارد که به کاربر اجازه سفارشی‌کردن امکانات آن را می‌دهد. دکمه پاور دایره‌ای‌شکل در پایین دستگاه که داخل کف دست جا می‌گیرد، قرار دارد. بین دکمه پاور و صفحه نمایش دستگاه چهار دکمه برجسته قرار دارد. اگر اسمارتلاکس را در دست راست خود نگه دارید، این دکمه‌ها از بالا به پایین از این قرارند:
دکمه دوربین برای فریز‌کردن تصویر در حال نمایش یا گرفتن عکس. اسمارتلاکس ۸ گیگابایت حافظه برای ذخیره تصویر دارد و این تصاویر را می‌توانید با استفاده از کابل یو‌اس‌بی به رایانه منتقل کنید.
دکمه به‌علاوه (+) که درشت‌نمایی را تا ۱۵ برابر افزایش می‌دهد.
دکمه منها (-) برای کاهش درشت‌نمایی تا پایین‌ترین سطح یعنی ۳ برابر.
دکمه فیلترهای رنگ که اِشینباخ به آن با عنوان گزینه‌های رنگ کاذب اشاره می‌کند. هرچند این دکمه به پنج گزینه محدود شده است، در کل ۱۴ ترکیب رنگ وجود دارد که شما می‌توانید در منوی تنظیمات دستگاه برای این دکمه تعریف کنید. همچنین می‌توانید با فشردن و نگه‌داشتن این دکمه بین سه تنظیم مقدار نور اِل‌ای‌دی، شامل ۰٪، ۵۰٪ و ۱۰۰٪ سوئیچ کنید.
روی لبه صفحه نمایش، در جهت خلاف دسته، یک دکمه منو، کنار ورودی یو‌اس‌بی قرار دارد. این منو مجموعه‌ای گسترده از تنظیمات را ارائه می‌کند که می‌توانید آنها را سفارشی کنید که این موارد شامل فیلترهای رنگ، خط راهنما برای خواندن، مقدار روشنایی نور ال‌ای‌دی و غیره هستند. وقتی منو را باز می‌کنید، حرکت بین گزینه‌ها با دکمه‌های به‌علاوه و منها و انتخاب با دکمه دوربین انجام می‌شود. هرچند آیکون‌ها بزرگ هستند و در سه ردیف پنج‌تایی در صفحه جا گرفته‌اند، وقتی آیکونی را انتخاب می‌کنید، بازخورد گفتاری وجود ندارد. یکی از گزینه‌های منو راهنمای سریع اسمارتلاکس است که در زبان‌های زیادی قابل دسترس است و بهتر می‌بود که از گزینۀ گفتار بهره می‌برد. متن می‌تواند تا ۸ برابر درشت‌نمایی شود؛ اما وقتی درشت‌نمایی فعال است، اگر خط‌ها در پهنای صفحه جا نشوند، ادامه آنها در خط بعدی نمایش داده نمی‌شود. وقتی صفحه درشت‌نمایی می‌شود، با فشردن دکمه منو این اجازه به کاربر داده می‌شود تا از چهار دکمه کنترل اصلی دستگاه برای حرکت به چپ و راست، بالا و پایین بهره بگیرند. وجود راهنمای استفاده روی دستگاه برای ارجاع سریع کاربردی است؛ اما حرکت در صفحات راهنما کمی دشوار است.
یکی از ویژگی‌های عالی موجود در منو، امکان افزودن یک خط راهنمای قرمزرنگ برای خواندن است. این ویژگی معمولاً روی درشت‌نماهای ویدئویی وجود ندارد و می‌تواند خواندن را برای برخی کاربران کمی آسان‌تر کند. می‌توانید موقعیت این خط راهنما را به‌صورت افقی یا عمودی مشخص کنید و موقعیت آن را در منوی تنظیمات تغییر دهید.
پس از انجام تنظیمات اولیه، همۀ ویژگی‌های پایه اسمارتلاکس را می‌توانید به سادگی با استفاده از چهار دکمه نزدیک دکمه پاور انجام دهید. بعد از روشن‌کردن اسمارتلاکس، نور دستگاه را با فشاردادن و نگه‌داشتن دکمه فیلترهای رنگ تنظیم کنید. اگر مایلید با سوئیچ بین گزینه‌های دردسترس یک فیلتر رنگ را برای ارائه بهترین تجربه مطالعه انتخاب کنید، از دکمه‌های به‌علاوه و منها برای افزایش و کاهش درشت‌نمایی استفاده کنید. برای گرفتن تصویر یا فریز‌کردن خروجی ویدئویی، کافی است دکمه دوربین را یک بار فشار دهید که باعث می‌شود تصویری که در حال نمایش است، روی صفحه بی‌حرکت باقی بماند. مجدداً دکمه دوربین را بزنید تا نمایشگر به حالت تماشای زنده برگردد و تصویر در حافظه اسمارتلاکس ذخیره شود. برای دسترسی به تصاویر ذخیره‌شده یا حذف آنها، وارد منوی دستگاه شوید و آیکون دوربین را انتخاب کنید. منوی ثانویه مربوط به دوربین، گزینه‌هایی را برای سوئیچ بین تصاویر ذخیره‌شده، درشت‌کردن تصاویر ذخیره‌شده و حذف آنها به شما ارائه می‌دهد."
audio/mana-55a499dc0292332c9de2.mp3,"تعامل مفید و مؤثر، نتیجه تلاش و مسؤولیت‌پذیری
فاطمه جوادیان
همراهان عزیز! از شمارۀ گذشته بر آن شدیم که در بارۀ روابط اجتماعی میان افراد نابینا و جامعه سخن بگوییم. یکی از روش‌های برقراری ارتباط را با ذکر یک مثال بررسی کردیم: درک متقابل.
این‌بار به نوع دیگری از موارد برقراری ارتباط می پردازیم؛ روشی که در آن افراد بی‌آنکه سخنی بگویند، خود را و یا بهتر است بگوییم بخشی از توانایی‌های خود را به جامعه ارائه می دهند. حضور مداوم افراد نابینا در بخش‌های مختلف جامعه سبب می شود تا آنها بیشتر دیده شوند.
یکی از نتایجی که در صورت بیشتر دیده شدن به‌دست می‌آید، این است که مردم یک جامعه حضور افراد با توانایی‌های متفاوت را در کنار خود بیشتر تجربه می‌کنند. این حاصلی است که با ده‌ها برنامه سخنرانی هم به‌راحتی به دست نمی‌آید.
از شما دعوت می‌کنم در ادامه با ما همراه باشید.
تعامل‌های صحیح اجتماعی در هر نقطه‌ای می‌تواند مفید باشد؛ حتی در میان سیاه‌چادرهای ایلیاتی، در دل باغ‌ها و مراتع سرسبز فارس.
عفت‌بانو یکی از انسان‌های سخت‌کوشی است که این بار با او گفت‌و‌گو می‌کنیم.
او و همسرش هر دو نابینا هستند. آنها دو فرزند پسر و یک نوه دارند که همگی از نعمت بینایی برخوردار هستند. عفت‌بانو ریشه در یکی از طوایف ایل قشقایی دارد. با هم به آن دورها سفر می‌کنیم و او برایمان می‌گوید که چطور توانسته است توجه اطرافیانش را به توانایی‌هایش جلب کند.
گنجشک‌ها روی شاخه درختان باغ سیب آواز صبحگاهی می‌خوانند و او هم کمی دیر‌تر از بزرگترها از خواب بیدار می شود تا در جوشاندن شیر و انجام بقیه کارهای خانه به آنها کمک کند.
آنها در چادرهایی زندگی می کردند که خودشان بافته بودند؛ روی فرش‌هایی که کار دست خودشان بود. در ته چادر چند قطعه سنگ صاف می‌گذاشتند و رخت‌خواب‌ها را هم روی این سنگ‌ها مرتب می‌چیدند. آنها دو چادر داشتند که از چادر کوچکتر به‌عنوان مطبخ استفاده می‌کردند.
تابستان که می‌شد، همسایه‌ها در اموری مانند پشم‌ریسی، بند‌تابی و چادر‌بافی از او نیز مانند سایر زنان و دختران ایل کمک می‌گرفتند و به او دستمزد می‌دادند.
یکی از بخش‌های پشم‌ریسی، به‌وسیله ابزاری به نام دوک انجام می‌شود. دوک، چوب کنگره‌دار دایره‌شکلی است که یک چوب بلند حدوداً نیم‌متری از میان آن می‌گذرد. سر این چوب میانی برشی قلاب‌مانند دارد که نخ از میان آن عبور می‌کند و دور دوک می‌پیچد. به‌این‌صورت که شخص قسمت بلند چوب را روی زانوی خود می‌کشد و رها می‌کند. دوک دور خود می‌چرخد و رشته پشمی را که در قلاب خود دارد نیز به دور خود می‌چرخاند و آن را سفت می‌کند و به شکل نخ در می‌آورد.
تابستان‌ها در مناطق ییلاقی گلیم، جاجیم و چادر می‌بافتند و زمستان‌ها در مناطق قشلاقی به فرش‌بافی مشغول بودند.
او چادر‌بافی، تاباندن بند، جوشاندن شیر و دوغ‌زدن را از مادر و خواهرهایش یاد گرفته است.
می گوید: «همیشه تلاش کرده‌ام روی پای خودم بایستم. از پدرم پول درخواست نمی‌کردم؛ اما در انجام کارهایی که یاد می‌گرفتم دقت فراوان داشتم. سعی می‌کردم هنگام تاباندن نخ در کنار دیگران بمانم تا دیده شوم؛ تا اینکه دیگران هم برای انجام این قبیل کارها از من هم کمک بگیرند».
خانواده‌اش به‌صورت اتفاقی از وجود مدرسه نابینایان در شهر خبردار می‌شوند و به‌سختی رضایت می‌دهند که او به مدرسه شبانه‌روزی برود. بعد از تحصیلات ابتدایی، به آموزشگاه شبانه‌روزی تهران راهنمایی می‌شود که باز هم مخالفت خانواده را به‌همراه دارد.
آنها چهار خواهر و برادر نابینا هستند. بعد از ورودش به مدرسه شبانه‌روزی تهران، امکان ورود برای دو خواهر دیگرش هم ایجاد می‌شود. در این باره می‌گوید:
«وقتی خواهرهایم به تهران آمدند، نسبت به آنها احساس مسؤولیت فراوانی داشتم. آن وقت‌ها هنوز تا حدی از نعمت بینایی برخوردار بودم. سعی می‌کردم به هم‌کلاسی‌هایشان کمک کنم؛ آنها را برای خرید همراهی کنم تا آنها هم در درس‌ها به خواهرانم کمک کنند؛ چراکه خواهرانم دو‌زبانه بودند و برای درس خواندن نیاز به کمک بیشتری داشتند».
در اواسط دوره دبیرستان بود که ازدواج کرد. از او می‌پرسم آینده را چطور می‌دیدی که قبل از پایان تحصیل ازدواج کردی؟ می‌گوید: «پدرم با ازدواج من موافق نبود. نه به این دلیل که همسر نابینا انتخاب کرده‌ام؛ او معتقد بود فرد نابینا نباید ازدواج کند. این دیدگاه مرا نگران می‌کرد. یک دوست خانوادگی داشتیم که با شرایط خانواده ما و همچنین زندگی ما در تهران آشنایی بیشتری داشت. ایشان با پیگیری فراوان توانست اجازه ازدواج مرا از پدرم بگیرد. وقتی از سوی همسرم به من پیشنهاد ازدواج داده شد، به‌راحتی پذیرفتم. خواستم در ادامه زندگی با فرد نابینایی همراه شوم که او هم سد بسیاری از محدودیت‌ها را شکسته است، شاغل شده است و حتی مایل است با فردی نابینا ازدواج کند.
ما در کنار هم سختی‌های فراوانی را تحمل کردیم؛ اما آنچه که در میان این همه سختی اهمیت فراوان دارد، این است که ما در عمیق‌ترین سطح مشکلات‌مان یکدیگر را داشتیم».
آنچه در این مطلب توجه ما را به خود جلب می‌کند، این است: کسی که در دوره نوجوانی تجربه مواجهه با اجتماع و همچنین تعهد و مسؤولیت‌پذیری را دارد، در سال‌های بعد نسبت به اطرافیانش و پس از آن نسبت به خانواده‌ای که تشکیل می‌دهد، بسیار احساس مسؤولیت می‌کند.
با آرزوی موفقیت برای شما خواننده گرامی در انجام تمام امور خانوادگی و اجتماعی.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-72ccf2e17cd667606c05.mp3,"بهزیستی، سازمانی پارادوکسیکال و آرمانی
ابوذر سمیعی
قرار گرفتن در ماه تیر و نزدیک شدن به هفته یا روز بهزیستی، بهانه‌ای فراهم کرد تا سازمان بهزیستی را زیر ذره‌بین ببریم و مورد بررسی بیشتری قرار دهیم. امید که نقد ما بر سازمان محبوبمان، در بهبود عملکرد آن تاثیری بگذارد.
سازمان بهزیستی با اهداف و آرزوهای والایی تاسیس شد؛ اما چه شد که آنچه باید می‌شد نشد؟ مسؤولان سازمان بهزیستی مدعی هستند که این سازمان بیش از پنجاه وظیفه تخصصی به عهده دارد و البته در لایحۀ اولیه آن نیز اشاره شده که این سازمان از تجمیع بیش از شانزده نهاد و اداره تشکیل شده است. پر‌واضح است که این سخنان بیش از آنکه برای این سازمان اعتبار ایجاد کند، از ارزش و منزلت آن می‌کاهد. آیا یک سازمان به تنهایی قادر به انجام این‌همه ماموریت تخصصی است؟ آیا امکان حل همۀ مسائل اجتماعی توسط یک سازمان وجود دارد؟
در وهله نخست آنچه از بدو تأسیس این سازمان عیان بوده، نگاه آرمانی در رفع مشکلات و مسائل اجتماعی کشور است. گویی در فضای احساسی سال‌های تاسیس سازمان بهزیستی، دست‌اندرکاران قصد کرده‌اند همۀ مشکلات و مسائل کشور را با ایجاد یک سازمان حل کنند و با این امید، شانزده نهاد مرتبط و غیرمرتبط را ادغام کرده و سازمانی عریض و طویل بنا کرده‌اند. وسعت دامنۀ فعالیت این سازمان و نامتناسب بودن امکانات و وظایف محوله، موجب شده بهزیستی از اجرای بسیاری از مسؤولیت‌های خود بازبماند و یا نتواند آنها را با کیفیت قابل قبولی به انجام برساند. نارضایتی جامعه هدف وسیع این سازمان، شاهدی بر این مدعاست. افراد دارای معلولیت، زنان، دختران، افراد مبتلا به اعتیاد و همۀ کسانی که به نحوی با سازمان بهزیستی سر‌و‌کار داشته‌اند، رضایت چندانی از عملکرد آن ندارند و این سازمان نتوانسته آن‌گونه که مدعی است، تغییر قابل قبولی در زندگی آنان ایجاد کند.
یکی از موضوعاتی که موجب ناکارآمدی نسبی سازمان بهزیستی شده، پارادوکس ساختاری این سازمان از ابتدای کار تا به امروز است. سازمان بهزیستی، به‌عنوان سازمانی اجتماعی به منظور حل مشکلات و مسائل اجتماعی و پیشگیری از این معضلات ایجاد شده؛ اما شگفت اینکه لایحۀ تأسیس آن از سوی وزارت بهداری ارائه شده و به‌عنوان زیرمجموعۀ این وزارتخانه تعریف شده است. اگرچه بعدها این سازمان به لحاظ ساختار اداری به سوی نهادهای اجتماعی کشیده شده و تحت نظر وزارت رفاه در آمده است؛ اما واقعیت این است که نگاه پزشکی همواره در این سازمان حاکم بوده و رد پای این نگرش را در سیاست‌گذاری‌های آن می‌توان ملاحظه کرد. شاهد این موضوع هم تحصیلات مدیران این سازمان است. از حدود چهارده مدیری که این سازمان به خود دیده، بیش از نه نفر دارای تحصیلات پزشکی و پیراپزشکی بوده‌اند. این نگاه همچنین در مدیران میانی سازمان نیز مشاهده می‌شود. طبیعی است که حل معضلات اجتماعی از طریق پزشکی و مهندسی امری غیرممکن است و نتیجۀ نگاه‌ مکانیکی به موضوعات اجتماعی، چیزی جز ناکارآمدی و هدررفت منابع نخواهد بود.
دیگر موضوع تأثیر‌گذار در عملکرد این سازمان، نگاه کلی بدنۀ قوۀ مجریه به آن است. شواهد نشان می‌دهد سازمان بهزیستی، در سیاست‌گذاری‌های کلی مدیریتی و اجرایی، سازمانی درجه دوم و کم‌اهمیت به حساب می‌آید. این موضوع را در سه عامل می‌توان سراغ گرفت: سطح سازمانی، بودجۀ تخصیصی و انتخاب مدیران. در وهله اول، سازمان بهزیستی با طیف وسیعی از اهداف و مأموریت‌ها، باید در چارت سازمانی به عنوان یک وزارتخانه تعریف می‌شد تا معاونت‌های آن می‌توانستند وظایف متفاوتی را که گاه چندان قرابتی با یکدیگر ندارند، مستقلانه به انجام رسانند. قرار دادن مجموعه وسیع و متناقضی از وظایف بر عهده یک سازمان کوچک، چیزی جز کم‌اهمیت شمردن مسائل اجتماعی و سازمان مربوطه نیست. پیرو چنین تفکری، بودجه تخصیصی به این نهاد نیز نمی‌تواند چندان قابل‌توجه باشد؛ چراکه احتمالاً از نظر سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان مربوط، این سازمان کار خاصی انجام نمی‌دهد.
اما انتخاب مدیران این سازمان قصه‌ای پر‌غصه است که در چند سطر نمی‌گنجد. شاید سازمان بهزیستی تنها سازمان تخصصی است که بیشتر مدیران اصلی آن از خارج از سازمان برای هدایت آن وارد شده‌اند و پس از اتمام ماموریت نیز این نهاد را برای همیشه ترک کرده‌اند. تصور کنید اگر روزی بخواهند هدایت وزارت بهداشت را به دست افرادی خارج از حوزه پزشکی بسپرند و یا آموزش و پرورش را به دست افرادی برون از جرگۀ آموزگاران واگذار کنند، چه اتفاقی می‌افتد! آیا پزشکان و معلمان چنین موضوعی را تاب می‌آورند؟ سازمان تخصصی بهزیستی اما سال‌هاست به راحتی در میان مدیران خارج از سازمان دست‌به‌دست می‌شود و کسی هم در این خصوص نمی‌تواند نقدی داشته باشد؛ چراکه احتمالاً این سازمان چندان تخصصی به نظر نمی‌رسد.
مجموع این اتفاقات موجب شده این سازمان نتواند کارایی لازم را داشته باشد و روز به روز از توان آن کاسته شود. برای بیشتر مملوس شدن این موضوع، تنها به چند نمونه از اتفاقاتی که در سال‌های اخیر در معاونت توانبخشی این سازمان افتاده، اشاراتی خواهم داشت و باقی را به خوانندگان وا می‌گذارم.
کتابخانه نابینایان رودکی، قدیمی‌ترین و مهم‌ترین کتابخانه نابینایان در ایران و خاور‌میانه بود که بیش از نیم قرن سابقه فعالیت داشت. هزاران فرد نابینا و کم‌بینا با استفاده از منابع بریل و گویای این کتابخانه با‌سواد شدند و این مرکز توانست در روزگاری که ارتباطات به وسعت امروز نبود، به سراسر ایران خدمات ارائه کند؛ اما هرچه در تکنولوژی و ارتباطات پیشرفت بیشتری حاصل شد، از توان این کتابخانه کاسته شد و کار به تعطیلی آن کشیده شد. اکنون پس از گذشت چند سال تعطیلی نسبی این مرکز، علی‌رغم مطالبۀ جامعه نابینایان، هنوز سازمان بهزیستی قادر به تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی درباره این مرکز نیست و سرمایه اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی آن هر روز رو به تحلیل است.
در موضوع تجهیزات و لوازم کمک‌توانبخشی نیز وضعیت به همین منوال است. تقریباً تمام کسانی که از این سازمان خدماتی در این زمینه دریافت می‌کنند، از کیفیت و کمیت این تجهیزات به شدت ناراضی هستند. به طور خاص در حوزه نابینایان و کم بینایان، تنها اقدام سازمان، ارائۀ تجهیزاتی محدود از قبیل عصای سفید، ذره‌بین و گاهی ضبط صوت دیجیتال است که همیشه فاصلۀ فراوانی با نیاز واقعی افراد دارای آسیب بینایی دارد. علاوه‌بر‌این، کیفیت بسیار پایین و شیوۀ توزیع نابرابر این تجهیزات موجب شده بیشتر افراد نابینا و کم‌بینا، عطای این خدمات را به لقایش ببخشند و خود شخصاً در صدد تامین آن برایند.
اما یکی از حوزه‌هایی که سازمان حقیقتاً در آن بسیار ضعیف عمل کرده و اصلاً حرفی برای گفتن ندارد، حوزۀ آموزشی و توانبخشی است. برخلاف نامی که بر معاونت حوزۀ افراد دارای معلولیت نهاده شده، توانبخشی آخرین اقدام این سازمان برای معلولان است. انتظار این است که سازمان بهزیستی، از بدو ورود یک فرد به دایرۀ معلولان، از او حمایت کند و آموزش‌های لازم را در اختیار خود فرد، خانواده و جامعه‌ای بگذارد که با وی در تعامل است؛ اما تجربه نشان می‌دهد در این خصوص سازمان نه برنامه‌ای دارد و نه توان و تخصصی برای حمایت و آموزش. در حوزۀ افراد دارای آسیب بینایی، آنچه در حال حاضر تحت عنوان توانبخشی ارائه می‌شود، دوره‌های پراکنده و محدود جهت‌یابی و حرکت و نیز گاهی آموزش ناقص مهارت‌های زندگی است که تاثیر چندانی در بهبود زندگی نابینایان و کم‌بینایان ندارد.
در مجموع به نظر می‌رسد همان نگرش کلاسیک در خصوص طبقه‌بندی علوم که علوم فنی-مهندسی و طبیعی، پر‌اهمیت‌تر از علوم انسانی و اجتماعی به شمار می‌آید، موجب شده سازمان بهزیستی به عنوان یک نهاد تخصصی و اجتماعی اهمیت چندانی نداشته باشد و دیر‌بازده‌بودن سیاست‌های اجتماعی باعث شود افراد غیرمتخصص بدون ترس و واهمه به راحتی وارد عرصه‌‍‌های مختلف این سازمان شوند. چنین نگرشی، علاوه بر آسیب رساندن بر نیروهای متخصص و کارآمد سازمان بهزیستی و ناامید کردن این افراد، باعث هدر‌رفت منابع و افزایش مسائل و معضلات اجتماعی خواهد بود. ناکارامدی یا کارکرد ناقص سازمان بهزیستی، می‌تواند اثرات جبران‌نا‌پذیر و غیر‌قابل‌بازگشت بر جامعه هدف آن داشته باشد و تداوم این وضعیت این افراد را رو به یأس و ناامیدی بیشتر خواهد برد.
امید که توجه بیشتر به این سازمان و موضوعات تخصصی‌اش، مانع افول روز‌افزون آن شود."
audio/mana-e8e038c19cf7bfdf1c2b.mp3,"چنین گفت فروشنده: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با عطیه حاج‌حسن
میرهادی نائینی‌زاده
عطیه حاج‌حسن، متولد سال ۱۳۶۷، دارای سابقۀ ۹ ساله در فروش و بازار‌یابی
«شما در سطوح مختلف، کار فروش را انجام می‌دهید. در ابتدا بگویید که چطور شد به این کار علاقه‌مند شدید و کار خود را از کی آغاز کردید؟»
«من به این علت به کار فروش علاقه پیدا کردم که دوست داشتم با شناخت کافی از نیاز افراد، پیشنهاد مناسب تهیۀ کالای مورد نظر آنها را در اختیارشان بگذارم. می‌توانم بگویم این کار را در منزل و غرفه‌های حضوری شروع کردم و با فروش تجهیزات نابینایی ادامه دادم و این کار را با استخدام در یک شرکت لبنیاتی رسماً کلید زدم. مدیر شرکت مزبور خواسته بود تا از توانایی برقراری ارتباط تلفنی که خانم‌های نابینا دارند، استفاده کند و این باعث شد که بیشتر مسائل سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در کار فروش برایمان دسترس‌پذیر شود.»
«به دسترس‌پذیری نرم‌افزار‌ها اشاره کردید. چه مشکلاتی سر راه ما نابینایان در این زمینه وجود دارد و چه راه‌های جایگزینی مد نظر شما بوده است؟»
«در فرآیند فروش، کار‌هایی از قبیل ثبت سفارشات و فاکتور زدن از طریق نرم‌افزار‌ها انجام می‌گیرد. دسترس‌پذیر‌بودن نرم‌افزار‌های فروش کاملاً به شرکتی بستگی دارد که شما در آن مشغول به کار می‌شوید. خوشبختانه با وجود NVDA، نرم افزار‌هایی که با زبان‌های برنامه‌نویسی استاندارد نوشته می‌شوند، مشکل چندانی ندارند. مشکل اصلی این است که نرم‌افزار‌های اصلی فروش در ایران مانند سرو و سپیدار استاندارد‌های خودشان را دارند و حاضر به تغییر خط مشی خود به‌خاطر یک یا چند نفر نابینا هم نیستند. عدم همکاری تیم‌های نرم‌افزاری شرکت‌ها هم به مشکلات ما اضافه می‌کند.
باید بگویم مواجهه با مشکلات این‌چنینی مقداری به شانس شما بستگی دارد که کار‌فرمای شما این علاقه را داشته باشد تا همکاری لازم را به عمل بیاورد. اگر همکاری لازم وجود نداشته باشد، شما باید بدون کند کردن کار همکار خود، در مواردی از او کمک بخواهید و با تقویت ذهن و استفاده از نرم‌افزار‌های دسترس‌پذیر، با پذیرش محدودیت نابینایی، تا جایی که امکان دارد کار خود را جلو ببرید.»
«پله‌های پیشرفت در فرآیند کار فروش برای شما چگونه بوده است؟»
«ابتدا باید بگویم آنچه بیان می‌کنم، تجربه‌های شخصی من است؛ اما فکر می‌کنم این مسیر که من در آن حرکت کرده‌ام، می‌تواند به درد همۀ کسانی بخورد که می‌خواهند قدم در این راه بگذارند.
من فعالیت رسمی خود را از سال ۱۳۹۲ به عنوان سفارش‌گیرندۀ تلفنی آغاز کردم. وظیفۀ من گرفتن مقدار سفارش معین از مشتری‌های از پیش‌دانسته و تهیۀ فاکتور برای آنها از انبار بود. از‌آنجا‌که مکالمات من و مشتری‌ها ضبط می‌شد، کارفرمای من به این نتیجه رسید که من توانایی ترغیب خریداران را به کالا‌هایی که آنها سفارش نداده‌اند دارم؛ به‌همین‌دلیل تصمیم گرفتند من در قسمت فروش کار خود را ادامه دهم. یک فروشندۀ تلفنی با دو نوع مشتری سر و کار دارد: مشتریانی که با او تماس می‌گیرند و کسانی که فروشنده باید با آنها تماس بگیرد و آنها را برای خرید تشویق کند. به نوع اول فروش پسیو و به نوع دوم فروش اکتیو گفته می‌شود. پس از طی این مرحله، توانستم سرپرست فروش باشم و تعدادی فروشندۀ یک منطقه مشخص زیر دست من کار کرده‌اند. تبعاً هدف از این معرفی این است که به دوستان نابینای خودم بگویم که با رعایت درست نکات مربوط به برقراری صحیح ارتباط تلفنی، به راحتی می‌توانند پله‌های ترقی را در این شغل طی کنند و فروشندۀ موفقی شوند. این به آن معنی نیست که حتماً کار راحتی در پیش دارند؛ اما باید و باید توانایی‌های خود را جدی بگیرند. خود من بعد از هفت سال کار در یک شرکت و عدم هماهنگی نرم‌افزار‌های آنجا با نیاز‌های یک نابینای مطلق، ترجیح دادم به‌جای توقف در یک فضای غیر‌قابل‌پیشرفت، توانایی خود را در جای دیگری محک بزنم و دو سالی هست که به جای فروش کالا، مبادرت به انعقاد قرارداد‌های خدماتی برای یک شرکت دیگر می‌کنم و درآمد بهتری هم دارم. لازم است اشاره کنم که مدرک تحصیلی یا هر چیز دیگر خیلی در کار فروش اهمیت ندارد و توانایی شما در نحوۀ توجیه افراد برای خرید بیشتر، برای کارفرمایان حائز اهمیت است. این را گفتم که تأکید داشته باشم این کار برای ما نابینایان که توانایی کامل در برقراری روابط کلامی با افراد گوناگون را داریم، می‌تواند بسیار پول‌ساز باشد. نکتۀ گفتنی دیگر این است که بیشتر منابع آموزشی مورد نیاز این کار، یا در پیج‌های اینستاگرامی و یا به‌صورت صوتی و متنی در اختیار افراد نابینا هست و این کار را برای آنها راحت‌تر هم می‌کند.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار شما و همکاران بینای شما وجود دارد؟»
«از لحاظ فنی تفاوت اصلی کار ما با سایر افراد، بهره‌گیری ما از صدا به جای تصویر است. یکی دیگر از تفاوت‌های قابل توجه، نیاز اساسی به تمرکز در هنگام انجام کار است. ما همزمان باید با مشتری صحبت کنیم، صدای نرم‌افزار خودمان را بشنویم و از سویی صدای محیطی که در آن مشغول کار هستیم را هم مد نظر داشته باشیم. تمرکز بر روی انجام کار صحیح با توجه به این معضل، می‌تواند در بدو امر کار دشواری به‌نظر برسد؛ اما از‌آنجایی‌که تمرکز افراد نابینا بسیار بالاست، بعد از مدتی این مشکل هم رفع می‌شود.»
«نابینایی چه درد‌سر‌هایی برای شما در مواجهه با سایر همکاران و کارفرمایان ایجاد کرده است؟»
«اولین مسئله حیرت ترحم‌آمیزی است که دیگران نسبت به همه‌چیز زندگی شما دارند و به‌جای پرداختن به موضوعات اصلی کار، شما را با مسائل سطحی مشغول می‌کنند. در حیطۀ فروش، به دلیل جا‌به‌جا شدن فراوان مدیران فروش در شرکت‌ها، ما مجبوریم بار‌ها خود را به مدیران ثابت کنیم. نگرش عمومی جامعه نسبت به ما، باعث این می‌شود که به‌جای برآیند کاری، مسائل دیگری مد نظر افرادی باشد که با ما همکاری می‌کنند. ارتباط با مراجعین حضوری یکی دیگر از چالش‌هایی بوده است که چه از طرف کار‌فرما و چه گاهی از سمت خود ما باعث مشکل در کار می‌شده است. نکتۀ پایانی در این مورد این است که ما نابینایان همواره باید به خودمان تکیه کنیم و توقع همکاری از کسی را نداشته باشیم. ما باید مسائل را به طرق درست حل کنیم و برای خودمان راه بسازیم.»
«آیا کار شما یک کار ایستا و بی‌نیاز از تحرک و جهت‌یابی است؟»
«نحوۀ کار من دنشان می‌دهد که اگر مشتری نتواند از شما احساس امنیت کاری بگیرد، شما نمی‌توانید فروشندۀ موفقی باشید. این احساس امنیت وقتی در مشتری به‌وجود می‌آید که شما را در همۀ احوال همراه خود ببیند و تبعاً این همراهی باید با آشنایی کامل شما با محل کارتان توأم باشد. شما نمی‌توانید تصور کنید که با داشتن یک تلفن و کامپیوتر و سرعت عمل خوب در کار کردن با این دو وسیله، فروشندۀ لایقی می‌شوید.»
«دربارۀ درآمد‌زایی این کار با مخاطبین ما صحبت کنید.»
«چنانکه گفتم، مهم‌ترین موضوع در این کار میزان فروش شماست و شما بر اساس توانایی خود در تأمین نیاز مشتری‌ها می‌توانید درآمد خود را تعیین کنید. این کار در بیشتر اوقات در‌آمد ثابتی ندارد و حصول درآمد بیشتر کاملاً بر عهدۀ توانایی شماست.»
ضمن سپاس از عطیه حاج‌حسن برای شرکت در این گفت‌وگو، شما می‌توانید نسخۀ صوتی گفت‌و‌گوی میر‌هادی نایینی‌زاده با این کارشناس نابینای فروش را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-eca20789b44d30b33865.mp3,"چنین گفت فروشنده: گفت‌و‌گوی نشریه نسل مانا با عطیه حاج‌حسن
میرهادی نائینی‌زاده
عطیه حاج‌حسن، متولد سال ۱۳۶۷، دارای سابقۀ ۹ ساله در فروش و بازار‌یابی
«شما در سطوح مختلف، کار فروش را انجام می‌دهید. در ابتدا بگویید که چطور شد به این کار علاقه‌مند شدید و کار خود را از کی آغاز کردید؟»
«من به این علت به کار فروش علاقه پیدا کردم که دوست داشتم با شناخت کافی از نیاز افراد، پیشنهاد مناسب تهیۀ کالای مورد نظر آنها را در اختیارشان بگذارم. می‌توانم بگویم این کار را در منزل و غرفه‌های حضوری شروع کردم و با فروش تجهیزات نابینایی ادامه دادم و این کار را با استخدام در یک شرکت لبنیاتی رسماً کلید زدم. مدیر شرکت مزبور خواسته بود تا از توانایی برقراری ارتباط تلفنی که خانم‌های نابینا دارند، استفاده کند و این باعث شد که بیشتر مسائل سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در کار فروش برایمان دسترس‌پذیر شود.»
«به دسترس‌پذیری نرم‌افزار‌ها اشاره کردید. چه مشکلاتی سر راه ما نابینایان در این زمینه وجود دارد و چه راه‌های جایگزینی مد نظر شما بوده است؟»
«در فرآیند فروش، کار‌هایی از قبیل ثبت سفارشات و فاکتور زدن از طریق نرم‌افزار‌ها انجام می‌گیرد. دسترس‌پذیر‌بودن نرم‌افزار‌های فروش کاملاً به شرکتی بستگی دارد که شما در آن مشغول به کار می‌شوید. خوشبختانه با وجود NVDA، نرم افزار‌هایی که با زبان‌های برنامه‌نویسی استاندارد نوشته می‌شوند، مشکل چندانی ندارند. مشکل اصلی این است که نرم‌افزار‌های اصلی فروش در ایران مانند سرو و سپیدار استاندارد‌های خودشان را دارند و حاضر به تغییر خط مشی خود به‌خاطر یک یا چند نفر نابینا هم نیستند. عدم همکاری تیم‌های نرم‌افزاری شرکت‌ها هم به مشکلات ما اضافه می‌کند.
باید بگویم مواجهه با مشکلات این‌چنینی مقداری به شانس شما بستگی دارد که کار‌فرمای شما این علاقه را داشته باشد تا همکاری لازم را به عمل بیاورد. اگر همکاری لازم وجود نداشته باشد، شما باید بدون کند کردن کار همکار خود، در مواردی از او کمک بخواهید و با تقویت ذهن و استفاده از نرم‌افزار‌های دسترس‌پذیر، با پذیرش محدودیت نابینایی، تا جایی که امکان دارد کار خود را جلو ببرید.»
«پله‌های پیشرفت در فرآیند کار فروش برای شما چگونه بوده است؟»
«ابتدا باید بگویم آنچه بیان می‌کنم، تجربه‌های شخصی من است؛ اما فکر می‌کنم این مسیر که من در آن حرکت کرده‌ام، می‌تواند به درد همۀ کسانی بخورد که می‌خواهند قدم در این راه بگذارند.
من فعالیت رسمی خود را از سال ۱۳۹۲ به عنوان سفارش‌گیرندۀ تلفنی آغاز کردم. وظیفۀ من گرفتن مقدار سفارش معین از مشتری‌های از پیش‌دانسته و تهیۀ فاکتور برای آنها از انبار بود. از‌آنجا‌که مکالمات من و مشتری‌ها ضبط می‌شد، کارفرمای من به این نتیجه رسید که من توانایی ترغیب خریداران را به کالا‌هایی که آنها سفارش نداده‌اند دارم؛ به‌همین‌دلیل تصمیم گرفتند من در قسمت فروش کار خود را ادامه دهم. یک فروشندۀ تلفنی با دو نوع مشتری سر و کار دارد: مشتریانی که با او تماس می‌گیرند و کسانی که فروشنده باید با آنها تماس بگیرد و آنها را برای خرید تشویق کند. به نوع اول فروش پسیو و به نوع دوم فروش اکتیو گفته می‌شود. پس از طی این مرحله، توانستم سرپرست فروش باشم و تعدادی فروشندۀ یک منطقه مشخص زیر دست من کار کرده‌اند. تبعاً هدف از این معرفی این است که به دوستان نابینای خودم بگویم که با رعایت درست نکات مربوط به برقراری صحیح ارتباط تلفنی، به راحتی می‌توانند پله‌های ترقی را در این شغل طی کنند و فروشندۀ موفقی شوند. این به آن معنی نیست که حتماً کار راحتی در پیش دارند؛ اما باید و باید توانایی‌های خود را جدی بگیرند. خود من بعد از هفت سال کار در یک شرکت و عدم هماهنگی نرم‌افزار‌های آنجا با نیاز‌های یک نابینای مطلق، ترجیح دادم به‌جای توقف در یک فضای غیر‌قابل‌پیشرفت، توانایی خود را در جای دیگری محک بزنم و دو سالی هست که به جای فروش کالا، مبادرت به انعقاد قرارداد‌های خدماتی برای یک شرکت دیگر می‌کنم و درآمد بهتری هم دارم. لازم است اشاره کنم که مدرک تحصیلی یا هر چیز دیگر خیلی در کار فروش اهمیت ندارد و توانایی شما در نحوۀ توجیه افراد برای خرید بیشتر، برای کارفرمایان حائز اهمیت است. این را گفتم که تأکید داشته باشم این کار برای ما نابینایان که توانایی کامل در برقراری روابط کلامی با افراد گوناگون را داریم، می‌تواند بسیار پول‌ساز باشد. نکتۀ گفتنی دیگر این است که بیشتر منابع آموزشی مورد نیاز این کار، یا در پیج‌های اینستاگرامی و یا به‌صورت صوتی و متنی در اختیار افراد نابینا هست و این کار را برای آنها راحت‌تر هم می‌کند.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار شما و همکاران بینای شما وجود دارد؟»
«از لحاظ فنی تفاوت اصلی کار ما با سایر افراد، بهره‌گیری ما از صدا به جای تصویر است. یکی دیگر از تفاوت‌های قابل توجه، نیاز اساسی به تمرکز در هنگام انجام کار است. ما همزمان باید با مشتری صحبت کنیم، صدای نرم‌افزار خودمان را بشنویم و از سویی صدای محیطی که در آن مشغول کار هستیم را هم مد نظر داشته باشیم. تمرکز بر روی انجام کار صحیح با توجه به این معضل، می‌تواند در بدو امر کار دشواری به‌نظر برسد؛ اما از‌آنجایی‌که تمرکز افراد نابینا بسیار بالاست، بعد از مدتی این مشکل هم رفع می‌شود.»
«نابینایی چه درد‌سر‌هایی برای شما در مواجهه با سایر همکاران و کارفرمایان ایجاد کرده است؟»
«اولین مسئله حیرت ترحم‌آمیزی است که دیگران نسبت به همه‌چیز زندگی شما دارند و به‌جای پرداختن به موضوعات اصلی کار، شما را با مسائل سطحی مشغول می‌کنند. در حیطۀ فروش، به دلیل جا‌به‌جا شدن فراوان مدیران فروش در شرکت‌ها، ما مجبوریم بار‌ها خود را به مدیران ثابت کنیم. نگرش عمومی جامعه نسبت به ما، باعث این می‌شود که به‌جای برآیند کاری، مسائل دیگری مد نظر افرادی باشد که با ما همکاری می‌کنند. ارتباط با مراجعین حضوری یکی دیگر از چالش‌هایی بوده است که چه از طرف کار‌فرما و چه گاهی از سمت خود ما باعث مشکل در کار می‌شده است. نکتۀ پایانی در این مورد این است که ما نابینایان همواره باید به خودمان تکیه کنیم و توقع همکاری از کسی را نداشته باشیم. ما باید مسائل را به طرق درست حل کنیم و برای خودمان راه بسازیم.»
«آیا کار شما یک کار ایستا و بی‌نیاز از تحرک و جهت‌یابی است؟»
«نحوۀ کار من دنشان می‌دهد که اگر مشتری نتواند از شما احساس امنیت کاری بگیرد، شما نمی‌توانید فروشندۀ موفقی باشید. این احساس امنیت وقتی در مشتری به‌وجود می‌آید که شما را در همۀ احوال همراه خود ببیند و تبعاً این همراهی باید با آشنایی کامل شما با محل کارتان توأم باشد. شما نمی‌توانید تصور کنید که با داشتن یک تلفن و کامپیوتر و سرعت عمل خوب در کار کردن با این دو وسیله، فروشندۀ لایقی می‌شوید.»
«دربارۀ درآمد‌زایی این کار با مخاطبین ما صحبت کنید.»
«چنانکه گفتم، مهم‌ترین موضوع در این کار میزان فروش شماست و شما بر اساس توانایی خود در تأمین نیاز مشتری‌ها می‌توانید درآمد خود را تعیین کنید. این کار در بیشتر اوقات در‌آمد ثابتی ندارد و حصول درآمد بیشتر کاملاً بر عهدۀ توانایی شماست.»
ضمن سپاس از عطیه حاج‌حسن برای شرکت در این گفت‌وگو، شما می‌توانید نسخۀ صوتی گفت‌و‌گوی میر‌هادی نایینی‌زاده با این کارشناس نابینای فروش را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-113abc8138b74c3de7d4.mp3,"چگونه حرکات کلیشه‌ای و رفتار‌های نابینایی را کنترل کنیم؟
امین عرب
فشردن چشم، تکان دادن سر، چرخش به دور خود، تکان خوردن پاندولی، ضربه زدن با پا‌ها، بازی کردن مداوم با انگشتان، خم کردن سر و بسیاری از حرکات مشابه برای افراد نابینا رفتار‌هایی آشنایند. ممکن است چنین رفتار‌هایی را در اطرافیان دیده یا خودتان آن را تجربه کرده ‌باشید. حتی شاید در حال حاضر با چنین رفتار‌هایی دست‌به‌گریبانید و دنبال راهی برای کنترل آنها می‌گردید. رهایی از این رفتار‌ها که تأثیر منفی بسزایی در ارتباطات اجتماعی می‌گذارند، دغدغۀ بسیاری از افراد نابینا و خانواده‌ها و مربیان آنهاست.
خواندن تجربیات سارا بلیک لاروس، مدرس دانشگاه اندرسون، می‌تواند به آگاهی شما در این زمینه بیفزاید و در کنترل این رفتار، راهکار‌هایی را در اختیارتان بگذارد. هرچند تمرکز متن بر کودکان است؛ اما بزرگ‌سالان نیز می‌توانند با ایجاد تغییرات لازم و کمک گرفتن از اطرافیان، از تکنیک‌های گفته‌شده استفاده کنند.
***
این جمله را ۲۵ بار نوشته بودم: «من دیگر دستم را در چشمم فرو نمی‌کنم.» هنوز ۴۷۵ بار باقی مانده‌بود؛ یعنی نوزده صفحه دیگر. باید تمام شب را بیدار می‌ماندم.
کاغذی دیگر در ماشین تایپ بریل گذاشتم و ۲۵ بار دیگر نوشتم. خشم در وجودم موج می‌زد. باید راهی برای ترک این عادت قدیمی پیدا می‌کردم.
در پایان چهارمین صفحه، شروع به گریه کردم. من نمی‌توانستم تند بنویسم. می‌خواستم این کار عذاب‌آور زودتر تمام شود و در عین حال از وضع موجود شرمگین بودم. من برای چیزی تنبیه می‌شدم که هر‌چقدر هم می‌خواستم، نمی‌توانستم کنترلش کنم. پدر و مادرم نمی‌دانستند روزی چند بار خودم را به‌خاطر این رفتار سرزنش می‌کنم. به خودم می‌گفتم: «باز که داری این کار را می‌کنی احمق! مگر قرار نبود تکرارش نکنی!»
پایان آن شب را یادم نیست. فکر کنم مادرم آخر تسلیم شد و اجازه داد بعد از رسیدن به صدمین جمله، دست از کار بکشم. هفده سال گذشت تا توانستم بر این عادت غلبه کنم.
این عادت معمولاً به عنوان فشار دادن چشم شناخته می‌شود. به کرات دیده‌ام که والدین سؤالات مشابهی را در این زمینه مطرح می‌کنند: «چگونه می‌توانم فرزندم را از فشردن چشم‌هایش منع کنم؟ آیا این عادت خطرناک است؟» در مورد سایر رفتار‌ها کمتر سؤالات مشابهی می‌بینم.
در این نوشته چند راهبرد برای کمک به کودکان در اصلاح این رفتار‌ها پیشنهاد خواهم کرد. با‌این‌حال می‌خواهم بر واقعیت دیگری نیز تأکید کنم: هر رفتاری را که یک کودک نابینا نشان می‌دهد، نمی‌توان در گروه رفتار‌های نابینایی طبقه‌بندی کرد. برخی رفتار‌ها مانند گاز گرفتن و بهانه‌گیری، معمولاً در سطح مشخصی از رشد کودکان دیده می‌شود. هنگام پرداختن به مشکلات رفتاری هر کودک، مهم است که به علت و نتیجه آن رفتار فکر کنید.
فشردن چشم
نظرات در مورد تأثیر فشردن چشم متفاوت است. این کار اغلب باعث می‌شود چشم‌ها فرو‌رفته به نظر برسند؛ اما من به‌عنوان کسی که سال‌ها این کار را انجام داده ‌است، متقاعد نشده‌ام که برای چشم خطرناک باشد. این موضوع احتمالاً به میزان فشاری که فرد وارد می‌کند بستگی دارد. من هرگز فشار زیادی وارد نکرده‌ام و هیچ مطالعه‌ای نیست که ثابت کند اگر چشمانم را فشار نمی‌دادم، همین وضعیت را تجربه می‌کردم یا خیر. ممکن است فردی بر اثر مالش یا فشار دادن دست‌های کثیف، به عفونت چشم مبتلا شود؛ اما تا کنون این اتفاق برای هیچ یک از آشنایان من نیفتاده ‌است.
بزرگترین مشکل فشردن چشم این است که از نظر اجتماعی غیر‌قابل‌قبول تلقی می‌شود. این کاری نیست که اکثر مردم انجام دهند؛ حتی اگر همان‌قدر که ناخن جویدن برای دیگران عادی است، فشردن چشم برای فرد نابینا عادی باشد. این رفتاری نیست که فرد نابینا آگاهانه انجام دهد و دلیل دشواری متوقف کردن آن همین است.
بسیاری از کودکان نابینا فشردن چشم را قبل از تولد یک‌سالگی‌شان شروع می‌کنند. این رفتار ممکن است دلایل مختلفی داشته‌ باشد. در جایی خوانده‌ام که بعضی از کودکان به خاطر درد چشمشان این کار را انجام می‌دهند. یک توضیح رایج این است که فشردن چشم باعث تحریک شبکیه می‌شود، به‌طوری‌که کودک جرقه‌های نور را می‌بیند. من چنین تجربه‌ای را به یاد ندارم و مثل خیلی‌ها نمی‌توانم علت این رفتار را شناسایی کنم یا توضیح دهم.
بسیاری از کودکان هنگام خستگی یا ناراحتی بیشتر، چشمانشان را فشار می‌دهند. من توصیه می‌کنم والدین و مراقبان، این زمان‌ها را برای خاموش کردن رفتار انتخاب نکنند؛ چون کودک به علت دیگری تحت فشار است و پرداختن به این موضوع می‌تواند فشار مضاعفی را بر کودک وارد کند.
توصیه من برای جلوگیری از فشردن چشم این است که به کودک کمک کنید تا از اعضای بدن خود و ارتباط آنها با یکدیگر آگاه شود. یکی از خانواده‌ها تجربه موفقی در استفاده از یاد‌آوری‌های کلامی داشته که در ابتدا با تذکرات فیزیکی همراه بوده ‌است. «دست‌ها پایین»، جمله‌ای است که آنها استفاده می‌کنند. من به خانواده‌های دیگر پیشنهاد کرده‌ام که از علامتی مانند «دستانت کجایند؟» استفاده کنند. این جمله ممکن است کودک را تشویق کند بیشتر در مورد آنچه دستانش انجام می‌دهند و اینکه آیا این یک فعالیت مناسب است یا خیر، فکر کنند. مزیت چنین سؤالی این است که می‌توان از آن در مواقع دیگری نیز استفاده کرد که دست‌ها درگیر فعالیت‌های مناسبند. این به کودک کمک می‌کند تا احساس مثبتی نسبت به خود داشته ‌باشد و سؤال نقش کنترل‌گر را ایفا کند نه تنبیه. علاوه‌بر‌‌این، «دستانت کجایند؟» می‌‌تواند برای کنترل رفتار‌های دیگری که ممکن است همراه یا به‌جای فشردن چشم رخ دهند نیز استفاده شود.
تکان خوردن
تکان خوردن از دیگر رفتار‌های رایج در کودکان نابیناست. برخی محققان معتقدند این رفتار پاسخی است به نیاز به تحریک دهلیزی و ناتوانی در حرکت آزادانه در محیط که علت آن محافظت بیش از حد، ناتوانی مراقبان در تشویق به تحرک یا محدودیت حرکت ناشی از مشکلات پزشکی است. آگاهی از اعضای بدن به فرد کودک یا بزرگ‌سال کمک می‌کند که در حذف این رفتار همانند فشردن چشم موفق شود. علاوه بر این، فرد باید رفتار حذف‌شده را با شکل مناسبی از تحریک دهلیزی جایگزین کند.
چرخیدن
چرخیدن از دیگر رفتار‌هایی است که در کودکان نابینا دیده می‌شود. این رفتار کاربرد‌های متفاوتی دارد. من هنگام چرخیدن، از مشاهده اجسامی که حرکت می‌کردند و همچنین با باز کردن دستانم از احساس باد لذت می‌بردم. کودکان بینا نیز از چرخیدن لذت می‌برند. تفاوت آنجاست که کودک بینا بیشتر می‌تواند از وسائل مناسب مثل چرخ و فلک یا تایر‌بازی برای ارضای میل خود به چرخیدن استفاده کند؛ اما چون ابزار مناسب به‌راحتی برای کودک نابینا در دسترس نیست، از آنچه در دسترس است یعنی بدن خودش استفاده می‌کند. کودکان نابینا نیز همانند سایر کودکان به فعالیت‌هایی مثل دویدن، پریدن و کوهنوردی نیاز دارند و می‌توانند بسته به توانایی‌های فردی‌شان و ایمنی محیط و در صورت نیاز با ایجاد تغییر، در این فعالیت‌ها شرکت کنند.
اهمیت آموزش رفتار‌های مناسب
هنگام حذف هر رفتاری که از نظر اجتماعی نامناسب است، والدین و سایر مراقبان باید به‌خاطر داشته ‌باشند که این رفتار هدفی را برای کودک دنبال می‌کند و باید با رفتار قابل‌قبولی جایگزین شود که در خدمت همان هدف باشد یا نیاز به رفتار مشکل‌ساز را از بین ببرد. در مورد فشردن چشم، نگه داشتن دست‌های کودک یا ممکن است باعث کاهش تمایل وی به این رفتار شود یا نشود.
انتخاب راه‌های مقابله
هنگامی که یک رفتار نامناسب پایدار است، مراقبان باید راهکار‌های خود را عاقلانه انتخاب کنند. در مواردی بهتر است برای پیشگیری از شدت یافتن رفتار، در اوایل بروز، سعی در مقابله با آن کرد؛ حال آنکه در برخی موارد بهتر است صبر کرد تا کودک به سنی برسد که بتواند در به‌کار‌گیری راهبرد‌ها همکاری و مشارکت کند."
audio/mana-8839fa15ec0c37a0830b.mp3,"ورزش‌کردن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
اگر ما افراد نابینا و کم‌بینا تحرک لازم را در زندگی خود نداشته ‌باشیم، به چاقی، مشکلات عروقی، انحراف ستون فقرات و افسردگی دچار‌ می‌شویم. اولین فعالیت‌هایی که با آسیب بینایی می‌توانیم انجام‌دهیم، عبارت‌اند ‌از: راه‌رفتن در خانه، مشارکت در امور خانه، خرید و جا‌به‌جایی خرید‌ها و پیاده‌روی با عصای سفید در مسیرهای نسبتاً امن دارای سنگ‌فرش‌های برجسته. علاوه‌ بر ‌‌این، می‌توانیم سراغ ورزشی برویم که در تقویت قلب و ریه، رشد عضلات و افزایش نشاط و روحیه‌مان نقش‌دارد.
راه‌های ورزش‌کردن
امکانات و مراکز عمومی برای ورزش‌کردن
راه دیگر، رفتن سراغ امکانات و مراکز عمومی ورزشی (مانند پارک‌ها) است. می‌توانیم از افراد اهل ورزش بپرسیم یا در اینترنت جست‌و‌جو‌ کنیم و مراکز ورزشی (مانند باشگاه‌های بدن‌سازی) مناسب از نظر رفت‌و‌آمد و امکانات را شناسایی ‌کنیم. حتی برخی از مراکز طرف قرار‌داد با شهرداری (مانند استخر‌ها) به ما و همراه‌مان، با داشتن کارت معلولیت، تخفیف پنجاه تا صد درصدی می‌دهند. برای تصویر‌سازی ذهنی از محیط و شناسایی محل قرار‌گیری تجهیزات هم می‌توانیم از مسؤولان، مربیان یا سایر ورزشکاران کمک ‌بگیریم. ولی خوب است حداقل در روزهای اول به علت خطرات احتمالی (مانند صدای بلند موسیقی، نور کم، برخورد با تجهیزات و سایر ورزشکاران) با فردی بینا به این مراکز برویم. علاوه‌بر‌این، اگر در فعالیت‌های ورزشی (مانند شنا) ماهر باشیم و رفتارهای پر‌خطر انجام ‌ندهیم، راحت‌تر می‌توانیم اطمینان دیگران را به ‌دست‌ بیاوریم. همچنین می‌توانیم در محیط امن پارک‌ها پیاده‌روی ‌کنیم و از وسایل بدن‌سازی‌شان برای ورزش‌های سبُک استفاده ‌کنیم.
برنامه ورزشی
در ابتدای ورزش‌کردن نباید درگیر خرید تجهیزات شویم. خوب است با تمرین‌های مبتنی بر وزن بدن (مانند شنا) و با حرکت‌های تقویت‌کننده میان‌تنه (مانند دراز‌نشست) شروع‌کنیم؛ بعد می‌توانیم با استفاده از وزنه‌ها و ابزارهای خود‌ساخته (مانند کوله‌پشتی پُر) بدون هزینه، سطح دشواری تمرین‌های خود را افزایش ‌دهیم. با قوی‌تر‌شدن عضلات‌مان می‌توانیم از فروشندگان وسایل ورزشی راهنمایی ‌بگیریم و لوازمی با قابلیت تغییر سطح دشواری و متناسب با توان بدنی‌مان بخریم و با افزایش تعداد حرکت‌ها و سنگین‌تر‌کردن وزنه‌ها، کش‌ها و طناب‌های ورزشی، گام به گام برنامه‌مان را دشوارتر کنیم. منتظر شنبه آینده هم نباشیم و از همین امروز ورزش را شروع‌کنیم.
در ورزش، آهستگی و پیوستگی اصل بسیار مهمی است. نباید برنامه‌مان را در ابتدای کار، سنگین طراحی‌کنیم. خوب است از یک درجه پایین‌تر از توان‌مان شروع‌کنیم. باید با برنامه پیش‌برویم و دمدمی‌مزاج نباشیم. اگر می‌خواهیم تناسب اندام‌مان به ‌هم ‌نخورد، باید در برنامه هر روزمان، تمرین‌های کششی، هوازی و قدرتی برای همۀ قسمت‌های بدن بگنجانیم؛ هم‌زمان به پشت و جلوی بدن و بالا‌تنه و پایین‌تنه توجه داشته‌باشیم؛ هر تمرینی را با سمت راست بدنمان انجام می‌دهیم، با سمت چپ هم انجام‌دهیم. باید حواسمان به دردهای مفصلی و تاندونی باشد که نشانه‌ای برای اشتباه انجام‌دادن حرکت‌های ورزشی است. در حین ورزش نباید کمر و مفاصل بدنمان را خم نگه ‌داریم و در انجام هیچ تمرینی (مانند زدن وزنه یا حلقه لاغری) افراط‌ کنیم که باعث پارگی عضلات یا ساییدگی مفاصل و مهره‌های کمر می‌شود.
در برنامه ورزشی‌مان برای بازسازی بدن، باید روز استراحت (مانند یک‌روز‌در‌میان) داشته ‌باشیم. برای جلوگیری از گرفتن عضلات، باید قبل از ورزش، با پروانه و درجا‌زدن، بدن‌مان را پنج تا ده دقیقه گرم‌کنیم و بعد از ورزش با انجام پنج تا ده دقیقه تمرین‌های کششی و شستن گردن به پایین با دوش آب سرد، تنفس و ضربان قلبمان را پایین ‌بیاوریم.
لوازم ورزش خانگی
بیمه و مراکز درمانی ورزشکاران
رژیم غذایی متناسب با ورزش
اگر یک وعده غذایی با مواد پروتئینی سنگین خورده‌ایم، باید بعد از فرایند هضم و جذب که حدود سه ساعت طول می‌کشد، ورزش‌کنیم. اگر ضعف بدنی داریم، می‌توانیم حدود سی دقیقه قبل از ورزش دو سفیده تخم‌مرغ یا یک موز بخوریم. نباید با شکم پُر یا ضعف بدنی ورزش کنیم. در حین ورزش باید جرعه‌جرعه مایعات مصرف‌کنیم ولی نباید مواد قندی بخوریم که باعث شوک انسولینی و سر‌گیجه می‌شود. اگر بعد ورزش عضلات‌مان می‌گیرد، باید به مقدار زیاد آب یا مایعات ورزشی (آب با مقداری نمک، قند و طعم‌دهنده‌هایی مانند گلاب، نعنا، کاسنی، بیدمشک، آبلیمو) و داروی ب6 و منیزیوم بخوریم. اگر می‌خواهیم وزن‌مان را حفظ‌کنیم یا افزایش‌دهیم، باید بلافاصله بعد از ورزش، متناسب با نیاز و سوخت‌و‌ساز بدن، مواد پروتئینی و قندی مصرف کنیم؛ ولی اگر می‌خواهیم وزن‌مان را کاهش ‌دهیم، باید تا سی دقیقه بعد از ورزش، تنها مایعات، خیار، کاهو و هویج مصرف‌کنیم و مواد پروتئینی و قندی نخوریم.
***"
audio/mana-97d7863b6eb5e8f08430.mp3,"ورزش‌کردن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
اگر ما افراد نابینا و کم‌بینا تحرک لازم را در زندگی خود نداشته ‌باشیم، به چاقی، مشکلات عروقی، انحراف ستون فقرات و افسردگی دچار‌ می‌شویم. اولین فعالیت‌هایی که با آسیب بینایی می‌توانیم انجام‌دهیم، عبارت‌اند ‌از: راه‌رفتن در خانه، مشارکت در امور خانه، خرید و جا‌به‌جایی خرید‌ها و پیاده‌روی با عصای سفید در مسیرهای نسبتاً امن دارای سنگ‌فرش‌های برجسته. علاوه‌ بر ‌‌این، می‌توانیم سراغ ورزشی برویم که در تقویت قلب و ریه، رشد عضلات و افزایش نشاط و روحیه‌مان نقش‌دارد.
راه‌های ورزش‌کردن
امکانات و مراکز عمومی برای ورزش‌کردن
راه دیگر، رفتن سراغ امکانات و مراکز عمومی ورزشی (مانند پارک‌ها) است. می‌توانیم از افراد اهل ورزش بپرسیم یا در اینترنت جست‌و‌جو‌ کنیم و مراکز ورزشی (مانند باشگاه‌های بدن‌سازی) مناسب از نظر رفت‌و‌آمد و امکانات را شناسایی ‌کنیم. حتی برخی از مراکز طرف قرار‌داد با شهرداری (مانند استخر‌ها) به ما و همراه‌مان، با داشتن کارت معلولیت، تخفیف پنجاه تا صد درصدی می‌دهند. برای تصویر‌سازی ذهنی از محیط و شناسایی محل قرار‌گیری تجهیزات هم می‌توانیم از مسؤولان، مربیان یا سایر ورزشکاران کمک ‌بگیریم. ولی خوب است حداقل در روزهای اول به علت خطرات احتمالی (مانند صدای بلند موسیقی، نور کم، برخورد با تجهیزات و سایر ورزشکاران) با فردی بینا به این مراکز برویم. علاوه‌بر‌این، اگر در فعالیت‌های ورزشی (مانند شنا) ماهر باشیم و رفتارهای پر‌خطر انجام ‌ندهیم، راحت‌تر می‌توانیم اطمینان دیگران را به ‌دست‌ بیاوریم. همچنین می‌توانیم در محیط امن پارک‌ها پیاده‌روی ‌کنیم و از وسایل بدن‌سازی‌شان برای ورزش‌های سبُک استفاده ‌کنیم.
برنامه ورزشی
در ابتدای ورزش‌کردن نباید درگیر خرید تجهیزات شویم. خوب است با تمرین‌های مبتنی بر وزن بدن (مانند شنا) و با حرکت‌های تقویت‌کننده میان‌تنه (مانند دراز‌نشست) شروع‌کنیم؛ بعد می‌توانیم با استفاده از وزنه‌ها و ابزارهای خود‌ساخته (مانند کوله‌پشتی پُر) بدون هزینه، سطح دشواری تمرین‌های خود را افزایش ‌دهیم. با قوی‌تر‌شدن عضلات‌مان می‌توانیم از فروشندگان وسایل ورزشی راهنمایی ‌بگیریم و لوازمی با قابلیت تغییر سطح دشواری و متناسب با توان بدنی‌مان بخریم و با افزایش تعداد حرکت‌ها و سنگین‌تر‌کردن وزنه‌ها، کش‌ها و طناب‌های ورزشی، گام به گام برنامه‌مان را دشوارتر کنیم. منتظر شنبه آینده هم نباشیم و از همین امروز ورزش را شروع‌کنیم.
در ورزش، آهستگی و پیوستگی اصل بسیار مهمی است. نباید برنامه‌مان را در ابتدای کار، سنگین طراحی‌کنیم. خوب است از یک درجه پایین‌تر از توان‌مان شروع‌کنیم. باید با برنامه پیش‌برویم و دمدمی‌مزاج نباشیم. اگر می‌خواهیم تناسب اندام‌مان به ‌هم ‌نخورد، باید در برنامه هر روزمان، تمرین‌های کششی، هوازی و قدرتی برای همۀ قسمت‌های بدن بگنجانیم؛ هم‌زمان به پشت و جلوی بدن و بالا‌تنه و پایین‌تنه توجه داشته‌باشیم؛ هر تمرینی را با سمت راست بدنمان انجام می‌دهیم، با سمت چپ هم انجام‌دهیم. باید حواسمان به دردهای مفصلی و تاندونی باشد که نشانه‌ای برای اشتباه انجام‌دادن حرکت‌های ورزشی است. در حین ورزش نباید کمر و مفاصل بدنمان را خم نگه ‌داریم و در انجام هیچ تمرینی (مانند زدن وزنه یا حلقه لاغری) افراط‌ کنیم که باعث پارگی عضلات یا ساییدگی مفاصل و مهره‌های کمر می‌شود.
در برنامه ورزشی‌مان برای بازسازی بدن، باید روز استراحت (مانند یک‌روز‌در‌میان) داشته ‌باشیم. برای جلوگیری از گرفتن عضلات، باید قبل از ورزش، با پروانه و درجا‌زدن، بدن‌مان را پنج تا ده دقیقه گرم‌کنیم و بعد از ورزش با انجام پنج تا ده دقیقه تمرین‌های کششی و شستن گردن به پایین با دوش آب سرد، تنفس و ضربان قلبمان را پایین ‌بیاوریم.
لوازم ورزش خانگی
بیمه و مراکز درمانی ورزشکاران
رژیم غذایی متناسب با ورزش
اگر یک وعده غذایی با مواد پروتئینی سنگین خورده‌ایم، باید بعد از فرایند هضم و جذب که حدود سه ساعت طول می‌کشد، ورزش‌کنیم. اگر ضعف بدنی داریم، می‌توانیم حدود سی دقیقه قبل از ورزش دو سفیده تخم‌مرغ یا یک موز بخوریم. نباید با شکم پُر یا ضعف بدنی ورزش کنیم. در حین ورزش باید جرعه‌جرعه مایعات مصرف‌کنیم ولی نباید مواد قندی بخوریم که باعث شوک انسولینی و سر‌گیجه می‌شود. اگر بعد ورزش عضلات‌مان می‌گیرد، باید به مقدار زیاد آب یا مایعات ورزشی (آب با مقداری نمک، قند و طعم‌دهنده‌هایی مانند گلاب، نعنا، کاسنی، بیدمشک، آبلیمو) و داروی ب6 و منیزیوم بخوریم. اگر می‌خواهیم وزن‌مان را حفظ‌کنیم یا افزایش‌دهیم، باید بلافاصله بعد از ورزش، متناسب با نیاز و سوخت‌و‌ساز بدن، مواد پروتئینی و قندی مصرف کنیم؛ ولی اگر می‌خواهیم وزن‌مان را کاهش ‌دهیم، باید تا سی دقیقه بعد از ورزش، تنها مایعات، خیار، کاهو و هویج مصرف‌کنیم و مواد پروتئینی و قندی نخوریم.
***"
audio/mana-2a5b83d23604b9c01859.mp3,"نقدی بر زودرنجی معلولین و آسیب‌های اجتماعی ناشی از آن
شهروز حسینی
یکی از چالش‌های همیشگی جامعۀ معلولین با رسانه‌ها، نوع پرداختن آنها به معلولیت و مسائل مربوط به معلولین است و احتمالاً تا همیشه هم این چالش وجود داشته باشد. حضور معلولین در برنامه‌های تلویزیونی و نوع برخورد عوامل این برنامه‌ها با آنها، استفاده از کاراکتر معلول در فیلم‌ها و سریال‌ها و پرداخت اغراق‌آمیز به توانمندی‌های آنها و یا منجر شدن عاقبت کار شخصیت منفی داستان به معلولیت و… از جمله مواردی هستند که جامعۀ معلولین به آنها نقد داشته‌اند و رسانه‌ها نیز از سوی دیگر با وجود این نقد‌ها، تغییر رویۀ چندانی در عملکرد خود نداده‌اند تا این کشمکش همچنان ادامه داشته باشد. اما آنچه‌ که در مورد واکنش‌های معلولین نسبت به پرداختن رسانه‌ها به معلولیت مورد بحث است، این است که ما به‌عنوان یک معلول در مورد این مسائل تا کجا می‌توانیم پیش برویم! آیا نگاه ریزبینانه نسبت به این موضوع از سوی معلولین منطقیست؟ آیا صدا و سیما، سینما، نمایش خانگی و یا هر رسانۀ دیگری در مورد سایر اقشار و مسائل جامعه عملکرد اصولی داشته‌اند و فقط مانده‌ایم ما معلولین؟
این روز‌ها با فراگیر شدن فضای مجازی بین مردم، هر اتفاقی در رسانه در مورد معلولین رخ دهد که قابل نقد و بحث باشد، به سرعت در جامعۀ معلولین نشر پیدا می‌کند و در مقابل واکنش‌های متفاوتی را هم از طرف معلولین به همراه دارد. اما چیزی که دارد به یک موضوع نگران‌کننده تبدیل می‌شود، واکنش‌های افراطی برخی از معلولین در مورد برخی اتفاقات در رسانه است. اگر ما به دنبال نگاه واقع‌بینانه و منطقی جامعه نسبت به معلولیت خود هستیم، اگر خود را افرادی توانمند همچون سایر مردم می‌دانیم، اگر به‌دنبال حقوق برابر با عموم جامعه برای خود هستیم، لازم است که این نگاه برابر را از درون خود شروع کنیم. باید خودمان را بخشی از مردم بدانیم که مثل آنها نقاط ضعف و قوتی داریم و ممکن است گاهی رسانه به این نقاط ضعف و قوت ما با نگاه متفاوتی بپردازد. برای مثال، یکی از مهم‌ترین نقد‌هایی که اخیراً از سوی معلولین به رسانه وارد شده، نوع شوخی‌هایی است که با معلولیت معلولین در برنامه‌ها یا فیلم‌ها و سریال‌ها می‌شود. شاید اگر کمی بیشتر خودمان را بخشی از جامعه بدانیم، کمتر از این شوخی‌ها آزرده شویم. همان‌طور که ممکن است در یک فیلم، سوژۀ طنز آن فیلم، اعتیاد، چاقی یا میزان قد و قامت یک کاراکتر آن باشد، ممکن است معلولیت هم یک سوژه برای طنازی در آن اثر شود. حتی ممکن است خود معلولین هم در این مسیر همکاری لازم با سازندۀ آن اثر را داشته باشند؛ کما این که اخیراً دیدیم که در برنامۀ عصر جدید، یک فرد کوتاه‌قامت معلولیت خود را به موضوع استند‌آپ کمدی خود تبدیل کرد و حتی مورد اقبال مردم هم واقع گردید.
آنچه که باید به آن توجه داشته باشیم، فاصله‌ایست که این زودرنجی افراطی بین معلولین و جامعه ایجاد خواهد کرد. ما هیچ‌ وقت شاهد اعتراض فعالان اجتماعی در مورد شوخی با اعتیاد یا اختلالات روانی و امثال اینها نبوده‌ایم و در مقابل هر روز شاهد انتشار بیانیه در مورد توهین رسانه به معلولیت از طرف فعالان این حوزه هستیم؛ به‌طوری‌که حتی یک برنامه اگر در نیمه‌شب در یک شبکۀ استانی هم به معلولیت بپردازد و در آن به معلولی گفته شود بالای چشمش ابروست، در کمتر از یک ساعت موج گسترده‌ای علیه آن برنامه در فضای مجازی ایجاد خواهد شد. از طرف دیگر به‌واقع ما معلولین در مقابل این حجم از اعتراضاتی که داشته‌ایم، در مقابل اتفاقات مثبت چه واکنشی نشان داده‌ایم؟ در این که عملکرد رسانه در مورد معلولیت به شدت دارای ایرادات اساسیست، شکی نیست و می‌شود ساعت‌ها در موردش گفت و کتاب‌ها نوشت؛ اما همین رسانه‌ها با همۀ نقاط ضعفشان، یا از دستشان در رفته یا آگاهانه، اتفاقات مثبتی را هم رقم زده‌اند. در مقابل انبوه اعتراضاتمان، چقدر واکنش قدرشناسانه در مقابل این اتفاقات مثبت داشته‌ایم؟ چند بیانیه جهت تقدیر از فلان برنامه یا فلان فیلم و سریال که نگاه درستی به معلولیت داشته، از طرف معلولین منتشر شده؟
اینکه ما به‌عنوان یک اقلیت در جامعه، به دنبال معرفی درست خود به جامعه باشیم، اینکه به دنبال ارتقای فرهنگ عمومی جامعه نسبت به معلولیت باشیم، کاملاً منطقی و درست است؛ اما باید نوع عملکردمان در این راستا را هم کمی به اصول و منطق نزدیکتر کنیم. نگاه طلبکارانه از جامعه و زودرنجی افراطی که در خیلی از معلولین وجود دارد، می‌تواند در آینده منجر به معکوس شدن نتیجۀ اقداماتمان نسبت به اهدافی شود که در نظر داریم. در این صورت طولی نخواهد کشید که دیگر مردم در مواجهه با یک معلول دچار استرس شوند که چه کنیم به او بر نخورد؛ زمانی خواهد رسید که رسانه قید معلولین را بزند و حقوق قانونی ما هم در مورد پرداختن رسانه به معلولین پایمال شود و در این جنگلی که پر است از قوانینی که هستند ولی الزامی برای اجرایشان نیست، سرگردان شویم و هر روز بیشتر در تنهایی و انحصار دنیای کوچکمان غرق شویم.
در پایان به فعالان اجتماعی در حوزۀ معلولین و کسانی که دارای پایگاه اجتماعی بین معلولین هستند، توصیه می‌شود که اگر دلسوز معلولین هستید، ابتدا از درون خودمان شروع کنید: سعی کنید ظرفیت‌ها را در جامعۀ معلولین کمی بالاتر ببرید و نگاه منطقی‌تری به معلولیت و ضعف جسمانی‌ای که داریم داشته باشید. اگر این پذیرش بیشتر شود، اگر بپذیریم که دیگران هم مثل ما ضعف‌هایی به اشکال دیگر دارند و هیچ کس کامل نیست، شاید کمی از این زودرنجی‌ها کاسته شود و نگاه واقع‌بینانه‌تری به جامعه داشته باشیم. آن وقت است که می‌توانیم قبول کنیم که کسی از سر خصومت به ما توهین نمی‌کند و اگر هم اتفاقی رخ می‌دهد، از روی ناآگاهیست که باید با روی خوش و ادبیاتی سنجیده این آگاهی را به جامعه داد. از طرفی هم باید خود را از جامعه بدانیم و بپذیریم که بخشی از مردم هستیم و ممکن است مثل تمام اقشار جامعه، گاهی با ما و معلولیت‌مان هم شوخی کنند و این صرفاً اگر به قاعده باشد، به‌هیچ‌وجه توهین به ما نیست.
امیدواریم روزی برسد که حقوق معلولین به درستی رعایت شود و در مقابل، معلولین هم برای دستیابی به اهداف و حقوق به‌حق خود، طوری عمل کنند که منجر به آسیب اجتماعی علیه معلولیت نشود.
به امید آن روز!"
audio/mana-7c582f8eacca95c4582e.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در این شماره با تعدادی از کتاب‌هایی که روایت‌کنندۀ داستان‌هایی از افغانستان، فرانسه، آلمان، امریکا، ایران و… هستند و در موضوعات مختلف برای افراد با آسیب بینایی به زیور صوت آراسته شده‌اند، میهمان خوانندگان نسل مانا خواهیم بود.
«وقتی مجاهد خندید، 40 روز در افغانستان»، اثر زهرا مشتاق را نشر اگر در سال 1400 در 195 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
کتابی که روایت‌گر دو سفر نویسنده به فاصله شش ماه یعنی قبل و بعد از حضور طالبان در افغانستان است. «زهرا مشتاق» در اثر خود افغانستان قبل و هنگام حضور طالبان را با هم مقایسه می‌کند و با مصاحبه‌هایش سعی دارد تا جویای نظرات مردم عادی، اعضای طالبان و اقشار تأثیرگذار قبل از حضور طالبان باشد.
«من دلم را جا گذاشته بودم و جز با رفتن، قلبم آرام نمی‌گرفت! دیوانگی بود یا هر چیز دیگر، تنها به رفتن فکر می‌کردم. بعد از کابل یک‌راست می‌خواستم بروم پنج‌شیر و به مقاومت بپیوندم. می‌خواستم میان مردانی باشم که هنوز جایی در دره‌های عمیق سعی کرده بودند کشور را حفظ کنند و فریاد آزادی‌خواهی خود را به گوش‌های کر دنیا برسانند.»
«شارل نهم کشتار سن بارتلومی»، نوشتۀ پروسپه مریمه با ترجمۀ هوشیار رزم‌آزما را نشر نوری در سال 1364 در 280 صفحه تقدیم تاریخ‌دوستان کرده است.
در این کتاب کوشیده شده تا توطئه‌ها و ترفندها و خصومت‌ها و فتنه‌انگیزی‌های دربار کاترین دومیدیسی و شارل نهم که منجر به قتل‌عام شصت هزار بی‌گناه در گوشه و کنار مملکت گردید و به کشتار سن بالتلومی شهرت یافت، با قلمی موشکاف در قالب داستانی مهیج بیان شود. دو شوالیۀ دلاور، یکی پروتستان و دیگری کاتولیک در تار و پود این کشتار خونین درگیر می‌شوند؛ و هرچند گاه به ضرب شمشیر و گاه به نیروی تدبیر از مهلکه جان به‌ در می‌برند؛ اما دست تقدیر رقمی دیگر زده است.
کتاب با گشودن صفحات تاریخ در برابر خواننده، او را به داوری آن رویداد مهم و خونبار که منجر به جنگ داخلی و برادرکشی شد، می‌کشاند.
«علی بی‌خیال؛ زندگی و خاطرات شهید علی حیدری»، کاری از نشر شهید ابراهیم هادی است که در سال 1396 در 168 صفحه به چاپ رسیده است.
شهدا گویی دست آدم‌ها را می‌گیرند و می‌برند جایی که باید بروند؛ بی‌آنکه تو اختیاری از خود داشته باشی! یک روز در منزل نشسته بودم؛ متوجه شدم دوستان علی اقدام به تشکیل گروهی در فضای مجازی نموده‌اند که در آن، هر هفته خاطرات‌شان را از یک شهید بیان می‌کنند. بی‌صبرانه منتظر هفته‌ای شدم که به نام علی بود. خاطرات شنیدنی و زیبایی نقل شد؛ هرچند کامل نبود. کنجکاو شدم تا برادرم را بیشتر بشناسم؛ بنا‌بر‌این به پیشنهاد یکی از دوستان شهید بر‌آن شدم تا با تک‌تک این دوستان مصاحبه‌ای داشته باشم که بتوانم علی را بیشتر به خود و خانوادۀ خود بشناسانم.
«تاریخ مستطاب آمریکا»، اثری طنز نوشتۀ محمدصادق کوشکی، محمد قطرانی، مهدی روحانی و کاریکاتوریست مازیار بیژنی است که نشر شهید کاظمی، چاپ چهل و ششم آن را سال 1400 در 239 صفحه منتشر کرد.
تاریخ ایالت آمریکا خیلی جدی است؛ آن‌قدر جدی که حتی بخش‌ها و و قسمت‌های شوخی آن هم جدی است. تعجب نکنید! آنهایی که تاریخ را می‌شناسند، می‌دانند قسمت‌هایی از تاریخ هرجایی شوخی است. طبیعی است شوخی کردن با این تاریخ بسیار جدی کار ساده‌ای نیست؛ چون آمریکایی‌ها برخلاف ظاهرشان بیش‌از‌حد‌ مجاز جدی‌اند! واقعاً چه‌جوری باید با تاریخ ملتی که اسطوره‌اش کابوی، نماد هویتی‌اش غرب وحشی، پیروزی شاخص‌اش انفجار بمب‌های اتمی در ژاپن، غذای ملی‌اش همبرگر، عامل برتری‌اش هزاران موشک و بمب هسته‌ای و هنرمند اخراجی‌اش چارلی چاپلین است، شوخی کرد؟ به‌هر‌حال در صفحات این کتاب خواهید دید که نویسندگان چگونه از پس این مهم برآمده‌اند؛ آن هم در حالتی که همه چیز آمریکا به سه موضوع اصلی و محوری آزادی، دموکراسی و حقوق بشر باز می‌گردد. هرچه در این کتاب می‌خوانید، منابع و اسنادش موجود است و هیچ مطلبی بدون سند نیامده؛ البته راست و دروغ آن گردن نویسندگان مطالبی است که نشانی آنان در انتهای مطلب آمده است.
«مدیریت خشم به زبان آدمیزاد»، اثر ویلیام دویر جنتری را با ترجمۀ شیما صفدری، نشر هیرمند در سال 1390 در 447 صفحه منتشر کرده است.
خشم بخشی از زندگی است و می‌توان گفت سهم آن کمتر از خاطره‌ای از شادی و حسی از همدردی نیست. خشم درواقع یکی از ابتدایی‌ترین حس‌هاییست که مادران در نوزادان تازه‌تولد‌یافتۀ خود مشاهده می‌کنند؛ بنا‌بر‌این هیچگاه برای شروع مدیریت خشم زود نیست. خشم بیش از آنکه دربارۀ دیگران باشد، دربارۀ خودتان است: اینکه دنیای خود را چطور می‌بینید، چقدر زندگی‌تان تعادل دارد و تا چه حد می‌توانید دیگران را به سادگی ببخشید. خشم چیزی نیست که بتوان یا باید آن را درمان کرد؛ بلکه باید آن را مدیریت کرد. این کتاب به شما می‌گوید که چطور با تمرکز بر روی نکته‌های مثبت، می‌توانید خشم خود را مدیریت کنید؛ و همچنین به شما می‌آموزد چگونه شب‌ها راحت بخوابید؛ چطور تصویری را که از آیندۀ زندگی خود دارید، تغییر دهید؛ چگونه تعارض‌ها و درگیری‌ها را به چالش‌ها تبدیل کنید؛ و اینکه چرا اعتراف کردن بهتر از تخلیه و بروز خشم است و… .
«شب‌های تهران»، نوشتۀ غزاله علیزاده را نشر توس در سال 1390 در 600 صفحه تقدیم رمان‌دوستان کرده است.
کتاب برگرفته از داستان زندگی کسانی است که در دهۀ چهل و پنجاه زندگی کرده‌اند و نگاهی دگرگونه به جامعه خود دارد. نویسنده در این داستان به شرح حالات درونی و روانکاوی کسانی می‌پردازد که خاستگاه طبقاتی خرده‌مالکان را دارند. قهرمانان داستان یک مرد و دو زن هستند. آنها در درون خود و درگیر با خود با رفتارهای خرده‌مالک‌مآبانه می‌کوشند هر کدام به‌گونه‌ای خویشتن را بیابند و در این راستاست که هر یک از آنان در عین ناتوانی، دیگری را توانا می‌پندارد؛ در صورتی که هیچ‌یک از آنها توانا نیستند و درک درستی از مفهوم هستی ندارند.
«اشتیاق به جهل؛ چیز‌هایی که تصمیم می‌گیریم ندانیم و چرایی آن»، نوشتۀ رناتا سالکل را با ترجمۀ نرگس حسنلی نشر برج در سال 1400 در 176 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
این کتاب ماهیت اشتیاق به جهل را وارسی می‌کند؛ از یک‌سو به این می‌پردازد که ما چطور می‌کوشیم از سر‌و‌کله‌زدن با دانش ترومازا اجتناب کنیم؛ از طرف دیگر تحلیل می‌کند که جوامع چگونه راه‌های همیشه جدیدی برای انکار اطلاعاتی پیدا می‌کنند که ممکن است تا ساختارهای قدرت یا سازوکارهای ایدئولوژی حافظ نظم موجود را تحلیل ببرد. همچنین تلاش می‌گردد که توضیح داده شود چطور در جوامع پساصنعتی و دانش‌بنیاد، قدرت جهل، قوت تعجب‌آوری پیدا کرده؛ حتی حالا که مردم به کمک علم و فن‌آوری‌های جدید چیز‌های بیشتری از قبل راجع به یکدیگر و خودشان می‌فهمند. شیوۀ پیوند ما با دانش هرگز خنثی نیست؛ به‌همین خاطر است که اشتیاق می‌تواند به ما کمک کند تا بفهمیم افراد چرا از چیزی که حقیقت پنداشته می‌شود، استقبال می‌کنند؛ بلکه این را هم درک کنیم که چرا آن را نادیده می‌گیرند یا انکار یا نفی می‌کنند.
«مرده‌ها جوان می‌مانند»، اثری از آنا زگرس با ترجمۀ علی‌اصغر حداد است که نشر اشاره در سال 1372 در 468 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
این رمان بیان‌کنندۀ سرگذشت تاریخی ملت آلمان است که سرنوشت اقشار و طبقات گوناگون را در طول زمانی بیش از یک ربع قرن بازسازی می‌کند. اروین یکی از اعضای سازمان اسپارتاکوس به دست افسران ضد انقلابی به قتل می‌رسد. این پیش‌درآمد نقطۀ آغاز روایتی است که طی آن تاریخ آلمان از سال 1918 تا 1935 به رشتۀ تحریردر می‌آید. قاتلان اروین هریک به راه خود می‌روند؛ آنا زگرس با تعقیب زندگی آنها از لحاظ روایی ترکیبی چند‌شاخه پدید می‌آورد که همچون موزائیک‌های کوچکی در کنار هم قرار می‌گیرند و تابلوی گسترده‌ای را پدید می‌آورند که سرگذشت آلمان در آن آشکار است.
«من خنگ‌ترین دختر رو زمینم»، نوشتۀ رؤیا هدایتی را نشر ققنوس در سال 1398 در 135 صفحه به چاپ رسانده است.
کتاب حاوی چهار داستان کوتاه به‌هم‌پیوسته است که داستان اول چند روز از زندگی پروین، یک دختر‌بچۀ دهه شصتی که نمی‌تواند بین واقعیت و تخیلاتش تمیز قائل شود را روایت می‌کند. بخشی از داستان اول را با هم می‌خوانیم: «سرم رو می‌کنم تو گردنم از اونجا یه راست میرم تو شکمم! وااای! اونجا پر از جک و جونوره! من می‌ترسم! داد می‌زنم؛ هی با شمام؟ با شما کرم‌های عوضی‌ام. ساکت باشید! اینقدر ورجه‌وورجه نکنید؛ می‌خوام بخوابم. بعد اونا ساکت میشن. اونا با اخم به من نگاه می‌کنن! من سرم رو از گردنم میارم بیرون! اونا دوباره شروع می‌کنن به سر و صدا کردن! اونا قاه‌قاه به من می‌خندن!….»"
audio/mana-d94f2ad9ac1eb100cb48.mp3,"گزارش صعود گروه کوهنوردی عصای سفید کردستان به قله چلچمه
صلاح‌الدین محمدی
در ادامه سلسله‌صعود‌های گروه عصای سفید کردستان، این بار نوبت به بام کردستان یعنی کوهستان چلچمه رسیده است تا با تجدید پیمان سالیانه با این دوست قدیمی طبیعت‌دوستان، خاطرات خوش گذشته را تکرار نماییم. تقویم طبیعت کردستان به ما می‌گوید که بهترین زمان برای ملاقات با قله‌های چلچمه، خرداد‌ماه است؛ چراکه در این زمان در این نقطه زیبا از سرزمین چهار فصل ایران، می‌توان واپسین گفت‌وگو‌ها، درآمیختن‌ها و آخرین روز‌های دو عروس سپید‌پوش و زمرد‌پوش سال را به‌ نظاره نشست.
بهار زیبای کردستان دو منزل از منزل‌های خویش را طی نموده و قدم‌هایش را در منزل سوم آرام‌آرام بر‌می‌دارد و به میانه راه رسیده است که برنامه صعود‌های گروه عصای سفید نیز جرس دیدار با کوهستان چلچمه را به صدا در می‌آورد و عاشقان کوهستان را برای این صعود لذتبخش به کاروان طبیعت‌دوستان می‌خواند. از‌این‌رو، تعداد 27 نفر مرکب از اعضای گروه‌های کوه‌نوردی عصای سفید کردستان، آبفای کردستان و عصای سفید سقز که در روستای ابراهیم‌آباد به ما ملحق می‌شوند، با استفاده از دو دستگاه مینی‌بوس، ساعت پنج صبح روز جمعه 13 خرداد‌ماه 1401 سنندج را به سمت شهرستان دیواندره و سپس روستای بست ترک می‌کنیم.
در جوار یکی از دهکده‌های با‌صفای مسیر، در یک فضای گرم و صمیمی، صبحانه صرف می‌شود. پس از صبحانه، بلافاصله به سمت روستای بست حرکت می‌کنیم و حدود ساعت ده صبح مینی‌بوس در مقابل کمپ کوهنوردی فدراسیون کوهنوردی توقف می‌کند. شوق و انگیزه صعود همه را به تکاپوی غریبی واداشته است. همنوردان خود را با لباس‌های صعود و سایر تجهیزات و ملزومات می‌آرایند، کوله‌های سنگین شب‌مانی را که به منظور محافظت از گرد و خاک مسیر، در گونی قرار داده‌اند، آماده می‌کنند و هماهنگی با ماشین‌های شاسی‌بلند موجود در روستا جهت انتقال بار و بنه به محل شب‌مانی یعنی کانی چاورش انجام می‌شود. پس از مشورت و تبادل نظر، جهت اجتناب از قرار‌گیری در معرض گرمای دره در آن زمان از روز ، مسیر یال به خاطر داشتن نسیم صبحگاهی جهت صعود انتخاب می‌شود و حدود ساعت 10 و 30 دقیقه گام در راه صعود می‌گذاریم. لازم‌به‌ذکر است که بسته به توان و تعداد اعضای گروه، زمان مورد نیاز برای صعود از این مسیر تا کانی چاورش بین 3 تا 4 ساعت طول می‌کشد و نکته مهمتر اینکه، مسیر فاقد آب و چشمه است؛ بنابراین به همرا داشتن آب کافی لازم و ضروری است. مضافاً اینکه ممکن است مانند صعود ما، از نسیم صبحگاهی خبری نباشد و گرمای زیاد هوا، مصرف آب را افزایش دهد. مسیر یال مسیری پاکوب مناسب با فراز و فرود متناوب است؛ با این توضیح که گاه مسیر دارای شیب می‌شود و لحظاتی بعد در یک مسیر هموار و صاف گام برمی‌دارید؛ اما به طور کلی، مسیر مناسب و بدون آزار به نظر می‌رسد.
تا کانی چاورش پدیده قابل ذکری رخ نمی‌دهد و مسیر در آرامش پیموده می‌شود. از آخرین گردنه که عبور می‌کنیم، کم‌کم صدای رودها و آب‌های چلچمه نقاب از روی برداشته و از سمت چپ مسیر، همنوردان را مژده وصال می‌دهد. حدود ساعت 14 و 30 دقیقه است که خسته از گرمای طاقت‌فرسا و با لبانی تشنه، به سرچشمه حیات‌بخش و روح‌افزای کانی چاورش می‌رسیم. بدون کنترل، جام‌های پیاپی آب را از خان کرم طبیعت بر‌می‌گیریم و بر عطش درون می‌ریزیم. حالا چنان آب گوارا و یخسان را در درون آتش فام ریخته‌ایم که دیگر نای حرکت کردن نداریم و انگار این ناپرهیزی تعادل طبیعی بدن را بر هم زده است. در اینجا یادآوری یک نکته دیگر ضروریست و آن هم مدیریت نوشیدن آب سرد در چنین لحظاتی می‌باشد؛ چراکه ممکن است نوشیدن حجم زیادی از آب سرد در‌حالی‌که دما و ضربان بدن افزایش یافته، مضر و آسیب‌زا باشد؛ بنابراین رعایت این نکته ضروری است که در طول مسیر از سمت یال، باید آب کافی به همراه داشت تا تشنگی مفرط و خستگی زیاد، باعث نشود بدون کنترل، آب سرد را بنوشیم و سلامت خویش را به خطر اندازیم.
پس از بازیابی آرامش و تعادل خویش، خود را به محل کمپ شبانگاهی، که صد متر بالاتر واقع شده، می‌رسانیم و پس از بر گرفتن یکی دو لقمه و نوشیدن چای‌های لب‌سوزی که همراهان فراهم ساخته‌اند، و برپایی سایر چادرها، نیرو و انرژی تازه‌ای می‌گیریم و حدود ساعت 17 به سمت قولی‌زلیخا حرکت می‌کنیم. زمان زیادی نمی‌گذرد که موسیقی گوشنواز جویبار دو طرف مسیر که حاصل ذوب شدن برف‌های بالا دست است، شوق و شعف را در دلهایمان می‌ریزد. هرچه که بالاتر می‌رویم، بیشتر شاهد رخت‌های سپید به‌جا‌مانده از عروس زمستان هستیم؛ رخت‌های کافور‌فامی که گله به گله در نقاط مختلف کوه ریخته است. کمی بالاتر از برف‌ها، مسیر پاکوبی را از سمت راست انتخاب می‌کنیم که به دامنه پایین‌دست قله قولی‌زلیخا ختم می‌شود.
عقربه‌های ساعت 18 و 30 دقیقه را نشان می‌دهند که دست در گردن قله می‌اندازیم و شادی‌کنان و دست‌افشان جام‌های نشاط می‌نوشیم، ردای افتخار و غرور را می‌پوشیم، از باده صعود سرمست می‌شویم و دیدار دوست را به بهای جان برمی‌گزینیم. با ثبت تصاویر، لحظات لذتبخش وصال دوست را جاودانه می‌سازیم و مفتخرانه به دوستی با این بلندای با‌صلابت می‌نازیم. آواز با هم بودن در این اوج را سر می‌دهیم و فروتنانه سر تعظیم را به این همه همدلی و دوستی فرو می‌نهیم.
زیبایی و عظمت این مجموعه‌قلل، در این زمان از سال، ستودنی و حیرت‌انگیز است؛ طوری که از اقصی نقاط کشور به دیدار چلچمه شتافته‌اند و افزون از بیست گروه کوهنوردی از استان‌های دور و نزدیک جهت لذت بردن از زیباییی‌های طبیعت، آخرین تابلو‌های به‌جا مانده از زمستان، شنیدن آواز پرندگان، استشمام عطر دل‌انگیز پوشش گیاهی، خوردن رستنی‌های لذیذ بهاری چون ریواس و سکنجبین‌ و پونه‌های ترد و تازه، و دیدن غرش آبشارهای شکوهمند، خود را به این کوهستان محبوب کوهنوردان رسانده‌اند. چون کوهستان چلچمه دارای قلل نزدیک‌به‌هم است، می‌توان در اینجا جشنواره صعود به قله‌ها را در یک روز به راه انداخت و به دیدار چندین قله در یک روز نائل گردید؛ از‌این‌رو قولی‌زلیخا را به سمت قله گاولان و شاهنشین ترک می‌کنیم. تعدادی از دوستان به دیدار هر دو قله می‌روند و تعدادی هم دیدار از قله گاولان را انتخاب می‌کنند و دیدار با قله شاهنشین را به صبح روز بعد موکول می‌کنند. در راه بازگشت از قله، از میان یک پوشش برفی عبور می‌کنیم و در این هنگام کاک خالد اسعدی، سرپرست با‌تجربه گروه، از کوله خود ظرف دوشاب انگور را درمی‌آورد و با برف تمیز در هم می‌آمیزد و یک بستنی بسیار خوشمزه و لذیذ طبیعی را فراهم می‌سازد و به ما هدیه می‌کند. مخلوط دوشاب و برف، بسیار لذیذ و گواراست و تمام خستگی و گرمای بدن را می‌زداید و پنجره دل را به فرحی وصف‌ناپذیر می‌گشاید.
هنگامی که به سمت چادرها حرکت می‌کنیم، منظرۀ محل کمپ بسیار دیدنی است. تاریکی شب و روشن شدن چراغ‌ها، کمپ را چون روستایی تصویر می‌کند که در دامنه کوه، زنده‌تر از همیشه زندگی را به نظاره نشسته است. در فاصله ساعت 21 تا 21 و 30 دقیقه به محل چادر‌ها می‌رسیم و پس از خوردن شام و نوشیدن یکی دو چای، بزم شبانه کوهنوردی خویش را می‌آراییم و با بهره‌گیری از هنر موسیقی، که تنها زبان واحد بین انسان و طبیعت است، شادی‌هایمان را به اوج می‌رسانیم. هنر جادویی موسیقی همه را یکی می‌کند و بدون توجه به تمایز و تفاوت گروه‌ها و تیمها، همه را در بزم خویش گرد می‌آورد و جرعه‌های شادی و نشاط را به همه می‌نوشاند و لباس همدلی و لذت را بر تن همه می‌پوشاند. این بزم نیز با تمام لحظات زیبایش به پایان می‌رسد و خویش را به دست فرشته خواب می‌سپاریم. خنکای دامنۀ کوه که رندانه به زیر لباس‌ها می‌خزد و پوست آدمی را قلقلک می‌دهد و صدای موسیقی جوی‌ها و زمزمۀ چشمه‌ها به لالایی‌ای می‌ماند که خواب ما را شیرین‌تر می‌سازد. صبح روز بعد تعدادی از دوستان به دیدار قله شاه‌نشین می‌شتابند که خود نیز، جزو این گروه بودم و از عظمت و صلابت این قله محظوظ شدم. حدود ساعت 9 به محل کمپ رسیدیم که تقریباً دوستان چادرها را برچیده، بار و بنه را بسته و آماده رفتن شده بودند. ما نیز بلافاصله آماده شدیم. کوله‌های سنگین و حاوی وسایل شب‌مانی را به ماشین سپردیم و با شارژ کردن بطری‌های آب خویش از آب گوارای کانی چاورش، مسیر دره را به منظور بهره‌مندی از زیبایی‌های آن و دیدار با آبشار در پیش گرفتیم. کمی پایین‌تر، کم‌کم وارد سرازیری نسبتاً تندی شدیم که به دره و آبشار ختم می‌شد. شیب تند این قسمت باعث شده است که مسیر به سختی و احتیاط کامل طی شود. قدم به قدم به آبشار و غرش آن نزدیک شدیم. با تردید و احتیاط به آبشار نزدیک می‌شویم و زمانی که از دوستی و مهر آن اطمینان حاصل می‌کنیم، تنی چند از دوستان، عاشقانه خود را در دامن آن می‌اندازند و از جوهر یخ‌فام آن و تازیانه‌های تن‌نواز آن بهره‌مند می‌شوند. هم‌آغوشی با آبشار، به‌آسانی ما را رها نمی‌سازد و چندین‌ بار لذت آن را تجربه می‌کنیم. بالاخره با دلی که هنوز از وصال دوست سیراب نگشته، ناگزیر آبشار را ترک می‌کنیم و به سمت پایین حرکت می‌کنیم. در تمام مسیر، از سمت چپ رود طی می‌شود و در یکی دو نقطه توقف کوتاهی می‌کنیم. خان با‌کرم طبیعت هنوز کاملاً جمع نشده و گاه در آن پونه‌ای تازه و یا ساقه‌ای از ریواس لذت طراوت و تازگی بهار را به ما می‌چشاند. مسیر در آرامش و لذت تمام طی می‌شود. کم‌کم به روستای بست نزدیک می‌شویم. نرسیده به روستا، یکی از اهالی آن بساط فروش دوغ سرد و بامزه را که با برگ‌های گل محمدی معطر ساخته، پهن کرده و از کوهنوردان تشنه‌لب پذیرایی می‌کند. ما نیز با نوشیدن یکی دو لیوان دوغ سرد و بسیار خوشمزه، لذت صعود را تکمیل می‌کنیم. بالاخره حدود ساعت 15 است که به روستای بست وارد می‌شویم و پس از صرف ناهار در محل کمپ فدراسیون، بست را با دلی سرشار از خاطره‌های شیرین به سمت سنندج ترک می‌کنیم. جای سایر دوستان سبز!"
audio/mana-aa129700574211515fe4.mp3,"ما و بهزیستی و آش شله‌قلمکار
امیر سپهری و الهه واحدی
یکی از نقاط قوت سازمان بهزیستی در یک سال اخیر، که بیش از سال‌های گذشته توجهات را به خود جلب کرده، تصمیمات و اقدامات سراسر کارشناسی‌شدۀ این سازمان در انجام مسؤولیت‌های خود در قبال جامعۀ هدف است. به‌واقع ما خودمان در این چند وقت اخیر به شدت از این‌همه آگاهی و درایت غافلگیر شدیم و به‌همین‌دلیل تصمیم گرفتیم با توجه به همزمانی این قلم‌فرسایی‌مان با هفتۀ بهزیستی، مرور کوتاهی داشته باشیم بر بارزترین تصمیم کارشناسی‌شدۀ بهزیستی و در ادامه پیشنهاداتی چند خدمت دوستان ارائه کنیم برای رفاه حال مددجو‌جماعت. البته که خدمت دوستان درس پس می‌دهیم.
تعطیلی روزنامۀ ایران سپید، به یک چالش بزرگ بین نابینایان و متولیان این روزنامه تبدیل شده بود که با مداخلۀ به‌موقع سازمان بهزیستی به یک گشایش مبارک ختم شد. ماجرا از این قرار است که وقتی بهزیستی در ایران سپید را تخته‌شده دید، بر‌آن شد که برای نابینایان کاری صورت دهد کارستان. این شد که جلسه‌ای ترتیب داد با مسؤولین مؤسسۀ ایران و مدیر روابط عمومی بهزیستی و دیگر دوستان. چندی بعد از این جلسۀ پربرکت، ناگهان اعلام شد که ایران سپید دوباره کارش را شروع کرده و آن هم چه شروع‌کردنی!
از ویژگی‌های مثبت بازنشر ایران سپید، می‌توان به پادکستی اشاره کرد که هر روز منتشر می‌شود و در حد یک بخش خبری رادیو پیام است و در آن یکی‌ دو خبر به سمع و نظر نابینا‌جماعت می‌رسد. البته اگر دوستان در فاصلۀ بین دو پادکست تا روز بعد چند ترانه و چند آگهی رب گوجه‌فرنگی و کولر گازی هم پخش کنند، که دیگر خود خود رادیو پیام می‌شود و می‌توانند به پیام سپید تغییر نام دهند.
نکتۀ مثبت دیگر ماجرا این است که نسخۀ بریل روزنامۀ ایران سپید، به‌جای انتشار روزانه، هر هفته و به‌جای بیست صفحه، تنها در دوازده صفحه منتشر می‌شود و فقط خبر‌های مهم در این روزنامه که هفته‌ای یک‌بار منتشر می‌شود، چاپ می‌گردد. همین‌جا باید به مؤسسۀ ایران بابت این تصمیم بسیار درست و کارشناسی‌شده تبریک گفت؛ چراکه با چاپ هفتگی ایران سپید و آن هم در دوازده صفحه، هم نابینایان باز هم به ایران سپیدشان می‌رسند و هم این دوستان به یارانۀ کاغذشان. این خود نشان می‌دهد که دولت دارد به قولش در زمینۀ حذف کاغذ از انجام امور مختلف عمل می‌کند و مثل سایر تصمیماتش، باز هم از معلولین همیشه‌در‌صحنه آغاز کرده. رئیس محترم بهزیستی هم در این جلسه با این موضوع هیچ مخالفتی نکرده و تازه به این هم فکر کرده که اگر روزی بخواهد ایران سپید را مثل یک اثر گران‌بها روی سرش بگذارد، ایران سپید دوازده‌صفحه‌ای سبک‌تر از نسخۀ بیست‌صفحه‌ای آن است و یک‌وقت خدای‌نکرده به بازوان زحمتکش ایشان آسیب نخواهد رسید و خطر ضربۀ مغزی هم منتفیست؛ ضمن آنکه ایشان نیم‌نگاهی هم به صرفه‌جویی در مصرف کاغذ و کمک به عدم قطع درختان داشته‌اند که نشان‌دهندۀ روح لطیف و طبیعت‌دوست ایشان است. به‌خصوص که طبق گفتۀ مخاطبین روزنامه، کاور پلاستیکی روزنامه هم حذف شده که بیشتر به طبیعت خدمت کرده باشند.
از جمله نکات مثبت دیگر ایران سپید، نداشتن تحریریه است. چه کاریست که پنجاه نفر را دور هم جمع کنیم و کلی بهشان پول بدهیم که چند خبر تهیه کنند و اسمش را بگذارند روزنامه که هفته‌ای یک بار هم چاپ شود؛ در‌صورتی‌که همین کار را یکی دو نفر هم می‌توانند بکنند! فوقش روخوانی از روی چند خبر برای پادکست‌ها و چاپ بعضی‌هایشان در روزنامۀ هفتگی‌شان است دیگر! به‌هر‌حال وعدۀ کوچک کردن دولت باید از یک جا شروع شود! اینکه سایت ایران سپید هم به‌روزرسانی نمی‌شود، کاملاً‍ در راستای تصمیمات کارشناسی‌شدۀ دوستان است؛ چرا که این عزیزان معتقدند که خوانندگان ایران سپید، باید اخبار را از طریق پادکست‌ها و روز‌هفته‌نامۀ ایران سپید دنبال کنند تا وفاداری‌شان را به این نماد فرهنگی نابینایان اثبات کرده باشند.
ما همینجا از تمام حاضران در آن جلسۀ تاریخی، به‌خصوص مسؤولین بهزیستی به‌خاطر این دستاورد و خروجی بزرگ که باعث حفظ یک دستاورد فرهنگی بزرگ شد، نهایت تشکر را داریم؛ به‌همین‌خاطر، از‌آنجا‌که فضا را در بهزیستی مبتنی بر کار کارشناسی‌شده می‌دانیم، پیشنهاداتی در زمینه‌های مختلف ارائه می‌کنیم که امید است منجر به گشایشی در زندگی جامعۀ هدف گردد.
در بحث مجاب کردن دستگاه‌های دولتی به رعایت قانون سه‌ درصد استخدام معلولین، پیشنهاد می‌کنیم که به تولید معلول در این سازمان‌ها پرداخته شود؛ یعنی شاغلان در این سازمان‌ها را دچار معلولیتی خفیف کنید و برایشان پرونده تشکیل دهید تا تعدادشان به حد نساب سه درصد برسد. به‌این‌ترتیب آن سازمان دیگر از استخدام معلولین جدید معاف می‌شود. حتی می‌توان پیشنهاد کرد که در بین پذیرفته‌شدگان در آزمون‌ها هم تعدادی را به این شکل دچار معلولیت کرد که مشکل عدم جذب معلولین در آزمون‌ها هم حل شود. فقط معلولیت مورد نظر خیلی جدی نباشد که بار مالی در آینده برای خود سازمان در زمینۀ حمایت از فرد مورد‌نظر به همراه نداشته باشد؛ همین‌که گوشۀ ناخن انگشت کوچک پای چپشان کمی آسیب ببیند، کار راه می‌افتد.
در زمینۀ تأمین مسکن معلولین، توصیه می‌کنیم معلولین شدید و خیلی شدید را با معلولین متوسط و خفیف هم‌خانه کنید. به‌این‌ترتیب به‌جای اعطای دو مسکن به دو معلول، به هر دوی آنها یک مسکن داده‌اید. حتی اگر هر دو متأهل باشند و همسرشان هم معلول باشد، به چهار معلول یک مسکن داده‌اید که کلی هزینه و بودجه این وسط صرفه‌جویی می‌شود. نکتۀ مثبت دیگر این طرح این است که معلولین خفیف همیار معلولین شدید می‌شوند و کلی هزینه‌های سازمان در رابطه با تأمین تجهیزات توانبخشی معلولین کاهش می‌یابد. مثلاً یک خانوادۀ کم‌بینا را با یک خانوادۀ نابینا هم‌خانه کنید. به‌این‌شکل آن کم‌بینا به کار آن نابینا می‌آید و هردو صاحبخانه هم شده‌اند. فقط باید در این زمینه با دقت و وسواس کافی عمل شود تا اجرای این طرح از نظر شرعی به مشکل نخورد؛ چرا‌که شاعر در این رابطه فرموده:
مردی گفتن، زنی گفتن، شرمی و حیایی گفتن، چقده تو ناقلایی.
با توجه به علاقۀ رئیس سازمان بهزیستی به استارت‌آپ‌ها، یک پیشنهاد درجه یک به ذهنمان رسید. ایشان می‌توانند استارت‌آپی تأسیس کنند و معلولین حرکتی که ویلچر برقی دارند را عضو آن کنند. بعد برای ویلچر‌های آنان ترک‌بندی طراحی و رویشان نصب شود و در این استارت‌آپ به معلولین دیگر سرویس حمل و نقل ارائه شود. مثلاً یک معلول در این استارت‌آپ مثل اسنپ درخواست سرویس کند و معلول راننده با ویلچر برقی خود سرویس را قبول می‌کند. بعدش به مبدأ می‌رود و مسافر را ترک ویلچر خود سوار می‌کند و به مقصد می‌رساند. البته کرایۀ مختصری هم می‌تواند بگیرد؛ ولی بخش عمدۀ حمایت مالی را خود بهزیستی باید صورت دهد. حتی اگر مسافری خودش ویلچر دستی داشت، راننده می‌تواند او را بکسل کند و به مقصد برساند.
به همین راحتی، این‌جانب پیشنهاداتی در هفتۀ بهزیستی ارائه کردم که می‌تواند مشکل اشتغال، مسکن، ازدواج، تجهیزات توانبخشی و حمل و نقل و مناسب‌سازی مبلمان شهری برای معلولین را به‌طور ریشه‌ای حل کند. امیدواریم مسؤولین بهزیستی، مثل سابق به پیشنهادات سازنده روی خوش نشان دهند. اگر هم مایل بودند، می‌توانند از ما دعوت کنند تا در یک نشست کارشناسی، پیشنهادهایمان را به‌صورت مفصل‌تر برایشان تشریح کنیم. فقط اگر امکانش هست، ساعت جلسات بین 12 تا 14 باشد؛ چرا‌که به‌جز چای و میوه و شیرینی، ما برای آنکه مغزمان بهتر کار کند، به غذای کافی هم نیاز داریم و خیلی از ایده‌های سازندۀ ما سر سفرۀ ناهار به ذهنمان می‌رسند. هزینۀ رفت و آمد هم اگر پرداخت شود که دیگر عالی می‌شود. اگر وجهی هم بابت ایده‌های مفیدمان به حسابمان واریز شود که دیگر باید فوراً از خوشحالی به یک دکتر قلب کار‌بلد مراجعه کنیم که یک‌وقت خدای‌نکرده یک استعداد در این مملکت به ناحق سوخت نشود.
امیدواریم با همکاری بنده و سازمان بهزیستی، در هفتۀ بهزیستی خبر‌های خوبی دریافت کرده باشید.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-250f1171a6876991fb73.mp3,"شمنا در مسیر چاووش/ شبکه‌هایی که ملی نیستند
امیر سرمدی
بیست و ششم اسفندماه سال 1399 بود که سازمان بهزیستی، مجمع انتخاباتی شبکه ملی تشکل‌های مردم‌نهاد افراد دارای معلولیت بینایی (شمنا) را برگزار کرد و اعضای هیئت‌مدیره این شبکه انتخاب شدند. شمنا بعد از چاووش که در سال 1393 تأسیس شد، دومین شبکه ملی نابینایان محسوب می‌شود. در‌واقع پس از کش و قوس‌های فراوان، دفتر حقوقی ریاست جمهوری، اداره ثبت شرکت‌ها و هیئت مربوطه در وزارت اقتصاد و دارائی، موافقت کردند تا سازمان بهزیستی بتواند همانند وزارت کشور مجوز تأسیس شبکه برای گروه‌های مختلف معلولین را صادر کند. سازمان بهزیستی بر اساس بند 13 ماده 26 قانون تنظیم‌بخشی از مقررات مالی دولت، مورخ 27/11/1380 مجلس شورای اسلامی، تأسیس شبکه را مصوب کرد. در حال حاضر، بهزیستی بر مبنای بند ج ماده 1 قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، می‌تواند سایر شبکه‌های معلولین را تأسیس و برای آنها پروانه فعالیت صادر کند. به گفته مدیران شمنا، این شبکه اولین شبکه ملی نابینایان محسوب می‌شود که می‌تواند در سطح ملی فعالیت و در استان‌ها دفتر نمایندگی تأسیس کند. اولین جلسه شمنا در بیست و دوم فروردین‌ماه سال 1400 برگزار و دکتر حمید جعفری به عنوان مدیرعامل شبکه انتخاب شد. جواد رضایی به عنوان رئیس هیئت‌مدیره، علی اکبر جمالی نایب‌رئیس و دکتر بیژن ذوالفقار‌نسب به عنوان خزانه‌دار انتخاب شدند. در ادامۀ این یادداشت، به فعالیت‌های شمنا در یک سال اخیر و نقد و بررسی هر دو شبکه ملی نابینایان می‌پردازیم.
شبکه‌هایی بی‌بهره از امکانات اولیه
به اعتقاد نگارنده، شمنا همان مسیری را طی می‌کند که چاووش در سال‌های اخیر پیموده است. بعد از گذشت پانزده ماه از برگزاری مجمع انتخاباتی، شمنا فاقد یک مرجع اطلاع‌رسانی مستقل و رسمی است. گزارش‌های شمنا به‌جای آنکه در وبسایت رسمی و کانال‌های این شبکه در فضای مجازی منتشر شود، در گروه‌های واتساپی باز‌نشر می‌شود؛ همان روندی که چاووش در سال‌های اخیر در پیش گرفته و علیرغم وعده‌های مکرر مدیرعامل این شبکه، وبسایت رسمی چاووش هنوز راه‌اندازی نشده است. نکتۀ دیگری که این دو شبکه به اصطلاح ملی در فراهم کردن آن درمانده‌اند، یک ساختمان اختصاصی به عنوان دفتر مرکزی است. جلسات چاووش در دفتر انجمن باور برگزار می‌شود و مکان فعلی شمنا در دفتر خانۀ نور ایرانیان بصیر است. در‌واقع دو شبکه ملی که می‌خواهند سردمدار مبارزه با مشکلات معلولان در میان مسئولان باشند، خود از بدیهی‌ترین امکانات اولیه محروم هستند. در سال‌های اخیر مدیران چاووش و شمنا با افتخار اعلام کرده‌اند که حتی یک ریال از طرف هیچ نهادی در اختیار آنها قرار نگرفته است و با دست خالی بار مشکلات را به دوش می‌کشند. بدیهی است که یکی از وظایف اصلی مدیران عامل، رایزنی با نهاد‌های مختلف برای جذب منابع مالی است و ادعای مدیران فعلی، نه مایه مباهات؛ که نقطۀ ضعفی است که مدیران هر دو شبکه باید فکری عاجل به حال آن کنند.
شبکه‌هایی که ملی نیستند
کار تشکیلاتی همان‌طور که از نامش برمی‌آید، به معنای یک کار گروهی است؛ خاصه اگر چاووش و شمنا باشند که نام یک شبکه ملی را یدک می‌کشند. اما کارکرد این دو شبکه در سطح یک سازمان مردم‌نهاد خلاصه شده است. شمنا قریب به دو ماه است که پروانه فعالیت خود را از سازمان بهزیستی کشور دریافت کرده است. از هیئت‌مدیره شمنا انتظار می‌رود هر چه سریع‌تر استاندارد‌های عضویت انجمن‌ها در این شبکه ملی را منتشر کنند تا روند ثبت اعضا بر مبنای آن آغاز شود. طبیعتاً یک شبکه ملی باید انعکاس نظرات تمامی سمن‌های آسیب‌دیدگان بینایی باشد که در حال حاضر اینچنین نیست. عملاً شمنا خود تبدیل به یک سمن شده که تمامی تصمیمات آن را هیئت‌مدیره اتخاذ می‌کند و سایر انجمن‌های کشوری در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت ندارند. الگوی شمنا، چاووش و هر شبکه ملی دیگری باید مانند فدراسیون ملی نابینایان آمریکا باشد. فدراسیون ملی نابینایان آمریکا، قدیمی‌ترین مرکز ویژه نابینایان در آمریکا محسوب می‌شود که ادارۀ آن به‌طور‌کامل در اختیار نابینایان است. دفتر مرکزی این فدراسیون در شهر بالتیمور ایالت مریلند آمریکا واقع شده و تعداد اعضای آن بیش از پنجاه هزار نفر برآورد می‌شود. نگاهی به تاریخچه این فدراسیون نشان می‌دهد که این مرکز در سال ۱۹۴۰ و با ائتلاف شانزده فرد نابینای شناخته‌شده در میان نابینایان آمریکایی ایجاد شد. این شانزده نفر، هدف خود از تشکیل این مرکز را هم‌سو‌کردن خواسته‌های نابینایان و انجمن‌های مربوط به منظور ایجاد اتحاد میان این افراد و گروه‌ها و به تبع آن، دست یافتن به اهداف جمعی جامعه نابینایان در آمریکا عنوان کرده‌اند. نخستین لوگوی فدراسیون ملی نابینایان آمریکا، مثلثی است که سه ضلع آن را کلمات برابری، امنیت و فرصت تشکیل داده‌اند. سیاست‌گذاری جالب‌توجهی که سال‌هاست در این مرکز پیش گرفته شده، پرهیز از اداره آن در قالب یک هیئت مرکزی است؛ به‌ این معنا که هیئت مدیره مرکزی، تنها نقش هماهنگ‌کننده و سیاست‌گذار را ایفا می‌کند و برای آنکه موضوعات به صورت تخصصی پی گرفته شوند، انجمن‌های مستقلی برای هر موضوع خاص، تشکیل شده است. انجمن‌های تخصصی مانند انجمن ملی دانش‌آموزان و دانشجویان نابینا، انجمن ملی والدین افراد نابینا، انجمن ملی نابینایان دارنده سگ راهنما و… را می‌توان به عنوان نمونه‌ای از این انجمن‌ها برشمرد. انتشار نشریات تخصصی مانند «future reflections» و «Braille monitor» انتشار کتاب‌های تخصصی و به طور کلی تولید محتوای مورد‌نیاز جامعه، از دیگر وظایفی است که این فدراسیون برای خود در نظر گرفته است.
