እንተኾነ እቲ ፕረዚደንት ዝጥቀስ ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ሻህ ኣይገበረን። እኳ ደኣ ኣብ ጎድኑ ብምዃኖም ንሻህ ዝብድህ ከምዘየለ ተዛረበ። ፕረዚደንት ኒክሰን ምስ ሻህ ብዝነበሮ ምሒር ምሕዝነት፡ ኣብ 1974 ዋጋ ነዳዲ ንምንካይ ብስዑድ ዓረብ ንዝቐረበ እማመ ከይተረፈ ተግባራዊ ከምዘይከውን ገበሮ። ልዑል ደገፍ ኒክሰን ንሻህን መንግስቱን ድማ ወካሊ ምዕራባዊ ረብሓ ኣብ ወሽመጥ ፐርሽያ ብዝብል ስያመን በቲ ካብ ነዳዲ ዝተረኽበ ገንዘብ ኣብ ዋሽንግተን ጽልዋ ንዘለወን ማዕከናት ዜናን ውልቀሰባትን ብዘወፈዮ ህያባት ዝጸንዐ ነበረ። ብፖሊሲታት ሻህ መኽሰብ ዘኻዕበታ ኮርፖረሽናት 1973 ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኽ ፈላሚ ቅልውላው ነዳዲ ዝተኸስተላ ዓመት’ያ። መንቀሊ ናይቲ ቅልውላው ኣብ ዋጋ ነዳዲ ዝተገብረ ቀጻሊ ወሰኽ ኮይኑ ብማሕበር ሃገራት ኣፍረይቲ ነዳዲ (ኦፐክ) ዝተመርሐ’ዩ። እቲ እገዳ፡ ብቐንዱ ነተን ኣብ መንጎ እስራኤልን ሃገራት ዓረብን ኣብ ዝተኻየደ ብውግእ ‘ዮም ኪፑር’ (ብውግእ ሮመዳን’ውን ዝፍለጥ) ንእስራኤል ዝደገፋ ሃገራት ዒላማ ዝገበረ’ዩ። ፈለማ እገዳ ዝተገብረለን ሃገራት ካናዳ፡ ጃፓን፡ ሆላንድ፡ እንግሊዝ ከምኡ’ውን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ክኾና እንከለዋ ስዒበን ዝተኣገዳ ድማ ፖርቱጋል፡ ሮደዝያ (ናይ ሎሚ ዙምባበ)ን ደቡብ ኣፍሪቃን እየን። እቲ እገዳ ኣብ ዘብቅዓሉ፡ መጋቢት 1974 ድማ ዋጋ ነዳዲ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ወሲኹ። እዚ ማለት ኣብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ፡ ንሓንቲ በርሚል ነዳዲ ሰለስተ ዶላር ኣመሪካ ዝነበረ ናብ 12 ዶላር ዓሪጉ። ኣብ ሓያለይ ሃገራት ከኣ ርኡይ ወሰኽ ዋጋታት ተኸሲቱ። እቲ ኩነት፡ ዓለምለኻዊ መልክዕ ዝሓዘ፡ ናይ ሓጺርን ነዊሕን እዋን ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላውን ነውጽን ብምፍጣሩ ድማ ፈላሚ ቅልውላው ወይ’ውን ነውጺ ነዳዲ ዝብል ስያመ ተዋሂብዎ ይርከብ። ነቲ፡ ኣብ 1979 ዝተኸስተ ተመሳሳሊ ቅልውላው ነዳዲ ከኣ ካልኣይ ቅልውላው ነዳዲ ዝብል ስያመ ተዋሂቡ ይርከብ። ኣብዚ ናይ 1970ታት ቅልውላው ሽርክነት ኢራንን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ፍልይ ዝበለ ምንባሩ ይፍለጥ። ኢራን፡ መሓዛ ኣመሪካ ብዝኾነን ኣብ 1979 ብዕልዋ ብዝተኣልየን ሻህ መሓመድ ረዛ ፓህላቪ እያ ትምራሕ ነይራ። ሻህ፡ ቀንዲ መሓዛ ኣመሪካ ኮይኑ ልዑል ደገፍ ፕረዚደንት ኒክሰንን ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ሄንሪ ኪሲንጀርን ዝነበሮ’ዩ። ኢራን ኣባል ኦፐክ እኳ እንተነበረት መራሒኣ ግና ኣብቲ ንምውሳኽ ዋጋ ነዳዲ ምኽንያት ዝኾነ ውግእ እስራኤልን ሃገራት ዓረብን ተገዳስነት ኣይነበሮን። ቀንዲ ተገዳስነት መንግስቲ ሻህ፡ በቲ ወሰኽ ኣብ ዝርከብ መኽሰብ ነበረ። ኣብቲ ዝሰዓበ ወሰኽ ዋጋታት ግና መንግስቲ ሻህ መሪሕ ተራ ተጻወተ። ኢራን ድማ መራሒት ናይተን ወሰኽ ዋጋ ዝጠልባ ሃገራት ኮነት። ሻህ፡ ንዝነበሮ ዋጋ ናይ ምውሳኽ ድሌት ቀንዲ ደጋፊ ድማ ፕረዚደንት ኒክሰን ኮነ። እቲ ፕረዚደንት፡ ኣብ 1970 ምስ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኢራን ኣብ ዝገበሮ ርክብ “ንሻህ፡ ዋጋ ነዳዲ ክሳዕ ትደልይዎ ከተብጽሕዎ ከምትኽእሉ ንገሮ” ከምዝበሎ ኣመሪካ’ውን ነቲ ዝምድና ከምዝድራዕ ገይረን እየን። ብነዳዲ ካብ ዝተጋሕጠ መኽሰብ ዝተመወለ ግዙፍ ዕድጊ ኣጽዋር ንኩባንያታት ኣመሪካ ከም ሽሻይ ዝርአ ነበረ። ኣብ ምፍራይ ነዳዲ ዝነጥፋ ዝነበራ ኩባንያታት’ውን በቲ ቀጻሊ ወሰኽ፡ መኽሰበን ከበርኻ ክኢለን እየን። “ቅርጻዊ ምትዕርራይ” ኣብ ዝተሰምየ በቲ ማዕከን ዝምራሕን ምስ ብሕታውያን ፋይናንሳውያን ትካላት ብቕርበት ኣብ ዝትግበርን ፕሮግራም ኣተዋ። ቁጠባዊ ኩነታተን ድማ መሊሱ ገደደ። ኣብ ዋጋ ነዳዲ ብዝተገብረ ወሰኽ ካብ ዝረብሓ ሃገራት’ውን ነቲ መኽሰበን ብግቡእ ዘይተጠቕማሉ ብዙሓት እየን። ነቲ መኽሰበን ድማ ኣብ ዕድጊ ኣጽዋር፡ ኣብ ኣዝዩ ክቡር ፕሮጀክትታትን ሓፈሻዊ ብልሽውናን ኣባኸንኦ። እዚ፡ ኩነት ብጋህዲ ዝተራእየላ ሃገር ከኣ ኢራን እያ። ቀንዲ ረቛሒ ናይቲ ኣብ 1979 ዝተኻየደ ሰውራ ኢራን ድማ ሰበስልጣን ኢራን ዘርእይዎ ዝነበሩ ዘይቅርዑይ ምሕደራን ኣጠቓቕማን ካብ ነዳዲ ናይ ዘተረኽበ ሃገራዊ እቶት ምዃኑ ይግለጽ። በቲ ኣብ ዋጋ ነዳዲ ዝተገብረ ቀጻሊ ወሰኽ ዝረብሓ ሒደት ትካላትን ውልቀሰባትን ምጥቃስ ዝከኣል’ኳ እንተኾነ ህዝቢ ኣመሪካ ግና ጽቡቕ ኣይረኸበን። እቲ ቅልውላው፡ ኣብ መላእ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሕጽረት ነዳዲ ከምዝኽሰትን ኣብ መዓደሊ ነቑጣታት ነዳዲ ከኣ ነዊሕ ሪጋ ክፍጠርን ደሪኹ’ዩ። ብሰንኩ፡ ህዝባዊ ምንዕዓብን ቁጥዐን ሰዓበ። ፕረዚደንት ኒክሰን ግና ደጋፊ ናይቲ መሓዛ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝነበረ መራሒ ኢራንን ብእኡ ዝግበር እዚ ሕጂ ዘሎ ቅሩቁስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኢራንን ድማ በቲ ብሰንኪ’ቲ ኣብ 1970ታት ዘጋጠመ ክልተ ቅልውላዋት፡ መዓልታዊ ቀረብ ነዳዲ ብኣስታት ሓምሽተ ሚልዮን በርሚል ክጎድል እንከሎ ኣብ 2022 ዝተኸስተ ግጭት ዩክረይን ድማ ንመዓልታዊ ቀረብ ጋዝ ብ 57 ቢልዮን ሜተር ኩብ ከምዝጎድል ዝገበረ ምዃኑ ብሮል ይገልጽ። ኣስዒቡ፡ እዚ ለካቲት 28 ዝጀመረ ደብዳብ ኢራን ግና ድሮ ንመዓልታዊ ቀረብ ነዳዲ ብ 11 ሚልዮን በርሚል፡ ንመዓልታዊ ቀረብ ባህርያዊ ጋዝ ከኣ ብኣስታት 75 ቢልዮን ሜተር ኩብ ከምዝጎድል ገይሩ ምህላዉ የገንዝብ። ነዚ ሕጽረትን ሳዕቤኑን ንምቅላል ድማ ዓለምለኻዊ ትካል ጸዓት ስትራተጅያዊ ኢሉ ንዝገልጾ መዓላ ካብ ዝኸዘኖ ነዳዲ 400 ሚልዮን በርሚል ክዕደል መጋቢት 11 ከምዝወሰነ ይፍለጥ። እዚ ምዕዳል ኣብ ታሪኽ እቲ ትካል ፈላምን ታሪኻውን ምዃኑ’ውን ይግለጽ’ዩ። እዋን ዝጀመረ’ዩ። ነቲ ሰውራ ዝሰዓበ፡ ንሰራሕተኛታት ኤምባሲ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ተህራን ጅሆ ናይ ምትሓዝ ፍጻመ ድማ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ነዳዲ ኢራን ከይትዕድግን ናብ መሬታ ብእታው ከይኣቱን ፕረዚደንት ጂሚ ካርተር ኣብ 1979 ወሰነ።


ኣብዚ እዋን፡ ኣብ መንጎ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ እስራኤልን ኢራንን ተፈጢሩ ብዘሎ ግጭት ዓለምለኻዊ ኣትኩሮን ጽልዋን ፈጢሩ ዘሎ ድማ ጉዳይ ቀረብ ነዳዲ’ዩ። በዚ ውግእ፡ ተፈጢሩ ዘሎ ዓለምለኻዊ ቅልውላው ነዳዲ ጽልዋኡ ማዕረ ድምር ናይቲ ኣብ 1970ታት ዘጋጠመ ክልተ ቅልውላው ነዳድን ኲናት ዩክረይን ዘስዓቦን ምዃኑ ሓላፊ ዓለምለኻዊ ትካል ጸዓት ይገልጽ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ዛጊት በዚ ቅልውላው ተፈጢሩ ዘሎ ጽልዋ ማዕረ ናይ ክልተ ቅልውላው ነዳድን ሓደ ቅልውላው ጋዝን ዓለምና እዩ። ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ይፍውስ’ዩ ዝበሎ ውሳነታቱ ከፍልጥ ጸኒሑ’ዩ። ገለ ካብኡ፡ ሩስያ ኣብ መስመር ምጉዕዓዝ ዝነበረ ነዳዲ ክትሸይጥ፡ ተጠቀምቲ ድማ ክዕድጋ ምፍቃዱ’ዩ። ኣስዒቡ’ውን ኣብ ተመሳሳሊ ኩነት ዝነበረ ነዳዲ ኢራን ናይ ዕድግን መሸጣን መስርሕ ክካየደሉ ፍቑድ ከምዝገበሮ ኣፍሊጡ። እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ግና በዚ ዝፍታሕ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ፕረዚደንት ትራምፕ’ውን ተወሰኽቲ ውሳነ ካብ ምሕላፍ ደው ኣይበለን፣ እኳ ደኣ ምፍርራሕ ዝሓወሰ ገበሮ። ኢራን ንመጻብቦ ሕርሙዝ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ዳግም እንተዘይከፊታቶ ናይ ጸዓት ትሕተ-ቅርጻ ከምዘዕንዎ ኣፍለጠ። ፈጻሚ ዳይረክተር ዓለምለኻዊ ትካል ጸዓት ዝኾነ ፋቲህ ብሮል፡ ብሰንኪ’ዚ ውግእ ዝስዕብ ዘሎ ቅልውላው ነዳዲ፡ ‘ወሰንቲ መትኒ ዓለምለኻዊ ቁጠባ’ ኣብ መልሰ-ግብሪ ኢራን ግና ከምቲ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝተጸበዮ ኣይኮነን። እኳ ደኣ እቲ ዝተባህለ ምስ ዝትግበር ሕነኣ ኣብ ምንታይ ከምትፈዲ’ያ ኣፍሊጣ። ፕረዚደንት ትራምፕ ሂብዎ ዝነበረ ናይ ግዜ ገደብ ብሓምሽተ መዓልቲ ስለዘናውሖ ግና እቲ ኩነት ከምዘለዎ ይቕጽል ኣሎ። ቁጠባ ዓለም ድማ ብእኡ መንጽር ይሳቐ ኣሎ። ምዕጻው ናይቲ ኣስታት 20 ሚኢታዊት ካብ ቀረብ ዓለምለኻዊ ነዳዲ ዝሓልፈሉ መጻብቦ ሕርሙዝ ንዓለምለኻዊ ቁጠባ ስግኣት ምዃኑ ዓለምለኻዊ ትካል ጸዓት ይገልጽ። ከም መርኣያ ናይዚ ወጥርን ጸቕጥን ክውሰድ ዝኽእል ድማ ኣብ ዋጋ ነዳዲ ዝርአ ዘሎ ምግምጣል’ዩ። ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ኢራን ሃናጺ ዘተ ከምዝተኻየደ ኣብ ዝገለጸሉ እዋን ዋጋ ነዳዲ ጎዲሉ’ኳ እንተነበረ ኢራን ነቲ ዘተ ምስ ነጸገቶ ግና ቅልጡፍ ወሰኽ ኣርእዩ። ናይዚ ቅልውላው እንኮን መሰረታውን ፍታሕ ድማ ነቲ መጻብቦ ምኽፋት ምዃኑ ዓለምለኻዊ ትካል ጸዓት ይገልጽ። ብኸመይ ንዝብል ነጥቢ ግን ኣየብርህን። ኢራን ካብ ዓለም ዝዓበየ ዕቑር ጸጋ ነዳድን ጋዝን ዘለዋ ሃገር’ያ። እዚ ከኣ ኣብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ጸዓት ወሳኒት ተዋሳኢት ይገብራ። ጠለባ ምስዘይማላእ ድማ ንመጻብቦ ሕርሙዝ ምሉእ ብምሉእ ክትዓጽዎ ምዃና ትገልጽ ብምህላዋ እቲ ሃስያ ክንዲ ምንታይ ከምዝኸውን ንምግማቱ ኣየጸግምን። ዝኾና ጽላታት ምስ ዝፍጠር ምስንኻል ተደማሚሩ ሃስያኡ ግዙፍ ከምዝኸውን ይገልጽ። መብዛሕትኦም መራሕቲ ሃገራት ዓለም ግና ደብዳብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ክጅምር እንከሎ ይኹን ንዕኡ ስዒቡ ዝመጸ ምዕጻው ወሽመጥ ሕርሙዝ ኣብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ጸዓት ናይ ዝፈጥሮ ሃጓፍ ዕምቈት ብግቡእ ኣይተረድእዎን ነይሮም ይብል። ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ካብ ዝርከባ መዓደኒ ነዳዲ፡ ልዕሊ 40 ዝኾና ከቢድ ወይ’ውን ኣዝዩ ከቢድ ዕንወት ኣጋጢምወን ከምዘሎ ይፍለጥ። እዚ ከኣ ውግእ ምስ ኣብቅዐ’ውን እንተኾነ ቀረብ ነዳዲ ብቕልጡፍ ናብ ንቡር ክምለስ ከምዘይከኣል ዘመልክት’ዩ። ዛጊት ተገይሩ ብዘሎ ገምጋም፡ ቀረብ ነዳዲ ናብ ንቡር ንምምላስ ብውሕዱ ኣስታት ሽዱሽተ ወርሒ ክወስድ ከምዝኽእል ይግመት።


ባዕሎም ሓገግቲ፡ ፈጸምቲን ፈረድትን እዮም። ኣስሓኮ ዘይብሎም እንተኾይኖም ካልእ ተወዳዳሪ ኣካል ኣብ ስልጣን ንኸይመጽእ ሕጊ ብዝመስሎም ክትርጉሙ፡ ኣድላዪ እንተኾይኑ ከኣ ሕጊ ክቕይሩ ኣኻእሎ ኣለዎም። ሓጊዙ። እቲ ሓደ ሊበራልነት ካብ ሱሩ ዝምሑ “ቅዋም ማሕበርነታዊ-ስርዓት” እቲ ካልኣይ ከኣ ድኻማት ሊበራልነት ዝነጽግ “ቅዋም ማሕበራዊ ወይ ድሕነታዊ መንግስቲ” እዩ። ቅዋም ማሕበራዊ ወይ ድሕነታዊ መንግስቲ፡ ብቐንዱ “ዕዳጋን”፡ “ፖለቲካን” ምሉእ-ብምሉእ ‘ብዘይርአ ኢድ’ ክምርሑ ኣይክእሉን እዮም ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝምርኮስ እዩ። በዚ ድማ ድኻማት ሊበራልነት ማለት ድኻማት ናጻ ዕዳጋን ናጻ ፖለቲካን ንምጽጋንን፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽን ኣድላዪነት ምትእትታው መንግስቲ ይጽውዕ። ብኻልእ ኣበሃህላ ክሳብ 1848 ዝነበሩ ሊበራላዊ ቅዋማት ኣብ ፖለቲካዊ መሰላት ማእከላይ ደርቢ ዘድሃቡ እዮም ነይሮም። ኣብ ሃገራት ምዕራብ መባእታዊ ማሕበራዊ ፍትሒ ኣብ ምርግጋጽ፡ ቅዋማውነትን ደሞክራሲን ወሳኒ ኣይነበረን። ንኣብነት፡ ኣብ ትሕቲ ንጉሳዊ ስርዓት ዝነበረት ጀርመን፡ ብመሪሕነት ቢስማርክ ኣብ ኤውሮጳ ቀዳመይቲ ፖሊሲ ማሕበራዊ-ድሕነት ማለት ንሰራሕተኛታት ኣብ ግዜ ሕማም፡ ስንክልና፡ ስራሕ-ኣልቦነትን፡ እርጋንን መድሕን ዘተኣታተወት ሃገር እያ። ጀርመን ነዚ ዝገበረት ኣብ ቅዋምን ደሞክራስያዊነትን ተሞርኲሳ ዘይኮነ፡ ቁጠባዊ ዕብየት ዝረጋገጽ ሸቃሎ ብዛዕባ መጻኢኦም ክቐስኑ እንከለዉ እዩ፡ ኣብ ዝብል እምነት ተሞርኲሳ እያ። ብኣንጻሩ ቅዋም ኣመሪካ መባእታዊ መሰል ሰራሕተኛታት ንኸይረጋገጽ ቀንዲ መሳርሒ ምንባሩ ሓደ ኣብነት ክንምልከት ንኽእል። “ኣብ 1905 ናይ ኣመሪካ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብ‘ሎችነር’ ዝፍለጥ ውሳነ ኣሕሊፉ። እቲ ውሳነ ሸቃሎ ኣብ ሰሙን ልዕሊ 60 ሰዓታት ንከይሰርሑ ዝተሓገገ ሕጊ፡ ‘ኣይቅዋማውን’ እዩ ኢሉ ውዱቕ ዝገበረ እዩ። (ብኻልእ ኣበሃህላ ሸቃሎ ከም ጊላታት ክቑጸሩን ልዕሊ 60 ሰዓት ክሰርሑን ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ኣመሪካ ኣፍቂዱ ማለት እዩ።) እዚ ናይ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ፡ ነቲ ናይ ፕረዚደንት ሮዝቨልት “ሓድሽ ውዕል” ዝብሎ ፕሮግራም (ገለ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝሕግዝ) ዓጊቱዎ። ድሓር ግን ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ምስ ተኣለዩ፡ ሮዝቨልት ነቲ ፕሮግራሙ ዝድግፉ ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብምሻም፡ ንውሳነ ሎችነር ውዱቕ ገይሩዎ።” ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ቅዋም ናይ ምትርጓም ስልጣን ዘለዎ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ዩ። ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ሓንሳብ ምስ ተመዘዙ ክሳብ ዝሞቱ የገልግሉ። በዚ ከኣ እተን ክልተ ፖለቲካዊ ሰልፊታት፡ ኣብ ላዕለዋይ ባይቶ ማለት ሴነት ዓብላሊ ድምጺ፡ ከምኡ’ውን ናተን ፕረዚደንት ኣብ ዘለዎ ግዜ፡ ኣባል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክመውት ‘ይትምነያ’ ክበሃል ይከኣል። መበል 78ን መወዳእታን ክፋል ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ብዛዕባ ቅዋማውነት፣ ደሞክራሲን ባህርያዊ መሰላትን ከም ኣምር ኣመዓባብላኡ ብምግላጽ፡ ዓይነታት ቅዋም ብዝምልከት ዳይተር ግሪም ኣብ መጽሓፉ ካብ ዘስፈሮ 5 ዓይነት ቅዋማት፡ ነተን ክልተ ተመልኪትና ነይርና። መቐጸልታኡ ይስዕብ፦


ድሕነታዊ መንግስቲ ሊበራል ደሞክራሲ፡ ንማእከላይ ቀጸላ ሕብረተሰብ ማለት ሰብ ንብረትን ሃብታማትን (ማርክስ ብርጅዋ ዝብሎም) ናይ ምድማጽ መሰል፡ ንሓፋሽ ድማ ገለ ልኡም መሰላት (passive liberty) ብምፍቃድ፡ ግዝያዊ ተዛማዲ ሰላምን ርግኣትን፡ ከምኡ’ውን ልዑል ቁጠባዊ ዕብየት ሃገራት ኣብ ምርግጋጽ ብዙሕ ሓጊዙ እዩ። ይኹን’ምበር እቲ ቁጠባዊ ዕብየት ንኹሉ ዘየሳትፍ ኣዝዩ ዝንቡዕ ብምንባሩ፡ ኣብ መንጎ ውሑዳት ሃብታማትን ሓፋሽን ዝነበረ ፍልልይ መነባብሮ፡ ማልን (capital) ኣታዊታትን (income) ኣዝዩ ሰፊሑ። ሊበራልነት “ዕዳጋ” ይኹን “ፖለቲካ” ብዘይ ምትእትታው መንግስቲ፡ ‘ብዘይርአ ኢድ’ ተመሪሑ “ጥጡሕ ናይ ውድድርን ዕብየትን ባይታ ከንጽፍ ይኽእል እዩ” ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝተሃንጸ’ዩ። ናይ’ዚ ፍልስፍና’ዚ ቀንዲ ድኻም ሰባት ዘለዎም መበገሲ ኣብ ግምት ዘየእቱ ምዃኑ እዩ። እንጀራ ወይ መድሃኒት ክገዝእ ንዘይክእል ሓፋሽ፡ ከም ድላይካ ክትገዝእ መሰል ኣሎካ ምባል ባጫ እዩ! ሊበራላዊ ስርዓት፡ ኣብ ምስናዕን ኢንዱስትርን ዝምርኮስ ዘይምዕሩይን መመሊሱ ዝዓብን ደርባዊ ሕብረተሰብ - ሸቃሎን ብርጅዋን - ዳርጋ ኣብ መላእ ኤውሮጳን ኣመሪካን ኣማዕቢሉ። እቲ ዝተፈጥረ ዘይምዕሩይነት ከኣ ንሃገራት ዳግመ ኣብ ውሽጣዊ ዕግርግር ሸሚሙወን። ማርክስን ኤንግልስን ‘ኮሚኒስት ማንፌስቶ’ ኣብ 1848 ኣብ ዝሓተመሉ፡ ኣብታ ኣብ ቀጻሊ ሰውራታት ዝነበረት ፈረንሳ፡ ካልእ ሓድሽ ሰውራ ተኸሲቱን ተዓዊቱን። እዚ ናይ 1848 ሰውራ ፈረንሳ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ፍሉይ ዝገብሮ ከምቲ ናይ 1789 ማእከላይ ደርቢ (ሃብታማትን ምሁራትን) ዝመርሑዎ ኣንጻር ምልክን መስፍንነትን ዘይኮነስ፡ ናይ ሸቃሎ ሰውራ እዩ ነይሩ። ነዚ ናይ ሸቃሎ ሰውራ ቀንዲ ዘበገሶ ድኻም ሊበራልነት እዩ። ኣብ ሕዳር 1848 ኣብ ዝጸደቐ ሓድሽ ቅዋም ፈረንሳ ድማ፡ መባእታዊ መሰላት ዜጋታት - ናጻ ትምህርቲ፡ ማዕርነት ኣብ ዝምድና ዕዮ፡ መንግስታዊ ዕዩ ንስራሕ ኣልቦ፡ መንግስታዊ ደገፍ ንሕሙማትን ኣረጋውያንን ወዘተ. - ዝእዝዙ ዓንቀጻት ተሓጊጎም። ዝተቖጠዐ ሓፋሽ ኣለዓዒልካ፡ ናዕቢ ምግባር፡ መንግስቲ ምግልባጥን ሓድሽ ቅዋም ምሕጋግን ቀሊል ይመስል፣ ብዝወሓደ ኣብ ፈረንሳ። መሰረታዊ ማሕበራዊ ለውጢ ግን ቀሊል ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት’ዚ ሰውራ ፈረንሳ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ዘፍ ኢሉ፡ እቲ ፍትሓዊ ቅዋም ከኣ ቅሂሙ። ይኹን’ምበር እዚ ናይ 1848 ምዕባለታት ማለት፡ ኮሚኒስት ማኒፈስቶን ሰውራ ፈረንሳን፡ ድኻማት ሊበራልነት ብምቅላዕ ክልተ ሓድሽ ሓሳብ ቅዋማውነት ክምዕብል


ደሞክራሲ ከምቲ ቅዋም ሃገራት ሊበራል ኮይኑ ኢ-ደሞክራሲያዊ ክኸውን ዝኽእል፡ ደሞክራሲያዊ ኮይኑ ከኣ ኢ-ሊበራል ክኸውን ኣኻእሎ ኣሎ። ብክልተ መገዲ። ሓደ፡ ቅዋም ብቐጥታ ምስ እምነት ክተሓሓዝ እንከሎ እዩ። ናይ’ዚ ኣብነት ብብዝሒ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ይርአ። ኣብዘን ሃገራት ኣብ ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዓቢ ኢድ ስለ ዝነበራ ኣገደስቲ “ባህርያዊ መሰላት” ኣብ ግምት ዘእቱ ኮይኑ ንረኽቦ። እቲ ካልኣይ፡ ብዛዕባ “ፍጹም ደሞክራሲ” ወይ “ፍጹም-ብዙሕነት” (Radical Dem mocracy – Absolute Majoritarian) እዩ። ከም ዝፍለጥ ደሞክራሲ ማለት ውሳነታት ብብዙሓት (ልዕሊ 50% ድምጺ ዝረኽቡ) ይፍጸም ማለት እዩ። እዚ ብዝወሓደ ክልተ ጸገማት ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ ብዝሒ ናይቶም ብዙሓት ዝበሃሉ ኮይኑ፡ እቲ ካልኣይ ከኣ እቶም ኣብ ሓደ እዋን ብዙሓን ዝነበሩ ፖለቲካዊ መናውራታት ብምጥቃም ንሓዋሩ ኣብ ስልጣን ኮፍ ክብሉ ስለዝኽእሉ እዩ። በቲ ቀዳማይ ስክፍታ ክንጅምር። ኣብ ምርጫ ብዝሒ ድምጺ ምርካብ እንታይ ማለት እዩ፧ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃ፡ እንተላይ ኤርትራ ማእከላዊ ዕድመ ዜጋታት 19 እዩ። እዚ ማለት ከባቢ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ዕድመኡ ልዕሊ 19 ዓመት ኮይኑ፡ እቲ ዝተረፈ ፍርቂ ከኣ ከባቢ ትሕቲ 19 ዓመት እዩ። ሎሚ ዳርጋ ኣብ መላእ ዓለም ናይ ምድማጽ መሰል ዝፍቀድ ንደቂ 18ን ልዕሊኡን ዝዕድመኦም ጥራይ እዩ። በዚ ከኣ ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኣፍሪቃ ከባቢ ፍርቂ ህዝቢ ናይ ምድማጽ መሰል የብሉን ማለት እዩ። ብተግባር ከም ዝረአ ካብቶም ናይ ምድማጽ መሰል ዘለዎም እንተ በዝሐ 70- 80% እዮም ዘድምጹ። እዚኦም ከኣ 35- 40% ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ህዝቢ እዮም። ኣብ ሓደ ደሞክራሲያዊ ምርጫ፡ ሓንቲ ሰልፊ ክትዕወት ልዕሊ መወዳድርታ ድምጺ ምርካብ ጥራይ’ዩ ዘድልያ። ክልተ ሰልፊታት እንተለዋ፡ ሓንቲ ሰልፊ ክትዕወት ልዕሊ 17.5 ወይ ቅሩብ ልዕሊ 20% ካብ ህዝቢ ክመርጻ ኣለዎ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣበሃህላ 1 ካብ 5 ድምጺ ጥራይ የድልያ። በዚ ድማ፡ ኣብ ፍጹም ደሞክራሲ እቶም ብዙሓን (1 ካብ 5 ዝመረጽዎም) ዝሰማምዕሉ ድላዮም ናይ ምፍጻም መሰል ኣለዎም። እዚ ከኣ ኣዝዩ ዘሰክፍ እዩ። ካልኣይ ስክፍታ፡ እቶም ብዙሓን ደሞክራሲ ብዘፍቅዶ መሰረት፡ ማሕበራዊ ፍትሒ መቐጸልታ ሊበራላዊ ቅዋም ገይርካ ምርኣዩ ልክዕ ኣይኮነን። ሊበራላዊ ቅዋም ብቐንዱ 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 4 ውድዓዊ ሓቂ ስለዝምርኮስ ፍልልይ የብሉን፡ ይብል። ናይ ውልቀሰባት ባዕላዊ ድልየት ከኣ ሕጋዊ ውሕስነት ኣየድልዮን እዩ። በዚ ከኣ ተወዳዳሪ ፖለቲካዊ ሓሳብ ይኹን፡ ተወዳደርቲ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ተደላይነት የብሉን፡ ኣብ ዝብል ሓሳብ ዝተሃነጸ እዩ። እቶም 5 ዝተፈላለዩ ዓይነት ቅዋማት ዳህሲስናዮም። ከምዚ ዓይነት ቅዋማት ምስ ምምስራት ዘመናውያን ሃገራት ዝመጸ እዩ። እዚ ማለት ቅድሚ ምምጻእ ዘመናውያን ሃገራት፡ ሕጊ ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ከም ዝፍለጥ ኣብ ናይ ሎሚ ኤርትራ ልዕሊ 500 ዓመት ዝዕድመኡ ዝተሰነደ ሕጊ እንዳባ ኣሎና። ቅዋም ካብ ቅድሚኡ ዝነበሩ ሕግታት ፍሉይ ዝገብሮ፡ ምስ ኣህጉራዊ ተቐባልነት ዘለዎ ዶብ ዘመናውያን ሃገራት ዝተሓሓዝ ምዃኑ እዩ። ብኣንጻሩ ናይ ጥንቲ ሕጊ እንዳባ ኤርትራ ንውሱን ከባቢ ዘገልግል ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ኣገልግሎት ዝህበሉ ከባቢ እውን ብንጹር ዝተሓንጸጸ ኣይነበረን። ከምዝፍለጥ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ከባቢታት ዝነበረ ዶብ ብልምዲ ዝፍለጥን ዝኽበርን እዩ ነይሩ። ቅዋም ኩለን ሃገራት ብገለ መልክዑ ውልቃዊን ማሕበራዊን ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝተሓገገ እዩ። ውልቃዊን ማሕበራዊን ፍትሒ ግን እንታይ እዩ፧ እዚ ዓቢ ኣርእስቲ እዩ። ብሕጂ ተሓቲሙ ኣብ ዝዝርጋሕ ቅጺ 3 መጽሓፍ “ሕብረተሰባት ካበይ ናበይ ብኸመይ፧” ብሰፊሑ ከቕርቦ እየ። ፖለቲካዊ ስልጣን ካብ መስፍንነት (ነገስታት) ንምምንዛዕ ዝተኻየደ መስርሕ እዩ። ጠለብ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝማዕበለ ግን፡ ‘ዘይርአ ኢድ’ “ዕዳጋን” “ፖለቲካን” ክመርሕ ከምዘይክእል ብግብሪ ምስ ተረጋገጸ፡ ተራ መንግስቲ ንምዕባይ ዝመጸ ኣማራጺ’ዩ። ስለዚ ማሕበራዊ ፍትሒ ብቅዋምን ብሰናይ ድልየትን ጥራይ ዝመጸ ኣይኮነን። ምስቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ልኡም ናጽነት፡ እወታዊ ናጽነት ኣዛሚድካ ምርኣዩ ሓጋዚ እዩ። ሊበራልነት ገለ ክፋል ልኡም ናጽነት ኣብ ምርግጋጽ ዝሕግዝ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ከኣ እወታዊ ናጽነት ንምርግጋጽ ዝጽዕት እዩ። ሃገራት እወታዊ ናጽነት ኣብ ምርግጋጽ ኣዝየን ይፈላለያ እየን። ገለ ሃገራት ኤውሮጳ ብዙሕ እወታዊ ናጽነት ከተግብራ እንከለዋ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ግን ዝያዳ ዝድፈኣሉ ልኡም ናጻነት እዩ። ብዙሓት ኣመሪካውያን እቲ ብረት ምዕጣቕ ዘፍቅድ ምምሕያሽ 2 ዝብሉዎ፡ ጠንቂ ጃምላዊ ህልቂት ክነሱ ክትንከ ከም ዘይብሉ መሰል እዮም ዝቖጽሩዎ። ከምዚ ዓይነት ልኡም መሰል ንውሑዳት ሰባት ዓቢ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል ንዝበዝሕ ግን ጥቕሚ የብሉን። ካብዚ ኣርእስቲ’ዚ ቅድሚ ምውጻእና፡ ሃገራት ምዕራብ መሰልን ማሕበራዊ ፍትሕን ዝብለኦ ባዕለን እየን ዝውስና ጥራይ ዘይኮነስ፡ ምስ ኩነታተን ዝኸይድ ልኡምን እወታውን ናጽነት ንዜጋታተን የፍቅዳ። እዚ እቲ ሓቂ ኮይኑ፡ ታሪኸን ዘንጊዐን፡ ሎሚ ንሃገራት ኣፍሪቃ እዚን ከምዝን መሰል ክፍቀድ ኣለዎ ክብላ ይስምዓ። ንኣና ዝያዳ ዘገድሰና ጉዳይ ሃገርና እዩ። ኣብ ሃገርና ከኣ እንታይ ዓይነት ማሕበራዊ ፍትሒ ንደሊ፡ ኣየናይ መሰላት ልኡም ንገብሮ፡ ኣየናይ መሰላት እወታዊ ክኸውን ኣለዎ ባዕልና ኤርትራውያን ኢና ንውስን። *** ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ ደራሲ መጽሓፍ “ሕብረተሰብ ካበይ ናበይ ብኸመይ፧” ሲራክ ክፍለ ካብ ኖርወይ፣ ንቐዳማይን ካልኣይን ቅጺታት መጽሓፍቱ፡ ብናጻ ኣብ ጋዜጣ ተዘርጊሑ፡ ናብ ኣንበበቲ ክቐርብ ስለዝፈቐደ ተመስግን። ኣብ ሳልሳይ ቅጺ የራኽበና!


