ንሕና ውጽኢት ማሕበራዊ ኣቃውማና ኢና። ውልቀሰባት ዘይባተኽ ስሩዕ ምርጫ ከምዘይገብሩ፡ ብተኽእሎታት ኣብ ዝተመልአ ኩነት ናይ ፍርዲ ድኻም ከምዘርእዩ፡ ስግኣት ምስ ዘጋጥም ‘ርትዓዊ’ ብዝኾነ ኣገባብ ከምዘይፈትሕዎ፡ ዝተፈላለየ ናይ ምጉት ጌጋ ከምዝገብሩ፡ ብሓፈሻኡ ድማ ተግባራቶም ኣብ ልምድን ግምታዊ ገምጋምን ከምዝምርኮስ ዘርኢ ሰፊሕ መረዳእታ ኣሎ። ብመሰረቱ ንሕና “ብምጉት ብጹኣት፡ ብኽእለት ፍጹማት” ኣይንናን። ብኣንጻሩ “ብግንዛበ ድኹማት. . .ክንርድኦም ናብ ዘጸግሙና ሓይልታት ከኣ ቅሉዓት ኢና”። ዝኾነ ኣዋዓዋዒ ከምዝነግረና ድማ ምርጫታትና ብቐሊሉ ዝጽለው፡ ግብረመልስና ድማ ክግመት ዝከኣል’ዩ። እዚ ኩሉ መረዳእታ ኣብ ቦታኡ እንከሎ ግና ሓድሽ-ክላሲካውነት ንውልቀሰብ ከም ማሽን ዝቕምርን ፈታዊ ነብሱን፡ ብምጉት ብጹእ፡ ብኽእለት ፍጹም ከምኡ’ውን ካብ ዝኾነ ግዳማዊ ጽልዋ ናጻ ከምዝኾነ ገይሩ ብትሪ ይገልጽ። ሃጁን ቻንግ፡ ነዚ ናይ ሓድሽ ክላሲካውነት ኣረኣእያን ኣገላልጻን ናይ ውልቀሰብ ካብ ዝምጉቱ ስነቑጠበኛታት’ዩ። እዚ ዝስዕብ ድማ ጽማቚ ካብቲ ዘቕረቦ ምጉት’ዩ።


ዝመቓቐል ውልቀሰብ፡ ውልቀሰባት ዝመቓቐል ውልቀሰብ፡ ውልቀሰባት ‘ሓያለይ ንስነት’ ኣለዎም ‘ሓያለይ ንስነት’ ኣለዎም ብውልቀሰብ ዝኣምኑ ስነቑጠበኛታት ዝጸቕጥሉ ነጥቢ፡ ውልቀሰብ እቲ ዝነኣሰ፡ ክንዮኡ ክዳቐቕ ዘይክእል ማሕበራዊ ኣሃዱ’ዩ ዝብል’ዩ። ብነገራዊ ወይ ኣካላዊ መዳይ ክርአ እንከሎ ሓቅነቱ ዘሻሙ ኣይኮነን።


ፈላስፋታት፡ ስነልቦኛታት ከምኡ’ውን ገለ ስነቑጠበኛታት ግና ውልቀሰብ ክመቓቐል ከምዘይክእል ናይ መጠረሽታ ኣሃዱ ክርአ ይከኣልዶ ዝብል ጉዳይ ነዊሕ ዝተኻትዕሉ’ዩ። ውልቀሰባት ኣብ ውሽጦም ተገራጫዊ ምርጫታት ክህልዎም ግድን ሕማም ብዙሕ-ንስነት ወይ ብዙሕሰባዊ-መንነት (ማልቲ ፖላር ዲስኦርደር) ክህልዎም ኣለዎም ማለት ኣይኮነን። እዚ ክንዮ ሓደ ዝኸይድ ንስነት ከም ኣገላልጻ ዋላ ግኑን ኣይኹን ከም ተርእዮ ግና ግኑን መብዛሕትና ዝተመኮርናዮን እዩ። ሓደ ሰብ ኣብ ዝተፈላለየ ኩነት ወይ ሃውሁ ዝተፈላለየ ባህሪ ከንጸባርቕ ምርኣይ ብርቂ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ገዛ ንብዓልቲ ቤቱ ኣብ ምሕጋዝ ፈታው ነብሱ ዝበሃል ሰብ፡ ኣብ ውግእ ስለ ብጾቱ ህይወቱ ከወፊ ቅሩብ ይኸውን። እዚ ድማ ሰብ ኣብ ህይወቱ ሓያለይ ተራ (ብዓልቤትን ወተሃደርን) ክህልዎ ወይ ክዓም ከምዝኽእል ዘርኢ ኣብነት’ዩ። ሰባት ብመንጽር ዝህልዎም ተራ፡ ዝተፈላለየ ባህርን ተግባርን ከንጸባርቑ ምርኣይ ድማ ትጽቢት ዝግበረሉ ነገር’ዩ። ዝተፈላለየ ወይ ተገራጫዊ ባህሪ ምንጽብራቕ መንቀሊኡ ድሌትና ኣብ ምሕዳር ካብ ዝርአ ኩነታዊ ድኽመት ክኸውን ይኽእል’ዩ። ምኽንያቱ ኣብ ገለ ኣጋጣሚ (ሓድሽ ዓመት፡ ኣገዳሲ ፍጻመ ወዘተ.) ኣብ መጻኢ ከምዚ ክገብር’የ ንብል’ሞ እቲ እዋን ምስ መጸ ግና ነቲ ዝበልናዮ ኣብ ምትግባር ንፈሽል። እዚ፡ ኩነት ንጥንታውያን ግሪኻውያን’ውን ዘሻቕሎም ብምንባሩ ‘ኣክረሽያ’ (akrasia) ዝብል ቃል ክምህዙሉ ተደሪኾም እዮም። ንኣብነት፡ ኩነታት ጥዕና ዘመሓይሽ ኣነባብራ ክንክተል ወሲንና፡ ናብራ ኣብ ዝጀመርናሉ እዋን ንጽንዓትና ዝፍትን ኣወናዋኒ ፍጻመ የጋጥመና’ሞ ኢድና ንህብ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ‘ካልእ ንስነትና’ ምእንቲ ከይገሃድ ሓደ መእለዪ ብልሓት ከነዳሉ ንኽእል ኢና። ንኣብነት፡ ኣብ ሓደ ናይ ድራር ዕድመ፡ መግቢ ምብላዕ ቅድሚ ምጅማርካ ሽኮራዊ ነገር ምብላዕ ወይ መስተ ምስታይ ከምዘቋረጽካ ብምሕባር ካብቲ ዝእንገድ ሽኮራዊ ነገር ወይ መስተ ወስ ከይብል ኣቕልቡለይ ክትብል ትኽእል ኢኻ። እዚ ሜላ ከም መድሓኒ ነብሲ ክርአ ዝከኣል’ኳ እንተኾነ ካብኣ ወጺኻ ‘ኤእ’ ዝብል ኣብ ዘይርከበሉ ኸ? ማሕበራዊ ሰረት ዘለዎ ውልቀሰብ፡ ውልቀሰባት ብሕብረተሰቦም እዮም ዝቖሙ እዚ ምስ ሓያለይ-ንስነት ዝዛመድ ብድሆ፡ ሰባት ከምቲ ኣብ ስነፍልጠት ከምዝነኣሰን ክንዮኡ ክምቀል ዘይከኣልን ተባሂሉ ዝግለጽ ‘ኣቶም’ (atom) ከምዘይኮኑ ዘርኢ’ዩ። ብተወሳኺ፡ ሰባት ካብ ካልኦት ውልቀሰባት ብንጹርን ዘይሻሙን ደረት ክፍለዩ ስለዘይክእሉ ኣቶም ኣይኮኑን። ኣብዚ ብውልቀንስነት ዝርኢ ልምዲ ዝዓዩ ስነቑጠበኛታት፡ ውልቃዊ ምርጫታት ካበይ ከምዝብገስ ኣይሓትሉን እዮም። ነቲ ምርጫታት ግና ካብ ውሽጢ ናይቲ ‘ልኡላዊ’ ዝብልዎ ውልቀሰብ ከምዝመንጨወ ናይ መወዳእታ ሓበሬታ (ዳታ) ይቖጽርዎ። ናይዚ ሓሳብ ዝበለጸ መግለጺ ‘ምርጫ ኣሻማዊ ኣይኮነን’ ዝብል ብሂል’ዩ። እንተኾነ ማሕበራዊ ከባቢና (ስድራቤት፡ ከባቢ፡ ቤት ትምህርቲ፡ ማሕበራዊ ደረጃና ወዘተ.) ንምርጫና መልክዕ ኣብ ምትሓዝ ልዑል ጽልዋ ኣለዎ። ካብ ዝተፈላለየ ድሕረባይታ መጺእካ ዝተፈላለየ ነገራት ተህልኽ ጥራይ ዘይኮነስ ትደልዮ ነገር‘ውን ዝተፈላለየ። እዚ ናይ ምሕባር መስርሕ ድማ ውልቀሰባት ልክዕ ከምቲ ኣቶም ኣብ ስነፍልጠት ካብ ሕድሕዱ ዝፈላለ ንሳቶም’ውን ክፈላለዩ ከምዝኽእሉ ገይርና ክንሕዞም ከምዘይብልና ዘረድእ’ዩ። ስለዚ፡ ውልቀሰባት ሰረቶም ሕብረተሰቦም እዩ። ውልቀሰባት ውጽኢት ወይ ፍረ ናይ ሕብረተሰቦም እንተኾይኖም ድማ መራሒት እንግሊዝ ዝነበረት ማርጋረት ታቸር “ሕብረተሰብ ዝበሃል ነገር የለን። ሰብኡት ከምኡ’ውን ኣንስቲ ዝበሃሉ ውልቀሰባት እዮም ዘለዉ፡ እንተላይ ስድራቤታት” ዝብል ህቡብ (ወይ ነውራም) ዘረባ ብምዝራባ ኣዝያ ግይቲ ምንባራ የመልክት። ምኽንያቱ ብዘይሕብረተሰብ ውልቀሰብ ዝበሃል ነገር ክህሉ ስለዘይክእል። ኣብ ገለ ከባቢ ወይ ሕብረተሰብ ዝዓበዩ መንእሰያት ናይ ላዕለዋ ደረጃ ትምህርቲ ንዕኦም ከምዘይምልከቶም ወይ ንኢደጥበባዊ ዕዮ ዝበቅዕ ክእለት ከምዘይብሎም ቅቡል ዝወስድዎ ኣለዉ። ንኣብነት ከም ምህንድስና፡ ፊዚክስን ካልእን ዝበሉ ‘ብርቱዓት’ ዓውደትምህርቲ ደቂ ኣንስትዮ ከምዘይክእሎኦ ወይ ንደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ከምዝሰማዕ ቅቡል ዝወስድ ሕብረተሰብ ሒደት ኣይኮነን። ስለዚ፡ ከምዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ግንዛበ ኣብ ዘለዎ ሕብረተሰብ ዝዓበየ ውልቀሰብ ዝወስዶ ምርጫ ናይ ውልቁ’ዩ ጥራይ ክበሃል ይከኣልዶ? ልክዕ’ዩ፡ ሰብ ብፍታዉ ወይ ብምርጫኡ ክኸይድ ተኽእሎ ኣለዎ። ከምኡ’ውን ምስ ድሕረባይታኡ ብምዝማድ ትጽቢት ካብ ዝግበረሉ ምርጫን ድሌትን ወጻኢ ክመርጽን ክኸይድን ይኽእል’ዩ። እንተኾነ ከባቢና ንሕና መን ምዃንና፡ እንታይ ከም ንደልን እንታይ ክንዓዪ ከም ንመርጽን ኣብ ምውዳን ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። ውልቀሰባት እምበኣር ውጽኢት ናይ ሕብረተሰቦም እዮም።


ምርጫታትና ብኸባቢና ይጽለዉ ጥራይ ዘይኮነስ ብፍላጥ ማለት ካልኦት ሰባት ክንሓስቦን ክንገብሮን ብዝደልዩና መገዲ’ውን ይጽለዉ’ዮም። እዚ ምጽላው ወይ ምጥምዛዝ ደረጃኡን ዕላማኡን ደኣ ይፈላለ እምበር ብዝተፈላለየ መገዲ ንኣብነት ብመራኸቢ ሓፋሽ፡ ብምውዕዋዕ፡


ብሃይማኖታውን ካልእ ዓይነታትን ትምህርቲ’ዩ ዝካየድ። ካብዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ኣገባት፡ እቲ ኣዝዩ ዝውቱርን ግኑን ኣገባብ፡ ምውዕዋዕ’ዩ። ገለ ስነቑጠበኛታት፡ ኣብ 1960ታትን 1970ታትን ህቡብ መራሒ ናጻ-ዕዳጋ ናይ ዝነበረ ስነቑጠበኛ ጆርጅ ስቲግለር ዕዮ ብምኽታል ምውዕዋዕ ብመሰረቱ ብዛዕባ ህላወ፡ ዋጋታትን መለዪታትን ናይ ዝተፈላለየ ኣቕሓ ሓበሬታ ንረኽበሉ እምበር ምርጫታትና ዝጽለወሉ ከምዘይኮነ ይማጎቱ እዮም። መብዛሕትኦም ስነቑጠበኛታት ግና ምውዕዋዕ ዓማዊል ክኾኑ ንዝኽእሉ ሰባት ነቲ ፍርያት ብዝለዓለ


ህንጡይነት ከምዝደልይዎ ወይ ሰባት ከምዘድልይዎም ሓሲቦሞም ንዘይፈልጡ ነገራት ከምዝደልዩዎም ምግባር’ዩ ምስ ዝብል ኣብ ‘ዘ ኣፍሉወንት ሶሳይቲ’ ትብል መጽሓፉ ዝሰፈረ ሓሳብ ጆን ጋልብሪዝ ይሰማምዑ። ምውዕዋዕ፡ ንሓደ ፍርያት ህቡብነት ምስ ዘለዎም ሰባት፡ ናይ ስፖርት ጋንታ ወይ ምስ ተመናዪ ኣገባብ ኣነባብራ’ዩ ዘተኣሳስሮ። ኣብ ውሽጥና ዝኣቱን ነቲ ዝኽሪ ዝቕስቅስን ኣገባብ ድማ ይጥቀም። ንኣብነት፡ እቲ መዋዓውዒ ተኸታተልቲ ተለቪዥን ዝያዳ ተጸለውቲ ኣብ ዝኾኑሉ እዋን ይፍኖ፣ ዝቑርጠም እንተኾይኑ ካብ 9 ክሳዕ 10 ምሸት ይፍኖ።


ብተወሳኺ፡ ውልቀ ምርጫታት ኣዝዩ መሰረታዊ ኣብ ዝኾነ ደረጃ’ውን ይጽለዉ’ዮም። ንኣብነት፡ መጠን ዝረኽብዎ መኽሰብ ከምዝንኪ ንዝገብር መግትኢ ክእለ ዝደልዩ ኣካላት፡ ስነሓሳብ ናጻ-ዕዳጋ ንኸስፋሕፍ ይጽዕሩ።


ኮርፖረሽናትን ሃብታማት ውልቀሰባትን ድማ ከም ‘ሄርተጅ ፋውንደሽን’ ከምኡ’ውን ‘ኢንስቱት ኦፍ ኢኮኖሚክ ኣፌርስ’ ንዝኣመሰላ ንናጻዕዳጋ ዝድግፍ ሓሳብ ዘፍርያ ትካላት መጽናዕቲ (ቲንክ ታንክ) ብዙሕ ፋይናሳዊ ደገፍ ይገብሩለን። ናጻ-ዕዳጋ ንዝድግፋ


ሰልፍታትን ፖለቲከኛታትን ንጎስጓስ ዝውዕል ምወላ ይወሃቦም። ገለ ዓበይቲ ኩባንያታት ንምውዕዋዕ ዝሓዝኦ ባጀት መሓዙት ብሕታዊ-ዋኒን ናብ ዝኾና ሜድያታት ጥራይ የውጽእኦ። በዚ ኣገባብ፡ ድኻታት ጠንቂ ድኽነቶም ባዕሎም ወይ ሕመቖም ምዃኑ ከምዝኣምኑ ይግበር። እዚ ምስ ተገብረ ማለት ዝኾነ


ኣበርቲዖም እንተጽዒሮም ገንዘብ ከጥርዩ ከምዝኽእሉ ምስ ኣመኑ፡ ህይወት ንሃብታማት ኣዝያ ዝቐለት ትኸውን። እቶም ድኻታት ከኣ ኣንጻር ረብሓኦም ዝኾነ ጠለባት ንኣብነት ንዳግመምቕርሐ ዝምልከት ዓይነትን መጠን


ግብሪ ክውሕድ፡ ወጻኢታት ማሕበራዊ ውሕስነት ክንኪ፡ ንዋኒን ዝምልከት ሕጋት ክውሕድን መሰል ሰራሕተኛታት ክድረትን የቕርቡ። እቲ ውልቃዊ ምርጫ ናይ ምጽላው መስርሕ ኣብ ኣህለኽቲ ጥራይ ዝተደረተ ኣይኮነን። ውልቃዊ ምርጫ ናይ ከፈልቲ


ግብሪ፡ ሰራሕተኛታትን ኣድመጽትን ከይተረፈ ኮነ ኢልካ’ዩ ዝጽሎ። ውልቀሰባት፡ ከምቲ ደገፍቲ ክልሰሓሳብ ውልቃውነት ዝኾኑ ስነቑጠበኛታት ዝገልጽዎም ‘ልኡላዊ’ ህላውነት ዘለዎም ኣይኮኑን።


መበል 68 ክፋል ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ማሕበራዊ ምሕደራን ሓድሽ ማሕበራዊ ምሕደራን ቢሮክራስን ዝብል ኣምራት ምዕራባዊ ዓለም ትሕዝቶኡ ብዝርዝር ተመልኪትና። ኤርትራ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ንማሕበራዊ ፍትሕን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ዓቢ ግምት ዝህብ ምሕደራ ዓደ ኣቦ ከምዝነበራ ጠቒስና ድማ፡ ከም ኣብነት ካብ ዝተፈላለየ ሕግታት እንዳባ ገለ ዓንቀጻትን ንኡሳን ዓንቀጻትን ኣቕሪብና ነይርና። ዕማት መንግስቲ ኣብዚ ዘመን’ዚ ብመሰረት ዓለምለኻዊ ትካል ኦ.ኢ.ሲ.ዲ (OECD - Organization for Economic cope eration and development) ብኸመይ ከምዝግለጽን ናይ ቀረባ ግዜ ጸብጻባቱን እውን ተመልኪትና። ንትርጉም መትከል፡ ቅዋምን ደሞክራሲን ህንጸት ሃገርን


ኣመዓባብላ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ሃገራት ምዕራብ ሃገራት ምዕራብ መግለጺ ቅዋም ወይ ቅዋማዊ ስርዓት ሓባራዊ መረዳእታ ናይ ሞያውያን ዘለዎ ነገር ኣይኮነን። ዳርጋ ነፍሲ-ወከፍ ክኢላ፡ ነቲ ኣተኩሮ ዝገብረሉ ነጥቢ ወይ ትሕዝቶ ቅዋም ዝሰማዕ ወይ ዘጉልሕ ሕርያ ብምግባር ብገለ መልክዕ ፍልይ ዝበለ መግለጺ እዩ ዘቕርብ። እዚ ስዒቡ ዝቐርብ ሓሳባት ሓደ ካብቲ ዝቐርብ መግለጺታት ኮይኑ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ነገራት ኣስፊሕና ንኽንርኢ ንክሕግዘና እዩ። ክሳብ ካልኣይ መፋርቕ ናይ 18 ክፍለዘመን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝነበረ ቅዋም (ሕጊ) ብንጉስ ዝሕገግ ኮይኑ፡ ዜጋታት ንምሕዳር ዘተኮረ እምበር መንግስቲ ንምቁጽጻር ኣይነበረን። ኣብ መወዳእታ 18 ክፍለ-ዘመን ድማ እዩ ቅዋም በዚ ሎሚ ንፈልጦ ዓይነት መልክዑ ክቕልቀል ጀሚሩ። ነዚ ሓድሽ ቅዋም ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ሕግታት ፍሉይ ንምግባሩ፡ ዳይተር ግሪም (The Oxford Handbok of COMPARATIVE CONSTITUTIONAL LOW: Mic chel Rosenfeld, Andras Sajo - page.


3 Types of Constitution: Dieter Grim) ከምዚ ይብል፥ “ከም ቀዳማይ መርኣያ ሕጋዊ ህዝባዊ ሓይሊ፡ ቅዋም ብንጉስ ከም ዘይሕገግ ምግባር’ዩ። ቅዋም ካልእ ዋና ከም ዝህሉዎ ንምግባር ከኣ፡ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ምንጪ ወይ ወናኒ ቅዋም ህዝቢ ከም ዝኸውን ተገይሩ (ፈረንሳን ብሪጣንያን፡ ክሳብ ሽዑ ኣብ ፈረንሳ ቅዋም (ሕጊ) ብንጉስ ዝሕገግ፡ ኣብ ብሪጣንያ ከኣ ብፓርላማ ብቐንዱ ብላዕለዎት ቀጸላ ሕብረተሰብ እዩ ዝሕገግ ነይሩ። ካብዚ ግዜ’ዚ ንደሓር ከኣ ሕጋዊ ልኡላዊ ኣካል ኣብ ክንዲ ንጉስ ወይ ፓርላማ ህዝቢ ኮይኑ፣ በዚ እዩ ከኣ ኩሉ ዘመናዊ ቅዋም ልኡላዊ ህዝቢ ምዃኑ ብንጹር ዝገልጽ)። ንጉስ ይኹን ፓርላማ ባዕሎም ሃገር ከመሓድሩ ኣሸጋሪ ኣይኮነን፡ ብምሉኡ ህዝቢ ግን ብቐጥታ ሃገር ከመሓድር ኣይክእልን እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ እዩ ከኣ ህዝቢ ዝውክሎ፡ ብሽም ህዝቢ ዘመሓድር ኣካል ኣድልዩ። ብውክልና ህዝቢ ዝሰርሕ መንግስቲ፡ ማለት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምቛም ከኣ ኣብዚ ግዜ’ዚ ጀሚሩ።” ነዚ ከምዚ ዓይነት ‘ደሞክራሲያዊ መንግስቲ’ ኣብ ምቛም ህዝቢ ክሳብ ክንደይ ተሳቲፉ፡ እቲ ዝቖመ ስርዓታት’ከ ብሓቂ ደሞክራሲያዊ ድዩ ነይሩ ኣቐዲምና ዳህሲስናዮ ኢና። ንጉስ ኣብ ፈረንሳ፡ ፓርላማ ከኣ ኣብ ብሪጣንያ፡ መጠን ስልጣን ይኹን ናይ ግዜ ገደብ ኣይነበሮምን፡ በዚ ከኣ እቶም ሰውራውያን፡ ነቲ ሓድሽ ናይ ውከላ መንግስቲ ስልጣኑ ኣብ ትሕቲ ቁጽር ህዝቢ፡ ዕድመኡ ከኣ ናይ ግዜ ገደብ ክህልዎ ደልዮም። በዚ ከኣ “መሰረታዊ መሰል” ውልቀሰብ (fundamental rights) ዝብል ሓሳብ ማዕቢሉ። እዚ መሰረታዊ መሰል ውልቀሰብ ንኸይገሃስ ከኣ ስልጣን መንግስቲ ኣብ ክንዲ ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣካል ዝኸውን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣካላት (ሓጋጊ፡ ፈጻሚ፡ ፈራዲ) ከም ዝኸውን ተገይሩ። ከምኡ’ውን ንኹሎም ሰብ ስልጣን ገደብ ግዜ ከም ዝግበረሎም ተገይሩ።


ባህርያት ቅዋም (functional characterist tics) ዝገልጽ ጽማቚ የቕርብ፡- tics) ዝገልጽ ጽማቚ የቕርብ፡- 1. ብዘመናዊ መረዳእታ ቅዋም ፍልስፍናዊ መግለጺ ዘይኮነስ፡ እኩብ ሕጋዊ ልምድታት እዩ። መሰረት ናይ’ቶም ልምድታት ፖለቲካዊ ውሳነታት እምበር ኣቐዲሙ ዝሰረጸ ክዉንነት ኣይኮነን። (ከም ዝፍለጥ ነገስታት ብፈጣሪ ዝተመርጹ፡


ንምፍራስ ዘስምዕ እዩ።) 2. ዕላማ ናይ’ዞም (ቅዋማዊ) ልምድታት ከኣ ንምቛምን ምስራዕን ኣጠቓቕማ ማሕበራዊ ስልጣን (መንግስታዊ ስልጣን) ደኣ እምበር ነቲ ኣቐዲሙ ዝጸንሐ ስርዓት ንምጽጋን ኣይኮነን። ምስራዕ ወይ ኣገባብ ምድራት እዩ ዘስምዕ። (ሓድሽ ቅዋም ጽገና ዝነበረ ንግስነታዊ ሕግታት ዘይኮነስ ሱር በተኽ ለውጢ ምዃኑ የነጽር።) 3. (ቅዋማዊ) ኣገባብ ሰፊሕ ኮይኑ፡ ቅድመ ወይ ልዕሊ-ቅዋም ስልጣን ዝሕዝ ከምኡ’ውን ቅድመ ወይ ልዕሊ-ቅዋም ስልጣን ምጥቃም ኣየፍቅድን እዩ። (ንጉስ፡ ልኡል ወይ ኣብ ኣረጊት ስርዓት ስልጣን ዝነበሮም ኣይቅጽሉን፡ ዝነበሮም ስልጣን ከኣ ኣይጥቀሙን እዩ ዘስምዕ) 4. ቅዋማዊ ሕጊ ዝለዓለ ሕጊ እዩ። ልዕሊ ኩሉ መንግስቲ ዘውጽኦም ሕግታትን ኣዋጃትን እዩ። ንቅዋም ዝጻረሩ ኣዋጃት ሕጋውነት የብሎምን።


ዘትዩ ዝተሰማመዓሉ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ብህዝቢ ተወኪሉ መንግስቲ ዝመርሕ ኣካል ዘውጽኦም ካልኦት ሕግታትን ኣዋጃትን ምስ ቅዋም ዝቃደዉ ክኾኑ ኣለዎም።) 5. መበቆል ቅዋማዊ ሕጊ ህዝቢ ኮይኑ ወናኒ ስልጣን ከኣ ህዝቢ ባዕሉ እዩ። ፍልይ ኣብ መንጎ ወካሊ ስልጣን ተወካሊ ስልጣን ኣብ ቅዋም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። (እዚ፡ ሰብ መዚ ዘለዎም ስልጣን ብውክልና ካብ ህዝቢ ከም ዝዋህቦም እዩ ዘነጽር።) ኣብ ላዕሊ ዝቐረቡ ባእታት እንተ ተማሊኦም ቅዋማዊ ስርዓት ኣሎ ይበሃል። ከምዚ ዓይነት ቅዋም፡ ደረት ዘይብሉ ስልጣን ይኹን ምልካዊ ሓይሊ ናይ ሓደ ሰብ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ይገትእ። ቅዋም ንኹሉ መንግስታዊ ስልጣን ኣብ ትሕቲ ሕጊ ብምግባር፡ መንግስታዊ ስልጣን ድሩት ከም ዝኸውን ዝገብርን ዜጋታት ከኣ ንሰብ ስልጣን ብዘይ ፍርሒ ክረኽብዎም ዕድል ዝፈጥርን’ዩ። ቅዋም ዝተፈላለየ ርእይቶ ይኹን ድልየት ዘለዎም ሰባት ይኹን ጉጅለታት ጉዳያቶም ብሃናጺ መገዲ ክመያየጡሉ ፍልያቶም ክፈትሑ ወይ ከጽብቡ ይሕግዝ። ኣብ ትሕቲ ምቹእ ኩነታት ሕብረተሰብ ክወሃድ እውን ይሕግዝ። ኣብዚ ምስትብሃል ዘድልዮ፡ ዳይተር ግሪም መግለጺ ተግባራዊ ባህርያት ቅዋም ዝብሎ “መሰረታዊ መሰል” ውልቀሰብ (fundamental rights) እንታይ የጠቓል ኣይዝርዝርን እዩ። ንኣብነት ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እቶም መሰረታዊ መሰላት ዝበሃሉ፡ ብተግባር ይስረሓሎም ድዩ ኣይስረሓሎምን ንጎኒ ገዲፍና፡ ድሕሪ ምጽዳቕ ቅዋም በብግዜኡ እዮም ከም “ምሕያሽ” (amendment) ተወሲኾም። ድሒሮም ዝወጹ ቅዋማት፡ እቲ ሕበረተሰብ (ሃገር) መሰረታዊ መሰላት ዝብሎም ብንጹር የስፍሩ - እንተላይ ቅዋም ኤርትራ “ምዕራፍ ሰለስተ - መሰረታዊ መሰላትን ሓርነትን ግቡኣትን” ኣስፊሩ ይርከብ።


ከምዝፍለጥ ብ10 ታሕሳስ 1948፡ ሕቡራት መንግስታት (ብቐንዱ ሃገራት ምዕራብ) “ዓለምለኻዊ ድንጋገ ሰብኣዊ መሰላት” ኣዊጀን። ከምቲ ሃገራት ምዕራብ ዝብልኦ ድማ እዚ ዓለምለኻዊ ድንጋገ’ዚ ቅዋምን ሕግታትን ሃገራት ብዘየገድስ ብኩለን ሃገራት ክትግበር ዘለዎ እዩ። “ዓለምለኻዊ ድንጋገ ሰብኣዊ መሰላት” ዝበሃል ነገር ኣድላዪ ድዩ ኣይኮነን፡ ኣብ ግብሪ ክውዕል ዝኽእል ድዩ፡ ንጎኒ ገዲፍካ፡ ክስትብሃለሉ ዘለዎ ብዙሕ ነገራት ኣሎ።


ገለ ክንጠቅስ፡- ሓደ መንግስቲ ናይ ሓንቲ ሃገር፡ ምስቲ ልኡላዊ ህዝቢ ዝሓገጎ ቅዋም ዘይቃዶ ሕጊ ወይ ኣዋጅ ከውጽእ ኣይግባእን እናተባህለ፡ በየናይ መጎተ እዩ ህዝቢ ዝኾነት ትኹን ሃገር ዘይወከሎ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘውጸኦ ድንጋገ ልዕሊ ቅዋም ናይ ሃገራት ወይ ህዝብታት ዝኸውን? ‘ዝብእስ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ ምስ ደለዎ ይነክስ’ ብዝዓይነቱ ኣካይዳ፡ ሃገራት ምዕራብ ንዘመናት ሃገራትን ህዝቢታትን ኣፍሪቃ ከም ዘይጨፍጨፉ ንምንታይ እዩ ድሕሪ 1948 ሰብኣዊ መሰል ኣገዳሲ ኮይኑ? ንሃገራት ምዕራብ መን’ዩ ውክልና ሂቡወን ድርብ መለክዒታት እናተጠቕማ ንገለ ሃገራት ብስም ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ክቐጽዓ፡ ንገለ ዝኸፍአ መዝገብ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዘለወን ሃገራት ከኣ ከዕጥቓን ክምውላን? ኣብ መጽሓፍ 1 ብሰፊሕ ከም ዝዳህሰስናዮ መራሒ ሱዳን ዝነበረ ዑመር ኣል በሺር ኣብ ልዕሊ ህዝቡን ጎረቤት ሃገራትን ብዙሕ በደል ፈጺሙ እዩ። ከምዝፍለጥ ግን ሃገራት ምዕራብ ንገለ እዋናት ዓይነን ዓሚተን ኣፈን ለኲተን ሱቕ ከምዘይበላ፡ ኣብ ገለ እዋናት ከም ሓለይቲ መሰል ሱዳናውያን ኮይነን ክቐርባ ፈቲነን። በሺር ዝኾነ መቕጻዕቲ ወሪዱዎ ትሓዝነሉ ሰብ ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ናይ ምዕራብ ድርብ መለክዒታት ክዝንጋዕ የብሉን። ልኡላዊ ህዝቢ ሱዳን ኣብ ልዕሊኡ ኮይኑ ዝኸስን ዝቐጽዕን ናይ ደገ ሓይሊ ብመትከል ክቕበሎ ዝግባእ ኣይኮነን።


ዳይተር ግሪም ቀጺሉ ከምዚ ይብል፥ “ቅዋማዊ ስርዓት ንክህነጽ ክማልኡ ዘለዎም ነገራት ኣለዉ። ብዘይ’ብኡ ቅዋማዊ ስርዓት ኣይምመጸን . ኣብ ታሪኽ፡ ምህናጽ ዘመናዊ ሃገር ቅድመ ኩነት ንዘመናዊ ቅዋም ኮይኑ ንሱ ንበይኑ እውን እኹል ኣይኮነን። ነቲ (ኣብ ኤውሮጳ) ብሃይመኖታዊ ውግእ


ተፈላልዩ ዝነበረ ሕብረተሰብ ንምህዳእ መንግስቲ ምልካዊ ሓይሊ ክጥቀም ነይሩዎ። ምልካውነት ኣንጻር ቅዋማዊ ስርዓት እዩ። እቲ ተልእኾ ምስ ተማልአ (ኣብ መንጎ ህዝቢ ዝነበረ ፍልይ ምስ ሃደአ) ጥራይ እዩ፡ ምልኪ ተቐባልነቱ ክሃስ ዝጀመረ። (መሬት ምስ ሃድአ) ጠለብ ንምድራት ስልጣን መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ህዝቢ ከም ኣገዳሲ ቅድመ-ኩነት ቅዋማዊ ስርዓት ኮይኑ። ሰውራ (ፈረንሳ) ነዚ ለውጢ ኣብ ምጻእ ሓጊዙ፡ ግን ቅድመ-ኩነት ነቲ ስዒቡ ዝመጸ ቅዋማዊ


ብሃይማኖትን እንዳን ዝፈላለዩወን ድሕሪት ዘትረፉወን ሃገራት ኣፍሪቃ ብሓደ ረፍዲ ቅዋም፡ ግዝኣት ሕጊ፡ ደሞክራሲ ከተኣታትዋ ይጽበዩወን።


2፡10 ናይ መድራኽ ድራማ 2፡30 ዜና (እንግሊዝ) 2፡40 ፊልም እትመት ኢጣልያዊት ክለብ ጀ ኖኣ፡ ንናይ ቅድም ዓላሚ ክለብ ሮማ - ዳኒኤል ዲ ሮሲ፡ ሓዲሽ ኣሰልጣኒኣ ንምግባር ተቓሪባ ኣላ። እዛ ጋንታ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ንዓላሚኣ ዝነበረ ፓትሪክ ቬይራ ድሕሪ ምብራ፡ ብግዜያዊ ዓላሚ እያ እትሳለ ዘላ። ድሕሪ ምስጓግ እቲ ፈረንሳዊ ከኣ፡ ዝሓለፈ ሰኑይ ምሸት ናይዚ ወቕቲ ናይ ሰሪ’ኣ ቀዳመይቲ ዓወታ፡ ኣብ ልዕሊ ሳሱሎ ኣመዝጊባ - 2ብ1 ብምዕዋት። በቲ ዓወት ኣብ መሳል ሰሪ’ኣ ደረጃኣ ካብ መበል 20 ናብ 18 ክብ ዘበለት እዛ ጋንታ፡ ኣብዚ እዋን ንዲ ሮሲ፡ ብቐዋሚ ክትቆጽሮ ተቓሪባ ኣላ። ዲ ሮሲ፡ ክናዋሕ ኣማራጺ ዘለዎ ናይ ሸሞንተ ኣዋርሕ ውዕል ክፍርም ምዃኑ እዩ ዝሕበር ዘሎ። ሰንበት 9 ሕዳር፡ ኣብ ሜዳኣ ንፊዮረንቲና ዓዲማ ኣብ እተካየዶ ጸወታ፡ ክመርሓ ምዃኑ’ውን ተገሊጹ። ፊዮረንቲና፡ ብኣርባዕተ ነጥቢ መወዳእታ (መበል 20) ተሰሪዓ ኣላ።


ኤውሮጳ ሊግ ኡትረች - ፖርቶ 8፡45 ድ.ቀ ኡትረች - ፖርቶ 8፡45 ድ.ቀ ኣርቢ ሳልዝቡርግ - ጎኦ ኤሀድ ኤግልስ 8፡ ኣርቢ ሳልዝቡርግ - ጎኦ ኤሀድ ኤግልስ 8፡ 45 ድ.ቀ 45 ድ.ቀ ስትሩም ግራዝ - ኖቲንግሃም 8፡45 ድ.ቀ ስትሩም ግራዝ - ኖቲንግሃም 8፡45 ድ.ቀ ኣስቶን ቪላ - ተል ኣቪቭ 1፡0 ድ.ቀ ኣስቶን ቪላ - ተል ኣቪቭ 1፡0 ድ.ቀ ሽቱትጋርት - ፈይኑርድ 1፡0 ድ.ቀ ሽቱትጋርት - ፈይኑርድ 1፡0 ድ.ቀ ሬንጀርስ - ሮማ 1፡0 ድ.ቀ ሬንጀርስ - ሮማ 1፡0 ድ.ቀ ሪያል በቲስ - ሊዮን 1፡0 ድ.ቀ ሪያል በቲስ - ሊዮን 1፡0 ድ.ቀ 6 ሕዳር 2025 - ገጽ 1


ሞሪም፡ ተኣምር ኣይሰርሕን እዩ” ሮናልዶ ሮናልዶ ክሪስቲያኖ ሮናልዶ፡ ናይ ቅድም ክለቡ ማንቸስተር ዩናይትድ ኣብ ጽቡቕ መንገዲ ብዘይምህላዋ፡ ዓላሚኣ ዘሎ ሩበን ኣሞሪም፡ ተኣምር ክሰርሕ ከምዘይክእል ገሊጹ። ሮናልዶ፡ ኣብ ሕዳር 202፡ ምስ ዓላሚ ናይዛ ጋንታ ዝነበረ ኤሪክ ተን ሃግ ብዘይምስምዑ፡ ዝነበሮ ውዕል ኣቋሪጹ ናብ ስዑዳዊት ክለብ ኣል-ነስር ምጽምባሩ ይዝከር። ድኹም ውጽኢት ካብ ምዝጋብ ዘይደሓነ ተን ሃግ ከኣ፡ ኣብ ጥቅምቲ 2024 ተባሪሩ። ኣምሪም፡ ነዚ ጥርሑ ዝነበረ ቦታ ኣብ ወርሒ ሕዳር እታ ዓመት ተቐቢሉ፡ ኣብ ፕሪመር ሊግ መበል 15 ዛዚሙ። እቲ ደረጃ ከኣ፡ እቲ ዝኸፍአ ነይሩ - ድሕሪ’ቲ ኣብ 1973-74 ካብ ላዕለዋይ ዲቪዥን ናብ ታሕቲ ዝወረደትሉ እዋን። ኣብዚ ወቕቲ’ውን፡ በዚ ፖርቱጋላዊ ዓላሚ ተመሪሓ፡ ካብ ቀዳሞት ሽዱሽተ ናይ ሊግ ግጥማት ኣብ ሰለስተ ብምስዓራ፡ መበል 14 ተሰሪዓ ነይራ። ኣብ ዝሰዓባ ኣርባዕተ ግጥማት ንሰለስተ ተዓዊታ ኣብ ሓንቲ ማዕረ ብምውጻኣ ግና፡ ብመጠኑ ሩፋታ ረኺባ፣ ደረጃኣ ድማ ናብ ሻሙናይ ክብ ኣቢላ። ሮናልዶ፡ ምስቲ ኣድናቒኡ ዝኾነ ጋዜጠኛ ፔሪስ ሞርጋን ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕት፡ ብዛዕባ ኣሞሪም ኣብ ዝተሓተሉ፡ “ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ “ተኣምር ክሰርሕ ግን ኣይከኣልን እዩ።” ኢሉ። ኣሞሪም፡ ኣብ ዝሓለፈ ክረምቲ ከባቢ 250 ሚልዮን ፓውንድ ወጻኢታት ብምግባር፡ ሓደስቲ ተጻወትቲ ኣፈሪሙ እዩ። ከም ርእይቶ ሮናልዶ ግና፡ ገለ ተጻወትቲ ማን ዩናይትድ እንታይ ምዃኑ ኣይፈልጡን እዮም። “ማን ዩናይትድ፡ ገና ኣብ ልበይ ኣላ።” ዝበለ እዚ ሓሙሽተ ግዜ ሽልማት ባሎን ዲ’ኦር ዝዓተረ ፖርቱጋላዊ፡ “እዛ ክለብ ይፈትዋ እየ። እንተኾነ፡ ኩልና ቅኑዓት ክንከውን ‘ኣብ ቅኑዕ መገዲ የለዉን’ ክንብል የድልየና። ስለዚ ክቕይሩ የድልዮም - ተጻወትቲን ኣሰልጠንቲን ጥራይ ግና ኣይኮነን።” ክብል፡ ጸገም እዛ ጋንታ ክንዮ ተጻወትቲን ኣሰልጠንቲን ምዃኑ ኣፍኢሙ። ሮናልዶ፡ ኣብ ሕዳር 202 ካብዛ ጋንታ ድሕሪ ምውጽኡ፡ ምስዚ ጋዜጠኛ ቃለ-መሕት ኣብ ዝገበረሉ፡ በዛ ክለብ ከምዝተጠልመን ንተን ሃግ ከምዘየኽብሮን ተዛሪቡ ነይሩ። ዝመጽእ ወርሒ ለካቲት 41 ዓመት ዝመልእ እዚ ህቡብ ተጻዋታይ፡ ምስ ኣልነስር ኣብ ክራማት 2027 ዘብቅዕ ውዕል ኣለዎ። ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 ክጻወት ድማ፡ ትጽቢት ይገብር። መዓስ ጥሮታ ክወጽእ ከምዝእኽል ኣብ ዝተሓተሉ ከኣ፡ “ኣብ ቀረባ ግዜ። ተዳልየ እየ ዝብል ግምት ግና ኣለኒ። ብርግጽ ከቢድ ክኸውን እዩ። እንተኾነ፡ መጻኢየይ ካብ ወዲ 25, 26ን 27ን ዓመት ጀሚረ እየ ኣዳልየዮ። ስለዚ፡ ነዚ ጸቕጢ ከመሓድር ዓቕሚ ክህልወኒ እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ።” ኢሉ።


1ብ0 ዝተሰዓሩሉ ናይ ሰሪ’ኣ ጸወታ፡ ኣብ ጸጋመይቲ እግሪ ናይ ጭዋዳ መጉዳእቲ ኣጋጢምዎ። ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሳምንቲ ኣገልግሎት ኣልቦ ክኸውን ከኣ፡ ተገሚቱ ኣሎ። ኣብቲ ጸወታ ፍጹም ቅላዕ ዝሰሓተ ኣርጀንቲናዊ ዲይባላ ድማ፡ ብሰንኪ ናይ ሰለፍ መጉዳእቲ፡ እንተወሓደ ን40 መዓልታት ካብ ጸወታ ክርሕቕ ምዃኑ ይግለጽ። ኣብ የማነይቲ ዓንካሪቶኡ ጸገም ዝገጠሞ ፈርጉሰን ከኣ፡ ንገለ መዓልታት ካብ ጸወታ ክርሕቕ ተቐሲቡ ኣሎ። በዚ ድማ፡ ዓላሚ ናይዛ ጋንታ ጂያን ፔሮ ጋስፐሪኒ፡ ብሰንኪ መጉዳእቲ ኣገደስቲ ተጻወትቲ፡ ኣብ መስመር መጥቃዕቲ ኣማራጺታት ጎዲልዎ ኣሎ። ሮማ፡ ኣብዚ ድሕሪ ሻምፕዮንስ ሊግ ካልኣይ ዝዓበየ ውድር፡ ካብ ሰለስተ ግጥማት ኣብ ሓንቲ ዓወት ኣብ ክልተ ስዕረት ገጢምዋ፡ ብሰለስተ ነጥቢ መበል 23 ተሰሪዓ ኣላ። ሮማ፡ ንድይባላ፡ ባይሊን ፈርጉሶን ሮማ፡ ንድይባላ፡ ባይሊን ፈርጉሶን . . . . . .


