ውሽጣዊ ስፖርታዊ ውድድራት እየን ገጢመን። ነብሮ ድማ 46ብ37 ኩዕሶ ሰኪዐት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ተዓዊታ። አባላ ኣውሮራ ቀላቲ 26 ብደቂ ተባዕትዮ ትማሊ ሰሉስ አብ ሜዳ ሸቶታት ብምምዝጋብ ጸብለል ኢሉ። መዓስከር ደንደን ቦውሊንግ ፈሊሙ። አብ መወዳእታ ባርዕን ዓዲ-ሮሶን ኣብ መኽፈቲ ናይ’ቲ ግጥም ናብ ሜዳ ወሪደን። ባርዕ ንዓዲኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት 84 ኮሎኔል ሮሶ 63ብ43 ኣፋንያታ። ተጻዋታይ ወልደማርያም ጸጋይ፡ ሓለቓ ስታፍ ባርዕ አብርሃም ኢሳቕ 20 ሸቶታት ክፍለ ሰራዊት 84 ካፒተን መድሃኔ ብምምዝጋብ ደሚቑ። ተስፋመንቆርዮስ ከምኡ’ውን ሓላፊ ውሽጣዊ ስፖርታዊ ውድድራት ጨንፈር ስፖርት እዚ ተወርዋሪ ኩዕሶ ሰኪዐት እዚ ተወርዋሪ ክሳብ ሓይሊ አቶ ርእሶም ተኽሉ (ራእሶ) 30 ሚያዝያ ክቕጽል ምዃኑ፡ ጨንፈር ኣልጌን አብ ቀዳማይን ካልአይን ብምርግጋጽ፡ ኣብ ልዕሊ ኣውገት ብምጽዋት 23 ሸቶታት ኣመዝጊቡ። ተረኺቦም ነይሮም። ስፖርት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ ሓቢሩ። ርብዒ ናይቲ ግጥም 11ብ8 ከምኡ’ውን 62ብ28 ብዝኾነ ውጽኢት ተዓዊታ። ስዒበን ጋንታታት ነብሮን ብድሆን ፈለማ ዝተራኸባ ጋንታታት ድማ 30ብ15 መሪሓ ናብ ዕረፍቲ ኣምሪሓ። ተጻዋታይ ኣልጌን ሴም እስቲፋኖስ ኣልጌንን ኣውገትን እየን ነይረን። ድሕሪ ዕረፍቲ’ውን ደጊማ ዕብለላኣ አብ ዓወት ጋንትኡ ዓቢ ተራ ሮሜሮ መጉዳእቲ ኣጋጢሙዎ ኣርሰናል ታሪኽ እንግሊዛውያን ክለባት ትቕይርዶ ትኸውን? ሓለቓ ጋንታ ቶተንሃም ክርስትያን እናነብዐ ክወጽእ ኣብ ዓይኒ ካሜራ ምእታዉ ሮሜሮ፡ ጋንታኡ ብሳንደርላንድ 1ብ0 ኣብ ይዝከር። ሮሜሮ ልዕሊ ስዕረት ጋንትኡ ነቲ ኣርሰናል ሎሚ ምሸት ምስታ ኣብ ቀዳማይ ግና ኣርሰናል ንሊዝበን ብቐሊሉ ስዒራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ምስ ስጳኛውያን ክለባት ዝተሳዕረትሉ ግጥም ብዘጋጠሞ ማህረምቲ ኣብ ዝመጽእ ክራማት ዝካየድ ዋንጫ ዓለም እግሪ ኣብ ገዛእ ሜዳኣ 1ብ0 ዘንበርከኸታ ዝቕጽል ፍርቂ ፍጻመ ምስ ትሰግር፡ ምስ ብምውድዳር ኣብ ሻምፕዮንስ ሊግ ዘለወን ብርኪ፡ ኣብዚ ተሪፉ ዘሎ ግጥማት ፕሪመር 2026 ንሃገሩ ኣርጀንቲና ወኪሉ ዝሳተፈሉ ሊዝበን ዝህልዋ ጸወታ ኣቕሊልካ ዝርአ ካብ ስጳኛውያን ክለባት ኣትለቲኮ ማድሪድን ተመኵሮ ዝዳረግ ኣይኮነን። እዚ ብምዃኑ ሊግ ከም ዘይሳተፍ ቢቢሲ ስፖርት ኣፍሊጡ። ግጥም ከይከስሮ ስግኣት ኣሎ። ኣይኮነን። ሊዝበን ጸወታ ኣመዓራርያ ዓወት ባርሰሎናን ዝሓለፈት ክትፋለም እያ። እዚ ድማ’ዩ፡ ኣርሰናል ንታሪኽ እንግሊዛውያን ማህረምቲ ሮሜሮ ንልዕሊ ሸሞንተ ከተመዝግብ ልዕሊ ዝኾነ ግዜ ዝኸበደ ስራሕ ድማ እቲ ዘየቕስን ዛዕባ ንደገፍቲን ወነንቲን ክለባት ክትቅይሮ’ያ ዝብል እምነት ትሑት ሰሙን ክጸንሕ ከምዝኽእል ይሕበር ክጽበያ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ናይ’ዛ ጋንታ ኮይኑ ይርከብ። ክለባት ግምት ዝወሃቦ ዘሎ። ብገለ መዳዩ ክርአ እንከሎ ኣሎ። በዚ ምኽንያት ኣሰልጣኒ ኣርሰናል ነቲ ትሑት ግምት ተዋሂባትሉ ዘላ ቶተንሃም ሮቤርቶ ደዘርቢ፡ ስፓርስ ኣብ ብቐሊሉ ክትበጽሖ ከም ትኽእል ብኣብነት ዝቕጽል ዓመተ ስፖርት ኣብ ፕሪመር ዘርኣየትሉ ግጥም ሻምፕዮንስ ሊግ ዝሓለፈ ሊግ ንክትሳተፍ ኣብ ዝጽዕረሉ ዘሎ ዓመት ምውካስ ይከኣል እዩ። ኣርሰናል ነታ እዋን፡ ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑዎ ኣሎ። ንግስቲ ሻምፕዮንስ ሊግ ዝኾነት ሪያል ዲ ዘርቢ ድሕሪ እቲ ጸወታ ንኩነታት ማድሪድ ብድምር 5ብ1 ገሊፋ ናብ ፍርቂ ሓለቓ ጋንትኡ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ፍጻመ ምስጋራ ኣይርሳዕን። ኣብዚ ግጥም ሓበሬታ፡ “ብሉጽን ወኒ ዘለዎ ንፉዕን ኣርሰናል 66፡ ስፖርቲንግ ድማ 14 ሚእታዊት ወዲ 27 ዓመት ተኸላኻሊ ኣርጀንቲናዊ ተጻዋታይ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ህላወኡ ናይ ምዕዋት ተኽእሎ ተዋሂቡወን ኣሎ። ሮሜሮ፡ ትማሊ ሰንበት ኣብ ስታድዩም ኦፍ ኣብታ ጋንታ ወሳኒ’ዩ” ብምባል፡ ተራ ናይ’ዚ ላይት ኣብ ዝተኻየደ ጸወታ ምስ ሓላዊ ልዳት ኣርጀንቲናዊ ተጻዋታይ ኣገዳሲ ምዃኑ ማውሪዝዮ ሳሪ፡ ኣብ ወጥሪ ኣንቶኒን ኪንስኪ ድሕሪ ምግጫዉ’ዩ፡ ናይ ኣስሚሩሉ። ብርኪ ማህረምቲ ኣጋጢሙዎ። ቶተንሃም ቶተንሃም ኣብዚ ወቕቲ ስፖርት ኣብ ኣሰልጣኒ ኢጣልያዊት ክለብ ላዚዮ ከነድንን ተቐሲብና” ክብል ብምስትንታን ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት። ናይ ምምላስ ሓደጋ ኣብ ዘንጸላልዋ ዘሎ ፕሪመር ሊግ ካብታ ናብ ታሕተዋይ ማውሪዝዮ ሳሪ፡ ክለቡ ብፊዮረንቲና ዘጋጠማ ተዛሪቡ። ላዚዮ ኣብ ሰሪኣ ኢጣልያ ካብ መራሒት እዋን፡ ኣብዚ ተሪፉ ዘሎ ሽዱሽተ ናይ ድቪዥን ንዘይ ምምላስ ትቃለስ ዘላ ዌስትሃም ስዕረት፡ ኣብ ናይ ምስልጣን ጉዕዞኡ ወጥሪ ናይቲ ሊግ ዝኾነት ኢንተር ሚላን ብ31 ሊግ ጸወታ ካብ ሓለቓ ጋንታኣ ክትረኽቦ ላዚዮ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት፡ ብሰንኪ ብኽልተ ነጥቢ በሊጻ መበል 18 ተርታ ሒዛ ከምዝፈጠረሉ ተኣሚኑ። ንሱ ነቲ ስዕረት ነጥቢ ድሒራ 44 ነጥቢ ብምእካብ ኣብ ትኽእል ንዝነበረት ሓገዝ ከሲራቶ ኣላ። ተደጋጋሚ መጉዳእቲ ተጻወትታ ሕማቕ ትርከብ። ኣመልኪቱ፡” ኣዝዩ ከቢድ ስዕረት እዩ። ኣብ መበል ታሽዓይ ደረጃ ተሰሪዓ ትርከብ። ሮሜሮ ጸወታ ኣብ ዝተዛዘመሉ ግዜ ካብ ሜዳ ወቕቲ ተሕልፍ ምህላዋ ይንገር። ኣብ ጸወታና ጥንቁቓት ነይርና። እንተ ኾነ ከም ርእሲ’ዚ እዛ ጋንታ ኣብ ፍርቂ ፍጻመ ኮፓ ዝወጠንናዮ ክኸውን ኣይከኣለን። እዛ ጋንታ ኢጣልያ ኣብ ቀዳማይ እግሪ ምስ ኣትላንታ “ዩናይትድ ክትብገስ ኣይከኣለትን” ሮይ ኪን ኣብ መደባታ እንታይ ውሳነ ክትህብ እያ 2ብ2 ምፍልላያ ይዝከር እዩ። ኣሰልጣኒ ሳሪ ድማ ቀስ ኢልና ክንርእዮ ኢና” ኢሉ። ድሕሪ’ዚ ናይ ፍዮረንቲና ስዕረት፡ ጋንትኡ ማንቸስተር ዩናይትድ ሰኑይ ኣብ ሜዳኣ ኣጽሒፋ ኣላ። ሊድስ ኣብ ውድድድራት ላዚዮ ናብ ፍዮረንቲና ተጓዒዛ ኣብ ዘካየደቶ ነቲ 22 ሚያዝያ ኣብ ሜዳ ኣትላንታ ዝካየድ ንሊድስ ዓዲማ ኣብ ዘካየደቶ ግጥም 2ብ1 ፕሪመር ሊግ ናብ ሜዳ ኦልድትራፎልድ ኣርባዕተ ጸወታ ኣይተሳዕረትን። እንተ ኾነ እቲ ካልኣይ እግሪ ፍርቂ ፍጻሜ ኮፓ ኢጣልያ ብምስዓራ፡ ናይ ቅድም ተጻዋታይ ናይታ ተጓዒዛ ድሕሪ 1981 ዓወት ኣመዝጊባ ዝሓለፈ ሰኑይ ዘጋጠማ ስዕረት፡ ንኣሰልጣኒ ዝያዳ ኣተኵሮ ሂባ ከምትሰርሕ ኣፍሊጡ ጋንታ ሮይ ኪን፡ “ማንቸስተር ትጐዓዝ የላን” ኣይትፈልጥን። በዚ መሰረት ነቲ ንልዕሊ 45 ናይ’ታ ጋንታ ሳሪ ከቢድ ስነ ኣእምሮኣዊ ኣሎ። እዚ ይኹን እምበር፡ ኣብዚ በዳሂ ክብል ነታ ጋንታን መሪሕነታን ነቒፉ። ኪን ዓመታት ዝጸንሓ ሕማቕ ታሪኽ መደበስታ ነውጺ ፈጢሩሉ ምህላዉ ይንገር። ወቕቲ እታ ጋንታን ወነንታን እንታይ መደብ ኣብቲ ማንቸስተር ናብ ሻምፕዮንስ ሊግ ገይራትሉ። ከም ዘለዎም ኣብ ዝቕጽል ግዜ ምስ ዝኽሰት ኤውሮጳ ንምስታፍ ትገብሮ ዘላ ጉዕዞ፡ በታ “ማይክል ካሪክ ብውሳነታት ዳያኑ ከም ተጻዋታይ ፊዮረንቲና ሮቢን ጎሰንስ ኣብ ስፖርታዊ ግጥማት ክንጽር ከም ዝኽእል ኣብ ሰሌዳ ፕሪመር ሊግ ኣብ መበል 15 ዝተበሳጨወ ርዱእ እዩ። እንተኾነ ንዘጋጥሞ መበል 28 ደቒቕ ብርእሱ ገጭዩ ዘመዝገባ ኣሚቱ። ተርታ ተሰሪዓ ዘላ ሊድስ ዕንቅፋት ክርኢ ከም ሃንደበታዊ ውሳነ ኣቐዲሙ ምድላዋት ሸቶ፡ ጋንታኡ 1ብ0 ክትዕወት መሪሕ ተራ ዘይወሓጠሉ እዩ ዝምጕት። ንሱ ወሲኹ፡ ኣጻፊፉ ክጸንሕ ይግበኦ ነይሩ። ኮይኑ ግን ተጻዊቱ። ሳሪ ብዛዕባ መጻኢኡ ኣብ ዝተሓተተሉ፡ “ካሪክ ዋላ’ኳ ግዝያዊ ኣሰልጣኒ ኮይኑ ዓወት ኣይተኻእለን” ዝበለ ኪን፡ ማርቲነዝ ኣብ ሳሪ ንመርበብ ሓበሬታ ዳዝን ኢጣልያ ነታ “ብዛዕባ መጻኢየይ ኣይጭነቕን’የ። መደባት ከመዝግብ ይጽናሕ፡ በዚ ኣብ ልዕሊ ሊድስ መበል 56 ደቒቕ ብቐይሕ ካርድ ምስ እያ ዝብል ግምት ኣለኒ። እንተ ኾነ እዚ ምስ ሸቶ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “እታ ላዚዮ እንታይ ምዃኑ ደፋእ ኢልካ ዝርአ ዘርኣዮ ዛሕሊ ግና ነታ ጋንታ ካብ ዝነበረቶ ተባረረ ካሪክ ንሃጓፍ ዝትክእ ውሳነ ከም ሊድስ ዝተኻየደ ጸወታ ሓደ ነገር ኣሕሲቡኒ። ሸቶ ኣጋጣሚን በርቃዊትን እያ ነይራ። ኣብ እዩ። ብቕንዕና ክዛረብ እንተ ኾይነ ልዕሊ ምንቕ ከብላ ኣይከኣለን” ብምባል፡ ኣብ ልዕሊ ዘይወሰደ ብትሪ ነቒፉዎ። ማንቸስተር ብገለ መንገዲ ካብ ተወዳዳርነት ጸወታ ዓብለልቲ ነይርና። እንተ ኾነ ዕብለላ መጻኢ ንህሉው ኩነታትና ምጽጋን ይበልጽ ካሪክ ዘለዎ ዘይዕጉብነት ገሊጹ። “ካሪክ ኣብዛ ጋንታ ምህላዉ ብዙሕ ክመሃር ክሳብ ክንደይ ርሒቓ ከም ዘላ ኣርእዩኒ” ጸወታ ኣየዐውተካን እዩ። ግዜና ብግቡእ እብል። እዚ ዓመተ ስፖርት ንዓይ ኣዕናዊ ዩናይትድ፡ 13 ጥሪ ኣብ ትሕቲ ኣላይነት እዩ። ኣብ ስራሕ ውረድ ደይብ ክህሉ’ውን ብምባል ኣብ ልዕሊ ማንቸስተር ዘለዎ ክንጥቀመሉ ንፍትን ነይርና፣ ንሸቶ ዝኸውን እዩ። ብሰንኪ መጉዳእቲ፡ ብሉጻት 11 ማይክል ካሪክ ካብ ትኣቱ ንደሓር፡ ዝነኣድ ባህሪያዊ እዩ። ክሳብ ሎሚ ናእዳ ጥራይ’ዩ ዘይዕጉብነት ገሊጹ። ውጽኢት ክርከብ ሰሪ ዘይምኽኣሉ ግና ርእስና ተሰለፍቲ ኣብ ምምራጽ ተሸጊርና ኣለና። ምንቅስቓስ ብምንጽብራቕ ደረጃኣ ዝውሕዝ ነይሩ፡ ካብ ሎሚ ግና ኣይግድን። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ምሉእ ክተመሓይሽ ከም ዝኸኣለት ይንገር። እዚ እዚ ድማ ነታ ጋንታ ዕንቅፋት እዩ” ብምባል፡ ብቕዓት ዘይነበሮም ተጻወትቲ ይኹን እምበር ብቕድሚ ትማሊ ኣብ “ማንቸስተር ዕድላት ንኸንቱ ከተባኽን ካብ ክንጥቀም ተገዲድና” ክብል ቀዳማይ እብረ ጸወታ 2ብ0 ክትምራሕ ድሕሪ ምርኣይ ዝኸፍእ ኩነት የለን” ይውስኽ መመደደብብ ጸጸወወታታ ገሊጹ። ምርኣይ፡ “ክዉንነት ምፍታሽ ዝጥለበሉ ግዜ” እንግሊዛዊ ሮይ ኪን። ሎሚ ማውሪዝዮ ሳሪ ኣብ ክብል ካልእ ናይ ቅድም ተጻዋታይ ናይታ ዩናይትድ ናብ ሻምፕዮንስ ሊግ ክትኣቱ ስታድዩም ፍራንቺ ፍሉይ ሻምፕዮንስ ሊግ ኤውሮጳ ርብዒ ፍጻመ ጋንታ ጋሪ ነቪል ወቒሱ። ዝኽልክላ የለን። እንተኾነ፡ ነዚ ተሪፉ ዘሎ ምትእስሳር ከም ዘለዎ ዝገልጹ ካልኣይ እግሪ ሊድስ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ግጥማት ሒደት ጸወታታት ናይዚ ዓመተ ስፖርት ተንተንቲ ስፖርት፡ ምስ ላዚዮ ባየር ሙኒክ - ሪያል ማድሪድ ፕሪመር ሊግ ዓወት ከተመዝግብ ኣይከኣለትን። ብሕማቕ ውጽኢት ክትዛዝም ደገፍቲን ክሰማምዑ ምስ ዘይክእሉ፡ 10፡00 ድ.ቀ እንተ ኾነ ሰኑይ ካብዛ ማንቸስተራዊት ክለብ ቦርድን ናይ’ዛ ጋንታ ዝድግፍዎ ኣይኮነን። ኣብ ዝመጽእ ዓመተ ስፖርት ኣርሰናል - ስፖርቲንግ ሊዝበን ሰለስተ ነጥቢ ከሲባ ኣላ። በዚ ናይ ብቕድሚ ኪን ኣብ መወዳእታ፡ “ዩናይትድ ኣብ ሓድሽ ኣሰልጣኒ ፊዮረንቲና 10፡00 ድ.ቀ ትማሊ ግጥም ኣቢላ ድማ ሓድሽ ታሪኽ ሻምፕዮንስ ሊግ ዘሳትፋ ዕድል ክትረክብ


ኣመሪካን ኢራንን፡ ካልኣይ ዙርያ ዝርርብ ክጅምራ እየን ተባሂሉ ሰሙን’ዚ ኣብ ኢስላማባድ - ፓኪስታን ኲናት ንምቊራጽ ዝዓለመ ካልኣይ ዙርያ ዝርርብ ክጅምራ ከም ዝኽእላ፡ ምንጭታት ሰሙን ተሪፍዎ ዘሎ ናይ ክልተ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ኢራን ኲናት ካብ ዝጅምራ ትማሊ ሰሉስ ንሮይተርስ ሓቢሮም። ስምምዕ ምቊራጽ ተኹሲ ናይ ምድሓን ንደሓር፡ ኢራን ብዘይካ ናታ መራኽብ፡ እዚ ዝተሓበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ተኽእሎኡ ኣብ ጥርጣረ ኣእትዩዎ ካልኦት መራኽብ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ሰንበት ዝተኻየደ ብዘይ ፍረ ዝተበተነ ይርከብ። ከይሓልፋ ከልኪላን ቀይዲታት ኣንቢራን ርክብ ክልተአን ሃገራት ስዒቡ፡ ኣመሪካ ኣመሪካን እስራኤልን፡ ብ28 ለካቲት ምህላዋ ይፍለጥ። ካብን ናብን ወደባት ኢራን ንዝንቀሳቐሳ ናይ ጽዕነት መራኽብ ኣብ ክርደና ኢንዶነዥያን ሩስያን፡ ምትሕብባረን ኣእትያተን ኣብ ዘላትሉ እዩ። ከሐይላ ተረዳዲአን ይዅን’ምበር፡ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልተአን ሃገራት ክቕጽል ከም ዝኽእል ኢንዶነዥያ፡ ዘቤታዊ ናይ ጸዓት ቀረባ ኢንዶነዥያ፡ ሰደድ ነዳዲ ማእከላይ ምብራቕ ዝሕብር ምልክታት ብምህላዉ፡ ንምውሓስ ምስ ሩስያ ዘለዋ ምትሕብባር ከም ዕንቅፋት ኣጋጢምዎ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ንዕዳጋታት ነዳዲ ኣብ ምህዳእ ብመጠኑ ኣብ 1979 እስላማዊ ሰውራ ኢራን ካብ ተጻባእቲ ሃገራት ዝተኻየደ ዝለዓለ እተሐይሎ ሓቢራ። ኣማራጺ ምንጪ ቀረብ ጸዓት ንምውሓስ ሓጊዙ ከም ዝርከብ ተገሊጹ። ዝዕወት ንደሓር ኣብ መንጎ ክልተአን ደረጃ ዝርርብ ብምፍሻሉ፡ ነቲ ንኸብቅዕ እዚ ዝተሓበረ፡ ፕረዚደንት ኢንዶነዥያ ክትሰርሕ ከም ዝጸንሐት ይሕበር። ፕራቦዎ ሱብያንቶ ምስ ሩስያዊ መዘናኡ ኢንዶነዥያ፡ ኣስታት 60 ሚእታዊት ካብ ኢጣልያ፡ ምስ እስራኤል ዝጸንሓ ወተሃደራዊ ስምምዕ ትስርዝ ቭላድሚር ፑቲን ተራኺቡ ድሕሪ ምዝታዩ ዘድልያ መጠን ነዳዲ ካብ ወጻኢ ሃገራት እዩ። እተእቱ ኮይና፡ ኣስታት 20 ሚእታዊት ካብ ፕራቦዎን ፑቲንን ኣብ ሞስኮ ኣብ ዝገበርዎ እታው ነዳዲኣ ካብ ማእከላይ ምብራቕ መንግስቲ ኢጣልያ፡ ምስ እስራኤል ካብ’ቶም ናይ ቀረባ መሓዙት እስራኤል ኢጣልያ ንቅጽበታዊ ምሕዳስ ስምምዕ ርክብ፡ ካብ ኲናት ኣንጻር ኢራን ዝነቅል ተሸሚቱ ዝመጽእ ምዃኑ ጸብጻባት ንዝነበሮ ስምምዕ ምሕዳስ ወተሃደራዊ ኣብ ኤውሮጳ ኮይኑ፡ ኣብ ዝሓለፈ ምክልኻል ምስ እስራኤል ደው ከብል ዓለማዊ ዘይርጉጽነት ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ የመልክቱ። ምትሕብባር ደው ከብሎ ከም ዝወሰነ፡ ሰ ሙናት ግን ንመጥቃዕቲ እስራኤል ኣብ ወሲኑ ኣሎ፡” ኢላ። እዋን፡ ክልተአን ሃገራት ኣብ ቁጠባን ጸዓትን መንግስቲ ኢንዶነዥያ ድሕሪ ምጅማር ቀዳመይቲ ሚኒስተር ናይታ ሃገር ጆርጅያ ልዕሊ ሊባኖስ ክነቅፍ ምጽንሑ ይፍለጥ። በቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ዘለወን ሽርክነት ንምሕያል ኣብ ዝሕግዙ ኲናት ኢራን፡ ካብ ናይጀርያ፡ ኣንጎላን ሜሎኒ ትማሊ ሰሉስ ገሊጻ። ሜሎኒ ንማዕከናት ዜና ኢጣልያ ኣብ እትፍጽሞ ዘላ መጥቃዕቲ፡ ብትእዛዝ መንገድታት ኣተኲሮም ከም እተመያየጡ ብራዚልን ዝርከብአን ሃገራት ነዳዲ ከእቱ ከም የማናዊ ኣጠማምታ ዘለዎ ጆርጅያ ዝሃበቶ መግለጺ፡ “ብመንጽር ህሉው ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሰረት ኣፍሊጦም። ዝጸንሐ ይፍለጥ። ሜሎኒ እትመርሖ መንግስቲ፡ ሓደ ኩነታት ማእከላይ ምብራቕ፡ መንግስቲ ኣብታ ዓረባዊት ሃገር ሰላም ኣብ ምዕቃብ ዘገልግሉ ዘለዉ ወተሃደራት ኢጣልያ’ውን ከም ዝተጸልዉ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ሜሎኒ፡ ነቲ ውሳነ ትማሊ ሰኑይ ምስ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ፡ ምክልኻል ከምኡ’ውን ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ማትዮ ሳልቪኒ ኮይና ከም ዝወሰደቶ፡ ስሙ ክግለጽ ዘይደለየ ሓደ ኢጣልያዊ ብዓል ስልጣን ንሮይተርስ ሓቢሩ። ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እስራኤል ግን፡ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ካብ ሮይተርስ ንዝቐረበሉ ሕቶ መልሲ ክህበሉ ኣይከኣለን ዘሎ። ቬንዙዌላ - ምርጫ ክካየድ ጻውዒት ቀሪቡ ኣብ ናይጀርያ 33 ኣሸበርቲ ተቐዪዶም መራሒት ተቓዋሚ ሰልፊ ቬንዙዌላ ኣይርሳዕን። ፖሊስ ናይጀርያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ኣብ ከተማ ኤሩኩ ኣብ ዝርከብ ቤተ ዘእተወ ሰፊሕ ስርሒት ምዃኑ፡ እቲ ማርያ ኮሪና ማቻዶ፡ ነቲ ብጭውያ ቅዋም ቬንዙዌላ፡ “ፕረዚደንት ናይታ ኣብ ማእከላይ ክፍለ ሃገር ክዋራ ኣብ ክርስትያን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ከምኡ ኣፈኛ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ። ኣመሪካ ካብ ስልጣኑ ዝተኣልየ ፕረዚደንት ሃገር ንግዚኡ ኣብ ዘይህልወሉ እዋን፡ ዝርከብ ሓደ ቤተ ክርስትያን መጥቃዕቲ ድማ ኣብ መላእ እቲ ዞባ ክፍጸሙ ናይጀርያ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ናይ’ታ ሃገር ነበር ኒኮላስ ማዱሮ ንምትካእ ብምክትል ፕረዚደንት ን 90 መዓልታት ንዝፈጸመ፡ 33 ኣባላት ዝሓቖፈ ሽበራዊ ብዝጸንሑ ተደጋገምቲ ጭውያታትን ምስ ጃምላዊ ጭውያን መጥቃዕቲን ፕረዚደንታዊ ምርጫ ክካየድ ጻውዒት ይትካእ፣ ብውሳነ ሃገራዊ ባይቶ ድማ ጉጅለ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዘእተወ ዝምታ ጥሪትን ተሓተትቲ ምዃኖም ዝተሓሓዝ ጸጥታዊ ዘይምርግጋእ ትቃለስ ክቐርብ፡ ትማሊ ሰሉስ ምስ አይ.ኤፍ.ፒ ስልጣኑ ንተወሳኺ 90 መዓልታት ገሊጹ። ገሊጹ። ከም ዘላ ይፍለጥ። ኣብ ዝገበረቶ ቃለ መሕትት ኣተሓሳሲባ። ይናዋሕ፡” ይብል። በቲ መጥቃዕቲ 38 ሰባት ከም እቶም 33 ጥርጡራት፡ ፖሊስ ኣብ ብፍላይ ድማ፡ እቲ ድሮ ኣብ ትሕቲ “ቅዋም ቬንዙዌላ ኣዝዩ ንጹር እዩ፣ ተዓዋቲት ሽልማት ኖቤል ሰላም 2025 ዝተጨውዩ፡ ፖሊስ ናይ’ታ ሃገር ኣብ መላእ ክፍላተ ሃገር ክዋራን ኮጊን መርመራ ኣመሪካ ዝርከብ መጥቃዕቲ ናይ ስልጣን ሃጓፍ እንተ ኣጋጢሙ ኣብ ዝኾነት ማርያ፡ ነቲ ን12 ዓመታት እዋኑ ምሕባሩ ኣይርሳዕን። ብዘካየዶ ስርሒት ከም ዝተታሕዙ፡ እዚ ኤሩኩ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ናይጀርያ ውሽጢ ዝቕጽሉ 30 መዓልታት ምርጫ ንቬነዙዌላ ዝመርሐ ማዱሮ ንምትካእ ኣፈኛ ፌደራላዊ ፖሊስ ናይ’ታ ሃገር፡ ድማ ኣካል ናይ’ቲ ካብ ዝሓለፈ ጥሪ ጸቕጢ ከም ዝፈጠረ ይግለጽ። ክጽዋዕ ከም ዘለዎ እዩ ዝገልጽ፡” ክትብል ኣብ ዝካየድ ምርጫ ክዕወቱ ተኽእሎ እቶም ኣሸበርቲ፡ በቲ ኣብ ሕዳር 18 ጀሚሩ 50 ጥርጡራት ኣብ ቀይዲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ማርያ ኣብ ዝገበረቶ ቃለ መሕትት ካብ ዘለዎም ፖለቲከኛታት ሓንቲ ምዃና፡ ነ ቲ ኣብ ልዕሊ ናይጀርያውያን ተኸተልቲ ገሊጻ። ጸብጻባት የመልክቱ። እምነት ክርስትና ይፍጸም ኣሎ ዝበሎ ኣመሪካ፡ ኣብ መጀመርታ ዝሓለፈ መጥቃዕቲ ደው ንምባል፡ ወተሃደራዊ ጥሪ ንማዱሮን ብዓልቲ ስጉምቲ ከም ዝወስድ ከፈራርሕ ቤቱን ካብ ከተማ ካራካስ ምጽንሑ ይፍለጥ። ጨውያ ድሕሪ ምውሳዳ፡ ፖሊስ ኣብ ቀረባ እዋን ንሓያሎ ተቓወምቲ ቬንዙዌላ ብጭውያን ሽበራዊ መጥቃዕቲን ድሕሪ 90 መዓልታት ዝጥርጠሩ ገበነኛታት ክኸስስን፡ ነቶም ዝሓለፈ ሰሙን ዝሃድሙ ኣባላት ሽበራዊ ጕጅለታት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ድማ ክከታተልን ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ። ክካየድ ምጽውዖም ተረኛ ፋርማሲ ዕለት ጎደና ቁ.ስልኪ ፋርማሲ ቪያ ጅዳ 15/4/26 ጎደና ስጋለት ቀጣን ቁ.6፡ (ቪያ ጅዳ ) 07138002 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ማእከል፡ ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ መምህር በላይ ክብ ንምባል ምስራሕ፡ ናይ ቀዳምነታት ዞባታትን ካልኦት ኣሃዱታትን ብወገኖም፡ ትምህርቲ ንሚኒስትሪ ትምህርቲ ጥራይ “ምምሕያሽ ፍልጠት መምህራን፡ ሃብተጋብር፡ እቲ ገምጋም መቐጸልታ ቀዳምነት ከምዝዀነ ገሊጹ። ኣብ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ናይ ዘይኮነ፡ ንኹሉ ብማዕረ ዝምልከት ንውጽኢት ምምሃርን ምስትምሃርን ናይ’ቲ ብደረጃ ቤት-ትምህርትን መምህር በላይ ኣስዒቡ፡ ኣብ ቀዳማይ ዝተኻየደ ንጥፈታት ብሓፈሻ፡ ዝርግሐ ዕማም ከምዝዀነ ብምሕባር፡ ኣብያተብእወታ ይጸሉ’’ ብዝብል ቴማ፡ ንጥፈታት ንኡስ ዞባን ክካየድ ዝጸንሐ ገምጋማት ፍርቂ ዓመት ካብ ዝተመዝገቡ 12,594 ኣብያተ-ትምህርትን ጽልዋኡን፡ ኣብ ትምህርቲ ብኣታዊታተን ከምኡ’ውን ቀዳማይ ሰሚስተር ዓመተ-ትምህርቲ ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ብቕዓት ትምህርቲ ተመሃሮ እቶም 98.5 ሚእታዊት ገጠራት ዝርአ ርሕቀት ትካል ትምህርትን ምስ ሕብረተሰብ ተወሃሂደን፡ ኣብ ቀጽረን 2025/2026 ገምጊሙ። ንምምሕያሽ እቲ ወሳኒ መምህር ስለዝዀነ፡ ብቕድመ-ትምህርቲ ዝሓለፉ ከምዝዀነ ዝፈጥሮ ዘሎ ጸገማትን፡ ከምኡ’ውን ንዝርአ ሕጽረታት ብምእኩል መንገዲ ዓቕሚ መምህራን ብፍላይ ድማ ናይ’ቶም ብ31 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ጠቒሱ፡ ዘሎ ብድሆታት ብምልላይ፡ ብቕዓት ትምህርቲ ንምሕያል ዝተገብረ ከመሓይሻ ኣተሓሳሲባ። ኣብ ቅድመ-ትምህርትን መባእታን ዘለዉ ሃገራዊ ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን


ስንኩላን፡ ንወለዲ ስልጠና ሂቡ መንእሰያት ተመሃሮ ብስፖርትን ባህልን ሓላፊ ኣሃዱ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን ጎኒ-ጎኒ ዘካይድኦ ትምህርታዊ ንጥፈታት፡ ኣቢሎም ሕውነቶምን ሓድነቶምን መምህር ዓብለል ተኽለ ኣብ ዘስመዖ ተመሃሮ ዝንባለታቶምን ብቕዓቶምን ሃገራዊ ማሕበር ኣእምሮኣውን ደቆም ኣለልዮም፡ ብስነ-ፍልጠታዊ መንገዲ ዘደልድሉሉ ባይታ ንምፍጣር ዝዓለመ ቅነ ቃል፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ተሳታፍነተንን ዝፍትሹሉ ባይታ ክፈጥራን ክሰርሓን ምዕባለኣውን ስንኩላን ጨንፈር ዞባ ክኣልይዎም ዝሕግዝ ምዃኑ ኣረዲኡ። ኣብያተ-ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ፡ ብ28 ተወዳዳርነትንን ክብ ንምባል ንዝገበርኦ ተላብዩ። ማእከል፡ ካብ 23 ክሳብ 27 መጋቢት ኣብ’ቲ ማሕበር ሓላፊት ምምዕባል መጋቢት ተዛዚሙ። ልዑል ቅድመ-ምድላዋት ብምምጓስ፡ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ’ቲ ብመልክዕ ንልዕሊ 50 ወለድን ኣለይትን ስንኩላን ዓቕሚ-ሰብ ጆሜትራ ልዋም መንግስትኣብ እቲ ንኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ዝቐጸለን እቲ ቅነ እናደመቐ ምምጽኡ፡ መርኣያ ውድድር ዝተኻየደ መሰናድኦታት ስልጠና ሂቡ። ብወገና፡ ሰልጠንቲ ንዝቐሰምኦ ትምህርቲ ካብ መባእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ- ኣገዳስነቱን ተቐባልነቱን ከምዝኾነ ኣረዲኡ። ንዝተዓወቱ፡ ሽልማት ተዓዲሉ። እቲ ብሰብ ሞያ ጥዕና ዝተዋህበ ኣብ ምምሕያሽ ክኽተልኦ ዝጸንሓ ኣገባብ ትምህርቲ ዝተሳተፍኦን ቅነ፡ ስፖርታዊ ሓላፊ ስነ-ምምህርና መምህር ብርሃነ ብተመሳሳሊ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሽዕብ፡ ስልጠና፡ ኣብ ኣተኣላልያ ኣእምሮኣውን ኣተኣላልያ ደቀን ብግቡእ ክጥቀማሉ ውድድራት፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ክትዕን ዮውሃንስ ብወገኑ፡ ዝቐረበ ትሕዝቶ ኣብ ባህላውን ስፖርታውን ቅነ ኣብያተ- ምዕባለኣውን ስንክልና ዘለዎም ዜጋታት ተላብያ። መደረን፡ ሙዚቃን ስነ-ጽሑፍን፡ ምህዞን መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ድርኺት ትምህርቲ፡ ብ28ን 29ን መጋቢት ዘተኰረ ኮይኑ፡ ኣብ ኣመጋግባን ኣደ-መንበር ማሕበር ወ/ሮ ይብራኣለም ሰንዓን፡ ከምኡ’ውን ቅብኣ ዘጠቓለለ’ዩ ዝፈጥርን ብቕዓት ተመሃሮ ዝንጸባረቐሉን ብውዕዉዕ መንፈስ ተኻዪዱ። ምንቅስቓስን፡ ኣለባብሳ፡ ክንክን ጽሬት፡ የዕብዮ ድማ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ጎስጓስ ነይሩ። ከምዝዀነ ብምግላጽ፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ሓላፊ ባህልን ስፖርትን መምህር ሳልሕ ኣጠቓቕማ ዓይኒ ምድሪ፡ ከምኡ’ውን ኣካዪድካ ንዝጸንሐ ግጉይ ኣረኣእያ ማሕሙድ፡ እቲ ቅነ - ውድድራት ኵዕሶ ምክልኻል ተመሓላለፍቲ ሕማማት ምቕያርን መነባብሮ ኣእምሮኣውን እግሪ፡ ኣትለቲክስ፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ዘተኰረ ነይሩ። ምዕባለኣውን ስንኩላን ምምሕያሽን መደረን ክትዕን፡ ከምኡ’ውን ባህላዊ ኣቦ-መንበር ናይ’ቲ ጨንፈር መምህር ካብ ቀንዲ ዕላማታት ማሕበር ምዃኑ ትልሂትን ካልእ ንጥፈታትን ዘጠቓለለ ሄኖክ ገብረእግዚኣብሄር ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ብምግላጽ፡ ሰልጠንቲ ንዝቐሰምኦ ፍልጠት ምንባሩ ብምጥቃስ፡ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እቲ ዕላማ - ወለድን ኣለይትን ባህርያት ናብ ካልኦት ከሕልፍኦ ኣተሓሳሲባ። ብትሕዝቶን ተሳታፍነትን እናሰፍሐን እናደመቐን ይኸይድ ከምዘሎ ኣብሪሁ። ኣብ ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ ሓላፊ ኣሃዱ ባህልን ስፖርትን መምህር መሓመድ ዓብደላ ብወገኑ፡ ኣብ መንጎ ተመሃሮን ኣብያተ-ትምህርትን ብመልክዕ ውድድራት ዝቐርብ መሰናድኦታት፡ ተመሃሮ ዕቑር ክእለቶምን ዝንባለኦምን ከላልዩ ሓጋዚ ከምዝዀነ ብምሕባር፡ ነቲ መደብ ንምዕዋት ንዝጸዕቱ ኣካላት ኣመስጊኑ።