ስርዓት ናይ 1848 ምዕባለታት (ኮሚኒስት ማኒፈስቶን ሰውራ ፈረንሳ 1848ን) ድኻም ሊበራልነት ብምቅላዕ፡ ክልተ ሓድሽ ሓሳብ ክምዕብል ሓጊዙ ኢልና ነይርና። እቲ ሓደ ጽገና ሊበራልነት ዘምጽአ ቅዋም ማሕበራዊ ወይ ድሕነታዊ መንግስቲ እዩ። እቲ ካልኣይ ከኣ ንሊበራልነት ካብ ሱሩ ዝምሑ ቅዋም ማሕበርነታዊ-ስርዓት እዩ። ሰዓት መደብ ሰዓት መደብ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡02 ዕላል ተመክሮ ፡ 12፡02 ዕላል ተመክሮ ፡ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 መደብ ቡያ 12፡55 መደብ ቡያ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 ዕላል ጥበባት 13፡40 ዕላል ጥበባት 15፡10 ተክ ኢንሳይት 15፡10 ተክ ኢንሳይት 15፡50 ፓናሮማ 15፡50 ፓናሮማ 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 መደብ ጥበብ 17፡15 መደብ ጥበብ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) 19፡20 ፊዮሪና 19፡20 ፊዮሪና 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ፊልም ክብረት 20፡15 ፊልም ክብረት 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ፊልም ፈንቅል 21፡25 ፊልም ፈንቅል 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ ትሩብሊ 22፡10 ድራማ ትሩብሊ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡40 እትመት 22፡40 እትመት ‘ቅዋም ማሕበርነታዊ ስርዓት’ ሊበራልነትን መባእታዊ-መሰላትን፡ መሳርሒ ምዝመዛ እምበር ረብሓ ሸቃሎ ዝሕልዉ ኣይኮኑን፡ ኣብ ዝብል ሓሳብ ናይ ካርል ማርክስ ሓሳብ ዝምርኮስ እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ሊበራልነት ክጽገን ዘይኮነስ ካብ ሱሩ ተቦንቊሩ ብስርዓት ሸቃሎ ክትካእ ይጽውዕ። ስርዓት ሸቃሎ ርእሰ-ማልነትን ምዝመዛን ስለዘጥፍእ፡ ምስኡ ከኣ ማሕበራዊ ወይ ደርባዊ ግርጭታት ይጠፍእ፡ ኣብ መንጎ ውልቀሰብን መንግስቲን ግርጭት ኣይህሉን ይብል። ከምኡ’ውን፡ ኣብ ማሕበርነታዊ ስርዓት ድልየት ወይ ትጽቢት ውልቀሰብን ማሕበረሰብን ኣብ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.177 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 5


ኣብዛ ብመርበብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተቐራሪባ ዘላ ዓለም፡ ሰባት ኣብ ክንዲ እናተቐራረቡን እናተረዳድኡን ዝኸዱ ይረሓሓቑን መንፈስ ምርድዳእ እናጥፍኡን ይኸዱ ኣለዉ። ተቐራሪብና ከነብቅዕ ምቅርራብ ዝኸልኣና ዘሎ ነገር እንታይ እዩ? ብፍላይ መንእሰያት ንብዙሕ ካብቲ ፍረ ዘመናት ዝኾነ ህኑጽ ማሕበራዊ ክብርታት ብግቡእ ይረብሕሉ የለዉን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ይፍሕቑዎ ኣለዉ እናተባህሉ ክሕመዩ ጸኒሖም ኣለዉ። ኣድነቕቲ ማሕበራዊ ክብርታት ንኸይንኸውን ዝዓግተና ዘሎ እንታይ እዩ? ሳዕቤናት ናይዚ’ኸ ይርኣየና ኣሎ’ዶ? ነቲ “ኣነ” ዝብል ኣምርን “ንሕና” ዝብል ኣምርን ዝሕዘሉ ብልሓት ኣለዎ። ሕብረተሰብና ን“ኣነ” ከየጋነነ ግን ከይቀተለ ነቲ “ንሕና” ዝብል ኣምር ልዑል ግምት ዝህብ ብምዃኑ፡ ብብድሆ ዘይበጣጠስ ሓያል ማሕበራዊ ክብርታት ክሃንጽ ክኢሉ። ሕብረተሰብና ነቶም “ኣነ፡ ኣነ” ዝብሉ ወይ ንዓይ ጥራይ ዝፈልጡ ሰባት ብጽቡቕ ዝጥምት ዓይኒ የብሉን። ከምኡ ብምግባር ከኣ ባህሊ ስጋይ ስጋኻ ኣማዕቢሉ። ኤርትራውያን ናጻ ሃገር ንምምስራት በረኻ ወጺእናሉ ኣብ ዝነበርና እዋን ከኣ፡ እዚ ባህሊ’ዚ ናብ ‘ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ጽናሕ’ ብምምዕባል ተኣምራታዊ ባህሊ ተበጃውነት ክህነጽ ተኻኢሉ። ተጋዳላይ ንሂወቱ ንኻልኦት ክብል ስለ ዝነበራ፡ ሂወቱን መስዋእቱን ከቢሩ። ሜዳ ኤርትራ፡ ኣብ እዋን መከራን ጸገምን ምእንቲ እቶም ናተይ ዝብሎም ብዙሓት ሕልፊ ሰቡ ክጻገምን መከራ ክወስድን ዝቀዳደም ተጋዳሊ መንእሰይ ፈጢሩ። ቅድሚ ብዛዕባ’ዞም ኣቐልቂለዮም ዘለኹ ሕቶታት ምምላስና፡ ማሕበራዊ ክብርታት እንታይ ማለት ምዃኑ ምግላጽ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ብእኡ ክንጅምር። ንማሕበራዊ ክብርታት ከም ጸረ-ዘመናውነት፡ ግዜኡ ዝሓለፎ ኣረጊት ኣተሓሳስባ ገይሮም ዝርድእዎ ሰባት ዉሑዳት ኣይኮኑን። ይኹን ደኣ እምበር፡ ማሕበራዊ ክብርታት ንሓደ ሕብረተሰብ ከይበታተን ኣጽኒዖም ዝሕዙ፡ ግቡኣትን ሓላፍነትን ዘፍልጡ፡ ሕብረተሰባዊ ስርዓትን ርግኣትን ዘስፍኑ ዘይጽሑፋት ሕግታት እዮም። ማሕበራዊ ክብርታት ዘይረኣዩ ግን ከኣ ወሳኒ ናይ ምትእስሳር ወይ ምጥባቕ ተራ ዝጻወቱ ብምዃኖም ስዉር ስፌት ኢልና ክንገልጾም ንኽእል ኢና። ነፍሲወከፍ ኣባል ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ኣብቲ ማሕበራዊ ባሕሪ ከይጠሓለ ወሰነ-ወሰን ዝኸይድ እንተ ኾይኑ ግሉል እዩ። ብኹለንትናኡ ኣብ ማሕበራዊ ባሕሪ ዘይጠሓለ ሰብ እቲ ሕብረተሰብ ዝካፈሎ ሓባራዊ መንነት ምስ ሰቡ ክማቐል ዕድል የብሉን። ካብ ዝዓበዩ ማሕበራዊ ክብርታት ሕብረተሰብ ኤርትራ ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን’ዩ። እዚ ንነብረሉ ዘለና ዘመን፡ ውድድር ዝበዝሖ ዘመን ብምዃኑ፡ መብዛሕትኡ ሰብ ንውልቃዊ ዓወቱ ጥራይ ክጓየ ይርአ’ዩ። ውልቃዊ ዕብየት ኣድላዪ’ኳ እንተ ኾነ፡ ደገፍ ንዘድልዮ እናገደፍካ ዝብጻሕ ዓወት ግን መቐረት የብሉን። ነፍሲወከፍ ኣባል ሕብረተሰብ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ንዝደኸመ ምድጋፍ ከም ማሕበራዊ ግዴታ ክንወስዶ ይግባእ። እቲ ንሕብረተሰብ ዝገብሮ ሰናይ ነገር ንዓይ እንታይ ይጠቕመኒ? ዝብል ሕቶ ብዕምቆት


ጀሚል ስዒድ ጀሚል ስዒድ ኣብዚ ዕድመይ፡ ገና መንእሰይ ዋላ ደኣ ይሃሉ፡ ካብ ሸታሕታሕ ዘብለኒ ጎቦ ቈልዑ እናጐየዩ ክወርዱ እንከለው ብፍርሒ ከብደይ’የ ዝሓቍፍ። ኣብ መገደይ፡ ዋላ ናይ ጸወታ፤ ክቃለሱ፡ እምኒ ክዳራበዩ፡ ክጻረፉ እንከለው፡ ... ኮታ ግብሮም ዝበለ’ዩ ዘገርመኒ። ዘይምፍርሖም ወይ ዘይምጥንቃቖም አሕስበኒ። ሻቡ ንዘረባ ዓርከይ’የ ዝዝክር፣ “ኣንታ ንስኻ በዚኦም ትግረም ኣለኻ፣ ኣነ ኸኣ ቈልዓ እንከለኻ ዘኪረስ ምግራምካ የገርመኒ ኣሎ።” ሓቁ፣ ካብቲ ናይቶም ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ዝርእዮም ቈልዑ ዝገድድ ድፍረት ይነብረኒ’ዩ። እቲ ዝተነቘትሉ ጎቦ፡ ተነቝትናሉ ኢና፡ ግና ኣይተደፋእናን፣ ኣያታትናን ኣቦታትናን ግን፡ ከምዚ ሕጂ ኣነ ዝዀኖ፡ ከብዶም ይሓቝፉልና ይነብሩ። ኣብ ሕብረተሰብና ‘ሰብ ናብ ሰቡ፡ ዝብኢ ናብ ገረቡ’ ዝብል ንብዙሕ ትርጉም ቅሉዕ ዝኾነ ዓሚቝ ፍልስፍና ዝሓዘለ ምስላ ኣሎ። እዚ ድማ ሓደ ውልቀሰብ ካብቲ ዝነብረሉ ማሕበረሰብ ተነጺሉ ትርጉም ዘለዎ ሂወት ንኽነብር ከም ዝኸብዶ ዘርኢ’ዩ። ፈላስፋታት፡ “ሰብ ማሕበራዊ እንስሳ’ዩ” ኢሎም ንሰብ ዝገለጽሉ ምኽንያት ሓደ፡ ሰብ ብዘይ ካልኦት ሰባት ምሉእ ሰብ ክኸውን ከም ዘይክእል ስለ ዝተረድኡ’ዮም። ሓደ መንእሰይ ንማሕበራዊ ክብርታት ክቕበል እንከሎ ንውልቃዊ መንነቱ ኣጥፊኡ ኣብ ውሽጢ እቲ ህዝቢ ይሓቅቕ ማለት ኣይኮነን። ብኣንጻሩ፣ ንባዕሉ ከም ኣካል ናይ ሓደ ዓቢ ስእሊ ጌይሩ ይርእያ። ሓደ ሕብረተሰብ ቈልዑ፡ ዘይንቡር ኢለ ዝሓስቦ ግብሪ ክገብሩ ክርኢ እንከለኹ፡ ኣፈይ ክኸፍት ክብል እዛ ዘረባ ዓርከይ ስለ እትዝከረኒ፡ ዓመታት ተመሊሰ’የ ምስ ነብሰይ ከወዳድሮ ዝፍትን። ዕድመ ቍልዕነት፡ ኵሉ ክትፍትንን ክትድህስስን’ዩ ዝንውንወካ። ኣብዚ ዕድመይ ነዚ ንውናወ ዘሎዎም ቈልዑ እንክርኢ ክቐንእ ጀሚረ ኣለኹ። ከምቲ ነቶም ቈልዑ ያዕ ክብሎም ኣፈይ ዝኸፍት፡ ያዕ ክብሉኒ ዘይማትኡ ኣያታት ኣሎዉኒ። ሰብ ሰንሰለት እዩ፣ ከምቲ ኣነ ንትሕተይ፡ ልዕለይ ከኣ ንዓይ። ኣብ ስርሐይ “ከመይ ዝበሉዎም እዮም፡” እናበለ፡ እናኣሕፈሸ ሞዅ ዘበለኒ ሰብኣይ ኣሎ። ኵሉ ነገር ባዕሉ ክገብሮ ይደሊ ብምዃኑ ብዙሕ ኣገልግሎት ናይ ሓቀኛ ምዃን ንምፍላጥ ኩሉ ሰብ ሓሶት ጥራይ ዝዛረብ እንተዝኸውን ዓለምና ወይ ናብራና እንታይ ምመሰለት ኢልና ነስተንትን። መልሲ ንድለየሉ። ንሕብረተሰብካ ብዘገልገልካ መጠን ትርጉም ህላወኻ ይኹላዕ’ዩ። ሓድሕዳዊ ምክብባር ካልእ ብመንእሰያት ዝሰዓብ ዘለዎ ዝዓበየ ማሕበራዊ ክብሪ ሕብረተሰብና’ዩ። ንዓበይቲ፡ ንሕጻናት፡ ንመዛኑና፡ ንፉጡራት፡ ንተፈጥሮ ግቡእ ግምት ምሃብ ዓቢ ክብሪ እዩ። ከም መንእሰያት ንባህልን ውርሻን ሕብረተሰብና ኣኽብሮት ክንህብ እንከለና፡ ነቶም ፈጠርቱን ናባና ንኽበጽሕ ዝዓቀቡን ዘመሓላለፉን ወለዶታት ዘለና ክብሪ ኢና ንገልጽ ዘለና። ኣኽብሮት፡ ሓደ መንእሰይ ብስለቱ ዘርእየሉ ዓቢ መለክዒ’ዩ። ምክብባር ኣብ ዘለዎ ሕብረተሰብ ሰላምን ምርድዳእን ክነግስ ማሕበራዊ ገስጋስ ክርአ ዝቐለለ’ዩ። ኣብ መወዳእታ፡ ማሕበራዊ ክብርታት ቀይዲ ዘይኮነስ ከምቲ ንመርከብ ኣብ ማእከል ባሕሪ ዘጽንዓ መልሕቕ ጌርካ ርኣዮ። ዓለም ብቴክኖሎጂ ክትምዕብል ትኽእል እያ መንነትና ግን ካብቲ ንሓድሕድና ዘሎና ርክብን ምክብባርን ጥራይ ኢና ክንረኽቦን ከነማዕብሎን እንኽእል። መንእሰያት፡ ነቲ ካብ ወለዶታት ዝወረስናዮ ጽቡቕ ክብርታት ምስዚ ዘመናዊ ፍልጠት ብምውህሃድ፡ ብስነ-ምግባር ዝተሃነጸን ንሓድሕዱ ዝተኣሳሰረን ሕብረተሰብ ክንሃንጽ ሓላፍነት ከም ዘለና ክንዝንግዕ የብልናን። ሕብረተሰብና ኣብ ነዊሕ እዋን ዘማዕበሎም ካብ ባህላዊ፡ ቁጠባውን ስነ-ኣእምሮኣውን ውድቀት ዝሕልዉ ናይ ድሕነት መርበባት ብጥንቃቐ ክንሕዞምን ምስ ግዜ ከነጓዕዞምን ኣለና። ንሕና ናይቶም ዝሓለፉ ወለዶታት ሕልሚ፡ ናይቶም ብሕጂ ዝመጹ ወለዶታት ከኣ ተስፋ ምዃንና ናይ ምፍላጥ ግቡእ ኣለና። ማሕበራዊ ክብርታት ኣብ ልዕሊ መሰረት ናይ እምነት እዮም ዝህነጹ። እምነት ካብ ቁጠባን ፖለቲካን ክሳብ ናብራ ዘሎ ሂወትና ብጥጡሕ መገዲ ንኽጓዓዝ ዝገብር ዘይርአ መላገቢ እዩ። ሓደ መንእሰይ ሓቀኛ ክኸውን እንከሎ ንርእሱ ጥራይ ኣይኮነን ዝጠቅም። ብእምነት ዘይጽገን ወይ ዘይጥዒ ነገር የለን። ሓደ መንእሰይ ኣብ ሕብረተሰቡ ተሰማዕነትን ክብረትን ዝረክብ፡ ቃሉ ምስ ተግባሩ ክገጥም እንከሎ ጥራይ እዩ። ተኣማንነት ማለት ኣብ ስራሕካ ቅኑዕ ምዃን፡ ኣብ ዘረባኻ ሓቀኛ ምዃን፡ ከምኡ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ግዴታታትካ እሙን ምዃን ማለት እዩ። እዚ ክብሪ’ዚ ዝተላበሰ መንእሰይ ኩርዓት ወለዱን ሕብረተሰቡን ይኸውን። ክቡራት ኣንበብቲ ናይዚ ዓምዲ፡ እዚ ሓሳብ’ዚ ኣብ ወረቐት ጥራይ ተሓጺሩ ንከይተርፍ ካብ ሎሚ ጀሚርና ንሸውዓተ መዓልታት ሓደ ካብ ማሕበራዊ ክብርታትና መሪጽካ ኣብ ግብሪ ከነውዕሎ ንቐኒ። ኣብዛ ሰሙን እዚኣ፣ ኣብ ከባቢና ወይ ኣብ መንገዲ ዝረኣናዮም ህጻናት፡ ሽማግለታት፡ ነፍሰ-ጾራት፡ ስንኩላን ክንገብረሎም እንኽእል ሓገዝ ከይገብርናሎም እስከ ከይሓለፍና ንቐኒ። ኣይሕዘሉን፣ ንዅሉ ኣነ ዝገብሮ ግን ጌጋ’ዩ ዘናድየሉ። ኰርኲሩ ኰርኲሩ’ውን ኣይስእንን። ንነፍሲ-ወከፍ ስርሐይ “ከምዚኣዶ ክገብራ፧” ኢለ ከይሓተትኩዎ ዝሰርሖ ኣይብርሆን። ኣነ ኸኣ ሓንሳእ እንተ ርእየ ባዕለይ ክገብር ጸደፍደፍ በሃላይ እየ። ኣብ ዕድመ መንእሰይ መቸም ከምቲ ዝዀነ ሰብ ዝግምቶ፡ እዚ ዘይብሃል ጸዓት ዝርከቦ ዕድመ’ዩ። ብርቱዕ ጸዓት ከኣ ግበር ግበር ዝብል ነውናዊ ድርኺት ይፈጥር። ከምቲ ቈልዓ ክፍትንን ክድህስስን ዝደሊ፡ መንእሰይ እውን ክገብርን ከፍሪን’ዩ ዝደሊ። ምድህሳስን ምፍታንን ንቘልዓ ፍልጠትን ንቕሓትን የግዝሞ፣ ምግባርን ምፍራይን ንመእሰይ ከኣ ውጽኢታውነት፡ ብቕዓትን ክእለትን የግዝሞ። ቈልዓ፡ ሓዊ ከይሓዘ ተንድድ ምዃና ክፈልጥ የጸግሞ፣ መንእሰይ ከኣ ከይዓየየ ክምሃር፡ ክምኰርን ክልውጥን ኣይክእል። ዝሰርሕ ኸኣ’ዩ ዝጋገ። ከይትጋገ ፈሪሕካ፡ ከይዓየኻ ኣይንበርን። ጌጋና መልክዕና እዩ። ጌጋ መልክዕ ኵሉ ሰብ ዋላ ደኣ ይዅን፣ ኣውራ ግን መልክዕ መንእሰይ እዩ። “ኣነ እዚ ሞያ ካባኹም ይንእስ ከለኹ’የ ኣጥሪየዮ፡” ይብለኒ እዚ መሳርሕተይ ሰብኣይ። መንእሰይ እንከሎ ሞያ ዓጢቑ። ግና ኣብቲ ዕድመ እቲ ብዝገብሮም ዝነበረ ጌጋታት’ዩ ነዚ ሎሚ ዳርጋ ብፍጹምነት ክብሃል ዝከኣል ደረጃ ዝዓየሉ ዘሎ። ከይተጋገኻ ዝብጻሕ ብቕዓት የለን። ዕብየት ድምር ዓወትካን ጌጋኻን እዩ። ስለዚ መንእሰይ ክጋገ ነውሪ ኣይመስለኒን፣ ጌጋኡ ክምሃረሉን ሓላፍነት ክወስደሉን ግን መሰረታዊ እዩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.177 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 6


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ቤት-ፍርዲ ሸሪዓ ዞባ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኣመልካቲት ሳኒ ተስፋይ መሓሪ፡ ተጸዋዒ ነብዩ ኢሰያስ ተስፋይ፡ ንጉዳይ ሞግዚት ዝምልከት ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ከሳሲ ዑቕባሚካኤል ወልደየውሃንስ፡ ተኸሳሲት ኤልሳ ሙሴ፡ ናይ ገንዘብ ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሳብሪን ጣሃኑር፡ ኣደይ ነጃት ዓሊ መሓመድ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሂባ መሓመድ ዓብዱ ምባል ተሪፉ፡ ሂባ መሓመድዓብዲ ሓሰን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ 14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ብፍ/በ/ዕዳ ኣቶ ክብሮም ኪዳነ፡ ብመንገዲ ብፍ/በ/መሰል ኣቶ ሃይለሚካኤል ገብረመድህን፡ ናይ ፈጽሚ ክርክር ተኸፊቱልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ.39 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ


ይሕደጋ ሃብተ መዘንግዕ፡ ተኸሰስቲ ኤፍሬም ሃይለ ግደ፡ 2. ሳምሶን ሃይለ ግደ፣ ንዓኹም ዝምልከት ናይ ምቅሊት ውርሻ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል 2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ብፍ/በ/መሰል ኤፍሬም ኣሰፋው ተኽለሃይማኖት፡ ብፍ/በ/ዕዳ ተስፋይ ኣስመላሽ ተወልደመድህን፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ፈጽሚ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሃይለ ገብረህይወት ተኽለ፡ ብዓልቲ ቤተይ ዮርዳኖስ መብራህቱ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ወ/ሮ ሸዊት ግርማይ ሓድጉ፡ ካብ ኣቦይ ኣቶ ግርማይ ሓድጉ ጎደፋ ብውህብቶ ዝተቐበልክዎ ክጸድቀለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኣመልካቲት ሚካል ተስፋይ ለባሲ፡ ተጸዋዒ ዓብዱሰላም ዑመረዲን፡ ናይ ሞግዚትነት መዝገብ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ማርዮ ፋኢድ ወልደሚካኤል፡ ኣደይ ሂወት ዳቱ ተኽሉ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ከምኡ’ውን ሓፍተይ ወ/ት ኮንጄታ ተፓሊኖ ጥፍእቲ ምዃና ይረጋገጸለይ፣ ስለዚ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ወ/ሮ ኪዳን ተኽለ ኣበደ፡ ወደይ ኣማኒኤል ክብሮም ገብረኢየሱስ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ወ/ሮ ሰላም ዳዊት ፍስሃየ፡ ተጸዋዒ ኣቶ ቃልኣብ በርሀ ተስፋሚካኤል፡ ንስቪል ዝምልከት ጉዳይ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን24/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሮማን ዳኒኤል ተስፋዝጊ፡ ወኪል ያቆብ ሓምደረብ፡ ብዓል ቤተይ ኣርኣያ ገብረመድህን ታፍላ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ጽገ ኪዳነ ሃንስ፡ ብዓል ቤተይ ግርማይ ጸጋይ ገብረመድህን ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሳራ ገብረመድህን ሃብተ፡ ኣዴና ኤዛብሌ ገብረመድህን ገብሩ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ወ/ሮ ሂወት እምሃጽዮን ይሕደጎ፡ ኣደይ ሓረጉ ኪዳነ ክፍለ ስለዝዓረፈት፡ ወራሲታ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ከምኡ’ውን ናይ ጥፉእ ሓወይ ብርሃነ ተስፋይ ኣጋጀ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ዮናስ ክፍለጽዮን ሙሳኤል፡ ኣደይ ነ/ ሪት ለተሚካኤል ሃብተሚካኤል ወልደማርያም ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ህይወት ሓድጉ ሳሙኤል ምባል ተሪፉ፡ ህይወት ሓድገምበስ ሳሙኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ትዕግስቲ ተስፋጋብር ኣርኣያ፡ ብዓል ቤተይ ኤፍሬም ፍስሃየ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣመልካቲት ሳንደራ ኢያሱ ዮውሃንስ፡ ተጸዋዒ ኣቶ ተስፉ ተኽለማርያም፡ ንጉዳይ ሞግዚት ዝምልከት ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን29/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ኣቶ እስቲፋኖስ ሃብተ ሃብቱ፡ ኣዴና ኣስመረት ደብራይ ዘወልዳይ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ምሕረት ርእሶም ገብረወልድ፡ ብዓል ቤተይ ወልዳይ ተኽሉ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣቶ መስፍን ተኽለ ገብረማርያም፡ ኣቦይ ተኽለ ገብረማርያምን ኣደይ ኣወጣሽ ወልደማርያምን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 1ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ጓዕዳድ ራሕማ መሓመድ ሓጎስ ምባል ተሪፉ፡ ራሕማ ሓጎስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ብዕረፍቲ ኣዚና እንፈትዋን ነፍቅራን ክብርቲ ወላዲትና ወ/ሮ ገዳም ተላ ገብረሚካኤል፡ ብዓልቲ ቤቶም ንነፍ/ ሄር ኢንስፐክተር በርሀ ሃይለ (ሙኑቺቤ) ብዕለት 5/03/2026 ዓ.ም ኣብ 4 ኣስመራ መቓብር ቤት ገርጊሽ ዘቃበርኩምናን ኣብ ገዛ ዝበጻሕኩምናን ካብ ውሽጥን ደገን ብቴሌፎን ዘጸናናዕኩምናን ቤተ ክህነት ፈተውቲ ሕሰም ኣይትርከቡ የቐንየልና እናበልና ምስጋናና ነቕርብ። ስድራቤት ኢንስ. በርሀ ሃይለ (ሙኑቺቤ) ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና ሓሽሚለ ቁ.ገዛ 7 ስፍሓት መሬት 250 ት/ሜተር 4 ቀንዲ ክፍሊ 4 ተሓጋጋዚ ዝተደኮኖ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 119781 ብመወከሲ ቁ 111167 ብስም ወረስቲ ነ/ሄ ኣስገዶም ተስፋየውሃንስን ወ/ሮ መብራት ተመልሶ ሓጎስ +6ን ዝተመዝገበ፡ ኣዴና ነ/ሄርት መብራት ተመልሶ ሓጎስ ስለዝዓረፈት፡ ብወርሲ ዝረኸብናዮ ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሃልዩ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ወይ’ውን ይግባይ ተባሂሉሉ እንተነይሩ ውሳነ ሒዙ ኣብ ቤት ጽሕፈት ካዳስተራልን ቤት ጽሕፈት ኖታሪን ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ብዘለና ሰነዳትና ጉዳይና ክንውድእ ምዃንና ንሕብር። ኣቶ የማነ ኣስገዶም ተስፋዮውሃንስ +5 ሓዳስ ኤርትራ 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.177


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ተሪፉ፡ ሮቢንሰን ካሕሳይ ገብሪሂወት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ያሬድ ገብረትንሳኤ ፍልፍል፡ ኣቦይ ገብረትንሳኤ ፍልፍል ገብረመድህን፡ ኣዴና ሂወት ወልደማርያም ሕድሪሚካኤል ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 6 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ወ/ሮ ትርሓስ ሃብተጽዮን ወልደኣብ፡ ብዓል ቤተይ ፍስሃጽዮን ቀሺ ያሬድ ተወደብርሃን ስለዝዓረፈ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣምባሳደር ኣማኑኤል ክፍሎም ምባል ተሪፉ፡ኣብርሃለ ኣማኑኤል ክፍሎም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሚካል ሃብቶም ጋይም ምባል ተሪፉ፡ መኽሰብ ሃብቶም ጋይም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቅድሳን ተስፋማርያም ገብረየሱስ ምባል ተሪፉ፡ ራህዋ ተስፋማርያም ገብረየሱስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ምሕረት ሰመረ ሓይልኣብ፡ ብዓል ቤተይ ማቴዎስ ወልደሚካኤል ወልደእየሱስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተኽሊት እስቲፋኖስ መንግስትኣብ፡ ወለድና እስቲፋኖስ መንግስትኣብን ኣዴና ኣብርሀት ምስግናን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ኤልሳ ሃብቱ ተስፋሚካኤል፡ ተኸሳሲ ኣቶ ሓደራ ኣርኣያ ገብረማርያም፡ ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ከሳሲ ኣቶ ሳህራ መሓሪ፡ ተኸሳሲት ራህዋ ተኽለሃይማኖት ባህታ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ናዝሬት ሃንስ ሃብተማርያም ምባል ተሪፉ፡ ናዝሬት ዮሃንስ ሃብተማርያም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰሳይት ጳውሎስ ገብረኣብ፡ ኣዴና ለተማርያም ዕቡይ ወልደማርያም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተስፋንኪኤል ኪዳነ ወልደማርያም፡ ኣቦይ ኪዳነ ወልደማርያም ብርሃነ ስለዝዓረፈ፡ ንኣዴና ወ/ሮ መብራት ተስፋማርያም ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ዃላ ሃይማኖት ክፍላይ ዮውሃንስ ምባል ተሪፉ፡ ሰናይት ክፍላይ የውሃንስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ብርሃነ ኪዳነ ኣረጋይ ምባል ተሪፉ፡ ሳምሶም ኪዳነ ኣረጋይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣስገደት ኣርኣያ ብኢደይ፡ ብዓል ቤተይ ወልደዛይድ ዓንደማርያም ወልደስላሴ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ርግበ መኮነን ዓንደ ምባል ተሪፉ፡ ዊንታ መኮነን ዓንደ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ቐይሕ ኢብራሂም መሓመድ ሙሳ ምባል ተሪፉ፡ ኢብራሂም መሓመድሙሳ ዑመር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሮቤል ኪዳነ ክፍለ ምባል ተሪፉ፡ ቃልኣብ ኪዳነ ክፍለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ከረን ከሳሲት ወ/ሮ ፍትሓዊት መብራህቱ፡ ተጸዋዒ በረከት ሚኪኤል ደብረጼን፡ ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ወ/ሮ ጽገ ወልደሚካኤል ዘርእጋብር፡ ሓወይ ፍረማርያም ምስግና ዘርእጋብር፡ ናይ ኣእምሮ ሕማም ስለ ዘለዎ፡ ዘይብቑዕነት ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ፍዮሪ ተስፋይ ኣርኣያ ምባል ተሪፉ፡ ልዋም ተስፋይ ኣርኣያ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣበባ ብርሃነ ተስፋማርያም፡ ብዓል ቤተይ የማነ ተወልደ ብርሃነ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ነብያት ብርሃነ ተኽለ፡ ስም ኣደይ ለተብርሃነ ገብረጻድቅ ምባል ተሪፉ፡ ሰማይነሽ ገብረጻድቕ ገብረሂወት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ ፋትሓዊ ኣብርሃም ገብረሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ዳዊት ኣብርሃም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወይኒ ደበሳይ ገብረመድህን ምባል ተሪፉ፡ ሄርሜላ ደበሳይ ገብረመድህን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ክብሮም ግርማይ ምባል ተሪፉ፡ ከሰተ ግርማይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ፍጹምብርሃነ ሃይለ ምባል ተሪፉ፡ መልኣከ ሃይለ ገብረሃወርያት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቤተሊሄም ዓንዶም ምባል ተሪፉ፡ ቤትኤል ዓንዶም ተባሂሉ 1ይ ቤት-ፍርዲ ሰረጀቓ


ኣቤል ካሕሳይ ገብሪሂወት ምባል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሃብተማርያም ወልደጽዮን ምባል ተሪፉ፡ናትናኤል ወልደጽዮን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ለተኣምላኽ ገብረማርያም ማና፡ ብዓል ቤተይ ዓንደብርሃን ጉልበት ልባብ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን11/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ናዝሬት ኣብርሃ ሙሳ፡ ስም ኣደይ ደሃብ ሱሌማን ኣድም ምባል ተሪፉ፡ ደሃብ ኩንደይ ገብል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሙስጦፋ ዒሳ ጅምዕ ምባል ተሪፉ፡ ሙስጦፋ ጅምዕ ሮሞዳን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ናቕፋ መሓመድ እብራሂም ዑስማን እድሪስ ምባል ተሪፉ፡እብራሂም ዑስማን እድሪስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ተሰነይ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓሰብ ወ/ሮ ልችያ ነጋሽ ገብረስላሴ፡ ስም ኣደይ ግደይ ካሕሳይ ሓዓስ ምባል ተሪፉ፡ ርሻን ሃብተሚካኤል ስብሓት ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ናሆም መድሃኔ መሓመድ ምባል ተሪፉ፡ ናሆም ከድር መሓመድ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን30/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተስፋይ ሃብቶም ፍስሃጼን፡ ኣዴና ልችያ ወልደገብርኤል ስለዝዓረፈት፡ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጎልጅ ወ/ሮ ሳባ የውሃንስ ሃብተስላሴ፡ ስም ት/ ዕድመ ውላደይ ስኒት ሳሳሁን ዩሱፍ ምባል ተሪፉ፡ ስኒት ካሳሁን ዮኑስ ኣመልካቲት ብርኽቲ ገብረማርያም ክፍለ፡ ኣብ ዞባ ማእከል፡ ምም/ን/ ዞባ ኣኽርያ፡ ከባቢ ገዛ ዑበል፡ ዚፕ ኮድ 1A167፡ ጎደና ሻኻ ቁ.ገዛ 94 ፕሎት 36 ፓርሰል ‘‘N’’ ዝርከብ ኣብ ሚኒ/መሬት ማይን ኣከባብን ቤ/ጽ ካዳስተር ብቁ.ንብረት IBRASM010473/0 ብዕለት 13/06/2019 ብስመይ ዝተመዝገበ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ገዛ፡ ኣብ ስፍሓት መሬት 72.50 ት/ሜ ስፍሓት ህንጻ 42.30 ት/ሜ ዝተደኮነ 2 ቀንዲ ክፍልታት 2 ሓገዝቲ ክፍልታት ዘጠቓለለ ስለ ዝሸጥክዎ’ሞ ናብ ስም ዓደግቲ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤ/ጽ ፓብሊክ ኖታሪን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን ይቕረብ። ብርኽቲ ገብረማርያም ክፍለ


