ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 3 ዛዕባ ሎሚ ዛዕባ ሎሚ ብሉይ ሕልሚ ኢትዮጵያን ዘይጸዓድ ኒሕ ኤርትራ ንልኡላውነትን ክፍሊ ምርምርን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ (2ይን መወዳእታን ክፋል) ከም ዘይረኸበሉ ኣብ ዘቕርቦ ዝነበረ ጸብጻባት ክንዲ ብግዲ ኣብ ምክብባር ብዝተመርኰሰ መሳርሒ ብምግባር ብመንነቱ ዝሕበን ህዝቢ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሰልፊ ብልጽግና ብቐጻሊ ይሕብር ነይሩ እዩ። ኢትዮጵያ ምስ ምትሕግጋዝ፡ ኣብ ክንዲ ብምትህልላኽ ከም መሳርሒ ተጠቒምካ “ዝምድና ዓፋርነት” “ልዝብ” ክግበር ዘካየዶ ጻውዒት ናይ ተንኮል ኣብዚ ቀረባ ግዜ ሚኒስተር ጉዳያት ኣብ ብራስለስን ዋሽንግተን ካልኦት ናብ ብምትሕብባር ቅኑዕ ዝኾነ ሽርክነት እዩ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ግዝኣትን መጻወድያ ምዃኑ ዘይሰሓት እዩ። ኣጽዋር ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ንዝምድናታት ኤርትራን ኤርትራ ኣሉታዊ ኣረኣእያ ምስ ዝነበሮም ዝምዕብል-ኣተኣማኒ ምርግጋእ ካብ ወደብን ክትሕዝ ዘኽእል ምኽንያት ይመስላ እናኣከበን ነቲ ውሑድ ህዝቢ ኤርትራ ኢትዮጵያን ዝምልከት ካብ ዝተመርጹ ጉጅለታት ብምትሕብባር፡ ነዚ ሓሶታት’ዚ ሓድሕዳዊ ምክብባርን በቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣሎ። ብሚልዮናት ሰራዊት ንምዕባጥ እናፈከረን ፖለቲካዊ ሓረጋት ዝተለጋገበ፡ ፍርቂ ሓቂ ኣብ ምሃዝ ግዲኣ ኣብርኪታ እያ። ዝኣምኖ ምክብባር ልኡላውነት፡ ማዕርነትን ናይ ሰላም ቋንቋ ከስምዕ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ኣገላልጻ ንፈደረሽን ጎበጣን ምስምስ ብዘለዎ ተዘክሮታት ክምድር ተሰሚዑ። እቲ ንኤርትራ ንምንጻል ምስ ካልኦት ሓይልታት ኣብ ሓድሕድ ምትእትታው ብዘየፍቅድ ንጂኦፖለቲካዊ ዕላማ ህይወት መንእሰያቱ ክፈጥር ሃይለስላሰ ባህላዊ ተመሳልነት ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ን75 ዓመታት ዝጸንሐ ኢድን ጓንትን ኮይና ከም ዘይዓየት፡ ነቲ መንፈስ እዩ ዝፍጠር። እዚ ከኣ ሻራ ዘይብሉ ከም ተሓሻሺ ንብረትን ከም ነዳዲን ክኣጉድ ከምዘሎ ዝገልጾ ካብ ዝነበረ ዝፍለ ኣይኮነን። ጎንጺ ከይዘከረ ስለ ዝገደፎ ድማ ዓንዲ ሓሳብ ባዕላ ዝሃንደሰቶ ጸይቂ ስራሕ “ክመሓየሽ” ንኹሉ ዝምልክት ናይ ሓባር ተቐባልነት ድሕር ዘይብል እዩ። ዘስመዖ ፈኸራታት ሰልፊ ብልጽግና ኸኣ “ዞባዊ ምርግጋእ” ናብ ዝሰኣነ መደረኡ ምቛም ስኢኑ ክወድቕ ብምግባራ ድማ ምስጋና ከም ዝግበኣ እያ ዘለዎ እዩ።” ይብል ብዓመጽ ክሕዞ ንዝምነ ቦታ ህዝቡ ክስውእ ዝብል ጉልባብ ዳግማይ መስሪሑ ይጥቀመሉ ተራእዩ። ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ትገልጽ ዘላ። ግርምቢጥ። ድልዊ ምዃኑ እዩ ዘመልክት። እዚ ቃላት እዝን ካብ ኢትዮጵያ ዝረአ ኣሎ። ማሕበረሰብ ዓፋር መጣልዒ ኣይኮነን። “ረቛሒ ኣገዳስነት ዘለዎ” ምዃኑ ገሊጹ ወፈራታት ምድዋን ልምዲ ምትእትታዋትን ናይ ሓባር ቀቢላዊ መንነት ድማ ንክብሪ ክንየው እቲ ዓሰርተታት ዓመታት ዝወሰደ ከብቅዕ፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ጸገም ጎበጣ ካልእ ታሪኻውን ሕጋውን መሰረት ዘራኽብ የብሉን። ናይ ኣቶ ብሩክ ጽሑፍ ዓለም ለኻዊ ዶባት ኣየፍርስን። ገማግም ባሕሪ ወራርን ጃህራን ኤርትራ ኣብ ልኡላውነታ ኢትዮጵያ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ከም ዘይብሉ ኣበሃህላ “ኤርትራ ብባዕዳውያን ከም ዝእምቶ “ምርግጋእን” “ጸጥታን” ናይ ኤርትራ ዘይገሃስ ልኡላዊ ዋንነት ኤርትራ ጸኒዓ ኣላ። ግጭት ዘይኮነስ ልምዓትን ሰላምን ዝኾነ ጎስዩ ገዲፉዎ። ብናይ ግዳም ሓብሓብቲ ገዛእቲ ዝተታሕዘትሉ ምኽንያት፡ ኢትዮጵያ ቀደም ዕላማታት ንምሽፋን ዘገልግላ ሓደስቲ እዩ። ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ምስፍሕፋሕ ናይ ዝደልዩ ድንድል ተስፋ ኢትዮጵያውያን እናተደገፈት፡ ኢትዮጵያ ነቲ ብሕቡራት ምእንቲ ኣፍደገ ባሕሪ ከይትረክብ” ተባሂሉ ኣልባሳት እየን። ኣብዚ ዞባና ናይ ዓብላልነት ዕላማኣ፡ ሓባራዊውን ጸጥታውን ኣገዳስነት ዘፈራርሶ ዘሎ ድማ ሰልፊ ብልጽግና እዩ። ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተጻዕነ ፈደረሽን ከም ዝኾነ ሓደ ካብቲ ዳግማይ ዝምስራሕ ዕላማታት ንምኽዋል ከም ኢትዮጵያ ገይሩ ብዝብል ሓድሽ ቁጻር እተቕርቦ ሸቐጥ፡ መሪሕነት ሰልፊ ብልጽግና ‘መደመር’ ዝብሎ ኣፍሪሳ፡ ዓለም ለኻዊ ግዴታት ጥሒሳ፡ ዘሎ ናይ ሓሶት ታሪኽ እዩ። ዶባት ኤርትራ ፍልስፍና ከም ምንጪ ሰላምን ምርግጋእን እዩ ንውሳነ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምግሃስ፡ ዝመስሎ። ዘመዝገቦ ታሪኽ እንተራእዩ ግና ኣብዚ ዘመንና፡ ንካልእ ኣፍሪቃዊት ሃገር ካልእ እዩ ዝምስክር። ብዘይካ ሞትን ዕንወትን ብባዕዳዊ መግዛእቲ ዝሓዘት ናይ መጀመርታ ምዝባል ሚልዮናት ህዝብታትን ዘውረዶ ቀዳመይቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይና እያ። እዚ ካልእ ነገር የለን። እቲ ናይ ምውርዛይ ነጸላ ተግባራት’ዚ ከኣ ኤርትራ ን30 ዓመታት እንድሕር ተቐንጢጡ፡ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ሓርነታዊ ኲናት ከተካይድ ኣገዲዱዋ እዩ። ብዝሒ ብልሽውና ናይ ልቓሕ ዕዳን ግዕዙይ ኤርትራ ኣብ 191 ናጽነት ምስ ጨበጠት ምሕደራን መሽሚሻ ናብ ጸድፊ ክትወድቕ እውን እንተኾነ፡ እቲ ካብ 198 ክሳብ ጠልጠል ዝበለት ሃገር እያ ትረአ። 20 ዝተኻየደ ዳግማይ ውግእ ዝወለዓቶ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጊደዮን ኢትዮጵያ እያ። ስምዕ ኣልጀርስ ነቲ ጢመቴዎስ “ናቕፋ” ኣልዒሉ ከባጩ ፈቲኑ ውግእ ጠው ምስ ኣበሎ እውን፡ ኢትዮጵያ ነይሩ። ናቕፋ ኣብነት ርእሰ ምርኮሳ፡ ስነ ነቲ ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስርዓት፡ ጽንዓት፡ ጅግንነትን ሃገራዊ ሓድነትን ዝተዋህበ ቀያድን ወሳን ፍርዲ ብምንጻግ ዘርኢ እዩ። ኤርትራ ነቲ ኩሉ ወራት ሰጊራ ካብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ 18 ዓመታት ብልኡላውነትን ብርግኣትን ክትጸንዕ ከም ምልቃቕ ኣብያ ምጽንሓ ዝፍለጥ እዩ። ዝኸኣለት ዝምስክር መርኣያ እዩ። ኤርትራ ንትሽዓተ ዓመት ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ብስነ ስርዓትን ብሃገራዊ ሓድነትን ተረጋጊኣ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዝተሸነ እገዳ ትቕጽል ምህላዋ ኢትዮጵያ ዝስመዓ ቀንዲ መዋደዲትን ደራኺትን ኢትዮጵያ ቀጨውጨውታ ጊደዎን ከሺሕዎ ኣሎ። እያ ነይራ። እዚ ኣቓልቦ ዘይተዋህቦን ኣልያ ብመሰረት ዓለም ለኻዊ ውዕላትን ብግቡእ መደመር ካብ ቃል ዘይሓልፍ ትምኒት እዩ። ዘይተገብረሉን ተደጋሚ ጥሕሰታት እዩ ከምዚ ዓይነት ቋንቋ ብቐጻልነት ዝተጠቕመ ታሪኻዊ ጥልመት ዘለዎን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ መስርሕ ኣመሰራርታ ሃገራት ኣፍሪቃን ናቕፋ ግና ኤርትራ እትነብረሉ ሓቂ እዩ። እምበኣር “ረቛሒ ኣገዳስነት” ክበሃል ዝግብኦ። የለን። ሃጸያዊ ስርዓት ይኹን ወተሃደራዊ ንዘሎ ሕጋዊ ስርዓታት ቀጥታዊ ዝርገት እዩ ተሓንጺጹ። ኤርትራ፡ ንኢትዮጵያ መሰረት ህላወን ብቕዓት ምሕደራን ጅግንነት ደርግ ወይ ድሕሪኡ ዝተጋህዱ ፈደራላዊ ዝፈጥርን እዩ። ሕጋውን ቀያድን ሓቅነት እምበኣር እቲ ክትጻረራ ተባሂላ ዝተደኰነት ኣይኰነትን። ህዝብን ሃገርን ዘርኢ እዩ - ታሪኽ ናቕፋ። ስርዓታት ናይ ምስፍሕፋሕ ዕላማታት ብከም ክንየው እቲ “ዝምድና” ዝብሉዎ ኢትዮጵያ ንኣስታት ክልተ ዓመት ዝነጸገቶ ካብ ተኸታተልቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ንጹር “ሓድነት” “ምርግጋእ” ወይ “ኣፍሪቃዊ ድኹም ምኽንያት፡ ተኸታተልቲ ስርዓታት ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሃቦ ብዝኾነ ታሪኻውን ሕጋውን መስርሕ ፍታሕ” ዝብል ሓረጋት ክሸፋፍንዎ እዮም ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ፡ ሰብኣዊ በደላት ውሳነ እዩ። ኮምሽን ዶብ ድማ፡ ጠንቂ ኮይና ሓሊፋ፡ ብዘይፍታዋ ኣብ ፈደረሽን ተቘሪና፡ ተራእዮም። ብምፍጻም፡ ብምድምሳስ ዓድታትን ምቅጻል ንእትዝከር ባድመ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከም ንዘይሕጋዊ ጎበጣ ተቓዊማ፡ ብዓለም ለኸ ሎሚ ኣብ ERI-TV ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ሕርሻታትን ማሕበራውን ቁጠባውን ህይወት እትርከብ መስኪሩ እዩ። ኢትዮጵያ ንውዕል ተዓዛብነት ረፈረንደም ኣካይዳ፡ ኣባል ውድብ ዋና ኣካያዲ ጉዳያት ኣፍሪቃ ዘሪሁን ኣበ ብምዕናው ብዙሕ ግፍዕታት ፈጺሞም ኣልጀርስ ተቐቢላ ዝወሃብ ውሳነታት ቀያድን ሕቡራት ሃገራት ዝኾነት ሃገር እያ። “ኢትዮጵያ ብናይ ሓባር ህዝብታት ጸጋታትን እዮም። ቅርበት ወይ “ዝምድና” ኢሎም ናይ መወዳእታን ምዃኑ ኣቐዲማ ተሰማሚዓ ሰዓት መደብ ኤርትራ “መሳርሒት ጸላእቲ ኢትዮጵያ” ትሕተ-ቅርጽን ምስ ጎረባብታ ዝተኣሳሰረት ዝደጋግምዋ ቃል ሓድነት ኣይተመልክትን። እኳ እንተነበረት፡ እቲ ውጽኢት ምስ ተቓልሐ 12፡0 ሃገራዊ መዝሙር ከም ዝኾነት ዘስምዕዎ ክሲ ዘስሕቕ ላግጺ ትኹን ደኣ እምበር እናተነጸለት እንድሕር መሸፈኒት ናይ ዕብለላ እያ። ሕጂ ዘለዓዕሉዋ ግና ክትነጽጎ እያ ተራእያ። ኣህጉራዊ ሕጊ 12፡02 ድራማ እዩ። ካብ ውግእ ኮርያ ኣትሒዙ ክሳብ ቀጺላ ወናኒ ዘይብሉ ስልማት እናኾነት እያ ዘለዉ እውን ብልኡም ባህላዊ ኣበሃህላ ነቲ ግን ብሓንቲ ትንፋስ ተቐቢልካ ብካልኣይቲ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ዝሑል ኲናትን ድሕሪ 9/1 ኣብ ዝተፈጥረ ትኸይድ” ይብል። ናይ ምስፍሕፋሕ ዕላማ ንምኽዋል እዩ። ትነጽጎ ኣይኮነን። ውዕል ብዘይምጥላም እዩ 12፡50 ዜና ስፖርት ኩነታትን ኢትዮጵያ ንዕብለላ ዓለማዊ ጎረባብቲ ሃገራት ንሃንቀውታ ኢትዮጵያ ሃይለስላሰ፡ ኤርትራ ንምጕባጥ ኣቐድም ድማ ተኣማንነት ዝረጋገጽ። 12፡5 TECH IN-SIGHTE ሓይልታት ከም ቀንዲ መሳርሒ ክትከውን ንምንብርካኽ ልኡላዊ መሰላተን ግድን ኣቢሉ ዝተጠቕመሉ ሜላ፡ መሪሕነት 13፡30 ዜና (ዓረብ) ኢትዮጵያ፡ ዓለም ለኸ ኣረኣእያ ኤርትራ ከም ዝጸንሐት ተኸታሊ ታሪኻ ዝምስክሮ ኣሕሊፈን ክህባ ከምዘለወን ካድረታት ሰልፊ ሰልፊ ብልጽግና እውን መንነት ዓፋር 13፡40 ገለብ ድሓን ንምጽላምን ውሽጣዊ ድኽመታ እዩ። ንሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ምስ ብልጽግና ኣብዚ ቅንያት’ዚ “ሓድሕዳዊ ንጂኦፖለቲካዊ ረብሓኦም ከም መሳርሒ ንምሽፋን ን25 ዓመታት ናብ ኤርትራ ምዕራባውያን ተሓለቕቲ ብምዃን ብውድብ ምድግጋፍ” ዝብል መጎልበቢ ሓረግ ክጥቀሙሉ ይፍትኑ ኣለዉ። 14፡20 ቀስተ ድሕነት ዘቕነዐ ናይ ምድዋን ወፈራታት እናኣካየደት፡ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 209 ኣብ ልዕሊ ክደጋግሙ ይረኣዩ ኣለዉ። እዚ ሓድሽ ነገር ስግረ ዶብ ዝምድናታት ኣብ ኣፍሪቃ 14፡45 ፍረ ጻዕሪ ኤርትራ “ጸገም” ከም ዝኾነት ክትገልጽ ኤርትራ እገዳ ክእወጅ ዘዋደት ኢትዮጵያ ኣይኮነን። “ግዝኣት ይብጸሓኒ” ንምባል ካብ ዝነበረን ዘሎን እዩ፡ ንጎበጣ መሰል ዝህብ 15፡15 ህርመት ጸኒሓ እያ። እዚ ሕጂ ዝረአ ዘሎ ወፈራታት እያ። ብምጥቃን ካብ ተሓታትነት ክህደም ቀደም “ኣሕዋት ኢና” ዝብልዎ ዳግማይ ማለት ግና ኣይኮነን። ንጎበጣ መሰል ዝርከቦ 16፡25 ካብ ዞባታት መቐጸልታ ናይቲ ዝጸንሐ ጐስጓሳት እዩ። እቲ ኣይከኣልን። ዝተመስረሐ ኣዘራርባ እዩ። ሃይለስላሰ ሃገር እንድሕር ኮይኑ፡ ኢትዮጵያ ንባዕላ ኣብ 17፡0 ዜና (ትግርኛ) ሚኒስተር፡ ኢትዮጵያ ኣብ 2018 ብዝወሰደቶ ኣብ ካልእ ጽሑፍ ከኣ፡ ኣምባሳደር ክጎብጥን ብዘይ ከልካሊ ኣፍደገ ባሕሪ ባልካን ከም ዘለዋ ሃገራት ክትበታተን ትኽእል 17፡15 ደርፊ ደፋር ስጉምቲ “ኤርትራ ብደረጃ ዓለም ኢትዮጵያ ኣብ ብሪጣንያን ኣየርላንድን ክውን ኤርትራውያን “ብዓሌት፡ ብባህልን እያ። ብማዕድን ነዳዲ ሃብታም ዝኾነት 17፡30 ዜና (ዓረብ) ንዝነበራ ግምት ክብ ከብሎ ከም ዝኸኣለ” ብሩክ መኰነን “ኢትዮጵያ፡ ኣብ ውሽጣዊ ብደምን ቋንቋን ሃይማኖትን” ደቂ ኢትዮጵያ ኦጋዴን ናብ ሶማል በኒሻንጉል ከኣ ናብ 17፡45 ማእገር ዘስመዖ ርእሰ ውዳሰ፡ ኣንፈቱ ዝሰሓተ መጋገዪ ጉዳያት ካልኦት ሃገራት ምትእትታው ከም ዝኾኑ ኣምሲሉ ዝደጋግሞ ዝነበረ ቃላት ደቡብ ሱዳን ክጥቕለላ ይኽእላ እየን ከም 20፡0 ዜና ትግረ እዩ። ኤርትራ ብናይ ኢትዮጵያ ልግሲ ዘይትፈቅድ፡ ብልኡላውነትን ሓድሕዳዊ እዩ። ማለት እዩ። ናይ ዓፋር መንነት ምኽንያት 20፡15 መልሲ ኣብ መስመር ዝወሰኸቶ ተቐባልነት ኣይነበረን። ዓለም ምክብባርን እትኣምን” ከም ዝኾነት ይገልጽ። ብምግባር እያ እምበኣር ኢትዮጵያ ልኡላዊ 21፡0 ዜና (ትግርኛ) ኣብዚ እዋን’ዚ ኢትዮጵያ “ሕቶ ዓፋር” ለኻዊ ማሕበረሰብ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኢትዮጵያ ብሓቂ ኣብዚ መርገጺታት እዚ ገማግም ኤርትራ ከም ዝብጸሓ ትጽውዕ ዘላ። 21፡25 መደብ ኣከባቢ እናበለት ትደጋግሞ ከም ብሓቂ ግዝኣታዊ ዝነበረ እገዳታት ብቑዕ ምኽንያት ከም እንተትኣምን ቀጻሊ ዝኾነ ዋሕዚ መጋገዪ የግዳስ ሃገርነትን ዋንነት ባሕርን ኣብ ሕጊ 2፡0 ዜና (ዓረብ) ሓድነት ኤርትራ ንምፍራስን ኣብ ቀይሕ ዘይነበሮ ብምእማኑ ዝተፈጥረ ሃዋህው እዩ ሓተታ “ልኡላዊ ኣፍደገ ባሕሪ” ክትፍኑ ወይ ዝተመስረተ እምበር፡ ብስምዒትን ብዝርጋሐ ባሕሪ ልኡላዊ ዋንነት ከምዘለዋን ዝተማህዘ 2፡15 መደብ ቆላሕታ ነይሩ። ሞኒተሪንግ ግሩፕ እናተባህለ ዝፍለጥ ቀጻሊ ጸረ ኤርትራ መደረታት ክተቃልሕ ህዝቢን ኣይኮነን ዝፍጠር። ግዝፊ ኢትዮጵያ ሓድሽ ናይ ፈጠራ ምስምስ እዩ። ነቲ ስግር 2፡30 ዜና (እንግሊዝ) መርማሪ ጉጅለ ብተደጋሚ እቲ ኣብ ልዕሊ ኣይምተራእየትን። ወሲኹ ከኣ “ቀርኒ ከኣ ንዕጽውቲ ኣፍደገ ናብ ወናኒት ገማግም ዶባት ዝርከብ ህዝቢ ዓፋር ናይ ፖለቲካ 2፡40 ፈንቕል ኤርትራ ዝቐርብ ዝነበረ ክስታት ጭብጢ ኣፍሪቃን መሓላለፊ ቀይሕ ባሕርን ኣብ ኣይቅይራን። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 4 ማሕበራዊ ዕብየት ብምትሕብባር ሚ/ዕ/ማ/ድሕነት ዝዳሎ ወልደዝጊ ገ/ቃል እቲ ዘይሕለል ቀባኣይ ምሒር ድሌት ኣለዎ። ካልኦት ስንኩላን ሚኒ/ዕ/ማ/ድሕነትን ድማ ኣሰሩ ክስዕቡ ኣርኣያ ኮይኑ ይመርሕ “ጽመቱ፡ ውሽጣዊ ጽባቐኡን ምንጪ ዓወቱን እዩ” ኣሎ። እታ ካብ ስእልታቱ ዝመሰጠትኒ፡ ብ1975፡ ኣብታ ጥንታዊ ስነ-ቅርጺን ኣርማ መሶብ ኤርትራ ንዝኾነት ዞባ ጋሽ ዘመናዊ ታሪኽን ኣብ ከርሳ ዝሓቖፈት፡ ትምህርቲ ዓወት ድሒሩ ድማ ኣብ ቤት ኣብ ውሽጡ ዝዓቖሮ ምሒር ድሌትን ባዕሎም ክሓዅርዎ፡ ክኸዱዎን ክሰርሑዎን ባርካ ንምግላጽ፡ ብቕዲ ከምዘለዎ ዝገልጽ ብዕሙራት ኣግራብ ግርማ ለቢሳ ብበረኽቲ ትምህርቲ ሰማእታት ኣካዳሚያዊ ትምህርቱ ባህግን ዝንባለን ክዉን ንምግባር ግቡእ ርሒብ ዕድል ትፈጥር። ኣብ መወዳእታ፡ ሓቀኛ ስነጥበብ (realism) ማእከል ገይሩ እምባታት ተኸቢባ መርሓባ እትብለካ ቀሲሙ። ድሕሪ ምዝዛም ትምህርቱ ናብ ስልጠና ክወስድ ተበጊሱ። መጀመርታ፡ ኣብ እቲ ዝተሓላለኸን ዝጸልመተን ዝመስል ዝሰኣላ፡ ኣብ ትሕቲ ዓባይ ገረብ ዘጽል ውቅብቲ ከተማ ሰገነይቲ’ዩ ተወሊዱ ዓብዩ። ስነጥበብ ዓለም’ዩ ኣምሪሑ። ብዓቢኡ’ውን ቤት ትምህርቲ ማይተስፋ፡ ናይ ክልተ ዓመት ብድሆታት ስንክልና፡ ብናይ ሓባር ተበግሶን ዘሎ ሓርማዝ፡ ጽላሎቱ ድማ ኣብ ዲጋ ውልድ ምስ በለ፡ ‘ኣይትሙቱኒ’ ወለዱ ኣብቲ ንጽሙማን ዜጋታት ዝጣበቕ ናይ ካይላ፡ ቅርጻን ቅብኣን ስልጠና ቀሲሙ፡ ጻዕርን መሰረታውን ዘላቕን ፍታሕ ክረክብ ዝርአ ዘሎ ሓርማዝ እያ። እዛ ስእሊ፡ ስለዝሞቱ፡ ንዓለም ብዝኽትምና’ዩ ተላልዩዋ። ትካል ሃገራዊ ማሕበር ጽሙማን ኤርትራ ኣብ 209 ብዲፕሎማ ተመሪቑ። ቀጺሉ፡ ይኽእል። ኣግራብና ምንጪ ህይወትናን ህይወታዊ ንብዓል ነጎዳ ሓዊ ደብሶ ከም ዝበሃል፡ ክምሕበርን ንሂወቱ ከማእዝን ዝኽእል ኣብ ኣልያንስ ፍራንስ ወቒርካ ምጽሓፍ ስምኦን ደስታ፡ ካብቶም ነዚ መድረኽ’ዚ ብዙሕነትን እዮም እሞ ንዓቅቦም ዝብል ንዝኽትምናኡ ስንክልና ተወሲኽዎ፡ ምስ መሰላት ክረክብ፡ መንቋሕቋሕታ ክህልዎን (Engraving) ስልጠና ወሲዱ። ብተወሳኺ፡ ሓሊፎም ኣብ ዓወት ዝበጽሑ ዜጋታት እዩ። ረዚን መልእኽቲ ዘለዋ እያ። ነዛ ስእሊ፡ ፈተናታት ሂወት ፊትንፊት ተፋጢጡ። ነብሱ ክመርሕን ምቹእ ባይታ ፈጢሮምሉ። ኣብ ፓቮኒ ሶሻል ሰንተር ናይ ጥረዛ (Bindi- ነዊሕ ዓመታት ዘገም እናበለ ክጐዓዝ ድሕሪ ሰባት ብክቡር ዋጋ ክገዙኡዋ፡ ብዙሕ ግዜ ወዲ ትሽዓተ ዓመት ምስ ኮነ፡ ኣብ 2ይ ስነጥበብ ኣድማሳዊ ቋንቋ እዩ። ንጽሙማን ing) ናይ ክልተ ዓመት ግቡእ ስልጠና ምጽናሕ፡ ተዓቃኒ ውጽኢት ኣብ ምዝጋብ ሓቲቶሙላ እዮም። እንተኾነ፡ ንቱሪዝማዊ ክፍሊ ምስ በጽሐ’ዩ ብሰንኪ ንፍዮ ናይ ነቶም ብዓይኖም ዝሰምዑ ብኢዶም ዝዛረቡ ወሲዱ፣ እቶት ዘኻዕብት ስራሕ ከበግስ በጺሑ ኣሎ። ጽልዋ ናይ ማሕበራዊ ደገፋት ስሕበት እትሕግዝ ቅርሲ ስለዝኾነት፡ ማሕበር ምስማዕ ጸገም ኣጓኒፉዎ። ኣብ ጉዕዞ ህይወት ናይ ርእየት ሰባት፡ ስነጥበብ፡ ስእልን ቅብኣን ድሉው ኮይኑ። ብሃገራዊ ማሕበር ጽሙማን ኣብ ነዊሕ እዋናት እዮም ጎሊሖም ዝረኣዩ። ኣብ ኣደራሹ ክሰቕላ ስለዝሓሰበ፡ ብኽብሪ ኣቋራጭ ዝበሃል የለን። ሕጊ ተፈጥሮ ኮይኑ፡ ሕልፊ ካልኦት ጥዑምን ውህደት ዘለዎን ኤርትራ ዝተዳለዉ ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ብግቡእ ዓቲቦም እንተሰሪሖምሉ ድማ፡ ደቂ ሰብ ኩሉ ጊዜ ብፈተናታትን ዕድላትን ሙዚቃ’ዩ። ሓጎሶም፡ ጓሂኦም ስምዒቶም ድማ በብእዋኑ ተረባሒ ኮይኑ። ወነንቲ ንዕምሮም ምሉእ ዝኸይድ ሞያ ምስ ተኸበብና ኢና። ምስጢር ዓወት ደቂ ብስእሊ ይገልጹ። ፈጠራ፡ መሃዝነት፡ ብዘይካ’ዚ፡ ሃገራዊ ማሕበር ጽሙማን ክእለትን ጸጋን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ሰብ ግን ወዲቕካ ምትሳእን ንፈተናታት ስነጥበብን ፍልስፍናን ድማ ንጽሙማን’ዩ ኤርትራ፡ ከም መቕጸልታ ምስ ሚኒስትሪ ዕዮን ካብ ዓሳ ክህቡኻ ዓሳ ምግፋፍ ክምህሩኻ ብትብዓት ምስጋርን እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ተፈጢሩ። ስምኦን መሃዝን ፈጠራዊን ሰብ ማሕበራዊ ድሕነትን ካልኦት መሻርኽትን ይበልጽ ከምዝበሃል፡ ባዕሎም ሰሪሖም ነብሶም ንዘለዎ ስንክልና፡ ፈተናታት፡ ብድሆታትን እዩ። ስንክልና ንስምኦን ካልእ ሕብሪ’ዩ። ከካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን፡ ንኣባላቱ ናይ ዝኽእሉ ንልኦት ጽልዋ ዘሕድሩ ዜጋታት መሰናኽላትን ዓለም፡ ኢዱ ከይሃበ ብትብዓት ከምቲ ሓንቲ ሕብሪ ዘለዎ ዕምባ ምስ ምዕባል፡ ምስልጣን ምልማልን መደባት፡ ምልማል ኣገዳሲ እዩ። እዚ መሪሕ ዕላማ ብምግጣም ናብ መስመር ዓወት’ዩ ክጥምት ካልኦት ሕብረታት ተደሚራ ምሉእነት ምስ ሚ/ሕርሻ ብምትሕብባር ኣብ ዝወደቦ እዚ ካብ ቀንዲ መርሓ-ጎደና ማክሮ ፖሊሲ ጀሚሩ - ስነጥበኛ መንእሰይ ስምኦን ጽባቐ እትፈጥር፡ ስንክልናኡ ልክዕ ከምቲ ናይ ምርባሕ ንህቢ ስልጠና ኣሰራርሓ ሃገርና እዩ። ደስታ። ዝተፈላለየ ሕብርታት ዕምባ ዘለዋ ሓንቲ ጋብላዊ ቆፎን፡ ስምኦን ተኻፋልን ተረባሕን ስምኦን ነዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ንኽበቅዕ እታ ትዓርብ ጸሓይ፡ ንግሆ መታን ጽብቕቲ ሕብሪ ዕምባ እዩ ዝቖጽራ። ናይ’ቲ መደብ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ምሻጥ መዓር ኣብ 204 ብምትብባዕ ሃገራዊ ማሕበር ስንክልና ምንጪ ውሽጣዊ በጺሑ፡ ናብራኡ ኣብ ምሕያሽ ይርከብ ጽሙማን ኤርትራ ኣብ ካዛደሊኢታሊ፣ ኣብ ጽባቐኡን ምስጢር ዓወቱን ኣሎ። ስምኦን ነቲ ብሚ/ሕርሻ ዝተኣታተወ 208 ድማ ኣብ ኣደራሽ ኤሪትሮ-ጀርመን ስነ-ጥበኛ ስምኦን ደስታ ሓይሉን እዩ። ዘለዎ ስንክልና ኣድማዕን ውጽኢታውን ኮይኑ ብሃገር ልዕሊ ሚእቲ ዝኾኑ ናይ ቅብኣን ካይላን ተቐሚጣ ኣላ። እዚ ስራሕ እዚ፡ ውሑድ ካብ ዋላ ሓንቲ ከትርፎ ደረጃ ዝስራሓሉ ዘሎ ዘቤታዊ ሕርሻዊ ስርሓት ሒዙ ንፈለማ ጊዜ ናብ ህዝቢ ካብቲ ንሱ ዘበርከቶ ስነጥበባዊ ስርሓት ኮይኑ፡ ኣይክእልን’ዩ። እኳ ደኣ ከምቲ ሜላ ብምኽታል፡ ንጥፈታቱ ከስፍሕ መደብ ምርኢት ኣቕሪቡ። ማሕበር ድማ ንዘለዎ ይበል ዘብል ክተባዕ ዝግቦኦ ፋይዳ ዘለዎ ጽሙም ኣመሪካዊ ኣቦ ምህዞ ኣለዎ። ናይ ፈጠራ ክእለትን ብሩህ ስነጥበባዊ ስራሕ እዩ! መብራህቲ ቶማስ ኣልባ ነዚ መደብ’ዚ ንምዕዋት ግን፡ ዓውዲ መጻኢኡን ኣብ ግምት ብምእታው፡ በቲ እዚ ተረኺቡ ዘሎ ዘነይት ስራሕ፡ ሳላ ኤዲሰን፡ ወለዱ መጥባሕቲ ስንክልና በይንኻ ዝጉየዮ ጥጡሕ ሜዳ ናይ ገዛእ ርእሱ ንኡስ መጠን ነብሰ-ምኽኣል ሓቛፊ፡ ኣማእዛኒን ኣማዕባልን ፖሊሲ ናይ እዝኒ ብምግባር ክትሰምዕ ኣይኮነን። ንባዕልኻ ብቑዕ ፍልጠትን ክእለትን ፕሮጀክት (start-up ecosystem pilot ስንኩላን፡ ከምኡ ድማ ሓያል ውህደት ክንሕግዘካ ምስ በልዎ፡ “ኣነ ዓጢቕካ፡ ንላዕሊ ደይብካ ንታሕቲ ወሪድካ scheme) ናይ ልዕሊ 10 ኩንታል ጀሶን ሚኒስትሪን ሃገራውያን ማሕበራትን እዩ። ከም ዘለኹዎ ጽቡቕን ካልኦት ከተደይብ ኣለካ። እቲ ዝበለጸ ድማ፡ ካልእ መበገስን ደገፍቲ መሳለጥያታት ተዋዲዱ ብዘሎ ምቹእ ሃዋህው፡ ኣብ’ዚ ሕጂ ግሩምን ፍጡር’የ፣ ዘለኒ ኣኽኣልቲ፡ መልመልትን ሞዴልን ዝኾኑ ስነጥበብን ምትብባዕን ደገፍ ገይሩሉ። ብቑዕ እዋን ሕቶ ስንክልና እናተቓለን ግቡእ ዝምባለን ፈጠራዊ ክእለትን ስንኩላን ፈጢርካ፡ ንኻልኦት መንገዲ ስልጠና ቀሲሙ ጥቕስታት፡ ቅብኣን ቅርጻን መልክዑ እናሓዘን ስለ ዝመጽአ፡ ስንኩላን ከይከስሮን ከይጠፍኣን ክሰምዕ ክትሕብር ምኽኣል እዩ። ስምኦን ሓደ ካይላን ብምስራሕ፡ ነብሱ ኣብ ምኽኣል፡ ባዕሎም ዝመርሑሉን ዘለዎም ስንክልና ኣይደልን’የ’ ዝበሎም፡ ስምኦን ካብቶም ህሉው ሕጽረታት ከይደረቶም ስድራቤቱ ኣብ ምጥዋርን ሂወቱ ኣብ ንምቅላል ዝመራመሩሉን ዝምህዙሉን ድማ ‘ዘይምስማዕ ብዘይካ ብዘለዎ ዝከኣሎ ዝገብር ኣብነታዊ ስነጥበባዊ ምራሕን ኣበጊሱዎን ኣዕጢቕዎን ኣሎ። ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ። ዝፍጠር ዘሎ ሓድሽ ጫውጫውታን ረበሻን ካልእ እዩ። በቲ መበገሲ ተጠቒሙ ድማ ብርክት ቴክኖሎጂ ድማ እናበረኸን ኣብ ምዕባለ እንታይ ይተርፈኒ። ኣብ ክንዲ መብዛሕትኦም ደገፋት ይኹኑ ዝበሉ ብዝተፈላዩ ቋንቋታት ዝተጻሕፉ ስንኩላን ዘይንዓቕ ኣበርክርቶ ይገብርን ዝተመርጸት ቅብኣ ናይ ስምኦን ኣእዛነይ፡ ኩሉ ዝዓያ ኣዒንቲ ፕሮጀክትታት ማሕበራዊ ጉዳያት ንመርዓን ህያባትን ዝኾኑ ጥቕሲታት ኣብ ምህላዉ ዓቢ ተስፋ’ዩ። ኣብ ቀጻሊ ድማ ንስሪ ዝኾና ኣዒንቲ ፈጢሩለይ ክትዕቅኖም ኣሸገርቲ’ዮም። መጀመርታ ስተሽነሪታት ይሸጥን የከፋፍልን፣ ብርክት ስንክልና ከም ብድሆ ዘይኮነ ከም ጽባቐን ክትበርቕ’ዩ ዝበለ ሮበርት ብራዊንግ፡ ከምኡ ኣሎ። ኣብ ክንዲ ኣፈይ ድማ ዝዛረባ ንቕሓትን መረዳእታን ሕብረተሰብን ዝበሉ ቅርጻታትን ሓወልትታትን ኣብ ጸጋን ሕዙእ ናይ ፈጠራን ፍልስፍናን ድማ ብርሃን ኣብ ውሽጢ ኩሉና ኣሎ። እቲ ኣእዳው ኣለዋኒ። ጽመተይ ጽባቐይ ምንጪ ተጠቀምትን ከተዕብን ከተበርኽን ኣለካ። ኣባይቲ ድማ ይሰርሕ። ብዓቢኡ ድማ ኣብ ዓውዲ ተራእዩ፡ በብሞያኦምን ዝምባለኦምን ምስጢር ግን፡ ብኸመይ ነብርሆ እዩ ዝበለ ፍልስፍናይን ፈጠራዊ ስርሐይን እዩ፡” ዝብል ካብዚ ቅዱስ ዕላማ ብምብካስ ድማ፡ ግዜ ክረምቲ ነቲ ሃገራዊ ማሕበር ጽሙማን ኣብ ወፍርን ምዕባለን ሃገርና ዕዙዝ ኣበርክቶ ኬነዲ። ስነጥበባዊ ስምኦን ብዘለዎ ስንክልና ጽኑዕ እምነትን መትከልን ኣለዎ። መንግስቲ ኤርትራ ብፍሉይ ድማ ሚኒስትሪ ኤርትራ ንትሕቲ ዕድመ ጽሙማን ቈልዑት ክገብሩ ዓቢ ትጽቢት ይግበር፣ ብፍላይ ድማ ከይተሸገረ ናይ መፍትሒታት ካልእ በሪ፡ ስምኦን ብሰንኪ ናይ ምብህሃል ጸገም፡ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን፡ መነባብሮ ኣብ ኣስመራ ዝህቦ ስልጠና መሪሑ ከም ኣብ ዓውዲ ስነ ጥበብ። ካብ’ዚ ንላዕሊ፡ ብርሃን ናይ ምዕባለ ጩራን’ዩ ክኸፍት ድሩት ዝርግሐን ወግዓውነትን ቋንቋ ስንኩላን ንምሕያሽ፡ ክሳብ ዓዲታት ኣሰልጣኒ ቅብኣን ስእልን ኮይኑ፡ ሞያኡ ኣድማዒን ዕዉትን ስራሕ ንምብርካት፡ ሓሊኑ። በታ ዝጎደለት እዝኑ ከየስተማሰለ፡ ምልክት፡ ህሉው ሕጽረታት፡ ንጽሙማን ዝወርድ መዋቕር ዘለዎ ስትራተጂ ኮም ንኻልኦት ምስ ስንክልና ዝነብሩ ወገናቱ ከም ብዓል ስምኦን ፈርዮም፡ ዝተወሃደን ፈጣሪ ዝመጠወሉ ካልኦት ህዋሳቱ ኣራቢሑ፡ ዝሕግዝ ሜላ ኣመሃህራ ዘይምህላው፡ ድሩት ዝሰረቱ ናይ ተሃድሶ መደባት ሓንጺጹ ካብ (ጽሙማን) ኣብ ምውራስ ይሰርሕ ኣሎ። ፈጠራዊ ዝኾነን ብርቂ ስነጥበባዊ ስራሕ ክሰርሓሎምን ክጥቀመሎምን ተላዒሉ። ትሕተ ቅርጻውን ሰብኣውን ዓቕምታት፡ ዝሰርሕ ብዙሕ ዓመታት ኣቝጺሩን ይሰርሕ ብተወሳኺ ስምኦን ኣብ ቤት ትምህርቲ ከበርክቱ፡ ደገፍን ምትብባዕን መሻርኽትን ድሕሪ ስንክልናኡ ስምኦን ናይ ትምህርቲ ትምህርቱ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክቕጽል ኣሎን። ብሳላ’ዚ ከኣ፡ ሕብረተሰብ ማሕበራዊ ጽሙማን ኣስመራ ኣኽርያ (እንዳሽወደን) ካልኦት ኣካላትን ኣገዳሲ እዩ። ከም’ቲ፡ ናይ ዕድል ንምርካብ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከቡ ኣይከኣለን። ምስ ዝሰምዑ ተጸምቢሩ ዛዕባታት ኣብ ምብራኽ ብፍላይ ድማ ኣብ ከም መምህርን ክኢላን ስእልን ቅብኣን ኮይኑ፡ ስነ ልቦና ፈሊጣት፡ ብድሆታት እንተሃለዉ፡ ኣኮታቱን ሓትኖታቱን’ዩ ኣምሪሑ። ይመሃር ስለ ዝነበረ፡ ትምህርቱ ኣብ 1 ክፍሊ ኣተኣላልያ ስንኩላን፡ ዓቢ ዝላ እዩ ኣመዝጊቡ። ኣብ ምዕባል መምሃሪን መሳለጥያታትን ይኽበዱ ይፍኮሱ፡ ልክዕ ከም ቡን ኣብ ኣኮታቱን ሓትኖታቱን ድማ ኣይሓመቑን፣ ኣቋሪጹ፡ ኣብ ሞያዊ ክእለት ኣድሂቡ። ኣብ እዚ መደብ ኣብ ምብራኽ ንቕሓት ናይ’ቲ ቤት ትምህርቲ ተመዲቡ ብቐዋሚ ውዑይን ኣብ ዝሑልን ማይ ኣትዩ ቁመናኡ ብዝግባእ ተኸናኺኖም’ዮም ኣዕቢዮምዎን ዓውዲ ስነጥበብ ኩሉ ግዜ ሓድሽ ሓሳብን ኣፍልጦን መረዳእታን ሕብረተስብን ኣብ ይሰርሕ ኣሎ። ኣብ ማሕበር ዝዳለዉ ናይ ከይቀየረ ተሪሩ’ዩ ዝወጽእ ዝብልዎ፡ ስምኦን ናይ ትምህርቲ ዕድል ንኽረክብ ዝከኣሎም ምህዞን ምስ ኣንቀለን ምስ ተፈላሰፈን እዩ። ምሕብሓብ ስንኩላን ወገናትን ነብሶም መሰልጠን መምሃርን መዝገበ ቃላትን ድማ ብማዕበላት፡ ነውጽን ብድሆታት፡ ጽዒሮምሉን። ስምኦን፡ መጀመርታ ኣብ ቤት ካብዚ ፍሉይ ተውህቦን ትዕድልትን ተበጊሱ፡ ዝኽእልሉ ባይታ ኣብ ምፍጣርን ዘይነዓቕ ዝሕግዝ ናይ ቋንቋ ምልክት መጻሕፍቲ፡ ስንልክናን ዝኽትምናን ኢዱ ከይሃበ ነዚ ኣበርክቶ ገይሩ’ዩ። ይኹን ደኣ’ምበር ደገፋት ጭርሖታትን ባነራትን ኣብ ምድላውን በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ክበጽሕ ክኢሉ’ዩ። ኣብ ማሕበራዊ ጉዳያት ብቕልጡፍ ውጽቶም ኣብ ምርዓምን ልዑል ኣበርክቶ ይገብር ቀረባ እዋን ድማ ንድሕሪት ከይበለ ናቱ ኣብ ባይታ ክትርኢ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣሎ። ብውልቁ ድማ፡ ኣብ ናይ ውልቂ ስቱድዮ መስሪቱ ክዓብን ምርኢት ፍርያቱ ውጽኢቶምን ጽልዋኦምን ክትዕቅኖምን ኣባይቲ፡ ኣብያተ ጸሎትን ካልኦት ህንጻታትን፡ ከቕርብን፡ ካልኦት ኣሰሩ ክኽተሉን ተመስጦ ብኣሃዝ ክትቅምሮምን ቀለልቲ ኣይኮኑን። ብቅርጻን ብኮምፕዩተርን ተሰንዩ፡ ሓወልትን ከሕድሩን ተበጊሱ ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ፡ ውጽኢቱ ነዊሕ ዓመታት ዝወስድ ኣርማታትን ይሰርሕ ኣሎ። ናይ ካይላ ንዘለዎ ፍሉይ ናይ መሃዝነትን ፈጠራን ዘገምታዊ መስርሕ እዩ። ብቐጻልን ጽዑቕን መስርሒ ማሽን ትሰርሕ ባዕሉ ኣማዕቢሉ፡ ብሉጽ ክእለት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ስልጠናታት፡ ምኽሪታት፡ ኣነቓሕትን ብእግሪ እትዘውር ሰሪሑ ኣሎ። ስምኦን ንኻልኦት ስንኩላን ሞዴል ኮይኑ ሞራል ዘበርኹን ጎስጓሳትን ኣስተምህሮታትን ኣብ ቀረባ መጻኢ ድማ፡ ብውልቁ ይኹን ክጸሉን፡ ንሃገር ዘርብሕ ስራሕ ክገድፍ ንጽሙማን እተንጸባርቕ ቅብኣ ሪያሊዝም ገይርካ፡ ኣብ ምሕያሽ ሂወቶም ክትኣቱ ምስ ካልኦት ጽሙማን ተቛሪኑ፡ ዓቢ ስነ ዝኽእልን ዓቢ ስነጥበባዊ ከም ዝኸውን ስራሓት ካይላ ኣለካ። ድሕሪኡ፡ ነቲ ናይ ምዕባለ መሳል፡ ጥበባዊ ምርኢት ናይ ካይላን ቅብኣን ከርኢ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 5 ቃለ- መሕተት ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ምስ ደራሲ መጽሓፍ፡ “ስነ-ኣገባብ ምርምርን ኣገደስቲ መጽናዕትታትን” ኣቶ ተስፋይ ቀለታ ካልኣይን መወዳእታን ክፋል ክፍሊ ረድዮ ኮይኑ ሰሪሑ። ካብ 203 ብዙሕ ክፈልጥ ክኢለ። ካበይ ትረኽቦ? ፍለጥ። ነዚ ገይርካ፡ ንሽግርካ ከኣ፡ ናብ’ዚ ዝተጠቕሰ ትካል ተቐይሩ፡ ኣብቲ • ካብ 328 ክሳብ 390 ገጻት ትሕዝቶ ክፈትሓልካ ዝኽእል ዝኣክል ሓበሬታ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓላፊ ክፍሊ ምርምር ትካል ሓላፊ ክፍሊ ዜና (መጽሔት ሕድሪን መጽሓፍካ፡ ንምድላው ዝተጠቀምካሎም ረኺብካን ኣኪብካን ኣለኻ። ንዝረኸብካዮ ህግደፍ ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ገዲም መምህርን መርበብ ሓበሬታ ሻዕብያ ዶት ኦርግን) ኮይኑ ዝርዝር ማእለያ ዘይብሎም መወከሲታት ሓበሬታ ንዘድልየካን ዘየድልየካን ወድቦ። ጋዜጠኛን ኣቶ ተስፋይ ቀለታ ደምሳስ፡ ንልዕሊ 13 ዓመት ድሕሪ ምግልጋል፡ ኣብ ሓቚፋ ኢና እንረኽባ። ብኸምዚ ኣገባብ ንዘየድልየካ ኣሊኻ፡ ዘድልየካ ፈሊኻ ናብ ብ1948 ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። ክሳብ 1 2016 ናብዚ ሕጂ ብሓላፍነት ዝሰርሓሉ ሓያል ጻዕሪ ገይርካ ዘዳለኻዮ ስራሕ መስርሕ ብምስግጋር፡ ብቐጻሊ ከተሀብትሞን ክፍሊ ትምህርቱ ኣብ ኣስመራ ተኸታቲሉ። ዘሎ ክፍሊ ምርምር ህግደፍ ተቐዪሩ። ውጽኢቱ ኣየጠራጥርን። እዚ ብመቓን ናይ ምትርጓሙን የድልየካ። እዚ ድሕሪ ምግባር፡ ብድሕሪኡ ናብ ኢትዮጵያ-ኣዲስ ኣበባ ገዲም መምህርን ጋዜጠኛን ተስፋይ ግዜ ክልካዕ ክንደይ ወሲዳትልካ? ናብ መስርሕ ትግባረ ትሰጋገር። እዚ ክበሃል ተጓዒዙ ናይ 12 ክፍሊ ኣብ ላባላቶሪ ስኩል ቀለታ፡ ኣብ ሃገርና ኣብ ስነ-ኣገባብ ምርምርን ኣብ ግዜ ኮሮና የበግሳ’ምበር፡ ዓቲበ እንከሎ ግን፡ እቲ እተካይዶ መጽናዕቲ ቀጺሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ናብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣገደስቲ መጽናዕትታትን ንዘሎ ሃጓፋት ዝሓዝኩዋ ግን ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ጥበባዊ፡ ጓሕጓሒ፡ ሓቅነቱ ንምጥላል ኣበባ ተጸንቢሩ፡ 4 ዓመት ተማሂሩ ብዓውዲ ብምልላይ፡ ንጸሓፍቲን ተመራመርቲን ሰለስተ ዓመታት’የ። ተጸሚደ ክሕዛ ክመሳኸር ኣለዎ። ኣብ መደምደምታ ጂኦግራፍን ስነ-ፍልጠት ስነ-ልቦናን ድሕሪ ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ዓውዲ ክነጥፉ ዝደልዩ ዝደረኸ ምኽንያት ነይሩ፣ ንሱ ድማ፡ ምስ በጻሕካ ከኣ፡ ክድገም ይኽእል ድዩ? ምራቕ፡ ኣብ ጎንደር ‘ቤገምድር’፡ መምህር ብጉሳት መንእሰያት ድማ ብፍላይ፡ ‘ሓጋዚት’ በብእዋኑ ዝጽሕፎም ዝነበርኩ ጽሑፋት፡ ዝብሉ ኣገደስቲ ኣምራት ኣገባት መጽናዕቲ ኮይኑ ን5 ዓመት ኣገልጊሉ። ኣብ 197 ዝበላ፡ ብርክት ዝበሉ ኣብነታት ተሰንዮም ንርእይቶ ክኢላታት ንሰባት ይህቦም ኣማሊኡዶ ምርግጋጽ የድልየካ። ዝረኽቦም ነገራት ክኸውን ኣይግባእን። ናብ ህግሓኤ ንምጽንባር ሜዳ ወሪዱ። ዝቐረቡ ኣብ ስነ-ኣገባብ ስነ-ምርምርን ወዘተ ነበርኩ። ካብኦም ዝረኸብክዎ ግብረ-መልሲ ካልእ ኣብ ምርምር፡ መጽሓፍቲ ምርኣይ • መጽሓፍ መግቢ ኣእምሮ’ዩ፡ ኣብ ሃገርና ወተሃደራውን ፖለቲካውን ትምህርቲ ድሕሪ ዘተኮረት፡ “ስነ-ኣገባብ ምርምርን ኣገደስቲ ትሕዝቶ መጽሓፈይ ንምዕማቝን ደጋጊመ ወይ ምውካስ ምቕዳሕ ኮይኑ ዝስምዖም ድማ በብእዋኑ ክፈርዩ ንዕዘብ ኣለና። ኣብ ምቕሳም ከኣ ናብ ብርጌድ 4 ተመዲቡ። መጽናዕትታትን” ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ን5 ክፍትሽን ተወሳኺ ብመጽናዕቲ ክድርዖን ኣለዉ። እቲ ሓቂ ንሱ ዘይኮነ ብኣንጻሩ’ዩ። ኢድ ኩሉ ኣንባቢ ክበጽሑ እንታይ ክግበር ንመጀመርታ ግዜኡ ምስ ኣሃዱኡ ብምዃን ታሕሳስ፡ 2025 ከመርቓ’ዩ። ኣቶ ተስፋይ ኣኽኢሉኒ’ዩ። ነዚ ኩሉ ገይረ ቀዳማይ ምርምር ከተካይድ፡ መጽሓፍቲ’ምበር ኣለዎ ትብል? ኣብ ውግእ ሰምሃር 197 ‘ሰሓጢት’ ኣብ ብዘይካ’ዚ፡ ኣቦ መንበር ቦርድ ኣወሃዲት ንድፊ መጽሓፈይ ምስ ዛዘምኩ፡ ብምሁራን ክትውከስ ኣለካ። ክኸውን ዘይብሉ፡ ከምቲ ዝተጠቕሰ መጽሓፍ መግቢ ዝብሃል ቦታ ውግእ ተኻፊሉ። ቀጺሉ፡ ማሕበራት ገድሊ’ውን እዩ። ንሎም ክኢላታትን ብሓፈሻ፡ በቲ ዓውዲ ዝተመረቑ ካብኡ ዝረኸብካዮ ሓበሬታ ክትጠቅስ ኣእምሮ’ዩ። ተጻሒፎም ሰብ ከንብቦም ኣብ ገርሁ ስርናይ (ትግራይ) ኣብ 1ይ ነዛ መጽሓፍ ክጽሕፍ ዝደረኾ ቀንዲ ድማ ብፍላይ፡ ከምእትግምገም’የ ገይረ። ዘይምኽኣል’ዩ። እዚኣ እታ ንሕና ክሳብ ክመሃረሎምን ክነቕሓሎምን እንተዘይ ወራር 1978 ውግእ ተኻፊሉ። ኣብቲ ምኽንያትን ከምኡ’ውን ንሓፈሻዊ ትሕዝቶ ገለ ካብቲ ዝረኸብክዎ ርእይቶን ገምጋምን ሕጂ ክንገብራ ዘይንኽእል ዘለና’ያ። ክኢሉ ግን ዳርጋ ዘይተጻሕፉ’ዩ። ሕብረተውግእ ከኣ መውጋእቲ ኢድ ኣጋጢምዎ። ናይታ መጽሓፍ ከብርሃልና ተወኪስናዮ ድማ፡ ኣብ ስርሐይ ብዙሕ’ዩ ሓጊዙኒ። ልዕሊ ብድፉኑ ካብ ኣርካይቭ ተወኪሰ ኢልካ’ዩ ሰብ ክትሃንጾን ከተማዕብሎን ብትምህርቲ ኣብ 5ይ ወራር 1979 ኣብ ‘መእድነ’ ነይርና። ጽማቚ ትሕዝቶ ምስኡ ናይ ኩሉ ከኣ፡ “እዚኣ ከምዚኣ፡ እዚኣ ወስኸላ…” ዝሕለፍ። እዚ ኸኣ ብመሰረቱ ጌጋን ክእረም ኢኻ ትሃንጾ። ንትምህርቲ ዝሃንጹልካ ከኣ መውጋእቲ እግሪ ኣጋጢምዎ። እዚኦም ዘካየድናዮ ቃል-መሕተት ካልኣይን እናበለ፡ ብሉጽን ዓሚቝን ሃብታም ትሕዝቶን ዘለዎን ኣረዳድኣ’ዩ። ስለ’ዚ፡ ኣብ መስርሕ መጽሓቲ’ዮም። ብቐንዱ’ውን መጽሓፍ ውሑዳት ኣብነታት ካብቶም ኣቶ ተስፋይ መወዳእታን ክፋሉ ይስዕብ፡ ዘለዋ መጽሓፍ ክትከውን ግደን ኣበርክቶን ምርምር፡ ይጠቕመኒ’ዩ ዝበልካዮ ዝረኸብካዮ ንመምሃሪ ሰባት ተባሂሉ’ዩ ዝጸሓፍ። ስለዚ፡ ዝተኻፈሎም ውግኣት እዮም። ብድሕሪ’ዚ፡ ኣቶ ዘምህረት ዮውሃንስ ዕዙዝ ነይሩ። ሓበሬታ፡ ኣብ መጽናዕትኻ ከተስፍር፡ ቅስጠት መጽሓፍ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ኣንባቢ ብ1981፡ ወኪል ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ኣብ • መጽሓፍ፡ “ስነ-ኣገባብ ምርምርን •ካብ ተመክሮኻ መጽሓፍ ምድላው (ስርቂ) ክህሉ የብሉን፡ ኣብ ክንድኡ ናትካ ብቐሊሉ ከም ዝረኽቦን ከምዝዕድጎን ክግበር ብርጌድ 4 ብምዃን ከገልግል ተመዚዙ። ኣገደስቲ መጽናዕትታትን” ፋልመይቲ ከመይ ትገልጾ? ከምዘይኮነን ካበይ ከምዝረኸብካዮን ብንጹር ክኽእል ኣለዎ። እዚ ብዘይ ምዃኑ፡ ሰባት ተጋዳላይ ተስፋይ ወኪል ድምጺ ሓፋሽ ስራሕካ’ያ ትኸውን ዘላ። ኣብ መስርሕ ካብ ተመክሮይ፡ ምድላው መጽሓፍ ክትጠቅስ ኣለካ። ክረብሑሉ ዝኽእሉ መጻሕፍቲ እናሃለዉ፡ ኮይኑ ኣብ ዝተመደበሉ እዋን፡ ብረድዮ ካብ ምድላዋ፡ ዘጸገመካ ወይ ዝበድሃካ እንታይ ስራሕ ናይ ሓደ ሰብ ዘይኮነ፡ ተሳትፎ • መልእኽቲ ወይ ትሕዝቶ ናይዛ ክረኽቡዎምን ክዕድጉዎምን ይተባብዑ ዝሰምዖ ወይ ጽሑፋት ብምንባብ ዘዋህለሎ ነይሩ? ብዙሓት ሰባት ዝሓት’ዩ። ጠቓሚ ዝኸውን መጽሓፍ ብቐንዱ ናብ መን ዝቐንዐ’ዩ? ናብ የለዉን። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ፍርያት ፍልጠት እንተዘይኮይኑ፡ ጋዜጠኛ ከብሎ መጽሓፍ ክትጽሕፍ፡ ድሌት፡ ባህግን ድማ ብኽፉት ልቢ ንብዙሓት ክኢላታት ደረስቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ መጽናዕቲ ዘካይዱ መንግስቲ ድጋፍ ክገብር ኣለዎ። እዚ ምስ ዘኽእል ተመክሮ ኣይነበሮን። ‘ክገብሮ ኣለኒ’ ዕግበትን ክህልወካ ኣለዎ። ኣነ ድማ እዞም ምክፋልን ካብኦም እትረኽቦ ሓሳባትን ወይስ ስነ-ጥበኛታት? ዝግበር ጥራይ ድማ’ዩ ኣንበብቲ ክተባብዑ፡ ዝበለ ልቡ ከየስመረ ስለ ዘይድቅስ ግዳ፡ ዝጠቐስኩዎም ሰለስቲኦም ረቛሒታት ስለ ርእይቶታትን ብኽፉት ልቢ ተቐቢልካ ኣብ እዛ መጽሓፍ፡ ንኹሉ ከተገልግል ጸሓፍቲ’ውን ክጽሕፉ ክተባብዑ ዝኽእሉ። ኣብ ሓጺር ግዜ ንፉዕ ጋዜጠኛ ክኽውን ዘለዉኒ፡ ነዛ መጽሓፍ ከዳልዋ ክኢለ ኣለኹ። ግብሪ ከተውዕሎ ምስ እትኽእልን’ዩ። ስለዚ ብምሕሳብ’ያ ተዳልያ። ከመይ ገይርካ ከም ሳልሳይ ነጥቢ ከኣ፡ መንእሰያት ክጽሕፉ ኣይተጸገመን። ድሕሪ ካልኣይን ሓድነታውን ኣብ ምድላው ዝጥቀስ ጸገም ኣየጓነፈን። ብወገነይ፡ ነዛ መጽሓፍ ከዳልዋ ዝኸኣልኩ መጽናዕቲ ትገብር ብኣብነት ተሰንዩ ክኽእሉ ኣለዎም። ምስ ዘሎ ምዕባለ ቴክኖሎጂ ጉባኤ 1987 ድማ ናብ ማእከላይ ቤት ልክዕ’ዩ፡ ከይጠቐስክዎ ክሓልፍ ዘይብለይ፡ ንካብ ብዙሓት ነንበይኑ ኩርናዕ ርእየት ዝተዳለወላ ስለ ዝኾነት፡ ንተመራመርቲ፡ ዝወዳደር፡ ማዕረ-ማዕረኡ ዝስጉምን ዝብድህን ጽሕፈት ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ሻባይት ምስ ዕለታዊ ንጥፈታት ስራሕን ህይወት ዘለዎም ክኢላታትን ምሁራትን ዝረኸብክዎ ታሪኽና ኣይተጻሕፈን ዝብል ተጋዳላይ፡ ነገራት ከምጽኡ ክኽእሉ ኣለዎም። ተሳሒቡ። እንደገና ኣብ 198 ከም ሓላፍን ስድራን ብምዝማድ፡ ብግዜ ይጫረተኒ ርእይቶን ሓሳባትን ኣብ ግምት ኣእትየ’የ ተባቢዑ ታሪኹ ክጽሕፍ፡ ዋርሳይ’ውን • ኣብ መወዳእታ ዕላልና፡ ኣብ መጻኢ ጠርናፊን ናብ ምድላው መጽሔት ሳግም ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን፣ ከም ዓቢ ጽሒፈያ። ከምኡ ዘይተመዝገበ ውዕሎ ጅግንነቱ ካባኻ እንታይ ኢና ክንጽበ? ተቕይሩ። ቀጺሉ፡ ኣብ 190 ናብ ቤት ዕንቅፋት ግን ዝጥመት ኣይኮነን። ብዓቢኡ • ብመሰረት ክሳብ ሕጂ ከተካይዶ ጸኒሕካን ክስንድ፣ ኣመሓደርቲ ኣብ ምሕዳሮም ምስ ገዲም ጋዜጠኛን ጸሓፊን መስፍን ትምህርቲ ካድር ተቐይሩ፡ ኣብ ምድላው ዘሀውኽ’ውን ስለዘይነበረኒ፡ ቀሲነ ብዘገምታ ዘለኻን ውህሉል ተመክሮ፡ ኩሉ ዓይነት ዘሎ ጸገማት ህዝቢ፡ መምህር’ውን ኣብ ተስፋይ፡ ብሓባር እንሰርሓ ዘለና፡ ኣብ ደረጃ መጽሔት ሓርበኛ ተመዲቡ። ረዲአ’የ ሒዘያ። በዚ ድማ ብዝዓግበሉ መንገዲ ምርምር ሓደ ሽቶ (ዕላማ) ንምውቃዕ ሓደ ተመሃሮኡ ዝርአ ሃጓፋት ብስነ-ፍልጠት ምዝዛም ዝበጽሐት፡ “ዕላል ምስ ታሪኽ” ናጽነት ኮይኑ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ክዛዝማ ክኢለ። ካልእ፡ ነዛ መጽሓፍ ብጽቡቕ ኣንቅዶ ሒዙ’ዩ ዝብገስ ክንብል ንኽእልዶ? ክፈትሕ፡ ኣብ ንግዲ ይኹን ሕርሻ ዝነጥፍ ዘርእስታ መጽሓፍ ኣብ ምድላው ኣለና። 191 ኣብ ዝጀመረትሉ ከኣ፡ ኣቶ ተስፋይ፡ ጀሚረ ክዛዝማ ዝሓገዘኒ እንተነይሩ፡ ከምቲ መጽናዕቲ-መጽናዕቲ ክበሃልከ ብጭቡጥ ሰባት ኣብ ስራሕ ዘጋጥሞም ጸገም፡ እንታይን ካልእ፡ ብምትሕብባር ምስ ማሕበራት ጋዜጠኛ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኮይኑ ዝጠቐስኩዎ፡ መኽዘን ሓበሬታ (ኣርካይቭ)፡ እንታይ ረቛሒታት ከማልእ ኣለዎ? ስለምንታይን ኣንቢቦም ጸገማቶም ክፈትሑ፡ ተጋደልቲ’ውን መጽሓፍቲ ንምድላው ተመዲቡ። ነዊሕ ከይጸንሐ ዋና ኣሰናዳኢ መጽሓፍቲ፡ ሰነዳት ናይ ጸላኢ ስለ ዘለና፡ ኩሉ ግዜ መጽናዕቲ ክትገብር ከለኻ፡ ኮታ ንኹሉ ዝተማህረን ዘይተማህረን ናይ ሓባር ሓሳብን ውጥን ኣሎ። ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኮይኑ። ቀጺሉ ሓላፊ ከምኡ’ውን ተመክሮኦምን ፍልጠቶምን ብመሰረቱ፡ ክፍታሕ ዘለዎ ሕቶ ዘበግስ ኣብ ዝነጥፈሉ ዓውዲ ንዘለዎ ዕግበትን ንኹሉ ኹሉ ከነረኻኽበሉን ንኻልኣይን ጋዜጣታት ኮይኑ ኣገልጊሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ዘካፍሉ ክኢላታት ስለ ዝረኸብኩ፡ ኣብ ግድል ክህሉ (ከጋጥም) ኣለዎ። ነታ ዘጋጠመ ዘይዕግበትን ክጥቀመላ ብዝኽእል ኣገባብ ሳልሳይን ግዜ ምስ ኣንበብቲ ክንራኸብን ናብ ኣገልግሎት ዜና ተቐይሩ ዋና መስርሕ ምርምር ኣይተጸገምኩን ክብል ሕቶ ክትፈትሕ እንታይ እንተገብረ ኣብ ተዳልያ ኢለ እሓስብ። ድማ፡ ዕድመን ጥዕናን ይሃበና። ብዝተረፈ ዳይረክተር ኣገልግሎት ዜናን ጋዜጣን ኮይኑ ይኽእል። ምባል ኢኻ ትኣቱ። ኣብ ፈለማ ክግበር • ጸሓፍቲ ታሪኽ ኮነ መጽናዕቲን የቐንየለይ። ኣገልጊሉ። ካብ 198 ክሳብ 203 ቅድሚ • ኣቶ ተስፋይ፡ ተመራማሪ ክትከውን ዘለዎ፡ ነቲ ሕቶ ኣብ ምፍታሕ ክሕግዙ ምርምርን ዘካይዱ ኣካላት፡ ካብዛ መጽሓፍ ንሕና’ውን ንትሕዝቶ መጽሓፍካ ናብ’ዚ ሕጂ ዝሰርሓሉ ዘሎ ምርምርን ስነዳን እንታይ የድልየካ? ዝኽእሉ መወከሲታት ምውካስ የድልየካ። እንታይ ክረብሑ ይኽእሉ ትብል? ምስዚ ኣመልኪትካ ሰፊሕን ዓሚቚን ሃናጺን ህግደፍ ምቕያሩ ድማ፡ ዋና ዳይረክተር ተመራማሪ ክትከውን ቀዳማይ ነገር ብኸምዚ ኣገባብ ገይርካ ዝረኸብካዮ ሓበሬታ ኣተኣሳሲርካ ተሕልፎ ለበዋ እንተሎካ? ሓበሬታ ስለ ዝሃብካና፡ ብስም ኣንበብቲ ኣብ ስራሕካ ድሌትን ብውጽኢት ትእክቦ። ካበይን እንታይን ረኺብካ ምንጪ ዕላማ ናይዛ መጽሕፍ - ናብ ጸሓፍቲ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ነመስግነካ። ስራሕካ ድማ ዕጉብ ክትከውን ሓበሬታኻ ኣበየናይ ገጽ ከይተረፈ ብንጹር ተመራመርቲ… ብቐንዱ እምነተይ፡ ኣለካ። እቲ ትገብሮ ስራሕ ከተስፍር ኣለካ። ከምኡ ምግባር ካብ ብዙሕ ስርሓትና ብመጽናዕቲ ዝተደገፈ ክኸውን መኣረምታ ምርምር ትጸልኦ ክኸውን የብሉን፣ ሃልኪን ድኻምን’ዩ ዘድሕነካ። ብዘይካ’ዚ፡ ምስ ዝኽእል’ዩ ካብ ብዙሕ ጉድለታት ብልቢ ትፈትዎ ክኸውን ኣለዎ። ንኻልኦት ክውከሱ ንዝደልዩ ሰባት’ውን ብምድሓን ውጽኢት’ውን ዝህልዎ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ’ዚ ጽሑፍ፡ ኣነ ድማ ኣብዚ ዓውዲ ፍትወት ንጹር ሓበሬታ ይኾኖም። ዝብል’ዩ። እዛ መጽሓፍ ድማ፡ ነዚ ክትበቅዕ ኣብ 5ይ ወራር፡ 1979 ‘ኣብ ማዕሚደ ስለ ዘለኒ’ሞ ሓንቲ መጽሓፍ • ነዚ ዝጠቐስካዮ ሕቶ ንምላስ ብዙሕ ትኽእል’ያ ካብ ዝብል’ዩ ክትዳሎ ተደልያ። መውጋእቲ እግሪ ኣጋጢምዎ’ ተባሂሉ ክጽሕፍ ኣለኒ ኢለ ድማ ስለ ተወኪስካን ክሕግዙኻ ዝኽእሉ ሓበሬታ’ውን ስለዚ ውጽኢት ዘለዎ ምርምር ክትገብር፡ ዘሎ፡ ኣብ ‘መእድነ’ ብዝብል ክእረም፡ 4ይ ዝተበገስኩ፡ ኣብ መጽናዕቲ ምስ ረኺብካን። ብኸመይ ትምስርሖ? ከምቲ ደጋጊመ ዝጠቐስክዎ ስነ-ኣገባብ ክፋል ትሕዝቶ ናይ’ዛ መጽሓፍ፡ ደራሲ ኣተኹ፡ እናዓመቚኩ ሓድሽ ሓበሬታ ክትረኽበሎም እትኽእል ምርምርን መጽናዕቲን ምፍላጥ የድልየካ። ንምድላዋ ዝተጠቐመሎም መወከሲታት ሓሳብ እናረኸብኩ ምስ ከድኩ ረኺብካ ኣለኻ። ቀጺልካ ሕቶኻ ኢኻ ከመይሲ ስነ-ኣገባብ ምርምር ምፍላጥ ካብ ዝሓቘፈት ዝብል ዘሎ፡ ብዛዕባ ኤርትራን ንመስርሕ ምርምር መሊሰ ተነጽር። ቀጺልካ ክትገብሮ ተበጊስካሉ ብዙሕ ሃልኪ ኣድሒኑ እተካይዶ መጽናዕቲ ከባቢናን ዝተጻሕፉ መጽሓፍቲ ብዝብል እናፈተኽዎ’የ ከይደ። ዘይፈልጦ ዘለኻ ምርምር ዓይነታዊ ድዩ ወይ ዓቐናዊ ከምዝቐልለካ ስለ ዝገብር። ካልኣይ ከም ክእረም፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ዝተዘለ ዝነበርኩ ማእለያ ዘይብሉ ኣነጽር። ብድሕሪ’ዚ፡ እትደልዮ ዘለኻ ተመራማሪ ወይ ጸሓፊ፡ ውጽኢታዊ ስራሕ ካብ 198 ክሳብ 203 ዋና ዳይረክተር ፍልጠት ከኻዕብት ድማ ክኢለ። ሓበሬታ ካብ መጻሕፍቲ ዲኻ፡ ምስ ዝፈልጡ ንኽትሰርሕ፡ ዕግበትካ እወታዊ ውጽኢት ክፍሊ ረድዮ ኮይኑ ኣገልጊሉ ተወሲኽዎ ናይ ቀደም ይትረፍ፡ ዘይፈልጦ ዝበልካዮም ሰባት ቃል-መሕተት ብምክያድ ስራሕካ’ምበር፡ ገንዘብ ወይ ንዋት ክኸውን ክንበብን ክእረምን ብኣኽብሮት ዝነበርኩ ስርሓትን ዕማትን ዲኻ ትረኽቦ፡ ኢንተርነት ተወኪስካ ዲኻ የብሉን። ጸሓፊ ታሪኽ ብፍላይ፡ ዕግበቱ ንሓት። ናይ’ቲ ዝነበርክዎን ዝተቓለስክሉን ትረኽቦ፣ ሰነዳት ብምውካስ ዲኻ ትረኽቦ፣ ንሕብረተሰቡ ዘበርክቶ ክኸውን’ምበር፡ ካብ ውድብ ህዝባዊ ግንባር’ውን ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 6 ምልክታ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ASMARA MINING SHARE • Provide reports on corective actions COMPANY • Provide reports on quality improvement projects Abo Stret, No. 178, House No. 16 • Provide reports on quality improvement initiatives Gejeret, P.O. Box 1068 Tel. +291-1-153986 • Provide reports on customer fedback Asmara, Eritrea • Other reports as may be required for management review. VACANCY ANOUNCEMENT Management • Establish quality objectives and targets in line with the organization’s overal strategy. Asmara Mining Share Company is inviting aplicants for the folowing position; • Identify and track key quality metrics to measure performance. • Develop quality competencies and ensure staf are competent in their roles. QAQC Chemist • Evaluate quality performance of staf and provide fedback. Number required – (01) • Comunicate quality objectives and targets to the team. Type of contract – Indefinite Profile: Qualifications and Experience Major Duties and responsibilities Formal Education, Certifications or Equivalents • Bachelor’s degre in a relevant field • The primary purpose of a Quality Control & Quality Asurance Chemist is to (e.g., chemistry, biology, quality management) ensure that the laboratory operates in compliance with quality management standards, Working Experience – Nature & Length regulations, and policies. • Minimum 3 years of experience in a quality management role • The position requires a god understanding of analytical instrument techniques. • Relevant experience in laboratory operations, quality asurance, or a related field The incumbent must have a god understanding of workflow proceses and sound • judgement. Technical Skils • Knowledge of quality management principles, standards, and regulations TASK DESCRIPTION Expanded TO CORE PERFORMANCE AREAS • Familiarity with laboratory operations, procedures, and instrumentation SHEC • Understanding of statistical proces control and quality asurance techniques • Ensure that al employes are aware of their SHEC responsibilities and folow company policies and procedures. Quality Management Skils • Development, implementation, and maintenance of • Develop a risk management aproach to team activities and ensure that high risk quality management systems controls are in place. • Conducting internal audits and management reviews • Suport the creation of a workplace where staf are comited to working safely. • Identifying and adresing quality isues and nonconformities • Ensure that al SHEC actions are completed on time and to the required standard. • Developing and implementing corective and preventive actions Planing Comunication and Interpersonal Skils • Efective comunication and • Develop, implement, and maintain a quality management system (QMS) that mets interpersonal skils regulatory requirements and industry standards. • Ability to work with laboratory staf, management, and external stakeholders • Plan, cordinate, and monitor quality control activities, including proficiency testing, • Strong problem-solving and conflict resolution skils internal audits, and corective actions. • Ability to lead and manage quality improvement initiatives • Establish and maintain a document control system, ensuring that al documents are • Strong organizational and time management skils acurate, up-to-date, and easily acesible • Ability to prioritize tasks and manage multiple projects • Develop and implement training programs to ensure that laboratory staf are competent and aware of quality policies and procedures. General Information and other requirements: • Identify areas for improvement and implement changes to enhance the overal quality of laboratory operations. • Place of Work: AMSC Site • Develop and implement training programs to ensure that laboratory staf are • Type of contract: Indefinite Period competent and aware of quality policies and procedures. • Salary: As per the Company salary scale • Identify and implement quality improvement projects to enhance laboratory operations. Aditional requirements for Nationals: Implementation • Having fulfiled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper • Participate in proficiency testing programs to evaluate laboratory performance from the Ministry of Defense. • Conduct internal audits to evaluate compliance with quality policies and procedures. • Present clearance paper from curent/last employer. • Investigate and implement corective actions for quality isues. • Testimonial documents to be atached (CV, work experience credentials, a copy of your • Track and analyze quality metrics to identify areas for improvement. National Identity Card, etc.). • Conduct competency asesments to evaluate laboratory staf knowledge and skils. • Only shortlisted aplicants would be considered as potential candidates for an interview. • Solicit customer fedback to identify areas for improvement. • Aplication documents wil not be returned to the sender. • Participate in benchmarking activities to compare laboratory performance with • Al aplications should be sent through the post ofice. industry standards. • Deadline for aplication: 7 days from the day of publication in the Newspaper. Quality • Develop and maintain a quality manual that outlines the laboratory’s QMS. • Adres: Please mail your aplications to; • Establish and maintain SOPs for al laboratory proceses. Asmara Mining Share Company, • Develop and comunicate quality policies to laboratory staf. P. O. Box 1068 Asmara, Eritrea • Establish a document control system to ensure that al documents are acurate, up- • Aplicants shal be required to send a copy to: to-date, and easily acesible. Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Reporting Asmara • Provide a monthly report on quality control and quality asurance performance • Note to Eritrean aplicants: • Provide a monthly report on quality metrics, including: eror rates, turnaround time, Please send a copy of your aplication to • Provide a quarterly report on quality trends Aliens Employment Permit Afairs, • Provide reports on internal audits


P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 7 ምልክታ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ተጸዋዕቲ ወራ/ነፍ ደግ/ጆርጆ ሃብቲን 5. በርከት ኣብርሃም ተወልደ 6. ኣስመረት ም/ ከባቢ 05 ዝርከብ ስፍሓቱ 30 ትብለጽ ገብረእግዝኣብሄር ፍስሓጼን፡ ነፍ/ት ኣስማይትን ትኩእን፡ 2. ክፍሎም ኣብርሃም ተወልደ 7. ዘውዲ ተወልደ ት/ሜ ዝኾነ ኣብ ልዕሊኡ 01 ክፍሊ ምባል ተሪፉ፡ ትብለጽ ገብረየሱስ ሸሪዓ ጆርጆ ሃብቲት፡ 3. ኣቶ ደሞኒኮ ጆርጆ ኣምበሳጀር፡ ብርሃነ ተወልደ፡ 10. ቅሳነት ክሽንነን ሽቓቕን ምስ ብራንዳን፡ ካንሸሎን ፍስሓጼን፡ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ሑርያ ኣሕመድ ሳልሕ፡ bዓል ቤተይ ሃብቲት፡ 4. ልኡል ጆርጆ ሃብቲት፡ 5. ብርሃነ ተወልደ፣ ናይ ምቅሊት ውርሲ ክሲ ዘለዎ ይጽደቐለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ዓብዱ ኢብራሂም ዓብድላህ ስለዝተሰውአ፡ ነፍ/ በየነ ጆርጆ ሃብቲት፡ 5.1 መኣዛ ተመስሪቱልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወረስቲ ኣነ ሕሩያ ኣሕመድ ሳልሕ በየነ ጆርጆ፡ 5.2 ክብረት በየነ ጆርጆ 5.3 ብሕጋዊ ወኪል ን23/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ምስ 3 ደቁን ኣዲኡ ፋጥማ ሱልማን ሃብቲት በየነ ጆርጆ 5.4 ዮሴፍ በየነ ጆርጆ፡ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዑመር ኢብራሄም ዓብዱ ኢብራሂም፡ 5.5 ርብቃ በየነ ጆርጆ፡ 5.6 እስክንድር በየነ ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሙልቂ ተሰነይ ሙራድ ዓብዱ ኢብራሂም ነቢል ዓብዱ ጆርጆ፡ 5.7 ሰላም በየነ ጆርጆ፡ ወራ/ነፍ ኢብራሂም፡ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ኣቶ ኤፍሬም ኣብርሃም፡ ወ/ት ወሓዚት 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ወ/ሮ ንግስቲ ተስፋስላሴ ገብረመስቀል፡ ወ/ሮ ሱዒድ ዑስማን ኢብራህም ምባል ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኤፍሬም ኣብርሃም፣ ናይ ምቅሊት ውርሲ ደቀምሓረ ብዓል ቤተይ ፍስሃ ወልደስላሴ ባህታ ተሪፉ፡ ሱዓድ ዑስማን ኢብራህም ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ስለዝተሰውአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/12/25 ኣብ ከሰስቲ ወረ/ነፍሄት ደመቀሽ ሰለሙን መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 9 ደቁ ከኣ ወረስቲ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዞባ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ/39 ቅረቡ። ተጋ/ተስፋሚካኤል ኣፈወርቂ፡ ወይኒ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ቤ/ፍ ይቕረብ። ማእከል ኣስመራ እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ኣፈወርቂ፣ ተኸሳሲት ኣልጋነሽ ስዩም፡ ናይ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ሽሻይ ተኽለ መንግስቱ፡ ብዓል ቤተይ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ገዛ ምልቃቕ ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ቁ/32 ይቕረብ። ፍረወይኒ ዳኒኤል ተስፋሚካኤል፡ ወደይ ኣቶ የማነ ሃብቲት ዘርኣክርስቶስ ካብ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን16/12/25 መዋእል ተከስተ ደብረጼን ስለዝዓረፈ፡ ኣቶ ገብረሚካኤል ካሕሳይ ተወልደ፡ ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። ምልኣት ኢሳቕ ቃልኣብ ምባል 2012 ዓ/ም ምስ ወጸ ደሃይ ስለ ዘይብሉ፡ ኣነ ምስ 6 ኣሕዋቱ ወረስቲ ምዃንና ሓፍትና ነፍ/ሪት ምንያ ካሕሳይ ተወልደ ተሪፉ፡ ሰላም ኢሳቕ ቃልኣብ ተባሂሉ ጥፉእ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1. ሃይማኖት ከሳሲ ሰለሙን ለገሰ ሓጎስ፡ ተኸሳሲት ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ዝበለት ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/12/25 እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ ካሕሳይ 2. ነፍ/ተስፋይ ካሕሳይ 2.1 ረዘነ ወ/ሮ ወይኒ ተኽለ ገብረክርስቶስ፡ ናይ እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ። ተስፋይ 2.2 ተወልደብርሃን ተስፋይ 3 ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ከሳሲ ቤንሁር ሃብቶም ምሕረት፡ ነፍ/ ተስፋንኪኤል ካሕሳይ 3.1 ብርሃነ ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን19/12/25 ኣብ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ሴም እያሱ ምስግና፡ ዓባየይ ኣደ ኣቦይ ተኸሳሲ ዳንኤል ዓንዳይ ባህልቢ፡ ቤ/ፍ ቅረቢ። ተስፋንኪኤል ካሕሳይ ወረስቲ ምዃኖም ነፍ/ሄሪት ርብቃ ገብረኣብ ናይኣዝጊ ቶኾምብያ ናይ ስቪል ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ክረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ስለዝዓረፈት፡ 6 ደቃ ሓደ መዋቲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ።


ጉ ብ ዳ ር ይ ። ካ ኣብ ዘየለኻሉ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣሕመድዑስማን ኢብራሂም እድሪስ ከሳሲት ወ/ሮ ልዋም ብርሃነ ተወልደ፡ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ይቕረብ። ምባል ተሪፉ፡ ኣሕመድ ዑስማን ተኸሳሲ ኣቶ ጥበብ ዋካ ገብሩ፡ ናይ ዕዳጋ እኽሊ ን19/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቁ/32 ይቕረብ። ኢብራሂም እድሪስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስቪል ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወ/ሮ ትርሓስ መኮነን ገብረገርግስ፡ ት/ዕ ከሳሲ መጸዋዕታ ቤ/ፍ ክሲ ምስ መርትዖታቱ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/12/25 ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን29/12/25 ኣብ ብፍ/በ/ዕዳ ሄርሞን ተወልደ ዘርእዝጊ ጓለይ ሄዋን መኮነን መንግስቱ ምባል ኣማሊኦም ተኸሰስቲ ከብጽሑን፡ ተኸሰስቲ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቤ/ፍ ቅረብ። 1.2 ልዋም ተወልደ ዝረኣዝጊ 3. መኣዛ ተሪፉ፡ ስሊቫና መኮነን መንግስቱ ተባሂሉ መልሶም ሒዞም ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ተወልደ ዘርእዝጊ 4. ትርሓዝ ዘርእዝጊ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ወ/ሮ ትምኒት ሃብተ ጊልያዝጊ ምስ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ክቐርቡ። 2. ኣብ ገብረዝጊ 5. ንኣምን ዘርእዝጊ ገብረዝጊ፣ እንተሎ፡ ን19/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተጸዋዒ ኣቶ መድሃኔ ስምና ዓንዲት መንጎ ኣቶ ሜሮን ጊላሚካኤልን ተኸሰስቲ ድባርዋ ንፈጽሚ ዝምልከት ክሲ ተመስሪቱልኩም ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ወረ/ነፍ/ጽሃይቱ ወለስላሴን ዘሎ ናይ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ምቅሊት ውርሻ ጉዳይ፡ ተኸሰስቲ ቁ3.3.1 ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ከሳሲ ት/ዕድመ ሩፍታ ኢሳቕ፡ ወኪል ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ኪዳነ ገብረሂወት በርሀ፡ 3.3.2 ኣማኑኤል ን24/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ብሞግዚቱ ርግኣት ተስፋይ፡ ተኸሰስቲ ጎልጅ ን15/12/25 ኣብቤ/ፍ ቅረብ። ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ገብረሂወት በርሀ 3.3.5 ኢሳያስ ገብረሂወት እሰይ ኢሳቕ ተኽሉ፡ ኣቢዳራ ኢሳቕ ኣብ ዘይለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። በርሀ 3.4.1 ዘቢብ ጊላሚካኤል በርሀ፡ 3.4.2 ተኽሉ፡ ሰምሃር ኢሳቕ ተኽሉ፣ ናይ ኣብ ኣስመራ ን/ዞባ 4+ ኣስመራ ዚፕ ኮድ 1A138 ፕሎት 18 ፓርሰል R ጎደና ናጽነት ጊላሚካኤል በርሀ፡ 3.4.6 ዮርዳኖስ ምቅሊት ውርሲ ዝምልከት ፋይል 138-3 ቁ/ገዛ 29 ስፍሓቱ 78.13 ት/ሜ ኮይኑ፡ 2 ቀንዲ ምስ 2 ተሓጋገዝቲ ከሳሲ ዓሊ የሱፍ ዓሊ 1. ነጃት መሓመድ ጊላሚካኤል በርሀ፡ 4.1ሳራ ጊላሚካኤል ተኸፊቱልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ክፍልታት ዘጠቓለ ተራ ገዛ፡ ዋንነቱ ኣብ ቤ/ጽ ካድስተር ብመለይ ቁ.ንብረት 1፡ 2. ሓሰን ዓሊ የሱፍ 3. መሓመድ ዓሊ ወልደስላሴን 4.2 ዳኒኤል ገብረመድህን ብሕጋዊ ወኪል ን15/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 04036 ብስም ቀሺ እዮብ ኣብርሃም ዘርአ ዝተመዝገበ፡ ናብ ስም ዓዳጊት ለምለም የሱፍ 4. ከማል ዓሊ የሱፍ 5. ዓቢር ዓሊ ወልደስላሴን ንጹር ኣድራሻኹም ዝለ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ወ/ጋብር ከመሓላልፎ ስለ ዝኾንኩ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ የሱፍ፡ ወኪል ዓቢር ዓሊ የሱፍ፣ ተኸሳሲ ዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ዘይለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ሕጊ ብዛዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ ተኽላይ ገብረየውሃንስ ኣድራሻኻ ስለ ተጸዊዕኩም ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮን ዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ቤ/ጽ ካዳስተርን ይቕረብ። ወኪል ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ ቁ/32 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ መጋባእያ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጸሮና ቀሺ እዮብ ኣብርሃም ጉዳይኩም ኣብ ዘይለኹምሉ ክረአ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ምዃኑ ንሕብር። ከሳሲት ወ/ሮ ዮርዳኖስ ጠዓመ ዘውደ፡ ንሕብር። ተኸሳሲ ተስፋማርያም ብርሃነ ረዳ፡ ብዓልቲ ወ/ሮ ሆሳእና ዮናስ ስዩም፡ ዝተፈቕደለን ናይ መሸጢ ኣቕሑ ገዛ ንግዳዊ ትካለን፡ ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰልን ብፍ/በ/ዕዳን ነጋሲ ብርሃነ ገብረሚካኤል፡ ወለድና ቤትካ ናይ ሓዳር ክሲ ኣቕሪባትልካ ስለ ዘላ፡ “ካሌብ መሸጢ ኣቕሑ ገዛ” (KALIEB HOUSEHOLD APLIANCES) ዘሎ ናይ ፈጽሚ ክርክር፡ ብፍ/በ/ዕዳ ብርሃነ ገብረሚካኤልን ንግስቲ እልፉን ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን30/12/25 ተባሂሉ ክስየመለን ስለ ዝሓተታ፡ እዚ ናይ ንግዲ ስም ቅድሚ ምዝጋብና ዝቃወም ቁጽሪ 1 ግደይ ብርሃነ ቁ/3 ዮዲት ብርሃነ ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣካል እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ካብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ መአገዲ የቕርብ። ቁ/5 ሰረቀ ብርሃነ ቁ/6 ኣማኑኤል ብርሃነ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እዚ ናይ ንግዲ ስም ከምንምዝግቦ ቁ/8 ሳምሶም ብርሃነ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር እንተሎ፡ ን10/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ ነፍልጥ። ዘየለዉ ንጹር ኣድራሻ ዘይብሎምን ስለ መጋባእያ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዝኾኑ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዖም ክፍሊ ውሽጣዊ ንግዲ ናቕፋ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን18/12/25 ጽገወይኒ ገብረእግዚኣብሄር ገብረዓቓ ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/35 ይቕረቡ። ምባል ተሪፉ፡ ጽገወይኒ ገብረእግዚኣብሄር መሓመድ እድሪስ ማሕሙድ ዑስማን እንተዘይቀሪቦም፡ ጉዳዮም ኣብ ዘየለዉሉ ገብሩ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ምባል ተሪፉ፡ እድሪስ ማሕመድ ዑስማን ኣብ ኣስመራ ን/ዞባ ሰምበል ዚፕ ኮድ 1A868 ፕሎት 16 K ጎደና 868-725 ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ስፍሓቱ 252 ት/ሜ ኮይኑ 9 ቀንዲ ምስ 7 ተሓጋገዝቲ ክፍልታት ዘጠቓለ G+1 ወ/ሮ ለምለም በርሀ መስፍን፡ ብዓል 6ይ መጋባእያ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ገዛ፡ ዋንነቱ ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብመለይ ቁ.ንብረት 1BRASM013793/1 ብስም ቤተይ ግደ ኣልኣዛር ተስፋሚካኤል ቢንያም በረኸት ፍረዝጊ ዝተመዝገበ፡ ናብ ስም ዓዳጊ ቀሺ እዮብ ኣብርሃም ከመሓላልፎ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ስለ ዝኾንኩ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ከኣ ወረስቲ ክርስትያን ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ከረን ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ተባሂልሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮን ቤ/ጽ ካዳስተርን ይቕረብ። ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ወ/ነፍ ተወልደ ገብረመድህን፡ ተጸዋዕቲ ወ/ሮ ትምኒት ግርማጽዮን ጸጋይ፡ ኣደይ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ። ኢሳቕ ተወልደ ገብረመድህን 2. ራህዋ ቢንያም በረኸት ኬማ ኣቡበክር ጀሚል፡ ብሂወት ከላ ኣብርሃም ተወልደ 3. መጐስ ኣብርሃም ወኪል ሳምሶን ርእሶም ብዕለት 14/4/2025 ዓ/ም ዝሃበትኒ ህያብ ወ/ራ ነፍ/ ኤፍሬም ኣብርሃም፡ ሉልያ ተወልደ 4. ፍሊሞን ኣብርሃም ተወልደ ናይ ቀዋሚ ንብረት ኣብ ከተማ ከረን