هدف از این نوشته، مقایسه فدراسیون ملی نابینایان آمریکا با شبکه‌های ملی داخلی نیست؛ چراکه معتقدم اساساً در کشوری مانند آمریکا، سازمان‌های مردم‌نهاد امکان شکوفایی و بالندگی بیشتر را دارند؛ این در حالی است که در ایران، برای شکوفایی سمن‌های ایرانی سقفی در نظر گرفته شده و عبور از این سقف در بسیاری مواقع برای سمن‌ها مشکل‌آفرین می‌شود. در خصوص دو شبکه ملی نابینایان در کشور اما مسئله بسیار پیش‌پا‌افتاده‌تر از این قبیل تحلیل‌هاست و هیچ کدامشان به معنای واقعی کلمه کار تشکیلاتی در سطح ملی انجام نمی‌دهند. هر دو شبکه یا فاقد کارگروه و کمیته‌های تخصصی هستند یا اگر اسماً کمیته‌ای هم دارند، در سال‌های اخیر خروجی مشخصی از آنها مشاهده نشده است. سؤال مهم آن است که چاووش و شمنا در سال‌ها و ماه‌های اخیر در حل کدام‌یک از مشکلات اساسی جامعۀ نابینایان اثر‌گذار بوده‌اند؟ دستاورد‌های آنها برای نابینایان کشور چه بوده است؟ البته نمی‌توان تلاش‌های مدیرعامل چاووش در به‌سر‌انجام‌رسیدن اصلاحیه قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت را نادیده گرفت؛ هرچند که در اثربخشی همین قانون بر زندگی افراد دارای معلولیت هم حرف و حدیث بسیار است که می‌توان در مجالی دیگر به آن پرداخت.
بی‌برنامگی، چالش دیگر شبکه‌های ملی
واقعیت دیگری که باید به آن توجه شود، نبود یک برنامه مشخص سالانه از طرف چاووش یا شمنا برای جامعۀ نابینایان کشور است. هیچ اولویتی در بیان برنامه‌های آینده از طرف آنها به چشم نمی‌خورد. برای مثال، دکتر جعفری در گزارش عملکرد شمنا در سال 1400 اظهار داشته که به مناسبت بیست و سوم مهر‌ماه، روز جهانی ایمنی عصای سفید در سال گذشته، حداقل 23 شعار را به سازمان بهزیستی برای انتخاب شعار سال اعلام کرده‌اند. تعدد شعار‌های انتخابی در این ارتباط، نه‌تنها یک فضیلت نیست؛ بلکه سردرگمی و عدم شناخت مدیران شبکه نسبت به اولویت‌های نابینایان در طول یک سال را نشان می‌دهد. برای انتخاب شعار سال، بسته به مهمترین دغدغه‌های جامعه هدف در آن سال، معمولاً دو تا سه مبحث اصلی انتخاب شده و از بین آنها یک موضوع به عنوان شعار سال انتخاب می‌شود. دیگر نکتۀ تأمل‌بر‌انگیز در گزارش شمنا، اذعان مدیرعامل این شبکه بر ارسال یک نامه خطاب به حجت الاسلام و المسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای به دنبال برگزاری جلسه حضوری با ریاست محترم قوه قضائیه به مناسبت روز جهانی نابینایان در سال گذشته و درخواست برای خرید نرم‌افزار متن‌خوان فارسی و بارگذاری در سایت ویژه قوه قضائیه است. هدف از این درخواست نیز استفاده رایگان تمامی نابینایان از این نرم‌افزار اعلام شده است. حال جای سؤال است که آیا منظور از نرم‌افزار متن‌خوان همان پارس‌آوای 3 است که در سال‌های اخیر هم توسط مراکز بهزیستی استان‌ها و هم به وسیله اعضای جامعۀ هدف خریداری شده است؟ اگر پاسخ مثبت است چه ضرورتی برای طرح این درخواست وجود دارد و در صورتی که متن‌خوان دیگری غیر از پارس‌آوا در نامه پیشنهاد شده، از مدیرعامل شمنا انتظار شفاف‌سازی می‌رود. ضمن آنکه مرجع مسائل اینچنینی، سازمان بهزیستی است و در ارتباط با قوه قضائیه، مسائل بسیار مهمتری وجود دارد که انتظار می‌رود در اولویت‌های شمنا و چاووش قرار بگیرد.
مسائل بسیاری در ارتباط با هر دو شبکه ملی نابینایان وجود دارد که طرح تمامی آنها از حوصلۀ این یادداشت خارج است؛ اما از مدیرعامل شمنا انتظار می‌رود توضیح دهد از 48 نامه‌ای که از سوی شبکه به دستگاه‌ها، نهاد‌ها و مراکز دولتی و غیردولتی در سال 1400 نوشته و ارسال شده، چند نامه به سر‌منزل مقصود رسیده است. ایشان در سومین کمیته هماهنگی و نظارت بر قانون حمایت از حقوق معلولان و در حضور معاون‌اول رئیس‌جمهوری مدعی طراحی برنامه‌ای شدند که در یک پروسه پنج‌ساله برای تمامی نابینایان کشور شغلی فراهم می‌کند. افکار عمومی جامعه نابینایان انتظار دارد دکتر جعفری جزئیات طرح ادعایی خود را منتشر کند. از مدیرعامل شمنا انتظار می‌رود طرح کاربردی ایجاد یک پژوهشکده مطالعاتی ویژه معلولان را که در سومین جلسه کمیته هماهنگی و نظارت بر قانون حمایت از معلولان مطرح کردند، پیگیری کند و با توجه به موقعیتی که در بنیاد شهید و امور ایثارگران دارند، از امکانات پژوهشکده آن نهاد برای استفادۀ شبکه ملی نابینایان ایران بهره بگیرند. از مدیرعامل شمنا انتظار می‌رود در مواقع بحرانی و در جایی که یکی از اعضای جامعه نابینایان خواسته یا ناخواسته درگیر حواشی می‌شود، حضورشان مانند پدر یک خانواده وحدت‌بخش و مایه دلگرمی باشد؛ نه آنکه شخص ایشان بر آتش اختلافات بدمد و باعث تفرقه در جامعه نابینایان شود. بی‌گمان در‌این‌صورت، فرمانده معزز نیز از ایشان راضی‌تر خواهد بود. از مدیرعامل چاووش نیز انتظار می‌رود جامعۀ هدف را بیشتر در جریان اقدامات نیکشان قرار دهند تا ناخود‌آگاه این تصور پیش نیاید که چون بهزیستی شمنا را متولی قانونی امور نابینایان قلمداد می‌کند، حضور اولین شبکه ملی نابینایان کمرنگ شده است.
مخلص کلام آنکه، امید می‌رود شمنا و چاووش بتوانند در موازات یکدیگر و با بهره‌گیری از نظرات تمامی انجمن‌های مرتبط، باعث هم‌افزایی بیشتر و رفع چالش‌های پیش روی جامعه نابینایان شوند. امیدواریم سال بعد که کارنامۀ آنها در سال جاری را ارزیابی می‌کنیم، شاهد نکات مثبت و دلگرم‌کننده‌تری نسبت به سال گذشته باشیم."
audio/mana-d0186715a3f519ec9ea1.mp3,"لمس تاریخ برای نابینایان در موزه ملی ایران: گزارش صوتی نسل مانا از امکانات موزه ملی ایران برای مراجعان دارای آسیب بینایی
از شکوه سر‌ستون‌های تخت جمشید و جبروت دروازه ورودی پاسارگاد و زیبایی ریتون‌های دوره هخامنشی و ساسانی هرچه هم که قصه و حکایت شنیده باشی، باز هم تا آن هنگام که از نزدیک ندیده باشی، نباید حجت را تمام‌شده تلقی کنی. فرق است میان توصیفی که از دیگران می‌شنوی و آنچه خودت با لمس درمی‌یابی. قاعدتاً با وجود آسیب بینایی، به دیدن اشیای موزه که نمی‌توان امیدی داشت؛ امکان لمس اشیای موزه هم که طبیعتاً به‌خاطر احتمال آسیب به اشیا، برای هیچ‌کس و به طریق اولی برای نابینایان فراهم نیست؛ پس چاره چیست؟ چاره را گویا دست‌اندرکاران موزه ملی ایران پیدا کرده‌اند.
در روز‌های آغازین خرداد، خبردار شدیم قرار است به مناسبت هفته میراث فرهنگی، موزه ایران باستانِ موزه ملی، امکانی برای بازدید نابینایان از موزه فراهم کند. خبر را که پیگیری کردیم، کاشف به عمل آمد تعدادی از قطعات موزه شامل سی شیء از نُه هزار سال پیش تا دوران اسلامی، با استفاده از تکنیک مولاژ یا چاپ سه‌بُعدی، شبیه‌سازی شده‌اند و توضیحات هر شیء هم به صورت بریل در کنارش قرار گرفته است و نابینایان می‌توانند تا پایان خرداد، با مراجعه به موزه از این اشیا دیدن کنند. فرصت را مغتنم شمردیم و برای آنکه هم خود حظی ببریم و هم مخاطبانمان را در این لذت شریک کنیم، ضبط صوت را برداشتیم و راهی موزه شدیم.
موزه‌گردی بدون راهنمای کار‌بلد که لطفی ندارد؛ از‌این‌نظر اما خوشبختانه فرصتی ویژه در اختیار مراجعان نابینا قرار گرفته بود که گشت‌و‌گذار در موزه ایران باستان را با همراهی یکی از با‌سابقه‌ترین و مجرب‌ترین موزه‌داران ایرانی یعنی خانم «فیروزه سپیدنامه» تجربه کنند. اشیایی که برای بازدید نابینایان درنظر گرفته شده بود، شامل سی شیء از دوران نو‌سنگی تا اسلامی بود که بر روی هفت میز مجزا و به ترتیب زمانی از قدیم به جدید مرتب شده بودند. اغلب این اشیا با استفاده از هنر قالب‌ریزی (مولاژ) شبیه‌سازی شده بودند و در ساخت آنها بیشتری دقت مبذول شده بود تا ظریف‌ترین جزئیات نمونه اصلی در اثر شبیه‌سازی‌شده رعایت شود. حتی در مواردی که ابعاد نمونه اصلی آثار کوچک بود و ممکن بود ساخت مولاژ در ابعاد اصلی باعث شود مراجعان نابینا نتوانند جزئیات را به کمک لامسه درک کنند، نمونه‌ها را در ابعاد بزرگ‌تر ساخته بودند. همچنین دربارۀ آثاری که بر روی آنها نقاشی‌هایی وجود داشت، در نمونه شبیه‌سازی‌شده سعی شده بود این نقش‌ها هم به شکل برجسته نمایش داده شود تا برای نابینایان هم ملموس باشد.
حاصل بازدید نسل مانا از اشیای شبیه‌سازی‌شده موزه ایران باستان، یک گزارش صوتی جامع و کامل است که ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. لازم می‌دانیم بدین‌وسیله از میزبانی جناب آقای دکتر جبرائیل نوکنده، رئیس محترم موزه ملی ایران، سرکار خانم فیروزه سپیدنامه، رئیس محترم موزه ایران باستان و راهنمای ما در این گردش صوتی و همکارانشان خانم‌ها رضایی و آریان که ما را در ثبت این تجربه ناب یاری کردند، سپاسگزاری کنیم."
audio/mana-31d8e03bad929ee9cdb3.mp3,"لمس تاریخ برای نابینایان در موزه ملی ایران: گزارش صوتی نسل مانا از امکانات موزه ملی ایران برای مراجعان دارای آسیب بینایی
از شکوه سر‌ستون‌های تخت جمشید و جبروت دروازه ورودی پاسارگاد و زیبایی ریتون‌های دوره هخامنشی و ساسانی هرچه هم که قصه و حکایت شنیده باشی، باز هم تا آن هنگام که از نزدیک ندیده باشی، نباید حجت را تمام‌شده تلقی کنی. فرق است میان توصیفی که از دیگران می‌شنوی و آنچه خودت با لمس درمی‌یابی. قاعدتاً با وجود آسیب بینایی، به دیدن اشیای موزه که نمی‌توان امیدی داشت؛ امکان لمس اشیای موزه هم که طبیعتاً به‌خاطر احتمال آسیب به اشیا، برای هیچ‌کس و به طریق اولی برای نابینایان فراهم نیست؛ پس چاره چیست؟ چاره را گویا دست‌اندرکاران موزه ملی ایران پیدا کرده‌اند.
در روز‌های آغازین خرداد، خبردار شدیم قرار است به مناسبت هفته میراث فرهنگی، موزه ایران باستانِ موزه ملی، امکانی برای بازدید نابینایان از موزه فراهم کند. خبر را که پیگیری کردیم، کاشف به عمل آمد تعدادی از قطعات موزه شامل سی شیء از نُه هزار سال پیش تا دوران اسلامی، با استفاده از تکنیک مولاژ یا چاپ سه‌بُعدی، شبیه‌سازی شده‌اند و توضیحات هر شیء هم به صورت بریل در کنارش قرار گرفته است و نابینایان می‌توانند تا پایان خرداد، با مراجعه به موزه از این اشیا دیدن کنند. فرصت را مغتنم شمردیم و برای آنکه هم خود حظی ببریم و هم مخاطبانمان را در این لذت شریک کنیم، ضبط صوت را برداشتیم و راهی موزه شدیم.
موزه‌گردی بدون راهنمای کار‌بلد که لطفی ندارد؛ از‌این‌نظر اما خوشبختانه فرصتی ویژه در اختیار مراجعان نابینا قرار گرفته بود که گشت‌و‌گذار در موزه ایران باستان را با همراهی یکی از با‌سابقه‌ترین و مجرب‌ترین موزه‌داران ایرانی یعنی خانم «فیروزه سپیدنامه» تجربه کنند. اشیایی که برای بازدید نابینایان درنظر گرفته شده بود، شامل سی شیء از دوران نو‌سنگی تا اسلامی بود که بر روی هفت میز مجزا و به ترتیب زمانی از قدیم به جدید مرتب شده بودند. اغلب این اشیا با استفاده از هنر قالب‌ریزی (مولاژ) شبیه‌سازی شده بودند و در ساخت آنها بیشتری دقت مبذول شده بود تا ظریف‌ترین جزئیات نمونه اصلی در اثر شبیه‌سازی‌شده رعایت شود. حتی در مواردی که ابعاد نمونه اصلی آثار کوچک بود و ممکن بود ساخت مولاژ در ابعاد اصلی باعث شود مراجعان نابینا نتوانند جزئیات را به کمک لامسه درک کنند، نمونه‌ها را در ابعاد بزرگ‌تر ساخته بودند. همچنین دربارۀ آثاری که بر روی آنها نقاشی‌هایی وجود داشت، در نمونه شبیه‌سازی‌شده سعی شده بود این نقش‌ها هم به شکل برجسته نمایش داده شود تا برای نابینایان هم ملموس باشد.
حاصل بازدید نسل مانا از اشیای شبیه‌سازی‌شده موزه ایران باستان، یک گزارش صوتی جامع و کامل است که ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. لازم می‌دانیم بدین‌وسیله از میزبانی جناب آقای دکتر جبرائیل نوکنده، رئیس محترم موزه ملی ایران، سرکار خانم فیروزه سپیدنامه، رئیس محترم موزه ایران باستان و راهنمای ما در این گردش صوتی و همکارانشان خانم‌ها رضایی و آریان که ما را در ثبت این تجربه ناب یاری کردند، سپاسگزاری کنیم."
audio/mana-9f6f9701dd5efab59d3f.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: خرداد ۱۴۰۱
منصور شادکام و طاهره اقبالی
این ماه افزون بر گزارش منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، شما می‌توانید خواننده و شنونده گزارش عملکرد دفتر نمایندگی این انجمن در شهر گرگان هم باشید. فایل صوتی این گزارش را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم ماه‌نامه نسل مانا، از حامیان محترم نسل مانا: بانک مسکن، فناوا‌کارت، شرکت پکتوس و موناکو و تمام نیکوکاران محترمی که در انتشار این ماه‌نامه با ما نهایت همکاری را دارند، تقدیر و تشکر می‌کنم.
همانگونه که مستحضر هستید، بنا داشتیم در تاریخ هشتم خرداد جلسه مجمع سالانه انجمن نابینایان ایران را برگزار کنیم؛ اما با توجه به نرسیدن به حد‌نصاب، این مجمع در بیست‌و‌پنجم خرداد‌ماه برگزار شد. ان‌شاءالله اعضای هیئت‌مدیره جدید، با نگرش، ایده‌ها و طرح‌های جدید بتوانند خدمات ارزنده‌ای به جامعه هدف ارائه کنند، به‌ویژه مقوله فرهنگ و فرهنگ‌سازی را جدی بگیرند و در جهت آگاه‌سازی افراد آسیب‌دیده بینایی در حوزه مسائل پزشکی، روان‌شناختی، فناوری اطلاعات و آموزش و تحقیقات، مهارت‌های زندگی و… بکوشند. با توجه به اینکه تا‌کنون در این حوزه‌ها کار زیادی انجام نشده است، امیدوارم هیئت‌مدیره جدید به این مهم بپردازد و با ارتقای آگاهی جامعه افراد آسیب‌دیده بینایی، از آسیب‌های روانی این گروه کاسته شود.
انجمن نابینایان ایران فهرستی شامل بیست مورد از مسائل معیشتی افراد آسیب‌دیده بینایی را تهیه کرده و در کنار پیگیری‌های آقای دکتر جعفری، رئیس شبکه ملی تشکل‌های نابینایان، طی نامه‌ای تقدیم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کرد که امیدواریم مورد توجه وزیر محترم و مسئولین ذی‌ربط قرار بگیرد. با توجه به اینکه برخی افراد آسیب‌دیده بینایی فاقد شغل هستند و در مقایسه با افراد فاقد آسیب بینایی هزینه‌های درمانی و معیشتی بالاتری دارند، قرار گرفتن آنها در دهک‌های بالا منصفانه نیست و این افراد باید در دهک‌های پایین‌تر جای بگیرند. ما شرایط اقتصادی خاص کشور را درک می‌کنیم؛ اما امیدواریم دولت تصمیم بهتری بگیرد و گوشه‌ای از مشکلات این عزیزان را برطرف کند. ان‌شاءالله با مدیریت صحیح مسئولین دولتی، از مسائل و مشکلات معیشتی و در‌نتیجه استرس و اضطراب افراد آسیب‌دیده بینایی کاسته شود.
از دیگر اقدامات انجمن در این ماه، توزیع ۱۵۰سبد کالا بین اعضای خاص انجمن بود که درآمدی به‌جز مستمری بهزیستی ندارند یا با توجه به هزینه‌های درمانی، در‌آمدشان پاسخگوی نیازهای معیشتی آنان نیست. با‌وجود‌اینکه هیئت‌مدیره انجمن دوست ندارد کرامت انسانی اعضای محترم انجمن با مراجعه جهت دریافت سبد کالا خدشه‌دار شود؛ اما انجمن وظیفه خود می‌داند که تلاش کند مسئلۀ معیشتی افراد آسیب‌دیده بینایی به‌صورت اصولی و زیر‌بنایی حل شود و افراد نیازی به مراجعه و دریافت سبد کالا نداشته باشند و انجمن‌ها به وظیفۀ ذاتی خود بپردازند که همانا پیگیری حقوق شهروندی و احقاق حقوق افراد با آسیب بینایی است.
ما در تلاش هستیم که ان‌شاءالله در هیئت‌مدیره جدید بیشتر به مقوله فرهنگ بپردازیم و طرح‌ها و ایده‌های جدیدی برای سال‌های آینده ارائه کنیم که موجب ارائه خدمات مفیدتر و ارزنده‌تری به جامعه هدف شود. طبق تفاهم‌نامه منعقد‌‌شده میان بیمه خاور‌میانه و انجمن نابینایان ایران، پنجاه‌درصد از هزینه پوشش این بیمه برای افراد آسیب‌دیده بینایی به‌عنوان تخفیف در نظر گرفته شده است. توصیه می‌کنم افراد آسیب‌دیده بینایی فرزند خود را تحت پوشش این بیمه قرار دهند تا مشکلات اقتصادی که خود افراد آسیب‌دیده بینایی در جهت یافتن شغل مناسب داشتند، برای فرزندان عزیزشان تکرار نشود و بیمه اندوخته‌ای برای فرزندان باشد و دریافت مستمری بیمه پس از چند سال بیمه‌پردازی برای آن‌ها کمک‌کننده باشد.
طاهره اقبالی: مسئول نمایندگی انجمن نابینایان ایران در گرگان
انجمن نابینایان هم‌اندیش نور گرگان در هفدهم خرداد سال ۱۳۹۰ با هدف انجام فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و رفاهی خاص افراد آسیب‌دیده بینایی، در شهرستان گرگان استان گلستان آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۹۲ موفق به اخذ پروانه فعالیت فنی و حرفه‌ای به‌عنوان اولین مرکز فنی و حرفه‌ای مختص افراد با آسیب بینایی شد و کار را با آموزش قالی‌بافی، گلیم‌بافی و تلفن همراه شروع کرد. در این آموزش‌ها از مربیان آسیب‌دیده بینایی استفاده شد و هنرهای دستی توسط خانم عراقی و فناوری اطلاعات توسط خانم اقبالی آموزش داده می‌شد. در سال‌های گذشته کار با گوشی‌های تلفن همراه دارای سیستم عامل سیمبین در این مرکز به افراد آسیب‌دیده بینایی آموزش داده می‌شد و پس از ورود سیستم عامل اندروید، آموزش کار با گوشی‌های اندروید به متقاضیان انجام شد.
در رشتۀ قالی‌بافی موفق شدیم بیست نفر از اعضا را پس از آموزش، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دهیم که ضمن استفاده از خدمات بیمه‌ای در مقطع کنونی، بتوانند در آینده از مزایای بازنشستگی استفاده کنند.
در زمینۀ مهارت‌های هفت‌گانه کار با رایانه، تاکنون موفق به آموزش بیست نفر در سطح یک و دو ICDL و ارائه مدرک به ایشان شدیم و آموزش به سایر متقاضیان در حال انجام است. لازم به ذکر است که در دوران همه‌گیری ویروس کرونا، علاوه بر ادامۀ فعالیت‌های آموزشی به‌صورت حضوری، در هفته حداقل ده آموزش مجازی در این حوزه ارائه دادیم.
در سال ۱۳۹۳ با همکاری انجمن نابینایان ایران، موفق به تأسیس کتابخانه دیجیتال کودکان و نوجوانان شدیم. این کتابخانه‌ها افراد بین شش تا شانزده سال را جهت مشارکت در کلاس‌های آموزشی کتاب‌خوانی، کامپیوتر، فعالیت‌های هنری، آموزش‌های درسی و فوق‌برنامه، تحت پوشش قرار داد. در دوران همه‌گیری ویروس کرونا تمام فعالیت‌های آموزشی کتابخانه به‌صورت مجازی پیگیری شد. شایان ذکر است که انجمن نابینایان ایران و انجمن نابینایان هم‌اندیش نور گرگان، همکاری بسیار خوبی برای پرداخت حق‌التدریس معلمان و فراهم ساختن امکانات ایاب و ذهاب اعضا داشته‌اند و تمامی هزینه‌ها توسط انجمن نابینایان ایران تأمین شده است.
در سال‌های اخیر با هدف بهبود روحیۀ افراد آسیب‌دیده بینایی، اردو‌های فرهنگی و تفریحی و سیاحتی و زیارتی داخل و خارج استان را برگزار کرده‌ایم؛ تمامی اعضای کتابخانه به‌همراه خانواده به مشهد مقدس اعزام شدند و سایر اعضای انجمن نیز طی سفری دیگر به سفر زیارتی مشهد مقدس اعزام شدند.
انجمن هم‌اندیش نور گرگان در راستای فعالیت‌های فرهنگی اقدام به برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی و اهدای جوایز به برگزیدگان کرده است. در زمینۀ اقدامات رفاهی، بسته‌های حمایتی در دو نوبت (ابتدای فصل پاییز و ماه رمضان) تقدیم اعضای انجمن می‌شود و به مناسبت عید نوروز و سال نو، عیدی نقدی از طرف انجمن به اعضا هدیه می‌شود.
در زمینۀ خدمات پزشکی و بهداشتی، با متخصصانی در حوزه‌های گوناگون پزشکی از جمله دندان‌پزشکی، ارتوپد، چشم‌پزشکی، زنان و زایمان و… ارتباط برقرار کردیم و موفق شدیم امکان دریافت خدمات به‌صورت نیم‌بها یا در مواردی کاملاً رایگان را برای افراد آسیب‌دیده بینایی فراهم کنیم. لازم به ذکر است که خدمات مشاوره‌ای شامل مشاوره قبل از ازدواج و مشاوره تحصیلی در این انجمن ارائه می‌شود و تا‌کنون دو مرتبه موفق به برگزاری کلاس‌های مهارت‌های زندگی شده‌ایم و همچنین تلاش داریم با ارائه خدمات مشاوره‌ای به اعضا به ایشان کمک کنیم بتوانند با محیط زندگی خود ارتباط خوبی برقرار کنند.
همچنین کلاس‌های زبان انگلیسی، بریل‌آموزی، موسیقی شامل دف، تنبک، گیتار، سه‌تار و فلوت در این انجمن برگزار می‌شود. شایان ذکر است که آموزش مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت در جهت بهبود تعامل افراد آسیب‌دیده بینایی با محیط، در انجمن برگزار می‌شود.
در پایان لازم می‌دانم از همکاران و مربیان انجمن هم‌اندیش نور گرگان و مدیرعامل و مدیر اجرایی انجمن نابینایان ایران کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم که ضمن مشورت در زمینه‌های مختلف، ما را جهت ارائه خدمات و انجام فعالیت‌های بهتر یاری می‌کنند."
audio/mana-91f9f6ae2c14409d8309.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: خرداد ۱۴۰۱
منصور شادکام و طاهره اقبالی
این ماه افزون بر گزارش منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، شما می‌توانید خواننده و شنونده گزارش عملکرد دفتر نمایندگی این انجمن در شهر گرگان هم باشید. فایل صوتی این گزارش را ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام: قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
ضمن سلام و احترام خدمت مخاطبان محترم ماه‌نامه نسل مانا، از حامیان محترم نسل مانا: بانک مسکن، فناوا‌کارت، شرکت پکتوس و موناکو و تمام نیکوکاران محترمی که در انتشار این ماه‌نامه با ما نهایت همکاری را دارند، تقدیر و تشکر می‌کنم.
همانگونه که مستحضر هستید، بنا داشتیم در تاریخ هشتم خرداد جلسه مجمع سالانه انجمن نابینایان ایران را برگزار کنیم؛ اما با توجه به نرسیدن به حد‌نصاب، این مجمع در بیست‌و‌پنجم خرداد‌ماه برگزار شد. ان‌شاءالله اعضای هیئت‌مدیره جدید، با نگرش، ایده‌ها و طرح‌های جدید بتوانند خدمات ارزنده‌ای به جامعه هدف ارائه کنند، به‌ویژه مقوله فرهنگ و فرهنگ‌سازی را جدی بگیرند و در جهت آگاه‌سازی افراد آسیب‌دیده بینایی در حوزه مسائل پزشکی، روان‌شناختی، فناوری اطلاعات و آموزش و تحقیقات، مهارت‌های زندگی و… بکوشند. با توجه به اینکه تا‌کنون در این حوزه‌ها کار زیادی انجام نشده است، امیدوارم هیئت‌مدیره جدید به این مهم بپردازد و با ارتقای آگاهی جامعه افراد آسیب‌دیده بینایی، از آسیب‌های روانی این گروه کاسته شود.
انجمن نابینایان ایران فهرستی شامل بیست مورد از مسائل معیشتی افراد آسیب‌دیده بینایی را تهیه کرده و در کنار پیگیری‌های آقای دکتر جعفری، رئیس شبکه ملی تشکل‌های نابینایان، طی نامه‌ای تقدیم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی کرد که امیدواریم مورد توجه وزیر محترم و مسئولین ذی‌ربط قرار بگیرد. با توجه به اینکه برخی افراد آسیب‌دیده بینایی فاقد شغل هستند و در مقایسه با افراد فاقد آسیب بینایی هزینه‌های درمانی و معیشتی بالاتری دارند، قرار گرفتن آنها در دهک‌های بالا منصفانه نیست و این افراد باید در دهک‌های پایین‌تر جای بگیرند. ما شرایط اقتصادی خاص کشور را درک می‌کنیم؛ اما امیدواریم دولت تصمیم بهتری بگیرد و گوشه‌ای از مشکلات این عزیزان را برطرف کند. ان‌شاءالله با مدیریت صحیح مسئولین دولتی، از مسائل و مشکلات معیشتی و در‌نتیجه استرس و اضطراب افراد آسیب‌دیده بینایی کاسته شود.
از دیگر اقدامات انجمن در این ماه، توزیع ۱۵۰سبد کالا بین اعضای خاص انجمن بود که درآمدی به‌جز مستمری بهزیستی ندارند یا با توجه به هزینه‌های درمانی، در‌آمدشان پاسخگوی نیازهای معیشتی آنان نیست. با‌وجود‌اینکه هیئت‌مدیره انجمن دوست ندارد کرامت انسانی اعضای محترم انجمن با مراجعه جهت دریافت سبد کالا خدشه‌دار شود؛ اما انجمن وظیفه خود می‌داند که تلاش کند مسئلۀ معیشتی افراد آسیب‌دیده بینایی به‌صورت اصولی و زیر‌بنایی حل شود و افراد نیازی به مراجعه و دریافت سبد کالا نداشته باشند و انجمن‌ها به وظیفۀ ذاتی خود بپردازند که همانا پیگیری حقوق شهروندی و احقاق حقوق افراد با آسیب بینایی است.
ما در تلاش هستیم که ان‌شاءالله در هیئت‌مدیره جدید بیشتر به مقوله فرهنگ بپردازیم و طرح‌ها و ایده‌های جدیدی برای سال‌های آینده ارائه کنیم که موجب ارائه خدمات مفیدتر و ارزنده‌تری به جامعه هدف شود. طبق تفاهم‌نامه منعقد‌‌شده میان بیمه خاور‌میانه و انجمن نابینایان ایران، پنجاه‌درصد از هزینه پوشش این بیمه برای افراد آسیب‌دیده بینایی به‌عنوان تخفیف در نظر گرفته شده است. توصیه می‌کنم افراد آسیب‌دیده بینایی فرزند خود را تحت پوشش این بیمه قرار دهند تا مشکلات اقتصادی که خود افراد آسیب‌دیده بینایی در جهت یافتن شغل مناسب داشتند، برای فرزندان عزیزشان تکرار نشود و بیمه اندوخته‌ای برای فرزندان باشد و دریافت مستمری بیمه پس از چند سال بیمه‌پردازی برای آن‌ها کمک‌کننده باشد.
طاهره اقبالی: مسئول نمایندگی انجمن نابینایان ایران در گرگان
انجمن نابینایان هم‌اندیش نور گرگان در هفدهم خرداد سال ۱۳۹۰ با هدف انجام فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و رفاهی خاص افراد آسیب‌دیده بینایی، در شهرستان گرگان استان گلستان آغاز به کار کرد و در سال ۱۳۹۲ موفق به اخذ پروانه فعالیت فنی و حرفه‌ای به‌عنوان اولین مرکز فنی و حرفه‌ای مختص افراد با آسیب بینایی شد و کار را با آموزش قالی‌بافی، گلیم‌بافی و تلفن همراه شروع کرد. در این آموزش‌ها از مربیان آسیب‌دیده بینایی استفاده شد و هنرهای دستی توسط خانم عراقی و فناوری اطلاعات توسط خانم اقبالی آموزش داده می‌شد. در سال‌های گذشته کار با گوشی‌های تلفن همراه دارای سیستم عامل سیمبین در این مرکز به افراد آسیب‌دیده بینایی آموزش داده می‌شد و پس از ورود سیستم عامل اندروید، آموزش کار با گوشی‌های اندروید به متقاضیان انجام شد.
در رشتۀ قالی‌بافی موفق شدیم بیست نفر از اعضا را پس از آموزش، تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دهیم که ضمن استفاده از خدمات بیمه‌ای در مقطع کنونی، بتوانند در آینده از مزایای بازنشستگی استفاده کنند.
در زمینۀ مهارت‌های هفت‌گانه کار با رایانه، تاکنون موفق به آموزش بیست نفر در سطح یک و دو ICDL و ارائه مدرک به ایشان شدیم و آموزش به سایر متقاضیان در حال انجام است. لازم به ذکر است که در دوران همه‌گیری ویروس کرونا، علاوه بر ادامۀ فعالیت‌های آموزشی به‌صورت حضوری، در هفته حداقل ده آموزش مجازی در این حوزه ارائه دادیم.
در سال ۱۳۹۳ با همکاری انجمن نابینایان ایران، موفق به تأسیس کتابخانه دیجیتال کودکان و نوجوانان شدیم. این کتابخانه‌ها افراد بین شش تا شانزده سال را جهت مشارکت در کلاس‌های آموزشی کتاب‌خوانی، کامپیوتر، فعالیت‌های هنری، آموزش‌های درسی و فوق‌برنامه، تحت پوشش قرار داد. در دوران همه‌گیری ویروس کرونا تمام فعالیت‌های آموزشی کتابخانه به‌صورت مجازی پیگیری شد. شایان ذکر است که انجمن نابینایان ایران و انجمن نابینایان هم‌اندیش نور گرگان، همکاری بسیار خوبی برای پرداخت حق‌التدریس معلمان و فراهم ساختن امکانات ایاب و ذهاب اعضا داشته‌اند و تمامی هزینه‌ها توسط انجمن نابینایان ایران تأمین شده است.
در سال‌های اخیر با هدف بهبود روحیۀ افراد آسیب‌دیده بینایی، اردو‌های فرهنگی و تفریحی و سیاحتی و زیارتی داخل و خارج استان را برگزار کرده‌ایم؛ تمامی اعضای کتابخانه به‌همراه خانواده به مشهد مقدس اعزام شدند و سایر اعضای انجمن نیز طی سفری دیگر به سفر زیارتی مشهد مقدس اعزام شدند.
انجمن هم‌اندیش نور گرگان در راستای فعالیت‌های فرهنگی اقدام به برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی و اهدای جوایز به برگزیدگان کرده است. در زمینۀ اقدامات رفاهی، بسته‌های حمایتی در دو نوبت (ابتدای فصل پاییز و ماه رمضان) تقدیم اعضای انجمن می‌شود و به مناسبت عید نوروز و سال نو، عیدی نقدی از طرف انجمن به اعضا هدیه می‌شود.
در زمینۀ خدمات پزشکی و بهداشتی، با متخصصانی در حوزه‌های گوناگون پزشکی از جمله دندان‌پزشکی، ارتوپد، چشم‌پزشکی، زنان و زایمان و… ارتباط برقرار کردیم و موفق شدیم امکان دریافت خدمات به‌صورت نیم‌بها یا در مواردی کاملاً رایگان را برای افراد آسیب‌دیده بینایی فراهم کنیم. لازم به ذکر است که خدمات مشاوره‌ای شامل مشاوره قبل از ازدواج و مشاوره تحصیلی در این انجمن ارائه می‌شود و تا‌کنون دو مرتبه موفق به برگزاری کلاس‌های مهارت‌های زندگی شده‌ایم و همچنین تلاش داریم با ارائه خدمات مشاوره‌ای به اعضا به ایشان کمک کنیم بتوانند با محیط زندگی خود ارتباط خوبی برقرار کنند.
همچنین کلاس‌های زبان انگلیسی، بریل‌آموزی، موسیقی شامل دف، تنبک، گیتار، سه‌تار و فلوت در این انجمن برگزار می‌شود. شایان ذکر است که آموزش مهارت‌های جهت‌یابی و حرکت در جهت بهبود تعامل افراد آسیب‌دیده بینایی با محیط، در انجمن برگزار می‌شود.
در پایان لازم می‌دانم از همکاران و مربیان انجمن هم‌اندیش نور گرگان و مدیرعامل و مدیر اجرایی انجمن نابینایان ایران کمال تشکر و قدردانی را داشته باشم که ضمن مشورت در زمینه‌های مختلف، ما را جهت ارائه خدمات و انجام فعالیت‌های بهتر یاری می‌کنند."
audio/mana-2ab32db5cc468faa0251.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبسایت‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، ابتدا با اپلیکیشنی آشنا خواهیم شد که مسیریابی درون‌ساختمانی را برای نابینایان تسهیل می‌کند؛ از امکانات اندروید ۱۳ برای نابینایان خواهیم گفت و در ادامه با یکی از برنامه‌نویس‌های کلیدی جاز آشنا خواهیم شد و در پایان هم پای صحبت‌های مدیر یک آژانس گردشگری خواهیم نشست که خود نابینا است و هدفش فراهم کردن امکان سفر گردشی امن و آسان برای افراد دارای معلولیت است.
مسیریابی درون‌ساختمانی با وِیمَپ
از‌آنجا‌که این اپلیکیشن بی‌نیاز از جی‌پی‌اس است، راهنمایی‌های ویمپ، حتی بدون وجود سیگنال تلفن هم در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. دقت اپلیکیشن حدود نود سانتیمتر است و راهنمایی‌هایش هم به‌صورت صوتی و در قالب تعداد قدم‌ها و جهت‌های مستقیم، چپ و راست ارائه می‌شود. به‌طور‌مثال چنانچه کاربر بخواهد از باجۀ فروش بلیت به یکی از سکو‌ها برسد، اپلیکیشن می‌تواند در قالب پیغام‌های صوتی به او اعلام کند که دقیقاً چند قدم به پیش برود و بعد به کدام سمت بپیچد و دوباره چند قدم ادامه دهد.
در‌حال‌حاضر ویمپ به شکل آزمایشی در سه ایستگاه مترو در واشنگتن دی‌سی قابل استفاده است و قرار است تا ماه سپتامبر در سی ایستگاه مترو و هزار ایستگاه اتوبوس پیاده‌سازی شود و در سال ۲۰۲۳ هم تمامی ایستگاه‌های مترو به این امکان مجهز خواهند شد. این اپلیکیشن در‌ حال حاضر رایگان است و قرار است تا همیشه رایگان بماند. طراحان ویمپ مدعی شده‌اند می‌توانند با همین فرمول هر ساختمان دیگری را برای استفاده نابینایان مناسب‌سازی کنند. در نسخه صوتی پیشخوان می‌توانید به صدایی که نحوۀ کار این اپلیکیشن را نشان می‌دهد گوش کنید و با جزئیات بیشتری دربارۀ ویمپ آشنا شوید.
تازه‌های اندروید ۱۳ در حوزۀ دسترس‌پذیری
توسعه صفحه‌خوان جاز در دل مراتع استرالیا
ژوزف از آموزش‌های دوران مدرسه برای ما تعریف می‌کند؛ جایی که او با نجاری و چگونگی استفاده از ابزار‌هایی نظیر مته، اره‌های برقی و ابزار‌های اندازه‌گیری هندسی آشنا می‌شود. او همچنین از سبک زندگی فعلی‌اش می‌گوید؛ جایی که با همسر و فرزندانش در زمینی کشاورزی به مساحت ۲۰۵ هکتار، احاطه‌شده درپنج هزار هکتار جنگل، زندگی می‌کند. او از فعالیت‌هایی که خودش به‌عنوان یک کشاورز نابینا انجام می‌دهد، برایمان می‌گوید و اینکه چطور به کمک فرزندانش می‌تواند یک زمین کشاورزی به گستردگی ۲۰۵ هکتار را با همۀ کار‌های مختلفی که در آن صورت می‌گیرد، اداره کند."
audio/mana-ec29998670b273978f8c.mp3,"پیشخوان: مروری بر وبسایت‌ها و نشریات انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، ابتدا با اپلیکیشنی آشنا خواهیم شد که مسیریابی درون‌ساختمانی را برای نابینایان تسهیل می‌کند؛ از امکانات اندروید ۱۳ برای نابینایان خواهیم گفت و در ادامه با یکی از برنامه‌نویس‌های کلیدی جاز آشنا خواهیم شد و در پایان هم پای صحبت‌های مدیر یک آژانس گردشگری خواهیم نشست که خود نابینا است و هدفش فراهم کردن امکان سفر گردشی امن و آسان برای افراد دارای معلولیت است.
مسیریابی درون‌ساختمانی با وِیمَپ
از‌آنجا‌که این اپلیکیشن بی‌نیاز از جی‌پی‌اس است، راهنمایی‌های ویمپ، حتی بدون وجود سیگنال تلفن هم در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. دقت اپلیکیشن حدود نود سانتیمتر است و راهنمایی‌هایش هم به‌صورت صوتی و در قالب تعداد قدم‌ها و جهت‌های مستقیم، چپ و راست ارائه می‌شود. به‌طور‌مثال چنانچه کاربر بخواهد از باجۀ فروش بلیت به یکی از سکو‌ها برسد، اپلیکیشن می‌تواند در قالب پیغام‌های صوتی به او اعلام کند که دقیقاً چند قدم به پیش برود و بعد به کدام سمت بپیچد و دوباره چند قدم ادامه دهد.
در‌حال‌حاضر ویمپ به شکل آزمایشی در سه ایستگاه مترو در واشنگتن دی‌سی قابل استفاده است و قرار است تا ماه سپتامبر در سی ایستگاه مترو و هزار ایستگاه اتوبوس پیاده‌سازی شود و در سال ۲۰۲۳ هم تمامی ایستگاه‌های مترو به این امکان مجهز خواهند شد. این اپلیکیشن در‌ حال حاضر رایگان است و قرار است تا همیشه رایگان بماند. طراحان ویمپ مدعی شده‌اند می‌توانند با همین فرمول هر ساختمان دیگری را برای استفاده نابینایان مناسب‌سازی کنند. در نسخه صوتی پیشخوان می‌توانید به صدایی که نحوۀ کار این اپلیکیشن را نشان می‌دهد گوش کنید و با جزئیات بیشتری دربارۀ ویمپ آشنا شوید.
تازه‌های اندروید ۱۳ در حوزۀ دسترس‌پذیری
توسعه صفحه‌خوان جاز در دل مراتع استرالیا
ژوزف از آموزش‌های دوران مدرسه برای ما تعریف می‌کند؛ جایی که او با نجاری و چگونگی استفاده از ابزار‌هایی نظیر مته، اره‌های برقی و ابزار‌های اندازه‌گیری هندسی آشنا می‌شود. او همچنین از سبک زندگی فعلی‌اش می‌گوید؛ جایی که با همسر و فرزندانش در زمینی کشاورزی به مساحت ۲۰۵ هکتار، احاطه‌شده درپنج هزار هکتار جنگل، زندگی می‌کند. او از فعالیت‌هایی که خودش به‌عنوان یک کشاورز نابینا انجام می‌دهد، برایمان می‌گوید و اینکه چطور به کمک فرزندانش می‌تواند یک زمین کشاورزی به گستردگی ۲۰۵ هکتار را با همۀ کار‌های مختلفی که در آن صورت می‌گیرد، اداره کند."
audio/mana-9d7eecfdf546856fb8c3.mp3,"دوستی که پنهانش می‌کنیم
زهرا همت
در حال خروج از ایستگاه مترو بود. می‌خواست به آن سوی خیابان برود و سوار اتوبوس بشود که دختر جوانی به سمت او آمد و دستش را گرفت و با او همراه شد. دختر کم‌بینا هم چیزی نگفت و با تشکری ساده با او همراه شد. روی پله‌های برقی که بودند، پرسید: «تو برادر هم داری؟» شگفت‌زده از این که راهنمایی یک فرد آسیب‌دیده بینایی چه ارتباطی می‌تواند با داشتن یا نداشتن برادر داشته باشد، گفت: «بله!» و پاسخ دختر جوان که گفت: «چطور غیرت برادرت اجازه داد که تو را با این شرایط سخت، تنها بیرون بفرستد؟ خانواده‌ات نمی‌ترسند تصادف کنی یا از جایی بیفتی یا هزاران اتفاق دیگر برایت بیفتد و سالم به خانه برنگردی؟»، این بار بیشتر شگفت‌زده‌اش کرد و پاسخ داد: «خانم عزیز! متشکرم که مرا همراهی کردی؛ ولی دوست دارم بدانی که من هر روز با کمک همین عصای سفیدم به دانشگاه و محل کارم می‌روم و نیاز به کمک برادر یا کس دیگری ندارم.» اما با نشستن در اتوبوس به فکر فرو رفت و تمام مسیر با خودش می‌جنگید که این آخرین باری نباشد که تنها بیرون می‌آید.
این داستانی است آشنا برای بسیاری از افراد آسیب‌دیده بینایی. داستانی که برای دوست من پیش آمده، بی‌شباهت به هزاران داستان دیگری که برای افراد آسیب‌دیده بینایی هم‌وطن ما پیش آمده و آنها را بی‌انگیزه کرده و متأسفانه یا خانه‌نشین‌شان کرده یا موجب شده هر بار می‌خواهند برای رفتن به محل کار، دانشگاه، کلاس، گردش و تفریح، دیدن دوستان و آشنایان و … از خانه بیرون بیایند، به این بیندیشند که مردم دربارۀ ایشان چه تصوری دارند و آنها را چگونه می‌بینند؛ نگاه‌هایی که باعث می‌شود پدر و مادر یا خواهر و برادر افراد آسیب‌دیده بینایی تصور کنند بهتر است به‌جای حمایت از فرزند یا خواهر و برادر با آسیب بینایی برای تبدیل شدن به فردی مستقل و توانمند جامعه، تمام نیاز‌های او را تأمین کنند و او را در خانه و در کنار خود نگه‌دارند. چرا؟ چون کسی نپرسد که «برادر هم داری و تنها با عصای سفیدت بیرون آمده‌ای؟!»
نیک می‌دانیم که اولین گام در حل هر مسئله، شناخت دقیق آن و رسیدن به درک کامل مسئله است. در اینجا اگر آسیب بینایی را مسئلۀ اصلی در نظر بگیریم؛ شناخت مسئله را می‌توانیم پذیرش خود به عنوان فردی با آسیب بینایی تعریف کنیم. فرد آسیب‌دیده بینایی باید در ابتدای مسیر پر‌‌‌‌پیچ‌‌و‌‌‌خم استقلال، خود را به‌عنوان فردی با آسیب بینایی بپذیرد و از معرفی خود به‌عنوان فرد آسیب‌دیده بینایی در کنار تمام ویژگی‌های مثبت و منفی شخصیتی، نهراسد و خجالت نکشد. یکی از پرسش‌هایی که خیلی زود تبدیل به دغدغۀ ذهنی افراد آسیب‌دیده بینایی می‌شود، این است که دیگران مرا چگونه می‌بینند و در مورد من چه نظری دارند. در پژوهشی که در استرالیا انجام شده، از شرکت‌کنندگان خواسته شده بود هنگامی که فرد آسیب‌دیده بینایی را در حال تردد با کمک عصای سفید می‌بینند، احساس خود را بیان کنند. بیشتر شرکت‌کنندگان پژوهش گفتند که این فرد را به‌خاطر شجاعت و اعتماد‌به‌نفسش می‌ستایند. آنها وقتی می‌دیدند فردی بدون اینکه بتواند محیط اطراف را ببیند، تنها با عصای سفید بلند، مسیر خود را پیدا می‌کند و به‌تنهایی تردد می‌کند، دچار نوعی حس مثبت شبیه غرور و افتخار شدند. برخی افراد نیز گفتند ترجیح می‌دهند به این افراد برای تردد راحت‌تر کمک کنند. جالب اینجاست که موردی از ایجاد حس تمسخر یا تمایل به آزار فرد آسیب‌دیده بینایی گزارش نشد. در بخش دیگری از پژوهش نیز از افراد با آسیب بینایی خواسته شد خود را در حال دیدن عبور فردی با عصای سفید تصور کنند و احساس خود را گزارش کنند. نتیجه شگفت‌انگیز بود: آسیب‌دیدگان بینایی پس از اندکی تفکر در مورد احساس خود از دیدن فردی با عصای سفید، دیگر به اندازه قبل از دیده شدن با عصای سفید خجالت نمی‌کشیدند و احساس بهتری از تردد مستقل با کمک عصا داشتند.
نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد این است که درصد بالایی از افراد جامعه، هیچ توجهی به فردی که با عصای سفید تردد می‌کند ندارند و بدون هیچ واکنشی از کنار این افراد می‌گذرند. بیشتر افراد این گروه معتقدند آسیب‌دیدگان بینایی جز در موارد خاص و در مکان‌های خطرناک نیاز به کمک و راهنمایی ندارند. اما مسئله‌ای که در اینجا رخ می‌نماید این است که افراد آسیب‌دیده بینایی در هنگام تردد با عصای سفید، این افراد که درصد بالایی از جامعه هستند را نادیده می‌گیرند و یکی دو نفری را که با دیدن آن‌ها یا شکر خداوند را به‌جا می‌آورند یا بی‌ملاحظه، فرد آسیب‌دیده بینایی را به همراه خود نشان می‌دهند و می‌گویند: اونجا رو! …!، در مرکز توجه قرار می‌دهند و با این توجه سوگیرانه و نشخوار ذهنی این خاطره، دچار شرم و اضطراب و کاهش اعتماد‌به‌نفس می‌شوند. این افراد اگر هشیارانه به محیط اطراف و انسان‌های پیرامون خود بنگرند، متوجه می‌شوند کسانی که از دیدن فرد با آسیب بینایی متعجب می‌شوند و واکنش‌های نامتعارف نشان می‌دهند، درصد ناچیزی از جامعه را تشکیل می‌دهند و پا‌پس‌کشیدن و گذشتن از حق زندگی مستقل به‌خاطر فرار از اظهار نظر‌های این گروه اقلیت، به هیچ‌ عنوان منطقی به نظر نمی‌رسد.
از دیگر تصورات نادرستی که در ارتباط با عصای سفید و استفاده آن در میان برخی افراد آسیب‌دیده بینایی یا حتی خانواده ایشان وجود دارد، این است که عصای سفید موجب می‌شود دیگران متوجه آسیب بینایی فرد شوند و اگر بدون عصا حرکت کنند، آسیب بینایی آن‌ها حس نمی‌شود. تنها با چند دقیقه تفکر متوجه می‌شویم که این عصای سفید نیست که آسیب بینایی را به نمایش می‌گذارد و نشانگان دیگری از جمله ظاهر چشمان فرد، نوع حرکت کردن و… برای تشخیص آسیب بینایی فرد وجود دارد و عصای سفید تنها توان‌مندی و استقلال فرد با آسیب بینایی را به نمایش می‌گذارد.
اما موارد بسیار زیادی وجود دارد که فرد آسیب‌دیده بینایی با پذیرش آسیب بینایی و شرایط ناشی از آن، تصمیم می‌گیرد از عصا استفاده کند و در مسیر استقلال حرکت کند؛ اما متأسفانه خانواده و اطرافیان وی احساس می‌کنند که باید هر‌گونه خدماتی ارائه کنند و تمام نیاز‌های فرد با آسیب بینایی را برطرف کنند و در عوض نگذارند او به‌تنهایی و بدون کمک ایشان از خانه بیرون برود تا خطری سلامت او را تهدید نکند. کاش این خانواده‌های دلسوز لحظه‌ای را صرف اندیشه کنند و ببینند با این لطف و مهربانی و در قبال چیزی که به فرد آسیب‌دیده بینایی می‌بخشند؛ چه حق بزرگی را از او دریغ می‌کنند! حق زندگی مستقل چیزی است که از فرد با آسیب بینایی گرفته می‌شود و این حق از اساسی‌ترین حقوق هر انسانی است و قطعاً هیچ چیز نمی‌تواند جای خالی آن را پر کند.
در پایان می‌توانیم بگوییم که صرف‌نظر از ترس و نا‌آگاهی از کمک بزرگی که استفاده از عصای سفید می‌تواند به فرد آسیب‌دیده بینایی بکند، ترس از دیده‌شدن با عصای سفید و چگونه به نظر دیگران رسیدن، از بزرگ‌ترین موانع زندگی مستقل افراد با آسیب بینایی است. نظرات مثبت و منفی و نگاه‌های متفاوت همیشه و در هر موقعیتی وجود دارند؛ ولی حتی تمام آب اقیانوس هم نمی‌تواند قایقی را غرق کند، مگر اینکه آب در قایق راه یابد. پس بیایید و نگذارید که نگاه و واکنش رهگذران درون شما رخنه کند و حق زندگی مستقل را از شما، فرد با آسیب بینایی یا از عضو با آسیب بینایی خانواده شما بگیرد."
audio/mana-a4ef1bc0bdd1287d06ae.mp3,"چه خبر از کنفرانس سی‌اس‌یو‌ان ۲۰۲۲
میثم امینی
عبور و مرور با برنامه گود‌مپس
یکی از چالش‌های مهمی که در هر کنفرانس بزرگ با آن روبه‌رو می‌شویم، موضوع عبور‌‌و‌‌مرور بازدیدکنندگان بین بخش‌های مختلف در کنفرانس است. طی سال‌ها تراش‌های بسیاری برای ارائۀ شکل‌های مختلفی از راهنمایی برای پیمایش درون‌ساختمانی در کنفرانس‌ها صورت گرفته است؛ از توصیف مسیرها به‌صورت نوشتاری گرفته تا سطح اولیه‌ای از راهنمایی پیمایش با استفاده از بیکُون‌های بلوتوسی. گودمَپس اِکسپِلُور یک برنامه رایگان برای آی‌اُو‌اِس و اَندرُوید است که هم راهنمایی پیمایش خارج از ساختمانی و هم جهت‌یابی و راهنمایی پیمایش داخل‌ساختمانی را برای ساختمان‌هایی ارائه می‌دهد که تکنولوژی مربوط به حرکت داخل آنها آماده شده است. به‌جای استفاده از بیکون (راهنمای رادیویی)، یک ساختمان اول با یک دوربین قابل حمل اسکن می‌شود که از لیدار پشتیبانی می‌کند. لیدار، مخفف عبارتی به معنای تشخیص نور و اندازه‌گیری فاصله است و از آن برای اندازه‌گیری فاصله متغیر استفاده می‌شود؛ قابلیت خاصی که برای تشخیص اینکه دقیقاً چه اشیایی داخل یک ساختمان قرار دارند، به‌کار می‌رود. لیدار نقشه‌ای الکترونیکی از مسیر حرکت تهیه می‌کند. این همان کاری است که مغز انسان پیش از جابه‌جایی فرد انجام می‌دهد. وقتی کاربر برنامه گودمپس را باز می‌کند و محلی را به آن اضافه می‌کند که راهنمایی پیمایش برای آن در دسترس است، این موضوع به او اطلاع داده می‌شود و سپس کاربر می‌تواند تلفن همراه خود را به‌صورت عمودی به سمت دیگری بگیرد تا از موقعیت خود مطلع شود. وقتی این موقعیت تشخیص داده شد، کاربر می‌تواند با راهنمایی برنامه به مکان‌های مجاور برود؛ مثلاً نزدیک‌ترین سرویس بهداشتی یا کافی‌شاپ. اگر کاربر انتخاب کند که از برنامه راهنمایی بگیرد، بعد از دریافت راهنمایی می‌تواند شروع به راه‌رفتن و دنبال‌کردن راهنمایی برنامه کند و هر ۶ تا ۹ متر راهنمایی جدیدی را دریافت کند. در تجربه ما این امکان در راه‌روها و فضاهای تعریف‌شده بهترین کارکرد را داشت؛ ولی در مکان‌هایی مثل فضای باز و بزرگ لابی یک هتل کاربرد کمتری داشت. همچنین در حال حاضر استفاده از این تکنولوژی در فضاهایی که چیدمان آنها معمولاً ثابت است، کاربرد موفق‌تری دارد؛ برخلاف یک سالن نمایشگاه که چیدمانش هر‌بار برای هر رویداد تغییر می‌کند. برنامه هنوز در مراحل اولیه توسعه است و این کنفرانس فرصت فوق‌العاده‌ای را به‌وجود آورد برای اینکه شرکت سازنده کارکرد این تکنولوژی را عملاً به‌صورت زنده مشاهده کند.
یکی از مواردی که گودمپس را از سایر پلتفرم‌های راهنمایی پیمایش درون‌ساختمانی متمایز می‌کند، این است که هزینه پیاده‌سازی این تکنولوژی بسیار پایین‌تر از موارد مشابه است؛ زیرا نیازی به نصب و نگهداری بیکون‌های بلوتوسی در سراسر ساختمان نیست؛ بلکه به‌گفته شرکت سازنده این برنامه، فقط نیاز به بیکون در ورودی ساختمان است.
یادداشت‌برداری بهتر با یادداشت‌بردار جدید شرکت هیمز
در سال ۲۰۲۱ شرکت هیمز بِرِیل‌سِنس۶، نسخه به‌روز‌شده یادداشت‌بردار اندرویدی قبلی خود را ارائه داد. حالا هیمز برای نسخه مینی‌یادداشت‌بردار بریل قبلی خود نیز به‌روزرسانی و امکانات جدیدی را ارائه کرده است و آن را به بریل‌سنس۶ مینی تغییر‌نام داده است. این یادداشت‌بردار، ۲۰خانه بریل و همچنین پردازشگر مدرن هشت‌هسته‌ای و ۱۲۸ گیگابایت حافظه دارد. این دستگاه همچنین یک دوربین ۱۳ مگاپیکسلی، بلوتوس نسخه ۵٫۱ و وایفای ۸۰۲٫۱۱ ای‌سی دارد که برای اجرای نسخه‌های به‌روز اپلیکیشن‌های اندرویدی سرعت مناسبی دارد. علاوه بر تفاوت قابل‌ملاحظۀ این دستگاه در تعداد خانه‌ها، بریل‌سنس ۶ مینی به‌جای یک جای حافظه اِس‌دی با اندازه بزرگ، یک جای کارت حافظه میکرُو اس‌دی؛ به‌جای بلندگوی استریو، یک بلندگوی مُونُو و به‌جای چهار پورت یو‌اِس‌بی کامل روی نسخه ۳۲خانه‌ای دستگاه، دو پورت یو‌اس‌بی-سی دارد. هم روی بریل‌سنس ۶ و هم بریل‌سنس ۶ مینی سیستم‌عامل اندروید نسخه ۱۰ قرار دارد که با وجود اینکه جدیدترین نسخۀ این سیستم‌عامل نیست؛ ولی توان اجرای برنامه‌های امروزی را دارد.
یکی از امکانات مفید این یادداشت‌بردار بریل، امکان اتصال آن به گسترۀ وسیعی از وسایل خارجی مثل وب‌کم یو‌اس‌بی و بلندگوهای خارجی است.
یادداشت‌برداری گویا با اوربیت اسپیک
اُوربیت ریسِرچ یک محصول جدید به نام اوربیت اِسپیک را معرفی کرد که یک دستگاه یادداشت‌بردار کوچک بر پایۀ گفتار است و قرار است در پاییز امسال به بازار عرضه شود. این دستگاه ۲۲۶ گرمی شبیه ولی کمی ضخیم‌تر از اوربیت رایتِر (صفحه‌کلید بریل ۹۹دلاری عرضه‌شده توسط این شرکت در سال ۲۰۲۰) است. در‌حالی‌که اوربیت رایتر فقط یک صفحه‌کلید است که برای تایپ به تلفن همراه یا رایانه متصل می‌شود، اوربیت اسپیک همچنین امکانات پایه یادداشت‌برداری که در برجسته‌نگارهای اوربیت‌ریدِر ۲۰ و ۴۰ یافت می‌شود را البته بدون نمایشگر بریل دارد. امکانات اضافی مثل قابلیت دریافت کتاب از بوکشِر و سایر سرویس‌ها هم در حال بررسی هستند. این دستگاه از یو‌اس‌بی-سی برای شارژ استفاده می‌کند و شامل یک جای حافظه اس‌دی و جَک هدفون است.
استفاده از خدمات راهنمایی آیرا در رایانه
برنامه ارائه کمک‌دیداری آیرا سال‌هاست که خدمات خود را از طریق یک اپلیکیشن موبایلی ارائه داده است؛ اما برخی کاربران اغلب از این پلتفرم برای کارهای رایانه‌ای استفاده می‌کنند. در‌حال‌حاضر دریافت کمک برای پیمایش در یک وبسایت که دسترس‌پذیر نیست یا انجام کارهای رایانه‌ای، معمولاً به استفاده از یک برنامه به نام تیم‌ویوِر نیاز دارد که روشی است برای کارکنان آیرا جهت مشاهده و کار با صفحۀ رایانه کاربر. هرچند این راه‌حلی قابل‌اعتماد است؛ اما معمولاً به مقداری آماده‌سازی نیاز دارد و در بسیاری موارد قبل از اینکه هیچ کار مفیدی انجام شود، دقایقی که کاربر بابت آنها پول پرداخت می‌کند را هدر می‌دهد. نسخه دسکتاپ آیرا در پی تغییر این وضعیت است و گزینه تماس با کارکنان آیرا را مستقیم از رایانه برای کاربران فراهم کرده است. آیرا با تمرکز روی کارهای مربوط به رفت‌و‌آمد نابینایان کار خود را شروع کرد؛ اما کاربران به راه‌های جدیدی برای بهره‌گیری از قدرت این خدمت فکر کردند و نیاز به کمک دیداری در سایر زمینه‌ها در طول زمان گسترش یافت. نسخه دسکتاپ آیرا در‌حال‌حاضر در فاز آزمایشی است و انتظار می‌رود امسال منتشر شود.
چاپ گرافیک‌های بریل با چاپگر ویو‌پلاس
وی‌پی رُوگ و روگ‌شیت چاپگرهای بریل جدید با چاپ یک‌طرفه هستند که روی گرافیک‌های با کیفیت بالا و تهیه تصاویر با جزئیات زیاد تمرکز دارند. این تصاویر معمولاً به کار‌ آموزگاران یا طراحان آزمون‌های استاندارد می‌آید. روگ با قیمت ۵۹۹۵ دلار از کاغذ‌های دارای سوراخ در دو طرف استفاده می‌کند؛ در‌حالی‌که روگ‌شیت که ۵۰۰ دلار گران‌تر است، از کاغذ‌های بریده بدون سوراخ استفاده می‌کند. هر دو مدل با سرعت ۱۲۰ کاراکتر در ثانیه چاپ را انجام می‌دهند. البته مثل اکثر چاپگرهای دیگر، در هنگام چاپ تصاویر پیچیده، این سرعت تا حد قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.
اطلاع از جغرافیای دنیا با کره جغرافیایی گویا
یکی از تازه‌واردان به سالن نمایشگاه، شرکت اسپانیایی سیکسا فوتورُو بود. این شرکت انواع محصولات کمکی برای زندگی روزمره و اسباب‌بازی شامل ساعت‌های گویا و چند بازی تخته‌ای را به نمایش درآورده بود؛ اما محصولی که بیشترین توجه را به خود جلب کرد، کره جغرافیایی گویا بود. این کره جغرافیایی با قطری کمی بیشتر از سی سانتیمتر، برجستگی‌هایی را برای رشته‌کوه‌ها و سایر ویژگی‌های جغرافیایی بزرگ روی سطح خود داشت. این کره با یک قلم ارائه شده بود که کاربر می‌توانست آن را به سمت محل‌های مختلف روی کره بگیرد تا نام محل یا ناحیه‌ای که قلم آن را لمس کرده است، برای او اعلام شود. تراکم، کره‌ای به این اندازه مثلاً برچسب‌گذاری هر ایالت یا کشور کوچک در جهان را غیرممکن کرده است؛ اما نسخۀ نمایشی بیش از ۱۴۰ نقطه در جهان را در خود جا داده بود. نسخه‌هایی از این کره برای کشورهای مختلف در حال تولید است و انتظار می‌رود با قیمتی زیر ۲۰۰ دلار فروخته شوند.
مجهزشدن محصولات بیشتری از سونی به گفتار
سونی، یکی از شرکت‌های غیر‌تخصصی حوزه نابینایان بود که امسال در نمایشگاه حضور داشت. علاوه بر محصولات قبلی مثل تلویزیون و پِلِی‌اِستِیشِن که دارای امکانات دسترس‌پذیری بودند، شرکت سونی محصولاتی را به نمایش گذاشته بود که هرچند برای افراد نابینا ساخته نشده بودند؛ احتمالاً با استقبال این مخاطبین روبه‌رو خواهندشد. یکی از این محصولات لینک‌بادز بود: یک جفت ایرباد بی‌سیم که یک سوراخ در مرکز خود دارند تا اجازه دهند صدای بیرون وارد گوش‌ها شود. علاوه بر این، کنترل‌کنندۀ حجم صدای قابل‌تطبیق خودکار دستگاه طوری طراحی شده است تا حجم صدا را بسته به محیط تنظیم کند. سونی همچنین در حال کار روی دسترس‌پذیری در مجموعه گسترده‌ای از محصولات از واکمن‌های همراه گرفته تا دوربین‌های ویدئویی است.
در قالب یک گزارش دیگر، به تفصیل در خصوص فناوری‌های مربوط به چاپ بریل در نمایشگاه امسال پرداخته‌ایم."
audio/mana-51cead75d9da75f42990.mp3,"درک متقابل، کلید موفقیت نابینایان در موقعیت‌های ناشناخته
فاطمه جوادیان
ازآنجاکه بخش عمده‌ای از زندگی ما در اجتماع سپری می‌شود، به نظر می‌رسد بررسی تجربه‌های مختلف در برخوردهای اجتماعی افراد نابینا از اهمیت بالایی برخوردار باشد؛ ازاین‌رو بنا داریم در چند شماره به بیان تجربه‌هایی به ظاهر ساده اما قابل توجه بپردازیم؛ تجربه‌هایی که از زبان افراد نابینا بیان می‌شود یا از زبان افراد بینا در زمان مواجهه با یک فرد نابینا.
همان‌طور که می‌دانید، افراد نابینا نیز مانند سایرین برای برخورداری از خدمات اجتماعی و همچنین تهیه کالاها و خدمات مورد نیاز برای خود و خانواده در بخش‌های مختلف جامعه حضور دارند؛ مانند فروشگاه‌ها، نمایشگاه‌ها، رستوران‌ها، دانشگاه، مدرسه، پارک، سینما، مغازه‌های کوچک و بزرگ، باشگاه‌های ورزشی، هتل‌ها، بانک‌ها، نهادهای دولتی و غیردولتی، مؤسسه‌های کاریابی و… . افراد بینا به محض ورود به یک مکان ناآشنا با نگاه کردن به اطراف، مطالعۀ راهنماها و دنبال کردن علامت‌هایی که مسیرهای مختلف را نشان می‌دهد، تا حد زیادی به موقعیت خود در آن فضا مسلط می‌شوند؛ اما در خصوص افراد نابینا لازم است پیش از ورود به مکان موردنظر، اطلاعاتی را در مورد چگونگی فعالیت آن مجموعه داشته باشند.
تصور کنید همین حالا گوشی شما زنگ بخورد و شخصی در آن سوی خط خود را مأمور اداره آگاهی معرفی کند و از شما بخواهد خود را به کلانتری برسانید. چه احساسی به شما دست می‌دهد؟ هم‌زمان ممکن است به چند مسئله فکر کنید؟ شاید هم کمی دست‌پاچه شوید. این اتفاقی است که مدتی پیش برای مهران رخ داده است. مهران نابینا است و همسر و فرزندانش همگی بینا هستند. او می‌گوید که از اداره آگاهی تماس گرفتند و اطلاع دادند که پسرش آنجاست. حالا او باید برود و ببیند موضوع از چه قرار است. می‌گوید: «همسرم ترسیده بود؛ من اما همیشه منتظر چنین روزی بودم. هرچه باشد پسرم گواهی‌نامه نداشت و پشت فرمان ماشین می‌نشست. از حق نگذریم، من هم کمی نگران بودم. وقتی صحبت‌های مأمور آگاهی را شنیدم، متوجه شدم که پسرم شاهین هنگام رانندگی در شب، از چراغ‌های تزیینی ماشین استفاده کرده و با این کارش توجه پلیس راهنمایی و رانندگی را به خود جلب می‌کند. البته او بعد از فرمان ایست، از دست پلیس فرار می‌کند و سرانجام در یک کوچه بن‌بست متوقف می‌شود. با خودم فکر کردم حق با پلیس است و در حال حاضر ظاهراً کاری از من ساخته نیست، خواهش و التماس هم راه به جایی نمی‌برد؛ چرا که شاهین این کار را کرده بود. باید تصمیم بهتری می‌گرفتم. مدبرانه با پلیس همراه شدم و پسرم را دعوا کردم. به او گفتم چرا این همه با اصرار سوییچ را از من می‌گیرد و یا اینکه چرا این همه مرا اذیت می‌کند. مأمور هم تذکرهای مشابهی به او می‌داد و از او خواست که برای من ایجاد دردسر نکند. شاهین هم در کمال ادب چند بار از من و پلیس عذرخواهی کرد. سر انجام پسرم مورد بخشش قرار گرفت و ما از آنجا خارج شدیم.
از ایشان می‌پرسم که چرا با وجود مسئله نابینایی، برای خود اتومبیل تهیه کرده است که پاسخ می‌دهد: «اتومبیل را برای همسرم تهیه کردم؛ اما او با اینکه گواهی‌نامه دارد، رانندگی نمی‌کند».
مهران به رانندگی پسرش اطمینان دارد. آنها کیلومترها با یکدیگر سفر کرده‌اند.
از او می‌خواهم برایمان بگوید چطور متوجه شد که پسرش استعداد رانندگی دارد و چه کسانی رانندگی را به او یاد داده‌اند.
«بچه که بود، برایش دوچرخه خریدم. وقتی دیدم خوب حرکت می‌کند، کم‌کم کمک‌های دوچرخه را باز کردم. زمانی که بینایی داشتم، دوچرخه‌سواری می‌کردم. پس با صدای حرکت خوب دوچرخه آشنا هستم. برایش ماشین شارژی هم خریدم. متوجه شدم که به رد شدن از فضاهای باریک مانند میله‌های کنار پارک علاقه زیادی دارد و البته این چالش‌ها را هم به‌راحتی پشت سر می‌گذاشت؛ بنابر این وقتی که خواست کنار برادرم رانندگی را یاد بگیرد، مانعش نشدم».
می‌گویم: «شما که این‌همه به رانندگی پسرتان اطمینان دارید، چرا در برابر پلیس از حقوقش دفاع نکردید و او را دعوا کردید؟»
«من سه راه داشتم. یا باید کنار پسرم قرار می‌گرفتم و به پلیس التماس می‌کردم و یا باید به پشتیبانی از پسرم با پلیس درگیر می‌شدم. هیچ یک از این دو راه ما را به نتیجه مطلوبی نمی‌رساند. این بود که راه سوم را انتخاب کردم. تصمیم گرفتم کنار پلیس بمانم و مسئله را از زاویه نگاه او بررسی کنم. به‌این‌ترتیب میان من و پلیس درک متقابل پیش می‌آمد که سبب می‌شد پلیس هم برای حل شدن موضوع تلاش کند».
در چنین شرایطی فرد نابینا علاوه بر نگرانی‌های متداول، فشارهای بیشتری را تحمل می‌کند. او باید به زوایای مختلف این دیدار فکر کند؛ او باید به چگونگی رفت و برگشت خود فکر کند (به آدرس دقیق اداره مورد نظر و پله‌ها و راهروها و موانع و امکانات احتمالی)؛ به اینکه تصمیم بگیرد کسی را همراه خود ببرد یا نه؛ به اینکه آیا فردی که با او صحبت می‌کند، توجهی به گفته‌هایش دارد یا نه (آن هم در شرایطی که برخی پزشکان تحصیل‌کرده هنوز هم از همراه فرد نابینا علت بیماری‌اش را سؤال می‌کنند)؛ با همۀ این اوصاف، تلاش کند تا همچنان بر موضوع مورد بحث مسلط بماند و از اطلاعات کمک‌کننده به موقع استفاده نماید.
این موارد فشار بیشتری را به فرد نابینا تحمیل می‌کند که در سایه تدبیر، فرد نابینا هم می‌تواند با حفظ آرامش، تمام امکانات خود را به‌کار گیرد و به حل مسئله بپردازد.
با امید به اینکه در تعامل‌های اجتماعی، درک متقابل یکی از ویژگی‌های همیشگی ما باشد، این بخش از ستون زندگی را به پایان می‌بریم.
روزهایتان پر از شوق زندگی!"
audio/mana-850f69d501210293363d.mp3,"نقش انجمن‌های حوزه معلولان در ایجاد تغییرات فرهنگی
ابوذر سمیعی
تردیدی نیست که بیشتر مسائل و مشکلات حوزه افراد دارای معلولیت، ریشه در موضوعات فرهنگی-اجتماعی دارد و برای عبور از این مسائل، راهی جز آموزش و انجام کارهای فرهنگی به نظر نمی‌رسد. جدایی افراد دارای معلولیت از جامعه به واسطۀ برنامه‌ریزی‌ها و سیاستگذاری‌های نادرست صورت‌گرفته، موجب شده عموم جامعه اطلاعات اندک و ناقصی دربارۀ معلولیت داشته باشند. از‌سوی‌دیگر، رسانه‌ها نیز با ارائه اطلاعات غیرمعتبر و سلیقه‌ای در این حوزه و استفاده از افراد دارای معلولیت صرفاً به منظور جلب مخاطب، بر عدم آگاهی عموم جامعه دامن زده‌اند. همۀ این موضوعات باعث شده چرخه‌ای معیوب درخصوص افراد معلول شکل بگیرد که طی آن، این افراد به دلیل عدم شناخت جامعه از آنان، توانایی حضور در اجتماع را نداشته باشند و غیبت آنان در تعاملات اجتماعی نیز باعث بازتولید ناشناسی بیشتر آنان شود. در این میان شکستن این چرخه و توقف آن، تنها از راه آموزش و معرفی افراد دارای معلولیت امکان‌پذیر است و بس. ارائه آموزش‌های معتبر و پرداختن به مسائل فرهنگی حوزه معلولان، از موضوعاتی است که باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.
انجمن باران شهرستان قروه در استان کردستان، به‌عنوان یکی از فعال‌ترین انجمن‌های حوزه افراد دارای معلولیت در سراسر کشور همواره تلاش کرده برنامه‌های آموزشی‌فرهنگی در خصوص معرفی هر‌چه‌بیشتر افراد دارای معلولیت داشته باشد. این‌بار این انجمن، با هدف ارتقاع دانش عمومی در حوزه معلولان، اقدام به برگزاری کارگاه تربیت مدرس «چگونگی تعامل با افراد دارای معلولیت» نمود. در این کارگاه دو‌ روزه که به‌صورت حضوری در شهرستان سنندج و با همکاری انجمن باران، اداره کل بهزیستی و استانداری استان کردستان برگزار شد، نمایندگانی از انجمن‌های حوزه معلولان سراسر استان، کارشناسان توانبخشی ادارات بهزیستی استان و نمایندگانی از سایر ادارات از جمله آموزش و پرورش و شبکه بهداشت استان حضور داشتند.
این کارگاه مجموعاً در دو روز و دوازده ساعت آموزشی و با هدف تربیت مدرس برگزار شد. درواقع هدف از این کارگاه، بحث و گفت‌وگو و به‌اشتراک‌گذاشتن محتوای آموزشی بود که مدرسان می‌توانستند چکیده آن را در کارگاه‌ها و کلاس‌های آموزشی کوتاهی استفاده کنند که خود برگزار خواهند کرد. بخش‌های مختلف این کارگاه عبارت بودند از: چگونگی تعامل با نابینایان و کم‌بینایان، ناشنوایان و کم‌شنوایان، افراد ناشنوا-نابینا، معلولان حرکتی، معلولان ذهنی و کودکان مبتلا به اوتیسم و نیز پرداختن به نکات کلی و عمومی در خصوص مسائل حوزۀ معلولان از جمله دسترس‌پذیری فیزیکی و مجازی، تبعیض علیه معلولان، بازنمایی معلولان در رسانه و موضوعاتی از این قسم.
نکتۀ برجستۀ این کارگاه، پرداختن به موضوعات حوزه معلولیت به صورت عملی بود. افرادی که در کارگاه حضور داشتند، عملاً نکات آموزش‌داده‌شده را اجرا کردند و در تعامل با معلولان حاضر در کارگاه، به خوبی نحوۀ تعامل با این افراد و مسائل مربوط را فرا گرفتند. اگر‌چه بسیاری از افراد شرکت‌کننده، از پیش با موضوع معلولیت تا حدود زیادی آشنا بودند؛ اما به دلیل اینکه آنها صرفا در یک حوزۀ خاص مشغول به کار بودند، با سایر معلولیت‌ها به‌صورت تخصصی آشنا نبودند. به‌عنوان‌نمونه، کارشناسان حوزه نابینایان یا ناشنوایان دربارۀ موضوع کودکان اوتیسم اطلاعات کمتری داشتند.
علاوه‌بر‌این، تعاملی بودن این کارگاه موجب می‌شد از اطلاعات و تجارب کارشناسان حاضر در جلسه نیز تا حد امکان بهره گرفته شود و به نوعی تبادل اطلاعات صورت بگیرد. همچنین حضور افراد غیر‌متخصص در کنار متخصصان حوزه معلولیت نیز باعث می‌شد سطح کارگاه تعدیل یابد و کاربردی‌تر شود؛ بدان‌معنی که افراد متخصص حوزه معلولان با مشاهدۀ افرادی که با معلولیت آشنا نبودند، عملاً متوجه نیازهای واقعی آنان در حوزۀ معلولیت شوند و بیش‌‌از‌حد نیاز، وارد موضوعات تخصصی و غیرضرور معلولیت نشوند.
دیگر موضوع قابل توجه، همکاری اداره کل بهزیستی استان کردستان با انجمن باران در برگزاری این کارگاه آموزشی بود. این اداره کل با در اختیار قرار دادن سالن کنفرانس جهت برگزاری کارگاه و نیز فراهم کردن محل اسکان برای شرکت‌کنندگان، کیفیت برگزاری کارگاه را تا حد قابل قبولی افزایش داد. حضور مدیرکل بهزیستی این استان در بخش افتتاحیه کارگاه نیز نشان از نگاه همراه و همدلانه این دستگاه با انجمن باران و فعالیت‌های حوزه معلولان داشت. لازم‌ به ذکر است که این کارگاه در روزی برگزار شد که به دلیل آلودگی هوا و وجود ریزگرد، استان کردستان تعطیل اعلام شده بود؛ اما با‌این‌حال کارگاه با موافقت شرکت‌کنندگان برگزار شد و اداره بهزیستی نیز مشکلی در فراهم کردن امکانات کارگاه در روز تعطیل نداشت.
مراد از ذکر این گزارش، پرداختن به اهمیت نقش انجمن‌های حوزه معلولان در ارائه آموزش‌های معتبر به عموم مردم و ایجاد تغییرات فرهنگی در این زمینه است. بی‌شک در وضعیت کنونی یکی از پرقوت‌ترین و توانمندترین نهادها در حوزه معلولان، نهادهای غیردولتی و سازمان‌های مردم‌نهاد است. این سازمان‌ها با ظرفیت‌های بالقوه‌ای که دارند، می‌توانند برنامه‌های متنوعی را به اجرا در بیاورند. به‌ویژه یکی از ضروری‌ترین موضوعاتی که لازم است این انجمن‌ها به آن بپردازند، حوزۀ آموزش و فرهنگ‌سازی است. در این میان، موضوع چگونگی تعامل با افراد دارای معلولیت، از برجسته‌ترین موضوعات حوزه فرهنگی-آموزشی است که باید در اولویت‌های برنامه‌های عموم انجمن‌ها، به‌ویژه انجمن‌های آسیب‌دیدگان بینایی قرار بگیرد.
واقعیت این است که متأسفانه نهادهای دولتی، نه از خلاقیت لازم به منظور ورود به چنین حوزه‌هایی برخوردارند و نه انگیزه‌ای برای ورود به موضوعاتی از این دست دارند. در‌این‌میان، انجمن‌های حوزه نابینایان می‌توانند با ورود به این موضوعات و چانه‌زنی و فشار، از نهادهای دولتی بخواهند در برگزاری چنین برنامه‌هایی آنان را یاری کنند. اگرچه اوضاع معیشتی بسیاری از معلولان، مثل عموم جامعه مناسب نیست؛ اما دیگر وقت آن فرا رسیده که مسائل آموزشی-فرهنگی معلولان در اولویت برنامه‌های انجمن‌ها قرار بگیرد و بیش از تهیه سبد کالا و بسته‌های معیشتی، مسائل فرهنگی مورد توجه قرار بگیرد؛ چرا‌که تا زمانی که نگرش‌ها و ارزش‌های اجتماعی دربارۀ معلولان تغییر نکند، در بر همین پاشنه خواهد چرخید و همۀ مشکلات باقی خواهند ماند.
مطمئناً انجمن‌ها در ورود به چنین برنامه‌هایی با چالش‌های فراوانی مواجه خواهند شد و همه‌چیز تنها به خواست ایشان بر‌نمی‌گردد. از‌جمله مهمترین مسئله، تأمین مالی این‌گونه برنامه‌هاست. احتمالاً بیشتر انجمن‌های حوزۀ نابینایان قادر به تأمین بودجه به منظور اجرای برنامه‌هایی در این مقیاس نیستند؛ به‌همین‌دلیل آن را از اولویت‌های رده چندم خود نیز حذف نموده‌اند. تردیدی نیست که بیشتر انجمن‌ها با مسائل مالی روبه‌رو هستند؛ اما دیربازده‌بودن موضوعات فرهنگی و نیز قابلیت مانوردهی اندک این امور در مقایسه با توزیع بسته‌های معیشتی، موجب می‌شود مسائل فرهنگی با بالاترین خطر حذف مواجه باشند. ضروری است انجمن‌ها از سویی با تخصیص بودجه به این موضوعات، زیربنای برگزاری چنین اموری را فراهم نمایند.
پایه دیگر برگزاری این‌گونه برنامه‌ها نهادهای دولتی مرتبط هستند. اگر‌چه تخصیص بودجه در حوزۀ آموزشی-فرهنگی در برنامه بیشتر نهادها گنجانده شده؛ اما همان موضوعات پیش‌گفته موجب شده بودجه این بخش‌ها همواره به بخش‌های دیگر اختصاص یابد. از‌سوی‌دیگر تعریفی که در رویکرد جدید از موضوعات فرهنگی ارائه می‌شود، دست‌و‌بال انجمن‌هایی را که اراده‌ای برای چنین کاری دارند بسته و آنها را بیشتر محدود کرده است. از‌همین‌رو باز هم این وظیفه انجمن‌هاست که با ارائه برنامه‌های دقیق و صحیح فرهنگی و اصرار بر اجرای آن، نهادهای دولتی را متقاعد به همکاری نمایند.
به نظر می‌رسد یکی از بهترین راه‌های عبور از مسائل و مشکلات موجود حوزۀ معلولان، سرمایه‌گذاری در زمینه‌های فرهنگی‌آموزشی از سوی انجمن‌ها و فشار به نهادهای دولتی برای همراهی در این زمینه است. ما افراد دارای معلولیت، به‌عنوان ذی‌نفعان مستقیم باید این خواسته را به عنوان مطالبه‌ای پر‌‌اهمیت از انجمن‌ها داشته باشیم و از آنان بخواهیم بیش از پرداختن به موضوعات معیشتی و مادی، به امر آموزش، به‌ویژه آموزش عموم جامعه و فرهنگ‌سازی در حوزۀ معلولیت بپردازند. با چنین برنامه‌ریزی‌ای می‌توان امیدوار بود در سال‌های آتی و با تغییرات نگرشی ایجادشده، بسیاری از مسائل اجتماعی معلولیت از پیش پای افراد معلول برداشته شود."
audio/mana-505b26dca75def47b78f.mp3,"سفر رفتن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
ملزومات سفر
ما که آسیب بینایی داریم، پیش از سفر باید جنبه‌های مختلف سفرمان را بسنجیم و برای اموری مانند وسیله نقلیه، مسیر مناسب، اسکان، کمک‌گرفتن احتمالی از دیگران و تصمیم‌گیری در شرایط اضطراری برنامه‌ریزی کنیم. باید پیش از حرکت، هدفمان از سفر، کار‌های حین مسافرت و مقصد‌هایی که قرار است به آنها برویم را مشخص کنیم. ضرورت این بررسی‌ها وقتی بیشتر احساس می‌شود که بخواهیم با همسر و فرزند به سفر برویم.
در کل با در‌نظر‌گرفتن بودجه و توانایی خود در کنار سطح دشواری و ملزومات سفر بعد از بررسی کامنت‌های مسافران قبلی، می‌توانیم همراه گروه‌های برگزار‌کنندۀ تور بشویم که صفر تا صد سفر را برنامه‌ریزی و اجرا می‌کنند. خوب است با مسئولان تور صحبت کنیم و اول سفرهای کوتاه و سبک را همراه با آن تورها امتحان کنیم تا از حمایت و صلاحیت فنی، رعایت اصول اخلاقی و ایمنی، امکانات رفاهی، ضمانت و بیمه، راهنمایی و پذیرش افراد معلول در فضای مسافرت مطمئن شویم.
لذت‌ها و تفریحات در سفر
در سفر برای آشنایی با انواع و محل فعالیت‌های تفریحی، می‌توانیم با ساکنان محلی یا افرادی که قبلاً به آن مکان سفر کرده‌اند، صحبت‌کنیم؛ پست‌های اینترنتی معرفی و راهنمای گردشگری آژانس‌های رزرو تور و اقامتگاه یا سامانه‌های فروش بلیت اماکن تفریحی را بخوانیم؛ سری به بخش گردشگری فرودگاه‌ها، ایستگاه‌های قطار و پایانه‌های کشتی‌رانی و اتوبوس بزنیم و نقشه مراکز تفریحی را بگیریم؛ لیست سوغاتی‌ها و خوراکی‌های محلی و آدرس مراکز تفریحی و گردشگری را (مانند رستوران) در اینترنت جست‌وجو ‌کنیم و از مسئولان بخش گردشگری اقامتگاه‌ها (مانند هتل) کمک بگیریم.
دشواری‌های سفر
ممکن است در هر بخش از سفر با اتفاقات پیش‌بینی‌نشده‌ای مواجه شویم. گم شدن در ایستگاه قطار یا پایانه اتوبوس به علت بزرگی و نبود مسئولی برای راهنمایی؛ تاخیر داشتن یا خراب شدن وسیله نقلیه؛ پیدا‌نکردن اقامتگاه برای سکونت و وسیله نقلیه برای جا‌به‌جایی؛ حامی و همراه نبودن مسئولان تور و همسفران؛ نبود امکانات رفاهی برای خواب و خوراک و استحمام در اقامتگاه و تور؛ دسترس‌پذیر نبودن محیط و وجود موانع خطرناک مانند دره؛ بیمار شدن خود و اعضای خانواده؛ صدمه دیدن در طبیعت مانند سقوط از کوه؛ جا‌ماندن از تور یا وسیله برگشت به خانه؛ عدم پذیرش به علت معلولیت؛ مخالفت برای ورود به مراکز تفریحی مانند استخر؛ محرومیت از سوار شدن به وسایل تفریحی مانند قایق و راهنمایی و آدرس گرفتن اشتباه، بخشی از این سختی‌ها هستند که با برنامه‌ریزی، پرس‌و‌‌جو از افراد مطلع، کمک گرفتن از دیگران و مذاکره و پافشاری کردن کم‌تر می‌شود.
مدیریت مسائل مالی در سفر
کمک گرفتن در سفر
سخن آخر
سفر رفتن مثل چیدنِ خانه، سلیقه‌ای و فردی است؛ پس باید شیوۀ سفرمان را خودمان پیدا‌کنیم؛ از ناشناخته‌ها و سختی‌ها نترسیم و به خارج شدن از روند معمول زندگی و فرصت انجام اولین‌ها در هر سفر فکر کنیم؛ از حال لذت ببریم و دغدغه‌های روزمره را حداقل چند روز کنار ‌بگذاریم و اجازه‌ دهیم از حس آرامش، آسایش و کنجکاوی لبریز شویم.
علاوه‌بر‌این، باید در سفر وسایلمان را (مانند چمدان و کفش) نشانه‌گذاری کنیم و رنگ و مشخصاتشان را به‌خاطر‌ بسپاریم تا بتوانیم آنها را پیدا کنیم؛ همیشه عصای سفید همراهمان باشد و خودمان را به عنوان فردی با آسیب بینایی معرفی کنیم؛ در انتخاب نوع سفر (مانند کوهنوردی)، به توانایی‌های خودمان توجه کنیم و وسایل لازم را در کنار داروهای اولیه (مانند آنتی بیوتیک، مسکن، ضد استفراغ و اسهال) و مدارک شناسایی و بیمه برداریم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به ششمین فراخوان محک تجربه ارسال‌کردید، پیام جناب‌آقای امیر‌حسین اسحاق‌نیا برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت‌کرد. صحبت‌های ایشان زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده ‌است. همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده ‌است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن هم گوش ‌بدهید."
audio/mana-5b5054fc92778ac7d8f1.mp3,"سفر رفتن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
ملزومات سفر
ما که آسیب بینایی داریم، پیش از سفر باید جنبه‌های مختلف سفرمان را بسنجیم و برای اموری مانند وسیله نقلیه، مسیر مناسب، اسکان، کمک‌گرفتن احتمالی از دیگران و تصمیم‌گیری در شرایط اضطراری برنامه‌ریزی کنیم. باید پیش از حرکت، هدفمان از سفر، کار‌های حین مسافرت و مقصد‌هایی که قرار است به آنها برویم را مشخص کنیم. ضرورت این بررسی‌ها وقتی بیشتر احساس می‌شود که بخواهیم با همسر و فرزند به سفر برویم.
در کل با در‌نظر‌گرفتن بودجه و توانایی خود در کنار سطح دشواری و ملزومات سفر بعد از بررسی کامنت‌های مسافران قبلی، می‌توانیم همراه گروه‌های برگزار‌کنندۀ تور بشویم که صفر تا صد سفر را برنامه‌ریزی و اجرا می‌کنند. خوب است با مسئولان تور صحبت کنیم و اول سفرهای کوتاه و سبک را همراه با آن تورها امتحان کنیم تا از حمایت و صلاحیت فنی، رعایت اصول اخلاقی و ایمنی، امکانات رفاهی، ضمانت و بیمه، راهنمایی و پذیرش افراد معلول در فضای مسافرت مطمئن شویم.
لذت‌ها و تفریحات در سفر
در سفر برای آشنایی با انواع و محل فعالیت‌های تفریحی، می‌توانیم با ساکنان محلی یا افرادی که قبلاً به آن مکان سفر کرده‌اند، صحبت‌کنیم؛ پست‌های اینترنتی معرفی و راهنمای گردشگری آژانس‌های رزرو تور و اقامتگاه یا سامانه‌های فروش بلیت اماکن تفریحی را بخوانیم؛ سری به بخش گردشگری فرودگاه‌ها، ایستگاه‌های قطار و پایانه‌های کشتی‌رانی و اتوبوس بزنیم و نقشه مراکز تفریحی را بگیریم؛ لیست سوغاتی‌ها و خوراکی‌های محلی و آدرس مراکز تفریحی و گردشگری را (مانند رستوران) در اینترنت جست‌وجو ‌کنیم و از مسئولان بخش گردشگری اقامتگاه‌ها (مانند هتل) کمک بگیریم.
دشواری‌های سفر
ممکن است در هر بخش از سفر با اتفاقات پیش‌بینی‌نشده‌ای مواجه شویم. گم شدن در ایستگاه قطار یا پایانه اتوبوس به علت بزرگی و نبود مسئولی برای راهنمایی؛ تاخیر داشتن یا خراب شدن وسیله نقلیه؛ پیدا‌نکردن اقامتگاه برای سکونت و وسیله نقلیه برای جا‌به‌جایی؛ حامی و همراه نبودن مسئولان تور و همسفران؛ نبود امکانات رفاهی برای خواب و خوراک و استحمام در اقامتگاه و تور؛ دسترس‌پذیر نبودن محیط و وجود موانع خطرناک مانند دره؛ بیمار شدن خود و اعضای خانواده؛ صدمه دیدن در طبیعت مانند سقوط از کوه؛ جا‌ماندن از تور یا وسیله برگشت به خانه؛ عدم پذیرش به علت معلولیت؛ مخالفت برای ورود به مراکز تفریحی مانند استخر؛ محرومیت از سوار شدن به وسایل تفریحی مانند قایق و راهنمایی و آدرس گرفتن اشتباه، بخشی از این سختی‌ها هستند که با برنامه‌ریزی، پرس‌و‌‌جو از افراد مطلع، کمک گرفتن از دیگران و مذاکره و پافشاری کردن کم‌تر می‌شود.
مدیریت مسائل مالی در سفر
کمک گرفتن در سفر
سخن آخر
سفر رفتن مثل چیدنِ خانه، سلیقه‌ای و فردی است؛ پس باید شیوۀ سفرمان را خودمان پیدا‌کنیم؛ از ناشناخته‌ها و سختی‌ها نترسیم و به خارج شدن از روند معمول زندگی و فرصت انجام اولین‌ها در هر سفر فکر کنیم؛ از حال لذت ببریم و دغدغه‌های روزمره را حداقل چند روز کنار ‌بگذاریم و اجازه‌ دهیم از حس آرامش، آسایش و کنجکاوی لبریز شویم.
علاوه‌بر‌این، باید در سفر وسایلمان را (مانند چمدان و کفش) نشانه‌گذاری کنیم و رنگ و مشخصاتشان را به‌خاطر‌ بسپاریم تا بتوانیم آنها را پیدا کنیم؛ همیشه عصای سفید همراهمان باشد و خودمان را به عنوان فردی با آسیب بینایی معرفی کنیم؛ در انتخاب نوع سفر (مانند کوهنوردی)، به توانایی‌های خودمان توجه کنیم و وسایل لازم را در کنار داروهای اولیه (مانند آنتی بیوتیک، مسکن، ضد استفراغ و اسهال) و مدارک شناسایی و بیمه برداریم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به ششمین فراخوان محک تجربه ارسال‌کردید، پیام جناب‌آقای امیر‌حسین اسحاق‌نیا برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت‌کرد. صحبت‌های ایشان زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده ‌است. همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده ‌است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن هم گوش ‌بدهید."
audio/mana-a86a0711def286c51d66.mp3,"چگونه از ارتباطات غیرکلامی و زبان بدن استفاده کنیم
امین عرب
مقدمه
افراد با آسیب بینایی در ارتباطات بین‌فردی بیشتر به جنبۀ کلامی روابط توجه دارند و بر آن متمرکزند. وجود آسیب در حس بینایی گاهی منجر می‌شود که افراد نسبت به شیوه‌های غیرکلامی ارتباط و زبان بدن کم‌توجهی نشان دهند و آنچنان که شایسته است، در پی استفاده از آن نباشند. حتی آن دسته از افراد با آسیب بینایی که بر اهمیت ارتباطات غیرکلامی واقفند، برای یادگیری و چگونگی استفاده از آن با چالش مواجه‌اند. در این مطلب نخست از اهمیت ارتباطات غیر‌کلامی سخن خواهیم گفت و در ادامه تکنیک‌هایی را برای به‌کار‌گیری این شیوه در موقعیت‌های گوناگون به افراد با آسیب بینایی پیشنهاد خواهیم کرد.
اهمیت ارتباطات غیرکلامی
فرض کنید به شخصی که با او در ارتباط هستید علاقه‌مند شده‌اید. در‌این‌صورت شما در هنگام گفت‌و‌گو سعی می‌کنید با ارائه بازخورد شفاهی نشان دهید که از آنچه او می‌گوید خوشتان آمده است؛ اما اگر در هنگام صحبت به‌جای دیگری نگاه کنید یا از وی فاصله بگیرید، او چه فکر خواهد کرد؟ حتی اگر ارتباط کلامی شما جذاب باشد، او احتمالاً تصور می‌کند که شما خسته شده‌اید یا به شکل دیگری مشغول هستید. در این موقعیت شما یک پیام کاملاً نادرست را به طرف مقابل منتقل کرده‌اید.
این موقعیت و موقعیت‌های مشابه که هر‌روز با آنها مواجهیم، حاکی از اهمیت یادگیری چگونگی استفاده از زبان بدن و به‌طور کلی شیوۀ ارتباط غیر‌کلامی برای افراد با آسیب بینایی است. در این نوشته توضیح می‌دهم که چگونه می‌توانید از طریق زبان بدنتان به آنچه دیگران می‌گویند واکنش نشان دهید.
رسیدن به مقصد فقط اولین قدم است. اینکه بعد از رسیدن به مقصد چگونه خود را نشان دهیم، به همان اندازه اهمیت دارد.
حقایقی در خصوص ارتباطات انسانی
1-هشتاد درصد تعاملات اجتماعی با ارتباطات غیرکلامی شروع می‌شوند؛
2- پنجاه و پنج درصد از پیام منتقل‌شده تماس چشمی، وضعیت بدن و حالت سر است؛
3- سی و هشت درصد از آن دامنه و بسامد صداست؛
4- تنها هفت درصد از آن به کلمات به‌کار‌رفته بر‌می‌گردد.
تماس چشمی، موقعیت بدن و فضا
1- تماس چشمی زمانی رخ می‌دهد که شما به معنای واقعی به چهره‌ یکدیگر نگاه کنید. یعنی صورت شما رو‌به‌روی صورت فرد مقابل باشد؛
2- صدای فرد مقابل را دنبال کنید و سرتان را رو به او بچرخانید؛
3- فضای بدن به‌طور‌کلی بیضی یا تخم‌مرغی‌شکل است. فاصله قابل‌قبول بین دو نفر هنگام ایستادن رو‌به‌روی یکدیگر، به اندازه طول شانه تا نوک انگشتان؛ هنگام ایستادن پشت دیگری در صف، به اندازه نصف آن و هنگام ایستادن کنار افراد به اندازه آرنج تا نوک انگشتان است. البته این موضوع در فرهنگ‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد؛
4- فرد کم‌بینا ممکن است ترجیح بدهد به‌جای رو‌در‌رو، در زاویه ۹۰ درجه فرد مقابل خود قرار گیرد؛ زیرا ممکن است احساس کند نزدیک شدن به فرد بینا برای شناسایی وی می‌تواند باعث معذب شدن او گردد. این زاویه فرد کم‌بینا را نیم قدم به طرف مقابل خود نزدیکتر می‌کند، بی‌آنکه به شکل نا‌خوش‌آیندی رو‌در‌رو شوند.
دست دادن
در هنگام برخورد با افراد هم‌سن یا کم‌سال‌تر از خودتان، شما در دست دادن پیشقدم شوید. با افراد صمیمی محکمتر از افرادی دست بدهید که ارتباطتان رسمی است؛ اما با هیچکس شل دست ندهید. اگر با فردی که از نظر سن یا جایگاه اجتماعی از شما بالاتر است مواجهید، اجازه دهید او برای دست دادن پیشقدم شود و دستتان را در موقعیتی قرار دهید که اگر مایل باشد بتواند با شما دست دهد.
ژست‌ها
1- افزودن حرکات بدن به یک عبارت کلامی، منظور شما را بهتر می‌رساند؛
2- ژست‌ها می‌توانند از یک لبخند ساده تا حالت و حرکات کل بدن را در بر بگیرند؛
3- برای یادگیری ژست‌های مناسب هر موقعیت، می‌توانید از دوستان و خانواده خود کمک بگیرید؛
4- دو حرکت رایج برای پاسخ به دیگران، بالا بردن سر به معنای خیر و پایین آوردن سر به معنای بله است؛
5- اگر ژستی را تازه یاد گرفته‌اید، در حضور افراد نزدیک آن را انجام دهید تا در طبیعی‌تر شدن آن حرکت به شما کمک کنند.
سراپا گوش بودن
شما می‌خواهید پیام‌های غیرکلامی‌تان، پیام‌های کلامی را تأیید و تقویت کنند. برای مثال اگر بگویید «شما آدم جذابی هستید»، می‌توانید این جمله را با نشان دادن علاقه خود به روش‌های غیرکلامی تأیید کنید. به‌کار‌گیری شیوه غیر‌کلامی به فرد مقابل نشان می‌دهد که شما سراپا گوشید. این حالت را می‌توانید با حرکاتی که در ادامه می‌آید نشان دهید.
^ سر: سر شما باید کاملاً صاف و عمودی و رو به طرف مقابل باشد و می‌توانید گهگاه به نشانه موافقت سر تکان دهید.
* چشم: اگر می‌توانید، مستقیماً به چشم طرف مقابلتان نگاه کنید؛ اگر بینایی شما این امکان را نمی‌دهد، صورتتان را به سمت مخاطب بگیرید. برای اینکه تماس چشمی بیش‌از‌اندازه نباشد، گهگاه به اطراف نگاه بیندازید.
* دهان: اگر مکالمه مثبت، غیر‌رسمی و دوستانه است، لبخند را فراموش نکنید. یک لبخند واقعی، گرم و صمیمانه است. برای زیباتر شدن لبخند، مسواک زدن و کشیدن نخ دندان بعد از هر وعدۀ غذایی می‌تواند مفید باشد.
* شانه‌ها: حالت شانه نشانگر هوشیاری و اعتماد‌به‌نفس شماست؛ پس شانه‌های خود را صاف نگه دارید.
* بازو‌ها: برای اینکه خودتان را راحت و با اعتماد‌به‌نفس نشان دهید، بازو‌ها را کنار بدن قرار دهید و از ضربدری گذاشتن آنها روی شکم خودداری کنید.
* دستان: مردم معمولاً در هنگام صحبت کردن از دستانشان استفاده می‌کنند. هدف تأکید بر کلمات مهم بدون فاصله گرفتن از ارتباط کلامی است. حرکات مکرر دست باعث حواس‌پرتی مخاطبان می‌شود.
* پا‌ها: حداقل به اندازه یک بازو یا عرض شانه از گوینده یا مخاطب فاصله بگیرید. دو نفر در مکالمه به‌ندرت رو‌به‌روی یکدیگر قرار می‌گیرند و معمولاً نسبت به هم زاویه دارند. وقتی پا‌هایتان را در زاویه ۴۵ درجه نسبت به گوینده یا مخاطب قرار دهید، می‌تواند به علاقه تعبیر شود؛ اما اگر پا‌هایتان را با زاویه‌ای دور از طرف مقابل قرار دهید، چنین تعبیر می‌شود که می‌خواهید از او دور شوید.
زبان بدن هنگام سخنرانی
ممکن است بخواهید برای تعدادی مخاطب (روی سن یا داخل کلاس) صحبت کنید. برای جلب توجه مخاطب بسیار اهمیت دارد که بتوانید از زبان بدن به شیوه‌ای کار‌آمد استفاده کنید. در ادامه پیشنهاد‌هایی برای عملکرد بهتر شما در این موقعیت آمده است.
* تا جای ممکن با مخاطبان خود ارتباط چشمی برقرار کنید. سرتان را به سمت آنها بگیرید و گهگاه آن را به سوی مخاطبان دیگر بچرخانید؛
* اگر روی سن هستید، زیاد قدم نزنید؛ اما در فضای کلاس بهتر است برای مدت طولانی در یک نقطه نمانید؛
* به‌جای توجه به یادداشت‌ها یا اسلاید‌ها، بیشتر بر مخاطبان خود متمرکز باشید؛
* حالت ایستادن شما تأثیر زیادی بر مخاطبان دارد. پس سعی کنید زیادی خشک یا شل نایستید؛
* پا‌هایتان را در کنار هم محکم روی زمین قرار دهید. وزن خود را به یک اندازه روی دو پا تقسیم کنید و از روی هم انداختن پا‌ها بپرهیزید؛
* از حرکت دستانتان برای تأکید استفاده کنید و در حالت سکون، آنها را کنار بدن قرار دهید. از قفل کردن دستان در هم یا گذاشتن آنها روی سینه خودداری کنید؛
* بهتر است به‌جای ایستادن پشت میز یا تریبون، در فضایی باز بایستید؛
* با مخاطبان خود در تعامل باشید.
سخن آخر
یادگیری استفاده از زبان بدن یکی از خلأ‌های آموزشی افراد با آسیب بینایی به شمار می‌رود. به‌کار‌گیری این نوع از ارتباط می‌تواند کیفیت روابط شما را بالا ببرد؛ اما اگر حرکات بدنی شما غیر‌طبیعی باشند، نتیجه معکوس خواهد بود. با توجه به اینکه یادگیری از طریق تقلید برای افراد با آسیب بینایی ممکن نیست، گرفتن بازخورد از دیگران پیش از استفاده از حرکات آموخته‌شده نباید فراموش شود. در شماره بعدی این ستون، از حرکات کلیشه‌ای در افراد با آسیب بینایی و چگونگی کنترل آن سخن خواهیم گفت.
منابع"
audio/mana-a35cb583a3714ad4a18f.mp3,"بریل و گرافیک لمسی در سی‌اس‌یو‌ان ۲۰۲۲
میثم امینی
نمایشگرهای گرافیک لمسی
آموزش خط بریل
پالی یک وسیله آموزشی برای کودکان خردسال است که تمریناتی برای خواندن و نوشتن و تعداد زیادی بازی تعاملی با استفاده از یک یا چند نوع از چهار نوع تعامل بریل دارد. این دستگاه دو خانه درشت بریل دارد که کاربر می‌تواند نقاط آنها را بالا یا پایین بیاورد. شش خانه که بریل را مانند یک نمایش‌گر معمولی بریل نشان می‌دهد، شش خانه که مثل یک لوح و قلم الکترونیکی عمل می‌کند و یک صفحه‌کلید ورودی بریل، از دیگر اجزای دستگاه است. در طراحی بازی‌ها از ترکیب‌های گوناگونی از روش‌های تعاملی بریل استفاده می‌شود و آموزگار می‌تواند از راه دور با دستگاه تعامل داشته باشد.
صفحه‌کلید
دو صفحه‌کلید جدید که مشخصاً برای کاربران نابینا ساخته شده، امسال در سالن نمایشگاه به‌نمایش‌درآمده بود."
audio/mana-07bd21b0165e156a737b.mp3,"نان صحنه هنرمندی: :گفت‌و‌گوی نسل مانا با محسن محمد‌قلی: صحنه‌گردان نابینا
میرهادی نائینی‌زاده
محسن محمد‌قلی: صحنه گردان، گوینده، و شاغل در مرکز نو‌آوری و روابط عمومی شرکت فیروز
«از چه زمانی روی صحنه هستی و چه مراسم‌هایی را اداره می‌کنی؟»
«از زمانی که در کلاس سوم و چهارم دبستان بودم، به صورت پراکنده برنامه اجرا می‌کردم و این روند تا امروز هم ادامه داشته است. فعالیت‌های من حول محور اجرای موسیقی، مجری‌گری، برگزاری مراسم مذهبی، و در مواردی نیز اجرای استند‌آپ کمدی بوده است.»
«اولین باری که از راه صحنه‌گردانی درآمدی کسب کردی، کی بود؟»
« در یکی از برنامه های شبکه ۵ تلوزیون و در قالب خواننده یک گروه موسیقی نابینایان بود. در آن زمان، من کلاس چهارم دبستان بودم. اما اولین بار که از این راه کسب درآمد کردم، حضور در برنامه جشن رمضان با مهرداد کاظمی و محمد اصفهانی بود. این حضور باعث شد به مراسم مختلف دعوت شوم و از من خواسته می‌شد آهنگ‌های محمد اصفهانی را اجرا کنم. البته همین‌جا باید تأکید کنم: این کار برای من درآمد بالایی نداشته است.»
«چه افرادی با چه استعداد‌هایی می‌توانند در این کار موفق باشند؟»
«طبعاً هر کسی می‌تواند با داشتن لوازمی در این کار توفیق داشته باشد. من به‌عنوان کسی که بیشتر فعالیتم حول‌و‌حوش صدا و موسیقی است، می‌توانم بگویم: کسی که وارد عرصه صحنه‌گردانی می‌شود، باید پایه‌های موسیقی را در حد خوبی بداند، چند‌و چون محل برگزاری مراسم خود را جویا شود، و حتما با صدا‌بردار خود و کیفیت کار او آشنا باشد. از نظر من لازم است: یک نفر به‌عنوان همراه یا رابط با یک صحنه‌گردان نابینا همراه باشد و برخی مسائل را برای او تسهیل کند.»
«بیشتر در باره این مسائل برای ما صحبت کن.»
«اشراف کامل به صحنه از لوازم یک اجرای صحیح است. به‌عنوان مثال: وقتی شما عهده‌دار نوازندگی صحنه هستید، فقط یک رابط یا یک همراه می‌تواند لحظه حضور یا خروج مجری یا میهمان برنامه را به شما اطلاع دهد.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک صحنه‌گردان نابینا و سایر همکاران او وجود دارد؟»
«همانطور که در پاسخ پرسش پیش گفتم، عدم اشراف دقیق نابینایان بر صحنه یکی از بزرگ‌ترین تفاوت‌ها یا معضلات کار ما به حساب می‌آید. این عدم اشراف مخصوصاً وقتی نمود بیشتری پیدا می‌کند که صحنه‌گردان نابینا برای اولین بار روی صحنه خاصی حاضر می‌شود. من به همه کسانی که می‌خواهند در این عرصه وارد شوند توصیه می‌کنم برای شناخت بیشتر خود از محیط صحنه، پیش از برنامه در محل اجرا حاضر شوند، با مهارت‌های جهت‌یابی خود صحنه را رصد کنند، و تا جایی که امکان دارد تلاش در برقراری درست رابطه با مخاطب خود داشته باشند.
از دیگر تفاوت‌هایی که میان ما و سایرین به چشم می‌آید این است که ما خیلی در تشخیص زبان بدن مخاطبانمان توانایی نداریم. این در شرایطی است که یک صحنه‌گردان بینا با کوچک‌ترین اشاره مخاطب می‌تواند به بهترین شکل ممکن صحنه را مدیریت کند.»
«چه مسائل و موضوعاتی برای یک صحنه‌گردان نابینا پیش از اجرا یا برای اجرای اول در یک صحنه می‌تواند حائز اهمیت باشد؟»
«از دید من، مهم‌ترین اصلی که باید همه افراد و در وحله بعد صحنه‌گردانان نابینا مد نظر داشته باشند، تمرین فراوان و آمادگی لازم برای مسائل غیر قابل پیشبینی است. شما ممکن است روی صحنه با موردی مثل خراب شدن میکروفون یا از تنظیم خارج شدن دستگاه مواجه شوید که باید برای آن آماده باشید. همچنین ما نابینایان محکوم به نشان دادن توانایی‌های خود هستیم. از این رو همواره باید بتوانیم با تمرین زیاد تفاوت‌هایی که در پرسش پیش مطرح کردم را کم‌رنگ کنیم.»
«چه فرق‌هایی میان کار اجرای فردی و اجرای گروهی می‌توان ذکر کرد؟»
«این دو کار، دو مقوله متفاوت هستند؛ وقتی شما عضو یک گروه اجرا هستید، وظیفه شما تمرین و تبعیت از مدیر گروه است و وظایفی که پیش‌تر درباره صحنه متذکر شدم همه بر عهده مدیر گروه شماست.»
«تا‌به‌حال درباره اجرای موسیقی با هم صحبت کردیم. لطفاً قدری در‌باره تفاوت‌هایی که اجرای استند‌آپ کمدی برای ما نابینایان ایجاد می‌کند صحبت کن.»
«با توجه به بصری شدن بیشتر مواردی که یک نفر در اجرای خود از آن بهره می‌گیرد و طرز استفاده از زبان بدن برای خنداندن بیشتر مخاطب در عصر حاضر، به نظر می‌رسد کار کمدی برای ما نابینایان قدری دشوار شده است. عصر حاضر با دهه شصت متفاوت است و کمتر کار‌هایی مثل تقلید صدا یا تعریف لطیفه مورد استقبال قرار می‌گیرد. روی هم رفته می‌توانم بگویم: من فقط برای افراد نابینا چنین برنامه‌هایی را روی صحنه می‌برم؛ اما اگر کسی می‌خواهد همچنان در این عرصه نیز مشغول باشد، باید روی دیالوگ‌های خود کار کند و البته هر جایی به اجرا نپردازد.»
«در‌باره موضوعاتی که باید برای اجرای مراسم مذهبی مد نظر داشت هم برای مخاطبین ما صحبت کن:»
«مانند بحثی که پیشتر کردم، اشراف شما به محیط و مخاطبین بسیار مهم است. شما باید بدانید در چه محیطی مداحی می‌کنید و مخاطب شما چه واکنشی به کار شما نشان می‌دهد. همچنین برای گرداندن سینه‌زنی باید حتماً به‌نحوی با میان‌داران هیئت یا لا‌اقل یکی از آنها هماهنگی کامل داشته باشید.
ذکر این نکته در برنامه‌های مذهبی فوق‌العاده مهم است که: نابینا نباید به ابزاری برای مسائل برخی از افراد تبدیل شود. باید این فرهنگ‌سازی همواره وجود داشته باشد که نابینا، هیچ تفاوتی با سایر افراد ندارد و او هم مانند بقیه از خطا و گناه مصون نیست. نباید برای اینکه یک مجلس گل کند؛ تصوراتی از قبیل شفا دادن یا گرفتن نابینا در هیئت مطرح شود و از او به این وسیله استفاده ابزاری شود.»
«چه راه‌هایی برای دیده شدن بچه ها برای قبول کار صحنه وجود دارد؟»
«اکنون که شبکه های اجتماعی نفوذ خوبی در بین افراد پیدا کرده اند، فرصت ارزشمندی ایجاد شده است تا توانایی افراد نابینای خلاق بیشتر دیده شود. اما نمی‌توانم به مقوله اقبال در دیده شدن افراد مختلف بی‌توجه باشم. همچنین ندیدن، در کار صحنه‌گردانی هم مانعی برای برخی اذهان ایجاد کرده است که متأسفانه توانایی نابینایان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. به‌عنوان نمونه: برخی افراد ندیدن را مانعی جدی برای مجری بودن افراد نابینا می‌دانند و تأکید دارند که: در مواقع لزوم چطور باید با مخاطب ارتباط برقرار شود؟ البته من با برخی از این افراد گفت‌و‌گو کردم و تا حدی در اقناع آنها کوشیدم.»
«در‌باره شکل درآمد‌زایی این کار صحبت کن.»
«مهم‌ترین چیزی که باید به آن اشاره کنم این است که: صحنه‌گردانی یک شغل مقطعی است و همیشه معلوم نیست بتوان از این راه امرار معاش کرد. کرونا آسیب زیادی به کسانی زد که از این راه کسب درآمد می‌کردند. بنا‌بر‌این من به همه دوستان توصیه می‌کنم علاوه بر این کار به دنبال یک پلن بی هم برای خود باشند تا در مواقع لزوم دچار بی‌درآمدی نشوند. بسیار پیش می‌آید به خاطر نابینایی کوشش می‌کنند که مبلغ کمتری به من پرداخت شود. به‌همین‌دلیل من پیش از پذیرش کار مقداری که حق خود می‌دانم را از کار‌فرما مطالبه می‌کنم و از همه دوستان هم می‌خواهم اجازه ندهند به‌خاطر نابینایی حق هنر آنها ضایع شود و هزینه‌ای که باید را دریافت نکنند.»
«از این که در این گفت‌و‌گو شرکت کردی از تو ممنونم.»