ሓደጋ ወዝቢ’ዩ። መዓስን ኣበይን የጋጥም ስለዘይፍለጥ ከኣ ኵሉ ግዜ ልዑል ጥንቃቐ ይሓትት። ሓደጋ ዘኸትሎ ኣካላዊን ስነ-ኣእምሮኣዊን ሃስያ ከቢድ’ዩ። ሞት እንተደኣ ኣኸቲሉ ድማ፡ እቲ ዝፍጠር ሓዘንን ዝኽትምናን ብእኡ መንጽር ይዛይድ። እቲ ጉዳይ ብሰላም፡ ዕርቂን ምሕረትን እንተ ዘይደቂሱ ከኣ፡ ኣብ መንጎ ስድራቤታት መዋቲን ፈጻሚ ሓደጋን ዘይተደልየ ጸገም ይፍጠር።


ጽንዓት ይሃብ” ክብሉ ገሊጾም። ኣብ’ቲ ናይ ዕርቂ ዕለት፡ ፈጻሚ ሓደጋ ኣቶ ፍትዊ ህያቡ ዑቕባዝጊ ስድራቤቱን ቤተሰቡን ኣምሪሑ’ዩ ኣብ ቅድሚ ስድራቤት ነፍሲሄር ኣቶ ወልደንኪኤል ሳሙኤል ቀሪቡ። ነቲ ናይ ዕርቂ መደብ ብጸሎት ዝኸፈትዎ ቀሺ ኣሮን ቀሺ ተስፋልደት ድማ፡ ተቛጺሮም ምርኻቦም ንፈጣሪ ድሕሪ ምምስጋን፡ ብስድራቤት መዋቲ ንዝተገብረሎም ኵሉ መዳያዊ ኣቀባብላን ኣኽብሮትን ምስጋናኦም ብምሃብ፡ ስድራቤት መዋቲ፡ ነታ ኣብ ምድሪ ኰነ ኣብ ሰማይ መለክዒ ዘይብላ ምሕረት ምምራጾም፡ መርኣያ እምነቶምን ብሃገር “በቲ ዘይተሓስበ ፍጻመ ኣዚና ኢና ጕሂና፣ ግን ዘይምለስ ኰይኑና። ፈጣሪ ግን ኣባኹም ኣብ ሕያዎት፡ ፈቃራትን ምሕረት ዘቐድምን ስድራቤት ስለዘውደቐና፡ ሩፍታ ተሰሚዑና። ኣፍኩም ክንመልእ ኣብ ዝተመላለስናሉ፡ ነቲ ከቢድ ሓዘን ተጻዊርኩም ብጽቡቕ መልሓስን ጽቡቕ ግብርን ኢኹም ተቐቢልኩምና። ናይ ብሓቂ ከኣ ኣመስጊንና። ነዚ፡ ሕውነት ክንተኽለሉን ፍቕሪ ክንትክኣሉን እምነ። ከምቲ ‘ክቡር መጠን ነብሱ የኽብረካ’ ዝተባህለ፡ ‘ካባኹም እንደልዮ ነገር የለን፣ እቲ ንደልዮ ፍቕሪን ሰላምን’ዩ’ ኢልኩም፡ ነቲ ጕዳይ ብዕርቂን ምሉእ ምሕረትን ምዝዛምኩም ከኣ፡ መርኣያ ክብረትኩምን ጭዋ ባህልናን ስለዝዀነ፡ ወትሩ እናተዘከርኩም ክትነብሩ ክገብረኩም’ዩ” ክብል ቃሉ ዘስዓበ ከኣ፡ ካብ ስድራቤት ፈጻሚ ሓደጋ ኮ/ል ሃብተማርያም ተስፋማርያም እዩ። ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ብዙሓት መዳርግቲ ዘይብሎም ክብርታት ከም ዘለዉ ኵልና እንፈልጦ ሓቂ’ዩ። እዞም ክብርታት ናብ ወለዶ ንምስግጋሮም ከኣ ሓላፍነት ኵልና ይኸውን። ሓደ ካብ’ዞም ንጽባቐ ሕብረተሰብና ኣጕሊሖም ዘርእዩ ክብርታት፡ ድንገት ኣብ ዘጋጥም ሞት ዝግበር ኣገባብ ምሕረትን ዕርቅን’ዩ። እምበኣርከስ፡ ነቶም ነዚ ረዚን ባህሊ’ዚ ዘተግብርዎ መርኣያ ክብረቶምን ርዝነቶምን ስለዝዀነ ቀጽልዎ ንምባል፣ ነቶም ክብርታት ሕብረተሰብ ጐስዮም ኣብ ባህልናን እምነትናን ዘይጸንሐ ስሱዕ ባህሪያት ዘርእዩ ብኣጻብዕ ዝቚጸሩ በላዕቲ ጋር-ነብሲ ውልቀ-ሰባት ድማ ዓይኖም ክሓስዩን ክበራበሩን ንምዝኽኻር፡ ቀጺልና፡ ብሰናይ ድሌትን ምርድዳእን ስድራቤት መዋቲ ብምዕሩግ ኣገባብ ዕርቂን ምሕረትን ናይ ዝደቀሰ ሞት ዘስዓበ ሓደጋ ነስዕበልኩም - ሰናይ ንባብ፦ ቤተሰብ ፈጻሚ ሓደጋ ዝኾኑ ኣቶ ተስፋማርያም ሃይለን ኣቶ ወልደሩፋኤል እስቲፋኖስን ብግደኦም፡ ብስድራቤት መዋቲ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ሕድገትን ምሕረትን ስጉምቲ፡ ንሃገርን ንህዝብን ጽቡቕን ዘኹርዕን ኣብነት ስለ ዝኾነ፡ ኵሉ ዜጋ ክኽተሎ ዘለዎ ረዚን ኤርትራዊ ባህሊ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ንዝተገብረሎም ሕድገትን ምሕረትን፡ ኣመስጊኖም። ኣቶ ብንያም ተኽለ ደረጃ ዝግለጽ ኣብነታዊ ቅዱስ ተግባሮምን ምዃኑ ሓቢሮምን ኣመስጊኖምን። ቀጺሎም በቲ ዝተፈጸመ ስነ-ስርዓት ዕርቂ ዝተሰምዖም ሩፍታን ባህታን ቃሎም ዘስምዑ ካብ ስድራቤት ፈጻሚ ሓደጋ ኣቶ ግርማይ ክፍላይ እዮም። ኣቶ ግርማይ፡ “ሰብ ብገንዘብ ዘይኮነ ብሰላም፡ ብፍቕሪ፡ ብምሕረት እዩ ዝትመን። ንስኻትኩም ድማ ሓሲብኩምን መኺርኩምን፡ መርኣያ እምነትኩም ዝኾነ ምሕረት ምምራጽኩም፡ ጻማኹም ካብ ኣምላኽ ርኸብዎ። ጌርኩምዎ ዘለኹም ቅዱስ ተግባር ድማ፡ ንዘንትእለት መግለጺ ክብረትኩምን እምነትኩምን ኮይኑ ንወለዶታት ክዝንቶ’ዩ” ኢሎም። ካብ ወገን ፈጻሚ ሓደጋ ኣቶ ተስፋኣለም ዓጽባይ ኣስዒቦም፡ “ምሕረት ምግባር ኣሽንኳይ ንፈጻሚ ገበን፡ ንሰማዒኡ ከይተረፈ’ዩ ባህታን ፍስሃን ዝፈጥር። ኣምላኽና’ውን ‘መሓርቲ ምሕረት ክረኽቡ እዮም እሞ፡ ብጹኣን እዮም’ እናበለ፡ ንዝበደሉና ምሕረት ክንገብርን ምስኦም ክንዕረቕን ስለዝእዝዘና፡ ፍቓድ ኣምላኽ ብምፍጻምኩም ሕቡናት ኢና። እዚ ተወሲዱ ዘሎ ምሕረት ከኣ፡ ንእንዳቦ ይኹን ንእንዳደ፡ ንሰማዒኡ ይኹን ንረኣዪኡ ክሰዓብ ዘለዎ ጽቡቕ ኣብነት ስለዝዀነ፡ ቅዱስ ምርጫ’ዩ። ንስድራቤት መዋቲን ንስድራቤት ሓደጋ ፈጻሚን ከኣ እቲ ናይ ሞት ሓደጋ ኣብ ንኡስ ዞባ ጋላ- ነፍሒ - ምምሕዳር ከባቢ ዓደም-ነገር እዩ ብዕለት 14 ለካቲት 2026 ሰዓት ሸሞንተን ፈረቓን ናይ ምሸት ኣጋጢሙ። መራሒ መኪና ዝነበረ ኣቶ ፍትዊ ህያቡ ዑቕባዝጊ፡ ብብሽክለታ ይጐዓዝ ንዝነበረት ኣቶ ወልደንኪኤል ሳሙኤል መብራህቱ፡ ኣብ ጥቓ መቓብር ሓርበኛታት ከበሳጭዋ ብመኪና ሃሪሙ’ዩ ሞት ዘብጽሐ ሓደጋ ኣውሪዱሉ። ኣቶ ወልደንኪኤል ሳሙኤል መብራህቱ፡ በቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝወረደ ሓደጋ ሕክምና’ኳ እንተበጽሐ፡ ክሰርር ግን ኣይከኣለን - ንእለቱ’ዩ ዓሪፉ። ንጽባሕቱ ዕለት 15 ለካቲት 2026 ከኣ፡ ኣብ ዓዲ ራእሲ ብኽብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ሓመድ ኣዳም ለቢሱ። ፈጻሚ ሓደጋ’ውን ብሳላ ምሕረት ስድራቤት መዋቲ፡ ጽባሕ ዓሱር ካብ ቤት ማእሰርቲ ብዋሕስ ወጺኡ። ብስድራቤት ፈጻሚ ሓደጋ እኹል ናይ ምስጋና ቃል ምስ ቀረበ፡ ብወገን ወሃብቲ ምሕረት ዝኾኑ ስድራቤት መዋቲ’ዩ ፍትዊ ህያቡ (ፈጻሚ ሓደጋ) ናይ ምሕረት ቃል ተሰሚዑ። ፈለማ ኣቦ መዋቲ ኣቦይ ሳሙኤል መብራህቱ’ዮም ናይ ምሕረት ቃል ኣስሚዖም። ኣቦይ ሳሙኤል፡ “ወልደንኪኤል ወድና ክቕተል ፍትዊ ወድና ድማ ክቐትል ኣይወፈሩን፣ ፍቓድ ኣምላኽ ክስገር ስለዘይክእል’ዩ ሓደጋ ኣጋጢሙዎም። ንስኻትኩም ከኣ፡ ካብታ ወድና ብመኪና ዝተሃርመላን ነዚ ሞት ዘስዓበ ሓደጋ መዕለቢ ንምግባር፡ ክልቲኦም ስድራቤታት ብመንገዲ ካብ ክልቲኦም ዝወጽአት ናይ ዕርቂ ሽማግለ ዘድሊ ምርድዳእ ምስ ተገብረ፡ ብዕለት 22 መጋቢት 2026፡ ኣብ መንጎ’ዞም ክልተ ስድራቤታት ወግዓዊ ናይ ዕርቂ ስነ-ስርዓት


26 መጋቢት 2026 - ገጽ 8 ስለዚ፡ ንዓና እቲ ዝዓበየ ፍቕሪ ስለ ዝኾነ፡ ፍቕሪ ከነትርፍ ኢና መሪጽና። እዚ ከኣ፡ ንኣምላኽን ንሰብን ዘሐጕስ፣ መግለጺ ክቡር ባህልና ክብርታትናን ኮይኑ ናብ ዝቕጽል ወለዶ ንኽሰጋገር ክንደፍኣሉ ይግበኣና” ብምባል፡ ሂወት ሰብ ክብርትን ዘይትትካእን ስለ ዝኾነት፡ መራሕቲ ተሽከርከርቲ፡ መስተን ካልእ ንሓደጋ ዘቃልዑ ነገራትን ኣወጊዶም፡ ኣብ ኣዘዋውራኦም ልዑል ጥንቃቐ ክገብሩ ተላብዮም። ብዓልቲ ቤት መዋቲ ወ/ሮ ምሕረት ጎይትኦም ከኣ፡ “ልክዕ’ዩ ብዓል ቤተይ ጠፊኡኒ። የግዳ ሕድገትን ምሕረትን መወዳድርቲ ስለዘይብለን፡ ኣብ’ቲ ቤተሰበይ ዝወድእዎ ዝውስኾ ወይ ዘጉድሎ የብለይን” ኢላ። ወልደንኪኤል ሳሙኤል (መዋቲ) ሕክምና ዝኸደላን ኣትሒዝኩም፡ ክሳብ’ዛ ዕለት’ዚኣ ካባና ከይተፈለኹም ብግቡእ ስለ ዝደበስኩምና የቐንየልና። ዘርኣኹምና ሕያውነትን ገጽን ደቢሱና’ዩ። ካብዚ ዝገበርኩምዎ ዝዓቢ ደበስን ምጕያይን የለን። ገንዘብ ሕልናዊ ሩፍታን ደበስን ከምጽኣልካ ኣይክእልን’ዩ። ካብ ገንዘብ፡ ፍቕሪን ምሕረትን ይዓቢ። ስለዚ፡ ምሉእ ምሕረት ጌርናልኩም ኣለና፣ ምሉእ ጽንዓት’ውን ይሃበና” ኢሎም። ቀጺሎም ናይ ምሕረት ቃል ዘስምዑ ከኣ፡ ኮ/ል ብርሃነ ዓንደመስቀል፡ ኣቶ ነጋሲ ሳሙኤል፡ መንእሰይ ዮውሃንስ ጎይትኦም፡ ኣቶ ገብርሂወት ዓንደመስቀል፡ ኣቦይ ሃንስ እምባሀን ኣቶ ብርሃነ ሃብቱን ኮይኖም፡ “ሓደጋ ወዝቢ’ዩ፡ የግዳ ፍቓድ ኣምላኽ ክስገር ስለዘይክእል ክቡር ሓውና’ዩ ብሓደጋ ተፈልዩና። ሕጂ ከኣ፡ ጋር ነፍሲ ሓውና ክንበልዕ ነብስና ስለዘይገብረልና፡ ኵልና ስድራቤት ተላዚብና ፍቕሪን ምሕረትን ክንገብር ወሲንና ኣለና። ምኽንያቱ፡ እምነትና ምሕረት ስለዝኾነ። ምሕረትን ዕርቅን ከኣ፡ ህዝብናን መንግስትናን ዝድግፎ፡ ብዓቢኡ’ውን ኣምላኽ ዝድግፎ ቅዱስ ተግባር’ዩ።” ድሕሪ ምባል፡ ስድራቤት ፈጻሚ ሓደጋ፡ ድሕሪ ዕርቂ እግሮም ከየሕጸሩ፡ ንደቂ መዋቲ፡ ብዓልቲ ቤት መዋቲን ወለዲ መዋትን ደሃይ ክገብሩሎምን ሕውነቶም ክቕጽልዎን ተላብዮም። ኣቶ ገብረሂወት ዓንደመስቀል ኣብ መወዳእታ ፈጻሚ ሓደጋ ኣቶ ፍትዊ ህያቡ፡ ስለቲ ካብ ሂወቱ ዘይርስዖ ዝተገብረሉ ምሕረት፡ “ምስ ወልደንኪኤል ዘጋጠመና ሓደጋ፡ ካብ ሕልናይ ዘይሃስስ ከቢድ ነገር’ዩ። የግዳ፡ ስድራቤት እንዳ ኣቦይ ሳሙኤል መብራህቱን ስድራቤት እንዳ ኣቦይ ጎይትኦም ሙሴኤልን፡ ካብ ጽቡቕን ፍሕሹውን ኣቀባብላኦም ጀሚርካ፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ቅነ ዘይመልእ ግዜ፡ ከምዚ ገይሮም ሕድገትን ምሕረትን ስለ ዝገበሩለይ፡ ንውዕለቶም መግለጺ የብሉን፣ ጻማኦም ካብ ፈጣሪ ይርከብዎ፣ ኣብ ጽቡቖም ድማ የውዕለኒ” ክብል ምስጋናኡ ኣስሚዑ። ኣስዕብ ኣቢሎም ድማ፡ ኣቶ ብንያም ተኽለ፡ ኣቶ ርእሶም ዓንደመስቀል፡ ኣቶ ጸሃየ ሰሎሙንን ኣቶ ተስፋሃዋርያት ኣብርሃምን’ዮም ተዛሪቦም። ንሳቶም፡ ንወልደንኪኤልን ንፍትዊን ዘይትስገር መዓልቲ ከም ዘራኸበቶም ጠቒሶም፡ “ሰብ ኰይኑ ዘይብድል ስለዘየለ፡ ንዝበደለካ ምሕረት ምግባር፡ መርኣያ ልቦናን ፍቕሪን’ዩ፣ ምኽንያቱ ጽባሕ’ውን ንዓና እንታይ ከምዘጋጥመና ስለ ዘይንፈልጥ። ኣብ መወዳእታ ቀሺ ኪሮስ ኢሳቕ ኣብ ዘስመዕዎ ናይ መዛዘሚ ቃል፡ “ሓዳግ ሰብ ኵሉ ግዜ ክቡር’ዩ። እዚ ወሲድኩምዎ ዘለኹም ድማ፡ ንታሪኽናን ባህልናን ዘደንፍዕን ንሃገር ምሉእ ኣብነታዊ ስጕምቲን ስለዝዀነ፡ ንእዮብ ዝደበሰ ፈጣሪ ይደብስኩም፣ ንዝሞተ ወድና ወልደንኪኤል ሳሙኤል መንግስተ ሰማይ፣ ንኹልና ድማ ጽንዓት ይሃበና” ኢሎም። ስድራቤት ፈጻሚ ሓደጋ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.177 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 9


እዮቤል ጽገሃንስ (ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ) ኪዳን ኣብ ጀርመን ተኣኪቦም ይዝትዩሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን ድማ፡ ብዕለት 16 ሓምለ 1945 ኣመሪካ ፈተነ ብምክያድ ኒኩለሳዊ ቦምብ ከም ዝወነነት ኣረጋገጸት። ሶቭየት፣ ነቲ ብስለያዊ መንገዲ ካብ ኣመሪካውያን ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል፡ ካብ ትጽቢት ብዙሓት ወጻኢ ኣብ ውሽጢ ሒደት ዓመታት ዕላማኣ ሃረመት። 29 ነሓሰ 1949 ኒኩለሳዊ ፈተነ ብምግባር ዋንነታ ምስ ኣረጋገጸት ምብሓት ናይቲ ዕጥቂ ብኣመሪካ ኣብቂዑ፡ ቅድድም ምምዕባል ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ብወግዒ መጋረጃኡ ቀንጠጠ። እንግሊዝ ኣቐዲማ ዋላ’ኳ መሻርኽቲ ኣመሪካ ኮይና ኣብ ምምዕባል ናይ ፈለማ ኒኩለሳዊ ቦምብ ዓቢ ተራ እንተ ተጻወተት፣ 9ይን መወዳእታን ክፋል ኣብቲ ዘተ ዝነበረ ናይ ሽዑ ፕረዚደንት ኣመሪካ ሃሪ ትሩማን ንጽባሒቱ ንግሆ ምስጢራዊ መልእኽቲ ዓወት ተቐበለ። እንግሊዝ መሻርኽቲ ናይቲ ፕሮጀክት ብምንባራ ንቀዳማይ ሚኒስተር እንግሊዝ ዊንስተን ቸርችል ብዝርዝር ኣፍለጦ። ነታ ድሮ ብስነሓሳባዊ፡ ጂኦፖለቲካውን ስትራተጅያውን ምኽንያታት ምስ ኣመሪካን ኣብ ዝሓለፈ ሸሞንተ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ከም ዝዳህሰስናዮ፣ ካብ ቅድሚ ኣሽሓት ዓመታት ብዘገምታ ለውጢ እናምጽአ ዝኸይድ ዝነበረ ምዕባለ ኣጽዋር፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ብዘደንቕ ፍጥነት እዩ ኣብ ዝለዓለ ደረጃኡ በጺሑ። ኣብ መወዳእታኡ፡ ሰብ ገዛእ ህላወኡን ቀጻልነቱን ኣብዚ ፕላኔት ዝፈታተን ምህዞ ኣማዕቢሉ ይርከብ። ኣብ ኣጋ ምውዳእ ካልኣይ ኲናት ዓለም ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ናብ ገጽ ምድሪ ተቐልቂሉ። ኣመሪካ በይና ክትብሕቶ ዘማዕበለቶ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር፣ ድሒሩ ንህላወ ፍጡራት ናይ’ዛ ዓለም ብዓንደ ርእሱ ዝፈታተን ሓደገኛ ኩነታት ክፈጥር ግዜ ኣይወሰደን። ልክዕ ከምቲ ሓደ ዓንኬል ዘይሩ ዘይሩ ናብታ ዝተበገሰላ ነጥቢ ዝምለስ፣ ንስልጣነ ሰብ ድሕሪ’ዚ ኩሉ ናይ ኣሽሓት ዓመታት ጉዕዞ፡ ናብታ ዝተበገሰላ ነጥቢ ዝመልስ፣ ምናልባት’ውን ንሰብ ፈጺሙ ከጽንቶ ዝኽእል ምህዞ ኮነ። ዋላ’ኳ ኣብቲ ፈለማ ኣመሪካውያን ንበይኖም ዝውንኑዎ እንተ መሰሎም፣ ድሕሪ’ቲ ዝተፈጥረ ሓደገኛ ቅድድም ምዕባለ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር፡ ሓንቲ ድሕሪ’ታ ካልእ እናሰዓባ ሎሚ 9 ሃገራት ዓጢቐናኦ ከምዘለዋ ይፍለጥ። ዛንታ ናይ’ዚ ሓደገኛ መሳርሒ ኣብ 1938 ኣብ ጀርመን እዩ ዝጅምር። ኣብቲ ዓመት’ቲ ጀርመናውያን ተመራመርቲ ነቲ ዝነኣሰ ባእታ ናይ ነገራት (ማለት ኣቶም) ብምምቃል መጠነ ግዙፍ ጸዓት ከመንጭዉን ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ዘይፈልጥ ኣዕናዊ ቦምብ ክሰርሑ ከምዝኽእሉን ኣረጋገጹ። እዚ ርኽበት’ዚ፡ እታ ብሂትለር እናተመርሐት ድሮ ንኣውስትርያ ጎቢጣ፡ ንካርታ ኤውሮጳ ከም ብሓድሽ ክትልውጥ ዘንቀደት ጀርመን፡ ኣብ ተኣፋፊ እዋን ዝረኸበቶ ምህዞ ብምንባሩ ንብዙሓት ወገናት ዘሻቐለ እዩ ነይሩ። ሕልፊ ካልእ ንሚዛን ሓደገኛነት ናይዚ ምህዞ’ዚ፡ ብዝግባእ ከስተብህልሉ ካብ ዝኸኣሉ ጸለውቲ ሰባት ሓደ ድማ፡ ስሙይ ተመራማሪ ዓውዲ ፊዚክስ ኣልበርት ኣንስታይን እዩ። ኣብ ዝቐጸለ ዓመተ 1939 ድማ ፌርማኡ ዘንበረሉ ደብዳበ ናብ ፕረዚደንት ኣመሪካ ፍራንክሊን ሩዝቨልት ብምልኣኽ፣ ጀርመን ነዚ ስነፍልጠታዊ ርኽበት’ዚ ተጠቒማ ኣቶማዊ ቦምብ ከተማዕብል ከምእትኽእልን ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋ ዘይግመት ምዃኑን ዘጠንቅቕ ናይ ሓደጋ ደወል ኣቃለሐ። እዚ ኣብ ምምሕዳር ፕረዚደንት ሩዝቨልት ብርቱዕ ነውጺ ብምፍጣሩ፣ እታ ደብዳበ ኣብ ኢድ ፕረዚደንት ሩዝቨልት ምስ በጽሐት ብቐጥታ ዘድሊ ተበግሶ ንምውሳድ ትእዛዝ ተመሓላለፈ። እዚ ድማ ነቲ ብ ‘ፕሮጀክት ማንሃተን’ ዝፍለጥ ኣመሪካ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ከተማዕብል ዘኽኣለ መስርሕ ወለደ። እቲ ፕሮጀክት ናይ እንግሊዝን ካናዳን ተመራመርቲ ተወሲኾሞ፣ ኣመሪካ በዚ ናይ ሎሚ መጠን ክሳብ 35 ቢልዮን ዶላር ወጻኢታት ምግባራን ኣብቲ ስራሕ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ሰባት ምስታፎምን ክንድ ምንታይ ወፍሪ ከም ዝተገብረሉ ዘንጸባርቕ እዩ። ናይ ገዛእ ርእሳ ቦምብ ከይተማዕብል ብኣመሪካ ጥልመት እዩ ኣጓኒፉዋ። ኣመሪካን እንግሊዝን ኣብ 1943 ዝኣተዋኦ ሓበሬታ ኒኩለሳዊ ምርምር ናይ ምልውዋጥ ስምምዕ፣ ድሒሩ ኣብ 1946 ዝኾነ ኒኩለሳዊ ሓበሬታ ካብ ኣመሪካ ናብ ዝኾነ ሃገር ከይውሃብ ብዝኽልክል ሕጊ ምትክኡ፡ ነታ መጽናዕትታታ ነጊፋ ዝሃበት እንግሊዝ ሓዲግ’ዩ ኣትሪፉዋ። እንተኾነ ኣብቲ ሽዑ እግሪ ዝተክል ዝነበረ ሓድሽ ዓለማዊ ኩነታት፣ ኣገዳስነት ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ብዝግባእ ዘንበበት እንግሊዝ፡ ነቲ መጽናዕቲ ብገዛእ ዓቕማ ክትዛዝሞ ነይሩዋ። ኣኺሉ ዝተርፍ እንግሊዝን ክትፋጠጥ ዝጀመረት ሕብረት ሶቭየት መዐገሲ ክኾኖም ዝኽእልን ሚዛን ጽልዋኦም ዘዕብን ‘ዘኹርዕ ተረኽቦ ተኸሲቱ ኣሎ’ ኢሉ ብምሕሳብ ንሶቭየታዊ መዘናኡ ፕረዚደንት ጆሴፍ ስታሊን ብዛዕባ’ቲ ኒኩለሳዊ ቦምብ ክነግሮ ወሰነ። ወግዓዊ ርክብ ናይ 24 ሓምለ ተዛዚሙ እናተበገሱ እንከለዉ ድማ፡ ትሩማን ናብ ስታሊን ብዘይ ተርጓሚ ቅርብ ኢሉ፡ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ሓይሊ ዘለዎ ቦምብ ኣማዕቢሎም ከምዘለዉ ነገሮ። እንተኾነ ዘይ ከም ትጽቢት መራሒ ኣመሪካን ዘይ ከም ግምት’ቲ ብማዕዶ ኮይኑ ዝዕዘቦም ዝነበረ መራሒ እንግሊዝን፣ ስታሊን ኣይሰንበደን፡ ኣይተገረመን፡ ዝኾነ ፍሉይ ግብረ መልሲ ኣየርኣየን። ርእሱ ጥራይ ብምንቕናቕ “ኣብቲ ምስ ጃፓን ትገብሩዎ ዘይተዛዘመ ውግእ ክሕግዘኩም ተስፋ እገብር” ብምባል ብዙሕ ከይተገደሰ መለሰሉ። መራሕቲ ኣመሪካን እንግሊዝን ስታሊን ብዙሕ ዘይምግራሙ ምናልባት ንኣገዳስነትን ሓይልን ናይቲ መሳርያ ካብ ዘይምግንዛቡ እዩ ዝኸውን ኢሎም ገመቱ። እንተኾነ ሕብረት ሶቭየት ብመንገዲ ሓያል ናይ ስለያ መሓውራታ፡ ነቲ ብዝለዓለ ምስጢራውነት ተታሒዙ ዝነበረ ፕሮጀክት ብደቂቕ ትከታተሎ እያ ነይራ። ትሩማን ንባዕሉ ናብ ፕረዚደንትነት መጺኡ ብዛዕባ’ቲ ፕሮጀክት ቅድሚ ምፍላጡ፣ ጆሴፍ ስታሊን ኣቐዲሙ ይፈልጥ ምንባሩ፡ ‘ንቐባራይ ምርዳእ’ እዩ ኮይኑዎ ኢልካ ክግለጽ ይከኣል። ነዚ ሓበሬታ’ዚ ሒዙ ድማ፡ ነቶም ኣብ ሕብረት ሶቭየት ኮይኖም ብወገኖም ንምምዕባል እቲ ቦምብ ሓያል ጻዕሪ ዝገብሩ ዝነበሩ ስነፍልጠተኛታቱ ቅልጣፈ ክውስኹ መምርሒ ኣመሓላለፈ። ኣብ ክልተ ሰሙኑ ድማ ኣመሪካ 2 ኒኩለሳዊ ቦምብታት ኣብ ልዕሊ ጃፓን ብምውዳቕ ንመልክዕ ታሪኽ ንሓዋሩ ለወጠቶ። እታ ካብ ፈለማ እግሪ እግሪ ኣመሪካ እናሰዓበት ከይተፈልጠት ኣብ ጻዕሪ ዘጸንሐት ሕብረት ቀረብ ዕቑር ሃብቲ ዩራንዩምን ብቑዕ ዓቕሚ ሰብን ዘይሰኣነት እንግሊዝ፡ ሳልሰይቲ ነቲ ቦምብ ክትውንን ዝኸኣለት ሃገር ኮይና ኣብ 1952 ናብ መድረኽ ኒኩለሳዊ ቅድድም ተቐልቀለት። ብድሕሪ’ዚ ዝሰዓበት ሃገር ፈረንሳ እያ። ደረጃ ክብርን ጽልዋን ፈረንሳ ክዕቀብ እንተኾይኑ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር መሰረታዊ ምዃኑ ብምእማን ካብ ምሉእ ተመርኳስነት ኣብ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ ‘የገላግለኒ እዩ’ ዝበለቶ ውሳነ ወሰደት። ኣብ ለካቲት 1960 ድማ ናይ መጀመርያ ፈተነ ብምክያድ ወናኒት ኒዩክለስ ምዃና ጀርመን ቀዲማ ከይትውንኖ ዝግበር ዝነበረ ጉያጉያ፡ ነቲ መስርሕ ኣቀላጢፉዎ ስሉጥ ገስጋስ ኣርኣየ። እንተ ጀርመን ግን ኒኩለሳዊ መደባታ ከይተዓወተ ኣብ መጀመርያ ግንቦት ብሓይልታት ኪዳን ድሮ ተሳዒራ ነበረት። ዕጫ ናይታ ዝወደቐት ጀርመን ንምውሳን መራሕቲ ሓይልታት ኣረጋገጸት። ምስ ምውላዕ ዝሑል ኲናት ዝፈለመ ቅድድም ምውናን ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ዓቕሚ ዘለዎ ዝኣትዎ ሓደገኛ ኣንፈት ብምሓዙ ካልኦት ሃገራት’ውን ሰዓባ። ቻይና፡ ኣብ መበል 5ይ ደረጃ ተሰሪዓ ነቲ ዕጥቂ ዝወነነት ሃገር እያ። ኣብቲ ፈለማ ብሓገዝ ሕብረት ሶቭየት ምስራሕ እቲ ኣጽዋር ዝጀመረት ቻይና፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ መወዳእታ 1950’ታት ምስ ሕብረት ሶቭየት ዝተፈጥረ ዘይምቅዳው፣ ነቲ ዕማም ብውሽጣዊ ዓቕማ ክትዛዝሞ ተገዲዳ። ኣብ 1964 ድማ፡ እቲ ኒኩለሳዊ መደባት ብምጽዓት ወናኒት ናይቲ ዕጥቂ ክትከውን ከኣለት። ካልእ ኣብ ተኣፋፊ እዋንን ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣን፡ ነዚ ሓደገኛ ኣጽዋር ከም ዘማዕበለት እትፍለጥ ሃገር እስራኤል’ያ። ዋላ’ኳ ብወግዒ ወናኒቱ ምዃና ኣይተፍልጥ ህላውነታ ንምውሓስ ኣብዚ ዓውዲ’ዚ ብምስጢር ነዊሕ ርሕቀት ከም ዝኸደት ብሰፊሑ ይእመን። ካልእ፣ ድሕሪ ዝሑል ኲናት ኣብ መበል 9ይ ደረጃ ተሰሪዓ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ዘማዕበለት ሃገር ሰሜን ኮርያ ኮይና፡ ሕልፊ ወነንቱ እቲ እንኮ ዋሕስ ህላወኣ ምዃኑ ብምእማን፡ ገና ብኸቢድ ዋጋ ኣብ ምምዕባሉ ትርከብ። ብዘይካ’ዘን ዝተጠቕሳ 9 ሃገራት ፍልይ ዝበለ ታሪኽ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ዘለዋ ሃገር ደቡብ ኣፍሪቃ እያ። እዛ ሃገር እዚኣ እታ እንኮ ነዚ ዕጥቂ’ዚ ወኒናቶ ነይራ ከተብቅዕ፡ ብፍቓዳ ዘዕነወቶ ሃገር’ያ። እቲ ኣብ እዋን ኣፓርታይድ ዝማዕበለ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር፣ ምስ ምውዳቕ ናይቲ ስርዓት፡ ናብቲ ስዒቡ ስልጣን ዝተረከበ ብኔልሰን ማንዴላ ዝምራሕ ሓድሽ መንግስቲ ከይሰጋገርን ከም ዘይነበረ ኮይኑ ክዓኑን ተወሰነ። ሎሚ ልዕሊ 12,000 ዝግመት ኣራእስ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር በዘን 9 ሃገራት ይውነን። ልዕሊ 9000 ኣብ መሳርዕ ሰራዊተን ጸንቢረን ድማ ከባቢ 2000 ዝግመት ካብኡ ንመጥቃዕቲ ኣዳልየንኦ ኣብ ተጠንቀቕ ይርከባ። እዚ መጠን ኣጽዋር’ዚ ንዓለምና እምበረ መጠን ብዙሑ እዩ። ብዝኾነ ኣጋጣሚ ኣብ ጥቕሚ ምስ ዝውዕል፣ ስልጣነ ደቂ ሰብ ክድምሰስ ምዃኑ ድማ ተመራመርቲ ምሉእ ብምሉእ ይሰማምዑ። እቲ ድሕሪ ነትጒ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ዝስዕብ ‘ኒኩለሳዊ ክረምቲ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡ ንዓለም ብደበና-ትኪ ዝሽፍን ኩነታት ዝበዝሐ ጉድኣት ከም ዘስዕብ ይፍለጥ። ካብ 60% ክሳብ 90% ፍጥረት ሰብ ብቐጥታውን ብዘይ ቀጥታውን መንገዲ ክመውት ከምዝኽእል’ውን ግምቶም የቐምጡ። መርስሕ ብዓወት ተዛዘመ። ቅድድም ምምዕባል ኒዩክለሳዊ ኣጽዋር ብቑጽሪ ሃገራት ጥራይ ዘይኮነ ብዓይነት’ውን እንተኾነ ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ብዙሕ ምዕባለ’ዩ ኣርእዩ። ንኣብነት ኣብ መፋርቕ 1950’ታት ዝተኣታተወ ኒኩለሳዊ ቦምብታት ምስቲ ኣብ ጃፓን ዝተፈተነ ናይ ኣመሪካ ቀዳማይ ስርሓት ምስ ዝወዳደር ፍልልዩ ናይ ሰማይን መሬትን እዩ። መጠን ተባራዕነት ናይቲ ብ1945 ኣብ ሂሮሺማ ዝተተኮሰ ቦምብ 15 ኪሎቶን ክግመት እንከሎ፣ ናይቲ ኣብ 1954 ዝፈረየ ግን 15,000 ኪሎቶን ኣብ ምዕባለ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ወሳኒ ተራ ዝተጻወተ ሊቅ ኣልበርት ኣንስታይን፡ “ሰብ ኣብ ሳልሳይ ኲናት ዓለም እንታይ ዓይነት መሳርያ ከም ዝጥቀም ኣይፈልጥን፣ ራብዓይ ኲናት ዓለም ግን ብበትርን እምንን ከም ዝካየድ ርጉጽ እዩ” ከም ዝበሎ፣ ንስለ ሃገራዊ ረብሓ ናይ ወነንቱ ክበሃል፡ ስልጣነ ደቂ ሰብ ብቐንዱ ምናልባት’ውን ሩሕ ፍጥረት ሰብ ብዓንደ ርእሱ ኣብ ምልክት ሕቶ ምህላዉ ዘመልክት እዩ። እዚ ልቦና ዝጎደሎ ፍልጠት ደቂ ሰብ ናበይ ክመርሕ’ዩ ንግዜ ዝግደፍ እዩ። ኣልበርት ኣንስታይን ናብ ፕረዚደንት ኣመሪካ ፍራንክሊን ሩዝቨልት ዝጸሓፋ ደብዳበ ንምሉእ ህይወቱ ካብ ዘጣዕስኦ ውሳነታቱ ኮይና፣ “ጀርመናውያን ከም ዘይዕወቱ እንተዝፈልጥ ነይረ ነዚ ተግባር’ዚ ኣይምወዓልኩዎን” ክብል ነታ ‘ዝዓበየት ጌጋ ናይ ህይወትይ’ ብምባል ዝገልጻ ፍጻመ፡ ብ1947 ኣብ መጽሔት ኒውስዊክ ብጣዕሳ እዩ ገሊጹዋ። ዝኾነ ኮይኑ ኣብ መወዳእታ፣ በቲ ክሳብ ሕጂ ዝለዓለ መልክዕ ውዳበ ሰባት - ‘ልኡላዊ ሃገርነት’ (nation-state) ተጠርኒፉ ንስለ ህላውነቱ፡ ድሕነቱን ረብሓኡን ዝቃለስ ዘሎ ፍጥረት ሰብ፡ ብገዛእ ምህዞኡ ንከይጠፍእ ልቦና ይሃቦ ዘብል እዩ። ክኸውን ከምዝኽእል ተገመተ። እዚ ሽሕ ዕጽፊ ምዃኑ’ዩ። ኣጽዋር ኒዩክለስ ዋላ’ኳ ንዓለም ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ መኣዝን እንተ መርሓ፡ ሃገራት ብዓይነትን ብቁጽርን መመሊሰን ካብ ምውሳኽ ኣይበኾራን። መልክዕ ናይቲ ወሰኽ’ውን ዝያዳ ሓደገኛ ክኸውን ተራእየ። ህንድን ፓኪስታንን ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ምምዕባለን ዓቢ መርኣያ ናይዚ ኮይኑ ክግለጽ ይከኣል። ህንዲ ኣብቲ ብ1962 ምስ ቻይና ዝገበረቶ ግጭት ከቢድ ክሳራ ተሰኪማ ከተብቅዕ፣ ቻይና ድሕሪ ክልተ ዓመት ኒኩለሳዊ መደባታ ኣዐዊታ ወናኒት ናይቲ ዕጥቂ ምዃና ኣየቕሰናን። ህንዲ እዚ ዞባዊ ስግኣት እናሃለዋ፡ ኣብቲ ብ1971 ዝተኸስተ ግጭት ህንድን ፓኪስታንን፣ ኣመሪካ ምስ ፓኪስታን ምውጋና ካልእ ምህሮ እዩ ኣቕሲሙዋ። ምስ ጎረባብታ ዝተሓላለኸ ዝምድናታት ዘለዋ ህንዲ፡ ረብሓኣ ንምሕላው ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ከተማዕብል ብምውሳን ከኣ ብ1974 ሸቶኣ ሃረመት። ፓኪስታን ብወገና እታ ብብዙሕ መለክዒታት እትበልጻ ህንዲ ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ምዕጣቓ ከቕስና ብዘይ ምኽኣሉ፣ ‘ሚዛን ሓይሊ ናይቲ ዞባ ንምስትኽኻል’ ኣብ ሓዳስ ኤርትራ 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.177