ኤፍሬም ኣብርሃም ብመንገዲ ጠበቓኣ፡ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 8 ልቦናን ፍልስፍናን ልቦናን ፍልስፍናን ምሉእብርሃን ሃብተገብሪኤል ዋሕዚ ዓወት ክንሶም፡ ምፍሻሎም ዘይፈልጡ ወቕዑ ብእኡ ንብኡ ዓዒቦም ናብ “እቲ ካብ ዓቕመይ ንታሕቲ ክሰርሕ ውሑዳት ኣይኰኑን። ናይ ከምዚኦም ምስትርሓው እዮም ዘምርሑ። ከም ዘማኽረኒ፡ ናይ ብሓቂ ዓርከ-መሓዛይ ዓይነት ሰባት ጸገም፡ ብዙሕ እዩ። ሳዕቤኑ፡ ጸኒሑ ኣብ ሓጺር ግዜ ናይ ኣይኰነን ወይ ዝተወጃበረ ክኸውን ሓደ ካብኡ ንጹር ራእይ ዘይምህላው ምፍሻል ሓደጋ የንጸላልዎም። ኣለዎ።” - ግራንት ካርዶን ክኸውን ይኽእል እዩ። ራእይ ዘይብሉ ገለ ሰባት ኣብ ዓወት ዘለዎም “ነፍሲ ወከፍ ዓወት፡ ንኽትውስን ሰብ፡ ናበይ ክበጽሕ ከም ዘለዎ እውን፡ ኣረኣእያ ኣሉታዊ እዩ። “ኣነ ደረት ኣልቦ ብምፍታን እዩ ዝጅምር።” - ጆን ኤፍ ኣይፈልጥን እዩ። ዓወት ኣይደልን እየ”፡ “ዓወት ኩሉ ነገር ከነዲ ኣብ ዓለምና ኣብ መዳይ ዋኒን ኣይኰነን”፡ “ኣነ ሕጕስ እምበር፡ ዕዉት ዕዉታት ክዀኑ ዝበቕዑ ከም ብዓል ቢል ክኸውን ኣይደልን እየ”፡ “ዝተዓወቱ ገሌና ናይ ብሓቂ ንዓቕምና ጌትስ፡ ኢሎን ማስክ፡ ዋረን ባፈት፡ ስቲቭ እሞ እንታይ ክገብሩ ርኢናዮም”፡ … ኣይንፈልጦን ኢና። ንእሽቶ ዓወት ጆብስ፡ መስረትቲ ፈይስቡክን ግጉልን ዝብሉ ሰባት ኣብ ዕለታዊ ህይወትና እንተ ኣመዝጊብና፡ ነታ ዓወት ኣብ … ምስጢር ዓወቶም ተመሳሊ እዩ። የጋጥሙና እዮም። ምዕቃብ ጥራይ ተሓጺርና እንተርፍ ኣዒንቶም ከይሓሰዩ እዮም ዝጥቀምሉ። እቶም ኣብ መዳይ ዓወት ንሓያሎ እወ ፍልይ ዝበለ ኣተሓሳስባ ከማዕብሉ ንሳቶም ከም እዚ ዓይነት ምኽኒት ሰባት ውሑዳት ኣይኰንናን። ኣብ እዛ ‘ጽባሕ የርክበሉ’ ዝብል ዘረባ ምስኦም ዓመታት ሰፊሕን ዓሚቝን መጽናዕቲ ትብዓት ስለ ዘጥረዩ እዮም። ዘምልቝ፡ ነቲ ብዘይምዕዋቶም ከም ሕሱም እትሕንበብ ዘላ ዓለም፡ ኣይከይድን እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ ሎሚ ዘካየዱ ሊቃውንቲ ስነ ልቦና፡ ብዛዕባ ንህይወት በቲ ቅኑዕ ዝንባለ-ኣእምሮ ብውሽጦም ዝሓቕዮም ስምዒት ከደዓዕሱ ብዝተኻእለካ ዓቐሚ ክትወዳደር እንተ ዕድል ንዓኻ እንተ ኣጋጢማትካ፡ ጽባሕ ኣገዳስነት ትልሚ ሸቶ፡ ዲስፕሊን፡ (mind-set) ክንቀርባ ይግባእ። ካብ ክብሉ እዮም። ምኽንያቱ፡ ንሳቶም ዘይክኢልካ፡ እታ ንእሽቶ ዓወትካ ኣብ ናይ ካልኦት ክትከውን ትኽእል እያ። ዘይምሕላል፡ ኣድህቦ፡ ምሕደራ ግዜ፡ እቲ ናይ ፈለማ ሕልምና ብዓሰርተ ከይተፈለጦም እኮ ብዘይምዕዋቶም ሓደጋ እያ እትወድቕ። ናይ መብዛሕትና ጸገም ዝኸውን ዘሎ፡ ምስ ጻዕራማት ሰባት ምስራሕ፡ ስርዓተዕጽፊ ዝገዝፍ ዒላማ ክንወቅዕ፡ ጻዕርናን የማርሩ እዮም። ኣብ ኣእምሮኣዊ፡ መንፈሳዊ፡ ኣካላዊ፡ ቀጻሊ ንገዛእ ርእስና ስለ ዘይንግምግም መርበብ፡ … ማእለያ ዘይብሎም ኣተሓሳስባናን ክብ ከነብል ይግባእ። ቅንዕና ጽቡቕ እዩ። ክትዕወት እንተ ስምዒታዊ፡ ፊናንሳዊ፡ ስድራ ቤታዊ፡ እዩ። ዝበዝሐ ግዜና ንኻልኦት ሰባት ኣብ መጽሓፍቲ ኣበርኪቶምልና ኣለዉ። ኣብ ስራሕ ጌጋ ከጋጥም ንቡር ዘይክኢልካ፡ ብኸመይ ክትዕወት ከም … መዳይ እተመዝግቦ ዓወት፡ ቀጻሊ ምግምጋም ኢና እነባኽኖ ዘለና። ብዛዕባ ብዕድል ጥራይ ዓወት ከተመዝግብ እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ንጌጋኻ ምትዕብባይ ዘለካ ሜላኻ ምልዋጥ እዩ ዘድልየካ ብዓሰርተ ዕጽፊ ከተበርኾ ይግባእ። ዓወታት ካልኦት ሰባት ክንጽብጽብ ኣይትኽእልን ኢኻ። ዝበለጸ ዓወት ኣየድልን እዩ። ምኽንያቱ ከምኡ እምበር፡ ንኣገዳስነት ዓወት ኣይኰንካን ጻዕርኻን ኣተሓሳስባኻን ቀጻሊ ከተዕቢ ክንብል፡ ንገዛእ ዓወትና ክብ ኣብ ምባል ከተመዝግብ እንተ ደሊኻ፡ ካብ እዚ ሕጂ ምግባር ኣየዋጽኣካን ወይ ኣየርብሓካን ከተነኣእሶ ዘለካ። ዝዓበየ ዝንባለ ኣእምሮ፡ እንተ ኽኢልካ፡ ኣብ እቲ ንስኻ ክትበጽሖ ንበኵር ኣለና። እትሰርሓሉ ዘለኻ ኣገባብ፡ ብዓሰርተ ዕጽፊ እዩ። ንጌጋኻ ተቐቢልካ፡ ኣብ ሓጺር ዝያዳ ፍትነት፡ ዝያዳ ጉልበት (horseእትደሊ ዝለዓለ ደረጃ ካብ ምብጻሕ እቲ ንገዛእ ርእሱ ዘነኣእስ ሰብ፡ ዝበረኸ እተዛይደሉ መንገዲ ኢኻ ክትእልሽ ግዜ ብዝበለጸ መንገዲ ምስ እተመሓይሾ power)፡ … ብምጥራይ ኢኻ ንስራሕካ ዝዕንቅጸካ መሰናኽል ኣይህሉን እዩ። ዓወት ንኸመዝግብ ስጕምቲ ወይ ተብግሶ ዘለካ። ካብ ካልኦት ሰባት ንላዕሊ፡ ዝበለጸ ጥራይ ኢኻ ናብ ደንበ ዕዉታት ናብ እቲ ዝቕጽል ደረጃ ክብ ከተብሎ ዕዉታት ሰባት ንኹሉ ዘጋጥሞም ክወስድ ትጽቢት ኣይተንብረሉን ኢኻ። ኣተሓሳስባ ንምጥራይ ከይተሓለልካ ክትጽንበር እትኽእል። እትኽእል። ዕድል ጓሕጕሕካ ኣብ ምጥቃም፡ እምበረ እቲ ምንታይሲ፡ ንሱ ዝበረኸ ዓወት ኣገደስቲ መጽሓፍትን መጽናዕታውያን እቶም እምብዛ ዕዉታት ሰባት ‘ክንዮ ኣብ እዚ ዘለኻዮ ስለምንታይ ከም መጠን ክኢላታት እዮም። ንሳቶም ንኸመዝግብ ኢሉ ዝትልሞ ሸቶ ዳርጋ ጽሑፋትን ከተንብ ይግባእ። ደረት’ (extraordinary levels) ናይ ዘለኻ ዝውስኑ፡ ተግባራትካን ሓሳባትካን ዕድል ማለት ሳሕቲ ጥራይ ዘጋጥም የብሉን። ንስእለ ኣእምሮኡ ብዝግባእ ስለ ገለ ሰባት ዋላ ተዓዊቶም እንከለዉ፡ ምስጋር ብቕዓት ኣለዎም። ብመንጽሩ ምዃኖም ክትዝንግዕ ኣይግባእን። ክንዲ ምዃኑ፡ ኣዳዕዲዖም እዮም ዝፈልጥዎ። ዘይጥቀመሉ፡ ኩሉ ነገር ዘይከኣል ኰይኑ ከም ዝተዓወቱ ዘይፈልጡ ኣለዉ። እቶም ተራ ሰባት ደረት ሸቶኦም ጸቢብ ዝዀነ፡ ንሓሳባትካን ተግባራትካን ከቶ ክንዲ ዝዀነ፡ ዕድል ከጋጥሞም እንከሎ፡ እዩ ዝስምዖ። ብመንጽሩ ካልኦት ሰባት ፈሺሎም ስለ ዝዀነ፡ ቀልጢፎም ሸቶኦም ምስ ሸለል ክትብሎም ኣይግባእን። ዓወት ክበሃል እንከሎ፡ ንሓደ ጕዳይ ምርባሕ ዓወት ጥራይ ዝምልከት ውሳነ እዩ። ትሓትቶም። ጥራይ ዝምልከት ኣይኰነን። ንሓደ ሰብ ንዓወት በቲ ድሮ ዝዓመምካዮ እቲ መልሲ እምብዛ ቀሊል እዩ። ዓወት ማለት፡ ኣብ ባንክ ቀጻሊ ገንዘብ ስራሕ ከተጽንዖ ትኽእል ኢኻ። እቶም እምበረ መጠን ዕዉታት ምውህላል ክኸውን ይኽእል እዩ። በቶም ድሕሪ ሕጂ ክትዓምሞም ሰባት፡ ሓድሽ ዓወት ከመዝግቡ እንተ ንኻልኦት ዓወት ማለት ብትምህርቲ መዲብካዮም ዘለኻ እውን፡ ንዓወትካ ዀይኖም፡ ቀጻሊ ጻዕሪ ክገብሩ ከም ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ምብጻሕ እዩ። ንገለ ከተጽንዖ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ዓወት ዘለዎም ኣዳዕዲዖም ይግንዘቡ እዮም። ሰባት ዓወት ማለት ቅርጺ ሰብነትካ እቲ ዝያዳ ኣገዳሲ ነገር፡ ልክዕ ከም ሓንሳእ ነቲ እትብህጎ ሸቶ ካብ ምህዳን ምሕላው ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስትንፋስ ኣየር ምዃኑ እዩ። ዋላ እኳ እንተ ተበቲኽካ፡ ዓንኬል ዓወትካ ካልኦት ኣብ ትካሎም ሓላፍነት እንተ እቲ ናይ መወዳእታ ዘስተንፈስካዮ ናብ ምኽታም እዩ ዝመጽእ። ሓደ ዘይወሲኾም፡ ዝተዓወቱ ዘይመስሎም ኣየር ኣገዳሲ እንተዀነ፡ ክንዲ እቲ ሰብ ናብ ሓደ ዕዉት ሰብ ብምኻድ፡ ኣለዉ። ዓወት ማለት እትምእምኣካ ቀጺልካ እተስተንፍሶ ኣየር ግዳ ኣገዳሲ “ንስኻ ንመነባብሮኻ ዝኸውን ኣኺሉ መጻምድቲ ምርካብ ምዃኑ ዝኣምኑ ኣይከውን እዩ። ዝተርፍ ገንዘብ ኣዋህሊልካ ኣለኻ። እውን፡ ውሑዳት ኣይኰኑን። ዛጊት ዘመዝገብካዮ ዓወት ብዘየገድስ፡ እሞ ደኣ ስለምንታይ ኢኻ ገና ኣብ ህይወት ዝተፈላለዩ ኵርናዓት ኣብ መጻኢ እውን ተወሰኽቲ ንጡፍ ስራሕካ ትደፍእ ዘለኻ?” ኣለዉዋ። እንተ ኽኢልካ ኣብ ኩሎም ዓወታት ከተመዝግብ ባህጊ ተሕድር ብምባል ሓቲትዎ። ኵርናዓት ህይወት ምዕዋት ዝበለጸ ኢኻ። ቀጻሊ ዓወት ካብ ምዝጋብ ንሱ፡ “እቲ ምንታይሲ፡ ንዓይ እቲ እዩ። እቲ ኣብ ፊናንሳዊ መዳይ ነዚ ሎሚ ኣመዝጊብካዮ ብምሉእ ትጥቀመሉ ምህላውካን እንተ ተቘጢብካ፡ ልክዕ ኣብ ዝቕጽል ዝቕጽል እስትንፋስ ናይ ዓወት ዝተዓወትካሉ ሜላ ዓወት፡ ኣብ መዳይ ዘለኻ ዓወት፡ ጽባሕ ናብ ዝቕጽል ዘይምህላውካን ካባኻ ሓሊፉ ክፈልጥ ህይወትካ ኣየር ካብ ምስትንፋስ ተሰቢሉኒ እዩ። ኣነ ኣብ እዛ ዓለም ሓዳር ዘይክሰርሕ ይኽእል እዩ። ኣብ ምዕባለ ከተሰጋግሮ እንተ ወጢንካ፡ ዝኽእል ሰብ ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ኣቋሪጽካ ኣለኻ ማለት እዩ። ደሚቕ ውርሻ ክገድፍ ኣለኒ። ኣብ እዛ እዚ ኢና እምበኣር፡ እምበረ መጠን ንደረት ኣልቦ ዓወት ብዝግባእ ክንዲ ዝዀነ፡ ዋላ ሓደ ሰብ ንዓወትካ ነገራት ቀጻሊ እዮም ዝልወጡ። ፕላነት እወታዊ ኣሰር ክፈጥር ኣለኒ። ጥንቃቐ ክንገብር ዘለና። ነቲ ኣብ ተገንዚብካዮ ኣለኻ ማለት እዩ። ናይ ብሓቂ ክፈርድ ወይ ክግምግም ዝዀነ ነገር ከም እቲ ሎሚ ዘለዎ ነቲ ዝብህጎ ዓወት እንተ ዘየመዝጊበ፡ ፊናንሳዊ መዳይ ዘዐወተካ ሜላ፡ ከም ንዓወትካ ናይ ግድን ኣይኰንካን ምስ ዝኽእል የለን። ኰይኑ ከቶ ኣይቅጽልን እዩ። ነገራት ምሒር ጕሁይ እየ ክኸውን። ዘለዎ ኣብ ሓዳርካ ክትጥቀመሉ እንተ ናይ ካልኦት ሰባት ዓወት ከተወዳድሮ። ንስኻ ንዓወት ብልክዕ ክትርድኦን ክዕቀቡ እንተ ዀይኖም፡ ኣድህቦን ብመንጽሩ፡ ኣብ ጥርዚ ብቕዓተይን ሃቂንካ፡ ሓዳርካ ክብተነካ ይእኽል እዩ። ናይ ትማሊ ዓወትካ ምስ ናይ ሎሚ ክትገልጾን ይግባእ። ገለ ሊቃውንቲ ስጕምትን ይሓትቱ። ዋላ ኣብ ሓዳር፡ ክእለተይን ከብጽሕ እንከለኹ፡ እምብዛ ኣብ ፊናንሳዊ መዳይ ንኽትዕወት ዓወትካ ከተወዳድሮ ወይ ከተነጻጽሮ ስነ ልቦና፡ “ዓወት ማለት መጠን ነቲ ኣብ ዕለተ መርዓ እተስተማቕሮ ሕጕስ እየ ዝኸውን።” ክብል እዩ ልዑል ውድር ከም ዝሓትተካ ግዳ፡ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ነቲ ወይ መለክዒ ናይ ገለ ክትጭብጦ ፍቕሪ ክሳብ መጠረሽታ ኣይትዕቅቦን መሊሱሉ። ርዱእ እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ዝያዳ ኣብ መጻኢ ከተመዝግቦ ወጢንካዮ እትብህጎ ሸቶ ወይ መወዳእታ እዩ።” ኢኻ። የግዳስ እቶም ኣብ ሞያውን ዓወት ንኸተመዝግብ ኣላሽ ከይበልካ ዘለኻ ዓወት ኣቐዲምካ ኣብ ኣእምሮኻ ብምባል እዮም ዝትርጕምዎ። ሓንሳእ ውልቃውን ህይወቶም ልዑል ዓወት “ካብ ፍሽለት፡ ዓወት ኣማዕብል። ክትወዳደር ይግባእ። የግዳስ ኣብ ንኽትስእሎ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ። ነቲ እትብህጎ ሸቶ ምስ ጨበጥካዮ፡ ዘመዝግቡ ሰባት፡ ዋላ ዘይተኣደነ ሃብቲ ተስፋ ምቝራጽን ፍሽለትን እቶም ሓዳርካ ምስ ብዓልቲ ቤትካን ደቅኻን ብዛዕባ ዓወትካ ምናልባት ኣብኡ ተብቅዕ ማለት ኣይኰነን። የጥርዩ፡ ከይተሓለሉ እዮም ዘፍርዩን ክልተ ርግጸኛታት መንጠሪ ባይታ ኣብ ምውድዳር እንተ ተጸሚድካ፡ ኣብ ካልኦት ሰባት ናቶም ርእይቶ ካብኡ ናብ ብኸመይ ንዓወትካ ትዕቅቦ ዝምህዙን። ናብ ዓወት እዮም።” - ዴል ካርነጊ እቲ ውድር ዋላ እንተ ተዓዊትካ ክህልዎም ይኽእል እዩ። ኣብ ወይ ተራብሖ ኢኻ እትሰግር። ነቲ ዓለም ነዞም ከምዚኦም ሰባት “ካብ ቅዳሕ ኴንካ ክትዕወት፡ ከም እተሰዓርካ ክትግንዘብ ግዜ መወዳእታ ግዳ፡ ናትካ ውሳነ እዩ ዘመዝገብካዮ ውጽኢት ንምዕቃብ፡ ብኣንክሮ እያ እትጥምቶም። ካብ መበቈላዊ ኴንካ ክትፈሽል ይበልጽ።” - ኣይወስደልካን እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ ዘገድስ። እቲ ምንታይሲ፡ ነቲ ናይ ተመሳሊ ስጕምቲ ዲኻ ክትወስድ ምሕታቶም ከኣ፡ ዓዲ ኣይትውዕልን ሀርማን መንቪል ኣብ ሓዳር ንምልላእ እምበር፡ ብሓቂ ብቕዓትካ ንስኻ ጥራይ ዘለካ ዋላስ ዝሓሸ እትብሎ ስጕምቲ እያ። “ስለምንታይ ኢኹም ቀጻሊ ንምውድዳር ዝኸውን ባይታ የለን። ኢኻ እትፈልጦ። ንብቕዓትካ ምሉእ ኢኻ ክትወስድ ዘለካ? እዚ ንዓኻ ከይተሓለልኩም እትሰርሑ?” ኢላ ይቕጽል ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 9 ሓረስታይን ቀውዒን ልማድያ ዝብል ፍቲ ፍቲ። ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ-ሃለቃ) ልማድያ ቈልዓ ዝባን ደብሪ ልማድያ ቈልዓ ማይ ሓራሳት ልማድያ ዝንቊ ከም ነብሪ። ልማድያ ዝዓጽዱ ከም እሳት። ሓደ ሕብረተ-ሰብ ናተይ ዝብሎ ባህልን ልማድያ ቈልዓ ኩዶፈላሲ ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ወኪ ልምድታትን፡ ወግዒታትን ክብርታትን ልማድያ ከም ሓዊ ኰላሲ። ልማድያ ንሰብኡት ዘብኪ። ኣለዎ። እዚኦም ኩሎም ነጸብራቕ ህላውነቱ፡ ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ቁሸት ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ዛግር ክዉንነቱ፡ መነባብሮኡ፡ ታሪኹን ባህግታቱን፡ ልማድያ ኣቢልዎም ሸትሸት። ልማድያ ከም ኣርሓ ይግዕር። ሕልምታቱን መጻኢኡን፡ ያታቱን ጥበባቱን፡ ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ዑበል ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ባሕሪ ጅግንነቱን ቅያታቱን እዮም። ንጥፈታትን ልማድያ ዝሃድን ከም ገበል። ልማድያቲ’ ዓጺዱ ፍቕሪ። ክብርታትን ኣተሓሳስባኡ ዝውክሉ እዮም። ልማድያ ቈልዓ ሰገነይቲ ልማድያ ቈልዓ ናይ ሃዘጋ ነዞም ዝጠቐስናዮም ዝገልጸሉ ዝተፈላለዩ ልማድያ ዘይትተርፎ ሓንቲ። ልማድያ ዝዓጽዱ በድራጋ። ድንቂ ጥበባትን ክእለታትን’ውን ኣለውዎ። ልማድያ ቈልዓ ናይ ማይምነ ልማድያ ቈልዓ ጐሖ ጨዓ እዚዞም ጥበባት እዚኣቶም ድማ፡ ኣብ ልማድያ ንቕድሚት ሓነ። ልማድያ ዝውድእ ብሽዓ። ሕሉፍ ህይወቱን መነባብሮኡን ካብ ጥንቲ ልማድያ ቈልዓ ናይ ተኾንዳዕ ልማድያ ቈልዓ ሓዲሽ ዓዲ እናወረሶምን እናማዕበሎምን ዝመጽኡ ልማድያ ሓሊፍካ ምናዕ። ልማድያ ወዲኦማ ግዲ። ትውፊታት እዮም። ብሓፈሻ ንዝኸዶ ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ሓላይ ልማድያ ቈልዓ እምባ ደርሆ ጕዕዞ ህይወትን መስርሓቱን ዝትንትነሉን ልማድያ ሕጂ ኰነ ሊላይ። ልማድያ ቀለስቲ ከም ዎሆ። ዝገልጸሉን ናይ ባዕሉ ተመኵሮን ጥበባትን ሓረስታይ ክእክቦም እንከሎ ዘውትሮ ግራት መላፍንቲ፡ ከይትተርፍ ሓንቲ ልማድያ ቈልዓ ናይ ጐንበሎ ልማድያ ቈልዓ ናይ ኣፍደዩ ኣለዉዎ። እዚ ድማ፡ ነቲ ሕብረተ-ሰብ ያታዊ ደርፍታት ኣለውዎ። ሓደ ካብኣቶም ከይበልዓኣ ከብቲ፡ ክሰምዑኻ ማዕዶ ልማድያ ክንደይከ ይኽእሎ። ልማድያ ብተውለ ዝዓዩ። ናይ ገዛእ ርእሱ ፍሉይነት ኣብ ባህሉን ድማ፡ ወግዒ ዓጺድ እዩ። ኣብ ዓጺድ ከም ጐበዝ ጓዝም እንዶ ልማድያ ቈልዓ ሽመጃና ልማድያ ቈልዓ ዳዕሮ ኩንዓት ልምድታቱን ዘጉልሓሉ ትዕድልታት እዮም። መሳለጥያ ተባሂሉ ድቋ ስዋ፡ ቅጫ፡ ሃንዛ፡ ጐበዝ ንምሸቱ፡ ሓንጋሪ ኣያታቱ። ልማድያ ከፋቲ መንቀና። ልማድያ መጽረይ ዝራብዓት። ሓደ ሕብረተ-ሰብ ኣብ ጕዕዞኡ ቃተኛ፡ ጮማ. ዝኣመሰለ ትሕዝቶ ሽሻይ ኣጆኻ ጐበዝየ ልማድያ ቈልዓ ናይ ዓረታይ ልማድያ ቈልዓ ዓቴከሌዛን ንእንታይነቱን መንነቱን ዝገልጹ ሕላገታት ንዓጻዶ ይቕረበሎም እዩ። እቲ ምንታይ ብርኪ ከይደንዘ ልማድያ ይዘል ከም ኣብታይ። ልማድያ ኣእተወሎም ዛንዛን። እናማዕበለ እዩ ዝመጽእ። እዚኦም ድማ፡ ካብ ኣካላት ዓጻዶ ሓፊስ ስዋ እንተ ደኣ ረኺቡ ዓይኒ ከይፈዘ ልማድያ ቈልዓ ናይቲ ባርካ ልማድያ ቈልዓ ማይ ድማ ወለዶ ናብ ወለዶ እናሰጋገሮም ዝመጽአ ክውዒን ክረስን ስለ ዝጅምር። ከይተረደኦም ተቐበል ንኣፍካ ልማድያ ኣርእየኒ ዓጺድካ። ልማድያ ዝዓጽዱ በልማ። ነጸብራቑ እዮም። ቀዳሞት ሕብረተሰባት፡ ርእሶም ኣዚሩ ብኣጋኦም ዕዮኦም ከም ጮማዶ ወቲፍካ ልማድያ ቈልዓ ዒላበርዕድ ልማድያ ቈልዓ ናይ ሃዘሞ ንመዓልታዊ ንጥፈታቶምን ምንቅስቓሳቶምን ዘሳልጡ ስለ ዝገብር። ስለ’ዚ እዩ ድማ፡ ኣብ ዘይትቕበለኒ ዘካሪዶ ኢልካኒ። ብኣፋዊ ያታቱ ኣቢሎም ናይ ምግላጽ ዓጺድ ስዋ ወሃቢ ሓይሊ እናተባሃለ ዝግለጽ። ኣጆኹም ኣጆና ክእለታት ነበሮም። እዚ ማለት ብምሕሸ ኣብ እዋን ምእካብ ምህርቲ፡ ዓጺድ ነዚኣ ወዲእና ኣቢሎም ይጭፍሩን ይቈጻጸዩን፡ ብኣውሎ ናቱ ኣገባብን ኣካይዳን ኣለዎ። ሓረስታይ ክንከይድ ገዛና ገይሮም ይምጉሱን ይንእዱን፡ ብመልቀስ ማዕጺዱ ብምድላው ንመሸላ ክጐንእ፡ ክንበልዕ ጮማና ኣቢሎም የጸናንዑን ሞራል ይህቡን፡ ብዒደረ ንከም ብዓል ዳጉሻ፡ ጣፍ፡ ስገም፡ ስርናይን ክንሰቲ ዱቋና ድማ ንዝተጋገየ ይግስጹን ይእርሙን፡ ካልኦትን ዝኣመሰሉ ዓይነታት ዘራእቲ ንወዲ ሕንጥሎ ምሸት ክንምንጥሎ ብጥበባት ተምሳሌትን ምስላታትን እናገበሩ ድማ፡ እንተስ ብርፍዶት፡ ምስዮት፡ ውዕሎ ንወዲ ሰስሖ ንግሆ ክንምስሖ ድማ ዓበይቲ ግድላት ይፈትሑ። ብያታዊ ክዓጽድ ይኽእል። ሓረስታይ፡ ኣብ እዋን ንወዲ ሕብሮ ምሸት ክንድረሮ። ደርፍታትን ጨፈራታትን’ውን ምስ’ቲ ምእካብ ኣእካሉ እንተስ ብልፍንቲ መዓልተይ ኣጆኻ ጸጋማይ ማዕጺድካ ጐማይ ኩነታትን ንጥፈታትን ብዝሳነ ጥዑም መዓልትኻ ወይ ወፈራ ብምግባር’ዩ ኣእካሉ በዓል ሳኩ ማኩ ደርፍታት እናገበረ ውራያትን ድግሳትን፡ ዝዓጽድ። ኣብ ወፈራ፡ ሓደ ሓረስታይ ከም ብጸሓይ ዝመኩ ማእቶትን ወፈራታትን፡ ሃይማኖታዊ በዓላትን ግፍሕን ስፍሓትን ግራቱ፡ ካብ 20 ክሳብ 50 ብደበና ይዓኩ ግደፍ ተዛራቢ ደሓር መንገብገቢ። ልማድያ ብዓጺድ ዝዓብድ። ልማድያ ማዕጺዶም ጐዘሞ. ልማድያ ኣታ ከዱ ከዱ ልማድያ ቈልዓ ናይ ዓንሰባ እናበሉ፡ ከም ንስሪ ንየው ነጀው እናበሉ ልማድያ በታ ዝለመዱ። ልማድያ ዝዋጋእ ሓብሓባ። ብዓጺድ ክጻፍዑ እንከለዉ፡ ንተዓዛቢ ልማድያ ልማድያ ዕዮ ልማድያ ቈልዓ ሰረጀቓ ኣዝዩ ዘደንቕ ነገራት እዩ። ኣብ ላዕሊ ከም ግራት እገለ እያ ዘይብላ ማእለያ ልማድያ ዝወድቆም ወደቓ። ዝተጠቕሰ ዓጻዶ ካብ ዝተፈላለየ ዓድታት ንበለላ ያ። ልማድያ ናይ ጽልማ ስለዝመጽኡ፡ ከራይ ብጥዑም ድምጺን ኣጆኹም ኣጆኹም ልማድያ ዝዓጽድ ኣልማ። ንነፍሲ-ወከፍ ተሳተፍቲ ዓጺድ ንጅግንነት ትዓጽድዋ ኣለኹም ልማድያ ቈልዓ ደቂ ሸሓይ ዓጺዶም እናመጐሰ ብግጥሚ እናመረሐ ግራት ናይ ሓውኹም ልማድያ ከም ነብሪ ነብሓይ። ንሰውነቶም ክሳብ ዝርስዑ ይገብሮም። ግራት የማናይ ጸጋማይ ኣለኻ ገምጋማይ ልማድያ ቈልዓ ናይ ተኸላ ድማ፡ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ህንኩት ትብል። ጐበዝየ ዕባዳ ውረዶ እንዶ ሜዳ። ልማድያ ይድብል ደበላ። እቲ ግራት ቀልጢፉ ከም ዝውዳእ ዝዀነሉ ብተወሳኺ ወፊሮም ዘለዉ ዓጻዶ፡ ልማድያ ቈልዓ ናይ ሕምብርቲ ምኽንያት፡ እቶም ኣብቲ ግራት ዝወፈሩ ካብ ዝተፈላለያ ዓድታትን ቁሸታትን ልማድያ ይንቊ ከም ዛርቲ። ጭፍራ ኣጉባዝ፡ ንሓድሕዶም ስለዝወዳደሩ ባህላዊ ፈስቲቫላትን የዐውትን የሳልጥን ዝተኣኻኸቡ ክዀኑ ስለዝኽእሉ፡ ከራይ ልማድያ ቈልዓ ዓይላ ጉንደት እዮም። እታ ዓዲ ብስሞም ስለትጽዋዕን ነይሩ። ሰብኣይ ዓጻዶ ከውዕል ይኽእል። ዓጺድ ንወኒ ዓጺዶም እናረኣየ በብዓዶም ልማድያ ኣብ ማእከል ዝስኽተት። ትውከልን ዓዶም ከየጽርፉ ክብሉ ናብ እዞም ያታዊ ደርፍታት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣብ እዋን ዓጺድ፡ ዓጻዶ የማን ጸጋም እናኣድነቐን ከምዚ ዝስዕብ ይብል። ልማድያ ቈልዓ ናይ ጠቐራ ሓዊ እዮም ዝቕየሩ። ብስርዓት ከም ኢራብ እዋናት ዝሕደሙን ዝድረፉን እዮም። እናበሉ፡ ዓቲሮም ዝዓጸድዎ ኣእካል ዝእክባ እተን ዘጐልብዋ ዘለዋ ኣንስቲ ድማ፡ ልማድያ ልዕሊ ኩሎም ኣውራ። ንየማን ንጸጋም እናዘለሉ ከም ኣንበሳ ንምጥቃስ፡ ኣብ ከም መርዓን ደርዓን ማለት መገልበውቲ ዝበሃላ ደቂ-ኣንስትዮ ኣለዋ። ነቲ ንፍናን ናይቶም ዓጻዶ ብምድናቕ ዕል ልማድያ ቈልዓ ናይ ኣትካሮ ይግዕሩ። ድምጺ’ውን ፍርቂ ሓይሊ ናይቲ ምቕንጣጥ፡ ዝል፡ ሕልፎት፡ ምፍናው ዝተኣከበ ግብላዎ ድማ፡ ኣብ ምሸት ንምሸቱ ይብላ። ብኡ ድማ፡ እቲ ስራሕ መሊሱ ልማድያ ወዲኦማ ድሮ። ስራሕን ምልክት ሓይሎምን ጉብዝናኦምን መርዓውን መርዓትን፡ ጓይላ፡ ቅንያት ሃንሰ እቶም ዓጻዶ ብመልክዕ ኩልስቲ ማለት ይደምቕን ይሰልጥን። ስምዒትን ወኒን ልማድያ ቈልዓ ማይ ዕዳጋ ስለ ዝዀነ። ካብ ምርሳን ሰውነቶም ዝተላዕለ መስቀለ፡ ጻህያይ፡ ምርራው ቈልዓ፡ ኣብ ቅሚጦ ኢደይ ኢድካ ኢሎም ብውሕልነት ወፋሮ ድማ ይግንፍል። ንመረዳእታ ልማድያ ይወድቆም ሓደጋ። ገለ ኣጉባዝ ከይተረደኦም ኣጻብዕቲ ኢዶም ምጥሓን ምልንቃጥን እኽሊ፡ ቤት ሕጽኖት፡ ይሰርሕዎ። ብሓፈሻ ወፋሮ ኣብ’ቲ ዝዕጸድ ክዀነና ከምዚ ዝስዕብ ክበሃል ይከኣል። ልማድያ ቈልዓ ዓደብዑር ዝቘርጹ መሊኦም እዮም። ስዋ ሓገዞ ሓባራዊ ወፈራን ማእቶትን.ዝግበሩ ዘሎ ግራት ዝደርፍዎ ያታዊ ደርፍታት ልማድያ-ልማድያ ዕዮ ልማድያ ኣብ ኩሉ ዝስዕር። ስለዝዀነ። ከምኡ ኰይኖም እንከለዉ ግን፡ ንጥፈታት እዮም። ንኣሳልጦ ዝግበር ኰይኑ፡ ዓጻዶ ብሓደ ኣዝዩ ኣበይ ኣለኻ ቈልዓ ናይ በለዛ ልማድያ ቈልዓ ዛይደኮሎም ካብ መዛኑኦም ዓጻዶ ብፍጹም ኣይተርፉን። ብሓፈሻ ግን ያታዊ ሕብረተ-ሰብና፡ ዘካርን ንፉዕ ከራይን ተሰንዮም እዮም ልማድያ ዝነፍር ከም ራዛ። ልማድያ ኣርሓ ልዕሊ ኩሎም። ብድሕሪ ግራት ምውዳኡ ትኽ ኢሎም ብኣፋዊ ስነ-ግጥሚ ኣቢሉ፡ ንፍናኑን ንያቱን፡ ዕዮኦም ዘሰላስሉ። እቲ ልቢ-ወፋሮን ሕብረተ- ልማድያ ቈልዓ ናይ ቋሓይቶ ልማድያ ቈልዓ ናይ ዓመጺ ናብ ገዛኦም ወይ ገዛ ብዓል ግራት ኣይኰኑን ንሓቅታቱን ጅግንነቱን፡ ንኹርዓቱን ሓበኑን፡ ሰብን ዝምስጥ ዝነበረ ተናፋቒ ደርፍታት ልማድያ ክንደይ’ከ ይፍቶ። ልማድያ ብዓጺድ ዝፋጺ። ዝኸዱ። ኣብ’ቲ ዝዓጽዱሉ ከባቢ ናይ ንጻዕሩን ሓርኰትኰቱን፡ ንስኒቱን ሓድነቱን፡ ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ገለ ካብኡ ንምጥቃስ፡ ልማድያ ቈልዓ እምኒ ሓይሊ ልማድያ ቈልዓ ናይ ብርኪቶ ዝተጸገመት ስድራ እንተደኣ ኣላ፡ ብህጁም ንጽባቐኡን ፍቕሩን፡ ንኽዉንነቱን ንምስሉን ብእምባ ሽላ ወረደ፡ እምብያለይ፡ ኣልቢነይ፡ ልማድያ ዘይብሉ ከልካሊ። ልማድያ ዝነፍር ባሪቶ። ኣትዮም ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ይዓጽዱላን በዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮም መለዪ ልማድያ ዕዮ፡ ምዘየ፡ ማዕጺደይ፡ ለይፋይ. ልማድያ ቈልዓ ሎጎ ሳርዳ ልማድያ ቈልዓ ናይ ሰሓርቲ ካብ’ቲ ጸገም ከም ትገላገል ይገብሩን። ምርቓ ክብርታት ኣቢሉ እዩ ንህላውነቱ ዝሕብር ምዝካር ይከኣል። እስከ ብኣብነት ኣሰኒና ልማድያ ዘውጽእ መንጉዳ። ድማ የትርፉ። እዚ ከኣ ካብ’ቲ ጽቡቕ ናይ ዝነበረን ዘሎን። እዚ ድማ፡ ነቲ ሕብረተ-ሰብ ንርእዮ። ምትሕግጋዝን ባህልን ያታን ግብሪ ሕብረተንጭውነቱን ደረጃ ኣተሓሳስባኡን ዝውክል ልማድያ ልማድያ ዕዮ ሰብ ኤርትራ እዩ። ብድሕሪ’ዚ ኣብ ግራት ሕላገት እዩ። እዞም ዘውትሮም ዝተፈላለዩ ክሰልጠካ ዕዮ ንየማን ረኣዮ ዝወዓሉ ዓጻዶ ዋና ግራት ሒዝዎም ንገዛኡ ንጥፈታት ድማ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ወቕትታት ማእከል ዝወዓለ፡ ድራሩ ሓኸለ ይኸይድ። ኣብ ገዛ ድማ ኣጋንእን ዓታሩን እዮም ዝካየዱ። ጸጋም ዝወዓለ፡ ጽፋዕ መሰንገለ ዝመልአ ዱቋ ስዋ፡ ደዓኛ ብምሕራድ ሽሻይ ንሎሚ እምበኣር ኣብ ሕብረተሰብና፡ ካብኡ ወሰን ዝወዓለ፡ ይበልዕ በጊዕ ጤለ ኣዳልዩ ይጸንሖም። ንሶም ድማ፡ ማዕጺድ ናብኡ ድማ፡ ኣብ ብሄረ ትግርኛ ኣብ’ዚ ንእግርኻ ኪዶ ብዓል ወኒ ይዓጽዶ። ኣብ ኢዶም ብምሓዝ ንበሪ ወይ ዛሬባ ናይ’ቲ ወቕትን ቅንያትን’ዚ ዝካየዱ ንጥፈታት ልማድያ ንቅድመኻ ሰጒድ ገዛ ኣብ ዝኣትዉሉ፡ ክንድህስ ኢና። ልማድያ ድራርካ ክረጉድ። ርኢኹምዶ ዝደኩዑየ ወቕቲ ቀውዒ ሓረስታይ ነቶም ካብ እዋን ኣብዚ እንሀ ለይቲ ብቅጫ ክጻፍዑ’የ። ገርፊ (እዋን ኣዝመራ) ክመጽእ እንከሎ ክሳብ ክሕረድ ምክቲ እናበሉ ብደበላን ጨፈራን ናብ ገዛ ዋና ወርሒ ነሓሰ ኣቢሉ ዝዘርኦም ዝተፈላለዩ ክሕንጸብ ውሕጭሕቲ ግራት ይኣትዉ። ኣብኡ ድማ ብላዕ ወስተ ዓይነት ዘራእትን ኣእካልን ኣብ’ዚ ቅንያት እዚ ዓጻዳይ ክሰቲ፡ ወጋሕ ትበል ለይቲ ይኸውን። ምሉእ ለይቲ ድማ ክጭፍሩን እዩ ዝእክቦም። ኣእካል ሸዊቶም ምስ ነቐጹ፡ ልማድ እዛ ጥዕምቲ፡ ኣካቢት ዘራእቲ ክጻወቱን ይሓድሩ ነበሩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 10 ሪ የ


ዳ ዳየሪ ሱራፌል ተስፋብሩኽ ዝርኣየ ዓይኑ ይብራህ ዝርኣየ ዓይኑ ይብራህ! ካብ ብርሃን ዝዓቢ እንታይ ኣሎ፣ ዓይኒ ብዘይ ብርሃን እንታይ ዋጋ ኣሎዋ፧ ኣነ ከኣ ዓይነይ’የ ተደፊነ። መፈጠርካ ብርሃን ዘይትፈልጥ እንተ ኴንካ፡ ኪንዮ ህንጡይነትካ ንምስማር፡ ብርሃን ዝዓብሰልካ የብሉን። ኣነ ግን ብርሃን ርእየ እየ። ናይ ዘይልኣለም ብርሃን ዓይነይ ክኸውን ከኣ ብሂገ።


ንግሆ ንግሆ፥ “ኣቲ ብርሃን ዓይነይ፡ ከመይ’ልኪ ሓዲርኪ፡ ሃየ ’ስኪ ኣዕልሊ እናኽጥምታኻ፡ ክፉእካ ጒሒፍካ ዓይነይሲ ርእዩኪ፡ ዳህሲሰ ክኣምን ሕለፈላ፡ ሕለየላ፡ ተኸባኸባ ይመጻካ። ንዒ’ስኪ ሕቝፍቁፍ በልኒ ቍመታ፡ መሸላ’የ ሰለል ዝበለት፣ ሰገነይቲ። ጸጕሪ ሎሚ ደኣ ብማዕዶ (.) እንታይ ክመስል መዓልተይ


ሸቐልቀል ምዀነ ከም መርዓ ዝዳወብ ከኣ ይበጽሕ። በዚ ሎሚ ክረምቲ.” ኣፍ ካትም ከም ጽባቐ ኣይውሰድን፣ እናበልኩ፡ ደርፊ ግርማይ ዓንዶም ግዳ ክትፈቱ ከም ግንኻ’ዩ፡ ፈታዊ ብር እናኽትብል፡ ቋሕ እናኽትብል ጅልዒቶ ዝነርኩ ፈተኹዋ። ልስሉስ ክዝምረላ ምነበርኩ። ቈርበታ፡ ብስክፍታ ኣፍኲስካ ሓንሳእ ክልተ ሳዕ’የ ርእየያ። ዝድህሰስ ሕያዋይ’ዩ ዝመስል። እቲ እንድዒ ልዕሊኡ’ውን ይኸውን። ኣከዳድናኣ ከኣ ቅንጥስጥስ ኢላ ቀያሕ እያ፡ ጥፍንቕ ኢላ፡ ክትከይድ’ዩ ዝሕግዛ፣ ስውንዋኖ። ስፍሕ ዘበለ ገጻ። ፍርይቲ ዓይኒ፡ መቸም፡ ኣዒንታ እናኽርኢ፡ እንታይ ዓይና ምስ ተኸፍታ ሰም ዝብላ ምዃነይ ዝተበደለት፡ ብወዲ ደም ዘይመስላ፣ እናኽጥምታኻ መናድቕ ዝነበዐት’ያ ትመስለኒ’ሞ፡ ሓብሕባ፡ ግብዝናኻ ኣፍሪሰን፡ ሕልናኻ ሓቀኛ ባህርያት ወዲ ኣርኢኻ ኰርኲረን ሰብእነትካ የዘኻኽራኻ፣ ንሓላልካ ግበራ ይመጽኣኒ።


