ሎሚ ምሸት ኣብ ጸወታታት ዙር 16 ሻምፕዮንስ ሊግ፡ ማንቸስተር ሲቲ ናብ ማድሪድ ተጓዒዛ ጸወታ ከተካይድ’ያ። ርክብ ናይዘን ክልተ ጋንታታት ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ብድራማ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ዝተመልአ’ዩ። እዚ ሎሚ ምሸት ዘካይደኦ ጸወታ ድማ፡ ሓምሻይ ተኸታታሊ ጸወታ ኣውዲቕካ ምሕላፍ’ዩ። ኣለዋ። ኣብ ሓሙሽተ ክዕወታ እንከለዋ፡ ኣብ ሓሙሽተ ጸወታ ድማ፡ ማዕረ ወጺአን። ናይ ሎሚ ጸወታ ኸኣ፡ ሲቲ ብ60፡ ማድሪድ ብ63 ነጥቢ ኣኣብ ሊገን ካልኣይ ደረጃ ሒዘናሉ ኣብ ዘለዋ ዘካይደኦ ጸወታ’ዩ። በዚ ኸኣ ሎሚ፡ ናይ ዋንጫ ጸወታ ኣብ ዙር 16 ክትብሎ ዝቐልል ግጥም ከካይዳ’የን። ተዓዊታ’ያ። ሲቲ ድማ፡ ካብ ሜዳኣ ወጻኢ ካብ ዘካየደቶ ኣርባዕተ ዳሕረዎት ግጥማት ኣብ ክልተ ተዓዊታ። ክልተአን ጋንታታት ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ግጥማት ሻምፕዮንስ ሊግ፡ እቲ 83% ዝሕዝ ልዕሊ 2 ሸቶ ብምቝጻር ዝዛዘመኦ’ዩ። ናይ ሎሚ ጸወታ ድማ፡ ልዕሊ 2.5 ሸቶ ክረኣዮ ትጽቢት ይግበረሉ። ማድሪድ፡ ካብ ሲቲ ብሓደ ነጥብን ብሓደ ደረጃን ድሒራ ብምዝዛማ፡ ናይ ኣውዲቕካ ጸወታ ብምክያድ’ያ ናብዚ ናይ ሎሚ ጸወታ ማንቸስተር ሲቲን ርያል ማድሪድን ብጠቕላላ ኣብ 15 ግጥማት ተራኺበን ካብ ማድሪድ፡ ምባፐ፡ በሊንግሃም፡ ሮድሪጎ፡ ኣላባን ካልኦትን ኣብዚ ናይ ሎሚ ጸወታ ዘይህልዉ ክዀኑ እንከለዉ፡ ሲቲ ግን፡ ጋቫርዲኦላን ኮቫቺክን ጥራይ’ያ ክትከስር። ሰሚንዮን ጒሂን ድማ፡ ቦኽሪ ናይ ሻምፕዮንስ ሊግ ጸወታኦም ከካይዱ እዮም። ዙር 16 በጺሓ። ማንቸስተር ሲቲ ብወገና፡ ካብ 8 ጸወታ፡ 16 ነጥቢ ብምእካብ መበል 22 ደረጃ ድሕሪ ምሓዛ’ያ ናብ ዙር 16 ኣትያ። ታሕሳስ ኣብ በርናቡ ኣብ ዘካየዳኦ ጸወታ ኸኣ፡ ሲቲ 2ብ1 ብምዕዋት ላዕለዋይ ኢድ ሒዛ ነይራ። ማድሪድ፡ ምባፐን በሊንግሃምን ከሲራ፡ ምስታ ብሓድሽ መንፈስ ኣብ 11 ግጥማት ዘይተሳዕረት ሲቲ ትራኸብ ብምህላዋ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ ሲቲ 2ብ1 ክትዕወት’ያ ኢላ ትግምት። ንስኻትኩም ከ፡ መን ትዕወት ትብሉ? ማድሪድ፡ ኣብ ሜዳኣ ካብ ዘካየደቶ ዳሕረዎት ሽዱሽተ ግጥማት፡ ኣብ ሓሙሽተ


ቸልሲ፡ ሎሚ ምሽት ምስታ ናይ ዓሚ ዕውትቲ ሻምፕዮንስ ሊግ ዝዀነት ፒኤስጂ፡ ኣብ ፓሪስ ክትፋለም’ያ። እዚ ናይ ሎሚ ጸወታ፡ ድሕሪ’ቲ ቸልሲ ኣብ ጸወታ ዋንጫ ክለባት ዓለም 2025 ንፒኤስጂ 3ብ0 ዝሰዓረትሉ ግጥም፡ ንፈለማ ግዜአን እየን ዝራኸባ ዘለዋ። ፒኤስጂ፡ ሕነኣ ክትፈዲ፡ ቸልሲ ክብራ ክትዕቅብ፡ ሓያል ጸወታ ከካይዳ፡ ትጽቢት ይግበረለን። ኣውዲቕካ ምሕላፍ ጸወታ ብምክያድ’ያ ናብ ዙር 16 ክትበጽሕ በቒዓ። ፒኤስጂ፡ ኣብ ሊግ 1 ድኹም ውጽኢት ኣብ እተንጸባርቐሉ ዘላ ህሞት፡ ምስታ ብሓድሽ ኣሰልጣኒ ልያም ሮሰነሮ ተሓዲሳ ዘላ ቸልሲ፡ ሎሚ ምሸት ጸወታ ይጽበያ። ኣሰልጣኒ ፒኤስጂ ልዊስ ኤንሪከ፡ ንፒኤስጂ መሪሑ ኣንጻር እንግሊዛውያን ክለባት ኣብ ዘካየዶ ሸሞንተ ዳሕረዎት ግጥማት፡ ኣብ ሓሙሽተ ብምዕዋት ኣብ ሓንቲ ጥራይ ተሳዒሩ። ዓሚ ድማ፡ ንሊቨርፑል፡ ኣስቶን ቪላ፡ ኣርሰናል ካብ ሻምፕዮንስ ሊግ ከም ዝግለፋ ፒኤስጂ፡ ዓሚ ንፈለማ ግዜ ነዛ ዋንጫ ከተልዕላ ብምኽኣላ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ጸወታ ሻምፕዮንስ ሊግ ተመራጺት ጋንታ ኮይና’ያ ኣትያ። ይዅን እምበር፡ ናይ ሓበሬታ ከምዘለዎ ብምሕባር፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ሊግ ኵዕሶ እግሪ ምስሪ፡ ልዑል ብቕዓት ኣብ ምምስካር ዝርከብ ዓሊ ሱሌማን ሓቚፋ ብምህላዋ፡ ኣብቲ ዝጽበዮ ዕማም ምስ ኵሎም መሳርሕቱ ሓቢሩ፡ ኣብዚ ናብ ኣህጉራዊ ውድድር ትምለሰሉ ዘላ መድረኽ ተወዳዳሪ ብቕዓት ብምንጽብራቕ፡ ትንሳኤ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ ንምምስካር ዓቕሙ ዝፈቕዶ ከምዘበርክት ሓቢሩ። ምስራዊ ኣሰልጣኒ ሓሽም ያኪን፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ መጋቢት 2026፡ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኢስዋቲኒ (ስዋዚላንድ ነበር)፡ ኣብ እተካይዶ ናይ 2027 ግጥም ዋንጫ ኣፍሪቃ ቅድመ መጻረዪ ውድድር ብምምራሕ ስርሑ ክፍልም’ዩ።


• ንጥፈታት ስፖርት ኣብ ዞባ ዓንሰባ • ንጥፈታት ስፖርት ኣብ ዞባ ዓንሰባ - ብምኽንያት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ሃገራዊ ውድድር ባይታ ቴንስ ደቂ- ኣንስትዮ ኣብ ከተማ ከረን ተኻይዱ። እዚ ኣብ ክልተ ክሊ ዕደመ ተመቒሉ ዝተኻየደ ውድድር፣ ኣብ ክሊ ዕድመ 14፡ ሌሄም መድሃኔ ቀዳመይቲ ክትዕወት እንከላ፡ መሐስን መሓመድን ብስራት ተወልደመድህንን ተኸቲለንኣ። ኣብ ክሊ ዕድመ 16 ድማ፡ ሲልቫና ኤርምያስ፡ ሳምራዊት መልኣከ፡ ሜላት ተስፋልደት ዕዉታት ኰይነን። - ሻምፕዮን ኵዕሶ እግሪ ደቂ-ኣንስትዮ ከተማ ከረን፡ ብ8 መጋቢት ብክልተ ጸወታ ቀጺሉ ውዒሉ። ኣብቲ ዕለት ፈለማ ምምሕዳራት ከባቢ 04ን 01ን ጸወታ ኣካይደን። ኣብቲ ብዝሒ ሸቶ ዝተርኣዮ ግጥም፡ ምምሕዳር ከባቢ 04 12ብ0 ተዓዊታ። ቀጺለን እተን ዓቢ ግምት ዝተወሃበን ጋንታታት ምምሕዳር ከባቢ 05ን 06ን ናብ ሜዳ ወሪደን። ኣብ ናይ ቅድሚ ዕረፍቲ ጸወታ፡ ብዙሕ ፈተነ’ኳ እንተካየዳ ሸቶ ግን ክሰልጠን ኣይከኣለን። ብሓያል ናህሪ ዝቐጸለ ናይ ድሕሪ ዕረፍቲ ጸወታ፡ ምምሕዳር ከባቢ 05 ካብ ሳይዳ ኣቢነር ክልተ ሸቶ ስለ ዝረኸበት ተዓዊታ ክትወጽእ ክኢላ። እዚ ከምዚሉ ከሎ፡ ኣብ ከተማ ሓጋዝ ክካየድ ዝቐነየ ውድድራት ኵዕሶ መርበብ ደቂ- ኣንስትዮ፡ ብዓወት ጋንታ ኣዳል ተዛዚሙ። • ማእከል፡ ሻምፕዮን ኵዕሶ መርበብ ይቕጽል ኣሎ • ማእከል፡ ሻምፕዮን ኵዕሶ መርበብ ይቕጽል ኣሎ ሻምፕዮን ኵዕሶ መርበብ ዞባ ማእከል፡ ኣብ ቀዳመ-ሰንበት ብውድድራት ናይ ጋንታታት ካልኣይን ሳልሳይን ድቪዝዮን ቀጺሉ ውዒሉ። ቀዳም ናይ ካልኣይ ድቪዝዮን ጋንታታት ውድድረን ከካይዳ እንከለዋ፡ ፈለማ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ጋንታታት ኣዱሊስ ምስ ደምበ ሰምበል ጸወታአን ኣካይደን። ኣዱሊስ ድማ፡ 2ብ0 ተዓዊታ። ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ጋንታታት ኣብ ዘካየድዎ ጸወታ ከኣ፡ ማይ-ተስፋ ንደምበ ሰምበል፡ ባሕቲ መሰከረም ንዓዲ-ጓዕዳድ ብተመሳሳሊ ውጽኢት 2ብ1 ስዒረንአን። ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሳልሳይ ድቪዝዮን ጸወታ ኸኣ፡ ዓወት ንፍትሒ፡ ዓዲ-ጓዕዳድ ንባሕቲ መስከረም፡ 2ብ1 ክስዕረአን እንከለዋ፡ ድያእ ድማ ንኣዱሊስ 2ብ0 ረቲዓታ።


ነይማር፡ ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት ኣብ እተካይዶ ምሕዝነታዊ ጸወታ፡ ኣብ ዝርዝር ሕጹያት ተጻወትቲ ብምክታቱ ሓድሽ ተስፋ ረኺቡ። ኣብ 128 ሃገራዊ ጸወታታት ተሰሊፉ 79 ሸቶታት ዘመዝገበ ነይማር፡ ብዘጋጠሞ መጒዳእትን ምጒዳል ብቕዓትን ምርጫ ኣሰልጣኒ ካርሎ ኣንቸሎቲ ከይኰነ’ዩ ጸኒሑ። ሕጂ ግን ኣንቸሎቲ፡ ኣብቲ ብራዚል ምስ ፈረንሳ እተካይዶ ምሕዝነታዊ ጸወታ ስም ነይማር ኣካቲትዎ ይርከብ። ይዅን እምበር ኣንቸሎቲ፡ ናይ መወዳእታ ተሳተፍቲ ተጻወትቲ ሰኑይ ክረቊሕ ብምዃኑ፡ ነይማር ኣብቲ ምስ ክለቡ ዘካይዶ ጸወታ ንኣንቸሎቲ ክምስጥ ክግደድ’ዩ። ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል፡ ኣብዚ ወርሒ ምስ ፈረንሳን ክሮሽያን ምሕዝነታዊ ጸወታ ሰሪዓ ትርከብ።


ቀጻልነት ዘለዎ ውጽኢት ክፈጥር ዝጽዕር ዘሎ ኣሰልጣኒ ቸልሲ ልያም ሮሰነሮ ብግዲኡ፡ ንቸልሲ መሪሑ ካብ ዘካየዶ ትሽዓተ ዘቤታዊ ግጥማት፡ ኣብ ሓሙሽተ ብምዕዋት ናይ ዓወት መንፈስ ናይታ ጋንታ ከም ዝሕደስ ገይሩ’ዩ። ሎሚ ሎሚ ሊግ ዞባ ማእከል ደቂ-ኣንስትዮ ሊግ ዞባ ማእከል ደቂ-ኣንስትዮ ደንደን - ዕዳጋ-ሓሙስ 2፡00 ድ.ቐ ሰገን - ኢንሹራንስ 4፡00 ድ.ቐ ሮሰነሮ፡ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2025 ንስትራስቦርግ መሪሑ ኣንጻር ፒኤስጂ ኣብ ዘካየዶ ጸወታ፡ 2ብ1 ተዓዊቱ ነይሩ። ኣብዚ ዳግም ናብ ፈረንሳ ተጓዒዙ ዘካይዶ ጸወታ ድማ፡ ንቸልሲ ርእሳ ኣቕኒዑ ከውጽኣ ትጽቢት ደገፍታ’ዩ። መርበብ ሓበሬታ ‘ስፖርት ሞል’ እዚ ጸወታ፡ 2ብ2 ክዛዘም ግምታ ሂባ ትርከብ። ሻምፕዮንስ ሊግ ሻምፕዮንስ ሊግ ለቨርኩሰን - ኣርሰናል 8፡45 ድ.ቐ ፒኤስጂ - ቸልሲ 11፡00 ድ.ቐ ቦዶ - ስፖርቲንግ 11፡00 ድ.ቐ ርያል ማድሪድ - ማን.ሲቲ 11፡00 ድ.ቐ 11 መጋቢት 2026 - ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.164


ኢራን ኣብቲ ሓደ ካብ ቀንዲ ዓለምለኻዊ መተሓላለፊ መስመራት ነዳድን ጋዝን ዝኾነ መጻብቦ ሆርሙዝ፡ ዝኾነ ምትዕንቓፋት ከይትገብር፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ መጠንቀቕታ ከም ዘመሓላለፈ ተሓቢሩ። ትራምፕ ብመንገዲ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኢራን ኣብ ማያት መጻብቦ ሆርሙዝ ንጕዕዞ ነዳዲ ደው ዘብል ተግባራት እንተ ፈጺማ፡ ካብ’ቲ ዛጊት ዝተሃረመቶ ብ20 ዕጽፊ ዝዛይድ መጥቃዕቲ ካብ ኣመሪካ ክወርዳ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።


ማስዑድ ፔዘሽክያን ኣብ ዝገበሮ ናይ ተለፎን ርክብ፡ ቱርኪ እቲ ኲናት ደው ክብል ዝሕግዝ ናይ ልዝብ ዲፕሎማሲያዊ መስመር ክትከፍት ትጽዕር ከም ዘላ ተዛሪቡ። ፕረዚደንት ቱርኪ ረሲፕ ጣይብ ኤርዶጋን፡ ኢራን ክሊ ኣየር ቱርኪ ክትጥሕስ ምኽኑይ ክኸውን ከም ዘይክእል ብምጥንቃቕ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገራት ናይ’ቲ ዞባ ዝፍጸም መጥቃዕቲ ንማንም ከም ዘየርብሕ ገሊጹ።


ስርዓተ ምክልኻል ኣየር ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ)፡ ትማሊ ሰኑይ ናብ ክሊ ኣየር ቱርኪ ዝኣተወ ካልኣይ ባሊስቲካዊ ሚሳይል ኢራን ከም ዘምከነ እቲ ኪዳን ምሕባሩ ኣይርሳዕን። እቲ ፕረዚደንት፡ ሰኑይ ምሸት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ሃገሩ ኤርዶጋን ምስ ፕረዚደንት ኢራን ቱርኪ፡ ካልኣይ ዝዓበየ ሰራዊት ኣብ ኔቶ ዘለዋ ሃገር ኮይና፡ ኣብ’ቲ ምስ ኢራን ዘዳውባ ከባቢታት ን500 ዓመታት ዝኣክል ዝኾነ ጎንጺ ተፈጢሩ ከም ዘይፈልጥ ተረድእ። ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ ንምሕዝነት ቱርኪን ኢራንን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ኣዝዩ ጌጋን ቀስቃስን ስጕምትታት ይውሰድ ኣሎ፣ ነዚ ከኣ ልባዊ መጠንቀቕታ ሂብናሉ ኣሎና፡” በዚ ከኣ፡ ቱርኪ ምስ ኢራን ዓሚቝ ዝምድና ዘለዋ ኣባል ኔቶ እያ። ኤርዶጋን፡ ከም’ቲ ኣብ ኲናት ዩክሬን፡ ቓዛ ኮነ ካልኦት ቦታታት ክገብሮ ዝጸንሐ፡ ኣብዚ ናይ ኢራን ኲናት’ውን ንነፍሱ ከም ገለልተኛ ገይሩ የቐምጣ ከም ዘሎ ጸብጻባት የመልክቱ።


ሓይልታት ጸጥታ ሀይቲ፡ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዘካየዱዎ ንጉጅለታት ገበን ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ፡ 17 ህጻናት ዝርከብዎም ልዕሊ 1200 በርጌሳውያን ከም ዝቐተሉ፡ ‘ሂዩማን ራይትስ ዎች’ ዝተባህለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ ሓቢሩ። ሓይልታት ጸጥታ ሀይቲ፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሮም ምስ ‘ቬክቱስ ግሎባል’ ዝተባህለ ኣብ ቅልውላው ንዝርከብ ከባቢታት ኣገልግሎት ጸጥታ ዝህብ ወተሃደራዊ ኩባንያ ብምልፋን፡ ኣብ ህዝቢ ብጻዕቂ ዝነብረሉ ከባቢታት ርእሰ ከተማ ፖርት-ኦ-ፕሪንስ፡ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ተጠቒሞም ኣንጻር ጉጅለታት ገበን ስርሒታት ከካይዱ ምጽንሖም ይፍለጥ። ንቕትለት እቶም ሰላማውያን ሰባት ብዝምልከት ንቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ሀይቲ፡ ሚኒስተር ምክልኻል፡ ሃገራዊ ፖሊስን ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካን ንዝቐረበሎም ሕቶታት ብቕጽበት መልሲ ኣይሃቡሉን ዘለዉ።


እቲ ጸብጻብ ወሲኹ፡ ሓይልታት ጸጥታ ዘካይድዎ ስርሒታት ካብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ጀሚሩ ዛይዱ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ተወሰኽቲ ሲቪል ግዳያት ክኾኑ ከም ዝኽእሉ ኣጠንቂቑ። ቬክቱስ ግሎባል፡ ብኣመሪካዊ ኣውፋሪ ኤሪክ ፕሪንስ ዝምራሕ - ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ናይ ብሕቲ ወተሃደራዊ ኩባንያ እዩ። ግዝያዊ ፕረዚደንት ማዳጋስካር ኮሎኔል ማይክል ራንድሪያኒሪና፡ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ድሕሪ ዝተፈጸመ ዕልዋ መንግስቲ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ንደሓር፡ ንቐዳማይ ሚኒስተርን ንመላእ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራትን ሃገሩ ካብ ስራሕ ከም ዘባረረ ተሓቢሩ። ሓላፊ ርክባት ናይ’ቲ መንግስቲ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ራንድርያኒሪና ንሄሪንትሳላማ ራጃኦናሪቨሎ ዝትክእ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ሓጺር ግዜ ክሸይም ምዃኑ ገሊጹ። “ይዅን’ምበር፡ ክሳብ ቀዳማይ ሚኒስተርን ሓደስቲ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራትን ዝምዘዙ፡ ዋና ጸሓፊ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሚኒስትሪ መዓልታዊ ኣካይዳ መንግስቲ ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ሮራ መንሳዕ ቁ.ገዛ 19 ፊት ፋብሪካ ሚዛን ኢያሱ 07463110 ዕለት ዕለት ፋርማሲ ሰላማዊ 11/03/2026 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 ዋጋ ነዳዲ ክንህርን ከም ዝኸኣለ ይፍለጥ። ንሱ ወሲኹ፡ “ብቐሊሉ ክዓንዉ ንዝኽእሉ ዒላማታት ክንወቕዖም ኢና፣ ስለ’ዚ ኢራን ከም ሃገር ዳግማይ ክትህነጽ ፈጺማ ኣይትኽእልን እያ። ሞት፡ ሓዊ፡ ቍጥዐ ኣብ ልዕሊኦም ክወርድ’ዩ። እዚ ከይከውን ግን ተስፋ እገብር፡” ክብል ገሊጹ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ኤስያ፡ ዋጋ ዓለማዊ ነዳዲ ከም ዝነከየ ተገሊጹ። እንተኾነ፡ እቲ ዋጋታት ካብ’ቲ ኣብ ምጅማር እቲ ግጭት ዝነበሮ መጠን ብኣስታት 30 ሚእታዊት ይዛይድ ከም ዘሎ ይፍለጥ። ኣስታት 20 ሚእታዊት ካብ ነዳዲ ዓለምና በቲ መጻብቦ ዝሓልፍ ኰይኑ፡ በቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ተፈጢሩ ዘሎ ኲናት፡ መጠን ምንቅስቓስ ናይ ጽዕነት መራኽብ ኣዝዩ ክንኪን ዓለማዊ እዚ ምንቍልቋል’ዚ፡ ትራምፕ ትማሊ ሰኑይ እቲ ኲናት ኣብ ቀረባ እዋን ከብቅዕ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ ዝሰዓበ እዩ።


ሩስያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ልዕሊ 300 ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕትታት ከም ዘፍሸለት፡ ሓላፊ ኣገልግሎት ጸጥታ ናይታ ሃገር ትማሊ ሰሉስ ገሊጹ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝተኻየዱ ስርሒታት፡ ንላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስቲ፡ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ጸጥታን ዒላማ ዝገበረ ፈተነ ቅትለት’ውን ከም ዘፍሸልዎ፡ እቲ ብዓል ስልጣን ወሲኹ ኣረዲኡ። ዳይረክተር ኣገልግሎት ጸጥታ ፈደራል ኣሌክሳንደር ቦርትኒኮቭ ምስ ማዕከን ዜና ‘ሩስያ ሮሲስካያ ጋዜታ’ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ ኣኽበርቲ ሕግን ጸጥታን ሩስያ ኣብ 2025 ኣብ መላእ እታ ሃገር ንዝርከባ 79 መሓውራት ግብረ ሽበራ ከም ዘፍረሱን፡ ልዕሊ 2,500 ዕጡቓትን ተሓባበርቶምን ከም ዝቐየዱን ሓቢሩ። ቦርትኒኮቭ ብዛዕባ ኣህጉራዊ ምትሕብባር ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ድማ፡ ህሉው ዓለማዊ ኩነታት፡ ሩስያ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ንዘለዋ ምትሕብባር ኣብ ጸረ ሽበራ ከም ዝሓላለኾ ኣመልኪቱ። ይዅን’ምበር፡ ምዕራባውያን ልሂቓን ምስ ዝቕየሩን ፖለቲካ ንሞያውያን ቦታ ምስ ዝህብን፡ እቲ ምትሕብባር ዳግማይ ክጅምር ከም ዝኽእል፡ ቦርትኒኮቭ ሓቢሩ። ንሱ ኣብ መግለጺኡ፡ ሩስያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 308 ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕትታትን ምስኡ ዝተኣሳሰር ገበናትን ከም ዘፍሸለት ኣረዲኡ። ክቆጻጸር ሓላፍነት ኣለዎ፡” ክብል እቲ ብዓል ስልጣን ወሲኹ ኣረዲኡ።


እቲ ዕልዋ መንግስቲ፡ ድሕሪ ሰሙናት ናይ’ቲ ብሰንኪ ድኽነትን ብልሽውናን ዝሰዓበ ብመንእሰያት ዝተመርሐ ህዝባዊ ተቓውሞታት ከም እተፈጸመ ኣይርሳዕን። ራንድሪያኒሪና፡ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ነቲ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ዝተደገፈ ዕልዋ መንግስቲ ድሕሪ ምምራሕ እዩ ስልጣን እንተኾነ፡ እቲ ፕረዚደንት ዕልዋ መንግስቲ ከም ዘካየደ ብምኽሓድ፡ ቅዋማዊ ቤት ፍርዲ ስልጣን ከም ዘሰጋገረሉን ድሕሪ ክልተ ዓመት ድማ ስልጣን ከረክብ ምዃኑን ቃል ከም ዝኣተወ፡ ኣብ መወዳእታ ለካቲት ዝተዘርግሐ መደብ ናይ’ቲ መንግስቲ ይሕብር።


ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ መምርሒታት ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ንምስራጽ ዝዓለመ ስልጠና፡ ካብ ኩለን ዞባታት ንዝመጽኡ ዳይረክተራት፡ ኣወሃሃድቲ፡ መምህራን ቅድመ ትምህርትን ሓለፍቲ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን፡ ብ10 መጋቢት ኣብ ከረን ወዲቡ። እቲ ስልጠና፡ ንኣገዳስነት ቅድመ- ትምህርቲ፣ ህጻናት ከንጸባርቕዎ ዘለዎም ምዕባለታት፣ መምህራን ቅድመ-ትምህርቲ ክህልዎም ዘለዎ ብቕዓት፣ ንህጻናት ዝምደብ ጸወታታትን ኣብ ዕብየቶም ዘለዎ ጽልዋን፣ ከምኡ’ውን ውሕስነት መምሃሪ ክፍልታትን ኣከባብን ዝብል ኣርእስትታት ዘጠቓለለ’ዩ ነይሩ። ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዳይረክተር ጨንፈር ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ መምህር ግርማይ ገብረሂወት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ስልጠና - ኩሎም ህጻናት ናይ ቅድመ-ትምህርቲ ዕድል ክረኽቡ ዘኽእል ባይታ ንምጥጣሕ ተበጋጊሱ ንዘሎ ስራሕ ንምዕዋት፣ ከምኡ’ውን ደረጃ መምህራን ንምብራኽ ዝዓለመ ምዃኑ ኣነጺሩ። መንግስቲ ኣብ ኣገልግሎት ቅድመ- ትምህርቲ ገይሩዎ ዘሎ ቈላሕታ፡ ብቐንዱ ንኣገዳስነት ትምህርቲ ኣብ ህንጸት ሃገር ዘነጽር ምዃኑ ዝጠቐሰ መምህር ግርማይ፡ ሰልጠንቲ ነዚ ራኢ’ዚ ክዉን ንምግባር፡ ንዝቐሰምዎ ፍልጠት ኣብ ባይታ ብዝግባእ ክሰርሑሉ ተማሕጺኑ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣብ መጻኢ ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና ኣብ ኩለን ዞባታት ንምክያድ መደብ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ዝተወጠነ መደባት ንምዕዋት ተራ መምህራን፡ ወለዲ፡ ምምሕዳራትን ማሕበራትን ክዓቢን ብውህደት ክስራሕን ኣዘኻኺሩ። ነቲ ስልጠና ካብ ዝሃባ - መምህር ሚርያም ነጋሲ፡ ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሐ መምሃሪ መምርሒታት ቅድመ-ትምህርቲ ዘለዎ ሕጽረት ብምግምጋም፡ ንምምዕባሉ ክግበር ኣብ ዝግብኦ ንምዝታይ ዝሕግዝ ስልጠና ከምዝዀነ ሓቢራ። ተሳተፍቲ ብግደኦም፡ መምህራን ቅድመ- ትምህርቲ ንምሕያል ንዝግበር ዘሎ ወፍሪ


ጨንፈር ሃማደኤ ዞባ ማእከል፡ ትማሊ 11 መጋቢት ን7 ኣብነታውያን ሓረስቶት ደቂኣንስትዮ፡ መሰረታዊ ናውቲ ሕርሻ ብምዕዳል ኣተባቢዑ። እቲ መደብ፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ንኣብነታውያን ሓረስቶት ደቂኣንስትዮ ንምትብባዕ በብግዜኡ ክውደብ ዝጸንሐ መደባት ከምዝዀነ ዝሓበረት ሓላፊት ናይ’ቲ ጨንፈር ወ/ሮ ኣለም በላይ፡ ተወዳዳርነተንን ኣፍራይነተንን ንምዕባይ ዝዓለመ ከምዝዀነ ኣብሪሃ። ወ/ሮ ኣለም ኣስዒባ፡ ደቂኣንስትዮ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ስለዝኾና፡ ተሳትፎአን ኣብ ዝውጠን መደባት ልምዓት ንምሕያል፡ ምስ ኣካላት መንግስትን መሻርኽትን ብዝለዓለ ይስራሕ ከምዘሎ’ውን ገሊጻ። ፕረዚደንት ሃማደኤ ወ/ሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል ብወገና፡ ነቲ ዝተዳለወ ናይ ምትብባዕ መደብ ብምምጓስ፡ ተሸለምቲ በጺሐንኦ ብዘለዋ ደረጃ ከይተዛነያ፡ መነባብሮአን ንምምሕያሽን ንካልኦት ንምጽላውን ዝያዳ ክጽዕራ ኣተሓሳሲባ። ሃገራዊ ማሕበር ዓይነ ስዉራን ኤርትራ፡ ምስ ናይ ስራሕ መሻርኽቱ ተወሃሂዱ፡ ኣብ ጊንዳዕ ንዝርከቡ ኣባላቱ፡ ኣብ ንጥፈታት ምምንጫው እቶትን ምርግጋጽ ውሕስነት መንብሮን ዘተኰረ ስልጠና፡ ብ5 መጋቢት ወዲቡ። እቲ ስልጠና፡ ዓይነ-ስዉራን ካብ ተጸባይነት ተገላጊሎም ዕለታዊ መነባብሮኦም ንኽመርሑ ንምድጋፍ ዝዓለመ ኰይኑ፡ ሰልጠንቲ ኣንጻር ኩሉ መሰናኽላት ቃልሶም ከሐይሉ ድርኺት ዝፈጥር ምዃኑ ተገሊጹ። ኣመለኻኽታ ሕብረተሰብ ኣብ ልዕሊ ዓይነ-ስዉራን እናተለወጠ ይመጽእ ከምዘሎ ዝሓበረ ኣማኻሪ ማሕበር ኣቶ ገብረመስቀል ፍስሃ፡ ኣባላት ማሕበር ምስ ሕብረተሰብ እናተዋስኡን ዓቕሞም ዘፍቅዶ ኣበርክቶ እናገበሩን፡ ኣብ መነባብሮኦም ለውጢ ንምምጻእ ብዕቱብ ክሰርሑ ተላብዩ። ተሳተፍቲ ኣብ መወዳእታ፡ ብማሕበር ንዝብርከተሎም ዓይነታውን ገንዘባውን ደገፍ ብምምጓስ፡ ብዝበለጸ ክስራሓሉ ተማሕጺኖም። ሓላፊ ምምሕዳርን ፋይናንስን ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ ኣቶ ተስፋብርሃን ተኽለዝጊ ኣብ መወዳእታ፡ ዓይነ ስዉራን ብጥርኑፍን ብውልቅን ናብራኦም ንምምራሕ ዘካይድዎ ንጥፈታት ዝምስገን ምዃኑ ብምሕባር፡ ዘጋጥሞም ብድሆታት ንምፍታሕ ምምሕዳር ዝከኣሎ ከበርክት ዘለዎ ድልውነት ኣረጋጊጹ።


ኣብ ኣጻድፍ ብዓረዛ - ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ ኣብ ልምዓት ጀርዲን ዝነጥፍ ዘሎ ኣብነታዊ ሓረስታይ ኣቶ ማሕሙድ ሮሞዳን፡ ንጥፈታቱ ብዓይነትን ስፍሓትን ንምምዕባል ክሰርሕ ምዃኑ ሓቢሩ። ኣብ 2011 ብመንግስቲ ብዝተገብረሉ ደገፍ፡ ንመስኖኣዊ ልምዓት ዘድሊ ትሕተ-ቅርጺ ብምውዳድ፡ ስፍሓት ዝለምዕ መሬት ካብ 10 ሄክታር ናብ 60 ሄክታር ክብ ከምዘበሎ፣ ንዘልምዖ ኣግራብ ድማ ብቚጽሪን ዓይነትን ከምዝወሰኸሉ ብምጥቃስ፡ 100 ሽሕ ንምብጽሑ መደብ ከምዘለዎ ገሊጹ። ኣቶ ማሕሙድ ኣስዒቡ፡ ምህርቱ ካብ ዕዳጋታት ኣስመራን ጊንዳዕን ሓሊፉ ናብ ካልኦት ከተማታት ይበጽሕ ከምዘሎ ብምሕባር፡ ኣብ መንጎ ኣልማዕቲ ጀራዲን ዝግበር ምልውዋጥ ተመኩሮ ኣገዳስነቱ ልዑል ስለዝዀነ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ንዝርከቡ ኣልማዕቲ ተመኩሮኡ የካፍሎም ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ሚኒስትሪ ሕርሻን ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን ንዝገብሩሉ ደገፍ ድሕሪ ምምስጋን፡ ኣልማዕቲ ጀራዲን ኣብ’ቲ ዝድለ ደረጃ ንኽበጽሑ ከይተሓለሉ ክሰርሑ ምዒዱ። ኣብነታዊ ኣልማዒ ኣቶ ማሕሙድ ሮሞዳን፡ ዛጊት ንኣስታት 100 ዜጋታት ናይ ስራሕ ዕድል ከፊቱ ከምዘሎ፡ ሰነዳት ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ የነጽር። ኣብ ንኡስ ዞባ ጎልጅ፡ ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ቃጨሮ ሓመድን ማይን ንምዕቃብ ወፈራታት የካይዱ ኣለዉ። ዕላማ ናይ’ዚ ብጋንታታት ተወዲብካ ካብ መፋርቕ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ማእቶታዊ ንጥፈታት፡ ከባቢኦም ብምርጋእ ሕርሻዊ እቶታውነቶም ንምድንፋዕ’ዩ። ኣመሓዳሪ ናይ’ቲ ምምሕዳር ከባቢ ኣቶ ዓራፋ ማሕሙድ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ መደብ ኣብ መገሃጫ ይካየድ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ ብሰብ ሞያ ሕርሻ እናተመርሑ ብልዑል ተሳታፍነት ህዝቢ ይዕመም ከምዘሎ ኣረዲኡ። ነቲ ስራሕ ዝመርሕ ዘሎ ክኢላ ምዕቃብ ሓመድን ማይን መንእሰይ ሕሩይ የዕብዮ ብወገኑ፡ መዓልታዊ 400 ጉልበት እናወፈረ፡ ዛጊት ልዕሊ 200 ሄክታር ዛላ ብሓመድ ከምእተሰርሐ ገሊጹ።


ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲተከሌዛን፡ ንሰለስተ ኣዋርሕ ብዝተፈላለየ ሞያታት ክስልጥኑ ዝጸንሑ 50 መንእሰያት፡ ብ7 መጋቢት ተመሪቖም። እቶም መንእሰያት፡ ብጽገና ኤለክትሪክ፡ ኤለክትሮኒክስ፡ ደረቕን ተንቀሳቓስን ካሜራ፡ ከምኡ’ውን ብመሳርሒታት ሙዚቃ’ዮም ሰልጢኖም። እቲ መደብ፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ዓቕሚታት መንእሰያት በብዝንባለኦም ንምምዕባል ዝግበር ጻዕሪ ከምዝዀነን ውጽኢቱ ኣተባባዒ