شما می‌ةوانید مشروح این گفتگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-1d36930c10ee5cdcf07f.mp3,"نان صحنه هنرمندی: :گفت‌و‌گوی نسل مانا با محسن محمد‌قلی: صحنه‌گردان نابینا
میرهادی نائینی‌زاده
محسن محمد‌قلی: صحنه گردان، گوینده، و شاغل در مرکز نو‌آوری و روابط عمومی شرکت فیروز
«از چه زمانی روی صحنه هستی و چه مراسم‌هایی را اداره می‌کنی؟»
«از زمانی که در کلاس سوم و چهارم دبستان بودم، به صورت پراکنده برنامه اجرا می‌کردم و این روند تا امروز هم ادامه داشته است. فعالیت‌های من حول محور اجرای موسیقی، مجری‌گری، برگزاری مراسم مذهبی، و در مواردی نیز اجرای استند‌آپ کمدی بوده است.»
«اولین باری که از راه صحنه‌گردانی درآمدی کسب کردی، کی بود؟»
« در یکی از برنامه های شبکه ۵ تلوزیون و در قالب خواننده یک گروه موسیقی نابینایان بود. در آن زمان، من کلاس چهارم دبستان بودم. اما اولین بار که از این راه کسب درآمد کردم، حضور در برنامه جشن رمضان با مهرداد کاظمی و محمد اصفهانی بود. این حضور باعث شد به مراسم مختلف دعوت شوم و از من خواسته می‌شد آهنگ‌های محمد اصفهانی را اجرا کنم. البته همین‌جا باید تأکید کنم: این کار برای من درآمد بالایی نداشته است.»
«چه افرادی با چه استعداد‌هایی می‌توانند در این کار موفق باشند؟»
«طبعاً هر کسی می‌تواند با داشتن لوازمی در این کار توفیق داشته باشد. من به‌عنوان کسی که بیشتر فعالیتم حول‌و‌حوش صدا و موسیقی است، می‌توانم بگویم: کسی که وارد عرصه صحنه‌گردانی می‌شود، باید پایه‌های موسیقی را در حد خوبی بداند، چند‌و چون محل برگزاری مراسم خود را جویا شود، و حتما با صدا‌بردار خود و کیفیت کار او آشنا باشد. از نظر من لازم است: یک نفر به‌عنوان همراه یا رابط با یک صحنه‌گردان نابینا همراه باشد و برخی مسائل را برای او تسهیل کند.»
«بیشتر در باره این مسائل برای ما صحبت کن.»
«اشراف کامل به صحنه از لوازم یک اجرای صحیح است. به‌عنوان مثال: وقتی شما عهده‌دار نوازندگی صحنه هستید، فقط یک رابط یا یک همراه می‌تواند لحظه حضور یا خروج مجری یا میهمان برنامه را به شما اطلاع دهد.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک صحنه‌گردان نابینا و سایر همکاران او وجود دارد؟»
«همانطور که در پاسخ پرسش پیش گفتم، عدم اشراف دقیق نابینایان بر صحنه یکی از بزرگ‌ترین تفاوت‌ها یا معضلات کار ما به حساب می‌آید. این عدم اشراف مخصوصاً وقتی نمود بیشتری پیدا می‌کند که صحنه‌گردان نابینا برای اولین بار روی صحنه خاصی حاضر می‌شود. من به همه کسانی که می‌خواهند در این عرصه وارد شوند توصیه می‌کنم برای شناخت بیشتر خود از محیط صحنه، پیش از برنامه در محل اجرا حاضر شوند، با مهارت‌های جهت‌یابی خود صحنه را رصد کنند، و تا جایی که امکان دارد تلاش در برقراری درست رابطه با مخاطب خود داشته باشند.
از دیگر تفاوت‌هایی که میان ما و سایرین به چشم می‌آید این است که ما خیلی در تشخیص زبان بدن مخاطبانمان توانایی نداریم. این در شرایطی است که یک صحنه‌گردان بینا با کوچک‌ترین اشاره مخاطب می‌تواند به بهترین شکل ممکن صحنه را مدیریت کند.»
«چه مسائل و موضوعاتی برای یک صحنه‌گردان نابینا پیش از اجرا یا برای اجرای اول در یک صحنه می‌تواند حائز اهمیت باشد؟»
«از دید من، مهم‌ترین اصلی که باید همه افراد و در وحله بعد صحنه‌گردانان نابینا مد نظر داشته باشند، تمرین فراوان و آمادگی لازم برای مسائل غیر قابل پیشبینی است. شما ممکن است روی صحنه با موردی مثل خراب شدن میکروفون یا از تنظیم خارج شدن دستگاه مواجه شوید که باید برای آن آماده باشید. همچنین ما نابینایان محکوم به نشان دادن توانایی‌های خود هستیم. از این رو همواره باید بتوانیم با تمرین زیاد تفاوت‌هایی که در پرسش پیش مطرح کردم را کم‌رنگ کنیم.»
«چه فرق‌هایی میان کار اجرای فردی و اجرای گروهی می‌توان ذکر کرد؟»
«این دو کار، دو مقوله متفاوت هستند؛ وقتی شما عضو یک گروه اجرا هستید، وظیفه شما تمرین و تبعیت از مدیر گروه است و وظایفی که پیش‌تر درباره صحنه متذکر شدم همه بر عهده مدیر گروه شماست.»
«تا‌به‌حال درباره اجرای موسیقی با هم صحبت کردیم. لطفاً قدری در‌باره تفاوت‌هایی که اجرای استند‌آپ کمدی برای ما نابینایان ایجاد می‌کند صحبت کن.»
«با توجه به بصری شدن بیشتر مواردی که یک نفر در اجرای خود از آن بهره می‌گیرد و طرز استفاده از زبان بدن برای خنداندن بیشتر مخاطب در عصر حاضر، به نظر می‌رسد کار کمدی برای ما نابینایان قدری دشوار شده است. عصر حاضر با دهه شصت متفاوت است و کمتر کار‌هایی مثل تقلید صدا یا تعریف لطیفه مورد استقبال قرار می‌گیرد. روی هم رفته می‌توانم بگویم: من فقط برای افراد نابینا چنین برنامه‌هایی را روی صحنه می‌برم؛ اما اگر کسی می‌خواهد همچنان در این عرصه نیز مشغول باشد، باید روی دیالوگ‌های خود کار کند و البته هر جایی به اجرا نپردازد.»
«در‌باره موضوعاتی که باید برای اجرای مراسم مذهبی مد نظر داشت هم برای مخاطبین ما صحبت کن:»
«مانند بحثی که پیشتر کردم، اشراف شما به محیط و مخاطبین بسیار مهم است. شما باید بدانید در چه محیطی مداحی می‌کنید و مخاطب شما چه واکنشی به کار شما نشان می‌دهد. همچنین برای گرداندن سینه‌زنی باید حتماً به‌نحوی با میان‌داران هیئت یا لا‌اقل یکی از آنها هماهنگی کامل داشته باشید.
ذکر این نکته در برنامه‌های مذهبی فوق‌العاده مهم است که: نابینا نباید به ابزاری برای مسائل برخی از افراد تبدیل شود. باید این فرهنگ‌سازی همواره وجود داشته باشد که نابینا، هیچ تفاوتی با سایر افراد ندارد و او هم مانند بقیه از خطا و گناه مصون نیست. نباید برای اینکه یک مجلس گل کند؛ تصوراتی از قبیل شفا دادن یا گرفتن نابینا در هیئت مطرح شود و از او به این وسیله استفاده ابزاری شود.»
«چه راه‌هایی برای دیده شدن بچه ها برای قبول کار صحنه وجود دارد؟»
«اکنون که شبکه های اجتماعی نفوذ خوبی در بین افراد پیدا کرده اند، فرصت ارزشمندی ایجاد شده است تا توانایی افراد نابینای خلاق بیشتر دیده شود. اما نمی‌توانم به مقوله اقبال در دیده شدن افراد مختلف بی‌توجه باشم. همچنین ندیدن، در کار صحنه‌گردانی هم مانعی برای برخی اذهان ایجاد کرده است که متأسفانه توانایی نابینایان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. به‌عنوان نمونه: برخی افراد ندیدن را مانعی جدی برای مجری بودن افراد نابینا می‌دانند و تأکید دارند که: در مواقع لزوم چطور باید با مخاطب ارتباط برقرار شود؟ البته من با برخی از این افراد گفت‌و‌گو کردم و تا حدی در اقناع آنها کوشیدم.»
«در‌باره شکل درآمد‌زایی این کار صحبت کن.»
«مهم‌ترین چیزی که باید به آن اشاره کنم این است که: صحنه‌گردانی یک شغل مقطعی است و همیشه معلوم نیست بتوان از این راه امرار معاش کرد. کرونا آسیب زیادی به کسانی زد که از این راه کسب درآمد می‌کردند. بنا‌بر‌این من به همه دوستان توصیه می‌کنم علاوه بر این کار به دنبال یک پلن بی هم برای خود باشند تا در مواقع لزوم دچار بی‌درآمدی نشوند. بسیار پیش می‌آید به خاطر نابینایی کوشش می‌کنند که مبلغ کمتری به من پرداخت شود. به‌همین‌دلیل من پیش از پذیرش کار مقداری که حق خود می‌دانم را از کار‌فرما مطالبه می‌کنم و از همه دوستان هم می‌خواهم اجازه ندهند به‌خاطر نابینایی حق هنر آنها ضایع شود و هزینه‌ای که باید را دریافت نکنند.»
«از این که در این گفت‌و‌گو شرکت کردی از تو ممنونم.»
شما می‌ةوانید مشروح این گفتگو را در قالب یک فایل صوتی، ذیل همین نوشته در وبسایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-64081b493d474a246418.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در این شماره نیز همراه شماییم با معرفی تعدادی از کتاب‌هایی که در موضوعاتی چون تاریخ، سرگذشت، رمان، روانشناسی و… برای استفاده افراد با آسیب بینایی به زیور صوت آراسته شده‌ است.
«از فرانکفورت تا رقه؛ گفت‌و‌گو با اعضای داعش» نوشتۀ هادی معصومی ‌زارع را نشر خط مقدم در سال 1399 در 412 صفحه به چاپ رسانده است.
این کتاب خروجی سومین گام نویسنده در راستای کسب دریافت‌ها و داده‌های قابل اتکا در شناخت نیمۀ پنهان جهادگرایی سلفی در عراق و منطقه است؛ مجموعه‌مصاحبه‌ای است با 21 عضو بازداشتی گروه داعش و القاعده یا خانواده‌های ایشان. نویسنده عمدۀ فعالیتش را در مصاحبه با جهادی‌های بومی متمرکز کرده و پی‌جوی چرایی تحول و تتور جوانان عراقی در گرایش به جنبش‌های سلفی بوده است. بااین‌حال در این مجموعه با دو عضو غیر عراقی سازمان القاعده و داعش نیز مصاحبه شده است: نخست همسر فرمانده افسانه‌ای القاعده و دولت اسلامی عراق و دومی زنی آلمانی که در سال 2014 و در سودای یک زندگی معنوی و بی‌دغدغه از فرانکفورت به رقه و سپس موصل مهاجرت کرده و با ماجراهای دراماتیکی مواجه شده است.
«پنجاه راه برای مقابله با افسردگی بدون دارو» تألیف سارا روزنتال و ترجمۀ ترمه نوروزی را نشر ارجمند با همکاری نشر نسل فردا در سال 1389 در 128 صفحه منتشر کرده است.
افسردگی، نوسانات خلقی و دیگر اختلالات اضطرابی، مسبب رنج کشیدن میلیون‌ها انسان در سرتاسر دنیاست. اختلالات خلقی به‌طور قطع مهم‌ترین عامل خودکشی موفق منجر به مرگ در افراد است. این کتاب شیوه‌های تغییر سبک زندگی برای کاهش استرس را نشان می‌دهد؛ روش‌هایی که کمک می‌کند تا از افسردگی یک‌قطبی جلوگیری شود. افسردگی یک‌قطبی معمولاً به‌واسطۀ شرایط زندگی ایجاد می‌شود؛ شرایطی نظیر بیماری، ازدست‌دادن یک عزیز، پیوندی که با مرگ یا جدایی پایان یافته، تغییری اساسی در زندگی، ازدست‌دادن شغل یا تغییر شغل و نقل مکان. افسردگی حتی می‌تواند به دلیل فقدان تنوع و تغییر در زندگی تشدید شده باشد.
«کافه ژپتو» نوشتۀ نغمه نایینی را نشر سخن در سال 1399 در 843 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
مهتا، دختری بی‌خیال از خانواده‌ای ثروتمند است. دغدغۀ این روزهای او فراهم کردن مقدمات جشن ازدواجش است و همه‌چیز خوب پیش می‌رود الا اینکه بعضی خاطرات کمرنگ گذشته به او هجوم می‌آورند. فرصتی تا روز ازدواج مهتا باقی نمانده است که یک تصادف، همه چیز را در زندگی او تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ تصادفی که سبب می‌شود او برای برگشت به زندگی به شدت تقلا کند.
کافه ژپتو داستانی فانتزی و عاشقانه‌ای لطیف است. مخاطبان با برگشت‌ به عقب در داستان از رازهایی باخبر می‌شوند که کتاب را برایشان جذاب‌تر می‌کند. داستان این کتاب، نگاهی متفاوت به زندگی دارد و فرصتی برای زندگی در اختیار خواننده‌اش قرار می‌دهد تا آدم‌های خوب و بد دور‌و‌برش را بشناسد و عاشقی را تجربه کند.
«آریوبرزن دلاوری که طعم شکست را به اسکندر چشاند» اثر ثریا جبارزاده را نشر سمیر در سال 1386 در 603 صفحه تقدیم به علاقه‌مندان شخصیت‌های تاریخی کرده است.
این کتاب دوجلدی بیان‌کنندۀ رشادت‌ها و جنگیدن‌های تا‌ پای جان قهرمانان ایران در مقابل دشمنان است. اگرچه ممکن است از نظر تاریخی نتوان به مطالب آن استناد کرد؛ اما داستان تاریخی کتاب با چاشنی ماجرای عاشقانه پیش می‌رود و مخاطب را با خود همراه می‌سازد. این شیوۀ نگارش تاریخ برای عوام می‌تواند جذاب باشد و کمک کند تا شخصیت‌های بزرگی چون آریوبرزن بیشتر در یاد و خاطرشان بماند.
«بی‌گره (بر اساس زندگی حاج اکبر خبوشانی)» نوشتۀ مهری‌السادات معرک‌نژاد را سازمان فرهنگی‌تفریحی شهرداری اصفهان در سال 1395 در 128 صفحه منتشر کرده است.
کتاب بیان‌کننده زندگینامه هنرمند درودگر «اکبر خبوشانی» متولد 1316 در اصفهان است که ساخت در ورودی صحن امام‌خمینی(ره) و قسمت چوبی ضریح مطهر امام‌رضا (ع)، ساخت ضریح میرزای قمی و زکریابن‌ آدم در قم، دانیال نبی شوش، ابن بابویه شهر ری و چندین امامزاده و آثار هنری دیگر و ساخت سه هزار منبر را در کارنامه خود دارد.
«پاییز من، بهار تو» اثر نسرین قدیری را نشر شادان در سال 1391 در 464 صفحه تقدیم رمان‌دوستان کرده است.
نویسنده روایت‌گر داستانی است که ضمن تشریح حالات و شرایط زندگی، به‌خوبی خواننده را با روند تقدیر آدم‌ها مأنوس می‌کند. این همان لحظه‌ای است که هر کس سر به آسمان بر می‌دارد و می‌پرسد: «چرا من؟!» و روزگار جوابی در آستین خود دارد: «چرا تو نه؟!». داستان با گذر سال‌ها و پیش رفتن در بطن خویش، خواننده را با دلایلی سؤال‌گونه به دنبال خود می‌کشد؛ ضمن آنکه نویسنده با قسمت درام ماجرا نیز بسترهایی دیگر از جذابیت را می‌گسترد. روزها می‌گذرند و آدم می‌ماند با طرح هزار «اما و شاید» که جوابی برای آنها ندارد و پاسخ نهایی را همان زندگی هرروزه می‌دهد. پس چنین داستانی برای تمامی کسانی که تصور می‌‌کنند نظیر این مشکل را تجربه کرده‌اند یا حتی نکرده‌اند، تلنگری در خود دارد.
«پنج دقیقه با بهشتیان؛ معرفی سی شهید دفاع مقدس» اثر الهه حاجی‌حسینی را نشر دارخوین در 32 صفحه در سال 1392روانه بازار کتاب کرده است.
این کتاب یکی از شش کتاب منتشرشدۀ مجموعۀ هشتاد جلدی «پنج دقیقه با بهشتیان» است که قرار است هر زمان مؤلفان آنها را به ناشر سپردند، بدون درنظرگرفتن شمارۀ مجلدات، به چاپ برسند. آثار یادشده با روایت‌های کوتاه، فرماندهان شهید هشت سال دفاع‌مقدس را از نگاه خانواده، دوستان و همرزمان آنها معرفی می‌کند. نخستین کتاب مجموعه اختصاص به زندگی شهید حسین خرازی دارد که به کوشش الهه حاجی‌حسینی تدوین شده است. شهید خرازی فرمانده لشکر 14 امام حسین(ع) بود و در عملیات کربلای 5، روز هشتم اسفندماه سال 1365 در منطقه شلمچه به شهادت رسید.
«لاوسون در آشیانۀ مرگ» اثر پرویز قاضی‌سعید را نشر آسیا در سال 1381 در 406 صفحه تقدیم دوست‌داران داستان‌های جنایی کرده است.
لاوسون پلیسی است که در کار خود با داستان‌های جنایی خطرناکی رو‌به‌رو می‌شود. دخترک که قدم از مغازه بیرون گذاشت، لاوسون نیز پشت‌ سر او وارد خیابان شد. مرد مهاجم غرید: «مستقیم به طرف اتومبیل برید!» و با صدای بلندتر افزود: «بیر؟ آقای لاوسون هم مهمان ما هستند!» اما هنوز حرفش تمام نشده بود که یک دست قوی پشت یقۀ او را گرفت و با شدتی غیرقابل‌تصور او را به دیوار کوبید و بلافاصله وسط خیابان پرتاب کرد. مرد مثل یک گونی سنگین وسط خیابان افتاد… .
«مستطاب امیر‌ارسلان ‌نامدار» از محمدعلی نقیب‌الممالک شیرازی با ویراستاری منوچهر کریم‌زاده را انتشارات طرح نو در سال 1381 در 736 صفحه به چاپ رسانده است.
نام امیر‌ارسلان‌نامدار برای همه به‌عنوان یک اسطوره شناخته‌شده است؛ اما باید دانست که امیر‌ارسلان از ذهن و تخیل حیرت‌انگیز، بلکه نبوغ‌آسای میرزامحمدعلی نقیب‌الممالک شیرازی بیرون آمد و نه‌تنها اوقات سلطان صاحب‌قران را خوش کرد؛ بلکه کام اطرافیان شاه، حرمسرا، زنان و بچه‌های پریشان‌احوال و درباریان را نیز شیرین کرد، از سرریز آن قصه به کوی و برزن و خانه‌ها راه یافت و دل زنان و جوانان ایرانی را شاد کرد. از بس که این پهلوان زیبا و نجیب و زور‌آور و حق‌ستان و ظلم‌ستیز و عاشق‌پیشه و دل‌پاک بود؛ می‌توانست برای ساعتی مردم را از نکبت واقعیت و گرفتاری‌های جمعی دور کند و همه را در باغ و بوستان سرسبز خیال به تفرج وادارد و حالشان را جا بیاورد. قصه مردانه است و به دنیای پهلوانی تعلق دارد؛ اما به جهت مناسبات عاشقانه، زنان و دختران روزگار میرزامحمدعلی را بیش از سایر اقشار به خود جذب کرد.
«پلو خورش» اثر هوشنگ مرادی‌کرمانی را نشر معین در سال 1386 در 160 صفحه برای نوجوانان منتشر کرده است.
کتاب نثری جذاب همراه با بر‌انگیختن حسی از نوستالژی و اصالت را برای خوانندگان همراه دارد. بخشی از یکی از داستان‌ها را با هم می‌خوانیم: یک روز پسرکی که پیراهن آبی داشت و موهایش در باد تند قطار آشفته بود، از پنجرۀ قطار برای دخترک دست تکان داد و برایش آلوچه‌ای رسیده و بزرگ انداخت. دخترک مانده بود که آلوچه را نگاه کنه یا پسرک رو. آلوچه توی هوا، توی باد چرخید و چرخید، پشت‌ سر دختر افتاد. دختر هرچه گشت آلوچه را پیدا نکرد. آلوچه توی علف‌ها و گل‌های ریز و وحشی گم شد. دختر با خاطرۀ صورت خندان و موهای آشفتۀ پسر به خانه آمد. صدای هی هی پسر در گوشش ماند. قطار سوت‌زنان صدا را برد… ."
audio/mana-e43bab74b660076b4deb.mp3,"آشنایی با فعالیت‌های مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی
مانا امیری
لازم به تأکید نیست که نهاد‌های حمایتی نظیر سازمان بهزیستی، وظایف حساسی را در خصوص این افراد به عهده دارند. آنها باید علاوه بر خدمات معمول که در اختیار همۀ نابینایان قرار می‌دهند، خدمات مشاوره‌ای و توانبخشی را هم با شدت و دقت مضاعف در برنامه‌های حمایتی خود بگنجانند؛ اما در اغلب مواقع یا اساساً برنامه مشخصی برای این افراد پیش‌بینی نشده یا آنچه احتمالاً طراحی و پیش‌بینی شده، به درستی اجرا نمی‌شود. در چنین شرایطی این مؤسسات مردم‌نهاد و غیر‌انتفاعی هستند که به میدان می‌آیند تا خلأ نهاد‌های دولتی را پر کنند یا دست‌کم یاری‌گر این نهاد‌ها در اجرای برنامه‌های حمایتی‌شان باشند.
مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی، مؤسسه‌ای مردم‌نهاد، غیر‌دولتی و عام‌المنفعه است که در سال ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۱۴۱۵۲ و با هدف ارائه خدمات تشخیصی و درمانی، ارائه مشاوره‌های روانشناسی، حقوقی و فناوری اطلاعات به‌صورت حضوری و تلفنی و حمایت‌های مالی و اجتماعی به این گروه از بیماران تأسیس شد. طی چند سال اخیر با تلاش و کوشش دست‌اندر‌کاران این امر، بیش از ۶۰۰۰ بیمار آرپی در سنین مختلف شناسایی شده که از‌این‌حیث اولین و تنها مؤسسه آرپی در کشور محسوب می‌شود.
در حال حاضر متخصصان چشم‌پزشکی هفته‌ای سه روز مددجویان این مؤسسه را معاینه می‌کنند و طبق هماهنگی با بیمارستان‌های «طرفه»، «رسول اکرم(ص)» و «امام حسین(ع)»، بیمارانی که دچار مشکلات ثانویه آرپی مانند آب‌مروارید، گلوکوم (آب سیاه) و عوارض شبکیه هستند، برای اقدامات درمانی به این مراکز ارجاع داده می‌شوند. همچنین این مؤسسه به‌عنوان بزرگترین عضو خانواده بیماری‌های نادر، تحت پوشش بنیاد بیماری‌های نادر درآمده است.
مددجویان مؤسسه آرپی همچنین می‌توانند از طریق این مؤسسه با روانشناسان متخصص و مجرب در زمینه مشکلات مرتبط با نابینایان تماس بگیرند و از خدمات مشاوره‌ای این متخصصان بهره‌مند شوند. افزون بر این، مشاوره در خصوص فناوری‌های ویژه نابینایان هم به‌صورت تلفنی و حضوری در این مرکز در اختیار مراجعان قرار می‌گیرد. ارائه مشاوره دربارۀ انواع ابزار‌های کمک‌بینایی نظیر ذره‌بین و درشت‌نما هم از دیگر خدماتی است که در مؤسسه آرپی انجام می‌شود. در این مرکز همچنین با هدف آگاه‌سازی مخاطبان و انتشار آخرین دستاورد‌های چشم‌پزشکی، جلساتی به‌صورت آنلاین با حضور صاحبنظران حوزه‌های بینایی‌سنجی و چشم‌پزشکی برگزار می‌شود و ضمن مرور و درستی‌سنجی آخرین اخبار حوزه چشم‌پزشکی، به سؤالات مخاطبان پاسخ داده می‌شود.
مؤسسه حمایت از بیماران چشمی آرپی همه‌روزه در ساعات اداری پاسخگوی مراجعان خود است. این مؤسسه در نشانی تهران، خیابان آزادی، بوستان اوستا واقع شده و علاقه‌مندان می‌توانند از طریق ایستگاه‌های مترو توحید یا انقلاب و ایستگاه اتوبوس تندرو (بی‌آر‌تی) دکتر قریب به آن دسترسی داشته باشند. همچنین کارکنان این مؤسسه از طریق تلفن‌های 24-02166948282 در ساعات اداری پاسخگوی سؤالات مبتلایان به آرپی خواهند بود."
audio/mana-fc06223129e69df88918.mp3,"از حرف تا عمل با نابینایان
یخ نکنی نمکدون
راستش ما قصد داشتیم نان و ماستمان را بخوریم؛ اما با گران شدن همه‌چیز، امیدمان به همین نان و ماست هم از بین رفت. پس دیگر چاره‌ای جز شنیدن و خواندن نقطه‌نظرات گوهربار ما باقی نمی‌ماند.
موضوع این است که بعضی از ما نابینایان در موقع صحبت کردن تبدیل به یک الگوی اخلاق و انسانیت می‌شویم؛ در مقابل وقتی در موقعیتی خاص قرار بگیریم که شرایط به دلخواهمان پیش نرود، تمام آنچه که شعارش را داده بودیم به گوشه‌ای می‌نهیم و آن رویمان بالا می‌آید و تا «آنچه حق خود می‌دانیم» را نگیریم، آرام نمی‌گیگیریم.
اگر هنوز هم توجیه نشده‌اید که مقصودمان چیست، چند نمونه برایتان می‌آوریم:
یکی از شعارهایی که ما نابینایان همواره با آن حسابی برای خودمان کلاس می‌گذاریم، اعلام تنفر از ترحم بهمان است. یعنی موقع صحبت کردن، شبیه آدم‌حسابی‌ها آنچنان ترحم را بد می‌دانیم و در مورد کسانی که به ما ترحم می‌کنند، طغیان می‌کنیم که سازمان حقوق بشر به حالمان زار زار اشک می‌ریزد؛ اما وقتی همان روز برای انجام یک کار بانکی وارد بانک می‌شویم، بدون گرفتن شماره و ایستادن در نوبت، صاف به سمت باجه می‌رویم و با مطرح کردن نابینا بودن خود، سعی می‌کنیم کارمان را در سریع‌ترین زمان ممکن انجام دهیم.
شعار دیگری که ما همیشه سر می‌دهیم، تقاضای نگاه برابر سایر افراد جامعه به خودمان است. مثلاً توقع داریم در بحث اشتغال، همچون بقیه توانمندی‌های ما را ببینند و با ما رفتاری عادی داشته باشند؛ اما وقتی دری به تخته می‌خورد و سر کاری می‌رویم، انواع و اقسام ماده و تبصره را قطار می‌کنیم تا به نوعی متفاوت با ما رفتار شود. مثلاً قانونی که می‌گوید معلولین شدید به‌جای هفته‌ای 44 ساعت باید ده ساعت کمتر سر کار حاضر شوند را برای خودمان که معلم هستیم و هفته‌ای 24 ساعت کار می‌کنیم در نظر می‌گیریم و به در و دیوار می‌زنیم تا حقمان را بگیریم. حتی برخی از ما پا را فراتر می‌گذاریم و با وجود عادی شدن ساعات کاری با کم شدن همه‌گیری کرونا و برداشته شدن دورکاری، اصرار داریم دورکار بمانیم و معتقدیم وقتی کار‌هایمان را می‌توانیم از خانه انجام دهیم، لزومی ندارد در محل کار حضور فیزیکی داشته باشیم و جالب است که این را به‌خاطر معلولیتمان حق مسلم خود می‌دانیم.
یکی دیگر از فاکتور‌های عدالت اجتماعی از نظر برخی دوستان، دادن پول کمتر در قبال دریافت خدمت یا خرید کالای موردنیازمان است. یعنی برخی دوستان موقع خرید یک شلوار آنچنان از مشکلات زندگی یک نابینا می‌نالند که دل فروشنده به رحم می‌آید و شلوار صد هزار تومانی را به بیست هزار تومان به او می‌دهد. یا با وجودی که خیلی از ماها می‌دانیم نیم‌بها شدن بلیط‌ها فعلاً برای برخی وسایل نقلیه لازم‌الاجراست، سوار پاراگلایدر هم بخواهیم بشویم، توقع داریم صاحبش با ما نیم‌بها حساب کند. یا مثلاً به‌جای مراکز تحت‌ قرارداد بیمه، به لاکچری‌ترین مطب سرشناس‌ترین پزشکان که از ماه‌ها قبل باید ازشان وقت گرفت، مراجعه می‌کنیم و توقع داریم بعد از ویزیت شدن، سرمان را پایین بیندازیم و بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای از مطب خارج شویم.
یکی از مسائل مهم در جامعۀ نابینایان، حضور در رسانه است. فرض کنید دوستمان در یک برنامۀ تلویزیونی حاضر شده و چندین دقیقه از حق و حقوق نابینایان که رعایت نمی‌شود سخن می‌گوید و در ادامه می‌گوید به همین دلایل دچار مشکل شده و مثلاً فلان‌قدر بدهکار است یا مثلاً نمی‌تواند خانه اجاره کند و امثال اینها. درنهایت هم با جیبی پر از پول که از سوی خیرین بیننده یا شنوندۀ آن برنامه به سوی او سرازیر شده، آن برنامه را ترک می‌کند و کلی هم منت بر سر همنوعان خود می‌گذارد که از حقوقشان دفاع کرده؛ آن‌هم چه دفاعی!
در کل می‌توانیم نتیجه بگیریم که بیشتر ما نابینایان افرادی بسیار خوش‌سخن و البته خوش‌اشتها تشریف داریم؛ یعنی اگر لازم باشد می‌توانیم ساعت‌ها در مورد عدالت اجتماعی و نداشتن نگاه آکنده از ترحم جامعه به خودمان و برخورداری از حقوق برابر، با دیگران صحبت کنیم و بنویسیم؛ اما در عمل ته دلمان دوست داریم بهمان ترحم شود؛ بدنمان می‌طلبد که برایمان امتیازات خاص و خارج‌از‌عرف قائل شوند. حتی برخی از دوستان ما معتقدند که اگر هم کسی به آنها لطفی می‌کند، هم کار او راه افتاده و هم طرف مقابل یک آرامش خاطری می‌گیرد که کاری انسانی انجام داده و این را یک معاملۀ دو سر برد می‌دانند. جالب است که این امتیازات را در شرایطی می‌خواهیم که یک وقت خدای‌ نکرده همنوعانمان نفهمند؛ چون هم دست زیاد می‌شود و هم آبرویمان می‌رود که با وجود این‌همه شعار، به دنبال تبعیض‌ها به سود خودمان هستیم.
به امید روزی که هم جامعۀ منصف‌تری نسبت به خودمان داشته باشیم و هم کمی خودمان هم کمک کنیم تا نگاه منطقی‌تری به ما شود و حقوق واقعی خود را طلب کنیم؛ نه ترحم و دلسوزی دیگران را.
پانویس: راستش را بخواهید، زمانی که شروع کردم به نوشتن، این سؤال در ذهنم شکل گرفت که اگر فردا این نوشته به دست همنوع یا هموطن من در آبادان برسد، با وجود اینکه احتمالاً داغدار عزیز یا دوستش است، می‌تواند با خواندن آن لبخند بزند یا نه! بارها نوشتم و پاک کردم؛ اما دریغ از حتی یک زهرخند. در روز‌هایی که مسئولین ما زیر آوار بی‌تفاوتی و غفلت مدفون‌اند، بر خود جایز ندیدم که همدرد هموطنان سوگوار خودم نباشم؛ پس عطای انواع طنز چه از نوع صد‌و‌پنجاه هزار تومانی و چه گران‌ترش را به لقایش بخشیدم و تنها بر حسب وظیفه، در راستای موضوع مورد نظر دوستانم، چند سطری به اساتید خودم درس پس دادم.
به امید روز‌های شاد و سرشار از امنیت و آرامش برای همه.
امضا: یخ نکنی نمکدون"
audio/mana-897286d922424fb01cbe.mp3,"بررسی راه‌اندازی روزنامۀ ویژۀ نابینایان بدون حضور نابینایان
امیر سرمدی
درباره مسئلۀ ایران سپید بارها نوشته و گفته‌ایم؛ اما بهانه‌ای که دست‌مایۀ نوشتن این یادداشت شد، جلسۀ مشترک دو مدیر مرتبط، مدیرعامل مؤسسۀ مطبوعاتی ایران با رئیس سازمان بهزیستی در خصوص روزنامۀ ایران سپید بود. یازدهم اردیبهشت‌ماه خبری با تیتر «راه‌اندازی مجدد روزنامۀ ایران سپید بررسی شد»، روی خروجی وب‌سایت سازمان بهزیستی کشور قرار گرفت. در این خبر خواندیم: «علی‌محمد قادری، رئیس سازمان بهزیستی کشور در دیدار با
محمدحسن روزی‌طلب، مدیرعامل روزنامۀ ایران در خصوص بازگشایی روزنامۀ ایران سپید، به‌عنوان اولین روزنامۀ بریل در ایران به بحث و تبادل نظر پرداخته‌اند و مقرر شده است مقدمات و شرایط لازم راه‌اندازی مجدد این روزنامه اتخاذ شود. در این دیدار، «احسان جعفری» مدیرکل روابط‌عمومی و امور بین‌الملل و «سید محمدجواد حسینی» مشاور رئیس سازمان در امور توسعه و نظارت بر برنامه‌های سازمان بهزیستی کشور نیز حضور داشتند.»
جزئیات بیشتری از این دیدار منتشر نشده است و مشخص نیست آقایان با چه سازوکاری می‌خواهند انتشار مجدد ایران سپید را از سر بگیرند. نکتۀ قابل‌تأمل دراین‌بین اما عدم حضور نابینایان و مشورت‌گرفتن از آن‌ها در موضوعی است که مستقیماً به آن‌ها مربوط می‌شود. مگر می‌شود در خصوص یکی از مهم‌ترین میراث‌های فرهنگی جامعۀ نابینایان، بدون حضور خود آن‌ها تصمیمی گرفت؟ در ماه‌ها و هفته‌های اخیر، بارها از طرف مدیرعامل و قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، مدیرعامل شبکۀ ملی نابینایان و خبرنگاران سابق این روزنامه درخواست ملاقات با آقای روزی‌طلب مطرح شده بود که تمامی آن‌ها بدون پاسخ ماند. ایشان حتی حاضر نشدند پاسخی به نامه‌ها و درخواست‌ها بدهند و با اعضای تحریریۀ ایران سپید دیدار کنند. حال به‌یک‌باره و پس از پخش گزارش یکی از شبکه‌های تلویزیونی فارسی‌زبان مستقر در لندن در خصوص ایران سپید که بازتاب گسترده‌ای را به‌همراه داشت، به این صرافت افتاده‌اند که با رئیس سازمان بهزیستی دراین‌ارتباط دیدار کنند که خروجی مشخصی هم از آن جلسه بیرون نیامده است.
فراز و نشیب‌های ایران سپید در یک دهۀ اخیر
اوج روزهای طلایی ایران سپید را می‌توان تا پایان دهۀ هشتاد شمسی قلمداد کرد. روزگاری که ایران سپید در تمامی نهادها از جمله مجلس، استثنایی و بهزیستی خبرنگار اختصاصی داشت. یک تحریریۀ پرشور و مجرب که بسیاری از خبرنگاران آن در حال حاضر در رسانه‌های داخل و خارج مشغول‌به‌کارند. در ابتدای دهۀ نود شمسی نیز تعداد صفحات روزنامه از ۱۲ به ۲۰ افزایش یافت و وب‌سایت این روزنامه افتتاح شد؛ اما از اواسط دهۀ ۹۰ بود که دوران افول ایران سپید کم‌کم آغاز شد. اعضای تحریریۀ ایران سپید هرسال تقلیل پیدا کرد و هیچ نیروی متخصصی جایگزین نشد. خبرنگاران حق‌التحریری نیز در طول هشت سال علی‌رغم وعده‌های مدیران مؤسسۀ ایران، هیچ‌گاه جذب نشدند و حمایت‌های بیمه‌ای و سایر مشوق‌های معمول به آن‌ها تعلق نگرفت. ناکافی‌بودن تعداد اعضای تحریریه کم‌کم باعث شد کیفیت مطالب اختصاصی و تخصصی دچار افت شود و مطالب عمومی غیرمرتبط با نابینایان بخش عمده‌ای از فضای روزنامه را اشغال کند. این امر در خصوص محتوای وب‌سایت نیز صدق می‌کرد. از طرفی مؤسسۀ مطبوعاتی ایران، ایران سپید را مانند جزیرۀ جداگانه‌ای می‌دانست که نه برای اعضای تحریریه آن دوره‌های معمول آموزشی را برگزار می‌کرد و نه برای اعزام خبرنگاران این روزنامه برای پوشش رویدادهایی که داخل شهر یا خارج از تهران بودند، مساعدت کافی را داشت. واقعیت دیگر آن است که ایران سپید وابسته به خبرگزاری رسمی دولت و زیرنظر آن اداره می‌شد و به‌خاطر همکاری و ارتباطی که برخی از مدیران مسئول این روزنامه با این سازمان‌ها داشتند، نقد آزادانۀ نهادهای مرتبط با نابینایان که آن‌ها نیز تماماً سازمان‌ها و مؤسسات دولتی بودند با وجود آن روابط خاص، امکان‌پذیر نبود. تمامی این عوامل چیزی جز بی‌انگیزگی و دلسردی عوامل روزنامه و مخاطبان آن را به‌دنبال نداشت. از اسفندماه ۹۸ و با شیوع کرونا نیز تیر خلاص به پیکر نیمه‌جان ایران سپید زده شد و چاپ بریل که هویت اصلی ایران سپید بود، متوقف شد. توقف چاپ بریل چندین ماه ادامه پیدا کرد و واکنش مؤثر و حساسیت چندانی را از طرف انجمن‌های ویژۀ نابینایان و اعضای جامعۀ هدف به‌دنبال نداشت. مخاطبان قدیمی و ثابت ایران سپید هم که پیگیر چاپ مجدد بریل بودند، با وعده‌های پوچی از سوی مدیرمسئول وقت مواجه می‌شدند که از نظر عملی هیچ پشتوانه‌ای نداشت. کمااینکه احیای چاپ بریل تا اسفندماه ۱۴۰۰ نیز هیچ‌گاه عملی نشد. مجموع این عوامل سبب شد مخاطب احساس کند واقعیت‌های پشت‌پرده به آن‌ها گفته نمی‌شود و همین احساس بی‌صداقتی باعث فاصله‌گرفتن بیشتر جامعۀ هدف با ایران سپید شد.
انتخاب مدیرمسئول تنها در حد شنیده‌ها
با روی کار آمدن دولت جدید و تغییر و تحولات مدیریتی، هم‌زمان با بیست و پنجمین سالروز تأسیس ایران سپید، سهیل معینی، مدیرمسئول وقت این روزنامه برکنار شد. این امر به‌خودی‌خود محل اشکال نیست؛ چه آنکه در تمامی این ۲۵ سال مسئولان وقت مؤسسۀ ایران، مدیران هم‌سو با خود را از منظر جناح‌بندی‌های سیاسی بر سر کار می‌آورند؛ اما بعد از برکناری معینی، نه‌تنها مدیرمسئولی انتخاب نشد؛ بلکه خبرنگاران تحریریه هم که چندین ماه به‌صورت حضوری در دفتر کار خود حاضر شده بودند، به دورکاری اجباری فرستاده شدند. از آذرماه ۱۴۰۰ خبرنگاران تحریریه به‌دنبال تعیین تکلیف خود و وضعیت روزنامۀ ایران سپید بودند. کم‌کم فشارهای رسانه‌ای نیز بیشتر شد و برخی از نابینایان با تماس‌های مکرر خود با مؤسسۀ مطبوعاتی ایران، خواستار چاپ مجدد ایران سپید به خط بریل شدند. مجموع این عوامل باعث شد مدیران مؤسسۀ ایران به خبرنگاران ایران سپید اعلام کنند، مسئول دفتر مدیران قبلی که مسئول دفتر فعلی شخص روزی‌طلب نیز محسوب می‌شود، به‌عنوان مدیرمسئول ایران سپید انتخاب شده است و دفتر تحریریۀ ایران سپید که از بهمن‌ماه تخلیه شده بود، قرار است به مکان دیگری منتقل شود. مجموعۀ رفتارهای مدیرمسئول نام‌برده طوری بود که ظن واقعی‌بودن ادعای انتصاب وی را تقویت می‌کرد؛ اما با گذشت چهار ماه از آن دوران، علی‌رغم وعده و وعیدهای متعدد، نه آن مدیرمسئول کار خود را آغاز کرده و نه تحریریۀ ایران سپید بر سر کار خود برگشته‌اند.
ایران سپید به چه سمت‌وسویی باید برود
واقعیت آن است که شرایط امروزی جامعۀ ایران با ۲۸ آبان ۱۳۷۵، بسیار متفاوت است. توسعۀ شبکه‌های اجتماعی و فراگیرشدن اینترنت حتی در مناطق دورافتاده، باعث شده اخبار در سریع‌ترین زمان ممکن در دسترس همگان قرار گیرد. این امر به‌معنای صحه گذاشتن بر تعطیلی ایران سپید نیست؛ چه آنکه این روزنامه تنها مرجع موثق اطلاع‌رسانی برای نابینایان کشور محسوب می‌شد و نقش آن در بسیاری از موارد از یک روزنامه که می‌بایست جنبۀ اطلاع‌رسانی داشته باشد، فراتر رفته بود. ایران سپید به‌سان یک واحد مددکاری بود که عمدۀ مشکلات جامعۀ هدف را با همۀ کمی و کاستی‌های موجود با مسئولان در میان می‌گذاشت و آن‌ها را پاسخگو می‌کرد. این یک واقعیت انکارناپذیر است و نقش بی‌بدیل ایران سپید در این زمینه را هیچ خبرگزاری یا وب‌سایت خبری نمی‌تواند ایفا کند؛ لذا ادامۀ فعالیت ایران سپید یک ضرورت جدی است؛ اما اگر بخواهیم واقع‌بین باشیم، راه‌اندازی ایران سپید به خط بریل با شرایط گذشته دیگر امکان‌پذیر نیست. روال سرویس‌های دوصفحه‌ای که وجود برخی از آن‌ها ضرورتی هم نداشت، باید به‌طور کل تغییر کند و ایران سپید باید دستخوش یک جراحی بنیادین شود. باتوجه‌به محدودیت‌های چاپ بریل و بستن محتوای روزنامه پیش از ساعت ۱۲ ظهر، عملاً عمدۀ مطالب روز قبل پوشش داده می‌شود و پرداختن به نشست‌های خبری روز، به شمارۀ فردای روزنامه موکول می‌شود. ارسال از طریق پست نیز در همۀ این سال‌ها نشان داده نمی‌تواند راه مطمئنی برای دسترسی به‌روز مشترکان به ایران سپید باشد. در واقع، روزنامه‌ای که خود بسیاری از اوقات با محتوای خبری بیات‌شده بسته می‌شود، با تأخیر دوچندان به‌دست مخاطب می‌رسد و کارکرد روزنامه‌ای خود را از دست می‌دهد؛ لذا ضمن افزایش خبرنگاران متخصص و آشنا به مسائل آسیب‌دیدگان بینایی در تحریریه، باید تمهیدی اندیشیده شود که هم محتوای روزنامه شامل کمترین بخش خبری و زمان‌دار باشد و هم ارسال از طرق دیگری صورت گیرد که روزنامه در سریع‌ترین زمان ممکن به‌دست مشترک برسد. شاید روالی که در ارسال روزنامۀ ایران به سراسر نقاط کشور وجود دارد، بتواند یکی از راه‌هایی باشد که توزیع ایران سپید را تسریع کند. در غیر این صورت، چنانچه مدیران مؤسسۀ ایران نتوانند چنین زیرساخت‌هایی را پیاده‌سازی کنند، اگر قرار باشد ایران سپید مانند گذشته با محتوای زمان‌دار منتشر شود و صرفاً از طریق پست به سراسر نقاط ایران ارسال شود، با چند روز تأخیر به‌دست اعضای جامعۀ هدف می‌رسد و محتوای آن ارزش خبری خود را از دست می‌دهد؛ لذا نگارنده معتقد است اطلاع‌رسانی خبری به‌روز ایران سپید، باید روزانه از طریق وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی انجام شود و محتوای بریل که شامل گزارش و تحلیل خبرهای موجود است، در قالب یک هفته‌نامۀ بریل چند ده صفحه‌ای در اختیار نابینایان کشور قرار گیرد. در این صورت، حتی اگر ایران سپید با چند روز تأخیر به‌دست اعضای جامعۀ هدف برسد، دیگر با اتلاف منابع مواجه نیستیم؛ چراکه محتوای آن صرفاً جنبه خبری ندارد.
اشکال دیگری که در سال‌های اخیر با آن مواجه بودیم، عدم مدیریت صحیح تیراژ روزنامه بود. ارسال فله‌ای و رایگان به مراکزی که بعضاً تعطیل شده بودند یا افرادی که اساساً خوانندۀ روزنامه محسوب نمی‌شدند، چیزی جز اتلاف منابع را به‌دنبال نداشت. این امر نیز باید دستخوش اصلاحات ساختاری شود. عملی‌ترین راه ممکن آن است که برای دریافت اشتراک نسخۀ بریل، فراخوان مجدد منتشر شود. در این صورت، تیراژ بریل به یک‌چهارم یا یک‌پنجم گذشته کاهش پیدا می‌کند و نسخۀ بریل صرفاً در اختیار افراد یا سازمان‌هایی قرار می‌گیرد که متقاضی واقعی مطالعۀ این روزنامه یا هفته‌نامه به خط بریل هستند. واقعیت آن است که استفاده از این راهکار، هزینه‌ها را بسیار کاهش می‌دهد و در مقایسه با تیراژ چند ده‌هزار نسخه‌ای روزنامۀ ایران در روز، عددی محسوب نمی‌شود. از مدیران مؤسسۀ مطبوعاتی ایران انتظار می‌رفت با درایت و سعه‌صدر بیشتری نسبت به یک پدیدۀ فرهنگی ۲۵ساله تصمیم‌گیری کنند تا این قبیل رفتارها و تصمیمات شتاب‌زده و غیرمنتظره، به سوژۀ شبکه‌های فارسی‌زبان آن‌سوی آب‌ها بدل نشود. قول معروفی است که می‌گویند مدیران را با عملکردشان قضاوت می‌کنند و نه گفته‌ها یا عکس‌های یادگاری‌شان. جامعۀ نابینایان همچنان امیدوار است مدیران فعلی که با شعار انقلابی‌گری و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و مستضعف بر صندلی مدیران پیشین تکیه زده‌اند، نسبت به شعارهایشان اندکی وفادار باشند و تعطیلی روزنامۀ نابینایان را به‌نام خودشان سند نزنند."
audio/mana-e89a1ebc548038fd794d.mp3,"نسل مانا، مهمان روس‌ها در نمایشگاه اینوتکس
یازدهمین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی اینوتِکس که به معرفی نوآوری‌های فناورانه می‌پردازد، از روز چهارشنبه ۲۱ تا جمعه ۲۳ اردیبهشت به میزبانی پارک علم و فناوری پردیس برگزار شد. در این دوره که شرکت‌ها و استارت‌آپ‌هایی از ایران و چند کشور دیگر از جمله هند، مجارستان، لهستان و… حضور داشتند، یک شرکت روسی هم محصولاتی را در حوزۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با خود برای نمایش آورده بود که نسل مانا، به دعوت دبیر نمایشگاه، برای بازدید از محصولات این شرکت، در محل نمایشگاه حاضر شد و در دیدار و گفت‌وگویی یک‌ساعته، محصولات این شرکت را بررسی کرد.
اولین محصول، یک توپ فوتبال است که برای فوتبالیست‌های نابینا طراحی شده و در طراحی آن به یکی از مشکلات رایج این فوتبالیست‌ها توجه شده است. اغلب فوتبالیست‌ها از این گلایه دارند که در حین بازی، وقتی توپ در یک جا ساکن می‌شود، هیچ صدایی تولید نمی‌کند تا بازیکن‌ها بتوانند آن را پیدا کنند. این توپ اما به‌گونه‌ای طراحی شده که حتی وقتی حرکت نمی‌کند هم صدایی از خود تولید می‌کند و بازیکنان به‌سادگی می‌توانند آن را پیدا کنند. این اتفاق به‌کمک مکانیزم ساده‌ای که داخل توپ کار گذاشته شده، رقم می‌خورد. توپ به یک باتری مجهز شده که قابل شارژ است؛ البته توپی که در اینوتکس به نمایش گذاشته شد، از نمونۀ استاندارد کمی بزرگ‌تر و سنگین‌تر بود که طراحان سنسور-تک وعده دادند در نمونه‌ای که قرار است به تولید انبوه برسد، این مشکل حل خواهد شد. قیمت توپ فوتبال نابینایان ۱۰۰ دلار است و با اضافه‌شدن این قابلیت، اندکی قیمت توپ‌ها افزایش خواهد یافت.
آخرین محصول این شرکت، ابزاری است که می‌تواند صحبت‌ها را در محیط بشنود و به متن تبدیل کند. این محصول برای ناشنوایان مناسب خواهد بود؛ البته باتوجه‌به اینکه دستگاه از نمایشگرهای بریل هم پشتیبانی می‌کند، افراد ناشنوا – نابینا هم قادر خواهند بود از آن استفاده کنند.
برای آشنایی بیشتر شما با این محصولات، بازدیدمان از غرفۀ سنسور – تِک را در قالب یک فایل صوتی تنظیم کرده‌ایم که می‌توانید آن را ذیل همین پست در وب‌سایت نسل مانا دانلود کنید و بشنوید."
audio/mana-5e10a634d2b093b54861.mp3,"نسل مانا، مهمان روس‌ها در نمایشگاه اینوتکس
یازدهمین دورۀ نمایشگاه بین‌المللی اینوتِکس که به معرفی نوآوری‌های فناورانه می‌پردازد، از روز چهارشنبه ۲۱ تا جمعه ۲۳ اردیبهشت به میزبانی پارک علم و فناوری پردیس برگزار شد. در این دوره که شرکت‌ها و استارت‌آپ‌هایی از ایران و چند کشور دیگر از جمله هند، مجارستان، لهستان و… حضور داشتند، یک شرکت روسی هم محصولاتی را در حوزۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با خود برای نمایش آورده بود که نسل مانا، به دعوت دبیر نمایشگاه، برای بازدید از محصولات این شرکت، در محل نمایشگاه حاضر شد و در دیدار و گفت‌وگویی یک‌ساعته، محصولات این شرکت را بررسی کرد.
اولین محصول، یک توپ فوتبال است که برای فوتبالیست‌های نابینا طراحی شده و در طراحی آن به یکی از مشکلات رایج این فوتبالیست‌ها توجه شده است. اغلب فوتبالیست‌ها از این گلایه دارند که در حین بازی، وقتی توپ در یک جا ساکن می‌شود، هیچ صدایی تولید نمی‌کند تا بازیکن‌ها بتوانند آن را پیدا کنند. این توپ اما به‌گونه‌ای طراحی شده که حتی وقتی حرکت نمی‌کند هم صدایی از خود تولید می‌کند و بازیکنان به‌سادگی می‌توانند آن را پیدا کنند. این اتفاق به‌کمک مکانیزم ساده‌ای که داخل توپ کار گذاشته شده، رقم می‌خورد. توپ به یک باتری مجهز شده که قابل شارژ است؛ البته توپی که در اینوتکس به نمایش گذاشته شد، از نمونۀ استاندارد کمی بزرگ‌تر و سنگین‌تر بود که طراحان سنسور-تک وعده دادند در نمونه‌ای که قرار است به تولید انبوه برسد، این مشکل حل خواهد شد. قیمت توپ فوتبال نابینایان ۱۰۰ دلار است و با اضافه‌شدن این قابلیت، اندکی قیمت توپ‌ها افزایش خواهد یافت.
آخرین محصول این شرکت، ابزاری است که می‌تواند صحبت‌ها را در محیط بشنود و به متن تبدیل کند. این محصول برای ناشنوایان مناسب خواهد بود؛ البته باتوجه‌به اینکه دستگاه از نمایشگرهای بریل هم پشتیبانی می‌کند، افراد ناشنوا – نابینا هم قادر خواهند بود از آن استفاده کنند.
برای آشنایی بیشتر شما با این محصولات، بازدیدمان از غرفۀ سنسور – تِک را در قالب یک فایل صوتی تنظیم کرده‌ایم که می‌توانید آن را ذیل همین پست در وب‌سایت نسل مانا دانلود کنید و بشنوید."
audio/mana-4e24b66d96d949971703.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۱)
منصور شادکام و عباس خاک‌سفیدی
آنچه در ادامه می‌خوانید، خلاصه‌ای مکتوب از توضیحات منصور شادکام و عباس خاک‌سفیدی، به‌ترتیب قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران و مسئول نمایندگی این انجمن در استان سیستان و بلوچستان است. نسخۀ صوتی این گزارش را هم می‌توانید ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران:
ابتدا لازم می‌دانم عید سعید فطر را به جمیع مخاطبان نسل مانا تبریک بگویم و از درگاه الهی برای همه آرزوی قبولی طاعات و عبادات را داشته باشم. ضمناً ضروری می‌دانم بدین‌وسیله از حمایت‌های شرکت فناوا کارت و به‌ویژه برادر عزیزمان، جناب مهندس شکوهی، شرکت پکتوس و بانک مسکن و سایر حامیان ماهنامۀ نسل مانا تشکر کنم که اگر نبود حمایت‌های این حامیان، قطعاً امکان انتشار این نشریه هم فراهم نمی‌شد.
در آغاز این گزارش، از محضر مخاطبان انجمن نابینایان ایران عذرخواهی می‌کنم که نتوانستیم به وعده‌مان در خصوص برگزاری مجمع انتخاباتی این انجمن در ماه جاری عمل کنیم. به‌دلیل تغییراتی که در قوانین برگزاری مجامع ایجاد شده، روند این برگزاری کمی کندتر از پیش صورت می‌گیرد. طبق قوانین جدید، تمامی جزئیات برگزاری مجمع باید روی وب‌سایت بارگذاری شود و اعضا باید روی سامانۀ الکترونیکی ثبت‌نام شوند و همین موضوع، کار را کمی کند کرده است؛ اما قطعاً خواهیم کوشید تا این مجمع را در ماه آینده (خرداد ۱۴۰۱) برگزار کنیم. امیدواریم هیئت‌مدیرۀ جدید بتواند اهداف انجمن را با قدرت بیشتری پیش ببرد و اتفاقات مؤثری را برای اعضای انجمن رقم بزند.
در روزهای ابتدایی اردیبهشت، انجمن جلسۀ مفیدی را با «مهدی رمضانی»، سرپرست وقت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و دبیرکل فعلی این نهاد برگزار کردیم. حکم دبیرکلی آن جناب اخیراً ابلاغ گردید و به این وسیله این انتصاب را به فال نیک می‌گیریم و از این طریق به ایشان تبریک می‌گوییم. در این جلسه، مقرر گردید نهاد، همچنان حمایت‌های خود را از موضوع ترویج و تسهیل کتاب و کتاب‌خوانی در میان نابینایان ادامه دهد و همچنین در موضوع اشتغال هم بنا شد این نهاد، در جذب متخصصان نابینا و کم‌بینا همچنان با جامعۀ نابینایان همکاری کند؛ البته دراین‌بین لازم است یک نکتۀ مهم را هم متذکر شوم و آن هم اینکه ما همواره بر توانمندی‌های نیروی کار نابینا تأکید کرده‌ایم و هرجا که امکانی وجود داشته، بر این نکته تأکید کرده‌ایم که این افراد می‌توانند به مدد نرم‌افزارهایی که ریالی هزینه برای کارفرمایان به‌دنبال نخواهد داشت، هم‌پای سایرین امور شغلی را انجام دهند؛ اما متأسفانه در موارد بسیار نادری هم مشاهده شده که برخی نابینایان گویی سعی می‌کنند باتکیه‌بر شرایط نابینایی، تسهیلاتی را اضافه بر تسهیلات معمول و منطقی از کارفرما دریافت کنند و به‌طور مثال اصرار بیش از اندازه‌ای بر کاهش ساعات کاری می‌ورزند یا حتی بعد از بازگشایی تمام مشاغلی که به‌خاطر همه‌گیری به‌شکل دورکار اداره می‌شدند، به‌دنبال تداوم دورکاری هستند و این موضوع برخی از کارفرمایان را گله‌مند کرده است. چه‌بهتر آنکه سعی کنیم با نمایش یک چهرۀ توانمند و مشتاق به انجام کار، موجبات دلسردی صاحبان کسب‌وکارها را از انتخاب نیروی کار نابینا فراهم نکنیم و ضرری به آیندۀ شغلی جامعۀ نابینایان وارد نیاوریم.
در نیمۀ اردیبهشت، خبری منتشر شد مبنی بر دیدار «محمدحسن روزی‌طلب»، مدیرعامل مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران و «علی‌محمد قادری»، رئیس سازمان بهزیستی کشور در خصوص راه‌اندازی مجدد روزنامۀ ایران سپید. دو نفر دیگر از عوامل سازمان بهزیستی هم در این جلسه حضور داشتند. شگفت آنکه مدیرعامل مؤسسۀ ایران، در طول چند ماه گذشته سیل نامه‌های تشکل‌ها را بی‌پاسخ گذاشته و وقعی به درخواست انجمن نابینایان ایران یا شبکۀ تشکل‌ها، مبنی بر برگزاری جلسه در خصوص وضعیت ایران سپید نگذاشته است. حالا چه می‌شود که این جلسه با این شکل و شمایل برگزار می‌شود؟ اگر هدف گرفتن عکس یادگاری است که هیچ؛ اما اگر بنا بر آن است که تکلیف این روزنامه مشخص شود، باید خطاب به این عزیزان عرض کنم که چطور می‌شود دربارۀ یک میراث ۲۵سالۀ فرهنگی نابینایان، بدون حضور آن‌ها تصمیم‌گیری کرد؟ در این جلسه چهار نفر حضور داشتند؛ اما از میان متخصصان و کارشناسان نابینا، هیچ فردی حاضر نبود. جناب روزی‌طلب در طول این ماه‌ها نشان داده هیچ تمایلی حتی برای تعامل با خبرنگاران پیشین این روزنامه هم ندارد؛ اما روی سخنم با رئیس بهزیستی است؛ شما متولی امور نابینایان در کشور هستید. اگر بنا باشد این‌طور راجع به مهم‌ترین امور این قشر تصمیم‌گیری شود، بدون شک هیچ کاری پیش نخواهد رفت. تمام تلاش ما در طول این مدت این بوده که ایران سپید به‌گونه‌ای احیا شود که دیگر اشکالاتی که قبلاً بر نحوۀ تولید و توزیع محتوا در این روزنامه وجود داشت، تکرار نشود؛ اما حالا بدون حضور و مشورت خود نابینایان، چطور می‌توان چنین انتظاری را از ایران سپیدِ جدید داشت؟
جلسۀ مهم دیگری که در روزهای پایانی اردیبهشت برگزار شد، به موضوع دسترسی‌پذیری سامانۀ بانکی کشور اختصاص داشت. انجمن، میزبان مدیران شرکت شاپرک بود که از مهم‌ترین شرکت‌های حال حاضر در امور بانکی محسوب می‌شود و جزئیات مشکلات نابینایان با سامانۀ شاپرک مطرح گردید و نتایج این جلسه، به‌زودی به اطلاع مخاطبان انجمن نابینایان ایران خواهد رسید.
عباس خاک‌سفیدی؛ رئیس دفتر انجمن نابینایان ایران در استان سیستان و بلوچستان:
عمدۀ فعالیت‌های دفتر نمایندگی انجمن در زاهدان به دو بخش معیشتی و فرهنگی‌هنری تقسیم می‌شود. در زمینۀ معیشت، انجمن تلاش کرده با رایزنی با سایر انجمن‌ها و افراد نیکوکار در سطح استان، شرایطی را فراهم کند که کمک‌هایی در قالب‌های سبد غذایی، کفش و لباس، غذای گرم و کمک‌هزینۀ معیشت، در اختیار برخی نابینایان نیازمند قرار دهد؛ آمار و جزئیات این کمک‌ها به‌تفصیل در نسخۀ صوتی همین گزارش بیان شده است.
از دیگر فعالیت‌های انجمن در ماه گذشته، برگزاری جلسه‌ای با معاونت امور بانوان استانداری بود و در این جلسه مقرر گردید جلسۀ دیگری با حضور مسئولین بهزیستی و فنی و حرفه‌ای استان برگزار شود تا توانمندی‌ها و مشکلات و موانع نابینایان در زمینۀ اشتغال موردبحث قرار گیرد تا بتوانیم با کمک این نهادها گام مؤثری در جهت اشتغال نابینایان برداریم؛ همچنین در طول ماه گذشته، یک هارددیسک حاوی ۴۰۰ گیگابایت کتاب صوتی در اختیار یکی از شهرهای سیستان، جهت استفادۀ نابینایان شهرستان قرار گرفت. ارائۀ مجموعه قرآن کریم به بریل به یکی از نابینایان زاهدان و همچنین توزیع نرم‌افزارها و کتب موردنیاز نابینایان از طریق شبکه‌های اجتماعی و ارائۀ آموزش رایانه و برجسته‌نگار هوشمند، از دیگر فعالیت‌های این دفتر نمایندگی در ماه گذشته بود و امید است با حمایت‌های انجمن نابینایان ایران، این فعالیت‌ها با کیفیت و کمیتی ارتقایافته، همچنان ادامه داشته باشد."
audio/mana-96f566994879ac54e509.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران (اردیبهشت ۱۴۰۱)
منصور شادکام و عباس خاک‌سفیدی
آنچه در ادامه می‌خوانید، خلاصه‌ای مکتوب از توضیحات منصور شادکام و عباس خاک‌سفیدی، به‌ترتیب قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران و مسئول نمایندگی این انجمن در استان سیستان و بلوچستان است. نسخۀ صوتی این گزارش را هم می‌توانید ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران:
ابتدا لازم می‌دانم عید سعید فطر را به جمیع مخاطبان نسل مانا تبریک بگویم و از درگاه الهی برای همه آرزوی قبولی طاعات و عبادات را داشته باشم. ضمناً ضروری می‌دانم بدین‌وسیله از حمایت‌های شرکت فناوا کارت و به‌ویژه برادر عزیزمان، جناب مهندس شکوهی، شرکت پکتوس و بانک مسکن و سایر حامیان ماهنامۀ نسل مانا تشکر کنم که اگر نبود حمایت‌های این حامیان، قطعاً امکان انتشار این نشریه هم فراهم نمی‌شد.
در آغاز این گزارش، از محضر مخاطبان انجمن نابینایان ایران عذرخواهی می‌کنم که نتوانستیم به وعده‌مان در خصوص برگزاری مجمع انتخاباتی این انجمن در ماه جاری عمل کنیم. به‌دلیل تغییراتی که در قوانین برگزاری مجامع ایجاد شده، روند این برگزاری کمی کندتر از پیش صورت می‌گیرد. طبق قوانین جدید، تمامی جزئیات برگزاری مجمع باید روی وب‌سایت بارگذاری شود و اعضا باید روی سامانۀ الکترونیکی ثبت‌نام شوند و همین موضوع، کار را کمی کند کرده است؛ اما قطعاً خواهیم کوشید تا این مجمع را در ماه آینده (خرداد ۱۴۰۱) برگزار کنیم. امیدواریم هیئت‌مدیرۀ جدید بتواند اهداف انجمن را با قدرت بیشتری پیش ببرد و اتفاقات مؤثری را برای اعضای انجمن رقم بزند.
در روزهای ابتدایی اردیبهشت، انجمن جلسۀ مفیدی را با «مهدی رمضانی»، سرپرست وقت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و دبیرکل فعلی این نهاد برگزار کردیم. حکم دبیرکلی آن جناب اخیراً ابلاغ گردید و به این وسیله این انتصاب را به فال نیک می‌گیریم و از این طریق به ایشان تبریک می‌گوییم. در این جلسه، مقرر گردید نهاد، همچنان حمایت‌های خود را از موضوع ترویج و تسهیل کتاب و کتاب‌خوانی در میان نابینایان ادامه دهد و همچنین در موضوع اشتغال هم بنا شد این نهاد، در جذب متخصصان نابینا و کم‌بینا همچنان با جامعۀ نابینایان همکاری کند؛ البته دراین‌بین لازم است یک نکتۀ مهم را هم متذکر شوم و آن هم اینکه ما همواره بر توانمندی‌های نیروی کار نابینا تأکید کرده‌ایم و هرجا که امکانی وجود داشته، بر این نکته تأکید کرده‌ایم که این افراد می‌توانند به مدد نرم‌افزارهایی که ریالی هزینه برای کارفرمایان به‌دنبال نخواهد داشت، هم‌پای سایرین امور شغلی را انجام دهند؛ اما متأسفانه در موارد بسیار نادری هم مشاهده شده که برخی نابینایان گویی سعی می‌کنند باتکیه‌بر شرایط نابینایی، تسهیلاتی را اضافه بر تسهیلات معمول و منطقی از کارفرما دریافت کنند و به‌طور مثال اصرار بیش از اندازه‌ای بر کاهش ساعات کاری می‌ورزند یا حتی بعد از بازگشایی تمام مشاغلی که به‌خاطر همه‌گیری به‌شکل دورکار اداره می‌شدند، به‌دنبال تداوم دورکاری هستند و این موضوع برخی از کارفرمایان را گله‌مند کرده است. چه‌بهتر آنکه سعی کنیم با نمایش یک چهرۀ توانمند و مشتاق به انجام کار، موجبات دلسردی صاحبان کسب‌وکارها را از انتخاب نیروی کار نابینا فراهم نکنیم و ضرری به آیندۀ شغلی جامعۀ نابینایان وارد نیاوریم.
در نیمۀ اردیبهشت، خبری منتشر شد مبنی بر دیدار «محمدحسن روزی‌طلب»، مدیرعامل مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران و «علی‌محمد قادری»، رئیس سازمان بهزیستی کشور در خصوص راه‌اندازی مجدد روزنامۀ ایران سپید. دو نفر دیگر از عوامل سازمان بهزیستی هم در این جلسه حضور داشتند. شگفت آنکه مدیرعامل مؤسسۀ ایران، در طول چند ماه گذشته سیل نامه‌های تشکل‌ها را بی‌پاسخ گذاشته و وقعی به درخواست انجمن نابینایان ایران یا شبکۀ تشکل‌ها، مبنی بر برگزاری جلسه در خصوص وضعیت ایران سپید نگذاشته است. حالا چه می‌شود که این جلسه با این شکل و شمایل برگزار می‌شود؟ اگر هدف گرفتن عکس یادگاری است که هیچ؛ اما اگر بنا بر آن است که تکلیف این روزنامه مشخص شود، باید خطاب به این عزیزان عرض کنم که چطور می‌شود دربارۀ یک میراث ۲۵سالۀ فرهنگی نابینایان، بدون حضور آن‌ها تصمیم‌گیری کرد؟ در این جلسه چهار نفر حضور داشتند؛ اما از میان متخصصان و کارشناسان نابینا، هیچ فردی حاضر نبود. جناب روزی‌طلب در طول این ماه‌ها نشان داده هیچ تمایلی حتی برای تعامل با خبرنگاران پیشین این روزنامه هم ندارد؛ اما روی سخنم با رئیس بهزیستی است؛ شما متولی امور نابینایان در کشور هستید. اگر بنا باشد این‌طور راجع به مهم‌ترین امور این قشر تصمیم‌گیری شود، بدون شک هیچ کاری پیش نخواهد رفت. تمام تلاش ما در طول این مدت این بوده که ایران سپید به‌گونه‌ای احیا شود که دیگر اشکالاتی که قبلاً بر نحوۀ تولید و توزیع محتوا در این روزنامه وجود داشت، تکرار نشود؛ اما حالا بدون حضور و مشورت خود نابینایان، چطور می‌توان چنین انتظاری را از ایران سپیدِ جدید داشت؟
جلسۀ مهم دیگری که در روزهای پایانی اردیبهشت برگزار شد، به موضوع دسترسی‌پذیری سامانۀ بانکی کشور اختصاص داشت. انجمن، میزبان مدیران شرکت شاپرک بود که از مهم‌ترین شرکت‌های حال حاضر در امور بانکی محسوب می‌شود و جزئیات مشکلات نابینایان با سامانۀ شاپرک مطرح گردید و نتایج این جلسه، به‌زودی به اطلاع مخاطبان انجمن نابینایان ایران خواهد رسید.
عباس خاک‌سفیدی؛ رئیس دفتر انجمن نابینایان ایران در استان سیستان و بلوچستان:
عمدۀ فعالیت‌های دفتر نمایندگی انجمن در زاهدان به دو بخش معیشتی و فرهنگی‌هنری تقسیم می‌شود. در زمینۀ معیشت، انجمن تلاش کرده با رایزنی با سایر انجمن‌ها و افراد نیکوکار در سطح استان، شرایطی را فراهم کند که کمک‌هایی در قالب‌های سبد غذایی، کفش و لباس، غذای گرم و کمک‌هزینۀ معیشت، در اختیار برخی نابینایان نیازمند قرار دهد؛ آمار و جزئیات این کمک‌ها به‌تفصیل در نسخۀ صوتی همین گزارش بیان شده است.
از دیگر فعالیت‌های انجمن در ماه گذشته، برگزاری جلسه‌ای با معاونت امور بانوان استانداری بود و در این جلسه مقرر گردید جلسۀ دیگری با حضور مسئولین بهزیستی و فنی و حرفه‌ای استان برگزار شود تا توانمندی‌ها و مشکلات و موانع نابینایان در زمینۀ اشتغال موردبحث قرار گیرد تا بتوانیم با کمک این نهادها گام مؤثری در جهت اشتغال نابینایان برداریم؛ همچنین در طول ماه گذشته، یک هارددیسک حاوی ۴۰۰ گیگابایت کتاب صوتی در اختیار یکی از شهرهای سیستان، جهت استفادۀ نابینایان شهرستان قرار گرفت. ارائۀ مجموعه قرآن کریم به بریل به یکی از نابینایان زاهدان و همچنین توزیع نرم‌افزارها و کتب موردنیاز نابینایان از طریق شبکه‌های اجتماعی و ارائۀ آموزش رایانه و برجسته‌نگار هوشمند، از دیگر فعالیت‌های این دفتر نمایندگی در ماه گذشته بود و امید است با حمایت‌های انجمن نابینایان ایران، این فعالیت‌ها با کیفیت و کمیتی ارتقایافته، همچنان ادامه داشته باشد."
audio/mana-5ca068a73208576f20a9.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این بار در پیشخوان با یک مربی نابینای پیانو و روشی که برای آموزش نوازندگی به نابینایان ابداع کرده، آشنا خواهیم شد؛ همچنین راجع به یک طرح خلاقانه خواهیم خواند که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا به‌منظور بهبود کیفیت آموزش به نابینایان، آن را اجرا می‌کند. با خبرنگار نابینای بی‌بی‌سی آشنا می‌شویم و از یک نابینای هم‌وطن سراغی می‌گیریم که اخیراً مهمان یک پادکست انگلیسی‌زبان بوده است.
راهی آسان برای نوازنده‌شدن شما
مارک موسیقی را در یک کالج کوچک در محل زندگی‌اش فراگرفته؛ جایی که اصول و تئوری‌های سبک جاز به او آموزش داده شده است. او می‌گوید تدریس موسیقی را از ۲۰ سال پیش آغاز کرده اما برخلاف بقیه که تدریس را رودررو انجام می‌دهند، مارک میلر ترجیح داده به‌دنبال راهی باشد که بتواند این کار را به‌شکل غیرحضوری صورت دهد و با حذف دشواری‌های مربوط به رفت‌وآمد، یکی از مشکلات نابینایانِ هنرآموز را از سر راه بردارد. ۲۰ سال پیش که ابزارهای ارتباطی بر بستر اینترنت هنوز مثل امروز پیشرفت نکرده بوده، او آموزش را از طریق خطوط تلفن انجام می‌داد؛ حالا اما میزبانی کلاس‌هایش را به اسکایپ سپرده است.
نگاه مارک به آموزش، نگاهی جذاب و درعین‌حال واقع‌گرایانه است. او بر این باور است که اصولاً قرار نیست هرکس که شروع به یادگیری موسیقی می‌کند، حتماً یک نوازنده در سطح حرفه‌ای شود و در سالن‌های معتبر، باخ و بتهوون اجرا کند. برخی هنرجویان می‌خواهند موسیقی را در حدی بشناسند که بتوانند ترانه‌ها یا موسیقی‌هایی را که در طول روز می‌شنوند یا در خاطر دارند، به‌شکلی صحیح و گوش‌نواز بنوازند و خود و اطرافیانشان از نوازندگی‌شان لذت ببرند. بر مبنای همین نگاه است که مارک شاگردانش را گرفتار جلسات طولانی آموزش نت‌نویسی بریل و تمرینات خشک و طاقت‌فرسای مرسوم نمی‌کند. شاگردان مارک میلر قرار است موسیقی بنوازند و این کار را بعد از جلسۀ دوم شروع می‌کنند. این مربی معتقد است آشنایی هم‌زمان با آکوردها و مفاهیم و تلفیق آن با خلاقیت، موسیقی را تشکیل می‌دهد؛ بنابراین، از همان ابتدا کار آموزش را با آکوردها شروع می‌کند. او برای آموزش آکوردها از روشی استقرایی بهره می‌گیرد؛ به‌این‌ترتیب که ابتدا آکوردهای ماژور را به شاگردانش می‌آموزد و بعد، توضیح می‌دهد که فقط با تغییر یک نت در هرکدام از آکوردهای ماژور، می‌توان به مینور آن‌ها دست یافت. سایر انواع آکوردها را هم به همان ترتیب می‌آموزد. این کار، زمان بسیار کوتاهی را از هنرجو خواهد گرفت.
معلمان فردا، میهمان فدراسیون ملی نابینایان آمریکا
خبرنگاری در دل خطرات با خبرنگار نابینای بی‌بی‌سی
گری تحصیل را در رشتۀ فلسفه و در دانشگاه آکسفورد ادامه داده و در همان سال‌های آخر دانشگاه هم به‌تدریج پا به عرصۀ خبرنگاری گذاشته است. دربارۀ نحوۀ ورودش به این حرفه می‌گوید: «در سال‌های ابتدایی دهۀ نود قرن بیستم، از بی‌بی‌سی خواستم امکانی را در اختیار من بگذارد که به‌عنوان خبرنگار افتخاری، گزارش‌هایی را برای آن‌ها آماده کنم. آن‌ها هم پذیرفتند و من در زمانی که برای تعطیلات در پاریس به سر می‌بردم، اولین مصاحبه‌ام را که گفت‌وگویی بود با برادر فرانسیس فوردکاپولا، کارگردان مشهور، انجام دادم. این کارگردان، نخستین سینماگری بود که فیلمش را برای نابینایان توضیح‌دار می‌کرد.»"
audio/mana-26f07bfa722e89781ed4.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این بار در پیشخوان با یک مربی نابینای پیانو و روشی که برای آموزش نوازندگی به نابینایان ابداع کرده، آشنا خواهیم شد؛ همچنین راجع به یک طرح خلاقانه خواهیم خواند که فدراسیون ملی نابینایان آمریکا به‌منظور بهبود کیفیت آموزش به نابینایان، آن را اجرا می‌کند. با خبرنگار نابینای بی‌بی‌سی آشنا می‌شویم و از یک نابینای هم‌وطن سراغی می‌گیریم که اخیراً مهمان یک پادکست انگلیسی‌زبان بوده است.
راهی آسان برای نوازنده‌شدن شما
مارک موسیقی را در یک کالج کوچک در محل زندگی‌اش فراگرفته؛ جایی که اصول و تئوری‌های سبک جاز به او آموزش داده شده است. او می‌گوید تدریس موسیقی را از ۲۰ سال پیش آغاز کرده اما برخلاف بقیه که تدریس را رودررو انجام می‌دهند، مارک میلر ترجیح داده به‌دنبال راهی باشد که بتواند این کار را به‌شکل غیرحضوری صورت دهد و با حذف دشواری‌های مربوط به رفت‌وآمد، یکی از مشکلات نابینایانِ هنرآموز را از سر راه بردارد. ۲۰ سال پیش که ابزارهای ارتباطی بر بستر اینترنت هنوز مثل امروز پیشرفت نکرده بوده، او آموزش را از طریق خطوط تلفن انجام می‌داد؛ حالا اما میزبانی کلاس‌هایش را به اسکایپ سپرده است.
نگاه مارک به آموزش، نگاهی جذاب و درعین‌حال واقع‌گرایانه است. او بر این باور است که اصولاً قرار نیست هرکس که شروع به یادگیری موسیقی می‌کند، حتماً یک نوازنده در سطح حرفه‌ای شود و در سالن‌های معتبر، باخ و بتهوون اجرا کند. برخی هنرجویان می‌خواهند موسیقی را در حدی بشناسند که بتوانند ترانه‌ها یا موسیقی‌هایی را که در طول روز می‌شنوند یا در خاطر دارند، به‌شکلی صحیح و گوش‌نواز بنوازند و خود و اطرافیانشان از نوازندگی‌شان لذت ببرند. بر مبنای همین نگاه است که مارک شاگردانش را گرفتار جلسات طولانی آموزش نت‌نویسی بریل و تمرینات خشک و طاقت‌فرسای مرسوم نمی‌کند. شاگردان مارک میلر قرار است موسیقی بنوازند و این کار را بعد از جلسۀ دوم شروع می‌کنند. این مربی معتقد است آشنایی هم‌زمان با آکوردها و مفاهیم و تلفیق آن با خلاقیت، موسیقی را تشکیل می‌دهد؛ بنابراین، از همان ابتدا کار آموزش را با آکوردها شروع می‌کند. او برای آموزش آکوردها از روشی استقرایی بهره می‌گیرد؛ به‌این‌ترتیب که ابتدا آکوردهای ماژور را به شاگردانش می‌آموزد و بعد، توضیح می‌دهد که فقط با تغییر یک نت در هرکدام از آکوردهای ماژور، می‌توان به مینور آن‌ها دست یافت. سایر انواع آکوردها را هم به همان ترتیب می‌آموزد. این کار، زمان بسیار کوتاهی را از هنرجو خواهد گرفت.
معلمان فردا، میهمان فدراسیون ملی نابینایان آمریکا
خبرنگاری در دل خطرات با خبرنگار نابینای بی‌بی‌سی
گری تحصیل را در رشتۀ فلسفه و در دانشگاه آکسفورد ادامه داده و در همان سال‌های آخر دانشگاه هم به‌تدریج پا به عرصۀ خبرنگاری گذاشته است. دربارۀ نحوۀ ورودش به این حرفه می‌گوید: «در سال‌های ابتدایی دهۀ نود قرن بیستم، از بی‌بی‌سی خواستم امکانی را در اختیار من بگذارد که به‌عنوان خبرنگار افتخاری، گزارش‌هایی را برای آن‌ها آماده کنم. آن‌ها هم پذیرفتند و من در زمانی که برای تعطیلات در پاریس به سر می‌بردم، اولین مصاحبه‌ام را که گفت‌وگویی بود با برادر فرانسیس فوردکاپولا، کارگردان مشهور، انجام دادم. این کارگردان، نخستین سینماگری بود که فیلمش را برای نابینایان توضیح‌دار می‌کرد.»"
audio/mana-3e420ae3c5c0e15cf328.mp3,"نقش محوری آموزگاران کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی در آموزش‌وپرورش امروز
زهرا همت
در ماهی که گذشت هفتۀ بزرگداشت مقام معلم را گذراندیم که مانند همیشه فقط با فانتزی‌ها و تبریک گفتن و هدیه‌دادن و هدیه‌گرفتن و کارت‌پستال‌های دیجیتال سپری شد. انتظار می‌رفت مباحث مهم‌تری در این مناسبت مطرح شود. از جمله اینکه به‌هیچ‌عنوان به نقش و جایگاه معلم در رشد و آموزش و یادگیری دانش‌آموزان (چه دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی و چه دانش‌آموزان فاقد آسیب بینایی) پرداخته نشد و هنوز معلمان در نظر افراد جامعه، همان خانم‌ها و آقایانی هستند که سخنرانی می‌کنند و درس می‌دهند و امتحان می‌گیرند و دانش‌آموزان هم فقط کتاب می‌خوانند و امتحان می‌دهند و نمره می‌گیرند؛ اما در نظریه‌های یاددهی و یادگیری نوین، معلم نقش فعال‌تری دارد و آموزش نیز گسترۀ وسیع‌تری از مسائل آموزشی و تربیتی را در بر می‌گیرد که این نقش جدید باید به عموم افراد جامعه شناسانده شود. از سویی با مطرح‌شدن طرح آموزش یکپارچه و فراگیر و حضور دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی در مدارس پذیرا و در کنار دانش‌آموزان فاقد آسیب بینایی، آموزش این کودکان از انحصار آموزش‌وپرورش استثنایی و مدارس ویژه خارج شد و با رواج روزافزون ثبت‌نام دانش‌آموزان در مدارس عادی، اهمیت انجام کار گروهی و همکاری گروه آموزشی مدرسه و معلمان ویژۀ افراد با آسیب بینایی، در بهبود کیفیت آموزش‌وپرورش دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی، مشخص می‌شود.
در ابتدا باید مشخص کنیم که آموزگاران ویژۀ افراد با آسیب بینایی چه کسانی هستند و چه آموزش‌هایی دیده و چه تخصص‌هایی دارند و در ادامه به معرفی نقش و وظایف معلم کلاس در آموزش این دانش‌آموزان بپردازیم.
آموزگاران ویژۀ کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی، افرادی هستند که علاوه بر دارابودن مهارت‌های عمومی معلمی، در زمینۀ برخورد با نیازهای خاص آموزشی کودکان با آسیب بینایی، مطالعه و با گذراندن دوره‌های آموزشی متنوع، کسب تجربه کرده‌اند. آموزگاران افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، نقش مهم و محوری در گروه آموزشی کودک با آسیب بینایی دارد. این آموزگاران، در زمینۀ آثار آسیب بینایی بر رشد و آموزش و یادگیری کودکان با آسیب بینایی، دانش و تجربه دارند؛ به‌علاوه با راهکارها و ترفندها و ابزارهایی که می‌تواند به کودک آسیب‌دیدۀ بینایی برای یادگیری، مشارکت در فعالیت‌های آموزشی و انجام امور روزمرۀ زندگی کمک کند، آشنا هستند؛ بنابراین همکاری آموزگار ویژۀ کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی با آموزگار کلاس درس و گروه آموزشی مدرسه در جهت فراهم‌نمودن شرایط مطلوب آموزش این کودکان، ضروری است و نمی‌توان از معلم کلاس مدرسه انتظار داشت که تمام نیازهای آموزشی و پرورشی دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی را برطرف کند و آموزگار کودکان با آسیب بینایی باید برنامۀ روزانه برای کار با این دانش‌آموزان تنظیم کند و با گروه آموزشی که شامل آموزگار کلاس درس و سایر عوامل مدرسه و خانوادۀ دانش‌آموز است، همراهی کند.
اهداف آموزشی، مداخلات و برنامه‌ها و فعالیت‌های آموزگار ویژۀ کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی با درنظرگرفتن شرایط سنی و نیازهای آموزشی ویژۀ هر کودک، متفاوت است. باتوجه‌به این موارد و مقررات مدرسۀ محل تحصیل هر کودک، آموزگاران کودکان با آسیب بینایی ممکن است در تمامی یا برخی موارد زیر فعالیت کنند:
* آموزش مهارت‌های خاصی که کودکان باتوجه‌به شرایط ناشی از آسیب بینایی، باید یاد بگیرند. به‌طورکلی این مهارت‌ها راهکارهای سازگاری با آسیب بینایی را در بر می‌گیرد. برای مثال این مهارت‌ها شامل: یادگیری خواندن و نوشتن به خط بریل، استفاده از وسایل کمک بینایی و درشت‌نمایی و خواندن و نوشتن با حروف درشت، مهارت انجام امور روزمرۀ زندگی و استقلال می‌شود.
* مشاهده رفتار و روند یادگیری کودک و جمع‌آوری مستندات جهت برنامه‌ریزی آموزش و اصلاح و بهبود این برنامه.
* کار با خانواده‌های دانش‌آموزان در زمینه‌های گوناگون مانند مهارت‌هایی که باید به فرزندشان بیاموزند؛ چیدمان منزل به شیوۀ مناسب برای کودک با آسیب بینایی؛ مشارکت‌دادن کودک آسیب‌دیدۀ بینایی در انجام امور منزل و مواردی ازاین‌دست.
* ارجاع کودک به متخصصین برای دریافت سایر خدماتی که ممکن است یک کودک با آسیب بینایی نیاز داشته باشد. مانند آموزش جهت‌یابی و حرکت و بینایی‌سنجی و دریافت خدمات کلینیکی تخصصی کم‌بینایی.
* ملاقات با آموزگار کلاس درس و سایر اعضای گروه آموزشی و اعضای خانوادۀ دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی در جهت مشورت و بهبودبخشیدن برنامه‌های آموزشی کودک در کلاس درس و سایر فعالیت‌های مدرسه و زندگی روزمرۀ دانش‌آموز.
* فراهم نمودن منابع مطالعاتی و آزمون‌ها در قالب‌های دسترس‌پذیر مانند کتاب‌ها و جزوات و آزمون‌ها به‌صورت بریل، الکترونیکی یا صوتی؛ متناسب با شرایط و نیازها و توانایی‌های هر دانش‌آموز.
* بررسی دسترس‌پذیری و ایمنی کلاس درس و سایر محیط‌های آموزشی باتوجه‌به استانداردهای محیط مناسب تردد افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و هم‌فکری با سایر اعضای گروه آموزشی برای لحاظ‌کردن این استانداردها در طراحی و چیدمان محیط کلاس و مدرسه.
* ارائۀ مشاوره و آموزش فن‌های مفید آموزشی کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی به آموزگار کلاس درس و سایر اعضای گروه آموزشی در جهت افزایش اثربخشی آموزش دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی.
آموزگاران ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی که به آن‌ها معلم رابط یا تلفیقی هم گفته می‌شود؛ معمولاً در دو یا چند مدرسه در یک منطقه کار می‌کنند؛ بنابراین برای هر دانش‌آموز دو یا سه جلسۀ آموزشی هفتگی برنامه‌ریزی می‌کنند. آن‌ها ضمن کار با دانش‌آموز در بیرون از کلاس درس، فعالیت و روند پیشرفت یادگیری او را به معلم کلاس گزارش می‌کنند و باتوجه‌به نیازهای خاص هر دانش‌آموز، ضمن مشورت با معلم کلاس و سایر اعضای گروه آموزشی، برنامۀ آموزش و یادگیری کودک را می‌نویسند. معلم کلاس معمولاً از نیازهای ویژه و شیوه‌های خاص آموزش کودکان با آسیب بینایی آگاه نیست و ارائۀ مشورت و آشناکردن معلم کلاس با نیازهای خاص، روش‌های آموزش و ابزارهای آموزشی کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی، برعهدۀ آموزگار ویژۀ افراد با آسیب بینایی است.
مسئولیت‌های آموزگار کلاس درس در مقابل دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی به این شرح است:
* آموزش سرفصل‌های درسی، ارزیابی عملکرد دانش‌آموز و نمره‌گذاری و آموزش و ارزیابی رعایت نظم و انضباط در میان تمام دانش‌آموزان کلاس.
* همکاری با آموزشگاه ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی در تهیۀ منابع مطالعاتی و ابزارهای آموزشی در جهت غنی‌سازی محیط یادگیری و کمک به بهبود روند آموزش و یادگیری دانش‌آموز با آسیب بینایی.
* ملاقات و مشاورۀ منظم با آموزگار ویژۀ کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی در خصوص روند پیشرفت دانش‌آموز با آسیب بینایی در زمینه‌های درسی و اخلاقی و اجتماعی و برنامه‌ریزی و اصلاح و به‌روزرسانی برنامه‌های آموزشی و پرورشی دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی.
* فراهم‌کردن کلاسی امن و آرام برای تمام دانش‌آموزان و همچنین دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی.
معلم ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید با همکاری آموزگار کلاس، برنامۀ آموزشی عمومی مدرسه را برای دانش‌آموز آسیب‌دیدۀ بینایی دسترس‌پذیر کند و منابع مطالعاتی و ابزارهای آموزشی را در قالب مناسب و دسترس‌پذیر برای دانش‌آموزان با نیازهای ویژۀ بینایی فراهم کند تا این دانش‌آموزان هم بتوانند به‌طور برابر و در کنار سایر همسالانشان از آموزش بهره‌مند شوند. برای مثال در مبحث خسوف و کسوف در درس علوم‌تجربی، معلم کلاس از ماکت استفاده می‌کند و موقعیت خورشید و ماه و سیارات و حرکت آن‌ها را با لمس‌کردن به دانش‌آموز نشان می‌دهد و این در حالی است که برای آموزش این مطلب به دانش‌آموزان فاقد آسیب بینایی از تصویر استفاده می‌شود. در سایر دروس نیز معلم کلاس با کمک معلم ویژۀ دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی، به فراخور موضوع، ابزارهای دسترس‌پذیر مانند ماکت‌ها، تصاویر سه‌بُعدی و برجسته و… فراهم می‌کند.
باتوجه‌به موارد گفته شده، مشخص می‌شود که معلم کلاس و معلم ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید ارتباط و همکاری تنگاتنگی در مسیر فراهم‌کردن آموزش مناسب و مفید برای دانش‌آموزان با آسیب بینایی با یکدیگر داشته باشند. امیدواریم معلمان عزیز، موارد مطرح‌شده را در ارتباط با آموزش‌وپرورش کودکان آسیب‌دیدۀ بینایی در نظر بگیرند و آموزش درخور و مفیدی برای این دانش‌آموزان فراهم کنند."
audio/mana-a994fc219dea68456040.mp3,"علوم دسترس‌پذیر؛ شیمی ۱۰۱
میثم امینی
وقتی پسر کوچکش نوها، بیشتر بینایی خود را به‌دلیل بیماری رِتینُوبِلاستُومای دوطرفه از دست داد، مانند بسیاری از پدران دیگر، دکتر برایان شاو، نگران تحصیل و آیندۀ پسرش بود. او همچنین می‌دانست که اگر سرطان نوها زودتر تشخیص داده شده بود، مقدار بیشتری از بینایی او حفظ می‌شد.
یکی از نشانه‌های اولیۀ رتینوبلاستوما با عنوان لُکُوکُوریا (سفیدی مردمک) شناخته می‌شود. شاو می‌گوید: «انعکاس نور غیرطبیعی از چشم، می‌تواند نشان‌دهندۀ رتینوبلاستوما، شروع آب‌مروارید، زخم شبکیه یا خون‌ریزی زجاجیه باشد. این وضعیت اغلب در موقعیت‌های کم‌نور یا در عکس‌ها دیده می‌شود.»
اغلب در عکس‌ها پدیده‌ای به‌نام قرمزی چشم وجود دارد که در آن فلاش از شبکیه منعکس می‌شود و دوربین آن را تشخیص می‌دهد؛ اما مورد دیگری نیز وجود دارد که با عنوان سفیدی چشم شناخته می‌شود و می‌تواند مدت‌ها قبل از تشخیص مشکل چشم ظاهر شود. سرطان نوها در چهارماهگی تشخیص داده شد؛ اما شاو با مرور عکس‌های نوزادی نوها، چشم سفید را در عکس‌هایی که در آن‌ها پسرش تنها دوازده روز داشت، مشاهده کرد.
او خاطرنشان می‌کند: «زبان یکی از اولین اعضای بدن است که شکل می‌گیرد. حتی برخی از نوزادان در شرایط آزمایشگاهی، محیط خود را با زبان کندوکاو می‌کنند.» زبان چیزی است که به‌عنوان هیدرُواِستات شناخته می‌شود، بافتی عضلانی که توسط استخوان پشتیبانی یا محدود نمی‌شود. شاو ادامه می‌دهد: «زبان می‌تواند گوشه‌ها و شکاف‌های کوچکی که انگشتان شما نمی‌توانند به آن‌ها برسند را بررسی کند.» مراکز مغزی که تصاویر زبان و نوک انگشت را ایجاد می‌کنند، بسیار به هم نزدیک هستند و اگرچه تعداد گیرنده‌های لمسی در هر دو تقریباً یکسان است، زبان دارای وضوح لمسی ۰٫۵۸ میلی‌متر است که وضوح لمس نوک انگشتان تقریباً دوبرابر آن است. شاو می‌گوید: «ما باید بدانیم چه چیزی را بخوریم و چه چیزی را از دهان خود بیرون بیندازیم؛ همچنین کاوش با زبان در رشد زبان گفتاری مهم است.» و همان‌طور که شاو آموخت، زبان حتی می‌تواند در مطالعۀ شیمی کمک کند. در دانشگاه بیلر، شاو پروتئین‌ها را مطالعه می‌کند: مولکول‌هایی بزرگ و پیچیده که نقش‌های حیاتی زیادی را در بدن دارند.
شاو می‌گوید: «یکی از کتاب‌های درسی که من از آن استفاده می‌کنم، بیش از ۱۱۰۰ تصویر از پروتئین‌های مختلف دارد و من به فکر افتادم که چگونه کسی مانند پسرم می‌تواند آن‌ها را تجسم کند که باتوجه‌به اینکه هیچ‌یک از ما واقعاً نمی‌توانیم آن‌ها را ببینیم و باید از تصاویر و مدل‌ها استفاده کنیم، به‌نوعی فکر عجیبی است.»
شاو شروع کرد به استفاده از چاپگر سه‌بُعدی آزمایشگاه خود برای ایجاد مدل‌های لمسی از پروتئین‌های مختلف، برخی به بزرگی خربزه؛ اما پس از دیدگاه جدید خود در مورد زبان، تصمیم گرفت به‌سمت دیگری برود.
او می‌گوید: «من شروع به چاپ مدل‌هایی به کوچکی یک بادام‌زمینی، حتی یک دانۀ برنج کردم که برای کاوش از طریق زبان طراحی شده بودند؛ همچنین برای اتصال بند ایمنی سوراخ کوچکی را به آن‌ها اضافه کردم تا خطر خفگی نداشته باشند.» شاو بسته‌ای از مدل‌های خود را برای کِیت فِرِیسِر، معلم علوم در مدرسۀ نابینایان پرکینز فرستاد. او می‌گوید: «من مدل‌هایی از کَربُنیک آنهیدراز را فرستادم که داروی هدف برای کمک به درمان آب‌سیاه است.» فریسر می‌گوید: «برایم ثابت شد که این پروتئین‌های چاپ‌شده مدل‌های عملی بسیار خوبی برای کمک به دانش‌آموزان ما در درک بیشتر پروتئین‌ها و آنزیم‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های پروتئین هستند. من بسیار خوشحالم که چنین مدل‌های سه‌بُعدی عالی برای پشتیبانی از تجربۀ یادگیری دانش‌آموزانمان را در اختیار دارم. آموزش چندحسی برای همۀ دانش‌آموزان بسیار مفید است.»
شاو همچنین شروع به ساخت مدل‌های پروتئینی با استفاده از رِزین دندان کرد که به او اجازۀ ساخت قالب‌های سیلیکونی ایمن برای مواد غذایی از ساختارهای پروتئینی را داد. او سپس این قالب‌ها را با تنقلات خوراکی مثل ژلاتین، کاکائو و حتی تافی پر کرد. او می‌گوید: «به‌این‌ترتیب، دانش‌آموزان می‌توانند در مورد پروتئین‌ها بیاموزند و وقتی کارشان تمام شد، از یک جایزۀ شیرین لذت ببرند.»
شاو کتاب‌های شیمی آینده را تصور می‌کند که با مدل‌های سه‌بُعدی جمع‌شده در یک صفحۀ مقوایی همراه هستند. درعین‌حال او می‌گوید: «هرکسی که یک چاپگر سه‌بُعدی دارد می‌تواند با استفاده از بانک اطلاعاتی پروتئین، قالب‌های خود را با قیمت حدود پنجاه سِنت بسازد.»
نوها در سن ۱۳ سالگی علاقۀ خود را به علم نشان می‌دهد؛ اما صرف‌نظر از اینکه آیا شیمی را انتخاب کند یا نه، مدل‌های سه‌بُعدی برای همۀ دانش‌آموزان، بینا و نابینا، مفید خواهد بود. شاو که در حال حاضر استاد راهنمای یک دانشجوی کارشناسی‌ارشد شیمی نابینا است، می‌گوید: «هدف نهایی این است که تصاویر و آزمایشگاه‌های شیمی را برای افراد با آسیب بینایی دسترس‌پذیر و ورودی و مشارکت آن‌ها را در این زمینه تشویق کنیم. شیمی و سایر علوم همیشه می‌توانند از تنوع گسترده‌تری از دیدگاه‌ها و ایده‌ها بهره‌مند شوند.»"
audio/mana-89dc09ebed1992c9669e.mp3,"فردایی روشن برای نسل امروز: پای صحبت‌های یک زوج نابینا
فاطمه جوادیان
در ماهی که گذشت روز پرشکوه معلم را پشت‌سر گذاشتیم. یکی از به یاد ماندنی‌ترین روزهایی که در آن تلاش می‌کنیم برای معلمان خود یا معلم فرزندمان پیام قدرشناسی بفرستیم. معلم هرچه در توان دارد در طبق اخلاص می‌گذارد تا به دانش‌آموزانش بیاموزد. در میان افراد نابینا نیز چهره‌هایی هستند که خواسته‌اند روشنی‌بخش راه نسل آینده باشند. این ماه به سراغ دو نفر از افراد نابینا رفته‌ایم که علاوه بر همکاری، در مسیر زندگی نیز هم‌سفر شده‌اند.
مریم و علی ده سالی است که با هم زندگی می‌کنند. آن‌ها یک فرزند دارند و هر دو در آموزشگاه ویژۀ نابینایان درس می‌دهند. علی گاهی وقت‌ها مطابق با رشتۀ تحصیلی‌اش در دانشگاه هم تدریس می‌کند. آن‌ها در همان سال‌های اول استخدام با یکدیگر ازدواج کرده‌اند. علی می‌گوید: «مثل بسیاری از خانواده‌های افراد نابینا خانوادۀ من هم اصرار داشتند من با فرد بینا ازدواج کنم. از وقتی که تصمیم‌گیری برای انتخاب همسر آینده‌ام را خود، برعهده گرفتم، خواستم با فردی زندگی کنم که با دنیای نابینایی بیگانه نباشد. داشتن کمی بینایی یکی از ملاک‌هایم بود و البته برخورداری از مهارت‌های اجتماعی، تحصیلات دانشگاهی و همچنین داشتن تدبیر لازم برای ادارۀ خانه. حالا که همسرم نابینای کامل است و ما توانسته‌ایم باتکیه‌بر آموخته‌ها، ابتکارها و تدبیرهایمان زندگی را پیش ببریم، می‌بینم که ملاک داشتن بینایی آن‌قدرها هم مهم نبوده است».
مریم در ادامه در مورد ملاک انتخاب همسر به نکتۀ قابل‌توجهی اشاره می‌کند: «خوب است ما در سنین جوانی در ابتدا خود را بشناسیم. تا کسی که وارد زندگی مشترک با ما می‌شود، بتواند خود را با ما هماهنگ کند. وقتی این هماهنگی و سازگاری رخ می‌دهد که دو نفر مکمل یکدیگر بشوند. باور کنید همۀ این‌ها را از سر تجربه به شما می‌گویم. توضیح اینکه اگر فردی با شرایط مالی و تحصیلی خوب و ویژگی‌های شخصیتی مطلوب در کنار ما قرار بگیرد، زمانی زندگی هماهنگی در پیش داریم که او مکمل خود ما باشد و ما اگر خود را نشناخته باشیم، چطور می‌توانیم دریابیم که چه کسی با چه شرایطی می‌تواند مکمل ما باشد. ما ممکن است در کنار بهترین انسان‌ها قرار بگیریم؛ اما خودمان نتوانیم با آن‌ها سازگار شویم. در حال حاضر باید بگویم کسی که آرام باشد، کسی که به انسان احساس امنیت بدهد و مانند این‌ها را ملاک‌های مناسبی برای انتخاب همسر می‌دانم؛ البته این افکار بعد از سال‌ها تجربه و هم‌سویی در مسیر زندگی مشترک حاصل شده که من در اختیار شما می‌گذارم تا برای جوان‌ترها مفید باشد».
برای برخی از افراد بینا این سؤال پیش می‌آید که افراد نابینا بدون دیدن چطور قادر هستند یکدیگر را انتخاب کنند. علی معتقد است بسیاری از پیام‌ها از طریق حس بینایی بین دو فرد مبادله می‌شود؛ پس در جایی که این حس وجود ندارد، انسان تلاش می‌کند سایر حواس را جایگزین کند؛ مانند دقت در شنیدن و دقت در صحبت‌کردن که سبب می‌شود افراد از این طریق با یکدیگر بهتر آشنا شوند. مریم می‌گوید: «یک انسان متشکل است از ویژگی‌های ظاهری و همچنین ویژگی‌های شخصیتی. شخصاً معتقدم ویژگی‌های ظاهری تا آنجا اهمیت دارد که هر دو نفر باهم هم‌سان و هم‌خوان باشند. ساده بگویم؛ به هم بیایند. دستیابی به این ویژگی‌ها از طریق افراد قابل‌اعتماد در خانواده یا دوستان ممکن می‌شود. آن‌ها ارزیابی کلی خود را با ما در میان می‌گذارند و ما تصمیم می‌گیریم. من فکر می‌کنم دیدن ویژگی‌های ظاهری در آن‌هایی که قادر به دیدن هستند، به‌صورت ناخودآگاه احساسات مثبت یا منفی را بر می‌انگیزد. در مورد ازدواج باید بگویم که بعد از گذشت مثلاً شش ماه از آشنایی، چه افراد بینا باشند، چه نابینا، دریافت‌هایی از یکدیگر دارند که منجر به شناخت عمیق‌تر آن‌ها نسبت به هم می‌شود. در این دوران کم‌کم تمرکز از روی ظاهر به‌سمت شناخت ویژگی‌های اخلاقی معطوف می‌شود. به‌طور طبیعی زندگی ما افراد نابینا به‌گونه‌ای بوده است که در برخوردهای اول، این نوع برخورد است که احساس ما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد؛ نه نوع پوشش و ظاهر افراد. خواه‌ناخواه ما این قابلیت را پیدا کرده‌ایم که برای قضاوت افراد کمی بیشتر منتظر بمانیم و بعد تصمیم بگیریم که آن‌ها را در فهرست دوست‌داشتنی‌هایمان قرار دهیم یا در فهرست افرادی که برایمان جذابیتی ندارند».
تقریباً بعد از دو سال کلاس‌ها به‌صورت حضوری برگزار می‌شوند. از آن‌ها دربارۀ تدابیرشان در شرایط کلاس‌های آنلاین سؤال می‌کنم. هر دو از دانش‌آموزان خود می‌خواهند تکالیف خود را بنویسند و از آن‌ها مراقبت کنند تا هر چند وقت یک‌بار در جلسه‌ای حضوری به معلم خود برای بررسی تحویل دهند. علی از دانش‌آموزان خود می‌خواهد نوشته‌های خود را در قالب یک پیام صوتی برایش ارسال کنند. او از شاگردانی که کم‌بینا هستند و با خودکار می‌نویسند، می‌خواهد از نوشته‌های خود عکس بگیرند و برایش بفرستند. علی هم به‌کمک نزدیکان عکس را بررسی می‌کند. شاگردان مریم اما کوچک هستند و او با مادرهایشان تعامل بیشتری دارد. اگر در زمان برگزاری کلاس‌ها به‌صورت حضوری دفترچۀ دانش‌آموز را به‌کمک یک همکار می‌نوشت، حالا دیگر به‌راحتی قادر است پیام خود را بنویسد و در گروه‌های مختلف مربوط بگذارد و مطمئن باشد که مادرها تمام پیام‌ها را می‌خوانند و به آن توجه دارند. امتحان‌ها را هم بیشتر از طریق تماس آنلاین به‌صورت شفاهی برگزار می‌کنند. آن‌ها می‌گویند که برنامه شاد هرگز به‌طور کامل دسترس‌پذیر نشد. بعضی مدیران این مسئله را درک می‌کردند. بعضی دیگر هم متوجه مشکل نبودند؛ اما همکاران نابینا و حتی بسیاری از همکاران دیگر در سایر مدارس از برنامه‌های دیگری برای برگزاری کلاس‌های زنده استفاده می‌کردند که بسیار مفید بود.
حال باید ببینیم زندگی یک زوج فرهنگی نابینا چه تأثیری بر افزایش میزان آگاهی دانش‌آموزان و جامعه دارد. مریم معتقد است که زندگی با فرد بینا سبب می‌شود به‌کمک او بسیاری از موانع ناشی از ندیدن از سر راه ما برداشته شود. از سویی دیگر، وقتی با یک فرد نابینا زندگی می‌کنیم، با چالش‌های افراد نابینا بیشتر مواجه می‌شویم. درصدد بر می‌آییم که آن‌ها را حل کنیم. دسترس‌پذیرکردن موانع را از جامعه درخواست کنیم. به همین ترتیب شرایط مختلف دانش‌آموزانمان برایمان بیشتر قابل‌درک می‌شود.
علی هم دانش‌آموزان نوجوان خود را که در آستانۀ جوانی قرار دارند، از مزایا و مشکلات زندگی افراد نابینا با یکدیگر یا با افراد بینا آگاه می‌سازد و راه‌های صحیح زندگی را برایشان توضیح می‌دهد.
در پایان مریم برایمان از احساس مسئولیتی می‌گوید که نسبت به خانواده‌هایشان دارند. مدتی است که در نزدیکی یکی از بستگانمان زندگی می‌کنیم و به اقتضای شرایط از کمک‌های آن‌ها بهره می‌بریم. وقتی بدانی بدون کمک دیگران هم می‌توانی تا حد زیادی نیازهای زندگی را برآورده کنی، حالا دیگر خودت تدبیر می‌کنی که از نزدیکانت چه نوع کمک‌هایی را درخواست کنی. انتظار من از نظام آموزشی این است که همسو با معلم تلاش کند تا بچه‌های ما افرادی قوی و مستقل پرورش یابند. به‌گونه‌ای تربیت نشوند که فکر کنند در قبال هیچ‌کس مسئولیتی ندارند و فقط دیگران باید به آن‌ها کمک کنند. من معتقدم پدر و مادرمان به‌طور ویژه‌ای برای ما زحمت کشیده‌اند. این حس احترامی که نسبت به آن‌ها داریم سبب می‌شود در حد توانمان تلاش کنیم. بعضی وقت‌ها دستمان برای انجام بعضی کارها بسته است. بااین‌حال، هر دوی ما هر کاری که قادر باشیم، برای خانواده‌هایمان انجام می‌دهیم. با اینکه آن‌ها غیر از ما فرزندان دیگری هم دارند؛ اما حواسمان به مسئولیتی هست که در قبال آن‌ها داریم. مانند پوشش بیمۀ تکمیلی برای پدر و مادرمان، رسیدگی به وضعیت تحصیلی و علمی خواهر و برادرهای کوچک‌ترمان و ازاین‌قبیل فعالیت‌ها.
در همین‌جا برای این زوج گران‌قدر آرزوی سعادت و سربلندی می‌کنیم.
روزهایتان پر از شوق زندگی"
audio/mana-1cab05388094d931e965.mp3,"دانش‌آموزان رهاشده در نظام آموزش‌وپرورش استثنایی
ابوذر سمیعی
احتمالاً بیشتر شما مخاطبان این یادداشت، با آموزش‌وپرورش استثنایی سروکار داشته‌اید و پیه آن به تنتان خورده است. خواه دانش‌آموز باشید یا معلم، خواه در بدو تولد دچار آسیب بینایی شده باشید یا دیرتر، بالاخره گذرتان به سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی افتاده است. اگر بخت یارتان بوده و در چند دهۀ پیش دانش‌آموز مدارس استثنائی بوده‌اید، به‌احتمال زیاد مهارت‌های نسبتاً خوبی کسب کرده‌اید و خبر از روزگار کنونی دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه و وضعیت آموزش‌وپرورش ندارید.
موضوع آموزش در دانش‌آموزان دارای معلولیت، به‌دلیل محرومیت‌های گوناگونی که از سوی جامعه بر آنان تحمیل شده و نیز محدودیت‌های حاصل از اختلال زیستی، امر پراهمیتی است که می‌تواند آیندۀ آنان را کاملاً تحت‌تأثیر قرار دهد. به‌عنوان نمونه دانش‌آموزان آسیب‌دیدۀ بینایی قادر به کسب آموزش‌های اتفاقی به وسعت سایر دانش‌آموزان نیستند و ضروری است بسیاری از موضوعات به‌طور رسمی و ارادی به آنان آموزش داده شود. از جمله می‌توان به مهارت‌های زندگی و نیز مهارت‌های تحرک و جهت‌یابی اشاره نمود. این مهارت‌ها که نقش حائز اهمیتی در زندگی اجتماعی افراد دارای معلولیت دارد، می‌بایست توسط خانواده‌ها و نظام آموزشی به دانش‌آموزان معلول انتقال یابد؛ اما این موضوع برای هر دوی این نهادها کم‌اهمیت است و به حاشیه رفته است.
اگرچه امروزه جداسازی دانش‌آموزان دارای معلولیت در بیشتر موارد در دنیا امری منسوخ به‌حساب می‌آید و تلاش شده دانش‌آموزان دارای معلولیت حتی‌الامکان در کنار سایر دانش‌آموزان تحصیل کنند؛ اما در کشور ما هنوز اصرار بر جداسازی است و تحصیل دانش‌آموزان به‌صورت تلفیقی به‌کندی پیش می‌رود. در این وضعیت، انتظار می‌رود مدارس ویژه (استثنایی) علاوه بر دروس عمومی دانش‌آموزان، مسائل فرادرسی را نیز به آنان بیاموزند؛ اما بررسی‌ها نشان می‌دهد وضعیت چنین نیست.
در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافتۀ دنیا، تحرک و جهت‌یابی یکی از مهم‌ترین دروس آموزشی به‌حساب می‌آید و فارغ از اینکه یک دانش‌آموز دارای آسیب بینایی در مدارس خاص باشد یا معمولی، حتماً باید این آموزش‌ها را مانند سایر دروس فرابگیرد. موضوعی که تا چند دهۀ پیش نیز به جد در مدارس ویژۀ نابینایان و کم‌بینایان رعایت می‌شد. امروز اما آموزه‌ای از این قسم تبدیل به مسائل حاشیه‌ای و کم‌اهمیت شده‌اند که نه‌تنها برای آن ساعت و سرفصل آموزشی مشخصی تعریف نشده، بلکه اجرای آن موکول شده به خواست و اراده و سلیقۀ اولیای مدارس. بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر مدارس استثنایی، برنامۀ معینی دررابطه‌با آموزش تحرک و جهت‌یابی ندارند و آن مدارسی هم که احساس مسئولیت داشته و این آموزش‌ها را ارائه کرده‌اند، از ساعات آموزشی دروسی مانند ورزش یا هنر کم کرده و به‌صورت جسته‌وگریخته به این موضوع پرداخته‌اند. وضعیت مهارت‌های دیگر مانند مهارت‌های زندگی نیز به همین منوال است و عملاً دانش‌آموزان مهارت خاصی از زندگی نمی‌آموزند.
موضوع تنها به مسائل فوق درسی ختم نمی‌شود. در بسیاری از مدارس، یادگیری خط بریل برای دانش‌آموزان نابینا و کم‌بینا تبدیل به معضل بزرگی شده که روزبه‌روز به پیچیدگی‌های آن افزوده می‌شود. در موارد فراوانی دانش‌آموز نابینا یا کم‌بینا از یادگیری خط ویژۀ خودش نیز محروم شده یا در پایین‌ترین کیفیت آن را دریافت می‌کند.
نکتۀ دیگر در خصوص انگیزه و دانش معلمان است. ضمن احترام بالایی که برای همۀ معلمان دلسوز آموزش‌وپرورش، به‌ویژه معلمان مدارس استثنایی قائلیم و قدردان زحمات آنان هستیم، نمی‌توان از این موضوع صرف‌نظر کرد که در وضعیت کنونی، بسیاری از معلمان از موقعیت اجتماعی و اوضاع معیشتی خود ناراضی هستند و این موضوع انگیزۀ آنان را برای خلاقیت و تلاش تا حدودی کاهش داده است؛ همچنین معلمانی که از دانش لازم به‌ویژه در حوزۀ افراد دارای معلولیت برخوردار نیستند نیز مزید بر علت شده‌اند. این موضوع که برخی از معلمان مدارس نابینا، آشنا به خط بریل نیستند، خود یک فاجعۀ آموزشی است که هیچ توجیهی ندارد. شاید برایتان قابل‌باور نباشد؛ اما معلم یکی از دانش‌آموزان نابینا، در آموزش خط بریل به او گفته بود خط بریل فارسی را از راست و انگلیسی را از چپ می‌نویسند. این معلم خلاق به این شیوه، خط بریل را به دانش‌آموز دارای نیاز ویژه آموزش داده بود.
وضعیت برای دانش‌آموزان تلفیقی که در مدارس غیر استثنائی یا به‌اصطلاح مدارس پذیرا تحصیل می‌کنند، به‌مراتب بدتر است. تجربه نشان می‌دهد این دانش‌آموزان به‌دلیل جدایی از شبکۀ هم‌نوعان، نیاز بیشتری به آموزش‌های ویژه دارند. همۀ این آموزش‌ها نیز به‌عهدۀ معلم رابط و نیز مدارس پشتیبان (مدارس استثنایی که وظیفۀ خدمات‌دهی به دانش‌آموز مربوطه را دارند) گذاشته شده؛ اما به همان دلایلی که رفت، یا آموزشی ارائه نمی‌شود یا کیفیت آموزش آن‌قدر پایین است که عملاً تأثیری در زندگی این افراد ندارد. به‌عنوان نمونه، معلمان رابط ساعت مشخص آموزشی ندارند و مجبور هستند در ساعات اضافه با دانش‌آموز کار کنند یا از ساعت دروسی که از نظرشان کم‎اهمیت است، بزنند. در این ساعات محدود نیز چنین آموزش‌هایی ضروری به‌نظر نمی‌رسد و معلمان رابط و سایر معلمان و حتی خود دانش‌آموز دارای نیاز ویژه ترجیح می‌دهند این وقت را صرف دروس به‌ظاهر پراهمیت کنند؛ البته در این میان تأثیر متقابل خانواده و مدرسه را نمی‌توان نادیده گرفت. مدارس، خواه مدارس استثنایی یا پذیرا، در جلسات آموزشی که با خانواده‌ها دارند، هیچگاه موضوع مهارت‌های ضروری برای افراد دارای معلولیت را برجسته نکرده‌اند و چندان به آن نپرداخته‌اند. متقابلاً خانواده‌ها نیز موضوع درس‌ومشق را برای فرزند خود حیاتی می‌بینند و فقط روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند. ایشان با این تصور که مهارت‌های ضروری برای معلولان، به‌طور خودکار در آینده حاصل خواهد شد و نیازی به آموزش آن نیست، فرزند دلبندشان را لای پر قو بزرگ می‌کنند و صرفاً از او می‌خواهند درس بخواند و ریاضی و فیزیک بیاموزد؛ حتی این موضوع برای برخی خانواده‌ها نوعی ارزش به‌شمار می‌آید که همه‌جا همراه و مراقب فرزندشان هستند و لحظه‌ای او را تنها نمی‌گذارند.
