ቀደም ዘመን ኣስማት ክወጽእ እንከሎ፡ ብሃውሪ ኣይኰነን ዝወጽእ ዝነበረ። ምስ ባህሊ፡ ልምዲ፡ ታሪኽ፡ እምነት ብምትእስሳር’ዩ ዝወጽእ ነይሩ። ዓቢን ዓሚቚን ትርጕም ስለ ዝነበሮ ድማ፡ ሰባት የስተማቕርዎም ነይሮም። ደስ ኢልዎም ንባዕሎም ይጽውዑን ንኻልኦት ድማ ይጽውዕሉን ነበሩ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ግን፡ ተሰሚዖም ዘይፈልጡ ኣስማት ክትሰምዕ እንከለኻ ኤርትራዊዶ ኣይኰነን ክትብል’ውን ትግደድ ኢኻ። ስም ናይ ነፍሲ-ወከፍ ፍጡር መለለይን መጸውዒን እዩ። ልዕሊ ዝዀነ ድማ ክብሪ ኣለዎ። ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ደቂ- ሰብ ዓቢ ክብሪ ኣለዎ። ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ዝወጽእ ዝነበረ ኣስማት፡ ምስ ባህልን ልምድን ዝተኣሳሰር ብምንባሩ፡ ነቲ ካብ ቀዳሞት ወለዶታት እናተሰጋገረ ዝመጽአ መለለዪ ሕብረተ- ሰብና ዝዀነ ኣስማት፡ ኣብ ምዕቃብ ልዑል ተራ ክጻወት ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ግን ኣብ ምዕቃብ መንነትስ ይትረፍ ብግቡእ ከተድምጾም ዘይትኽእል ትርጕም ኣልቦ ዝዀኑ ኣስማት ካብ ዝቀላቐሉ ዓመታት ኣቝጺሩ ኣሎ። “ስምካ መን እዩ” ተባሂሉ ዝተሓተተ ቈልዓ’ውን፡ ስሙ ኣብ ምድማጽ ይሽገር ኣሎ። ዓበይቲ ወለዲ ንደቂ ደቆም ክጽውዕዎም እንከለዉ ዝሽገሩሎም ኣስማት፡ ከም ቅቡላት እናዀኑ ይመጽኡ ኣለዉ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣስማት፡ ከም’ዚ ዘለዎ እንድሕር ደኣ ቀጺሉ፡ ጽባሕ ንግሆ መንነትና ንምፍላጥ ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣቦታት ክምስሉ “ስም ይመርሕ፡ ጥዋፍ የብርህ” ይብሉ ነበሩ። ምኽንያቱ፡ ስም መለለዪ መንነት ስለ ዝዀነ። ሓደ ሰብ ስሙ ምስ ዝነግረካ ወዲ ኣየነይቲ ሃገር ምዃኑ ንኽትፈልጥ እቲ ዝቐለለ እዩ። ኣብ ዝዀነ ኣጋጣሚታት ጐፍ ኢሉ ስሙ ንዘላለየካ ወጻእተኛ ድማ እዚ ቻይናዊ፡ ጀርመናዊ፡ ኩባዊ፡ ህንዳዊ፡ ሩስያዊ፡ ኢትዮጵያዊ፡ ኮርያዊ፡ ዓረባዊ፡ ... ክትብል ኣይትጽገምን። ሕሉፍ ሓሊፎም ኣስማትና መላገጽን መጽረፍን ኰይኖም ይርከቡ። ንሓንቲ ከተነኣእሳ ዝደለኻ ሰብ ባህጉ፡ ለቱ፡ ሃንሱ፡ ስላስ... እናበልካ ምጽራፍ ልሙድ ኰይኑ ኣሎ። ኣብ ዓለም ካብ ስላሴ፡ ባህጊ፡ ዝዓቢ ነገራት የለን። ሓቂ ድዩ ዋላስ ዋዛ ኣይፈልጥን፡ ሓንቲ ዝፈልጣ ዕላል’ውን ኣላ። ሓደ ግዜ፡ ሓደ ሓድሽ መምህር ንተመሃሮ ንዝሃቦም ዕዮ ክፍሊ ኣሪሙ ጥራዞም እናጸውዐ ክመልሰሎም እንከሎ፡ ኣብ ናይ ሓንቲ ጥራዝ ተመሃሪት ‘ስላስ’ ዝብል ምስ ርኣየ፡ ናታ ስም ኣይኰነን ኢሉ ስለ ዝገመተ ነታ ጥራዝ ሓፍ ኣቢሉ፡ “ ካባኻትኩም ናይ ኣዲኡ ጥራዝ ሒዙ ዝመጽአ መን እዩ” ኢልዎም ዝበሃል ዘረባ’ውን ኣሎ። በዚ ይዅን በቲ ትርጕም ኣስማትና ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን፡ ኣብ ሓደጋ ምጽናት ከም ዘለዉ እዩ ዘርእየካ። ኣብ ክንዳኦም ክላራ፡ ዊልያም፡ ሻኪራ፡ ሪሃና፡ ክሪስትያኖ፡ ካካ፡ ሮበርቶ፡ ሳካ፡ ሞሪኖ፡ መሲ...ዝብል ኣስማት ዓብሊሉ ኣሎ። እቲ ዘገርም፡ ትርጕም ናይዚ ኣስማት ፈሊጦም ዘውጽኡዎ ሰባት ኣዝዮም ቁንጣሮ ምዃኖም እዩ። “ኣብታይስ ካብ ጸጊበን ዝዕንድራ ይዕንድራ ኣለዋ ኢለን ዝዕንድራ ይበዝሓ” ዝብል ምስላ ቀዳሞት ድማ የዘኻኽረካ። ስም ክንዮ መጸውዒ ምዃኑ፡ መግለጺ ሃገራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ባህላዊ፡ ታሪኻዊ ክብርታት እውን እዩ። ብዘይካ ስሕት ኢልካ ንጣር ከም ዋህራር፡ ቅድሚ 35 ዓመታት ዝወጽእ ዝነበረ ኣስማት ኣብዞም ሕጂ ዝውለዱ ዘለዉ ህጻናት ክትረኽቦ ዝሕሰብ ኣይኰነን። ብፍላይ ነቶም ንውሕ ዝበሉ ኣስማት ዘለዎም ሰባት፡ ብጭርቃን እናምሰልካ “ኣይ እገለ ደኣ፡ ስሙ መጠምጠምያ ቅናት ኣደይ ጕዐይ እንድዩ” ኢሎም ብቕጽል ክዛረቡ ሰሚዐዮም ኣለኹ። ዋላ ኣብ ይቝጸር ኣሎ። ንነዊሕ ዓመታት ምሳኻ ዝተጐዓዘ፡ ዝተጋደለ፡ ዝሰርሐ ሰብ ብገለ ምኽንያት ምሉእ ስሙ ኣብ ትሕተተሉ’ውን፡ እቲ ልክዕ ስም ኣብ ምርቋሕ ምጽጋም ንቡር ተርእዮ ኰይኑ ኣሎ። 20 ዓመት ምሳኻ ዝሰርሐ ሰብ፡ ብሰንኪ ሰባቢርካ ኣካላትን ፊደላትን ስሙ ምጽዋዕካ እዚ ሰበብ እዚ ይመጽእ ኣሎ። ነዚ ዘልዓልኩዎ ኣርእስቲ ዘራጉድ፡ ሓደ-ሓደ ዝዘከርኩዎም ኣጋጣሚታት ወስ ከብለልኩም። ቅድሚ ገለ ዓመታት ኣቢሉ፡ ሓደ ዓርክና ንሓንቲ ለተጋብር እትበሃል ኣብ ዓዲ ዝፈልጣ መተዓብይቱ ጐርዞ፡ ድሕሪ 7 ዓመት ኣብ ጐደና ሓርነት ጎፍ-ንጎፍ ምስ ተራኸቡ፡ “ዋው! ምጥዓም መዓልቲ! መርሓባ ምሕረት ሓፍተይ፡ ኣንቲ ከመይ ኣለኺ” ኢሉ ናይ ናፍቖት ኢዱ ዘርጊሑ ሰላም ክብላ እንተ በለ፡ “ርሓቐለይ ጥራሕ . . ስማዕዶ ንስኻ! ስመይ ናብ ሜርሲ ከም ዝቐየርኩዎ ኣይትፈልጥን ዲኻ ምሕረት ኢልካ ትጽዋዓኒ” ብምባል ኮርያ ገዲፋቶ ከም ዝኸደት ናይ ቀረባ ዝኽሪ እዩ። ሓደ ‘ምዕቡል ኣተሓሳስባ ኣለኒ’ ዝብል መንእሰይ ብዛዕባ ኣስማት ዝምልከት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ኣኼባ ምስ ተገብረ፡ ደው ኢሉ ዝተዛረቦ’ውን ናይ ቀረባ ዓመታት ዝኽረይ እዩ። ንሱ ”ኣቦሓጐታትናን እኖሓጐታትናን ክንዝክር ተባሂሎም ዝወጽኡ ዘለዉ ኣስማት፡ ኣነ ብወገነይ ኣይቅበሎምን እየ። ንኣብነት ገብራይ፡ ገብረእግዚኣብሄር፡ ሃንስ፡ ብርሃና፡ ስላስ፡ ለተኺዳን... ኢልካ ስም ምውጻእ ጐዳኢ እዩ። ሰሚዕኩም ኣለኹም፡ ደቅና ብደቂ ክላሶም ክጽረፉ ይውዕሉ ስለ ዘለዉ፡ ኣስማቶም የሕፊርዎም ኣብ ቤት ትምህርቲ ካብ ዕረፍቲ መሊቖም ንገዛኦም ይመጽኡ ኣለዉ” ከም ዝበለ እዝክር። እዚ ሕጂ ዝመጽእን ዝወጽእን ዘሎ ባዕዳዊ ኣስማት፡ ከምዚ ዘለዎ ብናህሪ ምስ ዝቕጽል ግን፡ እቲ ናይ ብሓቂ መለለዪናን መንነትናን ዝዀነ ኣስማት ኣብ ሓደጋ ክኣቱ እዩ። ኣስማት ስግር ባሕሪ ከኣ፡ ከም መፍለጢና ናይ ምልዋጥ ዓቕሙ ኣዝዩ ልዑል ክኸውን እዩ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ዝወጽእ ዘሎ ኣስማት ማእለያ የብሉን። መብዛሕትኡ ድማ፡ ናይ ጸለውቲ ሰባት ማለት ናይ ባዕዳውያን ተዋሳእቲ፡ ስፖርታውያን፡ ጋዜጠኛታት፡ ደረፍቲ፡ መራሕቲ ሃገር... እዩ። ኣብ’ዚ ሕጂ ግዜ ዝወጽእ ዘሎ ኣስማት ከም መምዘኒ ምዕባለን ዘመናውነትን ገይርካ ይውሰድ ኣሎ። እዚ ድማ፡ ምልክት ናይ ዘይብሱላት ሰባት እዩ። በዚ ድራኸ’ዚ ድማ፡ እቶም ዓቢን ትርጕም ሓዘልን ወለድና ተመንዮም ዘውጽኡልና ከም ተስፋገርግስ፡ ተስፋሚካኤል፡ ተኽለማርያም፡ ተኽለሃይማኖት፡ ለተማርያም፡ ገነት፡ ዓንደጽዮን፡ ሓድገምበስ፡ ሃብተማርያም፡ ደብሮም፡ ገብረመስቀል ... ዝኣመሰሉ ኳዕናናት ኣስማት ከም ናይ ብሕቲ ትካላት ሓጺሮምን ተቐምቂሞምን ክትርእዮም እንከለኻ ዘገርም እዩ። ንተኽለሃይማኖት ቲ.ከይ፡ ንተኽለማርያም ቲ.ኤም፡ ንተስፋኣለም ተስ... ። እዚ ድማ ቅቡል ኣስማትን ምልክት ናይ ስልጣነን ኰይኑ ስለዚ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝሰማዕናዮ’ውን፡ ትርጉሙ ፈሊጥና ከነውጽኣሎም ሓላፍነትና እዩ። ምኽንያቱ ኣስማትና ንእንታይነትና ስለዝገልጹ። ስም ሓንሳብ ምስ ወጸ ንዘልኣለም ዝነብር መለለዪ ሓደ ሰብ እዩ። ዋላ’ውን እቲ ሰብ ምስ ሞተ ስሙ ኣይመውትን እዩ። ስሙ ብደቂ-ደቁ ንወለዶታት ይለዓል። ከም ሰባት ንኣስማት ስድራቤቶም ከም መሐበንን መኹርዕን’ውን ይጥቀምሉ እዮም። ስለ’ዚ ሓደ ብተልዓሽ ዝተወሃበ ስም፡ ክንዮ’ቲ ቈልዓ ዘሕድረሉ ስክፍታታት ንእንታይነት ናይቲ ሕብረተ-ሰብ’ውን ስለ ዝገልጽ ዘስዕቦ ዕንወት ብዙሕ እዩ። ካልእ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን እናተረፈ ዝመጽእ ዘሎ ኣሰያይማ’ውን ኣሎ። ስም ናይ ኣቦሓጐኻ፡ መቃልስትኻ፡ መማህርትኻ ንውሉድካ ምስያም እዩ። እዚ እቲ ዝዓበየ መንነት ሓደ ሕብረተ- ሰብን ሃገርን ኣብ ምዕቃብ ዓቢ ተራ ኣለዎ። ብፍላይ ኣስማት ናይ ትፈትዎም ምእንቲ ሃገርን ህዝብን ዝተበጀዉ ጀጋኑ፡ መቃልስቲ፡ መማህርቲ፡ ኣዕሩኽ... ኣብ ምስያም ክድፋኣሉ ዘለዎ ልምዲ እዩ። በጃ ሃገር ዝሓለፉ ጀጋኑ ኣስማቶም ኣብ ደቅኻ ምውጻእ ዓበይቲ ረብሓታት ዘለዎ እዩ። በቲ ሓደ ኣስማት ጀጋኑ ይዝከር፡ በቲ ካልእ ድማ መበቆላዊ ኣስማትና ቀጻልነት ይህልዎ። እዚ እንብሎ ዘለና ክንዮ ኣብ ሰባት፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርትና’ውን ተሰይሙ ኣሎ - ጽቡቕ ስጕምታት እዩ። ቤት ትምህርቲ ወልደኣብ ወልደማርያም፡ ኢብራሂም ሱልጣን፡ ሳልሕ ጠጠው፡ በርሀ ጻዕዳ፡ እድሪስ ዓዋተ...። ገጠራትና እንተዀነ፡ ነቶም ዝሓሹ መበቆላውያን ኣስማትና ምጥቃም ተጣሒሱ ይርከብ። ሓዲሽ ኣስማት ከም ምዕባለ ተወሲዱ፡ ከስፋሕፍሕ ይረአ ኣሎ። ሓደ ነቲ ሓደ ምእራም ወይ ዓገብ ምባል ዛንታ ኰይኑ ተሪፉ። ሓደ ቈልዓ ምስ ተወልደ ስም ናይ ምውጻእ ምሉእ ሓላፍነት ንስድራ እዩ ዝግደፍ። ዝመረጽዎ ስም ከውጽኡ ከኣ መሰል ኣለዎም። እዚ መሰል’ዚ ግን፡ ካብ መንነትን ባህልን እምነትን ታሪኽን ሕብረተ-ሰባት ዝረሓቐ ምስ ዝኸውን ዘስዕቦ ሃሰያ ቀሊል ኣይኰነን። መሰልካ ስለ ዝዀነ ትርጕም ዘይብሉ ምልጣፍ፡ ኣብ መጻኢ ብደቅኻ ክትወቀስን ክትክሰስን ምንባር እዩ። ቅድሚ ናጽነት “ኢትዮጵያ” ብዝብል ስም ዝጽውዑ ዜጋታት ነይሮም እዮም። ኤርትራ ሓራ ምስ ወጽአት ግን፡ ብዙሓት ስሞም ቀይሮም እዮም። ካልእ ሓደ-ሓደ ግዜ እትዕዘቦ ኣብ ናይ ገለ ሰባት ዝወጽእ ኣስማት ኣሎ። ታሪኽን ቅያን ጅግንነትን፡ ዓቢ ታሪኽ ዝተፈጸመሎም ቦታታት ኣብ ስም ደቅኻ ምውጻእ ዘኹርዕ ንምዕራፋት ማህደር ታሪኽናን መንነትናን ዘዘኻኽር እዩ። ከም ኣብነት ደንደን፡ ሓሬና፡ ሰንሒት፡ ሰምሃር፡ ናቕፋ፡ እምባሃራ፡ ኣልጌና፡ ሳግም፡ ሳሊና፡ መረብ፡ ባርካ፡ ሮራ፡ በይሉል፡ ዛራ፡ ኦማል፡ ዳህላክ...ምዝካር ይከኣል። ካልእ ንሕሉፍ ታሪኽና ንምዝካርን ንምግላጽን ዝወጽኡ ኣስማት’ውን ኣለዉ። መትከል፡ ፈንቅል፡ መሪሕ፡ ዝናር፡ ዕርዲ፡ ኣርማና፡ ታሪኽ፡ ሰነድ፡ ሕድሪ፡ ዋርሳይ፡ ይከኣሎ፡ ደጀን፡ ጽንዓት፡ ሃገር . . . ። ብተወሳኺ፡ ስም ክንዮ ባህላውን ሃይማኖታውን ነገራት ታሪኻውን መድረኻውን ትርጕም’ውን ኣለዎ። ኣብ እዋን ናጽነት ናይ ዝተወልዱ ቈልዑ ኣስማቶም እንተደኣ ተዓዚብና ምስቲ መድረኽ ዝኸዱ እዮም። ሓርነት፡ ናጽነት፡ ዮሃና፡ ብስራት፡ ቅሳነት፡ ሰላም፡ ራህዋ፡ መርሃዊት፡ ወጋሕታ፡ ሑርያ፡ ፍረ-ቃልሲ፡ ፍረ-ሰውራ፡ ዓወት... ዝብሉ ኣስማት ክንረክብ ግድን እዩ። ብትኽክል ድማ፡ ነቲ ሃገርና ኤርትራ ዝረኸበቶ ናጽነት ዘመሓላልፍዎ ረዚን መልእኽቲ ኣለዎም። እንተ እዚ ሎሚ ዝበቁልን ዝጠብቕን ዘሎ ኣስማት ክንዮ ባህላዊ ወራር ምዃን ሓሊፉ፡ ካልእ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ የብሉን። ብዘይ ምግናን፡ እቶም ብናይ ምዕራባውያን ባህልን ልምድን ክጽለዉ ዝኽእሉ ኣብ ደገ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ንደቆም ዘውጽኡሎም ስም ምስቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝወሃብ ዘሎ ኣስማት ክነጻጸር እንከሎ በንጻሩ እዩ። ብናይ ኤርትራዊ ክብርን መንነትን ኣስማት ደቆም ዝረቝሑ ሰባት በቶም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለዉ ዜጋታትና ዘይኰነስ፡ በቶም ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ዝዝውተር ዘሎ እዩ። እቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ግን፡ ንባህልናን ክብርናን ዘንጸባርቕን ዝገልጽን ኣስማት ገዲፍና፡ ትርጕሙ ዘይንፈልጦን ዘይውክለናን ኣብ ዝሓለፉ ወለዶታትና ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ኣስማት ነዘውትር ኣለና። ህጻን ተወሊዱ ስም ኣብ ዝወጸሉ እዋን፡ ዋላ’ኳ ውሳነ ናይ ክልተ ወለዲ ይኹን መብዛሕትኡ እዋን ኣዕሩኽ፡ ቤተሰብ፡ ኣስማት ከም ዝረቝሑ ንፈልጥ ኢና። እዚ ኣብ’ቲ ዝወሃብ ስም ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። ኣብ’ዚ ጉዳይ ስድራቤት ናይቲ ቈልዓ ጥራሕ ዘይኰኑስ፡ ሕብረተ-ሰብ’ውን ተሓታቲ እዩ። “ትርጕም ስም ጓልካ ወይ ወድኻ እንታይ እዩ” ተባሂሎም ዝምልሱ ወለዲ ውሑዳት እዮም። ብሓፈሻ ግን እቲ ብመቕርብ ዝወሃብ ሕርያ ኣስማት፡ ቅድሚ ምጽዳቑ ትርጕሙን መበቆሉን ብደቂቕ ምመያ ክግበረሉ ይግባእ። እቲ ስም ኣብ ቅዱሳት መጻሓፍቲ ዝርከብ እንተደኣ ኰይኑ ከኣ ትሓተሉ፣ ካልእ ትርጉም ዘለዎ ኰይኑ ክጸንሓካ ስለዝኽእል። ስለ’ዚ ንደቅና ስም ኣብ እነውጽኣሉ እዋን፡ ከይተሃወኽና ናይ ገለ-ገለ ሰባት ዝወጽእ ዘሎ ኣስማት ከኣ’ሞ፡ ስም ናይዘን ኣብ ወርሒ-ወርሒ ዝቀያየራ ዘለዋ ዓይነት ሞባይላት ኰይኑ እዩ ዝስመዓካ። ስለ’ዚ፥ ወለዲ፡ ጎረቤት፡ መቕርብ ብዓቢኡ ድማ ሕብረተ-ሰብ፣ ነዚ እናሳዕረረ ዝኸይድ ዘሎ ኣሰያይማ ኣብ ምምእዛኑ ተራኦም ከዕዝዙን ዓገብ ክብሉን ይግባእ። ሓዳስ ኤርትራ 24 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.202 ሄለን መኸታ ሄለን መኸታ


እናሓጎታትና ብንኡስ ዕድመአን እየን “ትብጻሕኩም” ዝብሃላ ነይረን። “ባዕልና ከነዕብያ፡” ኢሎም ዝወሰዱወን እንዳ ሓሙ ከኣ ክሳዕ 12 ዕድመአን፡ ዕድል እንተ ገይረን ከኣ ክሳዕ 16 ዕድመአን ይጽመሙወን። ካብኡ ንደሓር ግን ናብ ሓዳርን ቈልዑን እየን። ኣቦሓጎታትና’ውን ካብአን ብቝሩብ እዮም ዝዓብዩ እምበር ንሳቶም’ውን በዚ ናይ ሕጂ መለክዒ ብጽሕና ናኣሽቱ እዮም። ከምዚ ሕጂ ኣብ ሕጊ ሰፊሩ ትሕቲ 18 መርዓ ክልኩል ኣይነበረን። ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ደቂ 18 ድሮ ሰለስተ ቈልዑ ዘለዉዋ ዝሰደረት ስድራ እዮም ዝመርሑ ነይሮም። ዋላ ደኣ ልዕሊ ዕድመኦም ሓላፍነት ይወሃቦም፡ ዳርጋ ኩሎም ብግቡእ ይዋጽኡዎ ነይሮም። መርዓ ትሕቲ ዕድመ ሳዕቤኑ ተገንዚብካ ጭካነ ዘሎዎ ውሳነ ይመስል እዩ። እንተኾነ ነቲ ውሳነ ክውስኑ ዘገድዶም ምኽንያት ነይሩ እዩ። ሓደ ካብቲ ምኽንያት ዕምሪ ሰብ ሓጺር ምንባሩ እዩ። ኣብ 1900 ብዓለም ደረጃ ዕምሪ ሰብ ብገምጋም 32 ይበጽሕ ነይሩ፣ ኣብ 2021 ብዝተኻየደ መጽናዕቲ ዕምሪ ሰብ ናብ 76ን ልዕሊኡን በሪኹ። ሕጋዊ መርዓ ከኣ ካብ 18 ንላዕሊ እኹል ሰብ ዝገብረና ረቛሒ እንታይ እዩ፧ ዕድመ፡ መርዓ፡ ውላድ…፧ እኹል ሰብ ዝገብረና ረቛሒ እንታይ እዩ፧ ዕድመ፡ መርዓ፡ ውላድ…፧ ማሕበራዊ እምነ ምዕራፍ እዩ። ሕብረተሰብና መርዓ ከም ዓቢ መዐቀኒ እኹል ሰብ ይወስዶ። ብፍላይ ንጓል ኣንስተይቲ ክንዮ መዐቀኒ ናይ ብጽሕናኣ፡ ከም መግለጺ ክብራን ክብሪ ስድራኣን እዩ ዝርአ። “ዝኣኸለት ጓልካ ንዝብኢ ሃባ፡” ዝተባህለ’ውን ማሕበራዊ ጽንኩርነት እዚ ዛዕባ ኣብ ግምት ብምእታው እዩ። ድሕሪ መርዓ፡ ሓዳርካ ምፍላይን ኮይኑ ይርከብ። ትርጉም ብጽሕና ወይ እኹል ሰብ፡ ካብ ሕብረተሰብ ናብ ሕብረተሰብ ዝተፈላለየ ይኹን እምበር፡ ‘ዕድመ’ ናይ ሓባር መዐቀኒ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ፣ ገና’ውን ከም መዐቀኒ ይቕጽል ኣሎ። ንኣብነት፡ ሕጋዊ ተሓታትነትን መሰለን ዕድመ ከም መዐቀኒ ብጽሕና ይወስዶ። እቲ ካልኣይ መዐቀኒ ብጽሕና፡ ዝፈልጥ፡ ዘኽብርን ዘማእዝንን ከም እኹል ሰብ ክብርን ባይታን ይወሃቦ።


ስራሕን ሞያን- ስራሕን ሞያን- ባህሊ ስራሕ ብርክት ዝበለ እወታዊ ባህርያት ከነዕቢ ይሕግዝ። ጐድኒ ጐድኑ ከኣ ቍጠባዊ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ወለድና፡ መጻምድቲ ክንመርጽ እንከለና፡ “ወፊሩ ይኣቱ ድዩ፧” ኢሎም ይሓቱ እዮም። እዚ ከኣ ስራሕን ሞያን መዐቀኒ ከም ዝወስድዎ ዘመልክት እዩ። ዕላማ- ዕላማ- ኣብ ግዜ ቍልዕነት ዘይተኣደነ ባህግን ጸዓትን እዩ ዘሎና። ምስ ዕድመን ተመኵሮን ምድላብ ግን እንደልዮ ነገር ብመንጽር ዘሎና ሓይሊ፡ ጸጋ፡ ድኽመትን ብድሆን ተኽእሎኡ ገምጊምና ክንወቕዖ እንደሊ ዕላማ ነቐምጥ። ኣብ ህይወት ክንበጽሖ እንደሊ ዕላማ ብንጹር ኣብ እንፈልጠሉን ብዘይ ናይ ካልእ ሰብ ድፍኢት ዕላማና ንምብጻሕ ክንጽዕር ኣብ እንጅምረሉ ግዜ፡ ከም እኹል ሰብ ክንቍጸር ንኽእል። ደሊኻ ህይወትካ ከተመሓድር ትኽእል ምዃንካ ከተርኢ ኣሎካ። ትውስኖ ውሳነታት ካብ ጽልዋን ተጽዕኖን ካልእ ሰብ ሓራ ድዩ፧ ወልፍታት ኣሎካ ድዩ፧ ብኣብነት ትመርሕዶ፧ ዝብሉ ሕቶታት ከም መዐቀኒ እኹል ሰብ ክውሰዱ ይኽእሉ። ምሕደራ ስምዒት- ምሕደራ ስምዒት- ሓደ ካብቲ ንቘልዓን ኮተቴን ካብ እኹል ሰብ ዝፈልዮ ረቛሒ፡ ስምዒቶም ናይ ምቍጽጻር ክእለቶም እዩ። ስምዒት፡ ናይ ምሕሳብን ምውሳንን ክእለት ብኣሉታ ይጸሉ’ዩ። እኹል ሰብ ዝበሃል እምበር ብስምዒት ዘይኮነ ብርትዒ ክውስን ዝኽእል እዩ። ፋይናንሳዊ ንቕሓት- ፋይናንሳዊ ንቕሓት- ስራሕን ሞያን ብቝጠባ ነብስኻ ኣብ ምኽኣል ዓቢ ኣበርክቶ ኣለዎ። ብተወሳኺ፡ ንሎሚ ጥራይ ዘይኮነ ንመጻኢ ሓሲቡ፡ ገንዘብ ከዋህልል፡ ምንጪ እቶቱ ከበርክትን ጸጋታቱ ንምርባሕ ገንዘብ ከውፍርን ዝጽዕር ከም እኹል ሰብ ከቝጽሮ ይኽእል። ብስለት- ብስለት- ብስለት ኣተሓሳስባ ምስ ምሕደራ ስምዒት ቀጥታዊ ዝምድና’ዩ ዘሎዎ። ሓሳብ ካልእ ሰብ ናይ ምስማዕን ምኽባርን፡ ብህድኣት ናይ ምሕሳብ፡ ጌጋኻ ናይ ምቕባልን ምእራምን ክእለት፡ ወዘተ ከም እኹል ሰብ ከቝጽረና ይኽእል። ምብህሃል- ምብህሃል- ናይ ምብህሃል ክእለት፡ ናይ ምዝራብ ክእለት ጥራይ ኣይኮነን ዘጠቓልል። ኣብዚ ዛዕባ’ዚ ከም መዐቀኒ እኹል ሰብ ዝሕሰብ ክእለት ምዝራብ ዘይኮነ፡ ጽን ኢልካ ናይ ምስማዕ ክእለት እዩ። ከም ካልኣይ መዐቀኒ ከኣ ኣበይ፡ መዓስን ብኸመይን ንዛረብ ምፋላጥ እዩ። ኣብ ዝደለዮ ግዜ፡ ከባቢኡ ከየንበበ፡ ዝተራእዮ ዝዛረብ ሰብ ከም ቈልዓ’ዩ ዝቝጸር። ስለዚ ጥበብ ምዝራብ’ውን ቀሊል ሚዛን ኣይኮነን ዘሎዎ። ተገዳስነት ኣብ ጥዕና- ተገዳስነት ኣብ ጥዕና- ኣገዳስነት ጥዕና ዋላ ድኣ ካብ ናኣሽቱና ንመሃሮ፡ ብመረዳእታ ጥዕናና ክንሕሉ እንጅምር ግን ምስ ዓበና እዩ። ኣመጋግባና ክንሕሉ፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ከነዘውትርን ካብ ጐዳእቲ ወልፍታት ክንእለ ምስ እንጅመር፡ ናብ ምእኻል ደረጃ ንድይብ ከም ዘለና ከመልክት ይኽእል። ሓላፍነት ምስካም- ሓላፍነት ምስካም- ኣብ ሕብረተሰብና ሓላፍነታዊ ምዃን ዳርጋ እቲ ቀዳማይን ዝዓበየን መዐቀኒ እኹል ሰብ’ዩ ክብሃል ይከኣል። ትጽቢታት ሕብረተሰብ ከተማልእን ንኻልኦት ክትኣልን ክተማእዝንን እንተ ዘይክኢልካ፡ ዕድመ ብዘየገድስ ካብ ቈልዓን ኮተቴን ፈልዩ ኣይርእየካን እዩ። ነብስኻ ናይ ምዕባይ ተበግሶ- ነብስኻ ናይ ምዕባይ ተበግሶ- እኹል ሰብ ክኾኖ ዝግብኦን ዝደልዮን ዝፈልጥን ንምብቅዑ ዝጽዕርን እዩ። ትምህርቲ፡ ሞያን ዕድላትን መወዳእታ ከም ዘይብሉ ዝኣምንን ብዝተኻእሎ መጠን እቶቱ ከዕቢ ዝጽዕርን፡ እኹል ሰብ እዩ ክንብል ንኽእል። ድልዱል ማሕበራዊ ዝምድናን ድልዱል ማሕበራዊ ዝምድናን ተሳትፎን- ተሳትፎን- እኹል ሰብ ድልዱል ማሕበራዊ ዝምድናን ተሳትፍትን ብምምስራት ሓያልን ጸላውን ክኸውን ሕብረተሰብ ይጽበዮ። በዚ መንጽር ከኣ ንሕብረተሰቡ ብግቡእ ነብሰ ምምሕዳር- ነብሰ ምምሕዳር- “ነብሱ ከመሓድር ዘይከኣለ ንመን ከምሓድር እዩ፡” ክበሃል ሰሚዕና ንኸውን ኢና። ኣብ ሕብረተሰብና እኹል ሰብ ምዃንካ ከተርኢ እንተ መጽናዕቲ ተኻይዱ ነይሩ። ኣብቲ መጽናዕቲ 17,000 ውልቀሰብ ተሳቲፎም፣ ትሕቲ 25 ሚእታዊት፡ መርዓን ውላድን መዐቀኒ እኹል ሰብ ምዃኑ ከም ዝኣምኑ ገሊጾም። ልዕሊ 57 ሚእታዊት ከኣ ስራሕን ሞያን መዐቀኒ ከም ዝወስድዎ ገሊጾም። ስለዚ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ትርጉም ብጽሕና ካብ መርዓን ደርዓን ናብ ስራሕን ሞያን ገጹ የብል ምህላዉ የርእየካ። ትርጉም ብጽሕና፡ ክሊ ዕድመ ከም ዝጽልዎ’ውን እዚ መጽናዕቲ ይሕብር እዩ። ኣብ ክሊ ዕድመ 30-45 ዝረከቡ ዝበዝሑ ተሳተፍቲ እቲ መጽናዕቲ፡ መርዓን ውላድን ከም መዐቀኒ ክወስድዎ እንከለዉ፡ እቶም ዝያዳ ናብ ስራሕን ሞያን ዝዛዘዉ ተሳተፍቲ ከኣ ትሕቲ 30 ዝዕድመኦም ኮይኖም እዮም ጸኒሖም። ስለዚ ኣብቲ ክንሰርሓሉን ብሞያ ክንዓብየሉን እንደሊ ዕድመ መዐቀኒናን ስራሕን ሞያን ይኸውን። ስራሕን ሞያን ምስ ሓዝና ከኣ ናብ መርዓን ደርዓን ነብል ማለት እዩ። ኣብቲ ዝተገብረ መጽናዕቲ 80 ሚእታዊት፡ ነብሰ ምሕደራ፡ ሓላፍነት ምስካምን ናይ ምውሳን ሓርነትን መዐቀኒ እኹል ሰብ ኢሎም ከም ዝኣምኑ ሓቢሮም። ኣብ መደመደምታ፡ ኣብዚ ዘመን’ዚ ዝበዝሐ ሰብ ከም መለክዒ ዝወስዶ ረቛሒ ኣእምሮኣዊ ብስለት ከም ዝኾነ እቲ መጽናዕቲ ይጠቅስ። ንኣኻ ዝመስሉ ውሉድ ምምጻእን፡ መመላእታ ናይቲ ትጽቢታት እዩ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ግን ብሰንኪ ማሕበረ ቍጠባዊ ብድሆታን ኣብ ትምህርትን ስራሕን ንነዊሕ ግዜ ምጽማድን፡ ማሕበራዊ ትጽቢት ኣብ ግዜኡ ክፍጸም በዳሂ ኮይኑ ይርከብ። ነዚ መዐቀኒ ብምልኣት ክትፍጽም ዘይምኽኣል ከኣ ዋላ ብዕድመ ተመኵሮን እኹል ሰብ ዝበጽሖ ብጻሕ ዝጐደለ ረቛሒታት ስለ ዘሎ ግን እኹል ሰብ ኮይኑ ከም ዘይስምዓካ ይገብር። ተመርዕዩ ዝወለደ ሰብ፡ ምስ ስድራኡ ዝነብር ምስ ዝኸውን፡ ዋላ ድኣ እኹል ሰብ ዘብል ብዙሕ ረቛሒታት ይሃልዎ፡ ዝጐድሎ ስለ ዘሎ ንነብሱ ከም እኹል ሰብ ክርእያ ክሽገር ይኽእል። እኹል ሰብ ኣብ 21 ዘመን እኹል ሰብ ኣብ 21 ዘመን ትርጉም እኹል ሰብ፡ ብዝተፈላለየ ረቛሒታት ስለ ዝጽሎ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ምሉእ ብምሉእ ወይ ብኸፊል ክቕየር ንቡር እዩ። ሎሚኸ እኹል ሰብ እንብሎ ከመይ ዝበለ እዩ፧ መዓስ እዩ ዝኣኸልና ኮይኑ ዝስምዕና፧ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ነዚ ሕቶታት ንምምላስ ንሳላሳ ዓመታት ዝቐጸለ ሓንጐል እኹል ሰብ ከመይ ይመስል፧ ሓንጐል እኹል ሰብ ከመይ ይመስል፧ ሓደ ካብ መዐቀኒታት እኹል ሰብ፡ ኣእምሮኣዊ ዕቤት እዩ። ኣእምሮኣዊ ዕቤት ምስ ዘይውሕስ፡ ባህርያውን ማሕበራውን ምዕባለ ክህሉ ስለ ዘይክእል፡ ኣእምሮኣዊ ዕቤት መሰረታዊ መዐቀኒ እዩ ክብሃል ይከኣል። ሓንጐል ሰብ ኣብ ፈለማ ቍልዕነት (2-3 ዕድመ)፡ ኣስታት 90% ምዕባለ የርኢ። እዚ ኣብ ንኡስ ዕድመ ዝብጻሕ ደረጃ ምዕባለ ምስ ትሕተ ቅርጽን ዕቤት ዋሃዮታት ሓንጐልን ዝተኣሳሰር እዩ። እቲ ዝተረፈ ንምሉእ ዕድመና ዝቕጽል ምዕባለ ከኣ ምስ ምትእስሳራት ዋሃዮታትን ካልእ ንጥፈታት ሓንጐልን ዝተሓሓዝ እዩ። ሓንጐል ሰብ ምሉእ ምዕባለ ዝበጽሓሉ ውሱን ክሊ ዕድመ ክትጠቅስ ኣሸጋሪ እዩ። ይኹን እምበር በብደረጃኡ ክሳዕ 65 ዕድመና ምዕባለ እናኣርኣየ’ዩ ዝኸይድ። ድሕሪ 65 ዕድመ’ውን ምዕባለኡ ይቕጽል እዩ፣ ግን ብዝተፈልየ ኣገባብ። ድሕሪ 65 ዕድመ፡ ገለ ክፋል ሓንጐልና ምዕባለኡ ክድረትን ክኣርግን ይርአ። ገለ ክፋል ከኣ ምዕባለኡ ይቕጽል። እዚ ግን ምስ ተወርሶ፡ ቅዲ መነባብሮን ኵነታት ጥዕናን ክውስኽ ወይ ክጐድል ይኽእል። ሓንጐል ሰብ ኣብ ክሊ ዕድመ 20-39 እኹል ግዝፊን ምትእስሳር ናይ ዋሃዮታት ሓንጐልን የማዕብል። ሓንጐል እኹል ሰብ ዘሎዎ ብቕዓት ምስ እንዕዘብ፤ - ኣዕጋቢ መጠን ምትእስሳር ዋሃዮታት ሓንጐል፣ - ብቑዕ ዝኾነ ንጥፈታት ዋሃዮታት ሓንጐል፣ - ዝማዕበለ ደረጃ ብልሕን ንጥፈታት ሓንጐልን፣ - ኣዕጋቢ መጠን ምሕደራ ስምዒት፣ - ዝማዕበለ ግድል ናይ ምፍታሕ ክእለት፣ - ዝሓሸ ናይ ምውሳን ብቕዓትን ካልእን ይውንን። ምዕባለ ሓንጐል ብብርክት ዝበለ ረቛሒታት ይጽሎ እዩ፣ ኣመጋግባ፡ ኣከባብያዊ ኵነታት፡ ትምህርቲ፡ ተመኵሮ፡ ወዘተ። በዚ ምኽንያት ገለ ሰባት ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ብሱላትን ሓላፍነታውያንን ይኾኑ፣ ገለ ከኣ ምስ ዕድመኦም ዘይከይድ ውሳነን ንጥፈታትን ንዕዘበሎም። እኹል ሰብ እምበኣር ከም እኹል ሰብ ክሓስብ፡ ክውስንን ክነብርን ዝኽእል እዩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.202 24 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 11