ስእሊ-፡ ጨንፈር ስእሊ ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሕታም ዓምዲ ልምዓት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ ዝርግሐ ኵነታት ትምህርቲ ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ብሓፈሻ፡ ካብ ዓመተ ትምህርቲ 2025ን 2026ን ጀሚሩ መሓውራቱ ዘርጊሑ ኣብ ግብሪ ውዒሉ ዘሎ ዝርግሐ ቅድመ ትምህርቲ ድማ ብፍላይ እንታይ ይመስል፧ ዝድህስስ ጽሑፍ፡ ሓላፊ ኣገልግሎት ትምህርቲ ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ መምህር ባህታ ወልዳይ፡ ዝሃበና ሓበሬታ ምእንጋድና ይዝከር። ንሎም ኸኣ፡ ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ቐጢና ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ ኣብ ማእከል ዓዶም ዝተደኰነት ቤት ትምህርቲ፡ ዘለዋ ዋሕዲ መምሃሪ ክፍሊታት ንምፍታሕ፡ ገንዘቡን ጉልበቱን ኣወሃሂዱ ዘካየዶን ዘካይዶ ዘሎን ንጥፈታት ክንድህስሶ ብዝሓበረና መሰረት፡ ናብ ዓዲ-ቐጢና ኢና ተጓዒዝና። ዓዲ-ቐጢና ካብ ሓውሲ ከተማ ማይምነ ንወገን ምብራቕ፡ ብርኽ ኣብ ዝበለ ከባቢ ዝተደኰነት 7 ዓድታት እትሓቊፍ ዓባይ ዓዲ’ያ። ኣብዚ ኣጋጣሚ ብዛዕባ’ቲ ዝተዋህበና ሓበሬታ ንምጥላልን ባይታ ዝነግሮ ሓቂ ንምርግጋጽ ናብታ ዓዲ ተጓዒዝና፡ ምስ ርእሰ መምህር መባእታን ማእከላይን ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ቐጢና መምህር ክብሮም ተስፋይን ኣባላት ኮሚተ ልምዓት ናይታ ቤት ትምህርቲ ኣቶ ዘርአ ቀሺ ተኽለሚካኤልን ወይዘሮ ለተብርሃን ገብረመድህንን ቃለ-መሕትት ኣካይድና ዘዳለናዮ ጽሑፍ ይስዕብ፦ ዓዲ-ቐጢና፡ ኣብ በሪኽ ከባቢ ዝተደኰነት ዓዲ እያ። ናብታ ዓዲ ክንበጽሕ ዕድል ረኺብና ነይርና። ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ- ቐጢና፡ ኣብ ሕርሻን መጓሰን ዝተመርኰሰ ህይወት ዝመርሕ ብስድራ ኣስታት 1,020 ብትንፋስ ድማ ኣስታት፡ 4,140 ህዝቢ ይነብረላ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኸኣ፡ ኣብ ርሑቕ ከባቢ ናይታ ምምሕዳር ከባቢ ዝርከባ ዓድታት ከይተረፈ፡ ኣብ ዓመተ ትምህርቲ 2025ን 2026ን ዝጀመራ 4 መውዓሊ ህጻናት ተኸፊተን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይርከባ። ናብ ማእከላይ ደረጃ ክትሰጋገር ፈቒዱ። እታ ቤት ትምህርቲ ህንጸት ናይተን 7 መምሃሪ ክፍሊታት ናብ ማእከላይ ደረጃ ብምስግጋር፡ ሽግር ናይቶም ብሰሪ ራሕቂን ቊጠባዊ ጸገማትን ትምህርቲ ዘቋርጹ ተመሃሮ ብሓፈሻ ደቀንስትዮ ከኣ ብፍላይ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ዳስ ዝመሃሩ ዝነበሩ ደቆም ክትፈትሕ ምኽኣላ ኣብ ወለድን ተመሃሮን ሩፍታ ፈጢሩ’ኳ እንተሎ፡ እቲ ዘሎ ጽበት መምሃሪ ክፍሊ ግን ምሉእ ብምሉእ ኣይተፈትሐን። መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ኣብ ዳስ ኣይተረፈን። ኣርባዕተ ክፍሊ ኣብ ዳስ ዝመሃሩ ተመሃሮ ኣለዉ። ደቆም ግዳይ ንፋስን ዝናብን እናኾኑ ክመሃሩ ዝተዓዘቡ ወለዲ ኣይቀሰኑን። ህዝቢ፡ ጽበት መምሃሪ ክፍሊ ንምፍታሕ ክገብሮ ብዝጸንሐ ጻዕሪ ገና ኣይዓገበን። ቤት ትምህርቶም እትህቦ ኣገልግሎት ኣብ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ከይተደረተ፡ ናብ ካልኣይ ደረጃ ክትሰጋገረሎም’ውን እዩ ዘሎ ጻዕሮም። ህዝቢ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ቐጢና፡ ብመጠን ቊጽሪ ናብ ቤት ትምህርቲ ዝጽንበሩ ተመሃሮ ደቁ እናበዝሑ ምስ ከዱ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዋሕዲ መምሃሪ ክፍልታት ከጋጥም ጀሚሩ። እዚ ምስ ኮነ፡ እንታይ ንግበር ዝብል ጻውዒት ህዝቢ ተበጊሱን ህዝቢ ተኣኪቡ ብዛዕባ እቲ ጒዳይ ክዝቲ ጀሚሩን። ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ- ቐጢና ብግደኡ ንጻውዒትን ሓሳብን ህዝቢ ተገንዚቡ፡ ብዕቱብ ክስረሓሉ ዘለዎ ሓሳብ ምዃኑ ብምድጋፍ፡ ምስ ህዝቢን ኣነባበርቲ ዓዲን ብምልዛብ፡ ንሓሳብን መደብን ናይቲ ህዝቢ እተሳልጥ ኮሚተ ክትምዘዝ ወሲኑ። በዚ ድማ፡ ትሽዓተ ዝኣባላታ ኮሚተ ፕሮጀክት ምህናጽ ተወሰኽቲ ክፍልታት ናይ ቤት ትምህርቲ ቈይማ። ወይዘሮ ለተብርሃን ገብረመድህን ብሕልፊ ናብ ማእከላይ ደረጃ ዝሓልፉ ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ቐጢና ናብ ማይምነ እናተመላለስካ ከምኡ’ውን፡ ኣብኡ ተኻሪኻ ምምሃር ስለ ዝነበረ፡ እዚ ድማ ኣብቶም ተመሃሮ ብሓፈሻ፡ ተሳታፍነት ደቀንስትዮ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ድማ ብፍላይ፡ ራሕቂ ቤት ትምህርቲ ዝጠንቁ፡ ምስ ብዙሕ ናይ ምቕጻል ድሌትን ባህገንን ካብ ምቕጻል ዝተጐናደባ እናረኣየ ስቕ ክብል ኣይከኣለን። እዚ ኸኣ ከቢድ ጸቕጢ ስለ ዝፈጠረሉ፡ ጸገም ተመሃሮ ደቁ ድሕረ ባይታ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ቐጢና፡ ብተበግሶ ህዝቢ ናይቲ ከባቢ ኣብ 1996 ተደኲና፡ ኣብ 1997 ድማ ብ140 ተመሃሮ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ስርሓ ከም ዝጀመረት ሰነዳታ የመልክቱ። ምስ ግዜ ዋሕዚ ተመሃሮ እናበዝሐ ምስ ከደ ብጻዕሪ ህዝቢ ናይቲ ከባቢ፡ ኣብ 2021 ናብ ማእከላይ ደረጃ ተሰጋጊራ፡ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣጣሚራ ኣገልግሎት ምሃብ ጀሚራ። እታ ቤት ትምህርቲ፡ ካብ ሰለስተ ምምሕዳራት ከባቢ፡ (ዓዲ-ቐጢና፡ መቓብር ጻብላን ዓዲ-መሳግርን) ንዝመጽኡ ተመሃሮ ኣገልግሎት ትህብ። እቶም ካብ ርሑቕ ከባቢታት ንኣብነት ካብ ምምሕዳር ከባቢ መሳግር ዝመጽኡ ተመሃሮ፡ ካብ ስድራኦም ተፈልዮም ህይወት ‘ስኮፕሊ’ እናመርሑ’ዮም ዝመሃሩ። ብመሰረት ሓበሬታ ኣባላት ኮሚተ ኣቶ ዘርአን ወይዘሮ ለተብርሃንን፡ ኣብ ንምፍታሕ፡ ‘ተወሰኽቲ ክፍሊታት ሰሪሕናን ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝጐደለ መሊእናን ደቅና ኣብ ቅድሚ ዓይንና ከም ዝመሃሩ ዘይንገብር፧’ ብዝብል ቅዱስ ሓሳብ’ዩ ተበጊሱ። ንመስርሒ ናይቶም ተወሰኽቲ ክፍሊታት ዝስለዓሉ መጠን ብዘይ ዕጻይ ምጻይ ክቕበል ድሉውነቱ ኣረጋገጹ። ነቲ ስራሕ ከኣ ብቕጽበት ጀሚሮም ቀልጢፎም ስለ ዝዓመምዎ፡ ንተበግሶ ናይ’ቲ ህዝቢ ዝተመልከተ መንግስቲ፡ ንሃንቀውታኡ ዘርዊ ኣብ መስከረም 2021 እታ ቤት ትምህርቲ ህንጸት ናይ’ዞም ዝተጠቕሱ ተወሰኽቲ መምሃሪ ክፍሊታት፡ ናይ ስሚንቶ፡ ተንዲኖ፡ ዚንጎ፡ ሞራለን ወርወርን ዓቢ ብድሆ’ዮም ሓሊፎም። ካብ ዕዳጋ ክዝእዎም ዋጋ ስለ ዝኸበሮም ድማ፡ ብርትዓዊ ዋጋ ካብ ንግዳዊ ትካል ኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ (09) ንምዕዳግ፡ ጠለቦም ንቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ማይምነ ብጽሑፍ ሓቢሮም። ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ማይምነ ብግደኡ ንሕቶኦም ተቐቢሉ ናብ ምምሕዳር ዞባ ደቡብ’ኳ እንተ ኣሕለፎ፡ እቲ ሓሳብ ኣይሰለጦምን። ህዝቢ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ቐጢና ኣዝዩ ስጡም ዝኾነ ውህደት’ዩ ዘለዎ። ኣብ ናይ ሓባር ስራሕን ዕላማን ዘበግሶ እንተ ረኺቡ ደፋኢ ኣይደልን እዩ። ዝጐደለ ክምልእን ልምዓት ዓዱ ከካይድን ወትሩ ምስ ሓለነ’ዩ። እዚ ሎም እነልዕሎ ዛዕባ ድማ፡ ኣካል ናይቶም ኣብ ዓዱ ዘሰላስሎም ልምዓታዊ ንጥፈታት ኮይኑ፡ ዋሕዚ ቊጽሪ ተመሃሮ ደቁ ናብ ቤት ትምህርቲ እናበርከተ፡ ከምኡ ድማ ናብ ማእከላይ ደረጃ ዝሓለፉ ተመሃሮ ደቁ ናብ ማይምነ ተሰዲዶም ተኻርዮም ክመሃሩ ይኸዱ ስለ ዝነበሩ፡ ደቁ ካብ ከባቢኡ ከይረሓቑ ዝመሃሩሉ መንገዲ ንምጥጣሕ ዘንቀሎ ሓሳብ’ዩ። በዚ ድማ፡ ናብ ማእከላይ ደረጃ ዝሓለፉ ደቁ ናብ ማይምነ ከይዶም ካብ ምምሃር ተናጊፎም ካብ ከባቢኦም ከይረሓቑ ኣብ ቀረባኦም ክመሃሩ ተወሰኽቲ መምሃሪ ክፍሊታት ክሃንጹ ሓሳብ ኣንቂሎም። ብመሰረት ሓሳቦም፡ ብኣስታት 800 ሽሕ ናቕፋ፡ መስርሕ ህንጸት 7 መምሃሪ ክፍሊታት ኣበጊሶም። ተመሃሮ ኣብ ክፍሊ ተመሃሮ ኣብ ክፍሊ መምሃሪ ክፍሊ ክምልኡ’ዩ ዘሎ መደቦም። መዓስ ንዝብል ግን፡ ብሕልፊ እዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ ጥረ-ነገራት ናውቲ መስርሒ ህንጻ ብርትዓዊ ዋጋ ዝረኽቡሉ ዕድላት እንተ ደኣ ተፈጢሩሎም፡ ከይወዓሉ ከይሓደሩ ሓሳብ ልምቦም ከም ዘስምሩ’ዮም ዝዛረቡ። ኣብዚ ዝምልከቶ ኣካል ቈላሕታ ሂቡ ክድግፎም ድማ’ዩ ጻውዒቶም። ኣበርክቶ ኣደታት ኣብ መስርሕ ህንጸት ናይቶም ክፍልታት፡ ኣብቲ ከቢድ ዝበሃል ስራሕ ከይተረፈ ማዕረን ልዕሊን ደቂ ተባዕትዮ ተጸሚደን ሰሪሐን። ማይን እምኒን ኣብ ምጉራት፡ ባዕጢ ኣብ ምቕባል፡ ንዝተነድቀ ማይ ኣብ ምስታይ፡ ኣብቲ ስራሕ ንዝሳተፍ ሰብ ንምዕንጋል እኽለ- ማይ ኣብ ምቕራብ፡ ብዓቢኡ ሞራል ኣብ ምስናቕ ወዘተ ብቓላት ጸዊኻ ዘይግለጽ ግደ’የን ተጻዊተን። ዝናብ ዝወቕዓሉ ጽድያ ኢና ዘለና። ባህሪ ስርሑ ኣይርስዕን’ዩ። ዝናብ ዘይተርፍ’ዩ። ትምህርቲ ኣብ ኣጋ መወዳእታ ሰነ’ዩ ዝዕጾ። ኣብዚ መንጎ ክንደይ ግዜ ዝናብ ክሃርም’ዩ፡ ንመድረኽ ዝግደፍ’ዩ። ስለዚ እዞም ተመሃሮ ማይ እናተሃርሙ’ዮም ክመሃሩ ማለት’ዩ። እዚ ግን፡ ከቢድ’ዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብዚ ቐረባ እዋን ዝተኸፍታ መስርሕ ህንጸት ዝጠልባ ተመሃሮአን ኣብ ዳስ ዝመሃሩ 4 ናይ ቅድመ ትምህርቲ’ውን ኣለዋ። እዚአን’ውን ካብ መውዓሊ ህጻናት ሓሊፈን ንኽልተ ዕላማ፡ ሓደ ህጻናት ብቐረባን ከይደኸሙን ካብ ከባቢኦም ከይረሓቑ ክመሃሩ፡ ካልኣይ ኣብታ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ዘሎ ዋሕዲ መምሃሪ ክፍልታት ንምፍዃስ፡ ክሳብ 3ይ ክፍሊ ዘምህራ ናብ መገብቲ ኣብያተ ትምህርቲ ንምዕባየን ግምት ክወሃበን ዘለዎ’ዩ። ስለ’ዚ ትምህርቲ ኣብ ዳስ፡ ማይ ክመጽእ እናተዓቘብካ፡ ክገድፎ ተመሊስካ እናተመሃርካ ክሳብ መዓስ፧ ነዚ ንምምላእ ሓሳብን ጻዕሪን ወለዲ ኣይዓረፈን። ደገፍ መንግስቲ ግን ኣይምጸልኡን። ኣቶ ዘርአ ቀሺ ተኽለሚካኤል ከይፈተዉ ድማ ብዕዳ ግዱድ፡ “ካብ ነጋዶ ገዚእና ተጠቒምና፡” በሃልቲ’ዮም። ካብዚ ዝብገስ፡ ሓደ-ሓደ እዋን ገንዘብ እናሃለዎም ስሚንቶ ዝስእኑሉ ወይ ብዋጋ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ዝንህረሉ እዋን ነይሩ’ዩ። ከምኡ ምግጣሙ፡ ንዝደልይዎ ንምርካብ ብዙሕ ገንዘብ ከውጽኡ ይግደዱ ነይሮም። በቲ ኮይኑ በቲ፡ ብኸምኡ ተቓሊሶም ዝነበሮም ጽበት መምሃሪ ክፍሊታት’ኳ እንተ ፈትሑ፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ መስርሕ ህንጻ ጥረ-ነገራት፡ ብኸምቲ ዝሓሰብዎ ብርትዓዊ ዋጋ ረኺቦሞም እንተ ዝነብሩ ካልእ ከም ጸገም ኣብታ ቤት ትምህርቲ ዝርአ፡ ኮፍ መበሊ ተመሃሮ ሰደቓን ቀረብ ማይን’ዩ። ተመሃሮ እምኒ ኣብ ርእሲ እምኒ ኣተረኣኢሶም’ዮም ኮፍ ዝብሉ። ብዘይካ’ዚ፡ እታ ቤት ትምህርቲ መዕረቒ ማይ ባስካ ስለ ዘይብላ፡ ተመሃሮ መዓልታዊ ብጃሎናት እናተማልኡ እዮም ንዕኦምን ንመምህራኖም ማይ ዝሰትዩ። ብሕልፊ ህጻናት ኣብ ሰኸም ይግድዑ ኣለዉ። እዚ’ውን ፍታሕ ዝጽበ ዘሎ ዓቢ ብድሆ’ዩ - ኣብ መምህራንን ተመሃሮን መባእታን ማእከላይን ደረጃ ዓዲ- ቐጢና። ንጽባሕ ክርህዎም ምዃኑ ኣሚኖም ግን ይጐዓዝዎ ኣለዉ። ዓዲ ቐጢና ዓዲ ቐጢና ግን፡ ዕጽፊ ናይ’ዞም ዝሰርሕዎም ክፍሊታት፡ “ምሰራሕና” ብምባል’ዮም ገሊጾሙልና። እቲ ስራሕ ኣብ ደረጃ ምኽዳን ምስ በጽሐ፡ ወርወር (ገመል) ናይ ዘይምርካብ ጸገም’ውን ነይሩዎም። ሰብ ካብ ቀረባኡ ቈሪጹ ከይጥቀም፡ ብሕጊ ስለ ዘሕተት፡ ደፊሮም ኣብ ኣፍደገኦም ዝተኸልዎም ቀላሚጦስ ቈሪጾም ክጥቀሙ ኣይከኣሉን። እምበር ብወፈያ፡ ‘ቈሪጽኩም ውሰዱ’ ዝብሉ ደቂ፡ 90 ወርወር ቀላሚጦስ ብወፈያ ነይሮም’ዮም። ንሕጊ’ሞ መን ይጥሓሳ? ስለዚ ወርወር እንታይ ይወሃቦን ካበይ ይረኽቡን ብድሆ ኮኖም። ኣብ መወዳእታ ግን፡ ክገብርዎ ዝኽእሉ’ዮም ገይሮም። ገዚእካ ክመጽእ ድማ ነይሩዎ። ኣብ መወዳእታ ኣብ ደገ ካብ ዝነብሩ ደቂ-ዓዲ ብዝተረኽበ ገንዘብ 10ታት ኪ.ሜ ተጓዒዝካ ካብ መራጉዝ ተዓዲጉ ከም ዝመጽእ ድማ ተገይሩ። ህዝቢ ኣብ መስርሕ ህንጸት ናይዞም ዝተጠቕሱ 7 ተወሰኽቲ ክፍልታት፥ ስሚንቶ፡ ዚንጎ፡ ቴንዲኖ ወዘተ ንምርካብ ዝሓለፍዎ ብድሆ ብምዝካር፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ቤት ትምህርቶም ናብ ካልኣይ ደረጃ ንምዕባይ ዝገብርዎ ጻዕሪ’ውን እንተኾነ፡ ዘለዎም ተወሰኽቲ ክፍልታት ናይ ምህናጽ መደብ ክዕወት፡ ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ ናውቲ ህንጻ ብገንዘቦም፡ ብርትዓዊ ዋጋን ብቐረባን ክረኽቡ ዝምልከቶ ቈላሕታ ክገብረሎም’ዩ ለበዋኦም። ሎም ዓመት ንኣስታት 1800 ተመሃሮ ፍልጠት ኣብ ምምጋብ እትርከብ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዓዲ-ቐጢና፡ 11 ህንጻዊ፡ ሰለስተ ዳስ ብድምር 14 መምሃሪ ክፍልታት ኣለዋ። ከም ኣገላልጻ ኣባላት ኮሚተ፡ ህርኩትን ጻዕራምን ብምባል፡ ዝገለጽዎ ህዝቢ ምምሕዳር ከባቢ ዓዲ-ቐጢና ሒዞም፡ ንመንግስቲ ከይተጸበዩ ተሪፍዎም ዘሎ ዋሕዲ መበል 35 ዓመት ቁ.177 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 11


ሃገራዊት ጋንታ ደቂ ተባዕትዮ ኤርትራ፡ ትማሊ ረቡዕ ምሸት፡ ኣብ ቅድመ መጻረዪ ንዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ምስ ኤስዋቲኒ ናይ ቀዳማይ እግሪ ግጥም ኣብ ዘካየደትሉ፡ ንካልኣይ እግሪ ዝሕግዛ ናይ 2ብ0 ዓወት ኣመዝጊባ። ኣግማል ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ካልኣይ እግሪ ዝሕግዞም ዓቢን ኣዕጋቢን ውጽኢት ኣመዝጊቦም! ኣግማል ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ካልኣይ እግሪ ዝሕግዞም ዓቢን ኣዕጋቢን ውጽኢት ኣመዝጊቦም! ስታድዩም ስለዘይብላ፡ እዛ ኣብ ሞሮኮ ከተማ መክነስ ዝተኻየደት ናይ ቀዳማይ እግሪ ጸወታ፡ ኣብ ሜዳኣ ከምዝተኻየደት እያ ትሕሰብ። ኣብ ሳጹን ቅላዕ መቕጻዕቲ ብዝፈጸሞ በደል፡ ፍጹም ቅላዕ ረኺባ ነይራ። ነዛ ወርቃዊት ሸቶ ከመዝግባ ሓላፍነት ዝተዋህቦ ኣጥቃዓያ ዓሊ ሱሌማን ግና፡ ከቑጽራ ኣይከኣለን። ንየማኑ ብምውዳቕ ዘድሓና ሓላዊ ማዕጾ ኢስዋቲኒ፡ ብሰሪ ጌጋኡ ንዝተረኽበት ፍጹም ቅላዕ ሸቶ ካብ ምዃን ብምዕጋት፡ ንጋንታኡ ካብ ምምራሕ ኣድሒኑ ጌጋኡ ደቢሱ። ዓሊ ከኣ፡ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ቀዳመይቲ ሸቶ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ወግዓዊ ኣህጉራዊ ግጥማት ዘመዝገበ ካብ ምዃን ተዓንቂጹ። ቀዳማይ 45 እዛ ጋንታ፡ ብግብጻዊ ሓዲሽ ኣሰልጣኒኣ - ኣሰይድ ኮሃ ሃሽም ያኪን ተመሪሓ፡ ቀዳማይ ኣህጉራዊ ግጥማ እያ ኣሰላሲላ። ንሓላዊ ልዳት ዮናታን ኣቤል፡ ተኸላኸልቲ - ቪክቶር ስተፋን፡ ናምሩድ እምባየ፡ ዮናስ እድሪስን ጀማል ማሕሙድን፣ ኣከፋፈልቲ - ዓብለሎም ተኽለዝጊ (ሓለቓ ጋንታ)፡ ናሆም ግርማይን መድሃኔ ረዳእን፣ ኣጥቃዕቲ ከኣ - ዓሊ ሱሌማን፡ ኦሊቨር ኣቢነርን ኖቤል ራፋኤልን ካብ ፈለማ ኣሰሊፋ። ቀዳማይ እብረ ሓሓሊፈን ፈተነታት ካብ ዘካየዳሉ፡ ኤርትራ፡ ንሸቶ ዝቐረባ ዕድላት እኳ እንተፈጠረት፡ ክትጥቀመለን ግና ኣይከኣለትን። 57 ሚእታዊት ሚዛን ጸወታ ሒዛ ዝነበረት ኢስዋቲኒ’ውን፡ ብርክት ዝበለ ፈተነታት ኣካይዳ። ብፍላይ ኤርትራ፡ ኣብ ተወሳኺ ደቒቕ ሓላዊ ልዳት ኢስዋቲኒ ኣብ ልዕሊ ተጻዋታያ ኤርትራ ኣህጉራዊ መለክዒ ዘለዎ ደቒቕ ድማ፡ 0ብ0 ወዲአናኦ። ድሕሪ ዕረፍቲ’ውን ክልተአን ሚዛናዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዘርኣያሉ፡ ሸቶ ንምርካብ ግና ተኣጊመን። እንተኾነ፡ ኣብ መበል 82 ደቒቕ ተቐይሩ ዝኣተወ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ምስ ሸፊልድ ዩናይትድ ዝጻወት ሴም እዮብ፡ ንኤርትራ መሪሕነት ዘትሓዘት ሸቶ ኣቑጺሩ። ኢስዋቲኒ፡ ዘመዓራሪ ዓቕሚ ኣይነበራን። ብመንጽሩ ፍጹም ቅላዕ ዝሰሓተ ምኩር ኣጥቃዓይ ዓሊ ሱሌማን፡ ኣብ 90+4 ደቒቕ መሪሕነት ኤርትራ ዘግፍሐት ሸቶ፡ ምስ ልዳት ኢስዋቲኒ ኣወሃሂዱ። ኣብ ሮምና፡ ንሳልሰይቲ መድረኽ ዙር ዞባ ማእከል ተዓዊታትላ ሮምና፡ ንሳልሰይቲ መድረኽ ዙር ዞባ ማእከል ተዓዊታትላ


ተቐዳዳሚት ብሽክለታ ክለብ ደንደን - ሮምና ጉዕሽ፡ ትማሊ ረቡዕ ንሳልሰይቲ መድረኽ ዙር ዞባ ማእከል ተዓዊታትላ። ቅጽበታዊ ቦታ፡ ብርኽቲ ፍስሃየ - ዓራግ፡ ንክልተአን ተዓዊታ ብድምር ክልተ ነጥቢ ወሲዳ። (ድምር 203.8 ሸፊነን ኣለዋ) ተላዒልሉ ዘሎ ውድድር፡ ብርኽቲ - ብ6 ሰዓት፡ 43 ደቒቕን 33 ካልኢትን ካብ ቀዳመይቲ መድረኽ ጀሚራ ንዝሓዘታ ብጫ ማልያ ዓቂባታ ኣላ። ሮዚና፡ 10 ካልኢት ተፈንቲታ ካልአይቲ፣ ሲዶን፡ ብናይ 14 ካልኢት ርሕቀት ሳልሰይቲ ተሰሪዐን ኣለዋ። እዛ ንውድድር ብመጠኑ ብዝጸለወ ብርቱዕ ንፋስ ተሰንያ ናብ መዛዘሚ ቦታ ዝበጽሐት መድረኽ፡ ተቐዳደምቲ ካብ ኣስታት 200 ሜትሮ ብዝገበረኦ ሓያል ሽኳ ተወዲኣ። ተቐዳዳሚት ደንደን - ሮምና ጉዕሽ ከኣ፡ ብዓይንኻ ጥራይ ርኢኻ ክትፈርዶ ብዘጸግም ጸቢብ ፍልልይ፡ ንተቐዳዳሚት ጋንታ ደቡብ - ናርዶስ ጸጋይ ረቲዓ ቀዳመይቲ ኣትያ። ኣከታቲላ ክልተ መድረኻት ድማ ተዓዊታ - ብቕድሚ ትማሊ ንዝተኻየደት ካልአይቲ መድረኽ ተዓዊታትላ ብምንባራ። እዛ መድረኽ፡ ካብ ከባቢ ኣስመራ እንዳ ክርቢት ተበጊሳ፡ ዓዲተከሌዛን በጺሓ ኣብ መበገሲ እትዛዘም ናይ 80 ኪሎሜተር ጸወታ ነይራ። ክልተ ናይ መንጎ ጸወታ ሽኳ (ኢንተርሚደይት ቅጽበታዊ ጸወታ) ብርኽቲ፡ ዛጊት ኣብ ክልተ መድረኻት (ቀዳመይቲ መድረኽ ናይ ውልቂ ናይ ግዜ ብርኽቲ ፍስሃየ - ዓራግ፡ ሄርሜላ ስምኦን ጋንታ ደቡብ፡ ሮዚና ብርሃነ - ደንደን፡ ከምኡ’ውን ሲዶና ሃብቶም - ሰራይር ሳዋ፡ ካብ ሳልሰይቲ ክሳብ ሻዱሸይቲ ኣትየን። ሃና ኣየለ ከኣ፡ ናይታ መድረኽ ብልጽቲ ተቐዳዳሚት ተባሂላ።


እዘን ተቐዳደምቲ፡ ኣብ ሰዓት ብገምጋም 30.09 ኪሎሜተር እናሃረማ፡ ብ2 ሰዓት፡ 39 ደቒቕን 29 ካልኢትን ዛዚመናኦ - ን80 ኪሎሜተር።