ጨንፈር ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት ንዝነጥፉ ኣባላት ኮሚተ ተሃድሶ ስንኩላን፡ ኣብ ኣተኣላልያ ስንኩላን፡ ኣረጋውያንን ጽጉማትን ዘተኰረ ኣስተምህሮ ወዲቡ። ማሕበራዊ ድሕነት ኣቶ መንግስ ገብረኪዳን፡ ነቲ መደብ ክሳብ ምምሕዳራት ከባቢን ዓድታትን ብምውራድ፡ ኣብ ኣተኣላልያ ስንኩላን፡ ኣረጋውያንን ጽጉማትን መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝሕግዝ ኣገባባት ተኣታትዩ ይስራሕ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ እቲ ኣስተምህሮ ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ኣበርክቶ ከምዘለዎ ኣረዲኡ። ኣቶ ኢሳቕ ጥዑም ድማ፡ እቲ ንሽማግለታት ኮሚተ ኮም ዝሰረቱ ተሃድሶን ልምዓትን ኣብ ዓድታትን ምምሕዳራት ከባቢን ዝወሃብ ኣስተምህሮ፡ ኣብ ምሕያል ንጥፈታት ኮሚተ ልዑል ኣስተዋጽኦ ስለዝህልዎ ክድፋኣሉ ኣተሓሳሲቡ። ድባርዋ - ብሉጻት ደቂኣንስትዮ ተተባቢዐን ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ፡ ብምኽንያት 8 መጋቢት - ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂኣንስትዮ፡ ንብሉጻት ተመሃሮ መተባብዒ፣ ንጽጉማት ኣለይቲ ስድራ ድማ ገንዘባዊ ደገፍ ተዓዲሉ። ተጸዋዒት ቤት-ጽሕፈት ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ኣብ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት ወ/ሮ ታቦቱ ንጉሰ ብወገና፡ ንጥፈታት ኮሚተ ኣብ’ቲ ጨንፈር ሓላፊ ኣሃዱ ክሳብ 11ይ ክፍሊ ዝመሃራ 25 ደቂኣንስትዮ ተመሃሮ ተሸሊመን። ቃል፡ ብግብራዊ ዕዮ ዝተረጋገጸ ማዕርነት ደቂኣንስትዮ ንኽዕቀብ፡ ንቑሕ ኣበርክቶ ናይ ነፍሲ-ወከፍ ዜጋ ክዓዝዝ ጸዊዓ። እተን ንሽልማት ዝበቕዓ ብሉጻት ደቂኣንስትዮ፡ ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 2025/2026 ኣኣብ ክፍለን 90ን ልዕሊኡን ነጥቢ ዘምጽኣ ኰይነን ገንዘባዊ ሽልማት ከምእተዓደላ፡ ሓላፊት ሃማደኤ ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲ- ቐይሕ ወ/ሮ መሰለሽ ለገሰ ሓቢራ። በዚ መሰረት፡ 13 ብሉጻት ተመሃሮ ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ድባርዋ ብዘርኣይኦ ተወዳዳርነት ክሽለማ ከለዋ፣ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዘዋጽእዎ 30 ሽሕ ናቕፋ ድማ ብምምሕዳር ከባቢ ንዝተለለያ ሰለስተ ጽጉማት ስድራ-ቤታት ተመቓሪሑ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ኣቶ ፍረወንጌል ተኽለሃማኖት ድማ፡ ጎዳእቲ ልምድታት ብሓፈሻ መርዓ ትሕቲ ዕድመ ድማ ብፍላይ ወጊድ ብምባል፡ ንደቂኣንስትዮ ናይ ትምህርትን ስራሕን ባይታ ምጥጣሕ፡ ዜግነታዊ ግዴታ ከምዝዀነ ገሊጹ። እቲ ገንዘብ፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ደቂኣንስትዮ ብወለንታ ዘዋጽአኦ ከምዝዀነ’ውን ኣፍሊጣ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ከተማ ዓዲ-ቐይሕ፡ ብምኽንያት 8 መጋቢት - ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂኣንስትዮ፡ ኣብ ክፍለን ልዑል ነጥቢ ዘምጸኣ፡ ካብ 8ይ ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ዓዲ-ቐይሕ ኣቶ ሃብታይ ተስፋዝጊ ብወገኑ፡ እቲ ሽልማት ንተሸለምቲ ንዝበረኸ ዓወት ዘተባብዕ፣ ነተን ዝስዕባ ድማ ቅዱስ ቅንኢ ዘሕድር ስለዝዀነ፡ ካልኦት ኣካላት’ውን ክስዕብኦ ተላብዩ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣደ-መንበር ሃማደኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ወ/ሮ ትርሓስ ኣድረሶም ኣብ ዘስመዖቶ


ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ መደብ ንኡስ ርቡሕ ቃጽዖ ብምትእትታው ቀረብ መኣዛዊ መግቢ ስድራቤታት ንምርግጋጽ ዘካይዶ ዘሎ ጻዕሪ ሸቶኡ ንኽወቅዕ፡ ሓረስቶት ምሩጽ ዘርኢ ድንሽ ኣልሚዖም ጠለባት ከባቢኦም ንምምላእ ክሰርሑ፡ ሰብ ሞያ ሕርሻ ጸዊዖም።


ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ሓላፊ ኣሃዱ ልምዓት ኣሕምልትን ፍረታትን ኣቶ ዜናዊ ተስፋብርሃን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ዝበዝሐ ክፋል ዞባ ጋሽ-ባርካ ድንሽ ዝውቱር’ኳ እንተዘይኮነ፡ ሚኒስትሪ ሕርሻ ኣብ ግራት ሓረስቶት ብዝገበሮ ፈተነ፡ ወቕቲ ሓሊኻ ክፈሪ ከምዝኽእልን ብርኩት ምህርቲ ከምዝርከቦን፡ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ሻምብቆ፡ ባረንቱ፡ ላዕላይ-ጋሽ፡ ሞልቊ፡ ጎኜን ተሰነይን ንዝተገብረ ዕዉት ፈተነ ብምጥቃስ ገሊጹ። ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247


ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ሕርሻ ንኡስ ዞባ ባረንቱ ኣቶ ሙሴ ባህታ ብወገኑ፡ እቲ ንኡስ ዞባ ካብ’ቶም ዕዉት ፈተነ ድንሽ ዝተኻየደሎም ከባቢታት ብምዃኑ፡ ሓረስቶት ኣብ ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ምዃኑን፡ ሓላፊ ሃማመተኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መንእሰይ ንርኣዮ ረዘነ ገሊጹ። ሓላፊ ጨንፈር ሃማመተኤ ዞባ ዓንሰባ ኣቶ ኣዛዚ በረኸትኣብ ብወገኑ፡ ተመረቕቲ ኣብ እዋን ስልጠና ንዘርኣይዎ ተገዳስነት፣ ከምኡ’ውን ንዘቕረብዎ ምርኢት ውጽኢት ስልጠና መጒሱ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ዓዲተከሌዛን ሌተናል ኮሎኔል የማነ መብራህቱ ብወገኑ፡ ተመረቕቲ ንዝቐሰምዎ ሞያ ኣብ ግብሪ ከውዕልዎን ንቐጻሊ ዕብየት ክሰርሑን ኣዘኻኺሩ። ኮም ዝሰረቱ ተሃድሶን ልምዓትን ኣሐዪልካ፡ ስንኩላን፡ ኣረጋውያንን ጽጉማትን ዘድሊ ናብዮት ዝረኽቡሉ ባይታ ምፍጣር፡ ንዝተወሰኑ ኣካላት ጥራይ ዝግደፍ ዕማም ስለዘይኮነ፡ ኮሚተታት ብንቕሓት ክዋስኣ ጸዊዓ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት


ሰዓት መደብ ሰዓት መደብ ዝተጸንዐ ወቕቲ ድንሽ ብምልማዕ ኣብ ምህርቶም ዓይነታዊ ለውጢ ንምምጻእ ክጽዕሩ ኣተሓሳሲቡ። 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡02 መቓልሕ መንእሰያት 12፡02 መቓልሕ መንእሰያት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 መደብ ቡያ 12፡55 መደብ ቡያ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 መደብ ብዛዕባ 8 13፡40 መደብ ብዛዕባ 8 መጋቢት መጋቢት 15፡10 ተክ ኢንሳይት 15፡10 ተክ ኢንሳይት 15፡50 ፓናሮማ 15፡50 ፓናሮማ 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ደርፊ 17፡15 ደርፊ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) 19፡20 ፊዮሪና 19፡20 ፊዮሪና 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ፊልም ክብረት 20፡15 ፊልም ክብረት 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ፊልም ፈንቅል 21፡25 ፊልም ፈንቅል 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ዕላል ተመክሮ 22፡10 ዕላል ተመክሮ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡40 እትመት 22፡40 እትመት ክኢላታት ልምዓት ኣሕምልትን ፍረታትን ሓለዋ ጥዕና ብቑልን ድማ፡ ድንሽ ወቕቲ ብምጽናዕን ብሰብ ሞያ ዝወሃብ ምኽርን መምርሒታትን ብምኽታልን እንተተዘሪኡን ግቡእ ክንክን እንተተገይሩሉን ርቡሕ ምህርቲ ክሕፈሶ ከምዝከኣል ብምሕባር፡ ሓረስቶት ኣብ ዕለታዊ ስርሖም ንዝደለብዎ ተመኩሮ፡ ምስ’ቲ ዝወሃቦም ሞያዊ ምኽሪ ብምስናይ ኣበርቲዖም ክሰርሑ ተላብየን። ሓረስቶት ብግደኦም፡ እቲ ብ3 መጋቢት ኣብ ግራት ሓረስቶት ዝተገብረ ርክብ፡ ኣብ መንጎ ሓረስቶትን ሰብ ሞያ ሕርሻን ናይ ምብህሃል መድረኽ ብምፍጣር፡ ተመኩሮ ዝለዋወጡሉ ባይታ ዘጣጥሕን ኣብ ልምዓት ድንሽ ክኽተልዎ ዝግብኦም ኣገባብ ዘስርጽን ብምዃኑ ክድፋኣሉን ቀረብ ትራክተራት ክሕሰበሉን ኣተሓሳሲቦም። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.165 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 3


እቲ ኩነታት ብሩህ’ዩ። ቻይና፡ ብዝተገለጸቶ ትገለጽ ብዘየገድስ፡ ብድሌትን ብኣገዳስነትን ናይ ዓለም ናይ ምህዞ መራሒት ምዃና ኣመስኪራ’ያ። ብዙሓት ስነፍልጠተኛታት፡ ተጠቀምቲ ናይቲ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ብመንግስቲ ቻይና ዝወሃብ ፋይናንሳዊ ደገፍ ንምዃን፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ይኹን ካልኦት ሃገራት ናብ ቻይና ይግዕዙ ኣለዉ። እዚ፡ ቻይና ንዘለዋ ቁጠባዊ ብድሆታት ዘነኣእስ ኣይኮነን። ወይ’ውን ቻይና ቅልጡፍ ገስጋስ ንምርግጋጽ ትፍትን ኣላ ዶ የላን ንምባል ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ ትገብሮ ስለዘላ። እቲ ጉዳይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ትፍትኖ ዘላ ክንዲ ምንታይ እዩ ወይ ኣብ ልዕሊ ቻይና ዝነበራ ጸብለልታ ክትዕቅብ ትኽእል ዶ ዝብል’ዩ። እቲ ክዉነንት ግና ኣይመስልን’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ሕታም ናይዚ ዓምዲ፡ ኣብ ምህዞ ዓቢ ገስጋስ ዘርኣያ ሃገራት ተክኖሎጂ ብምቕዳሕ ከምዝጀመራ፣ ናይዚ ፈላሚት ኣብነት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምዃና፣ ቀንዲ ኣብነት ናይዚ እዋን ቻይና ምዃና፣ ቻይና፡ ብተክኖሎጅን ምህዞን መራሒት ናይ ምዃን ሸቶኣ ንዓቕሚሰባ ፍልጠትን ክእለትን ኣብ ምዕጣቕ ዝተሰረተ፡ ብፍሉይ ከኣ ኣብ ስነፍልጠት፡ ተክኖሎጂ፡ ምህንድስናን ቁጽሪ (ሕሳብ) ን (STEM) ምዃኑ፣ ከምኡ’ውን ዓወት ዘረጋገጸትሉን ተማዕድወሉን ዓውዲ ቀሪቡ። መቐጸልታኡ ይስዕብ። ቀንዲ ምኽንያት ይግለጽ’ዩ። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ መዳይ ምህዞ መሪሕ ተራ ከምዝተጻወተ ዝፍለጥ ኣሃዱ ምክልኻል ኣመሪካ’ውን እንተኾነ ኣብ ምህዞ ብዘካየዶ ትሑት ወፍሪ ካብ ወቐሳን ነቐፌታን ናጻ ኣይኮነን። ከም ኣገላልጻ ገለ ተንተንቲ፡ ቻይና ኣብ ዓውዲ ውትህድርና ኣማዕቢላቶ ዘላ ሓድሽ ገስጋስ ንኣብነት ኣብ ሰሰብ፡ ድሮናትን ብሳይበር ንዝግበር ውግእ ዝኸውን ዕጥቅን ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከምዝተመዓራረየታ ዘመልክት’ዩ።


ቻይና፡ ኣብ ኩባንያታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዘተኩር “ደይ- መደይ ኢላ ተክኖሎጅያዊ ምጽንጻን” ከም ተካይድ ኣይከሓድን። ‘ቻይና፡ ንምስጢራት መንግስትን ኮርፖረሽናትን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሰርሲራ’ ወይ ‘ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ መኮንናት ጸጥታ ቻይና ገበናዊ ክሲ ኣቕሪባ’ ዝብል ተደጋጋሚ ኣርእስተ-ዜና እውን ከም መርኣያ ክግለጽ ይከኣል’ዩ። ኩባንያታት ኣመሪካ፡ ንመሰል ምህዞኣዊ ዋንነተን ብወኒ ክከላኸላሉ ምድላየን ንቡር’ዩ። ኣብ ትግባረኡ ድማ መንግስቲ ኣብ ጎድነን ደው ክብልን ድርኺት ክፈጥርን፡ ስርቂ መሰል ዋነንት ንምግታእ ድማ ኣብ ንግዳዊ ስምምዓትን ሕጋዊ ተበግሶታትን ጸጥታዊ መዳይ ክጸንዕ ይጠልባ። ቅድሚ ሕጂ፡ ግዝፊ ወይ ዕብየት ናይ ሓደ ዕዳጋ ኣብ ምትብባዕ ምህዞ እንታይ ተራ ኣለዎ ዝብል ነጥቢ ግቡእ ኣቓልቦ ዘይወሃቦ ጉዳይ ነበረ። ገዚፍ ወይ ዓቢ ዕዳጋ፡ ንምህዞ ዝኸውን ዝሓሸ ዕድል ከም ዝርከቦ፡ ንምህዞ ከም ኣገዳሲ መዳይ ዝርኢ ዕዳጋ እንተኾይኑ ከኣ ዝበለጸ ከም ዝኸውን ናይ ቻይና ተመክሮ ዘግሃዶ ሓቂ’ዩ። እዚ ሓቅነት፡ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መልክዕ’ዩ ተጋሂዱ። ኣብ ሓደ ዕዳጋ፡ ካብ ናይ መወዳድርታ ዝዓቢ ቁጽሪ ዓማዊል ዘለዋ ዋኒን፡ ፍርያታ ኣብ ምምሕያሽ ተወሳኺ ወፍሪ ከተካይድ፡ ካብ ዓማዊላ ፍርያታ ንምምሕያሽ ዘኽእላ ዝያዳ መኣረምታ ክትረክብ፡ ነቲ ግዙፍ ቁጽሪ ዓሚል ንምዕጋብ ለውጥን ምሕየሻን ኣብ ፍርያት ከተካይድ ኣድላዪ ይኸውን። ኩባንያ ኣማዞን ንኣብነት፡ ኣብ ቀረብ ናይ ኣቕሓ ዘተኩር ብዙሕ ምህዞ ተካይድ፡ ምምሃዝ ስለትኽእል ጥራይ ዘይኮነስ ግድን ክትገብር ስለዘለዋ’ውን እዩ። ነዚ ዘመልክት ኣሃዛት ቅድሚ ምርኣይና፡ ኣብ ፍልስፍና ዘተኩር ነጥብታት ንርአ። ቻይና፡ መሰል-ዋንነት ኣብ ክሊ-ግዝኣታ ንምእታው ዝሕግዝን ዘማእዝንን ኣዝዩ ቅሉዕ ዝኾነ ኢንዱስትርያዊ ፖሊሲ ዘለዋ ሃገር’ያ። ኣብ 5ይ ጂ ከምኡ’ውን ኣብ ሰሰብ ዓለምለኻዊት መራሒት ምዃን ዝብል ንጹር ሃገራዊ ሸቶ ኣለዋ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ ኩሉ ናይ መንግስቲ ምርምራዊ ዕዮን ናይ ኣውፈርቲ ርእሰማልን ነዚ ሸቶታት ኣብ ምጭባጥ ተቕንዖ። ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኢንዱስትርያዊ ፖሊሲ ግና ከም ናይ ቻይና ጥሙርን ውሁድን ከምኡ’ውን ብዝለዓለ ኣካል መንግስቲ ብልክዕ ዝግለጽን ዝጉስጎሰሉን ኣይኮነን። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ገለ ጽላታት ዘተኩር ፖሊሲ ክህልዋ ምሕሳብ ምኽንያታዊ ዝመስል’ኳ እንተኾነ ገለ ወገናት ግና ኣይመርጽዎን፣ ይቃወምዎ። እቲ ዘቕርብዎ ምኽንያት ከኣ መንግስቲ ከም ሻምፕዮን ዝረኣያ፡ ዝዕወታ ዋኒናት ክመርጽ ዓቕሚ የብሉን ዝብል’ዩ። ሕርያ ከምዚአን ናይ ዝበላ ትካላት-ዋኒን ዕዳጋ ክውስኖ ኣለዎ ይብሉ። ብተወሳኺ፡ ስርዓት ናጻ ዕዳጋ ምህዞ ዝድርኽ ርግጽን ኣዝዩ ጥቅውን ኣገባብ ምዃኑ የመልክቱ። መንግስቲ፡ ዋኒናዊ ወፍሪ ኣብ ምምእዛን ተራኡ ጸያቒ ምዃኑ ይጠቕሱ። ንውድቀት መንግስታዊ ወፍሪ ዘመልክት ኣብነታት ኣብ ምቕራብ ከኣ ቅልጡፋት እዮም። ቀንዲ ኣብነቶም ድማ ብመንግስቲ ኣመሪካ ገዚፍ ደገፍ ዝተገብረሉ ፕሮጀክት እዚ፡ ኩባንያታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝደልይኦን ዝጠልብኦን ኩነት ኣገዳሲ’ኳ እንተኾነ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ ከምዘይኮነ ግና ይግለጽ። ምኽንያቱ፡ ሓንቲ ኩባንያ ወይ ሃገር መሰል-ዋንነታ ትከላኸለሉ ዝበለጸ መድረኽ፡ መጋባእያታት ቤት ፍርዲ ኣይኮነን። እቲ ዝበለጸ፡ እታ ኩባንያ ወይ ሃገር ነቲ ትውንኖ ምዕቡል መሰል- ዋንነት ከም እምነ-ኵርናዕን መድረኽን ተጠቒማ ናይ ምምሃዝ ዓቕማ ምሕያልን ምቅልጣፍን እዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ ንመሪሕነታ ተዕቢ ነቲ ዘለዋ ብልጫ ብተወሳኺ ብልጫ ብምድራዕ’ዩ። ኣብ መወዳእታ 1880ታት፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ካብ ናይ እንግሊዝን ጀርመንን ኣዝዩ ዝዛይድ መገዲ ባቡራት፡ ተለግራፋትን ጠበናጁን ትሰርሕ ነይራ። ብምህዞ ናይዚ ዓውድታት ዝበለጸትሉ እዋን ከኣ ሽዑ ነበረ። ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ሓያለይ ኣቕሑን ኣገልግሎታትን ብምህዞ ናይ ብሉጽነት ደረጃ ኣረጋጊጻ ዘላ ቻይና’ያ። እቶም ንቻይና ከም ቀዳሒት ጥራይ ዝቖጽሩዋን ዘናሽዉዋን ድማ ነዚ ዝምድና ዝዘንግዑ እዮም። ኩባንያታት ቻይና፡ ኣብ ዝተወሰነ ደረጃ ዕብየተን ዝኾነት ኩባንያ ገጢምዋ ዘይፈልጥ ብድሆን ዕድልን ዝገጥመን እየን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነት፡ መሃዚ ንምዃን ዘጸግም ኣይኮነን። ንኣሽቱ መሃዝቲ’ውን እንተኾና ምህዞአን ናብ ዓበይቲ ኩባንያታት ብምሻጥ ዝሓሸ መኽሰብ ስለዝረኽባ ናብአን ይሸጣን ክሸጣ ይፍትናን። ንኣብነት፡ ኣብ ሰብ-ሰርሖ ብልሂ (ሰሰብ) ጀማሪት ዝኾነት፡ ናይ ጥረ-ገንዘብ ሕጽረት ዘለዋ ዋኒን፡ ሓድሽን ግዙፍ ጽልዋ ዝፈጥርን ሰሰብ ምስ ተማዕብል፡ ፍርያታ ዝናን ተጠላብነትን ክረክብ ኣብ ዝጅምረሉ እዋን ናብ ዝዓበየት ኩባንያ ምሻጥ’ዩ። እተን ዓደግቲ ከኣ ኣብቲ ጽላት ዝነጥፋ ዓበይቲ ኩባንያታት እየን። እቲ ዋና ጉዳይ ከኣ እዘን ኩባንያታት ናይ ቻይና ምዃነን ጥራይ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ቁጽረን ይኹን ቁጽሪ ናይቲ ዝነጥፋሉ ዓውዲ እናዓበየ ዋኒናትን ትካላትን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዘርእይኦ ዘለዋ ገስጋስን ቅልጣፈን ግና ሓንቲ ኢዱ ንድሕሪት ከም ናይ ዝተኣስረ ሰብ’ዩ። ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ፡ እዘን ናይ መወዳእታ ዕቑዳት፡ ንኣመሪካ ብስነፍልጠትን ተክኖሎጅን መራሒት ንምግባራ ሓያል ጻዕሪ መንግስቲ ዘይተራእየለን ምንባረን ከም መራሒትን ዝኾነት ሃገራዊ ማእከል ጥዕና (NIH) ወሲኹ’ኳ እንተተባህለ ብናይ ምግዛእ ዓቕሚ ምስ ዝርአ ግና ካብቲ ናይ 2003 ባጀታ ዝወሓደ’ዩ። ሓደ፡ ብዓውዲ ሕክምና ዝተመረቐ ሰብ፡ ካብዛ ትካል ንምርምር ዝኸውን ምወላ ክረክብ ብቑዕ ዘብሎ ገምጋማዊ ብዝሒ ዓመታት ኣብ 1980 ትሕቲ 38 ዓመት ይበጽሕ ነይሩ። ኣብ 2013 ግና እቲ ዓመት ናብ ልዕሊ 45 በሪኹ። እዚ ከኣ ንምጽንባር ሓደስቲ ተመራመርቲ ዘየተባብዕ’ዩ። ኣብ ካልእ ዓውድታት’ውን እቲ ዛንታ ተመሳሳሊ’ዩ። ብኣንጻሩ፡ ኣብ ቻይና ብማእከላይ መንግስቲ ኣብ ስነፍልጠትን ተክኖሎጅን ንዝካየድ ምርምር ዝወሃብ ምወላ ብሓቀኛ ዓቕሚ ‘ረመንቢ’ (ሃገራዊ ባጤራ ቻይና) ልዕሊ ሰለስተ-ዕጽፊ ወሲኹ። ‘ሶለንድራ’ እዩ። ኣብ ኣመሪካ ዕዉት ዝቑጸር ኩሉ ምህዞ ድማ ከም ውጽኢት ናጻ ዕዳጋ የቕርብዎ። እዚ ኣብነታት ግና ምስ ሓቂ ዝሳነ ኣይኮነን። ኣብ ግጉይ ንባብ ታሪኽ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተሰረተ’ዩ። ኣመሪካ፡ ካብ ምፍጣራ ጀሚሩ ተራ ፈደራላዊ ይኹን ዞባዊ መንግስታ ኣብ ምምእዛን ኢንዱስትርያዊ ፖሊሲ ዓቢ’ዩ። መንግስቲ፡ ኣብ ምስፍሕፋሕ መገዲ ባቡራት ዘርኣዮ ግዙፍ፡ ጕሉሕን ዕቑዳት ዝወሰደ ተሳትፎን ከኣ ሓደ ኣብነት’ዩ። እቲ ዕማም፡ ኣብ ካልእ ዕማም ከምዝርአ ፍሽለትን ግጉይ ስጉምትን ዝነበሮ’ዩ። እንተኾነ ንዝተወሰነ እዋን ዋላ ይኹን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ወናኒት ዝበለጸ ስርዓተ መጐዓዝያ ከምኡ’ውን መራሒት ቁጠባ ዓለም ክትከውን ኣኽኢልዋ’ዩ። መንግስቲ፡ ካብ ምህናጽ ገለርያታትን ካናለታትን ክሳዕ ምምዕባል ኣቶሚካዊ ጸዓት ኮታ ኣብ ምዕባለኣ ብመሪሕነትን ፋይናንሳዊ ደገፍ ብምሃብን ወሳኒ ተራ ተጻዊቱ’ዩ። ሎሚ፡ ኣብ ኣይ-ፎን ካብ ዘለዋ 12 ወሰንቲ ተክኖሎጅያዊ መሰረታትን ብልጫን ከም ‘ታች-ስክሪን’፡ ‘ጂፒኤስ’፡ ናይ ሊትዩም ባትርን ኢንተርነት እንተስ ብቐጥታ ወይ’ውን ብተዘዋዋሪ ብመንግስቲ ካብ ዝካየድን ዝምወልን ምርምር ዝማዕበለ’ዩ። እቲ ሓቂ እዚ ካብ ኮነ፡ እቲ ኣማራጺ መንግስቲ ኣመሪካ ንምርምርን ምዕባለን ዝገብሮ ምወላ ወይ ከዛይዶ ወይ ከኣ ኣብዚ ዓውዲ ዝነበረ መሪሕነት ንቻይና ብሓጎስ ምርካብ እዩ ክኸውን ዝብሉ ክኢላታት ሒደት ኣይኮኑን። መንግስቲ ኣመሪካ፡ ኣብ መሰረታዊ ምርምር ንዝካየድ ወፍሪ ንምሕያል እተን ምርጫ ኣብ ዝተወሰና ዓውድታት፡ ንኣብነት ኣብ ፍወሳ ‘ጂን’፡ ኣብ ምርምር መንሽሮን ሰሰብን ዒላማ ክገብር ወይ’ውን ዘይክገብር እየን። ቻይና፡ ኣብ ምምዕባል ናይ ኤለክትሪክ ተሽከርከርቲ፡ ሰሰብ፡ ናውቲ ህንጻ፡ ኣብ ‘ጅን’ ዝምርኮስ ፍወሳ ይኹን ካልእ ዓውድታት ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እንተቐዲማታ እንታይ እዩ ሽንኑ? እዚ፡ ንኣመሪካ ዓቢ ጉዳይ ምዃኑ ዘየካትዕ’ዩ። ምኽንያቱ፡ ዝገዘፈ ብጽሒት ዓለምለኻዊ ዋኒን ከምኡ’ውን ካብ ሓደስትን ልዑል መኽሰብ ዝርከቦ ዋኒናትን ዝርከብ ረብሓ ናብ ኩባንያታት ኣመሪካ ዘይኮነስ ናብ ኩባንያታት ቻይና እዩ ክቐንዕ። እዚ ከኣ ኣዝዩ ወሳኒ ዕዳጋ ንቻይና ኣሕሊፍካ ምሃብ ማለት’ዩ። ኣብ ነዊሕ እዋን ድማ ኣመሪካ ሒደትን ትሑት ዝኽፍሊቱን ናይ ስራሕ ዕድል ዝርከባ ሃገር ክትከውን ዝገብር’ዩ። ምኽንያቱ፡ ንዓለምለኻዊ ዕዳጋ ናይ ዘማእዝኑ ፍርያት መሰል-ዋንነት እንተዘይሃልዩካ ኩባንያታትካ መመሊሰን ዝደቃን ዘየኽስባን ምዃነን ዘይተርፍ’ዩ። ናይዚ ቀረባ እዋን ወፍሪ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ምርምርን ምዕባለን ከ ከመይ ይመስል? እዚ ካብ ጃምላ ሃገራዊ ፍርያታ ክንደይ ሚእታዊት ኣብ ምርምርን ምዕባለን ተውዕል ብዝብል መስፈሪ ዝዕቀን’ዩ። ካብ ዓመተ 2000 ጀሚራ ዓመታዊ ዝሰልዓቶ መጠን ድማ 2.7 ሚእታዊት ናይ ጃምላ ሃገራዊ ፍርያታ’ዩ። እዚ ምስቲ ብደረጃ ዓለም ዝስላዕ ገምጋማዊ መጠን ክነጻጸር እንከሎ ቁሩብ ዕብይ ዝበለ’ዩ። ምስቲ እስራኤልን ደቡብ ኮርያን ዝስልዕኦ 4.2 ሚእታዊት ዝበጽሕ ክርአ እንከሎ ግና ትሑት’ዩ። ኣብዚ ዝተጠቕሰ እዋን፡ ቻይና ትስልዖ ንዝነበረት ባጀት ካብ 0.9 ናብ 2.1 ሚእታዊት ኣዕበየቶ። በዚ መንጽር፡ ኣብ ምርምርን ምዕባለን ብእትስልዖ ባጀት ቻይና ንኤውሮጳዊ ሕብረት በሊጻ ትርከብ። ኣብዚ ዓውዲ ተርእዮ ዘላ ቅልጡፍ ዕብየት’ውን ከምዝቕጽል ይግመት። ሎሚ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ምወላ መሰረታውያንን ሓደስትን ምርምር መይመይ እንተደኣ ኢሉ ምስ ግዜ ንሃገሩ ዘኽፍላ ዋጋ ከቢድ ከምዝኸውን ብዙሓት ፈላጣት ተዛሪቦም እዮም። እቲ ኣብ ሓደ እዋን ንመላእ ዓለም ዝመርሕን ዘቕንእን ዝነበረ ዓርሞሽሻዊ ምርምራዊ ዕዮ ኣመሪካ ኣብ ካልኣይ ተርታ ምስርዑ ዘይተርፍ’ዩ ዝበሉ’ውን ሒደት ኣይኮኑን። ኣብዚ እዋን፡ እዚ ኩነት ምሉእ ብምሉእ ተጋሂዱ ዝብል ጉዳይ ኣከራኻሪ’ኳ እንተኾነ ምግሃዱ ግና ዘይተርፍ ምዃኑ ኣየከራኽርን። ሞተር ዓርሞሽሻዊ ምርምር ኣመሪካ ዝትንስኣሉ እዋን ሕጂ ምዃኑ ዝጣርዑ ኣለዉ። እዚ፡ ካብ ቀዳማይ እብረ ስልጣን ፕረዚደንት ትራምፕ ዝጀመረን ሕጂ ናህሪ ዝወሰኸን ንኣመሪካ ዳግማይ ዓባይ ናይ ምግባር ፈተነ ድማ ሓደ ፈተነ ምዃኑ ይግለጽ። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብፈደራላዊ መንግስቲ ንምርምርን ምዕባለን ተባሂሉ ዝስላዕ ገንዘብ ኣንቆልቊሉ’ዩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተገብረ ስማዊ ወሰኽ’ውን እንተኾነ ብመንጽር ሓይሊ ዶላር ኣመሪካ ክርአ እንከሎ ከምወሰኽ ዝቑጸር ኣይኮነን። ንኣብነት፡ ባጀት ናይታ ኣብ ሕክምናዊ ምርምር ቀንድን


መበል 75 ክፋል ቃልሲ ስለ ዝዳኸምን ዝዓኑን እዩ። እዚ ኣካላት’ዚ ደሞክራሲያዊ ሕብረተሰብ ኣብ ምህናጽ ኣገዳሲ ባእታ እዩ። ተቓወምቲ ካልእ ኣማራጺ እንተናደዩ ይሓይሽ።” ይብል። ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት፡ ሓድሽ ማሕበራዊ ምሕደራን ቢሮክራስን ዝብል ኣምራት ምዕራባዊ ዓለም ትሕዝቶኡ ብዝርዝር ተመልኪትና። ብተወሳኺ ታሪኽ ኣመዓባብላ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ሃገራት ምዕራብን ድኽመታቱን ተመልኪትና። “ካብ ምልኪ ናብ ደሞክራሲ” ዘርእስቱ፡ ሃገራት ካብ ምልኪ ብኣቋራጭ መገዲ ናብ ደሞክራሲ ብኸመይ መገዲ ክሰግራ ከምዝኽእላ ዘስተምህር መጽሓፍ ጁን ሻርፕ እውን ዳህሲስና። ደሞክራሲ ከነስፋሕፍሕ ተባሂሉ ኣብ ብዓል ቬትናም፡ ሊብያን ካልእን ዝተኻየደ ኲናትን ሳዕቤናቱን ኣንቢብና። መቐጸልታኡ ይስዕብ፦ ጁን ሻርፕ ጎነጽን ኲናት ሓድ-ሕድን ደሞክራሲ ንምምጻእ ሓጋዚ ከምዘይኮነ እዩ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ‘ናይ ማሕበረሰብ ናጻ ማሕበራትን ትካላትን ... ደሞክራሲያዊ ሕብረተሰብ ኣብ ምህናጽ ኣገዳሲ ባእታ እዩ’ ኢሉ ዝጠቐሶ ኣብ ቅጺ 3፣ መጽሓፍ ‘ሕብረተሰብ ካበይ ናበይ ብኸመይ’ ከም እንርእዮ፡ ኣገዳሲ ባእታ ጥራይ ዘይኮነስ ወሳኒ ረቛሒ እዩ። ጁን ሻርፕ ቀጺሉ፡ ብዛዕባ ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ፥ “ንሓደ ጽሉእ ስርዓት ኣብ ምእላይ፡ ብተዛማዲ ዕልዋ መንግስቲ ከም ሓደ ቀሊልን ስሉጥን መገዲ ክረአ ይኽእል ይኸውን። ይኹን’ምበር፡ ነዚ ኣገባብ’ዚ ዝምልከቱ ከበድቲ ጸገማት ኣለዉ። ልዕሊ ኩሉ፡ ነቲ ዝጸንሐ ዘይምዕሩይ ዝርጋሐ ስልጣን ኣብ መንጎ ህዝብን ዝተወሰነ ጉጅለ ውልቀ-ሰባትን ወተሃደራትን ከም ዘለዎ እዩ ዝቕጽሎ። ሓደ ጉጅለ ውልቀ-ሰባት ብኻልእ ጉጅለ ውልቀ-ሰባት ጥራይ እዩ ዝትካእ። ብሓሳብ ደረጃ እዚ ጉጅለ እዚ ኣብ ጠባይ ልምልም ዝበለ፡ ኣብ ደሞክራሲያዊ ጽገና ድማ ዝኣምን ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣንጻር’ዚ ናይ ምዃን ማዕረ ዕድል እውን ኣለዎ። ህዝቦም ብናይ ደገ ሓይልታት ጥራይ ክድሕን ይጽበዩ። እምነቶም ድማ ኣብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት የንብሩ። ምልኪ ክሰዓር ዝኽእል ብኣህጉራዊ ሓገዝ ጥራይ’ዩ ኢሎም ይኣምኑ። ጁን ሻርፕ ቀጺሉ ብዛዕባ ጎነጽን ደባይ ኲናትን “... ጎነጻዊ ቃልሲ ዝሃለወ ብልጫታት ይሃሉዎ ሓደ ዘይከሓድ ሓቂ ግን ኣሎ። ኣብ ጎነጻዊ ኣገባብ እምንቶ ምሕዳር ማለት፡ ነቲ መብዛሕትኡ እዋን ጨቆንቲ ብዝለዓለ ኢድ ዝጥቀምሉ ኣገባብ ቃልሲ ምምራጽ ማለት እዩ። መለኽቲ፡ ጎነጽ ንምጥቃም ኣደልዲሎም ዝተዓጠቑ እዮም። እቶም ደሞክራስያውን ባእታታት ንሓጺር ድዮም ንነዊሕ ክምክቱ ብዘየገድስ፡ ውዒሉ-ሓዲሩ ምረት ናይ ወተሃደራዊ ክዉንነት ዘይሰግር ጉዳይ እዩ። ዝበዝሕ ግዜ መለኽቲ ካብ ኣጽዋር ጀሚርካ ክሳብ ብተተኰስቲ፡ መጐዓዝያን ብዝሒ ሰራዊትን ዝለዓለ ኢድ ኣለዎም። ደሞክራስያውን፡ ትብዓት ድኣሉ ዝህልዎም እምበር ዝበዝሕ ግዜ ንመለኽቲ ብዓቕሚ ኣይዳረግዎምን እዮም። “ፊተ-ፊት ዝካየድ ወተሃደራዊ ረጽሚ ዘይግብራዊ ክኸውን ስለ ዝኽእል፡ ገለ ተቓወምቲ ደባይ ኲናት ይመርጹ። ይኹን እምበር፡ ጭቁናት ብደባይ ኲናት ዝረብሑሉ ወይ ድማ ደሞክራሲ ዝሰፍነሉ ኣጋጣሚታት ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ብሰንኪ’ቲ ኣብ ህዝቢ ክወርድ ዝኽእል ዘይተኣደነ ክሳራታት፡ ደባይ ኲናት ከም መፍትሒ ክውሰድ ኣይከኣልን። ክቐርብ ዝኽእል ስነ-ሓሳባዊ ደገፍ፡ ስትራተጂያዊ ትንታነን ሳሕቲ ዝርከብ ኣህጉራዊ ደገፍን ብዘየገድስ፡ እዚ ኣገባብ ቃልሲ’ዚ ካብ ፍሽለት ሓራ ንምዃን ብዙሕ ውሕስነት የብሉን። ደባይ ኲናት ዝበዝሕ ግዜ ነዊሕ እዋን እዩ ዝወስድ። ህዝቢ ብመንግስቲ ይከላበት፡ ካብ መነባብሮኡን ከባቢኡን ይመዛበል፡ ብዙሕ ድማ ይሳቐ። “... ከም’ዚ ዓይነት ኣተሓሳሳብ ቅቡል ክመስል ይኽእል ይኸውን። ኣብ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ምምርኳስ ግን ሓደገኛ ሳዕቤናት ዘለዎ እዩ። ከም’ዚ ዓይነት እምነት ፈጺሙ ኣብ ዘይቦታኡ ዝተነበረ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ብዙሕ ግዜ ክመጽእ ዝኽእል ናይ ወጻኢ ሓገዝ ኣይህሉን፡ እንተሃለወ ድማ ክእመን ዝግበኦ ኣይኮነን። “እዞም ዝስዕቡ ሓደስትን መረርትን ሓቅታት፡ ብዛዕባ ምትእትታው ናይ ወጻኢ ሓይልታት፡ ግምት ክወሃቦም ይግባእ፥ “ኣቃውማኡ ምስ ኣጣጥሐ፡ እቲ ሓድሽ ጉጅለ’ውን ካብቲ ናይ ቀደም ብዝገደደ ጨካንን ስሱዕን ክኸውን ይኽእል። እቲ ተስፋ ዝተነበረሉ ሓድሽ ጉጅለ ንደሞክራሲን ሰብኣዊ መሰላትን ግዲ ከይገበረ ቃሕትኡ ክገብር ይኽእል። እዚ ንጸገማት ምልካዊ ስርዓት ቅኑዕ ፍታሕ ኣይኮነን።” ይብል። ጁን ሻርፕ ብዛዕባ ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ ዝገልጾ ምስቲ ኣቐዲምና ኣብ መጽሓፍ ሓደ ታሪኽ ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስታት ሱዳን ዝዳህሰስናዮ ዝሳነ እዩ። ዕልዋ መንግስቲ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት 1) ብዙሕ ግዜ ናይ ወጻኢ ሓይልታት፡ ንቁጠባውን ፖለቲካውን ረብሓታቶም ክብሉ ንምልኪ ክጻወሩዎ ወይ ክድግፉዎ ይኽእሉ። 2) ናይ ወጻኢ ሓይልታት ካልእ ዕላማታቶም ከተግብሩ ክብሉ ኣብ ክንዲ መብጸዓታቶም ብምሕላው ንሓርነት ጭቁናት ዝሕግዙ ከግድዕዎምን ክጠልምዎምን ይኽእሉ። “ደባይ ኲናት፡ ዋላ’ውን እንተ ተዓወተ፡ ነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ኣለዎ። እቲ ተጠቃዒ ምልካዊ ስርዓት ከም ግብረ-መልሲ ብቕጽበት ምልኩ የትርር። ደባይ ኲናት ምስ ተዓወተ’ውን እቲ ዝትካእ ስርዓት ካብቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዝገደደ ምልካዊ ይኸውን። ምኽንያቱ ዝርጋሐ ወተሃደራዊ መሓውራት ንምምእካል ዝግበር ጻዕሪ ናቱ ጽልዋታት ስለ ዘለዎን እቲ ዝጸንሐ ናይ ማሕብረሰብ ናጻ ማሕበራትን ትካላትን ድማ ኣብ ግዜ 3) ገለ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኣንጻር ምልኪ ዝተሓባበሩ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ናይ ገዛእ ርእሶም ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ወይ ወተሃደራዊ ዕብለላ ንምርግጋጽ ጥራይ እዩ። ኣብ ዝኾነ ሃገር ፍታሕ ዘምጽእ ኣይኮነን። ጁን ሻርፕ ብዛዕባ ሓገዝ