ሪ የ ዳ 25 ሕዳር 2025 ኣብ ልበይ ከም ዘይነበርካ 01 ሕዳር 2025 07፡30 ቅ.ቐ. - ኣስመራ ሓዚነልካ። እምበርዶ ክትክሎ ኢኻ። ኣተረድኣካን እምበር፡ ኣብ ልብኻ ፍቕሪ ክነድቅ’የ ዝጽዕር ነይረ። ኣነ ዘይኰንኩ፡ ልብኻ’ያ ክትከሰካ። ኣብዛ ክሕደትን ጥልመት ዝመልኣ ዓለም፡ ሓቀኛ ፍቕርን ህይወትን ዘይኣነስ ብድልቲ ልቢ ሒዘ ክዛውን ከተስተማቕር ተዓዲመካ ከመይ ሸለል ኢልካዮ! ሕሹዅታ ውሽጥኻ ዝጸንናሕኩ። ምተኣባበድና! ብዘይ መንፈሰይ ሰሚዑዎ። ቃልዓለም፡ ቃንዛ ልቢ እትፈልጥ ልቢ እፈርሓልካ። እምነ ነይረ’የ፣ ከምኡ ትግበረለይ ካብታ ዝተፈለኹልካ ዕለት ኣትሒዘ፡ ጣዕሳኻ ይስማዓኒ ነይሩ፣ ኢለ ክጽልይ ደልየ ኣለኹ። ንዘልኣለም ዘይወጽዕ ጣዕሳ። ኣብ ኵለን ሄዋናት ንኣይ ክትደሊ ኢኻ፣ ሕጂ ግን ካብ ጐደና ሓርነት ግን ከኣ ኣይክትረኽበን ኢኻ። ልብኻ’ውን ክትርብሸካ’ያ፣ ምለሰለይ ጠፊኣትኒ፣ ካብቲ ጐፍ ትብለኒ እወ ምለሰለይ ክትብለካ’ያ፣ ምእባዳ’ውን ክኸፍኣካ’ዩ። ከም ጥዑም ዝነበረት ኣጋጣሚታት ተሰዊራትኒ፣ ሕልሚ፡ መዓልታዊ ክትሓልመኒ ኢኻ። ዘይግሃድ ሕልሚ ከባህርረካ’ዩ። መገለል ካፑቹኖ ሞድካ መንያቶ ግዲ ተኸዊላትኒ ኣላ። ዝርኣየ እንተ’ሎ፡ እመነኒ። ‘እዝጊ ብርሃን ዓይኑ ይምላእ ንገሩኒ፡ ሓቀኛ ፍቕሪ ካብ ኢድካ ተሞሊቑ፡ ብሓቀኛ ቃንዛ’ዩ ዝትካእ። ’ ኢለ ኣብ ጐደና ክልጥፍ እሓስብ ካብ መረጽካዮ’ሞ አንታይ ክብል!፧ ኣነ፡ ኣይትሓዘለይ፡ ኣዕሚቘ ስለ ኣለኹ። ሓቂ፡ እዝጊ እንተ ፈትዩ ዘፍቀርኩኻ፡ ኣርሒቐ ከኣ ክፍለየካ’የ። መወዳታኡ፡ ክልተና ተዓዊትና። ባዕሉ ከምጽኣ’ዩ ኢለ፡ ስማ፡ ተለፎና፡ ንስኻ ብዘይ ብኣኻ ከም ዝነብር ትጽዕር ነይርካ፣ ኣብ ልበይ ከኣ ከም ስርሓ፡. ኣየጣየቕኩን፣ ንእዝጊ ከም ዘይነበርካ ንዘልኣለም ተደምሲስካ። ኣነ ከኣ ኣብ ልብኻ ክነግስ ጽዒረ፣ ዘይሃብኩዎ ግን ዓቕሊ ምግባር ከም ጻዕረይ ከኣ ኣኽሊል ልብኻ ደፊአ ንዘልኣለም ክነብር’የ። ንግስቲ ስኢነ። ልብኻ . ዋናኣ ካልእ .። ጃምቦ ሚካል A. ይዝምርን ከም ዝነበረ ይዝከር።


ዝኽሪ መተዓብይቲ ወደ-ባ ሓበሽ ካብ ክልተ ሃይማኖት እስልምናን ክርስትናን ዝነበሮም ፡ ሕዳር 2025 ኣስመራ 07 38 ቅ.ቐ. ወለዱ ዝውለድ ምስ ምንባሩ፡ ኣብ ናይ ክልተኡ ኣጋጣሚታትን ኣብ ከተማ ኣስመራ ምሕዳር ዓዲ፡ ዕዳጋ ዓርቢ፡ ብዓል እንዳ ሞይ፡ ዓበይቲ ሃይማኖታዊ በዓላትን፡ ነቲ ንኡስ ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ፡ ምሕዳር እንዳ ዓባየይ፡ ኣመተ ኣድጎይን በዓል ዘንጸባርቕ ኣልባሳት ክዳን ከባቢ ማይ-ኣፍራስ፡ ብፍላይ እንዳ ጫሕማን፣ ኪድ ማይ-ጭሆት ሓበሻን ጻዕዳ ቀምሽን ብምልባስ፡ ድማ ኣብዚ ናይ ሕጂ ምውፋር እንዳ ጭልን ብውሕልነተን ዝከራ ምስ ዝነበሮ ግሩም መልክዕ ሰሓቢ ኣውቶቡስ ሓራት ዞባ ደቡብ፡ ፊት ኪኖ ጣዕሚ ስዋአን፡ ፋዱስ ምስ ቆርበት፡ ፍረ-መልክዑ፡ ዘይጥምቶ ባር ኣስመላሽ፡ ጐድኒ ቤት ቍርሲ ኮነ ዝሰርሓኦ ጠስሚ ዝወረሮ ዝግኒ ሰብ ኣይነበረን። መዛኖኡ ዝክሩዋ ስምኦን፡ ኮታ ፊት ዕዳጋ ቈርበት፡ እንተላይ ሽሮ፣ እንተ ተፈተኻ ተገርመኒ ኣጋጣሚ ኣላ፣ ሓደ ሓደ ካብቲ መተዓብይተይ ድልዱል ዝዋሃበካ ግንዖ ብያቲ ዝዋሃበካ። እዋን ደርግ ኣሲሮም ምቕጥቃጥ ሕውነቶምን ፍቕሮምን ብሓባር ምልስ ክብል ንዕዳጋ ሓሙስ ኣብዝሕሉ’ሞ፡ “ኣብ ገዛይ ቦምባ ብምዃን ዝገልጽሉ ዝነበሩ ቦታ እዩ። መተዓብይቲ ወሓለታት ነይረን ልቡ ዝመልአ እዩ። ዝነበረ፣ ኣሎ፡” በሎም። ንሳቶም ከኣ ኣበይ ብዓል ኣደይ ጫርም ዘንዶ ጸጕረን፡ እቲ’ኳ ሞዴል ዕላት መሽጐራጕር ከም ዘሎ ከርእዮም ዓጂቦም ናብ ገለ ካብ ተዘክሮ ድማ፤ እቲ ብዕድመ ፈለጥቱን መተዓብይቱን ከም ማ ሓዳስ ጻዕዳ ፊት ዕዳጋ ሓሙስ፣ ናይታ ኣደ ምትቝቛፍ ዝዀነት ገዛኡ ኣምጽኡዎ። ገዛኡ ምስ ኣተዉ፡ ዝመርሐ፡ ብሱል ኣተሓሳስባኡ ብስነ- ዘዕልሉዎ፡ ብዝነበሮ ክቱር ሃገራዊ ብዘይ ቀጠልያ ባንዴራ ዝስተ ስዋአን፡ ስፍራ - ኣባሻውል፡ ብውሑድ ቍሩብ ናብቲ ኣብ ከብሒ መጽሓፍቱ ፍልጠት ዝተመልአ፣ ኣብ ግዜ ሓዘን ስምዒት ከም ኵሉ መንእሰይ ብዛዕባ ማ ለተንኪኤል፡ እንዳ ወዲ ገለታይ ቍራቦ ገንዘባዊ ወጻኢታት ጥዑምን መሊኡ ዝነበረ መጽሓፍቲ ይደብስኩም፡ ከም ካህን ዲያቆን ኣባት ብረታዊ ቃልሲ ምጻእ ናጽነት ኣደ መብሪቆ ብርሃነ ሄለን፡ ብዓይንኻ ሓፊስን ዱቋ ስዋ ምስ መኽፈልቲ ብምልካት፡ “እዚ’ዩ ቦምባታተይ፡ ነብሲ ተመሲሉ፡ ልዑል ክእለት ናይ ምስቶም ብዕድመ መዛኖኡን ንኣሽቱ ከይሰተኻ ትዓግብ። ወለላ ልሕሶ ሸዊት ባለንጓ፡ በርበረ ዝተለኽየ ” በሎም። ግብሩ ዘስደመሞም ምጽንናዕ ዝነበሮ፣ እቲ እኳ ኣብ ኣሕዋት መተዓብይትን ብምዃን፡ መዓር ዝዀነ ጥዑም ስዋአን፣ ፍቕሪ በሊዕካ ዘይጽገብ ብቍልቲ፡ ብንእሽቶ መርመርቲ፡ “እብድ ነው! ቀውሲ ቤት ማሕቡስ ስርዓት ደርግ ብምሒር ጸሓይ በሪቓ ክሳብ ትዓርብ ይዕልን ነይረን ኣደታት ኣስመራ። ሻሓኒ ፉል፡ ዕላል ይወርድ ምስ ነው!” ብምባል ሰደዱዎ። ምቕጥቃጥን ዳር ግፍዕታት ጸላኢን ይጕስጉስን ዝነበረ፣ ኣሎ ዝተባህለ ጃሕጃሕ ዝብል ስሓቕን ጭርቃን፣ ጐድኒ ጐድኒ እቲ ዘቢብ ዝጥዕም ኣእምሮኡ ዝሰሓተ፣ ካዕቦ ፍልጠቱ ቀለም ዝጸገበ ኩሉ ዓይነት ፍልጠት ወደ-ባ ሓበሽን መተዓብይቲ ዕዳጋ ጭዋሕዋሕ ናይ መለሊኽ፡ ጸርዩን ስዋአን፡ ኣብ ምቅልጣፍ ምጻእ ኣሎ ዝተባህለ ቋንቋታት እዛ እዛ ዓለም ክፈልጥን ክመሃርን ሓሙስ ነፍስሄር የማነ ገብረማርያም ነጺሁን ንኻልእ ጋሻ ክኸውን፣ ናይ ሓርነት ግደአን ይገብራ ነይረን። ዓለም ከም ቋንቋ ኣደኡ ዝመልኽ፣ ዝኸኣለ፣ ክቡር ሓው፡ ኣያ፡ ኣቦ፡ (ሸያብ)፡ ኣባ ወዲ ፖሊስን፡ ቴድሮስ ሽዑ ኮማሮ ኣደታት ሸቃጦ ስዋ ነቶም ንናጽነት ክብሉ ኣብ ከርሲ እናሻዕ ክዝክሮ ዘደንቐኒ፣ ጐደናታት መተዓብይቲ ዝኾነ ነፍስሄር የዕብዮ ብላዕን፡ ፍስሃየ ካራን፡ ኤለን ጣዕስን ከም ብዓል ኣደይ ለታይን ለተን ጸላኢ ብምዃን ዝሰርሑ ዝነበሩ ኣስመራን እንተላይ ዓበይቲ ዑመር (ወዲ ኣባ ሓበሽ)። ደቂ ፍትዊ፡ መድሃኔ ወዲ ተወልደ፡ ጉዖይን ኣሰፋሽ ኪዳነ-ምሕረት ሓባ ውፍያት፡ ምስጢር ኣብ ምዕቃብን ኣጋጣሚታት ሓጐሰን ሓዘን ኣብ የማነ (ኣረማስ)፡ ኮሎኔል ጴጥሮስ ኣያናን ሓውናን ነፍስሄር የዕብዮ መሻይፍ፡ እንዳ ጓል ሱዳን ቤንቲ ካብን ናብን ምትሕልላፍ መልእኽትን ግዜ ሓዘን ጸሊም ጋውን ብምኽዳን ጭኩን ተጋዳላይ ጎንደሬ ሓው ዑመር (ወዲ-ባ ሓበሽ)፡ ዝበዝሐ ኡኖ ኣዝመራን ሓፍታ ኩመል ዓቢ ተራ ይጻወታ ነይረን። ኣብ ኣፍልቡ ብዕንጨይቲ ዝተሰርሐ ቡርጣና ሽደን፡ ዳዊት ሃመርን፡ ዳዊት ግዜ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስን ከባቢኣን ሓሊፉ ንእስነት! ኣብቲ ሽዑ ግዜ’ዩ፡ እወ ካብ ዓቢ መስቀል ብምንጥልጣል ዑቕባልደትን፡ ካልኦት መተዓብይቲ ዘጋጥም ሞት ሓዘን ወዓል ሕደር እቲ’ኳ ብገንዘብካ እናሰተኻ ተዘክሮ መተዓብይቲ ዕዳጋ ሓሙስ ሕዙን ከጸናንዕ ይጅምር እሞ፡ ነታ ዘይተጠቅሱን ሞዴል ዕዳጋ ሓሙስ ዘይብላ፡ ኣብ ቦታ ሓዘን ዳስ ንጥዑም ስዋ ዝበልካዮ ጥዑም ዘይሃስ ወርቃዊ እናተዀልዐ ብሓሳብን ብርቱዕን መሪርን ናይ መተዓብይትን ብሓበን ብፍቕርን ብምርካብ ሕዙን ንምጽንናዕ ጸሎት ገንዘብ ዝብል ዝዋሃበካ መልሲ፡ ዝነብር፡ ዝበዝሑ መንእሰይ 70ታት፡ ሓዘን ብኽያት ዝተዋሓጠት ስድራ እዝክሮም ኣለኹ። ብዝተፈላለየ ቋንቋታት እዛ ዓለም እናሻዕ ይናፈቕ። ሎሚ ኰይኑ 80ታትን 90ታትን ኣፈፌት ናጽነት ከጸናንዕ ይጅምር፣ ኵሉ ተኻፋሊ ብምግባር ምስኡ ዝኸይድ መዝሙር ዮናታን - ዕዳጋ ሓሙስ ይርኣየካ። ውርድ ትብል ንሓድሽ በዚ ዝኽሪ መተዓብይቲ ማሕፉዳ ናይቲ ሓዘን ብኣንክሮ ዝሰምዖ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 1 ስፖርት ሊድያ በረኸት ፕሪመር ሊግ - ኣብ ዝመጽእ ክራማት ተኸታሊ ጸወታት ከካይድ ይውጥን ፕሪመር ሊግ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ውድር የካይድ’ዩ። ሃገሩን ኣብ 71 ውድር ጸወታት ኣብ ግጥማት ተኸታሊ ኣብ ኤስያ ኣርባዕተ ክለባት ዝሓቖፈ ናይ ኣብ ርሑቕ ምብራቕ ክሳብ 2019 ተሳቲፉ፡ እዚ ድማ ካብ ዝኾነ ተጻዋታይ ክራማት ሰለስተ ጸወታት ክረምቲ ተኸታሊ ጸወታት ንምክያድ ተኻይዱ፡ ኣብ 2021 ብሰንኪ ኮቪድ- ንላዕሊ ጻዕቂ ውድራት ከምዘካየደ ገሊጹ። ክካየድ ይኽእል እዩ። እዚ ውጥን ገይሩ ተባሂሉ። 19 ድሕሪ ምስንኻሉ፡ ኣብ 2023 ኣብ ኣብ ዝሓለፉ ቀረባ ዓመተ-ጸወታት ማለት ዝኾነ ተጻዋታይ ሃገሩ ብመሰረት ቢሲ ስፖርት ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ሕ.መ.ኣመሪካ ምስ ተኻየደ፡ ብሓድሽ ስም ምስፍሕፋሕ ክለባት ኤውሮጳን ኣህጉራዊ ኣብ መወዳእታ ቅድሚ ዛጊት ግብራዊ ውጥን እኳ እንተዘየለ፡ ተኸታሊ ክራማት (Sumer Series) ውድራትን ጻዕቂ ግጥማትን ይዛይድ ርብዒ-ፍጻመ ዋንጫ ዓለም ክለባት ውትናተን ክዉን ንምግባር ተባሂሉ ዳግማይ ፈሊሙ። ኣሎ። ዝተኣልየት ምስ እትኸውን፡ ከምዝተራኸባን ሆንግ ኮንግን ኣብ ጥቓኣ ንፈለማ እዋን ኣብ ክራማት ዓቢ ኣብዚ ክራማት ዝካየድ ዋንጫ ዓለም ግዴታዊ ናይ ሰለስተ ሰሙን እትርከብ ቻይናዊት ከተማ ሸንዘን ከም ኣህጉራዊ ውድር ክካየድ ተኽእሎ’ኳ ንፈለማ እዋን 48 ጋንታት ዝሳተፋሉ ዕረፍቲ ክህልዎን፡ ቅድሚ ኣአንገድቲ ቦታት ናይቲ ግጥም ክኾና እንተሎ፡ ብዛዕባ ጻዕቂ ስራሕ ተጻወትቲ ክኸውን ከሎ፡ ናይ መወዳእታ ጸወታ ተኸታሊ ክራማት ጠመተ ተገይሩለን ከም ዘሎን ድማ እዩ ዝያዳ ሕቶታት ከለዓዕል ግን ግድን’ዩ። ድማ 19 ሓምለ ክካየድ እዩ። በዚ መሰረት ምጅማሩ ድማ ዳርጋ ንሓደ ዝንገር። ዓለምለኻዊ ማሕበር ተጻወትቲ ፊፍፕሮ ፕሪመር ሊግ ዓመተ-ጸወታ 2026/27 ክሳብ ሰሙን ንምጅማር ልምድ ፕሪመር ሊግ ካብ 203 ጀሚሩ ኣብ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ኣጥቃዓይ ሊቨርፑልን 2 ነሓሰ ከምዘይጅምር ተረጋጊጹ ኣሎ። ቅድመ-ውድር ክምለስን ክልተ ዓመት ዝካየድ ግጥማት ቅድመ- ሆላንድን ኮዲ ጋክፖ፡ ኣብ 2024 ንክለቡን ብክልሰ-ሓሳብ፡ ኣብ መንጎ 1ን8ን ነሓሰ ይኽእል ማለት’ዩ። ዓላሚ ካሜሮን ካብ ስርሑ ተባሪሩ! እንግሊዛዊ ተጻዋታይ ነበር ብፈተነ ኦና ካብ ኣፍኮን ወጺኡ . ዓመጽ ይቕየድ ኣንድሬ ኦና ካብ ሃገራዊት ጋንታ ካሜሮን ኣብ ልዕሊ ብረይስ ዝቐርብ ‘ፕሮፈሽናላዊ እዋናት ኣመሓዲሩ እዩ። ንዋንጫ ኣፍሪቃ (ኣፍኮን) ገዲፉ ክወጽእ ከሎ፡ ውድቀት’ ዝብል ክስታት ነዊሕ ዝርዝር ይኹን እምበር ብሰሪ እቲ ዝተኻየደ ነውጺ፡ ሓደ ስሙ ዝተዓቀበሉ እንግሊዛዊ ተጻዋታይ ፕሪመር ሊግ ነበር፡ ብፈተነ ዓመጽ ተጠርጢሩ ዋና ኣሰልጣኒ በልጁማዊ ማርክ ብረይስ ድማ ዝሓዘ ኮይኑ፡ ተጻወትቲ ንፌካፉት ክቃወምዎ ኣብቲ ካብ 21 ታሕሳስ ዝጅምር ኣብ ሞሮኮ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣቱ ተቐሲቡ’ሎ። ተንኮል ኣሊሙ ተባሂሉ ካብ ስርሑ ድሕሪ ምልዕዓል ክገብሩ ብምትብባዑን ኣብ ውሽጢ ዝካየድ ውድር ኣፍኮን፡ 28 ተጻወትቲ እቲ ኣብ 2010 ዓመተ-ጸወታ ምስ እንግሊዝ ተሰሊፉ ዝተጻወተ ጥርጡር፡ ኣብ መዓርፎ ፌካፉት ምስ ዘይተፈልጡ ውልቀ- ዝሓቖፈት ሃገራዊት ጋንታ ካሜሮን ሓያሎ ነፈርቲ ስታንስተድ ተታሒዙ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተወ ተሓቢሩ። ሰባት ንጡፍ ምትሕብባር ገይሩ ወሰንቲ ኣስማት ዘለዎም ተጻወትቲ ከሲራ ኣላ። ዝርዝራት ከምዝሕብርዎ፡ ኣብ ብዝብልን ክሲ ኣቕሪቦሙሉ። ካብዚኣቶም ሓላዊ ልዳት ኦና፡ ሓለቓ ጋንታ ቀረባ እዋን ብዝይተፈጸመ ፈተነ እዚ ቤልጁማዊ ኣብ ሚያዝያ 2024 ቪንሰንት ኣቡባካር፡ ኣከፋሊ ናፖሊ ኣንድሬዓመጽ ብዝብል ክሲ ብፖሊስ ብሚኒስትሪ ስፖርት ካሜሩን ዝተመዘ ፍራንክ ዛምቦ ኣንጉይሳን ተኸላኻላይ ማይክል ይድለ ከምዝነበረ ተሓቢሩ። ኮይኑ፡ ኤቶ ብኡ ንብኡ ነቲ ውሳነ ንጋዴውን ይርከብዎም። ፖሊስ ነዚ ኣመልኪቱ፡ “እዚ ንድሕሪት ክመልሶ ፈቲኑ’ዩ። ኣንጉይሳ ብማህረምቲ ክኸውን እንከሎ፡ ጥርጡር መርመራታትና ብተወሳኺ ኣብ ኣኼባታት ዝተረፉ ካልኦት ግን ዝኾነ ምኽንያት እናቀጸልና ክሳብ መወዳእታ ዘይምስታፉ፡ መደባት ልምዱ ኣየቕረቡን። ለካቲት 2026 ብዋሕስ ከነጽንሖ ምግላጽ ምእዳሙ፡ ምስ ኢና” ኢሉ።


መወልቲ ዘለዎ ዝምድና ኣብ እቲ ተጻዋታይ፡ ሰንበት ኣብ ሓደጋ ብምእታዉ፡ ምርጫ ነፋሪት ቅድሚ ምድያቡ ኣብ መቆጻጸሪ ፓስፖርት ብሓይልታት ጸጥታ ክተሓዝ ክኢሉ። ጋንታቱ ኣብ ግዜኡ ምብራሩ፡ እታ ጋንታ ኣብ ዕግርግር ተሸሚማ ብዘይምሕባሩን ጋዜጣዊ መግለጺታት ትርከብ። ብዘይምሃቡን ተኸሲሱ። ካሜሮናዊ ተጻዋታይ ነበር ሳሙኤል ኤቶን ብረይስ ብሓደ ካብ ተሓጋገዝቱ “ፓኲታ ብዝቐረበሉ ክሲ ፈጻሚት ሽማግለኡን ዳግማይ ፕረዚደንት ነበር ዴቪድ ፓጉ ዝተባህለ ምኩር ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ካሜሮን (ፌካፉት) ኮይኑ ካሜሩናዊ ኣሰልጣኒ ቦታኡ ተኪኡ ተጸልዩ’ሎ” ኑኖ ድሕሪ ምራጹ፡ ንዓላሚ ብረይስ ካብ ስራሕ ይርከብ። ንሱ ኣብ ላዕለዋይ ደረጃታት ከምዘባረርዎ ገሊጾም። ንዝርከባ ክለባት ናይ’ታ ሃገር ንሓያሎ ኣብ ልዕሊ ኣከፋሊ ዌስትሃም ሉካስ ብጫ ካርድታት ድሕሪ ምውሳድ፡ ፓኲታ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ግጥም ኣንጻር ዌስትሃም ምስ ቦርንማውዝ 2ብ2 ኣብ ሊቨርፑል ዝወሰዶ ቀይሕ ካርድ፡ ብማሕበር ዝተመዓራረየትሉ ግጥም፡ ኣብ መቐየሪ ተኸላኻላይ ባርሴሎና ‘ኣራውጆ’ ናይ ኣእምሮ ኵዕሶ እግሪ (ኤፍ.ኤ.) ዝቐረበሉ ክሲ ‘ስነ- መንበር ኮይኑ ድሕሪ ምሕላፍ፡ ኣብ ኣእምሮኣዊ ጽልዋ ከምዝገበረሉ ዓላሚኡ ፈላሚት ጸወትኡ ድማ ብቀይሕ ተባሪሩ። ሕክምና ከካይድ ሓቲቱ ኑኖ ኤስፒሪቶ ገሊጹ። “ምሉእ ክኸውን ዘይምኽኣለይ ይቕረታ” እዚ ብራዚላዊ ኣህጉራዊ ተጻዋታይ፡ ኣብ ይብል ፓኲታ። መዛዘሚ መድረኽ ዌስትሃም ኣብ ስታድዩም ኑኖ ንኩነታቱ ናይዚ ተጻዋታይ ኣመልኪቱ፡ ኡራጋያዊ ተኸላኻላይ ባርሴሎና ኣለና። ክምለሰና ድማ ብሃንቀውታ ብሕታዊነቱ ከኽብራ ጥራይ እዩ ሓቲቱ። ለንደን 2ብ0 ኣብ ዝተሳዕረትሉ ጸወታ እዩ “ጽቡቕ የለን፡ ብተስፋ ምቑራጽ ይሳቐ’ሎ። ሮናልድ ኣራውጆ፡ ንጥዕና ኣእምሮኡ ንጽበዮ” ኢላ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ባርሳ ንርያል ማድሪድ ብቀይሕ ተባሪሩ። እቲ ዝገበሮ ጌጋ ተገንዚቡ ንቕድሚት ቀዳምነት ንምሃብ ናይ ዕረፍቲ ፍቓድ ኣራውጆ፡ ዝሓለፈ ዝሰሙን ባርሳ ኣብ ብሓደ ነጥቢ ብምብላጽ ንላሊጋ ክትመርሖ ፓኲታ ኣብ ልዕሊ ዳኛ ዳረን ኢንግላንድ ክስጉም ፍቓደኛ’ዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ሰባት ተዋሂብዎ። ግጥማት ሻምፕዮንስ ሊግ ብቸልሲ 3ብ0 ከላ፡ ኣትለቲኮ ድማ ካብዛ ካታሎንያዊት ብዝተፈጥረ ተቓውሞ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ነቲ ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ ዝጻወርዎ ጸገማት እዚ ወዲ 26 ዓመት መንእሰይ፡ ኣብ ዝተሳዕረትሉ ግጥም ኣብ መበል ክለብ ብሰለስተ ነጥቢ ድሒራ ኣብ ደቒቕ ክልተ ብጫ ካርድታት ብምርካብ ኣይፈልጡዎን’ዮም። ግን ነዚ ኩነታት ኣእምራዊ ጥዕንኡ ንምክንኻን፡ ሞያዊ 4 ደቒቕ ብክልተ ብጫ ካርድ ካብ ራብዓይ ደረጃ ትርከብ። እዩ፡ ብቀይሕ ካርድ ተባሪሩ። ክሰግሮ’ዩ ዝብል ግምት ኣለኒ” ኢሉ። ሕክምናን ክንክን ንምርካብ ንገለ ሜዳ ተባሩ። እዚ ኡራጋያዊ ኣህጉራዊ እዚ ብራዚላዊ ኣብ ግንቦት 2024 ‘ንዕዳጋ ፓኲታ ኣብ 202 ክራማት እዩ ካብ መዓልታት ዕረፍቲ ሓቲቱ’ሎ። ተጻዋታይ፡ ትማሊ ሰንበት እውን ባርሳ መደብ ጸወታ መሸጣ ንምጽላው ዘይግቡእ ኮነ ኢሉ ልዮን ናብ ዌስትሃም መጺኡ። ብሰንክ’ዚ ባርሴሎና ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ “መላእ ኣብ ሜዳኣ ኣንጻር ኣላቨስ 3ብ1 ኣብ ምዝገባ ረኺቡ ብዝብል ክሲ ኣብ ዓይኒ ናይ መወዳእታ መቕጻዕቱ፡ ዌስትሃም ናብ ክለብ፡ ደቂ-ጋንትኡን ሰራሕተኛታትን ዝሰዓረትሉ ግጥም፡ ኣብ መቐየሪ መንበር ማሕበር ኵዕሶ እግሪ ኣትዩ ጸኒሑ’ዩ። ይኹን ማን.ዩናይትድ ተጓዒዛ ኣብ እተካይዶ ግጥም ናይዛ ክለብ ምሉእ ደገፍና ሂብና’ዮ ኮይኑ እዩ ንዓወት ክለቡ ጸንቢሉ። ሎሚ እምበር ኣብ ወርሒ ሓምለ ናይዚ ዓመት ኣይክህሉን’ዩ። ሰንበት ምስ ብራይተን ኣብ ዓላሚ ናይ’ታ ክለብ ጉዳዩ ብተቖጻሪ ኮምሽን ኣብ ቤት-ፍርዲ እተካይዶ ግጥም ግን ክሳተፍ እዩ። ሃንሲ ፍሊክ፡ ኣራውጆ ፕሪመር ሊግ ውዱቕ ኮይኑ’ዩ። ፓኲታ ምስታ ክለብ ዘለዎ ጻንሖት ኣብ ኣብ ናይ ሰሉስ ጸወታ ብራይተን - ኣስቶንቪላ 10:30 ድ.ቀ. ኑኖ፡ “በቲ ኣቐዲሙ ዝቐረበሉ ክሲ ኩነታቱ ዝተሓተሉ፡ ሕጉስ ምዃኑን ምስኣ ከም ላሊጋ ኣንጻር ኣትለቲኮ በርንለይ - ክሪስታል ፓላስ 10:30 ድ.ቀ. ዝጽሎ ዘሎ ይመስለኒ ግን ንቕድሚት ዝቕጽልን ገሊጹ ኣሎ። ማድሪድ ምስታፉ ኣርሰናል - ብረንትፎርድ 10:30 ድ.ቀ. ክስጉምን፡ ነዚ ንጎኒ ገዲፉ ኵዕሶ እግሪ ኣመልኪቱ፡ “ኣራውጆ ዎልቭስ - ኖቲንግሃም 10:30 ድ.ቀ. ክቕጽልን ድሉው’ዩ” ኢሉ። ድሉው ኣይኮነን። ሊድስ ዩናይትድ - ቸልሲ 1:15 ድ.ቀ. ፓኲታ ገበነኛ ኮይኑ እንተዝርከብ ናይ ብሕቲ ኩነታት’ዩ ንዕድመ ምሉእ ካብ ኵዕሶ እግሪ ክእገድ ከካይድ” ኢሉ። ሊቨርፑል - ሳንደርላንድ 1:15 ድ.ቀ. ይኽእል እንተነበረ፡ እቲ ተቖጻሪ ፍሊክ ብዛዕባ ኩነታት ላሊጋ (መበል 15 ሰሙን) ኮሚሽን ግን ነቶም ኣብ ልዕሊኡ ዝቐረቡ ኣራውጆ ተወሳኺ ርያል ማድሪድ - ኣትለቲክ ቢልባኦ 9:0 ኣርባዕተ ክስታት “ዘይተረጋገጹ” ዝርዝር ሓበሬታ ድ.ቀ. ኮይኖም እዩ ረኺብዎም።


ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.80 3 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 12 ዜና ዓለም ዜና ዓለም ሸዊት ተኽለ ንዘቕርቦ ዘሎ ምስ ዕጸ ፋርስ ዝተሓዝ “ቨነዙዌላ ናይ ጊላነት ሰላም ኣይትደልን እያ” ፕረዚደንት ማዱሮ ገበናዊ ክስታት ብምንጻግ፡ ኣመሪካ፡ ነዳዲ ዝርከቦ ሰፊሕ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ምትፍናን ኣመሪካን ቨነዙዌላን ኣብ ዝቐጸለ ወተሃደራዊ ጥሕሰት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ንምክያድ ቬነዙዌላ ንምቁጽጻር ኣብ ካራካስ ናይ ዝኸረሉ ዘሎ እዋን፡ ፕረዚደንት ቬነዙዌላ ‘ስነ-ኣእምሮኣዊ ግብረ ሽበራ’ ተባሂሉ ብዝብል ምኽንያት፡ ኣብ ስርዓት ለውጢ ክግበር ትደሊ ከም ዘላ ኒኮላስ ማዱሮ፡ ሃገሩ ‘ናይ ጊላነት ሰላም’ ክግለጽ ከም ዝኽእል ኣመልኪቱ። ዞባ ካሪብያን ህላወኣ እዩ ዝኸስ። ከም ዘይትደሊ ዝሓለፈ ሰኑይ ንደገፍቱ ማዱሮ ወሲኹ፡ ዕላማኡ፡ ሰላም ብዘለዎ ንምውሓስ ትሰርሕ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ፡ ካብ ዝሓለፈ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ። መንገዲ ልኡላውነትን ፖለቲካዊ ናጽነትን ከም ዘላ እያ ቨነዙዌላ መስከረም ጀሚሩ ኣብ ባሕሪ ካሪብያን “ሰላም ንደሊ ኢና፣ ግን ከኣ ሰላም ምስ ሃገሩ ምሕላው ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ትወቅስ። ሰላማዊ ውቅያኖስን ኣብ ልዕሊ ዝንቀሳቐሳ ልኡላውነት፡ ማዕርነትን ናጽነትን ደኣ’ምበር፡ ኣመሪካ፡ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ፕረዚደንት ማዱሮ ዝነበራ ሓያለ ጀላቡ መጥቃዕቲ ናይ ባሮት ሰላም ኣይንደልን ኢና፡” ጀሚሩ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዕጸ ፋርስ ዝመርሖ መንግስቲ፡ ብምፍጻም፡ ብውሕዱ 83 ሰባት ቀቲሉ ዝበለ እቲ ፕረዚደንት፡ ን2 ሰሙናት ከም ዝነጥፋ ኣብ ልዕሊ ዝተጠርጠራ ጀላቡ ምሕዳር ትራምፕ ከም ዘሎ ጸብጻባት ይሕብሩ። ው/ሕ/ሃገራት፡ መጠን ባጀት 2026 ክንኪ ምዃኑ ኣፍሊጡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ 2026 ንዓመታዊ ባጀቱን ቁጽሪ ሰራሕተኛታቱን ባጀት ክነጻጸር እንከሎ፡ ዘይጎደለ፡ እቲ ዋና ጸሓፊ ወሲኹ ገሊጹ። ከም ዝነከየ ተገሊጹ ኣሎ። ከጉድል ምዃኑ፡ ዋና ጸሓፊ ናይ’ቲ ናይ 57 ሚልዮን ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ልምዓትን ምዕባለን ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ መወዳእታ ውድብ ኣንቶንዮ ጉተረዝ ሓቢሩ። ዶላር ፍልይ ከም ኣፍሪቃ ዝውዕል ባጀት’ውን፡ ካብ’ቲ ኣብ 2027 ምስ መንግስቲ ኣመሪካ ዘለዎ እቲ ዋና ጸሓፊ ነዚ ዝሓበረ፡ ኣባላት ዘለዎ ጸብጻባት 2025 ዝነበረ መጠን ከይነከየ ክቕጽል ክልተ ውዕላት ክስርዝ መደብ ከም ዘለዎ፡ ናይ’ቲ ውድብ ዝዀና ሃገራት ዘይከፈላኦ ኣመልኪቶም። ምዃኑ፡ እቲ ብዓል ስልጣን ኣረዲኡ። እዚ ድማ እቲ ውድብ ዓመታዊ 24.5 መጠን ክፍሊት ናብ 1.59 ትሪልዮን ይኹን’ምበር፡ ኣብ ብተወሳኺ፡ ንፍሉይ ፖለቲካዊ ሚልዮን ዶላር ክቑጥብ ከም ዘኽእሎ፡ ዶላር ድሕሪ ምድያቡ እዩ። ፍልስጤም ብዘሎ ተልእኾታት ዝውዕል ባጀት እውን፡ ኣብ ጉተረዝ ገሊጹ። በዚ ድማ፡ እቲ ውድብ ንመጠን ባጀቱ ልዑል ጠለብ ህጹጽ 2026 ናብ 543.6 ሚልዮን ዶላር ለጠቕ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ካብ 2017 ብ15.1 ሚእታዊት፡ ንቑጽሪ ሰራሕተኛታቱ ረዳኤት፡ ትካላት ክብል ምዃኑ፡ እዚ ድማ ካብቲ ቅድሚ ጀሚሩ ኣብ ኒው ዮርክ ንዝነበሩ ኣብያተ ከኣ ብ18.8 ሚእታዊት ክንኪ ክግደድ 2026 ባጀት 3.24 ቢልዮን ዶላር ከም ሕቡራት ሃገራት ንፍልስጤማውያን ሓደ ዓመት ዝነበረ መጠን ብ149.5 ጽሕፈቱ ብምዕጻው፡ ድሮ 126 ሚልዮን ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ። ዝኾነ ሓቢሩ ኣሎ። ተመዛበልቲ ዝስልዓኦ መጠን ባጀት ከም ሚልዮን ዶላር ወይ 21.6 ሚእታዊት ዶላር ክቚጥብ ከም ዝኸኣለ እዩ ዝሕብር። በዚ መሰረት፡ ኣንቶንዮ ጉተረዝ፡ ናይ እዚ ድማ፡ ምስ ናይ 2025 ዝነበረ መጠን ሚኒስተር ምክልኻል ናይጀርያ መዝነቱ ሓዲጉ ሚኒስተር ምክልኻል ናይጀርያ መጥቃዕቲታን ምላሽ ንምሃብ ናይ መሓመድ ባዳሩ ኣቡበከር፡ ኣብታ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ድሕሪ ምትሕልላፉ ኣስታት 236 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ቤት ጽሕፈት ናይ’ቲ ፕረዚደንት ኣብ 2023 ኣብ ዝነበረ እዋን ንኽልተ ስልጣኑ ይገድፍ ብምህላዉ፡ እቲ ዝወሰዶ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ግብረ ሽበራዊ ዘውጸኦ መግለጺ ሓቢሩ። እብረ ኣመሓዳሪ ሰሜናዊ ምዕራብ ስጉምቲ ካልእ ፖለቲካዊ ድርኺት መጥቃዕትን ጭውያታትን እናወሰኸ እቲ መግለጺ ወሲኹ፡ ፕረዚደንት ክፋል ናይ’ታ ሃገር ከም ዝነበረ፡ ካብ ክህልዎ ከም ዝኽእል’ዮም ምስ’ቲ ጉዳይ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ብሰንኪ ጥዕናዊ ቲኑቡ ኣብ መወዳእታ እዚ ሰሙን’ዚ ነሓሰ 2023 ኣትሒዙ ድማ ንልዕሊ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ዘረድኡ። ምኽንያታት ሃንደበት ካብ ስልጣኑ ከም ብዛዕባ ምትካእ ኣቡበከር ኣመልኪቱ ክልተ ዓመታት ሚኒስተር ምክልኻል ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ናይጀርያ፡ ዝወረደ ተገሊጹ። ንላዕለዋይ ባይቶ ሃገሩ ከፍልጥ ትጽቢት ናይጀርያ ኮይኑ ከም ዘገልገለ ይሕበር። ካብ መፋርቕ ናይ ዝሓለፈ ሕዳር ፕረዚደንት ናይጀርያ ቦላ ቲኑቡ፡ እቲ ከም ዘሎ ኣመልኪቱ። ይዅን’ምበር፡ እቲ ሚኒስተር፡ ንደሓር ጥራሕ ብውሕዱ 402 ሰባት ሚኒስተር ንዝወሰዶ ካብ ስልጣኑ ናይ ቀንዲ መሻርኽቲ ፕረዚደንት ቲኑቡ ፕረዚደንት ቲኑቡ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ተጨውዮም ከም ዘለዉ፡ ሕቡራት ምልቃቕ ስጉምቲ ከም ዝተቐበሎን፡ ስለ’ቲ ምንባሩ ዝንገረሉ ወዲ 63 ዓመት ናይጀርያ ብዕጡቓት ጉጅለታት ሃገራት ብ25 ሕዳር ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ንሃገሩ ዝገበሮ ኣገልግሎት ከም ዘመስገኖን፡ ሚኒስተር ኣቡበከር፡ ካብ 2015 ክሳብ ዝፍጸም ዘሎ ጃምላዊ ጭውያታትን ኣመልኪቱ። ሆንግ ኮንግ - ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዘጋጠመ ሓደጋ ባርዕ እትምርምር ኮሚተ ቆይማ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዞባ፡ ኣብ’ቲ ልዕሊ 4 ሽሕ ሰባት ዝቕመጡሉ እቲ ባርዕ ድሕሪ ናይ ኣስታት 40 ሰዓታት ሆንግ ኮንግ ዘጋጠመ - ኣብ ውሽጢ ዝነበሩ ብዓል ሸሞንተ ደርቢ ህንጻ፡ እቲ ጻዕሪታት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ዓሰርተታት ዓመታት እቲ ዝኸፍአ ምዃኑ ባርዕ ብቕልጡፍ ናብ ሸውዓተ ደርቢታት ቊጽር ከም ዝኣተወ ዘመልክቱ ጸብጻባት፡ ዝተገልጸ - ሓደጋ ባርዕ እትምርምር ብዳያኑ ክልሕም ቀንዲ ምኽንያት ዝዀነ፡ ነቲ ህንጻ ንምጥፍኡ ልዕሊ 2 ሽሕ ሰራሕተኛታት እትምራሕ ናጻ ኮሚተ ከም ዝቖመት፡ ንምሕዳስ ዝተጠቕመሉ ደረጃኡ ዘይሓለወ መጥፋእቲ ሓዊ ከም እተዋፈሩ ኣረዲኦም። ኣመሓዳሪ ናይ’ታ ዞባ ገሊጹ። ናይ ፕላስቲክ መትረብን ሰፍነግን ምዃኑ ኣብ ሆንግ ኮንግ፡ ካልኣይ ዝኸፍአ ሰባዊ ፖሊስ ናይ’ታ ዞባ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመልኪቶም። ዕንወት ዘውረደ ተባሂሉ ኣብ መዝገብ ብዝገበሮ ገበናዊ መርመራ፡ ምስ’ቲ ክሳብ ሕጂ ተኻይዶም ብዘለዉ ዝሰፈረ ባርዕ ኣብ 1948 ዘጋጠመ ኮይኑ፡ ባርዕ ብዝተኣሳሰር ምኽንያት ዛጊት 15 መርመራታት መሰረት፡ 156 ሰባት በቲ ህይወት 176 ሰባት ከም ዝቐዘፈ ይሕበር። ጥርጡራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከእቱ ባርዕ ከም ዝሞቱ እኳ እንተ ተረጋገጸ፡ ገና እቲ ቀዳማይ ዝኸፍአ ሓደጋ ባርዕ ግና ኣብ እንከሎ፡ 12 ካልኦት ድማ ብልሽውና ክልተ ደርቢታት ከም ዘይተፈተሻን ኣስታት 1918 ኣብ ሃፒ ቫሊ ዝተባህለ መጻወቲ ሜዳ ተኸሲሶም ከም ዘለዉ ኣነጺሩ። 30 ሰባት ድማ ደሃዮም ጠፊኡ ከም ዘሎን ዝተኸስተን ህይወት ናይ ልዕሊ 60 ሰባት ሰብ መዚ ናይ’ታ ርእሰ ምሕዳራዊት እዩ ዝሕበር። ዝለከመን ባርዕ ምዃኑ፡ ሰነዳት የመልክቱ። ስሪላንካ - ብህቦብላዊ ዝናብ ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ ወሲኹ ኣብ ስሪላንካ ብሰንኪ ተኸሲቱ ዘሎ ድማ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝዓነዉ ሰበ ስልጣን ስሪላንካ፡ መዓልታዊ ህቦብላዊ ዝናብ ዝዓብለሎ ጽንኩር ተሓቢሩ። ንጥፈታት ናብ ንቡር ንምላስ ኩነታት ኣየር፡ ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ ፑታላም፡ ማናርን ጋምፓሃን ከቢድን ግዜ ዝወስድን ክኸውን ከም 410 ከም ዝበጽሐን፡ 36 ካልኦት ዝርከብአን ገለ ካብ’ተን ኣብ ገማግም ዝኽእል ብምሕባር፡ ዝዓቖረ ማይ ድማ ደሃዮም ጠፊኡ ከም ዘሎን፡ ባሕርን ሰሜናዊ ክፋል ናይ’ታ ሃገርን ለበዳዊ ሕማት ከየበግስ ዜጋታት ማእከል ምሕደራ ሓደጋ ናይ’ታ ሃገር ዝርከባ ኣውራጃታት ሰፊሕ ዕንወት ናይ’ታ ሃገር ክጥንቀቑ ኣተሓሳሲቦም። ዝሓለፈ ሰሉስ ኣፍሊጡ። ከም ዘጋጠመን ተገሊጹ። በቲ ካብ ዝሓለፈ መዓልታት ጀሚሩ በቲ ባህርያዊ ሓደጋ፡ ኣብ መላእ 25 ህይወት ናይ ምድሓን ጻዕርታት ኣብ ደቡባውን ደቡባዊ ምብራቕን ኣውራጃታት ናይ’ታ ሃገር ልዕሊ 1.4 ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፡ ዛጊት ልዕሊ ኤስያ ዝዘንብ ዘሎ ህቦብላዊ ዝናብ፡ ሚልዮን ሰባት ክመዛበሉ እንከለዉ፡ 23 ሽሕ ሰባት ናብ ውሑስ ቦታት ዛጊት ልዕሊ 1250 ሰባት ከም ዝሞቱ፡ ልዕሊ 20 ሽሕ መንበሪ ኣባይቲ ግዒዞም ከም ዘለዉ’ውን ተሓቢሩ። ጸብጻባት የመልክቱ።