ከምኡ’ውን ናይ ዓቐብ ነጥቢ ዘኽስባ ቦታታት ነይረንኣ። ውድድር እያ ነይራ) ንዝነበራ ኣርባዕተ ናይ ዓቐብ ነጥቢ ኣብ ሕሳብ ብምእታው’ውን፡ ንማልያ ኣንበሳ ዓቐብ ለቢሳታ ኣላ። ኣብዛ መድረኽ፡ ገለ ነዊሕ ዘይሰጎመ መጥቃዕቲ እንተዘይኮይኑ፡ ተቐዳደምቲ ብሓባር ተኣኪበን ተጓዒዘን። ኣብ ሰረጀቓ ዝነበረት ናይ ቀጠልያ ማልያ ኢንተርሚደይት፡ ሮምና ጉዕሽ፡ ንሲዶን ሃብቶም - ሰራይር ሳዋ ከምኡ’ውን ሮዚና ብርሃነ ደንደን ኣኸቲላ ቀዳመይቲ ኣትያ። ኣብ ዓተኬሌዛን ኣብ ዝነበረት ተመሳሳሊ ውድድር’ውን፡ ሮምና፡ ብግላ ዝተወዳደረት ሃና ኣየለን ናርዶስ ጸጋይ ጋንታ ደቡብን ተመራሪሐን ኣትየን፣ ብተመሳሳሊ ኣብ ክልተአን 3፡ 2ን 1ን ነጥቢን ካልኢታትን ከሲበን። ዛጊት ኣብዚ ሰለስተ መድረኻት ንናይ ሽኳ ቀጠልያ ማልያ፡ 21 ነጥቢ ሒዛታ ኣላ - ሮምና። ብተኸታታሊ 13ን ሸሞንተን ነጥቢ ኣዋህሊለን ዘለዋ ናርዶስን ሲዶንን ይኽተለኣ። ደንደን ድማ፡ ብ20 ሰዓት፡ 12 ደቒቕን 8 ካልኢትን ንናይ ጋንታ ውድድር ትመርሖ ኣላ፣ ጋንታ ደቡብ 1 ካልኢት ድሒራ ትስዕባ። እዚ ውድድር፡ ሎሚ ሓሙስ፡ ኣብ ራብዓይቲ መድረኽ ተመሳሳሊ ብናይ በረኻ ውድድር ክቕጽል እዩ። ተቐዳደምቲ ከኣ፡ ካብ ባሕቲ መስከረም ተበጊሰን፡ ማይ ደምነት፡ በለዛ፡ ሕምብርቲ በጺሐን ብሎኮ ጎዳይፍ ዝዛዘም 120 ኪሎሜተር ክሽፍና እየን። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ደቀምሓረን ዓደከሎምን ኣብ ዝነበራ ቀዲማ ንዝኣተወት እንኮ ተቐዳዳሚት ሓንቲ ናይ ዓቐብ ነጥቢ ዘውህባ


ዓሊ ሱሌማን፡ ኣመዝጋቢ ካልአይቲ ሸቶ ቀዳማይ እብረ ንዝሰሓታ ፍጹም ቅላዕ ድማ ኣደቓቒሱዋ። ጸወታ ከኣ፡ ብኣእማኒ ዓወት ኤርትራ፡ 2ብ0 ተዛዚሙ። ውጽኢት ዓቢ ፍናን ረኺባ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ ዝለዓለ ናይ ምሕላፍ ተኽእሎ ከምዘለዋ ይትንተን። ኤርትራ፡ ብድምር ውጽኢት ናይ ክልተኡ እግሪ ምስ እትዕወት ከኣ፡ ናብ ናይ ምድብ መጻረዪ ውድድር ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ክትሓልፍ እያ። ጽቡቕ ዕድል ንኣግማል ቀይሕ ባሕሪ! ካልኣይ እግሪ ናይ’ዚ ውድድር፡ 31 መጋቢት ኣብ ሎማምባ ዝተባህለት ከተማ ኢስዋትኒ ኣብ ዝርከብ ሃገራዊ ስታድዩም ሶምህሎሎ ክትካየድ እያ። በዚ ናይ ትማሊ


ቅድድም ብሽክለታ ማውንቴን ባይክ ኣብያተ ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ከረን፡ ብ22 መጋቢት ቅድድም ብሽክለታ ማውንቴን ባይክ ኣብያተ ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ከረን፡ ብ22 መጋቢት ንካልኣይ ሰሙኑ ቀጺሉ። ንካልኣይ ሰሙኑ ቀጺሉ። በዚ መሰረት፡ ኣብ ምድብ ‘ሀ’ ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብ ፍርቂ ኣብ ዝነበረት ቅጽበታዊ ውድድር፡ በዚ መሰረት፡ ኣብ ምድብ ‘ሀ’ ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብ ፍርቂ ኣብ ዝነበረት ቅጽበታዊ ውድድር፡ ኣማን ነጋሽ ካብ ላልምባ፡ ተመስገን ተወለን ፊንሃስ ሰመረን ካብ ላሳለ ተዓዊቶም። ኣማን ነጋሽ ካብ ላልምባ፡ ተመስገን ተወለን ፊንሃስ ሰመረን ካብ ላሳለ ተዓዊቶም። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ጴጥሮስ ሙልጌታ ካብ ላሳለ፡ ንዳኒኤል ማንታይ ካብ ሓርነትን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ጴጥሮስ ሙልጌታ ካብ ላሳለ፡ ንዳኒኤል ማንታይ ካብ ሓርነትን፡ ፊንሃስ ሰመረ ካብ ላሳለን ኣኸቲሉ ቀዳማይ ኣትዩ። ፊንሃስ ሰመረ ካብ ላሳለን ኣኸቲሉ ቀዳማይ ኣትዩ። ኣብ ምድብ ‘ለ’፡ ኣብ መንጎ ኣብ ዝነበረት ቅጽበታዊ ውድድር፡ ኖህ ኣበራን ሓሰን ኣብ ምድብ ‘ለ’፡ ኣብ መንጎ ኣብ ዝነበረት ቅጽበታዊ ውድድር፡ ኖህ ኣበራን ሓሰን ዓብደልሓምድን ካብ መጋርሕ፡ መዕታዝ ሳልሕ ካብ ኣልናህዳ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ዓብደልሓምድን ካብ መጋርሕ፡ መዕታዝ ሳልሕ ካብ ኣልናህዳ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ኣትዮም። ኣትዮም። ኣብ መዛዘሚ ከኣ፡ ኖህን ሓሰንን፡ ከምኡ’ውን ፈኣድ ጅምዕ ካብ ሮራ ተዓዊቶም። ኣብ መዛዘሚ ከኣ፡ ኖህን ሓሰንን፡ ከምኡ’ውን ፈኣድ ጅምዕ ካብ ሮራ ተዓዊቶም። ብወገን ደቂ ኣንስትዮ፡ ሲሊቫና ተስፋሚካኤልን ደሊና ዳዊትን ካብ ላሳለ፡ ሰሲና ተስፋኣለም ብወገን ደቂ ኣንስትዮ፡ ሲሊቫና ተስፋሚካኤልን ደሊና ዳዊትን ካብ ላሳለ፡ ሰሲና ተስፋኣለም ካብ መጋርሕ ተመራሪሐን ኣትየን። ካብ መጋርሕ ተመራሪሐን ኣትየን። ቅድድም ማውንቴን ባይክ፡ ድሕሪ ጽባሕ ቀዳም’ውን ክቕጽል ምዃኑ፡ ካብቲ ቦታ ቅድድም ማውንቴን ባይክ፡ ድሕሪ ጽባሕ ቀዳም’ውን ክቕጽል ምዃኑ፡ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ። ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።


ፎርዖናዊ ሞሓመድ ሳላሕ፡ ምስ ምዝዛም’ዛ ወቕቲ፡ ካብ ክለቡ ሊቨርፑል ክወጽእ ምዃኑ ኣፍሊጡ። እዚ ወዲ 33 ዓመት ኣጥቃዓይ፡ ኣብ ሰነ 2017፡ ካብ ሮማ ናብዛ እንግሊዛዊት ክለብ ምጽምባሩ ይዝከር። ኣብ ሚያዝያ 2025 ከኣ፡ ናይ ክልተ ዓመታት ውዕል ብምፍራም፡ ክሳብ ሰነ 2027 ክጸንሕ ተሰማሚዑ ነይሩ። ባእሲ’ውን ኣጋጢምዎ ነይሩ - ድሒሩ ግና ብምርድዳእ ፈቲሕዎ። ድሕሪ’ዚ ናይ ምፍናው እዋን፡ “ሳላሕ፡ ናበይ ከብል እዩ፧” ዝብል ኣርእስቲ ተላዒሉ ኣሎ። ዛጊት’ውን ኣንፈቱ ኣይተፈልጠን - ብመሰረት ወኪሉ ራሚ ዓባስ። ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ጀሚረን ግና፡ ክለባት ስዑዲ ዓረብ ብኣዝዩ ዓቢ መጠነ ገንዘብ ከፈርማኦ ሓቲተን ብምንባረን፡ ሕጂ ዳግማይ ክሰርሓሉ ትጽቢት ይግበር። ሊዮነል መሲ ዘለዋ ኣመሪካዊት ክለብ ኢንተር ሚያሚ’ውን፡ ተገዳስነት ኣሕዲራ ምህላዋ ይሕበር። በዚ ኮይኑ በቲ፡ ሳላሕ፡ ድሕሪ ትሽዓተ ዓመታት ናይ ካልእ ክለብ ማልያ ለቢሱ ዝመጽእ ወቕቲ ክንዕዘቦ ኢና። ብናጻ’ውን እዩ ክሰጋገር። ይዅን እምበር፡ “ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ እታ ዕለት መጺኣ። እዚ ቀዳማይ ክፋል ናይ ምፍናወይ እዩ። ምስ ምዝዛም’ዛ ወቕቲ ካብ ሊቨርፑል ክወጽእ እየ።” ክብል ብመገዲ ማሕበራዊ መራኸቢኡ ኣቢሉ፡ ተሰማሚዑ ይፈላለ ምህላዉ ሰሉስ ምሸት ሓቢሩ። ሳላሕ፡ ዝሓለፈ ወቕቲ ሊቨርፑል ኣብ ቀዳማይ ዓመት መሪሕነት ኣርነ ስሎት ዋንጫ ፕሪመር ሊግ ክትዓትር መሪሕ ተራ ተጻዊቱ እዩ፣ እንተኾነ፡ ኣብዚ እዛ ክለብ ኣታውን ወጻኢን ብቕዓት ተንጸባርቐሉ ዘላ ወቕቲ፡ ንሱ’ውን ካብ ብቕዓቱ ጎዲሉ ይርከብ። ክሳብ ምስ ኣሰልጣኒኡ ስሎት ግዳም ዝወጸ መበል 35 ዓመት ቁ.177 26 መጋቢት 2026 - ገጽ 12


ሸዊት ተኽለ ሸዊት ተኽለ “ኣመሪካ ምስ ነብሳ’ያ ትዘራረብ ዘላ” ኢራን ኣመሪካ ምስ ነብሳ ትዘራረብ ከም ዘላ፡ ኣፈኛ ሰራዊት ኢራን ኢብራሂም ዞልፋቓሪ ትማሊ ረቡዕ ሓቢሩ። እቲ ኣፈኛ ነዚ ዝገለጸ፡ ኣብ ጽባሕ ናይ’ቲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንዝካየድ ዘሎ ኲናት ደው ንምባል ስምምዕ ክትክትም ከም እትደሊ ዝሓበረሉ እዩ። እቲ ኣፈኛ ወሲኹ፡ “ንውድቀትኩም ‘ስምምዕ’ ኣይትበልዎ፡” ክብል ንመሪሕነት ኣመሪካ ወቒሱ ኣሎ። ዞልፋካሪ፡ ኢራን ድልየታ ክሳብ ትፍጽም፡ ናብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ዋጋ ነዳዲ ይኹን ናብ’ቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዞባዊ ስርዓት ምምላስ ከም ዘይከኣል ኣስሚሩሉ። ውጥን ብኣመሪካ ተነዲፉ ናብ ኢራን ከም ዝተላእከ፡ ምስ’ቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሮይተርስ ሓቢሮም። ሃውስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ዋሽንግተን ምስ’ቶም ኢራን ስምምዕ ክትክትም ትደሊ’ያ ዝበሎም ቅኑዓት ሰባት ትዘራረብ ከም ዘላ ሓቢሩ ነይሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ነቲ ኲናት ንምብቃዕ ዝዓለመ 15 ነጥብታት ዝሓዘ ትራምፕ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዋይት


እቲ ብዓል ስልጣን ሓቢሩ። ሰብ መዚ ንግዲ ክልተአን ሃገራት፡ ሞሮኮን ኣይቮርኪስትን ኣብ ሓያሎ መዳያት ንኽተሓጋገዛ ክሰማምዑ እንከለዉ፡ ብፍላይ ድማ ካብ ክልተአን ሃገራት ዝተዋጽኡ ኣካላት መንግስታውን ውልቃውን ጽላት ዘራኽብ ቁጠባዊ ጉጅለ ከቑሙ ከም እተረዳድኡ ተገሊጹ። እቲ ስምምዕ፡ ዓውድታት ኣግሮ ኢንዱስትሪ፡ ዓለባ፡ መካይን፡ መመላኽዒን ኢደ ጥበብን ዝርከብዎም ልዑል ዕብየት ክህልዎም ንዝኽእል ኢንዱስትሪታት ዝሽፍን እዩ። ሞሮኮን ኣይቮሪኮስትን፡ ቁጠባዊ ዝምድናአን ንምድልዳልን ንምዕማቝን ዘለወን ቆራጽነት ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ደጊመን ኣረጋጊጸን እየን። “ቁጠባዊ ርክብና ንምሕያልን ንኽልተአን ሃገራት ዝጠቅም ስትራተጂያዊ ሽርክነት ንምህናጽን ድሉውነትና ነረጋግጽ ኣለና፡” ክብል’ውን ሞሮኮ ምስ ኣይቮሪኮስት ንግዳዊ ዝምድናኣ ንምሕያል ድልውቲ ምዃና፡ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ንግዲ ናይታ ሃገር ትማሊ ሰሉስ ገሊጹ።


ንጸለምቲ ኣመሪካውያን ዝያዳ ከም ዝገበረሎምን፡ ኣብ ምርጫ 2024 ድማ ካብ ማሕበረ ሰብ ጸለምቲ ታሪኻዊ ደገፍ ብምርካቡ ከም ዝሕበንን ብምሕባር፡ ንክሲ ናይቲ ጋናዊ ፕረዚደንት ነጺጉዎ። ፕረዚደንት ጋና ጆን ድራማኒ ማሃማ፡ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ምምሕዳር ኣመሪካ፡ ምድምሳስ ታሪኽ ጸለምቲ ከም ንቡር ይወስዶ ከም ዘሎ ብምንቃፍ፡ ከም’ዚ ዓይነት ፖሊሲታት ኣብ ካልእ ቦታታት ዓለም ጽልዋ ክህልዎ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቑ።


ማሃማ ወሲኹ፡ ኣብ ኣመሪካ ታሪኽ ጸለምቲ ካብ ስርዓተ ትምህርቲ ኣብያተ ትምህርቲ ይእለዩ ከም ዘለዉን፡ ነዞም ዛዕባታት ዝምልከቱ መጻሕፍቲ ድማ እናተኣገዱ ከም ዝመጽኡን ገሊጹ። እቲ ኣፈኛ ወሲኹ፡ “ትራምፕ፡ መሰል ሃገርና ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ንምዕባይ 24 ሰዓት ይሰርሕ ኣሎ፡” ክብል ኣብሪሁ። ኣፈኛ ዋይት ሃውስ ብዛዕባ መግለጺ ማሃማ ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ትራምፕ ካብ ዝኾነ ፕረዚደንት ንላዕሊ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ናብ ስልጣን ካብ ዝምለስ ንደሓር፡ ነቲ “ጸረ ኣመሪካዊ” ዝበሎ ስነ ሓሳብ ንምእላይ፡ ንባህላውን ታሪኻውን ትካላት ኣመሪካ - ካብ ቤተ መዘክር ክሳብ ሓወልትታትን ሃገራዊ ፓርክታትን ዒላማ ገይሩዎ ከም ዘሎ እዩ ዝሕበር። ማሃማ፡ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ካሕሳ ባርነት ኣብ ዝተኻየደ መደብ ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ “እዞም ፖሊሲታት ን ኻልኦት መንግስታት ከምኡ’ውን ንገለ ናይ ብሕቲ ትካላት ቅጥዒ ይኾኑ ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና እምበረሚ 755፡ ከበቢ ሚ/ሪ ሕርሻ 181672 ዕለት ዕለት ቤት መሸጣ መድሃኒት ጎዳይፍ 26/03/2026 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


ካናዳ፡ እስራኤል ንደቡባዊ ክፋል ሊባኖስ ንምቊጽጻር ወጢናቶ ዘላ መደብ ብትሪ ከም እትኹንኖ ብምግላጽ፡ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሊባኖስ ክግሃስ ከም ዘይብሉ ኣጠንቂቓ። ድሕሪ ምግላጽ፡ ኩሎም ኣብ’ቲ ግጭት ዝሳተፉ ዘለዉ ወገናት ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ ክዋስኡ ከም ዘለዎም ኣስሚሩሉ። እቲ ሚኒስትሪ ወሲኹ፡ “ኩሎም ወገናት ንድሕነት ሰላማውያን ሰባት ክሕልዉ፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ፡ ሰራሕተኛታት ጥዕናን ወተሃደራት ዓቃብ ሰላምን መጥቃዕቲ ካብ ምፍጻም ድማ ክቑጠቡ ንላቦ፡” ኢሉ። እስራኤል፡ ናብ ውሽጢ ደቡባዊ ዶብ ሊባኖስ ክሳብ 30 ኪ.ሜ ብምእታው ሰፊሕ መሬት ንምውራርን ንምቁጽጻርን ምድላዋት እትገብር ዘላ፡ ካብ መጀመርታ ናይ’ዚ ወርሒ’ዚ ጀሚራ ሕዝቦላህ ንምውቃዕ ብዝብል ምኽንያት ብእተካይዶ ዘላ ተደጋጋሚ መጥቃዕትታት ዛጊት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ጃን ኖኤል ባሮት እውን፡ እስራኤል ካብ’ቲ ንደቡባዊ ክፋል ሊባኖስ ንምሓዝ ዘለዋ መደባት ክትቁጠብ ከም ዘለዋ ብምግላጽ፡ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሊባኖሳውያን ተቐቲሎም ምህላዎም ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ። ከም’ዚ ዓይነት ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ኣዝዩ ከቢድ ጽልዋ ከም ዘሕድር ኣጠንቂቑ። ብዘይካ’ዚ፡ እስራኤል ኣብ ደቡባውን ምብራቓውን ክፋል ሊባኖስ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ቤሩት - ርእሰ ከተማ ናይታ ሃገር ብእተካይዶ ዘላ መጥቃዕቲ፡ ዛጊት ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ሊባኖሳውያን ካብ መንበሪ ኣባይቶም ተመዛቢሎም ኣለዉ። ሚኒስተር ባሮት ንኣገልግሎት ዜና አይ.ኤፍ.ፒ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ “ሰበ ስልጣን እስራኤል ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ መሬት ወተሃደራዊ ስርሒታት ክቑጠቡ ንላቦ፣ እንተ ዘይኮይኑ ግን ዓቢ ሰብኣዊ ሳዕቤን ክህልዎን፡ ነቲ ድሮ ኣሰቃቒ ኩነታት ናይታ ሃገር ከጋድዶን’ዩ፡” ኢሉ። ሚኒስትሪ ዓለማዊ ጉዳያት ካናዳ ምስ መንግስትን ህዝብን ሊባኖስ ዘለዎ ምድንጋጽ


ኣብ ክፍለ ሃገር ኒው መክሲኮ - ሕ.መ.ኣመሪካ ዝርከብ ቤት ፍርዲ፡ ኩባንያ ማሕበራዊ መራኸቢታት ‘ሜታ’፡ ብዛዕባ ድሕነት ናይቲ ንህጻናት ዝኸውን መድረኻቱ ብዝምልከት ንተጠቀምቲ ብምድንጋሩ 375 ሚልዮን ዶላር ክኸፍል ኣዚዙ። ከም ዝሓሰበ ሓቢራ። ንሳ ወሲኻ፡ “ሰባት ኣብ መድረኻትና ውሑሳት ንክኾኑ ኣበርቲዕና ኢና ንሰርሕ። ብዛዕባ ብድሆታት ምልላይን ምእላይን ጎዳእቲ ትሕዝቶታት ከኣ ንጹር መርገጺ እዩ ዘለና፡” ክትብል ገሊጻ። ዳያኑ፡ ሜታ ንሕጊ ዘይፍትሓዊ ኣሰራርሓ ኒው መክሲኮ ብምጥሓሱን፡ ብዛዕባ ድሕነት መድረኻቱ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ተጠቀምቱን ንህዝቢ ስለ ዘታለለን፡ ተሓታቲ ኮይኑ ከም ዝረኸብዎ ኣረዲኦም። ዋና ኣኽባሪ ሕጊ ኒው መክሲኮ፡ እቲ ፍርዲ ታሪኻዊ ከም ዝኾነን፡ ሓንቲ ግዝኣት ንሜታ ብጉዳይ ድሕነት ህጻናት ክትከሶ ንፈለማ እዋን ምዃኑን ገሊጹ። ኣፈኛ ናይ’ቲ ኩባንያ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፡ ኣቦ መንበርን ዋና ፈጻሚ ስራሕን ማርክ ዙከርበርግ ምስቲ ውሳነ ከም ዘይሰማማዕ ብምግላጽ፡ ይግባይ ክብል ኒው መክሲኮ፡ ኣብ 2023 እውን ሜታ ንህጻናት ዘይበቅዕ ትሕዝቶ ይቕርብ ከም ዘሎ ከሲሳ ምንባራ ኣይርሳዕን።


ኣብ መላእ ሃገር ካብ ዝርከባ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ናይ 11 ክፍሊ ትምህርቶም ንዝዛዘሙ ተመሃሮ ተቐቢላ ናይ 12 ክፍሊ ትምህርቲ ብምሃብ ንሃገራዊ መልቀቒ ፈተና እተዳሉ ቤት- ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ - ሳዋ፡ ብ24ን 25ን መጋቢት ናይ ዓመተ-ትምህርቲ 2025/2026 ንጥፈታታ ገምጊማ። ኣብ’ቲ ሚኒስተር ትምህርቲ ዶ/ር ሓሊማ መሓመድ፡ ሓለፍቲ ክፍልታት ሚኒስትሪ ትምህርትን ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዞባታትን፡ ከምኡ’ውን ኣዘዝቲ ሃገራዊ ማእከል ትምህርትን ስልጠናን ዝተሳተፍዎ ገምጋም፡ ዳይረክተር ናይ’ታ ቤት- ትምህርቲ መምህር ርእሶም ገብረሂወትን ሓለፍቲ ኣሃዱታትን፡ ብዛዕባ ብልጫታትን ሕጽረታትን ምሉእ ስእሊ ዝህብ ዝርዝራዊ ጸብጻባት ኣቕሪቦም። ሚኒስተር ትምህርቲ ዶ/ር ሓሊማ መሓመድ ኣብ ዘስመዓቶ ቃል፡ ነቲ ብመረዳእታ ዝተሰነየ ዝርዝራዊ ገምጋም ብምምጓስ፡ ከም ብድሆታትን ሕጽረታትን ዝተጠቕሱ ጉዳያት፡ ዝምልከቶም ኣካላት ነናቶም እጃም ብምልዓል፡ ንዝመጽእ ዓመት ግብራዊ ፍታሕ ከምጽኡሉ ከምዝግባእ ኣረዲኣ። ንመስርሕ ምደባ፡ ቅያርን ስልጠናን መምህራን ብዝምልከት ድማ፡ ሚኒስተር ሓሊማ፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩለን ጨናፍር ትምህርቲ ዝርአ ዘሎ ጸገም ብምዃኑ፡ ግቡእ ስርዓተ-ሕጊ ሒዙ ክኸይድ ስለዝግባእ፡ ድሮ ውሽጣዊ ስርዓተ- ምደባን ቅያርን ተነዲፉ ከምዘሎ ገሊጻ። መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ንምድንፋዕ፡ ብዓውድታት ስነ-ምምህርና፡ ትምህርታዊ ስነ-ልቦና፡ ምሕደራ ትምህርትን ካልእን ኣፍልጦን ንቕሓትን ዘለዎም መምህራን ምፍራይ ኣገዳስነቱ ልዑል ከምዝዀነ ጠቒሳ ድማ፡ ካብ ዝመጽእ ዓመት ጀሚሩ፡ ኮለጅ ዓዲ-ቐይሕ ኣብ ምፍራይ መምህራን ከገልግል ምዃኑ ኣብ መወዳእታ ሚኒስተር ሓሊማ፡ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ዋርሳይ ይከኣሎ መስትያት ትምህርቲ ሃገር ብምዃና፡ ኣብኣ ዝርአ ብልጫታትን ሕጽረታትን ንምሉእ ሃገር ከምዝውክል ብምግላጽ፡ ዘሎ ሕጽረታትን ስክፍታታትን ንምፍታሕ፡ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ብዕቱብ ከምዝስራሕ ኣብሪሃ።


ዝኽሪ መበል 38 ዓመት ምድምሳስ እዚ ናደውን ምሕራር ከተማ ኣፍዓበትን፡ ብ25 መጋቢት ብኽብ ዝበለ ድምቀት ተኸቢሩ። እቲ ብሰልፊ ህዝብን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ኣብ ከተማ ኣፍዓበት ዝተኻየደ ጽንብል፡ ብባህላውን ስነ- ጥበባውን መሰናድኦታት፡ ከምኡ’ውን ንቅያ ተጋደልትን ተራ ህዝብን ኣብ ምደምሳስ እዚ ናደው ብዘዘንቱ ተዘከሮታት ዝተሰነየ ምንባሩ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት ኣቶ ኣሕመድ መሓመድ-ኑር ረጀብ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ምምጻእ ናጽነትን ምኽባር ልኡላውነትን ዝተመዝገበ ድሙቕ ዓወታት፡ ኣብ መደባት ህንጸትን ልምዓትን ይድገም ምህላዉ፡ ካብ ዘሕብን መዳይ ጉዕዞና ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ እቲ ናይ ዝኽሪ መደብ፡ ከም ዜጋታት መብጽዓና ንዝበረኸ ስራሕን ኣበርክቶን ክነሐድስ ከምዝሕግዝ ገሊጹ። ኣብ’ቲ ካብ 17 ክሳብ 19 መጋቢት 1988 ዝተኻየደ፡ “መሰታ ‘ድየን ቤን ፉ’ ዝተሰምየ መጥቃዕቲ፡ ሶቭዬታውያን ኣማኸርቲ ዝርከብዎም ኣስታት 18 ሽሕ ሰራዊት መግዛእታዊ ስርዓት ደርጊ ምዉታትን ምሩኻትን ክዀኑ ከለዉ፡ ህዝባዊ ግንባር ስትራተጂካዊ ኣጽዋር ከምዝማረኸ ዝዝከር’ዩ። ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያን ኣየርላንድን ኣቶ ተወልደ ዮውሃንስ፡ ንኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ስቶክ-ኦን-ትረንት - ዓባይ-ብሪጣንያ፡ ኣብ ህሉው ኩነታት ሃገርና፡ ዞባናን ዓለምን ዘተኰረ ሰሚናር ኣካዪዱ። ኣብ’ቲ ብ22 መጋቢት ዝተኻየደ ሰሚናር፡ ኣቶ ተወልደ፡ ንህሉው ኩነታትን ጂኦ-ፖለቲካውን ምዕባለታት ዓለምና፣ ተሃዋሲ ኩነታት ዞባና፣ ከምኡ’ውን ፖለቲካዊ፡ ዲፕሎማስያውን ልምዓታውን ምዕባለታት ሃገርና ኣመልኪቱ ድሕሪ ዝሃቦ መብርሂ፡ ኤርትራውያን ነበርቲ ስቶክ-ኦን-ትረንት ጥምረቶምን ስኒቶምን ብምሕያልን ውዳበታቶም ብምስፋሕን፡ ንጥፈታት ማሕበረኮሞምን ሃገራዊ መደባትን ከዕዝዙ ጸዊዑ። ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ስለ’ቲ ዝተዋህቦም ኣገዳስን እዋናውን መግለጺ ምስጋና ብምቕራብ፡ ሃገራዊ መደባት ንምዕዋት ኩሉ ካብኦም ዝሕተት ከምዘማልኡ ኣረጋጊጾም።


ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ብተለምዶ ‘ዓጽረ-ሽንቲ’ ኢልና ንገልጾ ዓይነት ሕማም እዩ። ጠንቂ ናይዚ ሕማም ብዙሕ ንጹር’ኳ እንተዘይኮነ፡ ምስ ዕድመ ከምኡ’ውን ኣብ ጾታዊ ሆርሞናት ምስ ዝርአ ዘይንቡር ምቅይያር ምትእስሳር ከም ዘለዎ ሕክምናዊ ጸብጻባት የመልክቱ። ‘ፕሮስቴት’ እንታይ እዩ ጥቕሙ? ‘ፕሮስቴት’ እንታይ እዩ ጥቕሙ? ወዲ ተባዕታይ ክነብር ናይ ግድን ንጡፍ ‘ፕሮስቴት’ ክህልዎ ኣየድልን እዩ። ንመፍረ ግና ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስዒቦም ጥቕምታት ‘ፕሮስቴት’ ተዘርዚሮም ኣለዉ፦ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ንምፍራይ ይሕግዝ፦ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዝውሕዝ ፈሳሲ ብጽኪ ‘ፕሮስቴት’ እዩ ዝፈሪ። እዚ እቲ ቀዳማይ ጥቕሚ ‘ፕሮስቴት’ እዩ። እዚ ካብቲ ፈሳሲ ን20 ክሳብ 30 ሚእታዊት ይሓቁፍ። እቲ ካብ 50 ክሳብ 65 ሚእታዊት ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ዝውሕዝ ፈሳሲ ንባዕሉ እቲ ዘርኢ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝተረፈ ከባቢ 5 ሚእታዊት ፈሳሲ ድማ ካብ ፍረ-ነብሲ ወዲ ተባዕታይ ይመጽእ። ‘ፕሮስቴት’ (prostate) ኣብ ስነ-መሳርዕ መፍረ ኣካላት ወዲ ተባዕታይ ዝርከብ ጽኪ እዩ። እዚ ንእሽቶ ጽኪ’ዚ ኣብ ትሕቲ ፍሕኛ ሽንቲ ዝርከብ ኮይኑ ዘርኢ ኣብ ምፍራይ ልዑል ተራ ይጻወት። ሆርሞናት ስለ ዘመዓራሪ ድማ ዋሕዚ ሽንቲ ይቆጻጸር። ጸገም ‘ፕሮስቴት’ ብፍላይ ምስ ዕድመ ግሁድ እናኾነ እዩ ዝኸይድ። እቶም ልሙዳት ጸገማት ‘ፕሮስቴት’፡ ምቅጻል ‘ፕሮስቴት’፡ ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ከምኡ’ውን መንሽሮ ‘ፕሮስቴት’ እዮም። እዚ ጽሑፍ’ዚ ብዛዕባ ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ዝምልከት እዩ። ጸገማት ክንሳቐ ንኽእል። ኣብ ‘ፕሮስቴት’ ጸገም ከም ዘሎ ዘርእዩ ምልክታት ብጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ዝነዝዕ ፈሳሲ ኢንዛይም፡ ‘ዚንክ’ን ‘ሲትሪክ ኣሲድ’ን ዝሓዘ ብምዃኑ ነዚ ዘርኢ ሒዙ ዘሎ ፈሳሲ ንኽቐጥንን ብዘይ ጸገም ንኽሉሕኽን ይሕግዝ። * ሽንቲ ክትቆጻጸር ዘይምኽኣል፡ ከምኡ’ውን ብተደጋጋጋሚ ክትሸይን ምድላይ። ‘ፕሮስቴት’ እንታይ እዩ? ‘ፕሮስቴት’ እንታይ እዩ? ‘ፕሮስቴት’ ንእሽቶን ኣዝዩ ልምሉምን ኣካላት ወዲ ሰብ እዩ። ዓቐኑ ክንዲ ፍረ ካዕካዕ ዝኸውን ኮይኑ ክሳብ 30 ግራም ክብደት ኣለዎ። ኣብ መንጎ ፍሕኛ ሽንቲን ናብ ብልዕቲ ዝኸይድ ሻምብቆ ሽንትን ድማ ይርከብ። * ክትሸይን እንከለኻ ምቕንዛው፡ ከምኡ’ውን እናሸንካ ሃንደበት ሽንቲ ደው ክተብል ዘይምኽኣል። ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ዝፈሰሉ እዋን ንሻምብቆ ሽንቲ ንምዕጋት የገልግል፦ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ክፈስስ እንከሎ፡ ‘ፕሮስቴት’ ንኣፍደገ ሽንቲ ብምዕጋት ነቲ ዘርኢ ብሓይሊ ክወጽእ ይደፍእ። በዚ ተፈጥሮኣዊ ኣሰራርዓ’ዚ፡ ኣብ ሓደ እዋን ዘርኢ ክንጭንጉዕን ክንሸይንን ዘይከኣል ይኸውን። ኣብ ‘ፕሮስቴት’ ዝርአ ጸገማት ሰንኪ ጸገማት ኣብ ጾታዊ ርክብ፡ ስርዓተ ሽንቲ፡ ጸጸር ኣብ ከረጺት ሽንቲን ኩሊትን ዝሰዓበ’ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሽንቲ ወይ ዘርኢ ዘመሓላልፍ ‘ዩረትራ’ (urethra) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሻምብቆ፡ ብ‘ፕሮስቴት’ እዩ ዝሓልፍ። በዚ እዩ ድማ ‘ፕሮስቴት’ ንዋሕዚ ሽንቲ ክጸልዎ ዝርአ። ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ምውሳኽ ወይ ምዕባይ ብዝሒ ዋህዮታት ኣብ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ብልምዲ ‘ዓጽረ-ሽንቲ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዓይነት ሕማም እዩ። እዚ ‘በኒን ፕሮስታቲክ ሃይፐርፕላሲያ’ (Benign prostatic hyperplasia - BPH) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ጽኪ ፕሮስቴት፡ ንገለ ክፋል መፍረ ደቂ ተባዕትዮ ኣቚሙ ዝርከብ ኣካል እዩ። ሆርሞናት የመዓራሪ፦ ‘ፕሮስቴት’ ብግቡእ ስርሑ ከካይድ ዝተመዓራረዩ ተስተስትሮን (testosterone) ከምኡ’ውን ኤስትሮጅን (estrogen) ዝተባህሉ ጽክታት ክህልዉ ኣለዎም። እዞም ነዝዕታት’ዚኦም ምስ ዘይመዓራረዩ ብዝተፈላለዩ ጥዕናዊ ‘ፕሮስቴት’ ኣካል ስነ-መሳርዕ መፍረ ኣካል ወዲ ተባዕታይ እዩ። ምስኡ ዝስርዑ ካልኦት ኣካላት - ብልዕቲ (penis)፡ ኣስኪት (scrotum) ከምኡ’ውን ፍረ-ነብሲ (testes) እዮም። ጠንቂ ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ጠንቂ ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ጠንቂ ምሕባጥ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’፡ ብዙሕ ክኸውን ከም ዝኽእል እዮም ሕክምናዊ መጽናዕትታት ዘመልክቱ። ምብዛሕን ምውሓድን ነዝዕታት ናይ ተስተስትሮን (testosterone)ን ኤስትሮጅን (estrog