4) ናይ ወጻኢ ሓይልታት ንእወታዊ ውጽኢት ብንጥፈት ክተሓጋገዙ ዝኽእሉ፡ ውሽጣዊ ምንቅስቓስ ተቓውሞ ነቲ ምልካዊ ስርዓት ምስ “... እቶም ብባርባራዊ ኣገዛዝኣ ዝሳቐዩ ዘለዉን ካብ ቀይዲ ኣምሊጦም ኣብ ስደት ዝርከቡን ጭቁናት፡ ንነብሶም ሓራ ክገብሩ ይኽእሉ እዮም ኢሎም ኣይኣምኑን። ዘነቓንቖን ጭካነ ናይቲ ስርዓት ድማ ኣህጉራዊ ኣቓልቦ ከም ዝረክብ ምስ ገበረን ጥራይ እዩ። “ኣገባባት ኣድማን ድካለን መብዛሕትኡ ግዜ ተምሳላውያን ኮይኖም፡ ከም እኒ ሰላማዊ ሰልፊታትን ናይ ሽምዓ ሰልፍታትን እዮም (54 ኣገባባት)’ ሕንገዳ ኣብ ሰለስተ ንኡሳን ክፋላት ይምቀል፡ (ሀ) ማሕበራዊ ሕንገዳ (16 ኣገባባት)፣ (ለ) ቁጠባዊ ሕንገዳ፡ ትሕስምቲ ወሲኽካ (26 ኣገባባት) ከምኡ’ውን ኣድማ (23 ኣገባባት)፡ (ሐ) ፖለቲካዊ ሕንገዳ (38 ኣገባባት) እዮም። ብኣድማ ምሕሳም መግቢ፡ ዘይጎነጻዊ ጎበጣን ተማዕዳዊ (ተካኢ) መንግስቲን ዝኣምሰሉ ፖለቲካዊ ሜላታት፡ ወይ ከኣ ብስነ-ኣእምሮኣዊ፡ ኣካላዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ሜላታት ዝስነን 41 ኣገባባት ዘጠቓለለን ዘይጎነጻዊ ኢድ-ኣእታውነት ተወሳኺ ዓይነት ኣገባብ እዩ።” ብምባል የጠቓልል። “... ኣህጉራዊ ጸቕጢ ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ይኹን’ምበር ንሓያል ውሽጣዊ ምንቅስቓስ ተቓውሞ ምስ ዝድግፍ ጥራይ’ዩ። ንኣብነት ኣህጉራዊ ቁጠባዊ እገዳታት፡ ምብታኽ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት፡ ተነጽሎ ካብ ኣህጉራዊ ውድባት፡ ኩነኔ ብኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ካልኦትን ብዙሕ ክሕግዙ ይኽእሉ። ሓያል ውሽጣዊ ተቓውሞ ኣብ ዘይብሉ ግን ከም’ዚኦም ዝኣምሰሉ ጸቕጥታት ክህልዉ ኣይክእሉን።” ይብል። ኣስዒቡ ጁን ሻርፕ ንመሪር ሓቂ ኣስዒቡ ጁን ሻርፕ ንመሪር ሓቂ ምግጣም ብምባል፥ ምግጣም ብምባል፥ “እቲ መደምደምታ ክብድ ዝበለ እዩ። ንምልካዊ ስርዓት ብዝወሓደ ክሳራታትን ብውጽኢታዊ መገዲን ከወግድ ዝሓስብ ኣካል ኣርባዕተ ዘይተርፍ ዕዮታት ኣለዎ፥ ገለ ክፋል ናይ’ዚ ጁን ሻርፕ ኣገባብ ኣብያ ዝብሎ፡ ኣብቲ ምዕራባውያን “ጽድያ ዓረብ” ዝብሉዎ ምልዕዓል ክስርሓሉ ይፍተን ከም ዝነበረ ኣየጠራጥርን። ይኹን’ምበር ብዘይጎነጽ ዝጀመረ ኣብ ምንታይ ከምዝበጽሐ ኣብ ግብጺ፡ ሊብያ፡ የመን፡ ሶርያን ካልእን ተራእዩ እዩ። ከምኡ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ገለ ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ንኣብነት “ይኣክል” ዝብል ጭርሖ ኣብ ማሕበራዊ መድያ ምዝርጋሕ፣ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ደዊልካ “ዓርቢ” ስራሕ ኣይትውፈሩ፡ “ሰራዊት ኤርትራ ኣንጻር መንግስቲ ተላዓሉ” ወዘተ. ዝብሉ ፈተነታት ካብቲ ናይ ጁን ሻርፕ ኣገባብ ኣብያ ዝተወስዱ ይመስሉ። ኣብ ገለ እዋናት እሞ ከኣ ገለ ኤርትራውያን እቲ ባዕሉ ጁን ሻርፕ ግጉይ ኣገባብ ዝብሎ፡ ንኣብነት ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኢድ ምእታው ዘንጊዖም ብቐሊሉ ክምለሱሉ ኣብ ዘይክእሉ ኩነታት ክወድቁ ተራእዮም። 1) ነቲ ጭቁን ህዝቢ ብነብሰ- ምትእምማን፡ ብቖራጽነትን ብጥበብ ተቓውሞን ከሐይሎ ይግባእ፡ 2) ናይ’ቲ ጭቁን ህዝቢ ናጻ ማሕበራትን ኣካላትን ከሐይለን ይግባእ፡ 3) ሓያል ውሽጣዊ ናይ ተቓውሞ ሓይሊ ከም ዝፍጠር ክገብር የድልዮ፡ 4) ብውሕልነት እተዳለወ ቀንዲ ስትራተጂያዊ ውጥን ሓርነት ኣብ ኣተገባብራኡ ድማ ጥበብ ክህሉ ይግባእ።” ጁን ሻርፕ ኣብ መጽሓፉ ካብ ምዕራፍ ክልተ ክሳብ ምዕራፍ ዓሰርተ፡ ሓደጋታት ዝርርብ፣ ስልጣን ካበይ ይመጽእ፣ ምልካውያን ስርዓታት ድኻማት ኣለዎም፣ ኣጠቓቕማ ስልጣን፣ ኣድላዪነት ስትራተጂያዊ ውጥን፣ ኣወጣጥና ስትራተጂ፣ ኣጠቓቕማ ፖለቲካዊ ኣብያ፣ ውድቀት ምልካዊ ስርዓት፣ መሰረት ንነባሪ ደሞክራሲ ዝብሉ ኣርእስትታት ድሕሪ ምልዓል ኣብ ጥብቆ ከኣ ኣገባባት ዘይጎነጻዊ ተግባር ዝብሎ ዝርዝር 198 ፖለቲካዊ ኣብያ የቕርብ። ኣገባብ ኣብያ ዝበሎም ኣብ ሰለሰተ ዓበይቲ ክፋላት ይምቀሉ፣ ኣድማን ድካለን (ምእማንን)፣ ሕንገዳ፣ ኢድ-ኣእታውነት ይበሃሉ። ናይዚ ንኡስ ምዕራፍ ቀንዲ መልእኽቲ ደሞክራሲ ኣየድልን እዩ ንምባል ኣይኮነን። ደሞክራሲ ግን ብተብተብን፡ ጎነጽን ዕልዋ መንግስቲን ዘይኮነስ ብስራሕን ንቕሓትን እዩ ዝትከልን ዝስስንን። ኣብ ዝመጽእ ክፋል ናይ ጽሑፍና ብዛዕባ ብድሆታት ምትካል ደሞክራሲ ክንድህስስ ክንፍትን ኢና።


ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ምኽሪ ብተሌፎን ካብ ዝጅምር፡ ብዙሓት መንእሰያት ተጠቐምቲ ናይ’ዚ ኣገልግሎት ኮይኖም ኣለዉ። ንኡስ ዓምዲ “ሕቶ ሸባብ” እምበኣር ንገለ ካብ’ቲ ብቑጽሪ ስልኪ 124256 ወይ ብቑ.ሳ.ጶስጣ 1042 ናብ “ሆት ላይን” ዝቐርብ ሕቶታት እያ እትምልስ። ሕቶ ሸባብ ሕቶ ሸባብ ደዋሊት፥ ሃለው ከመይ ውዒልኩም፧ ኣማኻሪ፥ መርሓባ ናብ ሃማመተኤ ኣገልግሎት ምኽሪ ብተለፎን ደዊልካ ኣለኻ። መን ክብልን ካበይ ትድውል ምህላውካንዶ ምሓበርካኒ፧ “ደሓን ዝኾኑ፡ ወጻእተኛታትን ዲፕሎማሰኛታትን፡ ዓማዊል ኣለዉና። ብዝመረጽኩዎ ዋላ’ኳ ኣይኹን፡ ብተዛማዲ ከረዳድኣኒ ዝኽእል ብቕዓት ቋንቋ እንግሊዘኛ ክህሉወኒ ደልየ።” ደዋሊ፥ ብርሃነ እብሃል ካብ ኣስመራ’የ። ገለ ሓገዝ ኣብ ምልከት ቋንቛ እንተ ረኸብኩ ኢለ’የ ደዊለ። ኣማኻሪ፥ ብርሃነ፡ ክንደይ ክፍሊ በጺሕካ ትኸውን፧ ደዋሊ፥ ኣነ 45 ዓመት ዕድመ እንድየ ገይረ ዘለኹ። 11 ክፍሊ በጺሐ፣ ማለተይ 2ይ ደረጃ ወዲአ። ኣማኻሪ፥ ኣበየናይ ቋንቋ’ዩ ጸገምካ፧ እቲ ቀንዲ ጸገምከ ኣብ ምንታይ ኮይኑ ይስምዓካ፧ ደዋሊ፥ እንግሊዘኛ’ዩ። ጸገም ክትብል ከለኻ ከመይ ማለት’ዩ፧ ኣማኻሪ፥ ፈለማ ከየርሓቕካ፡ ጸጋታት ከባቢኻ ምፍታሽ፡ ኣይምሓሸንዶ ይመስለካ፧


ኣማኻሪ፥ ዋሕዲ እትፈልጦም ቃላት ድዩስ፡ ዋላ ምሉእ ሓሳብ ኣብ ምስራሕ’ዩ፧ ደዋሊ፥ ንርእዮ ምስ ሰኣንና ደኣ፡ ሰባቢርና ዲና በታቲኽና ኣብ መዓልቦኡ ነብጽሖ። ዝገርመካ፡ ድፍረት ሓዊስና ከምቲ ንሳ እትብሎ ምባል ከም ዘይንስእን መረጋገጺ፡ ከይሰማዕናያ እትሓልፈና፡ ሓንቲ ቃል’ውን ትኹን ዘየላ ምዃና’ያ። ደዋሊ፥ ወዲ ሰብ እሞ ብባህሪኡ ስሱዕ እንድዩ። ኣብ ኢዱ ዘሎ ብሉጽ ነገራት ከየድሃበ ክንዮኡ’ዩ ዘቋምት ኮይኑ። ሓደ መዓልቲ ብገለ ዕላል መጺኡ ነይሩ። ኣብ ማእከላይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ዝነበረትሉ፡ መሓዙታ እናሰሓቓኣ፡ ቈርጠምጠም ምባላ ሓጊዝዋ ክኸውን ከም ዝኽእል፡ ኣዕሊላትና ምንባራ ትዝ ይብለኒ ኣሎ። ደዋሊ፥ ኣብ ኵሉ ኣይሰኣንን’ዩ። በበይኖም ኣብ ዝቖሙ ምሉኣት ሓሳባት ብተዛማዲ ደሓን’የ። ምሉእ ሓሳባት ምስራሕን፡ ተኣማሚነ ምዝራብን ግና ጕድለት ኣሎኒ። ኣማኻሪ፥ ኣብዛ ትብላ ዘለኻ እትረኣየካ ጕድለት፡ ትህልወኒ’ያ ኢልካዶ ትግምት፧ ኣማኻሪ፥ ኵነታት ስራሕካ ከመይ ይመስል፧ ደዋሊ፥ ኣብ ሓደ ናይ ውልቂ ሱፐር ማርኬት’የ ዝሰርሕ። እቲ ትካል ደሓን ዝኾኑ ዓማዊል ወጻእተኛታትን ዲፕሎማሰኛታትን ኣለውዎ። ብዝመረጽክዎ’ኳ ኣይኹን፡ ብተዛማዲ ግና ከረዳድኣኒ ዝኽእል ብቕዓት ክህልወኒ ደልየ። ደዋሊ፥ ትብዕ ኢልካ ምዝርራብ’ዩ ዝተርፈኒ ዘሎ። ኣብ ነብሰይ ተኣማሚነ ዋላ ንሳ ኣብ ዝሃለወትሉ ከይተረፈ፡ ነዚኣ ምድጋም ስኢነያ ኣለኹ መስለኒ። እምነተይ ኣብ ልዕሊኣ፡ ንሳ እያ እትኽእል ኣብ ዝብል ተሓጺረ ደኾን ይህሉ ኢለ ምገመትኩ። ኣማኻሪ፥ ምስ ናትካ ማዕረ ደረጃ ክፍሊ ዘለዎም ብምንጽጻር ኣበየናይ መሳልል ኣለኹ ትብል፧ ደዋሊ፥ ተውህቦ ግዲ ይሕወሶ ኮይኑ እምበር፡ እታ መሳርሕትና ንፍዕቲ እንብላ ጓለንስተይቲኮ፡ ንዓይ ብሓደ ክፍሊ ጥራይ’ያ ትቕድመኒ። ሓደ ኣብነት እዩ። ብቕዓታ ግና ማዕረ እቶም ኮለጅ ዝተማህሩ ክትመስል፡ ተወናጪፋ ዓማዊል ክትቅበል ክትሰምዓ ከለኻ፡ ቅንኢ ይስምዓካ። ከምኡ ብምግባራ፡ ኣብ ገጽ’ቶም ዓማዊል ዝርአ ባህታ ብርኡይ ንሳ ኣብ እትህልወሉን፡ በይንና ኣብ እንጸንሓሉን፡ ፍልልዩ ዳርጋ ንጹር ይኾነልካ። ኣማኻሪ፥ ዋላ ቍሩብ ዲኻ ዘይትፍትን፧ ኣማኻሪ፥ እሞ ብኸመይ ደኣ ምልከት ከተጥሪ ኢልካ ትግምት። እዚ ኵሉ ዕድላት ኣብ ገዛኻ እናሃለወ ክነሱ፧ ደዋሊ፥ ላላ ደርገፍገፍስ ደኣ እብል’የ። ስረሐይ መታን ክጣጥሓለይ ግዳ፡ ዝያዳ ኣፍልጦ ክህልወኒ ደልየ። ደዋሊ፥ ብወገነይ ጋዜጣ ፕሮፋይል ናይ ዓድና፡ እናገናጸልኩ ገለ ጻዕርታት የካይድ እየ። ስሕት ኢለ፡ ግዜ ኣብ ዝረኸብክሉ፡ ፊልምታት ናይ ደገ እዕዘብ’የ። ኣማኻሪ፥ ንጕድለትካ ኣለሊኻዮ ካብ ሃለኻ ደኣ፡ ንእኡ ንምምሕያሽ እተካይዶ ጻዕሪ ይህልወካ ይኸውን፧ ደዋሊ፥ ሓደ ሓደ ጽሑፋት እገናጽል’የ። ኣማኻሪ፥ ካልእ ዝበለጸ ዕድል እትብሎ፧ ኣማኻሪ፥ ዓማዊል ኣብ ዘይህልውሉ፡ ንእትረኽባ ነጻ ግዜ ኣብ ምንታይ ተውዕላ ትኸውን፧ ኣማኻሪ፥ ከመይ ዝበሉ ይኾኑ፧ ነቶም ዓማዊል ኣብ ምቕባልንከ እንታይ ብልሓት ትጥቀም፧ ደዋሊ፥ ኣነ ዝበለጸ ዕድል ዝብሎ፡ ኣብ ዝውዕለሉ ስራሕ ጥራሕ ብምድሃብ ለውጢ ከምጽእ ምኸኣልኩ ኮይኑ ይስምዓኒ። ደዋሊ፥ ኣብኡ’ኳ ብዙሕ ትርፊ ግዜ የብልናን ዓማዊል ኣብ ምቕባል ዘይነጥፍ ሰብ፡ ንብረት ኣብ ደዋሊ፥ እንግሊዘኛ ከመሓይሽ ኢለ ዘይኮንኩስ፡ ንእግረ መገደይ ሓጸርቲ ጽሑፋት’የ ዘንብብ። ከምዞም ዝበልኩኻ ጸዓዱ፡ ዓማዊል ኣብ እነአንግደሉ፡ ካብ ሰላምታን ፍኹስ ዝበለ ሕቶታቶም ካብ ምምላስን ሓሊፈ፡ ዕሙቕ ዝበለ ሕቶታት ምስ ዘቕርቡ፡ ሓንቲ ብሉጽ ምልከት ዘለዋ መሳርሕቲ ስለ ዘላትና፡ ንኣኣ ኢና ከም መወከሲ ንጥቀመላ። ኣማኻሪ፥ ነታ ምልከት ዘለዋ መሳርሕትኻ፡ ብኸመይ ኣብኡ ከም ዝበጽሐት ተወኪስካያዶ ትፈልጥ፧ ደዋሊ፥ እዛ ትብላ ዘለኻ ሓሳብስ ቍሩብ ክትመጽኣለይ ስለ ዘይከኣለት፡ ብግቡእ ተገዲሰ ኣይሓዝክዋን። ኣማኻሪ፥ ንሳ ኣብ ዘይትህልወሉኸ እሩምን ስሩዕን ሰዋስው ዘተግብር ዝኽእል ተዛራቢ እንግሊዘኛ ከም ዘየለ ምፍላጥ ድማ የድሊ። ርእሰ ተኣማንነትካ ከተዕቢ፡ ጌጋ ክህልወኒ ስለ ዝኽእል፡ ሰባት ብቓላተይ እንታይ ክብሉኒ እዮም ዝብል ርእሰ ገምጋም ዘይምሓዝ። ምኽንያቱ ናብ ቀላይ ከይዘለልካ ምሕንባስ ክትምሃር ዝከኣል ኣይኮነን። ይትረፍ ምስ ዓበኻ ዝረኸብካዮ ቋንቋ፡ ክትፍጠር ከለኻ ኣትሒዝካ፡ ንእትሰምዖ ቋንቋ ኣደ ከይተረፈ፡ ክትመልኽ ክንደይ ጸየፍየፍ ከም ዝበልካ ምስኣል እኹል መርትዖ ኣሎካ። በይንኻ ኣብ እትኾነሉ፡ ኣብ ርእስኻ ንዝመጽኣካ ዝውጠኑን ዝትግበሩን ሓሳባት፡ ንውሽጣዊ ዘረባኻ ብእንግሊዘኛ ሕሰብ። ምስ መሳርሕትኻ፡ ኣብ ሕድሕድኹም ኣብ እትገብርዎ ርክባት፡ ልክዕ ምስቶም ዓማዊል ትዘራረቡ ከም ዘለኹም ሓሲብኩም፡ በቲ ቋንቋ ምርድዳእ ሓጋዚ እዩ። ኣብ እዋን ዝርርብ፡ ካልኦት ናይ ከባቢኻ ዝህልዉ ድምጽታት ኣወጊድካ፡ ተዛኒኻ ንዝበሃለካ ጽን ኢልካ ምስማዕ ልመድ። ቃል ከይትሓልፈኒ ብምባል፡ ብጸቕጢ ክትሰምዕ ኣይትሕሰብ። ምኽንያቱ ኣተኩሮኻ ኣብቲ ዝበሃል ዘሎ ምሉእ ሓሳብ ደኣ’ምበር፡ ነብሲ ወከፍ ቃል ክትትርጉም ኣይትህለኽ። ልክዕ ከም ኣብ እዋን ምንባብ እንገብሮ፡ ዝበዝሐ ተተረዲኡና፡ ነቲ ሒደት ኣብ ውሽጡ ከም ዝወሓጥ እንገብሮ፡ ብኸምኡ ምርድኡ ተመራጺ እዩ። ብግቡእ ምምላኽ ቛንቛ ኣደ፡ ንኻልእ ቋንቋ ብቐሊሉ ክትመልኽ ኣገዳሲ ብምዃኑ፡ ኣብኡ ኣተኲርካ ክትግደስ ሓጋዚ ይገብሮ። ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ፍልጠት ብዘየገድስ፡ መዓልታዊ ዝዝውተሩ፡ ሓደርኩም መዓልኩም፡ ርእሰ ተኣማንነት ኣብ ምሕዳር ዘይነዓቕ ግደ ስለ ዘለዎም፡ ክደጋገሙ ንምሕጸን። እቶም ኣርባዕተ ናይ ምብህሃል ክእለታት ናይ እንግሊዘኛ፡ ብዝተኻእለ መጠን ብማዕረ ዝምለኽሉ መገዲ ምንዳይ፡ ንጽባሕ ዘይበሃሎ ጕዳይ’ዩ። ብፍላይ ብዝተፈላለየ ሜድያታት ዝተዳለዉ ነቲ ቋንቋ ዝምልከቱ ቪድዮታት ብብዝሒ ምስማዕ፡ ንምዕባለ እቲ ቋንቋ ኣገዳሲ ባእታ እዩ። ብሚኒስትሪ ትምህርቲ እትዳሎ ሬድዮ ባና፡ ኣብ ምልከት ቋንቋ እንግሊዝ ኣተኲራ እትህቦ መደባት ስለ ዘሎ፡ ሰዓታቱ ብምጽናዕ ምክትታል’ውን ኣገዳሲ ይኸውን። ምስትኽኻልን ኣብ ምዕራይን’ዩ ዝነጥፍ። ቍሩብ ከኣ ሞባይል ንጠዋውቕ። ኣማኻሪ፥ ዓይነት እቶም ዝጥወቑ ከመይ ይኾኑ፧ ደዋሊ፥ ኣእምሮ ዘዛንዩ፡ ካብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተረኽቡ። ኣማኻሪ፥ መዝገበ ቃላትካ ንምህብታም እትገብሮ ንጥፈታትከ፧ ደዋሊ፥ መጽሔት ወይ ፕሮፋይል ኣብ ዝገናጽለሉ፡ ፍልይ ዝበሉ ቃላት ኣብ ዝረኸብኩሉ፡ ኣብ ደብተረይ ብምምዝጋብ፡ ድሕሪ ግዜ ገናጺለ አንብቦ። ዋሕዲ ቃላት ዘሎኒ ግና ኣይስምዓንን። ኣማኻሪ፥ እንግሊዘኛ ብቐሊሉ ንምርድዳእ፡ ከበድቲ ወይ ፍሉያት ቃላት ንኽትፈልጥ ጻዕሪ ምክያድ ኣገዳሲ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ንዘለውኻ ዝርካበን ቃላት፡ ብግቡእን ኣብ እዋነንን ከይተሰከፍካ፡ ክትጥቀመለን ምኽኣል ምዃኑ እዮም ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ ዝነግሩ። ፈኮስትን ብቐሊሉ ክትርድኦምን እትኽእል ሓጸርቲ ጽሑፋት ምንባብ ሓገዝቲ እዮም። መዓልታዊ ንገለ ዝሓዝካዮም ቃላት ብምድግጋም፡ ኣብ ኣእምሮኻ ከተስፍሮም ምኽኣል። መስተጻምራት ወይ መላግቦታት ንምልከት ቋንቛ ኣገደስቲ ብምዃኖም ከተስተውዕለሎም ይግባእ። ዝርካበን ኣብ እተቝመን ሓሳባት ኣዳዕዲዕካ እትፈልጠን ቃላት ምጥቃም። ብእንግሊዘኛ ከዘራርበካ ዝኽእል ዓርኪ ምንዳይ። እትፈትዎም ኣርእስቲ ወይ ትማሊ ዘንበብካዮም ዛንታ ይኹን ሓረጋት እናልዓልካ ምስ ዓርክኻ ምዕላል። ኣብ ዕላልካ ከኣ ብዝተኻእለ መጠን ትግርኛ ከይሓወስካ ክእለት ቋንቋኻ ከተጽፍፍ ምፍታን። ብተንቀሳቓሲ ተለፎን እትሰዶ መልእኽቲ ብዝተኽእለ መተን ብእንግሊዘኛ ክትገብሮ ምፍታን። ብእንግሊዘኛ ዝተመሰሉ ምስላታትን፡ ቃሕ ዝብሉኻ ብሂላት ህቡባት ሰባትን፡ ክትርድኦምን ክትደግሞምን ጻዕሪ ምክያድ። እዚ ማለትና ግና ኣብ ስዲ ንባብ ንዝሰፈሩ ዝተነቡ ምሉኣት ሓሳባት፡ ድገም ማለትና ኣይኮነን። ነዚኦም ካብ ምድጋም፡ ብገዛእ ርእስኻ፡ ዋላ ኣይቕንዑ፡ ቃላት እናመስረትካ ከተውግዕ ምፍታን ሓጋዚ’ዩ። ምኽንያቱ ከምቲ ንሕና ምሉእ ኣፍልጦ ቋንቋ ኣደታትና ዘይብልና ሱሳ ሽሕ ዝኸውን ቃላት እንግሊዘኛ መሊኹ፡ ደዋሊ፥ ንዝሃብካኒ ሓሳብ አመስግነካ። ኣብ ቀጻሊ ነዚ ኣማራጺታት ተጠቒመ ኣብ ዝሓሸ ስጉሚ ክርከብ ቃል ይኹነኒ። የቐንየለይ! ኣማኻሪ፥ ብወገነይ’ውን ብድሆ ብዙሓት መንእሰያት ኣልዒልካ፡ ናይዛ መዓልቲ ደዋሊ ምዃንካ አመግነካ፣ ሰሰናዩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ165 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 6


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ዮዲት ተኽለሚካኤል ገብረሃዋርያት፡ ተኸሳሲ ኣቶ ኤሳው ፍስሃጼን ዊሂበ፡ ናይ ፍትሕ ምጽዳቕ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ከሳሲ ኣቶ ቢንያም ፍስሃየ፡ ተኸሳሲት ወ/ሮ ዓወት ዘርእሰናይ ገብረእግዚኣብሄር፡ ኣብ ልዕለኺ ንስም ምትሕልላፍ ዝምልከት ክሲ ተመስሪቱ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዮሴፍ ረዘነ ወልዳይ፡ ኣዴና ወ/ሮ ለተብርሃን መልከጻድቅ ተስፋስላሴ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 8 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ


ዮርዳኖስ ገብሩ ተኽለ፡ ወኪል ወ/ሮ ትርሓስ ሃብቱ ጭሩም፡ ኣደይ ኣበባ ኣብርሃ ዘወልዲ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ለተሚካኤል ሃይለሚካኤል ተሰማ፡ ወደይ ኢዮብ ሃይለ ሰንጋል ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ ኣቡኡ ሃይለ ሰንጋል መዓሾ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ናርዶስ ኣብርሃለይ ማኢል ምባል ተሪፉ፡ ሮዳስ ኣብርሃለይ ማኢል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ዳታን ሽምባሕሪ ፍስሃየ ምባል ተሪፉ፡ ናታን ሽምባሕሪ ፍስሃየ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ድባርዋ መሓሪ ተስፋጽዮን ክብሮም፡ ብዓልቲ ቤተይ ሓዳስ ከሰተ ዘርአሃይማኖት ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ቅዱሳን ጸጋይ ስእሉ፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ተኽለ በየነ ተስፋማርያም ብ2019 ምስ ወጸ ደሃይ ስለ ዘይብሉ፡ ብጋዜጣ ይጸወዓለይ፣ ምስ ዘይቀርብ ጥፉእ ምዃኑ ተረጋጊጹ ናይ ጥፉእ ውሳነ ክወሃበኒ ስለ ዝበለት፣ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ


ከሳሲት ወ/ሮ ሰምሃር ገብረእግዚኣብሄር፡ ተኸሳሲ ኣቶ ኣሚነ ዳዊት ኣብርሃም፡ ናይ ፈጽሚ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል 2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰል ብፍ/ሰ/ ዕዳን ዘሎ ናይ ፈጽሚ ክርክር፡ ወረስቲ ብፍ/ሰ/ዕዳ ነፍ/ሙሉ ገብረሂወት እንተሃሊኹም ን3/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.33 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ከረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ወ/ሮ ኣኽበረት ጎይትኦም ክንፈ፡ ስም ት/ዕድመ ጓለይ ኣርሴማ ጥዑምዝጊ ምራጭ ምባል ተሪፉ፡ ኣርሴማ ኣብርሃም ምራጭ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዬታም ዑቅባይ ተላ ምባል ተሪፉ፡ ዬታም ዑቅባጼን ተድላ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ኖቤል ዳኒኤል ከበደ፡ ኣቦና ሌ/ ኮሎኔል ዳኒኤል ከበደ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ከሳሲት ሰናይት ተስፉ፡ ተኸሳሲ ሙሉጌታ ገ/ንጉስ ወልዱ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ መጋባእያ ቅረብ። ብስም ክፍለ ተወልደ ሃብተ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00040880 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ኣባሻውል ጎደና ፈልከት ሽዒብ ቁ.ገዛ 470 ዝርከብ ናይ ሕርሻ ናይ ህንጻ ኣቑሑት መሸጢ ትካለይ፡ ንወ/ሮ ዶልሺ እስቲፋኖስ ሓድሽ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ 4 ኣስመራ ጎደና 131-1 ቁ.ገዛ 10፣ ካብ ዕለት 01/02/2026 ክሳብ ዕለት 30/12/2028 ኣካርየዮ ስለዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ያቄም ቢንያም እምባየ ምባል ተሪፉ፡ ያቄም ቢንያም ሃይለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። ወ/ሮ ኣለም ካሕሳይ ተስፋይ፡ ብዓል ቤተይ መኮነን ዮውሃንስ ገብረዝጊ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 2 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ክፍለ ተወልደ ሃብተ ሕጋዊ ወኪል ሚኪኤል መንግስተኣብ ተስፋይ ብስም ኣስመረት ኣሕፈሮም መሓሪ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00004280 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና መራፊት ቁ.ገዛ 42 ዝርከብ ናይ ዱኳን ትካለይ ንወ/ሮ ሕብረት ዘርኣብሩኽ በራኺ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ሰረጀቓ በለዛ ቁ.ገዛ -- ካብ ዕለት 01/01/2026 ክሳብ ዕለት 31/12/2030 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ይስሃቕ ዑቕባይ ወልደገብርኤል ምባል ተሪፉ፡ ኢሳቅ ዑቅባይ ወልደገብርኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ወ/ሮ ሳሮን ስዩም ተስፋጽዮን፡ ኣደይ ሂወት ዘርኣይ ተስፉ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣስመረት ኣሕፈሮም መሓሪ ብስም ብእምነት ሓጎስ ተስፋጽዮን ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00035762 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና ደንጎሎ ቁ.ገዛ 62 ዝርከብ ናይ ጽሕፈት መሳርሒን ፎቶ ኮፒን ትካለይ፡ ንኣቶ ስምኦን መኮነን ተኽለ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና ደንጎሎ ቁ.ገዛ 62 ካብ ዕለት 01/01/2026 ክሳብ ዕለት 31/12/2030 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ብእምነት ሓጎስ ተስፋጽዮን ኣቶ ኢሰያስ ኣየለ ኣኮሎም፡ ዝተፈቕደሎም ናይ መስፈይን መሸጥን ክዳውንቲ ንግዳዊ ትካሎም፡ ‘‘ኤሩ ዞንዶ ፋሽን’’ (ERU ZENDO FASHION) ተባሂሉ ክስየመሎም ስለ ዝሓተቱ፡ እዚ ናይ ንግዲ ስም ቅድሚ ምምዝጋብና ዝቃወም ኣካል እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ካብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ መአገዲ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እዚ ናይ ንግዲ ስም ከምንምዝግቦ ነፍልጥ። ክፍሊ ውሽጣዊ ንግዲ ወ/ሮ ኣኽበረት ገብረእግዚኣብሄር ቦኽረጽዮን፡ ዝተፈቕደለን ናይ ቤት ቁርሲ ንግዳዊ ትካለን፡ ‘‘ዓንድና ቤት ቁርሲ’’ (ANDNA SNACK BAR) ተባሂሉ ክስየመለን ስለ ዝሓተታ፡ እዚ ናይ ንግዲ ስም ቅድሚ ምምዝጋብና ዝቃወም ኣካል እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ካብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ መአገዲ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እዚ ናይ ንግዲ ስም ከምንምዝግቦ ነፍልጥ። ክፍሊ ውሽጣዊ ንግዲ ሓዳስ ኤርትራ 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 7


