ኣቶ ኤርምያስ ጸጋይ ምስ ደቁ ርግጸኛ እየ፡” ብምባል ንዕዉታት ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.89 13 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 10 ደቂ ኣንስትዮ ሃ ማ ደ ኤ “ካብ ኣለም በቃኝ ከፍትሖም፡ ነቲ ሓላፊ ‘ሕራይ’ ኣቢለዮ ነይረ” ጓል ሻምበል 2ይ ክፋል ገይራ ገዛ ገዛ እናኸደት ተኸፊላ ስልኪ ወቒዕና ወይ ወረቐት ጽሒፍና ነይረ። ድሓር ግን፡ ሓለፍቲ ስርዓት ተሕርስ ዝነበረት ማ ስላስ ቺና ንሕብሮም፣ ንሳቶም’ውን ከምዛ ደርግ፡ ሓይልታት ሰውራ ወተሃደራዊ እዞም ዝጠቐስክዮም ዓበይቲ ሰብ ሞያ ትበሃል ተባዕ ኣደ፡ ናብ እንዳ ባራቶለ ሓሚሞም ክሕከሙ ኢሎም ዝመጽኡ ስርሒት ፈጺመን ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ጥዕና መን’ዩ ዘእስሮምን ዘረሽኖምን እናተመላለሰት እያ ፍርናሽ ዓዲጋ ጓኖት ተመሲሎም ናብቲ ሆስፒታል ከየምልቛኦም ግዲ ሰጊኦም ኮይኖም፡ ነይሩ? ተምጽኣልና ነይራ። ንሕና ከኣ ኣብ ብምእታው፡ ኣማዕድዮም ይርእዩዎም። ንኹሎም ምሩኻት ተጋደልቲ ካብ ደርጊ ዓሲቡ ዘዋፈሮም ኤርትራውያን ገዛኣ ኮይንና ነቲ ፍርናሽ እናቐደድና፡ መታን ንዓና ከየእስሩናን ከየረሽኑናን፡ ሰምበል ናብ ኣለም በቃኝ ኣግዒዞሞም። ሃሱሳት ስለ ዝነበሩ፡ ንሳቶም እዮም ነቲ ጡጥ ኣብ ቲቶ (ዓይነት ኣበጀዲድ ልዑል ጥንቃቐ ብዝመልኦ ኣገባብ’ዮም ምኽንያቱ፡ ጀብሃ ኣቐዲማ ብዘካየደቶ ምሳና እናሰርሑ ዝሕስዉልና ነይሮም። እዩ) ኣእቲና ብምቝጻር ሞዴስ ንሰርሖ ርእዮሞም ዝምለሱ ነይሮም። ስርሒት፡ ካብ ሰምበል ኣሽሓት እሱራት ንኣብነት፡ ኣብ ስራሕና (መካነ ሂወት ነይርና። ጨዓይ ዝበሃል ነይሩ - ንሱ’ዩ ሙሉጌታ ግርማጼን ዝተባህለ ንዓይ ኣፍቲሓ ስለ ዝነበረት። ሆስፒታል)፡ ንዓና ተመሲሎም ክስልዩና ዘዝሰራሕናዮ ሞዴስ ተቐቢሉ ናብ ሓወይ፡ ኣብኡ ምስኦም ተኣሲሩ ነይሩ። ዝውዕሉ ሃሱሳት ነይሮም። እዚኣቶም፡ ነዚ ሓደገኛ ስራሕ ክትሰርሒ ከለኺ፡ ሜዳ ዝልእኮ ነይሩ። ድሓር ግን፡ ኣብ ኣነ ግን ኣብ ሜዳ ዘሎ ደኣሉ ዝመስለኒ ናይ ኩላትና ታሪኽ ህይወትና ስለ ጸላኢ ጠርጢሩኪ ይፈልጥ ዶ? ኤውሮጳ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ነይሩ’ምበር፡ ተማሪኹ ናብ ሰምበል ዝፈልጡ፡ መን’ዩ ምስ ሰውራ ዝተሓባበር ኣነ’ኳ ፈጺመ ተጠርጢረ ኣይፈልጥን ሞዴስ እትሰርሕ ማሽን ልኢኾም ኣብ ምጽኡስ ይፈልጥ ኣይነበርኩን - ዘሎ፡ መን’ያ ሰብኣያ ተጋዳላይ፡ መን እየ። እኳ ደኣ ብኣንጻሩ፡ እምንቲ እያ ብድሕሪኦም ተሪፍኪ? ሜዳ ከም እትከል ምስ ገበሩ፡ ንሕና ድሓር’የ ፈሊጠ። ሓደ ካብኣቶም ግና፡ ምስ መን ትራኸብ ኣላ - ዝርዝራዊ ኢሎም፡ ካብ ስራሕና ምስ ራብዓይ ብዓል ቤተይ - ዮሴፍ ባህታ፡ ኣብ ኣዕሪፍና። እግሩ ዝተቘርጸ፡ ኣብ ኣስመራ ዝዀነ ሓበሬታ ንጸላኢ እናሃቡ ምሒር ርእሰይ ማለት፡ ኣነ፡ ሲስተር ኣኽበረት መጋቢት 1975 እዩ ተሰሊፉ። ከረን ዝፈልጦ ቤተ ሰብ ዘይብሉ ነይሩ። ምስ የሸግሩና ነይሮም። ብዘይካ’ዚኣቶም፡ ብኸመይ ኢኺ ኣባል ሓፋሽ ፍረ (ሓብቱ ን ዶ/ር ክብረኣብ ፍረ)፡ ኣብ ክፍላ 197 ሓራ ምስ ወጸት ከኣ፡ ሙሴ ወዲ ሻለቃ ሃይለ ዝተባህለ ኣነ ‘ለውጢ ሃዋርያ’ ብዝብል ስም ዝፍለጡ ውድባት ኮይንኪ? ሲስተር ግደይ ገ/ዮውሃንስ (ብዓልቲ ብስራሕ ናብታ ከተማ ይመላለስ ስለ ብቐረባ ዝፈልጦ ካልኣዩ እዩ ዝመጽእ ካልኦት’ውን ነይሮም። እቲ ሓደ ሻለቓ ኣብ ስራሕና፡ ሲስተር ኣበባ ትበሃል ቤቱ ን ዶ/ር ፍቓዱ ተኸስተ) ኣብ ዝነበረ፡ መጺአ ኣለኹ ኢሉ መልእኽቲ ነይሩ። ኣብ ርእሲኡ፡ ክዳን ጫማን ሳርፔሳ፡ እቲ ካልኣይ ሻምበል ተስፋይ፡ መሳርሕትና ነይራ። ንዶክተር ሰመረ 1980 ናብ ኣዲስ ኣበባ ተላኢኸ ክልእከለይ እንከሎ፡ ሰላሕ ኢለ ናብ ዓሪቑ መደንገጺ ትርኢት ስለ ዝነበሮ፡ እቲ ሳልሳይ ከኣ ኣስራ ኣለቃ ደመለሽ ፍረ ዓርኩ ስለ ዝኾነት፡ ምስኡ’ያ ካድር ንኽመሃር ጠቊሞምኒ ነይሮም። ከረን እናኸድኩ እርእዮ፣ ምስኡ ኣነን ብጾተይን፡ ክንሕግዞ ኢልና፡ ምስ ይበሃል። እዚኣቶም ቀንዲ ስርሖም፡ ኣብ ኦ.ፒ.ዲ ትሰርሕ ነይራ። ሕጂ ሰለስቴና ከኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ሳልስቲ ቀንየ ድማ ይምለስ ነይረ። መልኣከ እናተረዳእና፡ ብቐጻሊ ምስ ነቶም ምስ ተጋደልቲ ምትእስሳር ሓደ መዓልቲ ምስኣ እናዕለልና ከለና፡ ኢሰፓ ኣብ ኤርትራ - ሻለቃ ዳዊት ድሓር ግን፡ “ካብ በይነይ ጥራሕ ሙሴ ናብ ስራሕና ከም ዝመላለስ ዝነበረና ሰራሕተኛታት እናተጸናጸንካ “ዘይትውደቢ ግዳ ለምለም?” ትብለኒ። ወልደግዮርጊስ ተጸዊዕና ኬድና። ኣነ እናኸድኩ ዝርእዮ፡ ደቀይሲ ክርእዩዎ ንገብር ነይርና። ምእሳርን ንረሸንቲ ኣሕሊፍካ ምሃብን ኣነ ከኣ፡ “ብዓል ቤተይ ናብ ሜዳ ሽዑ ሓደጋ መኪና ኣጋጢሙኒ እግረይ ምሳይ ዘይማልኦም” ኢለ፡ ንኣርባዕተኦም ምስ ብጾቱ ክመጽእ እንከሎ፡ ኣነ እዩ ነይሩ። ብፍላይ ሻምበል ተስፋይ፡ ከም ዝኸደ ስለ ዝፈለጠት’ያ ኮነ ኢላ ተሃሪመ ስለ ዝነበርኩ፡ “ክቡር ሻለቃ፡ ደቀይ (ጽገሬዳ፡ ኣማኑኤል፡ ፊልሞን፡ ነቶም ሓለውቶም ወተሃደራት (ጦር) “ኣስቤዛ ከምጽኣልክን ገንዘብ ሃባኒ፡” ከተእስረኒ ደልያ፡” ኢለ ብውሽጠይ ካድር ተማሂረ ንሃገረይ ኢትዮጵያ ፌበን) ሒዘዮም ናብ ከረን ከይደ። በብመዓርጎም እናጸዋዕኩ፡ “ሻሂ ዶ እናበለ ንኽንደይ ሰብ’ዩ ብጸሓይ ቀትሪ እስንብድ። ድሕሪ ክንደይ ግን ብተወፋይነት ከገልግል ትምኒተይ እዩ እቲ ዓዲ ስለ ዝፈተዉዎ፡ “ኣብዚ ምስ ከምጽኣልኩም?” ኢለ ይቐድሓሎም። ዝምጅርጥ ነይሩ። “ኩንታል ጣፍ ተእምነኒ’ሞ፡ ብኸመይ ከም ዝውደብ ነይሩ። የግዳስ፡ ከምዚ ትርእዮ ዘለኻ ባ ምቕማጥ ይሕሸና” ኢሎምኒ - ኣብ ርእሲኡ ከኣ፡ ነዚ ናይ ራጂ ከምጽኣልኪ ገንዘብ ሃብኒ” እንተ ኢሉካ፡ ዋላ ሓንቲ ኣፍልጦ ከም ዘይብለይ ከቢድ ማህረምቲ እግሪ ኣጋጢሙኒ ስለ ገዲፈዮም ተመሊሰ። ኣብ ሕዳር 1978 ፊልም ይደልዩዎ እዮም ዝብል “ዋጋ ኩንታል ጣፍ ገንዘብ ሃብኒ እሞ፡ እሕብራ። ብድሕሪ’ዚ፡ ንዓይን ዘሎ፡ ቦርድ ተባሂለ ንዝሓሸ ሕክምና ድማ፡ ከም ኣመለይ ክርእዮም ኢለ ዕላል ኣቐዲመ ይሰምዕ ስለ ዝነበርኩ፡ ሽዑ ኣይክጻብኣክን እየ፡” እዩ ዝብለካ ንኻልኦት ከምዚ ከማይን ናብ ገዛኣ ንወጻኢ ሃገር ክኸይድ እየ ዝዳሎ ዘለኹ፡ ናብ ከረን እኸይድ። ሽዑ፡ ኣነ’ውን ከምኡ እናምጻእኩ፡ ኣልዕል ኣቢለ፡ ዘሎ ማለት’ዩ። እምበር ጣፍ ከምጽኣልካ (ፊት ኣፍ ደገ መካነ ሂወት እዩ) ወሲዳ፡ ” ኢለ ተሪፈ። ሲስተር ኣኽበረት’ውን ብድሕሪ ብዓል ቤተይን ደቀይን “ሓለፍትኹም ነዚ ኣዝዮም’ዮም ኢሉ ኣይኰነን ገንዘብ ዝወስድ። ብዙሕ ምስ ሓደ ዘይንፈልጦ ሰብ ተራኽበና። ናታ ምኽንያት ኣቕሪባ ተሪፋ። ሲስተር ኣብ ኣስመራ ንበይነይ ምንባር ስለ ዝደልዩዎ፣ ኩሉ ግዜ’ዮም ‘ከምዚ ሰብ ከኣ፡ ካብ መዓቱ ክድሕን ኢሉ በዚ ከኣ ንውደብ ማለት’ዩ። ግደይ ከኣ ሕራይ ኢላ ክትመሃር ናብ ዘይተራእየኒ፡ መኪናይን ኩሉ ናይ ገዛ ኣለኪ ዶ?’ ኢሎም ዝሓቱኒ፡” እናበልኩ ዝተኣዘዞ ሕራይ ኢሉ የማልኣሉ ነይሩ። ኣዲስ ኣበባ ከይዳ። ተማሂራ ምስ ኣቕሑተይን ሸይጠ ኣብ ውሽጢ ሓደ እሞ ሓፋሽ ውድባት ኮይንክን፡ ይህቦም። ንሳቶም ከኣ እናተሓጐሱን ተመልሰት ግን፡ ነዊሕ ከይጸንሐት ናብ ወርሒ ጠቕሊለ ክምለሶምን ብእኡ ንስኺ ንባዕልኺ ሽዑ ምስ ተጋደልቲ መድሃኒታትን ሞዴስን ጥራሕ ተውጽኣ እናኣመስገኑን፡ እቲ ኣብ መንኮቦም ዘሎ ሜዳ ብምስላፍ ንብዓል ቤታ ስዒባቶ። ኣቢለ ክጋደልን ወሲነ። በዚ ምስ ዮሴፍ ርክብ ነይሩኪ ማለት ድዩ? ነይርክን ማለት ድዩ? ኣስራ ኣለቃ፡ ኣምሳ ኣለቃ ገለ መለ ኣነ’ውን ብድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸናሕኩ ተረዳዲአ፡ ንዕኡን ደቀይን ተፋንየ እወ፣ ካብ 1976 ኣትሒዘ ኣባል ካልእ ተኣፋፊ ስራሕ’ውን ንሰርሕ ዝብል ናይ መዓርግ ምልክት መታን ናብ ስደተይ ኣምሪሐ ማለት’ዩ። ብለይቲ ናብ ኣስመራ ምስ ተበገስኩ ሓፋሽ ውድባት ስለ ዝነበርኩ፡ እቲ ነይርና ኢና። መልኣከ ዝበሃል ሓኪም ከይረስሖምን ከይሃሶምን፡ ነቲ ፊልም ግን፡ ዘይተሓስበ ኩነታት ኣጋጢሙ። ውድብ ካባና ንዝጠልቦ ዕማት ኣብ ኣብ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ብዓቐን ምስኡ ብላዕሊ ኣልጊቦም እዚ ዝበልክዮ ናይ መኪና ሓደጋ ምፍጻም ከም ሰበይ ብተወፋይነት ነይሩ (ሕጂ’ውን ኣሎ ብህይወት)። ይሰፍዩዎ። እዚ ኩሉ ዝገብረሎም ብኸመይ እዩ ኣጋጢሙኪ? ይቕጽል . . . እዋሳእ ነይረ። በዚ መሰረት፡ ካብቲ ነቶም ተማሪኾም ኣብኡ ተሓዪሮም ዘለኹ፡ መታን ነቶም ተጋደልቲ ሻሂ መርዓ ናይ ሓሙተይ (ሓዉ ነቲ ከድጃ ኢብራሂም ሆስፒታል መድሃኒታት (ፐንሰሊን፡ ዝነበሩ ተጋደልቲ ከኣ፡ ከም ዝሓመሙ ንኽቐድሓሎም ፍቓድ ክህቡኒ ኢለ’የ። ቀዳማይ ብዓል ቤተይ) ኣብ ዝነበረሉ ስትረፕቶማይሲን፡ ተራማይሲን፡ ኣምሲሉ ኮነ ኢሉ ናብ ስራሕና ሽዑ ገለኦም የፍቅዱልካ፡ ገለኦም ከኣ፡ እዋን’ዩ ኣጋጢሙኒ። እታ መኪና፡ ሎሚ ኣብ ERI-TV ቪታሚናት፡ ኢንፍዩዥን፡ ወዘተ.)፡ ከምኡ ይልእኮም (ሪፈር ይብሎም) ነይሩ “እዚኣቶም እኮ ወምበዴታት እዮም፣ ብዓል ቤተይ ናብ ገድሊ ክኸይድ ድማ ካልእ ዝተፈላለየ መሳርሒታት መታን ንፋስ ክረኽቡ ኢሉ። እቶም ሻሂ ፍጹም ኣይግብኦምን እዩ፡” ኢሎም እንከሎ ዝገደፈለይ እያ ነይራ። ሰዓት መደብ ሓቢእና እናውጻእና ናብ ሜዳ ንልእኽ ተጋደልቲ፡ ብሓለውቲ ወተሃደራት ይኣብዩኻ። “መንግስቲ ብዓቢኡ መርዓውቲ ከነፋኑ ኢልና፡ ቤተሰብ 09፡0 ሃገራዊ መዝሙር ነይርና። ሓደ ካብኡ፡ መንዲል ንጽህና ተዓጂቦም እዮም ምስ ሰንሰለቶም ናባና ከሐክሞም ኢሉ እናምጽኦም ደኣ ሻሂ ብዓል ቤተይ ዝዀኑ ሓሙሽተ ኣጋይሽ 09፡05 ኤሮቢክስ (ሞዴስ) እዩ። ኣብቲ እዋን፡ ኣብ ሜዳ ዝመጽኡ ነይሮም። እቶም ኣባላት እንተ ሰተዩ እንታይ ነውሪ ኣለዎ?” ሒዘ ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ 09፡35 ሃሎ ቈልዑ ሞዴስ እተፍሪ ማሽን ስለ ዘይነበረት፡ ደቂ ሓፋሽ ውድባት ዝዀንና ከኣ ምስ እናበልኩ መሊስ ኣቀባጢረ ሕራይ እናኸድኩ ከለኹ ከኣ ተገምጢለ። 10፡10 ዶክመንት ኣንስትዮ ተጋደልቲ ምሒር’የን ዝጽገማ መልኣከ ብምርድዳእ፡ ትኽ ኢሎም ከብሎም እፍትን ነይረ። ነቶም መርዓውቲ ከሕልፉ ክብሉ 10፡35 ፓኖራማ ነይረን። ነዚ ጸገማት’ዚ ንምቅላል ከኣ፡ ናብ ዶ/ር ሰመረ ፍረ ከም ዝኣትዉ ሓደ ግዜ ሕጂ፡ እቲ ነቲ ስንኩል ኣባይ ክበጽሑ ሃንደበት ነቲ ጽርግያ 1፡0 ለሰ ስፖርት ንሕና እተን ኣባላት ሓፋሽ ውድባት ንገብር። ሽዑ ዶ/ር ሰመረ በብሓደ ምስ ሒዙዎ ዝመጸ ወተሃደር ሻሂ ምስ ይዓጽዉዎ እሞ፡ ምስቲ ዝነበረኒ ናህሪ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ዝዀንና ሰራሕተኛታት፡ ‘ናይ ኣደታትና መርመሮም፡ ንናትና ምኽሪ ሰሚዑ፡ ቀዳሕኩሉን ናይ ራጂ ፊልም ምስ ሰንቢደ ነቲ ስቴርሶ ብሓይሊ ምስ 12፡5 ጉዳይ ኣብ ዘተ መጺኡና’ ኢልና ካብ’ተን ነርሳት ሕማም ዝበሃል ዘይብሎም ክንሶም፡ ሃብኩዎን፡ “በሊ ከምዛ ዘይበልኩኺ፡ ጠወኹዎ ኣብኣ ከለኹ እግምጠል 13፡30 ዜና (ዓረብ) ናይ እንዳ ሓራሳት ሞዴስ ብዝሒ ኤክስረይ ንኽገብሩ ንጽባሒቱ ክምለሱ ኣብቲ እንዳ ራጂ ኬድኪ ርኸብዮ” ማለት’ዩ። ሽዑ ኣነ እግረይ ተሃሪመ፣ 13፡50 መልሲ ኣብ መስመር ነውጽእን ተጠዊና ነቶም ዝምልከቶም ወረቐት ይጽሕፈሎም። ንጽባሒቱ ይብለኒ። ከምታ ዝበለኒ ከኣ፡ ነርስ ድሓር ናብ ስዑድያ ምስ ከድኩ 14፡30 ናትራን ተጋደልቲ ነቐብሎምን ነይርና። ብፍላይ ተመሊሶም ናይ ራጂ መርመራ ተመሲለ ናብኡ ብምኻድ ነቲ ስንኩል መጥባሕቲ ገይረያ። ግና፡ ክሳብ ሕጂ 17፡0 መደብ ኣከባቢ ምንያ ጸጋይ ትበሃል ነይራትና ዶክተር ገይሮም ውጽኢት ምስ ተነግሩ ከኣ፡ እረኽቦ። ሽዑ፡ “በል ኣነ ለምለም ትሕዘኒ ኣላ። ድኳን ንጉሰ ዝተባህለት 17፡30 ሳይዳ (ብዓልቲ ቤቱ ን ኣዲ ገብረ)፡ ንባዕላ “ዶክተር፡ ሕጂ’ውን ብውሽጡ ሕማቕ ግርማጽዮን እየ ዝበሃል። ጽባሕ ሰንበት ንዕልተይ ከኣ ኢዳ ተሰይራ። ካልኦት 18፡30 ደረት ቃና ውድብቲ ስለ ዝነበረት፡ ክንልምን ከለና፡ ይስምዖ ኣሎ’ሞ ናይ ሽንቲ መርመራ ምሳሕ ከምጽኣልካ እየ፣ ናይ መን እዩ ግን ዋላ ሓንቲ ከይኮኑ ወጺኦም። እዚ 20፡0 ዜና (ትግረ) ነፍሲ ወከፍና 50 ሓባ ሞዴስ ከም ዘይትእዝዘሉ?” ኢልና፡ መርመራ ሽንቲ ኢልካ ምእንታን ከይትስንብድ፡ ብስም ሓደጋ’ዚ ኣብ 1978 ኮይኑ፡ ደቀይን 20፡13 ፊልም ዳምር እንወሃብ ገይራ ወረቐት ትጽሕፈልና (ላባራቶሪ) ንኽገብሩ ሳልሳይ መዓልቲ ለምለም ግርማጽዮን እንተ መጺኡካ፡ ብዓል ቤተይን ምዝላቕ ኰይኑ ካብ 21፡0 ዜና (ትግርኛ) ነይራ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ምስ’ተን ብደገ ከም ዝምለሱ ንገብር ነይርና። በቃ ናተይ ምዃኑ ፈሊጥካ ስቕ ኢልካ ከረን ናብ ሳሕል ድሕሪ ምኻዶም 21፡25 ተክ ኢንሳይት ዝነበራ ኣባላትና ብጉልባብ ‘ዕቁብ’ ከምዚኣ እናገበርና ሰሙን ምሉእ ተቐበሎ፡” እብሎ። ብድሕሪኡ፡ ሰንበት ድሕሪ ሒደት ሰሙናት እዩ ዝኸውን 2፡0 ዜና (ዓረብ) ኣብ ገዛ ንእከብ’ሞ፡ ባዕልና ሞዴስ ናብ ስራሕና ነመላልሶም ነይርና ኩሉ ግዜ ምሳሕ እልእከሉ፣ ክዳውንቲ፡ ዘሎ። 2፡10 ኢድኣት እናሰራሕና ነቶም ተጋደልቲ ነረክቦም ማለት’ዩ። ክመላለሱ ከለዉ፡ ንሕና ጫማን ካልእ ዘድልዮ ነገራትን እውን ብዓል ቤትክን ደቅኽን ናብ ሜዳ 2፡30 ዜና (እንግሊዝ) ነይርና። ብ ፊያት ሰዪ ቸንቶ መኪናኣ ከኣ ንስድራቤቶም ይኹን መቕርቦም ዓዲገን ካብ ሰብ ለሚነን እሰደሉ ምስ ከዱ ደኣ እንታይ ክትገብሪ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.89 13 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 1 ስፖርት ሊድያ በረኸት ከረን - ኣልሳሕልን ዓንሰባን ናብ ፍጻመ ሓሊፈን ዞባ ማእከል - መደብ ጸወታ ኵዕሶ እግሪ ተሰሪዑ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ዞባ ዓንሰባ ንዝኽሪ ኣብ 70ታት ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ዝነበረ ነፍስሄር ንዘይተወሰነ ግዜ ተሰጋጊሩ ዝጸንሐ ሓድሽ ዓመተ ውድር ኵዕሶ እግሪ ዞባ ማእከል፡ እስማዒል ማሕሙድ ዝሰርዖ ውድራት፡ ሰንበት 14 ታሕሳስ ብጸወታ ሱፐር ካፕ፡ ደንደን ምስ ኢንሹራንስ ብናይ ደቂ-ኣንስትዮ፡ 1 ሕዳር’ውን ቀጺሉ ውዒሉ። ደንደን ምስ ቀይሕ ባሕሪ ድማ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ብዘካይድዎ ግጥም ኣብ ፈለማ ግጥማተን ዘካየዳ ጋንታ ላሳለ ስታድዩም ኣስመራ ክፍልም’ዩ። ምስ ኣልሳሕል እየን። ሓያል ምትህልላኽ በዚ ከኣ፡ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ሰዓት 1:30 ድ.ቀ. ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ድማ 3:30 ድ.ቀ. ዝተራእዮ ጸወታ እኳ እንተኣካየዳ፡ ላሳለ ክካየድ ምዃኑ፡ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ዞባ ማእከል ሓቢሩ። ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ሰዓት ቅልጡፋት ክልተ ሸቶታት ብምዝጋብ መሪሕነት ተረኪባ። “ምስ ማን.ዩናይትድ ኣብ ዝፈረምኩሉ ናይ ሞት ድሒራ ዝተበራበረት ኣልሳሕል ጸወታ ናብ ዕረፍቲ ከምርሕ ዓሰርተ ደቓይቕ ምስ ተረፎ


ክልተ ሸቶታት ብምዝጋብ ተመዓራርየን። ምፍርራሕ መጺኡኒ ነይሩ” ሩኒ ድሕሪ ዕረፍቲ ክልቲአን መጋጥምቲ ቅልጡፍ መጥቃዕቲ ኣብ ዘካየዳሉ ቀዲማ መተሃላልኽቲ ክኾና ተገሚተን ዝርከባ ውዳበኣ ዘሐየለት ዓንሰባ ደጋጊማ ልዳት ሸቶ ዝረኸበት ላሳለ’ያ ነይራ፡ ኣልሳሕል ጋንታት ኣልሂላልን ዓንሰባን ተራኺበን። መጋጥምታ ብምዅሕዃሕ ሓያለ እውን ሓሙሽተ ደቒቕ ኣብ ዘይመልእ ብምቅብባልን መጥቃዕትን ዝፈለመ ጸወታ፡ ፈተነታት ኣካየደት፣ ጸወታ ክዛዘም ዓሰርተ ሸቶ ብምርካባ 3ብ3 ተመዓራረያ። ናህሩ ብምዝያድ ኣብ ቀዳሞት ዕስራ ደቓይቕ ምስ ተረፎ ሸቶ ስለ ዘመዝገበት ድሕሪ’ዚ ዝተረኽበ ሸቶ ብዘይምንባሩ ናብ ደቓይቕ ዓንሰባ ልዳት ኣልሂላል ብምድፋር ከኣ ብዓወት ናብ ፍጻመ ኣማዕድያ። ፍጹም ቅላዕ ኣብ ዘምረሓሉ፡ ጸወታ 5ብ4 መሪሕነት ተረኪባ ናብ ዕረፈቲ ወጻ። ኣብ ዝመጽእ ሰንበት ኣብ መንጎ ጋንታት ብዓወት ኣልሳሕል ብምዝዛሙ፡ ናብ ፍጻመ ምልሶት፡ ኣልሂላል መሳርዓ ኣደልዲላ ኣልሳሕልን ዓንሰባን ናይ ፍጻመ ጸወታ ሓሊፋ። ኣተወት። ብመኣዝን ንዝረኸበታ ቅላዕ ናብ ክካየድ ምዃኑ ካብቲ ፈደረሽን ዝተረኸበ ቀጺለን’ውን፡ ንሓድሽ ዓመተ-ጸወታ ሸቶ ብምልዋጥ ተመዓራረየት። ብድሕሪ’ዚ ሓበሬታ የረድእ። ኣርቴታ፡ ጋንታኡ ‘በዓል ልደት ኣብ ልምድ ከተሕልፎ’ ወሲኑ ዓላሚ ናይታ ኣብ ሰሌዳ ፕሪመር ሊግን ስታድዩም ኤሚሬትስ ክትዕድማ’ያ። ኣርቴታ ዕለት’ያ። ዋላ ከምኡ ይኹን፡ ብሰንኪ እዚ ኣጥቃዓይ እንግሊዝ ዝነበረ ዋይን ሩኒ ብቀለም ተጸያይቑ ይጸንሓ ነይሩ። ናብ ሻምፕዮንስ ሊግን ትመርሕ ዘላ ኣርሰናል ግን ልምዳቶም ብዘይምቁራጽ ክቕጽል ናይ ልምድ መደብ ሓያሎ ኣባላት ናይታ ካብ ናይ ቁልዕነቱ ክለብ ኤቨርተን ናብ ማን.ዩናይትድ ስለ ዝኸድኩ’ዩ እቲ ዝኾነ ሚካኤል ኣርቴታ፡ ሎሚ ዓመት ኣብ ምዃኑ ኣስሚሩሉ ኣሎ። ክለብ፡ ከም ቤን ዋይት፡ ቡካዮ ሳካ፡ ኖኒ ማን.ዩናይትድ ድሕሪ ምስግጋሩ ናይ ኩሉ ነገራት ስዒቡ። ናብ ዩናይትድ መዓልቲ ቦክሲንግ ደይ ክጻወቱ መደብ እኳ ጸብጻባት ከም ዝሓበርዎ፡ ተጻወትቲ ማዱከን ኤበረቺ ኤዘን፡ ምስ ስድራ-ቤቶም ሞት ምፍርራሕ ከምዝመጾ ተዛሪቡ። ምግዓዝ ኣጸጋሚ’ዩ ነይሩ። ሊቨርፑልን እንተዘይተገብረ፡ ክለቡ ኣብ መዓልቲ ልደት ኣርሰናል፡ ወጋሕታ ኣብ በዓል ልደት ክጸንሑሉ ዝግባእ መደባቶም ክዘናበል’ዩ። ሩኒ ወዲ 18 ዓመት እንከሎ፡ ካብ ማንቸስተርን ኣብቲ ግዜ’ቲ ዓበይቲ (25 ታሕሳስ) ኣብ ልምድ ከምተሕልፎ ኣብ ለንደን ዝርከብ ናይ ልምድ ቦታ ኣርቴታ ኣብ መዓልቲ ልደት ልምድ ኤቨርተን ንዝቐረበሉ ክብረወሰን መቐናቕንቲ ብምንባረን ኣዝዩ ፈታኒ ገሊጹ። ክርከቡ’ዮም። ተጻወትቲ ድሕሪ ልምድ ከካይዱ ዝመደበሉ ምኽንያት፡ ብዝሒ ዝሓዘ ውዕል ድሕሪ ምንጻጉ፡ ኣብ እዋን’ዩ ነይሩ። እንታይ ከም ዝደሊ ኣርሰናል 27 ታሕሳስ ናብ ግጥማት ናብ ዓዶም ክምለሱ ክፍቀደሎም’ዩ። ኣርቴታ መስበርቲ ተጻወትቲ ኣብታ ክለብ 204 ብ27 ሚልዮን ፓውንድ ምስ እፈልጥ ብምንባረይ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ፕሪመር ሊግ ክትምለስ ከላ፡ ንብራይተን ኣብ ኣብ ወሳኒ መድረኽ ናይዚ ዓመተ-ጸወታ ነቐፌታት የስዕብ ብምህላዉ፡ ንኩነታት ማን.ዩናይትድ ፈሪሙ። ውሳነይ ተሪር መርገጺ እዩ ነይሩኒ። ልዑል ደረጃ ንምሓዝ ጸቒጡ ክለቡ ንምትዕርራይ ዝወጠኖ ከይኮነ በዚ ድማ፡ ንገለ ደገፍቲ ኤቨርተን እቲ ነውጺ ከኣ፡ ኣብ ከባብየይ ብምንባሩ ይሰርሓሉ ኣሎ። ኣይተርፍን’ዩ። ዋላ እኳ ‘ኣርቴታ ዝኽተሎም ቍጠዐ ፈጢሩ። ኣሰካፊ’ዩ ነይሩ።” ክብል ኣዘንትዩ። ኣርሰናል ኣቐዲማ ዘካየደቶ ጸወታ ኣገባብ ልምዳት ንተጻወትቲ ብዙሕ ዋጋ ሩኒ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብታ ክልተ መዓልታት ጥራይ’ዩ ኣቑጺሩ የኽፍሎም’ዩ’ ንዝብል ቅሬታት እንተነጸጎ፡ ግላዊት ‘ዘ ዋይን ሩኒ ሾው’ እትብል መደብ ጸወታ ዘሎ፣ ርብዒ-ፍጻመ ካራባኦ ካፕ ቁጽሮም እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ተዓዘብቲ ሜድያኡ ኣብ ዝሓበሮ፡ “ናይ ሞት ኣንጻር ክሪስታል ፓላስ 23 ታሕሳስ ግን ድኽመት ዋጋኡ ክርእዮ ጀሚሩ ሎሚ ምፍርራሕ ጎኒፉኑ። ገዛ ወለደይ ከተካይድ’ያ። እዚ ማለት እታ ክለብ ከምዘሎ ይወቕሱ። ብቀለም ተጸያይቑን ተሰባቢሩን። ኣብቲ ፕሪመርሊግ ድሮ ልደት ዕረፍቲ ክህልዋ’ዩ። ሎሚ ንዎልቭስ ትገጥማ ኣርሰናል፡ ንወሰንቲ እዋን’ቲ ኣፍቃሪተይ ዝነበረት ናይ ሕጂ ቸልሲ - ኤቨርተን 6:0 ድ.ቀ. ንብዙሓት ኤውሮጳውያን ክለባት፡ ተኸላኸልታ ዊልያም ሳሊባን ጋብሪኤል ብዓልቲ ቤተይ’ውን መንበሪኣ ዕለታዊ ልደት ብባህሊ ትርጉም ዘለዋ ማግሃላስን ከሲራ ምህላዋ ይፍለጥ። ሊቨርፑል - ብራይተን 6:0 ድ.ቀ. በርንለይ - ፉልሃም 8:30 ድ.ቀ. ሪቻርድ ካራፓዝ ናይ ክብሪ ዶክተሬት ተዓዲሉ ኣርሰናል - ዎልቭስ 1:0 ድ.ቀ. ላሊጋ ኣትለቲኮ ማድሪድ - ቫለንሲያ ዘርእማርይም ከሰተ እዚ ንጉስ ዓቐብ፡ በቲ ንሃገሩ ዘምጸኦ ህይወት ብምዕዳውን ዝለዓለ ትምህርቲ ብሽክለታ መሳርሒት እያ፡ ትምህርቲ ግን ዝናን ኣብ መንእሰያት ዘሕደሮ ጽልዋን፡ ይቕጽል ምህላዉ ገሊጹ። ንህይወት ዝመርሕ እዩ፡” ብምባል እዩ፡ 4:0 ድ.ቀ. ኣብ ዙር ፈረንሳ 2024 ዘደንቕ ኣብ’ዚ ሰሙን እዚ ካብ ላዕለዋይ ትካል ቢንያም ኣብ ዝሃቦ ሓሳብ፡ “ዕድመ ኣገዳስነት ትምህርቲ ገሊጹ። እዚ ናይ ማሎርካ - ኢልቸ 6:15 ድ.ቀ. ብቕዓት ብምርኣይ ‘ንጉስ ዓቐበት’ ተባሂሉ ትምህርቲ ሃገሩ ‘ናይ ክብሪ ዶክትሬት’ ስፖርተዊ ሓጺር እዩ። ኣእጋር ፔዳለ ቢንያም ቅኑዕ ውሳነ፡ መንእሰያት፡ ስፖርት ባርሴሎና - ኦሳሱና 8:30 ድ.ቀ. ማልያ ፖልካ ዶት(ነጠብጣብ ማልያ) (Honorary Doctorate) ተሸሊሙ። ምርጋጽ ደው ምስ ኣበላ፡ ህይወት ግን እናሰርሑ’ውን ትምህርቶም ክቕጽሉ ገታፈ - ኢስፓንዮል 1:0 ድ.ቀ. ዝለበሰ ኤኳዶራዊ ሪቻርድ ካራፓዝ፡ ‘ናይ ካራፓዝ በቲ ኣብ ቅድም ብሽክለታ ትቕጽል እያ። ስለ’ዚ፡ ሓደ ስፖርተኛ ጎኒ ከምዘለዎም ዘኻኽር ግብራዊ ኣብነት ሰንበት ፈለማ ኤኳዶራዊ ዕዉት ኣንበሳ ዓቐብ ዙር ዘርኣዮ ጻዕሪን ዓወትን ናይ ክብሪ ጎኒ እቲ ዘካይዶ ውድር፡ ኣእምሮኡ እዩ። ንቢንያም፡ ኣብ ኩሉ ጕዕዞ ህይወቱ ክሪስታል ፓላስ - ማን.ሲቲ 5:0 ድ.ቀ. ፈረንሳ’ ብምዃኑ፡ ነቲ ዘይከኣል ዝመስል ዶክተሬት ምጕንጻፉ ንኹሉ ስፖርተኛ ብፍልጠትን ትምህርትን ክሃንጽ ኣለዎ። ዓወት ንምነየሉ! ሳንደርላንድ - ኒውካስል 5:0 ድ.ቀ. ዝነበረ ከም ዝከኣል ዓቢ ኣብነት ኮይኑ እዩ። ዓቢይ መልእኽቲ ዘሕልፍ እዩ። ኖቲንግሃም - ቶተንሃም 5:0 ድ.ቀ. ካራፓዝ ኣብ ‘ዙር ፈረንሳ’ ዘምጸኦ ደገፍቲ፡ ዋጋ ትኬት ዋንጫ ዓለም ክንኪ ጸዊዖም ዌስትሃም - ኣስቶን ቪላ 5:0 ድ.ቀ.