መበል 35 ዓመት ቁ.81 ሓሙስ 4 ታሕሳስ 2025 ገጻት 12 ዋጋ 2.0 ናቕፋ ገጽ 2 ገጽ 3 ገጽ 4 ገጽ 5 ገጽ 1 ኣገዳስነት ልምዓታዊ . ሕብረተሰባት ካበይ ናበይ ብኸመይ፧ ወልፊ ሓሶት ይፍወስዶ ፊፋ ስልጠና ላዕለዎት. ዜና ኣመሓዳሪ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ፡ ምስ ሰራሕተኛታትን ተመሃሮን ዘትዩ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ዘትዩ። ተሳትፎኦም ንኸረጋግጹ፡ ተራን ተማሕጺኑ። ጸዊዖም። ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ኣብ ኩሉ ምሕዳራዊ ጽፍሕታት ምትብባዕን መምህራን፡ ወለዲን ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ሃማመተኤ እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ሓላፊ ማንታይ፡ ኣብ ን/ዞባ ማእከል ደንካልያ ዝወሃብ ኣገልግሎታት ስሉጥን መሻርኽትን ክዓዝ ተላብዩ። ኣቶ ዑስማን ዓብዱቓድርን ሓላፊ ጨንፈር ጥዕና ዶ/ር ዓሊ ሓሎ፡ መሰረት ምስ ዝነጥፉ ሰራሕተኛታት ትካላት ጽፉፍን ንክኸውን፡ ብዕቱብ ክስራሓሉ ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ መምህር ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ናይ ኩሉ ምዕባለ ትምህርቲ ከምዝዀነ መንግስቲ ከምኡ’ውን ተመሃሮ ከምዝግባእ ድማ ኣዘኻኺሩ። ፍስሃየ ኪዳነ ብወገኑ፡ ብቑዕ መምህር ገብረሂወት ተስፋይን ብግደኦም፡ ብምጥቃስ፡ ኣብ ትምህርቲ ንዝግበር ኣሕዳሪት ቤት-ትምህርቲ ኣፋምቦ፡ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ብቑዕ ተመሃራይ ስለዝሃንጽ፡ መምህራን ንቕሓት ህዝቢ ኣብ ተጠቃምነት ዘሎ ወፍሪ፡ ህዝቢ ብሓፈሻ መንእሰያት ኣብ ትግባረ መደባት ልምዓትን ኣስዒቡ፡ ተመሃሮ ድሌትን ተገዳስነትን ሓላፍነታውያን ክዀኑ፣ ወለዲ ድማ ዝተዋደ ትካላት ንምብራኽ፡ ድማ ብቐንዱ ዕላማኡ ተገንዚቦም ተጠቃምነት ህዝቢ ኣብ ትካላት ብምዕባይ ክሳብ’ቲ ዝለዓለ ደረጃ ንደቆም ክከታተሉን ከተባብዑን ሰራሕተኛታት ተራኦም ክብ ከብሉ ብግቡእ ክጥቀሙሉ ኣዘኻኺሩ። ዓንሰባ - ንኣለይቲ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንኩላን ስልጠና ተዋሂቡ ሃገራዊ ማሕበር ኣእምሮኣውን ስልጠና ናቱ ኣካል ከምዝኾነ ኣነጺራ። ምዕባለኣውን ስንኩላን ጨንፈር ዞባ ሓላፊ ጨንፈር ዕዮን ማሕበራዊ ዓንሰባ፡ ምስ ሚኒስትሪ ጥዕና ብምውህሃድ፡ ድሕነትን ኣቶ ተኸስተ ዘርኣይ ብወገኑ፡ ብ24ን 25ን ሕዳር ኣብ ንኡሳን ዞባታት ሕብረተሰብ ኣድላይነትን ኣገዳስነትን ሓልሓልን ኣስማጥን ንኣለይቲ ስንኩላን፡ ምውዳብ ኣብ ማሕበር ብግቡእ ተገንዚቡ ኣባላት ማሕበር፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን ደቁ ክሰድ ምኽኣሉ፡ መርኣያ እናበረኸ መሻርኽትን ስልጠና ወዲቡ። ዝመጸ ደረጃ ንቕሓት ከምዝዀነ እቲ ብክኢላታት ጥዕና ዝተዋህበ ብምግላጽ፡ ብማሕበር ዝካየድ ንጥፈታት ስልጠና፡ ሜላታት ምልላይ ስንክልና ንምዕዋት ብውህደት ክስራሕ ተላብዩ። ዘለዎም ቈልዑ፣ ኣተኣላልያ፡ ኣመጋግባን ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣስማጥ ኣቶ ክንክን ጽሬትን ምስ ኣእምሮኣውን መሓረና ተኽልኣብ ድማ፡ እቲ ስልጠና ምዕባለኣውን ስንክልና ዝነብሩ ወገናት፣ ንዝጸንሐ ኣረዳድኣን ኣተኣላልያን ከምኡ’ውን ካልእ ተዛማዲ ዛዕባታት ስንኩላን ዘማእዝን ምዃኑ ብምሕባር፡ ዘጠቓለ ነይሩ። ሰልጠንቲ ብዝግባእ ክሰርሑሉን ነቲ ኣደ-መንበር ማሕበር ወ/ሮ ገነት ሃብተ፡ ፍልጠት ናብ ካልኦት ከመሓላልፍዎን ማሕበር - ስንክልና ዘለዎም ቈልዑ ካብ ተማሕጺኑ። ሕብረተሰብ ተገሊሎም ጾር ስድራቤትን ኣብ ዞባ ዓንሰባ፡ ልዕሊ 1 ሽሕን 36 ሃገርን ንኸይኮኑ ኣበርቲዑ ክሰርሕ ኣብ ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ምጽንሑ ብምጥቃስ፡ እቲ ዝተዋህበ ስንኩላን ዝተጠርነፉ ወገናት ኣለዉ። ሓጋዝ - ኣስታት 50 ሽሕ ጥሪት ተኸቲበን ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ - ምሕዳራት ሃብቲ እንስሳ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ኣብ ከባቢ ሸበቕ፡ ዓድ-ዑመርን ዓድ-ኣረይን ወነንቲ ጥሪትን ንቕሓቶም ኣብ ክታበት ብምስጋን፡ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ከባቢ ሓሽሻይ፡ ባዶብ፡ ፋና፡ ዓድ-ፋካይ፡ 18 ነቝጣታት ኣብ ዝተኻየደ መደብ፡ ዝመጽእ ሳምንታት ክካየድ ምዃኑ፡ እቲ ብምብራኽ ጥሪቶም ኣብ ዝተመደበ ጥሪት ዝርአ ዝነበረ ሕማት ከምዝጎደለ ኢዳምር፡ ዓዳለት፡ ሓርነት፡ ኣወንጀሊ፡ 35 ሽሕ ጤለ-በጊዕ ጸረ-ጉልሓይ መሰል ዝተረኽበ ሓበሬታ ወሲኹ ኣብሪሁ። ግዜን ቦታን ከቕርቡ፣ ተርእዮ ሕማም ሓቢሮም። ኣሸራ፡ ግላስን እንጭናቕን፡ ካብ 24 ሕማም፣ 12,40 ከብቲ ጸረ ሕማም ምስ ዘጓንፎም ድማ ተቐላጢፎም ሞያዊ ክሳብ 28 ሕዳር ወፍሪ ክታበት ጥሪት ፍሮማይ፣ ልዕሊ 60 ኣኽላባት ድማ ሰብ-ሞያ ሕርሻ ኣብ ዝሃብዎ ሓገዝ ክሓቱ ተላብዮም። ወፍሪ ክታበት ጥሪት፡ ኣብ መላእ ተኻዪዱ። ጸረ-ሕማም ዕቡድ ከልቢ ተኸቲበን። መግለጺ፡ ዕላማ ናይ’ቲ ክታበት - ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ይካየድ ከምዘሎን ውጽኢታዊ ጥሪት ብምውሓስ ድሕነት ሕብረተሰብ ወነንቲ ጥሪት ኣብ ዝሃብዎ ከምዝዀነን፡ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ብመሰረት ሓበሬታ ቤት-ጽሕፈት እቲ ወፍሪ፡ ኣብ ምሕዳራት ምርግጋጽ ምዃኑ ጠቒሶም፡ ጓሶትን ርእይቶ፡ ስለ’ቲ ብናጻ ዝወሃብ ክታበት የነጽር። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.81 4 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 2 ርእይቶ ርእይቶ ብመጽሓፍ “ዖናን በስክዲራን” ተደቢስና፡ ሓዘንና’ውን ዓጺና! ኢብራሂም ሓጅ ሜልቦርን ኣውስትራልያ ክነብዕ ይግደድ። ብፍሉይ ኣስማት ግዳያት ዘይኮነ መሰናኽላት ተሓሊፉ.” ይብል ከበሳታት ኤርትራን ኢትዮጵያን.ንዖና ሎሚ! በዛ ታሪኻዊት መጽሓፍ፡ ኣቦይ ዑመር፡ ኣቦይ ኣረይ፡ ኣደይ ኣመተ. እሞ ቀጺሉ “.ኣብ’ዚ መጽሓፍ ቀሪቡ ረጊጹ ዝሓልፍ ዕሙር መስመር ንግዲ “ዖናን በስክዲራ” ተደቢስናን ሓዘንና ወዘተረፈ. እናበለ ምዝንታዉ ንነብሱ ከም ዘሎ ዛንታት፡ ሓደ ጸሓፊ ካብ ብዙሓት ነይሩዋ.” ይብል። ዓጺናን! ደራሲን ተመራማሪን ነጸረኣብ ኣካሎም ኮይኑ ይሰርሖ ምንባሩ ንዕዘብ። ኣዘንተውቲ ዝኣከቦ ሓበሬታ ብናይ ውልቁ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ናይ’ታ ኣብ ኣዛዚ ኣብዛ ብልጽትን ብርቂን ዝኾነት ንውሽጣዊ ስምዒቱ ድማ በዘን ዝስዕባ ኩርናዕ perspective ከቕርቦ ዝፈተነ ትሕቲ ሰሃራ ብጥንታውነት ኣብ ቀዳማይ ታሪኻዊት መጽሓፉ “ዖናን በስክዲራን” ቃላት ክገልጽ ከሎ ንረኽቦ፥ ጥራሕ ምዃኑ ምግንዛብ ከድሊ እዩ.” ደረጃ ትስራዕ፡ ገዳም ማርያም፡ ኣብ ሰፊሕ ምርምርን መጽናዕትን ከም ዘካየደ ይብል። “.ብዛዕባ’ቲ ኣብ በስክዲራ ዘጋጠመ ደብረሲና እያ ትርከብ። 474 ድሕሪ ነታ መጽሓፍ ዘንበ ብልዑልን ልባውን ኣሰቃቒ ህልቂት እንክሰምዕ፡ ሓደ ካብ ልደት ክርስቶስ ድማ ተመስሪታ። ሓቂ ኣድንቖት ከም ዘስተማቕራ ኣይጠራጠርን። ስነ ጽሑፋዊ ጽባቐ ናይ ካልእ ዝበኣሰ ስለዝኾነ ኣእምሮይ ይሓይሽ፡ ከምዚ ዘኹርዕ ዛንታ ዘለዎ ገዳም እቲ ዘካየዶ መጽናዕቲ ኣዝዩ ደቂቕን ብጭንቀት ይናወጽ። ብፍላይ ነቲ ምስ ከም እንውን ጨሪሸ ኣይፈልጥን ነይረ። ዓሚቚን ምዃኑ፡ እቲ ምስ 12 ሰባት ደራሲ ነቲ ናይ ስነዳ ዕዮ ብስነግዳያትን ስድራ ቤት ግዳያትን ዘካየድኩዎ ብድርኺት መጽሓፍ ዖናን በሲክዲራን ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ዘረጋግጾ ህያው ፍልጠታውን ኣካዳሚያውን ኣገባብ ኣብ ቃለ መሕተት ደጊመ ክሰምዖ ከለኹ፡ ድማ ነዚ ጥንታዊ ገዳም ንኸበጽሕ ጭብጢ እዩ። ኣነ ካብዛ ሒደት ተወዳደርቲ ርእሲ ምቕራቡ፡ ነቲ ኣብቲ መጽሓፍ ብጓሂ ውሽጠይ ተቓጺሉ ነቢዐ ጥራይ ተሃንጥየ ኣለኹ! ዝርከቡዋ፡ ታሪኻዊት ዝኾነት ሰናዲት ተጠቒምሉ ዘሎ ስነጥበባዊ ኣቀራርባ ብፕሬዚደንተ ኩቢሸት ተነጊሩዎ” ብምባል ከይሰራሕኩ ተዓዚመ ዘሕለፍኩወን መጽሓፍ “ዖናን በስክዲራ”፡ ዘዋህለልኩዎ ምስ ካልእ ታሪኻዊ ፍጻመ ኣተኣሳሲሩ መዓልታት ውሑዳት ኣይኮናን.” ገለ ካብ ዘሕዝን ዛንታት ሓፈሻዊ ጦብላሕታይ ገምጋም ክህብ ይገልጾ። ከለኹ፡ ምስዚ ብርቂ ዝኾነ ናይ ስነዳ ግዳያት፡ ነዚ መጽሓፍ ክንዮ ምስናድ ድሕሪ’ዚ ደራሲ ናብ ቀንዲ ትሕዝቶ ሓንቲ ካብቶም ውጻእ መዓት በስክዲራ ዕዮ ዝመጣጠን ተኽእሎ ከም ዘይውን ኩነታቶም ንኽፈልጥ ዝሓት ሰብ ናይቲ መጽሓፍ ብምእታው ከም ግብረ ዝኾነት መርየም ዘርኦም (ነጸረኣብ ‘ይማ ኣቐዲመ እመን። ምርካቦም ከም ደበስ እዮም ዝቖጽሩዎ። መልሲ ናይዚ ወተሃደራዊ ስርሒት’ዚ፡ መርየም’ ኢሉ እዩ ዝጽወዓ) ዘሕዝን በዚ ድማ’ዩ ገለ ካብቶም ንቃለ-መጠይቕ ዕላማ ናይዛ ታሪኻዊት ብርቂ ሃጸይ ሃይለስላሰን ኣዘዝቲ ሰራዊቱን ኣብ ተዘክሮታ በዚ ዝስዕብ ትጸውዮ፥ ዝቐረቡ ውጻእ መዓትን መቕርብ ዝሃለቑን፡ መጽሓፍ፡ ብክፍሊ ምርምርን ስነዳን፡ ልዕሊ ዓድታት ሰንሒት ዝፈጸምዎ ህልቂት እዚ ናይ ስነዳ ዕዮ ዘሕደረሎም ውሽጣዊ “ዒድ’ዩ ነይሩ፡ ንግሆ ምስቶም ካብ ኣሕተምቲ ሕድሪ፡ ብኸምዚ ዝስዕብ ቃላት ብዘሕዝን ቃላት ይትርኽ። ኣርእስቲ ናይታ ስምዒት ብከምዚ ዝስዕብ ዝገልጽዎ፥ ኩሉ ዓድታት ዝመጹ ብሓባር ኣኪቦምና። ተገሊጹ ኣሎ፥ መጽሓፍ ከኣ በተን ኣብቲ ህልቂት ክልተ ኣዝዮም ነዋሕቲ ወተሃደራት “.ሎሚ እንታይ እዩ ጎኒፍኩም ዝብል ዝለዓለ ዋጋ ዝኸፈላ ማንታ ዓድታት ‘ዖናን “.ታሪኽ ግፍዕታት ኣብ ምስናድ፡ መጺኦም፡ ‘ወንበዴታት ርኢኹም’ዶ?’ ብምርካብና ብሓቂ ተደቢስና፡ ሞትናን በስክዲራን’ ተሰምዩ ንረኽቦ። ዕላማና ጽልእን ቅርሕንትን ንምስሳይ ኢሎም ሓቲቶምና። ‘ኣይረኣናን’ ሕሰምናን እንቋዕ ተደፊኑ ኣይተረፈ. ዘይኮነ፡ ካብዚ ሕሱም ታሪኽ’ዚ ኣድላዪ ኢልናዮም። ዳሕራይ፡ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ሎሚ ተፈዊስና.” ከኣ ይብሉ። ስነ-ልቦናዊ መጐት ትምህርቲ ብምውሳድ ኣብ መጻኢ ዓባይ ገረብ ተኣኪብና ውዒልና። ንኸይድገም ውሕስነት ዝኸውን ታሪኻዊ ንሕና’ውን ከም ነበብቲ በዚ ኣዝዩ ዓቢ ቆልዑ ብጽምኢ ምስ ግዓሩ. ናይ ምሸት ደራሲ ንህልቂት ካብ ዘስዓቦ ሓዘን ንቕሓት ምዅስኳስ እዩ። ታሪኽና ናይ ስነዳ ስራሕ “ተደቢስና፡ ሓዘንና ዓጺና” ምስ ኮነ፡ ‘ነፋሪት ትመጽእ ኣላ’ ተባሂሉ ጓህን ቊሩብ ፍንት ኢሉ ከም ተዓዛባይ ዘይምርሳዕን ምዝጋብን ከኣ፡ ነቲ ምስ እንተበልኩ ምግናን ኣይኮነን። (an undercurent literary touch) ስነ- መስጊድ ኣተና። ‘ኣጣቕዑ’ ኢሎምና ነዚ ዝስዕብ ሰብኣዊ መጎት ኣልዒሉ ንነባቢ ጎረባብትና ህዝብታት ክህልወና እንብህጎ፡ ጥበብ ንዘስተማቕር ነባቢ ከም ዝምስጥ ኣጣቒዕና፡ ‘ዕል’ በሉ’ውን ተባሂልና። ምስ እቲ ስራሕ ኣዝዩ በዳሂ ምንባሩ፡ ደራሲ ይዕድም፥ ንነባሪ ሰላምን ምልላእን እነካይዶ ቀጻሊ ኣይጠራጠርን። ጎኒ ንጎኒ እቲ ኣሰቃቒ ዓለልና ረሽሪሾምና!” ኣብ መስርሕ ስነዳ ሓበሬታ ናይ ምእካብ ቃልሲ መበገሲ እዩ።” ዝኾነ ዛንታ፡ እቲ ውሕሉል ስነ-ጥበባዊ ብድሆታት ከምዝነበሮ በዚ ዝስዕብ ይገልጾ፥ “.መቸም ነዚ ዝመስል ዛንታ ሰሚዕካ፡ እቲ ብኣልማ (indiscriminate) ኣቀራርባ፡ ንነባቢ እንሓንሳእ፡ ካብቲ ዘሕዝን ደራሲ ኣብዛ መጽሓፍ’ዚኣ፡ ከም “.ፍርቂ ዘመን ሓሊፉ፡ ናይ ኩሎም ብዛዕባ ግዳያት ጥራይ ተዛሪብካ ምሕላፍ፡ ዝተፈጸመ መርሸንቲ ክሳብ ክንደይ ዘሰክሕ ፍጻመታት ግዝያዊ እፎይታ ወይ ምዅላፍ ሰናዲን ተመራማሪን ጥራይ ዘይኮነስ ከም ውጻእ መዓት ምስክርነት ክትረክብ ንምሉእነት ናይቲ ዛንታ የጉድሎ እዩ። ምዃኑ ደራሲ ጽቡቕ ገይሩ ገሊጹዎ ኣሎ። (distraction) ዕድል ፈጢሩ ከም እተዕርፍ ኣባል ስድራ ቤት ናይቶም ዝሃለቑን ውጻእ ኢልካ ዘይሕሰብ’ዩ። ካብቲ ኣሰቃቒ ናይቶም ነዚ ኣሰቃቒ ህልቂት ዝፈጸሙ “ከም ዝፍለጥ ኣብ ውሽጢ መስጊድ ይገብር። ደራሲ፡ ነባቢ ናይቲ ዝስዓበ መዓትን ኮይኑ እዩ ዝቐርብ። ስለዝኾነ ግፍዒ ብዕድል ዝደሓኑ፡ ሎሚ ዳርጋ ቀተልቲ ስነ-ልቦና ወይ ሃቀናኸ እንታይ በስክዲራ ዝሃለቑ፡ ካብ ኩሉ ክሊ ዕድመ ኣሰቃቒ ህልቂት ምሉእ ስእሊ ምእንቲ ድማ እዩ ምስቶም ስድራቤት ግዳያትን መብዛሕትኦም ብህይወት የለዉን። እቶም ነይሩ? ኢልካ ክትሓስብ ግዲ ይኸውን። እዮም ነይሮም። ኣብ ማህጸን ኣዴታቶም ክህልዎ፡ ከም ድሕረ ባይታ ንወተሃደራዊ ውጻእ መዓትን ሓቢሩ ክነብዕ ንዕዘቦ። ብህይወት ዘለዉ እውን ከም ደቂ ዛግራ ኣብዚ “ቅተል” ተባሂሎም “ስለምንታይ” ዝነበሩ፡ መዓልታት ጥራይ ዝቖጸሩ ዕሸላት፡ ስርሒት ቅትለት ሜጀር ጀነራል ተሾመ ነባይ እውን ከይፈተወ ምስኦም ሓቢሩ ፈቐዶኡ ተበታቲኖም፡ ንኽርከቡ ቀሊል ከይበሉ ትእዛዝ ከተግብሩ ግዴታ ናይ ቆልዑ፡ ጎራዙት፡ ኣባጽሕ፡ ኣቦታት፡ ኣደታት፡ እርገቱ ብጽፉፍ ኣገባብ ብምቕራብ ዝነበሮም ተራ ወተሃደራት ኩነተ-ኣእምሮ ኣረጋውያን እዮም።” ብምባል ይገልጾ። ዛንታኡ ይፍልም። ከም ሳዕቤን ናይ’ቲ ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ኣይኮነን ዘገድስ። ሃንደስትን ኣዘዝትን ብተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብዛዕባ እታ ካብ ህልቂት በስክዲራ ናይቲ ህልቂት ከመይ ዝበለ ስነ-ልቦና ዝተቐንጸለ ዓቢ ጀነራል፡ ዓበይቲ ኣዘዝቲ ብህይወት ወጺኣ ዕጫኣ ዝኽትምናን ዋና ኣሰናዳኢ ነይሩዎም ኢልካ ምሕታት እዩ እቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነ ሃጸይ ስንክልናን ዝኾነ መድህን ሑመድ፡ ኣገዳሲ.” ብምባል ይምጉት። ብርሃነ ምሕረትኣብ ሃይለስላሰ ከይተረፈ ኣእምሮኣዊ ጭንቀትን ኩነታት ክገልጽ ከሎ ድማ “.መድህን ምክትል ኣሰናዳኢ ፍርሕን ከም ዘሕደረሉ፡ ብዘደንቕ ጥበብ እታ መጽሓፍ ብዛዕባ እቲ ዘሰቅቕ ድሕሪ ነዊሕ ክንክን ካብ ሆስፒታል ተገሊጹ ኣሎ። ዛንታ ህልቂት ብዝርዝር ትገልጽ’ኳ ወጺኣ ምስ ድሌታ ዘየጉድሉ ኣዝማዳ ዓብደልቃድር ኣሕመድ እንተኾነት፡ ንእግረ መገድኻ ትረኽቦ እያ ተጸጊዓ። ድሕሪ ወለዳ ጠምያ ቍ.ስ 1626 / 201820 (256) ሜጀር ጀነራል ተሾመ እርገቱ፡ ብ21 ፍልጠት ውሑድ ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ኣይሓደረትን ዓሪቓ’ውን ጥራይ ዝባና ሕዳር 1970 ብመኪና ካብ ኣስመራ ናብ “በስክዲራ” ዝብል ቃል እንታይ ማለት ኣይተረኣየትን። እዚ ግን ብጩግራፍ ቦርድ ምስንዳእ ከረን ኣብ ዝጐዓዘሉ ዝነበረ ብስዉእ ጀግና ምዃኑ በስክ=ዒቃ፡ ዲራ = ዱማ. ካብ ከባቢ ዝኽትምናን ስንክልናን ካብ ምልብላብ ገብረሂወት ገብረስላሰ (ወዲ ሕምብርቲ) ዮሴፍ ሃይለማርያም እታ ዓዲ ዝርከብ ገና ኣሰሩ ዘይጠፍአ ኣየድሓናን። ስንክልናን ዝኽትምናን ብእትምራሕ ናይ ተሓኤ ሓይሊ (3) ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ገረብ ዒቃን ዱማን ዝረዓመቶ ስም ምዃኑ ኣማእኪለንኣ እያ ዓብያ። ብፍቕሪ ወለዲ ተቐቲሉ። ሃጸይ ሃይለስላሰ ንቅትለት ተስፋኣለም የማነ ትፈልጥ። ብተመሳሊ ብዛዕባ ታሪኻዊ ኣይማመቖትን፣ ኣብ ቁልዕነታ ምስ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ጀነራል ብኸመይ ከም ዝሰመዖ ደራሲ በዚ ድሕረ ባይታ ዖና “እቲ ዖና ዝብል ቃል መሳቱኣ ክትዘል ኣይተዓደለትን። ዝስዕብ ይገልጾ፡ “ሜጀር ጀነራል ተሾመ ቍ.ስ 201820 (250) ብትግርኛን ትግራይትን፡ ቀደም ዝተገድፈ ንእግራ ስንክልና ንውሽጢ ድማ ሕሱም ኣብ ዝተቐትለሉ እዋን ንጉስ ሃይለስላሰ ኣብ ፋክስ. 12749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ወይ ዝባደመ” ማለት ከም ዝኾነ ኣብታ ዝኽትምና መቚሖም ቀይዶማ” እናበለ ሃረር ወተሃደራዊ ኣካዳሚ፡ ኣብ ጽንብል መጽሓፍ ተገሊጹ ኣሎ። ብእንግሊዘኛ ንመከራኣ ይጸዊ። ለይ-ኣውት መረቕታ መኰነናት ተጸሚዱ ነበረ። ነቲ ምናልባሽ፡ ነቲ “forsaken/deserted” ናይ መርድእ መልእኽቲ ብሕሹኽታ ምስ ኣብ ትሕቲ እቲ “ህልቂት በስክዲራ ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ዝብል ቃል ዝትክእ ቃል ክኸውን ዝኽእል ነገሩዎ፡ ካብ መቐመጢኡ ብድ ኢሉ ካብ ልሳን ግፉዓት” ዝብል ኣርእስቲ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ይመስለኒ። ቀጺሉ ቅድሚ ዖና ምባላ ሽማ ንደገ ወጸ።. ሃጸይ ሃይስላሰ፡ ኣብ ከምዚ ዝጸሓፈን ልቢ ዝትንክፋ ዛንታት ቆጺርካ ፋጥና ኣድም “ሻካት” እዩ ነይሩ ይብል። ብተደጋሚ ናይ ክብሪ እንግዶት እናሃለወ ሕማቕ ዘይውዳእ ኣሰቃቒ ዛንታት ትነብ። ወራት ዓንያ ስማ ናብ ዖና ከም ዝተቐየረ ዜና ክሰምዕ መጀመርታኡ ኣይነበረን። ትስዕብ ዛንታ ድማ ካብታ ቅድመኣ ምዝርጋሕ ጋዜጣ ድማ ይሕብር። ኣብቲ መጽሓፍ ተገሊጹ እቲ ኣብ 1960 በቶም ክልተ ኣሕዋት ዝነበረት ብዝያዳ ተንበዓካ። ቍ.ስ.1395-0758045 ከምዘሎ፡ “ዖና ነዊሕ ድሕረ ባይታ ንግዳዊ (መንግስቱ ንዋይን ግርማሜ ንዋይን) ምልክታ ንጥፈታት ዝነበራ እያ። ካብ ሳሕል ክሳብ ዝተፈተነ መፈንቅለ መንግስቲ፡ እቲ ንጉስ ይቕጽል . . . ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ሰዋኪን .