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል


ደበሳይ ተኪኤ ሽበሺ ምባል ተሪፉ፡ ድሌት ተኪኤ ሽበሺ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኤልሳ ሞባእ ኪዳነ፡ ብዓል ቤተይ ተጋ/ኪዳነ በርሀ ወልደገብርኤል ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን154/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ወ/ሮ ለተስላሴ ተኽላይ ዘራጽዮን፡ ብዓል ቤተይ ዓንዶም ዘርአስላሴ ሕድሩ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1ወዱ ድማ ወራሲ ምዃኑ ይረጋገጸሉ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ተሰነይ ወ/ሮ ስላስ ገብረሚካኤል ግርሙ፡ ኣቶ ገብረኪዳን ገብረሃንስ ተስፋይ፡ ወድና ቴድሮስ ገብረኪዳን ገብረሃንስ ስለዝተሰውአ፡ ንብዓልቲ ቤቱ ባና ፋኑስ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ንሕና ወለዱ ድማ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን01/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጊንዳዕ ጽገ እስቲፋኖስ ገብረኣምላኽ፡ ብዓል ቤተይ ሄኖክ ሩፋኤል ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1 ጓልና ድማ ወራሲት ምዃና ይረጋገጸላ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ዑመር ሸዋሸብ መሓመድኑር ምባል ተሪፉ፡ ዑመር ሾሾ መሓመድኑር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዒጥ ሓሪይምል ሳልም ምባል ተሪፉ፡ ዒድ ሓሪይምል ሳልም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ባጽዕ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ፍረሰላም ገብረመድህን ገብረሚካኤል፡ ኣደይ ኣዜብ ገ/ትንሳኤ ተኽለገርግሽ ስለዝዓረፈት፡ ንሕና ፍረሰላም ገብረመድህን ገብረሚካኤልን ትርሕስ ኣብርሃ ገብረመድህንን ጥራይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበላ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን10/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ለተብርሃን ዓንደብርሃን ተኽላይ ምባል ተሪፉ፡ ለተብርሃን ዓንደብርሃን ተኽለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኢብራሂም መሓመድ ስዒድ ምባል ተሪፉ፡ ኢብራሂም ስዒድ ዑመር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ኣፈወርቂ ሃብተጽዮን ሚካኤል፡ ወለድና ሃብተጽዮን ሚካኤልን ሂወት ዘርእጋብርን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ሄለን ገብረብርሃን ስብሃቱ፡ ተኸሳሲ ርእሶም ተስፋስላሴ ናይዝጊ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ን20/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ወ/ሮ ኣኽሊል ሓጎስ ገብረየሱስ፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ተስፋይ ኪዳነ ዘርኣሃንስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ዓብደላ ኢብራህም መሓመድ፡ ወ/ሮ ፍረወይኒ ወርቁ ሃይለማርያም፡ ወድና ፍትሒ ዓብደላ ኢብራህም ስለዝተሰወአ፡ ሓዳር ይኹን ውላድ ስለዘይብሉ፡ ንሕና ወለዱ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ እዮብ መሓሪ፡ ስም ኣደይ ምብራቅ ኣስገዶም ዑቕቢት ምባል ተሪፉ፡ ኢታይ ወልደስላሰ ተኽለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ሓረጉ መልኣከ ሃይለ፡ ተጸዋዕቲ፡ 1.ኣቶ እድሪስ ዑስማን መሓመድ 2.ወ/ሮ ኣሚና ዓብደልባስጥ መሓመድ፣ ናይ ገዛ ስም ምትሕልላፍ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ ን13/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ለተኺዳን ሰመረ ሃብቶም ምባል ተሪፉ፡ ሄለን ሰመረ ሃብቶም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ፎርቶ ሳዋ ወ/ሮ ሰንበቱ ጎይትኦም ካሕሳይ፡ ጓለይ ሊድያ እምባፍራሽ ረዘነ ስለዝተሰወአት፡ ሓዳር ይኹን ውላድ ስለዘይብላ፡ ኣነ ወላዲታ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረት ወራሲታ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ከረን 1ይ ቤት-ፍርዲ ሰገነይቲ ኣቶ ፋርስ ሃብተጊዮርጊስ ዘሚካኤል፡ ኣቦይ ሃብተጊዮርጊስ ዘሚካኤል ብዕለት 18/7/2025 ፡ ነቲ ኣብ ከተማ ከረን ከባቢ 05 ዝርከብ ቀዋሚ ንብረት ብመለለይ ቁ.ንብረት 6BRKRN000541/1፡ ዚፕ ኮድ 6K -1388፡ ፕሎት 26፡ ፓርሰል E ዝተመዝገበ ስፍሓቱ 300 ት/ሜትሮ ዝኾነ፡ ብመልክዕ ህያብ ዝሃበኒ ይጽደቐለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ፍረወይኒ ፍስሃየ ሚኪኤል፡ ብዓል ቤተይ ተስፋይ ካሕሳይ ወልደማርያም ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን19/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሙሉጌታ ተስፋይ ወልደገርግስ ምባል ተሪፉ፡ ሙሉጌታ ተስፋይ ተኽለገርግስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ቐይሕ ወ/ሮ ደሃብ ሓድሽ ተሰማ፡ ብዓል ቤተይ ባህረ መሓሪ ወልደስላሴ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1ጓልና ድማ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረት ወራሲት ምዃና ይረጋገጸላ ስለዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ናቕፋ 1ይ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ መሓመድ መሕሙድ ኣድም ምባል ተሪፉ፡ ኣሕመድ መሓመድ ኣድም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ናዛር ያሕያ ኣድም፡ ስም ኣቦይ ፈረጅ ምባል ተሪፉ፡ ያሕያ ኣድም ሳልሕ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣነ ኣመልካቲት፡ እቲ ብኮምሽን ኣባይቲ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 111768 መወከሲ ቁ.135004/135005 ብስም ብዓል ቤተይ ሃይለ በይን ጎደፋ ዝተዋህበ ኦርጂናል ሰነድ ዋንነት ገዛ ስለ ዝጠፈኣኒ፡ ብዕዳ ወይ ረኺቡ ዝሓዞ እንተሎ፡ ብቁጽሪ ቴሌፎን 07144901 ደዊሉ ክሕብረኒ። እንተዘይኮይኑ ግን ካብቲ ዝምልከቶ ኣካል መተካእታ ኦርጂናል ሰነድ ክሓትት ምዃነይ እሕብር። ወ/ሮ ታበቱ ገብረማርያም ኪዳነ ብስም ሙሉጌታ ወልደዮውሃንስ ኪዳነ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00041126 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ጎዳይፍ ጎደና ዓሊቴና መረብ ቁ.ገዛ-- ዝርከብ ናይ ቤት መግቢ ትካለይ፡ ንወ/ሮ ሳሊና ሃብቶም ተስፋይ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ጎዳይፍ ጎደና ሞጎራይብ ቁ.ገዛ -- ካብ ዕለት 01/01/2025 ክሳብ ዕለት 30/12/2026 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ሙሉጌታ ወልደዮውሃንስ ኪዳነ ሕጋዊ ወኪል ሃብቶም ወልደዮውሃንስ ኪዳነ ብስም መድሃኒት ሚካኤል ስዩም ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00038994 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ ጎደና119-1 ቁ.ገዛ 6 ዝርከብ ናይ ዱኳን ትካለይ፡ ንኣቶ ደስታ ኣብርሃም በርሀ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ ጎደና 116-10 ቁ.ገዛ -- ካብ ዕለት 01/01/2024 ክሳብ ዕለት 31/12/2026 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። መድሃኒት ሚካኤል ስዩም ብስም ኤልሳ ይሕደጎ ገብረ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00000625 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ ጎደና ማይ በላ ቁ.ገዛ 18 ዝርከብ ናይ ቤት መስተ ትካለይ፡ ንኣቶ ታድኤል ኪሮስ ሃይለ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ኣባሻውል ጎደና እምባታሪኻ ቁ.ገዛ 2፣ ካብ ዕለት 01/09/2025 ክሳብ ዕለት 31/08/2026 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፡ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ኤልሳ ይሕደጎ ገብረ


መም. እዮብ ርእሶም ሰለሙን ህዝባዊ ርክባት ሚ/ትምህርቲ ንቕሓት ክረኽቡን ኣይከኣሉን። ምኽንያቱ፡ ትምህርቲ ኣብ ዘመነ ጥልያን ንደቀባት ክሳብ መባእታ ደረጃ ጥራይ እዩ ዝፍቀድ ነይሩ። እተን ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ኣብያተ- ትምህርቲ ድማ ኣዝየን ውሑዳት ነይረን። ንሳተን ካብ ዓሰርተ ዝሓልፋ ኣይነበራን። ስለዚ፡ ኣብዚ እዋን እዚ፡ እቲ ዝበዝሐ ክፋል ሕብረተ- ሰብ ኤርትራ፡ ኣብ ትምህርቲ ዘለዎ ጠመተ እንተ ወሓደ ኣየሕምን ይኸውን። እንተኾነ፡ ነዚ ሕማም እዚ ንምፍዋስ፡ ወላዲት ወይ ኣደ ክትምሃር ኣለዋ። ብምኽንያት ድሕረትን ሕጽረትን ትምህርቲ፡ ሕብረተ-ሰባት ዓለም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት ናይዛ ዓለም እዚኣ ማዕረ ሱታፌ ኣይጸንሖምን፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ። በዚ ምኽንያት፡ ብዙሓት ክኢላታትን ሊቃውንትን ስነ-ትምህርቲ፡ ብዛዕባ እዚ ጒዳይ እዚ ክሕለቑን ክጣበቑን ጸኒሖምን ኣለዉን። ኣብዚ እዋን እዚ ከኣ፡ ዓለም ኣተሓሳስባኣ ብምቕያር ነዚ ስነ-መጎት እዚ ብዕቱብ ብምጥማት፡ ትምህርቲ ከም መሰረታዊ መሰል ብምሕሳብ ክትሰርሓሉን ክትነቕሓሉን ጀሚራ ኣላ፣ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣደታት። ፊንላንድ፡ ሓንቲ ካብ’ተን ንመሰረታዊ ትምህርቲ ከም መሰል ሕብረተሰባት ኣሚነን ዝሰርሓሉ ቀዳሞት ሃገራት’ያ። ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ፡ ኤርትራ፡ ቱኒዝያ፡ ሩዋንዳ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ምጥቃስ ይከኣል። ትምህርቲ መሰረታዊ መሰል ደቂ ሰብ እዩ። እዚ፡ ብቐዳምነት ንህጻናት ተመሃሮ ዝምልከት መሰል ይኸውን። በዚ መሰረት፡ ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ ክሳብ መሰረታዊ ትምህርቲ፡ መሰልን ግዴታን ምዃኑ ይፍለጥ። ነዚ መሰልን ግዴታን ትምህርቲ ብቐዳምነት ክትሕልዎ ዝግበኣ ኣሃዱ፡ ኣሃዱ ስድራቤት እያ። ስድራቤት (ወለዲ) ቀዳሞት መምህራን ናይ ሓንቲ ስድራን ሕብረተሰብን ምዃኖም ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ብድሕሪ’ዚ፡ ብኻልኣይ ዝስርዑ፡ እቶም ኣብ ክፍሊ ነቲ ህጻን ዝረኽብዎ መምሃራን ይኾኑ። ብሳልሳይ ደረጃ ዝስርዑ፡ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ዝሕግዙ መሳለጥያ ናይ ትምህርቲ (Teachi ing Aids) ይኾኑ። ወለዲ መሰል ትምህርቲ ናይ ደቆም ኣብ ዝለዓለሉን እቲ መሰልን ግዴታን ኣብ ዝፈልጡሉን እዋን፡ ንደቆም ብዙሕ ጻዕሪ ከም ዝገብሩን ክገብሩ ከም ዝግደዱን ኣየዛርብን። በዚ መሰረት፡ ማዕረ- ማዕረ እዚ፡ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትምህርቲ ክለዓል ባህርያዊ ይገብሮ። ምኽንያቱ፡ “ምምሃር ደቂ ኣንስትዮ፡ ምምሃር ሕብረተ- ሰባ” ስለዝኾነ። ዝተማህረት ወላዲት ምሉእ ስድራቤት’ያ ትምህር። ዝተማህረት ኣደ ምሉእ ኣፍልጦን ንቕሓትን ዝተሓወሶ ምሕደራ ስድራቤት ተካይድ። እዚ ስለ ዝኾነ፡ እዚ ስነ-ሓሳብ መሰልን ግዴታን ትምህርቲ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ብቐሊል ዘይሕለፍን ክሕለፍ ዘይብሉን ነጥቢ’ዩ። ብመንጽር እዚ’ውን፡ እዚ መሰል እዚ ብዕቱብ ተጠሚቱ ክረአን ክስረሓሉን ይግበኦ። ብሓፈሻኡ ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ትምህርቲ፡ ብፍሉይ ከኣ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ኩሉ ዜጋ ክመሃርን ብውሕዱ መባእታን ማእከላይን ደረጃታት ትምህርቲ ክዛዝምን ከም ዘለዎ የብርህ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ከኣ፡ መዋእለ ህጻናት ኣብ ነፍስ-ወከፍ ዓድታት ናይ ኤርትራ ክህሉ፡ መባእታ ደረጃ ትምህርቲ’ውን እንተርሓቐ ወይ እንተማሕደገ ናይ ሰለስተ ኪሎ ሜትር ክኸውን፣ ማእከላይ ደረጃ እንተርሓቐ ሓሙሽተ ኪሎ ሜትር ክርሕቕ፣ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ድማ እንተርሓቐ ወይ እንተማሕደገ ዓሰርተ ኪሎ ሜትር ክኸውን ከም ዝግበኦ ኣብ ግምት ኣእትዩ ይሰርሓሉ ኣሎ። ግዴታን ይገብሮ። እዚ ፖሊሲ እዚ፡ ናብ ህጻናት ዝቐንዐ ኮይኑ፡ ህጻናት ክመሃሩ ዘተባብዕን ዝድፍእን ፖሊሲ ትምህርቲ’ዩ። ስለዚ፡ እዚ መሰል ትምህርቲ እዚ ኣብ ሕብረተ- ሰባት ኤርትራ ብዝግባእ እንተ ሰሪጹ፡ ድሑር ኣተሓሳስባታትን ስምዒታትን ካብ ሱሩ ምብርቋቚ ኣይተርፎን’ዩ። ትምህርቲ እንታይ እዩ? ክኢላታትን ሊቃውንትን ናይ ትምህርቲ፡ ንትምህርቲ ብሰለስተ ኣገባብ ወይ ግንዛበ ይርእይዎ። እዞም ሰለስተ ግንዛበ ናይ ትምህርቲ ድማ፦ ኣብ ኤርትራ፡ ትምህርቲ ካብ መዋእለ ህጻናት ኣትሒዙ ክሳብ ናይ ዶክተርነት ማዕርግ፡ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት’ዩ ዝወሃብ። እዚ ከኣ፡ እታ ጽባሕ ንግሆ ኣደ እትኸውን ጓለንስተይቲ፡ ብዕቱብ ክትመሃር ዕድል ዝህብ እዩ። ኣብ ሃገራዊ ፖሊሲ ትምህርቲ ኤርትራ ሰፊሩ ስለ ዘሎ ከኣ፡ ትምህርቲ መሰረታዊ መሰል ዜጋታት ምዃኑ ውሑስን 1. ትምህርቲ ፍልጠት (knowle edge) ዝህብ ዓውዲ ናይ ትምህርቲ ምዃኑ ይገልጹ። እዚ ከኣ፡ እቲ ዝመሃር ሰብ በቲ ናይ ሃገሩ መሳልል ነዞም ርሕቀታት ናይ ኣብያተ ትምህርቲ ከም ዝሓጽር ምግባር፡ ወለዲ፡ ብቐሊሉ ደቆም ናብ ትምህርቲ ንኽሰዱ ይሕግዞም። ወለዲ፡ ደቆም ክመሃሩ ይደልዩ እዮም። እንተኾነ፡ ብሰንኪ ዝሓለፉ መግዛእታዊ ስርዓታት፡ ደቆም ከምህሩን ንባዕሎም ወይ ደረጃታት ናይ ትምህርቲ፡ ብማዕርግ ሰርቲፊኬት፡ ብዲፕሎማ፡ ብዲግሪ፡ ማስተረይትን ዶክተረይትን ይምረቕ’ሞ፡ “ማዕርግ ናይ ትምህርቲ” ኣለዎ ተባሂሉ ይጥቀስ። በዚ ከኣ፡ እቲ ትምህርቲ፡ “ትምህርቲ ፍልጠት” ተባሂሉ ይጽዋዕ። ትምህርቲ ሕሳብ፡ ዓውደ ትምህርቲ ቁጠባ . . . ” ወዘተ ተባሂሉ ድማ ይንገርን ይዝውተርን። 3. ትምህርቲ መስርሕ (proc cess) ተባሂሉ’ውን ይግለጽ እዩ። እዚ ከኣ፡ ትምህርቲ ከም መስርሕ፡ ምዕባለ፡ ተመኩሮን ገስጋስን ይረአን ይዝውተርን ማለት’ዩ። እዚ ከኣ ውላድ ብወለዱ እናተማህረ ሰብ ከም ዝኸውን ይገብር። እቲ ሰብ ካብ ስድራኡ፡ ሕብረተ-ሰቡ፡ ደቂ ሃገሩ፡ ደቂ ክፍለ ዓለሙን ካልኦትን ክሳብ ዝመውት እናተማህረ ይነብር። 2. ትምህርቲ ብዓውደ-ትምህርቲ (subject) ዝግለጽ እውን ኣሎ። ኣብ’ዚ ደረጃ እዚ፡ እቲ ዝመሃር ሰብ፡ ኣብተን ዝመሃረለን ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኮለጃት፡ ዩኒቨርሲቲታትን ካልኦትን፡ ካብ ፈለማኡ ኣትሒዙ ክመሃር እንከሎ፡ ንወረቐት ወይ ንዝተወሰነ ፍልጠት ናይ ዓውደ- ትምህርቲ ኢሉ ይመሃር። እዚ ትምህርቲ’ዚ ከኣ ናይ ዝተወሰነ ዓውደ-ትምህርቲ፡ ትምህርቲ ይበሃል። እዚ ትምህርቲ እዚ፡ ናይ “ዓውደ- እዞም ዝተዘርዘሩ ሰለስተ ኣገደስቲ ነጥብታት ናይ ትምህርቲ፡ በብሸነኾም፡ ነናቶም ብልጫታትን ኣገዳስነትን ዘለዎም’ኳ እንተኾኑ፡ ትምህርቲ ግን ብዝያዳ መስርሕ፡ ምዕባለ፡ ተመኩሮን ገስጋስን (proc cess) ምዃኑ ዘነጽሩን ዝኣምኑን ክኢላታትን ሊቃውንትን ትምህርቲ ይበዝሑ። እዚ ማለት ድማ፡ ኣብዚ ምዕቡል እዋን፡ ዝተፈላለዩ ርኽበታት ዝገሃደሉ ዘሎ እዋን፡ ህጻናት ወይ ደቂ ሰብ፡ ካብ ማህጸን ወላዲቶም ኣትሒዞም ነገራት ዘስተማቕሩ ምዃኖምን ክሳብ ኣብ’ዛ ዓለም ብሂወት ዘለዉ ዝመሃሩን ክመሃሩ ዝኽእሉን ምዃኖም የነጽሩ። ስለዚ፡ “ትምህርቲ” መስርሕ እንተ ኾይኑ፡ ሰባት ኣብ መስርሕ ምንባር ብቐጻሊ እናተማህሩ ክነብሩ ከም ዝግበኦም ይመኽሩን የዘኻኽሩን። ስለዚ፡ ትምህርቲ፡ ሰባት ካብ’ታ ዝተወልዱላ ክሳብ’ታ ዝሞቱላ ግዜ፡ ፍልጠት፡ ክእለት፡ ሞያ፡ እወታውያን ልምድታትን ካልኦት ኣገደስቲ ባእታታትን ዝቐስሙሉ መስርሕ ናይ ህይወት እዩ። እቲ ምንታይ፡ ትምህርቲ ኣይውዳእን’ዩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.165 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 9


ልዕሊ 70 ሚእታዊት ክፋል እዛ እንነብረላ ፕላኔት፡ ብማያዊ ኣካል ዝቖመ ምዃኑ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ይግለጽ እዩ። እዚ ማያዊ ኣካል ንውቅያኖሳት፡ ባሕርታት፡ ቀላያትን ኣፍላጋትን የጠቓልል። ማያዊ ኣካል ኣብ ምድንፋዕ ቍጠባ ሃገራት ዓለም ዘይነዓቕ ተራ ይጻወት። መዓምቝ ባሕሪ ከኣ ካብቶም ኣብዚ እዋን ብቝጠባዊ ኣገዳስነቱ ዝያዳ ኣቓልቦ ዝስሕብ ዘሎ ግዝኣት እዩ። “መዓምቝ ባሕሪ” ክበሃል ከሎ፡ ንዓሚቚ ክፋል ውቅያኖሳትን ባሕርታትን ዝውክል ኮይኑ፡ ዕምቈቱ ብርሃን ጸሓይ ክበጽሖ ዘይክእል፡ ልዕሊ 200 ሜትሮ ትሕቲ ጽፍሒ ባሕሪ የጠቓልል። እዚ ዕምቈት ማያዊ ኣካል ብርሃን ጸሓይ ዘይበጽሖ ብምዃኑ፡ ብጽማረ ጸሓይ ዝፍጠሩ ኣትክልቲ ዘይርከብዎ ኣከባቢ እዩ። መዓምቝ ባሕሪ ከከም ቅርጺ ባይታ ባሕሪ፡ ኣብ ውሽጢ ክሊ ቁጠባዊ ግዝኣት ሃገራት ወይ ድማ፡ ካብ ክሊ ቍጠባዊ ግዝኣት ሃገራት ወጻኢ ይዝርጋሕ። ካብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከብ ድምር ቁጠባዊ ትሕዝቶ ኣብዞም ዝስዕቡ ጸጋታት ብምክፍፋል ክርአ ይከኣል። ዓሳታት፦ ዓሳታት ማእከላይ ቀጸላ ባሕሪ (መዞፐላጂክ)፡ ታሕተዋይ ቀጸላ ባሕሪ፡ (ባዚፐላጂክ) ከምኡ’ውን፡ ኣብ ባይታ ባሕሪ ዝርከቡ ዓሌታት ድርዓውያን ዓሳታት ኣብ ልዕሊ 200 ሜትሮ ዕምቈት ዘሎዎ ዝርከቡ እዮም። ብደረጃ ዓለም ኣስታት 76 ኣቢሎም ዝበጽሑ ቍጠባዊ ኣገዳስነት ዘሎዎም ዓሌታት ዓሳታት ብትካል ውድብ መግብን ሕርሻን ተለልዮም ኣለዉ። ኣብ 2014 ዝተገብረ ቁጠባዊ መጽናዕቲ ኣስታት 9.5 ቢልዮን ዶላር ንዓመት ዝበጽሕ ቍጠባዊ ረብሓ ካብ ዓሳታት መዓምቝ ባሕሪ ጥራይ ከም እተረኸበ ይግለጽ። ዕንባባታት ባሕሪ፦ ኣዝዮም ክቡራት ዝኾኑ ዕንባባታት ባሕሪ ካብቶም ልዑል ቍጠባዊ ኣገዳስነት ዘሎዎም ፍጡራት መዓምቝ ባሕሪ እዮም። ቀይሕ ዕንባባ ባሕርን (Corallium rubrum) ሊላ ዕንባባ ባሕርን (Pleu- rocorallium elatius) እቶም ክልተ ኣዝዮም ክቡራት ንመጋየጺ ዝጠቕሙ ተለልዮም ዘለዉ ዓሌታት ዕንባባታት ባሕሪ እዮም። ትካል መግብን ሕርሻን ኣብ ናይ 2014 ጸብጻቡ ካብ ዘስፈሮ፡ ቀይሕ ዕንባባ ባሕሪ 55 ቶን ኣብ ዓመት፡ ሊላ ዕንባባ ባሕሪ ድማ 19 ቶን ናብ ዕዳጋ ዓለም ቀሪቡ። ዘይተጻረየ ወይ ዘይተመስርሐ ንጽል ዋጋ እዞም ዓሌታት ንሓደ ኪሎ ግራም 1,500 ዶላር ከምኡ’ውን፡ 2,000 ዶላር ብቕደም ተኸተል ኣቢሉ ይበጽሕ። ቍጠባዊ ኣበርክቶ ናይዞም ዓሌታት ድማ፡ ቀይሕ ዕንባባ ባሕሪ 83 ሚልዮን ዶላር ንዓመት፡ ሊላ ዕንባባ ባሕሪ ከኣ 38 ሚልዮን ዶላር ንዓመት ምዃኑ እቲ ዝተገብረ ጸብጻብ ይሕብር። ምንጪ መድሃኒት፦ ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከቡ ህይወታውን ኣብ ምምስራሕ ዝተፈላለዩ ኣፋውስ ከም ቀንዲ ንጥረ ነገራት ኮይኖም የገልግሉ። ካብ’ዚ ማያዊ ኣካል ዝርከቡ ህይወታውያን ንኣብነት ንሕማም መንሽሮ፡ ብቫይረስ ዝመጽኡ ሕማማት፣ ናይ መትንታት ሕማምን ልዑል መጠን ሽኮርን ክፍውሱ ዝኽእሉ ኣፋውስ ንምምዕባል ዝሕግዙ ቀመማት ከምዘለዎም ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ትካል ምሕደራ መግብን መድሃኒትን ተለልዮም ፍቓድ ተዋሂቡዎም ኣብ ኣህጉራዊ ዕዳጋታት ተዘርጊሖም ይርከቡ። ቍጠባዊ ኣታዊ’ዞም ዓይነት ኣፍውስ ዓመታዊ ኣስታት 2.3 ቢልዮን ዶላር ኣቢሉ ይበጽሕ። እዚ መጠን ቍጠባዊ ኣበርክቶ ንኹሉ ካብ ኩሉ ማያዊ ኣካል ዝርከብ ትሕዝቶ ዘጠቓልል እዩ። ካብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርክቡ ህይወታውያን ዝርከብ ቀመማት ንምጽናዕ ከቢድ ወጻኢታት ዝሓትት ብምዃኑ ብልክዕ ኣሃዝ ክግለጽ ኣጸጋሚ እዩ። ነዳዲ ዘይቲ፦ ነዳዲ ዘይቲ ሓደ ካብቶም ቀንዲ መትንታት ቍጠባ ዓለምና ብምዃኑ፡ ነዚ ኣገዳሲ ባህርያዊ ጸጋ ንምዕዳን ሃገራት ዘይተኣደነ ወጻኢታት ክገብራ ይርኣያ። ከም መርኣያ ናይዚ ክንዮ ቍጠባ ኣብ ፓለቲካውን ወተሃደራውን ሓይሊ ሃገራት ዘይንዓቕ ጽልዋ ኣለዎ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብራዚል፡ ኣንጎላን ኖርወይን እተን ብቐዳምነት ኣብ ዕደና ነዳዲ ዘይቲ መዓምቝ ባሕሪ ዝነጥፋ ኣርባዕተ ሃገራት ዓለም እየን። እዘን ሃገራት ንበይነን 6.1 ሚልዮን በርሚል ንመዓልቲ ክዕድና ከለዋ፡ ብገምጋም ንሓደ በርሚል ብ99 ዶላር ብምሻጥ ክሳብ 217 ቢልዮን ዶላር ክረኽባ ከም ዝኸኣላ ኣብ 2014 ዝተገብረ ገምጋም ይሕብር። ካብ ዓሚቝን ኣዝዩ ዓሚቝን ባሕሪ መዓልታዊ 32 ሚልዮን በርሚል ዘይተጻረየ ነዳዲ ዘይቲ ይዕደን። እዚ ኣሃዝ 19 ሚእታዊት ካብቲ ብደረጃ ዓለም ዝዕደን ነዳዲ ዘይቲ ይሕዝ። ክቡራት ማዕድናት፦ ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ካብ ዝርከቡ ባህርያዊ ሃብቲ ኣገደስቲ ብረታውን ዘይብረታውን ማዕድናት እዮም። ገለ ካብቶም ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከቡ ማዕድናት ማንጋነዝ፡ ኒከል፡ ነሓስ፡ ኮባልትን መሊበደኑምን እዮም። ኣብ 2014 ዝተገብረ ጸብጻብ፡ ካብ 1.5 ክሳብ 3 ሚልዮን ቶን ኣብ ዓመት ክዕደን ከሎ፡ ዓመታዊ ኣስታት 28.5 ቢልዮን ዶላር ዝኸውን እቶት ክርከብ ክኢሉ። ኣብ “ሶልዋራ” ዝተባህለ ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከብ መዐደኒ ማእከል ንኣብነት ካብ ነሓስ፡ ወርቅን ብሩርን ኣስታት 665 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ክርከብ ተኻኢሉ። ምኽዛን ካርቦን፦ ልዕሊ 50 ዕጽፊ ናይቲ ኣብ ጠፈር ዝርከብ ካርቦንዳይኦክሳይድ፡ ኣብ ውቅያኖሳት ይርከብ። ካርቦንዳይኦክሳይድ ብፊዚካላዊ መስርሕ ካብ ጠፈር ናብ ውቅያኖሳት ይሕወስ። ምንቅስቓስ ማዕበል ውቅያኖሳትን ባሕርታትን ኣብ ምትሕውዋስን ምኽዛንን ካርቦንዳይኦክሳይድ ልዑል ተራ ይጻወቱ። ብተወሳኺ፡ ቀጻሊ ዝኾነ ስነ-ህይወታዊ መስርሕ ነቶም ስነ- ህይወታዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ጥረ ምንጪ መዘናግዒ፦ ገለ ግዱሳት ቱሪስት፡ ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ሳብማሪናት ብምጥቃም ክዘናግዑ ልዑል ድሌት ዘሕድሩ ኣለዉ። ቍጽሪ ኣብዚ መዓምቝ ባሕሪ ኣትዮም ክዘናግዑ ዝደልዩ ቱሪስት ውሑድ’ኳ እንተኾነ፡ እተን ንዓታቶም ናብቲ መዓምቝ ንምውሳድ ዝጥቀሙለን ሳብማሪናት ልዑል ወጻኢታት ዝሓታ ብምዃነን፡ ኣብ ምስሳን ቱሪዝማዊ እቶት ዘይንዓቕ ኣበክርክቶ ኣለዎ። በዚ መሰረት፡ ካብዚ ጽላት ዝርከብ ኣታዊ ዓመታዊ ኣስታት 4 ሚልዮን ዶላር ኣቢሉ ይበጽሕ። ብሓፈሻኡ ክግምገም እንከሎ፡ ካብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከብ ቍጠባዊ ረብሓ፡ ኣስታት 267 ቢልዮን ዶላር ንዓመት ኣቢሉ ክበጽሕ እንከሎ፡ እቲ 92 ሚእታዊት ካብ ዘይህይወታውያን (ማዕድናትን ነዳዲ ዘይትን)፡ 5 ሚእታዊት ካብ ህይወታውያን (ዓሳታትን ዕንባባታት ባሕርን)፡ 2 ሚእታዊት ካብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት (ስነ-ፍልጠታዊ ምርምርን፡ ቱሪዝምን) ከምኡ’ውን፡ 1 ሚእታዊት ካብ ምእካብ ካርቦን ዝርከብ ቍጠባዊ ረብሓ የጠቓልል። ዋላኳ ከምቶም ዓበይቲ ውቅያኖሳት ኣይኹን’ምበር፡ ቀይሕ ባሕሪ’ውን ክሳብ 1900 ሜትሮ ዝበጽሕ ዕምቈት ዘለዎ መዓምቝ ዝርከቦ ብምዃኑ፡ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ረብሓታት ክርከቦ ዝለዓለ ተኽእሎ ኣሎ። ካብ መዓምቝ ባሕሪ ዝርከብ ቍጠባዊ እቶት ማዕረ ክንድ’ዚ ኣገዳሲ እንተ ደኣ ኮይኑ፡ ሃገርና ኤርትራ እውን ካብ’ዚ ኣከባቢ ክትረኽቦ እትኽእል ቍጠባዊ እቶት ልዑል ምዃኑ ብምርዳእ፡ ነዚ ባህርያዊ ሃብቲ ቀጻልነቱ ብዘውሓሰ ኣካባቢ ብዘይምህሳይ ንወለዶታት ንምቕጻል ዘኽእል ብመጽናዕቲ ዝተደገፈ ምሕደራ ባህርያዊ ሃብቲ ከድሊ እዩ። ስለዚ ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕርን ካልኦት ተዋሳእቲ ኣካላት ባሕሪን፡ ነዚ ናይ መጻኢ ምንጪ ቍጠባዊ ረብሓ ናይ ምዃን ልዑል ተኽእሎ ዘለዎ ሃብቲ ኣብ ምክትታሉ፡ ምጽንዑን ምዕቃቡን ብዝለዓለ ትኩርነት ክሰርሑ ይግባእ። ብምትሕብባር ሚ/ሃ/ባሕሪ ዝዳሎ መደብ ብምትሕብባር ሚ/ሃ/ባሕሪ ዝዳሎ መደብ ዕደና መዓምቝ ባሕሪ ዕደና መዓምቝ ባሕሪ ዝኸውን ገንዘብ ወጻኢታት ክግበር ከም ዘለዎ ሊቃውንቲ ይሕብሩ።