ዓወት፡ ኣብ መንእሰያት ኤኳዶር ብረንትፎርድ - ሊድስ ዩናይትድ ምንቕቓሕ ፈጢሩ፡ እንተጽዒርካ 7:30 ድ.ቀ. ዘይብጻሕ ነገር ከምዘየለ ህያው ደገፍቲ ኵዕሶ እግሪ፡ ፊፋ ዋጋ ትኬት መስርሕ መሸጣ ትኬት ደው ክብል ኣብነት ምዃኑ’ዩ ክኢላታት’ታ ሃገር ዋንጫ ዓለም ከጉድሎ ጸዊዖም። እቶም እዮም ዝጠልቡ ዘለዉ። ላሊጋ ዝገልጹ። ብኽብሪ ዋጋታት ትኬት ዘማረሩ እቲ ልዑል ወሰኽ ዋጋ ትኬት፡ ፊፋ፡ ሰቪላ - ኦቪዶ 4:0 ድ.ቀ. ደገፍቲ፡ ማሕበር ኵዕሶ እግሪ ኣብ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ንጉጅለታት ሰልታ ቪጎ - ኣትለቲክ ቢልባኦ 6:15 ብኻልእ ወገን፡ ኣብ 2024 ወናኒ ልዕሊ ፊፋ ጸቐጢ ክገብር እዮም ዝሓቱ ደገፍቲ ነፍሲ-ወከፍ ሃገር ዝርዝር ድ.ቀ. ቀጠልያ ማልያ ዙር ፈረንሳ ዝኾነ ዘለዉ። ንሳቶም፡ ማሕበራት ኵዕሶ እግሪ ምቕራሕ ኣብ ዘውጽኡሉ እዋን’ዩ ቪላርያል - ሌቫንተ 8:30 ድ.ቀ. ኤርትራዊ ተቐዳማይ ቢንያም ኤውሮጳ እውን ጽልዋታተን ኣብ ልዕሊ ብወግዒ ተነጺሩ። ኣልቨስ - ርያል ማድሪድ 1:0 ድ.ቀ. ግርማይ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ኣብ ፊፋ ክጥቀማ እዮም ዝጽውዑ ዘለዉ። ኣብ መዛዘሚ ግጥም እቲ ዝሓሰረ ሰኑይ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፡ ነቲ ኣብ ስፖርት ማሕበር ደገፍቲ ኵዕሶ እግሪ ዋጋ ትኬት 319 ፓውንድ ኮይኑ፡ ፕሪመር ሊግ ዘምጸኦ ዓወት ኣብ ትምህርቲ’ውን ከምዝሓበርዎ፡ መጠን ዋጋ ትኬት እዚ ድማ ካብቲ ኣብ ቀጠር ዝነበረ ማን.ዩናይትድ - ቦርንማውዝ ክደግሞ ተበጊሱ ከምዘሎ ዘነጽር ናይ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዋጋ ትኬት ብሸውዓተ ዕጽፊ ዝዓበየ’ዩ። 1:0 ድ.ቀ. እዩ። ቢንያም፡ ዋላ እኳ ኣብ ዝለዓለ ኣመሪካ፡ ካናዳን ሜክሲኮን ዝካየድ ዋላ ንህጻናት’ውን ኣብ ክፍሊት ላሊጋ ጥርዚ ዓወት ይሃሉ፡ ኣገዳስነት ግጥም ኵዕሶ እግሪ ኣዝዩ ተጋኒኑ ዝዀነ ምጉዳል ወይ ሕድገታት ከም ትምህርቲ ብምርዳእን ካብ ኮረሻ ምህላዉ ገሊጾም። ዘየለ እዩ ፊፋ ዝሕብር። ርያል ቤትስ - ራዮ ቫልካኖ ብሽክለታ ድሕሪ ምውራድ ንዘሎ እቶም ደገፍቲ፡ ፍታሕ ክሳብ ዝርከብ 1:0 ድ.ቀ. ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.89 13 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 12 ዜና ዓለም ዜና ዓለም ዮርዳኖስ ጸጋይ ዘለንስኪ፡ መጻኢ ዕድል ዞባ ዶንባስ ብረፈረንደም ክውሰን ጸዊዑ ፕረዚደንት ዩክሬን ቮለድሚር ንሱ ወሲኹ፡ ሞስኮ፡ ንዞባ ዶንባስ ትራምፕ ዝቐረበ ምሕጽንታ’ኳ እንተ ዘለንስኪ፡ ሃገሩ ቅድሚ ምስ ሞስኮ ኣብ ምሉእ ብምሉእ ናይ ምቁጽጻር ድሌታ ዘይነጸጎ፡ እቲ ምርጫ፡ ሃገራት ምዕራብ ስምዕ ሰላም ምብጻሓ፡ መጻኢ ዕድል ከም ዘይቅበሎ ብምጥቃስ፡ እቲ ውሳነ ንኪየቭ ጽኑዕ ጸጥታዊ ውሕስነት ምስ እቲ ምስኣ ዘሰሓሕባ ዘሎ ዞባ ዶንባስ በቲ ህዝቢ ዩክሬን ዘካይዶ ምርጫ ዝህባኣ ጥራይ ከካይዶ ምዃኑ ግን ንምውሳን፡ ረፈረንደም ከተካይድ ይኹን ረፈረንደም ዝጽሎ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ። ኣድላዪ ምዃኑ ሓቢሩ። ኣፍሊጡ። ሞስኮ፡ ሓደ ካብቲ ምስ ኪየቭ ኣብ ፕረዚደንት ዘለንስኪ ንጋዜጠኛታት እቲ መግለጺ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ስምዕ ሰላም ንኽትበጽሕ ከም ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ኣብ ዝርብ ዶናልድ ትራምፕ፡ ንፕረዚደንት ቅድመ ኩነት ኣቐሚጣቶ ዘላ ነጥቢ፡ ሰላም ከም ዕንቅፋት ኮይኑ ዘሎ ዘለንስኪ ምርጫ ከካይድ ጸቕጢ ኣብ ዩክሬን ካብ ዞባ ዶንባስ ምሉእ ብምሉእ ግዝኣታዊ ክርክር ዞባ ዶንባስ፡ ብድምጺ ዝገብረሉ ዘሎ እዋን እዩ ዝወሃብ ዘሎ። ከተንሳሕብ ዝጠልብ ምዃኑ እዮም ህዝቢ ክውሰን ዝሓሸ ምዃኑ ገሊጹ። ፕረዚደንት ዘለንስኪ ነቲ ብፕረዚደንት ምንጭታት ዝሕብሩ። መራሕቲ ኣመሪካን ህንድን ተዘራሪቦም ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲ ናሬንድራ ንኣህጉራዊ ሰላም፡ ምርግጋእን ሞዲ፡ ኣብ ንግዲ፡ ምክልኻልን ጸዓትን ብልጽግናን ሓቢረን ክሰርሓ ከም ኣተኲሩ ምስ ፕረዚደንት ኣመሪካ ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናታቶም እተረዳድኣ ሓቢሩ። ዶናልድ ትራምፕ ብቴለፎን ዝርብ ንዝርአ ዘሎ ምዕባለታት ዳግም ከም ክልተኦም መራሕቲ ሃገራት፡ ኣብ ከም ዘካየደ ሓቢሩ። ዝገምገምዎ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ኣብ ንግዲ፡ ቴክኖሎጂ፡ ጸዓት፡ ምክልኻልን ዞባውን ኣህጉራውን ምዕባለታት እውን ጸጥታን ዘለዎም ምትሕብባር እቲ ናይ ቴለፎን ዝርብ፡ ክልተአን ከም ዝተዘራረቡ ገሊጹ። ንምስፋሕ’ውን ከም ዝዘተዩ ክፍለጥ ሃገራት ኣብ ንግዳዊ ስምዕ ንምብጻሕ ተኻኢሉ ኣሎ። ኣብ ተኸታሊ ምይያጥ ተጸሚደን ንሱ ወሲኹ፡ ሃገሩን ኣመሪካን ኣብ ዘለዋሉ እዋን እዩ ተኻይዱ። “ብዘይካ ዘለንስኪ፡ ህዝቢ ዩክሬን ቀዳማይ ሚኒስተር ሞዲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ‘ኤክስ’ ኣብ ንመደበይ ተቐቢልዎ እዩ” ትራምፕ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፡ ክልተኦም መራሕቲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ዝጠልብ ምንባሩ እዩ ምስቲ ዛዕባ እስራኤል፡ ኣብ ሊባኖስ መጥቃዕቲ ኣካዪዳ ትራምፕ፡ እቲ ንኲናት ዩክሬን - ቅርበት ዘለዎም ወገናት ዝሕብሩ። ሩስያ ደው ንምባል ዘቕረቦ እማመ ዩክሬን ግን፡ እቲ ዝቐረበላ ናይ ሰራዊት እስራኤል፡ ኣብ ደቡባዊ ክፋል መጥቃዕቲ ንምክያድ ዝጥቀመሉ እስራኤል፡ ነቲ ቅድሚ ዓመት ምስ ሰላም፡ ብዘይካ ብፕረዚደንት ዩክሬን ምንስሓብ ጠለብ፡ ህዝቢ ዩክሬን ሊባኖስ መጥቃዕቲ ከም ዘካየደ ሓቢሩ። ትሕተ ቅርጽታት ምንባሩ ኣነጺራ። ሊባኖስ ዝበጽሐቶ ስምዕ ሰላም ቭላድሚር ዘለንስኪ፡ ብህዝቢ ዩክሬን ብዘካይዶ ምርጫ ኮነ ረፈረንዶም እቲ ሰራዊት ኣብ ሓበሬታኡ፡ እቲ መጥቃዕቲ ህዝቢ ብጻዕቂ ብምጥሓሳ ከም ዘይተሓጎሰት’ኳ እንተ ተቐባልነት ከም ዝረኸበ ገሊጹ። ክውሰን ምዃኑ ኣፍሊጣ ኣላ። እቲ መጥቃዕቲ ዘካየደሉ ቦታት፡ ኣብ ዘይነብረሉ ጎቦታትን ጎላጉልን ገለጸት፡ እቲ መጥቃዕትታት ክካየድ ፕረዚደንት ትራምፕ ንጋዜጠኛታት ፕረዚደንት ፈደረሽን ሩስያ ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ማእከላት ዝተፈጸመ ምንባሩ ዝሓበሩ ናይ ዓይኒ ኣድላዪ ምንባሩ ግን ጠቒሳ ኣላ። ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ መንጎ ቭላድሚር ፑቲን ዝሓለፈ ሰሙን ሕዝቦላህ ምዃኑ ገሊጹ። መሰኻኽር፡ እስራኤል ቅድሚ ሕጂ’ውን ሕቡራት ሃገራት፡ እስራኤል ነቲ ኣብ ዩክሬን ፈደረሽን ሩስያን ሰላም ኣብ ህንዲ ዑደት ኣብ ዘካየደሉ እስራኤል፡ እቲ ዒላማ ዝኾነ ቦታት፡ ኣብቲ ከባቢ ተደጋሚ መጥቃዕትታት መወዳእታ 2024 ምስ ሊባኖስ ዝበጽሓቶ ንምስፋን ዘቕረቦ እማመ፡ ህይወት እዋን፡ ዩክሬን ካብቲ ተቖጻጺራቶ ዘላ ሕዝቦላህ ኣብ ልዕሊኣን ዜጋታን ኣካይዳ ምንባራ ኣመልኪቶም። ስምዕ ሰላም ብምጥሓስ፡ ብተደጋሚ ኣሽሓት ሰባት ከድሕን ዝኽእል ቦታት ምስ ዘይተንሳሕብ፡ ሩስያ ነቲ እተካይዶ ዘላ መጥቃዕትታት ብትሪ ምንባሩ ድሕሪ ምጥቃስ፡ እንተኾነ ዞባ ብሓይሊ ሓራ ከም እተውጽኦ ኮኒንዎ ኣሎ። ፕረዚደንት ዘለንስኪ ከም ዘይተቐበሎ ምሕባሩ ዝከር እዩ። ምስቲ ዛዕባ ቅርበት ዘለዎም ወገናት፡ ኣረዲኡ። እቲ እስራኤል ኣብ ሊባኖስ እተካይዶ እቲ ዝሓለፈ ዘላ መጥቃዕትታት፡ ሕዝቦላህ ዕጥቁ ወ ር ሒ ከውርድ ጸቕጢ ንምፍጣር ዝዓለመ ብፕረዚደንት ምዃኑ እዮም ዝገልጹ። ትራምፕ ዝቐረበ ሕዝቦላህ ግን፡ እስራኤል ካብቲ እማመ ሰላም፡ ተቖጻጺራቶ እትርከብ ክፋል ሊባኖስ ዩክሬን ካብቲ ኣብ ከይወጸትን መጥቃዕትታት ከየቋረጸትን፡ ትሕቲ ቁጽራ ዕጥቁ ከም ዘየውርድ እዩ ብተደጋሚ ዝርከብ ክፋል ዞባ ዝሕብር ዘሎ። ዶንባስ ክትወጽእ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ቬንዙዌላ ሓድሽ እገዳ ኣጽዲቓ ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ሽዱሽተ ኩባንያታት መራኽብን ሽዱሽተ ናይ ጽዕነት መራኽብን ቬንዙዌላ እገዳ ከም ዝረሓቐ ጠቐነ ምዃኑ እዩ ዝምጉት። ቬንዙዌላ፡ ካብ ኣመሪካ ክመጽኣ ዘጽደቐት ተሓቢሩ። ክፍሊ ግምጃ ኣመሪካ፡ እተን ንዝኽእል ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ እቲ ሓድሽ እገዳ፡ ኣካል ናይ’ቲ ኣብ እገዳ ተነቢሩለን ዘለዋ ኩባንያታትን ንምክልኻል፡ ሓያሎ ወተሃደራዊ ልዕሊ ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ኒኮላስ መራኽብን፡ ኣብ ጽላት ነዳዲ ቬንዙዌላ ልምዳት ተካይድ ምህላዋ እዮም ማዱሮ ጸቕጢ ንምፍጣር ዝካየድ ዘሎ ዝነጥፋ ምዃነን ኣነጺሩ ኣሎ። ምስቲ ዛዕባ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ወተሃደራዊ ስርሒት ምዃኑ እዮም ብተወሳኺ፡ ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ቀረባ ዝገልጹ። ምንጭታት ዝገልጹ። ኣዝማድ ፕረዚደንት ማዱሮ እውን ዝሓለፈ ሓሙስ፡ ፕረዚደንት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ እገዳ ከም ዘጽደቐ፡ እቲ ክፍሊ ወሲኹ ፈደረሽን ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ምስ ትራምፕ፡ ፕረዚደንት ማዱሮ፡ ሓቢሩ ኣሎ። ፕረዚደንት ማዱሮ ብተሌፎን ኣብ ኣሰጋገርቲ ዕጸ ፋርስ ናብ ሃገሩ ሓሽ ኣመሪካ፡ ካብ ዝሓለፈ መስከረም ዝገበሮ ዝርብ፡ ቬንዙዌላ ንሃገራዊ ንኸስሉኹ ይሕግዞም ከም ዘሎ ይኸስ ጀሚራ፡ ኣብ ልዕሊ ምስ ምስግጋር ረብሓታን ልኡላውነታን ካብ ናይ እኳ እንተ ሃለወ፡ ፕረዚደንት ማዱሮ ዕጸ ፋርስ ምትሕሓዝ ከም ዘለወን ወጻኢ ጸቕጢ ንምክልኻል ንእትወስዶ ግን፡ እቲ ዝቐርበሉ ዘሎ ክሲ ካብ ዝገለጸተን 20 መራኽብ መጥቃዕቲ ዘላ ውሳነታት ደገፉ ከም ዝገለጸ ስልጣን ንምእላዩ ዝተማህዘ ካብ ሓቂ ከም ዘካየደት፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ይሕበር። ተረኛ ፋርማሲ ዕለት ጎደና ቁ.ስልኪ 13/12/25 ጎደና176-3ቁ.8 : ከባቢ ሚ/ሪ ትምህርቲ 12035 ፋርማሲ ናጽነት


መበል 35 ዓመት ቁ.79 ሰሉስ 2 ታሕሳስ 2025 ገጻት 12 ዋጋ 2.0 ናቕፋ ገጽ 2 ገጽ 4 ገጽ 5 ገጽ 8 ገጽ 10 ምቝጣዕ ጥዕናዊ ጸገም ምስ ደራሲ ድቦላ ወዲቑኒ! ካብ ከፈልኩሉ’ስ . . .


የምጽእ ድዩ፧ መጽሓፍ፡ “ስነ- ዜና ኣገባብ ምርምርን . . . ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ናይ ሱዳን መገሻኡ ዛዚሙ ተመሊሱ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ዝምድና ኤርትራን ሱዳን፡ ምዕባለታት ምስጋን፡ ሓባራዊ ብልጽግና ብዘረጋግጽ ኣልሲ ብተናጸል ኣብ ተመሳሊ ገሊጹ። ብዕድመ ኣቦ-መንበር ልኡላዊ ባይቶ ግጭት ሱዳን ንምፍትሑ ዝካየድ ዘሎ መዳይ ንምድልዳሉን ንምስፍሑን ዛዕባታት ኣብ ዝገበሮ ዘተ፡ ሱዳን ካብ’ዚ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣቦሱዳን ጀነራል ዓብዱልፋታሕ ኣልቡርሃን ጻዕሪን፡ ከምኡ’ውን ሓባራዊ ኣገዳስነት ከምዝስራሕ ገሊጹ። ኣትያቶ ዘላ ጸገም ንኽትወጽእ፡ ኤርትራ መንበር ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ኣብ ሱዳን ዝገበሮ ናይ ክልተ መዓልታት ኣብ ዘለዎም ዞባውን ዓለማውን ጉዳያት ብተወሳኺ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ኣበርክቶኣ ከምእትገብር ኣፍሊጡ። ዓብዱልፋታሕ ኣልቡርሃን ብዝገብረሉ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዛዚሙ፡ ብ30 ሕዳር ዘተኰረ ዝርብ ኣካዪዶም። ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዶ/ር ካምል ቀዳማይ ሚኒስተር - ዶ/ር ካምል ዕድመ መሰረት፡ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ድሕሪ-ቐትሪ ተመሊሱ። ጀነራል ኣልቡርሃን ብወገኑ፡ ንመርገጺ እድሪስ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ዳርፎር ምኒ እድሪስ ብወገኑ፡ ህዝቢ ሱዳን ንታሪኻዊ ንምፍጻም፡ ብ29 ሕዳር ኣብ ሰዓታት ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ድሕሪ ኣርኮ ሚናዊ፡ ከምኡ’ውን ዶ/ር ኣልትጃኒ መርገጺ ኤርትራ ብሓበን ከምዝጥምቶ ድሕሪ-ቐትሪ’ዩ ፖርት-ሱዳን ኣትዩ።


ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዑደቱ፡ ምስ ኣቦ-መንበር ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፋታሕ ኣልቡርሃን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ካምል እድሪስ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ዳርፎር ምኒ ኣርኮ ሚናዊን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ተራኺቡ፡ ኣብ ምድንፋዕ ክልተኣዊ ዝምድና ኤርትራን ሱዳን፡ ምዕባለታት ግጭት ሱዳን ንምፍትሑ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪን፡ ከምኡ’ውን ሓባራዊ ኣገዳስነት ኣብ ዘለዎም ዞባውን ዓለማውን ጉዳያት ዘተኰረ ዓሚቚ ዝርብ ኣካዪዱ።


ዕላማ ናይ’ቲ ምብጻሕ - ጽኑዕን መትከላውን መርገጺን ደገፍን ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንስምርትን ልኡላዊትን ሱዳን ደጊምካ ንምርግጋጽ ከምዝዀነ ዝገለጸ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ዘላቒ ሰላም ክሳብ ዝረጋገጽ፡ ኤርትራ ኣብ ጐኒ ህዝቢ ሱዳን ሓላፍነት ምርግጋጽ ሓድነታ ዝዓቀበት ርግእቲ ሱዳን ተሰኪሙ ዘሎ መሰጋገሪ ባይቶን ደው ከምእትብልን ዝከኣላ ኩሉ ከምእትገብርን ኣነጺሩ።


ፕረዚደንት ኢሳይያስን ጀነራል ኣልቡርሃን ኣብ ፖርትሱዳን ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፡ ኣብ ምድንፋዕ ክልተኣዊ ከረን - መንእሰያት ብዝተፈላለየ ዓውድታት ሞያ ሰልጢኖም ኣብ ከተማ ከረን፡ ብዓውድታት ስነ- 20 ሽሕ ናቕፋ ወለድ ዘይብሉ ልቓሕ ጽባቐ ጸጉሪ ርእሲ፡ ምልኻዕ (ሜክ ኣፕ)፡ ስለዝተፈቕደሎም፡ ኣብ ምርባሕ ንህቢ፡ ኣሰራርሓ ባህላውን ዘመናውን መግቢ፡ ደርሁን ምስባሕ ኣባጊዕን ተዋፊሮም ከምኡ’ውን ስርሓት ካይላ ዝሰልጠኑ 147 ጽቡቕ ለውጢ ከምዘምጽኡ ሓቢራ። መንእሰያት፡ ብ25 ሕዳር ተመሪቖም። ሓላፊ ሃማመተኤ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ኣዛዚ እቲ ካብ ሰለስተ ክሳብ ሽዱሽተ በረኸትኣብ ብግደኡ፡ ሃማመተኤ ምስ ኣዋርሕ ብግብርን ክልሰ-ሓሳብን ዝተዋህበ መሻርኽቱ ብምትሕብባር፡ መንእሰያት ትምህርቲ፡ ብሰልጠንቲ ልዑል ተቐባልነት ብቑዕ ሞያ ዓጢቖም ፈጠርቲ ስራሕ ስለዝረኸበ ኣድማዒ ምንባሩ፡ ኣብ ክዀኑን ብቑጠባ ነፍሶም ንክኽእሉን ሃማመተኤ ዞባ ዓንሰባ ሓላፊት ክፍሊ ብዝለዓለ ከምዝስራሓሉ ብምግላጽ፡ ፕሮጀክት ወ/ሮ ሻምላ ገብረኪዳን ገሊጻ። ሰልጠንቲ ቀሲሞ ንዘለዉ ሞያታት ብግብሪ ክሰርሑሉን ከማዕብልዎን ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት፡ ኣብ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ኣረዲኡ።


ኩለን ንኡሳን ዞባታት ዓንሰባ 1,30 ሰልጠንቲ ብወገኖም፡ ዝቐሰምዎ ሞያ መንእሰያት ብዝተፈላለየ ዓውድታት ኣብ መዓልታዊ መነባብሮኦም ኣዝዩ ሓጋዚ ብሞያ ከምዝሰልጠኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ተመሳሊ ስልጠናታት ንኡሳን ዞባታት ከረን፡ ዒላበርዕድ፡ ገለብን ብቐጻሊ ክውደብ ተላብዮም።


ዓዲተከሌዛን ዝርከቡ፡ ነፍስ-ወከፎም ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 2 ሰ/ቀ/ባሕሪ - ሃማደኤ ምስ መሻርኽቲ ንዘሰላሰሎ መደባት ገምጊሙ ኤችኣይቪ ኣብ ምግታእ ዝተረኸበ ገስጋስ ዓቂብና፡ ንዝተረፈና ዓቲብና ንስራሕ! ጨንፈር ሃማደኤ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ተኻዪዱሉን። ምእንቲ ክዓቢ፡ ውሁድ ስራሕ ምስ ባሕሪ፡ ምስ ናይ ስራሕ መሻርኽቱ ሓላፊት ጨንፈር ሃማደኤ ዞባ ሰ/ቀ/ መሻርኽቲ እናሓየለ ክኸይድን ንቕሓት ሓድሽ መልከፍቲ ኤችኣይቪን መጠነ ሞትን (ኣብ ዓበይትን ህጻናትን) ካብ ብምትሕብባር ኣብ መዳያት ሕርሻ፡ ባሕሪ ወ/ሮ ጅምዓ ራኪ ብወገና፡ ኣብ ደቂኣንስትዮ ዘበርኽ ጐስጓሳት ብዝሓየለ ግዜ ናብ ግዜ እናጎደለ ይኸይድ ከም ዘሎ፡ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጥዕና፡ ትምህርትን ካልእን ዘሰላሰሎ ምስፋሕ ውዳበታት፡ ምግታእ መርዓ መልክዑ ክድፋኣሉን ኣዘኻኺራ። (UNAIDS) ናይ 2024 ዝዘርግሖ ኣሃዛዊ ጸብጻብ ይሕብር። መደባት፡ ኣብ ዕብየት ደቂኣንስትዮ ትሕቲ ዕድመን ክሽቦ ደቂኣንስትዮን፡ ኣኼበኛታት ኣብ መወዳእታ፡ ተሳትፎ ኤችኣይቪ ኣብ 80ታት ኣብዛ ዓለም ካብ ዝርአ፡ ኣብ ኩሉ ክሊ ዕድመ፡ ጾታ ብዘይፈሊ ናይ ሚልዮናት ህይወት ወሲዱ’ዩ። ብኽኢላታት ኣብ ዝተኻየደ ናይ ለይትን መዓልትን ምርምራዊ ጻዕሪ ግን ዝማዕበለ መርመርን ነቲ ቫይረስ ካብ ምርባሕ ዝድርት መድሃኒትን ተማሂዙ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ናይ ሚልዮናት ህይወት ምስቲ ሕማም ዝነብሩ ኣብቲ ሰብ ክነብሮ ዝኽእል ማእከላይ ዕድመ ከም ሰቦም ክነብሩ ጀሚሮም ኣለዉ። ኣብዚ እዋን ኣስታት 40.8 ሚልዮን ህዝቢ ምስ ኤችኣይቪ ይነብሩ ኣለዉ። ካብዚኦም ልዕሊ 31 ሚልዮን ኩሉ መዳያዊ ኣገልግሎት መድሃኒት ይረኽቡ። እዚ ተረኺቡ ዘሎ ኣተባዒ ውጽኢት ግን ዘዛኒ ከም ዘይኮነ’ዩ እቲ ሓበሬታ ዘተንብህ። ምኽንያቱ ብደረጃ ዓለም ኣብ ክሊ ዕድመ (15-49 ዓመት) ዝርከቡ ጉጅለታት (ክልቲኡ ጾታ) ኣተኲሩ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ገና ፍሉይ ቆላሕታን ተበግሶን ምክትታልን ከም ዘድልዮ ውጽኢት ናይቲ መጽናዕቲ ይሕብር። ንኣብነት፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ትሕተ-ሰሃራ፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ሰሙን ክሳብ 40 ጎራዙ ኣዋልድ (15-24 ዓመት) ዝዕድመአን ብ ኤችኣይቪ ይልከፋ ኣለዋ። ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ኤችኣይቪ፡ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ቊጽሪ ሓድሽ መልከፍትን ሞትን እናንቈልቆለ ይመጽእ ኣሎ። እቶም መድሃኒቶም ብጥብቂ እናተኸታተሉ ዝወስዱ ዘለዉ ዜጋታት፡ ኣብ ዝግበረሎም ዓመታዊ መርመራ ቊጽሪ ኣብ ደሞም ዘሎ ቫይረስ እናጎደለ ዳርጋ ኣብ ዘይርኣየሉ እወታዊ ለውጢ ከምዘምጽአ፡ ብ24ን ምድንፋዕ ሞያዊ ስልጠናታትን ደቂኣንስትዮ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ደረጃ ብምውራድ፡ ዝኾነ ምልክታት ናይቲ ሕማም ኣየርእዩን። እዚ ድማ፡ 25ን ሕዳር ኣብ ዘካየዶ ገምጋም ገሊጹ። ተራድኦታትን ደቂኣንስትዮ፡ ከምኡ’ውን ንምዕባይ ውሁድ ስራሕ ክካየድ፣ እቲ ቫይረስ ካብ ኣደ ናብ ዕሸል ይኹን ናብ ካልእ ሰብ ናይ ምትሕልላፍ ኣብ’ቲ ርክብ፡ ሓለፍቲ ሃማደኤ ኣብ ኣብ ምብራኽ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ሓደስቲ ኣባላት ንምውዳብ ዕቱብ ጻዕሪ ተኽእሎ ብ96% የጉድሎ። ብተመሳሊ ካብ ኤችኣይቪ ዘለዋ ኣደ ዝውለዱ ንኡስ ዞባታት ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ፡ ካልእን ንዝተሰላሰለ ንጥፈታት ዝምልከት ክግበር፣ ከምኡ’ውን ሕጽረት ክኢላዊ ህጻናት ኣብ ዝግበረሎም ዘሎ መርመራ፡ ካብቲ ሕማም ናጻ ኮይኖም ይውለዱ ኣብ 2025 ኣብ ትግባረ ዝተወጠነ ሰፊሕ መብርሂ ሂባ። ዓቕሚ-ሰብ ኣብ ቦታ ስራሕ ፍታሕ ኣለዉ። እዚ ግን ኣብተን ኣብ ቀዳማይ ኣዋርሕ ናይ ጥንሰን ተመርሚረን መደባት ዝነበረ ብልጫታትን ድኻማትን ወ/ሮ ጅምዓ ኣስዒባ፡ ተሳትፎ ክናደየሉ ዝብልን ካልእን ርእይቶታትን ኤችኣይቪ ኣብ ደመን ተረኺቡ፡ ብኣግኡ መድሃኒት ዝጀመራን፡ ድሕሪ ብዝርዝር ኣቕሪበን ዓሚቚ ዘተ ደቂኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ለበዋታትን ኣቕሪበን። ሕርሰን ድማ ኣብ ውሽጢ 45 መዓልታት ውላደን ተመርሚሩ ካብ ኤች ኣይቪ ናጻ ምዃኑ ዝተረጋገጸን እዩ። እዚ ኣገባብ ንዘይተኸታተላ ነብሰ-ጾራት ጊንዳዕ - ኣብ ጥዕና ተመሃሮ ዘተኰረ ስልጠና ተዋሂቡ ግን ብዝተፈላለየ መንገዲ ኤች ኣይቪ ካብ ኣደ ናብ ዕሸል ክመሓላለፍ ገፊሕ መንገዲ ኣለዎ። ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ፡ ሽዕብን ጊንዳዕን ንዝመጽኡ መምህራን ሓላፊ ኣሃዱ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን ኣብ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ዝተዋህበ ስልጠና፡ ኣብ ተመሓላለፍትን መምህር መሓመድ ዓብደላ ኣብ ዝሃቦ ዓወት ካብ ከተምጽኦ ንኽትዕቅቦ ዝያዳ ስራሕ ስለ ዝሓት፡ እዚ ኣብ ላዕሊ ንዘምህሩ መምህራን፡ ኣብ መዳይ ጥዕና ዘይተመሓለፍትን ሕማት ብሓፈሻ፡ መግለጺ፡ ብኣእምሮን ኣካልን ብቑዕ ዝተገለጸ ትስፉው ውጽኢት ንድሕሪት ንኸይምለስ፡ ብፍላይ ኣብ ውሱናት ተመሃሮ ዘተኰረ ስልጠና፡ ካብ 24 ብቐንዱ ድማ ኣብ መላኽዒ ተመሃራይ ምፍራይ ካብ ቀዳምነታት ጉጅለታት ናይ ሕብረተሰብና ከምቲ ዝድለ ናይ ባህሪ ለውጢ ስለ ዘይተራእየ፡ ክሳብ 26 ሕዳር ኣብ ጊንዳዕ ወዲቡ። ከሚካላትን ዘኸትልዎ ጥዕናዊ መስርሕ ምሃርን ምስትምሃርን ንሳቶም ድማ እቲ ሕማም ንኻልኦት ከመሓላልፉ ስለ ዝኽእሉ ኣብኣቶም እቲ ካብ ንኡሳን ዞባታት ዳህላክ፡ ሳዕቤናትን ዘተኰረ ነይሩ። ከምዝዀነ ብምሕባር፡ ደቂኣንስትዮ ኣተኲርና ከይተዛነና ክንሰርሓሉ ሓላፍነት ዘሰክም’ዩ። ተመሃሮ ሳዕቤናት መላኽዒ ከሚካላት ተገንዚበን ካብ ተጠቃምነቱ ዓለማዊ ዘላቒ ሸቶ ምዕባለ፡ ኣብ 2030 ኤችኣይቪ ካብ ዓለም ከብቅዕ ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ክሕየባ ኣዘኻኺሩ። ዝብል መርሓ ክዛዘም ሓሙሸተ ዓመታት ጥራይ’ዩ ተሪፉና ዘሎ። ኣብ ሃገርና፡ ኣብዘን ተሪፈን ዘለዋ ዓመታት ካብቲ ዝሓለፈ ዓመታት ብዝተዓጻጸፈ ሰሪሕና ዋና ኣሰናዳኢ ተሳተፍቲ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ነቲ ሸቶ ክንበጽሖ፡ ካብ ውልቀ ሰብ ዝጅምር፡ ዝምልከተን ሚኒስትሪታት፡ ስልጠና ኣብ ጥዕና ተመሃሮ፡ ብቐንዱ ሲቪል ማሕበራት፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት መሻርኽትን ተናቢብና ክንስርሓሉ ብርሃነ ምሕረትኣብ ድማ ኣብ ንጥፈታቶም ሓጋዚ ኮይኑ ብኣጋጣሚ መዓልቲ ኤችኣይቪ ሚኒስትሪ ጥዕና መልእኽቱ የመሓላልፍ። ምክትል ኣሰናዳኢ ከምዝረኸብዎ ብምሕባር፡ እቲ መደብ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ዝያዳ ቈላሕታ ተዋሂብዎ ብሰፊሑ ሚኒስትሪ ጥዕና ክስራሓሉ ተላብዮም። 1 ታሕሳስ 2025 ቍ.ስ 1626 / 201820 (256) ቦርድ ምስንዳእ ጎልጅ - ተጠቃምነት ህዝቢ ኣብ ትካላት ማሕበራዊ