ሕማም ረሲዕ (Alzheimer disease) ናብ ጽላለ ክምዕብል ዝኽእል ኣብ ሓንጎል ዝርአ ጥዕናዊ ጸገም እዩ። ጽላለ (dem mentia) ሰፊሕ ኣገላልጻ ሕማም ኣእምሮ ኮይኑ፡ ኣብ ሓንጎል ብዘጋጥም መጉዳእቲ ወይ ሕማም ንናይ ምዝካር፡ ምሕሳብ ከምኡ’ውን ንናይ ምምዝዛን ጠባይን ዓቕሚን ብኣሉታ ዝጸሉ ጸገም ኣእምሮ እዩ። እዚ ጸገም’ዚ ድማ ኣብቲ ዕለታዊ ንጥፈታትና ነካይዶ ስርሓት ወይ ምንቅስቓስ ብኣሉታ ዝጸሉ እዩ። ቍ.ስ 116266 / 201820 (256)


ኣብ ሕማም ረሲዕ ዘተኮሩ ጥዕናዊ መጽናዕትታት ከም ዘነጽርዎ፡ ሕማም ረሲዕ ካብ 60 ክሳብ 80 ናይ ኣእምሮ ጸገም ሃልይዎም ናብ ሕክምና ንዝቐርቡ ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ደቂ ተባዕትዮ ድማ እቶም 90 ሚእታዊት ግዳያት ናይዚ ሕማም እዮም። ሓፈሻዊ ምልክታት ናይዚ ሕማም፦ • ኣብ ግዜ ለይቲ ቀቀልጢፍካ ክትሸይን ምድላይ፡ • ብሽንቲ ምውጣርን ሽንቲ ክትዓቊር ዘይምኽኣልን፡ • ክትሸይን ኣብ እትዳለወሉ እዋን ምድንጓይን ቃንዛ ምፍጣርን፡ • ብነጠብጣብ ምሻን፡ • ሽንትኻ ምሉእ ብምሉእ ክትውድኦ ዘይምኽኣል፡ • ደም ዝተሓወሶ ምሻን ወዘተ እዮም። ፍወሳ ፍወሳ - እቲ ግዳይ ቅድሚ ምድቃሱ ኣብ ዘሎ ግዜ ዝወስዶ ፈሳሲ ምንካይ፡ gen)ን ሓደ ካብኡ እዩ። ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ፡ ብዙሕ ዝዓቐኑ ናይ ተባዕታይ ኣካላዊ ነዝዒ ማለት ተስተስትሮን testost terone)፡ ከምኡ’ውን ውሑድ ዝዓቐኑ ኣንስታዊ ኣካላዊ ነዝዒ ማለት ኤስትሮጅን (estrogen) የፍርዩ’ዮም። እቶም ደቂ ተባዕትዮ ዕድመ እናወሰኹ ኣብ ዝኸዱሉ እዋን፡ እቲ ኣብ ደም ክህሉ ዝግብኦ ነዝዒ ተስተስትሮን እናወሓደ፡ በንጻሩ እቲ ኤስትሮጅን እናበዝሐ ይኸይድ። ምብዛሕ ነዝዒ ኤስትሮጅን ኣብ ፕሮስቴት (ተባዕታዊ ጽኪ) ምግዛፍ ዋህዮታት ከም ዘስዕብ መጽናዕትታት የነጽሩ። - ኣልኮላዊ መስተን ከም ቡንን ሻሂን ዝኣመሰሉ ካፌን ዘለዎም ፈስስቲ ናይ ዝወስዶ ዓቐን ምጉዳል፡ - ሽንቲ ዝወጸሉ እዋን ብግቡእ ምክትታል፡ - ሽንቲ ክመጽኦ እንከሎ ኣብ ክንዲ ምቕርቃር ቀልጢፉ ክሸኖ ይግባእ፡ - ስምዒታት ሽንቲ ኣብ ዘይብሉ ግዜ’ውን ክሸይን ምፍታን፡ - ካብ ዘጨንቁ ነገራት ምርሓቕ። ወጥሪ/ ጭንቀት ንባዕሉ ክትሸይን ናይ ምድላይ ስምዒት የብዝሕ ምዃኑ ምስትብሃል፡ - ዛሕሊ ደጋጊምካ ክትሸይን ስለ ዝገብር፡ ኣካላትካ ክተምውቕ ምግባር ገለ ካብቶም ዘቤታዊ ኣገባብ ክንክን ናይዚ ሕማም ተባሂሎም ይግለጹ። ምኽሳዕን ልዕሊ ንቡር ክብደት ሰብነት ምውናንን፡ ሕማም ሽኮር፡ ብዙሕ ዘይምንቅስቓስን ብብዝሒ መድሃኒታት ምውሳድን ገለ ከም ጠንቅታት ናይ’ቲ ሕማም ክኾኑ ከም ዝኽእሉ’ውን መጽናዕትታት የመልክቱ። ኣስተብህል! ንዝያዳ ክንክን ናብ ሕክምና ብምኻድ ግቡእ ሕክምናዊ መርመራ ምክያድ የድሊ። ምልክታት ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ምልክታት ምዕባይ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ብደረጃ ዓለም ኣስታት 105 ሚልዮን ሰባት ብምሕባጥ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ተጠቒዖም ከም ዘለዉ ሕክምናዊ ጸብጻባት ይሕብሩ። እቲ ሕማም ካብ 40’ታት ዓመት ዕድመ ንላዕሊ ክርአ ይጅምር። 50 ዓመት ካብ ዝዕድመኦም ደቂ ተባዕትዮ ዓለምና ልዕሊ ፍርቂ በዚ ጸገም’ዚ ተጠቒዖም ይርከቡ። ካብ 80 ዓመት ንላዕሊ ዝርከቡ ምሕባጥ ጽኪ ‘ፕሮስቴት’ ብግቡእ ምስ ዘይፍወስ፡ ንደገ ክወጽእ ዝግብኦ ረስሓት ናይ ሰብነት ኣብ ፍሕኛ ከም ዝተርፍ ስለ ዝገብር፡ ጎዳእቲ ባክተርያ ብቐሊሉ ንኽፋረዩ ዕድል ይኸፍት። በዚ ድማ ረኽሲ መተሓላለፊ ሽንቲ ክፈጥር ይኽእል። ኣብ ጥዕና ኲሊት ከቢድ ሳዕቤን ከም ዘውርድ’ውን ዘይምዝንጋዕ።


ግዳያት ይጸሉ። መብዛሕትኡ ጸገማት ሕማም ረሲዕ ድማ ካብ 65 ዓመት ዕድመ ንላዕሊ እዩ ዝርአ። ዝኸይድ እዩ። ኣብ ሓንጎል በብቝሩብ ዕንወት እናውርደ ድማ እናበኣሰ ይኸይድ። ሕማም ረሲዕ ክሓዊ ዝኽእል’ኳ እንተዘይኮነ፡ ኣብ ክንዲ ብቕልጡፍ ዘገም ኢሉ ከም ዝምዕብል ዝገብር ግቡእ ፍወሳ ግና ኣለዎ። • ንሕማም ረሲዕ ምሉእ ብምሉእ ከጥፍእ ዝኽእል ፈውሲ የለን። እቲ ብክኢላታት ዝወሃብ ፍወሳ ግና ንምዕባለ ናይቲ ሕማም ብምድንጓይ ኩነታት ናይቲ ግዳይ ከመሓይሽ ዝኽእል እዩ። ብዙሓት ካባና ነዚ ሕማም’ዚ ሰሚዕናዮ’ኳ ንኹን’ምበር ብዛዕብኡ ዘለና ኣፍልጦ ግና ድሩት እዩ። ስዒቦም ብዛዕባ’ቲ ሕማም ዝምልከቱ መብርሂታት ኣለዉ፦ • ዝኾነ ሰብ ሕማም ረሲዕ ከማዕብል ይኽእል እዩ። ልዕሊ 65 ዕድመ ዝገበሩ ሰባት ከምኡ’ውን ተመሳሳሊ ሕማም ካብ ዘለዎም ስድራ ዝውለዱ ሰባት ዝያዳ ነቲ ሕማም ተነቀፍቲ እዮም። • ሕማም ረሲዕ ኣብ መስርሕ ዝቕጽል ሕዱር ሕማም እዩ። ገዲፉካ ጸኒሑ መሊሱ ዝቕልቀል ሕዱር ሕማም ኣይኮነን። • ሕማም ረሲዕን ጽላለን ሓደ ኣይኮኑን። ሕማም ረሲዕ ግና ኣካል ናይ ጽላለ እዩ። • ምልክታቱ ቀስ ብቐስ ዝገሃድ ኮይኑ፡ ኣብ ልዕሊ ሓንጎል ዘውርዶ ጽልዋ ድማ እናበኣሰ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.178 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 3


ሚርያም ኣብርሃም ሚርያም ኣብርሃም ኣመሪካ፡ ንመደበራት ጸዓት ኢራን ምስ እተዕንዎ እንታይ ሳዕቤን ክፍጠር ይኽእል? ኢራን፡ ኣብዛ ምስ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ውግእ ተጸሚዳትላ ዘላ ወርሒ፡ ብዝዓጠቐቶ ኣጽዋርን ትጥቀመሉ ዘላ ቅዲ ኲናትን፡ ንዓለም ኣገሪማታ ከም ዘላ ይፍለጥ። ኢራን፡ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ከይተዳኸመት፡ ዓለም ርእያቶ ዘይትፈልጥ ሚሳይላት እናወንጨፈት እያ ትቃለስ ዘላ። ብዙሓት ተንተንቲ ፖለቲካ ከም ዝሕብርዎ ዘለዉ፡ ሰራዊት ኢራን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ታሪኽ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ምኽንያቱ፡ ኢራን ኣብዚ ኲናት ወተሃደራዊ ዓቕማ ንዓለም ከተርኢን፡ ንጸላእታ’ውን ብድሆ ክትኮኖምን ክኢላ እያ። እቲ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ብዘካየድኦ ሃንደበታዊ መጥቃዕትታት ዝጀመረ ኲናት፡ ነዊሕ ከይቀጸለ ብዓወት ኣመሪካን እስራኤልን ክዛዛም እዩ ዝብል ግምታት’ዩ ኣብቲ ፈለማ ተዋሂብዎ ነይሩ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን መራሕታ ምስ ተቐትሉ፡ ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ኢዳ ክትህብን ክትማረኽን እያ ዝብል ሓሳብ ከም ዝነበሮ እውን ብዙሓት ወገናት ይገልጹ እዮም። ይኹን’ምበር፡ ኢራን ኣብቲ ኲናት ኢዳ ክትህብ ኣይተራእየትን። እኳ ደኣ ቅዲ ኲናት ብምቕያር፡ ንጸላእታ ብቑጠባ ከተዳኽመንን፡ ነቲ ኲናት ናብ ዝደለየቶ ከተማእዝኖን እያ ትረአ ዘላ። ጸዓት ኢራን ከተካይዶ ትሓስብ ዘላ መጥቃዕቲ እንተ ደኣ ግብራዊ ገይራቶ፡ ኢራን ነቲ መጻብቦ ምሉእ ብምሉእ ክትዓጽዎ ምዃና እያ ተጠንቅቕ ዘላ። ብመሰረት እቲ ወጺኡ ዘሎ መግለጺ፡ እቲ መጻብቦ፡ ክሳብ እቲ ዝዓነወን ዝተቓጸለን መደበራት መመንጨዊ ጸዓት ኢራን ብካሕሳ ኣመሪካ ዝህነጽን ናብ ንቡር ስርሑ ዝምለስን ተዓጽዩ ክጸንሕ እዩ። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘለና ሓቂ፡ ውሳነ ኢራን፡ ንኣመሪካ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ እንተላይ ንቑጠባ ዓለም’ውን ዝጸሉ ምዃኑ እዩ። መንግስቲ ኢራን፡ ሃገሩ እናዓነወት፡ ቁጠባ ናይ’ተን ንሃገሩ ዘዕንዋኣ ዘለዋ ሃገራት ክምዕብል ዘይሕሰብ ምዃኑ እዩ ብተደጋጋሚ ክገልጽ ጸኒሑ። ብዓለም ደረጃ ካብ ዝካየድ ሰደድ ነዳዲ፡ እቲ 20 ሚእታዊት ብመንገዲ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣቢሉ እዩ ዝሓልፍ። ዝያዳ ካልኦት ሃገራት ክትህሰ ትኽእል እያ። 4. እቲ ቀንዲ ነተን ኢራን “መሻርኽቲ ኣመሪካ” ኢላ ሰምያተን ዘላ ሃገራት ሕቖአን ዝሰብር እዩ ተባሂሉ ዘሎ ጉዳይ ግን፡ እቲ ኢራን ከም ራብዓይ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ መደበራት መመንጨዊ ጸዓት ናይዘን ሃገራት ክወስዶ እየ ዝበለቶ መጥቃዕቲ እዩ። ብከምዚ ንዕዘቦ ዘለና፡ ኢራን ንኹሉ ኣመሪካን እስራኤልን ክወስዳኦ ይኽእላ እየን ዝተባህለ ስጉምትታት፡ ኣዝዩ ሓደገኛ ግብረ መልሲ ንኽትህበሉ ኣቐዲማ ተዳልያ ምጽናሓ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። በዚ ከኣ፡ ኢራን ነዚ ኲናት’ዚ ንምቁጽጻር ትጥቀመሉ ዘላ ብልሓትን ተርእዮ ዘላ ብቕዓትን፡ ንሓያሎ ወገናት ኣገራሚ ኮይኑ ኣሎ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ቅድሚ ገለ መዓልታት፡ ኢራን ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ልዕሊ ንግዳውያን መራኽብ ተካይዶ ዘላ መጥቃዕትታት፡ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ደው ከተብል ምጥንቃቑ ኣይርሳዕን። እዚ ምስ ዘይከውን ግን፡ ኣመሪካ ንመደበራት መመንጨዊ ጸዓት ኢራን ምሉእ ብምሉእ ክትድምስሶ ምዃና እዩ ኣፈራሪሑ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ነዚ መጠንቀቕታ እዚ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ድሕሪ ምዝርግሑ፡ ገለ ሰዓታት ጸኒሑ ሰራዊት ኢራን ምላሽ ክህበሉ እዩ ተሰሚዑ። ኣፈኛ ሰራዊት ኢራን ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣመሪካ ንመደበራት መመንጨዊ ጸዓት ኢራን ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕትታት ምስ እተካይድ፡ ሓደገኛታት ዝኾኑ ግብረ መልሲ ክወሃባ ምዃኑ ኣጠንቂቑ። እቶም ኢራን ክትወስዶም ትኽእል እያ ተባሂሎም ዝግመቱ ዘለዉ ስጉምትታት ከኣ እዞም ዝስዕቡ እዮም፦ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ነዘን ኩለን ኣርባዕተ ነጥብታት ዝሓዛ መጠንቀቕታ ምስ ሰምዐንን፡ እተን ዝገደበን 48 ሰዓታት ከብቅዓ ምስ ተቓረባን እዩ እምበኣር ሓድሽ መግለጺ ክህብ ተሰሚዑ። እቲ ፕረዚደንት፡ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ቀረባ መዓልታት ምስ መንግስቲ ኢራን ሃናጺን ውጽኢታዊን ዝርርብ ከም ዘካየደ ብምሕባር፡ ነቲ 2. ሰራዊት ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ መደበራት መመንጨዊ ጸዓት ሃገሩ እንተ ደኣ ተሃሪሙ፡ ኣብ’ተን መሻርኽቲ ኣመሪካ ዝበለን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ንዝርከብ መደበራት መመንጨዊ ጸዓት፡ ናይ ስርዓተ ሓበሬታ ቴክኖሎጂ፡ ትካላት መጻረዪ ማይን ካልእ ኣገዳሲ ዝተባህለ ትሕተ ቅርጺታትን ክውቃዕ እዩ። ብፍላይ ምዕናው ትካላት መጻረዪ ማይ (ንጨዋም ማይ ባሕሪ ኣጻርየን ናብ ጥዑም ማይ ዝቕይራ እየን)፡ ነተን ሃገራት ናይ ምንባርን ዘይምንባርን ሕቶ ክኾነን ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ፡ ኢራን ባለስቲካዊ ሚሳይላትን ድሮናትን ተጠቒማ፡ ንሓባራዊ ትካላት መጻረዪ ማይ ናይ’ዘን ሃገራት እንተ ደኣ ኣዕንያቶ፡ ህዝበን ብሰንኪ ሕጽረት ጽሩይ ማይ ክበጽሖ ዝኽእል ሓደጋታት ንምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። በዚ ከኣ እዘን ጎረባብቲ ኢራን ዝኾና ሃገራት ዓረብ፡ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብዝተኻእለ መጠን ካብቲ ሓደገኛ ኲናት ንኸንሳሕብ ክጉስጉሳኦ ከም ዘለወን እዮም ተንተንቲ ፖለቲካ ዝመኽሩ። 1. ምሉእ ብምሉእ ምዕጻው መጻብቦ ሆርሙዝ፡ ሓደ ካብ’ቶም ብወገን ኢራን ክውሰዱ ይኽእሉ እዮም ተባሂሎም ዝንገረሉም ዘለዉ ስጉምትታት እዩ። ኢራን፡ ነቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝወርድ ዘሎ መጥቃዕትታት ደው ንምባል፡ ጸጥታ ናይቲ ኣዝዩ ስትራትጂያዊ ረብሓ ዘለዎ መጻብቦ ኣብ ቅልውላው ከተእትዎ ጸኒሓ እያ። መንግስቲ ኢራን፡ ኣብቲ መጻብቦ መራኽብ ናይ ጸላኢ እንተ ዘይኮይነን፡ ናይ ካልኦት ሃገራት መራኽብ ከም ዘየጥቅዕ እዩ ክገልጽ ጸኒሑ። ይኹን’ምበር፡ ኣመሪካ ነዚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ መደበራት መመንጨዊ 3. ኩለን ኣብቲ ዞባ ዝርከባ - ምስ ኣመሪካ ንግዳዊ ብርክታት ዝውንና ሲቪላውያን ትካላት ምሉእ ብምሉእ ክዓንዋ እየን። በዚ ከኣ፡ ኣመሪካ ብቑጠባ ጋርሽያ ዝተኮሰቶ ሚሳይል፡ ዓለም ርእያቶ ዘይትፈልጥን ክሳብ 4,000 ኪ.ሜ ክውንጨፍ ዝኽእልን እዩ። ኢራን፡ ኣቐዲማ ካብ 2,000 ኪ.ሜ ንላዕሊ ዝውንጨፍ ሚሳይላት ከም ዘየፍረየት ገሊጻ ምንባራ ኣይርሳዕን። ይኹን’ምበር፡ እዚ ዝወንጨፈቶ ሚሳይል፡ ንጸላእታ ካብ ግምቶም ንላዕሊ ኮይኑዎም እዩ ዝርከብ። ኢራን ኣብዚ ሕጂ እዋን ንዕዳጋ ጸዓት ዓቢ ራዕዲ እያ ፈጢራትሉ ትርከብ ዘላ። እታ ሃገር ብወሽመጥ ሆርሙዝ ኣቢላ፡ ንሓፈሻዊ ዕዳጋ ነዳዲ ዓለም ምቁጽጻር ከም ቀንዲ ዕላማኣ ገይራ እያ ትሰርሓሉ ዘላ። ብርግጽ ከኣ፡ ዋጋ ነዳዲ ብደረጃ ዓለም ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ክብ ክብል ንዕዘብ ኣለና። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ካብ 2003 ኣትሒዙ ኣብ ዒራቕ ዓስኪሩ ዝጸንሐ ሰራዊት ኣመሪካን ኔቶን፡ ብሰንኪ ጸቕጢ ኢራን ካብታ ሃገር ጠቕሊሉ ክወጽእ ኢና ንዕዘብ ዘለና። በዚ ከኣ፡ እቲ ንኣስታት 23 ዓመታት ኣብ ዒራቕ ዝጸንሐ ሰራዊት ኣመሪካ፡ እቲ ናይ መጀመርያ ካብታ ሃገር ጠቕሊሉ ዝወጸ ሰራዊት ኮይኑ ኣሎ። እዚ ኩሉ ኣብዚ እዋን ብኣመሪካ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምትታት እምበኣር፡ ኣብ ዝበዝሐ ሸነኻቱ ኢራን መዝሚዛ ንረብሓኣ ክትጥቀመሉ እያ ትረአ ዘላ። ኣመሪካን እስራኤልን፡ እልቢ ዘይብሎም ወተሃደራት ኣዋፊረን፡ ዘይተኣደነ ኣጽዋር ቀሪበን፡ ዓርሞሽሻውያን መራኽብ ውግእን ነፈርቲ ኲናትን ናብቲ ዞባ ኣጸጊዐን እየን ንኢራን ክድህላኣን ብታህዲድ ኢዳ ከም እትህብ ክገብራኣን ፈቲነን ነይረን። እንተኾነ፡ እታ ሃገር ከይተጻዕደት ክትቃለስን፡ ንነፍሲ ወከፍ መጥቃዕቲ ናይዘን ሃገራት ከቢድ ግብረ መልሲ ክትህበሉን እያ ተራእያ። ኣብ ልዕሊ ኢራን ክወስዶ እየ ዝበሎ መጥቃዕቲ ዳግመ ግምት ከም ዝገበረሉ ኣምሲሉ እዩ ክዛረብ ተሰሚዑ። ንሱ፡ ነቲ ዝሃቦ ናይ 48 ሰዓታት ገደብ ግዜ ናብ 5 መዓልታት ከም ዘናውሖ ሓቢሩ። እንተኾነ፡ መንግስቲ ኢራን ብመንገዲ ሃገራዊ ማዕከን ዜና ሃገሩ ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኢራን ምስ ኣመሪካ ዘካየደቶ ዝኾነ ዝርርብ ከም ዘየለ ብምግላጽ፡ ንመግለጺ ትራምፕ ኣሉታዊ ምላሽ ሂቡሉ። ብዙሓት ፖለቲከኛታት ዓለምና፡ ድሕሪ መግለጺ ዶናልድ ትራምፕ፡ ንዕብለላ ናይቲ ኲናት ኣመልኪቶም መግለጺታት ከውጽኡ ተራእዮም እዮም። ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ኢራን ከም ግብረ መልሲ ክትወስዶ ብእትኽእል ከቢድ ወተሃደራዊ ስጕምትታት ሰጊኡ፡ መርገጺታቱ ክቕይር ይረአ ምህላዉ’ውን ይገልጹ ኣለዉ። ኢራን፡ ሕሱራት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ እናተጠቕመት፡ ንኣመሪካን መሻርኽታን ኣናዊጻተን እያ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ናብታ ኣመሪካን ብሪጣንያን ብሓባር ከም ወተሃደራዊ መደበር ዝጥቀማላ ደሴት ‘ድያጎ ጋርሽያ’ ዝተኮሰቶ ሚሳይል እውን፡ ንጸላእታ ኣሻቒሉወን እዩ ዝርከብ። እቲ ኢራን ናብ ደሴት ድያጎ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ብዘካይድኦ ዘለዋ ዘየቋርጽ መጥቃዕትታት፡ ዛጊት ኣስታት 1,500 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ካልኦት ልዕሊ 18,500 ሰባት ድማ ቆሲሎም ኣለዉ - ብመሰረት ጸብጻባት። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.178 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 4


ኣብርሃም ዘርአ (ወዲ-ሃለቃ) ትፈትውዎ ሕብርታት ዘርዝሩ እንተዝበሃሉ፡ ነናቶም ደስ ዝብሎም ዓይነት ሕብሪ ክጠቕሱ ግድነት እዩ። ስለምንታይን ንምንታይን፡ ብኸመይን መሪጾሞም ከኣ፡ ነናቶም ዝፈጥረሎም ስምዒትን ጦብላሕታን ኣለዎም። ዓለምና ዘፍረየቶም ብዙሓት ብሉጻት ደረስቲ ሕብሪ ፈርዮም እዮም። ኣብ ሃገርና እንተዀነ‘ውን ከምኡ። ብቅዲ ሪያሊዝም፡ ኣብስትራክት፡ ኮንተምፖራሪ ኣርት፡ ፊሎዞፊ፡ ባቲክ፡ ኮላጅ፡ ወዘተ. ድማ፡ ንፍልቀት ሓሳባዊ ድርሰቶም ብሕብሪ የዋግዑ። ወግዒ ሕብሪታቶም፡ ልብታቶም ንዝጠጅኦ ወግዒታት’ዩ ዝገልጽ። ከም ብዓል ፒካሶ፡ ሚኪኤል ኣንጀሎ... ዝኣመሰሉ ዓበይትን ስሙያትን ደረስቲ ሕብርታት እንተዀኑ’ውን፡ ስርሓቶም ብሕብሪ ቀስተ ደበና ዘጌጸ ምዃኑ እዩ ዝንገረሎም። ክቡራት ኣንበብቲ፡ ሕብርታት ብዙሕ ትርጉምን መልእኽትን ከም ዘለዎም ርዱእ እዩ። እስከ ካብቶም ብዙሓት፡ ሒደትን ግን ከኣ ቀንድን ካብ ዝተፈላለዩ መወከሲታት ዝረኸብንናዮም፡ ንመረዳእታን ትርጉምን ወስ ከነብል። ከምኡ’ውን ምስ ናይ ምውናን ነገራት የዛምድዎን የተኣሳስርዎን እዮም። ኣብ ስነ-ጥበብ፡ ሕብርታት ነናቶም ትርጉም’ዩ ዘለዎም። ሰባት ብሕብሪ ኣቢሎም ውሽጣዊ ባህግታቶምን ስምዒታቶምን ይገልጹ። ነቲ ከንጸባርቕዎ ዝሓስቡ ማሕበራዊ፡ ፍቕራዊ፡ ባህላውን ፖለቲካውን ንጥፈታት ሂወት ደቂ- ሰብ ድማ፡ ብሕብሪ ቀለም ኣቢሎም መልእኽቲ ድርሰቶም የመሓላልፉ። ስነ-ጥበብ ወዲ ሰብ’ዩ እንተኢልና፡ ወዲ ሰብ ከኣ ስነ- ጥበብ’ዩ። ስለዚ’ዩ ድማ ሂወት ደቂ- ሰብ ብቐጥታ ምስ ጥበብ ሕብሪ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ። ብሓፈሻ ስነ-ጥበባውያን ዊንታኦምን ሃረርታኦምን ብሕብሪ ዝገልጹሉ ምኽንያታት’ውን ኣለዎም። ንሓደ ነገር ኣብ ክንዲ ብክፉት ከም ዘለዎ ዝገልጹ ብሕብሪ ኣቢሎም ንምርምርን ሓሳብን ብዝዕድም ኣገባብን ጥበብን የዳልውዎ። ንሶም ነቲ ክብልዎ ዝደለዩ፡ ሕብሪ ገይሮም እዮም ንምርኢት ድሉው ዝገብርዎ። ምኽንያቱ ብፍላይ ገለ ሕብርታት ዝተፈለየ ኣድማሳዊ ትርጉም ኣለዎም። ሕብርታት ኣእምሮኣውን ስምዒታውን ግብረመልሲ ናይቲ ዝዕዘብ ሰብ’ውን የበራብሩ እዮም። በዚ መሰረት ሓደ ስነ-ጥበበኛ ሰኣላይ ግብረመልሲ ክረክብ እንተደኣ ክኢሉ ስእሉ ብግቡእ ስኢሉዋ ኣሎ ማለት እዩ። ሰማያዊ ሰማያዊ ኣብ ዕዮ ስነ-ጥበብ ሰማያዊ ሕብሪ ብቐጥታ ምስ ሰማያትን ባሕርታትን እዩ ዝተኣሳሰርን ዝትርጎምን። ኩሉ ግዜ ድማ፡ ንእምነት፡ ርጉእነት፡ ዕምቆት፡ ልቦና፡ ሓቂ፡ ጽሬት፡ ሰላም፡ ህድኣት፡ ብልሒ፡ መንግስተ ሰማያትን ዘለኣለማውነት፡ ዘይመውት መንፈስን ቅኑዕነትን የመልክት። ሰማያዊ ሕብሪ ኣብ ሂወትና ንዘጋጥሙ ዘይርጉእነት ነገራት ዝያዳ ዘርብሕ ሕብሪ ምዃኑ እዩ ዝፍለጥ። ቀጻሊ ከኣ፡ ምስ ህድኣት፡ ጸጥታ፡ ርግኣት፡ ሰላም ይተሓሓዝ። ብተወሳኺ ንንጽህና መንፈሳውነት፡ እምነትን ዕላማን፡ ንንቕሓትን ቅንዕናን ዘይውክል’ውን ኣይኰነን። ሰባት ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታትን በዓላትን ከምኡ’ውን ተዓዲሞም ዝገብርዎ ኣማዕረግቲ ኣልባሳት ናቱ ትርጉምን መልእኽትን ኣለዎ። ከም ኣብነት ሓደ ዝስራሕ ድራማ፡ ፊልም፡ ደርፊ ኮስቲም ዝብሃል ነገር ኣሎ። እዚ ድማ ዳይረክተራት ምስቲ ቦታን ግዜን፡ ዛንታን ስምዒታትን ናይ’ቲ ዝስራሕ ዘሎ ዕዮ ጥበብ ብደቒቕ ብምጽናዕ ዝገብርዎን ዝውክልዎን መስርሕ ጥበብ እዩ። መዓስን ኣበይን፡ ብኸመይ፡ እንታይ ዓይነት ሕብሪ ክዳንን፡ ነቲ ዝንጥፈሉ ዘሎ ዕዮ ከም ዘንጸባርቕ ብጥንቃቐ ዝምረጽን ዝስራሕን ጥበብ እዩ። ዝተፈላለዩ ኣህዛብን ነጋውስን፡ ኣበየናይ ዘመን እንታይ ዓይነት ሕብሪ ኣልባሳት ይገብሩ ነይሮምን ስለምንታይን ብዕምቆት መጽናዕቲ ዝግበር ሓያልን ርቕቕ ዝበለ ስራሕን እውን እዩ። ከም ኣብነት ንናይ ‘ንዘመን (ወለዶ) ቆርበት፡ ወይ ሓምሓም’ እንተንጸባርቕ ድራማ እናሰርሓካ፡ ንዕኡ ዘመሳስል ኣልባሳት ስለዝሰኣንካ፡ ብእልቢ ጭራሕ ምራሕ ንዓይኒ ዝደጉሑ ዘመናዊ ዝመስሉ ኣልባሳት ክትውክሎ ኣይትኽእልን ኢኻ። ብልክዕ እቲ ናይ ሽዑ ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ሕብሪ ቆርበትን ስልማትን ናውትን ከምኡ’ውን ሜክኣብን ኣብ ልክዕ ቦታኡ ክኣቱ ኣለዎ። ሽዑ ከኣ እዩ እቲ ስራሕ ጥበብ- ጥበብ ክሽትት ዝኽእል። ብጫ ብጫ ብጫ ሕብሪ፡ ሓያል ሙቐታዊ ስምዒት ዝፈጥርን ዘለዓዕልን ኰይኑ፡ ንጸዓትን ትስፉውነትን፡ ንጻዕርን ባህግን፡ ከምኡ ድማ መልክዕን የመልክት። ኣእምሮኣዊ ሓይሊ የለዓዕልን የነቓቕሕን። ብሩህን ሰላቢ ቀልቢን ስለዝዀነ፡ ብቐጥታ ምስ ኵነታት ፍቕርን ድሌታትን ድማ ይተኣሳሰር። ስለዚ እዮም ሓደ-ሓደ እዋን ፍቑራት፡ ንምስጢር ርክብን ዕምቆትን ፍቕሮም ብጥበብ ሕብሪ ወርሒ ዝገልጹ። ምኽንያቱ ወርሒ ዝበዝሕ እዋን፡ ናብ ብጫ ዝኸደ ሕብሪ ስለትውንን። ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሕብርታት ታክሲ እንተርኢናየን’ውን፡ ጽሩይ ብጫ ሕብሪ ዝሓዛ እየን። ምኽንያቱ ብጫ ሕብሪ ምስ ተስፋን ቅሳነትን፡ ሓይልን ጸዓትን፡ ንጽህናን ሰላምን ስለዝውሰድ። ብጫ ሕብሪ ልዕሊ ዓቐን ምስ ዝኸውን ግን፡ ሃዋኽን ረባሽን ስምዒት ከም ዘለዎ ይእመን። ቆልዑ ኣብ ድሙቕ ብጫ ሕብሪ ዘለዎ ቦታ ምስ ዝኣትው፡ ገለ ሳዕቤናትን ስምዒታትን ስለዝፈጥረሎም፡ ከም ዝበኽዩ’ውን ይንገረሎም። መብዛሕትኦም ቆልዑ ምስ ብጫ ሕብሪ ቅድወት የብሎምን። ብኣጠቓላሊ ግን፡ ትርጉም ውህደት ጥበብ ብጫ ሕብሪ ምስ ተኣማንነትን ክብርን ዘመልክት’ኳ እንተዀነ፡ ምስ ፍርሓትን ዝርገት መዓንጣን ኣእምሮን ዘተኣሳስርዎ ንጣር ተርጎምቲ ሕብርታት’ውን ኣይተሳእኑን። ሓደ-ሓደ እዋን ድማ፡ ከም መጠንቀቕታ ኰይኑ ከም ዘገልግል ይሕበር። ብሓፈሻ ግን ደረስቲ ብጫ ሕብሪ፡ ኣብ ዕዮ ስነ-ጥበብ ምስ ድሌት፡ ሓጎስ፡ ፍስሃ፡ ባህታ፡ ደስታ፡ ሃነይነይታን ሃንቃሃንቃን፡ ትምህርትን ንኣብነት ቀባእቲ፡ ሕልምታቶምን ባህግታቶምን ብቐለም ሕብርታት ኣቢሎም የስተንፍሱ። ንውህደት ሕብርታት ጻዕቂ ወይ ወሓዚ ሕብርታት ድማ ኣተኵሮ ገይሮም ይሰርሑ። ንባህላዊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ወተሃደራዊ... ሸነኻትን ንጥፈታትን ደቂ-ሰብ ድማ ብቋንቋ ሕብሪ ይሕብሩን ይነግሩን። እዚ ማለት ንሓዘንን ሓጎስን፡ ንፍልጠትን ፍልስፍናን፡ ንኣድማስን ቅርጺ መሬትን፡ ንሓቂን ምዕባለን፡ ንትምህርትን እምነትን፡ ንሕልናን ባህልን፡ ንተስፋን ምንባርን፡ ንጽንዓትን ልምዓትን፡ ንመኸተን ሰላምን፡ ንጻዕርን ፍቕርን፡ ንሓድነትን ስኒትን፡ ወዘተ. ብሕብሪ ኣቢሎም ይጽሕፉን ይደርሱን። ብሓጺሩ ሰባት ስምዒታቶም ንኽገልጹ ብሕብሪ ይዓዩ። ብተወሳኺ ኣገዳስነት ሕብርታት ኣብ ባህላውን ማሕበራውን ናይቲ ዝንጸባረቐሉ ዘሎ ሕብረተሰብ እውን ይምርኰስ እዩ። ከምዚ ክበሃል እንከሎ፡ ሓደ ሕብሪ ኣብቲ ህሉው ኩነታት ተመርኲሱ ዝተፈለየ ትርጉም ክህብ ስለዝኽእል ማለት እዩ። ጸሊም ጸሊም ደቂ-ሰብ ንጸሊም ሕብሪ ኣብ ውክልና ፊልም ይኹን ካልኦት ነገራት ምስ ሓይሊ፡ ስልጣን፡ ግርማ፡ ክፋእ፡ ሞት፡ ሽግርን መዓትን፡ ተንኮል፡ ወጥሪ፡ ጭንቀት፡ ግርጭትን ምልክነትን… ንምትእስሳር ይገልጽዎ። ብካልእ መዳይ ምስ ሓደ ሕቡእን ዘይተፈልጠን ዘፍርሕ ሓሳብ የተኣሳስርዎ። መብዛሕትኡ እዋን፡ ጸሊም ሕብሪ ምስ ሓይሊ ስልጣን፡ ምልክት ሓዘን፡ ነድሪ ስምዒታት፡ ነፍስ-ወከፍ ሃገራት ዓለምና እንተዀና’ውን፡ ንጉዕዞ ሓርነታዊ ቃልሰንን ክብረንን ልኡላውነተንን ብጥበብ ሕብሪ እየን ኣብ ባንዴራአን ዝውክልኦ። ነፍስ-ወከፍ ነጠብጣባት ይኹኑ ውጹእ ምሉእ ሕብሪ እቶም ሰንደቓት ድማ፡ ነናቶም ትርጉን መልእኽትን የመሓላልፉን ይውክሉን። ሰባት ዓብላልነት፡ ምሒር ፍርሕን ራዕድን ይዛመድ። ጸሊም ስእላዊ ሕብርታት ነዞም ዝገለጽናዮም ስምዒታትን ሓሳባትን ዝውክሉ ብምዃኖም፡ ካብ ካልኦት ሕብርታት ዝተፈልየ ትርጉም ኣለዎም። ጸሊም ሕብሪ ኣርዓዲ ስለዝዀነ፡ ብዙሕ ሰብ ዝመርጾ‘ውን ኣይኰነን። ንነድሪ፡ ሓይሊ፡ ቍጥዐ፡ ድንቍርና፡ ከምኡ’ውን ንናይ ምስይጣን ዘለዎ ነገራት ስለዝሓቍፍ። ይህብ። ብርቱኳን ኣተባባዒ፡ ኣበራታዒ፡ ናይ ተጻዋርነት ስምዒታትን ሓይልን ይህብ። እዚ ሕብሪ‘ዚ ኣብ መንእሰያት ልዑል ተቐባልነት ዘለዎ እዩ። ከም ለሚንን ኣራንሽን ዝኣመሰሉ ሕብሪ ፍረታት ብምዃኑ ድማ፡ ምስ ፍረሽ መግብን ጽሩይ ጥዕናን ከኣ ይተሓሓዝ። ብሓፈሻ ግን፡ ንብርቱኳን ዝወሃቦ ትርጕም ብዙሕ’ኳ እንተዀነ፡ ንጸዓት፡ ፍስሃ፡ ደስታ፡ ንሓጐስን ጸሓይ በርቅን፡ ንተገዳስነት፡ ውዕዉዕ ተመስጦን፡ ንስሕበትን ምምራኽን፡ ፈጠራን ባህግን፡ ንዓወት ንምንቕቓሕን ዝገልጽ ቀስቃስን ተሃራፊን ሕብሪ እዩ። ንኣብነት ስነ-ጥበበኛታት ሓደ- ሓደ እዋን ንኣዝዩ ዘርዕድን ዘሰንብድን ከም ኮሮና ዝኣመሰለ ሓደገኛን ኣጽናትን ሕማም ዝገልጽ ድራማ ክሰርሑ እንተ ደኣ ኰይኖም፡ ነቲ ከም “ኮሮና” ዝውክልዎ ገጸ ባህሪ፡ ካብ ኩሩኹሮ እግሩ ክሳብ ጸጕሪ ርእሱ ብጸለሎ ብምቕባእ ንሰባት፡ “ሑሕ” እናበለን ደድሕሪኦም እናጎየየን ከባህርሮምን ከሰንብዶምን እንከሎ፡ ዝውክል ዕዮ ጥበብ ክደርሱ ይኽእሉ እዮም። እዚ ከኣ ብትርጕም እዚ ሕብሪ ንሓፋሽ ንምርዳእ ዝግበር መልእኽቲ ጥበብ እዩ። ጻዕዳ ጻዕዳ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ስነ-ጥበባውያን ኣብ ድርሰት ሕብርታቶም፡ ንጻዕዳ ሕብሪ ምስ ብርሃን፡ ተስፋ፡ ንጽህና፡ ጥጡሕ ህይወት፡ መልክዕ፡ ድንግልና፡ ጽሬት፡ ሓቂ፡ ግርህነት፡ ሰላም፡ ድሕነት፡ ፍጹምነት የተሓሕዝዎ። ብኻልእ መዳይ እዚ ሕብሪ’ዚ ንዓወትን ቅንዕናን፡ ንጽፈትን መጻእን፡ ሰላምን ብልጽግናን፡ ንናጽነትን ቅሳነትን... ዝኣመሰሉ ትርጕም ቋንቋ ሕብሪ ዝገልጹ ጥበባት እዮም። ስለዚ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን ኣብ ድርሰት ኣተሓሳስባኦም ዝተፈላለየ ርድኢታት ክህልዎም ዝኽእል’ኳ እንተዀነ፡ ብተናጸል ክርአ እንከሎ ግን፡ ቋንቋ ትርጕም ናይዞም ሕብርታት ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ እዩ። ንሓድሕዶም ምስ እንሓዋውሶም ግን፡ ዝተሓናፈጸ ካልእ ውሁድ ሕብርን ትርጕምን ከም ዝህቡ ምፍላጡ ጥራይ ኣኻሊ እዩ። ቀጠልያ ቀጠልያ ቀጠልያ ሕብሪ፡ ኣብ ህይወት ደቂ-ሰብ ምስ ከባቢኦም ምትእስሳር ንህርፋን፡ ሓምላይ፡ ህንጡይነት፡ ፍርያምነት፡ ምሕዳስ፡ ምዕባለን ዕብየትን ዘመልክት ጥበብን ትርጕምን ኣለዎ። ምስ ድሕነትን ስምምዕን ስምዒታት ብምትእስሳር ከኣ፡ ንሓይሊ ውዳበን ተበግሶን ይገልጽ። ቀጠልያ ናይ ምፍዋስን ምምሕያሽን ትልምታት ጕዕዞ ህይወት’ውን ይትርጕም። ብሓፈሻ ግን፡ ቀጠልያ ንርጉእነትን ተጻዋርነትን ኣጣሚሩ፡ ንገስጋሳዊ ዕብየትን ለውጥን ዝገልጽ ተፈታዊ ሕብሪ እዩ። ሰባት ንቐጠልያ ሕብሪ፡ ናይ ተበገስን ቀጽልን ምትብባዕ ገይሮም ይገልጽዎ።