ኣብርሃም ዮውሃንስ (ወዲ ዕቋር) ኣብርሃም ዮውሃንስ (ወዲ ዕቋር) ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ወግዓዊ መፋነዊ ተገይሩላ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ወግዓዊ መፋነዊ ተገይሩላ ኮምሽነር ኮምሽን ባህልን ስፖርትን ኤርትራ ኣምባሰደር ዘመደ ተኽለ፡ ካብ 27 ሚያዝያ ክሳዕ 2 ግንቦት ኣብ ዙር በኒን ንእትሳተፍ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ወግዓዊ መፋነዊ ኣካዪዱላ። ኣብ’ቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኮምሽን ባህልን ስፖርትን ዝተኻየደ ናይ መፋነዊ ስነ ስርዓት፡ ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ንተቐዳደምቲ ኣብ ዘሕለፎ መልኽእቲ፡ እዚ መደብ መቐጸልታ ናይቲ ከም ባህሊ ሰሪጹ ክስርሓሉ ዝጸንሐ መስርሕ ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ኣብ ዝኸድዎ ውድድር ከም ጋንታ ተወሃሂዶምን ተሓጋጊዞምን ዝተለመደ ዓወት ሒዞም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ሰናይ ምንዮቱ ገሊጹ። ኣምባሳደር ዘመደ ኣብ መወዳእታ፡ “ዓብላልነት ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣብ ኣፍሪቃ ዳግማይ ንምርግጋጽን ንምዕቃብን፡ እቲ ሓላፍነት ኣብ እንግድዓኹም’ዩ፡ ” ብምባል ንተቐዳደምቲ ኣዘኻኺሩ። ሓላፊ ምክትታል ሃገራውያን ፈደረሽናትን ኮሚተ ኦሎምፒክን ፓራሎምፒክን ኤርትራ ኮሎኔል ሰሎሙን ስዩም ብወገኑ፡ “ተካእቲ ናይቶም ኣብዚ መድረኽ ዘብጽሑና ዓበይቲ ኣያታትኩም ኢኹም፡” ድሕሪ ምባል፡ “ንስኻትኩም ድማ፡ ሓደ ስጒምቲ ንቕድሚት ክትወስዱና ትጽቢት ንገብረልኩም ተቐዳደምቲ ኢኹም፡” ብምባል ሓጺር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ። ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ መሪሑ ናብ ዙር በኒን ዘምርሕ ኣሰልጣኒ ዮናስ ዘካርያስ ብወገኑ፡ ወትሩ ዝግበረሎም ናይ መፋነዊ ስነ ስርዓት


ውሽጣዊ ስፖርታዊ ውድድራት ኣብ ምስልሳል ዝርከብ እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ብቕድሚ ትማሊ ብግጥማት ኵዕሶ ሰኪዐት ቀጺሉ። ዕለት ቀዳመይቲ ናብ ፍርቂ ፍጻመ ዝሰገረት ጋንታ ኰይና። ኣብዛ ግጥም ተጻዋታይ ባርዕ - ሴም ዳዊት ንጋንታኡ 16 ሸቶታት ኣመዝጊቡላ። ብድምር 59 ሸቶታት ብምምዝጋብ ነታ 46 ሸቶታት ዘቝጸረት ብድሆ ስዒራታ። ኣብ መወዳእታ ጸወታአን ዘካየዳ ቶኮርን ዓዲ ሮሶን ነይረን። ቶኮር ድማ፡ 53ብ45 ስዒራ። ኣብዛ ግጥም እዚአ ተጻዋታይ ዓዲ ሮሶ ኢዮቤል ክብሮም 16 ሸቶታት ብምምዝጋብ ጸብለል ኢሉ። ኣብቲ ዕለት ፈለማ ናብ ሜዳ ዝወረዳ ባርዕን ነብሮን እየን። ባርዕ፡ ኣብ ልዕሊ ነብሮ 42ብ34 ተዓዊታ። በዚ ውጽኢት ተሓጊዛ ኸኣ፡ ናይቲ ቀጺለን ናብ ሜዳ ዝወረዳ ኣልጌንን ብድሆን እየን ነይረን። ኣልጌን ተጻዋታያ ሴም እስቲፋኖስ 30 ሸቶታት ከቚጽረላ ከሎ፡ በዚ ዝተኻየደ ግጥማት ከኣ፡ ኣልጌንን ቶኮርን ኣሰር ባርዕ ብምሓዝ ናብ ፍርቂ ፍጻመ ሓሊፈን። ውሽጣዊ ውድድራት ኵዕሶ ሰኪዐት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ሜዳ መዓስከር ደንደን፡ ባርዕ ምስ ኣውገት ከምኡ’ውን ኣልጌን ምስ ቶኮር ብዘካይዳኦ ናይ ፍርቂ ፍጻመ ግጥም ክቕጽል’ዩ።


ባርሴሎና፡ ላሚን ያማል ብዘጋጠሞ ማህረምቲ ሓላኺቶ (ሃምስትሪንግ) ካብ ተሪፉ ዘሎ ግጥማት ላሊጋ ተኣልዩ ከም ዘሎ ገሊጻ። ፍጹም ቅላዕ ኣብ መበል 40 ደቒቕ ናብ ሸቶ ለዊጡዋ። ይዅን እምበር ንዘመዝገባ ሸቶ ኣብ ክንዲ ዝጽንብላ፡ ተቐይሩ ካብ ሜዳ ክወጽእ ተራእዩ። ባርሳ፡ ነቲ ናብ ሽዱሽተ ነጥቢ ወሪዱ ዝነበረ መሪሕነታ፡ 1ብ0 ብምዕዋት ናብ 9 ነጥቢ ክትመልሶ ከላ፡ ኮኾብ ተጻዋታያ ላሚን ያማል ብምኽሳራ ግን፡ ምሉእ ሓጐስ ኣይኰነላን። ላሚል ያማል፡ ብተኸላኻላይ ሰልታ ቪጎ ዩኤል ላጎ በደል ስለ ዝተፈጸሞ፡ ጋንታኡ ፍጹም ቅላዕ ክትረክብ ክኢላ። ንዝተረኸበት ባርሴሎና፡ ጽዋእ ላሊጋ ንምውሓስ፡ ረቡዕ ምሸት ምስ ሰልታ ቪጎ ግጥም ኣካዪዳ። ሓካይም ባርሴሎና ድሒሮም ንያማል ኣብ ዝገበሩሉ መርመራ ኸኣ፡ ካብ 3 ክሳዕ 5 ሰሙን ካብ ጸወታ ከም ዝርሕቕ ክፍለጥ ተኻኢሉ። ያማል፡ ካብዚ ንኽዛዘም ሽዱሽተ ግጥማት ተሪፉዎ ዘሎ ላሊጋ ምእላዩ ክፍለጥ ከሎ፡ ኣብቲ ኣብ ክራማት ዝካየድ ዋንጫ ዓለም ግን፡ ከም ዘርክብ ክለቡ ኣፍሊጣ ኣላ። ባርሴሎና፡ ኣብቲ ንያማል ዝኸሰረትሉ ግጥም ተዓዊታ ብምውጸኣ፡ ነታ ሰሉስ ምሸት ኣብ ልዕሊ ኣላቨስ 2ብ1 ዝተዓወተት ማድሪድ ብ9 ነጥቢ በሊጻ፡ ብ82 ነጥቢ መሪሕነት ላሊጋ ጨቢጣ ትርከብ። ፕሪመር ሊግ ኣብ ሓድሽ ቅልስ ፕሪመር ሊግ ኣብ ሓድሽ ቅልስ ዋንጫ ፕሪመር ሊግ ንምዕታር፡ ክልተ ላዕለዎት ኣሰልጠንቲ ኣብ ኣገዳሲ ምዕራፍ በጺሖም ኣለዉ። ኣብዚ ግዜ፡ ዝሓለፈ ወቕቲ ስፖርት 2025-26 ዝነግሮ ዛንታ ካልእ፡ ተሪፈን ዘለዋ ሓሙሽተ ናይ መወዳእታ ግጥማት ዝትርኽኦ ኸኣ፡ ካልእ ኰይኑ ይርከብ።


እቲ ጸቕጢ ኸኣ፡ ኣንፈቱ ቀይሩ ይርከብ። “ሕጂ ሓድሽ ሊግ ኰይኑ’ዩ፡” እዚ፡ ኣሰልጣኒ ኣርሰናል ድሕሪ ናይ ሰንበት ስዕረት ዝበሎ’ዩ። ሲቲ፡ ረቡዕ ምሸት ኣብ ልዕሊ በርንለይ ብዘመዝገበቶ ናይ 1ብ0 ዓወት ከኣ፡ ከምቲ ዝበሎ እቲ ሊግ ከም ብሓድሽ ተጀሚሩ ይርከብ። ዋሕስ ትደልየሉ መድረኽ። ዋይን ሩኒ፡ ፕሪመር ሊግ በጺሕዎ ዘሎ መድረኽ ኣመልኪቱ ምስ ‘ቢቢሲ’ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፡ “ፈርጉሰን፡ ‘ወትሩ ሸቶ ክተመዝግብ ኣሎካ፣ ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ ፍልልይ ሸቶ ለውጢ ክፈጥር ይኽእል’ዩ’ ኢሉኒ፡” ክብል ዘኪሩ። ማንቸስተር ሲቲ፡ ኣብዚ መድረኽ ብተደጋጋሚ ሓደ ነገር ሃኒጻ’ያ፣ ግዜ። ናይ ዋንጫ ቅልስ ወሳኒ መድረኽ ኣብ ዝበጽሐሉ ግዜ፡ ፍሉይ ብቕዓት ተንጸባርቕ። እዚ ቅድሚ ሕጂ ኣርእያቶ እያ። ሕጂ ንኣርሰናል ኣጓኒፉዋ ዘሎ ድማ እዚ’ዩ። ክልተአን ጋንታታት 70 ነጥቢ ኣኪበን ብ37 ናይ ሸቶ ጸብለልታ፡ ሓሙሽተ ተረፍ ጸወታ ሒዘን ኣለዋ። ጋነርሳውያን፡ ን209 መዓልታት ኣብ መሪሕነት ሰሌዳ ፕሪመር ሊግ እዮም ኣሕሊፎሞ። ሕጂ ግን ንናይ ጓርድዮላ ሲትያውያን ኣረኪቦሞ’ለዉ። ኣርሰናል፡ ናብ ዝነበረቶ ደረጃ ንኽትምለስ ናይ ስነ-ኣእምሮ ለውጢ ዘድልየሉ መድረኽ ከኣ፡ ሕጂ’ዩ። ኣርሰናል፡ ካብ ኣጥቃዕታ ኣርሰናል፡ ሎሚ ዓመት ን10 ግጥማት፡ 1ብ0 እያ ተዓዊታትሉ። እዚ ኸኣ 10 ካብ 21 ግጥማት 48% ይሕዝ። ኣርሰናል፡ ተዓዊታ ክትወጽእ ድማ፡ ነዚ ክትቅይር ኣለዋ። ሰንበት ነጥበ መቐይሮ ፕሪመር ሊግ ኰይና’ያ ሓሊፋ። እቲ ቅልስ ከኣ፡ ናይ ነጥቢ ጥራይ ዘይኰነ ናይ ኵነት ኣእምሮ’ውን ኰይኑ’ሎ። ጽባሕ ቀዳም ኣርሰናል፡ ኣብ ፕሪመር ሊግ ምስ ኒውካስል ክትገጥም ከላ፡ ሲቲ ድማ፡ ኣብ ኤፍኤ ካፕ ኣንጻር ሳውዝሃምፕተን ክትፋለም’ያ። ኣርሰናል፡ ጽባሕ ቀዳም ንፈለማ ግዜ ድሕሪ ወርሒ ጥቅምቲ ካልኣይ ደረጃ ሒዛ ክትጻወት’ያ። ኣብ ስታድዩም ሞራሎም ዘበረኽ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ኣብ ዙር በኒን 5 ናይ ኮንቲነንታል ክለባት ዝርከብአን 15 ጋንታታት ክሳተፋ ምዃነን ሓቢሩ። ዮናስ ወሲኹ፡ ወላ’ኳ ናይ ምድላው ግዜ ሓጺር እንተነበረ፡ ብዝተኻእለ መጠን ጽቡቕ ምድላዋት ገይሮም ዝተለመደ ዓወት ከመዝግቡ ድሉዋት ምህላዎም ገሊጹ። ሓለቓ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ተቐዳዳማይ ናታን መድሃኔ ድማ፡ ኣብዛ ሃገራዊት ጋንታ ተጠርኒፎም ዘለዉ ተቐዳደምቲ ብዕድመን ተመኵሮን ንኣሽቱ ምዃኖም ብምሕባር፡ ኣብ ናይ ልምምድ ግዜኦም ዘጥረይዎ ናይ ጋንታ ውህደት ዓወት ሒዞም ክምለሱ ተስፍኡ ልዑል ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ ዙር በኒን ንፈለማ ግዜኣ እትሳተፍ ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ፡ ንተቐዳደምቲ ናታን መድሃኔ፡ ኬቨን ተኽለማርያም፡ ህያብ ሃብቶም፡ ንፍታሌም ኤፍሬም፡ ሜሮን ምስግና፡ ያፌት ሙልጌታ ዝሓቘፈት’ያ።


ንምስፋሕ ስፖርት ኵዕሶ ሰኪዐት ኣብ መላእ ዓለም ዓሊሙ፡ ኣብ 195 ሃገራት ዑደት ዘካይድ ዘሎ ስጳኛዊ ኣንቶንዮ ሮድሪገዝ፡ ካብ 19 ክሳዕ 22 ሚያዝያ ኣብ ኤርትራ ናይ ስራሕ ዑደት ኣካዪዱ። እቲ “ስፖርት ንፍቕሪ፡” ብዝብል ቴማ፡ ንክልተኡ ጾታ ዘተባብዕ ዑደት፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ብዘዘናግዕን ስሓቢ ብዝዀነ መንገዲን ንምርኣይ ዝዓለመ እዩ። ኣንቶንዮ ሮድሪገዝ ኣብ ዞባ ማእከል ኣብ ዝገበሮ ጻንሒት፡ ምስ ብሉጻትን ተስፋ ምስ ዘሎዎም መንእሰያት ተጻወትቲን ብምዃን፡ ፍሉይ ኣገባብ ኣጸዋውታኡን ክእለቱን ብዘዘናግዕ መንገዲ ኣርእዩ። ኣብ’ቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ዝቐጸለ ንጥፈታት፡ ኣሰልጣኒ ኣንቶንዮ ሮድሪገዝ፡ ምስ ኣባላት ሃገራዊ ፈደረሽን ኵዕሶ ሰኪዐት ኤርትራ ብምርኻብ፡ ኣብ ምምዕባል ናይ’ቲ ስፖርት ክግበሩ ዝኽእሉ ንጥፈታት ተመያይጡ። ንመጀመሪያ ግዜኡ ኣብ ኤርትራ ዑደት ዝገበረ ኣንቶንዮ ሮድሪገዝ፡ ካብ ተጻወትቲን ተዓዘብትን ጽቡቕ ግብረ-መልሲ ረኺቡ። እቲ ኣሰልጣኒ ኣብ መወዳእታ ዑደቱ፡ ኣብ ኤርትራ ንዝተገበረሉ ጽቡቕ ኣቀባብላን ተገዳስነትን መንእሰያት ዘሎዎ ናእዳ ገሊጹ።


• ዣቪ፡ ናብ ቸልሲ ንጹር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ • ዣቪ፡ ናብ ቸልሲ ንጹር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ስሙ ምስ ቸልሲ ተተሓሒዙ ዝጽዋዕ ዘሎ ዣቪ ሀርናንደዝ፡ ናብ ፕሪመር ሊግ ክመጽእ ፍታዉ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ናብ ቸልሲ ዝቐንዐ መልእኽቲ ሰዲዱ። እቲ ምስ ባርሴሎና ከም ተጻዋታይን ኣሰልጣንን ብምዃን ዋንጫ ላሊጋ ዘልዓለ ስጳኛዊ ኣሰልጣኒ ዣቪ፡ ንኣትላንቲክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ናብ ምስልጣን ክምለስ እደልይ እየ። ዝህወኸሉ ስለዘይኰንኩ ናበይ ከምዘብል ኣይፈለጥኩን። ግን ጽቡቕ ፕሮጀክት ናብ ትቕርበለይ ክኸይድ’የ፡” ኢሉ። ኣርቴታ፡ ኣብ ኣርሰናል ዝሰርሖ ዘሎ ናይ ነዊሕ ዓመት ፕሮጀክት ከም ኣብነት ዝጠቐሰ ዣቪ፡ ናብ ፕሪመር ሊግ ብሓፈሻ ናብ ቸልሲ ድማ ብፍላይ ክመጽእ እንተዀይኑ ንነዊሕ ዓመታት ዘጽንሖ ውዕል ከምዝደሊ ኣተንቢሁ። • ሊቨርፑል፡ ን ጀምስ ትራፎርድ ተቋምት • ሊቨርፑል፡ ን ጀምስ ትራፎርድ ተቋምት ጁቬንቱስ፡ ንወዲ 33 ዓመት ሓላዊ ልዳት ሊቨርፑልን ብራዚልን ኣሊሶን በከር፡ ኣብ ክራማት ንኽተፈርሞ ወሲናትሉ ኣብ ዘላ ግዜ፡ ሊቨርፑል ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ወዲ 23 ዓመት ካልኣይ ሓላዊ ልዳት ማንቸስተር ሲቲ ጀምስ ትራፎርድ ንምፍራም ዘለዋ ተገዳስነት ገሊጻ። • ኢንዞ ፈርናንደዝ ናብ ማንቸስተር ሲቲ • ኢንዞ ፈርናንደዝ ናብ ማንቸስተር ሲቲ ሲቲ፡ ንማህረምቲ ሮድሪ፡ ምውጻእ ሲልቫ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ዓመት ክውሰኽዕ ከሎ መስመር ምክፍፋላ ብኸቢድ ከም ዝህሰ ስለ ዝተረደአት፡ ኣብ ናታ ፍጥነት ክኣቱ ዝኽእል ተጻዋታይ ሃሰው ኣብ ምባል ትርከብ። ቀዳማይ ምርጫኣ ኸኣ፡ ኣብ ቸልሲ ንዝደምቕ ዘሎ ኢንዞ ፈርናንደዝ ብምግባር፡ ኣብ ክራማት ንምምጽኡ ትሰርሕ ከምዘላ ተሓቢሩ። ሲቲ፡ ነቲ ፈርናንደዝ፡ ኣብ ቸልሲ ክሳዕ 2032 ዘጽንሖ ውዕል ኣብ ግምት ብምእታው፡ ከሰማምዓ ዝኽእል ኣማራጺታት ሃሰው ኣብ ምባል ትርከብ። ከምዘይነበሩ ገሊጹ። ንሱ፡ “ኣርሰናላውያን ካብዚ ዘለውዎ እንተተበራቢሮም፡ ብርግጽ ፈጠራውያን ብምዃን ተኣምር ከርእዩ ይኽእሉ’ዮም። በዚ ኸኣ ናብቲ ዝነበሩዎ ደረጃ ክምለሱ ይኽእሉ’ዮም፡” ኢሉ። ኢማራት ዝፍጠር ወጥሪ ኸኣ፡ ልዑል ክኸውን’ዩ። ክኢላ ስነ-ልቦና ፊል ጆንሰን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ተጻወትቲ ኣርሰናል ናይ 9 ነጥቢ መሪሕነት ሒዞምሉ ኣብ ዝነበሩ፡ ኣእምሮኦም ስለዝተዛነየ ጸዓቶም ጐዲሉ፡” ድሕሪ ምባል፡ ክድፍኡ ከለው፡ ከምቲ ዝድለ የጥቅዑ ሲቲ ኸ እንታይ ግብረ መልሲ ተርእይ ትኸውን? ኣንበብቲ ኸ መድረኽ ፕሪመር ሊግ ብኸመይ ይዛዘም ትብሉ?


ሎሚ ሎሚ ፕሪመር ሊግ ፕሪመር ሊግ ሳንደርላንድ - ኖቲንግሃም 10፡00 ድ.ቐ ላሊጋ ላሊጋ ርያል በቲስ - ርያል ማድሪድ 10፡00 ድ.ቐ መበል 35 ዓመት ቁ.202 24 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 12


ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ሃገሩ ኣንጻር ኢራን ከተካይዶ ንዝጸንሐት ኲናት ደው ንምባል፡ ዝኾነ ናይ ግዜ ገደብ ከም ዘይትሰርዕ ሓቢሩ። ከኣ፡ እቲ ኲናት ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክዛዘም ከም ዝኾነ ምሕባሩ ይዝከር። ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ብ28 ለካቲት፡ ሃገሩን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ድሕሪ ዝጀመራኦ ልፍንታዊ መጥቃዕቲ፡ እቲ ኲናት ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሓሙሽተ ሰሙናት ክጸንሕ ምዃኑ ክሕብር እንከሎ፡ ዝሓለፈ ወርሒ ውሳነ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ኣብ መንጎ ሃገሩን ኢራንን ዝተበጽሐ ንኽልተ ሰሙናት ዝቐጸለ ስምምዕ ምቁራጽ ተዅሲ ከብቅዕ ሰዓታት ጥራይ ምስ ተረፎ እዩ ተዋሂቡ። ሕ/ኤውሮጳ፡ ንዩክሬን 106 ቢልዮን ዶላር ከለቅሕ ወሲኑ ንሱ፡ ንማዕከን ዜና “ፎክስ ኒውስ” ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ግን፡ ሃገሩ ነቲ ኲናት ደው ሕብረት ኤውሮጳ፡ ንዩክሬን 106 ቢልዮን ዶላር ብመልክዕ ልቓሕ ክህባን ኣብ ልዕሊ ፈደረሽን ሩስያ ከኣ መበል 20 ዙርያ እገዳ ከጽድቕን ከም ዝወሰነ ተሓቢሩ። ሓበሬታ፡ ካብቲ ንዩክሬን ክወሃባ ተወሲኑ ዘሎ ግዙፍ መጠን ልቓሕ፡ 35 ቢልዮን ዶላር ኣብ ምድጋፍ ቁጠባ ናይታ ሃገር ክውዕል እንከሎ፡ 70 ቢልዮን ዶላር ከኣ ኣብ ምዕባይ እቲ ኣብ ኢንዱስትሪታት ምክልኻል እተካይዶ ወፍሪ ክውዕል እዩ። ምክትል ፕረዚደንት ኮምሺን ሕብረት ኤውሮጳ ካጃ ካላስ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ‘ኤክስ’ ኣብ ዝዘርገሓቶ ሓበሬታ፡ ፕረዚደንት ፈደረሽን ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዘካይዶ ዘሎ ኲናት ከንቱ ምዃኑ ክሳብ ዝግንዘብ፡ እቲ ሕብረት ንዩክሬን ኣድላዪ ዝበሎ ሓገዝ ከቕርበላ ምዃኑ ገሊጻ። ሃንጋሪን ስሎቫክያን ግን፡ ነቲ በቲ ሕብረት ዝቐረበ ናይ ልቓሕ ውሳነ ክሰማምዓሉ ብዘይምኸኣለን፡ ዩክሬን ነቲ ዝተወሰነላ ገንዘባዊ ልቓሕ ኣብ ግዜኡ ክትርከቦ ከም ዘይከኣለት እዩ ዝፍለጥ። ብመሰረት እቲ ተዋሂቡ ዘሎ


ትማሊ ሓሙስ፡ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ከተማ ኮፐንሃገን - ዴንማርክ፡ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣንጻር ኣንፈት ሒዘን ዝጐዓዛ ዝነበራ ክልተ ባቡራት ድሕሪ ምግጫወን፡ 17 ሰባት ከም ዝቖሰሉ ተሓቢሩ። ካብ’ቶም መቝሰልቲ ዘጋጠሞም ተሳፈርቲ፡ ሓሙሽተ ሰባት ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ከም ዝርከቡ’ውን፡ ፖሊስ ናይታ ሃገር ኣፍሊጡ። ፖሊስ ወሲኹ፡ ምኽንያት ምግጫው ናይተን 38 ሰባት ጽዒነን ዝነበራ ባቡራት ንጹር ከም ዘይኮነ ኣረዲኡ። ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና 173-18 ቁ.21 ከባቢ ማይ ጃሕጃሕ ጥቓ ህዝባዊ ቤት ንባብ 127582 ዕለት ዕለት ቤት መሸጣ መድሃኒት ማይ ጃሕጃሕ 24/4/26 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 ንምባል ዝኾነ ናይ ግዜ ገደብ ከም ዘይተቐምጥ ድሕሪ ምሕባር፡ ዕላማኡ፡ ዜጋታቱ ኣብ ዝዓግቡሉ ስምምዕ ንምብጻሕ ክሳብ ዝኾነ፡ ነቲ ግጭት ደው ንምባል ከም ዘይህወኽ ገሊጹ። ዝተበጽሐ ስምምዕ ምቁራጽ ተዅሲ ግና ንዘይተወሰነ እዋን ክናዋሕ ከም ዝወሰነ ምንጭታት ይሕብሩ። ዝሓለፈ ሰሉስ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ኣብ ልዕሊ ወደባት ኢራን ዘጽደቖ እገዳ ከም ዘለዎ ክቕጽል፡ እቲ ምስ ጣህራን


መንግስቲ ፊንላንድ፡ ኣብ 2030፡ 3.2 ሚእታዊት ካብ ጃምላዊ ሃገራዊ እቶቱ፡ ወጻኢታት ምክልኻል ንምሽፋን ከውዕሎ ከም ዝወሰነ ኣፍሊጡ። ኲናት ሩስያ - ዩክሬን ኣብ 2022 ድሕሪ ምጅማሩ፡ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ንፊንላንድ ኣብ ምክልኻል ንእትገብሮ መጠን ወጻኢታት ክብ ከተብል ስለ ዝገደዳ፡ ቁጠባኣ ከም ዝተሃስየ እዩ ዝሕበር። ተባሂሉ ዝተሰልዐ ገንዘብ፡ ኣብ ምምልማል ወተሃደራት፡ ኣብ ምሃብ ስልጠናታት ንዕቑር ሰራዊት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምፍራይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ነተጉትን ከም ዝውዕል ኣነጺሩ። ብመሰረት ጸብጻባት፡ ኣብ 2025፡ ፊንላንድ 2.5 ሚእታዊት ካብ ጃምላ ዘቤታዊ እቶታ ኣብ ጽላት ምክልኻል ውዒሉ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ መንግስቲ ናይታ ሃገር፡ ኣብ ጥዕናን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ዝውዕል ዝነበረ ባጀት ክንኪ ከም ዝወሰነ ተገሊጹ። ኔቶ፡ ኣብ 2035፡ ኩለን ኣባላቱ 3.5 ሚእታዊት ካብ ጃምላ ሃገራዊ እቶተን ንምክልኻል ከውዕላ ዘገድድ ውጥን ኣዳልዩ ምህላዉ፡ ምንጭታት ይሕብሩ። ብተወሳኺ፡ ፊንላንድ፡ ኣብ 2026፡ ካብ 90 ሚእታዊት ጃምላ ሃገራዊ እቶታ ክዛይድ ትጽቢት ዝግበረሉ መጠን ዕዳኣ ንምንካይ ኣድላዪ ስጉምትታት እኳ እንተ ወሰደት፡ ክትዕወተሉ ግን ከም ዘይከኣለት እዮም ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ዘመልክቱ። እቲ መንግስቲ ፊንላንድ ኣብ 2030 ከተግብሮ ወጢንዎ ዘሎ ወሰኽ ወጻኢታት ምክልኻል፡ ናብቲ ብኔቶ ዝተወጠነ መደብ ንምቕራብ ዝዓለመ ምዃኑ ይግለጽ። ቀዳማይ ሚኒስተር ናይታ ሃገር ፔተሪ ኦርፖ፡ ኣብ ቀረባ እዋን እቲ ንምክልኻል


ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሃብተኣብ ተስፋጽዮንን ኣብ ቤት-ጽሕፈት ፕረዚደንት ሓላፊ ማእከል ወፍሪ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡርን፡ ዝሰላሰል ዘሎ መደባት ልምዓትን ወፍሪን ንምዕዛብ፡ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ዑደት ኣካዪዶም። ኣብ’ቲ ካብ 16 ክሳብ 22 ሚያዝያ ዝተገብረ፡ ንንኡስ ዞባታት መንደፈራ፡ ዓረዛ፡ ማይ-ዓይኒ፡ ደቀምሓረ፡ ድባርዋ፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ሰንዓፈን ማይ-ምነን ዝሸፈነ ዑደት፡ ብደረጃ ዞባ ዝካየድ ዘሎ ልምዓታዊ መደባት፡ ምፍዋስ ማይ- ክዖታት፡ ከምኡ’ውን ብተራድኦታትን ውልቀ ኣውፈርትን ዝካየድ ዘሎ ልምዓት ጀራዲን፡ ምርባሕ እንስሳ፡ ምምስራሕ ጸባን ውጽኢቱን፡ መሳንዕን ካልእን ብምብጻሕ፡ ምስ ኣካየድትን ሰብ-ዋኒንን ተመያዪጦም። ኣቶ ሃብተኣብ ተስፋጽዮን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ብደረጃ ዞባ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ከውፍሩ ንዝደልዩ ዜጋታት ዝምችእ ባይታ ንምፍጣር ዝሕግዝ ልምዓታዊ ንጥፈታት ይትግበር ከምዘሎ ብምሕባር፡ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ከውፍሩ ንዝደልዩ ሓረስቶት ተስፋ ዝህብን ዘተባብዕን መድረኽ ተፈጢሩ ምህላዉ ገሊጹ። ኣብ ዞባታት ዝካየድ ማሕበረ-ቁጠባውን ልምዓታውን ንጥፈታት ምክትታል፡ ተኽእሎታት ወፍሪ ንምልላይ ሓጋዚ ተራ ከምዘለዎ ዝጠቐሰ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር፡ እቲ ዑደት ህልው ዕድላትን ብድሆታትን ዝድህስስ ከምዝዀነ ብምብራህ፡ ኣብ ልምዓት ኣሕምልትን ፍረታትን፡ ምርባሕ እንስሳን ምምስራሕ ውጽኢት ጸባን ተጠርዩ ንዘሎ ዓቕሚ፡ ብዘመናዊ ኣገባብ ዝምራሕ ተወዳዳሪ ንምግባሩ፡ ዝያዳ ጻዕሪ ክካየድ ኣዘኻኺሩ። ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ተዋፊሮም ዝነጥፉ ኣውፈርቲ ብወገኖም፡ ጽበት ንሕርሻን ትካላትን ዘገልግል መሬት፡ ናይ መጐዓዝያ ጸገም፡ ከምኡ’ውን ሕጽረት ኢንዱስትራዊ ጥረ-ነገራት፡ ካብ ቀንዲ ብድሆታቶም ከምዝኾኑ ሓቢሮም።


ዓለምለኻዊ መዓልቲ ላቦራቶሪ፡ ብደረጃ ሃገር ንፈለማ እዋን ብ23 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ተዘኪራ። ቀንዲ ዕላማ ናይ’ቲ ዝኽሪ፡ ንተራ ላቦራቶሪታት ኣብ ምምዕባል ስነ-ፍልጠታዊ ዕዮን ምምሕያሽ ህይወት ወድ-ሰብን ኣፍልጦ ንምሃብ፣ መርበባት ህዝባዊ ጥዕናን ሃገራዊ ናይ ልምዓት መደባትን ንምሕያል፣ ልክዕነት መርመራታት ንምውሓስ፣ ከምኡ’ውን ምርምርን ምህዞን ንዘካይዱ ክኢላታት ላቦራቶሪ ክብሪ ንምሃብ’ዩ። ዶ/ር ኤፍረም ገብረመስቀል፡ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ዳይረክተር ሃገራዊ ላቦራቶሪ ጥዕና እንስሳን ብቝልን ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ተራ ላቦራቶሪ ኣብ ሃገራዊ ልምዓትን ህዝባዊ ጥዕናን ኣዝዩ ወሳኒ ስለዝኾነ ብንጥፈት ክስራሓሉ ምጽንሑ፣ በዚ መሰረት ድማ ንሃገራዊ ሸቶ ዝድግፉ፡ ቁጠባዊ ዕብየት ህዝባዊ ጥዕና፡ ከምኡ’ውን ከባብያዊ ሓለዋን ምሕደራ ባህርያዊ ሃብትን ዘረጋግጽ ብርክት ዝበለ ላቦራቶሪታት ከምእተመስረተ ኣብሪሁ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣገልግሎት ላቦራቶሪ ዘድልየን ሚኒስትሪታት፡ ውህደት ፈጢረን ንሓድሕደን ብምምልላእን ተመክሮ ብምቕሳምን ዝሰርሓሉ ባይታ ክፍጠር ከምዝግባእ ተዘትዩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ድማ፡ ሚኒስትሪታት ሕርሻ፡ ጥዕና፡ መሬት፡ ማይን ኣከባብን፡ ሃብቲ ባሕሪ፡ ጸዓትን ማዕድንን፡ ከምኡ’ውን ሃገራዊ ቁጽጽር ብቕዓት መድሃኒት ንዘካይድዎ ላቦራቶርያዊ ስራሓት ዘንጸባርቕ ብምስሊ ዝእተሰነየ ወረቓቕቲ ብክኢላታት ቀሪቡ። ኣብ መወዳእታ፡ ደረጃኡ ዝሓለወን ብቕዓቱ ዝዓቀበን ፍርያት ንምቕራብ ተራ ላቦራቶሪታት ክዓዝዝ፣ ውሁድ ኣገባብ ኣሰራርሓ ክተኣታቶ፣ ብቑዕ መሳርሒታት ክዋደድን ብቑዓት ክኢላታት ክፈርዩን፣ ከምኡ’ውን ስርሓት ላቦራቶሪ ንድሕነት ሰብ ሞያ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ዝብልን ካልእን ርእይቶታትን ለበዋታትን ቀሪቡ።


ኣብ ንኡስ ዞባ ተሰነይ፡ መንእሰያት ሲቪል ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣብ መደባት ልምዓት ዕዙዝ ኣበርክቶ ይገብሩ ከምዘለዉ፡ ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ሃማመተኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መንእሰይ መለስ ገብራይ ሓቢሩ። ብ18 ሚያዝያ ምስ ኣባላት ውዳበ መንእሰያት ሲቪል ሰራሕተኛታት ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ እቲ ውዳበ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዕድመኡ፡ ኣብ ባህላዊ፡ ስፖርታዊ፡ ፖለቲካውን ልምዓታውን መዳያት ዝምስገን ንጥፈታት ከምዘሰላሰለ ገሊጹ። ዘጠቓልል ንጥፈታት ከምእተዓመ ብምግላጽ፡ ኣብ’ቲ መስርሕ ንዝነበረ ብልጫን ድኻማትን ብዝርዝር ኣቕሪቦም። ኣካየድቲ ናይ’ቲ ውዳበ ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፡ ኣብ መንእሰያት ዘተኰረ ጎስጓስን ስልጠናታትን፡ ስፖርታዊ ውድድራት፡ ሓገዝ ንጽጉማት ወገናት፡ ማእቶታዊ ንጥፈታት፡ ከምኡ’ውን ምእካብ ዓመታዊ ክፍሊት ማሕበር ጸሓፊ ህግደፍ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዓብደልሓሚድ እስማዒል ብወገኑ፡ ሃማመተኤ - መንእሰያት ተወዲቦም ኣበርክቶኦም ኣብ መደባት ልምዓት ንምሕያል ኣብ ዝነጥፈሉ ዘሎ መድረኽ፡ ምትሕብባር ግንባር


ኣብ ሓጋዝ፡ ንቕሓትን ኣፍልጦን ወለዲ ኣብ ናብዮት ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንኩላን ንምዕባይ ዝሕግዝ ስልጠና፡ ካብ 18 ክሳብ 22 ሚያዝያ ንልዕሊ 100 ወለዲ ተዋሂቡ። ዜጋታት ዝኾኑሉ ዕድላት ንምፍጣር ዝዓለመ’ዩ። ኣደ-መንበር ማሕበር ኣብ ዞባ ዓንሰባ ወ/ሮ ገነት ሃብተ፡ ምስ’ቲ ስንክልና ዝነብሩ ቈልዑ፡ ወለዶም ዘየስተብህሉሉን ኣቓልቦ ዘይገብሩሉን ንጥፈታትን ድሌታትን ንምርዳእ ዝሕግዝ ስልጠና ንወለዲ ብቐጻሊ ክወሃብ ከምዝጸንሐ ብምጥቃስ፡ ወለዲ ብዝቐሰምዎ ስልጠና ግቡእ ኣተኣላልያ ብምዝውታር መጻኢ ደቆም ከውሕሱ ተላብያ። እቲ ብምውህሃድ ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንኩላንን ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባን ዝተወደበ፡ ኣብ ድሕነት፡ ኣጠቓቕማ ዓይኒ ምድሪ፡ ኣገባብ ኣመጋግባ፡ ስነ- ምግባር፡ ጸወታ፡ ጽሬትን ኣለባብሳን ዘተኰረ ስልጠና፡ ምስ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ዝነብሩ ዜጋታት፡ ጥዕናኦም ተሓልዩ ኣፍረይቲ ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ፡ ኣብ ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባላውን ስንኩላን ዝተጠርነፉ 150 ኣባላት ኣለዉ።