ኣዛዚ ፖሊስ ዞባ ደቡብ ኮሎኔል ዘይስነ-ምግባራዊ ተግባራት ንምውጋድ፡ ዘሚኪኤል ተኽልያ፡ ካብ 10 ክሳብ 27 መንእሰያትን ተመሃሮን ንቕሓቶም በሪኹ መጋቢት፡ ኣብ ሽድሽተ ንኡሳን ዞባታት ተኸላኸልቲ ገበንን ኣኽበርቲ ሕግን፣ ንተመሃሮን ወለድን ኣብ ምኹስኳስ ወለዲ ድማ ኣብ ምእላይን ምምእዛንን እሩም ስነ-ምግባርን ምኽባር ሕግን ደቆም ዝያዳ ሓላፍነታውያን ክኾኑ ዘተኰረ ኣስተምህሮ ሂቡ። ከምዝግባእ ኣስሚሩሉ። ኣብ’ቲ ኣብ ንኡሳን ዞባታት መንደፈራ፡ ኣመሓደርቲ ናይ’ተን ንኡሳን ዞባታት ድባርዋ፡ እምኒ-ሓይሊ፡ ዓዲ-ዃላ፡ ዓረዛን ብወገኖም፡ ተመሃሮ ካብ ቤላ-ቤለው ደቀምሓረን ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ኮሎኔል ኮነ ስምዒታዊ ጽልዋ መዘና ተሓዪቦም፡ ዘሚኪኤል፡ ተራ ክብርታት ሕብረተሰብ መጻኢኦም ንምጥጣሕ ኣብ ትምህርቶም ኤርትራ ኣብ ምክልኻል ገበናትን ዝያዳ ጸቒጦም ክጽዕሩ ኣዘኻኺሮም። በደላትን፣ ጽልዋ ዓውለማን ሳዕቤናቱን፣ እወታውን ኣሉታውን ጽልዋ መዘና፣ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ከምኡ’ውን ንጠንቅታት ብተመሃሮ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 137 ሓደጋታት፡ ዝፍጸም ሓደጋታትን ዘይእሩማት ከምኡ’ውን 16 ሽሕ ጥሕሰታት ሕጊ ተግባራትን ዝምልከት ሰፊሕ መግለጺ ትራፊክ ብመንእሰያት ከምእተፈጸመ ሂቡ። ተገሊጹ። ጊንዳዕ - ኣባላት ክፍለ-ሰራዊት 61 ነበር፡ ታሪኻውን ልምዓታውን ቦታታት በጺሖም ኣባላት ማሕበር ምትሕግጋዝ ክፍለ-ሰራዊት ዝተዋህለለ ማይ፣ ከምኡ’ውን ብዛዕባ ኣብ 61 ነበር፡ ዲጋ ጋሕቴላይን ኣብ እዋን ሓርነታዊ ትሕቲኡ ዝለምዕ ልዕሊ 10 ሽሕ ሄክተር ቃልሲ ከቢድ ምርብራብ ዝተኻየደሉ ግንባር መሬት መብርሂ ሂቡ። ጊንዳዕን ንምዕዛብ፡ ብ28ን 29ን መጋቢት እቲ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ዝተሃንጸ ዲጋ ኣብ ዑደት ወዲቦም። ደረጃ ምዝዛም በጺሑ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ ዕላማ ናይ’ቲ ዑደት፡ ሓደ ካብ ተሪፉ ዘሎ ዕዮ ንሩባ ማይ ኣድከሞም ብከፊል ስትራተጅያውያን ዲጋታት ሃገርና ዝዀነ ናይ ምእላይን ግዜ ዘይወስድን ምዃኑ ልዕሊ 50 ሚልዮን ሜተር ክዩብ ማይ ኣነጺሩ። ዝሕዝ ዲጋን ገስጋሱን ንምዕዛብ፣ ከምኡ’ውን ዑደተኛታት ብዘይካ’ዚ፡ ካብ 1990 ንልዕሊ ዝሓለፈ ጽንኩር ኩነታትን ኣብኡ ዝነበረ ዓመትን መንፈቕን ኣንጻር መግዛእታዊ ስርዓት ፍቕርን ሓልዮትን ንምስትንታን፡ ከምኡ’ውን ደርግ ከቢድ ምርብራብ ዝተኻየደሉን ረዚን ንወለዶታት ታሪኽ ንምውርራስ ዝዓለመ ዋጋ ዝተኸፍለሉን ግንባር ጊንዳዕ ብሓፈሻ፡ ምዃኑ፡ ተሳተፍቲ ገሊጾም። ኣሃዱኦም ዓሪዳትሉ ዝነበረት ከባቢታት ድማ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ህንጸት ዲጋ ጋሕቴላይ ብፍላይ ብምብጻሕ፡ ካብ ዝተፈላለያ ትካላት ዝከታተል ዘሎ ጆሜትራ ዳኒኤል መብራህቱ፡ ንዝተዋጽኡ መንእሰያት ናይ ትረኻ መደብ ንድሕረ-ባይታን ዕላማን፣ ተጠቃምነት ከምዝወደቡ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ንኡስ ዞባ ዓዲ-ዃላ፡ ደም ለጊሶም ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ንኡስ ዞባ ዓዲ-ዃላ፡ ብወለንትኦም ደም ንቕሓት ከምዝዀነ ዝሓበረ ርእሰ- ኣቶ መሓሪ ኣብርሃም ብወገኑ፡ ቀረብ ጥዕና ንምምላእ ሓጋዚ ተራ ከምዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት’ውን ከምዘለዎ ለጊሶም። መምህር ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ደም ንምውሓስ ብተመሃሮ ዝግበር ገሊጹ። ተገንዚቦም ምህላዎም ብምሕባር፡ ኣብ ኣብ’ቲ ካብ 23 ክሳብ 26 መጋቢት ፈለግ መምህር ሓድሽ ኣማኒኤል፡ ኣብ ልግሲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይዓቢ ለገስቲ ተመሃሮ ብወገኖም፡ ልግሲ መጻኢ’ውን ተመሳሳሊ ተበግሶታት ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ኩለን ኣብያተ-ትምህርቲ ንምስፍሑ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ ጠለባት ትካላት ደም ክንዮ’ቲ ሕልናዊ ዕግበት ከምዝወስዱ ኣረጋጊጾም። ክስራሕ ኣዘኻኺሩ። ዓዲ-ዃላን ፈለግን ዝተኻየደ መደብ፡ ኣብ ሃገራዊ ባንክ ደም ሓላፊ 543 ከረጺት ደም ተለጊሱ። ኣገልግሎት ወለንታዊ ልግሲ ደም እቲ ተበግሶ መርኣያ ሰሪጹ ዘሎ ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ብርሃነ ምሕረትኣብ ምክትል ኣሰናዳኢ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ቍ.ስ 116266 / 201820 (256) ቦርድ ምስንዳእ ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ሓጋዝ - ሞያዊ ዓቕሚ መምህራን ንምዕባይ ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ዝዓለመ ስልጠና ተዋሂቡ ለይ-ኣውት ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ፡ ብምውህሃድ ዘርእማርያም ዝተዋህበ ስልጠና፡ ካብ ጸገማት ኣተዓቓቕባ ንብረትን ሰነዳትን ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ማሕበር መምህራን ጨንፈር ዞባ ኩለን ኣብያተ-ትምህርቲ ናይ’ቲ ኣብ ምፍታሕ ኣበርክቶ ከምዝህልዎ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ዓንሰባን ቤት-ጽሕፈት ትምህርቲ ንኡስ ንኡስ ዞባ ዝተዋጽኡ ርእሰ-መምህራን፡ ሓቢሩ። ፋጥና ኣድም ዞባ ሓጋዝን ዝተወደበ፡ ኣብ ኣተሓሕዛ ሱፐርቫይዘራት፡ ኣመሓደርቲ ኣብያተኣቦ-መንበር ጨንፈር ማሕበር መምህራን ሕሳብን ሰነዳትን፡ ከምኡ’ውን ዕቃበ ትምህርትን ሓለፍቲ ጉዳያት ተመሃሮን ኤርትራ ዞባ ዓንሰባ መምህር ክብሮም ምዝርጋሕ ጋዜጣ ንብረት ዘተኰረ ስልጠና ብ27 መጋቢት ተሳቲፎም። ገብረዝጊ ብወገኑ፡ ሰልጠንቲ ኣብ ኣብያተቍ.ስ.1395-0758045 ተዋሂቡ። ሓላፊ ትምህርቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ትምህርቲ ዝርአ ሃጓፋት ኣተሓሕዛ ምልክታ ኣብ’ቲ ብግዝያዊ ሓላፊ ጨንፈር መምህር እድሪስ ዓብዱ፡ እቲ ስልጠና - ሰነዳትን ሕሳባትን ብምፍዋስ፡ ኣብነታዊ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ትረዠሪ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ጎይትኦም ነቲ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ክርአ ዝጸንሐ ስራሕ ከካይዱን ኣርኣያ ክኾኑን ተላብዩ።


ኣብ ዝሓለፈ ሕታም ናይዛ ዓምዲ፡ መልሲ ኣይፋሉን ዝብል’ዩ፣ ዕዳጋ ነዳዲን ቁጠባዊ ጽልዋኡን ብዝብል ወትሩ ከምቲ ክኾኖ ዝድለ ኣይኮነን። ኣርእስቲ ዝተሓትመት ዓንቀጽ ይፍለጥ። እቲ ኣብ 2008 ዘጋጠመ ብምትእትታው ወዘተ. ዝተደረኸ ሸየጥትን ዝመዓራረየሉ ብምዃኑ ድማ ብብዝሒ ሸየጥትን ዓደግትን ጥራይ ትርከብ። እዛ ዓንቀጽ፡ ነዳዲ ከም ዓለምለኻዊ ፋይናንሳዊ ቅልውላው ክኸውን የብሉን ማለት’ዩ። በዘን ብወገን ዓደግቲ ይኹን ሸየጥቲ ቅቡል እንተተመልከትና፡ እቲ ትጽቢት ተፈጥሮኣዊ ጸጋ ኣብ ዓለምለኻዊ ድማ ንመብዛሕትኦም ስነቑጠበኛታት ረቛሕቲ ዝድረኽ ለውጢ ኣቃውማኡን ይውሰድ። ካብዚ መጠን ዝዛይድ ወይ ዝፈርሰሉ እዋን ሒደት ኣይኮነን። እዚ ዕዳጋ ዘለዎ ኣገዳስነት’ያ ተመልክት። ዘሰንበደ ነበረ። ዘሰንበደ ጥራይ ዘይኮነ ጽልዋኡን ዝተፈልየ እዩ። ነዚ ሓፈሻዊ ዝትሕት ዝኾነ መሸጢ ዋጋ ከኣ ነቲ ከም ምዕካስ ዕዳጋ (ማርኬት ፈይለር) እቲ ኣብ ፖለቲካዊ ስነቑጠባ ግና ኣብ ጽባሕ ናይቲ ቅልውላው ኩነት መሰረት ብምግባር ዝግለጽ ናይ ሚዛን ዘዘናብል ብምዃኑ እንተስ ኣብ ዝግለጽ ኩነት መንቀሊኡ ዝተፈላለየ (ፖሊቲካል ኢኮኖሚ) ዘተኮረ ምልከታ፡ ንዝሰዓበ ጉዳያት ዝኸውን ርጡብ ጠለብ ሕጊ ከኣ ኣሎ። ብእኡ መሰረት፡ ዓደግቲ ወይ’ውን ኣብ ሸየጥቲ ጽልዋ እዩ። ቁጽሪ ኣቕረብቲ ወይ’ውን ስትራተጅያዊ ኣገዳስነት ነዳድን መፍትሒ’ውን ከቕርቡ ኣይከኣሉን፣ ጠለብ ናይ ሓደ ፍርያት ክዓቢ እንከሎ ምፍጣሩ ኣይተርፎን። ዓደግቲ ሒደት ምዃኑ ሓደ ካብ ቁጠባዊ ጽልዋኡን ንምጉላሕ፡ ኣብ ዘይከምቲ ሮበርት ሉካስ ዝበሎ። መሸጢ ዋጋ ከምዝውስኽ፡ ጠለብ ንኣብነት፡ መሸጢ ዋጋ ናይ ዝኾነ ምኽንያታት’ዩ። እዚ ዋሕዲ ድማ 1970ታት ንዝተኸስተ ፈላምን ካልኣይ ቀቀረረብብንን ጠጠለለብብንን ክጎድል እንከሎ ድማ መሸጢ ዋጋ ፍርያት ልዕሊ’ቲ ብዕዳጋ ዝተነጸረ መሸጢ ዋጋ ኣብ ምውሳን ዓቢ ብልጫ ቅልውላው ነዳዲ ከምኡ’ውን ነዚ ኣብዚ ብዕዳጋ ኣብ ዝምራሕ ስርዓተ-ቁጠባ ከምዝጎድል የመልክት። እንተኾነ ኣብ መጠን ምስ ዝኸውን፡ ኣቕረብቲ ዝፈጥር ይኸውን። እቲ ንዕዳጋ ዝቐርብ እዋን ተኸሲቱ ዘሎ ብታሪኻውነቱን ምውሳን መሸጢ ዋጋ ናይ ዝተፈላለየ ዕዳጋ፡ ዓደግትን ሸየጥትን ከምምህላዎም መኽሰብ ናይ ምኽዕባት ተኽእሎ ጸጋ/ፍርያት ኣገዳሲ ምስ ዝኸውን ድማ ስንብራቱን ዝገዘፈ ምዃኑ ድሮ ጸጋታት (ናውቲ ማእቶት)፡ ውዱእ መጠን፡ ነቲ ጠለብ ዝምልሽ ቀረብ’ውን ስለዝረኣዮም ዝያዳ ናይ ምቕራብ ነቲ ዝጸንሐ ብልጫ ተወሳኺ ድርዒ ክግለጽ ጀሚሩ ዘሎ ቅልውላው ነዳዲ ፍርያት፡ መጠን ወለድን ክራይን ክህሉ ኣድላዪ ይኸውን። ድሌት ኣለዎም። ዓደግቲ ግና ዝፈጥር ይኸውን። ነዳድን ዕዳጋኡን ትድህስስ’ያ። እዛ ትስዕብ ዓንቀጽ ከኣ ተመሳሳሊ መለለዪ ዘለዎ’ዩ። መቐጸልታ ናይታ ዝሓለፈት ዓንቀጽ’ኳ መሸጢ ዋጋኦም ኣብ ዓለምለኻዊ እንተዘይኮነት ነቲ ኩነት ብዓይኒ ዕዳጋን ዕዳጋ ከምዝውሰን ካብ ዝግለጽ ጸጋ/ ኣካያይዳኡን ንምግንዛቡ ዝሕግዝ ፍርያት ጭቃን ዝተጻረየ ነዳድን እዩ። መረዳእታ ዝሓቘፈት’ያ። ሰናይ ንባብ፣ ነዳዲ ንዝተፈላለየ መዓላ ከምዝውዕልን ዓይነታት ስርዓተ-ቁጠባ ምንጪ ጸዓት ከም ምዃኑን መጠን ቁጠባዊ ውዳበ ሃገራት ከም ጉዳይ ኣገዳስነቱን ጽልዋኡን ዘከራኽር ኣብ ዝለዓለሉ እዋን ብቐዳምነት ዝጥቀሳ ኣይኮነን። እዚ ኣገዳስነት ድማ ኣብ ሰለስተ ስርዓታት ወይ ኣገባባት ውዳበ ምንጻር መሸጢ ዋጋኡ ግደ ከምዘለዎ ኣለዋ። ንሳተን ከኣ ብዕዳጋ ዝምራሕ ዘመልክት’ዩ። ካልእ ኣብ ምንጻር ስርዓተ-ቁጠባ፡ ምእኩል ስርዓተ-ቁጠባ መሸጢ ዋጋ ነዳዲ ዓቢ ጽልዋ ዘለዎ ከምኡ’ውን ሕውስዋስ (ናይ ዕዳጋን ናይ ቀረቡ ጉዳይ እዩ። ቀረብ ነዳዲ፡ ምእኩልን) ስርዓተ-ቁጠባ እየን። እዘን ቀንዲ ኣፍረይቲ ነዳዲ ዝኾና ሃገራት ውዳበታት፡ ከምቲ ኣብ ኣቃውማአን ብዘቖምኦ ውድብ ለኣኽቲ ነዳዲ ብኣንጻሩ መጠን ናይቲ ዘህልኽዎ ግኑን ካብ ዝኾነ ዕማማት ዕዳጋ’ዩ። በዚ ቀረብ (ሳፕላይ)፡ ኣቕረብቲ ወይ ዝርአ ፍልልይ ንውጽኢተንን (ኦፔክ) እዩ ዝምእዘን። እዘን ሃገራት፡ ጠለብ ይንክዩ። በዚ ከኣ ኣብቲ ዕዳጋ መሰረት፡ ደሞዝ ኣብ ናይ ጸጋሰብ ዕዳጋ ኣፍረይቲ ናይ ሓደ ፍርያት ኣብ ኣድማዕነተንን ኣመልኪቱ ኣብ ዝቐርብ ን 44 ሚእታዊት ናይ ዓለምለኻዊ ዘሎ ቀረብ ዝያዳ እቲ ጠለብ ይኸውን። ይውሰን ማለት’ዩ። መሸጢ ዋጋ ናይ ዝተወሰነ መቓን ግዜ ኣብ ዕዳጋ መግለጽን ንዕኡ ዘሰንዮ መረዳእታን ቀረብ ነዳዲ ዘፍርያን ኣስታት 81 ኣቕረብቲ ድማ መሸጢ ዋጋ ናይ ጭቃ ነዳዲ ከም ተፈጥሮኣዊ ጸጋን ንዘሎ መሸጢ ዋጋ መሰረት ብምግባር ዘሎ ፍልልይ ርሒብ’ዩ። የግዳስ ሚእታዊት ዕቑር ጸጋ ነዳዲ ዓለም ፍርያቶም ከጉድልዎ ይግደዱ። እዚ እታውን፡ ናይ ዝተጻረየ ነዳዲ ድማ ክቕርብዎ ናይ ዝኽእሉን ዝደልዩን ኣተኩሮ ናይዚ ጽሑፍ ኣብዚ ርሒብ ዝውንናን እየን። እዚ ከኣ ንሳተን ምጉዳል ዋጋ፡ ንዓደግቲ ዘርብሕ ከም ፍርያት ኣብ ዕዳጋ ይውሰን። መጠን ኣቕሓ ዘመልክት ኮይኑ ብሰሌዳ፡ ጉዳይ ወይ‘ውን ኣብ ብሉጽነት ሓንቲ ብዝኣመናሉ ወይ ዝተሰማማዓሉ ጉዳይ ብምዃኑ መጠን ናይቲ ዝዕድግዎ ኮታ፡ ኣብ ዝኾነ እዋን እዛ መሸጢ ግራፍ ከምኡ’ውን ምዕሪት ይግለጽ። ኣገባብ ኣብ ልዕሊ ካልእ ኣይኮነን። ቀረብ ነዳዲ ብምንካይ መሸጢ ዋጋኡ ከምዘዛይድዎ ይገብር። መጠን ናይቲ ዋጋ መን ዝወሰና’ያ እንተተባህለ፡ ቀረብ ናይ ነፍሲወከፍ ኣፍራዪ ምስ ኣተኩሮኡ፡ ኣብ ሓደ ግን ከኣ ኣዝዩ ክብ ናይ ምባል ዓቕሚ ይህበን። ከምዚ ዝዕደግ እናዓበየ ክኸይድ እንከሎ መልሳ ኣብ ዕዳጋኣ ማለት ንዕኣ ኣብ ተደመረ ድማ ናይ ዕዳጋ ቀረብ ወሳኒ ዝኾነ ጉዳይ ማለት ብዕዳጋ ኣብ ዝበለ ምሽባን (ካርተል) ድማ ዕዳጋ ድማ መሸጢ ዋጋ ናይቲ ፍርያት ትምልከት ዕዳጋ ትብል ትኸውን። ነዛ ይኸውን። ኣብ ቀረብ’ውን እንተኾነ ዝውሰን መሸጢ ዋጋ እዩ። ንዝጠልቦ ውድድር ዝዕንቅጽ’ዩ። እዚ፡ ይውስኽ። እዚ ብኽልተ ኣንፈት ዝርአ መረዳእታ ቅብልቲ ምውሳድ ማለት እቲ ኣብ ብዝሒ ዝርአ ክብን ለጠቕን ብዕዳጋ ኣብ ዝምራሕ ስርዓተ-ቁጠባ ኣብ 1970ታት ኣብ ዝተኸስተ ፈላምን ለውጢ ኣብ መሸጢ ዋጋ (በቲ ሓደ ግና ዝኾነ ዝለዓል ሕቶ የለን ማለት ምትሕሓዙ ኣብ መሸጢ ዋጋ ናይቲ ኣብዚ ስርዓተ-ቁጠባ፡ ኣብ ምስልሳል ካልኣይን ቅልውላው ነዳዲ ዝተፈጸመ ዝጎድል በቲ ኻልእ ድማ ዝውስኽ) ኣይኮነን። እተን ከም መሰረታውያን ፍርያት ምስ ዝኽሰት ለውጢ ጥራይ ዝኾነ ይኹን ቁጠባዊ ንጥፈት ዝለዓለ ተግባር’ዩ። ኣብ ሓደ ደረጃ ምርኻቡ ኣይተርፎን። ዝለዓላ ሕቶ ከኣ እታ መሸጢ ዋጋ ምዃኑ’ዩ ከም ትሑዝ ዝውሰድ። እቲ ቦታ ዝሕዝን ከም ውጽኢቱ ድማ ዝበለጸ እዚ ከኣ ንዓደግትን ኣቕረብትን ዘዋጽእ ብኸመይ ትውሰን ከምኡ’ውን መን’ዩ ለውጢ ምስ ካልእ ረቛሒ ዝዛመድ ወይ ቁጠባዊ ፍረ ክህብ ትጽቢት ዝግበረሉን መሸጢ ዋጋ ከምዝውሰን ይገብር። ኸ ዝውስና ዝብላ ይኾና። ጉዳይን ዝተሓሓዝ ንኣብነት ኣብ ተክኖሎጂ እንተሃልዩ ዕዳጋ’ዩ። ዕዳጋ፡ ሸየጥትን ሎሚ ኣብ ERI-TV ነዚ ዝተጠቕሰ ለውጥታት ዘካውንን ተራን ቀረብን ጠለብን ድማ ኣብዚ ብዝተገብረ ምምሕያሽ፡ ብዝሒ ዓደግትን ዝራኸቡሉ፡ ንሓድሕዶም ዘመሓድርን ከኣ እቲ “ሕቡእ ኢድ” ዘገድሶም ግብረዋኒን ዝፍጽሙሉ ቦታ ይለዓል። ኣህለኽቲ ስለዝወሰኸ ወይ ስለዝጎደለ ሰዓት መደብ ተባሂሉ ዝግለጽ፡ ተኣምራታዊ ሓይሊ ወዘተ. ክኸውን የብሉን። ምኽንያቱ ወይ መድረኽ’ዩ። እዚ መድረኽ፡ ጠለብ (ዲማንድ)፡ ኣህለኽቲ ናይ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር እዩ። በዘን ረቛሕቲ ዝድረኽ ለውጢ፡ ኣብ ብቦታን ደረትን ዝንጸር ነገራዊ ህላወ ሓደ ፍርያት ኣብ ዝተወሰነ ናይ 12፡02 መደብ ጽባቐ እዚ ዝተገልጸ ዲናሚካውነት ጠለብን ኣቃውማኡ ይኹን ጽልዋኡ ዝተፈልየ ዘለዎ ወይ’ውን ዘይብሉ ክኸውን ግዜ መቓን ክዕድግዎ ናይ ዝደልዩን ቀረብን ከምኡ’ውን ዕዳጋ ዘነጽሮን 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ስለዝኾነ። ነዚ ሓፈሻዊ ኣመት መሰረት ይኽእል። ዓይነት ናይቲ መድረኽ ዝኽእሉን ዝተፈላለየ መጠን (ብዝሒ) ዓደግትን ሸየጥትን ዝቕበልዎን መሸጢ 12፡50 ዜና ስፖርት ብምግባር ዝግለጽ ናይ ቀረብ ሕጊ ድማ ብዘየገድስ ከኣ ብእኡ ብዝፍጠር ብመንጽር መሸጢ ክኸውን ተኽእሎ ዋጋ ክዉን ክኸውን እንተኾይኑ እቲ 12፡55 መደብ ቡያ ኣሎ። ብእኡ መሰረት፡ መሸጢ ዋጋ ተዋሳእነት ሸየጥትን ዓደግትን፡ ሓያለይ ናይ ዘለዎ ዋጋታት ዘመልክት ሰሌዳ፡ ዕዳጋ ከማልአን ዝግባእ መሰረታውያን 13፡30 ዜና (ዓረብ) ናይ ሓደ ፍርያት ክውስኽ እንከሎ ቁጠባዊ ንጥፈታትን ውሳነታትን እዩ ግራፍ ወይ ምዕሪት’ዩ። ንኣብነት፡ ዋጋ ነጥብታት ኣለዋ። እታ ቀንድን 13፡40 ዕላል ጥበባት ኣቕረብቲ ናብ ዕዳጋ ናይ ዘቕርብዎ ዝሰላሰል። ኩሉ፡ ኣብዚ መድረኽ ነዳዲ 90፡ 110፡ 75 ዶላር ኣመሪካን መሰረታዊትን ድማ እቲ ዕዳጋ 15፡10 ተክ ኢንሳይት መጠን ይውስኽ፡ ዋጋ ክንኪ እንከሎ ዝውሰን ቁጠባዊ ንጥፈት ድማ ከም ካልእን ክኸውን ተኽእሎ ክህልዎ ምሉእ ብምሉእ ብውድድር ዝምራሕን 15፡50 ፓናሮማ ድማ መጠን ናይቲ ዘቕርብዎ ይንኪ። ኣበር ኣልቦን ብጹእን ይቑጸር። ጥልቀት እንከሎ መጠን ናይ ዝጥለብ ወይ እቲ መሰረታዊ ምኽንያት ድማ ምስ ዝካየድን ክኸውን ከምዝግባእ’ያ። እዚ፡ 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) ናይዚ ግንዛብ ንምርዳእ ከኣ ቅድሚ’ቲ ዝዕደግ ነዳዲ ክንደይ ይኸውን ዝብል መኽሰብ ዝተተሓሓዘ’ዩ። ኣብቲ ዕዳጋ ሓቀኛ ውድድር ዝድርኽ 17፡00 ዜና (ትግርኛ) ኣብ 2008 ዘጋጠመ ፋይናንሳዊ ሓበሬታን መረዳእታን ድማ ይሕዝ። ቁጽሪ ዓደግትን ኣቕረብትን ክህሉ 17፡15 ደርፊ ቅልውላው ንዕዳጋ ኣመልኪቱ ነፍሲወከፍ ጠለብ ምስ ተደመረ ድማ ምውሳን መሸጢ ዋጋ ግድን ምዃኑ ዘመልክት’ዩ። ቁጽሪ ናይ 17፡30 ዜና (ዓረብ) ይቐርብ ንዝነበረ መግለጺታት ምውካስ ኣብቲ ዕዳጋ ንዘሎ ጠለብ የቕውም። ቀረብን ጠለብን ብተናጸል ምስ መሸጢ ዓደግትን ሸየጥትን ብዙሕ እንተኾይኑ፡ 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) ሓጋዚ’ዩ። ኣብቲ እዋን፡ መብዛሕትኡ ኣብዚ ምስትውዓል ዘድልዮን ክዝንጋዕ ዋጋ ዘለዎ ዝምድና ርኢና ኣሎና። ዝኾነ ካብ ሸየጥቲ ይኹን ዓደግቲ 19፡20 ፊዮሪና ቁጠባዊ ልሳን ዕዳጋታት ሳሕቲ ዘይብሉን ድማ ኣብ ብዝሒ ናይቲ እዚ ብተናጸል ዝንጸባረቕ ባህሪ ኣብ ዋጋ ናይ ምውሳን ዓቕሚ ወይ 20፡00 ዜና (ትግረ) እንተዘይኮኑ ጌጋ ዝበሃል ከምዘይርከቦ፡ ዝዕደግ ፍርያት ክርአ ዝከኣል ለውጢ ሓደ ክጥመር እንከሎ ዝርከብ ርእሱ ተኽእሎ ፈጺሙ የብሉን። ዝኾነ 20፡15 ፊልም ክብረት ዘመናዊ ቁጠባ ድማ ነቲ ሳሕቲ ዝርከብ ኣብቲ ትጽቢት ዝግበረሉ መሸጢ ዝኸኣለ ውጽኢት’ውን ኣሎ፣ ምንጻር ሸያጢ ይኹን ዓዳጊ እቲ “ሕቡእ 21፡00 ዜና (ትግርኛ) ጌጋ ዘስተኻኽል ወይ ‘ዘስታርር’ ዋጋ ብዝኽሰት ለውጢ እንተዘይኮይኑ ብዕዳጋ ዝተወሰነ መሸጢ ዋጋ። እዚ ኢድ” ዝወሰኖ መሸጢ ዋጋ ምቕባል 21፡25 ፊልም ፈንቅል ኣገባብ ከምዘማዕበለ ዘዝይም ነበረ። ናይ ንጠለብ ካብ ዝጸልዉ ካልኦት ረቛሕቲ መሸጢ ዋጋ፡ ኣብ ዕዳጋ ናይ ዝጥለብን እንተዘይኮኑ ካልእ ክገብሮ ዝኽእል 1995 ናይ ስነቑጠባ ተዓዋቲ ሽልማት ዝመንጨወ ለውጢ ከምዘይኮነ’ዩ ዝቕረብን መጠን ሓደ ፍርያት ማዕረ 22፡00 ዜና (ዓረብ) የለን ማለት’ዩ። ዕዳጋ ግና ከምቲ ክኾኖ ኖቤል ዝኾነ ሮበርት ሉካስ ከይተረፈ ትሑዝ ዝውሰድ። ስለዚ፡ እቲ ክኸውን እንከሎ ዝጽዒ ወይ ዝፍጠር 22፡10 ድራማ ኣለዎ ዝበሃል ድዩ? ‘(ቁጠባዊ) ድስካለ ዝግትኣሉ ፍታሕ ለውጢ ኣህለኽቲ፡ ናብ ካልእ ፍርያት መሸጢ ዋጋ (ኢኵሊብርዩም ፕራይስ) 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ተረኺቡ’ዩ’ ክብል ኣብ 2003 ምዝራቡ ብምቅይሖም፡ ሓድሽ ተክኖሎጂ እዩ። እዚ ዋጋ ሓሳብ ዓደግትን ሕጽር ብዝበለ መግለጺ እቲ 22፡40 እትመት


እዚ ኣብዚ ዘለናዮ ግዜ ከም ልምዲ መልእኽቲ ብናጻ ምትሕልላፍ ሓድሽ ትሑዝ ኰይኑ ዝርከብ መዓልቲ ሓሶት፡ ካብ 170 ዓመተ-ምህረት ኣትሒዙ ይኽእል’ዩ ዝብል ገለ ካብቶም ኣብዛ መዓልቲ ዝተረኣዩ ሓሳብ ስለዝነበረ፡ ዝበዝሐ ሰብ ሓሶት እዩ ከምዝፈለመ’ዩ ዝንገረሉ። መዓልቲ ሓሶት፡ ግምት ኣለዎም። ፍሉያት ፍጻመታት፦ ብምባል ኣይተቐበሎን። ብእንግሊዛውያን ተዋዘይቲ ንግዝያዊ እዚ ዕለት’ዚ ኣብ • እቲ ዝገርም ኣብዛ መዓልቲ ዝሞተ • ኣብ ሚያዝያ 1 1957፡ “ሓደ ላግጺ ተባሂሉ ከም ዝጀመረ ይፍለጥ። እዚ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ሰብ ክእመን ኣጸጋሚ ምዃኑ እዩ። ንጉስ ስዊዘርላንዳዊ ሓረስታይ ስፓጌቲ መዓልቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት 18 ክፍለ ዘመን ግሪኽ ዝነበረ ካልኣይ ጆርጅ፡ ኣብ 1 ብምዝርኡ ዓቢ ስም ረኺቡ” ኢሉ ዝገለጸ ምስ ዝተፈላለየ ባህልን ልምድን ዘለዎ ኣትሒዙ’ዩ ክዝከር ሚያዝያ 1947 እዩ ዓሪፉ። ኣብ ማዕከናት ቢ.ቢ.ሲ. ብዙሓት ሰባት እዮም ኣሚኖሞ። ሰብ ንኣማኢት ዓመታት ተኻይዱ እዩ። ጀሚሩ። ኣብዚ ዘለናዮ ዜና ምስ ተነግረሉ፡ መዓልቲ ሓሶት እዩ • ኣብ ደይሊ ሚረር “ናብ ውድድር ዘመን፡ ሰባት ንመዓልቲ ብምባል ብዙሕ ሰብ ኣይኣመነን። ጸኒሑ ገለ ገለ ተመራመርቲ ታሪኽ፡ መዓልቲ ዝቐርቡ ኣፍራስ ኢርፎን ገይሮም ክወዳደሩ፡ ሓሶት ብዝተፈላለየ ግን ሓቂ ምዃኑ ተረጋገጸ። ሓሶት፡ ፈረንሳ ኣብ 1582 ካብ ዓውደ ሙዚቃ እናሰምዑ ክጋልቡ ተፈቒዱሎም። ኣገባብ’ዮም ዘብዕልዎ ኣዋርሕ ጁሊያን ናብ ግሪጎሪያን ምስ ዝብል ሓበሬታ እዩ ተዘርጊሑ። • ኣብ መጋቢት 31፡ 1946 ኣብ ወይ ዝክርዎ። ቀየረት ከም ዝፈለመ ይእምቱ። እቶም ሃዋይን ደሴት ኣለኡቲካን ‘ሱናሚ ይሕብሩ። ካልኦት ወገናት’ውን መዓልቲ ነዚ ዕለት ምኽንያት • ደይሊ ኤክስፕረስ ኣብ መዓልቲ ሓሶት ነዚ ንምስማዕ ድሒሮም ዝነበሩ ሰባት፡ ከጋጥም ይኽእል’ዩ’ ዝብል መጠንቀቕታ ሓሶት ምስቲ ኣብ ጥንታዊት ሮማ ኣብ ብምግባር ሰባት ኣብ ልዕሊ መቕርቦም፡ ሓደ ትካል ሰራሒ ፒሳ ንዓሰርተ ክልተ ሓድሽ ዓመት ኣብ ክንዲ ባሕቲ ጥሪ፡ ኣብ ተዋህበ። ‘እዚ መጠንቀቕታ ብምኽንያት መወዳእታ መጋቢት ዝካየድ ዝነበረ ብጋዜጣ፡ ሬድዮን ቴለቪዥንን ክላገጹ ሰዓታት ብውዕዩ ዘጽንሕ ቦርሳ ከም ዝሰርሐ ባሕቲ ሚያዝያ ምምጻእ ሓድሽ ዓመት መዓልቲ ሓሶት እዩ ወጺኡ’ ዝበለ ሰብ ‘ፈስቲቫል ሂላርያ’ ዝተተሓሓዘ ምዃኑ ይውዕሉ። ነዛ መዓልቲ ዘይፈለጣ ሰብ ሓቢሮም። ምስ ኣብዓሉ፡ መስሓቕን መላገጽን ሰብ ብዙሕ ኣይተገደሰሉን። ኰይኑ ግን ኣብታ ይገልጹ። ኣብዚ ፈስቲቫል ሮማውያን ክተዓሻሾ፡ ዝፈለጣ ድማ ዘጋጠመ ነገር ከም ዝዀኑ ይንገር። ካብዚ ተበጊሶም • ጉግል፡ ን ‘ጂ ሜይል’ ኣብ 2004 ናብ ዝቐጸለት መዓልቲ ሱናሚ ስለ ዝተላዕለ ዘይንሶም መሲሎም የካይድዎ ብምንባሮም፡ ክሳብ ብዓይኑ ዘይረኣየ ምእማን ክስእን’ዩ ድማ መዓልቲ ሓሶት ከም ዝተመስረተት ህዝቢ ከቕርቦ እንከሎ፡ ኣብ መዓልቲ ሓሶት ሂወት 15 ሰባት ቀዘፈ። መዓልቲ ሓሶት ካብዚ ዝፈለመ ክኸውን ዝርአ። ጥቕሚ ሽጉርቲ ኣብ ጸጕርን ቈርበትን ሽጉርቲ፡ ዳርጋ ኣብ መላእ ዓለም ከም ዘመሓይሽ ይፍለጥ። ብዘይካ’ዚ ብዝውቱር ካብ ዝዝራእ ዓይነት ንጸጕርና ካብ ምፍሕሻውን ፎሮፎርን ዕጥርጥር ምባል፡ ፈጸጋ፡ እዩ። ብዘይካ’ዚ ንዝዀነ ናይ ቆርበት ኣሕምልቲ ሓደ’ዩ። እዚ ዓይነት ሓምሊ’ዚ ይከላኸለሉ። ሽጉርቲ፡ ንዝተመልጠ ዕንፍሩርን ምብልሻውን መጉዳእቲ ይፍውስ። ሽጉርቲ፡ ኣብ ካብ ቀደም ዘመን ኣትሒዙ፡ ንኣሽሓት ርእሲ፡ ንዘሳሒ፡ ንዝረገፈ፡ ንዝረቐቐ፡ ይከላኸሉ። ማዕድናትን መዓልታዊ ሂወትና ብስሩዕ ምስ ዓመታት ብዝተፈላለየ ዓይነት ከም ቀይሕ ንዝደረቐ፡ ንዝተሰባበረን ዝፋሕሸወን ቪታሚናትን ቆርበትና እንምገቦ፡ ኣብ ገጽና ንዝርከቡ ጸለምቲ ሽጉርቲ፡ ብጫ ሽጉርቲ፡ ቀጠልያ ሽጉርቲ፡ ጸጕሪ የመሓይሽ። ሽጉርቲ፡ ምስ እንምገቦ ጥዕና ዘለዎ ክኸውን ነጠብጣብ የጥፍእ። ቆርበትና’ውን ወዝ ጻዕዳ ሽጉርትን ካልኦትን ፈርዩ እዩ። ጥራይ ኣይኰነን፡ ኣብ ጸጕርና ይኹን ይሕግዝ። ኣብ ሽጉርቲ ዘለዎ ክኸውን ይሕግዝ። ሽጉርቲ፡ ብዘይካ ሽጉርቲ፡ ቆርበትና ውጽኢታዊ ዝኸውን፣ ጥሒንና ዝርከብ ማያዊ ክፋል ኣብ ቆርበት ኣብ ጸጕሪ’ውን ኣዝዩ እቲ ቀንዲ ምንጪ ቪታሚናት፡ ነቲ መማዩ ኣብ ገጽና ምስ እንለኽዮ፡ ቆርበትና ጠሊ ዘለዎ ውጽኢታዊ ከም ምዃኑ’ዩ ዝንገረሉ። ማዕድናት፡ ኣንቲኦክሲዳንትን ካልኦትን ንዝተበላሸወ ዝኣረገ ቆርበትና ኣልዩ ክኸውን ልዑል ኣበርክቶ ኣብ ጥዕና ጸጕሪ ብዙሕ ኣስተዋጽኦ እዩ። ብዘይካ’ዚ ሽጉርቲ ንጥዕናን ባህርያዊ ይሕበር። ብተወሳኺ ፋይቶኑትረንትን ኣለዎ። ከም ዝተረኽቦ ተመራመርቲ ይሕብሩ። ጥዑይ ሓድሽ ቆርበት ክወጽእ የኽእል። ጽባቐን ዝጠቅም ትሕዝቶ ኣለዎ። ፋይቶኬሚካልን ዝዓይነቶም ጸረ ምራተ ፈጸጋ ብፍላይ ኣብ ግዜ ጕብዝና ኣብ ሽጉርቲ፡ ብዘይካ’ዚ ነቲ መማዩ ኣብ ርእስና ምስ ማለት ‘ኣንቲ ኦክሲዳንት’ ይውንን። ብዙሓት ሰባት ብብዝሒ ይረአ። ሽጉርቲ ንዝተበላሸወ ጸጉሪ ኣመዓራርዩ፡ ኣዝዩ እንለኽዮ፡ ነቶም ሰራውር ናይ ጸጕርና ሽጉርቲ፡ እቲ ዝበለጸ ምንጪ እዞም ዓይነት ኣንቲኦክሲዳንት ቆርበትና ድማ፡ ኣንጻር ኣብ ጸጕርን ቆርበትን ጽቡቕን ሰሓብን ክኸውን ይገብሮ። ቀረብ ደም ይውስኸሎም’ሞ ዕብየት ቪታሚናት ‘ኤ’ ‘ሲ’ ‘ኢ’ ምዃኑ’ውን ጥዕና ዘለዎን ንኸይዓጥርን ይሕግዙ። ካብ ፈጸጋ እቲ ኣዝዩ ጽቡቕ ውጽኢት ዘለዎ ብፍላይ ንዝተቘራረጸን ዝረገፈን ጸጕሪ ጸጕርና ክውስኽ ይሕግዝዎ። ፈተነ ርእሰ ቅትለት ኣብ ማእከል ገያሾ ጥቕሲ ሎሚ ሓንቲ ጓል 29 ዓመት ቻይናዊት ዘይተገልጸት ቻይናዊት፡ ካብ ባህራን ቀረባ ሆስፒታል ተወሲዳ ሕክምናዊ መንእሰይ፡ ኣብ ማእከል ገያሾ ናይ ሓንቲ ናብ’ቲ ማዕርፎ ነፈርቲ ለይቲ እያ በጺሓ። ሓገዝ ይግበረላ ኣሎ። - “እቲ ቀዳማይን ዝበለጸን ዓወት፡ ንርእስኻ ምምላኽ’ዩ።” - ፕላቶ መንገዲ ኣየር ርእሰ-ቅትለት ክትፍጽም ኣብቲ ማዕርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሐት፡ ትኽ ብመሰረት እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ፡ - “ዲስፒሊን ኣብ መንጎ ሸቶን መፈጸምታኡን ዘሎ ድንድል’ዩ።” - ጂም ሮን ኣብ ዝፈተነትሉ፡ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኢላ ናብ ሳልሳይ ተርሚናል ብምቕናዕ እዛ ቻይናዊት መንእሰይ - ሻቡ ደኣ - “ትብዓት ዝብሃል ፍርሒ ዘይስምዓካ ሰብ ምዃን ማለት ዘይኮነስ፡ ንፍርሕኻ ኣባላት ጸጥታ ናይቲ መዓርፎ ነፈርቲ ድሕሪ ሓደ ሰዓት ነብሰ-ቕትለት ውልቃዊ ጉዳያ ንምስላጥ ትጐዓዝ ምስዓር ማለት’ዩ።” - ማርክ ትወይን ከምዝኣተወት ተሓቢሩ። ክትፍጽም ፈቲና። እቶም ኣብ’ቲ ከባቢ ከምዝነበረት ይተሓበር እምበር፡ ናብ’ዚ - “ፈረስ፡ ከይተገርሐ ናብ’ቲ ዝድለ ቦታ ኣይበጽሕን። ነዳዲ፡ ከይተቓጸለ ዝኾነ እታ ብበሊሕ ላማ ገይራ ህይወታ ዝነበሩ ሰባት እምበኣር፡ እታ መንኣሰይ ማዕርፎ ነፈርቲ ብምምጻእ ነብሰ-ቕትለት ነገር ከንቀሳቕስ (ከዘውር) ኣይክእልን። መንጫዕጫዕታ፡ ከይተጐርጉሐ ኤሌክትሪክ ከተጥፍእ ዝሃቀነት መንእሰይ፡ ኣብ እትገብሮ ዝነበረት ዘይንቡር ንጥፈታት ክትፍጽም ዝደረኻ ቀንዲ ምክንያትስ፡ ኣየመንጩን። ዝኾነ ሰብ፡ ብዘይ ኣትኵሮን ዲስፕሊንን ብዓቢኡ ብዘይ ተወፋይነት መንጎ ብዙሓት ሰባት ክትገብሮ ዝደረኻ ንኣቓልቦኦም ከምዝሰሓቦ፡ ኣብ ዝሃብዎ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ቀረባ መዓልታት ምስ ጥርዚ ዓወት ዝበጽሐ ፍጹም የለን።” - ሃሪ ኤመርሰን ፎርዲክ ምኽንያት ዛጊት እኳ እንተ ዘይተሓበረ፡ ሓበሬታ ኣረዲኦም። ብዓል-ቤታ ዝኸተመቶ ውዕል ምፍራስ ምናልባት ግና እቲ ተግባር ኣቓልቦ ሰባት እቶም ጸብጻባት ወሲኾም፡ እዛ ካብ ሞት ቃል ኪዳንን ምፍልላይን ምዃኑ እዩ - “እቲ ቅኑዕ ዲስፕሊን፡ ኣብ ግዳማዊ ድፍኢት ዘይኮነስ፡ ኣብ ልምምድ ናይ ንምስሓብ ከይኮነ ከምዘይተርፍ ይግለጽ ንእስክላ ዝድሓነት ቻይናዊት፡ ናብ ከተማ ዝንገር። ኣእምሮና እዩ ዝርከብ።” - በርትራንድ ራልስ ኣሎ። እዛ ኣብ ኣህጉራዊ ማዕርፎ ነፈርቲ ኩዋላ ላምፑር (ማለዥያ) ክትከይድ በቲ ዝተፈጥረ ሃንደበታዊ ክስተትን ኢንድራ ጋንዲ (ህንዲ) ነብሳ ከተሐልፍ መደብ ከምዝነበራ እዮም ዝገልጹ። ኩነታት ኣየርን፡ ኣብ ኣህጉራዊ ማዕርፎ ሓሳብ ልባ ዘይሰመረላ ቻይናዊት፡ “በቲ እንተዀነ፡ ንኹሉ ተዓዛቢ ዘሰንበደ ኣርዓዲ ነፈርቲ ኢንድራ ጋንዲ - ኣስታት 120 ሕሕቶቶ ሱሱዶዶኩኩ ተግባር ኣዝያ ከም ዝተቖጥዐት - ናይ ስጉምቲ ከም ዝወስደት የመልክቱ። እታ በረራታት ከምዝተደናጐየ እቲ ምንጪ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም” ክትብል፡ ነቲ ቻይናዊት ድሕሪ’ዚ ኩሉ ፍጻመ፡ ናብ የመልክት። ሓበሬታ ዘቃልሐት ጋዜጣ ኒው-ደልሂ ኣስፊራ። እዛ ቻይናዊት፡ ዋላ እኳ’ቲ ዝሓሰበቶ እንተዘይሰለጣ፡ ዝኸበደ መስርሕ ነብሰ ቅትለት ከምዝፈጸመት እዩ ዝውሰድ። ነታ ካብ ማእከል ናይ ኢድ ቦርሳኣ ዘውጸኣታ - ብልዑል ጥንቃቐ ሓቢኣታ ዝጸንሐት በላሕ መላጸ፡ ተቐዳዲማ ኣብ ጎረሮኣ እያ ሸኺላታ። ነዚ ሃንደበታዊ ተግበር ብቐረባ ዝተዓዘቡ ወገናት፡ ተቐላጢፎም ሓገዞም ከወፍዩ ከም ዝተራእዩ እቲ ዝተረኸበ ሓበሬታ የነጽር። ብመሰረት ጸብጻባት፡ እታ ስማ


ኣወለፍቲ ነገራትን ሳዕቤናቶምን ዝግበረሉ፡ ኣብ ልዕሊ ነብስኻ ትሑት ዝኾነ ኣመለኻኽታ (poor self-image) ሓሳባት እንተ ጸኒሑካ፡ ብቐሊሉ ክትደናገርን ግዳይ ናቱ ክትከውንን ትኽእል ኢኻ። ምኽንያቱ ግንዛበኻ ትሒቱ እንተ ጸኒሑ፡ ማሕበር ሓካይም ኤርትራ (ERIMA) ምስ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ብምትሕብባር፡ ካብ ኩለን ነቲ መመላኽዒ እንተ ተጠቒምካ ጥራይ ንኡሳን ዞባታት ንዝመጹ ወከልቲ ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ዞባ ማእከል ኣብ ኣወለፍቲ ነገራትን ሳዕቤናቶምን ኣተኵሩ ኣብ ኣዳራሽ ትምልክዕ ኮይኑ ከም ዝስመዕካ’ዩ ዳዕሮ (ጁንየር ክለብ) ናይ ዝሃቦ ሰፊሕ ኣስተምህሮ፡ ጽማቝ ይስዕብ፦ ዝገብር- እቲ መወዓውዒ። ስለዚ ንነብስና እወንታዊ ዝኾነ ሓሳባት ክንቅልባ የድሊ። ኩሉ ክትገብር ከም ትኽእል ክትኣምን ይግባእ። በዚ ምኽንያት ድማ’ዩ ኣብ ነብስና ዘለና ኣመለኻኽታ ክጽብቕ ኣለዎ ንብል ዘለና። እዚ ናይ ተክኖሎጂ ወልፊ፡ ምስ’ቲ ኣሉታዊ ባህሪ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ’ዩ። ነቲ ኣብ ኣእምሮና ዝርከብ ዋህዮታት ናይ መትኒ ብቕልጡፍ ከዕንዎ ይኽእል። ብሰንኩ ድማ ኣብ ኣእምሮ ርኡይ ዝኾነ ድኽመት ከተርኢ ንቡር እዩ። ነእምሮኻ ብዘገምታ ስለዘዕንዎ፡ ዘይከተስተብህለሉ ትኽእል ኢኻ። ምኽንያቱ ከም’ቶም ካልኦት ሕማማት ነቲ ምልክታት ኣለሊኻ ብቐሊሉ ክትፍውሶ ትኽእል ኣይኮነን። ሓባራዊ ዘተ - ኣወለፍቲ ነገራት ዶ/ር ሳሙኤል በየነ ካብ ተመኩሮ ስርሐይ ተበጊሰ ዶ/ር ሳምሶን ኣባይ እንተዘይተጠቒምካሉ ግና ኣዕናዊ’ዩ። ሕማም ክሸሞ ይኽእል። ምልክታት ክዛረብ እንተ ኾይነ፡ ኣብ ኦሮታ ድማ ናብ ሕክምና ብምምጻእ ሕማምና መወከሲ ሆስፒታል ንኣስታት 10 ዓመት ወድሰብ ምስ ከባቢኡ ብምውሳእ’ዩ ሕማም ኣእምሮ እንተ ኣስተብሂልና፡ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ “Brain Cloud Inter- ከይሓባእና ንሓኪም ብኽፉት ብምንጋር ሰሪሐ ‘ለኹ። ብዙሓት ድማ ብመስተ ኣእምሮኡ ዝምዕብል። ሰብ ምስ ሰብ ምስ ግዜ ከይወሰድና ተቐላጢፍና ዝግባእ face” ክጅመር’ዩ። ሓበሬታ ኣብ ሰማይ’ዩ ዝግባእ ምኽርን ኣገልግሎትን ክንረክብ ተሰኒፎም ክመጹ ጸኒሖምን ኣለዉን። ዝቀራረብ ጥራይ እዩ ኣእምሮኡ እናዓበየ ሕክምናዊ ክንክን ከም ዝረክብ ክንገብር ዘሎ፤ ብሞባይል ጌርካ ዘድልየካ ሓበሬታ የድሊ። እቲ ዝበዘሐ ድማ ብኣልኮላዊ መስተ’ዩ። ክኸይድ ዝኽእል። ምስ ተክኖሎጂ ኣሎና። እቶም ከነስተብህለሎም ዘለና ትረክብ ማለት’ዩ። እዚ ድሕሪ ዝተወሰነ ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ዝውዕል ሰብ ኣእምሮኡ እናደኸመ’ዩ ምልክታት ጸቕጢ፡ ቅዛነት፡ ናይ ኣእምሮ ግዜ ክቕየር’ዩ። ኣብ ሞባይልና ብዝርከብ ጥራይ ጽልዋ ዘምጸአልካ ዝመስሎም ዝኸይድ። ስለዚ ብሰንኪ ተክኖሎጂ ምዝባል፡ ወዘተ. ክኾኑ ይኽእሉ። ኣቶ ሰለሙን ነማርያም ‘ዊኪፐድያ’ ወይ ሰብ ሰርሖ ብልሒ ብዙሓት’ዮም። እንተኾነ፡ ኣልኮላዊ እቲ ኣብ ቈልዑን ኮተቴን ዝስዕብ ዘሎ ነዞም ምልክታት ከየስተብሃልናሎም (AI) ብምጥቃም ዝደለናዮ ሓበሬታ ብድሆታት ደው ክብል ኣለዎ። ግዜ እንተ ወሲዶም፡ ናብ ዘይተደልየ እቲ ቀንዲ ካብ ኣተሓሳስባ ስለዝብገስ፡ መስተ ኣቕሊልካ ክረአ ዘይግብኦ ክሳብ ክንረክብ ክንክእል ኢና። ድሕሪ ዝተወሰነ ተክኖሎጂ ኣብ ጉዳይ መመላኽዒ ሓደጋታት ከቃልዑ ስለዝኽእሉ፡ ቅድም ቀዳድም እወታዊ ኣተሓሳስባ ድዩ ናብ ሞት ከብጽሕ ዝኽእል ምዃኑ ግዜ’ውን፡ “ናኖቦት” ዝበሃል ሓደ ፍሉይ ዘሕድሮ ዘሎ ኣሉታዊ ጽልዋ እውን ተቐላጢፍና ናብ ሕክምና ከነርእዮ ዘለንና ወይስ ኣሉታዊ ክንፈልጥ ኣለንና። ምግንዛብ የድሊ። ብሰንኪ ኣልኮላዊ መሳርሒ ኣብ ኣእምሮና ገይሮም ሓበሬታ ኣቕሊልካ ዝረአ ኣይኮነን። ንብዙሓት ክንክእል ኣለና። መብዛሕትኦም ሰባት እቲ ኣብ መዓልታዊ ሂወትና እነሰላስሎ መስተ ተደፋፊኦም ማኪና ዝመርሑ፡ ኣብ ሓንጎልና ከቐምጡ ይስረሓሉ ኣሎ። ደቀንስትዮ ኣብ ጸቕጢ ኣእትዩወን ኣሎ። ኣነኣኢሶም ስለ ዝርእይዎ፡ ኣልኮላዊ ሓሳባት ንጉዕዞ ሂወትና ወሳኒ’ዩ። ኣእምሮና ከምኡ’ውን ኣብ ባእስን ዕግርግርን ባህርያዊ ስለዘይኮነ፡ ብዘበን ኣምጽኦ “ኮስሞቲክ” ዝብል ቃል ካብ ኮስሞስ መስተ ወይ ኣወለፍቲ ነገራት ብምውሳድ ብኣሉታዊ ሓሳባት እንተ መሊእናዮ፡ ኩሉ ዝኣትዉ ብዙሓት’ዮም። ኣልኮል ናይ ወልፊ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክብጻሕ ዝከኣል ዝመጸ ቃል እዩ። “ኮስሞስ” ከኣ ነዞም ኣብ ግዝያዊ ፈውሲ ዝረኽቡ ይመስሎም’ሞ፡ ነተግብሮ ባህርያት ኣሉታዊ’ዩ ዝኸውን፤ ምምዝዛን ዓቕምኻ’ዩ ዘነኪ። ገለ ሰባት፡ ኣይኮነን። ግዳ ጅሆ ክሕዘና ይኽእል’ዩ። ጠፈር ዘለዉ ከዋኽብቲ ዘመልክት እዩ። ነቲ ጸገም መሊሶም የጋድድዎ። ስለዚ እወታዊ ሓሳባት እንተ ቐሊብናዮ ድማ “ሰቲኻ ምዝዋር ደስ’ዩ ዝብለኒ” ክብሉ ብግሉጽ መንገዲ ኸኣ፡ ‘ወልፊ ተክኖሎጂ’ እዚኦም ድማ ስርዓቶም ሒዞም ዝኸዱ ዝኾነ ምልክታት ከጋጥም ከሎ፡ ናብ እወታዊ ባህርያት ኢና ነንጸባርቕ። ንሰምዕ ኢና። እቲ ሓቂ ናይ ምምዝዛን ክንብሎ ንኽእል። ማለት’ዩ። ስለዚ ንሓደ ሰብ ‘ኮስሞስ’ ኩን ሕክምና ብምምጻእ ግቡእ ሓገዝ ክረኽቡ ስለዚ ኣመላኻኽታና ወሳኒ’ዩ። ኣፍረይቲ ዓቕምኻ’ዩ ዘጕድል። ኣልኮላዊ መስተ ሓደ ሰብ ምስ ዝተፈላለየ መሳርሒታት ክትብሎ እንከለኻ፡ ስርዓት ግበረሉ ትብሎ ከነተባብዖም ኣለንና። መንእሰያት ክንከውን ንሓስብ እንተ ጠንቂ ሕማማት እውን’ዩ። ኣብነት፥ ሃሊና፡ ባዕልና ክንውስን ኣለና። ኣብ “ኒሞንያ” ከስዕብ ይኽእል፤ ቅልጡፍ ‘ስማርት ተክኖሎጂ’ ዘሕልፎ ግዜ፡ ኣለኻ ማለት’ዩ። እዚ ማለት ከኣ ነቲ ዘለካ ቀዲሙ ድዩ ናብ ኣልኮላዊ መስተ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝረኣኻዮ ሕክምና እንተ ዘይተገይርሉ ናብ ሞት ኣብቲ ማሕበራዊ ሂወቱ ኣሉታዊ ጽልዋ ወይ ዝተዋህበካ ወስኸሉ’ዩ ዘስምዕ። ሰብ ዝኣቱ ወይስ እቲ ጸቕጢ’ዩ ናብኡ ዝወስዶ ከየመዛዘንካ ክተንጸባርቘ ትሓስብ እንተ ከብጽሕ ይኽእል። ነድሪ ፓንክርያስ’ውን ዝገብረሉ እንተ ኾይኑ፡ ሓሚሙ ኣሎ ብተፈጥሮኡ ግሩም’ዩ። ዝኾነ ምምልኻዕ ክንፈልዮ ክንክእል ኣለና። እቲ ቀንዲ ናብ ዄንካ፡ ባዕልኻ ናይ ምውሳን ዓቕምኻ መበገሲኡ ኣልኮላዊ መስተ’ዩ። ኣብ ማለት’ዩ። ኣብ ሓደ ቤት ማሚቝካ ኣየድልዮን። ምኽንያቱ ኣሉታዊ ሳዕቤኑ ናይ ኣእምሮ ሕማም ዝወስድ እንታይ ተደሪቱ ኣሎ ማለት’ዩ። ስለዚ ነቲ ትእክቦ ዓለም 70-80 ሚእታዊት ናይ ነድሪ ትነብር ዝነበርካ፡ ሃንደበት ትፋታሕ ኣቕሊልካ ዝረአ ኣይኰነን። ኣብ ቆርበትና ምዃኑ ኣለሊኻ ክትኣልዮ ኣገዳሲ’ዩ። ሓበሬታ ኩሉ ናይ ምምማይ ዓቕሚ ፓንክርያስ ብሰንኪ ኣልኮላዊ መስተ ማለት እዩ። ክሳብ መንሽሮ ከስዕብ ከም ዝኽእል’ዩ እቲ ጠንቂ እንተ ተለልዩ፡ ፍወሳ ይኹን ከነጥሪ ክንክእል ኣለና። ዝስዕብ’ዩ። ዝእመነሉ። ስለዚ ጅሆ ናይዚ ቴክኖሎጂ ካልእ ናይ ምኽሪ (Counseling) ሓገዛት ተክኖሎጂ እቲ ቀዳማይ ሳዕቤኑ ዘምጽኦ ሳዕቤናት ካብ ምዃን ንገላገለሉ ክግበረሉ ይኽእል’ዩ። ስለዚ፡ ካብ ጽልዋ እቲ ንሂወትና ዝጠቅም ባዕልና ብሰንኪ ኣወለፍቲ ቀመማትን ኣልኮላዊ ኣካላዊ’ዩ። እቲ ናይ እስክሪን ብርሃን ግዜ ሕጂ እዩ። ነዚ ግሩም ኤርትራዊ መዘና ክንጥንቀቕ፡ ንዘይንደልዮ ነገር ክንውስኖ ኣሎና። ኣብነት፥ እዚ ናይ መስተን ዝስዕቡ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ንዓይንና ኣዝዩ ጎዳኢ’ዩ። ምኽንያቱ መልክዕ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣይነእትዎ። “ኣይፋል” ናይ ምባል ዓቕሚ ክነማዕብል፡ መመላኽዒ ጉዳይ እንተ ወሲድና፡ ብዙሕ ብቐሊሉ ክግለጽ ዝከኣል ኣይኮነን። ንዓይንና ክሳብ ምድቃስ ንስእን ክገብር ብመልክዕናን መንነትናን ክንኮርዕ ዝኾነ ምልክታት እንተ ኣስተብሂልና ረብሓታት ከም ዘለዎ መወዓውዒ ስለ ሽጋራን ትንባኾን ይቕንስ’ኳ እንተሎ፡ ዝኽእል ጨረርታ ብርሃን’ዩ ዘለዎ። ናቱ መታካእታ ግን ሓሓሊፍካ ዝረአ’ዩ። ይግባእ። መራኸቢ ብዙሃንና ድማ ዓቲበን ኣብ ከባቢ መንደፈራ ናይ ማእከላይ ከም ኣማራጺ ናይ ሽጋራ ዶፒን ዝበሃል ክሰርሓሉ መዘኻኸሪ ዘድልዮ ኣይኰነን። ደረጃ ተመሃሮ ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ኣወላፊ ቀመማት ዝውሰድ ኣሎ። ኩሎም ካብ 300 እቶም 92 ናይ ዓይኒ ጸገም እዞም ኣወለፍቲ ቀመማት ዝበሃሉ ተረኺብዎም። እቲ ጠንቂ ዘይግቡእ ዶ/ር ኤልሳ ኣኽሊሉ ማሪዋና፡ ኮኬይን፡ መርፊን ካልኦትን ኣጠቓቕማ ሞባይል’ዩ ነይሩ። እናዓብለሉ ከም መተካእታ ናይ ሽጋራ ኣእምሮኣዊ ሕማምን ኣልኮላዊ መስተን ካልእ እቲ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ እንብሎ ኮይኖም ክዝውተሩ ይረኣዩ ኣለዉ። ንሓድሕዱ ኣዝዩ ተጸላላዊ’ዩ። ኣብ እዋኑ እዩ። ካብ ሰብ ይንጽለካ፣ ኣብ ማሕበራዊ ናታቶም ወልፊ ኣዝዩ ሓያል ኮይኑ፡ ናቱ ምስ ዘይሕከም፡ ብቐሊሉ ናብ ወልፊ ናብራኻ ኸኣ ብኣሉታ ይጸልወካ። ሳዕቤን ድማ ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ። ስለዚ ሓሽሽን መስተን ክኣቱ ይኽእል። እዚ ተክኖሎጂ ጠቓሚ እኳ እንተኾነ፡ ብግቡእ ነዚኦም ኣዚና ክንጥንቀቐሎም ኣለና። ኸኣ ብግጉይ መንገዲ ኣብ ዘይተደልየ


1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ይቕረብ። ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰናይት ብርሃነ፡ ኣደይ ለምለም ኣስመራ ኣበባ ሃብተ ሓጎስ፡ ኣደይ ኣብርሀት እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ ኣስመሮም ገብረመድህን ስለዝዓረፈት፡ 1ይ ቤት-ፍርዲ ድባርዋ ነጋሽ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ኣነ ምስ 1 ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ብፍ/ሰ/ዕ ዮዲት ኪዳነ ተስፋሚካኤል፡ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ናትናኤል በርሀ ወልደኣብእዝጊ ምባል ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም፣ ወ/ሮ ፌቨን ሽናሽ ኪዳነ፡ ተኸሳሲ ሰናይት ኪዳነ ተስፋሚካኤል፡ ናጽነት ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ተሪፉ፡ ናትናኤል ፍስሃየ ኣርኣያ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣቶ ሳሚኤል ተስፋጼን መሓሪ፡ ናይ ኪዳነ ተስፋሚካኤል፡ ካብ ብፍ/በ/ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ይቕረብ። ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ተኸሳሲ መሰል ወ/ሮ ንግስቲ ስዩም ገብረስላሴ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ሳሚኤል ተስፋጼን መሓሪ ወርሐ ተስፋጼን ዘርኡ ምባል ተሪፉ፡ ናይ ፈጽሚ ክሲ ቀሪBUልክን ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ከሳሲ ናቕፋ ኮርፖረሽን፡ ተኸሳሲ ኣድራሻኻ ስለዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ኣማኑኤል ተወልደ ሰለሙን፡ ኣዴና መብራት ተስፋጼን ዘርኡ ተባሂሉ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረባ። ቴድሮስ ነጋ፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ተጸዊዕካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ክብራ ፍስሃጽዮን ከተማ ስለ ዝዓረፈት፡ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ገዛ ምልቃቕ ጉዳይ ይካየድ ስለ ዘሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ እንተሎ፡ ን6/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተዘይቀሪብክን፡ ጉዳይክን ኣብ ኣነ ምስ 1 ሓፍተይ ኣብ ዝንቀሳቐስ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.32 ቅረብ። ዘየለኽናሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ይኹ ዘይንቀሳቐስ ወረስቲ ምዃንና 1ይ ቤት-ፍርዲ ደቀምሓረ ቁ.49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም፣ ኣቶ ሪሞን ካሕሳይ ሚካኤል፡ ዶ/ር ሳሌም መኮነን ወልደትንሳኤ፡ ብዓል ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። እንተሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ጸጋ ነጋሽ ጻድዋ፡ ተኸሳሲት ካሕሳይ ሚካኤል ተስፋዝጊ ስለዝዓረፈ፡ ቤተይ ቴድሮስ ጠዓመ ገብረኣምላኽ ጊደይ ለምለም በየነ፡ ናይ ሓዳር ከሰስቲ መሓመድ ሳልም ማሕሙድ፡ ኣነ ምስ 3 ህሉዋት ኣሕዋተይ ወረስቲ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ጅምዓ ዑመር ስዒድ፡ ተኸሰስቲ ንጉሰ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1 ጓልና ድማ ተስፋይ ገሰሰው፡ ጽገሃና ገብረገርግሽ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ብሕጋዊ ወኪል ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ወራሲት ምዃንና ይረጋገጸላ ስለ ወ/ሮ ስምረት ብርሃነ ኪዳነ፡ ኣቦና ብርሃነ ገብረስላሴ፡ ናይ ገዛ ስም ዋንነት ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ቅረብ። ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኪዳነ ደረስ ስለዝተሰወአ፡ ንኣዴና ወ/ሮ ምትሕልላፍ ክሲ ተመስሪቱልኩም ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ሂወት ገ/ኪዳን ተስፋማርያም ናይ ወ/ሮ ዘውዲ ሃይለ ክፍለ፡ ብዓል ቤተይ ናታን ዓንደብርሃን ወልደጋብር ምባል ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ይቕረብ። መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ ምስ የማን ትኩእ ኪዳነ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ ተሪፉ፡ ናታን ዓንደብርሃን በርሀ ተባሂሉ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ 3 ኣሕዋተይ ድማ ወረስቲ ምዃንና መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1ጓሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ኣኽበረት ገብረዮውሃንስ ይሕደጎ፡ ቁ.41ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ድማ ወራሲት ምዃና ይረጋገጸላ ስለ እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ ኣደይ ዝማም ካሳ ንጉሰ ስለዝዓረፈት፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን29/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/4/26 ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ምዃኑ ነፍልጥ። ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣቶ እስቲፋኖስ ኣርኣያ፡ ኣዴና ወ/ሮ ኣብርሃጼን ጻድቕ ተኽለሰንበት፡ እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ ምሕረትኣብ ግደ፡ ነፍ/ኣደይ ኣብርሃጼን ከሳሲት መዓሾ መሓረና ተስፋዝጊ፡ ኢትዮጵያ ተወልደብርሃን ፍስሓጽዮን ወረ/ነፍ ገዘሀይ ለማ 1.ወረ/ነፍ መጋባእያ ይቕረብ። ገብረመስቀል ግደ ብለበዋ ዝሃበትኒ ገዛ ተኸሳሲ ክንዲኩሎም እያሱ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ወርቅነሽ መኮነን ወ/ሮ 1.1 ነብያት ኣብ መንደፈራ ምዕ/08 ሓደ ሳሎን ገብረማርያም፡ ናይ ሓዳር ክሲ ብፍ/በ/ዕዳ መብራህቱ ተስፋገርግሽ ክብርኣብ፡ 1.2 ሃብቶም ክብረኣብ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ኣርባዕተ መደቀሲ ክፍሊ ሓደ ክሽነ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ኣባይ፡ ብፍ/በ/መሰል ወዘነት 1.3 ኣድሓነት ክብረኣብ 1.4 ናዝሬት ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ሽቓቕ ምስ ካንቸሎኡ ኣብ ቤ/ፍ ብሕጋዊ ወኪል ን7/5/26 ኣብ ቤ/ፍ በረኸትኣብ ገብረመድህን፡ ንጉዳይ ክብረኣብ 2.ወረ/ነፍ/ገበየ ለማ 3.1 ኣበባ ቁ.47 ይቕረብ። ክጸድቀለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ፈጽሚ ዝምልከት ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ገበየ፡ 3.2 ሰመረ ገበየ 3.3. ነፍ/መሓሪ ተኸሰስቲ ወ/ነ/ሸሪፍ ዛህራ ሰይድ እንተሎ፡ ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ገበየ፡ 3.3.1.ተኻሊ መሓሪ፡ 4.ወረ/ መሓመድ ወ/ረ ዘይነብ ማዕሩፍ ይቕረብ። ን30/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ነፍ ክንፈ ለማ፡ 4.1 ኤፍሬም ክንፈ ዓብደልዓሊም፡ ማሕፉዛ ኢብራሂም፡ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ 4.2.ኣቤል ክንፈ 4.3.ዊንታ ክንፈ ዓብደልዋስዕ ኢብራሂም፡ ከርያ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ 4.4.ተመስገን ክንፈ፡ 4.5 ቅሳነት ክንፈ ኢብራሂም፡ ሓስና ነጋሽ፡ ትዕበ ነጋሽ፡ ነፍልጥ። ሞግዚት ንግስቲ ኪዳነ 5.ወረ/ነፍ/ ዑዘዲን ነጋሽ፡ መሓመድ ኢብራሂም፡ ሃይለማርያም ተስፋስላሴ 5.1.ተኸስተ ብፍ/ሰብ/ዕዳ ኣሉላ ከሰተብርሃን፡ ማሕሙድ መሓመድ ኢብራሂም፡ ሃየለማርያም 6.ነፍ/ኣወጣሽ ለማ ኤርትራ ከሰተብርሃን፡ ሰላማዊት ኑረዲን መሓመድ ኢብራሂም፡ ተተካኢ ኪዳነ ሃይለ፡ ዝኾንኩም የማነብርሃን፡ ኣውገት የማነብርሃን፣ ወ/ራ/ዓ/ሰላም መሓመድ ኢብራሂም ኣድራሻኹም ስለዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ናይ ፈጽሚ ክርክር ቀሪቡልኩም ስለ ምስ ከሳሲ ኪዳነ ገዳም ንስም ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን5/5/26 ኣብ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ምትሕልላፍ ዝምልከት ጉዳይ ይርአ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ቁ.41 ቅረቡ። ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.39 5ይ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ መጋባእያ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ቁ.35 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ምዃኑ ነፍልጥ። ብርሃነ ሃይለ መዓሾ፡ ብዓልቲ ቤተይ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ጽገ ማህደረ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ ሮቤል ተስፋማርያም ኣፈወርቂ፡ ኣሞና መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1 ወርቅሃ ኣፈወርቂ ቀላቲ ስለዝዓረፈት፡ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ጓልና ድማ ወራሲት ምዃና ይረጋገጸላ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ንኣቦና ነፍ/ ጓዕዳድ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/5/26 ተስፋማርያም ኣፈወርቂ ተኪእና ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣርያም ሚኪኤል ዓንደማርያም ምባል ምስ ኣሞታተይ ምስ ሓወቦታተይን ተሪፉ፡ ኣርያም ሚኪኤል ዓንደ ተባሂሉ ማለት መብራት ኣፈወርቂ ቀላቲ፡ ተስፋለም መንግስትኣብ ጎሎም፡ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ለተሚካኤል ኣፈወርቂ ቀላቲ፡ ኢያሱ ብዓልቲ ቤተይ ንጽህቲ ተወልደብርሃነ እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣፈወርቂ ቀላቲ፡ ነጋ ኣፈወርቂ ቀላቲን ተላ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ይቕረብ። ወreስታ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ድማ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ 1ይ ቤት-ፍርዲ እምባደርሆ ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ይቕረብ። ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሓዳስ ገብረእየሱስ ያቆብ፡ ብዓል ቤተይ ሰለሙን ገብረዮሃንስ ተኽለ ኣቤል ሳሙኤል ኣማኑኤል ምባል ሉቺያ ሃብቶም ግርማጽዮን፡ ብዓል ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ተሪፉ፡ ኣቤል ሳሙኤል ገብረህይወት ቤተይ መም/ ኣማኑኤል ረድኢ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ፍረእዝጊ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ 5 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም


1ይ ቤት-ፍርዲ ደቀምሓረ ምባል ተሪፉ፡ ሲዶና ገብረመስቀል ምልእተ ሙሴ ሰጊድ፡ ብዓል ቤተይ ብስም ነጋሲ ጸጋይ ክብሮም ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00041889 ኣውጽኣና ተባሂሉ ይተኣረመልና ስለ ንጉሰ ኤሎስ እሽሓቅ ስለዝተሰወአ፡ ነብያት ተስፋልደት ዑቕባንኪኤል፡ ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ገጀረት ጎደና ዶጎሊ ቁ.ገዛ 177 ዝርከብ ናይ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ብዓል ቤተይ ተስፋዝጊ ኣብርሃም ፍስሃ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተሓለወለይ፡ 8 ደቅና ድማ ኣብ ፒዘርያን መሸጢ ኣይስክሬምን፡ ንኣቶ ኣብርሃም እዮብ ተኽለ፡ ኣድራሻ ዞባ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘንቀሳቐስ ወረስቲ ማእከል ን/ዞባ ገጀረት ጎደና ድሕል ቁ.ገዛ 133 ካብ ዕለት 01/03/2026 መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ድማ 1ይ ቤት-ፍርዲ ጊንዳዕ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ክሳብ ዕለት 28/02/2029 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ኢብራሂም ሳልሕ ሮሞዳን፡ ስም ት/ዕ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/4/26 ይቕረብ። ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ወደይ ሬድዋን ኢብራሂም ሳልሕ ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ምባል ተሪፉ፡ ዒሳ ኢብራሂም ሳልሕ 1ይ ቤት-ፍርዲ ኣቑርደት ነፍልጥ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲዃላ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ቤትኤል ተኽለዝጊ ገብረመስቀል ምባል ነጋሲ ጸጋይ ክብሮም ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/4/26 ኣብ ተሪፉ፡ ቤቱ ተኽለዝጊ ገብረመስቀል ሃብተንኪኤል ተስፋጋብር ፍስሃየ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ምባል ተሪፉ፡ ሳይሞን ተስፋጋብር ፍስሃየ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ለተገርግሽ ሃብተማርያም ቦኽረ፡ ብዓል ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ኣነ ኣመልካቲ፡ ካብ ነፍ/ወላዲተይ ለተንስአ ዑቕባሚካኤል ብውርሲ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/5/26 ቤተይ ገብረሂወት ዑቕባዝጊ ስብሓት ዝረኸብክዎ ገዛ ኣብ ከተማ ኣስመራ፡ ዞባ 3፡ ምምሕዳር 11ጎደና 711-8 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ያሲን መሓመድ ኖር ምባል ተሪፉ፡ ቁጽሪ ገዛ 8 ሎታ 11 ቁጽሪ ፓርቸላ ኤፍ፡ ዝርከብ ኣብ ኮሚሽን ኣባይቲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 8 ደቁ ድማ ያሲን መ/ድ ኖር መ/ድዓሊ ተባሂሉ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 123518 መወከሲ ቁጽሪ 103069 ብስም ሙሉእብርሃን ገብረየውሃንስ ምባል ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ወላዲተይ ዝተመዝገበ፡ ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም ተሪፉ፡ ምልእተ ገብረዮውሃንስ ደስታ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/4/26 እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣለኹ ዝብል፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ናብ ቤት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይቕረብ። ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታርን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን ኣብ ውሽጢ ወርሒ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/5/26 ኣብ ቤ/ፍ እንተዘይኣምጺኡ፡ ናብ ስመይ ከሰጋግሮ ምዃነይ አፍልጥ። ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ባጽዕ 1ይ ቤት-ፍርዲ ሻምብቆ ኣቶ ብርሃነ እምሃጽዮን ተስፋሚካኤል ኤልያስ ብርሃነ ንርኣዮ ምባል ተሪፉ፡ ጸጋ ወልዳይ በይን፡ ኣቶ ሰለሙን ግዲኦም ሃብቶም ዘሙይ ምባል ተሪፉ፡ ብወኪል ሰለሙን ግደይ ሃይለሚካኤል ሳይሞን ብርሃነ ንርኣዮ ተባሂሉ ኣብርሃ ተወልደ ብህያብ ዝሃበኒ መርሃዊ ሃብቶም ዘሙይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ገንዘብን ንብረትን ናብ ሕሳበይን ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እጀታይን ክርከብ ይፈጸመለይ ስለ እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/4/26 ይቕረብ። ንሳልሳይ ግዜ ዝወጽአ ምልክታ ጨረታ ኣስካሉ ሃይለ ዘማሰያስ ምባል ተሪፉ፡ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣስካለ ሃይለ ዘማሰያስ ተባሂሉ ወ/ሮ ለተኣብ ጸጋይ ገብረማርያም፡ ሆቴል ኣስመራ ፓላስ ንሓደ ዓመት (2026) ዘገልግሉ ስዒቦም ዝቐርቡ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም 1ይ ቤት-ፍርዲ ዒላበርዕድ ተጸዋዒ ኣቶ ሃብቶም ተኪኤ በርሀ ዓይነታት ማለት፡ 3 ዓመት ደሃይ ስለ ዘይብልካ፡ እንተሎ፡ ን6/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1. ሓሸማ ውጽኢት ሓሸማ ለምለም ወልደሩፋኤል መድህን፡ ኣድራሻኻ ስለዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ 2. ማሽሩም 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ተጸዋዒ ብዓል ቤተይ ሽናሽ ንርኣዮ ተጸዊዕካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ቐይሕ ካብ ወርሒ 12/2012 ካብ ሃገር ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ከቕርቡ ዝኽእሉ ሕጋውያን ነጋዶ ይዕድም። ምስ ወጸ ደሃይ ስለ ዘይብሉ ጥፉእ * ተጫረትቲ ከማልእዎ ዘለዎም 1ይ ቤት-ፍርዲ ሞልቂ ከሳሲ ኣቶ ፍልሞን ኣበድ ኣስፍሃ፡ ተባሂሉ ይቃላሓለይ ስለ ዝበለት፣ - ናይ 2024 ዝተሓደሰ ንግዲ ፍቓድ መንነት ፎቶ ኮፒ ተኸሳሲ ኣቶ ሙሉእ ደስታ በርሀ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ነግሽ ገብረእየሱስ ፍስሃ፡ ስም ደቀይ - ናይ 2025 Clearance ካብ ዕዳ ነጻ ምዃኖም ዘረጋግጽ። ናይ ገዛ ምልቃቕ ክሲ ቀሪቡልካ ይቕረብ። 1.ዳኒኤል ታረቀ 2.መቅሰን ታረቀ - ነፍሰ ወከፍ ተጫራታይ መኽበሪ ጨረታ ዝኸውን 50,000 ናቕፋ ብ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ምባል ተሪፉ፡1.ሓይለዝጊ ታረቀ ኣቶ ወልደሩፋኤል ኪዳነ ገብረዝጊ፡ C.P.O የትሕዝ። ወኪል ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። 2.ተስፋብርሃነ ታረቀ ተባሂሉ ወለድና ኪዳነ ገብረዝጊ ማናን - ምልክታ ጨረታ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ንዓሰርተ ናይ ስራሕ እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ምሕረት ሰለባ ጊላዝጊን ስለዝዓረፉ፡ መዓልታት ቀዳም ወሲኹ ክፉት ኮይኑ፡ ንጽባሒቱ ሰዓተ 3፡30 ድሕሪ ቀትሪ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። እንተሎ፡ ን5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተጫረትቲ ወይ ሕጋዊ ወኪላቶም ኣብ ዝተረኸቡሉ ኣብ ቤት/ጽ/ሆቴል ኣነ ምስ 6 ኣሕዋተይ ወረስቲ ከሳሲት ወ/ሮ ዘውዲ ተኪኤ ምስግና፡ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ኣስመራ ፓላስ ይኽፈት። ወ/ሮ ሰላም መኮነን ገብረዮናስ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ክፍሎም ይብራህ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/5/26 ኣብ ቤ/ፍ - መግለጽን ቅጥዕን ዝቐርብ ዝርዝራት ካብ ቤት/ጽ/ሆቴል ኣስመራ ፓላስ ብዓል ቤተይ ሃይሉ ጸጋይ መኮነን ሰንጋል፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ይቕረብ። ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚርኩም ክትወስዱ ትኽእሉ። ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ 1ይ ቤት-ፍርዲ ከረን መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወኪል ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ሓበሬታ እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ እድሪስ ኣድም መሓመድ ኢብራሂም ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ምባል ተሪፉ፡ እድሪስ መሓመድ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሃገራዊ ማሕበር ብድሆ ኢብራሂም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ወ/ሮ ኣዝመራ በራኺ፡ ኣደይ ኣበባ ኤርትራ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/5/26 ወ/ሮ ኣስመረት ጽገ ዳኒኤል፡ ብዓል ኪዳነ ተስፋዝጊ ስለዝዓረፈት፡ ኣብ ቤተይ መሓሪ ክፍለ ገብረትንሳኤ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኩሉ መዳያዊ ሓቅታት ኤች.ኣይ.ቪ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ኣነ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ / ኤይድስ ንምፍላጥ ናብ ሃገራዊ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ኣቶ ተኽሊት ተስፋልደት ዘሚካኤል፡ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም፣ እንተሎ፡ ስም ኣደይ ጽምብርሃን ፍጹም ብርሃን ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ማሕበር ብድሆ ኤርትራ ኣገልግሎት ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ምባል ተሪፉ፡ ፍጹምብርሃን መብራህቱ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/5/26 ምኽሪ ብቴለፎን ደውሉ ። ኣባይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰዓታት ስራሕ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ንግሆ ካብ 8:00 – 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/4/26 12:00 ቅ.ቀትሪ ምሸት ድማ ካብ 2:00 – 6: 00 ድ.ቀትሪ ተከሌዛን 1ይ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ብቁ.ስልኪ 110179 ደውሉ። 1.ተስፊት ገብረመስቀል ኣውጽኣና ሓምድ ጀመ ቢባ ምባል ተሪፉ፡ ሓምድ ቁ.ሳ.ፖስጣ 5537: E-mail: bidhonational@gmail. ኣደላ ናሩም ኣደም ምባል ተሪፉ፡ ምባል ተሪፉ፡ ናኤል ገብረመስቀል ጅምዕ ሓምድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ com ኣዳሌት ሃሩን ኣደም ተባሂሉ ኣውጽኣና ተባሂሉ ይተኣረመለይ፣ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ስቅታ ጎዳኢ ስለዝኾነ ብዛዕባ ኤች.ኣይ.ቪ ብግልጺ ንዘራረብ 2.ፍረሰላም ገብረመስቀል ኣውጽኣና ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን4/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። !!!


ዓለማዊ መዓልቲ ቲቢ፡ ዓመታዊ 24 ቲቢ ካብ ዓለምና ንምጥፋእ ኣብ ልኡማት ባሲላይ ቲቢ ኣብ ሰብነቶም መጋቢት’ያ ብደረጃ ዓለም ተዘኪራ ዝካየድ ዘሎ ሓያል ጻዕሪ፡ ኤርትራ ምስ ዘለዎም’ዮም። ከምኡ’ውን ኣብ ነፍሲትውዕል። ሎሚ ዓመት’ውን ዝሓለፈ ኩለን ዝምልከተን መሻርኽቲ ኣካላት ወከፍ ዓመት 8.8 ሚልዮን ሰባት ብናይ 24 መጋቢት፡ “ብርግጽ! ሕማም ቲቢ ብምትሕብባር እጃማ ኣብ ምፍጻም ቲቢ ህዋሳት ይብከሉ። ካብዚኣቶም ክነጥፍኦ ንኽእል ኢና” ብዝብል ቴማ፡ ትርከብ። ኣብ 1997፡ ሜላ ኣፋዋውሳ ቲቢ እቶም 95% ኣብ ምምዕባል ኣብ ብደረጃ ሃገር ኣብ ኣስመራ - ቀጽሪ (ዶትስ) ኣብ ትካላት ጥዕና ብምትእትታው ዝርከባ ሃገራት ዝርከቡ ኰይኖም፡ እቶም ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ከኣ፡ ኣብ 2009 ኣብ መላእ ሃገር ዝበዝሑ ኣብ ክሊ ዕድመ 15-49 ዓመት ተዘኪራ’ያ። ኣብ ዝሓለፈ 5 ዓመታት፡ ከምዝዝርጋሕ ገይራ። ኣብ ምቊጽጻሩ ዘለዉ’ዮም። ብኻልእ ወገን፡ ካብቶም ኣብ ሃገርና በቲ ሕማም ተለኺፎም ድማ ኣብ ደሓን ደረጃ ትርከብ። ነቲ ምስ ኤች.ኣይ.ቪ ኤይድስ ዝነብሩ ሰባት፡ ዝተነጸሩ 10 ሽሕ ሰባት ከምዝነበሩን ተሪፉ ዘሎ ጉዕዞ ምጥፋእ ቲቢ ካብ ዓለም እቶም ሓደ ሲሶ፡ ብምኽንያት ሕማም ግቡእ ፍወሳ ከምእተኻየደሎምን ኣብ’ቲ ድማ፡ ኣበርቲዓ ትሰርሕ ኣላ። ቲቢ ናብ ሞት ከም ዝበጽሑ ክኢላታት ኣጋጣሚ ብክኢላታትን ሓለፍትን ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ናብዚ ዓወት ይሕብሩ። ተገሊጹ’ዩ። ካብ’ቶም ዝሓመሙ፡ እቶም ንምብጻሕ፡ ብኹሉ መገዲ መራኸቢ 18 ሚእታዊት ትሕቲ 15 ዓመት ካብ ሕማም ቲቢ ምሉእ ምሕዋይ ብዙሃን ተጠቒሙ፡ ኣፍልጦ ሕብረተሰብ ዝዕድመኦም ቈልዑ ብምዃኖም፡ እቲ ሕማም ቲቢ ክፍወስ ዝኽእል ሕማማት ኤች.ኣይ.ቪን ሽኮርያን ዝነብሩ ንምርግጋጽ፡ ዝቐለለ መገዲን ቀሊል ብዛዕባ ጠንቂ፡ ምክልኻልን ፍወሳን ኩነታት ዕቱብ ቈላሕታ ዝሓትት ሕማም’ዩ። ኣፈዋውሳኡ ድማ፡ ፍወሳ ሰባት፡ ቲቢ ከማዕብሉ ስለ ዝኽእሉ፡ ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ። ቀጺልና’ምበኣር፡ ጸረ-ቲቢ (DOT’S) ዝብል ኰይኑ፡ ኣብ ንሳቶም ድማ ክምርመሩ ኣለዎም። ዝዀነ ስድራቤታት፡ ንሓደገኛነት ናይ’ዚ ሕማም ትሕቲ ቀጥታዊ ትዕዝብቲ ሰብ ሞያ ጥዕና ሰብ፡ ኣብ እዋን ሰዓልን ምህንጣስን፡ ኣፉ ተገንዚበን፡ ኣፍልጦአን ብምዕባይ፡ ልዑል ዝውሰድ መድሃኒት’ዩ። እዚ ሜላ’ዚ፡ ከም ምሽፋን ክዝንግዖ ዘይብሉ’ዩ። ሓደ ቲብ ጥንቃቐ ክገብራ ዝሕግዝ ጽሑፍ ኢና ዓቢ ስጒምቲ ንኽትኣታቶ፡ ብዓለማዊ ዝሓመመ ሰብ፡ ተጻዋርነት መድሃኒት ቲቢ ከነቕርበልኩም። ውድብ ጥዕና፡ ኣብ ጋዜጣዊ ዋዕላ በርሊን ምእንቲ ከየማዕብል፡ ዝተኣዘዘሉ መድሃኒት፡ - ጀርመን ብ1997 ተኣዊጁ። ክሳብ ሕጂ ግድን ንሽዱሽተ ወርሒ ብስሩዕ ክወስዶ ጠንቂ ሕማም ቲቢ ዝኾነ ባክተርያ፡ ድማ ውጽኢታዊ ሜላ ኰይኑ ይቕጽል ኣለዎ። ተጻዋርነት መድሃኒት ቲቢ ናብ ንመጀመርያ ግዜ ህላወኡ ዘነጸረ ክኢላ ኣሎ። ምምዕባል ምስጋር ሳዕቤኑ ሓደገኛ ምዃኑ ስነ-ድቀ-ነፍሳት ጀርመናዊ ዶክተር ሮበርት ክኢላታት ብተሪር የጠንቅቑ። ኮች’ዩ። ብ24 መጋቢት 1882 - ቅድሚ ልዕል ኢልና ከምዝጠቐስናዮ፡ ሕማም 134 ዓመት ምዃኑ’ዩ ድማ ረኺቡዎ። ቲቢ፡ ኣብ ግዜ ሰዓል፡ ምህንጣስን ዘረባን ኣብ መዳይ ጥዕና ሓያል ስራሕ ብድሕሪ’ዚ፡ ዓለማዊ ሕብረት ጸረ-ቲቢን ብዝወጹ ታህዋስያን፡ ካብ ሕሙም ሰብ ብምስራሕ፡ ሕማም ቲቢ ብደረጃ ዓለም ሕማም ሳንቡእን ምስ ዓለማዊ ውድብ ናብ ጥዑይ ሰብ ስለ ዝሰጋገር፡ ነፍሲ-ወከፍ ክትቈጻጸሮ ዝክኣል’ዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ጥዕና ብምዃን 24 መጋቢት ከም ዝኽሪ ሰብ ልዑል ጥንቃቐ ክገብር ኣለዎ። 1998 ኣስታት 200 ውድባት፡ ኣፍልጦ መዓልቲ ቲቢ ክትብዓል ሓያል ጻዕሪ’ኳ ንኣብነት፡ ብዙሕ ሰብ ኣብ ዝሳፈረለን ብዛዕባ ቲቢ ንምዕባይ ሓባራዊ ንጥፈታት እንተገበሩ፡ ብወግዒ ግን ብውድብ ኣውቶቡሳት ከተማ፡ ናይ ትንፋስ ሕጽረት ኣካይደን። ዕዉት ውጽኢት’ውን ሕቡራት ሃገራት ኣይተኣወጀን። ይርአ’ዩ። ኣብኡ፡ ሓደ ሕሙም ብዘውጽኦ ተመዝጊቡዎ። ኣብ’ቲ ሓባራዊ ወጻኢታት ዝሓትትን ኣብ ትሕቲ ቀጥታዊ ሓደገኛነት ናይዚ ሕማም ተራእዩ ግን ትንፋስ፡ ነቶም ተሳፈርቲ ስለ ዝልክሞም፡ ጐስጓሳዊ ንጥፈት ዝተሳተፋ፡ እተን ብቲቢ ቲቢ መልእኽትታት ኣብ ምትሕልላፍ ትዕዝብቲ ሰብ ሞያ ጥዕና መድሃኒትካ ብዙሕ ተጐስጒሱሉን ተነጊሩሉን’ዩ። ጥዑይ ኣየር ንኽኣቱ ፍኒስትራታት ኣዝየን ዝተጠቕዓ 22 ሃገራት ብምንባረን ይርከብ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ኩለን ትካላት ዝውሰድ፡ ሜላ ፍወሳ ጸረ-ቲቢ (DOT’S) ከኣ፡ ኣፍልጦን ንቕሓትን ሰባት ንኽዓቢ ጥዕና፡ ጥዕናዊ ኣስተምህሮ ይህብን ነቶም እዩ። እዚ ኸኣ፡ ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ስድራቤት ሓጊዙ’ዩ። ስለምንታይ መዓልቲ ቲቢ ተዘኪሩ ይውዕል ዝብል ሕቶ ክመጽኣና ይኽእል’ዩ። መዓልቲ ቲቢ ዓመታዊ ምዝካር ዘድልዮ ቀንዲ ምኽንያት’ምበኣር፡ ህዝቢ ነቲ መሰረታዊን ቀንዲን ጠንቂ ናይ’ቲ ሕማም ፈሊጡ፡ ኣብ ምክልኻሉን ምሕዋይን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ቲቢ ካብ ዓለምና ንምጥፋእ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ኣፍልጦኡ ክብ ከብል ንምዝኽኻር’ዩ። ኣብ ኩሉ ክፋላት ሕብረተሰብ፡ ፍልልይ ናይ መነባብሮ ስለ ዘሎ፡ ብዛዕባ ተላባዒ ሕማም ቲቢ፡ ኣፍልጦኦም ከምዘዕብዩ ምግባር ሓደ ቅድመ ጥንቃቐ’ዩ። ስለዚ፡ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታን መንበሪ ገዛን፡ ኩሉ ሕብረተሰብ ብዛዕባ ምዕቃብ ጥዕናኡን ምክልኻል ቲቢን ክፈልጥ ኣለዎ። ቲቢ፡ ሓደ ካብቶም ‘ኣየር ወለድ’ ዝበሃሉ ኣብ 1995፡ እቲ ባክተርያ ካብ ዝርከብ ብግቡእ ክኽፈት’ዩ ዘለዎ። ጠንቂ ሕማማት ዝኾኑ ባክተርያ’ዩ። ኣብ ድሕሪ 113 ዓመት ማለት’ዩ፡ ዓለማዊ ካልእ፡ ሕማም ቲቢ ዝሓመመ ሰብ ከም መዓልቲ፡ ከባቢ 4 ሽሕ ሰባት ስለዝቐትል፡ ውድብ ጥዕና ምስ ትካል ቲቢ ንግስነት ሰዓል፡ ረስኒ፡ ምጉዳል ክብደት ሰብነት፡ ሓደገኛነቱ ዝለዓለ ይገብሮ። ሕማም ነዘርላንድስ ብምዃን፡ ኣብ ከተማ ደንሃግ ምንካይ ሸውሃትን ርሃጽ ኣብ ግዜ ቲቢ፡ ካብ ዝሓመመ ሰብ ናብ ካልእ ሰብ፡ - ነዘርላንድስ ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ 24 ለይቲን ዝኣመሰሉ ቀንዲ ምልክታት ስለ ኣብ ግዜ ምስዓል፡ ምህንጣስን ምዝራብን መጋቢት ንመጀመርያ ግዜ መዓልቲ ዘርኢ፡ እዞም ምልክታት ኣብ ዝስምዓና፡ ካብ ሳንቡእን ጎረሮን ብዝወጹ ስለ ቲቢ እናተባህለት ዓመታዊ ክትዝከር ከይደንጐና ኣብ ከባቢና ናብ ዝርከብ ዝመሓላለፍ፡ ልዑል ጥንቃቐ ይሓትት። ብወግዒ ኣዊጁ። ኣብ ዝቐጸለ ዓመት ትካል ጥዕና ኬድና ምምርማር ከድሊ’ዩ። መብዛሕትኡ እዋን ግዳይ ናይ’ቲ ሕማም 1996 ከኣ፡ ዝተፈላለያ ውድባት፡ ከም ከምኡ’ውን፡ ልዕሊ ክልተ ሰሙን ዝጸንሐት ዝኾኑን ዝሞቱን፡ እቶም ማእከላይን ዓለማዊ ውድብ ጥዕና፡ ኣህጉራዊ ሰዓል ምስ ትህልወና፡ ብመርመራ ታሕተዋይን እቶት ዘለዎምን ተኣፈፍቲ ድማ ብፍላይ ክፈልጦ ዘለዎ ግድነታዊ ሕብረት ጸረ-ቲቢን ሕማም ሳንቡእን ዓኽታ፡ ዓይነት ናይታ ሰዓል ስለ ኣካል ሕብረተሰብ - ብፍላይ ህጻናት፡ በብግዜኡ ዝምዕብሉ ዘለዉ ሓደስቲ መስርሕ’ዩ። እዚ መስርሕ’ዚ ብምኽታል ካልኦት ውድባትን፡ ነቲ ዕለት ዘንጸባርቑ ዝረጋግጽ፡ ኩነታትካ ቀልጢፍካ ምፍላጥ ሕሙማት ኤች.ኣይ.ቪ፡ ሽማግለታትን ምህዞኣዊ መሳርሒ ኣተኣታትዩ ይሰርሕን ድማ፡ ቲቢ ንዝጠንቁ መጠነ ሞት ናብ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ብምውዳብ፡ ኣገዳሲ’ዩ። ኣብ መንጎ ስድራቤትና፡ ሕሙማት ሽኮርያን እዮም። ኣሎ። ስለዚ፡ ኣፍልጦን ትግባረን ብዛዕባ ዜሮ ንምውራድ ወይ ከም’ቲ ናይ ንመዓልቲ ቲቢ ኣብዒለናኦ። ብእኡ መሓዙትናን መሳርሕትናን፡ ሓደ ሰብ ቲቢ ሕማም ቲቢ፡ ካብ ውልቀ ሰብ ስለ ጸብጻባት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሎሚ ዓመት ቴማ ዝሕብሮ ‘ንምጥፍኡ’፡ መንጽር ድማ፡ ኣፍልጦ ብዛዕባ’ቲ ሕማም ከምዝሓመመ ምስ ዝረጋገጽ፡ ንባዕልና ዝጅምር፡ ቲቢ ኣብ ሃገርና ንኸብቅዕ፡ ከምዝሕብሮ፡ ኣብ ዓለም፡ እቶም ሓደ ንቕሓትና ክዓቢ ኣለዎ። እናዛየደ ክመጽእ ኣኽኢሉ። መርመራ ቲቢ ክንገብር ይግባኣና። ምስ ኩልና ንሕበር! ሲሶ ብጀርምታት ቲቢ ተለኺፎም ወይ


ብሚኒስትሪ ትምህርቲ ዝዳሎ ዓምዲ ኣሮን ተኽለ HHooww ttoo ddeevveelloopp rreeaaddiinngg hhaabbiitt?? 3.መሳፋሕቲ Step -1; - choose a book ነብሶም ክኢሎም ቀጥ ኢሎም ክቖሙ ኣይክእሉን፡ ኣብ መሬት በጥ ይብሉ ወይ ኣብ ካልኦት Step-2; - introduction and reading plan ኣግራብን መናድቕን ይድይቡ። ምኽንያቱ ኣቑጽልትን ጨናፍርን ክስከም ዝኽእል ተሪር Step-3; - reading and analysis (taking note) ጉንዲ ስለዘይብሎም። ሮማዲ፡ ሓረግ፡ ተኽሊ ወይኒ መሳፋሕቲ ኣትክልቲ እዮም። Step-4; - reflection and analysis Step-5; - discusion questions and sugestion board ላዛ ሕጻናት ጽውጽዋይ - ኣድጊ Step6; - reflection time ቀደም ዘመን ኩሎም እንስሳታት ዘቤት ካብ ሰብ ሃዲሞም Step -7; - summary and follow-ups ተሓቢኦም ይነብሩ ነበሩ። ኣድጊ ከኣ ምስ ጸገበ ተሓጒሱ HHooww ttoo ddiiggeesstt aa bbooookk?? ሃለለ። ሃሊሉ ምስ ነገረሎም መሊሶም ካብቲ ዝነበሩዎ ቦታ 1.Understand the story and its እናንጸርጸሩ ሃደሙ። ኣድጊ ከኣ በቲ ዝገበሮ ሓዚኑ መጥሓን themes; ተሰኪሙ ይቕረ በሉለይ እናበሎም ከሎ ሰብ ረኣዮ። ካብ ሽዑ identify the main points, characters, ጀሚሩ ከኣ ኣድጊ ክጸዓን ጀመረ። setting (how it relates to the world, social issues, or ጥቕስታት ልቦና ትዕግስቲ personal growth) 1. መን’ዩ ለባም፧ 2.Break down the narrative. * ኣብ ልዕሊ ስድራቤትካ እቲ ካብ ኩሉ ዝመሃርን፡ ጌጋኡ ዝቕበልን ዝእረምን። analysis by breaking to chapters or units and identify ተርእዮ ትዕግስቲ - ፍቕሪ። 2. መን’ዩ ተባዕ፧ the key events in each chapter. * ኣብ ልዕሊ ኣዕሩኽትኻ እቲ ዘለዎ ዘድንቕን ዝጥቀመሉን፡ ብዓቕሙ ዝነብርን። 3.Identify the key events and themes; - ተርእዮ ትዕግስቲ - 3. መን’ዩ ክቡር፧ look for recurring ideas, themes, and symbolism ኣኽብሮት። እቲ ንኻልኦት ዘኽብር። throughout the book. * ኣብ ልዕሊ ገዛእ ርእስኻ 4. መን’ዩ ሃብታም፧ 4.Evaluate the arguments and counter arguments; ተርእዮ ትዕግስቲ - ርእሰ እቲ ምሉእ ጥዕና ዘለዎን፡ ተመስገን ዝብልን። think about the Authors arguments and counter ar- ተኣማንነት። ስለዚ ብልቦና ተቢዕና በቲ ዘለና ጸጋታት ብምምስጋን ህይወት gument considering the evidences and supporting the ንንበራ እምበር፡ ብግዝያዊ ጸገም ኢድና ኣይንሃብ። claims. ሕንቅል-ሕንቅሊተይ ብንያም ገብረኪዳን ግድላት ቁጽሪ ብንያም ገብረኪዳን ብኣሃዝ ጽሓፍ 1. ክትወስደሉ ከለኻ መመሊሱ ዝዓቢ ፍለጡለይ፧ ዝጎደለ ምልክታት ቁጽሪ ርኸቡ 2. ንታሕቲ’ምበር ንላዕሊ ዘይድይብ፧ ኣብነት= 2 _ 3_ 1= 4 3. ደው ኢሉ ዝወርድ፡ እናተንፈሓዀ ዝጎዪ፧ 1. ሰብዓን ሽዱሽተን፡ _ መልሲ= 2+3-1 = 4 4. እንተጸፋዕካዮ ዝዝምር፧ 1. 7 _ 3 _ 2 = 6 5. ክወፍር ከሎ ንገዛ፡ ክኣቱ ከሎ ንበረኻ ገጹ 2. ሚእትን ኣርብዓን ሸሞንተን፥ _ 2. 2 _ 2_ 2 = 2 ዝጥምት፧ ኣተኩሮ 3. 3 _3_ 13 = 13 ብቓል ጽሓፍ 4. 10 _9 _9 = 10 1. 93: ________________________ 1. ሓደ ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዘሎ ኤርትራዊ ሰብኣይ 5. 12 _ 10 _ 3 =23 ክንደይ ዕለተ ልደት ኣለዎ፧ 2. 175: ______________________ 2. ክልተ ግዜ እትውለድ እንስሳ፧ 3. ኣብ ሓደ ደንደስ ሩባ ሓንቲ ዝሞተት እንቁርዖብ ኣላ። ቅድምን ድሕርን ዘሎ ብየማና ልምሉም ሸኻ ኣሎ፡ ብጸጋማ ድማ ጽሩይ ማይ። <:> : ወይ = ኣመልክት ናበይ ገጻ ትኸይድ፧ ቍጽሪ ጸሓፍ 4. ከይተንቀሳቐሰ ብዙሓት ከተማታት ዝሓልፍ፧ 1. _573_ 1. 498____500 2. 956____(1000-44) 5. ሚያዝያ፡ ሰነ፡ መስከረምን ሕዳርን 30 መዓልትታት 2. _89_ ነዞም ዝስዕቡ ቃላት ኣባዝሕዎም ኣለወን። 28 መዓልትታት ዘለወን ኣዋርሕ ክንደይ እየን፧ 1.ላም=_ 4.መምህር =_ ለ) ኣትክልቲ ነዞም ዝስዕቡ ቃላት ተመሳሰልቲ 2.ፍንጃል = _ 5.ጻሕሊ፡_ ኣትክልቲ ኣብ ሰለስተ ጉጅለታት ክንጉጅሎም ንኽእል። 3.ሰብኣይ =_ 6. እምኒ = _ ርኸቡሎም 1. ምጽናት =_ 4. ጎሃየ = _ Write their past tense 1.ኣግራብ 2. ምፍራይ= _ 5. መታለሊ = ዓበይትን ነዋሕትን እዮም። ኣግራብ ተሪር ጉንዲ ኣለዎም። 1.Fly;_ 4. Am;_ _ ኣብ መሬት’ውን ትኽ ኢሎም ነብሶም ክኢሎም ይቖሙ። 2.Know;_ 5. Run;_ 3. መዕቆቢ=_ 6. ፈለጸ = _ ሚም፡ ገረብ ባና፡ ገረብ ማንጉስ፡ በርበረ ጸሊም፡ ቀላሚጦስ፡ 3.Go;_ 6. Hit;_ ሓበሬታ ሽባኻ፡ ስየ፡ ጨዓ፡ ኣግራብ እዮም። ንኣብነት፡ ጎደናታት MMaattcchh tthhee wwoorrddss wwiitthh tthheeiirr ኣስመራ ሽባኻን ስየን ኣለዎ። ኣብ ዝተፈላለየ ገጠራት ዝኸበርኩም ተኸታተልትና፡ ክትሳተፉን ርእይቶኹም ክትህቡናን ብኽብሪ ኤርትራ ቀላሚጦስን ጨዓን ንረክብ። meanings. ንዕድም። 2.ቆጥቋጥ 1. Forward a. the rules of acountry ኣድራሻና- ሚኒስትሪ ትምህርቲ፦ 2. hall b.to the front ኣዝዮም ነዋሕቲ ኣይኮኑን፡ ረጒድ ጉንዲ የብሎምን። ክ/ትም/ንዓበይትን ሜድያን፡- 3. laws c. understanding ማእከላይ ቁመት ኣለዎም። ተኽሊ ጨና ኣዳምን ሒሖትን ተሌፎን 114991 ቆጥቋጥ ይብሃሉ። 4. Knowledge d. a very large room Po.Box- 609 lay-out Abiel menghis