ቀይሕ ቀይሕ ብተወሳኺ ቀይሕ ሕብሪ፡ ኣብ ውክልና ስነ-ጥበብን ትርጉሙን እንተ ደኣ ርኢናዮ ንዕግርግርን ሽግርን፡ ሓዊ፡ ደም፡ መስዋእቲ፡ ንመከራን ጭንቅን፡ ልዑል ጸቕጥን ሓደጋን፡ ንውግእ፡ ሓይሊ፡ ወራር፡ ጥፍኣትን ዕንወትን፡ ቆራጽነትን ትርን፡ ኣበራባርን ኣተባባዕን ብሓፈሻ ፍናን ዝህብን፡ ብርቱዕ ስምዒትን ባህግን ከምኡ ከኣ፡ ንተምሳጥ ፍቕሪ ይገልጽ። ብኣጠቓላሊ ቀይሕ ሕብሪ፡ ንጠንቂ ምትንዃይን ምትዅታዅን ነገራት ይውዕል። እዚ ሕብሪ’ዚ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ምስ ሓደጋ ጸዓትን ሓይሊ መብራህትን ትራፊክን፡ ልዑል ቮልተጅ ኤሌክትሪካዊ ነገራትን፡ ንሃልሃልታ ባርዕን ይገልጽ። ኣብ ትያትራዊ መድረኻት ድማ፡ ብኸምዚ ትርጉም’ዚ ይውከል። ሰዓት መደብ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡02 ፍኖተ ሂወት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 ካብ ዞባታት 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 ሄል ደባይዋ 15፡10 ዶክመንታሪ 15፡50 ፓናሮማ 16፡15 ሞዛይክ (1ይ ክፋል) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ዘዋሪት ካሜራ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ሞዛይክ (2ይ ክፋል) 19፡20 እትመት 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ህድግ 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ፊልም ሳዉን 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡40 እትመት ብርቱኳን ብርቱኳን ብርቱኳን ንዓይኒ ሰባት ውዑይ ሕብሪ እዩ። ስለ ዝዀነ፡ ናይ ዋዕን ዘቃጽልን ሃነይነይታ ስምዒት ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.178 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 5


ሽሞንዲ ዑቕባሚካኤል ሽሞንዲ ዑቕባሚካኤል ወራር ቀይሕ ኮኾብን ታኼላ ቀይሕ መስመርን መበል 19 ክፋል ክቡር ኣንባቢ፡ መበል 19 ክፋል ዓንቀጽ ናይዚ ኣርእስቲ’ዚ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ 20 መጋቢት ክቐርብ ዝግባእ’ኳ እንተነበረ፡ ብሰብኪ ሕጽረት ግዜ ኣብ ዕለቱ ከነቕርቦ ብዘይ ምኽኣልና ይቕረታ እናሓተትና፡ ኣብ ዓንቀጻት 18 ክፋል ቀሪቡ ዝነበረ ትረኻና፡ ንኣመሰራርታ ግንባር ናቕፋ ዝምልከት ምንባሩ ነዘኻኽር። ግንባር ናቕፋ ኣብ መስርሕ ምዝላቕ ብፍላይ ኣብ ወርሒ ለካቲት 1979 ከም ዝተመስረተ፣ እቲ ግንባር ክምስረት ከሎ ኣብኡ ብዛዕባ ዝነበራ ሓይልታት ህዝባዊ ግንባርን ክሳብ ምፍሻል ሓምሻይ ወራር ድሕሪ ዝገበራኦ ምርብራባት ከኣ፡ ብተበግሶ ጸረ-መጥቃዕቲ ናይ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ጸላኢ 50 ኪሎሜተር ንዕምቆት ከም ዝተደፍአ ተመልኪትና ነይርና። መቐጸልታ ናቱ እንሆ፤ ድሕሪ ናይ ታሕሳስ 1979 ተበግሶ መጥቃዕቲ ህዝባዊ ሰራዊት፡ ኣተሓሕዛ ድፋዕ ወገን ካብ ከባቢ ዓሸሮም ንምብራቕ ሸነኽ - ካብ ዓሊጎኖን መድሃሮን ዝበሃል ቦታ - ክሳብ ከባቢ መፍገርገሊል፣ ብምዕራብ ከኣ ክሳብ ከባቢ ኣድያብ ይዝርጋሕ ነይሩ። ስለ’ዚ ግንባር ደንደን ንድሕሪት ተሪፉ ናብ ዓሸሮም እትው ኢልካ ከም ዝተሓዝ ተገይሩ ነበረ። ሻድሻይ ወራር ክጅመር እናተቐራረበ ምስ መጽአ ግን እዚ ኣተሓሕዛ ድፋዕ’ዚ ተሪፉ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ፡ ካብ የማን ግንባር ናቕፋ (ታባ ሸከነብ ገምገም ሃበሮ) ጀሚሩ ናብ ዓላጋ፣ ብኡ ኣቢሉ ናብ ግርግር፡ ራርሕ፡ ራስ ሓርማዝ፡ ሓርጠጠት፡ ዓብደልሓሰብ፡ መሸታይ ይተኣሳሰር ነበረ። ቅርጺ ናይቲ መሬት በረኽትን ኣጻድፍን ዝበዝሖ፡ ዓበይቲ ኣኻውሕ፡ ሩባታት፡ ስንጭሮን ምጡን ኣግራብን ዘሎዎ እዩ። በዚ ምኽንያት፡ ጸላኢ ብቐሊሉ ክደፍሮም ዘይክእል ሰንሰለት ድፋዓት ነበሩ። ንጥፈታት ኣካይዱ። እቲ ድፋዓት ሓድሕዱ ዝተሓላሎን ካብ ደብዳብ መዳፍዕ ተጸዋርነት ዘለዎን ጽኑዕን ኮይኑ ተሃንጸ። 77.1 ብየማን ጫፍ ናይቲ ግንባር፡ ናብ ወገን ሃበሮን ሩባ ዓንሰባን ብምዝርጋሕ ዓሪዳ ነበረት። እስር-ዓቢ ድፋዓት ኣይነበሮን፣ ሓድሽ ቦታ ስለ ዝነበረ፡ ካብ ራርሕ፡ ግርግር፡ ዓላጋ ክሳብ ሽክናብ ግን ስሩሕ ድፋዓት ነይሩዎ። ብሓይሊ ደረጃ ዝተሃደመ ናይ ትሕቲ መሬት ገዛውቲ፡ ብካናለ ዝተራኸበ ድፋዓት፣ ገሊኡ ኸኣ ብጋንታ ደረጃ ዝተሃደመ መዕቆብን ብካናለ ዝተራኸበ ዕርድታትን ነይሩዎ። ድሕሪ ተበግሶ ግንባር ናቕፋ (መጥቃዕቲ ታሕሳስ 1979) ዝነበረ ኣተሓሕዛ ድፋዕ ብርጌድ 58 ድማ፡ ኣብ ጸጋማይ ክንፊ ናይቲ ግንባር (ኣብ ከባቢ ሞጋዕ) ብምዕራድ፡ ኣብ ብዓል መፍገርገሊል፡ ከባቢ ዳዕሮታት፡ ፈልከት፡ ማዕሚደን ከባቢኡን ትንቀሳቐስን ዘየቋርጽ ኮለላታትን ትገብር ነበረት። እዚ ኣተሓሕዛ’ዚ ግን ከም ስትራተጂ ዘይጥዑምን ተኣፋፍን ብምንባሩ፡ ንነዊሕ ክትዓርደሉ ኣጸጋሚ ክኸውን ከም ዝኾነ ርዱእ ነበረ። መጽናዕቲ ድሕሪ ምግባር’ውን ከም ዘየዋጽእ ተገምገመ’ሞ፡ እቲ ምሉእ ግንባር ንድሕሪት ስሒቡ ክዓርድ ተወሰነ። ሻድሻይ ወራር ኣብ ምብጋሱ ኸኣ፡ እታ ብርጌድ ነዚ ዝስዕብ ዝመስል ኣሰላልፋ ሓዘት፥ ኣብቲ ግዜ’ቲ ንጥፈት ስለያ ብርጌዳት ወገን ወሳኒ ዝኾነ ዕማም ይፍጸም ነበረ። ኩነታትን ንጥፈታትን ጸላኢ ንምቍጽጻር፡ ኩለን ስለያ ብርጌዳት ህ.ሰራዊት ኣብ ከባቢአንን ዘዞብአንን ንምንቅስቓስ ጸላኢ ብጽኑዕን ንቑሕ ምክትታልን ይገብራ ነበራ። ምእንቲ ኣብ ግዜ ኩነታት ሽግራት ከይፍጠር፡ ኩላቶም ኣባላተን፡ ቅርጺ መሬትን ኣብ ዝነበራኦ ከባቢታት ዝግበር ምንቅስቓሳትን ብደቂቕ ንምፍላጥ መጽናዕትታት ምክያድ ዕለታዊ ንጥፈታተን ኮይኑ ነበረ። ካርታ ምስ መሬት ብምውህሃድ ኣስማት ቦታታት ይዅን ማያት ከም ዝፍለጥን ኣብ ካርታ ከም ዝሰርሕን ተገይሩ። ክልተ ሓይሊ ቦጦሎኒ 58.3ን ሓንቲ ሓይሊ ወያነን ኣብ ታባታት መሸታይን ጨሓትን፣ ክልተ ሓይሊ ናይ ወያነ ምስ ሓንቲ ሓይሊ ናይ ቦጦሎኒ 58.3 ኣብ ዳሕረዋይ ድፋዕ (ከባቢ ሮረት) ዓረዳ። ሓደ ቢቴንን ሓደ ዶሽካን ዝሓዘት ጋንታ ከቢድ ብረት ብርጌድ 58፡ ከምኡ’ውን ሓንቲ ዶሽካን ክልተ ሞርታር 82 ሚ.ሜ. ዝሓዘት ሓይሊ ካብ ብርጌድ ከቢድ ብረት 76 ምስተን ኣብ መሸታይን ጨሓትን ተመዲበን ዝነበራ ኣሃዱታት ነይረን። ቦጦሎኒ 58.1 ግን፡ ኣብ ናይ ዕለት 13/2/82 መጥቃዕቲ ቆጋይ ስለ ዝተሳተፈት፡ ድሒራ ኣብ ዕለት 17/2/82 እያ ናብ ግንባር ናቕፋ ተጸንቢራ። ቦጦሎኒ 58.2 እውን ብዓንተቦኡ ብምኽንያት ውግእ ሕድሕድ ካብ ኣሃዱኣ ተፈልያ ስለ ዝነበረት፡ ሻድሻይ ወራር ክጅመር ከሎ ኣብ ባርካ እያ ፈሊማቶ። ኣብዚ ዓሪደን ዝነበራ ኣሃዱታት ህዝባዊ ሰራዊት፥ ብርጌድ 51 ካብ ዝባን ሮረት ጀሚራ ክሳብ ጸጋማይ ጫፍ ናይ እምባ፡ ሳይበርያን ራርሕን ትዝርጋሕ። ከም ቀዳማይ ድፋዓት ከገልግሉ ዝተወሰኑ፥ ቆገት፡ መሸታይ፡ ዓብደልሓሰንን ሓርጠጠትን ኮይኖም፡ ኣብዚ ናይ ሓለዋ ጋንታታት ዓሪደን ነይረን። እቲ ቀንድን ዳሕረዋይን ድፋዓት ግን ዝባን ሮረት’ዩ ነይሩ። እቲ ቀዳማይ ድፋዓት፡ ንሓለዋን ንናይ ጸላኢ ምንቅስቓስ ከም መደናጎዪን ክኸውን ዕላማ ዝገበረ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ መጀመርታ ጻዕቂ ምስራሕ ድፋዓት ኣብቲ ዳሕረዋይ መስመር ይካየድ ነይሩ። ካብ ወርሒ ታሕሳስ 1981 ንደሓር ግን፡ ከም ሓድሽ መሰረታዊ ናይ ኣተሓሕዛ ምቅያያራት ተገይሩ። እቲ ቀዳማይን ከም ናይ ሓለዋ ቦታን ዝረአ ዝነበረ ዕርድታት፡ ከም ቀንድን ቀዋምን መዋግኢ ቦታ ከም ዝኸውን ገይርካ ተታሒዙ። ብዘይካ’ቲ ብኣሃዱታት ስለያ ዝተኻየደ ንጥፈታት፡ ነፍሲ-ወከፍ ብርጌድ ብሓይሊ ደረጃ ኣብ ሰሳልስቲ፡ ብጋንታ ደረጃ ምሸት ምሸት፡ ናብ ቅድሚት እናኣሕለፈት ምክትታል ተካይድ ነይራ። ኣብ ንጥፈት ኮለላ’ውን፡ መጀመርታ ብሓለፍቲ ደረጃ፡ ድሓር’ውን ነፍሲ-ወከፍ ሓላፊ ተራ ተጋደልቲ ብምሓዝ ከም መእተውን መውጽእን ዘገልግሉ ኣገደስቲ ቦታታት ከም ዘጽንዕ ተገይሩ። ብዋርድያታት ብምክታታልን ካብ ዝሰለሙ ወተሃደራት ጸላኢ ሓበሬታ ብምእካብን ጭቡጥ ኩነታት ምንቅስቓስ ጸላኢ ክፍለጥ ይከኣል ነይሩ። ቅድሚ ምጅማር ሻድሻይ ወራር ብወገን ብርጌድ 77 ዝነበረ ኣተሓሕዛ ድፋዓቱ ምስ እንርኢ፥ ካብ እስር ዓብን ራርሕን ብምሉኡ፣ ሩባ ግርግርን ዓላጋን ኣጠቓሊላ ክሳብ ሽካናብ ትዝርጋሕ ነይራ። ነዚ ድፋዓት’ዚ፡ ቦጦሎኒ 77.3 ብምልእታ፣ ካብ ቦጦሎኒ 77.2 ክልተ ሓይሊ፣ ክልተ ሓይሊ ወያነ፣ ሓንቲ ጋንታ ካብ ብርጌድ 76 ሒዘንኦ ነበራ። ቦጦሎኒ ኣሃዱታት ህ.ሰራዊት ዝጥቀማሉ ዝነበራ ማይ ካብ ድሕሪ ድፋዓተን እዩ። ካብ ከባቢ ሸክናብን ግርግርን ብጉልበት ተጋደልትን ብኣእዱግን ይጓረት ነይሩ። ኣብ ከባቢ ሓርጠጠት፡ ዓብደል ሓሰን፡ ገባሉን መሸታይን ካብ ሩባ ጉድ ይጥቀማ ስለ ዝነበራ፡ ኩሉ ራሕቂ ነይሩዎ። ኣብ ከባቢ ራስ ሓርማዝ ግን ብቦጥ ይጥቀሙ ነበሩ። ካብዚ ድሒሩ ዝመጽአ ናይ ኣተሓሕዛ ድፋዕ ውሳነን ዝተሰርሐ ዓይነት ድፋዓትን ምስ እንርኢ፡ ተጋዳላይ ምሉእ ግዜኡን ጉልበቱን ናብ ምስራሕ ድፋዓት ኣተኲሩ ኣብ ግንባር ናቕፋ ዓሪደን ዝነበራ ኣሃዱታት ከቢድ ብረት ወገን፡ ሓይልታት ቦጦሎኒ 76.3 እየን። ብተወሳኺ ሓይሊ 101 ዝተባህለት ናይ ወያነ’ውን ነይራ። ኣብቲ ግንባር ኣብ ድፋዓት ተዓጢቖም ካብ ዝነበሩ ኣጽዋር ቦጦሎኒ ከቢድ ብረት 76.3፥ ንሃበሮ ኣብ ዝጥምት ከባቢ (ኣብ ሸከናብ) ሓደ ዶሽካን ብወገን ወያነ ዝእለ ካልኣይ ዶሽካን ነይሮም። ኣብ ዓላጋ ሓደ ብራውን፣ ኣብ ግንባር ሓምል ሓደ ብራውን ምስ ክልተ ናይ 81 ሚ.ሜ ሞርታር፣ ኣብ ራርሕ ሓደ ብራውን፣ ኣብ ሸልዒት ሓደ ቢቴን፣ ኣብ ጽርግያ፡ ብሓንቲ መስርዕ 76.323ን ሓንቲ መስርዕ ወያነን ዝእለ ኣስራት ብሩ እናተመርሐ ካብ ሽረን ሽራሮን ንሻምብቆን ባረንቱን ክሕዝ፣ ግብረሃይል 503 ብኮሎኔል ካሳ ገብረማርያም እናተመርሐ ኣብ “ሀ”ን “ለ”ን ተመቒሉ፡ ንኡስ ግብረሃይል “ለ” ብዓድዋ፡ ራማ፡ ዓዲዃላን መንደፈራን ገይሩ ኣስመራ ክኣቱ፣ ንኡስ ግብረሃይል “ሀ” ብኮሎኔል ታሪኩ ኣይኔ እናተመርሐ ብግርሁስርናይ፡ ጸሮና፡ ማይዓይኒ ኣቢሉ ናብ ደቀምሓረ ክኣቱ፣ እቲ ብኮሎኔል ኣበራ ኣበበ ዝምራሕ ግብረሃይል 505 ድማ፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓንቀጻትና ዝገለጽናዮ፡ ምስ ኣብ ዳህላክ ንኣስታት ሰለስተ ወርሒ ፍሉይ ስልጠና ዝወሰደ ዘርኣይ ደረስ ሜካናዝድ ብርጌድ ንመስመር ኣስመራ ምጽዋዕ ክኸፍቱ፣ ንኡስ ግብረሃይል 503 “መ” ኣብ ዓድቐይሕ ዝነበረ፣ ግብረሃይል 506 ኣብ ኣስመራ ዝነበረ፣ ግብረሃይል 509 ከኣ ኣብ ባረንቱ ዝጸንሐ እዮም። 75 ሚ.ሜ መድፍዕ፣ ኣብ ከባቢ ጽርግያ ሓደ ዶሽካ፣ ከምኡ’ውን ብሓንቲ መስርዕ 76.322ን ሓንቲ መስርዕ ወያነን ዝተታሕዘ ናይ 120 ሚ.ሜ ሞርታር ነይሩ። ኣብ ሓርጠጠት ሓደ ብራውን። ኣብ መሽታይ ብኽልተ መስርዕ ናይ 76.323ን መስርዕ ወያነን ዝእለ ሓደ ዶሽካን ክልተ ሞርታር 81 ሚ.ሜተርን ተሰሊፎም ነይሮም። ካብ ድፋዕ ወጻኢ ምስ ናይ ጸላኢ ምንቅስቓስ እትተዓጻጸፍ ከም ትሕጃ ዝተታሕዘት ጋንታን ኣብ ራርሕ’ውን ሓደ ዶሽካን ክልተ ሞርታር 82 ሚ.ሜተርን ሒዛ ዝተሰለፈት ጋንታ ከቢድ ብረት ነይረን። ዓቕሚ ሰብ ተዋጋኢ ሰራዊት ቦጦሎኒ ከቢድ ብረት 76.3 ከባቢ 413 ይበጽሕ ነይሩ። ኣብ ክፍልታቱ ምስ ዝነበሩ 24 ተጋደልቲ፡ ድምር ዓቕሚ ሰብ ቦጦሎኒ 437 ነይሩ። እዚ፡ ንትምህርትን ጦፍን ዝተንቀሰቐሱ፡ ከምኡ’ውን ሕሙማት ካብ ዓቕሚ ኣውጺእካ እዩ። ቅድሚ ምጅማር ሻድሻይ ወራር፡ እቲ ኣብ ግንባር ናቕፋ ዓሪዱ ዝነበረ ሰራዊት ጸላኢ ብግብረ ሃይል 508 ይፍለጥ ነበረ። ሱር መሰረት ናይ’ዚ ግብረሃይል’ዚ ኸኣ ግብረ ኣብቲ ግንባር ተሰሊፈን ዝነበራ ብርጌዳት ህ.ሰራዊት ሓድሕደን ተመሳሳሊ ዝኾነ ትሕዝቶ ዕጥቅን ዓቕሚ ሰብን ነይሩወን። ሓንቲ ብርጌድ ብሰለስተ ኣጋር ቦጦሎንታትን ካብ 40 ዘይሓልፍ ዓቕሚ ሰብ ዘለዎ ኣሃዱ ከቢድ ብረትን ዝቖመት’ያ ነይራ። ናይ ሓንቲ ቦጦሎኒ ዓቕሚ ሰብ ብማእከላይ ገምጋም 423 ይበጽሕ። ድምር ዓቕሚ ሰብ ሰለስቲኤን ቦጦሎኒታ ምስ ኣሃዱ ከቢድ ብረት ብርጌድን ክፍልታት ብርጌድን ጠቕላላ ካብ 1,370 ዝሓልፍ ኣይኮነን። እዚ ማእከላይ ገምጋም’ዚ ቅድሚ ወራር ምጅማሩ ዝነበረ ናይ ሓንቲ ብርጌድ ብዝሒ ሰራዊት ወገን እዩ። ምናልባት ኣብ ዓቕሚ ናይ ወሰኽ ለውጢ እንተ ኣምጺኡ፡ ኣብቲ ግንባር ብዝተሰለፈ ናይ ሓደ ቦጦሎኒ ዓቕሚ ሰብ ወያነ ዝመጽአ ለውጢ ጥራይ እዩ ዝኸውን። ኣብዚ ክዝንጋዕ ዘይብሉ ግን፡ ወራር ምስ ተጀመረ ኣብ ካልእ ግንባራት ካብ ዝዓረዳን ካብ ክፍልታት ውድብ ዝኸተታን ኣሃዱታት ምድራብ ከም ዝነበረ ኣብቲ ስዒቡ ዝመጽእ ዓንቀጻት ንርእዮ ክኸውን እዩ። ሃይላት 501ን 502ን ነበሩ። ግብረሃይል 501 ካብ ሕሞራ ተበጊሱ ኣቑርደት ምስ በጽሐን፡ ግብረሃይል 502 እውን ካብ ሽረን ሽራሮን ተበጊሱ ኣብ ባረንቱን ኣቑርደትን ምስ በጽሐን፡ ክልቲኦም ግብረሃይላት ኣብ ሓደ ብምጭፍላቕ ንግብረሃይል 508 መስረቱ። ግብረሃይል 508 እምበኣር፡ ድሕሪ ምስረታኡን ህዝባዊ ሰራዊት ካብ ዕላበርዕድን ከረንን ድሕሪ ምዝላቑን፡ ብሓጋዝ ኣቢሉ ናብ ከረን ኣትዩ ኣብ ግንባር ገንፈሎም ዓሪዱ ጸንሐ። እዚ ግብረሃይል’ዚ ምስ ንኡስ ግብረሃይል 506 “ሀ” ናብ ኣፍዓበት ከምርሕ እንከሎ፡ ንኡስ ግብረሃይል 506 “ለ” ግን ካብ ከረን ጀሚሩ ክሳብ ኣፍዓበት ንዘሎ መስመር ክሕሉ ድሕሪት ተረፈ። ግብረ ሃይል 508 ብምሉኡን ንኡስ ግብረሃይል 506 “ሀ”ን ብሓባር ግን ኣብ መጀመርታ ሰሙን ናይ ወርሒ ለካቲት 1979 ናብ ግንባር ናቕፋ ኣተዉ። ግብረሃይላት 506 ኣብ ግጥማት ውግእ ምዝላቕ ስለ ዝተዳኸመ፡ ኣብ ውሽጢ ግብረሃይል 508 ፋሕ ከም ዝብል ብምግባር ሓቒቑ ተረፈ። ኣብ ግንባር ናቕፋ ናይ ዝተሰለፈ ኣብ ግንባር ናቕፋ ናይ ዝተሰለፈ ግብረ ሃይል 508 ኣብ ግንባር ናቕፋ ራብዓይን ሓምሻይን ወራራት ኣከታቲሉ ወፍርታት ኣካይዱ፣ ኣይሰለጦን። ከቢድ ክሳራታት’ውን ኣጋጠሞ። ናይ ምግባር ዓቕሙ እናጸንቀቐ ከም ዝመጽአ ምስ ተፈልጠ ከኣ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ ልዕሊኡ ናይ ጸረ-መጥቃዕቲ (ተበግሶ ታሕሳስ 1979) ወሰደ። ግብረ ሃይለ 508 ካብ ኩሉ ሒዙዎ ዝጸንሐ ቦታታት ተደፊኡ ኣብ ከባቢ ኣፍዓበት ዓሽሮም መከላኸሊ ድፋዓት መስረተ። እዚ 13 መዓልታት ዝወሰደ ደምሳሲ መጥቃዕቲ’ዚ፡ ንጸላኢ ካልእ ከም ዘይሓስብ’ዩ ገይሩዎ። ኣብ ጽዑቕ ዝኾነ ወተሃደራውን ስነ ኣእምሮኣውን ስርሓት ከም ዝጽመድ ኮይኑ ኣንፈቱ ክሳብ ዝስሕት ኮነ። ድሕረ-ባይታ ሰራዊት ጸላኢ ድሕረ-ባይታ ሰራዊት ጸላኢ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ (ብናይ ሽዑ ኤርትራን ትግራይን) ዓስኪሩ ዝነበረ ሰራዊት ስርዓት ደርግ “ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት” ተባሂሉ ይጽዋዕ ነበረ። ብፍላይ ካብ 1978 ዓ/ም ብዝተፈላለያ ግብረሃይላት ዝተወደባ ኣሃዱታት ሰራዊት ጸላኢ ንዓቕሚ ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት ብዝተዓጻጸፈ ደረጃ ኣዕበያኦ። ኣብዚ ግዜ’ዚ ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት ማእከላይ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ መቐለ ገይሩ፡ ነቶም ኣብ ምብራቕ (ውግእ ሶማል) ዝነበሩ ኣሃዱታት፡ “በምብራቅ የተገኘ ድል በሰሜን ይደገማል፡” እናበለ ብዝተፈላለዩ መኣዝናት ናብ ምድሪ ኤርትራ ኣውሓዞም። ግብረሃይል 501 ብኮሎኔል ረጋሳ ጅማ እናተመርሐ ብሕሞራ ኣቢሉ ናብ ኦምሓጀር፡ ተሰነይን ኣቝርደትን ክወፍር ተልእኾ ተዋህበ። ግብረሃይል 502 ብኮሎኔል ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል ሌ/ኮሎኔል በዅረጼን ገብረሚካኤል


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ኣስመራ ወ/ሮ ጽገወይኒ ገብረኪዳን ደብረጽዮን፡ ብዓል ቤተይ ባርኖባስ ታትዮስ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ። ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። መኣዛ ተኽለሃይማኖት፡ ብዓል ቤተይ ወልዱ ገብረኪዳን ተወልደ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቁ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰለሙን ዘርአይ ክፍለማርያም፡ ኣደይ ኣብርሀት ገብረመስቅል ስለዝዓረፈት ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን07/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ወ/ሮ ለምለም ተኽለ ደባስ፡ ብወኪል ጽገሬዳ መሓሪ ካሳ፡ ኣቦይ ተኽለ ደባስ ስለዝዓረፈ፡ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረቱ ኣነ ምስ 2 ህሉዋት ኣሕዋተይ 1 ሓወይ ከኣ ተተካእቲን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ።