ነገራት ካብ ቀጸላታት ማይ ናብ መዓምቝ ባሕሪ ኣብ ምስጣም ልዑል ግደ ኣለዎም። ህይወታውያን መዓምቝ ባሕሪ ብወገኖም፡ ካርቦን ኣብ ኣካሊቶም ብምዕቃብ፡ ኣብ ምሓዝ ናይዚ ካርቦናዊ ውህደት ዘይነዓቕ ግደ ይጻወቱ። መዓምቝ ውቅያኖሳትን ባሕርታትን ካብ ላዕለዋይ ቀጸላ ማያዊ ኣካል ብጸሓያዊ ጽማረ ከምኡ’ውን፡ ካብ ኢንዱስትሪታት ዝፍጠር ካርቦንዳይኦክሳይድ ኣብ ምእካብ ልዑል ተራ ይጻወቱ። ብደረጃ ዓለም ኣስታት 1.4 ጂጋ ቶን (1.4 ቢልዮን ቶን) ካርቦን ከምኡ’ውን፡ 0.4 ጂጋቶን (400 ሚልዮን ቶን) ካርቦን ዳይኦክሳይድ ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ይሰጥሙ። እዚ መጠን ኣብ መዓምቝ ባሕሪ ዝጽንበር ካርቦን ዳይኦክሳይድ 8.5 ዶላር ንሓደ ቶን ብድምር 3.2 ቢልዮን ዶላር ንዓመት ይትመን። እዚ ብሰንኪ በካሊ ጋዝ ኣብ ሕብረሰተ-ሰብ ከጋጥም ዝኽእል ዝነበረ ሃስያ ኣብ ግምት ምስ ዝኣቱ፡ እቲ ዋጋ ናብ 417 ዶላር ንሓደ ቶን ክበጽሕ ከሎ፡ ድምር ዘድሕኖ ዋጋ ድማ ኣስታት 159 ቢልዮን ዶላር ንሓደ ዓመት ኣቢሉ ይበጽሕ። ስነ-ፍልጠታዊ መጽናዕትን ምርምርን፦ ኣብ መዓምቝ ባሕርታትን ውቅያኖሳትን ዝካየዱ መጽናዕትታት፡ ንሕብረተ-ሰብ ኣዝዮም ጠቐምቲ ዝኾኑ ርኽበታት ንምድህሳስ ርሒብ ባይታ ይፈጥሩ። ካብቶም ኣብቲ ኣከባቢ ክርከቡ ዝኽእሉ ዕድላት ምዕባለ ባዮ- ተክኖሎጂ፡ ምፍራይ መድሃኒትን ምቍጽጻር ክሊማዊ ለውጢን ዘለዎ ልዑል ተራ ኣብ ምርዳእ ሓጋዚ እዩ። በዚ መሰረት፡ ብደረጃ ዓለም ነዚ ኣከባቢ ንምጽናዕ ቀሊል ዘይኮነ ወፍርታት ንምክያድ ኣተባባዒ ይገብሮ። እዚ ተበግሶ፡ ኣብ ምዕባለ ስነ- ፍልጠታዊ መጽናዕትን ትምህርትን ሓያል ድርኺት ብምፍጣር፡ ብዙሓት ምሁራት ናይዚ ዓውዲ ከም ዝስስኑ ይገብር። መዓምቝ ባሕሪ ንምጽናዕ፡ ዓመታዊ ኣስታት 5.8 ቢልዮን ዶላር 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.165 ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ኣብነታውያን ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ስእሊ፦ ጨንፈር ስእሊ ኣይነበረን እያ ትብል። ብልጫ ብምዕታር ዝጀመረቶ ትምህርቲ ን11 ዓመት ብዘይ ምቍራጽ ክትቅጽል መሰረት ዘትሓዘታ ወላዲታ’ያ። ወላዲታ፡ ንጓላ ንፉዕ ተመሃራይ፡ ኣብ ቅድሚ ብዙሕ ህዝቢ ወጺኡ ዝወሃቦ ሽልማት ምህላዉ ብምርዳእ፡ ኩሉ ዓይነት ድጋፋትን ምክትታልን እናገበረት ቀስቃሲ ምዕዶ ወሲኻ ከም ዘንከሰታ ድማ ትጸዊ። ብድሕሪ’ዚ ኣብ ትምህርቲ ንፉዕ ምዃን ብልጫኡ ክበርሃላ ስለ ዝጀመረ፡ ኣብ ክፍሊ ዝተመሃረቶ ኣብ ገዛ ደጊማ ከተጽንዖን መምህር ኣብ ክፍሊ ክምህር እንከሎ ብጽሞና ክትከታተልን ምስ ጀመረት ጽቡቕ ክርደኣ ጀሚሩ። ኩሉ ከም ባህጊ ልቢ ወላዲታ ኰይኑላ ድማ፡ “ብብልጫ ጀሚረ ይቕጽል ኣለኹ።” ብምባል ገሊጻ። ኣብ መወዳእታ ወርሒ ዓመተ 2025፡ ብስራሕ ናብ ንኡስ ዞባ ዓዲ-ዃላ ኣብ ዝተንቀሳቐስናሉ፡ ምስ ኣብነታውያን ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ ዃላ፡ ሰለሙን ፍቕረማርያም፡ ማርታ ሃብቶም፡ ኤልዛ ሽሻይን ኤሚሎስ ሰለሙንን ዕላል ኣካይድና ነይርና። ኣብዚ ዕላል፡ ኣብ ትምህርቶም ብሉጻት ክኾኑ ዝሕግዞም እንታይ’ዩ፧ ኣብ ግዜ መጽናዕቲ ዝጥቀምሉ ኣገባብ (ሜላ)፣ መምህር ኣብ ዝምህረሉ ዝህብዎ ኣቓልቦ፡ ትምህርቲ መዘና ከመይ ይጥቀምሉን ካልእን ዘጠቓልል ንኻልኦት ተመሃሮ ከርብሕ ይኽእል ብዝብል ዘዳለናዮ ጽሑፍ ይስዕብ። ወፍሪ ዝገብሩ ወለዲ፡ ደቆምን ነብሶምን ተዓዊቶም ዝወጽኡ እዮም። ተመሃራይ ሰለሙን ከምቲ ክብ ኢሉ ዝተጠቕሰ፡ ካብ ስድራ-ቤቱ ብሓፈሻ፡ ወለዱ፡ ኣሕዋቱን ኣቦሓጐታቱን ድማ ብፍላይ፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ዓቢ ደገፍ ካብ ዝረኽቡ ተመሃሮ ሓደ’ዩ። ምእንቲ ርእሱ ወላዲኡ መምህር’ዩ። ስለ ዝኾነ ንተመሃራይ ዘድልዮ ኩሉ ዓይነት’ዩ ዝቕርበለይ ይብል። ኣብ መጻኢ፡ ናብ ኮለጅ ጥዕና ተጸንቢሩ ዶክተር ክኸውን ባህጊ ከም ዘለዎ ዝገልጽ ተመሃራይ ሰለሙን፡ ድሌቱ ብግብሪ ክጭብጥ ካብ ጻዕሪ ዓዲ ከም ዘይውዕል’ዩ ዝገልጽ። ኩሎም እዞም ተመሃሮ፡ ኣብ ዓዲ-ዃላ ተወሊዶም ዝዓበዩን ተመሃሮ 11 ክፍሊ እዮም። ኣብ መባል 39 ዙርያ ናብ ሳዋ ክወርዱ ዝዳለዉ ድማ’ዮም። እዞም ተመሃሮ ኣብ ትምህርቶም ንኡዳት ተመሃሮ ክኾኑ ሓያል ድፍኢት፡ ጻዕሪን ምትብባዕን ወለዶም ዘለዎም እዮም። ወላዲ ማርታ መምህር’ዩ። ግዜ ኣብ ዝረኽበሉ ንጓሉ ብትምህርቲ ጸሚዱ’ዩ ዝሕዛ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኣብ ትምህርቲ ዝሕግዝዋ መምስ እትበጽሖ ደረጃ ትምህርቲ ዝምጥኑ መጽሓፍቲ ዓዲጉ ካብ ምቕራብ ዓዲ ዝውዕል ኣይኰነን። ዝጐድሉዋ መጽሓፍቲ ካብ ቤት ትምህርቲ እናተለቅሐት ትምልእ። በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣቕርቦት መምሃሪ መጽሓፍቲ ጸገም ከም ዘይብላን ኣብ ርእሲ’ዚ ኣብ ክረምቲ ካብ ወለዳ ሓገዝ ትምህርቲ ስለ ዝግበረላ ብጽቡቕ ትቕጽል ምህላዋን ትዛረብ። ፈለማ ዘዘራረብናዮ ተመሃራይ ሰለሙን ፍቕረማርያም እዩ። ተመሃራይ ሰለሙን፡ ካብ ቀዳማይ ክፍሊ ጀሚሩ ደሓን ደረጃ ሒዙ’ዩ ተበጊሱ። ብኸምኡ ክሳብ ማእከላይ ደረጃ ቀጺሉ። መባእታ ደረጃ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰሞሞ፡ ማእከላይ ኣብ ቤት ትምህርቲ ማይላፎ፡ ካልኣይ ደረጃ ድማ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ 2ይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ኣብ ምክትታል ይርከብ። እዚ ተመሃራይ፡ ካብ 7 ክፍሊ ክሳብ’ዚ ዘለዎ ደረጃ ብልጫ እናዓተረ’ዩ በጺሕዎ። ናብ ካልኣይ ደረጃ ካብ ዝሓልፍ ከኣ ትምህርቲ ዝያዳ ከም ዝተኸስተሉ’ዩ ኣዕሊሉና። *** ተመሃሪት 11 ክፍሊ ማርታ ሃብቶም፡ ተመሃሪት ዓውደ ትምህርቲ ሳይንስ ስትሪም’ያ። ማርታ፡ ናይ መባእታ፡ ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ዓዲ ዃላ፡ ማእከላይ ደረጃ ኣብ ማእከላይ ደረጃ ማይላፎ ተኸታቲላ። ናይ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ትምህርታ ድማ፡ ናይ ክፍሊን ዩኒትን ቀዳማይ ደረጃ እናወጽአት ዛዚማ። ኣብ ሃገራዊ መርመራ ጀነራል፡ 90.8 ነጥቢ ብምምዝጋብ ናብ ካልኣይ ደረጃ ሓሊፋ። ኣብዚ እዋን ድማ፡ ብልጫ ካብ ምዕታር ከይበኾረት ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓዲ-ዃላ ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ ኣላ። ናብ ኮለጅ ተጸንቢራ ብዓውዲ ኤለክትሪካል ምህንድስና ወይ ብዓውዲ ኮምፕዩተር ሳይንስ ክትምረቕ’ዩ ዘሎ ሕልማ - ሓሳብ ልባ ክሰምረላ ንምነየላ። ኣብቲ ክትመርጾ ኣብ መጽናዕቲ እንታይ ሜላ ወይ ኣገባብ ትጥቀም፧ ፈለማ ንተመሃራይ ሰለሙን ዘቕረብናሉ ሕቶ’ያ ነይራ። ኣብ ክንዲ ንበይኑ ምስ መዛኑኡ ተመሃሮ እናተረዳድአ ከጽንዕ’ዩ ዝብርሆ። ትምህርቲ ዝያዳ ዝርድኦ ንተመሃሮ ከረድእ እንከሎ ምዃኑ ይገልጽ። ተመሃራይን ፈልሲ ተኽሊን ሓደ’ዮም። ዝግባእ ክንክንን ናብዮትን እንተ ደኣ ረኺቦም በቲ ክኸድዎ ዝግባእ ቅኑዕ መንገዲ ከይዶም ኣብ ደረጃ በጺሖም ፍረ ይህቡ። ንተመሃራይ እታ ቀዳመይቲ ቤት ትምህርቱ፡ ስድራኡን ማሚቖም ዝነብሩላ መንበሪ ቤቱን’ያ። ድሕሪ ወለዲ ብኻልኣይ ደረጃ ዝስርዑ እቶም ንተመሃራይ ፍልጠት ዘቕስሙን ዘስንቑን መምህራን፡ ድሕሪ መንበሪ ቤት እትስራዕ ከኣ ቤት ትምህርቲ እያ። ተመሃራይ ብኹልንትናኡ ብቑዕ ንክኸውን ግደ መምህራን ገሊጽካ ኣይትበጽሖን። ተመሃራይ ሰለሙን መምህራኖም ዝኸፍልሎም ዋጋ ብዓቢ ክብሪ’ዩ ዝጥምቶ። “ንፉዕ ተመሃራይ ንንፉዕ መምህሩ’ዩ ዝመስል። “ናብዚ ደረጃ ዘብጻሕኩምና መምህራንና ክብረት ይሃበልና፡ ” ብምባል ድማ ምስጋናኡ ይገልጽ። ተመሃሪት ኤልዛ ሽሻይ ብመደብ መጽናዕቲ፡ ማርታ ብዘይ ምቍራጽ ብልጫ ክትዓትር ካብ ዝገበሩ ምኽንያታት ሓደ’ዩ። ካልእ፡ ኣሕዋታ ኩሎም ንፉዓት’ዮም። ስለ ዝኾነ፡ ወላዲታ ኣብ ገዛ ደቃ ክሰርሕዎ ዝግባእ ባዕላ እናገበረት፡ ደቃ ውራይ ትምህርቶም ክገብሩ’ያ ትእዝዞም። ሰባት ክልእኽዎም ከም ምብኳር ኣብ መጽናዕቲ ስለ ትሓስቦ፡ ስራሕ ኣለዎም ብምባል’ያ ተመኽንየሎም። በዚ ድማ ኣብ ገዛ ንማርታ ካብ መጽናዕቲ ዝዕንቅፍ ዝስራሕ የብላን። እንተሎ’ውን፡ ናይ ወዲ ናይ ጓል ዝበሃል ስራሕ የለን። ዝዕየ ኩሎም ኣሕዋት ተማቒሎም’ዮም ዝዓምምዎ። ተመሃራይ ሰለሙን ፍቕረማርያም ሓደ ተመሃራይ ኣብ ትምህርቲ ክነፍዕን ክደክምን ግደ ወለዲ’ውን ጐሲኻዮ ዘይሕለፍን ዕዙዝን ምዃኑ ኣየማጉትን። ኣብዚ ኩነታት ኣብ ተመሃሮ ደቆም ሓያል ትምህርቲ መዘና፡ ድፍኢት መምህራና ተወሲኽዎ ጥቕሙ ተረዲኡዋ ማርታ ክትስዕቦ ዝኸኣለት፡ ካብ 8ይ ክፍሊ ንደሓር’ዩ። ካብኡ ንደሓር ምስ ከም ናታ መርገጺ ዘለዎም ተመሃሮ ተላልያ ክትመሓዞ ጀሚራ። ምስ ብጾታ ጽቡቕ ውህደት ብምምስራት ድማ፡ ኣብ ገለ ትምህርቲ ክብድ ኣብ ዝብሎም ኣብ ምፍታሕ መምህራኖም እናደገፍዎም ብጽቡቕ ይቕጽሉ ምህላዎም ኣረዲኣ። እትደሊ ዓውደ ትምህርቲ ይሕግዙኒ’ዮም ዝበለቶም እንግሊሽ፡ ሕሳብን ፊዚክስን ልዑል ኣቓልቦ ሂባ ካብ ትሰርሓሎም ዓይነታት ትምህርቲ’ዮም። መምህር ናትናኤል ናይ ፊዚክስ፡ መምህር ኣብርሃም ድማ፡ ናይ ሕሳብ መምህራንና፡ “ኣጆኹም” ብምባል፡ ፍልጠቶም ከይበቐቑ ንተመሃራይ ዝምግቡ ኣብነታውያን መምህራን ምዃኖም ብምጥቃስ፡ እዞም መምህራን፡ ተመሃራይ ፍልጠት ክዓጥቕ ብዝቐለለ ክርድኦ ብዝኽእል ኣገባብ ኣመሃህራ ተጠቒሞም ዘካይድዎ ዘይሕለል ጻዕሪ ድማ መጒሳ። *** ኤልዛ ሽሻይ፡ ካብ መባእታ ትምህርታ ጀሚራ ካብ ቀዳሞት 3 ብሉጻት ተመሃሮ እናኾነት ክሳብ ሕጂ ትቕጽል ዘላ ተመሃሪት ተመሃሪት ማርታ፡ ኣብ ፈለማ ጥቕሚ ትምህርቲ ኮነ ትርጕም ብልጫ ይርደኣኒ ተመሃሪት ማርታ ሃብቶም ተመሃሪት ማርታ ሃብቶም ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ዃላ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ዃላ እያ። መባእታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ዃላ፡ ማእከላይ ደረጃ ኣብ ቤት ትምህርቲ ራህዋ ተኸታቲላ። ኣብዚ እዋን ድማ ተመሃሪት 11 ከፍሊ ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዓውዲ ክምረቕ ከምዝደሊ ምስ ተወከስናዮ፡ ብኤለክትሪካል ምህንድስና ክምረቕ ከምዝደሊ ኣዕሊሉና። ነዚ ዓውዲ’ዚ ዝመረጸሉ ምኽንያት ምስ ምህዞን ሰንዓን ኣብ ዝተኣሳሰሩ ዘድምዓሎም ብዙሓት ፍርያት ከምዘለዉዎን፣ ካብዚ ተበጊሱ ኣብ’ቲ ከጽንዖ ዝደሊ ዓውደ ትምህርቲ መሰረት ኮይኖም ዝሕግዝዎ፡ ብመምሃራኑ ኮነ ስድራኡ ዝተቐረቡሉ ብርክት ዝበሉ ናይ ፊዚክስ ጠባይ ዘለዎም መጽሓፍቲ ፈቲሹን ኣንቢቡን ምህላዉ’ውን ጸውዩና። ተመሃራይ ኤሚሎስ ብዘይካ’ዚ፡ ቀባኣይ’ዩ፡ ቅርጻ ይፍትን’ዩ። ብዓቢኡ ኣብ ምህዞን ሰንዓን ብርክት ዝበሉ ስርሓት ዘፍረየ ብዓል ብዙሕ ሞያ ተመሃራይ’ዩ። ንኸምዚ ዓይነት ንጥፈት ከኣ፡ ብመምህራን ፕሮጀክት ሰሪሖም ከምጽኡ ምስ ተኣዛዙ፡ ተመሃራይ 6ይ ክፍሊ እንከሎ ዝጀመሮን ዝቕጽሎ ዘሎን’ዩ። ዝረኸቦ ዝተፈላለየ ዓይነት ንብረት ተጠቒሙ፡ መብራህቲን ካልኦት ነገራትን ብምስናዕ ዝጀመሮ ስራሕ፡ በብግዜኡ ክእለቱን ብቕዓቱን ክብ እናበለ ዘዕበዮ ዝተዋህለለ ተመኵሮ ከኻዕብት ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ዓቢ ነገር ከሰጉሞ ኣኽኢልዎ ይርከብ። ኣብ ዝሓለፈት ዓመት፡ ድምጺ ሓፋሽ፡ ዛራ፡ ካብ ማዕከናት ዜና ሃገርና ወጻኢ ማዕከን ናይ ካልኦት ሃገራት ከይተረፈ ብዘይ ጸገም ግቡእ ኣገልግሎት እትህብን ከምኡ’ውን ብሉቱዝ ተጠቒምካ ዝደለኻዮ ድምጺ እተስምዕ፡ “ከም ድሌተይ” ዝብል ስም ዝጠመቓ ረድዮ፡ ላምፓዲና ሰሪሑ። ተመሃራይ ኤሚሎስ ሰለሙን ዓዲ-ዃላ ትቕጽል ዘላ፡ ሃብሮም ተመሃሪት’ያ። ወላዲት ኤልዛ፡ ኣብ 7 ክፍሊ በጺሓ ትምህርታ ዘይቀጸለት ኣደ’ያ። “ካብ ምህሮ ኣእምሮ” ከም ዝበሃል ግን፡ ኣብ ትምህርቲ ዘለዋ መረዳእታን ባህግን ዘርዚርካ’ውን ዝውዳእ ኣይኮነን። ደቃ ኩሎም ዕዉታት ብትምህርቲ ኮይኖም ተመሪቖም ክትርኢ’ዩ ባህጋ። በዚ መሰረት ኤልዛ፡ ሃብሮም ተመሃሪት ክትከውን እቲ ዝዓበየ ውጽኢት ጻዕሪ ወላዲታ’ዩ። “ወላዲተይ ንትምህርቲ ደፋኢት’ያ፡ ‘ጽባሕ ንግሆ ክሓልፈልኩም፡ ብኹልንትናኹም ሰብ ክትኮኑ ተመሃሩ’ዩ’ መዝሙራ፡” ብምባል ድማ ትገልጻ። እትጥቀመሉ ኣገባብ መጽናዕቲ ከተዕልለና ብዝተወከስናያ ድማ፡ ካብ ኣብ መጽናዕቲ፡ መምህር ኣብ ክፍሊ ክምህርን ክገልጽን እንከሎ ዝያዳ ኣድህቦ ከምእትህቦን፡ ዘይትርስዖ ብዙሕ ነጥብታት ከተዋህልል ከምዝሕግዛን ገሊጻትልና። መዓልታዊ ኣብ ክፍሊ ዝተመሃረቶ ኣብ ገዛ ሓንሳብ እንተደኣ ደጊማቶ ካብኡ ንደሓር ዘየጽናዕኩ ዝብል ሻቕሎት ከምዘይሓድራ’ውን ኣውጊዓትና። ካልእ፡ መወከሲ ዘዳለወላ ንብዙሕ መዓላ እተገልግል ኤለክትሪክ እተመንጩ ምህዞ’ውን ሰኒዑ። ነዛ ስራሕ ክስንዕ ዝደረኾ ምኽንያት ክገልጽ እንከሎ ድማ፡ ካብ ዓዲ-ዃላ ወጻኢ ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ኣብ ዘይረክብ ከባቢ ዝነብር ህዝቢ ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ ዘለዎ ጸገም ናይ መብራህቲ ከተቃልለሉ ትኽእል’ያ ብዝብል ሓሳብ ምዃኑ ኣረዲኡ። ምስ’ዚ ዝተኣሳሰር፡ ኣብ ኣብያተ ቤት ቁርሲ ከም ሰራሕተኛ ሰብ ኮይኑ ንዓማዊል ዘገልግልን ዝተኣዘዞ ዝሰርሕን ዝንቀሳቐስን ሮበት’ውን ሰኒዑ። ኮታ ገለ ካብኦም ብደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ ንኡስ ዞባን ዞባን ተወዳዲሩ ሽልማት ዝዓተረሎም ዝርከብዎም፡ ዛጊት 6 በብዓይነቶም ዓበይቲ ነገራት ሰኒዑ ኣሎ። ብሕጂ ኸኣ ኤለክትሪክ እተመንጩ ሞተር፡ መቑረጺ ሓጺን ዝኣመሰሉ ኣብ ደረጃ ምዝዛም ዝበጽሑ፡ ተጀሚሮም ዝቕጽሉ ዘለዉን ኣብ ንድፋዊ ሓሳብ ዝርከቡን ብርክት ዝበሉ ዕማማት ተሊሙ ይንቀሳቐስ ምህላዉ ድማ ገሊጹልና። ካብ ኩሎም ዓይነታት ትምህርቲ ኬሚስትሪ ከምእትፈቱ ዝገለጸት ተመሃሪት ኤልዛ፡ መቕርባን ካልኦት ብዓውዲ ስነ- ቐመማት ተመሪቖም ኣብ ስራሕ ዓለም ተዋፊሮም ዝርከቡ ብቐረባ እትፈልጦም ሰባትን ጽልዋ ከምዘሕደሩላ ትገልጽ። በዚ ተደሪኻ፡ ኣብ ኮለጅ ተጸንቢራ ብዓውዲ ኬሚካል ምህንድስና ተመሪቓ መምህር ኬሚስትሪ ክትከውን’ዩ ድሌታን ባህጋን። *** ተመሃራይ ኤሚሎስ ሰለሙን፡ ገለ ዓመት ብልጫ እናዓተረ፡ ኣብ ገለ ድማ ካብ ብሉጻት 10 ተመሃሮ እናኾነ ትምህርቱ ኣብ ምቕጻል ዝርከብ ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ዃላ’ዩ። መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰሞሞ ተኸታቲሉ። ኣብዚ እዋን ኣብ ትምህርቲ ኣብ ጽቡቕ ብቕዓትን ቆመናን ምህላዉ ዝገለጸ ኤሚሎስ፡ ኣብ ኮለጅ ተጸንቢሩ ብምንታይ እዞም ተመሃሮ ኣብ መወዳእታ፡ ንተመሃራይ ዘሕልፍዎ መልእኽቲ፡ ብጒጅለ ምጽናዕ፡ ዘይትፈልጦ ብዙሕ ከም እትፈልጥ ዝገብርን ንኹሉ ዘርብሕን ኣዝዩ ኣገዳሲ ሜላ ምዃኑ ብምምልካት፡ ተመሃሮ ንኸምዚ ዝበለ ዕድል ብዝግባእ ክጥቀምሉ ተላብዮም። መበል 35 ዓመት ቁ.165 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 11


ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ዱባርዋ - ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ማውንተይን ባይክ ተዛዚሙ ዱባርዋ - ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ማውንተይን ባይክ ተዛዚሙ ብምኽንያት 8 መጋቢት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብተኸታታሊ ንሰለስተ ሰናብቲ ዝተኻየደ ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ማውንተይን ባይክ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ናይ ክልተኡ ጾታ፡ ብ8 መጋቢት ተዛዚሙ። ነጥቢ ኣኪቦም ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም። ተቐዳዳማይ ራህዋ - ሚኪኤለ ሃይለ ብ19 ውህሉል ነጥቢ ቀዳማይ ወዲኡ። ሳይሞን 15 ነጥቢ፡ ብርሃነ ይብራህ ካብ ሓድነት 10 ነጥቢ ኣኪቦም ስዒቦሞ። ሳልሳይ ዲቪዥን፡ 24 ኪሎሜተር ሸፊኖም። ፋኒኤል እስቲፋኖስ፡ ንሚልክያስ ዳኒኤል፡ ሰመረ ሚኪኤለ፡ ሚክታር ሓሰን፡ ሳምሶም እዮብን ናኦድ ዓንደብርሃንን ኣኸቲሉ ተዓዊቱ። ብውህሉል ፋኑኤል 15 ነጥቢ፡ ኣቤል በረኸት 14 ነጥቢ፡ ናኦድ ዑቕባይ 10 ነጥቢ ቀዳሞት ሰለስተ ዕዉታት ኮይኖም። ቀዳማይ ዲቪዥን 64 ኪሎሜተር ተሰሪዑሎም። ኣባል ጋንታ ሰላም - ሳይሞን ጸገዝኣብ ቀዳማይ ክኣቱ እንከሎ፡ ሴም ዳዊት - ሓድነት፡ ያፌት የማነን ተመስገን እያሱን ራህዋ፡ ኬብሮን ገብረትንሳኤን ኣሚናዳኣብ ርእሶምን ካብ ሰላም ከኣ፡ ብቕደም ተኸተል ስዒቦሞ። ደቂ ኣንስትዮ፡ 20 ኪሎሜተር ዙርያ ሸፊነን። ሳምራዊት ደበሳይ ካብ ጋንታ ሰላም፡ ንኮኾብ ኣብርሃም - ሓድነት፡ መርሃዊት ክፍለ - ራህዋ፡ ዮርሳሌም ማሪቆስ - ሰላም፡ መቐረት ተስፋልደትን ሜላት ብርሃነን ኣኸቲላ ተዓዊታ። 40 ኪሎሜተር ካብ ዝሸፈኑ ተቐዳደምቲ ካልኣይ ዲቪዥን፡ ሰነድ ሳምሶም ካብ ጋንታ ራህዋ፡ ንተቐዳዳማይ ሓድነት - ሳይሞን ዓንደመስቀል ከምኡ’ውን መሪሕ መሓሪ ካብ ሰላም ረቲዑ፡ ቀዳማይ ኣትዩ። ሚሊ ሳምሶም - ሓድነት፡ መዋእል ጎይትኦም - ራህዋ፡ ኤቨን እዮብ - ሰላም ካብ ራብዓይ ክሳብ ሻዱሻይ ኣትዮም። ብነጥቢ’ውን ሳምራዊት እያ ብ21 ነጥቢ ጸብለል ኢላ። ኮኾብ 14 ነጥቢ፡ ዮርሳሌም ብ12 ነጥቢ ስዒበናኣ። ሳይሞን ከኣ፡ ነቲ ተመሳሳሊ13 ነጥቢ ዝኣከባ ናትናኤል ጸጋይ ካብ ጋንታ ራህዋ ብመዓልቲ በሊጹ ቀዳማይ ወዲኡ። ያፌት 11 ነጥቢ ሳልሳይ ደረጃ ሒዙ። 16 ኪሎሜተር ካብ ዝሸፈኑ ተቐዳደምቲ ራብዓይ ዲቪዥን፡ ሄርሞን ወልደሚካኤል ቀዳማይ ኣትዩ። እሰይ ሰዓረ፡ ሄርሞን ካርተር፡ ቶማስ ቢንያም፡ ሜሮን ሓድጉን ኣማን ሓምድን ክሳብ ሻዱሻይ ንዘሎ ደረጃ ሒዞሞ። ብድምር ነጥቢ ከኣ፡ እሰይ ብ15 ነጥቢ ቀዳማይ ወዲኡ። ሄርሞን 14 ነጥቢ፡ ቶማስ ሸሞንተ ብደረጃ ጋንታ፡ ራህዋ 43 ነጥቢ፡ ሓድነት 22 ነጥቢ፡ ሰላም 20 ነጥቢ ተመራሪሐን ወዲአን። ብጋንታ ከኣ፡ ራህዋ 47 ነጥቢ፡ 20ን 2ን ነጥቢ ንዘዋህለላ ሓድነትን ሰላምን ኣስዒባ ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ። ዕዉታት፡ ዋንጫን መዳልያን ምሽላሞም፡ ወኪል ኣገልግሎት ዜና ናይቲ ንኡስ ዞባ ሓቢሩ። ስፖርታዊ ንጥፈታት ኣብያተ ትምህርቲ ዞባ ማእከል ይቕጽል ስፖርታዊ ንጥፈታት ኣብያተ ትምህርቲ ዞባ ማእከል ይቕጽል ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ፡ ባርካ ንሰማእታት 5ብ3፡ ቀይሕ ባሕሪ ንእምባሃራ 3ብ2፡ ዲያእ ንርእሲዓዲ 9ብ0፡ ኢሳቕ ተወልደመድህን ንደምበ ሰምበል 3ብ0 ስዒረናአን። ጻዕዳ ክርስትያንን ኣስመራ ሓፈሻዊን 2ብ2፡ ልምዓትን ደንደንን 1ብ1፡ ሓላይን ኢብራሂም ሱልጣንን ከምኡ’ውን ሓርነትን ሰምበልን ከኣ፡ ብተመሳሳሊ 0ብ0 ተፈላልየን። BALL) ብወገን ደቂ ኣንስትዮ፡ ደምበ ሰምበል ንባርካ 2ብ1፡ እምባሃራ ንሰምበል 3ብ0፡ ኣስመራ ሓፈሻዊ ንሰሓርቲ 9ብ2፡ ሰምበል ንኢሳቕ ተወልደመድህን 6ብ4 ስዒረንአን። ብደቂ ተባዕትዮ ከኣ፡ ደምበ ሰምበል ንደንደን 8ብ2፡ ሓርነት ንልምዓት 9ብ2፡ ቀይሕ ባሕሪ ንማይነፍሒ 12ብ1፡ እምባሃራ ንቶኮር 14ብ4፡ ባርካ ንሰማእታት 11ብ8 ከምዝሰዓረአን፡ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ናይቲ ዞባ ሓቢሩ። ስፖርታዊ ንጥፈታት ኣብያተ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዞባ ማእከል፡ ዝሓለፈ ሰንበት ናይ ክልተኡ ጾታ፡ ኣብ ሜዳታት ቀይሕ ባሕሪ፡ ደንደን፡ ናጽነትን ሓላይን ቀጺሉ። ኣብ ኵዕሶ እግሪ ዕድመ 15 ትሕቲኡን ደቂ ኣንስትዮ፡ ባርካ ንሰምበል ከምኡ’ውን ደንደን ንልምዓት ብተመሳሳሊ 1ብ0፡ ቀይሕ ባሕሪ ንእምባሃራ 2ብ0፡ ዲያእ ንርእሲ ዓዲ ከምኡ’ውን ሓላይ ንኢሳቕ ተወልደመድህን ብተመሳሳሊ 5ብ0 ስዒረንእን። ኣብ ጸወታ ኵዕሶ ኢድ (HAND


ናይ ቅድም ሓላዊ ልዳት ማን ዩናይትድ - ዳቪድ ዲ ሃያ፡ ብቕድሚ ትማሊ ሕማቕ ምሸት ንዘሕለፈ ሓላዊ ልዳት ቶተንሃም - ኣንቶኒን ኪንስኪ ኣተባቢዑ። ዘሎ ዳቪድ ዲ ሃያ ግና፡ ኣብ ጎድኑ ደው ኢሉ። “ኣብዚ ቦታ ክትስለፍ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ፡ ሓላዊ ልዳት ንዘይኮነ ሰብ ክርድኦ ኣይክእልን እዩ። ርእስኻ ኣቕንዕ ደጊምካ ተጓዓዝ።” ክብል እዩ ሞራል ሂብዎ። ኣብ ሻምፕዮን ሊግ ንፈለማ ግዜ ዝተሰለፈ - ኪንሲኪ፡ ክልተ ሸቶ ዝተቐየራ ጌጋጋት ብምፍጻሙ፡ ንጋንታኡ ግዳይ ገይሩዋ። ቶተንሃም፡ ኣብ ውሽጢ 15 ደቓይቕ 3ብ0 ክትምራሕ እንከላ፡ ኪንሲኪ፡ ብቪካሪዮ ተቐይሩ ወጺኡ። ናይ ቶተንሃም ሕማቕ ስታስቲክስ እታ ምሸት ቀዳመይቲ ክለብ፡ ኣብ ናይ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ጸወታ ሻምፕዮንስ ሊግ ኤውሮጳ ቀልጢፉ ሰለስተ ሸቶታት ዝተመዝገባ - ኣብ ውሽጢ 14 ደቒቕን 59 ካልኢትን። ኣብዛ ቶተንሃም ብገፊሕ 5ብ2 ዝተሰዓረትሉ ናይ ዙር 16 ኣውዲቕካ ምሕላፍ ጸወታ፡ ኪንስኪ፡ ዝዓበየ መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ናይ ጸወታ ግዜኡ’ውን፡ ሕማቕ ታሪኽ ኣጽሒፉ ኣሎ። ቪካሪዮ ተቐያሪ ገይሩ፡ ንኪንስኪ ምስላፉ ይንቀፍ ኣሎ። ኢጎር ቱዶር፡ ኣብ ታሪኽ ናይዛ ክለብ፡ ኣብ ቀዳሞት ኣርባዕተ ግጥማት ዝተሳዕረ ናይ ፈለማ ዓላሚ ኮይኑ። ዓላሚ ናይዛ ጋንታ ኢጎር ቱዶር’ውን፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ወሳኒ ጸወታ ንቀዳማይ ሓላዊ ማዕጾ ኣብዚ እዋን ምስ ፊዮረንቲና ዝጻወት


“ትራምፕ፡ ንኢራን ኣብ ዋንጫ ዓለም ክቕበላ እዩ” “ትራምፕ፡ ንኢራን ኣብ ዋንጫ ዓለም ክቕበላ እዩ” ፕረዚደንት ፊፋ ፕረዚደንት ፊፋ


ኣብ ዝተዘራረበሉ እዩ፡ ትራምፕ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ናይ’ዘን ሃገራት፡ ንተሳታፍነት ሃገራዊት ጋንታ ኢራን ኣብ ስፖርት ብሓፈሻ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም ድማ ብፍላይ ክጸልዎ ኣይክእልን እዩ ክብል ከምዝጠቐሰሉ ኣብ ኢንስታግራም ዝለጠፎ ሓበሬታ ኣረዲኡ። መርሃዊ ገብረሚካኤል ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ወላ’ኳ ሃገሩ ምስ ኢራን ኣብ ኲናት ተሸሚማ እንተሃለወት፡ ንሃገራዊት ጋንታ ኢራን፡ ኣብቲ ዝመጽእ ክራማት ዝካየድ ዋንጫ ዓለም 2026 ንኽትሳተፍ ‘መርሓባ’ ኢሉ ከምዝቕበላ ገሊጹ - ብመሰረት ፕረዚደንት ፊፋ ጂያኒ ኢንፋንቲኖ። ዘዋሪት ዋንጫ ዞባ ማእከል ደቂ ተባዕትዮ ዘዋሪት ዋንጫ ዞባ ማእከል ደቂ ተባዕትዮ ሰገን - ዘራእትን ጥሪትን 1፡30 ድ.ቀ ሰገን - ዘራእትን ጥሪትን 1፡30 ድ.ቀ ቀይሕ ባሕሪ - ኣስመራ ቢራ 3፡30 ድ.ቀ ቀይሕ ባሕሪ - ኣስመራ ቢራ 3፡30 ድ.ቀ ኤውሮጳ ሊግ ዙር 16 ኤውሮጳ ሊግ ዙር 16 ሽቱትጋርት - ፖርቶ 8፡45 ድ.ቀ ሽቱትጋርት - ፖርቶ 8፡45 ድ.ቀ ቦሎኛ - ሮማ 8፡45 ድ.ቀ ቦሎኛ - ሮማ 8፡45 ድ.ቀ ፓናቲናኮስ - ሪያል በቲስ 8፡45 ድ.ቀ ፓናቲናኮስ - ሪያል በቲስ 8፡45 ድ.ቀ ኢራን ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 ንእተካይዶ ግጥም እቲ ሰለስተ ናይ ምድብ ጸወታኣ፡ ኣብ ኣመሪካ ከተካይዶ እዩ መደብ ተታሒዙላ ዘሎ። እንተኾነ፡ ድሕሪ’ቲ እስራኤልን ኣመሪካን ነታ ሃገር ምጥቅዐንን ሊል - ኣስቶን ቪላ 8፡45 ድ.ቀ ሊል - ኣስቶን ቪላ 8፡45 ድ.ቀ ኖቲንግሃም - ሚድቲይላንድ 11፡00 ድ.ቀ ኖቲንግሃም - ሚድቲይላንድ 11፡00 ድ.ቀ ኢንፋንቲኖ፡ ምስ ትራምፕ ተራኺቡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሃገራት ካናዳ፡ መክሲኮን ኣመሪካን ዝካየድ ዋንጫ ዓለም ኣመልኪቱ ገንክ - ፍረይቡርግ 11፡00 ድ.ቀ ገንክ - ፍረይቡርግ 11፡00 ድ.ቀ ፈረንክቫሮስ - ብራጋ 11፡00 ድ.ቀ ፈረንክቫሮስ - ብራጋ 11፡00 ድ.ቀ ሰልታ ቪጎ - ሊዮን 11፡00 ድ.ቀ ሰልታ ቪጎ - ሊዮን 11፡00 ድ.ቀ ሻምፕዮን ቀዳማይ ዲቪዥን ጋንታ ራህዋ


ብ7 መጋቢት ኣብ መንደፈራ ዝፈለመ ቅነ ስፖርት እዚ ማእከል፡ ብኵዕሶ እግሪን ሰኪዐትን ክልተኡ ጾታ፡ ኣብ ደቀምሓረ፡ መንደፈራን ጸሮናን ቀጺሉ። ኣብ ደቀምሓረ ኣብ ዝተኻየደ ጸወታ ኵዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሂላል ንሂምቦል 3ብ0፡ ኪሎማ ንሮዝመ 1ብ0 ስዒረንአን። ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ፡ ሂምቦልን ሂላልን 1ብ1 ተፈላልየን። ኣብ ኵዕሶ ሰኪዐት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሂላል ንሂምቦል ከምኡ’ውን ሮዝመ ንኪሎማ ብተመሳሳሊ 2ብ0 ከፋንወአን እንከለዋ፡ ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ፡ ሂላል ንሂምቦል 3ብ0 ስዒራታ። ኣብ ጸሮና ተደላልዲለን ካብ ዘለዋ ጋንታታት፡ ኣብ ኵዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ፡ ግሎብ ንእምባሶይራ 2ብ0 ክትስዕራ እንከላ፡ ደምሒናን ደንደንን 0ብ0 ተፈላለየን። ናይ ደቂ ተባዕትዮ ኦማልን ኣዳልን እውን፡ 0ብ0 ተፈላልየን። ኣብ ኵዕሶ ሰኪዐት ደቂ ኣንስትዮ፡ እምባሶይራ ንግሎብ ከምኡ’ውን ደምሒና ንደንደን ብተመሳሳሊ 2ብ1 ስዒረንአን። ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ፡ ኣዳል ንኦማል 3ብ0 ኣፋንያታ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ መንደፈራ ኣብ ዝተኻየደ ጸወታ ኵዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብሪጎን ንመረብ 1ብ0 ክትስዕራ እንከላ፡ ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ጽንዓትን ማይ ጸብሪን 1ብ1 ተፈላልየን። ኣብ ኵዕሶ ሰኪዐት ደቂ ኣንስትዮ፡ ማይ ጸብሪ ንጽንዓት ከምኡ’ውን ዑበል ንኣኽራን ብተመሳሳሊ 2ብ0 ስዒረንአን። ብወገን ደቂ ተባዕትዮ ከኣ፡ ዑበል ንኣኽራን 3ብ0 ከምዝሰዓረታ፡ ሓበሬታን ጐስጓስን ናይቲ እዚ ሓቢሩ። ንላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መራሒ ኣያቱላህ ዓሊ ካማነኢ ምቕታሉን፡ ሱታፌኣ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዩ ኣሎ። ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኢራን ኣብ ዋንጫ ዓለም ምስታፋን ምብኳራን ከምዘየገድሶ ገሊጹ ምንባሩ’ውን ይዝከር። ፕረዚደንት ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኢራን መሂድ ታጅ ብወገኑ፡ ኣብዚ ወጣሪን በዳሂን ኩነት ንውድድር ዋንጫ ዓለም ብተስፋ ክትርእዮ ከቢድ ምዃኑ ገሊጹ፡ ሃገሩ ኣብቲ ውድድር ክትሳተፍን ዘይክትሳተፍን ገና ውሳነ ከምዘይህብ ድማ ሓቢሩ። “ኩልና፡ ዋንጫ ዓለም ንህዝቢ ዓለም ኣብ ሓደ ከሕብሮ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ሕጂ ንደሊ።” ዝበለ ኢንፋንቲኖ ግና፡ ትራምፕ ኢራን ኣብ ዋንጫ ዓለም ክትሳተፍ ከምዘፍቀደ ብምግላጽ፡ ምስጋና ከምዝግባኦ ሓቢሩ። ብመሰረት መደብ ጸወታ ዋንጫ ዓለም፡ ኢራን፡ ኣብ ናይ ምድብ ጸወታኣ፡ 15ን 21ን ሰነ ምስ ኒውዚላንድን በልጂዩምን ኣብ ሎስ ኣንጀሎስ፡ 26 ሰነ ድማ፡ ኣብ ስያትል ንግብጺ ክትገጥማ መደብ ተሰሪዑ ኣሎ። መበል 35 ዓመት ቁ.165 12 መጋቢት 2026 - ገጽ 12


ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ልዕሊ ሰለስተ መራኽብ መጥቃዕቲ ኣብ ዝተፈጸመሉ እዋን፡ ዋጋ ሓደ በርሚል ነዳዲ 200 ዶላር ክበጽሕ ከም ዝኽእል፡ ላዕለዋይ ወተሃደራዊ በዓል ስልጣን ኢራን ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ። ምላሽ ክትህበሉ ምዃና’ውን ኣጠንቂቑ ኣሎ። ወሽመጥ ዓረብ - ኩዌት፡ ቀጠር፡ ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ከኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ መዓልቲ ካብ ኢራን ንዝመጽአን ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ከም ዘበርዓናን ተሓቢሩ። በዚ ድማ፡ ኣብ መላእ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ ዜጋታት ካብ ህንጻታት ባንክ ሽሕ ሜትሮ ክርሕቁ ከም ዘለዎም፡ እቲ ኣፈኛ ወሲኹ ኣገንዚቡ። ብዘይካ’ዚ፡ ሓንቲ መኪና ኣብ ጥቓ ቤተ መንግስቲ ኣመሪካ (ዋይት ሃውስ) ናብ ዝርከብ ሓጹር ጸጥታ ጥሒሳ ብምእታዋ፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝርከብ ሓያሎ ጎደናታት ብጸጥታዊ ምኽንያት ተዓጽዩ ከም ዘሎ፡ ፖሊስ ናይ’ታ ሃገር ገሊጹ። ኣፈኛ ሰራዊት ኢራን፡ ኢብራሂም ዞልፋካሪ፡ ኣመሪካ ናይቲ ዘጋጥም ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው ተሓታቲት ምዃና ኢዩ ዝገልጽ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ሓይልታት ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ’ታ ሃገር ኣብ ዝርከቡ ኣስታት 10 ሽሕ ሲቪላዊ ቦታታት ከም ዝሃረሙን፡ እቲ ቅድሚ 13 መዓልታት ዝጀመረ ኲናት ሕጂ’ውን ብዝጸንከረ መልክዑ ይቕጽል ከም ዘሎን ተገሊጹ። ንሱ ወሲኹ፡ ኣብ ጣህራን ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ናይ ሓደ ባንክ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍጻሙ፡ ኢራን ምስ ኣመሪካ ወይ እስራኤል ንግዲ ኣብ ልዕሊ ዘካይዳ ባንክታት መጥቃዕቲ ብምፍጻም እንተኾነ፡ ፖሊስ ዝርዝር ሓበሬታ ናይታ ካብ ዋይት ሃውስ ንሰሜን ርሒቑ ናብ ዝርከብ ቀጽሪ ዝኣተወት መኪና ኣይሃበን። ዝለዓለ ጸጥታዊ ስግኣት ከም እትርከብ ይግለጽ። ኢራን - ካብ ኣጋንእ ነዳዲ ዝበነነ ትኪ ጥዕናዊ ጸገማት ከየኸትል ተሰጊኡ ኣመሪካን እስራኤልን፡ ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ኢራን ድሕሪ ዝፈጸምኦ መጥቃዕቲ ዝዘንብ ዘሎ ጸሊም ዝናብ፡ ኣብ ህዝቢ ጸገም ስርዓተ ምስትንፋስ ከስዕብ ከም ዝኽእል፡ ውድብ ጥዕና ዓለም ትማሊ ሰሉስ ኣጠንቂቑ። በዚ ከኣ ጸረ መጥቃዕትታት ኢራን ይቕጽል ምህላዉን፡ ሓያሎ ሃገራት ዝናብ ከም ዝወቕዐ ድሕሪ ምርግጋጹ እዩ ነቲ መጠንቀቕታ ኣመሓላሊፉ ዘሎ። በዚ ድማ፡ እቲ ውድብ፡ መንግስቲ ኢራን ዜጋታቱ ንድሕነቶም ክብሉ ካብ ቤቶም ከይወጹ ንዘመሓላለፎ ምኽሪ ደገፉ ገሊጹ ኣሎ። ኣፈኛ ውድብ ጥዕና ዓለም ክርስቲያን ሊንድማይር ኣብ ጀነቫ - ስዊዘርላንድ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ “እቲ ጸሊም ዝናብን ምስኡ ዝመጽእ ኣሲዳዊ ማይን ንህዝቢ ሓደገኛ እዩ፣ ብቐንዱ ከኣ ንስርዓተ ምስትንፋስ ከጥቅዕ ይኽእል እዩ፡” ክብል ኣረዲኡ። ሰሜን ኮርያ፡ ክሩዝ ሚሳይላት ንፈተነ ወንጪፋ እቲ ኣብ ኢራን ቤት ጽሕፈት ዘለዎን ምስ ሰበ ስልጣን ናይ’ታ ሃገር ኣብ ህጹጽ ኩነታት ጥዕና ዝሰርሕን ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብ’ዚ ሰሙን’ዚ ኣብታ ሃገር ብትኪ ነዳዲ ዝተበከለ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ቀረብ ጸዓት ኢራን ዘካየድኦ ዘለዋ መጥቃዕቲ እናጸዓቐ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ከተማ ሰሜን ኮርያ፡ ስትራተጂያዊ ዝበለቶ ክሩዝ ሚሳይላት ንፈተነ ከም ዝተኮሰት፡ ወኪል ኣገልግሎት ዜና ናይ’ታ ሃገር ትማሊ ረቡዕ ሓቢሩ። ነቲ ካብ መርከብ ውግእ ዝተተኮሰ ክሩዝ ሚሳይላት፡ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡንን 13 ዓመት ዝዕድመኣ ጓሉን ብማንዛ ከም እተዓዘብዎ ተገሊጹ። ሰሜን ኮርያ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ኣመሪካን ደቡብ ኮርያን ዘካይደኦ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ልምምድ ብናይ ገዛእ ርእሳ ናይ ኣጽዋር ፈተነታት ምላሽ ክትህበሉ ከም ዝጸንሐት ይፍለጥ። ስዊዘርላንድ - ብሓደጋ ባርዕ 6 ሰባት ሞይቶም ኪም ጁ ኤ ዝተባህለት ጓሉ ነቲ መራሒ፡ ካብ መወዳእታ 2022 ጀሚራ ኣብ ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ስዊዘርላንድ ኣብ እትርከብ ሓንቲ ከተማ፡ ህዝቢ ኣሳፊራ ኣብ ልዕሊ ዝነበረት ኣውቶቡስ ብዝተኸስተ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ፡ ብውሕዱ ሽዱሽተ ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ተሳፈርቲ ድማ ከም ዝቖሰሉ፡ ፖሊስ ናይ’ታ ከተማ ሓቢሩ። ጠንቂ ናይቲ ባርዕ ክሳብ ሕጂ እኳ ብንጹር እንተ ዘይተፈልጠ፡ ፖሊስ ግን፡ እቲ ባርዕ ኮነ ኢልካ ዝተጀመረ ክኸውን ከም ዝኽእል እዩ ዝሕብር ዘሎ። ፕረዚደንት ስዊዘርላንድ ጋይ ፓርሜሊን ብማሕበራዊ መራኸቢ ‘ኤክስ’ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፡ “ኣብ ስዊዘርላንድ ብዘጋጠመ ከቢድ ባርዕ፡ ህይወት ሰባት ክጠፍእ ምኽኣሉ ዘሕዝን እዩ፡” ኢሉ። ሓደ ሰብ ነብሱ ብበንዚን ኣጠልቅዩ ናብ’ታ ኣውቶቡስ ከም እተሳፈረ ዝገልጹ ጸብጻባት ክቐርቡ እኳ እንተ ጸንሑ፡ ሰበ ስልጣን ናይ’ታ ሃገር ግን፡ ንሓቅነት እዚ ሓበሬታ’ዚ ብቕጽበት ከረጋግጹዎ ከም ዘይከኣሉ ገሊጾም ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፈ ድሮ ሓድሽ ዓመት’ውን፡ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝርከብ ሓደ ፍሉጥ መዘናግዒ ቦታ (ንጥፈታት ምንሽርታት ናይ በረድ ዝካየደሉ) ብዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ 41 ሰባት ምማቶም ኣይርሳዕን። ኩባንያ ቮልክስዋገን፡ ኣሽሓት ሰራሕተኛታት ከሰናብት ወሲኑ በቲ ባርዕ ዝተሃስዩ ብውሕዱ ሰለስተ ሰባት ናብ ሆስፒታል ከም ዝተወስዱ ዝሓበረ ፖሊስ፡ ሓደ ሰራሕተኛ ህይወት ኣድሕን እውን ኣካላዊ ጉድኣት ከም ዝወረዶ ገሊጹ። ኩባንያ መፍረ መካይን ቮልክስዋገን፡ ክሳብ 2030 ኣብ ዘሎ እዋን ኣስታት 50 ሽሕ ሰራሕተኛታት ከሰናብት ምዃኑ ኣፍሊጡ። ናይቲ ትካል ዝጸሉ ምዃኑ ኣረዲኡ። ቮልክስዋገን ብዘይካ እተን ብስሙ ዝጽውዓ መካይን፡ ‘ኣውዲን ፖርሽን’ ዝተባህላ ተሽከርከርቲ’ውን ዘፍሪ እዩ። እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝዓበየ ምዃኑ ዝንገረሉ ኩባንያ መፍረ መካይን፡ ኣብ 2025 መጠን መኽሰባቱ ብምንቊልቋሉ እዩ ነቲ ናይ ምስንባት ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ። ጠንቂ ናይ’ቲ ኩነታት፡ ኣመሪካ ዘንበረቶ ቀረጽን ተወዳደርቲ ኩባንያታት ቻይና ዝፈጥራኦ ዘለዋ ጸቕጥን ዘስዓቦ እዩ። ዋና ኣካያዲ ናይ’ቲ ጀርመናዊ ኩባንያ ኦሊቨር ብሉም ንሰብ ብርኪ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ እቲ ቅልውላው ንኹሉ ክፋላት ቻይና፡ ብፍላይ ብኤለክትሪክ ዝሰርሓ መካይን ኣብ ምፍራይ መሪሕ ተራ ትጻወት ምህላዋ ይፍለጥ። ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና 195፡6 ከባቢ ባሕቲ መስከረም፡ ጎኒ ቤት መግቢ ሊባኖስ 110740 ዕለት ዕለት ፋርማሲ ፋሚሊ 12/03/2026 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 ኣመሪካ ምስ እስራኤል ተሓባቢራ ኣብ ኢራን ድሕሪ ዝጀመረቶ መጥቃዕቲ፡ ኣብ ጣህራን ኣብ ሓደ ትካል መጻረዪ ነዳዲ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ሰማያት ናይታ ከተማ ብጸሊም ትኪ ከም እተሸፈነ እዩ ዝሕበር። ወተሃደራዊ ሰልፍታትን ምውንጫፍ ሚሳይላትን ኣብ ዝረኣየሎም ብዙሓት ፍሉጣት ፍጻመታት ንወላዲኣ ኣሰንያ ከም ትመጽእ ይንገር። ዝተኮሰት፡ እቲ ከም ወራር እትርእዮ ዓመታዊ ዝካየድ ወተሃደራዊ ልምምድ ኣመሪካን ደቡብ ኮርያን ድሕሪ ምጅማሩ እዩ። ኪም ጆንግ ኡን ነቲ ዝተወንጨፈ ሚሳይላት ብቪድዮ ድሕሪ ምዕዛቡ፡ ሓያልን ዘተኣማምንን መከላኸሊ ኑክለስያዊ ኲናት ምዕቃብ ከም ዘድሊ ኣስሚሩሉ። ሰሜን ኮርያ ትማሊ ሰሉስ ነቲ ሚሳይላት


ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና ካልኣይ ደረጃ፡ ካብ 16 ክሳብ 22 መጋቢት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ስዑድያን ብስሩዕን ብብሕትን ንዝፍተኑ ተመሃሮ ከምዝወሃብ፡ ኣብ ሃገራዊ ኢንስቲትዩት ላዕለዋይ ትምህርትን ምርምርን - ዳይረክተር ማእከል ፈተና ዶ/ር ብስራት ገብሩ ሓቢራ። እቲ ፈተና 12 ዓይነታት ትምህርቲ ከምዘጠቓልል ብምጥቃስ፡ እንግሊዝን ቊጽሪን ግድነታዊ ክኸውን ከሎ፡ ተመሃሮ ብተወሳኺ ክሳብ 7-8 ዓይነት ትምህርቲ ክወስዱ ከምዝኽእሉ ዝገለጸት ዶ/ር ብስራት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ 15 ነቝጣታት፣ ኣብ ወጻኢ ድማ ኣብ ጅዳን ሪያድን - ብጠቕላላ ኣብ 17 ነቚጣታት ከምዝወሃብ ኣብሪሃ። ዝዓበየ መፈተኒ ነቝጣ ቤት-ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ - ሳዋ ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብተወሳኺ ኣብ ኣስመራ፡ ደቀምሓረ፡ ሓጋዝ፡ ማይሓባር፡ ናቕፋ፡ ተሃድሶ ሰምበል፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ዓላ፡ ባረንቱ፡ ከረን፡ ባጽዕን ሸኻ ወዲ-ብስራትን ከምዝወሃብ፣ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ክከታተላ ዝጸንሓ 54 ደቂኣንስትዮ ድማ ኣብ ኣስማጥ መፈተኒ ነቝጣ ተዋዲዱለን ከምዘሎ’ውን ኣረዲኣ። ተፈተንቲ 48.7 ሚእታዊት ደቂኣንስትዮ ዝርከብኦም 21,803 ተመሃሮ ምዃኖም፣ ካብኣቶም 89.3 ሚእታዊት ብስሩዕ ዝመሃሩ ዘለዉ፡ 10.7 ሚእታዊት ድማ ዳግማይ ዝፍተኑ ምዃኖም’ውን ገሊጻ። ዶ/ር ብስራት ወሲኻ፡ እቲ ዝወሃብ ፈተና፡ መዛዘሚ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን መሰጋገሪ ናብ ላዕለዋይ ትምህርትን ስለዝዀነ ብጥንቃቐ ከምዝዳሎን ከምዝተሓዝን ብምሕባር፡ ደረጃኡ ዝሓለወን ዘድሊ መዐቀኒታት ዘማለአን ንክኸውን፡ እቲ ማእከል ምስ ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ብውህደት ከምዝዓዪ ኣነጺራ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ተፈተንቲ ብኣጋ ኣብ ዝተመደብዎ ነቚጣታት ተረኺቦም፡ ንዝወሃቦም መምርሒታት ብግቡእ ክርድኡን ከይተረበሹ ግዜኦም ብግቡእ ክጥቀሙሉን ብምምዓድ፡ ንኹሎም ተፈተንቲ ሰናይ ቅነ ተመንያ።


ቀዋሚ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብ8 መጋቢት ኣብ ኒውዮርክ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ሕጋዊ መሰላት ደቂኣንስትዮ ተመዝጊቡ ንዘሎ ገስጋስ ዘብርህ መደብ ወዲቡ። ኣብ’ዚ “መብጽዓ ኤርትራ ንምሕያል ደቂኣንስትዮን ኣዋልድን ብሕጋዊ ምምሕያሻት፡ ኣብ ምብራኽ ንቕሓት ዘተኰረ ጐስጓሳትን ዘነጻጸረ ተበግሶታትን” ብዝብል ቴማ፡ ጐኒ-ጐኒ መበል 70 ኣኼባ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ንደረጃ ደቂኣንስትዮ ዝተኻየደ መደብ፡ ብጸንባሪን ኮም ማእከል ዝገበረን ኣገባብ፡ ተራ ደቂኣንስትዮ ኣብ ስርዓተ ፍትሒ ንምውሓስ፡ ኤርትራ ንእትኽተሎ ሜላታትን ገስጋሱን ዘብርህ’ዩ። ቀዋሚት ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ወ/ሮ ሶፊያ ተስፋማርያም እትርከቦም ኣባላት ኤምባሲ፡ ካብ ፈለማ እዋን ናጽነታ ጀሚራ፡ ኤርትራ ንጉዳይ ማዕርነት ጾታ ኣብ ሃገራዊ ሕጋውን ትካላውን መዋቕር ብምእታው ብዕቱብ ክትሰርሓሉ ምጽናሓ፣ በዚ ድማ ደቂኣንስትዮ ሓያሎ መሰላተን ከምእተረጋገጸ ኣብሪሆም። ኣብ’ቲ ኣኼባ፡ ወከልቲ ኣባላት ሕቡራት ሃገራት፡ ትካላት ናይ’ቲ ውድብ፡ ከምኡ’ውን ውድባት ሲቪል ማሕበረሰብ ተሳቲፎም ነይሮም። ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን፡ “ንትንሳኤ ጥበብ ፊልም ኤርትራ!’’ ብዝብል ቴማ፡ ካብ 21 ክሳብ 29 መጋቢት ቀዳማይ ‘ፈስቲቫል ፊልም ኣስመራ’ ንምክያድ ምድላዋት ከም ዘጻፈፈ ገሊጹ። ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ዕላማ ናይ’ዚ ፈስቲቫል፡ ንዝፈረየ ፊልምታት መሰረት ብምግባር፡ ንመጻኢ ብዝለዓለ ንምቕጻሉን ንምብርባሩን ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልስን ድሕሪ ናጽነትን ዝፈረየ ፊልምታት ከምዝቐርበሉ ኣብሪሁ። ዛጊት ልዕሊ 200 ሃገራዊ ፊልምታት ተኣኪቡ ምህላዉ ዝሓበረ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ካብ’ዚ ዝተመመየ 55 ፊልምታት፡ ኣብ ሲነማታት ሮማ፡ ኢምፐሮ፡ ኣስመራን ሓማሴንን ንህዝቢ ከምዝቐርብ ኣፍሊጡ። ማዕረ-ማዕረ’ቲ ምርኢት ፊልምታት፡ ምስ ታሪኽን ጥበብን ፊልም ከምኡ’ውን ተራኡ ኣብ ባህላዊ ትንሳኤ ዝገልጽ ሰሚናራት፡ ብክኢላታት ክቐርብ ምዃኑ’ውን ኣረዲኡ። ነዚ ፈስቲቫል፡ ኣብ መጻኢ ናብ ደረጃ ሃገርን ኣህጉርን ንምዕባዩ ብዝለዓለ ከምዝስራሓሉ ዝጠቐሰ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገርን ወጻኢን ዝርከብ ኤርትራዊ፡ ብሃገራዊ ማዕከናት ዜና ከምዝከታተሎ ከምዝግበር ሓቢሩ። ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ኣብ መወዳእታ፡ ወግዓዊ መኽፈቲ ናይ’ዚ ቀዳማይ ‘ፈስቲቫል ፊልም ኣስመራ’፡ 21 መጋቢት ኣብ ሲነማ ሮማ ከምዝካየድ ሓቢሩ።


ሱሌማን ኣሕመድ ሱሌማን ኣሕመድ ምቅይያር ክሊማ ኣብ ጥዕና ነፍሰ-ጾር ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ዝኾነ ሰብ ብምቅይያር ክሊማ ጥዕናኡ ክጽሎ ይኽእል እዩ። እቲ ዝርአ ለውጢ ኩነታት ኣየር ከውርዶ ዝኽእል ጥዕናዊ ሃስያ ካብ ፈኲስ ክሳብ ከቢድ ክኸውን ይኽእል። ብምቅይያር ክሊማ ዝርአ ጥዕናዊ ጉድኣት ዝያዳ ተኣፈፍቲ ዝኾኑ ህጻናት፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ክኾኑ እንከለዉ፡ ነፍሰ-ጾር’ውን ሓንቲ ካብኣቶም እያ። መብዛሕትአን ደቂ ኣንስትዮ ናይ ጥንሲ ግዜአን ምስ ምሉእ ጥዕና እየን ዘሕልፍኦ። ጥዕና ዘለዎ ዕሸል ይገላገላ። ይኹን’ምበር፡ ክሊማዊ ምቅይያር፡ ኣብ ከባብያዊ ጥዕና ጉድኣት ስለ ዝህልዎ፡ ንጥዕና ነፍሰ-ጾር ፈታኒ እዩ ዝኸውን። ከም ሳዕቤኑ ኣብ’ታ ነፍሰ-ጾር ሓያሎ ሓልክታት ይፍጠር። ገለ ካብኡ፦ ንዝኾነ ሰብ፡ እንተላይ ነፍሰ-ጾር ሓዊስካ፡ ኣብ ጥዕና ከቢድ ዕንወት ወይ ሞት ከስዕብ ይኽእል። ዝገላገላ። ገለ ግና ምስ ጥንሲ ተኣሳሲሩ ዝመጽአን ሕማማት ኣሎ። እቲ ዝመጽእ ጥዕናዊ ጸገማት ምስ ምቅይያር ክሊማ ክብደቱ ክዓቢ ስለ ዝኽእል፡ ብኣግኡ ግቡእ ጥንቃቐን ሕክምናዊ ምክትታልን ክትገብር ትምከር። እዚ ምስ እትገብር፡ ኣብ ልዕሊኣን ኣብ ልዕሊ’ቲ ዕሸልን ክስዕብ ዝኽእል ሕልኽላኻትን ጥዕናዊ ጸገማትን ክውገድ ይከኣል እዩ። ንልዑል ሙቐት ምቅላዕ፡ ኣብ ነፍሰ-ጾር ንቕጸት ሰብነትን ጉድኣት ኣብ ኩሊትን ክወርድ ይኽእል። ነፍሰ-ጾር ልዕሊ ማንም ካልእ ሕብረተ-ሰብ ንወቕዒ ሙቐት ዝተቓልዐት እያ። ንልዑል ሙቐት ዝተቓልዐት ነፍሰ-ጾር፡ ኣብ ዘይመዓልቱ ዝውለድ ትሕቲ ንቡር ዝኽብደቱ፡ ወይ ምዉት ዕሸል ክትገላገል ዘለዋ ተኽእሎ ዝለዓለ እዩ። • ትሕቲ ንቡር ክብደት ዘለዎ ህጻን ምግልጋል። • መዓልቱ ዘይኣኸለ ዕሸል ምግልጋል። ቅድሚ 37 ሳምንታት ግዜ ጥንሲ ዝውለድ ዕሸል መዓልቱ ዘይኣኸለ ዕሸል እዩ ዝቑጸር። ጸቕጢ ደም ጸቕጢ ደም ኣብ ግዜ ጥንሲ ዝመጽእ ልዑል ጸቕጢ ደም፡ እቲ ካብ ልቢ ናብ ካልኦት ኣካላትን መዳሕንትን ዝወስድ ሻምብቆ ደም ‘ኣርተሪ’ ምስ ዝጸብብ እዩ። እቲ ዝፍጠር ልዑል ጸቕጢ ደም ግቡእ ሕክምናዊ ክንክን ብምግባር ምቁጽጻሩን ምክትታሉን ምስ ዘይከኣል፡ ቅድሚ መዓልቱ ወይ ትሕቲ ንቡር ክብደት ሰብነት ዘለዎ ዕሸል ክትገላገሊ ዘለኪ ተኽእሎ ዝዓበየ እዩ። ምውሳኽ ሙቐትን ጸቕጢ ኣየርን ንባዕሉ፡ ኣብ ደረጃ መሬት ናይ ‘ኦዞን’ መጠን ከም ዝቐውም ይገብር። ጣቓን ግመን ኣብ ክሊማ ብሰንኪ ዝርአ ምቅይያራት እዩ ዝፍጠር። እዚ ንዓይነት ናይቲ እነስተንፍሶ ኣየር ዝሓመቐ ይገብሮ - ብከላ ኣየር። ምስ እስትፋስ ዝተኣሳሰር ሕማም - Res ምስ እስትፋስ ዝተኣሳሰር ሕማም - Res spiratory Illnesses spiratory Illnesses ምቅይያር ክሊማ ሓደ ካብ ጠንቂ ምብካል ከባብያዊ ኣየር እዩ። ጣቓ፡ ግመ፡ ልዑል ሙቐት፡ ኣብ ደረጃ መሬት ዝህሉ መጠን ኦዞን ከም ዝዓቢ ስለ ዝገብሩ፡ እቲ እነስተንፍሶ ኣየር ጽሬቱ ዝተሓለወ ኣይከውንን። በዚ ጸገም’ዚ ብቐሊሉ ተኣፈፍቲ ዝኾና ነፍሰ- ጾራት እየን። ነዚ ጸገም’ዚ ዝተቓልዐት ነፍሰ-ጾር ኣብ ዘይመዓልቱ ዝውለድ ዕሸል ክትገላገል ዘለዋ ተኽእሎ ዝሰፍሐ እዩ። እቲ ድቂ ሱር ዝሰደደ ምስ ዘይከውን ድማ ምብርዓን ጥንሲ ከጋጥማ ዘሎ ተኽእሎ ዓቢ እዩ። ንብከላ ኣየር ዝተቓልዐት ነፍሰ-ጾር፡ ኣብ ንቡር እስትንፋስ ጸገማት ስለ ዝፈጥረላ፡ እቲ ኣብ ማህጸን ዝርከብ ዕሸል ግቡእ መግብን ኣየርን ክረክብ ኣይክእልን። እዚ ትሕቲ ንቡር ሚዛን ወይ ትሕቲ መዓልቱ ዕሸል ክትገላገል ካብ ዝገብሩ ጠንቅታት ሓደ እዩ። ሕማም ሽኮር ኣብ ግዜ ጥንሲ ሕማም ሽኮር ኣብ ግዜ ጥንሲ ነፍሰ-ጾር፡ ኣካላታ ብግቡእ ሽኮር ክምስርሕ ምስ ዘይክእል፡ ሕማም ሽኮር ኣብ ግዜ ጥንሲ ከጋጥማ ይኽእል። እዚ ጸገም’ዚ ኣብ ደማ ልዑል ዓቐን ሽኮር ክህሉ ይገብር። ከምዚ ጸገም ዘጋጠማ ነፍሰ-ጾር ምስ ሓኪም ብምርድዳእ ኣብ ኣመጋግባኣ ጥንቃቐ ክትገብር ይግባእ። ምስ ጥንሲ ዝመጽእ ሕማም ሽኮር ድሕሪ ሕርሲ ይጠፍእ እዩ። ምስ ሙቐት ዝመጽእ ሕማም - Heat ምስ ሙቐት ዝመጽእ ሕማም - Heat Illnesses Illnesses ሓደ ሰብ ንልዑል ሙቐት ምስ ዝቃላዕ’ሞ፡ ሰብነቱ ባዕሉ ብዝፈጥሮ መካኒዝም ቀልጢፉ ክዝሕል ምስ ዘይክእል፡ ምስ ሙቐት ብዝመጽእ ሕማም ተጠቒዑ ከም ዘሎ ክረጋገጽ ይኽእል። ልዑል ሙቐት ጥንሲን ጥዕናዊ ጸገማትን ጥንሲን ጥዕናዊ ጸገማትን መብዛሕትአን ነፍሰ-ጾራት፡ እቲ ጥንሲ ዝኾነ ጥዕናዊ ጸገማት ከየስዓበለን እየን ምምራዝ ደም ምምራዝ ደም ኣብ ነፍሰ-ጾራት ዝርአ ምምራዝ ደም (Preeclampsia) ድሕሪ 20 ሰሙናት ዕድመ ናይቲ ጥንሲ ኣብ ዘሎ ግዜ እዩ ዘጋጥም። ልዑል ጸቕጢ ደምን ሕማም ኩሊትን ዝኣመሰሉ ጥዕናዊ ጸገማት ከስዕብ ይኽእል። ከምዚ ዓይነት ጥዕናዊ ጸገም ዘጋጠመን ነፍሰ-ጾራት ክሳብ ዝገላገላ ቀጻሊ ሕክምናዊ ሓገዝ እዩ ዝግበረለን። ኣዝዩ ሓደገኛ ብምዃኑ’ውን፡ ነቲ ጥንሲን ነቲ መዳሕንትን ብኣግኡ ምእላይ ገለ ካብቲ ዝግበር ሕክምናዊ ሓገዝ እዩ።


ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ምብርዓን ጥንሲ ምብርዓን ጥንሲ ምብርዓን ጥንሲ ኣብ ቀዳሞት 20 ሰሙናት ግዜ ጥንሲ እዩ ዝርአ። ምብርዓን ጥንሲ ምሉእ ጥዕናዊ ብቕዓት ኣብ ዘለወን ነፍሰ-ጾራት’ውን ከይተረፈ እዩ ዘጋጥም። ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ለይ-ኣውት ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ


ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 እስትንፋስ፡ ቃንዛ ዓንዲ ሕቖን ሃርሃርታ ደምን ክጥቅዓ ይኽእላ እየን። ኣብ ገሊአን’ውን ጥንሲ ከም ዘለወን ከየስተብሃላ ከጋጥመን ይኽእል እዩ። ስለዚ እዚ ዓይነት ምስ ጥንሲ ዝመጽእ ጥዕናዊ ጸገም’ዚ ንምክልኻሉ ዝከኣል ኣይኮነን። ምውስውስ ኣካላት ናይ ምክያድ ልምዲ ዘለኪ ምስ እትኾኒ ድሕሪ ጥንሲ’ውን ነቲ ምውስዋስ ከተካይድዮ ይግባእ። ንውሓትን ክብደትን ናይቲ ተካይድዮ ምውስዋስ ኣካላት ምስ ሓካይም ተመያይጥኪ ክትልክዕዮ ከም ዘለኪ ግና ኣስተብህሊ። ዋሕዲ ደም ዋሕዲ ደም ዋሕዲ ደም (Anemia)፡ ኣብ ሰብነትና ትሑት ንቡር ቁጽሪ ቀያሕቲ ዋህዮታት ደም ምህላዉ እዩ ዘመልክት። ‘ኣነምያ’ ዘለዎ ሰብ ብቐሊሉ ድኻም ሰብነት ይስምዖ። ቆርበት ሰብነቱ ፋሕሻው ይኸውን። ‘ኣነሚያ’ ብዙሕ ጠንቅታት እዩ ዘለዎ። ከም ‘ኣይረን’ ዝኣመሰለ መተካእታ መድሃኒት ብምውሳድ ነቲ ጸገም ክትፍውሶ ይከኣል። ስሕወ ደም ብዙሕ ግዜ ኣብ ነፍሰ-ጾራት ደቂ ኣንስትዮ ዝርአ ጥዕናዊ ጸገም እዩ። ምውስዋስ ኣካላት ናይ ምክያድ ልምዲ ዘይብልኪ ምስ እትኾኒ፡ ምውስዋስ ኣካላት ኣብ ዘካይዳ ክለባት ክትኣትዊ ዘድሊ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ንጥፍቲ ክትኮኒ ከም ዘለኪ ግና ኣይትዘንግዒ። ምስ ዓቕምኺ ዝሳነ፡ ብእግሪ ምጉዓዝን፡ ኮፍ ኢልካ ኣእዳውካን ኣእጋርካን ምንቅስቓስን ዝኣመሰሉ ምውስዋስ ኣካላት ክተካይዲ ትኽእሊ። ነፍሰ-ጾር ኣብ ሰሙን ኣርባዕተ ሳዕ ን30 ደቓይቕ ዝጸንሕ ፍኹስ ዝበለ ምውስዋስ ኣካላት ክተካይድ ይግባእ። ሓንቲ ጓለንስተይቲ ነፍሰ-ጾር ምዃና ምስ እተረጋግጽ ጥዕንኣን ጥዕና ናይቲ ኣብ ከብዳ ዘሎ ዕሸልን ንምውሓስ ግቡእ ክንክን ክትገብር ይግባእ። ገለ ካብቶም ሓካይም ዝህብዎ ምኽርታት ንምጥቃስ፦ - ኣብ እትወስድዮም መግብታት ኣድህቦ - ኣብ እትወስድዮም መግብታት ኣድህቦ ምግባር ምግባር ገለ መግብታት ብቐሊሉ ስለ ዝበላሸዉ ረኽስታት ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም። እዞም መግብታት ‘ቶክሶፕላስሞሲስ’ (toxoplasmosis) ይበሃሉ። ገሊኦም ከም ‘ሳልሞኔላ’ (salmonella) ዝኣመሰሉ ጀርምታት ንመግቢ ብምምራዝ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገማት ከስዕቡ ይኽእሉ እዮም። ገለ መግብታት’ውን ልዑል ትሕዝቶ ቫይታሚን ‘ኤ’ን ‘ሜርኩሪ’ን ስለ ዘለዎም ንደረጃ ዕብየት ናይቲ ዕሸል ይሃስዩ እዮም። - እኹል ቫይታሚን ‘ዲ’ን ‘ፎሊክ እኹል ቫይታሚን ‘ዲ’ን ‘ፎሊክ ኣሲድ’ን ምውሳዳ ኣሲድ’ን ምውሳዳ ‘ፎሊክ ኣሲድ’ (Folic acid)፡ ቫይታሚን ‘ቢ’ ምዃኑ እዩ፡ ኣብ ማህጸን ዘሎ ዕሸል ኣብ መትናዊ ሻምብቆታት ጸገማት ከየማዕብል ዝሕግዝ መኣዛ እዩ። እዚ መኣዛ’ዚ ናይ ምጥናስ መደብ ካብ ዝህልወኪ እዋን ኣትሒዝኪ ብግቡእ ዓቐኑ ክትወስድዮ ተመራጺ እዩ። ጥንሲ ኣብ ዝሓዝክሉ እዋን ክትጅምርዮ ከም እትኽሊ’ውን ክኢላታት ይገልጹ እዮም። እቲ ጥንሲ ክሳብ 12 ሳምንታት ዘቑጽር ክውሰድ ይከኣል። - ምንቅስቓስ ናይቲ ዕሸል ምክትታል ምንቅስቓስ ዕሸል እቲ ቀንዲ መሐበሪ ኩነታት ጥንሲን ዕሸልን እዩ። ነፍሰ-ጾር፡ ካብ 24 ሳምንታት ንደሓር ዘሎ ግዜ ጥንሲ ኣትሒዛ፡ ንምንቅስቓስ ናይቲ ዕሸል ብግቡእ ክተድህበሉ ይግባእ። ምንቅስቓስ ናይቲ ዕሸል ምስ ዝጎድላ ናብ ሕክምና ብምኻድ ግቡእ መርመራ ክትገብር ኣለዋ። ቫይታሚን ‘ዲ’ (Vitamin D)፡ እቲ ዕሸል ተሪርን ጥዕና ዘለዎን ኣዕጽምቲ፡ ኣስናን ከምኡ’ውን ጭዋዳ ከማዕብል ይሕግዞ። መጠን ‘ካልሽዩም’ ከምኡ’ውን ‘ፎስፌይትን’ ኣብቲ ዕሸል የመዓራርዮ። ቫታሚን ‘ዲ’ ብመልክዕ መተካእታ ከኒናታት ይዳሎ እዩ። እታ ነፍሰ-ጾር ዋሕዲ ናይዚ መኣዛ’ዚ ከም ዘለዋ ምስ እትግንዘብ፡ ናብ ሓኪም ብምኻድ ክትወስዶ ይከኣል እዩ። - ግቡእ ቆላሕታ ኣብ ኣገባብ ኣደቓቕሳ ነፍሰ-ጾር ብፍላይ ድሕሪ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ግዜ ጥንሲ፡ ኣብ ኣገባብ ኣደቓቕሳ ግቡእ ኣድህቦ ክትገብር ኣለዋ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ብሕቖኣ ምድቃስ ምስ እተዘውትር፡ ዝሞተ ናጽላ ክትወልድ ዘለዋ ተኽእሎ ብዕጽፊ ከም ዝዛይድ መጽናዕትታት የመልክቱ። ነፍሰ-ጾር ብጎቦ ክትድቅስ ከም ዘለዋ እዩ ዝምከር። • ቆርበት ሰብነታ ምስ ዝፍሕሹ፡ ምስ ዝደርቕን ከምኡ’ውን፡ • ብዙሕ ግዜ ኣብ ገዛ ተዓቢጣ ብምውዓል፡ እኹል ጸሓይ ብርሃን ትረክብ ከምዘየላ ምስ እትግንዘብ፡ ዋሕዲ ቫይታሚን ‘ዲ’ ከይህልዋ ናብ ሓኪም ብምኻድ ዘድሊ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል እያ። - ዘይንቡር ምልክታት ከየጋጥማ ግቡእ - ዘይንቡር ምልክታት ከየጋጥማ ግቡእ ቆላሕታ ምግባር ቆላሕታ ምግባር ነፍሰ-ጾር ኣብ ግዜኣ ናብ ሕክምና ብምኻድ ግቡእ መርመራ ምስ እትገብር፡ ከጋጥማ ዝኽእል ጥዕናዊ ጸገማት ንምክትታል ኣጸጋሚ ኣይከውንን። ንጥዕንኣን ጥዕና ናይቲ ኣብ ከብዳ ዘሎ ዕሸልን ንምሕላው፡ ባዕላ ኣብ ገዝኣ ትገብሮ ምክትታል ከም ዘሎ’ውን ክተስተብህል ይግባእ። እዞም ዝስዕቡ ምልክታት፡ እቲ ዕሸል ጽቡቕ ከም ዘየለ ዝሕብሩ እዮም። - ነፍሰ-ጾር ንጥፍቲ ክትከውን ይግባእ - ነፍሰ-ጾር ንጥፍቲ ክትከውን ይግባእ ነፍሰ-ጾር ኮይና ተረዪዓ ትውዕል እንተኾይና ንጥዕንኣን ንጥዕና ናይቲ ኣብ ከብዳ ዘሎ ዕሸልን ጽቡቕ ኣይኮነን። ተረዪዐን ዝውዕላ ነፍሰ-ጾራት ልዕሊ ንቡር ክብደት ሰብነት ከማዕብላ ዘለወን ተኽእሎ ዝለዓለ እዩ። ብሕማም ሽኮር፡ ሕጽረት • ምፍሳስ ደም ኣብ ርሕሚ፡ • ቃንዛ ኣብ ግዜ ሽንቲ፡ • ሃንደበት ዝመጽእ ቀጻሊ ቃንዛ ከስዐ፡ • ዘይገድፍ ከቢድ ሕማም ርእሲ፡ • ተደጋጋሚ ረሃጽ ኣብ ገጽ፡ ኢድን እግርን፡ • ሕውዝውዝ ምባል፡ • ተደጋጋሚ ሳሓ ኣብ ኢድን እግርን፡ • ምዝሓል ወይ ምጉዳል ምንቅስቓስ ዕሸል ወዘተ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.166 13 መጋቢት 2026 - ገጽ 3