ዝሓበረ ኣወሃሃዲ ናይ’ቲ መደብ ዶ/ር ኣስራት ወልደገርግስ፡ ዜጋታት ኣዒንቶም ብግቡእ ክከናኸኑ፣ ዝዀነ ጸገም ምስ ዘስተብህሉ ድማ ብቕልጡፍ ናብ ትካል ጥዕና ክመጽኡ መኺሩ። ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ብመልክዕ ወፍሪ ብዝተኻየደ መደብ፡ ን109 ዜጋታት መጥባሕቲ ሓበላ፡ ዓጽሚ ዓይኒን ቅርኒብ


እቲ መደብ፡ ኣካል ናይ’ቲ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ዝርከብ ህዝቢ እኹልን ብቑዕን ኣገልግሎት ጥዕና ንኽረክብ ዝወጸ ውጥን ስራሕ ከምዝዀነ ብምሕባር፡ ውጽኢታዊ ከምዝነበረ ገሊጹ።


ኣስተምህሮ ተዋሂቡ መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ ሽዕብ፡ ኣፍልጦን ንቕሓትን ህዝቢ ኣብ ሕጊ ንምዕባይ፡ ኣብ ኩለን ምምሕዳራት ከባቢ ኣስተምህሮታት ኣካዪዱ። ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ኣዛዚ ናይ’ቲ መደበር ተለንተ ጸሃየ በይን፡ ኣብ ሳዕቤናት ገበናትን በደላትን ንምግትኡ ዝግበር ጻዕርን፡ ከምኡ’ውን ኣገዳስነት ኮማዊ ፖሊስ ኣብ ምሕላው ጸጥታ ከባቢ ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ።


ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ተልእኾ ፖሊስ ብዘይ ንቑሕ ተሳትፎ መላእ ሕብረተሰብ ክሰምር ከምዘይክእል ብምሕባር፡ ተርእዮታት ገበን ምክልኻል፣ ምስ ዘጋጥም ድማ ምስ ፖሊስ ምትሕብባር ኣገዳሲ ከምዝዀነ ኣዘኻኺሩ።


ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ሓሓሊፎም ብመንእሰያት ዝፍጸሙ መንግስቲ፡ ኤርትራዊ ባህሊ፡ ታሪኽን ክብርታትን ናብ ሓድሽ ወለዶ ንምስግጋር ንዘካየዶ ንጥፈታት ብምምስጋን፡ ኣብ ቀጻሊ ብዝለዓለ


ኣብ መወዳእታ፡ 11 ዝኣባላታ ሓዳስ ኣካያዲት ኣካል ተመሪጻ። ወፍሪ ካብ ሃልኪ ጉልበትን ገንዘብን ኣናጊፉ ብርሃን ዓይኖም ከምዝመለሰሎም ብምሕባር፡ ቀጻልነት ክህልዎ ኣዘኻኺሮም። ምንባሩ ዝጠቐሰ ዶ/ር መኮነን ኣብርሃለይ ብወገኑ፡ መጥባሕቲ ዝተኻየደሎም ዜጋታት፡ ንዝተዋህቦም መድሃኒት ብግቡእ ክጥቀሙሉን ክከታተልዎን ተማሕጺኑ።


ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ወፍሪ መጥባሕቲ ዓይኒ ድሕሪ 2022 ንካልኣይ ግዜ ይካየድ ከምዘሎ ዝሓበረ ሓላፊ ኮማዊ ሆስፒታል ዓረዛ ነርስ ዘርኦም ዘሞ፡ እቲ መደብ ንነበርቲ እፎይታ ዝፈጥር ከምዝዀነ ኣብሪሁ። ሰዓት መደብ ሰዓት መደብ 09፡00 ሃገራዊ መዝሙር 09፡00 ሃገራዊ መዝሙር 09፡05 ሃሎ ቈልዑ 09፡05 ሃሎ ቈልዑ 09፡45 ፓኖራማ 09፡45 ፓኖራማ 10፡25 ዶክመንታሪ 10፡25 ዶክመንታሪ 11፡00 ለሰ ስፖርት 11፡00 ለሰ ስፖርት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡55 ሰነዳዊት ፊልም - ሓቅን 12፡55 ሰነዳዊት ፊልም - ሓቅን ጽውጽዋይን ፊት ንፊት ጽውጽዋይን ፊት ንፊት 7ይ ክፋል (ድግማ) 7ይ ክፋል (ድግማ) ወሃብቲ ርእይቶ ብወገኖም፡ እቲ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡50 መልሲ ኣብ መስመር 13፡50 መልሲ ኣብ መስመር 14፡30 ናትራን 14፡30 ናትራን 17፡00 መደብ = መሬት ማይን 17፡00 መደብ = መሬት ማይን ኣከባቢን ኣከባቢን ተርእዮታት ብኣጋ ንምቚጻይ፡ ተራን ኣበርክቶን ወለዲ ኣገዳሲ ከምዝዀነ ዝጠቐሰ ተለንተ ጸሃየ፡ ህዝቢ ጸጥታዊ ኩነታት ከባቢኡ ኣብ ምቁጽጻር ብንቕሓት ክዋሳእ ተላብዩ። 17፡35 ሳይዳ 17፡35 ሳይዳ 18፡40 ዝኽርታት ረፈረንደም 18፡40 ዝኽርታት ረፈረንደም 23-25 ሚያዝያ 1993 23-25 ሚያዝያ 1993 ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ እቲ ኣስተምህሮ ንዝነበሮም ድሩት ኣፍልጦ ከምዘበረኾ ብምሕባር፡ ደቆም ብክብርታት ሕብረተሰብ ንምዅስኳስን ወልፍታት ንምውጋድን፡ ካብኦም ዝሕተት ከማልኡ ምዃኖም ኣረጋጊጾም። (3ይ ክፋል) (3ይ ክፋል) 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡13 ርእይቶ ህዝቢ ብዛዕባ 20፡13 ርእይቶ ህዝቢ ብዛዕባ ፊልም ዳምር ፊልም ዳምር 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ተክ ኢንሳይት 21፡25 ተክ ኢንሳይት 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ 22፡10 ድራማ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ብዘይካ’ዚ፡ ብቤት-ጽሕፈት መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ፡ ኣብ ምምሕዳራት ከባቢ ቡያን በርዶሊን ተመሳሳሊ ኣስተምህሮ ከምእተዋህበ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.203 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 3


ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ብደምን መስዋእትን ጥራይ ኣይኮነን ዝውሰን። ልኡላውነት ምሉእ ዝኸውን፡ እቲ ብረታዊ ዓወት ብሕጋዊ ማሕተምን ኣህጉራዊ ተፈላጥነትን ክረጋገጽ ከሎ እዩ። ብዙሓት ሃገራት ናጽነተን ብፖለቲካዊ ስምምዓት ጥራይ ኣረጋጊጸን እየን። እቲ ኣብ ሚያዝያ 1993 ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ረፈረንዱም ግን ካብ ተራ ምርጫ ንላዕሊ እዩ ዝነበረ። ንሱ፡ ነቲ ንኣርባዓ ዓመታት ተዓጽዩ ዝነበረ ናይ ፍትሒ ማዕጾ ብወግዒ ዘርሓወን፡ ነቲ ኣብ 1950ታት ዝተፈጸመ ኣህጉራዊ ጥልመት ብደሞክራስያዊ መገዲ ዝቐበረን ታሪኻዊ ፍርዲ እዩ። እቲ ረፈረንዱም እቲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሰርቀ መንነቱን ዝዘንብዐ ታሪኹን ኣብ ቅድሚ ዓለም ብኽብሪ ዝመለሰሉ ፍሉይ መድረኽ እዩ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድማ እቲ ባዕሉ ዘጽደቖ ሕጊ ክጥሓስ ከሎ ዓይኑ ዓሚቱ ስቕታ መረጸ።


ድሕሪ ምሉእ ሓርነት፡ እቲ ታሪኻዊ በደል ሕጋዊ መደምደምታ የድልዮ ነበረ። ኤርትራ ብጭብጢ ናጻ ሃገር እኳ እንተነበረት፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዓለም ግን፡ ገና ተፈላጥነት ዝሓትት መስርሕ ነበራ። ስለዚ ድማ እዩ ረፈረንዱም 1993 ነቲ ብረት ዘምጽኦ ዓወት ናብ ሕጋዊ ልኡላውነት ዝቐየረ ድልዱል ድልድል ዝኾነ። እቲ መስርሕ ብዓቢ ጥንቃቐን ብተሳትፎ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብን እዩ ተሰላሲሉ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድማ ብመሰረት ውሳነ 47/114 ናይ ተዓዛቢ ጉጅለ (UNVER) ብምልኣኽ፡ ነቲ ኣብ 1950ታት ዝገበሮ ጌጋ ንምእራም ዘኽእሎ ናይ መወዳእታ ዕድል ተጠቐመሉ። ነዚ በደል እዚ ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅዋም ዘይተገብረ ፈተነ ኣይነበረን። ተመሃሮ፡ ሰራሕተኛታትን ፖለቲከኛታትን ብሰላማዊ ሰልፍታት ድምጾም ኣስሚዖም። ዓለም ደገፍ ምስ ነፈገቶም ግን፡ እቲ እንኮ ዝተረፈ ምርጫ “ብረታዊ ቃልሲ” ኮነ። እቲ ካብ 1961 ጀሚሩ ክሳብ 1991 ዝተኻየደ ኲናት፡ ብመሰረቱ ናይ ሕጊ ቃልሲ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ “ኣነ መን እየ፧” ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምሃብ እዩ ተቓሊሱ። እቲ ቃልሲ ወተሃደራዊ ዓወት ንምምዝጋብ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ዝተሰርቀ ሕጋዊ ልኡላውነት ንምምላስን ነቲ ዝዘንብዐ ነቲ ኣብ 1993 ዝተረጋገጸ ፍትሒ ንምርዳእ፡ ናብቲ ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝነበረ ጸሊም ፖለቲካዊ ምዕራፍ ምምላስ የድልየና። ድሕሪ ውድቀት መግዛእቲ ጣልያን፡ መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣብ መድረኽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክዝተየሉ ከሎ፡ ፍትሒ ዘይኮነስ ስትራተጂያዊ ረብሓታት ሓያላን ሃገራት እዩ ቅድሚት ተሰሪዑ። ዓለም ኣብ ክልተ ፖለቲካዊ ጎደናታት ተኸፊላ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን፡ ኤርትራ ብመሰረት ሕጊ ዓለምን መትከል “ዲኮሎናይዘሽንን” (Decolonization) ናጽነታ ክትረክብ ዝግብኣ ሃገር ነበረት። ይኹን እምበር፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ15 ታሕሳስ 1950 ብዘሕለፎ ውሳነ 390 A(V)፡ ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብ”ፈደረሽን” ክትቁረን ብምውሳኑ፡ ነቲ ታሪኻዊ ፍትሒ ካብ መስመሩ ኣንደልሂጹዎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንመሰል ርእሰ-ውሳነ ሓደ ህዝቢ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣእትዩዎ። ኣብተን ካብ 23 ክሳብ 25 ሚያዝያ 1993 ዝነበራ ሰለስተ መዓልታት፡ ታሪኽ ኤርትራ ተቐየረ። ኤርትራውያን ካብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም ብሓጎስን ብንብዓትን ናብ መድረኽ ምርጫ ወሓዙ። እቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ተዓቢጡ ዝነበረ ሓቂ ድማ ናብ ኣደባባይ ወጸ። ሓንቲ ብርቱዕ ትርጉም ዝነበራ “እወ ንናጽነት” እትብል ሰማያዊት ወረቐት፡ ዋጋ ናይቶም ብኣሽሓት ዝተሰውኡ ጀጋኑን ዋጋ ናይቲ ዝባኸነ ግዜን ኮይና ኣብ ኢድ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ በጽሐት። ህዝቢ ኤርትራ ብሰላማዊ ኣገባብ ንዓለም “እወ ንናጽነት” ምስ በለ፡ እቲ ዝዘንብዐ ታሪኽ ንሓዋሩ ተኣረመ። ታሪኽ ንምእራምን ዝዓለመ ናይ ኣርባዓ ዓመታት ናይ ሕልና ኣውያት ነበረ። እዚ ውሳነ እዚ፡ ካብ መበገሲኡ ሕጋዊ ጥልመት ዝተሓወሶ እዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ድሌቱ፡ ብዘይ ድምጹን ብዘይ ውሳነኡን ምስ ካልእ ሃገር ክሕወስ ተገዲዱ። እቲ “መሰል ርእሰ- ውሳነ” ዝብል ዓቢ መትከል ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ክበጽሕ ከሎ ተጠውዩን ተሸራሪፉን እዩ። እቲ ብ1952 ዝተጀመረ ፈደረሽን እውን ብተግባር “ሕጋዊ ጭውያ” እዩ ነይሩ። ንጉሳዊ ስርዓት ኢትዮጵያ፡ ነቲ ውሑድ ናጻነት ዝህብ ስምምዕ እውን በብቑሩብ ክሸራርፎ ጀመረ። ባንዴራ ኤርትራ ወሪዱ፡ ቋንቋታት ኤርትራ ኣጊዱ። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ 1962 ንውዕል ፈደረሽን ብሓይሊ ኣፍሪሱ፡ ኤርትራ መበል 14 ክፍለ-ሃገር ኢትዮጵያ ከምእትኸውን ገይሩዋ። ሓደ ካብቲ ዝያዳ ዘገርም ፖለቲካዊ ብስለት፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ገና ኣብ ውዑይ ኲናት እናሃለወ ኣብ 1980 ዘቕረቦ ሓሳብ እዩ። ንሱ ድማ “ብረፈረንዱም ዝረጋገጽ ናጽነት” ዝብል ነበረ። እዚ ሓሳብ እዚ፡ ኤርትራውያን ዋላ እውን ሕጋዊ መሰልና እንተኾነ ብሓይሊ ብረት ጥራይ ሃገር ክንውንን ከም ዘይንደልይ፡ ብኣንጻሩ ነቲ ኣብ 1950ታት ዝተፈጸመ በደል ብደሞክራስያዊ ድምጺ ህዝቢ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከነዐርዮ ከምእንደሊ ዘመልክት ነበረ። እቲ ቃልሲ ነዊሕ፡ መሪርን ክቡር ዋጋ ዝሓተተን እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ድሌት ናጽነት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ልቢ ኤርትራዊ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ወተሃደራዊ ዓወት ኣብ ግንቦት 1991 ውጽኢት ምስ ተገልጸ ዓለም ተገረመት። 98.5% ካብቶም ዝተመዝገቡ ድምጾም ክህቡ ከለዉ፡ 99.8% ድማ “እወ ንናጽነት” በሉ። እዚ ኣሃዝ እዚ ኣብ ታሪኽ ረፈረንዱም ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ፡ ንሓቅነትን ሓድነትን ሓደ ህዝቢ ዘንጸባርቕ ፍጻመ ኮነ። እቲ ጭደራ ናይ ዓወት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ዓቢ “እፎይታ” እዩ ዝነበረ። ዓለም ድሕሪ 40 ዓመት፡ ድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ገይራ ተቐበለታ። እዚ፡ ነቲ ኣብ 1950 ዝተፈጸመ “ሕጋዊ ስንክልና” ዘወገደ ክዉንነት ነበረ። ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስና ክንርእዮ ከለና፡ ረፈረንዱም 1993 ንዓና ንኤርትራውያን ካብ ፖለቲካዊ ዓወት ንላዕሊ እዩ። ንሱ፡ ናይ መንነት መረጋገጺን ናይ ፍትሒ ድምጺን እዩ። እቲ ብስሩዕ መንገዲ ዝተኻየደ መስርሕ፡ ኤርትራውያን ሕጊ እነኽብርን ንሕጋዊ ኣሰራርሓ ንግዛእን ህዝቢ ምዃንና ንዓለም ዘመስከርናሉ ኣጋጣሚ ነበረ። እታ “እወ” ዝበለት ወረቐት፡ ንነፍሲ ወከፍ ሰማእት ዝተዋህበ ናይ ክብሪ ምላሽ፡ ንነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ድማ ናብ ዓዱ ዝምለሰሉ ሕጋዊ ፓስፖርት እዩ ነይሩ። ታሪኽ ኤርትራ ንነዊሕ ግዜ ዘንቢዑ ጸኒሑ እዩ። ሓያላን ሃገራት ንረብሓታተን ክብላ፡ “ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ታሪኻዊ ምትእስሳር ኣለዋ” ዝብል ናይ ሓሶት ትረኻታት ክነዝሓ ጸኒሐን። እቲ ናይ 99.8% ድምጺ ግን ንኹሉ እቲ ናይ ሓሶት ትረኻታት ብሓደ ግዜ በታተኖ። ረፈረንዱም ኤርትራ፡ ሓቂ ንግዜኡ ክትዕፈን ትኽእል ትኸውን፡ ግን ፈጺማ ከም ዘይትመውት ዘመስከረ እዩ። እዚ ፍጻመ እዚ፡ ንመጻኢ ወለዶታት ኤርትራ ዘይትካእ ሕጋዊ ውርሻ ኣንቢሩልና ሓሊፉ እዩ። ክትሰምዕ ተገደደት። እዚ ድማ ነቲ ኣብ 1950ታትን 60ታትን ዝተፈጸመ ዲፕሎማስያዊ ክድዓት ብደሞክራስያዊ ማዕበል ዝሓጸበ ህሞት ነበረ። ብዓይኒ ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ረፈረንዱም 1993 “መሰል ርእሰ-ውሳነ” ብኸመይ ብግቡእ ክትግበር ከም ዝኽእል ዘርኣየ ሞዴል እዩ። ኤርትራ፡ ነቲ ዝጸንሐ ዓለምለኻዊ ጌጋ ንምእራም፡ ናብቲ ልኡላዊ ብዓል ስልጣን ዝኾነ ህዝቢ ተመልሰት። እቲ ረፈረንዱም፡ ነቲ ኣብ 1950ታት ዝተፈጸመ “ዘይሕጋዊ ምልሓቕ” (Annexation) ብሕጋዊ መንገዲ ኣፍረሶ። ንኤርትራ ድማ ከም ሓዳስ ሃገር ዘይኮነስ፡ ከምታ መሰላ ዝተመንዝዐት ቀደም ክትህሉ ዝነበራ ሃገር ገይሩ ኣቖማ። እዚ ድማ ነቲ ሕጋዊ ሰረት ልኡላውነትና ዘይነቓነቕ ገበሮ። ኣብ መደምደምታ፡ ረፈረንዱም 1993 ነቲ ግጉይ ውሳነ ኮነ ንምዝንብዑ ዝተሃቀነ ታሪኽ ኤርትራ ዝኣረመ ናይ ፍትሒ መጋበርያ እዩ። ካብቲ ናይ ተንኮል ፖለቲካ 1950ታት ናብቲ ዝተረጋገጸ ልኡላውነት 1993 ዝተገብረ ጉዕዞ፡ መምሃሪ ታሪኽ እዩ። እዚ ረፈረንዱም እዚ፡ ኤርትራ ብሕጊ ዝተመስረተት፡ ብድሌት ህዝቢ ዝቖመት ሃገር ምዃና ዘረጋግጽ ናይ ዘለኣለም ሰነድ እዩ። እቲ ታሪኻዊ በደል ሎሚ ተኣሪሙ እዩ፤ ኤርትራ ድማ ኣብ ካርታ ዓለም ከም ልኡላዊት ሃገር ክትነብር፡ እቲ ድምጺ ንዘለኣለም ምስክር ኮይኑ ክነብር እዩ። እዚ ስጉምቲ እዚ፡ ነቲ “ታሪኽ ብሓያላት ጥራይ እዩ ዝጸሓፍ” ዝብል ኣበሃህላ ዝቐየረ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብመሪር ቃልሱ ታሪኽ ጸሓፈ። ብረፈረንዱም ድማ ነቲ ታሪኽ ሕጋዊ ክታም ኣንበረሉ። እቲ ውጽኢት ንመላእ ዓለም ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ንጹር ነበረ፤ “ድሌት ህዝቢ ብሓይሊ ክዕበጥ ከም ዘይክእል”። ዓለም ድማ ድሕሪ 40 ዓመት፡ ንኤርትራ መበል 182 ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓደ ህዝቢ ብሓባር ምስ ዝቐውም፡ ዝኾነ ሓይሊ ክዓግቶ ከምዘይክእል ዘመስከረ ዓቢ መርኣያ እዩ። ስለዚ ድማ እዩ “ምእራም ዝዘንብዐ ታሪኽ” ንብሎ። እቲ ዝንቡዕ ታሪኽ ተኣሪሙ፡ እቲ ዝተሰርቀ ተመሊሱ፡ እቲ ዝተገዘአ ድማ ሓርነት ረኺቡ። ረፈረንዱም ኤርትራ ናይ ትማሊ ፍጻመ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሎሚ መለለዪናን ናይ ጽባሕ ውሕስነት ልኡላውነትናን እዩ። እቲ ኣብ 1993 ዝተቐመጠ ሕጋዊ መሰረት፡ ንዘለኣለም ዓንዲ ሕቖ ሃገራዊ ክብረትና ኮይኑ ክቕጽል እዩ። ሓዳስ ኤርትራ 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.203


መንቀሊ ሓሳበይ እታ፡ “ከም ማይን ጸባን ይጸንብርኩም” እትብል ፍልጥቲ ጥቕሲ’ያ። ነዛ ጥቕሲ ዝጸሓፋ ወይ ፈጺሙ ኣብ ከተማ ዝዓበየ’ሞ ጸባ ዘይፈልጥ ወይ ድማ ኣብ ሃገረ-ሰብ ዝዓበየ ኣብ ከተማ ጸባ ማዕረ ክንደይ ምስ ማይ ተባኢሰን ከም ዘለዋ ዘይፈለጠን ክኸውን ኣለዎ። ከምዚ ኸማይ ኣብ ሃገረሰብ ዓብዩ፡ ኣብ ከተማ ብምእታው ኣይልግዐ ኣይጸባ ሓዲግ ሰብ ግን ነዛ ጽሕፍቲ ኣይምጸሓፋን። ግድን እንተ ዀይኑ ድማ ብኸምዚ ኣመሓይሹ ምጸሓፋ ዝብል ግምት ኣለኒ። “ከም ጸባ፡ ማይን ቡንን ይጸንብርኩም”፣ እወ ኣብ’ዚ እዋን ኣብ ከተማ ጸባ በይና እንተ ኣዚዝካ፡ ናይ ዓይኒ ጸገም እንተዘይኣልዩካ፡ ነቲ ማይ ካብቲ ጸባ ንኽትፈልዮ ዘጸግም ኣይኰነን። ምኽንያቱ፡ እቲ ማይ ካብ ጸባ ብምብዝሑ፡ ወየ ጸባ ከም ዓፍራ ኣብ ላዕሊ ጸምበለል ይብል፡ እንተ ዘይኰይኑ ድማ፡ ንቡር ከይተርፍ እክብ ኢሉ ከም ንእሽተይ ላህመት ኣብ ማንካ ልግብ ኢሉ ክጸንሕ ይኽእል። ዋላ ህጻናት ክመሃርዎ ኣለዎም ዝብል ሓሳብ ኣሎኒ። ብፍላይ ኣብ ዓድታት ጸባ ፈሊሑ ረጊኡ ጠስሚ ይህብ ምዃኑ ዘሎ ኣፍልጦ ውሑድ’ዩ። ስለዚ’ዩ ድማ ጸባ ብቐጥታ ረጊኡ፡ ተሓቝኑ ጠስሚ (ልኻይ) ፈሊኻ፡ ብራሕ ሰብ ዝሰትዮ። እዚ’ውን ውሑስ ኣይኰነን ዝብል ርድኢት ስለዘሎኒ፡ ክኢላታት ብዝያዳ ኣስፊሖም ክጕስጕስሉ እላቦ። ኣንቱም ሰባት ጸባ ኢለ’ባ፡ ጸባ ናፊቐዮ። ብፍላይ ጸባ ቀውዕን ሓጋይን መቐረቱ ኣዝዩ እዩ ጥዑም። ኣብ ግዜ ክረምቲ ግን እንስሳታት ልሙዕ ሳዕርን ቆጽለ-መጽልን ጥራይ እናበልዓ ጸብአን ኣዝዩ ቀጢን ይኸውን። ከምኡ’ውን ጠስሚ ናይ ክረምቲ ልምሉም’ዩ። ስለዚ ጥሪት ዝህብኦ ጸባ ምስ’ቲ ዝበልዕኦ ብቐጥታ እዩ ዝተኣሳሰር ይብሉ ጓሶት ዓድና። ክኢላታት ጸባ እንታይ ይብሉ ኣይፈለጥኩን። ንምንታይ ኣብ ጸባ ጸኒሕካ ናብ መግቢ ትመልሰናዶ ኢልኩም። ቀደም ኣብ ደንበና ክልተ በትሪ ኣሓ (ሓደ በትሪ ክሳዕ 100 ላም ይህልውኦ) ነይረናና። ኣብ ግዜ ክረምቲ ካብ ሓንቲ ላም እንተ ወሓደ ክልተ ሊትሮ ጸባ ንሓልብ ኔርና። ስለዚ ኣብ ክረምቲ 30 ሕሉብ እንተ ከሪመናና 60 ሊትሮ ንመዓልቲ ጸባ ንሓልብ ማለት’ዩ። እንተዀነ ግን ነዘን ከብቲ ዝኸውን እኹል መግቢ ንምርካብ፡ ብፍላይ ኣብ ግዜ ሓጋይ ካብ ገዛና ተሰዲድና ኢና ነሕልፎ ኔርና። ወቕቲ ጽድያ (ኣየት) ክጅምር ከሎ፡ ዓቢረን ብጭራ እናደገፍና ከነተስአን ከለና ሕጂ ይዝከረኒ። ከምዚ ክሳዕ ሕጂ፡ ብፍላይ ኣብ ገለ ክፋል ዞባ ጋሽ ባርካ ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ ክረምቲ ስድራ ክበጽሕ ምስ ከድኩ ክግንዘብ ክኢለ ኣለኹ። ቀደም ዘመን ጸባ ምሻጥ ነውሪ ጥራይ ዘይኮነ ናይ ሰንበት ጸባን ውጽኢት ጸባን ንኻልኦት ጸባ ዘይብሎም ብኹሮ ንሓልቦ’ሞ፡ ዕንጸይቲ ረቢብና መጋርያ ንኣጕድ፡ ድሕሪኡ ጽሩይ እምኒ ዓረ ወይ ኣዛሒት፡ ኣብቲ ሓዊ ክሳብ ዝረስን ነእትዎ፡ ደሓር ብዕንጸይቲ ዝተሰርሐ ገረድ (መንቀርቀር ሓዊ ናይ ከተማ) ገይርና፡ ናብቲ ጸባ ዝሓዘ ጓጉድ ኣእትው-ኣውጽእ እናበልና፡ ክሳዕ ዝፈልሕ ንጽበዮ። እዚ ድማ ጸባ እምኒ ይብሃል። ኣየ’ወ ከምዚ ሎሚ ከይኮነ፡ ኣብ ትርኣስና ሓዲሩ ዝሕላ ጸባ ኢልና ንግሆ ተሲእና ግስም ኣቢልና ናብ ኣለዳና ክንወፍር ዝነበረ ጥዑም ግዜ ኣይርሳዕን እዩ። ኣብ ግዜ ቀትሪ ኣብ ሩባ ጥሪትና ማይ ኣስቲና ኣብቲ መዳጕል (ጥሪት ዝድቅሳሉ)፡ ተኣኻኺብና ዓረም (ብተያ ዝሞታ ሓራስ ላም) ዘላቶ ዓረሙ ይሓልብ፡ ዳርዮ ጤል (ከይተሓለበት ዝወፈረት ጤል) ዘላቶ ጤሉ ሓሊቡ ጸባ ከየፍላሕና ብመላግዕ (ጉዕ ዓየ፡ ዕንጉለ፡ መላግዕ ዝብሃል ቆጽሊ፡ ወዘተ.) ተጠቒምና ጸባ ብምርጋእ፡ ጠዓሞትና ፈትፊትና ክንበልዕ ከለና፡ ሕጂ ኰይኑ ተሰምዓኒ። ኣነ ካብ ጉስነት ዝተፈለኹላ መዓልቲ ክመሃር ኢለ ኣይኰንኩን። ኣገጣሚ ኰይኑ ንንውሕ ዝበለ ኣዋርሕ ሓንቲ ካበይ ከም ዝመጸት ዘይፈለጥክዋ ሰዓል ሓሚመ፡ ስድራይ ናብ ብዙሕ ማይ ጸሎት ወሲዶሙኒ ክሓዊ ብዘይ ምኽኣለይን፡ ብተወሳኺ ኩሉ መላግቦታት ኣካላተይ ቃንዛ ይገብረለይ ስለዝነበረ’ዩ። እዚ ሕማም ብፍላይ ኣብቶም መዛኑ ዝኾንና ብቐጻሊ ይርአ ነይሩ’ዩ። ብፍላይ ኣብ ሓደ እዋን ብብዝሒ ካብ ጥሪትና ዓይነት ኮይንወን እተን መላኣት ዝነበራ ኣብ ዘይእዋነን መሊደን (ኣቖሊዐን) ድሕሪኡ መብዛሕትና እቶም ጓሶት ብስንባደ ኩሉ ኣብራኽና ቅይድ ዘብል ሕማም ሓሚምና ኣብ ገዛ ክንውዕል እዝከረኒ። ኣብቲ እዋን ሕማም ጋኔን እናተባህለ’ዩ ዝጽዋዕ ነይሩ። ኣብዚ እዋን ብኽኢላታት ጥዕና እንስሳ፡ ብተደጋጋሚ ሕማም ብሩሴላ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዘሎ ክኸውን ይኽእል’ዩ ዝብል ግምት ኣሎኒ። ቅድሚ ናጽነት ብምንባሩ፡ ኣሽንኳይዶ ክታበት እንስሳ፡ ክታበት ሰብ’ውን፡ ኣብ ከባቢና ኣይነበረን። ብፈውሰይ-ፈውሲ ዓሻ፡ ብዘይ ዝዀነ ክታበት ኢና ዓቢና። ምናልባት ኣብ ዓድና ዘለዉ ሓድሓደ ናይ ተፈጥሮ ስንኵላን ሓደ ጠንቂ እቲ ጸባ ከየፍላሕካ ምስታይ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ሕማማት ዓባይ ሰዓል፡ ምቑላዕ (ብሩሴላ)፡ ካብ እንስሳ ናብ ሰብ ብዘይፈልሐ ጸባ ካብ ዝመሓላለፉ ሕማማት’ዮም። ሰኣን ጸባ ኣፍሊሕካ ምስታይ ኣደዳ ሕማም ዝኸውን ሰብ ከም ዘሎ ሕጂ ክስወጠኒ ጀሚሩ። ኣብ ገዛ ንደቀይ ጸባ ከየፍላሕካ ክስተ ከም ዘይብሉ ብቐጻሊ እየ ዝምዕዶም። ስለዚ ጸባ ከየፍላሕካ ምርጋእ ሽግር ከም ዘለዎ ነዚ ዝፈለጡ ገለ ዘይሓላፍነታውያን ሰብ ትካላት ድማ ኣብ መንጎ ጸባን ማይን፡ ቡን ከም መተዓረቒ ብምምጻእ፡ ነቲ ናይ ክልቲኦም ሕብሪ ብምትሕውዋስ ንዓይኒ ብምዕሻው፡ “ካፑቺኖ” ዝብል ስያመ፡ ብሽኮር ተዓጂቡ፡ ኣብ ጣውላ ከም ዝወርድ ይገብሩ። መልሓስ ናይቶም ከምዚ ከማይ ደሃይ ጸባ ንምሕታት የማነ ጸጋም እንተበለ ወይከ። እቶም ደቂ ከተማ ግን “ኣሽንኳይዶ ነጸላ ረኪማ መዘሪ፡ ብቐደማ ቅልጥፍቲ እግሪ” ድዩ ዝበሃል፣ ኣበይ ኢሎሞ። ምኽንያቱ፡ ጸባ ኣይፈልጥዎን’ዮም። እንተፈለጥዎ ድማ ኣየድህብሉን’ዮም። ኣብ ፍቕራዊ ዕላል ምስ ተሸሙ ከናፍሮም መቐረት ናይ ጸባ ኣይኰነን መቐረት ካልእ ከለሊ ኣይክእልን’ዩ ዝብል ግምት ኣለኒ። እምበር ጸባ ደኣ ብፍላይ ጻልጣ (ዘይፈልሐ) ብቐጥታ ካብ’ታ እንስሳ ናብ ኣፍካ ብምሕላብ (ምልሓኽ)፡ ዝስተ ጣዕሙ ንዓይ ክሳዕ ሕጂ ካብዚ ኣፈይ ኣይሃሰሰን። ብሓፈሻ ልግዐ፡ ውጽኢት ጸባ፡ ርግኦ፡ ብራሕ፡ ማ’ጨባ፡ ጠስሚ እናበላዕና ስለዝዓበና፡ ሕጂ ምስ ሰኣንናዮም ከምዛ ማይ ዝሰኣነት ዕፉን ኮይንና ንርከብ። ንመግቢ ከም መድሃኒት እንተዘይተጠቒምካሉ፡ ንመድሃኒት ከም መግቢ ክትጥቀመሉ ኢኻ! ብሓፈሻ ጓሶት ኣብ ጸባ ዘሎዎም ክእለት ዋላ እቲ ናይ ጸባ ክኢላ’የ ዝብል በዓል ሞያ ክንድኦም ክኸውን ኣይክእልን’ዩ፣ ኣይትሓዙለይ። ኣብ ደንበ ብዘይካ ሓንቲ ጓጉድ (ኩሮ) ብላኻ ዝተሰርሐት፡ ኣብ ሓዊ ክትስኽተት ዘይትኽእል ካልእ መትሓዚ ጸባ ኣብ ዘይብሉ፡ ጸባ ብምንታይ ይፈልሕ? እስኪ ቅድሚ ምንባብ ምቕጻልኩም ደው ኢልኩም ሓንሳብ ሕሰቡ። ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ኣይትበሉ፡ ንሕና ጓሶት ከለና፡ ጸባ


ብሚኒስትሪ ሕርሻ ዝዳሎ ዓምዲ - ለይ-ኣውት ሶፊያ ፍቓዱ ንሕቶን ርእይቶን በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ተወከሱ ጨ/ህዝባዊ ርክባት፦ ቁ.ስልኪ 182225/ 07415048 - ቁ.ሳ.ፖ 1048


ዕዳጋታት፡ ብፍላይ ጽሬቶም ዘይተሓለዉ መሳርሒታት ብምጥቃም ብትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ፈቐዶ ከተማታት ኮለል ክብሉ ክትርኢ ከለኻ፡ እዋይ ግዜ! ምባል ጥራይ ዝኣክል ኣይኰነን። ስለዚ ብሰንኪ ጸባ ብግቡእ ዘይምፍላሕ ባዕልና ኣደዳ ሕማም ኰይንና -- ብኻዶ! ስድራቤታት’ዩ ዝወሃብ ነይሩ። እንተ ሎሚ ግዜ ተቐይሩ፡ ካብ ሓንቲ ላም ካብ 15-30 ሊትሮ ንመዓልቲ፡ እሞ ኮለል ከይበልካ ኣብታ ዘላትካ ግራት ንእሽተይ ተወሳኺ ልሙዕ መግቢ ብምፍራይ ብዘይ ብዙሕ ሃልኪ ካብ 2 - 4 ከብቲ፡ ነቲ ካብ 30 ከብቲ ክርከብ ከም ዝኽእል ኣብነታውያን ሓረስቶት ብግብሪ የርእዩና ኣለዉ። ግን ኣብዚ ሕጂ እዋን ጸባ ኣብ


ዘድልዩ ጥረ ነገራትን ዓቐንን ዘድልዩ ጥረ ነገራትን ዓቐንን 1ኺሎ ካውሎ ብደቂቕ ዝተመትረ 2 ማእከላይ ግዝፊ ዘሎዎ ካሮት ብደቂቕ ዝተመትረ 1 ዓቢ ሽጉርቲ ብደቂቕ ዝተመትረ 3 ኮመደረ ብደቂቕ ዝተመትረ 2 ጉዕ በርበረ (1 ቀይሕ፡ 1 ቀጠልያ) ብደቂቕ ዝተመትረ (ከም ኣድላይነቱ) 3 ማንካ ጣውላ ዘይቲ ብልዒ 6 እንቋቝሖ 1 ጐደሎ ማንካ ጣውላ ጻዕዳ ሽጉርቲ ኣገባብ ኣሰራርሓ መግቢ ኣገባብ ኣሰራርሓ መግቢ ነቲ ዘዳለናዮ ሽጉርቲ፡ ካሮቲ፡ ዘይቲ፡ ሽጉርቲ ጻዕዳ፡ ሓዋዊስና ንስኽትቶ። ቁሩብ ርህጽ ምስ በለ፡ ኮመደረን ጉዕን ነእትወሉ። ኣብ ኣጋ ምብሳሉ፡ ነቲ እንቋቝሖ ወቒዕና ነእትወሉ። ልክዕ ከም ፍሪታታ፡ ኩሉ ምስ ተሓዋወሰ፡ ጨው ኣእቲና፡ ኣወሃሂድና ነውርዶ። ኣብ ብያቲ ገልቢጥና፡ ልክዕ ከም ፍሪታታ ብቅጫ ወይ ባኒ ኣሰኒና ንምገቦ፡፡ እዚ መግቢ፡ ከም ቁርሲ ንሽዱሽተ (06) ሰባት ክምግበልና ይኽእል። ሓዳስ ኤርትራ 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.203


ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ምኽሪ ብተሌፎን ካብ ዝጅምር፡ ብዙሓት መንእሰያት ተጠቐምቲ ናይ’ዚ ኣገልግሎት ኮይኖም ኣለዉ። ንኡስ ዓምዲ “ሕቶ ሸባብ” እምበኣር ንገለ ካብ’ቲ ብቑጽሪ ስልኪ 124256 ወይ ብቑ.ሳ.ጶስጣ 1042 ናብ “ሆት ላይን” ዝቐርብ ሕቶታት እያ እትምልስ። ሕቶ ሸባብ ሕቶ ሸባብ ደዋሊ፥ ሄሎው። ምኽሪ ዝህብ ኣገልግሎት እንድዩ ሓቀይ፧ ኣማኻሪ፥ ጽቡቕ ኣለኻ። ናብ ሃማመተኤ ኣገልግሎት ምኽሪ ብተለፎን ደዊልካ ኣለኻ። መን ክብል፧ ካበይ ትድውል ትህሉ፧ ደዋሊ፥ ሰመረ እብሃል። ካብ ኣስመራ’የ ዝድውል ዘለኹ፧ ኣማኻሪ፥ ሕራይ ሰመረ፡ እንታይ ክሕግዘካ፧ ደዋሊ፥ ጽቡቕ፡ ኣብ ስደራና፡ ብዛዕባ ኵነታት ንእሽቶ ሓፍተይ ምርድዳእ ስኢንና። እቲ ኵነታት ሓፍተይ ናይ ኣእምሮ ጸገም’ዩ። ብዛዕባ ሕማማ ኵልና ሓደ ዓይነት መረዳእታ የብልናን። ገለና ‘ኮነ ኢላ’ያ፡’ ገለና ‘ኢደ ሰብ’ዩ ሒዙዋ፡’ ገለና ድማ ‘ስርሓ እና’ማልአት ከመይ ኢላ ሕምምቲ ክንብላ ንኽእል፡’ ብዝብል ሓሳባት፡ ኣይ ንሳ ተሓኪማ ኣይ ንሕና ቀሲንና። ብሰንኩ ድማ ኵነታታ ከይተፈትሐ እናበኣሰ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናኸፍአ ይኸይድ ኣሎ። ሽዱሽተ ወርሒ ዝኸውን፡ ከምዛ ዝኾነ ጸገም ዘይብላ ኮይና ጸኒሓ። በዚ ምኽንያት ድማ ንምሕካማ ክኣምኑዎ ኣጠራጢሩዎም’ዩ። ድማ ነዚ እና’መኽነየት ምክትታል ኣቋሪጻ። ኵነታታ ድማ እናኸፍአ መጺኡ፡ ምስ ሰባት ምርድዳእ ስኢና፣ ሰባት ይከታተሉኒ ኣለው፡ ሕማቕ ይሓስቡለይ ኣለው፡ ፈዊሰናኒ፡ ብዘይካ ባዕላ ዝሰርሓቶ መግቢ ካልእ ሰብ ዝሰሓላ ኣይትበልዕን። ንዝኾነ ብዓይኒ ጥርጣረ ስለ እትርእዮ ትኣምኖ ሰብ ድማ የብላን። ኣማኻሪ፥ ዓውዲ ጥዕና ኣእምሮ ከም ዝኾነ ካልእ ሕክምና ርእሱ ዝኸኣለ ፍሉይ ኣገልግሎት ጥዕና ዝህብ ዓውዲ’ዩ። ከምቲ ሕማማት ኣእምሮ ዝፈላለዩ ኣገባብ ፍወሳኦም መድሃኒቶም ድማ ዝተፈላለየ’ዩ። እምበኣር ብመንገዲ እዚ ሕክምና ዝእዘዙ መድሃኒታት፡ ዝተፈላለዩን ዝተፈላለየ ጐድናዊ ሳዕቤን ክህሉዎም ግድን’ዩ። እዚ ድማ ልክዕ ከምቶም ንኻልእ ዓይነት ሕማማት ዝእዘዙ መድሃኒታት፡ ንሕማም ኣእምሮ ዝእዘዙ መድሃኒታት ድማ ጥቕሞም ዝዓቢ እንተ ኮይኑ ደኣ’ምበር ካብ ጐድናዊ ሳዕቤን ነጻ ዝኾነ መድሃኒት ከም ዘየለ ክፍለጥ ኣሎዎ። እዚ ማለት ግና ዝኾነ ዓይነት ጐድናዊ ሳዕቤን መድሃኒት ኣብ ዝኾነ ሰብ ግድን ይርአ’ዩ ማለት ኣይኮነንን። እቲ ሓቂ እዚ ስለ ዝኾነ ድማ ዝኾነ ዝተዓዘብናዮን ዝሰማዕናዮን ጸገማት ጥዕና ምስ ዝምልከቶም ሰብ ሞያ ደኣ’ምበር ንዘይተረጋገጸ ወረ ከነሳስይ ቅኑዕ ኣይኮነንን። ሕዱራት ሕማማት ምሉእ ብምሉእ ኣይሓውዩን’ዮም። ስለዚ፡ ሳዕቤናት ሕማማት ንምክልኻልን ዓይነት ህይወት ንምምሕያሽን ደኣ’ምበር እቶም መድሃኒታት ልምዲ ዘትሕዙ ስለዝኾኑ ዘይምዃኖም ምፍላጥ የድሊ። ድቃስ ዘይብላ ተሪፉ፡ ከምዚ ሰብ ዘለዋ ድማ በይና ተጕረምርም፡ ሓንቲ ጽቡቕ ትገብራ ግና ስርሓ ብዙሕ ምስ ተገልገልቲ ዘየራኽብ በይና ትሰርሖ’ዩ። ገንዘባ ዋላ ሻሂ ስለ ዘይትሰትየሉ፡ ኵለን ደሞዛ ከየጕደለት ናብ ገዛ’ያ ሒዛቶ ትመጽእ። ሕጂ ግና “ሕክምና ንውሰዳ ይብርትዓ ኣሎ፡” እንተ በልኩ፡ “እንታይ ጐዲሉዋ ሰሪሓ ናብራኣ ትገብር ኣላ፣ ሕክምና መርፍእ ክወግኡዋ’ዮም። ሕማማ ድማ መርፍእ ኣይፈቱን’ዩ፡ ” እንበሉ፡ ኣብዮሙኒ። ኵነታታ ስለ ዘየቕሰነኒ እንታይ ክገበር ከም ዘሎኒ ሓገዝ ደልየ’የ ዝድውል ዘለኹ። ኣማኻሪ፥ ብዛዕባ ኵነታት ሓፍትኻ ኣስፍሕ ኣቢልካዶ ክትገልጸለይ፧ ደዋሊ፥ ሓፍተይ ሕሳስ ልደት ገዛና’ያ። ቅድሚ ዓሰርተ ዓመታት ኣቢሉ ይኸውን ክትምርዖ ብዝብል ምኽንያት፡ ካብ ሃገር ወጺኣ ነይራ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግና ዘይከምቲ ዝሓሰብናዮ ሓዳር ኣይሰለጣን። በዚ ኵነታት ዝተበገሰ ጭንቀት ህይወታ ክትመርሕ ስለ ዘይከኣለት፡ ንዓዳ ተመሊሳ። እቲ ጸገማ ኢደ ሰብ’ዩ ዝብል መረዳእታ ነይሩ። ብሰንኩ፡ ኣቦይ “ሕክምና ኣየድልያን’ዩ፡” ስለ ዝበለ፡ ኣብ እዋኑ ክትሕከም ዕድል ኣይረኸበትን። በዚኣ ኣላ ፈውሲ ናብ ዝበሉዎ ዝተፈላለየ ባህላዊ ፍወሳ፡ ማይ ጸሎትን ወሲዱዋ። ኣብ ርእሲኡ ይፈልጡ’ዮም ናብ ዝተባህሉ ጠንቋሎ ከይተረፈ’ውን ኣይሓደገን። ኵሉ ፈቲኑ ምስ ደኸመ ድማ ሕጂስ ደኺመ እዞም ደቀይ ሕክምና ፈትኑ ኢሉ ኣፍቒዱልና። ኣይትሙተኒ፡ ብድሕሪኡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት እዝጊሄር ወሲዱዎ። ብድሕሪኡ ድማ ሕክምና ወሲድናያ። ዘድሊ መርመራ ድሕሪ ምግባር መድሃኒት ተኣዚዙዋ እናተኸታተልና ጽቡቕ ለውጢ ገይራ፣ ንገለ ዓመታት ኣዕሪፍና። ከምዚ ኢልና እናኸድና፡ ሓደ መዓልቲ ምስ ሓንቲ መማህርታ ዝነበረት ኣጋጣሚ ተራኺበን እናዕለላ እንከለዋ ብዛዕባ ኵነታታ ተዕልላ’ሞ፡ ኵነታት ብግቡእ ስለ ዘይትፈልጥ፡ “መድሃኒት ከይለምደኪ፡ ብዘይቡኡ ዘይትንቀሳቐሲ ከይትኾኒ ኣቋርጽዮ፡ ” ኢላታ። እዛ ዘረባ ስለ ዘየቕሰነታ፡ ክትደጋጋማ ጀሚራ። ገለ ካብ ኣሕዋተይ’ውን ተመሳሳሊ መረዳእታ ስለ ዝጸንሖም ሕክምናኣ ብግቡእ ንኽትከታተል ኣይሓገዙዋን። ንሳ ኣማኻሪ፥ ስድራቤትኩም፡ ተርእዮ ዘላ ባህርያት ደኣ ብኸመይ ይርድኡዎ ማለት’ዩ፧ ደዋሊ፥ ንሳ ትሰርሖ ስራሕ፡ ካልእ ሰብ ክሕዘላ ዘይትደልይ፡ ኣዝዩ ጽፉፍ ስለ ዝነበረ፡ ካብ ገዛና ዝበልሐት ስለ ዝነበረት፡ ንዅነታት ዝኣምኖ የለን። ኣማኻሪ፥ ዝነበረ ባህርያታ፡ ንህሉው ኵነታታ ዘይገልጽ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ዝኾነ ዓይነት ሕማም ኣእምሮ ድማ ብልሒ ኣእምሮ የጕድል’ዩ ማለት ኣይኮነንን። ዝኾነ ሰብ ምስ ዘሎዎ ጕድለት ዝሳነ ስራሕን ኣተሓሕዛን እንተ ረኺቡ፡ ጸገሙ ብዙሕ ከይተቓልዐ ኣድማዒ ኮይኑ ክነብር ይኽእል’ዩ። ምናልባት ሓፍትኻ በይና ትሰርሓሉ ብዙሕ ምስ ሰባት ዘየራኽብን ዕድል ስራሕ ስለ ዘሎዋ ጕድለታታ ጐሊሑ ንኸይርአ ሓጊዙዋ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ይኹን’ምበር ኵነታታ ሕክምናዊ ሓገዝ ዘድልዮ’ዩ። ከም ዝፍለጥ ድማ ገለ መድሃኒታት ንሓጺር ግዜ ገለ ድማ ካብ ኣካላትና እናተመጽዩ ቀስ ኢሎም ንነዊሕ ደዋሊ፥ ኰሊፈካ ከይከውን ደኣ’ምበር፡ ሓንቲ ተደናግረና ኵነታት ከኣ ኣላ። ሓንሳእ መርፍእ ወሲዳ ምስ ተሓከመት፡ ዝያዳ ዘለዋ። ኵሉ ግዜ ሰላም የብለንን፡ ተባኢሰን ምርድዳእ ሲነን እናተባህለ ድማ ሓዳርና ገዲፍና ኰለል ክንብል ተሸጊርና ኣለና። እዋናት ዘገልግሉ’ዮም። እዚ ስለዝኾነ ድማ ሕማመይ ሓንሳብ ተዓጊሱለይ’ዩ ኢልካ ብኢደ ዋኒንካ መድሃኒት ምቍራጽ ነቲ ሕማም ዘብእሱን ዝሓላልኹን ምዃንኖም ምፍላጥ የድሊ። ብኻልእ ወገን ሕማማት ኣእምሮ በቲ ዘለዎም ባህሪ፡ ገለኦም ብቐሊሉ ዝሓውዩ ገለኦም ድማ ቀጻሊ እናተኻናኸንካዮም ክትጓዓዝ የድሊ። እምበኣር፡ ጸገም ሓፍትኻ ብሓካይም ተረጋጊጹ ስለዝኾነ ብግቡእ ምክትታል ጥራይ’ዩ ጾርኩም ከቃልል ዝኽእል። ምኽንያቱ፡ ዕላማ ፍወሳ ሕማም ኣእምሮ፡ ብቕዓት ግዳያት ምሕያልን ዓይነት ህይወት ምምሕያሽ’ዩ። ኣማኻሪ፥ ኣቐድም ኣቢልካ ከም ዝገለጽካለይ፡ ብዙሕ ብስነ ፍልጠት ዘይተረጋገጸ ብሂላትን እምነትን ንኣተሓሳስባኹምን ናብራኹምን ጸልዩዎ ኣሎ። እዞም ከምዚ ዓይነት ብሂላት ድማ ዝኾነ መረጋገጺ ስለ ዘይብሎም ዝፈጥሩዎ ምድንጋር ይዓቢ። ሳዕቤኑ ድማ ሰባት ብግቡእ ንኸይእለዩ ገንዘብን ግዜን ካልእ ጸጋታትን ዘባኹኑ ስለ ዝኾኑ፡ ምስኦም ዕንክሊል ምባል ፋይዳ ኣይርከቦን’ዩ። እምበኣር ነዚ ወሪድኩም ዘሎ ጸገም፡ ኣፍልጦኹም ብምብራኽ እንታይ እንተ ገበርና’ዩ ዝሓይሽ ተባሂልካ ምልዛብ’ዩ ዘድሊ። እንተ ዘይኮይኑ ሳዕቤናቱ ክገድፈኩም ስለ ዘይክእል ኣብ ዕንክሊል ግዜኹም ከይባኽን ደጊምካ ምሕሳብ የድሊ። ብተወሳኺ ንጹር ጠንቂ ሕማም ኣእምሮ ፍሉጥ ከም ዘይኮነ ምፍላጥ የድሊ። ድምር ናይ ኣእምሮኣዊ ጠንቂ፥ ንዅነተ ኣተሓሳስባ፡ ኣመለኻኽታ፡ ተራ ድሕረ ባይታ ጽልዋኡ ኣብ ጥዕና ኣእምሮ ይገልጽ፣ ማሕበራዊ ጠንቂ፥ ንኸባብያዊ ጽልዋ ኣብ ብቕዓት ኣእምሮ ዝጸልጽ’ዩ፣ ስነ ህይወታዊ ጠንቂ፥ ድማ ንጽልዋ ስነ- ሰረትን ኣብ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ጥዕና ዝገልጽ ኩነት’ዩ። ኣፈዋውሳኡ ድማ ንኹሎም እዞም ተኽሎታት ኣብ ግምት ዘእተወ ምስ ዝኸውን ውጽኢታዊ ይኸውን። ንኣብነት፡ ኣብ መድሃኒት ግጉይ መረዳእታ እንተ’ሎና ንኣተሓሳስባን ኣመለኻኽታናን ስለ ዝድርኽ፡ መድሃኒት ብግቡእ ንኸይውሰድ ክድርኽ ይኽእል። ስለዚ፡ ኣብ ሕማም ኣእምሮን ኣተኣላልያኡን ኣፍልጦና ብምብራኽ፡ ናይ ሓባር መረዳእታ ከነዕብይ እንተኺልና ጥራይ ኢና ነቲ ዝተሸገረ ሰብ ብግቡእ ክንሕግዝ ንኽእል። ኣፍልጦና እንተ ዘይዓብዩ ድማ ኣለይትን ተኣለይትን ብብድሆታትን ጾርን ናይቲ ሕማማ ክንጽሎ ይድርኽ ማለት’ዩ። ደዋሊ፥ ክንደይ ዓመት ድዩ ኮይኑ ዘሎ፡ ኩልና ተለኻኺምና። ኣማኻሪ፥ መጀመርያ፡ ንቕሓት ሽግር ስለ ዘቃልል፡ ኣብ ሕማም ኣእምሮ ዘሎና መረዳእታ ምዕባይ ኣገዳሲ’ዩ። ስለዚ እዚ ዝተዛራረብናሉ ንስድራኻ እንተ ገሊጽካሎም ዝሓሸ መረዳእታ ንኽህሉዎም ሓጋዚ’ዩ። ብዙሓት ምስ ጕድለት ጥዕና ኣእምሮ ዘለው ሰባት ሕማም ኣሎና ዝብል መረዳታ ስለ ዘይብሎም፣ ሓፍትኻ ሕማም ኣሎኒ ኢላ ሓገዝ ክትሓትት ዘለዋ ተኽእሎ ጸቢብ’ዩ። እቶም ኣብ ምእላያ ተራ ዘለኩም ሰባት ጸገማ ተገንዚብኩም ሓገዝ ናብ ትረኸበሉን ንስኹም’ውን እኹል ሓበሬታ ብዛዕባ ጥዕና እእምሮ ናብ ትረኽብሉ ኣገልግሎት ጥዕና ክትከዱ’ዩ ዝምረጽ። እንተ ዘይኮይኑ፡ ሳዕቤን ዘምእላይ ከቢድን ንኹልኹም ዝጸሉ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ስለዚ ንኹሉኹም ካብ ተጽዕኖ ዘናግፍ ውሳኔ ምውሳን’ዩ ዝሓይሽ። ደዋሊ፥ እምነት እንድዩ ጸጊሙና ዘሎ፡ ኣነ ዝከኣለኒ ክገልጸሎም ክፍትን’የ። ምኽንያቱ፡ ናብራና ክንገብር ከማን ኣይከኣልናን በጃኻ። ደዋሊ፥ ኣይ ጸገምና ደኣ እዚ እንድዩ። ብዘይካ እዛ ዝብለካ ሓፍተይ እንተ ዘይኮይኑ ኵልና ኣሕዋት ሓሓዳርና ኣሎና። ኣደይ ድማ ዕድመ ደፊኣ ስለ ዘላ፡ ምስዛ ሓፍተይ ብግቡእ ክረዳድኣ ኣይክላን ኣማኻሪ፥ ጸገም ብዘሎካ ዓቕሚ እንተ ኣለኻዮ’ዩ ዝሓይሽ። ስለ ዘይደለኻዮ ጥራይ ክርሕቀልካ ኣይከኣልን’ዩ። ስለዚ ዘሎኩም ዕድል ብዙሕ’ዩ። ነጻን ኣብ ቀረባኹምን ኣገልግሎት ጥዕና ስለ ዘሎ፡ ኣቃሊልካ ክርአ ኣይግባእን። ብሓሳብ ምፍልላይኩም ጸገም ኣይመስለንን፡ ጸገምና ብኸመይ ይቃለል ዝብል ሓባራዊ መረዳእታ ስለ ዘይብልኩም’ዩ። እቲ ጸገም፡ ዝሓይሽ እንታይ’ዩ ብምባል’ዩ መፍትሒ ዝርከቦ። ደዋሊ፥ ሒዘካ፡ ዝከኣለኒ ክጽዕር’የ፡ የቐንየለይ። ኣማኻሪ፥ ገንዘብካ፡ ይሓግዝኩም። 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.203


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ -ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ -ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል 2.ሚርያም ብርሃነ ስዩም፡ 3.ሳሪና ብርሃነ ስዩም፡ ናይ ፈጽሚ ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለዘሎ፡ ን30/4/26 ኣብ ቁ.39 5ይ መጋባእያ ባዕልኹም ወይ ብሕጋዊ ወኪልኩም ቅረቡ። እንተዘይ ቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ለተሱስ ተስፋይ ተስፋሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ሳምራዊት ተስፉ ተስፋሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/5/26 ኣብ 3ይ መጋባእያ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ኣይመን ጣሃር ሓምዶ ምባል ተሪፉ፡ ኤስድሮስ ጣህር ሓምድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/5/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ዓሊ ኣቡበከር መሓመድጣህር ምባል ተሪፉ ዓሊ ኣቡበከር ዓፋ ሓምድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ጽገሮማን ተኸስተ ኣርኣያ ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ስዩም ኣማረ መዓሾ፡ ናይ ፈጽሚ ክሲ ተመስሪቱልኪ ስለዘሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቁ.41 6ይ መጋባእያ ባዕልኺ ወይ ብሕጋዊ ወኪልኪ ቅረቢ። እንተዘይ ቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ኣመልካቲ ደብረሰላም ቅዱስ ሚካኤል ዓዲ ጓዕዳድ፡ ነ/ፍ ዛይድ ዳዊት ተወልደ ብስማ ዝተመርሓላ ብቁ. መለለዪ መሬት 014D ፕሎት 11 ፓርሰል “D” ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ጋላ ነፍሒ - ዓዲ ጓዕዳድ ዝርከብ ኣብ 180ት/ሜ ዝተሰርሐ መንበሪ ገዛ ምስ ምሉእ ኣቕሑቱ ብውህብቶ ስለዝገደፈትልና፡ ለበዋ ይጽደቐልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/5/26 ኣብ ቤ/ፍ በረኸት መሓሪ ወልደገብሬል ምባል ተሪፉ፡ በረኽት ክብሮም ጎጀ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን 28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቅዱሳን ወልደጊዮጊስ ናይዝጊ፡ ብዓል ቤተይ ወልዱ በላይ ክፍለ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ ን4 ድቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/4/26 ኣብ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ብፍ/በ/መሰል ኣቶ ተወልደብርሃን ዘርኡ ወልደማርያም፡ ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ጸጋይ ገብረእግዚኣብሄር ዘወልዲ፡ ንጹር ኣድራሻኻ ስለዘይተፈልጠ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲዃላ ደሊና ገብሪሂወት ዛይድ ምባል ተሪፉ፡ ነብያት ገብሪሂወት ዛይድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ቤት-ፍርዲ ድባርዋ 1ይ ቤት-ፍርዲ ማይ ምነ ሙሴ ሃብቶም ገብረመስቀል፡ ተጸዋዒ ሃብቶም ገብረመስቀል፡ ንኣስታት 17 ዓመት ደሃይ ስለዘይብለይ፡ ጥፉእ ተባሂሉ ክእወጀለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሓድጉ ተወልደ ገብረማርያም +1፡ ኣቦና ተወልደ ገብረማርያም መሸሻን ኣዴና ዛፋ የሕደጎ ገብረዝጊን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ኣለም ኣስፍሃ ገብረመስቀል፡ ብፍ/በ/ዕዳ ኣስመሮም ተስፋይ ተኽለይ 2. መርሃዊ ተስፋይ ተኽለይ 3. ኤሊሻን ተስፋይ ተኽለ፣ ናይ ፈጽሚ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለዘሎ፡ ን5/5/26 ኣብ 5ይ ቤ/ፍ ዕዳጋ እኽሊ ቅረቡ። ምሕረት ሃብተ ወልዱ፡ ኣደይ ሓዳስ ገብርሂወት ወሬታ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጽልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን 5/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ፍጹም ሰመረ ካሕሳይ፡ ኣቶ ገብረብርሃን ሰመረ ካሕሳይ፡ ወኪል ፍጽም ሰመረ ካሕሳይ፡ ካብ ሓብትና ልችያ ሰመረ ካሕሳይ ብ24/12/24 ብቁ. መዝገብ 0912024 ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪብና ብህያብ ዝሃበትና ውህቶ ይጽደቐልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወልዱ በረኸት ኣብርሃም ምባል ተሪፉ፡ ወልዱ በረኸትኣብ ኣብርሃም ተባሂሉ ይተኣረመላይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዓይነት ጨረታ፦ ጽገና ኣየር ኮንዲሽንን ፍሪጅን ኣሃዱ፦ ሆስፒታል ባጽዕ ኣርእስቲ ውዕል፦ ዓመታዊ ጽገና ዓይነት ጨረታ፦ ሃገራዊ ክፉት ጨረታ ሆስፒታል ባጽዕ ንዓመት 2026 ዓ.ም ካብ 05/2026 ዓ.ም ኣብ ሆስፒታል ባጽዕ ዝርከብ ኣየር ኮንድሽንን ፍሪጅን ንኽጽገን ከነጫርት ስለ ዝደለና፡ ንሕጋውያን ወሃብቲ ኣገልግሎት ጽገና ንዕድም። (ቅጥዒ መጫረትን ሓበሬታን ካብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎት ሆስፒታል ባጽዕ ይወስዱ።) ብፍ/በ/መሰል ይስሓቅ የማነ ገብረመድህን፡ ብፍ/በ/ዕዳ መንግስትኣብ ሕሩይ መንግስ፡ ናይ ፈጽሚ ምልክታ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ መልሲ ሒዝካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ን6/5/26 ኣብ 8ይ ቤ/ፍ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። ገነት ኣበበ ተሰማ፡ ኣደይ ለምለም ሃይለ መሸሻ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ 5/5/26 ኣብ 10 መጋባእያ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተጫረትቲ ከማልእዎ ዘለዎም ነጥቢታት፦ 1. ጨ/ሚ/ጥዕና ንሕጋውያን ኣቕረብቲ ዋጋታት ኣገልግሎት ጽገና ብዕሹግ ደብዳበ ከቕርቡ ይዕድም። 2. ጨረታ ንኹሎም ሕጋውያን ኣቕረብቲ ክፉት እዩ። 3. ተጫረትቲ ቅዳሕ ናይ ዓመተ 2025 ዝተሓደሰ ፍቓድ ዋኒንን ናይ ዓመተ 2025 ክሊራንስ ናይ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ መንነት ወረቐትን የቕርቡ። ከሳሲ ተኽልኣብ ገብረማርያም ዓንደሚካኤል፡ 1.ተኸሰስቲ ተስፋዝጊ ገብረማርያም ዓንደሚካኤል ወረስቲ ነ/ፍ ገብረሂወት ገብረማርያም ገብረመስቀል፣ ንሲቪላዊ ጉዳይ ዝምልከት ክሲ ቀሪቡልኩም ስለዘሎ፡ ን15/5/26 ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል 1ይ መጋባእያ ቁ.33 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። ርግኣት በረኸትኣብ ተስፋይ፡ ስም ኣደይ ሕርይቲ ሃይለ ተስፋዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ዑቅባ ግርማ ገብርሂወት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 4. ተጫረትቲ ተወሳኺ ሓበሬታ ምስ ዝደልዩ፡ ካብ ቤ/ ጽ ሓፈሻዊ ኣገልግሎት ሆስፒታል ባጽዕ ሃብታይ ርእሶም ቊ.ተሌ 07260213 ናይ ጨረታ ሰነዳትን ሓበሬታን ኣብ ናይ ስራሕ ሰዓታት ክረኽቡ ይኽእሉ። 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ 5. ብቑዓት ተጫረትቲ፡ ሰነድ ጨረታ ንምውሳድ ዘይምለስ ጥረ ገንዘብ 100 (ሚእቲ ናቕፋ) ከፊሎም ክወስዱ ይግባእ። ሮቢል ተስፋይ ገብረትንሳኤ ምባል ተሪፉ፡ ሳሚኤል ተስፋይ ገብረትንሳኤ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/5/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 6. ግዱሳት ተወዳደርቲ፡ ጨረታ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጽኣሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ናይ ስራሕ ሰዓታት ዘሎ መዓልታት ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ኣብ ቤት ጽሕፈትና ብምምጻእ መምልኢ ቅጥዒ (Proforma) ክትወስዱ ከም እትኽእሉ ንሕብር። ብፍ/በ/መሰል ወ/ሮ ኤልሳ ዑቕቢት ዓንደብርሃን፡ ወረስቲ ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ብርሃነ ስዩም ሰሎሙን፡ 1.ሚካል ብርሃነ ስዩም 7. ጨረታ ዝኽፈተሉ ዕለት፡ እዚ ምልክታ’ዚ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጽኣሉ ድሕሪ ዓሰርተ መዓልቲ ኮይኑ፡ ልክዕ ሰዓት 11፡00 ቅ.ቀ ኩሉኹም ተጫረትቲ ሰነዳትኩምን መወዳደሪ ቅጥዒን ሒዝኩም ክትቀርቡ ንሕብር። ኣነ ሑሴን ዓብዱራሕማን። ኣብ ከተማ ኣስመራ ዞባ 7፡ ምም/ 01 (ምም/ን/ዞባ ማእከል-ከተማ) ጎደና ኣብርሃ ኣጽብሃ ቁ/ገዛ 18 ቁጽሪ ሎት 18፡ቁ/ፓርቸላ C ዝርከብ፡ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 109178 መወከሲ ቁጽሪ 121194 ብስም ኣቦሓጎና ነ/ፍ ዓጣ ሓሰን ዓብደልቓድር ተመዝጊቡ ዋንነቱ እተረጋገጸ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ገዛ፡ ኣብ ክንዲ ወላዲና ዓብዱራሕማን ዓጣ ሓሰን ተኪእና ብውርሲን ምቅሊትን ዝረኸብናዮ ስም ዋንነት ናብ ስም ወረስቲ ከነመሓላልፍ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤ/ጽ/ካዳስተርን የቕርብ። እንተዘይቀሪቡ ግን ሰነዳተይ ሒዘ ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ እሕብር። 8. ጨረታ፡ ተወዳደርቲ ወይ ሕጋውያን ወከልቶም ኣብ ዝተረኽብሉ ልክዕ ሰዓት 11፡15 ኣብ ቤ/ጽ/ምም/ ፋይናንስ ሆ/ባጽዕ ብግልጺ ይኽፈት። ደንጉዩ ዝመጽእ ተጫራቲ ይንጸግ። 9. ጨረታ፡ መምርሒ ዕድግን ምምሕዳር ንብረት መንግስትን ብዝእዝዞ መሰረት ይካየድ። 10. ተጫራቲ ነቲ ዝተዓወተሉ ኣገልግሎት ጽገና፡ ንሓደ ዓመት ብናቱ መጐዓዝያ ይመላለስ። ሆስፒታል ባጽዕ ብምሉእ ወይ ብኸፊል ጨረታ ንምስራዝ መሰሉ ዝተሓለወ እዩ።


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ VACANCY ANNOUNCEMENT Bisha Mining Share Company is inviting applicants for the following positions 3.Position: Electrician Department: Processing and UG Operation Section: Site Infrastructure Number Required: One (01) Place of Work: Bisha Site Type of Contract: Indefinite


Additional requirements for Nationals: Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. Present clearance paper from current/last employer. Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card etc.). Only shortlisted applicants will be considered as potential candidates for an interview. Application documents will not be returned to sender. All applications should be sent through the post office. Deadline for application: 10 days from the day of publication in the Newspaper. Address: Please mail your applications to; Bisha Mining Share Company, P. O. Box 4276 Asmara, Eritrea Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment permits Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea. ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ጎዳይፍ ምም/ከባቢ ቃሓውታ ዚፕ ኮድ 1A719 ጎደና 713-8 ቁ.ገዛ 25 ፕሎት 57 ፓርሰል L ስፍሓት መሬት 250 ት/ሜ 2ተ ቀንዲ ክፍሊ 2 ተሓጋገዝቲ ዝተደኮኖ መለለዪ ንብረት ASD00023142 ሕጂ ቁ. ንብረት 1BRASM014415/0 ብስም ወ/ሮ ኣስሊ ገብረማርያም ገብረመስቀል ዝተመዝገበ፡ ብመሽጣ ናብ ስም ዓዳጊ ከሰጋግሮ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሃልዩ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ወይ’ውን ይግባይ ተባሂሉሉ እንተነይሩ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ካዳስትራልን ቤት ጽሕፈት ኖታርን ይቕረብ። እንተዘይ ኮይኑ፡ ብዘለና ሰነዳት ጉዳይ ክውዳእ ምዃኑ ንሕብር።