مسئلۀ دیگری که بسیار حائز اهمیت است، ساختار کلی وزارت آموزش‌وپرورش به‌طور عام و سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی به‌طور خاص است. تجربه نشان می‌دهد نگاه‌های پزشکی و کمّی به معلولیت در این وزارتخانه، باعث شده موضوع افراد دارای معلولیت و تحصیل آنان امری مجزا و با اهمیت کمتر به‌حساب بیاید. انحلال و احیای آموزش‌وپرورش استثنایی در کمتر از یک دهه، تغییر مداوم مدیران این سازمان و انتصاب افرادی که تخصصی در موضوع آموزش کودکان دارای نیازهای ویژه ندارند و مواردی از این قسم نشان می‌دهد موضوع دانش‌آموزان دارای معلولیت چندان موردتوجه تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران کلان نیست و با تفکیک آن گویی خواسته‌اند از زحمت خود بکاهند و باقوت به دانش‌آموزان غیرمعلول بپردازند. دسترس‌پذیر نبودن اپلیکیشن شاد، مشتی نمونۀ خروار است. نیز شاهکار نوین وزارت آموزش‌وپرورش، سامانۀ ثبت‌نامی سیدا است که جایگزین سامانۀ سنام شده و با درنظرنگرفتن افراد دارای معلولیت در فرایند ثبت‌نام، مشکلات فراوانی برای دانش‌آموزان و مدارس ایجاد کرده است.
مهارت‌های غیردرسی موردنیاز دانش‌آموزان دارای معلولیت، موضوعات متنوعی را شامل می‌شود که تأثیر فراوانی بر استقلال و اجتماعی‌شدن این افراد دارد. به‌ویژه در خصوص آسیب‌دیدگان بینایی، آموزش این مهارت‌ها باید مستمر و در کنار برنامۀ درسی اتفاق بیفتد. ضروری است آموزش‌وپرورش استثنایی با تدوین برنامه‌های مشخص درسی و اختصاص ساعت درسی به آن، زمینۀ آموزش مداوم مهارت‌های موردنیاز آنان را فراهم آورد. به‌ویژه جدیت در اجرا و ارزیابی چنین سیاست‌هایی می‌تواند موجب بهبود و اصلاح آن شده و رفته‌رفته جزو دروس اساسی دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه گردد.
خانواده‌ها نیز با قائل‌بودن اهمیت بیشتر برای این موضوع، می‌بایست از سویی خود اقدام به کسب اطلاعات و آموزش مهارت‌های خاص به فرزند خود کنند و از سوی دیگر، با مطالبۀ آموزش این مهارت‌ها از نظام آموزشی، موجب اجرای بهتر و دقیق‌تر این مهارت‌ها شوند. امید که این خواسته‌ها جامۀ عمل به تن کرده و دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه به هنگام ورود به بازار کار یا دانشگاه، سردرگم و ناتوان نباشند."
audio/mana-9d049ff44e86714301a7.mp3,"مهمانی‌رفتن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
شناسایی
باید شرایط مهمانی را بررسی کنیم و ببینیم: محل مهمانی کجاست؟ آنجا را می‌شناسیم؟ جو صمیمی دارد یا رسمی؟ تا حالا به آنجا رفته‌ایم و میزبان و سایر مهمان‌هایش را می‌شناسیم؟ رویداد شاد (مانند عروسی) در آن جریان دارد یا غمگین (مانند تشییع جنازه)؟ فضا کاری، دوستانه یا خانوادگی است؟ مهمانی از نظر جنسیت، جدا است یا مختلط؟ قرار است شب بمانیم یا برگردیم؟ با درنظرگرفتن این نکات، تصمیم می‌گیریم به مهمانی برویم؛ تا کی بمانیم، چه بپوشیم و چه وسیله‌ای برداریم. می‌توانیم از میزبان یا مهمان دیگری که با او صمیمی هستیم، شرایط کلی مهمانی را بپرسیم. اگر نتوانستیم بفهمیم مهمانی چه حال‌و‌هوایی دارد، باید خود را برای دامنه‌ای از شرایط آماده کنیم؛ چیزی را بپوشیم و وسیله‌ای را برداریم که در هر شرایطی، لذت ببریم و معذب نباشیم و بتوانیم آن را متناسب با موقعیت، عوض یا استفاده کنیم و چیزی را (خوردنی یا فعالیت) که باب میل ما نیست، محترمانه رد کنیم.
وقتی از مهمانی برمی‌گردیم، باید دستی روی لباس‌هایمان بکشیم و ببینیم کثیف نشده یا آسیب ندیده باشند و اگر لازم است، تمیز و تعمیرشان کنیم. لباس‌ها و وسایلمان را (مانند شلوار، کفش و عینک) به‌طور منظم بشوییم و تمیز کنیم. تیپمان را هم بعد از چند روز برای تنوع، عوض کنیم.
رفتن و برگشتن
پذیرایی‌شدن
در مهمانی باید خودمان را به‌عنوان یک فرد با آسیب بینایی معرفی کنیم و نیازهایمان را به‌عنوان یک نابینا یا کم‌بینا بگوییم. این کار شرایط را برای ما راحت‌تر می‌کند و به دیگران کمک می‌کند تا بفهمند که چطور با ما برخورد کنند. قبل از اینکه پذیرایی شروع شود، باید بدون اینکه اطرافیان خود را اذیت کنیم و چیزی را بیندازیم، محیط و وسایل اطراف خود را آرام لمس و شناسایی کنیم و حواسمان به چیزهایی (مانند بشقاب و لیوان) باشد که جلویمان است تا با یک حرکت ناگهانی آن‌ها را نریزیم. وقتی چیزی را جلویمان می‌گیرند و تعارف می‌کنند، باید بپرسیم که آن چیست و بعد یک دستمان را آرام بالا بیاوریم تا لبۀ زیرین ظرف و سینی را پیدا کنیم و با دست دیگر آرام گوشه‌ترین، جلوترین و روترین چیز را که می‌خواهیم (مانند میوه و قند) برداریم و آن‌ها را زیاد دستمالی نکنیم. نباید کمک دیگران را برای برداشتن اقلام پذیرایی (مانند نوشیدنی) رد کنیم و باعث ایجاد تنش شویم. اگر برداشتن و انتخاب چیزی (مانند شیرینی) برای ما سخت است، باید از میزبان یا فرد کناری‌مان بخواهیم آن را جلویمان بگذارد و دستمان را روی آن بگذارد تا بفهمیم کجاست. وقتی به چیزی (مانند آب یا دستمال)، نیاز داریم و نمی‌دانیم کجاست، باید بدون رودربایستی از میزبان یا فرد کنارمان بخواهیم که آن را به ما بدهد.
سر سفره یا میز غذا، اول باید کنار کسی بنشینیم که با او راحت هستیم و می‌توانیم از او کمک بگیریم. بعد آرام جلوی خود را دستی بکشیم و از کناری‌مان پرس‌وجو کنیم تا بفهمیم چه چیزهایی (مانند قاشق، چنگال یا کاسۀ ماست) مقابلمان وجود دارد و کجا هستند. برای کشیدن خوراکی‌ها (مانند دوغ، سالاد، سوپ یا برنج) از ظرف اصلی (مانند پارچ یا دیس) از فرد کناری‌مان کمک بگیریم و به او بگوییم، ظرفمان را کامل پر نکند تا چیزی را نریزیم. قبل شروع، با انگشت، قاشق و چنگال ببینیم که چه چیزهایی (مانند ته‌دیگ) در کجای بشقابمان است. موقع برداشتن چیزی با قاشق، پشت قاشق را به لبۀ ظرف یا چنگال بمالیم و موقع استفاده از چنگال، کمی آن را بالای ظرفمان تکان دهیم تا چیزی نریزد. حین خوردن مرغ، ماهی یا کباب، آن‌ها را با چنگال نگه داریم و با قاشق تکه کنیم و استخوان‌هایشان را با دست برداریم. اگر تکه‌کردن آن‌ها برایمان سخت است یا نمی‌دانیم یک غذای جدید را چطور بخوریم، بدون خجالت بخواهیم که راهنمایی‌مان کنند. دستمال کاغذی هم داشته باشیم تا انگشت‌ها، لب‌ها و دوروبر بشقابمان را تمیز کنیم.
حضور مؤثر
هرکسی برای داشتن حضور فعال، توانایی‌های خاص خود را دارد. باتوجه‌به فضای کلی مهمانی، می‌توانیم با دیگران حرف بزنیم و شوخی کنیم. آواز بخوانیم. داستان و خاطره تعریف کنیم. شعر بخوانیم. پیشنهاد بازی‌های کلامی و گروهی (مانند جوکر) بدهیم. ابزارهای بازی مناسب‌سازی‌شده برای افراد با آسیب بینایی (مانند پاسور، شطرنج، منچ، دومینو) ببریم و با دیگران بازی کنیم. ساز بزنیم. به میزبان پیشنهاد بدهیم در پهن یا جمع‌کردن سفره، تمیزکردن و چیدن میز غذا، بردن ظرف‌ها، پوست و خردکردن خوراکی‌ها، جاروزدن، شستن و خشک‌کردن میوه و ظرف‌ها کمک کنیم.
سخن آخر
روی درخواست‌ها و کارهایمان (مانند کمک‌کردن یا برداشتن چایی) اصرار نداشته باشیم و میزبان یا دیگران را معذب نکنیم و لحن و رفتارهایشان را (مانند مکث‌ها و تردیدها) در نظر بگیریم؛ همچنین تیپ و ظاهر مناسب، اعتمادبه‌نفس و پذیرش اجتماعی ما را افزایش می‌دهد. می‌توانیم تنها با تمیز و آراسته‌کردن قابلیت‌های بدن خودمان (مانند صافی یا فری مو) یک ظاهر بامزه پیدا کنیم و نیاز به آرایش و تغییر زیاد نیست. در مهمانی احتمال دارد اتفاق‌های ناخوشایند برای هرکسی بیفتد. نباید قضاوت سخت‌گیرانه داشته باشیم. اگر مسئله‌ای پیش آمد، هول نشویم و با بی‌قراری دست و بدن خودمان را تکان ندهیم تا مشکل بیشتر نشود. حتماً برای رفع اتفاق پیش‌آمده از دیگران کمک بگیریم. اگر هم مهارت‌های تحرک و جهت‌یابی در کنار حرکت ظریف و آرام دست و بدن خود را تقویت کنیم، بروز این مشکلات کاهش پیدا می‌کند. در محیط‌های ناشناس، دستمان را حائل صورتمان کنیم. حتماً عصای سفید همراه داشته باشیم و در راه‌پله‌ها، راهروها، رستوران و کافه از آن استفاده کنیم. وقتی وارد مهمانی شدیم از میزبان یا مهمان دیگر بخواهیم تا نواحی مختلف محیط را (مانند محل سیگارکشیدن، تلفن‌زدن یا خواباندن نوزاد) به ما نشان دهد. قبل از اینکه جایی بنشینیم، دستی آنجا بکشیم تا روی فردی یا چیزی ننشینیم. اگر می‌خواهیم به جایی برویم (مانند آشپزخانه یا دستشویی) از دیگران بپرسیم و اگر پیداکردنش سخت است، بخواهیم همراهی‌مان کنند تا سریع‌تر، بدون آسیب و جلب‌توجه به آنجا برسیم. اگر هم شرایط مهمانی قابل‌تحمل نبود (مانند نور کم یا صدای بلند موسیقی)، می‌توانیم از میزبان عذرخواهی کنیم و بعد از مدتی آنجا را ترک کنیم.
از میان صداهایی که در پاسخ به پنجمین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام سرکار خانم شیدا صلواتی برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده است؛ همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو نفر از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن گوش بدهید."
audio/mana-ee6dd6f8ba78bd334b1a.mp3,"مهمانی‌رفتن افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
شناسایی
باید شرایط مهمانی را بررسی کنیم و ببینیم: محل مهمانی کجاست؟ آنجا را می‌شناسیم؟ جو صمیمی دارد یا رسمی؟ تا حالا به آنجا رفته‌ایم و میزبان و سایر مهمان‌هایش را می‌شناسیم؟ رویداد شاد (مانند عروسی) در آن جریان دارد یا غمگین (مانند تشییع جنازه)؟ فضا کاری، دوستانه یا خانوادگی است؟ مهمانی از نظر جنسیت، جدا است یا مختلط؟ قرار است شب بمانیم یا برگردیم؟ با درنظرگرفتن این نکات، تصمیم می‌گیریم به مهمانی برویم؛ تا کی بمانیم، چه بپوشیم و چه وسیله‌ای برداریم. می‌توانیم از میزبان یا مهمان دیگری که با او صمیمی هستیم، شرایط کلی مهمانی را بپرسیم. اگر نتوانستیم بفهمیم مهمانی چه حال‌و‌هوایی دارد، باید خود را برای دامنه‌ای از شرایط آماده کنیم؛ چیزی را بپوشیم و وسیله‌ای را برداریم که در هر شرایطی، لذت ببریم و معذب نباشیم و بتوانیم آن را متناسب با موقعیت، عوض یا استفاده کنیم و چیزی را (خوردنی یا فعالیت) که باب میل ما نیست، محترمانه رد کنیم.
وقتی از مهمانی برمی‌گردیم، باید دستی روی لباس‌هایمان بکشیم و ببینیم کثیف نشده یا آسیب ندیده باشند و اگر لازم است، تمیز و تعمیرشان کنیم. لباس‌ها و وسایلمان را (مانند شلوار، کفش و عینک) به‌طور منظم بشوییم و تمیز کنیم. تیپمان را هم بعد از چند روز برای تنوع، عوض کنیم.
رفتن و برگشتن
پذیرایی‌شدن
در مهمانی باید خودمان را به‌عنوان یک فرد با آسیب بینایی معرفی کنیم و نیازهایمان را به‌عنوان یک نابینا یا کم‌بینا بگوییم. این کار شرایط را برای ما راحت‌تر می‌کند و به دیگران کمک می‌کند تا بفهمند که چطور با ما برخورد کنند. قبل از اینکه پذیرایی شروع شود، باید بدون اینکه اطرافیان خود را اذیت کنیم و چیزی را بیندازیم، محیط و وسایل اطراف خود را آرام لمس و شناسایی کنیم و حواسمان به چیزهایی (مانند بشقاب و لیوان) باشد که جلویمان است تا با یک حرکت ناگهانی آن‌ها را نریزیم. وقتی چیزی را جلویمان می‌گیرند و تعارف می‌کنند، باید بپرسیم که آن چیست و بعد یک دستمان را آرام بالا بیاوریم تا لبۀ زیرین ظرف و سینی را پیدا کنیم و با دست دیگر آرام گوشه‌ترین، جلوترین و روترین چیز را که می‌خواهیم (مانند میوه و قند) برداریم و آن‌ها را زیاد دستمالی نکنیم. نباید کمک دیگران را برای برداشتن اقلام پذیرایی (مانند نوشیدنی) رد کنیم و باعث ایجاد تنش شویم. اگر برداشتن و انتخاب چیزی (مانند شیرینی) برای ما سخت است، باید از میزبان یا فرد کناری‌مان بخواهیم آن را جلویمان بگذارد و دستمان را روی آن بگذارد تا بفهمیم کجاست. وقتی به چیزی (مانند آب یا دستمال)، نیاز داریم و نمی‌دانیم کجاست، باید بدون رودربایستی از میزبان یا فرد کنارمان بخواهیم که آن را به ما بدهد.
سر سفره یا میز غذا، اول باید کنار کسی بنشینیم که با او راحت هستیم و می‌توانیم از او کمک بگیریم. بعد آرام جلوی خود را دستی بکشیم و از کناری‌مان پرس‌وجو کنیم تا بفهمیم چه چیزهایی (مانند قاشق، چنگال یا کاسۀ ماست) مقابلمان وجود دارد و کجا هستند. برای کشیدن خوراکی‌ها (مانند دوغ، سالاد، سوپ یا برنج) از ظرف اصلی (مانند پارچ یا دیس) از فرد کناری‌مان کمک بگیریم و به او بگوییم، ظرفمان را کامل پر نکند تا چیزی را نریزیم. قبل شروع، با انگشت، قاشق و چنگال ببینیم که چه چیزهایی (مانند ته‌دیگ) در کجای بشقابمان است. موقع برداشتن چیزی با قاشق، پشت قاشق را به لبۀ ظرف یا چنگال بمالیم و موقع استفاده از چنگال، کمی آن را بالای ظرفمان تکان دهیم تا چیزی نریزد. حین خوردن مرغ، ماهی یا کباب، آن‌ها را با چنگال نگه داریم و با قاشق تکه کنیم و استخوان‌هایشان را با دست برداریم. اگر تکه‌کردن آن‌ها برایمان سخت است یا نمی‌دانیم یک غذای جدید را چطور بخوریم، بدون خجالت بخواهیم که راهنمایی‌مان کنند. دستمال کاغذی هم داشته باشیم تا انگشت‌ها، لب‌ها و دوروبر بشقابمان را تمیز کنیم.
حضور مؤثر
هرکسی برای داشتن حضور فعال، توانایی‌های خاص خود را دارد. باتوجه‌به فضای کلی مهمانی، می‌توانیم با دیگران حرف بزنیم و شوخی کنیم. آواز بخوانیم. داستان و خاطره تعریف کنیم. شعر بخوانیم. پیشنهاد بازی‌های کلامی و گروهی (مانند جوکر) بدهیم. ابزارهای بازی مناسب‌سازی‌شده برای افراد با آسیب بینایی (مانند پاسور، شطرنج، منچ، دومینو) ببریم و با دیگران بازی کنیم. ساز بزنیم. به میزبان پیشنهاد بدهیم در پهن یا جمع‌کردن سفره، تمیزکردن و چیدن میز غذا، بردن ظرف‌ها، پوست و خردکردن خوراکی‌ها، جاروزدن، شستن و خشک‌کردن میوه و ظرف‌ها کمک کنیم.
سخن آخر
روی درخواست‌ها و کارهایمان (مانند کمک‌کردن یا برداشتن چایی) اصرار نداشته باشیم و میزبان یا دیگران را معذب نکنیم و لحن و رفتارهایشان را (مانند مکث‌ها و تردیدها) در نظر بگیریم؛ همچنین تیپ و ظاهر مناسب، اعتمادبه‌نفس و پذیرش اجتماعی ما را افزایش می‌دهد. می‌توانیم تنها با تمیز و آراسته‌کردن قابلیت‌های بدن خودمان (مانند صافی یا فری مو) یک ظاهر بامزه پیدا کنیم و نیاز به آرایش و تغییر زیاد نیست. در مهمانی احتمال دارد اتفاق‌های ناخوشایند برای هرکسی بیفتد. نباید قضاوت سخت‌گیرانه داشته باشیم. اگر مسئله‌ای پیش آمد، هول نشویم و با بی‌قراری دست و بدن خودمان را تکان ندهیم تا مشکل بیشتر نشود. حتماً برای رفع اتفاق پیش‌آمده از دیگران کمک بگیریم. اگر هم مهارت‌های تحرک و جهت‌یابی در کنار حرکت ظریف و آرام دست و بدن خود را تقویت کنیم، بروز این مشکلات کاهش پیدا می‌کند. در محیط‌های ناشناس، دستمان را حائل صورتمان کنیم. حتماً عصای سفید همراه داشته باشیم و در راه‌پله‌ها، راهروها، رستوران و کافه از آن استفاده کنیم. وقتی وارد مهمانی شدیم از میزبان یا مهمان دیگر بخواهیم تا نواحی مختلف محیط را (مانند محل سیگارکشیدن، تلفن‌زدن یا خواباندن نوزاد) به ما نشان دهد. قبل از اینکه جایی بنشینیم، دستی آنجا بکشیم تا روی فردی یا چیزی ننشینیم. اگر می‌خواهیم به جایی برویم (مانند آشپزخانه یا دستشویی) از دیگران بپرسیم و اگر پیداکردنش سخت است، بخواهیم همراهی‌مان کنند تا سریع‌تر، بدون آسیب و جلب‌توجه به آنجا برسیم. اگر هم شرایط مهمانی قابل‌تحمل نبود (مانند نور کم یا صدای بلند موسیقی)، می‌توانیم از میزبان عذرخواهی کنیم و بعد از مدتی آنجا را ترک کنیم.
از میان صداهایی که در پاسخ به پنجمین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام سرکار خانم شیدا صلواتی برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده است؛ همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو نفر از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن گوش بدهید."
audio/mana-6dee829487cfbcb18297.mp3,"بر مدارِ مدار صفر و یک: گفت‌وگوی نشریۀ نسل مانا با شادیار خدایاری؛ برنامه‌نویس نابینا و دارای مدرک کارشناسی‌ارشد مهندسی نرم‌افزار کامپیوتر
میرهادی نائینی‌زاده
از چه زمانی به کار برنامه‌نویسی علاقه‌مند شدید و کی به این نتیجه رسیدید که این کار را می‌توانید به‌صورت حرفه‌ای و برای کسب درآمد دنبال کنید؟»
«برنامه‌نویسی یکی از دو موضوعی بود که من از دوران نوجوانی به آن علاقه نشان می‌دادم. قسمت دوم پاسخ شما از نظر من دو جنبۀ متفاوت دارد؛ یک جنبۀ شخصی که کاملاً برای من منوط به شرایط زمان خودم می‌شد که در آن نگرش تخصصی کنونی به مقولۀ برنامه‌نویسی کمتر رواج امروز را داشت. از لحاظ فنی، کار به نسبت شرایط و فضایی که در آن وارد می‌شود، متفاوت است. باید بگویم سطوح برنامه‌نویسی و ملزومات آن، کاملاً مشخص هستند و هر برنامه‌نویسی بنا به سطح کاری خود، توانایی کارکردن در این زمینه را پیدا می‌کند.»
«به تغییراتی اشاره کردید که از زمان ورود شما به این عرصه تاکنون به وجود آمده‌اند. آیا این تغییرات بیشتر برای نابینایان سودمند بوده است یا مسائل بیشتری را برای آن‌ها ایجاد کرده است؟»
«اولاً به‌دلیل عدم اشراف کامل به همۀ علوم کامپیوتری، نمی‌توانم پاسخی قطعی به پرسش شما داشته باشم؛ اما می‌توانم این‌قدر اشاره کنم که تخصصی‌شدن امور برنامه‌نویسی باعث شده است که دیگر انتظار دانستن تمام فنون کار، امری محال به‌نظر برسد و این کار را برای نابینایانی که توان کارکردن با مقولات گرافیکی را ندارند و می‌توانند در سایر امور مشغول‌به‌کار باشند، راحت‌تر می‌کند؛ البته و صدالبته محدودیت‌هایی در کار هست که حتماً به آن‌ها خواهیم پرداخت.»
«شما دارای مدرک مهندسی کامپیوتر هستید. باتوجه‌به کمترشدن دیدتان در زمان تحصیل، چه مسائلی برای اخذ این مدرک داشتید؟ آیا مسیر تحصیلی خود را به سایر نابینایان پیشنهاد می‌کنید؟»
«یکی از اصلی‌ترین مسائلی که من به‌ویژه در دوران ارشد داشتم، نبود منابع صوتی یا مکتوب فارسی برای نابینایان بود. ازآنجاکه اکثر منابع درس‌های ما از متون انگلیسی برگردانده می‌شد، من می‌کوشیدم با یافتن منابع اصلی و مطالعۀ آن‌ها بر این مشکل فائق بیایم؛ البته انجام این کار مشکلاتی هم برای من ایجاد کرد که یکی از آن‌ها عدم آشنایی با معادل‌های فارسی اصطلاحات و نیاز به پرسیدن از اساتید دربارۀ معادل‌های انگلیسی در جلسات امتحان بود. به‌نظر من، اگر کسی در سراسر دنیا برنامه‌نویسی را از منظر کسب درآمد مدنظر داشته باشد، داشتن یک مدرک تحصیلی مرتبط با کامپیوتر برای او ضروری نیست؛ اما بسیار مهم است که یک مدرک دانشگاهی داشته باشد که نداشتن مدرک دانشگاهی کاریابی را برای متقاضیان بسیار دشوار می‌کند.»
«یک برنامه‌نویس نابینا برای به‌دست‌آوردن شغل مناسب چه ملزوماتی را باید در نظر بگیرد؟»
«موفقیت در این کار مستلزم داشتن سوابق کاری و دانش فنی متناسب است. سنجش دانش فنی افراد از طریق مصاحبه‌هایی کاملاً تخصصی انجام می‌شود. توصیه می‌کنم برای به‌دست‌آوردن شرایط مطلوب کاری و دانش فنی بیشتر، ابتدا دوستان در قالب کارآموزی وارد حرفۀ برنامه‌نویسی بشوند.»
«اگر قرار باشد به‌عنوان یک برنامه‌نویس مجرب نابینا، برای افراد علاقه‌مند به این حوزه نقشۀ راهی ترسیم کنید، این کار را چطور انجام می‌دهید؟»
«اولین چیزی که دراین‌رابطه باید بگویم این است که با یک فرایند سخت و زمان‌بر روبه‌رو هستند. ابتدا بر اساس نوع کاری که می‌خواهند در آینده انجام دهند، باید یک زبان برنامه‌نویسی مرتبط را بیاموزند. در مرحلۀ بعد، لازم است مطالعات زیادی دررابطه‌با دانش عمومی کامپیوتر داشته باشند. ضروری می‌دانم به اهمیت یادگیری زبان انگلیسی به‌عنوان مرجع اصلی آموزش کامپیوتر و همین‌طور لزوم مطالعۀ همیشگی و به‌روزبودن اطلاعات فناورانۀ یک برنامه‌نویس تأکید کنم.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک برنامه‌نویس نابینا با سایر افرادی که در این حوزه مشغول‌به‌کار هستند، وجود دارد؟»
«از عمدۀ مشکلاتی که در کار ما پیش می‌آید، دسترس‌پذیرنبودن برخی نرم‌افزارهایی است که در هنگام کار از آن‌ها استفاده می‌شود. در اغلب موارد، راه‌های جایگزینی برای این معضل می‌توان یافت؛ ولی مواردی هم پیش می‌آید که انجام یک کار خاص برای نابینایان غیرممکن می‌شود. تفاوت مهمی که کار نابینایان با سایرین دارد این است که صفحه‌خوان‌ها بخش جدانشدنی کار ما با کامپیوتر هستند که استفاده از آن‌ها معایب و مزایای خاص خود را دارد. صفحه‌خوان‌ها می‌توانند در به‌دست‌دادن یک درک درست از حروف و ارقام به نابینایان کمک کنند؛ ولی معمولاً معایبشان بر مزایایشان می‌چربد.»
«چه مسائلی برای نابینایان برنامه‌نویس در مواجهه با کارفرمایان بینا پیش می‌آید؟»
«انجام یک پروژه مستلزم مواردی است که به‌دلیل وجود عناصر گرافیکی در آن‌ها، یک نابینا نمی‌تواند ۰ تا ۱۰۰ آن‌ها را برعهده داشته باشد. به همین دلیل یک کارفرما ترجیح می‌دهد کار خود را به کسی بسپارد که نیاز به نفر دومی برای اعمال برخی موارد نداشته باشد. پس، گرفتن پروژه برای افراد نابینا فقط در صورتی امکان دارد که آن‌ها هم روابط قوی کاری برقرار کنند و هم البته در مواردی که می‌توانند عهده‌دار کاری شوند، یک‌سروگردن از همکارانشان قوی‌تر باشند. از نظر تجربی باید به شما بگویم: اعتماد به افراد نابینایی که حتی دانش و تبحر بیشتری از سایرین دارند هم بسیار امر نادری است. کارفرمایان دلایل خود را برای عدم‌پذیرش نابینایان دارند و در اغلب اوقات هم از بیان آن‌ها امتناع می‌کنند. برخلاف کشورهای توسعه‌یافته، مشوق‌های دولتی برای استخدام افراد معلول هم در کشور ما وجود عملی ندارد. در چنین موقعیتی تمام مسئولیت بر دوش خود افراد معلول است؛ البته نمی‌توانم از عنصر شانس در این کار عبور کنم.»
«نابینایان در چه عرصه‌هایی از برنامه‌نویسی می‌توانند موفق‌تر باشند؟»
«در برخی از موارد، تفاوت سرعت کار افراد نابینا با همکارانشان کاملاً مشهود است. اگر مواردی را که نابینایان امکان ورود به آن‌ها ندارند، نادیده بگیریم، افراد نابینا باید وارد بخش‌هایی بشوند که لااقل تفاوت سرعت کارشان با سایرین قابل اغماض باشد.»
«از اینکه در این گفت‌وگو مشارکت داشتید از شما سپاسگزارم. به‌عنوان سخن پایانی چه توصیه‌ای برای علاقه‌مندان نابینای حرفۀ خودتان دارید؟»
«در پایان باید خدمت مخاطبین شما بگویم: اگر قصد ورود به این حوزه را دارید، باید سخت‌کوش باشید و انتظار هرگونه مسئله‌ای را در کار خود داشته باشید. به‌هیچ‌وجه نباید ناامید شوید و اصلاً منتظر هیچ‌گونه ارفاقی در دنیای بی‌رحم واقعی کار را نداشته باشید. از طرف دیگر، می‌خواهم دوباره بر این نکته تأکید کنم که بهترین‌بودن در هر زمینۀ کاری، از مهم‌ترین لوازم یک نابینای موفق در انجام امور خود است.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای از گفت‌وگوی نسل مانا با شادیار خدایاری، برنامه‌نویس نابینا بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی ۵۵ دقیقه‌ای ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-c3637c2845fc9e6f35ac.mp3,"بر مدارِ مدار صفر و یک: گفت‌وگوی نشریۀ نسل مانا با شادیار خدایاری؛ برنامه‌نویس نابینا و دارای مدرک کارشناسی‌ارشد مهندسی نرم‌افزار کامپیوتر
میرهادی نائینی‌زاده
از چه زمانی به کار برنامه‌نویسی علاقه‌مند شدید و کی به این نتیجه رسیدید که این کار را می‌توانید به‌صورت حرفه‌ای و برای کسب درآمد دنبال کنید؟»
«برنامه‌نویسی یکی از دو موضوعی بود که من از دوران نوجوانی به آن علاقه نشان می‌دادم. قسمت دوم پاسخ شما از نظر من دو جنبۀ متفاوت دارد؛ یک جنبۀ شخصی که کاملاً برای من منوط به شرایط زمان خودم می‌شد که در آن نگرش تخصصی کنونی به مقولۀ برنامه‌نویسی کمتر رواج امروز را داشت. از لحاظ فنی، کار به نسبت شرایط و فضایی که در آن وارد می‌شود، متفاوت است. باید بگویم سطوح برنامه‌نویسی و ملزومات آن، کاملاً مشخص هستند و هر برنامه‌نویسی بنا به سطح کاری خود، توانایی کارکردن در این زمینه را پیدا می‌کند.»
«به تغییراتی اشاره کردید که از زمان ورود شما به این عرصه تاکنون به وجود آمده‌اند. آیا این تغییرات بیشتر برای نابینایان سودمند بوده است یا مسائل بیشتری را برای آن‌ها ایجاد کرده است؟»
«اولاً به‌دلیل عدم اشراف کامل به همۀ علوم کامپیوتری، نمی‌توانم پاسخی قطعی به پرسش شما داشته باشم؛ اما می‌توانم این‌قدر اشاره کنم که تخصصی‌شدن امور برنامه‌نویسی باعث شده است که دیگر انتظار دانستن تمام فنون کار، امری محال به‌نظر برسد و این کار را برای نابینایانی که توان کارکردن با مقولات گرافیکی را ندارند و می‌توانند در سایر امور مشغول‌به‌کار باشند، راحت‌تر می‌کند؛ البته و صدالبته محدودیت‌هایی در کار هست که حتماً به آن‌ها خواهیم پرداخت.»
«شما دارای مدرک مهندسی کامپیوتر هستید. باتوجه‌به کمترشدن دیدتان در زمان تحصیل، چه مسائلی برای اخذ این مدرک داشتید؟ آیا مسیر تحصیلی خود را به سایر نابینایان پیشنهاد می‌کنید؟»
«یکی از اصلی‌ترین مسائلی که من به‌ویژه در دوران ارشد داشتم، نبود منابع صوتی یا مکتوب فارسی برای نابینایان بود. ازآنجاکه اکثر منابع درس‌های ما از متون انگلیسی برگردانده می‌شد، من می‌کوشیدم با یافتن منابع اصلی و مطالعۀ آن‌ها بر این مشکل فائق بیایم؛ البته انجام این کار مشکلاتی هم برای من ایجاد کرد که یکی از آن‌ها عدم آشنایی با معادل‌های فارسی اصطلاحات و نیاز به پرسیدن از اساتید دربارۀ معادل‌های انگلیسی در جلسات امتحان بود. به‌نظر من، اگر کسی در سراسر دنیا برنامه‌نویسی را از منظر کسب درآمد مدنظر داشته باشد، داشتن یک مدرک تحصیلی مرتبط با کامپیوتر برای او ضروری نیست؛ اما بسیار مهم است که یک مدرک دانشگاهی داشته باشد که نداشتن مدرک دانشگاهی کاریابی را برای متقاضیان بسیار دشوار می‌کند.»
«یک برنامه‌نویس نابینا برای به‌دست‌آوردن شغل مناسب چه ملزوماتی را باید در نظر بگیرد؟»
«موفقیت در این کار مستلزم داشتن سوابق کاری و دانش فنی متناسب است. سنجش دانش فنی افراد از طریق مصاحبه‌هایی کاملاً تخصصی انجام می‌شود. توصیه می‌کنم برای به‌دست‌آوردن شرایط مطلوب کاری و دانش فنی بیشتر، ابتدا دوستان در قالب کارآموزی وارد حرفۀ برنامه‌نویسی بشوند.»
«اگر قرار باشد به‌عنوان یک برنامه‌نویس مجرب نابینا، برای افراد علاقه‌مند به این حوزه نقشۀ راهی ترسیم کنید، این کار را چطور انجام می‌دهید؟»
«اولین چیزی که دراین‌رابطه باید بگویم این است که با یک فرایند سخت و زمان‌بر روبه‌رو هستند. ابتدا بر اساس نوع کاری که می‌خواهند در آینده انجام دهند، باید یک زبان برنامه‌نویسی مرتبط را بیاموزند. در مرحلۀ بعد، لازم است مطالعات زیادی دررابطه‌با دانش عمومی کامپیوتر داشته باشند. ضروری می‌دانم به اهمیت یادگیری زبان انگلیسی به‌عنوان مرجع اصلی آموزش کامپیوتر و همین‌طور لزوم مطالعۀ همیشگی و به‌روزبودن اطلاعات فناورانۀ یک برنامه‌نویس تأکید کنم.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک برنامه‌نویس نابینا با سایر افرادی که در این حوزه مشغول‌به‌کار هستند، وجود دارد؟»
«از عمدۀ مشکلاتی که در کار ما پیش می‌آید، دسترس‌پذیرنبودن برخی نرم‌افزارهایی است که در هنگام کار از آن‌ها استفاده می‌شود. در اغلب موارد، راه‌های جایگزینی برای این معضل می‌توان یافت؛ ولی مواردی هم پیش می‌آید که انجام یک کار خاص برای نابینایان غیرممکن می‌شود. تفاوت مهمی که کار نابینایان با سایرین دارد این است که صفحه‌خوان‌ها بخش جدانشدنی کار ما با کامپیوتر هستند که استفاده از آن‌ها معایب و مزایای خاص خود را دارد. صفحه‌خوان‌ها می‌توانند در به‌دست‌دادن یک درک درست از حروف و ارقام به نابینایان کمک کنند؛ ولی معمولاً معایبشان بر مزایایشان می‌چربد.»
«چه مسائلی برای نابینایان برنامه‌نویس در مواجهه با کارفرمایان بینا پیش می‌آید؟»
«انجام یک پروژه مستلزم مواردی است که به‌دلیل وجود عناصر گرافیکی در آن‌ها، یک نابینا نمی‌تواند ۰ تا ۱۰۰ آن‌ها را برعهده داشته باشد. به همین دلیل یک کارفرما ترجیح می‌دهد کار خود را به کسی بسپارد که نیاز به نفر دومی برای اعمال برخی موارد نداشته باشد. پس، گرفتن پروژه برای افراد نابینا فقط در صورتی امکان دارد که آن‌ها هم روابط قوی کاری برقرار کنند و هم البته در مواردی که می‌توانند عهده‌دار کاری شوند، یک‌سروگردن از همکارانشان قوی‌تر باشند. از نظر تجربی باید به شما بگویم: اعتماد به افراد نابینایی که حتی دانش و تبحر بیشتری از سایرین دارند هم بسیار امر نادری است. کارفرمایان دلایل خود را برای عدم‌پذیرش نابینایان دارند و در اغلب اوقات هم از بیان آن‌ها امتناع می‌کنند. برخلاف کشورهای توسعه‌یافته، مشوق‌های دولتی برای استخدام افراد معلول هم در کشور ما وجود عملی ندارد. در چنین موقعیتی تمام مسئولیت بر دوش خود افراد معلول است؛ البته نمی‌توانم از عنصر شانس در این کار عبور کنم.»
«نابینایان در چه عرصه‌هایی از برنامه‌نویسی می‌توانند موفق‌تر باشند؟»
«در برخی از موارد، تفاوت سرعت کار افراد نابینا با همکارانشان کاملاً مشهود است. اگر مواردی را که نابینایان امکان ورود به آن‌ها ندارند، نادیده بگیریم، افراد نابینا باید وارد بخش‌هایی بشوند که لااقل تفاوت سرعت کارشان با سایرین قابل اغماض باشد.»
«از اینکه در این گفت‌وگو مشارکت داشتید از شما سپاسگزارم. به‌عنوان سخن پایانی چه توصیه‌ای برای علاقه‌مندان نابینای حرفۀ خودتان دارید؟»
«در پایان باید خدمت مخاطبین شما بگویم: اگر قصد ورود به این حوزه را دارید، باید سخت‌کوش باشید و انتظار هرگونه مسئله‌ای را در کار خود داشته باشید. به‌هیچ‌وجه نباید ناامید شوید و اصلاً منتظر هیچ‌گونه ارفاقی در دنیای بی‌رحم واقعی کار را نداشته باشید. از طرف دیگر، می‌خواهم دوباره بر این نکته تأکید کنم که بهترین‌بودن در هر زمینۀ کاری، از مهم‌ترین لوازم یک نابینای موفق در انجام امور خود است.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای از گفت‌وگوی نسل مانا با شادیار خدایاری، برنامه‌نویس نابینا بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک فایل صوتی ۵۵ دقیقه‌ای ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-3fbb856fe19ac540f5c4.mp3,"روابط عاطفی؛ از آشنایی تا تنظیم قرار ملاقات
امین عرب
یافتن شریک عاطفی و رفتن به اولین قرار ملاقات، کاری پرچالش است. چه برای افراد بینا و چه افراد با آسیب بینایی. در چنین شرایطی سؤالات مختلفی به ذهن هرکس می‌رسد؛ مثل اینکه «چگونه با کسی آشنا شوم؟»، «کجا برویم؟»، «در چه مورد صحبت کنیم؟»، «اگر احساسی بین ما شکل نگرفت، چه‌طور؟»؛ اما روابط عاطفی و قرارهای ملاقات برای اشخاص با آسیب بینایی موانع بیشتری را در بر دارند. از مکان‌های دسترسی‌ناپذیر برای ملاقات گرفته تا کنارآمدن با تغییراتی که این شرایط می‌تواند در پویایی یک رابطه به وجود آورد. در اینجا نکاتی برگرفته از تجربیات افراد با آسیب بینایی برای یافتن شریک عاطفی و مدیریت قرارهای ملاقات ارائه شده است که می‌تواند در این زمینه به شما کمک کند.
چگونه با کسی آشنا شویم؟
بارها شنیده‌ایم که افراد در فضای حقیقی یا مجازی با هم آشنا می‌شوند. هرکدام از این دو شیوه، مزایا و معایب خاص خود را دارد.
ملاقات در محیط‌های حقیقی
باتوجه‌به اینکه حدود ۶۰ درصد از افراد ۱۸ تا ۳۴ساله با شریک زندگی خود از طریق دوستان یا در محیط‌های اجتماعی آشنا شده‌اند، به‌نظر می‌رسد آشنایی به روش قدیمی (آشنایی حضوری) هنوز گزینۀ ترجیحی برای آشنایی و قرار ملاقات است. حال چگونه می‌توان به بهترین شکل با کسی آشنا شد و افراد با آسیب بینایی، با چه چالش‌های مضاعفی در این موقعیت مواجه‌اند؟
آشنایی از راه دوستی
مردم تمایل دارند با کسانی که علایق مشابهی دارند، معاشرت کنند؛ بنابراین اگر با کسی دوستان مشترکی دارید، این احتمال وجود دارد که علایق و ویژگی‌های شخصیتی مشترکی نیز داشته باشید. دوستی با طرف مقابل پیش از شروع یک رابطه به شما کمک می‌کند تا ندانسته خود را در یک موقعیت ناآشنا نیندازید. این دوستی به شما اجازه می‌دهد تا بر نقاط قوت و ضعف یکدیگر واقف گردید و می‌توانید پیش از ورود به رابطه، انعطاف خود را در مواجهه با آن شخص بسنجید.
آشنایی در گروه‌ها و دورهمی‌های سرگرم‌کننده
حضور در گروه‌های سرگرم‌کننده راهی عالی برای آشنایی با دیگران است. برای مثال می‌توان به گروه‌های دانشجویی، ورزشی، مطالعاتی و دورهمی‌های افراد با آسیب بینایی اشاره کرد. در این گروه‌ها شما نقطۀ مشترکی دارید که شروع خوبی برای یک مکالمه است؛ همچنین ازآنجایی‌که مرتباً در قالب گروه با هم تعامل دارید، به شما این امکان را می‌دهد که قبل از تصمیم‌گیری برای شروع قرارهای ملاقات، بیشتر یکدیگر را بشناسید.
آشنایی در فضای مجازی
آشنایی آنلاین به بخشی جداناپذیر از اتفاقات عصر دیجیتال تبدیل شده است. در واقع، از هر پنج رابطه، یکی آنلاین شروع می‌شود. آشنایی به‌صورت آنلاین نقش شانس یا جغرافیا را در یافتن شریک عاطفی کاهش می‌دهد و دنیای کاملاً جدیدی را به روی فرد می‌گشاید.
شبکه‌های اجتماعی از جمله ابزارهایی هستند که برای آشنایی با افراد جدید به کار می‌روند. اینستاگرام یکی از پرمخاطب‌ترین و محبوب‌ترین این ابزارها به‌شمار می‌آید؛ اما باتوجه‌به اینکه تمرکز آن بیشتر بر تصاویر و ویدئوها است، بسیاری از افراد با آسیب بینایی تمایل زیادی به استفاده از آن ندارند؛ همچنین در نسخه‌های اخیر نرم‌افزار تلگرام، قابلیت جدیدی با عنوان (افراد نزدیک شما) افزوده شده است که با فعال‌کردن آن می‌توانید با آدم‌های جدیدی که در نزدیکی محل زندگی شما هستند، آشنا شوید. خوشبختانه استفاده از این قابلیت کاملاً دسترسی‌پذیر است. کلاب‌هوس نیز با متمرکزکردن تعاملات بر بستر صوت، یکی از بهترین محیط‌ها برای استفادۀ افراد با آسیب بینایی به‌شمار می‌رود.
برنامه‌ها و وب‌سایت‌های خاصی برای آشنایی افراد و شکل‌گیری قرار ملاقات وجود دارند که باتوجه‌به ویژگی‌های شخصیتی و محل زندگی شما، افراد مشابه را پیشنهاد می‌کنند و شما پس از دیدن مشخصات آنان می‌توانید به هرکس که جذبتان می‌کند، پیام دهید و گفت‌وگو را آغاز کنید. میزان دسترسی‌پذیری این پلتفرم‌ها متغیر است و با کسب تجربه می‌توانید به آن پی ببرید؛ همچنین پلتفرم‌هایی ویژۀ آشنایی افراد با آسیب بینایی وجود دارد که با جست‌وجو در اینترنت می‌توانید آن‌ها را پیدا کنید.
در آشنایی مجازی بهتر است چه زمانی به آسیب بینایی خود اشاره کنم؟
آیا بهتر است در پروفایلم آسیب بینایی‌ام را ذکر کنم؟ آیا بعد از مدتی صحبت‌کردن به آن بپردازم یا شاید در اولین قرار ملاقات؟ از سویی، ذکر آن در پروفایلتان ممکن است باعث شود در برابر افرادی که سعی در سوءاستفاده از شما دارند، احساس آسیب‌پذیری و حساسیت بیشتری داشته باشید؛ همچنین ممکن است به شما این احساس را بدهد که دارید خود را با آسیب بینایی‌تان تعریف می‌کنید. از سوی دیگر ذکر آن می‌تواند کمک کند افرادی که آسیب بینایی شما را نمی‌پذیرند، همین اول کنار بروند؛ همچنین می‌تواند از بروز استرسی که در آینده برای مطرح‌کردن این موضوع به وجود خواهد آمد، یا از احساس صادق‌نبودن با طرف مقابل جلوگیری کند. در نهایت، می‌توان گفت که هیچ زمان مشخص درستی وجود ندارد، هر زمان راحتید آن را مطرح کنید. این کاملاً به دیدگاه شما بستگی دارد.
در اولین قرار ملاقات چگونه باشیم؟
در روان‌شناسی اصلی به‌نام اثر تقدم وجود دارد که طبق آن نخستین تجربیات ما در مواجهه با شخص دیگر از تجربیات بعدی اثربخش‌تر و مهم‌تر است. به همین دلیل، افراد سعی می‌کنند در اولین قرار ملاقات، بهترین خودشان باشند. ممکن است توجه به موارد زیر بتواند به شما در نشان‌دادن بهترین تصویر از خودتان کمک کند:
بهترین لباس‌هایتان را بپوشید و از تمیزبودن آن‌ها مطمئن شوید. در انتخاب لباس و ست‌کردن رنگ‌ها می‌توانید از خانواده یا دوستان خود کمک بگیرید. توجه به آرایش، مدل موها و استفاده از عطر را فراموش نکنید و وقتی کاملاً حاضر شدید، نظر فرد دیگری را در مورد خود جویا شوید.
مکان مناسبی را برای ملاقات انتخاب کنید. بهتر است قبل از زمان ملاقات، به مکان انتخاب‌شده بروید، با مسیر آن آشنا شوید و جای دستشویی را برای استفادۀ احتمالی شناسایی کنید. فراموش نکنید که مهم است مکان انتخابی شما از نظر نور و صدا با میزان بینایی‌تان تناسب داشته باشد. تا جایی که می‌توانید مهارت جهت‌یابی و تحرکتان را تقویت کنید؛ همچنین مکان ملاقات را به‌طرف مقابل تحمیل نکنید و نظر او را دراین‌خصوص جویا شوید.
کافه‌ها یکی از رایج‌ترین مکان‌هایی است که برای یک قرار چندساعته گزینۀ مناسبی به‌حساب می‌آید؛ اما فضای تاریک کافه‌ها حرکت‌کردن را برای افراد کم‌بینا دشوار می‌سازد، خصوصاً اگر برای اولین‌بار به آنجا رفته باشید؛ همچنین توجه به زبان بدن فرد مقابل در این شرایط دشوارتر است. پیداکردن جای مناسب برای نشستن در کافه‌هایی که میزها به هم نزدیک‌اند، از دیگر دشواری‌های این شرایط است. کمک‌گرفتن از پیشخدمت کافه می‌تواند در این موقعیت مفید باشد.
در انتخاب مکان، دسترسی به وسایل حمل‌ونقل عمومی را در نظر بگیرید. آیا ایستگاه اتوبوس یا مترو به شما نزدیک است؟ آیا در آن مکان تاکسی‌های اینترنتی خدمات ارائه می‌کنند؟ اگر از اتوبوس یا مترو استفاده می‌کنید، زمان شروع و پایان قرارتان را با زمان‌بندی وسایل نقلیه تطبیق دهید تا برای به‌موقع‌رسیدن به مشکل برنخورید.
تصمیم بگیرید که چه چیزی بخورید. به این فکر کنید که خوردن چه غذاهایی به‌طور معمول سخت و تمیزخوردن آن‌ها دشوار است. برای مثال ممکن است چلو ماهی به‌خاطر سختی در جداکردن تیغ‌ها انتخاب مناسبی نباشد؛ اما ساندویچ گزینۀ بهتری به‌نظر برسد. برای خواندن منوی کافه یا رستوران می‌توانید از نرم‌افزارهایی مثل En-vision یا Sullivan استفاده کنید یا از پیشخدمت بخواهید تا منو را برای شما بخواند؛ همچنین منوی بعضی از کافه‌ها یا رستوران‌ها به‌صورت آنلاین در دسترس قرار دارد.
از قبل به گفت‌وگوی خود در طول قرار ملاقات بیندیشید. باتوجه‌به شناخت قبلی‌تان از طرف مقابل، موضوعاتی را که برای هر دوی شما جالب‌اند، انتخاب و در مورد آن‌ها صحبت کنید. شوخ‌طبعی ملایمی را چاشنی گفت‌وگوهایتان کنید؛ البته تا جایی که به لودگی تبدیل نشود.
اگر طرف مقابل شما آسیب بینایی ندارد، برای صحبت‌کردن در خصوص آسیب بینایی‌تان آماده باشید. با اعتمادبه‌نفس و دیدگاه مثبت در این مورد صحبت کنید و میزان استقلال خود را به بحث بگذارید. هراندازه با اطمینان بیشتری به این بخش از زندگی‌تان بپردازید، طرف مقابل نیز راحت‌تر و آرام‌تر خواهد بود."
audio/mana-f0fe5a1ac4def342c6aa.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در ادامه، فهرستی از جدیدترین کتاب‌هایی که جهت استفادۀ افراد با آسیب بینایی به زیور صوت آراسته شده‌اند، در موضوعاتی چون سرگذشت، رمان، سفرنامه، روان‌شناسی و… تقدیم اهل مطالعه می‌گردد.
* «گردشگری در دسترس (سازگاری شهری برای گردشگران دارای معلولیت و سالمندان)» نوشتۀ علی عباسی را سازمان فرهنگی‌تفریحی شهر اصفهان سال ۱۳۹۹ در ۱۸۶ صفحه تقدیم علاقه‌مندان کرده است.
این کتاب که با تأکید بر گردشگران دارای معلولیت و سالمندان نگاشته شده، دسترس‌پذیری گردشگری را در چارچوب مدل‌های نظری، کنوانسیون‌ها و استانداردهای بین‌المللی می‌کاود و با مقایسۀ تطبیقی اصفهان، بارسلون و کوالالامپور، سعی دارد از وضعیت عامل‌های دسترس‌پذیری، تحلیلی مقایسه‌ای به‌دست دهد. کتاب در چهار فصل تدوین شده: فصل اول به مبانی نظری و بررسی تاریخی موضوع می‌پردازد. فصل دوم حقوق افراد معلول را موردبررسی قرار می‌دهد و گردشگری در دسترس، زمینه‌های تاریخی و حقوقی حق دسترسی به گردشگری، قوانین و دستورالعمل‌ها را بیان می‌کند. فصل سوم شباهت‌ها و تفاوت‌های گردشگری در دسترس به لحاظ کمی و کیفی در اصفهان، بارسلون و کوالالامپور را موردتوجه قرار می‌دهد. در فصل چهارم هم مسئلۀ گردشگری در شهر اصفهان را واکاوی می‌کند.
* «الفبا و جنایت» اثر آگاتا کریستی با ترجمۀ محمد قصاع را نشر مهر سال ۱۳۷۴ در ۲۷۸ صفحه به چاپ رسانده است.
قاتلی زنجیره‌ای سه نفر را در سه شهر مختلف به قتل می‌رساند: «آلیس اشر» در شهر آندور همپشایر، «بتی برنارد» از شهر بکسیل – ان – هیل و سومین نفر «سرکارمیل کلارک» از شهر چرچستون. قاتل قبل از هر قتل به پوآرو نامه می‌دهد و هر بار شخص دیگری را به‌جای شخص معرفی‌شده به قتل می‌رساند. دراین‌بین، شخصی هم که گمان می‌رود روانی است، دراین‌رابطه دستگیر می‌شود؛ ولی پوآرو معتقد است که وی قاتل نبوده و در نهایت فرد دیگری را دستگیر می‌کند.
* «ذهن زیبا تصمیم‌گیری هوشمندانه در زندگی، کسب‌وکار و کشورداری» نوشتۀ مجتبی لشکر بلوکی و وحید شامخی را نشر رسا سال ۱۳۹۶ در ۲۸۸ صفحه منتشر کرده است.
مطالعۀ این کتاب، شبیه یک سفر است. سفری به پیچ‌وخم‌های ذهن. اصلاً تابه‌حال می‌دانستید که آگاهی نحسی می‌آورد. دیوارهای ذهنی حتی از دیوارهای فیزیکی بلندترند. ممکن است تحلیل زیاد فلجمان کند! بسیاری از تصمیمات ما را مسخ می‌کنند. بدون آنکه بدانیم، خیلی وقت‌ها تصمیماتمان تنها حاصل هفت ثانیه تفکر است و نه بیشتر و… این کتاب در فصول کوتاه تنظیم شده است. به زبانی روان، همراه با تجویزهای راهبردی. در ابتدا «تحلیل هوشمندانه» بررسی می‌شود؛ اینکه چرا و کجا ذهن انسان فریب می‌خورد و چه می‌توان کرد. سپس، راهکارهای گرفتن یک تصمیم هوشمندانه بیان می‌شود. در ادامه، سرمایه‌گذاری هوشمندانه و اینکه پول، زمان، توان و اعتبارمان را چگونه و کجا خرج کنیم، توضیح داده می‌شود. در پایان زندگی هوشمندانه و اینکه چگونه فردی باهوش‌تر، خوش‌فکرتر و کم خطاتر باشیم، شرح داده می‌شود.
* «سفر عشق به سلطان ساوالان» اثر ر.اعتمادی را نشر شادان سال ۱۳۹۷ در ۳۱۰ صفحه روانۀ بازار کرده است.
عبور از مراحل زندگی برای اهل دل حکایتی است شنیدنی؛ به‌ویژه که سیاق آن مبتنی بر عرفان ایرانی باشد و در قالب قصه‌ای دلنشین و عاشقانه بیان شود. داستان هفت شهر عشق و قصۀ سیمرغ را بسیاری شنیده‌اند. حالا اما روایتی دیگر و امروزی از این شاهکار قدیم و ادبی را با قلم نویسندۀ معاصر و محبوب سه نسل می‌خوانیم که بسیاری در چند دهه با سیاق نوشتار او آشنا هستند. نویسنده‌ای که شهره است به توصیف عواطف انسانی با لطیف‌ترین بیان ممکن تا جایی که قصه، خواننده را لحظه‌ای رها نمی‌کند. پس همراه شویم در بیان به‌روزشده از ماجراها و اتفاقاتی که در این قصه بر قهرمان امروزی او گذشته تا سرانجام کار و رسیدن «سی‌مرغ» به «سیمرغ».
* «ظلمات سپید سفر اکتشافی هنری برزلی به قطب جنوب.» تألیف دیوید گرن با ترجمۀ علی نصراللهی را نشر مهرگان‌خرد سال ۱۳۹۸ در ۹۹ صفحه به چاپ رسانده است.
کتاب ماجرای سفر واقعی هنری ورزلی را شرح می‌دهد؛ وی افسر ۵۶ساله و بازنشستۀ ارتش بریتانیا است که از او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و الهام‌بخش‌ترین کاشفان قطب در طول تاریخ یاد می‌شود. او سه بار به قطب جنوب سفر کرد که این کتاب روایت سفر او در سال ۲۰۱۵ است. روایت مبارزۀ جسمی و روحی که گاه فراتر از توان بشر است. هر سفر او سرشار از ماجراهای اعجاب‌انگیز است. هنری ورزلی در سرویس ویژۀ نیروی هوایی ۳ ارتش خدمت می‌کرد که یک واحد کماندویی مشهور بود. او همچنین مجسمه‌ساز، بوکسور، عکاسی که عکس‌های سفرهایش را به‌دقت ثبت می‌کرد، مجموعه‌دار کتاب‌های نایاب و نقشه‌های قدیمی و فسیل، مورخ آماتور و در کل تحت‌تأثیر کاریزمای ارنست شَکِلتون، از نخستین کاشفان قارۀ جنوبگان بود.
* «تویی که سرزمینت اینجا نیست» اثر محمدآصف سلطان‌زاده را نشر آگه سال ۱۳۸۷ در ۲۱۶ صفحه روانۀ بازار کرده است.
کتاب مشتمل بر هشت داستان با عناوینی چون: تویی که سرزمینت اینجا نیست، دیداربه‌قیامت، یکه سرباز، داکتر حسن، کابوس این سال‌ها، عروسی دره قافزار، قصیده جست‌وجو و جانان خرابات است. فضای بیشتر داستان‌های این مجموعه شهرهای جنگ‌زدۀ افغانستان در جریان جنگ‌های داخلی آن کشور است و روایت خون‌بار و وحشتناکی که راوی از آن فضا ارائه می‌کند، سند جامعه‌شناختی مهمی است از وضعیت داخلی افغانستان طی این سال‌ها.
* «خنده خورشید اشک ماه» اثر رضا جولایی را نشر چشمه سال ۱۴۰۰ در ۳۲۲ صفحه تقدیم رمان‌دوستان کرده است.
کتاب، قصۀ پرماجرای سرقت جواهرات، یکی از مهم‌ترین روزهای تاریخ ایران را محور اثر تازه خود کرده است. روز به توپ بستن مجلس به سرکردگی لیاخوف، افسر گارد قزاق. قصۀ جولایی از این روز، دوم تیر ۱۲۸۷ خورشیدی، آغاز می‌شود؛ یوم‌التوپ. چند دزد اجیر می‌شوند تا از خانه‌ای اشرافی به‌دوراز هیاهوی مرکز شهر یک اتومبیل را بدزدند که در زیرزمین خانۀ انبوهی شیء گران‌قیمت می‌یابند. آن‌ها بخشی از یک نقشۀ بسیار عجیب هستند. از سویی کنسولگری‌ها در حال ارسال اخبار نابودی مجلس هستند و روس‌ها سرمست از پیروزی، از سویی دیگر اعدام‌ها آغاز و آدم‌ها پنهان شده‌اند و این سرقت شاید یک اتفاق جزئی باشد؛ اما … جولایی، با ساختاری معماگونه و گره‌زدن تاریخ رسمی با تاریخ شخصی، یک رمان نفس‌گیر نوشته؛ رمانی که داستان یک زمان گم‌شده است.
* «رنج و التیام در سوگواری و داغ‌دیدگی» نوشته ج.ویلیام وردن با ترجمۀ محمد قائد را انتشارات فرهنگ نشر نو سال ۱۴۰۰ در ۲۹۳ صفحه منتشر کرده است.
گاه این سؤال پیش می‌آید که در یک ضایعه، کدام فرد بیشترین ضربه را خورده است؟ گاه سوگواری به دلایل متعدد ناتمام می‌ماند. تجربه نشان داده که ماتم فیصله‌نیافته با گذشت زمان پیچیده‌تر می‌شود و به‌ندرت پیش می‌آید که فرد بار دیگر در شرایطی قرار گیرد که بتواند آزادانه و برخوردار از مصونیت‌هایی که جامعه برای سوگواران قائل شود، هر اندازه میل دارد مویه کند. هدف این کتاب کمک به دست‌درکاران بهداشت روانی برای بهتر درک‌کردن پدیدۀ پیچیده مصیبت‌دیدگی است؛ تا از این رهگذر بتوانند به سوگواران کمک کنند غم خویش را به شیوۀ سالم پشت‌سر بگذارند.
* «چراغ‌های روشن شهر (خاطرات زهره فرهادی)» به قلم فائزه ساسانی‌خواه را نشر سورۀ مهر سال ۱۳۹۸ در ۵۴۳ صفحه تقدیم دوستداران کتاب‌های سرگذشت کرده است.
کتاب شرح خاطرات زهره فرهادی از دختران اهل خرمشهر در زمان جنگ ایران و عراق است. آهسته و بی‌صدا از پله‌های آهنی بالا رفتم. از پشت‌بام روی دیوار آشپزخانه رفتم که یک متر کوتاه‌تر از دیوار پشت‌بام بود. از آنجا ارتفاع تقریباً دو متری را پریدم توی کوچه. چادرم خاکی شده بود. تکانش دادم و با سرعت دویدم. با سرعتی تندتر از وقتی که با بچه‌های همسایه و محله مسابقه می‌گذاشتیم و اغلب اوقات برنده می‌شدم. همین‌طور که می‌دویدم برمی‌گشتم. پشت‌سرم را نگاه می‌کردم تا بابا دنبالم نباشد. هیچ‌کس توی محله نبود و هیچ صدایی جز صدای انفجار نمی‌آمد.
شما می‌توانید برای دریافت کتاب‌های این فهرست و سایر کتاب‌های ضبط‌شده، با کارشناسان نابینای نهاد کتابخانه‌های عمومی در سراسر کشور تماس بگیرید."
audio/mana-268393e9b00d1bddb56a.mp3,"به قلم شما
یدالله فرزین ستوده و موسی عصمتی
یادی از بنیان‌گذار تعلیم‌وتربیت نوین نابینایان در ایران، مرحوم دکتر حسن علوی چشم‌پزشک
یدالله فرزین ستوده؛ دبیر بازنشستۀ آموزش‌وپرورش
قریب صدسال از ورود خط بریل توسط یک کشیش آلمانی به‌نام کریستوفل به ایران می‌گذرد. او کار خود را در تبریز شروع کرد. به‌کمک چند ایرانی برای الفبای فارسی، علائمی وضع کرد و آن را به ثبت رساند. سپس کار خود را به اصفهان منتقل کرد و تا پایان عمر در آنجا فعالیت خود را ادامه داد. اشرف پهلوی پس از مدرسۀ او، خواست در تهران هم مدرسه‌ای برای نابینایان تأسیس کند. این مدرسه در سال ۱۳۲۹ شروع به کار کرد و در سال ۱۳۴۰ به کار خود خاتمه داد. این بود خلاصه‌ای از ورود خط بریل به ایران.
دکتر حسن علوی که بود؟
دکتر حسن علوی، متولد ۱۲۹۲ در تهران، دو تخصص چشم‌پزشکی و گوش و حلق و بینی را از انگلستان دریافت کرده بود. در اواخر سلطنت رضاخان یا اوایل محمدرضا به ایران برگشت و کار خود را شروع کرد. او در مشاغل و جایگاه‌های بسیاری از جمله چشم‌پزشک دربار، سناتور مجلس، استاد دانشگاه و رئیس بخش چشم‌پزشکی بیمارستان امیراعلم فعالیت کرده بود. او ضمناً در بیمارستان خصوصی آبان نیز فعالیت می‌کرد. وقتی نبود مدرسه را احساس کرد، با پایمردی تصمیم گرفت آموزشگاه مناسبی برای نابینایان بسازد. از سال ۱۳۳۸ شروع به فراهم‌آوردن وسایل موردنیاز کرد. زمینی در سرخه‌حصار تهران به او اهدا شد؛ ولی نپسندید. سپس از طرف اقوامش زمینی به مساحت تقریبی ۱۸۰۰۰ مترمربع در اوایل جاده کن دریافت کرد؛ البته این را فقط برای استفادۀ نابینایان وقف کرده بودند که متأسفانه بعد از انقلاب به خواستۀ وقف‌کنندگان عمل نشد.
به‌هرحال آموزشگاه نابینایان رضا پهلوی در ۲۷مهر۱۳۴۳ رسماً کار خود را شروع کرد. آموزشگاه شروع بسیار خوبی داشت؛ اما متأسفانه پیشرفتی را که دکتر علوی انتظار داشت، به‌گفتۀ خودش به نتیجه نرسید؛ چون به قول‌ها و قسم‌هایی که به
او داده بودند، عمل نکردند که مطرح‌کردنش از حوصلۀ این نوشته خارج است. این آموزشگاه به‌صورت هیئت‌امنایی و هیئت‌مدیره‌ای اداره می‌شد. بودجۀ این مدرسه را دکتر علوی از طریق دوستان و آشنایانش تأمین می‌کرد. به‌گفتۀ خودش چهل هزار تومان از بودجۀ شخصی خودش در سال ۱۳۴۳ هزینه کرد که آن زمان مبلغ قابل‌توجهی به‌حساب می‌آمد. او توانست کد بودجه از مجلس دریافت کند؛ اما مدیر وقت بعد از انقلاب، بودجه را کم کرد و بعد از مدتی اولین رئیس آموزش‌وپرورش استثنایی بودجۀ مذکور را به این سازمان اختصاص داد. با کمک او و دیگران در سال ۱۳۴۷ تربیت‌معلم دانش‌آموزان استثنایی شروع به کار کرد و سال بعد، دفتر برنامه‌ریزی کودکان و دانش‌آموزان استثنایی کار خود را شروع کرد.
متأسفانه دکتر علوی هم مثل میرزاحسن رشدیه، بنیان‌گذار آموزش‌وپرورش نوین، به بوتۀ فراموشی سپرده شد. یاد و نامش گرامی.
چرا دکتر علوی به فکر تأسیس چنین آموزشگاهی افتاد؟
روزی او برای بازدید از مدرسۀ نابینایان به خیابان ری رفت. وضع ظاهری نابینایان او را متأسف کرد و تصمیم گرفت مدرسه‌ای به شیوۀ جدید برای نابینایان بسازد. با کمک دوستانش بودجه‌ای فراهم آورد. در سال ۱۳۴۰ کلنگ مدرسه توسط خود او به زمین خورد. در ضمن دو نفر به نام‌های آقایان مینایی و بقایی را به انگلستان فرستاد تا اصول آموزش‌وپرورش آسیب‌دیدگان بینایی را فرابگیرند. آموزشگاه نابینایان پسران سرانجام در نوزدهم اردیبهشت ۱۳۴۳ کار آزمایشی خود را به‌مدت یک ماه شروع کرد. در این مدت گروهی با سرویس به آموزشگاه می‌آمدند و ظهر برمی‌گشتند.
چرا نام آموزشگاه را رضا پهلوی گذاشتند؟
به‌گفتۀ دکتر علوی، به‌خاطر اینکه زمین خارج از محدوده بود، آن را به این نام نامیدند تا بتوانند آن را تأسیس کنند. آموزشگاه شروع خوبی داشت؛ اما آنچه دکتر علوی می‌خواست، ادامه پیدا نکرد. آموزشگاه با سه گروه کارش را شروع کرد: گروه اول دانش‌آموزان شبانه‌روزی که خیلی مرتب اداره می‌شد. گروه دوم دانش‌آموزان روزانه که دبیرستانی بودند و گروه سوم که اصطلاحاً کارگاهی نامیده می‌شدند. این افراد بزرگ‌سال بودند و حرفه و سوادآموزی داشتند. قسمت دختران در سال ۱۳۴۵ شروع به کار کرد و در سال ۱۳۵۹ به پاسداران منتقل شد. مدرسه‌ای که با نام «رضا پهلوی» تأسیس شده بود، بعد از انقلاب به علوی تغییر نام پیدا کرد و سپس به مجتمع آموزشی نابینایان شهید محبی تغییر نام داد.
این بود خلاصه‌ای از سرگذشت آموزشگاه. ان‌شاءالله دیگران به‌طور مفصل ادامه دهند.
به قول حافظ
صالح و طالح متاع خویش نمودند
تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.
من تشنه‌ام
موسی عصمتی: شاعر نابینا
برای معلمان نجیب وطنم
از زنگ اولی که نشستم در این کلاس
گل بود و سبزه بود و خدا با کمی سپاس
در دفترم هنوز، مدادی نمی‌دوید
در شاخ‌وبرگ باغچه بادی نمی‌دوید
من بودم و شکسته‌ترین مدادها
خطی سفید و خسته‌ترین مدادها
وقتی که گرگ‌ها همگی هم‌قسم شدند
همدست روزهای پر از درد و غم شدند
دهقان چشم‌های تو آمد به داد من
آخر صدای پای تو آمد به داد من
من مولوی‌ترین غزل ماجرا شدم
در بلخ چشم‌های تو آخر رها شدم
ای‌کاش باز رودکی‌ام را غزل کنی
دوران پاک کودکی‌ام را غزل کنی
من تشنه‌ام که فصل بهاری بیاوری
ساراتر از همیشه اناری بیاوری
از تخته‌های سبز و سیاهی که روبه‌روست
باران و برف و پنجره، باری بیاوری
حتی برای ریز علی‌های خسته‌مان
از ریل‌های دور قطاری بیاوری
بر تک‌درخت تشنۀ این دشت ناگزیر
یک استکان صدای قناری بیاوری
از دود و از روایت آهن دلم گرفت
ای‌کاش باز اسب و سواری بیاوری
از جام و از هزار اساطیر این دیار
من تشنه‌ام که چنگ و دوتاری بیاوری
چیزی شبیه کودکی‌ام در کلاس‌ها
ازاین‌قبیل باز نداری، بیاوری؟
ای شمس، حال مولوی‌ام را غزل بده
تک‌بیت‌های مثنوی‌ام را غزل بده
من تشنه‌ام که فصل بهاری بیاوری
ساراتر از همیشه اناری بیاوری"
audio/mana-d509a939c4ccf4ff3442.mp3,"نقدی مغرضانه بر میزان شایسته‌سالاری در جامعۀ نابینایان
یخ نکنی نمکدون!
ما این بار آمدیم تا برایتان توضیح دهیم که آیا شایسته‌سالاری در جامعۀ نابینایان رعایت می‌شود یا خیر. ازآنجاکه در تمام ارکان ریزودرشت مملکتمان شایسته‌سالاری به‌طور کامل رعایت شده و فقط ماندیم ما نابینایان، نظرات سراسر کارشناسی خود را برایتان بیان می‌کنیم.
از نظر ما اتفاقاً شایسته‌سالاری در بین نابینایان به‌شدت رعایت شده. برای روشن‌ترشدن موضوع، مثالی برایتان می‌آوریم. برای بررسی میزان مناسب‌سازی مبلمان شهری، در ظاهر باید کسانی به‌عنوان کارشناس این کار را انجام دهند که به‌عنوان یک نابینای مستقل بین هم‌نوعانشان شناخته شده باشند و بتوانند به‌طور مستقل در سطح شهر رفت‌وآمد کنند. خب این افراد همین حالا هم دارند این کار را انجام می‌دهند. فوقش کمی باید مثل دندۀ پیکان که قلق داشت، قلق حرکت در معابر موردنظرشان را به‌دست آورند و دیگر کار تمام است. پس این افراد در بررسی میزان مناسب‌سازی سخت‌گیری کافی را ندارند؛ پس بهترین راهکار این است که کسانی برای این کار انتخاب شوند که در این زمینه حساسیت بیشتری داشته باشند که اتفاقاً هم چنین است. طبق گزارش‌های رسیده، دوستانمان در حالی برای بررسی در محل حاضر می‌شوند که دو همراه از دو بازو ایشان را گرفته و راهنمایی می‌کنند. زمانی هم که به پله‌ای چیزی می‌رسند، به‌آهستگی ابتدا یک پا و سپس پای دیگر کارشناس محترم را از پله عبور داده و به‌سلامتی از مانع عبورش می‌دهند. در پایان هم اگر ایشان به سلامت مسیر را طی کنند و دوستان راهنمایشان زیاد اذیت نشوند، مناسب‌سازی آن مسیر را تأیید می‌کنند. در اینجا ملاک این نیست که دوستمان در آن مسیر به راهنمایی احتیاج نداشته باشد. ملاک در واقع کمتر اذیت‌شدن دوستان راهنمای ایشان است؛ پس اگر امثال این دوست کارشناسمان بتوانند از این مسیر به سلامت بگذرند، دیگر نابینایان هم می‌توانند؛ پس به همین سادگی به شما ثابت شد که در این زمینه شایسته‌سالاری به‌خوبی و درستی رعایت شده است.
یکی دیگر از نقدهایی که دوستان وارد کرده‌اند، این است که افراد شایسته‌ای برای حضور در جلسات و همایش‌ها حضور پیدا نمی‌کنند. اتفاقاً در اینجا هم نظر بنده مخالف است. فرض کنید همان دوست نابینایمان که برای بررسی مناسب‌سازی تشریف برده بودند، با همان دو راهنمای سمت چپ و راستشان وارد جلسه شوند. ابتدا باید ایشان را به‌آرامی به‌سمت صندلی هدایت کنند و ایشان را به‌آرامی روی آن بنشانند؛ سپس خودشان در دو سمت ایشان مستقر شده و تمام آنچه روی میز جهت پذیرایی موجود است، برای نوش جان کردن ایشان آماده کنند. میوه‌ها را پوست گرفته و خرد کنند، چای را برایشان فوت نموده و سرد کنند، شکلات را از بسته‌بندی خارج کرده و در دهان ایشان قرار دهند و خلاصه نگذارند که به دوستمان بد بگذرد. زمانی هم که نوبت ایشان شد تا صحبت کند، مطالب را از دو طرف به ایشان یادآوری کنند که خدای‌نکرده چیزی از قلم نیفتد. اگر هم ناهار یا شامی در کار بود و از بد حادثه غذای بدقلقی هم باید صرف شود، همراهان ایشان باید غذا را آماده‌شده، خردشده و بدون مشکل در اختیارشان قرار دهند که بدون دغدغه آن را میل کنند. در اینجا از منتقدان ایشان می‌پرسیم که مگر بقیه چه می‌کنند که ایشان انجام نمی‌دهند؟ بقیه هم انگیزۀ اول و آخرشان برای حضور در چنین جلسات و نشست‌هایی خوراکی‌ها و ناهار و شامشان است. هیچ صحبت کارشناسی هم نمی‌کنند و تازه از روی برگه هم می‌خوانند و حرف می‌زنند؛ پس اگر کسی را به این‌طور فضاها بفرستیم که به کارش وارد باشد و واقعاً به‌قصد مفیدبودن آنجا رفته باشد و مستقل هم باشد، ممکن است به مشکل خورده و بعد از مدتی مجبور شود به دوستان هم‌نوع مشاورمان مراجعه کند؛ پس در اینجا هم به شما ثابت کردیم که شایسته‌سالاری به‌خوبی رعایت شده.
اگر سری هم به ورزش نابینایان بزنیم، می‌بینیم که آنجا هم به‌خوبی شایسته‌سالاری رعایت شده و مدیران بسیار خوش‌استیلی ورزش نابینایان را مدیریت می‌کنند. حالا ممکن است که برخی از دوستان کمی اضافه‌وزن داشته باشند. اولاً که شاید این دوستان بدن‌های توپر داشته باشند یا اینکه استخوان‌بندی ایشان درشت باشد. اگر هم روی صندلی‌شان جا نمی‌شوند یا خدای‌نکرده صندلی‌شان می‌شکند، به‌خاطر بی‌کیفیت‌شدن صندلی‌های جدید است؛ حتی اگر برخی از این دوستان ورزشکار هم نباشند؛ اما قطعاً ورزشکاران را دوست دارند. وگرنه آنجا چه می‌کنند؟ ضمن اینکه اگر ایشان را با مسئولین سایر رشته‌های ورزشی مقایسه کنیم، می‌بینیم که کاملاً با هم هماهنگ هستند و اگر در یکجا جمع شوند همگی به هم می‌آیند. چراکه مسئولان دیگر رشته‌ها هم دارای بدن‌های توپر و استخوان‌بندی درشت و دوستدار ورزشکاران هستند. اگر در بین این‌همه مسئول با این شرایط ما یک نفر با اندام ورزیده و آگاه به مسائل روز مدیریت ورزش را داشته باشیم، هماهنگی میان مدیران ورزش کشور را بر هم می‌زنیم و باعث اختلال در نظام مدیریت ورزش کشورمان می‌شویم. ضمن اینکه دوستمان هم بعد از مدتی مجبور می‌شود بابت رفع برخی مسائل به هم‌نوعان مشاورمان مراجعه کند؛ پس به همین سادگی به شما ثابت کردیم که در ورزش نابینایان هم اصل شایسته‌سالاری به‌خوبی و درستی رعایت شده است.
نتیجه‌ای که در پایان می‌توان گرفت این است که در جامعۀ نابینایان شایسته‌سالاری به‌خوبی رعایت شده. تنها یکی دو نفر از دوستان ما شایسته هستند و در اکثر حوزه‌ها حضور مؤثر داشته و باعث پیشرفت نابینایان می‌شوند. این مدیرمسئول و سردبیر ما چون خودشان هیچ سمتی ندارند، از سر حسادت قصد گیردادن به دوستان شایسته و زحمتکش ما را داشتند که بنده با درایت خود این توطئه را با اقتدار برملا کرده و به دوستانمان این اطمینان را می‌دهیم که ازاین‌پس توپ هم تکانشان نمی‌دهد؛ چون توپ هم به‌هرحال توانی دارد. چیز یعنی منظورمان این بود که شما کارتان درست است.
در پایان برای دوستانمان در مسئولیت‌هایشان آرزوی موفقیت داریم و بابت زحماتی که می‌کشند از ایشان تشکر می‌کنیم. فقط عزیزانمان به ما قول‌هایی داده بودند که احتمالاً به‌خاطر مشغلۀ زیاد یادشان رفته. ما همین‌جا از ایشان خواهش داریم که به قول‌هایشان پایبند باشند تا بتوانیم نظرات کارشناسی خود را به‌درستی بیان کنیم. وگرنه مجبور می‌شویم به پیشنهادهای جناب مدیرمسئول و جناب سردبیر بیشتر فکر کنیم.
امضا: یخ نکنی نمکدون."
audio/mana-16f550e45f4cc159db72.mp3,"چگونه جامعۀ نابینایان برنامه‌سازان عصر جدید را پاسخگو کرد
امیر سرمدی
فماجرا را دیگر همگان می‌دانند. بیست و هفتم اسفندماه دختری در ویژه‌برنامۀ نوروزی عصر جدید حاضر می‌شود و ادعا می‌کند نابینای مطلق بوده و معجزه‌وار طی دو عمل جراحی مبتنی بر سلول‌های بنیادی، بینایی یک چشم خود را به‌طور کامل و چشم دیگر را تا ۴۰ درصد به‌دست آورده و بعد از ۲۱ سال تاریکی مطلق، بینا شده است. آن دسته از نابینایان و خانواده‌های آن‌ها که اطلاعات اندکی در این حوزه داشتند، از این ادعا در یک برنامۀ پرمخاطب سیما در بُهت و حیرت فرو رفتند و آن‌هایی هم که خبرهای این حوزه را دنبال نمی‌کنند، امیدوارانه تصور کردند پس از سال‌ها انتظار، درمانی برای چشمشان در بیمارستان خدادوست پیدا شده و به‌زودی آن‌ها هم می‌توانند مانند تارا در قصۀ عصر جدید، بینایی خود را به‌طور کامل به‌دست آورند. کارزار درخواست پیگیری تزریق سلول‌های بنیادی برای نابینایان کشور که پنج‌روز قبل از پخش این برنامه آغاز شده بود، به‌سرعت در تمامی کانال‌های نابینایان دست‌به‌دست می‌شد و موج امیدواری در میان بسیاری از آسیب‌دیدگان بینایی در سراسر کشور به‌واسطۀ اعتماد به رسانۀ ملی راه افتاد. نقل محافل نابینایان در دیدوبازدیدهای نوروزی عمل سلول‌های بنیادی و درمان کامل نابینایی بود و همه با بیم و امید از این برنامه و حواشی آن صحبت می‌کردند.
موجی که به‌سرعت فروکش کرد
در میانۀ نوروز بود که فایلی صوتی از مکالمه با اپراتور بیمارستان خدادوست منتشر شد که عمل سلول‌های بنیادی برای مهمان برنامۀ عصر جدید را تکذیب کرد و اعلام شد ایشان صرفاً عمل انحراف چشم انجام داده است. امیدواری روزهای اولیه جای خود را به دل‌سردی داد و عصبانیت ناشی از این دروغ بزرگ، جامعۀ نابینایان را فراگرفت. در غیاب رسانه‌های تخصصی نابینایان و تعطیلی انجمن‌های این قشر، هرکسی به سهم خود سعی کرد اطلاعات بیشتر و دقیق‌تری از این واقعه را به انواع روش‌های درست و غلط مخابره کند. برخی از کنشگران اجتماعی و فعالان رسانه‌ای جامعۀ نابینایان با نوشتن یادداشت و ارسال به روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها، ساخت کلیپ و فعالیت در توییتر و اینستاگرام سعی در رسانه‌ای‌کردن این ماجرا داشتند.
موج رسانه‌ای نابینایان مرزها را پشت‌سر گذاشت
کم‌کم مطالب برای خبرگزاری‌های معتبر هم ارسال شد. برای اولین‌بار در خصوص این موضوع، یک گروه در پیام‌رسان واتس‌اپ با حضور جمعی از فعالان اجتماعی و رسانه‌ای نابینایان جهت تبادل‌نظر ایجاد شد. یک پایگاه مرکزی که تمامی حواشی این مسئله را رصد می‌کرد و به اشتراک می‌گذاشت. گروه کوچکی که از همان ابتدا، هدف‌گذاری خود را پاسخگوکردن عوامل برنامه‌ساز عصر جدید به ادعاهای مطرح‌شده در ویژه‌برنامۀ نوروزی این برنامه در نظر گرفت. کم‌کم اطلاعات غلطی که در این برنامه در ارتباط با درمان نابینایی مطرح شده بود، علاوه بر رسانه‌های جمعی داخلی، در رسانه‌های خارج از کشور نیز موردتوجه قرار گرفت. حساسیت‌ها نسبت به یک عمل پزشکی که هنوز در دنیای واقعی محلی از اعراب ندارد، تا آنجا بالا گرفت که دبیرکل انجمن چشم‌پزشکی ایران، طی نامه‌ای به بیمارستان خدادوست، ادعاهای مطرح‌شده در برنامۀ عصر جدید را موجب وهن جامعۀ پزشکی دانست و خواستار شفاف‌سازی آن بیمارستان شد.
انجمن‌ها و رسانه‌های تخصصی نابینایان هم وارد عمل شدند
بعد از تعطیلات نوروز پای مؤسسات و انجمن‌های ویژۀ نابینایان هم به این ماجرا باز شد. آن‌ها هم هرکدام طی نامه‌های جداگانه‌ای به بیمارستان خدادوست، برنامۀ عصر جدید و شبکۀ سوم سیما، خواستار توضیحات تکمیلی و شفاف‌سازی شدند. دراین‌بین، مطالبۀ نابینایان از رسانه‌های تخصصی این قشر نیز روزبه‌روز بیشتر می‌شد و از آن‌ها انتظار پیگیری داشتند. در غیاب ایران سپید، این عوامل برنامۀ رادیویی شش‌نقطه و نشریۀ نسل مانا بودند که پیگیری‌های همه‌جانبۀ خود را آغاز کردند و پس از بحث و تبادل‌نظر با مسئول هماهنگی برنامۀ عصر جدید، مطالبۀ جامعۀ نابینایان را به گوش آن‌ها رساندند و خواهان ارائۀ مستندات از طرف این برنامه شدند. عوامل برنامه‌ساز عصر جدید مستنداتی همچون: نامۀ آموزش‌وپرورش استثنایی استان فارس، نامۀ پروفسور علی‌اصغر خدادوست در سال ۱۳۸۲ و گواهی دکتر کلانتری، پزشک معالج مهمان برنامۀ عصر جدید را در اختیار عوامل شش‌نقطه و نسل مانا قرار دادند. بررسی مستندات ارسالی، هر دو ادعای مطرح‌شده، مبنی بر انجام جراحی با سلول‌های بنیادی و بازگشت بینایی کامل به این دختر نابینا را رد می‌کرد. به گواهی دکتر کلانتری، مهمان برنامۀ عصر جدید، عمل انحراف چشم انجام داده و بینایی یکی از چشمان ایشان پس از این عمل، یک‌دهم و چشم دیگر دو دهم است که همچنان ایشان را در زمرۀ معلولان شدید قرار می‌دهد. پیگیری‌های نسل مانا و شش‌نقطه ادامه یافت. هدف مشخص بود. عصر جدید باید عذرخواهی کند و اطلاعات پزشکی غلطی را که به نابینایان و خانواده‌های آن‌ها داده است، از همان تریبون اصلاح کند تا امید واهی ایجادشده هرچه سریع‌تر از بین برود. این پیگیری‌ها نتیجه داد و شانزدهم فروردین احسان علیخانی طی مکالمۀ یک‌ساعته‌ای که با نگارنده و سردبیر برنامۀ شش‌نقطه داشت، پیشنهاد انجام مصاحبه‌ای با برنامۀ شش‌نقطه و پاسخگویی به حواشی را در این برنامۀ رادیویی مطرح کرد؛ اما اصرار ما مبنی بر اینکه شفاف‌سازی باید در همان برنامۀ عصر جدید صورت گیرد، مؤثر واقع شد و نهایتاً قرار شد در برنامۀ هشتگ عصر جدید که به حواشی این برنامه می‌پردازد، با حضور پزشکان متخصص، مسائل مطروحه در ویژه‌برنامۀ نوروزی عصر جدید نقد و بررسی شود. برنامۀ هفدهم فروردین به‌صورت تولیدی ضبط و بلافاصله فردای آن شب، از شبکۀ سوم سیما پخش شد. در این برنامه ۵۵ دقیقه‌ای، تمامی اطلاعات غلط پزشکی که از زبان مهمانان برنامه به روی آنتن شبکۀ سه رفته بود، اصلاح شد. آن‌هایی که واقع‌بینانه‌تر شاهد و ناظر برنامه‌های رسانۀ ملی و اقتضائات آن هستند، کوشش جمعی پیش‌آمده را مثبت ارزیابی کردند و به اعتقاد آن‌ها پاسخگوکردن برنامۀ عصر جدید و اصلاح اطلاعات غلط مطرح‌شده در آن برنامه، موجب شد نابینایان به بخش عمده‌ای از اهداف خود دست یابند؛ البته شیوۀ پاسخگویی برنامه‌سازان این برنامه هم از سوی برخی منتقدان نوعی ساده‌انگاری و تقلیل اتفاقات به یک اشتباه تخصصی و پزشکیِ صِرف قلمداد شد.
به اعتقاد نگارنده، اعتراضات گستردۀ معلولان با آسیب بینایی و پاسخگوکردن عصر جدید نسبت به اشتباهاتش، گواهی بر این مدعا است که اتحاد در جامعۀ نابینایان تا چه اندازه می‌تواند در دستیابی به یک هدف مشخص، مؤثر واقع شود. ورود فعالانۀ انجمن‌هایی که عمدتاً بلااثر قلمداد می‌شدند به ماجرای عصر جدید نشان داد، اگر بدنۀ جامعۀ آسیب‌دیدگان بینایی موضوعات را یک‌صدا از این انجمن‌ها مطالبه کند، می‌توانند بخشی از بار حقوقی مسائلی از این‌دست را به دوش بکشند و به سرانجام برسانند. رؤیایی که متأسفانه در ارتباط با یکی از مهم‌ترین میراث‌های فرهنگی جامعۀ نابینایان یعنی روزنامۀ ایران سپید محقق نشد و هم بدنۀ جامعۀ نابینایان و هم اغلب انجمن‌های مربوطه سکوت پیشه کردند و از کنار این مسئله به‌سادگی عبور کردند.
اشتباهات فاحش پیش‌آمده در ویژه‌برنامۀ نوروزی عصر جدید که حاصل بی‌مسئولیتی مددکاران سازمان بهزیستی، دروغ‌های خانوادۀ نابینای دعوت‌شده به برنامه و عدم بررسی دقیق مدارک ارسالی در فرایند ساخت برنامه بود، همگی سناریویی را رقم زدند که واکنش همه‌جانبۀ جامعۀ نابینایان و پزشکان کشور را در بر داشت. شاید تهیه‌کنندگان برنامۀ مذکور، تصور نمی‌کردند با چنین اعتراضات گسترده‌ای مواجه شوند. امید است مجموع این اتفاقات باعث شود سایر برنامه‌سازان رسانۀ ملی، بدون تحقیق و بررسی، اقدام به تولید برنامه در خصوص موضوعاتی تا این اندازه تخصصی نکنند. موضوعاتی که ممکن است عدم رعایت اصول حرفه‌ای در پرداختن به آن‌ها، موجب واردآمدن خدشه‌های روحی و روانی به گروه‌های مختلفی از مخاطبان شود. واقعیت آن است که آستانۀ تحمل در جامعۀ امروزی ایران به‌خاطر سیاست‌زدگی و مشکلات فراوان اقتصادی پایین آمده است. تردیدی نیست که اعتماد، گوهری کمیاب است که برخی گروه‌ها در رسانۀ ملی در سال‌های اخیر در موارد زیادی نشان داده‌اند آن‌طور که باید نسبت به صیانتش حساس نیستند. مردمی که از رسانۀ ملی انتظار شفافیت دارند، با مشاهدۀ اتفاقاتی از این‌قبیل دستخوش خشم و سرخوردگی می‌شوند. اتفاقی که در ساعات و روزهای پایانی ۱۴۰۰ برای آسیب‌دیدگان بینایی و خانواده‌های آن‌ها نیز رخ داد و اگر شفاف‌سازی و تکذیبیۀ عصر جدید را به‌دنبال نداشت، مشخص نبود آسیب‌های روحی و روانی ناشی از این امیدواری واهی که به این قشر تزریق شده بود، چگونه امکان جبران می‌یافت."
audio/mana-27ba4e0ac2658f775767.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: فروردین ۱۴۰۱
منصور شادکام
ضمن تبریک سال نو و حلول ماه مبارک رمضان، قبولی طاعات و عبادات شما را از درگاه ایزد منان خواستارم.
با شروع سال نو، انجمن نابینایان ایران نیز پیگیری اهداف خود را از سر می‌گیرد. در اردیبهشت‌ماه، مجمع‌عمومی به‌طور فوق‌العاده تشکیل و ضمن ارائۀ گزارش مالی و عملکرد سالانه، انتخابات هیئت‌مدیره نیز انجام خواهد شد. درصورتی‌که انتخابات هیئت‌مدیره به دور دوم بکشد، جلسۀ دوم مجمع‌عمومی برای تکمیل این انتخابات برگزار خواهد شد.
ما قصد داشتیم جشنوارۀ کاما را هر دو سال یک‌بار برگزار کنیم؛ اما باتوجه‌به شرایط خاص ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا، در سال گذشته موفق به انجام این کار نشدیم؛ اما امسال بنا داریم دومین جشنوارۀ کاما توسط انجمن نابینایان ایران برگزار شود. همان گونه که مستحضر هستید، هدف اصلی برگزاری این جشنواره، معرفی نویسندگان توانمند اما ناشناخته دارای آسیب بینایی به جامعۀ نابینایان، مسئولین و عموم مردم است و امیدواریم با معرفی آثار این نویسندگان به خانۀ کتاب، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گامی ارزشمند در جهت شناسایی استعدادها و اشتغال‌زایی افراد دارای آسیب بینایی برداریم.
یکی از اهداف مهم انجمن در سال جدید، پیگیری اشتغال اعضای جامعۀ هدف است. متأسفانه در سال‌های گذشته، آن‌طور که بایدوشاید در این زمینه موفق نبودیم و قانون استخدام ۳ درصد معلولین، با وجود تصویب، به‌طور صحیح اجرا نشد. ما در انجمن نابینایان ایران، قصد داریم ضمن پیگیری اجرای این قانون، از سازمان‌ها و شرکت‌ها بخواهیم در جهت انجام مسئولیت اجتماعی، برای نابینایان ایجاد اشتغال کنند و با فرهنگ‌سازی از طریق همکاری انجمن نابینایان ایران، ماهنامۀ نسل مانا، برنامۀ رادیویی شش‌نقطه و شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان ایران، در جهت جلب اعتماد صاحبان مشاغل برای به‌کارگیری افراد نخبۀ آسیب‌دیدۀ بینایی و حفظ کرامت انسانی این افراد بکوشیم. ما نباید محدود به مشاغل دولتی باشیم و باید با رایزنی با سازمان‌ها و نهادهای مختلف و فرهنگ‌سازی، در جهت ایجاد اشتغال در زمینه‌های متنوع باتوجه‌به علایق و توانمندی‌های افراد دارای آسیب بینایی بکوشیم.
از دیگر اهداف ما، پیگیری اجرای جامع و کامل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و پرداختن به تمامی جوانب آن، از جمله: مناسب‌سازی و دسترسی‌پذیری، اشتغال، مستمری، شهریه دانشگاهی و… است. باتوجه‌به اینکه شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان در سال گذشته تأسیس شد و مشغول انجام امور ثبت و شروع فعالیت بود؛ پیگیری خاصی در این زمینه انجام نداد؛ اما همۀ تشکل‌های نابینایان از این شبکه می‌خواهند که در سال جاری، مسائل و مشکلات تشکل‌ها را جمع‌آوری و در هیئت‌مدیره مطرح کنند و پس از اولویت‌بندی، این مسائل را از طریق شهرداری‌ها، شوراهای شهر، مجلس شورای اسلامی، نهاد ریاست‌جمهوری و سایر نهادهای مسئول پیگیری کنند.
انتظار داریم که این کار حتماً در سال جاری انجام شود و مانند سال گذشته در پیگیری حقوق به حق معلولین تعلل نشود. به‌هرحال، افراد نابینا نیز اعضای جامعه هستند و باید از حقوق برابر با سایر شهروندان برخوردار باشند. ما وجود مشکلات در کشور را می‌پذیریم؛ اما انتظار داریم این مشکلات تنها شامل حال نابینایان نباشد و افراد دارای آسیب بینایی نیز در جایگاهی برابر با سایر افراد جامعه قرار بگیرند.
از تمامی تشکل‌های نابینایان خواهشمندم در تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی ویژۀ نابینایان، سلایق و روابط شخصی را کنار بگذارند و بدون توجه به نوع ارتباط شخصی با تولیدکنندۀ این تجهیزات و تنها با درنظرگرفتن کارایی آن‌ها در رفع نیازها و انجام امور افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و درخواست این افراد، این ابزارها را تهیه و در اختیار جامعۀ هدف قرار دهند. از تشکل‌ها می‌خواهم خود را به تهیۀ وسایل ابتدایی توان‌بخشی، مانند عصای سفید، ذره‌بین و لوح و قلم محدود نکنند. دانش‌آموزان و دانشجویان ما باید با علم و فناوری روز دنیا آشنا شوند و با استفاده از این تجهیزات، در کنار افراد فاقد آسیب بینایی قرار گرفته و با آن‌ها رقابت کنند و در حوزۀ استفاده از فناوری روز دنیا از سایر افراد جامعه عقب نمانند و به دانش روز دنیا دسترسی داشته باشد.
متأسفانه تعدادی از افراد، با غرض‌ورزی و انگیزه‌های شخصی و معرفی خود به‌عنوان کارشناس حوزۀ نابینایان، مسئولین را در تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی مناسب و کاربردی، گمراه می‌کنند. تولیدکنندۀ تجهیزات برای ما اهمیتی ندارد و تنها فایده و کارایی تجهیزات توان‌بخشی در رفع نیازهای روز افراد آسیب‌دیدۀ بینایی موردنظر ماست. اگر هزینۀ یک دستگاه خاص زیاد است و ما نمی‌توانیم برای هر نابینا یک دستگاه تهیه کنیم؛ دست‌کم باید برای مراکز تجمع نابینایان مانند مدارس و کتابخانه‌ها و انجمن‌ها و تشکل‌ها این ابزار را فراهم کنیم تا افراد آسیب‌دیدۀ بینایی بتوانند با مراجعه به این مراکز و استفاده از این تجهیزات، نیازهای خود را برطرف کنند.
متأسفانه برخی افراد به‌عنوان کارشناس حوزۀ نابینایان، اطلاعات نادرستی منتشر می‌کنند. برای مثال: برخی افراد اظهار می‌دارند که خط بریل برای نابینایان ضروری نیست. درصورتی‌که خط بریل، سواد نابینایان و راه دسترسی این افراد به منابع مطالعاتی است. کنارگذاشتن خط بریل در میان نابینایان مانند تعطیل‌کردن آموزش خواندن و نوشتن و املا در دورۀ ابتدایی است. چطور یادگیری الفبای فارسی در کلاس اول ابتدایی برای فرد فاقد آسیب بینایی را ضروری می‌دانید؛ ولی یادگیری خط بریل برای نابینایان را رد می‌کنید؟ این نوعی تبعیض و در نتیجه، عدم اطلاعات صحیح است. ما با جدیت پیگیر تداوم آموزش و استفاده از خط بریل در میان نابینایان هستیم.
انجمن نابینایان ایران همچنین، پیگیر انتشار مجدد روزنامۀ ایران سپید است که متأسفانه درحالی‌که در کشور حدود سه هزار نشریه داریم، انتشار این تنها روزنامۀ رسمی ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با بهانه‌های گوناگون متوقف شده است و این تبعیضی آشکار علیه افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است. اگر با محدودیت منابع مالی مواجه هستیم، بهتر است با کاستن تیراژ این روزنامه و قراردادن آن در اختیار مخاطبان واقعی آن، این محدودیت برطرف گردد. شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان ایران باید تلاش کنند این حق مسلم سلب‌شده از نابینایان را دوباره به آن‌ها برگردانند.
ان‌شاءالله در سال جاری نیز همچون سال گذشته، انتشار ماهنامۀ نسل مانا با انرژی ادامه پیدا خواهد کرد و تلاش می‌کنیم مطالب مفید و به‌روزی را از طریق این ماهنامه در اختیار نابینایان عزیز قرار دهیم.
در اینجا از مدیرمسئول و سردبیر و تمام اعضای تحریریۀ نسل مانا و همچنین دست‌اندرکاران برنامۀ رادیویی شش‌نقطه که در حال حاضر تنها برنامۀ رسمی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است که از صدای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شود قدردانی می‌کنم. باید از این افراد حمایت کنیم و با ارائۀ مشورت و نقد منصفانه و سازنده، این افراد را در تهیۀ مطالب و برنامه‌های با کیفیت بالاتر یاری کنیم و بتوانیم در جامعه با سایرین رقابت کنیم و به جامعه نشان دهیم که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با وجود این آسیب، توانمندی بالایی دارند و می‌توانند کنار سایر اعضای جامعه فعالیت کنند و این باور ناصحیح را که نابینایان منزوی هستند و توانایی انجام کار ندارند، در جامعه اصلاح کنیم و اعتماد جامعه را به توانمندی افراد نابینا جلب کنیم.
امیدواریم با یاری خداوند بتوانیم در سال جاری نیز، با انرژی و جدیت، حقوق و مطالبات جامعه افراد دارای آسیب بینایی را پیگیری کنیم و از دولت محترم انقلابی و مردمی و جهادی و مجلس شورای اسلامی و شوراهای شهر و شهرداری‌ها می‌خواهیم به شعارهای زمان انتخاب خود عمل کنند و مسائل و مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت را به بهترین شکل برطرف کنند.
شما می‌توانید مشروح گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران با صدای منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن را در انتهای همین نوشته بشنوید."
audio/mana-ba862c42f3e14623bafb.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: فروردین ۱۴۰۱
منصور شادکام
ضمن تبریک سال نو و حلول ماه مبارک رمضان، قبولی طاعات و عبادات شما را از درگاه ایزد منان خواستارم.
با شروع سال نو، انجمن نابینایان ایران نیز پیگیری اهداف خود را از سر می‌گیرد. در اردیبهشت‌ماه، مجمع‌عمومی به‌طور فوق‌العاده تشکیل و ضمن ارائۀ گزارش مالی و عملکرد سالانه، انتخابات هیئت‌مدیره نیز انجام خواهد شد. درصورتی‌که انتخابات هیئت‌مدیره به دور دوم بکشد، جلسۀ دوم مجمع‌عمومی برای تکمیل این انتخابات برگزار خواهد شد.
ما قصد داشتیم جشنوارۀ کاما را هر دو سال یک‌بار برگزار کنیم؛ اما باتوجه‌به شرایط خاص ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا، در سال گذشته موفق به انجام این کار نشدیم؛ اما امسال بنا داریم دومین جشنوارۀ کاما توسط انجمن نابینایان ایران برگزار شود. همان گونه که مستحضر هستید، هدف اصلی برگزاری این جشنواره، معرفی نویسندگان توانمند اما ناشناخته دارای آسیب بینایی به جامعۀ نابینایان، مسئولین و عموم مردم است و امیدواریم با معرفی آثار این نویسندگان به خانۀ کتاب، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گامی ارزشمند در جهت شناسایی استعدادها و اشتغال‌زایی افراد دارای آسیب بینایی برداریم.
یکی از اهداف مهم انجمن در سال جدید، پیگیری اشتغال اعضای جامعۀ هدف است. متأسفانه در سال‌های گذشته، آن‌طور که بایدوشاید در این زمینه موفق نبودیم و قانون استخدام ۳ درصد معلولین، با وجود تصویب، به‌طور صحیح اجرا نشد. ما در انجمن نابینایان ایران، قصد داریم ضمن پیگیری اجرای این قانون، از سازمان‌ها و شرکت‌ها بخواهیم در جهت انجام مسئولیت اجتماعی، برای نابینایان ایجاد اشتغال کنند و با فرهنگ‌سازی از طریق همکاری انجمن نابینایان ایران، ماهنامۀ نسل مانا، برنامۀ رادیویی شش‌نقطه و شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان ایران، در جهت جلب اعتماد صاحبان مشاغل برای به‌کارگیری افراد نخبۀ آسیب‌دیدۀ بینایی و حفظ کرامت انسانی این افراد بکوشیم. ما نباید محدود به مشاغل دولتی باشیم و باید با رایزنی با سازمان‌ها و نهادهای مختلف و فرهنگ‌سازی، در جهت ایجاد اشتغال در زمینه‌های متنوع باتوجه‌به علایق و توانمندی‌های افراد دارای آسیب بینایی بکوشیم.
از دیگر اهداف ما، پیگیری اجرای جامع و کامل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و پرداختن به تمامی جوانب آن، از جمله: مناسب‌سازی و دسترسی‌پذیری، اشتغال، مستمری، شهریه دانشگاهی و… است. باتوجه‌به اینکه شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان در سال گذشته تأسیس شد و مشغول انجام امور ثبت و شروع فعالیت بود؛ پیگیری خاصی در این زمینه انجام نداد؛ اما همۀ تشکل‌های نابینایان از این شبکه می‌خواهند که در سال جاری، مسائل و مشکلات تشکل‌ها را جمع‌آوری و در هیئت‌مدیره مطرح کنند و پس از اولویت‌بندی، این مسائل را از طریق شهرداری‌ها، شوراهای شهر، مجلس شورای اسلامی، نهاد ریاست‌جمهوری و سایر نهادهای مسئول پیگیری کنند.
انتظار داریم که این کار حتماً در سال جاری انجام شود و مانند سال گذشته در پیگیری حقوق به حق معلولین تعلل نشود. به‌هرحال، افراد نابینا نیز اعضای جامعه هستند و باید از حقوق برابر با سایر شهروندان برخوردار باشند. ما وجود مشکلات در کشور را می‌پذیریم؛ اما انتظار داریم این مشکلات تنها شامل حال نابینایان نباشد و افراد دارای آسیب بینایی نیز در جایگاهی برابر با سایر افراد جامعه قرار بگیرند.
از تمامی تشکل‌های نابینایان خواهشمندم در تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی ویژۀ نابینایان، سلایق و روابط شخصی را کنار بگذارند و بدون توجه به نوع ارتباط شخصی با تولیدکنندۀ این تجهیزات و تنها با درنظرگرفتن کارایی آن‌ها در رفع نیازها و انجام امور افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و درخواست این افراد، این ابزارها را تهیه و در اختیار جامعۀ هدف قرار دهند. از تشکل‌ها می‌خواهم خود را به تهیۀ وسایل ابتدایی توان‌بخشی، مانند عصای سفید، ذره‌بین و لوح و قلم محدود نکنند. دانش‌آموزان و دانشجویان ما باید با علم و فناوری روز دنیا آشنا شوند و با استفاده از این تجهیزات، در کنار افراد فاقد آسیب بینایی قرار گرفته و با آن‌ها رقابت کنند و در حوزۀ استفاده از فناوری روز دنیا از سایر افراد جامعه عقب نمانند و به دانش روز دنیا دسترسی داشته باشد.
متأسفانه تعدادی از افراد، با غرض‌ورزی و انگیزه‌های شخصی و معرفی خود به‌عنوان کارشناس حوزۀ نابینایان، مسئولین را در تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی مناسب و کاربردی، گمراه می‌کنند. تولیدکنندۀ تجهیزات برای ما اهمیتی ندارد و تنها فایده و کارایی تجهیزات توان‌بخشی در رفع نیازهای روز افراد آسیب‌دیدۀ بینایی موردنظر ماست. اگر هزینۀ یک دستگاه خاص زیاد است و ما نمی‌توانیم برای هر نابینا یک دستگاه تهیه کنیم؛ دست‌کم باید برای مراکز تجمع نابینایان مانند مدارس و کتابخانه‌ها و انجمن‌ها و تشکل‌ها این ابزار را فراهم کنیم تا افراد آسیب‌دیدۀ بینایی بتوانند با مراجعه به این مراکز و استفاده از این تجهیزات، نیازهای خود را برطرف کنند.
متأسفانه برخی افراد به‌عنوان کارشناس حوزۀ نابینایان، اطلاعات نادرستی منتشر می‌کنند. برای مثال: برخی افراد اظهار می‌دارند که خط بریل برای نابینایان ضروری نیست. درصورتی‌که خط بریل، سواد نابینایان و راه دسترسی این افراد به منابع مطالعاتی است. کنارگذاشتن خط بریل در میان نابینایان مانند تعطیل‌کردن آموزش خواندن و نوشتن و املا در دورۀ ابتدایی است. چطور یادگیری الفبای فارسی در کلاس اول ابتدایی برای فرد فاقد آسیب بینایی را ضروری می‌دانید؛ ولی یادگیری خط بریل برای نابینایان را رد می‌کنید؟ این نوعی تبعیض و در نتیجه، عدم اطلاعات صحیح است. ما با جدیت پیگیر تداوم آموزش و استفاده از خط بریل در میان نابینایان هستیم.
انجمن نابینایان ایران همچنین، پیگیر انتشار مجدد روزنامۀ ایران سپید است که متأسفانه درحالی‌که در کشور حدود سه هزار نشریه داریم، انتشار این تنها روزنامۀ رسمی ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با بهانه‌های گوناگون متوقف شده است و این تبعیضی آشکار علیه افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است. اگر با محدودیت منابع مالی مواجه هستیم، بهتر است با کاستن تیراژ این روزنامه و قراردادن آن در اختیار مخاطبان واقعی آن، این محدودیت برطرف گردد. شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان ایران باید تلاش کنند این حق مسلم سلب‌شده از نابینایان را دوباره به آن‌ها برگردانند.
ان‌شاءالله در سال جاری نیز همچون سال گذشته، انتشار ماهنامۀ نسل مانا با انرژی ادامه پیدا خواهد کرد و تلاش می‌کنیم مطالب مفید و به‌روزی را از طریق این ماهنامه در اختیار نابینایان عزیز قرار دهیم.
در اینجا از مدیرمسئول و سردبیر و تمام اعضای تحریریۀ نسل مانا و همچنین دست‌اندرکاران برنامۀ رادیویی شش‌نقطه که در حال حاضر تنها برنامۀ رسمی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است که از صدای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شود قدردانی می‌کنم. باید از این افراد حمایت کنیم و با ارائۀ مشورت و نقد منصفانه و سازنده، این افراد را در تهیۀ مطالب و برنامه‌های با کیفیت بالاتر یاری کنیم و بتوانیم در جامعه با سایرین رقابت کنیم و به جامعه نشان دهیم که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی با وجود این آسیب، توانمندی بالایی دارند و می‌توانند کنار سایر اعضای جامعه فعالیت کنند و این باور ناصحیح را که نابینایان منزوی هستند و توانایی انجام کار ندارند، در جامعه اصلاح کنیم و اعتماد جامعه را به توانمندی افراد نابینا جلب کنیم.
امیدواریم با یاری خداوند بتوانیم در سال جاری نیز، با انرژی و جدیت، حقوق و مطالبات جامعه افراد دارای آسیب بینایی را پیگیری کنیم و از دولت محترم انقلابی و مردمی و جهادی و مجلس شورای اسلامی و شوراهای شهر و شهرداری‌ها می‌خواهیم به شعارهای زمان انتخاب خود عمل کنند و مسائل و مشکلات جامعۀ افراد دارای معلولیت را به بهترین شکل برطرف کنند.
شما می‌توانید مشروح گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران با صدای منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن را در انتهای همین نوشته بشنوید."
audio/mana-90ec98173eb1056f42f5.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، با راهکار جالب یک کم‌بینا برای خواندن نت‌های موسیقی در حین اجرا آشنا خواهیم شد و به اپلیکیشنی خواهیم پرداخت که یک ورزشکار پارالمپیکی آمریکایی برای آموزش فیتنس به هم‌نوعان نابینایش طراحی کرده و پای صحبت‌های یک زبان‌شناس نابینا خواهیم نشست و در آخر، با یک جهانگرد نابینا – ناشنوا آشنا خواهیم شد و جزئیات یک کنسرت بشردوستانه را واکاوی خواهیم کرد که نابینایان آن را برگزار کرده‌اند.
راه‌حلی ساده برای خواندن نت‌های موسیقی
موسیقی از جمله هنرهای پرخرج به‌حساب می‌آید؛ لذا، از اعدادی که در ادامه خواهید شنید، زیاد تعجب نکنید. آن‌ها که دستی بر آتش این هنر داشته باشند، یقیناً به پرداخت هزینه برای به‌دست‌آوردن ابزارهای تسهیلگر، عادت دیرینه دارند.
ز نیرو بود مرد را راستی
این روزها ورزش‌کردن هم مثل هر حوزه و رشتۀ دیگری رسم و سیاق خودش را پیدا کرده است. دیگر مثل قدیم نیست که صبح به صبح بروی توی حیاط و رادیو را روشن کنی و با نوای عباس شیرخدا، میل و دمبلی بالا و پایین کنی و چرخی بزنی. امروز دیگر دوره فیتنس و زیبایی و تناسب‌اندام است و هرکسی متناسب وزن و وضعیت بدنی‌اش ممکن است به نوع خاصی از حرکات ورزشی احتیاج داشته باشد. بسیاری از افراد برای داشتن یک برنامه ورزشی سالم، دست به دامان یوتیوب و سایر بسترهای اجتماعی اینترنتی می‌شوند. هستند ورزشکاران و متخصصانی که در شبکه‌های اجتماعی محتوای آموزشی تولید می‌کنند و به‌رایگان یا با پرداخت اندک هزینه‌ای آن را در اختیار عموم قرار می‌دهند. در این مورد خاص هم متأسفانه تا به اینجا سر ما بی‌کلاه مانده است؛ چه، عمدتاً توضیحاتی که در این قبیل محتواها ارائه می‌شود همگی مبتنی بر تصویر است و ما نمی‌توانیم آن‌طور که باید از آن‌ها استفاده کنیم. به‌تازگی اما انگار یک نفر در صدد پرکردن این خلأ بسیار بزرگ برآمده است.
اپلیکیشنی که تالر ساخته از چند بخش تشکیل شده است که مهم‌ترین‌هایش یک کلاس درس است که حرکت‌های ورزشی و اصول بیومکانیک و آناتومی و فیزیولوژی را به کاربران نابینا می‌آموزد. او اعتقاد دارد کسی که می‌خواهد نتیجه مطلوبی از ورزش‌کردنش بگیرد، باید حتماً با این اصول آشنا باشد. او همچنین یک بخش را هم با نام «برنامه فیتنس» تعبیه کرده که کاربران بسته به اینکه می‌خواهند وزنشان را کم یا اضافه کنند، یک پلن یا برنامه تمرینی انتخاب می‌کنند. سپس اپلیکیشن، مزایا و زوایای پلن انتخابی‌شان را تشریح می‌کند و بعد هم توضیحات و آموزش‌ها را در اختیار کاربران می‌گذارد.
تمامی توضیحات و آموزش‌های این اپ، صوتی و با صدای تایلر است. او در طول یادگیری و انجام حرکات ورزشی، قدم‌به‌قدم همراه کاربران خواهد بود. تایلر بیش از دو سال و نیم برای پژوهش و تهیه و ضبط صداها و طراحی و پیاده‌سازی این اپلیکیشن زمان گذاشته است. جالب اینجا است که صفر تا صد طراحی این اپ را هم خود به‌تنهایی انجام داده است. کاربران می‌توانند توضیحات صوتی تایلر را به دلخواهشان، با یا بدون موسیقی پس‌زمینه بشنوند؛ همچنین رنگ‌بندی و انتخاب شکل دکمه‌ها هم به‌گونه‌ای انجام شده که کاربران کم‌بینا هم بتوانند به‌آسانی از ری‌ویژن فیتنس استفاده کنند. تایلر معتقد است دامنه کاربرانش فقط به نابینایان محدود نمی‌شود و بسیاری از کاربران بینا هم دوست دارند با یک راهنمای صوتی و بدون نیاز به نگاه‌کردن به صفحه‌نمایش، ورزش کنند.
هوای تازه در ساحت خط بریل
یکی دیگر از بخش‌هایی که در نسخۀ صوتی پیشخوان به آن پرداخته شده، معرفی جهانگرد نابینا – ناشنوایی است که تاکنون به‌تنهایی به بیش از صد کشور دنیا سفر کرده و خاطراتش را در قالب چند فیلم مستند و کتاب در اختیار عموم قرار داده است. او همچنین وبگاهی را هم به‌منظور انتشار روزنوشته‌هایش به راه انداخته است. این جهانگرد نابینا در حال حاضر در پاکستان به سر می‌برد و در نسخۀ صوتی پیشخوان، آخرین یادداشت‌های او از سفرش به پاکستان را مرور خواهیم کرد. همچنین اتفاق جالبی هم درست چهار روز پیش در دنیای نابینایی رقم خورده و آن هم کنسرت خیریه آنلاینی است که عده‌ای از موسیقی‌دان‌ها و نوازندگان و خوانندگان نابینا در حمایت از هم‌نوعانشان در اوکراین آن را برگزار کردند. اغلب کمپانی‌ها و سمن‌های شناخته شده نابینایان در آمریکا و اروپا حامی این رویداد بودند و بسیاری از نام‌های آشنا هم به اجرای برنامه پرداختند. شنوندگان هم با پرداخت مبالغی در قالب همت عالی، با مردم و به‌خصوص نابینایان اوکراینی و آن‌ها که احتمالاً در پی جنگ خانمان‌سوز جاری نابینا خواهند شد، ابراز همدردی کردند. این برنامه، تقریباً از اغلب رادیوهای اینترنتی ویژۀ نابینایان در دنیا به‌شکل زنده پخش شد."
audio/mana-17cd9b020041b3a6a3c7.mp3,"پیشخوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
در این شماره از پیشخوان، با راهکار جالب یک کم‌بینا برای خواندن نت‌های موسیقی در حین اجرا آشنا خواهیم شد و به اپلیکیشنی خواهیم پرداخت که یک ورزشکار پارالمپیکی آمریکایی برای آموزش فیتنس به هم‌نوعان نابینایش طراحی کرده و پای صحبت‌های یک زبان‌شناس نابینا خواهیم نشست و در آخر، با یک جهانگرد نابینا – ناشنوا آشنا خواهیم شد و جزئیات یک کنسرت بشردوستانه را واکاوی خواهیم کرد که نابینایان آن را برگزار کرده‌اند.
راه‌حلی ساده برای خواندن نت‌های موسیقی
موسیقی از جمله هنرهای پرخرج به‌حساب می‌آید؛ لذا، از اعدادی که در ادامه خواهید شنید، زیاد تعجب نکنید. آن‌ها که دستی بر آتش این هنر داشته باشند، یقیناً به پرداخت هزینه برای به‌دست‌آوردن ابزارهای تسهیلگر، عادت دیرینه دارند.