ካብ ባርካ ክሳብ ስናር፡ ካብ ባጽዕን ነቲ ሕማቕ ዜና ኣብ ብራዚል እንከሎ እዩ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.81 4 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 3 ተስፊት ሓጐስ ኣገዳስነት ልምዓታዊ ፖሊሲታት ንቑጠባዊ ዕብየት ሉል ተስፋይ ሚ/ዕ/ማ/ድሕነትን ጂያን ባፕቲሰት ሳይ፡ ፍረደሪክ ቮን ሃየክ፡ ሰፊሕን ካብ ዝዳህሰሱ ሰባት ሓደ ድማ ኣህጉራዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ኣብ ናጻ ዕዳጋ መተካእታ ዘይብሉ ስነሓሳብ ሚልቶን ፍሪድማን ዝኣመሰሉ ሊቃውንቲ ኣመሪካዊ ምሁር ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠት ምዕባለ ሃገራት ዓቢ ድርኺት ዘለዎ’ዩ። ምዃኑ፡ ሃገራት ድማ ንዕኡ ብምኽታል ስነቑጠባ ካብ ዓበይትን ጸለውትን ስነቁጠባ ድማ ነቲ ርእሰማልነት እንኮ ቻልመርስ ጆንሰን ይጥቀስ። ቻልመርስ ኣኪማትሱ ካናሚ ዝተባህለ ጃፓናዊ ክኢላ ጥራይ ቁጠባዊ ምዕባለ ከምዘረጋግጻ ዝገልጽ ዓውድታት ማሕበራዊ ስነፍልጠት ምዃኑ ሓዲድ ምዕባለ’ዩ ዝብል ኣጠማምታ ጆንሰን ኣብታ ኣብ 1982 ዘሕተማ ቁጠባ ኣብቲ ሞዴል ኣናፍራ ዓ (ጊዝ) ብርክት ዝበለ መጻሕፍቲ ተሓትመ። ኣብ ይጥቀስ። እዚ ዓውዲ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዝድርዕ ምሁራዊ ጽሑፋትን ስነሓሳብን ‘ሚኒስትሪ ኣህጉራዊ ንግድን ኢንዱስትርን፡ ዝብል ስነሓሳቡ፡ ኣብ ላዕሊ ንዝተጠቕሰ 190፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዝነበረ ጆርጅ መድረኻትን ማሕበረ-ቁጠባዊ ኣወዳድባን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጽሑ ዓቢ ተራ ቁጠባዊ ተኣምር ጃፓን’ ዘርእስታ ሓሳብ ጌርሺንክሮን ዝሰማዕሉ ይኹን ዳብሊዩ ቡሽ ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ “ዓለም ሕብረተሰብ ዓለም ንዝተመዝገበ ቁጠባዊ ምጽዋቶም ይግለጽ። ኣብ ምዕራባዊ መጽሓፉ ንቕልጡፍ ቁጠባዊ ገስጋስ እምበር ኣብ ቁጠባዊ ምዕባለ ሃገር፡ ናብ ናብ ሓድሽ ዓለማዊ ስርዓት ትሰጋገር ኣላ” ፍጻመታት ንምድህሳስን ምርዳእን’ውን ዓለም ዝተጻሕፈ ብርክት ዝበለ ቁጠባዊ ጃፓን ካብ 1950ታት ክሳብ 1980ታት ሰደድ ዝጠመተ ኢንዱስትርያዊ ፍርያት ምስ በለ፡ “እዚ ሓድሽ ዓለማዊ ስርዓት ኣገልጊሉ’ዩ። ማሕበረ-ቁጠባዊ ኣወዳድባ ጽሑፋት ድማ ነቲ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ዳህሲስዎ ይርከብ። ቻልመርስ ጆንሰን፡ ኣገዳሲ ምዃኑ ይጠቅስ። ብኣመሪካ ዝምራሕ፡ ናጻ ዕዳጋን ሊበራላዊ ሕብረተሰብ ዓለም ኣብ ዝተፈላለየ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ነቲ ጃፓን ዝተጠቕመትሉ ፖሊሲታት ኣብ ልምዓታዊ መንግሰቲ መጽናዕቲ ደሞክራሲን ከም ኣዕኑድ ዘቕውምዎ” ምድባት’ዩ ዝኽፈል። እቲ ምድባት በልጂዩም፡ ነዘርላንድስን ካልኦትን ዝተራእየ “ልምዓታዊ መንግስቲ” ዝብል ስያመ ዘካየዱ ብርክት ዝበሉ ምሁራት፡ ኣብዚ ምዃኑ ገሊጹ። እቲ ካብ 1980 ዝጀመረ ድማ ፍልመ-ዴሳዊ፡ ጊልያዊ፡ መስፍናዊ፡ ቁጠባዊ ገስጋስ፡ ርእሰማልነትን ናጻ ዕዳጋን ዝሃበ’ዩ። ነዚ ስያመ መሰረት ብምግባር ኣምር ዝጠቓለሉ ብርክት ዝበሉ ብስምዕ ዋሺንግቶን ዝፍለጥ ኣተሓሳስባ ርእሰማላዊ፡ ዴሳዊ፡ ድሕረ-ዘመናዊ ወይ ዝወለዶ ቁጠባዊ ገስጋስ ምዃኑ ንምርኣይ ድማ ካብቲ እዋን ኣትሒዙ ኣብ ሃገራት ልምዓታዊ ፖሊሲታት ጠቒሶም ኣለዉ። ድማ ንጽላት ኣገልግሎት (ሰርቪስ) ድሕረ-ኢንዱስትርያዊ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ብምህቃን ዝተዳለወ’ዩ። ክንዲ ዝኾነ ኤስያ ማለት ኣብ ደቡብ ኮርያ፡ ታይላንድ፡ ካብቲ ፖሊሲታት ብቐዳምነት ዝመጽእ ቀዳምነት ብምሃብ መንግስታት ኣብ ኣቦ ዘመናዊ ስነቑጠባ ተባሂሉ ዝጥቀስ ድማ ኣብ ልምዓታዊ ገስጋስ ብርክት ማሌዥያ፡ ሲንጋፖር፡ ቬትናምን ቻይናን ብመንግስቲ ዝምራሕ ማክሮ ቁጠባዊ ምድራኽ ቁጠባዊ ዕብየት ዝነበሮም ንጡፍ ስኮትላንዳዊ ኣዳም ስሚዝ እዩ። እታ፡ ዝበላ ሃገራት ምዕራብ ዓቢ ተራ ንዝነበሮ ንዝተመዝገበ ማሕበረ-ቁጠባዊ ለውጥታት፡ ፖሊሲታት ምዃኑ ድማ ይገልጹ። ከም ምትእትታው ብፍላይ ድማ ኣብ መስንዕ ኣብ 176 ዘሕተማ “ዳህሳስ፡ ንባህርን ንጡፍ ልምዓታዊ ፖሊሲ ሃገራት ፈጺሙ ልምዓታውያን መንግስታት ዝፈጠርዎ ገንዘባዊ ፖሊሲ፡ ንግዳዊ ፖሊሲ፡ ፊስካላዊ ክድርት ጀሚሩ። እንተኾነ እቲ ሓድሽ መንቀሊታትን ሃብቲ ሃገራት” (ኣን ኣይጠቅስን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ቁጠባዊ ገስጋስ ተባሂሉ ይጥቀስ። ምዕባይ ፖሊሲ ዝበሉ ዓበይቲ ኣዕኑድ ማክሮ ቁጠባዊ ዝተባህለ ዓለማዊ ስርዓት ነዊሕ ከይጸንሐ ኢንኳየሪ ኢንቱ ዘ ኔቸር ኤንድ ከውዝስ እቲ ቅኑዕ ሞደል ቁጠባዊ ምዕባለ ብኻልኦት ልምዓታዊ መንግስቲ ከም ስነሓሳብ፡ ፖሊሲታት ብመንግስቲ ክምርሑ ከም ክፈራኸሽ ብምጅማሩ ኣድላይነት ኦፍ ወልዝ ኦፍ ኔሽንስ) ዘርእስታ ሃገራት ከይፍለጥ’ሞ ነቲ መገዲ ቁጠባዊ ነቲ ምትእትታው መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ዘለዎም ከኣ ይጠቕሱ። ምህናጽ ብቑዕን ልምዓታዊ ፖሊሲታት ካብ ቀዳማይ ዕቑድ መጽሓፉ፡ ኣብ ዓውዲ ስነቑጠባ ፈላሚት ገስጋስ ካልኦት ሃገራት ከይመሃራሉን ዘይሃናጽን ዓንቃፍን እዩ ዝብል ንሓያለ ኣፍራይን ትካላት መንግስቲ፡ ውህደት ናይ 21 ዘመን ኣትሒዙ ክሕደስ ጀሚሩ መጽሓፍ ምዃና ብዙሓት ይሰማምዑ። ይርከብ። ዶክተር ኣዳም ስሚዝ፡ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሓደ ቁጠባዊ ስነሓሳብ ኣገዳስነቱ ኣብ ግላስጎው (ስኮትላንድ) ከም መምህር ዝተፈላለየ መድረኻት ክዓዝ ወይ ክሃስ ሞራላዊ ፍልስፍና ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ’ዩ። ይኽእል’ዩ። ኣብ ሓደ መድረኽ ኣገዳስነቱ እታ፡ ድሒራ “ሃብቲ ሃገራት” ዝብል ናይ ስለ ዝሃሰ ግን ንኹሉ ግዜ ኣብቂዑ ማለት ኣሕጽሮት ስያመ ዝተገብረላ ኣስታት ኣይኮነን። ልምዓታዊ መንግስቲ ከም ሓደ ሽሕ ገጽ ዘለዋ መጽሓፉ ድማ ኣምር ሓቚፍዎ ዝርከብ ናይ ልምዓት ኣብ ዘመናዊ ዓውዲ ስነቑጠባ እታ ኣዝያ ፖሊሲታት ብመንግስቲ ዝምእከል ንጡፍ ኣገዳሲት መጽሓፍን ኣቦ ዘመናዊ ስነቑጠባ ቁጠባዊ ፖሊሲታት ክህሉ ዘተባብዕን ባይታ ተባሂሉ ክጽዋዕ ዘኽኣለቶን እያ። ዝፈጥርን እዩ። በዚ መሰረት፡ ዘይማዕበላ ኣብዛ መጽሓፍ፡ ንርእሰማልነት ከም ሃገራት ነዚ ፖሊሲታት ከም ኣድላይነቱ ስነሓሳብ መሰረት ዝገበሩ ብዙሓት ኣምራት ብምትግባር ቁጠባዊ ገስጋስ ከመዝግባ ክሕቈፉ በቒዖም እዮም። ድሕሪ 70 ዓመት ከምዝኽእላ ዘየማትእ ሓቂ ኮይኑ ይርከብ። ምሕታም ናይዛ መጽሓፍ ከኣ ርእሰማልነት መሪሕ ቁጠባዊ ስነሓሳብ ብምዃን ኣብ መወከሲ፡ Developmental States ብ ምዕራብ ኤውሮጳ ከስፋሕፍሕ ግዜ Stefan Hagard ኣይወሰደን። ዘመነ ምንቕቓሕ ዝወለዶ ከይደግምኦን እዩ። ዓመታት ቅቡል ዝተወስደ ኣጠማምታ ኣብ ስራሕ ኣብ መንጎ ትካላት መንግስቲ፡ ሃናጺ Big 3 in Economics ብ Mark ሓሳባት ማለት መሰል ውልቀሰብ እምነ ሃገራት ምዕራብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ምልዋጥ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ’ዩ። ዝምድና ኣብ መንጎ ብሕታውን ህዝባውን Scousen ኩርናዕ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ዝተኸተልኦ ንጡፍ ልምዓታዊ ፖሊሲታት፡ ቻልመርስ ጆንሰን ኣብ መጽሓፉ ጽላት፡ ቁጽር ቀጥታዊ ግዳማዊ ወፍሪ፡ ስርዓት ናይ ሃገራት ክኸውን ኣለዎ ዝብል ብርክት ዝበለ ስትራተጂታት ዝሓቘፈ’ዩ። ኣስፊሩዎ ዘሎ መሰረታዊ ሓሳብ፡ ሚኒስትሪ ጥቡቕ ዝምድና ኣብ መንጎ ማሕበራት ኣተሓሳስባ ኣብ ኣዳም ስሚዝ’ውን ጽልዋ ሎሚ ኣብ ERI-TV ገለ ካብቲ ኣብ ተግባር ዝወዓለ ንጡፍ ኣህጉራዊ ንግድን ኢንዱስትርን ጃፓን ሰራሕተኛታትን መንግስትን ድማ ከም ፈጢሩ’ዩ። ልምዓታዊ ፖሊሲታት ድማ ጸወንታዊ ኣብ ምእዛን ቁጠባዊ ዕብየት ናይቲ ሃገር ተወሰኽቲ ካብ ዝረኣዩ ፖሊሲታት እቲ፡ ኣብ ፈረንሳ ንዝነበረ መስፍናዊ (ፕሮተክሺንስት) ንግዳዊ ፖሊሲታት፡ ዓቢ ተራ ከምዝተጻወት ዘመልክት’ዩ። እዮም። ብዘይካ’ዚ ጠመተ ኣብ መስንዕን ሰዓት መደብ ስርዓት ንምዕላው ኣብ 1789 ጀሚሩ ዕቱብ ቁጽር ኣብ ፋይናንሳዊ ጽላት፡ ብዘይካ’ዚ ተኸታተልቲ መንግስታት ሰደድን፡ ምጥቃም ኢንዱስትርያዊ ፖሊሲ፡ 12፡0 ሃገራዊ መዝሙር ኣብ 179 ዝተዛዘመ ሰውራ ፈረንሳ ህንጸት ወሰንቲ ትሕተ-ቕርጺ ብመንግስቲ፡ ጃፓን ካብ ሕልኽላኻት ማሕበርነትን ምኽታል ኣብ ዜግነት መሰረት ዝገበረ 12፡02 መቓልሕ መንእሰያት ድማ ከም ሞንተስኲ፡ ሩሶ፡ ቮልታይር ወፍሪ ኣብ ስነ-ፍልጠታዊ ምርምር፡ ድጎማ ርእሰማልነትን ናጻ ብምዃን ኣብ ክዉንነት ፖለቲካ’ውን ወሰንቲ ምዃኖም ይግለጽ። 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ዝኣመሰሉ ፈላስፋታት ዝጉስጉሱሎም ንሕርሻውን ኢንዱስትርያውን ፍርያት፡ ህዝቦምን ሃገሮምን ዝተሰረተ ልምዓታዊ ንልምዓታዊ ፖሊሲታት ክቃወሙ 12፡50 ዜና ስፖርት ዝነበሩ ማዕርነት፡ ሓርነት፡ ፍትሒ ዝብሉ ኣቕርቦት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቀረጽ ፖሊሲታት ምኽታሎም’ውን ይሕብር። ዝጸንሑ ኣካላት ድማ መንቀሊት 12፡5 መደብ ቡያ ኣምራት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝሃቀነ’ዩ። ኣልቦ እታው ንኣገደስቲ ተክኖሎጅያዊ ምዕባል ስነሓሳብ ልምዓታዊ መንግስቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ተባሂላ ኣብ ትግለጽ 13፡30 (ዜና ዓረብ) ምፍልላይ መንግስትን ሃይማኖትን ኣብ ፍርያት ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ዝተጠቕሰ ከም ቁጠባዊ ኣምር፡ ኣብ መንጎ ልምዓታዊ ጃፓን፡ ካብ 190ታት ጀሚሩ ዘጋጠመ 13፡45 ዕላል ጥበባት ፖለቲካ፡ ምድራት ስልጣን መስፍናዊ ልምዓታዊ ፖሊሲታት ድሕሪ ምዝዛም ፖሊሲታትን ቁጠባዊ ገስጋስን ንዘሎ ቁጠባዊ ጸገማት ከምኡ’ውን ነቲ ኣብ 14፡20 ቴክ ኢንሳይት ስርዓታትን ምስራት ንህዝቢ ዝውክል ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ዓቢ ቁጠባዊ ገስጋስ ምትእስሳር ንምርዳእ ዝሕግዝ’ዩ። ሃገራት 197 ዝተኸስተ ፊናንሳዊ ቅልውላው 15፡0 ዶክመንት ፖለቲካዊ ስርዓት፡ ስነፍልጠታዊ ርትዒ፡ ብዘመዝገባ ሃገራት ርሑቕ ምብራቕ ዘመዝግብኦ ቁጠባዊ ገስጋስ ንምርዳእ ሃገራት ኤስያ ጠንቁ ስነሓሳብ ልምዓታዊ 15፡30 ፓናሮማ ወድዓውነትን ምኽባር መሰል ውልቀሰብን ኤስያ’ውን ኣብ ትግባረ ዝወዓለ’ዩ። ታሪኻዊ ድሕረ ባይታአን ኣገዳሲ መንግስቲ’ዩ ብምባል ኢዶም ከወጣውጡ 16፡10 ናትራን 1ይ ክፋል እዞም ፈላስፋታት ካብ ዘበገስዎም ሓሳባት ጃፓን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ድሕሪ ምዃኑ’ውን ቻልመርስ ጆንሰን የመልክት። ተራእዩ። ብሕልፊ ከኣ ድሕሪ 191፡ ምስ 17፡0 ዜና (ትግርኛ) እዮም። በዚ ኣተሓሳስባታት ዝተጸልወ ዘጋጠማ ወተሃደራዊ ፍሽለት ኣብ ቁጠባዊ ከም ኣሊስ ኣምስደን፡ ዳኒ ሮድሪክ፡ ፒተር ምስፍሕፋሕ ናጻ ዕዳጋ ኣብ መላእ ዓለም 17፡15 ደርፊ ኣዳም ስሚዝ፡ ንርእሰማልነት ከም ቁጠባዊ ዳግመ-ሕውየት ብምድሃብ ተኣምራታዊ ኢቫንስ፡ ሃ ጁን ቻንግ፡ ጆሴፍ ስቲግሊትዝ ልምዓታዊ ፖሊሲታት ከም ዘይኣድላይን 17፡30 ዜና(ዓረብ) ስነሓሳብ ከበግስ እንከሎ ሓቀኛ ለውጢ ዝተባህለ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝገበት ዝኣመሰሉ ክኢላታት ቁጠባ’ውን ኣብ ሃናጽን ስለ ዝተቖጽረ መንግስታት 17፡40 ናትራን 2ይ ክፋል ኣብ ሕብረተሰብ ንምግሃድ ውልቃዊ ሃገር’ያ። ጃፓን፡ ኣብ ፈለማ 1950ታት ካብ ምዕባለ እዚ ስነሓሳብ ወሳኒ ተራ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ካብ ምእዛን ቁጠባ 19፡15 ፊዮሪና መሰል ዋንነት ንብረት ከምኡ’ውን ዝገጠማ ውድቀት ብምትንሳእ ዘመዝገበቶ ዝተጻወቱ ምዃኖም ይግለጽ። ሃገራቶም ኢዶም ክሕይቡ ተነግሮም። 20፡0 ዜና (ትግረ) ብሕታዊ ጽላት ኣገደስቲ ነገራት ዕብየት ኣቓልቦ ብርክት ዝበሉ ምሁራት ኣብ 1989፡ ጃፓናዊ መበቆል ብዘለዎ 20፡15 ተኸታሊት ፊልም ምዃኖም’ዩ ኣስፊሩ። እቲ ኣብ ዓባይ ክስሕብ ክኢሉ’ዩ። እቲ ብመሪሕነት ኣሌክሳንደር ጌርሺንክሮን ዝተባህለ ክኢላ ኣመሪካዊ ሊቕ ፍራንሲስ ፍኩያማ ክብረት ብሪጣንያ ዝጀመረ ኢንዱስትርያዊ ሰውራ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢክሀዳን ሊበራላዊ ስነቁጠባ፡ ‘ቁጠባዊ ድሕረት ብመንጽር ንዝተጻሕፈት “መፈጸምታ ታሪኽ” 21፡0 ዜና (ትግርኛ) ናብ ካልእ ክፍሊ ዓለም ብምልሓም ኣብ ዲሞክራስያዊ ፓርትን ዘመዝገበቶ ታሪኻዊ ርእየት’ (ኢኮኖሚክ ባክዎርድነስ (ዘ ኢንድ ኦፍ ሂስትሪ) ዝተሰምየት 21፡25 ፊልም ፈንቕል ጥርዚ ምስ ምብጽሑ ድማ ርእሰማልነት ኢንዱስትራዊ ገስጋስ ድማ መርኣያ ናይቲ ኢን ሂስቶሪካል ፐርስፐክቲቨ) ኣብ ዘርእስታ ጽሑፍ ከም መወከሲ ብምውሳድ 2፡0 ዜና (ዓረብ) መተካእታ-ኣልቦ ቁጠባዊ ስነሓሳብ’ዩ ዝብል ዝተኸተለቶ ንጡፍ ልምዓታዊ ፖሊሲታት መጽሓፉ ተቐያሪ ዓለማዊ ፖለቲካውን ድማ ማሕበርነት፡ ማሕበራዊ ደሞክራሲ፡ 2፡15 መደብ ቆላሕታ ኣመለኻኽታ ዓብላሊ እናኾነ መጺኡ’ዩ። እዩ። ቁጠባውን ስርዓት ኣብ ምዕባለ ሃገራት ዓቢ ካይነስያዊ ቁጠባ፡ ልምዓታዊ መንግስቲ 2፡30 ዜና (እንግሊዝ) ንኣዳም ስሚዝ ስዒቦም ዝመጹ ከም ንልምዓታዊ ገስጋስ ጃፓን ብዕቱብን ተራ ከምዘለዎ የመልክት። ክንዲ ዝኾነ ዝብል ኣምራት ከም ዘኽተመ ተኣወጀ። 2፡40 እትመት ሲት- ኮም


ሕብረተሰባት ካበይ ናበይ ብኸመይ፧ ሲራክ ክፍለ መበል 70 ክፋል ድኻማት ደሞክራሲ ንምግላጽ ብኣንጻሩ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ምርጫን ድምጺን ዘለወን መረዳእታ ሰልፊታት ኣውስትራልያን ሰልፊ ዊንስቶን ቸርችል፡ “ደሞክራሲ እቲ ኣዝዩ ኣመሪካ ሰልፊ ሕጹያት ናይ ምራጽ ምስ ርእይቶ ቸርቺል ይኹን ኣድመጽቲ ሊበራል (Liberal Party) ስም ምቕያር ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት፡ ሓድሽ ማሕበራዊ ዝኸፍአ ዓይነት መንግስቲ እዩ ይበሃል፡ ዘለዎ ስልጣን ውሱን ኮይኑ፡ ናይ በልጁም ዝሳነ ኣይኮነን። ድምጺ መረጽቲ ንኣድመጽቲ ከደናግር እዩ ብምባል ምሕደራን ቢሮክራስን ዝብል ኣምራት ካብቲ ካልእ ዝተፈተነ ኣማራጺታት ግን ሰልፊ ሕጹያት ንምዃን’ውን ውሽጣዊ ትርጉም የብሉን ንምባል ኣይኮነን። ተሪር ተቓውሞ ገይራ። ኮምሽን ምርጫ ምዕራባዊ ዓለም ትሕዝቶኡ ብዝርዝር ዝሓሸ እዩ።” ይብል። ውድር (primary election) ይካየድ ድምጺ መረጽቲ ትርጉም ንኽህልዎ ግን ኣቤቱታ ሰልፊ ሊበራል ነጺጉዎ። ተመልኪትና። ኤርትራ ካብ ጥንቲ እዩ። ብተዛማዲ ሰባት ሕጹያት ንምዃን ግን ጻዕርን ዕቱብ ስራሕን ከም ዝሓት “ህዝብና ንቑሕ እዩ፡ ኣብ መንጎ ሊበራል ቸርቺል ኣየናይ ዓይነት ደሞክራሲያዊ ኣትሒዙ ንማሕበራዊ ፍትሕን ማሕበራዊ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንምንጻር ጥራይ እዩ። ደሞክራስያዊ ሰልፍን (LDP) ሊበራል መንግስቲ ምስ ኣየናይ ዓይነት ካልእ ኣገልግሎትን ዓቢ ግምት ዝህብ ምሕደራ ዝሓሸ ዕድል ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ሰልፍን (LP) ዘሎ ፍልይ ይርድኦ እዩ” መንግስቲ የወዳድር ከምዝነበረ፡ ዓደ ኣቦ ከምዝነበራ ጠቒስና ድማ፡ ከም ይኹን’ምበር፡ ጸኒሕና ከም እንርእዮ ቶኒ ብራክስ ንምርጫ ኣውስትራልያ ኢሉ። ብድሕሪ’ዚ ውሳነ’ዚ፡ ህይወት ከምኡ’ውን ብዛዕባ መስርሕ ደሞክራሲ ኣብነት ካብ ዝተፈላለየ ሕግታት እንዳባ ገለ እዚ’ውን ድኻማት ኣለዎ። ኣመልኪቱ ኣብ ገጽ 70 ናይ መጽሓፉ ከም ቀደሙ ቀጺሉ። ክሳብ እቲ ስዒቡ ድዩ ወይስ ውጽኢት ደሞክራሲ ዝዛረብ ዓንቀጻትን ንኡሳን ዓንቀጻትን ኣቕሪብና እዚ ዝስዕብ ክልተ ድሩትነት ይጠቅስ፥ ዝመጽእ ምርጫ። ኣብቲ ዝቐጸለ ምርጫ፡ ነይሩ ንጹር ኣይኮነን። ከም ዝፍለጥ ናይ ነይርና። ዕማት መንግስቲ ኣብዚ ምዕራባውያን ክኢላታት፡ ንደሞክራሲ ዘይተገዳስነት መረጽቲ እቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት 89 ድምጺ ብሪጣንያ ቅዋምን ደሞክራሲን ካብ ናይ ዘመን’ዚ ከምኡ’ውን መትከል፡ ቅዋም፡ ካብ ካልእ ዓይነት መንግስቲ ዝሓሸ ዝረኸበ ዳቪድ ተዓዊቱ። LDP ከኣ ኣብ ካልኦት ሃገራት ፍልይ ዝበለ እዩ። ገለ ደሞክራሲ፡ ህንጸት ሃገርን ሃገርነትን ዝብሉ ዘብሎ፡ ህዝቢ ባዕሉ ኣብ ናጻን ርትዓውን “ፖለቲካዊ ዘይተገዳስነት ተድላ ናይ ዞባ ምርጫ 434,0 (9.5%) ድምጺ ኣብነታት ከነቕርብ፡- ኣምራት እውን ብመጠኑ ተናኺፍና። ወይ ጸጋ ናይቶም ኣስጋኢ ኩነታት ረኺባ። ናይ 610% ዕብየት እዩ። ጉዳዩ መትከላት ፖለቲካዊ ስርዓትን ስርዓት ዘይብሉ፡ ዝበዝሕ ድልየቱ ዝተማልኣሉ ተጸኒዑ ብዙሓት ኣድመጽቲ ብናይ ዋንነትን ኤርትራ ብመንጽር ጽሑፍ ሃብታም ሕብረተሰብ እዩ። ድላይካ ሽም ጌጋ ከም ዝመረጹ ተረጋጊጹ። ንሱ ክኢላ ስነ-ቁጠባ ፈረንሳዊ ቶማስ ፒከት ኣብ እትረኽበሉ ኩነታት፡ ዘይተገዳስነት ጥራይ ዘይኮነ ብልምዲ ደሞክራሲያዊ ክንርእዮ ፈቲንና። ብተወሳኺ ታሪኽ ርዱእን ትጽበዮን ምናልባት’ውን ኣገባብ ዝርዝር ኣስማት ሕጹያትን ኣመዓባብላ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ሃገራት ርትዓዊ እዩ።” ኣስዒቡ ከኣ፡ “ልዕሊ ሰልፊታትን ብዕጫ እዩ ዝዳሎ። ግዜ’ኺ ምዕራብ ተመልኪትና። መቐጸልታኡ ቅጥዒ-ኣልቦነትን ምልክን ንዘይተገዳስነት እዩ ዝበላ ሰልፊ LDP ቀዳማይ ዕጫ ስለ ይስዕብ፦ ምቅዋም ዝያዳ ኣገዳሲ እዩ። ከመይሲ ዝበጽሓ ኣስማት ሕጹያታ ኣብቲ ዝርዝር * ዘይተገዳስነት ብዘይጥርጥር ቅጥዒ- ኣብ ላዕሊ እዩ ነይሩ። ቅዋማዊ ስርዓት ሃገራት ኣልቦነት ወይ ምልኪ ስለ ዘስዕብ።” ኣብ ኣፍሪቃ ከምዚ ዓይነት ነገር ምዕራብ ኣብ ተግባር እቲ ቀዳማይ ጥቕሲ ንሃገራት ምዕራብ እንተ ዝፍጸም፡ ንምንታይ ዝብል ደሞክራሲ ካብ ቅዋማዊ ስርዓት ነጺልካ ዝምልከት ይመስል። ይኹን’ምበር ሕቶ’ውን ኣይምተላዕለን። እቶም ናይ ምርኣዩ ብዙሕ ትርጉም ዝህብ ኣይኮነን። ፖለቲካዊ ዘይተገዳስነት ጸጋ ድዩ መርገም፡ ምርጫ መስከርቲ ብቐንዱ ምዕራባውያን ከመይሲ፡ ቅዋም ምስ ልኡላውነት ህዝቢ ዳርጋ ንኹሉ ሕብረተሰብ ዝገልጽ እዩ። ምጥፍፋእ እዩ ምበሉ። ኣብ ሓንቲ ናይ ዝተሓዝን ንልኡላውነት ህዝቢ ዝገልጽን ኣብ ኩለን ሃገራት ሓፈሻዊ ዜጋ ኣብ ኣማኢት ዓመታት ተመክሮ ምርጫ ዘለዋ እዩ። ህዝቢ ግን ብእኩብ ባዕሉ ንባዕሉ ፖለቲካ ብዙሕ ኣይግደስን እዩ። እቲ ሃገር ግን መን ክደፍር፧ እቲ ናይ ብሓቂ ከመሓድር ግብራዊ ኣይኮነን። በዚ ድማ ካልኣይ ጥቕሲ ብልቦና ክንበብ ዘለዎ እዩ። ጸገም፡ ማለት ድኻማት ደሞክራሲያዊ ምርጫ ወከልቱ ስለ ዝመርጽ እዩ ብገዛእ ፍቓዱ ዝውክሎን ዘመሓድሮን ናይ ምዕራብ ኣማኸርቲ ንኣፍሪቃውያን ምርጫ ተቓሊዑ። ቶኒ ብራክስ፡ “እቲ ይብሉ። ካብኡ ሓሊፎም፡ ሓደ ካብቲ መንግስቲ ይምዝ። መስርሕ ውክልና ኣብ ብሪጣንያ መንግስቲ ኣርባዕተ ኣብ ክንዲ ፖለቲካዊ ተገዳስነት ህዝቢ ጸገም መረጽቲ ኣብ ግዜ ምድማጽ ቀንዲ ሕማቕ ናይ ማሕበርነታዊ ስልጣን ካብ ህዝቢ ናብ ኣመሓደርቲ ኣካላት - ንጉሳዊ፡ ሓጋጊ (ክልተ ገዛ)፡ ፈጻሚ፡ ክብ ብምባል ዘገምታዊ ለውጢ ኣምጽኡ ውሑድ ግዜ ስለ ዘለዎም ጥራይ ኣይኮነን፣ ስርዓት፡ ንኣብነት ኣብ ቻይና፡ መን ድማ እዩ - ደሞክራሲ። ስለዚ ቅዋም ኣብ ፈራዲ - ዝሓዘ ኮይኑ፡ ኣብ መብዛሕትአን ዝብሉዎም፡ ንምልኪ ተቓለሱን ቅጽበታዊ ሕጹያትን ፖሊሲታትን ክግምግሙ ንስልጣን ይሕጸን ይምረጽን ዝውስን መንጎ ህዝብን መራሕትን (መንግስቲ) ደሞክራሲያውያን ሃገራት ሰለስተ ኣካላት ለውጢ ኣምጽኡን ኢሎም እዮም እውን እኹል ግዜ የብሎምን።” ይብል። እቲ ዴሳዊ ሰልፊ እዩ ይብሉ። ኣብ ላዕሊ ዝእቶ ቃልኪዳን እዩ። መራሕቲ በቲ ጥራይ እዩ። ናይ ብሪጣንያ ላዕለዋይ ዝምዕዱ። ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ሕጹያት፡ ፖለቲከኛታት፡ ከም ዝረኣናዮ ግን ኣብ መብዛሕትአን ቅዋም ዝሃቦም ስልጣን፡ ነቲ ዝመረጾም ሓጋጊ ኣካል ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ከም ኣክትቪስት፡ ሰልፊታት ክሳብ ክንደይ ሃገራት ኤውሮጳ ሕጹያት ብሰልፊ ክፋል ሕብረተሰብ ጥራይ ዘይኮነ ንረብሓ ዝሰጋገር ርስቲ ኮይኑ፡ ኣብ ዝበዝሕ ታሪኽ ዝተራእየ ድማ፡ ፖለቲካዊ ተገዳስነትን ይግዓራ ብዘየገድስ ሓፈሻዊ ዜጋ ንኹሉ እዮም ዝምረጹ። ምናልባት እቲ ቀንዲ መላእ ህዝቢ ይሰርሑ። ናይ ግዜ ገደብ ብሪጣንያ ዓቢ ስልጣን ዝነበሮ እዩ። ድሕሪ ንቕሓትን ኣብ ዘይብሉ ሕብረተሰብ፡ ዝተባህለ ክሰምዕን ክመምን ግዜ ይኹን ፍልይ ኣብ መንጎ ቻይናን ሃገራት ምስ ኣኸለ ከኣ ምርጫ የካይዱ፡ እንተ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ዝበዝሕ ስልጣኑ ንምልኪ ተቓለሱ ምባል ካልእ ምልኪ ዓቕሚ የብሉን። መረጽቲ ድሩት ግዜን ኤውሮጳን፡ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ተሳዒሮም ብሰላም ስልጣን የሰጋግሩ ስለ ዝተመንጠለ ግን ክሳብ ካልኣይ ውግእ ወይ ዝኸፍአ ቅጥዒ-ኣልቦነት እዩ ዘስዕብ። ፖለቲካዊ ኣፍልጦን እዩ ዘለዎም ምባል ብዙሕነት ሰልፊታት ፍቑድ ኮይኑ፡ ወዘተ.። ዓለም ብዙሕ ስልጣን ኣይነበሮን። ሎሚ ቶኒ ዘቕርቦ ኣብነት ናይ ኣውስትራልያ መሪር እዩ። ግን ሓቂ እዩ። ሓፈሻዊ ኣብ ማሕበነታውያን ሃገራት ግን እንኮ ዳርጋ ኩሉ ስልጣን ሓጋጊ ኣካል ኣብ ኣሎ። ዜጋ መዓልታዊ ምስ ነብሱን ስድርኡን እዚ መግለጺ’ዚ ብክልሰሓሳብ ደረጃ ሰልፊ ጥራይ እያ ትፍቀድ። ብዛዕባ ታሕተዋይ ገዛ (ብህዝቢ ዝምረጹ) እዩ። ዝተሓዝ ብድሆታት ኣለዎ። ኣብ እዩ። ኣብ ተግባር ግን ክሳብ ክንድኡ ብዙሕነት ሰልፊታት ጸኒሕና ክንምለሶ ይኹን’ምበር፡ ላዕለዋይ ገዛ ዘይሰማዓሉ ጉዳይ 89 ድምጽታት ኩለን ሃገራት እቶም ብሓቂ ተገዲሶም ቀሊል ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ሃገር ቅዋምን ኢና። ፈለማ ግን ብዛዕባ ምርጫ ቁሩብ ውሳነ ክሳብ ዓመት ናይ ምድንጓይ ናይ ውሽጥን ግዳምን ፖሊሲታትን ደሞክራሲን በቲ ክልሰሓሳባዊ መግለጺኡ ክንድህስ። ስልጣን ኣለዎ። ኣብ ከተማ ሲድኒ፡ ቤነሎንግ ኣብ ትግባረኡን ዝከታተሉ ኣዝዮም ውሑዳት ኣይሰርሕን እዩ። ቅዋማዊ ደሞክራሲያዊ ዊንስቶን ቸርቺል ብዛዕባ ድምጺ ዝበሃል ንቑጣ ምርጫ እዩ። ዳቪድ እዮም። ስርዓት ብዙሕ ሓላፍ ዘላፍ ዘለዎ፡ ምስ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣብ ኣመልኪቱ፡ “ዝበለጸ መጎተ ኣንጻር ለይንሆልም ዝበሃል ኣባል ሰልፊ ሓርነትን ንቕሓት ህዝብን ተመክሮን ዝምዕብል ፓርላማ ንምውድዳር ሕጹያት ኣብቲ ዝተኻየዱ መጽናዕቲታት ከም ደሞክራሲ ናይ ሓሙሽተ-ደቒቕ ደሞክራሲን (Liberty and Democraእዩ። ናይ ኣማኢት ዓመታት ታሪኽ ዝወዳደሩሉ ከባቢ ንገለ ውሱን ግዜ ዘረጋገጽዎ፡ ኣብታ ናይ ልዕሊ 250 ምይጥ ምስ ሓፈሻዊ ኣድማጺ እዩ።” cy Party: LDP) ኣብ 207 ንምርጫ ቅዋማዊን ደሞክራሲያውን ስርዓት ክነብሩ ዝግደዱ ኮይኖም (ንስሙ ኣድራሻ ዓመታት ደሞክራሲያዊ ስርዓት ኣሎኒ ይብል። ተወዳዲሩ ካብ 90,0 ኣድመጽቲ 89 ዘለወን ሃገራት፡ ናብዚ ክልሰሓሳባዊ ዝገብሩ ከምዘለዉ ይፍለጥ) ኣብ ብሪጣንያ እትብል ሃገር ሕቡራት መንግስታት ዊንስተን ቸርቺል ኣብ ብዙሕ ድምጺ ጥራይ ረኺቡ፡ ብገፊሕ ተሳዒሩ። መግለጺ’ዚ ዝቐርብ ምዕባለ ከመዝግባ ግን ግድን ኣይኮነን። ገለ ሰባት’ውን ኣብ ኣመሪካ፡ 50% ኣመሪካውያን ነፍሲ ወከፍ ምርጫ ተወዳዲሩ ምስ ዓሰርተታት ሰልፊ LDP ኣብቲ ናይ ነቑጣ ምርጫ እንከለዋ፡ መብዛሕትአን ሃገራት ከኣ ገና ሓደ ከባቢ እንተ ዘይሰለጦም ኣብ ዝስዕብ ስተይት ክልተ ኣባላት ሰኔት ከም ዘለዉዋ ኣሽሓት መረጽቲ ዝተዘራረበ፡ መረጽቲ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መላእ ናይቲ ዞባ ኣብ ጉዕዞ እየን ዘለዋ። ምርጫ ኣብ ካልእ ከባቢ ይወዳደሩ። ኣብ ኣይፈልጡን እዮም። 75% ከኣ ገደብ ንምንታይ ድምጾም ይህቡ ኣዐርዩ ምርጫ 72 ድምጺ ጥራይ ረኺባ። ብሪጣንያ ከም መብዛሕትአን ሃገራት ግዜ ሰኔት ክንደይ ዓመታት እዩ እንዶ ብዛዕባ ድኻማት ቅዋማዊ ስርዓትን ዝፈልጥ፡ ናይ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን እዚ ከኣ 0.19% ካብ ጠቕላ ኣድመጽቲ ኤውሮጳ፡ ሓሊፉ እንተ ዘይኮይኑ፡ የብሎምን። ልዕሊ 50% ኣመሪካውያን ደሞክራሲን ሃገራት ኣፍሪቃ ብዙሕ ተመክሮ ዘለዎ ምኩር ፖለቲከኛ’ዩ። ናይቲ ዞባ ኮይኑ፡ ትሕቲ 2 ድምጺ ካብ መብዛሕትኦም ተወዳደርቲ ብፖለቲካዊ ኣብ ኮንግረስ ወካሊኦም መን ምዃኑ ተጻሒፉሉ እዩ። ብዙሕ ዘይጸሓፈሉ ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ’ዚ፡ 10 ኣድመጽቲ ማለት እዩ። ብሓጺሩ ሰልፊ እዮም ከም ሕጹያት ዝቐርቡ። ኣይፈልጡን እዮም። ከምኡ’ውን ልዕሊ ድኻማት ቅዋማዊ ስርዓትን ደሞክራሲን ኣድመጽቲ ኣብ በልጁም ብዛዕባ LDP ደገፍ ኣድመጽቲ ኣይነበራን። ናይዚ ሳዕቤን ከኣ ፖለቲካዊ ሰልፊ 50% ኣመሪካውያን ኣብ ኮንግረስ ሃገራት ምዕራብ እዩ። ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ደሞክራሲ ዘለዎም መረዳእታ፣ (ኣብ ተግባር ውሑዳት ሓለፍቲ ሰልፊ) ድሕሪ’ዚ ሰፊሕ ስዕረት ኣብ ዝውክሎም ሰብ ኣባል ኣየነይቲ ሰልፊ ብቕሉዕ ዝገልጹ ገለ መጽሓፍቲ ባጀላ ደሞክራሲ ዝህባ ናይ ምዕራብ መን ይምረጽ ናይ ምውሳን ስልጣን ውሽጢ ሒደት ኣዋርሕ ሰልፊ ምዃኑ ኣይፈልጡን እዮም። ብሓጺሩ፡ ኣይተሳእኑን። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ናይ ቶኒ ግብረሰናይ ትካላት፣ ደሞክራሲ ብኸመይ ኣለዎም ማለት እዩ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ሓርነትን ደሞክራሲን ስማ ናብ ሊበራል ንቕሓትን ግዳሰን ህዝቢ እንተዘየሎ፡ ብራክስ “መፍትሒ ንደሞክራሲ” (Solvi- ይዕቅና፧ ርኢና ነይርና። ቸርቺል ብዛዕባ ብተግባር ህዝቢ ሰልፊ እምበር ደስ ደሞክራሲያዊ ሰልፊ (Liberal Demo- ምርጫ ምክያድ፡ ድምጺ ምሃብ ትርጉም ing for Democracy: Tony Bracks ኣድመጽቲ ዝብሎ ሓፈሻዊ ኮይኑ፡ ምስ ዝብሉዎ ሕጹያት ኣይኮነን ዝመርጽ። cratic Party) ክትቅይር ንኮምሽን የብሉን። 2017) ክንውከስ ኢና። መግለጺ ኣድመጽቲ በልጁም ዝሳነ በዚ እዩ ከኣ፡ ገለ ስድራቤታት ብቐጻሊ ምርጫ ፍቓድ ሓቲታ። እታ ብዙሓት እዩ። ብኣንጻሩ እተን ባጀላ ደሞክራሲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ኣባላት ፓርላማን ደገፍቲ ዘለውዋን ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ይቕጽል . . . ድኻማት ኣብ ተግባር ዝህባ ገበረቲ ሰናይ ትካላት ኣብ መንግስቲን ዝኾኑ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.81 4 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 5 ሸባብ ሃማመተኤ