ሚርያም ኣብርሃም ሚርያም ኣብርሃም ኣብ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ መን’ዩ ዝያዳ ዝህሰ ዘሎ? መበል 13 መዓልቱ ኣቑጺሩ ዘሎ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ፡ ዘውርዶ ዘሎ ሰብኣዊን ንዋታዊን ክሳራታት፡ ብደረጃ ዓለም እናዓበየ እዩ ዝመጽእ ዘሎ። እቲ ከይጀመረ እንከሎ ኣትሒዙ ሓያል ዝመስል ዝነበረ ኲናት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብኽልተኡ ወገን ዘመናውያን ነፈርቲ ውግእ፡ መራኽብ ውግእን ሚሳይላትን ኣካቲቱ፡ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናተጐሃሃረ ክመጽእ ኢና ንዕዘቦ ዘለና። ማሕበረ ሰብ ዓለም ነቲ ኲናት ብትሪ ብምዅናን፡ ኢራን፡ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ዝቐልጠፈ እዋን ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርባ እኳ ጻውዒት የቕርብ እንተ ሃለወ፡ ዛጊት ግን ብኽልተኡ ወገን ሰማዒ ኣይረኸበን ዘሎ። ኣመሪካ፡ ነቲ ‘ኤፒክ ፈሪ’ ዝብል ቅጽል ስም ሂባቶ ዘላ ወተሃደራዊ ስርሒት ኣብ ልዕሊ ኢራን ንምክያድ ቢልዮናት ዶላር እያ ሰሊዓ ዘላ። ብዙሓት ተንተንቲ ከም ዝሕብርዎ፡ ኣመሪካ ነዚ ስርሒት ዕዉት ንምግባር፡ መዓልታዊ ክሳብ 800 ሚልዮን ዶላር እያ ተባኽን ዘላ። ብመሰረት ጸብጻብ ጋዜጣ ‘ዘ-ኒውዮርክ ታይምስ’፡ ኣመሪካ ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይቲ ኲናት፡ ኣስታት 6 ቢልዮን ዶላር ኣባኺና። እታ ሃገር ኣብ ኲናት ኢራን ትጥቀመሎም ዘላ ዘመናውያን ኣጽዋር ኣዝዮም ክቡራት እዮም። ብዘይካ’ዚ፡ ነቶም ካብ ኢራን ዝውንጨፉላ ዘለዉ ሚሳይላት ንምብርዓን እትትኩሶም ዘላ ጸረ ሚሳይላት፡ ነፍሲ ወከፎም ልዕሊ 1 ሚልዮን ዶላር እዩ ዋግኦም። እዚ ማለት ድማ፡ ኢራን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደቒቕ ንእትትኩሶም ሚሳይላት፡ ኣመሪካ ብሚልዮናት ዶላር ዝዋግኦም ጸረ ሚሳይላት ገይራ እያ ከተበርዕኖም ትጽዕር ዘላ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ቀዳሞት ኣርባዕተ መዓልታት ናይቲ ውግእ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ልዕሊ 2,000 ተተኮስቲ ደርብያ። ነዞም ተቶኮስቲ ንምድርባይ ድማ፡ ኣስታት 3.2 ቢልዮን ዶላር ኣባኺና - ብመሰረት ጸብጻባት። ናብ ማእከላይ ምብራቕ ነፈርቲ ኲናት፡ መራኽብ ውግእን ሰራዊትን ንምግዕዓዝ ልዕሊ 630 ሚልዮን ዶላር ኣባኺና እያ። ብወገን ኢራን ምስ እንምልከት ግን፡ እቲ ፊናንስያዊ ክሳራ ኣዝዩ ውሑድ ምዃኑ እዩ ዝግለጽ። ኢራን ኣብዚ ኲናት’ዚ እትጥቀመሉ ዘላ ስልቲ፡ ንሓያሎ ወገናት ኣዘራራቢ እዩ ኮይኑ ዘሎ። ኢራን፡ ካብ’ዘን ዝሓለፋ ቀረባ መዓልታት ኣትሒዛ ትጥቀመለን ዘላ ‘ሻህድ-136’ ዝተሰምያ ርእሰ ቅትለት ፈጺመን ዝባራዓ ድሮናት፡ ብዓይነተን ፍሉያት ምዃነን እዩ ዝንገረለን። እዘን ኢራን ብውሽጣዊ ዓቕማ እተፍረየን ዘላ ድሮናት፡ ማእከላይ ፍጥነት ዘለወንን እንተላይ ካብ ራዳር ወጻኢ ክንቀሳቐሳ ዝኽእላን ምዃነን እዩ ዝንገረለን። ድሮናት ‘ሻህድ-136’፡ ኣብዚ ኲናት ንሰማያት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን እስራኤልን ኣናዊጸንኦ እየን ዝርከባ። እዘን ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ እዚኣተን፡ ኣብ ሰዓት ኣስታት 180 ኪሎ ሜተር እናተሓንበባ ክሳብ 2,000 ኪ.ሜተር ርሒቑ ንዝርከብ ዒላማ ብዘይካ’ዚ፡ ሓንቲ ሚሳይል፡ ንመስርሒኣን ንምውንጫፋን ዝሕተት ወጻኢታት ክሳብ 2 ሚልዮን ዶላር ይበጽሕ - ብመሰረት እቶም ጸብጻባት። ኣመሪካን እስራኤልን ድማ፡ መዓልታዊ ብኣሽሓት ዝቑጸር ሚሳይላት እየን ናብ ኢራን ዝውንጭፋ ዘለዋ። እዚ ኩሉ ክግለጽ ዝጸንሐ ደማሚርካ ክርአ እንከሎ እምበኣር፡ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ኲናት ኢራን ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ የባኽና ምህላወን ክትግምቶ ዘጸግም ኣይኮነን። ብተወሳኺ፡ እዚ ኲናት ንኻልኦት ተወሰኽቲ ሳምንታት እንተ ቀጺሉ፡ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካን እስራኤልን ዘውርዶ ፊናንሲያዊ ክሳራታት ብ20 ዕጽፊ ክዓቢ ከም ዝኽእል እዮም ክኢላታት ስነ ቁጠባ ዝገልጹ ዘለዉ። እቲ ኲናት ቅድሚ ምጅማሩ እውን እንተኾነ፡ ኣመሪካ ምኽንያቱ፡ ነፍሲ ወከፍ ‘ቶማሃውክ’ ሚሳይል፡ ንመስርሒኡ ካብ 1.5 ሚልዮን ክሳብ 2 ሚልዮን ዶላር እዩ ዝውድእ። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ዓመታዊ ልዕሊ 997 ቢልዮን ዶላር እያ ንምክልኻል ትስልዕ። ብኡ መንጽር ድማ፡ እታ ሃገር ብደረጃ ዓለም ሓንቲ ካብ’ተን ቀዳሞት ዝለዓለ ቀረብ ነፈርቲ ውግእ ዘለወን ሃገራት ኮይና ትርከብ። ኣመሪካ፡ ኣብዚ እዋን ልዕሊ 13,032 ነፈርቲ ውግእ ትውንን ብመሰረት ጸብጻባት። ብመሰረት እቶም ጸብጻባት፡ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ መዓልታት፡ ኣብ ኢራን ልዕሊ 10,000 ስፍራ ሰላማውያን ሰባት ብደብዳብ ኣመሪካን እስራኤልን ዓንዮም። ከምኡ’ውን ኣስታት 1,300 ሰላማውያን ሰባት በቲ መጥቃዕትታት ተቐቲሎም ኣለዉ። ኣመሪካን እስራኤልን፡ ደይ መደይ ኢለን ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሰላማውያን ሰባት ኣባይቲ፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ መደበራት ጥዕናን ካልኦት ትሕተ ቅርጽታትን ናይ ድሮን መጥቃዕትታት የካይዳ ከም ዘለዋ እያ ኢራን ትኸስስ። ብመሰረት ጸብጻባት ቀይሕ መስቀል ኢራን፡ ዝሓለፈ ሰሉስ፡ ኣብ ልዕሊ ሓደ መንበሪ ቤት ሰላማውያን ሰባት ብዝወረደ ሓያለ ናይ ድሮን መጥቃዕትታት፡ ዛጊት ቁጽሮም ብንጹር ዘይተፈልጡ ሰባት በቲ ፍርስራስ ተቐቢሮም ከም ዘለዉ እዩ ዝግለጽ።


ኢራን፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ጥራሕ ልዕሊ 450 ሚሳይላትን ኣስታት 1100 ድሮናትን ወንጪፋ ኣላ። እዚ ብዓይኒ ቁጠባ ክረአ እንከሎ፡ ኢራን ኣብዚ ኲናት ሕልፊ ኣመሪካን እስራኤልን ኣይትህሰን እያ ዘላ። እዚ ግን፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ ናይታ ሃገር ብጽዑቕ ደብዳባት ንዝወርድ ዘሎ ከቢድ ዕንወት ንጎኒ ገዲፍካ ማለት’ዩ። ኢራን ከም’ዘን ኣብዚ ኲናት ብብዝሒ ትጥቀመለን ዘላ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ፡ ኣብ ዓመት ክሳብ 50 ሽሕ ከተፍሪ ትኽእል እያ። ኣመሪካ ግን፡ ኣብ ዓመት ካብ 100 ክሳብ 200 ‘ቶማሃውክ’ ዝተሰምየ ሚሳይል ጥራሕ እያ ከተፍሪ ትኽእል። ኣመሪካ ኣብዚ እዋን ነዞም ሚሳይላት እያ ብብዝሒ ናብ ኢራን ትውንጭፎም ዘላ። ብመሰረት ጸብጻባት፡ ኣመሪካ ኣብ ቀዳሞት 5 መዓልታት ናይቲ ኲናት ናብ ኢራን ዝወንጨፈቶም ብዝሒ ቶማሃውክ ሚሳይላት፡ ንኸተፍርዮም ሓሙሽተ ዓመታት ዝወሰዱላ እዮም ነይሮም። ብዘይካ’ዚ፡ በቲ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ መኽዘን ነዳዲን ትካላት መጻረዪ ነዳዲን ኢራን ዝፈጸምኦ ደብዳባት፡ ኣብታ ሃገር ብከሚካላት ዝተበከለ መርዛም ዝናብ ክዘንብ ከም ዝኽእል እዮም ክኢላታት ዝትንበዩ ዘለዉ። እተን ሃገራት ዛጊት ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ኢራን ኣብ ልዕሊ ዝርከብ መኽዘናት ነዳዲ ዕንወት ኣውሪደን ኣለዋ። በዚ ከኣ ኣብ ዜጋታት ናይታ ሃገር ከቢድ ናይ ምስትንፋስ ጸገማት ከኸትል ዝኽእል ብከላ ኣየር ተኸሲቱ ምህላዉ ይሕበር። ካብዚ ክንርድኦ ዘለና ሓቂ፡ ኢራን ክቡራት ዘይኮኑ ሚሳይላትን ድሮናትን ተጠቒማ ኣብዚ ኲናት ቀጻልነታ ከተውሕስ ትኽእል እያ። እዛ ፈሪሳዊት ሃገር፡ ንእትውንኖም ኣጽዋር ብረቂቕ ኣገባብ እናተጠቕመት ንነዊሕ እዋን ክትከይድ ትእኽል እያ። ኣመሪካን እስራኤልን ግን፡ ከቢድ ዋጋ እናኸፈላ እየን ነቲ ‘ዘይውዳእ ኣጽዋር’ ዝበላኦ ሚሳይላተንን ድሮናተንን ክጥቀማሉ ዝረኣያ ዘለዋ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሃገሩ ኣብዚ ኲናት ትዕወት ከም ዘላን፡ እቲ ኲናት ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከብቅዕ ምዃኑን ገሊጹ። እቲ ፕረዚደንት ኣብ መግለጺኡ፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን ክውቅዑ ዝተሓሰቡ ኩሎም ዒላማታት ከም እተወቕዑ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ንሱ ኣብ ዝደለዮ እዋን ነቲ ኲናት ደው ከብሎ ምዃኑ ኣፍሊጡ። እንተኾነ፡ ኢራን፡ ኣንፈት ናይቲ ኲናት ብኣመሪካ ከም ዘይምራሕ ብምግላጽ፡ ዕላምኣ ንምውቃዕ ኢዳ ከይሃበት ክሳብ መጨረሻ ክትቃለስ ምዃና ኣጠንቂቓ ኣላ። ብተወሳኺ፡ እዘን ኢራን ትውንጭፈን ዘላ ‘ሻህድ-136’ ዝተሰምያ ድሮናት፡ ነፍሲ ወከፈን ብኣስታት 30 ሽሕ ዶላር ወጻኢታት እየን ዝስርሓ። እዚ ድማ፡ ምስቲ ኣመሪካ ትውንጭፎ ዘላ ‘ቶማሃውክ’ ሚሳይል ክነጻጸራ ከለዋ ናይ ሰማይን ምድርን ፍልልይ ኣለወን። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.166 13 መጋቢት 2026 - ገጽ 4


ሰብ ርእሲ ኩሉ ፍጥረት ክሓድር ምኽኣሉ ኣጋጣሚ ኣይኮነን። እቲ ምኽንያት ብቕዓቱን ሓይሉን እዩ። ሓይሊ ጭዋዳ ዘይኮነ ግን ሓይሊ ኣእምሮ። ከም ማንም ፍጡር ናይዛ ፕላኔት ክነሱ፣ ሓሳባት ኣፈልፊሉ፡ ምህዞታት ሰኒዑ፡ ርእሲ ኩሉ ፍጡር ኮይኑ - ዓለም ክገዝእ በቒዑ። ኣጽዋሩ ሓደ ካብቶም ወሰንትን ህላውነቱ ከረጋግጽ ዘብቅዕዎን ምህዞታቱ እዩ። ኣእማንን ኣዕጻውን ተጠቒሙ ዘማዕበሎ መሳርሒታቱ ምስጢር ድሕነቱን ቀጻልነቱን ኮይኑ። ሓዊ ኣብ መስርሕ ፍልቀቱ ኣገዳስነቱ ልዑል እዩ ነይሩ። መሳርሒታት ድሕነት ግን ብመንጽር ግዜን ጥቕምን ቅድሚኡ እዩ ዝስራዕ። መስርሕ ፍልቀት ወዲ ሰብ ንምርዳእ ዝተኻየደ ስነፍልጠታዊ መጽናዕትታት ከምዘመልክቶ፣ ቅድሚ 3.3 ሚልዮን ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ናይ ሎሚ ኬንያ ዝጠንተወ መሳርሒታት ክርከብ እንከሎ፣ ኣብ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ’ውን ቅድሚ 2.6 ሚልዮን ዓመታት ኣብ ኣገልግሎት ዝነበረ መሳርሒታት እምኒ ተረኺቡ እዩ። እዚ፣ መጀመርታ ናይቲ ዝሰዓበ ንዋታዊ ምዕባለ ሰብ’ዩ። ሰብ በሊሕ ጥርዝታት ዘለዎ መሳርሒ ኣብ ጥቕሙ ከውዕል ምጅማሩ ነቲ ዝሰዓበ ኣእምሮኣዊ-ብልሑ በሪ ዘርሓወ ምንባሩ ዝገልጽ ክልሰ ሓሳብ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ክልሰ ሓሳብ’ዚ፣ ኣእምሮ ዘመናዊ ወዲ ሰብ ኣብ መዓልቲ 13 ዋት ወይ 260 ኪሎ ካሎሪ የህልኽ። እዚ፣ 1/5 (ሓደ ሕምሲት) ናይ ጠቕላላ ሃልኪ ጸዓት ኣካላት ወዲ ሰብ ዝሽፍን ምዃኑ እዩ። ምትእስሳር ኣገዳስነት መሳርሒታትን ብልሒ ኣእምሮን ድማ ኣብዚ እዩ ዝመጽእ። እንተድኣ ንጠለብ ጸዓት ናይቲ እናማዕበለ ዝመጽእ ዝነበረ ኣእምሮኡ ከማልእ ኮይኑ ልዑል መጠን ጸዓት ዝህቦ መግቢ ክምገብ የድልዮ። ነዚ ከተግብር ከኣ ኣገዳስነት ወይ ሓገዝ መሳርሒ ኣብ ቅድሚት ይመጽእ። ከምዚ ኢሉ ካብ ኣእማንን ኣዕጻውን ብዝተመስርሑ መሳርሒታት ተሓጊዙ ስጋን ኣትክልትን ንምቑራጽ ከም ዝኸኣለ ይእመን። በዚ መሰረት፣ በላሕቲ መሳርሒታት ምጥቃም ንምዕባለ ኣእምሮኡ ዘነቓቐሐን ወሳንን ምንባሩ ተመራመርቲ ይምጉቱ። ካብ ቅድሚ 400,000 ዓመት ኣትሒዙ ድማ ጭማራ መሰል ንሃድን ዘገልግል ኣጽዋር ከማዕብል ከኣለ። ክሳብ 2 ኪሎግራም ይበጽሕ። እዚ ጭማራ ካብ ዕንጸይትን ሓጺንን ዝተሰርሐ ኮይኑ፣ እቲ ልዓት ወይ ዳሕረዋይ ክፋሉ ካብ ዕንጸይቲ፣ እቲ ዝወግእ ክፋል ድማ ካብ ሓጺን ዝተሰርሐ እዩ። ጫፍ ብልሑ ብርቡዕ ኩርናዓዊ ኣገባብ ዝተሃንደሰ ክኸውን እንከሎ፣ በሊሕን ነዊሕን እዩ። ናብ ውሽጢ ኣካላት ናይ’ቲ ዕላማ ሰርሲሩ ናይ ምእታው ብልጫ ድማ ኣለዎ። ምስጢር ናይዚ መሳርሒ’ዚ ኣብቲ ሓጺናዊ ክፋሉ እዩ ዘሎ። እቲ ሓጺናዊ ክፋል ናይዚ ጭማራ ኣብ ክልተ ክፋላት መቓቒልና ክንርእዮ ንኽእል። እቲ ርቡዕ ኩርናዓዊ ጫፍ-ብልሒ ከምኡ’ውን እቲ ምስቲ ልዓት ዘራኽቦ ነዊሕን ቀጢንን ሓጺን። እዚ ክፋላት ተመላላኢ ዝኾነ ነናቱ ኣገልግሎት እዩ ዝህብ። ካብቶም ኣብኡ ዝተረኽቡ ኣስከሬናት ብጎነጻዊ ምኽንያት ዝሞቱ እዮም። እዚ እቲ ክሳብ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ዝጠንተወ ኣሰር ወይ ጭብጢ ናይ ውግእ ሓድሕድ ናይ ሰባት ኮይኑ ክጥቀስ ይከኣል። መንብሮ ደቂ ሰብ ርቀት እናተወሰኾ ብዘገምታዊ ለውጢ ኣብ ከባቢ 3300 ቅ.ል.ክ ብከም ንሃሲ ዝኣመሰለ ብረታት (metals) መፍረ ዝተፈላለየ ናውቲ ምስ ተኣታተወ፣ ኣጽዋር ሰብ ሓድሽ መልክዕ ክሕዝ ከኣለ። እቲ ካብ ኣእማን፡ ኣዕጻውን ኣዕጽምትን ዝዳሎ ዝነበረ ኣጽዋር ብሓድሽ መልክዕ ክፈርን ዝያዳ ኣድማዒ ክኸውንን በቕዐ። ጥበብ ኣእምሮ ደቂ ሰብ እናፈሰሶ ድማ ምስ ግዜ ብዓይነቱን ዓቐኑን እናተራቐቐ ከደ። ካብቲ ብዙሕ ዓይነታት ንሓደ ንዋት መሪጽና ክንድህስስ። ከም ኣብነት ክቐርብ ዝኽእል ካብ ከባቢ 6ይ ክፍለ ዘመን ቅ.ል.ክ ምስ ምትንሳእ ሮማዊ እምባራጦርያ ኣብ ጭማራ ዝተራእየ ርቀት፣ ነቲ ምዕባለታት ንምርዳእ ዝሕግዝ ብምዃኑ ምድህሳሱ ኣገዳሲ’ዩ። ጭማራ-ፓይለም ካብ ቀላጽም ናይቲ ዓጢቑዎ ዘሎ ወተሃደር ምስ ተወርወረ፣ እቲ በሊሕ ርቡዕ ኩርናዓዊ ክፋል ነቲ ጸላኢኡ ዓጢቑዎ ዘሎ ዋልታ የንኩሎ’ሞ፣ እቲ ዝተረፈ ሓጺን ብዘይ ጸገም ንውሽጢ ይኣቱ። ዝውርውሮ ወተሃደር ብቑዕ ጨማቲ ምስ ዝኸውን እዚ ጭማራ’ዚ ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ኣትዩ ዝምሕር ኣይኮነን። ቀታሊ መሳርሒ እዩ። እቲ ዘደንቕ ዋላ’ውን ጸላኢ ነዚ ጭማራ ከስሕቶ ዕድል ረኺቡ ብዋልታኡ እንተ ተኸላኸለ፡ ካብ መዓት’ዚ መሳርሒ’ዚ ብቐሊሉ ኣይገላገልን። ዝኸፍአ እዩ ዝጽበዮ። ጸላኢ እዚ ጭማራ ኣብ ዋልታኡ ምስተሸኽለ ከውጽኦ ከም ዘይክእል ኮይኑ’ዩ ተነዲፉ። እቲ ጫፍ ብልሒ፡ ዳሕረዋይ ክፋሉ ጭማራ ናብ ኣንፈት ጸላኢ ምውርዋር ጥበብ ዝሓትትን ርእሱ ዝኸኣለ ሓደጋ ዘለዎን ንጥፈት እዩ። እዚ ኣብ ናይ ኮን ደኾን ኩነታት ዘእቱ ኮይኑ፣ ምናልባት ዕላማኻ እንተስሒትካ እቲ ዝሰሓትካዮ ጸላኢ ተመሊሱ ገዛእ ጭማራኻ ወርዊሩ ዕላማ ክገብረካ ይኽእል። ፓይለም (ro man pilum) ዝብሃል ጭማራ ከም ኣብነት ኣልዒልና እንተርኢና፡ ነዚ ንብሎ ዘለና ስግኣት ከይተረፈ ዝቐንጠጠ ድንቂ ምህዞ ሮማውያን እዩ ነይሩ። ጠቕላላ ቁመት ናይዚ ጭማራ’ዚ 2 ሜትሮ ኮይኑ ሚዛኑ ድሕነት መሰረት ህላውነት እዩ። ወዲ ሰብ ድሕነቱ ከረጋግጽ ኣብ ዝገብሮ ቃልሲ ኣገዳስነት ኣጽዋር መዘና የብሉን። ግዳማዊ ተጻብኦ ኣራዊት በቲ ሓደ፣ ምስ ከምኡ ሰብ ዘካይዶ ውሽጣዊ ጎነጽ ድማ በቲ ካልእ ንኣገዳስነት ኣጽዋር ዕዙዝ ይገብሮ። ኣብቲ ፈለማ፣ ጫፍ ብልሒ ኣጽዋሩ ናብቶም ዝሃድኖም እንስሳታት ወይ ዘጥቅዕዎ ኣራዊት ጥራይ እዩ ዘቕንዕ ነይሩ። ድሕሪ ግዜ ግን ምስ ከምኡ ሰብ ከይተረፈ ክጓነጽን ኣጽዋሩ ናብ ከምኡ ሰብ ከቕንዕን ጀሚሩ። ከም መሬት፡ ዝህደን እንስሳን ካልእ ድሩት ጸጋታትን ንምሽማው ጎነጽ ኣብ ዝፍጠረሉ፣ ኣጽዋሩ ቀንዲ መሳርሒኡን ምስጢር ህላወኡን ኮነ። ኣብ መንጎ ውልቀ ሰባት፡ ጉጅለታት፡ ቀቢላታትን ክንዮኡን ዝፍጠር ግጭት ድማ ናብቲ ድሒሩ “ውግእ” ዝተባህለ ተርእዮ ማዕበለ። ኣብ 1964 ኣብ ዶባት ግብጽን ሱዳንን ዝተረኽበ ጥንታዊ መቓብር ነዚ ዘረጋግጽ እዩ። እዚ ‘ጀበል- ኣሳሓባ’ ተባሂሉ ዝፍለጥ ቦታ ቅድሚ 14,000 ዓመታት ኣቢሉ ደቂ-ሰብ ውግእ ዝገጠሙሉ ቦታ ኮይኑ፣ ልዕሊ 45% ሮማውያን ምስ ጎላውያን ክገጥሙ እንከለዉ 4 ኣሃዱታት እዮም ኣኽቲቶም። ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ዓቕሚ ሰብ ሓደ ኣሃዱ ክሳብ 5000 ይበጽሕ። ኣብ ሉቲሽያ ክሳብ 20,000 ሮማውያን ተሳቲፎም ማለት’ዩ። ሓደ ወተሃደር 2 ጭማራ ስለ ዝዓጥቕ ብዝሒ ጭማራ ፓይለም 40,000 ነይሩ። ሰነዳት ታሪኽ ከምዝሕብሩዎ ሮማውያን ኣብ ገለ ዓውደ ውግእ ክሳብ 20 ኣሃዱታት ዘኽትቱሉ ኣጋጣሚ ነይሩ። እዚ ብዓቕሚ ሰብ ምስ እንርእዮ 100,000 ክበጽሕ እንከሎ፣ 200,000 ጭማራታት ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ነይሩ ማለት’ዩ። እዚ ኣሃዛት’ዚ ብመንጽር ደረጃ ምዕባለ መፍረ ኣጽዋር ናይቲ ዘመን’ቲ ምስ እንርእዮ ኣዝዩ ዘገርም እዩ። ቅድሚ 2000 ዓመት ንሓደ ዓውደ ውግእ ዘገልግል ክንዲ’ዚ ዝብዝሑ ኣጽዋር ከፍሪ ዝኽእል ኢንዱስትሪ መፍረ ኣጽዋር ኣብ ሮማ ምንባሩ ዘደንቕ እዩ። ሮማውያን ኣብ ዘመኖም ብሚልዮናት ዝቑጸር ጭማራታት ኣፍርዮም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ብሰፊሑ ይግመት። ርቡዕ ኩርናዓዊ ቅርጺ ስለዘለዎ፣ ጸላኢ፡ ዋላ’ውን ዋልታኡ ካብዚ ሰራም ጭማራ ከናግፍ ብሓይሊ ከውጽኦ እንተፈተነ ተዓጊቱ ጥራይ’ዩ ዝተርፍ። ፈተነኡ ከንቱ ድኻም እዩ’ሞ፡ ምስ ዋልታኡ ካብ ዝቃለስ ዋልታኡ ደርብዩ ብዘይ መከላኸሊ ክዋጋእ ይግደድ። ካልእ ብልጫ ናይዚ ኣጽዋር’ዚ፣ ዘይከም ካልእ ጭማራ ኣብ ዋልታ ጸላኢ ስለ ዝሽከል፣ ጸላኢ ገዛእ ጭማራኻ ኣልዒሉ ክወግኣካ ዕድል ዘይህብ ምዃኑ’ዩ። እዚ መሳርሒ’ዚ፡ ሓንጎል ክኢላታት ዝፈሰሶ ጽሩይ ንብረት ምዃኑ በዚ ይምስከረሉ። ሮማውያን ወተሃደራት ንልዕሊ 1000 ዓመታት ዝተፈላለየ ጭማራታት ዓጢቖም’ዮም’ሞ፣ ኣይከምዝን። ኣብ ዝተፈላለየ ዓውደ ግጥማት ድማ ዓወት ክጐናጸፉ ኣኽኣሎም። ዓወት ሉቲሽያ ሓደ ኣብነት እዩ። እዋኑ 52 ቅ.ል.ክ ኮይኑ፣ ኣብ ናይ ሽዑ ሉቲሽያ ናይ ሎሚ ፓሪስ፡ ጎላውያን ዝበሃሉ ቀቢላ ምስ ካልኦት ቀቢላታት ልፍንቲ ብምፍጣር ናብ ሮማዊ እምብራጦርያ ኣይንጽንበርን ብምባል ተላዕሉ። ጁልየስ ቄሳር ነዚ ምልዕዓል’ዚ፡ ስርሓት ሓጺን ንቑሕ ኣእምሮን ዘይክማህ ጉልበትን ከምዝጠልብ ዝፍለጥ እዩ። ሓንቲ ንጽል ጭማራ ንምስራሕ ጥራይ፣ ድሕሪ ከቢድ ናይ ዕደና ስራሕ ብልዑል ረስኒ ሓጺን ኣምኪኽካ፡ ቅርጺ ኣውጺእካ፡ ቀጥቂጥካ ውዱእ መልክዕ ጭማራ ከተትሕዝ ክንደይ ጥበብን ጉልበትን ከምዝሓትት ርዱእ እዩ። ከምዚ ናይ ሎሚ ምዕቡል ቴክኖሎጂ ኣብ ዘይነበረሉ፣ ኣብ ሓደ እዋን ኣማኢት ኣሽሓት ጭማራታት ከተፍሪ ምኽኣል ማለት ንምግማቱ ዝኸብድ እዩ። መዓስ መፍረ ጥራይ፣ ዝተማልአ ኣገልግሎት ጽገና ኣጽዋር፡ ካልእ ኣገዳሲ ኣካል ናይ’ቲ ኢንዱስትሪ ምንባሩ ይንገረሉ። ኣብ ዓውደ ውግእ ዘዝተበላሸወ ጭማራታት ቅልጡፍ ጽገና ብምግባር ዳግማይ ኣብ ስራሕ ከተውዕሎ ምኽኣል ርእሱ ዝኸኣለ ምስጢር ዓወት እዩ። ብሓይሊ ክጭፍልቕ ሰራዊቱ ኣኽተተ። 4 ኣሃዱታት ንመጥቃዕቲ ተዳለዉ። ሓደ ኣሃዱ ክሳብ 5000 ዝበጽሑ ወተሃደራት ዝሓዘ ኮይኑ፣ ነፍሲ ወከፍ ወተሃደር ከክልተ ጭማራ-ፓይለም ከምኡ’ውን ሴፍ ዓጠቐ። ግጥም ጀመረ። ፊት ንፊት ዝቖሙ ክልተ ኣንጻር ሓይልታት ተራጸሙ። ሮማውያን ነዚ ጭማራ’ዚ ተጠቒሞም ዋልታ ጎላውያን ከይተረፈ እናበስዑ ኣርገፉዎም። ጭማራ-ፓይለም ንጎላውያን ዘይከኣል ኮነ። ዋላ’ውን ነቶም በዚ ጭማራ’ዚ ዘይተሃርሙ ጎላውያን ኣብ ዋልታታቶም እናተሸኽለ መንጸሮር ኮኖም። ኣብ ዋልታታቶም ጭማራ ዘዝተሸኽሎም ጎላውያን መከላኸሊኦም ክድርብዩ ጀመሩ። ብዘይ ዋልታ ምውጋእ ዝያዳ ንሓደጋ ምቅላዕ እዩ’ሞ፣ ሮማውያን ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒሞም ብሴፋቶም ተሳሃሉዎም። ኲናት፣ ብዓወት ሮማውያን ተዛዘመ። ሉቲሽያ ድማ ኣብ ኢድ ጁልየስ ቄሳር ወደቐት። ሮማዊ እምባራጦርያ ንኣስታት ሓደ ሽሕ ዓመታት ጸኒዑ ደው ክብል ምኽኣሉን፣ ኣብ’ቲ ዝበልጸገሉ እዋን ድማ ሰፊሕ ክፋል ኤውሮጳ ጥራይ ዘይኮነስ እንተላይ ክንዮ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ዝርከብ ሰፊሕ ቦታታት ሰሜን ኣፍሪቃን ምዕራብ እስያን ክቆጻጸር ምኽኣሉ ካልእ ምስጢር የብሉን። ወተሃደራዊ ብቕዓት እዩ’ቲ መልሲ። ኣብ ታሪኽ ክደጋገም ከም እንርእዮ ንዋታዊ ጸብለልትነት ኣብ ወተሃደራዊ ግጥም ሓደ ካብቶም ብዙሓት ወሰንቲ ረቛሒታት እዩ። ወዲ ሰብ ነዚ ብኣጋኡ እዩ ተገንዚቡዎ። ንዋታዊ ጸብለልታ ንምርግጋጽ ዝግበር ምህዞታትን ምምዕባልን ኣጽዋር ድማ ካብዚ ድርኺት’ዚ ብምብጋስ ንዘመናት ይቕጽል ኣሎ። ገና’ውን ክቕጽል እዩ። ቄሳር ኣብ መጽሓፍ ‘ኲናት ጎላውያን’ ከምዚ ክብል ኣስፈረ። “ጭማራታትና ንዓበይቲ ዋልታታት ጎላውያን ተርተረ። ጭማራ-ፓይለም ኣብ ዋልታ ጎላውያን እናተሸኽለ መከላኸሊኦም ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ገበረ። ሰራዊትና ብጭማራኡን ሴፉን ዓወት ዓተረ…” ። ተመራመርቲ ታሪኽ፡ ጁልየስ ቄሳር ንኣድማዕነት ናይቲ መሳርሒ ኣመልኪቱ ከምዚ ምባሉ ሓቂ ድዩ ምግናን ንምጽራይ ኣብ 2018 ኣብ ደንማርክ ሓደ ፈተነ ገይሮም ነይሮም። ብመሰረት ውጽኢት ናይቲ ፈተነ ድማ፣ ጭማራ ፓይለም፡ ቄሳር ከም ዝበሎ ድርዒ ዋልታ ክበስዕ ከም ዝኽእል’ዮም ኣረጋጊጾም። ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.166 13 መጋቢት 2026 - ገጽ 5