ዮሴፍ ሃይለማርያም ኣገልግሎት ንምዕባይ ይስራሕ ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ኣብ ምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ሸጋላ - ኣቶ ኣቡበከር ዑስማን ገሊጹ። ኣቶ ሓምድ ዑስማን፡ ናይ ካልኣይ ንኡስ ዞባ ጎልጅ፡ ተጠቃምነት ህዝቢ ሕርሻዊ ምህርቲ ንምዕባይ ዝሕግዝ ደረጃ ትምህርቲ ክኽፈተሎምን ቍ.ስ 201820 (250) ኣብ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣገባት ይተኣታቶ ምህላዉ ኣገልግሎት ተንቀሳቓሲ ቴለፎን ፋክስ. 12749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ክብ ንምባል ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ፡ ብምጥቃስ፡ ሽግር ዝስተ ማይ ጥሪት ፍታሕ ክናደየሉን ተላብዩ። ኮም ማእከል ብምግባር ክድፋኣሉ ንምቅላል ኣብ 2024 ዝተሃንጸት ለይ-ኣውት ጻውዒት ቀሪቡ። ዲጋ ዛጊት እኹል ማይ ክተዋህል ሓላፊ መደበር ጥዕና ዓዲሸጋላ ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ብዘይምኽኣላ፡ ሽግር ዝስተ ማይ - ተሓጋዚ ነርስ ዓሊ መሓመድ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ንዓድታት ኣሜሎን ባእያይን ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተፈትሐ ድማ፡ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ፋጥና ኣድም ዝሓቁፍ ምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ሸጋላ፡ ኣረዲኡ። ከምዝወሃብን መረዳእታ ሕብረተሰብ ዛጊት ትካላት ጥዕና፡ ትምህርትን ኣብ ተጠቃምነት ዘመናዊ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይን ተዋዲዱሉ፡ ኣብ’ቲ ምሕዳር ከባቢ ሕክምና እናበረኸ ከምዝመጸን ምዝርጋሕ ጋዜጣ ህዝቢ ኣብ ውሑስ ከባቢ ተጠርኒፉ 1,754 ስድራቤታት ከምዘለዋን ብምጥቃስ፡ ቁጽሪ ተገልገልቲ ኣብ ቍ.ስ.1395-0758045 ዝተመሓየሸ መነባብሮ ክመርሓሉ ተጠቃምነት ነበርቲ ኣብ ትካላት ግምት ዘእተወ ወሰኽ ሰብ ሞያ ምልክታ ዝኽእል ባይታ ተፈጢሩሉ ከምዘሎ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ልዑል ጥዕናን ቀረብ መድሃኒትን ክግበር ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ኣመሓዳሪ ናይ’ቲ ምሕዳር ከባቢ ምዃኑን ዝሓበረ ኣካያዲ ስራሕ ኣዘኻኺሩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 3 ዛዕባ ሎሚ ዛዕባ ሎሚ ብሉይ ሕልሚ ኢትዮጵያን ዘይጽዓድ ኒሕ ኤርትራ ንልኡላውነትን ክፍሊ ምርምርን ሓበሬታን ሚ/ጉ/ወጻኢ ዓጀውጀው ጠሪሱ ዘይዝክሮ ሓቅነታት ተጠቃምነት ጥራይ ምኽንያት ተገይሩ ኣሎ። ብወዝቢ ዘይኮነስ ኮነ ኢሉ እዩ ዝሰግሮ። ነቲ ዝድለ ናይ ስምዕ መለክዒታት ኣብ ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ መጣቓዕቲን ኤርትራ ኣብ ገማግም ባሕራ ልኡላዊ መሰል ግምት ዘየእተወ በይናዊ ስጉምቲ ንመንፈስን ኣጫፈርትን ካብ ዘስፍሩዎ ጽሑፋት ከም ዘለዋ፡ ብዛዕባ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ፊደላት ሕግን ዝግህስ እዩ። መርበብ ሓበሬታ ብመራሕቲ ኢትዮጵያን ዘለዎ ዶባታ፡ ኮምሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ሞግዚቶምን እናተደግመን እናተጋውሐን ኣብ 202 ብዛዕባ ባድመን ከባቢኣን ኣብ ብዓለም ለኸ ፍሉጥ ዝኾነ ልኡላዊ ዝዋናጨፍ ዘሎ ሓተታትን ርእይቶታትን ዝነበረ ክርክር ዝሃቦ ቀያዲ ውሳነ፡ ኢትዮጵያ ዶባት ኤርትራ ናይ ብሕታን ንእኣን ናይ ሓይሊ ምልክት ዘይኮነስ ናይ ዓቕሊ ንውዕል ኣልጀርስን ዓለም ለኻዊ ሕግን ጥራይ ዝምልክት ብማንም ዘይትንከፍ እዩ። ጽበት ጫውጫውታ እዩ። ብምንጻግ ንልኡላዊ መሬት ኤርትራ ን18 ብሸለልታ ይኹን ብድርኺት፡ ነዚ ሓቅታት ዓመታት ጎቢጣ ምሓዛ ፈጺሞም ዘይለዓሉ ማያት ኤርትራ ናብ ረብሓ ኢትዮጵያ እቲ ፖለቲካዊ ትካል፡ ንነዊሕ ግዜ እዮም። ንምቕያር ዝግበር ፈተነ፡ ናብ ልኡላውነት ተቛጺሩ ዝጸንሐ ሕልምታት ምስ እዋናዊ ኤርትራ ዘቕነዐ ቀጥታዊ ተጻብኦ ኮይኑ፡ ኣብ ሓቅታት ከሰማምዕ ክብል ዝፍጠር ቈላሕታ ዝስሕቡ ዝተጋነኑ ስግኣታት፡ ዞባዊ ምሕደራ ማያት ባሕሪ ሓደገኛ ኣብነት ፋሕተርተር እዩ ከኣ እናተጋህደ ዝወጽእ ሽፍትነት ባሕሪ፡ ሓደጋ ሽቦታት መራኸቢ ከስዕብ ዝኽእል እዩ። ዘሎ። ኢትዮጵያ፡ ን75 ዓመታት ዝኣክል ከርሲ ባሕሪ ከም ምስምስ እናኣቕረቡ ቀይሕ ባሕሪ ንምውናን ዝነበራ ጻዕርታትን፡ ኢትዮጵያ ናይዚ ዞባ ጸጥታ ምንቅስቓስ ናብ ባሕሪ ንምብጻሕ ኢትዮጵያ እተቕርቦ ኣብዚ ዞባ ሰላም ዝዘርግ ፖሊሲታት ንግዲ ምእንቲ ከተውሕስ ህልውናኣ ኣብ ምስምስ “ዞባዊ ግዴታ” ንጸጥታ ወይ ከም ዘይተኸተለትን፡ ኣዕናውን ደምሳስን ማያት ባሕሪ ክረጋገጽን ልኡላዊ ኣፍደገ ንምርግጋእ ዝምልከት እውን ኣይኮነን። ነቲ ዝበለቶ ገዚፍ ወተሃደራዊ ወፈራታት ከም ቀይሕ ባሕሪ ክትውን እያ ትጽውዕ ዘላ። ንቡር ኮይኑ ዝጸንሐ ዞባዊ ስርዓታት ከም ዘየካየደትን ብሰንኪ ዝተጠቕመትሉ ሜላታት ጸጥታዊ ስግኣት ከም ኣጽዋር ተጠቒምካ ብሓድሽ ካልእ ቅርጺ ብምትሓዝን፡ ንዓለም ድማ ማእለያ ዘይብሉ ህዝቢ ከም ዘይጸነተን፡ ጎበጣ ግዝኣታት ምክያድ ሓድሽ ሜላ ለኻዊ ሕግታት ካልእ ትርጉም ብምሃብን፡ በዚ ሕጂ ተርእዮ ዘላ ናይ ዓቕሊ ጽበት ኣይኮነን። ህርፋን ጂኦፖለቲካ ትምኒታት ንምትግባር ፋሕተርተር፡ ብዛዕባ መሰላት ኣፍደገ ባሕሪን ብታሪኽን ብውዕላትን ዝተቐየደ ልኡላዊ ብዛዕባ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ዘለዋ ቄናን ብቐዳምነት ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝተደኰና መሰላት ጎረባብታ ንምግሃስ ዝፍተን እቲ ርድኢት ጎሊሑ ከም ዝወጽእ ገይሩዎ ሃገራት እየን ሓላፍነት ምሕደራን ምርግጋጽ ቀንዲ ሕመረት ናይዚ ምኽንያት’ዚ እዩ። ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ዕላማታ ክትረክብ ‘ቅኑዕ’ ከም ዝኾነ፡ ነዚ ዝቃወም ኣሎ። ካድረታት ሰልፊ ብልጽግና ኣብዚ ጸጥታን ገማግም ዘለወን። ኢትዮጵያ ናይ ሓባር ረብሓ ዝህብ ስትራተጂያዊ ከኣ ‘ዘይፍትሓዊ’ ከም ዝኾነ ዝኣምን ኣብ መወዳእታ ቅንያት ብተደጋሚ ዘርእይዎ ወደብ ኣልቦ ዕጽውቲ ሃገር ከም ምዃና ምሕዳር ኣዲሳበባ ነቲ ክልተኣዊ ጉዳይ ኣገዳስነት ዘለዎ ከም ዝኾነን፡ ኣብ ቀይሕ ጽውጽዋያዊ ፖለቲካ ዝተሰረተ ድርቅና ዘለዉ ተዋስኦታት ድማ ናይዚ መርኣያ እዩ። ኣብቲ ልኡላዊ ግዝኣት ማያት ኤርትራ ከም ናይ ሓባር ረብሓ ብምሳልን ዕላማታ ባሕሪ ዘይምርግጋእን ሽፍትነት ባሕርን ከም እዩ። ከተመሓድር ኣይትኽእልን። እዚ ዝቐርብ “ዞባዊ ግዴታ” ንምፍጻም ከም ዝኾነን ዘሎን፡ ኣብ የመን ዝተወለዐ ግጭት ከም እዚ ብዝተዋደን ስሩዕ ኣገባብን ስግኣታት ንዞባዊ ምትሕግጋዛት ዝጽውዕ ሓቅታት ሸፋፊንካ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ምኽንያት ኣገጣጢማ ብሽም ዞባዊ ጸጥታ ካድረታት ሰልፊ ብልጽግና፡ ነቲ ካብ ብተኸታሊ ዝፍኖ ዘሎ ሓተታን ጸብጻባትን፡ ዘይኮነስ ናይ ኢትዮጵያ ዘይሕጋዊ ዕላማ ዘለዎ ልኡላውነት ኤርትራ ብበይናዊ ብሕታዊ ዋንነት ንምእዋጅን እተካይዶ ቀደም ኣትሒዙ ዝጸንሐ ሃተፍተፍ ኢትዮጵያ ቅቡል ዝኾነ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንኸሐይል ተባሂሉ ዝቕርብ ዘሎ እዩ። ናይ ምስፍሕፋሕ መደባት ንምቕያር እዩ ጠቐነታት ሓደገኛ እዩ። ሕጋዊ መሰልን ሕልምታት ቀትሪ ከም ሓድሽ እናደጋገሙ፡ ብጽሒት ከም ዘለዋ ንምሳል ዝግበር ዝሓስብ። ልኡላውነት ኤርትራን ንጎድኒ ብምጕሳይ፡ ብዛዕባ “ውህደት”፡ “ናይ ሓባር ጸጥታ” ጻውዒት እዩ። የግዳስ እዚ ጸጥታ ንምውሓስ ደገፍቲ ናይዚ ሓሳብ እዚ “ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ዕላማ ጎበጣኣ ምኽንያታዊ ወይ “ቁጠባዊ ኣገዳስነት” ክደጋግሙ እባ፡ ብምኽንያት ቁጠባዊ ኣገዳስነት እባ፡ ዞባዊ ንግዲ ምእንቲ ክትሕሉ” ኣብ ገማግም ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ፡ ወደብ ዘይብላ ንምግባር ታሪኻዊ መረን ጸጥታዊ ይስምዑ ኣለዉ። እዚ እውን ሓድሽ ነገር እናተባህለ ብዝተመርጹ ቃላት ‘ልኡላዊ’ ኤርትራ ቀዋሚ ግዝኣት ባሕሪ ክትውን ዕጽውቲ ሃገር ኣፍ ደገ ባሕሪ ንክትረክብ ምስ ስክፍታን ከም ዘለዋ እትደጋግሞ ታክቲክ ኣይኮነን። ናይ ካልእ ልኡላውነት ኣብ ኣፍደገ ባሕሪ ንምውናን ዝግበር ጻውዒት ከም ዘለዋ ክገልጹ ከለዉ፡ ብግልባጡ ናይ ገማግም ባሕሪ ዘለዋ ጎረቤት ሃገር ብዝካየድ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ እዩ። ግምት ዘየእቱ ዘየባትኽ ትምኒት ኣፍ ደገ ሕጋዊ መሰረት የብሉን። ዘቕርቡዎ ምኽንያት ኤርትራ ልኡላውነት ጠሪሱ ክድምሰስ ልዝብን ብዝግበር ሓባራዊ ስምዕን ባሕሪ እዩ። ኮነ ተባሂሉ ዘይገሃስ መሰል ልኡላውነት፡ ከም ዘለዎ እዩ ዝገልጽ። ብመሰረት ዓለም ጥራይ ምዃኑ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብንጹርን ኣብ ዝተዛብዐ ስነ ኣእምሮ ዝመላለስ ቻርተር ሕብረት ኣፍሪቃን ውድብ ሕቡራት ለኻዊ ሕጊ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዘይብላ ዕጽውቲ ብዘየወላውልን ይገልጽ። ብናይ ሓይሊ ምውናን ማያት ባሕሪ ከም ዕላማ ጥራይ ብዘይካ’ቲ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ሃገራትን ዝጠልቦ ሕንጻት ግዝኣታዊ ክብሪ ዘይተዋህቦ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ስዒቡ ሃገራትን መሰረታዊ ጭብጥታትን ዝጐሰየ ድማ ግዜ ጎበጣን ኢትዮጵያ ሕጋዊ ዝኾነ እዩ። ሕጋዊ ልምዓታዊ መደባት ምስ ጎበጣ ኣፍ ደገ ባሕሪ ኣጥርያ ኣይትፈልጥን። ተወሳኺ መሬት ዘራኽብ የብሉን። ነዚ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብምጥሓሳን ድልየት ሕጋዊ ዝገብር ዞባዊ ይኹን ዓለም ለኻዊ ህዝቢ ኤርትራ ብምግሃሳን፡ ኢትዮጵያ መቓን ከኣ የለን። ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዋንነት ዘለዋ ይመስላ ነይሩ። ጸጥታ ንምውሓስ፡ ምርግጋእ ንምፍጣርን ናይዚ መቐጸልታ ዝኾነ ታሪኻዊ ሰልበጣ ብምኽንያት ቁጠባዊ ኣገዳስነትን ከምኡ’ውን ድማ እዩ ኣብዚ እዋን እዚ ብተደጋሚ ‘ብቕርበትን’ ዝኣመሰሉ ምስምሳት፡ “መሰል” ኣፍ ደገ ባሕሪ ከም ዘለዋ ዝስማዕ ብክልተኣዊ ክረአ ዘለዎ ጉዳይ ናብ ኣስገዳድ ዘሎ። ድርኺት ንምዕባሉ ዝግበር ፈተነ እዩ። እዚ ጌጋ ጥራይ ኣይኮነን። ብቐንዱ ሓደገኛ ገማግም ባሕሪ ዋንነት ናይ ወናኒት እዩ። ማያዊ ግዝኣት ዝኾነት ሃገር ከም ዝኾነን ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ሃገራት ብታህዲድ ንቡር ዶባትን ዝጸንሐ ልኡላዊ ስርዓታትን ወይ ብሓይሊ ወይ ብፈኸራ ዘይኮነስ ብምጥሓስ “ልኡላዊ ኣፍደገ” ንምውናን ብናይ ሓባር ስምዕ ተጠቀምቲ ክኾና ከም ጉልባብ ዝተጠቕሙሉ ናይ ጸጥታ ከም ዝኽእላ ዓለም ለኻዊ ሕጊ ብንጹር ምኽንያት ደይ መደይ ኢልካ ዝተነድቀ ኣስፊሩዎ ኣሎ። ኢትዮጵያ ከኣ ነቲ ናይ ሓድሽ መንነት፡ ቀንዲ ሕመረት ናይዚ ሃገር ብመሰጋገሪ ሃገራት ኣቢላ፡ መሰል ፖለቲካ ወይ ብታህዲድ ልኡላውነት ክሰዓር ዘይኮነስ ከም ትዕድልቲ ገይሩ ዝኣምን ጎበጣ ዘበን ዳግማይ ከሊሳ ብጽሒት ከም ወፈራታት ሓሶት እዩ። ብሽም ኣገዳስነት ዞባዊ ተጠቃምነት ኣፍደገ ባሕሪ ክትረክብ ትኽእል ኣይክእልን። ብዘይ ፍቓድ ኤርትራ “ልኡላዊ ካልእ ዝተኸወለ ድልየት ኣሎ። ኣብ ዘለዋ ምፍታና ዘምጸኦ ሓድሽ ነገር የለን። ጸጥታ ነዚ ዕላማታት እዚ እናኣቀባበሉ ዓለም እያ። እዚ መሰል እዚ ግና ምስ ሃገራት መሓላፊ” መሰል ወደብ ወይ ፍሉይ ዞባ ሃጸያዊ ቤተ መንግስቲ ጀሚሩ ናብ ሰልፊ ኤርትራ በይና እያ ሕጋዊትን ልኡላዊት ለኻዊ ሕጊ ፈጺሙ ዝነጽጎን ልኡላዊት ሃገር ገማግም ብዝግበር ናይ ሓባር ስምዕን ንምውናን ዝግበር ፈተነ፡ ነቲ ኣብ ቻርተር ብልጽግና ሰጊሩ ዘሎ ኣብ ኣእምሮ ሰሪጹ ወናኒት ገማግም ባሕራን። እተን ዓመታት ዘይትቕበሎን ነገር ፍሉይ ፍወሳ ተገይሩሉ ውዕልን እዩ ዝፍጸም እምበር ልኡላውነት ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ 2 (4) ዝሰፈረ ንኣርካናት ኢትዮጵያ ብናፍቖት ቀይሕ ዘይሕጋዊ ጎበጣ እየን እምበኣር፡ ከም ድሕረ ከም ንቡር ተቐባልነት ክረክብ እያ ኢትዮጵያ ዘረክብ ኣይኮነን። ኣብታ ኣአንጋዲት ሃገር ኣንጻር ግዝኣታዊ ሓድነት ካልእ ሃገር ሓይሊ ባሕሪ ኣዐንዚዙ ይርከብ። መበቈል ናይዚ ባይታ ናይዚ ኩሉ ሰልፊ ብልጽግና ዘስመዖ ትጽዕር ዘላ። ወተሃደራዊ መዓስከራት ክኽፈት ወይ ምጥቃም ዝኽልክል፡ ድሕሪ ግልግል ውግእ ናፍቖት እዚ ከኣ፡ ሕጊ ወይ ጂኦግራፊ ቀጻሊ ቄናን ናይ ክሕደት መደረታት። ቀዋሚ ናይ ጸጥታ ሓይሊ ክትከል ወይ ‘ኣብ ኢድካ ዘሎ ኣብ ኢድካ ይጽናሕ’ (uti ኣይኮነን። ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ሰልፊ ብልጽግና ካብቲ ዝርግሖ ስልጣን ክመሓላለፍ ኣይፈቅድን። መሰል posidetis) መትከል ምግሃስ ማለት እዩ። ይቕጽል… ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 4 ጥዕና ሱሌማን ኣሕመድ ሕርቃን ጥዕናዊ ጸገም የምጽእ ድዩ፧ ንደልዮ ነገር ምስ እንስእን ክንሓርቕ ንቡር ንኽንቁጣዕ ዝደፍኣና ምኽንያታት ክኸውን ከርእዮም ካብ ዝኽእል ተወሳኺ ምልክታት፦ እዩ። ምሕራቕ ኣብ ህይወትና ለውጢ ይኽእል እዩ። ምቑጣዕ ሃንደበት ዝትኮስ፡ • ዕረፍቲ ምስኣን፡ ንምጻእ ኣገዳሲ ዝኾነሉ እዋን’ውን ኣሎ። ክትቆጻጸሮ ዘሸግር ብጋህዲ ዝቃላዕ ስምዒት • ናይ ኣድህቦ ጸገም፡ ይኹን’ምበር፡ ምሒር ምስ ዝበዝሕን ብኣገባብ እዩ። ጻዕቂን ስምዒትን ናይቲ ሕርቃን ካብ • ግዜ ብግቡእ ምጥቃምን መደባት ክንኣልዮ ምስ ዘይንኽእልን ከቢድ ጥዕናውን ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ። ምሕንጻጽን ዘይምኽኣል ወዘተ። ስምዒታውን ጸገም ከምጽአልና ይኽእል እዩ። ብምጽራር ወይ ብሓንጋድ ዝርአ ዕግርግር ደረጃ ሕርቃን ካብን ናብን ሰብ ክፈላለ ቃዝኖት ዘለዎ ሰብ ክሓርቕ እንከሎ ዘርእዮ (Opositional defiant disorder) ይኽእል እዩ። ንዓና ዘሕርቐና ነገር፡ ነቲ ኻልእ ምልክታት ነዞም ዝስዕቡ ዘማልአ እዩ፦ ምንም ከይከውን ይኽእል እዩ። በዚ ደረጃ’ዚ እዚ ናይ ካልኦት ሰባት ሓሳብ ንምቕባል ሓሲብና ክንርእዮ ምስ እንፍትን፡ ንነብስና ካብ • ምንዳር፡ ዝርአ ናይ ምሕንጋድ ስምዒት ኮይኑ ብዙሕ ምሒር ምቝጣዕ ክንገትኣ ክንጅምር ኢና። • ጸኒሑ ዝርአ ምድካም ሓይሊን እምብዛ ግዜ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብፍላይ ኣብ ህጻናት እስትንፋስን፡ ይርአ። ካብ ምልክታቱ፦ ዘሕርቐና ነገር ግን እንታይ እዩ፧ • ተስፋ ናይ ምቑራጽ ስምዒት፡ • ምሒር ሕርቃን፡ • ነብስኻ ክትጎድእ ወይ ክተጥፍእ • ዓቕሊ ምጽባብ፡ ምሕራቕ/ ምቑጣዕ ባህርያዊ እዩ። ሰብነትና ምድላይ። • ምንዳር፡ ከም ዝጎድል ይገብር። ‘ተስቶስቶረነ’ (tes- ክትቆጽራ ዝኣመሰሉ ጠባያት ተርኢ። ኣብዚ ብባህሪኡ ዝፈጥሮ ግብረ መልሲ ናይ ዝኾነ • ምቕናእ ወዘተ የጠቓል። tosterone) ንባህሪ ወዲ ተባዕታይ ዘዕቢ፣ ነገራት ብድኽመትካ ከም እተበላሸዉ ስግኣት እዩ። “ከምዚ ከጋጥመኒ/ ከጋጥመና ስርዓት ዘይብሉ ተደጋሚ ዕግርግር (Obsbs- ከምዚ ዓይነት ጸገም ዘለዎም ህጻናት ብዙሕ ‘ኮርቲስል’ (cortisol) ድማ ንገለ ዘየድልዩ ገይርካ ስለ እትቖጽሮም፡ ካብ ሰባት ክትፍለን ይኽእል እዩ” ኢልና ኢና ንቑጣዕ። ገለ sesive-compulsive disorder) ግዜ ምስ መዛኑኦም ክበኣሱን ከዕገርግሩን ባህርያት ሰብነት ንምፍዋስ ዘገልግል ሆርሞን ነብስኻ ክትጎድእን ትፍትን። ካብ ዓይነታት ምቑጣዕ ንምንባርና ዘገድሱ እዮም ዝረኣዩ። እዩ። ገለ ካብቶም ብሰንኪ ምቑጣዕ ኣብ እዮም። እዚ ሓደ ካብ ጸገማት ስነ-ኣእምሮ ኮይኑ፡ ኣካላትና ዝረኣዩ ምልክታት፦ ልኡም (Pasive):- ኣብዚ ሕርቃንካ ሓያሎ ክኢላታት ስነ-ኣእምሮ፡ “ምሕራቕ ክትቆጻጸሮ ዘይትኽእል ናብ ከቢድ ጉድኣት ሓዘን/Grief • ምውሳኽ ጸቕጢ ደም፡ ብዝግባእ ስለ እትቆጻጸር ንኻልኦት ሰባት ጥቕሚ ዘለዎ ባህሪ ክኸውን ይኽእል እዩ” ዘምርሕ ዓይነት ምቑጣዕ እዩ። ከምዚ ዓይነት ምቑጣዕ/ ምሕራቕ ሓደ ካብ ደረጃታት • ምውሳኽ ህርመት ልቢ፡ ብንጹር ኣይንጸባረቕን እዩ። እቲ ዝሓረቐ ይብሉ። መዓስን ኣብ ከመይ ኩነታትን ጸገም ዘለዎም ሰባት፡ እቲ ዘርእይዎ ዕግርግርን ሓዘን/ ጓሂ እዩ። ሓዘን፡ ንፈትዎ ሰብ ብሞት • ምርባጽ ስምዒት፡ ስቕታ ምብዛሕ፡ ምስቁርቋር ወዘተ ዝኣመሰሉ ብኣገባብ እንተጠቒምካሉ፡ ድሌታትካ ምቑጣዕን ብዘይ ድሌቶም ካብ ስምዒታዊ ብምስኣንና ክመጽእ ይኽእል እዩ። ሓዘን/ ጓሂ • ምሽቕሻቕ ጭዋዳ ወዘት። ስምዒታት የንጸባርቕ እዩ። የግዳስ ብኻልኦት ንምርካብ ወይ ሸቶኻ ንምውቃዕ ብእወታዊ ቁጽሮም ወጻኢ ከም ዝመጾም ይንገር። - ዝሓሰብናዮ ክኾነልና ብዘይምኽኣሉ፡ ኣብ ሰባት ብቐሊሉ ስለ ዘይልለ፡ ንነብሱ’ምበር ኣብ መንገዲ ከሳልየካ ይኽእል እዩ። ዘየድሊ ኣእምሮኦም ትምህርቲ ብምትራፍና፡ ሓዳርና ብሰላማዊ ስምዒታዊ ምልክት (Emotional symp- ካልኦት ዘውርዶ ሃስያ ጉሉሕ ኣይኮነን፡ ዘናውጽ ዘረባ ወይ መንገዲ ብዘይ ምቕጻሉ፡ ብሰንኪ ፍትሕ፡ ካብ tom) ናይ ምቑጣዕ/ ምሕራቕ ባህሪ ኣለካ ዶ፧ ስምዒት፡ ምኽሪ ወይ ስራሕ ብምብራርን ወዘተ ክስዕብ ይኽእል ስኢሊ ናብ ከምዚ እዩ። ምስ ምሕራቕ/ ምቑጣዕ ተኣሳሲሮም ናይ ምቑጣዕ ባህሪ እንተለካ፦ ዓይነት ሕርቃን ዝመጽኡ ስምዒታት ብዙሓት እዮም። ኣብ • ብቐሊሉ ሓራቕ ትኸውን፡ ከምርሖም ይኽእል። ሓዘን ክሓቑፎም ካብ ዝኽእል ካልኦት ሓደ ፍጻመ ናይ ሕርቃን፡ ወይ ቅድሚኡን • ዘቖጥዓካ ነገር ካብ ቁጽጻርካ ወጻኢ ኮይኑ ምልክታት፦ ድሕሪኡን ክመጽኡ ዝኽእሉ ስምዒታት፡- ይስመዓካ፡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ • ምንዳር፡ • ዘለካ ዝምድና ብኣሉታ ክጸልዎ ትርኢ፡ ኣልኮላዊ መስተ • ስንባደ/ ራዕዲ፡ • ፍርሒ፡ • ንኻልኦት ሰባት ጎዳኢ ኮይኑ ትረኽቦ፡ ምውሳድ (Alcohol • ምድንዛዝ፡ • ሻቕሎት፡ • እቲ ጉዳይ ኣጣዒሱካ ይቕረታ misuse) • ንነብስኻ ከም ገበነኛ ምውሳድ ወይ • ነድሪ፡ ክትሓት ትደሊ፡ ምጽጻት፡ • ወጥሪ፡ • ዘይተደልየ ቃላትን ጸርፍን ክትድርቢ ኣብ ሓደ እዋን፡ • ጓሂ፡ • ዓቕሊ ምጽባብ፡ ትግደድ። ሓንሳብ ወይ • ብሕቱው ምዃን፡ • ጣዕሳ ወዘተ እዮም። መቆጻጸሪ ኣገባብ ሕርቃን ብተደጋሚ፡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ኣልኮላዊ • ፈራሕ ምዃን እዮም። ምሕራቕ/ምቑጣዕ ጸገም ዝኸውን መስተ ምውሳድ፡ ብዙሕ ኣልኮላዊ መስተ ዓይነት ስምዒታት ምቑጣዕ ሕርቃንካ ካብ ቁጽርካ ወጻኢ ምዃኑ ንኽትቆጻጸሮ ዓቕሚ ምስ እትስእን እዩ። ምውሳድ ንዝብል ሓሳብ እዩ ዘነጽር። ሓራቓት ሰባት ዘርእይዎ ምልክታት እንተኣስተብሂልካ፡ ከምኡ’ውን ንህይወትካን ክትወጾ ኣብ ዘይትኽእል ከቢድ ጣዕሳን ጓህን መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣልኮላዊ ስምዒታት ምቑጣዕ ብዝተፈላለዩ ኣገባት ምስ ሰባት ዘለካ ዝምድናን ብኣሉታ ይጸልዎ ድማ ይሸምመካ። ኣብ 2010፡ ኣብ ኣመሪካ መስተ ምዝውታር ዓመጽ/ መጥቃዕቲ ናይ ምሕራቕ ኣካላውን ስምዒታውን እዩ ዝንጸባረቕ። ኩሎም ዓይነት ሕርቃን ከም ዘሎ እንተገንዚብካ፡ ናብ ክኢላ ክኢላታት ማሕበራዊ ስነ ልቦና ዘካየድዎ ምፍጻም ተኽእሎ የዕቢ እዩ። ብደረጃ ዓለም ምልክታት እዩ ዘለዎ። ናይ ምሕራቕ ጸገም ብተመሳሊ ኣገባብ ኣይንጸባረቑን እዮም። ሕክምና ስነ-ኣእምሮ ብምኻድ ሕክምናዊ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ክትቆጻጸሮ ካብ ዝፍጸሙ ገበናት እቶም ልዕሊ ፍርቂ ዘለዎም ሰባት እቲ ዘርይዎ ምልክታት ሱቕ እቲ እነንጸባርቐሉ ኣገባብ ድማ ውሽጣዊ፡ ሓገዝ ክትሓት ይግባእ። ዘይትኽእል ቁጥዐ/ ሕርቃን፡ ኣካላውን ኣልኮላዊ መስተ ዝጠንቆም ምዃኖም’ውን ኢሉ ዝመጸ ዘይኮነ ገለ ኣገጣሚታት ዝፈጠሮ ግዳማዊ ልኡም ተባሂሉ ይኽፈል። ክኢላታት ሕክምና ስነ-ኣእምሮ፡ ዘለካ ኣእምሮኣውን ጉድኣት ከም ዘለዎ የነጽር። እቶም መጽናዕትታት ወሲኾም የረድኡ። ስምዒት እዩ። ዓቐን ናይቲ ስምዒት ግና ካብን ግዳማዊ (Outward):- ኣብዚ እቲ ናይ ጸገም እንታይ ምዃኑን ምስ ኣእምሮ ዘለዎ ሽዑ ንሽዑ፡ ክትቆጻጸሮ ናብ ዘይትኽእል ኣልኮላዊ መስተ ናይ ምሕሳብን ምዝዛን ናብን ሰብን ዘጋጥመሉ እዋናትን ይፈላለ ምቑጣዕ ስምዒታት ወይ ዓመጽ ብዝተፈላለዩ ምትእስሳር ከመይ ከም ዝመስልን ኣብ ኣፋዊ (ጸርፊ) ከምኡ’ውን ኣካላዊ መጥቃዕቲ ዓቕምኻ የጉድል። ከም ሳዕቤኑ ሚዛናዊ እዩ። ኣገባት እዩ ዝንጸባረቕ። ንኣብነት ከም ምልላይ ክሕግዙኻ እዮም። ብኸመይ ኣገባብ ከተካይድ ዝቕስቅስ ስምዒት ብምዃኑ፡ ዝኾነ ስጉምቲ ክትወስድ የጸግመካ። ምጭዳር፡ ምርጋም፡ ምድርባይ ወይ ምስባር ሕርቃንካ ክትቆጻጸር ከም እትኽእል’ውን ገለ ንነብስኻን ኣብ ከባቢኻ ዘለዉ ሰባትን ንተዘዝታዊ ስምዒታት ሰብነትና ስለ ኣካላዊ ምልክት (Physical symptom) ኣቕሓ፡ ከምኡ’ውን ምጽራፍ ወይ ምዝላፍ ፍወሳታት ክገብሩልካ ይኽእሉ እዮም። ብኸቢድ ክትጎድእ ትኽእል። ዝጸልዎ’ውን ምንቅስቓስ ሰብነትካ ክትቆጻጸር ምሕራቕ ንኹሉ ክፍሊ ሰብነት እዩ ዝጸልዎ፡ ዝኣመሰሉ ጠባያት ይረኣዩ። ሕርቃንካ ንምቁጽጻር ዘኽእሉ መንገድታት ናብ ምቑጣዕ ዘምርሑ ጉዳያት እንታይ ኣይትኽእልን። ብዙሕ ግዜ ኣልኮላዊ መስተ እንተላይ ንልቢ፡ ንሓንጎል ከምኡ’ውን ሓያሎ እዮም። ገለ ካብኦም፦ እዮም፧ ሰትዩ ናይ ምቑጣዕ ባህሪ ዘርኢ ሰብ ዝወስዶ ንጭዋዳ። ኣብ 201 ዝተኻየደ መናዕቲ ውሽጣዊ (Inward):- እዚ ዓይነት ሕርቃን’ዚ • መዘናግዒ ኣገባት ምፍጣር፡ ብፍላይ ስጉምቲ ኣዝዩ ከቢድ ክሳራ ዘውርድ እዩ ከም ዘመልክቶ፡ ሕርቃን - ‘ተስቶስቶረነ’ (tes- ብቐጥታ ንባዕልኻ እተጥቀዓሉ ኣገባብ እዩ። ድማ ኣብ እትሓርቀሉ እዋን። ክትቁጣዕ ወይ ክትሓርቕ ዝገብሩ ጉዳያት ዝኸውን። tosterone) ዝተባህለ ሆርሞን ከም ዝውስኽ፡ ንነብስኻ ብኣሉታዊ ነገር ብምጥማት ድማ፡ • ናይ ባህሪ ለውጢ ንምፍጣር ግቡእ ብዙሓት እዮም። ወጥሪ፡ ጸገም ስድራቤት፡ ኣቓልቦ ዘጉድል ኣመና ውዑይ ዕግርግር ‘ኮርቲስል’ (cortisol) ዝተባህለ ህርሞን ድማ ነብስኻ ክተትሕታ ወይ ድኽምቲ ገይርካ ኣእምሮኣዊ ፍወሳ ምክያድ። ስእነት ስራሕ፡ ጉዳይ ቁጠባ ወዘተ። (Atention deficit hyperactivity disor- • ወጥሪ፡ ቃንዝኖትን ጭንቀትን ምስ ኣብ ገለ ሰባት፡ ምቑጣዕ/ ምሕራቕ der) ዝህልዉኻ ብኣግኡ ክትኣልዮም ምኽኣል። መበገሲኡ ባዕሎም ብዘማዕብልዎ ስርዓት • ሕርቃንካ ንምቁጽጻር ካብ ክኢላታት ኣልቦ ልምድታት ኮይኑ ኢና ንረኽቦ። ግዙእ እዚ ኣብ ዋህዮታት ናይ ሓንጎል ማለት ኣእምሮ ግቡእ ምኽሪ ምውሳድ። ኣልኮላዊ መስተ ምዃን ወይ ቃዝኖት ከም ‘ኒውሮንስ’ ብዝርአ ጉድለት ምዕባለታት • ሕርቃንካ ንምቁጽጻር ግቡእ ምውስዋስ ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል። ስዒቦም ክንሓርቕ/ ዝፍጠር፡ ናብ ምቑጣዕን ምሕራቕን ኣካላት ምክያድ። ክንቁጣዕ ክገብሩና ዝኽእሉ ኣርእስትታት ዘምርሕ ጸገም እዩ። ብዘይምቕላብ ማለት • ግቡእ ግዜ ብምሃብ ዘድሊ ምዝንጋዕ ተዘርዚሮም ኣለዉ፦ ሃዲእካ ክተስተብህል ብዘይ ምኽኣል፡ ኣመና ክትወስድ ምኽኣል። ቃዝኖት (Depresion) ምውዓይ ብምዃን ከምኡ’ውን ረባሺ ደፋኢ • ሰባት ምሕጋዝ፡ ሞራላዊ ደገፍ ምሃብ ምቑጣዕ ምልክት ናይ ቃዝኖት ክኸውን ሓይሊ ብምውናን ዝኣመሰሉ ምልክታት ወዘተ ዝኣመሰሉ ቅዱስ ልምድታት ይኽእል እዩ። ብውሕዱ ኣብዞም ዝሓለፉ ዘካተ ድማ እዩ። ምዝውታር ንባዕሉ ሞራላዊ ዕረፍቲ ስለ ክልተ ሳምንታት ዘጋጠመና ዘሕዝን ፍጻመ ከምዚ ዓይነት ጸገም ዘለዎ ሰብ፡ እቲ ዝህበካ ሕርቃንካ ንምቁጽጻር የኽእለካ እዩ። ወይ ክሳራ ዝፈጥረልና ስምዒት ሓደ ካብቲ ምልክታቱ ገና ንእሽቶ እንከሎ ዝጅምር ምንጪ፦ medicalnewstoday ኮይኑ፡ ክሳብ ዕምሩ መላእታ ይቕጽል። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 5 ት ተ ምስ ደራሲ መጽሓፍ፡ “ስነ-ኣገባብ ምርምርን ኣገደስቲ መጽናዕትታትን”