ሓኪሚ፡ ከቢድ መጉዳእቲ ገጢምዎ ሓኪሚ፡ ከቢድ መጉዳእቲ ገጢምዎ ሙኒክ፡ ክብረ-ወሰን ኣጽሒፋ ሙኒክ፡ ክብረ-ወሰን ኣጽሒፋ ሓደ ካብ ወሰንቲ ተጻወትቲ ፒኤስጂ ዝኾነ ኣሽራፍ ሓኪሚ፡ ሰሉስ ምሸት ኣንጻር ባየር ሙኒክ ኣብ ዝነበሮም ጸወታ፡ ከቢድ ናይ ዓንካሪቶ መጉዳእቲ ገጢምዎ። ሓኪሚ፡ እዚ ኣብ ቀዳማይ እብረ ዘጋጠሞ መጉዳእቲ፡ ድሕሪ’ቲ ተጻዋታይ ሙኒክ - ሉዊስ ዲያዝ፡ ኵዕሶ ክምንጥሎ ክብል ዝገበሮ ሓያል ናይ ምክልኻል ኣገባብ እዩ። በዚ ከኣ፡ ኣብቲ ዕለት (4 ታሕሳስ) መበል 27 ዓመቱ ዝጽምብል ዝነበረ ሞሮካዊ፡ ምስ ከቢድ ቃንዛ እናነብዐ ክወጽእ ተቐሲቡ። ብመሰረት ጋዜጣ ለ-ኢኩፐ፡ ሓኪሚ፡ መጉዳእቱ ክሳብ ክንደይ ካብ ጸወታ ከምዝኣልዮ ንምፍላጥ፡ ተወሳኺ ሕክምናዊ መርመራ ክገብር እዩ። ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓሙሽተ ሳምንቲ ክበኵር ከምዝኽእል ግና ይግለጽ። ፒኤስጂ፡ ዛጊት ብዛዕባ ካብ መጉዳእቱ ዝሓውየሉ ንውሓት ግዜ ብወግዒ ኣይሓበረትን ዘላ። እዚ መጉዳእቲ፡ ክንዮ ነቲ ተጻዋታይን ክለቡ ፒኤስጂን፡ ንሃገራዊት ጋንታኡ ሞሮኮ’ውን፡ ርእሲ ዘሕም ዜና እዩ። ምኽንያቱ፡ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ዝመጽእ 21 ታሕሳስ ኣብ መሬታ ከተሰናድኦ እትሸባሸብ ዘላ ሞሮኮ፡ እዚ ወሳኒን መራሕን ተጻዋታይ፡ ሓውዩ ከርክበሉ ዝኽእል እንተኾይኑ፡ ከብዳ ሓቚፋ እያ ትጽበዮ ዘላ። ነቲ ውድር ከርክበሉ ምስዘይክእል ከኣ፡ ነዛ ጋንታ ብፍላይ ከኣ፡ ንመስመር ምክልኻላ፡ ዓቢ ሃጓፍ ክገጥሞ ይኽእል እዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣጥቃዓይ ፒኤስጂ - ኦስማን ደምበለ’ውን፡ ኣብ ቀዳማይ እብረ ጽቡቕ ስለዘይተሰምዖ፡ ተቐይሩ ወጺኡ እዩ። መጉዳእቲ ናይዚ ዕዉት ባሎን ዲ’ኦር 2025 ግና፡ ማዕረ ናይ ሓኪሚ ዘስግእ ኣይመስልን። ኣብቲ ራብዓይ ናይ ምድብ ጸወታ ሻምፕዮን ሊግ ናብ ፒኤስጂ ተጓዒዛ ዝተጻወተት ሙኒክ፡ 2ብ1 ተዓዊታ ብምሉእ 12 ነጥቢ ነቲ ውድር ትመርሖ ኣላ። ንክልተአን ሸቶታት ብምቝጻር ልዑል ተራ ዝተጻወተ ከኣ፡ ዲያዝ ነይሩ። እዚ ኮሎምቢያዊ፡ ወላ’ኳ ፈለማ ኣብ ልዕሊ ሓኪሚ ብዝፈጸሞ በደል ብጫ ካርድ ተራእይዎ እንተነበረ፡ ማእከላይ ዳኛ፡ ተሓጋዚት ቪድዮ ዳንነት ድሕሪ ምርኣዩ ግና፡ ብቀጥታ ቀይሕ ካርድ ኣባሪርዎ። “ሓኪሚ፡ ብቕልጡፍ ሓውዩ ናብ ጸወታ ክምለስ እምነየሉ” ክብል ከኣ፡ ብመገዲ ማሕበራዊ መራኸቢኡ ሓቢሩ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ሙኒክ፡ እዚ ወቕቲ ካብ ዝጅመር ንዘካየደቶም 16 ግጥማት፡ ንኹሉ ተዓዊታትሉ። “ኣብ


ምጊን፡ ውዕሉ ኣናዊሑ ምጊን፡ ውዕሉ ኣናዊሑ ሓለቓ ጋንታ ኣስንቶ ቪላ - ጆን ምጊን፡ ክሳብ ሰነ 2028 ዘጽንሖ ሓዲሽ ውዕል፡ ትማሊ ፈሪሙ። ኣብ ነሓሰ 2018 ካብ ሂበርኒያን ዝተባህለት ናይ ስኮትላንድ ክለብ ናብ ቪላ ዝተጸምበረ ምጊን፡ ሓደ


ካብ ጸለውቲ ተጻወትታ እዩ። ኣብ 202 ከኣ፡ ብስቴቨን ጀራርድ እናተዓለሙ እንከለዉ፡ መዝነት ሓለቓ ጋንታ ተቐቢሉ። እዚ ወዲ 31 ዓመት ስኮትላንዳዊ ኣከፋሊ፡ ኣብዚ ወቕቲ ኣብ ኩሉ 14 ግጥማት ክለቡ ተሰሊፉ፣ ሰለስተ ሸቶታት ብምዝጋብን ሓንቲ ቀረብ ብምግባርን፡ ዘለዎ ኣገዳስነት ኣብ ምንጽብራቕ ይርከብ። ኣብዛ እንግሊዛዊት ክለብ ሸውዓተ ዓመታት ገይሩ ዘሎ ምጊን፡ ዛጊት ኣብ ኩሉ ውድራት 30 ግጥማት ብምስላፍ፡ ሓደ ካብቶም ዝበዝሐ ግዜ ዝወከሉዋ እዩ። 3 ሸቶታትን 41 ናይ ሸቶ ዕድላትን ድማ ሃንዲሱ ይርከብ።


ንዝዓበየት ከተማ ኣመሪካ ንምሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ውድር ብምዕዋቱ፡ ከንቲባ ከተማ ኒው ዮርክ ክኸውን ከም ዝበቕዐ ተሓቢሩ። በዚ ድማ፡ ማምዳኒ ነታ ልዕሊ 8.4 ሚልዮን ህዝቢ ዝነብረላ ከተማ ከመሓድር ዝበቕዐ ተኸታሊ እምነት እስልምና ዝኾነ ናይ ፈለማ ከንቲባ ክኸውን በቒዑ ኣሎ። ኣባል ሰልፊ ደሞክራትስ ማምዳኒ፡ ኣብ 191 ኣብ ኡጋንዳ ዝተወልደ ህንዳዊ መበቆል ዘለዎ መንእሰይ እዩ። በዚ ድማ፡ እዚ ሓድሽ ከንቲባ ብኹሉ ድሕረ ባይታኡ ካብ’ቶም ኣቐዲሞም ዝምረጹ ዝነበሩ ከንቲባታት ዝተፈልየ ምዃኑ ይሕበር። 90 ሚእታዊት ድምጺ መረጽቲ ምስ ተቖጽረ፡ ማምዳኒ ኣብ ልዕሊ መቀናቕንቱ ኣንድሪው ኩሞ ናይ 9 ሚእታዊት ድምጺ ጸብለልታ ብምርካብ እዩ ተዓዊቱ። “ኣብዚ ናይ ፖለቲካ ጸልማት ህሞት፡ ኒውዮርክ ብርሃን ክትከውን እያ፡” ክብል ድማ ድሕሪ ዓወቱ ኣብ ዘስመዖ መደረ ተዛሪቡ። ትራምፕ፡ ማምዳኒ ኣብ ልዕሊ መወዳድርቱ ዝዀኑ ኣንድሪው ኩሞን ክርቲስ ስሊዋን እንተ ደኣ ተዓዊቱ፡ ምወላ ፈደራላዊ መንግስቲ ኣብ ኒውዮርክ ክቋረጽ ምዃኑ ከጠንቅቕ ምጽንሑ ይፍለጥ።


07120574 ኣብ ቓዛ ኣህጉራዊ ሕጋውነት ዘለዎ ሓይሊ ክቐውም ጻውዒት ቀሪቡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ፡ “ኣብ ቓዛ ዝቐውም ናይ ምርግጋእ ሓይሊ፡ ኣብ’ቲ ወሽመጥ ንዝርከቡ ፍልስጤማውያን ንምድጋፍ ምሉእ ኣህጉራዊ ሕጋውነት ክህልዎ ኣለዎ፡” ክብል ኣጠንቂቑ። ጉተረዝ ኣብ ካልኣይ ዓለምለኻዊ ዋዕላ ማሕበራዊ ልምዓት ምስ ቴለቪዥን ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕት፡ እቲ ድሕሪ ዘስካሕክሕ ስቓይን ጥምየትን ኣብ ዝተኸበን ዝተደብደበን ወሽመጥ ቓዛ ዝተረኽበ ዕርቂ ዘላቒ ኮይኑ ንኽቕጽል ኣህጉራዊ ውሕስነት ከም ዘድልዮ ገሊጹ። እቲ ዝቐውም ሓይሊ ምስ ውድባትን ህዝቢ ቓዛን ንምስራሕ ምሉእ ኣህጉራዊ ሕጋውነት ክህልዎ ኣገዳሲ ከም ዝኾነ ድማ፡ እቲ ዋና ጸሓፊ ኣስሚሩሉ።


ይዅን’ምበር፡ ኣየኖት ሃገራት እየን ነቲ ሓይሊ ዘቚማ ዝብል ሕቶ ገና ኣካታዒ እዩ ዘሎ። እስራኤል፡ ድሮ እታ ኣብ ምቊራጽ ተኹሲ ቓዛ ከም ቀንዲ መንጎኛ ኰይና ክትሰርሕ ዝጸንሐት ቱርኪ ኣብ ባይታ ዝኾነ ተራ ክህልዋ ከም ዘይትቕበሎ ገሊጻ ኣላ። ብመሰረት ሰበ ስልጣን ቓዛ፡ እስራኤል ንዝተበጽሐ ስምዕ ምቁራጽ ተዅሲ ልዕሊ 80 ግዜ ብምጥሓስ፡ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ሰሙናት ኣማኢት ፍልስጤማውያን ቀቲላ ኣላ። ኢራን፡ ክልተ ፈረንሳውያን ናጻ ለቒቓ ኢራን፡ ብመንግስቲ ፈረንሳ ከም ዝተላእኩ ንዝገለጸቶምን ንልዕሊ ሰለስተ ዓመት ብስለያ ጠርጢራ ዳጒናቶም ዝጸንሐትን ክልተ ፈረንሳውያን ናጻ ከም ዝለቐት፡ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ገሊጹ። እቶም ክልተ ፈረንሳውያን፡ ብመንግስቲ ኢራን ተኣሲሮም ከም ዝጸንሑ ብወግዒ ዝፍለጡ ናይ መወዳእታ ዜጋታት ናይ’ታ ሃገር ምዃኖም ዝገለጸ ማክሮን፡ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ከተማ ጣህራን ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ኤቪን ከም እተፈትሑን ናብ ኤምባሲ ፈረንሳ ክርከቡ ምዃኖምን ኣፍሊጡ። ነዚ ኢራን ወሲዳቶ ዘላ ስጉምቲ ብሓጎስ ከም እተቐበሎ ዝገለጸ እቲ ፕረዚደንት፡ ክተኦም ዜጋታት ብዝተኻእለ መጠን ብቕልጡፍ ናብ ፈረንሳ ክምለሱ ዝርብ ይካየድ ከም ዘሎ ሓቢሩ። ጓል 41 ዓመት ሴሲል ኮህለርን ወዲ 72 ዓመት ጃክ ፓሪስን፡ ኣብ ግንቦት 202 ናብ ኢራን ዑደት ኣብ ዝገብሩሉ ዝነበሩ እዋን እዮም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም። ፈረንሳ ድማ፡ ንምእሳር እቶም ዜጋታት “ዘይምኽኑይን መሰረት ዘይብሉን” ክትብል ኣብ እዋኑ ከም ዝኾነቶ ይዝከር። ስድራ ቤት እቶም ኣብ ቀይዲ ዝነበሩ ፈረንሳውያን ብወገኖም፡ ዕላማ ዑደቶም ንዙረት ምንባሩ ይዛረቡ ነይሮም። ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን እስማዒል ባጋይ፡ እቶም ፈረንሳውያን ነቲ ጉዳይ ብዝከታተል ዘሎ ዳኛ ብዋሕስ ክልቀቑ ከም ዝተፈቕደሎምን፡ ክሳብ ዝቕጽል መስርሕ ፍርዲ ድማ ኣብ ምክትታል ክጸንሑ ምዃኖምን ገሊጹ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ዣን ኖኤል ባሮት ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቶም ዜጋታት ኣብ መንበሪ ቤት ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ኢራን ከም ዘለዉን፡ ኣብ ጽቡቕ ጥዕናዊ ኩነታት ከም ዝርከቡን እኳ እንተ ገለጸ፡ መዓስ ካብ ኢራን ክወጹ ከም ዝፍቀደሎም ግን ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣይሃበን።


መበል 36 መዓልቱ ብምሓዙ፡ ኣብ ታሪኽ ናይ’ታ ሃገር ዝነውሐ ግዜ ኮይኑ ከም እተመዝገበ ተሓቢሩ። እቲ ብ1 ጥቅምቲ ዝጀመረ ምዕጻው፡ ባይቶ ናይ’ታ ሃገር ኣብ ሓድሽ ናይ ምወላ እማመ ክረዳእ ብዘይምኽኣሉ ከም ዝተበገሰ ዝገልጹ ጸብጻባት፡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብዘይ ደሞዝ ከም ዝተረፉን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኣመሪካውያን ድማ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ተነፊግዎም ከም ዘሎን ኣመልኪቶም። ብዘይካ’ዚ፡ ተቖጻጸርቲ ትራፊክ ኣየርን ሰራሕተኛታት መዓርፎ ነፈርትን ብዘይ ደሞዝ ኣብ ዝሰርሑሉ ዘለዉ እዋን፡ ኣብ መላእ ኣመሪካ ኣብ ጉዕዞ ነፈርቲ ጽልዋኡ ከይውስኽ ስግኣት ከም ዘሎ ተገሊጹ። እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ክብረ ወሰን ዝሓዘ ምዕጻው መንግስቲ፡ ኣብ 2019 ኣብ ቀዳማይ እብረ ስልጣን ፕረዚደንትነት ዶናልድ ትራምፕ ዘጋጠመ ኮይኑ፡ ን35 መዓልታት ዝቐጸለ እዩ ነይሩ። እቲ ምዕጻው፡ ኣብ መዓልታዊ ናብራ ኣመሪካውያን ዘስዕቦ ዘሎ ጽልዋታት እናገደ ይመጽእ ምህላዉ ድማ ይሕበር። ኣባላት ሰልፊ ሪፓብሊካን፡ ትሑት እቶት ንዘለዎም ኣመሪካውያን ዝግበር ድጎማ ክንክን ጥዕና ክቕጽል እንተ ዘይተሰማሚዖም፡ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራትስ ነቲ ናይ ሓጺር ግዜ ምወላ መንግስቲ ከም ዘይድግፉዎ እዮም ዝገልጹ ዘለዉ። ይዅን’ምበር፡ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራትስ ብሰንኪ ዘይተኣሳሰሩ ቀዳምነታት ፖሊሲ፡ ንመንግስቲ ጅሆ ሒዞሞ ከም ዘለዉ እዮም ሪፓብሊካውያን ዝኸሱ። ፊሊፕንስ - ቊጽሪ ግዳያት ህቦብላዊ ዝናብ ልዕሊ 10 በጺሑ ኣብ ፊሊፒንስ፡ ቁጽሪ ናይ’ቶም ህቦብላዊ ዝናብ ‘ካልማኤጊ’ ብዘስዓቦ ሓደጋ ዕልቕልቕ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 10 ክበጽሕ እንከሎ፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ ናይ’ታ ሃገር ድማ ከቢድ ዕንወት ከም ዝወረደ ተሓቢሩ። ካብ’ቶም ግዳያት እቶም ሽዱሽተ ወተሃደራት ኮይኖም፡ ተሳፊሮማ ዝነበሩ ሄሊኮፕተር ኣብ ደሴት ሚንዳኖ ሰባዊ ሓገዝ እናሃበት እንከላ ወዲቓ ብምሕምሻ ከም ዝሞቱ ተገሊጹ። ብዘይካ’ዚ፡ ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ካብ መንበሪ ኣባይቶም ከም እተመዛበሉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ህቦብላ ካልማኤጊ ዘውረዶ ዕንወት፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ኣውራጃ ሴቡ ዘጋጠመ 6.9 ሬክተር ዝዓቐኑ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ይኽሰት ብምህላዉ፡ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ንዝጸንሐ ማሕበረ ቊጠባዊ ጸገማት መሊሱ ከም ዘጋደዶ ይሕበር። ኣብ ዓመት ብማእከላይ ገምጋም ብ20 ህቦብላዊ ዝናብ ከም እትጥቃዕ ዝንገረላ ፊሊፒንስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ብኽልተ ዓበይቲ ህቦብላታት ዕንወት ከም ዝወረዳ ጸብጻባት ይጠቕሱ። እቲ ህቦብላዊ ዝናብ ናብ ባሕሪ ደቡብ ቻይናን ቬትናምን ገጹ ይኸይድ ከም ዘሎ ዝሓበሩ ክኢላታት ሜትዮሮሎጂ፡ በቲ ድሮ ጠንቂ ሞት ሓያሎ ሰባት ኮይኑ ዘሎን ንሓደ ሰሙን ዝቐጸለን ዕልቕልቕ ዝወርድ ዘሎ ዕንወት መሊሱ ክብእስ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቖም።


ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ፡ ተመሃሮ ኮለጅ ኣብ ሕጊ ዘለዎም ርድኢት ብምብራኽ ተራኦም ኣብ ምክልኻል ገበን ክዓቢ ጸዊዑ። “ተራ መንእሰያት ኣብ ምክልኻል ገበን” ብዝብል ኣርእስቲ ብ1 ሚያዝያ ኣብ ኮለጅ ሕርሻ ሓመልማሎ ኣብ ዝገበሮ ሰሚናር፡ ንተራ መንእሰያት ኣብ ምክልኻል ገበን ብሰፊሑ ድሕሪ ምግላጽ፡ መንእሰያት ንገበናት ካብ ዘቃልዑ ተግባራት ክርሕቁን ኣብ ንካልኦት ኣብ ምእላይ ክተሓባበሩን ሕጊ ዘለዎም ኣፍልጦ ከዕብዩን፡ ተማሕጺኑ። ከምኡ’ውን ብስነ-ምግባርን ክብርታትን ኣብ መወዳእታ ኮሎኔል መሓሪ፡ ሕብረተሰቦም ክመላለሱ ኣዘኻኺሩ። ገበን ናይ ምክልኻል ዕማም ብቐንዱ ራኢ ፖሊስ ኤርትራ “ሰላም፡ ሓላፍነት ሕብረተሰብ ምዃኑ ርግኣትን ልዕልና ሕግን ዝሰፈና ሃገር ብምሕባር፡ መንእሰያት ሸለልትነት ምርግጋጽ’ዩ” ዝበለ ኮሎኔል መሓሪ፡ ኣወጊዶም ገበነኛታት ኣብ ምቅላዕ ነዚ ራኢ ክዉን ንምግባር ተራ ኣበርክቶኦም ከዕዝዙ ተላብዩ። ምክልኻል ገበን ንፖሊስ ጥራይ ኣገዳስነት ስለዘለዎ ክድፋኣሉ ወርሓት ለካቲትን መጋቢትን፡ ኣብ ተመሃሮ ኣገዳሲ ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ዲን ኮለጅ ሕርሻ ፕሮፈሰር ዝግደፍ ዕማም ከምዘይኮነ ብምሕባር፡ ኣዘኻኺሩ። ዝተፈላለያ ኮለጃት ተመሳሳሊ ካብ ዓገብ ዝበሃሉ ጉዳያት ክእለዩን ወልደኣምላኽ ኣርኣያ ብወገኑ፡ ኣብ ሕጊ ዘተኰረ ሰሚናራት ዓቢ ኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ኣስተምህሮታት ከምዘካየደ ዝዝከር’ዩ። ዓለማዊ መዓልቲ ኦቲዝም ተዘኪራ


ቅድስቲ ማርያም ዶ/ር ኤልሳቤጥ ተማሕጺና። ምዝኽኻር፡ ነታ መዓልቲ ዝገልጽ ጽሬት ኣካዪዶም። ኦቲዝም፡ “ካብ ግንዛብ፡ ናብ ሓቀኛ ኣኽሊሉ ብወገና፡ ኦቲዝም ሕማም ሓላፊት ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ ናይ’ቲ መልእኽቲ ኣቕሪቡ። ብዘይካ’ዚ፡ ብተኣለይቲ ሆስፒታል መረዳእታን ምሕያል ምስ ኦቲዝም ዘይኮነ ፍሉይ ኣድህቦ ዘድልዮ ጨንፈር ጆሜትራ ልዋም መንግስትኣብ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ማሕበር ቅድስቲ ማርያም ዝተዳለወ ኢደ ዝነብሩ ሰባትን” ብዝብል ቴማ፡ ኩነታት ደቂሰብ ምዃኑ ብምብራህ፡ ድማ፡ ኩነት ኦቲዝም ንምልላይን ተሓቚፎም ንዘለዉ ዝምልከት፡ ስርሓት ንምርኢት ቀሪቡ። ብደረጃ ዞባ ማእከል ኣብ ኣስመራ ናይ ፈጠራ ክእለትን ፍሉይ ተውህቦን ዘለዎም ብቕዓት ንምንጽብራቕን ብተንቀሳቓሲ ስእሊ ዝተሰነየ መግለጺ ዓለማዊ መዓልቲ ኦቲዝም፡ ብደረጃ ተዘኪራ። ዘለዎም ምዃኖም ብምግንዛብ፡ ለውጢ ክካየድ ዝጸንሐ ጎስጓሳት፡ ናብ ሓቀኛን ክወሃብ ከሎ፡ ተሳተፍቲ ኣብ ቀጽሪ ዓለም ንመበል 18፡ ብደረጃ ሃገር ድማ ኣቦ-መንበር ጨንፈር ሃገራዊ ንምምጻእ ዕቱብ ቈላሕታ ክወሃቦም ግብራውን መረዳእታ ክሰጋገር ድሕሪ ሆስፒታል ቅድስቲ ማርያም ወፈራ ን7ይ ግዜ ትዝከር ኣላ። ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንኩላን ኣብ ዞባ ማእከል መምህር ሄኖክ ገብረእግዚኣብሄር ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ራእይ ማሕበር - መሰላት ኣባላት ምሕላውን መነባብሮኦም ምምሕያሽን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ምስ መሻርኽቲ ተወሃሂድካ ይስራሕ ከምዘሎ ኣብሪሁ። ማሕበር፡ ንቕሓትን ኣፍልጦን ሕብረተሰብ ክብ ብምባል ንዝጸንሖ ኣረኣእያን ኣተሓሕዛን ንምልዋጥ፡ ምስ ሚኒስትሪ ጥዕና ብምውህሃድ ጎስጓሳት ከምዘካይድ’ውን ገሊጹ። ሜዲካል ዳይረክተር ሆስፒታል ፕሮጀክት ሕርሻ ኣፍሂምቦል፡ ዘቤታዊ ጠለብ ኣብ ምምላእ ልዑል ኣስተዋጽኦ ይገብር ኣሎ ኣካል ሕርሻታት ኮርፖረሽን ኣቶ መሓመድ-ዑስማን መሓመድ- ይስራሕ ከምዘሎ ኣረዲኡ። ኩንታል ከምእትምስርሕ ገሊጹ። ይከኣሎ - ሳዋን ከምዝለኣኽ ዘራእትን ጥሪትን ሰሜናዊ ምዕራብ ማሕሙድ፡ 500 ሄክታር ብመስኖ፣ ኣካያዲ ስራሕ ፋብሪካታት ባናቶም ክኢላ ምምስራሕ ኮሚደረ መሃንድስ ኣፍሊጡ። ጋሽ-ባርካ ዝኾነ ፕሮጀክት ሕርሻ 1000 ሄክታር ድማ ብክረምታዊ ኣለቡን ኣፍሂምቦልን ሌተናል ሃብቶም ተኽለዝጊ ድማ፡ ፋብሪካ ሰራሕተኛታት ብወገኖም፡ ህላወ ኣፍሂምቦል፡ ኣሕምልትን ፍረታትን ሕርሻ ከምዝለምዕ ብምግላጽ፡ ኮሎኔል ተኪኤ ወልዱ ብወገኑ፡ ኣብ ሳልሳ ኣፍሂምቦል ተደኲናትሉ ዘላ ናይ’ቲ ፕሮጀክት ብሓፈሻ ፋብሪካ ብሓፈሻ ኮሚደረ ድማ ብፍላይ ኮሚደረ፡ ሽጉርቲ፡ ዱባ፡ ብርጭቕን ፕሮጀክት ሕርሻ ኣፍሂምቦል ዝካየድ ከባቢ፡ ኮሚደረ ብብዝሒ ዝፈርየሉ ሳልሳ ድማ ብፍላይ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ብምፍራይን ብምምስራሕን፡ ዘቤታዊ ካልእን ብምፍራይ ናብ ዕዳጋታት ዘሎ መስርሕ ምፍራይን ምምስራሕን ብምዃኑ ብልጫ ከምዘለዋ ብምሕባር፡ ኣብ ምምላእ ቀረብ ሳልሳ ዝገብሮ ጠለብ ኮሚደረን ሳልሳን ኣብ ምምላእ ከምዘቕርቡ፣ ሎሚ ዓመት ኣብ ኮሚደረ፡ ኣካል ናይ’ቲ ኣብ ካልእ ኣብ ናይ 350 ግራም ታኒካ ዝተዓሸገ ዘሎ ኣስተዋጽኦ፡ ዜጋታት ናይ ስራሕ ልዑል ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ 100 ሄክታር ዝፈረየ ኮሚደረ ናብ ከባቢታት ዝካየድ ዘሎ ልምዓታዊ ሳልሳ ናብ መንግስታዊ ትካላት፡ ኣማራጺ ረኺቦም ምስ ዘመናዊ ሕርሻ ተሓቢሩ። ፋብሪካ ሳልሳ ኣፍሂምቦል ብምቕራብ መደባት ከምዝኾነ ብምጥቃስ፡ ፋብሪካ ኮለጃት፡ ማእከል ስልጠና ሓይልታት ክላለዩን ተመኩሮ ስራሕ ከጥርዩን ኣካያዲ ስራሕ ናይ’ቲ ፕሮጀክት ድማ ዘቤታዊ ጠለብ ሳልሳ ንምምላእ ሳልሳ ኣፍሂምቦል መዓልታዊ 500 ምክልኻልን ቤት-ትምህርቲ ዋርሳይ ባብ ከምዘርሓወሎም ሓቢሮም።


ሕማም ሽኮር ሕማም ዓይኒ ወይ ሕማም ሽኮር ኣብ ጥዕና ዓይኒ ዘውርዶ ጉድኣት ልብን ሓንጎልን፡ ልዑል ጸቕጢ ደምን ካልእን እዩ። ዑረት ክስዕብ ንዘሎ ተኽእሎ ዝዓበየ ኣብ ሕማም ሽኮር ኣእጋርና ሓያሎ እዩ ዝገብሮ። ሕማም ሽኮር ብደረጃ ዝተመጣጠኑ መግብታት ዘይምዝውታር ምልክታት እዩ ዝህበና። ስለዚ ኣእጋርና፡ ዓለም ሓደ ካብ ቀዳሞት ጠንቂ ዑረት …ወዘተ እዮም። ክሳብ መንጎ ኣጻብዕትና፡ ብኹሉ ዓይኑ ኮይኑ ይጥቀስ። ብሰንኪ ሕማም ሕማም ሽኮር ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ ወገናቶም ብዝግባእ ክንምርምሮምን ሽኮር ካብ ዝፍጠሩ ጸገማት ዓይኒ ሓደ፡ ኣመጋግባኡ ዘርእዮ ተገዳስነት እቲ ክንዕዘቦምን ኣገዳሲ እዩ። ዝለምለመ፡ ‘ዲያበቲክ ረቲኖፓትይ’ (diabetic reti- መሰረታዊ ፍወሳ እዩ። ሕማም ሽኮር ዝተረረ፡ ዝሓበጠ፡ ዝረኸሰ፡ ሕብሩ ዝቐየረ፡ nopathy) እዩ። ዘለዎ ሰብ ኣብ ዓይነት ጥራይ ዘይኮነ፡ ዝተጨዳደደ ወይ ዝሓርፈፈ ዘይንቡር ‘ረቲኖፓትይ’ ኣብ ጥዕና ረቲና ኣብ ዓቐን መግብን ግዜ ኣመጋግባን ተርእዮታት ከይህሉ ኣእጋርካ ብዝግባእ ንዝፍጠር ጸገም ንምግላጽ ዘገልግል ክግደስ ከም ዘለዎ እዮም ሓካይም ክትዕዘቦ የድሊ። ሕክምናዊ ኣገላልጻ እዩ። ረቲና ኣብ ዘነጽሩ። ጽሕጊ (fiber) ዘለዎም ኣስተብህል! ብደረጃ ዓለም ኣብ ዓመት ዳሕረዋይ ክፋል ዓይንና ዝርከብ ንብርሃን ኣእካል፡ ሓደስቲ ኣሕምልትን ፍረታትን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ሰባት ብሰንኪ ተኣፋፊ ዝኾነ ኣካል እዩ። እዚ ኣካል’ዚ፡ ምምጋብ፡ መዓልታዊ በብግዜኡ ካብ ሕማም ሽኮር መሓውሮም ይቚረጹ። ዝመጽኦ ብርሃን ናብ ምልክት ቀይሩ ናብ ክልተ ሊትሮ ዘይውሕድ ማይ ምስታይ ስለዚ፡ ሓደ ሕማም ሽኮር ዘለዎ ሰብ ሓንጎል መልእኽቲ ብምስዳድ ነገራት ነቲ ሕማም ካብ ዝሰማማዕ ሜላ ኣመጋግባ ናብ ዓራት ቅድሚ ምድያቡ መዓልታዊ ብዝግባእ ክነለልን ክንፈላልን ይገብር። ሰባት ብ‘ዲያበቲክ ረቲኖፓትይ’ ብቐሊሉ ክኸውን እንከሎ እዩ። ክኸውን ኣንከሎ፣ ኣብ ንቡር ኩነታት እእጋሩ ብግቡእ ክድህስሶም ይግባእ። ሓያሎ ዓይነት ‘ረቲኖፓትይ’ እዮም ክጥቅዑ ይኽእሉ። ኢንሱሊን ድማ ንቡር ዓቐን ሽኮር - ናይቲ ግዳይ ብቕልጡፍ ሓቒቖም ሽኮር ኣብ ገዛ ኣብ ዝህልወሉ እዋን’ውን ዘለዉ። ‘ዲያበቲክ ረቲኖፓትይ’ (dia- ‘ዲያበቲክ ረቲኖፓትይ’ ዘርእዮ ግሉኮስ ኣብ ደም ዝሕሉ ዓይነት ነዝዒ ከመንጭዉ ካብ ዝኽእሉ ከም ተምሪ፡ ብዘይ ጫማ ክንቀሳቐስ የብሉን። ምስቲ betic retinopathy) ሓደ ካብኡ እዩ። ምልክትታት (ሆርሞን) እዩ። ካብ ቆስጠ (pancreas) ጻዕዳ ሽኮርን ማዓርን ካብ ምውሳድ ሕማም ዝኸይድ ገፊሕ፡ ታኮ ዘይብሉ፡ ልዑል መጠን ሽኮር ኣብ ደም፡ ኣብ ረቲና •ዝተወጃበረ ርእየት፡ ዝተባህለት ጽኪ ይነዝዕ። ጥዕና ቆስጠ ምሕራም ይግባእ። ምቹእ ናይ ቆርበት ጫማ ክውዲ ንዘለዉ ኣዝዮም ደቀቕቲ ሻምብቆታት • ነገራት ክልተ ኮይኖም ምርኣይ፡ ምስ ዝሰናኸል፡ ነዝዒ ኢንሱሊን ሆርሞን ምቁጽጻር ሕማም ሽኮር ይግባእ። ደም ጉድኣት ምስ ኣውረደ ዝስዕብ • ቃንዛ ዓይኒ፡ ይሰናኸል’ሞ፡ እቲ ግሉኮዝ ተቓጺሉ - ኣብ ፍወሳ ሕማም ሽኮር፡ እቲ ግዳይ ሕማም ሽኮር ንዘለዎም ሰባት ዝበለጹ ዑረት እዩ። • ትሑት ብርሃን ኣብ ዘለዎ ከባቢ ኣብ ጥቕሚ ዋህዮታት ኣይውዕልን። ብዛዕባ’ቲ ሕማም እኹል ኣፍልጦ መግብታት ሕክምናዊ ጸብጻባት ከም ዘመልክትዎ፡ ብግቡእ ክትምልከት ዘይምኽኣል፡ ስለዚ፡ እቲ ዝግባእ ሓይልን ሙቐትን ክህልዎ መሰረታዊ ነጥቢ እዩ። ስገም፦ ብዝተጨፈ ስገም ዝተዳለወ ግቡእ ክንክን ዘይረክብ ሕማም ሽኮር፡ • ነገራት ኣብ ዝምልከቱሉ እዋን፡ ኣይንረክብን። ዓቐን ግሉኮዝ ኣብ ደም - ሕማም ሽኮር ሓንሳብ ምስ ሓዘካ ሾርባ ምምጋብ ኣብ ደም ዘሎ መጠን ዑረት ዓይኒ ከስዕብ ዘለዎ ተኽእሎ ብ20 ዓይኖም ዝሽፍን ጻዕዳ ንጣብ ነገር ድማ ካብ ንቡር ወጻኢ ይኸውን’ሞ፡ ክትከናኸኖ’ምበር ክሓዊ ከም ዘይክእል ሽኮር ብ70 ሚእታዊት ናይ ምጕዳል ሚእታዊት ዝዛየደ እዩ። ምርኣይ፡ ሕማም ሽኮር ይገሃድ። ሕሙም ብግቡእ ክርዳእ ይግባእ። ተኽእሎ ከም ዘለዎ ዝተኻየዱ ጠንቅን ተኽእሎታትን ‘‘ዲያበቲክ • ሕብርታት ከተለሊ ዘይምኽኣል ገለ ኣብ ዓለም ኣስታት 422 ሚልዮን - ቀጻሊ ጽሬት ኣካላት ምክያድ። መጽናዕትታት ኣረጋጊጾም። ስገም ረቲኖፓትይ’ ካብቶም ዝጥቀሱ ምልክታት እዮም። ህዝቢ ሕማም ሽኮርያ ከምዘለዎምን ጥራይ እግርኻ ዘይምንቅስቓስ። ቅድሚ ብጽሕጊ ካብ ዝሃብተሙ ዓይነታት • ልዑል መጠን ሽኮር ኣብ ግዳያት ሕማም ሽኮር፡ ግቡእ ዓመታዊ ከኣ ልዕሊ 1.6 ሚልዮን ከም ድቃስ ኣእጋር ብልቡጥ ማይ ምሕጻብን ኣእካል ሓደ ብምዃኑ፡ መጠን ሽኮር ደም፦ ኣብ ደም ልዑል መጠን ሽኮር ምስ ምክትታልን ምቁጽጻርን ናይቲ ሕማም ዝሞቱን ይግምገም። ኣብ 2030 ብዕጽፊ ምድህሳስን። ዓይነት ጫማ ምምራጽ። ኣብ ደም ንነዊሕ ሰዓታት ጎዲሉ ዝህሉ ኣብ ረቲና ዝርከቡ ሻምብቆታት ብምግባር፡ ብሕማም ዓይኒ ክጥቅዑ ክውስኽ ከም ዝኽእል ጸብጻብ ውድብ ጽፍሪ ኣጻብዕቲ ብጥንቃቐ ምስዳድ። ንኽጸንሕ ይሕግዝ። ደም ብቐሊሉ ክጉድኡ ስለ ዝኽእሉ፡ ዘለዎም ተኽእሎ ከጕድልዎ ይኽእሉ። ጥዕና ዓለም ይእምት። ቀጻሊ ግቡእ ሕክምናዊ መርመራታት ጥረታት፦ ባልደንጓን ዓተርን ናይ ምርኣይ ጸገም ክነማዕብል ንኽእል። ስሩዕ ዝኾነ መርመራ ዓይኒ ከካይዱ ዓይነትን ዓቐንን ሕማም ሽኮር ምክያድን ካልእን የጠቓልል። ዝኣመሰሉ ጥረታት ልዑል ትሕዝቶ • ዕድመ፦ ‘ዲያበቲክ ረቲኖፓትይ’ ይምከር። • ቀዳማይ ዓይነት ሕማም ሽኮር፦ ሕማም ሽኮር ዘለዎ ሰብ፡ መጠን ናይቲ ጽሕጊ ኣለዎም። እዞም ጥረታት ልዕሊ 50 ዓመት ዕድመ ኣብ ዝረገጹ ሕማም ሽኮር እንታይ እዩ? ጽኪ ቆስጠ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ዘድልዮ ጸዓት ንምርካብ ጥራሕ ክምገብ እኹል ትሕዝቶ ፕሮቲን ዘለዎም ግዳያት ሕማም ሽኮር ልሙድ ሕማም ሓይሊ ዝህብ መግቢ ካርቦሃይድሬድ ነዝዒ ኢንሱሊን ምፍራይ ምስ እተቋርጽ እዩ ዘለዎ። ሓደ ሕማም ሽኮር ዘለዎ ሰብ ብምዃኖም’ውን መጠን ሽኮር ኣብ እዩ። ኮይኑ፡ ኣብ መስርሕ ምሕቃቕ መግቢ ዘጋጥም ሕማም እዩ። ምልክታቱ ድማ ብማእከላይ ገምጋም ካብ 1200 ክሳብ ደም ትሒቱ ንኽጸንሕ ልዑል ጥቕሚ • ኣቐዲሙ ጸገማት ዓይኒ ሃልዩካ ተሰባቢሩ ዋህዮታትና ክጥቀሙሉ ናብ ሃንደበት ይኽሰት። 2400 ኪሎ ካሎሪ ኣብ መዓልቲ ክረክብ ኣለዎም። ምጽናሕ፦ ሕማም ዓጽሚ ዓይኒ (cata- ዝኽእሉ ናብ መወዳእታ ደረጃ ናብ • ካልኣይ ዓይነት ሕማም ሽኮር፦ ኣለዎ። እዚ ምስ ጾታን ግዝፍን ኣካላት እንቋቝሖ (ብመጠኑ)፦ እንቋቝሖ ract) ወይ’ውን ዝሕታለ ረቲና ዝጸንሖም ግሉኮዝ ተዳቒቑ ንስራሕ ድሉው እዛ ጽኪ ቆስጠ ኢንሱሊን ተንዝዕ’ኳ ይፈላለ’ኳ እንተኾነ፡ ተረኽበ ኢልካ ልዑል ፕሮቲን ስለ ዘለዎ፡ ሕማም ሽኮር እንተኾነት፡ ኣካላትና ነቲ ኢንሱሊን ብዙሕ ምምጋብ ግና ንጥዕናኻ መሊሱ ዘለዎም ሰባት ብመጠኑ ክወስድዎ ምስ ብዝግባእ ስለ ዘይተጠቕመሉ ወይ እቲ ከም ዝጎድእ ኣይትረስዕ። ዝኽእሉ ቀልጢፉ ጥሜት ከይስምዖም ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ዝነዝዕ ኢንሱሊን ስለ ዝወሓደ ዝርአ ሓይሊ ዝህቡ መግብታት ከም ሩዝ፡ ይገብር። በዚ ድማ ኣብ ደም ናይ ዝህሉ ዓይነት ሕማም ሽኮር እዩ። ምልክታቱ ፓስታ፡ ቅጫ፡ ባኒ፡ ጣይታ ወዘተ መጠን ሽኮር ክጎድል ይሕግዝ። ዋና ኣሰናዳኢ ከኣ ዘገምታዊ እዩ። ዝኣመሰሉ መግብታት ዝበዝሐ ክፋል ዓሳ፦ ሕማም ሽኮር እቲ ቀንዲ ዘስዕቦ ብርሃነ ምሕረትኣብ • ኣብ ግዜ ጥንሲ ዝኽሰት ዓይነት ዕለታዊ መግብኻ ኣብ እዋን ቁርሲ ጸገም ናይ ልቢ ጸገም እዩ። ዓሳ ምምጋብ፡ ምክትል ኣሰናዳኢ ሕማም ሽኮር፦ ቅድሚ ጥንሲ ካብ ዝነበረ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ እዋን ምሳሕን ኣብ ክልተ ሰሙን ሓንሳብ’ውን እተኾነ፡ ዓቐን ሽኮር ኣብ ግዜ ጥንሲ ልዒሉ ምስ ድራርን ኣሕምልቲ ብብዝሒ ክትምገብ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ጸገም ናይ ልቢ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ዝርአ፡ ዝርአ ዓይነት ሕማም ሽኮር እዩ። ተመራጺ ይኸውን። ክንጥቃዕ ንዘለና ተኽእሎ ብ40 ቍ.ስ 116266 / 201820 (256) ምልክታት ሕማም ሽኮር - ቀቀልጢፍካ ሕማም ሽኮር ሓደገኛ ካብ ዝገብሮ ሚእታዊት ከም ዝጎድል ይገብሮ። ስለዚ ብዙሕ ምሻን፡ ቀቀልጢፍካ ምጥማይ፡ ምኽንያት ጠንቂ ዝተፈላለዩ ሕማማት ሕማም ሽኮር ዘለዎም ሰባት ዝበለጸ ቦርድ ምስንዳእ ተደጋጋሚ ብርቱዕ ጽምኢ፡ ምጉዳል ብምዃኑ እዩ። ሕማም ሽኮር ጠንቂ ጥዕና ክረኽቡ ዓሳ ምምጋብ ከዘውትሩ ሚዛን ሰብነት፡ ሕውዝውዝ ምባልን ቀጻሊ ‘ኬቶ ኣሲዶሲስ’ (keto acidosis)፡ ተመራጺ ከም ዝኾነ ክኢላታት ስነ ዮሴፍ ሃይለማርያም ድኻምን ክኾኑ እንከለዉ፣ ጠንቅታቱ ዋሕዲ ሽኮር ኣብ ደም (hypoglyce- መግቢ የስምሩሉ። ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ድማ ምኽራሽ፡ ልዕሊ ንቡር ክብደት mia)፡ ሕማም ዓይኒ፡ ሕማም ኩሊት፡ ዘይቲ ኣውሊዕ፦ ዘይቲ ኣውሊዕ ጸረተስፋኣለም የማነ ሰብነት ምውናን፡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምቚራጽ መሓውር፡ ረኽሲ ኣስናንን ምቅጻል (anti inflammatory) ባህሪ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ዘይምዝውታር፡ ጽሕጊ/ ገፈል ዘለዎም ግርጻንን፡ ምቚሳል ቆርበት፡ ሕማም ኣለዎ። ስለዚ ንሕማም ሽኮርን ልብን ቍ.ስ 201820 (250) ናይ ምቅላስ ጠባይ ኣለዎ ማለት እዩ። ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ምቊር ድንሽ፦ ኣብ ክንዲ ድንሽ፡ ምቊር ድንሽ ዘለዎ መግቢ ምብላዕ ለይ-ኣውት ኣብ ደም ዝህሉ መጠን ሽኮር ብ30 ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ሚእታዊት ንኸይድይብ ይሕግዝ። ምቊር ድንሽ ብጽሕጊ ዝበልጸገ ዓይነት ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ መግቢ እዩ። ኮሌስትሮል ኣብ ምጉዳል፡ ፋጥና ኣድም ምሕቃቕ መግቢ ብንጥፈት ንምክያድን ይሕግዝ። ብ’ካሮቲኖይድ’ (carotምዝርጋሕ ጋዜጣ enoids) ዝሃብተመ ብምዃኑ ድማ ቍ.ስ.1395-0758045 ሰብነትና ንኢንሱሊን ብቕጽበት ግብረ ምልክታ መልሲ (insulin respond) ንምግባር ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 የኽእል።


ተካይዶ ዘላ ናይ ነፈርትን ሚሳይላትን ኣመሪካ ሓንጎል ምዃና እዩ ዝንገረላ። እዚ መጥቃዕትታት፡ ኣብታ ሃገር ናይ ኣጋር ማለት፡ ነፈርቲ ኲናት ኣመሪካ፡ በዛ ዓባይ ስርሒት ንምክያድ ልዕሊ 3,500 ሓደስቲ ነፋሪት ተመሪሐንን ሓበሬታ ተዋሂበንን ወተሃደራት ናብ ማእከላይ ምብራቕ እየን መጥቃዕትታተን ዘካይዳ። በዚ ከኣ፡ ልኢኻ ኣላ። ብመሰረት ጸብጻባት፡ ቀንዲ ምውቃዕ ናይዛ ማእከል ትእዛዝ ነፈርቲ ዕማም ናይ’ዞም ናብ ማእከላይ ምብራቕ ኲናት ኣመሪካ ዝኾነትን ኣስታት 300 ተላኢኾም ዘለዉ ተወሰኽቲ ወተሃደራት፡ ሚልዮን ዶላር ዝዋግኣን ነፋሪት ውግእ፡ ነቲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ኣብ ሓጺር ንኣመሪካ ኣብ ሰማያት ከም ዓይነ ስውርቲ እዋን ክትጎናጸፎ ዝሓሰበት እሞ፡ ግን ከኣ ናብ ደምበርበር ከእትዋ ከም ዝኽእል’ዩ ዛጊት ክሰምረላ ዘይከኣለ ዘሎ ሸቶታት ዝግለጽ። እዚ ብኢራን ዝተኻየደ ልዑል ንምውቃዕ እዩ። ይኹን’ምበር፡ እዚ ሓድሽ ብልሕን ርቀትን ዝተራእየሉ ስርሒት፡ ስጉምቲ፡ ንኣመሪካ ኣብቲ ኲናት ከዐውታ ኣብ ዘመናዊ ኲናት ዓለምና ዓቢ ለውጢ ይኽእል ድዩ? ንጹር ፖለቲካዊ ዕላማ ዘምጽእ ምዃኑ እዮም ወተሃደራውያን ዘይብሉ፡ ብዝሒ ዘለዎ ኣጋር ሰራዊት ክኢላታት ዝገልጹ። ብሓጺሩ ኢራን ኣብዚ ስለ ዘዋፈርካን፡ ብመሬት መጥቃዕቲ ውግእ ትጥቀመሉ ዘላ ፍሉይ ወተሃደራዊ ስለ ዝኸፈትካን ጥራሕ ከ፡ እቲ ብሰማይ ብልሕን ጥበብን፡ ዳርጋ ንመላእ ዓለም ዘይሰመረ ዕላማኻ ብመሬት ክሰምር ኣዘራራቢ ኮይኑ እዩ ዝርከብ ዘሎ። ይኽእል ድዩ? ዝብሉ ሕቶታት፡ ንሓያሎ ኣብቲ ፈለማ፡ ኢራን ሕሱራት ድሮናት ተንተንቲ ፖለቲካ ዓለምና ኣዛረብቲ ብምውንጫፍ፡ ነቲ ኣማኢት ሚልዮናት ዛዕባታት እዮም ኮይኖም ዘለዉ። ከም ዘስግሮን ከኣ ብዙሓት ተንተንቲ ዩራንዩም ክሳብ 90 ሚእታዊት እዩ ብውሕዱ ን6 ወርሒ ዝኣክል ኲናት ዶላር ዝዋግኡ ‘ፓትሮይት’ ዝተሰምየ ብመሰረት ትእዛዝ ፕረዚደንት ዶናልድ ይገልጹ። ብመሰረት ወተሃደራውያን ክህብትም/ክጻረ ዝኽእል)። ከተካይድ ተዳልያ ምህላዋን መጻብቦ መከላኸሊ ሚሳይላት ኣመሪካ ክትሕንኩኾ ትራምፕ፡ ኣብዚ እዋን ብጠቕላላ ኣስታት ክኢላታት ዓለምና፡ እቲ ሰራዊት ኣሰሊፍካ 5. ነቲ ንመላእ ዓለም ኣናዊጹ ዝርከብ ዘሎ ሆርሙዝ ድማ ንኣመሪካን መሻርኽታን እያ ተራእያ። ድሕሪ’ዚ ኩሉ ከኣ፡ ነቲ ክቡር 50 ሽሕ ወተሃደራት ኣመሪካ እዮም ኣብ ብመሬት ዝካየድ ወተሃደራዊ ስርሒት ጸጥታዊ ዘይምርግጋእ መጻብቦ ሆርሙዝ ዕጹው ኮይኑ ከም ዝቕጽል እያ ተጠንቅቕ ሚሳይላ ተጠቒማ ነዛ ዓቢ ረብሓ ዘለዋ ማእከላይ ምብራቕ ተዋፊሮም ዘለዉ። ዕዉት ክኸውን እንተ ደኣ ኮይኑ፡ ንጹር ናብ ንቡር ንምምላስን፡ ዳግማይ ብዘይ ዝኾነ ዘላ። ‘ኢ-3-ሴንችሪ’ ዝተሰምየት ስትራተጂያዊት ብዘይካ’ቶም ኣቐዲሞም ናብቲ ዞባ ፖለቲካዊ ዕላማን ተልእኾን ክህልዎ ዕንቅፋት ንምኽፋትን። ኣመሪካ ኣብ ኢራን ብኣጋር ሰራዊት ነፋሪት ሓምሺሻታ። ሓንቲ ኢ-3-ሴንችሪ፡ ዝተላእኩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወተሃደራት፡ ኣለዎ። ሃንደበት፡ ካብ ተርባጽ ተላዒልካ ኢራን ንመጻብቦ ሆርሙዝ ዝዓጸወትሉ ስርሒት ንምክያድ፡ ናብቲ ዞባ ፍሉያት ብኣበርክቶኣን ኣድማዕነታን ካብ 10 ነፈርቲ እዞም ተወሰኽቲ ፍሉያት ኣጋር ሓይልታት ሰራዊት ምስ ተዋፍር ግን፡ ሳዕቤኑ ርጉጽ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኣመሪካ ወተሃደራዊ ሓይልታት ልኢኻ ከም ዘላ ኣብ ውግእ ትበልጽ እያ። በዚ ከኣ፡ ምውቃዕ ምዃኖም ዝንገረሎም ዘለዉ ወተሃደራት፡ ፖለቲካዊ ፍሽለት ምዃኑ እቶም ተንተንቲ ቀላጽማ ተጠቒማ ፈጺማ ክትከፍቶ ከም ትሕብረሉ ዘላ እዋን፡ ሰራዊት ኢራን ናይዛ ነፋሪት፡ ንወተሃደራዊ ዓቕሚ ኣመሪካ ኣብ ኢራን ፍሉይ ስርሒት ንምክያድ ከም የረድኡ። ዘይትኽእልን ብሰንኩ ኣብ ዓበድበድ ድማ ነቶም ብመሬት ክመጽኡ ዝኽእሉ ብሓደ ዕዉት ስርሒት ብኸቢድ ከም እተላእኩ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። ብመሰረት ጸብጻባት፡ ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ክትኣቱ ከም እትኽእልን ስለ ዘረጋገጸት ሓይልታት ንምድምሳስ ተዳልዩ ምህላዉ’ዩ ምድኻም ማለት እዩ ዝሕሰብ። ነዛ ፍሉይ ኣመሪካን እስራኤልን፡ ነቲ ኢራን ሓቢኣቶ ዶናልድ ትራምፕ ናብ ማእከላይ ምብራቕ እያ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ዋጋ ዝገልጽ ዘሎ። ኢራን ኣብዚ እዋን ኣስታት ብልሒ እናተጠቕመት ኣብቲ ኲናት ኣላ ዝብላኦ ዝተጻረየ ‘ዩራንዩም’ ንምርካብ ዘዋፍሮ ዘሎ ሰራዊት እዚ ዝስዕብ እዩ፦ ነዳዲ ንሓደ በርሚል ልዕሊ 100 ዶላር ኣብ 610 ሽሕ ንጡፋት ወተሃደራትን፡ ካልኦት ሸቶኣ ብምውቃዕ ትቃለስ ዘላ ኢራን ሓያል ጻዕርታት እየን ኣካይደን። እንተኾነ፡ 1. ኢራን ናብ ማእከላይ ምብራቕ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ነቲ ኣሻቓሊ ኮይኑ ዘሎ ኣስታት 350 ሽሕ ኣባላት ዕቑር ሰራዊትን እያ እምበኣር ኣመሪካ ኣብቲ ፈለማ ኣብ እቲ ዝተጻረየ ዩራንዩም ኢራን ብሳተላይት ዝለኣኽ ዘሎ ገዚፍ ሰራዊት ኣመሪካ ናህሪ ዋጋ ንምጉዳል ኢሉ ምስ ኢራን ኣለዉዋ። እዛ ብብዝሒ ሰራዊት ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልታት ኢዳ ክትህብ ይኹን ብኻልእ ዝተራቐቐ መሳርሒታት ብምርኣይ ርዒዳ ኢዳ ክትህብ፣ በቲ ክልተኣዊ ዝርርብ የካይድ ከም ዘሎ እዩ ማእከላይ ምብራቕ ምስ’ተን ቀዳሞት ትኽእል እያ ኢላ ሃንደበታዊ መጥቃዕታ ክረአ ኣብ ዘይክእል ስፍራ ተሓቢኡ ሓደ ወገን ድማ፡ ኣመሪካ ሕጂ’ውን ኣቐዲሙ ገሊጹ ነይሩ። ድሕሪ ሒደት ሃገራት እትስራዕ ፈሪሳዊት ሃገር፡ ብቕዓት ከፊታትላ። ኢራን ግን መውጽኢ ዘይብሉ ብምህላዉ፡ ንኣመሪካን እስራኤልን ተስፋ ከይቆረጸት ገና ክትዋጋእ ምዃና ሰዓታት ናይቲ ዝሃቦ መግለጺ ከኣ፡ ዋጋ ሰራዊታ’ውን ጸብለል ዝበለ ምዃኑ’ዩ ሰፊሕ ሰልሚ ኮይናታ ስለ ዝጸንሐት፡ እንሆ ንምርካቡ ኣሸጋሪ ኮይኑዎም እዩ ዘሎ። መልእኽቲ ንምትሕልላፍ። ሓደ በርሚል ነዳዲ ብቕጽበት ናብ ትሕቲ ዝንገር። ብተወሳኺ፡ ኢራን ከም መልሰ ሕጂ ፕረዚደንት ትራምፕ ንኣመሪካ ካብቲ ኣመሪካ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ከተማ 2. ኣመሪካ ነተን ኣብዚ ዞባ ዝርከባ 100 ዶላር ክወርድ ተራእዩ። የግዳስ፡ እቲ ግብሪ ናይቲ ኣመሪካን እስራኤልን ኲናት ብኸመይ ከም ዘገላግላ ጠፊኡዎ፡ ኢስፋሃን ተሓቢኡ ክኸውን ከም ዝኽእል መሻርኽታ ዝኾና ሃገራት ዓረብ ኣብ ጎነን ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ምንባሩ ዝተነግረሉ ኣብ ልዕሊኣ ዘካይዳኦ ዘለዋ ቀጻሊ እናሻዕ ዝገላበጥን ዝገራጮን መግለጺታት ዝንገረሉ - ኒኲለሳዊ ኣጽዋር ንምስራሕ ከም ዘላ ተስፋ ንምሃብ። መግለጺ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን መጥቃዕትታት፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ማእከላይ ኣብ ምሃብ ተጸሚዱ ይርከብ። ዝሕግዝ ዩራንዩም፡ ተኸዚኑሉ ካብ ዘሎ 3. ኢራናውያን ክውሰድ ንዝኽእል ድኹም ጎድንታት ናይቲ ፕረዚደንት ምብራቕ ዝርከባ ብኣመሪካውያን ዝውነና ስፍራ ንምምንዛዕ እያ እምበኣር ኣብዚ ሓደገኛ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ኣመሪካ ንኽትምዝምዝ ሓጊዙዋ እዩ ዝበሃል። በዚ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሓያል ሎሚ ኣብ ERI-TV እዋን ኣጋር ሰራዊት ኣዋፊራ ዘላ - ሰጊኦም ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ መኣዲ ዘተ እያ ከኣ ኢራን ጸጥታ ናይቲ ኣስታት 20 መጥቃዕቲ ከም እተካይድ ተጠንቅቕ ኣላ። ብመሰረት ጸብጻባት። ኣመሪካ ነዚ መደብ’ዚ ክቐርቡን ድሌታት ኣመሪካ ከማልኡን ሚእታዊት ካብ’ተን ብደረጃ ዓለም ነዳዲ ይኹን’ምበር፡ እዛ ኣመሪካን እስራኤልን ሰዓት መደብ ኣብ ተግባር ንምውዓል፡ ናብ ኢራን ኣጋር ንምድራኽ። ዝጸዓና መራኽብ ዝሓልፋሉ ስትራተጂያዊ ኣይሂ ቦምባታትን ሚሳይላትን እናዝነባላ ሰራዊት እንተ ኣዋፊራ፡ ክብደት ናይቲ 4. ኣብ ዘይተፈልጠ ምስጢራዊ ቦታ ማያዊ መጻብቦ ክትሓማምሶ ትረአ ዘላ። ከለዋ ፈጺመን ክቆጻጸርኣ ዘይከኣላ ዘለዋ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር ኲናት ከመይ ከም ዝኸውን ብቐሊሉ ተኸዚኑ ዘሎ ኣስታት 440 ኪ.ግ ከም ብተወሳኺ፡ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ፈሪሳዊት ሃገር፡ ብኣጋር ሰራዊት ኣመሪካ 12፡02 ፍኖተ ሂወት ክግመት ዝከኣል ኣይኮነን። ስርሒት ኣጋር ዝምዘን ዝንገረሉ - ክሳብ 60 ሚእታዊት ኲናት ኢራን ድሕሪ ሒደት ሳምንታት ክትስነፍን ኢዳ ክትህብን ትኽእል እያ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) ሰራዊት፡ ነቲ ኲናት ብምንዋሕ፡ ኣንፈቱ ዝሃብተመ (ዝተጻረየ) ዩራንዩም ኢራን ከብቅዕ ምዃኑ እቲ መጻብቦ ከኣ ክኽፈት ኢልካ ምግማት ግን ኣሸጋሪ እዩ። በዚ 12፡50 ዜና ስፖርት ከም ዝቕይሮን ናብ ካልእ ዝሓየለ ምዕራፍ ንምምንዛዕ (ንኣቶማዊ ኣጽዋር ዘገልግል ምዃኑን ክሕብር እንከሎ፡ ኢራን ድማ ከኣ፡ ኣመሪካን እስራኤልን ንዘለወን 12፡55 መደብ ማህደር ልዑል ወተሃደራዊ ጸብለልታ ተጠቒመን 13፡30 ዜና (ዓረብ) ከዳኽማኣ ዘይከኣላስ፡ ብመሬት ኣጋር 13፡45 ሄል ደባይዋ ሰራዊት ኣዋፊረን ክስዕራኣ ይኽእላ እየን 15፡30 ዶክመንት ምባል ዘይሕሰብ ምዃኑ፡ ብዙሓት ወገናት 16፡15 ሞዛይክ (1ይ ክፋል) ይገልጹ። ብሓጺሩ፡ ኢራን ብእትውንኖ 17፡00 ዜና (ትግርኛ) ገዚፍን ብቑዕን ሰራዊት፡ ብእትኽተሎ ዘላ 17፡15 ድርፊ ፍሉይ ናይ ውግእ ሜላ፡ ነቲ ናብ መሬታ 17፡30 ዜና (ዓረብ) ክኣቱ ዝኽእል ሰራዊት ባዕዲ ብዘይ መላሲ 17፡45 ሞዛይክ (2ይ ክፋል) ኣውያት ክትድምስሶ ትኽእል እያ ዝብል 19፡20 እትመት ግምታት፡ ናይ ዝበዝሑ ወተሃደራውያን 20፡00 ዜና (ትግረ) ክኢላታት ኮይኑ ኣሎ - ብመሰረት 20፡15 ሄራር ዝተፈላለዩ ጸብጻባት። 21፡00 ዜና (ትግርኛ) እዚ ከምዚሉ’ንከሎ፡ ኢራን ነታ ንኹለን 21፡25 ፊልም ሳዉን ነፈርቲ ኣመሪካ ከም እትመርሕ ዝንገረላ 2፡0 ዜና (ዓረብ) ‘ኢ-3 ሴንችሪ’ ዝተሰምየት ዘመናዊት 2፡10 ድራማ ነፋሪት ውግእ ኣመሪካ ምህራማ ቀንዲ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ኣዛራቢ ዛዕባ እዩ ኮይኑ ዘሎ። ‘ኢ-3 22፡40 እትመት ሴንችሪ’፡ ናይ ኩለን ነፈርቲ ውግእ


ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ-ሃለቃ) ዕላማታቶምን ይገልጹ። ብኻልእ መዳይ መሳርሒታትካ ምስ ተቋርጾ ግን፡ ንዕርበትካ ኣብያተ ክርስትያናትን መሳጊድን እንፈትዎ ዓይነት መሳርሒ ሙዚቃ ምዃኑ ይንገር። ኣብ ልዕለኻ ሓደጋ እንተዀና፡ መለኮታዊ እምነተንን እንታይ እዩ ተባሂልና ምስ እንሕተት ምውራዶም ዘይተርፍ እዩ። ኣብ ሓደ ጸሎተንን ንኸብጽሓ ያታውን ዘመናውን እንታይ ኢልና ምመለስና? ሳክስፎን፡ ጊታር፡ ውሱን ቦታ ተዀዲሞም፡ ንጣዕሚ ናይቲ መሳርሒታት ሙዚቃ ይጥቀማ እየን። ጃዝ፡ ዑድ፡ ሃርሞኒካ፡ ሻምቢቆ፡ ፒያኖ፡ ክራር፡ ዝወጽእ ድምጽታት የስተማቕሩ። ኣብ’ቲ ምስ’ቲ ናብ ሰማይ ዝውርወር ጥዑምን ዋጣ፡ በገና፡ ኣባንጋላ፡ ከበሮ ወይስ ድሮቡካ....? ዝውንንዎ ግዝኣት ጫካ ንቓና ህርመታትካ ነዊሕን ማህሌት፡ ውዳሰ፡ ዜማ፡ ዶዓ... ብፍላይ ነቶም ተውህቦ ናይ ሙዚቃ ዘለና ሰሚዖም ስለዝድሰቱ ድማ፡ ጀሚሩ ክሳብ ወዘተ ድማ ብህርመት የሰንየኦ እየን። ሰባት፡ ካብ’ዞም ዓይነታት መሳርሒታት ዝውድእ ካብ ዘለውዎ ቦታ ኣይለቁን። ሰባት ብዕቱብ ንኽከታተልዎ ከኣ፡ ሓይሊ እዚኦም ተፈልፊሉን ተፈቲሉን ዝወጽእ ብፍላይ ነብሪ ግን፡ ፍሉይ ምዃኑ እዩ ሰሓብነት ኣለዎ። ብፍላይ ቈልዑን ቅኒት ህርመታት ብዘየገድስ ክስሕበና ግድን ዝንገረሉ። ዝጀመርካዮ ህርመት ሻምቢቆ መንእሰያትን። ብሓጺሩ ሰባት ብሙዚቃ እዩ። ብፍሉይ ንሓደ ካብዞም መሳርሒታት ከተቋርጾ የብልካን ይብሃል። ብሕልፊ ኣቢሎም ንፈጣሪኦም የመስግኑ። ክኢላ ሃራሚ ምስ ዝኸውን ተገሪሙ ርእሱ ክንፈቱ ንኽእል ኢና። ዝዀነ ደርፊ ኣብ ሰባት ንጥዑም ህርመታት ሙዚቃ፡ እናነቅነቐ ኣብ ፍሉይ ስምዒትን ዓለምን ዝድረፈሉ ኣጋጣሚ ከኣ፡ ድምጺ ናይ’ቲ ንሕሉፍ ህይወቶም እናዘከሩ እዮም ከም ዝኣቱ ፈላጣት ናይ’ዚ ዓውዲ ኣብ እንፈትዎ ዓይነት መሳርሒ ክሰምዖ ዝናፍቑሉን ዝነብዑሉን። ምስ ትማሊ መጽናዕቶም ኣስፊሮሞ ይርከቡ። ህርዲግ ዘይብል ሰብ ዳርጋ የለን። ካብ ዘለዎ ዝኽርን ምትእሳሳርን ጉድ እዩ። እንተተሓጒሱ ከኣ፡ “ሑብ” ዝብል ፍቕሪ ናይ’ቲ ዝፈትዎ ዓይነት መሳርሒ ሰባት ንናይ ግዜ ቁልዕነትን ንእስነትን ድምጺ ከም ዘውጽእ’ውን ይዝረበሉ። ሑብ ዝተላዕለ፡ ኣብ ገዛኡ ክለማመድ ዝርአ እናዘከሩ ይደፋነቑሉ። ከም ኣብነት ኣብ ጥዑም ድምጺ ነብሪ እዩ። ብኻልእ ወገን ሰብ’ውን ብዙሕ እዩ። ምኽንያቱ ሙዚቃ ናይ’ቲ እዋን ክትል ይብሎ። ነዞም ነገራት ትድሰትን ትዕልልን፡ ወዘተ። ሕርሕራይ ዓበይቲ ኣቦታትናን ኣያታትናን እንተ “ሑብ” መግለጺ ፍቕሪ ወይ ፍትወት ንህይወት ዘድሊ ክሹን ቀመም ስለ ዝዀነ። እዚኣቶም ከዘክሮ ዝኽእል ሓይሊ እንተ ገይሩ ናብ ዓለሙ ይነቝተካ። ብእኡ ደኣ ወሲድና ንናይ ሱሳታትን፡ ናይ ግዜ እዩ። ብህርመት ናይ’ቲ ጣዕሚ ተፈኽኒኑ ሙዚቃ ከም ሚሳይል ዝውንጨፍ ሃልዩ ድማ፡ ሓይሊ ቅኒታት ሙዚቃ ኣቢልካ ምስ’ቲ ደርፊ ንደቓይቕ ምስ ገሽካ ብርግኣትን ስነ-ስርዓትን እናሰምዓካ እንከሎ፡ ሰውራን ዝነበሩ ሰባትን ሽዑ ዝሰምዕዎም ሓይሊ ይውንን። ልዕሊ ጥይትን መድፍዕን እዩ። እዞም ዝጠቐስናዮም መሳርሒታትን ድማ፡ ድሕሪ ግዜ ናብ ውነኻ ትምለስ። ምስ እተቋርጾ ግን፡ መዓልትኻ ከም ዝኣኸለ ዝነበሩ ምኡዛት ሙዚቃን ይናፍቑ። ዝብርትዕ ሓይልን መልእኽትን ድማ ዝተረፉን ብዘውጽእዎ ደሃያቶም ኣቢሉ ወኒ ምስ ዘይትዓግብ ግን፡ “ንሰልሶ፡ ቢስ” ፍሉጥ ነገር’ዩ። ብቝጥዐ ተወርዊሩ ንእዋን ንእስነቶም እናዘከሩ እዮም ናብ’ቲ ኣለዎ። ከም ኣብነት ናይ ሱሳታትን ስምዒታቱ ይቕስቀስ። ብምባል ድምጽታት ልሳንካ ከይተረፉ ሰብዓታትን ደርፊ እናሰምዐ ዝዓበየ ሰብ፡ ንዓይን ንኸምዚ ከማይን፡ ሙዚቃ ንሽዑ ኣብ ወኒ ዓሪዶም ባዕሎም ይስዕሩኻ። ኣብ ብቕጽበት ናብቲ እዋን ክገይሽን ክሕንበብን ጥራሕ ተሰሚዑ ዝሃስስ ወይ ዝተርፍ ፍጹም ከበባን ቁጽጽርን ሓይሊ ሙዚቃ ግድን እዩ። ናብ ሕሉፍ ግዜ ተመሊሱ ኩሉ ዝመስሎ ሰብ ኣይሰኣንን። እንተዀነ፡ ትኣቱ ማለት እዩ። ኣእምሮኻ ንዝዓቖሮ ነገራት ይዝክር። ይጠዓስን የስተንትንን፡ ሙዚቃ ከም ኩሕሊ ኣብ ዓይኒ፡ ብዝኽሪ ዝኽርታት ውግእ ድዩ ዋዛን ጸወታን ይስሕቕን ይሕበንን፡ ይትክዝን የስቆንቍንን፡ ኣብ ልቢ ዝተርፍ ተናፋቒ ጣዕሚ እዩ። ዓርከ መዘና፡ ንእስነትን ዕርክነትን፡ ልግሲ፡ ይዘልልን ይዕልልን፡ ይጸንዕን ይተብዕን...። እናሓንሳእ ዋኒንካ ኣረሲዑ ብዝኽሪ ምስኡ ሓድነትን ስኒትን፡ ጓይላን ደበላን፡ ስራሕ፡ ትምህርቲ፡ ወፍሪ፡ ህንጸትን ክተትን. ብጽፍዒታት ቅኒታቱ፡ ብሓንባሲት ኣብ ቀላይ ጦብላሕታ ውንጅርጅር ከም ትብል ይገብረካ። ግዝያዊ ጕዕዞን መገሻን ናብ ውዕሎታት ህይወት ትማሊ። ከም ስንቁ ብምቝጻር ኣብ ፈረስ ተወጢሑ፡ ንርሑቕ መገሻ ዝጐዓዝ ፈረሰኛ፡ ንድሕሪት ከም ትጋልብ ይገብረካ። ምስ ተበገስካ ናብ ጋህዲ ዓለምካ ዝመልሰካ እንተ ሃልዩ ከኣ፡ ሰብ ምስ ዝህሉን እታ ደርፊ ምስ ትውዳእን ጥራሕ እዩ። ይጎብጠካ። ባዕሉ ዓጊቡ ክሳብ ዝእለ ዝሓለፍዎ ጕዕዞ ህይወት ሸለውለው ሙዚቃ ልዕሊ ማይን መግብን ዝሕረ ክትሃርም ኣለካ። ስለ’ዚ ሙዚቃ፡ ማዕረ እናበሉ ዝነብዑን ዝትክዙን። ብፍላይ ኣብ ነዳዲ ህላወ እዩ ክበሃል’ውን ይከኣል። ንልቢ እንስሳታት ዝሰልብ ዘላህን ካብ ኰነ፡ ግዜ እርጋን ተወጢሖም፡ ብሓሳብ ናብ’ቲ ሞተር’ዩ ብሞራል ዘንቀሳቕስ ደፋኢ ንሓይሉ ምግማት ዘጠራጥር ኣይኰነን። ዝነበርዎ ፍጻመን ግዜን ምሉእ ስምዒቶም ሓይሊ። ብእኡ ትሕበን፡ ትዘናጋዕ፡ ትስሕቕ፡ ከም ኣብነት ኣብ ሕብረተሰብናን የብሉ። ንፍቕራዊ፡ ማእቶታዊ፡ ገድላዊ ተዋግዕ፡ ትነቅሕ፡ ትውደብ፡ ትወፍር፡ ካልኦት ሕብረተሰብ ኣህዛብ ዓለምናን ህይወቶም ብዕምቆት ይዝክሩ። ብሓፈሻ ትድሰት፡ ትዓጥቕ፡ ትቃለስ ከምኡ’ውን እንተ ደኣ ወሲድና፡ ኣብ ዲቕ ዝበለ ብስምዒት ተዘክሮ የዅድዱ። ትውነስን ትንስነስን። ድምጺ ሙዚቃ ጓይላ፡ ዛር ናይ መሳርሒታት ሙዚቃ ሙዚቃ ክሳብ ሎሚ ሓይሉ ከይቀነሰ ዲም ክብልን ሰብ ክልዓልን ሓደ’ዩ። ዘለዎም ሰባት ኣለዉ። ብፍላይ ንፉዕ ኣብ’ቲ እዋን ዝነበሩ መተዓብይቱ፡ ስድራኡ፡ ከም ትቓዝንን ከም ትሕጐስን ትሰራሰርን ንስምዒታት ሰራውር ደምና ቀልጢፉ ናይ ዝነብር ዘሎ ህያው ቅርሲ እዩ። ሰብ ሃራሚ ከበሮ፡ ሃራሚ ክራር ጭራ ዋጣ፡ መማሃርቱ፡ መምህራኑ ድማ ብሽኵሽኳ ዝገብር ሰሓቢ መንፈስ ኣለዎ። ነዚ ኢና ምቍጽጻር ሓይልን ክእለትን ኣለዎ። ኣብ ተወሊዱ ኣብ ዕድመኡ ዓብዩ ክመውትን ኣባንጋላ፡ እምብልታ... እንተ ደኣ ሃልዩ፡ ዝኽሪ ሙዚቃ ኣቢሉ ይጸድፍ። “ኣየ’ወ ድማ፡ ሓይሊ ሙዚቃ እናበልና እንጠቕሶ። ልብናን ኣእምሮናን ኣትዩ ድማ፡ የንቅሓና ክሓልፍን እንከሎ፡ ሙዚቃ ግን ሃራሚ ንስምዒቶም ዘለዓዕል ክእለት ምስ ዝነበረ ግዜ ክጥዕም፡ ክሓስም” እናበለ ከኣ፡ ሙዚቃ ከም ዝዀነ ድምጺ፡ ብእዝኒ ጥራይ ወይ የሕዘንዝነናን። ነጎድጓድ ድምጽታት ኣይመውትን እዩ። ብፍላይ ብሰሓብን ዝህልዎ፡ ዛር ወኖም ይለዓሎም። ክሳብ ኣብ ባሕሪ ዝኽሪ ጦምበላሕ ክብል ይረአ። ዝስማዕ ኣይኰነን። ብሓሙሽተ ህዋሳትና መሳርሒ ምስ ሰማዕና፡ መትረባት ነርቭ ፈጠራውን ክእለታት እንተ ተሃኒጹ፡ ባዕሎም መንዮሞ ዘፍ ኢሎም ካብ’ቲ ጓይላ ውነኡ ምስ ህርመት ሙዚቃ ትማሊ እናወገነ ዝስተማቐርን ዝስማዕን ጥበብ እምበር። ኣብ ኣካላትና ይፈታታሕ። ሰብነትና ድማ፡ ምስ ስምዒታቱ ከይነከየ ካብ ወለዶ ናብ ዝወጹ ድማ፡ ክኢላታት ናይዚ መሳርሒ ይዕዘር። ኣብ ዝኽርታትን ስምዒታትን ዓለሙ ድማ፡ ሸዀርተት የብለካ። ብሓደ እዝኒ እናተላፈነ ኣብ ድቕድቕ ስምዒት ወለዶ እናተሓደሰ ይሰጋገር። ሓይሊ ዝጀመርዎ ህርመት ኣየቋርጹን። እንተ ትማሊ ተወጢሑ ድማ፡ ይፈራረቕን ትርግታን ስምዒትን ኣብ ቅርዓት ዕላማታቱ ይኣቱ። ተሰማዕነቱ ከይቀነሰ ንዘልኣለም ይነብር። ዘይኰይኑ፡ ዛር ወይ ጊኒ ስምዒታቶም ይደፋነቕን፡ ይፍኽነን ዝነብዕ’ውን የዕስለካ። ኣብ መትንታት ኣትዩ ወኒ ከም ኣብነት ኩሎም ስነ-ጥበባውያን ኣይሰኣንን። ናይ’ቲ እዋን ነገራት ድማ፡ ስምዒታት ዘለዓዕል ተኣምራታዊ ሓይሊ እዩ ድምጽታት ጃዝ፡ ከበሮ፡ ብሓፈሻ ጥሪም ስለ ዘይዓግብ፡ ነቲ ጓይላን ሰብን ብረበሻ ኣባላት ማሕበር ትያትር ኣስመራ ሪም ኣውታር (ስልክታት) ክራርን ጊታርን ክብጽብጽዎ ይረኣዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ ዝሰዓቡን ወሲኽካ ናይ ሓምሳታት፡ ሓደ ብሓደ ከም እምባ ተዀይጡ ኣብ ሙዚቃ። ብእኡ ኣቢልካ ድማ፡ ብዝኽሪ ከም ክግዕር ምስ ጀመረ፡ ተዓቢሱ ዝነበረ ብዙሓት ሕብረተ-ሰብ ኣፍሪቃ ዝውቱር ሱሳታትን ሰብዓታትን ሰማንያታት፡ ቅድሚኡ ቅጅል ይብሎ። ጸወታን ሰሓቕን፡ ትገይሽን ከም ትዕዘርን ይገብር። ኣብ ዓለሙ መናፊት ኣካላት ብደስታ ይውረር። ተርእዮ እዩ። ድምጺ ሙዚቃ ዘይርአን ቴስዓታት ከምኡ’ውን፡ ብምሉኡ ፍርያት ራህዋን ሕሰምን፡ ጣዕሚን መከራን.... ሸፊትካ ከኣ ንግዜያዊ ትድሰት፡ ትነግስ፡ ብሕልፊ’ቶም ንብቕዓት ጥዕና ሳምቡእና ዘይጭበጥን ደኣ ይዅን እምበር፡ ምስ ሰውራዊ ደርፍታትን ሎሚ ድሕሪ ግዜ ኰታ ኩሉ ተግባራትን ምንቅስቓሳትን ትሓዝንን ትቓዝንን፡ ትዘናጋዕን ተዕልልን፡ ዘረጋግጹ ከም ሳክስፎን፡ ሻምቢቆ፡ ደርማስን ክንዲ እምባ ዝኸውንን ሓይሊ እንክትሰምዖ ዝፈጥረልካ ባህታን ትዝታን መለኸት፡ እምብልታ... ዝኣመሰሉ ጸላኢ ዘጋጩ ብርትዐ ኣለዎ። ርዱእ እዩ። ብድርኺት ናይዞም ህርመት ተነፋሕቲ ናይ ትንፋስ መሳርሒታት ምስ ብሓፈሻ ሙዚቃ፡ ሓደ ሰራዊት ወይ እቶም ደርፍታት ዝተሰለፈ መንእሰይ ኣዳመጹ ምሉእ ሰብነትና ናብ ከበሮ እዝኒ ህዝቢ፡ ሓኒኑ ኣንጻር ጸላኢ ንኽምክትን ቊጽሩ ክንደይ ኰን ይኸውን ኢልና ይልወጥ። ንሃርሃሪ ድምጽታቱ ሰሚዕካን ሓሞቱ ሓፍ ንኸብልን ንኽዓጥቕን፡ እንተሓሲብና፡ ማእለያ የብሉን። ብሓጺሩ፡ እናተዓዘብካን ድማ፡ እንተስ ብውሽጥኻ ንጅግንነቱ ዝገልጽ ሓይሊ እዩ። ሓይልን መልእኽትን ሙዚቃ ጽልዋኡ እንተስ ኣብ ማእከል እቲ ጓይላ ኣቲኻ መሳርያ ሙዚቃ ልዕሊ መሳርያ ኣጽዋር ቀሊል ስለ ዘይኰነ፡ ክብሪ ዘለዎ ዕዮ እዩ። ተሃንካ ተውጽእ። ስምዒታትካ መታን ዓለምና እዩ። ብተግባር ከኣ፡ ተሰሪሑሉ ሙዚቃ ንፍቕሪን ጥልመትን፡ ሓጐስን ከይኩለፍ፡ ከቋርጽ’ውን ኣይትደልዮን። እዩ። ፍርቂ ዕጥቂ (ሓይሊ) ናይ’ቲ ሓዘንን፡ ንጅግንነትን ንዓወትን፡ ንጽንዓትን ልክዕ ከም መግብን ማይን ተናፋቒ ስለ ተቓላሲ ህዝቢ ድማ ንሱ እዩ። ከም’ዚ ክብረትን፡ ንሕርቃንን ተንኰልን፡ ምስጋናን ዝዀነ። ስለዚ’ዩ ከኣ ሙዚቃ፡ ሓይሊ ክብሃል እንከሎ ግን፡ ልክዕ ከም ቡንባ ናፍቖትን፡ ንዕርቂን ሕውነትን፡ ንዕርክነትን ህይወት’ዩ እናተባህለ ዝጽዋዕ። ዝፍንጀር ሓያል ተባራዒ ባህርያት ከም ምድግጋፍን፡ ንጽምዋን ትዝታን፡ ንስስዐን ክኢላታት ሙዚቃ ከም ዝጠቕስዎ’ውን፡ ዘለዎ ምፍላጥ ይከኣል። ንጸላኢ ዕረ ለውሃትን፡ ቅንዕናን ጽልኢን፡ ... ግርም እንስሳታት እንተዀኑ፡ ብድምጺ ሙዚቃ ኣጒሲሙ፡ ንዋናታቱ ወለላ መዓር ዘስቲ፡ ገይሮም ይገልጹ። ምእንቲ’ዚ፡ ሙዚቃ ይልሃዩ እዮም በሉኹም። ዋላ ካብ ርሑቕ ጥዑም መስተ ብርዚ እውን እዩ። ሰፊሕን ረቂቕን ከምኡ’ውን፡ ዓሚቝ ድምጺ መሳርሒታት ሙዚቃ ምስ ሰምዑ፡ ሓይሊ ሙዚቃ። ሰባት ብእኡ ኣቢሎም መልእኽትን ሓይልን ዘለዎ መትኒ ደቂክቋደሱ ከበሮ እዝኖም ኵር ኣቢሎም እናተሰራሰሩ፡ ባህግታቶም፡ ትልምታቶምን ሰብ እዩ።


እተን ብጸጋም ተሰሊፈን ዝነበራ ኣሃዱታት 12ን ከኣ ናይ ሰለስተ መዓልታት ቀለብን ህ.ሰ. ብዕለት 19/2/82 ናብ እንድነ ኣብ ዓንቀጻት 19 ክፋል ናይዚ ጥይትን ብምሓዝ፡ ነቲ ከቢድ ብረታቶም ከኣ ወጽኣ። ካብ ብር/44 ሓንቲ ሓይሊ ሳላ ኣርእስቲ’ዚ፡ ድሕሪ ተበግሶ ታሕሳስ ኣብ መጽዓኛታት ጽዒኖም፡ ምንቅስቓሳቶም ዝተደረበቶም’ውን ንእንድነ ምሉእ መዓልቲ 1979 ብዛዕባ ኣብ ዝተፈላለየ ኣብ ትሕቲ ትዕዝብቲ ህዝባዊ ሰራዊት ሒዘንኣ ወዓላ። እንተኾነ ግን፡ ጸላኢ መድረኻት ዝነበሩ ናይ መከላኸሊ እናተጋለጸ መንገዶም ቀጸሉ። በዚ ኣገባብ’ዚ ተወዲቡን ሓይሉ ጠራኒፉን ስለ ዝተዋግአን፡ መስመራት ግንባር ናቕፋን ኣብኡ ናቕፋ ተጓዒዞም ብዕለት 16/2/82 ናብ ዕርድታት ከባቢ ሰዓት 17፡00 ካብቲ ቦታ ለቒቐን ካብ ዓሪደን ዝነበራ ኣሃዱታት ህዝባዊ ህ.ሰራዊት ክጽግዑ ኣምሰዩ። ሕዳቕ ንምብራቕ ኣብ ዘሎ ጎቦ ሒዘን ሰራዊትን ዓቕሚ ሰበን ዕጥቀን፡ ሓዲረን። ወራር ቀይሕ ኮኾብ ንምፍሻል ጸላኢ፡ ናብ ዕለት 17 ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ዝገብራኦ ምስ ዝነበራ ምቅርራባት፣ ናይ ስለያ ኣሃዱታት ሰዲዱ ኣተሓሕዛ ክፍለጦር-3 ሒዙዎ ዝነበረ ቀለብ ካብ ከምኡ’ውን ድሕረ-ባይታን ኣሰላልፋን ህ.ሰራዊትን ንዝነበሮ ቦታትን ከጽንዕ ሰለስተ መዓልቲ ንላዕሊ ዘየቐኒ ብምንባሩ፡ ፈቲኑ። ንንግሆኡ ኸኣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ነቲ ዘጋጠሞ ሕጽረት መጐዓዝያ ኣብ ግምት ኣሃዱታት ጸላኢ ኣብቲ ግንባርን ዓቕሚ ዝተንቀሳቐሰ ሓይሊ ጸላኢ ተዅሲ ተኸፊቱ ብምእታው፡ ዕጥቅን ሰንቅን ብሄሊኮፕተር ሰቡን፣ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ንራብዓይን ተጸፊዑ’ውን ንድሕሪት ተመልሰ። ኣብቲ ከም ዝቕረበሉ ተገይሩ። በቲ ቀጻልን ሓምሻይን ኣከታቲሉ ወራር ዘካየደ ምስቶም ሰለስተ መስረትቲ ክ/ጦራት እዚ ምንቅስቓስ ንወራር ኣብ ክንፊ ሳልሳይ እዋን’ቲ ኣብዚ ዝጥቀስ ዘሎ ቦታ ዝነበራን ዘየዕርፍን ዘካየዶ ውግእ፡ ብ19/2/82 ንእንድነ ግብረሃይል 508 ዓቕሙ ተጸንቂቑ ናደው 36,500 ዓቕሚ ሰራዊት ጸላኢ ኣብ ግግንንባባርር ምስ ሰለስተ ብርጌዳት ናይ ክ/ጦር-3 ዝዋግኣ ተቖጻጸረ። ይዅን’ምበር፡ ‘ሓይሊ ተጋደልቲ ብጸረ-መጥቃዕቲ ህዝባዊ ሰራዊት ግንባር ናቕፋ ተሰሊፉ ነይሩ። ኣብ ናይ ሻድሻይ ወራር መደብ ጸላኢ፡ ዝነበራን ኣሃዱታት ህ.ሰራዊት ሓንቲ ሓይሊ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ’ ዝብል ገምጋማትን ተደፊኡ ናብ ክሳድ ዓሽሮም ተመሊሱ ኣብቲ ግንባር ተሰሊፉ ዝነበረ ናይ ሰለስተ እቲ ቀንድን ኣገዳሲ ዝውቃዕ ሸቶን ምትሓዝ ናይ ብርጌድ 51፡ ሓንቲ ሓይሊ ናይ ብርጌድ ስክፍታን ስለ ዝነበሮ፡ ምእንቲ ኣብቲ ቦታ ከም ዝዓረደን ኣንፈቱ ክሳብ ዝስሕት ብርጌዳት ዓቕሚ ሰብ ወገን ምስ ቦጦሎኒ ናቕፋ እዩ። ነዚ ተልእኾ’ዚ ግብራዊ ንምግባር 7ን ሓንቲ ጋንታ ናይ ከቢድ ብረትን ምሉእ ሓይሉ ተኸርዲኑ ከይድምሰስ፡ ከም ዝተገብረን ርኢና። መቐጸልታኡ ሜካ 76 ካብ 4,596 ዝሓልፍ ኣይነበረን። ወሳኒ ተራ ሒዘን ዝንቀሳቐሳ ዝነበራ ኣሃዱታት ነይረን። ብ20 ለካቲት 82 ናብ መንጎ መንድዓትን እእንንሆሆ፤፤ ናይ ገለ ኣሃዱታት ወያነ ተወሳኺ ዓቕሚ ከኣ፡ ክ/ጦራት እዚ ናደው (ክ/ጦራት-3፡ 17ን ጸላኢ በቲ ቀዳማይ ተጸፊዑ ዝተመልሰሉ ሕሹፍን ተንቀሳቒሱ ሓደረ። ሓይልታት ምስ ምቅርራብ ሻድሻይ ወራር ተራራ ሰብ’ኳ ተሰሊፉ እንተነበረ፡ ግን ብዝኾነ 22ን) ነበራ። በቲ መደብ መሰረት ከኣ፡ እቲ ምንቅስቓስ ኣይተገትአን። ከም ሓድሽ ህ.ሰራዊት ከኣ፡ ነቲ ምዕባለታት ኣብ ግምት ክ/ጦር 22 ኣርባዕተ ብርጌዳት ሒዙ ናብዚ ይዅን መንገዲ ዓቕሚ ሰብ ተጋዳላይ ብኮሎኔል ተሻገር ይማም ዝምራሕ ዝነበረ ሓይሉ ወዲቡ ንኻልኣይ ግዜ ፈቲኑ፣ ብምእታው፡ ንሩባ ሕዳቕን ጎልጎል ኣግራዕን ግንባር ምስ ተጸንበረ፡ ኣተሓሕዛን ኣወዳድባን ንብዝሒ ሰራዊት ጸላኢ ኣብቲ ግንባር ክዳረጎ ክፍለጦር-3 ብግሬደራት መንገዲ እናጸረገ፡ ህ.ሰ ግን ንሓንቲ ሓይሊ (51.33) ደሪቡ ዝኣስር ኣገዳሲ ታባታት ሓዛ። ጸላኢ’ውን ሓይሊ ጸላኢ ምቅይያር ኣምጺኡ። እቲ ዝኽእል ኣይነበረን። ከበድቲ ኣጽዋር ናብ ኣግራዕ ንምውራድን ስለ ዝመከቶ፡ ጸላኢ ዝኾነ ለውጢ ክገብር ናብዚ ቦታታት’ዚ መጥቃዕቲ ብምኽፋት ብጸላኢ ተታሒዙ ዝነበረ ቀዋሚ መከላኸሊ ዕለት ምጅማር ሻድሻይ ወራር እናተቓረበ ናይ ማይ ቦታታት እናሓዘ ንጽርግያ ናቕፋ ኣይከኣለን። ግን፡ ከባቢ ሰዓት 10፡30 ምሉእ መዓልቲ ክሃጅም ወዓለ። ሓይልታት ኣብ ዝመጽኣሉ፡ ህዝባዊ ሰራዊት’ውን ናይ ደጀን ምዕጻውን ተልእኾ ወሰደ። እዚ ማለት ዕርድታት፡ ምሉእ ብምሉእ ብተራራ ክ/ጦር ምክትታል ንቕሓቱን ንጸላኢ ኣብ ዘሕምም ከኣ፡ እቲ ብዝተፈላለየ መኣዝናት ዝጥቃዕ 22 ክትካእ ከሎ፡ ኣብኡ ዓሪደን ዝጸንሓ ኩለን ጎድኑ ናይ ምህራም ምንቅስቓሳቱን ደው ዝነበረ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ብሰራዊት ጸላኢ ኣሃዱታት ጸላኢ ድማ ንድሕሪት ገጸን ከም ኣየበለን። ከምቲ ብዛዕባ “ኣልፋ ፕሮጀክት” ተደፊኡ ንድሕሪት ኣብ ዝስሕበሉ ግዜ፡ ዝወጽኣ ገይሩ። ዝገለጽናዮ ውግኣት፡ ኣብ ድሮ ዕለታት ንብረቱ ንኸየህድም መንገዲ ንምዕጻው ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ብንኡስ ግብረ ሃይል ምጅማር ወፍሪ ቀይሕ ኮኾብ’ውን ኣድላዪ ነይሩ ሓሳብ ጸላኢ። ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ 508 “ሀ” ዝፍለጥ ዝነበረ ኣሃዱ፡ ኣጋር ክ/ጦር ዘበለ ስጉምትታት ይወስድ ነይሩ እዩ። ወራር ግንባር ናቕፋ ኣትኪሉ እንተመኪቱ ኸኣ፡ -3 (3ኛ ክ/ጦር) ክስመ እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ክጅመር ክልተ መዓልታት ኣብ ዝተረፈሉ ጸላኢ ብድሕሪት ተዓጺፉ መንገዲ ተኸቲሉ ክፋሉ (508 “ለ”) ዝበሃል ዝነበረ ድማ ዕለት ንኣብነት፡ ኣብ ቆጋይ (መስመር ጽርግያ ብምምጻእ ንምምራኹ ወይ ንምድምሳሱ ኣጋር ክ/ጦር 17 ተባሂሎም ከም ዝጽውዑ ከረን ኣፍዓበት) ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ጸላኢ ዕላማ ነይሩዎ። ተገይሩ። እዞም ክልተ ክፍለጦራትን ኣሰንባሪ መጥቃዕቲ ፈጸመ። ብ13 ተልእኾ ናይቲ ብኮሎኔል መኮነን ዘውዴን ሳልሳዮም ተራራ ክ/ጦ 22ን ሓቢሮም ከኣ ለካቲት 1982 ኣብ ናይ ቆጋይ መዓስከር ኮሎኔል ሰብስቤ ንጋቱን ዝምራሕ ክ/ጦር ንእዚ ናደው መስረቱ። ዓቕሚ ሰብ ናይዞም ጸላኢ ብዝኸፈቶ መጥቃዕቲ፡ ኣብኡ 17 ከኣ፡ ብጎላጕል ናሮ ብምስላፍ፡ ብትክሰ ኣሃዱታት ጸላኢ ምስ ኣሃዱታት ከቢድ ዝነበረ ጸላኢ ብምሉኡ ተደምሲሱ። ኣብቲ ኣቢሉ ናቕፋ ክሕዝ። ብኮሎኔል እሸቱ ብረቶምን ክፍልታቶምን ብኣጠቓላሊ ክሳብ ስርሒት’ቲ ዝተሳተፋ ኣሃዱታት ህ.ሰራዊት፡ ገብረማርያም ዝምራሕ ተራራ ክ/ጦር 22 17,650 ይበጽሕ ነይሩ። ኣሰላልፋን ዓቕምን ተጻረርቲ ሓይልታት 6ይ ወራር ቦጦሎኒ 58.1፡ ቦጦሎኒ 75፡ ሓደ ሓይሊ እውን ካብ ኣንፈት ደቡብ ንዕርድታት ኣጋር ክፍለጦር-3 ክሳብ 4,000 ዓቕሚ ካብ ብር.77፡ ክልተ ጋንታ ናይ ሓይሊ ህዝባዊ ሰራዊት ምስባርን ንህዝባዊ ሰራዊት ብቦታ ናይ ሓንቲ መስርዕ ወገን ሰሊኹ ስለ ህ.ሰራዊት ግን ኣይተደፍአን፣ ብኣንጻሩ ነይሩዎ። ኣጋር ክ/ጦር 17 ድማ 3,000 76.31 ምስ ሓደ ጋንታ ካብ ሓይሊ 76.12 ምኹብኳብን ዕላማ ከም ዝነበሮ’ዩ ዝፍለጥ። ዝኣተወ፡ ሓይልታት ህ.ሰ. ናብ የማነ ጸጋም ምሸት (ከባቢ ሰዓት 16፡00) ጸረ-መጥቃዕቲ ይበጽሕ ነይሩ። ተራራ ክ/ጦር 22 ኸኣ ነይረን። ነዚ ዝተጠቕሰ ዕላማታት ክዉን ንምግባር ኣብ ክልተ ተመቕላ። ነቲ ብጸላኢ ዝተታሕዘ ብምግባር ገለ ገለ ቦታታት ክቆጻጸራ ከኣላ። 9,000 ብዝሒ ነይሩዎ። ተራራ ክ/ጦር 22 መዓስከር ቆጋይ፡ ዕርድታቱ ብካናለታት ከኣ፡ ጸላኢ ነቲ ተጋደልቲ ሒዞሞዎን ቦታታት ንምምላስ ክሳብ መሬት ዝመሲ ናይ ሽዑ ምሸት፡ ቦጦሎኒ 75 ካብ ክፍልታት ንኣርባዕተ ብርጌዳት ይሓቁፍ ስለ ዝነበረ ዝተሃደመን ብጸረ-ሰብ ነተጕቲ ዝተሓጽረን’ዩ ኣደልዲሎም ተቐሪቦምሉን ዝነበሩ ድፋዓት ጸረ-መጥቃዕቲ ፈተነታት’ኳ እንተተገበረ፡ ግን ንዝመጽአት ሓንቲ ሓይሊ ብምድራብ ዓቕሚ ሰቡ ካብተን ካልኦት ክ/ጦራት ነይሩ። ኣብቲ ከባቢ፡ ኣካል ክ/ጦር 22 ሻለቃ ገዲፉ ንጸጋም (ንወገን ናሮ) ከግፍሕ ጀሚሩ። ዝኾነ ኣሳልጦ ኣይተረኽበን። ሽዑ፡ ህ.ሰ. ንመጠቃዕቲ ምድላው ክትገብር ሓዲራ። ዝተዓጻጸፈ ዓቕሚ ሰብ ነይሩ። ኣሃዱታት 514 እዩ ነይሩ። 600 ዝኸውን ዓቕሚ ሰብ ብዘይካ’ዚ ንክፍለጦር-3 እውን ንወገን ዓገት ዝነበሮ ቦታ ካብ እንድነ ክሳብ መንድዓት ብዕለት 21/3/82 ወጋሕታ’ውን ጸረከቢድ ብረት 950፣ ክፍልታት 650 ዓቕሚ ነይሩዎ። በቲ ናይ ህዝባዊ ሰራዊት ስርሒት ኣንቀሳቒሱዎ። ይዝርጋሕ ነበረ። መጥቃዕቲ ወሰደት። ጸላኢ ነቲ ሒዙዎ ነይሩወን። ግን፡ ግዜ ከይወሰደ በብቝሩብ ከባቢ 130 ወተሃደራት ሞይቶም፣ ከባቢ ክ/ጦር-3፡ ኣብ ማዕሚደ ተኣኻኺቡ ድሕሪ ኣሃዱታት ክድረባኦ ተራእየን። እቲ ብሰለስተ 170 ቆሲሎም፣ 8 ከኣ ተማሪኾም። 90 ምጽናሕ፡ ብዕለት 13/2/82 ብልዕሊ 150 ብዕለት 18/2/82 ጸላኢ መጥቃዕቱ ዝነበረ ቦታታት (ንእንድነን ደብረጥሉልን ክ/ጦራት ዝተጀመረ ወፍሪ ድማ፡ ተራራ ክ/ ዝተፈላለዩ ኣጽዋርን ካልእ ብዙሕ ንብረትን ዝኾና ተሽከርከርትን መዳፍዕን ካብ ኣፍዓበት ቀጺሉ፣ ኣብ ሰዓት 15፡00 ኣቢሉ’ውን ነቲ ሩባ መባላዕን) ገዲፉ ንየማን ወገን (ናብ ጦር 18፡ ክ/ጦር-2 (2ኛ ክ/ጦር)፡ ተራራ ክ/ ተሰሊቡ። ክልተ መካይንን መኽዘን ስንቅን ናብ ሳልሳይ ግንባር ዝቐንዐ ጕዕዞ ጀሚሩ። ሓይልታት ህ.ሰ. ሒዘንኦ ዝነበራ ቦታታት ጎቦ ጥልፎ) ገጹ ሃዲሙ። ከም ውጽኢቱ ጦር 21፡ ክ/ጦር 24 ስለ ዝተወሰኹዎ፡ ኣብ ዕጥቅን ሓሪሩ። ንሓገዝ ካብ ሓልሓል ኣብ ንቕሎ ምስኡ ዝተበገሳ ብርጌዳት፡ ደፊኡ ክቆጻጸሮ ከኣለ። ነዚ ክገብር ካብ ሓይልታት ተጋደልቲ ንጎቦ ጥልፎ ፍርቁ ሓጺር ግዜ ወፍሪ ቀይሕ ኮኾብ ተግባራዊ ዝተበገሰ ሓይሊ ጸላኢ’ውን ምስ ሰራዊት ብርጌድ 10፡ 12ን 92ን ክኾና ከለዋ፡ ኣብ ዝሓገዞ ረቛሒታት ሓደ፡ እተን ሓይልታትና ሒዘንኦ ሓደራ። ንምግባር ኣብቲ ግንባር ሸውዓተ ክ/ጦራት ወገን ኣብ ከቢድ ግጥም ኣትዩ። ንዕኡ’ውን ሓለዋ ቀልሃመት ዝነበረ ብርጌድ-9 ከኣ ሒዘንኦ ዝነበራ ዝርግሐ ቦታ፡ ልዕሊ ዓቕመን ኣብዚ፡ ብተደጋጋሚ “ናቕፋ ሎሚ ጸላኢ ተሰሊፎም። 39 ምዉታት፣ 46 ቍሱላት፣ 26 ብረት ድሒሩ ኣርከቦም። ንውሓት ነይሩዎ። መሳርዕ ሓድሕደን ክትተሓዝ ኣለዋ!” እናተባህለ ብጽዑቕ ብምርሕሓቕ ሒዘንኦ ስለ ዝጸንሓ ንኽዕጾ ሓገዝ ነፈርቲ ዝካየድ ዝነበረ ውግእ፡ ክ/ ከሲሩ። ዕላማ መጥቃዕቲ ቆጓይ፡ ህዝባዊ እተን ነዚ ክ/ጦር’ዚ ዘጐዓዕዛ ዝነበራ ናይዞም ድሒሮም ዝተወሰኹ ኣሃዱታት ኣጸጋሚ ነይሩ። ብወገን ከባቢ ደብረ-ጥሉል ጦር 17 ብብርጌድ 92 እናተደገፈ ብዝገበሮ ሰራዊት ንምሽብሻብ ሻድሻይ ወራር ዝነበሮ ተሽከርከርቲ፡ ኣብ ሑጻ ይሽከላ ስለ ዝነበራ፡ ጸላኢ ነፍሲ-ወከፍ ክ/ጦር ብቕደም ተኸተል (ከባቢ እታ ንደብዓት ትወስድ መንገዲ) ኣብ ተደጋጋሚ ፈተነታት ንናቕፋ ኣብ ምሓዝ ድሉውነት ንምንጽብራቕን ኣብ ሰራዊት ንጕዕዞ ናይ ሰራዊት ዓቢ ዕንቅፋት ኣጋጠሞ። ዝነበራ ዓቕሚ ሰብ፤ 6,700፡ 3,800፡ 5,350፡ መንጎ ሓንቲ ጋንታን እተን ካልኦት ክልተ ስለ ዘይተዓወተ፡ ክ/ጦር -3 (3ኛ ክ/ጦር) ናይ ጸላኢ ራዕዲ ንምፍጣርን’ዩ ነይሩ። ብፍላይ ኤነትረታት ዝዓይነተን መካይን 30 ድምር 18,850። ጠቕላ ድምር ጋንታታት ናይ 51.33 ምዉት መሬት ስለ መንገዲ ምዕጻው መደቡ ብምስራዝ፡ ኣብ ጸገም ፈጢረናሉ ነይረን። ኣብ መንገዲ ዝነበረ፡ ጸላኢ ብኡኡ ኣትዩ ነታ ሓንቲ ጋንታ ምትሓዝ ናቕፋ ከተኩርን መጥቃዕቱ ምስ ታኼላ ሒዙወን ንዝተረፋ መካይን ሓለዋ ደፊኡ ነተን ክልተ ጋንታታት ብድሕሪት ክ/ጦር 17 ከወሃህድን መምርሒ ተቐበለ። እናገደፈ መንገዱ ክቕጽል’ኳ እንተፈተነ፡ ከጥቅዐን ተራእዩ። ሽዑ እየን ሓይልታት ነዚ መሰረት ብምግባር ንነጥቢ ብራኸ 1821 በቲ ተዋሂቡዎ ዝነበረ ናይ ወፍሪ መደብ ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ ክልተ ዝተመቕላ። ጥቕሲ ካርታ 4452 ሒዙ ብርቱዕ ውግእ ክኸደሉን ክሰልጦን ኣይከኣለን። ምስኡ ሓይሊ 51.21ን ሓንቲ ጋንታ ናይ ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብናይ ህ.ሰራዊት ዝነበሩ ክፍሊ መሃንድስ’ውን፡ ነቲ መሰናኽል 51.33 ንጸጋም ወገን፣ እተን ካልኦት ክልተ በርቃዊ ጸረ-መጥቃዕቲ ካብቲ ሒዙዎ ዝነበረ ንምእላይ ሚናታት ተጠቒሞም ነይሮም፣ ጋንታታት ናይ ሓይሊ 51.33፡ ከምኡ’ውን ብራኸ ተጸሪጉ ከም ዝወርድ ተገይሩ። ግን ክኾነሎም ከም ዘይክእል ኣረጋገጹ’ሞ ሓይሊ ካብ ብርጌድ 77፡ ክልተ ጋንታ ናይ መደባቶም ተቐያየረ። ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል ብርጌድ 76 ድማ ናብ ወገን የማን ፋሕ ስለ ናቕፋ (ሕጂ) ብርጌድ 92 ንምሉእ’ቲ መምርያታትን (ኢ.ፒ.ኣር.ፒ) ዝበላ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ወገናት ርክብ ቃፍላይን ሒዙ ክምለስ፣ ብርጌዳት 9፡ 10ን ይ ቕ ጽ ል ኣቋሪጹ።


c ontinued from page 6 Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: Technical Skills • Leadership skill in multi-disciplinary environment. • Having fulfilled his/her National Service obligation and • Analytical skills provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Proficient in reading, writing and • Present clearance paper from current/last employer. communicating in English • Testimonial documents to be attached (CV, work experience • Able to read maps and plans credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential • Report Writing skills candidates for an interview. • Decision making skills • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Plan, organize and execution skills • Deadline for application: 7 days from the day of publication • Understand drill and blasting in the Newspaper. capabilities and deliverables • Address: Please mail your applications to: • Problem solving skill (drilling and • Asmara Mining Share Company, blasting performance) • P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea • Applicants shall be required to send a copy to: • Breakdown Monthly/Weekly plans to • Mineral Resources Management deliver daily targets. • P.O. Box – 272 • Valid Drivers License • Asmara • Note to Eritrean applicants: • Deliver quality performance (drilling, • Please send a copy of your application to blasting & fragmentation) • Aliens Employment Permit Affairs, Behavioral Skills • Strong Supervisory skills. Get things • P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea done attitude. • Safety leadership by example ምልክታ • Interpersonal skills • Ability to work under pressure ትካልና ንግዳዊ ኮርፖረሽ ቀይሕ ባሕሪ (09) ናይ ኮምፕዩተራት፡ ፕሪንተራትን ኮፕየራትን ኣገልግሎት ጽገና ክህቡ ንዝኽእሉ ትካላት ጨረታ ይዕድም። • Ability to work toward strict deadlines ቅጥዕታት ጨረታ፦ • Commitment to deliver on agreed 1. ተጫረትቲ ናይ 2024 ዝተሓደሰ ፍቕድ ዋኒንን ናይ 2024 ግብሪ ዝኸፈሉሉ መረጋገጺ ክሊራንስን ክቕርቡ ይግደዱ። targets 2. ተጫረትቲ፡ መኽበሪ ጨረታ ዝምለስ ዕስራ ሽሕ ናቕፋ (20,000.00) ብCPO የትሕዙ። • Results oriented 3. ሰነድ ጨረታ ዘይምለስ ሓምሳ ናቕፋ (50.00) ብምኽፋል ኣብ ናይ ስራሕ ሰዓታት ካብ • Ability to multitask ቤት ጽሕፈትና ክትወስዱ ትኽእሉ። 4. ጨረታ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣትሒዙ ን10 ናይ ስራሕ መዓልታት • Demonstrated team building and ክፉት ኮይኑ፡ ኣብ መበል ዓሰርተ ሓደ ናይ ስራሕ መዓልቲ ተጫረትቲ ወይ ወኪላቶም mentoring skills ኣብ ዝተረኽብሉ ልክዕ ሰዓት 10፡00 ቅ.ቀ ኣብ ቤት ጽሕፈትና ይኽፈት። ደንጉዩ ዝመጸ ተጫራታይ ከምዘይንቕበል ከኣ ኣትሪርና ነተሓሳስብ። General Information and other requirements: ትካልና ዝሓሸ ኣማራጺ እንተረኺቡ፡ ጨረታ ብኸፊል ወይ ብምሉእ ናይ ምስራዝ መሰሉ Place of Work: AMSC Sites ዝተሓለወ እዩ። Type of contract: Definite Period (2 years) ንግዳዊ ኮርፖረሽን ቀይሕ ባሕሪ (09) NOTICE Notice is hereby given to the public that the shareholders of ‘Rocky Clearing and Forwarding Private Limited Company have resolved the following: 1. The share of Mr Yemane Ghebremariam Mehari has been transferred by sale to Miss Bietelihem Biniyam Weldegabir. 2. The new shares of the members of the Company shall be follows: Members shares par value value of Share 1. Mr Andom Hagos Neguse 250 1000 250,000.00 2. Miss Bietelihem Biniyam Weldegabir 250 1000 250,000.00 Rocky Clearing and Forwarding Private Limited Company


1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ኣብ ከተማ ኣስመራ ን/ዞባ ኣርባዕተ-ኣስመራ ናይ ቀደም ዞባ 9 ምም/ር 10 ብስም ተስፋኣለም ዑቕባጽዮን ክፍለ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00040412 ማእከል ጎደና ለማልሞ ቁጽሪ ገዛ 26 ዝርከብ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪ ብቁጽሪ ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ማይተመናይ ጎደና 149-10 ቁ.ገዛ 0 ዝርክብ ናይ ንብረት 5973/12 ብስም ኣቶ ኣማኑኤል ቶምቦሳ መኮነን ዝተመዝገበ ገዛ ስለ መሸጢ ምቁር ሕብስቲ ትካለይ፡ ንወ/ሮ ኤደን ገብረኣብ ግደይ፡ ኣድራሻ ዞባ ሂወት ሓጎስ ሽፋረ፡ ኣደይ ኣብርሀት ዝሸጥኩዎ’ሞ ስም ዋንነቱ ናብ ስም ዓዳጊ ከሰጋግሮ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም ማኣከል ን/ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ ጎደና 111-11 ቁ.ገዛ ካብ ዕለት 25/02/2006 ክሳብ በየነ በርሀ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1 ሓወይ እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ዕለት 24/02/2027 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸለይ ስለ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታርን ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ ዝበለት፣ ዝቃወምእንትሎ፡ ን28/4/26 ኣብ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ካዳስትራልን ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ፡ ጉዳየይ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ከፈጽም ምዃነይ እሕብር። ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ አፍልጥ። ብፍ/ሰብ/መሰል ወረ/ነፍ/ዓሊ ዩሱፍ ኣቶ ኣማኑኤል ቶምቦሳ መኮነን ተስፋኣለም ዑቕባጽዮን ክፍለ ዓሊ፡ 1. ነጃት መሓመድ 2. ሓሰን ዓሊ ሕጋዊ ወኪል ዮሴፍ ሓጎስ መሓሪ ዮሱፍ 3. መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ 4. ከማል ዓሊ ዮሱፍ 5. ዓቢር ዓሊ ዮሱፍ፣ ብስም ነ/ሄር ተኽለ ተድላ ገብረመድህን፡ ኣብ ኣስመራ ንኡስ ዞባ ዕዳጋ ሓሙስ ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ተኽላይ ገብረዮውሃንስ፡ ምምሕዳር ከባቢ ሓዝሓዝ ፕሎት 44 ፓርሰል E ጐደና 115-9 ቁ.ገዛ 15 ሰርቪስ ኣብ ዞባ ማእከል ኣስመራ ን/ዞባ ኣኽርያ ከባቢ ገዛ ዑበል፡ ጎደና ክሊዓውታ ዚፕ ወኪል ዓቢር ዓሊ ዮሱፍ፡ ናይ ፈጽሚ ስፍሓት መሬት 107.10 ት/ሜ ቁ.ምዝገባ ንብረት60685 ቁ/መዝገብ 100145 ኮድ 1A134 ፓርሰል M ፕሎት 30 ቁጽሪ ገዛ 30 መለለዪ ንብረት ምም/ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ኣድራሻኻ ASC00099862 ASD 00019028 ናብ ወረስቲ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ASD0186 ዝርከብ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ካዳስተር መለዪ ቁጽሪ ንብረት ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ 1BRASM019399/1 ብስም ሑሴን ዑስማን +1 ዝተመዝገበ ገዛ፡ ብምቅሊት ስም ወኪል ን30/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ ዋንነት ናብ ስምና ከነሰጋግሮ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ኖታርዮን ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። መዓልታት፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታርን ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። ወ/ሮ ኣኽበረት ገብረሄል ክንፉ ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ጉዳይና ከነፈጽም ምዃንና ንሕብር። ከሰስቲ ነፍ/ ገብረሂወት ገብረማርያም ወኪል ፍጹም ተስፋይ ሓጐስ እሴት፡ 1.1 ኣቶ ተኽለ ገብረሂወት ኣቶ ሑሴን ዑስማን +1 ገብረማርያም 2. ነፍ/ኣብርሃም መብራህቱ ተተካእቲ ደቁ 2.1 ኣድያም ኣብርሃም ኣብ ዞባ ማእከል ከተማ ኣስመራ ምም/ንኡስ ዞባ ማእከል ከተማ ካባቢ ዚፕ/ኮድ መብራህቱ 2.2 ሙሴ ኣብርሃም 1A194፡ ጎደና 194-3 ቁ ገዛ 12፡ ፕሎት “5” ቁ ፓርሰል/ዞን ASP00022306” ብስም ዛይድ ገዛኢ ወልደስላሴ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00029013 ዝኾነ፡ መብራህቱ 2.3 ነፍ/ ዳዊት ኣብርሃም ፓርሰል 6Z ብሚ/መሬትን ኣከባብን ቤ/ጽ ካዳስተር ብመለለዪ ቁ/ንብረት 1፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ማ/ከተማ ጎደና ማትኣ ቁ.ገዛ 39 ዝርከብ ናይ እንዳ ክዳውንትን መብራህቱ 2.3.1 ዩኒኤል ኣብርሃም 005846 ዕለት 29/05/2013 ኣብ ልዕሊ ስፍሓት መሬት 151.76 ት/ሜ ዝተደኮነ፡ ኮስሞቲክስን መዐረይ ሰዓትን ትካለይ፡ ንኣቶ ዳንኤል ኣብርሃም ንጉሰ፡ ኣድራሻ ዞባ መብራህቱ 3. ነፍ/ ግርማይ መብራህቱ ብዝሒ ክፍሊታት ቀንዲ 04፡ ሓገዝቲ 04 ዘለዎ፡ ብስም ነፍ/ሄር ኣድሓኖም ማእከል ን/ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና ሕዳቅ ቁ.ገዛ 41 ካብ ዕለት 01/02/2026 ክሳብ ዕለት 3.1 ዛፉ ግርማይ መብራህቱ 3.2 ትርሓስ ሃብቱ ዓንዱ ዝተመዝገበ ዘይንቀሳቐስ ገዛ ብውርሲ ንረኽቦ ስለዘለና፡ ናብ ስምና 01/02/2031 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ግርማይ መብራህቱ 3.3 ናዝሬት ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ ግርማይ መብራህቱ 3.4 ፊሊሞን ግርማይ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዛዝዞ መሰረት ካብ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል መብራህቱ 3.5 ዮዲት ግርማይ መብራህቱ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። 4. ነፍ/ሪት ለተሃይማኖት ተስፋገርግሽ 4.1 ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን፡ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። ጴጥሮስ በየነ ተስፋዝጊ፣ ብመንገዲ ከሳሲት ዛይድ ገዛኢ ወልደስላሴ ወረ/ነፍ/ ኣድሓኖም ሃብቱ ዓንዶም ወረ/ነፍ ቀሺ ርእሶም ገብረማርያም ኣቶ ሕጋዊ ወኪል መብራህቱ ኣስመላሽ ወኪል ወ/ሮ ውህበት ኣድሓኖም ማሪቆስ ገብረማርያም ብመገዲ ወኪል እስቲፋኖስ ማሪቆስ፡ ናይ ምቅሊት ውርሲ ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ኣብ ኣስመራ ን/ዞባ ገጀረት ፕሎት 71 ፓርሰል 1Z ጎደና ኣቡነ ሰላማ ቁ.ገዛ 65 ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/04/26 ኣብ ስፍሓት 340 ት/ሜ ዋንነቱ ኣብ ኮሚሽን ኣባይቲ ብቁ.ምስክር ወረቐት 106161 ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ/39 ቅረቡ። መወከሲ ቁ.105120 ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብቁ.ምዝገባ ንብረት 43162/66219 እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ብስም ነፍ/ንግስቲ ኣስፍሃ ገብረየሱስ ዝተመዝገበ ቪላ-ገዛ፡ ብመሰረት ውሳነ 1ይ ዘየለኹምሉ ክረአ ምኻኑ ንሕብር። ደረጃ ቤ/ፍ/ኣስመራ ቁ.መዝ MK2025C11CVF0928 ዕለት 17/12/2025 ከሳሲ ሚኪኤል የማነ ሓየሎም፡ ብኑዛዘ ናብ ነፍ/ገብረመስቀል ኣስፍሃ ገብረየሱስ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ ተኸሳሲት ንሂምያ ዘርኣይ ተኽለጊዮርጊስ፡ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮን ቤ/ጽ ካዳስተርን ይቕረብ። ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰንዳት ኣቕሪብና ጉዳይና ከነፈጽም ብሕጋዊ ወኪል ን21/04/26 ኣብ ምዃንና እሕብር። ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ቅረቢ። መብራት ኣርኣያ እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዞባ 3 ምም/2 ጎደና ክሪስቶፈር ዳጋማ ቁ.ገዛ 19 ቁ.ሎታ 109 ቁ.ፓረላ ‘ሲ’ ዝርከብ፡ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁ.ምስክር ወረቐት 114823 መወከሲ ቁጽሪ ከረን 138522 ብስም ኣቶ ተስፋይ ኣለማዮ ኪዳነ ዝተመዝገበ ገዛና፡ ንደቅና ኣቶ ኣማኒኤል ተስፋይን ኣቶ ዳኒኤል ተስፋይን ብውህብቶ ስለ ዝሃብናዮ፡ ነዚ ገዛ ናብ ስም ተቐበልቲ ወ/ሮ ተበርህ ጸጋይ ሓጎስ፡ ብዓል ውህብቶ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ቤተይ ገብረእግዚኣብሄር ተወልደ ክንፋት ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ይግባይ ተባሂሉሉ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ እንተኾይኑ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓፕሊክ ኖታሪን ካዳስተርን ይተሓለወይ፡ 2 ደቅና ከኣ ወረስቲ ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳትና ኣቕሪብና ጉዳይና ከነፈጽም ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ምዃንና ንሕብር። ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/2026 ኣብ ኣቶ ተስፋይ ኣለማዮ ኪዳነ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ኣብ ዞ/ዓንሰባ ከተማ ከረን ከባቢ 01 ዚፕ ኮድ 6K-1374 ዞን 1 ፕሎት 53 ፓርሰል ባረንቱ POP 53 ስፍሓት መሬት 116.10 ት/ሜ መኽዘን ክሽነ ዓይኒ ምድሪ 2 ትካል ዘለዎ፡ ብዕድጊ ካብ እስማዒል ኣቡበከር መሓመድ ዝዓደግክዎ ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ወ/ሮ ነብያት ተወልደ ክፍላይ፡ ኣደይ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸትሉ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሃንሱ ካሕሳይ ስእሉ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ከኣ ውሳነ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ካዳስትራል ዞባ ዓንሰባ ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ኦርጅናል ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/04/26 ሰነዳተይ ኣቕሪበ ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ እሕብር። ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እድሪስ ሑሴ መሐመድ


ንዝዀነ እንተታት ይሓዝኡዎ። ጥዑምዝጊ ተስፋይ ከም’ዚ ዝበሉ ተመሃሮ፡ ብመጠን’ቲ ኣየንደልሓቐ። ምናልባት ዓቢ ትካል፡ - ከምኡ እየ ዝኣምን። ወልዳይ ግን፡ እንትርፎ ኣብ ትምኒት፡ ኣብ ኣእምሮኦም ዝሓዞ ፍልጠት “ኣይፋል መቸም ሂወት፡ በቲ ሓደ ወገን ማኪና ወይ ማካይን፡ ኩምራ ሃብቲ ግን ንኽሓልም ኢሉ ዝድቅስ ሰብ ክዉንነት የለን። ምናልባት ተስፋ - ተስፋ የብለይን!” እዩ ክኸውን ክዀነልና ሃረር እንብሎ፡ በቲ ካልእ ክህልዎ ዝትስፎ እንተ ዀይኑ ኰይኑ እዩ ዝረኣየኒ ዘሎ። ሰብ ተስፋ ክገብር እንተ ዀይኑ፡ ካብ ንፉዓት ዝግባእ መልሶም። ተስፋ ኣብ ባዶ፡ ወገን ከኣ ዘይንደልዮ ክስተታት እንድዒ። እቲ ተስፋኡ ትምኒት ንኸሕድር ገለ ኣመታት (Indicat- ክቐድሕ ዕድል ንኽረክብ ጥራይ ክልተ ባዶ ብምዃኑ። ባዶ ተስፋ ኣለዋ። ካብ’ቲ ክሳብ ግርምቢጥነት ድዩ ዋላስ ምስ ክዉንነት ዝተኣሳሰር tors) ክርኢ ወይ ክህልዎ ዘለዎ እዩ። በቲ ካልእ መዳይ፡ ነብሰ-ጾር ዝተደመሮ ባዶ ውጽኢት! ዝኸይድ ዝተፈላለየ ገጻታ ከነምልጥ ግን ክፈልዮ ኣይከኣልኩን። በቃ ይመስለኒ። ኣብ ከውታ ለይቲ ኣደ፡ ካም ምሒር ድልየት ዝተበገሰ እዚ ንኣብነት ደኣ’ምበር፡ ወድ-ሰብ ዘይንኽእል ብምዃንና ድማ፡ ምስ ንዓኡ፡ እታ እትቕጽል ዓመት ወትሩ ድምቕቲ ጸሓይ ክትህሉ ዝተተስፈወ ጓል ክትወልድ እንተ ተተስፈወት፡ ኣብ ሂወቱ ብትጽቢትን ተስፋታትን ኩሉ እናገጠምና ክንነብር ንግደድ። ብርህቲ’ያ። ሰብ ርእየን ሰሚዐን ኣይፈልጥን። ድሮ ኣብ ማህጸና ፍረ ስለ ዝጸረት ተኸቢቡ ከም ዝነብር ኣብ ነነብስና ሂወት ተስፋ’ያ - በቲ ሓደ ወገን ምሒር ተስፋ፡ ኣብ ዘይብልካ ነገራት ከኣ ብድርኺት ደኣ’ምበር፡ ፍርቂ ዕድል ኣለዋ። ማለት’ሲ ካብ ንፈልጦ ኢና። እዚ ድልየትና ዘበገሶ ድማ ቅብጸት። ሂወት ሓጎስ’ያ፣ ከም ዘለካ ገይሩ ዘርኢ መነጽር ብትምኒት ጥራይ ዱብ ክብሉ ባዶ ኣይኰነትን ነቒላ። ወይ ከም ተስፋታት፡ ገሊኡ ክኸውን ዝኽእል በቲ ካልእ ሸነኽ ጓሂ፡ ሂወት ምዃኑ ኩላትና እንርደኦ እዩ። ተራእዮም ኣይፈልጡን። ብዘይካቶም ድልየታ ይዀነላ፡ ወይ ከኣ ወዲ ክኸውን ከሎ፡ ገሊኡ ግን ፈጺሙ ራህዋ’ያ፡ በቲ ካልእ ሰሃሮ፡ ሞት’ያ ኣይንሕዞን ደኣ’ምበር ናትና’ዩ። ካብ ንቡር ኩነታት ወጻኢ ብዕድል ትገላገል። ክኸውን ዘይክእል እዩ። ከም’ቲ - ትንፋስ’ያ፣ ጻዕሪ’ያ - ምቾት’ያ. ተስፋ እነንብረሉ ሃብቲ ድዩ ዝና ዘጋጥሙ። ናይ ወልዳይ ነገር እንተ ወሲድና “ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም!” ዝበሃል፡ . .። ብሓደ ገጻ እንክትነብራ ካልእ ኣብ ቅድመና ንርእዮ። ማለት’ሲ ንኣብነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ናጽነቱ ግን፡ ኣብ ምንታይ ተመርኲሱ እንደልዮ ነገር ደረት የብሉን። ገጻ ይቕልቀል፡ ሰናይ እናበልካያ ከም ዘሎ ኰይኑ ይረኣየና። ኣበየናይ ንኽረክብ ብተስፋ ዝሓለፎ ዓመታት ብዛዕባ መጻኢኡ ከም ዝንበ ፍሉጥ ካብ’ዚ ኩሉ ሕልምታትና ግን፡ ግናይ ይኽሰት. . . ኣብኣ ኩሉ ርሕቀት ወይ እውን መዓስ ንበጽሖ ውሑድ ኣይነበረን። ተስፋ ዝሰዅዓሉ ኣይኰነን። ንዓኡ መጻኢኡ ደሚቑ እቲ እንዀኖን እንረኽቦን ምስ ነገር ክልተ ጥርዝታት ኣለዎ። እውን ኣብ ተስፋ ዝምርኮስ እዩ። ኩነት ግን ነይሩ’ዩ። እንተ ወሓደ ይረኣዮ ኣሎ። እቲ ድሙቕ ህይወት ድልየታትና ብምንጽጻር ኣመና ንሓድሕዱ ዘይነጻጸል ጥርዝታት። ንተስፋ ብተስፋ ክንጽበዮ ከለና ኸኣ፡ ስለ ናጽነት ንኽብጀዉ ዘፋነዎም ኣበይ ወይ ድሕሪ ክንደይ ዓመታት ውሑድ እዩ። እዞም ክንጭብጦም ግና ብዘይካ’ቲ ብጽቡቕን ሕማቕን ንዘየለ ነገር ብዘየለ ነገር ምጽባይ ደቁ ኣብ ቃልሲ እዮም ነይሮም። ከም ዝበጽሖ ፍሉጥ ኣይኰነን። እንኽእል ነገራት፡ ገና ቅድሚ ዕድል ዝኽሰት ዕንወትን ቅድወትን፡ ማለት’ዩ። ደቁ ዓንቲሮም ንገዛኢ ሰራዊት ይበጽሖ ድዩ ኣይበጽሖን ምምጽኦም ኣመት ዝህቡና እዮም። ኩሉ ክስተታት፡ እንተስ እናተረደኣና ንተስፎ - ተስፋ ሕማቕ ኣይኰነን። ምስ ተዳረጉዎ ተስፋኡ ወሲኹ። ክእምት ዝኽእል ትሑዝ ነገር’ውን ነቲ ኣመት ምስ ረኸብና ኢና ድማ ወይ ከይተረደኣና ባዕልና እንሰርሖ ልዕሊ ኩሉ ድማ ካብ ተስፋ ዝዓግት በብግዜኡ ቦታታት እናተቖጻጸሩ ኣይረኣናሉን። ማለት’ሲ ወልዳይ፡ እዩ። ኢድ ዘየንበርናሉ ዓይነት እንትስፎን ናብኣቶም ንኽንበጽሕ ሓይሊ ስለ ዘየለስ ከም ድላይና ደሃዮም ምስ ተቓልሐ እውን ዝያዳ ከም’ቲ ናይ ቀደም ኣነባብራኡ ሂወትና የለን። ዘድሊ ኣካይዳ እንኽተልን። እዚ ካብ ኰነ፡ እቲ ባዕልና እንሰርሖ፡ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ መነባብሮና ባዕልና ክንሃንጾ ወይ ከነፍርሶ ዝጽበ ንኸነመሓይሽ፡ እቲ ናብኡ ዝወስድ ህላወ’ዩ። ራህዋ ክንሃንጽ ንኽእል መንገዲ ሎሚ ጽቡቕ ገይርና ኢና። ጸገም ከነፍርስ እውን ክንፈልጦን ክንክተሎን የድሊ። ከምኡ። ንከባቢና ብምክንኻን ጽባሕ ፍሉጣትን ሰብ ዝናን ቅዱው ክንገብሮ ንኽእል ኢና፣ ኣብ ንኽንከውን፡ ናብ ከምኡ ከብጽሓና ከባቢና ዝርከብ ግናይ ነገር ምእላይ ዝኽእል ገለ ክእለት ወይ ተውህቦ እውን ንኽእሎ። ኩሉ ነገር ባዕሉን ክረኣየና ኣለዎ’ሞ፡ ብኡ ኣቢልና ብሃንደበትን ህሩግ ዝብል ኣይኰነን። ክንበጽሖ ተስፋ ከነሕድር። ገለ ዝድርኾ ኩነት ወይ ሓይሊ ከም ዋላ ሓደ ኣመት ከይሓዝናን ዘሎ ክንግንዘብ ይግባእ። ተስፋ ምስ ንነብስና ዋጋ ንኽንውሰኸላ ወስ ግብሪ እንተ ሃልዩ! ከይበልናን ናብ ዝና እንተኣቋመትና፡ ብዙሕ እዋን፡ ሰባት ምሒር ተስፋና ኣብ ዘየለ ነገር ወዲቑ ክትስፈዉ እርኢ እየ። ሂወት ይባኽን። ተስፋ ንኸንቱ ክባኽን ከምኡ ስለ ዝዀነት። ብዓቢኡ ከሎ ድማ ኣይረድ’ዩ። ብሕልፊ እውን “ሰብ ብተስፋ እዩ ዝነብር” እቶም ብምሒር ሃረርታ ዳርጋ ከም ክበሃል ከሎ፡ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ከም ዝጨበጥናዮ ኰይኑ ዝስመዓና ሰባት፡ ቅቡል ንወስዶ ይመስለኒ። “መዓስ? ተስፋና ምስ መኸነ፡ ዝጨበጥናዮ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት. . .?” ነገር ከም ዝተመንዛዕና ኰይኑ ስለ ዝብሉ ሕቶታት፡ ብዙሕ ኣድህቦ ዝስመዓና፡ ንሓዋሩ ተስፋ ኣልቦ ኣይንገብረሎምን። እቲ “ንኣእምሮኻ ክንከውን ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ። ተስፋ ብእወታዊ ኣተሓሳስባ ምልኣዮ!” ሚዛናዊነት ይፈልጥ እዩ። ዝብል ጥቕሲ፡ ጽቡቕ ነገር’ዩ። ናይ ወልዳይ፡ ክሳብ ሕጂ በተን ዘለዋኦ ኣሉታ ምስትያት ንኣሉታ ጥራይ ስለ ትሕዝቶ እምበር፡ ተስፋ እናተቐለበ ዘርኢ፡ ብእወታ እንተ ተተከአ፡ ሰብ ከም ዘይነበረ ፍሉጥ እዩ። መጻኢኡ ክንረኽቦ ዘጸግመና ኣይኰነን። ቀንዲ ብተስፋ ዘቕቢቡ። ኣብ ኣፍ ኣስመራ ይቕጽል ኣሎ። ካብኡ ወጻኢ ነንነብሱ ምሓሾ። እዚ ጥቕሲ ወይ ኣብ’ቲ ድሮ ኣብ ኢዱ ዘሎ ነገር ግን፡ ኣብ ምንታይ ተመርኲስና ምስ በጽሑ ናብ ርግጸኛነት ዝኸደ ፍንሕንሕ ክብል ኣይተራእየን። ብሂል ግን፡ ኣብ ተስፋ ምስ በጽሐ ተመርኲሱ፡ ከም’ቲ ዝዀኖ እናዀነ ኢና እንትስፎ እዩ። ንዓመታ ዝና ተስፋ ኣሕዲሩ። ኣብ መወዳእታኡ ነጋዳይ’ኳ ብዙሕ መኽሰብ ክረክብ ኣድማሳውነቱ ክረኣየኒ ኣይከኣለን። ይቕጽል ኣሎ። ንሱ ኸኣ ብዘይዝዀነ ብዝና ክንከውን እንተ ዀይኑ ከኣ ናጽነቱ ረኺቡ ናይ ዓመታት ዝትስፎ፡ ኣቐዲሙ ወፍሪ ምስ ኣብ’ዛ ዓለም ተስፋ ጥራይ ተሓንጊጡ ኣመት ወይ ዳርጋ ትሑዝ ዝዀነ ተስፋና፡ ኣብ ህሉው እዋን እንታይ ተስፋኡ ርጉጽ ኰይኑ። ገበረ’ዩ። ከየውፈረ መኽሰብ እንተ ፍሱህ ሂወት ከሕልፍ ዝኸኣለ ስለ ነገር፡ ናብ እትቕጽል ዓመት ጥራይ ኣመት ከም ዘለና ምርግጋጽ የድሊ። ገለ ካብ ተስፋታትና ይብዝሑ ጸብጸበ ግን፡ ከም ናይ ወልዳይ ዘየለ። ከቋምት፡ ዘዝመጽአት ዓመት ወልዳት (ተስፋ ድራሩ)፡ ስለምንታይ ይውሓዱ ክንረኽቦም፡ ገሊኣቶም (ተስፋ ስንቁ) ይረኣዮ’ዩ ዘሎ እምበር፡ ወልዳይ (ብዓል ተስፋ)፡ ወትሩ ብመርገም ጥራይ ይነብራ ኣሎ። ናብ ርግጸኛነት ዝኸደ ተስፋ ከም ከኣ ተስፋ ጥራይ ኰይኖም ክተርፉ ኣብ ኢዱስ ክህሉ ኣይክእልን። ምስ ተተስፈወ እዩ። ንሰባት ዘቕንእ ጸጽቡቑ ኣብ ቅድመኡ ጥራይ’ዩ ዘሕደረ ንሱ ጥራይ እዩ ዝፈልጦ። ንቡር እዩ። ምኽንያቱ ተስፋ፡ ገና ገለ ለባማት ሰባት ዳርጋ ብዝግባእ ተስፋ ኣለዎ። ብዙሕ ግዜ “ኣታ ዘሎ፣ ስለ’ዚ ነቲ ዘለዎ ኩነት ምስ ህልውቲ ዓመት እናተባእሰ፡ ምስ ኣብ ኢድ ዘይበጽሐ ድልየት ስለ ንዘረጋገጹዎ ውጽኢት’ኳ ከም ተስፋ ወዲ መጻእየይ ብሩህ ኰይኑ እዩ ንኸጸብቕ ዕድል የብሉን። እትቕጽል ዓመት ሕግብግብ ክብል ዝዀነ። እቶም ብዘይዝዀነ ኣመት ዝሓስቡዎ። ንኣብነት ገለ ካብ’ቶም ዝረኣየኒ ዘሎ። ማራ ተሓጒሰ ኣለኹ! ተስፋ እንሓንሳብ የህልል’ዩ። ዕድመ ዓመታት ኣሕሊፉ ኣሎ። ወትሩ ኣብ እንጽበዮም፡ ወይ ተስፋ እነሕድረሎም ኣመና ንፉዓትን ርእሰ- እምነት እዛ ትመጽእ ዓመት ኩሉ ሽግራተይ ምቝጻር ክሳብ እትርስዖ ክገብር’ውን እትቕጽል ዓመት ኩሉ ድልየቱ ነገራት ግን፡ ኩላቶም ተስፋ ጥራይ ዘለዎምን ተመሃሮ “ሎሚ ዓመት ቅንጥጥ ኢሉ ምስ ከደ እንታይ ከም ይኽእል። እቲ እንደልዮ ዓይነት ምሉእ ከም ዝዀነሉ ብርእሰ-እምነት ኰይኖም ከም ዝተርፉ ካብ ፈለማ ብልጫ ክትወስድ ዲኻ?” ተባሂሎም ዝገብር ክትርኢ ኢኻ! ይብል ነይሩ ናብራ ኣብ ቅድመና ከም ዘሎ ክዛረብ ከሎ፡ ገለ ዘተኣማምኖ ነገር ርጉጽ እዩ። ኣብ ውሽጥና ጥራይ እንክሕተቱ፡ “ተስፋ ኣለኒ!” ክትብል ኢኻ. . .” ተስፋ ብተስፋ ጥራይ እናሓሰብና፡ ህሉው ትሕዝቶና ዝሓዘ እዩ ዝመስል። እንተረኣኻ ኸኣ እምበር፡ ኣብ ክዉንነት ዘየለ ነገር፡ ኢሎም ይምልሱ። ነቲ ዳርጋ እዩ። መጻኢኡ ኳዕ ኢሉ እናተራእዮ፡ ከም መጻንሒ ጥራይ ንርእዮ። ዋላ ወይከ! ኣብ መወዳእታ ግን፡ እታ ብተስፋ ተጸዊዑ ክመጽእ ዝኸኣለሉ ከም ትሑዝ ዝወስዱዎ ብልጫ እነሆ ዓመታት ሓሊፉ። ክሳብ ሕጂ ሓንቲ ለውጢ ከይገበርና ንተስፋ ተስፋ ዘንበረላ ዓመት ምስ ኣተወት፡ እዋን ስለ ዘየለ። ኣብ ተስፋ የቐምጡዎ። ምናልባት ኸኣ ምትስፋው ኣየቋረጸን። ንጽበ። ከም’ቲ ገለ ሰባት ኣብ ወጻኢ ብቕጽበት ንዓኣ ናብ ናይ ሽግር ተመሃራይ፡ ብግቡእ እናተማህረን 90 ሚእታዊ ብልጫ ከም ዝወስዱ ኣብ ነብሲ ወከፍ ህልውቲ ዓመት ዘሎ ሓዎም ታክሲ ክሳብ ዝሰደሎም ዓመት ቀዪሩ፡ ናብታ እትቕጽል እናጽነዐን ልዑል ነጥቢ ከምጽእ እንተ ይኣምኑ ይዀኑ። ንገለ እንተታት ከመይ ዝበለ ሽግር ከም ዝገጥሞ ንኹሉ ክገብሩዎ ወይ ክዀኑዎ የሻሩ። “እዛ ተካል ዓመት እንቋዕ ተተስፈወ፡ ኣብ ዕድል ዘይኰነ፡ ኣብ ድማ ዓሰርተ ሚእታዊ ይገድፉ። ገለ ዝፈልጦ የብለይን። ብዓይኒ ዝረኣ ዝኽእሉ ወንዚፎም ኣብ ትጽቢት ሓለፈት እምበር፡ ኣብ ዝመጽእ ገዛእ-ርእሱ ስለ ዝተኣማመን ክኸውን ካብ ሕማቓት ተመሃሮ ተመሳሳሊ ወይ ዝፍለጥ ሽግር ኣይረኣኹሉን ዝርይዑ ማለት እዩ። ዓመት ክትርእየኒ ኢኻ. . .” ይኽእል። ኣብ ግዜ ትምህርቲ ዋላ ሕቶ ምስ ዝቐርበሎም ከኣ “ተስፋ ንምባል’የ። ከም ዝዀነ ምጡን “ኣይንተስፎ” ኣይኰነን’ቲ ዘረባ። “ንኽድቅስ ኢሉ ዝሓልም እምበር፡ ሓንቲ ነገር ዘይሓዘ፡ ፈተና ምስ ኣለኒ” ይብሉ። . . .0.1 ትሕዝቶ ዘለዎ ሰብ ዝዓቕሙ ኣለዎ። ተስፋ ጽቡቕ እዩ። ምስ ክዉንነት ንኽሓልም ኢሉ ዝድቅስ ሰብ የለን” ኣኸለ ነጥቢ ክሰቅል ዝትስፎ ሰብ ሚእታዊ ተስፋ የንብሩ። እቲ ኣይጠመየ ኣይዓረቐ፡ ኣይሃብተመ ኣዛሚድና ክንጽበ ኸኣ ልቦና።


ኣይፋል እቲ ሳልሳይን ኣገዳስን ረቛሒ “ኣይፋል” ንብል፧ ክንደይ ግዜኸ ኣብ ኣይፋል ምባል፡ ኣብ ውሳነና “ሕራይ” ወይ “እወ” ንብል፧ ኣይፋል ክንብል ንምንታይ ይኸብደና? ምጽናዕ እዩ። ሓንሳእ “ኣይፋል፡” ክንደይ ካብቲ ኣይፋል ክበሃል ምስ ከበደና ከኣ “ሕራይ” ምባል ዝግብኦ፡ ብሰንኪ ስክፍታ፡ እወ ኣይፋል ምባል ኣገዳሲ ጥበብ ዕቱብነት ስለ ዘጕድል ተመራጺ ወይ ሕራይ ንብል፧ ኣይፋል ምባል ይኹን እምበር ክትብሎ ከቢድ ኣይኮነን። ቅድሚ ኣይፋል ምባልና ክንድ’ቲ ኣብ ህይወትና ዝህበና እዩ። ሓደ ካብቲ ዘኽብዶ ከኣ እኹል መረዳእታን ሓንሳብን ሓርነት፡ ኣዝዩ ከቢድ ተጽዕኖ “ኣይፋል” ናይ ምባል ጥበብ ስለ ከነዋህልል የድሊ፣ ሓንሳእ ምስ ኣሎዎ። ካብ ግዜ ቝልዕነት ዘይጸንሕና እዩ። እቲ ጥበብ፡ ካብ ወሰንና ግን ኣብ ውሳነና ክንጸንዕ ጀሚሩ “ሕራይ” ክንብል ኢና ቅኑዕ መረዳእታን ኵነተ ኣእምሮን ይግባእ። እንኹስኮስ። “ኣይፋል” ምባል ብዛዕባ ኣይፋል ምባል ምህላው ከም ክብረት ሰብ ምጕዳል ኣይፋል እንብለሉ ምኽንያት እዩ ዝፍልም። ኩሉ ውሳነ ወይ ወይ ዘይምስካፍ’ዩ ዝትርጐም። ኣገዳሲ ምስ ዝኸውን፡ ኣይፋል ንጥፈት እወታዊ ከም ዘይኮነ እንተ ብፍላይ ኣብ ስድራቤትን ፍቕራዊ ምባልና እናሓደረ ከሕጕሰናን ተረዲኡና፡ ንገለ ኣሉታዊ ጽልዋ ዝምድናን ጠንቂ ግርጭት’ዩ ዝምድናና ከደልድለልናን’ዩ። ስለዚ ዘሎዎ ነገር “ኣይፋል” ክንብሎ ዝኸውን። “ኣይፋል” እንተ ኢልና ናይ ቀረባ ግዜ ደስታ ዘይኮነ ናይ ከም ዝግባእ ርዱእ እዩ። ናይ ኩሉ ክፍጠር ዝኽእል ሕማቕ ስምዒትን ርሑቕ ግዜ ድልዱል ዝምድናን ሰብ መረዳእታ ሓደ ክኸውን ስለ ግርጭትን ንምውጋድ እምበኣር ጥዕና ኣእምሮን ሓሲብና ኣይፋል ዘይክእል፡ ንሕና ኣይፋል እናበልና ንዘይንኣምነሉ ጉዳይ ክንቅበል ክበሃል ዝግባኦ ጕዳያት ኣብ ግዜኡ ከይንጽላእ ክንብል ከይፈተና ኣይፋል፡ ካብ ንወለድኻ እቲ ካልእ ሰብ ግን ዝተፈልየ ውሳነ ንርአ። ኣይፋል፡ ኣብ ፈለማ ግዜ “ኣይፋል” ደኣ ንበል። ኣይፋል ሕራይ ክንብል ግድን እዩ። ኣብ ንውላድካ ክትብሎ እዩ ዝኸበደ። ክጽበ ይኽእል። ስለዚ ውሳነና ክንብል እንተ ዘይተቢዕና፡ ኣብ ምባል ምስ ናይ ካልእ ባህሪ ወይ ሕብረተሰብና፡ ንውሱን ክፋሉ፡ ንደቅና “ኣይፋል” እንተ ኢልናዮም ከነትግብር ርእሰ ምትእማምን መንጐ እቲ ጕዕዞ ክንብል ዝያዳ ነብሰ ክብሪ ዘይኮነ ምስ ናትና ባህርን ኣይፋል ንኸትብል ዝቕይድ ቅድመ ንኹሉ ግዜ ዝጸልኡና ኮይኑ ከድልየና እዩ። ንኣብነት፡ ውላድና ይኸብድ። ነቲ ኣይፋል እንብሎ ነብሰ ክብርን እዩ ዝተሓሓዝ። ዶባት ኵነት ኣሎዎ፣ “ወላዲ እንድዩ፡” እዩ ዝስምዕና። “ኣይፋል” ምስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ድኳን እንኸደሉ ሰብ’ውን ክቕበሎ ይሽገር። እዚ ስለ ስምዒታት ዘሎዎ ሰብ “ኣይፋል” “ኣይ ዓቢ እንድዩ፡” “ንመምህርካ በልናዮም ዘርእይዎ ባህሪ፡ ከብድኻ ግዜ ክሕንሽሽ ምስ ዝደሊ ዝርድኣና ከኣ ኣብ ግዜኡ ኣይፋል ክብል ኣይከብዶን እዩ። ኣይፋል ሕራይ ጥራይ እዩ ዝበሃል’”… ዝበልዕ ስለ ዝኾነ ከኣ ነቲ መስርሕ “ኣይፋል” ክንብሎ ይግባእ። እዚ ብዘይምባልና እና ተጣዓስና ንኻልእ ዝበሃል ቃል ጥራይ እንተባህለ ዝበልዎ ሕራይ ኢልና ኣዝዩ በዳሂ ይገብሮ። ቈልዑ፡ ናይ ሓሻሽነት ባህሪ ንኸየማዕብል ክንቅጽል ንመርጽ። ኮይኑ እዩ ዝስምዓና። ኣይፋል ክንቅበል ይምህር። እዚ ከምዚ ባህሪ ወለዶም ናይ ምጽናዕን ክንወስዶ ዘሎና ውሳነ እዩ። ዝያዳ ንኻልኦት ንነብስና ክንብላ፡ ኣይፋል ክንብል ትብዓት ዝህብን ዝበለ መምርሒታት ኣብ ወለድና፡ ምድህላልን ልዑል ተውህቦ ስለ ገለ ወለዲ ቈልዑ ደቆም ኣብ ክንመሃር ይግባእ። ምኽንያቱ ዝኸልእን ረቛሒ እንታይ እዩ፧ ከምቲ መምህራናን ካልእ ብዕድመን ዘሎዎም ኣብ “ኣይፋል” ክበሃል ዱኳን ከይበኽዩ ኢሎም ኣብ ገዛ ዝበዝሐ ኣሉታዊ ውሳነታት ባዕልና ኣቐዲምና ዝገለጽናዮ፡ ኣተዓባብያና ተመኵሮን ዓበይቲ ዝኾኑ ክፋል ዝግብኦ ኵነታት ብጥበቦም ይገድፍዎም እዮም፣ እንተኾነ እቲ ንነብስና ኣገዲድና እነወስና እዩ። ኣይፋል ክንብል ትብዓትን ርእሰ ሕብረተሰብና ከነኽብር ሓጊዙና ክዋጽእዎ ይኽእሉ እዮም። እቲ ዝሓሸ ኣገባብ ደቅና ነብሰ ምልኪ ስራሕና ከይዛዘምና፡ ምስ ዓርከ ተኣማማንነትን ከነዕቢ ኣገዳሲ እዩ። ዘረባ ወለዶም ከየዕብሩ ክብሉ መግለጺ ፍቕሪ ኢልና ዝሓሰብናዮ፡ ከዕብዩ ምሕጋዝ እምበር ምሕባእ መሓዛ ክነዘናጋዕ ምስ እንሕተት ጽልዋ ኣሎዎ። ንኹሉ ነገር ኣብ ግዱድ ውሳነ ዝተጸመዱ፡ ንዝደለይዎ ነገር ሕራይ ናይ ምባል ኣይኮነን። ኣብቲ ድኳን ዝጸንሕ ኣይፋል ክንብል ክኸብደና ይኽእል ሕራይ ምባል ከም ምእዙዝነት ብውሳነኦም ዘይተሓጎሱ ግን ተርእዮ ከኣ ናብ ዘይተደልየ ባህሪ ሰብ ኣብ ክንዲ ዘረባ ነቲ ቈልዓ እዩ። እቲ ውሳነ ግን ዝያዳ ዝኸብድ፡ ዝርጎም ምዃኑ እንተ ተነጊርና ኣይሰኣኑን። በቲ ሓደ ወገን፡ ከምርሖም ይኽእል። ኣብ ፈለማ ወለዱ ክሰምዕ ዝሕግዙ፡ እቲ ንሕና ክንዘጋዕ ክቱር ድልየት ምስ “ኣይፋል” ምባል ዘይምእዙዝነት ወለድና ንዓና ንምዕባይ ዝሓልፍዎ “ኣይፋል” ስለ ዘየልመድናዮም ቈልዓ ከይበኪ ዝደልዮ ክግዝኣሉ ዝህልወና እዩ። እቶም ንኻልእ ኮይኑ ክስምዓናን ከነወግዶን ንቡር ብድሆ ስለ ዝርድኣና፡ በቲ ካልእ ኣብ መንጐ እቲ ጕዕዞ ኣይፋል ይደፋፍኡ’ዮም። ወለዲ ግን ነዚ ኣይፋል ምባል ዝኽእሉ፡ እቶም እዩ። እቲ ምኽንያት ብዘየግድስ፡ ወገን ከኣ፡ ባህሊ፡ ወለድና ከነኽብር ምባል ክቕበልዎ ኣዝዩ ይኸብዶም ብድሆ ብርእሰ ተኣማማንነት ንነብሶም ኣይፋል ክብሉ ትብዓት “ኣይፋል” ዝብል ርጉም “ሕራይ” ስለ ዝኹስኩሰና ንወለድና ኣይፋል ወይ ኣይቅበልዎን። ንኹሉ ሕራይ ክሓልፍዎ ይግባእ። ድሕሪ ክልተ ዘሎዎም ሰባት እቶም። ዝብል ከኣ ከም ለዋህ ሰብ ኣብ ካብ ክንብል ዘይንኣምነሉ ውሳነ ምባል፡ መግለጺ ፍቕሪ ድዩ፧ ወይ ስለሰተ ፈተነ፡ ውላድና ነቲ ዝቝጸረሉ ከባቢ እንተ ዓቢና፡ ክንውስ ንመርጽ። እንብሎ ክቕበሎ እዩ። ኣይፋል ንምባል ውጽኢት ኣሎዎ። ከምቲ ንሕና እወታውን ኣተሓሳስባን’ውን ዝሕግዝ ሜላታት ኣይፋል ክንቅበልከ ንምንታይ ዝኸብደና፧ ዘይንኣምነሉን ዘይንቕበሎን ነገራት ኣይፋል ኣብ ምቕባል ሓጋዚ እዩ። ዘሎና፡ ካልእ ሰብ’ውን ብተመሳሳሊ ኣይፋል ምስ ተባሃልና ምስ፤ ባህርና፡ ዘይቅበሎን ዘይኣምነሉን ነገራት ምስቲ ኣይፋል ዝበለና ሰብ ዘሎና ገለ ናይ ‘ኣይፋል’ ውሳነታት ኣይፋል ልክዕ ከም እምኒ እዩ፣ ዘይምቕባል ከም ሓይሊ ዝሕሰብሉ ከም ዘሎ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ዝምድና፡ ማሕበረ ቍጠባና… ካብ ናብ ግርጭት ከምርሕ ይኽእል’ዩ፣ እንተ ወደቐካ ወዩ፡ እንተ ግዜ ኣሎ። እዚ መምስ’ቲ ኵነታት ኩሉ ሰብ ዘይተቐበለኒ ኢልካ ምትእስሳር፡ ምስቲ ጕዳይ ቀጥታዊ ገለ ከኣ ንኣዚና እነፍቅሮምን ወደቕካዮ ወዮ! ኣይፋል ክትብልን ቅኑዕ ወይ ጌጋ ክኸውን ይኽእል። ምሕሳብን ብኣይፋል ካልእ ሰብ ምትእስሳር ዘለዎ ምኽንያት እነኽብሮምን ሰባት ክንብሎ ስለ ኣይፋል ክትቅበሎን ዝተፈላለየ ገለ ናይ “ኣይፋል” ውሳነታት፡ ምቑጣዕን መግለጺ ሓይሊ ዘይኮነ ክነልዕል ይግባእ። ኣብ ቦታ ስራሕ እንግደድ፡ ንዘጋጥም ሕማቕ ኵነት ይኹን እምበር ክልተኡ ደስ ካብ ትሑት መረዳእታን ዋህዲ መግለጺ ድኽመትን ዕሽነትን እዩ። ሓሳብና ኣይፋል እንተ ተባሂሉ፡ ኣብ ስምዒት ከነጓድል ንደሊ ኢና። ዘይብል ስምዒት ዘመንጩ ኵነት ሓበሬታን ዝተወሰነ ክኸውን ብኣንጻሩ፡ ኣይፋል ምቕባል ዝለዓለ ሓሳብና ዘሎ ጕድለ ብቐዳምነት ነዚ ዝሕግዝ ሜላታት እምበኣር፤ እዩ። ኣይፋል ክንብል እንከለና ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣብ ቦታ ስክፍታ፡ ምውልዋል፡ ሻቕሎት… ስራሕ ዝቕረበናዮ ሓሳብ ክነጸግ መለክዒ ነብሰ ምልኪ፡ ንቕሓት፡ ክንድህስስ ይግባእ። “ኣነ ድኣ • ኣይፋል ምባል፡ ግዜ፡ ዓቕልን ይስምዓና። ኣይፋል እንተ ተባሂና ይክእል እዩ። ኣብቲ ዘቕረብናዮ ልቦና፡ ክብርን ሓልዮትን እዩ። መን ኣሎኒ፡ ሎሚ ድኣ ሰብ ሒዝካ ምልምማድን ከም ዘድልዮ ከኣ ሕርቃን፡ ነብሰ ምትሓት፡ ሕነ ሓሳብ ልዑል ምትእምማን ምስ “ኣይፋል” እንተ ተባሂልና እዩ እምበር” “ስለ ዝጸልኣኒ እኮ ምግንዛብ፣ ስምዒትና እዩ ዝህሰ፣ ስለዚ እዩ፡” “ገለ ሰብ ብዛዕባይ ረኺቡ ናይ ምፋዳይ ስምዒት… ይስምዕና። ዝህለወና ዳግማይ ክንፍትን • ክንውስን ወይ ክንሓስብ ግዜ ኣይፋል ክንቅበል እንተ ደሊና ሕማቕ ተዛሪብዎ ኣሎ እምበር፡” ምስቲ “ኣይፋል” ዝበለና ሰብ ኣብ ኣይጽላእን እዩ። ደቅና ናብ ኮለጅ ክንወስድ ከም ዝከኣል ምግንዛብ፣ ልዑል ክእለት ምሕደራ ስምዒት “ንኣኣ ጓል ስለዝኾነ ተቐቢልዋ፡ ካልእ ኣጋጣሚ ክንራኸብ እሞ ዘሕልፍ ነጥቢ ምስ ኣምጽኡ፡ ናብ ከነማዕብል የድሊ። ኣይፋል ምስ ንኣይ ከኣ ኣብዩኒ፡”፡ ወዘተ፡ ዝብሉ • ኣይፋል ምስ በልና መረዳእታ ንሕና ከኣ “ኣይፋል” ክንብሎ፡ ዘይፈትውዎ ዓውዲ ክኣትዉ ምስ ተባሃልና ዝሓሰብናዮ ነገር ይጎናደብ መመኽነይታ ኪንዮ ዝበኣሰ ሕማቕ ወይ ምኽንያት ምግላጽ፣ ብውሽጥና እንምነ ውሑዳት ሓተትናዮም “ኣይፋል” እንተ ብምህላዉ ሕማቕ ክስምዒና ንቡር ስምዒት ካልእ ፋይዳ ስለ ዘይህብ፡ ኣይኮናን። “ኣይፋል” ምባል ዶባት ኢሎም ግን ውሳነኦም ከነኽብር • ኣይፋል ምባል ክፈጥሮ እዩ። እዚ ንቡር ሕማቕ ስምዒት ሓንጐልና ናብ እወታ ከነማእዝን ስምዒታት፡ መትከላት፡ ሓሳባት፡ ይግባእ። ዝኽእል ሕማቕ ስምዒት ከም ናብ ዘይንቡር ዓቐን ክይዓርግን ይምረጽ። ኣብ ዝበዝሐ ኣጋጣሚ፡ ባህሊን ልምድን፡ ወዘተ እዩ፣ ኣይፋል ክንቅበል ዘኽእል ብቕዓት ዝርድኣና ብኣኽብሮት ምግላጽ፣ ናብ ዘይተደለየ ኣተሓሳስባን ከምዚ ዝበለ ደጋዊ ግምታት ኣይፋል ምቕባል ከኣ ነዚ ዶባት ካብ ግዜ ቍልዑነት ክዅስኮስ • እሩም ቃላትን ኣዘራርባን ውሳነን ከየምርሓና ጥራይ ኢና ጌጋ ኮይኑ ስለ ዝጸንሕ ናይ ምቕባልን ምኽባርን እዩ። ንሰብ ኣገዳሲ እዩ። ቈልዓ ገና “ኣነነት” ምጥቃም፣ ክንሰርሕ ዘድሊ። ነዚ ክንገብር ስራሕ ዝምድና ብኣሉታ ክጸልዎ ኩሉ ግዜ ሕራይ ስለ ዝበልካዮ ስለ ዘየዕበየ “ኣይፋል’ እንተ ተባሂሉ ከኣ ስምዒትና ከነለሊ፡ ክንቈጻጸርን ይኽእል። ብዓቢኡ ከኣ ርትዓውን • ኣይፋል ክንብል እንከለና ዘይኮነ “ኣይፋል” ምስ በለና ምስ ነብሰ ክብሪ ኣየተሓሕዞን ከነመሓድርን የድሊ። እወታውን ስለ ዘይኮነ ካብ ቦታ፡ ግዜን ኵነታት እቲ ሰብን ክንቅበሎ እንተ ክልና እዩ ክብረት እዩ። ብፍላይ ብመረዳእታን ክስምዖ ዝኽእል። “ኣይፋል” ምብህሃልን እንተ ተሰንዩ፡ እወታዊ ርትዓዊ፡ ሃናጺ፡ ነቐፈታዊን ሕጽረታትናን ጌጋናን ከይንመሃርን ኣብ ግምት ምእታው። ከይንምዕብልን ክዕንግጸና ይኽእል።


ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ደረጃ ሒዛ ኤስሮምን ሄርሞን ማልያታቶም ዓቂቦም ብቕድሚ ትማሊ ብፊፋ ኣብ ዝተዘርገሐ ደረጃ ሃገራውያን ጋንታት ኵዕሶ እግሪ፡ ናይ ደቂተባዕትዮ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ ‘ሬድሲ ካመልስ’ መበል 184 ደረጃ ሒዛ። ራብዓይ መድረኽ ዙር ዞባ ማእከል፡ ትማሊ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ድሕሪ ነዊሕ ብኵራት ኣህጉራዊ ግጥማት፡ ኣብ ሓሙስ ኣብ ሰዓታት ቅ.ቐ ኣብ መስመር መጋቢት 2026 ኣብ ቅድመ መጻረዪ ዋንጫ ኣፍሪቃ ተሳቲፋ። ኣብቲ ምስ ኢስዋቲን ኣስመራ፡ ማይ ድምነት፡ በለዛ፡ ማይ ድምነት፡ ዘካየደቶ ናይ ክልተ እግሪ ጸወታ፡ ኣብ ሞሮኮ 2ብ0፡ ኣብ ኢስዋቲኒ ድማ፡ 2ብ1 ብምዕዋታ ኣስመራ፡ መናሃርያ ደቀምሓረ፡ ኣስመራ፡ 887 ነጥቢ ብምውህላል 184 ደረጃ ክትሕዝ ክኢላ። ሕምብርቲ፡ ብሎኮ ጎዳይፍ ዝዛዘመ ናይ 156 ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ኣብ ነሓሰ 2007 መበል 121 ዝሓዘትሉ ደረጃ፡ እቲ ዝበለጸ ኪሎ.ሜተር ሸፊኑ ውዒሉ። ክኸውን እንከሎ፡ መበል 207 ዝወጸአትሉ ኸኣ እቲ ዝተሓተ ደረጃኣ’ዩ። ኣብዚ መድረኽ፡ በለዛ በጺሕካ ኣብ ምምላስ ሬድሲ ካመልስ፡ ኣብ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ንምስታፍ ናብ ናይ መጻረዪ ግጥማት ሰጊራ ኣብ ዝነበረት ቀዳመይቲ ናይ ቅጽበታዊ ሕንጻጽ፡ ብምህላዋ፡ እዚ ሒዛቶ ዘላ ደረጃ ከተመሓይሽ ትጽቢት ይግበረላ። ፊሊሞን ፍስሃየ ብውልቂ፡ ሳይሞን ሚካኤል ካብ ፊፋ፡ ን211 ሃገራት፡ ዘለወን ደረጃ ዝሰርዕ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብዚ ወርሒ ድማ፡ ን200 ገዛባንዳ ካብ ዓባይ ጉጅለ ኣምሊጦም ብምኻድ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ሃገራውያን ጋንታታት ኵዕሶ እግሪ ደረጃ ኣትሒዙወን ይርከብ። ፈረንሳ ክዕወቱ ከለዉ፡ ካብ ዓባይ ጒጅለ ድማ፡ ናሆም ድማ፡ ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ እያ። ኤፍሬም ካብ ኤሪተል ተዓዊቱ። ካብ ጸጋም ናብ የማን፡ ኑርኣሕመድ (ዕዉት 4ይ መድረኽ) ኤስሮም፡ ሄርሞን፡ ፊሊሞን ተቐዳደምቲ፡ ብመናሃርያ ሓሊፎም ብሎኮ ስፖርት እዚ ማእከል፡ ብኣትለቲክስ ቀጺሉ ደቀምሓረ ሒዞም ኣብ ከባቢ ዝግብ ምስ በጽሑ ኣብ መወዳእታ ዓባይ ጒጅለ ብሓባር ኣብ 9” ናይ ግዜ ፍልይ ካልኣይን ሳልሳይን ድማ፡ ዓባይ ጒጅለ ንፊሊሞንን ሳይሞንን ኣብ ዘካየደቶ ሓያል ሽኳ፡ ኑር ኣሕመድ ዓብደልውሃብ ኣለዉ። እዚ መድረኽ ንናይ ዓቐብ ነጥቢ ሕቝፎኣ ኣእተወቶም። ብውልቂ ዝወዳደሩ ካብ ደንደን ቀዲሙ ሕንጻጽ ብምርጋጽ ዘውህብ ስለ ዘይነበሮ፡ ሄርሞን ኢሳቕ ካብ ተቐዳደምቲ ሮቤል መሓርን ሜሮን ግርማይን ተዓዊቱ። ናሆም ኤፍሬም ካብ ኤሪተል፡ ሮቤል ኤሪተል ምስ ናይ ነጥቢ ማልያ ደሪቡ፡ ብ11 ኣብ ቅድሚት ንዝወዓለ ፊሊሞን ሒዞም፡ ሃብተማርያም ካብ ጋንታ ደቡብ፡ ናኦድ በረኸት ነጥቢ ማልያ ኣንበሳ ዓቐብ ሒዙ ይርከብ። ብሓያል ናህሪ ንቕድሚት ብምውጻእ፡ ንከተማ ካብ ሰምበል፡ ሄርሞን ኢሳቕ፡ ህያብ ሃብቶም፡ ኣብዚ መድረኽ ፊልሞን ፍስሃየ ብሉጽ ደቀምሓረ ንበይኖም ብምጥዋይ፡ ተዳልያ ኤልዩድ ክፍሎም ሰለስተኦም ካብ ኤሪተል ፡ ተቐዳዳማይ ተሰምዩ። ንዝነበረት ናይ ነጥቢ መድረኽ ንፊልሞን ብውልቂ ዝወዳደሩ ፋኒኤል ሓይልኣብ፡ መርሃዊ ኣብ ናይ ጋንታ ቅልስ፡ ኤሪተል ብ42፡08፡ ገደፉሉ። ሮቤልን ሜሮንን ከኣ፡ ብቕደም ዘሚካኤል፡ ዳኒኤል መሓሪ ኸኣ፡ ካብ ካልኣይ 09 ግዜ መሪሕነት ዝሓዘት ጋንታ ክትከውን ተኸተል ሕንጻጽ ረጊጾም። ክሳዕ ዓስራይ ዘሎ ደረጃ ሒዞም። ኣብ ሰለስተ ከተማታት ዝካየድ ዘሎ ውሽጣዊ ስፖርታዊ ውድድራት እዚ ማእከል፡ ኣብ ከላ፡ ሰምበል ብ18”፡ ደንደን 1’20” ድሒረን ነዛ ጒጅለ፡ ኬቨን ተኽለማርያም ካብ ኣስቤኮን ኣብዚ ኣርባዕተ መድረኽ ኣሰላሲሉ ዘሎ ዙር ከተማ መንደፈራ ብውድድራት ጒያ እግሪን ተግባራት ሜዳን ቀጺሉ። ይስዕባኣ። ናሆም መኮነን (ሲምባ) ብውልቂን፡ ኣብ ከባቢ ዞባ ማእከል፡ ሄርሞን ኢሳቕ ብ14 ነጥቢ ክመርሕ ኣብቲ ደቂ-ተባዕትዮ ናይ 10 ሽሕ ሜትሮ ዘካየድዎ ውድድር፡ ኣቤል ተኽለ ካብ ብሪጎን ሓምሻይ መድረኽ ዙር ዞባ ማእክለ፡ ሎሚ ወቐርቲ ስለ ዘርከቡዋ፡ ቊጽሪ መራሒት ጒጅለ፡ እንከሎ፡ ኑር ኣሕመድን ናኦድ በረኸትን ድማ፡ ቀዳማይ ኰይኑ ክዕወት ከሎ፡ ናትናኤል ጸጋይን ዮናስ ክብሮምን ካብ መርከብና ካልኣይን ካብ ባሕቲ መስከረም ተበጊሱ፡ ጋሕቴላይ፡ ናብ ሓሙሽተ በረኸ። እናተበራረዩ ብጎዳይፍ ዓሰርተ ሓደ ነጥቢ ብምውህላል ይስዕብዎ። 14፡ ሳልሳይን ኣትዮም። ኣብ ናይ 1500 ሜትሮ ድማ፡ ሳግም መድሃኔ ካብ ጎብየ፡ ሚኪኤል ኣቢሎም ሕምብርቲ ተጠውዮም ኣብ ምምላስ፡ 01፡22 ብምሓዝ ኤስሮም ካብ ሰምበል ብግዜ ብመንገዲ መትከል ኣቤት ከባቢ ኽዋር ጸጋይን ያፌት ክፍለን ካብ ደምሒና ቀዳሞት ሰለስተ ዕዉታት ኰይኖም። ናይ 5 ሽሕ ሜትሮ ኣብ ዓዲ ጓዕዳድ ምስ በጽሑ ዓባይ ጒጅለ ክመርሕ ከሎ፡ ኑር ኣሕመድን ንፍታሌም በጺሕካ ብምምላስ፡ ኣብ ብሎኮ ቤት ገርግሽ ውድድረን ዘካየዳ ደቂ-ኣንስትዮ ኣትለታት ከኣ፡ ሳሮን መድሃኔ ካብ ኪሎማ፡ ኮኾብ ጸሃየ ካብ ኣርከበቶም። ኤፍሬምን ካብ ደንደን ድማ፡ ብ1’44”፡ ብ2’፡ ዝዛዘም ናይ 150.5 ኪ/ሜ ክሽፍን እዩ። ብሪጎን፡ ኣምና ፋይድ ካብ ኣዳል ተዓዊተናሉ። ኣብ ውድራት ዝላ መሬት፡ ሮዳስ ጥዑምዝጊ ካብ ኦማል ቀዳመይቲ ክትዕወት ከላ፡ ጓል ማእከል፡ ውድራት ኵዕሶ መርበብ ደቂ-ኣንስትዮ ተዛዚሙ ጋንታኣ ሊድያ ፍጹም ካልኣይቲ፡ ኤደን ጸጋይ ካብ ጽንዓት ሳልሰይቲ ብምዃን ውድድረን ዛዚመን። ፈደረሽን ኵዕሶ መርበብ ዞባ ማእከል ምስ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ድማ፡ ኣሕመድ ዓሊ ካብ ኦማል፡ ባህራን ጽገሃንስ ካብ ደምሒና፡ ዮናስ ሃገራዊ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ገብረመስቀል ካብ መረብ ተዓዊቶም። ተወሃሂዱ፡ ብምኽንያት ኣህጒራዊ መዓልቲ ውድድራት ኣትሌቲክስ፡ ብዝተፈላለየ ውድድራት ክሳዕ ሓሙሽተ ሚያዝያ ክቕጽል ምዃኑ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ከካይዶ ዝቐነየ ውድድራት ኵዕሶ ናይቲ እዚ ጐስጓስን ሓበሬታን ኣብ ዘልኣኸልና ጽሑፍ ሓቢሩ። መርበብ ብውዕዉዕ መንፈስ ተዛዚሙ። ኣብቲ ን12 ጋንታታት ሳልሳይን ካልኣይን ዲቪዝዮን ፎደን፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 ህላወኡ የጠራጥር ደቂ-ኣንስትዮ ዘሳተፈ ውድድር፡ ኣብ ሳልሳይ ዲቪዝዮን ኣዱሊስ ምስ ደምበ ሰምበል፡ ኣብ ካልኣይ ዲቪዝዮን ከኣ፡ ፈስቲቫል ምስ ኣዱሊስ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ቶማስ ቱሸል፡ ብዘካየድኦ ግጥማት ተፈጺሙ። ፊል ፎደን ኣብታ ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 እትሳተፍ ኣብቲ ዕለት፡ ጋንታ ኣዱሊስ ንምስሊ ቤት ጋንታ ንኽህሉ ውሕስነት ከም ዘይብሉ ገሊጹ። ዕውትቲ ጋንታ ደምበ ሰምበል ትምህርታ ዝውክል ኣስማትን ባንዴራን ዝሓዙ ወዲ 25 ኣከፋፋሊ ማንቸስተር ሲቲ ፊል ተመሃሮን ደገፍትን ማሚቛ እያ ናብ ውድድር ፎደን፡ ቱሸል ናይ መወዳእታ 24 ተጻወትቲ ቅድሚ ተጸሚዳ። እቲ ጸወታ፡ ኣብ ቀዳመይ እብረ ሚዛናዊ ምምራጹ፡ እንግሊዝ ኣብ ዘካየደቶ ክልተ ግጥማት ኰይኑ’ኳ እንተጀመረ፡ ጸወታ ናብ ምዝዛም ኣብ እቲ እንኮ ጸወታ ዝፈለመ ተጻዋታይ’ዩ። ይዅን ዝተቓረበሉ ግን፡ ኣዱሊስ ኣብ ጸቕጢ ክትኣቱ እምበር፡ ኣብቲ እንግሊዝ ብጃፓን ዝተሰዓረትሉ ተራእያ። ብሰንኪ ዝፈጠረተን ጌጋታት ድማ፡ ናይ ሰሉስ ግጥም፡ ንቦታ ሃሪ ኬን ተኪኡ ዘይኣዕጋቢ 26ብ24 ተሳዒራ። ኣብ ካልኣይ እብረ፡ ደምበ ጸወታ ኣካዪዱ። ሰምበል ደጊማ፡ 25ብ22 ስለዝተዓወተት፡ ሻምፕዮን ቱሸል፡ ድሕሪ ጸወታ፡ ንፎደን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ኣብ ዋንጫ ዓለም ምሳና 2026 ክትከውን ክኢላ። ንኽህሉ ዝዀነ ውሕስነት የብሉን፡” ክብል ገሊጹ። ካልኣይቲ ግጥም፡ ንናይ ካልኣይ ድቪዝዮን ቱሸል ወሲኹ፡ “ፎደን ኣብ ልምድ ወሓለ’ዩ፡ ይዅን እምበር ኣብ ሜዳ ነዚ ከንጸባርቖ ዕውትቲ ጋንታ ኣዱሊስ ጋንታታት ፈስቲቫልን ኣዱሊስን ዘራኸበት ኣይከኣለን፡” ኢሉ። ኣብዚ ናይ መዛዘሚ ዕለት፡ ሱፍና ኣማኑኤል ካብ ነይራ። ካብ ንኡስ ዞባ ሎጎ ዓንሰባ ሊባን ዝመጸአት፡ ዘለዋ ጋንታ ብምዃና ኸኣ፡ እቲ ጸወታ ካብ ፊል ፎደን፡ ሎሚ ዓመት ኣብ ማንቸስተር ሲቲ እኹል ግዜ ዘይረኸበ ክኸውን እንከሎ፡ ካብ ደምበ ሰምበል፡ ራእይ ገብረሂወት ካብ ኣዱሊስ፡ ብቆማታት ተጻወትቲ እትልለ ፈስቲቫል፡ ኣብዚ መፈለምትኡ ስፖርታዊ ህልኽ ክንጸባረቖ 15 ጸወታታት፡ ኣብ ኣርባዕተ ጥራይ’ዩ ካብ ፈለማ ተሰሊፉ። ድሕሪ 14 ታሕሳስ ከኣ፡ ክሳዕ ሕጂ ዲያና ሓጎስ ካብ ፈስቲቫል ብሉጻት ተጻወትቲ ናይ ፍጻመ ጸወታ ተወዳዳሪት ኰይና ቀሪባ። ተራእዩ። ኣዱሊስ፡ ኣብ ክልተ እብረ፡ 27ብ25፡ ሸቶ ኣየመዝገበን ዘሎ። ተሰምየን። ሽልማት ወርቂ ማዳልያ ተዓዲለን። ጋንታ ኣዱሊስ ብተመክሮ ዝበሰለት፡ ብቕዓት 26ብ24 ብምስዓር፡ ሻምፕዮን ኰይና። ቱሸል፡ ቅድሚ እቲ 17 ሰነ ምስ ክሮሽያ ዘካይድዎ ግጥም፡ 30 ግንቦት ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 ዝሳተፉ ተጻወትቱ ንፊፋ ከረክብ’ዩ። ንኣማድ ዘይተወሃበት ፍጹም ቅላዕ ቅንዕቲ ድያ? ደ.ሪ.ኮንጎ፡ ሃገራዊ በዓል ኣዊጃ እቲ ብ20 መጋቢት ኣብ መንጎ ቦርማውዝን ቦርንማውዝ ምስ በጽሐ፡ ተኸላኻላይ ከተእቱ ምዃና ክትገልጽ’ያ ጸኒሓ። ግዝያዊ ማንቸስተር ዩናይትድን ዝተኻየደ ግጥም፡ ንውሳነ ቦርንማውዝ ትሩፈርት፡ ብክልተ ኢዱ ንኣማድ ኣሰልጣኒ ዩናይትድ ዝርከቦም ገዳይም ተጻወትቲ ዳኛ ኣመልኪቱ ክሳዕ ሕጂ ኣከራኻሪ ኰይኑ ክዓግቶ ተራእዩ። ዳኛ ፍጹም ቅላዕ ብዘይምእዛዙ፡ ማንቸስተር ዩናይትድ ዝነበሩን’ውን፡ ኣብ ልዕሊ ሰብ መዚ ደሞክራስያዊት ሪፓፕሊክ ኮንጎ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኮንጎ፡ ድሕሪ 52 ጸኒሑ። “ኣማድ ኣብ ክሊ ልዳት ቦርንማውዝ ቦርንማውዝ ናብ ልዳት ዩናይትድ ብምኻድ ሸቶ ዩናይትድ ወጽዓ ከም ዝተፈጸመ ክወቕሱ ዓመት ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 ተሳትፎኣ ብምርግጋጻ፡ ረቡዕ 1 ሚያዝያ ህዝባዊ በዓል ብዘጋጠሞ በደል፡ ፍጹም ቅላዕ ክወሃቦ ነይሩዎ፡” ኣቝጺራ። ዩናይትድ ከኣ፡ ነቲ 2ብ0 ክትመርሕ ጸኒሖም’ዮም። ክትከውን ከም ዝኣወጁ ተገሊጹ። ዝብል ክርክር ድማ፡ ኣበጊሱ ጸኒሑ። ይዅን ዝነበራ ዕድል ብምኽሳር 1ብ1 ክትከውን ይዅን እምበር፡ መመልከቲ ወሳኒ ግጥም ደ.ሪ.ኮንጎ፡ ሰሉስ ካብ ናይ ቅድም ተጻዋታይ ማንቸስተር ዩናይትድ ዝነበረ ኣክሰል ቱኣዘበ፡ እምበር ነዚ ወሳኒ ግጥም ኣመልኪቱ ዝወጸአ ተገዲዳ። ኣብዛ ግጥም ዩናይትድ፡ ሓንቲ ፍጹም (KMI) ኣብ ዝገበሮ ዘተ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣማድ ኣብ ተወሳኺ ሰዓት ብዝረኸበታ ሸቶ፡ ንጀማይካ 1ብ0 ብምስዓር፡ ተሳትፎኣ ኣብ ዋንጫ ዓለም ሓበሬታ፡ ኣብ ልዕሊ ኣማድ ንዝተፈጸመ በደል፡ ቅላዕ ክትረክብ እንከላ፡ ማጓየር ድማ፡ ብቀይሕ ንዝተፈጸመ በደል ብዳኛ ዝተወሃበ ውሳነን ‘ቫር’ 2026 ከተረጋግጽ ክኢላ። ፍጹም ቅላዕ ዘይምውሃቡ፡ እቲ ውሳነ ‘ቅኑዕ’ ወጺኡዋ’ዩ። እዛ ግጥም ከኣ፡ 2ብ2 ተዛዚማ። ምትእትታው ዘይምግባሩን ኣመልኪቶም ኣብ ደ.ሪ.ኮንጎ፡ ዛየር ተባሂላ እናተጸወዐት እንከላ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 1974 ተሳቲፋ ነይራ። ሕጂ ነይሩ ክብል ደምዲሙ። ማንቸስተር ዩናይትድ፡ ድሕሪ’ዛ ግጥም፡ ናብ ዝገበርዎ ዘተ፡ 3፡2 ብምድማጽ ቅኑዕ ነይሩ ክብል ድማ፡ ድሕሪ 52 ዓመት ዓስረይቲ ኣፍሪቃዊት ኣብ ዋንጫ ዓለም 2026 እትሳተፍ ሃገር ኰይና ኣብቲ ግጥም፡ ኣማድ ኣብ ክሊ ልዳት ላዕለዋይ ኣካል ሞያውያን ግጥም፡ ወግዓዊ ክሲ ውሳነኡ ኣሕሊፉ። ኣላ።


ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ትራምፕ፡ መራሕቲ ኢራን ኣብ እዋን ምስ መንግስቲ እስራኤል ዝነበራ ናይ ሃገሩ ኣብ ልዕሊ ኢራን እተካይዶ ዘላ ዝርርብ ንጠለባት ኣመሪካ ኢዶም እንተ 1.89 ቢልዮን ሌይ (427.2 ሚልዮን መጥቃዕቲ ክሕይል ምዃኑ ድሕሪ ዘይሂቦም እቲ ኲናት ክጋደድ ከም ዶላር) ውዕል ሸመተ ኣጽዋር ክትስርዝ ምግላጹ፡ ኲናት ማእከላይ ምብራቕ ዝኽእልን፡ ኣብ ልዕሊ ትሕተ ቅርጺ ትግደድ ከም ዘላ፡ ሚኒስተር ምክልኻል ብቕልጡፍ ክዛዘም ተነቢሩ ዝጸንሐ ጸዓትን ነዳድን ሃገሮም ድማ መጥቃዕቲ ናይታ ሃገር ራዱ ሚሩታ ትማሊ ሓሙስ ተስፋ ከም ዝቐሃመ ተሓቢሩ። ክፍጸም ተኽእሎ ምህላዉን ኣጠንቂቑ። ገሊጹ። እዚ ድማ፡ ዋጋ ነዳዲ ብደረጃ ዓለም ንሱ ነቲ ኲናት ብውዕል ደው ከብሎ ብመሰረት’ቲ ኣብ 2022 ዝተበጽሐ መሊሱ ይውስኽ ብምህላዉ፡ ኣብ መላእ ከም ዝኽእል ድሕሪ ምሕባር፡ በቲ ኢራን ስምምዕ፡ እቲ ‘ኢልቢት ሲስተምስ’ ዓለም ኣስጋኢ ኩነታት ተፈጢሩ ከም ዓጽያቶ ዘላ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣቢሉ ዝተባህለ እስራኤላዊ ኩባንያ መፍረ ኣጽዋር ካብ 2025 ጀሚሩ ነተን ነፈርቲ ክቕርብ እኳ እንተ ነበሮ፡ እቲ ኩባንያ ግን እቲ ውዕል ንኽናዋሕ ሰለስተ ግዜ ከም ቴክኒካዊ ባህርያት ኣገደስቲ ክኾኑ ከም ገለ ስብርባር ናይ ዝተሃርማ ሰብ ኣልቦ ዝሓተተ፡ እቲ ብዓል ስልጣን ሓቢሩ። ዘይክእሉ ኣረዲኡ። ነፈርቲ ድማ ኣብ መሬታ ክወድቕ ከም በዚ ድማ፡ ኤልቢት ብድምር ኣስታት ኣባል ሕብረት ኤውሮጳን ኪዳን ሰሜን ዝኸኣለን እያ ትወቅስ። 60 ሚልዮን ዩሮ ዝግመት ናይ ምድንጓይ ኣትላንቲክን (ኔቶ) ዝኾነት ሮማንያ፡ ብመሰረት’ቲ ኣብ መወዳእታ ናይ’ዚ መቕጻዕቲ ከም ዘዋህለለ ገሊጹ። ምስ ዩ ክሬን 650 ኪ.ሜ ዝንውሓቱ ዓመት’ዚ ዝጅምር ሓድሽ ተበግሶ ሚሩታ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ናይ መሬት ዶብ ትካፈል ኮይና፡ ‘ዳግመ ምዕጣቕ ሕብረት ኤውሮጳ’ መግለጺ፡ “እዚ ውዕል ከ ነቋርጾ ን ደሊ ሩስያ ንወደባት ዩክሬን ክትሃርም ካብ (SAFE) ፡ ሮማንያ 16.6 ቢልዮን ዩሮ ዲና ኣይንደልን እየ ዝትንትን ዘለኹ፡ እትጅምር ንደሓር፡ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ባጀት ተመዲቡላ ከም ዘሎ ጸብጻባት ” ብምባል፡ ገለ ካብ’ቲ ኣጽዋር ድሕሪ ንኽሊ ኣየራ ክጥሕሳ ከም ዝጀመራን የመልክቱ። ቁሩብ ዓመታት ብሰንኪ ዝውንንዎ ዝርከብ ተገሊጹ። ኣብ ዝሓልፍ ነዳዲ ዝምርኮሳ ሃገራት፡ ነቲ ሩስያ፡ ካልኣይቲ ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ ናብ ኲባ ትልእኽ ትራምፕ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ኣብ መጻብቦ ዳግማይ ክኸፍታኦ ተማሕጺኑ። ዘስመዖ መደረ፡ “ኣብ ዝቕጽሉ ክልተ - በዚ ድማ፡ ጸቕጢ ትራምፕ እናዓበየ ኲባ ኣንጻር እገዳ ነዳዲ ኣመሪካ ኣብ ጸኒሓ’ያ። ሩስያ ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ ናብ ኲባ ሰለስተ ሰሙናት ኣዝዩ ከቢድ መጥቃዕቲ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ኣስታት 40 እትቃለሰሉ ዘላ እዋን፡ ሩስያ ካልኣይቲ ብዘይካ’ዚ፡ ኣመሪካ ዝኾነት ነታ ክትሰድድ ከም ዘፍቀደት ይዝከር። ክንፍጽም ኢና፣ ንኢራናውያን ድማ ሃገራት፡ ኣብ’ቲ ትማሊ ሓሙስ ዘካየዳኦ ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ ናብ’ታ ሃገር ደሴታዊት ሃገር ነዳዲ ዝሸጠት ወይ ብታሪኽ ምስ ኲባ ጥቡቕ ርክብ ዘለዋ ናብ’ቲ ዝምልከቶም ዘመን - ‘ዘመነ ናይ ማንዛ ዝርርብ፡ ናጽነት ምትሕልላፍ ክትሰድድ ምዃና፡ ሚኒስተር ጸዓት ሩስያ ዘቕረበት ሃገር ቀረጽ ከም እትኸፍል ሩስያ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ናብ ኲባ እምኒ’ ክንመልሶም ኢና፡” ኢሉ። መራኽብ ናብ ንቡር ንምምላስ ኣብ ሰርጌይ ሲቪለቭ ትማሊ ሓሙስ ገሊጹ። ከተጠንቅቕ ብምጽንሓ፡ ኲባ ንሕጽረት ዝኣቱ ነዳዲ እገዳ ምግባራ ብተደጋጋሚ ኣመሪካ ኣብ ቀረባ እዋን ወተሃደራዊ ዝሕግዙ ነጥብታት ኣተኲረን ከም ዕላማታታ ከተስምር ምዃና ዝገለጸ እተዘራረባ ተገሊጹ። ክትነቅፍ ጸኒሓ እያ። እቲ እገዳ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፡ እታ እገዳ ግዚያዊት ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ተላዒሉ ብስርዓተ ምሕደራ ዴስነት እትመሓደር ሃገር፡ ንሰሙናት ዝቐጸለ ምቁራጽ ሓይሊ ኤለክትሪክ፡ ጸገማት ምቕረሐ ነዳዲን ኣመሪካ፡ ኣብ ልዕሊ ግዝያዊት ሮድሪገዝ፡ ነቲ ኣመሪካ ዝወሰደቶ ሕጽረት መግብን ከም ዘጋጠማ፡ ጸብጻባት ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ደልሲ ሮድሪገዝ ስጒምቲ ኣመልኪታ ብመርበብ ሓበሬታ የመልክቱ። ኣንቢራቶ ዝጸንሐት እገዳ ከም ዘልዓለቶ ኤክስ ኣብ ዝዘርገሓቶ ሓበሬታ፡ “ርክብ እታ 730 ሽሕ በርሚል ዘይተጻረየ ተሓቢሩ። ክልተአን ሃገራት ናብ ንቡር ንኽምለስን ነዳዲ ዝጸዓነት መርከብ ሩስያ፡ ድሕሪ እዚ ዝተሓበረ፡ ኣመሪካ ኣብ ካራካስ ንኽሕይልን ናብ ቅኑዕ ኣንፈት ዝወስድ ጥሪ ንፈለማ እዋን ትማሊ ሰሉስ ናብ ብዘካየደቶ ወተሃደራዊ ስርሒት መራሒ ርኡይ ስጉምቲ፡” ክትብል ብሓጎስ ወደብ ማታንዛስ - ኩባ ከም ዝኣተወት ናይታ ሃገር ነበር ኒኮላስ ማዱሮን ብዓልቲ ተቐቢላቶ ኣላ። ይዝከር። ኩባ ተጻባኢ ስርዓት ከም እትውንን ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ክገልጽ ኲባ፡ ድሕሪ ጭውያ መሻርኽታ ነዳዲ ተቓሊዓ ከም ዘላ ይፍለጥ። ዝጸንሐ ትራምፕ፡ ሩስያ ናብ’ታ ሃገር ዝነበረ ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ኒኮላስ ይዅን’ምበር፡ ኣብ መጀመርታ ናይ’ዚ ነዳዲ ክትልእኽ ዝኾነ ጸገም ከም ዘይብሉ ማዱሮ፡ ብኸቢድ ሕጽረት ነዳዲ ክትሳቐ ሰሙን’ዚ፡ ኣመሪካ ብሰብኣዊ ምኽንያት፡ ትማሊ ሰንበት ገሊጹ ምንባሩ ኣይርሳዕን። ፕረዚደንት ፈረንሳ ናብ ደቡብ ኮርያ ኣምሪሑ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፡ እዋኑ ከም ዘቃልሐኦ ይዝከር። ብምጽዋዕ፡ ደቡብ ኮርያ እውን ግቡኣ ትማሊ ሓሙስ ካብ ጃፓን ተበጊሱ ናብታ ትራምፕ ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ኣብ ትገብር ከም ዘየላ ነቒፉ ነይሩ። መሓዛ ኣመሪካ ዝኾነት ደቡብ ኮርያ ከም ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣመሪካ፡ ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣስታት ዘምረሐ ተሓቢሩ። ዝምርኮሳ ሃገራት፡ ነቲ ቀንዲ መስመር 28,500 ወተሃደራት ከም ዘለዉዋ ቤቱን ተጨውዮም ናብ ኒውዮርክ ካብ ኣመሪካ ወሲዳቶ ዘላ ስጒምቲ፡ ኣብ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ጃፓን ብዛዕባ ነዳዲ ዳግማይ ንምኽፋት ክሕግዛ ይሕበር። ዝውሰዱ ሳልሳይ ወርሖም ኣቚጺሮም መንጎ ምምሕዳር ትራምፕን ሮድሪገዝን ኣገደስቲ ማዕድናትን ምትሕብባር ኣብ ዘለዉሉ እዋን እዩ። ዘሎ ርክብ ይመሓየሽ ከም ዘሎ ዘመልክት ምክልኻልን ዝምልከት ስምምዕ ዝኸተመ ምክትል ፕረዚደንት ማዱሮ ዝነበረት ምዃኑ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ማክሮን፡ ምስ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ጃፓን ሮድሪገዝ፡ ጸረ ዲሞክራሲ ፖሊሲታት ኣብ መጀመርታ ናይ’ዚ ሰሙን’ዚ፡ ሳናይ ታካይቺ ሰፊሕ ዝርርብ ከም ዘካየደ ትኽተል ኣላ ብዝብል ክሲ ኣብ 2018 ኣመሪካ ኣብ ካራካስ - ቬነዙዌላ ተዓጽዩ ይፍለጥ። ኣብ ዝርዝር እገዳ ኣመሪካ ኣትያ ከም ንዝጸንሐ ኤምባሲኣ ድሕሪ 7 ዓመት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ዝነበረት ይፍለጥ። ብወግዒ ዳግማይ ከም ዝኸፈተቶ ይዝከር። ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ፈረንሳ እቶም ኣብ’ቲ ዝርዝር ዝተጠቕሱ ሰበ ብዘይካ’ዚ፡ ሓንቲ ናይ ዲፕሎማሲ ጉጅለ ኣብ ጉዳይ ኲናት ኢራን ዝኾነ ሓገዝ ስልጣን፡ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ንብረቶም ቬንዙዌላ እውን፡ ኣብ ዋሽንግተን ተዓጽዩ ከም ዘየበርከተት ብምግላጽ፡ ንውልቃዊ ክህገር እንከሎ፡ ዜጋታት ኣመሪካ ድማ ንዝርከብ ኤምባሲ ቬንዙዌላ ዳግማይ ህይወት ማክሮን ብምልዓል ክሕጭጨሉ ምስኦም ዝኾነ ዓይነት ንግዲ ከይገብሩ ንምኽፋት ናብ ኣመሪካ ተላኢኻ ከም ዘላ ከም ዝፈተነ፡ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣብ ተኸልኪሎም ኣለዉ። ይሕበር። ተረኛ ፋርማሲ ዕለት ጎደና ቁ.ስልኪ ፋርማሲ ማይ ተመናይ 03/04/2026 ጎደና ዓዲ ኣቤይቶ ቁ.315፡ ከባቢ ቤተ ክርስትያን ኣቡነ-ኣረጋዊ 08370134 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


በዓል ትንሳኤ፡ ኣብ መላእ ሃገር ክሽምትን ውዒሉ። ብልዑል ድምቀት ከምእተኸብረ፡ ኣብ’ቲ ዕለት ልክዕ ፍርቂ ለይቲ ወኪላት ኤሪና ከካብ ቦታኡ ምስ ኮነ፡ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ሓቢሮም። ደብረጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተመእመናን ዓርቢ ስቕለት ክሳብ ክርስትያን - ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ፡ ሰዓት 7፡00 ምሸት ኣብ ገዳማት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ኣድባራትን ኣብያተ-ክርስትያንን ኣሽሓት ምእመናንን ዝተሳተፍዎ ክምህለሉ፡ ክጽልዩን ክሰግዱን ድሕሪ ስነ-ስርዓት ብስራት ትንሳኤ፡ ብብጹእ ምውዓል፡ ቀዳም ስዑር ኩሉ ከከም ወቅዱስ ኣቡነ ባስልዮስ ቀዳማዊ - ዓቕሙ ኣብ’ቲ ብትሕዝቶ ዝመልአ 6ይ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ዕዳጋታት፡ ሕሩድ ክዕድግን ኣስቤዛ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ዝተመርሐ ጸሎት በጺሑ። ሓጐስን በዓል ክገብረልና ሰናይ ሰዓታት ድሕሪ-ቐትሪ ኣብ ከተማ ምንዮቶም ምግላጾም ዝዝከር’ዩ። ከረን ተኻዪዱ። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ባስልዮስ ኣቐዲሞም ኣብ ዝሃብዎ ቃለ እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ብባህላዊ መሰናድኦታት ቡራኬ፡ ንሃገርና “ክልልቲ ብግርማ” ብምትሕብባር ሚኒስትሪ ዜናን ዝደመቐ መደብ፡ ብኣገልግሎት ክገብረልና፣ ንዓለም ድማ ሰላምን ምምሕዳር ዞባ ዓንሰባን ዝተወደበ ቴለቪዥን ኤርትራ’ውን ብቐጥታ ርግኣትን ብምውራድ፡ ናይ በረኸትን ህዝባዊ በዓል፡ 12 ሚያዝያ ኣብ ተፈንዩ።


ደቀምሓረ - መምርሒታት ንግዲ ኣብ ንኡስ ዞባ ተሰነይ፡ ሰፊሕ ክንቀል ከሎ ልዕሊ 700 ሄክታር ኢንጂነር መርሃዊ ኣብ መወዳእታ፡ ዝጠሓሳ ትካላት ተቐጺዐን ንጥፈታት ምዕቃብ ማይን ሓመድን ከምእተጀረፈ፡ ከምኡ’ውን ኣስታት ግቡእ ነቕልን ምጅራፍን ዘይተገብረሉ ይሰላሰል ከምዘሎ፡ ኣብ ቤት-ጽሕፈት 250 ሄክታር ኣብ ቦታ መገሃጫን 8 መሬት እኹል ምህርቲ ስለዘይህብ፡ ጨንፈር ሕግን ስርዓትን ንኡስ ተላብዩ። ሕርሻ ናይቲ ንኡስ ዞባ ተጸዋዒ ምዕቃብ ሄክታር ኣብ ማይ-ክዖታት ከምእተዓመ ሓረስቶት ነተን ተዋፊረን ዘለዋ ዞባ ደቀምሓረ ብዘካየዶ ስሩዕ ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ሓጋዝ፡ ትራክተራት ብግቡእ ክጥቀሙለን ማይን ሓመድን ልምዓት መስኖን ዝገለጸ ኢንጂነር መርሃዊ፡ ኣስታት ናይ ምቊጽጻር ንጥፈታት፡ ኣባላት ኣሃዱ ሕግን ስርዓትን ኣብ ኣተሓሳሲቡ። ኢንጂነር መርሃዊ ገብረሚካኤል 7,400 ዓቕሚ-ሰብ ከምእተሳተፈ መምርሒታትን ስነ-ምግባርን ንግዲ ዝተፈላለያ ትካላት ንግዲ ብዝገበርዎ ኣብ ሕርሻዊ ልምዓት ተሰነይ - ሓቢሩ። ኣረዲኡ። ዝጠሓሳ 129 ትካላት ተቐጺዐን። ዓሊግድር ሓላፊ ሕርሻዊ ጉዳያት ስሩዕ ምቊጽጻር ዝተረኽበ ናይ እቲ ካብ ወርሒ ለካቲት ክሳብ ወርሒ መንግስቲ ዝመደበን ትራክተራት ኣቶ ስምኦን በየነ ብወገኑ፡ ኮርፖረሽን ተጠቃምነት ዕለቱ ዝወደቐ ሃለኽቲ፡ ሰነ ኣብ ቦታታት ሕርሻ፡ መገሃጫታትን ንሓደ ሰዓት ብ175 ናቕፋ ዝህብኦ ዘለዋ እተን ትካላት፡ ፍቓድ ንግዲ ዘራእትን ጥሪትን 12 ትራክተራት ተቓጺሉ። ማይ-ክዖታትን ዝቕጽል መደብ፡ ነቕልን ኣገልግሎት፡ ኣብ ጽፈትን ኣሳልጦን ዘየሐደሳ፡ ናይ ድሕነት መምርሒታት ኣዋፊሩ ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ንተራን ምጅራፍን የጠቓልል። ናይ’ቲ ስራሕ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ኣበርክቶን ህዝብን ምምሕዳራት ከባብን ዘየማልኣን ካብ ንጥፈት ወጻኢ ሓላፊ ምቁጽጻር ሕግን ስርዓትን ዛጊት፡ 370 ሄክታር መሬት ሕርሻ ኣሎ። ኣብ’ቲ ስራሕ ሞጒሱ። ክሰርሓ ዝጸንሓን ኰይነን፡ ገንዘባዊ ኣቶ ጃዕፈር መሓመድ-ኑር ንኤሪና መቕጻዕቲ ከምእተበየነለን፡ ሓላፊ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ዝተቓጸለ ሕግን ስርዓትን ኣቶ ክፍለ ሃይለ ንብረት ኣብ ጥዕና ወዲ-ሰብ ከቢድ ገሊጹ። ሳዕቤን ከኸትል ዝኽእል ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ዜጋታት ንቑሕ ኣበርክቶ ብዘይካ’ዚ፡ ዕለቱ ዝሓለፈ ሃለኽትን ክገብሩን ንዝዕድግዎ ሃለኽቲ መመላኽዒታትን ሒዘን ዝተረኽባ ከስተባህሉሉን ተላብዩ። ትካላት ተመሳሳሊ ስጒምቲ ኣመሓዳሪ ከተማ ሓጋዝ ኣቶ ከምእተወስደለን፣ እቲ ንብረት ድማ ነጸርኣብ በረኸትኣብ ብወገኑ፡ ኣብ ከምእተቓጸለ ሓቢሩ። ንግዳውያን ትካላት ዝግበር ዘሎ ኣብ መወዳእታ ኣቶ ክፍለ፡ ወነንቲ ቁጽጽርን ምክትታልን ንንቕሓት ትካላት ንግዲ መምርሒታትን ስነ- ነበርቲ የዕብዮ ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ምግባርን ንግዲ ኣኽቢሮም ክነጥፉን ወነንቲ ትካላት መዓልቱ ዝሓለፈ ዕለቱ ዝሓለፈ ንብረት ከወግዱን ሃለኽቲ ካብ ምሻጥ ክቑጠቡ ተላብዩ።


ኣብ ዓሰብ፡ ብምኽንያት ባሕቲ ግንቦት - ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት፡ ብጨንፈር ሃኮሰኤ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ ዝተወደበ ሰሚናራትን ውድድር ሓፈሻዊ ፍልጠትን ተኻዪዱ። በዚ መሰረት፡ ካብ 7 ክሳብ 9 ሚያዝያ ኣብ ወደብ ዓሰብ ሰሚናር ድሕነትን ጥዕናን ኣብ ቦታ ስራሕ፣ ኣብ ኮርፖረሽን ሃብቲ ባሕሪ ድማ ውድድር ሓፈሻዊ ፍልጠት ከምእተኻየደ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ሓላፊ ጨንፈር ሃኮሰኤ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ ኣቶ ሑሴን ኻልድ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቲ መደባት ኣካልን መቐጸልታን ናይ’ቲ ንቕሓት ሰራሕተኛታት ክብ ንምባል ዝውደብ ንጥፈታት ከምዝዀነ ኣብሪሁ። ኣቶ ሑሴን ብተውሳኺ፡ ማሕበር ኩሉ ሰራሕተኛ ዝሳተፈሉ መድረኻት ምልውዋጥ ኣካዳምያዊ ትምህርቶም ተውህቦኦምን ተመኩሮ ምድላው፡ ካብ ቀንዲ ዕላማታቱ ዝምባለኦምን ንኸለልዩን ንኸማዕብሉን፣ ከምዝዀነ ኣረዲኡ። ከምኡ’ውን ሃገራውን ባህላውን ክብርታቶም ንኽወርሱ ባይታ ንምፍጣር ኣብ ዒላበርዕድ፡ ከረንን ሓልሓልን - ቅነ ኣብያተ ትምህርቲ ተኻዪዱ ከምዝዀነ ገሊጾም። ኣብ ዞባ ዓንሰባ - ንኡሳን ዞባታት ሓላፊ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን መምህር ክፍላይ ዓንደሚካኤል ብግደኡ፡ እቲ ዝተኻየደ ቅነ፡ ካብ መባእታ ክሳብ 2ይ ብተመሳሳሊ፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ፡ ሓልሓልን ከረንን፡ ንጥፈታት ዮውሃንስ መብራህቶም ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ቅነ - ማዕረ ማዕረ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ደረጃ ዝመሃሩ ኣስታት 1,100 ተመሃሮ ከረን - ውድድራት ግጥሚ፡ ድራማ፡ ደርፊ፡ ትምህርቲ፡ ባህልን ስፖርትን ዘጠቓለለ ቅነ እቲ ቅነ - ተመሃሮ ዝምባለኦም ዘለልዩሉን ተሳንዩ ዝኸይድ፣ ኣብ ምስፋሕ ፍልጠት ዝተሳተፍዎ ውድድራት ስፖርት፡ ባህሊ፡ መደረ፡ ትልሂት፡ ቅብኣ፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ተኻዪዱ። ሓድሕድ ተሞክሮ ዝቐስሙሉን መድረኽ ተመሃሮ ቀሊል ዘይኮነ እጃም ዘለዎ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ስነ-ጥበብ፡ ምህዞን ሰንዓን ምህዞን ሰንዓን ዘጠቓልል ትምህርታውን ኩለንትናዊ ምዕባለ ኰይኑ ከምዘገልግል ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ መጻኢ እናሰፍሐ ተኻዪዱ። ባህላውን ንጥፈታት ኣካዪደን። ኣብ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ ዝተኻየደ ቅነ፡ ብምጥቃስ፡ ኣብ ተመሃሮ ሓያል ናይ ከምዝኸይድ ሓቢሩ። ካብ 18 ኣብያተ ትምህርቲ ዝተዋጽኡ ሓላፊ ባህልን ስፖርትን መምህር ኣብ’ቲ ኣብ ምህዞን ሰንዓን ዓቢ ምውድዳር መንፈስ ከምእተንጸባረቐ 595 ተመሃሮ ዝተሳተፍዎ ውድድራት እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ማሕሙድ ኣቡብከርን ሓላፊ ትምህርቲ ተወዳዳርነት ዝተራእየሉ መደብ፡ ካብ ገሊጹ። ስፖርት፡ ባህልን ሓፈሻዊ ፍልጠትን ሓልሓል፡ “ተመሃሮ ሰረት ምዕባለ ባህልን መምህር ኣስማዓል መሓመድ-ኑርን፡ ቀንዲ መባእታ ክሳብ 2ይ ደረጃ ዝዝርጋሓ 27 ዘጠቓለለ’ዩ ነይሩ። ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ መምህር ስፖርትን’ዮም” ብዝብል ቴማ ኣብ ዕላማ ናይ’ቲ መደብ፡ ተመሃሮ ክንዮ ኣብያተ-ትምህርቲ ተሳቲፈን። ሃይኮታ - ተሳታፍነት ተመሃሮ ንምዕባይ ክስራሕ ጻውዒት ቀሪቡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሃይኮታ፡ ተሳታፍነት ብምሕባር፡ ጠንቂ ምንቁልቋል ዝኾነ ምምሕዳራት ከባቢን ዝወጸ ውሽጣዊ ትምህርቲ ዞባ ጋሽ-ባርካ መምህር ያሲን ክጻወቱ ጸዊዖም። ተመሃሮ ብሓፈሻ ናይ ደቂኣንስትዮ ድሑር ልምድታት ንኽውገድ፡ ብደረጃ ሕጋጋትን መምርሒታትን ብዕቱብ መሓመድን ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ዝርግሐ ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ፡ ንምዕባለ ድማ ብፍላይ ንምዕባይ ኣብ ዝተወደበ ንኡስ ዞባ ኣብ 2021 ኣብ ዝተቓነዐ ዋዕላ ክትግበርን ጎስጓሳዊ መደባት ክሕይልን ትካላት ትምህርቲ ብምስፋሕ ተጠቃምነት ንጥፈታት ትምህርትን ተሳታፍነት ዋዕላታት ዝሓለፈ ውሳነታት ብምልኣት ዝሓለፈ ውሳነታት ክትግበር ኣዘኻኺሩ። ኣተሓሳሲቡ። ንምዕባይ ዝተኻየደ ጻዕሪ እወታዊ ተመሃሮን ኣብ ዝሕግዙ ዛዕባታትን ክትግበር፡ ብ5 ሚያዝያ ኣብ ዝተኻየደ ጽልዋ’ኳ እንተፈጠረ፡ ተሳታፍነት ትሑትን ኣቐዲሞም ዝሓለፉ ውሳነታትን ኣኼባ መተሓሳሰቢ ቀሪቡ። ሓላፊ ኣሃዱ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣቶ ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሃይኮታ ኣቶ ዘተመጣጣኒን ስለዘሎ፡ ኣመሓደርቲ ብምዝታይ፡ እጃሞም ከምዘበርክቱ ተስፉ ተኽላይ ብወገኑ፡ ዘይምጥርናፍ ሸኸዲን ሳልሕን ሓላፊ ጨንፈር ከባብን ኣነባበርቲ ዓድን ቀላሲ ተራ ኣረጋጊጾም። ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ትምህርቲ ኣብ’ቲ ዓድታትን ቁሸታትን፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመ፡ ንኡስ ዞባ መምህር ህያቡ ጎይትኦም ከምኡ’ውን ዘይምኽኑይ ብኩራትን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ ዕድላት ሰበኽ-ሳግማዊ መነባብሮን ንተሳታፍነትን ትምህርቲ’ኳ እንተሰፍሐ፡ ተሳታፍነት ብቕዓትን ተመሃሮ ብኣሉታ ይጸልዉ ተመሃሮ ግና ምስኡ ዝመጣጠን ከምዘይኰነ ከምዘለዉ ብምጥቃስ፡ ብደረጃ ዓድታትን ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ብርሃነ ምሕረትኣብ ምክትል ኣሰናዳኢ ዓብደልቃድር ኣሕመድ ቍ.ስ 116266 / 201820 (256) ቦርድ ምስንዳእ ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ባጽዕ - ኣብ ጒዳይ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ስንክልና ተዘትዩ ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ጒዳይ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ኮማዊ ሰረት ንምትሓዙ፡ ወነንቲ ምዕባለኣውን ስንኩላን ዞባ ሰሜናዊ ለይ-ኣውት ስንክልና ኮማዊ ሰረት ንምትሓዙ ትካላትን ውልቀ-ሰባትን እጃሞም ከበርክቱ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ኣማንኤል ኣድሓኖም ዝዓለመ፡ ወለዲ፡ ወነንቲ ትካላት ወሃብቲ ጸዊዑ። ድማ፡ ቤት-ትምህርቲ ምስ ኣእምሮኣውን ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ኣገልግሎትን ካልኦት ኣካላትን ዝተሳተፍዎ ምዕባለኣውን ስንክልና ዝነብሩ ዜጋታት ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ኣመሓዳሪ ከተማ ባጽዕ ኣቶ ሃይለ ዘተ፡ ብ8 ሚያዝያ ኣብ ባጽዕ ተኻዪዱ። ንምስራሕ ዕቱብ ጻዕሪታት ክካየድ ፋጥና ኣድም ኣስፍሃ ብወገኑ፡ ወለዲ ምስ ኣእምሮኣውን ተላብዩ። ኣቦ-መንበር ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ዝነብሩ ዜጋታት ምዕባለኣውን ስንኩላን ኣብ ንኡስ ዞባ ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ጒዳይ ምስ ምዝርጋሕ ጋዜጣ ዓቢ ጾር ተሰኪሞም ስለዘለዉ፡ ነበርቲ ባጽዕ ኣቶ ገብረየሱስ ደረስ ኣብ ዘስመዖ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ቍ.ስ.113395-07588045 ከተማ ባጽዕን ሰብ-ጸጋን ግብራዊ ደገፍ ቃል፡ ምምሕዳር ከተማ ንኣባላት ማሕበር ዝነብሩ ዜጋታት ኮማዊ ሰረት ንምትሓዙ ምልክታ ክገብሩሎም ከምዝግባእ ኣገንዚቡ። ንምድጋፍ ንዝገብሮ ሓገዛት ብምምስጋን፡ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ፡ ቀጻልነት ክህልዎ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ጉዳይ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ኣቦ-መንበር ማሕበር ኣእምሮኣውን ተላብዮም።


ሕማም ልቢ፡ ሽኮር፡ ጸቕጢ ደም፡ መንሽሮ፡ ኣዝማ ወዘተ ብሰንኪ ካብ ንቡር መጠን ምጉዳል ወይ ምውሳኽ ክጸንሕ ይኽእል። ድሕሪ’ዚ ዝተጠቕሰ የብሉን። ሎሚ ወሲንካ ክትገድፋ ከም ነዝዕታት፡ ሆርሞናት፡ ማዕድናት፡ ግዜ ናብ ትሑት ዓቐን ክጎድል ስለ እትኽእልን ብእኡ መጠን ጥዕናኻ ከም ቀመማት ከምኡ’ውን ብምንዋሕ ዝጅምር፡ ኣብ’ቶም ኣትከኽቲ ካልእ እተመሓይሽን ኣይትዘንግዕ። ሽጋራ ዕድመን ካልኦት ለውጥታትን ኣብ ሽጋራ ናይ ምትካኽ ድሌታት (ወልፊ) ምትካኽ እናወሰኽካ ኣብ እትኸደሉ ኣካላት ዝኽሰቱ ሕማማት እዮም። ነዞም ይፈጥር። እዋን፡ ብሕማም መንሽሮ ክትጥቃዕ ሕማት ዘቃልዑ ነገራት ብዙሓት - ካርቦን ሞኖክሳይድ፦ ደም ኦክስጅን ንዘለካ ተኽእሎታት እናዕበኻዮ እዮም። ሓደ ብቐዳምነት ዝጥቀስ ናይ ምስካም ዓቕሙ ብምጉዳል ትኸይድ ከም ዘለኻ ኣስተብህል። ስለዚ፡ ጠንቂ ናይዞም ሕማማት - ምትካኽ ሕጽረት እስትንፋስ የስዕብ። ኣብ መዓልታዊ ኣብ እተህልኾ ብዝሒ ሽጋራ እዩ። ኦክስጅን እኹል ደም ምስ ዘይህሉ ድማ፡ ሽጋራ ምጉዳል፡ ምትካኽ ንምቊራጽ ኣብ 2022 ውድብ ጥዕና ዓለም ኩሉ ክፍልታት ኣካላትና እንተላይ ዝሕግዝ ቀዳማይ ስጉምቲ እዩ። ዘውጸኦ ጸብጻብ ከም ዘነጽሮ፡ ዓመታዊ ሓንጎልና ብዝግባእ ንጥፈታቱ ከካይድ መብዛሕትኡ ሰብ መንሽሮ ሳንቡእ ኣስታት 6 ሚልዮን ዝኾኑ ሰባት ብሰንኪ ኣይክእልን። ንጥፈታት ልቢ’ውን ምስ ምትካኽ ሽጋራ እዩ ዘተኣሳስሮ። ሽጋራ ህይወቶም ይስእኑ። ካብዚ ብዝለዓለ መልክዑ ይሰናኸል። ምትካኽ ሽጋራ ዝጠንቆም ካልኦት 16 ኣሃዝ’ዚ፡ እቶም 5 ሚልዮን ብቐጥታ - ታር/ ካትራመ፦ እዚ ቀመም’ዚ ዓይነት ሕማም መንሽሮ ከም ዘለዉ’ኸ ኣትከኽቲ (mainstream smokers) ኣብ መናድቕ ሳንቡእ ብቐሊሉ ትፈልጡ ዶ? ክኾኑ እንከለዉ፡ እቶም ዝተረፉ ከኣ ክልጠፍ ስለ ዝኽእል ናይ ምጣጥን ምስ ምትካኽ ሽጋራ ዝተኣሳሰሩ ልኡማት ኣትከኽቲ (pasive/second ምጭባጥን ባህሪ ሳንቡእ የጉድል። ዓይነታት መንሽሮ፦ hand smokers) እዮም። ኣብ ኣካላትና ማለት ኣብ ደምና - መንሽሮ ሳንቡእ እቲ 81 ሚእታዊት ጠንቁ ምትካኽ ዘዕኑ ትኪ ናብ ውሽጢ ይኣቱ። ምስ ኣብ ዓለም ብሰንኪ ሽጋራ ኣብ ነፍሲ ንዝካየድ ምልውዋጥ ኦክስጅንን ካርቦን - መንሽሮ ኣፍ፡ ጎረሮ፡ ኣፍንጫን ሽጋራ እዩ። ግዜ ከቢድ ጥዕናዊ ጸገም የስዕበልና። ወከፍ 6 ካልኢት ሓደ ሰብ ህይወቱ ከም ዳይኦክሳይድን ናይ ምዕጋት ዓቕሚ ስለ ሰርኖ ኣፍንጫን፡ - ምትካኽ ሽጋራ ንተኽእሎታት ሽጋራ ነዊሕ ዓመታት ዘትክኹ ሰባት፡ ዝስእን ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘለዎ’ውን፡ ሕጽረት እስትንፋስ የስዕብ። - መንሽሮ ሻሕለለ፡ መንሽሮ ከስዐ ብ61 ሚእታዊት የዛይዶ። ብዕንወት ከረጺት ኣየር ኣብ ሳንቡእ የመልክት። እዚ ማለት፡ ብዝተፈላለዩ ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ድማ፡ ሕማም - መንሽሮ ፍሕኛ ሽንቲ፡ ኩሊት መንሽሮ ከስዐ ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስራዕ (emphysema) ዝተሳቐዩ እዮም። ብኡ ጠንቅታትን ሕማማትን ናይ ዝርአ ልብን ሰራውር ደምን የኸትል። ከምኡ’ውን ውሽጣዊ መሸንቶ (ureter) ቀታሊ ሕማም ዓለምና እዩ - ብፍላይ መንጽር ነድሪ ጉርጉማ (ብሮንካይት) ብዝሒ ሞት እቲ 10 ሚእታዊት - ካልኦት መርዛማት ቀመማት፦ - መንሽሮ ጣፍያ (pancreas) ኣብ ደቂ ተባዕትዮ። ከምኡ’ውን መንሽሮ ሳንቡእ ከማዕብሉ ብሰንኪ ምትካኽ ሽጋራ ይስዕብ። ሽጋራን ካልኦት ፍርያት ትምባኾን ከም - መንሽሮ ከስዐ፡ ዘለዎም ተኽእሎ ዝሰፍሐ ይኸውን። ክንደይ ሽጋራ ተህልኽ ብዘየገድስ፡ ኣቸቲና፡ ሳያናይድ፡ ዲት፡ ኣርሰኒክ - መንሽሮ ጸላም ከብዲ፡ ሽጋራን ካልኦት ሕማትን ሽጋራ ምቁራጽ ንዝተወሰነ ግዜ ኣብ ምትካኽ ንጥዕናኻ ኣዝዩ ጎዳኢ እዩ። በንዚን፡ ናፍተሊና (ጸረ ባልዕ ክዳን) ወዘተ - መንሽሮ ክሳድ ማህጸን (cervix) ኣብ ኣመሪካ ምትካኽ ሽጋራ ስርዓተ እስትንፋስ ዘይንቡር ስምዒት ኣብ ሽጋራ ጠቓሚ ዝበሃል ቀመም/ ዝኣመሰሉ መርዛማት ቀመማት ሒዞም ከምኡ’ውን ማህደር እንቋቝሖ (ova- ብቐዳምነት ዝስራዕ ጠንቂ ቀታሊ ክፈጥረልና ይኽእል እዩ። ድሕሪ ከሚካል የለን - ካብ ‘ኒኮቲን’ ክሳብ ይርከቡ። እዞም ሽጋራን ትምባኾን ry)፡ ሕማማት እዩ። ሽጋራ ዘትክኹ ሰባት ምቁራጽ ሽጋራ ዝርአ ብዝሒ ዓኽታ ‘ካርቦን ሞኖክሳይድ’፣ ካብ ‘ኣቸቲና’ ዝርከቡ ከሚካላት ኣብ ደምና - መንሽሮ መዓንጣ፡ ካብቶም ዘየትክኹ ክሳብ ኣርባዕተ ናይ ጽቡቕ ምልክት ምዃኑ ግን ክሳብ ‘ታር’። እቲ ብምትካኽ ናብ ተሓዊሶም ብመንገዲ ሻምብቆ ደም - መንሽሮ ደም፡ ዕጽፊ ብሕማም ልቢ ክጥቅዑ ክነስተብህል ይግባኣና። ውሽጢ ሰብነትና ነእትዎ ሳብስታንስ ናብ ኩሉ ክፍሊ ሰብነትና ስለ ዝበጽሑ ይኽእሉ፣ ብዓሰርተ ዕጽፊ ድማ ሕማም ሓቅታት ሽጋራን መንሽሮን ንሳንቡእና ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ዝተፈላለዩ ሓያሎ ዝዓይነቶም ሕማም ሻምብቆታት ደም የማዕብሉ። ምትካኽ ኣብ መትነ-ልባዊ ስርዓት - 1 ካብ 8 ዘጋጥም ሕማም መንሽሮ ሰብነትና እዩ ዝሃሲ። መንሽሮ ከነማዕብል ጠንቂ ይኾኑ። ሽጋራ ንተኽእሎታት ወቕዒ ብዕጽፊ ምትካኽ ሽጋራ ንመላእ መትነ-ልባዊ ጠንቁ ምትካኽ ሽጋራ እዩ። ሽጋራ ኣስታት ብ600 ዝተፈላለዩ ሽጋራን ፍርያቱን ካብ ምውሳድ ከም ዘዛይዶ ይንገር። ሻምብቆታት ስርዓት እዩ ዘዕኑ። ኒኮቲን ሻምብቆታት - 1 ካብ 5 ብሕማም መንሽሮ ዘጋጥም ቀመማት ይስራሕ። እዞም ምቍራጽ፡ ጥዕናኻ ንምሕላው ዝሕግዝ ደም ብምጽባብ ዑደት ደም ከም ዝንኪ ደም ከም ዝጸቡ ይገብር። ዋሕዚ ሞት ጠንቁ ምትካኽ ሽጋራ እዩ። ቀመማት’ዚኦም ምስ ተቓጸሉ ዝበለጸ ስጉምቲ እዩ። ይገብር። ጸቕጢ ደም ከኣ የስዕብ። ደም’ውን ከም ዝንኪ ይገብር። - መዓልታዊ ምስ እነትክኾ ሽጋራ ልዕሊ 7 ሽሕ ከሚካላት ይፈጥሩ። ምጥቃም ሽጋራን ፍርያቱን ኣብ ምትካኽ ሽጋራ ጸቕጢ ደም የዕቢ። ካብ ምትካኽ ሽጋራ ከጋጥም ዝኽእል ልዕሊ 7 ሽሕ ከሚካላት ናብ ውሽጢ መብዛሕትኦም እዞም ቀመማት እዚኦም ደቂ ተባዕትዮ ዋሕዲ ዘርኢ ከም ዝንኪ ሻምብቆታት ደም የዳኽም። ደም ናይ ተኽእሎታት ሕማም መንሽሮ ክሳብ ሳንቡእና ይኣትዉ። ካብኡ ናብ መላእ መርዛማት ክኾኑ እንከለዉ፡ ካብዚኦም ይገብር። ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ምንጻል ምርጋእ ጠባዩ’ውን ከም ዝዓቢ ይገብር። ክንደይ እዩ፧ ሰብነትና ይዝርግሑ። እቶም 69 ሕማም መንሽሮ ከማዕብሉ ጥንሲ፡ ዘይንቡር ጥንሲ ኣብ ሻምብቆ ከም ሳዕቤኑ ወቕዒ የኸትል። - ኣብ ሽጋራ ሕማም መንሽሮ ከስዕቡ ዝኽእሉ ጠንቅታት እዮም። ንውሓት ሽጋራ ምትካኽ ማህጸን፡ መዓልቱ ዘይኣኸለ፡ ትሑት ምንጪ፦ health line ዝኽእሉ 69 ዝተፈላለዩ ፍሉያት ክብደት ወይ ምዉት ናጽላ ናይ ምግልጋል ተኽእሎ የዕቢ። ሎሚ ኣብ ERI-TV ሽጋራ ዘትክኹ ሰባት ግዙኣት ናይ ‘ኒኮቲን’ ስለ ዝኾኑ፡ ኣብ ዝስእኑሉ ግዜ ሰዓት መደብ ኣደዳ ጭንቀት፡ ድኻም፡ ጸቕጥን ሕማም ርእስን ይኾኑ። 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር ምትካኽ ሽጋራ ንሓንጎል ኣደንዚዙ 12፡05 ድራማ ናይ ምርሳዕ ሕማም የኸትል። 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት ኣብ ማእከላይ ስርዓተ መትኒ 12፡55 መደብ መኣዝን ልምዓት ሓደ ካብ ትሕዝቶ ሽጋራ፡ ወልፊ 13፡30 ዜና (ዓረብ) ዘትሕዝ ኒኮቲን እዩ። ሽጋራ ወሊዕና ምስ 13፡40 ለሰ ስፖርት እንስሕብ ኣብ ውሽጢ ካልኢታት ኒኮቲን 15፡15 ዶክመንታሪ ናብ ሓንጎልና ይበጽሕ። ንዝተወሰነ 16፡20 ሰሙናዊ ስፖርት ግዜ ናይ ምብርባርን ባህታን ስምዒት 17፡00 ዜና (ትግርኛ) ይፈጥረልና። እዚ ስምዒት’ዚ ምስ ጠፍአ 17፡15 መደብ ጥበብ ከሚካላት ኣለዉ። ካርሲኖጀንስ (car- ድማ ክንድንዝዝን ድኻም ክንስመዓናን ዝለመድካሉ ዓመታት ብሕማም 17፡30 ዜና (ዓረብ) ካብ ጎዳእቲ ቀመማት ሽጋራ cinogens) ይበሃሉ። ስለ ዝጅምር ተወሳኺ ሽጋራ ንደሊ። መንሽሮ ንኽትጥቃዕ ምስ ዘሎ 17፡45 ወግዓዊ ባህልን ማሰን - ኒኒኮኮቲቲንን፦፦ እዚ ቀመም’ዚ ኣብ - ምትካኽ ሽጋራ ንምቁራጽ ሕጂ’ውን ሽጋራ ምቁራጽና ንዝተወሰነ እዋን ተኽእሎታት ቀጥታዊ ምትእስሳር 1ይ ክፋል ተጠቀምቲ ፍርያት ትምባኾ ልዑል ግዜ ዝሓለፈካ ኮይኑ ክስመዓካ የብሉን። ጭንቀት፡ ቀጨው ጨው ምባልን ካልእ እዩ ዘለዎ። ንኣብነት ን40 ዓመታት 19፡15 ሃሎ ቈልዑ ጸቕጢ ደም የኸትል። በዚ ኣብ ልብን ሰብነትካ፡ ድሕሪ ሽዱሽተ ሰዓታት ካብ’ታ ስምዒታትን ክፈጥረልና ይኽእል እዩ። መዓልታዊ ሓንቲ ባኮ ሽጋራ ከተትክኽ 20፡00 ዜና (ትግረ) ሰራውር ደምን ከቢድ ሃስያ ብምውራድ፡ ሽጋራ ዘቋረጽካላ ግዜ ኣትሒዙ ናብ ርእስና ክንሓምምን ናይ ድቃስ ጸገማት እንተ ጸኒሕካ፡ ካብቲ ን20 ዓመታት 20፡15 መደብ ሄራር ኣብ’ቶም ሰራውር ደም - ብቐሊሉ ንቡር ክምለስ ይጅምር። ክነርእን’ውን ንኽእል ኢና። ሽጋራ ካብ መዓልታዊ ክልተ ባኮ ዝውድእ ሰብ 21፡00 ዜና (ትግርኛ) ደም ንኽረግእ ጠንቂ ይኸውን። ኒኮቲን - ብምትካኽ ሽጋራ መንሽሮ ዘቋረጽናላ ህሞት ኣትሒዙ ጥዕናና ብሕማም መንሽሮ ክትጥቃዕ ዘለካ 21፡25 እንዳ ዝማም ናብ ሓንጎል ኣትካኺ ኣብ ውሽጢ 7 ሳንቡእ ብልዑል ቁጽሪ ዝረኣያ ሃገር ይመሓየሽ ከም ዘሎ ምስትብሃል ግን ተኽእሎታት ዝለዓለ ክኸውን ይኽእል 22፡00 ዜና (ዓረብ) ክሳብ 10 ካልኢታት ይበጽሕ። ካብ ኣወስትራልያ እያ። ኣብ ኣውስትራልያ የድሊ። እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ንምቁራጽ 22፡10 ድራማ 30 ክሳብ 60 ደቓይቕ ኣብ ሓንጎል ካብ ዘጋጥም ሕማም መንሽሮ ሳንቡእ ኣብ ስርዓተ እስትንፋስ ግዜ ዝወሰድካ ኮይኑ ክስመዓካ ግና 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ሽጋራ ኣብ እነትክኸሉ እዋን፡ ሳንቡእና


መሓሪ ዑቕባሚካኤል (ጠዊል) ሕቶ ዝረኽቦ ግብረ መልሲ ኣብ ትልሚ ዝነድቁ ኰይኖም ኣብ ዝህነጹሉ ግዜ፡ ኮምሽን ባህልን ስፖርትን ናይቲ ተላዒሉ ዘሎ ኣርእስቲ ዝኣቱ ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ንስነ ምግባር ናይቲ ዓስራይን መወዳእታን ክፋል ምዃኑ ቀዲሙ ክረጋገጽ ኣለዎ። ሕብረተሰብን ንኣኻውኖ ተሓተትቲ ይትረፍ ንዝሕተት ክኢላ ኣፋዊ ያታ፣ እውን ኣብ ግምት ዘእተዉ ክዀኑ ክሳዕ ሕጂ ክቐርብ ዝጸንሐ ጽሑፍ ንዝዀነ ነቲ ሕቶ ዝርኢ ወይ ዝሰምዕ ሰብ ይግባእ። ውልቀ ሰባት ይኹኑ ንመጽናዕቲ ሰለስተ ነጥብታት ኣብ ግምት ዘእተወ እውን ካብ ኣቃውማኡን ተረዳእነቱን ዝብጽሑ ከባቢታት ንውልቃዊ ይኹን እዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ቀዳማይ ኣመና መብርሂ ዝደሊ ሕቶ ክኸውን ናይ ሓባር ክብርታቶም ዝነክእ ሕቶታት ኣብ መጽናዕቲ ኣፋዊ ግጥምታት ክነጥፉ ኣይግባእን። ሓደ ሕቶ ኣብ ምሉእ ስእሊ ወይ ዛዕባታት ክለዓል ኣይደልዩን። ንዝደልዩ ዘይሰልሑ ኣጽናዕቲ ኣፋፍኖት ናይቲ መጽናዕቲ ኣትዩ ምስ ካልኦት ንኣብነት “ኣዋልድ ናይዚ ኸባቢ ንምሃብ እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ናይ ሕቶታት ናይቲ መጽናዕቲ፣ ዘቚሞ ውዑያት እየን ይብሃል፡ እዚ ዓዲ ካብ ስራሕ ተመኵሮን ውጽኢት መጽናዕቲ ስእሊ ክህሉዎ ኣገዳሲ’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ እከለ ብዝመጽኡ ወረርቲ ብዙሕ ግዜ ምሉእ ስእሊ ናይቲ መጽናዕቲ ርእሱ ተደፊሩ ይብሃል፡ እዚ ዓዲ ብብዝሒ ዝኸኣለ ምስሊ ወይ ሓሳብ ከእቱ ኣለዎ። እናዘመተ ከብቲ ከም ዘጥረየ ይሕመ፡ ሕጽር ብዝበለ ሓደ ሕቶ፡ ምስ ካልኦት እንዳ እከለ ደቂ ጓል’ዮም ዝነበሩ፡ ሰሪ ሕቶታት ዘልዕሉዎ ዛዕባ ዝመሳሰል ዝቃለስን በጃ ዝኸውንን ኣዋልድ እናለቐመ ከጽንሖም ይግባእ። ካብቲ ስነዳታት ምፍላይ ስኢለዮ፡ ድምጺ ጥራይ መልሲ ዝሓልብ ክኸውን የብሉን። ናይዚ ዓዲ ብወረርቲ ክብረን ተደፊሩ ዛዕባ ኣብ ዘይተፈንተተ ግዜ ድማ እቶም ኰይኑኒ’ሞ ኣሳእል እባ ሃበኒ፡ እንታይ ብፍላይ ክኢላታት ኣፋዊ ያታ “እዚ እኮ ይብሃል” ወዘተ ዝብሉ ኣብ ሕቶታት ንጻረ ዝደልዩ ቃላትን ሓሳባትን ግዜ ኢልና መዝጊብናዮ ነይርና” ወዘተ ምስቲ ኣቐዲምካ ዝሓተትካኒ ተመሳሳሊ ይኹኑ ሕቶታት ንምብራህ ዝቐርቡ ክወሃቦም ኣገዳሲ እዩ። ውሑድ ኣብ ዝብሉ መግለጺ ሕመቕን ሸለልትነትን እንድዩ፡ እዚ ሕቶ ትደግሞ ዲኻ ዘለኻ፧” ሓሳባት ክልዓሉ ኣይግባእን። ኣገደስቲ ዘይኰነ ኣጋጣሚታት፡ ክኢላታት ኣፋዊ ኣጽንዓይ ዝዀኑ ነጥብታት ከኣ መርኣያ ዝብሉ እንተደኣ ኰይኖም፡ ወይ እውን ዛዕባታት ወይ ሕቶታት ናይቲ መጽናዕቲ ግጥምታት ዘይፈልጡዎም ገለገለ ናይዚ እዮም። ንስኻ ካልእ እዩ ኣብ ዝበልካዮ ሕቶ፣ እንተዀይኖም እውን እኹል ርድኢት ቃላት ይርከቡ እዮም። ትርጉሞም ካብን ናብን መጽናዕትን ኣገባብ ምስቲ ኣቐዲሞም ዝመለሱዎ ሓደ ብምልዓል ብጥበብ እዮም ክቐርቡ ንምፍላጥ ድማ ንዝተፈላለዩ ክኢላታት ዝርገሐን ዝፈላለ እኳ እንተዀነ፡ መጽናዕቲ ወይ ተቐራራቢ መልሲ እንተደኣ ዝግባእ። ኣፋዊ ያታ፡ ምሁራት ስነ ቋንቋ፡ መዛግብቲ ብምክያድ ዝተዋህለለ ሓበሬታ፡ ደድሕሪ መሊሶም፡ ኣብ ሕቶታትካ ጸገም ከምዘሎ ኣብ መጽናዕቲ ኣፋዊ ግጥምታት ቃላትን ወዘተ ምውካስ የድሊ። እዚ ነፍሲ ወከፍ መጽናዕቲ ናብ ጽሑፍን ክትርዳእ ኣለካ። ኣብ ሕቶታት መንነትን ብተደጋጋሚ ካብ ዝስትውዓሉ ነጥብታት ገይርካ ምንጻሮም እንተዘይ ተኻኢሉ ካልእ ዝዝርግሓሉ መገድን ክቕየርን ንጹርነትን እንተዘይ ሃልዩ ከኣ፡ መንነት ሓደ፡ ኣብቶም ትሕዝቶታት ዝርከቡ ከኣ፡ ኣብ ሕትመት ይኹን ካልእ ኣገባብ ክተሓሓዝን ይግባእ። ተጸኒዑ ዝተኣከበ ኣፋዊ ግጥምታት ዝዀኑ ትሕዝቶታትን ኣልቦን ንጹርነት ዝጐድሎን መጽናዕቲ ጥንታውያን ሓሳባትን መበቈላውያን ኣፋዊ ግጥምታት ናብ ጽሑፍ ክቕየር ዝርገሐ፡ ኣብ መጽናዕቲ ከም ዘይበርሁን ምክፋል እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ ምሁራንን ተካይድ ኣለኻ ማለት’ዩ። ምስ ነፍሲ ቃላትን እዮም። ወላ’ኳ መጽናዕቲ ኣፋዊ እንተዘይ ተኻኢሉ ከኣ መጽናዕቲ ከምዘይ ምንጻሮም ከምዘይ ተኻእለን ክጥቀስ ግዱሳትን ናይቲ ዓውዲ፡ ብዝሰፍሐን ወከፍ ዝካየድ መጽናዕቲ ዝቀያየሩን፡ ተገብረ’ዩ ዝውሰድ። ወላ’ኳ መጽናዕቲ ዝዓመቘን ኣገባብ ብዛዕባ መጽናዕቲ ኣፋዊ ብተደጋጋሚ ነንበይኖም ትሕዝቶታት ብድሌት ዝግበር ስራሕ እንተዀነ፡ ኣብዚ ግጥምታት ሓሳባት ንኽህቡ ድፍኢት ዝፈርዩን ሕቶታት ድማ እቶም ቀዳሞት መድረኽ ምስ በጽሐ ግና ዓቕልን ክእለትን ንምፍጣር እዩ። እዞም ሰለስተ ሓሳባት፡ ንመጽናዕትኻ ኢደ እግሪ ዝኸልኡዎ ዝደሊ ሞያ እዩ ዝኸውን። ኣጽንዓይ፡ ክቐርብ ኣብ ዝጸንሐ ጽሑፋት ብመጠኑ ነጥብታት እዮም። ዝያዳ ኣጽንዓይ ምዃን፡ ጸሓፊ ክኸውን ተስተናጊዶም ክዀኑ እናተተስፈኹ ከኣ ንጹራት ሕቶታት ንበይኖም እውን ዝድለየሉ መድረኽ ስለዝዀነ። ብዙሓት መጠቓለሊ ይኸውን’ዩ ናብ ዝበልኩዎ እኹላት ኣይኰኑን። ኣብ ግዜ መጽናዕቲ መጽናዕቲ ኣካይዶም ሰሪ ዘይምጽሓፍን፡ ሓሳብ ክኣቱ። ነፍሲ ወከፍ ዝተላዕለ ሕቶ፡ እኹልን ንውጽኢት መጽናዕቲ ናብ ካልእ መልክዕ ኣብ መጽናዕቲ ብሓፈሻ፡ ኣብ መጽናዕቲ ንጹርን መልሲ ምርካቡ ኣብ ግዜ ዘይምቕያርን፡ ናይ ድምጺ ስነዳታት ጥራይ ኣፋዊ ግጥምታት ድማ ብኣውራኡ፡ ሒዞም ዝተርፉ ውሑዳት ኣይኰኑን። እዚ መጽናዕቲ ክረጋገጽ ኣለዎ። ካብዚ ንመጽናዕቲ ዝምጥኑ ሕቶታት ምድላው ሓሳብ በቲ ሓሪሱን ዓጺዱን ንእቶቱ ኣብ ብምንቃል ድማ’ዩ መጽናዕቲ ልዑል እምብዛ ኣገዳሲ እዩ። ንጹራትን ንመላእ ዓውዲ ኣኺዱ እኽሉ ክእክብ ዘይክኣል ናይ ምክትታል ክእለትን ምትእስሳርን ናይ መጽናዕቲ ዕላማ ብግቡእ ዘማልኡን ሓረስታይ ክምሰል ይክኣል። እዚ ከምዚ ዝደሊ ሞያ ዝኸውን። መጽናዕቲ ኣፋዊ ሕቶታት ድማ’ዮም ክዳለዉ ዝግባእ። ዝበለ ተመክሮ፡ ካብ ብኣጋኡ መወዳእታ ግጥምታት ዝበዝሕ ግዜ ናብ ርሑቕ ግጥምታት፡ ኣፋዊ ግጥምታት ንምስናድን ይግባእ። ዝዀነ ኣጽንዓይ ኣፋዊ ግጥምታት ክንዮ ዕላማ መጽናዕቲ ካብዘይ ምግንዛብ ወይ ከባቢታን ዘይደጋገም ዕድልን ዘሰነዮ ንምስግጋርን ተባሂሉ ዝካየድ እንተዀነ፡ ገጅፍ ድሌትን ብኣገደስቲ ነጥብታት ኣብ መጽናዕቲ ዝዀነ ኣጽንዓይ እውን ንስራሕ መጽናዕቲ መስዋእቲ ካብ ስራሕ ስለዝዀነ፡ ኣብ ግዜ መጽናዕቲ ኣፋዊ ግጥምታት ሓቚፎምዎም ዝርከቡ ብዝግባእ ከስተብህለሉ ዘለዎ ዓቢ ዘይምኽፋል ዝተላዕለ ክኸውን ይኽእል ዘይተዓጀቡ ኣርእስትታት መጽናዕቲ ዝዀነ ሕቶ ብምልኣት ዝተመለሰ ምዃኑ ገለጻታትን መበቈላውያን ቃላትን ኣብ ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ ኣብ መጽናዕቲ እዩ። ምልዓልን፡ ብዅለንትናኦም ንዕላማታት ክረጋገጽ ይግባእ። ኣብ ርእሰኡ ሕቶታት ግዜ መጽናዕቲ ብግቡእ ክንጽሩ እንተዘይ ዝተረኽበ ሓበሬታ (Data) ብኸመይ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ መጽናዕቲ ዝምልሱ ብግቡእ ተጸሪቦምን ብግቡእ እናተመለሱ እንከለዉ እውን፡ ክኢሎም፡ ዘይተመልአ መጽናዕቲ ኣገባብ ይተሓዝን ናይ መወዳእታ ጽሑፍን ኣብ መእተዊ ናይዚ ክፋልን ተዳሂጾምን ዝተዳለዉ ሕቶታት ክህንድስ ብግቡእን ኣብ ዝተፈላለየ መሰነድን ምዃኑ ኣይተርፎን። ኣብ ኣፋዊ መልክዑ ይሓዝን ዝብል እዩ። ድሕሪ ተጠቒሱ ዘሎ፣ መጽናዕቲ ብሓፈሻ ኣለዎ። ልክዕ’ዩ ብዘይ ሕቶታት ዝብገስ፡ ይቕረጽ ምህላዉ ምርግጋጽ ከኣ ማዕረ ግጥምታት ዝርከቡ ቃላትን ሓሳባትን መጽናዕቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ንብረተ-ስነዳ መጽናዕቲ ኣፋዊ ግጥምታት ድማ ካብኡ ሓሊፉ እውን ብሕቶታት ማዕረኡ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ግዜ መጽናዕቲ ዕምቈታውያንን ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ህልዊ ዝተመዝገቡ ሓበሬታታት፡ ኣብ ግዜኦም ብቐንዱ ዓቢ ግዳሰን ናይ ምሉእ ህይወት ንዝተመለሱ ርኽበታት ዘየካትት ትዅረት ዝጐድለካ ሰብ እንተደኣ ኴንካ፡ ሕብረተሰብ ብብዝሒ ዘይዝውተሩን ናብ ቀወምቲ ናይ ምኽዛን ንብረታት ግዜ ዝሓትትን ሞያ እዩ። ካብ ስፍሓቱን መጽናዕቲ ኣሎ ክበሃል ኣይክኣልን። ኣብ ምስናድ ክትርስዖ ትኽእል ኢኻ። ስለዝዀኑ፡ ሓፈሻዊ ትርጒምን ምስቲ ክሰጋገሩ ይግባእ። ጽባሕ ከስግሮ፡ ወይ ኣብ ኣብ ግዜ ብዝፍጠሩ ዘለዉ ረቀቕቲ ጥበባት ዝዀነ ናይ መጽናዕቲ ኣርእስቲ፡ ሕቶ ዝርሳዕን ካብ መጀመርታኡ ዘይቀረጸን ግጥሚ ዘለዎም እትወትን ብንጹር ዘለዎ ናይ ስነዳ ንብረት እንተጸንሐ ጸገም መጽናዕትን ብምንቃል ድማ ብዛዕባ ሕቶ ዝጨንዉ፡ ብዘልዕሉዎ ኣርእስትን ኣገባብ ስነዳ ከኣ ጐደሎ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ክጻረ ይግባእ። ኣብ ግዜ መጽናዕቲ የብሉን ወዘተ ብዝብሉ ምኽንያታት ኣብ መጽናዕቲ ኣብዚ ዓሰርተ ክፋላት እኹል ዘፈልፍሉዎ ሓሳባትን ንመጽናዕቲ ዘይሞያዊ እውን’ዩ። ንተሓተትቲ ንዘይምዅላፍ ድማ ኣጽናዒ ናይ መጽናዕቲ ስነዳታት ጥራይ ክጸንሑ ርድኢት ዝፈጥሩ ሓሳባት ተላዒሎም’ዮም ደረኽቲ ዝዀኑ ሕቶታት ክህሉዉ ሕቶታት ንምሉእ መልክዕ መጽሓፍ ካብ ኣፍ ክኢላታት ኣፋዊ ግጥምታት ንምባል ኣይደፍርን። ይትረፍ ንሰፊሕ ኣይግባእን። እቶም ኣብ ግዜ መጽናዕቲ፡ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ክኸውን እንተዘይ ዓውዲ ናይ መጽናዕቲ፣ ኣብ ሓደ ዓውዲ መጽናዕቲ ዝተኻየደሉ ቦታ፡ ዝሰነዱዎ ክኢሉ፡ ፍሹል መጽናዕቲ ክኸውን ምዃኑ (ንኣብነት መጽናዕቲ ኣፋዊ ግጥምታት) ትሕዝቶ፡ ስማት ክኢላታት ኣፋዊ ኣየጠራጥርን። ብዛዕባ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ካብ ሓድሕድ ዝፈላለዩ መግለጺታትን ያታ፡ ዕለተ መጽናዕቲ ወዘተ ብዝግባእ መጽናዕቲ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ግዜን ቦታን ኣገባባት ናይ መጽናዕትን ክህሉዉ ዝተጻሕፈሎም ትሕዝቶታት መጽናዕቲ መጽናዕቲ ከተካይድ እንከለኻ ንቐንዲ እውን ባህርያዊ እናዀነ ይመጽእ ኣሎ። ኣብ ግዜኡ ካብ ሰነድቲ ኣቕሓ ናብ ኣርእስትኻ መልሲ ዝፍልፍሉ ሕቶታት ኣብዚ ግዜ ድማ መጽናዕቲ ከም ዓውዲ ውሑስ ንብረት ክሰጋገሩ ኣለዎም። ከምዚ ከተዋድድ ኣለካ። ሕቶታት፣ እቶም እናሰፍሐን እናዓመቘን ኣመና ረቀቕትን ካብዘይ ምግባር ዝጠፍኡ ልዑል ጻዕርን ንመጽናዕቲ እናዅዓቱ ዘድሊ ሓበሬታ ዝተሓላለኹን ኣገባባት መጽናዕትን ዘይተኣደነ ወጻኢታትን ዝተገብረሎም ዘፈልፍሉ መሳርሒ ስለዝዀኑ። እናዓጠቐ ይመጽእ ኣሎ። ነፍሲ ወከፍ ትሕዝቶታት መጽናዕቲ ኣመና ብዙሓት ሕቶታት ካብ ኣቃውማኦምን ርእሰ ኣብዚ ዓውዲ ዝነጥፍን ክነጥፍ ዝደልን እዮም። ድሕሪ ነዊሕ ግዜ፡ “እቲ ናይ ምኽኣሎምን ኣትሒዞም ነናቶም መንነት ወገን ድማ መጽናዕቲ ብድሌት ክስነን ከምዚ ዝገበርናዮ መጽናዕቲ ስኢነዮ’ሞ ክህሉዎም ይግባእ። ነፍሲ ወከፍ ዝለዓል ብትምህትርን ብዘየቋርጽ ንባብ ክህብትምን ሃበኒ እባ፡ ይህልወካዶ፡ ካብቲ ካልእ ከም ዝግባእ ክርዳእ ኣገዳሲ እዩ።


መገዲ ቅድሜና ከይድዋ ዝፈልጥ ሰብ ስለዘየለ ጥራይ እዩ። ሓሳባት ‘መገዲ’፡ መገዲ ኮይኑ ኣይፍጠርን ዝበዝሕ እዋን፡ ካብ ሓድሽ ነገር ክንፍትን ነቲ ቅድሚ ሕጂ እንፈልጦ ነገር ክንደግሞ እዩ ዝፎዅሰና። ዘይተደልየ ሃልክን ድኻምን ኴንካ ወላ’ውን ብውልቂ ፈቲንናዮ ኣስቴር የማነ ንገዛኻ ከም እትምለስ ርጉጽ እዩ። ኣይንፍለጥ፡ ቅድሜና ዝፈተኖ ናበይ ኢኺ/ኢኻ፧ እትብል ሕቶ፡ “እቶም ናብ ቤት-ትምህርቲ ሰብ እንተ’ልዩ ዝያዳ ውሕስነት ሕጂ ኣብዛ እነንብበላ ዘለና ህሞት እናኸዱ ኣብ መገዲ ዝጠፍኡ ይስመዓና። ካብ ናትና ሓድሽ ነገር እዚኣ እንተ ንሕተት፡ መልስና ሰባት፡ ነቲ መገዲ ምሉእ ህይወቶም ክንፈጥር፡ ነቲ ካልእ ሰብ ዝሓለፎ እንታይ ምኾነ፧ ገሌና ኣብ መገዲ ኣይረኽብዎን እዮም፡” ዝብል ጥቕሲ መገዲ ተኸቲልና ኣብ ዓወት እናኸድና፡ ገሌና ኣብ ናይ ስራሕ ጀርመናውያን ኣሎ። ሒዝካዮ ክንበጽሕ ንመርጽ። እንተኾነ፡ ዝኾነ ቦታና፡ ገሌና ኣብ ገዛና ኮፍ ኢልና፡ ዘለኻ መገዲ ናበይ እዩ ከብጽሓካ፧ ‘መገዲ’፡ መገዲ ኮይኑ ኣይፍጠርን ገሌና ኣብ ናይ መዘናግዒ ቦታ፡ ገሌና ንምንታይ ዕላማ ኢኻ ትኸዶ ዘለኻ፧ እዩ። እቲ ነታ እንደግማ ዘለና መገዲ ኣብ... ኴንና ኢና ነንብብ እንህሉ። ንዕብየትካ ድዩ ስለምኻድ፧ ምስ ዝጀመረ ሰብ’ውን እኮ ዝተጸርገት እዚ ዘለናዮ ንፈልጦ ኢና። ናበይ በጻሕካ ኸ እንታይ ኢኻ ክትረክብ፧ መገዲ ኮይና ከም ዘይጸንሓቶ ምዃንና’ውን ንጹር መልሲ ኣሎና። እዚታት ከይመለስካ ምስ እትጐዓዝ፡ ክንስሕቶ ዘይብልና ሓቂ እዩ። ማለት፡ ሓቀይ፧ ስለዝኾነስ፡ “ናበይ ኢና፧” ሓደ መዓልቲ ሽኩሹኳ ክወስደካ ናይ መገዲ ቅርጺ ሒዙ መገዲ ኢለ ምስ ዝሓትት “ናብ...” ዝብል እዩ። ናበይ ከም ዝኸይድ ከየነጸርኩ ንክኸውን ሰብ ክመላለሰሉ ኣለዎ። መልሲ ኣይስእንን እየ። ዝተጓዓዝኩወን ግዜያት፡ ኣብ ልዕሊ ሽዑ መገዲ ሙዃኑ ተፈሊጡ፡ ናብ እነብሎ ዘይብልና፡ ኣብ ዘለናዮ ግዜይ ብኸንቱ ምጥፍኡ፡ ማዕረ ጥጡሕ መመላለሲ ይኸውን። ብዘይ ዝኾነ ካብን ናብን ምንቅስቓስ ኣጋጣሚታት፡ ናበይ ከም ዝኾንና ዕላማ ክህልወና ኣድላዪ እዩ። እቲ ክንደይ ኣሰልከይቲ ከም ዝነበራ ናብ ዓወትና እትወስደና መገዲ፡ እንውዕል’ውን ኣይንሰኣንን እንዲና፡ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ርግጸኛታት ምኽንያት ንጹር ስለዝኾነ መልሲ ድማ ኣነ ምስክር ኣለኹልኩም። ኣንፈታ ናብ ዕላማና ብምግባር ብኣንጻር’ዚ ብዘይ ዕረፍቲ ካብቲን ንኸይንኸውን ገለ ሚእታዊት ካባይ ትጽበዩ ኣይብልን እየ። ብዘይ “ናብ ከምዚኣ ክበጽሕ ኣለኒ፡ ናብኣ ጸሪግና እንኸዳ ንሕና እቶም ሰብ ናብቲን ክብል ዝውዕል ሰብ ድማ የጕድል እንተ ኾነ፡ ናበይ ከም ዕላማ ምጕዓዝ ዘስዕበልና ሃልኪ ንኽበጽሕ ከኣ...፡” ኢለ እታ ናተይ ዕላማ ኢና። ብፍላይ ከኣ እቶም መሊኡ። ሓደ ኣብ ግምት ከነእትዎ እነብል ግን ንፈልጥ ኢና። ወላ’ውን ብቕልል ዝበለ ኣብነት ግን ንርአ፤ መገዲ ንኸጣጥሕ ላዕሊን ታሕቲን ምስ ምሉእ ናይ ምትግባር ሓይልና ዘለና ግን ባህሪ ስራሕ ስለዝፈላለ፡ ኣብ መንገድና ዘይሓሰብናዮ ንኸተማ ወጺእካ ተዛዊርካ ጥራይ ዝበልኩሉ እዋናት እዩ ጥዑምን ዘለና መንእሰያት። እንተወሓደስ፡ ሓደ ሰብ ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ዝኣልየና ነገር ረኺብና ናይ ሽዓ ክትምለስ ኢልካ እስከ ተበገስ። ውጽኢታውን ነይሩ። ንሕና ዝተጓዓዝናዮ መገዲ ዓወት ብምርኣይ፡ ነታ ንሕና ዘውጻእናያ ስለዝበለ ጥራይ ኣይሰርሕን ኣሎ ጕዕዞና ከብዅረና ዝኽእል እንተ ኣብ ከተማ ምስ በጻሕካ በየን በየን ኣፉ ኣጽርዩ ክዛረብ ዝጀመረ ህጻን መገዲ ብምኽታል ኣሰርና ዝስዕብ ክንብል ኣይንደፍርን። ብኾፍካ’ውን ኾነ፡ ናበይ ኢልና ከም ዝተበገስና ቦታታት ክትሓልፍን፡ ኣበይ ኮፍ ከይተረፈ፡ ሒዝካዮ ካብ ገዛ እንተ ተጓዓዚ ኣይሰኣንን። ዝሰላሰልን ዝዕመምን መሊኡ ስለዘሎ። ግን ኣይጠፍኣናን። እዚ ግን ካብ ኢልካ ሻሂ ከም እትሰቲን ከይመደብካ ወጺእካ፡ “ናበይ ኢና፧” ኢሉ እዩ ሓደ ሰብ’ውን ምሉእ መዓልቲ ኮለል ክንብገስ እንከለና ናበይ ኢልና ከም ድማ ወጺእካ ኣለኻ። ኣብኡ ምስ ዝሓተካ። ኣንፈትካ ናይ ምፍላጥ ካልእ ሰብ ብብዝሒ ናብ ሓደ ክብል ስለዝወዓለ ጥራይ ስርሑ ዝወጻእና ርግጸኛታት ምስ እንኸውን በጻሕካ፡ ስቕ ኢልካ ፍቐድኡ ኮለል ባህጊ ምሳና ዝተፈጥረ ከይኮነ ዓይነት ዕላማን ዓወትን ስለዝበጽሐ የሳልጥ ኣሎ ማለት ኣይኮነን። ብዘይ እዩ። እምበር... ብዘይ መደብ ስቕ ከም እትብል ፍሉጥ እዩ። ናብ ናይ ኣይተርፍን። ናበይ ምዃናስ ሕራይ ጥራይ ግን ኵልና ሓደ ዓይነት ፍረ ዘወን... ዘወንወን ምባል’ውን ኢልና እንተ ወጺእናስ ኣብ መገዲ ሸቐጥ ጐደናታት ዲኻ ከተብል፡ ፈሊጥና ኣለና ንበል፣ መንገድና ዕላማ ክንገብር ኣለና ማለት ስለዘሎ። ብሓጺሩ፡ ካብ ቤትና ዲና ኣላዪና ብዙሕ ከም ዝኸውን ፍሉጥ ናብ ናይ መዘናግዒ ጐደናታት ኸ ከመይ ይመስል፧ ናብቲ ክንከዶ ኣይኮነን። ንኣብነትሲ ሓደ ኣብ ናብ ግዳም ክንወፍር፡ ወይስ ካብ እዩ። ዲኻ፡ ናብ’ቶም ስራሓቶም ርኢኻ እንሓስብ ዘለና ዝወስደና/ ዘብጽሓና ጸወታ ኵዕሶ-እግሪ ንፉዕን ፈጣንን ዝወፈርናዮ ኢና ንቤትና ክንኣቱ፡ ናበይ ኢኺ/ኢኻ፧ ናብ ትምህርቲ፧ እተድንቖም ህንጻታት ዲኻ ከተብል፡ ንሱ ካብ ኮነ፡ ብዝተኻእለ መጠን ዝኾነ ሰብ፡ ናይ ጕያ ኣትለታት ናብ ‘እንኸዶ’ ቦታስ ይህልወና ናብ ስራሕ፧ ናብ ዕላማኻ/ኺ፧ ናብ ወላስ ናብቶም ውሑድ ምንቅስቓስ መንገድና እንተ ኣጣጣሕና ክሕሸና ብብዝሒ ክሽለሙ ስለዝረኣየ፡ ነቲ እዩ። ተረዳዲእና እንተ’ለና፡ ናብ መገሻ፧ ናብ ምዝንጋዕ፧ ናብ ምብጻሕ ናይ ሰባት ዘለዎም ጐደናታት ኬድካ እዩ። ንኣብነትሲ ፍልይ ዝበለ ሓሳብ ዛጊት ኣብ ናይ ሽልማት መድረኽ እንዓየሉን እነፍርየሉን ፍረ-ጻዕርና ቤተ-ሰብ፧... ናበይ ኢኺ፧ ናበይ ኢኻ፧ ኢኻ ምስ ነብስኻ ከተዕልል፧ እዚታት ኣልዒልና ናብ ዝለዓለ ደረጃኣ ዘይበጽሓሉ ሞይኡ ብምቕያር ነቲ እውን እንርእየሉን ቦታ ምኻድ እየ ናበይ ኢና፧ ብውልቂ ናበይ ምዃነይ ከይሓሰብካሉ እንተ ወጺእካ፡ ከነብጽሓ ኢልና ንሓስብን ንምድብን ናይ ምጕያይ ዓቕሙ መጣጢጡ፡ ዝብል ዘለኹ። እንተ መሊሰ፡ ብድምር ኣነን ኣብኡ ምስ በጻሕካ ብዝኸድካዮ ኢና። እታ ዝመደብናያ፡ ቅድሜና ክንዲ’ቲ ናይቶም ኣትለታት እቲ ሕጂ ዘለናዮ ቦታ ብርግጽ ንስኹምን ናበይ ከም እንኸይድ ጐደና ኣድህቦኻ ዝሓትት ነገራትን ካልእ ሰብ ገይርዋ ዘይፈልጥ እንተ ብቕዓት ክመጽእ እንተ ደለየስ ስለእንፈልጦ ኣበይ ከምዘለና ንምግማቱ ዘሸግር ኣይመስለንን። ኣንፈትካ ክቕይር ዝፍትን ነገራትን ኾይኑ ኸኣ ዝያዳ ክብደት ይስመዓና። መወዳእትኡ እንታይ እዩ ክኸውን፧ ርግጸኛታት ኴንና ክንምልስ ምስ ረኸብካ እንታይ ኢኻ ክትገብር፧ እቲ ምኽንያት ካልእ ኣይኮነን፣ እታ “ሕልምታትና ጋህዲ ዝኾኑ፡ ኣሰር ኣይንጽገምን። ወላ’ኳ ነገር ከም ሰብ፡ ብፍላይ ከኣ ከም መቸም እግርኻ ናብ ዝመርሓካ ናብታ ዕላማና ንምብጻሕ እትወስደና ኣሰሮም ንምስዓብ ዘኽእል ድፍረት መንእሰያት መጠን፡ ክንበጽሖ እንደሊ ኮለል ክትብል እንተ ውዒልካ፡ ኣደዳ ምስ ዝህልወና ጥራይ እዩ፡” ደስኒይ ዋልት ኣብ ዕላማና ንኽንበጽሕ፡ ኣካላትና ብመገዲ ስርዓተ መትንና ስለ ዘይገብረና፡ ጽቡቕ ኣይኰነን። ጽኑዓት ክንከውን ከም ዘለና ክምህር ጸቕጢ - መዓልታዊ ተርእዮ ኣቢሉ ናይ ባዕሉ ገብረ መልሲ ስለ ዝበሎ እዩ። ጸቕጢ፡ ቀለልትን ከበድትን ዝህብ ዝፍጠር’ዩ። ኣካላዊ ግብረ ጸቕጢ (stress)፡ ኣብ ስለ ዝገብረና’ዩ። ዋላ ኣብ ናይ ሞትን ተባሂሎም ኣብ ክልተ ይኽፈሉ። ካልእ እንተ ተረፈስ፡ “ባባ/ መልሲ ወይ ኤፍ.ኤፍ (fight of ነፍሲወከፍና ዘሎ መዓልታዊ ተርእዮ ህይወትን ሕቶ፡ ቍሩብ ጸቕጢ እንተ ቀለልቲ ጸቕጢ፡ መዓልታዊ ማማ... ናበይ ዲኻ/ዲኺ፧” ኢልና flight response) ተባሂሉ ድማ፡ ኰይኑ፡ ጸገማት ንዝፈጥሩልና ሃልዩ፡ ነቲ ገጢሙና ዘሎ ጕዳይ ዘጋጥሙና ሓርጐጽጐጻት’ዮም፣ ዝሓተትናዮም ወለድና፡ “ንስራሕ፡ ይጽዋዕ። ኣካላዊ ግብረ መልሲ፡ ነቲ ወይ ክፈጥሩልና ይኽእሉ’ዮም ወይ ብድሆ ክንሰግሮ ድርኺት ቀሊል ሳዕቤን ድማ የኸትሉ። ቅጫ ከምጽእ ’ዛ ጓለይ/’ዚ ወደይ፡” ብድሆ ክንገጥሞ ድሉዋት ዝገብረና ኢልና እንሓስቦም ነገራት፡ እንህቦ ይፈጥረልና። ጸቕጢ ዘይብሉ ሰብ ከበድቲ ጸቕጢ ድማ፡ ኣብ ህይወትና ኢሎም እናመለሱ፡ ኣርኣያ እናኾኑ ወይ ድማ ሓይሊ ከም ዘይብልና ኣካላውን ስነ ኣእምሮኣውን ግብረ የለን፣ ዓቐኑ’ዩ ዝፈላለ። ኣጸቢቑ ምስ ስምብራት ዝገድፉ ጸቕጢ’ዮም። መገዲ ብዘትሓዙና ስድራ ኢና ኣረዲኡ ክንሃድም ዝሕብረና’ዩ። መልሲ’ዩ። ናይ ምብዳህ (cope- ዝትሕት ወይ ኣመና ምስ ዝልዕል ንኣብነት፡ ፍትሕ፡ ዕንወት፡ ሞት፡ ዓቢና። እቲ ሓቂ እዚ እናኾነ፡ ሕጂ up) ዓቕምና ትሑት ምስ ዝኸውን ግና፡ ንሓደጋ የቃልዓና። ተወሳኺ ኣብነት ንውሰድ፣ ኣብ ወዘተ። ቀለልቲ ጸቕጢ ናይ ምድማር ኣንፈትና ጠፊኡና ዕንክይክይ ክንብል ድማ፡ ወጥሪ ኣእምሮ፡ ሻቕሎንትን ግዜ ፈተና ኣብ ተመሃሮ ዘጋጥም ባህሪ ኣሎዎም፣ ተደማሚሮም ልዕሊ ዘምሕረልና ኣይኮነን። እሞ... ንሕና ኣብ ኣእምሮና’ሞ ሓደ ነገር ፍርሕን ክፈጥረልና ይኽእል። ጸቕጢ ኣሎ። እዚ ጸቕጢ’ዚ፡ ከብድቲ ጸቕጢ ክመጽኡ ስለ ኸ ኣንፈትናን እንበጽሖን ኣነጺርናዶ ንሕሰብ። መብራህቲ ኣብ ዘይብሉ ምትራፍ ዝብሃል ነገር ስለ ዘሎ ዝኽእሉ፡ ሸለል ክብሃሉ ኣይግባእን። ፈሊጥና ኣለና፧ ‘ናበይ ኢና፧’ ነዛ ሕቶ ጸቕጢ ኵሉ ግዜ ናብ ኣሉታ ሰዓታት ለይቲ፡ ካብ ከተማ ተበጊስና ዝመጽእ’ዩ። እዚ ጸቕጢ’ዚ፡ ነፍሲ-ወከፍና ክንምልሳ ናባኹም መጽሔት መንእሰይ ቍ.63 ዝመርሓና ጥራይ ኣይኰነን። ንገዛና ንኸይድ ኣለና ንበል። ኣብ ተመሃሮ ከይተርፉ ኢሎም ብዙሕ ይገድፋ። ናበይ ኢኻ/ኢኺ፧ ናበይ እወታዊ ዝዀነ ሳዕቤን ኣሎዎ። ጕዕዞና፡ ጸልማት ስለዝዀነ፡ ንርእዮ ‘ጸቕጢ’ ብዝብል ኣርእስቲ፡ ክዳለዉ ስለ ዝሕግዞም፡ ኣገዳሲ’ዩ። ኢና፧ ዝሓሸ ንስኻ/ንስኺ ንምስራሕ፧ ብመምህር ስነ ኣእምሮ ኣቶ ጳውሎስ እቲ እወታዊ ዝገብሮ፡ ጸቕጢ ነገር የለን። ብድሕሬና ግን ከምዚ ናይ ብዛዕባ ምትራፍ ዘይምሕሳብ ወይ ዘካርያስ ኣብ ሓባራዊ ዘተ ካብ ዝቐረበ ዝሓሸ ሕብረተሰብ ንምስራሕ፧ ካብዚ ክህሉወና ከሎ ብእኡ መጠን ዝስዕበና ዘሎ ድምጺ ንሰምዕ። እቲ ዘይምጭናቕ ግን፡ ነቲ ፈተና ወረቐት ትቘንጪሉ ዝቐረበ። ሕጂ ዘላቶ ደረጃ ዝያዳ ዝማዕበለትን ፍርሒ ይህሉ’ሞ፡ ከይንወድቕን ድምጺ እናቐረበና ብዝመጽአ ከኣ ኣንቢብናን ኣጽኒዕናን ክንዳለወሉ ዝበልጸገትን ሃገር ንምስራሕ፧ ከይንሰናኸልን ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኣብ ኣእምሮና ሓደጋ ይሰኣል። እዚ፡