ز نیرو بود مرد را راستی
این روزها ورزش‌کردن هم مثل هر حوزه و رشتۀ دیگری رسم و سیاق خودش را پیدا کرده است. دیگر مثل قدیم نیست که صبح به صبح بروی توی حیاط و رادیو را روشن کنی و با نوای عباس شیرخدا، میل و دمبلی بالا و پایین کنی و چرخی بزنی. امروز دیگر دوره فیتنس و زیبایی و تناسب‌اندام است و هرکسی متناسب وزن و وضعیت بدنی‌اش ممکن است به نوع خاصی از حرکات ورزشی احتیاج داشته باشد. بسیاری از افراد برای داشتن یک برنامه ورزشی سالم، دست به دامان یوتیوب و سایر بسترهای اجتماعی اینترنتی می‌شوند. هستند ورزشکاران و متخصصانی که در شبکه‌های اجتماعی محتوای آموزشی تولید می‌کنند و به‌رایگان یا با پرداخت اندک هزینه‌ای آن را در اختیار عموم قرار می‌دهند. در این مورد خاص هم متأسفانه تا به اینجا سر ما بی‌کلاه مانده است؛ چه، عمدتاً توضیحاتی که در این قبیل محتواها ارائه می‌شود همگی مبتنی بر تصویر است و ما نمی‌توانیم آن‌طور که باید از آن‌ها استفاده کنیم. به‌تازگی اما انگار یک نفر در صدد پرکردن این خلأ بسیار بزرگ برآمده است.
اپلیکیشنی که تالر ساخته از چند بخش تشکیل شده است که مهم‌ترین‌هایش یک کلاس درس است که حرکت‌های ورزشی و اصول بیومکانیک و آناتومی و فیزیولوژی را به کاربران نابینا می‌آموزد. او اعتقاد دارد کسی که می‌خواهد نتیجه مطلوبی از ورزش‌کردنش بگیرد، باید حتماً با این اصول آشنا باشد. او همچنین یک بخش را هم با نام «برنامه فیتنس» تعبیه کرده که کاربران بسته به اینکه می‌خواهند وزنشان را کم یا اضافه کنند، یک پلن یا برنامه تمرینی انتخاب می‌کنند. سپس اپلیکیشن، مزایا و زوایای پلن انتخابی‌شان را تشریح می‌کند و بعد هم توضیحات و آموزش‌ها را در اختیار کاربران می‌گذارد.
تمامی توضیحات و آموزش‌های این اپ، صوتی و با صدای تایلر است. او در طول یادگیری و انجام حرکات ورزشی، قدم‌به‌قدم همراه کاربران خواهد بود. تایلر بیش از دو سال و نیم برای پژوهش و تهیه و ضبط صداها و طراحی و پیاده‌سازی این اپلیکیشن زمان گذاشته است. جالب اینجا است که صفر تا صد طراحی این اپ را هم خود به‌تنهایی انجام داده است. کاربران می‌توانند توضیحات صوتی تایلر را به دلخواهشان، با یا بدون موسیقی پس‌زمینه بشنوند؛ همچنین رنگ‌بندی و انتخاب شکل دکمه‌ها هم به‌گونه‌ای انجام شده که کاربران کم‌بینا هم بتوانند به‌آسانی از ری‌ویژن فیتنس استفاده کنند. تایلر معتقد است دامنه کاربرانش فقط به نابینایان محدود نمی‌شود و بسیاری از کاربران بینا هم دوست دارند با یک راهنمای صوتی و بدون نیاز به نگاه‌کردن به صفحه‌نمایش، ورزش کنند.
هوای تازه در ساحت خط بریل
یکی دیگر از بخش‌هایی که در نسخۀ صوتی پیشخوان به آن پرداخته شده، معرفی جهانگرد نابینا – ناشنوایی است که تاکنون به‌تنهایی به بیش از صد کشور دنیا سفر کرده و خاطراتش را در قالب چند فیلم مستند و کتاب در اختیار عموم قرار داده است. او همچنین وبگاهی را هم به‌منظور انتشار روزنوشته‌هایش به راه انداخته است. این جهانگرد نابینا در حال حاضر در پاکستان به سر می‌برد و در نسخۀ صوتی پیشخوان، آخرین یادداشت‌های او از سفرش به پاکستان را مرور خواهیم کرد. همچنین اتفاق جالبی هم درست چهار روز پیش در دنیای نابینایی رقم خورده و آن هم کنسرت خیریه آنلاینی است که عده‌ای از موسیقی‌دان‌ها و نوازندگان و خوانندگان نابینا در حمایت از هم‌نوعانشان در اوکراین آن را برگزار کردند. اغلب کمپانی‌ها و سمن‌های شناخته شده نابینایان در آمریکا و اروپا حامی این رویداد بودند و بسیاری از نام‌های آشنا هم به اجرای برنامه پرداختند. شنوندگان هم با پرداخت مبالغی در قالب همت عالی، با مردم و به‌خصوص نابینایان اوکراینی و آن‌ها که احتمالاً در پی جنگ خانمان‌سوز جاری نابینا خواهند شد، ابراز همدردی کردند. این برنامه، تقریباً از اغلب رادیوهای اینترنتی ویژۀ نابینایان در دنیا به‌شکل زنده پخش شد."
audio/mana-3b007142de7ff349f723.mp3,"نامۀ سرگشادۀ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران خطاب به ریاست‌جمهوری در خصوص پیگیری علت عدم انتشار روزنامۀ ایران سپید
منصور شادکام
در آخرین روزهای سال گذشته، از مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران خبر رسید، این مؤسسه دیگر قصدی برای ادامۀ انتشار تنها روزنامۀ ویژۀ نابینایان ندارد و ایران سپید، نه در قالب بریل و نه به‌شکل الکترونیکی و صوتی منتشر نخواهد شد. همین خبر هم موجی از نگرانی را در میان علاقه‌مندان این روزنامه و کنشگران فرهنگی حوزۀ نابینایان پدید آورد. منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران، طی نامه‌ای سرگشاده، از جناب آقای رئیسی، ریاست محترم جمهوری تقاضا کرده که موضوع توقف انتشار ایران سپید هرچه سریع‌تر موردبررسی قرار گیرد و اقدامات لازم جهت رفع نگرانی جامعۀ نابینایان، انجام شود. در ادامه، متن کامل این نامۀ سرگشاده از نظر مخاطبان نسل مانا می‌گذرد:
جناب آقای دکتر رئیسی
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
نیک می‌دانیم که جامعۀ نابینایان همواره به‌عنوان تحصیل‌کرده‌ترین قشر در میان معلولان ایرانی شناخته می‌شده است و همین موضوع هم نشان از آن دارد که در کنار نگرانی‌های معیشتی، دسترسی به منابع مطالعاتی، یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های این گروه را تشکیل می‌دهد.
روزنامۀ «ایران سپید»، به صاحب‌امتیازی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) و زیرنظر مؤسسۀ فرهنگی مطبوعاتی ایران، از سال ۱۳۷۵ به این‌سو، وظیفۀ تأمین بخشی از نیازهای مطالعاتی نابینایان ایرانی را به‌عهده داشته است. ایران سپید، تا پیش از همه‌گیری ویروس منحوس کرونا، تنها روزنامۀ بریل در خاورمیانه و به اعتباری، در جهان بود که همه‌روزه به‌شکل رایگان، درب منازل یا محل کار افراد نابینا توزیع می‌شد. ازآنجاکه بریل خط رسمی نابینایان محسوب می‌شود، این روزنامه سهم زیادی را در حوزۀ سواد نوشتاری نابینایان ایفا می‌کرد. در دولت قبل، با شیوع کرونا، چاپ بریل این روزنامه هم مثل چاپ کاغذی در سایر نشریات به‌منظور رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی متوقف شد و این امید می‌رفت که با فروکش‌کردن همه‌گیری و تغییر شیوه‌نامه‌ها، چاپ دوبارۀ ایران سپید هم از مرداد ۹۹ آغاز شود؛ اما این اتفاق رخ نداد و مدیران وقت، هیچ‌گاه حاضر به پاسخگویی در خصوص چرایی عدم چاپ مجدد نشدند.
با قوت‌گرفتن احتمال پیروزی جناب‌عالی در انتخابات ۱۴۰۰، بذر امیدی در دل نابینایان ایران کاشته شد که باتوجه‌به تغییر رویکرد ادارۀ کشور و توجه ویژۀ آن جناب و هم‌فکرانشان به کاربستِ آموزه‌های دینی در چارچوب‌های مدیریتی و با عنایت به توصیۀ اکید پیامبر اعظم (ص) بر حمایت ویژه از معلولان، روزنامۀ ایران سپید مجدداً احیا خواهد شد و چه‌بسا بتوان این روزنامه را با کمیت و محتوایی ارتقایافته در اختیار نابینایان قرار داد. این اندیشه زمانی تقویت شد که آن پیروزی بزرگ تحقق یافت و شعار انقلابی‌گری و مردمی‌بودن، جوان‌گرایی و حمایت از اقشار مستضعف در همۀ تریبون‌ها شنیده شد و جوانان انقلابی و تازه‌نفس، تصدی امور را به‌عهده گرفتند.
مدیریت مؤسسۀ مطبوعاتی ایران، از آبان ۱۴۰۰ دستخوش تغییر شد و در کمال تعجب و تأسف، نابینایان شاهد عدم توجه گروه مدیریتی تازه، به تنها روزنامۀ بریل دنیا بودند. پیگیری‌ها از همان زمان آغاز شد و انجمن نابینایان ایران، همسو با جمع کثیری از انجمن‌ها و نخبگان جامعۀ نابینایان، خواستار پاسخگویی مدیران جدید مؤسسۀ مطبوعاتی ایران و خبرگزاری ایرنا در خصوص چرایی عدم توجه به ایران سپید شدند. این پیگیری‌ها از مسیرهای گوناگونی اعم از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی و سازمان بهزیستی کشور همچنان بدون دریافت پاسخ مشخص ادامه داشت تا اینکه در روزهای اخیر زمزمۀ تعطیلی قطعی این روزنامه به گوش رسید. این خطر قریب‌الوقوع، ما را بر آن داشت تا دست یاری به‌سمت آن جناب دراز کنیم و از محضرشان بخواهیم تا با حمایت خود از ایران سپید، مانع حذف و نابودی این گنجینۀ ۲۵ ساله فرهنگی شوند. جمهوری اسلامی ایران، از معدود کشورها در دنیا است که روزنامه‌ای ویژۀ نابینایان دارد و همین امر، سالیان درازی مایۀ فخر و مباهات هیئت‌های فرهنگی اعزامی به مجامع بین‌المللی بوده است. می‌توان با اتخاذ تصمیمات نو و دمیدن جان و نفسی تازه بر کالبد نیمه‌جان این روزنامه با مدیریت نابینایان فرهیخته، روحیۀ شور و نشاط را دوباره در جامعۀ آسیب‌دیدگان بینایی زنده کرد و از ایجاد دشواری‌های بیشتر در دسترسی نابینایان به منابع مطالعاتی، جلوگیری کرد.
انجمن نابینایان ایران، پیشاپیش از مهر و حمایت جناب‌عالی کمال امتنان را دارد و امیدوار است هرچه سریع‌تر دستورات مقتضی از سوی آن مقام محترم صادر گردد و این خواستۀ به‌حق جامعۀ نابینایان، به لطف مسئولان دلسوز، جامۀ عمل بر تن کند.
و من الله التوفیق"
audio/mana-3dd3d2848153cf2c6e38.mp3,"هیچ معجزه‌ای به‌جز تلاش و تمرین – بخش دوم
زهرا همت
به‌طورکلی، کارآمدی حسی، استفادۀ همه‌جانبه از تمامی حواس و توانمندی‌های یک فرد برای دریافت اطلاعات محیطی و برقراری ارتباط با محیط و انجام امور روزمره را شامل می‌شود.
بینایی
شاید برخی معتقد باشند که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی دیگر به‌هیچ‌عنوان نمی‌توانند برای برقراری ارتباط و دریافت اطلاعات محیطی به حس بینایی تکیه کنند. باید این باور اشتباه را اندکی اصلاح کنیم و این‌گونه بگوییم که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید از باقی‌ماندۀ بینایی خود نیز به‌شکل مؤثری برای دریافت اطلاعات و سازگاری با محیط زندگی استفاده کنند. این افراد باید به فراخور مقدار بینایی باقی‌مانده‌شان، با به‌کارگیری ترفندها و تدارک مناسب‌سازی‌هایی، کارایی این حداقل باقی‌ماندۀ بینایی را به حداکثر ممکن برسانند.
به‌عنوان‌مثال: افراد به‌منظور تشخیص اختلاف ارتفاع در محیط زندگی، مدرسه یا محل کار خود می‌توانند از برچسب‌های رنگی درخشان با تضاد بالا (مثلاً به رنگ‌های فسفری یا نارنجی) در کنار پله‌ها استفاده کنند و با یک مناسب‌سازی ساده، مانند استفاده از چراغ‌های رنگی و نورهای درخشان و استفاده از حداقل باقی‌ماندۀ حس بینایی، حرکت در محیط را برای خود ساده‌تر کنند. آموزگاران افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید چگونگی استفاده از حداقل باقی‌ماندۀ بینایی را در مواردی مانند تشخیص منبع نورهای قابل دیدن و دنبال‌کردن یا متوقف کردن اشیای متحرک به آنان بیاموزند. این مربیان، همچنین باید افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را با فناوری‌ها و ابزارهای توان‌بخشی مناسب جهت ارتقای کارایی باقی‌ماندۀ حس بینایی آشنا کنند. متأسفانه امروزه در آموزش افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، آموزش خط معمولی چاپی به افراد کم‌بینا، کمتر مشاهده می‌شود و آموزگاران فقط خط بریل را آموزش می‌دهند. باتوجه‌به مطالعات و تجربیات مکتسبه در کشور خودمان و سایر کشورها، خوب است آموزگاران افراد کم‌بینا، اهتمام بیشتری نسبت به آموزش خواندن و نوشتن خط چاپی به این گروه از دانش‌آموزان داشته باشند. به‌قول کارشناسان قدیمی و باتجربۀ آموزش‌وپرورش استثنایی: «دانش‌آموزان، کم‌بینا وارد مدرسۀ نابینایان شده و نابینا خارج می‌شوند»؛ البته یادگیری خط بریل برای تمام افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، اعم از نابینا و کم‌بینا ضروری است؛ ولی باتوجه‌به دستاوردهای دانش امروز، می‌دانیم که باید از تمام ظرفیت‌های حواس استفاده کرد؛ بنابراین بهتر است آموزش خط چاپی به دانش‌آموزان کم‌بینا ضمن مشورت با چشم‌پزشک معالج و کسب اطلاعات جامع و کامل از ایشان، در صورت امکان انجام شود؛ البته باتوجه‌به مشاهدات و تجربیات، متأسفانه متوجه شدیم برخی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی حتی خط بریل را نیز نمی‌آموزند و به استفاده از امکاناتی مانند معلم رابط یا منشی یا تایپ یا … محدود می‌شوند که این خود مسئله‌ای مهم و بغرنج است که پرداختن به آن فرصتی دیگر می‌طلبد.
شنوایی
یکی از حواسی که در کسب اطلاعات مفید از محیط بسیار مؤثر است، شنوایی است. افرادی که دچار آسیب بینایی شده‌اند باید در تقویت شنوایی و یادگیری مهارت خوب گوش‌دادن، کوشش کنند و از شنوایی خود به‌شکلی مفید و مؤثر برای انجام امور روزمره استفاده کنند. برای مثال: تقویت حس شنوایی و یادگیری استفاده از کتاب‌های صوتی به‌جای کتاب‌های متنی و یادگیری کار با کامپیوتر و تلفن همراه هوشمند به‌کمک صفحه‌خوان‌ها و گوش‌دادن به‌جای دیدن، تأثیر بسیار خوبی در استقلال امور روزمرۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی دارد. همچنین تقویت حس شنوایی و استفاده از آن در موقعیت‌هایی مانند خیابان و گوش سپردن دقیق به صداها و تشخیص رفت‌وآمد خودروها و افراد با استفاده از حس شنوایی، بسیار کمک‌کننده است.
بویایی و چشایی
استفاده از بویایی و چشایی در موقعیت‌های بسیاری در زندگی روزمره، کمک‌کننده و راه‌گشا است. به‌عنوان‌مثال: برای تشخیص مواد غذایی داخل یخچال و همچنین تشخیص تازگی و سلامت یا خرابی و فساد مواد خوراکی می‌توان از حس بویایی استفاده کرد یا می‌توان از بوییدن برای تشخیص لزوم شسته‌شدن لباس‌ها کمک گرفت؛ البته افراد فاقد آسیب بینایی هم در بسیاری موارد، برای انجام این امور از بوییدن استفاده می‌کنند؛ ولی استفاده از این حس در افراد دارای آسیب بینایی می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. استفاده از چشایی هم مانند حس بویایی، می‌تواند به همین نحو افراد را یاری کند.
لامسه
لامسه حسی است که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی برای یادگیری و آموزش و انجام امور روزمره بسیار روی آن حساب می‌کنند و شاید به‌نحوی بتوان گفت که حس لامسه، دستیار اول افراد آسیب‌دیدۀ بینایی در آموزش و انجام امور روزمره است. استفاده از حس لامسه، گسترۀ وسیعی از امور را از یادگیری خط بریل تا انجام امور شخصی در بر می‌گیرد. خط بریل که برخی به‌درستی و به‌حق آن را سواد نابینایان می‌نامند، بر استفاده از لامسه متکی است و آموزگاران پیش از آموزش خط بریل به تقویت حس لامسه می‌پردازند. استفاده از لامسه کاربردهای فراوانی دارد. از جمله می‌توان به پیداکردن لباس خود روی رخت‌آویز با لمس و شناخت نوع پارچه لباس، تشخیص مواد غذایی و پاک‌سازی و آماده‌سازی آن‌ها برای آشپزی، استفاده از لمس اشیا و به‌کارگیری اشکال برجسته در آموزش اشاره کرد.
حرکت و تحریک
این حس به تعادل و آگاهی فرد از نحوه قرارگیری و حرکت اعضای بدنش در فضا اشاره دارد. مهارت در این حوزه در جهت استقلال در رفت‌وآمد و ورزش‌کردن و سایر فعالیت‌های فیزیکی و حتی یادگیری زبان بدن و استفاده از آن در روابط اجتماعی بسیار کمک‌کننده است.
یکپارچگی حسی
مهارت بسیار مهمی که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید کسب کنند، یکپارچگی حسی و استفادۀ هم‌زمان از چند حس برای رسیدن به اهداف کارکردی است. برای مثال: کودک برای پیداکردن مادر خود، هم‌زمان با اتکا بر حداقل باقی‌ماندۀ بینایی و دیدن لباس رنگی مادر، از شنیدن صدای او و بوییدن عطر همیشگی او استفاده می‌کند و جوان نابینا برای پیداکردن کافی‌شاپ مورد علاقه‌اش، هم‌زمان با گوش سپردن و شنیدن صدای وسایل مورداستفاده در این مکان، از بوییدن نیز برای یافتن آن کمک می‌گیرد و با لمس زمین با پای خود، حرکت می‌کند و با عبور از موانع، وارد کافی‌شاپ می‌شود.
نقش کارآمدی حواس در رشد و یادگیری
بنا بر نتایج پژوهش‌های انجام‌شده، اکنون به‌روشنی می‌دانیم که در دوران رشد و در شرایط گوناگون یادگیری، یکی از منابع مهم کسب اطلاعات محیطی، حس بینایی است و در افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باتوجه‌به محدودیت موجود در این زمینه، فراگیری مهارت استفادۀ مؤثر از حداکثر توانایی حواس پنج‌گانه در کنار تسلط بر انواع ترفندها و آشنایی با فناوری‌ها و کمک‌گرفتن از آن‌ها، کسب اطلاعات از محیط و یادگیری و رشد را تسهیل می‌کند. می‌توان گفت: کارآمدی حسی و یادگیری استفاده از حواس پنج‌گانه، در گذر از مراحل رشد و تبدیل کودک به بزرگ‌سال و سازگاری مجدد افرادی که در بزرگ‌سالی دچار آسیب بینایی شده‌اند، بسیار مؤثر است و اگر بگوییم که استفاده از تمامی حواس و به‌کارگیری فناوری‌ها، تنها راه برقراری ارتباط مؤثر با دنیا و اطرافیان و یادگیری و استقلال در زندگی روزمره است؛ مبالغه نکرده‌ایم.
پس به شما مخاطب عزیزی که دچار آسیب بینایی شده‌اید، شما پدر و مادر مهربان فرزند آسیب‌دیدۀ بینایی و شما آموزگار زحمت‌کش کودک دارای آسیب بینایی، توصیه می‌کنیم بیش‌ازپیش در پرورش حواس و آموزش استفاده اثربخش از آن بکوشید."
audio/mana-b2becdd979e6a92df223.mp3,"ویژن‌بادی صفحۀ تلویزیون را پیش شما می‌آورد
میثم امینی
هدست ویژن‌بادی مانند عینک واقعیت مجازی استفاده می‌شود. این هدست به یک دوربین داخلی برای نگاه‌کردن به محیط با بزرگ‌نمایی بیشتر و یک نمایشگر با قابلیت نمایش تلویزیون و بزرگ‌نمایی تصویر مجهز شده است. این هدست به‌راحتی بلافاصله پس از جعبه‌گشایی قابل‌استفاده است، برای کارکردن به وای‌فای یا اتصال اینترنت نیاز ندارد و بی‌سیم است؛ بنابراین کاربر هنگام تماشای تلویزیون گرفتار سیم‌های درهم‌پیچیده نخواهد بود.
سهولت کار، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ویژن‌بادی است. دکمۀ خاموش و روشن که در سمت راست، پایین قرار دارد، ویژن‌بادی را ظرف مدت ۱۵ ثانیه روشن می‌کند و حالت درشت‌نما را نمایش می‌دهد که یک نمای زنده از دوربین است. این یکی از سه حالت اصلی موجود، یعنی درشت‌نما، خواندن و تلویزیون است. سوئیچ بین این سه گزینه با فشاردادن دکمۀ ویژگی‌ها انجام می‌شود که بزرگ‌ترین دکمه از سه دکمۀ سمت راست هدست است. بالای دکمۀ ویژگی‌ها، دکمۀ افزایش بزرگ‌نمایی و در زیر آن، دکمۀ کاهش بزرگ‌نمایی وجود دارد.
در سمت چپ، پایین هدست، دکمه‌های افزایش و کاهش حجم صدا وجود دارد. در سمت راست آن‌ها یک جک استاندارد صدا برای ایرباد یا هدفون وجود دارد. در کنار دکمۀ خاموش و روشن در سمت راست، پایین هدست، یک پورت شارژ مغناطیسی قرار دارد. باتری داخلی به‌مدت حدود ۲٫۵ ساعت کار می‌کند و یک باتری خارجی نیز به‌همراه دستگاه ارائه شده که تا ۶ ساعت دوام دارد.
دوربین ویژن‌بادی دو حالت دارد، درشت‌نما و خواندن. در هر دو، می‌توانید تا ۱۰ برابر برای بزرگ‌نمایی زوم کنید. در حالت خواندن، رنگ‌ها معکوس می‌شود؛ بنابراین، برای مثال، وقتی به متن سیاه روی کاغذ سفید نگاه می‌کنید، تصویر به متن سفید در پس‌زمینۀ سیاه تغییر می‌کند.
نویسندۀ مقاله انگلیسی، دربارۀ تجربه‌اش از کار با این دستگاه این‌طور توضیح می‌دهد که: در هر دو حالت درشت‌نما و خواندن، بهترین کیفیت تصویر در نور روز یا زمان‌هایی که نور زیادی در محیط وجود داشت، به‌دست آمد. وقتی نور کافی بود، فوکوس خودکار سرعت مطلوبی داشت و تصویر در بزرگ‌نمایی کمتر، واضح بود. با افزایش بزرگ‌نمایی، تصویر کمی تغییر شکل داد. در نور کمتر، کارکرد فوکوس خودکار بیشتر طول می‌کشید و کیفیت تصویر حتی در بزرگ‌نمایی‌های پایین‌تر کمی تغییر می‌کرد.
هنگام مشاهده در حالت درشت‌نما، با فشاردادن و نگه‌داشتن دکمۀ عملکرد، تشخیص کاراکتر نوری (او‌سی‌آر) داخلی در دسترس است. در موقع انجام این کار، کادری روی صفحه ظاهر می‌شود و ویژن‌بادی از شما می‌خواهد متنی را که می‌خواهید بخوانید در کادر قرار دهید و دکمۀ عملکرد را برای پردازش متن رها کنید. پردازش به‌کمک نرم‌افزار تعبیه‌شده روی ویژن‌بادی انجام می‌شود؛ بنابراین نیازی به اتصال به اینترنت نیست. متن در عرض چند ثانیه پردازش می‌شود و به‌صورت نوشته‌ای سفیدرنگ در یک مستطیل تیره ظاهر می‌شود و ویژن‌بادی هم آن را روخوانی می‌کند. نمی‌توان اندازۀ متن را با استفاده از قابلیت بزرگ‌نمایی تغییر داد. برای عملکرد بهتر او‌سی‌آر، لازم است نور به میزان کافی وجود داشته باشد؛ اما در کل می‌توان گفت ویژن‌بادی علی‌رغم اینکه ممکن است برای خواندن متنی کوتاه مانند نامه کار را راه بیندازد؛ اما در کل در زمینۀ دقت او‌سی‌آر متون، زیاد حرفی برای گفتن ندارد.
همراه ویژن‌بادی یک فرستنده ارائه شده است که به تلویزیون متصل می‌شود و سیگنال تلویزیون را به‌صورت بی‌سیم به هدست ارسال می‌کند. در طول بررسی، این فرستنده هم به اَپِل تی‌وی و هم به رُکو متصل شد. هر دو به‌خوبی کار می‌کردند و اتصال دستگاه به تلویزیون هم به‌راحتی صورت گرفت. خدمات ویژن‌بادی به این دو سرویس محدود نمی‌شود و تقریباً با هر سرویس کابلی یا تلویزیون اینترنتی کار می‌کند.
برای آماده‌کردن این دستگاه، یک کابل اِچ‌دی‌اِم‌آی که نمایشگر تلویزیون را به دستگاه پخش متصل می‌کند، ابتدا به فرستندۀ ویژن‌بادی می‌رود؛ سپس یک سیم اچ‌دی‌ام‌آی که به‌همراه هدست ارائه شده از فرستنده به دستگاه پخش می‌رود. هنگامی که فرستنده به برق وصل می‌شود، سیگنال تلویزیون از طریق دو آنتن کوچکی که به فرستنده وصل شده، پخش می‌شود و چنانچه حالت تلویزیون فعال شود، هدست سیگنال را دریافت می‌کند.
تماشای تلویزیون در ویژن‌بادی با یک تصویر واضح غوطه‌ور انجام می‌شود. اندازۀ تصویر را می‌توان با استفاده از دکمۀ افزایش بزرگ‌نمایی تنظیم کرد. این هدست همچنین دو بلندگو در قسمت پایین دارد که به کاربر اجازه می‌دهد صدا را بسته به نیاز خود تنظیم کند.
در طول بررسی، سیگنال تلویزیون هم در اپل تی‌وی و هم رکو، روی هدست تأخیر داشت؛ بنابراین صدایی که از نمایشگر تلویزیون می‌آمد با هدست همگام نبود. برای رفع این مشکل، اگر به‌تنهایی تلویزیون تماشا می‌کنید، صدای تلویزیون را کم کنید و از طریق هدست که با نمایشگر همگام می‌شود، از صدا استفاده کنید. اگر با دیگرانی که از ویژن‌بادی استفاده نمی‌کنند، تلویزیون تماشا می‌کنید، از ایرباد استفاده کنید یا صدای خروجی هدست را کم کنید و به صدای تلویزیون گوش دهید. صدای تلویزیون کمی جلوتر از تصویر ظاهرشده روی هدست خواهد بود. این تأخیر مختصر همچنین باعث کاهش سرعت در هنگام استفاده از کنترل از راه دور برای پیمایش منوها در اپل تی‌وی یا رکو شد؛ زیرا این تأخیر احتمال انتخاب اشتباه را افزایش می‌داد.
هنگام تماشای تلویزیون از طریق هدست، نمایشگر در مرکز، جلوی چشم بیننده قرار می‌گیرد. چندین بار هنگام بلندکردن هدست یا تنظیم آن، زاویه یا موقعیت نمایشگر تغییر کرد. با فشاردادن و نگه‌داشتن دکمۀ کاهش بزرگ‌نمایی یا کلید به حالت دیگری با استفاده از دکمه عملکرد و سپس بازگشت به حالت تلویزیون، می‌توانید صفحه را دوباره در مرکز قرار دهید. کسانی که عادت به استفاده از درشت‌نمای صفحه‌نمایش رایانه دارند که با استفاده از آن می‌توان برای خواندن متون کوچک‌تر یا دیدن جزئیات به قسمت‌های مختلف صفحه رفت، خوب است در نظر داشته باشند که درشت‌نمای ویژن‌بادی به این روش کار نمی‌کند. شما کل صفحه را بزرگ‌نمایی می‌کنید و باید برای تمرکز بر لبه‌های نمایشگر، به‌جای حرکت‌دادن سر، چشمان خود را به اطراف حرکت دهید.
کاربرد فرستندۀ ویژن‌بادی فقط به تلویزیون محدود نمی‌شود. احتمالاً هر دستگاهی که مجهز به پورت اچ‌دی‌ام‌آی باشد، (مثلاً رایانه یا تبلت) می‌تواند از طریق هدست نمایش داده شود."
audio/mana-85da5c3a67858d815118.mp3,"آواز زندگی با ریتم موشک و گلوله
فاطمه جوادیان
«صدای آژیر قرمز رادیو خبر از وقوع یک حملۀ هوایی داشت. بلافاصله بچه‌ها را در یک راهرو جمع می‌کردم؛ راهرویی که پنجره نداشت. از آن‌ها می‌خواستم با صدای بلند سرودهای مذهبی بخوانند تا صدای شکستن شیشه‌ها را نشنوند و نترسند».
همراهان عزیز! یکی از شیوه‌های زندگی افراد نابینا زندگی در آموزشگاه‌های ویژه به‌صورت شبانه‌روزی بوده است. این سبک زندگی از سال‌های دور برای بسیاری از افراد نابینا آشنا است.
وجود تجهیزات ویژه و معلمان و مربیان متخصص آموزش به افراد نابینا در این مدارس سبب شده است خانواده‌ها فرزند نابینای خود را از راه‌های دور و نزدیک در این مدارس ثبت‌نام کنند.
آنچه در ابتدای نوشته خواندید، از گفته‌های یکی از سرپرستان آموزشگاه شبانه‌روزی دختران در تهران نقل شده است. بانو اختر ذبیحی حدوداً دو سالی را در کنار دانش‌آموزان نابینا به‌صورت شبانه‌روزی زیسته است. او بینا است و از این سال‌ها به‌عنوان یکی از بهترین ایام زندگی‌اش یاد می‌کند. با گذشت حدود چهل سال هنوز با دانش‌آموزان آن دوران در ارتباط است و نسبت به امور زندگی آن‌ها احساس مسئولیت دارد.
می‌گوید: «خوابگاه دخترها به دو قسمت تقسیم شده بود؛ قسمت بالا که دانش‌آموزان مقطع راهنمایی و دبیرستان در آن مستقر بودند و قسمت پایین که دانش‌آموزان مقطع ابتدایی و پیش‌دبستانی را در خود جای می‌داد. ما دو کمک سرپرست بودیم که مسئولیت مراقبت از بچه‌ها بینمان تقسیم شده بود. من مسئولیت بچه‌های قسمت پایین را با کمال‌میل بر عهده داشتم. این گروه از بچه‌ها به نسبت دخترهای قسمت بالا به مراقبت‌های بیشتری احتیاج داشتند. به‌ویژه اینکه کودکان پنج – شش‌ساله هم در میان آن‌ها بودند؛ البته برای رسیدگی به امور شخصی و آموزش به کودکان یکی دو نفر به‌عنوان مادر خوابگاه در کنار ما به‌صورت شبانه‌روزی حضور داشتند و کارهایی مانند حمام‌کردن بچه‌های کوچک، شست‌وشوی لباس‌ها، مرتب‌کردن تخت‌ها و کمدها را به‌کمک خود بچه‌ها انجام می‌دادند تا زمانی که آن‌ها بتوانند به‌صورت مستقل مسئولیت فعالیت‌های شخصی خود را به‌عهده بگیرند.»
در چنین مراکزی که فضای آموزش و خوابگاه در یک محوطه قرار دارد، دانش‌آموزان هم‌زمان با سایر هم‌کلاسی‌هایشان در سراسر کشور، ابتدای فصل پاییز سال تحصیلی را آغاز می‌کنند؛ همچنین، این مدارس، مشمول تمام بخشنامه‌های صادرشده از سوی وزارت آموزش‌وپرورش هستند. از جمله میزان ساعات آموزشی، تعطیلی‌ها، قوانین مربوط به امتحانات ساعات کار و ورود و خروج پرسنل آموزشگاه.
در این نوع مدارس، علاوه بر دانش‌آموزانی که به‌دلیل دوری راه ساکن خوابگاه هستند، سایر دانش‌آموزان نابینا نیز از واحدهای آموزشی آن بهره‌مند می‌شوند. به این صورت که سرویس‌های مدرسه طبق برنامه‌های تعیین‌شده، دانش‌آموزان را از مسیرهای مختلف شهر به آموزشگاه می‌آورند و پس از پایان یک روز آموزشی آن‌ها را به خانه‌هایشان بازمی‌گردانند.
از او در باره خوردوخوراک بچه‌ها می‌پرسم.
می‌گوید: «سه وعدۀ اصلی غذا در ساعت‌های شش و نیم صبح، یک بعدازظهر و هشت شب به بچه‌ها داده می‌شد. عصرها هم برای صرف چای یا میوه به سالن غذاخوری می‌رفتند. بچه‌های کوچک و پیش‌دبستانی قبل از ساعت یک به‌همراه معلم کلاس به سالن می‌آمدند تا ضمن صرف ناهار آداب غذاخوردن را هم از معلم خود یاد بگیرند. اینکه چگونه از قاشق و چنگال استفاده کنند؛ چگونه پشت میز بنشینند و چگونه از میزبان یا آشپز مدرسه تشکر کنند. بچه‌های بزرگ‌تر اما برای
گرفتن غذا در صف می‌ماندند. گاهی وقت‌ها تعداد افراد در صف به پنجاه نفر هم می‌رسید؛ اما بچه‌ها صبورانه نوبت را رعایت می‌کردند. هر یک بعد از گرفتن غذا به‌سمت میزها حرکت می‌کردند. آن‌ها با لمس هر صندلی جای خالی را پیدا می‌کردند و می‌نشستند. گاهی هم وقتی سالن شلوغ می‌شد، بچه‌های کم‌بینا به بچه‌های نابینا در پیداکردن جای خالی کمک می‌کردند.
آن زمان که من در مدرسه مسئولیت داشتم، زمان جنگ بود. جنگ هم ملاحظات خاص خودش را دارد. گاهی وقت‌ها در دل اتفاق‌هاست که انسان به میزان توانایی خود پی می‌برد. توانایی که شاید خودش هم از آن آگاه نباشد. یک‌بار خبر آمد که پسر سرآشپزمان شهید شده است. به مدیر مدرسه اطمینان دادم که نگران غذای بچه‌ها نباشد تا سرآشپز هم برود و به خانواده‌اش سر بزند. باورم نمی‌شد بتوانم به‌مدت چهار روز برای این تعداد از دانش‌آموزان غذا تهیه کنم.»
از او می‌خواهم بازهم از خاطرات جنگ بگوید.
تعریف می‌کند: «آموزشگاه ما نزدیک به سه‌راه ضراب‌خانه بود. به همین دلیل این منطقه بیشتر موردتوجه نیروهای جنگندۀ کشور عراق قرار داشت و بارها پیش می‌آمد که هر بار گوشه‌ای از این منطقه را بمباران کنند. همیشه یک رادیو در آموزشگاه روشن بود. صدای آژیر قرمز رادیو خبر از وقوع یک حملۀ هوایی داشت. بلافاصله بچه‌ها را در یک راهرو جمع می‌کردم؛ راهرویی که پنجره نداشت. از آن‌ها می‌خواستم با صدای بلند سرودهای مذهبی بخوانند تا صدای شکستن شیشه‌ها را نشنوند و نترسند. مدیر مدرسه این صحنه‌ها را می‌دید. به‌آرامی اشک می‌ریخت و لذت می‌برد. این‌گونه عشق‌ورزیدن به بچه‌ها را من از مدیر آموزشگاه آموخته بودم».
در چنین آموزشگاه‌هایی بچه‌ها ضمن آشنایی با فرهنگ‌های مختلف، بسیاری از مهارت‌های زندگی را نیز از یکدیگر می‌آموزند. آن‌ها با حضور در گروه‌های فرهنگی و انجام تکالیف گروهی که توسط معلمان آگاه ارائه می‌شود، می‌آموزند که چگونه در گروه، حضوری مؤثر داشته باشند.
بانو ذبیحی از آن زمان تاکنون خود را با همکارانش و همچنین با دانش‌آموزانی که در آن مدرسه مشغول به تحصیل بودند، هم‌مسیر می‌داند و اگر گرهی در کار یکی از این افراد افتاده باشد، در حد توانش برای گشودن آن گره تلاش می‌کند. ضمن آرزوی سعادت و سربلندی برای ایشان برای شما خوانندۀ گرامی روزهای بهتری را آرزو می‌کنیم.
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-c243064e45789af1b6b3.mp3,"نقش سازمان‌های دولتی و مردم‌نهاد در اشتغال افراد دارای معلولیت
ابوذر سمیعی
ورود به بازار کار یکی از مهم‌ترین و دشوارترین مراحل زندگی عموم افراد است. در وضعیت کنونی، اشتغال برای بیشتر افراد با چالش همراه است و مشکلات فراوانی سر راه همگان برای کاریابی وجود دارد. بالطبع، این مشکلات و مسائل، برای افراد دارای معلولیت فزون‌تر است و معلولان برای پیداکردن کاری که مناسب با توانمندی آنان باشد با موانع بیشتری روبه‌رو هستند. عبور از این مسائل و مشکلات تا حدودی مبتنی بر توانمندی و استعداد افراد و میزان سرمایه‌گذاری خانواده‌های آنان است؛ اما بخش مهمی از این مسئولیت به دوش سازمان‌های اجتماعی مربوطه است. تجربۀ کشورهای توسعه‌یافته در خصوص اشتغال افراد دارای معلولیت نشان می‌دهد، حضور و حمایت سازمان‌های اجتماعی مرتبط و متخصص در فرایند اشتغال، نقش قابل‌توجهی در ایجاد شغل برای افراد دارای معلولیت ایفا می‌کند. این فرایند می‌تواند از معرفی مشاغل مناسب برای معلولان آغاز و تا حرفه‌آموزی و کاریابی و حمایت در حین کار ادامه داشته باشد. در نوشتۀ حاضر قصد بر این است نقش سازمان‌های اجتماعی حوزۀ معلولان، به‌ویژه سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران در مراحل مختلف اشتغال افراد دارای معلولیت مورد واکاوی قرار گیرد.
آماده‌سازی و معرفی
استعداد، علاقه و توانمندی، سه محوری هستند که همۀ افراد شغل مدنظرشان را بر اساس آن برنامه‌ریزی می‌کنند. این سه محور اما برای افراد دارای معلولیت ابعاد وسیع‌تری پیدا می‌کند و بسیار تخصصی‌تر می‌شود. پی‌بردن به اینکه کدام حرفه برای افراد معلول دسترس‌پذیر است، توانایی انجام همۀ ابعاد آن برای افراد با معلولیت‌های مختلف چگونه است و موضوعاتی از این قسم، مسائلی نیستند که یک فرد دارای معلولیت یا خانواده وی بتواند با تحقیق و بررسی به آن دست پیدا کند. از همین رو، این وظیفۀ نهادهای اجتماعی مرتبط است که این کار را به انجام برساند. سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی، سازمان بهزیستی و مهم‌تر از همۀ آن‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد حوزۀ معلولان، می‌بایست مشاغل دسترس‌پذیر و قابل‌اجرا برای افراد با معلولیت‌ها و محدودیت‌های متفاوت را شناسایی کرده و به جامعۀ هدف خود معرفی کند. علاوه بر این موضوع، این سازمان‌ها باید تلاش کنند هر روز مشاغل بیشتری را برای افراد دارای معلولیت دسترس‌پذیر کرده و بازار کار وسیع‌تری برای آنان فراهم آورند. یکی از نمونه‌های موفق در این حوزه، پیگیری دسترس‌پذیری نرم‌افزار اطلاعات تلفنی ۱۱۸ توسط یکی از سازمان‌های مردم‌نهاد بود که فرصت‌های شغلی مناسبی برای نابینایان فراهم نمود. چنین اقداماتی می‌تواند موجب توسعۀ بازار کار مناسب برای معلولان شده و فرصت‌های نوینی برای آنان ایجاد کند.
کسب مهارت‌های شغلی
دیگر مسئلۀ پراهمیت، کسب مهارت‌های شغلی متناسب با محدودیت‌های ناشی از معلولیت است. سازمان‌های مردم‌نهاد حوزۀ معلولان با همکاری سایر سازمان‌های مرتبط، ازجمله سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای، می‌بایست مهارت‌های شغلی لازم برای افراد دارای معلولیت را شناسایی و به آنان ارائه نمایند. به‌عنوان نمونه، مهارت‌های هفت‌گانۀ کار با رایانه یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که هر فرد نابینایی که قصد ورود به بازار کار را دارد، باید به‌خوبی کسب نماید؛ در غیر این صورت در طول دوران شغلی با مشکلات فراوانی روبه‌رو خواهد شد. اگرچه یادگیری این مهارت‌ها برای همۀ کارکنان اجباری است؛ اما تجربه نشان می‌دهد این امر برای افراد دارای معلولیت، به‌ویژه نابینایان، ضروری و جزو ارکان اصلی مهارت‌های شغلی به‌حساب می‌آید. از همین رو، سازمان‌های مردم‌نهاد می‌بایست پیش از ورود افراد به بازار کار، چنین مهارت‌هایی را به‌خوبی به آنان بیاموزند.
آمادگی برای ورود به بازار کار
ممکن است شما به‌عنوان یک فرد معلول، تحصیلات مناسبی داشته باشید و مهارت‌های شغلی لازم را نیز کسب کرده باشید؛ اما مسلماً این به‌معنای اشتغال نخواهد بود. شما باید بتوانید توانمندی‌های خودتان را در معرض نمایش بگذارید و به‌خوبی در مصاحبه‌های شغلی مهارت‌هایتان را نشان دهید. رزومه‌نویسی، مهارت‌های ارتباط مؤثر و موضوعاتی از این قسم، مهارت‌های مهمی هستند که هر فردی باید آن‌ها را بیاموزد. این مسئله به‌اندازه‌ای پراهمیت است که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، به‌ویژه در کشورهای آمریکایی و اروپایی، یک دورۀ ۶ تا ۹ ماهه کسب مهارت حرفه‌ای برای افراد دارای معلولیت گذاشته می‌شود که بخش مهمی از این دوره‌ها (۲ تا ۳ ماه) به موضوع رزومه‌نویسی و مهارت‌های ارتباطی اختصاص می‌یابد.
به‌نظر می‌رسد یکی از بزرگ‌ترین ضعف‌های کاریابی در خصوص افراد دارای معلولیت در کشور ما نیز موضوع رزومه‌نویسی و کسب مهارت‌های مرتبط باشد. از همین رو، لازم است این موضوع، به‌طور ویژه موردتوجه انجمن‌های حوزۀ معلولان قرار گیرد و دوره‌هایی متناسب با نیاز افراد برای آن تعریف شود.
حمایت از افراد در اشتغال
این موضوع یکی از مهم‌ترین بخش‌های اشتغال و کاریابی برای افراد دارای معلولیت است. عموماً، افراد جامعه شناخت چندانی از معلولان ندارند و به‌ندرت با آن‌ها مواجه شده‌اند. از همین رو، دانش آن‌ها در خصوص توانمندی‌های این افراد بسیار اندک و مبتنی بر کلیشه‌های رایج است. این مسئله موجب شده بسیاری از افراد در قامت کارفرما، چه در بخش خصوصی یا دولتی، اعتمادی به توانایی‌های معلولان نداشته باشند و نگاهی ترحمی و خیریه‌ای به آنان داشته باشند. در چنین موقعیتی، این وظیفۀ سازمان‌های مردم‌نهاد حوزۀ معلولان است که با معرفی حقیقی و به‌دوراز اغراق توانمندی‌های معلولان، موجبات شناخت جامعه، به‌ویژه کارفرمایان از معلولان را فراهم کرده و بدین‌سان اعتماد به آن‌ها را افزایش دهند. از سوی دیگر، این سازمان‌ها می‌توانند با واسط قرارگرفتن بین معلولان و کارفرمایان، کیفیت مهارت‌های شغلی آنان را تضمین کرده و این‌گونه با جلب اعتماد کارفرمایان، امکان اشتغال را برای معلولان فراهم آورند.
حمایت از معلولان در مصاحبه‌های شغلی نیز موضوع پراهمیتی است که در کشور ما موردغفلت قرار گرفته است. لازم است سازمان‌های مردم‌نهاد خود مستقیماً در مصاحبه‌های شغلی در کنار افراد دارای معلولیت حضور داشته باشند و معرف و مدافع حقوق آنان باشند. این موضوع اگر در آزمون‌های استخدامی آموزش‌وپرورش اتفاق می‌افتاد، مطمئناً نتایج قابل‌قبول‌تری از استخدام افراد توانمند در این سازمان به دست می‌آمد.
دیگر موضوع پراهمیت، حمایت از افراد دارای معلولیت در مراحل ابتدایی اشتغال است. معمولاً بسیاری از افراد بخش مهمی از مهارت‌های حرفه‌ای را در حین کار و به‌ویژه در ماه‌های آغازین اشتغال می‌آموزند و پایین‌بودن مهارت شغلی در روزهای نخست امری تقریباً معمول به‌حساب می‌آید؛ اما این موضوع برای افراد دارای معلولیت متفاوت است. تجربه نشان داده برخی از کارفرمایان، سردرگمی روزهای نخستین کاری معلولان را به‌حساب معلولیت آن‌ها گذاشته و آن‌ها را ناتوان می‌پندارند. در چنین وضعیتی، حضور سازمان‌های مردم‌نهاد و حمایت آن‌ها از فرد دارای معلولیت می‌تواند موجب کسب اعتماد کارفرما شده و همچنین از سوی دیگر باعث دل‌گرمی و افزایش اعتمادبه‌نفس کارمند دارای معلولیت شود. به‌عنوان نمونه، ممکن است یک کارمند نابینا یا کم‌بینا در روزهای اول کاری جای بسیاری از پرونده‌ها را نداند، رایانه‌اش دسترس‌پذیر نباشد، ابزار لازم برای برخی کارها را نداشته باشد و موضوعاتی از این قسم. در چنین وضعیتی، حضور یک دستیار آشنا با حوزۀ افراد دارای آسیب بینایی می‌تواند بسیاری از مسائل و مشکلات را مرتفع کرده و در افزایش بهره‌وری آن کارمند تأثیر بسزایی داشته باشد.
سخن آخر اینکه اشتغال افراد دارای معلولیت و به‌طور خاص افراد دارای آسیب بینایی، تنها با توانمندی‌ها و مهارت‌های فردی آنان اتفاق نمی‌افتد و نیازمند سیاست‌گذاری‌های دقیق و حمایت سازمان‌های دولتی و مردم‌نهاد است؛ اما در وضعیت کنونی که اعمال سیاست و قانون‌گذاری در بخش دولتی به‌کندی صورت می‌گیرد، این وظیفۀ سازمان‌های مردم‌نهاد حوزۀ معلولان است که حمایت‌های شغلی را در اولویت امور اجرایی خود قرار دهند و با برنامه‌ریزی‌های صحیح و استفاده از تجارب کشورهای توسعه‌یافته، بسترساز اشتغال معلولان باشند.
انجمن‌های افراد دارای معلولیت می‌توانند با واسط قرارگرفتن میان سازمان بهزیستی / سازمان آموزش فنی‌وحرفه‌ای و افراد دارای معلولیت، دوره‌های حرفه‌آموزی را کارآمد کنند و با استفاده از متخصصین کاریابی و اشتغال اقدام به برگزاری دوره‌های تکمیلی و نیز حمایت مستمر از اعضای خود کنند تا امکان اشتغال پایدار برای آن‌ها فراهم آید."
audio/mana-f73bedc8480e33d02bf6.mp3,"آشپزی افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه در این شماره، درباره آشپزی افراد نابینا و کم‌بینا و خرید مواد غذایی برای پختن غذا نکاتی را از نظر خواهید گذراند. ایمنی برای حفظ ایمنی، اول باید روی اجاق‌گاز دست بکشیم تا چیزی روی آن نباشد و پرده را از کنار گاز رد کنیم؛ کلاهک اجاق را بررسی کنیم که سر جای خودش باشد و قابلمه و ماهیتابه را به‌شکلی قرار دهیم که شعله و گردی کلاهک، درست زیر وسط آن‌ها باشد؛ از شعله‌ای استفاده کنیم که گردی کلاهکش کوچک‌تر از ته ظرف باشد؛ بلافاصله بعد از بازکردن شیر گاز، اجاق را روشن‌کنیم و نگذاریم گاز جمع شود و به‌جای کبریت و فندک دستی، از فندک الکترونیکی اجاق‌گاز استفاده کنیم؛ حواسمان باشد که حین آشپزی، در و پنجره‌ای باز نباشد که باد اجاق را خاموش کند؛ از اینکه دستگیرۀ ظرف روی آتش نیست، مطمئن شویم؛ با دست‌کش فر، وسایل داغ را جابه‌جا کنیم و حتماً دو طرف ظرف را بگیریم و از محکمی دستگیره‌هایشان مطمئن شویم؛ سرآستین لباس و دنباله دستمال خود را جمع کنیم و از دم‌کنی‌های کش‌دار برای درها استفاده کنیم؛ آب (حتی چند قطره) در روغن داغ نریزیم و چیزهایی را که می‌خواهیم سرخ کنیم (مانند سیب‌زمینی) با پهن کردن روی پارچه، خشک کنیم و شعله گاز را کم کنیم و کم‌کم آن‌ها را در ماهیتابه بریزیم؛ مواد داخل قابلمه و ماهیتابه را آرام هم بزنیم تا چیزی روی گاز نریزد؛ از چاقوی خوش‌دست استفاده کنیم و قبل از واردکردن نیرو، محل تیغه را با انگشت‌های خود مشخص کنیم؛ قبل از روشن‌کردن وسایل برقی تیز، دست خود را از دستگاه بیرون بیاوریم؛ درجه‌ها و دکمه‌های وسایل آشپزخانه را با چسب مایع یا برچسب‌های لاستیکی علامت‌گذاری کنیم؛ صبورانه با شعله کم آشپزی کنیم و نسبت به بوی سوختن غذا حساس باشیم؛ اگر در آشپزی تازه‌کار هستیم، از شعله‌های پشتی اجاق‌گاز استفاده کنیم. پلو برای پاک‌کردن، باید برنج را روی یک طرف سینی پهن کنیم؛ کم‌کم با انگشت آن را به‌طرف دیگر سینی یا ظرفی که زیر سینی گذاشته‌ایم، بکشیم و اگر آشغالی را (مانند سنگ) لمس کردیم، برداریم. برای شستن، باید برنج را در یک ظرف گود بریزیم؛ بعد سه بار ظرف را پرازآب کنیم؛ برنج را در آب هم بزنیم؛ دستمان را کنار لبه ظرف قرار دهیم و کم‌کم آب را خالی کنیم تا آشغال‌های سبک (مانند حشرات و خاک) برود؛ بعد داخل ظرف به مقداری آبگرم بریزیم تا سطح آب، یک‌بند انگشت بالاتر از برنج قرار گیرد؛ این مقدار یک پیمانه (استکان) بیشتر از پیمانۀ برنج است؛ بعد نمک (یک قاشق) اضافه می‌کنیم و در قابلمه را می‌گذاریم و اجازه می‌دهیم یک ساعت برنج خیس بخورد؛ می‌توانیم از ظرف مخصوص شست‌وشوی برنج هم استفاده کنیم که در قسمت لبه، شیارهایی برای خروج آشغال و آب دارد. برای کته کردن باید قابلمه را با برنج و همان مقدار آب و نمکی که قبلاً گفتیم، روی شعله زیاد بگذاریم تا آب جوش بیاید؛ بعد روغن اضافه کنیم و آب و برنج را خوب هم بزنیم تا شفته نشود و در قابلمه را بدون دم‌کنی نیمه بگذاریم و گاز را کم کنیم تا آب قابلمه تمام شود؛ می‌توانیم چند بار در قابلمه را برداریم و آب آن را بررسی کنیم یا به تغییر صدای خروج بخار از قابلمه گوش بدهیم و بعد تمام شدن آب، برنج را از اطراف جمع کنیم و وسط قابلمه تپه کنیم و با انتهای قاشق برای خروج بخار، روی این تپه چند حفره درست کنیم و دم‌کنی به در قابلمه بپوشانیم و در را روی قابلمه بگذاریم تا برنج یک ساعت دم بکشد. برای طبخ برنج آبکش باید همان مقدار آب و سه برابر مقدار نمکی که در قبل آمد، داخل قابلمه خالی بریزیم و روی شعله زیاد بگذاریم تا جوش بیاید؛ بعد باید آب برنج را که خیس کردیم، خالی کنیم و کم‌کم با ملاقه برنج را در قابلمه آب جوش روی گاز بریزیم؛ صبر می‌کنیم تا برنج نرم شود؛ به‌شکلی که بتوانیم آن را بین انگشت‌هایمان له کنیم؛ بعد باید برنج را آبکش کنیم و مقداری آب سرد روی آن بریزیم تا نمک اضافه‌اش گرفته شود؛ بعد برنج را به قابلمه برگردانیم و وسط قابلمه تپه کنیم و با انتهای قاشق روی تپۀ برنج چند حفره درست کنیم و مقداری آب و روغن رویش بریزیم؛ بعد در قابلمه را با دم‌کنی بپوشانیم و روی قابلمه بگذاریم و چند دقیقه گاز را زیاد کنیم تا جوشیدن و بخار آب داخل قابلمه را با شنیدن و لمس‌کردن احساس کنیم؛ بعد گاز را کم کنیم تا یک ساعت دم بکشد؛ در آخر هم وقتی برنج پخته شد، می‌توانیم با شیرجوش مقداری روغن داغ کنیم و روی برنج بریزیم و برای تزیین، مقداری برنج را با کمی آب جوش و زعفران ترکیب کنیم و روی دیس برنج بریزیم. حواسمان باشد همیشه قابلمه‌ای را انتخاب کنیم که وقتی آب و برنج را داخلش ریختیم، همچنان یک‌سوم بالای آن برای قد کشیدن برنج خالی باشد. برای پختن پلوی مخلوط (مانند عدس‌پلو)، باید برنج را آبکش کنیم و وقتی آن را دم کردیم، موادش را وسط برنج که جداگانه پخته‌ایم، قرار دهیم؛ فقط باید برنج را خام‌تر آبکش کنیم تا خمیر نشود و بعد از پخته‌شدن کامل با چنگال بزرگ، آن را هم بزنیم. ماکارونی را هم مشابه پلوی مخلوط، می‌توانیم بپزیم. اگر می‌خواهیم ته‌دیگ داشته باشیم قبل از دم‌کردن برنج، کف قابلمه مقداری آب و روغن (یک قاشق) می‌ریزیم و دو طرف نان، برگ کاهو یا سیب‌زمینی ورقه‌شده را با روغن کف چرب می‌کنیم و بعد آن را ته قابلمه می‌چینیم و در آخر هم برنج کته یا آبکش را داخل قابلمه می‌ریزیم. می‌توانیم برنج را در پلوپز بپزیم که احتمال سوختن غذا را به علت تسلط بر زمان و حرارت آشپزی، کاهش می‌دهد. خورش اول باید در قابلمه پیاز خردشده و گوشت یا مرغ را سرخ‌کنیم؛ بعد قابلمه را تا زیر دسته، پرازآب داغ کنیم و ادویه (مانند نمک یا فلفل) و حبوبات را (مانند لپه یا لوبیا) بریزیم؛ بعد اگر خورش گردو، سبزی قورمه یا کرفس دارد، باید سرخ‌شدۀ آن‌ها را در قابلمه بریزیم؛ در آخر وقتی حبوبات، گوشت و مرغ پخته شد، باید سایر صیفی‌جات را (مانند بادمجان، بامیه و سیب‌زمینی) که زود له می‌شود همراه با رب (مانند گوجه یا انار) و طعم‌دهنده‌ها (مانند آبلیمو و لیموعمانی) به خورش اضافه کنیم و صبر کنیم تا جا بیفتد. می‌توانیم خورش را در مایکروفر یا آرام‌پز بپزیم که احتمال سوختن را کاهش می‌دهد. باید انواع حبوبات را قبل از اضافه‌کردن به خورش مشابه برنج پاک و خیس کنیم و بشوییم تا آشغال و نفخشان گرفته شود. برای پاک‌کردن سبزی، باید آن را بازکنیم و با دست‌کشیدن، گِلش را پاک کنیم و دمش را بگیریم و با لمس کردن، قسمت‌های خشک و مچاله آن را تشخیص دهیم و بکنیم؛ بعد باید آن را در آبسرد و مواد ضدعفونی، ۳ دقیقه خیس کنیم و بعد سه بار فقط در آبسرد بریزیم تا تمیز شوند؛ برای خردکردنش هم می‌توانیم از سبزی‌خردکن استفاده کنیم و قبل از اضافه‌کردن به خورش، آن را جداگانه سرخ‌کنیم. اگر گوشت‌کوب یا غذاساز برقی داریم، می‌توانیم با کمک آن انواع دانه‌های چرب و صیفی‌جات را خرد کنیم. همچنین باید سیب‌زمینی، بامیه و بادمجان را قبل از اضافه‌کردن به خورش، جداگانه سرخ‌کنیم و پوست کردن آن‌ها با پوست‌کن و سرخ‌کردنشان با ماهیتابۀ دو رو و سرخ‌کن بسیار راحت است. سرخ‌کردنی برای سرخ‌کردن مرغ، ماهی، کوکو، سیب‌زمینی و بادمجان خوب است از ماهیتابه نچسب (ترجیحاً ماهیتابه دورو) استفاده کنیم و آن‌ها را به‌شکلی داخل ماهیتابه بریزیم که روی‌هم نباشند تا له نشوند و از یکدیگر فاصله داشته باشند تا برشته شوند و در ماهیتابه را بگذاریم تا مغزپخت شوند. وقتی مواد غذایی سرخ می‌شوند، بوی متفاوتی پیدا می‌کنند و دورشان سفت می‌شود که می‌توانیم با کفگیر چوبی و شست خود این زبری را تشخیص دهیم و برشان گردانیم. وقتی یک طرف سیب‌زمینی سرخ می‌شود، می‌توانیم یکی از آن‌ها را با چنگال امتحان کنیم و بعد با کفگیر زیرورو کنیم؛ ولی نباید زیاد انجام دهیم چون سیب‌زمینی‌ها له می‌شوند. باید اجازه بدهیم آب پیاز، گوجه یا سبزی روی حرارت تبخیر شود و بعد از کم‌شدن حجمشان، روغن بریزیم تا سرخ شوند. می‌توانیم مواد کوکو، فلافل، ناگت یا کباب را با قالب بازاری یا در قوطی شکل دهیم. خرید مواد غذایی را زیاد نخریم و در یخچال و فریزر نگه‌داری کنیم. انواع سبزی‌ها، صیفی‌جات، حبوبات، برنج و کباب را می‌توانیم با قیمت مناسب پاک‌شده، شسته شده، خردشده، پخته‌شده و سرخ‌شده بخریم و تنها باید با پرس‌وجو، فروشگاهی را پیدا کنیم که آن‌ها را با بالاترین کیفیت می‌فروشد. باید از فروشنده بخواهیم مرغ، گوشت و ماهی را تمیز و تکه‌تکه کند تا پختن، تقسیم‌کردن و خوردنشان برای ما راحت‌تر باشد. برای خرید گوشت و مرغ چرخ‌کرده، باید به فروشگاه‌هایی برویم که محصولاتشان تازه هستند و بخواهیم که همان جا گوشت و مرغ را چرخ کنند. می‌توانیم با لمس‌کردن، میوه‌های بدون خرابی، پلاسیدگی و له‌شدگی را پیدا کنیم؛ ولی در فروشگاه‌های زیادی، فروشنده کار دست‌چین را انجام می‌دهد. پایان کمال‌گرا نباشیم و روی لذت آشپزی و استقلال تمرکز کنیم؛ دستورالعمل‌های غذاها را بررسی کنیم و از افراد باتجربه در آشپزی، پرس‌وجو کنیم؛ سریع سراغ غذاهای سخت و وسایل برقی خطرناک نرویم؛ اعتماد دیگران را اول با انجام کارهای ساده (مانند ظرف شستن، چیدن سفره، پوست و خورد کردن مواد غذایی) و بعد با شناخت انواع ظرف‌ها و ابزارهای آشپزی و تمیزکردن آشپزخانه بعد از آشپزی، جلب کنیم. از میان صداهایی که در پاسخ به چهارمین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام ارسالی سرکار خانم فاطمه احمدی برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان هم زیر این مقاله در وبگاه نسل مانا آمده است. همچنین درباره موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن هم گوش بدهید."
audio/mana-f206a5a1b86aa5f6fa23.mp3,"آشپزی افراد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه در این شماره، درباره آشپزی افراد نابینا و کم‌بینا و خرید مواد غذایی برای پختن غذا نکاتی را از نظر خواهید گذراند. ایمنی برای حفظ ایمنی، اول باید روی اجاق‌گاز دست بکشیم تا چیزی روی آن نباشد و پرده را از کنار گاز رد کنیم؛ کلاهک اجاق را بررسی کنیم که سر جای خودش باشد و قابلمه و ماهیتابه را به‌شکلی قرار دهیم که شعله و گردی کلاهک، درست زیر وسط آن‌ها باشد؛ از شعله‌ای استفاده کنیم که گردی کلاهکش کوچک‌تر از ته ظرف باشد؛ بلافاصله بعد از بازکردن شیر گاز، اجاق را روشن‌کنیم و نگذاریم گاز جمع شود و به‌جای کبریت و فندک دستی، از فندک الکترونیکی اجاق‌گاز استفاده کنیم؛ حواسمان باشد که حین آشپزی، در و پنجره‌ای باز نباشد که باد اجاق را خاموش کند؛ از اینکه دستگیرۀ ظرف روی آتش نیست، مطمئن شویم؛ با دست‌کش فر، وسایل داغ را جابه‌جا کنیم و حتماً دو طرف ظرف را بگیریم و از محکمی دستگیره‌هایشان مطمئن شویم؛ سرآستین لباس و دنباله دستمال خود را جمع کنیم و از دم‌کنی‌های کش‌دار برای درها استفاده کنیم؛ آب (حتی چند قطره) در روغن داغ نریزیم و چیزهایی را که می‌خواهیم سرخ کنیم (مانند سیب‌زمینی) با پهن کردن روی پارچه، خشک کنیم و شعله گاز را کم کنیم و کم‌کم آن‌ها را در ماهیتابه بریزیم؛ مواد داخل قابلمه و ماهیتابه را آرام هم بزنیم تا چیزی روی گاز نریزد؛ از چاقوی خوش‌دست استفاده کنیم و قبل از واردکردن نیرو، محل تیغه را با انگشت‌های خود مشخص کنیم؛ قبل از روشن‌کردن وسایل برقی تیز، دست خود را از دستگاه بیرون بیاوریم؛ درجه‌ها و دکمه‌های وسایل آشپزخانه را با چسب مایع یا برچسب‌های لاستیکی علامت‌گذاری کنیم؛ صبورانه با شعله کم آشپزی کنیم و نسبت به بوی سوختن غذا حساس باشیم؛ اگر در آشپزی تازه‌کار هستیم، از شعله‌های پشتی اجاق‌گاز استفاده کنیم. پلو برای پاک‌کردن، باید برنج را روی یک طرف سینی پهن کنیم؛ کم‌کم با انگشت آن را به‌طرف دیگر سینی یا ظرفی که زیر سینی گذاشته‌ایم، بکشیم و اگر آشغالی را (مانند سنگ) لمس کردیم، برداریم. برای شستن، باید برنج را در یک ظرف گود بریزیم؛ بعد سه بار ظرف را پرازآب کنیم؛ برنج را در آب هم بزنیم؛ دستمان را کنار لبه ظرف قرار دهیم و کم‌کم آب را خالی کنیم تا آشغال‌های سبک (مانند حشرات و خاک) برود؛ بعد داخل ظرف به مقداری آبگرم بریزیم تا سطح آب، یک‌بند انگشت بالاتر از برنج قرار گیرد؛ این مقدار یک پیمانه (استکان) بیشتر از پیمانۀ برنج است؛ بعد نمک (یک قاشق) اضافه می‌کنیم و در قابلمه را می‌گذاریم و اجازه می‌دهیم یک ساعت برنج خیس بخورد؛ می‌توانیم از ظرف مخصوص شست‌وشوی برنج هم استفاده کنیم که در قسمت لبه، شیارهایی برای خروج آشغال و آب دارد. برای کته کردن باید قابلمه را با برنج و همان مقدار آب و نمکی که قبلاً گفتیم، روی شعله زیاد بگذاریم تا آب جوش بیاید؛ بعد روغن اضافه کنیم و آب و برنج را خوب هم بزنیم تا شفته نشود و در قابلمه را بدون دم‌کنی نیمه بگذاریم و گاز را کم کنیم تا آب قابلمه تمام شود؛ می‌توانیم چند بار در قابلمه را برداریم و آب آن را بررسی کنیم یا به تغییر صدای خروج بخار از قابلمه گوش بدهیم و بعد تمام شدن آب، برنج را از اطراف جمع کنیم و وسط قابلمه تپه کنیم و با انتهای قاشق برای خروج بخار، روی این تپه چند حفره درست کنیم و دم‌کنی به در قابلمه بپوشانیم و در را روی قابلمه بگذاریم تا برنج یک ساعت دم بکشد. برای طبخ برنج آبکش باید همان مقدار آب و سه برابر مقدار نمکی که در قبل آمد، داخل قابلمه خالی بریزیم و روی شعله زیاد بگذاریم تا جوش بیاید؛ بعد باید آب برنج را که خیس کردیم، خالی کنیم و کم‌کم با ملاقه برنج را در قابلمه آب جوش روی گاز بریزیم؛ صبر می‌کنیم تا برنج نرم شود؛ به‌شکلی که بتوانیم آن را بین انگشت‌هایمان له کنیم؛ بعد باید برنج را آبکش کنیم و مقداری آب سرد روی آن بریزیم تا نمک اضافه‌اش گرفته شود؛ بعد برنج را به قابلمه برگردانیم و وسط قابلمه تپه کنیم و با انتهای قاشق روی تپۀ برنج چند حفره درست کنیم و مقداری آب و روغن رویش بریزیم؛ بعد در قابلمه را با دم‌کنی بپوشانیم و روی قابلمه بگذاریم و چند دقیقه گاز را زیاد کنیم تا جوشیدن و بخار آب داخل قابلمه را با شنیدن و لمس‌کردن احساس کنیم؛ بعد گاز را کم کنیم تا یک ساعت دم بکشد؛ در آخر هم وقتی برنج پخته شد، می‌توانیم با شیرجوش مقداری روغن داغ کنیم و روی برنج بریزیم و برای تزیین، مقداری برنج را با کمی آب جوش و زعفران ترکیب کنیم و روی دیس برنج بریزیم. حواسمان باشد همیشه قابلمه‌ای را انتخاب کنیم که وقتی آب و برنج را داخلش ریختیم، همچنان یک‌سوم بالای آن برای قد کشیدن برنج خالی باشد. برای پختن پلوی مخلوط (مانند عدس‌پلو)، باید برنج را آبکش کنیم و وقتی آن را دم کردیم، موادش را وسط برنج که جداگانه پخته‌ایم، قرار دهیم؛ فقط باید برنج را خام‌تر آبکش کنیم تا خمیر نشود و بعد از پخته‌شدن کامل با چنگال بزرگ، آن را هم بزنیم. ماکارونی را هم مشابه پلوی مخلوط، می‌توانیم بپزیم. اگر می‌خواهیم ته‌دیگ داشته باشیم قبل از دم‌کردن برنج، کف قابلمه مقداری آب و روغن (یک قاشق) می‌ریزیم و دو طرف نان، برگ کاهو یا سیب‌زمینی ورقه‌شده را با روغن کف چرب می‌کنیم و بعد آن را ته قابلمه می‌چینیم و در آخر هم برنج کته یا آبکش را داخل قابلمه می‌ریزیم. می‌توانیم برنج را در پلوپز بپزیم که احتمال سوختن غذا را به علت تسلط بر زمان و حرارت آشپزی، کاهش می‌دهد. خورش اول باید در قابلمه پیاز خردشده و گوشت یا مرغ را سرخ‌کنیم؛ بعد قابلمه را تا زیر دسته، پرازآب داغ کنیم و ادویه (مانند نمک یا فلفل) و حبوبات را (مانند لپه یا لوبیا) بریزیم؛ بعد اگر خورش گردو، سبزی قورمه یا کرفس دارد، باید سرخ‌شدۀ آن‌ها را در قابلمه بریزیم؛ در آخر وقتی حبوبات، گوشت و مرغ پخته شد، باید سایر صیفی‌جات را (مانند بادمجان، بامیه و سیب‌زمینی) که زود له می‌شود همراه با رب (مانند گوجه یا انار) و طعم‌دهنده‌ها (مانند آبلیمو و لیموعمانی) به خورش اضافه کنیم و صبر کنیم تا جا بیفتد. می‌توانیم خورش را در مایکروفر یا آرام‌پز بپزیم که احتمال سوختن را کاهش می‌دهد. باید انواع حبوبات را قبل از اضافه‌کردن به خورش مشابه برنج پاک و خیس کنیم و بشوییم تا آشغال و نفخشان گرفته شود. برای پاک‌کردن سبزی، باید آن را بازکنیم و با دست‌کشیدن، گِلش را پاک کنیم و دمش را بگیریم و با لمس کردن، قسمت‌های خشک و مچاله آن را تشخیص دهیم و بکنیم؛ بعد باید آن را در آبسرد و مواد ضدعفونی، ۳ دقیقه خیس کنیم و بعد سه بار فقط در آبسرد بریزیم تا تمیز شوند؛ برای خردکردنش هم می‌توانیم از سبزی‌خردکن استفاده کنیم و قبل از اضافه‌کردن به خورش، آن را جداگانه سرخ‌کنیم. اگر گوشت‌کوب یا غذاساز برقی داریم، می‌توانیم با کمک آن انواع دانه‌های چرب و صیفی‌جات را خرد کنیم. همچنین باید سیب‌زمینی، بامیه و بادمجان را قبل از اضافه‌کردن به خورش، جداگانه سرخ‌کنیم و پوست کردن آن‌ها با پوست‌کن و سرخ‌کردنشان با ماهیتابۀ دو رو و سرخ‌کن بسیار راحت است. سرخ‌کردنی برای سرخ‌کردن مرغ، ماهی، کوکو، سیب‌زمینی و بادمجان خوب است از ماهیتابه نچسب (ترجیحاً ماهیتابه دورو) استفاده کنیم و آن‌ها را به‌شکلی داخل ماهیتابه بریزیم که روی‌هم نباشند تا له نشوند و از یکدیگر فاصله داشته باشند تا برشته شوند و در ماهیتابه را بگذاریم تا مغزپخت شوند. وقتی مواد غذایی سرخ می‌شوند، بوی متفاوتی پیدا می‌کنند و دورشان سفت می‌شود که می‌توانیم با کفگیر چوبی و شست خود این زبری را تشخیص دهیم و برشان گردانیم. وقتی یک طرف سیب‌زمینی سرخ می‌شود، می‌توانیم یکی از آن‌ها را با چنگال امتحان کنیم و بعد با کفگیر زیرورو کنیم؛ ولی نباید زیاد انجام دهیم چون سیب‌زمینی‌ها له می‌شوند. باید اجازه بدهیم آب پیاز، گوجه یا سبزی روی حرارت تبخیر شود و بعد از کم‌شدن حجمشان، روغن بریزیم تا سرخ شوند. می‌توانیم مواد کوکو، فلافل، ناگت یا کباب را با قالب بازاری یا در قوطی شکل دهیم. خرید مواد غذایی را زیاد نخریم و در یخچال و فریزر نگه‌داری کنیم. انواع سبزی‌ها، صیفی‌جات، حبوبات، برنج و کباب را می‌توانیم با قیمت مناسب پاک‌شده، شسته شده، خردشده، پخته‌شده و سرخ‌شده بخریم و تنها باید با پرس‌وجو، فروشگاهی را پیدا کنیم که آن‌ها را با بالاترین کیفیت می‌فروشد. باید از فروشنده بخواهیم مرغ، گوشت و ماهی را تمیز و تکه‌تکه کند تا پختن، تقسیم‌کردن و خوردنشان برای ما راحت‌تر باشد. برای خرید گوشت و مرغ چرخ‌کرده، باید به فروشگاه‌هایی برویم که محصولاتشان تازه هستند و بخواهیم که همان جا گوشت و مرغ را چرخ کنند. می‌توانیم با لمس‌کردن، میوه‌های بدون خرابی، پلاسیدگی و له‌شدگی را پیدا کنیم؛ ولی در فروشگاه‌های زیادی، فروشنده کار دست‌چین را انجام می‌دهد. پایان کمال‌گرا نباشیم و روی لذت آشپزی و استقلال تمرکز کنیم؛ دستورالعمل‌های غذاها را بررسی کنیم و از افراد باتجربه در آشپزی، پرس‌وجو کنیم؛ سریع سراغ غذاهای سخت و وسایل برقی خطرناک نرویم؛ اعتماد دیگران را اول با انجام کارهای ساده (مانند ظرف شستن، چیدن سفره، پوست و خورد کردن مواد غذایی) و بعد با شناخت انواع ظرف‌ها و ابزارهای آشپزی و تمیزکردن آشپزخانه بعد از آشپزی، جلب کنیم. از میان صداهایی که در پاسخ به چهارمین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام ارسالی سرکار خانم فاطمه احمدی برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان هم زیر این مقاله در وبگاه نسل مانا آمده است. همچنین درباره موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب گفت‌وگو شده است که انتهای این نوشته می‌توانید به فایل صوتی آن هم گوش بدهید."
audio/mana-314961cc67a45aa29045.mp3,"با چشم کم‌سو به‌سوی ترک اعتیاد !گفت‌وگوی نشریه نسل مانا با امیر مینایی؛ مدیر و مؤسس کمپ ترک اعتیاد
میرهادی نائینی‌زاده
در سال‌های اخیر برخی از فارغ‌التحصیلان نابینای رشته‌های مرتبط با روان‌شناسی اقدام به تأسیس کمپ‌ها و مراکز ترک اعتیاد کرده‌اند که در ادامه گفت‌وگوی نسل مانا با یکی از این افراد را می‌خوانید:
«اگر امکان دارد، قدری در بارۀ خودتان برای ما صحبت کنید: «امیر مینایی هستم ۴۲ ساله و متأهل: از سن ۱۴ سالگی بر اثر یک اتفاق دچار معلولیت بینایی شدم و اکنون یکی از افراد جامعۀ کم‌بینایان کشور هستم» «قدری از سوابق کاری خود برای مخاطبین نسل مانا صحبت کنید و دربارۀ حرفۀ کنونی خود اطلاعاتی را در اختیار ما بگذارید»: «پس از اخذ دیپلم، وارد مشاغل مختلفی شدم؛ مدتی به تولید پرداختم و حتی تجاربی نیز در ساخت‌وساز کسب کردم که خیلی توفیقی در آن برایم حاصل نشد. پس از مدتی با راهنمایی خواهرم در رشتۀ روان‌شناسی مشغول به تحصیل شدم و پس از فارغ‌التحصیلی، از طریق سازمان بهزیستی به یکی از مراکز ترک اعتیاد به‌عنوان روان‌شناس معرفی شدم. شایان‌ذکر است که این مرکز پیش‌ازاین در اختیار خود سازمان بهزیستی بود و طی فرایندی به مرکز دیگری واگذار شده بود. در ابتدای امر، من و چهار نفر از دوستان به این مرکز معرفی شدیم و پس از مدتی من و یکی از همکارانم تصمیم گرفتیم برای ادارۀ مرکز اقدام کنیم و آن را در اختیار خود داشته باشیم. نکتۀ حائز اهمیت این است که برای تأسیس یا ادارۀ چنین مرکزی نیاز به مجوزهای خاصی هست که دریافت آن‌ها فقط برای پزشکان مقدور است. ما، با همکاری پزشک مرکز و تحت شرایطی خاص، موفق به اخذ مجوز ادارۀ مرکز درمان ترک اعتیاد شدیم؛ حتماً باید به این نکته اشاره کنم که هیچ‌گونه رانت یا پارتی خاصی برای اخذ این مجوز در کار نبود. درمانگاه‌های ترک اعتیاد ما از روش دارودرمانی استفاده می‌کنند و سهمیه‌هایی را که باید در اختیار معتادان قرار بگیرد، زیرنظر پزشک توزیع می‌کنند. در مرکز ترک اعتیاد ما پزشک، روان‌شناس و یک منشی مشغول به فعالیت هستند.» «به اخذ مجوز اشاره کردید: آیا دریافت چنین مجوزی برای سایر افراد هم ممکن است یا تحت شرایط و زمانی خاص، شما موفق به گرفتن مجوز مرکز درمان ترک اعتیاد شده‌اید؟» «اخذ مجوز بسیار سخت و طاقت‌فرسا بوده و هست؛ البته در حال حاضر، ازآنجاکه مراکز درمان ترک اعتیاد به‌وفور وجود دارد و به‌اصطلاح شهر تهران و تا حدودی سایر شهرها از این مراکز اشباع هستند، اعطای مجوز حتی به پزشکان نیز متوقف شده است و هیچ مجوز جدیدی صادر نمی‌شود.» «نابینایان و کم‌بینایان در کدام بخش‌های مراکزی مانند درمانگاه شما می‌توانند فعال باشند؟» «هر مرکز ترک اعتیاد، حداقل باید سه نیروی موظف داشته باشد: یک پزشک فنی، یک پرستار، و یک روان‌شناس که با مسائل روانی افراد معتاد آشنایی خوبی داشته باشد. واضح است که ما می‌توانیم در بخش روان‌شناسی چنین مراکزی فعالیت داشته باشیم و از این راه کسب درآمد کنیم.» «آیا افراد نابینا می‌توانند در چنین مراکزی موفق باشند یا این حرفه بیشتر مختص افراد کم‌بینا است؟» «به نظر من انجام این کار بیشتر از افراد کم‌بینا ساخته است: مراجعین به درمانگاه‌های ترک اعتیاد پرونده‌های مشخصی دارند که به خط بینایی نوشته می‌شوند. آشنایی و امکان خواندن و نوشتن به این خط را از ضروریات این کار می‌دانم. ممکن است افراد کم‌بینا هم در دفعات اول دچار مشکلاتی برای خواندن خطوط درشت و فاصله‌گذاری برای تشخیص صحیح باشند؛ اما این موضوعی است که به‌مرورزمان برطرف می‌شود.» «چه فعالیت‌های روان‌شناسانه‌ای در مراکز شما در جریان است و چقدر حضور یک فرد نابینا در چنین مراکزی از جانب مراجعین خاص درمانگاه شما تحمل می‌شود؟ آیا معتادان راحت به یک روان‌شناس کم‌بینا اعتماد می‌کنند؟» «عمده فعالیت روان‌شناسانه‌ای که در این کلینیک‌ها انجام می‌شود کوشش برای یافتن انواع اختلالات روانی است که فرد معتاد را به این سمت کشانده است. ما در جلساتی رودررو می‌کوشیم، با شنیدن صحبت‌های آنان به مشکلاتی که دارند دست یابیم و با دانستن آن‌ها امکان درمان بهتری را برای آن‌ها فراهم کنیم. در باب اعتماد باید بگویم، در ابتدای امر، ممکن است چه مراجع و چه روان‌شناس نابینا نسبت به هم دیوار دفاعی خاصی داشته باشند؛ اما تجربه به من آموخته است که به‌‌مرورزمان این مشکل حل می‌شود و هر دو طرف می‌توانند با هم تعامل داشته باشند. از مشکلاتی که کار ما دارد این است که ما معمولاً با برخی از افراد روبه‌رو می‌شویم که رفتارهای ضداجتماعی دارند. برای خود من پیش‌آمده است که تلفن همراه خود را در یکی از جلسات مشاوره از دست داده‌ام. من نمی‌خواهم این مشکل را به داشتن یا نداشتن دید ربط بدهم؛ زیرا برای همکاران بینای من هم چنین مسائلی اتفاق افتاده است.» «چه تفاوت‌هایی مابین کار شما به‌عنوان یک فرد کم‌بینا و همکار بینای شما در درمانگاه وجود دارد؟» «مهم‌ترین تفاوتی که در کار ما وجود دارد سرعت عمل بیشتر یک فرد بینا در مقایسه با ما کم‌بینایان برای یافتن پرونده‌ها و انجام برخی از کارها است؛ البته افراد کم‌بینا هم باید تلاش خود را بکنند تا سرعت عمل خیلی بیشتری نسبت به سایر افراد کم‌بینا داشته باشند. از این تفاوت که بگذریم تفاوت خاصی مابین ما و سایر همکاران وجود ندارد. اجازه بدهید اینجا دوباره تأکید کنم، این حرفه برای افراد کم‌بینایی مناسب است که توان نوشتن به خط بینایی را داشته باشند.» «میزان درآمدزایی این کار برای افراد کم‌بینا چقدر است؟» «به‌عنوان یکی از کارکنان درمانگاه، درآمدی معمولی در انتظار صاحبان این شغل خواهد بود. باز محاسن کار در چنین درمانگاه‌هایی این است که هر نوبت کاری آن چهار ساعت را در بر خواهد داشت و با اینکه هنوز میزان درآمد امسال به ما ابلاغ نشده است؛ اما می‌توانم بگویم اگر شخصی دو نوبت در روز به‌عنوان روان‌شناس در درمانگاه مشغول به کار باشد، ماهانه بین پنج تا هفت میلیون تومان درآمد خواهد داشت.» «آیا در پایان صحبتی با مخاطبین ما دارید؟» «ضمن تشکر از شما و مخاطبین خوب نشریۀ نسل مانا، در پایان می‌خواهم به دوستان عزیز بگویم، صرفاً برای اینکه به یک حرفۀ خوب وارد شوید، وارد دانشگاه نشوید. این درست نیست که امکان موفقیت با مدرک دیپلم منتفی است. خود من تا پیش از ادامه تحصیل تولیدکنندۀ موفقی بودم و بر اثر چند اشتباه کوچک شغل خود را از دست دادم. خلاصۀ کلام اینکه به‌دنبال کشف توانایی‌های خود باشید و در پی یک منجی برای پیشبرد اهدافتان نگردید» «از اینکه در این گفت‌وگو شرکت کردید صمیمانه از شما سپاسگزارم.»"
audio/mana-47623f4580ec85734ad1.mp3,"با چشم کم‌سو به‌سوی ترک اعتیاد !گفت‌وگوی نشریه نسل مانا با امیر مینایی؛ مدیر و مؤسس کمپ ترک اعتیاد
میرهادی نائینی‌زاده
در سال‌های اخیر برخی از فارغ‌التحصیلان نابینای رشته‌های مرتبط با روان‌شناسی اقدام به تأسیس کمپ‌ها و مراکز ترک اعتیاد کرده‌اند که در ادامه گفت‌وگوی نسل مانا با یکی از این افراد را می‌خوانید:
«اگر امکان دارد، قدری در بارۀ خودتان برای ما صحبت کنید: «امیر مینایی هستم ۴۲ ساله و متأهل: از سن ۱۴ سالگی بر اثر یک اتفاق دچار معلولیت بینایی شدم و اکنون یکی از افراد جامعۀ کم‌بینایان کشور هستم» «قدری از سوابق کاری خود برای مخاطبین نسل مانا صحبت کنید و دربارۀ حرفۀ کنونی خود اطلاعاتی را در اختیار ما بگذارید»: «پس از اخذ دیپلم، وارد مشاغل مختلفی شدم؛ مدتی به تولید پرداختم و حتی تجاربی نیز در ساخت‌وساز کسب کردم که خیلی توفیقی در آن برایم حاصل نشد. پس از مدتی با راهنمایی خواهرم در رشتۀ روان‌شناسی مشغول به تحصیل شدم و پس از فارغ‌التحصیلی، از طریق سازمان بهزیستی به یکی از مراکز ترک اعتیاد به‌عنوان روان‌شناس معرفی شدم. شایان‌ذکر است که این مرکز پیش‌ازاین در اختیار خود سازمان بهزیستی بود و طی فرایندی به مرکز دیگری واگذار شده بود. در ابتدای امر، من و چهار نفر از دوستان به این مرکز معرفی شدیم و پس از مدتی من و یکی از همکارانم تصمیم گرفتیم برای ادارۀ مرکز اقدام کنیم و آن را در اختیار خود داشته باشیم. نکتۀ حائز اهمیت این است که برای تأسیس یا ادارۀ چنین مرکزی نیاز به مجوزهای خاصی هست که دریافت آن‌ها فقط برای پزشکان مقدور است. ما، با همکاری پزشک مرکز و تحت شرایطی خاص، موفق به اخذ مجوز ادارۀ مرکز درمان ترک اعتیاد شدیم؛ حتماً باید به این نکته اشاره کنم که هیچ‌گونه رانت یا پارتی خاصی برای اخذ این مجوز در کار نبود. درمانگاه‌های ترک اعتیاد ما از روش دارودرمانی استفاده می‌کنند و سهمیه‌هایی را که باید در اختیار معتادان قرار بگیرد، زیرنظر پزشک توزیع می‌کنند. در مرکز ترک اعتیاد ما پزشک، روان‌شناس و یک منشی مشغول به فعالیت هستند.» «به اخذ مجوز اشاره کردید: آیا دریافت چنین مجوزی برای سایر افراد هم ممکن است یا تحت شرایط و زمانی خاص، شما موفق به گرفتن مجوز مرکز درمان ترک اعتیاد شده‌اید؟» «اخذ مجوز بسیار سخت و طاقت‌فرسا بوده و هست؛ البته در حال حاضر، ازآنجاکه مراکز درمان ترک اعتیاد به‌وفور وجود دارد و به‌اصطلاح شهر تهران و تا حدودی سایر شهرها از این مراکز اشباع هستند، اعطای مجوز حتی به پزشکان نیز متوقف شده است و هیچ مجوز جدیدی صادر نمی‌شود.» «نابینایان و کم‌بینایان در کدام بخش‌های مراکزی مانند درمانگاه شما می‌توانند فعال باشند؟» «هر مرکز ترک اعتیاد، حداقل باید سه نیروی موظف داشته باشد: یک پزشک فنی، یک پرستار، و یک روان‌شناس که با مسائل روانی افراد معتاد آشنایی خوبی داشته باشد. واضح است که ما می‌توانیم در بخش روان‌شناسی چنین مراکزی فعالیت داشته باشیم و از این راه کسب درآمد کنیم.» «آیا افراد نابینا می‌توانند در چنین مراکزی موفق باشند یا این حرفه بیشتر مختص افراد کم‌بینا است؟» «به نظر من انجام این کار بیشتر از افراد کم‌بینا ساخته است: مراجعین به درمانگاه‌های ترک اعتیاد پرونده‌های مشخصی دارند که به خط بینایی نوشته می‌شوند. آشنایی و امکان خواندن و نوشتن به این خط را از ضروریات این کار می‌دانم. ممکن است افراد کم‌بینا هم در دفعات اول دچار مشکلاتی برای خواندن خطوط درشت و فاصله‌گذاری برای تشخیص صحیح باشند؛ اما این موضوعی است که به‌مرورزمان برطرف می‌شود.» «چه فعالیت‌های روان‌شناسانه‌ای در مراکز شما در جریان است و چقدر حضور یک فرد نابینا در چنین مراکزی از جانب مراجعین خاص درمانگاه شما تحمل می‌شود؟ آیا معتادان راحت به یک روان‌شناس کم‌بینا اعتماد می‌کنند؟» «عمده فعالیت روان‌شناسانه‌ای که در این کلینیک‌ها انجام می‌شود کوشش برای یافتن انواع اختلالات روانی است که فرد معتاد را به این سمت کشانده است. ما در جلساتی رودررو می‌کوشیم، با شنیدن صحبت‌های آنان به مشکلاتی که دارند دست یابیم و با دانستن آن‌ها امکان درمان بهتری را برای آن‌ها فراهم کنیم. در باب اعتماد باید بگویم، در ابتدای امر، ممکن است چه مراجع و چه روان‌شناس نابینا نسبت به هم دیوار دفاعی خاصی داشته باشند؛ اما تجربه به من آموخته است که به‌‌مرورزمان این مشکل حل می‌شود و هر دو طرف می‌توانند با هم تعامل داشته باشند. از مشکلاتی که کار ما دارد این است که ما معمولاً با برخی از افراد روبه‌رو می‌شویم که رفتارهای ضداجتماعی دارند. برای خود من پیش‌آمده است که تلفن همراه خود را در یکی از جلسات مشاوره از دست داده‌ام. من نمی‌خواهم این مشکل را به داشتن یا نداشتن دید ربط بدهم؛ زیرا برای همکاران بینای من هم چنین مسائلی اتفاق افتاده است.» «چه تفاوت‌هایی مابین کار شما به‌عنوان یک فرد کم‌بینا و همکار بینای شما در درمانگاه وجود دارد؟» «مهم‌ترین تفاوتی که در کار ما وجود دارد سرعت عمل بیشتر یک فرد بینا در مقایسه با ما کم‌بینایان برای یافتن پرونده‌ها و انجام برخی از کارها است؛ البته افراد کم‌بینا هم باید تلاش خود را بکنند تا سرعت عمل خیلی بیشتری نسبت به سایر افراد کم‌بینا داشته باشند. از این تفاوت که بگذریم تفاوت خاصی مابین ما و سایر همکاران وجود ندارد. اجازه بدهید اینجا دوباره تأکید کنم، این حرفه برای افراد کم‌بینایی مناسب است که توان نوشتن به خط بینایی را داشته باشند.» «میزان درآمدزایی این کار برای افراد کم‌بینا چقدر است؟» «به‌عنوان یکی از کارکنان درمانگاه، درآمدی معمولی در انتظار صاحبان این شغل خواهد بود. باز محاسن کار در چنین درمانگاه‌هایی این است که هر نوبت کاری آن چهار ساعت را در بر خواهد داشت و با اینکه هنوز میزان درآمد امسال به ما ابلاغ نشده است؛ اما می‌توانم بگویم اگر شخصی دو نوبت در روز به‌عنوان روان‌شناس در درمانگاه مشغول به کار باشد، ماهانه بین پنج تا هفت میلیون تومان درآمد خواهد داشت.» «آیا در پایان صحبتی با مخاطبین ما دارید؟» «ضمن تشکر از شما و مخاطبین خوب نشریۀ نسل مانا، در پایان می‌خواهم به دوستان عزیز بگویم، صرفاً برای اینکه به یک حرفۀ خوب وارد شوید، وارد دانشگاه نشوید. این درست نیست که امکان موفقیت با مدرک دیپلم منتفی است. خود من تا پیش از ادامه تحصیل تولیدکنندۀ موفقی بودم و بر اثر چند اشتباه کوچک شغل خود را از دست دادم. خلاصۀ کلام اینکه به‌دنبال کشف توانایی‌های خود باشید و در پی یک منجی برای پیشبرد اهدافتان نگردید» «از اینکه در این گفت‌وگو شرکت کردید صمیمانه از شما سپاسگزارم.»"
audio/mana-e1e977185d4a9e6f0722.mp3,"راهبرد حل مسئله برای آسیب‌دیدگان بینایی
امین عرب
زندگی پر از چالش و مشکل است و ازدست‌دادن بینایی، چالش‌های جدید و متفاوتی را برای افراد به‌وجود می‌آورد. اینک به چند نمونه از این چالش‌ها و راهبردی برای مواجهه با آن‌ها اشاره می‌کنیم:
• شما برای صرف ناهار در یک غذاخوری دوستانتان را ملاقات کرده‌اید. به همۀ شما خوش گذشته، غذاها دلچسب و گفت‌وگوها جالب بوده‌اند. تا اینکه پیشخدمت صورت‌حساب را می‌آورد، شما نمی‌دانید در آن چه نوشته شده است. • می‌خواهید دارو مصرف کنید و مطمئن نیستید که قرصی که در دستتان دارید، درست است یا نه. آیا این مشکلات به‌نظر شما آشنا نمی‌رسد؟ در اینجا قصد داریم در خصوص حل قاعده‌مند این مشکلات و موارد مشابه که هر روز با آن‌ها مواجهیم، صحبت کنیم. راهبرد سازگاری اینجاست که راهبرد سازگاری (دکتر نزو و دکتر زریلا ) می‌تواند کمک کند. این راهبرد به‌عنوان یک روش مفید برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی در چندین مطالعه مستند شده و شامل استفاده از رویکرد گام‌به‌گام برای حل مسئله است. در بسیاری از موقعیت‌ها این راهبرد قابل‌استفاده است و به تغییرات ناشی از کاهش بینایی کمک می‌کند. پنج قدم در استفاده از راهبرد سازگاری: مرحلۀ اول: نگرش به موضوع اولین و احتمالاً مهم‌ترین قدم در حل هر مشکل این است که تصمیم بگیرید آن را حل کنید. مرحلۀ دوم: تعریف مشکل مطمئن شوید که می‌دانید مشکل دقیقاً چیست؛ مثلاً اینکه قوطی دارچین را کسی جابه‌جا کرده است یا نیاز به برچسب‌زدن دارد؟ مرحلۀ سوم: یافتن راه‌حل جایگزین لحظه‌ای درنگ کنید و به راه‌های ممکن برای حل این مشکل بیندیشید. مثلاً آیا یک دوست یا پیشخدمت می‌تواند صورت‌حساب را برای شما بخواند؟ یا شاید بتوانید با استفاده از ذره‌بین آن را بخوانید. مرحلۀ چهارم: پیش‌بینی پیامدهای هر تصمیم به هر یک از راه‌های احتمالی نگاه کنید و ببینید با انتخاب آن چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟ برای مثال اگر از دارچین به‌جای فلفل هندی استفاده کنید، ممکن است شامتان خراب شود. مرحلۀ پنجم: آزمایش راه‌حل بهترین راه‌حل را انتخاب و امتحان کنید و ببینید آیا مفید بود؟ برای روشن‌ترشدن موضوع، مثال‌هایی را از به‌کارگیری راهبرد سازگاری در حل مسئله بیان می‌کنیم. مثال اول: ۱. نگرش به موضوع: مری دچار تباهی لکه زرد (دژنراسیون ماکولا) است. او نگران است که دیگر نتواند وسایلش را پیدا کند. انگار هیچ‌چیز در جایی نیست که باید باشد. او نمی‌خواهد از علامت‌گذاری استفاده کند یا از خانواده‌اش کمک بگیرد. او می‌خواهد فقط شکایت کند و غر بزند. ازدست‌دادن بینایی برای مری یک چالش قابل‌حل در زندگی نیست، یک غیرممکن است. مری نمی‌تواند اولین مرحله، یعنی نگرش به موضوع را تمام کند؛ بنابراین نمی‌تواند راه‌حلی بیابد. هر زمان تصمیم به تلاش بگیرد، برای قدم بعدی آماده است. شاید او نمی‌داند مشکل واقعاً چیست. شاید موضوع فقط پیداکردن فلفل هندی نیست. ۲. تعریف مشکل: در استفاده از راهبرد سازگاری، مری باید مشکل را شناسایی کند. آیا مشکل پیداکردن فلفل هندی است یا اندازه‌گیری آن یا حتی نسوختن غذا؟ آیا مشکل عدم اعتماد مری به توانایی خودش نیست؟ ۳. یافتن راه‌حل جایگزین: وقتی مری تصمیم به تلاش گرفت، نگرش او مشخص شد و مشکل را شناسایی کرد، زمان آن رسیده است که راه‌حل‌های ممکن برای مشکل را به‌روش بارش فکری مشخص کند. در این مرحله نیازی نیست به مناسب بودن یا نبودن راه‌حل‌ها توجه کرد. ممکن است مری به آموزش مهارت‌های روزمرۀ زندگی نیاز داشته باشد. شاید لازم باشد با خانواده‌اش در مورد اینکه هر وسیله در جای خودش قرار بگیرد، صحبت کند یا شاید برای صحبت‌کردن از آسیب بینایی‌اش به زمان نیاز داشته باشد. ۴. پیش‌بینی پیامدهای هر تصمیم: مری باید فهرست راه‌حل‌های احتمالی خود را مرور کند. برخی از ایده‌ها را می‌توان کنار گذاشت و بعضی‌ها ممکن است کارساز باشند. سپس او باید پیش‌بینی کند کدام راهکار برای حل مشکل بهترین است. آموزش به او کمک می‌کند یاد بگیرد چگونه موارد را شناسایی کند و نیز به او اعتمادبه‌نفس می‌دهد تا به کارهایی که از آن‌ها لذت می‌برد، ادامه دهد. صحبت‌کردن با خانواده می‌تواند باعث شود که آن‌ها به اهمیت جابه‌جا نکردن وسایل پی ببرند، بااین‌حال او نمی‌داند چطور می‌تواند موضوع را بیان کند. ۵. آزمایش راه‌حل: در گام بعدی مری باید بهترین راه‌حل را در شرایط فعلی انتخاب کند. ممکن است شخص دیگری راه‌حل متفاوتی را برگزیند؛ اما مشکلی نیست. او باید راه‌حلی را برگزیند که فکر می‌کند برایش مفید خواهد بود. مرحلۀ بعدی این است که آن را امتحان کند تا مشخص شود که آیا کارایی دارد یا خیر. اگر نداشت باید راهکار بعدی را امتحان کند. مری مطمئن نیست که صحبت‌کردن با خانواده در مورد آسیب بینایی‌اش چیزی را تغییر می‌دهد یا نه اما او تصمیم گرفته است که از اینجا شروع کند. این اولین گامی است که به او کمک می‌کند که مشکلش را به‌شکل یک چالش ببیند، نه یک غیرممکن. مثال دوم: حالا بیایید این راهبرد را با شرایط جان آزمایش کنیم. جان ۷۳ ساله، مبتلا به آب‌سیاه است و هنوز همه‌روزه پیاده‌روی می‌کند. از زمانی که جان و دوستانش بازنشسته شده‌اند، در کافی‌شاپ پایین خیابان با هم ملاقات می‌کنند. آن‌ها آنجا می‌نشینند، قهوه می‌نوشند و مشکلات دنیا را حل می‌کنند یا حداقل نظرشان را می‌گویند. جان از این دورهمی لذت می‌برد و هر روز منتظر آن است. هفتۀ گذشته هنگام عبور از خیابان جان نزدیک بود با یک ماشین تصادف کند. او به دوستانش گفت «راننده پاک دیوونه بود» اما خودش خوب می‌داند که ماشین را ندید. او حالا می‌ترسد از خیابان عبور کند و دو نشست کافی‌شاپی آخر با دوستانش را از دست داده است. جان می‌تواند از راهبرد سازگاری بدین ترتیب استفاده کند: ۱. نگرش به موضوع: در حال حاضر چالش او این است که دلش می‌خواهد با دوستانش باشد. ۲. تعریف مشکل: آیا مشکل او ناتوانی در عبور از خیابان است یا ترس از ناشناخته‌ها (ماشینی که نزدیک بود او را زیر بگیرد) یا هر دو؟ ۳. یافتن راه‌حل جایگزین: جان می‌تواند برای رفت‌وآمد از یک دوست کمک بگیرد، از نقطۀ امن‌تری عبور کند یا اینکه برای آموزش جهت‌یابی و تحرک اقدام کند. ۴. پیش‌بینی پیامدهای هر تصمیم: اگر بخواهد از یک دوست کمک بگیرد، زمانی که دوستش راه می‌افتد، او هم باید حاضر باشد؛ همچنین اگر دوستش نخواهد آن روز به کافه برود، جان باید راه دیگری پیدا کند. اگر بخواهد از نقطۀ امن‌تری عبور کند، مسیر برایش ناآشنا خواهد بود و مجبور است بیشتر راه برود. لازمۀ درخواست آموزش جهت‌یابی و تحرک این است که بپذیرد بینایی‌اش تحلیل رفته است. ۵. آزمایش راه‌حل: نکتۀ جالب‌توجه اینجاست که گاهی بهترین راه‌حل چیزی بیشتر از یکی از گزینه‌های جایگزین است. راه‌حل انتخابی جان ترکیبی است از هر سه راهکار؛ بنابراین او با معلم جهت‌یابی و تحرک قرار ملاقات گذاشت تا مهارت‌های حرکت ایمن را بیاموزد. مسیر جدیدی پیدا کرد که بتواند در جایی پرنور از خیابان عبور کند؛ همچنین حالا او وقتی حوصلۀ پیاده‌روی طولانی ندارد، می‌تواند با دوستش تماس بگیرد. حالا جان می‌تواند با دوستانش و در کافی‌شاپ مورد علاقه‌اش، روی مشکلات دنیا کار کند! سخن آخر هر یک از راهکارهای گفته‌شده را می‌توان در موقعیت‌های مختلف استفاده کرد. راهبرد سازگاری در حل مسئله را می‌توان برای حل چالش‌های طولانی‌مدت مانند مدیریت مالی یا دارو به‌کار برد؛ همچنین برای کسانی که نیاز به راه‌حل فوری دارند، در موقعیت‌هایی مثل ریختن مایع در فنجان یا وصله‌زدن یک بلوز پاره می‌تواند کارایی داشته باشد. منبع: وبلاگ vision aware"
audio/mana-3615e61498d42f8582d6.mp3,"درس‌هایی که از عصر جدید علیخانی می‌آموزیم: علت‌یابی یک رفتار نسبتاً متداول
امید هاشمی
عصر جدید و ماجراها و حواشی‌اش به منوالی که می‌دانیم و می‌دانید به پایان رسید و جامعۀ نابینایان هم مفتخر از دستاورد بزرگی که به لطف اتحاد و یکدلی به ثمر نشانده، قرن تازه را آغاز کرد. گذشته از جنبه‌های گوناگون پدیدۀ عصر جدید که افراد متعددی از میان نابینایان به آن‌ها پرداختند، این اتفاق، زوایای تاریکی از خُلقیات برخی از افراد نابینا را هم به ما یادآوری می‌کند که در این وجیز، به بررسی یکی از این نقاط پنهان‌مانده می‌پردازیم.
دختری کم‌بینا که مبتلا به استرابیسم (انحراف چشم) است تصمیم می‌گیرد با کسی که گفته می‌شود معلولیتی ندارد ازدواج کند. یکی از راه‌های تثبیت خود به خانوادۀ داماد را در این می‌بیند که ظاهر چشمانش را به‌گونه‌ای اصلاح کند که نشانه‌های کم‌بینایی در آن هویدا نباشد. سلامت جسمی داماد، موضوعی است که بارها در کلام مادر و دختر در برنامه تکرار می‌شود و مایۀ افتخارشان است. تا آنجا که حتی یک‌بار که دختر از صفت «سالم» برای توصیف داماد استفاده می‌کند، مجری خود حرف او را قطع و گفته‌اش را اصلاح می‌کند. اینکه جامعۀ غیرمعلول به‌خاطر عدم دریافت آموزش صحیح در طول سال‌های تحصیل و کم‌کاری رسانه‌های جمعی، با پدیده‌ای به‌نام معلولیت و مختصات آن به حد کافی آشنایی ندارد، در اینجا نه محل بحث است و نه حتی تشکیک. همین فقدان آگاهی هم موجب ایجاد نوعی نگاه سالم‌سالار نسبت به معلولیت می‌شود و جامعه را – حتی از نگاه یک دختر نابینا که در مقابل دوربین رسانۀ ملی سخن می‌گوید – به دو گروه سالم و ناسالم طبقه‌بندی می‌کند و حضور در طبقۀ سالم را در نگاه دختر به‌عنوان معیاری برای تفاخر تثبیت می‌کند و او را وامی‌دارد برای ورود به طبقۀ سالم، به هر ابزاری متوسل شود؛ حتی اگر به قیمت به‌هم‌بافتن دروغ‌هایی تا آن اندازه کودکانه و ایجاد جنجالی به آن بزرگی باشد. همۀ ما نمونه‌هایی از اتفاق بالا را در رفتار افراد نابینای اطرافمان بسیار دیده‌ایم؛ کم نیستند نابینایانی که اصرار دارند همۀ رفتارشان به قول خودشان «بر اساس استانداردهای بیناها» به‌نظر برسد؛ حتی برخی خود را به آب‌وآتش می‌زنند تا به هر قیمت نابینا بودنشان را بپوشانند و به خیال خودشان طوری رفتار کنند که دیگران متوجه نابینایی‌شان نشوند. بی‌شک امتیازاتی که جامعه به طبقۀ «سالم» می‌دهد یکی از دلایل این تلاشِ نسبتاً متداول و بعضاً مذبوحانه برخی از هم‌نوعان نابینایمان برای «بینا» به نظر رسیدن و ورود به طبقۀ سالم است؛ اما افزون بر اشکالی که در نوع نگاه جامعه نسبت به پدیدۀ معلولیت مشهود است، می‌توان ردپایی از عدم آموزش صحیح در خصوص نحوۀ نگاه خود افراد دارای معلولیت به پدیدۀ معلولیت را هم در بروز چنین اتفاقاتی بی‌تأثیر ندانست. از گذشتۀ دختر قصۀ عصر جدید، این‌قدر می‌دانیم که تمام طول تحصیلش را در مدارس نابینایان گذرانده و انتظار می‌رود در کنار دروس عمومی، از آموزش‌های موردنیاز دانش‌آموزان نابینا هم دانه‌ای برچیده باشد. وقتی صحبت از آموزش‌های ویژه می‌شود، بدو امر موضوعاتی نظیر توان‌بخشی، جهت‌یابی و حرکت، مهارت‌های زندگی روزمره و مواردی ازاین‌دست به ذهن متبادر می‌شود؛ اما نیک می‌دانیم که آموزش به افراد نابینا فقط به این چند مورد خلاصه نمی‌شود و قطعاً ایجاد آمادگی روانی در نابینایان در آستانۀ ورود به جامعه هم یکی از وظایف مدارس ویژه به‌شمار می‌آید. با دیدن افرادی مثل تارا، این سؤال به ذهن خطور می‌کند که این مدارس، تا چه اندازه به وظایفشان در خصوص آموزش مهارت‌هایی همچون عزت‌نفس و اعتمادبه‌نفس، به‌درستی عمل می‌کنند؟ مشاوران و روان‌شناسانی که با این مدارس همکاری می‌کنند، چقدر نسبت به دغدغه‌های ذهنی این کودکان و نوجوانان در خصوص خطر پذیرفته‌نشدن در جامعه آگاهی دارند و چه کمکی در رفع این دغدغه‌ها می‌کنند؟ سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی به‌عنوان یکی از متولیان کودکان 5 تا ۱۸ ساله، تابه‌حال چه برنامه‌های مشخص و مدونی در موضوع پذیرش معلولیت ارائه داده و این برنامه‌های احتمالی چه نتایجی را به‌دست داده‌اند؟ چه‌بسا اگر تارا یاد گرفته بود که معلولیت، مثل هر ویژگی دیگر جسمی، چیزی جز یک تفاوت نیست و نه موجب سرشکستگی و نه مایۀ برتری است؛ اگر با این مسئله کنار آمده بود که هر انسان، با معلولیت یا هر ویژگی دیگر جسمی، مجموعه‌ای است از توانمندی‌ها و محدودیت‌ها؛ می‌توانست قدری منطقی‌تر موقعیت پیش‌آمده را مدیریت کند و با حضور در یک شوی تلویزیونی پربیننده و خیال‌بافی با صدای بلند، یک جامعه، به وسعت جامعۀ نابینایان کشور را بیست روز به خود مشغول نکند. امید است سازمان آموزش‌وپرورش استثنایی و سایر نهادهای متولی امور افراد دارای معلولیت، در هنگام تدوین بسته‌ها و دوره‌های آموزشی، با حساسیت بیشتری موضوع بهداشت روانی اعضای جامعۀ هدفشان را مدنظر قرار دهند تا در آینده شاهد ظهور تاراهای دیگر نباشیم."
audio/mana-c6ac4d4f73a1eb0fd538.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
این ماه هم با گزیده‌ای از جدیدترین کتب که به آرشیو کتابخانه‌ها افزوده شده‌اند، میهمان علاقه‌مندان مطالعه هستیم.
* «پس از بیست سال» نوشتۀ سلمان کدیور را نشر شهرستان ادب سال ۱۳۹۷ در ۷۵۲ صفحه روانه بازار کرده است. این رمان که برگزیده پانزدهمین دورۀ پویش کتاب‌خوانی روشنا است به این پرسش تاریخی که چرا سیدالشهدا را کشتند با نگاهی جدید و با قراردادن مخاطب در معرض جواب‌هایی برای این سؤال پاسخ می‌دهد. پرسشی که آخرین کلمات رمان او است و کتاب با آن پایان می‌یابد. کتاب از کربلا آغاز می‌شود و با یک چرخش زمانی به روزگار خلافت خلیفه سوم و حکمرانی معاویه در شام می‌رود و تصویری از آن روزگار در کنار دسیسه‌های «پسر هند» را به خواننده نشان می‌دهد که چگونه برای حفظ قدرت دست به هر توطئه‌ای می‌زده تا بتواند دو روز بیشتر بر مسند حکومت شام بنشیند. در واقع کدیور در این اثر ریشۀ پرسش پایانی خود را در سال‌هایی می‌داند که راحت‌طلبی و زیاده‌خواهی خواص زمینۀ پدیدآمدن انحراف در جامعه اسلامی را دامن زد. انحرافی که منبع و سرچشمه معارف را ۲۵ سال خانه‌نشین کرد و توسط معاویه و خاندانش چنان تبلیغاتی علیه حقیقت او صورت گرفته بود که هیچ‌کس تصور نمی‌کرد که اسلام علی (ع) همان اسلام محمد (ص) است تا جایی که برخی در زمان شهادت مولای متقیان در محراب مسجد کوفه، گفتند «مگر علی نماز می‌خوانده؟» * «خوک کریسمس» کتابی از جی‌کی رولینگ – نویسندۀ هری پاتر – با ترجمۀ ویدا اسلامیه را نشر تندیس سال ۱۴۰۰ در ۲۵۶ صفحه تقدیم گروه سنی ج، د و ه. کرده است. جک عاشق اسباب‌بازی دوران خردسالی‌اش، ذرپیگ، است. دی‌پی در خوشی‌ها و ناخوشی‌ها همیشه کنارش بوده است. تا اینکه در شب کریسمس اتفاق بدی می‌افتد… و دی‌پی گم می‌شود؛ اما شب کریسمس شب معجزه‌ها و جبران ازدست‌رفته‌هاست؛ شبی که در آن، همه می‌توانند سرشار از روح زندگی شوند، حتی اسباب‌بازی‌ها. جدیدترین اسباب‌بازی جک که خوک کریسمس نام دارد و جایگزین دی‌پی شده است، نقشۀ جسورانه‌ای در سر دارد: هر دو برای یافتن اسباب‌بازی گمشده، به سفری جادویی می‌روند تا صمیمی‌ترین دوست جک را نجات دهند… * «نقد اندیشه‌های چالش‌برانگیز و تأثیرگذار در ایران معاصر» نوشتۀ سید علی محمودی را نشر نی سال ۱۳۹۸ در ۴۱۵ صفحه روانۀ بازار کتاب کرده است. در تاریخ معاصر ایران چهره‌های نام‌آوری سر برآورده‌اند که هرچند در محیط‌ها و زمان‌های متفاوتی زیسته‌اند و صاحب دانش‌ها، اندیشه‌ها و عملکردهای گوناگونی بوده‌اند؛ اما هریک به‌گونه‌ای در وضعیت و شکل‌گیری ساختارهای فکری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مردم کشور ما تأثیر گذاشته‌اند. آنان خوب یا بد، درست یا نادرست، جامعۀ ایران را زیر نفوذ آرا و عملکردهای خود گرفته‌اند و چه‌بسا کسانی که از پی آنان آمده‌اند؛ عقاید، راه و روش و کارکردهای آنان را تداوم بخشیده‌اند. پژوهش در زندگی، زمانه، اندیشه و کنشگری شماری از چهره‌های بزرگ ایران معاصر، موضوع اصلی و مشترک مطالب این کتاب است و بنیادی‌ترین و تأثیرگذارترین وجوه اندیشۀ هر شخصیت برگزیده شده و دربرگیرندۀ موضوعاتی است که در سدۀ اخیر جامعۀ ایران را با چالش‌ها، دگرگونی‌ها و تأثیرات گوناگونی روبه‌رو کرده است. * «روان‌شناسی حماقت» تألیف ژان فرانسوا مارمیون را بهنوش صابری‌نژاد توسط نشر خوب سال ۱۴۰۰ در ۳۲۰ صفحه به چاپ رسانده است. در مقدمۀ کتاب می‌خوانیم: همه روزانه چرندیاتی می‌بینند، می‌شنوند و می‌خوانند؛ همچنین هر کداممان برای تولید، فکر، حلاجی و صحبت راجع به این چرندیات مقصریم. گاهی کودن می‌شویم و بی‌آنکه عواقبی داشته باشد مهملاتی راجع به زندگی‌مان می‌گوییم؛ مهم آگاهی و پشیمانی از این موضوع است؛ چون انسان ممکن‌الخطا است. باید قبول کنید اشتباه کرده‌اید یا بخشیده شوید. همیشه هستند کسانی که ابله فرضمان کنند؛ اما خودمان به‌ندرت متوجه بلاهتمان می‌شویم. جدا از هیاهوی حماقتی که اطرافمان را پر کرده، متأسفانه صدای بلند پادشاهان حماقت، بی‌شعورها و ابر بی‌شعورها بیشتر به گوش می‌رسد. اخلاقیاتتان را تحت‌تأثیر می‌گذارند و این شک را در دلتان می‌اندازند که ممکن است در این دنیای پست، عدالتی وجود نداشته باشد! حماقت عهدی نانوشته است؛ عهدی برای خیانت احمق‌ها به هوش و عزت‌نفس، خیانت به بشریت. باتوجه‌به عمق فاجعه، حتی هدف کتاب هم که تلاش دارد حماقت را بررسی کند، احمقانه است! * «اشتباه» نوشتۀ پیتر چینی با ترجمۀ مسعود راد را نشر امیرکبیر سال ۱۳۹۴ در ۲۴۰ صفحه منتشر کرده است. در این رمان شخصیت‌ها و کنش‌ها، ایجاد رابطه و پیشبرد داستان بسیار خوب مطرح شده است. اثری عالی است که با عمق و تکنیکی زیرکانه خواننده را به هیجان می‌کشاند. داستان در مکزیک اتفاق می‌افتد و لمی کوشن – کارگاه پلیس – به‌دنبال همکارش پپر وارد مکزیک می‌شود و از دسیسه و علت قتل همکارش و توطئه به‌منظور سرقت اسنادی که متعلق به دولت آمریکا و انگلستان است آگاه می‌گردد و… * «شور ذهن داستان زندگی زیگموند فروید» از ایروینگ استون با ترجمۀ اکبر تبریزی و فرخ تمیمی را نشر مروارید در ۹۱۹ صفحه تقدیم علاقه‌مندان کرده است. نویسنده در این کتاب خواننده را با فرازونشیب زیروبم زندگی فروید آشنا می‌سازد. با مطالعۀ این کتاب به دورترین زوایای زندگی فروید و شاه‌بال‌های اندیشۀ شاعرانۀ وی نزدیک می‌شویم؛ و به مواردی از زندگی فروید برمی‌خوریم که تا پیش از نگاشته‌شدن این کتاب، مکتوم مانده بود. نکتۀ جالب برای ایرانیان در این کتاب ذکر نام دکتر پولاک از مدرسین طب مدرسۀ دارالفنون است که اولین کالبدشکافی را در سال ۱۸۵۴ میلادی انجام داده و اولین معلم جزء هیئت ۷ نفری برای تدریس طب اروپایی وارد ایران شده است. وی از همکاران فروید بوده و از سال ۱۲۷۲ تا ۱۲۷۴ هجری در ایران به سر برده است. * «چه‌گوارا به روایت فیدل کاسترو» اثری از فیدل کاسترو با ترجمه سیمین موحد را نشر اندیشۀ آیدا سال ۱۳۹۸ در ۲۶۲ صفحه به چاپ رسانده است. ارنستو چه‌گوارا، مبارز آرژانتینی‌الاصلی است که در کنار فیدل کاسترو با دولت دیکتاتوری باتیستا مبارزه مسلحانه چریکی را سازمان‌دهی کرد و پیروز شد. کتاب حاضر مجموعه‌ای است از برگزیدۀ سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و آثار رهبر کوبا دربارۀ چه‌گوارا که در مواضع مختلف و به مناسبت‌های متفاوت ایراد شده است. هر سخنرانی یا مصاحبه در یک فصل گنجانده شده و در ابتدای آن توضیح کوتاهی درباره موضوع، وضع زمان و علت و چگونگی آن ذکر شده است. در ابتدای کتاب زندگی‌نامۀ کوتاهی از ارنستو چه‌گوارا و فیدل کاسترو و سپس روزشمار وقایع زندگی و حوادث انقلاب کوبا و سایر جنبش‌های آزادی‌بخش که چه‌گوارا در آن حضور داشته درج شده است. آن‌گاه پیش‌گفتاری دربارۀ موضوع کتاب و پس از آن مقدمه‌ای به قلم تهیه‌کننده کتاب آمده است. * «زنان ایرانی و راه‌ورسم زندگی آنان» سفرنامۀ کلاراکولیوررایس را با ترجمۀ اسدالله آزاد نشر کتابدار فرزانه سال ۱۳۸۳ در ۲۴۸ صفحه منتشر کرده است. نویسنده ۴ سفر به ایران داشته و حاصل مشاهدات خود را در ۲۶ فصل منتشر ساخته که فهرست فصول بدین قرار است: زندگانی زنان ایرانی. زنان پارسی، یهودی و ارمنی. زنان مسلمان شهری. زنان روستایی. زنان ایلاتی بختیاری‌ها. زنان ایلاتی قشقایی‌ها. مقام و منزلت زن. شوهران. هووها. کودکی. دختران ایرانی. تعلیم‌وتربیت. لباس. منازل ایرانی. خوراک و شیرینی. خرید. سرگرمی. سفر. صنایع. ایام سور و سوگ. خرافات. بیماری و مرگ. میهن‌دوستی. آیندۀ زنان ایرانی. زن انگلیسی در ایران. تعطیلات و بازگشت به وطن. در پایان عکس‌هایی از زنان ایرانی و شهرهای مختلف چاپ شده است. * «چین» تألیف هنری کیسینجر را با ترجمۀ حسین رأسی نشر فرهنگ معاصر سال ۱۳۹۲ در ۷۰۱ صفحه روانه بازار کرده است. کتاب که بخش‌هایی از آن بر پایۀ گفت‌وشنودهای بین نویسنده و رهبران چین شکل گرفته، تلاشی است برای درک و شناخت چینی‌ها از مسائل مربوط به صلح، جنگ و نظام بین‌المللی و ارتباط آن‌ها با رویکرد واقع‌بینانه‌تر و موردبه‌مورد آمریکایی‌ها در برخورد با رویدادهای مهم، تاریخ‌ها و فرهنگ‌های مختلف که گاه‌وبیگاه به جمع‌بندی‌ها و نتیجه‌گیری‌های متفاوتی می‌رسند. از محورهای اصلی کتاب شرح تعامل میان رهبران آمریکا و جمهوری خلق چین از بدو تأسیس آن کشور در سال ۱۹۴۹ است. * «تلۀ شادمانی؛ دست از تقلاکردن بردار و زندگی کن» اثر راس هریس را با ترجمۀ علی صاحبی و مهدی اسکندری نشر سایۀ سخن سال ۱۴۰۰ در ۳۹۲ صفحه به چاپ رسانده است. این کتاب بر پایۀ رویکرد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نوشته شده است که روش‌های بدیعی دربارۀ مسئلۀ شادمانی و رضایتمندی از زندگی بیان می‌کند. اگر در انتظار زندگی مطلوب هستید، دلیلی برای صبرکردن وجود ندارد، این انتظار باید به انتها برسد. اکثر انسان‌ها اسیر تصورات ذهن خود هستند؛ اما در حقیقت این قفس ذهن نرده‌ای برای جلوگیری از خروج ذهن شما ندارد و اگر بخواهید می‌توانید از این بند رها شوید. کتاب حاضر افق‌های روشن برای رهایی از زندان و به‌دست‌آوردن زندگی شادمان را به ما نشان می‌دهد."
audio/mana-2ce87f03f1960e85fedb.mp3,"شرحی بر انحراف بنیادین برنامۀ عصر جدید
نویسنده: یخ نکنی نمکدون!