መምህር እዩ። መምህር ናትናኤል ናብ ኤርምያስ ገብረክርስቶ’ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ሰብ ዝዘርኦ’ዩ ዝዓጽድ። ንዝዘርኦ ፈለማ ንመምህር ናትናኤል ዘቕረብናሉ ኣመሃህራ፡ ተመሃራይ ብልዑል ግዳሰ ከም ቤት ትምህርቱ ነበር ካልኣይ ደረጃ ዓዲ- ኸኣ፡ መምህር ናትናኤል ኣብ ሃገራዊ ዝግባእ ክንክንን ናብዮትን እንተ ደኣ ሕቶ እያ ነይራ። ዝሰርሕ እናገበርካ፡ እናማእዘንካ ዝግበር ዃላ መምህር ኰይኑ ተመዲቡ ኣብ መልቀቒ ፈተና (ማትሪክ) ነጥቢ ኣምጺኡ ገይሩሉ ፍረ-ጻማኡ ይረክብ። ብኣንጻሩ መስርሕ’ዩ። “ኣነ ንፉዕ እየ፡” ዝብል፡ ነብሰ ምትዕብባይ ዝመጽኣሉ፡ ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ናብ ኮለጅ ማይነፍሒ ምስ ተጸንበረ፡ ዘርኢ ኣብ ባይታ ኣፍሲሱ፡ ንዝዝርኦ እዚ ዓይነት ወይ ኣገባብ ኣመሃህራ ሕብረተሰብና ዘፍቅዶ ባህሊ ኣይኰነን። ፊዚክስ፡ ተመሃሮ ዝነበሮም ጠመተን ቀልባዕባዕ ከይበለ ቀዳመይቲ ምርጫኡ ተመሊሱ ቊሊሕ ዘይብል እንተኾይኑ፡ ከም ሰብ ምርኡይን ኣብነታውን ዘዕግብ ምህርቲ ክሓፍስ ዝከኣል ኣይኰነን። ክትከውን ዝሓቶ ጻዕሪን ዝኽፈል ዋጋን ኣብዚ መዳይ ነቲ ጽዒሩ ዘዕግብ ምህርቲ ድማ ብቓላት ገሊጽካ ዝግለጽ ኣይኰነን። ዝሓፍስ ንፉዕ (ህርኩት) ሰብ፡ ንፉዕ ምባል፡ ሓደ ሰብ ኣብነት ኰይኑ ክርአ፡ ዝሓዞ መንፋዕቱ ከይነከየ ተጊሁ ክሰርሕን ብዝግባእ ኣብሲሉ ኣብ ረብሓ ዘውዕል ንጥፈቱ መሊሱ ከበርኽን ማዕረ ክንደይ ክኸውን እንከሎ እዩ። ነዚ ክትገብር፡ ሓጋዚ ምዃኑ መብርሂ ዘድልዮ መጀመርታ መትከላውን ጻዕራም ብዓል ኣይኰነን። ምሉእ ራኢን ምዃን የድሊ። ነዚኦም መምህር ናትናኤል ፋኑስ፡ ብ1995 ምትግባር’ውን ኣኻሊ ኣይኰነን። ዕዉት ሰብ ናብ መንገዲ ዓወት ዘሳግምዎ መሳልል ኰኑ ረቛሒታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ሰብ ኣብ ስራሕ ምጕስ ክኸውን ሞያኡ፡ ሓለፍቱ፡ ዘኽብር፡ ጽኑዕ፡ ስራሕን ኣሰራርሓን ዝፈልጥ ምስ ዝኸውን’ዩ። ኣብዚ መዳይ መሰረት ዓወት ብግዜ ስለ ዝልካዕ፡ ልዕሊ ኩሉ ክኽበር ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ዘለዎ ግዜ’ዩ። ዓወት ብኸምዚ ዝተጠቕሰ ዝተሓላለኸ መንገዲ ጥራይ ትርከብ እንተ ኣረኣእያን፡ ሕጂ ዘለዎም ኩነታት ሓደ ገበራ። ከም ባህታኡን ድሌቱን ኰይኑሉ ኣብ ቦታኡ ኰይኑ፡ ካልእ ብሰሪ ሕጽረት ደኣ ኰይና፡ ናብ ሓደ ደረጃ ክትበጽሕ ኣይኮነን። ንምንጽጻር ዝኣክል መምህር ብዲግሪ ተመሪቑላ። ኣሰር ኣብነታዊ ናይ ኣፍልጦ ኰነ ሕጽረት ናውቲ መሳለጥያ ብዙሕ መሳልል ምሕኳር ከም ዘድሊ ናትናኤል ዝህቦ መግለጺ እዚ ዝስዕብ’ዩ። ቀደም መምህሩ ነበር መምህር ኤርምያስ ትምህርቲ ወዘተ ክኸውን ዝኽእል፡ ትርዳእ። ሞያ ምምህርና ድማ፡ ኣብዚ ቅድሚ ሕጂን ሎምን ውጽኢት ተኪኡ፡ ህርኩት መምህር እናተባህለ ኣብ መምህር ናትናኤል ፋኑስ ተመሃራይ ጽቡቕ ክርድኦ ግብራዊ ስራሕ ከም ሓደ ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል። ተፈተንቲ ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ቤት ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ዃላ ተሰንዩ ክወሃቦ ምግባር’ዩ። እዚ ድማ፡ መምህር፡ ኣብነት ተመሃሮኡን ትምህርርቲ ዓዲ-ዃላ፡ ሓደ ኣይኰነን። ኣብ ምግልጋል ይርከብ። ኣብታ ንኸተማ ዓዲ-ዃላ ካብ ዘዋስናኣ ንመምህር ኰነ ተመሃራይ ደስ ዘብል ሜላ መሳርሕቱን ክኸውን ከመይ እዩ ከመስል ንዕዉት ሰብ፡ ንውጽኢት ጻዕሩ ዝገልጹ፡ ጐደቦ ዓድታት ሓንቲ ዝዀነት ዓዲ ዘለዎ፧ ምፍታሽ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ስነብመልክዕ ሞራላውን ንዋታውን ክኸውን ዓኼሎ፡ ካብ ሓረስቶት ስድራ ተወሊዱን ምህርና (ምሃርን ምስትምሃርን) ድማ፡ መምህር ናትናኤን ተማሃሮን ኣብ ክፍሊ ዝኽእል መተባብዒ ክትገብረሉ ሓላል ዓብዩን። ዕድመኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ብግዜ ዝልካዕ ዓውደ ሞያ እዩ። ክብሪ ነገር’ዩ። ኣብዚ መዳይ መምህር ናትናኤል ናይ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣብ ግዜ ንምግላጽ፡ ገለ ወርቂ፡ ገለን ኣልማዝ ብጽቡቕ ብዙሕ ግዜ ተጸዊዕሉ’ዩ። ዝያዳ ከባቢ ዓዱ ኣብ ዝርከባ ዝተፈላለያ ወዘተ፡ ዝተፈላለየ ብሂላዊ መግለጺ ክወሃቦ ኩሉ ግን፡ እቲ ካብ ተመሃሮኡ ዝረኽቦ ኣብያተ ትምህርቲ ተኸታቲሉ። ናብ ንሰምዕ ኢና። ይዕበ ይንኣስ ኣብ ስራሕ ሞራላዊ መጐስ፡ ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታቱ ካልኣይ ደረጃ ምስ ሓለፈ ድማ፡ ኣብ ሞያ ምምህርና ድማ፡ ብግዜ ዝተኣሰረ ካብ ዘሐጒሶ፡ ኣብ ክፍሊ ኣትዩ ተመሃሮኡ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ እዩ። እዚ ድማ፡ ምኽባርን ኣጠቓቕማን ብባህታ ክምህር ዝድርኾ ምኽንያት ሓደ ተኸታቲሉ፣ ኣብ 2014 ምስ መበል ግዜ፡ ዝያዳ ኻልእ ኣቓልቦ ዝወሃቦን ምዃኑ’ዩ መምህር ናትናኤል ዘረድእ። 27 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ቤት ኣብ ቅድሚት ዝስራዕን ይገብሮ። እዚ ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ ሳዋ ወሪዱ። ወለዲ መምህር ናትናኤል ዘግህደልና እንተሎ፡ ነገራት ኣብ ግዜ ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና (ማትሪክ) ናይ ኣይተማህሩን። ብሕልፊ ወላዲኡ ኣዝዮም ይፍጠሩ፡ ይለምዑ ኣብ መወዳእታ ድማ ዲግሪ ነጥቢ ብምምጻእ ድማ፡ ናብ ኮለጅ በሊሕን ህርኩትን ምንባሮም ይግለጽ። ዝበርሱ ምዃኖም’ዮም። ስለዚ፡ ግዜ ክሳብ ሳይነስ ማይነፍሒ ተጸንቢሩ። ድሕሪ ናይ በዚ መሰረት ወርሓዊ መሸጣ ጋዜጣ ክንድዚ ሓይሊ ካብ ሃለዎ፡ ውጥናትና 4 ዓመት ናይ ኮለጅ ትምህርቱ፡ ብዓውዲ ብምእታው፡ ኣእምሮ ደቆም ንኽሰፍሕ ኣብ ግዜኦም ምፍጻም የድሊ። ኣብ ፊዚክስ ብቐዳማይ ዲግሪ ተመሪቑ። ኣመሃህራ’ዩ። ተመሃሮ ምስጢር ናይቲ ዝሕግዞም፡ ዕለታዊ ዝንበብ ነገራት ዝግብኦም ግዜ ምስ ዘይትትግብሮም ግን፡ ዘራኽብ’ውን የብሉን። ውጽኢት ናይ ዝመሃርዎ ዓውደ ትምህርቲ በርቢሮም ይቕርቡሎም ነይሮም፣ ከምኡ’ውን ደቆም መምህር ናትናኤል ካብ ኮለጅ ድሕሪ መልሱ ንሕምቶዶ ሕቶ’ዩ ዝኸውን። ግዜ ቅድሚ ሕጂ ድኽም ይብል። ካብ ክፈልጥዎን ንዓውደ ትምህርቲ ካብ ትምህርቲ ቀዳምነት ሂቦም ክሰርሑ ልዑል ምምራቑ፡ ኣብ 2019 ኣብ ካልኣይ ደረጃ ሓንሳብ እንተደኣ ሓሊፉ ክትካእ ዝኽእል ዝሓለፋ ቀረባ ዓመታት (ምስ ምምጻእ ክፈርህዎ ከፍቅርዎን ስለ ዝሕግዞም፡ ደስ ኰስኳስን ምክትታልን ገይሮም። ውጽኢት ቤት ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ - ሳዋ፡ ኣይኮነን። ስለዚ ውጥናትካ ክዕወቱልካ፡ ናቱ ናብታ ቤት ትምህርቲ) ግን፡ ጽቡቕ እናበሎምን ተዛንዮምን ክመሃሩ ዘኽእል ጻዕሮም ድማ፡ እቶም ኣብ ትምህርቲ ዘለዉ መምህር ኰይኑ ተመዲቡ፡ ስራሕ ዓለም ምስኡ ክትጐዓዝ ምስ እትኽእል ጥራይ’ዩ። ውጽኢት ‘A’ ‘B’ ክምዝገብ ጀሚሩ ሜላ እዩ። ገዲፍካ፡ ሰለስተ ካብ ደቆም ምሩቓት ኮለጅ ኣሃዱ ኢሉ ፈሊምዎ። ኣብኡ ን3 ዓመት ፊዚክስ፡ ኣርባዕተ ሸነኽ ናይ ህይወት ኣሎ። እዚ ውጽኢት’ዚ፡ ንልዑል ጻዕሪ ክኾኑ ክኢሎም’ዮም። በዚ ድማ፡ ኩሎም ድሕሪ ምግልጋል፡ ናብታ ዝለዓለ መዓርግ ተባሂሉ ዝግለጽ ዓውደ-ትምህርቲ እዩ። ብኣንጻሩ ክልሰ ሓሳባዊ ጥራይ መሰረት መምህር ናትናኤል ዘነጽርን ተመሃሮ ደቆም ንብልሃዊ ኣተሓሳስባ ወላዲኦም ክበጽሕ ፍልጠት ኣቕሲማ ዝመልመለቶ እቲ ዓውዲ ንባዕሉ ንህይወት ብኸምዚ ዝገበረ ኣገባብ ኣመሃህራ ግን፡ ኣካዳሚያዊ ዓውደ ትምህርቲ ክሳብ ክንዲ ምንታይ ብኣድናቖት ይገልጽዎም። ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ዝተገልጸ’ዩ ዝጥምቶ። ኣብ መስርሕ ተመሃራይ ጥራይ ኢኻ ተፍሪ። ስለዚ፡ ክርድኦም ጀሚሩ ምህላዉ ዘርኢን ተቐይሩ መምህር ዓውደ ትምህርቲ ምምሃርን ምስትምሃርን መምህር ብኹልንትናኡ ዝበሰለ መንእሰይ ከተፍሪ፡ ግብራዊ ኣብነት’ዩ። ኣብ መወዳእታ፡ ጅግና (ኣብነታዊ) ፊዚክስ ኰይኑ የገልግል ኣሎ። ናይ ሎሚ ናትናኤል ዝጥቀመሎም ኣገባባት ከካፍለና ንኽልቲኡ ኣገባባት (ክልሰ-ሓሳባውን ኣብ ዓውደ ውግእ፡ ተዋጊኡ ዘዋግእ “ተመሃራይ ንትምህርቲ ፈትዩ ትሕዝቶ ኣብ ዓምዲ ልምዓት፡ ምስዚ ተወኪስናዮ። መምርሒ ሚኒስትሪ ግብራውን) ዝጠምር ሜላ ምጥቃም ዝያዳ ጥራይ ገይርና እንጥምቶ ሰብ ኣይንስእንን ባህ እናበሎ ክመሃር፡ ንመምህሩ ድማ ኣብነታዊ መምህር ዝገበርናዮ ዕላል’ዩ ትምህርቲ ዝኽተሎ ኣገባብ፡ ንሱ ካብ ውጽኢት ይህልዎ። በዚ መሰረት ነገራት ኢና። ጅግና ዝብል መግለጺ፡ ንኣብ ብምልኣት ክስዕቦ ብዝዀነ መንገዲ ኣገባብ ክኸውን። ዝጥቀመሎም ሜላታት ሓደ እዩ። እዚ ኣብ ትምህርቲ ዓብይን ንእሽቶን ከይበልካ፡ ድሩት ዓውዲ ዝተዓወተ ሰብ ዝወሃብ ኣመሃህራ መምህር ወሳኒ’ዩ። ኣብዚ ክበርህ ማለት ተመሃራይ ዘማእከለ ኣገባባብ ተመሃራይ ኣብ ባይታ ወጺኡ ክሰርሕ፡ ኣይኰነን። ብሓፈሻኡ ንንፉዕ ሰብ ዝወሃብ “ኣብነታዊ መምህር ክትከውን ዘለዎ ኣብ ክፍሊ ኣቲኻ ሰሌዳ ምሉእ ኣመሃህራ’ዩ። ተመሃራይ ዘማእከለ ኣገባብ ይጽንሓለይ ዘይብሉ፡ ኣብ ግዜኡን ሰዓቱን መለለዪ መጎስ እዩ። በዚ መሰረት፡ ኣብ ካብ ዝደረኸ ምኽንያታት እንታይ እዩ፧” ምጽሓፍ ዘይኰነ፡ እቲ ተመሃራይ ክንደይ ብዝርድኦ ቋንቋን ምስትምሃር የድሊ። ሕክምና፡ ጅግና ኣብነታዊ ሓኪም ኣሎ። ካብቲ ከተሕልፎ ዘለካ ፍልጠት ሒዙ ወይ ኣብ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን፡ ኣብ ትምህርቲ ኣብነታዊ መምህር ኣሎ። ከሲቡ’ዩ እቲ ቍምነገር። ስለዚ፡ ተመሃራይ ንሓደ መምህር ዝሕግዝዎ ጥረ-ነገራት፡ ኣብ መዳይ ምሕደራ፡ ካልኦት ጽላታት ንኣገባብ ምህሮ ክሃርፎ፡ መምህር ዘህርፍ “የብለይን ካበይ ከምጽእ፡” ክብል የብሉን። ጀጋኑ ኣብነታውያን ወገናት ኣለዉ። ኣቀራርባ ክህልዎ ኣለዎ። ስለዚ ሓደ ተዓጻጺፉ ዝረኽበሉ ሜላ ክፈጥርን ዝዀነ ዀይኑ፡ ሰብ ጽቡቕ ስም ክህልዎ፡ መምህር ንተመሃራዩ ናብ ከምዚ ዝጥቀስ ክበላሓትን ኣለዎ። ብዝነኣሰ ዓቕሙ ዝነኣድን ንረብሓ ሓፋሽ ኣብ ዘገልግል ዘሎ ደረጃ እንተደኣ ከምጽኦ ክኢሉን ዘፍቅዶ ክገብር ኣለዎ። ነዚ ድማ መምህር ተወፍዩን ክሰርሕ ኣለዎ። በዚ ኣጋጣሚ ቃንዩዎን፡ ተመሃራይ እግሪ እግሪ መምህሩ ናትናኤል ብመትከል ካብ ዝኣምነሉን መምህር ናትናኤል ፋኑስ ዝቕጽል ዘይስዕበሉ ምኽንያት የብሉን። ብጻዕሪ ዝደፍኣሉን መረዳእታ እዩ። ህይወቱ ብኸምዚ ጀሚርዎ ዘሎ ቀጺሉ ፊዚክስ፡ መምህር ናትናኤል እታ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ኣብ ዝበረኽ ጥርዚ ናይ ዓወት ሓዂሩ “ከምኡ ምግባርካ እንታይ ውጽኢት ዝፈትዋ ዓውደ ትምህርቲ’ያ። ክፈትዋ ክርአ ንምነየሉ። ረኺብካሉ፧” ንመምህር ናትናኤል ሕቶ ዝገበረ፡ ልባዊ ምስጋናኡ ይብጽሐዮ፡ ናይዛ


ኤስሮም ተስፋጽዮን ሰምበል፡ ገምጋም ስራሕ ዳያኑ ኣካዪዱ ትማሊ ረቡዕ፡ ዙር ዞባ ማእከል ሳልሳይ መደረኽ ፍሊጶስ ተስፎም ገዛ ባንዳ፡ ናሆም ውድድራቱ ኣሰላሲሉ። እዛ መድረኽ ኣስመራ ኤፍሬም ኤሪተል፡ ንፍታሌም ከረን በጺሕካ ብናይ ምላስ ውድራት ሃገራዊ ፈደረሽን ብሽክለታ ኤርትራ 31 መጋቢት 2026 ኣብ ኣደራሽ ሃገራዊ ኦሎምፒክ ኤፍሬም ደንደን ካብ ቀዳማይ 178 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነት ኮይና፡ ክልተ ናይ ኮሚተ ኤርትራ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ንዝርከቡ ዳያኑ ሓፈሻዊ ገምጋም ስራሕ ኣካይዱ። ክሳብ ሻዱሻይ ንዘሎ ደረጃ መንጎ ቅጽበታዊ ውድር ዝሓቖፈት እያ። ሓላፊት ዳንነት ሃ/ፈ/ብ/ኤርትራ ኣብ ዞባ ማእከል ዝርከቡ ዞባውያን ሃገራውያን ኮምሽነራት ሒዞሞ። ብሉጽ ተጻዋታይ ሳልሳይ ኣብ መበል 136 ኪሎ ሜተር ኣብ ዝተገብረት ዘካየድዎ ውድራት ብዕምቈት ብምዝታይ፡ ዝነበረ ብልጫን ብድሆን ብምግምጋም ናይ መድረኽ፡ ሳሙኤል ሓየሎም ቀዳመይቲ ቅጽበታዊ ውድር ሳሙኤል መጻኢ መደባት ስራሕ ተሊማ። ተዓዊቱላ። በዚ መሰረት ኣብ ሓየሎም ብውልቂ፡ ሄርሞን ኪዳነ ካብ ኤሪተል ዝበዝሐ መደባት በቲ ዝተወጠነሉ ብጽቡቕ ከም ዝተሰላሰለ ዝሓበረ እቲ ፈደረሽን፡ ድሕሪ መወዳእታ ዝተረኽበ ውጽኢት ከምኡ’ውን ኤስሮም እስቲፋኖስ ካብ ሰምበል ምዝዛም ውድራት ጸብጻብ ብቕልጡፍ ክቐርብ፡ ኣብ ግዜ ውድር ዘድሊ መሳለጥያታት እምበኣር፡ ንናይ ኣንበሳ ዓቐብን ዕዉት መድረኽ - ሄርሞን ኪዳነ ተመራሪሖም ብምእታው ካብ ሓሙሽተ ክሳብ ክዋደድ፡ ዳያኑ ኣብ ግዜኦም ክቕረቡ ዝብሉ ዛዕባታት ብሰፊሑ ተዘትዩሎም። ኣብ መወዳእታ ውህሉል ነጥቢን ሄርሞን ኪዳነ ክልተ ነጥቢ ከሲቦም። ኣብ ካልአይቲ መበል ካብ ተሳተፍቲ ዳያኑ ንዝቐረበ ሕቶ መብርሂ ተዋሂብዎ። ኪዳነ ኤሪተል 11 ነጥቢ፡ ሳሙኤል ሓየሎም ለቢሱወን ኣሎ። ብውህሉል ግዜ 156 ኪሎ ሜተር ድማ ሳሙኤል ሓየሎም ፕረዚደንት ሃገራዊ ፈደረሽን ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ ተመስገን ረዳእ ብወገኑ፡ ዝወጹ ሓደሽቲ 6፡ መርሃዊ ዘሚካኤል 4፡ ዮናታን ኪዳነ 3 ድማ ተቐዳዳማይ ጋንታ ሰምበል ኤስሮም ብውልቂ ሓንቲ ነጥቢ ከሲቡላ። ኣብ’ዚ ሕጊታት ብምልኣት ክትግበር ብዕቱብ ክከታተሉዎ ብምትሕስሳብ፡ ንስርሖም ዝሕግዙ ስልጠናታት ሰለስቲኦም ብውልቂ፡ ኤስሮም እስቲፋኖስ ካብ እስቲፋኖስ ብ10 ሰዓትን 18 ደቒቕን 28 ዝካየድ ዘሎ ውድራት ብሓፈሻ ብውህሉል ኣብ ምውዳብ ኣድላዪ ደገፍ ከም ዝገብር ኣረዲኡ። ገምጋም ስራሕ ዳያኑ በብግዚኡ ምስ ኣብ ሰምበል 2፡ ዓወት ክብሮም ካብ ኣስቤኮ ብ1 ካልኢትን ቀዳማይ፡ ናታን ተስፋኣለም ካብ ናይ ኣንበሳ ዓቐብ ዝመርሑ ዘለዉ ሄርሞን ኩለን ዞባታት ዘለዉ ዳያኑ ክግበር እዩ። ከምኡ’ውን ሱራፊኤል ተስፋጽዮን ብውልቂ ደንደን ብ1 ደቒቕን 44 ካልኢትን ድሒሩ ብሓደ ነጥቢ ኣብ ካልኣይ፡ ኑራሕመድ ዓብደልወሃብ ካብ ደንደን ተኽሊት ኢሳቕ (ሳንድያጎ) ቅድሚት ይርከቡ። ብ1 ደቒቕን 54 ካልኢትን ድሒሩ ሳልሳይ ህ/ር/ሃ/ፈ/ብ/ኤርትራ ተቐዳደምቲ ብምዃን ይመርሑ ኣለዉ። ብጋንታ ኤሪተል ሳልሳይ መድረኽ 30 ሰዓትን 59 ደቒቕን 27 ካልኢትን ትመርሕ፡ ኣብ መወዳእታ ንዓኣ ተኸቲለን ድማ ሰምበል ብ18ን ደንደን ኣብ ዋንጫ ዓለም ዘይንርእዮም ዘካየድዎ ቅጽበታዊ ድማ ብ20 ካልኢት ድሒረን ይስዕባኣ። ውድር ድማ፡ ራብዓይ መድረኽ ዙር ዞባ ማእከል ሎሚ ብሉጻት ተጻወትቲ ተ ቐ ዳ ዳ ማ ይ ሓሙስ ካብ መስመር ባሕቲ መስከረም ኤሪተል ሄርሞን ተበጊሱ ማይ ድምነት - በለዛ - ደቀምሓረ - ኣብ ዋንጫ ዓለም ንምስታፍ ክካየድ ዝቐነየ መጻረዪ ግጥማት ሃገራውያን ጋንታታት፡ ኪዳነ፡ ሳሙኤል ሕምብርቲ በጺሕካ ጎዳይፍ ዝዛዘም 156 ኪሎ ድራማቲካዊ ውጽኢት እዩ ኣመዝጊቡ። እዚ ትጽቢት ኣርባዕተ ዓመት ዝወለዶ ውጽኢት ብግዜ ነጥቢ ዝመርሑ ዘለዉ ሓየሎም ብውልቂ፡ ሜተር ክሽፍን እዩ። ኣሰንባዲን ኣገራሚን ክስተታት ሓቚፉ ይርከብ። ሃገራዊት ጋንታ ቱርኪ ድሕሪ 24 ዓመታት ንፈለማ ግዜ ናብዚ ግጥም ምሕላፋ ርጉጽ ገይራቶ። ሃገራዊት ጋንታ ኮንጎ’ውን ድሕሪ 1976 ናብዚ መድረኽ በጺሓ ዘይትፈልጥ ብምዃና፡ እዚ ሎሚ ረኺባቶ ዘላ ዕድል ዓቢ ስጉምቲ እዩ። ከረን - ሊግ ዓንሰባ ይቕጽል ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም ልዑል ተፈላጥነት ዘለወን ሃገራት ብዘገርም ፍጻመ ቅድም ብሽክለታ ኣብያተ ትምህርቲ ተዛዚሙ ክሰናበታ’ውን ተራእየን። ሰሪ’ዚ ውጽኢት ኣብ ዓበይቲ ሊግ ዓንሰባ 29 መጋቢት ኣብ ስታድዩም ከረን ምምሕዳር 04፡ ቅድሚ ዕረፍቲ ክልተ ካብ ላሳለ፡ ሳልሰይቲ ማርታ ዮውሃንስ ካብ ሓርነት ዝተፈላለዩ ሊጋት ዝጻወቱ ጸወታታት ኣሰላሲሉ። ሕውነት ንኣልሳሕል ዳናይት ተሸመ፡ ሓሓንቲ ከኣ፡ ካብ ታሚትን ዕዉታት ኮይነን። ብሉጻት ተጻወትቲ ካብዚ ዓዲማ ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ ቅድሚ ዕረፍቲ ካብ ደዓሪትን፡ ድሕሪ ዕረፍቲ ከኣ፡ ካብ ታሚት ውድድር ማውንቴን ባይክ ማእከላይን ዓለማዊ ውድር ርሒቖም ሄኖስ ፍስሃየ ብዝረኸበታ ሸቶ መሪሕነት ሒዛ። ዮውሃንስ ኣመዝጊባ። ንእንኮ ሸቶ ምም/ከባቢ 2ይ ደረጃን ኣብያተ ትምህርቲ ንመጀመርያ ኣለዉ። ገለ ካብኦም ድማ፡ 06 ኤልያና ምሕረትኣብ ኣመዝጊባታ። ኣጥቃዓይ ባርሰሎና ፖላንዳዊ ሮበርት ሎዋንዶውስኪ፡ ኣከፋፋሊ ሊቨርፑል ሃንጋርያዊ ዶሞኒክ እዚ ውድድራት፡ ዝመጽእ ሰሙን ክቕጽል ስቦዝላይ፡ ኣጥቃዓይ ጋላታሳራይ ናይጀርያዊ ቪክቶር ኦሲመን፡ ሓላዊ ልዳት ማንቸስተር ሲቲ ምዃኑ፡ ፈደረሽን ስፖርት ናይ’ቲ ዞባ ሓቢሩ። ኢጣልያዊ ዶናሩማ፡ ኣጥቃዓይ ዶርቱሞንድ ጊናዊ ሰርሆው ጉይራሲ፡ ጆርጂያዊ ኣጥቃዓይ እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ንሰለስተ ሰናብቲ ፒኤስጂ ክቪቻ ክቫራትስከሊያ ይርከብዎም። ክካየድ ዝቐነየ ቅድድም ብሽክለታ ማውንቴን ባይክ ትሕቲ 18 ዓመት ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ፡ 28 መጋቢት ተዛዚሙ። ኢጣልያ ንሳልሳይ ተኸታሊ ግዜኣ ሰለስተ ካታጎሪ ዝሓቖፈ 27 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 83 ተወዳደርቲ ዝተሳተፍዎ እዚ ካብ ዋንጫ ዓለም በዂራ ውድድር፡ ምስ ዓቕሚን ብቕዓትን ተወዳደርቲ ዝሳነ ርሕቀት ዝሸፈነ እዩ ነይሩ። ሃገራዊት ጋንታ ኢጣልያ፡ ሰሉስ ምሸት፡ ናብ ናይ መወዳእታ መጻረዪ ጸወታ ናይ ዋንጫ ዓለም ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ካታጎሪ ቢ፡ ኖህ ኣበራ፡ 2026 ብቦዝንያ ሄርዞጎቪና ብምስዓራ፡ ካብቲ ዓቢ ዓለምለኻዊ ውድድር ካብ ምስታፍ ተዓንቂጻ። ኢጣልያ፡ ብመገዲ ሞስ ኪን ኣብ መበል 12 ደቒቕ ሸቶ ብምቝጻር፡ ብኣጋኡ መሪሓ ነይራ። ሓሰን ዓብደልሓሚድን ዩኤል ዮሴፍን ካብ እንተኾነ፡ ኣለክሳንድሮ ባስቶኒ ኣብ መበል 41 ደቒቕ ብቐይሕ ድሕሪ ምውጻኡ፡ ንክትመዓራረ ድሒራ ዝተበራበረት ኣልሳሕል ካብ ሚካኤልን ጋንታ መጋርሕ ክሳብ ሳልሳይ ደረጃ ብምውጻእ ግዜ ዝካየድ ዘሎ ኮይኑ፡ ቀንዲ ዕላምኡ ተካእቲ ንቦዝንያ ሰፊዕ ዕድል ከፊቱላ። ሃሪስ ታባኮቪች ድማ፡ ኣብ 79 ደቒቕ ንሃገሩ ቦዝኒያ ኣመዓራርዩዋ። ዓብደለጢፍን ክልተ ሸቶ ብምርካብ ናብ ዕረፍቲ ተሸሊሞም። ንምፍራይን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ንምሕያልን ምዱብ ግዜ ማዕረ ብምውጻአን ናብ ፍጹም ቅላዕ ድሕሪ ምምርሐን ከኣ፡ ቦዝንያ 4ብ1 ስዒራ ካብ 2ብ1 ኣምሪሓ። ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ቀዳመይቲ ደሊና ዳዊት ንቀጻሊ ንምስራሕ ባይታ ዘጣጣሕ ምዃኑ ግምት ወጻኢ ንኢጣልያ ገሊፋ ናብ ዋንጫ ዓለም 2026 ሓሊፋ። ድሕሪ ዕረፍቲ ሕውነት ዓብሊላ ብምቕራብ ካብ ላሳለ፡ ካልአይቲ ሲልፋና ተ/ሚካኤል ካብ ተሓቢሩ። ብኣንጻሩ፡ ኣርባዕተ ግዜ ንዋንጫ ዓለም ዘልዓለታ ኢጣልያ፡ ንሳልሳይ ተኸታታሊ ግዜኣ (2018፡ ካብ ኖቬል፡ ተስፋልደትን ድሌትን ሰለሰተ 2022ን 2026ን) ካብ ስታፌ እዚ ውድድር ትበኵር ኣላ። ንመወዳእታ ግዜ ኣብ 2014 ኣብዚ ሸቶታት ብምርካብ 4ብ2 ተዓዊታ። ኖቬል ውድድር ተሳቲፋ፡ ካብ ምድባ ድማ ክትሓልፍ ኣይከኣለትን። ተኽላይ ድማ ብሉጽ ተጻዋተይ ተባሂሉ። እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ስፖርታዊ ‘ኣዙሪ’ ብዝብል ቅጽል እትጽዋዕ ኢጣልያ፡ ኣብ 2006 ንዋንጫ ዓለም ምስ ተዓወተትሉ፡ ኣብ ቀጺለን መራሒት ሊግ ዓንሰባ ኣልነስርን ዝሰዓቡ ክልተ ውድድር 2010ን 2014ን ካብ ምድባ ክትሓልፍ ኣይከኣለትን። ምስዚ ናይ 2026 ደንደን ተራኺበን። ቀዳማይ እብረ ጸወታ ንጥፈታት የሰላስል ካብ መጻረዪ ምትራፋ ብሓፈሻ ብተኸታታሊ ንሳልሳይ ብዘይ ሸቶ ዝወድአኦ እዘን ጋንታታት፡ ኣብ ግዜኣ ካብ መጻረዪ ብምትራፋ ከኣ፡ ሕማቕ ስም ካልኣይ እብረ ዮናስ ሃይለ ብመገዲ ፍጹም ስፖርታዊ ውድራት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ዝሓለፈ መዓልታት ብውድራት ኵዕሶ ኣትሪፋ ኣላ። ደገፍታ ከቢድ ቁጥዐ ኣሕዲሩሎም ቅላዕ ሸቶ ኣመዝጊቡ ንኣልነስር መሪሕነት እግርን መርበብን ቀጺሉ ቀንዩ። ይርከብ። ኢጣልያ ኣብ ዋንጫ ዓለም ተሳቲፋ ነድሪ ኣትሒዙዋ። ኣልነስር ደጊማ ካብ ዓውድ በዚ መሰረት፡ ኣብ ኵዕሶ እግሪ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ባርዕ ንኣውገት 6ብ0፡ ቶኮር ንብድሆ 1ብ0 ደገፍታ ክተሕዊ እንተ ኾይና፡ ግድን ን2030 ዳውድ ሸቶ ረኺባ ንደንደን 2ብ0 ስዒራታ። ክስዕረአን እንከለዋ፡ ኔብሮን ባርዕን 0ብ0 ተፈላልየን። ብዘይካ’ዚ፡ ኣልጌን ንኣውገት 2ብ0፡ ዓላ ክትጽመም ተቐሲባ ኣላ። ዘለዋ ጸገማት ፈቲሓ ድሕሪ ዮናስ፡ ናይታ ግጥም ብሉጽ ተጻዋታይ ተሰምዩ። ንተውለ 3ብ0 ስዒረንአን። ኣርባዕተ ዓመታት ክትሳተፍ ድያ ወይስ ንራብዓይ ብዘይካ’ዚ፡ ሻምፕዮን ኵዕሶ እግሪ ደቂ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ፡ ተውለ ምስ ኣልጌን ብዘይ ሸቶ ጸወታ ክዛዝማ እንከለዋ፡ ናይ ግዜኣ ክትተርፍ ድማ፡ ግዜ ዝምልሶ ሕቶ ኮይኑ ኣንስትዮ ከተማ ከረን’ውን ብ28 መጋቢት ዓሚ ሻምፕዮን ዓዲ-ሮሶ ንቶኮር 2ብ1 ስዒራታ። ብደሆ ብኣውገት 2ብ1 ከምኡ’ውን ብዓላ ይርከብ። ቀጺሉ። ዓቢ ግምት ዝተዋህበን ርክብ 1ብ0 ክትሰዓር እንከላ፡ ኔብሮ ምስ ተውለ፡ ኣልጌን ምስ ባርዕ ብተመሳሊ 1ብ1 ተፈላልየን። ብዘይካ’ዚ፡ ሃገራዊት ጋንታ ፖላንድ’ውን፡ ጋንታት ምሕዳራት ከባቢ 02ን 05ን - ኣብ ኵዕሶ መርበብ ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣልጌን ንኣውገት፡ ዓላ ንተውለ፡ ባርዕ ንኔብሮ፡ ብድሆ ካብ ዋንጫ ዓለም በዂራ ኣላ። ብሮበርት 1ብ1 ተዛዚሙ። ም/ከባቢ 02 ካብ ሓለቓኣ ንዓዲ-ሮሶ፡ ዓላ ንቶከር ብተመሳሊ 2ብ0 ስዒረነአን። ተውለ ድማ ንኣውገት 2ብ1 ኣሰኒፋታ። ሎዋንዶውስኪ እትቕለስ ፖላንድ፡ በታ ያስሚን በየነ፡ ምሕዳር 05 ከኣ፡ ካብ ሱራ ጸሃየ ብደቂ-ተባዕትዮ፡ ብድሆ ንዓዲ-ሮሶ፡ ባርዕ ንዓላ፡ ቶኮር ንተውለ፡ ባርዕ ንብድሆ ብተመሳሊ ንቪክቶር የጎረሽ ዝሓዘት ሽወደን እያ 3ብ2 ተሳዒራ። በዚ መሰረት ኣብ ዝቕጽል ስፖርታዊ ግጥማት ሸቶ ኣመዝጊበን። 3ብ1፣ ኣልጌን ንኔብሮ፡ ዓላ ኸኣ ንኣውገት 3ብ0 ስዒረንአን። ዝኾነ መጉዳእቲ ምስ ዘየጋጥሞ፡ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ኣጥቃዓይ ኣለክሳንደር ኢሳቕ ኣብ ዋንጫ ዓለም ግጥም ምሕዳራት ከባቢ 04ን 06ን ስፖርታዊ ውድራት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ዓሚ ዘይነበሩ ኵዕሶ ሰኪዐት፡ ቸዝን ክሳተፍ እዩ። ዝመጽእ ወርሓት ሰነን ሓምለን ዝሰላሰል ዋንጫ ዓለም 2026፡ ኣብ ሃገራት መክሲኮን፡ ግና፡ ብገፊሕ ዓወት 04 - 5ብ1 ተዛዚሙ። ቅድም ብሽክለታን ኣተኣታትዩ ኣሎ። ካናዳን ኣመሪካን ክእንገድ እዩ።


ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘካይዳኦ ዘለዋ መጥቃዕትታትን ኢራን እትህቦ ዘላ ወተሃደራዊ ግብረ ንጃምላዊ ዘቤታዊ እቶት ናይቲ ዞባ ከም ዝኽእሉ ኣረዲኡ። መልሲን፡ ንሃገራት ዓረብ ናይ 194 ብ3.7% - 6% ከጉድሎ፡ እዚ ማለት ንሱ ኣስዒቡ፡ እቲ ቅልውላው፡ ኣብ ቢልዮን ዶላር ከም ዘስዓበለን ሕቡራት ድማ ካብ 120 ክሳብ 194 ቢልዮን ቁጠባ ሃገራት ዓረብ ንዘሎ ድኽመት ሃገራት ሓቢሩ። ዶላር ቁጠባዊ ክሳራ ከስዕበሉ ዘጉልሕ ምዃኑ’ውን ሓቢሩ። ሚልዮናት ዜጋታት ናይዘን ትጽቢት ከም ዘሎ’ዩ ዝእምት። ኢራን ኣብ ልዕሊ ሃገራት ወሽመጥ ሃገራት’ውን ናብ ዓዘቕቲ ድኽነት ተሓጋጋዚ ዋና ጸሓፊ መደብ ዓረብ እተካይዶ ዘላ ናይ ግብረ ክሽመሙ ከም ዝኽእሉ፡ እቲ ሕብረት ልምዓት ሕቡራት ሃገራት ዓብደላ መልሲ መጥቃዕትታትን ምዕጻው ወሲኹ ኣገንዚቡ። ኣልዳርዳሪ፡ ብሰንኪ እቲ ንመላእ መጻብቦ ሆርሙዝን እንተ ቀጺላቶ፡ እቲ ዝሓለፈ ሰሉስ ዝተዘርገሐ ማእከላይ ምብራቕ ጸልዩ ዘሎ ኲናት፡ እቲ ነዘን ሃገራት ከጋጥመን ዝኽእል ጸብጻብ መደብ ልምዓት ሕቡራት 3.7 ሚልዮን ሰባት ስራሕ ክስእኑን ቁጠባዊ ክሳራታት ብኡ መጠን ክዓቢ ሃገራት (UNDP)፡ እቲ ካልኣይ ካልኦት ኣስታት 4 ሚልዮን ሰባት ምዃኑ፡ ክኢላታት የጠንቅቑ። ወርሑ ኣቝጺሩ ዘሎ ኲናት፡ ከኣ ናብ መስመር ድኽነት ክኣትዉን ኣርጀንቲና፡ ንሓለዋ ሰውራ ኢራን “ግብረ ኣመሪካ፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት ሰሙናት ሽበራዊ” ኢላቶ ውግእ ደው ከተብል . . . ኣርጀንቲና፡ ንእስላማዊ ሓለዋ ኣፍሊጡ። ሓለዋ ሰውራ ኢራን ኣብ መዝገብ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ዋጋታት ነዳዲ ብቕልጡፍ ከንቆልቁል ሰውራ ኢራን ኣብ መዝገብ ግብረ እቲ ውሳነ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ግብረ ሽበራውያን ክጽንብራኦ ሃገሩ ኣብ ልዕሊ ኢራን እተካይዶ ዘላ ምዃኑ ኣረዲኡ። ሽበራውያን ከም ዘእተወቶ፡ ቤት ዶናልድ ትራምፕ፡ መሻርኽቲ ጸቕጢ ድሕሪ ምግባሩ እዩ ዝውሰድ ውግእ ኣብ ውሽጢ ክልተ-ሰለስተ ሰሙን ኣመሪካን ኢራንን ዝርርብ ኣብ ምክያድ ጽሕፈት ፕረዚደንት ናይታ ሃገር ኣመሪካ ዝኾና ሃገራት፡ ንእስላማዊ ዘሎ። ደው ከተብሎ ምዃና ኣፍሊጡ። ከም ዝርከባ ዝገለጸ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ እቲ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ቤት ጽሕፈት ክልተአን ሃገራት ኣብ ስምምዕ እንተ ፕረዚደንት ኣብ ሓበሬታኡ፡ ቤተ መንግስቲ ኣመሪካ (ዋይት ሃውስ) በጺሐን፡ እቲ ኲናት ቅድሚ እቲ ተወጢኑ እቲ ተወሲዱ ዘሎ ስጉምቲ፡ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ “ኣብ ዘሎ ግዜ ክዛዘም ከም ዝኽእል ኣገንዚቡ። ኣብ ልዕሊ’ቲ ወተሃደራዊ ኢራን ኲናት ንቕጽለሉ ምኽንያት ስለ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ኢራን ቀልጢፋ ሓይሊ ፋይናንሳዊ ዘየለ ኢና ውግእ ደው ኣቢልና ንወጽእ ኣብ ስምምዕ ክትበጽሕ ድሌት ከም እገዳታትን ካልእ ስርሒታዊ ዘለና፡” ክብል ሓቢሩ። ዘለዋ ድሕሪ ምግላጽ፡ ዳግማይ ምኽፋት ገደባትን ንምትግባር ዘኽእል እቲ ፕረዚደንት ንናህሪ ዋጋታት መጻብቦ ሆርሙዝን ምውሓስ ጸጥታ ምዃኑ ኣነጺሩ ኣሎ። ነዳዲ ኣመልኪቱ ብጋዜጠኛታት ኣብ ናይቲ ኣገዳሲ ኣህጉራዊ መስመር ጸዓትን ኣመሪካ፡ እስራኤልን ዝተሓተተሉ ድማ፡ ኣመሪካ ኣብ ዝሓጸረ ዕማም ካልኦት ሃገራት ምዃኑ ደጊሙ ካልኦት ሃገራትን፡ ንእስላማዊ እዋን ንውግእ ኢራን ደው ምስ ኣበለቶ፡ ኣዘኻኺሩ። ሓለዋ ሰውራ ኢራን ኣቐዲመን ኣብ ዝርዝር ሽበራውያን ጉጅለታት ከም ዘእተዋኦ እዩ ዝፍለጥ። ሩስያ - ወተሃደራዊት ነፋሪት ብምውዳቓ 29 ሰባት ሞይቶም ‘ኣንቶኖቭ-26’ ዝዓይነታ መደበራ ዝነበራ ርክብ ሃንደበት ክትስከም እትኽእል ኮይና፡ ኣብ ወተሃደራዊት ናይ መጐዓዝያ ከም ዝተቛረጸ’ዮም ሰብ መዚ ምምልላስ ወተሃደራትን ውጉኣትን ነፋሪት ፈደረሽን ሩስያ፡ ኣብ ናይታ ሃገር ዝገልጹ ዘለዉ። እያ ክትነጥፍ ጸኒሓ - ብመሰረት ሓውሲ ደሴት ክረሚያ ወዲቓ ሚኒስትሪ ምክልኻል ሩስያ ኣብ እቲ ኣገልግሎት ዜና። ብምሕምሻሻ፡ 29 ሰባት ከም ዝሞቱ፡ መግለጺኡ፡ እታ ነፋሪት እንታይ ናይጀርያ - 28 ሰባት ብዕጡቓት ተቐቲሎም ሚኒስትሪ ምክልኻል ናይታ ሃገር ከም ዘጋጠማ እኳ እንተ ዘይሓበረ፡ ሓቢሩ። ብዩክሬን ተወቒዓ ከም ዘይወደቐት መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት፡ መጥቃዕቲ ምትሕሓዝ ዝተረኽቦ ኣረዲኡ። ‘ታስ’ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ግን ኣነጺሩ ኣሎ። ኣብ ክፍለ ሃገር ፕላቱ - ናይጀርያ ሓደ ጥርጡር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝሓለፈ 13 መጋቢት’ውን፡ ሩስያ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፡ ኣብታ ኣገልግሎት ዜና ‘ታስ’ ግን፡ እታ ብዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ ፈኲስ ብረት፡ ኣትዩ ከም ዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት፡ ኣብ ነፋሪት ሽዱሽተ ሰራሕተኛታትን 23 ነፋሪት ምስ ጎቦ ከም ዝተላተመት ብውሕዱ 28 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ኣባላት ጸጥታ ነቶም መጥቃዕቲ ሓለዋ ተዋፊሮም ንዝነበሩ 20 ኣባላት ተሳፈርትን ከም ዝነበሩ ኣመልኪቱ። እዩ ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ኣብ ካልኦት ሓያሎ ሰባት ድማ ከም ዝፈጸሙ ዕጡቓት ንምድላይ ኣብ ጸጥታ ከም ዝቐተሉ ምንጭታት እታ ነፋሪት ኣብ ስሩዕ በረራ ዝዘርገሖ ዜና ኣመልኪቱ ዘሎ። ዝቖሰሉ ተሓቢሩ። ጽዑቕ ስራሕ ተዋፊሮም ከም ዘለዉ ይሕብሩ። እንከላ፡ ኣብ ስትራተጂያዊ ክፋል እታ ነፋሪት ኣብ ሓደ እዋን ክሳብ ኣመሓዳሪ ናይታ ክፍለ ሃገር ካሌብ ጸሊም ባሕሪ ምስ በጽሐት፡ ምስ 40 ወተሃደራትን ተወሳኺ ጽዕነትን ምናሴ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ነበርቲ ኣብ ዕለታዊ ንጠፈታቶም ተጸሚዶም እንከለዉ እቲ መጥቃዕቲ ከም ዘጋጠሞም ኣፍሊጡ። ፕላቱ ኣብ ማእከላይ ክፋል ናይጀርያ እትርከብ ክፍለ ሃገር ኮይና፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ምስ ምስሕሓብ ናይ መሬት፡ ሕነ ምፍዳይን ኮማዊ ወጥርን ብዝተሓዙ ጉዳያት ተደጋሚ መጥቃዕትታት ከም ዝረኣየላ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ሰበ ስልጣን ናይታ ክፍለ ሃገር፡ ምስቲ ተረኛ ፋርማሲ ዕለት ጎደና ቁ.ስልኪ ቤት መሸጣ መድሃኒት ብርሃን 02/04/2026 ጎደና ሓርነት ቁ.121፡ ከባቢ ሲነማ ኢምፔሮ 120253 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


ትካል ደረጃታት ኤርትራ፡ ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ኣካላት ዝተሳተፍዎ፡ ኣብ ስትራተጂያዊ ምብርባር ናይ’ቲ ትካልን ንጥፈታቱን ዘተኰረ ዓውደዘተ፡ ትማሊ 16 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ኣቃኒዑ። እቲ ዓውደ-ዘተ፡ ስትራተጂያዊ ኣበርክቶ ኣማኻሪ ኮሚተ ደረጃታት ንምዕባይ፣ ቀዳምነት ዝወሃቦም ጽላታት ንምልላይ፣ ከምኡ’ውን ምስ መደባት ሃገራዊ ልምዓት ዝሳነዩ ደረጃታት ንምምዕባልን ንምኽላስን ዝሕግዙ ኣማኸርቲ ኣካላት ንምቛም ዝዓለመ’ዩ። ብወገኑ፡ ደረጃ - ኣብ ውሁብ ኵነታት ዝለዓለ ስሩዕነት ንምትሓዝ ዝዓለመ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ንግድን ኢንዳስትሪን ብልሙድን ተደጋጋምን ኣብ ጥቕሚ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኢንዳስትርያዊ ንዝውዕሉ ንጥፈታት ወይ ውጽኢቶም ልምዓት ኣቶ ታደሰ ወልደዮሃንስ ኣብ መሃንድስ ደበሳይ ዘርኣብሩኽ ከኣ፡ ኣብ በብጽላቱ ዘንጸባርቕ መግለጺታት ክስራሓሉን፣ ከምኡ’ውን ምስ ደረጃታት ዝምልከት መምርሒታት፡ ሕግታትን ዘስመዖ ቃል፡ ንኣገዳስነት ደረጃታት ተራ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኣብ ስርዓተ- ብወከልቲ ዝተፈላለያ ሚኒስትሪታት ዝተኣሳሰር ምምሕዳራዊ ቅርጺ መሰረታዊ ባህርያትን ዝሓዘ፣ ብናይ ሓባር ስምምዕ ብሓፈሻ ትካል ደረጃታት ኤርትራ ድማ ደረጃታት፣ ሓላፍነትን ምሕደራን ቀሪቡ። መዋቕራዊ ተሃድሶ ክካየደሉን ንቕሓት ዝተዳለወን ኣፍልጦ ብዝተዋህቦ ኣካል ብፍላይ ብምጥቃስ፡ ህሉው ብድሆታት ቴክኒካዊ ኮሚተ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ሕብረተሰብ ንምብራኽ ክስራሕን ዝብል ተሳተፍቲ ኣብ ዕድላትን ብድሆታትን ዝጸደቐን ሰነድ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ እቲ ናይ’ቲ ትካልን መሻርኽቲ ኣካላትን ኣማቲ መደብ ስራሕ ቴክኒካዊ ኮሚተ ርእይቶታት ሂቦም። ናይ’ቲ መደብ ድሕሪ ዘካየድዎ ዘተ፡ ዓውደ-ዘተ ንዳግመ-ውደባ ናይ’ቲ ትካል ብኣተኵሮ ክስራሓሉ ከምዝግባእ ኣነጺሩ። 2026/2027 ዘተኰረ መግለጺ ሂቡ። ንዝተወስደ ተበግሶ ብምምጓስ፡ በብጽላቱ ትካል ደረጃታት ኤርትራ፡ ኣብ ልዑል ኣገዳስነት ከምዘለዎ ኣገንዚቡ። ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ ትካል ዝወጽእ መምርሒታት ኣብ ሓባራዊ 1995 ብኣዋጅ ቊጽሪ 75/1995 ሓላፊ ክፍሊ ምድላው ደረጃታት ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ንኣገዳስነት ደረጃታት ደረጃታት ኤርትራ ኣቶ ኣለም ኣርኣያ ስምምዕ ክስረትን ብዝተማእከለ ኣገባብ ዝተመስረተ’ዩ።


ኣብ ፕሮጀክት ሕርሻ ከርከበት፡ ልምዓት ማንጉስ ብምስፋሕ ምህርቱ ኣካያዲ ስራሕ ሕርሻታት ሰሜናዊ ብዝሰፍሐ ንምልምዑ ይስራሕ ከምዘሎ ከምዝበጽሐን ፍረ ክህብ ከምዝበቕዐን፣ 5 ከርከበት ኣቶ ገብረማርያም መሓሪ ንምዕባይ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ጽቡቕ ገስጋስ ምዕራብ ጋሽ-ባርካ ኣቶ ገብረቃል ብምጥቃስ፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ኣብ ከርከበት ሽሕ ተወሳኺ ፈልስታት ንምትካል ድማ ብወገኑ፡ ዲጋ ከርከበት ኣዋህሊልዎ ዘሎ የመዝግብ ምህላዉ፡ ኣካየድቲ ስራሕን ኣረንያስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ፈተነ ኣብ 200 ሄክታር ኣስታት 20 ሽሕ ምድላዋት ከምእተጻፈፈ ኣብሪሁ። ማይን ተዋዲዱ ዘሎ ሕርሻዊ ትሕተሰራሕተኛታትን ገሊጾም። ማንጉስ ኣተባባዒ ውጽኢት ስለዝተረኽቦ፡ ተኽሊ ማንጉስ ለሚዑ ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ኣካያዲ ስራሕ ፕሮጀክት ሕርሻ ቅርጽን፡ ርሒብ ናይ ልምዓት ባይታ ፈጢሩ ብምህላዉ፡ ምስ’ቲ ከባቢ ዝሰማማዕ ዓይነት ፍረታትን ናይ ቅብኢ ኣዝርእትን ብምጽናዕ፡ ብዝሰፍሐ ንምልማዕ ቀዳምነት ተዋሂብዎ ይስራሓሉ ከምዘሎ ሓቢሩ። ብፍላይ ማንጉስ ጽቡቕ ውጽኢት ስለዝተረኽቦ፡ ኣብ 2017 ብውሱን መጠን ዝተጀመረ ስራሕ፡ ብዕቱብ ተታሒዙ ብቐጻሊ ይሰፍሕ ምህላዉ ኣረዲኡ። ሞያውያንን ነበርትን ብግደኦም፡ ዝካየድ ዘሎ ሕርሻዊ ልምዓት ብሓፈሻ ምስፋሕ ፍረታትን ናይ ቅብኢ ዘራእትን ድማ ብፍላይ፡ እቲ ከባቢ ንልምዓት ማንጉስ፡ ጡጥን ሱፍን ኣዝዩ ምቹእ ምዃኑ ዘረጋግጽ ከምዝኾነ ብምሕባር፡ ፕሮጀክት ሕርሻ ከርከበት ናይ ልምዓት ተመኩሮ ዝድልቡሉ ዕድል ፈጢሩሎም ምህላዉ ገሊጾም።


ቃንዛ መትኒ፡ ቅርጥማት፡ ከምኡ’ውን ቃንዛ ታሕተዋይ ዓንዲ ሕቖ ዘለዎም ሰባት ጉንፋዕ ምስ ዝሓሙ እቲ ቃንዛ መሊሱ ዝኽእል ግቡእ ቆላሕታ • ምሕቃቕ መግቢ፡ ዝለዓል። ሃንደበት መበገሲ ብዘይብሉ ጠንቂ ክብእስ ኣስተብሂልኩም ዶ፧ ብፍላይ ሂብና ክንፍውሶ ይግባእ። • ዓቐን ወጥሪ ሰብነትና ይቆጻጸር። እቲ ቃንዛ ክለዓል ይኽእል እዩ። ከምዚ ኣብ ዝስዕሉሉ እዋን፡ እቲ ቃንዛ መሊሱ • ቅ ል ጡ ፍ መትኒታትና ኣበይ ይርከቡ? ዓይነት ጸገም ዘለዎ ሰባት ምሽቕሻቕን ክብርትዕ ይርአ እዩ። ዝኾነ ቃንዛ (Sharp, መብዛሕትኦም መትኒታት ካብ ዕትብቲ- ምቅጻል ኣብ መትንን ዝኣመሰለ ቃንዛ መትኒ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት radiating pain)፦ እቲ ሕቖ እዮም ዝብገሱ። ገለ ውሑዳት ምልክታት እዮም ዘርእዩ። እቲ ቃንዛ ጸልዩ ዝርከብ ሕዱር ሕማም እዩ። እዚ ቃንዛ ናብ ታሕተዋይ ድማ ካብ ሓንጎል። ናብ መላእ ሰብነትና ዘይልወጥን ከየቋረጸ ንነዊሕ ዝጸንሕን ጸገም’ዚ ብዝተፈላለዩ ጠንቅታት ክኽሰት ክፋል መሓውር ገጹ ይዝርግሑ። ክኸውን ይኽእል። እቲ ቃንዛ ሓሓሊፉ ይኽእል። ድኹም ኣቃውማ፡ መጉዳእቲ፡ ምስ ዝኸይድ፡ ምስ ዕርቂ - ኣብ ቅልጽም፦ ‘ኡልናር’ (ulnar)፡ ዝመጽእ’ውን ክኸውን ይኽእል። ናይ ዝተፈላለዩ ሕማማት ወዘተ ገለ ካብቶም ምሕኵልቲ ምትእስሳር ‘መዲያን’ (median)፡ ‘ራዲያል’ (radial) ምድንዛዝን ምጉዳል ስምዒትን ዝኣመሰሉ ጠንቅታቱ እዮም። ይኹን’ምበር፡ ጉንፋዕ ከም ዘለዎ እዩ ዘርኢ። ከምኡ’ውን ‘ኣዚላሪ’ (axillary) ዝተባህሉ ምልክታት’ውን ኣለዎ። ምስ ግዜ ድማ ስርዓተ-መትኒ ይቐውም። ካብ ሓንጎልን ሓሚምና ኣብ እንስዕልሉ እዋን፡ ነቲ • ምድንዛዝ ወይ ጸላዕላዕ ዘብል መትኒታት ይርከቡ። እናበኣሰ እዩ ዝኸይድ። ዕትብቲ-ሕቖን ወጻኢ ዝርከብ መትኒ ዝነበረና ቃንዛ መትኒ መሊሱ ከጋድዶ ቃንዛ (Numbness or tingling)፦ እዚ - ኣብ ኣፍልብን ከስዐን፦ ‘ቫጉስ’ (vagus) • ኣብ ልዕሊ መትኒ ዝፍጠር መጉዳእቲ ብኣገላልጻ ሓካይም ‘ወሰናዊ ስርዓተ ኣስተብሂልኩም ትፈልጡ ዶ፧ እዚ ነቲ ቃንዛ’ዚ ምጭብባጥ ናይ መትኒ ከም ዘሎ ከምኡ’ውን ‘ፍረኒክ’ (phrenic) ዝተባህሉ ወይ ጸቕጢ፡ መትኒ’ (peripheral nervous system) ጥዕናዊ ጸገም ግቡእ ቆላሕታ ክንገብረሉ ዘርኢ ምልክት እዩ። መትኒታት ይርከቡ። • ናብ መትኒ ዝበጽሕ ደም እኹል ይበሃል። ከም ዘለና ዘርኢ ምልክት ምዃኑ ክንዝንግዕ • ድኻም (Weakness)፦ ኣብ - ኣብ ገጽ፦ ‘ፋሺያ’ (facial)፡ ‘ትሪገሚናል’ ዘይምዃን፡ የብልናን። እንስዕል እዋን ኣእጋርና ክንቆጻጸሮ ወይ ዓዓይይነነታታትት መመትትኒኒ (trigeminal) ከምኡ’ውን ‘ኦፕቲክ’ (optic) • ብብዝሒ ኣልኮላዊ መስተ ምውሳድ፡ ከምድላይና ክነንቀሳቕሶ ምስ እንሽገር፡ ዝተባህሉ መትኒታት ይርከቡ። • ዋሕዲ ቫይታሚን ‘ቢ-12’ ገለ ካብቶም ስለምንታይ ምስዓል ንቃንዛ ክልተ ዓበይቲ ዓይነት መትኒ ኣለዉ። ምልክት ናይ ዕትብቲ ዓንዲ ሕቖ ክኸውን - ኣብ እግሪ፦ ‘ሽያቲክ’ (sciatic)፡ ‘ፈሞራል’ ጠንቅታት ቃንዛ መትኒ ኮይኖም ክጥቀሱ - ህዋሳዊ መትኒ (Sensory nerves)፦ መመትትኒኒ ዘዘጋጋድድዶዶ፧፧ ይኽእል እዩ። እዚ ኣዝዩ ቆላሕታ ዘድልዮ (femoral)፡ ‘ቲቢያል’ (tibial)፡ ‘ኦብቱራቶር’ ይኽእሉ። እዚ ንኽትሕዝ/ ክትጭብጥ፡ ክተስተማቕር፡ ጥዕናዊ ጸገም ምዃኑ ክነስተብህል ድማ (obturator) ከምኡ’ውን ‘ሱራል’ (sural) ሰዓል፡ ብሓይሊ ካብ ሳንቡእ ኣየር ክትሽት ከምኡ’ውን ክትርኢ ምእንቲ ቃንዛ መትኒ ከስዕቡ ዝኽእሉ የድልየና። ዝተባህሉ መትኒታት ይርከቡ። ምውጻእ ክሳብ ዝኾነ፡ ጭዋዳታት ከስዐን ናብ ሓንጎል ምልክት ዝህብ መትኒ እዩ። ጥዕናዊ ኩነታት፦ - ኣብ ጎሎ፦ ፑደንዳል (pudendal) ታሕተዋይ ዓንዲ ሕቖን ብዘይ መጠን መትኒ (nerve) እንታይ እዩ? - ኣንቀሳቓሲ መትኒ (Motor nerves)፦ ዝተባህለ መትኒ ይርከብ። • ረኽሲ፡ ንኣብነት ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’፡ እዮም ዝጽለዉ። እቲ ኣብ ልዕሊቶም ምእንቲ ክትንቀሳቐስ ወይ ብግቡእ ክትዓዪ መትኒ ኣብ መላእ ሰብነትና እዩ ንገብሮ ጥንቃቐ ንጥዕና መትኒ • ሕማም ሽኮር፡ ጭዋዳታት ዝፍጠር ሃንደበታዊ ሓይሊ፡ ናብ ጭዋዳታትን ጽክታትን መልእኽቲ ዝርከብ። ልክዕ ከም ናይ ኤለትሪክ ስልኪ፡ • ካብ ሽጋራን ኣልኮላዊ መስተን • ወቕዒ፡ ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ዓንዲ ሕቖ ጸቕጢ ይሰድድ። ኤለክትሪካዊ ተዘዝታ ተቐቢሉ ኣብ ምሕራም፡ • ዕርቂ ምሕኵልቲ ወዘተ። ስለ ዝፈጥር መትንታትና ከቐንዝወና ኣብ ውሽጢ ሓንጎልን ዕትብቲመንጎ ሓንጎልን ካልእ ክፍልታት ሰብነትን • ጥዕና ዘለዎ ኣመጋግባ ምዝውታር፡ ቃንዛ መትኒ ዝፈጥሮ ሓልክታት ግድን ይኸውን። ሕቖን’ውን ክልተ ጨናፍር መትንታት መልእኽቲ የመሓላልፍ። እዚ ኤለክትሪካዊ • ካብ ሕዱር ሕማማት ምክልኻል፡ ኣብ ግዜኡ ብግቡእ ዘይተፈወሰ ቃንዛ • ምጉዳእ ጭዋዳ (Muscle Strain)፡ ኣለዉ። ተዘዝታ’ዚ ዝኾነ ስምዒታት ክነስተማቕር • ካብ ወጥርን ካልእ ዘጨንቑ ነገራትን መትኒ፡ ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታትና ዝተፈላለዩ • ካብ ቦትኡ ዝተንቀሳቐሰ ዲስክ (Herni- - መትኒ ቅርቅርቲ (Cranial nerves)፦ ይገብረና። ጭዋዳታትና ከም ዝንቀሳቐስ ምእላይ፡ ጸገማት ከስዕበልና ይኽእል። ated Disc)፡ እዚኦም 12 ጽምዲ መትንታት ኮይኖም፡ ይገብር። ከም ምስትንፋስ፡ ምርሃጽ፡ መግቢ • ግቡእ ዕረፍቲ ምርካብ፡ • ኩነታት ድቃስና፡ • ዕርቂ ምሕኵልቲ (Sciatica)፡ ካብ ሓንጎል ተበጊሶም ናብ መላእ ገጽና፡ • ምጭብባጥ ጭዋዳ (Muscle Tenምሕቃቕ ወዘተ ዝኣመሰሉ ሰብነትና ርእስናን ክሳድናን ይዝርግሑ። መትኒ • ሰብነትካ ምጥላል። • ዕለታዊ ነካይዶ ንጥፈታት፡ sion) ወዘተ ገለ ካብቶም ምስዓል ዘካይዶም ርእሰ-ምሕደራ (autonomic) ቅርቅርቲ ህዋሳዊ ወይ ኣንቀሳቓሲ ቃቃንንዛዛ መመትትኒኒ • ምስ ሰባት ዝህልወና ርክብ ብሰንኪ ዕማማት ክካየዱ ዝገብር’ውን መትኒ እዩ። ቃንዛ መትኒ ብዝሓየለ መልክዑ ክጽሎ ዘጋድዶም ቃንዛ መትኒ እዮም። ወይ’ውን ክልቲኡ ዕማም እዩ ዘለዎም። ዋህዮታት መትኒ ‘ኒውሮንስ’ (neu- ኣብ ሰብነትና ዝወርድ ዝኾነ መጉዳእቲ ይኽእል። ኣብ ገጽና ዝርአ ስምዒታት ገጽ፡ ክንዕዘቦ ንኽእል ምልክታት rons) ተባሂሎም’ውን ይጽውዑ እዮም። ይኹን ረኽሲ ዝፈጥሮ ቃንዛ ብመትንታት ምንቅስቓስ ኣዒንትን ወዘተ ብመትኒ ብኸመይ ንፍውሶ? ‘ኒውሮንስ’ ኣብ መላእ ሰብነትና ተዘርጊሖም ሰብነትና ኢና ነለልዮን ነስተማቕሮን። ክንስዕል እንክለና፡ ኣብ መትንታትና ወይ ቅርቅርቲ እዩ ዝካየድ። ይርከቡ - ብፍላይ ድማ ኣብ ሓንጎልን ብመጉዳእቲ ወይ ቁጥዐ ናይ መትኒ፡ ኣብ ጭዋዳታትና ዝተፈላለየ ምልክት ክንዕዘብ - መትኒ ሕቖ (Spinal nerves):- 31 እቲ ቃንዛ መትኒ ብኸመይ ከም ዝሰዓበ ዕትብቲ ዓንዲ ሕቖን። ኣብ ሓንጎልን ሰብነትና ዝፍጠር ቃንዛ - ‘ቃንዛ መትኒ’ ንኽእል ኢና። እቲ ንዕዘቦ ምልክት፡ ንዘለና ጽምዲ መትኒ ሕቖ ኣለዉ። እዚኦም ካብ ምፍላጥ ሓደ ካብቲ ንምፍዋሱ ዘድሊ ዕትብቲ-ሕቖን ዝርከቡ መትንታት ሓዊስካ ይበሃል። ሓው-ሓው ወይ ሸቕሸቕ ዘብል ጥዕናዊ ጸገም መሐበሪ ክኸውን ስለ ዕትብቲ-ሕቖ ተበጊሶም ናብ ካልእ ሰብነትና ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ። ገለ ዓይነት ጠንቅታት ስምዒት ገለ ካብቶም ምልክታቱ እዮም። ዝዝርግሑ እዮም። እዚኦም’ውን ህዋሳዊ ቃንዛ መትኒ ክፍወሱ ዝኽእሉ ምዃኖም ቃንዛ መትኒ ሕዱር ኮይኑ ምስ ዕድመ ወይ ኣንቀሳቓሲ ወይ’ውን ክልቲኡ ኣይትዘንግዕ። ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ እናበኣሰ ዝኸይድ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዕማም እዩ ዘለዎም። ካብ መላግቦታትን ኣብዚ ሓኪም ነቲ ጠንቂ ብዝግባእ ኣለልዩ ጠንቂ ቃንዛ መትኒ - ብሕዱር ሕማም፡ ጭዋዳታትን ዝተረኽቡ መልእኽቲ ናብ ካብ መድሃኒት ክሳብ ‘ራዴሽን’ ዝቕጽል ዋና ኣሰናዳኢ ዕትብቲ ዓንዲ ሕቖ የመሓላልፍ። እዚ እናበኣሰ ብዝኸይድ ናይ መትኒ ጸገም፡ ዓይነት ፍወሳ ክገብረልካ ይኽእል እዩ። ከምኡ’ውን ብሰንኪ መጉዳእቲ ወይ ብርሃነ ምሕረትኣብ መትኒ’ዚ ስምዒታትና ኣብ ምልላይ’ውን ረኽሲ ዝሰዓበ ክኸውን ይኽእል እዩ። ፍወሳ ብለውጢ ኣነባብራ ምክትል ኣሰናዳኢ ይሕግዝ እዩ። ብኢድና ውዑይ ነገር ምስ ሕዱር ቃንዛ መትኒ ዘለዎ ሰብ፡ እቲ ቃንዛ እንትንክፍ ዝስምዓና ናይ ምቅጻል ስምዒት ምዝናይን ማሳጅን ገለ ካብቶም ቃንዛ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ብዘይ ዝኾነ ጠንቂ ወይ ምልክት ኣብ ዕማም ናይዚ መትኒ’ዚ እዩ። መትኒ ንምህዳእ ዝግበር ፍወሳ እዩ። እዚ ዝኾነ እዋን ከጋጥሞ ይኽእል። ግዜያዊ ቍ.ስ 1626 / 201820 (256) ዕማም ናይ መትኒ ዓይነት ፍወሳ’ዚ ጭዋዳታት ሰብነትና ቃንዛ መትኒ ዘለዎ ሰብ ግና እቲ ዘጋጥሞ ንምፍትታሕ’ውን ይሕግዝ እዩ። ቦርድ ምስንዳእ መትኒ ብኤለክትሪካዊ ዋሕዚ ካብን ናብን ቃንዛ ገለ መበገሲ ክህልዎ ልሙድ እዩ። ክኢላታት ሕክምና ኣብ ገዛ ክትገብሮ ክፍሊ ሰብነትና መልእኽቲ የመሓላልፍ። ብሕማም ይኹን መጉዳእቲ ኣብ ሰብነትና ዮሴፍ ሃይለማርያም ብዛዕባ ዝግበኣካ ጥንቃቐን ፍወሳን እኹል እዚ ምልክት’ዚ ድማ፦ ዝስመዓና ቃንዛ መትናዊ ቃንዛ ዘይክኸውን ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ሓበሬታ ክህቡኻ ይኽእሉ እዮም። እቲ • ምንቅስቓስና፡ (non-neuropathic pain) ይኽእል እዩ። ተስፋኣለም የማነ ዝህቡኻ ፍወሳ ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታትካ • ዝተፈላለዩ ስምዒታትና፡ እዚ ዓይነት ቃንዛ’ዚ ሽዑ ንሽዑ ብዘጋጥመና ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ብእትገብሮ ለውጥታት መሰረት ዝገበረ • ጸቕጢ ደምና፡ ማህሰይቲ ወይ ማህረምቲ እዩ ዝለዓል። ቍ.ስ 201820 (250) ክኸውን ይኽእል እዩ። • እስትንፋስና፡ ንኣብነት፡ ገጂፍ መጽሓፍ ናብ እግርና ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ንኣብነት፡ ገለ ቃንዛ መትኒ ዘለዎም ሰባት፡ • ህርመት ልቢ፡ ምስ ዝወድቕ፡ ከቐንዝወና ግድን እዩ። ኣብ ሓደ ቦታ ነዊሕ ድሕሪ ኮፍ ምባሎም ድሕሪ’ቲ ማህረምቲ ስርዓተ ለይ-ኣውት ሻቡ ምልክታት የርእዩ እዮም። እዚ ዝኾነሉ መትኒ ኣካላትና ምልክት ምኽንያት፡ እቲ ዝተቐመጡሉ ኮፍ መበሊ ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ናይ ቃንዛ ስለ ዝልእኽ እዩ ወይ ኣቀማምጣኦም ግቡእ ኣይጸንሐን ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ዘቐንዝወና። ጸኒሑ ክገድፈና ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ክኢላታት ፋጥና ኣድም ንቡር ስለ ዝኾነ፡ ቃንዛ መትኒ ሕክምና ብኸመይ ኮፍ ክትብል ከም ዘለካ፡ ወይ ‘ኒውሮሊጅያ’ (neuralከመይ ኢልካ ደው ከም እትብል፡ ንብረት ምዝርጋሕ ጋዜጣ gia) ተባሂሉ ኣይግለጽን እዩ። ክተልዕል እንከለኻ ከመይ ከም እትብል ቍ.ስ.1395-0758045 ኣብ ቃንዛ መትኒ፡ እቲ ክሕብሩኻ ስለ ዝኽእሉ ተወከሶም። ምልክታ ዝፍጠር ቃንዛ ብመጉዳእቲ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ወይ ብማህሰይቲ ኣይኮነን