መድረኽ 1990-1991 ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ኣወዳድባኡ ናብ ደረጃ ኮራት ዝበረኸሉ እዋን ነበረ። ኣብ ድሮ ዛዛሚ ኲናት ከኣ፡ ንክፍላተ- ሰራዊት 52/96 ዝሓዘ ኮር 381፡ ንክፍላተ-ሰራዊት 70/16 ዝሓዘ ኮር 491፡ ካብ ኮር 271 ድማ፡ ክፍለ- ሰራዊት 85 ካብ ግንባር ጊንዳዕ ተሳሒቡ፡ ኣብ ግንባር ደቀምሓረ ከም ዝስለፍ ተገብረ። ክፍለ-ሰራዊትና ክፍለ ሰራዊት 88 ከኣ፡ ንክፍለ- ሰራዊት 85ን ካልኦትን ተኪኡ ኣብ ግንባር ጊንዳዕ ዓረደ። መንፈቕን ዝሰረቱ ድፋዓትና፡ ብወገን ምብራቖም ኮይና ፊት ንፊት ትወቕዖም ነበረት። ኣባላት ኣሃዱና (ብርጌድ 35 ክፍለ-ሰራዊት 88) ነቲ ዝሓደሩዎ ናይ ሓለዋ ድፋዓቶም የማነ ጸጋሙ ይኹን ቅድሚቱ ተቖጻጺሮም፡ ከም ልሙድ ናብ መውዓሊኦም ወረዱ። ብጻይ ፍቕረ፡ ነቲ ዝመለኾ ሃድን (ድልያ) ረድዮ ስተሽናት ንምርግጋጽ፡ ንቀስቲ ናይታ ረድዮ ንየማነ ጸጋም ጠዋውዩ ምስታ ካብ ሓራ መሬት ትግራይ እትፍኖ ዝነበረት ድምጺ ወያነ ኣራኸበና። “ሎሚ’ኸ እንታይ ሓድሽ ኩነታት ክንሰምዕ ኢና” ኢልና እዝንና ኩር ኣበልና። ድምጺ ወያነ፡ ከምቲ ልሙድ ፈለማ እትፍነውሉ እቶም ምግብና ዝገብሩ ኣመት ኣብ እዋን ቃልሲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ሓራን ሓውሲ ሓራን መሬት ‘ህዝባዊ ምልሻ’ ተባሂሎም ዝጽውዑ ዕጡቓት ከምዝነበሩዎ ዝፍለጥ እዩ። ህዝባዊ ምልሻ ብደረጃ ዓድን ከባብን ተወዲቡን ነቒሑን ዓጢቑን፡ በቲ ሓደ ማሕረሻ፡ በቲ ሓደ ድማ ብረት ተሓንጊጡ፡ ናብራኡ እናገበረ፡ ንጸላእን ከድዓት ደቂ ሃገርን ብቐረባ ዘቋምት፡ ሓበሬታ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር ዝምግብ፡ ህዝቢ ንኸበሳብስ ዝመጸ ጸላኢ ድማ ብዓቕሙ ዝምክት ሓይሊ እዩ። ኣብቲ ዝቐጸለ መድረኽ ከኣ፡ ኣሃዱታት ህዝባዊ ምልሻ ብደረጃ ዞባ ከም ዝጥርነፍ ተገይሩ ‘ዞባዊ-ሰራዊት’ ዝብል መጸውዒ ተዋህቦ። ምስ ግዜ ድማ ዞባዊ ሰራዊት ምስተን ካልኦት ቀወምቲ ኣሃዱታት እናተጸንበረ ወይ ተኽሊጥ እናተገብረ ንክፍላተ-ሰራዊት 88/101/90 ኣቘመ። ኣሃዱና ክፍለሰራዊት 88 በዚ መስርሕ’ዚ ዝቘመት ኮይና፡ ምስ ሓንቲ ቦጠሎኒ ካብ ክፍለ ሰራዊት 70 (ሰብዓ) ዝተጸንበርኩዋ ሓዳስ ዝቘመት ክፍለ ሰራዊት እያ ነይራ። መግቢ፡ መምህሮም ዝሃቦም ዕዮ ገዛ ዝሰርሑ ድማ ርሳስ ኣብ ጥራዞም ተኺሎም ቁኒን ይብሉ፡ ገለ ከኣ ጽፈት ዕጥቆም ስለ ዘየዕገቦም ብዝለዓለ ደረጃ ከቆናጅዉ ይፈትሑ፡ ይሰፍዩ፡ ብዛዕባኡ ድማ ምስ ብጾቶም ይዘራረቡ ነበሩ። ገለ ቁርሲ ዝደንጎዮም ጥቓ ክሽነ ኮይኖም ጭንን እናበሉ፡ እግሪ መገዶም ብድምጺ ሓፋሽ ዝመሓላለፍ መልእኽታትን ደርፍታትን ይሰምዑን ይዛነዩን። ኣነ ንበይነይ ጉንዲ ናይታ ኣጽሊለላ ዝነበርኩ ገረብ ተጸጊዐ፡ ፍርቂ ልበይ ነቲ ብድምጺ ሓፋሽ ዝመሓላለፍ መልእኽቲ፡ ፍርቂ ልበይ ድማ፡ ነታ ንሓምሻይ ክፍሊ ክምህረላ ገናጺለ ዝዳለወላ ዝነበርኩ ብወኒ ዝምህራ ማሕበራዊ ኣስተምህሮ (ጆኦግራፍ) ምድላዋት እገብር ነበርኩ። ማዕበላት ዘለዉዋ መደባት ኣላለየት። ድሕሪኡ፡ ነታ ወተሃደራዊ ዓወታት እንተልዩ ቀዲማ እተበስር “ዓልል! ዓልል!” እትብል ፍልጥቲ ደርፊ ኣቃልሐት። ዜና ዓወት ንምስማዕ ኣእዛንና ኩር ኣበልና። እቲ ኣቕራቢ ዜና፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብቲ ወርሒ’ቲ ኣብ ክፍላተ ሃገር ጎንደርን ጎጃምን ዝካየድ ዝነበረ መዛዘሚ ስርሒታት ‘ወፍሪ ቴድሮስ’ ዝምልከት ናይ ዓወት ዜናታት ኣቕረበ። እዚ ዓወት እዚ ነቲ ብወገን ህዝባዊ ግንባርን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ዝሕፈስ ዝነበረ ዓወታት ወርሓት ለካቲት-መጋቢት መሊሱ ኰልዖ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ዓወታት ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ወፍሪ ደንካልያ ተቃልሕ ነበረት። ዳርጋ ዝበዝሐ ኣባል ናይዚ ክፍለ- ሰራዊት እዚ፡ ማለት ቅድም ምልሻ ደሓር ተጋዳላይ ዝኾነ፡ ምስ ጥሪትን ማሕረስን ኢድን ጓንትን ኮይኑ ስለዝዓበየ፡ ኩርባታትን እምባታትን ገጾም ኣብሪሆም ዝቕበሉዎ መናብርቶም’ዩ። ገለ ተዛረብቲ፡ “ኣሃዱ ጸባ ጸገብ - ኣስላፉ ፋስ ዘውዕል” እናበሉ ይጠቕሱዎ ነበሩ። ገለ ካብቶም ብ“ጸባ ጸገብ” ዝግለጹ ኣብነት ንምቕራብ፡ እቶም ኣብ ባጤራና ናቕፋ፡ ኣብ ሓደ እምባ (ኩጀት) ባንዴራ እናተኸሉ ዝረኣዩ፡ ኣባላት ናይዚ ክፍለ ሰራዊት እዮም። በሪሁ ገብረሂወት፡ ምሕረትኣብ ሚኪኤል፡ ተመስገን ሃይለ፡ ብርሃነ ርእሶም (ወዲ ራእሲ) ሰለሙን ጸጋይ፡ መሓሪ ተስፋንኪኤል ይበሃሉ። ስለዚ ነዚኦምን ካልኦትን ዝሓዘ ክፍለ- ሰራዊት 88፡ ንካልኦት ኣሃዱታት ተኪኡ እዩ ኣብ ሳልሳይ ርብዒ ናይ 1990 ኣብ ግንባር ጊንዳዕ ዝዓረደ። ለካቲት ተዛዚሙ መጋቢት ስጉም ዘበለሉ እዋን ናይ 1991 እዩ። ብወገን ህዝባዊ ግንባር ኣብ ደንካልያ፡ ብወገን ህወሓት ድማ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ግጥማት ዕለታዊ ወተሃደራዊ ዓወታት ዝስምዓሉ ድሙቕ ወቕቲ ብስራት እዩ ነይሩ። ካብዚ ተበጊሶም፡ “ወቕቲ ዓወት፡ ለካቲት-መጋቢት” ዝብሉ’ውን ነይሮም እዮም። እዚ ፍጻመታት እዚ፡ እቲ ቃልሲ ናብ መዛዘሚ መድረኽ ይሰጋገር ምንባሩ ኣማቲ’ዩ ዝነበረ። እዚ ሓባራውን ውሁድን መጥቃዕትታት ህዝባዊ ግንባርን ህወሓትን፡ ነቲ ስርዓት ነዊሕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ ከቃብጾ ምዃኑ ዝእንፍት ነበረ። ብኸምዚ ዝተጠቕሰ ድሙቕ ዓወታት፡ መጋቢት ተወዲኣ ሚያዝያ እውን “ደሓን ኩኑ” በለት። ንሕና ከኣ ኣብዚ “ናጽነት መጻእኩ” እትብለሉ ዝነበረት ህሞት፡ ከም መቐጸልታ ናይ ዝቐደሙ ዕማማትና ማለት ናይ ቦታ ምድፍፋኣት ንምግባር፡ ድፋዓትና ንኸማና ሓርበኛታት ኣረኪብና፡ ቦታ ንምቕያር ብርጌድና ብርጌድ 35 (ክፍለ ሰራዊት 88) ናብ ሰሎሙና ወሪድና፡ ቀጺልና ኮረቢት ሰሜናዊ ባሕሪ ሰንጢቕና፡ ምስተን ካባና ዘይፍለያ መኻይድና ዝኾና ድኻምን ረሃጽን እናተላዘብና፡ ኣብ መጠማምቲ ጎቦታት ማይ ጭቃ ማለት የማናይ ዓወታት ምስማዕ ዝለመደ እዝንና፡ ናብተን ዓወት ዘበስራ ማዕከናት ድምጺ ሓፋሽን ድምጺ ወያነ ትግራይን ምቁማት ጀመረ። እቲ ምስ ረድዮ ፍሉይ ፍቕሪ ዘለዎ ክመስል ረድዮ ካብ ኢዱ ዘይፈሊ ነቲ ዝሓደረ ጸላም ቀንጢጣ፡ ቅድሚኡ ዝነበረ ዕለት ቀይራ፡ መሰስ ዝበለት ጸሓይ ንግሆ፡ ነቶም ናብ በረኽቲ ኣኽራናት ፍሸይ ምራራ ኣንቃዕሪሮም ዘቋምቱ፡ ንዓመትን ምግላጻ፡ ነታ “ክሳብ ኣዲስ ኣበባ” እትብል ናይቲ እዋንቲ ህብብቲ ደርፊ ተጋደልቲ ወያነ ደጋጊማ ኣቃልሐት። ነዚ ምስ ሰማዕና፡ ነቲ ውሁድ ስርሒት ህዝባዊ ግንባርን ህዝባዊ ወያነን ድሮ ተላሊናዮ ብምንባርና፡ “ህዝባዊ ግንባር’ከ በየን’ኮን የጥቅዕ ይኸውን?” ክንብል እንተላይ ንነብስና ወሲኽና ኣብ ትጽቢት ነበርና። ግንባር ጊንዳዕ ዓረድና። እቲ ንዝሓደሰ ቦታ ምልምማድን ምልላይን ዘይሕርብቶ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር፡ ነዚ ሓድሽ ቦታ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ከም ኣጻብዕቲ ኢዱን ሕብሪ ክዳውንቱን ክፈልጦ ግዜ ኣይወሰደሉን። ድሕሪ ምሉእ ርግኣት ከኣ፡ ገለ ሓሙሽተ እንኸውን ናይ ቀረባ መሳርሕቲ ብጾት፡ ምድሪ 19 ግንቦት 1991 ሰዓት 10፡00 ቅድሚ ቀትሪ፡ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግንባር ደቀምሓረ ከቢድ መጥቃዕቲ ከምዝፈነወ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ኣቃልሐት። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ጥራይ ዓበይቲ ዓወታት ተሓፍሱ። ብ21 ግንቦት ድሕሪ ሓያል ግጥም ደቀምሓረ ኣብ ኢድ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ኣተወት። ነዚ ብስራት እዚ ምርኩስ ገይርና፡ ኣብ ዝተረፉ ግንባራት’ከ እንታይ ምድላዋት ኮን ይህሉ ይኸውን?” ኢልና ሕጂ’ውን እንተላይ ንነብስና (ንኣሃዱና) እና ኣዳለናያ እንከለና፡ ኣብ ትጽቢትና ዘይነበረ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ሓደስቲ ክስተታት ተጋህዱ። መራሒ ኢትዮጵያ መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ግንባር ደቀምሓረ ድሕሪ ዘጋጠሞ ከቢድ ስዕረት ተስፋ ቆሪጹ ስልጣኑ ራሕሪሑ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከም ዝሃደመ ዜና ተቓልሐ። ንኡ ተኪኡ ድማ ሌፍተናንት ጀነራል ተስፋየ ገብረኪዳን ስልጣን ፕረዚደንትነት ሓዘ። ዓይኒ ምስ ሓዘ መናጽፍና ኣብ ናሕሲ ናይቲ እንውዕሎ ዝተሃደመ ገዛ (ኣንደር-ግራውንድ) ኣንጺፍና ጎቦ ብምዃን ክሳብ ሰዓት ሸሞንተ ዜና B-B-C (ማዕከን ዜና ዓዲ እንግሊዝ)፡ ድምጺ ኣመሪካ (V-O-A) ዝጅምር፡ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ዕላል ከፈትና። ነዚ ዜና’ዚ ዝሰምዐ ዝኾነ ተጋዳላይ፡ ሃንደበትነቱ፡ ሓጎሱ፡ ሕርቃኑ ኮታ ኩሉ ነገራት ተሓዋዊሱዎ ናቱ ሚዛናዊ ትንታነ ክህብ ተጸገመ። ዘዝነገርካዮ ድማ፡ ፈለማ ንክኣምን ግዜ ይወስደሉ፡ ጸኒሑ “ብሓቂ ድዩ እዚ ክሳብ ‘ሓደ ሰብን ሓንቲ ጥይትን ክንዋጋእ ኢና፡ ድሕሪኡ ከም ሃጸይ ተድሮስ ሽጉጠይ ሰትየ ብኽብረት እየ ነዛ ዓለም ዝፋነዋ’ ዝብል ዝነበረ ዕቡይ መንግስቱ ሃይለማርያም’ሲ መወዳእትኡ እዚ ኮይኑ” ብምባል’ዩ ምግራሙ ዝገልጽ ዝነበረ። ኣብ መወዳእታ፡ “እንቋዕ በሉ ሃደመ፡ ስራሕና’ኳ ይሰልጠና፡ መስዋእቲ’ኳ ነውሕድ” ኣብ ዝብል ሓሳብ ተሰማማዕና። ድሕሪ’ዚ ኩለን ማዕከናት ዜና ነናተን ፍሉይ ዜና ከም ዝህባ ያኢ፡ እንታይ ከምዝብላ ንምስማዕ፡ ንኹለን ማዕከናት ዓለምና ክንፈታትሸን ኣብ ስራሕ ተጸመድና። ሓደ ካባና “ስምዑስከ! ዓሰብ እንተተታሒዛ’ኮ፡ ኣስመራ ትተሓዝ ኣይትተሓዝ ዕምሪ መግዛእቲ ኣብቂዑ ማለት እኮ’ዩ” በለና። “ሓቀይ እንድየ፧” ዝብል ሕቶ እውን ኣስዓበ። እቲ ኣብ ማእከል ደቂሱ ዝነበረ ጨሓም ብጻይ፡ መግለጺኡ ንምርጓድ ጭሕሙ ሕስይስይ እናበለ፡ “ኢሂናይ ደኣ እዚ ኩሉ ን30 ዓመታት ጸላኢ ዝረግረጎ ነቶጒቲ ከይረገጽካ ኣስመራ ድቕ-ድቕ ምባል’ዩ” በለ፡ እቲ ዝተረግረገ ፈንጂ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ቅጅል እናበሎ። እቲ ኣብራኹ ጨቢጡ ብኽልተ ኣእዳዉ ደጊፉ ኩርምይ ኢሉ ኮፍ ዝበለ ብጻይ ድማ “ወይ ንስኻትኩም፡ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ብጻይ ኢሳይያስ፡ ኣብ ቃለመጠይቑ፡ ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ምዕባለታት ንምእንፋት ‘ናጽነት ኤርትራ ናይ ኣዋርሕ ግዜ እዩ ተሪፉዎ’ ክብል ገሊጹ’ዩ” በለ፡ ከም ደራፋይ ኣእዳዉ እናንቀሳቐሰ። ድሕሪ ምህዳም መራሒ ኢትዮጵያ መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ዝተርፍ ዕማም እንተሎ “ኩሉኻ ኣብ ቀቅድመኻ ዘሎ ድፋዓት ጸላኢ ሰይርካ ናብ ኣስመራ ገጽካ ምውርዋር እዩ” ክንብል ደምደምና። ንኡ ዝኸውን ነገራውን ኣእምሮኣዊ ምቅርራብ ኣብ ምግባር እውን ኣተና። “ተበገስ” እትብል ትእዛዝ ድማ ሃረር በልናያ። መንፈስና ብሓጎስን ተስፋን ዘቕቢቡ፡ ሓጎስ ንባዕሉ ረቢጹ-ረቢጹ ነዛ ኮፍ ምባል ከልኣና’ሞ ትርጉሙ ዘይርደኣና ምንቅስቓስ ነብዝሕ ነበርና። እዚኦምን ካልኦትን ናይቲ እዋን’ቲ ኣርእስታት ኣልዒልና ኣብ ርሱን ዘተ እንከለና፡ እቲ ብልሙድ ምሸት ሰዓት ሸሞንተ እንከታተሎ ዜና ዓዲ እንግሊዝ (B-B-C) ብምጅማሩ ኣቋረጽናዮ። ንጽባሒቱ፡ እታ ካብ ሓራ መሬት ትግራይ እትፍኖ ድምጺ ወያነ ትግራይ - ኣብ ግንባር ደሴ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ዝቕጽል ሓያል መጥቃዕቲ ምጅማሩ ድሕሪ ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ. 203 ያቆብ መርሃዊ (ጃክ) ያቆብ መርሃዊ (ጃክ)


ምስ ነብስኻ ከተላልየኒ፧ ምስ ነብስኻ ከተላልየኒ፧ ሕሳብ፡ ቋንቋ ስነ ፍልጠት፡ እንግሊዝ፡ መፍትሕ ኵሉ ዓይነት ትምህርቲ፡ ብዝብል ቴማ ብቐዳም ዕለት 18-04-2026 ኣብ ማእከላይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ሓድነት፡ ምርኢት ብተመሃሮ ቀሪቡ ነይሩ። እቲ መደብ ኣብ ሕሳብ ዘሎ ድኻም ንምፍኳስን ኣብ ቋንቋ እንግሊዝ ንዘሎ ጌጋታት ንምእራምን ዝዓለመ ምንባሩ፡ ካብ ሓለፍቲ ናይቲ ቤት ትምህርቲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ። ስመይ ቤትኣብ ሙሴ ተኽለ እብሃል። ኣብ ቤት ትምህርቲ ማእከላይ ደረጃ ሓድነት ተመሃሪት 7-9 እየ። ኣብዚ እንታይ ሒዝካ ቀሪብካ ኣለኻ፧ ኣብዚ እንታይ ሒዝካ ቀሪብካ ኣለኻ፧ ኣብቲ ኣብ ቻርት ዝተዳለወ ትምህርታዊ ጐስጓስ ንምርኣይ፡ ተመሃሮን ወለድን ተሳቲፎም ነይሮም። ኣብቲ ንኡድ ኣቀራርባ ዝተንጸባረቐሉ ምርኢት፡ ተመሃሮ፡ ዘሎዎም ፍልጠት፡ ክእለትን ርእሰ ተኣማንነትን ብግብሪ ኣመስኪሮም። መምህራን ቤት ትምህርቲ ሓድነት፡ ንዝወደብዎ መደብ እናንኣድና፡ ኣብቲ ዝተኻየደ መሳጢ መደብ፡ ምስ ወከልቲ ተመሃሮ ዝገበርናዮ ዕላል እዚ ዝስዕብ እዩ። ሰናይ ንባብ! ኣብዚ ሒዘዮ ቀሪበ ዘለኹ፡ ብዛዕባ ኣመጋግባን ኣለባብሳን ትሽዓተ ብሄራት እዩ። ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ዝተፈላለየ ኣመጋግባን ኣለባብሳን ከም ዘለዎም ብስእሊ ዝተሰነየ ከምኡ’ውን ብግብሪ ሒዝና ቀሪብና ኣለና። ካብዚ ዘቕርቦ ዘለኹ ድማ ናይ ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ኣመጋግባን ኣለባብሳን ፈሊጠ ኣለኹ።


ምስ ነብስኺ ከተላልይኒ፧ ምስ ነብስኺ ከተላልይኒ፧ ስመይ ሳብሪና ቴድሮስ ተወልደ እብሃል። ኣብ ቤት ትምህርቲ ማእከላይ ደረጃ ሓድነት ተመሃሪት 8-6 እየ። ኣብዚ እንታይ ሒዝኪ ቀሪብኪ ኣለኺ፧ ኣብዚ እንታይ ሒዝኪ ቀሪብኪ ኣለኺ፧ ኣብዚ መደብ ብምቕራብካ እንታይ ረቢሕካ፧ ኣብዚ መደብ ብምቕራብካ እንታይ ረቢሕካ፧ ኣብዚ ተዳልዩ ዘሎ መደብ ንቛንቋ እንግሊዝ ዝምልከት መግለጺ ሒዘ ቀሪበ ኣለኹ። እዚ ሒዘዮ ዘሎኹ መደብ ድማ ተመሃሮ ንቛንቋ እንግሊዝ ብዝቐለለ መገዲ ዝሕዙሉን ዝመልኩሉን ኣገባብ ሒዘ ቀሪበ ኣለኹ። ብዛዕባ ኣመጋግባን ኣለባብሳን ብሄራት ኤርትራ ዝነበረኒ ኣፍልጦ ዓብዩ። ከምኡ’ውን ነዚ መደብ ከዳሉ ምስ ደቂ ቤት ትምህርተይ ስኒት ፈጢሩለይ። ብዓቢኡ ድማ ኣብ ቅድሚ ተመሃሮን ወለድን ብርእሰ ተኣማንነት ክገልጽ ክኢለ ኣለኹ። ብኸመይ እዮም እንግሊዝ ክመልኩ ትሕብሩ ብኸመይ እዮም እንግሊዝ ክመልኩ ትሕብሩ


ወለድን ተመሃሮን ርእይቶኦም ከመይ ኣሎ፧ ወለድን ተመሃሮን ርእይቶኦም ከመይ ኣሎ፧ ቀዳማይ፡ ቋንቋ እንግሊዝ ቀሊል ምዃኑ ክፈልጡ ኣለዎም። ካልኣይ ከኣ ትምህርቲ ሕጊ ኣዝዩ ጽቡቕ ኣሎ። በዚ ዘቕረብናዮ መደብ ኣዝዮም ስለዝተመሰጡ ኵሎም ወለዲ እዮም ዝስእሉና ዘለዉ። ቤት ትምህርትኹም ከምዚ ዓይነት መደብ ቤት ትምህርትኹም ከምዚ ዓይነት መደብ ምድላዎም እንታይ ትብል፧ ምድላዎም እንታይ ትብል፧ ኣዝዮም ግዱሳት መምህራን ኣለዉና። ነዚ መደብ እዚ ከነዳሉ ከለና ካብ ጎንና ከይተፈልዩ ምሳና እዮም ቀንዮም። ኣብ ልዕሌና ንዘሎዎም ሓልዮት ድማ ብልቢ አመስግኖም።


ስለዘሎዎ፡ ሕግታት እንግሊዝ ብኸመይ ይመልኩ፡ ከምኡ’ውን ከይተሰከፉ ከመይ ገይሮም ይዛረቡ ዘጠቓልል ኣገባብ እንተ ተጠቒሞም ንምምላኹ ቀሊል ምዃኑ ንሕብሮም ኣለና። ምስ ነብስኺ ከተላልይኒ፧ ምስ ነብስኺ ከተላልይኒ፧ ስመይ ዩናቢ ክፍለማርያም ዓብለል እብሃል። ኣብ ቤት ትምህርቲ ማእከላይ ደረጃ ሓድነት ተመሃሪት 6-1 እየ። ኣብዚ መደብ ምቕራብኪ እንታይ ረቢሕኪ፧ ኣብዚ መደብ ምቕራብኪ እንታይ ረቢሕኪ፧ ኣብዚ እንታይ ሒዝኪ ቀሪብኪ፧ ኣብዚ እንታይ ሒዝኪ ቀሪብኪ፧ ነዚ መደብ ክንዳሎ ከለና፡ ዝሓሸ ኣቀራርባ ንክኸውን ኣበርቲዐ ጽዒረ። ኣብ እንግሊዝ ዝነበረኒ ብቕዓት’ውን ዝተመሓየሸ ኮይኑ ይስመዓኒ ኣሎ። ኣብ ቅድሚ ተመሃሮን ወለድን ኮይነ ክገልጽ ከለኹ ድማ ደስታ ተሰሚዑኒ ኣሎ። ኣብዚ ሒዘዮ ዘለኹ ሕሳብ እዩ። ሕሳብ፡ ሕግታት ስለ ዘሎዎ ነዚ ሕግታት ዘንጸባርቑ ስእልታትን ፎርሙላን ሒዘ ቀሪበ ኣለኹ። ብሓፈሻ ብዙሓት ተመሃሮ ንሕሳብ ስለዝጸልኡዎ ብኸመይ ንሕሳብ ይፈትውዎ ዘርኢ ትምህርቲ እየ ሒዘ ቀሪበ ዘለኹ። ወለድን ተመሃሮን ርእይቶኦም ከመይ ኣሎ፧ ወለድን ተመሃሮን ርእይቶኦም ከመይ ኣሎ፧ ብኸመይ እዮም ሕሳብ ክመልኩ ትሕብሩ ብኸመይ እዮም ሕሳብ ክመልኩ ትሕብሩ ኣዝዩ ጽቡቕ ኣሎ። ወለዲን ተመሃሮን ብጽሞና እናተኸታተሉ ሕቶታት ይሓቱ ኣለዉ። ገለ ምሁራን ድማ ርእይቶ ይህቡና ኣለዉ። ካብዚ ድማ እንደገና እመሃር ኣለኹ።


ብድሕሪ ሰብ ሕማቕ ዘይምዝራብ ወይ ብዛዕባ ካልኦት ዘይምልጋጽ፡ ጽቡቕ ስነ- ምግባር እዩ። ስለዚ፡ ካብ ሕሜታን ላግጽን ናጻ ኩን። መዛኑኻ እሙን ሰብ ምዃንካ እንተ ኣረጋጊጾም፡ ኵሎም ክቐርቡኻን ከኽብሩኻን እዮም። እሙን ሰብ ብኹሉ ተፈታዊ እዩ። ሓደ ተመሃራይ ምስ መዛኑኡ (መማህርቱ) ጽቡቕ ዝምድናን ስኒትን ክህልዎ ከሎ፡ ንትምህርታዊ ዓወቱ ጥራይ ዘይኮነስ ንማሕበራዊን ስነ ኣእምሮኣዊን ዕብየቱ’ውን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ‘ምስ መዛኑኻ ብኸመይ ትሳነ፧’ ንዝብል ሕቶ፡ ነዚ ዝስዕብ ነጥብታት ከም መምርሒ ክንጠቅስ ይክኣል እዩ። ሰናይ ንባብ! 5. ስምዒት መዛኑኻ ምርዳእ መሓዙትካ ክሓዝኑ ከለዉ ወይ ጸገም ከጋጥሞም ከሎ፡ ኣብ ቦታኦም ኴንካ ክትሓስብ ፈትን። “ደሓን ዲኻ፧” ኢልካ ምሕታትን ምጽንናዕን ጥቡቕ ዕርክነት ይፈጥር እዩ። ስለዚ፡ መዛኑኻ ዝኾነ ዘካፍሉኻ ሓሳብ ኣይትንዓቆ። 1. ምክብባር ንኹሎም ተመሃሮ፡ ከምቲ ካልኦት ንኣኻ ከኽብሩኻ እትደልዮ፡ ገይርካ ኣኽብሮም። ፍልልይ ሃይማኖት፡ ዓቕሚ ትምህርቲ፡ መልክዕ ብዘየገድስ ንዅሉ ተመሃራይ ብማዕረ ምርኣይ መሰረት ስኒት እዩ። ስለዚ፡ ንዅሎም መማህርትኻ ኣኽብር፡ ንሳቶም’ውን ከኽብሩኻ እዮም። 6. ንዘጋጥሙ ጸገማት ብዝርርብ ምፍታሕ ምስ መዛኑኻ ዘይምርድዳእ ከጋጥም ከሎ፡ ብቝጥዐ ወይ ብባእሲ ዘይኮነስ ብህድኣትን ብዝርርብን ንምፍታሕ ጽዓር። ጌጋ ምስ እትገብር፡ “ይቕረታ” ምባል ዓቢ ትብዓትን ናይ ብስለት ምልክትን 2. ጽን ኢልካ ምስማዕ መማህርትኻ ሓሳባቶም ክገልጹ ከለዉ፡ ብተገዳስነት ስምዓዮም። መዛኑኻ ሓሳባቶም ንኣኻ ዝገልጹልካ፡ ስለ ዝኣመኑኻ ወይ ክትሕግዞም ስለ ዝደለዩ ምዃኖም እዩ። ምስ ዝብድሉኻ ድማ ሕነ ክትፈዲ ኣይትጓየ። ትዕግስቲ ገይርካ ክትፈትሖ ፈትን። 7. ቅንዕናን ተኣማንነትን ቃልካ ምሕላውን ሓቂ ምዝራብን ሰባት ኣባኻ ዘሎዎም ኣረኣእያ የዕብዮ እዩ። ንግዚኡ ክትዕወት ክትብል ፈጺምካ ኣይትሓሱን ከምኡ’ውን ክትገብሮ ዘይትኽእል ኣይትዛረብን። ሓንሳእ እንተ ሓሲኻ ካልእ ግዜ ክኣምነካ ዝኽእል መዘናኻ የለን። ስለዚ፡ ተኣማኒ ተመሃራይ ኩሉ ግዜ ብመዛኑኡ ተፈታዊ ምዃኑ ኣስተብህል። ኣስተብህል። ዓቢ ይኹን ንእሽቶ ሓሳቡ ዝሰምዖ እንተ ረኺቡ ሕጒስ እዩ ዝኸውን። ስለዚ፡ መማህርትኻ ክዛረቡ ከለዉ፡ ጽን ኢልካ ክሳዕ ዝውድኡ ስምዓዮም። 8. ኣብ ናይ ሓባር ንጥፈታት ምስታፍ፡ 3. ምትሕግጋዝ ኣብ ትምህርቲ ይኹን ኣብ ካልእ ንጥፈታት፡ ንመማህርትኻ ምሕጋዝ ንዘሎካ ዝምድና የደልድሎ እዩ። ንስኻ ዝተረዳእካዮ ትምህርቲ ንዘይተረድኦም ካልኦት ተመሃሮ ክትገልጸሎም ከለኻ፡ ንሳቶም’ውን ሓገዝ ኣብ ዘድልየካ ግዜ ክሕግዙኻ ድሉዋት ይኾኑ። ስለዚ፡ ዓቕምኻ ዝፈቕዶ ሓግዝ። ክሕግዝ ዘይክእልን ሓገዝ ዘይደልን ሰብ ከም ዘየለ ዘክር። ኣብ ስፖርት፡ ክለባትን ናይ ጉጅለ ስራሓትን ብንጥፈት ምስታፍ ምስ ብዙሓት ሰባት ንኽትላለይን ንኽትላመድን ዕድል ይፈጥረልካ እዩ። ስለዚ፡ ኣብ እትሳተፎ ንጥፈታት ብዘይ ዕጻይ ምጻጻይ ብትግሃት ስራሕ። ከምዚ እንተ ገይርካ ኩሉ ተመሃራይ ክፈትወካ እዩ። ብሓጺሩ፡ ፈቃር፡ ሰማዒ፡ ሕያዋይ፡ ለዋህ፡ ቅኑዕ፡ ሓላዪ፡ ንጡፍን ትሕቱን ምዃን፡ ዝኾነ ተመሃራይ ምስ መዛኑኡ ብሰላምን ብፍቕርን ንኽሳነ ዝሕግዙ ቀንዲ መፍትሒታት እዮም። ስለዚ፡ ምስ መዛኑኻ በዚ መገዲ ተቐራረብ። 4. ካብ ሕሜትን ላግጽን ምርሓቕ ድማ ኩሉ ውጽኢት ስነ-ፍጠት ብሕሳብ እዩ ዝስራሕ ማለት’ዩ። ብዘይ ሕሳብ ዋላ ሓንቲ ክንገብር ኣይንኽእልን ኢና። ስለዚ፡ ሕሳብ ክንፈትዎ ኣለና። ኣብዚ ድማ ሕግታት ቍጽሪ ብምሓዝን ምስ ህይወቶም ብምትሕሓዝን ክመልኩ ንሕብሮም ኣለና። ኣብዚ መደብ ምቕራብኪ እንታይ ረቢሕኪ፧ ኣብዚ መደብ ምቕራብኪ እንታይ ረቢሕኪ፧ ሓቂ ንምዝራብ፡ ነዚ መደብ ከዳሉ ክብል፡ ኣነ ዝተመሃርኩዎ ይዓቢ። ርእሰ-ተኣማንነተይ ድማ ኣዕብዩለይ ኣሎ። ንተመሃሮ እተመሓላልፍዮ መልእኽቲ ንተመሃሮ እተመሓላልፍዮ መልእኽቲ


ሕሳብ፡ ንሕና ዋላ እንተገደፍናዮ ንሱ ግን ኣይገድፈናን እዩ። ብሓፈሻ ሕሳብ፡ ኣዝዩ እዩ ዘፍቅረና ስለዚ ንሕና ድማ ከነፍቅሮ ይግብኣና። ስለዚ፡ ኣብ ሕሳብ ክንዓቢ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ንመሃር ክብል እደሊ። ሓዳስ ኤርትራ 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.203


ሃ ማ ደ ኤ ሃ ማ ደ ኤ ረጐድቲ ደቂ ኣንስትዮ ሕልፊ ዝኸብራሎም ሕብረተሰባት ኣብዛ ዓለም፡ ካብ ነተን ሸጥ ዝበለ ስሩዕ ቅርጺ ኣካላት ዘለወን ቀጠንቲ ንላዕሊ፡ ነተን ዘይስሩዕ ቅርጺ ኣካላት ዝውንና ረጐድቲ ወይ ሃዝራጣት ደቂ ኣንስትዮ ዘድንቑ፡ ዝውድሱ፡ ንመርዓን ሓዳርን ዝብህጉ ብዙሓት ሕብረተሰባት ከም ዘለዉ ንፈልጥ ዶ ንኸውን? እምበኣርከስ፡ ኣብ’ዘን ዝስዕባ ሃገራት ኣብ ዝርከቡ ሕበረተሰባት፡ ረጐድቲ ደቂ ኣንስትዮ ብርጕደን ዝኸብራሉን ርእሰ ምትእምማነን ዘበርኻሉን፡ ብኣንጻሩ ድማ እተን ቀጠንቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓንካሉን ብዕድለን ዘማርራሉን ባህልታት ኣሎ። ዋላ’ኳ ምሒር ርጕዲ (ክረሻ) ምስ ዝተፈላለዩ ጥዕናዊ ጸገማት ምትእስሳር ከም ዘለዎ ተሰቊሩዎም፡ ገለ ወገናት ሎሚ ሎሚ ኣመለኻኽታኦም ይቕይሩ እንተ ሃለዉ፡ መብዛሕትኦም ግን በቲ ዝጸንሖም ባህሊ እዮም ገና ዝቕጽሉ ዘለዉ። ርግኣትን ኣተኣሳሲሩ ዝርኢ ባህላውን ማሕበራውን ኣመለኻኽታ ስለ ዘሎ፡ ኣዋልድ ዕድመአን ንመርዓ ኣብ ዝኣኽለሉ እዋን፡ መታን ቀልጢፈን ክረጕዳ’ሞ ብእኡ መጠን ድማ ናይ ምምርዓው ዕድለን ክልዕል ተባሂሉ፡ ኣብ ገዛ ንበይነን ዓጺኻ ንዝተወሰነ እዋን ዝተመርጸ መግቢ ናይ ምምጋብ ወግዒ ይግበረለን። ንሓዳር፡ ከምኡ ከኣ ከም ምልክት ማሕበራዊ ክብሪ እዩ ዝርአ። ስለ ዝኾነ፡ ደቂ ኣንስትዮ መታን ቀልጢፈን ነፍሲ ክድልባ ተባሂሉ፡ ገና ደቂ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት እንከለዋ ኣትሒዘን፡ ልዕሊ ዓቐን መግቢ ክምገባ ይግደዳ። ወለደን፡ ደቂ ሃብታማት ከም ዝኾናን ንሓዳር ድሉዋት ምህላወንን ንኸርእዩ ኢሎም፡ ነዚ ካብ ህጻንነተን ኣትሒዝካ ክሳብ ዕለተ መርዓአን ኣገዲድካ ልዕሊ ዓቐን መግቢ ናይ ምምጋብ ባህሊ (leblouh) ብዕቱብ’ዮም ዝርእዩዎን ዝኽተሉዎን። ብኣንጻሩ፡ ቅጥኒ ምስ ድኽነት፡ ሕሰም ናይ መነባብሮ፡ ሕማምን ዘይድሉውነት ንሓዳርን ተኣሳሲሩ ስለ ዝርአ፡ ደቂ ኣንስትዮ ናይጀርያ፦ ናይጀርያ፦ ኣብዛ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር፡ ነዘን ዘይስሩዕ ቅርጺ ኣካላት ዝውንና ረጐድቲ ደቂ ኣንስትዮ ከም ምልክት ጽባቐ ርእዮም ሃነን ዝብሉለን ሕብረተሰባት ብዙሓት እዮም። ንኣብነት፡ ኣብ ሕብረተሰባት ኤፊክ፡ ዮሩባን ኢግቦን፡ ንፍርጣዐ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ብልጽግና፡ ጥዕና፡ ጽባቐ፡ ግርዝውና፡ ፍርያምነትን ማሕበራዊ ማውሪታንያ፦ ማውሪታንያ፦ ኣብዛ ሃገር እዚኣ’ውን፡ ገዚፍ ኣካላት ዝውንና ደቂ ኣንስትዮ፡ ብደቂ ተባዕትዮ ከም መልኣኽ’የን ዝምለኻን ዝውደሳን ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ፡ ግዝፊ ኣካላተን ኣብ’ቶም ሕብረተሰባት ከም ምልክት ሃብቲ፡ ተደላይነት፡ ግርዝውና ወይ ድሉውነት ንጽባቐ ዝኽፈል ዘይቅቡል ዋጋ! “ጽባቐ ብዓይኒ ጠማቲኡ” ዝብል ኣድማሳዊ ኣበሃህላ ኣሎ። እዚ ዘርእየና፡ መለክዒታት ደጋዊ ጽባቐ ወይ ቁንጅና፡ ካብ ሕብረተሰብ ናብ ሕብረተሰብ፡ ካብኡ ናብኡ’ውን ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝፈላለ ምዃኑ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ሓያለ ከባቢታት ሃገርና፡ ድልዱል ኣካላት እትውንን ጓል ኣንስተይቲ፡ ብዓይኒ ጡብ ናይ ምጥባው፡ ከቢድ ጾር (ዕትሮ ማይ፡ ዕንጸይቲ፡ ዘንቢል፡ ወዘተ.) ናይ ምሽካምን ኣብ ጉልበታዊ ሕርሻዊ ንጥፈታት ብኣድማዕነት ናይ ምውሳእን ዓቕማ ተራእያ፡ ጽብቕቲ ተባሂላ ንመውስቦ ተበሃጊት ዝነበረትሉ እዋን ነይሩ እዩ። ሕጂ’ውን ተደላዪት ኮይና ትቕጽለሉ ከባቢታት ይህሉ ይኸውን። ዓለም፡ ንቕጥኒ ወይ ጥልቃዐ ከም ቀንዲ መለክዒ ናይ ጽባቐ ዝርኢ ባህሊ ነጊሱ ስለ ዘሎ፡ ቅርጹ ዘይሓለወ ስቡሕ ወይ ገዚፍ ኣካላት ዝውንና ደቂ ኣንስትዮ፡ ጠማቲአን ኮነ ደላዪአን ውሑድ እዩ። lure፡ Vogue፡ Elle፡ ወዘተ)፡ ከምኡ’ውን ብኻልኦት መራኸቢታት ኣቢሎም፡ ናብ ምሒር ዕብራን ገጹ ዝኸደ ዝተጋነነ ቅጥኒ (ጥልቃዐ)፡ ኣበር ኣልቦ ልስሉስ ቆርበት፡ ወዘተ. ምልክት ፍጹም ጽባቐ ደቂ ኣንስትዮ ምዃኑ ንምእማን ኣጽዒቖም ይሰብኩሉ ስለ ዘለዉ፡ እተን ነዚ ኣብ ባይታ ሃሰስ ኢልካ ዘይጭበጥ ዘይግብራዊ ናይ ‘ቢዝነስ’ ስብከት ኣሚነን ነቲ መለክዒ ከማልኣ ክብላ ዘይምሱል ዝመስላ፡ ግደ ብስጭትን ተስፋ ምቝራጽን ዝኾና፡ ኣብ መወዳእታ ድማ መፍቶ ተበለጽቲ ሕማማት ብምዃን ጥዕናአንን ህይወተንን ኣብ ሓደጋ ዘውድቓ ጎራዙ ውሑዳት ኣይኮናን። እቲ ዘገርም ድማ፡ እዚ ንጥልቃዐ ከም መወዳደሪ ዘይብሉ መለክዒ ጽባቐ ገይሩ ዝርኢ ምዕራባዊ ባህሊ’ዚ፡ ከም ተላጋቢ ሕማም ናብ ኣፍሪቃን ካልኦት ከባቢታት ዓለምን ተላቢዑ፡ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ባህልታት ወይ ማሕበራዊ ኣመለኻኽታታት ይብርዞ ምህላዉ እዩ። ከም መርኣያ ናይዚ ከኣ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ ኣብ መርዓን ደርዓን ዘይበጽሓ ወይ ንፍቕርን ሓዳርን ዘቋምታ ጎራዙ፡ ነዚ መምዘኒ ጽባቐ ዝኾነ ቅጥኒ ወይ ጥልቃዐ ናብ ነብሰን ንምምጻእ ሒዅ ክብላ ምርኣይ ልሙድ እናኾነ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ብሓፈሻ ኣብ ከም ኣፍሪቃን ደቡብ ኣመሪካን ዝኣመሰለ ከባቢታት ናይ ዓለም፡ ረጐድቲ ደቂ ኣንስትዮ ሕልፊ ቀጠንቲ ዝኸብራሉ፡ ንመውስቦ ድማ ዝባሃጋሉን ዝምረጻሉን ባህልታት ብዙሕ ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ፡ ኣብ ከም ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ዝኣመሰለ ምዕራባዊ መጽናዕቲታት ከም ዝሕብሩዎ፡ ብፍላይ ንዘለወን ትዕድልቲ ናይ ቁመትን ሰሓቢ ኣካላዊ ቅርጺን ኣብ ግምት ኣእትየን ሞዴላት ንምዃን ባህግን ድሌትን ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ፡ ነዚ በዞም ኩባንያታት ዝስበኸሉ መምዘኒ ጽባቐ ንምምላእ ካብ ዝፍጽማኦ - ንጥዕናአን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ዘይቅቡል ተግባራት ሓደ፡ መግቢ ብምሕሳም፡ ብምንካይ ወይ ብዘይካ ቪታሚን ካልእ መኣዛዊ ትሕዝቶታት ዘይብሉ መግቢ ብቐጻሊ ብምምጋብን ካልእን ኣቢልካ፡ ክሳብ ኣዕጽምቲ መሰናግለኻ ዝርአ ክትዓብርን ብዓጸቦ ክትጥቃዕን ምፍቃድ እዩ። እዚ፡ ኣብ ሃገርና’ውን ኣብ ሓደ ሓደ ሞዴላት ሳሕቲ ዝርአ ኮይኑ፡ እቲ ተግባር ንነዊሕ ግዜ ምስ ዝቕጽልን ምኽሪ ሰብ ሞያ ጥዕና ምስ ዘይረክብን፡ ክሳብ ሞት ዝበጽሕ ጥዕናዊ ጸገማት ከስዕብ ከም ዝኽእል ክኢላታት ጥዕና የረድኡ። ኣብ ኢንዱስትሪታት መፍረ ኩሕለ- ምሕሊ (Cosmetics)፡ መጋየጺታት፡ ናይ ንጽህና መሳርሒታት፡ ምርኢት ቅዲ ክዳን (Fashion Show)፡ ወዘተ. ዝነጥፉ ዓበይቲ ኩባንያታት ዓለምና፡ ቀልቢ ደቂ ኣንስትዮ እናሰለቡ ዕዳጋ ፍርያቶም ንምዕማርን መኽሰባቶም ንምዕባይን ክብሉ፡ ብዝተፈላለዩ ማሕበራዊ መራኸቢታት (ኢንስታግራም፡ ቲክ-ቶክ፡ ዩትዩብ፡ ወዘተ)፡ ብመሳኹቲ ቴለቪዥናት (Bravo፡ QVC፡ NBC፡ ABC፡ CBS፡ ወዘተ)፡ ብጋዜጣታት (The Sunday Times፡ Women’s Wear Daily፡ The New York Times፡ ወዘተ)፡ ብመጽሔታት (All ብመሰረት እዞም ሰብ ሞያ ጥዕና፡ ቁመተን ልዕሊ 175 ሰንቲ ሜተር ክንሱ፡ ደይ መደይ ኢለን ንነብሰን ጾም ማውሪታንያ ንቕጥኒ ከም ቁሪ እየን ዝፈርሓኣ። ሎሚ ሎሚ ግን፡ እቲ ህዝቢ ንጥዕናዊ ሳዕቤናት ክረሻ ብግብሪ ይርእዮን ንኣውያት ሰብ ሞያ ጥዕና ይሰምዖን ስለ ዘሎ፡ በዚ ምኽንያት፡ ብፍላይ ኣብ ከተማታት እቲ ኣገዲድካ ናይ ምምጋብን ምኽራሽን ባህሊ እናሃሰሰ ይኸይድ ምህላዉ’ዩ ዝንገር። ከኣ ብእኡ መጠን ብርኽ ዝበለ ምዃኑ፡ እቲ መጽናዕቲ ይጠቅስ። ብራዚል፦ ብራዚል፦ ኣብ ብራዚል ዘሎ ባህሊ’ውን፡ ካብዚ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘሎ ባህልታት ዝፍለ ኣይኮነን። ረጐድቲ፡ ብፍላይ ድማ ገዚፍ ኣጥባትን መቐመጫን ዝውንና ደቂ ኣንስትዮ፡ ንሓዳር ተበሃግቲ እየን። ኣብታ ሃገር ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ኣስታት ክልተ ሲሶ ካብ ደቂ ኣንስትዮ ብራዚል፡ ንርጕዲ ወይ ግዝፊ ከም ምልክት ቁንጅና ክርእያኦ ከለዋ፡ ቁንጅና ድማ ኣብ ህይወት ንዘጋጥመካ ጽቡቕ ዕድላት ብእወታ ከም ዝጸልዎ ይኣምና። ይኹን’ምበር፡ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ኣብታ ሃገር፡ ኣብ መንጎ ንርጕዲ ዘድንቕ ባህላዊ ኣመለኻኽታን ንቅጥኒ ዝውድስ ምዕራባዊ ጽልዋ ዘለዎ ሓድሽ ኣረኣእያን ከቢድ ምትፍናን ከም ዘሎ ይግለጽ። ብሓፈሻ ግን፡ ኣብ ከም ጋና፡ ጀማይካ፡ መክሲኮ፡ ዶመኒካን ሪፓብሊክ፡ ቬነዝዌላ፡ ቶንጋ፡ ወዘተ. ዝኣመሰላ ካልኦት ሃገራት’ውን፡ ረጐድትን ከራሻትን ደቂ ኣንስትዮ ብኣካላዊ ትርኢተን ዝዀርዓሉን ክሳደን ኣቕኒዐን ዝኸዳሉን፡ ብኣንጻሩ ድማ ቀጠንቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓንካሉን ደኒነን ዝኸዳሉን ባህልታት ከም ዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ደቡብ ኣፍሪቃ፦ ደቡብ ኣፍሪቃ፦ ኣብ ሓያለ ጸለምቲ ማሕበረሰብ ናይ’ዛ ሃገር፡ ቅርጹ ዘይሓለወ ገዚፍ ኣካላት (ገዚፍ ኣጥባትን መቐመጫን) እትውንን ጓል ኣንስተይቲ ተፈታዊትን ተደላዪትን እያ። ኣብ ከተማ ኬፕታውን ዝተኻየደ ሓደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ኣብ’ዞም ሕብረተሰባት እዚኣቶም፡ ብመንጽር እተን ረጐድቲ፡ ነተን ቀጠንቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝግደሰለን ሰብ ብዙሕ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ብመሰረት እቲ ዘሎ ባህላዊ እምነታት ናይቲ ሕብረተሰባት፡ ቅጥኒ ምስ ዕብራን፡ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ጥዕናዊ ጸገማት፡ ድኽነትን ካልኦት ኣሉታዊ ነገራትን ተኣሳሲሩ እዩ ዝርአ። በዚ ከኣ፡ ረጐድቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ’ቶም ሕብረተሰባት ዝያዳ ክብረት ክረኽባ እንከለዋ፡ ርእሰ ምትእምማነን ግራም ዘውርዳ፡ ብእኡ ምኽንያት ንጥዕናአን ንፋስ ዘእትዋሉን ክሳብ ኣብ ሞት ዝበጽሓን ደቂ ኣንስትዮ ሞዴላት ብቑጽሪ ውሑዳት ኣይኮናን። እቲ ዘሕዝን ድማ፡ እዚ ሓደገኛ ተግባራት’ዚ ንነዊሕ ግዜ እንተ ቀጺሉ፡ እቲ ዝተዓጽወ ሸውሃት ዳግማይ ክኽፈት ወይ ናብቲ ዝነበሮ ደረጃ ክምለስ ዘይክእለሉ ዕድል ልዑል ምዃኑ እዩ። እዚ፡ ብቋንቋ እንግሊዝ ‘Anorexia nervosa’ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ እንተላይ ኣብ ደጋዊ መልክዕ ወይ ትርኢት ገዛእ ነብስኻ ንዘለካ ዘይንቡር ኣመለኻኽታን፡ ክብደት ከይትውስኽ ንዝስምዓካ ምሒር ዝተጋነነ ፍርህን እውን ዘጠቓልል እዩ። ብምእዋጅን መግቢ ብምንካይን፡ ዘይስሩዕ ኣመጋግባ ብምዝውታር፡ ሸውሃት ዝዓጽዉ መድሃኒታት ብምውሳድ፡ ቀቀልጢፉ ደገ (ቀልቀል) ዘውጽእ መድሃኒታት (laxat tives) ብምጥቃም፡ ወትሩ ዝጸገባ ኮይኑ ክስመዐን ዝገብር ከኒናታት ብምውሳድ፡ ዝበለዓኦ መግቢ ከይሓቐቐ እንከሎ ኢደን ናብ ኣፈን ኣእትየን ብተምላስ ከም ዝወጽእ ብምግባር፡ ከምኡ ድማ ዝርካቡ ጸዓት ናይ ኣካላተን ጸንቂቐን ንምቅጻል ኣብ ከቢድን ዕረፍቲ ዘይብሉን ኣካላዊ ምንቅስቕስ ብምጽማድ ኣቢለን፡ ሚዛን ኣካላተን ናብ ትሕቲ 40 ኪሎ