ሕ ኣቶ ተስፋይ ቀለታ መ ለቃ ምኽንያትን ከምኡ’ውን ንሓፈሻዊ ትሕዝቶ ኣብ ኣጸሓሕፋናን ጸሓፍቲን ንዘሎ ሃጓፋት ስለዚ ድማ፡ ከም ርዱእ ክትወስዶ ኣጸጋሚ ናይታ መጽሓፍ ከብርሃልና ተወኪስናዮ ንምእላይን ንምሕጋዝን እትድርኽ 390 ገጻት ይኸውን። እቲ ንሶም ዝሓደጉልና ጽሑፋት ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ነይርና። ጽማቚ ትሕዝቶ ምስኡ ናይ ዘለዋ ርዕዝውቲ (ዓባይ) መጽሓፍ ክትከውን ከነሀብትሞ፡ ዝንቀፍ እንተለዎ ክንነቕፎ፡ ጌጋ ዘካየድናዮ ቃል-መሕተት ቀዳማይ ክፋል ክኢላ። እንተሎ ክንእርሞ ናትና ሓላፍነት ክንሱ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓላፊ ክፍሊ ምርምር ይስዕብ፡- ብዘይካ’ዚ፡ ትልሚ ናይ’ዛ መጽሓፍ፡ ሰባት ከምኡ ምግባር ግን የለን። እቲ ዝገርም፡ ህግደፍ ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ገዲም መምህርን ንኽጽሕፉ ንምድራኽ’ዩ። ከመይ እንተድኣ ብዛዕባ ኤርትራ ዝተገብረ መጽናዕቲ • ካብ ነዊሕ ተመክሮኻ ተበጊስካ፡ ነዛ ‘ስነ- ጋዜጠኛን ኣቶ ተስፋይ ቀለታ ደምሳስ፡ ኢልካኒ፡ ኣብ ኤርትራ ዝመጽኡ ወጻእተኛታት እዚ ዘይበሃል’ዩ። ንኣብነት (who is in Erኣገባብ ምርምርን ኣገደስቲ መጽናዕትታትን’ ብ1948 ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። ክሳብ 1 ብዛዕባ ኤርትራ እናጸሓፉ፡ ንሕናን ንዓና itrea) ኣብ እትብል መጽሓፍ ዘሎ ትሕዝቶ ዘርእስታ መጽሓፍ ጽሒፍካ፣ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ክፍሊ ትምህርቱ ኣብ ኣስመራ ተኸታቲሉ። ዝምልከትን ዘየጽሕፍ ምኽንያት እንታይ እንተድኣ ተመልኪትና፡ ብዛዕባ ኤርትራ ዘሎ፡ ድማ ክትዝርጋሕያ። ነዛ መጽሓፍ ክትጽሕፍ ብድሕሪኡ ናብ ኢትዮጵያ-ኣዲስ ኣበባ ኣለና? ሓደ ሰብ ኣብ ሓደ ቦታ ንሓያሎ ማዕድን፡ መሬት፡ ቅርጺ መሬት፡ ሕርሻ፡ እንስሳ ዝደረኸካ ቀንዲ ምኽንያት እንታይ’ዩ? ተጓዒዙ ናይ 12 ክፍሊ ኣብ ላባላቶሪ ስኩል ዓመታት ተቐሚጡ ንዝፈልጦ ኣከባቢን ወዘተ ብሰፊሑ ሰፊሩ ኢና ንረኽቦ። ቀጺሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ናብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣብ ዜና፡ ኣብ መስርሕ ንዘጋጥም ጌጋ ሕብረተሰብን ብመጽናዕቲ ዝተደገፈ ክጽሕፍ • ምስዚ ብምትእስሳር፡ ምርምር ዘድሊ ኣበባ ተጸንቢሩ፡ 4 ዓመት ተማሂሩ ብዓውዲ ይኹን ሃጓፍ ክትእረም ዘኽእል እኹል ግዜ ንምንታይ ኣይክእልን? ኣብ ስራሕ ዘጋጥሞ መዓስ’ዩ? ኣብዚ መዳይ ክጽሕፉ ንዝብገሱ ይፈትሕ ነይሩ? ነዛ መጽሓፍ ከም መወከሲ ጂኦግራፍን ስነ-ፍልጠት ስነ-ልቦናን ድሕሪ ኣይነበረን። ኣብዚ ዘለኽዎ ቦታ ስራሕ ብድሆታት ብመጽናዕቲ ስለምንታይ ወይ ምርምር ከካይዱ ዝደልዩ ሰባት እንታይ ተጠቒሞም ክጽሕፉ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ ምራቕ፡ ኣብ ጎንደር ‘ቤገምድር’፡ መምህር ግን፡ ረጊእካን ቀሲንካን ትሰርሓሉ ኩነታት ኣይፈትሕን? እዚ ኣብ ዘለናዮ ክንጽሕፍ’ዩ ክገብሩ ኣለዎም’ዩ ርእይቶኻ? ኣብዚ ብፍሉይ ሓጋዚት’ያ። ኮይኑ ን5 ዓመት ኣገልጊሉ። ኣብ 197 ተፈጢሩለይ። እዚ ዕድል’ዚ ምስ ተረኽበ፡ ዝግበኣና። ኣብዚ ብኣብነት ኣሰኒና ክንጠቕሶ ክትዛረበሉ እትደሊ እንታይ ኣሎ? ናብ ህግሓኤ ንምጽንባር ሜዳ ወሪዱ። ብዝተፈላለዩ ዝፈረዩ በብዓይነቶም መጽሓፍቲ እንኽእል ብዙሕ ኣሎ። ሓደ ካብኡ፡ ብዛዕባ • መጽሓፍካ 4 ክፋላት ሓቚፋ’ያ ወተሃደራውን ፖለቲካውን ትምህርቲ ድሕሪ ክርኢን ከንብን ጀሚረ፣ ብዙሓት ሃጓፋት ብረታዊ ቃልስና ኣይተረኸን ኣይተጻሕፈን ምርምር፡ ዘጋጠመ ሽግር ወይ ግድል ወጺኣ ዘላ። ኣርባዕተ መጽሓፍ ክትከውን ምቕሳም ከኣ ናብ ብርጌድ 4 ተመዲቡ። ምህላዎም ከለሊ ድማ ክኢለ። ካብዚ እረ ኣይተንከፈን። ክንስንዶ ዝግበኣና ንሕና ንምፍታሕ ዘገልግል ሳይነሳዊ መሳርሒ’ዩ። ዘይትኽእለሉ ምኽንያት ዘለዋ ኣይመስለን። ንመጀመርታ ግዜኡ ምስ ኣሃዱኡ ብምዃን ተበጊሰ፡ ነቲ ዝርአ ሃጓፍ ንምእራም፡ ምስ ክንስና፡ መን ክጽሕፈልናን ክትርኸልናን ስለዚ ምርምር ክትገብር ሕቶ ኢኻ ተልዕል። ንምንታይ ኢኻ ብኸምኡ ክትሕዛ ዘይከኣልካ? ኣብ ውግእ ሰምሃር 197 ‘ሰሓጢት’ ኣብ ሓላፊየይ ሓላፊ ምርምርን ስነዳን ህግደፍ፡ ኢና ንጽበ ዘለና? እዛ መጽሓፍ ኣብዚ ነቲ ሕቶ ክትፈትሕ ከኣ፡ ቅድሚ ሕጂ ርእይቶኦም ክህቡኒ ዝረኣዩዋ ዝብሃል ቦታ ውግእ ተኻፊሉ። ቀጺሉ፡ ኣብ ኣቶ ዘምህረት ዮውሃንስ፡ ክዛረበሉ ጀሚረ። ገለ ምቕሉል ኣበርክቶ እንተገበረት ካብ ብዛዕባ’ቲ ኣልዒልካዮ ዘለኻ ዛዕባ ሓበሬታ ክኢላታት ከምኡ መዓስ ዘይበሉ ኮይኖም። ገርሁ ስርናይ (ትግራይ) ኣብ 1ይ ወራር ከም ሓቂ ንዓይ’ምበር፡ ንዘምህረትሲ ዝብል’ውን ገለ ካብቲ ንኽጽሕፋ መበገሲ ንምርካብ ዝተጻሕፉ ጽሑፋት ምፍታሽ በብኽፋል ከተሕትማ ኣለካ ኢሎም ነዊሕ 1978 ውግእ ተኻፊሉ። ኣብቲ ውግእ ከኣ ሓድሽ ነገር ኣይነበረን። ኣቐዲሙ ዝፈልጦ ዝኾነኒ ሓሳብ እዩ ነይሩ። የድልየካ። ነቲ ዝረኸብካዮ ሓበሬታ ከም ዝተኸራኸሩኒ’ውን ነይሮም። ኣነ’ውን ክገብራ መውጋእቲ ኢድ ኣጋጢምዎ። ኣብ 5ይ መበገሲ ወሲድካ ኢኻ ሕቶታትካ ከተዕምቝን ጸገም ኣይነበረን። ክጅምራ ከለኹ ዕላማ ወራር 1979 ኣሃዱኡ ኣብ ማዕሚደ ኣብ ዘድሊ ሓበሬታ ክትእክብን እትኽእል። ኣብ ስለ ዝነበረኒ ዕላማይ ድማ ገንዘብ ንምርካብ ዝገበረቶ መስርሕ ‘ድብያ’፡ መውጋእቲ እግሪ ምርምር ኮነ ጽሑፍ ክዋፈሩ ዝደልዩ ሰባት፡ ኣይኮነን። ኣርባዕቲአን ክፋላት ነሓድሕደን ኣጋጢምዎ። እዚኦም ውሑዳት ኣብነታት ናብዚ ንምብጻሕ ፈለማ፡ እንታይ’ዮም ክጽሕፉ ዘተኣሳስር ዝተኣሳስር ምኽንያት ስለ ዘለወን፡ ካብቶም ኣቶ ተስፋይ ዝተኻፈሎም ውግኣት ወይ ኣብ ምንታይ’ዮም ምርምር ክገብሩ ካብኡ ዝተላዕለ፡ ኣንባቢ ኮነ ተመራማሪ እዮም። ብድሕሪ’ዚ፡ ብ1981፡ ወኪል ድምጺ ደልዮም ዘለዉ፡ ቅድሚ ዝኣገረ ታርጌቶም ንኣርባዕቲአን ክፋላት ብሓደ ተጠሚረን ሓፋሽ ኤርትራ ኣብ ብርጌድ 4 ብምዃን ከነጽሩ ይግባእ። ብድሕሪ’ዚ፡ ንዝረኸቡዎም ክረኽበን ኣብ ሓንቲ መጽሓፍ ክሕተማ ከገልግል ተመዚዙ። ጽሑፋት ኮኑ መወከሲታት፡ ትሕዝቶኦም ወሲነ። ነንበይነን እንተድኣ ተሓቲመን ተጋዳላይ ተስፋይ ወኪል ድምጺ ሓፋሽ ክግምግምዎምን ምኽላስ ዘድልዮም ግን፡ ዝደልዩወን ገለ ረኺቦም ንገሊአን ኮይኑ ኣብ ዝተመደበሉ እዋን፡ ብረድዮ ካብ እንተኾይኑ’ውን ብዕቱብ ምርኣዮም ኣገዳሲ እንተድኣ ስኢኖመን፡ ብርግጽ ኣብ መስርሕ ዝሰምዖ ወይ ጽሑፋት ብምንባብ ዘዋህለሎ ይኸውን። ካብዚ ብምብጋስ፡ ገለ ካብ ምርምራቶም ሃጓፍ ከጋጥሞም ስለ ዝኽእል፡ ፍልጠት እንተዘይኮይኑ፡ ጋዜጠኛ ከብሎ ትዕዝብታተይ ከካፍል፣ መንእሰያት ተመሃሮ ነዚ ንምውጋድ’የ፡ ገንዘብ ከይጠመትኩ ኣብ ዘኽእል ተመክሮ ኣይነበሮን። ‘ክገብሮ ኣለኒ’ ኮለጃትና መረዳእታኦም ኣብ መጽናዕታዊ ሓንቲ መጽሓፍ ተጠሚረን ከምዝሕተማ ዝበለ ልቡ ከየስመረ ስለ ዘይድቅስ ግዳ፡ ጽሑፉ ከመይ ተካይድ፡ ኣድህቦኦም ቃል ዝገበርኩ። ኣብ ሓጺር ግዜ ንፉዕ ጋዜጠኛ ክኽውን መሕተት እምበር፡ ኣብ ኣገባብ ስነ-ምርምርሲ ኣይተጸገመን። ድሕሪ ካልኣይን ሓድነታውን መሰረታዊ ፍልጠት ከምዝጐድሎም • ነዛ መጽሕፍ ኣብ ምድላው ጉባኤ 1987 ድማ ናብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ይረኣየካ። ብርግጽ ቃል-መሕተት ኣድላዪ’ዩ፡ ዝተጠቐምካሎም መወከሲታት እንታይ’ዮም? ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ሻባይት ተሳሒቡ። ተወሳኺ’ምበር መበገሲን ዛሚን ክኸውን ግን ናትካ ሓሳባትን ነዊሕ ተመክሮን’ከ ከመይ እንደገና ኣብ 198 ከም ሓላፍን ጠርናፊን ኣይግባእን። እቶም መንእሰያት እቲ ዝገብርዎ ተጠቒምካሉ? ናብ ምድላው መጽሔት ሳግም ተቕይሩ። ስራሕ ኣብ ስነ-ኣገባብ ምርምር ተመርኲሶም ቀጺሉ፡ ኣብ 190 ናብ ቤት ትምህርቲ ካድር ኩሉ ግዜ ምርምር ሓደ ግድል ንምፍታሕ፡ ኣይገብርዎን። ስለዚ ድማ፡ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ተቐይሩ፡ ኣብ ምድላው መጽሔት ሓርበኛ ካብ ትዕዝብቲን ተመክሮን ናይ ሰባት’ዩ ከእትዎምን ቅኑዕን ዓሚቚን ናይ’ቲ ዝደልይዎ ተመዲቡ። ዝብገስ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስክዎ፡ ነዊሕ ሓበሬታ ክረኽቡን ኣየኽእሎምን። ናጽነት ኮይኑ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ እዋን ኣብዚ ናይ ጽሕፈት ስራሕ’የ ሰሪሐ። • እዛ መጽሓፍ ኣርባዕተ ክፋላት ዘለዋ’ያ። ኣብ 191 ኣብ ዝጀመረትሉ ከኣ፡ ኣቶ ኣብዚ ናይ ነዊሕ ተመክሮ ናይ ጽሕፈት ኣብ ቀዳማይ ክፋል ብዛዕባ ምርምርን ተስፋይ፡ ጋዜጠኛ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኮይኑ ስራሕ፡ ብዙሕ እወታን ኣሉታን ነይሩኒ። ነዚን ኣገባቱን ኣቕሪባ፣ ኣብቲ ካልኣይ ክፋልን ተመዲቡ። ነዊሕ ከይጸንሐ ዋና ኣሰናዳኢ ካልእን ደሚርካ ናተይ ናይ ነዊሕ ተመክሮ ካልኦት ክፋላትን ከኣ ኣብነታት ናይ ዝተኻየዱ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኮይኑ። ቀጺሉ ሓላፊ ጒዳይ’ዩ ነይሩ። ካብዚ ተበጊስና፡ “እንታይ ኣሎ። መበገሲ ናይ’ዛ መጽሓፍ፡ ተመክሮናን • ናይ ወጻእተኛታት ተመራመርቲን መጽናዕቲ ዝገልጽ ትሕዝቶ ኣካቲታ ኣላ። ጋዜጣታት ኮይኑ ኣገልጊሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ናብ ንግበር” ዝብል ሓሳብ ስዒቡ። “እሞ ነቶም ትዕዝብትናን ኮይኑ፡ በብግዜኡ ዝፈርዩ ኣብ ጸሓፍቲን ካብ ኣልዓልካ፡ ብርኩታት ከምኡ ክትከውን ዝመረጽካሉ ምኽንያት ኣገልግሎት ዜና ተቐይሩ ዋና ዳይረክተር ዝጽሕፉን ኣብ ዓውዲ ምርምርን ከምኡ ዘለዉ መጽሓፍትና ዝረኣዩ ሃጓፋት ኣብ ኣይኹኑ’ምበር፡ ኣብ ዝርዝር ከይኣተና፡ ከም እንታይ’ዩ? ኣብነታት መጽናዕቲ ስነ-ኣገባብ ኣገልግሎት ዜናን ጋዜጣን ኮይኑ ክሳብ 203 ድማ፡ ማሕበራት ተጋደልቲ ዘገልግል፡ ሓጸርቲ ምፍዋስ ክትሕግዝ’ዩ እቲ መደብ። እዚ ከም መወከሲ ንያታዊ ኣነባብራ፡ ባህሊ፡ ሕጊታት ምርምራትንከ ርክቡ እንታይ’ዩ? ኣገልጊሉ። ካብኡ ናብ ምርምርን ስነዳን ኮርሳት ዘይንውድብ ተባሂሉ። ተገይሩ ለውጢ ቀዳማይ ረቛሒ ክኸውን እንከሎ፡ እንዳ ኣባ፡ ባህርያውን ሰብ ዝሰርሖን ጸጋታት እቲ ቀዳማይን ዝሰፍሐን ክፋል ናይ’ዛ ህግደፍ ተቐይሩ፡ ሓላፊ ክፍሊ ዜና (መጽሔት ኣይምጽአን። መወከሲ ዘገልግል ብሩሾር ካልኣይ ረቛሒ ከኣ፡ ነዚ ናይ ኣገባብ (ሃብቲ)ን ወለዶታት ሕብረተሰብ ኤርትራን መጽሓፍ፡ ንኣገባብ ስነ-ምርምር ዝሓቁፍ ሕድሪን መርበብ ሓበሬታ ሻዕብያ ዶት ምድላው ከም ካልኣይ ኣማራጺ ተወሲዱ፡ ስነ-ምርምር ክጽሕፍ እንተድኣ ኮይነ፡ ናይ ዘጕልሑ (ዘገልግሉ) ብወጻእተኛታት ትሕዝቶ ዘለዎ’ዩ። እቲ ካልኣይ ክፋል፡ ኦርግን) ናይቲ ትካል ኮይኑ ንልዕሊ 13 ዓመት እዚ’ውን ተገይሩ ውጽኢት ኣየምጽአን። ኣተገባብራ ምድላው ምርምር ዘገልግሉ ተመራመርቲን ጸሓፍቲን ዝተጻሕፉ ምስኡ ምትእስሳር ዘለዎ፡ ቅድሚ ሕጂ ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ 2016 ናብዚ ሕጂ እዚ ኩሉ ተፈቲኑ ምስላጥ ካብ ኣበየ፡ ወይ ዝሕግዙ ኣገባት ዝሓቖፉ መወከሲታት መጽሓፍቲ ኣለዉ። ምስቲ ንስኻ ምርምር ብወጻእተኛታት ተመራመርቲ ብዛዕባ ብሓላፍነት ዝሰርሓሉ ዘሎ ክፍሊ ምርምር ካልእ ኣማራጺ ተደልዩ። ስለዚ ኣብ ኣጸሓሕፋ ክውከስ ነይሩኒ። በዚ ድማ ልዕሊ 15 ዝኾኑ ኣካይድካ ኣብ ደረጃ ምሕታም ኣብጺሕካያ ኤርትራ ዝተኻየዱ ዝተፈላለዩ ምርምራትን ህግደፍ ተቐዪሩ። ጽሑፋት ዝርአ ዘሎ ሃጓፍት ብሓፈሻ፡ ኣብ መጽሓፍቲ ኣገባብ ስነ-ምርምር ተወኪሰ። ዘለኻ መጽናዕታዊት መጽሓፍ ብምንጽጻር፡ መጽናዕትታትን ሓቚፉ ንረኽቦ። እቲ ሳልሳይ ገዲም መምህርን ጋዜጠኛን ተስፋይ ቀለታ፡ ኣተኣኻኽባ ሓበሬታን ምጥላል ሓበሬታን ብርግጽ ዓውደይ ኣይኮነን፡ እንተኾነ፡ ‘ክገብሮ ከመይ ትርእዮ ወይ ትገልጾ? ክፋል፡ ህዝባዊ ግንባር ዝገበሮ መጽናዕቲ፡ ኣብ ኣብ ሃገርና ኣብ ስነ-ኣገባብ ምርምርን ኣገደስቲ ድማ ብፍላይ ዝርአ ሃጓፋት፡ ክፍታሕ እንተድኣ ኣለኒ’ ስለ ዝበልኩ፡ ብዙሕ መጽሓፍቲ ራብዓይ ክፋል ከኣ፡ ነዛ መጽሓፍ ንምድላው መጽናዕትታትን ንዘሎ ሃጓፋት ብምልላይ፡ ኾይኑ፡ ዕትብ ዝበለ ስራሕ ከምዘድሊ ክልተ ነገር እዩ። እቲ ሓደ ከምዚ ገይሮም ድሕሪ ምግልባጥ፡ ንቐዳማይ ክፋል ትሕዝቶ ዝተጠቐምኩሎም መወከሲታት ዝሓቘፈ’ዩ። ንጸሓፍቲን ተመራመርቲን ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ተገንዚበ። ካብዚ ተበጊሰ ከኣ፡ ነዛ መጽሓፍ ምጽሓፎም ኤርትራ ቅድሚ 20ን 30ን መጽሓፈይ ምስ ተመክሮ እናተኣሳሰርኩ ስለዚ፡ “ኣገባብ ኣጸሓሕፋ፡ ዝጻሓፈሉ ዓውዲ ክነጥፉ ዝደልዩ ብጉሳት መንእሰያት ክጽሕፍ ተደሪኸ። እግሪ መንገዳ ንዕኡ ዓመታት እንታይ ትመስል ምንባራ ክንፈልጥ ክልሰ-ሓሳባዊት ኮይና ጥራይ ከይትቐርብ ዓውዲ እንሀልኩም’ዩ፡” ብቐንዱ ትሕዝቶን ድማ ብፍላይ፡ ‘ሓጋዚት’ ዝበላ፡ ብርክት ዝበሉ ጥራይ ድያ ከተገልግል ዘለዋ? “መምህር ኣብ ኣኽኢሉና። ከምዚ ዝኣመሰለ መጽናዕቲ ስለ ድማ ብኣብነት ኣሰንየ ጽሒፈያ። ዝተረፉ መልእኽትን ናይ’ዛ መጽሓፍ። ምርምር ኣብነታት ተሰንዮም ዝቐረቡ ኣብ ስነ-ኣገባብ መስርሕ ምህርና፡ ኣመሓዳሪ ኣብ ኣገባብ ዝገበሩ ንኻልእ መጽናዕቲ ዝድርኽ መንገዲ ካልኣይ፡ ሳልሳይን ራብዓይን ክፋላት’ውን ክገብሩ ንዝደልዩ ተመሃሮ ኮለጅ ከኣ፡ እንታይ ስነ-ምርምርን ወዘተ ዘተኮረት፡ “ስነ-ኣገባብ ምሕደራ እዚኦምን ካልኦትን እውን ኣብ ጸሪጎምልና’ዮም። እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ዓቢ ብተመሳሊ ዝተፈላለዩ ብርክት ዝበሉ ክጸሓፍ ኣለዎ ኣጸቢቓ ክትሕግዞም’ያ። ምርምርን ኣገስቲ መጽናዕትታትን” ዘርእስታ ስራሕ ጸገምኮ የጋጥሞም’ዩ። ሽግሮም ኣብ ብልጫኦም’ዩ። ግን፡ ንሳቶም ኣጠማምታኦም መጽሓፍቲ፡ መወከሲታት፡ ሰነዳት ፈቲሸ ንኣብነት ናይ ቀደም ታሪኽ እንተኾይኑ፡ መጽሓፍ፡ ን5 ታሕሳስ፡ 2025 ከመርቓ’ዩ። ምፍታሕ ክጥቀሙላ ምእንቲ ንዕኦም’ውን ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ ነቲ ዘገልግሎም (ተወኪሰ)፡ ከምኡ’ውን ንሰባት ቃል-መሕተት ናቱ ታሪኽ ኣለዎ። ብዛዕባ ብህዝባዊ ግንባር ኣቶ ተስፋይ ብዘይካ’ዚ፡ ኣቦ መንበር ቦርድ መወከሲ ኮይኑ ዘገልግል ትሕዝቶ ንምንታይ ዝነበረ ስርዓት ንምርባሕ ኢሎም ዝጽሕፍዎ ብምክያድ ነሓድሕድ ክፋላት ሓያል ዝግበር ዝነበረ ስርሓት ክፈልጡ እንተድኣ ኣወሃዲት ማሕበራት ገድሊ’ውን እዩ። ኣይትሓቊፍን?” ብዝብል፡ ኣብ ፈለማኡ ስለ ዝነበሩ፡ ኩሉ ግዜ ስራሖም ምስ ናቶም ምትእስሳር ብዘለዎ ኣገባት ከዳልዋ ክኢለ። ደልዮም ከኣ፡ ውድብ ሽግራቱ ብኸመይ ንሎም ነዛ መጽሓፍ ክጽሕፍ ዝደረኾ ቀንዲ ንእሽቶ መጽሓፍ ዝተሓሰበት፡ እናሰፍሐት፡ ኣጠማምታን ኣረኣእያን ተኣሳሲሩ ዝርአ’ዩ። ይቕጽል. ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 ገጽ 6 ምልክታ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ሕሩይ መንግስ፡ ንስም ምትሕልላፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ትርሓስ ክፍለ ካሕሱ፡ ብዓል ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/12/25 ዝምልከት ክሲ ቀሪቡልኩም ስለዘሎ፡ ቤተይ መስፍን ዮሴፍ ገብርሂወት ብፍ/ሰ/ዕዳ ወረ/ነፍ እምባየ ገብረትንሳኤ፡ ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ሰለሙን ተስፋይ ኣብርሃ ምባል ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ 1.ወ/ሮ ሳባ እምባየ 2.ፍረወይኒ እምባየ ን17/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ተሪፉ፡ ሰሎሞን ኣለም ኣብርሃም መስለይ ይተሓለወለይ፡ ውላድ ስለ 3.ነ/ፍ ሓረጉ ኣምባየ 4.ገዙ እምባየ ወ/ሮ ኣብርሀት ወልዳይ ተስፋማርያም፡ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዘይገደፈ፡ ወለዱ ድማ ስለዝዓረፉ፡ 5.ነፍ/ሄር ኣልጋነሽ እምባየ 5.1 ብዓል ቤተይ ኣማኑኤል ሃይለ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ 10 ኣሕዋቱ ድማ ወረስቲ ምዃኖም title ዳኒኤል እምባየ 5.2 ኣልማዝ እምባየ ገብረስላሴ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ምዃኑ ነፍልጥ። 5.3 ታሪኹ እምባየ 6.ነፍ/ሄር በርሀ መጻምዲ መስለይ ይተሓለወለይ፡ 7 እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ እምባየ፣ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ደቅና 2 መወትቲ ተካእቲ ደቆም ዓንደመስቀል ዘርአ ናይእዝጊ፡ ስም ሓየሎም ደምሳስ መሓሪ ምባል ይቕረብ። ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ኣደይ ምሕረት ደበሳይ ሓጎስ ምባል ተሪፉ፡ ኤርምያስ ደምሳስ መሓሪ ተስፋማርያም ዘመደ፡ ተጸዋዒት ቁ.3 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ተሪፉ፡ ምሕረት ሓጎስ ደበሳይ ተባሂሉ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ሽዋይነሽ ያቆብ ገብረእግዚኣብሄር፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ title ምዃኑ ነፍልጥ። ቁ.49 ይቕረብ። እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ቤ/ፍ ይቕረብ። ናይ ፈጽሚ ክሲ ተመስሪቱልኪ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል መጋባእያ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ኣስመራ ኤፍሬም ኣሰፋው ተኽለሃይማኖት፡ ዮናስ ፍስሃ ፍካክ፡ ስም ኣደይ ተካ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። ጽንዓት ያቆብ ግደኣለም፡ ስም ኣደይ ተኸሳሲ ተስፋይ ኣስመላሽ ኣቶ ኣንጦንዮስ ገብረክርስቶስ ደበሳይ ምባል ተሪፉ፡ ተክኣ ደበሳይ እንተዘይቀሪብኪ ጉዳይኪ ኣብ ልችያ ረድኢ ምባል ተሪፉ፡ ሉቺ ተወልደመድህን፡ ናይ ስም ወልደገብርኤል፡ ሓወይ ኣባ ኣማኑኤል ምስግና ተባሂሉ ይተኣረመለይ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ረድኢ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ምትሕልላፍ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ገብረክርስቶስ ወልደገብሬል ስለዝዓረፈ፡ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ መሊላ መሓመድዓሊ ሓምድ ምባል ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ን1/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ሓዳር ይኹን ውላድ ስለ ዘይነበሮ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተሪፉ፡ መሊላ መሓመድዓሊ ፋግር ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቁ.49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣዴና ሃዋርያት ወልደገብርኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ይቕረብ። ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዑቕባይ’ውን ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ ሳይሞን ፍስሃ ፍካክ፡ ስም ኣደይ ተካ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ 6 ኣሕዋተይ ናይ ኣዴናን ሓውናን ደበሳይ ምባል ተሪፉ፡ ተክኣ ደበሳይ ቤ/ፍ ይቕረብ። ት/ዕድመ ብሩኽ ተኸስተ ወረደ፡ ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ኣዝመራ እምባየ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ምስግና ተባሂሉ ይተኣረመለይ ወኪል ሰምሃር ሃይለ ገብረንጉስ፡ ስም ሳህለ፡ ወረ/ ስዉእ ዮናስ ሞጎስ ባህታ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/12/25 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ title ኣቦይ ተኸሰተ ወረደ ገብረእየሱስ ዝኾንኩም 1.ሮዳስ ዮናስ ሞጎስ 2.ሻም ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ። ጓዕዳድ ምባል ተሪፉ፡ ከሰተ ወረደ ገብረእየሱስ ዮናስ ሞጎስ 3.ልዋም ዮናስ ሞጎስ፣ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ናይ ፈጽሚ ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለ ወ/ሮ ኣስካሉ ገብረጻድቕ ኣባይ፡ ብዓል ት/ዕድመ ኣቢናኣብ ብርሃነ ኣቶ በየነ ዑቕባይ ኪዳነ፡ ኣደይ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ቤተይ ኣቶ ዮናስ ኣርኣያ ሓጎስ፡ ካብ ወልደዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ኣቢነኣብ ለተሚካኤል ሃብቶም ክፍሎም ቤ/ፍ 1ይ ደረጃ ቁ.47 ይቕረብ። ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.41 6ይ ወርሒ 09/2023 ዓ/ም ንስራሕ ኢሉ ብርሃነ ወልደዝጊ ተባሂሉ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1 ሓፍተይ መጋባእያ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ካብ ሃገር ምስ ወጸ ስለዘይተመልሰ፡ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ሰለሙን ዮውሃንስ ወልደእግዚኣብሄር፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ናይ ጥፉእ መረጋገጺ ይወሃበኒ ስለ እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣደይ ለተርፍኤል ሃብተሚካኤል ምዃኑ ነፍልጥ። ዝበለ፣ ተጸዋዒ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዑቕባሚካኤል ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 4 ወኪል 26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ህሉዋት ኣሕዋተይ 1 ስዉእ ተካእቲ ሃብተማርያም ጸጋይ ገብረሚካኤል፡ እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ደቁ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ወ/ሮ ሰንበት ግሊኡ ገብረእግዚኣብሄር፡ ኣመልካቲ ኣቶ ዓንደጼን ሞባእ ዑቕባገርግሽ፡ ኣድራሻይ ኣብ ዞባ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ጓልና ሳሌም ሃብተማርያም ጸጋይ ማእከል፡ ብስም ጳውሎስ ግርማይ ፍስሃጽዮን ን/ዞባ ገጀረት ምሕዳር ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ስለዝተሰወአት፡ ንሕና ወለዳ ወረስቲ ተኸሰስቲ ያቆብ ስዩም ነጋሽ 2.ለምለም ከባቢ ሓሊበት ዚፕ ኮድ 1A752 ፕሎት 41 ፓርሰል ሲ/2(C/2) ይቕረብ። ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ስዩም ነጋሽ 3.ምሕረት ስዩም ነጋሽ ስፍሓቱ 267.62 ት/ሜ ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብቁ/ም/ንብረት 1፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ 4.ንጉሰ ስዩም ነጋሽ ፣ ብከሳሲ ተስፋይ 0634/2 ተመዝጊቡ ዝርከብ ገዛ፡ ክፋሉ ማለት ኣብ 13.81 ት/ሜ ሳባ ተኽለሃይማኖት ሓጎስ፡ ኣደይ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ስዩም ነጋሽ ንምቅሊት ውርሻ ዝምልከት ሰለስተ ክፍልን ሓደ ተሓጋገዝን ዝሓዘ ገዛ ስለዝገዛእክዎ’ሞ ናብ ስመይ እንኳየሽ ኢሳቕ ሰጊድ ስለዝዓረፈት፡ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ኣብ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ዑቕባማርያም ኤሳው ማቴዎስ ምባል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን10/12/25 ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ብዝእዝዞ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ተሪፉ፡ ዑቕባ ኤሳው ማቴዎስ ተባሂሉ ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ቅረቡ። መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተዘይቀሪብኩም፡ ኣብ ዘየለኹምሉ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ኣብ ቤት ደረጃ ቁ.47 ይቕረብ። እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ጽሕፈት ካዳስተር ወይ ፓብሊክ ኖታሪ ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘየለ መጋባእያ ቁ.41 ይቕረብ። ግና ኦርጂናል ሰነዳት ኣቕሪበ ጉዳየይ ከፈጽም ምዃነይ እሕብር። ሚኪኤል ሃይለማርያም መንገሻ፡ ኣቦና ፍቓዱ ተስፋይ ገብረሚካኤል፡ ብዓል ሃይለማርያም መንገሻ ስለዝዓረፈ፡ ሰላም ተስፋይ ሃብተ፡ ኣደይ ኣልጋነሽ ቤተይ ገብረሚካኤል ገብረዮውሃንስ ኣቶ ዓንደጼን ሞባእ ዑቕባገርግሽ ኣነ ምስ 1 ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ኣሰፋው ንጉሰ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ምስ 1ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ስለ ዝበለት፣ እንተሎ፡ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/12/25 ኣብ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን1/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ኣመልካቲት ወ/ሮ ስምረት ክፍለ ወልደገብሪኤልት ኣድራሻይ ኣብ ፍረወይኒ መስፍን ወልደሩፋኤል ምባል 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ተሪፉ፡ ወይኒ መስፍን ወልደሩፋኤል 1ይ ቤት-ፍርዲ ዕዳጋ ዞባ ማእከልት ብስም ጳውሎስ ግርማይ ፍስሃጽዮን ን/ዞባ ገጀረት ክርስትያን ምሕዳር ከባቢ ሓሊበት ዚፕ ኮድ 1A752 ፕሎት 41 ፓርሰል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ እኽሊ ሲ/2(C/2) ስፍሓቱ 267.62 ት/ሜ ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብቁ/ም/ንብረት ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ነጪ እዮብ እምባየ ምባል ተሪፉ፡ ቤ/ፍ 1ይ ደረጃ ቁ.47 ይቕረብ። ኣልማዝ እምባየ መሓሪ፡ ብዓል 1፡0634/2 ተመዝጊቡ ዝርከብ ገዛ፡ ክፋሉ ማለት ኣብ 13.81 ት/ሜ ሳራ እዮብ እምባየ ተባሂሉ ቤተይ ነጋሲ ተስፋዝጊ ገብረመስቀል ሰለስተ ክፍልን ሓደ ተሓጋገዝን ዝሓዘ ገዛ ስለዝገዛእክዎ’ሞ ናብ ስመይ ጨርሎስ ኣማኑኤል በየነ ምባል ተሪፉ፡ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቄርሎስ ኣማኑኤል በየነ ተባሂሉ መስለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቁ ድማ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/12/25 ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ኣብ ቤት ጽሕፈት ካዳስተር ኢሰያስ ኣፈወርቂ፡ ስም ኣደይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። ወይ ፓብሊክ ኖታሪ ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘየለ ግና ኦርጂናል ሂማን ተክለሃይማኖት ምባል ተሪፉ፡ ሰነዳት ኣቕሪበ ጉዳየይ ከፈጽም ምዃነይ እሕብር። ኣስማይት መስፍን እምባየ፡ ኣደይ ሂማን ተክለማርያም ቀላቲ ተባሂሉ ከሳሲ ይስሓቅ የማነ ገብረመስቀል፡ ሂወት ገብረእግዚኣብሄር ገብረቃል ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ወ/ሮ ስምረት ክፍለ ወልደገብሪኤል


ተኸሰስቲ ወረ/ነፍ/ሄር መንግስትኣብ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 7 ምልክታ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ቤት-ፍርዲ ሸሪዓ 1ይ ቤት-ፍርዲ ድባርዋ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ለተሚካኤል ወልደኣብዝጊ ኣማኑኤል ሃይለ ገብረስላሴ፡ ኣዴና እንተሎ፡ ን19/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ኬርያ ካሕሳይ ዑመር፡ ብዓል-ቤተይ 1ይ ቤት-ፍርዲ ደቀምሓረ ወልደሩፋኤል፡ ሓፍትና ፍታል ዑቕባማርያም ተስፋይ ወልደኪዳን ይቕረብ። ነስረዲን ጀሃር ፍሊ ስለዝተሰወአ፡ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወልደኣብዝጊ ዊሂበ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ሓረጉ ክብሮም ገ/ሃንስ፡ ብወኪል ኣነ ምስ 8 ደቀይ ወረስቲ ምዃንና ሩታ ሃይሉ ተኽለኣብ ምባል ተሪፉ፡ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ቀሺ ሃይለ ዑቕባዝጊ፡ ኣደይ ለምለም ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/12/25 ሩታ ሃይለሚካኤል ተኽልኣብ ተባሂሉ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ኣርኣያ ገ/መድህን ስለዝዓረፈት፡ ኣነ እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ምስ 1 ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ይቕረብ። እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ እንተሎ፡ ን23/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ሄርሞን ፍስሃየ ሃይለ ምባል ተሪፉ፡ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ሄርሞን ሃይለማርያም ፍስሃየ ተባሂሉ ይቕረብ። ጓዕዳድ ሄርሞን ቴድሮስ ዳዊት ምባል ተሪፉ፡ ኤስሮም ዳኒኤል ዳዊት ተባሂሉ ከሳሲት ወ/ሮ ትርሓስ ጸጋይ ተመልሶ፡ ተስፋጊዮርጊስ ሃብተጼን ብርሃነ፡ ኣመልካቲት ኣብ ከተማ ኣስመራ፡ ን/ዞባ 4 ኣስመራ ዞባ 2 ም/08 ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ተኸሳሲ ኣቶ ሃይሉ ማሕራይ ተ/ ብዓልቲ ቤተይ ኣምለሰት ዳምር ኣስፍሃ ጎደና ’ሀ’ ቁጽሪ ገዛ 28 ዝርከብ፡ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 1849 እንተሎ፡ ን13/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ሚካኤል፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ብመወከሲ ቁጽሪ 1328/13839/3578 ብስም ብጽሒት ይቕረብ። ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ድማ ነፍ/ሄር ግደይ ሸቃ ኣብርሃ ብዘረጋገጽክዎ ውህብቶ መሰረት ናብ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ 1.ሲዶና ቴድሮስ ዳዊት 2.ኬብሮን ስመይ ከሰጋግሮ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ካብ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ቴድሮስ ዳዊት 3.ብሩክ ቴድሮስ ዳዊት ኣዳም ተወልደመድህን ዓንደመስቀል፡ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ክሳብ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 4.ዲቮራ ቴድሮስ ዳዊት ምባል ተሪፉ፡ ስም ኣደይ ለተብርሃን ወልደኣብዝጊ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ 1.ሲዶና ዳንኤል ዳዊት 2.ኬብሮን ክፍለ ምባል ተሪፉ፡ ለተብርሃን ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ኣብ ቤ/ጽ ፓብሊክ ወ/ሮ ጸጋ ገብረእግዚኣብሄር ነጋሽ፡ ዳንኤል ዳዊት 3.ብሩክ ዳንኤል ገብረኣብዝጊ ክፍለሚካኤል ተባሂሉ ኖታሪን ካዳስተርን ይቕረብ። ወኪል ወ/ሮ መስቀላ መብራህቱ ፍስሃ፡ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ዳዊት 4.ዲቮራ ዳንኤል ዳዊት ንተጸዋዒ ኣቶ ሰለሙን መብራህቱ ኣብርሃጽዮን ኣብርሃ ወልደሳሙኤል እንተሎ፡ ን19/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ተባሂሉ ይተኣረመልና ስለ ዝበሉ፣ በርሀ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ኣቕሪባትልካ ይቕረብ። ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/1/26 ኣብ ስለ ዘላ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ቤ/ፍ ይቕረብ። ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። መድሃኔ ዓንዶም ተክለ ምባል ተሪፉ፡ እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ኣስቴር ገብረንጉስ ሓየሎም፡ ወለድና መድሃኔ ዓንደብርሃን ተክለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ኣቶ ጸሃየ በርሀ ገብረእግዚኣብሄር፡ ዝተፈቕደሎም ናይ መስተኻኸሊ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ገብረንጉስ ሓየሎምን ለተሚካኤል እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ጸጉሪ-ርእሲ ንግዳዊ ትካሎም፡ ‘’ኣቢነር መስተኻኸሊ ጸጉሪ-ርእሲ በርሀን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 6 ኣሕዋተይ ወ/ሮ ዮርዳኖስ ወልደማርያም ይቕረብ። ’(ABINER BARBER) ተባሂሉ ክስየመሎም ስለዝሓተቱ፡ እዚ ናይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ተስፋጽዮን፡ ኣደይ ነፍ/ሄር ሂማን ንግዲ ስም ቅድሚ ምዝጋብና ዝቃወም ኣካል እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/1/26 ከሳሲት ኣብርሀት ገ/ሂወት፡ ተኸሳሲ ገረማርያም ወልደጋብር፡ ነቲ ኣብ ንኡስ ሓደ ወርሒ ካብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ መአገዲ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። የማነ ምላሽ በራኺ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ዞባ ጋላ ነፍሒ መርሓኖ ብሎክ 2 ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እዚ ናይ ንግዲ ስም ከምንምዝግቦ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ፓርሰል N ኣብ 50 ት/ሜ ዝተደኮነ 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ነፍልጥ። ብሕጋዊ ወኪል ን17/12/25 ኣብ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ገዛ ዝምልከት ድሌት ዮናስ ኣሕፈሮም ምባል ቤ/ፍ ቅረብ። ክፍሊ ውሽጣዊ ንግዲ ለበዋ ዝገበረትለይ ይጽደቐለይ ስለ ተሪፉ፡ ሰነድ ዮናስ ኣሕፈሮም ተባሂሉ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25 ከሳሲ ድናይ በየነ ተ/ገርግስ፡ ተኸሳሲት ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ክብራ ተ/ስላሴ ባህታ፡ ናይ ሓዳር እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ 1ይ ቤት-ፍርዲ እምባደርሆ ይቕረብ። ኣቶ ጸሃየ በርሀ ገብረእግዚኣብሄር፡ ዝተፈቕደሎም ናይ ህንጻን ሕርሻን ብሕጋዊ ወኪል ን23/12/25 ኣብ ኣቕሑት መሸጢ ንግዳዊ ትካሎም፡ ‘’ኣቢነር መሸጢ ናውቲ ህንጻን ወዘነት ተኸስተ፡ ኣደይ በየና ፍስሃየ ወ/ሮ ምንያ ወልዳይ ገብረእግዚኣብሄር ቤ/ፍ ቅረቢ። ሕርሻን’ (ABINER FERAMENTA) ተባሂሉ ክስየመሎም ሓጎስ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1ሓፍተይ ምባል ተሪፉ፡ ምንያ ወልዳኣብዝጊ 1ይ ቤት-ፍርዲ ሰገነይቲ ስለዝሓተቱ፡ እዚ ናይ ንግዲ ስም ቅድሚ ምዝጋብና ዝቃወም ኣካል ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ገብረእግዚኣብሄር ተባሂሉ እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ካብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ መአገዲ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን10/12/25 ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ለተብርሃን ሰለሙን፡ ብዓል ቤተይ በርሀ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እዚ ናይ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን13/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ዘርኡ ተክለማርያም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ንግዲ ስም ከምንምዝግቦ ነፍልጥ። ይቕረብ። ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ኪዳነ ሰለሙን፡ ኣቦይ ሰለሙን 3 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ክፍሊ ውሽጣዊ ንግዲ መንግስቱ ወልደገርግሽን ኣዴና ለተዝጊ ወ/ሮ ሩማና ስራጅ ፡ ተጸዋዕቲ ደቀይ ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣለም ምልክየስን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 1.መንሱር ዓብደላ 2.ከማል ዓብደላ እንተሎ፡ ን23/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና 3.ካድራ ዓብደላ 4.ሑሴን ዓብደላ፣ ይቕረብ። ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም 3 ዓመት ስለ ዝጠፍኡ፡ ናይ ጥፉእ ሓበሬታ እንተሎ፡ ን3/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መረጋገጺ ይወሃበኒ ስለ ዝበለት፣ 1ይ ቤት-ፍርዲ ማይ ምነ ሃገራዊ ማሕበር ብድሆ ደረጃ ይቕረብ። ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ፍዮሪ ሽሻይ ገብረማርያም ምባል ኤርትራ ሳምራዊት ገብረመስቀል ተኽለ ተሪፉ፡ መርሃዊት ሽሻይ ገብረማርያም ምባል ተሪፉ፡ ሳምራዊት ገብረመስቀል ልኡላ ታደሰ፡ ኣደይ ጉዖይ ሓድጉ ኩሉ መዳያዊ ሓቅታት ኤች.ኣይ.ቪ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ተኽላይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ናይዝጊ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ስም / ኤይድስ ንምፍላጥ ናብ ሃገራዊ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ኣብ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን3/12/25 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ቤ/ፍ ይቕረብ። ማሕበር ብድሆ ኤርትራ ኣገልግሎት ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ደረጃ እምባደርሆ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ምኽሪ ብቴለፎን ደውሉ ። ይቕረብ። እንተሎ፡ ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ዃላ ሰዓታት ስራሕ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ንግሆ ካብ 8:0 – 12:0 ቅ.ቀትሪ ምሸት ድማ ካብ 2:0 – 6: 0 ድ.ቀትሪ ቀደማዊት ታደሰ ጉብሳ ምባል ወ/ሮ ይርግኣለም ሃይለ ተኽለ፡ ኣቶ ምስግና ፍስሃየ ተስፋማርያም፡ ብቁ.ስልኪ 10179 ደውሉ። ተሪፉ፡ ቀዳዊት ታደሰ ጉብሳ ተባሂሉ ብዓል ቤተይ መሓሪ ክንፈ መሓሪ ወደይ ፊሊሞን ምስግና ፍስሃየ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ወራሲኡ ምዃነይ ቁ.ሳ.ፖስጣ 537: E-mail: bidhonational@gmail. እንተሎ፡ ን3/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቁ ድማ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም com ደረጃ እምባደርሆ ይቕረብ። ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ እንተሎ፡ ን19/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ስቅታ ጎዳኢ ስለዝኾነ ብዛዕባ ኤች.ኣይ.ቪ ብግልጺ ንዘራረብ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/1/26 ይቕረብ። ! ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 8 ሸባብ ሃማመተኤ ሕቶ ሸባብ ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ምኽሪ ብተሌፎን ካብ ዝጅምር፡ ብዙሓት መንእሰያት ተጠቐምቲ ናይ’ዚ ኣገልግሎት ኮይኖም ኣለዉ። ንኡስ ዓምዲ “ሕቶ ሸባብ” እምበኣር ንገለ ካብ’ቲ ብቑጽሪ ስልኪ 124256 ወይ ብቑ.ሳ.ጶስጣ 1042 ናብ “ሆት ላይን” ዝቐርብ ሕቶታት እያ እትምልስ። ደዋሊት፥ ሄለው ምኽሪ ብተለፎን ድቦላ ወዲቑኒ! እቲ ውሳነ ናትኪ እንተኾነ፡ ካባኺ ድዩ? ግና ሞራልን ሓገዝን’ዩ ዝደሊ።