ማሕበረሰብ ዓለምን ዓበይቲ ማዕከናት ዘይከኣሉ ዘለዉ ነበርቲ፡ ኣደዳ ሞትን ዜናን ሰሊቡ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ዓጸቦን ይኾኑ ከም ዘለዉ ይንገረሎም። ኩነታት ወሽመጥ ቓዛ ኣብ ኣተሓሳሳቢ ከፊላዊ ወይ ድማ ዝተገደበ ሰብኣዊ ደረጃ በጺሑ ከም ዘሎ እዩ ዝንገር። ሓገዛት፡ ነዚ ብሕጽረታት ኩሉ ዝተጀመረ ስምምዕ ሰላም ኣብ መንጎ መሰረታዊ ጠለባት ደቂ ሰብ ዝሳቐ ዘሎ ምንቅስቓስ ሓማስን እስራኤልን፡ ህዝቢ ፍልስጤም መስተርሆ ዝፈጥር ብሰንኪ ኲናት ኢራን ተኾሊፉ፡ ህዝቢ ከም ዘይኮነ’ውን፡ እቶም ተንተንቲ ወሽመጥ ቓዛ ክሳብ ሕጂ ብጥሜት ወሲኾም የመልክቱ። ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ይሳቐ ኣሎ፣ ዝዓነዉ ትሕተ ቅርጽትታት ሒደት ኣዋርሕ፡ ብሰንኪ’ቲ ተፈጢሩ ገና ክጽገኑ ኣይጀመሩን ዘለዉ፣ ከም ዝነበረ ጽንኩር እዋን፡ ሓደ ሲሶ ካብ ሆስፒታላትን ኣብያተ ትምህርቲን ጠቕላላ ህዝቢ ቓዛ፡ ንመዓልታት ዝኣመሰላ ንህዝቢ ኣገልግሎት ዝህባ ዝኣክል መግቢ ከይለኸፈ እዩ ዝኸይድ ትካላት’ውን ኣገልግሎተን ዳግማይ ነይሩ - ብመሰረት ጸብጻባት። ኣይጀመራን ዘለዋ። ኮታስ ኩሉ’ቲ ኣብ እስራኤል፡ ናብቲ ወሽመጥ ዝሓጸረ ግዜ ብመሰረት’ቲ ኣብ መንጎ ክኣቱ ዝጸንሐ ሰብኣዊ ሓገዛት ክልተኦም ወገናት ክብጻሕ ይከኣል እዩ ምሉእ ብምሉእ ምዕጋታ፡ መዓንጣ ዝተባህለ ስምምዓት ተግባራዊ ክኸውን ዘይቆጸሩ ህጻናት ብዓጸቦ ንኽጥቅዑ ኣይከኣለን ዘሎ። እቲ ኣብ መንጎኦም ኣገዲድዎም እዩ። ነፍሰ ጾራት’ውን ዘሎ ዘይምርድዳእ እምበኣር፡ ኲናት ብሰንኪ ሕጽረት መኣዛዊ መግብታት ኢራን ተሓዊስዎ ብሰላም ናይ ምዕራፍ ብሕማም ክጥቃዓን ክሞታን ተራእየን ተኽእሎኡ ክቕህም እዩ ዝረአ ዘሎ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ስቲፍ ዊትኮፍ፡ እምበኣር፡ ህዝቢ ፍልስጤም፡ እቲ እየን። ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ኣብ መንጎ ሓማስን እስራኤልን ዘሎ ብኲናት ምንቅስቓስ ሓማስን 4. ኣገልግሎት ሓይሊ መብራህቲ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ምስ ቅድሚ ገለ ኣዋርሕ፡ ነቲ ኣብ ቓዛ ጎንጺ ጠቕሊሉ ደው ንኽብል፡ ትግባረ እስራኤልን፡ ዝያዳ ዝተሃስየ ኮይኑ ኣሎ ናብ ዝነበሮ ክምለስ፣ እንምልከት፡ እስራኤልን ሓማስን ተኸሲቱ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ካልኣይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ ክጅምር ኢልና ክንድምድም ንኽእል። 5. ነቲ ኣብ ጐደናታት ቓዛ ተኾሚሩ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ብመንጎኛነት ንምህዳእ፡ መዓልታዊ ናብቲ ወሽመጥ እዩ ጸዊዑ ነይሩ። እንተኾነ፡ ከምዚ ኣብ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘሎ ፍርስራስ ህንጻታት ዝጸርጋ ዓበይቲ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ብውሕዱ 600 ሰብኣዊ ሓገዛት ዝጸዓና ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ኲናት ኢራን ዝያዳ ምንቅስቓስ ሓማስ ንማዕከን ዜና ናይ ጽዕነት መካይን ክኣትዋ፣ ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ከተማ ዓበይቲ መካይን ክኣትዋ ከም ዘለወን ኣቓልቦ ሃገራት ዓለም ብምስሓቡ፡ ኣብ ቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ንሕና 6. ከምኡ ድማ ሆስፒታላት፡ ትካላት ሼርማሼኽ - ግብጺ ርክብ ኣካይዶም ኣተሓሳሲቡ ነይሩ። ይኹን’ምበር፡ መንጎ ሓማስን እስራኤልን ብመንጎኛነት ካብ ላዕለዋይ ወኪል ቦርድ ሰላም ቓዛ ፎርኖን ቀረብ ማይን ስርሐን ብህጹጽ ነይሮም እዮም። ብመሰረት እቲ ኣብ እስራኤል ፍቓደኛ ብዘይ ምዃና፡ እቲ ካልኦት ሃገራት ዝርርብ ሰላም ክቕጽል ዝኾነ ኒኮላይ ላደኖቭ፡ ንተግባራውነት ክጅምራ። ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ምቁራጽ ተዅሲ ጥሜት ኣብ ሓጺር እዋን መህድኢ ኣይተኻእለን ዘሎ። ማሕበረሰብ ዓለም ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ ዝምልከት ዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ሓማስ ጅሆ እዚ ዝተጠቕሰ ነጥብታት ተግባራዊ ክርከቦ ኣይተኻእለን። ኲናት ወሽመጥ ንክልተኦም ወገናት ኮፍ ኣቢሉ ንጹር ናይ ግዜ ሰሌዳ ንጽበ ኢና ዘለና፡ ሒዙዎም ዝጸንሐ 20 እስራኤላውያን ከይኮነ እምበኣር፡ ሓማስ ዕጥቁ ክፈትሕ ቓዛ ክልተ ዓመትን መንፈቕን ኣቑጺሩ ከዘራርቦም’ውን ባይታ ኣይረኸበን ዘሎ ” ክብል ተሰሚዑ። ላደኖቭ፡ ላዕለዋይ ናብ ሃገሮም ክምልሶም እንከሎ፡ ፍጹም ፍቓደኛ ከም ዘይኮነ እዩ ላዕለዋይ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ኣብቲ ወሽመጥ - ብመሰረት ተንተንቲ ፖለቲካ። ኣብ ወኪል ቦርድ ሰላም ቓዛ ካብ ዝኸውን እስራኤል ድማ ኣስታት 1,700 ብዓል ስልጣን ናይቲ ምንቅስቓስ ዛጊት ልዕሊ 75 ሽሕ ሰባት ክቕተሉ ከምዚ ኩነታት እምበኣር፡ እቲ ዝያዳ ኣትሒዙ፡ ምስ እስራኤል ወገን ይሕዝ ፍልስጤማውያን እሱራት ናጻ ለቒቓ ዝገልጽ ዘሎ። በዚ ከኣ፡ ኣብ መንጎ እንከለዉ፡ ካልኦት ልዕሊ 100 ሽሕ ዝህሰ ህዝቢ ፍልስጤም ኮይኑ ኣሎ ኣሎ እናተባህለ እዩ ብሓማስ ክሲ እያ። ብዘይካ’ዚ፡ ምስ ሓማስ ዝጸንሐ ሓማስን እስራኤልን ዘሎ ዘይምርድዳእ ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ከም ዘለዉ፡ ማለት’ዩ። ብሰንኪ ኲናት ልዕሊ 98 ክቐርበሉ ጸኒሑ። በዚ’ዩ ከኣ ሓማስ ነቲ ሬሳ ናይ 27 እስራኤላውያን ብመንገዲ ንምፍትሑ ኣሸጋሪ ክኸውን ከም ወግዓውያን ጸብጻባት ጥዕና ናይቲ ሚእታዊት ኣብያተ ትምህርቲ ናይቲ ዘይተተግበረ ዝበሎ ስምምዕ፡ ብወገን ቀይሕ መስቀል ንእስራኤል ክርከብ ዝኽእል፡ ብዙሓት ተንተንቲ የረድኡ። ወሽመጥ የመልክቱ። ወሽመጥ ምሉእ ብምሉእ ዓንየን እየን። እቲ ላዕለዋይ ልኡኽ ሰላም ክድፋኣሉ ክኢሉ እዩ። እዚ ሕጂ ንሓማስ ዕጥቁ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ብኡ ምኽንያት ድማ፡ ኣስታት 650 ዝጽውዕ ዘሎ። ካብ ምፍታሕ ዘሐንግዶ ዘሎ ጉዳይ ናታንያሁ ብወገኑ፡ “ሓማስ በዚ ኮይኑ ሽሕ ቆልዑ፡ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ግን እዚ ኣይኮነን። ብመሰረት እቲ ኣብ ገለ ካብቲ ሓማስ ኣብ ቀዳማይ ገጽ በቲ ዕጥቁ ምፍትሑ ኣይተርፎን እዩ፡ ካብ መኣዲ ትምህርቲ በዂሮም ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ ሰፊሩ ዘሎ ናይቲ ስምምዕ ኣይተተግበሩን ዝበሎም ” ክብል ኣቐዲሙ ኣጠንቂቑ ምንባሩ ነጥብታት፡ እስራኤል ናብ ወሽመጥ ጸኒሖም። ብተመሳሳሊ፡ ኣስታት 94 ስምምዓት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦ ኣይርሳዕን። ሎሚ ኣብ ERI-TV ሚእታዊት ካብ’ተን ኣብቲ ወሽመጥ ቓዛ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊታ ክትስሕቦ 1. ሰራዊት እስራኤል ካብ ወሽመጥ ብሰንኪ’ቲ ኣስታት 30 ኣዋርሕ ዝርከባ ሆስፒታላትን ካልኦት ወሃብቲ ሰዓት መደብ ይግባኣ ነይሩ - ብመሰረት ጸብጻባት። ቓዛ ጠቕሊሉ ክወጽእ፣ ኣቝጺሩ ዘሎ መጠነ ሰፊሕ ኣገልግሎት ጥዕናን ዓንየን እየን። ይኹን’ምበር፡ እስራኤል፡ ነቲ ኩሉ ኣብ 2. መስመር ራፋሕ ብዘይ ገደብ ወተሃደራዊ ወፍሪ እስራኤል ኣብ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ ሰፊሩ ምሉእ ብምሉእ ክኽፈት፣ ወሸመጥ ቓዛ፡ ኣብዚ እዋን ብኣሽሓት 12፡02 ድራማ ፍልስጤማውያን ሕጽረት ኣገልግሎት ዘሎ ነጥብታት ዛጊት ግብራዊ ከም 3. እኹል ዝኾነ ሰብኣዊ ሓገዛትን ዝቑጸሩ ፍልስጤማውያን እዮም 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ጥዕና ብዝጠንቁ ሂወቶም ስኢኖም ዘይገበረቶ እዩ ሓማስ ዝኸስስ ዘሎ። ናይ ንግዲ ኣቑሑን ናብቲ ወሽመጥ ንጥሜት ተቓሊዖም ዘለዉ። እዞም 12፡50 ዜና ስፖርት ኣለዉ። እዝን ካልእን ምስ ተመልከትና በዚ ከኣ፡ ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ ብዘይ ገደብ ክኣቱ፣ ዛጊት እኹል ሰብኣዊ ረዲኤት ክረኽቡ 12፡55 መደብ ማህደር ምሉእ ብምሉእ ተግባራዊ ክሳብ 13፡30 ዜና (ዓረብ) ዘይኮነ፡ እቲ ፍልስጤማዊ ምንቅስቓስ 13፡45 ሄሎ ደባይዋ ናብ መኣዲ ዘተ ከም ዘይቀርብን 15፡30 ፊልም ኣልባና 17፡00 ዜና (ትግርኛ) ዕጥቁ’ውን ፈጺሙ ከም ዘይፈትሕን 17፡15 ድርፊ እዩ ዘጠንቅቕ ዘሎ። እስራኤል 17፡30 ዜና (ዓረብ) ብወገና፡ ሓማስ ምሉእ ብምሉእ ዕጥቁ 17፡45 ወግዓዊ ስነ ስርዓት በዓል ከይፈትሐ፡ ነቲ ዝተጠቕሰ ነጥብታት ፋሲካ ኣብ ከተማ ከረን ከም ዘይተተግብሮ እያ ትገልጽ ዘላ። (ድግማ) እዞም ክልተ ተጻረርቲ ወገናት፡ ነቲ 19፡20 እትመት ኣብ ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ስምምዕ 20፡00 ዜና (ትግረ) ተጠቒሱ ዘሎ ነጥብታት ተግባራዊ ምስ 20፡15 ሄራር ገበርዎ እዮም ናብ ካልኣይ ገጽ ናይቲ 21፡00 ዜና (ትግርኛ) ስምምዕ ክሰግሩ ተሰማሚዖም ነይሮም። 21፡25 ፊልም ሳዉን ይኹን’ምበር፡ እስራኤል መብጽዓኣ 2፡0 ዜና (ዓረብ) ከይተግበረት እንከላ፡ ሓማስ ዕጥቁ 2፡10 ድራማ ክፈትሕ’ዩ ጻውዒት ዝቐርብ ዘሎ። ኣብ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ዝሓለፈ ጥሪ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ 22፡40 እንዳ ዝማም


ኣቦይ ዑቕበ ሃብተ ክቡራት ኣንበብቲ ጋዜጣ ሓዳስ ክትመሃሩ። ኣብ’ዚ ገዛ ግን፡ ሓንቲ ኤርትራ፡ ኣብ ናይ ዝሓለፈ መዓልታት ቃል ብእንግሊዝ ምዝራብ የላን” ሕታምና፡ ምስ ሓደ ኣብ ምዕቃብ ባህልን ብምባል ቀጣን ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። መንነትን ሃገር ካብ ዝነጥፉ ኤርትራውያን እዚኣ ድማ ከም ሕጊ ጸዲቓ ኣቦታት ዲያስፖራ፡ ምስ ኣቦይ ዑቕበ ኣኽቢርናያ፡ ኣዕብያትናን ጠቒማትናን ቀሺ ሃብተ ቃለ-መሕተት ኣካይድና ድማ። ቋንቋና ብዝግባእ ንኽንፈልጦ ምንባርና ይዝከር። ንሎሚ ድማ፡ 3ይን ድማ ኣኽኢሉና። መወዳእታን ክፋል ይስዕብ። ሕቶ - ሕጂ እዚ ባህሊ ናብ ደቅኹምን ሳልሳይ ወለዶ ደቂሕቶ - ኣቦይ ዑቕበ ነቲ ያታዊ ንብረት ደቅኹምን ብሓፈሻ ከባቢኹምን ሒዝኩሞ ካብ ሓደ ሃገር ናብ ካልእ ሰጊሩ ኣሎ። ተቐባልነት ኣብ ምኽባር ሃገር ኣብ ትኸዱሉ ዘጋጠመኩም ፍሉይ ንብረተይ ስለ ዝረኸብኩ ሕጕስ ኢለ፡ እዚኣ ኣዝየ እሕጐስ። ዓድና ዘለና ኰይኑ እዩ ባህሎም ኣብዞም ኤርትራውያን ክስተት እንተ ሃልዩ ከተዕሉና ? ብፍጹም ዘይትርስዓኒ ዓባይ ኣጋጣሚ እያ። ዝስመዓና። ደቂ-ደቀይ ተሓምበለ ይብሉ፡ ቈልዑ ከመይ ኣሎ፧ ሓደ እዋን ካብ ስያትል ናብ ሎስኣንጆሎስ ከበሮ ይሃርሙ፡ ይድብሉ ኰታ ኩሉ እቲ ናብ መርዓ ተዓዲመ ምስ ናውተይ ምስ ሕቶ - ኣቦይ ዑቕበ፡ እቲ ኣብ ግዜ ብሓቂ ሕቡናት እዮም፡ ኩርዓት ኣብ መርዓ ዝበሃልን ዝግበርን ደርፍታት ተበገስኩ፡ እቶም ጸዓዱ ኣብ ኣየር ፖርት ንእስነትኩም እትጭፍርዎ ዝነበርኩም እዩ ዝስምዖም። ናይ ሕብረ ብሄራት በልዮም” ኢሉ፡ ንእሽቶ ባንዴራ ኣትሒዙ ይደርፉን ይቕበሉን እዮም። ነዚ ጉራደን ሴፍን፡ ዋልታን ኲናትን ጨፈራታት ኣብ ምንታይ ዘተኰረ እዩ ክዳን፡ ካርታን ባንዴራ ኤርትራን ዘለዎ ሰዲዱዋ። ከይዳ “ሃገረይ እዚኣ’ያ፡ ንስኺ ምስ ረኣዩዎ፡ ብስንባደ ልቦም መሊቖም። ነይሩ፧ ሕቶ - ኣቦይ ዑቕበ ክብርታት ባህሊ ክዳን ለቢሶም ክትርኢ እንከለኻ ትዀርዕ። ግን ከም’ዚ ኢልክኒ” ምስ በለታ ነታ ኣይንርኣዮ፡ መሬት ቀውጢ ኰይና። (ሰሓቕ) ንሱ ደኣ እንታይ ኢልካዮ ንኸውርሱ ፈቐዶ ውራያት ኰለል ሕቶ - ካብ ክብሪ ባህልን መንነትን መምህር፡ “ይቕረታ ኣይትሓዝለይ” ሕቶ - እንታይ ኰይኖም፧ ኢኻ፡ መቸም ኣብ’ቲ ቤት ሕጽኖት ክብሉ እንከለዉ፡ ‘ሓዳርካ ረስዒካ’ ከይወጻእና፡ ኣደይ ኢትዮጵያ ተኽልየስ ኢላታ ንብለካ። ስለ’ዚ ቈልዑ ብባህሎምን ተኣኪቡ ዘሎ ሰብ ጎርዞ ጉላ ማለት ዝበዝሑ ኢልክን ተቛይቝክንኦም ኣይትፈልጣን፧ ንጓል-ጓልክን ኣብ ቤት ትምህርቲ መንነቶምን ክዓብዩ ኣለዎም ንብል ዘለና “ሓዝዎ” ተባሂሉ ክንደይ ወጠጥ መንእሰያት ስለ ዝዀኑ፡ ናይ ጾምን ስዕረትን ኣይፋሉን! እንታይ ገይሮሙኒ፡ ዘጋጠመታ ሓንቲ ተገርም ፍልይቲ ነዚ እዩ። ነዚ ስለ ንፈልጥ ንኹሎም ነቶም ኰይኑ። “ነዚ ንምንታይ ኣምጺኻዮን እናሓዋወስካ ኢኻ ትጭፍር። ሽዑ ኩሉ ኣይቋዮቖምን። ደሓር ከኣ ካብ ኣጋጣሚ ከም ዘላ ሰሚዕና’ሞ፡ ከም ደቂ-ደቅና ናብ ገዛና ማለት ናብ እንዳ ሒዝካዮን” ኢልካ ኣይንርኣዮ መሬት ሰብ በቲ እናጨፈርካ እትብሎን እትገብሮን ቅድም እቲ ከምኡ ክገብር እንከሎ ትምህርቲ ክትከውን ስለ ትኽእል ኣቦሓጐኦም ኣብ ሰሙን ሓንቲ መዓልቲ ዕንቊ ገይሮማ። ከም’ዚ ግብረ ሽበራ እዩ ስለ ዝለመድናዮ፡ ከተዕልላና፧ ንጽውዖም ኢና። ንሶም’ውን ኣይበኹሩን መሲልዎም መስለኒ። እቲ ግዜ ድሕሪ 11 ንድግፎ እምበር መስከረም 2001 እዩ ዝነበረ። ኣብ’ዚ ሕጂ ኣይንዕንቅፎን ኢና እቲ ዝዓበየ ጸገም ዘጋጣመ፡ ኣነ በይነይ ዝነበርና። ከምኡ ስለ ዝነበርኩ ቋንቋ’ውን ስለ ዘይፈልጥ፡ እንተ ንገብር ነይርና በየን ከም ዘረድኦም ሓርቢቱኒ። ንሶም ከኣ’ሞ፡ ዓቢ ክሳራ ዓው-ዓው ኢሎም ይዛረቡ፡ ኣነ ከኣ እዩ ነይሩ። ካብ ‘ካልቸር’ ጥራሕ እየ ዝብሎም። ካልእ ባህሊ ምዕቃብን ቃል ኣይፈልጥን እየ። ‘እዚ ናይ ባህሊ ናብ ወለዶታት መሳርሒ እዩ’ ዝብል ኣፍ እየ በታ ‘ካልቸር’ ምስግጋርን ዝዓቢ እትብል ቃል ተረጋሪገ። ብዝዀነ ብበል ቅዉም-ነገር እንታይ ኣይትበል፡ “በል ከምኡ እንተ ደኣ ኰይኑ፡ ኣሎ’ሞ ኢልካዮ ንስኻ ምስ’ቲ ንብረት ኣይትኸይድን ኢሳይያስ ምስ ወላዲኡ ኢኻ። ኢኻ ብምባል፡ ነቲ ንብረት ኣቐዲሞም ሰዲዶሞ። ኣነ ከኣ ድሕሪት ከይደ። ኣነን ኣቦይ ዑቑበ ምስ ስድራቤቶም ምንቅስቓሳት እናሰምዐን እናረኣየን ብሰሓቕ ንብረተይን በይንና ከይድና ማለት እዩ። ሕቶ - እስከ ኢሳይያስ፡ ኩሉኹም እዮም፡ ክፈትውዎ ጉድ እዮም። ባህሎም ትዋሕ ይብል። ሽዑ ኣይንርኣዮ “ነዚ ንብረተይ ብላሽ ኣሕዋት ጽቡቕ ገይርኩም ቋንቋ ንእሽቶይ ቈልዓ ጓል ኣስመረት ጓለይ ፍቕሪ ሃገሮም ስለ እንምህሮም ኣዝዮም ከጥፍኡለይ” ኢለ፡ ኣብ’ቲ ኣየር ፖርት ሕቶ - ኣደይ ኢትዮጵያ ብፍላይ ናይ ኣደኹም ከም ትፈልጡን ከም ትዛረቡን እያ። ሕጂ እታ ጻዕዳ መምህሮም፡ ኣብ እዮም ዝህንጠዩ። ብናቶም ኣጸዋውዓ ዓበድበድ’ዩ ኣትዩኒ። እንተዀነ ናብ’ታ ሱዳን ህይወት፡ ኢሳይያስ ወድኽን ከኣ ሰሚዐ፡ ኣብ ዓዲ ጓና ኴንኩም ደኣ ቤት ትምህርቲ ንተመሃሮኣ እንታይ ንገዛና ማለት ንገዛ እንዳ ኣቦሓጐኦም ዝኸዳ ዘለኹ ስተይት ኣየር ፖርት እትው ብተደጋሚ ክዝክሮ ሰሚዐዮ ነይረ’ሞ፡ ከመይ ኣቢልኩም ኢኹም መሊኽኩሞ፧ ትብሎም ይመስለካ፡ “ኩልኹም ነናይ “ቢግ ሃውስ” ማለት “እቲ ዓቢ ገዛ” እዮም እንተበልኩስ፡ ወዮ ንብረተይ ብባኮታት ነቲ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ህዝብና፡ በቲ ኣቦይ ሃገርኩም ስእሊ ሰኣሉ” ዝብል ዕዮ ብሓፈሻ ሕማቕ ኤርትራዊ ዝበሃል ዝብልዎ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዓቢ ገዛ ቤት ተዓሻሺጉ ኣብኡ ይጸንሓኒ። ብዝዀነ ዑቕበ ኣብ ምውርራስ ባህሊ ዘካይድዎ ሂባቶም። ብድሕሪ’ዚ እታ ቈልዓ ናይ የለን። ኣብ ምዕቃብ ባህሉን ቋንቋኡን ትምህርቲ ወለዶምን ናቶምን ስለ ዝዀነ። ዝነበሩ ንጥፈታት ከመይ ትዝክራኦ፧ ሃገራ ስእሊ ስኢላ ምስ ሃበታ፡ “ሃገርኪ ልዑል ክብሪ እዩ ዘለዎ። ይዝከረኒ ኣቦይ እዚኣ ኣይኰነትን ተጋጊኺ ኣለኺ ሕቶ - ኣብ መደምደምታ ኣቦይ ዑቕበ፡ ምሉእ መሳርሒ ናይ ባህሊ ኣብ ኣመሪካ እትው ምስ በልና፡ ኣኼባ ‘ኤርትራ’ እትበሃል ሃገር የላን ኢላታ። ኣብ ምውርራስ ባህሊ ብዙሕ ሰሪሕኩም ኣብ ገዛና ስለ ዝነበረ፡ ገዛና ኩሉ ገይሩልና። “እዞም ደቀይ ኣብ ዓዲ እዛ ቈልዓ ካብ ቤት ትምህርቲ እናበኸየት ኣለኹም እሞ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ግዜ ካብ ጓይላ ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን ጓና ኢኹም ዘለኹም። ኣዕሩኽትኹም ንገዛኣ መጺኣ። “ኣቦኣ እንታይ ኴንኪ” ንዘለዉ ኤርትራውያን መንእሰያት እዩ። ዝዀነ ሰብ መጺኡ ከኣ፡ ብእንግሊዝ እዮም ክረዳድኡኹም። እንተበላ፡ ትነግሮ’ሞ ብሕርቃን “ኣበይ ባህሎም ንኽዕቅቡ እንታይ ምዕዶ ይዘናጋዕ። እቲ ጽልዋን ምዕቃብ ኣብ ትምህርቲ’ውን ብእንግሊዝ ኢኹም ዘለው እዮም እዚኦም፡ ኣላ ጥራሕ ተመሓላልፉሎም፧ ናይ’ቲ ባህሊን ካብ ኢትዮጵያ ናይ እንዳማቶም ባህሊ ልቓሕ እዩ። ዝጀመረ እዩ። በዚ መስመር’ዚ እዩ ናቶም ባህልን ቋንቋን፡ ያታን ልምድን ቀጺሉ። እዚ ከኣ፡ ኤርትራዊ ባህሉ ከፍቅሩ ኣለዎም። ክርስዕዎ የብሎምን። ንኸየጥፍእ ብዝብል እዚ ሰብኣይ ናትካ ሒዝካ እዩ ዝስልጠን። ንነብስኻ ብውልቁ ዝገብሮ ዝነበረ ጻዕርታት እንተ ኣኽቢርካያ ኩሉ ሰብ እዩ ዘኽብረካ። እዩ። ኩሉ እዚ መሳሪሒታት ባህሊ ዓዲ ጓና ሕማቕ ባሕሪ ባህሊ ዘለዎ እዩ። ከኣ፡ ባዕሉ’ዩ እዚ ሰብኣይ ዝሰርሖ ሓደ መዓልቲ’ውን ከጥሕለካ ይኽእል ዝነበረ። እዩ። ስለ’ዚ ባህልና መግለጺ እንታይነትና ሕቶ - ኣብ ደገ ዝተወልዱ ደቂስለ ዝዀነ፡ መንእሰያትና ባህሊን ታሪኽን ደቅኽን ከም ናይ ኣቦታቶም ‘ስቦ’ ዓዶም ክፈትዉ ኣለዎም እየ ዝብልኢሎም ናብ ናይ መርዓታትን የቐንየለይ ከኣ እዚ ወደይ። ውራያትን ዳስ ክኣትዉ እንከለዉ የቐንየልና! ኣደይ ኢትዮጵያ ተኽልየስ ከመይ ይስመዓክን፧ ኣቦይ ዑቕበ ምስ ደቆም


ክ/ጦር 17 ካብ ክ/ጦር-3 ራብዓይ ብርጌድ ኣብ ዓንቀጽ 21 ክፋል ናይ’ዚ ከም ዝዳሎን ዝቀራረብን ተገይሩ። ተደሪቡዎ ንናቕፋ ክሕዝ ብዘይምኽኣሉ፡ ኣርእስቲ’ዚ፡ ኣብ ክንፊ ሳልሳይ ግንባር ክ/ጦር 17 ንብዓል ኣርወን ናቕፋን መደባት ክ/ጦር-3 ክስረዝ ጠንቂ ኮይኑ። ንምሓዝ ኣብ ዝገብሮ ዝነበረ ፈተነታት፡ ብዛዕባ ዝነበረ ኵነታት ዘቲና ነይርና። ክ/ጦር-3 ብሳልሳይ ግንባር ኣትዩ መንገዲ ድሕሪ ብርቱዕ ውግእ ብርጌድ 19 ክ/ጦር 17 ንብርጌድ 58 ናይ ህዝባዊ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ደጀን ንኣርወ ተቖጻጺሩ። ኣብዝን ኣብ ካልእን ግንባር ጎድናዊ መጥቃዕቲ ከፊቱ ከባቢ ውድብን ናይ ምዕጻው መደቡ ስለ ቀጻሊ ውግኣት ይኣቱ ስለ ዝነበረ፡ ሓያለ ኣርወ ተቖጻጺሩ ንናቕፋ ናይ ምግስጋስ ዝፈሸሎ፡ ካብቲ ዝተሰለፈሉ ግንባር ኣንፈቱ ክሳራታት ወሪዱዎ እዩ። “ንናቕፋ ዕላማ ገይሩ ካብ ዕለት 18 ክሳብ 20 ብምቕያር፡ ብለይቲ ተንቀሳቒሱ ንዕለት ኣርባዕተ ኪሎሜተር ተሪፉኒ” ኢሉ ለካቲት ድሕሪ ዘካየዶ ፈተነ ብጸረ- 22/2/82 ናቕፋ ክሕዝ መምርሒ ተቐበለ። ጸብጻባት ዘሕለፈሉ ግዜ’ውን ነይሩ። ብናይ መጥቃዕቲ ሓይልታት ወገን ናብ ትክሰ በዚ ድማ ነተን ኣቐዲመን ናቕፋ ንምሓዝ ህዝባዊ ሰራዊት ሓያል ጸረ-መጥቃዕቲ ከም ዝጸደፈ፣ ኣብ ዕለታት 21 ክሳብ ተልእኾ ዝወሰዳ ኣሃዱታት ጸላኢ ናቕፋ ተጸፊዑ ካብ ሒዙዎም ዝነበረ ብ/ነ 1755፡ 23 እውን ኣብ ልዕሊ’ተን ብጎላጕል ምሓዝ ስለ ዘይተኻእለን፡ ጸኒሑ ንክ/ጦር-3 1725 ምስ ኣልገሰ፡ ጸላኢ ኣብ ልዕሊ ኣግራዕ ዝነበራ ሓይልታት ተመሳሳሊ ወሲኽካ ብኽልተ ክ/ጦራት ከካይድ ታሕተዎት ሓለፍቲ ብርጌድ 19 ስጉምቲ ናይ ምጥቃዕ ፈተነታት ገይሩ፡ ጀሚሩ። ብርጌድ 84 ግን ፈጺሙ ስለ ክውሰድ ኣዚዙ። በዚ መሰረት ውሑዳት ንሱ’ውን ተዳሂኹ ከም ዝተመልሰ፣ ካብ ዝደኸመ ንድሕሪት ገጹ ከም ዝምለስ’ዩ ዘይኮኑ ኣባላቱ ረሺኑ። ድሕሪ’ዚ ኹሉ ርሑቕን ቀረባን ተጓዒዘን ብዝመጽኣ ተገይሩ። ገልጠምጠም እቲ ብርጌድ ንድሕሪት ምንዳፍ ውጥን መኸተ፡ ብርእሰ ምትእምማን ዝተፈላለያ ብርጌዳትን ቦጦሎኒታትን ናደው እዝ ኣብ ልዕሊ ብርጌድ 84 ዓቢ ተሳሒቡ ኣብ ኢትሓልበብ ከም ዝዓርድ ህዝባዊ ግንባር ብዝተፈላለዩ ኣንፈት ክ/ጦር 17 ነቲ ኣብ ዓመተ 1979 ኣብቲ ዕለት’ቲ ምሉእ መዓልቲ ንብረት እምነት’ዩ ኣሕዲሩ ነይሩ። እዚ ብርጌድ’ዚ ገይሩዎ። ገስጊሰን ክሳድ ሓሹፍ ከም ዝበጽሓ፣ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ሒዙዎ ዝነበረ ከገዓዕዝ ወዓለ። ሰዓት 19፡00 ምሸት ከኣ ክቐውም ከሎ፡ ናይ ምልሻ ብርጌድ’ዩ ብርጌድ 11 ኸኣ፡ ኣብ ውግኣት ግንባር ብሓፈሻ ኣብ ሳልሳይ ግንባር ክሳብ ተረተር ከባቢታት ኣርወ ድሮ ብሰንሰለት መስርሕ ምንስሓብ ተወዲኡ፡ ብር.51 ካብ ነይሩ። መጀመርታ ብዓል ዓዲሓወሻ፡ ገንፈሎምን ናቕፋን ተደጋጋሚ ክሳራታት መልክዕ ሒዙዎ ነበረ። ቅርጺ መሬት ናይዚ ሮረት ክሳብ ሓታተራ ሒዞም። ብር.58 ጸሎት፡ ካብኡ’ውን ንባጽዕ ረዳት ኮይኑ ኣብ 25 ለካቲት ንክፍለጦር-3ን ክፍለጦር ወሪዱዎ እዩ። ድሕሪኡ ብዝተገብረሉ ከባቢ ዝተሰባበረን ኣግራብ ዝበዝሖን ኮይኑ፡ (ብፍላይ ሳልሳይ ቦጦሎኒ) ዳሕረዋይ ዝተንቀሳቐሰሉ ግዜ ምስ ተደምሰሰ፡ ዳግም 17ን ብዘጋጠሞም ከቢድ ክስራ ክ/ ጽገና ተጠናኺሩ ቆይሙ። እቲ ዝግበረሉ ብብርክት ዝበለ ንኣሽቱ ሰናጭሮን ሓጸርቲ ድፋዓቱ ድሕሪ ምትዕርራይ፡ ክልተ ሓይሊ ምውዳብ ኣካይዱ ናብ ከረን ወሪዱ። ጦር 18 ቦታኦም ተኪኡ ናብቲ ግንባር ዝነበረ ምጥንኻር ካብ ምሊሻታት ስለ ኮረቢትን ዝመልአ እዩ። ወርሒ ለካቲት ወያነን ክልተ ጋንታ ብር.58ን ናብ ከባቢ ኣብ ከረን ከም ተደራቢ ናይ ክ/ጦር-2 ከም ዝኣተወ፣ ብ14 ለካቲት ከኣ ዝነበረ፡ ዝበዝሑ ኣባላቱ ምልሻ እናኾኑ ብምንባሩ’ውን ከቢድ ግመን ዕፍዒፍታ ኣርወ ከም ዝድረባ ተገይሩ። (506 ግብረሃይል) ኮይኑ ብጎላጕል ናሮን ብከርፍን ኣቢሉ ናብ ጠሊ ባሕርን ዝረኣየሉ እዋን እዩ። ብራኸ በዚ መሰረት፡ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ኣብ ኣብ ውግእ ገንፈሎም ሳልፈርን ኣርወን ዕላማ ገይሩ ዝገስገሰ ናይቲ ከባቢ’ውን ምስ ብራኸ ናቕፋ ልዕሊ ኣሃዱታት ክ/ጦር 17 ተደጋጋሚ ተሳቲፉ። ኣብኡ’ውን ኣሃዱታት ክ/ጦር 17 ንመስርዕ ብርጌድ ዝተመሳሰለ ኮይኑ፡ ንናቕፋ ኣብ ምርኣይን ጸረ-መጥቃዕቲ ተኻይዱ። በቲ ዝተኻየደ ሃስያ ወሪዱዎ ናብ ከረን 58 ጥሒሱ ክሳብ ነ/ብ 1702 ከም ምቍጽጻርን’ውን ሽግር ዘይብሉ ቦታ እዩ። ህጁማት፡ ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ቦታታት ናብ ተመሊሱ። ዝተቖጻጸረ ገሊጽና ነይርና። መቐጸልታ ንክለጦር 17 ካብቲ ሒዙዎ ዝነበረ ኢድ ሰራዊት ወገን ክምለስ ተኻኢሉ’ኳ ብ27 መስከረም 1979፡ ናቱ እንሆ፥ ቦታታት ንድሕሪት ጸፊዕካ ንምውራዱ እንተነበረ፡ ግን፡ ጸላኢ ንምሸቱ ተወዳዲቡ ኣብ ሰራዊት ጸላኢ ምሉእ መዓልትን ለይትን ብዘይ ዕረፍቲ መጥቃዕቲ ብምግባር፡ ነቲ ዝተታሕዘ ብምኽንያት ቍጠባ ውግእ ተኻይዱ። ጸላኢ ብወገኑ፡ ንዝኸሰቦ ቦታታት እንደገና ተመሊሱዎ። ዝተላዕለ ሰፊሕ ናይ ክ/ጦር 17፡ ዝነበራኦ ተሽከርከርቲ ቦታታት ከይከስር ናይ ምጥቃዕ ፈተነታት እቲ ኩነታት ከምዚ ምስ ኮነ፡ ሓንቲ ኣሃዱ ተቓውሞ ምንቅስቓስ (መካይኑ) ነቲ ብሳልሳይ ግንባር ክግስግስ እናገበረ ከቢድ ምትህልላኽ ገይሩ። ብርጌድ 77 (ምናልባት 77.3) ብዕለት ተኻይዱ ነይሩ። ብዙሓት ተልእኾ ዝወሰደ ኣንበሳ ክ/ጦር-3 ስለ ዝሃቦ፡ ኣሃዱታቱ ናይ ምንቅስቓስ ሽግር ሓይልታት ወገን ብዕለት 18/2/82 እውን 20/2/82 ኣጋ ምሸት፡ ናብ’ዚ ህልኽ ካብቶም ንጡፋት ወራር ቀይሕ ኮኾብ ኣብ ጽላል ርእሰ ሓያል ሕብረት ሶቬት ተደጋጋሚ ህጁማት’ኳ እንተ ኣካየዳ፡ ጸላኢ ዝመልኦ ምርብራብ ዝካየደሉ ዝነበረ ናይ ተንቀሳቐስቲ ብርጌድ ኣጋጢሙወን ነይሩ። ይዅን’ምበር ናይ መጺኦም። ድሕሪ ተበግሶ’ውን ብዙሕ ግን ኣይተደፍአን። ንዝሓዞ ስትራተጂ ውግእ ቦታ ተደረበት። ምስ ኣብኡ ዝጸንሓ 84 ስለ ዝኸድዑን ስለ ዝተኣስሩን ጥርናፈ ስለያ ኣሃዱታት ብቕድሚት እናሕለፈ ሰብኣዊ ክሳራ ወሪዱዎ፣ ድሕሪኡ’ውን ንምርጋእን ብኡ ኣቢሉ ንናቕፋ ንምእታውን ሓይልታት ብምውህሃድ ከኣ ብ21 ስኢኑ ብቐሊሉ ክድቆስ ተኻኢሉ። መሬት እናዳህሰሰ ጕዕዞኡ ቀጸለ። ብመጠኑ ተጠናኺሩ ነይሩ። ክ/ጦር 17 ዝተፈላለዩ ፈተነታት መጥቃዕትን፡ ክንፋዊ ለካቲት 82 ናይ ጸረ መጥቃዕቲ ስጉምቲ ኣብ ተበግሶ ህዝባዊ ሰራዊት (ወርሒ ንብርጌዳት 19፡ 84፡ 11ን ታንከኛ ሻለቃ ኣብ ሻድሻይ ወራር ዘካየዶ ወፍሪ፡ ኣብ ምምጣጥ ዓይነት ስልትታትን ይጥቀም ብምውሳድ ሓያል ፈተነታት ተገብረ። 12/79) ድማ ረዳት ኮይኑ ብምምጻእ፡ ኣብ 42 (8-ታንክታት ዝሓዘ)፡ መድፍዐኛ ሻለቃ ነብሲ-ወከፍ ዝተሳተፎ ውግእ ብዙሕ ነይሩ። ሓይልታት ወገን፡ ድሕሪ ናይ ክልተ ግን፡ ጸላኢ ወሰንቲ ቦታታት ሒዙ ጸኒዑ ኩብኩብ ምስ ግብረሃይል 508 ተጸንበረ። 177 (12 ብዝሒ 122 ሚ.ሜተር መድፍዕን ክሳራታት ክወርዶ ይረአ ነይሩ። ብወገን መዓልታት ፈተነታት ምክያደን፡ ሓይሊ ተኸላኸለ። ሓይልታት ወገን፡ ኣብ እዋን ኣብኡ፡ ሓለዋ ሚለን ዓጃቢ ቃፍላይን ኮይኑ ሽዱሽተ ዙ-23 ሚ.ሜተር ዝዓጠቑ) ሒዙ ትክሰ ናቕፋ ንምሓዝ ብብርጌድ 19 ጸላኢ ጽዑቕ ከም ዘሎ ስለ ዝተገምገመ፡ ጸሓይ ዕራርቦ ንሻድሻይ ግዜ ብዝገበራኦ ስራሓት እናካየደ ኣካል ክ/ጦር 17 ኮነ። ካብ ማዕሚደ ብምብጋስ ኣብ ጎላጕል ናሮ ናይቲ ክፍለጦር ዝግበር ኣብ ዝነበረ ሓንቲ ሓይሊ ካብ ብር.58፡ ሓንቲ ሓይሊ ፈተነ ግን፡ ጸላኢ ኣገደስቲ ቦታታት ክለቅቕ ኣብዚ ብርጌድ ክርአ ዝጀመረ ፍሉይ “ዓረደ” ዝበሃል ቦታ በጽሐ። ነዚ ቦታ’ዚ ፈተነታቱ፡ ናይ ምግባር ክእለቱ ድኹም ካብ ብር.51 ክልተ ጋንታ ናይ ወያነን ናብ ተገደደ። ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት ከኣ ነቲ ተርእዮ ብዝሒ ምኽዳዕ እዩ። ብዝሒ ከም መበገሲ ተጠቒሙ ኸኣ ናብ ብዓል ከም ዝኾነ’ዩ ተገምጊሙ። ብናይ ህዝባዊ ቦጦሎኒ 58.1 ከም ዝድረባ ተገይሩ። ጸላኢ ዝለቐቖ ቦታታት ተቖጻጺረን ንሳልስቲ ክድዓት ኣባላት ናይ’ዚ ብርጌድ ካብ ሳልፈርን ኣርወን (ብ/ነ 1702) ክቆጻጸር’ሞ፡ ሰራዊት ጸረ-መጥቃዕቲ ካብ ትክሰ ናብ ኣብዚ ንኣንባቢ ግሉጽ ክኸውን ዝግባእ፡ (ክሳብ ዕለት 23) ኣብኡ ጸንሓ። እዚ ቦታ’ዚ፡ ግዜ ናብ ግዜ ኣተሓሳሳቢ እናኾነ ከደ። ናቕፋ ንምሓዝ መጸግዒ ክጥቀመሉ ተጓየየ። ጎላጕል ክወርድ ከሎ ኸኣ፡ ናይቲ ብርጌድ ውግእ ኣንጻር ክ/ጦር 17 ካብ ቀዋሚ ቅድሚ’ታ በላሕ ታባ ኣርወ ዘሎ ክሳድ ምስቲ ቅድሚኡ እቲ ብርጌድ ዘርኣዮ ከምቲ ኣብ ዓንቀጽ 21 ዝተገልጸ፡ ነተን ኣዛዚ ዝነበረ ኮሎኔል የማታ ሞይቱ። ድፋዓት ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ንድሕሪት ምዃኑ እዩ። ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስ ታሪኹ በዚ ከባቢ’ዚ ዝጸንሓ ናይ ሓለዋ መሳርዕን ከምቲ ልዕል ኢልና ዝገለጽናዮ፡ ኣብ ዕለት ተመሊስካ እዩ ምርብራብ ዝግበር ዘሎ። በቲ ህዝባዊ ሰራዊት ዘካየዶ ተደጋጋሚ ተራእዩ፡ ንድሕሪት ከም ዝምለስ ተገይሩ። ንሓገዝ ዝተደረባ ጋንታታትን ሓይልታትን 21 ሓይልታት ወገን ድሕሪ ንሽዱሽተ ግዜ በዚ ምኽንያት ኩነታት ብወገን ናቕፋን ጸረ-መጥቃዕቲ፡ ብርጌድ 84 ናይ ክ/ጦር 17 ሻለቃ 843 ፈሪሱ፡ ኣብ ብርጌዳት 11ን ናይ ህዝባዊ ግንባር እናደፍአ፡ ክሳብ ዕለት ኣከታቲለን ዝገበራኦ ህጁም ብወገን ኣርወ ኣግራዕን ቅልጡፍ ምቅይያራት እናኣርኣየ ተዳኺሙ ዕለት 20 ብብርጌድ 92 ናይ ክ/ 19ን ተበቲኑ። ካብ ብርጌዳት 11ን 19ን 17/2/82 ኣገዳሲ ቦታታት ተቖጻጸረ። ገለ ቦታታት ተቖጻጺረን እየን። ብወገን ስለ ዝኸደ፡ እቲ ኣብ ቀዋሚ ድፋዕ ዝጸንሐ ጦር-3 ተተክአ። ናቕፋ ንምሓዝ ወሳኒ ዕለት ዝተዋጽአ ልዕሊ ሓደ ሻለቃ ዝኸውን ብርጌዳት ክ/ጦር 17 ኸኣ ነናተን ዕማም ግንባር ገበይ ሕመዳይን ከባቢኡን’ውን ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር፡ ናብ ዕለት 19/2/82 ተባሂሉ ልዑል ትጽቢት ኣብ ዝተገብረሉ ዓቕሚ ድማ ንብርጌድ 84 ከም ዝድረቦ ተዋህበን። ብርጌድ 19 ንኣርወ፣ ብርጌድ ገና ምሉእ ብምሉእ ክውቃዕ ዘይተኻእለ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ፡ ካብቲ ቀዳማይ ግዜ፡ ብርጌድ 84 ዝርከቦም ብርጌዳት ተገይሩ። ድሕሪ’ዚ ሓድሽ ትንፋስ ዘሪኡ 11 ከኣ ንብ/ነ 1590 ተቖጻጸራ። ጸላኢ፡ ነቲ ቦታታት ስለ ዝነበረ፡ በቲ ውሱን ዓቕሚ ቀዋሚ ድፋዓት (ከባቢ መሸታይን ቆገትን) 11ን 19ን (ናይ ክ/ጦር 17) ብየማናይን ንልምምድን ምህዳስን ተባሂሉ ንማርሳ በዚ ክ/ጦር’ዚ ዝተታሕዘ ኣገዳሲ ቦታታት ሰራዊት ወገን ብዕለት 25/2/82 ኣብ ኣንሳሒቡ፡ ናብቲ ዳሕረዋይ መከላኸሊ ጸጋማይን ክንፍታት ብምስላፍ ሓያል ግልቡብ ገጹ ተላኢኹ። ኣብቲ ዝኸዶ ቦታ ዘተኣማምን ውሕስነት ንምሃብ’ውን ልዕሊ’ቲ ኣብቲ ከባቢ ዓሪዱ ዝነበረ ድፋዓት (ንከባቢ ሮረት) ክምለስ ተወሰነ’ሞ፡ መጥቃዕቲ ገይሮም ነይሮም። እንተኾነ ግን፡ ኮይኑ ኣብ ድሮ ሻድሻይ ወራር ዘርእዮ ተወሳኺ ስጉምቲ ወሰደ። ከም ተወርዋሪ ሓይሊ ጸላኢ ጸረ-መጥቃዕቲ ወሲዱ። ዝነበረ መንፈስ ከኣ ንላዕለዎት ኣዘዝቲ ብምዃን ደድሕሪ ክ/ጦር 17 ዝንቀሳቐስ ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ነቲ ኣብኡ ዓሪዱ ተስፋ ዝሃበን ዘተባብዐን ኣንፈት ኣርኣየ። ንዝነበረ ብርጌድ 92 ናይ ክ/ጦር-3 ናብኡ ዝነበረ ሓይሊ ጸላኢ ብምሉኡ ንጎላጕል ነበልባል ብርጌድ 19 ኸኣ ካብ ከም ዝድረብ ገይሩ። ገጹ ከም ዝጸድፍ ገይሩ። ድሕሪ’ዚ፡ ክሳብ መጀመርታኡ ምዱብ ሰራዊት ነበረ። ኣብቲ ጸላኢ ዝተቖጻጸሮ ሓድሽ መጠረሽታ ወርሒ ለካቲት ካብ ክልቲኡ በብግዜኡ ኣብ ዓውደ ውግእ ብዝወረዶ ከባቢታት፡ ብሄሊኮፕተር ገይርካ 130 ወገናት ዝኾነ ይዅን ዕብይ ዝበለ ናይ ክሳራ ግን ካብ ምልሻ ብዝግበረሉ ዝነበረ ሚ.ሜተር መድፍዕን ቢኤም 21 ሚ/ ውግእ ፈተነታት ኣይተራእየን። ብደረጃ ምጥንኻራት፡ ፍርቂ ኣባላቱ ምልሻ፡ ፍርቁ ሜተርን ንምውራድ፡ መዕለቢ ነፋሪት ክዳሎ ጋንታን ብደረጃ ሻምበልን ዝካየድ ኸኣ ምዱብ ኮይኑ’ዩ ነዚ ወራር ኣትዩዎ። ትእዛዝ ተመሓላሊፉ ነይሩ። ግን፡ እቲ ግጥማት ግን ቀጻሊ ነይሩ። ኣብ ግዜ ተበግሶ ኣብ ምዕጃብ ቃፍላይ መደብ ከይተተግበረ፡ እታ ኣብ ስርሒት ቆጋይ ዝተሳተፈት ቦጦሎኒ 58.1 ብ17 ተልእኾ ተዋሂቡዎ ናብ ከረን ተንቀሳቒሱ ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል ለካቲት 1982 ወጋሕታ መጥቃዕቲ ከፊታ ስለ ዝነበረ፡ ኣብቲ ውግእ ኣይተሳተፈን። (ኢ.ፒ.ኣር.ፒ) መድፍዕ 130 ሚ,ሜ ጸላኢ ንመደባት ጸላኢ ቀያየረቶ። ብድሕሪኡ ግን ናብቲ ግንባር ኣትዩ። ይይ ቕቕ ጽጽ ልል