ናይ ሎሚ ዓመት ተዓወትቲ ኣህጉራዊ ሽልማት ‘ጎልድማን ኢንቫይርመንታል ፕራይዝ (Goldman Environmental Prize)፡ ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ኣቓልቦ ማዕከናት ዜና ዓለም ስሒበን ቀንየን። እተን ነዚ ክቡር ሽልማት’ዚ ንምዕታር ኣብዚ ሰሙን’ዚ ዝተበሰራ ሽዱሽተ ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ድሕነት ኣከባቢ ሕልፊ ሰበን ተወፍየን ዝነጥፋ ኮይነን፡ ብኣበርክቶአን ካብ ሽዱሽተአን ክፍለ ዓለማት ዝተወከላ ሕጹያት ናይቲ ሽልማት ኮይነን እየን ጸኒሐን። እዘን ዜጋታት ናይጀርያ፡ ደቡብ ኮርያ፡ ብሪጣንያ፡ ፓፑወ ኒው ጊኒ፡ ሕ.መ.ኣመሪካን ኮሎምብያን ዝኾና ተዓወትቲ ናይዚ ሽልማት፡ ኣብ ምምካት ክሊማዊ ለውጢን ኣብ ምድሓን ህይወታዊ ብዙሕነትን ብዝገብራኦ ዘለዋ ፍሉይ ኣበርክቶ እየን ነዚ ሽልማት’ዚ ክበቕዓ ክኢለን። ነፍሲ ወከፈን ድማ 200,000 (ክልተ ሚእቲ ሽሕ) ዶላር ተሸሊመን። ሓንቲ ካብ’ዘን ተሸለምቲ፡ ዩቨሊስ ሞራለስ ብላንኮ ዝተባህለት ኮሎምብያዊት ኮይና፡ ኣብ 24 ዓመት ዕድመኣ ነዚ ሽልማት’ዚ ክትዓትር ብምብቅዓ፡ ካብ ሓያሎ ወገናት ዓለም ፍሉይ ኣተኩሮን ኣድናቖትን ክትረክብ ክኢላ ኣላ። ኣህጉራዊ ሽልማት ጎልድማን ኢንቫይርመንታል ፕራይዝ፡ ብኣመሪካውያን ገበርቲ ሰናይ ሪቻርድ ጎልድማንን ብዓልቲ ቤቱ ሮዳ ጎልድማንን ኣብ 1989 ኣብ ካሊፎርንያ ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ዓመታዊ ኣብ ምዕቃብ ኣከባቢ ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ሽዱሽተ ዜጋታት (ንሽዱሽተአን ክፍለ ዓለማት ዝውክሉ ማለት’ዩ) ይሽልም። ክሳብ ሕጂ ድማ፡ ብድምር ልዕሊ 32 ሚልዮን ዶላር ሸሊሙ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ ናይ 37 ዓመት ታሪኹ፡ ሎሚ ዓመት’የን ንፈለማ እዋን ተሸለምቱ ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ዝኾና ዘለዋ። ከድጃ ኢብራሂም ከድጃ ኢብራሂም ሓዳስ ኤርትራ 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 11 መበል 35 ዓመት ቁ.203


ቀዲመን፡ እታ10 ነጥቢ ኣኪባ ሓሙሸይቲ ዝነበረት ኩባንያ ሰምበልን፡ እታ ኣርባዕተ ነጥቢ ኣዋህሊላ ንቀዳማይ ዙርያ ታሽዐይቲ ኮይና ዝወደአቶ ማይ ተመናይን እየ ተጋጢመን። ኩባንያ ሰምበል፡ ኣብ መበል 81 ደቒቕ ብመንገዲ ዩኤል ቢንያም - ሸቶ ብምምዝጋብ 1ብ0 ተዓዊታ። ኣጥቃዓያ የማነ ሃብቶም ከኣ፡ ናይቲ ግጥም ብሉጽ ተጻዋታይ ተባሂሉ። ኩባንያ ሰምበል፡ ነጥባ ናብ 13 ክብ ኣቢላቶ። ኣስመራ ቢራን ኣልታሕሪርን ተጻዊተን፣ ቅድሚ ዕረፍቲ ብዘይ ሸቶ ወዲአን። ኣብ ካልኣይ እብረ፡ ክልተ ተጻወትቲ ዝቐየረት ኣስመራ ቢራ፡ ኣብ መበል 69 ደቒቕ መሪሕነት ዘትሓዘታ ሸቶ ኣቑጺራ። ዮናታን ነጸረኣብ፡ ላሜክ መስፍን ንዘሻመዋ ኵዕሶ ብርእሱ ገጭዩ እዩ ንጋንታኡ ዘዐወተት ወሳኒት ሸቶ ኣመዝጊቡ። ተኸላኻሊ ቢራ - ፋኒኤል ኣስፋሃ ድማ፡ ናይቲ ግጥም ብሉጽ ተጻዋታይ ቀጺለን ኣብ ቀዳማይ ዙርያ፡ ብቕደም ተኸተል 11ን ሸውዓተን ነጥቢ ዝኣከባን ራብዓይቲን ሻሙነይቲን ኮይነን ዝወደኣኦን ኣጥቃዓይ ኩባንያ ሰምበል - የማነ ሃብቶም


ዓላ ንኣውገት፡ ዓዲ ሮሶ ንባርዕ ተመሳሳሊ 1ብ0 ስዒረንአን። አብ ካልአይ ድግማ ድማ፡ ኣልጌን ንባርዕ 1ብ0 ክትስዕራ እንከላ፡ ዓዲ ሮሶን ኣውገትን ድማ ብማዕረ ውጽኢት ተፈላልየን። ውሽጣዊ ወድድራት ኵዕሶ ሰኪዐት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ትማሊ ዓርቢ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ኣብ ሜዳ መዓስከር ደንደን ቀጺሉ። ፈለማ ጋንታታት ባርዕን ኣውገትን እየን ገጢመን። ባርዕ ድማ 69ብ25 ተዓዊታ። ብዓል ውዕለት ባርዕ ዝኾነ ሴም ዳዊት 25 ሸቶታት ኣመዝጊቡ። ኣብ ደቂ ተባዕትዮ፡ ተውለ ንዓዲ ሮሶ፡ ዓላ ንኣልጌን፡ ኣውገት ንኣልጌን፡ ተውለ ንዓዲ ሮሶ፡ ኣውገት ንዓላ ብተመሳሳሊ 1ብ0 ስዒረንአን። እዚ ውድድር፡ ሎሚ ቀዳም ቀጺሉ ክውዕል’ዩ። ግጥም ኣልጌንን ቶኮርን፡ ብጸቢብ ዓወት ቶኮር 70ብ64 ተዛዚሙ። ኣባላ እዮቤል ክብሮም ድማ፡ 35 ሸቶታት ብምምዝጋብ ጸብለል ኢሉ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣብቲ ዕለት ውድርር ቸዝ ኣብ መዓስከር ደንደን ተኻይዱ ነይሩ። ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ተውለ ንኣልጌን፡ እዚ ውድድር፡ ሰኑይ 27 ሚያዝያ ብናይ ደረጃ ጸወታ ኣውገትን ኣልጌንን፡ ናይ ዋንጫ ባርዕን ቶኮርን ክዛዝም እዩ።


ፉልሃም - ኣስቶን ቪላ ሊቨርፑል - ፓላስ ዌስት ሃም - ኤቨርተን ስቱን፡ 1 - 1 2 - 1 1 - 1 ኮምፕዩተር፡ 1 - 2 3 - 0 2 - 1 ዎልቭስ - ቶተንሃም ኣርሰናል - ኒውካስል ማን ዩናይትድ - ብሬንትፎርድ ስቱን፡ 0 - 1 2 - 0 1 - 1 ኮምፕዩተር፡ 1 - 2 2 - 0 2 - 0 ብዘይካ’ዚ፡ ሎሚ ማን ሲቲን ሳውዝሃምፕተንን ዘካይዳኣ ናይ ፍርቂ ፍጻመ ጸወታ ኤፍ.ኤ ካፕ፡ ክልተኦም፡ ሲቲ 3ብ0 ክትዕወተላ ገሚቶም። ጽባሕ ሰንበት ቸልሲን ሊድስን ዘካይዳኣ ጸወታ ከኣ፡ ስቱን - ሊድስ 2ብ1 ክትዕወት፣ ኮምፕዩተር ከኣ፡ ቸልሲ 2ብ1 ክትዕወት ገሚቶም።


ኣከፋፋሊ ባርሴሎና - ፍሬንኪ ዲ ዮንግ፡ ወዲ ጋንታኡ ላሚን ያማል ንደረጃ ናይ ቅድም ተጻዋታይ ናይዛ ክለብ ሊዮኔል መሲ ክበጽሖ ዝኽእል እንተኾይኑ ኣብ ዝተሓተተሉ፡ “ክቐርቦ ኣይክእልን” ክብል መሊሱ። ከኣ፡ ካብዚ ንላዕሊ ክኸውን ይግመት። ብኣጋኡ’ውን ገለ ወገናት፡ “ንደረጃ ሊዮነል መሲን ክሪስቲያኖ ሮናልዶን ክበጽሖ ይኽእል ዶ፧” ዝብል ሕቶ የልዕሉ እዮም። ብሉጻት ተጻወትቲ ዝፈለዮምን፡ ካብ ሜዳ ወጻኢ ልዑል ስነ ምግባር ስለዘለዎም ምዃኑ ሓቢሩ። ያማል ዝርከብዎም ካልኦት ትስፉዋት ተጻወትቲ ድማ፡ ናይዞም ብርቂ ተጻወትቲ መገዲ ክሕዙ እንተኾይኖም፡ ከምኡ ክገብሩ ከምዘለዎም ብምግላጽ፡ “ብቕዓት (Talent) ብዘይ ስነ ምግባር ዋጋ የብሉን” ክብል ማዕዳኡ ኣመሓላሊፉ። ካልኣይ ሓለቓ ጋንታ ባርሴሎና ዝኾነ ዲ ዮንግ፡ ያማል ንደረጃ መሲ ክበጽሖ ዝኽእል እንተኾይኑ ኣብ ዝተሓተተሉ፡ “ብፍጹም፡ ዝኾነ ተጻዋታይ ንደረጃ መሲ በጺሑዎ ክርኢ እየ ዝብል እምነት የብለይን። ያማል፡ ተኣምር ብቕዓት እዩ ዘለዎ፣ ብዙሕ ግዜ ብሉጽ ተጻዋታይ ዓለም’ውን ክኸውን ዝሓለፈ ረቡዕ ድሕሪ ብዘጋጠሞ ማህረምቲ ኣብ ናይ ተሃድሶ ግዜ ዝርከብ ወዲ 18 ዓመት ያማል፡ ካብ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ብዘርእዮ ዘሎ መሳጢ ብቕዓት፡ ሓደ ካብቶም ዝበለጹ ተጻወትቲ ናይዚ እዋን ክስራዕ ክኢሉ ኣሎ። ምስ ግዜ ልዑል ተመኵሮ ምስ ቀሰመ


ይኽእል እዩ። እንተኾነ፡ ካብ ቆልዓይ እንከለኹ ዝረኣኽዎ መሲ፡ ናይ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ተጻዋታይ ኵዕሶ እግሪ እዩ። ከቶ ኣብ ደረጃኡ ዝቐርብ ተጻዋታይ ከኣ የለን።” ክብል ገሊጹ። ፊፋን ኢጣልያን፡ ነቲ ፕረዚንደት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ከምዘቕረቦ ዝግለጽ ሕቶ ተሳተፍነት ዋንጫ ዓለም 2026 ብኣሉታ መሊሶምሉ። ዛጊት ኣብ ኩሉ ውድድራት ንባርሴሎና 293 ግዜ ዝወከላ ዲ ዮንግ፡ ንክልተ ወቕቲታት ኣብዛ ክለብ ምስ መሲ ሓቢሩ ክጻወት በቒዑ እዩ። ትራምፕ፡ ምስ ሃገሩ ኣብ ኲናት ተሸሚማ ዘላ ኢራን፡ ካብ ዋንጫ ዓለም ተኣልያ፡ ኢጣልያ ክትትካእ ሓሳብ ምሃቡ ይግለጽ። ይዅን እምበር፡ ፊፋ ተሳትፎአን ርጒጽ ዝገበራ ሃገራት እንተላይ ኢራን ኣብቲ ውድድር ክርከባ ከምዝጽበ ክገልጽ እንከሎ፡ ሚኒስትር ስፖርት ኢጣልያ ከኣ፡ “ፈለማ ኣይከኣልን እዩ”፣ ብተወሳኺ፡ ወኪል ስሙያት ተጻወትቲ ዝኾነ ጆርጅ መንደዝ፡ ሮናልዶን መሲን፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክጻወቱ ዝሓገዞምን ካብ ካልኦት ምስ ብቕዓቶም ዝጠፍኡ ተጸዊዑ። በዚ ውጽኢት፡ ኣስመራ ቢራ ነጥባ ናብ 14 ኣበሪኻ ደረጃኣ ዓቂባ። እዚ ውድድር፡ ሰንበት ኩባንያ ህንጻ ሰገንን ኣዱሊስን 1፡30 ድ.ቀ፡ ደንደንን ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን 3፡30 ድ.ቀ ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ብዘካይዳኦ ጸወታ ክቕጽል እዩ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ካልኣይ ዙርያ ሻምፕዮና ካልኣይ ዲቪዥን ደቂ ተባዕትዮ’ውን፡ ረቡዕ ቀጺሉ ነይሩ። ገጀረት ንኣልታሕሪር ‘ቢ’ 1ብ0 ከምኡ’ውን ዕዳጋ ሓሙስ ንጸጸራት 2ብ0 ስዒረንአን። ተኸላኻሊ ኣስመራ ቢራ - ፋኒኤል ኣስፋሃ


ተጻዋታይ በነፊካ - ጂያንሉካ ፕረስቲያኒ፡ ብሰሪ’ቲ ኣብ ልዕሊ ተጻዋታይ ሪያል ማድሪድ ቪንስየስ ጁንየር ፈጺምዎ ዝተባህለ ናይ ኣድልዎ ተግባር፡ ናይ ሽዱሽተ ጸወታታት እገዳ ብማሕበር ኵዕሶ እግሪ ኤውሮጳ ‘ዩኤፋ’ ተወሲኑሉ። ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣብ ሜዳኣ በነፊካ ዝተኻየደ ናይ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ጸወታ ሻምፕዮንስ ሊግ፡ ቨንስየስ፡ በዚ ኣርጀንቲናዊ ኣከፋፋሊ ኣሌታዊ ኣድልዎ ከምዝወረዶ እዩ ከሲሱ። ፕረስቲያኒ፡ ሓሙሽተ ግዜ ንቪንስየስ ‘ህበይ’ ከምዝበሎ’ውን፡ ወዲ ጋንታኡ ንቪንስየስ ዝኾነ ከይላን ምባፐ ገሊጹ ነይሩ። ይዅን እምበር፡ ኣፉ ብማልያኡ ሸፊኑ ንቪንስየስ ዝተዛረቦ ፕረስቲያኒ፡ ዓሌታዊ ቃል ከምዘየውጽአ ብምግላጽ፡ ቪንስየስ ብጌጋ ካልእ ኮይኑ ከምዝተሰምዖ ገሊጹ። ዓሌታዊ ዘይኮነ’ውን ብሆሞፎቢክ ቃል (ምስ ሓደ ጾታ ዝተኣሳሰር) ከምዝጸርፎ ገሊጹ ነይሩ። ድሮ ሓንቲ መቕጻዕቲ ሓሊፋትሉ እያ። ናይ ሰለስተ ግጥማት እገዳ ከኣ፡ ኣብ ዝቕጽል ክልተ ዓመታት እዩ ክትግበር። በዚ ድማ፡ ክልተ ግጥማት እዩ ክቕጻዕ። ብዘይካ’ዚ፡ ዩኤፋ፡ ንፊፋ ሕቶ ኣቕሪቡሉ ኣሎ - መቕጻዕቲ ፕረሲቲያኖ ክሳብ ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኽ (ኣብ ዋንጫ ዓለም) ክኸውን ብምድላዩ። ፕረስቲያኖ፡ ጉዳዩ ክሳብ ዝጻረ ንግዜኡ ኣብ ካልኣይ እግሪ ከይጻወት ብምእጋዱ፡


ናይ ክንፊ ኣጥቃዓይ ማን ሲቲ - ጀረሚ ዶኩ፡ “ንኣርሰናል፡ ኣብ ፍጻመ ጸወታ ካራባኦ ካፕ ብምስዓር፡ ብስነ ኣእምሮኣዊ መዳይ ከም እንሃርሞም ንፈልጥን ነይርና” ክብል፡ ነዚ ኣብዚ እዋን’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሓዲሽ ኣንፈት ንቅልስ ዋንጫ ፕሪመር ሊግ ጸላዊት ጸወታ ምንባራ ገሊጹ። ሲቲ፡ ንኣርሰናል 2ብ0 ስዒራ ዋንጫ ምስ ኣልዓለት፡ ኣብ ልዕሊ’ዛ መወዳድርታ ስነ ኣእምሮኣዊ ጸብለልነት ከምዝሓዘት ይእመን። ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጸወታ ፕሪመር ሊግ ኣብ ሜዳኣ ዓዲማ 2ብ1 ክትስዓራ ምኽኣላን ረቡዕ ምሸት ንበርንለይ ስዒራ መሪሕነት ናይዚ ሊግ ክትሕዝ ምብቅዓን ከኣ፡ እቲ ዓወት መንጠሪ ባይታ ከምዝኾና ይትንተን። ሎሚ ንኒውካስል ዓዲማ እትጻወት ኣርሰናል፡ ካብ ክልተ ተኸታታሊ ስዕረት ፕሪመር ሊግ ወጺኡ (ቅድሚ ብሲቲ ምስዓራ፡ ብቦርንማውዝ ኣብ ሜዳኣ 2ብ1 ምስዓራ ኣይርሳዕን) ሓዲድ ዓወት ምስ ዘይትረግጽ፡ ንማን ሲቲ ዋንጫ ፕሪመር ሊግ ንኸተልዕል፡ ቀጠልያ መብራህቱ ክትውልዓላ እያ።


ሎሚ ሎሚ ሊግ ኵዕሶ እግሪ ዞባ ማእከል ደቂ ኣንስትዮ ሊግ ኵዕሶ እግሪ ዞባ ማእከል ደቂ ኣንስትዮ ድሕሪኡ ከኣ፡ “ጽቡቕ ኣይኮነን።” ክብል ነጺግዎ። ጎዳይፍ - ገጀረት 11፡30 ቅ.ቀ ኢንሹራንስ - ዕዳጋ ሓሙስ 1፡30 ድ.ቀ ምምሕዳር ሰምበል - ደንደን 3፡30 ድ.ቀ ብዘይካ’ዚ፡ ፕረዚንደት ኦሎምፒክ ኮሚተ ኢጣልያ፡ “ኣብ ዋንጫ ዓለም ክትሳተፍ ጽዒርካ ኢኻ ትረኽቦ። እዚ ጉዳይ ብሓቂ ከም ሓሳብ እንተቐሪቡ፡ ንኵዕሶ እግሪ ሃገርና ረብሓ ዘይኮነ ጸርፊ እዩ።” ኢሉ። ፕሪመር ሊግ መበል 34 ሰሙን ፉልሃም - ኣስቶን ቪላ 2፡30 ድ.ቀ ዌስት ሃም - ኤቨርተን 5፡00 ድ.ቀ ዎልቭስ - ቶተንሃም 5፡00 ድ.ቀ ሊቨርፑል - ፓላስ 5፡00 ድ.ቀ ኣርሰናል - ኒውካስል 7፡30 ድ.ቀ ኣርባዕተ ግዜ ጽዋእ ዓለም ዘልዓለት ኢጣልያ፡ ካብ መጻረዪ ግጥማት ምትራፋ ይፍለጥ፣ ንሳልሳይ ተኸታታሊ ግዜ ድማ፡ ካብ ዋንጫ ዓለም (ኣብ 2018ን 2022ን ተሪፋ እያ) ክትእለ ተቐሲባ። ኤፍ.ኤ ካፕ ርብዒ ፍጻመ ማን ሲቲ - ሳውዝሃምፕተን 7፡15 ድ.ቀ ላ’ሊጋ መበል 33 ሰሙን ገታፈ - ባርሴሎና 5፡15 ድ.ቀ 25 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.203


ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ እቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ሊባኖስን ተበጺሑ ዝጸንሐ ን10 መዓልታት ዝቐጸለ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ፡ ብሰለስተ ሰሙናት ክናዋሕ ምዃኑ ሓቢሩ። እቲ ውሳነ፡ ዝሓለፈ ሓሙስ፡ ኣምባሳደራት ክልተአን ሃገራት ኣብ ቤት ጽሕፈት ቤተ መንግስቲ ኣመሪካ (ዋይት ሃውስ) ንኻልኣይ ግዜ ድሕሪ ዘካየድዎ ዝርርብ እዩ ተበጺሑ። ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ‘ትሩዝ ሶሻል’ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፡ መንግስቲ ሊባኖስ ካብ መናውራታት ሕዝቦላህ ንኽድሕን፡ ኣመሪካ ምስቲ መንግስቲ ሓቢራ ክትሰርሕ ምዃና ገሊጹ። ንሱ ወሲኹ፡ ምስ ወኪላት እስራኤልን ሊባኖስን ከም ዝተራኸበን ጽቡቕ ዝርርብ ከም ዘካየደን ድሕሪ ምሕባር፡ ኣብ ቀረባ መጻኢ ንቐዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ናታንያሁን ፕረዚደንት ሊባኖስ ጆሰፍ ዓዉንን ዓዲሙ ከዘራርቦም መደብ ከም ዘለዎ ኣነጺሩ።


ፈረንሳን ፖላንድን፡ ኣንጻር ፈደረሽን ሩስያን ቤላሩስን ዝቐንዐ ዝመስል ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ከካይዳ ምድላዋት ይገብራ ምህላወን፡ ‘ዊርቱዋልና ፖልስካ’ ዝተባህለት ማዕከን ዜና ፖላንድ ሓቢራ። ልምምዳት ከካይዳ ምዃነን ኣነጺራ። ዘኽእሎም ውጥናትን ኣመልኪቶም፡ ኣብዛ ሰሙን እዚኣ ከም ዝተዘራረቡ ተፈሊጡ ኣሎ። ሞስኮ ግን፡ ኣብ ልዕሊ ዝኾነት ኤውሮጳዊት ሃገር መጥቃዕቲ ከተካይድ ዕላማ ከም ዘይብላ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)፡ ብቕሉዕ ንወተሃደራዊ ጎንጺ ይዳሎ ምህላዉ ከሲሳ። እቲ ተወጢኑ ዘሎ ወተሃደራዊ ልምምድ፡ ኣካል ናይቲ ፕረዚደንት ማክሮን ንዩክሌሳዊ ዓቕሚ ሃገሩ ንምዕባይ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕርታት ምዃኑ ምንጭታት ይሕብሩ። እታ ማዕከን ዜና ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ንዘለዎም ወገናት ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሓቶ ሓበሬታ፡ ክልቲአን ሃገራት ነቲ ካብ ሩስያ ክመጽእ ይኽእል እዩ ዝበላኦ መጥቃዕቲ ንምክልኻል፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ባሕሪ ባልቲክን ሰሜናዊ ክፋል ፖላንድን ሓባራዊ ንዩክሌሳዊ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮንን ቀዳማይ ሚኒስተር ፖላንድ ዶናልድ ቱስክን፡ ብዛዕባ’ቲ ዝካየድ ወተሃደራዊ ልምምዳትን ካብ ሩስያ ክመጽእ ንዝኽእል መጥቃዕትታት ግብረ መልሲ ንምሃብ ኣፈኛ ክሬምሊን ዲሚትሪ ፐስኮቭ፡ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ፈረንሳን ፖላንድን፡ ኤውሮጳ ወተሃደራውን ንዩክሌሳውን ዓቕማ ንምዕባይ ባህጊ ከም ዘለዋ ዘጉልሕ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ስጉምቲ ንርግኣት ናይታ ኣህጉር ዝዘርግ ምዃኑ ኣጠንቂቑ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ባይቶ ፊንላንድ፡ ነቲ ካብ 1980 ንደሓር ዝኣገዶ - ንዩክሌሳዊ ኣጽዋር ናብታ ሃገር ምእታውን ምዕቃብን ዘፍቅድ ሕጊ - ዳግማይ ክዛተየሉ ጀሚሩ ምህላዉ ተሓቢሩ። ፈደረሽን ሩስያ ብወገና፡ ፊንላንድ ዝኾነ ይኹን ንዩክሌሳዊ ኣጽዋር ናብ መሬታ ምስ እተእቱ፡ ንድሕነታ ከቢድ ስግኣት ስለ ዝኸውን፡ ተሪር ግብረ መልሲ ክትህበሉ ክትግደድ ምዃና ኣጠንቂቓ’ላ። ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ዓይገት ቁ.ገዛ 214 ከባቢ ፓስጣ ዕዳጋ ዓርቢ 07120574 ዕለት ዕለት ፋርማሲ ኖቫ 25/04/26 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 እንተኾነ፡ እቲ ኣብ መንጎ መንግስታት ሊባኖስን እስራኤልን ዝተበጽሐ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ፡ ብሰንኪ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ዶብ ሊባኖስ ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕትታት፡ ኣብ ሰንኮፍ ከም ዝርከብ እዮም ተዓዘብቲ ዝገልጹ። ዝሓለፈ 16 ሚያዝያ፡ እስራኤልን ኣመሪካን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝጀመራኦ ልፍንታዊ መጥቃዕቲ ስዒቡ ኣብ መንጎ እስራኤልን ሊባኖስን ዝተወልዐ ግጭት፡ ንዓሰርተ መዓልታት ደው ክብል ኣብ ስምምዕ ምብጻሑ ዝዝከር እዩ።


ኣሽሓት ሰራሕተኛታቱ፡ ዕድል ክህብ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ። ኩባንያ ቴክኖሎጂ ሜታ፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ ሰብ ሰርሖ ብልሒን ብዙሕ መሃያ ኣብ ዝኽፈሉ ክኢላታት ናይቲ ዓውዲን ልዑል መጠን ገንዘብ የውጽእ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ኣስታት 8 ሽሕ ካብ ሰራሕተኛታቱ ክሰጉግ ምዃኑ ሓቢሩ። ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት፡ እቲ ናይ ጥሮታ ዕድል፡ ኣብ መጀመርያ ዝመጽእ ግንቦት ንኣስታት 8,750 ሰራሕተኛታቱ ክህቦም መዲቡ ምህላዉ ኣነጺሮም። እቲ ኩባንያ ቴክኖሎጂ፡ ነቲ ናይ ምስጓግ ስጉምቲ ዝወሰደሉ ምኽንያት፡ ብቕዓት ስራሕ ንምምሕያሽን ኣብ ሰብ ሰርሖ ብልሒ ከኣ ሓደሽቲ ወፍርታት ንምክያድን ምዃኑ ኣረዲኡ። ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ፡ ዝተፈላለያ ዓበይቲ ናይ ቴክኖሎጂ ኩባንያታት ዝወስዳኦ ዘለዋ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰራሕተኛታት ናይ ምስጓግ ስጉምቲ፡ ኣብ ሰብ ሰርሖ ብልሒ ዝካየድ ወፍሪታት ንምዕባይ ዝዓለመ ምዃኑ ይገልጹ። ብተወሳኺ፡ ዓርሞሽሽ ኩባንያ ቴክኖሎጂ ማይክሮሶፍት፡ ብድሌቶም ጥሮታ ክወጽኡ ንዝደልዩ ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ


ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀርያ ኣብ ዝርከባ ክልተ ገጠራት፡ ዕጡቓት ብዝፈጸምዎ መጥቃዕትታት፡ ብውሑዱ 20 ሰባት ከም ዝተቐትሉ፡ ሰበ ስልጣን ናይቲ ከባቢ ሓቢሮም። ተወጢሖም ናብ ዓዲታት ፑባጉን ማዮ- ላደንን ድሕሪ ምንቅስቓስ፡ ኣብ ልዕሊ ነበርተን ተዅሲ ከም ዝኸፈቱን ብርክት ዝበሉ ኣባይቲ ከኣ ከም ዘቃጸሉን፡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም። ነቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደሉ ኣካል እኳ እንተ ዘየለ፡ ካብ 2009 ጀሚሩ ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ዕጡቕ ጉጅለ ቦኮ ሓራም ፈጺሙዎ ክኸውን ከም ዝኽእል ግን፡ እቶም ሰበ ስልጣን ወሲኾም ኣመልኪቶም። ኣብታ ብነደዲ ሃብታም ምዃና ዝንገረላ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ኣዋርሕ፡ ጃምላዊ ጭውያ ሰላማውያን ሰባት፡ መጥቃዕትታት ኣብ ልዕሊ ወተሃደራዊ መዓስከራትን ቅትለት ላዕለዎት መኮነናትን ብብዝሒ ከም ዘጋጠመ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። እቶም ዕጡቓት፡ ኣብ ሞተር ብሽክለታ


ኣብ ዞባ ዓንሰባ፡ ተሳትፎ ኮም ኣብ ምዕዋት ዝተወጠኑ መደባት ከምኡ’ውን ኣብ ምስፋሕን ምጽጋንን ትካላት ጥዕና ዝምስገን ምዃኑ፡ ብ27ን 28ን ለካቲት ኣብ ዝተኻየደ ገምጋም ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ተገሊጹ። ሓላፊ ናይ’ቲ ጨንፈር ዶ/ር ሄኖክ ጸሃየ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ብቕዓት ዝወሃብ ኣገልግሎት ዘተኰረ ሓያል ስራሕ ይሰላሰል ከምዘሎ ብምሕባር፡ ሳላ ውሁድ ጻዕሪ ኮምን ሞያውያን ጥዕናን፡ ኣብ 2025 ኣብ ትካላት ጥዕና ናይ ዝሓርሳ ኣደታት መጠን ካብ 72 ሚእታዊት ናብ 80 ሚእታዊት፣ መጠን ሕውየት ሕማም ‘ቲቢ’ ድማ ናብ 95 ሚእታዊት ከምዝበረኸ፣ መጠን መልከፍቲ ሕማም ዓሶ ካብ 8.5 ሚእታዊት ናብ 6.5 ሚእታዊት ከምዝወረደ፣ ሸፈነ ኩሉ ዓይነት ክታበት ኣብ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ቈልዑ ከኣ 92 ሚእታዊት ከምዝበጽሐ ጠንቂ ዑረት ዝኾኑ ሕማማት ንምክልኻል፡ ሸለልትነት ክውገድን ጥንቃቐ ክዝውተርን፡ ኣብ ሆስፒታል ከረን ዝነጥፉ ሞያውያን ጸዊዖም። ሓላፊ ክፍሊ ሕክምና ዓይኒን ክኢላ መጥባሕትን ኣቶ ካሕሳይ ስዩም፡ ዓይኒ ኣዝያ ተነቃፊት ህዋስ ብምዃና ክንክን ከምዘድልያ ብምጥቃስ፡ ቀጻሊ ጽሬትን ኣብ ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ ዝርከብ መገሃጫታት ግቡእ ምሕደራን ተጠቃምነትን ክግበረሉ፡ ሓላፊ ሃብቲ እንስሳ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ብርሃነ ሃብተ ኣተሓሳሲቡ። ናይ መገሃጫ ቦታታት፡ ብደረጃ ዓድን ምምሕዳራት ከባቢን ብግቡእ ተጸኒዑ እንተተኸሊሉን ንኣጠቓቕማኡ ዝምልከት መምርሒ እንተወጺኡሉን፡ ጥሪት ዓመት ምሉእ ካብ ከባቢአን ከይረሓቓ ዝምገባሉ ዕድል ክረኽባ ስለዝኽእላ፡ ምምሕዳራት ውሕሉል ኣገባብ ክኽተላ ከምዝግባእ ገሊጹ። ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ሳዕርን ተረፍ ምህርትን ብግቡእ ናይ ምኽዛን ልምዲ ስለዘይጸንሐ፡ ዋሕዲ ዝናብ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን፡ ወነንቲ ጥሪት ክሳግሙን ክሽገሩን ከምዝጸንሑ ዝገለጸ ኣቶ ብርሃነ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ክህሉ ዝግብኦ ውሕሉል ኣጠቓቕማን ኣብ መወዳእታ ኣቶ ካሕሳይ፡ መነጽር ዓይሚ ብዓይነቶም፡ ደረጃኦምን ዋጋኦምን ስለዝፈላለዩ፡ ረኺበ ኢልካ ዘይተኣዘዘልካ መነጽር ምጥቃም ግጉይን ሓደገኛን ስለዝዀነ ክውገድ ኣዘኻኺሩ። ፎርቶ ሳዋ - ምሕደራ መገሃጫ ኣቓልቦ ክግበረሉ መተሓሳሰቢ ቀሪቡ ኣብ ዞባ ዓንሰባ፡ ሓደ መወከሲ ሆስፒታል፡ 3 ኮማዊ ሆስፒታላት፡ 6 ማእከላት ጥዕና፡ 29 መደበራት ጥዕና፡ 36 ነቑጣታት ጥዕና፡ ከምኡ’ውን ሓደ ማእከል ወለንታዊ መርመራ፡ ብጠቕላላ 76 ትካላት ጥዕና ኣለዋ። ጠንቂ ዑረት ንምክልኻል ጥንቃቐ ክዝውተር፡ ሞያውያን ጸዊዖም ምምላእ ጠለባት ቀረብ መድሃኒት፡ ናውቲ ሕክምናን ሞያዊ ዓቕሚ-ሰብን፡ ከምኡ’ውን ጽገና ክፍሊ መጥባሕቲ ሕክምናዊ ምክትታል ምግባርን ወሳኒ ከምዝዀነ ኣብሪሁ። ሕማም ሽኮር፡ ግጉይ ኣመጋግባ፡ ክታበት ቪታሚን ‘ኤ’ ዘይምውሳድ፡ ጸባ ጡብ ኣደ ብግቡእ ዘይምጥባው፡ ዘይምቹእ ክሊማ፡ ምንጽብራቕ ዝበዝሖ ከባቢ፡ ባህላዊ ፍወሳን ካልኦትን ጠንቂ ዑረት ክዀኑ ከምዝኽእሉ፣ እንተዀነ ምሕደራን መገሃጫታት፡ ወነንቲ ጥሪት ሳዕርን ተረፍ ምህርትን ናይ ምኽዛን ልምዲ ከማዕብሉ ጸዊዑ። ብተወሳኺ፡ ኣቐዲመን ኣብ ናይ መገሃጫ ቦታታት ዝተሰርሓ ራህያታት፡ ብሰንኪ ድበት ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮይነን ብምህላወን፡ ብማሽነሪ ዝተደገፈ ጽገና ክግበረለን ኣዘኻኺሩ። ሆስፒታል ከረንን ኮማዊ ሆስፒታል ሓጋዝን ካብ’ቶም ዝተተግበሩ መደባት ምዃኖም ብምጥቃስ፡ ምስ መሻርኽቲ ብምትሕብባር ኣብ መጥባሕቲ ብዓለም ደረጃ ጠንቂ ናይ 90 ካብ ሚእቲ ዑረት ተባሂሉ ዝግለጽ ሓበላ ዓይኒ ከምዝዀነ ገሊጹ። ጠንቅን መበገስን ሕማማት ዓይኒ ኣብ ቈልዑ፡ ግቡእ ጽሬት ዘይምዝውታር፣ ዘይናትካ ሽጎማኖ ምጥቃም፣ ምስ ሓመምካ ተቐላጢፍካ ናብ ሕክምና ዘይምኻድ፡ ከምኡ’ውን ሓደጋ ኣብ መወዳእታ ኣቶ ብርሃነ፡ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ካብ ዘሎ ጠቕላላ ስፍሓት መገሃጫታት፡ ዛጊት ብግዝያውነት ሓበላ ዓይኒን ፍሉይ መጥባሕትን ውጽኢታዊ ስራሕ ከምእተተግበረ ሓቢሩ። ማህረምትን ባህርያዊ ጸገማትን ከምዘጠቓልል ዝሓበረ ኣቶ ካሕሳይ፡ ወለዲ ብኣግኡ ከስተባህሉሎምን ብኣጋ ናብ ሕክምና ክወስድዎምን ተማሕጺኑ። ግላኮማን ሓበላን ገለ ካብ’ቶም ምስ ዕድመ ተኣሳሲሮም ዝኽሰቱ፡ ጠንቂ ዑረት ክዀኑ ዝኽእሉ ሕማማት ዓይኒ ምዃኖም ጠቒሱ ድማ፡ ብኣጋ ኣለሊኻ ዝተኸለለ ሕዛእቲ 2 ሽሕ ሄክታር ጥራይ ዘሎ፡ ናብ 6 ሽሕ ንምስፍሑ መደብ ከምዘሎ ብምምልካት፡ ኣብ ተሳተፍቲ ድሕሪ ዘካየድዎ ዘተ፡ መደበር ጥዕና መለብሶ ናብ ማእከል ጥዕና ክትዓቢ፣ ንሓደስቲ ሞያውያን ጥዕና እዋናዊ ስልጠናታት ክውደብ፣ ኮም ዝመርሖ ከባብያዊ ጥዕና ንምስፋሕ ምክትታል ክሕይል፣ መልከፍቲ ሕማም ዓሶ ንምግታእ ድማ ብኣተክሮ ክስራሕ ዝብል ርእይቶታት ኣቕሪቦም። ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሕሴን ኣብ መወዳእታ፡ ተዓሚሙ ዘሎ ንጥፈታት ኣብ መጻኢ ንዝትግበር ድርኺት ዝፈጥር ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ሸቶታት ዘላቒ ምዕባለ ንምዕዋትን ሕማማት ንምምካትን ዓጸፋ ክስራሕ ኣተሓሳሲባ። ንምፍዋሶም ክከኣል ምእንቲ፡ ዜጋታት ስሩዕ ምክትታል ጥዕና ዓይኒ ክገብሩ ተላብዩ። ናይ መገሃጫ ቦታታት፡ ሓመድን ማይን ናይ ምዕቃብ ማእቶታዊ ንጥፈታት ክካየድ ተላብዩ።


ጨንፈር ሃማደኤ ዞባ ዓንሰባ፡ ብ25 ለካቲት ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲተከሌዛን ሰሚናር ኣካዪዱ። ኣደ-መንበር ጨንፈር ወ/ሮ ኣምና ሓሰን፡ ምዕሩይ ተጠቃምነት ደቂኣንስትዮ ኣብ ኣገልግሎታት ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ መሬትን ካልእን ንምርግጋጽ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ተወሃሂዱ ዘካይዶ ጻዕሪ፡ ገና ዝተርፍ ስራሕ’ኳ እንተሎ ጽቡቕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ ገሊጻ። ኣብ ልዕሊ ደቂኣንስትዮ ሃስያ ዘስዕቡ ልምድታት ክውገዱ ምስራሕ’ውን ኣካል ዕላማታት ማሕበር ከምዝዀነ ዝጠቐሰት ወ/ሮ ኣምና፡ ደቂኣንስትዮ ኣብ ቁጠባዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላውን ፖለቲካውን መዳያት ማዕርነተን ብንጡፍ ተሳትፎአን ንምርግጋጽ ብንቕሓት ክሰርሓ ኣዘኻኺራ። ዝበለት ወ/ሮ ኣምና፡ ሎሚ’ውን እንተኾነ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከባ ደቂኣንስትዮ ኣብ መደባት መኸተን ልምዓትን ብምሉእ ዓቕመንን ፍልጠተንን ክሳተፋን ዓጸፋ ክሰርሓን ከምዝግባእ ኣገንዚባ። ልምድታት ንምውጋድ፣ ከምኡ’ውን ሞያዊ ዓቕሚ ደቂኣንስትዮ ንምዕባይ፡ ተራን ዕማምን መላእ ሕብረተሰብ ብሓፈሻ ናይ’ተን ኣብ ንጡፍ ስራሕ ዝርከባ ወከልቲ ሃማደኤ ከኣ ብፍላይ ኣብ መወዳእታ፡ መንእሰያት ደቂኣንስትዮ ንምውዳብ፣ ሃሳዪ “ተራ ደቂኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ዘሐብን’ዩ” ባጽዕ - ኣታዊታት ንምዕባይ ብውህደት ክስራሕ መዘኻኸሪ ቀሪቡ ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ባጽዕ፡ ምንጪ ኣታዊታት ንምስፋሕ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ፡ ውሁድ ስራሕ ናይ ኩሎም ኣካላት ክዓዝዝ ከምዝግባእ፡ ብ27 ለካቲት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ጸዊዑ። ቀረብ ማይ፡ ምጽጋን ትሕተ- ቅርጺ፡ ምድጋፍ ስድራ ስዉኣት፡ ምግራብን ካልእን ዝምስገን ስራሕ ከምእተሰላሰለ ገሊጹ። ዘቕረበ ኣቶ ተወልደ፡ ብቕዓትን ደረጃን ኣገልግሎታት ትምህርትን ጥዕናን ንምምሕያሽ ብዝተኻየደ ውሁድ ጻዕሪ ኣተባባዒ ውጽኢት ከምእተመዝገበ ኣብሪሁ። ቀረብ ማይ ከተማ ባጽዕ ንምውሓስ ሓያል ጻዕሪ ይሰላሰል’ኳ እንተሎ፡ ሃልኪ ንምንካይ ውሕሉል ኣጠቓቕማ ክዝውተር ለበዋ ኣካያዲ ስራሕ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ተወልደ ተስፋዝጊ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ኣብ 2025 ኣብ ምውሓስ ተሳተፍቲ ኣብ ዝቐረበ ጸብጻብ ድሕሪ ዝገበርዎ ዘተ፡ ዝኣረገ ህንጻታት ትካላት ጥዕናን ትምህርትን


ኣባላት ሃማደኤ ኣብ ንኡስ ዞባ ኣኽርያ፡ ብምኽንያት 8 መጋቢት - ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂኣንስትዮ፡ ብ26 ለካቲት ኣብ መንደፈራ ናብ ዝርከብ ማእከል ሕክምና ፊስቱላ ብምብጻሕ፡ ዓይነታዊ ሓገዝ ኣበርኪተን። ንምብራኽ ከምዝሕግዝ ገሊጻ። ክኢላ ሕክምናዊ ምክትታል ሕርስን ማህጸንን ዶ/ር ሃብተ ሃይለመለኮት ንጠንቅን ፍወሳን ፊስቱላ ዝምልከት መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ ንቕሓት ደቂኣንስትዮ ኣብ ጎዳእቲ ልምድታት ብምብራኽ ንምውጋዱ ዝካየድ ጻዕሪ ንምድንፋዕ፡ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ዘለዋ ደቂኣንስትዮ መሪሕ ተራ ክህልወን ኣተሓሳሲቡ። እቲ ሓገዝ፡ ኣልባሳት፡ መነጻጽህን ካልእ ሃለኽትን ዘጠቓለለ እዩ። ሓላፊት ሃማደኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ወ/ሮ ጸጋ ሰለሙን፡ ንፊስቱላ ንዝተቓልዓ ደቂኣንስትዮ ብምብጻሕ ዓቕመን ዘፍቅዶ ሓገዝ ምግባረን ዜግነታዊ ሓላፍነት ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ምስ’ቲ ብመንግስቲ ዝግበረለን ምሕብሓብን ናብዮትን፡ ብሕብረተሰብ ዝግበረለን ምትብባዕ ሞራለን ሓላፊ መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ደቡብ ዶ/ር ሰዓረ ተስፉ ብግደኡ፡ ነቲ ናይ ምብጻሕን ምብርካት ሓገዝን ተበግሶ ድሕሪ ምምስጋን፡ እቲ ማእከል ኣብ ፍወሳ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንግዳያት መባእታዊ ትምህርትን ሞያዊ ስልጠናን ከምዝህብ ኣነጺሩ።


ኣብ ንኡስ ዞባ ፎሮ፡ ሸፈነ ክታበት ብሓፈሻ 95 ሚእታዊት ከምዝበጽሐ፡ ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ትካላት ጥዕና ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ነርስ መሓሪ ቃልኣብ ገሊጹ። ቍ.ስ 116266 / 201820 (256)


ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል እዚ ውጽኢት ናይ’ቲ እናበረኸ ዝመጸ ንቕሓት ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247


ለይ-ኣውት ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት፡ “ጎልጅ - ምምሕዳር ፕሮጀክት ማይ ልዑል ኣስተዋጽኦ ይገብር” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ምምሕዳር ከባቢ ትንሽኣይ ዝወጸ ዜና፡ ትንሽኣይ ኣብ ንኡስ ዞባ ጎልጅ ዘይኮነ ኣብ ንኡስ ዞባ መንሱራ ከምእትርከብ ምስ ናይ ይቕረታኡ ንሕብር። ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ


ዕለት ኣብ ጠንቂን ሳዕቤናትን ሕማም ዓሶ፡ HIV/ኤይድስ፡ ነድሪ ጸላም ከብዲን ካልኦት ተመሓላለፍቲ ሕማማትን ዘተኰረ ጥዕናዊ ኣስተምህሮ ከምእተዋህበ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ተሳተፍቲ ብግደአን፡ ከም’ዚ ዓይነት ሰሚናራት ቀጻልነት ክህልዎ ተማሕጺነን። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ኣድህቦ ክግበረሉ ተላብዮም። ብምግላጽ፡ ምብራኽ ኣታዊታት ከተማ፡ ምጽጋን ዝኣረጋ ትካላት ጥዕናን ትምህርትን፡ ምሕያል ኣታዊታት ስፖርት፡ ምህናጽ ህዝባዊ ዓይኒ ምድሪ፡ ምጽጋን ህዝባዊ መዘናግዒ ቦታታትን ካልእን፡ ገለ ካብ ውጥን ስራሕ 2026 ከምዝዀነ ሓቢሩ። ኣመሓዳሪ ከተማ ባጽዕ ኣቶ ሃይለ ኣስፍሃ ኣብ ዝሃቦ መዛዘሚ ቃል፡ ተታሒዞም ዝነበሩ መደባት ስራሕ ብመንጽር ዝነበረ ሕጽረታትን ዘጋጠመ ብድሆታትን፡ መብዛሕትኦም ብተሳትፎ ህዝብን ኣካላት መንግስትን ከምእተሳለጡ ኣመሓዳሪት ንኡስ ዞባ ኣኽርያ ወ/ሮ ልያ በረኸትኣብ ብወገና፡ ኣባላት ሃማደኤ ብጥርኑፍ ንዝወደብኦ ሰናይ ተግባር ብምምጓስ፡ ግዳያት ነቲ ብሞያውያን ዝውሃበን ምኽሪ ብግቡእ ብምትግባር ዝሓሸ ሂወት ክመርሓ፣ ሃሰይቲ ልምድታት ንምውጋድ ድማ ብንቕሓት ክዋስኣ ተላብያ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ኣቶ ህዝቅያስ ውህበት ድማ፡ እቲ ብምኽንያት 8 መጋቢት ዝተወስደ ተበግሶ መልእኽቱ ረዚን ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ናብ ካልኦት ኣካላት ክልሕም ተማሕጺኑ።


12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡05 ድራማ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 መደብ ኣከባቢ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 ለሰ ስፖርት 15፡10 ዶክመንታሪ 15፡55 ዳህሳስ ሕትመት 16፡20 ሰሙናዊ ስፖርት 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ደርፊ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ዶክተራት ኣብ ስትድዮ 18፡25 ጉዳይ ኣብ ዘተ 19፡25 ሃሎ ቈልዑ 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 መደብ ሄራር 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 እንዳ ዝማም 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ)


ኣቐዲሙ ሞትን መልመስትን ህጻናት ዘኸትል ዝነበረ ሕማማት ከምእተወገደ ኣረዲኡ። ብዘይካ’ዚ፡ ክሳብ ዝሓርሳ ኣብ መጸበዪ ነፍሰ-ጾራት ተዓቚበን ክንክን ናይ ዝገብራ ኣደታት መጠን፡ ኣብ 2025 ብ2.8 ሚእታዊት፣ ኣብ ትካላት ጥዕና ናይ ዝሓርሳ ድማ ብ4 ሚእታዊት ከምዝዓበየ፣ ተርእዮ ሕማም ዓሶ ግና ብ2.5 ሚእታዊት ከምዝነከየ ኣነጺሩ። ዘይተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምቊጽጻር’ውን፡ ንዕኡ ዝከታተል ክፍሊ ብምውዳድ ሓያል ጻዕሪ ይካየድ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ንዝበለጸ ውጽኢት ኩሉ ዜጋ ብሓፈሻ ልዕሊ 40 ዓመት ዝዕድመኦም ዜጋታት ድማ ብቐንዱ፡ ኣብ ኣመጋግባ ክጥንቀቑን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ከዘውትሩን ተላብዩ። 3 መጋቢት 2026 - ገጽ 3 መበል 35 ዓመት ቁ.157


ድሕሪ ነካይዶ ሕክምናዊ ሓገዝ፡ ቀልጢፉ ክሓውየልና ምስ እንደሊ፡ ቫይታሚን ‘ዲ’ን ‘ከይ’ን ክንወስድ እዩ ዝምከር። ኣዕጽምቱ ኣይስበርን፡ ምስ ዝበር’ውን ቀልጢፉ ናይ ምሕዋይ ተኽእሎ ኣለዎ። ብዛዕባ ኣዕጽምትና ክንሓስብ እንከለና፡ ተረርቲ፡ ብቐሊሉ ዘይስበሩ ስርዓተ-ኣካላትና ጥራይ ጌርና ንድምድም ብዙሓት ኢና። ኣዕጽምትና ህይወት ዘለዎ ኣካላት ሰብነትና እዮም። ብዋህዮታት ኣዕጽምቲ ይቖሙ፡ ልክዕ ከም ዝኾነ ኣካላት ሰብነትና፡ እቶም ዋህዮታት ብመገዶም ብዝሓልፍ ፈሳሲ ዘድልዮም መግቢ ይወስዱ። ዝደለይዎ መኣዛ ድማ ይኽዝኑ። ኣዕጽምትና ብተደጋጋሚ ይሕደሱን ድልዳለኦም የዕብዩን። እዚ ኣመጋግባና ጥዕና ዝህብ ምስ ዝኸውን እዩ። ምውስዋስ ኣካላት ክውሰኾ’ውን ይግባእ። እኹል ፕሮቲን ምርካብ 50% ክፋል ኣዕጽምትና ብፕሮቲን ዝተሃንጸ እዩ። ስለዚ፡ ብፍላይ ኣብ ግዜ ህጻንነትን ጉብዝናን እኹል ፕሮቲን ክንረክብ ንድልዳለ ዓጽሚ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ኣዕጽምትና ካልሽዩም መጽዩ ክወስድ እንተኾይኑ ናይ ግድን ቫይታሚን ‘ዲ’ የድልዮ። ኣብ ክሊ ዕድመ 18 ክሳብ 50 ዓመት ዘለዉ ሰባት መዓልታዊ እንተወሓደ 5 ማይክሮ ግራም ቫይታሚን ‘ዲ’ ክወስዱ ከም ዝግባእ ክኢላታት ይምዕዱ። ተመራመርቲ ከም ዘመልክትዎ፡ ፕሮቲን ብትሑት ዓቐን ምስ እንወስድ፡ ካልሽዩም ኣብ ኣካላትና ተመጽዩ ክተርፍ ዘለዎ ተክእሎ እናተሓተ እዩ ዝኸይድ። እዚ ድልዱል ዓጽሚ ክቐውም ንዘሎ ተኽእሎታት ከም ዝጸልዎ ይንገር። ቫይታሚን ‘ዲ’ ካብ ዝተፈላለዩ መግብታት ክንረኽቦ ንኽእል ኢና። መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ፡ ትሑት መጠን ቫይታሚን ‘ዲ’ ዘለዎም ህጻናትን ኣባጽሕን ትሑት ጻዕቂ ኣዕጽምቲ ይውንኑ። ኣብ ዝቕጽል ዕድመኦም፡ ኣዕጽምቶም ብቐሊሉ ተሰባሪ ስለ ዝኸውን ብምህማነ ዓጽሚ ክሳቐዩ ዘለዎም ተኽእሎ ድማ ብ50 ሚእታዊት ዝለዓለ እዩ። ካብ 30 ዓመት ንደሓር፡ ኣዕጽምትና መጠን ጻዕቁ (ድልዳለኡ ማለት እዩ) እናጎደለ እዩ ዝኸይድ። ኣብ ግዜ መስበርቲ/ መንቃዕቲ ኣብ ግዜ መስበርቲ/ መንቃዕቲ ክንወስዶም ዘይብልና መግብታት ክንወስዶም ዘይብልና መግብታት ድልዳለ ኣዕጽምትና፡ ንዕኡ ብዝሃነጸ ኣብ ውሽጡ ብዘሎ መጠን ካልሽዩም እዩ ዝግለጽ። ይኹን’ምበር ጭዋዳታትናን መትንታትናን ብግቡእ ክዓዪ ናይ ግድን እዩ ካልሽዩምን ፎስፎረስን ዘድልዮም። እዚ ጠለብ’ዚ ብመግቢ ክነማልኦ እንተዘይክኢልና፡ ካብ ኣዕጽምትና ተመጽዩ ይውሰድ። ብኡ መጠን ድልዳለ ኣዕጽምትና ይጎድል። ብብዝሒ ጨው ብብዝሒ ጨው ኣብዚ ግዜ’ዚ ዋሕዲ ቫይታሚን ‘ዲ’ ንልዕሊ ሓደ ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ጸልዩ ከም ዘሎ መጽናዕትታት የመልክቱ። ንዝተወሰነ ደቓይቕ ጸሓይ ብርሃን ምጽላው ቆርበትና ብቐሊሉ ቫይታሚን ‘ዲ’ ክሰርሕ ይኽእል። ስብሒ ዘለዎም ዓይነት ዓሳ፡ ጸላም ከብድን ፋርማጆን ልዑል ትሕዝቶ ቫይታሚን ‘ዲ’ ኣለዎም። መዓልታዊ ኣብ ኣዕጽምትና ካልሽዩም ይኽዘንን ይሃልኽን እዩ። መዓልታዊ እኹል ካልሽዩም ክንረክብ ምስ ዘይንኽእል፡ ካብቲ ኣብ ኣዕጽምትና ዝኽዘን ካልሽዩም እቲ ዝሃልኽ ክዓቢ እዩ። ኣዕጽምትና ካልሽዩም ክኽዝን ዝኽእል ክሳብ 30 ዓመት ዕድመ ንረግጽ ጥራሕ ስለ ዝኾነ፡ ከይምህምን ጥዕና ዘለዎ ኣነባብራ ክንክተል ይግባእ። ቫይታሚን ‘ከይ’ ድማ ኣዕጽምትና ተሪር ንክኸውን ዘኽእል ፕሮቲን ኣብ ምእካብን ምሕያልን ዓቢ ግደ እዩ ዘለዎ። ጨው፡ መግቢ ንምምቃር ዝሕግዝ ኣገዳሲ ቀመም’ኳ እንተኾነ፡ ዝወሰድናዮ ካልሽዩም ኣካላትና ከይተጠቕመሉ ብመልክዕ ሽንቲ ክወጽእ ናይ ምግባር ዓቕሙ ግና ልዑል እዩ። ኣብ እዋን መስበርቲ ዓጽሚ፡ ዝተዓሸጉ መግብታት፡ ስሉጥ መግብታት (fast food) ወዘተ ልዑል ሶድዩም ስለ ዘለዎም ምውሳዶም ኣይምከርን። ቫይታሚን ‘ከይ’ ካብ ኣሕምልትን ካውሎ ፍዮርን ክንረኽቦ ይከኣል። ኣሕምልቲ ምምጋብ ኣሕምልቲ ምምጋብ ኣገደስቲ መኣዛታት ኣብ እዋን መጉዳእቲ ኣገደስቲ መኣዛታት ኣብ እዋን መጉዳእቲ ዓጽሚ ዓጽሚ ኣሕምልቲ ኣብ ድልዳለ ኣዕጽምትና ኣገደስቲ እዮም። ኣገደስቲ ምንጪ ቫይታሚን ‘ሲ’ ብምዃኖም፡ ኣዕጽምቲ ዘቑሙ ዋህዮታት ብዝለዓለ ቁጽሪ ሽኮራዊ መግብታትን ልስሉስ መስተን ሽኮር ካልሽዩም ተመጽዩ ኣብ ኣካላትና ኣዕጽምቲ ህይወት ዘለዎ ቲሹ (ኣካል) ስለ ዝኾነ፡ ዋላ’ውን ኣብ ግዜ መጉዳእቲ፡ ብገዛእ ርእሱ ናይ ምዕባይን ምጽጋንን ዓቕሚ ኣለዎ። እዚ ክኸውን ዝኽእል ግና፡ ስርዓት ዘለዎ ኣነባብራን ኣመጋግባን ምስ እንኽተል እዩ። ከይተርፍ ዕንቅፋት ይፈጥር እዩ። ከም ሳዕቤኑ፡ ረኽሲን ምቅጻልን ኣብ ስርዓተ ኣዕጽምቲ ክፈጥር ይኽእል። ኣብ እዋን መስበርቲ ዓጽሚ፡ ኣብ ክንዲ ልስሉስ መስተ፡ ማይን ጸባን ብብዝሒ ክንወስድ እዩ ዝምከር። ኣዕጽምትና፡ ኣብ ግዜ መስበርቲ ብግቡእ ክጽገን ዘገድስዎ መኣዛታት ኣለዉ።


እቲ ቀንዲ ማዕድን ኣብ ኣዕጽምትና ዝርከብ - ካልሽዩም እዩ። ኣብ መስርሕ ህይወት ዝኣረጉን ዝሞቱን ዋህዮታት ዓጽሚ እናሻዕ ብሓደስቲ ዋህዮታት እዮም ዝትክኡ። ስለዚ፡ ንቕርጽን ድልዳለን ኣዕጽምትና ክንሕሉ፡ ኣብ ግዜ መስበርትን መንቃዕትን ድማ ቀልጢፉ ክሓዊ፡ መዓልታዊ ልዑል ትሕዝቶ ካልሽዩም ዘለዎም መግብታት ምምጋብ ክነዘውትር ይግባእ። ኣልኮላዊ መስተ ኣልኮላዊ መስተ ኣልኮላዊ መስተ፡ ንምድልዳል ዓጽሚ ኣገዳሲ ዝኾነ ቫይታሚን ‘ዲ’ ብግቡእ ሜታቦላይዝ ከይከውን ይዕንቅፍ። ዋላ እቲ መስተ ውሑድ ዓቐን ይኹን፡ ኣዕጽምቲ ኣብ ዘቑሙ ዋህዮታት ጉድኣት ስለ ዘውርድ፡ እቲ መስበርቲ ቀልጢፉ ክሓዊ ኣይክእልን። ክፈርዩ የነቓቕሕ። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ’ውን፡ ቫይታሚኒ ‘ሲ’ ካብ ምራተ ናይ ምክልኻል ብቕዓት ስለ ዘለዎ፡ ዋህዮታት ኣዕጽምቲ ከይጉድኡ ይከላኸል። ኣሕምልቲ ኣብ ኣዕጽምቲ ዝህሉ ጻዕቂ ማዕድን የዕቢ እዩ። ድልዳለ ዓጽሚ ብጻዕቂ ዓጽሚ (Bone density) እዩ ዝልካዕ። ጻዕቂ ዓጽሚ ድማ ኣብ ኣዕጽምቲ ዘሎ መጠን ካልሽዩምን ካልእ ዓይነት ማዕድንን ዘነጽር መለክዒ እዩ። ጻዕቂ ዓጽሚ ዘለዎ ሰብ ብቐሊሉ


ቫይታሚን ‘ዲ’ን ‘ከይ’ን ቫይታሚን ‘ዲ’ን ‘ከይ’ን ኣብ ሽጋራ ዝርከብ ኒኮቲን፡ ንሻምብቆታት ደም ናይ ምጭባጥ/ ምሽምቃቕ ባህሪ ስለ ዘለዎ፡ ናብ ኣዕጽምትን ካልኦት ቲሹታትን ዝበጽሕ ኦክስጅን እኹል ኣይከውንን። መጽናዕትታት ከም ዘመልክትዎ፡ ኣትከኽቲ ሽጋራ መስበርቲ ዓጽሚ ምስ ዘጋጥሞም ክሓውዩ ዝወስደሎም ግዜ፡ ካብቶም ዘየትክኹ ብኽልተ ዕጽምፊ ዝነውሐ እዩ። ኣብ ኣዕጽምትና መስበርቲ ኣጋጢሙን መስበርቲ ዓጽሚ ቀልጢፉ ንኽሓዊ… መስበርቲ ዓጽሚ ቀልጢፉ ንኽሓዊ… • ነብስና ምጥላል፦ ማይ፡ ዝበላዕናዮ መኣዛ ኣብ መላእ ሰብነትና ናብ ዝርከቡ ዋህዮታት፡ እንተላይ ዋህዮታት ኣዕጽምትና፡ ብግቡእ ንኽበጽሕ ይሕግዝ። • ግቡእ ዕረፍቲ ምርካብ፦ ዕጹው ወይ ክፉት ዕጹው ወይ ክፉት ‘ዕጹው መስበርቲ’ እቲ ዝተሰብረ ዓጽሚ ቆርበት በሲዑ ንደገ ስለ ዘይወጽእ ብዓይንና ኣይንርእዮን ኢና። ኣብ ‘ክፉት መስበርቲ’ ግና ጫፍ ናይቲ ዝተሰብረ ዓጽሚ ቆርበት በሲዑ ንደገ ይወጽእ። እቲ መስበርቲ ድማ ብቐሊሉ ክነለልዮ ንኽእል። ‘ክፉት መስበርቲ’ ንረኽሲ ዝያዳ ከም እትቃላዕ እዩ ዝገብር። ኣካላትና ካብ መጉዳእቲ ንምክልኻልን ምሕዋይን ዘገልግሉ ነዝዕታት (ሆርሞናት) ግቡእ ዕረፍቲ ምስ ዝረኽቡ እዮም ዝያዳ ዝነጥፉ። ስለዚ፡ ክሳብ 7 ሰዓታት ዝኣክል እኹል ዕረፍቲ ክትረክብ ምጽዓር። • ክብደት ሰብነት ምሕላው፦ ልዑል ክብደት ሰብነት ዘለዎም ሰባት ብትሑት ክብደት ዓጽምን ምህማነ ዓጽምን ብቐሊሉ እዮም ዝጥቅዑ። እዚ ጸገመ’ዚ ብፍላይ ኣብተን ኣብ ብትከተ ጽግያ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ብግሁድ እዩ ዝርአ። ስለዚ፡ መስበርቲ ዓጽሚ ኣብ ዘጋጥመና እዋን ብፍላይ ክብደትና ክንቆጻጸር ኣገዳሲ እዩ፡። ምሉእ ወይ ዘይምሉእ ምሉእ ወይ ዘይምሉእ ኣብ ‘ዘይምሉእ መስበርቲ’ እቲ ዓጽሚ ምሉእ ብምሉእ ኣይስበርን እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ መንቃዕቲ እዩ ዝፈጥር እምበር እቲ ዓጽሚ ናብ ክልተ ወይ ልዕሊኡ ክፍልታት ኣይሰባበርን እዩ። ኣብ ‘ምሉእ መስበርቲ’ እቲ ዓጽሚ ምሉእ ብምሉእ እዩ ዝስበር። እቲ ዓጽሚ ናብ ክልተ ወይ ልዕሊኡ ክፍልታት ስለ ዝስበር ቃንዝኡ ኣዝዩ ከቢድ ይገብሮ። መስበርቲ እንታይ ማለት እዩ? መስበርቲ እንታይ ማለት እዩ? መስበርቲ ዓጽሚ ካብ ንእሽቶ/ ቀጣን መንቃዕቲ ጀሚሩ ክሳብ ናብ ክልተ ወይ ልዕሊኡ ክፍልታት ምስባር ዓጽሚ የጠቓልል። መብዛሕትኦም መስበርቲ፡ እቲ ዓጽሚ ካብ ዓቕሙ፡ ማለት ክጻወሮ ዘይክልእ ካልእ ሓይሊ ኣብ ልዕሊኡ ጸቕጢ ክፈጥር እንከሎ እዮም ዘጋጥሙ። ‘ዘይምሉእ መስበርቲ’ ብዙሕ ግዜ ኣብ ህጻናት እዩ ዝርአ። ኣዕጽምቶም ካብ ናይ ዓበይቲ ሰባት ፈኲስን ተዓጻጻፍን ብምዃኑ፡ ኣብ ክንዲ ምሉእ ብምሉእ መስበርቲ ምጉባጥ ወይ መንቃዕቲ ከጋጥሞም ይርአ። ምሉእ ብምሉእ መስበርቲ ድማ ዝያዳ ኣብ ዓበይቲ ሰባት ዝርአ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ዝኾነ ክሊ ዕድመ ኣብ ዝርከብ ሰብ ግን ከጋጥሞ ይኽእል። ዝኾነ ሰብ መስበርቲ ከጋጥሞ እንከሎ ቃንዝኡን ከይተሓከመ ብምጽንሑ ዘውርዶ ተወሳኺ ሳዕቤንን ከቢድ ብምዃኑ ብቕልጡፍ ናብ ሕክምና ክኸይድ እዩ ዝምከር። ጠንቅታት መበርቲ ጠንቅታት መበርቲ ኣዕጽምቲ ኣካላትና ካብቲ ክጻወሮ ወይ ክስከሞ ዝኽል ንላዕሊ ሓይሊ ምስ ዘጋጥሞ እዩ ክስበር ዝኽእል። እዚ ዓይነት ሓይሊ’ዚ ሃንደበት እዩ ክገጥሞ ዝኽእል። ክብደት ናይቲ መስበርቲ፡ ብመጠን ናይቲ ነቲ ዓጽሚ ዝገጥሞ ሓይሊ እዩ ዝውሰን።


ኩሎም ዓይነት መስበርቲ፡ ኣብቲ ፈለማ ሓደጋ፡ ብኸቢድ ቃንዛ እዮም ዝስነዩ። ነቲ መጉዳእቲ ዝወረዶ ክፍሊ ሰብነት ምስ እተንቀሳቐሶ ወይ እትትንክፎ ድማ እቲ ቃንዛ መሊሱ ይብእስ። ኣብ ገለ ውሑድ ኣጋጣሚታት ድማ፡ እቲ መስበርቲ ዘጋጥሞ ክፍሊ ስለ ዝድንዝዝ ስምዒታት ቃንዛ ኣይተርእን። ገለ ካብቶም ልሙዳት ጠንቅታት ገለ ካብቶም ልሙዳት ጠንቅታት መስበርቲ፦ መስበርቲ፦ • ምውዳቕ፡ • ኣብ ሰብነትካ ዝወርድ ሃንደበት መጥቃዕቲ፡ ካልኦት ልሙዳት ምልክታት መስበርቲ ካልኦት ልሙዳት ምልክታት መስበርቲ ዓጽሚ፦ ዓጽሚ፦ • ሓደጋ - ንኣብነት ሓደጋ መኪና፡ • ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ዘጋጥም መጉዳእቲ። • ቆጫዕ ወይ ዓቖቕ ዝብል ድምጺ ኣብ ቦታ መጉዳእቲ ምስማዕ፡ ንመስበርቲ ተኣፋፊ ዝኾነ መን እዩ? ዝኾነ ሰብ መስበርቲ ከጋጥሞ ይኽእል እዩ። ተሰባሪ ዓጽሚ ወይ ትሑት ጻዕቂ ኣዕጽምቲ (low bone density) ዘለዎም ሰባት ግና ዝያዳ ተነቀፍቲ እዮም። ብቐሊሉ ዝስበር ዓጽሚ ከተማዕብል ዝገብሩ ረቛሒታት፦ • ሕበጥ፡ ምቕያሕን ጎርጽን ኣብ ቦታ መጉዳእቲ፡ • በታ ዝተሰብረት ኣካል ነገራት ሓፍ ከተብል ዘይምኽኣል፡ • ዝርአ ምጉርባጥ ኣብ ቦታ መጉዳእቲ ንምጥቃስ ይከኣል። ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት እቲ ዝተሰብረ ዓጽሚ ቆርበት በሲዑ ንደገ ክወጽእ ይርአ እዩ። • ዕድመ ምድፋእ፡ • ግዳይ ምህማነ ዓጽሚ (osteoporosis) ምዃን፡ • ናይ ውሽጠ ኣንዛዒ (endocrine) ወይ ኣምዑት ጸገም ዘለካ ምዃን፡ ዓይነታት መስበርቲ ዓይነታት መስበርቲ • ትሑት ኣካላዊ ብቕዓት ምህላው፡ • ኣልኮላዊ መስተ ምዝውታር፡ • ኣትካኺ ሽጋራ ምዃን እዮም። መስበርቲ ክፉት ወይ ዕጹው ከምኡ’ውን ምሉእ ወይ ዘይተመልአ ተባሂሎም ይከፋፈል። ሓዳስ ኤርትራ 3 መጋቢት 2026 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.157 ሸባብ ሸባብ