راستش را بخواهید تصمیم گرفته بودیم در این قرن جدید سعی کنیم سمعکمان را تعویض کرده و با سمعک خوش شنوی مسائل را بشنویم. خب وقتی نمی‌بینیم هر نوع عینکی هم بزنیم فایده‌ای ندارد. پس بر ما خرده نگیرید که از گزینه‌های جایگزین استفاده کنیم. به‌هرحال سعی کردیم مثبت باشیم که ناگهان جناب آقای علیخانی که خیلی هم معروف و محبوب است، با تریلی از روی مثبت‌نگری ما رد شد. ماجرا آن‌قدر سروصدا کرده که بدانید از چه می‌گویم؛ ولی اگر نمی‌دانید بگویم که دوستمان در برنامۀ عصر جدید که ۲۷ اسفند سال گذشته پخش شد، یک خانم به‌اتفاق مادرش را به روی صحنه آورد. این خانم و مادرش که از افراد بسیار، بسیار خوشنام در بین نابینایان شیراز هم هستند، در این برنامه مدعی شدند که دخترخانم قصۀ ما که نابینای مطلق هم بوده، در بیمارستان خدادوست شیراز، شش ماه قبل طی عمل جراحی مبتنی بر سلول‌های بنیادین، از تاریکی مطلق به روشنایی کامل رسیده و تصویر را با رزولوشن بالا و فول‌اچ‌دی دریافت می‌کند؛ اما مشکل اینجاست که این عملی که ایشان مدعی به انجام آن هستند، در تمام دنیا در مرحلۀ آزمایشی خود به سر برده و در ضمن این خانم هم طبق شهادت همشهری‌های نابینای خود نیمه‌بینا بوده، نه نابینا. بیمارستانی که ایشان اسمش را آوردند طبق استعلام نابینایان همیشه در صحنه اعلام کرده که چنین چیزی صحت نداشته و این خانم فقط عمل انحراف چشم در آنجا انجام داده است. اما بعدازاین برنامه، واکنش‌های تندی را علیه این برنامه از طرف جامعۀ نابینایان شاهد بودیم؛ ولی ما که قول دادیم مثبت باشیم، تمام تلاشمان را می‌کنیم که سر حرفمان بمانیم. به نظر ما که اصلاً اتفاق بدی نیفتاده. آقای علیخانی سعی کردند که نسخه‌ای امروزی از فیلم سلطان قلب‌ها را به‌صورت زنده روی آنتن صداوسیما ببرند. خب قصد ایشان کمک به نجات سینما از رکود بوده و نباید به ایشان خرده گرفت. حتی می‌شد از آقای حمید فولادی هم دعوت کرد تا بعد از این اتفاق برای آن تیتراژی بخواند تا همه‌جوره خاطرات این اثر نوستالژیک سینمایی زنده شود. پس تا اینجا مشکل ما موضوع نیست؛ بلکه نوع اجرا و مطرح‌شدن آن است. به نظر ما آقای علیخانی می‌توانست خیلی تأثیرگذارتر این خبر را به مردم بدهد؛ مثلاً می‌توانست طبق روال ماه‌عسل‌هایش آن پرستاری که در زمان نوزادی آن خانم با اشتباهش باعث معلولیت ایشان شد را ناگهان روی صحنه بیاورد و دو نفر یکدیگر را سخت در آغوش بگیرند. بعد آن پرستار خدا را شاکر باشد که بالاخره اشتباهی که کرده ختم به خیر شده و از قهرمان قصۀ ما عذرخواهی کند که باعث شده این اتفاق برایش بیفتد و ایشان هم با بزرگواری تمام پرستار احتمالاً تاکنون بازنشسته را بخشیده و همه‌چیز به‌خوبی و خوشی تمام شود. حتی می‌شد ناگهان آقای دکتری که در این برنامه نامشان آورده شد هم ناگهان روی صحنه بیاید؛ البته دیگر ماجرای بغل‌کردن و این‌ها را باید فراموش کنید. چرایش را هم می‌دانید دیگر ما نگوییم. خلاصه از نظر ما آقای علیخانی خیلی حوصله نداشته و اگر می‌خواست می‌توانست خیلی جذاب‌تر این خبر را به مردم بدهد. موضوع دیگری که می‌شد در این برنامه انجام شود، بحث راستی‌آزمایی این ادعا بود. به نظر ما می‌شد آقای علیخانی مثل خیلی از مهمانانش که مثلاً اعداد حفظ می‌کردند و ایشان و داوران این ادعا را می‌آزمودند، این بار هم این کار را بکند؛ مثلاً انگشتانش را به آن خانم نشان می‌داد و می‌پرسید این چند تاست. این هم برای نابینایان خیلی خاطره‌انگیز است و هم اگر ایشان جواب درست می‌داد، می‌توانست باعث تحسین و تشویق حاضران در سالن شود؛ حتی می‌توانست از تماشاگران بخواهد از فاصلۀ دورتر این آزمون را از آن خانم بگیرند. اما ما از شما هم‌نوعان خود هم خواهش داریم که خوددار باشید. اتفاقی نیفتاده که این‌قدر عصبانی هستید! آقای علیخانی سبک برنامه‌سازی‌اش به این شکل است که مخاطب را غافلگیر می‌کند. ولی این به آن معنا نیست که لزوماً هرآنچه اتفاق می‌افتد واقعیت دارد. مگر خودش اعتراف نکرد که عروس را به عقد پدر شوهرش درآورده! خب الان یعنی آن خانم همسر دوم پدرشوهرش شده و دارند با هم خوش و خرم زندگی می‌کنند؟ گاهی تنوع در صداوسیما لازم است دیگر! همه‌اش که نمی‌شود با مردم صادق باشند! گاهی لازم است از قصد دروغ گفته شود تا ببینند مردم حواسشان جمع است یا نه. اصلاً آقای علیخانی خواسته ببیند چقدر مخاطب نابینا دارد! نکند از اینکه به آن خانم سفر به مشهد و کربلا و شمال هدیه داده ناراحتید! خب ما همین‌جا از آقای علیخانی خواهش می‌کنیم که به بقیه هم از این سفرها بدهد. ما خودمان به‌شدت استقبال می‌کنیم؛ البته اگر از طرف حامی مالی برنامه هم مثل بقیه که بهشان هدیۀ نقدی می‌دهند، به ما هم بدهند دیگر خیلی عالی می‌شود. در پایان به این نتیجه می‌رسیم که آقای علیخانی در دلش هیچ‌چیز نیست و دوست دارد همه خوب و خوش باشند. به همین خاطر تمام تلاشش را می‌کند که با برنامه‌هایی که می‌سازد به این هدفش برسد. در همین راه بعضاً از قصد ممکن است اتفاقاتی که نیفتاده را به صورتی خیال‌انگیز طوری جلوه دهد که واقعاً به‌وقوع پیوسته‌اند. پس نگران نشوید و جدی هم نگیرید. صداوسیما هم که عاشق مثبت جلوه‌دادن همه‌چیز است، از ایشان به‌عنوان یک سرمایه حمایت می‌کند. پس به دلتان بد راه ندهید و صرفاً با این برنامه‌ها تفریح کنید. همین آخر کاری از دوستان برنامۀ عصر جدید خواهش داریم که در راستای صحبت‌هایی که قبل از نوشتن این مطلب با هم داشتیم، اقدامات لازم را انجام دهند. ما به‌زودی باید مبلغ هنگفتی قسط بابت وام مسکنمان پرداخت کنیم که به‌شدت احتیاج به حمایت امثال آقای علیخانی داریم. از این مدیرمسئول و سردبیر که آبی برای ما گرم نشد! حتی یک عیدی به ما ندادند که ندادند! همین‌جا خواهشمندیم اگر ماه بعد از ما چیزی نخواندید، فوراً به پلیس اطلاع دهید ما را بیابد. این مدیرمسئول ما تنها چیزی که ندارد، اعصاب است. امضا: یخ نکنی نمکدون."
audio/mana-48953c7aed22f6365e6d.mp3,"لزوم تغییر سیاست‌گذاری‌های شغلی برای نابینایان
امیر سرمدی
اشتغال همواره یکی از دغدغه‌های جامعۀ معلولان و از دل‌مشغولی‌های همیشگی آسیب‌دیدگان بینایی و خانواده‌های آن‌ها بوده است. بیراه نیست اگر بگوییم اشتغال معلولان، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی مسئولان در ایران است. چالشی که اتفاقاً مانند بسیاری از حوزه‌های مرتبط با نابینایان و معلولان، سیاست‌گذاری مشخصی برای آن وجود ندارد. اگر مواد و تبصره‌های قانونی هم برای آن مصوب شده است، عمدتاً یا فاقد ضمانت‌های اجرایی هستند یا به‌درستی اجرا نمی‌شوند. در آستانۀ ورود به قرن جدید، می‌طلبد سیاست‌گذاری‌ها در حوزۀ اشتغال معلولان اصلاح شوند.
ابهام در قوانین بالادستی اشتغال برای معلولان
مادۀ دهم تا شانزدهم فصل پنجم قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت که اسفندماه سال 1396 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، با چندین تبصره، مهم‌ترین قانون مرتبط با اشتغال معلولان در ایران محسوب می‌شود. مواد قانونی که پس از گذشت چهار سال همچنان یا مبهم هستند یا به‌درستی اجرا نمی‌شوند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی معلولان است. در مادۀ دهم قانون حمایت از حقوق معلولان آمده است: وزارت تعاون مکلف است در قالب اعتبارات مصوب، صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی افراد دارای معلولیت تحت‌پوشش را ایجاد و اساسنامۀ آن را سه ماه پس از ابلاغ این قانون تهیه و جهت تصویب به هیئت وزیران ارسال کند. جالب آنکه قانون حمایت اردیبهشت‌ماه 1397 برای اجرا به دولت ابلاغ شد؛ اما صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی معلولان سه سال و سه ماه بعد، یعنی اواخر تیرماه سال 1400 افتتاح شد. اساسنامۀ آن نیز که در دی‌ماه سال 99 به تأیید شورای نگهبان رسیده بود، در بیست‌و‌سوم بهمن‌ماه سال جاری مجدداً اصلاح شده است. اعضای هیئت‌امنای این صندوق شامل: وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به‌عنوان رئیس هیئت‌امنا، وزیر امور اقتصاد و دارایی، رئیس سازمان برنامه‌وبودجه، رئیس‌کل بانک مرکزی، رئیس سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان دبیر هیئت‌امنا و دو نفر از افراد امین دارای معلولیت به پیشنهاد شبکۀ ملی تشکل‌های مردم‌نهاد افراد دارای معلولیت که موردتأیید رئیس سازمان بهزیستی کشور است، هستند. راه‌اندازی صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی معلولان اگر با یک برنامه‌ریزی مشخص همراه باشد، می‌تواند برخی از مشکلات پیش‌روی این قشر را برطرف کند؛ اما سؤال آن است که چرا برخی از سازمان‌های متمول مانند ستاد اجرایی فرمان امام، بنیاد مستضعفان یا معاونت‌های تخصصی مانند معاونت اشتغال وزارت کار که در پیش‌نویس طرح ایجاد صندوق، عضو هیئت‌امنا بوده‌اند، از آن کنار گذاشته شده‌اند؟ چرا صندوقی که دو وزیر و رئیس‌کل بانک مرکزی عضو هیئت‌امنای آن هستند، باید ذیل سازمان بهزیستی که از نظر چارت سازمانی بسیار پایین‌تر است، شکل بگیرد؟ چرا هر دو عضو معلول هیئت‌امنا آقایان کامران عاروان و علی‌همت محمودنژاد از بخش معلولان جسمی انتخاب شده‌اند و اساساً رزومۀ آن‌ها در حوزۀ اشتغال چیست؟ آیا بهتر نبود از معلولانی که کارنامۀ مشخص و روشنی در حوزۀ اشتغال برای معلولان دارند، استفاده شود و گروه‌های مختلف معلولیتی نیز مشارکت داده شوند؟ در کنار این سؤال‌ها و بسیاری از پرسش‌های دیگر، باید به این نکته اشاره کرد که صندوق حمایت از فرصت‌های شغلی معلولان، فقط با سرمایۀ 24 میلیارد تومانی آغازبه‌کار کرده است. با یک محاسبۀ سر‌انگشتی اگر این صندوق بخواهد وام‌های خود‌اشتغالی 100 میلیون تومانی را به کسب‌وکار‌های خرد اختصاص دهد، تنها می‌تواند پاسخگوی 240 نفر از صد‌ها هزار معلول جویای کار در سال باشد. یکی دیگر از نکات مبهم در این ارتباط، سهم سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مختلف و بانک مرکزی در اختصاص بودجۀ سالانه و تزریق آن به این صندوق است.
از دیگر مواد تخصصی در حوزۀ اشتغال معلولان که در قانون حمایت از معلولان بر آن‌ها تأکید شده است، پرداخت کمک‌هزینۀ ارتقای کارایی معلولان از طرف دولت به کارفرمایان طبق مادۀ 12، پرداخت حق بیمۀ سهم کارفرمایی طبق مادۀ 13 و استخدام حداقل سه درصد از معلولان در دستگاه‌های دولتی و عمومی، طبق مادۀ 15 است که یا به آن‌ها توجه نمی‌شود یا به‌صورت ناقص اجرا می‌شود. از آنجا که سازمان بهزیستی همواره با مشکل جذب اعتبارات مواجه است، اولویت‌های بودجه‌ای خود را به امور ضروری‌تر، از جمله پرداخت مستمری یا شهریۀ دانشگاه‌ها اختصاص می‌دهد و مسائلی همچون پرداخت حق بیمۀ کارفرمایی به حاشیه رانده می‌شود و همین امر بی‌اعتمادی کارفرمایان به قوانین بالادستی را ایجاد می‌کند. برای مثال، در سال 99 برای اجرای مادۀ 12 قانون حمایت از حقوق معلولان، تنها 23 میلیارد تومان و برای اجرای مادۀ 13 تنها 69 میلیارد و 400 میلیون تومان اختصاص یافت که فاصلۀ زیادی با تحقق اجرای قانون در این ارتباط دارد. عدم همکاری سازمان فنی و حرفه‌ای و قصور جدی مدیران این نهاد در اجرایی‌شدن مادۀ 14 قانون حمایت، حکایت دیگری است که به‌جهت اهمیت موضوع، یادداشت دیگری را می‌طلبد.
وام‌های خود‌اشتغالی بهزیستی سهمی در ایجاد اشتغال ندارند
یکی دیگر از سیاست‌های قابل‌نقد بهزیستی در حوزۀ اشتغال معلولان، پرداخت وام‌های خود‌اشتغالی است. وام‌هایی که بهزیستی بدون هدف و برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌های شغلی، به مددجویان اعطا می‌کند و تأسف‌بر‌انگیز‌تر آنکه سازمان وام‌های اعطایی از این محل را به‌مثابه ایجاد شغل برای معلولان به‌شمار می‌آورد. حال آنکه عمدۀ این وام‌ها نه‌تنها اشتغال پایدار، حتی فرصت شغلی غیرپایدار را هم در پی ندارد. برای مثال، محمدحسن صافی، سرپرست دبیرخانۀ اشتغال بهزیستی مدعی شده است که تعهد این سازمان برای ایجاد اشتغال در سال 1400، برای ۶۰ هزار و ۱۱۹ نفر بوده است که با تحقق ۷۱ درصدی این هدف تا اوایل اسفند‌ماه سال جاری، به ۴۲ هزار و ۸۷2 نفر رسیده است. طنز ماجرا آنجاست که ایشان مدعی شده در سال گذشته، تعهد بهزیستی برای ایجاد اشتغال جامعۀ هدف برای ۵۶ هزار و ۷۱۶ نفر بوده است که با تحقق ۱۰7 درصدی، برای ۶۰ هزار و ۸۱۳ نفر ایجاد شغل شده است. حال آنکه عمدۀ آمارسازی‌های این‌چنینی از محل پرداخت وام‌های خود‌اشتغالی است. وام‌هایی بین 50 تا 100 میلیون تومان که برای دریافت آن، جواز کسب و گواهی مهارت شغلی نیاز است و وام‌های کسب‌وکار‌های خانگی که بین 40 تا 60 میلیون تومان است. این میزان با تورم افسارگسیختۀ فعلی، در حدواندازه‌های یک وام خرید کالا هم نیست؛ چه رسد به آنکه بتواند برای فرد معلول شغلی باثبات ایجاد کند.
سازمان‌های مردم‌نهاد به‌صورت تخصصی در حوزۀ اشتغال ورود کنند
در سال‌های اخیر، سمن‌های بسیاری در حوزۀ معلولان، به‌ویژه نابینایان ایجاد شده‌اند؛ اما متأسفانه هیچ‌کدام از آن‌ها به‌صورت حرفه‌ای وارد حوزۀ اشتغال نشده‌اند و عمدۀ برنامه‌های آن‌ها در این ارتباط با کلی‌گویی و شعارزدگی همراه بوده است. حالا که سازمان فنی‌وحرفه‌ای به وظایف محولۀ خود عمل نمی‌کند و سازمان‌های متولی هم فاقد سیاست‌گذاری مشخصی هستند، بر انجمن‌های آسیب‌دیدگان بینایی فرض است به‌صورت تخصصی به این عرصه ورود کنند. خودشان دست‌به‌کار شوند و مهارت‌های روزمرۀ زندگی و شغلی را به اعضای جامعۀ هدف خود آموزش دهند. آن‌ها باید پلی میان نابینایان با بازار کار باشند و نیرو‌های آموزش‌دیدۀ خود را به کارفرمایان معرفی کنند؛ البته در این بین تغییر نگرش کارفرمایان نیز مسئلۀ بسیار مهم دیگری است که در زمرۀ کار‌های فرهنگی محسوب شده و مجالی جداگانه می‌طلبد.
نگاهی به سیستم حمایت‌های شغلی در اروپا و آمریکا
یکی از مؤثر‌ترین سیستم‌های حمایت شغلی از معلولان در کشور‌های اروپایی مانند فرانسه، آلمان و آمریکا، ایجاد صندوقی است که شرکت‌هایی که از استخدام فرد معلول سر باز می‌زنند، باید جریمه‌ای را به آن صندوق واریز کنند. برای مثال، در آلمان شرکت‌ها و نهاد‌های حقوقی موظف هستند به‌ازای استخدام 20 نفر، یک نفر را از میان معلولان استخدام کنند. در غیر این صورت، باید مبلغی را به‌عنوان جریمه به دولت آلمان بپردازند. مبالغی که از این طریق جمع‌آوری می‌شود، دست دولت را برای حمایت‌های جدی و گسترده از معلولان در این ارتباط باز می‌کند. یا خانۀ روشنایی «Light House» در آمریکا که در سال 1902 تأسیس شده است، یکی از سازمان‌های مردم‌نهادی محسوب می‌شود که به‌صورت تخصصی در حوزۀ اشتغال فعالیت می‌کند. با آموزش‌های این مؤسسه، نابینایان با قرارگرفتن در موقعیت‌های مختلف، یاد می‌گیرند چگونه امور روزمرۀ زندگی را انجام دهند؛ همچنین خانۀ روشنایی، دوره‌های چندهفته‌ای کارآفرینی برای نابینایان را هم برگزار می‌کند که در این دوره‌ها، به نابینایان جویای کار می‌آموزند چگونه استعداد‌ها و توانمندی‌های بالقوۀ خود را بالفعل کنند و چطور در مصاحبه‌های شغلی حاضر شوند. آن‌ها در دوره‌های چندماهه نیز یک مهارت شغلی را به‌صورت تخصصی یاد می‌گیرند و خانۀ روشنایی برای آن‌ها رزومه‌ای مهیا می‌کند و آن‌ها را به بازار‌های آن حرفۀ شغلی هدایت می‌کند. با نگاهی به فعالیت‌های مؤسسات تخصصی در حوزۀ اشتغال در اروپا و آمریکا در می‌یابیم، نابینایان و کم‌بینایان در مشاغلی همچون معلمی، استاد دانشگاه و مشاوره، مددکار اجتماعی و روان‌شناسی، متخصص فیزیوتراپی، ماساژ و کایروپراکتیک، مدرس و مشاور توان‌بخشی، خدمات پس از فروش، کارگر رستوران و فروشگاه، کار در کارخانه، نویسندۀ آزاد، خبرنگار و برنامه‌ساز رادیو و تلویزیون، دیجی و موزیسین، وکیل و سیاست‌مدار، مدیر و مدیر اجرایی، ورزشکار و مربی ورزشی، سخنران انگیزشی، محقق و پژوهشگر، فعالیت‌های هنری، متخصص بازاریابی، کارگر کشاورزی، مترجم و مترجم هم‌زمان، کارشناس روابط عمومی، پیاده‌ساز فایل‌های صوتی و ویراستار متن، برنامه‌نویس، طراح وب و نرم‌افزار، زبان‌شناس و گفتاردرمانگر می‌توانند ورود کنند و تجربۀ موفقی هم داشته باشند. تصدی بسیاری از این مشاغل در ایران نیز برای نابینایان امکان‌پذیر است و می‌تواند باعث ورود آن‌ها به بازار کار شود.
مخلص کلام آنکه، در آستانۀ قرن جدید، دست‌اندرکاران امور معلولان باید سیاست‌گذاری‌های خود برای اشتغال معلولان را اصلاح کنند و رویه‌ای جدید در پیش بگیرند. دیگر فرصت آزمون‌وخطا نیست و سیاست‌ها و راهی که در قرن اخیر در حوزۀ اشتغال معلولان در کشور پیموده شد، نشان داد نمی‌تواند معلولان، خاصه نابینایان را به سر‌منزل مقصود برساند. قشری که آمار بیکاری در بین آن‌ها چهار برابر افراد عادی است و واجب است نهاد‌های متولی فکری عاجل به حال آن کنند."
audio/mana-ec4902fc6a3e69575426.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: اسفند ۱۴۰۰
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
خوانندگان گرامی در این مطلب، گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در اسفند‌ماه ۱۴۰۰ را ملاحظه می‌کنید. شما همچنین می‌توانید ذیل همین نوشته، پادکست این گزارش را با صدای منصور شادکام، قائم‌مقام و علی‌اکبر جمالی، مدیر‌عامل انجمن نابینایان ایران بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
فرارسیدن نوروز و اعیاد شعبانیه را حضور خوانندگان محترم تبریک می‌گویم و امیدوارم این تقارن اعیاد، پایانی باشد بر همه‌گیری ویروس کرونا و برطرف‌شدن تمامی مشکلات معیشتی.
از تلاش بی‌وقفۀ هیئت‌تحریریۀ نسل مانا در سال ۱۴۰۰ جهت قراردادن ماهنامۀ مانا به سه صورت بریل، الکترونیک و صوتی در اختیار شما خوانندگان عزیز، تشکر می‌کنم و امیدوارم در سال ۱۴۰۱ نیز این ماهنامه بتواند در آگاه‌سازی جامعۀ هدف و فرهنگ‌سازی، مؤثر واقع شود. بیش از سه هزار نشریه در سراسر کشور منتشر می‌شود؛ ولی سهم افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از این نشریات انگشت‌شمار است؛ بنا‌بر‌این انتشار ماهنامۀ نسل مانا به‌عنوان یک نشریۀ تخصصی آسیب‌دیدگان بینایی، با تلاش انجمن نابینایان ایران و اعضای هیئت‌تحریریه، کار بزرگی بود که انجام شد. این اتفاق را به فال نیک می‌گیریم و برای دست‌اندر‌کاران نسل مانا آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم در سال آینده نیز، انتشار نسل مانا با همین کیفیت و حتی بهتر ادامه داشته باشد. هزینۀ تمام‌شدۀ هر نسخۀ بریل ماهنامه، مبلغ صد‌وسی هزار تومان است که نود‌و‌پنج هزار تومان آن توسط حامیان انجمن و سی‌و‌پنج هزار تومان توسط مشترکین پرداخت می‌شود؛ بنا‌بر‌این اشتراک سه‌ماهۀ نسل مانا به مبلغ صد‌و‌پنج و اشتراک شش‌ماهه به مبلغ دویست‌و‌ده هزار تومان خواهد بود. علاقه‌مندان می‌توانند جهت ثبت‌نام دریافت نسخۀ بریل ماهنامۀ نسل مانا با دفتر انجمن، آقای سپهری، تماس بگیرند و ضمن ارائۀ فیش واریزی و تکمیل فرم‌های مربوطه، ثبت‌نام خود را تکمیل نمایند. ماهنامۀ نسل مانا از طریق پست برای ایشان ارسال خواهد شد.
با توجه به فرارسیدن سال نو، اقدام به توزیع حدود پانصد سبد کالا در تهران و نمایندگی‌های شهرستان‌ها کردیم؛ همچنین در این ماه، هفت سرویس جهیزیه، هریک به ارزش بیست میلیون تومان به متقاضیان تقدیم شد و پنج کمک‌هزینۀ رهن منزل، هریک به ارزش پانزده میلیون تومان به افراد واجد شرایط هدیه شد. مانند ماه‌های گذشته، کمک‌هزینه‌های موردی در اختیار اعضای محترم انجمن در تهران و شهرستان‌ها قرار گرفت.
در سال ۱۴۰۰، تحولاتی در سازمان بهزیستی کشور صورت گرفت و امیدواریم که این تحولات به‌نفع جامعۀ هدف باشد و افرادی که در رأس این سازمان قرار گرفتند بتوانند کارنامۀ مثبتی داشته باشند و خدمات خوبی به جامعۀ هدف ارائه دهند. این مسئولین باید انجمن‌ها را در کنار خود ببینند و در تصمیم‌سازی‌ها از نخبگان جامعۀ هدف مشورت بگیرند. در سال گذشته، تأمین تجهیزات توان‌بخشی به‌خوبی انجام نشد و به حاشیه کشیدن این امر، نه‌تنها سودی نصیب سازمان نکرد؛ بلکه برای افراد جامعۀ هدف زیان‌بار بود. امیدواریم در سال آینده، تأمین تجهیزات توان‌بخشی با توجه به نیاز جامعۀ هدف باشد و افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از فرصت برابر با سایر افراد جامعه، برخوردار باشند.
مطابق روال گذشته، با توجه به شرایط خاص ناشی از شیوع کرونا، خدمات کتابخانه‌ای به‌صورت مجازی ارائه شد و اعضای کتابخانه‌ها کتاب‌های موردنیازشان را دریافت کردند.
از فعالیت‌های مهم دیگر انجمن نابینایان ایران در اسفند‌ماه ۱۴۰۰، شروع فرآیند آموزش حرفه‌ای ماساژ در دو بخش خانم‌ها و آقایان بود که با در نظر گرفتن فضای مناسب و آموزش توسط یکی از افراد نابینای متخصص در این حرفه، ان‌شاءالله به‌زودی آموزش ماساژ به‌طور رسمی در تهران آغاز خواهد شد و بنا داریم که ان‌شاء‌الله در سال ۱۴۰۱ این آموزش در نمایندگی‌های انجمن در سایر استان‌ها نیز اجرا شود. بخشی از هزینه‌های این آموزش را حامیان انجمن و باقی‌ماندۀ شهریه را خود حرفه‌آموزان نابینا پرداخت خواهند کرد و امیدواریم یادگیری این مهارت بتواند در اشتغال‌زایی و امرارمعاش افراد آسیب‌دیدۀ بینایی مفید باشد؛ همچنین در سال ۱۴۰۱، کار‌گاه‌هایی در سه سطح شامل: مهارت‌های فردی، چرایی و اندیشیدن، با تدریس اساتید مجرب و به‌صورت مجازی برگزار خواهد شد. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر در‌مورد زمان و نحوۀ برگزاری این کلاس‌ها و ثبت‌نام با دفتر انجمن، خانم میر‌موسی تماس بگیرند.
با توجه به درخواست‌های اعضای انجمن نابینایان ایران و نظر‌سنجی‌های انجام‌شده، ان‌شاءالله در سال ۱۴۰۱، بخش مشاورۀ روان‌شناسی به‌صورت تلفنی در انجمن راه‌اندازی خواهد شد و جلسات مشاورۀ روان‌شناسی در موضوعات مختلف و با توجه به نیاز افراد، از سوی متخصصین نابینا و غیر‌نابینای این حوزه در قالب جلسات چهل‌وپنج دقیقه‌ای تا یک‌ساعتی برگزار می‌شود. ان‌شاءالله سال ۱۴۰۱ سال بسیار خوبی در حوزۀ آموزش خواهد بود.
مخاطبان عزیز، اگر بخواهیم پیشرفت داشته باشیم، باید با‌هم یک‌دل و یک‌صدا باشیم. اگر این یک‌صدایی وجود داشته باشد و ما بشویم و در امور با یکدیگر مشورت کنیم و نیاز‌ها و نظرات افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را یک‌صدا به گوش مسئولین سازمان بهزیستی برسانیم، می‌توانیم پیشرفت را ببینیم؛ بنا‌بر‌این از مدیران شبکۀ تشکل‌های نابینایان می‌خواهیم که فعال‌تر باشند و نیاز‌های جامعۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و نظرات نخبگان آسیب‌دیدۀ بینایی را جمع‌آوری کنند و به گوش مسئولین امر برسانند و گزارش فعالیت‌های خود را در فضای مجازی منتشر کنند تا انجمن‌ها از فعالیت‌ها و دستاورد‌های شبکۀ تشکل‌ها اطلاع پیدا کنند.
ان‌شاءالله همه کنار سفرۀ هفت‌سین برای هم دعا کنیم و رفع تمامی مشکلات را از خداوند بخواهیم؛ همچنین سال نو را خدمت همۀ حامیان ماهنامۀ نسل مانا، بانک مسکن، شرکت فن‌آوا کارت، شرکت موناکو، شرکت دانش‌بنیان پکتوس و تمامی نیکوکاران عزیزی که در طول سال و در گرما و سرما و سختی‌ها کنار ما بودند و به پیشبرد اهداف انجمن یاری رساندند، تبریک عرض می‌کنم و امیدوارم سال نیکویی برای تمام عزیزان باشد.
علی‌اکبر جمالی؛ مدیرعامل انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض تبریک به‌مناسبت فرا‌رسیدن سال نو و تشکر از هیئت‌تحریریۀ نسل مانا، در خبر اول، لازم است به اطلاع مخاطبان نابینای نسل مانا برسانم که طی تعامل و همکاری انجمن با نیروی انتظامی، مقرر گردید از تاریخ اول فروردین ۱۴۰۱، روی تمامی کارت‌های شناسایی عوامل نیروی انتظامی، کلمۀ «پلیس» به بریل درج شود تا چنانچه لازم شد فرد نابینا از هویت هریک از عوامل نیروی انتظامی مطمئن شود، با مشاهدۀ کلمۀ پلیس به خط بریل، نسبت به صحت ادعای فرد دارندۀ کارت، اطمینان حاصل کند. این کار می‌تواند از کلاهبرداری‌ها و دردسر‌های احتمالی جلوگیری کند.
امضای تفاهم‌نامه با یکی از شرکت‌های بیمه‌گذار و برخی بانک‌های عامل در جهت تأمین بیمۀ عمر برای دختران نابینا، از دیگر فعالیت‌های انجمن در طول ماه اسفند بوده که نتایج این تفاهم‌نامه‌ها به‌زودی به اطلاع اعضای انجمن خواهد رسید. ضمناً با توجه به اینکه انجمن قصد دارد در سال آینده، اهتمام بیشتری نسبت به مسائل فرهنگی نابینایان داشته باشد، از شما مخاطبان می‌خواهیم چنانچه پیشنهاد و نظری در این خصوص دارید، آن را از طریق نسل مانا با ما در میان بگذارید. سایر انجمن‌ها هم می‌توانند یادداشت‌ها و گزارش فعالیت‌هایشان را از همین طریق به سمع و نظر مخاطبان، برسانند. از طرف انجمن نابینایان ایران و ماهنامۀ نسل مانا، برای همۀ نابینایان ایرانی سالی خوش آرزو می‌کنیم."
audio/mana-4feb231e8039a329d77b.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: اسفند ۱۴۰۰
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
خوانندگان گرامی در این مطلب، گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در اسفند‌ماه ۱۴۰۰ را ملاحظه می‌کنید. شما همچنین می‌توانید ذیل همین نوشته، پادکست این گزارش را با صدای منصور شادکام، قائم‌مقام و علی‌اکبر جمالی، مدیر‌عامل انجمن نابینایان ایران بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
فرارسیدن نوروز و اعیاد شعبانیه را حضور خوانندگان محترم تبریک می‌گویم و امیدوارم این تقارن اعیاد، پایانی باشد بر همه‌گیری ویروس کرونا و برطرف‌شدن تمامی مشکلات معیشتی.
از تلاش بی‌وقفۀ هیئت‌تحریریۀ نسل مانا در سال ۱۴۰۰ جهت قراردادن ماهنامۀ مانا به سه صورت بریل، الکترونیک و صوتی در اختیار شما خوانندگان عزیز، تشکر می‌کنم و امیدوارم در سال ۱۴۰۱ نیز این ماهنامه بتواند در آگاه‌سازی جامعۀ هدف و فرهنگ‌سازی، مؤثر واقع شود. بیش از سه هزار نشریه در سراسر کشور منتشر می‌شود؛ ولی سهم افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از این نشریات انگشت‌شمار است؛ بنا‌بر‌این انتشار ماهنامۀ نسل مانا به‌عنوان یک نشریۀ تخصصی آسیب‌دیدگان بینایی، با تلاش انجمن نابینایان ایران و اعضای هیئت‌تحریریه، کار بزرگی بود که انجام شد. این اتفاق را به فال نیک می‌گیریم و برای دست‌اندر‌کاران نسل مانا آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم در سال آینده نیز، انتشار نسل مانا با همین کیفیت و حتی بهتر ادامه داشته باشد. هزینۀ تمام‌شدۀ هر نسخۀ بریل ماهنامه، مبلغ صد‌وسی هزار تومان است که نود‌و‌پنج هزار تومان آن توسط حامیان انجمن و سی‌و‌پنج هزار تومان توسط مشترکین پرداخت می‌شود؛ بنا‌بر‌این اشتراک سه‌ماهۀ نسل مانا به مبلغ صد‌و‌پنج و اشتراک شش‌ماهه به مبلغ دویست‌و‌ده هزار تومان خواهد بود. علاقه‌مندان می‌توانند جهت ثبت‌نام دریافت نسخۀ بریل ماهنامۀ نسل مانا با دفتر انجمن، آقای سپهری، تماس بگیرند و ضمن ارائۀ فیش واریزی و تکمیل فرم‌های مربوطه، ثبت‌نام خود را تکمیل نمایند. ماهنامۀ نسل مانا از طریق پست برای ایشان ارسال خواهد شد.
با توجه به فرارسیدن سال نو، اقدام به توزیع حدود پانصد سبد کالا در تهران و نمایندگی‌های شهرستان‌ها کردیم؛ همچنین در این ماه، هفت سرویس جهیزیه، هریک به ارزش بیست میلیون تومان به متقاضیان تقدیم شد و پنج کمک‌هزینۀ رهن منزل، هریک به ارزش پانزده میلیون تومان به افراد واجد شرایط هدیه شد. مانند ماه‌های گذشته، کمک‌هزینه‌های موردی در اختیار اعضای محترم انجمن در تهران و شهرستان‌ها قرار گرفت.
در سال ۱۴۰۰، تحولاتی در سازمان بهزیستی کشور صورت گرفت و امیدواریم که این تحولات به‌نفع جامعۀ هدف باشد و افرادی که در رأس این سازمان قرار گرفتند بتوانند کارنامۀ مثبتی داشته باشند و خدمات خوبی به جامعۀ هدف ارائه دهند. این مسئولین باید انجمن‌ها را در کنار خود ببینند و در تصمیم‌سازی‌ها از نخبگان جامعۀ هدف مشورت بگیرند. در سال گذشته، تأمین تجهیزات توان‌بخشی به‌خوبی انجام نشد و به حاشیه کشیدن این امر، نه‌تنها سودی نصیب سازمان نکرد؛ بلکه برای افراد جامعۀ هدف زیان‌بار بود. امیدواریم در سال آینده، تأمین تجهیزات توان‌بخشی با توجه به نیاز جامعۀ هدف باشد و افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از فرصت برابر با سایر افراد جامعه، برخوردار باشند.
مطابق روال گذشته، با توجه به شرایط خاص ناشی از شیوع کرونا، خدمات کتابخانه‌ای به‌صورت مجازی ارائه شد و اعضای کتابخانه‌ها کتاب‌های موردنیازشان را دریافت کردند.
از فعالیت‌های مهم دیگر انجمن نابینایان ایران در اسفند‌ماه ۱۴۰۰، شروع فرآیند آموزش حرفه‌ای ماساژ در دو بخش خانم‌ها و آقایان بود که با در نظر گرفتن فضای مناسب و آموزش توسط یکی از افراد نابینای متخصص در این حرفه، ان‌شاءالله به‌زودی آموزش ماساژ به‌طور رسمی در تهران آغاز خواهد شد و بنا داریم که ان‌شاء‌الله در سال ۱۴۰۱ این آموزش در نمایندگی‌های انجمن در سایر استان‌ها نیز اجرا شود. بخشی از هزینه‌های این آموزش را حامیان انجمن و باقی‌ماندۀ شهریه را خود حرفه‌آموزان نابینا پرداخت خواهند کرد و امیدواریم یادگیری این مهارت بتواند در اشتغال‌زایی و امرارمعاش افراد آسیب‌دیدۀ بینایی مفید باشد؛ همچنین در سال ۱۴۰۱، کار‌گاه‌هایی در سه سطح شامل: مهارت‌های فردی، چرایی و اندیشیدن، با تدریس اساتید مجرب و به‌صورت مجازی برگزار خواهد شد. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر در‌مورد زمان و نحوۀ برگزاری این کلاس‌ها و ثبت‌نام با دفتر انجمن، خانم میر‌موسی تماس بگیرند.
با توجه به درخواست‌های اعضای انجمن نابینایان ایران و نظر‌سنجی‌های انجام‌شده، ان‌شاءالله در سال ۱۴۰۱، بخش مشاورۀ روان‌شناسی به‌صورت تلفنی در انجمن راه‌اندازی خواهد شد و جلسات مشاورۀ روان‌شناسی در موضوعات مختلف و با توجه به نیاز افراد، از سوی متخصصین نابینا و غیر‌نابینای این حوزه در قالب جلسات چهل‌وپنج دقیقه‌ای تا یک‌ساعتی برگزار می‌شود. ان‌شاءالله سال ۱۴۰۱ سال بسیار خوبی در حوزۀ آموزش خواهد بود.
مخاطبان عزیز، اگر بخواهیم پیشرفت داشته باشیم، باید با‌هم یک‌دل و یک‌صدا باشیم. اگر این یک‌صدایی وجود داشته باشد و ما بشویم و در امور با یکدیگر مشورت کنیم و نیاز‌ها و نظرات افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را یک‌صدا به گوش مسئولین سازمان بهزیستی برسانیم، می‌توانیم پیشرفت را ببینیم؛ بنا‌بر‌این از مدیران شبکۀ تشکل‌های نابینایان می‌خواهیم که فعال‌تر باشند و نیاز‌های جامعۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و نظرات نخبگان آسیب‌دیدۀ بینایی را جمع‌آوری کنند و به گوش مسئولین امر برسانند و گزارش فعالیت‌های خود را در فضای مجازی منتشر کنند تا انجمن‌ها از فعالیت‌ها و دستاورد‌های شبکۀ تشکل‌ها اطلاع پیدا کنند.
ان‌شاءالله همه کنار سفرۀ هفت‌سین برای هم دعا کنیم و رفع تمامی مشکلات را از خداوند بخواهیم؛ همچنین سال نو را خدمت همۀ حامیان ماهنامۀ نسل مانا، بانک مسکن، شرکت فن‌آوا کارت، شرکت موناکو، شرکت دانش‌بنیان پکتوس و تمامی نیکوکاران عزیزی که در طول سال و در گرما و سرما و سختی‌ها کنار ما بودند و به پیشبرد اهداف انجمن یاری رساندند، تبریک عرض می‌کنم و امیدوارم سال نیکویی برای تمام عزیزان باشد.
علی‌اکبر جمالی؛ مدیرعامل انجمن نابینایان ایران
ضمن عرض تبریک به‌مناسبت فرا‌رسیدن سال نو و تشکر از هیئت‌تحریریۀ نسل مانا، در خبر اول، لازم است به اطلاع مخاطبان نابینای نسل مانا برسانم که طی تعامل و همکاری انجمن با نیروی انتظامی، مقرر گردید از تاریخ اول فروردین ۱۴۰۱، روی تمامی کارت‌های شناسایی عوامل نیروی انتظامی، کلمۀ «پلیس» به بریل درج شود تا چنانچه لازم شد فرد نابینا از هویت هریک از عوامل نیروی انتظامی مطمئن شود، با مشاهدۀ کلمۀ پلیس به خط بریل، نسبت به صحت ادعای فرد دارندۀ کارت، اطمینان حاصل کند. این کار می‌تواند از کلاهبرداری‌ها و دردسر‌های احتمالی جلوگیری کند.
امضای تفاهم‌نامه با یکی از شرکت‌های بیمه‌گذار و برخی بانک‌های عامل در جهت تأمین بیمۀ عمر برای دختران نابینا، از دیگر فعالیت‌های انجمن در طول ماه اسفند بوده که نتایج این تفاهم‌نامه‌ها به‌زودی به اطلاع اعضای انجمن خواهد رسید. ضمناً با توجه به اینکه انجمن قصد دارد در سال آینده، اهتمام بیشتری نسبت به مسائل فرهنگی نابینایان داشته باشد، از شما مخاطبان می‌خواهیم چنانچه پیشنهاد و نظری در این خصوص دارید، آن را از طریق نسل مانا با ما در میان بگذارید. سایر انجمن‌ها هم می‌توانند یادداشت‌ها و گزارش فعالیت‌هایشان را از همین طریق به سمع و نظر مخاطبان، برسانند. از طرف انجمن نابینایان ایران و ماهنامۀ نسل مانا، برای همۀ نابینایان ایرانی سالی خوش آرزو می‌کنیم."
audio/mana-d58c84f56287c892d06a.mp3,"پیش‌خوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
گشتی در موزۀ چاپخانۀ نابینایان آمریکا، آشنایی با یک فناوری نو‌ظهور مناسب برای شناگران نابینا، معرفی یک پاوربانک مناسب‌سازی‌شده برای نابینایان و بحثی دربارۀ حدومرز پرداختن به فناوری‌های ویژۀ نابینایان، موضوعاتی است که در این شماره از پیش‌خوان به آن‌ها پرداخته‌ایم.
گشتی کوتاه در مخزن‌الاسرار نابینایان آمریکا
پای فیلم‌های سینمای هالیوود اگر نشسته باشید، حتماً توجهتان به این نکته جلب شده که آمریکایی‌ها چقدر نسبت به تکریم قهرمانان ملی‌شان و حتی قهرمان‌سازی و اسطوره‌پروری، اهمیت قائلند. رد پای این تکریم را در موزۀ چاپخانه هم می‌توان مشاهده کرد. یکی از اشیای پر‌طرف‌دار در این موزه، میز تحریری است که «هلن کلر» از آن برای خواندن و نوشتن استفاده می‌کرد. برخلاف ما که به‌سادگی قهرمانان‌مان را به فراموشی می‌سپاریم و نام‌هایی چون دکتر محمد خزايلی، حتی برای آنکه روی تابلوی مدرسه‌ای که خود تأسیس کرده‌اند هم جایی داشته باشند، با چالش مواجه می‌شوند، فرهنگ آمریکا از هلن کلر اسطوره‌ای تکرارنشدنی ساخته و کوچک‌ترین اشیا و اسناد باقی‌مانده از او را به‌مثابه نشانه‌ای از استقلال و توانمندی نابینایان تبلیغ می‌کند. این میز تحریر هم به‌گفتۀ هادسن، یک میز تحریر کاملاً معمولی است؛ اما ارزش ذاتی آن این است که کلر، چهل سال پشت آن نشسته و مهم‌ترین نامه‌ها و کتاب‌ها و متن سخنرانی‌هایش را روی آن نوشته است. میزی که به نمادی از مقاومت و توانمندی و پشتکار تبدیل شده است. هادسن برای ما از خیل نابینایانی می‌گوید که از سر‌تا‌سر دنیا به موزه می‌آیند و بعضی‌شان حتی با لمس میز تحریر، دچار غلیان احساسات می‌شوند و به سختی‌هایی که کلر کشیده تا زندگی خود و هزاران نابینای هم‌عصرش را در مسیر ارتقا قرار دهد، می‌اندیشند.
عمر چاپخانۀ آمریکایی اکنون حدود ۱۲۵ سال است. این مرکز در ۱۸۹۸ تأسیس شده و ۱۹۹۴، سالی است که موزۀ آن راه‌اندازی شده است. این موزه در حال حاضر به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود؛ یکی اختصاصاً اشیای مربوط به چاپخانۀ آمریکایی را در خود جا داده و با غور در میان این اشیا، دهه به دهه می‌توان با تاریخ این مرکز آشنا شد و دیگری هم به تاریخ نابینایان دنیا اختصاص یافته است. در این بخش مراجعان آثار به‌جا مانده از لویی بریل، اولین کتاب‌های چاپ‌شده به خط بریل در دنیا و آمریکا، مجموعه‌ای قابل‌توجه از انواع لوح و قلم و بسیاری اشیای دیگر را مشاهده می‌کنند. یکی از کار‌هایی که در این موزه انجام می‌شود این است که متولیان، با گنجینه‌داران و مراکز گوناگون نابینایان در دنیا مذاکره می‌کنند و اشیای ارزشمند تاریخی آن‌ها را به موزه منتقل می‌کنند. آثار به‌جامانده از هلن کلر، از همین طریق در موزه قرار گرفته است؛ چراکه می‌دانیم کلر، تمام لوازم زندگی و آثار مکتوبش را به بنیاد ملی نابینایان آمریکا هدیه کرده بود و حالا این موزه، طی مذاکره با این بنیاد، این آثار را به چاپخانۀ آمریکا منتقل کرده است. در نسخۀ صوتی پیش‌خوان سعی کرده‌ایم راهرو‌های متعدد این موزه را برای مخاطبانمان توصیف کنیم و راجع به نحوۀ استفادۀ مراجعان نابینا از این موزه هم توضیح دهیم.
فناوری، جانشینی مناسب برای چوب‌زن‌ها
انتظاری که از یک پاوربانک می‌توان داشت"
audio/mana-b7a7298d508e595f10f6.mp3,"پیش‌خوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
گشتی در موزۀ چاپخانۀ نابینایان آمریکا، آشنایی با یک فناوری نو‌ظهور مناسب برای شناگران نابینا، معرفی یک پاوربانک مناسب‌سازی‌شده برای نابینایان و بحثی دربارۀ حدومرز پرداختن به فناوری‌های ویژۀ نابینایان، موضوعاتی است که در این شماره از پیش‌خوان به آن‌ها پرداخته‌ایم.
گشتی کوتاه در مخزن‌الاسرار نابینایان آمریکا
پای فیلم‌های سینمای هالیوود اگر نشسته باشید، حتماً توجهتان به این نکته جلب شده که آمریکایی‌ها چقدر نسبت به تکریم قهرمانان ملی‌شان و حتی قهرمان‌سازی و اسطوره‌پروری، اهمیت قائلند. رد پای این تکریم را در موزۀ چاپخانه هم می‌توان مشاهده کرد. یکی از اشیای پر‌طرف‌دار در این موزه، میز تحریری است که «هلن کلر» از آن برای خواندن و نوشتن استفاده می‌کرد. برخلاف ما که به‌سادگی قهرمانان‌مان را به فراموشی می‌سپاریم و نام‌هایی چون دکتر محمد خزايلی، حتی برای آنکه روی تابلوی مدرسه‌ای که خود تأسیس کرده‌اند هم جایی داشته باشند، با چالش مواجه می‌شوند، فرهنگ آمریکا از هلن کلر اسطوره‌ای تکرارنشدنی ساخته و کوچک‌ترین اشیا و اسناد باقی‌مانده از او را به‌مثابه نشانه‌ای از استقلال و توانمندی نابینایان تبلیغ می‌کند. این میز تحریر هم به‌گفتۀ هادسن، یک میز تحریر کاملاً معمولی است؛ اما ارزش ذاتی آن این است که کلر، چهل سال پشت آن نشسته و مهم‌ترین نامه‌ها و کتاب‌ها و متن سخنرانی‌هایش را روی آن نوشته است. میزی که به نمادی از مقاومت و توانمندی و پشتکار تبدیل شده است. هادسن برای ما از خیل نابینایانی می‌گوید که از سر‌تا‌سر دنیا به موزه می‌آیند و بعضی‌شان حتی با لمس میز تحریر، دچار غلیان احساسات می‌شوند و به سختی‌هایی که کلر کشیده تا زندگی خود و هزاران نابینای هم‌عصرش را در مسیر ارتقا قرار دهد، می‌اندیشند.
عمر چاپخانۀ آمریکایی اکنون حدود ۱۲۵ سال است. این مرکز در ۱۸۹۸ تأسیس شده و ۱۹۹۴، سالی است که موزۀ آن راه‌اندازی شده است. این موزه در حال حاضر به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود؛ یکی اختصاصاً اشیای مربوط به چاپخانۀ آمریکایی را در خود جا داده و با غور در میان این اشیا، دهه به دهه می‌توان با تاریخ این مرکز آشنا شد و دیگری هم به تاریخ نابینایان دنیا اختصاص یافته است. در این بخش مراجعان آثار به‌جا مانده از لویی بریل، اولین کتاب‌های چاپ‌شده به خط بریل در دنیا و آمریکا، مجموعه‌ای قابل‌توجه از انواع لوح و قلم و بسیاری اشیای دیگر را مشاهده می‌کنند. یکی از کار‌هایی که در این موزه انجام می‌شود این است که متولیان، با گنجینه‌داران و مراکز گوناگون نابینایان در دنیا مذاکره می‌کنند و اشیای ارزشمند تاریخی آن‌ها را به موزه منتقل می‌کنند. آثار به‌جامانده از هلن کلر، از همین طریق در موزه قرار گرفته است؛ چراکه می‌دانیم کلر، تمام لوازم زندگی و آثار مکتوبش را به بنیاد ملی نابینایان آمریکا هدیه کرده بود و حالا این موزه، طی مذاکره با این بنیاد، این آثار را به چاپخانۀ آمریکا منتقل کرده است. در نسخۀ صوتی پیش‌خوان سعی کرده‌ایم راهرو‌های متعدد این موزه را برای مخاطبانمان توصیف کنیم و راجع به نحوۀ استفادۀ مراجعان نابینا از این موزه هم توضیح دهیم.
فناوری، جانشینی مناسب برای چوب‌زن‌ها
انتظاری که از یک پاوربانک می‌توان داشت"
audio/mana-314d01b0096a833983d8.mp3,"رنگ رنگ تا پیروزی؛ آنچه نابینایان باید از جادوی رنگ‌ها بدانند
زهرا همت
نتایج یک پژوهش کیفی در کرۀ جنوبی نشان داده که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، در زمانی بسیار کوتاه لباس انتخاب می‌کنند و از امتحان‌کردن مدل‌های لباس زیاد جهت انتخاب پرهیز می‌کنند. آن‌ها معمولاً برای خرید از یک نفر یا تعداد بسیار محدودی از آشنایان کاملاً مورداعتمادشان برای خرید لباس کمک می‌گیرند و در صورتی که بار‌های گذشته از ویژند (بِرَند) خاصی خرید کرده و از آن راضی بوده باشند، ترجیح می‌دهند مجدداً از همان ویژند استفاده کنند و به سراغ انتخاب‌های جدید نمی‌روند و می‌توان گفت خطر نمی‌کنند و همان همیشگی را انتخاب می‌کنند. از دیگر نتایج این مطالعه این بود که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی در انتخاب لباس، بیشتر ترجیح می‌دهند لباس‌های ساده را انتخاب کنند و چندان اهمیتی به رنگ لباس‌ها نمی‌دهند و به‌طور کلی می‌توان گفت در انتخاب لباس‌ها چه برای خرید و چه هنگام انتخاب لباس برای پوشیدن در موقعیت‌های گوناگون، تنها معیار تمیز و مرتب‌بودن را مدنظر قرار می‌دهند. پژوهشگران با توجه به نتایج این مطالعه، معتقدند آموزش و اطلاع‌رسانی صحیح در زمینۀ معیار‌های انتخاب لباس و به‌ویژه انتخاب رنگ لباس، باید در اختیار افراد آسیب‌دیدۀ بینایی قرار گیرد.
درست است که در کشور ما تا‌کنون پژوهش علمی با موضوع انتخاب لباس آسیب‌دیدگان بینایی انجام نشده، اما بهتر آن است که منتظر پژوهش نمانیم و دربارۀ اثر رنگ لباس بر مخاطبان و تأثیر آن بر خُلق انسان‌ها، اطلاعاتی کلی به‌دست آوریم.
در گذشته‌هایی نه‌چندان دور، انتخاب‌های محدودی در لباس‌ها داشتیم و به‌خصوص رنگ‌بندی لباس‌ها خیلی محدود بود. گاهی رنگ‌های لباس‌ها با توجه به جنسیت انتخاب می‌شد. برای مثال، گفته می‌شد که پوشیدن رنگ صورتی برای آقایان مناسب نیست و این رنگ برای خانم‌هاست یا نارنجی و زرد را رنگ‌های مناسب کودکان می‌دانستند و پوشیدن این رنگ‌ها را برای بزرگ‌سالان زشت و نامناسب در نظر می‌گرفتند؛ اما خوشبختانه امروزه این تفکر وابسته به سن و جنسیت تا حد زیادی از بین رفته و بزرگ‌سالان زیادی را می‌بینیم که رنگ زرد و نارنجی می‌پوشند و آقایان بسیاری، رنگ صورتی را انتخاب می‌کنند؛ پس محدودیت در انتخاب رنگ لباس‌ها بسیار کاهش یافته و آزادی بیشتری داریم.
گاهی گفته می‌شود رنگ‌ها نشان‌دهندۀ شخصیت ما هستند؛ اما مطالعات علمی نشان از آن دارند که رنگ‌ها می‌توانند بر خُلق مخاطبان اثر بگذارند و نحوۀ این اثر‌گذاری را با استفاده از کارکرد این رنگ‌ها در طبیعت توضیح می‌دهند. آن‌ها معتقدند تأثیر رنگ‌ها بر افراد، ارتباطی با تفاوت‌های فردی ندارد و رنگ‌ها بر افراد متفاوت، تأثیر یکسانی می‌گذارند. این اطلاعات حاصل پژوهش‌های زمینه‌یابی است که در طول دهه‌ها انجام شده و در‌مورد احساسی که هر رنگ در افراد ایجاد می‌کند، از ایشان پرسش شده و نتایج، بررسی و تحلیل شده است. برای مثال رنگ آبی، آبی آسمان را در ذهن افراد متبادر می‌کند. رنگی که از کودکی با بازی‌کردن در فضای باز و درخشش آفتاب و آرامش و نبود طوفان، در ذهن افراد نقش بسته و به همین دلیل دیدن رنگ آبی، حس آرامش و سکون را در افراد ایجاد می‌کند.
رنگ لباس‌هایمان می‌تواند بر نحوۀ واکنش افراد نسبت به ما تأثیر زیادی داشته باشد؛ حتی برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که رنگ لباس‌ها می‌تواند بر فشار خون، ضربان قلب و الگوی تنفس افراد مؤثر باشد و این یکی از دلایل انتخاب رنگ‌های خاص در بیمارستان‌هاست.
با توجه به این اطلاعات، در اینجا راهنمای مختصری برای انتخاب رنگ لباس می‌آوریم
.سبز: سبز رنگ تازگی و شادابی و امنیت و توازن است. رنگ سبز با نشان عبور آزاد چراغ راهنمایی و با پول نیز متبادر می‌شود که هر دو مثبت هستند و در مخاطبان حس امنیت و آرامش ایجاد می‌کنند؛ بنا‌بر‌این برای مشاغلی که به‌طور مستقیم با افراد سروکار دارند، بسیار مناسب است.
آبی: آبی رنگ واقعیت و خرد و دانایی است؛ همچنین رنگ آبی با پایداری و قابل‌اتکا بودن و آرامش هم‌آیند است؛ بنا‌بر‌این اگر محیط کار پر‌تنشی دارید، رنگ آبی می‌تواند برای شما مناسب باشد. رنگ آبی برای آقایان، در اولین قرار‌های ملاقات عاشقانه مناسب است و حس پایداری و قابل‌اعتماد بودن را در طرف مقابل ایجاد می‌کند. خانم‌ها عاشق این هستند که آقایان را پایدار و قابل اتکا ببینند و رنگ آبی به ایجاد این حس کمک می‌کند؛ همچنین رنگ آبی می‌تواند از استرس قرار ملاقات شما بکاهد و به هر دو نفر‌تان آرامش بدهد.
قهوه‌ای: رنگی مرتبط با استحکام و پایداری است و بیشتر، رنگی مردانه در نظر گرفته می‌شود؛ بنا‌بر‌این اگر شما خانمی هستید که در محیطی مردانه کار می‌کنید، پوشیدن رنگ قهوه‌ای شکلاتی می‌تواند به شما اعتبار ببخشد.
مشکی: مشکی رنگ قدرت، جدیت و اسرار‌آمیزی است. این رنگ به رنگ مدیریتی هم معروف است و از ویژگی‌های جذاب دیگر آن این است که افراد را لاغر‌تر و خوش‌اندام‌تر نشان می‌دهد و چه کسی از این ویژگی بدش می‌آید؟ پس اگر می‌خواهید جدی و قَدَر به‌نظر برسید، مشکی برای شما مناسب است.
زرد: رنگ زرد، از شاد‌ترین و پر‌انرژی‌ترین رنگ‌ها محسوب می‌شود؛ ولی معمولا ناپایداری را به ذهن می‌آورد؛ بنا‌بر‌این زرد، رنگ مناسبی برای محل کار نیست؛ چون ممکن است شما را ضعیف جلوه دهد؛ اما در میهمانی‌های دوستانه، می‌تواند بسیار انرژی‌بخش باشد و موجب گرمی جمع شود.
خاکستری: این رنگ، افراد را غیر‌فعال و بی‌انرژی نشان می‌دهد؛ بنا‌بر‌این خاکستری از رنگ‌هایی است که بهتر است در محل کار نپوشید؛ اما اگر به این رنگ علاقه‌مند هستید، باید آن را با رنگ‌های دیگر مثل آبی و به‌ویژه آبی تیره بپوشید تا این اثر را خنثی کنید.
قرمز: قرمز رنگ تعصب و اشتیاق و عشق است. این رنگ بیشتر برای اولین قرار‌های ملاقات عاشقانه و به‌خصوص برای خانم‌ها مناسب است؛ زیرا شما را مشتاق نشان می‌دهد. این رنگ موجب افزایش ضربان قلب می‌شود و شور و حرارت را به قرار عاشقانه شما می‌آورد.
نارنجی: نارنجی رنگ تحرک و اشتیاق است و تفاوت آن با قرمز این است که تندی و تعصب رنگ قرمز را ندارد. نارنجی، ترکیب خوبی از اشتیاق قرمز و لذت رنگ زرد است. مطالعات نشان داده‌اند که رنگ نارنجی باعث افزایش اکسیژن‌رسانی به مغز می‌شود و فعالیت مغز را تحریک می‌کند و انرژی‌بخش است. بهتر است اعتدال در استفاده از رنگ نارنجی حفظ شود و در کنار رنگ‌های خنثی‌تر مثل خاکستری استفاده شود.
بنفش: بنفش، سبک زندگی اشرافی و خوش‌گذرانی را به ذهن می‌آورد. رنگ بنفش در طبیعت به‌ندرت یافت می‌شود و بیشتر به‌عنوان رنگی مصنوعی در نظر گرفته می‌شود. یک روسری، کراوات یا کیف دستی بنفش، می‌تواند انتخابی هوش‌مندانه برای خاص به نظر رسیدن باشد.
صورتی: صورتی رنگی سرشار از لطافت و ظرافت است و گاه گفته می‌شود که صورتی در جمع می‌تواند مانند یک آرام‌بخش عمل کند و افرادی که صورتی می‌پوشند، معمولاً افرادی گرم و هم‌دل قلمداد می‌شوند؛ پس می‌تواند رنگ مناسبی برای میهمانی‌های شما باشد.
سفید: این رنگ با کمال و پاکیزگی پیوند خورده است. سفید معمولاً یک انتخاب امن و همه‌پسند برای پیراهن یا روسری است؛ ولی استفادۀ بیش از حد آن می‌تواند، استریل‌بودن را به ذهن بیاورد و این برای روابط به‌ویژه روابط کاری خوب نیست.
امیدوارم این اطلاعات مختصر بتواند به شما کمک کند که برای هر موقعیت، بهترین را انتخاب کنید."
audio/mana-476edd59b5b404edbf35.mp3,"نقش نظم در زندگی افراد نابینا
فاطمه جوادیان
یکی از مسائلی که افراد نابینا را از سایرین متمایز می‌کند، منظم‌بودن رفتار آن‌هاست. به این گونه که در بیشتر موارد هرچیز را در جای معینی قرار می‌دهند و از دیگران هم انتظار دارند که چنین رفتار کنند؛ چراکه در این صورت آسوده‌تر به اشیای موردنیاز خود دسترسی پیدا می‌کنند و در مسیرهای هموارتری حرکت می‌کنند.
در این روزها با نزدیک‌شدن به فصل بهار ساکنان خانه‌ها تصمیم می‌گیرند دستی بر سروگوش خانه بکشند. با ایجاد تغییراتی هرچند ساده، به استقبال روزهای نو بروند. افراد نابینا نیز از این قاعده مستثنا نیستند. هر یک متناسب با نقشی که در خانه دارند و همچنین با توجه به نوع و میزان توانایی که در خود سراغ دارند، در این نو شدگی سهیم هستند.
اگر فرد نابینایی بخواهد اتاقش را مرتب کند، بهتر است طبقات قفسه‌ها را منظم کند. این طبقات می‌تواند در کمد، کتابخانه، یخچال یا حتی یک قفسۀ جداگانۀ ایستاده روی زمین یا نصب‌شده روی دیوار باشد.
برای مرتب‌کردن طبقات بهتر است یک سینی بزرگ کنار دستمان بگذاریم. محتویات هر طبقه را یکی‌یکی در سینی قرار دهیم تا زمانی که می‌خواهیم آن‌ها را سر جایشان بگذاریم، به‌راحتی در دسترس ما باشند. گردوغبار هر طبقه را با دستمال‌های نم‌دار و خشک پاک کنیم؛ روکشی اگر دارد آن را تعویض یا شست‌وشو کنیم؛ محتویات داخل سینی را هم تمیز کنیم و یکی‌یکی سر جای خودشان قرار دهیم. برای همۀ طبقه‌ها همین کار را انجام دهیم. یادمان باشد وسایل، کتاب‌ها و ابزارهای سنگین را در طبقات پایین‌تر بگذاریم.
ممکن است به این نتیجه برسیم که با توجه به میزان استفاده‌مان، جای بعضی چیزها را تغییر دهیم. بهتر است به پیشنهاد اطرافیان هم با توجه کامل گوش کنیم. آن‌هایی که نسبت به ما و ترکیب کلی محیط زندگی‌مان شناخت بیشتری دارند، معمولاً پیشنهادهای مطلوبی را ارائه می‌کنند. گاهی اوقات در ابتدا ممکن است کمی سخت به‌نظر برسد که با کمی تفکر و محاسبه، قادر به پذیرش آن‌ها خواهیم شد.
در مورد لباس‌ها بهتر است یکی‌یکی آن‌ها را بررسی کنیم؛ اگر دکمه‌ای کنده شده باشد یا درزی باز شده باشد، آن را تعمیر کنیم و سر جایش بگذاریم. ممکن است به بعضی لباس‌ها دیگر احتیاج نداشته باشیم. آن‌ها را تا کرده در یک کیسۀ پلاستیکی که از قبل کنار دستمان گذاشته‌ایم، بگذاریم تا در زمان مناسب پس از بررسی دقیق به فرد مدنظرمان تحویل دهیم. می‌توانیم شال‌ها و روسری‌ها را در پلاستیک‌های فریزر بگذاریم؛ رنگ هریک را روی کاغذ بریل بنویسیم و کاغذ را هم در پلاستیک بگذاریم یا روی پلاستیک بچسبانیم. می‌توانیم بغچه‌های زیپ‌دار تهیه کنیم و جوراب‌ها و لباس‌های زیر را در این بغچه‌ها جا بدهیم. برای اینکه یک جفت جوراب همیشه کنار هم باشند، بهتر است آن‌ها را به یکدیگر گره بزنیم یا یکی را در دیگری بگذاریم. به این ترتیب که یک لنگه را به کف دستمان بپوشانیم و لنگۀ دیگر را روی همین لنگه بپوشانیم؛ سپس دستمان را بیرون بیاوریم.
برای نظم‌دادن به کفش‌ها بهتر است جعبه‌های کفش را دور نیندازیم. کفش‌ها را در جعبه‌ها بگذاریم و آن‌ها را در یکی از طبقات قرار دهیم. کافی است یک جفت کفش که بیشتر استفاده می‌کنیم در جاکفشی بماند.
در همین رابطه به سراغ خانم زهرا رمضانی می‌رویم تا نظر ایشان را هم در مورد نقش نظم در زندگی افراد نابینا جویا شویم. او با سی سال سابقۀ کار در آموزشگاه استثنایی به‌عنوان معاون و مدیر آموزشگاه، همواره با همکاران و دانش‌آموزان نابینا در ارتباط مستقیم بوده است.
می‌گوید: «افراد نابینا هم مانند سایرین از تفاوت‌های فردی برخوردار هستند. بعضی از آن‌ها سخت‌کوش و اهل محاسبه و برخی دیگر فاقد این‌همه تلاش و حساب‌گری هستند. آنچه در همۀ نابینایان یکسان به چشم می‌خورد این است که وجود نظم و آگاهی‌دادن به فرد نابینا، درمورد هرگونه تغییری سبب بهبود کیفیت زندگی آن‌ها و نزدیکانشان می‌شود.
من در سفرهای اردویی که بیشتر آن‌ها اردوهای ورزشی بودند، با افراد نابینای کودک، نوجوان و بزرگ‌سال همراه بوده‌ام؛ همچنین در این اردوها با هدف یادگیری بیشتر، شیوه‌های رفتاری نابینایان سایر استان‌ها و همراهان‌شان را نیز مشاهده کرده‌ام.
او قادر بود تمام کارهای روزمرۀ فرد بیمار را انجام دهد. از جمله آماده‌کردن غذا و دارو، تعویض لباس‌ها، شست‌وشو در حمام، کنترل میزان فشار و قند خون. او نتیجۀ فعالیت‌هایش را در یک گزارش متنی به‌صورت روزانه برای پزشک می‌فرستاد. وقتی برای سرکشی به خانه‌اش می‌رفتیم، او برای کسب اطمینان بیشتر از ما می‌خواست وضعیت خانه را بررسی کنیم تا اگر مشکلی در جایی ایجاد شده باشد، برایش توضیح دهیم؛ همچنین فرد نابینای دیگری را می‌شناسم که هر روز صبح به محل کارش می‌رود و طبق برنامۀ هفتگی برای تعداد معینی از افراد، در دو وعدۀ ناهار و شام، غذاهای مختلف درست می‌کند. او مقدمات هر غذا را از روز قبل آماده می‌کند تا کارش را به بهترین شکل انجام داده باشد. هر روز با ابزاری چون کبریت، فندک، کارد و چاقوی آشپزخانه، دستگاه‌های برقی خردکن و مخلوط‌کن و نیز با آب جوش، اجاق روشن و مواد اولیه در حجم بالا سروکار دارد. حضور دیگران در آشپزخانه ممکن است تمرکز او را به هم بزند. این است که در صورت لزوم، خود، تعیین می‌کند که از چه کسی چه نوع کمکی دریافت کند».
همان‌طور که می‌بینید، نظم در زندگی و پیشبرد اهداف این افراد نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند. افراد نابینا قادر هستند مسئولیت‌های بزرگی را بپذیرند؛ کافی است پیش از انجام هر کار، یک بار از ابتدا تا پایان آن را در ذهن خود مرور کنند و موانع احتمالی را مدنظر قرار دهند.
با سپاس از حضور همکار ارجمندمان به امید اینکه در سال پیش رو اندوخته‌ها و آموخته‌هایمان راهگشای مسیر زندگی‌مان باشد
روزهایتان پر از شوق زندگی."
audio/mana-832c2e537b09e4630caa.mp3,"کنفرانس سایت تک گلوبال برای سال دوم بازمی‌گردد
میثم امینی
سایْت تِک گِلُوبال یک کنفرانس دسترس‌پذیری عمومی است که روی روندهای فناوری مهم تمرکز دارد و هدف آن، ارائۀ یک نگاه اجمالی به آیندۀ فناوری دسترس‌پذیری در ۵ یا ۱۰ سال آینده است. اکنون در دومین سال خود، این کنفرانس توسط سایت خبری آنلاین تِک‌کِرانْچ سازماندهی شده و حضور در آن کاملاً مجازی و رایگان بود. در این کنفرانس سخنرانانی از اَپِل، گوگِل، مایْکْرُوْسافْت، هْیومَنْوِر، وْیْسْپِرُو و دیگر شرکت‌های پیشرو در زمینۀ فناوری عمومی و دسترس‌پذیری حضور داشتند. برخی از نکات برجستۀ این کنفرانس، در زیر پوشش داده شده است.
بریل چندخطی و تصاویر لمسی
وجود هر دو مورد، یعنی خط بریل و تصویر لمسی در یک صفحه می‌تواند برای بسیاری از کاربران مفید باشد. یک کتاب هندسه را تصور کنید که شامل یک مسئلۀ داستانی است و دانش‌آموز را به یک تصویر ارجاع می‌دهد. در حالت ایده‌آل، دانش‌آموز می‌تواند مسئلۀ ریاضی را بخواند و سپس تصویر را برای یافتن راه‌حل مسئله پیدا کند؛ اما برای رساندن این ایده به سطح بعدی، ممکن است روزی برای آن دانش‌آموز این امکان وجود داشته باشد که ناحیۀ تصویر را لمس کند تا تصویر بزرگ‌نمایی شود و دانش‌آموز متوجه جزئیات بیشتری در تصویر شود. در همین حال، کل صفحه را می‌توان به والدین یا معلم منتقل کرد تا آن‌ها نیز بتوانند آنچه را که دانش‌آموز یاد می‌گیرد، دنبال کنند. در نمایش زنده، حدود دو ثانیه طول کشید تا یک تصویر یا متن روی دستگاه نمایش داده شود.
تشخیص تصاویر در محصولات اپل
اپل گام‌های بزرگی در زمینۀ ویژگی تشخیص تصویر برداشته است که در واقع با نسخۀ ۱۴ سیستم‌عامل آی‌اُو‌اِس در پاییز ۲۰۲۰ به‌طور گسترده در دسترس قرار گرفت. در پاییز ۲۰۲۱، آی‌او‌اس۱۵ دارای ویژگی جدیدی به‌نامِ متن زنده شد که به شما امکان می‌دهد با متنی که در تصویر یافت می‌شود تعامل داشته باشید؛ همچنین از یادگیری ماشینی برای ایجاد ویژگی‌هایی استفاده شده است که عمدتاً کاربران خاصی را هدف قرار می‌دهند، مانند افرادی که نابینا هستند یا بینایی ضعیفی دارند. از داخل برنامۀ نمایشگر عکس، کاربران صفحه‌خوان وُیْس‌اُوِر می‌توانند گزینه‌ای را برای کاوش تصویر انتخاب کنند که به آن‌ها امکان می‌دهد انگشت خود را در اطراف صفحه حرکت دهند تا ارتباط آیتم‌های موجود در عکس را با یکدیگر درک کنند؛ همچنین از یادگیری ماشینی برای دسترسی به برنامه‌هایی که ممکن است در گذشته در دسترس نبوده باشند، استفاده می‌شود. این کار از طریق ویژگی تشخیص صفحه‌نمایش انجام می‌شود که سعی می‌کند کنترل‌های رایج مانند دکمه‌ها یا لغزنده‌ها را تشخیص دهد و سپس این اطلاعات را به کاربر ویس‌اور منتقل کند.
تشخیص متن، اشیا و… با گوگل لوک‌آْوْت
یکی از حوزه‌های اصلی تمرکز گوگل و پلتفرم اَنْدْرُویْد، گوگل لوک‌آوت است، برنامه‌ای که می‌تواند متن، برچسب‌های غذا، ارزها، اشیا و موارد دیگر را تشخیص دهد. یکی از حوزه‌های موردتأکید تیم لوک‌آوت، یافتن راه‌هایی برای پُرکردن شکاف بین تصاویری است که برای آموزش مدل‌های داده استفاده می‌شوند و تصاویری که از کاربران دریافت می‌شود. اغلب، عکس‌های کاربران واضح نیستند یا با زاویه‌ای نه‌چندان ایده‌آل گرفته می‌شوند؛ بنابراین نتایج ارائه‌شده آن چیزی نیست که انتظار می‌رود. مدیر محصول لوک‌آوت می‌خواهد با برخی از این چالش‌ها مقابله کند و راه‌هایی را برای کاربران پیدا کند تا اطلاعات دقیقی را که به‌دنبال آن هستند، به‌دست آورند.
از جمله ویژگی‌های جدید اضافه‌شده به این برنامه در سال 2021، پشتیبانی از دستخط است که می‌توانید در حالت اسناد برنامه از آن استفاده کنید. پشتیبانی از دستگاه‌ها و زبان‌های بیشتری نیز در حال توسعه است.
مسیریابی با اِسْتِلار تِرِک از هیومنور
معاون نوآوری محصول و فناوری‌های هیومنور، برای اولین بار نگاهی اجمالی به محصول جدید مبتنی بر جْی‌پْی‌اِس این شرکت را ارائه داد که در حال حاضر استلار ترک نامیده شده است. این محصول جدید دارای ویژگی‌های جی‌پی‌اس مدرن و دوربین داخلی است.
یک چالش آشنا برای کاربران جی‌پی‌اس همان چیزی است که اغلب به‌عنوان مشکل دوازده متر نهایی به آن اشاره می‌شود که به شکاف در اطلاعات بین جی‌پی‌اس که شما را به بلوک یا منطقۀ صحیحی که یک مکان در آن قرار دارد، هدایت می‌کند و محل واقعی درب یا مکان موردنظری که کاربر به‌دنبال آن است، اشاره دارد. استلار ترک که به‌عنوان یک واحد مستقل و بدون نیاز به اتصال به اینترنت در نظر گرفته شده، از ترکیبی از دوربین‌ها، فناوری‌های جی‌پی‌اس دقیق‌تر و یک دستیار صوتی داخلی برای کمک به حل این چالش استفاده می‌کند.
خودروهای خودران
ملاحظات مختلفی وجود دارد که باید در مورد نحوۀ هم‌زیستی یک وسیلۀ نقلیه با فردی که نابینا است، در نظر گرفته شود که اولین آن‌ها، شناختن عصای سفید به‌عنوان یک شی است؛ زیرا در برخی موارد، عصای سفید ممکن است از محیط اطراف قابل‌تشخیص نباشد. علاوه بر این، مهم است که خودروهای خودران روش‌های مختلف عبورومرور افراد را بشناسند. به‌عنوان مثال، یک فرد نابینا ممکن است با عصای خود به کاوش در بریدگی حاشیه بپردازد یا نسبت به تغییر نور یا سایر اشیای مجاور واکنش متفاوتی نشان دهد. تعامل بین وسایل نقلیه و یک عابر پیادۀ بینا ممکن است با همان تعامل با یک عابر نابینا متفاوت باشد.
جدای از این، موقعیتی را در نظر بگیرید که در فرودگاه هستید و دارید سعی می‌کنید تاکسی آنلاین خود را پیدا کنید. در حال حاضر، ممکن است با راننده تماس بگیرید و شکل ظاهری خود را توضیح دهید تا راننده بتواند شما را پیدا کند؛ اما یک وسیلۀ نقلیۀ خودران را هیچ انسانی کنترل نمی‌کند؛ بنابراین باید گزینه‌های جایگزین در نظر گرفته شود؛ همچنین موضوع هدایت مسافر به وسیله نقلیه یا به درب مقصد به‌گونه‌ای که هم کارآمد و هم ایمن باشد، وجود دارد."
audio/mana-5db5294c18380be4aea1.mp3,"دست‌ورزیِ مرد دست ‌ورزیده گفت‌وگوی نسل مانا با حسین ایرانی
میر‌هادی نائینی‌زاده
حسین ایرانی، معروف به کورش، سال‌هاست که از راه ماساژ کسب درآمد می‌کند و این کار را به سایرین آموزش می‌دهد. او موفق به اخذ مدارک بین‌المللی گوناگونی شده است.
«ضمن تقدیر از حضور شما در این شمارۀ نسل مانا، لطفاً نحوۀ ورود خود به این عرصه را بیان کنید:»
من در خانواده‌ای بزرگ شدم که کار درمان سنتی در آن رواج داشت. به همین دلیل، از همان دوران کودکی علاقۀ زیادی به انجام چنین کاری پیدا کردم. این انگیزه در من زمانی بیشتر شد که فهمیدم نابینایان توانمندی بالایی برای ماساژ دارند و در بسیاری از کشور‌ها از آن بهره می‌برند. در ابتدا مشکلات زیادی گریبان مرا گرفت. یکی از اساتید برجستۀ ماساژ معتقد بود: نابینا در این حوزه هم می‌تواند آسیب ببیند و هم آسیب قابل‌توجهی به مخاطب خود وارد آورد. از دیگر مشکلاتی که باید به آن اشاره کنم، نبود مواد آموزشی در زمانی بود که من وارد این راه شدم و خوشبختانه باید بگویم: اکنون این مشکل بسیار کم‌رنگ شده است.
من توانستم با کمک خدا و همت خودم بر بسیاری از این مشکلات فائق شوم و اکنون می‌توانم ادعا کنم: ماساژ می‌تواند یکی از در‌آمد‌زا‌ترین کار‌ها برای نابینایان باشد. کاری که اگر درست انجام گیرد، می‌تواند خیلی زود افراد نابینا را به پول برساند.»
«ممکن است یک تعریف کلی از ماساژ برای ما ارائه دهید؟»
ماساژ یا معادل خوب فارسی آن دست‌ورزی، شامل هرگونه لمس با دست است که در افراد حس خوب ایجاد می‌کند؛ البته کار حرفه‌ای ماساژ اصول خود را دارد و حتماً تأثیر بیشتری هم در افراد ایجاد می‌کند.»
«کمی دربارۀ فرآیند ماساژ حرفه‌ای توضیح دهید.»
وقتی افراد حدود 10درصد از آناتومی بدن را شناخته باشند، می‌توان گفت که فرآیند ماساژ را آغاز کرده‌اند. آشنایی بیشتر با عضلات و آناتومی بدن، یک دست‌ورز را حرفه‌ای‌تر می‌کند و با شناخت آسیب‌ها و مخاطرات بدنی او می‌تواند وارد فرآیند درمان شود.»
«به‌نظر می‌رسد شما اولین دست‌ورز ایرانی پس از انقلاب باشید: دربارۀ موانع این اولین‌بودن برای ما صحبت کنید؟»
«شاید اولین مانعی که سر راه هر ماساژوری وجود داشت، ممنوعه‌بودن این کار تا مدت‌ها پس از انقلاب بود. آزادی تدریجی کار ماساژ این اشکال را ایجاد کرد که عده‌ای پس از گذراندن یک دورۀ کوتاه، ادعای ماساژ‌درمانگری کردند که در پاسخ به سؤال پیشین شما مراحل رسیدن به آن را شرح دادم.
به‌عنوان یک ماسور نابینا، باید بگویم جلب‌اعتماد افراد به کار کسی که قادر به دیدن نیست، از موانعی است که همیشه سر راه ما خواهد بود؛ البته باید بگویم، بعد از دیدن توانایی افراد نابینا در کار خود، این اعتماد بسیار بیشتر شده است؛ طوری که اصلاً از من تقاضا می‌شود که یک دست‌ورز نابینا را برای کار ماساژ معرفی کنم. به‌نظر می‌رسد قدرت لمس یک نابینا چندین برابر همکار بینای خود است.
از دیگر موانعی که ما همیشه بر سر راه خود داریم و متأسفانه تاکنون امکان حل آن به‌شکلی جدی فراهم نیامده است، عدم توانایی ما در اطلاع درست از مدارک پزشکی مخاطبان ماساژ‌درمانی است. من هم‌اکنون برای رفع این مشکل یا از حواس دیگر خود کمک می‌گیرم یا گزارش مزبور را در اختیار استاد یا همکار بینای خود قرار می‌دهم تا بتوانم برنامۀ درستی برای درمان داشته باشم.»
«شما در صحبت‌های خود به استادی اشاره کردید که کار ماساژ را مناسب نابینایان نمی‌دانست؛ آیا کسان دیگری هم هستند که برای نابینایان مانع بتراشند؟»
«متأسفانه این افراد دو گروه هستند: چه بینایانی که اکرام به زبان و تحقیر به عمل از خصایص آن‌هاست و چه نابینایانی که منافع شخصی و بعضاً مالی خود را بر دستیابی عمومی نابینایان به یک آموزش درست ترجیح دادند.»
«با توجه به تجربۀ فراوانی که در این کار پیدا کرده‌اید، چرا معتقدید ماساژ شغل مناسبی برای ما نابینایان محسوب می‌شود؟
«اشاره کردم که ماساژ یکی از مشاغلی است که در دنیا برای ما نابینایان تعریف شده است. در کشور کرۀ جنوبی بهترین ماساژ‌ها را افراد نابینا ارائه می‌دهند؛ از نظر من این به دو عامل مهم برمی‌گردد: اول همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، قدرت لمس بالای نابینایان و از سوی دیگر، تمرکز دقیقی که به‌دلیل ندیدن روی کار خود دارند. یک کاربر ماساژ بینا، در منزل مخاطب خود ممکن است به وسایل یا هرچیز دیگر توجه کند؛ زیرا آن وسایل پیش چشم او هستند؛ اما افراد نابینا تمرکز بیشتری در کار خود خواهند داشت. نکتۀ درخور توجه این می‌تواند باشد که در کشور‌های پیشرفته دوره‌های عالی ماساژ با چشم بسته انجام می‌پذیرد.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک ماساژور نابینا و بینا وجود دارد؟»
«همان‌طور که پیش‌تر گفتم: عمدۀ تفاوتی که می‌توان به آن اشاره کرد، دیدن گزارش‌های پزشکی مخاطبان توسط یک ماساژ‌درمانگر بیناست. من به‌دلیل نداشتن اطلاع کافی از مشکل مخاطب ماساژ، نمی‌توانم برایش زمان مشخصی برای طول و تعداد جلسات تعیین کنم.»
«چه چیزی باعث می‌شود با وجود این محدودیت‌های حیاتی، نابینایان را ماساژور‌های موفقی بدانیم؟»
«اجازه بدهید در این قسمت روی یک نکتۀ مهم تأکید داشته باشم: آنچه به‌عنوان محدودیت مطرح شد، شامل بخش ریلکسینگ در ماساژ نمی‌شود و مختص بخش درمان است. از سوی دیگر تجربه و ممارست در کار باعث نوعی درک درست از کار برای ماساژ‌درمانگر خواهد شد. از همین روست که ما توصیه نمی‌کنیم کسی که شاید چند جلسه کار آموزش خود را پیش برده است، ادعای درمان‌گری داشته باشد. این موضوع برای نابینایان اهمیت بیشتری هم خواهد داشت؛ زیرا به هر حال ماساژور پزشک نیست و کوچک‌ترین آسیبی باعث عواقب قضایی خواهد شد.»
«در‌آمد‌زایی از طریق ماساژ برای نابینایان چه مسیری دارد؟»
«درآمد‌زایی به دلی که فرد برای کار خود می‌گذارد، بستگی کامل دارد؛ همچنین حس نیاز کاملاً می‌تواند در نحوۀ رسیدن افراد به در‌آمد مهم باشد. من عقیده دارم کاری که برای آن هزینه‌ای نشده باشد، نمی‌تواند به در‌آمد خوبی منجر شود. برای همین خودم کوشش می‌کنم کلاس رایگان نداشته باشم تا افرادی که در این کلاس‌ها ماساژ یاد می‌گیرند، خود بتوانند در قبال هزینه‌ای که پرداخت می‌کنند، دست به در‌آمد‌زایی بزنند. در ابتدای صحبتم اشاره کردم که رسیدن به در‌آمد از این راه اصلاً دشوار نیست و به‌شکل تبلیغات و توانایی شما بستگی دارد.
باید بگویم: در‌آمد ماساژ می‌تواند بسیار بالا باشد.»
«کمی در باب انواع کار ماساژ و هزینه‌های آن با مخاطبین ما صحبت کنید؟»
«ماساژ به سه شکل انجام می‌شود: در شکل اول دست‌ورز با قراردادی مشخص به منزل مخاطب خود می‌رود؛ در این شکل، هزینه‌های رفت‌وآمد و ابزار ماساژ -اعم از روغن و ملافه یک بار مصرف- طبق قرارداد بین دو طرف تعیین می‌شود. کمترین هزینۀ یک ماساژ یک‌ساعته در منزل سیصد هزار تومان تمام می‌شود. در روش دوم شما با پیمانکاری که یک استخر یا یک مرکز ماساژ را اجاره می‌کند، قراردادی منعقد می‌کنید و برای آن مرکز کار ماساژ را انجام می‌دهید. بسیار مهم است که شما همۀ عوارض کار را در نظر داشته باشید و اجازه ندهید در انعقاد قرارداد به شما ظلمی صورت بگیرد. در روش سوم، شما به‌عنوان یک کاربر ماساژ، با خود مرکزی که آن را اجاره می‌کنید طرف می‌شوید و پیمانکاری در میان نیست. در این روش شما درصدی از مبلغ کار خود را به صاحب کار پرداخت می‌کنید و بقیۀ آن مال شما می‌شود.»
«سخن پایانی شما با مخاطبین ما چیست؟»
«ضمن تشکر از شما باید به این نکته اشاره کنم که کار ماساژ عوارض خاص خود را نیز دارد که نیازمند یک بدن و روح ورزیده است. بهتر است یک ماساژور ورزشکار باشد یا در هنگام آغاز کار ماساژ تمرینات ورزشی مداومی را دنبال کند.»
«از حضور شما در این گفت‌وگو سپاسگزارم. مشروح این گفت‌وگو، در قالب یک پادکست، ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا در اختیار مخاطبان ماهنامه قرار گرفته است.»"
audio/mana-dec0632862ccf1c4cd58.mp3,"دست‌ورزیِ مرد دست ‌ورزیده گفت‌وگوی نسل مانا با حسین ایرانی
میر‌هادی نائینی‌زاده
حسین ایرانی، معروف به کورش، سال‌هاست که از راه ماساژ کسب درآمد می‌کند و این کار را به سایرین آموزش می‌دهد. او موفق به اخذ مدارک بین‌المللی گوناگونی شده است.
«ضمن تقدیر از حضور شما در این شمارۀ نسل مانا، لطفاً نحوۀ ورود خود به این عرصه را بیان کنید:»
من در خانواده‌ای بزرگ شدم که کار درمان سنتی در آن رواج داشت. به همین دلیل، از همان دوران کودکی علاقۀ زیادی به انجام چنین کاری پیدا کردم. این انگیزه در من زمانی بیشتر شد که فهمیدم نابینایان توانمندی بالایی برای ماساژ دارند و در بسیاری از کشور‌ها از آن بهره می‌برند. در ابتدا مشکلات زیادی گریبان مرا گرفت. یکی از اساتید برجستۀ ماساژ معتقد بود: نابینا در این حوزه هم می‌تواند آسیب ببیند و هم آسیب قابل‌توجهی به مخاطب خود وارد آورد. از دیگر مشکلاتی که باید به آن اشاره کنم، نبود مواد آموزشی در زمانی بود که من وارد این راه شدم و خوشبختانه باید بگویم: اکنون این مشکل بسیار کم‌رنگ شده است.
من توانستم با کمک خدا و همت خودم بر بسیاری از این مشکلات فائق شوم و اکنون می‌توانم ادعا کنم: ماساژ می‌تواند یکی از در‌آمد‌زا‌ترین کار‌ها برای نابینایان باشد. کاری که اگر درست انجام گیرد، می‌تواند خیلی زود افراد نابینا را به پول برساند.»
«ممکن است یک تعریف کلی از ماساژ برای ما ارائه دهید؟»
ماساژ یا معادل خوب فارسی آن دست‌ورزی، شامل هرگونه لمس با دست است که در افراد حس خوب ایجاد می‌کند؛ البته کار حرفه‌ای ماساژ اصول خود را دارد و حتماً تأثیر بیشتری هم در افراد ایجاد می‌کند.»
«کمی دربارۀ فرآیند ماساژ حرفه‌ای توضیح دهید.»
وقتی افراد حدود 10درصد از آناتومی بدن را شناخته باشند، می‌توان گفت که فرآیند ماساژ را آغاز کرده‌اند. آشنایی بیشتر با عضلات و آناتومی بدن، یک دست‌ورز را حرفه‌ای‌تر می‌کند و با شناخت آسیب‌ها و مخاطرات بدنی او می‌تواند وارد فرآیند درمان شود.»
«به‌نظر می‌رسد شما اولین دست‌ورز ایرانی پس از انقلاب باشید: دربارۀ موانع این اولین‌بودن برای ما صحبت کنید؟»
«شاید اولین مانعی که سر راه هر ماساژوری وجود داشت، ممنوعه‌بودن این کار تا مدت‌ها پس از انقلاب بود. آزادی تدریجی کار ماساژ این اشکال را ایجاد کرد که عده‌ای پس از گذراندن یک دورۀ کوتاه، ادعای ماساژ‌درمانگری کردند که در پاسخ به سؤال پیشین شما مراحل رسیدن به آن را شرح دادم.
به‌عنوان یک ماسور نابینا، باید بگویم جلب‌اعتماد افراد به کار کسی که قادر به دیدن نیست، از موانعی است که همیشه سر راه ما خواهد بود؛ البته باید بگویم، بعد از دیدن توانایی افراد نابینا در کار خود، این اعتماد بسیار بیشتر شده است؛ طوری که اصلاً از من تقاضا می‌شود که یک دست‌ورز نابینا را برای کار ماساژ معرفی کنم. به‌نظر می‌رسد قدرت لمس یک نابینا چندین برابر همکار بینای خود است.
از دیگر موانعی که ما همیشه بر سر راه خود داریم و متأسفانه تاکنون امکان حل آن به‌شکلی جدی فراهم نیامده است، عدم توانایی ما در اطلاع درست از مدارک پزشکی مخاطبان ماساژ‌درمانی است. من هم‌اکنون برای رفع این مشکل یا از حواس دیگر خود کمک می‌گیرم یا گزارش مزبور را در اختیار استاد یا همکار بینای خود قرار می‌دهم تا بتوانم برنامۀ درستی برای درمان داشته باشم.»
«شما در صحبت‌های خود به استادی اشاره کردید که کار ماساژ را مناسب نابینایان نمی‌دانست؛ آیا کسان دیگری هم هستند که برای نابینایان مانع بتراشند؟»
«متأسفانه این افراد دو گروه هستند: چه بینایانی که اکرام به زبان و تحقیر به عمل از خصایص آن‌هاست و چه نابینایانی که منافع شخصی و بعضاً مالی خود را بر دستیابی عمومی نابینایان به یک آموزش درست ترجیح دادند.»
«با توجه به تجربۀ فراوانی که در این کار پیدا کرده‌اید، چرا معتقدید ماساژ شغل مناسبی برای ما نابینایان محسوب می‌شود؟
«اشاره کردم که ماساژ یکی از مشاغلی است که در دنیا برای ما نابینایان تعریف شده است. در کشور کرۀ جنوبی بهترین ماساژ‌ها را افراد نابینا ارائه می‌دهند؛ از نظر من این به دو عامل مهم برمی‌گردد: اول همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، قدرت لمس بالای نابینایان و از سوی دیگر، تمرکز دقیقی که به‌دلیل ندیدن روی کار خود دارند. یک کاربر ماساژ بینا، در منزل مخاطب خود ممکن است به وسایل یا هرچیز دیگر توجه کند؛ زیرا آن وسایل پیش چشم او هستند؛ اما افراد نابینا تمرکز بیشتری در کار خود خواهند داشت. نکتۀ درخور توجه این می‌تواند باشد که در کشور‌های پیشرفته دوره‌های عالی ماساژ با چشم بسته انجام می‌پذیرد.»
«چه تفاوت‌هایی میان کار یک ماساژور نابینا و بینا وجود دارد؟»
«همان‌طور که پیش‌تر گفتم: عمدۀ تفاوتی که می‌توان به آن اشاره کرد، دیدن گزارش‌های پزشکی مخاطبان توسط یک ماساژ‌درمانگر بیناست. من به‌دلیل نداشتن اطلاع کافی از مشکل مخاطب ماساژ، نمی‌توانم برایش زمان مشخصی برای طول و تعداد جلسات تعیین کنم.»
«چه چیزی باعث می‌شود با وجود این محدودیت‌های حیاتی، نابینایان را ماساژور‌های موفقی بدانیم؟»
«اجازه بدهید در این قسمت روی یک نکتۀ مهم تأکید داشته باشم: آنچه به‌عنوان محدودیت مطرح شد، شامل بخش ریلکسینگ در ماساژ نمی‌شود و مختص بخش درمان است. از سوی دیگر تجربه و ممارست در کار باعث نوعی درک درست از کار برای ماساژ‌درمانگر خواهد شد. از همین روست که ما توصیه نمی‌کنیم کسی که شاید چند جلسه کار آموزش خود را پیش برده است، ادعای درمان‌گری داشته باشد. این موضوع برای نابینایان اهمیت بیشتری هم خواهد داشت؛ زیرا به هر حال ماساژور پزشک نیست و کوچک‌ترین آسیبی باعث عواقب قضایی خواهد شد.»
«در‌آمد‌زایی از طریق ماساژ برای نابینایان چه مسیری دارد؟»
«درآمد‌زایی به دلی که فرد برای کار خود می‌گذارد، بستگی کامل دارد؛ همچنین حس نیاز کاملاً می‌تواند در نحوۀ رسیدن افراد به در‌آمد مهم باشد. من عقیده دارم کاری که برای آن هزینه‌ای نشده باشد، نمی‌تواند به در‌آمد خوبی منجر شود. برای همین خودم کوشش می‌کنم کلاس رایگان نداشته باشم تا افرادی که در این کلاس‌ها ماساژ یاد می‌گیرند، خود بتوانند در قبال هزینه‌ای که پرداخت می‌کنند، دست به در‌آمد‌زایی بزنند. در ابتدای صحبتم اشاره کردم که رسیدن به در‌آمد از این راه اصلاً دشوار نیست و به‌شکل تبلیغات و توانایی شما بستگی دارد.
باید بگویم: در‌آمد ماساژ می‌تواند بسیار بالا باشد.»
«کمی در باب انواع کار ماساژ و هزینه‌های آن با مخاطبین ما صحبت کنید؟»
«ماساژ به سه شکل انجام می‌شود: در شکل اول دست‌ورز با قراردادی مشخص به منزل مخاطب خود می‌رود؛ در این شکل، هزینه‌های رفت‌وآمد و ابزار ماساژ -اعم از روغن و ملافه یک بار مصرف- طبق قرارداد بین دو طرف تعیین می‌شود. کمترین هزینۀ یک ماساژ یک‌ساعته در منزل سیصد هزار تومان تمام می‌شود. در روش دوم شما با پیمانکاری که یک استخر یا یک مرکز ماساژ را اجاره می‌کند، قراردادی منعقد می‌کنید و برای آن مرکز کار ماساژ را انجام می‌دهید. بسیار مهم است که شما همۀ عوارض کار را در نظر داشته باشید و اجازه ندهید در انعقاد قرارداد به شما ظلمی صورت بگیرد. در روش سوم، شما به‌عنوان یک کاربر ماساژ، با خود مرکزی که آن را اجاره می‌کنید طرف می‌شوید و پیمانکاری در میان نیست. در این روش شما درصدی از مبلغ کار خود را به صاحب کار پرداخت می‌کنید و بقیۀ آن مال شما می‌شود.»
«سخن پایانی شما با مخاطبین ما چیست؟»
«ضمن تشکر از شما باید به این نکته اشاره کنم که کار ماساژ عوارض خاص خود را نیز دارد که نیازمند یک بدن و روح ورزیده است. بهتر است یک ماساژور ورزشکار باشد یا در هنگام آغاز کار ماساژ تمرینات ورزشی مداومی را دنبال کند.»
«از حضور شما در این گفت‌وگو سپاسگزارم. مشروح این گفت‌وگو، در قالب یک پادکست، ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا در اختیار مخاطبان ماهنامه قرار گرفته است.»"
audio/mana-67bb42c6553ac4708778.mp3,"فرهنگ‌سازی یا فرهنگ‌سوزی؛ کودک‌آزاری در فضای مجازی و مسئله معلولیت
ابوذر سمیعی
همۀ ما افراد دارای معلولیت، دیگر بر این امر کاملاً واقف هستیم که یکی از بزرگ‌ترین موانع حضور معلولان در جامعه، موانع فرهنگی است و سایر موضوعات حوزۀ معلولیت نیز ریشه در مسائل فرهنگی دارد. رواج ارزش‌های نادرست در خصوص معلولیت در جامعه، ناتوان پنداشتن معلولان، ترحم و نگاه‌های درجه‌دومی به این افراد، موضوعاتی هستند که موجب شکل‌گیری سایر مسائل حوزۀ معلولان می‌شوند. از همین رو، بسیاری از افراد دارای معلولیت در کنار انجمن‌های این حوزه، اقدام به فرهنگ‌سازی و ترویج ارزش‌های مثبت حوزۀ معلولیت در میان عموم مردم نموده‌اند. مشارکت عمومی افراد دارای معلولیت و انجمن‌های این حوزه در ترویج نگاه صحیح نسبت به معلولیت، یکی از راه‌های بسیار اثرگذار در این راستا است؛ اما موضوع اساسی و بسیار پراهمیت این است که این فرهنگ‌سازی بر چه بنیان و پایه‌ای شکل گرفته باشد.
به‌طور طبیعی، هر فرد دارای معلولیت، به‌واسطۀ تجربۀ زیسته خود، اطلاعات بیشتری نسبت به دیگران در رابطه با نیازها و محدودیت‌های خویش دارد؛ اما آیا این اطلاع از نیازها موجب می‌شود راه‌های برطرف‌نمودن آن را نیز به‌خوبی بداند و بر آن واقف باشد. در این خصوص باید تأکید نمود موضوع معلولیت نیز مانند سایر موضوعات، امری تخصصی است و هر فردی نمی‌تواند و نباید بدون مطالعه و بررسی در آن به ارائۀ نظر بپردازد. مددکاری اجتماعی، روان‌شناسی کودکان دارای نیازهای ویژه، مطالعات معلولیت، رشته‌های حوزۀ توان‌بخشی و رشته‌هایی از این قسم، حوزه‌هایی هستند که هریک از جنبه‌ای موضوع معلولیت را موردبررسی قرار داده‌اند و کسانی که قصد دارند در حوزۀ معلولان به‌عنوان فعال اجتماعی یا کنشگر فرهنگی به فعالیت بپردازند، ضروری است مطالعاتی در این خصوص داشته باشند. بدین‌سان، اطلاعاتی که دربارۀ معلولان، توانمندی‌ها و نیازهای آن‌ها به عموم جامعه ارائه می‌شود، تخصصی و به دور از سلایق فردی خواهد بود و اثرگذاری ماندگاری خواهد داشت.
این روزها اما به‌واسطۀ توسعۀ ابزار ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی، افراد و انجمن‌های زیادی اقدام به تولید محتوای فرهنگی در حوزۀ معلولان نموده‌اند و تلاش داشته‌اند با اطلاع‌رسانی در خصوص نیازهای معلولان، خلأ موجود در حوزۀ رسانه‌های جمعی را برطرف نمایند. بسیاری از این اقدامات تأثیر مثبتی در تغییر نگرش داشته است؛ اما در برخی موارد که تعداد آن نیز اندک نیست، افراد دارای معلولیت یا انجمن‌های آنان، خواسته یا ناخواسته، مسیر نادرست را در این زمینه پیموده‌اند و بدین‌سان به‌واسطۀ اعتباری که داشته‌اند، جماعتی را نیز به بیراهه کشانده‌اند.
یکی از موضوعاتی که همواره در حوزۀ معلولان بسیار اهمیت دارد، پرهیز از ویژه سازی و خاص نشان دادن معلولان است. ما افراد دارای معلولیت تاکید داریم موضوع معلولیت باید به عنوان یک تنوع اجتماعی پذیرفته شود و میان افراد معلول و غیرمعلول تفاوت هویتی وجود ندارد؛ اما برخی از افراد و انجمن‌های حوزۀ معلولان، تلاش می‌کنند با خاص و ویژه نشان‌دادن معلولیت و معلولان، نابرابری موجود در جامعه را کاهش دهند و از این طریق به خیال خود حقوق از دست رفتۀ معلولان را جبران کنند. این افراد در مقابل ناتوان‌پنداشتن معلولان از سوی جامعه، برای آن‌ها توانمندی‌های ماورایی و خارق‌العاده خلق کرده‌اند و با بازتولید نگاه‌های غیرواقع، تلاش کرده‌اند معلولیت را امری مقدس جلوه دهند. استفاده از عباراتی همچون توانمند، روشن‌دل و مفاهیمی از این قسم، به‌جای عبارت «افراد دارای معلولیت» و نیز معلولیت را نگاه خاص خداوند دانستن، از جمله مصادیق بارز این موضوع هستند که اشاعۀ آن از سوی خود افراد معلول و انجمن‌های تخصصی آنان آسیب‌های فراوانی به‌دنبال دارد.
نقطۀ مقابل این گروه اما افرادی هستند که از معلولیت خود در جهات مختلف سوءاستفاده کرده و موجب ترویج فرهنگ نادرست در خصوص معلولیت می‌شوند. این موضوعی است که به‌ویژه در فضای مجازی و رسانه‌ها به وفور دیده می‌شود. متأسفانه برخی از افراد دارای معلولیت به‌منظور جلب مخاطب بیشتر و دیده‌شدن در فضای پرهیاهوی شبکه‌های مجازی، از هیچ اقدام ترحم‌برانگیزی ابایی ندارند و با انتشار پست‌ها و پیام‌های احساسی و عامه‌پسند، ریشۀ فرهنگ‌سازی صحیح در حوزۀ معلولیت را هدف گرفته‌اند؛ البته مسئلۀ جلب مخاطب در فضای مجازی از راه‌های غیرمتعارف تنها مختص افراد دارای معلولیت نیست و موضوعی است که این روزها دامن عموم افراد را گرفته است. از جمله روش‌های آسیب‌زا و مناقشه‌برانگیز در این خصوص، سوءاستفادۀ والدین از کودکان در فضای مجازی و بهره‌کشی از آنان جهت جذب دنبال‌کننده است. موضوعی که به‌شدت مورد اعتراض روان‌شناسان و جامعه‌شناسان بوده و به‌لحاظ قانونی نیز به‌عنوان نوعی کودک‌آزاری به‌شمار آمده است.
این امر در حوزۀ افراد دارای معلولیت اما آسیب‌های مضاعف به‌دنبال دارد؛ چراکه در کنار آسیب‌های روانی احتمالی برای فرزند دارای معلولیت، موجب بازتولید ترحم در جامعه شده و نگرش‌های نادرست پیرامون معلولان را تسری خواهد داد. یکی از آخرین نمونه‌های این مسئله که از ابعاد مختلف قابل بررسی است، صفحۀ مجازی منتسب به دختربچۀ نابینایی است که با دستاویز قراردادن معلولیت، مخاطبان فراوانی گرد آورده و با اشتراک‌گذاری پست‌های احساسی، توجه قابل‌ملاحظه‌ای جلب کرده است. طبیعتاً هیچ اشکالی ندارد اگر والدینی بخواهند توانمندی‌های فرزند خود را با دیگران به اشتراک بگذارند و برای افزایش اعتمادبه‌نفس و تشویق او به تلاش بیشتر، با در نظر داشتن ابعاد روانی آن، دستاوردهای کودک‌شان را در معرض نمایش قرار دهند؛ اما موضوع این است که چنین کاری حتماً باید به‌نحوی اتفاق بیفتد که کودک به لحاظ روحی‌روانی تحت فشار قرار نگیرد و نیز از وی به‌عنوان وسیله‌ای جهت بهره‌برداری اقتصادی استفاده نشود. موضوعاتی که به‌نظر نمی‌رسد در خصوص این کودک رعایت شده باشد.
گردانندگان صفحۀ مجازی این دختربچۀ نابینا با انتشار صحنه‌های ترحم‌برانگیز و احساسی از وی که در حال آوازخواندن است، موفق شده‌اند مخاطبان قابل‌توجهی جلب کنند و متأسفانه مخاطبان عام که اطلاعی در حوزۀ معلولیت ندارند، در چرخه‌ای احساسی-عاطفی به بازنشر محتواهای تولیدی این گروه می‌پردازند. بررسی مطالب منتشرشده از این کودک نشان می‌دهد این محتواها، نه بخشی از تفریحات یا روزمرگی‌های یک کودک نابینا، بلکه وظیفه‌ای معمول و مشخص است که هر روز باید اجرا شود. حضور فعال این کودک نابینا در محافل و مجالس مختلف، حاکی از این است که افرادی آشکارا به‌دنبال تهیۀ خوراک برای صفحۀ مجازی وی هستند و در این راه از هیچ‌چیز ابایی ندارند.
اقدام والدین این کودک و سایر افرادی که دست به چنین فعالیت‌هایی می‌زنند، به‌دلیل سوءاستفادۀ ابزاری از کودک و اعمال فشار روانی روی او، بر اساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب 1399، جرم بوده و مشمول مجازات است. بر این اساس، والدینی که کودکان خود را در فضای مجازی در معرض دید عموم می‌گذارند، اگر این اقدام به‌منظور نوعی منفعت مالی و مادی باشد، مشمول مادۀ 3 این قانون خواهند شد و به شش ماه تا یک سال زندان یا جزای نقدی محکوم می‌شوند. بنا به تعریف این قانون، تمامی اشخاصی که به سن 18 سال تمام شمسی نرسیده باشند، در حمایت از این قانون قرار دارند. بر این اساس، هر نوع اذیت و آزار کودکان و نوجوانان که موجب شود به آنان صدمۀ جسمانی روانی یا اخلاقی وارد شود و سلامت جسم یا روان را به مخاطره اندازد، ممنوع است و در صورت ارتکاب جرم، مشمول مجازات است.
از جنبۀ اجتماعی نیز، آسیب‌های چنین مسائلی بسیار وسیع و ماندگار است. بازتولید فرهنگ ترحمی نسبت به معلولان از جمله موضوعاتی است که چنین حرکاتی به‌دنبال خواهد داشت و اثر آن سال‌ها جامعۀ معلولان را تحت‌تأثیر قرار خواهد داد. از همین رو، به‌نظر می‌رسد سازمان بهزیستی به‌عنوان یکی از نهادهای متولی کودکان (طبق قانون حمایت از اطفال و نوجوانان) باید هرچه سریع‌تر نسبت به جلوگیری از ادامۀ فعالیت چنین افرادی اقدام نماید. اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی موظف است در صورت تشخیص کودک‌آزاری، ابتدا تذکرات لازم را به چنین والدینی داده و در صورت ادامه، با آن شدیداً برخورد کند.
از سوی دیگر، سازمان بهزیستی به‌عنوان نهاد متولی امور معلولان، وظیفۀ مضاعف دارد که در حمایت از حقوق همۀ افراد دارای معلولیت، در مقابل سوءاستفاده از یک کودک دارای معلولیت ایستاده و مانع ترویج فرهنگ نادرست در خصوص معلولیت شود."
audio/mana-56e13ced9e01f505d931.mp3,"از نابینایان برای نابینایان: اسرار موفقیت در خانه‌تکانی
مسعود طاهریان
مقدمه
تا حالا فکر کرده‌اید با وجود آسیب بینایی چطور می‌توانید خانه‌تکانی کنید؟ آیا از خود پرسیده‌اید که من نابینا یا کم‌بینا، از کجا می‌توانم کثیف‌بودن خانه را تشخیص دهم؟ این بار در محک تجربه به سؤالاتی از این دست پاسخ داده شده است.
آشپزخانه
اولین کار مرتب‌کردن کشوها و کابینت‌ها است. باید تمام ظروف آن‌ها را در آب گرم و مواد شوینده (مانند تاید و مواد سفید‌کننده) بشوییم، آب بکشیم و خشک کنیم. با دستمال و اسفنج، اول کفی، بعد خیس و سپس خشک، کشوها، طبقه‌ها، بالا و زیر کابینت‌ها را تمیز کنیم و در صورت لزوم، حشره‌کش بزنیم. هر چند وقت یک بار، ظرف آب و کف خود را عوض کنیم و دستمالمان را بشوییم. بدنه و موتور وسایل برقی را (مانند آبمیوه‌گیری و خرد‌کن) دستمال بکشیم و محفظه و قسمت‌های جدا‌شدنی‌شان را بشوییم. قوطی‌های حبوبات و برنج را تمیز کنیم و بررسی کنیم حشره نزده باشند. روزنامه‌ها و آلومینیوم‌های داخل کابینت‌ها را عوض کنیم. رویه‌های پلاستیکی آن‌ها را در آب و تاید خیس کنیم و با فرچه بشوییم و بعد از آب‌کشی و خشک‌شدنشان، پهن کنیم. در نهایت هم بعد از دستمال‌کشیدن در و روی کشوها و کابینت‌ها، وسایل را دوباره بچینیم.
کار بعدی تمیزکردن وسایل گازی و برقی بزرگ آشپزخانه است. باید آن‌ها را جلو بکشیم و سیم برقشان را از پریز در‌بیاوریم و حواسمان به شیلنگ گازشان باشد. زیر آن‌ها را جاروبرقی بزنیم و کف و دیواره‌های اطرافشان را با دستمال، اسفنج و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم. به‌علت احتمال ریخته‌شدن مواد غذایی و تجمع حشرات، حتماً اطراف آن‌ها را حشره‌کش بزنیم. رسوب‌های کتری و سماور را با سیم ظرف‌شویی بتراشیم و با اسکاچ داخل و بیرون مخزن و پایه شعله سماور را تمیز کنیم و پارچ آب، سینی و کاسه‌اش را بشوییم. بیرون و روی گاز، فر، مایکروویو، ماشین لباس‌شویی و ظرف‌شویی را جاروبرقی بزنیم و دستمال بکشیم و شیشه‌شان را با دستمال جادویی و روزنامه و شیشه‌پاک‌کن تمیز کنیم و آلومینیوم جدید روی آن‌ها بکشیم. فیلتر هود را عوض کنیم و بدنۀ آن را اسفنج و دستمال بکشیم. قسمت توری هود، کلاهک چراغ و شعله‌پخش‌کن گاز را با آب داغ، تاید و فرچه بشوییم. یخچال و فریزر را با خاموش‌کردن، یخ‌زدایی کنیم و پشت، در، بدنه و داخل آن‌ها را دستمال بکشیم و قوطی‌ها و کشو‌ها و طبقه‌های آن‌ها را بشوییم و رویه‌های کاغذی‌شان را عوض کنیم و مواد غذایی آن‌ها را مرتب کنیم؛ همچنین برای براق‌شدن تمام وسایل بزرگ آشپزخانه، در انتهای کار می‌توانیم دستمالی آغشته به سرکۀ سیب روی آن‌ها بکشیم.