ወ/ሮ ለተሃይማኖት ገብረስላሴ ምሕጹንን ወለድና ገብረስላሴ ምሕጹን ሰረቐን መብራት ሓጎስን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 1 ህልውቲ ሓፍተይ 18 ተተካእቲ ደቂ ኣሕዋተይን ደቂ ግያል ሓፍተይን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣኽበረት የማነ ካሕሱ፡ ወለደይ የማነ ካሕሱ ዓንደብርሃንን ዘውዲ ገብረትንሳኤን ስለዝዓረፉ፡ 7 ኣሕዋት ናይ ኣዴና ከኣ 1. ኣኽበረት የማን 2. ኣረጋሽ የማነ 3. እዮብ የማነ 4. ሸዊት የማነ 5. ዮርዳኖስ የማነ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ፈቨን ሃብተ በርሀ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ደንደን ኪዳነ ሃይለ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ መልሲ ሒዝካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን22/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕ/ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ወ/ሮ ትርሓስ ይሕደጎ ፍጡር፡ ወኪል ዮርዳኖስ ዑቕባይ ፍስሃየ፡ ጓልና ብርጭቆ ጎይትኦም ስለዝዓረፈት፡ ውላድ ይኹን ሓዳር ስለ ዘይብላ፡ ንሕና ወለዳ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረታ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ምሕረት እዮብ ተስፋየውሃንስ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ሳሲኖስ ኣስፋው ተኽለ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ መልሲ ሒዝካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ተኸሰስቲ ኣቶ ናሆም እስክንድር፡ ሄርሞን እስክንድር፡ ግብጺ መንግስ፡ ዛይድ ተኽልያ፡ ኣሮን ተኽልያ፡ ምስሪ ተኽልያ፡ ኣማኑኤል ተኽልያ፡ ንዓኹም ዝምልከት ክርክር ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን8/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ/35 ቅረቡ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ከሳሲ ቀሺ ግዮርጊስ ገብረስላሴ በይን፡ ተኸሰስቲ 2.2 ኢለን ዘርአ 4.2 ኣቶ ኣሌክሳንደር ዘሚካኤል 4.3 ወ/ሮ ሰናይት ዘሚካኤል 5.4 ወ/ሮ ሸዊት ዘሚካኤል 5.4 ኣቶ ኣብርሃም ዘሚካኤል 5.5 ኣቶ በረኸት ገብረስላሴ በይን፣ ኣብ ልዕሌኹም ንምቅሊት ውርሲ ዝምልከት ክሲ ተመስሪቱ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ወ/ሮ ገነት ወልዱ በራኺ፡ ኣቶ ፍስሃየ ኣረፋይነ ቦኽረን ወ/ሮ ኣስመረት የማነ ተኽለሃይማኖትን ኣብ ዞ/ደ/ድባርዋ ኣብ ዞባ 02 ዝርከብ 3 ስሩሕ ክፍልታት ዘጠቓለለ ብውህብቶ ስለ ዝሃቡኒ፡ እዚ ውህብቶ ክጸድቀለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ መርሃዊት ዘሚኪኤል ሞጎስ፡ ብዓል ቤተይ በኩቲ ተስፋጋብር ጸጋይ ስለዝተሰውአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቁ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ዓዚዛ ሳልሕ መሓመድ ዓሊ ምባል ተሪፉ፡ ኤደን ሳልሕ መሓመድ ዓሊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ከሳሲት ማክዳ የማነ ገብረሚካኤል፡ ተኸሳሲ ዕርዶም ምሕረትኣብ ዓንደ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ መልሲ ሒዝካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ስኒት ተስፋኦም ገብረ ሳሚኤል ምባል ተሪፉ፡ ሰናይት ተስፋኦም ገብረሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ግምጃ ገብረእግዚኣብሄር፡ ተጸዋዕቲ ኣቶ ሳህለ ሃይለሚካኤል 2. ወ/ሮ ሌላ ሃይለሚካኤል 3. ኣቶ ጎይትኦም ሃለይለሚካኣኤል 4. ወ/ሮ ኣኽበረት ሃየለሚካኤል፣ ንምቅሊት ውርሲ ዝምልከት ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


1.1.1 ሰላም ሃይለ ገ/ሄር፡ 1.1.3 ሚካል ሃይለ ገ/ሄር፡ 3. ዝፋን እምባየ 4. ኣድያም ጸጋይ፡ 5.1 ሄለን ኣካሉ፡ 5.3 መድሃኔ ኣካሉ 8.1 ኤልሳ ጸሃየ ገ/ ሄር 8.2 ኣስማይት ጸሃየ፡ 8.3 ገቢለት ጸሃየ 8.4 ሱዚ ጸሃየ 9.1 ጸጋይ ዮናስ 9.2 ኣዳ ዮናስ፡ 9.4 ኤፍተም ዮናስ 9.5 ዳናይት ዮናስ 9.6 ባርሴባ ዮናስ፣ ወረ/ገ/ሄር ተወልደመድህን ወረ/ነፍ ኣለሚቱ መኮነን ወ/ሮ ኣዜብ ኣረፋይነ ኣብርሃ ንምቅሊት ውርሲ ዝምልከት ኣብ ልዕሌኹም ክሲ መስሪታ ስለዘላ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪልን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕ/እኽሊ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ወ/ሮ ሰናይት ናይዝጊ ወልዳይ፡ ብዓል ቤተይ ሓድሽ ገብረዮናስ ገብረመድህን ስለዝተሰውአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቁ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣበበ ኣረጋይ ኣስገዶም፡ ብዓልቲ ቤተይ ጸሃይነሽ ተወልደ ዘርእሰናይ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 2 ደቅና ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዒላበርዕድ ተኽለ ፍረዝጊ የውሃንስ ምባል ተሪፉ፡ ተኽሉ ፍረዝጊ የውሃንስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲ ተመስገን ጸጋይ ልጃም፡ ተኸሳሲት ኤደን ፍቕረ ካሕሱ፡ ናይ ሞግዚትነት ስልጣን ክሲ ቀሪቡልኪ ዓንደማርያም ቀለታ በራኺ፡ ወለድና ቀለታ በራኺ ጎይትኦምን ስላስ ተስፋማርያም ዳውድን ስለዝዓረፉ፡ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረቶም 6 ኣሕዋት ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቁጽሪ 301493 ዝተመዝገበ፡ ኣብ ቤ/ፍ ዞ/ማ/ከረን ቀሪበን ብህያብ ዝሃቡኒ ይጽደቐለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ


ወ/ሮ ኣድሓነት ሃብቱ ሓጎስ፡ ብዓል ቤተይ ፍስሃየ ዓንደሃይማኖት ደብረጽዮን ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 11 ደቁ ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ኣብርሃም ገብረሂወት በርሀ፡ ኣደይ ለታይ ተሰማ ኪዳነ ስለዝዓረፈት፡ ኣብ ዝንቀሳቐስ ይኹን ዘይንቀሳቐስ ንብረቶም ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ባጽዕ ኣልማዝ ካሕሳይ ተስፋማርያም፡ ኣደይ ወ/ሮ ዙፋን ካሕሳይ ተስፋምርያም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ወ/ሮ ሳራ መስፍን ገብረሚካኤል፡ ብዓል ቤተይ ትካቦ ተኽሉ መባእ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 9 ደቁ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ተሰነይ ወ/ሮ ራህዋ ኢዮብ ሃይለ፡ ብዓል ቤተይ ሃብቶም ተኪኤ ፍትዊ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቁ ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ገብረኣምላኽ ክብሮም ተላ፡ ኣሕዋተይ 1. ለምለም ክብሮም ተላ 2. ሂወት ክብሮም ተላ 3. ሚዛን ክብሮም ተላ 4. ሕርይቲ ክብሮም ተላ፣ ብዕለት 17/06/2002 ብቁ.መዝ 191/2002 ነቲ ኣብ ከተማ ከረን ከባቢ 04 ዝርከብ መንበሪ ገዛ ብውርሻ ዝብጽሓና ብቁ/ ምክስር ወረቐት 303 909 መወከሲ ሓዳስ ኤርትራ 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.178


ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ GLOBE CORE INDUSTRIES (PTY) LTD (ERITREA BRANCH)


Place of work: BMSC Sites Type of contract: Indefinite Period Salary: As per the Company Salary Scale Additional requirements for Nationals:  Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defence.  Present clearance paper from current/Last employer  Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.)  Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview.  Application documents will not be returned to the sender  All applications should be send through the post office.  Deadline for application: 5 days from the day of publication in the Newspaper  Applicants should attach Educational Documents.  Applicants should provide letter of service from former employers  Address: Please mail your applications to: Globe Core Industries (pty) ltd P.O.Box 7986 Asmara, Eritrea • Applicants shall be required to send a copy to: Department of Mineral Resources Management P.O.Box 272 Asmara, Eritrea Aliens Employment Permit Affairs P.O.Box 7940 Asmara, Eritrea ኣነ ኣመልካቲት ወ/ሮ ኣባዲት ህያይ ሓይልንኪኤል፡ ብውዕል መሸጣ መሰረት ወረ/ ነፍ/ሄር ሰበነ ዘሙይ ኣዶጎይ ወ/ሮ ለተኪዳን ዘሙይ ኣዶጎይ +21 ብዕለት 02/05/2014 ዓ/ም ዝፈጸምናዮ ውዕል መሸጣ መተኣማመኒ ሰነድ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ጸጸራት ከባቢ/ዝፕ ኮድ ጸጸራት 01/1A127 ፓርሰል ASP00025065 መለለዪ ገዛ ASD00022579 ቁ ገዛ 30 ስፍሓት ስሩሕ ገዛ 42.51 መለለይ ቁ.ንብረት 1BRADM0፡020897 ተመዝጊቡ ዝርከብ ዘይንቀሳቐስ ገዛ፡ ብውዕል መሸጣ መተኣማመኒ ሰነድ ኣነ ዓዳጊት ወ/ሮ ኣባዲት ህያይ ሓይልንኪኤል ናብ ስመይ ከመሓላልፍ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ካብ ዝተቓልሓሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ብዛእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ሃገራዊ ካዳስተርን ክቐርብ እሕብር። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ስም ዋንነት ናብ ስመይ ክመሓላለፈለይ ንዝምልከቶ ኣካል ክሓትት ምዃነይ እሕብር። ወ/ሮ ኣባዲት ህያይ ሓይልንኪኤል ንሕና ኣመልከትቲ፡ ነቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ከባቢ ኣኽርያ፡ ፍሉይ ሽሙ ምህራም ጭራ፡ ፕሎት 87፡ ፓርሰል C ስፍሓት መሬት 200 ት/ሜ ብስም ኣቦና ነ/ሄር ያሲን ሳልሕ ዋሃብ ዝተመዘበ መንበሪ ገዛ፡ ወረስቲ ምዃንና ብቤት ፍርዲ ሸሪዓ ዘረጋገጽና፡ ስም ዋንነት ናብ ሓውና ኢብራሂም ያሲን ሳልሕ ከነተሓላልፍ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪ/ ሃገራዊ ካዳስትር ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ፡ መስርሕ ምትሕልላፍ ክንፍጽም ምዃንና ንሕብር። ወኪል ሳዓድ ዓብደልቃድር ኣደም ኣነ ወንድወሰን ክፍለማርያም ካሕሳይ፡ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዞባ 1 ምም 02 (ምም/ን/ዞባ ማእከል ከተማ) ጐደና ኣቡነ ኪዳነ-ማርያም ቁጽሪ ገዛ 14/12 ቁጽሪ ሎታ 5 ቁ ፓርቸላ 73/74 ዝርከብ፡ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 108868 መወከሲ ቁጽሪ 128486/128488 ብቁጽሪ ምዝገባ ንብረት 26503፡ 38276 ብስም ዓባየይ ነፍ/ ለተብርሃን ኣስገዶም ጋርዛ ተመዝጊቡ ዋንነቱ ዝተረጋገጸ፡ ንወላዲየይ ነፍ/ ክፍለማርያም ካሕሳይ ኣስገዶም ብምትካእ ብውርሲ ስለ ዝረኸብክዎ፡ ስም ዋንነት ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ እዚ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝወጸሉ ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝፈቕዶ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤ/ጽ ካዳስትርን የቕርብ። ኣቶ ወንድወሰን ክፍለማርያም ካሕሳይ ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.178 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 8


ሳሙኤል ገብረብርሃን ክፍሊ ኢሚግረሽንን ዜግነትን ፊልም ካብቲ ኣብ መንደቕ ዝንጸባረቕ ስእላዊ ምንቅስቓሳት ንላዕሊ፡ ትርግታ ልቢ ሓደ ህዝቢ እዩ። ሓደ ማሕበረሰብ ነብሰ-ትርጉሙን ሕልሙን ቃንዛኡን ዝገልጸሉ መስትያት፡ ንወለዶታት ዝሰግር ዓቢ ውርሻ እዩ። ፊልም መዝገብ ታሪኽ፡ መድረኽ ፖለቲካዊ ክትዓት፡ ዓንዲ ሕቖ ባህልን ልዕሊ ኩሉ ድማ መለለዪ መንነትን እዩ። ስነ-ጥበብ ፊልም፡ ንሓደ ሕብረተሰብ መንነቱ ኣለልዩ፡ ክብርታቱ ዓቂቡ፡ ናብ ዓለም ዘላልየሉ ሓያል መሳርሒ ግቡኡን፡ ብዛዕባ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝመያየጠሉን ሓሳባት ዝለዋወጠሉን መድረኽ ስለ ዝኾነ እዩ። ስነ-ጥበብ ንናይ ህዝቢ ድሌታትን ጸገማትን ድምጺ ዝኸውን ዓቢ መሳርሒ እዩ። ፊልም ባህሊ እዩ፤ ቋንቋና፡ ኣከዳድናና፡ ስርዓት መርዓናን ቀብርናን፡ ብሓፈሻ ድማ እቲ ንዓና ካብ ካልኦት ፈልዩ “ንሕና” ዘብለና ክብርታትና ዝዕቀበሉ ሃብቲ እዩ። ሓደ ህዝቢ ባህሉ እንተጠፊኡ፡ መንነቱ ይሃስስ። ፊልም ድማ ነዚ ባህሊ’ዚ ካብ ምጥፋእ ተኸላኺሉ ናብ መጻኢ ወለዶ ዘሰጋግር ድልድል እዩ። እንተኾነ ግን፡ ሎሚ እዚ ኩሉ ረዚን ተልእኾ ተሳዒሩ፡ ኣብ ክንድኡ እቲ “ንዩ-ቲዩብ ዝጥዕም” ፍርያት ቦታ ሒዙ ይርከብ። እቶም ወነንቲ ቻነላት ንፊልም ከም ስነ-ጥበብ ዘይኮነስ፡ ከም ሓደ ክዕሸግን ክሽየጥን ዝከኣል ፍርያት ጥራይ እዮም ዝርእዩዎ። ንሳቶም ንስነ-ጥበብ ብናይ ገንዘብ ሚዛን ጥራይ ክልክዕዎ ከለዉ፡ እቲ ጽባቐ ጥበብ ይሃስስ፡ እቲ ረዚን ትሕዝቶ ድማ ይሃጥም። ኣብዚ እዋን’ዚ ዝበዝሑ ስነ- ጥበበኛታትና፡ ኣብ ትሕቲ ድሌት ወነንቲ ዩ-ቲዩብ ቻነላት ተቐዪዶም ኣለዉ። እቶም ወነንቲ ቻነላት ንደረስትን ዳይረክተራትን ጸቕጢ ብምግባር፡ “ሰብ ዝፈትዎ” ብዝብል ምስምስ ላግጺ ዝመልኦ፡ ቁምነገር ዘይብሉ፡ ወይ ድማ ወሲባዊ ስምዒት ዘለዓዕል ትሕዝቶታት ጥራይ ክሰርሑ ይግድድዎም ኣለዉ። እዚ ድማ ነቲ ናይ ፈጠራ ናጽነት ስነ-ጥበበኛታት ቀቲልዎ ይርከብ። ሓደ ስነ-ጥበበኛ ንዓመታት ደኺሙ ዘዳለዎ ዓሚቚ ስራሕ፡ ብሰንኪ ስሰዐ ወነንቲ ቻነላት ዋጋ ምስ ዝስእን፡ እቲ ክቡር ጥበብ ናብ ተራን ዘይረብሕን ንግዲ ይቕየር። ፊልምታትና ኣብ ክንዲ ብዓሚቚ ምርምርን ብሉጽ ስክሪፕትን ዝስርሑ፡ “ሎሚ መዓልቲ ክንደይ ክፋል (Episodes) በጺሕና፧” ኣብ ዝብል ውድድር ኣትዮም ኣለዉ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ጽባቐ ዘይኮነስ ብዝሒ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ድማ ነቲ ስነ-ጥበብ ከም “ቅልጡፍ መግቢ” (Fast Food) ገይሩዎ ኣሎ። ብቕልጡፍ ይስራሕ፡ ብቕልጡፍ ይብላዕ፡ ብቕልጡፍ ድማ ይርሳዕ። ሓደ ስነ-ጥበበኛ ንታሪኽ ሃገሩ ወይ ንማሕበራዊ ጸገማት ዝድህስስ ፊልም ክሰርሕ እንተደልዩ፡ ካብቶም ወነንቲ ቻነላት ዝወሃቦ መልሲ ተስፋ ዘቑርጽ እዩ። እዚ እዩ እቲ ጭቡጥ መግዛእቲ! ስነ-ጥበብ ብገንዘብ ክእዘዝ ከሎ፡ ነቲ ናይ ሓቂ መንነቱን ነፍሱን የጥፍኦ። እቲ ዓውዲ ይፈርስ። ስነ-ጥበብ ብዘይ ተዓዛቢ ህላወ የብሉን። ብተወሳኺ፡ ታሪኽን ባህልን’ውን ይጥለም፤ እቶም ዓበይቲ ታሪኽ ሃገርና፡ ክብርታትናን እንታይነትናን ጥንታዊ ባህልታትናን፡ ብሰንኪ “ገንዘብ ኣየምጽእን እዩ” ዝብል ምስምስ ዕሽሽ ይበሃሉ ኣለዉ። እዚ ድማ ንታሪኽና ኣብ ምጥፋእ ዓቢ ግደ ይጻወት። ሓደ ወለዶ ታሪኹ ብፊልም እንተዘይተነጊሩዎ፡ ካልእ ጓና ባህልን ታሪኽን ክወርስ ግዜ ኣይወስድን። እዚ ድማ ናብ ባህላዊ ወራር (Cultural Inv vasion) ይመርሕ። ብዘይካ’ዚ፡ ሞራልን ስነ-ምግባርን ሕብረተሰብ’ውን ይወድቕ፤ ኣብ ዩ-ቲዩብ ‘ቪው’ ንምርካብ ተባሂሉ፡ ንባህሊ ሕብረተሰብ ዘይምጥን፡ ዘይግባእ ኣዘራርባን ተግባራትን ዘርእዩ ፊልምታት ይበዝሑ ኣለዉ። እዚ ድማ ኣብቲ ተዓዛቢ ወለዶ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን ኣሉታዊ ጽልዋ የሕድር። መግዛእቲ ዩ-ቲዩብ ቁጠባዊ ምዝመዛ ዘስዕብ ምዃኑ ከኣ ካልእ ሕማቕ ሸነኹ’ዩ። እዩ። ይኹን’ምበር፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሃገርና ዝፈርዩ ዘለዉ ፊልምታት፡ ካብቲ ክህልዎም ዝግባእ ሃገራውን ማሕበራውን ክብርታት ወሪዶም፡ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሓድሽ ዓይነት ‘ዲጂታላዊ መግዛእቲ’ ወዲቖም ይርከቡ። እዚ መግዛእቲ’ዚ፡ ናይቶም ንፊልም ከም ተራ ሸቐጥ ጥራይ ዝርእዩ ወነንቲ ዩ-ቲዩብ (YouTube) ቻነላት እዩ። ስነ-ጥበብና ንጥቕሚ ውሑዳት ሰባት ተባሂሉ፡ ኣብ ትሕቲ ረብሓ ‘ቪው’ (Views)ን ‘ላይክ’ን (Likes) ተቖሪኑ ምህላዉ፡ ንመጻኢ መንነትናን ንጽባቐ ጥበብናን ኣብ ዓቢ ስግኣት ዘውድቕ እዩ። ፊልም ንድሌታት ወነንቲ ቻነላት ጥራይ ኣብ ዘርዊ ደረጃ እንተወሪዱ፡ ካብ ስነ-ጥበብ እንጽበዮ ሃገራዊ ተልእኾ ደኣ መኣስ ክውቃዕ እዩ፧ ፊልም ታሪኽ እዩ፡ ፖለቲካ እዩ፡ ባህሊ እዩ፤ እዚ ረዚን ትሕዝቶ እዚ ኣብ እግሪ እቲ ‘ኣልጎሪዝም’ (Algorithm) ዩ-ቲዩብ ተንበርኪኹ ምህላዉ፡ ንመሰረት ህላወና ዘበላሽው ዓቢ ዕንቅፋት እዩ። እቶም ቀንዲ ፈጠርቲ ጥበብ ዝኾኑ ደረስቲ፡ ተዋሳእቲን ኣለይቲን ሰኣልትን ብርሃጾም ዘፍረይዎ ረብሓ ናብቶም ወነንቲ ቻነላት ጥራይ ክውሕዝ ከሎ፡ እቶም ሰብ ሞያ ጁባኦም ይነጽፍ። እዚ ዘይፍትሓዊ ኣተሓሕዛ’ዚ፡ ተውህቦ ንዘለዎም ዜጋታት ተስፋ ብምቑራጽ ካብቲ ዓውዲ ከም ዝርሕቁ ይገብሮም። ሓደ ስነ-ጥበበኛ ብጥበቡ ክናበር ምስ ዘይክእል፡ ነቲ ዓቢ ተውህቦኡ ገዲፉ ናብ ካልእ ስራሕ ክሰጋገር ይግደድ፤ እዚ ድማ ንጥበብን ንሃገራዊ ጸጋን ዘይትካእ ዓቢ ክሳራ እዩ። ፊልም ታሪኽ እዩ ክንብል ከለና፡ ንሓደ ዝሓለፈ ፍጻመ ንምዝካር ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ክብርታት ኣብ ልቢ ወለዶታት ንምውቃር እዩ። ታሪኽ ብዘይ ስነ-ጥበብ መቐረት ዘይብሉ ሓቅታትን ቁጽርታትን ጥራይ ኮይኑ’ዩ ዝተርፍ። ፊልም ግን ነቲ ታሪኽ ህያው ብምግባር፡ ተዓዛቢ ምስቶም ቀዳሞት ናይ ታሪኽ ጀጋኑኡ ክራኸብ፡ ቃንዛኦምን ዓወቶምን ክካፈል ይገብሮ። ሓደ ተዓዛቢ ብዛዕባ ኩሉ መዳያዊ ታሪኽ፡ ክብርታትን ጅግንነትን ሃገሩን ሕብተተሰቡን ኣብ ፊልም ክርኢ ከሎ፡ እቲ ታሪኽ ካብ ወረቐት ወጺኡ ናብ ደሙን ስጋኡን ይሕወስ። እዚ እዩ እቲ ካብ ፊልም ዝርከብ ትምህርታዊ ሓይሊ። እዚ ኩነታት እዚ እንተቐጺሉ፡ ስነ- ጥበብ ፊልም ሃገርና ናይ ውልቀ-ሰባት ደብተር ባንካ ካብ ምምላእ ሓሊፉ፡ ንሃገር ዘበርክቶ ዝኾነ ቁምነገር ዘይብሉ ባዶ ኮይኑ ክተርፍ እዩ። ስነ-ጥበበኛታት ካብ ናይ ፈጠራ ሃዋህው ወጺኦም ናብ ናይ ስራሕ ባሮት ይቕየሩ። ፊልም ሓደ ዓቢ ሃገራዊ ትካል ምዃኑ ተሪፉ፡ ክብረት ዝተነፍጎ ተራን ሕሱርን ናይ መሸጣ ዕዳጋ’ዩ ዝቕየር። እዚ ድማ ንመጻኢ ስነ-ጥበብና ኣብ ዓቢ ሓደጋ የውድቖ። ንሕና ንፊልም ከም ስነ- ጥበብ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከም ሓደ መከላኸሊ ዕርዲ መንነትና ክንርእዮ ይግባእ። እዚ ዕርዲ እዚ እንተፈሪሱ ግን፡ ባህላዊ ወራር ንምክልኻል ዓቕሚ ኣይክህልወናን እዩ። ስለዚ፡ ካብዚ ኣብ ትሕቲ እዚ መግዛእቲ እዚ ምቕጻል ጉድኣቱ ኣዝዩ ሰፊሕን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕን እዩ። ፈለማ፡ ጽባቐ ስነ- ጥበብ ይጠፍእ፤ ፊልምታት ንብዝሒ ደኣ እምበር ንጽባቐ ኣይኮኑን ዝስርሑ። ሓደ ተዓዛቢ ኩሉ ግዜ ተመሳሳሊ ታሪኽ፡ ተመሳሳሊ ኣተሓሳስባን ዛንታን ስእላዊ ጽባቐ ዘይብሉ ስራሕን ምስ ዝርኢ፡ ኣብ ስነ-ጥበብ ሃገሩ እምነት ይስእን። እምነት ምስ ጠፍአ ድማ፡ ፊልም ፖለቲካ እዩ ክንብል ከለና ድማ፡ ሓደ ሕብረተሰብ ብዛዕባ ኣመሓዳድራኡ፡ ብዛዕባ መሰሉን ረብሓ ስነ-ጥበበኛታት ዘኽብር ረቛሒታት ከቐምጥ ይኽእል። ውሁድ ሓይሊ ካብ ውልቃዊ ቃልሲ ስለዝሕይል። መንግስቲ’ውን ንስነ- ጥበብ ከም ሓደ ዓቢ ሃገራዊ ጸጋ ርእዩ፡ ንታሪኽን ባህልን ዝድህስሱ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ክድግፍ ይግባእ። ሃብታማት ሃገርና እውን ኣብ ስነ- ጥበብ ወፍሪ ክገብሩ ምትብባዖም ካልእ ወሳኒ ጒዳይ’ዩ። ስነ-ጥበብ ብኽልተ እግሩ ክቐውም እንተኾይኑ፡ ቁጠባዊ ደገፍን ድልዱል ባይታን የድልዮ እዩ። ፊልም ብልምዲ ጥራይ ዘይኮነስ ብትምህርቲ ክድገፍ ከም ዘለዎ’ውን ክዝንጋዕ የብሉን። ስነ-ጥበበኛታት ብዛዕባ ታሪኽ፡ ፖለቲካን ማሕበራዊ ስነ- ፍልጠትን ዝያዳ ምስ ዝመሃሩ፡ ትሕዝቶ ፊልምታቶም ዓሚቚን ትርጉም ዘለዎን ይኸውን። ፊልም ምውሳእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ፊልም ምሕሳብን ምርምርን እውን እዩ። መግዛእቲ’ዚ ምውጻእ ምርጫ ዘይኮነስ፡ ናይ ህላወ ጉዳይ እዩ። ካብዚ መግዛእቲ’ዚ ተናጊፍካ ዝርከብ ጥቕሚ ንመጻኢ ሃገርና ኣዝዩ ወሳኒ እዩ። ናጽነት ፈጠራ ምስ ዝረጋገጽ፡ ሓደ ደራሲ ወይ ዳይረክተር ካብ ጸቕጢ ወነንቲ ቻነላት ናጻ ኮይኑ፡ ነቲ ዝኣምነሉን ሕብረተሰቡ ዝጠልቦን ታሪኽ ብብቕዓት ከቕርብ ይኽእል። ንታሪኽናን ባህልናን ዝምጥኑ ብሉጻት ፊልምታት ክፈርዩ ከለዉ፡ ንወለዶታት ዝኸውን ዓቢ ውርሻ ይተርፍ፡ ንዓለም ድማ መንነትና ብዝግባእ ከነላልያ ንኽእል። ስነ-ጥበበኛታት ባዕሎም ዝውንኑዎም መድረኻት (Platforms) ምስ ዝህሉዎም፡ እቲ ዝርከብ እቶት ብቐጥታ ስራሕ ስነ-ጥበብ ንምምሕያሽን ንባዕሎምን ይውዕል። ብጽባቐን ትሕዝቶን ዝበሰለ ፊልምታት እንተ ኣዳሊና፡ ኣብ ኣህጉራዊ ፈስቲቫላትን መድረኻትን ክንወዳደርን ክንዕወትን ንኽእል፡ እዚ ድማ ንሃገርና ዓቢ ክብሪ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ፊልም ከም መሳርሒ ህንጸት ሃገር ኮይኑ ከገልግል ይጅምር። እቲ ዝዓበየ ስልጣን ግን ኣብ ኢድ ተዓዛቢ እዩ ዘሎ። ተዓዛቢ ነቲ ጽባቐ ዘይብሉን ንባህሉ ዘይምጥንን ትሕዝቶታት ካብ ምርኣይ ብምቑጣብ፡ ነቲ ብሉጽን ቁምነገር ዘለዎን ስራሕ ብገንዘቡን ብሞራሉን ክድግፍ ኣለዎ። ተዓዛቢ ምርጫኡ ምስ ዝስተኻኽል፡ እቶም ወነንቲ ቻነላት’ውን ንረብሓኦም ክብሉ ባህሪኦምን ትሕዝቶኦምን ክቕይሩ ክግደዱ እዮም። ህዝቢ፡ ነቲ ጥበብ ዝሰርሕ ስነ-ጥበበኛ ኣኽቢሩ፡ ነቲ ንጥበብ ዘቃልል ቻነል ድማ ብምንጻግ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል። ፊልምታትና ካብ መግዛእቲ ዩ-ቲዩብ ናጻ ክወጹ ኣለዎም። ፊልም ታሪኽና እዩ’ሞ ታሪኽና ብገንዘብ ኣይንሸጦ፤ ፊልም ፖለቲካና እዩ’ሞ ብባህታ ውሑዳት ኣይንለውጦ፤ ፊልም ባህልና እዩ’ሞ ብጫውጫውታ ዩ-ቲዩብ ኣይነርክሶ። ስነ-ጥበብ ናጻ ምስ ዝኸውን ጥራይ እዩ ህያብ ንወለዶ ክኸውን ዝኽእል። ካብዚ መግዛእቲ ንምውጻእ፡ ስጉምቲ ጥራይ ዘይኮነስ ስትራተጂካዊ ለውጢ የድልየና። ብቐዳምነት ናይ ገዛእ ርእስና ናይ ስትሪሚንግ መድረኻት ምፍጣር የድሊ። ከም ብዓል ኔትፍሊክስ (Netflix) ዝኣመሰሉ፡ ንዓና ዝምጥኑ፡ ስነ-ጥበበኛታት ብቐጥታ ንተዓዛቢ ዘርእዩሉን ብወርሓዊ ክፍሊት ዝመሓደሩን መድረኻት ምህናጽ የድሊ። እዚ ንዩ-ቲዩብ ጥራይ ከም እንምርኮስ ዝገብረና ኩነታት ይቐርፎ። ዩ-ቲዩብ ንገዛእ ርእሱ ከም መላለዪ ክጠቅም ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ንሱ ጥራይ ከም እንኮ ምርጫ ኮይኑ ክተርፍ የብሉን። ስነ-ጥበብ ፊልም ኣብ ሃገርና ኣብ መስቀላዊ መንገዲ’ዩ ዝርከብ። ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዩ-ቲዩብ ተቖሪኑን ተንበርኪኹን፡ ንመንነትናን ታሪኽናን ሸይጡ ግዝያዊ ረብሓ ክረክብ ዝመርጽ ክኸውን፧ ወይስ ነቲ መግዛእቲ ሰይሩ፡ ሃገራዊ ተልእኾ ዘማልእ፡ ንወለዶታት ዝሰግር ክቡር ስራሕ ክሰርሕ፧ እቲ መልሲ ኣብ ኢድ ስነ-ጥበበኛታትን ኣብ ሕልና ተዓዛቢ ህዝብን እዩ ዘሎ። ካብዚ ዲጂታላዊ መግዛእቲ ተናጊፉ፡ ፊልምታትና መግለጺ ክብሪ ሃገርናን ሕብረተሰብናን ዝኾናሉ ግዜ ክበጽሕ ናይ ኩልና ሓላፍነት እዩ። ፊልምታትና ካብ መግዛእቲ ዩ-ቲዩብ ናጻ ምስ ዝኾኑ፡ ታሪኽና ክንበብ፡ ባህልና ክደምቕ፡ ምስዚ ተኣሳሲሩ፡ መንግስትን ዝምልከቶም ኣካላትን መሰል ስነ- ጥበበኛታት ዝሕሉ ሕጊ ንብረት ኣእምሮኣዊ መሰል (Copyright Law) ብዝሓየለ ክትግብሩዎ ኣለዎም። ስራሕ ሓደ ስነ-ጥበበኛ ብዘይ ፍቓዱ ኣብ ዝተፈላለዩ ቻነላት ተዘርጊሑ ረብሓኡ ክምንዝዕ ክፍቀድ የብሉን። ስነ-ጥበበኛ ብርሃጹ ክነብር ሕጋዊ ዕቚባ የድልዮ። ብዘይካ’ዚ፡ ደረስቲ፡ ተዋሳእቲ፡ ዳይረክተራትን ቴክኒሻናትን ዝሓቘፈ ሓያል ማሕበር ምምስራት’ውን ወሳኒ እዩ። እዚ ማሕበር እዚ፡ ምስ ወነንቲ ቻነላት ኣብ ዝግበር ውዕላት ዝተወሰነ መንነትና ድማ ክጸንዕ እዩ። እዚ ድማ እዩ፡ እቲ ካብ ፊልምታትና እንጽበዮ ዓቢ ሃገራዊ ተልእኾ። ስነ-ጥበብ ሓራ ክወጽእ፡ ተዓዛቢ ሓራ ክኸውን፡ ሃገር ድማ ብሰብ ሞያ ደቃ ክትኩላዕ ኩልና ብሓባር ንስራሕ። እዚ ኣብ ኣስመራ ዝካየድ ዘሎ 1ይ ፈስቲቫል ፊልም፡ ንፊልምታትና ካብ መግዛእቲ YouTube ሓራ ዘውጽእ ቀዳመይቲ ጥይት፡ ንመንነትና ዘቃልሕ ሓያል ድምጺ ይኹነልና! ሓዳስ ኤርትራ 27 መጋቢት 2026 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ.178


ብዕለት 22 መጋቢት 2026፡ ህዝብን ምምሕዳርን ን/ዞባ ሓመልማሎ፡ ምስ ኣባላት ምትሕግጋዝ ክፍለ ሰራዊት 96 ብምትሕብባር፡ ኣብቲ ንከተማ ከረን ንምሕራር ዝተወስደ ተበግሶ ግን ከኣ ዘይተዓወተ ኲናት፡ ብዕለት 11 መጋቢት 1988 ኣብ ፍሉይ ኣጋጣሚ ኣብ ፎርቶ በያን ‘ወክጁ’ ኣብ ዝተባህለት ቦታ ብጃምላ ብጅግነነት ዝተሰውኡ 63 ተጋደልቲ ንምዝካርን፡ ንዝኽሮም ብክብሪ ዝፍለጥ፡ ኣብ ዘመነ ክፍልታት፡ እታ ህብብትን ብስዉእ ዕመር እዛዝ እትምራሕ ዝነበረትን ካልኣይቲ ክፍሊ፡ ቀንዲ ደጀና እዚ ከባቢ’ዚ እዩ ነይሩ። ኣብ ታሪኽ ፈላሚ ግጥማት ሰውራ ኤርትራ’ውን፡ እቲ ኣብ ክራማት 1968 ኣብ ሓልሓል ዝተኻየደ ኣብ ሓደ እዋን ዝበዝሑ ተጋደልቲ ዝተሰውኡሉ ፍጻመን፡ ንመሰክሒ ተባሂሉ ሬሳታቶም ኣብ ኣደባባይ ጂራ ፊዮሪ ከረን ዝተሰጥሓሉን፡ ሓደ ካብቶም ዘይሃሱን