መሓሪ ዑቝባሚካኤል (ጠዊል) መሓሪ ዑቝባሚካኤል (ጠዊል) ንምዃኑ እቲ “ጸገም የለን” ዝብል ዘረባ እውን ብዙሕ ሳዕ እዩ ዝደጋገም። ይትረፍ ሕማቕ ወይ ዘየድሊ ነገር፡ ጽቡቕ ነገር እኳ እንተ ተደጋገመ ኣይጥዑም ይብሃል። መዓር እንተ በዝሐን እንተ ተደጋገመን እውን ይነግሕ ድኣ። ብዛዕባ ኣብ መላእ ሕብረተሰብ ብቐንዱ ከኣ ኣብ መንእሰያት ዝርአ ዘሎ ድሓን ዘይህብ ዝመስል ልምዲ ምዝራብ እንተ ተደግመ እውን ዝዃዂ ኣርእስቲ ኣይኰነን። ኢና ክንረዳዳእ፡” ወዘተ ዝብሉ ሰሪ ጸገም የለን ዝፍጠር ጸገማት ምተላዕለ ነይሩ። እናበለ ክቕበሎም ዝጸንሐ ጠለባት ብዓል ውራይ ብዝርዝር ሓዞም። እቶም ብጸገም የለን ተሓሊፎም ዝነበሩ ጠለባት ብዓል ውራይ ብገንዘብ ምስ ተጸብጸቡ ድማ ኣብ ርእሲ እቲ ቀዲሞም ዝተሰማምዑዎ ዋጋ ናይ 900 ናቕፋ ወሰኽ ገበሩ። እዚ እውን ድሕሪ ክንደይ ውረድ ደይብ። ቅልል ብዝበለ ቅማረ ድሕሪ ውራይ፡ ብሰንኪ ጸገም የለን ዝብል ኣስተብህሎ ዝጐደሎ ዝርርብ፡ 900 ናቕፋ ዝዋጋኡ “ጸገም የለን” ምተፈጥረ። ውራይ ምስ ሓለፈ ሰላሚ ዳስ ገንዘብ ኣብ ዝሓተሉ ግዜ፡ ብዓል ውራይ “ብኽንድ’ዚ እንዲና ተሰማሚዕና” ምበለ። ሰላሚ እውን “እሞ እዝን ከምዝን ከኣ ግበረሉ ኢልካኒ።” ብዓል ውራይ “እወ ኢለካ ግን ገንዘብ ክትውስኽ ኢኻ ኣይበልካንን።” ሰላሚ ዳስ “ንዓባ ሓሙሽተ ባኒ ኣምጽእ ኢልካ ናይ ሓሙሽተ ባኒ ገንዘብ ሂብካ ልኢኽካኒ ንበል። ደዊልካ ሰለስተ ባኒ ወስኽ እንተ ኢልካኒ በቲ ናይ ሓሙሽተ ባኒ ገንዘብ ድየ ሰለስተ ባኒ ክውስኽ፧ ኣብ ርዱእ እሞ እንታይ ኣብ ሓደ ውራይ፡ ሓደ መንእሰይ ዳስ ክስልም ምስ ሰብ ውራይ ይሰማማዕ ነበረ። ኣብቲ “ከምዚ ግበር፡ እዝን ከምዝን ወስኸሉ፡ ክንድ’ዚ ክትከፍሉ ኢኹም፡ ክንድ’ዚ ግበረልና” ዝብሃሎ መድረኽ፡ መቕርብ ብዓል ውራይ ኴንና ንዘራረብ ነበርና። ኣብ ዋጋ ምስ ተሰማምዑ ብዓል ውራይ ንሰላሚ ዳስ “ከምዚ ክትገብር ኢኻ፡ ሕብሪ ከምዝን ከምዝን እየ ዝፈቱ” ወዘተ ይብሎ ነበረ። መልሲ እቲ ዝስልም መንእሰይ ድማ “ጸገም የለን” ዝብል ነበረ። ሓደ ኣብ መንጎና ዝነበረ ሰብኣይ ድማ “ኣንታ ነቲ ዳስ ብወርሕን ከዋኽብትን ክትስልሞ ኢኻ እንተ በለካ እውን ጸገም የለን ክትብሎ ኢኻ፡” በሎ። “ኣብ ጸገም የለን ዘሎ ጸገም እንተ ትርዳእ፡ ክሳዕ ሕጂ ‘ጸገም የለን’ እናበልካ ትምልስ ኣይምሃለኻን። ከምዚ ዝርእየካ ዘለኹ ብጸገም የለን ኣብ ጸገም ክትወድቕ ኢኻ፡” ወሰኸ። ሰላሚ ዳስ ሰኸኽ ክብል ጀመረ። ጸኒሑ ድማ ንወዮም ኩሎም “ጸገም የለን” ኣብዚ እዋን መንእሰያት ደጋጊሞም ካብ ዝብሉዎ ኣዘራርባ ሓደ፡ “ጸገም የለን” እዩ። ዋላ’ኳ ጸገም የለን ምባል ብእወታዊ ሸነኹ እውን ክርአ ዝግባእ እንተዀነ፡ ኣብ ጸገም የለን ዘሎ ጸገም እውን ክፍተሽን ክምሕደስን ኣገዳሲ እዩ። ብዓቢኡ ሓደ መንእሰይ ‘ጸገም የለን’ ክብል እንከሎን ሓደ ካብ ንእስነት ዝተፋነወ ‘ጸገም የለን’ ክብል እንከሎን ዘሎ ፍልልይ ምርዳእ እውን ኣገዳሲ እዩ። ሓደ መንእሰይ ‘ጸገም የለን’ ክብል እንከሎ ዝጥቀመሉ ኣበሃህላን ብራኸን ትሕተትን ድምጺ፡ ኣካላዊ ቋንቋ፡ ቅድሚ ሕጂ ጸገም የለን ክብል እንከሎ እንታይ ማለቱ ምዃኑ ወዘተ እውን መረዳእታ ክውሰደሉ ኣለዎ። እቲ ርድኢት ካብን ናብን ስለ ዝፈላለ ንምባል እዩ እዚ ሓሳብ ዝቐርብ ዘሎ። ኪንዮ እቲ ርዱእ ትሕዝቶ ናይ ጸገም የለን፡ ሓደ መንእሰይ ጸገም የለን ክብል


ኣምፑል ድሕሪ ምምሃዛ “እዝጊሄር ይሃብካ ኤዲሰን” ክትብል ዘመን ዘሕለፈት ዓለም፡ ንኤዲሰን ከረስዕ ዝኽእል ዜና ትሰምዕ ኣላ። ወዲሰብ ኣብ ቀረባ መጻኢ ብግዜ ጸልማት ከይተጸገመ ብገዛእ ኣዒንቱ (ብዘይ ሓገዝ መብራህቲ ምዃኑ’ዩ) ክርኢ ክጅምር እዩ ይብሉ ኣለዉ ተመራመርቲ። እዞም ነዚ ዝገልጹ ዘለዉ ተመራመርቲ፡ ኣዒንቲ ወዲሰብ ንብርሃን ኢንፍራረድ ከርእያኦ ክጅምራ’የን ማለት’ዩ። ነዚ ክገብር ዝኽእል ብመርፍእ ዝወሃብ መድሃኒት ኣማዕቢሎም ኣለዉ። ሓደ ሰብ ነዛ መርፍእ ድሕሪ ምውግኡ፡ ብግዜ መዓልቲን ለይቲን ንብርሃን ኢፍራረድ ክርኢ ክጅምር እዩ። ጸሓይ ካብ እትፍኑዎ ብርሃን እቲ ወዲሰብ ክርእዮ ዝኽእል ብርሃን እተወሰነ እዩ። ወዲሰብ ነቶም ካብ 390 ክሳብ 750 ናኖሜተሮ ዝንውሓቶም ማዕበላት ጥራይ’ዩ ብዓይኑ ክርእዮም ዝኽእል። ኢንፍራረድ ከኣ ካብ 0.7 ክሳብ 300 ማይክሮሜተሮ ዝንውሓቱ ኤለክትሮማግኔታዊ ማዕበላት እዩ። ስለዚ፡ ኢንፍራረድ ካብ ናይ ብዓይኒ ክረኣዩ ዝኽእል ይነውሕ። ክፍንዉ እንከለዉ ጸርጊ ኢንፍራረድ ይፈጥሩ። እዚ ጸርጊ ኣነን ንስኹምን ክንርእዮ ኣይንኽእል ኢና። ሓደ ነዚ ሓድሽ ስነ ፍልጠት ዝፈጠሮ መርፍእ ዝወሰደ ሰብ ግን ቀጠልያ ባና ክረኣዮ ይኽእል፡” ይብሉ እዞም ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ሳይነስን ተክኖሎጂን። እዚ ርኽበት እዚ ኣብ ወተሃደራዊን ጸጥታዊን መዓላ ኣድማዒ ከም ዝኸውን ይኣምኑ። “ኵሎም ምንጪታት ዋዒ፡ ዋላ’ውን ህይወታውያን፡ ዋዒ ካብኦም ናብ ደገ እንከሎ ከም ኣይከውንን እዩ ንምባል እውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓደ መንእሰይ ኣብ ሓደ ዝትግበር ዘይመስል ነገር ጸገም የለን ክብል እንከሎ፡ “ኣይትሕሰቦ” ንማለት ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ እውን ገለ ገለ መንእሰያት ጸገም የለን ክብሉ እንከለዉ ነቲ ዝዛረቦም ሰብ “ንስኻ ናይ ባዕልኻ ጸገም ኣለካ፡ ” ንምባል ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ተኽእሎታት ኣመና ብዙሕ እዩ። በዚ ኢልካ በቲ ግና ጸገም የለን ዝብል ኣበሃህላ ከም ቀደሙ የሎን ክብሃል ይከኣል እዩ። ብፍላይ ኣብዚ ብብዙሕ ምኽንያታት ዝጥምዘዝን ዝቕየርን ዘሎ ኣበሃህላ መንእሰያትና። ክንደይ ወዘተ ብዝብሉ ዝርዝራውያን ነጥብታት ዘይስነ እንተ ደኣ ኰይኑ፡ ዘራኽብ ምኽንያት እውን የብልናን ከስምዕ ይኽእል እዩ። ካብን ናብን ምኽንያታት እውን ክፈላለ ይኽእል እዩ። ንኣብነት ብዘይ መደብን ኣገዳሲ ዛዕብን ረኺቡ እዝን ከምዝን ንዝበለ ሰብ “ጸገም የለን” ብዝብል ምኽንያት እንተ ኣፋነኻዮ እንታይ ጸገም ኣለዎ። ብፍላይ ገለ ገለ ጸበብቲ ስረ (ብመደብ ዘይነግረኒ፡ ንእግረ መገድኻ ዝዕደም ሰብ ድየ፡ ኣጋጣሚ ስለ ዝረኸበኒ እዩ ነጊሩኒ ወዘተ ዝብሉ ሰባት) ሱቕ ኢሉ ዝተላዕለ ንዝመሰሎም ኣርእስቲ፡ ሱቕ ኢሎም ጸገም የለን ንምባል ጸገም የብሎምን። ብዙሓት መንእሰያት እዚ ግዜ፡ ንጸገም የለን ከም መፈላለዪ ወይ ከም መህደሚ ይጥቀሙሉ እዮም። እቲ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ይተግበር ኣይተግበር ብዘየገድስ፡ መንእሰያት ካብ ሓደ ሰብ ብሓደ ዛዕባ ክፈላለዩ እንከለዉ፡ ጸገም የለን ተበሃሂሎም ይፈላለዩ እዮም። ብፍላይ ገለ ገለ መንእሰያት ጸኒሖም፡ “ምፍራግ እንድዩ ከሊኡኒ ጸኒሑ፡” ኢሎም ንዘመኽንዩሉ ዛዕባ፡ ነቲ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ጸገም የለን ብዝብል ሻሽ ኣጐልቢቦሞ ክኸዱ ጸገም የብሎምን። ጸገም የብሎምን ድየ ዝበልኩ፧ ኣነ’ውን ኣካል ጸገም የለን እኸውን ከይህሉ እየ። እቲ ካልእ መንእሰያት ጸገም የለን ንምባል ዝግልገሉሉ ወይ ዘዘውትሩዎ ምኽንያት፡ ምእዙዝነት ንምንጽብራቕ እዩ። ወዮ ድኣ ናይቶም ጸገም የለን ኢሎም ጥርቅም ዝብሉ መንእሰያት ዘዛርብ ኰይኑ እምበር፡ ጸገም የለን ኢሎም ንቓሎም ብዘይ ጸገም ንዘትግብሩ ሃበርም መንእሰያት እውን ናእዳ ዝግባእ እዩ። አረ ከምኦምስ ይብዝሑን ይባዝሑን ድኣ። እንተዀነ ኣይጥዕመንን እዩ፡ ከምኡ ክገብር ኣይክእልን እየ፡ እዚ ድኣ ዘይፍቀድ፡ ወዘተ ክንዲ ምባል ንዝተዛረቦም ሰብ ጸገም የለን ኢሎም የፋንዉ። እቲ ሰብ ኣብቲ ሰዓት ዝረኽቦ እወታ ድማ’ዩ ግዝያዊ ቅሳነት ዝፈጥረሎም። ብፍላይ እቲ ዝዝረበሉ ዛዕባ ኣመና ኣገዳሲ ምስ ዘይከውንን ምስቲ ሰብ ተደጋጋሚ ናይ ዘይምርኻብ ተኽእሎ እንተ ሃልዩን፡ ነቲ ሰብ ጸገም የብሉን ኢልካ ምፍናው፡ ጸገም የብሉን ኢሎም ይሓስቡ። እዞም ክሳዕ ሕጂ ምስዚ ዓምዲ ዝጸናሕኩም ኣንበብቲ፡ መንእሰያት ድማ ብቐንዱኸ ኣብ ጸገም “ጸገም የለን” እንታይ ምበልኩም፧ እቲ ክስትብሃል ዘለዎ ግና መንእሰያት ምስ መን ጸገም የለን ይብሃሃሉ እዩ። ሓደ መንእሰያት ምስ ሓደ ንጸገም “ጸገም የለን” ዝርዳእ መንእሰይ፣ ጸገም የለን ክብሃሃል እንከሎ፡ ጸገም የብሉን። ንኣብነት፡ ሓደ መንእሰይ ንሓደ መንእሰይ “ኣብቲ ናይ ምሸት ንራኸብ እሞ ሻሂ ንሰቲ፡” እንተ ኢሉዎ፡ መፈላለዪ ምዃኑ ክርድኦ ይኽእል እዩ። ብፍላይ እቲ ምፍልላይ ኣበይ፡ ሰዓት “ኣብ መጽናዕትና” ይብል ፕሮፌሰር ቲያን ዡይን ካብ ዩኒቨርሲቲ ሳይነስን ተክኖሎጂን፡ “ኣብ ክልተኡ፡ ኣብ ኮንን ሮድን እዞም ናኖ- ንጥረታት ክጣበቑ ድሕሪ ምዕዛብና ኣብ ቀረባ ብዘሎ ኢንፍራረድ ብርሃን ተለልዩ። እቲ ዓይኒ ወዲሰብ ክርእዮ ዝኽእል ብርሃን፡ ካብቲ ኵሉ ዝርግሐ ኤለክትሮማግኔታዊ ብርሃን (ስፐክትሩም) ኣዝዩ ንእሽተይ እዩ። ካብቲ ብዓይኒ ወዲሰብ ክርአ ዝኽእል ማዕበላት ብርሃን ንዕሊን ንታሕቲን ዘሎ እልቢ ዘይብሉ ሓበሬታ’ዩ ዝስከም።” ተመራመርቲ፡ ናኖ-ንጥረታት ክሳብ 980 ናኖሜትሮ ዝንውሓቶም ማዕበላት ኢንፍራረድ ድሕሪ ምስሓቦም ናብ 535 ናኖሜትሮ ዝጥርዙ ብርሃን ብምቕያር ቀጠልያ ሕብሪ ክርእዩ ክኢሎም። እዘን ንምርምር ዝቐረባ ኣናጹ ልክዕ ከም ደቂ ሰብ ብተፈጥሮአን ንኢንፍራረድ ብርሃን ክርእያ ኣይክእላን እየ። እዚ ተክኖሎጂ ኣብ ኣናጹ ምስ ተፈተና፡ ሓደ ሓደ ሳዕቤናት ኣርእዩ እዩ። እዘን ነዚ መርፍእ ዝወሰዳ ኣናጹ ቀልጢፈን ኣካልዊ ለውጢ ብፍላይ ኣብ ኣዒንተን ክገብራ ተርእየን። ምጽባብ መርዓት ዓይኒ፡ ኵዕሶ ዓይኒ ኸኣ ደበና ይፈጥር ግን ኣብ ውሽጢ ሰሙን ይጠፍእ’ዩ። ኣብዚ እዋን ኢንፍራረድ ተክኖሎጂ ንመፈተሺ ዘገልግሉ መሳርሒታትን ካሜራን ዝለዓለ ግደ ይጻወት ኣሎ። እዚ ምርምር ኣቐዲሙ ኣብ ኣናጹ ተፈቲኑ ውጽኢታዊ ኰይኑ ይርከብ። እዞም ተመራመርቲ፡ ናኖ-ንጥረታት ኣብ ዓይኒ ኣናጹ ኣእተው። እቲ ኣብ ዓይኒ ኣናጹ ዝኣተወ ንጥረታት፡ ኣብ ተፈጥሮ እተን ኣናጹ ለውጢ ክገብር ጀሚሩ። ነቶም ብርሃን ዘለልዩ ወሃዮታት ናይተን ኣናጹ (ኮን) ቀይሩ፡ ንንውሕ ዝበሉ ማዕበላት ክለሊ ክኢሉ። ብተመኵሮ ናይዞም /ኣብ ጆርናል Cell እተሓትመ/ መጽሔት መንእሰይ ቍ.62 3 መጋቢት 2026 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.157


ዓዲ እንግሊዝ ክድረፉ ጸኒሖም ካብ 1940ታት ንድሓር ነበረ ክዀኑ ዝጀመሩ ያታዊ ደርፍታት ዓዲ እንግሊዝ ንምጽናዕ ካብ ቀንዲ ከተማታት እንግሊዝ ወጺአ ናብ ኣውራጃታት ናይታ ሃገር ዘወር ክብል ጀመርኩ። ኣብ ዓድታትን ሓውሲ ከተማታትን ዝረኸብኩዎም ዓበይትን መራሕቲ ሃይማኖትን ብዛዕባ ኣፋዊ ግጥምታት ከዕልሉ ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። ኣብ ጉብዝናኦም ዝፈልጡዎም ዝነበሩ ደርፍታትን ትልሂታትን ምዝካርን ምክፋልን ንባዕሉ ከም ምልክት እርጋንን ዓዲ ምዓልን ስለ ዝወስዱዎ ብቐደም ነይሩ ዝመስል ኣገባብ ክነግሩዎ ይደልዩ” ይብል። ብምቕጻል ሻርፕ “ቀዲሙ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ክርዳእ ዝግብኦ ወገን፡ እቲ ዝውንኖምን ዘወራርሶምን ሕብረተሰብ እዩ። ንኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ዘጒልሑ እልቢ ጽሑፋት እንተተሓትሙን ጐስጓሳት እንተተኻየዱን ብዘይ ንቑሕ ርድኢትን ቀጻሊ ተሳትፎን ናይ ሕብረተሰብ ዋጋ የብሎምን” ይውስኽ። ሕብረተሰባት ኣፋዊ ያታታቶም ልዕሊ ካልኦት ጸጋታቶም ጸብለል ዝበሉ ምዃኖም ብዝግባእ ክርድኡ ኣለዎም። ግዜ ክመጽእን ክኸይድን፡ ጸጋታት ክርከቡን ክውድኡን፡ ስልጣነታት ክዓብዩን ክወድቁን፡ ፈጠራታት ክበዝሑን ክቀያየሩን እንከለዉ ወዘተ እቲ ንኹሎም ተርእዮታትን ፍጻመታትን እናሰነደ ዘሰጋግር ሃብቱ፡ ኣፋዊ ያታ ምዃኑ ብገዛእ ርእሶም ክርድኡን ብዝግባእ ኢዶም ክሕውሱን ኣድላዪ እዩ። እዚ ነገር ግቡእ መስመሩ ምስ ሓዘ ድማ’ዩ ኣገዳስነት ኣፋዊ ያታን ኣፋዊ ግጥምታትን ንምግላጽ ርሒብ ባይታ ዝፍጠር። ምግላጹን ተኣንጒቶም ኣይሽብሸቡን። እዚ እናዀነ፡ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት፡ ኣብ ኣፋዊ ግጥምታት ናይ ዝግደሱ ወገናትን ትካላትን ኣርእስቲ ጥራይ ኰይኑ ኣይተረፈን፡ እቶም ኣብ ኣፋዊ ግጥምታት ፋዕራ ዘይብሎም እናተባህሉ ዝግለጹ ወገናት እውን ተጐስዩ ዝሕለፍ ዘይምዃኑ እናተረድኦም ይመጽኡ ኣለዉ። ብፍላይ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣብ ኣፋዊ ግጥምታት ዝረአ ዘሎ ግዳሰ ኣዝዩ ልዑል እዩ። እዚ ንክኸውን ዝገበሩ ምኽንያታት ብዙሓት’ኳ እንተዀኑ፡ እቲ ቐንዲ ግና ኣፋዊ ግጥምታት ክጸሓፉን ክሕተሙን ምጅማሮም እዩ። ኣፋዊ ግጥምታት ኪንዮ ኣፋውነቶም ብሓገዝ ድጂታላዊ ምዕባለ ኣብ መጻሕፍትን ካልኦት ንዝርገሐ ምቹኣት ዝዀኑ መተግበሪታትን ተረካብነቶም ምስ ቀለለ ኣገዳስነቶም ኣመና ዓበየ። በዚ ምኽንያት ኣፋዊ ግጥምታት ማዕረን ልዕልን ግጥምታት ጽሑፍ ክንበቡን ንዓለም ክዘሩን በቕዑ።


ንኣገዳስነት ኣፋዊ ስነ ግጥሚ ዛዕባ ጌርካ ምጽሓፍ ንዝበዝሕ ክፋል ናይ ዝዀነ ሕብረተሰብ ጓዕታ ዘይክፈጥረሉ ይኽእል እዩ። ንዝዀነ ሕብረተሰብ ብዛዕባ ምህላውን ኣገዳስነትን ኣፋዊ ግጥምታት ጽሒፍካን ኣብ ቅርዓቱ ኣኪብካን እዝን ከምዝን ክትብሎ እንከለኻ “ዛዕባዶ ስኢኖም እዮም” ዝብል ወገን እንተተረኽበ እውን ዝገርም ኣይኰነን። ኣፋዊ ግጥምታት ንዝዀነ ሕብረተሰብ ኣብ ልዳቱን ቅርዓቱን፡ ኣብ ዓዱን ጐደቦኡን ዝርከብ ጸጋ ስለዝዀነ፡ ከም ትሃድም ጤልን ከም ዝሕሎ ግራቱን ዘይክርእዮ ይኽእል እዩ። ኣፋዊ ግጥምታት ዝለመዶን ሓድሽ ባህሪ ከምጽእ ይኽእል’ዩ ኢሉ ዘይስከፈሉን ውርሻኡ እዩ። ዝዀነ ወገን ናይ ኩላቶም ሕብረተሰባት ንኣፋዊ ግጥምታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝሓልፎም መድረኻት ናይ ህይወት ብዝተፈላለየ ዓቐን ናይ ምስትምቓርን ሕወሳ ሱታፈን እናተስተናገዶም ስለዝሓልፍ፡ ከም ማይ ዘይጠዓሙ ትሕዝቶታት ኣይርእዮምን’ዩ። ካብዚ ብምንቃል ዝበዝሑ ሕብረተሰባት፡ እቲ ንኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ንምግላጽ ዝህቡዎ ሓሳብ ይኹን ርእይቶ “ኣፋዊ ግጥምታት ኣገዳሲ እዩ” ዝብል’ዩ። ከም ውርሻን መግለጺ መንነትን ምርኣይ ጥራይ ዝኣኽሎ ወገን ናይቲ ሕብረተሰብ እቲ ዝበዝሐ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ድማ’ዩ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት፡ ኣርእስትን ዛዕባን ግዱሳት ናይቲ ዓውድን ናይ ባህሊ ትካላትን ውድባት መጽናዕትን ዝኸውን። ኩሎም ኣብ ባህልን መጽናዕትን ዝግደሱ ወገናት፡ ንኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ክንዮ እቲ ሓደ ሰብ ወይ ሕብረተሰብ፡ ኣብ ዝተወሰነ ከባቢኡን ድሩት ርድኢቱን ዝፈጥሮ ዝተወሰነ ፍልጠት፡ ኣፋዊ ግጥምታት ኣብ ነዊሕ ግዜን ኣብ ሰፊሕ ከባቢታትን ብገፊሕ ርእየትን ክጽንዑ እንከለዉ ንዝፈጥሩዎ ጽልዋን ዝውንኑዎ ርቀትን ከረድኡን ከስርጹን ይቃለሱ። ኣፋዊ ግጥምታት ኣርእስቲ ናይ መጽናዕቲ ኰይኖም፡ ነቲ ዝውንኖም ሕብረተሰብ ዝህቡዎ ኣገልግሎት ልዕሊ እቲ ሕብረተሰብ ዝርድኦን ዝገልጾን ምዃኑ ንምብራህ ቀሊል ኰይኑ ኣይፈልጥን። ግዱሳት ኣፋዊ ግጥምታት፡ ዝዀነ ሕብረተሰብ ኣብ ምዕቃብን ምስግጋርን ኣፋዊ ግጥምታት ልዑል ተራ ንኽህሉዎ ቅድም ቀዳድም ዝገብሩዎ፡ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ብግቡእን ብቐጻልን እወታዊ ርድኢት ምፍጣር ስለዝዀነ፡ ብዕትበት ዝሕዙዎ ዛዕባ እዩ። ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ክለዓል እንከሎ፡ ግሪኽን ሆመርን ምጥቃስ ዘይተርፍ እዩ። ሆመር ኣብ ሻሙናይ ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ (ምናልባት እውን ኣብ መጀመርታ ናይ ሻውዓይ ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ) ከም ዝተወልደ ይንገር። ወላ’ኳ ከም ግጥምታቱ ብኣፍ ዝንገር ዛንታ ይኹን፡ ሆመር ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣናቶልያ ኣብ እትርከብ ሎንያ ኣብ እትብሃል ዓዲ ኸም ዝተወልደ ይንገር። ዓይነ ስዉር ከም ዝነበረ ዝንገረሉ ሆመር ብኣፋዊ ግጥምታቱ ኣቢሉ ንግሪኽ ኣብ ባህሊ፡ ስርዓተ ትምህርቲ፡ ገድልን ዓወትን፡ ጽንዓትን ጅግንነትን ኣብ ዓለም ፊት ንኽጽራሕ ዓቢ እጃም ኣበርኪቱ እዩ። ፕላቶ ንኣብነት ንሆመር “ሆመር ንግሪኽ ዝፈጠረ እዩ” ይብሎ። ቭርጊል እውን ኣብቲ “ዳንተ ኣሊገሪ ዲቫይን ኮመዲ” ዝብል ዝብል ጽሑፉ “ሆመር ንጉስ ግጥሚ፡ ንጉሰ ነገስቲ ናይ ገጠምቲ፡ ናይ ኩሉሳዕ ቀዳማይ ገጣሚ” ይብሎ። ንኣፋዊ ግጥምታት ሆመር ኣመልኪቱ ክልተ መጻሕፍቲ ዘዳለወ ኣሌክሳደር ፖፕ እውን ሆመር እቲ ዝዓበየ ገጣሚ ዓለምና ምዃኑ ይገልጽ። ካብቶም ሆመር ዘፍረዮም ኣፋዊ ግጥምታት እቶም ብቐንድነት ዝጥቀሱ ኤልያድን ኦዲሰይን እዮም። ግጥሚ ኤልያድ ነቲ ኣብ ምዝዛም ኲናት ትሮይ (Trojan war) ኣብ መንጎ ንጉስ ኣጋመኖንን ድንቂ ተዋግኣይ ዝነበረ ኣኪሊስን ተፈጢሩ ዝነበረ ሓያል ግጭት ዝገልጽ እዩ። ካብ ንጉስ ፕርያንን ንግስቲ ሄኩባን ኣብ ትሮይ ዝተወልደ ኣፍላ ፓሪስ፡ ንሄለን ሰይቲ ንጉስ ማነለስ ካብ ስፓርታ ወሰዳ። ኣክየንስ ዝተባህሉ ህዝቢ ግሪኽ ድማ ንቖንጆ ሄለንን ዝተደፍረ ልኣላውነቶምን ንምምላስ ንትሮይ ከበቡዋ። ሆመር ድማ ነቲ ኣብ ዓስራይ ዓመት ክባ ትሮይ ዝነበረ ናይ ኣርባዕተ መዓልትን ክልተ ለይትን ከቢድ ውግእ ብግጥምታቱ ገለጾ። ኦዲሰይ ዝብል ግጥሙ እውን ንሓደ ኦዲስያስ ዝብሃል ግሪኻዊ ጅግና ናብ ቤቱ ምስ ተመልሰ ልክዕ’ዩ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ካብቶም ትሑት ግምት ዝተዋህቦም ኣርእስታት እዩ። ምሁራንን ግዱሳትን ናይቲ ዓውዲ እውን ከይተረፈ ንኣፋዊ ግጥምታት ማዕረ እቲ ክህቡዎ ዝግባእ ግዳሰ ከም ዘይሃቡዎ እዩ ዝንገር። ኣብ ባህሊ ይኹን ኣብ ኣፋዊ ስነ ግጥሚ ኣተኲረን ስሩዕ ትምህርቲ ዝህባ ዩኒቨርሲታት እውን ንኣፋዊ ግጥምታት ከም ኣካል ናይ ስርዓተ ትምህርተን ድኣ እምበር ኣብ ምጽናዕን ምዕቃብን ኣፋዊ ግጥምታት ዘነይት ወፍሪ ኣይገብራን። መንግስታትን ዝተፈላለያ ምስ ፖለቲካ ዝተኣሳሰራ ትካላት እውን ንኣፋዊ ግጥምታት ከም መሐየሊ ኣጀንዳታት ካብ ምርኣይ ሓሊፎም ኣብ ምጽናዑን ኣገዳስነቱ ኣብ ንልዕሊ 53 ዓመታት ኣፋዊ ግጥምታት፡ ብቐንዱ ድማ ያታዊ ደርፍታት ዘጽንዐ እንግሊዛዊ ሰሽል ሻርፕ ኣብቲ ኣብ 1972 ዝጸሓፎ “English Folk Sons” ዝብል መጽሓፉ ብዛዕባ ኣገዳስነት ኣፋዊ ግጥምታት ከምዚ ይብል። “ነቶም ኣብ ዓበይቲ ጐደናታት ፍሉጣት ከተማታት


ኣይከፈቱ። ቆብዕን ፈላስን ሹመኛን ፈሰስን ግራትን ማሕረስን ኣይፈላለዩ። ዝሞተን ክምለስ ሰማይን ክሕረስ ወላድን ክኽሰስ ንሂጒን ክዅልሰስ ኣይረኣኹን በለት ዓይኒ። ጓልካ ውሰድ ኣይበልካ ሓሙኻ ዝብል ዘረባ ኸኣ ተሳእነ። ደሃይ ጤል እንተተባህለ እርም ኮነ፡፡ ድሕሪ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ግና እንዳ እከለ’ኮ ኣብቲ ጤል እንዳያ ኣብርሃ ዝጠፍኣትሉ ስጋ ክበልዑ ቀንዮም እዮም ዝብል ዘረባ ተሰምዐ። ከምኡ ዝገበረ ኣብቲ ሕብረተሰብ እውን ኣፍ መሊእካ ዝዝረቦ ኣይኮነን። ግዳ እቶም እንዳ እከለ ተባሂሎም ዝተጠቕሱ ካብ ቀይሕ ምናታን ዓዲ ራቕባን እዮም ይብሃል። ብዝኾነ ጤል ጠፊኣ ወኻርያ በሊዓታ፡ ካራ ሓሊፍዋ ወዘተ ተባሂሉ መደምደምታ ከይተዋህበ እንከሎ ኣቶ ገብረሚካኤል ወርሒ ጥሪ ኣትዩ ምስ ደቂ ዓዶም ምስያ ኰይኑ እናዕለሉ ከለው ብዛዕባ’ታ ኣጋውሎኣ ዘይተፈልጠ ጤል ኣውሎ በሉ። እቲ ኣውሎ ኣቶ ገብረሚካኤል ንታሕታይ ገዛ ዝበሃል ክፋል ናይቲ ዓዲ ከይዶም ዝገበሩዎ ስለዝነበረ፡ ምናልባት ኣብቲ መርዓ ካብቶም ኣውዲቖም በሊዖምዋ ዝበሃሉ ሰባት ርእዮም ወይ’ውን ከብጽሑሎም ይኽእሉ እዮም ዝበሃሉ ሰባት ኣብቲ ዳስ ስለዝረኣዩ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም። ኣውሎ ኣቶ ገብረሚካኤል ከምዚ ዝስዕብ ነበረ። እንካ ኣሓኻ ኣይበልካ ጓሳኻ መርዓ ቐርዩ ኣይበልካ ዳስካ። ድሕሪ ባእሲ ዘሎ ፍቕሪ ድሕሪ ምስባር ዘሎ ትሪ


ዝፈረሰን ክዕረ ዝድሓረን ክምዕረ ዝፈለሐን ክሽረ ኣብዚ እነሀ ማሕረ። ሓሳዊ ዘለዋ ዓዲ ንፋስ ዘይብላ ዓውዲ እሾኽ ዘለዋ መገዲ ቀድያ ነይትቐዲ። ላምን ሓዊ ወለደት ከይትልሕሶ ነደደት ከይትገድፎ ወለደት።


ኣውሎ ድሃይዶ ኣለኩም ደሃይ ጓል ሕንጥሎ ጎቦ ካብ ጐልጐል እንተነሐ ትሕቲ ሰማይ ጸንሐ። ድሃይዶ ኣለኩም ደሃይ ጓል ኲሕሎ ወኻርያ ተበልና ነያ ዝብኢ ትብሎ


ጸባ እንተላህመተ ኣብዚ እነሀ ምሸተ። ኣድግን በቕልን ፋንድያ እናሓርኣ ውዕሎ መን ድኣ ወሓጣ ኣታ እዛ ጓል ጤሎ መን’ዩ በላዒኣ እዛ ጓል ጤሎ ተውሳኹ ምቸኣል፡ ምቸኣል


ድበሃሎ ብዓል ጻሕሊዶ ይኸውን ብዓል ጓል ጤሎ ጓል ጤሎ መቕሎ ክሳብ ድፍለጥ ግዜ ድኸወሎ እምበር ዝበለዐስ የጉስዕ’ዩ ዘሎ ስኑ እናሰቕሰቐ ኢዱ ይውልውሎ ሓደ መዓልቲ ጤል ናይ እንዳ ሓዎም ንነ/ሄር ገብረሚካኤል ገረጻድቕ ብዓል ጻዕዳ ዓዲ ናይ እንዳ ኣቶ ኣብርሃ፣ ቅዱስ ምካኤል መዓልቲ ጠፈአት። ወያ ጤል ጠፊኣ ኣይተመልሰትን ይብልዋ። ወኻርያ በሊዓታ ወይ’ውን ዝብኢ በሊዕዋ እምቤእ ምስ ሰምዐ ይሃድም ካብ ጤሎ። ይቕጽል ይቕጽል ሓዳስ ኤርትራ 3 መጋቢት 2026 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.157


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


1ይ ቤት-ፍርዲ ዕዳጋ ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰል ኣቶ ናትናኤል ልባበ እምባየን ብፍ/በ/ ዕዳ 1.ኣቶ ኣሕመድ ፈኣድ 2.ኣቶ ዓብዱ ኣሕመድን ዘሎ ናይ ፈጽሚ ጉዳይ፡ ብፍ/በ/ዕዳ 1.ኣቶ ኣሕመድ ፈኣድ 2.ኣቶ ዓብዱ ኣሕመድ ንጹር ኣድራሻ ስለዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዕኩም ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ዮርዳኖስ ሰመረ ምሕረትኣብ ምባል ተሪፉ፡ ዮርዳኖስ ኣማኑኤል ምሕረትኣብ ተባሂሉ ይተኣረመለይ፡ ስም ኣደይ ድማ ለምለም ኢትዮጵያ ካሕሳይ ምባል ተሪፉ፡ ኣማረሽ መንግስተኣብ ወልደሃይማኖት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ግርማይ ገብረመስቀል ግደ ምባል ተሪፉ፡ ዮቤል ገብረመስቀል ግደ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ


ናእሚ ፊልሞን ኣምለሶም ምባል ተሪፉ፡ ናኦሚ ፊልሞን ኣምለሶም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ሚልዮን ኪዳነ ጐይትኦም ምባል ተሪፉ፡ ሜላት ኪዳነ ጐይትኦም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ፍረወይኒ ዑቕባይ መብራህቱ ምባል ተሪፉ፡ ፍረወይኒ ዑቅባ መብራህቱ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ቅሳነት ጴጥሮስ ኣብርሃ፡ ኣቦይ ጴጥሮስ ኣብርሃ ኪዳነማርያም ስለዝዓረፈ፡ ብዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ርግበ ኣረጋይ ገብረመድህንን 3 ደቁን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ፍትሓዊ ኪዳነ ጐይትኦም ምባል ተሪፉ፡ ራሕሲ ኪዳነ ጐይትኦም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተኽኣ ምስግና ወልደሚካኤል፡ ኣደይ ኣመተጽዮን ዑቕበ ገብረእግዚኣብሄር ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1ሓወይ ወረስቲ ምዃናን ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ሉችያ ሳምሶም ተስፋይ ምባል ተሪፉ፡ ሜሪ ሳምሶም ተስፋይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሄርማና ሄኖክ ምባል ተሪፉ፡ ሄራን ሄኖክ መንግስትኣብ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ወ/ሮ ኣድያም ሓጎስ ተስፋማርያም፡ ኣቦና ተጋ/ሓጎስ ተስፋማርያም ተወልደይ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃናን ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። ኣብ መንጎ ከሳሲት ወ/ሮ ከዲጃ እስማዒል ኢብራሂም (ወኪል ኣማን ብርሃነ ስዩም) ተኸሰስቲ 1.ወረ/ ነፍ ተስፋሃንስ ተስፋሚካኤል ወረ/ ነፍ ጴጥሮስ ዑቕባ ዮውሃንስ 2.ወረ/ ነፍ/ለተኺዳን ክፍላይ ወረ/ነፍ/ኢዮብ ተስፋሃንስ ተስፋሚካኤልን ናይ ስም ዋንነት ገዛ ምትሕልላፍ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለዘሎ፡ ኣድራሻኹም ስለዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን25/3/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ ሲቪል መጋባእያ ቁ.37 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዑቕቢት ወልደገብሪኤል መሓሪ፡ ኣቦይ ወልደገብሪኤል መሓሪ ኣስታ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 9 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ልዋም ዘርኣይ ተኽላይ ምባል ተሪፉ፡ ልዋም ዘርአ ተኽለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