برای تمیزکردن سقف، آرک، دیوار و کف باید به‌نوبت از دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک استفاده کنیم و مطمئن بشویم که چهار‌پایه و نردبانمان محکم و ایمن است. حباب لوستر را در آب و تاید قرار دهیم و بعد از آب‌کشی، آن را خشک کنیم و قسمت فلزی چراغ را هم دستمال بکشیم. شیشۀ پنجره‌ها را با روزنامه، دستمال جادویی و شیشه‌پاک‌کن تمیز کنیم. سبد سیب‌زمینی و پیاز را بشوییم و روزنامۀ کف آن را عوض کنیم. برای حفظ ایمنی خود، وقتی چراغ‌ها را تمیز می‌کنیم، برق را قطع کنیم؛ روی تمیزکردن پشت شیشه‌ها وسواس نداشته باشیم؛ به جای تخته یا سنگ کابینت و لبۀ پنجره، از چهار‌پایه و نردبان استفاده کنیم؛ همچنین روی سیم‌ها و پریزهای برق، آب نریزیم و برای تمیزکردنشان از دستمال خشک‌تر، استفاده کنیم و دستکش و دمپایی پلاستیکی بپوشیم.
سرویس‌های بهداشتی
اول باید سقف و دیوارها را به‌نوبت با کمک دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم و دریچه‌های هواکش و پادری‌ها را با آب داغ، تاید و فرچه بشوییم. بعد قفسه‌ها و سبدهای وسایل بهداشتی را خالی کنیم و دستمال بکشیم و مجدد بچینیم و حوله‌ها را بشوییم. دستشویی و توالت را با تاید و جرم‌گیر و با کمک فرچه‌های مخصوص، تمیز کنیم. کف سرویس‌ها را خیس کنیم و بعد با تاید و جرم‌گیر و با کمک جاروهای مو بلند و فرچه‌های دسته‌بلند زمین‌شور، بشوییم و تی بکشیم. می‌توانیم شیرها و شیلنگ‌های آب را با سرکۀ سیب برق بیاندازیم و خوب است فیلتر شیلنگ‌ها و شیرها و سردوش حمام را باز کنیم و رسوب آن‌ها را بگیریم. هر چند وقت یک بار سرویس‌های بهداشتی را سمپاشی کنیم. حواسمان باشد که روی پریز‌ها آب نریزیم و دستمال خیلی خیس نکشیم و برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و سر‌خوردن، دمپایی‌های پلاستیکی آج‌دار بپوشیم و برق چراغ‌ها را هنگام تمیزکردن، قطع کنیم.
پذیرایی و اتاق‌ها
ابتدا باید وسایل بی‌فایده را دور بریزیم و وسایل غیرضروری را (مانند لباس‌های فصلی) جمع کنیم و آن‌ها را در کارتون و چمدان بچینیم و به کمد‌دیواری و انباری منتقل کنیم. بعد باید تختخواب، کمد‌ها و بوفه را جا‌به‌جا کنیم و تمام فرش‌ها را جاروبرقی بکشیم و جمع کنیم و برای شست‌وشو به قالی‌شویی بفرستیم. در جاروزدن باید به گوشه‌های خانه و زیر و پشت وسایل توجه ویژه داشته باشیم و از گوشه‌گیر جاروبرقی استفاده کنیم و چند وقت یک بار این نواحی را سمپاشی کنیم. اگر فرش‌ها را لول کنیم، به آن‌ها کمتر آسیب وارد می‌شود و راحت‌تر می‌توانیم آن‌ها را جا‌به‌جا کنیم. خودمان هم می‌توانیم فرش‌های ماشینی و کوچک را با داشتن محیط مناسب (مانند حیاط) خیس کنیم و بعد با کمک جاروهای موبلند، فرچه‌های دسته‌بلند زمین‌شور، پودر صابون، تاید، صابون و آب داغ بشوییم و آب آن‌ها را با پارو بگیریم و بعد آن‌ها را لول کنیم و روی نرده یا دیوار پشت‌بام پهن کنیم تا خشک شوند. اگر رنگ درها، دیوارها و سقف، روغنی باشد، می‌توانیم به‌نوبت با کمک دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک آن‌ها را تمیز کنیم. ساعت‌های دیواری و تابلو‌ها را باید با دستمال گردگیری کنیم و چراغ‌ها و لوستر را به‌نوبت با دستمال نرم کفی، خیس و خشک تمیز کنیم و حواسمان باشد که برقشان قطع باشد. شیشه‌های پنجره و آینه‌ها را با روزنامه، دستمال جادویی، شیشه‌پاک‌کن و سرکۀ سیب تمیز کنیم و قاب و لبۀ آن‌ها را دستمال بکشیم. کف زمین را هم باید جاروبرقی بکشیم و به‌نوبت با تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم. بعد می‌توانیم فرش‌ها را پهن کنیم. اگر آن‌ها را با چرخش 180 درجه‌ای بیندازیم، عمرشان بیشتر خواهد شد و تمیزتر به‌نظر می‌رسند. باید وسایل کمدها و بوفه را بعد از دستمال‌کشیدن طبقه‌ها و شستن و پهن‌کردن رویه‌ها، بچینیم. برای چیدن بوفه، باید در هر طبقه ظروف هماهنگ را قرار دهیم؛ ولی نباید هیچ‌یک از آن‌ها را سنگین، شلوغ و فشرده کنیم. وسایل بزرگ‌تر را در قسمت پشت و وسایل کوچک‌تر را جلو بگذاریم و قشنگ نیست که در یک طبقه تنها ظروف شبیه به هم را (مانند لیوان) قرار دهیم.
روکش رختخواب‌ها، رومبلی‌ها، رو‌انداز‌های پشتی و میز را می‌توانیم با لباس‌شویی بشوییم. پتو‌ها را می‌توانیم به خشک‌شویی بدهیم یا خودمان صابون بزنیم و در تشتی از آب و تاید لگد کنیم و بعد آب بکشیم یا مشابه فرش با فرچه بشوییم. پرده‌ها چون دوده می‌گیرند، خوب است دو بار آن‌ها را در تشت آب سرد خیس کنیم و آبشان را خالی کنیم؛ بعد در آب و پودر صابون بیندازیم و صابون بزنیم و در لباس‌شویی بریزیم؛ در نهایت هم نمناک، نصب کنیم تا نیاز به اتو زدن نداشته باشند و خاک میل‌پرده‌ها را با دستمال بگیریم. برای تمیزکردن مبل و فرش می‌توانیم اول آن‌ها را جاروبرقی بزنیم؛ بعد رویشان دستمال آغشته به شامپو‌فرش بکشیم و در نهایت با دستمال خیس یا بخارشوی آن‌ها را تمیز کنیم. تا خشک‌شدن کامل نباید کسی روی آن‌ها راه برود یا بنشیند. باید وسایل برقی را (مانند تلویزیون و تلفن) با دستمال‌های نرم و نمناک تمیز کنیم.
سخن آخر
ما افراد نابینا و کم‌بینا برای انجام کارهای خود نیاز به زمان بیشتری داریم و باید کارهای خانه‌تکانی را زودتر شروع کنیم. باید بدانیم وقتی چیزی کثیف است، به‌طور معمول چرب، لیز، چغر، نوچ یا بدبو می‌شود و ما با لمس‌کردن یا بوییدن می‌توانیم این موارد را تشخیص دهیم. بهتر است برنامۀ منظم تمیزکردن و شست‌وشو در خانه داشته باشیم. برای جاروزدن و تمیزکردن سطوح باید کار خودمان را از یک جا شروع کنیم و ردیف به ردیف جلو برویم و این نظم خطی را حفظ کنیم و به گوشه‌ها توجه ویژه داشته باشیم و این کارها را دو بار و با جهت‌های متفاوت (عمودی و افقی) انجام دهیم و با نشانه‌هایی (مانند میخ تابلو یا پریز برق) مرز کار انجام شده و نشدۀ خود را مشخص کنیم. برای محافظت از پوست دست‌هایمان خوب است وقتی با مواد شوینده کار می‌کنیم، از دستکش استفاده کنیم. می‌توانیم با کمک حضوری یا مجازی یک فرد بینا نقاط ضعف خود را شناسایی کنیم. می‌توانیم با جست‌وجو در اینترنت و پرسش از دیگران شیوه‌ها و ابزارهای جدید را برای تمیزکردن خانه، پیدا کنیم. بسیاری از فعالیت‌های بالا را هم می‌توانیم با کمک شرکت‌ها (مانند اتوشویی یا قالی‌شویی) یا افراد انجام دهیم و باید این شرکت‌ها و افراد معتمد و درستکار را با پرس‌و‌جو پیدا کنیم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به سومین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام ارسالی سرکار‌ خانم فاطمه یاری‌نژاد برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان هم زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده است؛
همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب به گفت‌وگو نشستم که حاصلش یک فایل صوتی است. می‌توانید در انتهای این نوشته به آن هم گوش بدهید."
audio/mana-2215a9746e1931b1a482.mp3,"از نابینایان برای نابینایان: اسرار موفقیت در خانه‌تکانی
مسعود طاهریان
مقدمه
تا حالا فکر کرده‌اید با وجود آسیب بینایی چطور می‌توانید خانه‌تکانی کنید؟ آیا از خود پرسیده‌اید که من نابینا یا کم‌بینا، از کجا می‌توانم کثیف‌بودن خانه را تشخیص دهم؟ این بار در محک تجربه به سؤالاتی از این دست پاسخ داده شده است.
آشپزخانه
اولین کار مرتب‌کردن کشوها و کابینت‌ها است. باید تمام ظروف آن‌ها را در آب گرم و مواد شوینده (مانند تاید و مواد سفید‌کننده) بشوییم، آب بکشیم و خشک کنیم. با دستمال و اسفنج، اول کفی، بعد خیس و سپس خشک، کشوها، طبقه‌ها، بالا و زیر کابینت‌ها را تمیز کنیم و در صورت لزوم، حشره‌کش بزنیم. هر چند وقت یک بار، ظرف آب و کف خود را عوض کنیم و دستمالمان را بشوییم. بدنه و موتور وسایل برقی را (مانند آبمیوه‌گیری و خرد‌کن) دستمال بکشیم و محفظه و قسمت‌های جدا‌شدنی‌شان را بشوییم. قوطی‌های حبوبات و برنج را تمیز کنیم و بررسی کنیم حشره نزده باشند. روزنامه‌ها و آلومینیوم‌های داخل کابینت‌ها را عوض کنیم. رویه‌های پلاستیکی آن‌ها را در آب و تاید خیس کنیم و با فرچه بشوییم و بعد از آب‌کشی و خشک‌شدنشان، پهن کنیم. در نهایت هم بعد از دستمال‌کشیدن در و روی کشوها و کابینت‌ها، وسایل را دوباره بچینیم.
کار بعدی تمیزکردن وسایل گازی و برقی بزرگ آشپزخانه است. باید آن‌ها را جلو بکشیم و سیم برقشان را از پریز در‌بیاوریم و حواسمان به شیلنگ گازشان باشد. زیر آن‌ها را جاروبرقی بزنیم و کف و دیواره‌های اطرافشان را با دستمال، اسفنج و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم. به‌علت احتمال ریخته‌شدن مواد غذایی و تجمع حشرات، حتماً اطراف آن‌ها را حشره‌کش بزنیم. رسوب‌های کتری و سماور را با سیم ظرف‌شویی بتراشیم و با اسکاچ داخل و بیرون مخزن و پایه شعله سماور را تمیز کنیم و پارچ آب، سینی و کاسه‌اش را بشوییم. بیرون و روی گاز، فر، مایکروویو، ماشین لباس‌شویی و ظرف‌شویی را جاروبرقی بزنیم و دستمال بکشیم و شیشه‌شان را با دستمال جادویی و روزنامه و شیشه‌پاک‌کن تمیز کنیم و آلومینیوم جدید روی آن‌ها بکشیم. فیلتر هود را عوض کنیم و بدنۀ آن را اسفنج و دستمال بکشیم. قسمت توری هود، کلاهک چراغ و شعله‌پخش‌کن گاز را با آب داغ، تاید و فرچه بشوییم. یخچال و فریزر را با خاموش‌کردن، یخ‌زدایی کنیم و پشت، در، بدنه و داخل آن‌ها را دستمال بکشیم و قوطی‌ها و کشو‌ها و طبقه‌های آن‌ها را بشوییم و رویه‌های کاغذی‌شان را عوض کنیم و مواد غذایی آن‌ها را مرتب کنیم؛ همچنین برای براق‌شدن تمام وسایل بزرگ آشپزخانه، در انتهای کار می‌توانیم دستمالی آغشته به سرکۀ سیب روی آن‌ها بکشیم.
برای تمیزکردن سقف، آرک، دیوار و کف باید به‌نوبت از دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک استفاده کنیم و مطمئن بشویم که چهار‌پایه و نردبانمان محکم و ایمن است. حباب لوستر را در آب و تاید قرار دهیم و بعد از آب‌کشی، آن را خشک کنیم و قسمت فلزی چراغ را هم دستمال بکشیم. شیشۀ پنجره‌ها را با روزنامه، دستمال جادویی و شیشه‌پاک‌کن تمیز کنیم. سبد سیب‌زمینی و پیاز را بشوییم و روزنامۀ کف آن را عوض کنیم. برای حفظ ایمنی خود، وقتی چراغ‌ها را تمیز می‌کنیم، برق را قطع کنیم؛ روی تمیزکردن پشت شیشه‌ها وسواس نداشته باشیم؛ به جای تخته یا سنگ کابینت و لبۀ پنجره، از چهار‌پایه و نردبان استفاده کنیم؛ همچنین روی سیم‌ها و پریزهای برق، آب نریزیم و برای تمیزکردنشان از دستمال خشک‌تر، استفاده کنیم و دستکش و دمپایی پلاستیکی بپوشیم.
سرویس‌های بهداشتی
اول باید سقف و دیوارها را به‌نوبت با کمک دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم و دریچه‌های هواکش و پادری‌ها را با آب داغ، تاید و فرچه بشوییم. بعد قفسه‌ها و سبدهای وسایل بهداشتی را خالی کنیم و دستمال بکشیم و مجدد بچینیم و حوله‌ها را بشوییم. دستشویی و توالت را با تاید و جرم‌گیر و با کمک فرچه‌های مخصوص، تمیز کنیم. کف سرویس‌ها را خیس کنیم و بعد با تاید و جرم‌گیر و با کمک جاروهای مو بلند و فرچه‌های دسته‌بلند زمین‌شور، بشوییم و تی بکشیم. می‌توانیم شیرها و شیلنگ‌های آب را با سرکۀ سیب برق بیاندازیم و خوب است فیلتر شیلنگ‌ها و شیرها و سردوش حمام را باز کنیم و رسوب آن‌ها را بگیریم. هر چند وقت یک بار سرویس‌های بهداشتی را سمپاشی کنیم. حواسمان باشد که روی پریز‌ها آب نریزیم و دستمال خیلی خیس نکشیم و برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و سر‌خوردن، دمپایی‌های پلاستیکی آج‌دار بپوشیم و برق چراغ‌ها را هنگام تمیزکردن، قطع کنیم.
پذیرایی و اتاق‌ها
ابتدا باید وسایل بی‌فایده را دور بریزیم و وسایل غیرضروری را (مانند لباس‌های فصلی) جمع کنیم و آن‌ها را در کارتون و چمدان بچینیم و به کمد‌دیواری و انباری منتقل کنیم. بعد باید تختخواب، کمد‌ها و بوفه را جا‌به‌جا کنیم و تمام فرش‌ها را جاروبرقی بکشیم و جمع کنیم و برای شست‌وشو به قالی‌شویی بفرستیم. در جاروزدن باید به گوشه‌های خانه و زیر و پشت وسایل توجه ویژه داشته باشیم و از گوشه‌گیر جاروبرقی استفاده کنیم و چند وقت یک بار این نواحی را سمپاشی کنیم. اگر فرش‌ها را لول کنیم، به آن‌ها کمتر آسیب وارد می‌شود و راحت‌تر می‌توانیم آن‌ها را جا‌به‌جا کنیم. خودمان هم می‌توانیم فرش‌های ماشینی و کوچک را با داشتن محیط مناسب (مانند حیاط) خیس کنیم و بعد با کمک جاروهای موبلند، فرچه‌های دسته‌بلند زمین‌شور، پودر صابون، تاید، صابون و آب داغ بشوییم و آب آن‌ها را با پارو بگیریم و بعد آن‌ها را لول کنیم و روی نرده یا دیوار پشت‌بام پهن کنیم تا خشک شوند. اگر رنگ درها، دیوارها و سقف، روغنی باشد، می‌توانیم به‌نوبت با کمک دستمال و تی ماکارونی کفی، خیس و خشک آن‌ها را تمیز کنیم. ساعت‌های دیواری و تابلو‌ها را باید با دستمال گردگیری کنیم و چراغ‌ها و لوستر را به‌نوبت با دستمال نرم کفی، خیس و خشک تمیز کنیم و حواسمان باشد که برقشان قطع باشد. شیشه‌های پنجره و آینه‌ها را با روزنامه، دستمال جادویی، شیشه‌پاک‌کن و سرکۀ سیب تمیز کنیم و قاب و لبۀ آن‌ها را دستمال بکشیم. کف زمین را هم باید جاروبرقی بکشیم و به‌نوبت با تی ماکارونی کفی، خیس و خشک تمیز کنیم. بعد می‌توانیم فرش‌ها را پهن کنیم. اگر آن‌ها را با چرخش 180 درجه‌ای بیندازیم، عمرشان بیشتر خواهد شد و تمیزتر به‌نظر می‌رسند. باید وسایل کمدها و بوفه را بعد از دستمال‌کشیدن طبقه‌ها و شستن و پهن‌کردن رویه‌ها، بچینیم. برای چیدن بوفه، باید در هر طبقه ظروف هماهنگ را قرار دهیم؛ ولی نباید هیچ‌یک از آن‌ها را سنگین، شلوغ و فشرده کنیم. وسایل بزرگ‌تر را در قسمت پشت و وسایل کوچک‌تر را جلو بگذاریم و قشنگ نیست که در یک طبقه تنها ظروف شبیه به هم را (مانند لیوان) قرار دهیم.
روکش رختخواب‌ها، رومبلی‌ها، رو‌انداز‌های پشتی و میز را می‌توانیم با لباس‌شویی بشوییم. پتو‌ها را می‌توانیم به خشک‌شویی بدهیم یا خودمان صابون بزنیم و در تشتی از آب و تاید لگد کنیم و بعد آب بکشیم یا مشابه فرش با فرچه بشوییم. پرده‌ها چون دوده می‌گیرند، خوب است دو بار آن‌ها را در تشت آب سرد خیس کنیم و آبشان را خالی کنیم؛ بعد در آب و پودر صابون بیندازیم و صابون بزنیم و در لباس‌شویی بریزیم؛ در نهایت هم نمناک، نصب کنیم تا نیاز به اتو زدن نداشته باشند و خاک میل‌پرده‌ها را با دستمال بگیریم. برای تمیزکردن مبل و فرش می‌توانیم اول آن‌ها را جاروبرقی بزنیم؛ بعد رویشان دستمال آغشته به شامپو‌فرش بکشیم و در نهایت با دستمال خیس یا بخارشوی آن‌ها را تمیز کنیم. تا خشک‌شدن کامل نباید کسی روی آن‌ها راه برود یا بنشیند. باید وسایل برقی را (مانند تلویزیون و تلفن) با دستمال‌های نرم و نمناک تمیز کنیم.
سخن آخر
ما افراد نابینا و کم‌بینا برای انجام کارهای خود نیاز به زمان بیشتری داریم و باید کارهای خانه‌تکانی را زودتر شروع کنیم. باید بدانیم وقتی چیزی کثیف است، به‌طور معمول چرب، لیز، چغر، نوچ یا بدبو می‌شود و ما با لمس‌کردن یا بوییدن می‌توانیم این موارد را تشخیص دهیم. بهتر است برنامۀ منظم تمیزکردن و شست‌وشو در خانه داشته باشیم. برای جاروزدن و تمیزکردن سطوح باید کار خودمان را از یک جا شروع کنیم و ردیف به ردیف جلو برویم و این نظم خطی را حفظ کنیم و به گوشه‌ها توجه ویژه داشته باشیم و این کارها را دو بار و با جهت‌های متفاوت (عمودی و افقی) انجام دهیم و با نشانه‌هایی (مانند میخ تابلو یا پریز برق) مرز کار انجام شده و نشدۀ خود را مشخص کنیم. برای محافظت از پوست دست‌هایمان خوب است وقتی با مواد شوینده کار می‌کنیم، از دستکش استفاده کنیم. می‌توانیم با کمک حضوری یا مجازی یک فرد بینا نقاط ضعف خود را شناسایی کنیم. می‌توانیم با جست‌وجو در اینترنت و پرسش از دیگران شیوه‌ها و ابزارهای جدید را برای تمیزکردن خانه، پیدا کنیم. بسیاری از فعالیت‌های بالا را هم می‌توانیم با کمک شرکت‌ها (مانند اتوشویی یا قالی‌شویی) یا افراد انجام دهیم و باید این شرکت‌ها و افراد معتمد و درستکار را با پرس‌و‌جو پیدا کنیم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به سومین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، پیام ارسالی سرکار‌ خانم فاطمه یاری‌نژاد برگزیده شد و یادگاری نسل مانا را دریافت کردند. صحبت‌هایشان هم زیر این مقاله در وب‌سایت نسل مانا آمده است؛
همچنین دربارۀ موضوعات بالا با دو تن از نابینایان مجرب به گفت‌وگو نشستم که حاصلش یک فایل صوتی است. می‌توانید در انتهای این نوشته به آن هم گوش بدهید."
audio/mana-e4aaf0af54b532718490.mp3,"تکنیک‌هایی برای توفیق در دوست‌یابی
امین عرب
یافتن دوستان جدید می‌تواند دشوار و چالش‌بر‌انگیز باشد. برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی این چالش و دشواری به‌مراتب بیشتر است. خصوصاً زمانی که پای دوستی با افراد بینا به میان می‌آید. خوشبختانه اگر از تکنیک‌های مناسب در این زمینه استفاده کنید، می‌توانید دوستی‌هایی مطلوب و بادوام داشته باشید. در اینجا بعضی از این تکنیک‌ها را با هم مرور می‌کنیم.
ایجاد ارتباط با استفاده از علایق مشترک
از مکان‌های موردعلاقه‌تان دیدن کنید.
آیا طرف‌دار ورزش هستید؟ اگر چنین است با شخصی که می‌تواند اتفاقات را برای شما بازگو کند یا جایی که می‌توانید به گزارش رادیویی گوش دهید، به تماشای چند بازی در محل زندگیتان بروید. در آنجا با افرادی که در نزدیکی شما نشسته‌اند، سر صحبت را باز کنید. به‌احتمال زیاد آن‌ها علایق مشترکی با شما دارند که می‌تواند آغازی برای یک دوستی باشد. برای مثال می‌توانید نظر بغل‌دستی‌تان را درمورد فصل اخیر بازی یکی از بازیکنان جویا شوید یا اینکه آیا آخرین نظر داور دقیق بود؟ این گفت‌وگوی ساده ممکن است به یک دوستی طولانی‌مدت بینجامد.
به گروه موردعلاقه‌تان بپیوندید.
در محل زندگی‌تان به‌دنبال گروهی بگردید که بر موضوع موردعلاقه شما متمرکز باشد. این گروه می‌تواند یک حلقۀ کتاب‌خوانی، یک گروه سیاسی یا یک جلسه برای کسانی باشد که اعتقادات مذهبی مشابه شما دارند. ممکن است اینترنت بتواند در یافتن چنین گروهی به شما کمک کند.
در جریان مد روز باشید.
بررسی کنید چه چیز‌هایی بین هم‌سالان‌تان محبوب است. کاملاً واضح است که با داشتن علایق یکسان می‌توانید با دیگران ارتباط برقرار کنید. کشف کنید که هم‌سالان شما چه می‌پوشند، چه می‌شنوند یا چه تماشا می‌کنند و علایق مشترکی با آن‌ها بیابید. برای مثال اگر همۀ هم‌سالان شما یک خواننده را دنبال می‌کنند، بعضی از کار‌های او را دانلود کنید و هنگامی که در یک محیط اجتماعی هستید، از آن در شروع مکالمه استفاده کنید؛ مثلاً بگویید من موزیک شمارۀ چهار این آلبوم را خیلی دوست دارم. شما چطور؟
کنجکاو و برون‌گرا باشید.
هرچه دوستانه‌تر رفتار کنید، شانس بیشتری در دوست‌یابی دارید. در واقع، مردم دوست دارند دربارۀ خود و علایق‌شان صحبت کنند؛ بنابراین تنها کاری که باید انجام دهید این است که آن‌ها را به صحبت دعوت کنید. نسبت به افرادی که در محیط اطرافتان ملاقات می‌کنید کنجکاوی نشان دهید. اگر شنیدید کسی آهنگی را زمزمه می‌کند، از او نام خواننده را بپرسید. اگر بوی خوش عطری را از سوی کسی استشمام کردید، از او تمجید کنید و بپرسید این عطر خوشبو را از کجا خریده است.
غلبه بر موانع دوست‌یابی
درگیر گفت‌وگو شوید.
بخشی از دوست‌یابی انجام کار‌هایی است که شاید با آن‌ها احساس راحتی نکنید. صحبت‌کردن با غریبه‌ها یا پیوستن به یک گفت‌وگو جرئت می‌خواهد؛ اما راهی مؤثر برای آشنایی با افراد جدید و دوست‌یابی است؛ همچنین گامی است برای آشنایی با کسانی که ممکن است با شما دیدگاه‌های مشابهی داشته باشند. دفعۀ بعد که در یک مهمانی یا یک محیط گروهی بودید، به صحبت‌های اطرافیان گوش دهید. اگر در موضوعی که دیگران صحبت می‌کنند، دانش یا نظری دارید، حتماً وارد عمل شوید و صحبت کنید. برای مثال می‌توانید بگویید «قصد استراق سمع نداشتم؛ اما شنیدم شما در مورد آیفون جدید صحبت می‌کنید. من خودم آن را خریده‌ام و همۀ ویژگی‌های جدید را می‌پسندم.» ممکن است آنچه می‌گویید مورداستقبال قرار گیرد و این جرئت‌مندی شما باعث چند آشنایی جدید شود.
در دوست‌یابی خود را به افرادی خاص محدود نکنید.
گاهی بهترین دوستی‌ها آن‌هایی هستند که غیرمنتظره شکل می‌گیرند. اگر فقط با افراد با آسیب بینایی معاشرت دارید، سعی کنید با افراد بینا هم دوست شوید و بالعکس. داشتن ترکیبی از دوستان، ایدۀ خوبی است. شاید محدودنکردن خودتان به دوستان کنونی دقیقاً همان چیزی باشد که برای پیداکردن افراد جدید و معاشرت با آنان نیاز دارید.
ممکن است متوجه شوید که افراد بینا با شما محتاطانه برخورد می‌کنند؛ زیرا نمی‌خواهند شما را برنجانند یا نمی‌دانند چگونه با شما ارتباط برقرار کنند. به آن‌ها اطمینان دهید که همچنان می‌توانند از همان عباراتی که همیشه به‌کار می‌بردند استفاده کنند؛ مثل «ببین چی میگم»؛ همچنین به آن‌ها بگویید که می‌توانید به‌تنهایی رفت‌وآمد کنید؛ اما ممکن است گاهی به راهنمایی نیاز داشته باشید. وقتی این موانع را از سر راه بردارید، احتمالاً یک دوستی جدید را شروع خواهید کرد.
از شوخ‌طبعی برای کاهش احساسات نا‌خوشایند استفاده کنید.
شوخ‌طبعی کمک می‌کند که دیگران بفهمند شما معلولیت‌تان را چندان جدی نمی‌گیرید و آن را پذیرفته‌اید؛ همچنین می‌تواند باعث راحتی دیگران در تعامل با شما شود. وقتی دو نفر برای اولین بار با هم ملاقات می‌کنند، اغلب تا مدتی احساس نا‌خوشایندی دارند. اگر این احساس نا‌خوشایند مربوط به معلولیت شما است، سعی کنید با خنده و شوخی با موقعیت برخورد کنید. شوخ‌طبعی راهی فوق‌العاده برای از بین بردن هرگونه تنش یا ناراحتی است و به طرف مقابل نشان می‌دهد که شما چقدر با‌مزه‌اید.
برای مثال اگر در رفت‌وآمد به کمک نیاز دارید، می‌توانید به‌سادگی بپرسید: «میشه به من فرمون بدی؟» یا جمله‌ای مشابه که منظور شما را به‌شکلی بامزه برساند.
امنیت خود را در اولویت قرار دهید
ورود به یک قلمروی جدید دوستی به‌اندازۀ کافی هیجان‌انگیز و نگران‌کننده است؛ اما نباید امنیت خود را فقط برای داشتن یک همراه جدید به خطر بیندازید. این مورد به‌ویژه هنگام دوست‌یابی‌های آنلاین مهم‌تر است. هوشمندانه از خود محافظت کنید و اجازه ندهید کسی از شما سوءاستفاده کند.
برای مثال هرگز در اینترنت اطلاعات شخصی‌تان را در اختیار سایرین قرار ندهید. تا وقتی از طرف مقابل مطمئن نشده‌اید، اطلاعاتی نظیر آدرس و شماره تلفن را در اختیارش نگذارید و رابطه‌تان را صرفاً در همان بستر اینترنت نگه دارید. وقتی برای اولین بار با شخصی کاملاً غریبه در یک مکان عمومی ملاقات می‌کنید، فردی از نزدیکان‌تان را با خود ببرید یا از او بخواهید دورادور شما را زیرنظر داشته باشد. بدین ترتیب اگر مشکلی پیش بیاید، می‌توانید از او کمک بگیرید.
تا جایی که می‌توانید از تماس چشمی و زبان بدن استفاده کنید.
داشتن آسیب بینایی دلیل موجهی برای استفاده‌نکردن از زبان بدن و تماس چشمی نیست. ممکن است نتوانید تماس چشمی مستقیم داشته باشید؛ اما تا حد ممکن صورت‌تان را به طرف صدای فرد مقابل بگردانید. اگر در استفاده از زبان بدن مهارت کافی ندارید، از یک دوست نزدیک یا یکی از اعضای خانواده بخواهید که برخی از حرکات و زمان مناسب استفاده از آن‌ها را به شما آموزش دهد. مهارت شما در استفاده از زبان بدن باعث می‌شود طبیعی‌تر به نظر برسید و دیگران با شما احساس راحتی بیشتری خواهند داشت. در نتیجه، شانس شما در یافتن دوستان جدید بالاتر می‌رود.
ارتباط از طریق اینترنت
به یک گروه حمایتی آنلاین ویژۀ افراد با آسیب بینایی بپیوندید.
با عضویت در یک گروه حمایتی آنلاین، ویژۀ افراد با آسیب بینایی، به افراد جدیدی برای دوستی دسترسی پیدا می‌کنید. پیوستن به یک گروه حمایتی به شما امکان می‌دهد که نه‌تنها تجربیات‌تان را با کسانی که با چالش‌های مشابه دست‌وپنجه نرم می‌کنند به اشتراک بگذارید؛ بلکه می‌توانید دوستان جدیدی هم پیدا کنید. ممکن است به این نتیجه برسید که دوستی آنلاین به‌اندازۀ دوستی خارج از اینترنت می‌تواند هدفمند باشد.
از مددکار خود در خصوص گروه‌های حمایتی پرس‌و‌جو کنید. جست‌وجوی اینترنتی هم می‌تواند برای یافتن این گروه‌ها به شما کمک کند.
از فیس‌بوک و اینستاگرام استفاده کنید.
این شبکه‌های اجتماعی ابزار‌هایی را برای دسترسی‌پذیرشدن پلتفرم‌هایشان برای افراد با آسیب بینایی فراهم کرده‌اند. فیس‌بوک اکنون ابزاری به‌نامِ متن جایگزین خودکار دارد که تصاویر را برای افراد با آسیب بینایی توصیف می‌کند. این امکان به آن‌ها کمک می‌کند که بدانند هر تصویر حدوداً چگونه به‌نظر می‌رسد. این به ارتباط بهتر شما با دیگران کمک می‌کند. وقتی روی تصاویر پیمایش می‌کنید، صفحه‌خوان توضیحاتی را که این ابزار ارائه کرده، برای شما می‌خواند.
***
هرچه تعامل خود را با دیگران افزایش دهید و در این زمینه تجربه کسب کنید، می‌توانید تکنیک‌های بیشتری را شناسایی کنید و به کار ببرید؛ پس ترس را کنار بگذارید و دوستی‌های جدیدتان را بسازید.
منابع:"
audio/mana-e9c7c00e6a5f6ae159f9.mp3,"معلولیت و دغدغه عدالت اجتماعی در توزیع لوازم و تجهیزات توان‌بخشی
روح‌الله ساعی
در توان‌بخشی از هیچ‌گونه دارویی استفاده نمی‌شود؛ بلکه تجهیزات توان‌بخشی برای کمک به بهبود شرایط معلولان و مبتلایان، توسط درمانگر مورداستفاده قرار می‌گیرند. تجهیزات توان‌بخشی تجهیزاتی هستند که برای کمک به درمان بیماران و توان‌بخشی معلولان و بهبود کیفیت زندگی آن‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرند. استفاده از تجهیزات توان‌بخشی استاندارد و پیشرفته، نقش مؤثری در موفقیت روش‌های توان‌بخشی دارد. مهم‌ترین کارکردهای لوازم و تجهیزات توان‌بخشی عبارتند از:
پیشگیری از معلولیت و ناتوانی
جلوگیری از پیشرفت معلولیت و ناتوانی
ارتقای سطح سلامت جامعه
کاهش مشکلات ناشی از معلولیت و ناتوانی
بهبود کیفیت زندگی بیماران و افرادی که به هر دلیل دچار بیماری، آسیب‌دیدگی یا معلولیت شده‌اند.
افزایش و تقویت توانمندی‌ها
با توجه به اهمیت و ضرورت تأمین تجهیزات و لوازم توان‌بخشی برای جوامع و گروه‌های مختلف معلولین، توزیع عادلانۀ آن‌ها امری حیاتی و تعیین‌کننده است؛ اما متأسفانه در پیمایش‌های میدانی و اقدامات عملی شاهد این موضوع هستیم که در تهیه و توزیع لوازم توان‌بخشی عدالت اجتماعی برقرار نشده و متولیان امر دچار کج‌فهمی بوده و گروهی از معلولان را نسبت به گروه‌های دیگر در اولویت می‌گذارند و این نشان از تبعیض سیستماتیک در تخصیص بودجۀ توان‌بخشی و تهیۀ وسایل موردنیاز گروه‌های مختلف دارد؛ بدون اینکه در نظر داشته باشند، هرکدام از گروه‌های معلولیتی اعم از نابینایان، ناشنوایان، جسمی حرکتی‌ها و ذهنی روانی‌ها به یک میزان به وسایل کمک‌توان‌بخشی نیاز دارند. برای گذر از این مشکل اساسی باید سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی اصلی معلولان موارد زیر را در دستورکار خود قرار دهد.
۱-تفکیک بودجۀ مراکز شبانه‌روزی نگهداری معلولان، با بودجۀ سایر بخش‌های توان‌بخشی، مانند تأمین تجهیزات موردنیاز افراد دارای معلولیت.
همان‌طور که می‌دانیم حدود هفتاد درصد بودجۀ توان‌بخشی به مراکز شبانه‌روزی اختصاص داده می‌شود که این تنها تعداد اندکی از معلولین تحت پوشش بهزیستی، یعنی حدود یازده هزار نفر را شامل می‌شود و این در حالی است که حدود یک میلیون و هفتصد هزار معلول تحت پوشش سازمان بهزیستی هستند و تنها سی درصد بودجه به این جمعیت قابل‌توجه تخصیص یافته است.
۲-بازنگری و تدوین شیوه‌نامۀ نحوۀ نیازسنجی، تهیه و توزیع تجهیزات توان‌بخشی با توجه به نیازهای هریک از گروه‌های معلولان.
در این خصوص متأسفانه مشاهده می‌شود به‌دلیل نبود دستورالعمل‌های مشخص، رفتارهای سلیقه‌ای برای تهیۀ تجهیزات و بعضاً وسایل موردنیاز معلولین صورت گرفته است و گروهی نسبت به گروه دیگر از رجحان بیشتری برخوردار بوده و بودجۀ زیادی برای تهیۀ وسایل به آن‌ها اختصاص داده شده است؛ البته پُر‌واضح است که برخی از معلولیت‌ها مانند ضایعات نخاعی، نیاز به رسیدگی و در اختیار گذاشتن تجهیزاتی چون ویلچر و بعضاً لوازم ضروری دیگر دارند؛ اما این موضوع دلیلی برای کسر بودجه از گروه‌های دیگر، مانند نابینایان نمی‌شود.
۳–مشخص‌کردن بودجۀ تجهیزات توان‌بخشی هریک از گروه‌ها (نابینایان، ناشنوایان، جسمی حرکتی‌ها و…) نسبت به جمعیت و تنوع نیازها.
در این رابطه باید گفت به‌دلیل عدم آگاهی کارشناسان امر برای تهیۀ تجهیزات و عدم جامعیت و شفافیت دستورالعمل‌ها، بعضاً مشاهده می‌شود برای یک گروه خاص مانند نابینایان، صرفاً به تهیۀ عصای سفید یا ساعت گویا اکتفا شده و از طرف دیگر، کمترین درصد تهیۀ وسایل توان‌بخشی به این گروه اختصاص داده شده است. در حالی که نابینایان و کم‌بینایان با پیشرفت‌های تکنولوژی، نیاز به استفاده از تجهیزاتی مانند لب‌تاپ، تبلت هوشمند نابینایی، ماشین تحریر بریل، دستگاه درشت‌نگار، وسایل سرگرمی برای تقویت تجسم و حس لامسۀ کودکان، بازی‌های فکری بزرگ‌سالان و ویس رکوردر دارند.
در پایان لازم به تأکید است که از عوامل توانمندسازی معلولان، تأمین نیازهای آن‌ها به وسایل مناسب کمک‌توان‌بخشی است که اگر سه اصل پیش‌گفته از طرف متولی اصلی امر، یعنی سازمان بهزیستی رعایت شود، بسیاری از مشکلات معلولان در این خصوص رفع خواهد شد و به‌واسطۀ وسایل کمک‌توان‌بخشی، آن‌ها را بیشتر در جامعه خواهیم دید."
audio/mana-eaad0149de10686409b8.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
در این شماره کتاب‌هایی در موضوعات مختلف داستان، دین، تاریخ، روان‌شناسی، پلیسی، سفرنامه و دیگر موضوعات، تقدیم خوانندگان نسل مانا می‌شود.
*«وحدت متعالی ادیان» تألیف سعید مرادی را نشر هرمس سال 1399 در 257 صفحه تقدیم علاقه‌مندان ادیان کرده است.
پیروان هر دین معمولاً دین خود را برترین دانسته و نجات و حقیقت را در آن منحصر می‌دانند. به‌موجب این اعتقاد، پیروان دیگر ادیان برای نجات و در درجۀ بعد، برای رسیدن به حقیقت، باید دست از دین خود شسته و به دین فرد در‌آیند. این دیدگاه انحصار‌گرایی است. در مقابل، دیدگاه آشتی‌جویانۀ شمول‌گرایی وجود دارد. دیدگاه سومی هم با نام کثرت‌گرایی وجود دارد که کمتر خود‌برتر‌بین و بیشتر صلح‌طلبانه است. دیدگاه چهارم هم که با دیدگاه عرفای بزرگی چون مولوی منطبق است، وحدت متعالی ادیان نام دارد.
کتاب‌ها و مقالاتی که راجع به وحدت ادیان نگاشته شده‌اند، عموماً دیریاب هستند و مخاطب عام ندارند و برای کسانی که با مفاهیم عرفانی آشنایی عمیق دارند، نوشته شده‌اند. کتاب حاضر با زبان ساده، به شیوه‌ای معکوس و به‌نوعی از پایین به بالا تحریر شده و هدف آن، ایجاد سؤال در ذهن کسانی است که تصور می‌کنند برای ادای حق دین خود، باید برتری آن را اثبات کنند و بدان معتقد باشند.
*«55 داستان کوتاه» اثر بهزاد فراهانی را نشر گویا سال 1399 در 248 صفحه روانه بازار کتاب کرده است.
فراهانی در مقدمۀ کتاب می‌گوید: لحظاتی است از زندگی من روستایی که از روستا جدا شدم و تا قلب اروپا رفتم؛ و سعی کردم بیاموزم. مسلم این است که نه هیچ اسمی در این قصه‌ها به کسی مربوط است و نه خدایی ناکرده قصدی برای بی‌حرمتی. تنها لحظه‌هایی از زندگی بوده که در آن شاگردی کرده‌ام و چیزی از آن آموختم؛ حال اینکه چه تأثیری در من داشته و تا چه حد لیاقت آموختن دارم، یارانم داوری می‌کنند و بس. سرجمع یاد‌آوری لحظه‌هاست و ادعایی بر آن نیست. گل سرخی است که شاید بتوان بوییدش.
*«مشاهیر رجال» تألیف باقر عاقلی را نشر گفتار سال 1370 در 377 صفحه تقدیم تاریخ‌دوستان کرده است.
در این کتاب 22 شخصیت نامی ایران در قرن اخیر که 25 تن از محققان و مشاهیر علمی دربارۀ آن‌ها شرح نوشته‌اند انتخاب شده‌اند. شخصيت‌هاي مرتبط با انقلاب مشروطيت همچون سيدجمال‌الدين اسدآبادي، اتابك، عين‌الدوله، نظام‌السلطنه، آصف‌الدوله، ميرزا‌مشيرالدوله، سعد‌الدوله، ستارخان، وثوق‌الدوله و محتشم‌السلطنه اسفندياري. در برخی از این بیوگرافی‌ها از تاریخ تولد، محیط اجتماعی، تحصیلات و مشاغل صاحب ترجمه ذکری به میان نیامده است؛ بلکه خلقیات و عقاید آن شخص در ترازوی داوری قرار گرفته و بدون اغماض زشت و زیبا در کنار هم قرار گرفته‌اند. شخصیت‌هایی انتخاب شده که خوانندگان کم‌و‌بیش دربارۀ آن‌ها شناخت دارند و با خواندن بیوگرافی آنان بر اطلاعات قبلی‌شان افزوده می‌شود.
*«اوضاع خیلی خراب است؛ کتابی دربارۀ امید» اثر مارک منسن با ترجمۀ سمانه پرهیزگاری را نشر میلکان سال 1399 در 239 صفحه روانه بازار کرده است.
کتاب از آنچه می‌گوید که در حال نابودی است. نویسنده به اضطراب‌های زیرپوستی و مبهمی که در زندگی مدرن شایع است، می‌پردازد و با توصیف ماهرانۀ این اضطراب نشان می‌دهد که تلاش جنون‌آمیز افراد برای رسیدن به شادی ماندگار، تنها سبب کاهش شادی در وجود آن‌ها می‌شود! وی به فجایع بی‌شماری در دنیای مدرن که در حال وقوع هستند، مانند: گرم‌شدن زمین، شکست دولت‌ها، رکود اقتصادی، نارضایتی دائمی مردم، نمود آن در شبکه‌های اجتماعی و… می‌نگرد. منسن در این کتاب به این سؤال جواب می‌دهد که چرا با اینکه در دنیای کنونی افراد سالم‌تر، آزادتر و پول‌دارتر از هر دوره‌ای در طول تاریخ هستند؛ اما جهان تأسف‌بارتر از هر دورۀ دیگری به‌نظر می‌رسد؟ جنگ، مشکلات زیست‌محیطی، دردها و رنج‌های جبران‌ناپذیر و… در دنیا چه خبر است؟ بی‌قراری ما چگونه درمان می‌شود؟
*«تاریخ فلسفه از آغاز تا امروز» نوشتۀ ویلیام ساهاکیان با ترجمۀ حمیدرضا بسحاق را نشر چشمه سال 1398 در 273 صفحه به چاپ رسانده است.
کتاب از آغاز فلسفه یعنی تالس تا زمان سارتر زمان خود ساهاکیان را توضیح می‌دهد. نویسنده در این کتاب بدون ابرازنظر شخصی و با زبانی روان، بدون غرض‌ورزی و کاملاً بی‌طرفانه، تاریخ فلسفه را روایت می‌کند و کتابی بدون حاشیه و اضافات نوشته است. وی فقط بر اصول و مبانی اصلی نظرات فیلسوفان تأکید می‌کند. مباحثی که دربارۀ آرای فیلسوفان آمده، گاهی حتی در کتاب‌های مفصل فلسفه هم یافت نمی‌شود و این ویژگی منحصر‌به‌فرد نگارش ساهاکیان است. مترجم نیز سعی داشته ترجمه‌ای روان و قابل فهم ارائه دهد تا همگان بتوانند از آن بهره ببرند.
*«تسخیر اولین روایت مکتوب از درون سفارت تسخیر‌شدۀ آمریکا در تهران» نوشتۀ معصومه ابتکار را با ترجمۀ فریبا ابتهاج‌شیرازی نشر اطلاعات سال 1379 در 350 صفحه منتشر کرده است.
در آبان‌ماه سال 1358 گروهی از دانشجویان دانشگاه‌های تهران وارد سفارت سابق ایالات متحدۀ آمریکا در تهران شده، دیپلمات‌ها و سایر کارکنان حاضر در محل را به گروگان گرفتند و محل سفارت را نیز به اشغال خود درآوردند. دانشجویان بلافاصله در اولین بیانیۀ خود، علت این اقدام را اعتراض به حمایت آمریکا از شاه فراری ایران اعلام کردند. دولت آمریکا آن را عملی وحشیانه و سزاوار مجازات معرفی کرد. کتاب حاوی گزارشی از حقایقی است که از لحظۀ ورود دانشجویان به سفارت سابق آمریکا در تهران تا پایان مدت گروگان‌گیری اتفاق افتاد. معصومه ابتکار که خود از آغاز تا انجام این واقعه حضور داشت، تلاش کرده با دقت، اهداف دانشجویان مسلمان از این اقدام را در تصویری واقع‌بینانه شامل نقاط قوت و ضعف آن تبیین نماید و به اطلاع مردم جهان، به‌ویژه ملت آمریکا برساند.
*«چرخش کلید» نوشتۀ روس ور را با ترجمۀ شادی حامدی‌آزاد نشر نون سال 1399 در 360 صفحه روانۀ بازار کرده است.
«روئن کین» در نامه‌هایی که از زندان برای وکیلش می‌نویسد، توضیح می‌دهد که برای نجات خود از شغلی تحقیرآمیز و رابطه‌ای بد با هم‌خانه‌اش، به‌عنوان پرستار بچه به استخدام «الینکورت‌ها» درآمد. این شغل جدید، درآمد خوبی داشت و دو دختربچۀ تحت مراقبت او نیز، مؤدب و خوش‌رفتار بودند؛ اما وقتی پدر و مادر بچه‌ها درست بعد از آمدن «روئن» خانه را ترک کردند، رفتار دخترها تغییر کرد و کنترل‌های هوشمند خانه نیز با مشکل مواجه شد. وقتی «روئن» صداهایی را از پشت در قفل‌شدۀ اتاقش می‌شنود، به این فکر می‌کند که شاید زندگی در این خانه، چیزی نیست که به‌نظر می‌رسد.
*«مارکو سمین در ژاپن» اثر سمیه گلریز را نشر روزنه سال 1400 در 406 صفحه تقدیم سفردوستان کرده است.
سمین (سمیه و امین) زوج خوش‌ذوقی هستند که خاطرات سفرهایشان را در داخل و خارج از کشور در فضای مجازی به انتشار درآورده و این بار به اصرار دوست‌داران‌شان خاطرات سفر سال 1397 به ژاپن را همراه با عکس‌های سفر به چاپ رسانده‌اند. آن‌ها از ارائۀ هیچ اطلاعاتی دریغ نکرده و مکان‌های دیدنی، غذاهای مختلف و احساسات گوناگونی را که در طول سفر داشته‌اند، یک‌به‌یک با لحنی جالب که خط داستانی خوبی را دنبال می‌کند، شرح داده‌اند.
*«وقتی موسی کشته شد» نوشتۀ ضیاء قاسمی را نشر چشمه سال 1400 در 128 صفحه منتشر کرده است.
کتاب که گوشه‌ای از فضای اجتماعی افغانستان را بیان می‌کند، روایت مردمی است که ساختارهای سنتی جوامعشان تحت‌تأثیر مدرنیسم و پویایی‌های سیاسی آن بر هم خورده است. داستان از روستای زرسنگ و موسی که با معلولیت مادرزادی متولد می‌شود، حکایت می‌کند. وی در کانون باورهای ماورایی مردم در جوامع بستۀ سنتی قرار دارد؛ به‌طوری که در مقطعی، مظهر بدشگونی و در مقطعی دیگر، نماد کرامت و توجه الهی است و بسیاری از اتفاقات رخ‌داده در جهان کوچک زرسنگ، بی‌دلیل یا با دلیل به موسی نسبت داده می‌شود. موسی در مسیر تجارت استخوان قرار می‌گیرد و چون به دنیای بیرون و معادلات سیاسی آن روزگار پیوند می‌خورد و در نهایت به‌دلیل افشای اسرار طالبان توسط ایشان به قتل می‌رسد.
*«مدیریت راهبردی نام تجاری، رویکرد‌های جدید به خلق و ارزیابی ارزش ویژۀ نام تجاری» اثری از ژان‌نئول کاپفرر با ترجمۀ سینا قربان‌لو را نشر مبلغان سال 1385 در 325 صفحه منتشر کرده است.
این کتاب به اصل ماهیت و فرهنگ ساختن نام تجاری می‌پردازد و فلسفه‌ای کلی برای تمامی جنبه‌های مدیریت نام تجاری مهیا می‌سازد. نویسنده، استاد درس راهبرد بازاریابی در دوره‌های کارشناسی ارشد و مشاور رسمی شرکت‌های مختلف در ایالات متحده است. وی در کتاب خود تبیین می‌کند که موفق‌ترین مدیران نام تجاری در پی یافتن فرصت‌های جدید و بازارهای تازه از میان نام‌گذاری تجاری هستند. کاپفرر خواننده را به درون فهرست جامعی از منافع، خطرات و دام‌ها و نیز گام‌به‌گام، به میان هریک از مراحل جهانی‌شدن می‌برد."
audio/mana-07ab3d061c53e73b2736.mp3,"غلتی در قهوه: تور شنیداری نسل مانا در یک کارگاه تولید قهوه
قرن‌ها پیش از آنکه پای محمد‌میرزا کاشف‌السلطنه به هند باز شود و از آن سفر‌ها چای را با خود به ایران بیاورد، قهوه، نوشیدنی مرسوم ایرانی‌ها به‌حساب می‌آمد. این نوشیدنی، به روایاتی از زمان شاه طهماسب صفوی وارد ایران شده و در زمان شاه عباس یکم، جایگاهش را به‌عنوان یک نوشیدنی معمول روزانه در میان ایرانیان تثبیت کرده است. محبوبیت قهوه در میان ایرانی‌ها تا به آنجا رسیده که از دورۀ صفویه به این سو، مکان‌هایی را تحت نام قهوه‌خانه تأسیس کرده‌اند تا گرد هم بنشینند و از عطر و طعم این نوشیدنی جادویی لذت ببرند. حتی امروز هم که دیگر در قهوه‌خانه‌ها اثری از قهوه نیست؛ اما این اسم روی مکان‌هایی که باید چای‌خانه نامیده شوند، باقی مانده است.
قهوه‌خور هم که نباشید، بی‌شک تابه‌حال بار‌ها مفتون عطر دل‌انگیز قهوه شده‌اید و حتماً به راز پشت این بوی دل‌نشین فکر کرده‌اید. دربارۀ گیاه قهوه و خاستگاهش چه می‌دانید؟ از اطراف کمربند استوا تا ایرانِ ما، قهوه چه مسیری را طی می‌کند؟ در کارگاه‌های قهوه، چه عملیاتی صورت می‌گیرد تا آن گیاه بی‌بو، به دانه‌هایی با عطری جادویی تبدیل شود؟ تفاوت عطر قهوه‌های گوناگون به چه عواملی بستگی دارد؟ بو دادن قهوه به چه معنا است و با چه روش‌ها و ابزار‌هایی انجام می‌شود؟ از انواع آسیاب قهوه چه می‌دانیم؟ روش‌های دم‌آوری و آماده‌سازی قهوه کدام‌اند؟
قسمت اول
قسمت دوم
قسمت سوم"
audio/mana-f3f40dde3d3c0f2c4229.mp3,"غلتی در قهوه: تور شنیداری نسل مانا در یک کارگاه تولید قهوه
قرن‌ها پیش از آنکه پای محمد‌میرزا کاشف‌السلطنه به هند باز شود و از آن سفر‌ها چای را با خود به ایران بیاورد، قهوه، نوشیدنی مرسوم ایرانی‌ها به‌حساب می‌آمد. این نوشیدنی، به روایاتی از زمان شاه طهماسب صفوی وارد ایران شده و در زمان شاه عباس یکم، جایگاهش را به‌عنوان یک نوشیدنی معمول روزانه در میان ایرانیان تثبیت کرده است. محبوبیت قهوه در میان ایرانی‌ها تا به آنجا رسیده که از دورۀ صفویه به این سو، مکان‌هایی را تحت نام قهوه‌خانه تأسیس کرده‌اند تا گرد هم بنشینند و از عطر و طعم این نوشیدنی جادویی لذت ببرند. حتی امروز هم که دیگر در قهوه‌خانه‌ها اثری از قهوه نیست؛ اما این اسم روی مکان‌هایی که باید چای‌خانه نامیده شوند، باقی مانده است.
قهوه‌خور هم که نباشید، بی‌شک تابه‌حال بار‌ها مفتون عطر دل‌انگیز قهوه شده‌اید و حتماً به راز پشت این بوی دل‌نشین فکر کرده‌اید. دربارۀ گیاه قهوه و خاستگاهش چه می‌دانید؟ از اطراف کمربند استوا تا ایرانِ ما، قهوه چه مسیری را طی می‌کند؟ در کارگاه‌های قهوه، چه عملیاتی صورت می‌گیرد تا آن گیاه بی‌بو، به دانه‌هایی با عطری جادویی تبدیل شود؟ تفاوت عطر قهوه‌های گوناگون به چه عواملی بستگی دارد؟ بو دادن قهوه به چه معنا است و با چه روش‌ها و ابزار‌هایی انجام می‌شود؟ از انواع آسیاب قهوه چه می‌دانیم؟ روش‌های دم‌آوری و آماده‌سازی قهوه کدام‌اند؟
قسمت اول
قسمت دوم
قسمت سوم"
audio/mana-7250157b21e61f5b7843.mp3,"غلتی در قهوه: تور شنیداری نسل مانا در یک کارگاه تولید قهوه
قرن‌ها پیش از آنکه پای محمد‌میرزا کاشف‌السلطنه به هند باز شود و از آن سفر‌ها چای را با خود به ایران بیاورد، قهوه، نوشیدنی مرسوم ایرانی‌ها به‌حساب می‌آمد. این نوشیدنی، به روایاتی از زمان شاه طهماسب صفوی وارد ایران شده و در زمان شاه عباس یکم، جایگاهش را به‌عنوان یک نوشیدنی معمول روزانه در میان ایرانیان تثبیت کرده است. محبوبیت قهوه در میان ایرانی‌ها تا به آنجا رسیده که از دورۀ صفویه به این سو، مکان‌هایی را تحت نام قهوه‌خانه تأسیس کرده‌اند تا گرد هم بنشینند و از عطر و طعم این نوشیدنی جادویی لذت ببرند. حتی امروز هم که دیگر در قهوه‌خانه‌ها اثری از قهوه نیست؛ اما این اسم روی مکان‌هایی که باید چای‌خانه نامیده شوند، باقی مانده است.
قهوه‌خور هم که نباشید، بی‌شک تابه‌حال بار‌ها مفتون عطر دل‌انگیز قهوه شده‌اید و حتماً به راز پشت این بوی دل‌نشین فکر کرده‌اید. دربارۀ گیاه قهوه و خاستگاهش چه می‌دانید؟ از اطراف کمربند استوا تا ایرانِ ما، قهوه چه مسیری را طی می‌کند؟ در کارگاه‌های قهوه، چه عملیاتی صورت می‌گیرد تا آن گیاه بی‌بو، به دانه‌هایی با عطری جادویی تبدیل شود؟ تفاوت عطر قهوه‌های گوناگون به چه عواملی بستگی دارد؟ بو دادن قهوه به چه معنا است و با چه روش‌ها و ابزار‌هایی انجام می‌شود؟ از انواع آسیاب قهوه چه می‌دانیم؟ روش‌های دم‌آوری و آماده‌سازی قهوه کدام‌اند؟
قسمت اول
قسمت دوم
قسمت سوم"
audio/mana-ad38ee2cb48fc02faac6.mp3,"غلتی در قهوه: تور شنیداری نسل مانا در یک کارگاه تولید قهوه
قرن‌ها پیش از آنکه پای محمد‌میرزا کاشف‌السلطنه به هند باز شود و از آن سفر‌ها چای را با خود به ایران بیاورد، قهوه، نوشیدنی مرسوم ایرانی‌ها به‌حساب می‌آمد. این نوشیدنی، به روایاتی از زمان شاه طهماسب صفوی وارد ایران شده و در زمان شاه عباس یکم، جایگاهش را به‌عنوان یک نوشیدنی معمول روزانه در میان ایرانیان تثبیت کرده است. محبوبیت قهوه در میان ایرانی‌ها تا به آنجا رسیده که از دورۀ صفویه به این سو، مکان‌هایی را تحت نام قهوه‌خانه تأسیس کرده‌اند تا گرد هم بنشینند و از عطر و طعم این نوشیدنی جادویی لذت ببرند. حتی امروز هم که دیگر در قهوه‌خانه‌ها اثری از قهوه نیست؛ اما این اسم روی مکان‌هایی که باید چای‌خانه نامیده شوند، باقی مانده است.
قهوه‌خور هم که نباشید، بی‌شک تابه‌حال بار‌ها مفتون عطر دل‌انگیز قهوه شده‌اید و حتماً به راز پشت این بوی دل‌نشین فکر کرده‌اید. دربارۀ گیاه قهوه و خاستگاهش چه می‌دانید؟ از اطراف کمربند استوا تا ایرانِ ما، قهوه چه مسیری را طی می‌کند؟ در کارگاه‌های قهوه، چه عملیاتی صورت می‌گیرد تا آن گیاه بی‌بو، به دانه‌هایی با عطری جادویی تبدیل شود؟ تفاوت عطر قهوه‌های گوناگون به چه عواملی بستگی دارد؟ بو دادن قهوه به چه معنا است و با چه روش‌ها و ابزار‌هایی انجام می‌شود؟ از انواع آسیاب قهوه چه می‌دانیم؟ روش‌های دم‌آوری و آماده‌سازی قهوه کدام‌اند؟
قسمت اول
قسمت دوم
قسمت سوم"
audio/mana-469763c6108d03f3520d.mp3,"به قلم شما
بهروز نبی‌زاده (مهاجر)
در ادامه می‌توانید غزل تقدیمی بهروز نبی‌زاده (مهاجر)، شاعر نابینای آذربایجانی را که به‌مناسبت فرارسیدن نوروز باستانی و بهار طبیعت سروده شده، بخوانید. نبی‌زاده این غزل را در استقبال از غزلی با همین مَطلع از شیخ اجل، سعدی شیرین‌گفتار سروده است.
باد بهاری وزید از طرف مَرغزار
گشته چمن سبزه‌پوش کبک شده بی‌قرار
آب شد از آفتاب، برف بلندای کوه
دره به شوق آمده، از پرش آبشار
بید که مجنون شده، رقص‌کنان آمده
تا تو تماشا کنی، بر لب یک جویبار
زمزمۀ باد را قامت شمشاد را
گوش تفکر بده، دیدۀ روشن بیار
سوسن و بید آمده، موسم عید آمده
بی می و جام شراب، مست شده هوشیار
عجز مهاجر عیان، تا که نماید بیان
این‌همه نقش و نگار، این‌همه الطاف یار"
audio/mana-4f43cc79328c9c4475ed.mp3,"با معلولین برای مسئولین
یخ نکنی نمکدون!
ما قصد داریم در این نوشته، برای اولین بار پرده از یک راز بزرگ برداریم. در کل ارتباط معلولین با مسئولین و بالعکس، برخلاف تمام چالش‌هایی که با هم دارند، به این بدی‌ها هم نیست. بار‌ها و بار‌ها پیش آمده که هریک از طرفین در موقعیت‌های مختلف کار یکدیگر را راه انداخته‌اند. دقیق‌تر که می‌شویم می‌بینیم، معلولین همواره یکی از راهکار‌های رفع مشکلات در نظر مسئولین هستند. در مقابل معلولین هم با آمادگی کامل و بدون هیچ شکایتی، با هر شرایطی که از طرف مسئولین برایشان در نظر گرفته می‌شود کنار آمده و به‌خوبی تعاملات لازم را با مسئولین دارند. ما در ادامه برایتان نمونه‌هایی از این دوستی و مودت عمیق خواهیم آورد تا بیشتر و دقیق‌تر مطلب برایتان تشریح شود.
اخیراً رئیس‌جمهور در سفر به استان گیلان، دستور آزادسازی سواحل کشور را دادند. طبق بررسی‌هایی که ما به‌صورت مخفیانه داشته‌ایم، جناب استاندار مازندران، در یک اقدام جهادی، در کمترین زمان ممکن، خودشان را به اردوگاه شهید عظیمی بابلسر رسانده و فوراً دستور عقب‌نشینی این اردوگاه را که تنها اردوگاه ساحلی مناسب‌سازی شده برای معلولین است، صادر فرمودند. طبق شواهد موجود، سرعت عمل ایشان در این زمینه آن‌قدر بالا بوده که حتی دوربین‌های راهنمایی‌ورانندگی از ثبت پلاک خودروی ایشان برای اعمال جریمه به‌دلیل داشتن سرعت غیرمجاز عاجز ماندند. نتیجه‌ای که از این اقدام این مسئول محترم می‌توان گرفت این است که معلولین همیشه از نظر مسئولین کشور ما در مسیر حل مشکلات گزینۀ اول و احتمالاً آخر هستند؛ چراکه برای مثال، این مسئول محترم، آن‌قدر با معلولین احساس دوستی و مودت داشتند که به‌جای رفتن به‌سمت نهاد‌هایی که کیلومتر‌ها وسعت سواحلشان است، مستقیم به‌سمت تنها اردوگاه مناسب‌سازی شده توسط بهزیستی آمده و این احساس راحتی و دوستی را با برخی نهاد‌های دیگر که بعضاً نظامی هم هستند، نداشته‌اند. ما همین جا از جناب استاندار نهایت تشکر را داریم که معلولین را لایق دانسته‌اند که قبل از سایر افراد جامعه برای پیشرفت و آبادانی کشور از ایشان کمک بگیرند.
اما این توجه ویژه به معلولین به همین جا منتهی نمی‌شود. شهرداری تهران هم در راستای رفع مشکلات مردم، از معلولین کمک گرفته و بودجۀ مناسب‌سازی مبلمان شهری را از ردیف بودجۀ سال آیندۀ خود حذف کرده است. در کل ما خیلی موافق مبلمان شهری نیستیم. اول به‌خاطر اینکه مبلمان جایش در خانه است نه وسط شهر. حال فرض بگیریم که مبلمان را در شهر هم گذاشتیم. مدام قرار است رویشان گردوخاک بنشیند یا زیر برف و باران خیس شوند. تمیزکردن و شستن پارچۀ آن‌ها هزینه‌های زیادی را به شهرداری تحمیل می‌کند. از نظر ما همین نیمکت‌های فلزی و حتی چوبی گزینه‌های مناسبی هستند. معلولین هم حالا اگر در شهر روی مبل ننشینند، خیلی اتفاق خاصی نمی‌افتد؛ حتی می‌توانند بروند در فضاهای سبز و روی چمن‌ها بنشینند و از طبیعت لذت ببرند. ما خودمان در خانه ترجیح می‌دهیم روی زمین بنشینیم و به پشتی تکیه دهیم؛ چه برسد به داخل شهر. تازه این مبل‌ها باعث از بین رفتن صمیمیت‌ها هم شده‌اند و نباشند بهتر است؛ پس به‌عنوان یک معلول می‌پذیریم که مناسب‌سازی مبلمان شهری در شرایط فعلی خیلی هم واجب نیست و همکاری خود با شهرداری را اعلام می‌داریم. به هر حال باید ما هم در این شرایط سخت اقتصادی، در حل مشکلات نقشی داشته باشیم؛ حتی حاضریم مبل‌های خود را با اینکه کمی کهنه شده‌اند، به شهرداری دهیم تا در سطح شهر قرار دهند تا معلولینی که اصرار به استفاده از مبلمان شهری دارند، از آن‌ها استفاده کنند؛ اما این لطف مسئولین در سطوح کلان‌تر هم شامل حال معلولین شده است. قانون جامع حمایت از حقوق معلولین، یکی از دستاورد‌های مهم مسئولین برای معلولین است؛ به‌طوری که اخیراً جناب رئیس‌جمهوری در دیدار بسیار صمیمانه‌ای که با جمعی از معلولین داشتند، بر اجرای سریع و کامل آن تأکید کردند. در همین راستا هم بودجۀ اختصاص‌یافته به اجرای این قانون را برای سال آینده طوری تنظیم کردند که تنها 5 درصد این قانون با استفاده از این بودجه قابل اجرا باشد؛ البته ما که شکایتی نداریم. اصلاً هرکس باید به سهم خودش در جهت رفع مشکلات کشورش تلاش کند. اتفاقاً ما از این بابت که مسئولین با معلولین آن‌قدر احساس راحتی می‌کنند که در زمان مشکلات قبل از هرکس یا هر نهاد فرهنگی، نظامی، اجتماعی، اقتصادی، مذهبی و… سراغ بهزیستی و معلولین می‌آیند بسیار احساس غرور می‌کنیم.
در کل جمع‌بندی که می‌توانیم در پایان این نوشته داشته باشیم این است که مسئولین صلاح دیده‌اند که از معلولین برای حل مشکلات و پیشرفت کشورمان کمک بگیرند و ما هم باید به این تصمیم احترام بگذاریم. به هر حال ما از شصت متر عقب‌تر هم می‌توانیم از بودن در کنار دریا لذت ببریم. مبل هم که لازم نیست در شهر برایمان بگذارند. فوقش هرجا خسته شدیم لبۀ سکو یا پله‌ای چیزی می‌نشینیم و استراحت می‌کنیم. با همین مستمری فعلی هم بالاخره می‌شود تا حدی سر کرد؛ پس بهتر است بودجۀ کشورمان صرف امور مهم‌تری که نیاز و صلاح مسئولین است، شود.
در پایان جا دارد که آغاز سال و قرن جدید را به همۀ شما همراهان تبریک بگوییم و آرزو کنیم که در سال و قرن جدید هم مسئولین همین‌طور مثبت و منطقی به معلولین نگاه کنند و همیشه در مسیر حل مشکلات کشور روی ما حساب ویژه‌ای باز کنند. ما نیز قول می‌دهیم سطح توقعاتمان از مسئولین را به‌طور منطقی تنظیم کنیم و سعی کنیم با قناعت به پیشرفت سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی کشورمان کمک کنیم و هی به این عزیزان گیر ندهیم. از جناب سرمدی و هاشمی هم تشکر می‌کنیم که هستند و قرار است به ما عیدی درست و حسابی بدهند تا در راستای کمک به پیشرفت کشور، کمتر سختی بکشیم. فقط رسید تراکنش را هم برایمان بفرستید که متوجه شویم از طرف شماست؛ چون ممکن است با مبالغ احتمالی که از طرف مسئولین به حسابمان واریز می‌شود، اشتباه بگیریم.
امضا: یخ نکنی نمکدون!."
audio/mana-4ab90bbafcb6f61bf9aa.mp3,"مدیریتی که تحول‌آفرین نیست
امیر سرمدی
مجمع انتخاباتی فدراسیون نابینایان سوم بهمن‌ماه برگزار شد و محمدرضا مظلومی برای سومین بار پیاپی، به‌عنوان رئیس فدراسیون نابینایان انتخاب شد. او این بار بی‌رقیب‌تر از گذشته و با 44 رأی از 49 رأی مأخوذه برای چهار سال آینده سکان مهم‌ترین سازمان امور ورزش معلولان با آسیب بینایی را به دست گرفت.
مظلومی که 60 سال سن دارد و در سال 1362 در عملیات والفجر1 نابینا شده، در سال 1392 با 24 رأی در مقابل 17 رأی سعید لواسانی و در سال 1396 با 36 رأی در برابر 4 رأی محمدرضا بیدکی، به‌عنوان رئیس فدراسیون نابینایان انتخاب شده بود. در مجمع امسال نیز روزبه زورقی، رئیس هیئت نابینایان البرز که تنها رقیب مظلومی برای کرسی ریاست فدراسیون نابینایان محسوب می‌شد، فقط توانست 4 رأی را از آن خود کند؛ البته نتیجۀ مجمع انتخابات فدراسیون نابینایان با ردصلاحیت‌های گسترده‌ای که صورت گرفت، بر همگان روشن بود و حال باید دید محمدرضا مظلومی که از اواسط دهۀ شصت شمسی همواره در سمت‌های رده‌بالای ورزش نابینایان و معلولان قرار داشته، این فدراسیون را در آخرین حضور خود به چه سمت‌وسویی هدایت می‌کند.
آخرین دورۀ ریاست بر مسند فدراسیون نابینایان
شانزدهم بهمن‌ماه سال 1389 بود که محمد‌اسد مسجدی با 30 رأی به‌عنوان رئیس فدراسیون نابینایان انتخاب شد و محمدرضا مظلومی در آن سال، تنها دو رأی به دست آورد. درست دو سال و سه ماه بعد، در پی تجمعات مدیریت‌شدۀ گروه‌های مختلفی از جامعۀ نابینایان نظیر ورزش‌کاران، دانش‌آموزان و… در مقابل وزارت ورزش و جوانان، در شانزدهم اردیبهشت‌ماه سال 1392، مظلومی به‌عنوان سرپرست فدراسیون نابینایان انتخاب شد. طبق اساسنامۀ جدید فدراسیون‌های ورزشی، این آخرین دورۀ ریاست مظلومی بر مسند فدراسیون نابینایان است؛ چراکه فرصت سه دورۀ پیاپی او به پایان می‌رسد و اگر قصدی برای رقابت در انتخابات 1408 هم داشته باشد، به‌دلیل عدم امکان ورود افراد بالای ۶۵ سال در مجمع انتخاباتی، نخواهد توانست به حضورش در صندلی ریاست امیدوار باشد. تنها امکانی که شاید بتواند مظلومی را علی‌رغم سه دوره حضور پیاپی در فدراسیون، همچنان به حفظ میز ریاست امیدوار کند، این است که بتواند یک جایگاه ریاست یا نایب‌رئیسی در سطح قاره یا دنیا را به‌نامِ خودش سند بزند تا تبصرۀ ممنوعیت کاندیداتوری بعد از سه دوره ریاست، شامل حالش نشود؛ بنابراین، انتظار می‌رود محمدرضا مظلومی در آخرین دورۀ صدارت خود به‌عنوان رئیس فدراسیون نابینایان و کم‌بینایان، باعث تحولات جدی و بنیادین در رأس فدراسیون نابینایان شود.
مدیریتی که تحول‌آفرین نیست
نگاه مدیریتی محمدرضا مظلومی، چه در جایگاه نایب‌رئیس فدراسیون و رئیس کمیتۀ ورزش نابینایان در فدراسیون جانبازان و معلولان، چه حضور بیست و چند سال‌هاش در هیئت ورزش نابینایان استان تهران و دبیری و ریاست فدراسیون نابینایان، همواره سنتی و به‌دور از ایده‌های روز دنیا و تحول‌گرایی بوده است. استفاده از دانش روز‌آمد در حوزۀ ورزش معلولان و به‌کارگیری تجهیزات پیشرفته و فناوری‌های تازۀ ورزش نابینایان، کمتر در دستورکار او جایی داشته است. چیدمان رؤسای هیئت‌های استانی و انتخاب سرمربیان رشته‌های ورزشی و رؤسای انجمن‌های فدراسیون نابینایان نیز به‌طور عمده بر مبنای همین رویکرد سنتی استوار بوده است. توسعۀ زیرساخت‌ها و امکانات ورزش نابینایان در سطح کشور، نیازمند مدیریتی فرا‌سازمانی با تغییر ساختار سنتی در بدنۀ فدراسیون نابینایان است که چنین رویکردی در هشت سال گذشته به چشم نمی‌خورد؛ بنابراین ضروری به‌نظر می‌رسد رئیس وقت فدراسیون نابینایان با بهره‌گیری از افراد متخصص، دل‌سوز و دنیادیده، تحولات جدی و بنیادین را در فدراسیون نابینایان رقم بزند.
ارتباط نزدیک با حلقۀ بالای قدرت
نیاز به یادآوری نیست که محمدرضا مظلومی در سه دهۀ اخیر و به‌واسطۀ جانبازی در دفاع مقدس، ارتباط خوب و نزدیکی با حلقۀ بالای قدرت در کشور داشته است. تا جایی که در اسفندماه سال 96 و در دومین دورۀ ریاست ایشان در فدراسیون نابینایان، محمدجواد آذری جهرمی، وزير وقت ارتباطات و فناوري اطلاعات و سيدعباس عراقچي، معاون سياسي وزارت امور خارجه، به‌عنوان اعضاي هيئت‌رئيسۀ فدراسيون نابینایان انتخاب شدند. حضور سیاسیون، آن‌هم در سطح یک وزیر یا معاونت وزارت امور خارجه، می‌توانست برای ورزش نابینایان در راستای جذب امکانات و توسعۀ زیرساخت‌های ورزشی فرصتی مغتنم باشد؛ اما واقعیت آن است که این سطح از نزدیکی با حلقۀ بالای قدرت، بیشتر باعث منفعت و تثبیت جایگاه شخص رئیس فدراسیون شده تا کسب دستاورد‌های ملموس و مشخص برای ورزش نابینایان. از هفدهم اردیبهشت‌ماه 1392 تاکنون، بیش از هشت سال و 9 ماه می‌گذرد و در طول این مدت، ریاست فدراسیون همواره اظهار کرده ساختمان فدراسیون اجاره‌ای است، هفت هیئت ورزش نابینایان در استان‌ها فاقد دفتر کار هستند و ورزش‌کاران نابینا و کم‌بینا فقط 10 سالن تخصصی در سطح کشور دارند. حال در آستانۀ ورود به قرن جدید خورشیدی، همچنان همین مسائل مطرح می‌شود که نشان از آن دارد که در یک دهۀ اخیر، عزم و ارادۀ جدی برای رفع مشکلات زیرساختی ورزش نابینایان در استان‌ها وجود نداشته است؛ حتی نشست‌وبرخاست‌های رئیس فدراسیون با حلقۀ بالای قدرت و ثروت هم نتوانسته اندکی از این مشکلات را کاهش دهد. فدراسیون نابینایان تابه‌حال نتوانسته از ظرفیت بنگاه‌های اقتصادی، شبکۀ بانکی کشور و شرکت‌های بزرگ در راستای مسئولیت اجتماعی و اداره‌کل ورزش و جوانان در استان‌ها در راستای وظایف قانونی، در جهت ساخت اماکن و سالن‌های اختصاصی برای ورزش نابینایان که اولین قدم ورود آن‌ها به دنیای حرفه‌ای و همگانی ورزش نابینایان محسوب می‌شود، استفاده کند. چنین مواردی را می‌توان جزو مصادیق بارز تکیۀ ریاست فدراسیون به روش‌های سنتی مدیریت و عدم تحول‌خواهی او به شمار آورد. ظرفیت‌های بزرگی در کشور وجود دارد که تابه‌حال از آن‌ها استفاده نشده و تداوم وضع موجود در چهار‌ سال بعدی، ورزش آسیب‌دیدگان بینایی را بیش از پیش دچار خسران خواهد کرد. دستور وزیر پیشین ورزش و جوانان مبنی بر اعطای یک زمین چمن مصنوعی به هیئت‌های ورزش نابینایان در استان‌ها، می‌توانست اتفاق بسیار خوبی برای ورزش نابینایان باشد و هیئت‌های نابینایان در استان‌ها را صاحب درآمد‌های پایدار کند؛ اما مدیریت ضعیف و نبود لابی قدرتمند با استانداران و مدیرکل ادارۀ ورزش و جوانان در استان‌ها باعث شده تابه‌حال هیچ‌کدام از استان‌ها از این امکان بهره‌مند نشوند.
هیئت‌هایی که همیشه همراه هستند
وقتی با رؤسای ورزش نابینایان در استان‌ها صحبت می‌کنیم، همواره از وضعیت بودجه، امکانات و شرایط خود و حمایت‌های فدراسیون نابینایان و اداره‌کل ورزش و جوانان ناراضی هستند؛ اما سؤال اینجاست چه می‌شود که با فرارسیدن مجمع انتخابات، همگی آن‌ها هم‌سو می‌شوند؟ دو سوم آرا در مجامع انتخاباتی را رؤسای هیئت‌های استانی به سبد رئیس وقت می‌ریزند که همین تعداد رأی برای نشاندن یک شخص بر مسند فدراسیون کفایت می‌کند. دست بر قضا، رؤسای هیئت‌های استانی با حمایت و هدایت رئیس وقت فدراسیون در طول دورۀ چهار ساله انتخاب و چینش می‌شوند. حال سؤال مهم آن است که رؤسای هیئت‌های ورزش نابینایان در استان‌ها تا چه اندازه در نارسایی‌های ورزش نابینایان در سال‌های اخیر نقش دارند؟ پاسخ روشن است. اغلب رؤسای هیئت‌ها، صرفاً مدیران تابع و گوش‌به‌فرمان هستند و قدرت مدیریت از بالا به پایین را ندارند. بسیاری از آن‌ها که عمر صدارت‌شان از سال‌های سلطنت ناصر‌الدین‌شاه قاجار هم بیشتر شده، فاقد توانایی لابی‌گری و مدیریت هدفمند برای جذب منابع مالی و کشف استعداد‌ها هستند و هیچ برنامۀ مدون و بلند‌مدتی برای رشد و پیشرفت ورزش نابینایان ندارند؛ بنابراین، فدراسیون نابینایان به‌تنهایی مقصر ایجاد مشکلات مذکور نیست و هیئت‌های استانی به‌عنوان بازوی اجرایی باید در کنار فدراسیون باشند.
رشد کمی و کیفی مدال‌ها در تورنمنت‌های برون‌مرزی ما را فریب ندهد
واقعیت آن است که نتایج ورزش‌کاران کشورمان در دوران هشت‌سالۀ مدیریت محمدرضا مظلومی در فدراسیون نابینایان، به‌ویژه در تورنمنت‌های بزرگ بین‌المللی، رضایت‌بخش و در حال رشد بوده است. کسب 4 طلا و 2 نقره در پارالمپیک 2020 در برابر سه مدال نقره در 2016 ریو، کسب 15 طلا، 14 نقره، 19 برنز و مجموع 48 مدال در مسابقات پارا‌آسیایی 2018 جاکارتا در مقابل 7 طلا، 19 نقره، 9 برنز و مجموع 35 مدال در بازی‌های پارا‌آسیایی 2014 اینچئون، حاکی از رشد کمی و کیفی مدال‌های ورزش نابینایان در سال‌های اخیر است؛ اما صرفاً این اعداد، نمی‌تواند آینه‌ای تمام‌نما از وضعیت فعلی ورزش نابینایان باشد و این آمار و ارقام نباید ما را فریب بدهد. در گلبال که اصلی‌ترین رشتۀ ورزشی نابینایان محسوب می‌شود و در رشتۀ پر‌مدال شنا، دو دوره از راهیابی به پارالمپیک باز مانده‌ایم. در رشتۀ جودو علی‌رغم کسب دو مدال طلا، در پنج وزن دیگر نتوانستیم سهمیۀ حضور در پارالمپیک توکیو را به دست آوریم و در فوتبال پنج‌نفره هم به‌علت مدیریت ضعیف و با وجود کسب سهمیه به توکیو اعزام نشدیم. تنها رشته‌ای که در آن نسبتاً موفق عمل کرده‌ایم، دو‌و‌میدانی است که باید سرمایه‌گذاری بیشتری روی این رشته صورت گیرد. رشته‌های مدال‌آور مثل بولینگ و شطرنج می‌بایست بیش از پیش در تیررس توجه مدیران فدراسیون نابینایان باشند و به‌طور کلی، ورزش نابینایان در چهار سال آینده، نیازمند یک پوست‌اندازی و تغییر و تحول جدی در مدیریت رویکرد‌ها است تا در آستانۀ ورود به قرن جدید، شاهد رشد و شکوفایی بیشتر آن در دو سطح حرفه‌ای و همگانی باشیم."
audio/mana-f13ce89bd5fd93e92053.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: بهمن ۱۴۰۰
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان محترم نسل مانا می‌گذرد؛ گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه ۱۴۰۰ است. شما می‌توانید ذیل همین نوشته، مشروح این گزارش را با صدای علی‌اکبر جمالی، رئیس انجمن و منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
در ابتدا، انتشار نخستین شمارۀ بریل ماهنامۀ نسل مانا را تبریک عرض می‌کنم و از تلاش شبانه‌روزی سرمدی، مدیر‌مسئول و هاشمی، سر‌دبیر و سایر اعضای تحریریۀ نسل مانا برای انتشار به‌موقع این شماره از ماهنامۀ نسل مانا تشکر می‌کنم.
در بهمن‌ماه نیز مانند ماه‌های گذشته، مطالبات بسیاری توسط انجمن نابینایان ایران پیگیری شد. از جمله: جهت پیگیری دسترسی‌پذیری نظام بانکی کشور، شامل وب‌سایت‌ها و سایر سامانه‌های بانکی، برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، جلسه‌ای در دفتر معاونت فرهنگی رئیس‌جمهور با حضور مهندس سمندری، نمایندگانی از وزارت اقتصاد و دارایی، سازمان بهزیستی، بانک مرکزی و انجمن نابینایان ایران، تشکیل شد. با توجه به اینکه با وجود ابلاغ مصوبات جلسۀ قبلی به تمامی بانک‌ها، متأسفانه هشت بانک، به مصوبات جلسۀ قبلی عمل نکرده بودند؛ قرار شد ضرب‌الاجلی برای اجرای استاندارد‌های دسترس‌پذیری برای این بانک‌ها تعیین شود و ضمن ابلاغ به تمامی استان‌ها، بر ضرورت دسترس‌پذیری سامانه‌های بانکی برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، تأکید مجدد و پیگیری شود.
در جلسه‌ای دیگر که پس از دو ماه و نیم انتظار، روز دوازدهم بهمن‌ماه، با رئیس محترم سازمان بهزیستی، جناب آقای دکتر قادری داشتیم، از ایشان خواستیم با توجه به اینکه ماهنامۀ نسل مانا در حال حاضر تنها نشریۀ تخصصی نابینایان به خط بریل است و تمام دست‌اندر‌کاران آن از افراد آسیب‌دیدۀ بینایی هستند و تمام مطالب توسط نابینایان نوشته می‌شود؛ این نشریه را از نظر مالی حمایت کنند تا به سر‌نوشت نشریات مشابه که چند صباحی منتشر و سپس متوقف شدند و روزنامۀ ایران سپید، تنها روزنامۀ بریل در ایران و خاور‌میانه که پس از حدود بیست‌وشش سال انتشار آن متوقف شده، دچار نشود و انتشار آن ادامه پیدا کند.
همچنین از رئیس محترم سازمان بهزیستی خواستیم که خرید صد دستگاه «نوت‌تِیکر» را که در جلسۀ روز ۲۳ مهر سال ۹۹ با حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی وقت، آقای شریعتمداری و رئیس وقت سازمان بهزیستی کشور، آقای دکتر قبادی دانا، تصویب شده بود، پیگیری کنند. با توجه به مصوبات آن جلسه، مقرر شده بود صد دستگاه نوت‌تیکر جهت استفادۀ انجمن‌ها و مراکز کتابخانه‌ای فعال خریداری شود؛ اما تا‌کنون تنها سی دستگاه خریداری شده و به‌جای قرار‌گیری در اختیار انجمن‌ها و کتابخانه‌ها جهت استفادۀ عمومی، در اختیار افراد خاص قرار داده شده است. با توجه به هزینۀ بالای دستگاه‌ها و محدودیت منابع مالی، از رئیس محترم سازمان بهزیستی خواستیم خرید هفتاد دستگاه باقی‌مانده و مدیریت نحوۀ توزیع آن‌ها را پیگیری کنند. با توجه به زمان کوتاه جلسه، مطالبات افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را در نامه‌ای حاوی حدود بیست مورد، خدمت رئیس محترم سازمان بهزیستی ارائه دادیم.
آقای دکتر کاظمی، به‌عنوان معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور انتخاب شدند. ما نیز انتخاب ایشان را تبریک می‌گوییم و از ایشان خواستاریم، تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را مطابق اصول و نیاز جامعۀ هدف برنامه‌ریزی کنند و امکان خرید لوازم توان‌بخشی ضروری اما گران‌قیمت را برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی فراهم کنند. ما هزینۀ بالای تجهیزات و محدودیت منابع بودجه را می‌پذیریم؛ اما بارها شاهد بوده‌ایم که در برخی حوزه‌ها هزینه‌های بسیار بالایی صرف می‌شود؛ اما در حوزۀ تهیۀ تجهیزات برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، محدودیت منابع مالی مطرح می‌شود. امیدواریم معاون محترم توان‌بخشی، خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی را بر اساس اصول کارشناسی و مطابق نیاز جامعۀ هدف انجام دهند و با صرفه‌جویی در هزینه‌های کوچک و مدیریت بودجه، وسایل گران‌قیمت اما ضروری مانند ماشین تایپ بریل و نوت‌تیکر را برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی فراهم کنند.
انجمن نابینایان ایران، در این ماه، تفاهم‌نامه‌ای را نیز با بیمۀ خاور‌میانه امضا کرد. با توجه به شرایط سخت اقتصادی کنونی، خدمات بیمه‌ای می‌تواند بسیار برای ما راه‌گشا و کمک‌کننده باشد. برای مثال با پرداخت هزینۀ اندک ماهیانه می‌توانیم برای فرزندانمان سرمایه‌ای تأمین کنیم که در آینده بتوانند از این طریق، مستمری جهت گذران زندگی دریافت کنند. به‌علاوه، با استفاده از امکان بیمۀ عمر، می‌توانیم کمک‌هزینه‌ای برای اتفاق گریز‌ناپذیر فوت، برای بازماندگان بر جای بگذاریم. باید آینده‌نگر باشیم و با هزینۀ کم، آیندۀ خود و فرزندانمان را تأمین کنیم. امیدواریم این تفاهم و همکاری انجمن نابینایان ایران و بیمۀ خاور‌میانه، نتایج مطلوبی در جهت مسائل نابینایان از جمله اشتغال‌زایی در پی داشته باشد.
امور مربوط به کتابخانه‌ها نیز همچون گذشته جریان داشت و کتاب‌های جدید، تهیه و بارگذاری شد و آموزش‌های لازم داده شد و درخواست‌های روزمرۀ اعضای محترم، شامل تهیۀ دارو، لوازم‌التحریر، جهیزیه، کمک‌های موردی و… نیز به روال ماه‌های گذشته با توجه به توان و امکانات انجمن رسیدگی شد.
با توجه به اینکه در ماه گذشته با خبر‌گزاری‌ها مصاحبه کردیم و خواستار پیگیری شرایط روزنامۀ ایران سپید و انتشار دوبارۀ آن شدیم، با عنایت به بهبود نسبی شرایط حاصل از شیوع بیماری کرونا، نامه‌ای را به مدیر مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران نوشتیم و خواستار انتشار مجدد این تنها روزنامۀ بریل در خاور‌میانه شدیم. مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران نیز طی نامه‌هایی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان بهزیستی کشور، خواستار همکاری جهت تأمین بودجۀ انتشار این روزنامه شده است و امیدواریم با پای کار آمدن نهاد‌ها و ارگان‌های مرتبط، انتشار این روزنامه که خواستۀ به‌حق جامعۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است، از سر گرفته شود.
در پایان روز پدر را پیشاپیش خدمت همۀ عزیزان تبریک می‌گویم و امیدوارم بتوانیم پدرانی خوب برای فرزندانمان باشیم و در کنار یکدیگر، میهنی آباد بسازیم.
علی‌اکبر جمالی: رئیس انجمن نابینایان ایران
در دی‌ماه سال جاری، با وجود تمام مشکلات و کار‌شکنی‌ها، شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان به ثبت رسید و تمامی مراحل قانونی آن انجام شد و از این پس، شبکه می‌تواند فعالیت‌هایش را به‌صورت رسمی آغاز کند. مجوزی نیز از طرف سازمان بهزیستی کشور تا اواخر بهمن‌ماه صادر خواهد شد که جهت شروع فعالیت‌ها، با توجه به طی‌شدن مراحل قانونی ثبت، مشکل خاصی وجود ندارد. وب‌سایت شبکه نیز با نام اختصاری «شمنا» طراحی شده است و مخاطبان عزیز می‌توانند با مراجعه به این وب‌سایت، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را ثبت کنند. به شما اطمینان می‌دهیم که تا حد امکان، به نظرات مخاطبان محترم، ترتیب اثر داده شود. از شما عزیزان دعوت می‌کنم که با مراجعه به وب‌سایت، نظرات خود را با ما در میان بگذارید.
با توجه به اینکه دولت بنا دارد دو منطقۀ قشم و کیش را به دو قطب گردشگر‌پذیر تبدیل کند و به‌دنبال بهبود کیفیت دسترسی‌پذیری در این مناطق است؛ اینجانب با دعوت مدیر‌عامل منطقۀ آزاد قشم، در بازدیدی که از تاریخ پنجم تا هشتم بهمن‌ماه از منطقۀ آزاد قشم داشتم، با مشاهدۀ خیابان‌ها، هتل‌ها و سایر اماکن، شرایط دسترسی‌پذیری منطقه را بررسی و طی مکاتبه‌ای، موارد را به اطلاع مدیر‌عامل منطقۀ آزاد قشم رساندم. امیدوارم اقدامات لازم جهت بهبود و ارتقای شرایط دسترسی‌پذیری این جزیره برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی انجام شود. امید است جنبه‌های گوناگون دسترسی‌پذیری و مناسب‌سازی این دو منطقه برای سایر گروه‌های معلولین نیز در نظر گرفته شود و تا پایان این دورۀ ریاست‌جمهوری، دو شهر بدون مانع داشته باشیم."
audio/mana-29f5d0b8a0b55a7d9426.mp3,"گزارش عملکرد انجمن نابینایان ایران: بهمن ۱۴۰۰
منصور شادکام و علی‌اکبر جمالی
آنچه در ادامه از نظر مخاطبان محترم نسل مانا می‌گذرد؛ گزارشی از عملکرد انجمن نابینایان ایران در بهمن‌ماه ۱۴۰۰ است. شما می‌توانید ذیل همین نوشته، مشروح این گزارش را با صدای علی‌اکبر جمالی، رئیس انجمن و منصور شادکام، قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران بشنوید.
منصور شادکام؛ قائم‌مقام انجمن نابینایان ایران
در ابتدا، انتشار نخستین شمارۀ بریل ماهنامۀ نسل مانا را تبریک عرض می‌کنم و از تلاش شبانه‌روزی سرمدی، مدیر‌مسئول و هاشمی، سر‌دبیر و سایر اعضای تحریریۀ نسل مانا برای انتشار به‌موقع این شماره از ماهنامۀ نسل مانا تشکر می‌کنم.
در بهمن‌ماه نیز مانند ماه‌های گذشته، مطالبات بسیاری توسط انجمن نابینایان ایران پیگیری شد. از جمله: جهت پیگیری دسترسی‌پذیری نظام بانکی کشور، شامل وب‌سایت‌ها و سایر سامانه‌های بانکی، برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، جلسه‌ای در دفتر معاونت فرهنگی رئیس‌جمهور با حضور مهندس سمندری، نمایندگانی از وزارت اقتصاد و دارایی، سازمان بهزیستی، بانک مرکزی و انجمن نابینایان ایران، تشکیل شد. با توجه به اینکه با وجود ابلاغ مصوبات جلسۀ قبلی به تمامی بانک‌ها، متأسفانه هشت بانک، به مصوبات جلسۀ قبلی عمل نکرده بودند؛ قرار شد ضرب‌الاجلی برای اجرای استاندارد‌های دسترس‌پذیری برای این بانک‌ها تعیین شود و ضمن ابلاغ به تمامی استان‌ها، بر ضرورت دسترس‌پذیری سامانه‌های بانکی برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، تأکید مجدد و پیگیری شود.
در جلسه‌ای دیگر که پس از دو ماه و نیم انتظار، روز دوازدهم بهمن‌ماه، با رئیس محترم سازمان بهزیستی، جناب آقای دکتر قادری داشتیم، از ایشان خواستیم با توجه به اینکه ماهنامۀ نسل مانا در حال حاضر تنها نشریۀ تخصصی نابینایان به خط بریل است و تمام دست‌اندر‌کاران آن از افراد آسیب‌دیدۀ بینایی هستند و تمام مطالب توسط نابینایان نوشته می‌شود؛ این نشریه را از نظر مالی حمایت کنند تا به سر‌نوشت نشریات مشابه که چند صباحی منتشر و سپس متوقف شدند و روزنامۀ ایران سپید، تنها روزنامۀ بریل در ایران و خاور‌میانه که پس از حدود بیست‌وشش سال انتشار آن متوقف شده، دچار نشود و انتشار آن ادامه پیدا کند.
همچنین از رئیس محترم سازمان بهزیستی خواستیم که خرید صد دستگاه «نوت‌تِیکر» را که در جلسۀ روز ۲۳ مهر سال ۹۹ با حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی وقت، آقای شریعتمداری و رئیس وقت سازمان بهزیستی کشور، آقای دکتر قبادی دانا، تصویب شده بود، پیگیری کنند. با توجه به مصوبات آن جلسه، مقرر شده بود صد دستگاه نوت‌تیکر جهت استفادۀ انجمن‌ها و مراکز کتابخانه‌ای فعال خریداری شود؛ اما تا‌کنون تنها سی دستگاه خریداری شده و به‌جای قرار‌گیری در اختیار انجمن‌ها و کتابخانه‌ها جهت استفادۀ عمومی، در اختیار افراد خاص قرار داده شده است. با توجه به هزینۀ بالای دستگاه‌ها و محدودیت منابع مالی، از رئیس محترم سازمان بهزیستی خواستیم خرید هفتاد دستگاه باقی‌مانده و مدیریت نحوۀ توزیع آن‌ها را پیگیری کنند. با توجه به زمان کوتاه جلسه، مطالبات افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را در نامه‌ای حاوی حدود بیست مورد، خدمت رئیس محترم سازمان بهزیستی ارائه دادیم.
آقای دکتر کاظمی، به‌عنوان معاون توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور انتخاب شدند. ما نیز انتخاب ایشان را تبریک می‌گوییم و از ایشان خواستاریم، تهیۀ تجهیزات توان‌بخشی ویژۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی را مطابق اصول و نیاز جامعۀ هدف برنامه‌ریزی کنند و امکان خرید لوازم توان‌بخشی ضروری اما گران‌قیمت را برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی فراهم کنند. ما هزینۀ بالای تجهیزات و محدودیت منابع بودجه را می‌پذیریم؛ اما بارها شاهد بوده‌ایم که در برخی حوزه‌ها هزینه‌های بسیار بالایی صرف می‌شود؛ اما در حوزۀ تهیۀ تجهیزات برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی، محدودیت منابع مالی مطرح می‌شود. امیدواریم معاون محترم توان‌بخشی، خرید و توزیع تجهیزات توان‌بخشی را بر اساس اصول کارشناسی و مطابق نیاز جامعۀ هدف انجام دهند و با صرفه‌جویی در هزینه‌های کوچک و مدیریت بودجه، وسایل گران‌قیمت اما ضروری مانند ماشین تایپ بریل و نوت‌تیکر را برای استفادۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی فراهم کنند.
انجمن نابینایان ایران، در این ماه، تفاهم‌نامه‌ای را نیز با بیمۀ خاور‌میانه امضا کرد. با توجه به شرایط سخت اقتصادی کنونی، خدمات بیمه‌ای می‌تواند بسیار برای ما راه‌گشا و کمک‌کننده باشد. برای مثال با پرداخت هزینۀ اندک ماهیانه می‌توانیم برای فرزندانمان سرمایه‌ای تأمین کنیم که در آینده بتوانند از این طریق، مستمری جهت گذران زندگی دریافت کنند. به‌علاوه، با استفاده از امکان بیمۀ عمر، می‌توانیم کمک‌هزینه‌ای برای اتفاق گریز‌ناپذیر فوت، برای بازماندگان بر جای بگذاریم. باید آینده‌نگر باشیم و با هزینۀ کم، آیندۀ خود و فرزندانمان را تأمین کنیم. امیدواریم این تفاهم و همکاری انجمن نابینایان ایران و بیمۀ خاور‌میانه، نتایج مطلوبی در جهت مسائل نابینایان از جمله اشتغال‌زایی در پی داشته باشد.
امور مربوط به کتابخانه‌ها نیز همچون گذشته جریان داشت و کتاب‌های جدید، تهیه و بارگذاری شد و آموزش‌های لازم داده شد و درخواست‌های روزمرۀ اعضای محترم، شامل تهیۀ دارو، لوازم‌التحریر، جهیزیه، کمک‌های موردی و… نیز به روال ماه‌های گذشته با توجه به توان و امکانات انجمن رسیدگی شد.
با توجه به اینکه در ماه گذشته با خبر‌گزاری‌ها مصاحبه کردیم و خواستار پیگیری شرایط روزنامۀ ایران سپید و انتشار دوبارۀ آن شدیم، با عنایت به بهبود نسبی شرایط حاصل از شیوع بیماری کرونا، نامه‌ای را به مدیر مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران نوشتیم و خواستار انتشار مجدد این تنها روزنامۀ بریل در خاور‌میانه شدیم. مؤسسۀ فرهنگی – مطبوعاتی ایران نیز طی نامه‌هایی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان بهزیستی کشور، خواستار همکاری جهت تأمین بودجۀ انتشار این روزنامه شده است و امیدواریم با پای کار آمدن نهاد‌ها و ارگان‌های مرتبط، انتشار این روزنامه که خواستۀ به‌حق جامعۀ افراد آسیب‌دیدۀ بینایی است، از سر گرفته شود.
در پایان روز پدر را پیشاپیش خدمت همۀ عزیزان تبریک می‌گویم و امیدوارم بتوانیم پدرانی خوب برای فرزندانمان باشیم و در کنار یکدیگر، میهنی آباد بسازیم.
علی‌اکبر جمالی: رئیس انجمن نابینایان ایران
در دی‌ماه سال جاری، با وجود تمام مشکلات و کار‌شکنی‌ها، شبکۀ ملی تشکل‌های نابینایان به ثبت رسید و تمامی مراحل قانونی آن انجام شد و از این پس، شبکه می‌تواند فعالیت‌هایش را به‌صورت رسمی آغاز کند. مجوزی نیز از طرف سازمان بهزیستی کشور تا اواخر بهمن‌ماه صادر خواهد شد که جهت شروع فعالیت‌ها، با توجه به طی‌شدن مراحل قانونی ثبت، مشکل خاصی وجود ندارد. وب‌سایت شبکه نیز با نام اختصاری «شمنا» طراحی شده است و مخاطبان عزیز می‌توانند با مراجعه به این وب‌سایت، نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را ثبت کنند. به شما اطمینان می‌دهیم که تا حد امکان، به نظرات مخاطبان محترم، ترتیب اثر داده شود. از شما عزیزان دعوت می‌کنم که با مراجعه به وب‌سایت، نظرات خود را با ما در میان بگذارید.
با توجه به اینکه دولت بنا دارد دو منطقۀ قشم و کیش را به دو قطب گردشگر‌پذیر تبدیل کند و به‌دنبال بهبود کیفیت دسترسی‌پذیری در این مناطق است؛ اینجانب با دعوت مدیر‌عامل منطقۀ آزاد قشم، در بازدیدی که از تاریخ پنجم تا هشتم بهمن‌ماه از منطقۀ آزاد قشم داشتم، با مشاهدۀ خیابان‌ها، هتل‌ها و سایر اماکن، شرایط دسترسی‌پذیری منطقه را بررسی و طی مکاتبه‌ای، موارد را به اطلاع مدیر‌عامل منطقۀ آزاد قشم رساندم. امیدوارم اقدامات لازم جهت بهبود و ارتقای شرایط دسترسی‌پذیری این جزیره برای افراد آسیب‌دیدۀ بینایی انجام شود. امید است جنبه‌های گوناگون دسترسی‌پذیری و مناسب‌سازی این دو منطقه برای سایر گروه‌های معلولین نیز در نظر گرفته شود و تا پایان این دورۀ ریاست‌جمهوری، دو شهر بدون مانع داشته باشیم."
audio/mana-6668c80f7c5d015f84b6.mp3,"پیش‌خوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این ماه قرار است در آغاز پیش‌خوان، با یک دانشمند نابینا آشنا شویم که رشتۀ تحصیلی و نوع فعالیت‌هایش بسیار شگفت‌آور و تأمل‌بر‌انگیز است. به همین بهانه، در ادامه با یک ابزار علمی و آزمایشگاهی آشنا خواهیم شد که مقدمۀ ورود نابینایان به دنیای علوم را فراهم می‌کند. پای توصیه‌های یک نابینا در خصوص لزوم اصلاح سبک زندگی نابینایان خواهیم نشست، از ماشین تایپ پرکینز و تاریخی که بر آن گذشته خواهیم گفت و در آخر هم با نمایندۀ نابینای پارلمان هلند آشنا خواهیم شد.
من آنم که دریا کنارِ من است
اینکه مارین چطور درس خواند و از چه طریق ضعف بینایی را جبران کرد، موضوعی مفصل است که نسخۀ صوتی پیش‌خوان، مجال بهتری برای مطرح کردنش خواهد بود؛ اما بد نیست کمی از تجربیات او در گذراندن درس‌های عملی بدانیم. غواصی، یکی از دوره‌هایی است که دانشجویان زیست‌شناسی دریا باید بگذرانند. بدیهی است که یک نابینا نمی‌تواند به‌تنهایی از پس انجام یک جلسۀ غواصی بر بیاید. مارین هم با یکی از هم‌کلاسی‌هایش به دل آب می‌زد. او در زیر آب باید راهی پیدا می‌کرد که بتواند با همراهش ارتباط برقرار کند. در این ارتباط او باید می‌توانست اطلاعات مربوط به مسیر، عمقی که در آن قرار دارند و میزان هوای باقیمانده در کپسول را دریافت کند. مارین سرگذشت هلن کلر را در این خصوص الهام‌بخش می‌داند و می‌گوید: «با شنیدن آن قصه به ذهنم رسید که من هم می‌توانم با همان شیوه با همراهم ارتباط برقرار کنم. هر وقت که احتیاج به گفت‌وگو بود، کلمات را روی تن هم می‌نوشتیم.»
مارین یکی از دشواری‌های رشته‌اش را انجام امور آزمایشگاهی می‌داند و می‌گوید: «یک چشم من کاملاً نابینا است و بینایی چشم دیگرم هم حدود ۰.۵ است. همین هم باعث می‌شود برای دیدن ماکت‌ها و موجودات میکروسکوپی، متحمل زحمت بسیار شوم. یکی از کار‌هایی که در آزمایشگاه انجام می‌دهیم این است که چیز‌های گوناگونی را در ویال‌های کوچک پلاستیکی می‌گذاریم و روی هر ویال هم می‌نویسیم که چه‌چیز در آن قرار دارد. بدون درشت‌نمای الکترونیکی، چنین کاری اصلاً از من ساخته نبود.»
یکی دیگر از دوره‌هایی که دانشجویان زیست‌شناسی دریا می‌گذرانند، ادارۀ کشتی است. آن‌ها باید بتوانند تمام امور مربوط به ادارۀ یک کشتی را شخصاً انجام دهند. مارین این دوره را هم با موفقیت گذرانده است که ماجرایی شنیدنی دارد و اگر علاقه‌مند باشید می‌توانید در نسخۀ صوتی پیش‌خوان آن را بشنوید.
تولد هفتاد سالگی یار قدیمی
آبراهام، افسر نیروی هوایی انگلستان بود و همان جا هم با اتومکانیک آشنا شده بود. بعد از جنگ اول جهانی، از لیورپول به آمریکا مهاجرت کرد و مدتی را در کارخانۀ پدرش به طراحی صنعتی اشتغال داشت. در یکی از پروژه‌های راه‌سازی، با تابلوی مدرسۀ نابینایان پرکینز مواجه شد و با خود اندیشید که آنجا جای خوبی برای کارکردن است. در مصاحبه‌ای که با او انجام شد، قرار بر این شد که به‌عنوان طراح ابزار‌های مخصوص نابینایان با پرکینز همکاری کند. در همان سال‌ها بود که مسئولین پرکینز دیگر از ساخت یک ماشین تایپ بریل کارآمد نا‌امید شده بودند؛ اما آبراهام پیشنهاد داد که پروژه را ادامه دهد. او زحمات زیادی را برای این پروژه کشید و سر‌انجام هم ماشینی که طراحی کرد، آن‌قدر بی‌نقص از کار در آمد که هنوز هم بعد از گذشت هفتاد سال، بدون کوچک‌ترین تغییری به همان شکل سابق تولید می‌شود.
در نسخۀ صوتی پیش‌خوان، از افرادی خواهیم گفت که با آبراهام در تولید پرکینز همکاری داشتند و آمار و ارقام جالبی را هم دربارۀ این ماشین تایپ دوست‌داشتنی با شما به اشتراک خواهیم گذاشت.
نابینایی و مراقبت از سلامتی
جف، برای به دنیا آمدن سه ماه و نیم عجله داشته و همین هم باعث نابینایی‌اش شده. یک برادر دوقلو هم داشته که به‌محض تولد، مرده است. دیابت، ارثیه‌ای بوده که از مادر جف برایش باقی‌مانده است. او این را در سی‌سالگی فهمیده و از آن زمان هم تلاش کرده آن را تحت کنترل خود در آورد. او در گام اول، به توصیۀ پزشکان وزن کم کرده است. شاهکاری که جف مرتکب شده، اصلاً قابل تصور نیست؛ او توانسته وزنش را از ۱۶۰ کیلو به ۹۰ کیلو کاهش دهد. در این راه تجربیات زیادی هم به دست آورده که شنیدنش خالی از لطف نیست؛ همچنین با رعایت یک رژیم غذایی سالم، توانسته قند خونش را کنترل کند و از دردسر‌های تزریق هر روزۀ انسولین نجات یابد."
audio/mana-288288535706a272a455.mp3,"پیش‌خوان: مروری بر نشریات و پادکست‌های انگلیسی‌زبان ویژۀ آسیب‌دیدگان بینایی
امید هاشمی
این ماه قرار است در آغاز پیش‌خوان، با یک دانشمند نابینا آشنا شویم که رشتۀ تحصیلی و نوع فعالیت‌هایش بسیار شگفت‌آور و تأمل‌بر‌انگیز است. به همین بهانه، در ادامه با یک ابزار علمی و آزمایشگاهی آشنا خواهیم شد که مقدمۀ ورود نابینایان به دنیای علوم را فراهم می‌کند. پای توصیه‌های یک نابینا در خصوص لزوم اصلاح سبک زندگی نابینایان خواهیم نشست، از ماشین تایپ پرکینز و تاریخی که بر آن گذشته خواهیم گفت و در آخر هم با نمایندۀ نابینای پارلمان هلند آشنا خواهیم شد.
من آنم که دریا کنارِ من است
اینکه مارین چطور درس خواند و از چه طریق ضعف بینایی را جبران کرد، موضوعی مفصل است که نسخۀ صوتی پیش‌خوان، مجال بهتری برای مطرح کردنش خواهد بود؛ اما بد نیست کمی از تجربیات او در گذراندن درس‌های عملی بدانیم. غواصی، یکی از دوره‌هایی است که دانشجویان زیست‌شناسی دریا باید بگذرانند. بدیهی است که یک نابینا نمی‌تواند به‌تنهایی از پس انجام یک جلسۀ غواصی بر بیاید. مارین هم با یکی از هم‌کلاسی‌هایش به دل آب می‌زد. او در زیر آب باید راهی پیدا می‌کرد که بتواند با همراهش ارتباط برقرار کند. در این ارتباط او باید می‌توانست اطلاعات مربوط به مسیر، عمقی که در آن قرار دارند و میزان هوای باقیمانده در کپسول را دریافت کند. مارین سرگذشت هلن کلر را در این خصوص الهام‌بخش می‌داند و می‌گوید: «با شنیدن آن قصه به ذهنم رسید که من هم می‌توانم با همان شیوه با همراهم ارتباط برقرار کنم. هر وقت که احتیاج به گفت‌وگو بود، کلمات را روی تن هم می‌نوشتیم.»
مارین یکی از دشواری‌های رشته‌اش را انجام امور آزمایشگاهی می‌داند و می‌گوید: «یک چشم من کاملاً نابینا است و بینایی چشم دیگرم هم حدود ۰.۵ است. همین هم باعث می‌شود برای دیدن ماکت‌ها و موجودات میکروسکوپی، متحمل زحمت بسیار شوم. یکی از کار‌هایی که در آزمایشگاه انجام می‌دهیم این است که چیز‌های گوناگونی را در ویال‌های کوچک پلاستیکی می‌گذاریم و روی هر ویال هم می‌نویسیم که چه‌چیز در آن قرار دارد. بدون درشت‌نمای الکترونیکی، چنین کاری اصلاً از من ساخته نبود.»
یکی دیگر از دوره‌هایی که دانشجویان زیست‌شناسی دریا می‌گذرانند، ادارۀ کشتی است. آن‌ها باید بتوانند تمام امور مربوط به ادارۀ یک کشتی را شخصاً انجام دهند. مارین این دوره را هم با موفقیت گذرانده است که ماجرایی شنیدنی دارد و اگر علاقه‌مند باشید می‌توانید در نسخۀ صوتی پیش‌خوان آن را بشنوید.
تولد هفتاد سالگی یار قدیمی
آبراهام، افسر نیروی هوایی انگلستان بود و همان جا هم با اتومکانیک آشنا شده بود. بعد از جنگ اول جهانی، از لیورپول به آمریکا مهاجرت کرد و مدتی را در کارخانۀ پدرش به طراحی صنعتی اشتغال داشت. در یکی از پروژه‌های راه‌سازی، با تابلوی مدرسۀ نابینایان پرکینز مواجه شد و با خود اندیشید که آنجا جای خوبی برای کارکردن است. در مصاحبه‌ای که با او انجام شد، قرار بر این شد که به‌عنوان طراح ابزار‌های مخصوص نابینایان با پرکینز همکاری کند. در همان سال‌ها بود که مسئولین پرکینز دیگر از ساخت یک ماشین تایپ بریل کارآمد نا‌امید شده بودند؛ اما آبراهام پیشنهاد داد که پروژه را ادامه دهد. او زحمات زیادی را برای این پروژه کشید و سر‌انجام هم ماشینی که طراحی کرد، آن‌قدر بی‌نقص از کار در آمد که هنوز هم بعد از گذشت هفتاد سال، بدون کوچک‌ترین تغییری به همان شکل سابق تولید می‌شود.
در نسخۀ صوتی پیش‌خوان، از افرادی خواهیم گفت که با آبراهام در تولید پرکینز همکاری داشتند و آمار و ارقام جالبی را هم دربارۀ این ماشین تایپ دوست‌داشتنی با شما به اشتراک خواهیم گذاشت.
نابینایی و مراقبت از سلامتی
جف، برای به دنیا آمدن سه ماه و نیم عجله داشته و همین هم باعث نابینایی‌اش شده. یک برادر دوقلو هم داشته که به‌محض تولد، مرده است. دیابت، ارثیه‌ای بوده که از مادر جف برایش باقی‌مانده است. او این را در سی‌سالگی فهمیده و از آن زمان هم تلاش کرده آن را تحت کنترل خود در آورد. او در گام اول، به توصیۀ پزشکان وزن کم کرده است. شاهکاری که جف مرتکب شده، اصلاً قابل تصور نیست؛ او توانسته وزنش را از ۱۶۰ کیلو به ۹۰ کیلو کاهش دهد. در این راه تجربیات زیادی هم به دست آورده که شنیدنش خالی از لطف نیست؛ همچنین با رعایت یک رژیم غذایی سالم، توانسته قند خونش را کنترل کند و از دردسر‌های تزریق هر روزۀ انسولین نجات یابد."
audio/mana-cc9c37e7f590d9822adf.mp3,"هیچ معجزه‌ای، به‌جز تلاش و تمرین!
زهرا همت
«دیشب تلویزیون، مداح نابینایی را نشان می‌داد که تمام شعر‌ها را از حفظ می‌خواند! چه حافظه‌ای دارند نابینایان!»
«بچّۀ شش‌سالۀ همسایه ما نابیناست؛ اما به قدرت خدا چه گوش‌های تیزی دارد! حتی اگر چیزی آرام در گوش مادرش بگویم او می‌شنود. اگر تلفن بزنی و صدایت را هم عوض کنی؛ امکان ندارد تو را با کسی اشتباه بگیرد! اصلاً نمی‌بیند؛ ولی گوش‌هایش صد‌برابر ما می‌شنود!»
«دختر‌خاله‌ام که نابیناست، بوی صد تا عطر را دقیق می‌شناسد! در کل، بویایی خیلی قوی‌ای دارد. می‌گوید: غذایتان سوخت و این در حالی است که ما هنوز متوجّه هیچ بویی نشده‌ایم! عجب قدرتی دارد این دختر»
«چه لامسه‌ای دارند این نابینایان! با دست‌کشیدن آرام روی کاغذ، نوشته‌های بریل را می‌خوانند. من که هرچه دست می‌کشم هیچ احساس نمی‌کنم!»
«آقا هر کاری کردم، نتوانستم شکلات آلبالویی را به‌جای شکلات توت‌فرنگی به برادر‌زادۀ سه‌ساله نابینایم بدهم! تا شکلات را به دهان برد، متوجّه شد و گفت: عمو من آلبالویی نخواستم، توت‌فرنگی بده! یعنی محال است این بچّه اشتباه کند! به برادرم می‌گویم: درست است که این بچّه نمی‌بیند؛ اما شنوایی و بویایی و هوش و استعدادش خیلی بیشتر از هم‌سن‌و‌سال‌هایش است. این یک معجزه است!»
جملاتی از این دست را به کرّات شنیده‌ایم. تفکّری در بین مردم وجود دارد که فکر می‌کنند خداوند در عوض بینایی که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از آن محروم هستند، توانایی‌ها و استعداد‌های خارق‌العاده‌ای به این افراد داده است و تصوّر می‌کنند که افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از شنوایی، بویایی، لامسه و حس چشایی قوی‌تری برخوردارند.