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዞባ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ማእከል ዓዲ ጓዕዳድ ከረን ምስጋና ወይኒ ዓንደ ሃይለ ምባል ተሪፉ፡ ወይኒ ማሓሪ ደበሳይ ሃይለ፡ ሩታ ተወልደ ወ/ሮ ጅምዕያ ዮሴፍ ዑመር ገንደር ብምኽንያት መስዋእቲ ኣዚና ዓንደመስቀል ሃይለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ቀለታ፡ ጓልና ዲያና ማሓሪ ደበሳይ 1. ኣቶ ባህታ ስዩም ሓጎስ 2. ወ/ሮ ተበርህ ንፈትዎን ነፍቅሮን ክቡር ብዓል ቤተይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/04/26 ስለዝተሰወኣት፡ ንሕና ጥራይ ወረስቲ ካሕሳይ ተኽሉ፣ ነቲ ኣብ ከተማ ከረን ገዲም ተጋዳላይ ክፍለማርያም ኣብርሃ ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ይቕረብ። ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም ኣቐዲሙ ኣብ ከባቢ 03 ተባሂሉ ዝፍለጥ ገብረሂወት፡ ኣባል ሚ/ሪ ሕርሻ ክፍሊ እንተሎ፡ ን23/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዝነበረ፡ ኣብዚ ሕጂ ግዜ ከባቢ 05 ዝፍለጥ ምርምር ሓልሓለ ዝነበረ፡ ዝተሰመዓና ካሕሳይ ዑቕባሚካኤል ተስፋይ፡ ብዓልቲ ዝርከብ ኣባይቲ፡ ብቁ/1 ምስክር ወረቐት መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ኣብ ገዛና ቤተይ ጽገ ማህደረ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 302041 ብመወከሲ ቁጽሪ 308481 እንዳኮርያ እናተመላለስኩምን ብተሌፎን ናይ መጻምዲ መስለይ ይተሓለወለይ፡ ደቀምሓረ ዋንነቱ ዝተረጋገጸ፡ ስፍሓቱ 22X18 ካብ ወጻእን ካብ ውሽጢ ዓድን 1ጓልና ድማ ወራሲት ምዃና ይረጋገጸላ ዝኾነ፡ ብዕለት 07/03/1989 ዝዓደክዎ ዘጸናናዕኩምና ቤተሰብን ፈተውትን ሕሰም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/5/26 ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ለተብርሃን ኮይኑ፡ እንተኾነ መስርሕ ስም ምትሕልላፍ ኣይትርከቡ ክብረት ይሃብኩም እናበልና ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ተኽለሚካኤል፡ ብፍ/ሰ/ዕዳ 1. ህጻን ከይተገብረ ንሸየጥቲ ክረኽቦም ስለ ሓዘንና ከምዝዓጸና ብኣኽብሮት እገልጽ። ያዲኤል ዓንደብርሃን 2. ህንጻ ሰለሙን፣ ወ/ሮ ትምኒት ጀዋኒ ርእሶም፡ ዘይከኣልኩ፡ መስርሕ ስም ምትሕልላፍ ኣድራሽኦም ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብመገዲ ብዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ኤልሳ ዮውሃንስ ብዓል ቤተይ እስክንድር ገብረንጉስ ክፍጽም ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ሞግዚቶም መም/ ሳራ ያቆብ ወይ ከኣ ምስ ምሉኣት ስድራ ቤት። ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን20/04/26 ብወኪሎም ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ይተሓለወለይ 5 ደቅና ከኣ ወረስቲ ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። ተጸዊዖም ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረቡ። ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ወ/ሮ ንጽህቲ ረዘነ፡ ብዓል ቤተይ ምስጋና ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/05/26 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ኣለምሰገድ ተወልደ ማሕሙድ ስለዝዓረፈ፡ 8ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ኣፍዓበት ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ብዕረፍቲ እነፍቅሮ ኣቦናን ሓውናን ኣቶ መስዋእቲ ገብረሂወት፡ ዝተሰመዓና መሪር ስላስ ሃብተኣብ ተስፋይ፡ ወለድና 5 ደቅና ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ብሩኮ ኢብራሂም መሓመድ ዓሊ፡ ሓዘን እናገለጽና፣ ዘቃበርኩምናን ኣብ ሃብትኣብ ተስፋይ ክፍለን መብራት ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/5/26 ምባል ተሪፉ፡ ሙስረኮ ኢብራሂም ገዛና ብምምልላስን ካብ ውሽጢን ወጻኢን ሃይለሚካኤል ናይዝጊን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። መሓመድ ዓሊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ብቴለፎንን ዘጸናናዕኩምናን ሕሰም ኣይትርከቡ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/05/26 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ የቐንየልና እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን23/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ ሓጋዝ ደቁን ምሉኣት ስድራቤትን መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ወ/ሮ ሐሊማ ክያር ዓሊ፡ ብዓል ቤተይ ኣምለሰት ተስፋዝጊ ትርፈ፡ ወኪል ሰንዓፈ ኣቶ መሐመድስዒድ ሓመድ መሐመድ ሱራፊል ኤርምያስ ክፍለጊዮርጊስ፡ ኣብ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ንአስታት 19 ከሳሲ ሃብቶም ኣፈወርቂ +1 ወኪል ሓፍተይ ሂወት ተስፋዝጊ ትርፈል ኣብ ዓመት ደሃይ ስለ ዘይብሉ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ተበርህ ገብረሂወት፡ ተኸሳሲት ጸሃይ ምስጋና ዞባ 2 ምምሕዳር 07 ጎደና ድል ቁ/ገዛ ኤርትራ ጥፉእ ተባሂሉ ይተኣወጀለይ ስለ ፍትዊ ተስፋይ፡ ንዓኺ ዝምልከት ናይ 42 ቁ/ሎታ 33 ቁ/ፓርሰል D ቁ. ምስክር ስም ምትሕልላፍ ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን05/05/26 ብሃንደበታዊ ሞት ኣዝየ ዘፍቅሮ ብዓል ቤተይ ወረቐት 108433 መወከሲ ቁ/113599 ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን20/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ኣቶ ባርናባስ ታድዮስ፡ ዝተሰመዓና መሪር ዓይነት ገዛ ተራ፡ ብስማ ዝተመዝገበ ገዛ ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ዘየለወሉ ውሳነ ክወሃበኒ ምዃኑ እሕብር። ሓዘን እናገለጽና፣ ክሳብ እምበይቶ (ጋላ ነፍሒ) ብናይ ህያብ ውዕል፡ ብዕለት 16/02/2017 ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ኬድኩም ዘቃበርኩምና፡ ኣብ ገዛና ብምምልላስን ብዝገበረትለይ ውህብቶ ናብ ስመይ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ንሕብር። ካብ ወጻኢ ብቴሌፎንን ዘጸናናዕኩምና ኣዚና ይመሓላለፈለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ተሰነይ እናኣመስገንና ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና እንተሎ፡ ን13/05/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ/47 1ይ ደረጃ-ቤት ፍርዲ ምስጋናና ነቕርብ። ይቕረብ። ባጽዕ ብሩህ ተስፋሚካኤል ክፍለ ምባል ብዓልቲ ቤቱ ጽገወይኒ ገ/ኪዳን ተሪፉ፡ ብሩክ ተስፋሚካኤል ክፍለ ተባሂሉ ወ/ሮ ኣስቴር ቃልኣብ ኣማኑኤል፡ ወኪል ወ/ሮ ኢትዮጵያ ፍስሃየ ሚዕተልካ፡ ምስ ደቀይን ምሉኣት ስድራቤትን ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣቶ ሳሙኤል ገብረሚካኤል ኣርኣያ፡ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ን14/05/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ብዓል ቤተይ መሓሪ ገብረሚካኤል ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ እንተሎ፡ ን27/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ኣኽርያ ኣብ ኮሚሽን ኣባይቲ ብቁ.ምስክር ወረቐት ምስጋና ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/05/26 ኣብ ቤ/ፍ 101061 ቁ.109687-109688 ፕሎት 07 ጎደና 677 ቁ.ገዛ 41 ፓርሰል ብዕረፍቲ ክቡር ብዓል ቤተይ ኣቶ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ASP00025008 ብስም ወ/ሮ ስቲ ኢብራሂም መሓመድ ዝተመዝገበ ዑቕባሚካኤል ተኽለሚካኤል ይሕደጎ ዘይንቀሳቐስ ንብረት፡ ብውህብቶ ምቅሊትን ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ስለ ሃና ተስፋይ ግርመ፡ ወኪል ኤልሳ (ዕጭለይ) ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ተስፋይ ግርመ፡ ብዓል ቤተይ ዘርኣይ እናገለጽኩ፣ ኣብ ግዜ ሕማሙ ዝበጻሕኩምና፡ ገብረሃንስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ናብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ፍቓድ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ኣብ ግዜ ዕረፍቱ ድማ ናብ እምባደርሆ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ወረስቲ ፓፕሊክ ኖታሪን ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። እንተዘይኮይኑ ግን ኦርጂናል ብምኻድ ዘቃበርኩምናን ካብ ውሽጢን ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ሰነዳትና ሒዝና ጉዳይና ከነፈጽም ምዃንና ንሕብር። ወጻእን ብቴለፎን ዘጸናናዕኩምናን ሕሰም ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/05/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣይትርከቡ እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ኣቶ ኣማን ኢማም በሽር 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ። ብዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ሃንሱ ገብረዝጊ ወኪል ኣቶ መሓመድብርሃን ሑመድ ዑስማን ነብያት ተስፉ ደበሳይ፡ ብዓል ቤተይ ምስ ደቀይን ምሉኣት ስድራቤትን ገዛኢ ኣሮን ተወልደ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ነቲ ኣብ ኣስመራ ንኡስ ዞባ ኣባሻውል ፕሎት 21 ፓርሳላ M ጎደና ለ ቁጽሪ ደቅና ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ገዛ 8 ስፍሓቱ 200 ት/ሜተር ዝኾነ ተራ ገዛ፡ ዋንነቱ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁጽሪ ነቲ ካብ ኣዴና ነፍ/ር ትብለጽ ካሕሳይ ብውርሲ ዝረኸብናዮ ኣብ ዞን 07 ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/05/26 ኣብ ምስክር ወረቐት102717 መወከሲ ቁጽሪ 191448/121449 ብስም ወ/ሮ ስዕዲ ምም/15 ጎደና ቁ/ገዛ 1 ዝርከብ፡ ብኮምሽን ኣባይቲ ብቁ/ምስክር ወረቐት 113063 ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ኢማም ኑሩ ዝተረጋገጸ ብህያብ ናብ ኣቶ ብርሃኑ ኣደም ኣማን ከነመሓላልፎ ስለ መወከሲ ቁ/109916 ዝተመዝገበ ገዛ፡ ዋንነት ካብ ስም ነፍ/ር ትብለጽ ካሕሳይ ዝኾንና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ሰለማዊ ደሳለኝ ታደሰ፡ ተጸዋዒት ረዛን ናብ ስም ወረስተን ነፍ/ር ለተገብሪኤል ተስፋይ ኣድሓነን ነፍ/ር ወ/ሮ መድህን ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ በረሀ ኣድሓኖም፡ ናይ ስም ምትሕልላፍ ተስፋይ ኣድሓነን ከነመሓላልፍ ስለ ዝደለና፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮን ካዳስተርን ይቕረብ። ጉዳይ ስለ ዘለኪ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳት ኣቕሪበ ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ ተጸዊዕኪ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉሉ ኣንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት እሕብር። ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ፓብሊክ ኖታርዮን ካዳስተርን ይቕረብ። ቁ/32 ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣቶ ብርሃኑ ኣደም ኣማን ፍስሃየ ነጋሽ ወልደየሱስ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ወኪል ወ/ሮ ሑርያ ዓሊ ኢማም


ገርጊስ ፍቓድ ደራር ዞባ ዓንሰባ 2ይን መወዳእታን ክፋል ዘተኣማምንን ጽጹይን ስለያዊ መጽናዕቲ ኣረጋጊጽና ኩነታትና ንሓለፍትና ምስ ዝተኻየደሉ ብዝሒ ዕጥቅን ተሽኪልን ሓበርና ዝተዋህበና መልሲ፡ እቶም ኣብኡ ብመስተንክራዊ ቅያታት ዝተዓጀበ ጸላኢ፡ ሃንደበት ኣብታ ኲናት ዘጋጠመትላ ዘለኹም ሓለፍቲ ተላዚብኩም ዝሓሸ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሓወልቲ ወክጁ ህሞት ተቐይሩ ክጸንሕ ይኽእል እዩ። ዝበልኩምዎ ስጉምቲ ውሰዱ ዝብል ነይሩ። ንኽትኣምኖ ዘጸግም ፍጻመታት ዝሰነደ፡ ተጋደልቲ ኣባላት ክ/ሰ 96 ብ/49 2ይቲ ዝሓሸ ዝበልናዮ ስጉምቲ ክንወስድ ምስ ብዘገርም ጅግንነት፡ ጽንዓት፡ ልዑል ቦጦሎኒ እምበኣር ከምዚ ዓይነት መኻልፍ ሓሰብና፡ እቲ ኣቐዲምና ክንገብሮ ዘሎና ተወፋይነትን መስዋእትነትን፡ ህላወኡ፡ እዩ ኣጋጢምዎም። ኣብ ግንባር ሓልሓል ውጉኣትናን ስዉኣትናን ምእላይ እዩ። ናጽነቱን ልኡላውነቱን ዘውሓሰ እዩ። እዚ ከባቢ ፎርቶ በያን “ወክጁ” ኣብ ዝተባህለት ኣብ ሓንቲ ቦታ 19ን ልዕሊ 20 ዝኾኑን ብዘሐብን ተወራራሲ ታሪኽ ወለዶታት ቦታ ብዕለት 11 ግንቦት 1988 ዝተኻየደ ስዉኣት ኣኪብና፡ ንውጉኣትና ከኣ ነቶም መንእሰያት ዝተነድቀ ቃልሲ መኸተን ደማዊ ኲናት፡ ከም ኣካል ናይቲ ንከተማ ዕጥቂ ዘይነበሮም ካብ ስዉኣት ቦምባታት ዓወትን፡ ድልዱል መሰረት ዘለዋ ሃገርን ከረን ንምሕራር ዝተገብረ ግን ከኣ ኣቐቢልናዮም ኣብ ጸግዒ ኣኻውሕ ሃገራውነትን ብምህናጽ፡ ንብሩህ መጻኢ ዘይተዓወተ ፈተነ መጥቃዕቲ ኮይኑ፡ ኣብ ኣቐሚጥና፡ `ቀልጢፍና ክንምለሰኩም ልምዓትን ዕብየትን ባብ ኣርሕዩ ኣሎ። እዋን ምዝላቕ ዘጋጠመ ክስተት እዩ። ኢና፡ ክሳብ ንመጽኣኩም ነንሓድሕድኩም ሕሉፍ ታሪኽካ ከይፈለጥካን ከይተወከስካን ኣብቲ ኣብ ፎርቶ በያን ዝተኻየደ ተጸናንዑ` ኢልናዮም ናይ ምዝላቕ ተሰዊኡ” ብምባል መስኪሩ። ኣብታ ውሑስ መጻኢ ክህነጽ ስለዘይከኣል፡ ዛራ መደብ ዝኽርን ዋርሳን፡ ኣብታ ፍጻመ ስጉምቲ ወሲድና” ይብል። ናይ ቀውጢ ህሞት ማዕረ-ማዕረ እቲ ታሪኽ ወለዶታት ክስነድን ክወራረስን ካብ ዝተሳተፉ ካብ ብሱል-ጥረ ኮይኖም እቲ ኣዝሊቕካ ናይ ምውጻእ መዋጥርን ከቢድ መስዋእቲ ብዙሕ ዘስደምም ቅያን ግቡእ እዩ። ብተኣምር ዝወጽኡ ተዋጋእትን ኣዋጋእትን ብድሆን ግን ብቐሊሉ ዝስገር ኣይነበረን። ጅግንነትን’ዩ ተፈጺሙ። ታሪኽ፡ ፈጸምቲ ታሪኽን ሰብውዕሎን ሰብ ውዕሎ ከም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እቲ የማነ ጸጋም ገዲፎምዎ ዝሓለፉ ኣብ ባህሊ ህዝባዊ ግንባር ዋላ ኣብቲ ብህይወት ከለዉ እንተ ዘይተሰኒዱ፡ ኣብ ነቲ ዘስደምም ታሪኽ ጽንዓትን ጅግንነትን ጸላኢ፡ ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ኣቐዲሙ ዝጸንከረ ኩነታት ውጉኣትካን ስዉኣትካን ነበረን ተባህለን ተሓጺሩ ትውፊት ኮይኑ ዘጋጠመ ከቢድ መስዋእትን ኣዘንትዮም። ዘይተፈልጠ ታንክታትን ረሻሻትን ከየልዓልካ ምኻድ ልሙድ ስለዘይኮነ፡ ስለዝተርፍ ሚዛኑን ተኣማንነቱን የጒድል። ዝዓጠቐ’ዩ ነይሩ። ወዲ ቀሺ ምስቶም እቶም ኣቐዲሞምን ድሒሮምን ዝወጹ ብፍላይ ኣብዚ ናይ ምድንጋርን ዕዳጋታት ምስኡ ዝነበሩ መራሕቲ ጋንታታት ውጻእ መዓት ንዓኦም ክትረድእ ዝመጸት ማሕበራዊ ሜድያ ዝነገሰሉን መድረኽ፡ ብምርድዳእ ገሊኦም ንቕድሚት ሓንቲ ሓይሊ ተደሪባቶም፡ እንደገና ወዲ ወርቃዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ምስልታቱን ጠኒኖም ብምእታው ዝተኸፍለ ከፊሎም ቀሺ መሪሕዎም ክሳብ ምሸት ሰዓት ዛንታታቱን ብኻልኦት እናተዘምተን መውጽኢ ክኸፍቱ ወሲኖም። ካብኣቶም ዓሰርተ ተዋጊኦም። ስዉኣት ከውጽኡ እናተተምየነን ይዛባዕ ምህላዉ ኣሰካፊ ተጋ/ መንግስትኣብ ፍስሃየ ዝወደቐ ወዲቑ ዝሓለፈ ምስ ሓለፈ ክብሉ ከኣ ዝኸበደ መስዋእቲ ከም ተርእዮ እዩ። መካናይዝድን፡ ኣሃዱታት ሓፈሻዊ ወዲ ቀሺ ዝርከቦም 15 ሰባት ጥራይ ዝኸፈሉ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ሓቢሮም። ኣባላት ክ/ሰ 96 ነበር፡ ብ22 መጋቢት ኣገልግሎት ኤምዳድ፡ ሎጂስቲክን ተሪፎም ነይሮም። ብቕድሚኦም መንገዲ ሓደ ካብቶም ውጻእ መዓት ዝኾነ 2026 ኣብ በያን፡ ኣብቲ ብፍሉይነት መጐዓዝያን፡ ዝተተኽተኸ ዓቕሚሰብን ተጸሪጉሎም ብምንባሩ ዝሓሸ ዕድል’ኳ መራሕ ጋንታ ወልደገብሪኤል ጫሙ ዝተሃንጸ መቓብር ሓርበኛታት፡ ታሪኻዊ ንብረትን’ዩ ነይሩዎ። እንተ ነበሮም፡ እቲ ብድሕሪኦም ካብ ነታ ዝተኣኻኸበት ሓይሊ መሪሑ ከዋግእ ዑደት ኣካይዶም ነይሮም። እቲ ንዝኽሪ ኣመሓዳሪ ከባቢ በያን ዝነበረ ኣቶ ቀረባ ርሕቀት ዝትኩሰሎም ሓይሊ ግን ዝወዓለ ኣብ መጨረሻ ግን ተዳኺሙ ናይ’ቶም ብዕለት 11 ግንቦት 1988 ማቴዎስ ሉቃስ ከም ዝገለጾ ሓወልቲ ካብቲ ጐልጎል ምውጻእ ከሊእዎም። ኣብዚ መልሓሱ ተለኺቱ ክዛረብ ይኹን ብጅግንነት ዝተሰውኡ ተጋደልቲ ኣቶ ማቴዎስ ሉቃስ ፎርቶ በያን፡ ሳላ’ቲ ብኣባ ያዕቆብ ተስፉ ብፍሉይነት ካብ ዝጠቐሶ ከኣ፡ ማርያሙን ብሬድዮ ርክብ ክራኸብ ኣብዘይክእለሉ ዝተዳለወ መደብ ዋርሳን ምብጻሕ ዝተወስደ ተበግሶን ሰናይ ፍቓድን ናይታ ኣብ መዋጥር መግሃር ሓዊ ዕንሹን ዝበሃላ ደቂ-ኣንስትዮ ኣባላቶም ደረጃ ከምዝበጽሐ፣ ብተመሳሳሊ ኩሉ እቲ ሓወልቲ ሰማእታትን፡ ዝዓበየ ክፋሉ ምትብባዕን ሓለፍቲ ን/ኣውራጃን ዝኣተወትን ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈለትን ኣቐዲመን ክወጽኣ ደጋጊሞም ተግሳጽ ዝተሰወአን ውጻእ መዓት ዝኾነን ተጋዳላይ ብህዝቢ ዝተወደበን ዝተተግበረን ብምንባሩ ኣመሓዳሪት ወረዳ በያን ዝነበረት ወ/ሮ ሓይሊ ኣዛዚ ዝነበረ ተጋ/ መንግስተኣብ ሓዊሶም’ኳ እንተ ሓበሩወን ንስኹም ምስ ጽምኡን ጥሜቱን ምሉእ መዓልትን ኣባላት ክ/ሰ/96 ነበር ምስ ምምሕዳር ን/ዞባ ዙፋን ተስፋይን ምትሕብባር ህዝብን እዩ ፍስሃየ (ወዲ ቀሺ) ነቲ ዝነበረ ኩነታት ከይወጻእኩም ፈጺምና ኣይንወጽእን ኢለን ለይትን ብሓቦን ኒሕን ከምዝመከተ፡ በቶም ሓመልማሎን ህዝቢ ሊበናን ብምውህሃድ ተሃኒጹ። ብመንገዲ ኣባ ያዕቆብ ህዝቢ ከረን ክገልጽ ከሎ፡ “ኣበጋግሳና ለይቲ ስለዝነበረ፡ ስለዘቕበጻ ክልቲአን ብሓባር ብጅግንነት ሰብ-ውዕሎን ናይ ዓይኒ መሰኻኽርን ብጾት ዘዳለውዎ’ዩ። ላዕላይ ብዝገበርዎ ኣበርክቶ 10 ሳጹን ሬሳ ዕላማናን ዝተዋህበና ሸቶን ከኣ ዝገደፍካ ወዲቐን። ዳርጋ ኩሎም ስዉኣት፡ ብታንክን ተመስኪሩ። ኣብቲ ብምዕሩግ ኣገባብ ዝተኻየደ ተሰሪሑ፡ ንመግነዚ ዝኸውን ዓለባ ከኣ ገዲፍካ ኣቐዲምካ ነቲ ገዛኢ ቦታታት ረሻሽን’ዮም ተሰዊኦም። ካብ 1982 ጀሚሩ ክሳብ 1988 ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ምብጻሕ ኣብ ሰፈር ጀጋኑ፡ ወነንቲ ድኳናት ኣቶ ጸጋይ ሓጎስ 5 ጣቓ ብእዋኑ ምቊጽጻር ብምንባሩ፡ መጀመርያ ወዲ ቀሺ ካብቶም ብፍሉይነት ዝዘከሮም ግንባር ሓልሓል ዓሪዱ ዝነበረ ብ“መንጥር ሓለፍቲ ካብ ምምሕዳር ዞባን ንኡስ ዞባን፡ ከወፊ ከሎ፡ ኣቶ ኪዳነ ኣስገዶም ከኣ 3 ሩባ ሰጊርና ክንመጽእ ከሎና የማነ-ጸጋምና ክገልጽ ከሎ፡ “ሓደ ግርማይ ዝበሃል ቅድም እዝ” ዝፍለጥ ሰፊሕ ከባቢ ዝሽፍን እዚ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ተወከልቲ ግንባርን፡ ጣቓ ኣወፍዩ። ሓወልቲ ዝነድቕ ሞያዊ ጸላኢ ሓዲግና ንሓልፍ ከምዘሎና ንፈልጥ ብብሄራዊ ውትህድርና ምስ ጸላኢ ዓጢቑ ሰራዊት ጸላኢ ማእከላይ መዋፈሪኡን ሓለፍትን ወከልቲ ኣባላትን ክ/ሰ 96 ነበር፡ ኮንትራክተር ተቘጺሩ፡ ቀይሕ ሕጡብ ካብ ነይርና ኢና። ኣባላትና’ውን ይነግሩና ዝነበረ ንመሳርዕ ጸላኢ ራሕሪሑ ናባና ቤት ጽሕፈቱን ኣብ መለብሶ እዩ ተደኲኑ ተወከልቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን፡ መጎሎ ክመጽእ ከሎ ሰለስተ ምኩራት ነይሮም’ዮም። ምዝላቕ ምስ ተወሰነ ከኣ፡ ዝተጸንበረ መድፍዓጂ ኣርፒጂ ነይሩና። ነይሩ። እዚ ክሳብ በያን ዝበጽሕ እናተጸርገን ሓለፍቲ ህዝባውያን ማሕበራትን ነበርቲ ሰበርቲ ኣእማን ከኣ ካብ ከረን ተጠሊቦም። ኣዛዚ ናይ’ታ ብጎድነይ ዝነበረት ሓይሊ ግርማይ፡ ነቶም ዝጐዩ ዝነበሩ ብጾቱ ብረት እናተኾብኮበን ዝመጸ ሰራዊት ደርግ፡ እተን ሊበናን (በያን)፡ ተረከብቲ ሕድሪ ተመሃሮ ንድፊ ናይቲ ህንጻ ከኣ ብኣባ ያዕቆብን መብራህቱ ኣሚነ (ወዲ ኣኽበረት) ጸዊዑኒ ኣርፒጂኡ ሂቡ ካላሽን ሒዙ ንጸላኢ ኣሃዱ ጸላኢ ዝምከሓለን ፍሉይ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ካብ ማእከል ምም/ ኣቶ ፍጹም ገረዝጊሄርን ተዳልዩ ምስቲ ኣብቲ ሩባ ንዝነበረ ኩነታት ብዓይንና ፊተፊት ተፋጢጡ ጸኒሕዎ። ክማርኽዎ ጎቦታት ታዕሊም ዝወሰዳ ብ“ተራራው” ከባቢ ሊበና ብሰልፊ ተበጊሶም፡ ብጉዕዞ ኮንትራክተር ብምልዛብ ከም ዝስራሕ ርኢናዮን ተዓዚብናዮን፡ ታንክታትን እናጐየዩ ምስ ቀረብዎ ከኣ ብኣድራጋን ዝፍለጣ ክፍለ ሰራዊታት፡ ኣሎ ዝበሃል እግሪ’ዮም ኣብቲ ኣብ በሪኽ ታባ ፎርቶ ተገይሩ። ህዝቢ በያን ከኣ መንእሰያት፡ ረሻሻትን ዝሓዘ ሓይሊ ጸላኢ ምህላዉ ብንጽልን ኣርጊፍዎም ብጅግንነት ዘመናዊ ኣጽዋር ከቢድ ብረትን ኣሃዱታት በያን ዝተሃንጸ መካነ-መቓብርን ሓወልትን ኣደታትን ኣቦታትን ሑጻን ማይን ሓርበኛታት በጺሖም። ብመሰረት’ቲ ካልእ ንህንጻ ዘድሊ ንብረትን ብዝባኖም ተሰሪዑ ዝነበረ መደብ፡ ሰብ-ውዕሎን ውጻእ ጓሪቶም’ዮም ኣብቲ ታባ ኣብጺሖም። ኣብ መዓትን ዝኾኑ ተጋደልቲ፡ ናይ ዓይኒ 10 ሳጹናት ዝተኣከበ 3 ደቂ ኣንስትዮ መሰኻኽር ዝነበሩ ገባር ነበርቲ በያን ኩሎም ዝርከባኦ ናይ 63 ሓርበኛታት ሬሳታት በብተራ ምስክርነቶም ገሊጾም። እቲ ኣብ ከኣ ኣብ ሓደ ጋህሲ ኣብ ትሕቲ’ዚ ግሩም ሓጺር ናይ ደቓይቕ ጊዜ፡ ህይወት 63 ሓወልቲ ብክብሪ ተነቢሩ ኣሎ። ዘለኣለማዊ ጀጋኑ ሰማእታት ዝወሰደ ውዕሎ፡ መሪር’ኳ ክብርን ሞጎስን ንሰማእታትና! እንተ ነበረ ነባሪ ሕላገት ዝገደፈ ብሓርነት ሃገር ዝተደበሰ ምስሊ ብራኸ ጽንዓትን መአረምታ ተወፋይነትን ዘመስከረ ፍጻመ እዩ። ብዙሕ እዋናት ኣብ ወተሃደራዊ ብዕለት 27 መጋቢት 2026 ኣብ ስነ ፍልጠት’ውን እንተ ኾነ ዝግለጽ፡ ዝወጽአ ቀዳማይ ክፋል ናይ`ዚ ንኩነታትን ውጽኢትን ኲናት ዝጸልዉ፡ ጽሑፍ፡ እቲ 1 መጋቢት 198 ኣብ ደቓይቕን ካልኢታትን ናይ ተባሂሉ ዘሎ፡ ብዕለት 11 ግንቦት 1988 ቋሕ-ሰም ጊዜ’ውን ክኽሰቱ ዝኽእሉ ተባሂሉ ክእረምን ክስነድን ምስናይ መኻልፍ ዕንወት ወይ’ውን ብልጫታት ይቕረታ ንሕብር። ዓወት ዘምጽኡ ዕድላት ኣለዉ። ንነዊሕ ኣዳላዊ ጽሑፍ እዋን፡ ንኣዋርሕ፡ ሰሙናትን መዓልታትን ምብጻሕ ኣባላት ክ/ሰ/ 96 ነበር ኣብ ሓወልቲ ወክጁ