ከም ዝገለጽክዮ’ውን፡ ኮነ ኢሉ ኣማኻሪት፥ እወ ጽቡቕ ኣለኺ፡ ኣይገበሮን። ብዓቢኡ ድማ ጌጋኡ ናብ ኣገልግሎት ምኽሪ ብተለፎን ብዓልቤተይ’ዩ ‘ኤችኣይቪ ኣለካ’ ተባሂሉ ኣሚኑ፡ ንኸይልክመኪ ዝወሰዶ ደዊልኪ ኣለኺ? ሄዋን እበሃል መን ስጉምቲ ንዘለኩም ሓድሕዳዊ ክብል? ደዋሊት፥ ከምቲ ዝበልኩኺ ፍቕርን ምትእምማን ዝገልጽ ስለ ደዋሊት፥ ሰላም እበሃል፡ ካብ ንበዓልቤተይ ኣዝየ ስለ ዘፍቅሮ ዝኾነ፡ ዝሓለፈን ዘሎን ዝመጽእን ኣስመራ’የ ዝድውል ዘለኹ። ካብ ነብሰይ ንላዕሊ’ውን ክብለኪ ህይወትኩም ኣብ ግምት ብምእታው እኽእል። ኵሉ ዝሓለፈን ዘሎን ክትውስኒ ይላበወኪ። ኣማኻሪት፥ ሕራይ ሰላም እንታይ ኣገናዚበ ካብ ንዕኡ ምኽሳር ሓደ ክሕግዘኪ? ደዋሊት፥ ንሱ እንድዩ ደኣ ንኹን ዝብል ሓሳብ ይመጽኣኒ’ዩ። ድንግርግር ኣእትዩለይ ዘሎ። ኵሉ ደዋሊት፥ ብኸመይ ከም ግና እዚ ሕማም ኣዚዩ’ዩ ዘፍርሓኒ፡ ኵነታቱ ኮነ ኢሉ ከም ዘይገበሮን ዝጅምረልኪ እንድዩ ጠፊኡኒ። ሓደ በቃ ከምዛ ምውት ዝብል ኮይኑ’ዩ ኣባይን ኣብ ደቀይን ሓልዮት እንተ ከቢድ ጸገም ኣጋጢሙኒ፡ እንታይ ዝስመዓኒ። ቀደም ንርእዮ ዝነበርና ዘይህልዎ ከምዚ ኣይምገበረን። ግና ከም ዝገብር ጨኒቑኒ’የ ዝድውል ኤይድስ ዝሓመሙ ነብሶም ዝወድኡ ከኣ እዚ ሕማም… ዋእ! እንድዕሉ ዘለኹ። ዓጽሚ ጥራይ ሒዞም ዝተረፉ’ዮም በጃኺ። ነይሮም። በዓልቤተይ ሚዛኑ ደኣ ኣማኻሪት፥ እንታይ ድዩ ኣይጎድልን ድዩ እናበልኩ’የ ወግሐ ኣማኻሪት፥ ኣይትደናገሪ ሰላም። ኣጋጢሙኪ ሰላም? ጸብሐ ዝርእዮ። ብርግጽ ህድእ ኢልኪ ምሕሳብ ብሕቶ ከዋጥሮ ምስ ጀመርኩ ግና ከምዚ ዓይነት ጸገም ከም ዝወደቐን ደዋሊት፥ ኣንቲ እንታይ’ሞ ከድልየኪ’ዩ። ግና ሓደ ክትግንዘብዮ ንሱ’ውን ግዜ ከይወሰደ ክነግረኒ’ዩ ብልቢ ከም ዝተጠዓሰሉን፡ ጌጋኡ ኣማኻሪት፥ ሰላም ኣብዚ እዋን ክብለኪ’የ ዝፈርሖ ዝነበርኩ መጺኡኒ ዘለኪ ነገር ኣብዚ ሕጂ እዋን ዕድመ መሪጹ። እዚ ዅሉ ምኽንያት ነዓይ ኣሚኑ ኣብ እግረይ ወዲቑ ይቕሬታ ብዛዕባ ኤችኣይቪ ዝወጽኡ ጽሑፋት ጓለይ። ኣብ ሓዳረይ ድቦላ ዝኾነ ንጸረ ኤችኣይቪ መድሃኒት። ዓይነት ከይልክም ዝገበሮ ምዃኑን፡ ደቅና ሓቲቱኒ፡ ኣነ ግና ተቐርቂረ። ባዕሉ ይኹኑ ምኽሪ ሞያውያን ኣንቢብኪ ሕማም ወዲቑኒ። ዓኽ! ህይወት ወዲ ሰብ ክመሓየሽ ብዙሕ ክዓብዩ እንተ ደኣ ኮይኖም ኣነ ይፈልጥ ከይብል፡ ከምዛ ክዕልለኪ ወይ ተዓዚብኪዶ ትፈልጢ? ኣማኻሪት፥ ሰላም ህድእ እሞ ጥዕና ክህልወኒ ስለ ዘለዎ ብሓደራ ዝጸናሕኩ’ያ እታ ኣጋጣሚ። ሕራይ ክመሓየሽን ጥዑያት ቈልዑን በሊ፡ በዓልቲ ሓዳር ኢኺ ማለት’ዩ። ንደቀይ ክከታተለሉ፡ ፍቓደኛ እንተ ኢለ ከይቅጽል ድማ እዚ ሕማም ደዋሊት፥ ኦይ! ኣበይ ኣርኪበሉ ክውለዱን ተኻኢሉ’ዩ። ኢልክኒ ኢኺ። ምስ ቈልዑዶ ኮለል ዕድሜኺዶ ምሓበርክኒ? ደኣ ኮይነ ድማ እዚ ምስጢር ኣብ ኣዝዩ’ዩ ዘፍርሓኒ። ካብ ልቡ ከም ደዋሊት፥ መድሃኒት እናወሰድካስ ንብል.። ደዋሊት፥ ሕጂ ደኣ 40 ዓመት መንጎ ክልተና ሒዝና ከም ሰብ ዝተጠዓሰ እናነበዐ ምስ ነገረኒ ጥዑይ ቈልዓ ክውለድ ይኽእል’ዩ መሊአ ኣለኹ። እንታይ እሞ ዕምሪ ሓዳር ክንቅጽል። ንዓይን ንስለ ስምዒተይ ክጻወሮ ኣይከኣልኩን። ኣማኻሪት፥ ሓቅኺ፡ ቅድሚ ገለ ማለት ድዩ? ሕራይ ጥዑይ ዘሕጽር ሕማም እንዶ መጺኡ። ደቀይን ክብል ኣብ መንጎ ሰብኣይን እንታይ ከም ዝገብር ጠፊኡኒ ገለ ዓመታት፡ በዚ ሕማም ዝተለኽፉ ቈልዓስ ይወለድ፡ ንኣደታትከ ሰበይትን ዘሎ ርክብ ኣቋሪጽና እንተ ፈኾሰኒን መፍትሒ ሓሳብ ሰባት፡ ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ኣይሓልፈንዶ? ኣማኻሪት፥ እንታይ ድዩ እቲ ንሱ ከም ቀደሙ ሓላፍነት ወሲዱ እንተ ረኸብኩ ኢለ’የ ደዊለ። ምስ ጐደለ መድሃኒት ይጅምሩ ስለ ሕማም? መን እዩ’ኸ ሓሚሙ? ኣማኻሪት፥ እዚ ማለት ክልተ ክኣልየና ከም ዝደልን ሓቢሩኒ። ዝነበሩ ብዝሒ ሞት ይርኣይ ነይሩ’ዩ። ኣማኻሪት፥ ንስኺኸ ኵነታትኪ መጻምድቲ፡ ሓደኦም ጥራይ በዚ ደዋሊት፥ በዓልቤተይ’ዩ፡ ኤችኣይቪ ክቕጽል ኣይደልን ዝብል እንተ ደኣ ኣብዚ እዋን ግና፡ ዝኾነ በዚ ሕማም ፈሊጥኪዶ? ሕማም ዝተለኽፈ ምስ ዝኸውን፡ ኣለካ ተባሂሉ። እዚ ኣምላኽ እንታይ ኮይነ’ውን ክሳብ ካብዛ ዓለም እዚኣ ከም ዝተለኽፈ ዝተረጋገጸ ሰብ’ዩ ግቡእ ዝኾነ ክትል እናተገብረሎም፡ በዲለዮ’የ ወደይ ክንድ’ዚ ጽዕነት እንፍለ ኣብ ጎነይ ደው ከም ዝብልን ደዋሊት፥ ሽሕ’ኳ ንሱ ንዓይ ጸረኤችኣይቪ መድሃኒት ዝጅምር። ቈልዓ ክወልዱ ኣብ ዝወሰንሉ እዋን ዘሰክመኒ። ሓቢሩኒ። እንታይ ከም ዝውስን ከይልክም ልዑል ጥንቃቐ እንተ ስለዚ፡ እቲ ሕማም ከይበኣሰ መድሃኒት ብስሩዕ መድሃኒት እናወሰዱ ካብ ጠፊኡኒ። በቃ ጭንቀት ፈጢሩለይ። ገበረ፡ ለኪምካኒ እናበልኩ ንነብሰይ ይጅምሩ ስለ ዘለዉ፡ ጥዑይን ኣማኻሪት፥ በዓልቤትኪ ብሕክምና ኤችኣይቪ ነጻ ዝኾነ ቈልዓ ክወልዱ ከም ዝተለኸፍኩ ሓሲበ ሕም ሕሙምን ክፈላለይሉ ዘይክእሉ ድዩ ኤችኣይቪ ከም ዘለዎ ተነጊርዎ? ኣማኻሪት፥ እዚ ሕማም ብኸመይ ይኽእሉ’ዮም። ኢለ’የ ቀንየ። ንሱ ግና “ክልክመኪ ደረጃ ተበጺሑ ዘሎ። በዚ ምኽንያት ንስኺኸ ብኸመይ ፈሊጥኪ? ከም ዝሓዞኸ ሓቢሩኪዶ? እንተ ዝደሊ ንምንታይ ነጊረኪ? ድማ ልክዕ ከም ጥዑይ ሰብ ሰሪሖም ስለዚ፡ ኣብዚ እዋን ካልእ ደዋሊት፥ ባዕሉ’ዩ ነጊሩኒ። ኣዚና ደዋሊት፥ ንሱ እንድዩ ደኣ ክጭነቕ ንኽትጥንቀቒዶ ኣይኮንኩን ዝነግረኪ ኣፍረይቲ ዜጋታት ዝኾኑ ዘለዉ። ምኽንያት እንተ ዘይተፈጢሩ ብሰንኪ ኢና ንፋቐር ክሳብ ሕጂ፡ ኣብ ሓዳር ዝገብረኒ ዘሎ። ከመይ ኢሉ ከምዚ ዘለኹ? ደሓር ከኣስ ንኣርባዕተ ብኤችኣይቪ ዝርአ ዝነበረ ምፍልላይ ብኻልእ ወገን ኣብ እዋን ጥንሲ ሓደስቲ እምበር 15 ዓመት ዝገበርና ይገብር፡ ኣባይ እምነት ኣይነበሮን’ድዩ ወርሒ ዝኣክል ካባኽን ካብ ደቀይን ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል’ዩ። ብዝግበር ዘሎ ዕቱብ ምክትታል፡ ኣይንመስልን ኢና። ብኽፉት ልቢ ኮይኑ ወይስ ዘጕደልኩሉ ነገር ስለ ተፈልየ ይፈልጥ ድየ? ንምንታይ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኵነታት ምስ ምስዚ ሕማም ዘለዋ ነብሰ ጾራት ስለ ንዘራረብ ኣብ መንጎና ዝኾነ ዘሎ’ዩ? እዚ ኵሉ ምትእምማን ደኣ ኣብ መገሻ ክንድ’ዚ ደንጒዩ በዓል ሞያ ምዝርራብ ኣገዳሲ’ዩ። ኣለሊኻ መድሃኒት ከም ዝጅምራ ምስጢር ዝበሃል የለን። ብኸምዚ ኣበይ ኣሎ? እናበልኩ ንርእሰይ ኢልኪ ኣይትሓስብን ዲኺ? ንስኺ ምስ ውሽጥኺ ብግቡእ ብምልዛብ፡ ምግባርን፡ ከምኡ’ውን ካብ ክልተ ኣርባዕተ ውሉዳት ኣፍሪና ኣሎና። ብሕቶ ኣዋጢረዮ እነኹልኪ። ዘይትፈልጥዮ ስራሕ ኣለኒ’ድዩ? ኣሉታውን እወታውን ወገናት ምስ ኤችኣይቪ ዘለዉ መጻምድቲ እዚ እናኾነ ግና እዚ ክብለኪ ንኣርባዕተ ወርሒ ዝጸንሕ መገሻ ህይወትክን ህይወት ስድራቤትክን ኣማኻሪት፥ እሞ ሓቲትክዮዶ? ዝውለዱ ህጻናት’ውን እንተኾኑ፡ ዝጸናሕኩ ሕማም ኣጋጢሙ። ርኢኽለይ ትፈልጢ? ክርደኣኪ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ካብ ንሱኸ እንታይ በለኪ? ሳላ ዝግበረሎም ዘሎ ምኽርን ዘለዎ ነገር እንተ ደኣ ሃልዩ ነዓኽን ስምዒታዊ ስጉምቲ ነጻ ኴንኪ፡ ኣማኻሪት፥ ካብ ዝሓም ክንደይ ምእዘናን መድሃኒትን ጥዑያት ደዋሊት፥ ቀቅድሚ ምጋሹ ናይ ንደቀየን ስለ ዝሓለኹ’የ። ኣነስ ብዝርዝር ጽሒፍኪ ኣቐምጥዮ። ገይሩ ኣሎ? ቈልዑ ይውለዱ ኣለው። ብተወሳኺ ድራር እንግዶት ስለ ዝነበሮ ኣብ ሕራይ ብናተይ ጌጋ ሓሚመ ንስኺ ዝሓሸ ዝበልክዮ ኣመዛዚንኪ ድማ ብሚኒስትሪ ጥዕና ብዝካየድ ዘሎ ደዋሊት፥ እንታይ ፈሊጠ ኢልክኒ ሓደ ቦታ ከይዱ ነይሩ። ናይ ግና ብሰንከይ ከይትልከሚ’የ ክሳብ ክትውስኒ እላበወኪ። ጐስጓሳት፡ ንቕሓት ስለ ዝበረኸ፡ ምስ ኢኺ፡ ሕጂ ደኣ ራብዓይ ወርሑ ቀደም መማህርቲ ዝነበሩ ብሓደ ኵነታተይ ዘረጋግጽ እናፈቕክኹም ኤችኣይቪ ዘለዉ ሰባት ዘይከም ደዋሊት፥ በሊ የቐንየለይ! ኣዝየ’የ ኣሕሊፉ ኣሎ። ዝተራኸቡሉ ኣጋጣሚ ብምንባሩ፡ ኣብ መገሻይ ኮፍ ዝበልኩ። ቀደም ኣብ ቅድሚ ሰብ ወጺኦም ዘመስግነኪ። ዋላ’ኳ ኵሉ ኣይኹን ኣማኻሪት፥ እሞ ኣብዚ ኣርባዕተ ቅድሚ ሓዳር ምግባሩ ሓንቲ ኣዝያ ሕጂ’ውን እንተኾነ ንሕክምና ብዛዕባ ሕማሞም ክዛረቡ ኪኢሎም ቍሩብ ግና ፍዅስ ኢሉኒ፡ ብፍላይ ወርሒ ዝኾነ ዘይውሑስ ጾታዊ ትፈትዎ ዝነበረት ሰብ ኣብቲ ምሸት ሒዘኪ ክኸይድ’የ፣ መርመራ ኣለዉ። እታ ዝተፈላለየ ውጽኢት ዘለዎም ርክብ ፈጺምኩም ዲኹም? ምስኦም ነይራ። ሓደ ሓደ ክብሉ ጌርኪ ኵነታትኪ ትፈልጢ፡” ምስ ስድራቤታት ኣለዉ ትብል ሓሳብ፡ ከይተፈለጦ መስተ ምስ ኣብዘሐ፡ በለኒ ፍርሒ ድዩ ድንጋጸ ክርደኣኒ ስለዚ ዝኸበርኪ ሰላም ልክዕ’ዩ፡ ደዋሊት፥ ንኣርባዕተ ወርሒ ገለ ክትፈትሓለይ ትኽእል ኮይኑ ሰታይ ስለ ዘይኮነ ድማ ክጻወሮ ዘይክእል ስምዒታት ክመላለሰኒ ዝኾነ ሰብ ዝኾነ ዓይነት ሕማም ዝኣክል ገይሹ ስለ ዝነበረ ዝኾነ ይስመዓኒ። ዝሓሸ ዝበልክዎ ክውስን ኣይከኣለን። ብድሕሪ መስተ ዘሎ ከኣ ጀሚሩ። ኣዝየ’የ ዘፍቅሮ ግና…። ክሓም ዝመርጽ የለን። ርክብ ኣይነበረናን። ምስ መጽአ ኣምላኽ ይሓግዘኒ ብሩኽ መዓልቲ። ጠፊእኪዶ? ምስኣ ደቂሱ። ንሱ’ውን ይኹን ደኣ’ምበር ንሕማም ስለ ኸኣ ንኸይራኸበኒ ዝኾነ ምኽንያት ኣማኻሪት፥ ንስኺኸ እንታይ እናነበዐ’ዩ ነጊሩኒ። ነቲ ፍጻመ ኮነ ዝኸሓድካዮን ዝፈራሕካዮን ለውጢ ኣማኻሪት፥ ኣነ’ውን ምኽሪ ደሊኺ እናፈጠረ ይከላኸል ነይሩ። ትብሊ ማለተይ ምስ ውሽጥኺ ኢሉ ከም ዘይገበሮ፡ ክገብሮ ዝግቦኦ ተምጽእ ማለት ኣይኮነን። ሽሕ’ኳ ኣገልግሎትና ምርጫኺ ስለ ዝገበርኪ ስለምንታይ ከምኡ ይገብር ከም ዘሎ ተዘራሪብኪዶ? ዝነበረ ጥንቃቐ ብዘይ ምግባሩ ኣብ በዓልቤትኪ፡ ከምቲ ንሱ ዝበሎ አመስግነኪ፣ ብሩኽ መዓልቲ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 9 መዛነዪ ሃብተሚካኤል ዕቝባስላሴ ናይ ባህሪ ለውጢ ሕቶ እተመሳቐለ ቃላት እተን ቀዳሞት ውድቀትካ’ውን ካብዚ ምኽንያት ኣይሓልፋን እየን። ማለት “ብዘይ ለውጢ ምዕባለ ዝበሃል የለን። ልምዲ ዓዘቕቲ እዩ። ክትኣትዎ እንከለኻ ንትኹል ንጋድም ነቲ ነገር ሳዕቤኑ ናይ ብሓቂ ብደቂቕ እቶም ሓሳባቶም ክቕይሩ ዘይክእሉ ሰባት ኣይርደኣካን። ኣብቲ ሕማቕ ዘሎ ጽቡቕ ክሳብ ክንደይ ተረዲእካን ብመንጽሩ 1. ዓሎቕ፡ ግፍዒ 1. ሰርሐ፡ ወድአ ክቕየሩ ኣይክእሉን እዮም”- ብምባል እዩ ዝመስል’ዩ ዝቆጻጸረካ። ቀስ እናበለ ድማ፡ ድማ ከተወግዶ ተበጊስካሉን፡ ኩሉ 2. መቑረጺ ጣውላ፡ ገረብ ዝኸውን 3. ውዳሰ፡ ስብሓት ጆርጅ በርናርድ ሻው ንለውጢ ዝገልጾ። ሒዙ የስጥመካ። ዓይነት ለውጢ ዋጋ ይሓት እዩ። ንዕኡ 4. መሰጣሕ፡ ሽሓኒ፡ ሓሊብ 6. ናእዳ፡ ሞጐስ፡ ኣድንቘ ከም ሰባት - ብዝሕ ዝበሉ ዘድልዩናን ሕማቕ ባህሪና ክንገድፎ ወይ ምሕያሽ ክትገድፎ ኣብ ትጅምረሉ ዝስመዓካ ሓያል 5. ሕጻናዊ፡ ዕሸላዊ 7. ሰፈር ረጋቢት ዘየድልዩናን፡ ተረዲኡና ዘምጻእናዮምን ክንገብር እንተኾይንና ግን፡ ባህርያዊ ለውጢ ቀጨውጨውታ ግዝያዊ ሕማም ርእሲ… 6. ሕልፈት ህይወት 9. እትወት፡ ምእታው ከይተረደኣና ዝለገብናዮምን ሃነጽቲ ክነምጽእ ክንግደድ ኢና። ነዚ ንምትግባር ካልእ ከም ውሁብ ወሲድካ። ከምኡ’ውን 8. ዓይነት ጒጠት፡ ቆንጣጢ መስማር፡ 1. ትክዝ፡ ኣብ ሓሳብ ምጥሓል ይኹኑ ኣዕነውቲ ባህሪያት ሒዝና ኢና ከኣ፡ ፈለማ ዝመጽእ ኣብ ኣእምሮና ናይ ካብቲ ነቲ ወልፊ ዘኻኽር ሰብ ይኹን ጒጤት 12. መንጐኛ፡ ኣራኻቢ፡ ኣላዛቢ እንጐዓዝ። እወታውያን ልምድታትና ለውጢ ሓሳብ ምስራጽ እዩ። ሓሳቡ ክቕይር ከባቢ ክትርሕቕን ካልእ ናብኡ ንኽትምለስ 10. ናይ ቃንዛ ድምጺ 15. መቐመጢ ክዳውንቲ ካብ ዝደፋፍኡኻ ክትእለን ድሉውነትካ 12. ከተ፡ ኣእተወ፡ ረጒረጐ 17. ከም ንጋድም ቁጽሪ 17 ፈትሽ። ነዚ ሚዛን ሓይልኻን ከጋጥመካ 13. ንርእሲ ተሰኪሙ ዝርከብ ኣካልና 18. ንፋለጥ፡ ምሕዝነት ንፍጠር ዝኽእል ነገራትን ከይዳህሰስካ ዝግበር ተበግሶ 14. ምንባር፡ ምጽናሕ 20. ቀይሕ ፈሳሲ ናይ ኣካልና ለውጢ ዕዉት ከይከውን ዘለዎ ተኽእሎ 16. ክንዲ ስም ናይ ጓል 21. እከይ፡ ደላይ ሕማቕ ዓቢ እዩ። ስለዚ ካብ’ቲ ሕሉፍ ውድቀትካ 17. ሞዶሻ 2. ብኣጋጣሚ፡ ዘይተሓስበ ተማሂርካ፡ ዕቱብ ዝኾነ ተበግሶ ውሑስ 18. ካብ ኣዒንቲ ዝወጽእ ፈሳሲ 25. ኣሕረ፡ ተዀሰ፡ ቀምረ ሂወት ክትገብር ይምረጽ። ምጅማር ዓቢ 19. መልሓሱ ዘልዘል ኣበለ፡ ኣዝዩ 28. ፋኑስ፡ ቀንዴል ዕማም’ዩ፣ እቲ ምንታይ፡ ቀዳመይቲ ስጉምቲ ደኸመ 31. ሓዘን፡ ጓሂ ከይከድካ፡ ካልኣይቲ ክትደግም ዝከኣል 23. ድምጺ መኪና 3. ካብ ሰርሰር 2/4 ስለ ዘይኮነ። ስጉምትታትካ ተደሚረን 24. ዓሌት ድሙ ዝኾነ እንስሳ 34. ካብ ዓይነት ፈትሊ ድማ‘የን ናብቲ ብማዕዶ ዝርኣየካ ሕልምኻ 26. ደንደስ ውሕጅ (ሩባ) 35. ደም እትጭንጉዕ ህዋስና ከብጽሓኻ ዝኽእላ። ጌጋኻ ተመሃረሉ ደኣ 27. ፈረሻ፡ ተቆጻጸራ፡ መርመራ 37. ስላዕ፡ መህረሚ ዝኸውን በቶም ዘየድልዩና ሕማቕ ልምድታት ዘይከኣለ ሰብ ባርያቱ ክቕየር ኣይክእልን እምበር ኣውዲቑ ክረግጸካስ ኣይትግደፎ። 28. ኣለባሚ፡ ኣፍላጢ፡ ኣሰልጣኒ 39. ድምጺ ኣበርቲዕካ ምዝራብ እናተዓብለሉ ዝኸዱሉ ግዜ’ውን ውሑድ እዩ። ምናልባት እታ ንእሽቶ ለውጢ ሽዑ ጌጋታት መናብርቲ ሰባት ክሳብ ዝኾኑ 29. ናይ ሕጂ፡ ግዜዚ፡ እዋናዊ 40. ፖስጣ ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ዝዀነ ወልፊ ጐዳኢ ንሽዑ ዓቢ ጽልዋ ዘይክህልዋ ትኽእል እያ፣ ሓንሳብ ተጋግየ እየ ኢልካ ተስፋ ክትቆርጽን 30. ዓባይ ሰዓል 42. መኪና ክትግበስ እተስምዖ ድምጺ ምዃኑ እናፈለጥናዮ፡ ካብ ምዝውታሩ ዓዲ የግዳስ ምሕያሽ ግድን እዩ ንለውጢ ንነብስኻ ከም ዘይዕደለኛ ክትወስዳን 32. ስእሊ ቅርጺ መሬት 43. ዓይኒ ምዕማት ኣይንውዕልን። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኰይኑ ተኸቲሉ ክመጽእ። እቶም ብዕምቆተ- ኣይግባእን። ኣብ እትጋገየሉ እዋን ሕማቕ 36. ገዛ 46. ካብ ኣልኮላዊ መስተ ድማ፡ ካብ ሓደ ጽቡቕ ተግባር ንኽትለምዶ ትንታነ ዝሓሰቡን ንኹሉ መሰናኽላት ክስመዓካ ይኽእል’ዩ። ንጌጋታትካ ልዕሊ 38. ንግርቲ፡ ግምት 47. ቃላት ኣብ ወረቐት ኣንበረ እቲ ሕማቕ ዝቐለ ኰይኑ ይጸንሓካ። ከም ክብዳህ ዘለዎ ክዉንነታዊ ዓቐን ክብሪ ሂብካ ግን ክትንብርከኸሎምን 39. ጓዕጸ፡ ጨባበጠ 49. ህሉው ግዜ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብፍላይ ኣዕሩኽካ፡ መዛኑኻ፡ መሳርሕትኻ፡ ብድሆ ተረዲኦም ዝተበገሱን ነዚ ኩነት ክትሰግደሎምን ውዒልካ ኣይትሕደር። 40. ጸገም፡ ሽግር 50. መወልዒ ሓዊ ምናልባት እውን ናይ ቀረባ ኣባላት ስድራ ተዓዊቶምሉ እዮም። እቲ ሕቶ፡ ክሳብ ሓንሳብ ከም ዝተጋገኻ ኣሚንካ፡ ይቕረ 41. ንአድሪ መላጋግቦ 51. ጥሜት፡ ደርቂ ቤትካ ዘውትርዎ እንተዀይኑ፡ ናባኻ’ውን ክንደይ ብዕምቆት ኣስተንቲንካ ህይወትካ እንተ ኢልካ ካብቲ ጌጋ ጥራይ ደኣ ተመሃር 4. ብላኻ ዝስራሕ ጌጽ ናይ ምሕላፍ ዕድሉ ዝዓበየ እዩ። ሕማቕ ንምቕያር ተበጊስካ ኣለኻ ዝብል’ዩ። ንማለቱ እምበር፡ ኣቲኻ ወጺኻስ፡ ኣይትዘክሮ። 45. ሰንቢድካ ምትንሳእ 48. ትብዓት፡ ቈራጽነት፡ መንፍዓት “ሕጽረት ግዜ ዘይኰነስ፡ ኣንፈት ምሕደራ ግዜ ዘይምህላው እዩ እቲ ጸገም። ንኩላትና 1 2 3 4 5 6 ኣብ መዓልቲ ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓታት ዝጅምር። ንውሓት ዕድመና ኸኣ፡ በቲ ህይወትና ንእሽቶይ ዝመስለና ካብ ግዜና 7 8 9 10 ኣለና” - ዚግ ዚግላር። ዝደቐ መዐቀኒ ግዜ ይፍልም። ህይወት፡ ቀዳምነታት ብምሃብ ንሰባት ንምሕጋዝ 1 12 13 ሰብ መዋቲ’ዩ፡ እንተዀነ ነቶም ሕማቕ ጠባያት ንምእራም እኹል ግዜ እንህቦ ሓገዝ ኣብቶም ሰባት እነመዓራርዮ ብድሕሪኡ ዝተርፉ ሰባት ዘገድሶም፡ እቲ ኣለዋ። ስለዚ፡ ዝዀነ ሰብ መደባቱ ብግቡእ ክፋል ህይወት፡ እነብርሆ ጸላምን እንፈጥሮ 14 15 16 17 ሰብ ክንደይ ዓመት ከም ዝጸንሐ ዘይኮነ፡ ሓንጺጹ ክምርሽ ይግባእ። ሰላምን መዘና ኣልቦ እዩ። ነዚ ሓቂ’ዚ 18 19 20 21 ኣብ ዕድመኡ እንታይ ከም ዝሰርሐን ንግዜኻ ብግቡእ ብምጥቃምካ ክትረኽቦ ተረዲእና ኣብ ነፍሲ ወከፍ ካልኢት ንዘሎ ከም ዘበርከተን እዩ። በዚ መገዲ’ዚ ሓደ 2 23 24 እትኽእል ውልቃውን ማሕበራውን ናይ ግዜ ረብሓ ብምስትውዓልን ኣብታ ሰብ ካብ ነብሱ ሓሊፉ ንኻልኦት’ውን ክብርታትን ዓወትን ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ኣብ 25 26 27 28 29 30 እዋን እቲኣ ነቶም ኣገዳሲ ይኸውን እዩ። ካብቲ ግዜኡ ሰባት እንህቦም ሓገዝ 31 32 3 34 35 ብኸንቱ ኣባኺኑ፡ ንነብሱን ዓለምን ሓንቲ ኣብ ህይወት ክህልዎ ኣበርክቶ ከይገበረ ኣሪጉ ዝሞተ፡ እቲ 36 37 38 39 ዝኽእል ተራ ግዜኡ ብግቡእ ኣመቓሪሑ ብምዕያይ ንዘንትእለት ዘክሮ ኣበርክቶ ሓዲጉ ሓዊ- ብምግንዛብን፡ ንግዜና 40 41 42 43 4 ሓዊ እናሸተ መንእሰይ ከሎ ዝሓለፈ ብግቡእ እናተጠቐምና 45 46 47 48 ብዕጽፍታት ይበልጽ። ንቕሓትን ብዝለዓለ ክንረብሓሉ 49 50 51 ልቦናን ደቂ ሰብ ብምቕራሕ ብግዜ’ዩ ምስ እንጽዕር ውጽኢቱ ዝምዘን። ነዊሕ ጕዕዞ ብሓንቲ ስጕምቲ’ዩ ብኣጋ ክንርእዮ ኢና።


ጥቕስታት ፍርሒ ሳይንስ የጠቓል እዩ። ኢኮሎጂ፡ ውጽኢት ኤርንስት ሃከል ኣየር ዝዀኑ ከም ካርቦን ዳይኦክሳይድን • “ፍርሒ፡ ኣእምሮኻ ንኽድርተካ ዝፈጠሮ ምትላል እዩ።” - ካርል ዩንግ ኦክሲጂን፡ ምስ ህይወታውያን ዘለዎም ብ16 ለካቲት 1834 ኣብ ፖትስዳም - ዝምድናን ህይወታውያን ዝድህስ • “ፍርሒ ንመጻኢ ፍጹም ኣይሃንጾን እዩ። ንመጻኢ ተስፋ እዩ ዝሃንጾ።” - ዝምድና ዝፍትሽ ኮይኑ፡ ንኣነባብራን ጀርመን ዝተወልደ ኤርንስት ሃከል፡ ኣብ ምርምር ንመጀመርታ እዋን፡ ኣብ 186 ዘይተፈልጠ ምድራዊ ዝምድናን ህይወታውያን እውን መጽናዕቲ ኢኮሎጂ፡ መሪሕ ተራ ከም እዩ ብጀርመናዊ ተመራማሪ ባዮሎጂ • “ሰሓቕ፡ መርዚ ናይ ፍርሒ እዩ።” - ጆርጅ ማርቲን። ዘጽንዕ እዩ። ዝተጻወተ እዩ ዝንገረሉ። ኤርንስት ሃከል ተኣታትዩ። ኢኮሎጂ፡ ዝብል • “ምዝንጋዕ ኣብ ህይወት ንዘጋጥም ፍርሒ የቃልሎ እዩ።” - ዲን ካቫናግ ኢኮሎጂ፡ ኣብ ልምድታት ህይወታውያን ቃል’ውን ካብ ግሪኻዊ ቋንቋ ‘ኦይኮስ’ • “ኣብ መንእሰይ ወዲ ተባዕታይ፡ ቀዳማይ ምልክት ፍቕሪ ፍርሒ እዩ፡ ኣብ ጓልብሕልፊ ድማ ምስ ከባቢኦም ዘለዎም ዝተወስደ ኰይኑ፡ ‘ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣንስተይቲ ከኣ ድፍረት።” - ቪክቶር ሁጎ ዝምድና ዘተኩር ናይ ዓውዲ ስነ-ህይወት መነባብሮ ዝተጠርነፉ ስድራን ዝምድናን’ • “ሕሉፍ ታሪኽካ ብዘይ ጣዕሳ ተቐበሎ፡ ህሉው ኩነታትካ ብርእሰ ተኣማንነት ጨንፈር እዩ። ሓደ ካብ ስነ-ፍልጠታዊ ዝብል ትርጒም ኣለዎ። ዓውዲ ኢኮሎጂ፡ ተታሓዞ፡ ንመጻኢ ድማ ብዘይ ፍርሒ ኣቋምት።” - ጆን ግራዝ ምርምር ኢኮሎጂ ብቐንዱ ንዝምድና ኣብ ተምሳጥን ተወሳኺ ምርምርን ናይ’ቲ • “ሽግር ምእንቲ ከይገጥመካ ብእትፈጥሮ ፍርሂ ዝያዳ ከም እትሽገር ንልብኻ ንገራ፣ ህይወታውያን ብሓፈሻ፡ ንዝምድና ውሩይ ፈላስፋን ባዮሎጂካዊ ምርምራትን ምኽንያቱ ሕልማ ንምንዳይ ዝወፈረት ልቢ ክትሽገር ተራእያ ኣይትፈልጥን’ያ።” - እንስሳታትን ኣትክልትን ድማ ብፍላይ ቻርለስ ዳርዊን ዝተመርኰሰ ኰይኑ፡ ፓውሎ ኰልዮ የጽንዕ። እዚ ንዝምድና ኣካላዊ ወይ ኣብ ከም ፊዚክስ፡ ኬሚስትሪን ባዮሎጂን • “ስጉምቲ ከይወሰድካ፡ ናይ ፍርሒ ሓሳብ ንጸገም ኣይስዕሮን እዩ።” - ክሌመንት


ነገራዊ ትሕዝቶ ምድርን ንባዮሎጂያዊ ዝኣመሰሉ ዓውድታት ንዘሎ ዝምድና ናይ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 10 ካብ ከፈልኩሉ’ስ . . . ኣልጋነሽ ተስፋልደት ሚኒስትሪ ፍትሒ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ይኸውን፣ ኢለ ምመዓድክዎ፧ ኣባኻኒ ኮይነ ከይረአ ሓንቲ መሓዛና ብዛዕባ ኣብ ሓንቲ ቤት ድየ ዝፈርሕ ዘለኹ፧ እዚ ፍርሒ’ኸ መግቢ ዝተመገበታ ‘ጥዕምቲ’ መግቢ ወድዓዊ ድዩ፧’ ቀጺልና ኣብ መጻኢ ትነግረና’ሞ ኣስዒብ ኣቢላ ከኣ ንሕና’ውን ጥራይ ብምትኳር ንዝኾነ ውሳነ ንሕጅን ግድን ክንጥዕማ ከም ዘለና ትላበወና። ብሕጅን ጥራይ እነውጽኣሉ ወጻኢታትን ብድሕሪኡ ሓንቲ ካባና ንመሳርሕታ እንረኽበሉ ረብሓን ሓሲብና ንወስኖ፣ መሪሓተን ብሓባር ናብታ ዝተባህለት ቤት ናይ ሕሉፍ ኣየገድሰናን’ዩ። “እዚ ኹሉ መግቢ ብምኻድ ነታ ‘ጥዕምቲ’ መግቢ ኣብዚ በጺሐ ደኣ . . .”፣ “ሕጂ ደኣ’ሞ ኣዘዛ። ይኹን’ምበር ከም ትጽቢተን ዝበዝሕ ክፋላት ተኸታቲለዮ እንድየ . . ክትከውን’ሲ ይትረፍ ወላ ተጻዊረን .”፣ “ እሞ ዳርጋ ክልተ ዓመት እንድየ ክበልዓኣ’ውን ኣይከኣላን። ካብ ኩላተን ኣጥፊአላ . . .”፣ “ገንዘበይ ጫሕ ኣቢለ እታ ዝወሰደተን መሓዛና ጥራይ ብሓይሊ ከብቅዕ ደኣ . . .” ወዘተ ዝብሉ ሓረጋት በሊዓታ። “ስለምንታይ ጸሊእክዮ ከለኺ ነስተውዕለሎም። ብግጉይ መጎተ ጥሑል ትበልዕዮ፧ ዘይትገድፍዮ ዝነበርኪ፧” ምስ ወጻኢታት ንጽሎ ከም ዘለና ዘርእዩ በልናያ “እንታይ ደኣ’ሞ ክገብር፣ ከፊለሉ ምልክታት እዮም። ብተወሳኺ፣ ንነፍሲ እንድየ። ኣማራጺ የብለይን፡” ክትብል እያ ወከፍ ውሳነ ኣብ ሕሉፍ ዝገበርናሉ ወፍሪ ዝመለሰትልና። ዕሽ ብምባል፣ ልክዕ ከም ሓድሽ ምርጫ ንርኣዮ። ንኣብነት፣ ዝገዝእካዮ መግቢ፣ ንሕጂ እምበኣር ብዛዕባ’ዛ መሓዛይ ከም ዝኣብዩን እዩ። ኣብ ዝምድናታት ኮይኑ እቲ ኣቐዲምና ዘውጻእናዮ ሃሰያ ከውርደልና ይኽእል። ብኡ ዝኸፈልካሉ ዋጋ ብዘየገድስ ንክትበልዖን ዝበለታ “ስለ ዝኸፈልኩሉስ ክበልዖ ግድን እንተመጺና’ውን እዚ ግጉይ መጎተ’ዚ ወጻኢታት ክሳራ ኮይኑ ንኸይተርፍ ተደሪኽና ውሳነ ኣብ ንፍጽመሉ ግዜ፣ ክትገድፎን ሓድሽ ምርጫ እዩ ዘለካ። እዩ” ዝዓይነቱ ሓሳብ ክዛረበላ እደሊ። ንሳ፡ ቀሊል ዘይኮነ ጽልዋ ኣለዎ። ተስፋ ኣብ ብምሕሳብ፡ ኣብቲ ሒዝናዮ ዘለና ንጥፈት ንዓና ዝጎድእ ጌጋ ውሳነ ኢና ንወስድ። ሕሳብ ስለ ዝኸፈልካሉ ግድን ክትምገቦ ነታ መግቢ ንኸይትበልዓ ኣማራጺ ነይሩዋ ዘይብሉ ምሕዝነት ወይ ዕርክነት፣ “ነዚ እናጸላእናዮ ንቕጽል። ንኣብነት ዘድሊ ኣብ ክንዲ ብወድዓውነት ንሓስብ ኣደዳ ኣለካ ዝብል ወጣጢ የብልካን። ከፊልካ እዩ። ሓንሳብ ጥዒማ ስለ ዝጸልኣታ’ውን ዝምድና ብዙሕ እየ ሓብሒበዮ፣ ስለዚ ገንዘብ ብምኽፋል ሓደ ሞያ ክንመሃር ናይ ሰንካም ዑደት ኢና ንኸውን። ምእዛዝካ ሓደ ውሳነ እዩ። ክትምገቦን ካብ ዘይምችኡነት እናተሰምዓ ትበልዓ፣ ኣብ ሕጂ በጺሐ ክገድፎ ኣይክእልን እየ፡ ንጅምር። እንተኾነ ድሕሪ ግዜ፣ ምሳና ግዜና፣ ገንዘብናን ጸዓትናን ምውፋር ዘይክትምገቦን ከኣ ነብሱ ዝኸኣለ ካልእ እንተትገድፋ ትኽእል ነይራ’ያ። ” ብምባል ጥራይ ትልኽ እናበለ ነሳልዮ ከም ዘይከይድን ኣብ ልዕሊኡ ዝኾነ ንቕጽሎ። ግን ከኣ ንዘይንረብሓሉን ምርጫ እዩ። ክልቲኦም ውሳነታት ይኹን’ምበር ነዚ ኣማራጺ’ዚ ከይትርኢ ውሑዳት ኣይኮንናን። ኣብ ውልቀ ሰባትን ተገዳስነት ከም ዘይብልናን ንግንዘብ። ከምዘይንረብሓሉ ከኣ ንፈልጦን ጉዳይ። ዘራኽብ የብሎምን። ክራኸቡላ ዝኽእሉ እታ “ሕሳብ ከፊለሉ እንድየ” ትብል ትካላትን ከይተሓጸርና ሃገራት’ውን በዚ ስለዚ ከነቋርጾ እዩ ዝግብኣና። እንተኾነ ካብ ጀመርናዮ ኢልና ንውድኦ መገዲ ሓንቲ እያ፡ መገዲ ‘ግጉይ መጎተ መጎተ ጋሪዳታ ኣላ። እዚ መጎተ’ዚ ግጉይ መጎተ ተደሪኸን ሓያለ ግጉይ እተን ዝኸፈልናየን ገንዘብን ግዜን ስለ ፊልምታት ተኣኻኺቡ ካብ ዕድመና ጥሑል ወጻኢታት’። ኣብ መወዳእታ፣ ኣብ ስነ ልቦና ‘ግጉይ መጎተ ጥሑል ውሳነታት እየን ዝወስዳ። ዘሕምማና ነቲ ትምህርቲ ስቕ ኢልና እዩ ግዜ ዝሸርፈልና። ንዓመታት እንዲና ዝጠፍአ ከም ዝጠፍአ ተገንዚብና፣ ወጻኢታት’ (sunk cost falacy) ተባሂሉ ንቕጽሎ፣ ምኽንያቱ ምቁራጽ ማለት ነቲ ብሓደ ዜርና ኢልና ንቕጽሎ ዝምድና ብኣግኡ ምቁራጽ ካብ ተወሳኺ ብኽነት ይጽዋዕ። ጥሑል ወጻኢታት ኣቐዲምና ንኣብነት፡ ኲናት ኣብ ዝኽሰተሉ ኣቐዲምና ዝኸፈልናዮ ከም ምኽሳር ኮይኑ ናብ ቀጻሊ ስቓይን ዘይሕጉስ ህይወትን ዘገላግል ምርጫ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ስለ ዝስመዓና። ኣብዚ ክንዝንግዖ ዘይብልና እዩ ዘቃልዓና። ብዙሕ እንድየ ጽዒረሉ ከምቲ ዝብልዎ፣ ምስ ዝጠሓለት መርከብ ግን ነቲ ትምህርቲ ስለ ዝቐጸልናዮ ነቲ ኢልና እንደፍኣሉ ፕሮጀክት ካብ ፍሽለት ኣይንጥሓል። ኣቐዲምና ዝኸፈልናዮ ወጻኢታት ናብ ፍሽለት ጥራይ እዩ ዘሰጋግረና። እቲ ንመልሶ ማለት ኣይኮነን። ንቐጽል ነቋርጽ ዝኸፍአ ክፋሉ፣ መጠን ናይቲ እነውፍሮ ኣብ ሕብረተሰብና’ውን ካብዚ መልከፍቲ ብዘየገድስ እቲ ዝኽሰር ተኸሲሩ እዩ። ኣብ ዝውስኸሉ፣ መጠን ናይቲ ኣብቲ ናይ ‘ግጉይ መጎተ ጥሑል ወጻኢታት’ ስለዚ ውሳነና ኣብ ናይ ሕጂ ድሌታትናን ንጥፈት እንጸንሓሉ ግዜ ከኣ ይውስኽ። ክንጥንቀቕ እተዘኻኽር ምስላ ኣላትና፣ ናይ መጻኢ ረብሓናን ደኣ’ምበር ኣብ ናይ ብኡ መንጽር ከነቋርጽ ዘለና ተኽእሎ “ዓሻ’ስ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት።” ሕሉፍ ክፍሊት ኣይኮነን ክምርኮስ ዘለዎ። ይትሕት። አምበኣርከስ ነዛ ጽሕፍቲ ክሳብ እዛ እቲ ካልኣይ፡ ዘይምውህሃድ ርድኢት መወዳእታ፣ ናይ ብሓቂ መሲጣትኩም ግጉይ መጎተ ጥሑል ወጻኢታት፣ ዋላ’ኳ ዝበሃል ኮይኑ ኣብ ኣእምሮና ብእንሕዞ ደኣ’ምበር ‘ካብ ጀመርኩዋ’ ኢልኩም ሳዕቤኑ ከምዚ ዝረኣናዮ እንተኾነ ክውገድ ተገራጫዊ እምነት ዝፍጠር እዩ። ግዜኹም ኣባኺንኩም ኣንቢብኩማ ዘይከኣል ግን ኣይኮነን። ብዛዕባኡ ዘጽንዑ ንሓደ ዝጀመርናዮ ዘየርብሓና ንጥፈት ከይትኾኑ ተስፋ እገብር። ምሁራት ነዞም ዝስዕቡ መፍትሒታት ዘውጻእናዮም ወይ ዝኸፈልናዮምን ኣብ ወላ’ውን እቶም ይዕወቱ ከም ዘየለዉን ንኸይነቋርጾ፣ መንነትና ከይትንክፈልና የቕርቡ። እቲ ቀዳማይ መገዲ ብዛዕባኡ መጻኢ እንወስዶ ውሳነ ብዘየገድስ ከኣ ንመጻኢ’ውን ከም ዘይዕወቱ ዝፈልጡን ስለ ንሰግእ ንቕጽሎ። ንኣብነት ንነብስና ምፍላጥ’ዩ። እዚ ግጉይ መጎተ’ዚ ከም ክምለስ ዘይክእል ዋጋ እዩ። ንገንዘብ፣ ግዜ፣ ብኣግኡ ከቋርጹ ዘለዎም ተኽእሎ ኣዝዩ ከም በላሕቲ እንድሕር ንሓስባ ኮይንና፣ ኣምር ከም ዘሎ እንተፈሊጥና ጥራይ ሓደ ሎሚ ኣብ ERI-TV ጻዕሪ፣ ጸዓት ወዘተ ከኣ የጠቓል። ንኣብነት ትሑት’ዩ። ‘ክንድ’ዚ ሰብን ኣጽዋርን ንዝጀመርናዮ ነገር ከነቋርጾ ከለና ስጉሚ ንቕድሚት እዩ። ንብድሕሪ ሕጂ ሓንቲ 10 ደቓይቕ ዝንውሓታ ፊልም ኣጥፊእና፣ ሕጂ ንድሕሪት ኣይንምለስን ኣቐዲምና ክንጅምሮ ከለና’ውን ጌጋ ውሳነ እንወስዶም ውሳነታት’ውን ብኡ ንጽሎ ክንርኢ ንጅምር። ንኣስታት 20 ደቓይቕ ኢና’ ብዝብል ሓሳብ ንህዝቦም ኣብ ወሲድና ከም ዝነበርና እዩ ዘስምዕ። ስለዚ ሰዓት መደብ ከይንህሉ ከነስተውዕል ንኽእል ኢና። ነዚ ርኢና ከነብቅዕ ግን ፍጹም ክትምስጠና ታኼላ ይሸምሙ። እቲ ኣብነታት ብዙሕ ‘በሊሕ እንከለኹ ከመይ ጌረ ጌጋ ውሳነ 12፡0 ሃገራዊ መዝሙር ንምትግባር፣ ውሳነ ኣብ ንወስደሉ ነዞም ኣይከኣለትን። ስለዚ ነቋርጻ’ዶ ንቐጽላ፧ እዩ፣ ግጉይ መጎተ “ጥሑል ወጻኢታት” ክወስድ ይኽእል፧ ወይ በሊሕ ኣይኮንኩን 12፡02 ዘዋሪት ካሜራ ሕቶታት ንነብስና ንሕተታ፥ ‘እንታይ ዝብል ክልተ ኣማራጺታት ኣለና። ነዚ ከኣ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ጽልዋ ማለት’ዩ’ ናብ ዝብል ምግርጫው ስለ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ከይከስር እየ ዝፈርሕ ዘለኹ፧ እዚ ፍርሒ’ዚ ንምውሳን ኣብ ግምት ከነእትዎ ዝግብኣና ዘለዎ እዩ። ንኣቱ፣ ንመንነትና ክንከላኸል ክንብል 12፡50 ዜና ስፖርት ኸ ከመይ ኢሉ’ዩ ንድሕሪት ዝውጥጠኒ እታ ፊልም በዚ ዘላቶ’ዶ ትቕጽል ኣብቲ ንጥፈት ንቕጽል። 12፡5 ጩራ ጥዕና እዚ ግጉይ መጎተ’ዚ ካብ ክልተ ዘሎ፧ ጻዕረይ ክዕወት ክሳብ ክንደይ ሓቀኛ ትኸውን ወላስ ኣብዘን ዝተረፋ ደቓይቕ 13፡30 ዜና (ዓረብ) ረቛሒታት ከም ዝምንጩ ይንገር። ግጉይ መጎተ ጥሑል ወጻኢታት ኣብ ተኽእሎ ኣለዎ፧ ኣብ ቦታይ ካልእ ሰብ ዝሓሸ ትሕዝቶ ይህልዋ ይኸውን ዝብል እቲ ቀዳማይ፡ ጽልኣት ክሳራ ዝበሃል ህይወትና ካብ ዝነኣሰ ክሳብ እቲ ዝዓበየ ኮይኑ የውፍር እንተዝህሉ፣ እንታይ 13፡40 ለሰ ስፖርት እዩ። እቲ ኣቐዲምና ዘጥፋእናዮ 20 15፡15 ዶክመንታሪ ደቓይቕ ክንመልሶ ኣይንኽእልን ኢና። 15፡40 ዳህሳስ ሕትመት ‘ካብ ጀመርኩዋ’ስ ክውደኣ ደኣ’ ብምባል 16፡15 ሰሙናዊ ስፖርት ግዳ ነተን ዝተረፋ 80 ደቓይቕ ክንርእየን 17፡0 ዜና (ትግርኛ) ምስ ንውስን ግን ኣብ 20 ደቓይቕ ከቋርጽ 17፡15 ዕላል ተመክሮ ዝግብኦ ዝነበረ ብኽነት ግዜ ናብ ናይ 10 17፡30 ዜና (ዓረብ) ደቓይቕ ብኽነት ይቕየር። ብተመሳሊ፣ 17፡45 ዶክተራት ኣብ ኣብ ንግዲ ዘይምሕር ክሳራ ኣጋጢሙና ስትድዮ ከብቅዕ፣ ኣብ ክንዲ ካልእ መፍትሒታት 18፡25 ዶክመንታሪ ሃሰው ንብል፣ ዝኸሰርናዮ ከነምልስ 19፡25 ሃሎ ቈልዑ ክንብል ኣብታ ዝሓዝናያ ንደርቕን ዝያዳ 20፡0 ዜና (ትግረ) ወፍሪ ንገብርን። ገለ ትካላት፡ መኽሰብ 20፡15 መደብ ዋልታ