تاکنون هیچ پژوهش علمی و معتبری نتوانسته چنین تفاوتی بین افراد آسیب‌دیدۀ بینایی و افراد فاقد این آسیب پیدا کند. باید بگوییم که هیچ‌گونه معجزه‌ای در کار نیست و افراد آسیب‌دیدۀ بینایی از نظر قدرت سیستم حسی و توانایی‌های حافظه، هیچ برتری ذاتی نسبت به سایرین ندارند. شاید شما نیز افرادی را در بین آسیب‌دیدگان بینایی بشناسید که یکی از حواس پنج‌گانۀ آنان -برای مثال: لامسه- بسیار قوی باشد. با خود می‌گویید: «این فرد آن‌قدر لامسه قدرت‌مندی دارد که با کشیدن پایش روی زمین به‌راحتی جهت‌یابی می‌کند و بدون هیچ مشکلی حرکت می‌کند. اگر این قدرت لامسه خارق‌العاده نیست، پس چیست؟» بله، درست تصور می‌کنید. یک فرد آسیب‌دیدۀ بینایی که زندگی مستقل دارد، لامسه قدرتمندی دارد؛ ولی این قدرت در اثر آموزش و تمرین و تقویت ایجاد شده و از بدو تولّد همراه فرد نبوده است.
متأسفانه یکی از عوامل استرس‌زا در افرادی که در نوجوانی یا بزرگ‌سالی دچار آسیب بینایی شده‌اند یا به‌اصطلاح عامّه، دیر‌نابینا هستند؛ این است که تصور می‌کنند مانند افرادی که از بدو تولّد دچار آسیب بینایی بوده‌اند، از قدرت شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی قوی برخوردار نیستند و بنا‌بر‌این نمی‌توانند مثل آن‌ها از این حواس برای انجام امور روزمره و زندگی مستقل استفاده کنند و در نتیجه، اگر آسیب بینایی برطرف نشود، تا پایان زندگی نمی‌توانند به استقلال برسند و باید برای همیشه با زندگی مستقل خداحافظی کنند و برای انجام ساده‌ترین کار‌ها به دیگران وابسته باشند. قاطعانه باید گفت که این تفکّر صددرصد نادرست است و در اینجا فقط باید آموزش و تمرین صحیح آغاز و سایر حواس افراد، تقویت شود.
در مورد کودکانی که با آسیب بینایی متولّد شده‌اند نیز وضع به همین منوال است و والدین این کودکان، نباید در دام تفکّرات نا‌صحیح و خطر‌ناک بیفتند. والدین این کودکان باید بدانند که قدرت حواس در کودک‌شان ذاتی و خدا‌دادی نیست و باید با راهنمایی و مشورت متخصصین حوزۀ آسیب‌دیدگان بینایی، به تربیت و تقویت صحیح این حواس بپردازند تا کودکان بتوانند زندگی طبیعی و مستقل داشته باشند.
افراد آسیب‌دیدۀ بینایی باید یاد بگیرند برای دسترسی به اطلاعات و انجام امور از راه‌های متفاوت استفاده کنند یا حتی راه‌هایی برای خود ابداع کنند. برای مثال: یک فرد کم‌بینا ممکن است با استفاده از یک ذره‌بین کوچک دستی، بتواند به‌راحتی، منوی رستوران را بخواند و فرد کم‌بینای دیگری نیازمند این است که با تلفن همراهش، از منو عکس بگیرد و با جلو آوردن عکس و یا استفاده از درشت‌نمایی گوشی تلفن همراه، آن را بخواند. هر کسی با توجه به شرایط خاص خودش، راه‌های دریافت اطلاعات را می‌یابد یا می‌سازد. در اینجا باید متذکّر شوم که متأسفانه بسیاری از افراد آسیب‌دیدۀ بینایی به دلایلی مانند خجالت یا ترس از نگاه ترحّم‌آمیز دیگران، ترجیح می‌دهند کاری که موجب جلب توجه دیگران شود، انجام ندهند و با یک همراه بیرون بروند یا از دیگران بخواهند که منو را برای‌شان بخوانند. این خود بحثی مفصل است که امیدواریم بتوانیم در مطلبی دیگر به آن بپردازیم.
به‌عنوان مثالی دیگر: یک فرد نابینا می‌تواند با تقویت حس شنوایی و گوش‌دادن به صدای حرکت ماشین‌ها در خیابان، وضعیت شلوغی و خلوتی خیابان را تشخیص دهد و در جهت‌یابی و حرکت، از این اطلاعات محیطی استفاده کند. مربیان جهت‌یابی و حرکت و آموزگاران افراد نابینا و کم‌بینا، باید فعالیت‌هایی را در جهت تقویت حواس و یادگیری استفاده از درون‌داد‌های حسی غیر‌دیداری برای ارتقای بهره‌وری حسی افراد آسیب‌دیدۀ بینایی برنامه‌ریزی و اجرا کنند.
دوستان عزیزی که دچار آسیب بینایی شده‌اید! مادر‌ها و پدر‌های مهربانی که فرزند شما دچار آسیب بینایی است! منتظر هیچ معجزه‌ای نباشید. معجزه از درون ما آغاز می‌شود. برداشتن اوّلین قدم با شماست. شما هستید که باید بین زندگی مستقل و لذت‌بردن از این عمر چند‌روزه و یک زندگی وابسته و بی‌حرکت و پژمرده، دست به انتخاب بزنید. آغاز راه و برداشتن گام‌های ابتدایی، سخت است و این غیر‌قابل‌انکار است و بر هیچ‌کس پوشیده نیست؛ اما «نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود». با تقویت حواس و یادگیری روش‌های جایگزین برای دریافت اطلاعات محیطی، می‌توان بسیاری از امور روزمرۀ زندگی را بدون نیاز به کمک دیگران انجام داد؛ پس بیایید به‌عنوان نخستین گام، خجالت‌های بی‌منطق را کنار بگذاریم. استفاده از وسایل کمکی مثل عصای سفید و ذره‌بین و… نه‌تنها باعث سر‌افکندگی نیست؛ بلکه نشان از تلاش تحسین‌بر‌انگیز افراد برای استقلال و موجب افتخار است؛ پس بیایید شروع کنیم."
audio/mana-1825ca7ce862eb799ae6.mp3,"گذر از تندباد سختی‌ها
فاطمه جوادیان
بیش از سی سال از ازدواجش با خانمی‌بینا می‌گذرد. فرزند پسرش حدوداً، سی سال دارد و شاغل است. دخترش اما…
همراهان عزیز! در این شماره از ستون زندگی مهمان «حیدرعلی رجبی» می‌شویم.
پدری که از میان تندباد سختی‌ها خانواده‌اش را عبور داده است.
پسرش زمانی متولد می‌شود که آن‌ها در خانه‌ای نیمه‌دربست اجاره‌نشین هستند.
دراین‌باره می‌گوید: «فقر دست‌وبالم را بسته بود. من هر بار به‌گونه‌ای شرمندۀ همسر و فرزندم بودم. وقتی پسرم در حیاط خانه مشغول بازی می‌شد، صاحب‌خانه با عصبانیت از او می‌خواست به خانه برود.
از طرفی آسایش فرزندم برایم اهمیت داشت و از سویی دیگر توان برخورد با صاحب‌خانه را نداشتم.»
او دیر نابینا است و زمانی که در چینی‌سازی مشغول‌به‌کار بود، بر اثر یک سانحه بخش زیادی از بینایی‌اش را از دست داد.
در گذشته هشت ماه را به‌عنوان یکی از نیروهای بسیجی در منطقۀ جنگی گذرانده است.
پای زن و فرزند که به میان می‌آید، آدمی تمام داشته‌هایش را به‌کار می‌گیرد تا بتواند در شرایط موجود بهترین امکانات را در اختیار خانواده‌اش بگذارد.
او زمانی در استانداری، زمانی در کارخانۀ پتوبافی و زمانی هم در کارخانۀ چینی‌سازی مشغول‌به‌کار بوده است تا اینکه در راه برگشت از چینی‌سازی در یک سانحه بینایی‌اش را از دست می‌دهد. علاوه بر این، پاره‌ای از مشکلات دیگر هم در این ماجرا او را درگیر می‌کند که سبب ازکارافتادگی‌اش می‌شود.
پسرش تحصیلات‌اش را تا پایان دبیرستان ادامه داد و نخواست که به دانشگاه برود.
دراین‌باره می‌گوید: «پسرم کار را بر ادامه‌تحصیل ترجیح داد. دلم می‌خواست به دانشگاه برود؛ اما او مرا قانع کرد که در طول کار هم اگر نیاز باشد می‌توانم تحصیل کنم. با توجه به شرایطی که داریم، صلاح را در این می‌بینم که کار کنم.
در ابتدا قرار شد وارد نیروی انتظامی‌شود. یکی از دوستانم که سابقۀ دوستی‌مان به ماه‌های خدمت بر می‌گردد، مرا راهنمایی کرد. او به من هشدار داد که ممکن است فرزندت به راه‌های دور اعزام شود و پسرم این را نمی‌خواست.
به کارخانۀ لاستیک‌سازی معرفی شدیم. در آنجا قرار شد پسرم با دستگاه پرس کار کند. این کار را بسیار خطرناک دیدم. این شد که او را در یک کارخانۀ یخچال‌سازی مشغول‌به‌کار کردم.»
از او می‌خواهم دربارۀ دخترش برایمان بگوید. آهی می‌کشد و می‌گوید:
«دخترم! دخترم! از دخترم چیزی نپرسید. هر کاری از من ساخته بود، برای به دست آوردن سلامتی‌اش انجام دادم. هرچه بیشتر تلاش کردم، کمتر به نتیجه رسیدم.
او به‌خاطر تأخیر در عمل زایمان و کمبود اکسیژن، دچار فلج مغزی شده است.
با اینکه فرزند اولم با عمل سزارین به دنیا آمده است، دستور عمل سزارین را صادر نمی‌کردند؛ چراکه طبق دستورالعملی که از وزارت بهداشت صادر شده بود، زایمان‌ها می‌بایست به‌صورت طبیعی انجام شود.
در نهایت، بعد از بیهوش‌شدن همسرم دستور سزارین صادر شد و همین تأخیر، فرزندم را به چنین روزگاری گرفتار کرد.»
از او می‌پرسم که دخترش چند سال دارد و در طول این سال‌ها چگونه از او مراقبت کرده است.
«حالا دخترم پانزده سال دارد. نمی‌تواند حرف بزند؛ راه برود یا از دستشویی استفاده کند. حدوداً ماهی ده بسته پوشک بزرگسال برایش تهیه می‌کنم. خودتان می‌دانید که چه هزینۀ سنگینی دارد؛ البته علاوه بر هزینۀ داروهایی که استفاده می‌کند. اگر دارویش را به‌موقع مصرف نکند، دچار تشنج می‌شود؛ دندان‌هایش قفل می‌شود و از حال می‌رود.»
او می‌گوید که دخترش در گذشته کمی به سختی، اما قادر به صحبت‌کردن بوده است؛ ولی حالا دیگر این توانایی را ندارد.
به‌نقل از مجلۀ دکتر دکتر که به معرفی انواع بیماری‌ها می‌پردازد، «اختلالات مغزی همراه با فلج مغزی باعث مشکلات عصبی دیگری می‌شود که شامل:
مشکلات بینایی و شنوایی
اختلالات عقلانی و کندذهنی
تشنج
احساس لامسه و درد غیرطبیعی
بیماری‌های دهان و دندان
مشکلات و بیماری‌های روحی و روانی
بی‌اختیاری ادرار.»
گرچه یافته‌ها حکایت از این دارند که فلج مغزی بهتر یا بدتر نمی‌شود، ممکن است علت بروز چنین اتفاقی، وجود سایر مشکلات عصبی باشد.
او در ادامه می‌گوید: «برای درمان فرزندم به پزشکان متعددی مراجعه کردم؛ اما سودی نداشت. یکی از مسائلی که اسباب ناراحتی من می‌شد، حضور گاه‌وبیگاه تیم دانشجویان پزشکی بالای سر فرزندم بود.
من اما با توجه به شرایط بحرانی که در آن قرار داشتیم، سعی می‌کردم لحظه‌ای از روند درمان فرزندم غافل نمانم. اطلاعاتم را افزایش دهم و به پزشکان بعدی توضیحات کامل‌تری ارائه دهم.»
با نگاهی مختصر به تصمیم‌هایی که این پدر برای تداوم زندگی‌اش می‌گیرد، در می‌یابیم که با چه فرازونشیب‌هایی روبه‌رو بوده است.
در طول مصاحبه حتی یک بار از نابینایی گله نمی‌کند. او خود را تمام‌وکمال با همۀ توانایی باقی‌مانده‌اش مسئول و سرپرست خانواده‌اش می‌داند. به دلایل مختلف شغل‌اش را تغییر می‌دهد. از جمله اینکه وقتی متوجه می‌شود کارخانۀ پتوبافی در آستانۀ ورشکستگی قرار دارد، از آنجا خارج شده در کارخانۀ چینی‌سازی مشغول می‌شود.
با جدیت تمام مسئلۀ کاریابی پسرش را پیگیر می‌شود و همچنین تصمیم می‌گیرد همراه همسرش از دخترش با همۀ سختی‌های موجود، در خانه نگهداری کند و او را به مراکز نگهداری نفرستد.
در پایان، با سپاس از این پدر ارجمند که وقت خود را در اختیار ما گذاشتند، این برگ از دفتر زندگی را نیز ورق می‌زنیم.
روزهای‌تان پر از شوق زندگی"
audio/mana-b4c2a52e6a3399c97090.mp3,"ده روش استفاده از برنامۀ بی مای آیز برای تشخیص رنگ‌ها
میثم امینی
بعد از اتصال شکن یا یک برنامۀ مشابه، بی مای آیز را باز کنید، یک حساب در برنامه ایجاد کنید و به آن وارد شوید یا با استفاده از حساب گوگِل یا فِیْسْبوک خود برنامه را راه‌اندازی کنید؛ سپس زبان یا زبان‌هایی که به آن‌ها صحبت می‌کنید را در تنظیمات برنامه مشخص کنید. پس از آن هروقت نیاز به کمک دارید، کافی است درحالی‌که اتصال اینترنت برقرار و شکن یا برنامه‌ای مشابه فعال است، بی مای آیز را باز کنید و با فعال‌کردن دکمۀ تماس در صفحۀ اصلی برنامه، درخواست کمک کنید. بعد از مدتی معمولاً به اولین داوطلبی که تماس شما را پاسخ دهد، متصل می‌شوید و می‌توانید از او کمک بگیرید. اگر چند زبان را مشخص کرده باشید، در جست‌وجو برای داوطلب، اولویت با افرادی است که به زبان اولی که در تنظیمات مشخص کرده‌اید، سخن می‌گویند و فقط اگر داوطلبی برای آن زبان یافت نشد، جست‌وجو برای سخن‌گویان زبان‌های بعدی که در هنگام ثبت‌نام مشخص کرده‌اید، انجام می‌شود.
از بی مای آیز در موارد زیادی می‌توان استفاده کرد که کمک‌گرفتن در زمینۀ کار با رنگ‌های مختلف در زندگی روزمره یکی از آن‌هاست. در ادامه با چند کاربرد بی مای آیز در زمینۀ تشخیص و شناسایی رنگ‌ها آشنا می‌شویم.
وقتی از تشخیص رنگ صحبت می‌کنیم، منظورمان فقط سیاه‌و‌سفید نیست و این واژه، دامنۀ وسیعی شامل بیش از پنجاه رنگ، از خاکستری تا آبی و صورتی را در بر می‌گیرد! خوشبختانه، راه‌های زیادی وجود دارد که داوطلبان بی مای آیز می‌توانند به شما کمک کنند تا زندگی رنگارنگی داشته باشید.
اگر دچار کور‌رنگی یا آسیب بینایی هستید، شناسایی و تشخیص رنگ‌ها می‌تواند برایتان چالش‌برانگیز باشد. رنگ‌ها در زندگی روزمرۀ ما در موقعیت‌های گوناگون، از کمد لباس گرفته تا ابزار‌های تکنولوژیک خودنمایی می‌کنند. داوطلبان بی مای آیز همیشه خوشحال هستند که به شما در مورد رنگ‌ها کمک کنند. در واقع، تطبیق، تشخیص و شناسایی رنگ‌ها برخی از محبوب‌ترین کاربردهای بی مای آیز است.
آیا تابه‌حال از بی مای آیز برای شناسایی رنگ‌ها استفاده کرده‌اید؟ اگر نه، در اینجا لیستی از ده روش مختلف برای استفاده از بی مای آیز برای تشخیص رنگ‌ها، فارغ از سطح بینایی شما وجود دارد:
بررسی اینکه آیا رنگ لباس‌های شما با هم مطابقت دارد یا خیر. چه اینکه جلسۀ مهمی داشته باشید یا فقط یک روز معمولی در دفتر کارتان باشد. خوب است بدانید که آیا لباس‌های شما با هم هماهنگ است یا نه. یک داوطلب بی مای آیز می‌تواند بررسی کند که لباس‌های شما مناسب است و رنگ‌های متضاد نپوشیده‌اید.
خواندن چراغ‌های رنگی در دستگاه‌های الکترونیکی. آیا با اتصال به اینترنت خود مشکل دارید؟ یک داوطلب می‌تواند به شما در بررسی رنگ چراغ‌های مودم یا سایر دستگاه‌های الکترونیکی کمک کند.
پیدا‌کردن موارد خاص در کمد لباس شما. این کراوات چه رنگی است؟ آیا این پیراهن سفید یا آبی من است؟ اگر به‌دنبال یک تکه لباس به رنگی خاص در کمد خود هستید، یک داوطلب می‌تواند به‌سرعت به شما کمک کند رنگ اقلام مختلف را شناسایی کنید.
خواندن نمودارهای دایره‌ای یا مقیاس‌های ترسیمی. نمودارهای دایره‌ای یا مقیاس‌های ترسیمی که به رنگ‌های مختلف تقسیم شده‌اند ممکن است برای خواندن مشکل‌آفرین باشند. خوشبختانه یک داوطلب بی مای آیز همیشه برای کمک حاضر است.
دسته‌بندی لباس‌های چرک. وقتی لباس‌های کثیفتان را دسته‌بندی می‌کنید، یک داوطلب می‌تواند به شما در جداکردن لباس‌های با رنگ روشن از تیره کمک کند.
آرایش و زیبایی. از آشناشدن با پالت سایه چشم جدیدتان تا انتخاب آن لاک قرمز، دنیای آرایش و زیبایی همیشه مجموعه‌ای از رنگ‌ها را به شما ارائه می‌کند.
انتخاب دکوراسیون به رنگ مناسب. شاید شما به‌دنبال دکوراسیونی برای تناسب با یک موضوع خاص یا به رنگ موردعلاقه خود هستید. یک داوطلب می‌تواند کمک کند تا مطمئن شوید که دکوراسیون مهمانی شما برای این مناسبت مناسب باشد.
جفت‌کردن جوراب‌ها. آیا از پوشیدن جوراب‌های لنگه‌به‌لنگه خسته شده‌اید؟ اجازه دهید یک داوطلب بی مای آیز به شما کمک کند تا جوراب‌های خود را با هم جفت کنید.
صنایع‌دستی. ساخت صنایع‌دستی یک راه عالی و خلاقانه برای گذراندن وقت است. اگر با مواد رنگی کار می‌کنید، یک داوطلب بی مای آیز می‌تواند به شما در مرتب‌کردن آن‌ها کمک کند.
در آشپزخانه. آیا برای اینکه بفهمید استیک شما چقدر پخته است به کمک نیاز دارید؟ یا شاید برای انتخاب رسیده‌ترین میوه‌ها از فروشگاه نیازمند کمک کسی باشید. یک داوطلب بی مای آیز همیشه برای کمک در زمانی که رنگ یک مادۀ غذایی می‌تواند موفقیت یا شکست غذای بعدی شما را رقم بزند، آماده است.
خوشبختانه با تلاش گروهی از نابینایان ایرانی، هم منو‌های بی مای آیز به فارسی برگردانده شده و هم فارسی‌زبانان زیادی در سراسر دنیا با این نرم‌افزار آشنا شده‌اند و هم‌اکنون به‌عنوان همیار بینا در بی مای آیز ثبت‌نام کرده‌اند. همین حالا می‌توانید گوشی هوشمند را بردارید و با مراجعه به یکی از پلتفرم‌های دانلود نرم‌افزار، بی‌مای آیز را نصب کنید و از امکاناتی که در بالا ذکرش به میان رفت و بسیاری قابلیت‌های دیگر استفاده کنید. بی مای آیز، یکی از آسان‌ترین و ارزان‌ترین راه‌ها برای تسهیل دستیابی آسیب‌دیدگان بینایی به استقلال است."
audio/mana-55d7f3a3fa94af53dc88.mp3,"پیچ‌وتاب پیشۀ مشاور:گفت‌وگوی نشریۀ نسل مانا با بیتا راد؛ روان‌شناس
میر‌هادی نايینی‌زاده
روان‌شناسی از جمله رشته‌های دانشگاهی است که از سالیان دور، مقصد نابینایان علاقه‌مند به ورود به محیط‌های آکادمیک بوده است؛ اما کم نیستند افرادی که بدون داشتن آگاهی کافی از آینده شغلی این رشته، بر صندلی دانشگاه‌ها تکیه می‌زنند و چندین سال از عمر و جوانی‌شان را مصروف خواندن دروسی می‌کنند که به دلایل فراوان ممکن است نتوانند چرخ زندگی‌شان را با آن بچرخانند.
«بیتا راد»، روان‌شناس نابینای ۳۲ ساله‌ای است که از پیچ‌وخم‌ها و مقتضیات کسب درآمد از طریق روان‌شناسی برای ما می‌گوید.
«پیش از هرچیز دربارۀ ماهیت رشتۀ روان‌شناسی برای ما صحبت کنید؟»
«روان‌شناسی را با تمام تفاوت‌هایی که در شیوه‌ها و رویکرد‌های خود دارد، می‌توان برقراری رابطه‌ای انسانی با کسانی دانست که با مسئلۀ مشخصی به روان‌شناس
مراجعه می‌کنند.»
«کدام رشته‌های روان‌شناسی در حال حاضر بیشتر امکان درآمد‌زایی دارند؟»
«از نظر من هرکدام از رشته‌ها و گرایش‌ها مخاطبین خاص خود را دارند و نمی‌توان قطعی گفت کدام رشته دارای درآمد بیشتری است؛ اما می‌توانم بگویم نحوۀ درآمد‌زایی بیش از اینکه به گرایش ربط داشته باشد، به فاکتور‌های دیگری نیاز دارد. توان‌مندی روان‌شناس، چگونگی جذب مشتری و خوش‌نامی عمومی او، از عوامل مهم درآمد‌زایی یک روان‌شناس محسوب می‌شوند.»
«در صحبت‌های خود به توان‌مندی یک روان‌شناس اشاره کردید: منظور شما از توان‌مندی چیست؟»
«از نظر من برخی از این توانایی‌ها ذاتی و برخی دیگر اکتسابی هستند؛ مثلاً کسی که دارای هوش هیجانی بالاتر، حس هم‌دلی بهتر و توان تحلیل بیشتری است، می‌تواند روان‌شناس موفق‌تری باشد.
اولین عنصری که توانایی یک روان‌شناس را نشان می‌دهد، شخصیت اوست. از دیگر عناصر موفقیت یک روان‌شناس تلاشی است که در راستای آموزش مهارت‌های گوناگون مرتبط با حرفۀ خود انجام می‌دهد. از نظر من، سومین عنصری که توان‌مندی یک روان‌شناس را نشان می‌دهد، تجربۀ کافی او در نحوۀ مواجهه با کار خود است. این سه عنصر از نظر من مهم‌ترین توانایی‌هایی هستند که باید یک روان‌شناس داشته باشد.»
«از نظر شما چه کسانی با چه روحیه‌ای می‌توانند در این رشته موفق باشند؟»
«کسانی می‌توانند روان‌شناسان خوبی باشند که در وهلۀ اول مسائل مربوط به انسان‌ها برایشان مهم‌تر از سایر مسائل باشد. کسانی که هوش هیجانی و همدلی بیشتری با سایر افراد دارند و از شنیدن حرف‌های دیگران کسل نمی‌شوند می‌توانند پا در این راه بگذارند. داشتن قدرت تحلیل و تمرکز بالا از دیگر لوازم یک روان‌شناس خوشنام است. یک روان‌شناس باید حتماً این نکته را در نظر داشته باشد که از این طریق امکان کسب درآمد سریع به‌هیچ‌وجه وجود ندارد. پس از اخذ مدرک کارشناسی، امکان درمانگری ندارید و فقط از طریق ترجمه و پژوهش می‌توانید درآمد ناچیزی داشته باشید. وقتی هم مدرک کارشناسی‌ارشد خود را بگیرید، مسائل کاری شما جنس دیگری پیدا می‌کند. آخرین چیزی که باید دربارۀ ورود به این رشته یادآور شوم این است که اگر شما یکی از مشکلات روانی را تجربه می‌کنید، با مطالعۀ روان‌شناسی نمی‌توانید بر آن فائق شوید.»
«شما به‌عنوان یک دانشجوی نابینای روان‌شناسی چه مشکلاتی را تجربه کردید؟ آیا این مسائل همچنان وجود دارند؟»
«در پاسخ به این سؤال ابتدا باید در نظر داشته باشیم که چیز‌هایی که می‌گویم تجارب شخصی من است و امکان دارد پاسخ‌های کاملاً متفاوتی از سایر روان‌شناسان نابینا دریافت کنید.
از آنجا که روان‌شناسی، انتخاب بسیاری از دانشجویان نابینا است، دسترسی به منابع مطالعاتی در این رشته تقریباً آسان است؛ اما دیدگاه اساتید روان‌شناسی به موفقیت افراد نابینا در این رشته خیلی مثبت نیست. آن‌ها معتقدند نبود بینایی کار یک درمانگر را در مواجهه با مراجعین مختل می‌کند.
که البته تا حدی حق با آن‌هاست. اینکه اساتید روان‌شناسی بر این باور باشند که یک نابینا نمی‌تواند کار‌های اساسی رشته را برعهده بگیرد، مشکلی است که شاید هیچ زمانی از میان نرود. یک روان‌شناس نابینا، ضمن پذیرش برخی محدودیت‌هایی که ندیدن برایش ایجاد می‌کند، باید برای اثبات توانایی‌های خود بجنگد.
«پس از دورۀ دانشجویی و ورود به بازار کار، نابینایی چه تفاوت‌هایی برای شما ایجاد کرد؟»
«پس از پایان دورۀ کارشناسی‌ارشد، شما هم می‌توانید زیرنظر یک ناظر مشغول‌به‌کار شوید و هم می‌توانید پروانۀ درمانگری را برای خود دریافت کنید. کار زیرنظر یک ناظر با توافق درصد مشخص از درآمد، نیازی به اخذ مجوز ندارد؛ اما برای داشتن تابلوی درمانگری، شما موظف به اخذ پروانه از سازمان نظام روان‌شناسی کشور هستید. روند صدور این پروانه شرایط خاص خود را می‌طلبد و بسیار زمان‌بر است. پس از طی مراحل قانونی، شما در کمیسیون مربوط به گرایش خود دعوت به مصاحبه می‌شوید.
باید توجه داشت که همان مشکل دیدگاه اساتید، در پذیرش شما به‌عنوان کسی که می‌تواند وارد این کار شود، وجود دارد. شما باید بتوانید توضیح علمی و درستی برای اقناع اساتید خود داشته باشید.»
«آیا با این نظر معروف که یک روان‌شناس نابینا، نمی‌تواند به‌خوبیِ همکار بینایش کار کند، موافقید؟»
«اجازه بدهید در پاسخ به این پرسش بگویم: یک روان‌شناس نابینا باید واقع‌بینانه از توانایی‌ها و ناتوانی‌های خود آگاه باشد و با توجه به هر دو روی سکه کار خود را پیش ببرد.»
«آیا نابینایی، در روند جذب یا دل‌زدگی مراجعانتان تأثیری داشته است؟»
«بهتر است یک درمانگر نابینا حتماً نابینایی خود را به اطلاع مراجعانش برساند تا مراجعان امکان انتخاب یا عدم انتخاب او را به‌راحتی داشته باشند.
من با سه گروه از مراجعان در طول دوران کاری خود سروکار داشتم. بیش از 80درصد مراجعان من بدون توجه به نابینایی وارد فرآیند کاردرمانی شده‌اند. تعدادی مراحل درمان را با پرسیدن چند پرسش در باب نحوۀ کار یک نابینا ادامه دادند و فقط دو نفر نتوانستند با یک درمانگر نابینا کار کنند. باید بگویم به‌نظر می‌رسد نگرش مردم عادی در این زمینه با استادان روان‌شناسی متفاوت است.»
«از چه روش‌هایی برای جذب مراجعان‌تان استفاده می‌کنید؟»
«این کار، مانند هر شغل آزاد دیگری مستلزم جذب مشتری است. تبلیغات صحیح از طرق گوناگون، داشتن روابط مؤثر با مراکز و چهره‌های برجستۀ روان‌شناسی، حضور مستمر و فعال در انجمن‌های روان‌شناسی و نمایش درست توانمندی‌ها، از راه‌هایی هستند که در جذب مشتری کمک شایان توجهی به شما می‌کنند. دوباره بر این نکته تأکید می‌کنم که امکان کسب درآمد سریع از طریق این رشته وجود ندارد. باید برای نمایش توانایی‌های خود مراجعان را به رایگان یا با هزینۀ اندک بپذیرید تا کم‌کم به درآمد معقولی برسید.»
«نقش استقلال فردی در موفقیت کاری یک روان‌شناس نابینا چقدر است؟»
«استقلال از ملزومات مهم زندگی هر نابینایی محسوب می‌شود که در پیشبرد کار‌های روزمره نقش مهمی ایفا می‌کند؛ اما از آنجا که شغل درمانگری آن‌چنان مستلزم حرکت و جابه‌جایی نیست، از نظر من شاید کسی که استقلال کافی هم نداشته باشد، بتواند در این حوزه کار خود را پیش ببرد.»
«چه سخنی در باب درآمد‌زایی از این طریق می‌توانید به نکته‌های پیش‌گفتۀ خود اضافه کنید؟»
«باید بگویم درمانگری، تنها راه کسب درآمد از طریق روان‌شناسی نیست. این رشته بسیار گسترده است و از طرق گوناگونی مانند حضور در مراکز اداری مثل بهزیستی، ترجمه و پژوهش، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و سمینار‌های مختلف و… می‌توان بر بستر علم روان‌شناسی درآمد‌زایی کرد.
نکتۀ دیگر این است که پس از طی همۀ مراحل رسیدن به درآمد که پیش‌تر به آن‌ها اشاره کردم، میزان درآمد من از این حرفه در سطح متوسط روبه‌بالای جامعه است. دوباره باید بگویم: روان‌شناسی نمی‌تواند کسی را با سرعت به درآمد کافی برساند.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای از گفت‌وگوی ۴۵ دقیقه‌ای نسل مانا با بیتا راد، روان‌شناس نابینا بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک پادکست، ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-384ed3e848a8ce79179e.mp3,"پیچ‌وتاب پیشۀ مشاور:گفت‌وگوی نشریۀ نسل مانا با بیتا راد؛ روان‌شناس
میر‌هادی نايینی‌زاده
روان‌شناسی از جمله رشته‌های دانشگاهی است که از سالیان دور، مقصد نابینایان علاقه‌مند به ورود به محیط‌های آکادمیک بوده است؛ اما کم نیستند افرادی که بدون داشتن آگاهی کافی از آینده شغلی این رشته، بر صندلی دانشگاه‌ها تکیه می‌زنند و چندین سال از عمر و جوانی‌شان را مصروف خواندن دروسی می‌کنند که به دلایل فراوان ممکن است نتوانند چرخ زندگی‌شان را با آن بچرخانند.
«بیتا راد»، روان‌شناس نابینای ۳۲ ساله‌ای است که از پیچ‌وخم‌ها و مقتضیات کسب درآمد از طریق روان‌شناسی برای ما می‌گوید.
«پیش از هرچیز دربارۀ ماهیت رشتۀ روان‌شناسی برای ما صحبت کنید؟»
«روان‌شناسی را با تمام تفاوت‌هایی که در شیوه‌ها و رویکرد‌های خود دارد، می‌توان برقراری رابطه‌ای انسانی با کسانی دانست که با مسئلۀ مشخصی به روان‌شناس
مراجعه می‌کنند.»
«کدام رشته‌های روان‌شناسی در حال حاضر بیشتر امکان درآمد‌زایی دارند؟»
«از نظر من هرکدام از رشته‌ها و گرایش‌ها مخاطبین خاص خود را دارند و نمی‌توان قطعی گفت کدام رشته دارای درآمد بیشتری است؛ اما می‌توانم بگویم نحوۀ درآمد‌زایی بیش از اینکه به گرایش ربط داشته باشد، به فاکتور‌های دیگری نیاز دارد. توان‌مندی روان‌شناس، چگونگی جذب مشتری و خوش‌نامی عمومی او، از عوامل مهم درآمد‌زایی یک روان‌شناس محسوب می‌شوند.»
«در صحبت‌های خود به توان‌مندی یک روان‌شناس اشاره کردید: منظور شما از توان‌مندی چیست؟»
«از نظر من برخی از این توانایی‌ها ذاتی و برخی دیگر اکتسابی هستند؛ مثلاً کسی که دارای هوش هیجانی بالاتر، حس هم‌دلی بهتر و توان تحلیل بیشتری است، می‌تواند روان‌شناس موفق‌تری باشد.
اولین عنصری که توانایی یک روان‌شناس را نشان می‌دهد، شخصیت اوست. از دیگر عناصر موفقیت یک روان‌شناس تلاشی است که در راستای آموزش مهارت‌های گوناگون مرتبط با حرفۀ خود انجام می‌دهد. از نظر من، سومین عنصری که توان‌مندی یک روان‌شناس را نشان می‌دهد، تجربۀ کافی او در نحوۀ مواجهه با کار خود است. این سه عنصر از نظر من مهم‌ترین توانایی‌هایی هستند که باید یک روان‌شناس داشته باشد.»
«از نظر شما چه کسانی با چه روحیه‌ای می‌توانند در این رشته موفق باشند؟»
«کسانی می‌توانند روان‌شناسان خوبی باشند که در وهلۀ اول مسائل مربوط به انسان‌ها برایشان مهم‌تر از سایر مسائل باشد. کسانی که هوش هیجانی و همدلی بیشتری با سایر افراد دارند و از شنیدن حرف‌های دیگران کسل نمی‌شوند می‌توانند پا در این راه بگذارند. داشتن قدرت تحلیل و تمرکز بالا از دیگر لوازم یک روان‌شناس خوشنام است. یک روان‌شناس باید حتماً این نکته را در نظر داشته باشد که از این طریق امکان کسب درآمد سریع به‌هیچ‌وجه وجود ندارد. پس از اخذ مدرک کارشناسی، امکان درمانگری ندارید و فقط از طریق ترجمه و پژوهش می‌توانید درآمد ناچیزی داشته باشید. وقتی هم مدرک کارشناسی‌ارشد خود را بگیرید، مسائل کاری شما جنس دیگری پیدا می‌کند. آخرین چیزی که باید دربارۀ ورود به این رشته یادآور شوم این است که اگر شما یکی از مشکلات روانی را تجربه می‌کنید، با مطالعۀ روان‌شناسی نمی‌توانید بر آن فائق شوید.»
«شما به‌عنوان یک دانشجوی نابینای روان‌شناسی چه مشکلاتی را تجربه کردید؟ آیا این مسائل همچنان وجود دارند؟»
«در پاسخ به این سؤال ابتدا باید در نظر داشته باشیم که چیز‌هایی که می‌گویم تجارب شخصی من است و امکان دارد پاسخ‌های کاملاً متفاوتی از سایر روان‌شناسان نابینا دریافت کنید.
از آنجا که روان‌شناسی، انتخاب بسیاری از دانشجویان نابینا است، دسترسی به منابع مطالعاتی در این رشته تقریباً آسان است؛ اما دیدگاه اساتید روان‌شناسی به موفقیت افراد نابینا در این رشته خیلی مثبت نیست. آن‌ها معتقدند نبود بینایی کار یک درمانگر را در مواجهه با مراجعین مختل می‌کند.
که البته تا حدی حق با آن‌هاست. اینکه اساتید روان‌شناسی بر این باور باشند که یک نابینا نمی‌تواند کار‌های اساسی رشته را برعهده بگیرد، مشکلی است که شاید هیچ زمانی از میان نرود. یک روان‌شناس نابینا، ضمن پذیرش برخی محدودیت‌هایی که ندیدن برایش ایجاد می‌کند، باید برای اثبات توانایی‌های خود بجنگد.
«پس از دورۀ دانشجویی و ورود به بازار کار، نابینایی چه تفاوت‌هایی برای شما ایجاد کرد؟»
«پس از پایان دورۀ کارشناسی‌ارشد، شما هم می‌توانید زیرنظر یک ناظر مشغول‌به‌کار شوید و هم می‌توانید پروانۀ درمانگری را برای خود دریافت کنید. کار زیرنظر یک ناظر با توافق درصد مشخص از درآمد، نیازی به اخذ مجوز ندارد؛ اما برای داشتن تابلوی درمانگری، شما موظف به اخذ پروانه از سازمان نظام روان‌شناسی کشور هستید. روند صدور این پروانه شرایط خاص خود را می‌طلبد و بسیار زمان‌بر است. پس از طی مراحل قانونی، شما در کمیسیون مربوط به گرایش خود دعوت به مصاحبه می‌شوید.
باید توجه داشت که همان مشکل دیدگاه اساتید، در پذیرش شما به‌عنوان کسی که می‌تواند وارد این کار شود، وجود دارد. شما باید بتوانید توضیح علمی و درستی برای اقناع اساتید خود داشته باشید.»
«آیا با این نظر معروف که یک روان‌شناس نابینا، نمی‌تواند به‌خوبیِ همکار بینایش کار کند، موافقید؟»
«اجازه بدهید در پاسخ به این پرسش بگویم: یک روان‌شناس نابینا باید واقع‌بینانه از توانایی‌ها و ناتوانی‌های خود آگاه باشد و با توجه به هر دو روی سکه کار خود را پیش ببرد.»
«آیا نابینایی، در روند جذب یا دل‌زدگی مراجعانتان تأثیری داشته است؟»
«بهتر است یک درمانگر نابینا حتماً نابینایی خود را به اطلاع مراجعانش برساند تا مراجعان امکان انتخاب یا عدم انتخاب او را به‌راحتی داشته باشند.
من با سه گروه از مراجعان در طول دوران کاری خود سروکار داشتم. بیش از 80درصد مراجعان من بدون توجه به نابینایی وارد فرآیند کاردرمانی شده‌اند. تعدادی مراحل درمان را با پرسیدن چند پرسش در باب نحوۀ کار یک نابینا ادامه دادند و فقط دو نفر نتوانستند با یک درمانگر نابینا کار کنند. باید بگویم به‌نظر می‌رسد نگرش مردم عادی در این زمینه با استادان روان‌شناسی متفاوت است.»
«از چه روش‌هایی برای جذب مراجعان‌تان استفاده می‌کنید؟»
«این کار، مانند هر شغل آزاد دیگری مستلزم جذب مشتری است. تبلیغات صحیح از طرق گوناگون، داشتن روابط مؤثر با مراکز و چهره‌های برجستۀ روان‌شناسی، حضور مستمر و فعال در انجمن‌های روان‌شناسی و نمایش درست توانمندی‌ها، از راه‌هایی هستند که در جذب مشتری کمک شایان توجهی به شما می‌کنند. دوباره بر این نکته تأکید می‌کنم که امکان کسب درآمد سریع از طریق این رشته وجود ندارد. باید برای نمایش توانایی‌های خود مراجعان را به رایگان یا با هزینۀ اندک بپذیرید تا کم‌کم به درآمد معقولی برسید.»
«نقش استقلال فردی در موفقیت کاری یک روان‌شناس نابینا چقدر است؟»
«استقلال از ملزومات مهم زندگی هر نابینایی محسوب می‌شود که در پیشبرد کار‌های روزمره نقش مهمی ایفا می‌کند؛ اما از آنجا که شغل درمانگری آن‌چنان مستلزم حرکت و جابه‌جایی نیست، از نظر من شاید کسی که استقلال کافی هم نداشته باشد، بتواند در این حوزه کار خود را پیش ببرد.»
«چه سخنی در باب درآمد‌زایی از این طریق می‌توانید به نکته‌های پیش‌گفتۀ خود اضافه کنید؟»
«باید بگویم درمانگری، تنها راه کسب درآمد از طریق روان‌شناسی نیست. این رشته بسیار گسترده است و از طرق گوناگونی مانند حضور در مراکز اداری مثل بهزیستی، ترجمه و پژوهش، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و سمینار‌های مختلف و… می‌توان بر بستر علم روان‌شناسی درآمد‌زایی کرد.
نکتۀ دیگر این است که پس از طی همۀ مراحل رسیدن به درآمد که پیش‌تر به آن‌ها اشاره کردم، میزان درآمد من از این حرفه در سطح متوسط روبه‌بالای جامعه است. دوباره باید بگویم: روان‌شناسی نمی‌تواند کسی را با سرعت به درآمد کافی برساند.»
آنچه خواندید، خلاصه‌ای از گفت‌وگوی ۴۵ دقیقه‌ای نسل مانا با بیتا راد، روان‌شناس نابینا بود. می‌توانید مشروح این گفت‌وگو را در قالب یک پادکست، ذیل همین نوشته در وب‌سایت نسل مانا بشنوید."
audio/mana-1459459b6935300cc97a.mp3,"جای خالی معلولان در رویدادهای فرهنگی
ابوذر سمیعی
یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فرهنگی هنری در کشور ما هر ساله در همین ایام رقم می‌خورد. جشنوارۀ فجر که امسال چهلمین دورۀ خود را تجربه می‌کند، رویدادی فرهنگی‌هنری است که بیشتر هنرمندان تلاش می‌کنند در آن حضوری فعالانه داشته باشند؛ اما در چنین رویداد فرهنگی پراهمیتی، افراد دارای معلولیت چه جایگاهی دارند و چه میزان به حضور آنان در این رویداد توجه شده است؟
به‌نظر می‌رسد یکی از تأثیرگذارترین راه‌های ایجاد تغییرات فرهنگی در عموم جامعه در خصوص افراد دارای معلولیت، حضور فعال آن‌ها در عرصه‌های مختلف اجتماعی است. این حضور می‌تواند هم به‌عنوان مشارکت‌کننده اتفاق بیفتد و هم به‌عنوان یک مخاطب عام؛ اما آیا چنین بستری برای افراد معلول در رویدادهای فرهنگی عمومی، به‌ویژه جشنواره‌های فجر وجود دارد. در نوشتار حاضر قصد بر این است امکان حضور افراد دارای معلولیت در جشنواره‌های فیلم و تئاتر فجر به‌طور خاص موردبررسی قرار گیرد.
موضوع حضور افراد دارای معلولیت در رویدادهای عمومی و جشنواره‌های فرهنگی را از دو منظر می‌توان موردتحلیل قرار داد. یکی فراهم‌بودن زیرساخت‌های مناسب‌سازی و دسترسی‌پذیری برای حضور این افراد در جشنواره و دیگر در نظر داشتن برنامه‌ها و دستورالعمل‌هایی در راستای تولید محتوای مناسب در حوزۀ معلولیت.
در بُعد نخست، یعنی مناسب‌سازی و دسترسی‌پذیری محیط و محتوا برای معلولان، لازم است اشاره کرد که امروزه با تلاش‌های روزافزون صورت‌گرفته در جهت تسهیل حضور همۀ افراد در مناسبت‌ها و همه‌شمول‌بودن فعالیت‌های اجتماعی، در کشورهای توسعه‌یافته قوانینی در راستای مناسب‌سازی و دسترسی‌پذیری رویدادها وجود دارد که مجریان یک برنامۀ عمومی نمی‌توانند بدون توجه به آن، اقدام به برگزاری یک رویداد نمایند. به‌عنوان نمونه، در قانون معلولان آمریکا موسوم به A.D.A بندهای مشخصی در خصوص مناسب‌سازی محیطی فضاهای عمومی، از جمله سالن‌های تئاتر و سینما آمده است. از این میان می‌توان به مواردی همچون، وجود فضای ویژه جهت استقرار افراد دارای صندلی چرخ‌دار در سالن، مجهزبودن سالن‌ها به در‌های اتوماتیک، دسترسی‌پذیری کلی سالن‌ها، راهروها و سرویس‌های بهداشتی، دسترس‌پذیربودن آسانسور برای نابینایان، وجود امکاناتی برای سگ‌های راهنما و مواردی از این قسم اشاره نمود؛ همچنین متصدیان سالن‌ها نیز باید در خصوص چگونگی تعامل با افراد دارای معلولیت و نیازهای احتمالی آن‌ها آموزش دیده باشند.
از سوی دیگر، محتواهای ارائه‌شده در این جشنواره‌ها هم حتماً باید استانداردهای دسترسی‌پذیری را رعایت کرده باشند. توضیح‌داربودن فیلم‌ها برای افراد نابینا و استفاده از زیرنویس یا مترجم زبان اشاره برای ناشنوایان از جمله ضروری‌ترین مواردی است که برگزاری یک رویداد منوط به رعایت آن‌ها است.
دومین موضوع، تولید محتوا در حوزۀ افراد دارای معلولیت است. از آنجا که یکی از تأثیرگذارترین راه‌ها به‌منظور ایجاد تغییرات نگرشی در خصوص معلولان استفاده از محتواهای فرهنگی‌هنری است، سازمان‌های مرتبط با افراد دارای معلولیت همواره تلاش کرده‌اند حتی‌الامکان در چنین برنامه‌هایی حضور فعال داشته باشند و تولیدکنندگان را از راه‌های مختلف به تولید محتوای فرهنگی‌هنری در حوزۀ معلولان ترغیب کنند. پرداختن به موضوع معلولیت در بخش جانبی یک رویداد و بررسی محتواهای فرهنگی با موضوع معلولیت به‌طور ویژه، از جمله سیاست‌هایی است که در برخی جشنواره‌ها به‌منظور توجه بیشتر به حوزۀ معلولان اعمال می‌شود؛ البته این موضوع در کنار جشنواره‌های خاص حوزۀ معلولان اتفاق میفتد که به‌طور تخصصی به موضوع معلولیت می‌پردازد. از آن جمله می‌توان به جشنوارۀ فیلم اسکار برایت و ریل ابلیتی اشاره کرد.
حال سؤال این است که در مقایسه با جشنواره‌ها و رویدادهای خارجی، آیا جشنواره‌های داخلی به‌عنوان رویدادهای عمومی، پذیرای افراد دارای معلولیت هستند؟ آیا تدابیر لازم برای حضور این افراد اتخاذ شده است؟ همچنین از سوی دیگر، به‌منظور ایجاد تغییرات فرهنگی-اجتماعی در حوزۀ معلولان در کشور ما چه سیاست‌هایی وجود دارد و سازمان‌های متولی تا چه میزان توانسته‌اند از ظرفیت‌های موجود در این راستا بهره بگیرند؟ آیا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در قامت متولی برجسته‌ترین رویداد فرهنگی کشور، معلولان را به‌عنوان بزرگ‌ترین اقلیت اجتماعی در نظر داشته است؟ آیا سازمان بهزیستی توانسته از ظرفیت جشنواره‌های تئاتر و فیلم فجر استفاده کرده و موضوعات مربوط به حوزۀ معلولان را عمومی کند؟
در خصوص دسترسی‌پذیری فیزیکی فضای برگزاری این جشنواره‌ها، بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر سالن‌های تئاتر به‌واسطۀ قدیمی‌بودن چندان دسترس‌پذیر نیستند و افراد دارای معلولیت، به‌ویژه معلولان حرکتی در استفاده از این سالن‌ها با مشکلات فراوانی مواجه هستند. در ارتباط با دسترسی‌پذیری سالن‌های سینمایی، اگرچه اوضاع به‌مراتب بهتر است و بیشتر سالن‌های نوساز، اصول کلی مناسب‌سازی را رعایت کرده‌اند؛ اما باید خاطرنشان کرد محل اصلی برگزاری جشنواره فیلم امسال که سالن همایش‌های برج میلاد است، به‌خاطر تعبیۀ درِ ورودی گردون، مانع ورود افرادی شده که از ویلچر استفاده می‌کنند؛ همچنین در فضای داخلی ساختمان‌های نوساز، بیشتر معابر هم‌سطح است و معمولاً سرویس بهداشتی مناسب‌سازی‌شده نیز وجود دارد؛ اما در مقابل، آسانسورها فاقد برچسب بریل است، تضاد رنگ برای افراد کم‌بینا رعایت نشده، سالن‌ها فاقد جایگاه افراد استفاده کننده از ویلچر است و مهم‌تر از همه، متصدیان و کادر اجرایی هیچ اطلاعی در خصوص چگونگی تعامل با افراد دارای معلولیت ندارند.
دسترسی‌پذیری محتوای برنامه‌ها اما اوضاع بسیار وخیمی دارد. امسال، در چهلمین جشنوارۀ فجر، در هیچ‌یک از برنامه‌ها از مترجم ناشنوایان استفاده نشد و تمامی فیلم‌هایی که اکران شدند، فاقد زیرنویس بودند. از همین رو افراد دارای آسیب شنوایی به‌طور کل در این جشنواره نادیده گرفته شده بودند.
در حوزۀ افراد دارای آسیب بینایی و فیلم‌های توضیح‌دار نیز اوضاع تعریف چندانی ندارد. همان گونه که احتمالاً مطلع هستید، از سال 1398 به همت گروهی از کنشگران، حرکتی به‌منظور توضیح‌دارکردن فیلم‌ها آغاز شد. این گروه در کنار خدمات ارزنده و قابل تقدیری که به افراد دارای آسیب بینایی داشتند، از جمله اضافه‌کردن توضیحات صوتی به فیلم‌هایی که در چند پلتفرم ارائه می‌شد و نیز ضبط برنامه‌های مفید و متنوع برای استفادۀ نابینایان، بدعت‌هایی در حوزۀ توضیح‌دارکردن فیلم و نحوۀ اجرای آن بنیان نهادند که نقدهای فراوانی بر آن وارد است. از جملۀ این بدعت‌ها اکران فیلم‌های توضیح‌دار در سانس‌های ویژه برای نابینایان است که کاملاً با حضور فراگیر معلولان در اجتماع در تباین است.
متأسفانه در چهلمین جشنوارۀ فیلم فجر نیز این بدعت‌های مخرب بروز کرد. در این جشنواره، از میان 22 فیلم راه‌یافته، تنها دو فیلم به‌صورت توضیح‌دار وجود داشت که تا زمان تنظیم این یادداشت، قرار بود در سکانس‌های ویژه در سینماهای خاصی، احتمالاً صرفاً برای افراد نابینا پخش شود؛ یعنی افراد دارای آسیب بینایی پس از گذشت بیش از 2 سال از فعالیت‌های گروه نام‌برده، امسال توانستند در جشنوارۀ فیلم فجر، 2 فیلم توضیح‌دار داشته باشند که می‌توانستند در برخی شهرها در سالن سینما آن‌ها را تماشا کنند؛ البته با این تفاوت که مخاطبان نابینا به‌جای شنیدن صدای توضیحات فیلم از گوشی (آن‌گونه که استاندارد فیلم‌های توضیح‌دار است)، مجبور خواهند بود توضیحات را از بلندگوهای سالن بشنوند. بدعتی دیگر با آسیب‌های فراوان که وصف آن در این نوشتار نمی‌گنجد.
نکتۀ دیگر درخصوص استفاده از ظرفیت‌های جشنوارۀ فجر به‌منظور ایجاد تغییرات فرهنگی حوزۀ معلولان است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند با همکاری نهادهای مرتبط، فیلم‌سازان را تشویق به ارائۀ محتوای مرتبط با افراد دارای معلولیت کند و هم در بخش‌های جانبی جشنواره از ظرفیت این افراد برای تغییر نگرش استفاده کند؛ همچنین در تمامی سالن‌ها پیش از اکران فیلم، تیزرهای آموزشی در حوزه‌های مختلف برای مخاطبان پخش می‌شود که می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد. متأسفانه در این دوره نیز به مانند دوره‌های پیشین، جای خالی افراد دارای معلولیت در این تیزرها به‌وضوح قابل مشاهده بود و صد افسوس که سازمان متولی این افراد، هیچ‌گاه نخواسته یا نتوانسته از این ظرفیت بهره بگیرد.
رسیدن به جامعه‌ای برابر و دسترسی‌پذیر، بدون حضور و مشارکت افراد دارای معلولیت در همۀ فعالیت‌ها امکان‌پذیر نیست. این امر مستلزم سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و توجه سازمان‌های مربوط و فعالیت فزون‌تر نهادهای متولی است. انتظار می‌رود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وظیفه‌ای که قانون در خصوص افراد دارای معلولیت به آن محول کرده است عمل کرده و در برنامه‌های فرهنگی، معلولان را نادیده نگیرد؛ همچنین از سازمان بهزیستی نیز انتظار می‌رود از انفعال خارج شده و به‌دنبال احقاق حقوق افراد دارای معلولیت و استفاده از ظرفیت‌های مختلف فرهنگی-اجتماعی باشد. امید که این امر محقق شود."
audio/mana-fc320b9a979409248057.mp3,"هدیه‌خریدن فرد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
تا حالا فکر کرده‌اید با وجود آسیب بینایی، چطور می‌توانید یک هدیۀ باب میل برای کسی که دوستش دارید یا برایتان مهم است، بخرید؟ تا حالا از خود پرسیده‌اید که من که نابینا یا کم‌بینا هستم، از کجا می‌توانم یک خرید خوب داشته باشم؟ شده است سردرگم باشید و ندانید چه‌چیزی برای کادو مناسب است؟ آیا گرفتار این پرسش بوده‌اید که از چه‌کسی می‌توان برای انتخاب یک خرید خوب کمک گرفت؟ احساس کرده‌اید که نمی‌توانید با هدیه‌های خود کسی را غافل‌گیر کنید؟ آیا تجربۀ ناموفق در خرید هدیه داشته‌اید؟
اگر حتی یکی از مسائل بالا دغدغۀ شما باشد، خوب است تا آخر این مطلب همراه من، مسعود طاهریان باشید؛ چون سعی کردم در دومین شماره از سلسله نوشته‌های محک تجربه، جواب‌هایی برای این سؤال‌ها پیدا کنم.
چه هدیه‌ای انتخاب کنیم؟
وقتی به‌دنبال خرید یک هدیۀ باب میل برای کسی هستیم، باید گفت‌وگوها و پیام‌های قبلی بین خودمان را بررسی کنیم تا ببینیم طرف مقابلمان به چه‌چیزی نیاز دارد؛ سلیقۀ او در رنگ و مدل کدام است و از چه‌چیزی خوشش می‌آید؛ پس هر‌چقدر فردی را بیشتر بشناسیم، می‌توانیم هدیۀ بهتری برای او بخریم و با توجه به بودجۀ خود، از بین انواع خریدنی‌هایی مانند کتاب، آلبوم موسیقی، پوشاک، تزئینات خانه، عطر و ادکلن، زیورآلات، وسایل الکترونیکی و… کادوی مناسبی بگیریم. بهتر است انتخاب نهایی را خودمان بکنیم و اگر سردرگم شدیم، می‌توانیم مشورت بگیریم. باید در خرید حضور داشته باشیم و کادو را خود لمس و امتحان کنیم و در نهایت خودمان آن را بگیریم؛ چراکه ما بیشترین شناخت را نسبت به طرف مقابل داریم و این ما هستیم که می‌خواهیم آن هدیه را به او بدهیم. در کل خرید برای فردی که سن و جنسیتی مشابه ما دارد ساده‌تر است؛ چراکه دغدغه‌های او را بهتر می‌فهمیم و هدیه‌ای را که می‌خواهیم برای او بخریم، احتمالاً پیش‌تر برای خود هم خریده‌ایم.
از چه‌کسی مشورت بگیریم؟
گاهی مجبوریم برای خرید خود، مشورت بگیریم؛ مثلاً هنگامی که:
درست هدیه‌گیرنده را نشناسیم.
می‌خواهیم هدیه‌ای بگیریم که خودمان نمی‌توانیم از نظر ظاهری دربارۀ آن اظهارنظر کنیم.
هدیه‌گیرنده از نظر سن یا جنسیت با ما متفاوت باشد.
ندانیم از کجا خرید کنیم و چه بگیریم.
اگر گفت‌وگوی زیادی بین ما و طرف مقابل رد‌و‌بدل نشده بهتر است هدیه‌هایی که بیشتر افراد می‌پسندند، انتخاب کنیم. می‌توانیم از دوستانی که در خرید هدیه تجربه دارند مشورت بگیریم. گاهی نظر فروشنده یا سایر مشتری‌های فروشگاه هم کمک‌کننده است.
راهنمای دیگر ما، خود فرد است که گاهی از وسیله‌ای که برای خود خریده‌ایم، خوشش می‌آید یا از چیزی که می‌خواهد برای خود بگیرد، حرف می‌زند؛ پس می‌توانیم همان چیز را برای او بخریم که هم خودمان و هم هدیه‌گیرنده دوستش داریم؛ اما در مورد زیبایی ظاهری، باید در خصوص شکل، رنگ و مدل کمک بگیریم. در این حالت بهتر است از افرادی کمک بگیریم که از سلیقۀ طرف مقابلمان آگاه هستند (مانند اعضای خانواده و دوستان) یا به‌دلیل شباهت‌های موجود، انتخاب‌هایشان به او نزدیک است؛ مثلاً از خالۀ خود دربارۀ خرید هدیه برای مادر یا از دوست دانشجوی خود در گرفتن هدیه برای یک دانشجوی دیگر، کمک می‌گیریم؛ پس باید بین خانواده و دوستانمان کسانی را پیدا کنیم که به جزئیات توجه می‌کنند و سلیقه‌شان را دوست داریم. بعد می‌توانیم نظر آن‌ها را به‌طور حضوری یا اینترنتی بپرسیم. اگر برای خریدهای خود به یک فروشگاه مشخص می‌رویم و راهنمایی‌های فروشندۀ آن را از قبل امتحان کرده‌ایم، می‌توانیم از کمک او هم استفاده کنیم.
برای خرید کجا برویم؟
در فروشگاه بین آن‌همه خریدنی، چه‌چیزی را بگیریم؟
در فروشگاه‌های آنلاین، به‌راحتی می‌توانیم جست‌وجو کنیم؛ به دسته‌های مختلف سر ‌بزنیم؛ توضیحات نوشتاری را بخوانیم؛ نظرات کاربران را مرور کنیم؛ با کمک یک فرد قابل‌اعتماد عکس‌ها و فیلم‌های معرفی را بررسی کنیم و با بخش پشتیبانی فروشگاه، به‌صورت تلفنی یا نوشتاری ارتباط بگیریم و سؤالات خود را بپرسیم؛ پس در خرید اینترنتی، ما نابینایان یا کم‌بینایان قدرت عمل بالایی داریم؛ چراکه می‌توانیم تمام اجناس را ببینیم و خصوصیات آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کنیم و در نهایت خرید خود را انجام دهیم.
از سویی دیگر، در خرید حضوری از یک فروشگاه، اول باید نوع و دستۀ کالای خود را (مانند لباس یا وسایل الکترونیکی) مشخص کنیم و به محل فروش آن‌ها برویم. بعد باید از فروشنده بخواهیم انواع کالای مدنظر ما را بیاورد و خصوصیات آن‌ها را توضیح دهد تا خرید خود را انتخاب کنیم. اگر فروشنده و سایر مشتری‌های فروشگاه با‌حوصله هستند و احساس می‌کنیم سلیقه‌شان به ما نزدیک است، می‌توانیم از راهنمایی و کمک آن‌ها نیز استفاده کنیم؛ همچنین می‌توانیم از کالاهای موجود در فروشگاه عکس یا فیلم بگیریم و برای افرادی که به آن‌ها اعتماد داریم، بفرستیم تا در انتخاب بهتر به ما کمک کنند. تماس تصویری در فضای فروشگاه با آن‌ها هم بسیار کمک‌کننده خواهد بود.
علاوه بر این ما که نابینا و کم‌بینا هستیم، باید به‌طور نظری ساختارهای زیبایی‌شناسی تناسب و هماهنگی رنگ‌ها، طرح‌ها و زمینه‌ها را بدانیم و در خرید خود از این ساختارها استفاده کنیم. برای آشنایی با این ساختارها می‌توانیم از خانواده و دوستان خود کمک بگیریم و هروقت می‌شنویم کسی خوش‌سلیقه است، دربارۀ انتخاب‌های او پرس‌و‌جو کنیم؛ همچنین در خریدهای جدید از تجربه‌های قبلی خود استفاده کنیم؛ چراکه دربارۀ آن‌ها از دیگران بازخورد گرفته‌ایم و می‌دانیم که انتخاب خوبی بوده‌اند یا نه.
چطور کسی را غافل‌گیر کنیم؟
غافل‌گیرکردن یکی از هیجان‌های دادن کادو است که ما می‌توانیم با دادن هدیۀ خود در روزی که انتظار نمی‌رود، قرارگذاشتن در کافه و رستوران و آوردن ناگهانی کیک و شمع توسط گارسون، پنهان‌کردن کادو در کیف و کولۀ خود، گذاشتن قرار به بهانه‌ای متفاوت از دادن هدیه، استفاده‌کردن از کادوها و بسته‌بندی‌های نامعمول، دادن یک نماد از یک تجربۀ مشترک (مانند عکس دونفره یا یادگاری از یک زمان و مکان خاص)، کمک‌گرفتن از خانواده و دوستان، ساخت فایل صوتی از پیام‌های مشترک و صحبت‌های دوستان با کمک نرم‌افزارهای مختلف (مانند Sound forge یا Wavepad ) طرف مقابل خود را غافل‌گیر کنیم.
سخن پایانی
باید بدانیم با آنکه نابینا یا کم‌بینا هستیم، برای هر نوع خریدی با بررسی و پرس‌و‌جو می‌توانیم به یک راهکار برسیم.
از اینکه تا انتهای این مطلب همراه من بودید، متشکرم. پیشنهادها، انتقادات و سؤال‌های خود را از طریق واتساپ به شماره‌تلفن 09203950210 برای من بفرستید. من هر ماه یک موقعیت چالش‌برانگیز جدید را معرفی می‌کنم و منتظر تجارب و نظرات ارزشمند شما هستم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به دومین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، صدای ارسالی سرکار خانم مریم روزمند برگزیده شد و یادگاری ناقابل نسل مانا را دریافت کردند. شما هم می‌توانید پیام ایشان را ذیل همین پست بشنوید؛ همچنین دربارۀ موضوعات این نوشته با دو تن از نابینایانی که در خرید هدیه بسیار مجرب هستند، صحبت کرده‌ام که حاصلش یک فایل صوتی است. می‌توانید در انتهای این نوشته در وب‌سایت نسل مانا به آن هم گوش بدهید."
audio/mana-740ca26b99f64f12dd40.mp3,"هدیه‌خریدن فرد نابینا و کم‌بینا
مسعود طاهریان
مقدمه
تا حالا فکر کرده‌اید با وجود آسیب بینایی، چطور می‌توانید یک هدیۀ باب میل برای کسی که دوستش دارید یا برایتان مهم است، بخرید؟ تا حالا از خود پرسیده‌اید که من که نابینا یا کم‌بینا هستم، از کجا می‌توانم یک خرید خوب داشته باشم؟ شده است سردرگم باشید و ندانید چه‌چیزی برای کادو مناسب است؟ آیا گرفتار این پرسش بوده‌اید که از چه‌کسی می‌توان برای انتخاب یک خرید خوب کمک گرفت؟ احساس کرده‌اید که نمی‌توانید با هدیه‌های خود کسی را غافل‌گیر کنید؟ آیا تجربۀ ناموفق در خرید هدیه داشته‌اید؟
اگر حتی یکی از مسائل بالا دغدغۀ شما باشد، خوب است تا آخر این مطلب همراه من، مسعود طاهریان باشید؛ چون سعی کردم در دومین شماره از سلسله نوشته‌های محک تجربه، جواب‌هایی برای این سؤال‌ها پیدا کنم.
چه هدیه‌ای انتخاب کنیم؟
وقتی به‌دنبال خرید یک هدیۀ باب میل برای کسی هستیم، باید گفت‌وگوها و پیام‌های قبلی بین خودمان را بررسی کنیم تا ببینیم طرف مقابلمان به چه‌چیزی نیاز دارد؛ سلیقۀ او در رنگ و مدل کدام است و از چه‌چیزی خوشش می‌آید؛ پس هر‌چقدر فردی را بیشتر بشناسیم، می‌توانیم هدیۀ بهتری برای او بخریم و با توجه به بودجۀ خود، از بین انواع خریدنی‌هایی مانند کتاب، آلبوم موسیقی، پوشاک، تزئینات خانه، عطر و ادکلن، زیورآلات، وسایل الکترونیکی و… کادوی مناسبی بگیریم. بهتر است انتخاب نهایی را خودمان بکنیم و اگر سردرگم شدیم، می‌توانیم مشورت بگیریم. باید در خرید حضور داشته باشیم و کادو را خود لمس و امتحان کنیم و در نهایت خودمان آن را بگیریم؛ چراکه ما بیشترین شناخت را نسبت به طرف مقابل داریم و این ما هستیم که می‌خواهیم آن هدیه را به او بدهیم. در کل خرید برای فردی که سن و جنسیتی مشابه ما دارد ساده‌تر است؛ چراکه دغدغه‌های او را بهتر می‌فهمیم و هدیه‌ای را که می‌خواهیم برای او بخریم، احتمالاً پیش‌تر برای خود هم خریده‌ایم.
از چه‌کسی مشورت بگیریم؟
گاهی مجبوریم برای خرید خود، مشورت بگیریم؛ مثلاً هنگامی که:
درست هدیه‌گیرنده را نشناسیم.
می‌خواهیم هدیه‌ای بگیریم که خودمان نمی‌توانیم از نظر ظاهری دربارۀ آن اظهارنظر کنیم.
هدیه‌گیرنده از نظر سن یا جنسیت با ما متفاوت باشد.
ندانیم از کجا خرید کنیم و چه بگیریم.
اگر گفت‌وگوی زیادی بین ما و طرف مقابل رد‌و‌بدل نشده بهتر است هدیه‌هایی که بیشتر افراد می‌پسندند، انتخاب کنیم. می‌توانیم از دوستانی که در خرید هدیه تجربه دارند مشورت بگیریم. گاهی نظر فروشنده یا سایر مشتری‌های فروشگاه هم کمک‌کننده است.
راهنمای دیگر ما، خود فرد است که گاهی از وسیله‌ای که برای خود خریده‌ایم، خوشش می‌آید یا از چیزی که می‌خواهد برای خود بگیرد، حرف می‌زند؛ پس می‌توانیم همان چیز را برای او بخریم که هم خودمان و هم هدیه‌گیرنده دوستش داریم؛ اما در مورد زیبایی ظاهری، باید در خصوص شکل، رنگ و مدل کمک بگیریم. در این حالت بهتر است از افرادی کمک بگیریم که از سلیقۀ طرف مقابلمان آگاه هستند (مانند اعضای خانواده و دوستان) یا به‌دلیل شباهت‌های موجود، انتخاب‌هایشان به او نزدیک است؛ مثلاً از خالۀ خود دربارۀ خرید هدیه برای مادر یا از دوست دانشجوی خود در گرفتن هدیه برای یک دانشجوی دیگر، کمک می‌گیریم؛ پس باید بین خانواده و دوستانمان کسانی را پیدا کنیم که به جزئیات توجه می‌کنند و سلیقه‌شان را دوست داریم. بعد می‌توانیم نظر آن‌ها را به‌طور حضوری یا اینترنتی بپرسیم. اگر برای خریدهای خود به یک فروشگاه مشخص می‌رویم و راهنمایی‌های فروشندۀ آن را از قبل امتحان کرده‌ایم، می‌توانیم از کمک او هم استفاده کنیم.
برای خرید کجا برویم؟
در فروشگاه بین آن‌همه خریدنی، چه‌چیزی را بگیریم؟
در فروشگاه‌های آنلاین، به‌راحتی می‌توانیم جست‌وجو کنیم؛ به دسته‌های مختلف سر ‌بزنیم؛ توضیحات نوشتاری را بخوانیم؛ نظرات کاربران را مرور کنیم؛ با کمک یک فرد قابل‌اعتماد عکس‌ها و فیلم‌های معرفی را بررسی کنیم و با بخش پشتیبانی فروشگاه، به‌صورت تلفنی یا نوشتاری ارتباط بگیریم و سؤالات خود را بپرسیم؛ پس در خرید اینترنتی، ما نابینایان یا کم‌بینایان قدرت عمل بالایی داریم؛ چراکه می‌توانیم تمام اجناس را ببینیم و خصوصیات آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کنیم و در نهایت خرید خود را انجام دهیم.
از سویی دیگر، در خرید حضوری از یک فروشگاه، اول باید نوع و دستۀ کالای خود را (مانند لباس یا وسایل الکترونیکی) مشخص کنیم و به محل فروش آن‌ها برویم. بعد باید از فروشنده بخواهیم انواع کالای مدنظر ما را بیاورد و خصوصیات آن‌ها را توضیح دهد تا خرید خود را انتخاب کنیم. اگر فروشنده و سایر مشتری‌های فروشگاه با‌حوصله هستند و احساس می‌کنیم سلیقه‌شان به ما نزدیک است، می‌توانیم از راهنمایی و کمک آن‌ها نیز استفاده کنیم؛ همچنین می‌توانیم از کالاهای موجود در فروشگاه عکس یا فیلم بگیریم و برای افرادی که به آن‌ها اعتماد داریم، بفرستیم تا در انتخاب بهتر به ما کمک کنند. تماس تصویری در فضای فروشگاه با آن‌ها هم بسیار کمک‌کننده خواهد بود.
علاوه بر این ما که نابینا و کم‌بینا هستیم، باید به‌طور نظری ساختارهای زیبایی‌شناسی تناسب و هماهنگی رنگ‌ها، طرح‌ها و زمینه‌ها را بدانیم و در خرید خود از این ساختارها استفاده کنیم. برای آشنایی با این ساختارها می‌توانیم از خانواده و دوستان خود کمک بگیریم و هروقت می‌شنویم کسی خوش‌سلیقه است، دربارۀ انتخاب‌های او پرس‌و‌جو کنیم؛ همچنین در خریدهای جدید از تجربه‌های قبلی خود استفاده کنیم؛ چراکه دربارۀ آن‌ها از دیگران بازخورد گرفته‌ایم و می‌دانیم که انتخاب خوبی بوده‌اند یا نه.
چطور کسی را غافل‌گیر کنیم؟
غافل‌گیرکردن یکی از هیجان‌های دادن کادو است که ما می‌توانیم با دادن هدیۀ خود در روزی که انتظار نمی‌رود، قرارگذاشتن در کافه و رستوران و آوردن ناگهانی کیک و شمع توسط گارسون، پنهان‌کردن کادو در کیف و کولۀ خود، گذاشتن قرار به بهانه‌ای متفاوت از دادن هدیه، استفاده‌کردن از کادوها و بسته‌بندی‌های نامعمول، دادن یک نماد از یک تجربۀ مشترک (مانند عکس دونفره یا یادگاری از یک زمان و مکان خاص)، کمک‌گرفتن از خانواده و دوستان، ساخت فایل صوتی از پیام‌های مشترک و صحبت‌های دوستان با کمک نرم‌افزارهای مختلف (مانند Sound forge یا Wavepad ) طرف مقابل خود را غافل‌گیر کنیم.
سخن پایانی
باید بدانیم با آنکه نابینا یا کم‌بینا هستیم، برای هر نوع خریدی با بررسی و پرس‌و‌جو می‌توانیم به یک راهکار برسیم.
از اینکه تا انتهای این مطلب همراه من بودید، متشکرم. پیشنهادها، انتقادات و سؤال‌های خود را از طریق واتساپ به شماره‌تلفن 09203950210 برای من بفرستید. من هر ماه یک موقعیت چالش‌برانگیز جدید را معرفی می‌کنم و منتظر تجارب و نظرات ارزشمند شما هستم.
از میان صدا‌هایی که در پاسخ به دومین فراخوان محک تجربه ارسال کردید، صدای ارسالی سرکار خانم مریم روزمند برگزیده شد و یادگاری ناقابل نسل مانا را دریافت کردند. شما هم می‌توانید پیام ایشان را ذیل همین پست بشنوید؛ همچنین دربارۀ موضوعات این نوشته با دو تن از نابینایانی که در خرید هدیه بسیار مجرب هستند، صحبت کرده‌ام که حاصلش یک فایل صوتی است. می‌توانید در انتهای این نوشته در وب‌سایت نسل مانا به آن هم گوش بدهید."
audio/mana-68a6d086a826b26ec2d1.mp3,"پنج گام در پذیرش از دست دادن بینایی
امین عرب
***
مطمئناً با مرور مداوم این تاریخ‌ها و وقتی در مورد چالش‌هایی که در چند سال اخیر به‌علت آسیب بینایی با آن‌ها دست‌وپنجه نرم کرده‌ام صحبت می‌کنم، برای بسیاری از شما مثل کسی به‌نظر می‌رسم که رکوردی را شکسته است؛ اما امیدوارم بخش‌هایی از آنچه می‌گویم برای شما آموزنده باشد یا به طریقی به شما کمک کند.
از آنجایی که در فوریه به ماه آگاهی RPنزدیک می‌شویم، خواستم کمی وقت بگذارم تا در مورد سفر از دست دادن بینایی با شما صحبت کنم. از انکار تمام اتفاقات گرفته تا احساس خشم نسبت به معلولیت خود و آنچه این شرایط برایم در بر دارد. در مسیر پذیرش، مراحل گوناگونی را پشت‌سر گذاشتم و مدتی طول کشید تا بفهمم احساساتی که تجربه می‌کردم نرمال و طبیعی هستند؛ بنابراین، با خودم فکر کردم به‌عنوان ادای احترام به تمام احساساتی که در طول این سال‌ها تجربه کرده‌ام، آن‌ها را در یک یادداشت برای شما بنویسم، به این امید که بعضی‌ها بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند یا به کسانی که در مراحل پذیرش آسیب بینایی هستند، کمک کند که بدانند در این مسیر تنها نیستند.
راه من به‌سوی پذیرش و رویکردی مثبت نسبت به معلولیت
اندوه
بی‌تردید من در این سال‌ها لحظات اندوهناک زیادی را تجربه کرده‌ام. غصه‌خوردن برای از دست دادن حسی که بعضی‌ها حتی نمی‌توانند زندگی خود را بدون آن تصور کنند، طبیعی است. من هیچ‌وقت بینایی کامل نداشتم، یا حداقل داشتن آن را به یاد نمی‌آورم؛ اما در چند سال گذشته مقدار قابل توجهی از بینایی‌ام از بین رفته است. احساس می‌کنم فرصت‌های زیادی را از دست داده‌ام که می‌توانستم چهرۀ دوستان و خانواده‌ام را به‌وضوح ببینم، چیزی را در قالب یک متن چاپ شده بخوانم، بیرون بروم و در مزرعه کمک کنم و کار‌های دیگری که نمی‌توانم انجام دهم. تجربۀ این احساسات و لحظات غم و اندوه کاملاً طبیعی است و من هرچه بزرگ‌تر شدم در بیان آن‌ها بهتر عمل کردم.
درک این موضوع که نیاز دارم اندوهم را بیان کنم و اینکه نشان‌دادن آن هیچ اشکالی ندارد، به‌انحای گوناگون به من کمک کرده است. روی بالش فریاد بزنید، گریه کنید تا جایی که دیگر اشکی برای ریختن نداشته باشید، احساساتتان را ابراز کنید و هر کاری که برای آن لازم است، انجام دهید. اشکالی ندارد که گریه کنید. اشکالی ندارد که احساس سر‌در‌گمی کنید. اشکالی ندارد که برای بینایی ازدست‌رفته‌تان سوگواری کنید. این یک روند طبیعی و زمان‌بر است.
خشم
خشم به‌طور طبیعی با اندوه همراه است. من بار‌ها به‌خاطر نقص بینایی‌ام احساس خشم و ناکامی‌کرده‌ام و هنوز هم گاهی به آن دچار می‌شوم. سؤالاتی مانند «چرا من؟»، «چرا الآن؟» و «چرا شرایط بدتر می‌شود؟» سؤالاتی هستند که بیش از یک بار از خودم پرسیده‌ام. گویی در جست‌وجوی پاسخی برای بهبود تغییرات ناخواسته باشم؛ البته این سؤالات اغلب بی‌پاسخ می‌مانند.
فکر می‌کنم با گذشت زمان، خشم شدیدی که قبلاً به‌شدت احساس می‌کردم فروکش کرده است. راه‌هایی پیدا کرده‌ام برای کنارآمدن با معلولیت، تمرکز بر جنبه‌های مثبت و مسیر‌هایی برای پیشرفت؛ اما همیشه به این سادگی نبوده است. فکر می‌کنم احساس خشم، مرحلۀ مهمی در فرایند پذیرش من بود. احساسی که تجربۀ آن برای هرکسی در شرایط مشابه طبیعی است.
ترس
وقتی کسی از من می‌پرسید بزرگ‌ترین ترس تو چیست، پاسخ من هیچ‌وقت چیز‌هایی مثل ارتفاع یا عنکبوت نبود. پاسخ من همیشه این بود: «اینکه بینایی‌ام را کاملاً از دست بدهم.» برخی فکر می‌کردند چنین ترسی برای یک شخص ۱۱ ساله زیادی جدی و پیچیده است؛ اما این دقیقاً همان چیزی بود که من از آن می‌ترسیدم.
این احساس در گذشته خیلی برجسته‌تر بود، خصوصاً زمانی که برای اولین بار به‌عنوان فردی نابینا ثبت شدم؛ اما به‌مرور که با معلولیتم بیشتر کنار آمدم، شاید در طول سال‌ها به لایه‌های پسین ذهنم لغزیده باشد. شاید حالا عنکبوت‌ها جای آن را گرفته باشند؛ اما غلبه بر آن همچنان در سفر من به‌سمت پذیرش یک مانع سخت به حساب می‌آمد.
یادگیری
من متوجه شده‌ام که یادگیری در خصوص آسیب بینایی‌ام بخش مهمی از فرایند پذیرش است. این یادگیری نه‌تنها شامل تأثیرات آن بر زندگی و چالش‌هایی می‌شود که برایم در خانه به‌وجود می‌آورد؛ بلکه یادگیری از دیگران را هم در بر می‌گیرد.
قبلاً نسبت به تأثیراتی که از دست دادن بینایی در آینده می‌تواند بر زندگی‌ام بگذارد، کاملاً غافل بودم و هیچ‌وقت حاضر نبودم از داستان‌ها و تجربیات دیگران یاد بگیرم. حدس می‌زنم علت آن انکار تمام اتفاقاتی بود که در این سال‌ها رخ داده بود؛ اما از زمانی که نوشتن در وبلاگم را شروع کردم و تجربیات دیگران را خواندم، چیز‌های زیادی در مورد از دست دادن بینایی یاد گرفتم. کسب اطلاعات در مورد اینکه مردم چگونه روش‌های مختلف مقابله و سازگاری را پیدا می‌کنند به من کمک کرد تا راه رسیدن به پذیرش را پیدا کنم.
من فکر می‌کنم این خیلی مهم است که یاد بگیرید چه شیوه‌هایی را می‌توانید برای سازگاری و دسترسی‌پذیرترکردن هر چیز به‌کار ببرید، به چه حمایت‌هایی نیاز دارید و چه‌چیز‌هایی به افراد با شرایط مشابه شما کمک کرده است. یادگیری این موارد می‌تواند بار زیادی را از روی دوشتان بردارد. هرگز قدرت یادگیری آنچه را که کار شما را آسان می‌کند، دست‌کم نگیرید.
پیداکردن نکات مثبت
وقتی شروع به یادگیری در مورد آسیب بینایی‌ام کردم، به یادگیری اهمیت‌یافتن یک نکتۀ مثبت در یک موقعیت منفی نیز پرداختم. بله، پیداکردن آن‌ها ممکن است کمی دشوار باشد و شاید گاهی مجبور شوید خیلی عمیق بگردید؛ اما در نهایت، آن گنجینه‌های کوچک را خواهید یافت که باید رویشان تمرکز کنید. اتفاقات مثبتی که از دست دادن بینایی در زندگی برای من به ارمغان آورده است شامل ملاقات با آدم‌های جذاب، فرصت نوشتن وبلاگ، آموزش و کمک به دیگران و مهارت‌های منحصربه‌فردی مثل استفاده از عصا و خواندن و نوشتن بریل است. قبلاً استفاده از عصا برایم مثبت نبود و رابطۀ من و عصا، هنوز هم در دوراهی عشق یا نفرت معلق است؛ اما آموخته‌ام که مؤثر‌ترین راهکار، پیداکردن نکات مثبت و تمرکز روی آن‌ها است؛ خصوصاً زمانی که نکات منفی کاملاً برجسته‌اند.
سخن آخر
همۀ این احساسات بخشی از یک فرایند است و مطمئن باشید که امکان غلبه بر آن وجود دارد؛ البته با این قید که بسته به هر فرد، باید زمان متفاوتی برای پیمودن این مسیر اختصاص یابد. هرکس در مسیر رسیدن به پذیرش، به مدت زمان متفاوتی احتیاج دارد و البته افراد راه‌های مختلفی را برای سازگاری پیدا می‌کنند. پذیرش به‌معنای خوشبختی کامل نیست. تابش خورشید و رنگین‌کمان سهم همه نمی‌شود؛ اما می‌توان با رویارویی با چالش‌ها و اتخاذ رویکردی مثبت به زندگی، از دست دادن بینایی را آسان‌تر کرد.
زمانی بود که باور نمی‌کردم بتوانم با این اتفاق کنار بیایم. به دفعات، در برخورد با چالش‌ها احساس شکست کرده‌ام؛ اما معتقدم گذراندن تمام این مراحل، در مسیر پذیرش به قوی‌ترشدن من کمک کرده است. مهم نیست که در لحظه چه احساسی نسبت به معلولیت خود دارید، احساسات شما ارزشمندند و اگر هنوز آمادۀ پذیرش کامل نیستید، اشکالی ندارد. عجله نکنید و هر احساسی را که لازم است تجربه کنید. اگر در حال کشمکش هستید مطمئن باشید که شرایط بهتر می‌شود. شما قوی‌تر از آنید که فکر می‌کنید."
audio/mana-fea04b72939394701fb9.mp3,"نسل مانا: سوسوی مانایی خط بریل در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان در ایران
حسین عبد‌الملکی
سیطره و تعمیقِ روزافزونِ تأثیرات چندوجهی «داده و اطلاعات» در حیات اجتماعی و نقش‌آفرینی آن در تمامی ابعاد زندگی، باعث شده نیازهای اطلاعاتی –در مفهوم تعمیم‌یافتۀ آن- یکی از کانونی‏ترین نیازهای جامعۀ بشری در ساحت‏های مختلف، از خُرد تا کلان و برای تمامی افراد به حساب آید. بر همین مبنا، تأمین و برآورده‌سازی نیازهای اطلاعاتی اقشار مختلف و تضمین دسترسی به مواد اطلاعاتی موردنیاز به‌شکلی مناسب برای همۀ گروه‌های اجتماعی را دارای اهمیتی بنیادین ساخته است.
اتخاذ، کاربست و پیگیری راهبردهایی چون «تلاش در ایجاد فرصت‌های برابر برای دسترسی به اطلاعات»، «توجه ویژه به مقولۀ فقر اطلاعاتی و گروه‌های مواجه با آن»، «اهمیت فزایندۀ مسئلۀ شکاف اطلاعاتی در ابعاد مختلف حیات اجتماعی و عملیاتی‌سازی راهبردهای مختلف جهت تقلیل یا برون‌رفت از آن»، «توجه به ارائه و بهره‌گیری از مواد اطلاعاتی در مجاری و البته قالب‌های مختلف و متناسب با گروه‌های گوناگون»، «ترویج و تأکید بر استفاده از راهبردهای جایگزین و بدیل و نیز مکمل در تضمین دسترسی به اطلاعات برای گروه‌های مختلف اجتماعی» و… از سوی تصمیم‌سازان و کنشگران این حوزه مبین اهمیت و البته حساسیت بالای همین موضوع است.
افراد با آسیب بینایی به سبب «بینایی-پایه بودن» قریب‌به‌اتفاق مواد و البته قالب‌ها و مجاری دستیابی به اطلاعات و به‏طبع محرومیت نسبی یا مطلق از «چشم» به‌مثابه مهم‌ترین کانال دریافت اطلاعات از جمله گروه‌های اجتماعی هستند که در تراکم‌پذیری با برخی عوامل دیگر مستعد «فقر اطلاعاتی» مضاعفی می‌باشند.
تا آنجا که از افراد نابینا به‌عنوان یکی از فقیرترین گروه‌ها در دسترسی به اطلاعات در ابعاد مختلف آن تعبیر می‌شود. ازاین‌رو، توجه به راهبردهای جایگزین، بدیل و مکمل و فرمت‌های دسترسی‌پذیر جهت تضمین دسترسی این افراد به اطلاعات مختلف بسیار موردتوجه بوده که در این میان، تضمین دسترسی به اطلاعات و داده‌های تخصصی و مختص به این گروه برای آن‌ها دارای اهمیتی دوچندان است.
«خط بریل» با تمامی محدودیت‌ها و درجات مختلفی از بیم و امیدها نسبت به آن، با توجه به امکانات، زیرساخت‌ها و شرایط فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و… کشورهای مختلف و البته به‌مثابه یک روش منحصربه‌فرد و صرفاً مختص این گروه و به‌عنوان تنها روش بدون واسطۀ دسترسی به متن و داده، همچنان جایگاه ویژه‌ای را در دسترسی به اطلاعات برای افراد نابینا بازی می‌کند.
روشی که البته با توجه به شرایط کلی مترتب بر امکان‌های پیش‏روی افراد با آسیب بینایی در ایران در ابعاد زیرساختی، آموزشی، فناوری‌های ویژه و… که در جای دیگر می‌توان به شکلی تفصیلی به آن پرداخت، نسبت به کشورهای دیگر و به‌ویژه کشورهای توسعه‌یافته در تأمین نیازهای اطلاعاتی و از جمله انتشار نشریات و مجلات مربوط به این قشر باید بیشتر موردتوجه قرار گیرد.
در این میان، شاید بتوان به‌تعبیری پیدایش نشریات بریل در ایران را مقارن با آغازین سال‌های ورود این خط به کشور و معادل‌سازی علائم بریل فارسی دانست؛ آنجا که کریستوفل با قراردادن چند کاغذ در یک لوح، منتخبی از مطالب غیردرسی که بخش اصلی آن را آموزه‌هایی از انجیل و آیین مسیحیت تشکیل می‌داد، به بریل می‌نوشت و به‌اصطلاح رونوشت‌های تهیه‌شده را در اختیار دانش‌آموزان مدرسه قرار می‌داد؛ اما تولد اولین نشریۀ بریل در ایران به بیش از چهار دهه پس آن و به‌عبارتی، تقریباً نیم قرن پیش بازمی‏گردد.
با آغاز انتشار مجلۀ «روشندل» توسط محمد خزائلی از آذر 1347 به خط بینایی و متعاقب آن ورود و استقرار اولین ماشین چاپ بریل در کشور در سال بعد، منتخبی از مطالب همین مجله و البته برخی مطالب دیگر به‌صورت بریل در تیراژ محدود منتشر و در اختیار نابینایان قرار می‌گرفت. نشریه‌ای که به‌عبارتی، نشریۀ انجمن «هدایت و حمایت نابینایان ایران» محسوب می‌شد؛ اما با افزون‌شدن درخواست‌ها برای چاپ کتب درسی به خط بریل و نیز برخی عوامل دیگر از یک سو، و محدودبودن راندمان چاپگر مزبور برای پاسخگویی به تمامی نیازها، بعد از چندی چاپ این نشریه متوقف گردید.
در دهه‌های بعد، مجلات بریل دیگری چون «فصلنامۀ بصیر»، «پیک روشندلان» و… ویژۀ افراد با آسیب بینایی منتشر شدند که البته هیچ‌کدام تداوم نیافت و با فواصل مختلف و به دلایل گوناگون انتشار آن‌ها نیز متوقف شد.
نگارنده در تجربۀ زیستۀ خود تأثیر فصلنامۀ بصیر را علی‌رغم اقتباسی‌بودن درصد بالایی از مطالب آن و بسیاری نقدهای دیگر و همچنین، محدودیت‌های پیش‏روی نشریات بریل که در زمینۀ قریب‌به‌اتفاق مجلات بریل دیگر نیز صادق بوده؛ در زمینه‏های مختلف در زندگی و تحصیل خود و به‌ویژه در یادگیری و تقویت مهارت خواندن بریل مشاهده کرده است.
با ورود و گسترش تدریجی دسترسی به چاپگر‌های کوچک از اوایل دهۀ هفتاد در انجمن‏ها، مدارس، کتابخانه‏ها و سایر نهادهای مربوط به نابینایان و معلولین، تحولی در زمینه نشریات بریل صورت پذیرفت؛ چراکه سمن‌ها، بخش خصوصی و بخش‏های مربوط به نابینایان در نهادهای مختلف به‏شکلی بالقوه امکان چاپ نشریه و مجلات مختلف در تیراژهای محدود و متوسط را یافتند. از این به بعد، جامعۀ نابینایان شاهد سربرآوردن نشریات بریل مختلفی در قالب‏های گوناگون بود. نشریاتی که حتی بعضاً با انتشار یک یا دو شماره از آن متوقف می‏شدند.
چاپ نشریات بریل با تمامی فرازونشیب‏ها در دو دهۀ بعدی رشد پیدا کرد و حتی برخی نشریات تخصصی مانند «بچه بشری» برای کودکان نابینا، «سپیده آفرین» در زمینۀ امور قرآنی، «اندیشۀ سپید» در حوزۀ منابع اطلاعاتی ویژۀ نابینایان، «رشد روشن» به‏عنوان بخشی از مجلۀ رشد ویژۀ دانش‌آموزان نابینا در گروه‏های سنی مختلف و… از این قبیل است.
اما شاه‏بیت چاپ بریل نشریات برای نابینایان بدون تردید به اواسط دهۀ هفتاد و انتشار روزنامۀ «ایران سپید» باز می‏گردد؛ نشریه‏ای که به‏عبارتی در بین نشریات بریل کشور تاکنون بیشترین مانایی، بیشترین انتشار شماره و بالاترین تیراژ را به خود اختصاص داده است. ایران سپیدی که با به یدک کشیدن تعبیر «تنها روزنامۀ بریل خاورمیانه و جهان» که فارغ از میزان درست و نادرستی آن، باید بیش از افتخارکردن، به‌عنوان یک علامت سؤال بزرگ به این تَک و یکه‌تازی‏اش اندیشیده می‏شد! به‌نوبۀ خود و البته با فرازونشیب‌های فراوان و تمامی انتقادات ریزودرشت وارده، سهم مهمی را در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان ایفا کرد و به هویت و نمادی از حیات مطبوعاتی این قشر تبدیل گردید. القصه، تداوم انتشار ایران سپید نیز مانند بسیاری از نشریات بریل دیگر و البته به‌سبب مجموعه‏ای از عوامل مختلف که مجالی دیگر را برای طرح می‏طلبد، در هاله‌ای از ابهام فرو رفت که نباید صرفاً دولت-وزارت ارشاد و روزنامۀ ایران را مسئول اصلی این امر دانست.
در چنین فضای ترسیم‌شده‏ای که حتی به‏صورت بالقوه نیز نشریات بریل سهمی حداقلی در سبد مطالعاتی نابینایان بازی نمی‏کرد و از سوی دیگر، چاپ و انتشار کتب بریل نیز تقریباً به خلسه رفته است و البته مهم‌تر آنکه متأسفانه با تسلط دیدگاه‏های غیرکارشناسی، «خط بریل» علی‌رغم ضرورت حضور آن در بسیاری از زمینه‏ها، به‏تدریج به مهجوریتی نسبی فرو می‏رفت؛ انتشار نسخۀ بریل «نسل مانا»، نقطۀ آغاز امیدی بود در میانۀ تمامی بیم‏ها و ناخشنودی‏های موجود دربارۀ بریل در ایران.
هم‌افزایی انجمن نابینایان ایران به‏عنوان بخشی از جامعۀ مدنی این قشر و چند شرکت به‏عنوان بخش خصوصی در چاپ و انتشار مجله و البته گذار از اقتباس و تولیدی و تخصصی‌بودن قریب‌به‌اتفاق مطالب آن، در قیاس با کلیت حیات نشریات نابینایان در کشور، گامی روبه‌جلو بوده و می‏تواند به‏مثابه یک وجه بارز در تداوم و استمرار آن نقش داشته باشد.
از سوی دیگر، توجه هم‌زمان و انتشار مجله در فرمت‏های «بریل، گویا و الکترونیک» نمادی است از گذار و فرارفتن از دوگانه‏های غیرکارشناسی «بریل-گویا»، «بریل-الکترونیک» و… موجود و ترویج یک رویکرد تلفیقی-تجمیعی در کاربست همۀ راهبردهای جایگزین و مکمل در تأمین نیازهای اطلاعاتی نابینایان؛ چراکه با توجه به محدودیت شدید افراد با آسیب بینایی در دستیابی به اطلاعات و شکاف فراوان در تأمین نیازهای اطلاعاتی این قشر نسبت به سایر افراد، تنها از رهگذر تجمیع و تلفیق تمامی راهبردهای ممکن در دسترسی به اطلاعات به فراخور شرایط و وضعیت‏های مختلف است که محدودیت مضاعفی در این زمینه به افراد نابینا تحمیل نخواهد گردید که نسل مانا می‏تواند با آگاهی‌بخشی صحیح در این راه اثرگذار باشد.
همچنین، انتشار نسخۀ بریل، آن‌هم در شرایط کنونی که شاهد حذف تدریجی بریل از سبد مطالعاتی نابینایان هستیم، در بهبود املای افراد نابینا، آن‌هم با توجه به وفور غلط‌های فاحش املایی در نوشته‏های نابینایان اثرگذار خواهد بود.
علاوه بر این، انتشار نسخۀ بریل ضمن ایجاد امکان تعامل بهتر و مؤثرتر مخاطب با متن به‌سبب دسترسی مستقیم و بدون واسطه به اطلاعات و داده‏های متنی در بریل -به استناد نتایج برخی پژوهش‏ها- در دسترسی حداکثری تمامی جامعۀ هدف به مطالب مجله به‏مثابه یک منبع اطلاعاتی تخصصی، به‏ویژه برای افرادی که به هر نحو استفاده از سایر فرمت‏ها (گویا، الکترونیک و…) را نداشته و یا به‌اصطلاح با بریل احساس راحتی بیشتری می‏نمایند، به‏عنوان یک اصل هنجاری و البته اخلاقی در تضمین دسترسی حداکثری همۀ افراد بسیار مؤثر خواهد بود.
گزاره‏های متعدد دیگری نیز در حوزۀ ضرورت و اهمیت حضور نشریۀ بریل و البته دلالت‏ها، الزامات، اقتضائات و ملاحظات مترتب بر آن و نیز تمهیدات سیاستی لازم و تصمیم‌سازی در سطوح مختلف قابل طرح است که به‌سبب محدودیت در سطور این یادداشت، مجالی دیگر را می‏طلبد.
کوتاه سخن آنکه، «نسل مانا» راه درازی در پیش دارد و باید از تجربۀ گران‌سنگ بیش از نیم قرن حیات نشریات بریل در ایران و آسیب‌شناسی جامع، کارشناسی و دقیق آن طَرف خود، برای مانابودن را بربندد.
«نظرداشت تمامی ذینفعان و بازنمایی حداکثری تمامی نگاه‏های موجود در جامعۀ هدف در زمینه‏های مختلف»، «سفارشی‌سازی وجه بریل مجله و تلاش تدریجی در غیرمتمرکزسازی انتشار و چاپ آن»، «تلاش در توسعۀ دانش نظری و البته ضمنی در زمینۀ جامعه هدف در ابعاد مختلف»، «به‏روزرسانی مداوم و مستمر راهبردها و رویکردهای مجله منطبق بر نیازها و انتظارات جامعۀ هدف»، «توجه ویژه به کودکان به‏ویژه در وجه بریل مجله و در صورت امکان انتشار نشریۀ تخصصی در این حوزه» و… از جمله مواردی است که با رعایت آن‌ها امید می‌رود برخلاف قریب‌به‌اتفاق نشریات بریل، دوام و استمرار این نشریه و البته توسعۀ کمی و کیفی آن همچون عنوانش در عمل نیز تبلور یابد و سهمی در بالندگی حیات اجتماعی نابینایان ایفا نماید."
audio/mana-fccdead326e796c94df9.mp3,"تازه‌های کتاب صوتی
رقیه شفیعی
این ماه هم در خدمت خوانندگان کتاب‌دوست نسل مانا هستیم تا گزیده‌ای از تازه‌ترین یاران مهربان را که به زیور صوت آراسته شده‌اند، با ارائۀ معرفی کوتاهی به سمع و نظر اهل مطالعه برسانیم. لازم است یادآوری کنم که برای دریافت کتب معرفی‌شده و دیگر منابع مطالعاتی خود می‌توانید به بخش نابینایان و کم‌بینایان کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور مراجعه کنید.
*«آداب معاشرت و الگوهای رفتاری در صنعت گردشگری» اثر جواد نصیریان را نشر مهکامه سال 1391 در 148 صفحه روانۀ بازار کتاب کرده است.
در جهان امروز که عصر ارتباطات لقب گرفته، هیچ فرد یا ملتی نمی‌تواند خود را در جزیره‌ای محصور نموده، در انزوا زندگی کرده و بی‌نیاز از دیگران بداند؛ به‌ویژه کسانی که در صنعت گردشگری کشور فعال‌اند؛ به‌عنوان سفیران فرهنگی این دیار تلقی شده و به‌واقع در شغلی که دارند با دنیا و مردمان آن ارتباط بلاواسطه دارند. از این نظر آشنایی شاغلان در این صنعت با آداب معاشرت و الگو‌های رفتاری، خاصه در معیار‌های بین‌الملل، از لوازم توفیق در امور محوله‌شان است. این کتاب گامی کوچک در بر‌آورد نیاز‌های بخش گردشگری کشور است.
*«همه دروغ می‌گویند» اثری از ست استیونز دیویدویتس با ترجمۀ ریحانه عبدی را نشر گمان سال 1400 در 300 صفحه منتشر کرده است.
ما می‌دانیم که مردم دروغ می‌گویند و دیده‌ایم که دیگران به ما دروغ گفته‌اند. چه بسا ما نیز در موقعیت‌هایی دروغ گفته و می‌گوییم. نویسنده معتقد است با تحولاتی که در تکنولوژی ارتباطی روی داده و با گسترش روز‌افزون اینترنت و دسترسی تعداد بیشتری از مردم به آن، امکانی برای شناخت رفتار آدمی فراهم شده که تاکنون سابقه نداشته است. مردم در جست‌وجوهای روزانۀ خود در اینترنت ردپایی به‌جا می‌گذارند که از آن‌ها می‌توان چیز‌های زیادی را فهمید. کلان‌داده‌های وب و ردپا‌های به‌جامانده منابع ارزشمندی هستند و با واکاوی آن‌ها می‌توان به رفتار آدمیان و گروه‌های اجتماعی پی برد و با پس‌زدن پردۀ دروغ‌نمایی که سر هم می‌کنند به کنه خواست‌ها و نظرات‌شان دست یافت. کتاب بر پایۀ چنین ایده‌ای نوشته شده و مثال‌های زیادی را موردبررسی قرار داده است.
*«امشب اشکی می‌ریزد» نوشتۀ کورس بابایی را نشر انیشتین سال 1352 در 64 صفحه به چاپ رسانده است.
رمانی عاشقانه و جنایی که به‌صورت گزارش روایت می‌شود و داستان قتل شهلا را پی می‌گیرد.
وقتی از من جدا شد گفت: گل قشنگم اگر صد سال پس از مرگم گورم را بشکافی و قلبم وجود داشته باشد، خواهی دید که روی آن نوشته شده، فقط تو را دوست دارم.
*«دختر بابا؛ موهبت‌ها و مصیبت‌های دختر بابا بودن» اثری از مورین مورداک با ترجمۀ ساره سر‌گل‌زایی را نشر بنیاد فرهنگ زندگی سال 1399 در 329 صفحه تقدیم علاقه‌مندان کرده است.
کتاب با سرفصل‌های: دختران بابا، هویت فردی، دختر بابا بودن یعنی چه؟ دختر بابا و تمایلات جنسی، دختران بابا در دنیا، پدر قهرمان دختر تقدیر، مراقبت یا قطع خلاقیت، بانوان و قدرت، بانوان و معنویت، دیگر نمی‌خواهم دختر بابا باشم، و آشتی با پدر نوشته شده است.
*«دریانورد جبل‌الطارق» نوشتۀ مارگریت دوراس را با ترجمۀ پرویز شهدی نشر ققنوس سال 1379 در 442 صفحه تقدیم رمان‌دوستان کرده است.
روزی‌ روزگاری‌ مردی‌ زندگی‌ می‌کرد که‌ خوشبخت‌ نبود، زنی‌ داشت‌ که‌ دل‌خواهش‌ نبود و کاری‌ که‌ از آن‌ نفرت‌ داشت. روزی‌ دوستی‌ پیدا می‌کند، راننده‌ وانتی‌ که‌ او را از پیزا به‌ فلورانس‌ می‌برد. مرد به‌ فلورانس‌ که‌ می‌رسد درمی‌یابد که‌ «زندگی‌اش‌ می‌لنگد.» تصمیم‌ می‌گیرد کارش‌ را و زنش‌ را رها کند. می‌رود تا آخرین‌ روزهایش‌ را در دهکدۀ‌ کوچکی‌، در مصب‌ یک‌ شط بگذراند. در آنجا با زنی‌ برخورد می‌کند؛ زنی‌ بسیار زیبا و ثروتمند که‌ یک‌ کشتی‌ دارد. زن‌ در جست‌وجوی‌ دریانورد جبل‌الطارق، دریاها را درمی‌نوردد. دریانورد جبل‌الطارِق کیست‌؟ جوانی‌ است‌ جانی‌ و بی‌گناه‌؛ مردی‌ ساده‌ که‌ زن‌ دوستش‌ داشته‌ و ناپدید شده‌. شاید خود را پنهان‌ می‌کند، شاید هم…
*«کتاب یا سیگار» نوشتۀ جرج اورول را با ترجمۀ سپیده اشرفی نشر چشمه سال 1400 در 140 صفحه روانۀ بازار کتاب کرده است.
این کتاب مجموع هفت مقاله را در بر می‌گیرد که نام کتاب برگرفته از نام یکی از این مقالات است. اورول در مقالۀ اول تلاش کرده هزینه‌های کتاب و سیگار را دستاویز پرداختن به مسائل عمیق‌تر دربارۀ این دو موضوع کند. او معتقد است مردم ترجیح می‌دهند برای سیگار هزینه کنند تا کتاب. برخی معتقدند هرکدام از مقاله‌های کتاب می‌تواند احساسی توأم با شادی و غم را برای مخاطب تداعی کند؛ کما اینکه مقایسۀ هزینه‌های سیگار و کتاب و ترجیح مردم به خرید اولی، بیشتر از آنکه خنده به لب بیاورد، یادآور روزگار تلخ نشر در بیشتر کشور‌هاست.
*«پیاده‌روی و سکوت در زمانۀ هیاهو» اثری از ارلینگ کاگه را با ترجمۀ شادی نیک‌رفعت نشر گمان سال 1399 در 222 صفحه به چاپ رسانده است.
این کتاب پیشنهادی است برای تفکر، دعوت به اندیشیدن در زندگی روزمره و تأمل در مسائلی که هر روزه با آن مواجهیم. اندیشیدن به غایت و معنای زیستن، لذات دنیا، تنهایی، عشق، دوستی و…
کتاب از لابه‌لای پیاده‌روی و سکوت به کاوشگری در زوایای شهر، جنگل‌ها، صحاری و قطب شمال و جنوب و کوهنوردی می‌پردازد که برای نویسنده تمرین خود‌شناسی است و مراقبه‌ای برای ورزیدگی ذهن در درک جهان بیرون و عوالم روحی، تماشای آفاق و استقرار در درون. در ستایش سکوت و آدابش هم از کم‌نظیر‌هاست؛ مشق سکوت می‌کند تا راز تنهایی را دریابد.
*«در تدارک قرن بیست‌ویکم، تصویر جهان تا سال 2025» نوشتۀ پل کندی با ترجمۀ عباس مخبر را نشر طرح‌نو سال 1389 در 582 صفحه منتشر کرده است.
کتاب به بحث‌انگیز‌ترین مسائل مبتلا‌به جهان کنونی پرداخته و آمادگی کشور‌ها و مناطق مختلف جهان را برای ورود به قرن بیست‌ویکم بررسی کرده است. کانون توجه این اثر، نیرو‌های تغییر‌دهندۀ جهان معاصر در فراسوی مرز‌های دولت ملی است. وی تأثیر این تحولات را بر بخش‌های مختلف جهان تا سال 2025 تصویر و رهنمود‌هایی ارائه کرده است. خواننده در این اثر با انبوهی از تازه‌ترین یافته‌های علمی و اطلاعات آماری آشنا می‌شود و در جریان تعارض‌های جهان معاصر قرار می‌گیرد. کتاب چاپ سال 1993 بوده و تحلیل‌های آن مبتنی بر اطلاعاتی است که تا سال 1992 جمع‌آوری شده است.
*«زندگی‌نامۀ نیما یوشیج (به کجای این شب تیره)» اثر مصطفی اسلامیه را نشر نیلوفر سال 1390 در 259 صفحه تقدیم دوست‌داران چهره‌های شاخص کرده است.
کتاب مشتمل بر شرح سرگذشت «علی نوری اسفندیاری»، معروف به «نیما یوشیج» است. اثر حاضر، تلاشی است در ذکر سرگذشت و بیان زوایای پنهان‌مانده و کم‌رنگ از زندگی خصوصی، سیاسی و ادبی «نیما» با نیم‌نگاهی به سروده‌ها و دست‌نوشته‌های وی. نگارنده در این اثر، ضمن بیان سالنامۀ زندگی پدر شعر نوی فارسی، زندگی وی را از نخستین روزهای ولادت تا پایان عمر شرح داده و در این میان به موضوع‌هایی چون احساسات لطیف، طبع شاعرانه، نامرادی‌های زمانه، تلاش برای معاش، فعّالیت‌های سیاسی و سپس مرگ نابه‌هنگام و غریبانۀ وی اشاره کرده است. مشخّصۀ کتاب، به‌کارگیری شعرهای «نیما» در قسمت‌های مختلف متن و اشاره به برخی دست‌نوشته‌ها و یادداشت‌های وی است.
*«ماورای طبیعی شدن» اثر جو دیسپنزا را با ترجمۀ مینا امیری نشر نیک‌فرجام در 407 صفحه روانۀ بازار کتاب کرده است.
مطالبی که در این کتاب می‌خوانید نامتعارف است و معمولاً بیشتر ساکنین این کرۀ خاکی آن را نادیده می‌گیرند و درک نمی‌کنند. محتوای این کتاب بر آموزه‌ها و تمارینی استوار است که نقطۀ اوج آن‌ها ایجاد این توانایی در فرد است که بتوانند در قلمروی عرفان قدم بزنند؛ البته نویسنده در کنار این مباحث قصد دارد به مخاطبانش کمک کند بین دنیای علم و دنیای عرفان پلی بزنند و این دو را به هم وصل کنند. نویسنده می‌گوید: این کتاب را نوشتم تا آن چیزی را ممکن کنم که همیشه از نظرم ممکن بوده است. قصد داشتم به دنیا نشان دهم که می‌توانیم زندگی بهتری برای خودمان ایجاد کنیم؛ چراکه موجودات چندبُعدی هستیم و زندگی چند‌بُعدی داریم. امیدوارم خواندن این کتاب به شما کمک کند تا متوجه شوید که تمام امکانات آناتومیک، شیمیایی و فیزیولوژیک موردنیاز را در اختیار دارید و می‌توانید به آن موجود ماورای طبیعی تبدیل شوید که درون‌تان نهفته است و منتظر است تا بیدارش کنید."
audio/mana-f1c3719499ffc64bf37d.mp3,"مجرم باشید تا خدمت کنید
یخ نکنی نمکدون!
گویا قرار است در یک تصمیم‌گیری سراسر کارشناسی‌شده، مجرمان به‌جای تحمل زندان و مجازات‌های رایج در قبال اشتباه یا جرمی که مرتکب شده‌اند، جهت سرویس‌دهی به جامعۀ معلولین و نهاد‌های مرتبط به‌کار گرفته شوند. این خبر را در حالی خواندیم که گوشه‌ای نشسته بودیم و نان و ماستمان را می‌خوردیم و به خودمان قول داده بودیم که دیگر به کسی گیر ندهیم و شرایط را برای به باد رفتن سرمان مهیا نکنیم؛ اما این خبر به حدی غافل‌گیرمان کرد که خلف وعده کرده و کاسۀ نیمه‌خالی ماست را با تکه نانی که باقی‌مانده بود به گوشه‌ای نهاده و سریع به پشت سیستم خود حاضر شده و نگاشتن این یادداشت کاربردی را آغاز نمودیم.
راستش به محض خواندن خبر به یاد سریال شب‌های برره افتادیم. چون در آن سریال هم شخصیت نگون‌بختی که برایش حکم صادر شده بود، سر از منطقه‌ای درآورد که خدا قسمت گرگ بیابان نکند. مسئولین ما هم، معلولین را برره‌ای برای تبعید مجرمان انگاشته و قرار است با تبعید مجرمان به این بررۀ وحشتناک، درسی به آن‌ها دهند که حتی مخوف‌ترین زندان‌ها هم به آن‌ها نداده باشند؛ البته ما مثل بقیۀ منتقدین این پیشنهاد خیلی هم بدبین نیستیم. به هر حال همین که مسئولین ما به این نتیجه رسیده‌اند که معلولین سربار خانواده و دولت نیستند و به یک دردی می‌خورند، خودش قدمی روبه‌جلو محسوب می‌شود.
ما به مسئولین و معلولین که هم‌قافیه هم هستند پیشنهاد می‌کنیم که از این موقعیت نهایت استفاده را ببرند تا بتوانند به اهداف مشترکی که دارند برسند. بدون شک اجرای جامع و کامل و سریع قانون جامع حمایت از معلولین که چندی پیش جناب رئیس‌جمهور بر آن تأکید کردند، با این بودجۀ کم امکان‌پذیر نیست. همان جا بود که ما پیش‌بینی کردیم که ایشان راهکار بسیار خوبی برای این فرمایش خود دارند و شما باور نکردید و حال به حرف ما رسیدید. حال می‌خواهیم پیشنهاداتی ارائه کنیم که بشود با انجام آن‌ها، قانون حمایت از معلولین که اجرا شود هیچ، یک چیزی هم تهش برایمان بماند.
مهم‌ترین چیزی که باید به آن توجه کرد این است که از چه مجرمی چگونه استفاده کنیم. بدون شک هر مجرمی در زمینۀ خود یک متخصص است و باید از این تخصص نهایت استفاده را کرد. برای نمونه چند مورد را مثال می‌زنیم:
می‌توان از دوستان سارق جهت تأمین بخشی از منابع مالی نهاد‌ها و انجمن‌ها کمک گرفت. فقط به عزیزان زحمت‌کش سارق توصیه می‌کنیم که از متمولین سرقت کنند تا عدالت اجتماعی هم برقرار شود و رابین‌هود هم کمی خوشحال شود که راهش ادامه دارد. برای نمونه به کیف‌قاپان عزیز توصیه می‌کنیم کیف‌هایی که می‌قاپند در مناطق متمول‌نشین باشد که یک وقت خدای نکرده در حق کسی ظلم نشود. از خفت‌گیران محترم هم تقاضا داریم که افرادی را خفت نمایند که سرشان به تنشان بیارزد. فقط دیگر سراغ علی دایی نروید چون سریع گیر می‌افتید و آبروی معلول جماعت را می‌برید.
دوستان شرخر عزیز هم می‌توانند در نوع خود مفید باشند. برای نمونه، تشکل‌های مرتبط با معلولین می‌توانند این عزیزان را به جاهایی که قول کمک مالی داده‌اند و هنوز به قولشان عمل نکرده‌اند، بفرستند تا با روش خودشان، مطالبات ایشان را برایشان وصول کنند. فقط به این بزرگواران توصیه می‌کنیم حفظ کرامت انسانی را در برخورد با این بد‌قولان عزیز در نظر داشته باشند و به کمی دادوفریاد و یک تهدید ریز بسنده کنند؛ البته ما قصد دخالت نداریم و می‌دانیم که ایشان در کار خود استادند.
از هکر‌های عزیز تبعید‌شده خواهش داریم تلاش کنند تا نهاد‌های بد‌قول را هک کرده و حقوق معلولان را احیا کنند؛ مثلاً می‌توانند سایت سنجش را هک کنند و قانون سه درصد استخدام معلولین را به‌طور کامل اجرا کنند. یا می‌توانند بانک رفاه را هک کنند و مستمری مصوب در قانون جامع را به حساب معلولین واریز کنند. فقط خداییش قول بدهید قوۀ قضاییه را هک نکنید که حکم عفو خود را بگیرید.
اما مهم‌ترین گروهی که می‌توانند به معلولین کمک شایان توجهی داشته باشند، عزیزان مفسد اقتصادی هستند. ما توصیه می‌کنیم نهاد‌های مرتبط با معلولین، از توانمندی‌های این مجرمین محترم غافل نمانند؛ چراکه با یک تلفن می‌توانند کاری کنند کارستان. چه زمین‌هایی که برای ساخت‌وساز مسکن معلولین با تلاش این عزیزان فراهم نخواهد شد. چه وام‌های بدون بهره و کلانی که توسط این عزیزان برای نهاد‌ها گرفته نخواهد شد. به جرأت می‌توان گفت بخش عظیمی از بودجۀ موردنیاز برای اجرای قانون جامع حمایت از معلولین، توسط این گروه از مجرمان پرتلاش و خدوم کشورمان فراهم خواهد شد؛ همچنین توصیه می‌کنیم از مجرمان جرایم غیرعمد هم برای انجام امور اداری و خدماتی در نهاد‌های مرتبط با معلولین استفاده شود؛ چراکه این دوستان ناخواسته مرتکب جرم شده‌اند و اگر در پست‌های حساس استفاده شوند، به اندازۀ کافی کارایی ندارند و جامعۀ معلولین از هدفش دور خواهد شد و خدا را خوش نمی‌آید.
ما توصیه می‌کنیم که این طرح به‌طور کامل در کشور اجرا شود و اگر آن‌طور که مسئولین توقع داشتند، بازدهی داشت، از این طرح در بخش‌های دیگر هم استفاده کنند. از مردم شریفمان هم تقاضا داریم که هرچه سریع‌تر مرتکب جرمی چیزی شوند تا بتوانند از طریق خدمت به معلولین، موجبات پیشرفت کشور عزیزمان را فراهم آورند. خود ما اگر معلول نبودیم، تابه‌حال یک جرم ریزی مرتکب شده بودیم تا بتوانیم در خط مقدم خدمت به معلولین حاضر شویم. از کجا معلوم! شاید این هم یکی از راه‌های رسیدن به خدا باشد که رضا مارمولک یادش رفته به آن اشاره کند.
در پایان جا دارد از جناب سردبیر نهایت تشکر را داشته باشیم که با نگاه تیزبینش متوجه این خبر خوب شد و از ما خواست تا نظرات کاملاً کارشناسی‌شدۀ خود را در این رابطه به رشتۀ قلم درآوریم. فقط ما همین جا به ایشان و جناب مدیرمسئول اعلام می‌داریم که اگر در چاه بیفتیم، شما را هم با خود به زیر خواهیم کشید؛ البته دیگر ظاهراً چاهی قرار نیست وجود داشته باشد. قرار است به هم‌نوعان خدمت کنیم که الان هم وضع همین است.
و اما توصیۀ پایانی ما به شما: مجرم باشید تا خدمت کنید.
امضا: یخ نکنی نمکدون."