ሽሞንዲ ዑቕባሚካኤል ሽሞንዲ ዑቕባሚካኤል ወራር ቀይሕ ኮኾብን ታኼላ ቀይሕ መስመርን መበል 18 ክፋል ኣብ ዓንቀጻት 17ን ቅድሚኡ ዝነበራን ብዛዕባ ኵነታት ሻድሻይ ወራርን ፍሽለቱ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ተሪኽና ነይርና። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ትሕቲ ውቃው እዝ ዝነበራ ኣሃዱታት ጸላኢ ዓቕሚ ሰበን ተዳኺሙ፡ ብኣርባዕተ ሻለቃ ቆይሙ ዝነበረ ብርጌድ ናብ ሰለስተ ሻለቃ፡ ከምኡ እናበለ ዓቕሚ ሻለቃታትን ሻምበላትን ናብ ዝተሓተ እናተጨበጠ፡ ሰራዊት እዚ ውቃው፡ ጠቕላላ ናይ 13,727 ሰብኣዊ ክሳራ ከም ዘጋጠሞ ተሪኽና። ካብዚ ቀጺልና ንኣመሰራርታ ግንባር ናቕፋ ነቕርበልኩም፤ ሓይልታት ኣብ ጕዕዞ ጸላኢ ኵነታት ምዝላቕ ስዒቡ። ውግእ፡ ኣንጻር ገዚፍን ሓያልን ሰራዊት ጸላኢ መጠነ ሰፊሕን ዝተወሃሃደን ቅልጡፍን መጥቃዕቲ ኣካየደ። ናብ ድፋዓት ጸላኢ ብነድሪ ነነጢሩ ብምእታው፡ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ኣሰንባሪ ዝኾነ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራታት ኣውረደ። በዚ በርቃዊ መጥቃዕቲ’ዚ፡ ብሓደ መዓልቲ ጥራይ ጸራሪጉ ክሳብ ኢትተሓልበብ፡ ጎቦ በያንን ጎቦ ኣምባን ኣብጺሑዎም። ካብ ድፋዓት ህዝባዊ ሰራዊት 20 ኪ/ሜተር ብዕምቆት ዝረአ ቦታታት እዩ። ድሕሪ ቀዳማይን ካልኣይን ወራራት ጸላኢ ዝሰዓበ ወራር ጸላኢ፡ ኣብ ጥሪ 1979 ዓ/ም ሰራዊትን ኣጽዋርን ብባሕሪ ኣብ ማርሳ ተኽላይ ስለ ዘውረደ፡ ግንባር ማዕሚደ ተሪፉ ኣብ ከባቢ ገንፈሎም ዝነበረ ዕርድታት ህዝባዊ ሰራዊት ተገድፈ። ጸላኢ ኣፍዓበት ድሕሪ ምቍጽጻር’ውን ንናቕፋ ንምሓዝ ጕዕዞኡ ቀጸለ። ነዚ ንምምካት ተባሂሉ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ናይ ወርሒ ለካቲት 1979 ግንባር ናቕፋ ተመስሪቱ። ኣመሰራርታ ግንባር ናቕፋ ኣመሰራርታ ግንባር ናቕፋ ህዝባዊ ሓይልታት ካብ ዝምስረት ጀሚሩ፡ ፖለቲካዊ ፖሊሲታቱን ስትራተጂኡን እናመዓራረየ’ዩ ጕዕዞኡ ዝቐጸለ። ከበድትን መድረኾም ዘይሓለዉን ንህላወኡ ናብ ዝፈታትኑ ተስፋ ቀቢጻዊ ውግኣት ከካይድ ኣይተቐዳደመን። ኣብ ደባይን ሓውሲ ደባይን ዝተሰረቱ ንኣሽቱ ስልታውያን ውግኣትን ግጥማትን ዘተኮሩ ስራሓት ብምክያድ’ዩ ቃልሱ ቀጺሉዎ። እዚ ግንባር ክተሓዝ እንከሎ ዝነበረ ኣሰላልፋ ህዝባዊ ሰራዊት፤ ብጸጋም ካብ ታባ ተኣማመን (ታብ ብልሓት) ጀሚሩ ማይ ማኦ፡ መርከብና ጌርካ ፊደል-ፐ ብብርጌድ 58 ተታሒዙ ነይሩ። ካብኡ ንየማን ከኣ ታባ ሰላም፡ ግሎብ፡ ሪጎለ፡ ዋንጫ ኣቢሉ ክሳብ ደንደን ብብርጌድ 51። ካብ ደንደን ጀሚሩ ንየማን ድማ ብብርጌድ-8 ተታሒዙ ነይሩ። ቦጦሎኒ 76.3 (ከቢድ ብረት) ኣብ ምሉእ’ቲ ግንባር ተዘርጊሓ ነይራ። ኣብ መንጎ ሳልሳይን ራብዓይን ወራር ናይ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ግዜ ስለ ዝነበረ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ነቲ ግዜ ብግቡእ ተጠቒሙሉ እዩ። ብመጠኑ ናይ ምክልኻል ብቕዓት ዘለዎ ካናለታትን ድፋዓትን ጁባታትን መአዘዚታትን ሃኒጹ። ብሓቂ ድማ መብዛሕትኦም ስልታውያን ውግኣትን ግጥማትን በቲ ስትራተጂ እናተኣልዩን እናተቐለሱን፡ ተገምጢሎም ነቲ ስትራተጂ የገልግሉ ስለ ዝነበሩ በቲ ሓደ ወገን፡ ሓይልን ጥንካረን ግንባር እናጎልበቱ፡ ንሓይልን ጥንካረን ጸላኢ ኣዳኺሙ እናንቆልቆለ ከም ዝመጽእ ገይሩ። ከም ምዕባለ ኸኣ ኣብ ከባቢ መወዳእታ ዓመተ 1976 እቲ ቅድታት ኲናት ተንቀሳቓስን ቀዋምን መልክዕ እናተሓዋወሰ ማዕቢሉ። ራብዓይ ወራር ክጅመር ከሎ፡ ካብ ፊደል-ፐ፡ ግሎብ ደንደን ክሳብ ፈርኔሎን ቴስታን ብሓባር ዕለት 1/4/79 ጀሚሩ ብኹሉ’ቲ ግንባር ከም ዘይተዓጻጸፍ ንምግባር፡ ብነፈርትን መዳፍዕን ረሻሻትን ብዕምቆት ክሳብ ከተማ ናቕፋ ን10 መዓልታት ዘየቋርጽን ትንፋስ ዘይህብን ደብዳብ ኣካይዱ። ብፍላይ ነቶም ፍሉይ ጠመተ ገይሩ ንምስባሮም ዝተሃላለኾም ዝነበረ ድፋዓት ፊደል-ፐ፡ ደንደን፡ ፈርኔሎ፡ ሩባ ሞዖ ሰጊሩ (ናዅራን ቴስታን) ኣዝዩ ጽዑቕ ብምንባሩ፡ ቀትሪ ምድሪ ብትክን ደሮናን ንሓድሕድካ ክትረአአ ዘየኽእል ከቢድ ደብዳብ ኣካየደ። ህዝባዊ ሰራዊት ካብ ከባቢ ቆጋይ ኣዝሊቑ ኣብ ሓራስ ሓርማዝ ድብያ ብምግባር፡ ነቲ እግሪ እግሪ ዝስዕብ ዝነበረ ጸላኢ ብዕለት 4/2/79 ጸረ-መጥቃዕቲ ብምውሳድ ክሳራ ኣውሪዱ ከም ዝደናጎይ ገይሩዎ። ብዕለት 6/2/79 እውን፡ ጸላኢ ካብ ጸጋማይ ታባ ተኣማመን ክሳብ ደንደንን ሓሬናን ከቢድ መጥቃዕቲ ኣካይዱ። ብፍላይ ኣብ ከባቢ ደንደንን ፊደል “ፐ”ን ተደጋጋሚ ፈተነታት ገይሩ ጸቕጢ ክፈጥር ፈቲኑ። ናህሩ ግን ከም ዝዕገት’ዩ ተገይሩ። ግንባር ናቕፋ ኣብ ወርሓት ሓደን ክልተን ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ቍሪ’ዩ ዘለዎ። ምስ ጥሜት ዕርቃን ድፋዓት ዘይምህላውን ተደማሚሩ ቀሊል ዘይኮነ ተጸዋርነት ዝሓትት ብድሆ ናይ ባህሪ ኣጋጡሙ ነይሩ። ኩሎም ዝካየዱ ዝነበሩን ዝተኻየዱን ስልታውያን ውግኣትን ግጥማትን ድማ ስርሒታዊ መልክዕ እናሓዙ መጺኦም። ከም ውጽኢቱ ድማ ሰውራ ኤርትራ ኣብ 1977 ዓ/ም ኣብ ዲቕ ዝበለ መጥቃዕታዊ መድረኽ ስለ ዝተሰጋገረ፡ ዓበይቲ ስርሒታዊ መጥቃዕትታት ክፍኑ ጀሚሩ። ስለዝኾነ ከኣ ከተማታት ኤርትራ ቃሩራ፡ ናቕፋ፡ ኣፍዓበት፡ ከረን፡ ደቀምሓረ፡ ሰገነይቲ፡ ደንጎሎ፡ ጊንዳዕ፡ ነፋሲት፡ ዝበዝሕ ክፋል ባጽዕ፡ ኮታ ዝበዝሕ ክፋል መሬት ኤርትራ ሓራ ወጺኡ። ጸላኢ ድማ ኣብ ውሑድ ቦታታት ኤርትራ ጥራይ ተሓጺሩ ተሪፉ። ጸላኢ፡ ጻዕቂ ኣጋር ሰራዊት ኣሰሊፉ - ብታንክታት ክሃጅም ምቹእ ስለ ዘይነበረ - ንኸባቢ ፊደል-ፐ ክፍንጥስ ተደጋጋሚ ፈቲኑ ተተጸፊዑ ይምለስ ነበረ። ይዅን’ምበር፡ ብሓደ ጸቢብ ቦታ ፈንጢሱ ድፋዕ ሰበረ። ግን እቲ ብየማነ-ጸጋም ዝነበረ ተጋዳላይ ብዝተፈጥረ ኵነታት ከይተዳህለ ቅጽበታዊ ስጉምቲ ንምውሳድ፡ “ረ” ዝመስል ቅርጺ ብምስራሕ ድፋዑ ከይለቐቐ’ዩ ዝዋጋእ ነይሩ። እቲ ሃዋሁ ኣብ ከምዚ ዓይነት ደረጃ ምስ በጽሐ፡ ኩነታት ብኸምቲ ዝጀመሮ ልሙድ መስርሕ ኮይኑ ክቕጽል ኣይከኣለን። ምኽንያቱ፡ ነቲ ሓፈሻዊ ወተሃደራዊ ምዕባለታት ዝጸሉ ካልእ ግዳማዊ ረቛሒታት ኣብ ከባቢ መወዳእታ ዓመት 1977 መጀመርታ 1978 ክርኣዩ ጀሚሮም። እቲ ምትእትታው ናይ ሽዑ ልዕለ-ሓያል ሕብረት ሶቬት ነበርን መሻርኽታን ኣብ ጎድኒ ጸላኢ ነቲ ሚዛን ሓይሊ ክቕይሮ ክኢሉ። ወተሃደራዊ ስርዓት ደርግ ኣብ ስልጣን ምስ መጽአ፡ ጉዳይ ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕ ድሌት ኣይነበሮን። ብኣንጻሩ ብሓይሊ ብረት ክፍታሕ ኣለዎ ዝብል ውሳነ ስለ ዝወሰደ፡ ንሰውራ ኤርትራ ንምድምሳስ ምስ ናይ ግዳም ሓይልታት ክመሻጠር ጀሚሩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ብሰንኪ ዝሰዓበ ከቢድ ተኸታታሊ ወራር ብርጌድ 70 ናይ ህዝባዊ ግንባር፡ ብዕለት 13/2/79 ካብ ማዕሚደን ሳሕልን ተጓዒዙ ኣብ ከባቢ ተኣማመን ክሳብ ከባቢ ደንደንን ሓሬናን ዓሪዱ። ብናይ ፊትንፊት ስልቲ ድፋዕ ሰይሩ ዝኣተወ ጸላኢ ናብ ከተማ ኣሰላልፋን ዓቕምን ተጻረርቲ ሓይልታት 6ይ ወራር ታንክታት ከምቲ ኣብ ራብዓይ ወራር ዝፈተንኦ፡ ድፋዓት ህዝባዊ ሰራዊት ረጊጸን ክሓልፋ’ኳ እንተተበገሳ፡ ገሊአን ተቓጺለን ገሊአን ድማ ተማሪኸን። እቲ ምስአን ዝተበገሰ ኣጋር ሰራዊት ከኣ ከም ቆጽሊ ረገፈ። ኣብዚ 11 መዓልታት ዝወሰደ 5ይ ወራር ጸላኢ ተደጋጋሚ ከጥቅዕ፡ ወገን ጸረ-መጥቃዕቲ ገይሩ ክመልሶ ከቢድ ምርብራብ ተኻየደ። ህዝባዊ ሰራዊት፡ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ተደጋጋሚ ጸረ-መጥቃዕቲ ብምፍናው ዘፍ ኣበሎ። ሓምሻይ ወራር እምበኣር ጸላኢ ዝተዳኸመሉ፡ ፍናን ህዝባዊ ሰራዊት ዝበረኸሉን ዓወታት ዝጨበጠሉን ወራር ኮይኑ ሓለፈ። ናቕፋ ቀሪቡ’ኳ እንተነበረ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ካብ የማነ ጸጋም ግንባር ካብ ድፋዓት ሰሓሒቡ፡ ማለት ነቲ ድፋዕ እናርቀቐ ከምኡ’ውን ኣብ ናቕፋ ዝነበረ ክፍልታትን ናይቶም ሓይልታት ተረኛ መጋቦ ዝነበሩን ብሓባር ወዲቡ ተሪር ጸረ-መጥቃዕቲ ወሰደ። ንዝኣተወ ጸላኢ ደምሲሶም’ውን ድፋዖም መሊሶም። ናብ ደንደን ዝወፈረ ጸላኢ’ውን ክግለጽ ዘይከኣል ከቢድ ዘናውጽ ደብዳብ ተሰንዩ’ዩ ተበጊሱ። ግን፡ ተደጋጋሚ ከጥቅዕን ብዘስካሕክሕ ግብረመልሲ ተዳኺሙን ተቛሲሉን ካብ ምምላስ ሓሊፉ ካልእ ውጽኢት ኣይነበሮን። ጸላኢ ንምጥፋእና ወራር ድሕሪ ወራር ዘበገሰሉ፣ ዓለም ከኣ መዓስ ንድምሰስ ትጸናተወሉ ዝነበረት እዋን ብምንባሩ፡ ኣብ ውግእ ተረባሪብና ህላወና ንምርግጋጽ ሓያል መኸተ ዘርኣናሉ መድረኽ’ዩ። እተን ሓምሽተ ወራራት ጸላኢ ምስ ከሰረን ዝተኸስተሉ ነገር እንተድኣ ነይሩ፡ እናተዳኸመ ዓቕሙ ከም ዘንቆልቆለ እዩ። ፈርኔሎ ለጠቕ ዝበለ ንኣሽቱ ኩጀታት ስብርባር መሬትን ብምዃኑ፣ ናይ ቀደም መስመር ጽርግያ ስለ ዝነበሮን፣ ጸላኢ ብታንክታት ዝተሰነየ መጥቃዕቲ ንምግባር ዝሓሸ ቦታ ኢሉ መረጾ። ከም ኣዝዩ ኣገዳሲ ቦታ ርእዩ፡ ናይ መዳፍዕን ነፈርትን


ጽዑቕ ደብዳብ ኣሰንዩ፡ ብኣጋር ሰራዊትን ታንክታትን መጥቃዕቲ ኣካይዱ። ድሕሪ ሓያል ርብርብ ከኣ ብታንኪ ፈንጢሱ ድፋዕ ሰይሩ’ኳ እንተ ነበረ፡ ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት ነቲ ዘይጽወር ደብዳብን ጸቕጢ ናይ ሰራዊትን ታንክታትን መኪቱ፡ ነተን ድፋዓት ዝረገጻ ሰለስተ ታንክታት ብናይ ቅርበት ተዅሲ ኣርፒጅን ቢቴንን ብቦምባ ኢደን ኣቃጺሉ። ንፍናን ጸላኢ ባይታ ምስ ኣዝበጦ፡ ኣብ ልዕሊ ሰቡን ንብረቱን ዓቢ ክሳራ ብምውራድ ብሓያል ወኒ ድፋዓቱ መሊሱዎ። ብኸምዚ ድማ ራብዓይ ወራር ድሕሪ ናይ ዓሰርተ መዓልታት ትንፋስ ዘይህብ ፈተነታት ጸላኢ ክሳራን ቅብጸትን ተሰኪሙ ኣብ ምዝዛሙ በጺሑ። ብሰንኪ ምድምሳስ ኣሃዱታት ጸላኢ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ ኣጋጢሙወን ከም ሓድሽ ንምውዳበን ካብ ዝጸንሐን ኣቃውማ ክፈርሳ ተራእያ። እቲ መጠናኸሪ ዓቕሙ እናወሓደ፡ ዳርጋ ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ኤርትራ ተዘርጊሑን ማህሚኑን ስለ ዝነበረ፡ ድሕሪ 5ይ ወራር ቀልጢፉ ካልእ ወራር ከበግስ ኣይከኣለን። እዚ ኸኣ፡ ርኡይ ናይ ድኻሙ ምልክት ነበረ። ህዝባዊ ግንባር፡ ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝወሰዶ ገምጋም፡ ንድኹም ጎድኒ ሰራዊት ደርግ መዝመዞ። ኣብ ታሕሳስ 1979 ከኣ፡ ኣብ ግንባር ናቕፋ ሰፊሕ ናይ ጸረ-መጥቃዕቲ ተበግሶ ወሰደ። ተበግሶ ግንባር ናቕፋ ካብ ዕለት 2 ክሳብ 16 ታሕሳስ ተኻየደ። እቲ መጥቃዕቲ ብቐንዱ ኣብቲ ግንባር ዓሪዱ ንዝነበረ ጸላኢ ንምድምሳስ ዕላማ ሒዙ ነቐለ። ስልቲ ናይቲ መጥቃዕቲ፡ ብቐንዱ ኣብ ክልተ ክንፍታት ዘተኮረ ኮይኑ፡ ብማእከል እውን ናይ ምብሳዕ ስጉምቲ ተወስደ። ኩሉ ኣብቲ መጥቃዕቲ ዝተሳተፈ ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት በብቕድሚኡ ዝነበረ ጸላኢ እናጸራረገ ናብ ሕዳይ ገጹ ወረደ። ድሕሪ’ዚ፡ ካብ ሞትን ምምራኽን ዘምለጠ ጸላኢ ንብረቱን ኣጽዋሩን ገዲፉ ንኩብኩብ ገጹ ሃዲሙ። ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት ደድሕሪኡ ብምስዓብ ክሳብ ከባቢ ዓሾሩብ በጽሐ። ጸላኢ ዝገደፎ ዕምቆት ቦታ ክርአ እንከሎ፡ ልዕሊ 50 ኪሎ ሜተር ይበጽሕ ነይሩ። ጸላኢ፡ ሓምሻይ ወራር ክዳሎ ኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ’ዩ ወሲዱ። ግንባር ናቕፋ፡ በዚ ዝተረኽበ ዕድል፡ ብካናለታት ዝተሰርሐ ብቑዕ መከላኸሊ መስመር ዝተሃደመ መታኾስን መውዓልን ዝነበሮ ድፋዓት፡ ካብ ኣግራዕ ብዝመጽአ ኣግራብ ተሃኒጹ። ሓምሻይ ወራር እምበኣር፡ ኣብ ግንባር ናቕፋ 15 ሓምለ 1979 ዓ/ም ካብ ጸጋማይ ጫፍ ታባ ተኣማመን ክሳብ የማናይ (ከባቢ ቴስታ) ኣልማማ ጽዑቕ ደብዳብ ገይሩ’ዩ ዝጀመረ። ከባቢ ተኣማመን ፊደል-ፐን ግሎብን ጸጋማይ ዝኾነ መጥቃዕቲ ክገብር ከሎ፡ ቀንዲ ታርጌት ጸላኢ ካብ ደንደን ክሳብ ቴስታ፡ ኣርሃጸት ኮይኑ ብፍላይ ከኣ ንፈርኔሎ ምስንጣቕ ዝዕላማኡ መጥቃዕቲ’ዩ ነይሩ። ከቢድ ናይ ረሻሻትን መዳፍዕን ሞርታራትን ነፈርትን ተጠቒሙ፡ ኣጋር ሰራዊት ምስ ታንክታት ተወሃሂዱ፡ ፈተሽቲ ፈንጂ ታንክታት ኣምሪሑ መጥቃዕቲ ወሲዱ። እተን ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ 1ይ ደረጃ ቤት ፍርዲ ወልደሚካኤል ብርሃነ ምባል ተሪፉ፡ ትበርህ ንጉሰ ኣርኣያ ፡ ንጉሰ ብርሃነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/03/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቅረብ።


ከሳሲት ይርጋኣለም ብርሃነ መብራህቱ፡ ፍቓዱ ሃብት ኣርኣያ፡ ኣደይ ትበርህ ተኸሰሳሲ ሃብቶም ገብረእየሱስ ፍስሃየ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ


ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን02/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕ/ ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰል ወረ/ነፍ ምንያ ተወልደብርሃንን ብፍ/በ/ዕዳ ነፍ/ቀለታ ገብረእግዚኣብሄርን ዝነበረ ናይ ገንዘብ ክርክር፡ ንብረት ብፍ/በ/ዕዳ ዝኾነ ብሓራጅ ተገሚቱ መኽፈሊ ዕዳኦም ኢሉ ስለ ዝኣዘዘ፡ ብመሰረት ቤት ፍርዲ ብዕለት 20/02/26 ብቁ/መዝ 1249/24 ዝሃቦ ትእዛዝ መሰረት ን2ይ ሓራጅ ክካየድ ኣብ’ቲ ዝተገመተ ዋና ፍርቂ ኮይኑ፡ ናይ’ዚ ፍርቂ ዋጋ (213,725 ናቕፋ) ¼ ብስም ፈ/ፍርዲ ብስም ፈጻሚ CPO ብምስራሕ ወይ ቡክ ሕሳብ ሒዙ ብምቕራብ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ቅድሚ ዕለት ጨረታ ዘሎ 5 ናይ ስራሕ መዓልታት ጀሚሩ፡ ክበጽሖ ዝደሊ መጠን ገንዘብ ብንጹር ብቑጽርን ብኣሃዝን ብምብጻሕ ኣብ ፖስታ ዓሺጉ ኣብ ሳንዱቕ ጨረታ ዝተዳለወ ላ/ቤ/ፍርዲ ኣብ ቁ/ 62 የእቱ።


ብፍ/በ/መሰል ወረ/ነፍ ብላታ ገብረመድህን፡ ወረ/ነፍ ንግሳ ዘራጽዮን ነፍ/ ዘነበሽ ነፍ/ተስፋይ ገብረመድህን ነፍ/ዝፋን ገብረመድህን ነፍ/ተስፋይ ገብረመድህን 1. ኣሰፋው ሃብቶም ክፍለየሱስ 2.1 ፋሲል ገብርሂወት 3.1 መስፍን በላይ 4.1 ሩታ ተስፋይ ገብረመድህን ብፍ/በ/ዕዳ ወረ/ ነፍ ብላታ ገብረመድህን ወረ/ነፍ ንግሳ ዘራጽዮን ነ/ዝፋን ገብረመድህን ነፍ/ዝነበሽ ገብረመድህን 1.ፍስሃየ ገብረመድህን 2. ተስፋጋብር ገብረመድህ፡ 3.1 ብርሃነ በላይ ደበሳይ 3.2 ተኽለ በላይ ደበሳይ 3.3 ኣስቴር በላይ ደበሳይ 3.4 ኣስፍሃ በላይ 3.5 ኤልሳ በላይ 3.6 ፍረወይኒ ባላይ 3.7 ይርጋኣለም በላይ ደበሳይ 3.8 ጸሃይነሽ በላይ ደበሳይ 3.9 ነፍ/ዘነበሽ ገብረመድህን 4.1 ተስፋልደት ሃብቶም 4.2 ልኡላ ሃብቶም ናይ ፈጽሚ ምልክታ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ ብፍ/ሰብ ዕዳ ካብ ቁ/1 ክሳብ ቁ4.2 ኣድራሻኹም ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዕኩም ን26/03/36 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር።


ተ/ቁ/ ስም ንብረት ንጽል ንጽል ዋጋ ድምር 1 ፓራውልቲ 30 300 9000 2 መዓጹ መኪና 4 500 2,000.00 3 ኮፎኖ 4 400 1600.00 4 እስፔክዮ 2 150 300.00 5 መብራህቲ ናይ ቅድሚት 12 400 4800.00 6 ዲናሞ 2 750 1500.00 7 ጎልሴቲ ቴስታታ ኮምፕሊት 33 250 8250.00 8 ዲክስን ሞቕሎ (ስካፋለ) 28 75 2,100.00 9 ናይ ድሕሪት ፎሮዶ 27 400 10,800.00 10 ስሊንደር (ካምቻ) 5 750 3750.00 11 ቤስትችኔ ናይ ድሕሪት 4 750 3,000.00 12 ፕስቶነ 38 750 28,500.00 13 ኣምዚዳቶረ 28 200 5600.00 14 ታኪቲ 9 225 2025.00 15 ቤንቲሌተር 7 100 700.00 16 ግራናጆ ዓበይቲ 6 500 300.00 17 ግራናጆ ንኣሽቱ 12 400 4800.00 18 ቬትሮ ናይ መኪና 5 750 3750.00 19 ዳሽ ቦርድ 3 750 2250.00 20 ቬርኖ 14 25 350.00 ካልእ ኣብዚ ዘይተጠቕሱ ተመሳሳሊ ንብረት መኪና ይርከቦም። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ጓዕዳድ ኣቶ ዮሴፍ መብራህቱ፡ ወለድና መብራህቱ ኣስፍሃ ደሪምን ለተብርሃን ሕሩይ ተላን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን3/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ጠቕላላ ድምር 213,725 ናቕፋ። ዕለት ሓራጅ----------16/04/26 ቦታ ሓራጅ-----------ላዕ/ቤ/ፍርዲ ቁ/27 ሰዓት ሓራጅ-------3፡00-4፡00 ድ/ቀትሪ ንብረት ክትርእዩ እትደልዩ ስታንታኦቶ ከባቢ ባር ገብራይ ፊት እንዳ ፊኖ እዩ። ዝቃወም እንተሎ ኣብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መኣገዲ እንተዘይኣቕሪቡ ሓራጅ ደው ኣይብልን።


እፍረት ማእከለ ባይሩ፡ ምባል ተሪፉ፡ ኤፍራታ ማእከለ ኪዳነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/03/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ኣብ መንጎ ብፍ/በ/መሰል ኣቶ ጸጋይ ሃይለ ገብረስላሴን ብፍ/በ/ዕዳ ወ/ሮ ጸጋ ኣስገደ ገብርከርስቶስን ዝነበረ ናይ ገንዘብ ክርክር፡ ብፍ/በ/ዕዳ ዝተወሰነሉ ገንዘብ ክኽፍል ፍቓደኛ ስለዘይኮነ፡ 1ይ ደ/ቤ/ፍርዲ ከባቢ ዕዳጋ እኽሊ ንብረት ብፍ/በ/ዕዳ ተሸይጡ መኽፈሊ ዕዳ ክኸውን ስለ ዝኣዘዘ፣ እዛ ብMachine mode 5-2 notitsu koki q55-3300 digital ናይ ስእሊ መሕተሚት ማሽን ትፍለጥ ንብረት ብፍርቂ ዋጋ ጎዲሉ ማለት 500,000 (ሓሙሽተ ሚእቲ ሽሕ ናቕፋ) ብክኢላ ተገሚታ ዘላ ንብረት ብሓራጅ ክትሽየጥ ስለ ዝኾነት፡ ኣብቲ ዝግበር ሓራጅ ክሳተፍ ዝደሊ፡ ቅድሚ ዕለት ሓራጅ ዘሎ (5) መዓልቲ ጀሚሩ ናይ’ቲ ክወዳደረሉ ዝረቑሖ መጠን ገንዘብ ብዝተዓሸገ ሰታሪት ኣብ ቤት ጽሕፈት ፈጻሚት ፍርዲ ቁ/62 ኣብ ዝተዳለወ ዕጹው ሳንዱቕ ኣታዊ ይገብር። ብተወሳኺ፡ ኣብ ዕለት ሓራጅ ናይ’ቲ ዝተዋህበ ግምት ¼ ብስም ፈጻሚ ፍርዲ CPO ኣስሪሑ ወይ ናይ ባንክ ተጠራቓሚ ሕሳብ ወኪል ሒዙ ብምቕራብ ክወዳደር ይኽእል። ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ እንተዘይኣቕሪቡ ሓራጅ ኣየቋርጽን። ዕለት ሓራጅ----------14/04/2026 ሰዓት ሓራጅ----------3፡00-4፡00 ቦታ ሓራጅ------------ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣስመራ ገበን መጋባእያ ቁ/27 ተወሳኺ ሓበሬታ ዝደለየ፡ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ቁ/65 መጺኡ ክውከስ ይኽእል። ከምኡ’ውን ንብረት ክርኢ ዝደሊ ኣብ ፎቶ ኣሉሊ።


ብዕረፍቲ ወድና ክፍሉ ተኽለማርያም ቀላቲ ተቐማጢ ዓዲ እንግሊዝ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ኣብ ግዜ ሕማሙ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝበጻሕኩምና ኩላትኩም፡ ሬሳ ኣብ ምልኣኽ ዝተሓባበርኩምና፡ ኣብ ዓድና ማዕረባ ዘቃበርኩምና፡ ኣብ ገዛ ብምምልላስን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብቴሌፎንን ዘጸናናዕኩምና የቐንየልና ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ምስጋና ነቕርብ።


ብዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅራ ሓብትና ወዘነት ዓንደጽዮን፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ነበርቲ ስዊዘርላንድ ኣብ ግዜ ሕማማ ክሳብ ቀብራ ዝተሳተፍኩም፡ ከምኡ’ውን ኣብ ገዛና ብምምልላስን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብተሌፎንን ዘጸናናዕኩምና መ/ሃይማኖት፡ ጎረባብትን ቤተሰብን ፈተውትን የቐንየልና ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ምስጋናና ነቕርብ። ስድራቤት ነ/ሄር ዓንደጽዮን ቀሺ ገብረኣምላኽ ኣብ ዞባ ማእከል፡ ከተማ ኣስመራ፡ ዞባ 5፡ ምም/01፡ ጎደና “በ” ቁ/ገዛ 45፡ ዝተደኮነ፡ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁ.ምስክር ወረቐት 114857 መወከሲ ቁ/101963 ብስም ነፍ/ደመቀሽ ኣስመሮምን ነፍ/ሰማይነሽ እምባየን ዝተመዝገበን ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ውርሲ ዘረጋገጽናሉን ገዛ፡ ናብ ስምና ከነመሓላልፍ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ናብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮን ቤት ጽሕፈት ካዳስተራልን ዞባ ማእከል ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ኦርጂናል ሰነዳተይ ሒዘ ጉዳየይ ከፈጽም ምዃነይ እሕብር። ኣቶ ዮውሃንስ የማነ ንሕና ወረስቲ ደቂ ነ/ሄር ካሕሳይ መብራህቱን ነ/ሄሪት ዝፋን ተላን፡ ኣብ ከረን ከባቢ 02 ዞና 03 ጎደና 225/206/208 ስፍሓት መሬት 639.85 ት/ሜትሮ ብቁ.ምስክር 300573 መወከሲ ቁጽሪ 301012 ዚፕ ኮድ 6K-1379 ፕሎት/ብሎክ 39 ፓርሰል POP 39 ዝተመዝገበ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ገዛ ወለድና ብውርሲ ዝረኸብናዮ ንወ/ሮ ሰላም ተኽለን ንኣቶ ሃብተ ሓድጉን ስለ ዝሸጥናሎም’ሞ ናብ ስም ዓደግቲ ከነመሓላልፎ ስለ ዝኾንና፣ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ሒዙ ናብ ቤ/ጽ/ፓብሊክ ኖታሪ፡ ቤ/ጽ/ካዳስተርን ዞባ ዓንሰባ ከረን እንተዘይቀሪቡ ሕጋዊ ሰነዳትና ሒዝና ናብ ስም ዓደግቲ ክነሰጋግሮ ምዃንና ንሕብር። ወረ/ነፍ ካሕሳይ መብራህቱን ነ/ሄሪት ዝፋን ተላን ወኪል ወ/ሮ ሰላም ተኽለ ብስም ወ/ሮ እምባፍራሽ በየነ ወልደጊዮጊስ +11 ዝፍለጥ፡ ኣብ ኣስመራ ከተማ ምም/ጎዳይፍ ቀሓውታ ጎደና 716-6 ቁጽሪ ገዛ 30 ፕሎት 21 ፓርሰል H ዝርከብ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ገዛ፡ ኣብ መንጎ ወረስቲ ብዝተበጽሐ ስምምዕ መሰረት ናብ ስም 1. ወ/ሮ ዛይድ ወልዳይ 2. ኤፍሬም ወልዳይ 3. ቀሺ ሙሴ ወልዳይ 4. ርእሶም ወልዳይ 5. በረኸት ወልዳይ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤ/ጽሃ/ካዳስተርን የቕርብ። ዝቃወም እንተዘየለ ግን ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ምዃንና ንሕብር። ወ/ሮ ዛይድ ወልዳይ ሓዳስ ኤርትራ 13 መጋቢት 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.166


ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ከሳሲት ቅሳነት ገብረመስቀል ኪዳነ፡ ተኸሳሲ ኣቶ መብራህቱ ፍካረ ሃብተጼን፡ ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን18/03/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ።


ኩባንያ ዕደና ቢሻ ኣብ’ዚ ዝስዕብ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ኣወዳዲሩ ሰራሕተኛታት ክቖጽር ስለ ዝደለየ ንግዱሳት ይዕድም። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዓይነት ስራሕ: ምድላው መግቢ (cook) ክፍሊ: ወሃብቲ ኣገልግሎት (ES/VS) ተደላዪ ብዝሒ: 04 ናይ ስራሕ ቦታ፡ ቢሻ


ወ/ሮ ኣልማዝ ግርማይ ወልደሩፋኤል፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ብርሃነ ገብረማርያም ወልደገርግስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን31/03/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተደላይ ብቕዓት (Qualifications) • ደረጃ ትምህርት ካብ 8ይ ክፍሊ ንላዕሊ • ምስክር ወረቐት ናይ ምድላው መግቢ ዘለዎ/ዋ ፍልጠትን ተመኩሮን ስራሕ (Knowledge and Experience) • ናይ ኣሰራርሓ መግቢ ተመኩሮ ዘለዎ/ዋ • ንሓደ ዓመት ኣብ ዓበይቲ ናይ መግቢ ኣገልግሎት ዝህባ ትካላት ዝሰርሐ/ት 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ወ/ሮ ታበቱ ስብሃቱ ዑስማን፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ተስፋይ ክፍላይ ዘርኢት፡ ኣብ 2009 ዓ/ ጀሚሩ ንኣስታት 17 ዓመት ደሃይ ስለ ዘይብለይ፡ ጥፉእ ተባሂሉ ይተኣወጀለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን02/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ዘየለወሉ ውሳነ ክወሃብ ምዃኑ ንሕብር። ተክኒካዊ ክእለትን ባህርን (Technical Skills and Behavioral Skills) • ኣፍልጦ ኣብ ጥዕናን መረዳእታ መምርሒ ድሕነትን ዘለዎ/ዋ • ዝተፈላልየ ዓይነት መግቢ ኣብ ምድላው ክእለት ዘለዎ/ዋ • ናይ ጽሬት ተገዳስነት ዘለዎ/ዋ • ብሓባር ናይ ምስራሕ ልምዲ ዘለዎ/ዋ • ምስ ሰባት ጽቡቕ ምርድዳእ ዘለዎ ኣመልከትቲ ከማልእዎ ዘለዎም፡- • መፋነዊ ወረቐት ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዘለዎ/ዋ • ቅዳሕ ናይ ተመክሮ ስራሕን ትምህርትን ምስክር ወረቐት ከምኡ’ውን ቅዳሕ መንነት ምስ መመልከቲ ወረቓቕቲ የቕርቡ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


• መመልከቲ ወረቓቕቲ ናብ ኣመልከትቲ ኣይምለስን። • ደሞዝ፡- ብመሰረት ናይ ትካል መሳልል። • ውዕል ስራሕ፡- ቀዋሚ። ወ/ሮ ኣስሊ ዳኒኤል ፍካክ፡ ብዓል ቤተይ መብራህቱ ደብሩ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 3 ደቅና ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/03/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ግዱሳት ኣመልከትቲ፡ ናብዚ ኣድራሻ ወረቐትኩም ክትልእኩ ትኽእሉ። ቢሻ ማይኒን ሼር ካምፓኒ፡ ቁ/ሳጹን ፖስጣ፡ 4276 ኣስመራ፡ ኤርትራ ሩታ ሰለሙን ሓጎስ፡ ተጸዋዒ ሮምሃ ሕድሮም ማስያስ፡ ብሕጋዊ ወኪል ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን6/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ።