ባይቶ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ መበል 22 ምዱብ ኣኼባኡ ብ30 መጋቢት ኣብ ከተማ ዓሰብ ኣካዪዱ። ኣቦ-መንበር ባይቶ ኣቶ ዓሊ ኑር ዓሊ ኣብ ዘስመዖ መኽፈቲ ቃል፡ ተግባራውነት ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ምዱብ ኣኼባ ባይቶ ዝሓለፈ ውሳነታት ንምርግጋጽ፡ ብኩሎም ኣካላትን ህዝብን ንዝተኻየደ ጻዕሪ ብምምጓስ፡ ሎሚ ዓመት’ውን ተመሳሳሊ ተሳትፎ ክረጋገጽ ኣዘኻኺሩ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ንማሕበረ-ቁጠባዊ መዳያት ብሓፈሻ፡ ሕርሻ፡ ሃብቲ ባሕሪ፡ ኣገልግሎት ጥዕናን ትምህርትን፡ ከምኡ’ውን ቀረብ ማይን ማሕበራዊ ድሕነትን ዝምልከት ጸብጻባት ብዝምልከቶም ሓለፍቲ ቀሪቡን ዓሚቚ ዘተ ተኻዪዱሉን። ብመሰረት’ቲ ጸብጻባት፡ ዝተወጠነ መወዳእታ፡ ሃሳዪ ልምድታት ንምግታእ ከምኡ’ውን መደባት ክንክን ኣደን ህጻንን ንምዕዋት፡ ተራን ኣበርክቶን ኣባላት ባይቶ ክዓዝዝ ኣዘኻኺሩ።


ኣብ 17 ምምሕዳራት ከባቢ ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ፡ ካብ 9 ክሳብ 27 መጋቢት ንልዕሊ 140 ሰባት ዕዉት መጥባሕቲ ጸጉሪ ዓይኒ ተኻዪዱ። እቲ ምስ ምንዋሕ ግዜ ናይ ትራኮማን ዑረትን ሳዕቤናት ዘኸትል ጸገም፡ ንጸላም ዓይኒ ብምጥቃዕ ናይ ምርኣይ ጸገም ከምዘኸትል፡ ክኢላ መጥባሕቲ ዓይኒ ነርስ ኣድሓኖም ረድኢ ገሊጹ። እቲ ጸገም ክሳብ 15 ዓመት ክንጸር ኣጸጋሚ ምዃኑ ብምሕባር፡ ካብ ኣደ ናብ ህጻን ብቐሊሉ ክሰጋገር ስለዝኽእል፡ ብመልክዕ ወፍሪ መርመራታት ብምክያድ ግዳያት ምልላይን መጥባሕቲ ምክያድን፡ ዑረት ንምክልኻል ኣገዳሲ ኣብ’ቲ ወፍሪ፡ 3 ክኢላታት መጥባሕቲ ዝርከብዎም 14 ሞያውያን ጥዕና ተዋፊሮም ነይሮም። ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ-ባርካ ምስ ኣልማዕቲ ጀራዲን ዘትዩ ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣምባሳደር ማሕሙድ ዓሊ ሕሩይ፡ ብ26 መጋቢት ኣብ ንኡስ ዞባ ከርከበት - ምምሕዳር ከባቢ ድርፋ ዝካየድ ዘሎ ልምዓት ጀራዲን ድሕሪ ምዕዛብ፡ ኣብ ምሕደራን ተጠቃምነትን መሬት፣ ከምኡ’ውን መሰላትን ግቡኣትን ኣልማዕቲ ዘተኰረ ዘተ ኣካዪዱ። ኣምባሳደር ማሕሙድ፡ ለሚዑ ዘሎ ሓላፊ ኣገልግሎት ጥዕና ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ ነርስ መኮነን ገብረመድህን ብወገኑ፡ በቲ ንልዕሊ ክልተ ሰሙን ዝተኻየደ ወፍሪ፡ ኣስታት 20 ሽሕ ዜጋታት መርመራታት ከምእተገብረሎም ብምግላጽ፡ ነቶም መጥባሕቲ ዝተወሰነሎም፡ ኣብ መደበራት ጥዕና ሸባሕ፡ ጋሕቴላይ፡ ዳንኩር፡ ማይ- ሓባር፡ ነፋሲት፡ እምባትካላ፡ ደማስን ጊንዳዕን ዕዉት መጥባሕቲ ከምእተኻየደሎም ሓቢሩ። ስፍሓትን ዓይነት ፍርያትን፡ እቲ ከባቢ ንመስኖኣዊ ሕርሻ ምቹእ ከምዝኾነ፣ ብውሕሉል ኣገባብ ኣብ መዓላ እንተውዒሉ ድማ ኣብ ምምላእ ጠለብ ኣሕምልትን ፍረታትን ልዑል ተራ ክጻወት ከምዝኽእል ዘነጽር ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ ምሕደራን ተጠቃምነትን መሬት ዝጸንሐ ጸገም ኣለሊኻ፡ ኣፍራይነት ዘዕብን ዓቕሚ ንዘለዎም ኣውፈርቲ ዘተባብዕን ባይታ ምፍጣር ኣገዳሲ ከምዝኾነ ገሊጹ። ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ኣልማዕቲ ጀራዲን ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሎም ዘልምዑሉ፣ ኣዋጃትን መምርሒታትን መዓላ መሬት ድማ ዝትግበሩሉ ባይታ ዘጣጥሕ ጽጹይ መጽናዕቲ ብምክያድ፡ ብሓረስቶት ዝቐርብ ሕቶታትን ጠለባትን ንምምላስ ብዕቱብ ይሰርሕ ምህላዉ ብምሕባር፡ ምሕደራ መሬት ብዕቱብ ክተሓዝ፣ ኣልማዕቲ ግቡኣቶም ዘማልኡሉ ውርጹጽ ኣገባብ ክተኣታቶን ሕጋዊ ሰነዳት ክህልዎምን፣ ከምኡ’ውን ዝውንንዎ መሬት ብግቡእ ከልምዑን መሬት ብኢደ ወነንካ ካብ ምስፋሕን ንኻልኦት ካብ ምክራይን ክሕየቡ ኣዘኻኺሩ። ኣልማዕቲ ብወገኖም፡ እቲ ብኣመሓዳሪ ዝተገብረ ዑደት፡ ኣልማዕቲ፡ ወነንቲ ናይ ሕርሻ መሬትን ኣካላት ምምሕዳርን ሕርሻን ከማልእዎ ዝግብኦም ረቛሒታት ዘነጽርን ንኣፍራይነት ደሪቶም ዝጸንሑ ጸገማት ማዕልቦ ዝረኽቡሉ ባይታ ዘጣጥሕን ከምዝዀነ ብምምልካት፡ ብወገኖም ምህርቶም ብመጠንን ዓይነትን ብምዕባይ ጠለባት ከባቢኦምን ክንዮኡን ንምምላእ ከምዝጽዕሩ ኣረጋጊጾም።


ተመሃሮ ዝምስገን ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ ብምጥቃስ፡ ተመሃሮ ሃብታም ውርሻታት ሕብረተሰቦምን ሰውራዊ ክብርታትን ከስርጹን ክዕቅቡን ሓጋዚ ተራ ከምዘለዎ ኣረዲኡ። ኣብ ንኡሳን ዞባታት ጊንዳዕን ድባርዋን፡ ትምህርታዊ፡ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታት ተመሃሮ ዘንጸባርቕ ቅነ ተወዲቡ። ኣብ ንኡስ ዞባ ጊንዳዕ ካብ 10 ክሳብ 26 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ካብ 24 ኣብያተ-ትምህርት ዝተዋጽኡ ልዕሊ 17 ሽሕ ተመሃሮ ዝተሳተፍዎ፡ ብመልክዕ ውድድራት ዝቐረበ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ስፖርትን ባህልን ቀሪቡ። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ፡ “ብኣካልን ኣእምሮን ዝተሃንጸ ተመሃራይ ሃገር የውሕስ” ብዝብል ቴማ ዝተወደበ ቅነ ተመሃሮ፡ ብ27ን 28ን መጋቢት ተኻዪዱ። እቲ ካብ መባእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ዝመሃሩ ተመሃሮ ዝተሳተፍዎ ቅነ፡ ውድድራት ስፖርት፡ ክትዕ፡ ግጥሚ፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ምህዞን ሰንዓን፡ ከምኡ’ውን ስነ-ጥበባዊ መሰናድኦታት ዘጠቓለለ ነይሩ። ሓላፊ ኣሃዱ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን መምህር መሓመድዓሊ ዑመር፡ ዕላማ ናይ’ቲ መደባት፡ ተመሃሮ ብኣካልን ኣእምሮን ደልዲሎም ብሉጽነቶም ንምልላይን ተወዳዳርነቶም ንምዕዛዝን ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ዓውዲ ጥዕና’ውን ማዕረ ዓውድታት ስፖርትን ባህልን ቈላሕታ ተዋሂቡዎ ክስራሓሉ ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ ቤት-ጽሕፈት ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ሓላፊ ኣሃዱ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን መምህር ቴድሮስ ሰለሙን፡ ተመሃሮ ተውህቦኦምን ዝንባለኦምን ንኸለልዩን ከማዕብሉን፡ ከምኡ’ውን ተመክሮ ክለዋወጡን ባይታ ንምፍጣር ዝሕግዝ መደብ ምዃኑ ሓቢሩ። መምህር መሓመድ-ዓሊ ቀጺሉ፡ ቅነ


ሕርሻ ዝናበራ ስድራቤታት ካብ ዘልምዕኦ መሬት ሓደ ሽሕ ትርብዒት ሜትሮ ቃጽዖ ብምድላው፡ ልምዓት ኣሕምልቲ፡ ምርባሕ ንህብን ናይ ጸባ ከብትን ዘጠቓልል መደባት ንኡስ ርቡሕ ቃጽዖ ሕርሻ ከተግብራ ጸዊዖም። ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ መደባት ንኡስ ርቡሕ ቃጽዖ ሕርሻ ብምልኣት ብምትግባር ቀረብ ውሑስ መኣዛዊ መግቢ ንኩሉ ኣብ ኩሉ ንምስማር ዝዓለመ ዘተ፡ ብ27 መጋቢት ኣብ ከተማ ዓሰብ ምስ መሻርኽቲ ኣካዪዱ። ሓላፊ ጨንፈር ሕርሻ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ መንእሰይ መሓመድ ዓብዱልራሕማን ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ከተማ ዓሰብ ተጀሚሩ ዘሎ ተበግሶታት ብዝለዓለ ንምቕጻል፡ ክኢላታት ንሓረስቶት ሞያዊ ምኽሪን ደገፍን ክገብሩ፣ እቲ ንጥፈት ድማ ኣብ ከተማ ዓሰብ ጥራይ ከይተሓጽረ ናብ ኩለን ንኡሳን ዞባታት ክሰፍሕ ብዕቱብ ክስራሕ ከምዘድሊ ገሊጹ። ንሳቶም ኣስዒቦም፡ ኣብነታውያን ሓረስቶት ኣፍልጦን መረዳእታን ሕብረተሰብ ንምዕባይ ኣበርክቶኦም ከዕዝዙ፣ ምቁር ድንሽ ንህጻናት መኣዛዊ ረብሓታት ስለዘለዎ፡ ስድራቤታት ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ መንበሪኦም ከልምዕዎ ተላብዮም። ኣመሓዳሪ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቲ ዞባ 70 ሚእታዊት ብመጓሰ ዝናበር ህዝቢ ከምዘለዎ ብምጥቃስ፡ ምጥርናፍ ዓድታት ብምክያድ ቊጽሪ ሓረስቶት ንምስሳን ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ ሞያውያን ምስ ኣመሓደርቲ ተወሃሂዶም ክሰርሑ ተማሕጺኑ። ኣቦ-መንበር ኮሚተ ንኡስ ርቡሕ ቃጽዖ ሕርሻ ኣብ’ቲ ዞባ መንእሰይ መሓመድ ዓብደላን ኣቦ-መንበር ብደረጃ ሃገር ዝቘመት ኮሚተ ኣቶ ዮኤል ዮናስን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ተጠቃምነት ባህሪያዊ ድዅዒ ንምስፋሕን ንምስራጽን፣ ብዕንጋሎኣዊ


ምምህርና ስልጠና ወዲቡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ካብ 2 ክሳብ 26 መጋቢት፡ ካብ መላእ ሃገር ንዝተዋጽኡ 80 መምህራን ማእከል ስነ-ምምህርና ስልጠና ወዲቡ።


እቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ስልጠና፡ ኣብ ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ብሓላፊ ማእከል ስነ-ምምህርና ኣቶ ተስፋሚካኤል ተኪኤ ዝተኻየደ ክኸውን ከሎ፡ ንመሳለጥያታት ትምህርቲ፡ መሰረታዊ ተግባራት ቁጽሪ፡ ምልከት ቋንቋታት፡


ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ንኣገዳስነት ናይ’ቲ ስልጠና ብምጥቃስ፡ ቀጻልነት ክህልዎ ተላብዮም። ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ሓረስቶት ንባህርያዊ ፈሳሲ ድዅዒ


ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ሓረስቶት ተጠቀምቲ ባህርያዊ ድዅዒ ንክዀኑ፡ ካብ ጻህያይ ባሕርን ተረፍ ዓሳን እተዳለወ ፈሳሲ ድዅዒ፡ ኣብ መላእ ሃገር ዘርጊሑ ምህላዉ ገሊጹ። ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ኣብ’ዚ እዋን፡ እታ ኣብ ከተማ ባጽዕ ተደኲና እትርከብ ፋብሪካ ምምስራሕ ባህርያዊ ፈሳሲ ድዅዒ - ዓብዱር፡ ኣብ ወርሒ ኣስታት 70 ሽሕ ሊትሮ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ኣጥርያ ምህላዋ፡ ጸብጻብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ የረጋግጽ። ኣብ ማእከል ጥዕና ጸሮና፡ መጥባሕቲ ሓበላ ዓይኒ ተኻዪዱ እዚ ካብ 2020 ብምትሕብባር ሚኒስትሪ ሕርሻን ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕርን ጽዑቕ ምርምራዊ ስራሓትን ግብራዊ ፈተነታትን ክካየደሉ ዝጸንሐ ምፍራይ ባህርያዊ ፈሳሲ ድዅዒ፡ ርቡሕ ምህርቲ ዝህብ ምዃኑ


ካብ መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ደቡብ ዝመጽኡ ሓካይም፡ ኣብ ማእከል ጥዕና ጸሮና ን54 ዜጋታት መጥባሕቲ ኣካዪዶም። ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 እቲ ካብ 16 መጋቢት ጀሚሩ ን6 መዓልታት ዝተኻየደ መጥባሕቲ፡ ናይ ሓበላ ሓላፊ ኣገልግሎት ትምህርቲ መምህር ቴድሮስ ኣብርሃም ድማ፡ ኣብ መንጎ ተመሃሮን ኣብያተ-ትምህርትን ሓያል ናይ ተወዳዳርነት መንፈስ ከምእተንጸባረቐ ብምጥቃስ፡ ንዝለዓለ ዓወት ክጽዕሩ ተላብዩ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ማእከል ስነ- ምምህርና፡ ኣብ ምፍራይ ስነ-ምምህርናዊ ፍርያት ንኣብያተ-ትምህርቲ፡ ምድላው ስርሓት ምርምርን መጽናዕትን፡ ምስንዳእ ስርሓት ቤት-ዕዮ ማእከል ስነ-ምምህርና፡ ከምኡ’ውን ምዕባይ ዓቕሚን ክእለትን መምህራን ዝነጥፍ ከምዝዀነ በሪሁ። ከምኡ’ውን መሰረታውያን ሓገዝቲ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዝበሃሉ ክእለታትን ፍልጠታትን ዘጠቓለለ ነይሩ። ወኪል ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኣቶ ኣብርሃም ርእሶም፡ ማእከል ስነ-ምምህርና፡ ጽሬት ትምህርቲ ንምርግጋጽ ከም ድልድል ዘገልግል ብምዃኑ፡ ኣብኡ ዝነጥፉ መምህራን ምስልጣን ድርኺት ከምዝፈጥር ገሊጹ።


ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ወይ ነቑጣ ሕርሻ ብምኻድ ዝደልይዎ ዓቐን ብምቕራብ ክረኽብዎ ከምዝኽእሉ፡ ሚኒስትሪ ሕርሻ ብተወሳኺ ገሊጹ። ብግብሪ ከም እተረጋገጸ’ውን ኣፍሊጡ። ኣብ’ዚ እዋን ባህርያዊ ፈሳሲ ድዅዒ፡ ብሰፊሑ ይፈርን ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ጀሚሩ ምህላዉን፡ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ኣባል ሽማግለ ምፍራይ ባህርያዊ ድዅዒ ኣቶ ሚልዮን ወልዱ ሓቢሩ። ነዚ እቶትን እቶታውነትን ብልዑል መጠን ዘዕቢ ባህርያዊ ፈሳሲ ድዅዒ፡ ኩሎም ሓረስቶት ኣብ ጥቓኦም ናብ ኣብ ምንቅስቓሳቶም ኮነ ካልእ መዓልታዊ ንጥፈታቶም ጥንቁቓት ክዀኑ ኣተሓሳሲቡ። ዓይኒን ዓጽሚ ዓይኒን፡ ከምኡ’ውን ምሕካኽን ካልእን ዘጠቓለለ ኮይኑ ዕዉት ከምዝነበረ፡ ዶ/ር መኰነን ኣብርሃለይ ገሊጹ። መጥባሕቲ ዝተገብረሎም ወገናት ብወገኖም፡ ብናጻ ኣብ ከባቢኦም ብዝረኸብዎ ኣገልግሎት፡ ብርሃን ዓይኖም ከምዝረኸቡ ገሊጾም። እቶም መጥባሕቲ ዝተገብረሎም ሰባት፡ ክሳብ ምሉእ ብምሉእ ዝሓውዩ፡ ን40 መዓልታት 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 3 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ዝርከቡዎ ጉጅለ ልኡኽ ላዕለዎት ወተሃደራዊ ሰብ ስልጣን ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ኣካይዶም ነይሮም። እቲ ጉጅለ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ምስ ላዕለዎት ወተሃደራዊ ሰብ መዚን ተራኺቡ ነይሩ። ኣብታ ሃገር ከኣ ነዊሕ ዑደት ከም ዘካየዱ ይፍለጥ። ብተኸታታሊ ድማ፡ ኣብ መወዳእታ 2022ን ኣብ ምእታው 2023ን ኣብቲ ናይ ሓባር ዶባት ርክባት ኣካይዶም ነይሮም። ኣብቲ ርክባት ካብ ተራ ወተሃደር ክሳብ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ናይ ጸበባ ግዜ ሓይሊ ምክልኽል ኤርትራ ስለ ዝገበረሎም ሓገዝ ኣመስጊኖም።


ኣብ ዝሓለፈ 3 ለካቲት 2026 ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣብ ዘስመዖ መደረን ምስ ተለቪዥን ኢትዮጵያ ልክዕ ድሕሪ ወርሒ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መሕትትን ኣንጻር ኤርትራ ሓያሎ ናይ ጸለመ ጠቐነታት ክዝርዝር ተሰሚዑ ነይሩ። ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ባይቶ ቀሪቡ ካብ ዘስመዖ ቃል ዝተፈልየ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፡ ሚኒስትሪ ፍትሒን ካልኦት ፈደራላዊ ትካላትን ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ካብ 2020 ክሳብ 2022 ግጭት ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ምስ ዝተመዝገበ መብርሂታት ፈጺሙ ዝጻረር ኮይኑ ኢና ንረኽቦ። ኣብ ሓምለ 2018 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተጀመረ ምቅርራባት እወታዊ መንገዲ ሒዙ ኣብ ዝጐዓዘሉ ግዜ፡ ኣብ ጥቅምቲ 2023 እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር “ ብዝኾነ መንገዲ ናይ ኣፍደገ ባሕሪ መሰል” ከም ዘኽብር ካብ ዝገልጽ ንደሓር ኣብ ዕጽው መንደቕ በጺሑ ኣሎ። ብጎበጣ ክተሓዛ ዝኽእላ ኣብ ገማግም ማያት ኤርትራ ካብ ዝርከባ ነቝጣታት እውን ብዝርዝር ክጽውዕ ተሰሚዑ። ባሕሪ ናይ ምርካብ ሕልምታቱ እንድሕር ዘይተፈጺሙ፡ “ዝጠመዩ ኢትዮጵያውያን ኣብ ገማግም ንዝነብሩ ጎረባብቶም ክውሕጡ ከም ዝኽእሉ” እውን ኣጠንቂቑ። ብ9 ሓምለ 2018 ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ተኸቲሙ ዝነበረ ኣብ ሓድሕዳዊ ምክብባር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ክብርን ዝተመርኮሰ ሓባራዊ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን መግለጺ ድማ ከፍርሶ ጀሚሩ። ብክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ተበጺሑ ዝነበረ ክልተኣዊ ዝምድናታት ክበላሾ ዝኸኣለ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ግዚኡ ዝሓለፎ ናይ ጎበጣ ዕላማ ስለ ዝጀመረ እዩ። እዚ ዳሕረዋይ መደረታቱ ዘገርም እውን ኣይኮነን። ምስ ህወሓት ውግእ እናተኻየደ ኣብ ሚያዝያ 2021፡ ኤርትራ ነቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ ‘ገበናት’ ተሓታቲት ገይሩ ከም ገንሸል መስዋእቲ ኣሕሊፉ እንድሕር ሂብዋ ሓለፋታትን ውሕስነትን ክግበረሉ መብጸዓ ዝኣተዉሉ ምንባሮም ምዝካር የድሊ። ኣቢይ ኣሕመድ ንቻይና፡ ዩኤስ ኣመሪካን ሩስያን ምስ ኤርትራ ክሽምግልዎን ኣፍደገ ባሕሪ ከውህብዎን ለሚንዎም ምንባሩ ብጥቅምቲ 2025 ኣብቲ ባይቶ ወከልቲ ሓቢሩ ምንባሩ ረሲዑ እዩ ነቲ ሕልሚ ዝደጋግሞ ዘሎ። ልኡላዊ ግዝኣት እንዳማትካ ብሽምግልና ክርከብ ያኢ! ካብዚ እንታይ ንዕዘብ? ጽቡቕ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ዝበላሾ ዘሎ ኣብ ልቡ ካብ ዝመላለስ ዓሻ ሕልሚ ምዃኑ ቃሉ ይምስክር ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ካብ ሕሱም ዓንኬል ኲናት ክወጽእ ኣብ ዝጽዕረሉ ዘሎ ግዜ ኣቢይ ኣሕመድ ኣብዚ ናይ መወዳእታ ናይ ባይቶ መደረኡ ናብ ኤርትራ ዘቕነዐ ጽልኢ ዘጐሃህር ዘስመዖ ቃል ብወዝቢ ኣይኮነን። ብቦምብን ብድሮንን ብጃምላ ንዝድብድቦ ህዝቢ ሓልዩ ዘይኰነስ፡ እቲ ናይ ፈላሊኻ ግዛእ ሜላታት እናፈሸሎ ምስ ከደ ዘርእዮ ናይ ዓቕሊ ጽበት ተዋስኦታት እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ዝመሃዞ ሓሶት ምስ ዝተሰነዱ ጭብጥታት ክነጻጸር ከሎ ከምዚ ዝስዕብ ንዕዘብ። ካብ ምስጋና ናብ ጸለመ ዝተቐየረ ልሳን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዛሕቲሉ ዘሎ ርክባት፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ውግእ እናተኻየደን ብስምምዕ ፕሪቶርያ ዝጀመረ ምዃኑን ዘስመዖ ምኽንያት ብሓሶት ንዝተማህዘ ምስምስ ከሐይል ተባሂሉ እዩ። ባእሲ ዝጀመረሉ ግዜ ኢሉ ዘቕርቦ እዋን ብቐሊል መለክዒ ሓሶት ምዃኑ ክኽሻሕ ይኽእል እዩ። ስምምዕ ፕሪቶርያ ድሕሪ ምፍራሙ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ምስ ሓለፈ ብሚኒስትሪ ምክልኽል ኢትዮጵያ ብዝተገብረ ዕድመ ልዕሊ 20 ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ምቅርራባት ክጅምር ዝኸኣለ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሒዙዎ ዝጸንሐ ግጉይ መንገዲ ቀይሩ፡ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢጣልያ ኣትሒዙ ብመሰረት ውዕላት 1900፡ 1902፡ 1908 ነጺሩ ዝጸንሐ ዶባት ደጊሙ ዘድመቐሉ ውሳነ ምስ ኣመነሉ እዩ። ኣመል ከይተርፍ ኣብ ርእሲ’ቲ ዘህተፍትፎ ዝነበረ ቃላት ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ርክብ ክዝረግ ዝኸኣለሉ ካልእ ሓድሽ ምስምስ ክምህዝ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሕንዛም መንፈስ ጎበጣ ተለኺፉ ነቲ ኣብ ኣስመራ ካብ 2021 ካብ 2022 ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ቅድሚ ባይቶ ኢትዮጵያ ብተደጋጋሚ ኤርትራ ኣብቲ ናይ ሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት ንዘበርከተቶ ግደ የመስግን ምንባሩ እዚ ዝስዕብ ቃላቱ ይምስክር። ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ ምስ ወረዶ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ኣብ ጎድኒ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ቈይሙ ስለ ዝገበረሎም ደገፍ” ናይ ምስጋና ሓተታ ዘርጊሑ ነይሩ። ብምፍናው ግጭት ከም ዝወለዐ። * ስዒቡ ድማ ህወሓት ናብ ኤርትራ ናይ ሮኬት ደብዳብ ብምክያድ ብዘይወላውል ናይ ሓደጋ ስግኣት ከም ዝፈጠረ። * ኢትዮጵያ ሕጊ ናይ ምኽባር ስርሒት ኣብ ትግራይ እናኣካየደት፡ ካልኦት ወገናት ዘይትርጉሙ ክህብዎ ከለዉ፡ ኤርትራ ግና ኣብ “ትሕዝቶ ናይቲ ስርሒት” ንዝነበራ ርድኢት እቲ ሓተታ ንኢዱ። * ግዝኣታዊ ክብርን ሃገራዊ ድሕነትን ንምሕላው ኤርትራ ዝወሰደቶ ስጉምቲ ግቡእን ልኡላዊ መሰላን ከም ዝኾነ። ኢትዮጵያ ወሲኻ፡ “ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ግዝኣት ኢትዮጵያ ብምእታዎም መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብ ዘቕረቦ ስምዕታ ከም ዘይነበረ” ኣፍሊጣ። * እዚ ሰሜን ሃገራዊ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ብዓመጸኛታት ምስ ተጠቕዐ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ነቶም ናብ ኤርትራ ዝሃደሙ ወተሃደራትና ተቐቢሉ ኣጋዪሽዎም። መጊቡዎም፡ ከዲኑዎምን ኣዕጢቑዎምን። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንዝገበረልና ውዕለት ኢትዮጵያ ንዘልኣለም ኣይክትርስዖን እያ ኢሉ ምንባሩ ይዝከር። * ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያውያን ኮይኖም ግጉይ ሓበሬታ ኣብ ምፍሻል ንዘርኣዩዎ ምሕዝነት እውን ሞጒሱ። . ኤርትራ ዝርገት ኣብ ምፍጣር ከም እትጻወት ንዝቐርብ ክስታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከም ዝነጽግ ገሊጹ፥ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ ንዝወሰደቶ ስጉምቲ ርእሰ ምክልኻል ሕጋዊ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። * ምስ ኤርትራ ተዓሪቕና እንተ ዘይንኸውንስ ኣብ ምንታይ ኩነታት ኮን ምወደቕና? ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንዝገበረልና ኣዚና ኢና ነመስግን። ክንርስዖ ዝድርኹና ወገናት ዓያሹ እዮም ከም ዝበለ ይፍለጥ። ዩኤስ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ምስ ኣሕለፈት፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዓዊ መግለጺ ኣብ 13 ሕዳር 2021 ከምዚ ዝስዕብ ዘርጊሑ ነይሩ። ኣብቲ መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፡ ኤርትራ ነባሪ ሰላም ከይፍጠር ዕንቅፋት ከም ዘይኮነት ይኣምን። * ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ኢትዮጵያን ቀጻሊ ናይ ሰላም ስግኣት ዝኾነ ህወሓት ምዃኑ ይገልጽ። * ኣብ 5 ሚያዝያ 2021 ከኣ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ “እዚ ሰሜን ሓይልታት ምክልኻል * ህወሓት ብዘይ ዝኾነ ምኽንያት ኣብ 3 ሕዳር 2020 ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዚ ኢትዮጵያ መጥቃዕቲ * ኣብ ክንዲ ኣብ ኤርትራ እገዳ ዝጽዕን ዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብ ተሰሚዑ ነይሩ። ኤርትራ ናጻ ቅድሚ ምውጸኣ፡ ቅ ድ ሚ ኡ ዝነበሩ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ ዓሰብ ዝሰርሑዎ ትሕተ ቅርጺ ክምለሱ ይሓትት ከም ዘሎ ኣረዲኡ። ብባዕዳዊ መግዛእቲ ዝተበደላ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ገዛእቲ ካሕሳ ክወሃበን ዓለም ለኻዊ ደገፍ ኣብ ዝኣኻኽባሉ ዘለዋ ግዜ እዩ ኣቢይ ካብ ኤርትራ ካሕሳ ክወሃቦ ዝሓትት ዘሎ። ካብ 1952 ክሳብ 1991 ቅድሚኡ ዝነበሩ መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ንዘካየድዎ ግፍዕን በደልን ኤርትራ ካሕሳ ክትዓዲ እዩ ዝጽውዕ ዘሎ። እስራኤል ንከበሳታት ጎላን ካብ ሶርያ መንጢላ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ካብ እተእቱ ሓያሎ ዓመታት ሓሊፉ ከም ዘሎን፡ ኢትዮጵያ ገማግም ማያት ኤርትራ ብሓይሊ መንጢላ ክትጥቕልሎ ከልካሊ ከምዘይብላ ብምንጽጻር ንኣባላት ባይቶ ከተሃራርፍ እውን ተሰሚዑ። ፍትሒ ክረጋገጽ እዩ። በዳሊ ካብ ተበዳሊ ካሕሳ ክጽበ ኣይክእልን። ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ልቡ ዝዓቘሮ ተንኰል ኣብ ጥቅምቲ 2023 ከይተኸሸሐ ከሎ፡ በብቝሩብ ንፈተነ ኣብ መድረኻት የውጸኦ ነይሩ። ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብርቱዕ ውግእ እናተባርዐ ሓይሊ ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ፈደራል እናተዋግአ ከሎ ውግእ ንምቍራጽ ሽምግልና ይካየድ ነይሩ። ኣብ ጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣማኻሪኡ ጌታቸው ረዳ ከም ዘረጋገጾ፡ ምስ ህወሓት ክላዘቡ ንሽምግልና ናብ ደሴት ስሽለስ ዝተላእኩ ልኡኻት ኣቢይ ኣሕመድ፡ ህወሓት ኣጽዋሩ ናብ ኤርትራ ከቕንዕን ሓቢሮም ንኤርትራ ክወግኡን ይሓባብሉ ነይሮም። ስምምዕ ፕሪቶርያ ምስ ተፈጸመ ንመጀመርታ ግዜ መራሕቲ ህወሓትን ኢትዮጵያን ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከብ መናፈሻ ሃላላ ኣብ ለካቲት 2023 ኣብ ዝተራኸቡሉ ግዜ ፡ ህወሓት ንኤርትራ ክወርር እሞ ንሰራዊት ኤርትራ ምስ ኣድከሞ ሰራዊት ፈደራል ናብ ዓሰብ ክኣቱ ከም ዝኽእል ዘዳለዎ ናይ ተንኰል ምኽሪ ኣቕሪቡሎም። ንዝኣመንዎ ኣገሪሁ ብድሕሪት ብስሕለት ናይ ምውጋእ ባህርያቱ ካብቲ ከም ሜላ ምሕደራ ገይሩ ዝሓዞ ልምዲ እዩ። ካብ 1935 ክሳብ 1941፡ ኢጣልያ ንኢትዮጵያ ጎቢጣ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ኣብ ምልእቲ ሃገር ጽርግያታትን ድልድላትን ከተማታትን ከም ዝሃነጸት ይፍለጥ። ብሰራዊት ብሪጣንያ ተሳዒራ ምስ ወጸት ድማ፡ ኢጣልያ ካሕሳ ከም ዝሃበትን ከም መርኣያ ናይዚ ድማ ኣብ ፈለግ ኣዋሽ ገዚፍ ሓጽቢ ቆቃ ሃኒጻ ከም ዘረከበት ዘይርሳዕ እዩ። ስርዓታት ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ን40 ዓመታት ንዝፈጸምዎ ዘስካሕክሕ ባርባራዊ ግፍዒ ኢትዮጵያ ካሕሳ ምስ ፈደየት ድማ ኣብቲ ቀንዲ ምንጪ ዝርገት ዝኾነ ከተኵር ይጽውዕ። እዚ ዲፕሎማስያዊ መርገጽ ኢትዮጵያ ክግለጽ ከሎ፡ ውግእ ጠጠው ካብ ዝብል ልዕሊ ዓመት ኣሕሊፉ ነይሩ። ዝተፈነወ ኩሉ መብርሂታት ግሉጽን ብዘየማትእ ሓደ ዓይነት ትሕዝቶ ዝነበሮን እዩ። * ኤርትራ ከም ሓጋዚት እምበር ከም ተጻባኢት ከም ዘይነበረት የረድእ። ውጽኢት መርመራ ሕጋዊ ኣካላት ኢትዮጵያ ነዚ ጭብጥታት ይድግፍ፥ * ኩሉ ኤርትራ ዝወሰደቶ ስጉምትታት ብመቓን ሕጊ ዝተወሰነ፡ ሕጋውን ኣብ ምክልኻል ዘተኮረን ምንባሩ ይገልጽ። ኣብ ግንቦት 2021 ሚኒስትሪ ፍትሒ ኢትዮጵያ፡ ፈደራላዊ መርመራ ገበን ብዛዕባ ኣብ ኣኽሱም ተፈጺሙ ዝተባህለ ገበን ዝተበጽሐ ናይ መርመራ ውጽኢት ዘርጊሑ። እቲ ሰነድ፡ * ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ከይግበር ኢትዮጵያ ብወግዒ ትከላኸል ነይራ። ሕጂ ንኤርትራ ብምጥቃን ዝግበር ናይ ጸለመ ፈተነታት፡ ኢትዮጵያ ኣቐድም ኣቢላ ብሕጊን ብዲፕሎማስያዊ ኣገባባትን ብቓልዕ እትገልጾ ካብ ዝነበረት ዝጻረርን ዝተኸለሰን እዩ። * ህወሓት ብዘለዓዓሎ ነገር ተጻብኦ ከም እተጀመረ የረድእ። * ኤርትራ ዝገበረቶ ምትእትታው ሕግን ሃገራዊ ድሕነትን ብዝፈቕዶ ኣካይዳ ምንባሩ ይገልጽ። እምበኣርስ ታሪኻዊ ጭብጥታት ምስ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ከም ዝጥዕመካ ዝለዋወጥ ኣይኮነን። ኣብቲ ግጭት ናይ ኤርትራ ተራ ፍሉጥን ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ደገፍ ዝነበሮን እዩ። ነዚ ዝኽሕድ ዝኾነ ትረኻ ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያን ናይቲ ቀዳማይ ሚኒስተርን ተኣማንነት ዘፍርስ ይኸውን። * ናይ ገበን ተሓታትነት ብዝምልክት ናብ ኤርትራ ጥራይ ብንጽል ዝጠመተ ዘይኮነስ ብትካላት ኢትዮጵያ ግቡእ መስርሕ ዝሓለወ ኣካይዳ ከም ዝነበረ ይፍለጥ። ድሒሩ ዝተፈጥረ ክስታትን ወግዓዊ ሰልበጣን፥ * ብሓፈሻ ክረአ ከሎ ካብ ኢትዮጵያ ሓዳስ ኤርትራ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ጽላት ሃብቲ ባሕሪ ኣብ ቍጠባ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ምምዕባል ንዝርከባ ሃገራት ዓቢ ተራ ይጻወት ከም ዘሎ ዝተፈላለዩ ናይ ቍጠባ ተመራመርቲ ይሰማምዑሉ። ገለ ካብኡ ንምጥቃስ ኣብ ውሕስነት መግቢ፡ ዕድላት ሽቕለትን ናይ ወጻኢ ሸርፊ ኣብ ምርካብን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣለዎ።


ቦታ ምስ እነቐምጦ፡ ነቶም ኣብ ውሽጢ ኣካላቱ ዘለዉ ናይ ምብልሻው ታህዋስያን ቀልጢፎም ንኽራብሑ ባይታ ስለ ዝህቦም፡ ከም ሳዕቤኑ ምብልሻው የጋጥም። እቲ ቐንዲ ጠንቂ ምብልሻው መግቢ ዓሳ ምቅላዕ ንልዑል ሙቐት እዩ። ስለዚ ዓሳ ኣብ ዝሰማምዖ ሙቐት ወይ ዛሕሊ ምስ ዝዕቀብ፡ ብዓይነቱን መኣዛዊ ትሕዝቶኡን ንጹህን ብሉጽን ስለ ዝኸውን፡ ንነዊሕ ግዜ ናይ ምጽናሕ ተኽእሎኡ ይዓቢ። ስለዚ መጠን ምብልሻው ኣብ ሙቐት ስለ ዝምርኰስ፡ ዓሳ ኣብ ዝሑል ቦታ ክዕቀብ ይግባእ። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ብዙሓት ዓይነት በረድ’ኳ እንተ ሃለዉ፡ ዝበዝሑ ገፈፍቲ ዓሳ ዝጥቀምሎም ግን ክልተ ዓይነት በረድ እዮም። ንሳቶም ድማ፡ ዓበይቲ በረድ (block ice) ከምኡ እውን፡ ደቀቕቲ በረድ (flake ice) ይበሃሉ። ዓበይቲ በረድ ክብደቶም ካብ 12 ኪ.ግ ክሳብ 140 ኪ.ግ ኣቢሉ ይኸውን። ዓበይቲ በረድ ብቐሊሉ ዝጐዓዓዙ፡ ቀልጢፎም ዘይመኽኩን ንነዊሕ እዋን ክጸንሑ ዝኽእሉን ዓይነት በረድ’ኳ እንተዀኑ፡ ንምስርሖም ብዙሕ ግዜን ጸዓትን ዝወስድ፡ ብዙሕ ዓቕሚ ሰብን ክትትልን ስለ ዘድልዮ፡ ብተወሳኺ ኣብ እዋን ምዕቃብ’ውን፡ ተሰባቢሩ ኣብ ምዕቃብ ዓሳ ኣብ እንጥቀመሉ እዋን፡ ኣብ ልዕሊ ዓሳ ኣካላዊ ጕድኣት ስለ ዘኸትል ተመራጺ ኣይኰነን። በዚ መሰረት ምዝመዛ ጸጋታት ባሕሪ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይኸይድ ከም ዘሎ ይፍለጥ። ከም ውጽኢቱ፡ ጸጋታት ባሕሪ ብፍላይ ከኣ ዓሳ፡ ኣብ ጥዕና ህዝቢ ኰነ፡ ደረጃ መነባብሮ ሕብረተሰብ ክብ ኣብ ምባል፡ ዓቢ ተራ ይጻወት ኣሎ። የግዳስ ብሰንኪ ትሑት ኣፍልጦ ተጠቀምቲ፡ ኣብ ኣገባብ ኣተዓቓቕባ ዓሳ፡ ውሑዳት ዘይኰኑ ዓሳታት ብደረጃ ዓለም ኣብ ውሕስነት መግቢ ዓቢ ኣበርክቶ ክገብሩ ዝግብኦም፡ ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ይዀኑ ኣለዉ። ክልተ ዓይነት ኣተዓቓቕባ ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ ልዑል መጠን ረስኒ ዘለዎ ኣተዓቓቕባን ትሑት መጠን ረስኒ (ዛሕሊ) ዘለዎ ኣተዓቓቕባን ይበሃሉ። ልዑል መጠን ረስኒ ተጠቒምካ ዝግበር ኣተዓቓቕባ፡ ኣብ ምጕዳል ማያዊ ትሕዝቶ ናይ’ቲ ዓሳ ኣገዳሲ ተራ ኣለዎ። እዚ መስርሕ ምንቃጽ ዓሳ ብጸሓይ፡ ብጸሓያዊ ጸዓት (solar drying)፡ ብትኪ (smoking) ወዘተ የጠቓልል። ትሑት መጠን ረስኒ ተጠቒምካ ዝግበር ኣተዓቓቕባ ከኣ፡ ኣብ ምቍጽጻርን ምርባሕን ኣበላሸውቲ ታህዋስያን ተመራጺ መስርሕ ምዕቃብ እዩ። ኣብ’ዚ መስርሕ ከኣ፡ ዓሳ ኣብ ዝሑል መኽዘን ብምዕቃብ፡ ብቕዓቱ ከይጎደለን ከይተበላሸወን ንነዊሕ ግዜ ክጸንሕ ይኽእል። እዚ ኸኣ፡ እቲ ዝቐለለን ዝሓሰረን መብዛሕትኦም ገፈፍቲ ዓሳ ዝጥቀምሉ ኣገባብ ኣተዓቓቕባ ብትሑት መጠን ሙቐት ወይ ብበረድ ዝካየድ መስርሕ ምዕቃብ እዩ። ደቂቕ በረድ ግን ንምግዕዓዝ ኰነ፡ ንምስርሑ ብተዛማዲ ምስ ዓበይቲ በረድ ክረአ እንከሎ ዝቐለለ እዩ። ስፍሓት በረድ ካብ 7-8 ሚ.ሜ. ኣቢሉ ክኸውን እንከሎ፡ ዓቐን መጠን ዛሕሊ -12°C- 0°C ኣቢሉ ይበጽሕ። ምስ ካልኦት ዓይነታት በረድ ብምንጽጻር፡ ደቀቕቲ በረድ ልዑል ናይ ዋዒ ምልውዋጥ ብልጫ ኣለዎም። ስለ’ዚ ዋዒ ካብ ዓሳ ናብ በረድ ናይ ምትሕልላፍ ተኽእሎኡ ልዑል ይገብሮ። ብተወሳኺ’ውን ብቐጥታ ድሕሪ ምስርሖም ዘይከም ካልኦት ዓይነታት በረድ ክንጥቀመሎም ንኽእል። ስለዚ ኣብ’ዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ምርኵስ ብምግባር፡ ደቂቕ በረድ ካብ ዓበይቲ በረድ ዝያዳ ተመረጽቲ ይገብሮም ማለት እዩ። በረድ ብኸመይ ኣገባብ ብቕዓት ዓሳ ይዕቅብ፧ መግቢ ዓሳ ሓደ ካብቶም ቀልጢፎም ናይ ምብልሻው ተኽእሎ ዘለዎም ዓይነት መግብታት እዩ። ስለዚ ብግቡእ ክዕቀብ እንተ ዘይክኢሉ፡ ብመንጽር መኣዛዊ ረብሓታቱ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣብ ጥዕና ደቂ-ሰብ ከኸትል ስለ ዝኽእል፡ ብኣገባብ ክዕቀብ ይግባእ። ካብቶም ቀንዲ ጠንቅታት ምብልሻው ዓሳ ዝዀኑ ሓደ፡ ልዑል ሙቐት እዩ። እዚ ከኣ ንዝተፈላለዩ ምብልላዕን ናይ ደቀቕቲ ታህዋስያን ምርባሕን ምቹእ ባይታ ስለ ዝፈጥር እዩ። እቲ ካልኣይ፡ ብሰንኪ ዘይብቑዕ ኣተሓሕዛ ዝመጽእ ኣካላዊ ማህሰይቲ ናይ’ቲ ዓሳ እዩ። እዚ እቶም ብደቀቕቲ ታህዋስያን ዝመልኡ ዘየድልዩ ክፋል ኣካላት ናይ ዓሳ ምስ ተቐደዱ፡ ናብ ውሽጢ ኣካላት ናይ’ቲ ዓሳ ይፈስሱ። ከም ሳዕቤኑ፡ ተጓዳእቲ ታህዋስያን ናብ መላእ ኣካላት ናይ’ቲ ዓሳ ይዝርግሑ’ሞ፡ ንመስርሕ ምብልሻው ዓሳ የቀላጥፎ። ከም ዝፍለጥ ዓቐን ሙቐት ዓሳ ምስ ዝውስኽ፡ ናይ ምብልሻው ተኽእሎኡ ማዕረኡ እዩ ዝውስኽ። እቲ ቐንዲ ምኽንያት ናይ’ዚ ኸኣ፡ ኣብ ውሽጢ ዓሳ ዝርከቡ ታህዋስያን ምስ ምውሳኽ ሙቐት ብቕልጡፍ ይራብሑ። እዚ ኸኣ፡ ናይ ነዝዕታት ምብልላዕ፡ ናይ ቀመማዊ/ከሚካል ኰነ ናይ ኣካላዊ/ ፊዚካል ምብልላዕ ምቹእ ባይታ ስለ ዝፍጠረሎም እዩ። “ምዝሓል ዓሳ ብበረድ” ክበሃል እንከሎ፡ ዓሳ ካብ ባሕሪ ምስ ተገፈፈ ብቐጥታ ኣብ ጃልባ እንከለና እንጥቀመሉ ዓይነት ሜላ ምዝሓል ኰይኑ፡ ንምንዋሕ ዕድመ ዓሳ፡ ምስ ውሑድ ለውጢ ኣብ ብቕዓት ናይ’ቲ ዓሳ ቀሊል ዘይበሃል ኣበርክቶ ይገብር። ክንዲ ዝዀነ፡ ጥቕሚ በረድ ኣብ ምዕቃብ ብቕዓትን ኣብ ዝርግሐ ዓሳ ናብ መሸጢ ኮነ መመስርሒ ማእከላትን ብዘይ ዝዀነ ናይ ብቕዓት ስክፍታ፡ ናብ ተጠቀምቲ ኣብ ምብጻሕ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር። ቀንዲ ዕላማ ምዕቃብ ዓሳ ካብ ምብካል ንምክልኻልን ብቕዓቱ ከይጎደለ ንዝተናውሐ ግዜ ንምጽንሑን እዩ። ምርባሕ ታህዋስያን ኣብ ምብልሻው ብቕዓት ዓሳ፡ እቲ ቐንዲ ጸላዊ ባእታ ክኸውን እንከሎ - ዋዒ፡ ህላወ ማይን ኦክስጅንን፡ ከባብያዊ ጽልዋን ጽሬትን ከኣ፡ እቶም ቀንዲ ንምርባሕ ታህዋስያን ምቹእነት ዝፈጥሩ ባእታታት እዮም። ምእንቲ’ዚ፡ ነዞም ዝተጠቕሱ ባእታታት ብምቍጽጻር፡ ብቕዓት ዓሳ ከይተበላሸወ ንዝነውሐ ግዜ ክንዕቅቦ ንኽእል። ሓደ ካብኦም ምቍጽጻር ሙቐት እዩ። በረድ ንሙቐት ናይ ዓሳ ብምጕዳል፡ ነቶም ኣብ ውሽጢ ዓሳ ዘለዉ ናይ ምብልሻው ታህዋስያን ከም ዘይሰርሑ ይገብሮም። ብተወሳኺ ናይ ነዝዕታት ምብልላዕ ከም ዝጐድል ወይ ደው ከም ዝብል ይገብር። ብትሑት ዓቐን’ውን፡ ናይ ቀመማውን ኣካላውን ምብልላዕ ብምጕዳል፡ ዕንወት ፕሮቲን ኣብ ኣካላት፡ ምቅጻል ስብሒ ብኦክስጅንን ምቅይያር ተፈጥሮኣዊ ሕብርን ከም ዝጐድል ብምግባር፡ ብቕዓት ዓሳ ኣብ ምዕቃብ ዓቢ ኣበርክቶ ከም ዘለዎ ዝተፈላለዩ ተመራመርቲ ይሰማምዑ። እዚ ክበሃል እንከሎ፡ ብቕዓት ናይ በረድ ንገዛእ ርእሱ ወሳኒ እዩ። እዚ ማለት ንበረድ መስርሒ እንጥቀመሉ ማይ ካብ ዝዀነ ታህዋስያን ናጻ ዝዀነን ንመስተ እንጥቀመሉን ጽሩይ ማይ (potable water) ክኸውን ይግባእ። ምኽንያቱ ንመስርሒ በረድ እንጥቀመሉ ማይ ዝተበከለ ምስ ዝኽውን፡ በረድ ምስተቐየረ ኣብ እንጥቀመሉ እዋን ምስ ዓሳ ስለ ዝሕወስ፡ ካብ’ቲ ዝተበከለ በረድ ብዓይንና ዘይረኣዩ ናይ ምብልሻው ታህዋስያን ናብ ዓሳ ምምሕልላፍ የጋጥም። ዘይውሑስ ዝዀነ ኣተዓቓቕባ ከኣ ይኽሰት። ከም ሳዕቤኑ፡ ዕድመ ናይ’ቲ ዓሳ ምስ ሓጸረ፡ ምብልሻው የጋጥም። ኣብ ብቕዓት ዓሳ ከኣ፡ ዘይቅቡል ይኸውን’ሞ፡ ኣብ ጥዕና ደቂ-ሰብ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡ ኣብ ገፈፍቲ ዓሳን መሸጢ ዓሳ ድኳናትን ዘይተደልየ ምቍጽጻር ሙቐት እቲ ቐንዲ ኣገባብ ምዕቃብ ዓሳ ኰይኑ፡ ዓሳ ዘይከም ካልኦት ዓይነት እንስሳታት፡ ብፈኰስቲ ጭዋዳታት ስለ ዝቖመ፡ ብታህዋስያን ቀልጢፉ ክጥቃዕን ክበላሾን ይኽእል። ምጕዳል ዋዒ ውሽጣዊ ኣካላት ዓሳ ከኣ፡ ንባዕላዊ ምርባሕን ምብዛሕን ንጥፈታት ታህዋስያን ከጕድልን ደው ከብልን ዝኽእል ሜላ ምዕቃብ እዩ። ዓሳ ቀጥታ ካብ ባሕሪ ካብ ዝተገፈፈላ ህሞት ጀሚሩ ክሳብ ኣብ ተጠቃሚ ህዝቢ ዝበጽሕ ብበረድ ምስ ዝዕቀብ፡ ናይ ምብልሻው ተኽእሎኡ፡ ኣዝዩ ከም ዘጉድሎ ዝፍለጥ’ኳ እንተዀነ፡ ብመንጽር ዝዕቀበሉ ግዜን ዝዕቀቡ ዓይነት ዓሳታትን ግን፡ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ክንጥቀም ንኽእል። ብምትሕብባር ሃብቲ ባሕሪ ዝዳሎ ዓምዲ ምዕቃብ ዓሳ ክንብል እንከለና፡ መጀመርታ ዝመጽእ ሙቐት ወይ ረስኒ እዩ። ምኽንያቱ ሙቐት ምስ ምብልሻው ብቐጥታ እዮም ዝጸላለዉ። ንኣብነት ሓደ ዓሳ ኣብ ሙቐት ዘለዎ ኣተዓቓቕባ ዓሳ ብበረድ ኣብ ተላጃ ኣተዓቓቕባ ዓሳ ብበረድ ኣብ ተላጃ መፍረ ደቂቕ በረድ ባጽዕ መፍረ ደቂቕ በረድ ባጽዕ ምዕቃብ ዓሳ ብበረድ (ምትላጅ) ምዕቃብ ዓሳ ብበረድ (ምትላጅ) ኣገባብ ኣተዓቓቕባ ዓሳ ብበረድ ኣገባብ ኣተዓቓቕባ ዓሳ ብበረድ ሓዳስ ኤርትራ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.182 ማይን ኣገዳስነቱን ማይን ኣገዳስነቱን


ማይ፡ ሓደ ካብ መሰረታውያን ጠለባት ደቂ-ሰብ’ዩ። ብዘይ ማይ ዝዀነ ህይወታዊ ምናልባት ንሓጺር እዋን ክሰርር ይኽእል ይኸውን። ግና’ኸ፡ ድሕሪ ውሱን መዓልታት ቀጻልነቱ ከብቅዕ ግድን እዩ። እዚ ስለ ዝዀነ እዩ እምበኣር፡ ውሕስነት ወይ ቀረብ ማይ ብዘይገደብ ብቐጻሊ ክረጋገጽ ዘለዎ። ኣብ ዓለምና ዘሎ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ምቕሩሕ ኣይኰነን። ንኣብነት፡ ገለ ሃገራት ብሳላ ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣአን ተሓጊዘን ማይ ብቐሊል ክረኽባ ክንዕዘብ እንከለና፡ ብኣንጽሩ ካልኦት ብዙሓት ድማ ኣብ ኣጻምእን ምድረ-በዳን ስለ ዝርከባ፡ ከም ሳዕቤኑ ብቐጻሊ ብዋሕዲ ማይ ክሳቐያ ይረኣያ። የግዳስ፡ እትነብረሉ ኣከባቢ ዕቚር ባህርያዊ ሃብቲ ማዩ ምእኩት ይዅን ውሑድ ብዘየገድስ፡ ምርግጋጽ ውሑስ ቀረብ ማይ ብኻልእ ኣማራጺ ዘይትካእ መሰረታዊ ጠለብ ደቂ-ሰብ እዩ። ምንጪ ማይ ካብ ዝነብሩሉ ከባቢ ምሒር ርሑቕ እንተ ዀይኑ፡ ማይ ንምጉራት ነዊሕ ሰዓታትን ሓያል ጉልበትን ስለ ዝሓቶም፡ ብሰንኪ’ዚ ካብ ትምህርቲ ክበኹሩን ክደናጎዩን ይግደዱ። ከም ሳዕቤኑ፡ ተመሃሮ ኣብ ኣካዳምያዊ ትምህርቶም ክደኽሙ ግድን ስለ ዝዀነ፡ መጻኢ ዕድሎም ኣብ ምልክት ሕቶ ክኣቱ ግድን እዩ። እንተዀነ፡ ብዙሕ ካብ ህዝቢ ዓለም ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ስለዝርከብ፡ መሰረታውያን ጠለባት ንምርካብ ነዊሕ ጒዕዞ ከም ዝተርፎ ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ሕጽረት ቀረብ ማይ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈት ልዑል ጽልዋ ኣለዎ። ሕርሻን ማይን ዘይነጻጸሉ መዳያት ካብ ኰኑ፡ ኣብ ክረምቲ ዝነጥብ ማይ ግድን ክዕቀብ ኣለዎ። እንተ ዘይኰይኑ፡ ዝናብ ኣብ ክረምቲ ሓመድ ባሕጒጉ ክዕዘር ኢድና ኣጣሚርና እንተ ርኢናዮ፡ ኣብ ሓጋይ ብሰንኪ ሕጽረት ማይ እንምገቦ ክንስእን ሃየንታ እዩ። ኣብዛ ዓለም እትደልዮ ኵሉ ብጻዕርና ዝረጋገጽ ስለ ዝዀነ፡ ድሌት ጽባሕና ንምርካብ ሎሚ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኣለና። ብዘይካ’ዚ፡ እቲ ንሕርሻዊ ንጥፈት ዘገልግል ማይ ረሳሕን ዝተበከለን ምስ ዝኸውን፡ ኣብ ጥዕና ሰብ ዘውርዶ ጒድኣት ቀሊል ኣይኰነን። ምእንቲ’ዚ፡ ማይ ምስ ብዙሕ ጽላታት ሰንሰለታዊ ምትሕሓዝ ስለ ዘለዎ፡ ዝያዳ ኣተኵሮ ተዋሂብዎ ድሒሩ ክስዕብ ንዝኽእል ብድሆታት ንምፍዋስ ብኣጋኡ ኵለንተናኣዊ ጠመተ ክግበረሉ ይግባእ። ኣብ’ተን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ሕጽረት ጥራይ ዘይኰነ ቀረብ ዝስተ ጽሩይ ማይ እውን፡ ካብ ቀንዲ ብድሆታት እዩ። ጽሬቱ ዘይተሓለወ ማይ፡ ንብዙሕ መዳይ እዩ ብኣሉታ ዝጸሉ። ንኣብነት፡ ሳዕቤን ዘይውሑስ ቀረብ ማይ ፈለማ ንጥዕና ዜጋታት’ዩ ዝሃሲ። ብኣውራኡ ድማ፡ ንቘልዑ የጥቅዕ። ብሰንኪ ጽሬቱ ዘይተሓለወ ማይ ዝኽሰቱ ማይ-ወለድ ሕማማት ኣብ ጥዕና ቈልዑ ዘኸትልዎ ጒድኣት ብቐሊሉ ዝጥመት ኣይኰነን። ስለዚ፡ ጽሬቱ ዘይተሓለወ ማይ ኣብ ሕብረተ- ሰብ ዘኸትሎ ጥዕናውን ማሕበራውን ጸገማት ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዝምስክሮ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ዓለም ኣገልግሎት ማይ ገና ኣብ ፈለማ ስጒሚ’ዩ ዝርከብ ዘሎ። ብዙሓት ምስ ጥሪቶም ካብ ሓደ ምንጪ ማይ ከም ዝግልገሉ ይፍለጥ። ከም ሳዕቤኑ፡ ግዳይ ዝተፈላለየ ሕማማት ብምዃን መቕዘፍቲ የጋጥሞም። ስለዚ፡ ቀረብ ማይ ምስ ቀጻልነትን ውሕስነትን ህይወት ሰባት ዝተሓሓዝ ካብ ኰነ ብሰንኪ ሕጽረታቱ ንዝኽሰቱ ብድሆታት ንምጕዳል፡ ዝምልከቶም ነቶም ቀረብ ማይ ብቐሊሉ ክረኽቡ ዝኽእሉ ወይ ምንጪ ማይ ኣብ ጥቓኦም ዝዀነ ሰባት፡ ምናልባት ምሕደራ ኰነ ኣገዳስነት ማይ ጎሊሑ ዘይክረኣዮም ይኽእል ይኸውን እዩ። እንተ ነቶም ካብ ምንጪ ማይ ሓያሎ ኪሎ-ሜተራት ርሒቖም ዝነብሩ ዜጋታት ግን፡ እዚ ጕዳይ ናይ ሞትን ሕየትን ሕቶ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝነብሩ ተመሃሮ ኣብ’ዚ እዋን ኣብ ብዙሕ መዳያት ብቐጻሊ ዕብየትን ምዕባለን ይምዝገብ ኣሎ። ካብ’ዚ ምርኵስ ብምግባር፡ መነባብሮ ደቂ-ሰብ ኣዝዩ ቀሊልን ምቹእን ኰይኑ ኣሎ ክበሃል ይኽእል። ብውሑድ ዓቐን፡ ካብ 20-50 ሊትሮ ማይ ንእተፈላለየ መዓላ ከህልኽ ከም ዝኽእል መጽናዕትታት የነጽሩ። እዚ ዝተጠቕሰ ዓቐን ማይ ንእተፈላለየ መዓላ ማለት - ጽምኢ ንምርዋይ፡ መግቢ ንምስራሕ፡ ጽሬት ኣካላት ኰነ ካልእ ንጥፈታት ንምክያድ ከህልኾ ከም ዝኽእል ይግለጽ። ስለዚ፡ ምስ’ዚ ብቐጻሊ ዝዓቢ ዘሎ ቊጽሪ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ከምኡ ድማ፡ ምስፍሕፋሕ ዓበይትን ንኣሽቱን ፋብሪካታት ጠለብ ብብዝሒ ዝሃልኽ ዓቐን ማይ ብቐጻሊ እናዓበየ ይመጽእ ኣሎ። ዋላ’ኳ መጠን ዝጥለብ ዘሎ ዓቐን ማይ እንተ ዓበየ ብመንጽሩ፡ ኣብ ምሕደራኡ ግና ቅጽበታዊ ዝዀነ ዕብየትን ለውጥን ኣይተመዝገበን ዘሎ። በዚ’ዩ እምበኣር ሕጽረት ቀረብ ማይ፡ ክንዮ ከባብያውን ሃገራውን ብድሆ ዓለምለኻዊ ስግኣት እናዀነ ካብ ዝመጽእ ሓጺር እዋን ዘየቑጸረ ዘሎ። ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ኣካላት ዋላ’ውን፡ ብሕታውያን ትካላት ንኡሳን ፕሮጀክትታት ብምሕንጻጽ፡ ህዝቢ መስተርሆት ንኽረክብ ብቐዳምነት ክሰርሑሉ ይግባእ። ስለዚ፡ ብሰንኪ ምንቁልቋል ትሕዝቶ ጽሩይ ማይን ዘይውሑስ ኣጠቓቕማ ሰባትን፡ ዘጋጥም ዘሎ ብድሆታት ብቐሊሉ መፍትሒ ኣይተረኽቦን ዘሎ። ብዘይካ’ዚ፡ እቶም ቀረብ ማይ ብቐሊሉ ንኽረኽቡ ዘይጽገሙ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኣገዳስነት ማይ ብግቡእ ተረዲኦም ኣብ ምሕደርኡ ጥንቁቓት ክዀኑ፡ ነቶም ብቐጻሊ ብሕጸረት ማይ ዝሳቐዩ ዜጋታት ድማ ነባሪ ፍታሕ ንኽረኽቡ ምሁር ኣካል ብፍልጠቱ ኮታስ ምሉእ ሕብረተ-ሰብ ዓቕሙ ብዘፍቅዶ እጃሙ ከበርክት ይግባእ። ኣብ ዝዀነ ንጥፈት፡ ዕዉት ስራሕ ንኽፍጸም ግቡእ ምሕደራ ካብ ቀንዲ ረቛሒታት እዩ። ውሕስነቱ ዝሓለወ ጽሩይ ዝስተ ማይ ንምውዳድ’ውን፡ ብቐዳምነት ግቡእ ምሕደራ ክህሉ ይግባእ። ሎሚ ኣብ ERI-TV ሰዓት መደብ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡05 ድራማ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 ተክ ኢንሳይት 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡45 መደብ ገለብ ድሓን 14፡25 ቀስተ ድሕነት 14፡25 ፍረ ጻዕሪ 15፡10 ህርመት 16፡25 ካብ ዞባታት 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ኮሜዲ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ማእገር 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 መልሲ ኣብ መስመር 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ዶክመንታሪ - ሓቅን ጽውጽዋይን ፊት ንፊት 4ይ ክፋል (ድግማ) ንህዝቢ ኣገልግሎት ቀረብ ማይ፡ ምውዳድ ጥራይ ኣኻሊ ኣይኰነን። እቲ ምንታይ፡ ንብቕዓትን ጽሬትን ማይ ዝከታተል ኣካል እንተ ዘየለ፡ ኣብ ጥዕናዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን መዳይ ዘኸትሎ ጎድንኣዊ ሳዕቤን ቀሊል ኣይኰነን። ስለዚ፡ ብሰንኪ ዘይውሑስ ኣጠቓቕማ ማይ፡ ዝስዕብ ጕድኣት ንምውጋድ፡ ኣህጉራዊ መዓልቲ ጽሩይ ዝስተ ማይ፡ ኣብ ቅንያት ምዝዛም ወርሒ መጋቢት ዓመት መጸ ይኽበር። ብቐንዱ፡ ኣብ 22 መጋቢት ጽሬቱ ዝተሓለወ ማይ ካብ ኵሉ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ቆላሕታ ንኽረክብ ይበዓል። 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡40 ፈንቅል ሓደ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዞባ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ማይተመናይ ዚፕ ኮድ 1A158-7 ቁ/ገዛ A156 ብመለleይ ቁ1፡003371 ብስም ብርኽቲ ወልደማርያም ወልደሚካኤል ዝተመዝገበ ልብሬቶ ናይ ገዛ ስለ ዝጠፈኣኒ፡ ረኺበዮ ወይ/ውን ብዕዳ ሒዘዮ ዝብል እንተሃልዩ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ብቁ/ቴለ 07471772 ደዊሉ ይርከበኒ፣ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ዝምልከቶ መተካእታ ክሓትት ምዃነይ እሕብር።


ፍስሃየ ዓንደ ዘርአይ፡ ኣደይ ገነት በርሀ ገብራት ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን03/04/26ኣብ ቤ/ፍ ቁ/47 ይቕረብ። ወ/ሮ ብርኽቲ ወልደማርያም ወልደሚካኤል 1.ሰናይት ዳኒኤል ተስፋማርያም 2. ፍስሃየ በርሀ በያን፡ ወድና ሳይሞን ፍስሃየ በርሀ ስለዝተሰውአ፡ ንሕና ጥራይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን01/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ኣነ ግርማይ ከፈላ ምሕጽንቱ፡ ነቲ ብስመይ ዝተመዝገበ ኣብ ዞባ ማእከል ከተማ ኣስመራ፤ ከባቢ ዚፕ ኮድ ኣባሻውል 1A132 ጎደና ሕመረት ኮልቦይ ቁ/ገዛ 27 መለለይ ገዛ ASD 00014929 ቁጽሪ ፓርሰል ASP 00013322 ዝርከብ ስፍሓት መሬት 44.00 ት/ሜ ቀንዲ ክፍልታት 2፡ 1 ክሽነ 1 ዓይኒ ምድሪ ተሰሪሕዎ ዝርከብ፤ ኣብ ቤ/ጽ ፓብሊክ ኖታሪ ብንብረት ቁጽሪ መዝገበ 8796/25 ብዕለት 01/10/2025 ተመዝጊቡ ዋንነቱ ዝተረጋገጸ ገዛይ ስለ ዝሸጥክዎ’ሞ ናብ ስም ዓዳጊ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መኣገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታርን ቤ/ጽ ካዳተርን ይቕረብ። ዝቃወም እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጅናል ሰነዳተይ ኣቕሪበ ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ እሕብር። ሳሙኤል ተስፋዝጊ ጊደይ፡ ወኪል ሚዛን ተስፋዝጊ ጊደይ፡ ኣደይ ጽገ ኣብርሃ መድሃኔ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ይቕረብ። ኣቶ ግርማይ ከፈላ ምሕጽንቱ ወ/ሮ ተናኝ ኣዳሙ ወንድነህ፡ ብዓል ቤተይ ኢንጅ ግርማይ ገብረሂወት ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 2 ደቀይ ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። ወኪል ኤፍሬም ሃብተማርያም ኣነ ኣመልካቲ፡ ካብ ነፍ/ወላዲተይ ለተንስአ ዑቕባሚካኤል ብውርሲ ዝረኸብክዎ ገዛ ኣብ ከተማ ኣስመራ፡ ምም/ን/ዞባ ጎዳይፍ ብቁጽሪ መለለዪ መሬት 0360 ሎት 68 ፓርሰል S ኣብ 523 ት/ሜተር ዝተደኮነ፡ ሰለስተ ቀንዲ ክፍልታትን ሓደ ሓጋዚ ክፍልን ዘጠቓለለ፡ ብስም ወላዲተይ ዝተመዘበ ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም ኣለኹ ዝብል ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታርን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን ኣብ ውሽጢ ወርሒ እንተዘይኣምጺኡ፡ ናብ ስመይ ከሰጋግሮ ምዃነይ አፍልጥ። ሳልማ ፍጹም ገብረእንድርያስ፡ ምባል ተሪፉ፡ ሳራ ፍጹም ገብረእንድርያስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ይቕረብ። ኣቶ ብርሃነ እምሃጽዮን ተስፋሚካኤል ብወኪል ሰለሙን ግደይ ሃይለሚካኤል ራህዋ ተኸስተ ሓጎስ፡ ተጸዋዒ ኣብርሃም ተስፋኣለም ዘርእዝጊ፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ሞግዚት ጉዳይ ስለ ዘለካ፡ ን23/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ቅረብ። ት/ዕድመ ቶማስ ሓድሽ ድራር 2. ት/ዕድመ ሳራ ሓድሽ ድራር፡ ሞግዚት ኣስማይት ኤፍሬም ሃብተስላሴ፡ ኣቦና ሓድሽ ድራር ስለዝተሰውአ፡ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ይቕረብ። ብፍ/በ/መሰል ሓረጎት ፍቓዱ፡ ብፍ/በ/ ዕዳ ንግስቲ ክብሮም፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ፈጽሚ ጉዳይ ስለዘሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። 1. ኣቶ መሓመድ ዑመር ባዕጊል 2. ወ/ሮ ሮዛርያ ፋውስቲኒ ፕሪሞ፡ ተጸዋዒ ዓምር መሓመድ ሳልሕ፡ ኣብ ልዕለኻ ናይ ውክልና ምስራዝ ክሲ ተመስሪቱ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ብፍ/በ/መሰል 1. መድህን ገብረሚካኤል ጻዕዱ 2. ኤልሳ ሚኪኤል በርሀ፡ ብፍ/በ/ ዕዳ ታደሰ ሓጎስ ተስፋይ፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ፈጽሚ ጉዳይ ስለዘሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር።


ብዕረፍቲ እነፍቅሮ ክቡር ብዓል-ቤተይ ተጋዳላይ ግርማይ ሓድጉ፡ ዝተሰመዓኒ መሪር ሓዘን እናገለጽኩ፣ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ኣስመራ ዘቃበርኩምና፡ ኣብ ገዛ ብምምልላስን ካብ ደገ ስልኪ ብምድዋልን ዘጸናናዕኩምና ፈተውትን ቤተሰብን የቐንየልና ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ብዓልቲ ቤቱ ኤልሳ ተድሮስ ምስ ምሉኣት ስድራቤት ምስጋና ብዕረፍቲ እነፍቅሮ ክቡር ብዓል-ቤተይ ዶ/ር ሰመረ ወልዱ ምስግና፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ኣብ ሃገረ ጀርመን ኣብ ሕማሙ ዝበጻሕኩምና፡ ሬሳ ኣብ ምፍናው ዝተሓባበርኩምና፡ ኣብ ጎዳይፍ ዘቃበርኩምና፡ ኣብ ገዛና ብምምልላስን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብቴለፎንን ዘጸናናዕኩምና ሕሰም ኣይትርከቡ የቐንየልና እናበልና ሓዘንና ከም ዝዓጸና ንገልጽ። ብዓልቲ-ቤቱ ወ/ሮ ትብለጽ ርእሶም ምስ ምሉኣት ስድራቤት ስዉእ ወልዱ ምስግና


ብዕረፍቲ እነፍቅሮ ወድና ኢሰያስ ሃይለ፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ዘቃበርኩምናን፡ ብቴለፎን ካብ ደገ እናደወልኩም ዘጸናናዕኩምናን፡ ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ምሉኣት ስድራ ቤት ምስጋና ብዕረፍቲ እነፍቅሮ ኣቦና ኣቶ ኣረፋይኔ ምስግና ወልደሃዋርያት፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፡ ኣብ ዝባን እንግብ ዘቃበርኩምናን፡ ኣብ ገዛና ብምምልላስን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብቴለፎንን ዘጸናናዕኩምናን፡ ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ምሉኣት ስድራ ቤት


ብዕረፍቲ ኣዚና ነኽብራ ወላዲትና ኣኽበረት ጋይም፡ ብዓልቲ ቤቱ ንነፍ/ሓጎስ ተድላ፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ምስ ዓረፈት ኣብ ኣስመራ እንዳ ማርያም ዘቃበርኩምናን ኣብ ገዛና ዝተመላለስኩምን ካብ ውሽጥን ወጻእን ብምድዋል ዘጸናናዕኩምናን የቐንየልና እናበልና ሓዘንና ዓጺና ኣለና። ስድራቤት ነፍ/ሓጎስ ተድላ ሓዳስ ኤርትራ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን31/03/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ መጋባእያ ይቕረብ። ወልደጋብር ኣርኣያ ተባሂሉ ክእረመሉ ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ማእከል ኣስመራ ሰለሙን ግደይ ሃይለሚካኤል፡ ተጸዋዕቲ ነፍ/ሃለሚካኤል ወልደሚካኤል 1. ነፍ/ ትብለጽ ሃይለሚካኤል 1.1 ነፍ/ ተኸስተ ገብረሂወት 1.2 ሃብታይ ገብረሂወት ርግኣት ወልደገርግስ በራኺ፡ ወለደይ ወልደገርግስ በራኺ ጸጋይን ህድኣት ተስፉ መጎስን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 9 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ኣቑርደት ወ/ሮ ሰምሃር ምሕረትኣብ፡ ተጸዋዒ ኣቶ በረኸት ሚካኤል ሲላ፡ ናይ ሞግዝትነት ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። 1.3 ለምለም ገብረሂወት 1.5 ነፍ/ተኽኣ ገብረሂወት 2 ነፍ/በየነ ሃይለሚካኤል 2.ነፍ/ጀመር ዑቕባሚካኤል 3. ነፍ/ግደይ ሃይለሚካኤል 3.2 ሃይለ ግደይ 3.3 ኪዳነ ግደይ 5. ይሕደጎ ሃይለሚካኤል 1.1.1 ብርሃነ ተኸስተ 1.1.2 ፊልሞን ተኸስተ 1.1.3 ሰላም ተኸስተ 1.1.4 ፈቨን ተኸስተ 1.1.5 ስምረት ተኸስተ 1.1.6 ሄለን ተኸስተ 1.1.7ሮቤል ተኸስተ 1.5.1 ዊንታ ሚኪኤል 1.5.2 ዮስያስ ሚኪኤል 2.1.1 ሜሮን ተኽለ፣ ናይ ምቅሊት ውርሲ ክሲ መስሪቱ ስለ ዘሎ፡ ተጸዋዕቲ ካብ 1 ክሳብ ቁጽሪ 5 ኣድራሻኹም ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዕኩም ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ወ/ሮ ደሃብ የማነ ተስፋጽዮን፡ ተጸዋዕቲ 1. ተመስገን የማነ ተስፋጽዮን 2. ኣቶ ሙሉጌታ የማነ ተስፋጽዮን 3. ወ/ሮ ግደይ የማነ ተስፋጽዮን 4. ነፍ/ሰንበቱ የማነ ተስፋጽዮን ተተካኢ 4.1 ኣቶ ስምኦን ወረደጸሃይ ገብሩ፣ ኣብ ልዕለኹም ስም ምትሕልላፍ ክሲ ተመስሪቱ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኽምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ሰመረ ሃብተሚካኤል ተኽለ፡ ወዲ ሓወይ ዳዊት ሰለሙን ሃብተሚካኤል ንልዕሊ 12 ዓመት ደሃይ ስለ ዘይብሉ፡ ኣቡኡን ኣዲኡን መወትቲ ስለ ዝኾኑ፡ ጥፉእ ምዃኑ ይተኣወጀለይ፣ ወራሲ ከኣ ኣነ ጥራይ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ውሊድ መ/ድስዒድ ኣብበከር፡ ምባል ተሪፉ፡ ውሊድ ኣሮን ስዩም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። መርሃዊ ጎይትኦም ተድላ፡ ኣደይ ፍረወይኒ ገብረመድህን ክፍለማርያም ስለዝዓረፈት፡ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቐሳቐስ ንብረታ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ኣቶ ዳኒኤል ሃይለ፡ ወ/ሮ ትርሓስ ይሕደጎ ፍጡር፡ ወኪል ዮርዳኖስ ዑቕባይ ፍስሃየ፡ ጓልና ብርጭቆ ጎይትኦም ስለዝዓረፈት፡ ውላድ ይኹን ሓዳር ስለ ዘይብላ፡ ንሕና ወለዳ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረታ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ኣቶ መድህን ዛይድ ገብረማርያም ምባል ተሪፉ፡ መድህናይ ዛይድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተኪኤ ባህረ ቀለተ ምባል ተሪፉ፡ ትኩእ ባህረ ቀለተ ተባሂሉ ክእረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


The Embassy of Japan is inviting applicants for the following position: Position Driver Number Required ኣቶ ኣብራሃም ኣስፍሃ፡ ተጸዋዒ ኣቶ ተስፋስላሴ ይፍጠር 2. ኣቶ ኣፈወርቂ ይፍጠፍ፣ ናይ ምክፍፋል ክሲ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን06/05/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። ሰሎሜ ገብረስላሴ ሃብቱ፡ ብዓል ቤተይ ሚኪኤል ሃብተኢሰያስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/49 ይቕረብ። Requirements • High School completed. • Fluent in English (speaking and writing) • Excellent communication and interpersonal skills • Excellent driving experiences and skills with 3rd grade driving license. Duties • Transportation of staff/guests of the embassy • Supporting general administrative duties e.g., courier services, shopping, etc. • Assisting diplomats of the embassy. • Other duties specifically instructed by diplomat of the embassy How to apply: Strictly submit the following necessary documents copy through the P.O. Box before closing date. 1ይ ደረጃ ቤት-


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ወ/ሮ ቅዱሳን ወልደሚካኤል ዘርእጋብር፡ ብዓል ቤተይ ተኽለ ገርጊስ ወልደሚካኤል ኣድሓና ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ወ/ሮ ጸሃይነሽ ፍቃዱ ገብረሂወት፡ ብዓል ቤተይ በየነ መስፍን ኣለማዮ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቁ ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ መጋባእያ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ • CV (self-photo, date of birth, gender, home address, phone number, email, academic background and work experiences) • ID & driving license copy (Valid driving license) • National Service completion document. • Recommendation letter from the current or past employers. • Academic graduation certificates, diploma, etc. • Deadline for application: 10 days from the day of publication in the newspaper


ኣቶ ገብረክርስቶስ ፍስሃጼን ተወልደ፡ ብቁ/ሰሌዳ ER13910 ብቑ/ቻሲ JMBLND09 Wj7000559 ብቁ/ ሞተረ 4A65-7489 ሚትስቡሺ ዝዓይነታ መኪና ተጸዋዒ ማለት ነ/ሄር ተወልደ ድራር ብርሃነ ብስመይ ከየመሓላለፈለይ ስለ ዝሞተ፡ ብስመይ ይመሓላለፈለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኤልሳ በርሁ፡ ብዓል ቤተይ ምሕረትኣብ ወልደማርያም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ መጋባእያ ይቕረብ። Only shortlisted candidate will be contacted after the screening process. Address: Please mail your application to ለተብርሃን ሓየሎም ሃይለስላሴ፡ ብዓል ቤተይ ፍትዊ ገብረስላሴ መጐስ ስለዝተሰውአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ 1. ኣቶ ወልደጋብር ኣርኣያ በርሀ፡ 2. ወ/ሮ ሰለማዊት ተወልደ መብራህቱ፡ ት/ ዕድመ ወድና 1. ምሩትስ ወልደጋብር 2. ምሩጽ ወልደጋብር ምባል ተሪፉ፡ ሴም


ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/7/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሃብተኣብ ኢሳቕ ጎይታኦም ምባል ተሪፉ፡ ሃብተኣብ ዒሳ ሚሎ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዓብዱ እድሪስ ሎንጊ፡ ምባል ተሪፉ፡ ዓብዱ እድሪስ መሓመድ፡ ከምኡ’ውን ዓሻ መሓመድ ኣምብር ምባል ተሪፉ፡ ወ/ሮ ፋጥና ኣድም ኦኣሊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሳራ ወልደገርጊሽ ስባህቱ፡ ኣደይ ዑቕባማርያም ተወልደ ኣድሓኖም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ምስጋና ብዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅራ ኣዴና ወ/ሮ ኣብርሀት ጴጥሮስ ኪዳነ፡ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፣ ኣብ ግዜ ሕማማ ቀብራ ዝተሳተፍኩምን ብቴሌፎን ዘጸናናዕኩምናን ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ሓዘንና ንዓጹ። ስድራ ቤት ነፍ/ ሻምበል ባሻይ ካሕሳይ ዘውደ ብስም ሃብተማርያም ገብረመስቀል ዘርኡ፡ ኣብ ዓዲ ከባቢ ዳዕሮ ጳውሎስ መወከሲ ቁ/000221 ቁ/ምስክር ወረቐት 000265 ፕሎት 35 ፓርሰል C ንመንበሪ ማዓላ ዝተዓደልክዎ ምስክር ወረቐት ስለ ዝጠፈኣኒ፡ ዝረኸቦ ወይ ብዕዳ ሒዘዮ ዝብል እንተሃልዩ፡ ብቁ/ስልኪ 07207842 ክሕብረኒ። እንተዘይኮይኑ፡ መተካእትኡ ካብ ዝምልከቶ ኣካል ክሓትት ምዃነይ እሕብር። ሃብተማርያም ገብረመስቀል ዘርኡ


Asmara Mining Share Company is inviting applicants for the following position; Project Engineer-Planning & Scheduling Number required – (01) Type of contract – Definite For 2 years Major Duties and responsibilities • Develops and maintains comprehensive project plans, schedules, and budgets, ensuring projects are completed on time and within scope General responsibilities: Develop Project Plans and Schedules: • Collaborate with Project Manager and stakeholders to document project goals, scope, timelines, and deliverables. • Create detailed project schedules using tools like MS Project, Primavera, or other project management software. • Set and enforce realistic deadlines, milestones, and timelines to ensure timely completion. Monitor and Track Progress: • Regularly update project schedules and progress reports to track project performance against set goals. • Identify potential delays or issues and propose corrective actions to minimize risks to the timeline. • Coordinate with project teams to ensure alignment with project plans. Resource Management: • Allocate resources effectively (labor, equipment, and materials) to meet project objectives. • Work with Resource Managers to ensure that the project has the necessary personnel and equipment at each phase. • Monitor resource utilization and suggest adjustments as needed to optimize project execution. Risk Management: • Identify potential risks and issues that could affect project timelines and deliverables. • Support development and implementation of mitigation plans to reduce risks and address challenges as they arise. Communication: • Act as a liaison between project teams, clients, contractors, and stakeholders. • Provide regular updates to Project Manager, senior management, stakeholders, and project teams on project status, timeline adjustments, and potential issues. • Facilitate meetings to ensure team members are aligned on priorities and timelines. Documentation and Reporting: • Prepare and maintain detailed project documentation, including schedules, status reports, change logs, and meeting minutes. • Ensure all project records are up-to-date and stored appropriately for future reference Budget and Cost Control: • Assist in budget planning and cost estimation. • Monitor project expenditures to ensure they are within budget and recommend adjustments where necessary. Quality Assurance: • Ensure the project plan incorporates quality assurance activities to ensure the final product meets project standards and client expectations. Post-Project Review: • Conduct post-project evaluations to assess what went well and identify areas for improvement in future projects. • Provide input for project planning processes for continual improvement. Profile: Qualifications and Experience Formal Education, Certifications or Equivalents • BSc in Civil engineering, Mechanical Engineering or Construction Management. Working Experience – Nature & Length • A minimum of 10 years’ experience in project planning out of which at least 5 years must have been on a mining project. • Must have a strong working knowledge in MS Project or P6. Leadership Experience – Nature & length of time • Ability to manage one’s own activities • Ability to prepare and deliver oral and written presentations for study and project reports. • Excellent communication, interpersonal and presentation skills. Other skills and abilities • Familiarity working in a multi discipline teams • Strong project management knowledge. • Knowledge of safety protocols and environmental regulations within industrial project sites. • Physical Requirements • Willingness to work on-site, sometimes in challenging environmental conditions. • Ability to stand, walk, and inspect installations across the project site for extended periods. General Information and other requirements: • Place of Work: AMSC Site • Type of contract: Definite (02) Years • Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 7 days from the day of publication in the Newspaper. • Address: Please mail your applications to. Asmara Mining Share Company, P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea • Applicants shall be required to send a copy to: Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Asmara • Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment Permit Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea ሓዳስ ኤርትራ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ.182 ልቦናን ፍልስፍናን ልቦናን ፍልስፍናን


“ንእሽቶ ሸቶ እንተ ሓሲብካ፡ ንእሽቶ ዓወት ኢኻ ክትጽበ ዘለካ። ዓቢ ሸቶ እንተ ሓሲብካ፡ ዓቢ ዓወት ክትሓፍስ ትጽቢት ትገብር።” - - ደቪድ ጆሴፍ ሽዋርዝ ደቪድ ጆሴፍ ሽዋርዝ “ሸቶታት ከቶ ቀለልቲ ክዀኑ ዘለዎም ኣይመስለንን። ዋላ ኣብ እቲ ግዜ እቲ ዘይምቹኣት እንተ ዀኑ፡ ዝያዳ ንኽትሰርሕ ዝደፍኡኻ ክዀኑ ይግባእ።” - ማይክል ፈልፕስ ማይክል ፈልፕስ ብዛዕባ ሕጽረታት እናነገሩ፡ ንሸቶኻ ከም እትድርት ስለ ዝቕስቡኻ እዩ። ብዛዕባ ከምዚ ዓይነት ምኽሪ እኹል ጥንቃቐ ግበር። እቲ ምንታይሲ፡ ኣብ መወዳእታ ንዓቕምኻ ከም እትድርት እዩ ዝገብረካ። ብዙሓት ሰባት ነቲ ስድራኦም ዝዛረብዎ ቋንቋ ጥራይ እዮም ዝዛረቡ። ግዜኦም ወፍዮም ተወሰኽቲ ቋንቋታት ከጽንዑ ከቶ ኣይሓስብዎን እዮም። መብዛሕትና ብውሳነ ወለድና፡ ዓርከ-መሓዙትናን መምህራንናን ምሒር ንጽሎ ኢና። ከም ውጽኢቱ፡ ንሸቶታት ናይ እቶም ዝቐርቡና ሰባት ዝፈልጥ ሰብ፡ ናትና ሸቶ እንታይ ከም ዝመስል ክግምት ይኽእል እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ ንሕናን ሸቶታትናን ብኸባቢና ክንጽሎ ልዑል ተኽእሎ እዩ ዘሎ።


ንዓቕምኻ እንተ ደኣ ኣነኣኢስካዮ፡ ንዓኻ ብልክዕ ዝምጥን ግቡእ ዒላማ ከቶ ክትወቅዕ ኣይትኽእልን ኢኻ። ንእሽቶ ሸቶ ጥራይ እንተ ሓንጺጽካ እውን፡ ደርማስ ስጕምቲ ክትወስድ ከቶ ኣይትድረኽን ኢኻ። ነዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ነጥብታት ኣብ ግምት ምእታዎም ጽቡቕ እዩ፥ ካብ እቲ ዝነበርካዮ ብዓሰርተ ዕጽፊ ምስራሕ፡ ኩሉ ሰብ ዝቕበሎ ከም ዘይኰነ ርዱእ እዩ። እቶም ተራ ህይወት ወይ ማእከላይ ህይወት ከሕልፉ ዝደልዩ፡ ከቢድ ጻዕሪ ክገብሩ ፍቓደኛታት ኣይኰኑን። እቶም ከይሰርሑ ብተስፋ ጥራይ ዝነብሩ እውን፡ ርሃጾም ከፍስሱ ወይ ንኣእምሮኦም ኣበርቲዖም ከስርሕዎ ተበግሶ ክወስዱ ድሌት የብሎምን። (1) ሸቶኻ ንገዛእ ርእስኻ እምበር፡ ንኻልኦት ኢልካ ኣይኰንካን እትሕንጽጾም። (2) ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዝዀነ ነገር ይከኣል እዩ። (3) ካብ እቲ ንዓኻ ዝመስለካ ንላዕሊ፡ ኣብ ውሽጥኻ ዓቕሚ ኣለካ። ገለ ሊቃውንቲ ስነ ልቦና፡ ሸቶኻ እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ኣነጺሮም ኣይነግሩኻን እዮም። ንሳቶም ባዕልኻ ሸቶኻ ንኽትሕንጽጽ እዮም ዝድርኹኻ። ነዚ ተገንዚብካ፡ ንዓኻ ከርብሓካ ዝኽእል ንጹር ሸቶ ኣብ ምሕንጻጽ ክትሓምቕ ኣይግባእን። (4) ዓወት ግቡእካን ሓላፍነትካን እዩ። (5) ኣብ ዓለምና ሕጽረት ዓወት የለን። (6) ዓቐን ሸቶኻ ብዘየገድስ፡ ስራሕ ይሓትት እዩ። ደርማስ ስጕምቲ ምውሳድ ነቶም ብርቂ ህይወት ከሕልፉ ባህጊ ዘለዎም ሰባት እዩ፡ ምሉእ ብምሉእ ዝሰማምዖም። ንሳቶም ብኣቋራጭ ወይ ብምትላል ዘይኰኑ፡ ብቕንዕናን ብተወፋይነትን እዮም ንዓወቶም ኣተኣማማኒ ዝገብርዎ። ሓንሳእ ነዞም ኣምራት ምስ ገምገምካዮም፡ ኣብ መንበርካ ኮፍ ኢልካ፡ ህድእ ኢልካ ንሸቶኻ ኣነጺርካ ሓንጽጾ። ክሳብ ንሸቶኻ እትጭብጦ፡ ንሸቶኻ መዓልታዊ ደጋጊምካ ካብ ምጽሓፍ ከቶ ብዛዕባ ሸቶኻ ንሰባት ምምኻር ዝጽላእ ኣይምዀነን። እቲ ጸገም ዝኸውን ዘሎ እምበኣር፡ መብዛሕትኦም ሰባት ዕዉታት ሰባት ኣብ ዕድል ኣይኣምኑን


ብዙሕ ግዜ ውድድር ጽቡቕ ምዃኑ ክንገር ሰሚዕና ወይ ኣንቢብና ንኸውን ኢና። ብልክዕ ግን፡ ውድድር ንመን እዩ ጽቡቕ ወይ ንመን እዩ ዘርብሕ? ውድድር እንተ ሃልዩ፡ ምናልባት ንዓማዊል ዝሓሸ ኣማራጺ ከም ዝህልዎም ክገብር ይኽእል ይኸውን። ኣብ መንጎ ትካላት ውድድር ከም ዝዓስል እውን ክገብር ይኽእል እዩ። ዓብለልቲ ኮይኖም ይወጽኡ። ቅድም ቀዳድም ኣብ ገዛእ ርእስኻ ኢኻ ክትተኣማመን ዘለካ። ንናህሪ ናይ እቲ ገስጋስ ባዕልኻ ከም እትቕልሶ ዘለኻ ኣረጋግጽ። ንስኻ ዘይኰንካ ንኻልኦት ክትመስል ዘለካ፡ ካልኦት ንዓኻ ከም ኣርኣያ ዝጥምቱኻ ዓይነት ሰብ እንተ ዀንካ እዩ ዝያዳ ዝምረጽ። ንሸቶኻ ምስ ውድድር ኣይተተኣሳስሮ። ኣብ ልዑል ፈጠራውነትካ ብምትእምማን፡ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ እትስርዓሉ መንገዲ ከተጣጥሕ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ክንዲ ምስ ካልኦት ክትወዳደር ክትብል፡ ደድሕሪኦም ዘብዘብ እትብል፡ ቀዲምካዮም ብምሕላፍ መን ምዃንካ ከተመስክር ይግባእ። እዚ ክበሃል እንከሎ፡ ንተመኵሮ ካልኦት ሰባት ከነጽንዕ የብልናን ከስምዕ ኣይግባእን። ዕላማ ናይቲ መጽናዕቲ ግዳ፡ ንተመኵሮኦም ንምቕዳሕ ዘይኰነ፡ ናብ ካልእ ዝበረኸ ደረጃ መንጠሪ እዩ ክኸውን ዘለዎ። “ምውድዳር ጥዕና እዩ።” ክበሃል ብተደጋጋሚ ንሰምዕ ኢና። ገለ ሊቃውንቲ ግዳ፡ ምስ እዚ ልሙድ ኣበሃህላ ኣይሰማምዑን እዮም። ንሳቶም፡ “ውድድር ንፈጠራዊ ኣተሓሳስባኻ ይድርቶ እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ እቲ ኣብ ውድድር እተጸምደ ሰብ፡ ኣብ ክንዲ ብዛዕባ ነብሱ ዝሓስብ፡ ብዛዕባ መወዳድርቱ እንታይ ከም ዝገብሩ ዘለዉ ክሓስብ እዩ ንዝበዝሐ ግዜኡ ዘባኽኖ።” በሃልቲ እዮም። እወ ውድድር ንናይ ገዛእ ርእስኻ ራእይ ዝድርት ወይ ዘሕጽር እዩ። ገለ ወነንቲ ትካላት ንጹር ሸቶ ወይ ራእይ የብሎምን። ንሳቶም በቶም መወዳድርቶም ጥራይ እዮም ዝጕተቱ። ካልኦት ትካላት ክሕንበባ እንከለዋ - ምስኣተን ትሕንበብ፡ ንሳተን ክዳኸማ እንከለዋ - ምስኣተን ትዳኸም እንተ ዄንካ፡ መጻኢኻን መጻኢ ናይ ትካልካን ከቶ ብሩህ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኣብ እዚ መዳይ ብዙሕ ግዜ ከም ጽቡቕ ኣብነት ዝጥቀስ፡ ትካል ኣፕል እዩ። ኣፕል ኮምፕዩተርን ስማርትፎንን ሰሪሑ። የግዳስ ነቲ ንብዓል ‘ደል’፡ ኣብ ዝዀነ ዓውዲ ክትሳተፍ እንከለኻ፡ እቶም ኣብ ውድድር ዝጽመዱ ሰባት፡ ካብ ኣብ ፈጠራ ንላዕሊ ኣብ ምቕዳሕ እዮም ዝኣምኑ። ብመንጽሩ እቶም ኣርሒቖም ዝሓስቡ ዕዉታት ሰባት፡ ኣብ ፈጠራ እምበር፡ ኣብ ምቕዳሕ ኣይጸቕጡን እዮም። ንሳቶም ኣብ ፈጠራ ስለ ዝጽመዱ፡ ኩሉ ሻብ ቀዳሞት ምዃኖም ልዑል ርእሰ ተኣማንነት እዩ ዘለዎም። ኣብ መጠረሽታ ኸኣ፡ ኣብ እቲ ዝነጥፉሉ ዓውዲ ብቐሊሉ ምሉእብርሃን ሃብተገብሪኤል ምሉእብርሃን ሃብተገብሪኤል እዮም። ንሳቶም ንዝንባለ ኣእምሮኦም ብዝግባእ ወዲቦም፡ ንስራሖም ናብ ዝለዓለ ደረጃ ከብጽሕዎ እዮም ዝሕልኑ። ብተግባር ከኣ፡ ኣብ እቲ ዝደለይዎ ደረጃ ከይበጽሑ ከቶ ኣይድቅሱን እዮም።


ጌጋ ቐመር (miscalculation) ኣብ ስራሕ ኣየዐውተካን እዩ። ክሳብ ክንደይ ዘይዕቱብ ከም ዝዀንካ፡ ብመሳርሕትኻን ኣስራሕትኻን ከም እትከዓብ ክገብረካ እውን ይኽእል እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ዓቕምካን ዓቕሚ ናይቲ እትሰርሖን ኣብ ምምዛን ከቶ ሰናፍ ክትከውን ኣይግባእን። ኣብ እዚ ምዕቡል ዘመን ንጹር ሸቶ ከይሓንጸጽና እንነብር ሰባት ሒደት ኣይኰንናን። ከም ሳዕቤኑ፡ ብልክዕ ንዕወት ከም ዘለና ወይ ከም እንፈሽል ዘለና ከይፈለጥና ስቕ ኢልና ጥራይ ስራሕና ንቕጽል። እዚ ኸኣ፡ ንህይወትና መቐረት ወይ ዕብየት ከም ዘይህልዎ እዩ ዝገብሮ። ገለ ሰባት ናይ ገዛእ ርእሶም ዓቕሚ፡ ደንጕዩ ዝርድኦም ኣለዉ። ከም ሳዕቤኑ፡ ኣብ ከቢድ ጣዕሳ ይወድቁ። “ክሳብ ክንዲ እዚ ዓቕሚ ከም ዘለኒ ኣቐዲመ ዝፈልጥ እንተ ዝነብር ነይረ፡ ሕጂ ወናኒ ዓቢ ትካል ምዀንኩ ነይረ።” እናበሉ ዝዛረቡ ሰባት ኣብ ዕለታዊ ህይወትና የጋጥሙና እዮም። ካብ ንሓዋሩ ዓቕምኻ ከይፈለጥካ ምንባር፡ ደንጕኻ ዓቕምኻ ምፍላጥ ይምረጽ። ‘ንእሽቶ’ ሓሳባት ወትሩ ተመሊሱ ንዓኻ እዩ ዘጥቅዓካ። ምሳኻ ዝነበሩን ብድሕሬኻ ዝነበሩን ከይተረፉ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ማሕዲጎምልካ ክሓልፉ ይኽእሉ እዮም። እዚ ተመሊሱ ንዓኻ ርእሰ ምትሓት ከም ዝስማዓካ ክገብረካ ይኽእል። ናብ ታኼላ ጭንቀት ክሸምመካ እውን ይኽእል እዩ። ገሌና ዓቕምና ዘይንፈልጠሉን እንድረተሉን ምኽንያት፡ ሸቶና ብኻልኦት ሰባት ስለ ዝጽሎ እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነት፡ ንኻልኦት ሰባት ምውቃስ ኣየድልየናን እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ ንስኻ ዕድል እንተ ዘይትህቦም ነይርካ፡ ካልኦት ሰባት ኣብ ሸቶኻ ኢዶም ኣይመእተዉን ነይሮም። ኣብ እዚ ግዜ እዚ፡ ኣብ ዓለምና ንነገራት ኣነኣኢስካ ናይ ምርኣይ ዝንባለ እናሳዕረረ ይመጽእ ኣሎ። ንነገራት ብልክዕ ዓቕምሞ ክትገጥሞም እንተ ደኣ ዘይክኢልካ፡ ኣብ ልክዕ ግዜ ክትዓምሞም ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብ ልክዕ ግዜ ዘይተዓመመ ስራሕ፡ ዘየድሊ ናይ ስራሕ ምድርራብ ይፈጥር እሞ፡ ኣብ መወዳእታ ልዕሊ ዓቕምኻ ከም ዝዀነ ክስማዓካ ይኽእል። ኣብ ስራሕካ ዕዉት ንምዃን ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ግምት ምእታው ኣገዳሲ እዩ፥ 1. ሸቶኻ ብግቡእ ኣነጽር። 2. ንሸቶኻ ምስ ካልኦት ዕላማታትካ ከም ዝዛመድ ግበሮ። ንነገራት ምሒር ኣነኣሲካ ምርኣዮም ወይ እምበረ መጠን ኣጋኒንካ ምርኣዮም ጽቡቕ ኣይኰነን። እቲ ምንታይሲ፡ ኣብ ስራሕካ ወይ ህይወትካ ውጽኢታዊ ከም ዘይትኸውን እዮም ዝገብሩኻ። ብሰሪ ቅኑዕ ሚዛን ዘይምውሳድካ ዝስዕቡኻ ፍሽለታት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሳዕቤኖም ቀሊል 3. ንሸቶታትካ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ጽሓፎም። ካብ ድቃስካ ክትበራበር እንከለኻ ይዅን ናብ መደቀሲኻ ክትከይድ እንከለኻ፡ ንሸቶታትካ ምኽላስ ክትህከ ኣይግባእን። ‘ኣይቢኤም’፡ ‘ሪም’ ከምኡ እውን፡ ካልኦት ንዝሰርሕዎ ኣይኰነን ቀዲሑ። ኣፕል ኣይወዳደርን እዩ። ኣፕል ኣውራ መራሒ ኩባንያታት ኰይኑ እዩ ወጺኡ። ክንዲ ዝዀነ፡ ካልኦት ኩባንያታት እየን ንኣፕል ኣብ ምቕዳሕ ተጸሚደን ዘለዋ። ተኽእሎ ኣሎ። ትሕቲ ልሙድ ውጽኢት እንተ ኣምጽአ እውን፡ ዘገርም ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ናይ መብዛሕትአን ትካላት ሕጋጋት፡ ቅጥዕታትን ያታታትን፡ ሓደስቲ ሓሳባት ከይምንጭዉ ሓሊኾም ዝሕዙ እዮም። ብኸመይ ኢኻ ኣብ እቲ እትነጥፈሉ ዓውዲ ጐብለል ዄንካ ክትወጽእ እትኽእል? እቲ ቐዳማይ ስጕምቲ፡ ጐብለል ንምዃን ምውሳን እዩ። ጐብለል ክትከውን እንተ ዄንካ እምበኣር፡ ነቲ ካልኦት ከይሰርሕዎ ዝሓንገዱዎ፡ ክትሰርሖ ተበግሶ ምውሳድ እዩ። እዚ ቅኑዕ እዩ - እወ ነቲ ንሳቶም ዘይሰርሕዎ ስራሕ ምስራሕ ኣገዳሲ እዩ። ካብ ምስ ካልኦት ትካላት ኣብ ቅድድም ተሸሚምካ፡ ስም ስራሕካን ትካልካን እተበላሹ፡ ረጊእካ ብሉጽ ስራሕ ብምብርካት፡ ነባሪ ዓወት ከተመዝግብ እዩ ዘዋጽኣካ። ብሉጽ ስራሕ እንተ ኣበርኪትካ - ዓማዊልካ፡ መወዳድርትኻን ዕዳጋኻን ባዕላቶም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ክሰርዑኻ ይኽእሉ እዮም። ኣብ እቲ ንስኻ እትነጥፈሉ ዓውዲ፡ ካብ እቶም ኣብ ከባቢኻ ዝርከቡ ሰብ ትካላት ዝወሓደ ገንዘብ ክህልወካ ይኽእል ይኸውን። እዚ ምሒር ተስፋ ከቝርጸካ ኣይግባእን። ንሳቶም ገንዘብ ስለ ዝሃለዎም ምናልባት ካባኻ ንላዕሊ ንመወዓውዒ ገንዘብ የውጽኡ ይዀኑ። ንስኻ እውን፡ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብምውዕዋዕ ዝሓሹ ዓማዊል ኣብ ምርካብ ክትነጥፍ ትኽእል ኢኻ። ንኻልኦት ክሰርሕዎ ዘይደፍርዎ ስራሕ ምዕያይ፡ ማእለያ ዘይብሉ ረብሓታት እዩ ዘምጽኣልካ። ቅድም ቀዳድም ዘይነበረካ ልዑል ርእሰ ተኣማንነት ከም ዝሰርጸካ ይገብር። ካልኣይ፡ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ጥርዚ ዓወት ንኽትበጽሕ የኽእለካ። ሰባት ንገለ ስራሕ ክሰርሕዎ ዘይደልዩሉ ምኽንያት ዝተፈላለዩ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም። ምናልባት እቲ ስራሕ ልዑል ጻዕርን ተወፋይነትን ስለ ዝሓትት ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ኵነታት ካባኻ እንታይ ከም ዝድለ ከቶ ክጠፍኣካ ኣይክእልን እዩ። እወ ካባኻ ዝድለ፡ ልዑል ጻዕርን ተወፋይነትን እዩ። “ዝበለጽካ ንምዃን ንዝበለጹ ክትስዕር ይግባእ።” - ጋሪ ሪያን ብለየር - ጋሪ ሪያን ብለየር “ንዓይ እቲ እንኮ መወዳድርተይ ገዛእ ርእሰይ እዩ። እዚ ማለት ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ክዓብን ክምዕብልን ከም ዘለኒ ቈሪጸ ተላዒለ እየ።” - ፍራንክሊን ሩዝቨልት ፍራንክሊን ሩዝቨልት ሓደ ትካል ብልሙድ ኣሰራርሓ ጥራይ ዝነጥፍ እንተ ዀይኑ፡ ልሙድ ውጽኢት ጥራይ ከምጽእ ልዑል


//10፡10 ቅ.ቐ./ኣስመራ// //10፡10 ቅ.ቐ./ኣስመራ// 23 ሓምለ 2019 23 ሓምለ 2019 “ሰብ ኣበይ ይርከብ፧” “ኣብ ኵሉ። ሰብ ዘይብሉ ቦታዶ ሃልዩ።” “ከምዚ ከማይን ከማኻንሲ’ወ ሓቂኻ፡” በለኒ ሓደ ፈታዊየይ ንጥዑማት ሰባት ናይ ህይወቱ ዘኪሩ። “ቀደም ዝነበረ ድኣ ኵሉ ጥዑም ኰይኑ ይስምዓካ። ሎሚ ምሳኻ ዘሎ ጥዑም ሰብ ክትርኢ ዘይከኣልካ ከይትኸውን፧” “ኣይምሰልካ! ሰብ ቀደም’ዩ ነይሩ፡” በለኒ። ‘እቲ ናይ ቀደም ዝበሎ ሰብ፡ ኣብቲ ናይ ቀደም ኵነት ከምቲ ዝበሎ፡ ኣብዚ ሎሚ ዘሎ ክውንነት ከምቲ ትጽቢቱ ምዀነሉዶ፧’ ኢለ’ኳ ቍሩብ ሓሲበ። ሓሰበይ ክሳብ ዝቕንጥወኒ ክዓሙቝ ኣይደለኹን። ካብ ምስትንታን ግን ኣይበዀርኩን። “ሰብ ኣበይ ይርከብ፧” ኢለ ንዝኽረይ በብሓደ ክፍትሽ እንከለኹ፡ እቶም ኵሎም መተዓቢተይ ዘከርኩዎም። ሕውነቶም ግዲ በዚሑ ኣብ ሚዛን ከቐምጦም ከበደኒ። ንግዜ ቍልዕነተይ ወርቃዊ ዝገበሩ ብሩኻት እዮም። ብዘይካ ጥዑም ዝኽሪ ካልእ የብለይን። ካብቲ ሰብ ዝሸተትኩሉ ዕድመ ግን ሰብ ሃሰው ኢለ። ካብቶም ዝበለጹ ናይ ህይወተይ ሰብ፡ ዝበዝሑ ሳዋ ዝሃበትኒ ሰብ ነበሩ። ካብ ጥሪ 2001 ክሳዕ መስከረም 2003 ምሳይ ዝነበሩ ደቂ ኣሃዶይ ነበር ኣባላት ማእከላይ ድኳን - ሳዋ። ውሑዳት ናብ ሓይሊ ኣየር፡ ገለ ከኣ ንኣፍሂምቦል፡ ኵሉና ኣብ ሳዋ ኢና ተሰቲና ዝተረፍና። ኣነን ከምዚ ከማይን 26 ኣወዳት ናብታ ውሑዳት ኣባላት ዝነበሩዋ ማእከላይ ድኳን እተባህለት ኣሃዱ ተጸንበርና። ልደት ሕልፍ ምስ በለት 8/1/2002 ኢና ዓፊሽ መፊሽና ሒዝና ዝመጻእና። ብዘይካ ውሑዳት ንሓድሕድና ንፋለጥ ኣይነበርናን። ኵሉና ብቕድሜና ዘፋነናዮምን ብድሕሬና ናይ ዝገደፍናዮምን መተዓልምትና ምፍልላይ ጐዲኡና ስለ ዝነበረ ቀልጢፍና ኢና ተወሃሂድና። ነታ ኣሃዱ ድቦላ ኢና ወዲቕናያ። ሄኖክ፡ ድሓር ወዲ ደሪዕ ሳጓ ዘውጻእናሉ ንእሽተይ ወዲ፡ ኣመት ከብድና “ሰብ ኣበይ ይርከብ፧” ኢለ ንነብሰይ ሓቲተያ። ኣብዛ ንእስነተይ ብዙሓት ሰባት እፈልጥ። ምስ ውሑዳት ከኣ እቐርብ። እንተስ ጸዋራት ረኺበ፡ እንተስ እንታይ በሃሊ ኰይነ፡ ብዝኸድኩዎ ዝገጥሙኒ ሰባት ጥዑማት እዮም። ዘረባይ ከጥዕም ኢለ ኣይሓሰኹን። ግዳ ዕድለኛ’የ። ድሕሪ ታዕሊም ምዝዛምና ተዓለምቲ 15 ዙርያ ብዘይካ ከዕርፍ’የ፡’ እብል። ምስ ርኣኹኻ ግን ኵሉ ይድምሰስ፣ ጸሊአካ ከም ዘይቀነኹ፡” ትብለኒ። ኣነ ከኣ ከምኡ’የ ዝኸውን። እንታይ ከም ትገብር ይጠፍኣካ። ዝዀነ ክኸውን ንጽባሕ ከይትገድፎ፡ ዘይጽባሕ ጽባሕ ከይከውን የፍርህ። ዓሻ ኣካይዳ ከይከውን እፍርህ። ፍርሐይ ማሕንቖ ኵሉ ነገራተይ እዩ። ኣብ ፍቕራዊ ህይወተይ ጥራይ ኣይኰነን። ኣብ ህይወተይ ዝጸልኦ ነገር ተስፋ ምቝራጽ እዩ። ኣብዚ ጕዳይ’ውን ተስፋ እቘርጽ ከይህሉ ኢለ ሓሲበ ነይረ። እቲ ኣነ ኣብ ናብራይ ዝቃለሶ ርእየ፡ እንእስ እምበር እዓቢ ከም ዘየለኹ እፈልጥ ኣለኹ። ኣብ ቀዳማይ ገጽ ዳየረይ ዘላ መዘኻኸሪ ዘኪረ።


09 09 መስከረም ኣዕልልኒ፡” ኢለ ኣዋጢረያ፣ ኣብ ውሽጣ እንታይ ኣሎ ጽቡቕ ገይረ እፈልጥ እየ። ኣብ ውሽጠይ እንታይ ዓቝረ ምህላወይ ንሳ’ውን ብመጠኑ ትፈልጦ ኣሎዋ። እናኣደንገጸትኒ ስቕ ኢለ ተጸብየያ። ኣቲ ዳየረይ! እናርኣኹ እነሰማዕኩ ፍቕረይ ከየማዕድዋ እፈርህ ኣለኹ። ኣብ ናይ ሎሚ ርክብና ኵሉ ሻቕሎትና ከነውጽኦ ዋላ ኣይንኽኣል’ምበር ክንጅምሮ ነይርና። ክልተና በብስራሕና መገሻ ይጽበየና ኣሎ። ኣብ ውሽጥና ኰይኑ ከዕገርግረና ዝቐነየ ሓሳብ፡ ክንዘራረበሉ ደልየ። ነቲ ዝርርብና ከመይ ገይረ ክሕዞ ከም ዘሎኒ ነዊሕ ሓሲበ። ሓደ መገዲ እንተ ዘይኣትሒዘዮ ተቶኲሱ ካልእ መልክዕ ከይህብ እፈርሕ እየ። “በቃ! ሎሚ እኣምነካ የለኹን፡ ” ኢላትኒ። ንዘረባይ ኣይኰነትን ዘይትኣምኖ፣ ምስ ካልኦት ከይዘውር’ውን ኣይኰነን፣ ከም ዘፍቅራ ትጠራጠር’ውን ኣይመስለንን። ኣብዘን ዝሓለፈ ኣዋርሕ ከም ዝበደልኩዋ ይርድኣኒ ነይሩ። ንሳ፡ ንዓይ ከምኡ ገይራትኒ እንተ ትኸውን ኢለ ክሓስቦ እንከለኹ ዝጽወር ኣይኰነን። ኵሉ ሳዕ ኣብ ቦታኣ ኰይነ ክሓስብ እፍትን። እቲ ንሳ ጸይራቶ ትኸይድ ኣጸቢቑ ይመረኒ። “በቃ! ክሳዕ መዓስ ከጸብያ፡ ፍቕርና ብህይወቱ እናርኣየ ክንቀብሮ ክንጭክን ኣሎና፡ ” እብል። ንጽባሓይቱ ግን ከምቲ ንሳ ትገብሮ’የ ዝገብር። ኵሉ ኵነታታ ማዕረይ ትፈልጢ ኢኺ ዳየረይ። ስድራኣ ልዕሊ ካልእ ግዜ ንመርዓን ደርዓን ከም ዝተዃትኹዋ ፈሊጠ ኣለኹ። ብምሉእ ልባን ቀልባን ከም ተፍቅረኒ እፈልጥ እየ። ሎሚ ምሸት “ፍቕሪ በይኑ ኵሉ ነገር ክዀነልና ኣይክእልን’ዩ፡” ኢላትኒ። ፍቕሪ እዚ ዕደ! ዝስዕሮ ከም ዘየለ ዓው ኢለ እምድረሉ ከም ዘይነበርኩ፡ ሕጂ በዛ ናብራና ክፍተን እርእዮ ኣለኹ። ዕላልና ብምንታይ ከም ንጅምሮ ምስ ጠፋኣኒ፡ “ኣብ ውሽጥኺ ዘሎ “ኵሉ ግዜ ‘መጻኢ’ ብዓቢኡ እንተ ርኢኻዮ ዘይስገር፡ ዘይሕኰር እምባ ኰይኑ ክስምዓካ ይኽእል እዩ። ንስኻ ካብ ምንባር ደው ኣይትብልን ኢኻ። ካብ ጥቕሉል መጻኢ ሓደ ተልዕል ኣለኻ። ነፍሲወከፍ መዓልቲ ከይተፈለጠትካ ትሓልፍ እንተ ኰይና፡ እቲ እምባ ዝመስል መጻኢኻ ከኣ ከይተፈለጠካ ጐልጐል ይኸውን ኣሎ ማለት’ዩ። ስለዚ ሓወይ፡ ንመጻኢኻ ኣይትፍራሓዮ፣ ሎሚ “ጽልእ ኣቢለካ’የ ዝቕኒ። ‘ረኺበ ትዝርብ ኣቢለ “ማዓ-ሳላማ” ኢለ


መዝገብ መዝገብ ዕለታዊ ዕለታዊ ዝኽሪ ዝኽሪ ገይራ፡ ሓንቲአን፡ ሳንኬሎ ማይ መሊኣ ብግስ ምስ በለት፡ ሓደ ካባና ከይዱ ሳንኬሎኣ ተቐቢሉ ኣብጽሓላ። ዓቢ ዘስሕቕ ኣጋጣሚ ረኺብና ብዙሕ ስሒቕና። ምስ ተመልሰ ግን እዝናን ጽን በልናዮ’ሞ ብዝሐን ነገረና። ቲቲ፡ ምሕረት፡ ቤቲ፡ ጁዲ፡ ወይዘር፡ ስምረትን ሄለንን ነበራ። ክገብር ላዕልን ታሕትን በለ። ሄኖካ፡ ቈጽሊ ለሚን ዝኣተዋ ሻሂን ባኒን ካብ እንዳ ሰይጣን፡ (እንዳ ሰይጣን ናይ ሳዋ ዘይፈልጦ ክህሉ መቸም ኣይጽበን)፡ ኣምጺኡ መገበና። እታ ሻሂ እቲኣ ሽታኣን መቐረታን ክሳዕ ሎሚ ኣይርሰዓን። መልክዕን ውሪሕሪሕን መማድብተይ ድማ ከምኡ። ሄኖክ ዓቢ፡ ኣብርሃም፡ ተስፋህይወት፡ ሄኖክ ንእሽተይ፡ ጆቫኒ፡ ኤልያስ፡ ጎይትኦም፣ ምስ ሓለፍትና ሓፋሽ፡ ጓል ወሓለን ሓሜን እዮም ዝጸንሑና። ክትስጕም እንከላ ሕማቕ ኣውቲስታ ዝዝውራ ዘሎ ቦጥ ትመስል መጋቢት ከኣ ነበረት። ንዓና’ኳ ስምና’ያ ዝነበረት። ወዳ ኸኣ’ባ ነይሩ፥ ሓደገኛ ቈልዓ። ሽዑ ልመጽእ እንከለኹ እታ ዘላትኒ ልዳን (ደዘርት ሚሊታሪ ምዃና’ዩ) ዓጻጽየ፡ ተማዊተ ኣባል ክመስል ጽዒረ’የ ዝነበርኩ። “ፍረሽ ደምባር” ይብሉ ነበሩ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ፡ ዝኸኣልኩዎ ደኣ መሲሉኒ እምበር፡ ደምባር ተዓላማይ ምንባረይሲ ኣይተረፈን። ዋላ ቀኒና 15 ዙርያ ምዃንናስ ፍሉጣት ነበርና። ዛንታ ኣሃዱና ብዙሕ መስሓቕን ጥዑምን እዩ። ናይ ሓፋሺኖ ዕላል፡ ናይዚ ወዲ መጋቢት፡ ምስጢራዊ ኮዳት ኣዋልድና፡ ናይ ጸባ ሳንኬሎ፡ ዛንታ ዘይትጭብጭብ ገረብ ሚም፡ ሻሂ ለሚን፡ ምዝንጋዕና፡ ቡን ኣብ ጽላል ጋባ፡ ኣሰናብዳ (ኣተሓምያ) ሓሜ፡ እንዳ ሎጆስቲክ፡ ኣፋንዋ ቲቲ፡ ዛንታ 1ይ ቸንትራለ፡ ዛንታ ወፍሪ ቃጥብ፡ ... መሊኡ’ዩ። ናይ ማይ ባስካና ፊት ሶሌታና ኰይና፡ ዘጕላዕለዐት ጋባ ድማ ነበራ። ድሕሪ መዓልታት ኢና ኣዋልድ ኣሃዱና ዓይንና መሊእና ዝርኣና። ምሳና እተመደባ ኣዋልድ ኣይነበራናን። እተን ከም መርዓት ስሕት ኢለን ጸሓይ ዝህረማ ኣዋልድ ማእከላይ ድኳን፡ ክወጽኣ ብህንጡይነት ክንጽበየን ጀመርና። ፈውሲ ጸሓይ ጨርቂ ኣብ ርእሳ ይዅነለይ እምበር!። ብርግጽ ይርኣየኒ ኣሎ። እተን ቀዳሞት ክገብረን ዝሓስበን ድሕሪ’ዛ መገሻይ ክጅምረን እየ። መልሰን ክሰምዕ ኣዋርሕ ይወስድ ይኸውን፣ እታ ዓሚ ዝነበረት ህይወት ክመልሳ’የ። እታ ክትገብራ እትኽእል ግበራ፣ ተዋህሊለን ብዙሓት’የን፣ ዘጨንቕ የብልካን። እቲ ክትገብሮ እትኽእል እንተ ገይርካ ሕጉስ ክትከውን ኢኻ፡” - ትፈትወካ ዳየሪኻ! ኣየ ዳየረይ ክጭን! ንስኺ ምሳይ ክሳዕ ዘለኺ’ኮ ተስፋይ ኣይጽንቀቕን እዩ። ሕጂ’ውን ፍቕረይ ዘሐጕሳ መዓልቲ ክትህሉ ምዃና ይርኣየኒ ኣሎ። ንዓይ ዝቐዱ ግዜ ደኣ የቐንየለይ ዳየረይ! ‘መን ይፈልጠለይ’ እትብል ደርፊ ኣብራሃም ኣ. ጋቢዘኪ ኣለኹ። ሰለማዊ ተ. ሰለማዊ ተ. 13 መጋቢት 2013


- ኣብ ዘየፍቅሮ ህይወት ነብሰይ ከይረኽባ፣ - እቲ ኵሉ ዝፈትዎ ነገር ጠንቂ ሓማመይ ከይከውን፣ - እዛ ዕድመይ ካብ እዛ ዕድመይ ካብ 20-30 20-30 ዘይትሓልፍ ዘይትሓልፍ ከይትኸውን። ከይትኸውን። መጻኢ ከፍርሓኒ ኣይግባእን መጻኢ ከፍርሓኒ ኣይግባእን'ዩ ምሽ፧ ዩ ምሽ፧ አረ እፍራሕ አረ እፍራሕ! ሰብዶ ኣይኰንኩን። ሰብዶ ኣይኰንኩን። ብሌን ግርማይ ብሌን ግርማይ 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 11 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ጋንታ ኤርትራ ተዓዊታ፣ ናብ መጻረዪ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ጋንታ ኤርትራ ተዓዊታ፣ ናብ መጻረዪ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ዓሊ፡ ብልሒ መስመር መጥቃዕቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ዓሊ፡ ብልሒ መስመር መጥቃዕቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ሃገራዊት ጋንታ ደቂ ተባዕትዮ ኤርትራ፡ ትማሊ ሰሉስ ንኢስዋቲኒ ኣብ ካልኣይ እግሪ ቅድመ መጻረዪ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 2ብ1 ብምርታዕ፡ ናብ ናይ ምድብ መጻረዪ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ሓሊፋ። ንዕረፍቲ ከኣ፡ 0ብ0 ወጺአን። ናይ ውሽጢ ሃገር ተጻወትቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ምስቶም በብዝመጽኡዎ ሃገራት ኣብ ሞሮኮ ዝተጸምበርዎም ናይ ደገ ተጻወትቲ፡ ሓቢሮም ነዊሕ ክለማመዱ ኣይበቕዑን። ይዅን እምበር፡ በተን ሓጸርቲ ናይ ሌላን ልምምድን መዓልታት፡ ነናይ ውልቆም ብቕዓት ኣወሃሂዶም ክናበቡን ክሰጥሙን ብምኽኣሎም እዮም፡ ንቀዳማይ እግሪ 2ብ0 ክዕወቱሉ ክኢሎም። እዛ ጋንታ፡ ካብ ቀዳማይ እግሪ ካብ ፈለማ ዘሰለፈቶም ተጻወትቲ፡ ገለ ምቅይያር ገይራ ፈሊማ። ንሓላዊ ልዳት ዮናታን ኣቤል፣ ተኸላኸልቲ - ዮናስ እድሪስ፡ ጀማል ማሕሙድን ቪክቶር ሲፋን፣ ኣከፋፈልቲ - ዓብለሎም ተኽለዝጊ (ሓለቓ ጋንታ)፡ ናሆም ግርማይ፡ መድሃኔ ረዳእ፡ ናምሩድ እምባየን ናሆም ታደን፣ ኣጥቃዕቲ ከኣ - ዓሊ ሱሌማንን ቤንሁር ኣማኑኤልን ኣቐዲማ። ኣብዚ ኣብ ሜዳ ኢስዋቲኒ ዝተኻየደ ጸወታ፡ ኣብ ቀዳማይ እብረ፡ ኢስዋቲኒ፡ ናይ ሜዳኣን ደገፍታን ብልጫ ተጠቒማ፡ ጸቕጢ ክትፈጠር ዝክኣላ ገይራ። ናይ ውሽጢ ሃገርን ናይ ደገን ተጻወትቲ ኣዛኒቓ ጽቡቕ ምቅብባልን ምንቅስቓስን ዘርኣየት ኤርትራ፡ ንቀዳማይ እብረ ተጠንቂቓ ብምጽዋት፡ ሒዛቶ ዝመጸት ጸብለልታ ሸቶ ክትዕቅቦ ፈቲና። 55 ሚእታዊት ሚዛን ጸወታ ሒዛ ዝነበረት ኢስዋቲኒ፡ ኣርባዕተ ፈተነታት እኳ እንተኣካየደት፡ ኣብ ዕላማ ዝሃረማ ኣይነበራን። ትማሊ’ውን፡ ብፍላይ ድሕሪ ዕረፍቲ፡ ብህንዱድ መጥቃዕቲ ተጻወትቲ ኢስዋቲኒ ከይተረበሹ፡ ተጻወትቲ ኢስዋቲኒ ንዝፈጥርዎ ጌጋ ክረብሑሉ ይፍትኑ ነይሮም። ዝነበሮም ልዑል ኵዕሶ ናይ ምቅብባል ዓቕሚ’ሞ፡ ኣዝዩ መሳጢ ነይሩ። ሓንሳብ ምስ ሓዙዋ ኣብ ብዙሓት ተጻወትቲ


ዙር ዞባ ማእከል 2026 ናይ ደቂ ተባዕትዮ፡ ትማሊ ሰሉስ ብናይ በረኻ ውድድር ካልአይቲ መድረኽ ኣሰላሲሉ። ሱራፍኤል ተስፋጼንን ድሕሪኡ ኣትዮም፡ ሰለስተ፡ ክልተን ሓደን ነጥቢ ተማቒሎም። 20 ተቐዳደምቲ ሒዛ መዛዘሚ በጺሓ ቅጽበታዊ ውድድር ካብ ዝገበረት ጉጅለ ድማ፡ ተቐዳዳማይ ኣስቤኮ ፋኑኤል ሰለሙን ንናኦድ በረኸት - ሰምበል ከምኡ’ውን ኬቨን ተኽለማሪያም ኣስቤኮ ረቲዑ፡ ቀዳማይ ኣትዩ። ንፍታሌም ኤፍሬም - ደንደን፡ ኤፍሬም እስቲፋኖስ - ሰምበል፡ ሮቤል ሃብተማርያም ጋንታ ደቡብ፡ ስዒቦም ክሳብ ሻዱሻይ ንዘሎ ደረጃ ሒዞሞ። እዞም ተቐዳደምቲ፡ ብገምጋም ኣብ ሰዓት 34.7 ኪሎሜተር እናረገጹ፡ ብ5 ኣብ ድግሳ፡ ቀዲሞም ንዝበጽሑዋ ቀዳሞት ክልተ ተቐዳደምቲ ክልተን ሓደን ነጥቢ ተዳልዩ ነይሩ፣ ሄርሞንን መርሃዊን ወሲዶመን። ኣብ ማዕረባ ከኣ፡ ሄርሞን ንእንኮ ነጥቢ ኣብ ሕሳብ ኣእትዩዋ። ሄርሞን፡ ብሓፈሻ ካብዛ መድረኽ ሸሞንተ ነጥቢ ብምእካቡ፡ ንማልያ ኣንበሳ ዓቐብ ለቢሱዋ ኣሎ። መርሃዊ፡ ብኣርባዕተ ነጥቢ ካልኣይ ይርከብ። እዛ መድረኽ ካብ ኣስመራ (ብሎኮ ጎዳይፍ) ተበጊሳ፡ ዲጋ ሓዋጹ በጺሓ ኣብ መበገሲ እትዛዝም፡ 183.8 ኪሎሜተር ዝሸፈነት በዳሂት ጸወታ ነይራ። ከምቲ ልሙድ ከኣ፡ ክልተ ናይ መንጎ ጸወታ ቅጽበታዊ ውድድር (ኢንተርሚደይት) ነይሩዋ። ኣብ መበል 35.8 ኪሎሜተር ኣብ ዝነበረት ቀዳመይቲ ቅጽበታዊ ውድድር፥ ዳኒኤል ይሕደጎ - ብውልቂ፡ ሮቤል ሃብተማርያም ጋንታ ደቡብ፡ ሜሮን ግርማይ ብውልቂ፣ ኣብ ካልአይቲ መበል 57 ኪሎሜተር፡ ዮናታን ኪዳነ ብውልቂ፡ ሄርሞን ኪዳነ - ኤሪተል፡ መርሃዊ ዘሚካኤል ብውልቂ ተመራሪሖም ክሳብ ሳልሳይ ኣትዮም። ሰለስተ፡ ክልተን ሓደን ነጥቢን ካልኢትን ከሲቦም። እዛ መድረኽ፡ ኣርባዕተ ዝተፈላለየ መጠን ምንቅዕራር ዝነበረን ዓቐበታት’ውን ነይረን። ዮናታን ኪዳነ፡ ኣብ ኣፈልባ ንሓንቲ ነጥቢ ክዕወተላ እንከሎ፡ ኣብ ዓዲ ካንቲ ዝነበረት ከኣ፡ ሄርሞን ኪዳነ ሓሙሽተ ነጥቢ ከሲቡላ። ናይ ውልቂ መርሃዊ ዘሚካኤል፡ ዮናታን ኪዳንን ንዘለዋ ማልያታት ሒዞመን ዘለዉ ካብ ጸጋም - ፋኑኤል፡ ናታን፡ ሄርሞን ንዘለዋ ማልያታት ሒዞመን ዘለዉ ካብ ጸጋም - ፋኑኤል፡ ናታን፡ ሄርሞን ከምኡውን ብሉጽ ተቐዳዳማይ ናይታ መድረኽ ዝተባህለ መሪሕ ከምኡውን ብሉጽ ተቐዳዳማይ ናይታ መድረኽ ዝተባህለ መሪሕ


ዝነበረት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ 2ብ1 ስዒራ። በዚ ድማ፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ብናይ ክልተ እግሪ ውጽኢት፡ ብድምር 4ብ1 ተዓዊታ። “ንሃገረይ ብሸቶይ ከሕልፋ እየ” ዝበሎ ቃሉ ዘተግበረ ኣብ ቀዳማይ እግሪ ሓንቲ ሸቶ ኣቑጺሩ ዝነበረ ዓሊ ከኣ፡ ንሰለስተአን ኣመዝጊቡወን። ክቀባበሉ ክትዕዘቦም፡ ንነዊሕ ዓመታት ብሓደ ዝተጻወቱ እምበር፡ ናይ ሓጺር ግዜ ጥርናፈ ዘለዎም ኣይመስሉን። ከምቲ ኣብ ሊጋት ኤውሮጳ ዘሎ ስታስቲካዊ ሓበሬታ ኣይርከብን ደኣ ኮይኑ እምበር፡ ዝነበሮ ልክዕነቱ ዝሓለወ ምቅብባል ኵዕሶ፡ ልዕሊ ኢስዋቲናውያን ነይሩ ክትብል የድፍረካ። ኣብ መበል 50 ደቒቕ ከኣ፡ ካብ ውሽጢ ልዳት እናተቐባበሉ ልዳት ኢስዋቲኒ ዘብጽሑዋ ኵዕሶ፡ ብጸጋማይ ክንፊ ተሻሚዋ ናብ ልዳት ምስ ኣተወት፡ ኣጥቃዓያ - ዓሊ ሱሌማን ብኣክሮባት ናብ ኣዝያ ማራኺት ሸቶ ቀይሩ፡ መሪሕነት ኣትሓዛ። እዛ ሸቶ፡ ተጻወትቲ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ መጋጥምቶም ሸቶ ንምርካብ ኢሎም ኣዝዮም ንዝኸፈትዎ ቦታ ብዝግባእ ተጠቒሞም፡ ብቕልጡፍ ናብ ልዳት ብዘብጽሑዋ ዕድል እያ ሸቶ ፈርያ። ንነዊሕ ዓመታት ካብ ወግዓዊ ኣህጉራዊ ግጥማት ተኣልያ ዝጸንሐት ኤርትራ፡ በዚ ዓቢ ዓወት፡ ናብቲ 48 ሃገራት ሒዙ ዝሰላሰል ናይ ምድብ መጻረዪ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ሓሊፋ ኣላ። ድሕሪ 18 ዓመታት ምዃኑ እዩ - ንመወዳእታ ግዜ 2008 ተሳቲፋ ብምንባራ። ብቀዳማይ ዓወት፡ ኣብ ፊፋ ዘይነበራ ደረጃ ዝሓዘት ኤርትራ፡ በዛ ዓወት ተወሳኺ ደረጃ ንላዕሊ ክትሓኵር’ውን ትጽቢት ኣሎ። ድሕሪ ሸውዓተ ደቒቕ’ውን፡ ንልዳት ኢስዋቲኒ ሸቶ ከመዝግበሉ ዝቐለሎ ዓሊ፡ ንዕኡን ንሃገሩን ካልአይቲ ሸቶ ወሲኹ፣ ጸወታ ናብ 2ብ0 ክብ ኣበሎ። ምድብ ግዜ ኣኺሉ ተወሳኺ ደቒቕ ምስ ተዋህበ፡ ኢስዋቲኒ፡ ኣብ ክልተኡ እግሪ ብዜሮ ካብ ምስዓር እተድሕና ሸቶ፡ ኣብ መበል 94 ደቒቕ ብመገዲ ፊጋረዶ ኣመዝጊባ። ኣብ ኩሉ መስመራታ እተዕግብ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027፡ ኣብ ሃገራዊት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኬንያ፡ ኡጋንዳን ታንዛንያን እዩ ክሰላሰል። ድሕሪ’ዚ ዓወት ኣብ ቀጻሊ መሊሳ ክትጕልብት ትጽቢት ዝግበረላ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ ኣብቲ እተካይዶ ናይ ምድብ መጻረዪ ግጥማት፡ ብኣጋኡ ጽቡቕ ዕድል ንምነየላ። ሰዓት፡ 17 ደቒቕን 42 ካልኢትን ዛዚሞም። ሒዙዋ ኣሎ - ፋኑኤል። ኣርባዕተን ሰለስተን ነጥቢ ዘዋህለሉ ናኦድን ዮናታንን ይኽተልዎ። ናይዛ መድረኽ ‘ብሉጽ ተቐዳዳማይ’ ከኣ፡ ኣባል ገዛ ባንዳ - መሪሕ ቢቶው ተሰምዩ። ብጋንታ ከኣ፡ ደንደን እያ ብ16 ሰዓት፡ 32 ደቒቕን 17 ካልኢትን ትመርሕ ዘላ፣ ኣስቤኮን ኤሪቴልን ብ44ን 50 ካልኢትን ካልአይቲን ሳልሰይቲን ኣለዋ። በዚ ውጽኢት፡ ትማሊ መበል 12 ዝኣተወ ተቐዳዳማይ ኣስቤኮ ናታን ተስፋኣለም፡ ንብጫ ማልያ ብ5 ሰዓት፡ 30 ደቒቕን 42 ካልኢትን ካብ ሳሙኤል ሓየለም መንጢሉዋ ኣሎ። ፋኑኤል፡ ሰለስተ ካልኢት፡ ኑርኣሕመድ ዓብደልዋሃብ ከኣ፡ 10 ካልኢት ድሒሮም ይስዕብዎ። ተቐዳደምቲ ናይዚ ውድድር፡ ሎሚ ኣብ ሳልሰይቲ መድረኽ ካብ ኣስመራ (እንዳ ክርቢት) ተበጊሶም ከረን በጺሖም ኣብ መበገሲ ዝዛዝም 178 ኪሎሜተር ክሽፍኑ እዮም። ንቀጠልያ ማልያ ግና ብሽዱሽተ ነጥቢ


ስፖርታዊ ውድድራት ኣብያተ ትምህርቲ ዞባ ማእከል፡ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ቀጺሉ። ስፖርታዊ ውድድራት ኣብያተ ትምህርቲ ዞባ ማእከል፡ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ቀጺሉ። ኣብ ኵዕሶ እግሪ ካልኣይ ደረጃ ዕድመ 15ን ትሕቲኡን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣስመራ ሓፈሻዊ ኣብ ኵዕሶ እግሪ ካልኣይ ደረጃ ዕድመ 15ን ትሕቲኡን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣስመራ ሓፈሻዊ ንልምዓት 3ብ0፡ ርእሲ ዓዲ ንኢብራሂም ሱልጣን ከምኡ’ውን ደንደን ንባርካ ብተመሳሳሊ ንልምዓት 3ብ0፡ ርእሲ ዓዲ ንኢብራሂም ሱልጣን ከምኡ’ውን ደንደን ንባርካ ብተመሳሳሊ 4ብ0፡ ዲያእ ከኣ፡ ንሓላይ ብፍጹም ቅላዕ 3ብ2 ስዒረንአን። ብደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኢሳቕ 4ብ0፡ ዲያእ ከኣ፡ ንሓላይ ብፍጹም ቅላዕ 3ብ2 ስዒረንአን። ብደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኢሳቕ ተወልደመድህን ንቀይሕ ባሕሪ ብፍጹም ቅላዕ 6ብ5፡ ዲያእ ንኢብራሂም ሱልጣን ብፍጹም ተወልደመድህን ንቀይሕ ባሕሪ ብፍጹም ቅላዕ 6ብ5፡ ዲያእ ንኢብራሂም ሱልጣን ብፍጹም ቅላዕ 4ብ2፡ ባርካ ንሓርነት ከምኡ’ውን ሰማእታት ንደንደን ብተመሳሳሊ 1ብ0 ተዓዊተናለን። ቅላዕ 4ብ2፡ ባርካ ንሓርነት ከምኡ’ውን ሰማእታት ንደንደን ብተመሳሳሊ 1ብ0 ተዓዊተናለን። በዚ ከኣ፡ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ኣስመራ ሓፈሻዊ፡ ርእሲ ዓዲ፡ ዲያእን ደንደንን፣ ብደቂ በዚ ከኣ፡ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ኣስመራ ሓፈሻዊ፡ ርእሲ ዓዲ፡ ዲያእን ደንደንን፣ ብደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኢሳቕ ተወልደመድህን፡ ባርካ፡ ሰማእታትን ዲያእን ናብ ፍርቂ ፍጻመ ተባዕትዮ ድማ፡ ኢሳቕ ተወልደመድህን፡ ባርካ፡ ሰማእታትን ዲያእን ናብ ፍርቂ ፍጻመ ምሕላፈን፡ ካብቲ ጨንፈር ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ። ምሕላፈን፡ ካብቲ ጨንፈር ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ። 1 ሚያዝያ 2026 - ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.182


ንሱ ወሲኹ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኢራን ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ምስ ሃገሩ ኣብ ስምምዕ ክትበጽሕ እንተ ዘይክኢላን ንመጻብቦ ሆርሙዝ ብቕጽበት እንተ ዘይከፊታቶን፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ክሳብ ሕጂ ብዕላማ ዘይተተንከፉ ዘለዉ ትካላት መመንጨዊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ፡ ዒላታት ነዳዲ፡ ደሴት ካርክን ትካላት መጻረዪ ማይን ኢራን መጥቃዕቲ ክካይድ ምዃኑ ኣጠንቂቑ ኣሎ። ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ምስ ኣመሪካ ኣብ ስምምዕ እንተ ዘይበጺሓ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ጨዋም ማይ ባሕሪ እናጻረዩ ንሚልዮናት ሰባት ጽሩይን ጥዑምን ማይ ዝቕርቡ ትካላታ መጥቃዕቲ ከካይድ ምዃኑ ኣጠንቂቑ። ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፡ ሃገሩ ምስቲ ኣብ ኢራን ዝርከብ ሓዲሽን ርትዓውን ዝበሎ ስርዓት ትዛተ ምህላዋ ድሕሪ ምግላጽ፡ እቲ ዘተ ኣተባባዒ ምዕባለ ከም ዘርኣየ ኣረዲኡ። ኢራን ብወገና፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ትካላት መጻረዪ ማያ መጥቃዕቲ ምስ እተካይደላ፡ ንትካላት መጻረዪ ማይ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ዒላማ ከም እትገብሮ ኣፍሊጣ ኣላ። እስራኤል፡ ንፍልስጤማውያን ብማሕነቕቲ


ባይቶ እስራኤል፡ ብዝፈጸምዎ ቅትለት ኣብ ወተሃደራዊ ኣብያተ ፍርዲ ናይታ ሃገር ፍርዶም ንዝተቐበሉ ፍልስጤማውያን ብማሕነቕቲ ዝቐጽዕ ሕጊ ኣጽዲቑ። ዝተሃንደሰን ምዃኑ ገሊጹ። እስራኤል፡ ብቕትለት ገበነኛ ኮይኑ ንዝተረኽበ ሰብ ብሞት ዘቕጽዕ ሕጊ ኣብ 1954 ከም ዝሰረዘቶ እዮም ጸብጻባት ዘመልክቱ። ፕረዚደንት ማሕሙድ ዓባስ ወሲኹ፡ እቲ ሕጊ፡ ፍልስጤማውያን፡ ምብራቕ ኢየሩሳሌም ርእሰ ከተማኣ ናጻ ሃገር ንምምስራት ካብ ዘካይድዎ ዘለዉ ቃልሲ ከም ዘየተዓናቕፎም ድማ ኣገንዚቡ። ብደረጃ ዓለም፡ ኣስታት 54 ሃገራት ክሳብ ሕጂ ናይ ሞት ፍርዲ ክፈቕዳ እንከለዋ፡ ካልኦት 113 ሃገራት ከኣ ነዚ ዓይነት መቕጻዕቲ ከም ዘወገዳኦ ይፍለጥ። እቲ እስራኤል ኣጽዲቓቶ ዘላ ሓድሽ ሕጊ፡ ኣህጉራዊ ነቐፌታ ኣስዒቡላ ከም ዘሎ’ውን ይግለጽ ኣሎ። ገለ ኣባላት ባይቶ እስራኤል እውን፡ ነቲ ሓድሽ ሕጊ ከም ዝተቓወምዎ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። ብመሰረት እቲ ጸዲቑ ዘሎ ሓድሽ ሕጊ፡ ብቕትለት ገበነኛ ኮይኑ ዝተረኽበ ዝኾነ ፍልስጤማዊ፡ ካብ ዝተፈርደላ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 90 መዓልታት ብማሕነቕቲ ክቕጻዕ፡ ምኽንያታዊ ኮይኑ እንተ ተረኺቡ ከኣ እቲ ዝሕነቐሉ ዕለት ክደናጐ እዩ። ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፍልስጤም ማሕሙድ ዓባስ ግን፡ ነቲ ብእስራኤል ዝጸደቐ ሓድሽ ሕጊ ድሕሪ ምኹናን፡ ንኣህጉራዊ ሕጊ ዝጥሕስን ንፍልስጤማውያን ንምፍርራሕ ዓሊሙ


ዕጡቓት ጉጅለታት ኣብ ማእከላይ ክፋል ሀይቲ (ዞባ ኣርቲቦናይት) ብዝፈጸምዎ መጥቃዕቲ፡ ብውሕዱ 70 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ ካልኦት 30 ድማ ከም ዝቖሰሉ፡ ሓደ ጉጅለ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ሓቢሩ። እቲ ጉጅለ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ወሲኹ፡ በቲ መጥቃዕቲ ከባቢ 6 ሽሕ ነበርቲ ካብ መረበቶም ከም ዝተመዛበሉ ኣነጺሩ። ሓበሬታ ድማ፡ ዝሓለፈ ሰንበትን ሰኑይን፡ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ጉጅለታት ናብ ገጠራት ናይቲ ዞባ ብምእታው፡ ብርክት ዝበሉ ኣባይቲ ብሓዊ ከም ዘቃጸሉ ገሊጾም። ነበርትን ሰበ ስልጣንን ናይቲ ዞባ ንማዕከናት ዜና ናይታ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ እቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ስለምንታይ ኣብቲ ዞባ መጥቃዕቲ ከም ዘካየዱ ዝገልጽ ንጹር ሓበሬታ ዛጊት ኣይተረኽበን ዘሎ። ሀይቲ፡ ነቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ዋላ ብሓገዝ ሓይልታት ጸጥታ ናይ ካልኦት ሃገራት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከተእትዎም ከም ዘይከኣለት እዮም ምንጭታት ዝሕብሩ። እቲ ንልዕሊ 1.4 ሚልዮን ነበርቲ ሀይቲ ካብ መረበቶም ዘመዛበለ መጥቃዕትታት ዕጡቓት ጉጅለታት፡ ንቑጠባዊ ቅልውላው ናይታ ሃገር መሊሱ የብእሶ ከም ዘሎ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ሰገነይቲ ቁ.84፡ ፊት ቤት ትምህርቲ ጃልያ 110680 ዕለት ዕለት ፋርማሲ ጃልያ 01/04/2026 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


መብዛሕትኦም ካብቶም ኣብ ጀርመን ዕቑባ ተዋሂቡዎም ዝነብሩ ዘለዉ ሶርያውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ውሽጢ’ዘን ዝቕጽላ ሰለስተ ዓመታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ምዃኖም፡ ቻንስለር ጀርመን ፍሪድሪክ መርዝ ኣፍሊጡ። ኣብ ዝሃቦ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣብ ሶርያ ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ከም ዝተመሓየሸ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሃገሩ ኣብ ድሕነት ስደተኛታት እትኽተሎ ቅጥዒ ዳግማይ ክግምገም ኣተሓሳሲቡ። ንሱ ወሲኹ፡ ክእለት ዘለዎም ሶርያውያን ኣብ ዳግመ ህንጸት ሃገሮም ልዑል ኣበርክቶ ከም ዝገብሩ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰለስተ ዓመታት፡ 80 ሚእታዊት ካብ’ቶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ጀርመን ዝርከቡ ሶርያውያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ምዃኖም ሓቢሩ። ብመሰረት ጸብጻባት፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ጀርመን ከባቢ ሓደ ሚልዮን ሶርያውያን ስደተኛታት ኣለዉ። ብፍላይ ካብ 2014 ክሳብ 2015 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ሽዑ ቻንስለር ጀርመን ዝነበረት ኣንጀላ መርከል፡ ካብታ ብውግእ ሓድሕድ ዝተሃስየት ሶርያ ስደተኛታት ንኽትቅበል ዘኽእላ ፖሊሲታት ብምትእትታዋ፡ ብመሰረት ጸብጻባት ‘ቢቢሲ’፡ መንግስቲ ሶርያ፡ ኣብ ጀርመን ክጸንሑ ንዝደልዩ ብዝሒ ዘለዎም ሶርያውያን ናብ ጀርመን ክውሕዙ ክኢሎም እዮም። ሶርያውያን፡ ነቲ ኣብ ጀርመን ዝመስረቱዎ ሓድሽ ህይወት ከይራሕርሑ ኣብ ዳግመ ህንጸት ሃገሮም ኣበርክቶ ክገብሩ ዝኽእሉሉ መንገዲ ንምጥጣሕ ምስ ጀርመን ሓቢሩ ይሰርሕ ኣሎ። ደቡብ ኤስያ - ሓደጋ ዕልቕልቕ ዝሓለፈ ሰኑይ፡ ቻንስለር ጀርመን ፍሪድሪክ መርዝ ምስ ፕረዚደንት ሶርያ ኣሕመድ ኣል-ሻራ ድሕሪ ዘካየዶ ርክብ


ብዓል መዚ ሃገራዊ ምሕደራ ሓደጋ ኣፍጋኒስታን ኣብ መግለጺኡ፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ናይታ ሃገር ዝርአ ዘሎ ዘይርጉእ ኩነታት ኣየር፡ ተወሳኺ ባህርያዊ ሓደጋ ከየስዕብ ስግኣት ከም ዘሎ ኣጠንቂቑ። ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት፡ ኣብ ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ብርቱዕ ዝናብ ብዘስዓቦ ሓደጋታት ዕልቕልቕን ምህማም መሬትን፡ ብውሕዱ 45 ሰባት ከም ዝሞቱ ተሓቢሩ። ፓኪስታን ብወገና፡ ብሓደጋታት ዕልቕልቕን ምህማም መሬትን፡ ኣብ ክፍለ ሃገር ‘ኪበር ፓክቱንክዋ’ 17 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ካልኦት 56 ድማ ከም ዝቖሰሉ ሓቢራ። ብዓል መዚ ሃገራዊ ምሕደራ ሓደጋ ኣፍጋኒስታን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ በቲ ባህርያዊ ሓደጋታት 28 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ካልኦት 49 ሰባት ከኣ ከም ዝቖሰሉ ገሊጹ። ብሰንኪ’ቲ ዝሓለፈ ሓሙስ ዝጀመረን፡ ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት እተን ሃገራት ዝዘነበን ብርቱዕ ዝናብ፡ ብርክት ዝበሉ ጽርግያታት ተዓጽዮም ከም ዘለዉ፡ ሰብ መዚ ክልተአን ሃገራት ኣፍሊጦም። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኣብታ ሃገር ልዕሊ 100 ኣባይቲ ክዓንዉ እንከለዉ፡ 1,140 ስድራቤታት ከኣ ብኣሉታ ተጸልዮም ከም ዘለዉ፡ እቲ ብዓል መዚ ወሲኹ ኣነጺሩ።


ብምኽትል ሚኒስተር ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ምትሕብባርን ሚስ ኣና ታንዲ ሞራካ ዝተመርሐ ልኡኽ ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ትማሊ 31 ጥቅምቲ ኣብ ዞባ ደቡብ ናብ ዝርከብ ልምዓታዊ ቦታታት ዑደት ኣካዪዱ። እቲ ልኡኽ ብኣካያዲ ስራሕ ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን ኤርትራ ሜጀር ክብረኣብ ኣብርሃም ተመሪሑ፡ ኣብ ፕሮጀክት ሕርሻ ሓልሓለ ንዝሰላሰል ዘሎ ሕርሻዊ ልምዓት - ማለት ኣእካል፡ ፍረታትን ምርባሕ ናይ ጸባ ከብትን ተዓዚቡን ብክኢላታት መግለጺ ተዋሂብዎን። ልኡኽ ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ ብተወሳኺ፡ ዲጋ ምስላም በጺሑ። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ብምኽትል ሚኒስተር ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ምትሕብባርን ዝተመርሐ ልኡኽ፡ ብ30 ጥቅምቲ ምስ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ኣብ ስትራተጂካዊ መራኸቢታት ብዙሓን ክልተኣዊ ምትሕብባር ኣብ ምዕዛዝ፣ ከምኡ’ውን ምስ ሓላፊ ማእከል ወፍሪ ኤርትራ ዶ/ር ወልዳይ ፍጡር፡ ክልተኣዊ ዝምድናን ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝን ክግበረሉ ኣብ ዝከኣል ጽላታት ዘተኰረ ዝርርብ ኣካዪዱ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ29 ጥቅምቲ ነቲ ልኡኽ ኣብ ዓዲ-ሃሎ ተቐቢሉ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃን ዝጸንሐ ዝምድናታትን ምትሕብባርን ዝያዳ ንምሕያልን ንምድልዳልን ከምዝዘተየ ዝዝከር’ዩ። ኣብ’ቲ ዑደትን ርክባትን፡ ኣምባሳደር ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ኤርትራ ሚስተር ፐርሲ ኩምሻ ተረኺቡ ነይሩ።


ፕረዚደንት ሃማደኤ ወ/ሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል፡ ብ27ን 28ን ጥቅምቲ ኣብ ንኡስ ዞባታት ተሰነይን ሃይኮታን ኣብ ልምዓታውን ድሕነታውን መደባት ዘተኰረ ሰሚናር ንደቂኣንስትዮ ኣካዪዳ። ንተሳትፎ ኤርትራውያን ደቂኣንስትዮ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘመጐሰት ወ/ሮ ተኽኣ፡ ኣብ’ዚ ህልው መድረኽ’ውን ብዝለዓለ ውዳበ ንምዕዛዙ ክሰርሓ ከምዘድሊ ኣገንዚባ። ዝውጠን መደባት ብዘይተሳትፎ ደቂኣንስትዮ ኣድማዕነቱ ድሩት ምዃኑ፡ ኣብ ሓርነታዊ ቃልስን ምውሓስ ልኡላውነትን ንዝነበረ ተራአን ብምጥቃስ፡ ኣብ ምድንፋዕ ልምዓታዊ መደባትን ምኽባር ጸጥታ ኣከባብን ወ/ሮ ተኽኣ ኣብ መወዳእታ፡ ሃማደኤ ምስ ናይ ስራሕ መሻርኽቱ ተወሃሂዱ ብዘካየዶ ጻዕሪ ኣብ ዝሰፍሐ ከባቢታት ሃገር ዝተዓወተሉ ምውጋድ ሃይኮታ - ባርዕ ኣብ መገሃጫ ጉድኣት ኣውሪዱ እጃመን ክዓዝዝ ተላብያ። ክሽቦ ደቂኣንስትዮ፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመን ምቁራጽ ደቂኣንስትዮ ካብ ብ28 ጥቅምቲ ኣብ ከባቢ ሊባንያይ - ንኡስ ዞባ ሃይኮታ ዝተኸስተ ጠንቁ ዘይተፈልጠ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ፡ ኣብ 100 ሄክታር መገሃጫ ጉድኣት ከምዘውረደ ተሓቢሩ። ነቲ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ-ቐትሪ ዘጋጠመን ንልዕሊ 5 ሰዓታት ዝቐጸለን ሓደጋ ባርዕ ንምቍጽጻር፡ ብኽልተ መካይን መጥፋእቲ ሓዊ ዝተሰነዩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፡ ተመሃሮ ኣሕዳሪት ቤት-ትምህርቲ ሞጎራይብ፡ ከምኡ’ውን ነበርቲ ሓውሲ ከተማታት መኣዲ ትምህርትን፡ ኣብ ዞባ ጋሽ- ባርካ ገና ስለዘይጠፍአ፡ ተራ ወለዲ፡ ሃይኮታን ጎኜን ልዑል ኣበርክቶ ከምዝገበሩ፡ ኣመሓዳሪ ሓውሲ ከተማ ሃይኮታ ኣቶ ፍስሃየ ኣብርሃ ገሊጹ። ኣብ’ቲ ከባቢ፡ ብሰንኪ ሸለልትነት ጓሶት፡ ኣትከኽቲ ሽጋራ፡ በርበርቲ መዓርን መራሕቲ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይንን፡ ሓደጋታት ባርዕ ኣብ ሳዕሪን መገሃጫን ብተደጋጋሚ ጉድኣት ክወርድ ምጽንሑ ብምጥቃስ፡ ዝምልከቶ ኣካል ዕቱብ ምክትታል ብምክያድ ስጒምቲ ክወስደሎም ኣተሓሳሲቡ። ምምሕዳራትን ካልኦት ኣካላትን ክዓዝዝ ኣተሓሳሲባ። ሓላፊት ሃማደኤ ዞባ ጋሽ-ባርካ ወ/ሮ ይሕደጋ ዮውሃንስ ብወገና፡ ኤርትራዊ ባህሊ፡ ክብሪታት፡ ታሪኽን መንነትን ንሓደስቲ ወለዶታት ንምውራስ፡ ወለዲ ብሓፈሻ ኣደታት ድማ ብፍላይ ብዕቱብ ክሰርሓ ብምዝኽኻር፡ ሃማደኤ ብዝለዓለ ውዳበ ክነጥፈሉ ምዃኑ ገሊጻ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ተሰነይ ኣቶ ስዩም ገብረእየሱስ ብግደኡ፡ ማሕበር ኣብ ውዳበ ደቂኣንስትዮ ጸቒጡ ይሰርሕ ብምህላዉ ተራ ደቂኣንስትዮ ኣብ መደባት ልምዓት ዝምስገን ምዃኑ ብምግላጽ፡ ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ምትሕብባሩ ከምዘሐይል ኣረጋጊጹ።


ኢትዮጵያ ስለምንታይ ትሓልም ኢልና እነልዕሎ ተቓውሞ የብልናን። ሕልሚ ናይ ኢትዮጵያ ክንፈትሕ’ውን ግዴታ የብልናን። እዚ ኩሉ ቁሊሕሊሕ፡ ሃረምረም፡ ሃነፍነፍ ካብ ምንታይ እዩ፧ እዛ ሃገር ብሓቂ ድያ ብመኣዳ ክትጸግብ ዘይከኣለት፧ መኣዳ ዝባርኸላን ዝቕድሰላን ድያ ስኢና፧ ዋላ ብሓቂ ስእነት ኣለዋ እዩ፧ ልሂቃን ኢትዮጵያ ደቂሶም ተንሲኦም ባሕርን ዓሰብን ዝብሉ ዘለዉ እንታይ እዮም ኮይኖም፧ ዝብሉ ሕቶታት ክለዓሉ ንቡር’ዩ። እቲ ስርዓት እንታይ እዩ ዝገብር ዘሎ፧ ንዝብል ሕቶ ንምምላስ ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ነቕርብ። ኩሉ ዝኸውን ዘሎ ባሕሪ ስለ ዘይብልና እዩ’ ምባል፡ እቲ ስርዓት ካብ ዝመለኾ ጥበብ’ዩ። ካብ ጥቅምቲ 2023 ክሳብ ሕጂ ብሰበስልጣን ናይቲ ስርዓት ዝተዘርበ ዘረባ ጽማቝ ትሕዝቶኡ - ንኢትዮጵያ ከም ግዳይ geopolitical injustice ምቕራብ’ዩ። እዚ ንስምዒት ናይታ ሃገር ከም ድላዩ ንምቕራጽ ዝንዛሕ ዘሎ ዘመተ ሕጋውን ታሪኻውን መሰረት የብሉን። ንህዝቢ ምውንዋን፣ ኣወናዊንካ ከኣ ኣብ ሓደ ጉዳይ ንምዕጓግ እዩ እቲ ዕላማ። እዚ ኣብ ትማሊ ዝተፈጸመ ዝበሃል ቅሬታታት እናምጻእካ፡ ንእኡ “ንምእራም” ከኣ ህዝቢ ኣለዓዒልካ ኣብ ዓፍራ ህዝባዊ ምልዕዓል ክትክወል ምፍታን ኣብ ታሪኽ ተደጋጊሙ ተራእዩ እዩ። ዘይቅዱስ፡ ስሑት፡ ዘይቅኑዕ ዕላማ ንምትግባር፣ ዘይቅዱስ፡ ስሑት፡ ቅኑዕ ዘይኮነ ተግባር እዩ ዝገብር ዘሎ። 1. ሓድሽ ሃገራዊ “ትረኻ” ይጸሓፍ ኣሎ። “ኢትዮጵያ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዘይብላ ዝኾነት ኣብ ልዕሊኣ ብዝተፈጸመ ታሪኻዊ ዓመጽ ወይ ባዕላ ብዝፈጸመቶ ታሪኻዊ ስሕተት እዩ” ዝብል ትረኻ ይደጋገም ኣሎ። ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ ማለት ኢትዮጵያ ቀይሕ ባሕሪ፡ ደሴታትን ወደባትን ኣብ ትሕቲኣ ኣብ ዝነበረሉ ዘመን ከም ኣብ ሕጂ ኮይንካ ዝናፈቕ ወርቃዊ ዘመን ገይሮም የቕርብዎ ኣለዉ። እቲ ኣብ ኤርትራ ከም ወራሪ ከም ወተሃደር ባዕዲ ዝቕተል ዝነበረ ኢትዮጵያዊ ኣይዝክርዎን እዮም። ኣደታት ኢትዮጵያ፡ ወደን ንሰሜን ከም ዝኸደ እንተፈሊጠን መርድእ ከይተጸበያ ከም ዝሞተ ይሓዝናሉ ከም ዝነበራ ዝዝክሮ የለን። እቲ ሓቂ ግን፡ ኢትዮጵያ ንመጀመርያ ግዜ ትንፋስ ዝረኸበት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እዩ። 3. ተወቃሲ የናዲ ኣሎ። ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ምትራፋን ንሱ ዘስዓቦ መዘዝ ምምጽኡን ኤርትራ ተሓታቲት ኣይኮነትን። ተሓታትነት ንዝግብኦ ክዕደል እንተኾይኑ ግን ስርዓት ብልጽግናን ቅድሚኡ ዝነበሩ ስርዓታትን እዮም ክወስድዎ ዝግባእ። ብሰላም ሓቢርካ ምንባር ዘየኽእል ውሳነታት ብምውሳዶም፡ ንኢትዮጵያን ኣፍደገ ባሕሪ ዘለወን ጎረባብታን ብማዕረ ዘርብሕ ርጉእ ስምምዕ ክገብሩ ብዘይምኽኣሎም ተሓተትቲ እዮም። እታ ሃገር፡ በቲ መሪሕነት ክምለስ ዝግበኦ ሕቶ ኣለዋ። እቲ መልሲ ግን ኣብ ርሑቕ ማለት ካብ ዶባት ኢትዮጵያ ወጻኢ ኣይኮነን ዘሎ። ኣብ ርሑቕ ጋላክሲ ዘለዉ ከዋኽብቲ ክትርኢ ተሌስኮፕ ሒዝካ እግርኻ ዝረግጾ ዘሎ ዘይትርኢ እንተኾይንካ እንታይ ይዓብሰልካ። እቲ ስርዓት ተሌስኮፕ ደርብዩ መስትያት ክርኢ እንተዝተብዕ ብዙሕ ፍታሕ ምመጸ። 2. ስምዒት ከፍልሕ ላዕልን ታሕትን ይብል ኣሎ። ቅሬታ/ዘየሐጉስ ነገር እናነገርካ ንህዝቢ ምሕራቕ፡ ባዕልኻ ኣሕሪቕካ ተመሊስካ ከም ደባሲ መጺእካ ‘እዚ ስርዓት ብልጽግና እንታይ ይገብር ከምዘሎ ተመልኪትና። ኣስዒብና ከኣ ኤርትራውያን ክንገብሮም


እታ ብብዝሒ ህዝቢ፡ ብጂኦግራፍ፡ ብታሪኽ፡ ዝምክሑላ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኢድ ብልጽግና ካብ እትኣቱ ደቒቓን ተናዒቓን ትርከብ። ኩሉ ከም ዝዕዘቦ ዘሎ ትድሀ እምበር ዘይትስማዕ፡ ትጐራፈጥ እምበር ዘይተድምዕ ሃገር ኮይና ኣላ። እቲ ስርዓት “ወትሩ ሕሙም መን ይበጽሖ፡ ወትሩ ድኻ መን የለቅሖ” ከም ዝበሃል ምስናይ ገጢምዎ ዘሎ ቅልውላው ‘እንታይ ተረኽበ፧’ ኢሉ ዝበጽሖ ስኢኑ በይኑ ይጽለል ኣሎ። ስርዓት ብልጽግና ኣብ ዑና ናይቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ስርዓታት እዩ ቆይሙ። ኣብ ስንብታ ኢህወደግ ከኣ ኣርኪቡስ ተሳቲፉ’ዩ። የግዳስ ከምቲ “ቀቢሩ ዝምለስሲ፡ ዝመውት ነይመስሎ” ዝበሃል፡ ንጠንቂ ሕልፈት ዝቐደምዎ ስርዓታት መሊሱ ክደግሞ እዩ መሪጹ። ብህዝቡ ዝተፈንፈነ ስርዓት፡ ዓለም ብዘይተረፍ እንተትድግፎ እውን ክሰርር ኣይክእልን እዩ። ብልጽግና ከኣ ብህዝቦም ናይ ዝተኻዕቡ ስርዓታት ቀንዲ ኣብነት’ዩ። ስለ’ዚ ኩሎም ኢትዮጵያውያን፡ ኣውራ ድማ፡ እቶም ምስቲ ስርዓት ኣብ ጥርዚ ግጭት ዘለዉ (ኦሮሞ፡ ትግራይን ኣምሓራን) እዚ ስርዓት እናተሳሕገ ዝኸፍአ ዕንወት ከየስዕብ ንምቁጽጻሩ ግዜ ከየባኸኑ ክዛተዩ ይጽንሓለይ ዘይብሃሎ ጉዳይ’ዩ። ልዕሊ ተወሃሂድካ እቲ ዝግበር ምግባር ካልእ ቀዳምነት ክህሉ ስለዘይክእል። ከምቲ ኤውሮጳውያን ንንግስነት ዑስማናውያን ከም ሓሚሙ ዝተደነሰ’ሞ መዓልቲ ሞቱ ዝጽበ ሰብኣይ ዝርእይዎ ዝነበሩ’ሞ “እቲ ሕሙም ናይ ኤውሮጳ ” (the sick man of Europe) ብዝብል ህቡብ ቅጽል ዝጽውዕዎ ዝነበሩ፡ ብልጽግና ከኣ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕሙም ስርዓት ኮይኑ ኣሎ። ዝተደነሰ ንጥዕና ቀቢጹ ‘መዓልተይ የጸብቐለይ’ ኣብ ምባል እዩ ዝኣቱ። እዚ ድኑስ ስርዓት ኣለኹ ክብል ዝገብሮ ዘሎ ጸዓርዓር ከምቲ ዝሓሰቦ ኣይከደሉን። ንተቓውሞ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክደቑሶ ወይ ከደቅሶ ኣይከኣለን። ንኤርትራ ንምሽቓል ዝገበሮ ጉራ ከኣ ንፋስ ወሲድዎ። መወዳእታኡ ኣብ ደንደስ መቓብሩ ምስ በጽሐ ከምቲ “ብዓል ኢንታ መስቆርቆሪ” ዝበሃል ከስቆርቁር ጀሚሩ ኣሎ። ካብ’ዚ ኣውሪድዎ ዘሎ ዕንወትን ክሳራን ንላዕሊ ከይውስኽ ግን ዕምሪ ክልቅብ የብሉን።


ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ብልጽግና ካብ ታሪኽ ኣገዳሲ ምህሮ ዘቚቑ ኣይክእልን ደኣ ኮይኑ እምበር፡ ቅድሚኡ ዝነበሩ ስርዓታት ብዛዕባ ኤርትራን ባሕራን፡ ካብዚ ዝገብሮ ዘሎ ንላዕሊ ዲግ ኢሎም ተማጒቶምን ተዋጊኦምን እዮም። እንትርፎ ሞትን ዕንወትን ግን ዝሓፈስዎ የለን። ፍትሓዊ ሕቶ ህዝብታት ኢትዮጵያ ንምጭፍላቕ ዝመረጽዎ ጎደና’ውን ተመሳሳሊ ለይ-ኣውት ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ


ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ዘለና ነጥብታት ከነቕርብ ኢና። ንዝሰፍሐ ዞባ ከኣ ክትጸሉ ከም ትኽእል ተፈሊጣ’ኳ እንተኾነት፡ ነቶም ነዚ ሓቂ’ዚ ምቕባል ዘይተግሁ ኣካላት ንኽቕበልዎ ብመልክዕ ወፈራ ክንጒስጒሰሉ ዘለና ዕማም’ዩ። ክሳብ ሕጂ፡ ልኡላውነትና ንምሕላው/ንምጽናዕ ከምኡ’ውን ንናይ ኢትዮጵያ ቶኽታዂ፡ ዘይሕጋዊ፡ ህርፋን ብብቕዓት ንምምላስ ዲፕሎማሲ፡ ሕጊ፡ ህዝባዊ ምንቕቓሕ፡ ንጡፍ ዝምድና/ጽምዶ ምስ ህዝብታት ኢትዮጵያ ምክያድ፡ ዞባዊ ጽልዋና ምስፋሕ፡ ናይ ምክልኻልን ጸጥታን ትካላትና ምሕያል ዘጠቓልል ስራሕ ክንሰርሕ ጸኒሕና ኣለና። እቲ ስራሕ ብቐጻሊ ዝስራሕ እምበር ዝውዳእ’ውን ኣይኮነን። ስለዚ፦ 4. ከም ቀደምና ናብ ሕሱር ቆይቊ ዘይምዕዳም። እቶም ጽሉላት በይኖም ክሃሉ ንሕደጎም፣ ነገራት ከየጎሃሃርና ክብርና ሓሊና እዱብ ግብረመልሲ ምሃብ ብዝሰፍሐ ክንተሓሓዞ ይግባእ። ካብ ተዓኒድካ ምጽባይ - ልኡም ስቕታ - ዘሎ ወጻኢ ዓቕሊ ከነርኢ ኣለና። ጸላእትና ካብ ስቕ ክንብል ክንወቕዖም እዮም ዝመርጹ። 1. ንልኡላውነትና ዝድርዕ ዲፕሎማሲ ምብርታዕ። ኣህጉራውያን ትካላትን ጸለውቲ ሃገራትን፡ ንልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዝግህስ ተጻባእቲ ፈኸራታት ብልጽግና ክኹንኑ፡ ኢትዮጵያ ጠንቂ ዞባዊ ህውከት ካብ ምዃን ክትእርነብ ጸቕጢ ክገብሩ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ክኣ ምሁራትን ፈጠርቲ ጽልዋን ብንጥፈት ክንደፍኣሉ፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ክግበር ዝጸንሐ ዝያዳ ከነሐይሎ ይግባእ። ከም ሃገር ከኣ ክልተኣውን ሓባራውን ዝምድናታትና ምስ ሃገራት ተዋሰንቲ ቀይሕ ባሕሪ ንምድልዳል ዝጀመርናዮ ስራሕ ብዝሓየለ ክንቅጽሎ ኣለና። 5. ሃገራዊ ናይ ምክልኻል ሓይልና ምሕያል። ኤርትራ፡ ነቲ ጸላእትና “ዝምክሑሉ ጸብለልታ” ካብ ጸወታ ዝግልፍ ክእለት ምሕንጻጽን ብቕዓት ምትግባርን ስትራተጂ ምክልኻላ ዝተፈልጠት እያ። ንዝዓጠቕዎ፡ ንዘኽተትዎ፡ ንዝገዝእዎ ካብ ጸወታ ዝግልፍ ጥበብ/ ብልሒ ኲናት ናይ ቀደምና ሕጂ’ውን ከም ዘሎ ክፍለጥ ይግባእ። ንሕና ሓይልና ኩሉ ሳዕ፡ ገዚፍ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ምፍጣር ዘይኮነስ ንግዝፊ ብላሽ ዝገብር ስትራተጂ ኣብ ምውጻእ’ዩ። ጸላእትና ሕጂ’ውን ከም ናይ ቀደም፡ እምነቶም ኣብ ብዝሒ ሰራዊትን ዓይነት ኣጽዋርን እዩ ዘሎ። ካብ ተደጋጋሚ ናይ ስዕረት ታሪኽ ገና ዝተማህሩ ኣይመስሉን። ኣብ ታሪኽና ግዝፊ (ዓቐን) ጸላኢ ኣሸጊሩና ኣይፈልጥን’ዩ። ጸላኢ ከም ብልጫ ንዝሓዞ ብልጫ ከም ዘይኮነ ምምካን ደጋጊምና ዝገበርናዮ ስለ ዝኾነ ንድሕሪ ሕጂ’ውን ነዚ ልማድ’ዚ ብዝበለጸ ክንደግሞ እቲ ምብልሓት ክንቅጽለሉ ኣለና። 2. ሕጋውን ታሪኻውን ጭብጥታትና ምቕራብ። ወግዓዊ ሰነዳትን ታሪኻዊ ስምምዓትን ብዝተፈላለየ መልክዓት ከነውጽኦን ከነቃልሖን ኣለና። ኣብ መኣድታት ቆይቊ ምቕራብ ልማድ’ኳ እንተዘይብልና፡ ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ወጺኦም ንሕጋዊ ልኡላዊ መሰል ኤርትራን ግዝኣታዊ ሓድነታን ዝሕለቑ ነጠፍቲ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ክብርክቱ ኣለዎም። 3. ንሰላምን ርግኣትን ምቅላስ ብዝሓየለ ክንቅጽለሉ ኣለና። ኤርትራ ውሽጣዊ ሰላምን ርግኣትን ኣረጋጊጻ፡ ER MEDIA ER MEDIA ዕጫ’ዩ በጺሕዎ። ሕጂ’ውን እንተኾነ ዋላ’ኳ እቲ ስዓት ሓሊፉ እንተረፈደ “መን ዘይነበረ፡ መን ዘይፈከረ፡ መን’ከ ዘይተቐብረ” ዝብል ዘረባ ለባማት፡ ዝጥቀመሉ እንተተረኽበ ወስ ምባል ጽቡቕ’ዩ።


O9፡00 ሃገራዊ መዝሙር 09፡05 ሃሎ ቆልዑ 09፡40 ዶክመንታሪ 10፡35 ፓኖራማ 11፡00 ለሰ ስፖርት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡55 ጉዳይ ኣብ ዘተ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡45 መልሲ ኣብ መስመር 14፡30 ናትራን 17፡00 መደብ ኣከባቢ 17፡35 መደብ ሳይዳ 18፡35 ደረትቃና 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ፊልም ዳምር 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ተክ-ኢንሳይት 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ደርፊታት 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.53 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 3


ህይወት፡ መስርዕ ግድል’ያ፣ ግድላ ክትፈትሕ ከኣ ጥበብ የድሊ። ጥበብ ካብ ብዙሕ ክጥረ ይከኣል። ኣብየተ ትምህርቲ ነዚ ዘየዕርፍ ግድላት ህይወት ንምፍታሕ ጥበብ ካብ ዘዕጥቕ ኣካላት’ዩ። ዝዓበየ ሸነኹ ከኣ ብቝጽሪ ኣቢሉ ይምህሮ። ቍጽሪ፡ መፍትሕ ግድላት ህይወት’ዩ። ቍጽሪ ብኣገባብ፡ ፍቕርን ኣድህቦን ምስ እንምሃሮ እምበኣር፡ ጥብበ ኣፈታትሓ ግድላት ህይወት ከም ምዕጣቕ ክሕሰብ ይከኣል። ከምቲ ኣብ ኣካዳምያዊ ትምህርትና እንዕዘቦ፡ ግድላት ዝያዳ ኵሉ ዓይነታት ትምህርቲ፡ ኣብ ቍጽሪ ኢና እንረኽቦ። ቍጽሪ - ግድላት፣ ግድላት - ቍጽሪ፣ ኵሉ ሳዕ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ኣርእስቲ’ዩ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፍ ከኣ ኣብ ቍጽሪ ግድላት ንፈትሓሉ ገለ እንዶታት ተኸፋፊሉ ክቐርብ’ዩ። ክህሉወና ዝሕግዝ ጥበባት እዩ። ሜላታት ኣፈታትሓ ናይ ቍጽሪ ሜላታት ኣፈታትሓ ናይ ቍጽሪ ቃላት ይፈልጦን ይርድኦን ድየ? ግድላት እንታይ’ዩ? ግድላት እንታይ’ዩ? ጆርጅ ፖልያ፡ ሃንገሪያዊ ክኢላ ስነ ቍጽሪ እዩ። ንሱ ብ1945 ኣብ ዘዳለዎ መጽሓፍ፡ ኣርባዕተ ሜላታት ኣፈታትሓ ግድላት ቍጽሪ ኣቐሚጡ ኣሎ። ምርዳእ ግድል፣ ግድል ዝፍትሓሉ ጥበብ ምልላይ፣ ነቲ ጥበብ ምትግባር፣ ከምኡ’ውን ምርግጋጽ እዩ። - እንታይ ክረክብ ወይ ከርኢ’የ ዝሕተት ዘለኹ? ግድላት ቍጽሪ፡ በብዓይነቱን ዝዛመዶ ኣርእስትን ይፈላለ ዋላ ይዅን፡ ንዅሉ ዝኸውን ሜላታት ኣሎ። ግድላት ወትሩ ኣብ ቅድሜና ምስ ጸንሑ እዮም። ናይ ቍጽሪ ኣምራት፡ ነቲ ብምድግጋም ዝልለ ኵትሞ ናይ ባህሪ፡ ምንቅስቓስ ነገራት፡ ቅርጽታትን ካልእን ብምፍላጥ፡ ዝያዳ መረዳእታ ናይ ገዛእ ርእስናን ኣከባቢናን ከም ዝህሉወና ይገብር። ነዚ ዝተሓለለኸ ዝመስል ግን ከኣ መሳጢ ኣቃውማ ኣድማስ፡ ምስጢራቱ ንምብርባርን ብዝቐለለ ንምንባር ፍታሕ ንምርካብን ድማ ደቂ ሰብ ንጥቀመሉ። ስለ ዝዀነ ከኣ “ቍጽሪ፡ ቋንቋ ስነ ፍልጠት” ተባሂሉ ዝግለጽ። ሜላታት ኣፈታትሓ ግድላት ቍጽሪ ከኣ ናብዚ ደረጃ ዘብጽሕ ኣገባባት እዩ። ካብ ተራ ምዕሪት ክሳብ ዝተሓላለኹ ግድላት ኣልጀብራ ክንፈትሕ ድማ ንጥቀመሉ። ሜላታት ኣፈታትሓ ግድል ካብ ናብ ክፈላለ ይኽእል፣ ተደማሚሩ ግን ኣብ ቍጽሪ ዝቐለለ መረዳእታ - እዚ ግድል ብናተይ ቃላት ወይ መግለጺ ክደግሞ ይኽእልዶ? - ነዚ ግድል ንምርዳእ ክሕግዘኒ ብዛዕባ ዝኽእል ስእሊ ወይ ቅርጺ ክሓስብ ይኽእልዶ? - መልሲ ክረክብ ዘኽእለኒ እኹል ሓበሬታ ኣሎኒ ድዩ? ቀዳማይ መድረኽ - ምርዳእ ቀዳማይ መድረኽ - ምርዳእ


- ናብቲ ናይ መወዳእታ መልሲ ዘብጽሓኒ ካልእ ክምልሶ ዘሎኒ ሕቶ ኣሎዎ ድዩ? ብዙሕ እዋን ግድል ወይ ሕቶ ቅድሚ ምጅማርካ ክትርድኦ ኣሎካ፣ ርዱእ። ከም ንባብ ኣንብብ ምስ ኣበልናዮ መልእኽቱ ርዱእ’ዩ፣ ምናልባት መምህራንና ከምኡ ክብሉና ከለዉ እውን ምርድኡ ቀሊል እዩ፣ ስለ ዝተረዳእናዮ ግን ኣብ ተግባር ከምኡ ዘይክንከውን ንኽእል ኢና። ‘ግድል ክትርድኦ ምኽኣል’ ዝብል ኣምር፡ ማለቱ ንኽንፈልጦ ቀሊል እዩ። ኣብ ኣፈታትሕ ግድላት ግን ኣዝዩ ወሳኒ ነጥቢ’ዩ። ኣብ ተዋሂቡ ዘሎ ግድል ዘሎካ መረዳእታ ዘዕቢ ሕቶታት ምምላስ የድሊ፤ - ተወሳኽን ዝዛመድን እንታይ ዓይነት ሓበሬታ ክዝክር ወይ ክፍትሽ የድልየኒ? ብውሑዱ ነዚ ሕቶታት ብምምላስ፡ ናይቲ ግድል ዝሓሸ መረዳእታ ክህሉወና እዩ። እዚ ሕቶታት ኣብ ነፍሲወከፍ ሕቶ ብምሕታት ንኽንመራመር፡ ግዜኸ ክኣኽለና ድዩ? ዝብል ሕቶ ክለዓለና ይኽእል እዩ። ልክዕ ኣለኹም። ብፍላይ ኣብ ግዜ ፈተና እዚ ሕቶታት ንምሕታት ዝኣክል ግዜ ዘሎና ኣይመስልን። እንተዀነ፡ - ኣብዚ ግድል ተኻቲቱ ዘሎ


1. ንመጽናዕቲ ክትብገስ ክትሓስብ እንከለኻ ዝቀላቐለካ ተጻራሪ ሓሳብ ቀልጢፍካ ኣለሊኻ ሰዓሮ። “ጽባሕ ከምዚ እንተ ኰነኸ?” እናበልካ ናይ ዝመጽእ ፍርሒ ኣይሓዝካ። እቲ ዝጀመርካዮ ኣብ ዝመደብካዮ እዋን ወድኣዮ። ገለ ጠባያትካ ንእተመዝግቦ ነጥቢ ክሃስዮ ይኽእል እዩ። ድኻም፡ ስልቻወ፡ ዝያዳ ምዝንጋዕ ምድላይ፡ ኵሉ ሳዕ ዝመላለሰና ስምዒታት እዩ። ካብዚ ስምዒታት ዘርሕቐካ ጥበባት - ከም ስፖርት፡ ተወሳኺ ንጥፈታት ቤት ትምህርቲ፡ ምክንኻን ኣግራብ፡... ዝኣመሰለ ንጥፈታት ኣናዲ። ኖት ክትሕዝ ፈትን። እቲ እትሕዞ ኖት ጽፉፍ ይኹን። ኣብ ኣጸናንዓኻ ከምቲ ደስ ዝብለካ ኣጽንዕ። እቲ ኣገዳሲ ትብሎ እናኣስመርካሉ ወይ ሕብሪ እናለኸኻ ከተጽንዕ ደስ ይብለካ እንተ ኰይኑ ከምኡ ግበር። እትምሃሮ ኣርእስትታት ፈላሊኻ ክትርድኦ ፈትን። ዝምድናኡን ፍልልዩን ክርድኣካ ምእንታን ብስእሊ (cycle) ኣተኣሳስሮ፣ ካብ ጽሑፍ ስእሊ ክትዝክር ስለ ዝቐልል። ብተወሳኺ፡ መምህርካ ንኣገደስቲ ነጥብታት ዝጸቕጠሉ ኣገባባት ወይ ቃላት መዝምዞ። ክትሕዝን ዘኽእለካ ኣገባብ ዝያዳ ኣበርቲዕካ ስርሓሉ። 4. ኣብ ግዜ ፈተና፡ ንፈተና ዝኸውን ፍሉይ ምድላዋት ግበር። ኣብ ግዜ ፈተና ትቈጻጸሮን ዘይትቈጻጸሮን ወጥሪ ክኽሰት ይኽእል እዩ። ነዚ ዝለዓል ወጥሪ ዝውስኸሉ ጠንቅታት ኣሎ። ከይበላዕካ ምኻድ፡ ምስ ዘሎ ክሊማ ዝሰማማዕ ክዳን ዘይምልባስን ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለን ጠንቅታት ባዕልኻ ክትውግኖ ስለ እትኽል፡ ባዕልኻ እለዮ። 5. ዝከኣል እንተ ኰይኑ ኣብ ገዛኻ ፍሉይ ናይ መጽንዒ ቦታ ፍለ። ኣብ ገዛ እንተ ዘይተኻኢሉ፡ ኣብ ቤት ንባብ ወይ ካልእ ከተጽንዓሉ እትኽእል ቦታ፡ ብዘይካ ንኸትጽንዕ ኣይትኺዶ። ጽቡቕ እናተሰመዓካ ከተጽንዕ ድማ ኪድ። 4. ኣብ ኣእምሮና ነናትና ናይ ምቕባል ኣገባብ ኣሎና። ምሳና ዝኸይድ ኣረዳድኣን ኣጸናንዓን ኣሎ። ኣብ ክፍሊ ካብ መግለጺ ሰሚዕካ ዲኻ እተድማዕ? ካብ ጥራዝካ ኣጽኒዕካ ዲኻ እተድምዕ? ብዙሕ ዕዮታት ሰሪሕካ ዲኻ እተድምዕ?... ብዝተፈላለየ መገዲ ንኣኻ ዝገጥመካ ኣገባብ ኣጸናንዓ ኣለሊ። እቲ ብቐሊሉ ክትርዳእን 2. ጽሕፈትካ ከተማሕይሾ ፈትን። ጥራውዝትኻ ብጽፈት ሓዞም። ካብ ሰሌዳ ክትጽሕፍ እንከለኻ ከየጕደልካ ጸሓፍ። ከተጽንዕ እንከለኻ እናተበርሃካ ከተጽንዕ ከኽእለካ እዩ። ካብቲ መምህርካ ዝህበካ ኖት ወጻኢ፡ መም. ስተላ መሓረና መም. ስተላ መሓረና


ብፍላጥ ይዅን ብዘይ ፍላጥ፡ ግድላት ክንፈትሕ ኣብ እንፍትነሉ፡ እእምሮና ነዚ ሕቶታት ኣብ ካልኢት ዘይበጽሕ ግዜ ይበጽሖ እዩ። ኵሉ እንሓስቦን እንገብሮን ብንቕሓት፡ ኣእምሮና እንታይ ይግበር ኣሎ ብምርዳእ፡ ንኸዶ እንተ ኣለና ኣመና ውጽኢታውን ተዘካርን እዩ። ብተወሳኺ፤ ምልምማድ፡ ደጋጊምካ ምልምማድ፡ ቀዳማይ ስነ ምግባር ቍጽሪ እዩ። ኵሉ ብምልምማድ ናብ ምልኣት ይበጽሕ’ኳ እንተዀነ፡ ኣይከም ኣብ ቍጽሪ ንርኸቦ ምልኣትን። ኣብ ናይ መዓልታዊ መጽናዕትና እዋን፡ እዚ ሕቶታት ብተደጋጋሚ ክንለማመዶ የድልየና። ኣእምሮና ኣብቲ ምልምማድ ባዕሉ መሊኹ ሓደ ስሩዕ ናይ ኣፈታትሓ ኣገባብ ክቕርበልና እዩ። ብምስማር፡ ብሓጸርቲ ምሉእ ሓሳባት ብብሓደ ምፍላይ፡ … ዝሓሸ መረዳእታ ናይቲ ግድል ክህሉወና ይሕግዝ እዩ። ኣብቲ ግድል ዘሎ ሓበሬታ፡ በዚ ዝተጠቕሰ ኣገባብ ምጽማቝ፡ ኣብቲ ኣገዳሲ ሓበሬታ ንኸነተኵር ይሕግዝ። ብተወሳኺ፤ ኣእምሮና ብምኽፋት፡ ተዋሂቡና ዘሎ፡ ዝጐድል ዘሎ፡ ዝዛመድን ዘይዛመድን ኣነጺሩ ከርእየና ይኽእል።


ግድላት ብስእሊ ክንርእዮ ንፈትን። ንግድላት፡ ብሕንጻጻትን ስእልታትን ብምውካል፡ ነቲ ኣብቲ ግድል ተኻቲቱ ዘሎ ሓበሬታ ክንርድኦን ዝጐድሎ ዘሎ ወይ እንሕተቶ እንታይ ምዃኑ ንኽንፈጥን ሓጋዚ እዩ። ኣብዚ ቀዳማይ መድረኽ ዘገልግሉ ገለ ጥበባት ንመልከት፤


ምቕጃል፡ ኣብ ኣእምሮኻ ስእሊ ምፍጣር ማለት እዩ። ተወሂቡና ዘሎ ግዳላት፡ ኣብ እእምሮና ብምስኣል ክንርድኦ ንፈትን። ብፍላይ ብምሉእ ሓሳባት ዝወሃብ ናይ ቍጽሪ ግድላትን ንምርዳእ እዚ ጥበብ’ዚ ዝያዳ ሓጋዚ እዩ። ልክዕ ከምቲ ብቘልዑትና እንከለና፡ “ክልተ ኣራንሺ ነይረናኻ፣ እታ ሓንቲ ምስ በላዕካያ ክንደይ ይተርፋኻ?” ምስ ተባሃልና፡ ኣእእምሮና እንቕጅሎ ኣራንሺ’ዩ። 1- ብዓውታ ምንባብ ስርዓተ ትምህርትና ብቛንቋ እንግሊዘኛ ዘምህር ካብ ኮነ፡ ኣብ ቋንቋ እንግሊዘኛ ዘሎና ዓቕሚ ዝተደረተ እንተ ኰይኑ፡ ኣብ ቋንቋ እንግሊዘኛ ዘሎና ዓቕሚ ማዕረ ማዕረኡ ምዕባይ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ዝዀነ እዋን፡ ቋንቋ ንምምላኽ ወይ ምርዳእ ዓው ኢልካ ምንባብ ሓጋዚ ምዃኑ ይምከር እዩ። ግድላት ቍጽሪ ንምርዳእ ከኣ ልክዕ ከምኡ ብዓውታ ምንባብ ሓጋዚ እዩ። ብዓውታ ምንባብ፡ ድንግርግራት ብምጽራግ ዝሓሸ መረዳእታ እቲ ግድል ክህሉወና ይሕግዝ። ብዓውታ ምንባብ፡ ዝያዳ ኣድህቦኻ ናብቲ ተንብቦ ዘለኻ ስለ ዘማእዝን’ውን መረዳእታኻ ንምኽፋት ሓጋዚ እዩ። 5- ምልላይ ኣመታት ናይ ግድላት ሕቶታት ኵሉ ግዜ ኣመት ይህብ እዩ። እቲ ኣመታት ከኣ ብቓላት ይቐውም። ናይቲ ግድል ኣመት ዘግህድ ኣገደስቲ ቃላት ኣሎ። ነዚ ቃላት ምልላይ፡ መኣስን ነየናይ ተግባር ቍጽሪ ይውክልን ምፍላጥ’ውን ሓጋዚ እዩ። 2- ምጽማቝ ሓበሬታ ኣብቲ ቀሪቡ ዘሎ ግድል ዘሎ ሓበሬታ፡ ሕብሪ ብምልካይ፡


- Albert Einstein ንትምህርቲ፡ ምህዞ፡ ርኽበትን ሓፈሻዊ ህይወትን ዝገልጽ ጥቕሲ ንትምህርቲ፡ ምህዞ፡ ርኽበትን ሓፈሻዊ ህይወትን ዝገልጽ ጥቕሲ ሓዳስ ኤርትራ 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.53


ሚኒስትሪ ሕርሻ ሚኒስትሪ ሕርሻ ጉድኣት ሳገምቲ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ኣብ ሕርሻዊ እቶት ጉድኣት ሳገምቲ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ኣብ ሕርሻዊ እቶት ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ስድራ ናይ ፕሎሲዴ (Plocedae)ዝተባህላ ደቀቕቲ ኣዕዋፍ እየን። ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ኣብ ኣስታታ 25 ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሓውሲ ምድረ- በዳ፡ ናይ ሳዕሪ ቦታታትን ጀቕጀቕ ጫቃታታን ይርከባ። ካብ 300-900 ሚ.ሜ ዝርግሕ ዝናብ ኣብ ዘሎዎ ኢኮሎጂ ይመርጻ። ዝርግሐአን ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክሳብ ደቡባዊ ሳሃራ ከምኡ’ውን ካብ ሶማልያ ክሳብ ሰኔጋል ይበጽሕ። ዕስለ ኴላ-ኴላ ልዑል ናይ ምብራር ክእለት ስለ ዝውንና፣ ካብ ሓደ ሃገር ናብ ካልእ እናሳገማ ኣብ ዘራእትን ሳዕርን ጉድኣት የውርዳ። ሕርሻዊ ንጥፈት፡ ሰብኣውን ንዋታውን ጸዓት ዝሓትት መዳይ እዩ። እቲ ሓያል ጻዕሪ ዝፈሶ ንጥፈት፣ ብቐጻሊ በብዓይነቱ ተፈጥሮኣዊ ብድሆታት የጋጥሞ። እንተዀነ፡ ነዚ ማሕንቖታት ብምስጋር፣ ምእኩት ምህርቲ ንምሕፋስ ብዙሕ ጻዕሪ ይሓትት። ሓደ ካብቶም ዘጋጥሙ ጸገማት፣ ብዝተፈላለዩ ለበዳዊ ባልዓት ኣብ ኣዝርእቲ ዝወርድ ወራራት እዩ። ኣብ ናይ ሎሚ ዓምዲ ፍረጻዕሪ’ውን፡ ብዛዕባ ለበዳ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ (Red Billed Quelea Quelea) ተርእዮን ዝርገሐን ኣብ ሃገርና፣ ኣገባብ ምርባሕን ዘውርድኦ ጉድኣትን፣ ንምቍጽጻረን ዝካየድ ዳህሳስስን ምንጻግ ጸረ-ኣዕዋፍን ዝምልከት፣ ካብ ክፍሊ ሕርሻዊ ኤክስተንሽን ሓላፊ ኣሃዱ ቍጽጽር ሳገምቲ ባልዓት ኣቶ ቴድሮስ ስዩም ዝሃበና ሓበሬታ ቀሪቡ ኣሎ። እዋን ህላወ መግቢ ስለ ዘውሕሳ ኣዕዋፍ ብጻዕቂ ይረኣያ። ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ንጽል ጋማ ሓደ ምስ ሓንቲ መውስቦ የካይዱ። ንመጀመርያ እዋን ንኽራብሑ ካብ 9-12 ኣዋርሕ ዕድመ የድሊ። ኣብ ዓመት ድማ እንተ ወሓደ ሓደ ግዜ ይራብሑ። ኣብ እዝዩ ምቹእ ኩነታት፣ ክሳዕ ሰለስተ ግዜ ኣብ ዓመት ናይ ምርባሕ ዕድል ከም ዘሎዎም ይፍለጥ። ተባዕታይ ኴላ- ኴላ ንበይኑ ብምዃን ኣብ ውሽጢ 2-3 መዓልቲ ሰፈር የዳሉ። ድሕሪ ሰፈር ምስርሑ እዩ ድማ በታ ኣንስተይቲ ንመውስቦ ዝምረጽ። ካብ ሰብ የብሉ ካብ ጭሩ እዩ ነገሩ። ኣብ ሓደ ናይ ምርባሕ ግዜ፡ ካብ 3-4 ጽዕድው ዝበለ ሰማያዊ ሕብሪ ዘሎዎ እንቋቝሖ ይጸፍያ። ምሕቋፍ እንቋቝሖ ካብ 10-12 መዓልታት ብኽልቲኡ ጾታ ይዕየ። ጨቓዊት ምስ ነቝሑ ንቑሩብ መዓልታት ሓሳኹን ሸዊት ኣእካልን ብምሕዋስ ብወለዶም ይዕንገሉ። ድሕሪ 11- 13 መዓልታት፣ ጨቓዊት ካብ ሰፈረን ብምውጻእ ካብ ሓደ ጨንፈር ገረብ ናብ ካልእ ክነጥራ ይጅምራ። ድሕሪ ሓደ ሰሙን ድማ ጨቓዊት ነብሰን ክኢለን ክበራ ይጅምራ። ጭራኡን ብጫ ሕብሪ ይውንን። መትኮቡ ድማ ቀይሕ ወይ ሮዛ ሕብሪ ይህልዎ። ኣንስተይቲ ኴላ-ኴላ፡ ኣብ ርእሳ ሃሳስን ደሚቕን ሓመዳዊ ሕብሪ ኣለዋ። መንገብገባ፡ ጭራኣን ካልእ ታሕተዋይ ክፍሊ ኣካላታን ደብዛዝ ናብ ሓመዳውን ጻዕዳን ሕብሪ ዝቐረበ እዩ። ኣብ ማእከል ክንቲት ጸሊም ገፊሕ ሓመዳዊ ሕንጻጽ ኣለዋ። መትኮቢኣ ድማ ብጫ ሕብሪ ይውንን። ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ንመጀመርታ እዋን ዝርግሐን ተርእዮን ኴላ-ኴላ፡ ኣብ 1998 ኣብ ንኡስ ዞባ ጎሊጅ እዩ ኣጋጢሙ። ኣብ ዝቐጸለ ዓመታት ማለት 2004፡ 2007፡ 2008፡ 2012 ጻዕቅን ስፍሓትን እቲ ወራር ብምስፋሕ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ተሰነይ፡ ጎሊጅ፡ ሃይኮታን ሻምብቆን ለበዳ ክርአ ጀሚሩ። ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ወቕቲ 2025 ኣብ ንኡስ ዞባ ተሰነይን ሻምብቆን ሓድሽ ወራር ናይዘን ኣዕዋፍ ኣጋጢሙ ይርከብ። ናይ ንኡስ ዞባ ሻምብቆ ውሱን ብምንባሩ ብወፈራ ህዝብን ሰራዊትን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ኣትዩ። ናይ ንኡስ ዞባ ተሰነይ ድማ ዘድሊ ምቅርራባት ተዛዚሙ ኣብ መስርሕ ዳህሳስን ክትትልን ይርከብ። ዑደት ሂወት እዘን ኣዕዋፍ ካብ ምውላድ እንቋቝሖ ይጅምር። መጀምርታ ሰፈር እተን ኣዕዋፍ ኣብ ቆጥቋጥን ኣሻኹን ኣግራብ ይህነጽ። ኣብ ሓደ ገረብ ካብ 30 ክሳዕ 1000 ሰፈር ይበጽሕ። እቲ ኣሃዝ ኣብ ግዝፍን ንውሓት ናይቲ ተኽሊ ይምርኮስ። ምርባሕን ምብዛሕን ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ፣ ኣብ ህላወ ቀረብ እኹል መግቢ ዝተመርኮሰ እዩ። ምቹእ ዝናብ ኣብ ዝረኣየሉ እዋን፡ ድሕሪ 4 ክሳብ 9 ሰሙን ዝናብ ምጅማር ዘሎ ምስጋም ኴላ-ኴላ ሕልኽላኽ ዝመልኦ ኰይኑ ብህላወ መግቢ ኣእካል ዝያዳ ይጽሎ። መግቢ ንምምእራር ካብ ቅናት ምድሪ ናብ ሰሜንን ደቡብን መኣዝን ይበራ። ድሕሪ ዝናብ ሳዕሪ ክጭብጭብ ግድን ስለዝኾነ። ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ጥሜተን ንምዕንጋል ኣሰር-ኣሰር ናይ ዝናብ ኣንፈት ይጓዓዛ። ለበዳ ኣዐዋፍ ኴላ-ኴላ ኣብ ሕርሻዊ እቶት ኣብ ናይ ቋሕ ሰም እዋን ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ብባህሪአን ብተደጋጋሚ ዘርአን ዘራብሓን ግዝኣተን ዘስፍሓን እየን። ኣብ’ቲ ግዝኣት፣ ካብ ውሑዳት ኣሽሓት ክሳብ ሚልዮናት ዝቑጸራ ኴላ- ኴላ ይህልዋ። እተን ኣዕዋፍ ኣብ ሓደ ከባቢ ብተደጋጋሚ ስልቲ ኣነፋፍራ እንናቀያየራ ናይ ምዕግርጋርን ሰርከስ ናይ ምስራሕን ባህሪ ኣሎወን። ደጋዊ ትርኢት እኹል ተባዕታይ ኴላ- ኴላ፡ ጽዕድው ዝበለ ብጫ ኣኽሊል ኣሎዎ። ወተጉን ካልእ ክፍሊ ገጽ ጎረርኡን ጸሊም ሕብሪ ኰይኑ፣ ሕቖኡን መንገብገቡን ሃሳስ ወይ ደሚቕ ሓመዳዊ ሕብሪ እዩ። ኣብ ጥርዚ መንገብገቡን


ምስ ሚኒስትሪ ሕርሻ ብምትሕብባር ዝዳሎ ዓምዲ - ንሕቶን ርእይቶን በዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ተወከሱ ጨ/ህዝባዊ ርክባት፦ ቁ.ስልኪ 182225/08371501- ቁ.ሳ.ፖ 1048 (ለይ-ኣውት- ፋጥማ እስማዒል/ ሶፍያ ፍቓዱ)


ሰፈርረን ብግቡእ ምልላይ፡ ካብ ነበርቲ ሓረስቶትን ጓሶትን ሓብሬታ ምእካብን ኣብ ምቹእ ልሙዕ መዕረፊ ቦታታት ብተደጋጋሚ ፈተሻ ምክያድን የድሊ። ብሰንኪ ስፍሓት ቦታ ወይ ዘይምቹኡነት ቦታ ብኣጋርን መኪናን ዳህሳስ ንምክያድ ኣጸጋሚ ኲነት ምስ ዝኽሰት ድማ ብነፋሪት ምስልሳል ተመራጺ ይኸዉን። ኣዝዩ ከቢድ ዕንወት የኸትላ። ኴላ- ኴላ ናይ በረኻ ሳዕሪ፡ ሩዝ፡ ዳጉሻ፡ መሸላን ብልቱግን ከም ቀንዲ መግበን ይጥቀማሉ። ሓንቲ ንጽል ኴላ-ኴላ ካብ 3-5 ግራም እኽሊ ኣብ ሓደ መዓልቲ ትምገብ። ኣብ መስርሕ ምምጋብ ድማ ልዕሊ’ቲ እትምገቦ ግራም እኽሊ ተርግፍ። ብጠቕላላ፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ ካብ 7-10 ግራም እኽሊ ንሓደጋ ይቃላዕ ወይ ይባኽን። ስለዚ፡ ኣሰታት ሓደ ሚልዮ ዝኣኽላ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ካብ 7-10 ቶን ኣእካል መዓልታዊ ጉድኣት የውርዳ። ለበዳ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ናብ ቆፎ ምእታው ንዝቐረበ ሕርሻዊ እቶት ሃስያ ስለ ዘውርዳ ካብ ካልኦት ሳገምቲ ባልዓት ንኣብነት ኣንበጣ ንላዕሊ ብሓሪስቶት ይፍርሓ። ኣብ እዋን ዳህሳስ ዝሓድራሉ ቦታ ምልላይ ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ምኽንያቱ ዕስለ ኴላ-ኴላ፡ ኣብ እዋን ምርባሕ ምስ ዝህልዋ ካብ ቀንዲ ዝምገባሉ ናይ ሕርሻ ቦታ ክሳብ 11 ኪሎ ሜተር ርሒቐን ስለ ዝቕመጣ እዩ። ኣብ ካልእ እዋን ድማ ክሳብ ኣስታት 30 ኪሎ ሜተር ይዝርግሓ። ስለዚ ነዚ ዝተጠቕሰ ርሕቀት ብፍላይ ብኣጋርን መኪና ፈተሻ ንምግባር በዳሂ ይገብሮ። ኣብዚ ዝግበር ዳህሳስ ሓበሬታ ናይ ስካውት፡ ጓሶት፡ ሓረስቶትን ሰራዊትን ወሳኒ ተራ ይጻወት። ብተወሳኺ ካብ ምርባሕ ወጻኢ ዝርከባ ኣዕዋፍ ዝሓድራሉ ቦታ ወግሐ ጸብሐ ከም ኩነታቱ ናይ ምቅያር ባህሪ ስለ ዘለወን ነቲ ስራሕ ፈተሻ ኣዝዩ ዝተሓላለኽ ይገብሮ። እተን ኣብ ምርባሕ ዝጸንሓ ኣዕዋፍ’ውን እንተኾነ ድሕሪ ጨቃዊተን ምዕኳኸን ቀልጢፈን ክምርቀፋ ይረኣያ። ኣብቲ እዋን መጽናዕቲ ክሰፍሩ ዝግብኦም ሓበሬታ እዞም ዝስዕቡ እዮም፡- ዝተደኮነሉ ቦታ ምፍላጥ፡ ዓሌት ኣዕዋፍ ምጽናዕ፡ ስፍሓት፡ ጻዕቅን ዕድመን ዕስለ ምግንዛብ፡ ዓይነት ዝተዘርአ ኣእካል ምልላይ፡ ክወርድ ዝኽእል ጉድኣት ብዓይነት ምህርትን ስፍሓቱን ምግምጋም። ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ጉድኣት ከየውረዳን ዓቢ ለበዳ ከይተኸስተን ናይ ቅድመ መጠንቀቕታ ሓበሬታ ንዝምልከቶም ኣካላት ክወሃብን ቅድመ ምድላዋት ክካየደን ይግባእ። ኴላ-ኴላ ዶብ ሃገራት ስለ ዘይፈልጣ ብደረጃ ሃገር ክትትል ምክያድ ኣገዳሲ እዩ። ጎረባባቲ ሃገራት ብዛዕባ ኣብ ዶብ ዘንጸላለወ መጥቃዕቲ ኣዕዋፍ ሓብሬታ ክህልወን’ውን ይግባእ። ኣብዚ ዓውዲ ማሕበር ምክልኻል ኣንበጣ ምድረበዳ ምብራቅ ኣፍሪቃ DLCO- EA ዓቢ ተራ ይጻወት። እዚ ዝካየድ ምልውዋጥ ሓበሬታ፡ ምንጪ መራብሒ ቦታታት ንምፍላጥ፡ ዝሳግማሉ ኣቃውማ ንምልላይን ብምዕቡል ኣገባብ ምክልኻል ንምጥቃምን ሓባራዊ ጥቕሚ ክርከብ ይከኣል። ኣብ እዋን ውሱን ለበዳ፡ ሓረሰቶት ብኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ ዝስዕብ ዕንወት ንምንካይ ዝተፈላለዩ ባህላዊ መከላኸሊ ይጥቀሙ እዮም። ንኣብነት፡ ምብራስ ሰፈር ኣዕዋፍ፡ ኣብ እንቋቝሖን ጨቓዊትን ምጉዳል እንተ ዘይኮይኑ፣ ኣብ’ተን እኹላት ኣዕዋፍ ጽልዋ ኣየምጽእን። ኣብ እዋን ሰፊሕ ለበዳ እቲ እንኮ መቆጻጸሪ ኣማራጺ ለበዳ ኣዕዋፍ ኴላ-ኴላ፡ ዝሓድራሉ ቦታ መጽናዕቲ ብምክያድ ብነፋሪት ጸረ-ኣዕዋፍ ምንጻግ እዩ። እተን ኣዕዋፍ ዝሰፍርኦ ቦታ ጽዑቕ፡ ኣሻዂ ኣግራብን ጀቕጀቕ መሬትን ስለዝኾነ ዕውት መስርሕ ቍጽጽር፣ ብነፋሪት ጸረ-ኣዕዋፍ ብምንጻግ እዩ ዝካየድ። ዳህሳስ ብመኪና፡ ኣጋርን ነፋሪትን ክካየድ ይከኣል። ዳህሳስ ብመኪናን ኣጋርን ኣብ ዝካየደሉ ቦታታት፣ ባህላዊ ኣብዚ እዋን ኣብ ንኡሳን ዞባታት ጎልጅ፡ ተሰነይ፡ ሻምብቆን ሃይኮታን ቀጻሊ ክትትልን ዳህሳስን እዘን ኣዕዋፍ ይካየድ ኣሎ። ለበዳ ንምቍጽጻር መሕደሪ ቦታአን ምፍላጥ ስለ ዘገድስ፣ ሓረስቶት ኣብ ምርካብ መሕደሪ ቦታአንን ናብ ጥቓኦም ዘሎ ቤት ጽሕፈት ሕርሻ ምሕባርን ክተሓባበሩ ንላቦ። ሓዳስ ኤርትራ 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.53


ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ምኽሪ ብተሌፎን ካብ ዝጅምር፡ ብዙሓት መንእሰያት ተጠቐምቲ ናይ’ዚ ኣገልግሎት ኮይኖም ኣለዉ። ንኡስ ዓምዲ “ሕቶ ሸባብ” እምበኣር ንገለ ካብ’ቲ ብቑጽሪ ስልኪ 124256 ወይ ብቑ.ሳ.ጶስጣ 1042 ናብ “ሆት ላይን” ዝቐርብ ሕቶታት እያ እትምልስ። ሕቶ ሸባብ ሕቶ ሸባብ ደዋሊ፥ ሄለው፡ ምኽሪ ብተለፎን ድዩ? ኣማኻሪ፥ ጽቡቕ ኣለኻ፡ መን ክብል? ካበይከ ትድውል ኣለኻ? ደዋሊ፥ ኣዝመራ እብሃል፡ ካብ ጾሮና’የ ዝድውል ዘለኹ። ኣማኻሪ፥ ሕራይ ኣዝመራ፡ እንታይ ክሕግዘካ? ደዋሊ፥ ኣነ፡ ሓደ ካብ ዓማዊልኩም ኮይነ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ጕዳያት ተለፎን እናደወልኩ ምኽርኹም እሓትት፡ እሰምዕን አተግብርን’የ። ኣማኻሪ፥ ጽቡቕ ኣዝመራ፡ እሞ ኣብ ኣገልግሎት እንታይ ገምጋም ኣሎካ? ደዋሊ፥ ኣገልግሎትኩም’ሞ እንታይ ክወጽኦ! ንኣይ መወዳድርቲ ዘይብሉ’ዩ። ብቐንዱ ከኣ ብተለፎን ቀጥታ ዝወሃብ ብምዃኑ፡ ዝያዳ ሓጋዚ ይገብሮ። ሓሊፍካ’ውን ንላዕሊ በቲ ናቶም ቀጥታዊ መስመር እናደየብካ ዝህሉ መመሊሱ እናተጨናፈረ ዝኸይድ ሓረግ ወለዶ’ዩ። ስድራቤትን ኣባላታን ነቒሉ፡ ክሳዕ ሕብረተሰብን እንዳን ዝበጽሕ ዝርግሐ ዘለዎ’ዩ። ተፈጥሮ ወይ ትውልዲ ዘንቅሎ ዝምድና’ዩ። ደቂ ሰባት ካበይን ናበይን እናተዋለዱ ከም ዝመጽኡ ዘረድእ ሓረግ ወለዶ ዝሕብር’ዩ። ኣማኻሪ፥ የቐንየልና፡ ነመስግነካ። እሞ ኣዝመራ፡ ዕድመኻ፡ ስራሕካን ምኽንያት መደወሊኻንዶ ምሓበርካኒ? ደዋሊ፥ እዚ ናይ ስጋ ዝምድና ክሳብ ክንደይ ደረጃ ኣሎዎ? ኣማኻሪ፥ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ንዝህሉ ሕግታት ኣብ ግምት ኣእትዩ፡ ክፈላለ ዝኽእል ኮይኑ፡ ኣብ ሃገርና ክሳብ 7 ወለዶ ዝህሉ ዝምድና’ዩ ዝምድና ዝብሃል። ካብ 7 ወለዶ ምስ ዝሓልፍ ግና፡ ዝምድና ተባሂሉ ጽልዋ ኣይህልዎን። ደዋሊ፥ እዚ ባህርያዊ ዝምድና እንብሎ፡ ካበይ’ዩ ዝነቅል? ደዋሊ፥ ኣነ ወዲ 35 ዓመት ኮይነ፡ መምህር’የ። ከም ልምዲ፡ ኣብ ምጅማር ዓመተ ትምህርቲ፡ ብዓቕመይ ኣብ ስርሐይ ዝጽበዩኒ ተመሃሮ፡ ዝተቐረበ ኣርእስቲ ብዝተኻእለ መጠን ብዅሉ መኣዝናት ፍልጠት ንኽርድኡዎ ሓገዝቲ ዝበልኩዎም ምድላዋት እገብር’የ። ዳርጋ ነፍሲወከፍ ዓመት ከኣ እንተወሓደ ክልተ ሰለስተ ግዜ ናባኹም ደዊለ፡ ሓበሬታ እወስድ’የ። ከም ወትሩ እምበኣር፡ ሕጂ ዝምድና ደቂ ሰባት ዝብል ኣርእስቲ ብዝተፈላለዩ ዓውድታት ፍልጠት ብኸመይ ይርአ ገለ ሓበሬታ ንምርካብ ሓሲበ’የ ዝድውል ዘለኹ’ሞ፡ ዝምድና ብዓይኒ ሕጊ እንታይ ማለት ምዃኑ ክትገልጸለይዶ? ኣማኻሪ፥ ዝምድና ደቂ ሰባት ብዓይኒ ሕጊ ካብ ናይ ደም ወይ ትውልዲ ዝነቅል፡ ካብ መውስቦ ወይ መርዓ ዝነቅል፡ ወይ’ውን ካብ ርዕመት ወይ ወዲ ጡብነት ዝነቅል ብማለት ሰለስተ ምንጪ ዝምድናታት ከም ዘለዉ ክንገልጽ ንኽእል? ደዋሊ፥ ኣቈጻጽራ ናይዚ ዝምድና’ዚ ብኸመይ ይብጻሕ? ኣማኻሪ፥ መበገሲ ገንኢ ኮይኑ፡ ኣብ ቀጥታዊ ዝምድና ንታሕቲ ወይ ንላዕሊ መን ንመን ወለዶ እናበልካ ዝቝጸር ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ጎናዊ’ውን ብዙሕ ዝፍለ ኣይኮነን። ብኽልተ መስመር ናይቶም ዝምድናኦም ክቝጸር ዝተደልየ ሰባት፡ መን ንመን ወለዶ እናተባህለ፡ ሸውዓተ ወለዶ ይቝጸር። ደዋሊ፥ እቲ ናይ ደም ወይ ትውልዲ እንታይ ማለት ምዃኑዶ ክትገልጸለይ? ኣማኻሪ፥ ስሙ ከም ዝሕብሮ፡ መን ካብ መን ይውለድ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ ኮይኑ፡ ወሎዶኻ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ እናቘጸርካ እትረኽቦ ሓረግ ወለዶ’ዩ። ቀጥታዊ ተባሂሉ ድማ ዝግለጽ’ዩ። ንጎኒ ዝቝጸር ሓረግ’ውን ኣሎ። ጎናዊ ዝምድና ወለዶ ተባሂሉ ከኣ ይስመ። ደዋሊ፥ እቲ ናይ መውስቦ ዝምድና ዝበልካዮኸ ከመይ እዩ? ደረጃኡኸ ክሳብ ክንደይ እዩ? ኣማኻሪ፥ ዝምድና ብዙሕ መልክዕን መንቀልን ክህልዎ ከም ዝኽእል፡ ንኣኻ መምህር ዝጠፍኣካ ኣይኮነን። ቦታ ዝፈጠሮ ዝምድና፡ ስራሕ ዝፈጠሮ ዝምድና፡ ዕላማ ዝፈጠሮ ዝምድና፡ ኣጋጣሚታት ዝፈጠሮ ዝምድና ክኸውን ይኽእል እዩ። ገለ ካብ መንቀሊ ዝምድና እዚ እንተ ኢልና፡ ካብዚ ተበጊስና፡ ዝምድና ርክባት፡ ምቅርራባትን ጥምረትን ጥርናፈን ሓድነትን ማለት ምዃኑ ይእንፍተልና። ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ይኹኑ ካልኦት ፍጡራት ከኣ ክፍጠር ዝከኣል’ዩ። ካብዞም ዝገለጽኩልካ ዝምድናታት ነየናይ ኢኻ ክትርዳእ ደሊኻ ዘለኻ? ደዋሊ፥ እዚ ቀጥታውን ጎናውን ዝምድና ዝበልካዮ ከመይ ማለት እዩ? ኣማኻሪ፥ ዝምድና ብመውስቦ፡ ስሙ ከም ዘረድኦ፡ ብመርዓ ኣብ መንጎ ተጻመድትን ኣዝማዶምን ዝፍጠር’ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ሰብኣይ ምስ ኣዝማድ ብዓልቲቤቱ፡ ወይ’ውን ሰበይቲ ምስ እንዳ ሰብኣያ ዝህሉ ዝምድና’ዩ። ከነስተውዕለሉ ዘለና ግና፡ ኣብዚ’ውን ቀጥታውን ጎናውን ዝብሃል ዝምድና ምህላዉ’ዩ። እቲ ቀጥታዊ ዝብሃል ከምዚ ዝገለጽክዎ ኮይኑ፡ እቲ ጎናዊ ግና ምስቶም ናይ ስጋ ወይ ደም ጎናዊ ኣዝማድ መጻምድቲ ዝህሉ’ዩ። ብተወሳኺ፡ ድርብ መውስቦኣዊ ዝምድና ዝብሃል’ውን ኣሎ። ድርብ ዝምድና ማለት ድማ፡ ብቕልል ዝበለ መግለጺ፡ ሰብኣይ ምስ መጻምድቲ ኣዝማድ ብዓልቲቤቱ ወይ’ውን ሰበይቲ ምስ መጻምድቲ ኣዝማድ ብዓልቤታ ዝህሉ ዝምድና እዩ። ንደረጃ ዝምልከት ኣማኻሪ፥ ቀጥታዊ ክንብል ከለና፡ ሓንቲ መስመር ዝሓዘት ኮይና፡ ካብ ላዕሊ ኣባሓጎታትን እኖሓጎታትን ንታሕቲ ናብ ውሉዳት እናወረደ ዝኸይድ ዝምድና ወይ’ውን ብኣንጻሩ ካብ ታሕቲ ውሉድ ጀሚርካ ናብ ኣቦኻ፡ ኣባሓጎኻን ትኽ ኢሉ ንላዕሊ ንዝድይብ ዝምድና ዝውክል’ዩ። ወዲ ወይ ጓል መን ኢኻ/ኢኺ ብዝብል ሕቶ ጀሚርካ ከኣ ንላዕሊ ዝቝጸር’ዩ። እቲ ጎናዊ ዝብሃል ከኣ፡ ካብቲ ቀጥታዊ ሓረግ ወለዶ ንየማንን ጸጋምን እናተጨናፈረ ንዝህሉ ቅርበት ዝጥርፍ ኣምር’ዩ። ካባኻ ምስ እንነቅል፡ ብወገን ኣቦን ኣደን ዝመጽኡ ኣዝማድ ዝጥርንፍ’ዩ። ኣኮ ሓወቦ፡ ኣሞ ሓትኖን ካብኦም ዝውለዱ ውሉዳትን፡ ካብኡ ደዋሊ፥ ኣነ ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ዝህሉ ኮይኑ፡ ዘመደይ’ዩ፡ ዘመደይ’ያ እናተባህለ ንዝዝረበሉ ዝምድና’የ ክፈልጥ ደልየ ዘለኹ። ኣማኻሪ፥ መምህር፡ እዚ ዝገለጽካዮ ዝምድና፡ ባህርያዊ ዝምድና ተባሂሉ ዝግለጽ ኮይኑ፡ ካብታ ዝተሓተት ሰባት፡ ዝህልዎ ዝምድና እንታይ ይኸውን ማለት’ዩ? ኣማኻሪ፥ ስጋዊ ይኹን መውስቦኣዊ ዝምድና ተወዓዓልቲ ኣይትንከፍን’ዩ። ኵሉ እንተታት፡ ኣብ ቦታኡ’ዩ ዘሎ። ምናልባሽ፡ ኣብ ምርጫ ምስ ዝእቶ ግና፡ ውዕላዊ ዝምድና እዩ ዝስዕር። ከኣ፡ ናይ መውስቦ ዝምድና፡ ክሳዕ ሰለስተ ወለዶ ኮይኑ፡ ልዕሊ ሰለስተ ወለዶ ግና ኣየገልግልን እዩ። ደዋሊ፥ ካብዚኦም ወጻኢ ዝምድና ዝፍጠረሉኸ ኣሎዶ? ደዋሊ፥ ጽቡቕ፡ እስከ ኣገዳስነት ናይ ዝምድና ብዓይኒ ሕጊ እንታይ እዩ ትብል? ኣማኻሪ፥ ካብዞም ክልተ ዓይነታት ዝምድና፡ ብውዕል ዝፍጠር ዝምድና’ውን ኣሎ። ውዕላዊ ዝምድና፡ ርዕመት ወይ ወዲ ጡብነት ተባሂሉ’ዩ ዝጥቀስ። እዚ ከኣ፡ ብስጋ ወይ ብ ስነ ህይወት ዘይውለደካ ሰብ፡ ልክዕ ከም ናይ ስጋ ወይ ደም ዝምድና ዘትሕዝ’ዩ። ርዕመት፡ ብመሰረት ኣብ ሲቪላዊ ሕግና ሰፊሮም ዘለዉ ድንጋገታት፡ ተፈጺሙ ምስ ዝጸድቕ፡ ውጽኢቱ ናይ ስጋ ዝምድና’ዩ። ልክዕ ከምቲ ፍረ ብርክኻ ዝኾነ ውሉድ ተሓሲቡ ከኣ፡ ኣብ ዝምድናታት ጽልዋ የሕድር። ኣማኻሪ፥ ዝምድና ኣብ ሕጊ፡ ዓናቅጽ ሒዙ ክድንገግ ከሎ፡ ብዘይ ዝኾነ ሳዕቤን ወይ ዕላማ ኣይኮነን። ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ርክባትና ኣድላይነት ስለ ዘለዎ’ዩ። ገለ ካብቲ ኣገዳስነቱ ከኣ፡ ኣብ መርዓን ውርስን’ዩ ጎሊሑ ዝርአ። ኣብ መርዓ ኣብ ውሽጢ’ቲ ደረጃታት ዝምድና ዝፍቀድ ኣይኮነን። ክንዮ’ቲ ደረጃ ዝምድና ምስ ዘይከውን፡ መርዓ ፍሩስ’ዩ ዝኸውን። እዚ ማለት ድማ፡ መርዓ ኣብ ናይ ስጋ ዝምድና ክሳብ 7 ወለዶ ዝፍቀድ ኣይኮነን። ኣብ መውስቦ ድማ ክሳዕ ሰለስተ ወለዶ ዝፍቀድ ኣይኮነን። ሕጋዊ መርዓ ተገይሩ ክብሃል እንተ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ እዚ ክሊ’ዚ ክኸውን ይግባእ። ኣብ ውርሲ ድማ፡ እዚ ይሰርሕ’ዩ። በብደረጃኡ እናተቘጽረ፡ ኣዝማድ ወረስቲ ናይ መዋቲ ብምዃን’ዮም ዝጽውዑ። እቲ ቀዳማይ ደረጃ ውሉድ እንተ ኮይኑ፡ እዚ ምስ ዘይህሉ ድማ፡ ናብ ኣቦ ኣደ እናበለ ንላዕሊ ብምድያብ፡ ነቶም ናይ ቀጥታ ኣዝማድ ክወርሱ ይጽውዕ። ካብቶም ኣብ ነፍሲወከፍ ደረጃ ዘለዉ፡ ናይ ቀጥታ ኣዝማድ ምስ ዘይህልዉ ድማ፡ እቶም ናይ ጎኒ ኣዝማድ ዝብሃሉ፡ ነቲ ናይ ቀጥታ ዘመድ ተኪኦም ብተካእነት ክወርሱ ይጽውዑ። እዚ ኣብቲ ናይ ሕጊ ሳዕቤን ብምትኳር ዝወሃብ መልሲ እዩ እምበር፡ ካልእ ብስነ ሕብረተሰብ ይኹን ስነ ሰብ ክግለጹ ዝኽእሉ ኣገዳስነት ኣይዝንጋዕን’ዩ። ደዋሊ፥ እዛ ውዕላዊ ዝምድና ዝበልካያስ ከመይ’ያ? ኣስፍሕ ኣቢልካ እንተ ትገልጸልና። ኣማኻሪ፥ ውዕላዊ ዝምድና ኣብ መንጎ ረዓምን ተረዓምን ብዝእቶ ውዕል ዝፍጠር ኮይኑ፡ ሓደ ስድራ ካብ ካልእ ስድራቤት ዝውለድ ሰብ፡ ከም ዝኽትምና፡ ናይ ምዕባይ ቍጠባውን ማሕበራውን ጸገም ምስ ዝህሉ፡ ወዘተ ዝኣመሰሉ ምኽንያታት ብምጥቃም፡ ውላዶም ክገብርዎ ከለዉ’ዩ። እቲ ዝምድና ከኣ፡ ልክዕ ከም ናይ ስጋ ዝምድና ኮይኑ፡ ቀጥታውን ጎናውን ተባሂሉ ከኣ ይግለጽ። እቶም ኣዝማድ ተወዓዓልቲ ግና፡ ብፍቓዶም እንተ ዘይኮይኑ፡ ኣዝማድ ንኽኾኑ ኣይግደዱን’ዮም። ደዋሊ፥ ስለምንታይ ድኣ ዘይግደዱ? ኣማኻሪ፥ ከም ዝገለጽክዎ፡ እዚ ዝምድና’ዚ፡ ብውዕል ዝፍጠር’ዩ። ውዕል ከኣ ኣብ መንጎ ክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ተወዓዓልቲ፡ ግዴታ ዝፈጥር’ዩ። ብሓጺሩ፡ ኣብ መንጎ’ቶም ተወዓዓልቲ ዝእቶ ውዕል፡ ንተወዓዓልቲ ጥራይ እዩ ዝቕይድ። ንሳልሳይ ኣካል ኣብቲ ውዕል ንዘይፈረመ ሰብ ከስገድድ ኣይክእልን’ዩ። እዚ ዝምድና ዝፈጥር ውዕል ከኣ ካብ ካልኦት ውዕላት ኣይፍለን’ዩ። ኣዝማድ ተወዓዓልቲ፡ ነቲ ዝምድና ክላበስዎ ነብሶም ከም ዝገለሉ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፡ ምስ ዝእውጁ ጥራይ እዩ። እዚ ኣዋጅ’ዚ ከኣ ካብቲ ውዕል ዝተገብረሉ ዕለት፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ኣብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ከመዝግብዎ ይግባእ። ኣብ ውሽጢ እዚ ዝተገልጸ ግዜ ምስ ዘየመዝግብዎ ግና፡ ብግዜ ገደብ ትሩፍ ይኸውን። ደዋሊ፥ እዚ ሳዕቤን’ዚ ነተን ክልተ ዓይነት ዝምድና ጥራይ ዝተንከፈ ኮይኑ ተሰሚዑኒ፡ እቲ ውዕላዊ ዝምድናኸ ከምዚኦም ድዩ ወይስ ዝተፈልየ ሳቤን ኣሎዎ? ኣማኻሪ፥ ኣብ ሳዕቤን ሰለስተኦም ዓይነታት ዝምድና ተመሳሰልቲ’ዮም። ዝፈላልዮም ዳርጋ የለን። ደዋሊ፥ እሞ፡ ከም ቀደመይ፡ ዝደልዮ ሓበሬታ ረኺበ ኣለኹ። ንኣኻ ኣዝየ’የ ዘመስግነካ። እዚ ክትገልጸለይ ዝጸናሕካ ሓበሬታ ግና፡ ስነ ፍልጠታውን ንሕብረተሰብ ከኣ ጠቓምን ስለ ዝኾነ፡ ከም ወትሩ፡ ኣብ ጋዜጣ እንተ ዝሕተም ዝብል ርእይቶ ኣሎኒ። ብዝተረፈ ግና፡ ደጊመ የቐንየለይ። ደዋሊ፥ እቲ ዘመድ ንኽኸውን ውዕል ርዕመት ዝፈረመ ሰብ፡ ምስቶም ናይ ስጋዊ ዝምድና ዝጸንሖ ኣማኻሪ፥ ገንዘብካ ኣዝመራ። መደብኩም’ዩ፡ ደውሉ፡ ኣብ መስመር ኣለና። 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.53


General Information and other requirements:  Place of Work: AMSC Sites  Type of contract: Indefinite Period  Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 7 days from the day of publication in the Newspaper. Address: Please mail your applications to: Asmara Mining Share Company, P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea Applicants shall be required to send a copy to: Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Asmara Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment Permit Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ራሄል ተኽለማርያም ተፋደ ምባል ተሪፉ፡ ሚካል ተኽለማርያም ተፋደ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ ን26/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ወ/ሮ ምልእተ ገብረእግዚኣብሄር ዓንደሚካኤል፡ ብዓል ቤተይ ኣስፈሃ ተወልደ ንጉሰ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 8 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/11/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ መቐርካ ዮርዳኖስ ተወልደ ተኽላይ፡ ተጸዋዒ መርሃዊ ሓጎስ ፍስሓጼን፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን5/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ኣመልካቲ ተኸስተ ኢያሱ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ሰንበል ጎደና 835-19 ዝርከብ ገዛ ASP00036421 ASD00030839 ስፍሓት መሬት 120ት/ሜ ብዝሒ ክፍሊ ቀንዲ4 ተሓጋገዝቲ 2 ዘጠቓለለ ኣብ ቤት/ጽ ካዳስተር ብቑጽሪ መዝገብ 1ARASM Mo19677 ብሽም ኣውራሲና ነ/ሄር ኢያሱ ገብረማርያም ዝተመዝገበ ገዛ፡ ናብ ወረስቲ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት መአገዲ ወይ ይግባይ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኖታዮ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ይቕረብ።


Asmara Mining Share Company is inviting applicants for the follow ing position; Laboratory Maintenance Technician Number required – (01) Type of contract – Indefinite Major Duties and responsibilities • The laboratory maintenance technician candidate is responsible for the maintenance and repair of laboratory equipment and instruments. TASK DESCRIPTION Expanded TO CORE PERFORMANCE AREAS SHEC • Promote safety, health & environmental awareness and involvement in order to prevent injuries and/or damage • Ensure appropriate action is taken to remove/manage hazards/risks identified in your work areas and activities • Fulfill responsibilities including reporting of incidents via the appropriate pro cesses • Maintain a safe, healthy & environmentally fair and friendly work environment • Ensure all daily technical group toolbox and safety meetings are attended • Ensure any faults or downtime is reported to the area supervisor Planning • Develop and implement a preventive maintenance schedule to minimize equip ment downtime. • Implementation • Perform routine maintenance and repairs on laboratory equipment and instru ments. • Troubleshoot equipment malfunctions and perform repairs as needed. • Collaborate with laboratory staff to identify and address maintenance needs. • Maintain accurate records of maintenance and repairs. • Order and maintain inventory of spare parts and supplies. • Ensure compliance with laboratory safety protocols and procedures. • Provide training and support to laboratory staff on equipment operation and maintenance. • Other duties assigned by the Laboratory Superintendent. • Quality • None • • Reporting • Summary of maintenance tasks performed, including routine checks, repairs, and calibrations. • Updates on equipment condition, including any issues, breakdowns, or sched uled maintenance. • Notification of low stock levels or need for replenishment of critical spare parts or consumables. • Management • None 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ሰገነይቲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን 26/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዮርዳኖስ ነጋሲ ትኩእ፡ ብዓል ቤተይ ተስፉ ግርማይ ተላ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 9 ደቁ ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ኪዳኑ ኣንጎሶም ካሳ፡ ተጸዋዒ ዮውሃንስ ገብረመድህን መብራህቱ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን26/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ሞልቂ ሮቤል ሰመረ ገብረእግዚኣብሄር ምባል ተሪፉ፡ ኣሮን ሰመረ ገብረእግዚኣብሄር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ማይ ምነ ክብራ ክፍላይ ሓጎስ ምባል ተሪፉ፡ ኣዛሚት ክፍላይ ሓጎስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/11/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ፍረወይኒ ተወልደ ወልደማርያም፡ ብዓል-ቤተይ ሃይለ መዓሾ በራኺ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ኣብ ዞባ ማእክል ዞባ 3 ጎደና ዘርኣይ ያቆብ፡ ቁ. ገዛ 11 ብቁ. ምስክር ወረቐት 108826 መወከሲ ቁ 126576 ሎት116 ፓርቸላ A ብስም ዓባይና ነ/ሄሪት ስዕዲ ኣሕመድ እድሪስ ዝተመዝገበ ሊብሬቶ ናይ ገዛ ስለዝጠፈኣና፡ ረኺበዮ ወይ’ውን ብዕዳ ሒዘዮ ዝብል እንተሃልዩ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ብቁ. ቴሌ 07846601/07142808 ደዊሉ ይርከበኒ። እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ዝምልከቶ መተካእታ ክወሃበኒ ክሓትት ምዃነይ እሕብር። ወረስቲ ነ/ሄርት ስዕዲ ኣሕመድ እድሪስ ወኪል ነስረዲን ኣሕመድ Profile: Qualifications and Experience Formal Educa tion, Certifica tions or Equiva lents • Diploma or degree in a relevant field (e.g., electrical or mechanical engineering). Working Experi ence – Nature & Length • At least 3 years of experience in laboratory equipment maintenance. • Experience working in a mining environment • Certification in equipment maintenance or a related field. Technical Skills • Strong knowledge of laboratory equipment and instru ments. • Ability to maintain accurate records and reports. • Familiarity with laboratory safety protocols and proce dures. • Oral and written English/Tigrinya is required • Computer literate (MS office) Behavioral Skills • Strong communication and interpersonal skills • Willingness to work in a fast-paced, dynamic environment • Ability to work independently and as part of a team • Excellent problem-solving and analytical skills. • Self-motivation • Very high sense of urgency • High level of personal integrity • Attention to detail General Information and other requirements:  Place of Work: AMSC Site  Type of contract: Indefinite Period  Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 7 days from the day of publication in the Newspaper.  Address: Please mail your applications to; Asmara Mining Share Company, P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea  Applicants shall be required to send a copy to: Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Asmara  Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment Permit Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea


መጽሓፍ ፊደላተይ፡ ንተመሃሮ ቅድመ ትምህርትን ቀዳማይ ክፍልን እተገልግል ናይ ቋንቋ ትግርኛ መጽሓፍ፡ ኣብ ዕዳጋ ተዘርጊሓትልኩም ኣላ። እዛ ቀዳሞት ፊደላት ትግርኛ (ግእዝ) ዝሓቘፈት መጽሓፍ፡ ንተማሃሮ ስእላዊ መግለጽን ቀለልቲ ኣብነትታት ዘሰነየት ኮይና፡ ተማሃሮ ብዝቐለለ መገዲ ቋንቋ ትግርኛ ክመሃሩ ተገልግል። መጽሓፍ ፊደላተይ፡ ኣብ ካሪክለም ኤርትራ ምርኵስ ብምግባር ዝተዳለወት መምሃሪት መጽሓፍ መምህራንውን ከም መምሃሪ ቋንቋ ክጥቀሙላ ይኽእሉ። ቋንቋ ትግርኛ፡ መፍትሕ ናይ ኵለን ዓይነታት ትምህርቲ ስለዝኾነ፡ ደቅኹም ኣብ ንኡስ ዕድሜኦም ትግርኛ ንኽመልኩ መጽሓፍ ፊደላተይ መጽሓፍ ፊደላተይ ወንንዋ። ደቅኹም፡ ኣብ ቋንቋ ብዘይ ገለ ጸገም ንኽግስግሱ፡ መጽሓፍ ፊደላተይ ምረጹ!! ኣብ ኵለን ኣብያተ መጻሕፍቲ (ስተሽነሪ) ክትረኽብዋ ትኽእሉ። ኣካፋፋሊ ሰቲት ስተሽነሪ ኣዳላዊ መጽሓፍ፡ መም. ያቆብ መርሃዊ (ጃክ) 07190414


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ASMARA MINING SHARE COMPANY Abo Street, No. 178, House No. 16 Gejeret, P.O. Box 10688 Tel. ++291-1-153986 Asmara, Eritrea


General Information and other requirements:  Place of Work: AMSC Sites  Type of contract: Definite Period (2 years)  Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 7 days from the day of publication in the Newspaper.  Address: Please mail your applications to: Asmara Mining Share Company, P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea  Applicants shall be required to send a copy to: Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Asmara  Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment Permit Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ.53 ያቆብ መርሃዊ (ጃክ) ያቆብ መርሃዊ (ጃክ)


ሰመረ፡ ገጹ ኣሲሩ ንሳይሞን ኣብቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበረ መስትያት ረኣዮ። ሳይሞን ነቲ ኣብ መስትያት ዝነበረ ምስሊ ናይ ሰመረ እናጠመተ ፍሽኽ ብምባል፡ ናብቲ ኣብ መንደቕ ኣብ ቅድሚ ሰመረ ዝነበረ ፖስተር ኣመልኪቱ ብኣጻብዕቱ ቝጽሪ ክልተ ንኽቅምቀም ኣመልከተሉ። “ሓቅኻ ንኣኻ መስሓቕ እንድየ ኮይነልካ ዘለኹ። ደሓን እዚ’ውን ክሓልፍ እዩ።” “ሕጂ ሰብ ይመጽእ ኣሎ። ብሓደ ክንሰኣል ኢና፡” ሳይሞን ክስኣሉ ስለ ዝመደበ ሓበሮ። “ንምንታይ ክኸውን?” “እንድዒ እቲ ዝለኣኸኒ ምስ ተቐምቀመ ስኣሎ ኢሉኒ እዩ። ስለዚ፡ ክልቴና ብሓደ ንሰኣል፡” ሰመረ፡ ናብቲ ኣብ ቅድሚኡ ኣብ መንደቕ ዝነበረ ፖስተር ኣንቃዕሪሩ ጠመተ። ኣብ ቍጽሪ ክልተ ዝነበረ ስእሊ ዳርጋ ዝተላጸየ መንእሰይ ረኣየ። ገና ከይተዛረበ እንከሎ፡ “ካልእ ክገብር ከማን ተሳኢለ። ጸገም የለን እንጅነር ዓርከይ ጥራይ ጒዳየይ ይወድኣለይ እምበር ስእልስ ሓንቲ ኣይገብረንን እዩ፡” ሰመረ፡ ክሰኣል ፍቓደኛ ኮነ። “ዓመይ ከመይ እየ ክገብረልካ?” እቲ ቀምቃሚ፡ ነቲ ጨርቂ ነጊፉ ንሰመረ ካብ ክሳዱ ንታሕቲ ሸፈኖ። ሓደ መንእሰይ ኣብ ጥቕኦም በጽሐ። ሳይሞን፡ “ሰላም ዝሓወይ፡ ሓንሳብ እባ ሰኣለና፡” ብትሕትና ሓተተ። ሰመረ፡ ብሕርቃን ምስ ነብሱ እናተቓለሰ፡ “ታይሰን ግበረለይ፡” ህድእ ኢሉ ተዛረበ። “ኣብሽር እዚ ዓርከይ፡” ኢዱ ሰዲዱ ነታ


ሳይሞንን ሰመረን ተሓቛቝፎም ክሰኣሉ ድሉዋት ኮኑ። እቲ መንእሰይ፡ ‘ከምዚ በሉ ከምቲ ኣባ፡’ እናበለ ሓሙሽተ ስእሊ ሰኣለ፣ እተን ክልተ ምሉእ ስእሊ ክኾና ከለዋ፡ እተን ሰለስተ ድማ ካብ መዓንጣ ንላዕሊ ነበራ። ስኢሉ ምስ ወድአ ታብለት ንሳይሞን ኣቐቢሉ መገዱ ቀጸለ። ሳይሞንን ሰመረን ነዚ ዝሰኣሎም ብሓባር ኣመስጊኖም ናብ ገዛውቲ ሳይሞን መረሹ። ኣብ መገዲ ብዛዕባ ኵዕሶ ከዕልሉ ጀመሩ። ክልቲኦም ደገፍቲ ኣርሰናል ስለ ዝኾኑ ንተጻወትቲ ኣርሰናል እናወደሱ፡ ንተጻወትቲ ሊቨርፑል እናነቐፉ፡ ኣብ መንጎ እናተኻትዑ፡ ኣብ ጐደና እምሓጀር በጽሑ። ሳይሞን ቅድሚ ናብ ገዝኡ ምእታዉ፡ “እዚ ከመይ ዝኣመሰለ ጸጒርስ ታይሰን፡” ቀምቃሚ እናተዛረበ ማኪነታ ወልዐ። “ደሓን ዝዓርከይ ስቕ ኢልካ ጥራይ ኣስተኻኽለኒ፡” ኣዝዩ ስለ ዝሓረቐ ብዙሕ ክዛረብ ኣይደለየን። እንተተዛሪቡ ድማ ሕማቕ ከም ዝዛረብ ተረዲእዎ ነበረ። ቀምቃሚ፡ “ሕራይ ዓምና፡” ማኪነታ ኣስተኻኺሉ ብድሕሪት ርእሱ ክቕምቅም ጀመረ። “እሞ እንጅነር ዓርከይ እዛ ወረቐት ናባኻ እያ፡” ካብ ጅብኡ ዕጽውቲ ጶስጣ ኣውጺኡ ኣቐበሎ። ሳይሞን፡ ክምስ በለ። ሰመረ፡ ክምስታ ሳይሞን ኣብ መስትያት ረኣየ፡ ብሕርቃን ገጹ ጸወገ። “እምባእ! እዚ ዓርክኻ ኣይርብርብን ድዩ? ሕጂ’ኸ እንታይ ክብል’ዩ!” ሰመረ ሓረቐ። “ንኡ ምስ ረኸብካዮ ሕተቶ። ሕጂ ናይ መጽናዕቲ ግዜ ስለ ዝኣኸለ ክገድፈካ። እተን ዝተሰኣልናየን ስእሊ ንኡ ከርእዮ እየ። ዓርከይ ዘይሓሰብካዮ ጸጒሪ ርእስኻ ኣቐምቂሙ ኣጸቢቑካ ኣሎ። ከተመስግኖ እዩ ዝግብኣካ፡” ሳይሞን፡ ነቲ ዝተቐምቀመ ርእሲ ሰመረ ርእዩ ክምስ በለ። ቀምቃሚ፡ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ደቓይቕ ጸጒሪ ርእሲ ሰመረ ኣስተኻኺሉ ወድአ። ድሕሪ ምውድኡ ኣብ ክሳድን ኣእዛንን ሰመረ ዝነበረ ጸጒሪ ነጊፉ፡ ኣመስጊኑ ኣፋነዎ። ሰመረ፡ ከይተዛረበ ካብቲ ኮፍ ኢልዎ ዝጸንሐ ተንሲኡ ካብቲ እንዳ ቀምቃማይ ወጸ። “ሓቂ ምዝራብ ብዙሕ ነገር እዩ ኣብ ህይወተይ ጠቒሙኒ ዘሎ። ኣመስግነለይ። ኣብ ህይወተይ ስሩዕ ክኸውን ሓጊዙኒ እዩ። ሳላኡ ኣብ ህይወተይ ዓቢ ለውጢ ገይረ ኣለኹ። ሎሚ ግን እሱር እዩ ኣምሲሉኒ በዚኣስ ኣይተሓጐስኩን። ብዝኾነ ቻው ክመጽእ እየ፡” እናሰሓቐ ተሰናቢትዎ ካብ ሳይሞን ተፈልየ። ሳይሞን፡ ሕሳብ ከፊሉ ናብ ሰመረ ሰዓበ። “እንጅነር ዓርከይ ኣዚኻ ሸኲርካ፡” ሳይሞን፡ ነቲ ሓድሽ ትርኢት ናይ ሰመረ ብምርኣይ ሰሓቐ። “ሓቅኻ። ባዕለይ ብዝገበርክዎ እባ መጻወቲ ቈልዑ ኮይነ። ስሓቕ፡ ኣነ ግን እበኪ ከም ዘለኹ ተረዳእ፡” ብየማናይ ኢዲ ርእሱ ደረዘ። ሰመረ፡ ገለ ዕስራ ሜትሮ ምስ ከደ፡ ኣብ ትሕቲ ሽባኻ ኮይኑ ነታ ዝተቐበላ ደብዳበ ከፊቱ ከንብባ ጀመረ፡ “እንጅነር ዓርከይ ጽቡቕ ኴንካ። ብዙሕ ከኣ ኣይተማርር፣ ከተመስግን እዩ ይግበኣካ። ሳላኡ ሰብ መሲልካ ኣለኻ፡” ሳይሞን፡ ኣብቲ ከባቢ ሰብ ፈተሸ።


ቅድመኦም ኮይኑ መጽሓፍ ከንብብን ምስኦም ብሓባር ከዕልልን ምኽኣሉ፡ ዓቢ ጽልዋ ዘሕድረሎም ብምዃኑ እቲ ተበግሶ ክምጐስ ዝግብኦ እዩ። እቶም ተመሃሮ ድማ


ንባብ፡ ህይወት ሰብ ክልውጥ ዝኽእል ሓይሊ ኣለዎ። ተመሃሮ ኣብ ንኡስ ዕድመኦም ፍቕሪ ንባብ ክሓድሮም ይግባእ። ኣብ መንጎ ዘንብብን ዘየንብብን ተመሃራይ ዘሎ ፍልልይ ዓቢ እዩ። ዘንብብ ተመሃራይ ብዙሕ ፍልጠት ይምእርር። ጽግዕተኛ ናይ መምህሩ’ውን ኣይከውንን። ስለዚ’ዩ ድማ ብቐጻሊ ተመሃራይ ናይ ንባብ ልምዲ ከጥሪ ኣለዎ ዝበሃል። ብ23 ጥቅምቲ፡ ኣብ ኣስመራ ኣብ እትርከብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ተኽሊ፡ ንኦሎምፒካዊ ተቐዳዳማይ ዕዉት ቀጠልያ ማልያ ቢንያም ግርማይ ብምዕዳም ናይ ንባብ መደብ ተኻይዱ። ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ ቢንያም ግርማይ ንሓደ ሰዓት ዝኸውን ምስ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ተኽሊ ናይ ንባብን ናይ ሕቶን መልስን መደብ ኣካይዱ። ነቲ መሳጢ መደብ ብሕጒስ መንፈስ’ዮም ተኻፊሎሞ። ቢንያም፡ “ንባብ ኣብ ህይወትኩም ኣማእዛኒ ስለዝኾነ ክተንብቡን ኣብ ትምህርትኹም ኣበርቲዕኩም ክትሰርሑን ኣለኩም፡” ብምባል ንተመሃሮ ምኽሩ ለጊሱ። ተመሃሮ እቲ ብዕዉት ስፖርተኛ ዝፈልጥዎ ቢንያም ግርማይ፡ ኣብ ቢንያም ግርማይ ዝወሰዶ ኣብነታዊ ስራሕ እናድነቕና ካልኦት ዕዉታት’ውን ኣብ ከምዚ ዓይነት ንተመሃሮ ኣብነት ዝኸውን ተመክሮ እጃሞም ከበርክቱ ንላቦ። ንቤት ትምህርቲ ተኽሊ፡ ከምኡ’ውን ንኣካየድቲ ክለብ ንባብ መምህር ራሄል ኣስገዶምን ዶክተር ሰላም ኪዳነን ስለ’ቲ ዝገብርዎ ዘለዉ ዕዮ ምስጋና ይግብኦም። ሓዳስ ኤርትራ 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.53


ኣብ ዝተፈላለዩ ሕብረተሰባት፡ ዝዓበየ ውጽኢት መውስቦ ወይ መርዓ ውላድ ምርካብ እዩ። መጻምድቲ፡ ከከም’ቲ ዝውጥንዎ መደብ፡ ድሕሪ ዝተወሰነ ወይ ዝተናውሐ ግዜ ክወልዱ ይኽእሉ። ኣብ ከም ሕብረተሰብና ዝኣመሰለ፡ ኣብ መንጎ ብመውስቦ ዝምስረት ዝምድናታት ዝተኣሳሰረን ጥቡቕ ባህርያት ዘለዎን ድማ፡ ሕቶ ወሊድ ብወገን ናይ ክልተኦም ተጻመድቲ ከም ቀንዲን ኣገዳስን ኣምር ዝለዓል እዩ። ብልምዲ፡ ሕብረተሰብ ኣብ ዘይወሊድነት ወይ ጸገማት ፍርያምነት ብሓፈሻ ዘለዎ ኣረኣእያ፡ ብባህላዊ እምነታት፡ ማሕበራዊን ጥዕናዊን መዳይ ዝተጸልወን እዩ። ዘይወሊድነት፡ ንደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዝጸሉ ሕክምናዊ ኩነታት ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ብዙሓት ሕብረተሰባት ግን እቲ ማሕበራዊ ጾርን ተጽዕኖን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ይወድቕ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ከቢድ ስነ- ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ሳዕቤናት የስዕብ። ክንዮ ባህላውን ማሕበራውን እምነታት ዝኸይድ፡ ሓደ ካብ’ቶም ግቡእ ሞያዊ ሓገዝ ዝደልዩ ጉዳያት እዩ። ብኣርባዕተ መዳያት ይግለጽ። እቲ ቀዳማይ፡ መጻምድቲ ብስሩዕን ብዘይ መከላኸሊ ጥንስን ርክብ ዝገብሩ ክንሶም እታ ጓል ኣንስተይቲ ግን ጥንሲ ክትሕዝ ምስ ዘይትኽእል እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ፡ ኣቐዲሞም ዝወለዱ መጻምድቲ ኮይኖም፡ ድሕሪኡ ግን ዋላ እኳ ስሩዕ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ እንተኾኑ፡ እታ ጓል ኣንስተይቲ ግን ድቂ ክትሕዝ ዘይክኣለት እዩ። ብሳልሳይ ደረጃ ድማ፡ ብኽነት ጥንሲ ተባሂሉ ዝግለጽ ኮይኑ፡ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ጥንሲ ክትሕዝ እኳ እንተ ከኣለት፡ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ጥዕናዊ ጸጋማት ግን ሂወት ዘለዎ ዕሸል ክትወልድ ምስ ዘይትኽእል እዩ። ራብዓይ ከኣ፡ ክልተ መጻምድቲ ብሰንኪ ሓደኦም ወይ’ውን ክልተኦም ዘለዎም ትሑት ደረጃ ፍርያምነት፡ እታ ጓል ኣንስተይቲ ፈጺማ ጥንሲ ክትሕዝ ምስ ዘይትኽእል እዩ። እዚ ብዙሕ ጠንቅታት እኳ እንተለዎ፡ ገለ ካብቲ ብብዝሒ ዝርአ ጠንቅታት ምርኣይ ግን ይከኣል። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ክልተ መጻምድቲ ብዘይመከላኸሊ ጥንሲ ብስሩዕ ጾታዊ ርክብ ምስ ዝገብሩ፡ እታ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ጥንሲ ናይ ምሓዝ ተኽእሎ ኣለዋ። 10% ግን ዋላ እኳ ኣብ ስሩዕ ርክብ እንተሃለዉ፡ ምድንጓይ ወሊድ ከጋጥሞም ይኽእል እዩ። ውላድ ወይ ጥንሲ ደንጉዩዎም ማለት ግን፡ ጠቕላላ ክወልዱ ኣይክእሉን እዮም ማለት ኣይኮነን። ምሉእ ሕክምናዊ ሓገዝ ድሕሪ ምርካብ፡ ደረጃ ናይቲ ጸገም ምፍላጥን ምፍዋስን ይከኣል። እዚ ጸገም መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ንነብረሉ ሕብረተሰብን ስድራቤትን ምትእስሳር ስለ ዘለዎ፡ ብስቱር ክተሓዝ ይድለ እሞ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ሕክምናዊ ሓገዝ ካብ ምርካብ ክዓግት ይኽእል እዩ። እዚ ግን እኹል መረዳእታን ኣብ ግዚኡ ግቡእ ሞያዊ ሓገዝን ዘድልዮ እዩ። ኣብ ብዙሕ ባህልታት፡ መንነትን ዋጋን ጓል ኣንስተይቲ ምስ ናይ ምውላድ ዓቕማ ብቐረባ ክተኣሳሰር’ውን ንዕዘብ ኢና። ጓል ኣንስተይቲ ዘለዋ ኣኽብሮትን ማሕበራዊ ደረጃን፡ ምስቲ ከም ኣደ ዘለዋ ተራ ተኣሳሲሩ ይቐርብ እዩ። መጻምድቲ ክወልዱ ኣብ ዘይክእሉሉ እዋን ድማ ሕክምናዊ ጠንቂ ብዘየገድስ፡ ብዙሕ ግዜ እታ ጓል ኣንስተይቲ ተወቃሲት ትኸውን። ናይ ወሊድ ጸገም፡ ኣብ ምቕጻል ሓረግ ወለዶታት ከም ዓቢ ሓደጋ ስለ ዝውሰድ ድማ፡ ካብ ሕብረተሰብን ስድራቤትን ናይ ምግላልን ተነጽሎን ባህርያት ከስዕብ ይኽእል። ብዙሕ ግዜ’ውን ከም ቀንዲ ጠንቂ ፍትሕ፡ ዘቤታዊ ጎነጽ፡ ዘይርጉእ ሓዳር፡ ወዘተ. ይኸውን። ሓደ ካብ’ቶም ቀንዲ ጠንቅታት ዘይፍርያምነት ምድፋእ ናይ ዕድመ እዩ። ዕድመ ጓል ኣንስተይቲ ንፍርያምነታ ካብ ዝጸሉ እቲ ዝዓበየ ረቛሒ ኮይኑ፡ ጓል ኣንስተይቲ ውሱን ቁጽሪ እንቋቑሖ ሒዛ ስለ እትውለድ፡ ምስ ዕድመ፡ ማለት ካብ መፋርቕ ክሳብ መወዳእታ 30ታት፡ ብዝሕን ዓይነትን ናይ’ቶም ክፈርዩ ዝኽእሉ እንቋቑሖኣ ክጎድል ይኽእል። ኣብ ምድንጓይ ወሊድ ድማ ሓደ ካብቲ ተጠቃሲ ጠንቅታት ክኸውን ይኽእል። ጸገማት ዘይወሊድነት ወይ ምድንጓይ ጥንሲ ብወገን ክልተኦም ተጻመድቲ ከጋጥም ዝኽእል ተርእዮ እዩ። ሓደ ሲሶ ካብ ጠንቅታት ዘይወሊድነት፡ ብሰንኪ ኣብ ስርዓተ መፍረ ጓል ኣንስተይቲ ዘሎ ጸገማት ክኸውን ከሎ፡ ሓደ ሲሶ ድማ ብሰንኪ እቲ ወዲ ተባዕታይ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዝተረፈ ሓደ ሲሶ ድማ ብሰንኪ ኣብ ክልተኦም ተጻመድቲ ዘሎ፡ ጠንቁ ዘይፍለጥ ጸገማት ናይ ምዃን ተኽእሎ ኣሎ። ስለዚ፡ ዘይወሊድነት ይኹን ምድንጓይ ጥንሲ፡ ናይ ጓል ኣንስተይቲ ጸገም ጥራይ ዘይኮነ ሓባራዊ ጸገም ምዃኑ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ሕብረተሰብ ኣብ ጉዳይ ዘይወሊድነት ዘለዎ ኣረኣእያ ምስ ባህላዊ እምነታት’ውን ዝተሓዋወሰ እዩ። እዚ ግቡእ ሕክምናዊ ክንክን ንምርካብ ከደናጉዮ ወይ ጠቕሊሉ ክኽልክሎ ይኽእል። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ገለ ደቂ ኣንስትዮ፡ ካብ ባህላውያን ፈወስቲ ወይ መንፈሳዊ ስርዓታት ሓገዝ ከም ዝደልያ ክገብር ይኽእል። እዚ ከኣ ብዙሕ ወጻኢታት ዝሓትትን ዘይውጽኢታዊ ክኸውንን ይኽእል። ምድንጓይ ወሊድ ወይ ጸገማት ፍርያምነት እምበኣር፡ ካልእ ከም ጠንቂ ዝርአ፡ ጸገማት ምውጻእ እንቋቑሖ ኮይኑ፣ እዚ ማለት ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብስሩዕ ወይ ፈጺማ እንቋቑሖ ምስ ዘይተውጽእ ዘጋጥም ተርእዮ እዩ። እዚ ብፖሊሲስቲክ ኦቫሪ ሲንድሮም ዝፍለጥ ጥዕናዊ ኩነታት ኮይኑ፡ እቲ ዝበዝሐ ምስ ምውጻእ እንቋቑሖ ዝተኣሳሰር ጠንቂ ዘይወሊድነት’ዩ። ዘይስሩዕን ከቢድ ቃንዛ ዘለዎን ወርሓዊ ጽግያት ብምስዓብ፡ እንቋቑሖ ጓል ኣንስተይቲ ብግቡእ ንኸይጸፊ ክዓግት ዝኽእል ናይ ሆርሞን ጸገም እዩ። ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ዘውጸኦ መግለጺታት፡ ዘይወሊድነት ካልእ ጠንቂ፡ ዘይምዕሩይነት ናይ ኣብ ኣካላትና ዘለዉ ሆርሞናት እዩ። ከም ታይሮይድ፡ ልዑል መጠን ሆርሞን ፕሮላክቲንን ካልእ ሆርሞናዊ ጸገማትን፡ ንዑደት ወርሓዊ ጽግያት ክዘርግዎን ንምውጻእ እንቋቑሖ ድማ ክዓግትዎን ይኽእሉ። ኣብ ኣካላት መፍረ ጓል ኣንስተይቲ ዘጋጥም፡ ንምድንጓይ ወሊድ ጠንቂ ክኸውን ዝኽእል ካልእ ጸገም’ውን ኩነታት ሻምብቆ ማህጸን እዩ። ዝተዓጽወ ወይ በሰላ ዘለዎ ሻምብቆ ማህጸን፡ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ናብ እንቋቑሖ ከይበጽሕ ወይ ድማ ዝፈረየ እንቋቑሖ ናብ ማህጸን ከይበጽሕ ክኽልክሎ ይኽእል። ብምኻድ ግቡእ ሞያዊ ሓገዝ ክረኽቡን ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ጸገም ድማ ክፈልጡን ኣለዎም። እቲ ጸገም ኣብ መኖም ከም ዘሎ ድሕሪ ምልላይ ድማ፡ ክፍወስ ዝኽእል ጸገማት ፍርያምነት ግቡእ ሕክምናዊ መርመራታት ክግበረሉ፡ ክፍወስ ምስ ዘይክእል ድማ ጥዑይ ኩነተ ኣእምሮ ክህልዎም ዘኽእል ሞያዊ ሓገዝ ክረኽቡ ይግባእ። ካልእ ብብዝሒ ካብ ዝርኣዩ ጠንቅታት ድማ፡ ዘይንቡር ማህጸን እዩ። ንቡር ዘይኮነ ዕብየት ማህጸን፡ ንሻምብቆ ማህጸን ክዓግት ወይ ድማ ዝወረደ እንቋቑሖ ኣብ መንደቕ ማህጸን ናይ ምትካል ተኽእሎኡ ክሰናኸል ይኽእል። ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት፡ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ካብ እትውለድ ኣትሒዛ ዘይንቡር ቅርጺ ዘለዎ ማህጸን ክህልዋ ይኽእል እዩ። ክትወልድ ኣብ ዝደለየትሉ እዋን ድማ ሓደ ካብቲ ጠንቂ ዘይወሊድነት ክኸውን ይኽእል። ብተወሳኺ፡ ምድንጓይ ወሊድን ዘይወሊድነትን ናይ ሓባር እምበር ናይ ደቂ ኣንስትዮ ብድሆ ጥራይ ከምዘይኮነ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ፡ ነዚ ጸገም ንምብዳህ መጻምድቲ ናይ ሓባር መረዳእታ ክፈጥሩን ጸገማቶም ብሓንሳብ ናይ ምብዳህ መንፈስ ከማዕብሉን ኣለዎም። ጸገማት ፍርያምነት ብዓለም ደረጃ ንብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ዝጸሉ ሕክምናዊ ኩነታት ኮይኑ፡ ጽልዋኡ ግን ክንዮ ኣካላዊ ሳዕቤናት ዝኸይድ እዩ። ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብቲ ጥንሲ ንምሓዝ ዝገብራኦ ጻዕሪን ጉዕዞን፡ ተስፋ ናይ ምቑራጽን ምጭናቕን ባህርያት ከርእያ ይኽእላ እየን። እዚ ግን ነቲ ኩነታት ዘብእስ እምበር ዘቃልል ወይ ፍታሕ ዘምጽእ ኣይኮነን። ንፍርያምነት ብኣሉታ ዝጸልዉ ቅዲ ኣነባብራን ኣከባብያዊ ረቛሒታትን እውን፡ ካልእ ካብ ጠንቅታት ዘይወሊድነት እዮም። ምትካኽ ሽጋራን ኣልኮላዊ መስተን ከኣ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል። ምትካኽ ሽጋራ ንስርዓተ መፍረ እንቋቑሖ ብኣሉታ ክጸልዎን ከጉድሎን ይኽእል። ካብ መጠን ንላዕሊ ኣልኮላዊ መስተ ምውሳድ ድማ፡ ንሚዛን ሆርሞናት ክዘርግን ዘይስሩዕ ወርሓዊ ጽግያት ከስዕብን ይኽእል። ጸቕጢ ወይ ምሒር ጭንቀት’ውን፡ ዋላ እኳ ቀጥታዊ ምትእስሳሩ ኣካታዒ እንተኾነ፡ ንምውጻእ እንቋቑሖ ዝዕንቅፍ ለውጢ ሆርሞናት ከስዕብ ከም ዝኽእል ይፍለጥ። ውጽኢት ጉዕዞ ፍርያምነት ክትቆጻጸሮ ዝከኣል እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ንሱ ዝፈጥሮ ስምዒታዊ ብድሆታት ግን ብግቡእ ምምሕዳሩን ምቁጽጻሩን ዝከኣል እዩ። ስለዚ፡ መጻምድቲ ጸገማቶም ብምቕባል ርጉእ ሂወት ኣብ ምምራሕ ክሰርሑ ኣገዳሲ እዩ። ውጽኢት ናይቲ እንገብሮ ሕክምናዊ ወይ ሞያዊ ሓገዝ’ውን፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ተግባራዊ ዘይክኸውን ስለ ዝኽእል፡ ዓቕሊ ዝሓትት መስርሕ ምዃኑ ምግንዛብ ኣድላዪ እዩ። ድሕሪ ዝግበር ሕክምናዊ መርመራታት፡ ጥንሲ ምሓዝ ወይ ምውላድ ጠቕሊሉ ዝከኣል ከም ዘይኮነ ምስ እንሕበር’ውን፡ እቲ ጸገም ናይ ሓባር ምዃኑ ብምእማን፡ ብቐንዱ’ውን ደሊና እነምጽኦ ጸገማት ከም ዘይኮነ ብምርዳእ ሂወትና ክንመርሕ የድሊ። መጻምድቲ ድማ፡ ሓደ ንሓደ ብዘይምውቕቓስ፡ ሓድሕድ ተኸባቢሮምን ተቐባቢሎምን ክነብሩ ዘኽእሎም ስነ ኣእምሮኣዊ ድሉውነት የድልዮም። ሕቶ ወሊድ ብቐንዱ ንመጻምድቲ ብቐጥታ ዝጸሉ ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣብ መንጎኦም ዝፍጠር ውህደትን ቅኑዕ መረዳእታን ነቲ ጸገም ኣብ ምግጣሙ ዓቢ ተራ ስለ ዘለዎ፡ ኣብዚ መዳይ መረዳእታና ከነስፍሕ ኣዝዩ ሓጋዚ እዩ። ኣብ ደቂ ተባዕትዮ’ውን ብተመሳሳሊ፡ ናብ ብርቱዕ ጸርጊ (radiation) ምቅላዕ ኣብ ፍርያምነት ኣሉታዊ ሳዕቤን ካብ ዘለዎም ጠንቅታት እዩ። ብሰንኪ ናይ ስራሕ ኩነታት፡ ናብ ብዝሒ ጨረርታ ምቅላዕ፡ ንደረጃ ፍርያምነት ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ብኣሉታ ዝጸሉን ኣብ ምድንጓይ ወሊድ ድማ ሓደ ጠንቅን እዩ። ብርቱዕ ረስኒ’ውን ካልእ ጠንቂ ምድንጓይ ወሊድ እዩ። ሓደ ወዲ ተባዕታይ ንብዙሕ ግዜ ናብ ልዑል ዋዒ ዘለዎ ቦታ ዝተቓልዐ ምስ ዝኸውን፡ ንግዚኡ ፍረ ነፍሱ ግቡእ ዋህዮታት ዘርኢ ተባዕታይ ከም ዘይሰርሕ ስለ ዝገብሮ፡ ፍርያምነት ክንኪ ይኽእል። ውላድ ዝደንጎዮም መጻምድቲ እምበኣር፡ ክልተኦም ናብ ሕክምና ሓዳስ ኤርትራ 1 ሕዳር 2025 - ገጽ 11 መበል 35 ዓመት ቁ.53


ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትለቲክስ ምስ ሚኒስትሪ ሕርሻ ብምትሕብባር፡ ንስርዓተ ኣመጋግባን ዓይነታት መኣዛዊ መግብታትን ዝትንትን ኣስተምህሮ፡ ብክኢላ መኣዛዊ መግብታት ኣቶ ሕሩይ በረኸት ካብ ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ንኣትለታትን ኣሰልጠንትን ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ ኮሚተ ኦሎምፒክ ኤርትራ ኣስተምህሮ ሂቡ። እቲ ኣስተምህሮ ኣብ ምልላይ ዓይነታት መኣዛዊ መግቢ ንኣትለታት ዘለዎም ዝተፈላለየ ጥቕሚታት፡ ሓደ ኣትለት ቅድምን ድሕርን ውድድራትን ኣብ ግዜ ጽዑቕ ልምምድን ክወስዶ ዘለዎ መኣዛታትን፡ ከምኡ’ውን ሓፈሻዊ ዕሙቕ ዝበለ ሓቅታት ኣመጋግባን ኣተኩሮ ዝገበረ ነይሩ። ሰሙን ብዛዕባ ጸረ-ወሃብቲ ሓይሊ መድሃኒታት ዝተዋህበ ኣስተምህሮ ኮይኑ፡ ኣትለታት ካብዚ ግጉይ መንገዲ ብምርሓቕ ኣብ ብቕዓትን ቀጻልነትን ውሑስ ናይ ስፖርት ኩሉንትናዊ ጉዕዞ ሂወቶም ዓወት ንምምዝጋብ ዝዓለመ’ዩ


ኣሰልጠንቲ፡ ኣትለታቶም ኣብ ዝህልዎም ኣመጋግባ ብስነ-ፍልጠት ዝተደገፈ፡ ነቲ ዘለዉዎ ዓይነታት ልምምድን ውድድርን ንምድላው ኣዝዩ ጠቓሚ ኣስተምህሮ ምዃኑ እዚ ከም መቐጸልታ ናይቲ ዝሓለፈ


ኣርጀንቲናዊ ኣጥቃዓይ ክለብ ቸልሲ ኣሌሃንድሮ ጋሪናቾ ኣብ ንእስነቱ ዝጸንከረ ኩነት የሕልፍ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ክራማት ካብ ማን.ዩናይትድ ናብ ቸልሲ ድሕሪ ምግዓዙ፡ ዝበለጸ ቅዲ ኣጸዋውታኡ ዳግማይ ከመስክር ተተስፍዩ እዩ ነዛ ዓመተ ጸወታ ፈሊምዋ። ይኹን እምበር ኣብተን ፈላሞት ኣዋርሕ፡ ኩነታት ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ኮይኑ። ብዝሒ ነቐፌታታት ኣብ እንግሊዝን ኣርጀንቲናን ኣብ ልዕሊ ጋሪናቾ እናበርከተ ይመጽእ ኣሎ። ድማ፡ ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ። ክምለስ ሰብ ክሕግዞ ኣለዎ። ከምቲ ኣብ ፈለማ እዋን ዝነበረ ትሕትና ዝነበሮ ቈልዓ እንተኾይኑ፡ ክብሩ ዝምንጥሎ የለን። ምኽንያቱ ኣብ ሜዳ ፍሉይ ሰብ እዩ። ኣተሓሳስባኡ እንተዘይቀይሩ ግና፡ ካብ ዋንጫ ዓለም 2026’ውን ክተርፍ ተኽእሎ ኣሎ” ኢሉ። ጋሪናቾ፡ ነቲ ቸልሲ ዘውጸኣትሉ 40 ሚልዮን ፓውንድ ዝምጥን ብቕዓት ከንጸባርቕ ኣይተራእየን። ዝበኣሰ ድማ፡ ካብ ሜዳ ወጻኢ ዘለዎ ምንቅስቓስን ርድኢትን ልዕልና ዝዓብለሎ ምዃኑ’ዩ። እዚ ናይ መኣዝን ኣጥቃዓይ፡ ኣብ ማን.ዩናይትድ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ምስ ብሩኖ ፈርናንደዝ፡ ካሰሚሮን ሃሪ ማጓየርን ዝኣመሰሉ ብጾቱ ተጋጭዩ ነይሩ። ኣብታ ጋንታ ውፉይ ብዘይምዃኑን፡ ብነብሰ-ልዕልና ዝምራሕ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ብምዃኑን’ዮም ንሳቶም ዝነቕፍዎ። ብዘይካ’ዚ ኣብ መቐየሪ ክዳን ብዝፈጥሮ እምባጋሮ፡ ኣሰልጣኒኡ ሩበን ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ኣርጀንቲና ሊዮነል ስካሎኒ ካብ ሕዳር 2024 ጀሚሩ ዛጊት ኣይጸወዖን። ኣሰልጣኒ ቸልሲ ዝነበረ ሮበርቶ ዲ ማቴዮ’ውን ትዕግስቲ ክገብር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ፥ “ዓቢ ዓቕሚ ኣለዎ፡ እንተኾነ ብቕልጡፍ ክመሃር ኣለዎ። ንዕብየቱ ትሕግዝ ዓባይ ክለብ’ያ ወኒናቶ ዘላ፡ ነዚ ክጥቀመሉ ይግባእ።” ኢሉ። ጋሪናቾ ናብ ቸልሲ ካብ ዝመጽእ ንደሓር ኣብ ሸውዓተ ጸወታታት 331 ደቓይቕ ጥራይ’ዩ ተጻዊቱ። ብሳንደርላንድ ኣብ ዝተሰዓሩሉ ግጥም ኣሞሪም ካብታ ክፍሊ ክቕይሮ ተገዲዱ’ዩ። ቴክኒካዊ ዓቕሚ ጋሪናቾ ዘጠራጥር ኣይኮነን። እንተኾነ፡ ብሰንኪ ውልቃዊ ምርጫታትን ክውገድ ዝኽእል ጌጋታትን ሞያኡ ዝተዓንቀፈ ይመስል። ንወሳኒ ግጥም ፕሪመር ሊግ ኣንጻር ቶተንሃም ትዳሎ ዘላ ብኤንዞ ማሬስካ እትምራሕ ቸልሲ፡ እዚ ወዲ 21 ዓመት ተጻዋታይ ዳግም ተሓዲሱ፡ ቦታ ክትረኽበሉ ተኽእሎ ኣሎ። ኣርጀንቲናዊ ተዓዋቲ ዋንጫ ዓለም 1986 ኦስካር ሩገሪ ብዛዕባ ኩነታት ናይ’ዚ ተጻዋታይ ምስ ተሓተተ፡ “ብዘይትሕትና፡ ተውህቦ ጥራይ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን። ካብ ዝኾነ ሰብ ኣይበልጽን’ዩ። ዝበለጽኩ ተጻዋታይ’የ ከይበለ ድማ ይስራሕ። ናብ ውኖኡ


ስድራቤት ፎደን፡ ናብ ናይ ሕጊ ትካልን ጉጅለ ክኢላታት ሕግን ብምቕራብ፡ ነቲ ብኽፋእ ዝተሃንደሰ ናይ ሓሶት ትሕዝቶ ካብ ኩሉ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክእለን፡ ብቀንዱ ድማ ንሰለስተ ህጻናት ደቆም ንምክልኻልን ንምውጋድ እዚ ጉዳይ ህዝባዊ መግለጺ ክወጽእን ጠሊቦም ኣለዉ። መሲሉ ብምቕራቡ፡ ብዙሓት ሰዓብቱ ክኣምኑ ምኽንያት ኮይኑ’ዩ። ኣከፋፋሊ ማን.ሲቲ ፊል ፎደን ምስ ስድራኡ፡ ግዳይ ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ (ኣርተፊሻል ኢንተሊጀንስ) ዝተፈነወ ናይ ሓሶት ዜና ኮይኑ። ቴክኖሎጂ ኣብ ካልኢታት ዘእምን ሓሶት ክፈጥር ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ በጺሑሉ ዘሎ ዘመን፡ ኣብ መንጎ ሓቅን ልቢ-ወለድን ዘሎ ፍልልይ ከተለልዮ ኣጸጋሚ እናኾነ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ። ስዒቡ ዝመጽእ ዲጂታላዊ መጥቃዕቲ ድማ፡ ንዝኾነ ሰብ ዒላማ ክገብር ይኽእል’ዩ። እቲ ብሰብ-ሰርሖ ብልሒ ዝተፈነወ ዜና፡ ሞትን ሕማምን ደቂ ፎደን ዘርድእ እዩ። እቲ ከም ተራ ወረ ኮይኑ ኣብ ገጻት ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተፈነወ ዜና፡ ንፊል ፎደንን ብዓልቲ ቤቱን ብኡ ንብኡ እዩ ኣብ ጭንቀት ሸሚምዎም። እቲ ሰብ-ሰርሖ ብልሒ፡ ሓያሎ መሳርሒታት ብምጥቃም፡ ሓደ ካብ ደቂ ፎደን ከም ዝሞተ፡ እቲ ሓደ ድማ ብሕማም መንሽሮ ይሳቐ ከምዘሎ ዝገልጽ ናይ ሓሶት ዜና እዩ ፈንዩ። ስዒቡ ድማ፡ ፎደን ምስ ብዓልቲቤቱ እናበኸዩ ዘርእዩ ብሰብሰርሖ ብልሒ ዝተሰርሑ ምስልታትን ጽሑፋትን፡ ኣብ ከም ፌይስቡክን ትዊተርን ዝኣመሰሉ መራኸቢታት ተፈንዮም። እቲ ናይ ሓሶት ዜና፡ ክዉንነታዊ ኣትለቲክስ ንዝገብሮ ዘሎ ጻዕርታት ኣመስጊኖም። ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትለቲክስ ኤርትራ ኣብ ምንቃሕ ኣትለታትን ኣሰልጠንቲን ዓቲቡ ሒዝዎ ዘሎ ገስጋስ ብተሳትፎ ኣትለታትን ኣሰልጠንቲን ተደጊፉ ምህላዉን ዕዉት ተበግሶ ኮይኑ ከም ዘሎን፡ ኣብ ቀጻሊ ድማ ብዝተፈላልየ ብቕዓትን ትምህርትን ዘለዎም ኣብ ዝተፈላለዩ ኣካላት መንግስቲ ዝነጥፉ ሞያውያን ተመሳሳሊ ኣስተምህሮ ከምዘካይድ፡ ህዝባዊ ርክባት ሃ/ፈ/ኣ/ኤ ሓቢሩ። ድሕሪ ብምግላጽ፡ ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትለቲክስ ኤርትራ ኣብ ኣፍልጦ


ተሰሊፉ ተጻዊቱ’ዩ። ሩኒ ኣብት ዘካየዶ መደብ፡ ምስ መን ክጻወት ከምዝፈቱዎ ምስ ተሓተተ፡ “ካርሎስ ቴቨዝ፡ ምስ ካርሎስ ምጽዋት ብጣዕሚ ደስ’ዩ ዝብለኒ። ምስ ኩሎም ምጽዋት ደስ ይብለኒ ነይሩ፡ ምሳና ክፍርም ከሎ፡ ክልተ ሓደ ስለዝኮና ብሓደ ክንጻወት ኣይንኽእልን ኢና ይብል ነይረ። ሓይልን ጎነጽን ዝዓብለሎ ጸወታ ኢና ንጻወት ነይርና፡ ውህደት ነይርና’ዩ። ሓደ ካባና ቁጽሪ ትሽዓተ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ቁጽሪ 10 ማልያ ወዲና ንጻወት ነይርና፡ ፍሉይ ዝገብሮ ግን ንሜዳ ተካይርና ኢና ንኣቱ ነይርና። ብፍሉይ ንሱ’ዩ ዝፈትዎ ብጻየይ ነበር።”ኢሉ። ናይ ኩሉ ግዜ ብሉጽ ኣመዝጋቢ ሸቶ ማን.ዩናይተድ ዝኾነ ዋይን ሩኒ፡ ሸቶታት ምምዝጋብ ዝፈትዎ ክፋል ስርሑ ከምዘይነበረ ገሊጹ። ሩኒ፡ ኣጥቃዓይ ማን.ዩናይትድ ኮይኑ፡ ኣብ ሓደ ዓመተ ጸወታ 34 ሸቶታት ከመዝግብ ብምኽኣሉ፡ “ሰልችዩኒ” ክብል ገሊጹ።።