2፡30 ዜና (እንግሊዝ) ነታ ብርኪ ሒዞማ ከም ዝቕጽሉን ምሻጥ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 1 ስፖርት ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ኤርትራዊ ተቐዳማይ - ቢንያም ግርማይ፡ ቢንያም፡ ብሉጽ ተቐዳማይ ኣፍሪቃ ተባሂሉ ቀዳም 29 ሕዳር ኣብ ርዋንዳ ከተማ ኪጋሊ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት፡ ኣብ ናይ ዓበይቲ ‘ዝበለጸ ተቐዳማይ ኣፍሪቃ 2025’ ተባሂሉ። ኤርትራ፡ ዝበለጸት ሃገራዊት ጋንታ ተሰምያ ኣብታ ሽልማት፡ ኣቐዲሞም ሽዱሽተ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 21 ተቐዳደምቲ መዓልታት 10,46 ኪሎሜተር ተሓጽዮም ነይሮም። ቢንያም ግርማይ፡ ሄኖክ ግርማይ ከኣ ተዓዊቱላ። ተቐዳደምቲ ነይሩ። ሸፊኑ። 1646 ናይ ዩሲኣይ ነጥቢ ምሉእብርሃን ሚልክያስ ማእከልን፡ ናይ ቢንያም፡ ኣብ 2024 ኣብ ዙር ፈረንሳ ሰለስተ ይዅን እምበር፡ ሓንቲ ናይ መድረኽ ድማ፡ ንዕኡ፡ ንሃገሩን ክለቡ ዝነበረት መወዳእታ ሰለስተ ሕጹያት ብምትራፎም፡ እዛ ናይ መድረኽ ዓወታት፣ ብዓቢኡ ከኣ፡ ተዓዋቲ ዓወት ከየመዝገበ እዩ ነዛ ወቕቲ ወዲኡዋ። እዚ ኢንተርማርሸን ኣዋህሊሉ። እዚ ካብ ሽልማት ናብ ኤርትራ ከምእተብል ተረጋጊጹ ቀጠልያ ናይ ሽኳ ማልያ ብምዃኑ፡ ኣብ 2025 እናኾነ ግና፡ እዚ ብርክት ዝበለ ግዜ ካልኣይ ኩሎም ኣፍሪቃውያን ተቐዳደምቲ እዩ ነይሩ። ኦሎምፒካዊ ተቐዳማይ ቢንያም ካብቶም ልዑል ትጽቢት ተነቢሩሎም ዝነበሩ ዝኣተወ ሸዃይ፡ ነዛ ሽልማት ካብ ምዕታር ጸብለል ዘበሎ ነጥቢ ድማ፡ ካብቲ ነዛ ኣይተዓንቀጸን። ሽልማት ክዕወተላ ዘኽኣሎ እዩ። ኣፍቂዱ ኣብቲ መደብ ዘይተሳተፈን ብቪድዮ ብዘይካ’ዚ፡ ኣብቲ ንፈለማ ግዜኡ ሓጎሱ ዝገለጸን ቢንያም፡ ነዛ ሽልማት፡ ንሓሙሻይ ዝተዋህበ ናይ ሃገራት ሽልማት፡ ግዜኡ እዩ ዝዕወተላ ዘሎ - ብተኸታሊ ኣብ ኤርትራ፡ ንማውሪሸስን ርዋንዳን 2020፡ 2021ን 202ን ከምኡ’ውን ዓሚ በሊጻ፡ ‘ናይዚ ዓመት ዝበለጸት 2024 ተዓዊቱላ ነይሩ። ኣብ መንጎ ማለት ሃገራዊት ጋንታ’ ተባሂላ። ናይዚ ኣብ 2023፡ መዘናኡ ኤርትራዊ ተቐዳማይ ኣህጉር ዓብላሊት ሃገር ዝኾነት ሄኖክ ምሉእብርሃን እዩ ተጸዊዑላ ነይሩ። ሄኖክ፡ ኤርትራ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ሻምፕዮን ኣብዛ ናይ ሎሚ ዓመት ከኣ፡ ካልኣይ ዝበለጸ ኣፍሪቃ 2025 ምዃና ይዝከር። ተቐዳማይ ተባሂሉ። ኣብ ዝቕጽል ዓመታት መዓልታት ንብጫ ማልያ ለቢሳታ ነይራ። ኣብዚ ካብ ሎሚ ዓመት ጀሚሩ ብፈደረሽን ኣሰር ናይዞም ብሉጻት ተቐዳደምቲ ብምሓዝ እዚ ሎሚ ዓመት ‘ሽልማት ብሉጽነት ቅድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ዝውደብ ዘሎ ዓበይቲ ዓወታት ከመዝግብ ትጽቢት ዝግበረሉ ቅድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ’ (Africa Cycling ሽልማት፡ ንተቐዳደምቲ ዝተፈላለየ ዕድመ፡ ሚልክያስ ማእከለ ድማ ሳልሳይ ደረጃ ሒዙ። Excelence Award) ዝብል ስም ብሓዲሽ ንኣሰልጠንቲን ሃገራትን እዩ፡ ንብሉጻት ናይ ዝሓለፈ ዓርቢ ምስ ክለቡ ኢንተርማርሸ ኣወዳድባ ዝተገበሰ ሽልማት፡ ኣብ 2012 ጀሚሩ ኣፍልጦ ሽልማት ተዓዲሉ። ኣብ ናይ ዓበይቲ ዝተፈላለየ ቢንያም፡ ኣብዛ ናይ መወዳእታ ንደቂ ተባዕትዮ ይዕደል ነይሩ። ቦኽሪ ዕዉት ደቂ ኣንስትዮ ከኣ፡ ጓል ማውሪሸስ ኪምበር ንቢንያምን ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን ወኪሉ ሽልማት ዝተቐበለ ፕ/ሃ/ፈ/ቅ/ብ/ ኤርትራ ኣቶ ወርሒ በጺሓ ዘላ ዓመት፡ 21 መድረኻት ናይዚ ሽልማት ከኣ፡ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ ለ ኮርት ዝበለጸት ተቐዳሚት ተሰምያ። ተመስገን ረዳእ ዙር ፈረንሳ ዝርከቦም፡ ኣብ 60 ናይ ውድር ነይሩ። 2014 መኽሰብ ደበሳይ፡ 2015 ዳኒኤል እዛ ጓል 29 ዓመት ተቐዳሚት፡ ‘ኣብ ዙር ተኽለሃይማኖት፡ ኣብ 2016 ድማ፡ ተስፎም ፈረንሳ መድረኽ ዝተዓወተትን ብጫ ማልያ ቢንያም፡ ናብ ኤን.ኤስ.ኤን ተሰጋጊሩ ዑቕባማርያም ተዓዊቶምሉ ነይሮም። ብሓፈሻ ዝለበሰትን ናይ ፈለማ ኣፍሪቃዊት’ ኮይና እያ - ኤርትራ፡ 10 ግዜ ብተቐዳደምታ ተጸዊዓ። ንሓሙሸይቲ መድረኽ 2025 ድሕሪ ምዕዋታ።


ደቡብ ኣፍሪቃውያን ሰለስተ፡ ርዋንዳ ሓንሳብ “እዚ ንመጻኢየይ ዝበለጸ ነገር ኮይኑ እስመዓኒ” ቢንያም ኪምበር ለ፡ ድሕሪ’ታ ዓወት ንኣርባዕተ ተሰምየን ኣለዋ። ጋንታ ድማ፡ ዝዓበየ ዕድል እዩ ዝረኣየኒ።” ኢሉ። ኤርትራዊ ተቐዳማይ ቢንያም ግርማይ፡ ማእከል - ሻምፕዮን ኵዕሶ ኣካያዲ ናይ’ዛ ጋንታ ጀል ካርልስትሮም ትማሊ ሰኑይ 1 ታሕሳስ፡ ናብ ሓዳስ ክለብ ብወገኑ፡ “ቢንያም ምጽኡ ኣዚና ፍናን ኤን.ኤስ.ኤን (NSN Cycling Team) ብወግዒ ረኺብና። ቢንያም፡ ኩሉ ብዛዕባ ብሽክለታ ሰኪዐት ተዛዚሙ ተሰጋጊሩ፡ ናይ ሰለስተ ዓመታት ውዕል ፈሪሙ። እንፈትዎ ዘጠቓለ እዩ። ብቕዓቱ ጒሉሕ ቢንያም፡ ጋንታኡ ዝነበረት ኢንተርማርሸ እዩ፣ ዘለዎ ትሕትናን ቆራጽነትን ድማ ፍሉይ ምስ ሎቶ ድሕሪ ምሕዋሳ፡ ዝሓለፈ ዓርቢ፡ ተቐዳማይ ይገብሮ። ኣብ ቀዳማይ ዝርብና፡ ኣብ ወርሒ መጋቢት ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝጀመረ ሻምፕዮን ኵዕሶ ሰኪዐት ዞባ ክሳብ 2028 ዘጽንሖ ዝነበረ ውዕል ብናይ ኣብ ብሽክለታን ካብ ብሽክለታ ወጻኢን ዘለና ማእከል 2024/25፡ ቀዳም 29 ሕዳር መጋረጃኡ ዓጽዩ። ሓባር ምርድዳእ ከምዘፍረሶ ይፍለጥ። ትማሊ ራኢ ፈሊጥዎ እዩ። ብምሉእ ከምዝበቕዖን፡ ኣብዚ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ዝኸደ ውድር፡ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ኣብ ክልተ ድማ፡ ምስዛ ስማ ካብ እስራኤል ፕሪመር-ቴክ ሓደ ካብ መራሕቲ ጋንታናን ንተቐዳደምትና ምድብ ተኸፋፊለን ዓሰርተ ኣርባዕተ ጋንታት ክጻወታ እንከለዋ፡ ኣብ መንጎአን ናይ ናብ ኤን.ኤስ.ኤን ዝቐየረቶ ክለብ ክሳብ 2028 ዘጽንሖ ውዕል ፈሪሙ። “እዚ ንመጻኢየይ ሃዋሁውን ምብጋስን። ናይዛ ጋንታ ናይ ሽኳ ዘበራትዕን ከምዝኸውን ድማ ኣይጠራጠርን።” ክልተ ዙር ውድራት ዘካየዳ ሸሞንተ ጋንታት ከኣ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ተሳቲፈን። ዝበለጸ ነገር ኮይኑ እስመዓኒ” ክብል ድማ፡ ነዚ ዓቕማ ወትሩ ኣዝዩ ሓያል እዩ፣ ብፍላይ ብሓደ ብምባል፡ ልዑል ትጽቢት ከምዝገብሩሉ ገሊጹ። ከካብ ምድበን ዝሓለፋን ዝለዓለ ነጥቢ ዘዋህለላን ጋንታት ብዘካየድኦ ግጥም ድማ፡ ካብ 2021 ክሳብ’ዚ ዓመት ምስ ውዕል’ዚ ድሕሪ ፈረመ ተዛሪቡ - እዚ ቀዳም ሓቢሮም ንሓድሕዶም ክደጋገፉ እንከለዉ ኢንተርማርች ክወዳደር ዝጸንሐ ቢንያም፡ ምሸት ናይ 2025 ዝበለጸ ተቐዳማይ ኣፍሪቃ ሓያላት እዮም። ኣብ እዋን ውድር ብዙሕ ምስዛ ሓዳስ ክለቡ ብዙሕ ዓወታት ክጐናጸፍ ዝተሰምየ ኦሎምፒካዊ ተቐዳማይ። ግዜ ንሓድሕዶም ‘ኣጆኻ’ ክበሃሉ ሰሚዐዮም ትምኒቱ ምዃኑ እዩ ዝዛረብ። እዛ ናይ ቀዳማይ ንሱ፡ “ኣብዚ ምህላወይ ሕጉስ እየ፣ እየ። ብሓፈሻ ሓያል ናይ ጋንታ መንፈስ ኣሎ። ዲቪዥን (ዎርልድ ቱር) ጋንታ ድማ፡ ኣብ እዋን ብፍላይ፡ ንዓይን ነዛ ጋንታን ብዘሎ ምስ ሓዲሽ ምስኦም ክሰርሕ ድማ ተሃዊኸ ኣለኹ። ምስዛ ሽኳ ንምዕዋቱ ዝሰርሑ ብሉጻት ተቐዳደምቲ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ጾመ ልጓሙ ፈቲሑ ኣብ ዙርያኡ ኣኽቢባ፡ ናብ ዓወት ክትመልሶ ትጽቢት ይግበር። እዛ ጋንታ፡ ስማ ካብ እስራኤል ፕሪመር-ቴክ ኣብዚ ወቕቲ ናብ ሊቨርፑል ዝተሰጋገረ - ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ሰንበት ንዌስትሃም 2ብ0 ኣብ ዝቐየረትሉ ምኽንያት፡ ኣብዚ ዓመት ብፍላይ ዝሰዓሩሉ ጸወታ፡ ቀዳመይቲ ናይ ፕሪመር ሊግ ሸቶኡ ብማልያ ናይ’ዛ ክለብ ኣመዝጊቡ። ኣብ ቮልታ ስጳኛ፡ ምስ ደብዳብ እስራኤል እዚ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ኣጥቃዓይ፡ ኣብዚ ወቕቲ ‘ዝኸበረ ተጻዋታይ ፕሪመር ሊግ’ ብዝሰርዖ ኣብ ልዕሊ ፍልስጤም ብዝተኣሳሰር ድሕሪ መጠነ ገንዘብ፡ ካብ ኒውካስል ናብ ሊቨርፑል ምስግጋሩ ይዝከር። ኣብ ኒውካስል እንከሎ ምስ ሰኪዐት ዘጋጠማ ተቓውሞ እዩ። ዝምውላ ዝነበረ ዝነበሮ ጥቡቕ ዝምድና ኣብዛ ጋንታ ብምቕጻል ድማ፡ ሓደ ካብ ወሰንቲ ተጻወትታ ክኸውን ፕሪመር-ቴክ ዝነበሮ ውዕል ድሕሪ ምፍራሱ ትጽቢት ተነቢሩሉ ነይሩ። ድማ፡ ኣብ ስጳኛ ዝመደበሩ ኩባንያ ኤን.ኤስ. ይዅን እምበር፡ “ኣዴኻ ከምዝለኣኸትኻ ዘይኮነ፡ ዕዳጋ ከምዝጸንሓካ” ከም ዝበሃል፡ ብዝተፈላለዩ ኤስ (NSN ኣሕጽሮት ቃል ናይ Never Say ቀዳም ደንደን ምስ ሲቲ-ሰንተር ብደቂ-ኣንስትዮ፡ ሲቲ ሰንተር ምስ ምሕዳር ኣርባዕተ ምኽንያት ካብ ግምት ወጻኢ ብቕዓቱ ገዲሉ፡ ናይ ሊግ ሸቶ ከየመዝገበ እዩ ጸኒሑ። ኣሌክሳንደር፡ Never) ሒዙዋ ኣሎ። ናይ ቅድም ተጻዋታይ ኣስመራ ናይ ፍጻመ ግጥም ኣካይደን። ብቕድሚ ትማሊ 30 ሕዳር፡ ሊቨርፑል ናብ ዌስት ሃም ተጓዒዛ ኣብ ዘካየደቶ ግጥም ግና፡ ድሕሪ ባርሴሎናን ሃገራዊት ጋንታ ስጳኛን - ኣንድረስ ፈለማ ጸወታአን ዘካየዳ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ጋንታት እየን። ሲቲ-ሰንተር፡ ገዳይምን ዕረፍቲ መሪሕነት ዘትሓዘታ ሸቶ ብምዝጋብ፡ ጾመ ልጓሙ ፈቲሑ። ጋክፖ፡ ኣብ ተወሳኺ ደቒቕ ኢኔስታ፡ ሓደ ካብ መስረትቲ ናይ’ዚ ኩባንያ ምኩራትን ተጻወትቲን ዝሓዘት ጋንታ ብምዃና ክትዕወት ትጽቢት እኳ እንተ ነበረ፡ እተን ሸቶ ኣመዝጊቡ፡ ኣብ ሕማቕ ዘላ ሊቨርፑል 2ብ0 ተዓዊታ፡ ካብ ዝቐነየቶ ወጥሪ ቁሩብ ኣስተንፊሳ። ምዃኑ ይፍለጥ። ንኣሽቱን ቅልጡፋትን ተጻወትቲ ደንደን 36ብ27 ብምርታዕ ሻምፕዮን ኮይነን። “ነዊሕ ግዜ ምዃኑ ይርደኣኒ እዩ። ናብ ብሉጽ ብቕዓተይ መደብ ጸወታ ልዑል ትጽቢት ዝተገበረሉ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ሲቲ-ሰንተርን ምሕዳር ኣርባዕተ ክምለስ ክጽዕር ጸኒሐ፣ ገና’ውን ኣብ መገዲ እየ ኣስመራን፡ ስዒቡ ተኻይዱ። ኣባላት ክልተአን ጋንታት ተመሳሊ ኣካላዊ ቊመናን ዝርከብ። እንተኾነ፡ ሸቶ ምዝጋበይ ሕጉስ እየ” ብቕዓት ኣጸዋውታን ዝሓዙ ብምንባሮም፡ ብኣጋኡ ዕውትቲ መን ምዃና ክትግምት ዝበለ ኢሳቕ፡ ኣብ ዝቕጽል ግጥማት ብዙሕ ሎሚ ዘሸግር’ዩ ነይሩ። ንተዓዘብቲ ዝመሰጠ ተመጣኒ ጸወታ ድሕሪ ምክያድ ከኣ፡ ኣርባዕተ ተመሓይሹ ኣበርክቶኡ ከዕቢ ተስፋ ከምዘለዎ ፕሪመር ሊግ ናይ መበል 13 ሰሙን ኣስመራ 56ብ54 ተዓዊታ ሻምፕዮን 2024/25 ኮይና። ብተወሳኺ፡ ኣብ ናይ ናጻ ዳርባ፡ ገሊጹ። ፉልሃም - ማን ሲቲ 10፡30 ድ.ቀ ኣብ ናይ ሰለስተ ሳቤላ ካብ ንስሪ፡ ኤቨን ካብ ሰንጥቕ ክዕወቱ እንከለዉ፡ ‘ዳንክ’ ኣብ ኣብዛ ጸወታ፡ መሓመድ ሳላሕ፡ ንፈለማ ግዜ ቦርንማውዝ - ኤቨርተን 10፡30 ድ.ቀ ምግባር ድማ፡ ሙሴ ጸጋይ ካብ ኣርባዕተ ኣስመራ ተዓዊቱ። ኣብ ፕሪመር ሊግ ተቐይሩ ክወጽእ ተራእዩ። ኒውካስል - ቶተንሃም 1፡15 ድ.ቀ ኣብ መዛዘሚ ዝተርኣየ ልዑል ደገፍ ኣፍቀርትን ተሳትፎ ምሕዳራትን ኮሚተ ሳላሕ፡ ኣብዚ ወቕቲ ኣብ’ቲ ዝልለየሉ ብሉጽ ላ’ሊጋ ናይ መበል 15 ሰሙን ስፖርት ምሕዳራትን ክቕጽል፡ ፈደረሽን ኵዕሶ ሰኪዐት ዞባ ማእከል ድማ፡ ስሩዕ ቁመና የለን። ባርሴሎና - ኣትለቲኮ ማድሪድ 1፡0 ድ.ቀ ውድራት ክሰርዕ ንላቦ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.79 2 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 12 ዜና ዓለም ዜና ዓለም


ማርታ ክብሮም “ኤውሮጳ ካብ ዝርብ ሰላም ዩክሬን ወጺኣ’ያ” “ኣመሪካ ንቬነዙዌላ ንምጥቃዕ ላቭሮቭ ትዳሎ” ዎል ስትሪት ጆርናል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌይ ያኑኮቪችን (ፕረዚደንት ዩክሬን ላቭሮቭ፡ ምዕራብ ኤውሮጳ ርእይቶኣ ነበር) ተቓወምቱን ዝነበረ ናይ ኣብ ኩነታት ዩክሬን ካብ ቅድሚ ነዊሕ ፈለማ ስምዕ ኣበላሽያቶ እያ። ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ቬነዙዌላ መጥቃዕቲ ክልቲኦም ወገናት፡ እቲ ናይ ቴለፎን እዋን ኣትሒዙ ተሰማዕነት ድሕሪ ምስኣኑ፡ ዋላ’ኳ ኣብቲ ወግዓዊ ስምዕ ነፈርቲ ንምክያድ ልምድ ተካይድ ርክብ ከም ዝተኻየደ እኳ እንተ ዘይገለጹ፡ ባዕላ ካብቲ ጉዳይ ኢዳ ክትስሕብ ከም ከም መንጎኛ ኮይና እንተ ምህላዋ፡ ጋዜጣ ዎል ስትሪት ጆርናል ፕረዚደንት ትራምፕ ግን፡ “ቅድሚ እተገደት ገሊጹ። ተዋስአት፡ ድሕሪ እቲ ስምዕ ንሰበ ስልጣን ምክልኻልን ምክትታል ሕጂ ንፕረዚደንት ማዱሮ ብሓይሊ እቲ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ዝሓለፈ ተቓወምቲ ንኹለን ትካላት ሰንበት ነዚ መግለጺ ዝሃበ፡ ኤውሮጳ መንግስቲ ምስ ሓዙ ግን ዝኾነ ግጭት ዩክሬን ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ነገር ክትገብር ኣይከኣለትን፡” ዝርብ ተራኣ ትጻወት ኣላ ድያ የላን ኣትሒዛ፡ ኣብ ጉዳይ ዩክሬን ኢዳ ከተእቱ ክብል ኣረዲኡ። ተባሂሉ ድሕሪ ምሕታቱ እዩ። ዕድላት ከም ዝነበራ ዝሓበረ ላቭሮቭ፡ ካብ ብዙሓት መራሕትን ትካላትን ኤውሮጳ፡ ላቭሮቭ፡ “እዚ ንኹሉ ሰብ ርዱእ እዩ መጀመርታኡ ግን ነቲ ዕድላት ብግቡእ ጉዳይ ዩክሬን ንምፍታሕ ዝዳሎ ዝኾነ ዝብል እምነት ኣለኒ። ኤውሮጳ ድሮ ካብቲ ክትጥቀመሉ ከም ዘይከኣለት ኣገንዚቡ። ይኹን እማመ ሰላም ንሕብረት ኤውሮጳ ዝርብ ባዕላ ወጺኣ ኣላ፡” ክብል መሊሱ። ላቭሮቭ ቀጺሉ፡ “ኤውሮጳ፡ ነቲ ኣብ ዘሳትፍ ክኸውን ከም ዘለዎ ክገልጹ ከም ኤውሮጳ ካብ ቅድሚ ነዊሕ እዋን ለካቲት 2014 ኣብ መንጎ ቪክቶር ዝጸንሑ ይፍለጥ። ቁጽሪ ግዳያት ዕልቕልቕ ሃገራት ኤስያ ይውስኽ ኣብ ኢንዶነዥያ፡ ስሪላንካ፡ ታይላንድን ዝሞቱ ድሕሪ ምሕባር፡ ስሪላንካ ኣህጉራዊ በዳህን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ ኣጋጢሙና ማሌዥያን ብዝወቅዕ ዘሎ ሓያል ዝናብን ሓገዝ ክወሃባ ኣተሓሳሲቦም። ኣሎ፡” ድሕሪ ምባል፡ ሃገሩ ነቲ በዳሂ ካብ ስልጣኑ ክትኣልዮ ፈቲንካ ኔርካ፡” ንሱ ዘስዓቦ ምህማም መሬትን፡ ቁጽሪ ናይ እቶም ሰብ መዚ ወሲኾም፡ ብሰንኪ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ ክትብድህ ህጹጽ ናይ በረራታትን ኣመሪካ ብምጥቃስ ሓቢራ። ክብል ንዝቐረበሉ ክሲ ከም ዝኸሓዶ እዩ ዝሞቱ ሰባት ናብ ልዕሊ 10 ክብ ከም እቲ ዕልቕልቕን ምህማም መሬትን ናብ ሓደጋ እዋን ኣዊጃ ከም ዘላ ገሊጹ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ዝሓለፈ ዝግለጽ። ዝበለ መርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ሓቢሩ። ግዳያት ብመሬት ሓገዝ ክለኣኽ ከም ሰብ መዚ ታይላንድ ትማሊ ሰኑይ ኣብ መዓልታት ክሊ ኣየር ቨነዙዌላ ንበረራ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ብወገኑ፡ ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኢንዶነዥያ ፕራቦዎ ዘይተኻእለን፡ ብሄሊኮፕተራት ግና ናብቲ ዝሃብዎ መግለጺ ድማ፡ ኣብ ደቡባዊ ዕጹው ከምዝኾነ ዝሕብር መግለጺ ፕረዚደንት ትራምፕ ካብ ዝሓለፈ ሱብያንቶ፡ ቁጽሪ ግዳያት ሃገሩ ልዕሊ 50 ኣዝዩ ዝተሃስየ ቦታት ረዲኤት ይልእኩ ክፋል ናይ’ታ ሃገር ብዝቕጽል ዘሎ ብርቱዕ ድሕሪ ምዝርግሑ፡ ፕረዚደንት ቨነዙዌላ፡ መስከረም ኣትሒዙ ኣብ ባሕሪ ካሪብያን በጺሑ ከም ዘሎ ድሕሪ ምግላጽ፡ መንግስቲ ከም ዘለዉ ሓቢሮም። ዝናብን ዕልቕልቕን፡ ቁጽሪ ናይ ዝሞቱ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊኡ ዕልዋ ንምፍጻም ብምዕስካር፡ ንልዕሊ 20 ኣብ ዘይሕጋዊ ኣድላዪ ሓገዛት ናብ ግዳያት ዕልቕልቕ ፕረዚደንት ስሪላንካ ኣኑራ ኩማራ ሰባት ብውሕዱ ናብ 176 ክብ ከም ዝበለ ትንቀሳቐስ ከምዘላ ምኽሳሱ ይፍለጥ። ምስግጋር ዕጸ ፋርስ ክሳተፋ ከም ዝጸንሓ ንምብጻሕ ቀዳምነት ሂቡ ይሰርሓሉ ከም ዲሳናያከ፡ “ኣብ ታሪኽና እቲ ዝዓበየን ሓቢሮም። ጋዜጣ ዎል ስትሪት ጆርናል፡ ትራምፕ ዝገለጸን ጀላቡ ቬነዙዌላ መጥቃዕቲ ከም ዘሎ ትማሊ ሰኑይ ኣፍሊጡ። ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ፕረዚደንት ዝፈጸመ ኣፍሊጡ። ንሱ ወሲኹ፡ ሰራሕተኛታት ህይወት ቬንዙዌላ ኒኮላስ ማዱሮ ምስጢራዊ ኣድሕን ብነፈርቲ ተሓጊዞም ናብቲ ኣዝዩ ርክብ ቴሌፎን ከም ዘካየደን፡ ማዱሮ ፕረዚደንት ማዱሮ፡ ብኣመሪካ ዝተሃስየ ከባቢታት ረዲኤት ይልእኩ ከም ብፍቓዱ ካብ ስልጣኑ እንተ ዘይወሪዱ፡ ንዝቕረርበሉ ዘሎ ክሲ ብምንጻግ፡ ሰራዊቱ ዘለዉ ኣረዲኡ። ኣመሪካ ሓይሊ ተጠቒማ ከተውርዶ ኣብ ልዑል ተጠንቀቕ ከም ዘሎን ንዝኾነ ብዘይካ’ዚ፡ መንግስቲ ኢንዶነዥያ ከም እትኽእል ከም ዘጠምቀቖን ክመጽእ ዝኽእል ወራር ክምክት ድማ ክልተ ናይ ሆስፒታል መራኽብን ሰለስተ ጸብጺባ። ድሉው ምህላዉን ኣፍሊጡ ኣሎ። ረዲኤት ዝጸዓና መራኽብ ውግእን ናብ ገለ በቲ ሓደጋ ዝተሃስየ ከባቢታት ልኢኹ ሩስያ - ዜጋታት ቻይና ብዘይ ቪዛ ከም ዘሎ፡ እቲ መርበብ ሓበሬታ ወሲኹ ኣመልኪቱ። ክኣትዉ ኣፍቂዳ ሰብ መዚ ስሪላንካ ብወገኖም፡ ኣብታ ሃገር 35 ሰባት በቲ ባህርያዊ ሓደጋ ከም ፕረዚደንት ፈደረሽን ሩስያ ቭላድሚር ሩስያ ወሲዳቶ ዘላ ዜጋታት ቻይና ፑቲን፡ ዜጋታት ቻይና ብዘይ ቪዛ ናብ ብዘይ ቪዛ ክኣትዉ ዘፍቅድ ስጉምቲ፡ ናይጀርያ - ደቂ ኣንስትዮ ብዕጡቓት ተጨውየን ሩስያ ክኣትዉን ክሳብ 30 መዓልታት ካብ ትማሊ ሓደ ታሕሳስ ጀሚሩ ክሳብ ኣብታ ሃገር ክጸንሑን ዘፍቅድ ሕጊ 14 መስከረም 2026 ተግባራዊ ከም ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀርያ - ቻቾ ንዓድና ወሪሮም ሓንቲ መርዓትን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን’ውን፡ ዕጡቓት ከም ዘጽደቐ ሓቢሩ። ዝኸውን ገሊጻ። ኣብ ዝተባህለት ቁሸት፡ ናብ ሰንበት ኣብ ናጽላን ዝርከብአን ደቂ ኣንስትዮ ኣብታ ሃገር ማለት ኣብ ዞባ ኪቢ 25 ሩስያ ነዚ ስጉምቲ ትወስድ ዘላ፡ ቻይና ፕረዚደንት ፑቲን ኣቐዲሙ፡ ዘውግሐ ለይቲ መንነቶም ዘይተፈልጡ ጨውዮም፡” ክብል ቃሉ ሂቡ። ተመሃሮ፡ ኣብ ዞባ ኒጀር ድማ ልዕሊ ኣቐዲማ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ቻይና ኣቐዲማ ሩስያውያን ብዘይ ዕጡቓት ሓንቲ ናጽላ ትርከበን 14 ንሱ ቀጺሉ፡ “ሕጂ ነዘን ሰባት ናጻ 30 ተመሃሮ ከም ዝጨወዩ ዝከር ዜጋታት ሩስያ ብዘይ ቪዛ ክኣትዉ ቪዛ ክኣትዉ ምፍቃዳ ብሓጎስ ከም ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝጨወዩ፡ መርበብ ከነውጽአን እንተ ኮይንና፡ ነቶም ኮይኑ፡ እቶም ካብ ዞባ ኒጀር ዝተጨውዩ ድሕሪ ምፍቃዳ እዩ። ዝተቐበሎ ብምግላጽ፡ እቲ ስጉምቲ ኣብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ሓቢሩ። ዕጡቓት ገንዘብ ክንከፍል ክንግደድ ኩሎም ናጻ ተለቒቖም ምስ ስድራ ዝሓለፈ መስከረም፡ መንግስቲ ቻይና፡ መንጎ ክልተአን ሃገራት ዘሎ ባህላውን ሓደ ነባሪ ናይ’ታ ቁሸት ንኣልጀዚራ ኢና። ብተደጋሚ ተመሳሊ ጸገም ቤቶም ክራኸቡ ከለዉ፡ ነቶም ኣብ ዞባ ኣብ መንጎ ክልተአን መሻርኽቲ ቁጠባውን ርክብ ንምትራር ከም ዝሕግዝ፡ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ሸፋቱ፡ ምሸት የጋጥመና ኣሎ፡” ኢሉ። ኪቢ ዝተጨውዩ ንምድላይ ድማ ኣብ ሃገራት ዝግበር ጉዕዞ ዝያዳ ንምችቻእ ሞስኮ ድማ ተመሳሊ ስጕምቲ ከም ጽዑቕ ስራሕ ተጸሚዱ ከም ዘሎ ፖሊስ ንሓደ ዓመት ዝቕጽል መደብ ከም እትወስድ ቃል ኣትዩ ምንባሩ ጸብጻባት ናይጀርያ ሓቢሩ። ዘተኣታተወ ይሕበር። ናይ’ታ ሃገር ይጠቕሱ።