ንሓሳዊ፡ ንሰራቒ፡ ንመዋቕዒ…፡” ንእስነት ኰለፈታ ሓትኖይ፡ ነታ ካብ ዝባና ዘይፈልያ ጀለብያ እናተዓራረየት። ኣዱሊስ ተስፋይ ከይወዳእና ግን ሓትኖይ ሳራ፡ ካብ “ቈርበት ተበላሽያ መኣስ ኣብ ገደናኣ ቀንጢባ ዝጸመቘቶ ከኩባያና ምጥብሓ እዩ ዝበሃል። ቈልዓ ሓትኖይ ሳራ፡ መሓዙተይ ሒዘ ዘይትሁን ኣቐበለትና። ከም እንደገና ብርሕሱ ቈርበት ብንእሱ፡ ገረብ ቀዳም ድሕሪ ቀትሪ ክመጽእ ስለ ናብ ክሽነ ምስ ተመልሰት ሓድሕድ ብፈልሱ ብልክዕ መልክዕ እንተ ዝዓደመት፡ ሰዓት ዓሰርተ ሓደ ናብ ተጠማመትና። ቅድሚ እቲ እዋን ዘይሒዙ፡ ድሓር ኣኺሉዎ እዩ፡” ገዛኣ በጺሕና። ካንሸሎ ከፊታ ናብ ብማይ ለሚን እያ ትቕበለና ነይራ። ምስላ ይፈልጥ እየ ብዘስምዕ ቃና መቐበል ኣጋይሽ ክንኣቱ ሓቢራ “ሓሲበሉ እንድየ ብኣሞሆይ፡ መግለጺኣ ኣዛየደት ሓትኖይ ሳራ። ናብ ክሽተ ተኸተት። ሓሙሽተ ደቒቕ ብዘይ ዘረባ ጸናሕና። ጽምዋ ‘ሓሶት ኣይትበሊ ተጋጊኺ በሊ’ “ሓቂ እዩ። ዝምድና’ውን ወሳኒ ዝቐንጽዓን ዓቕሊ ስቕታ ዝሰኣነትን ዶ ኢልክኒ እዛ ጓለይ፡” ናብ ሄለን እዩ። ግን እቲ ዝሓሸ ልዙብ ቃላት ሚካል መሓዛይ፡ “ሓትኖኺ በጊዕ እናጠመተት ዕላል ከፈተት። ብርእሰ እዩ። ሕሩይ ቃል ምጥቃም ንኣፍካ ድያ!” ሰሓቐት። ተኣማንነት ስክፍታ ኣይነበረን። ወለላ ንሰማዒ ከኣ መዓር እዩ፡” “እቲ ኣጠቓቕማ ቃላት እዩ። ፌሩዝ ንሄለን ደገፈታ። ፍሉይ ጠባይ ዝተዓደለት ሓትኖይ ሳራ፡ ትኽ ብትኽ ናይ ምዝራብን ቃላት ልቢ ይሰብሩ፡ ልቢ ይጽግኑ “ግን ስለምንታይ ‘ሓሳዊት’ ባህሪ ዝተዓደለት እያ። ‘ነገራት ብዝዓይነቱ ሜላ ትሰጎ። ካብኡ ንላዕሊ “እንታይ ይብሉ? ናይ መዝገበ እዮም። ልዙብ ቃላት ኣብ ዝነድ ኢልክናአን?” ሚካል ናብቲ ቀንዲ ብልክዕን ብመስመሩን ክኸይድ ግን ልዙብ ቋንቋ ኣይትጥቀምን ቃላት ለውጢ ገይሮም ድዮም?” ስምዒት ናይ መጥፋእቲ ሓዊ ዝኣክል ዛዕባ መለሰታ። ኣለዎ፡’ ዝብል እምነት ጥራይ ዘይኮነ፡ እያ። ኣብ ዝሓለፈ ግዜ፡ “ኣንትን እናመለሰት፡ እንተስ መለስለሲ ልሳን ግደ ኣሎዎም። ምኽንያቱ፡ ንሓደ “ሓሳዊ ኣዳራሽ ገዛ መዕነዊ ድዩ ከም ጭርሖ’ውን እያ ትደጋግሞ። ክንደይ ትሕስዋ፡” ኢላ ንጎረቤት እንተስ መዕጸው ኣርእስቲ ቸኮላታ ሰብ ኣብ ቅድሚ ሰባት “ሓሳዊ” ዝበለ ደራፋይ። እዛ ጎረቤተይ ሰማዒ ዝዓደመቶ ዘይኮነ ሃንደበት ዝመጽእ ክትምልሰለን ዝሰምዐት ሄለን ዓደለትና። እንተ ድኣ ኢልካዮ፡ ተዋርዶን እዝኒ እንተ ድኣ ረኺባ ዓዲ ምልእቲ ጋሻ ክትቅበል እያ ትሽገር። መሓዛይ፡ “ማ ሳራ፡ ካብ ሓሳዊት ሓትኖይ ድርቕ ዝበለ ቃላት ተሕስሮን ኢኻ። ኣብ ክብሩን እያ ተናዕብ። ወልፈኛ!” ብሓሶታ “እንታይ ክትገብር መጺእካ?” ምባል፡ ተጋጊኽንዶ ኣይሓይሽን፡” ገዲፍካ ግን ጥዑም ዕላል ኣሎዋ። ስብእናኡን ዝፈጥረሉ ነብሰ ምትሓት ዘኸተለቶ ዕንወት ኣብ ኣእምሮኣ ዝብል ሕቶኣ ንብዙሓት ኣዝማድና ኢላታ። ልዕሊ ኵሉ ሓሶት እያ ትጸልእ። ቀሊል ኣይኮነን። ተጋጊኻ እንተ ከም ዝተቐርጸ፡ ስና ነኺሳ ስቕ ኢልካዮ ግን፡ እቲ ስምዒት ልዝብ ዘሰንበደ ጠባይ እዩ። ንሳ ግን “እንታይ ማለት እዩ ተጋጊኺ? ባዕላ ትምህዞ ዝመስል ‘ዛንታ ሓሶት’ በለት። ይብል። መብርሂ ወይ መረጋገጺ እዩ ሕብእብእን ኣምሰሉነትን ኣይትፈቱን ሓስያ እንድያ።” ካባይ ሓሊፉ ንመሓዙተይ ክስሕበን “ሓሶትከ ይውለፍ ድዩ?” ሰማዒት ዝሓት። ንኣኻ’ውን ይኣመለካ። እያ። “እቲ ቃላት ልዝብ እንተ በለ ጀሚሩ። ፈታዊት ዋዛ ዝኾነት ክቕየር ስለ ዘይደለኹን ንስቕታ ካብ ዘየድሊ ኵራ፡ ቂምታን ጽልእን “ጥዕና ሰብ፡ ብፕሮግራም ምንባር ይሓይሽ ኢለ እየ።” ሚካል መሓዛይ፡ “ንእግረ መገድናዶ ሓትኖይ ሳራ ክሰብርን ሓተትኩዋ። የድሕነካ።” ካብ መጽሓፍ እናርኣየ ንትኣትለ፡” ዝብል ቃላት ኣይትፈልን እዩ ዝፍጠር፡” ትብል። ዝተፈልየ “ኖእ ንሓሶት ሓሶት፡ ንሓቂ ሓቂ፡ ከይመለሰትለይ፡ ናብ ክሽነ በጺሓ ብዓውታ ዘንብ ሸምዳዲ ተመሃራይ እያ። እዚ ናይ ሎሚ ምብጻሕ ግን ጠባያ ከም ፍጮ ስኒ ካብ ጎረባብታ ንቕኑዕ ቅኑዕ፡ ንጌጋ ጌጋ እዩ ዝብሃል ባኮ ቸኮላታ ሒዛ ተመልሰት። ድሮ ተር ከም ዓተር እናመለሰት፡ ነታ ካብ ዕድመ ሓትኖይ ሳራ እዩ። ፈላልዩዋ። ድሕሪ ፍርቂ መዓልቲ፡ እምበር…፡” ኣፍኲስ ኣቢላ ነቲ ጽማቚና ወዲእና ነበርና። ኢዳ ዘይትፈልያ ኣይፓድ ከፊታ፡ ኣብ ናይ ድቃስ ሰዓታ ካንሸሎኣ ጕዳይ ርኣየቶ። “ሎሚ ምክታዕ ኣየድልይን እዩ። “ምግናን ናይ ዕላል ጥበብ ኣነቓሕቲ ዛንታ ገንጸለት። ዝዅሕኵሕ ሰብ፡ ፈጣሪ ዝጸልኣሉ “ማ ሳራ፡ እቲ ሓቂ ንሱ እንድዩ ሎሚ ስለምንታይ ንሓሶትን ፈጠርቲ የዘናግዓካ እምበር ብዙሕ “ጽቡቕ ኣለኺ እዛ ጓለይ ግን ጋሻ እዩ ዝቕየር። ዘይስገር ሰብ መጽሓፍቲ ስነ ልቦና እንታይ ሓሶትን ከም ትጸልእ ክንፈልጥ ኣሎና፡ ኣይጐድኣካን እዩ። ምስ ግዜ ግን እዚ ቃላት ‘ናይ ማይ ማዮ’ እዩ እንተ ኮይኑ’ውን ካብ ኣፍደገ፡ ‘ኪድ ይመኽሩ…፡” ፌሩዝ ንምሽምጋልን ” ሄለን ቅድመ ምድላው ክንገብር ተኣማንነት የጕድል። ክብሪ’ውን ዝብሃል። ትብዓት ዘይብሎም ሰባት ኣይትበሎ ከም ዝኸይድ ግበሮ’ ንምቅርራብን ኣፋ ከፈተት። መኸረትና። ገና ናይ ምኽሪ ዕላል ኣይህብን እዩ። ሓሶት ግን ሓሶት ዝጥቀምሉ መሳመሲ እዩ። ጻዕዳን እዩ። ሓሶት ሰንሰለት ቃል ኪዳን እዩ ዘብትኽ። ሓዳር ይበታትን። ዕዳጋ “ቀዳማይ ዓመት ካብዚ ዝበልጽ ይሕምስ። ዝምድናታት የብርስ። ልቦና ኣነቓሒ ዛንታ ውጽኢት ክህልወካ ጽቡቕ ነይሩ። ሰላም ቅሳነትን ርግኣትን የጥፍእ። ምኽንያቱ፡ ኣብዚ ዝተረፈ ዓመታት ሓሶት እኮ፡ ካብ ሕልና ክሳብ ኣካል እንታይ ይገጥመካ ስለ ዘይትፈልጥ። እዩ ዝቐትል። ሓሶት’ኮ እቲ ካብ ሱራፌል ተ. ሕቶ ‘ብቑዕ ምዃን’ ጂ.ፒ.አ. እንተ ነፋዕካ ብውሑድ ውልቀ ሰብ ክሳብ ሃገር እዩ ናብ ይውስኽ፡ እንተ ሓመቕካ እውን ናይ ኮለጅ ናይ ቀዳማይ ዓመት ተሰመዖ። ውሽጡ ተጐድአ። ኲናት ዘእቱ። ዛንታ ፈላሲት ዑና ብእኡ መጠን ይጐድል። እዚ ትምህርቱ ምስ ዛዘመ፡ ንዕረፍቲ ናብ ኣብቲ ናይ ክራማት ዕረፍቲ፡ ጉዶ ክበሃል ሰሚዕክንዶ?” ናብ ዝመጽእ ዓመታት ዝያዳ ክብድሃክ ገዝኡ ክኸይድ ኣይደለየን። ኣብቲ ከመይ ኢሉ ናብ ገዛኡ ከም ያታን ባህልን ናይ ምፍላጥ ዓቕምና ምዃኑ ፍለጥ። ብዓንደ-ርእሱ ግን ኮለጅ ድሕሪ መማህርቱ ተረፈ። ዝኸይድ ጨነቖ። ፈተሸትና። እቲ ካብዚ እትመሃሮ ነገር፡ ምሕላፍ ኵሎም ነናብ ቤቶም ካብ ዝኸዱ ዘይተረፈካ ጋሻ ኣጥቢቕካ ወይ ምትራፍ ኣይኰነን። ሕቶ ጽዋ ናይ ሓንቲ ናብ ክልተ ካልኣይ መዓልቲ ሓለፈ። ናይ ቀዳማይ ሰዓሞ ከም ዝብሃል፡ ጥኒኑ ‘ብቑዕ ምዃን’ እዩ። ህይወትካ ዓዲ ብምኻድ ዝብልኹም ዘለዉ ዓመት ውጽኢቱ ምስ ተዋህበ፡ ነታ ገዝኡ ክኣቱ፡ ግብረ-መልሲ በዚ ሕጂ እትመሃሮ ክትነብራ እናበለት ዘጣፍአት ሰበይቲ ምዃኑ ዓመት ክሰግራ ብምኽኣሉ፡ ኣዕሚቑ ኣቦኡ ሰሚዑ ኸኣ ካብ ገዛኡ ትኽእል ዘይክትነብራ’ውን ትኽእል፣ መለሰትላ ሄለን። ሓትኖይ ሳራ ድሕሪ ምስትንፋስ ኣመስገነ። ጸኒሑ ክሕክል እናሓሰበ ገዝኡ ጽባሕ ትሰርሓሉ ዓውደ-ሞያ ካብ ብሓበን ኣኽመስመሰት። ግን ሓደ ነገር ዘከረ። ብምሕላፉ ኣብ ኸደ። ከምቲ ዝገመቶ፡ ምስ ትምህርትኻ ዝተፈልየ ክኸውን ገጹ ዓሲሉ ዝነበረ ብርሃን፡ እናቐሃመ ተበልዐ። እታ ልዕሊ ኣቦ እትቃጻዕን ኣቦኡ ተራኸበ። ይኽእል’ዩ። ህይወት ብቕድሜኻ “እዛ ሰበይቲ ወልፈኛ ዝበልኩዋ ከደ፣ ተደወነ ኸኣ። ስድራቤቱ፡ ምኽንያት ከኣ፡ ወረ ተቐቢላ እትከታተልን ኣደኡ ብህይወት “ከመይ ነይሩ ትምህርቲ?” ትቕርበልካ ኣይትፈልጦን ኢኻ። ግን ብፍላይ እቲ ናይ ዩኒቨርሲቲ ከየራብሐት እንተ ድኣ ውዒላ ርእሳ ክትህልወሉ ተመነየ፣ ንሳ እንተ ትህሉ፡ “ድሓን’ዩ ኣቦ።” ኵሉ ሳዕ ብቑዕ ንምዃን ትሰርሕን ትምህርቱ ዛዚሙ፡ ኣብ ስራሕ ዓለም እያ ትሓም። ዓቕላ ተጽብ። ጽቡቕ ውጽኢት ናይ ዘይምጽኡ ትጽዕርን ሰብ እንተ ዄንካ ኣብ ስምን ዝናን ዘጥረየ ኣቦኡ፡ እቲ “ድሓን’ዩ ካብ በልካ ደኣ.፡” ዘረባ ትፈዝን ትድንዝን። ወልፊ ካብኡ ድርኺት ካልእ ትርጕም ኣይምሃለዎን። ዝኣተኻዮ ኣይክትወድቕን ኢኻ። ውጽኢት ምስ ረኣየ እንታይ ከም “ድሕሪኣሲ ዝከታተሎም ስኢኖም ዲኻ ኣንጠልጢሉ ትም በለ ኣቦ። ወዲ ደጊም ከምቲ ካልኣይ ደረጃ ከለኻ ሓሊፉ እንታይዶ ይገብረካ እዩ። ዝብሎ ኣብ ዓይነ-ሕልናኡ ቀረጾ። ከተብለኒ ደሊኻ፡” ክብል ድምጺ ኣቦኡ ኣብ ብጫፍ መቐመጫኡ ኮፍ ኢሉ ኣይኮንካን፣ ሎሚ ሰብኣይ ኢኻ። ወልፊ ሓሶት እቲ ዝዓበየ ሕማም’ውን ነበረ። “ውጽኢትከ? ክንደይ ኮነልካ ‘ከመይ ነበረ ትምህርቲ?’ እናሻዕ ኣብ ኣእዛኑ የቃልሕ ነበረ። ነታ ብቑዕ ሰብኣይ ኴንካ ክትወጽእ ከኣ እዩ። ወልፈኛታት ሓሶት ክህደሱን ጂ.ፒ.አ.?” ‘ድሓን’ዩ ኣቦ።’ ዓመት ዘስግሮ ነጥቢ ኣመዝጊቡ’ዩ፣ ናትካ ሓላፍነት እዩ። እቲ ካባይ ክሕጸቡን ከቢድ እዩ። ግን ከምዛ “2.24፡” ንሓደኣ ሰንደዋ። ኣቦ ‘ድሓን እንተ ኢልካ ጽቡቕ ግና ውሑስ ከም ዘይኰነ ጽቡቕ ትደልዮ ኵሉ ክቕርበልካ እኽእል’የ፣ ናተይ፡ “ኣይፋል ከምኡ ኣይኮነን፣ ንታሕቲ እናጠመተ ትም በለ። ንሱ ኣይነበረን ማለት’ዩ፣ ጂ.ፒ.አ. እስከ ገይሩ ንዝፈልጥ ወላዲ ከዐሽዎ’ውን ብቑዕ ሰብ ክትከውን ግን ናትካ ሓሲኻ እዚ ጻዕዳ ሓሶት፡” ኢልካ ግን ድሮ ርሃጽ ብኽልተ መታልሑ ኣርእየኒ፡’ ክብሎ ክረኣዮን ትንፋስ ኣይክእልን። ኵሉ ተደማሚሩ ኸኣ ጻዕርን ትግሃትን’ዩ ዘድልየካ። ኣጆኻ ግትር ኢልካ ወልፎም ትሰብረሎም፡” ወረር የብል ነበረ። ድሕሪ ነዊሕ ስቕታ ክሓጽሮን ሓደ ይኸውን ነበረ። እዝን ንስድራኡ፡ ኣውራ ኸኣ ንኣደኡ፡ በርትዕ!” ኣብ ዝባኑ ጠብጢቡዎ ከደ። በለትና ሓትኖይ፡ ዝመጽኡዋ ኣጋይሽ ኣዕሙቑ ኣስተንፈሰ ኣቦ። በለ ድማ፤ ዝጠለመ፡ ዘሕነኸ፡ ዘንዓቐ ኰይኑ ወዲ ኸምዝን እናሓሰበ ብጭንቀት ከም ዘለዉ ብምሕባር እናፈነወትና። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.81 4 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 6 ምልክታ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ሰበነ ገብረየውሃንስ ወልደሚካኤል፡ ወ/ሮ ዘውዲ ዘርአ ሃብተማርያም፡ ሳባ ወልደገርግሽ ሃብተማርያም ተባሂሉ ኣስመራ ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ብዓል ቤተይ ፍስሃየ ቢልዎ ስለዝዓረፈ፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ገብረክርስቶስ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ይቕረብ። ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ክንፍ ዘማርያም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ወ/ሮ ኣበባ ተስፋይ ተድላ፡ ሓፍትና ይተሓለወለይ፡ 9 ደቅና ድማ ወረስቲ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ መጋባእያ ይቕረብ። ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ምስግነት ሰናይት ተስፋይ ተድላ ስለዝተሰወአት፡ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ስዩም ኣድሓኖምን ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እልታ ፍስሃየ ዑቕበ ምባል ተሪፉ፡ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ጀማል ኑርሑሴን መሓመድን ዘሎ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ ናርዶስ ፍስሃየ ዑቕበ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ናይ ፈጽሚ ጉዳይ፡ ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ መጋባእያ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ደረጃ ቁ.32 ይቕረብ። ጀማል ኑርሑሴን መሓመድ ንጹር ሲስተር ኣብርሃት ፍስሃየ ገብረመስቀል፡ እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ኣድራሻኻ ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ብዓል ቤተይ ኣርኣያ ተስፋማርያም ተኪኤ ርእሶም ዘሞ፡ ኣደይ ኣረጋሽ መጋባእያ ይቕረብ። ቁዱሳን ተኽሉ ገብረኣብ ምባል ተሪፉ፡ ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን30/12/25 ኣብ ገብረገርግሽ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ ተኸስተ መረሳ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ቁዱሳን ተኽሉ ክብርኣብ ተባሂሉ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ቅረብ። መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ምስ 6 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ቤትኤል መብራህቱ ተኽላይ፡ ስም ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ኣደይ ሰናይት ገብራይ መስመር ምባል እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ተሪፉ፡ ሰናይት ገብረ መስመር ተባሂሉ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። እንተሎ፡ ን8/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም 1ይ ቤት-ፍርዲ ዕዳጋ እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሳባ ዘሚካኤል፡ ስም ኣቦይ ዘሚኪኤል ጌታቸው ጸጋይ ሃብተ፡ ኣቦና ጸጋይ እኽሊ መጋባእያ ይቕረብ። ዮውሃንስ ምባል ተሪፉ፡ ብርሃነ ግደይ ሓጎስ ገብረስላሴ፡ ብዓል ሃብተ ተኪኤ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ ገብረዮውሃንስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ተጸዋዒት ወ/ሮ ክብራ እምባየ፡ ቤተይ ቀሺ ተስፋዝጊ ኢትባረኽ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ናእሚ ተኽሎም በርሀ፡ ኣደይ ግደይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣመልካቲት ለምለም እምባየ፡ ናይ ወልደሚካኤል ስለዝዓረፈ፡ንዓይ ናይ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ጎይትኦም ፍስሃየ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ውህብቶ ምጽዳቕ ክሲ ተመስሪቱልኪ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ እንተሎ፡ ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል 6 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም መጋባእያ ይቕረብ። ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣቶ ሰርጂዮ ቶኒ ኣንቶንዮ፡ ኣቦይ ቶኒ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ኣንቶንዮ ደሃይ ካብ ዘይገብር 70 ዓመት ሰለሙን ግደይ ሃይለሚካኤል፡ ኣቦሓጎይ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ መጋባእያ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን31/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ ስለ ዝገበረ፡ ናይ ጥፉእ ውሳነ ይወሃበኒ ሃይለሚካኤል ወልደሚካኤልን ዓባየይ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። መጋባእያ ይቕረብ። ስለ ዝበለ፣ ርእየዮ ወይ ብዛዕብኡ ሰሚዐ ጀመር ዑቕባሚካኤልን ስለዝዓረፉ፡ ወ/ት ናሄር በየነ ወልደየሱስ፡ ኣቦይ ዝብል እንተሎ፡ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ምሕረት ተስፋሚካኤል ገብረመድህን፡ ኣነ ምስ 4 ሓወቦታተይን ኣሞታተይን በየነ ወልደየሱስ ሃይለማርያም ኣብ ወረ/ነፍ ኣብርሃም ተኽለማርያም ቁ.47 ይቕረብ። ኣቦና ተስፋሚካኤል ገብረመድህን 4 ኣሕዋተይን ወረስቲ ምዃንና ዕዳጋ ዓርቢ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ፡ ወ/ሮ ኣበባ ኣብርሃም፡ ተጸዋዕቲ ወረ/ ስለዝዓረፈ፡ ንኣዴና ወ/ሮ ደመት ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ለበዋ ኮነ ኑዛዜ ከይገደፈ ስለዝዓረፈ፡ ነፍ እዮብ ኣሕፈሮም ኣስገዶም፡ ናይ ከሳሲት ወ/ሮ ኣስቴር ኣማኑኤል፡ ሃይለሚካኤል ጎይትኦም ናይ እንተሎ፡ ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ፈጽሚ መዝገብ ተኸፊቱልኩም ተኸሳሲ ኣቶ ሓጎስ ልኡላይ፡ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ መጋባእያ ይቕረብ። ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ፈጽሚ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/12/25 ኣብ ደሃብ ተኽለሃይማኖት፡ ብዓል ቤተይ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም መጋባእያ ይቕረብ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ.39 ቅረብ። እምነቱ ሰረቐ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ መጋባእያ ይቕረብ። መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 7 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ምብራቕ ፍቓድ ዑቕባሚካኤል፡ ብዓል ክርስትያን ስምረት ገብራይ ኣባይ፡ ብዓል ቤተይ ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም ቤተይ ሚካኤል ጎይትኦም ገብረገርግሽ ኒምሮድ ሳሙኤል ማሞ ምባል ዮናስ ማትያስ ሓድጉ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ እንተሎ፡ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ ራሄል ነጋሽ ጐይትኦም ምባል ተሪፉ፡ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ተሪፉ፡ ሰናይ ሳሙኤል ማሞ ተባሂሉ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ መጋባእያ ይቕረብ። ማሙቕ ነጋሽ ጎይትኦም ተባሂሉ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም 5 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ኣሰፋሽ ሃይለ ወልደገሪማ፡ ብዓል ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/1/26 ቤተይ ሓጎስ ገብረስላሴ ወልደማርያም እንተሎ፡ ን29/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ። ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ መጋባእያ ይቕረብ። ሪም ገብረመድህን ገብረሂወት፡ ኣደይ ይተሓለወለይ ፡10 ደቅና ድማ ወረስቲ ብርሃና ደሳለኝ ኣስገዶም ምባል ገብርኤላ ጸጋይ ፍስሃየ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ተኽኣ ኣብርሃ ሃይለማርያም፡ ብዓል ወ/ሮ ሰናይት ኣብርሃ፡ ብዓል ቤተይ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ተሪፉ፡ ብርሃነ ደሳለኝ ትካቦ ተባሂሉ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ቤተይ ጸጋይ ሓድገምበስ ተሰማ የውሃንስ ኣፈወርቂ ገብረማርያም ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ 8ይ መጋባእያ ይቕረብ። እንተሎ፡ ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ደረጃ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ድማ ይቕረብ። ቁ.47 ይቕረብ። ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ሶፍያ የማነ ወልደሚካኤል፡ ብዓል ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን/1/26 ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ቤተይ ኣማኑኤል ገብረስላሴ መኮነን ተክለብርሃን ወልደሚካኤል፡ ኣደይ ዛይድ የማነ ደበሳይ፡ ኣቦይ የማነ ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ይቕረብ። ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ዝማም ሃብተሚካኤል ዓንዱ ደበሳይ ኣስገዶም ስለዝዓረፈ፡ ኣነ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ድማ ምስ 1 ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ኤልሳ እስጢፋኖስ፡ ሓፍተይ ሮዚና ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ኣበሰሮም ዮናስ መንግስትኣብ ምባል ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እስጢፋኖስ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ተሪፉ፡ ኣቤሰሎም ዮናስ መንግስትኣብ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/12/25 እንተሎ፡ ን24/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ኣሕዋተይን 2 ተካእቲ ደቂ ሓወይን ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/12/25 ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። ደረጃ ቁ.47 ይቕረብ። ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ዝቃወም እንተሎ፡ን29/12/25 ኣብ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ተኽሎም መንግስትኣብ ገብረክርስቶስ፡ ከሳሲ ኣቶ ያሪድ በርሀ፡ ተኸሳሲ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣቦና መንግስትኣብ ገብረክርስቶስ ብስራት ሚኪኤል፡ ንሲቪል ዝምልከት ጓዕዳድ ክፍለማርያም ጊለ ደባስ፡ ሓወቦይ ተክለገርግሽ ስለዝዓረፈ፡ ንኣዴና ወ/ሮ ክሲ ተኸፊቱልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ተጸዋዒ ዮናታን ወልደጋብር፡ ተስፋስላሴ ደባስ ዘርኢት ቅድሚ 70 ቅድስቲ ወልደእየሱስ ናይ መጻምዲ ምሕረት በርሀ ካሕሳይ፡ ወለደይ በርሀ ብሕጋዊ ወኪል ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ብኣመልካቲት ፊልማዊት ኣብራሃም ዓመት ስለዝዓረፈ፡ ዝኾነ ውላድ ወይ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ ምስ 7 ቁ.47 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ገብረሂወት ናይ ሞግዚት ክሲ ካሕሳይ ብሩን ጽጋይ ዘርኡ ቀሺ ድማ ሓዳር ስለ ዘይብሉ፡ ኣነ ምስ 12 ኣሕዋተይ ድማ ወረስቲ ምዃንና ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ተመስሪቱልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ተስፉን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 2 ህሉዋት መወትቲ 5 ተካእቲ ደቆም ምስ 15 ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም ብሕጋዊ ወኪል ን26/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ኣሕዋተይ 3 መወትቲ ተካእቲ ኣቶ ዳኒኤል ኣብርሃም ተስፋስላሴ፡ ኣዴና ህሉዋት ሓወቦታተይን ኣሞታተይን እንተሎ፡ ን7/1/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ 7ይ መጋባእያ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ደቆምን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ኣበባ ገብረመስቀል ወልደሚካኤል ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ መጋባእያ ይቕረብ። ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን5/1/26 ኣብ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ነፍልጥ። ሳባ ወልደገርግሽ ወልዱ ምባል ተሪፉ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ይቕረብ።