ዘመልክቱ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ’ውን ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብታ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣብ ልዕሊ ሰዓብቲ እምነት ክርስትና ዝወርድ ዘሎ ዓመጽ ደው ንምባል ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ወተሃደራዊ ስጕምቲ ከም ዝወስድ ኣፈራሪሑ ምንባሩ ዝከር እዩ። ተረኛ ፋርማሲ ዕለት ጎደና ቁ.ስልኪ ቤት መሸጣ መድሃኒት መረብ 02/12/2025 ጎደና ዓይገት ቁ.ገዛ 17፡ ከባቢ ሲነማ ሓማሴን 123690 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


መበል 35 ዓመት ቁ.80 ረቡዕ 3 ታሕሳስ 2025 ገጻት 12 ዋጋ 2.0 ናቕፋ ገጽ 2 ገጽ 3 ገጽ 4 ገጽ 9 ገጽ 1 ዜና ብሉይ ሕልሚ ኢትዮጵያን ሓረስታይን ቀውዒን ፕሪመር ሊግ - ኣብ ዝመጽእ ዘይጸዓድ ኒሕ ኤርትራ . . . ክራማት ተኸታሊ .


እቲ ዘይሕለል ቀባኣይ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ነበርቲ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ነበርቲ ምብራቕ ስዑዲ-ዓረብ ተኻዪዱ ደማምን ከባቢኣን - ምብራቕ ስዑዲዓረብ፡ ብ27 ሕዳር ብልዑል መዓርግ ሃገራት ዞባናን ክንዮኡን ንምዕባል ተኻዪዱ። ትገብሮ ዘላ ዲፕሎማሲያውን ፓለቲካውን ምቕሉል ጻዕሪ፡ ፍረ ይህብ እቲ ብፈጻሚት ጉዳያት ኤምባሲ ከምዘሎ ገሊጻ። ኤርትራ ኣብ ስዑዲ-ዓረብ ወ/ሮ ወይኒ ገረዝግሄር ዝተኸፍተ ዓመታዊ ሃገራዊ ኣቦ-መንበር ማሕበረኮም ኤርትራ ኣብ ምትእኽኻብ፡ ብምርኢት ህጻናት፡ ስነ- ደማምን ከባቢኣን ኣቶ ገብረመስቀል ጥበባውን ባህላውን መሰናድኦታት፡ ኪዳነ ብወገኑ፡ ኣባላት ማሕበረኮም ኣብ ከምኡ’ውን ብኣደታት ዝተዳለወ ጎኒ መንግስቶምን ህዝቦምን ብምዃን ምርኢት ባህላዊ ኣልባሳት ዘጠቓለ ንዓወት ሃገራዊ መደባት ንዝገብርዎ ነይሩ። ዘለዉ ኣበርክቶ ብምጓስ፡ መሳርዖም ኣስጢሞምን ሓድነቶም ኣደልዲሎምን ወ/ሮ ወይኒ ኣብ ዘስመዓቶ ቃል፡ ኣብ’ዚ ተሳትፎኦም ከዕዝዙ ኣዘኻኺሩ። ጂኦፓለቲካዊ ኩነታት ዞባናን ዓለምን ቅልጡፍ ምቅይያርን ምዕባለታትን እቲ ጽንብል፡ ሙዚቀኛታት ርያድ ዘርእየሉ ዘሎ መድረኽ፡ ኤርትራ ኣብ ባንድ ዘሰነይዎም ህቡባት ድምጻውያን ምኽባር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ኣሕመድ መሓመድ (ወዲ ሼኽ) ሓድነትን ሓድሕድ ዝተሰረተን ንናይ ን ገብረልኡል ኣፈወርቂን ብዘቕረብዎ ሓባር ረብሓ ዘገልግልን ሽርክነት ምስ ባህላዊ መደብ ደሚቑ ነይሩ። 1 ታሕሳስ - ኣህጉራዊ መዓልቲ ኣህጉራዊ መዓልቲ ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስ፡ ብደረጃ ግዜ ተዘኪራ ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስ፡ “ተመዝጊቡ ዘሎ ገስጋስ ዓቂብና፣ ንዝተረፈና ዓቲብና ኣብ ደሞም ናብ’ቲ ብላቦራቶሪ ክልለየሉ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊት ኣሃዱ ስጉምትታትን ገስጋሱን ብዝምልከት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ንስራሕ” ብዝብል ቴማ፡ ብደረጃ ሃገር ዘይክእል ደረጃ ከምዝበጽሐ ኣረዲኡ። ምቊጽጻር ኤች.ኣይ.ቪን ብጾታዊ መግለጺ ክተቕርብ እንከላ፣ ኣባላት ድጋፍ ቃል ኣስሚዖም። ንመበል 3 ግዜ ኣብ ኣስመራ ተዘኪራ። ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማትን ሲስተር ማሕበር ሓካይም ኤርትራ ድማ ሓባራዊ ኣብ መወዳእታ፡ ወለንታውያን ኣባላት ተመዝጊቡ ዘሎ ገስጋስ ዘሐብን ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ዳይረክተር ንግስቲ ተስፋሚካኤል ድማ፡ ንመጠን ዘተ ኣካዪዶም። ማሕበር ብድሆ፡ ብዛዕባ’ቲ ሕማምን ዘኹርዕን’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ሓደጨንፈር ምቊጽጻር ተመሓላለፍቲ ዝርግሐ ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስ ኣብ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ወከልቲ ማዕከን ውልቃዊ ተመክሮኦምን ቃል ምስክርነት ሓደ ክፋላት ሕብረተሰብና ብሰንኪ ሕማት ዶ/ር ኣርኣያ ብርሃነ፡ እቲ ሃገርናን ንምክልኻሉ ዝውሰድ ዘሎ ህጻናትን ማዕከን ህዝቢን ውድብ ሂቦም።


ንእነካይዶ መኸተ እንግምግመሉን ከይተዛነና ካብ ኤች.ኣይ.ቪ ናጻ ዝዀነ መብጽዓና እነሕድሰሉን ምዃኑ ሕብረተሰብ ንምፍጣር ክንሰርሕ ብምጥቃስ፡ ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ከምዝግባእ ኣዘኻኺሩ። መጠን መልከፍቲ ኣብ ክሊ ዕድመ ወኪል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ 15 ክሳብ 54 ዓመት ብ50 ሚእታዊት ኤርትራ ዶ/ር ሜሪ ስተፈን ብግደኣ፡ ነክዩ ናብ 0.35 ሚእታዊት ከምዝጐደለ፣ ኤርትራ ኣብ ምግታእ ኤች.ኣይ.ቪ/ ሓድሽ መልከፍቲ ኣብ ክሊ ዕድመ 15 ኤይድስ ንዘመዝገበቶ ገስጋስ ብምጓስ፡ ክሳብ 24 ዓመት መንእሰያትን ሞት ኣብ 2024 ኣስታት 1.3 ሚልዮን ሓድሽ ብሰንኪ ኤይድስን ድማ ናብ ዝተሓተ መልከፍቲ ብምዝጋቡ፡ ብደረጃ ዓለም ደረጃ ከምዝወረደ ገሊጹ። ኣስታት 40.8 ሚልዮን ሰባት ተሰከምቲ ብዘይካ’ዚ፡ መልከፍቲ ካብ ኣደ ናብ ኤች.ኣይ.ቪ ከምዝነበሩ፣ ኣስታት ህጻን ዳርጋ ናብ ባዶ ከምዝወረደ፣ ምስ 630 ሽሕ ድማ በዚ ሕማን ምስኡ ኤች.ኣይ.ቪ ዝነብሩ ዜጋታት ድማ፡ ጸረዝተኣሳሰር ሓልክታትን ከምዝሞቱ ቫይረስ መድሃኒት ብናጻ እናወሰዱ፡ 95 ኣገንዚባ። ሚእታዊት ካብኣቶም ብዝሒ ቫይረስ ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣምባሳደር ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ምስ ኣመሓደርቲ ከባቢ ርክብ ኣካዪዱ ማሕሙድ ዓሊ ሕሩይ፡ ተራ ኣመሓደርቲ ከባቢን ኣነባበርቲ ዓድን ኣብ ምዕዋት ድማ ብፍላይ ንዝተሰከምዎ ረዚን ኣመሓደርቲ ከባቢ ብወገኖም፡ ትሑት ድሕነታውን መደባት ብምዃኑ ክነጥፉን ጸዊዑ። መደባት ልምዓትን ምላእ ሕጽረታት ሓላፍነት ተገንዚቦም፡ ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ መደባት ምዕቃብ ብዝለዓለ ክስራሓሉ ከምዝግባእ ዝሓበረ ተሳተፍቲ ድማ፡ ናይ ሕርሻን ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ጸቒጦም ክሰርሑ ኣተሓሳሲቡ። ሓመድን ማይን፣ ዋሕዲ ሰብ ሞያ ኣምባሳደር ማሕሙድ፡ ኣመሓደርቲ መገሃጫን መሬት ብግቡእ ክንጸር፣ ንምዕባይ ዝዓለመ ርክብ፡ ብ29 ሕዳር ጥዕናን መምህራን፣ ትሑት ተሳታፍነት ከባብን ኣነባበርቲን ብዕቱብ ክሰርሑሉ፣ ንምሕደራን መዓላን ናይ ሕርሻ መሬት ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ጽላት ሕርሻ፡ ኣብ መንሱራ ኣካዪዱ። ተመሃሮ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ፣ ሽግር ኣብ ምቁጽጻር ዘይሕጋዊ ተግባራትን እትከታተል ኮሚተ ክትቀውም፣ ሽግር ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ ቁጠባዊ ልምዓት፡ ዝስተ ማይ ዓድታትን ምድንጓይ ብርሰት ኣግራብን ብንቕሓት ክዋስኡ፣ መጐዓዝያ ቈላሕታ ክግበረሉ፣ ህንጻዊ ዝውጠን ልምዓታዊ መደባት ብዘይ ከምኡ’ውን ዕቃበ ኣግራብን እንስሳ ምጅማር ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርትን ግብሪ ኣብ እዋኑ ዝእከበሉ ሜላ ስራሓት ዝከታተሉ ሞያውያን ክምደቡ፣ ንቑሕ ተሳትፎ ሕብረተሰብ ክዕወት ዘገዳምን ብደረጃ ንኡስ ዞባ ዝተግበረ ቈላሕታ ዘድልዮም ብድሆታት ክፈጥሩ፣ ከምኡ’ውን ንዘለውኦም ከምኡ’ውን ብክራይ ዝለምዕ ክረምታዊ ስለዘይክእል፡ ወከልቲ ህዝቢ ብሓፈሻ መደባትን ዘሎ ሕጽረታትን ዝምልከት ምዃኖም ገሊጾም። ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብግቡእ ሕርሻ መግትኢ ክግበረሉ ዝብል ኣመሓደርቲ ከባቢን ኣነባበርቲ ዓድን ሓበሬታ፡ ብዝምልከቶም ሓለፍቲ ቀሪቡ። ኣበርክቶ ኮም ሕመረት ልምዓታውን ክጥቀሙለን ዝጎደለን ኣብ ምላእ ርእይቶታት ኣቕሪቦም። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 2 መግለጺ ብምኽንያት 3 ታሕሳስ ኣህጉራዊ መዓልቲ ምስ ስንክልና ዝነብሩ/ራ ሰባት ሎሚ ሰለስተ ታሕሳስ ኣህጉራዊ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝኽሪ ዝጸንሑ ኣከባቢያዊ ዕንቅፋታት ይኹን ኣገባትን ብዝሰፍሐ መልክዑ ናይ ተመኩሮን እወታዊ ኣተሓሳስባ መዓልቲ ምስ ስንክልና ዝነብሩ/ራ መዓልቲ ምስ ስንክልና ዝነብሩ/ራ ማሕበራዊ ማሕንቖታት ንምቅላል፡ ምክያድ ጻዕሪ፡ ቀጻልነቱ ኩሉ ዝምልከቶ ንምዕባይ፡ ኣገዳስን ወሳን ግደ ይጻወቱ ሰባት ኮይኑ፡ ኣብ ዓለም ንመበል 34 ዜጋታት ኣህጉራዊ መልክዕ ቅድሚ ኣድላይ ወጻኢታት ብምግባር ክካየድ ክደፍኣሉ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ኣለዉ። እዚ ንዘላቒ ምዕባለ ቁጠባውን ግዜ፡ ኣብ ሃገርና ድማ “ንኩለንትናዊ ምሓዙ፡ ምዕሩይ መሰልን ሰብኣዊ ዝጸንሐን ዘሎን መደባትን ንጥፈታትን ማሕበራውን ተሃድሶ፡ ብምትሕብባርን ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነት፡ ተሳትፎ ስንኩላን ኣብ ልምዓት” ኣብ ክብረቶምን ዝሕሉ ቅድሚ ነዊሕ ዘተባብዕ ኮይኑ፡ ስንኩላን ብዝተኻእለ ውህደትን ብምሉእ ዓቕሞም ንጡፍ ሃገራውያን ማሕበራት ስንኩላን ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ንመበል 30 ግዜ ዓመታት ዝወጹ ያታውያን ሕግታት ንዘሎ ዕድላትን ጸጋታትን ተጠቀምቲ ተራ ንኽጻወቱ ዝውሰድ ዘሎ መባእታዊ በብእዋኑ ብቐንዱ ኣብ መትከል ርእሰኣብ መላእ ሃገር ተዘኪሩ ይውዕል ኣለውዎ። ብተወሳኺ፡ ጾር ስንክልና ካብ ንምዃን ኣኽኢሉ ኣሎ። መድረኽ፡ ሓጋዚ ብምዃኑ፡ ንዕብየቱን ምርኮሳ ዝተሃንጸ፡ ምስ ስንክልና ንዝነብሩ/ራ ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ፡ ሚኒስትሪ ዕዮን ኣእምሮ ብኣጋ ዝሃስን ዝርሕቕን’ኳ ቀጻልነቱን ናይ ሓባር ጻዕሪ ከድሊ እዩ። ካብ’ዚ ሓሊፉ’ውን ኣብ ሕቶ ስንክልና ዜጋታት ኣብ ህይወቶም ሓገዝቲ ዝኾኑ ማሕበራዊ ድሕነትን፡ ንኩሉ ምስ እንተ ዘይኮነ፡ ኣብ ውሑስ ሰላም ብክብረት ንዝጸንሐ ትሑት ኣፍልጦን ንቕሓትን ጥበባት ሰኒቖም ንኽጎዓዙ፡ ምስ ዘመናዊ ኣብ መደምደምታ፡ “ንኩለንትናዊ ስንክልና ዝነብር ሰብ ዮሃናኡ ይገልጽ። ንክንነብር ኣካሎም ዝኸፈሉ ሓርበኛታት ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ ኣብ ሕብረተሰብና፡ ሓበሬታ ተኽኖሎጂ ብምልላይ ሞያ ተሳትፎ ስንኩላን ኣብ ልምዓት” ምስ ስንክልና ምንባር፡ ብሰንኪ ንዘኽኣሉና ብምዝካር፡ ገና’ውን ብዘሎ ቅኑዕ መረዳእታ ንኽህሉ ክካየድ ዝጸንሐ ከጥርዩ ዝሕግዝ ስልጠናታት ንኽቀስሙ ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ባህርያዊ ወይ ተወርሶኣዊ ወይ ኣካላቶምን ዓቕሞምን ንኹሉ ምስ ጎስጓሳት ብኹሉ መልኽዓቱ ማለት ከም ዘካይዶ ዘሎ ዕማት፡ ኣርባሒ ተመኩሮ ምስ መሻርኽቱ ንዝጸንሐ ተራ ኮማት ድማ ሰብ ሰርሖ ምኽንያታት፡ ስንክልና ዝነብር ኣርኣያ ብምዃን፡ ኣብ ኣኼባታት፡ ዓውደ-ዘተታት፡ ብመንገዲ ማለት ሞያን ብቕዓትን ንምድራዕ፡ ብምብራኽ፡ ተሳታፍነተን ኣብ ምህዳስን ንኣካላዊ፡ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን፡ ሃገራዊ ልምዓት ከይተሓለሉ ዝጽዕቱ ኮማዊ ሰረት ተሃድሶን ልምዓትን፡ ኣታዊታተን ንከዕብን ከሐይልን፡ ምንጪ ምሕያልን ስንኩላን ንኸዕዝዛ ኩሉ ሳይኮለጂካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ናይ ኣፍልጦ ንዘለዉ ጀጋኑ ሓርበኛታት ፍቕርናን ከምኡ’ውን ብመራኸቢ ብዙሓን ስራሕን ኣታዊታት ኣብ ምሕያሽ ዝከኣሎ ደገፍ ከም ዝገብር ደጊሙ ወይ ካልእ ሕጽረታት፡ ኣብ ኩሉ ሓልዮትናን እንሕድሰላ፡ ሓለፋ መዓልቲ ዝርጋሕ መደባት፡ ኣርቲስቲካዊ ርኡይ ብልጫ ከም ዘለዎ ተነጺሩ ኣሎ። የረጋግጽ። መዳያት ማሕበራዊ ሂወት ብምልኣት ሓበን ከም ዝኾነት፡ ብምእማን ብኽብሪ ንጥፈታትን ብቐጻሊ ኣብ ምክያድ እዚ ምቕሉል ኣበርክቶ ተሳትፎ ስንኩላን ምስጋና ንኹሎም መሻርኽቲ ብሓፈሻ፡ ዕድላትካ ንከይትጥቀም ድሩትነት ንጽንብላ ኣለና። ይርከብ። ከም ውጽኢቱ ካብ ከጋጥም ኣብ ወፍሪ ልምዓት እጃሙ ኣብ ነዚ መደብ ክዉን ንምግባር ዝነጠፉ ምህላው ማለት ኮይኑ፡ ንተሳትፎን ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን፡ ዝኽእል ስንክልና ንምክልኻል፡ ንስንኩላን ምብርካት ስለዝርከብ፡ ብዝሰፍሐ ኣገባብን ድማ ብፍላይ፡ ብስም ሚኒስትሪ ዕዮን ኣበርክቶን፡ ንትምህርትን ሞያን፡ ምስ ዝምልከተን ጽላታት መንግስቲ ግቡእ ቦታኦም ኣብ ሕብረተሰብ ክጻወቱ ጻዕርን ንኽስርሓሉ ዝድርኽ እዩ። ማሕበራዊ ድሕነትን የቕርብ። ንማሕበራዊ ዝምድናን ምትእስሳርን ብምስናይ፡ ብቀንዱ ምስ ስንክልና ዝነብሩ ዝድርኽ፡ ነቲ ብሰሪ ዝጸንሐ ኣሉታዊ ብኻልእ መንገዲ፡ ሃገራውያን ወዘተ ዝኾልፍን ዝድርትን እዩ። “ንኩለንትናዊ ተሳትፎ ስንኩላን ኣብ ዘማእከለ ኮም ዝሰረቱ ውዳበታት፡ ካልኦት ኣጠማምታ፡ ኣብ ስንኩላን ዝርአ ነብሰ- ማሕበራት ስንኩላን፡ ካብ ኣታዊታተን ስለዚ ዝተጠቕሱ ጸገማት ንምፍታሕን ልምዓት” መሻርኽቲ ሃገራውያን ማሕበራት ምትሓት ክገትእ፡ ካልእ ተመሳሰልቲ ውሱን ደገፍ ካብ ሚኒስትሪ ዕዮን ንምእላይን ብዕቱብነትን ብዕምቆትን ስንኩላን፡ ኣህጉራውያን ትካላትን ዕንቅፋታት ንምእላይ ንቕሓት ድማ ሕበራዊ ድሕነትን ዝረኽብኦ፡ ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና! ምርኣይ፡ ንህሉው ብድሆታት ካልኦትን ብውህደትን ምልላእን ሕብረተሰብ ንምብራኽ ዝተኻየደ ኣብ “ዳግመ ህንጸት ሃገርን ወፍሪ ዓወት ንሓፋሽ! ስንክልናን ዘኸትሎ ሳዕቤናትን ይሰርሕ ኣሎ። ጠንቅን ሳዕቤናትን ስርሓት እወታዊ ውጽኢት ይርከቦ ኣሎ። ልምዓትን” ኩለንትናዊ ተሳትፎ ስንኩላን ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ንምግታእ ምስራሕ ኣገዳሲ ይኸውን። ስንክልና ብምግንዛብ፡ ንስንኩላን ከጋጥሙ እዚ ኣገዳሲ ዕማም ብቐጻልን ብሓድሽ ንምርግጋጽ፡ ምስግጋር ሕድሕዳዊ 3 ታሕሳስ 2025 ደ/ቀ/ባሕሪ - ተጠቃምነት ደቂኣንስትዮ ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዕብየት ከምዘመዝገበ ተገሊጹ ኣብ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ፡ ተጠቃምነት ትምህርትን ጥዕናን ንምሕያልን ዝተፈላለየ መዳያት ብደረጃ ዞባ ደቂኣንስትዮን ብዝለዓለ ከምዝድፋኣሉ ማሕበር ንምዕባይ ገና ጻዕሪ ዝሓት ደቂኣንስትዮ ኣብ ትካላት ማሕበራዊ ኣበርክቶአን ኣብ ልምዓታዊ መደባት ንዝተመዝገበ ገስጋስ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣረጋጊጻ። ዕዮ ስለዝዀነ፡ ልዑል ኣድህቦ ተዋሂቡ ኣገልግሎት ዕብየት ከምዘመዝገበ፡ ንምዕዛዝን ዝተኻየደ ጻዕሪ፡ እወታዊ ምሕያል ውዳበታትን ሞያዊ ዓቕሚ ወ/ሮ ሳዕድያ ኣስዒባ፡ ቁጠባዊ ዓቕሚ ክስራሓሉ ኣዘኻኺራ። ጨንፈር ሃማደኤ ኣብ ዓሰብ ኣብ ለውጢ ከምእተረኽቦ ኣብሪሀን። መስመር ኣስመራ - ባጽዕ ይጽገን ኣሎ ዝገበሮ ገምጋም ገሊጹ። ንሳተን ኣስዒበን፡ በብግዜኡ ዝወሃብ ዘሎ ኣብ’ቲ ገምጋም፡ ሓለፍቲ ንኡሳን ሞያዊ ስልጠናታትን ኣስተምህሮታትን ኣብ ቀንዲ መስመር ኣስመራ - ባጽዕ ኣብ ምስራሕን ምጽጋን ናይ ቅጥራን ዓቕሚ-ሰብን ማሽነሪታትን ኣዋፊሮም፡ እቲ ዞባታት - ኣብ 2025 ናይ ዝተኻየደ ብዝፈጠሮ ርድኢት፡ ኣብ መብዛሕትኡ ንተሽከርከርቲ ከጸግም ዝጸንሐ ቦታት፡ ቸሜንቶን ጽርግያታት፣ ከምኡ’ውን ስራሕ ብጽቡቕ ይሰላሰል ከምዘሎ ገሊጹ። ንጥፈታት ጸብጻብ ብመንጽር ከባቢታት ደቂኣንስትዮ ኣብ መነባብሮአን ብማሽነሪ ዝተደገፈ ጽገና ይግበረሉ’ሎ። ኣብ ምጽጋን ምግፋሕን ድንድላት ኣብ’ቲ መስመር ዝንቀሳቐሱ መራሕቲ ዝነበረ ብልጫታትን ሕጽረታትን ለውጢ ከርእያ ከምዝበቕዓ፣ ጎዳእቲ ከምዝነጥፉ ኣረዲኡ። ተሽከርከርቲ ብግደኦም፡ እቲ ጽርግያ ኣብ ኩባንያ ህንጻ ኣስቤኮ - ሓላፊ ኣብ ዘቕረባሉ፡ ውዳበ ደቂኣንስትዮ ልምድታት ንምውጋድ ድማ ኣተባዒ ነቲ ካብ ደንጎሎ-ላዕላይ ክሳብ ሰይድሺ ብምብልሻዉ ምንቅስቓሳቶም ብኣሉታ ፕሮጀክት መስመር ኣስመራ - ባጽዕ ንምሕያል፡ ድሕነት ኣደን ዕሸልን ስራሕ ከምእተዓመ ብምሕባር፡ ተራ ንዝሰላሰል ዘሎ ናይ ጽገና መስርሕ ተጸልዩ ምጽንሑ ብምሕባር፡ በቲ ኩባንያ ኢንጂነር ዓንደማርያም ገበያ ንኤሪና ኣብ ንምውሓስ፡ ተጠቃምነት መጸበዪ መሻርኽቲ ኣካላት ክዓዝ ኣዘኻኺረን። ኣመልኪቱ፡ ኢንጂነር ዓንደማርያም፡ እኹል ንዝሰላሰል ዘሎ ዕማም መጒሶም። ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ካብ ኣስመራ ክሳብ ባጽዕ ነፍሰ-ጾራት ንምዕባይ፡ ከምኡ’ውን ሓላፊት ጨንፈር ሃማደኤ ወ/ሮ ማእከላይ ባይቶ ማሕበር መምህራን ኤርትራ፡ ኣብ ተሳታፍነት ደቂኣንስትዮ ኣብ ሳዕዲያ ኢብራሂም ብወገና፡ ኣብ መርሓ ጎደና ዘትዩ ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ማእከላይ ባይቶ ማሕበር መምህራን መሓሪ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ዕላማ ማሕበር እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ኤርትራ፡ ኣብ ናይ ኣርባዕተ ዓመታት - ንክብሪ፡ መሰልን ረብሓን መምህራን ጠቕላሊ ኦዲተር ኤርትራ ሓላፊ ምዕባል ዋና ኣሰናዳኢ መርሓ ጎደና ዝዘተየ ርክብ፡ ብ28ን 29ን ምስራሕ፣ ንዕብየትን ምዕባለን ትምህርቲ ዓቕሚ-ሰብ ኣቶ ገብረስላሴ መሓሪ፡ ብ29 ሕዳር ኣብ ኣስመራ ኣቃኒዑ። ምጽዓር፣ መምህራን ሓሳባት ክለዋወጡን ሕዳር ንኣባላት ተቘጻሪት ሽማግለ፡ ብርሃነ ምሕረትኣብ ኣብ’ቲ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ፡ ማእከላይ ከውግዑን፡ ከምኡ’ውን ክብርታት ማእከላይ ቤት-ጽሕፈትን ዞባታትን ኣብ ምክትል ኣሰናዳኢ ቤት-ጽሕፈትን ጨናፍር ዞባታትን ንምዕቃብን ብዛዕባ ሃገራዊ ጉዳያት ስርሖም ዝሕግዞም ስልጠና ኣካዪዱ። ዓብደልቃድር ኣሕመድ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ፡ ኣብ 8ይ ጉባኤ ኣብ ንምዝታይን ባይታ ምፍጣር ከምዘጠቓል ማሕበር መምህራን ኤርትራ፡ ድሕሪ ቅዋም ማሕበር ኣብ ዝተገብረ ምሕያሻት፡ ሓቢሩ። ናጽነት - ኣብ 191 ብመሰጋገሪ ሕጊ ቍ.ስ 1626 / 201820 (256) ኣብ ኣቀራርባ ጸብጻብ፡ ኣበዓዕላ መዓልቲ ተሳተፍቲ ኣብ ዝቐረቡ ዛዕባታት ኤርትራ ዓንቀጽ 404 ዳግማይ ከም ናጻ መምህራን፡ ክፍሊት ኣባልነት ማሕበርን ድሕሪ ዘካየድዎ ዘተ፡ ንዝመጽእ ኣርባዕተ ሃገራዊ ማሕበር ሕጋዊ ሰብነት ረኺቡ ቦርድ ምስንዳእ ካልኦት ዛዕባታትን ብዕምቈት ተዘትዩ። ዓመታት ንማሕበር ዘካይድ መርሓ-ጎደና ንጥፈታቱ ኣብ ምስልሳል ዝርከብ ዘሎ ዮሴፍ ሃይለማርያም ኣቦ-መንበር ማሕበር መምህራን ስምኦን ኣጽዲቖም። ኰይኑ፡ ኣስታት 30 ሽሕ ኣባላት ኣለዉዎ።