ሰልጠንቲ ከኣ፡ ብፈደረሽን ዝተዳለወሎም ምስክር ወረቐት ካብ ኢንጂነር ኣሕመዲን መሓመድሓጎስ ከምዝተቐበሉ፡ ህዝባዊ ርክባት ሃ/ፈ/ሰ/ቴንስ ሓቢሩ። ዴቪድ ቤክሃም ‘ሰር’ ዝብል ማዕርግ ተዋሂቡ ሓለቓ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ዝነበረ ዴቪድ ቤክሃም፡ ንኵዕሶ እግሪን ሕብረተሰብ ብሪጣንያን ብዝገበሮ ኣገልግሎት ብወግዒ “ሰር” ዝብል ሽልማት ተዋሂብዎ። እዚ ወዲ 50 ዓመት ናይ ቅድም ኣከፋሊ፡ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ነዛ ንስሙ መሪሓ እትነብር ማዕርግ፡ ብስነ ስርዓት ንግስነት እንግሊዝ ዝተዋደ መደብ ንጉስ ቻርለስ ሸይምዎ። ቤክሃም ድሕሪ’ቲ ሽመት፡ “ካብዚ ንላዕሊ ክሕበን ኣይክእልን’የ። ክሳብ ክንደይ ፍቕሪ ሃገር ከምዘለኒ ሰብ ይግንዘቦ ይኸውን’ዩ። ሃገረይ እፈቱ’የ።” ኢሉ። ቤክሃም ምስ ብዓልቲ ቤቱ ድምጻዊት ቪክቶርያን ወለዱን ኣብቲ ስነ ስርዓት ጽንብል ተሳቲፎም። ቤክሃም ምስ ሃገሩ 15 ግዜ ዝተጻወተ ኮይኑ፡ ካብ 20-206 ድማ ንሽዱሽተ ዓመታት ሓለቓ ናይታ ሃገራዊት ጋንታ ኮይኑ መሪሑዋ። እዚ ኣከፋሊ ማን.ዩናይትድን ርያል ማድሪድን ዝነበረ፡ ንእንግሊዝ ኣብ ሰለስተ ውድራት ዋንጫ ዓለም ከምኡ’ውን ኣብ ክልተ ሻምፕዮን ኤውሮጳ ተሰሊፉላ’ዩ። ቤክሃም ኣብ 192 ካብ ኣካዳሚ ዩናይትድ ወጺኡ ን1 ዓመታት ምስታ ክለብ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ 203 ብ25 ሚልዮን ፓውንድ ናብ ሪያል ማድሪድ ተጸንቢሩ፡ ንኣርባዕተ ዓመታት ተጻዊቱ። ናብ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ ክለባት ሊግ ኣመሪካ ዝኾነት ክለብ ኤል.ኤ.ጋላክሲ ኣብ 207 ድሕሪ ምጽንባሩ ከኣ፡ ክልተ ግዜ ብልቓሕ ምስ ኤሲ ሚላን ተጻዊቱ። ኣብ 2013 ድማ፡ ናብ ፒ.ኤስ.ጂ ብምስግጋር ናይ ጸወታ ግዜኡ ዛዚሙ። ጽልዋ ቤክሃም ግን ካብ ሜዳ ወጻኢ’ዩ ተዘርጊሑ። ኣብ ምብራቕ ለንደን ዝተወልደ ቤክሃም፡ ለንደን ኣብ 2012 ኦሎምፒክ ከተአንግድ ዓቢ ግደ ተጻዊቱ። ኣብ 205 ምስ ትካል ሰብኣዊ ረድኤት ዩኒሴፍ ብምጽንባር፡ ኣብ 2015 ንኽብሩ ብስሙ ዝተሰምየ ናይ ሓገዝ መደባት ብምዳብ፡ ንዓሰርተ ዓመታት ዝቐጸለ ብሽርክነት ይሰርሓሉ ኣሎ። ኣቐዲሙ ኣብ 203 ብንግስቲ ዓዲእንግሊዝ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ሽልማት ዝተሸለመ ቤክሃም፡ ኣብ 2024 ንጉስ ቻርለስ ኣብ ዝኸፈቶ ትካል ገበርቲ ሰናይ ኣምባሳደር ብምዃን፡ ንመደብ ትምህርትን መንእሰያት ብዛዕባ ተፈጥሮ ዝያዳ ርድኢት ንኽህልዎምን ይሰርሓሉ ኣሎ። ደቪድ፡ ምስ’ቲ ኣብ ዩናይትድን ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝን ወዲ ጋንታኡ ዝነበረ ጋሪ ኔቪል ብምዃን፡ ንኣብ ካልኣይ ደረጃ ሊግ እትርከብ ሳልፎርድ ሲቲ ብኸፊል ዝውን ኮይኑ፡ ብተወሳኺ’ውን ብሽርክነት ወናኒ ኣመሪካዊት ክለብ ኢንተር ሚያሚ’ዩ። ደገፍቲ ሊቨርፑል ንስእሊ ኣርኖልድ የበላሽዉ ደገፍቲ ሊቨርፑል፡ ትማሊ ምሸት ጋንታኦም ኣብ ሜዳኣ ምስ ሪያል ማድሪድ


ቅድሚ ምግጣማ፡ ኣብ መናድቕ ኣንፊልድ ንዝነበረ ስእሊ ናይ ቅድም ተጻዋታዮም ትሬንትድ ኣሌክሳንደር ኣርኖልድ፡ ሕብርታት ብምድፋእ ኣበላሽዮምዎ። ሊቨርፑል፡ ኣብ 2019 ዋንጫ ሻምፕዮን ኤውሮጳ ድሕሪ ምዕታራ፡ ደገፍታ፡ ኣብ ጥቓ እቲ ስታድዩም ንኽብሪ ኣርኖልድ ምስሉ ቀቢኦም ነይሮም። ኣብዚ ወቕቲ ክለብ ብምቕያሩ ዘይተሓጎሱ እዞም ደገፍቲ፡ ነታ ስእሊ ዒላማ ብምግባር ንቁጽሪ ማልያኡ ዝሽፍን ጻዕዳ ቀለም ደፊኦምሉ። ኣብ ዝሓለፈ እዋን ‘ኣንጭዋ’ ዝብል ጽሑፍ ገይሮምሉ ምንባሮም እውን ይዝከር። ይኹን’ምበር ሰራሕተኛታት ጽሬት ናይ’ታ ከተማ ከጽርዩዎ ጻውዒት ብምቕራቡ ኣጽርዮሞ።


ዝተገብረ፡ ምርጫ ደገፍቲ’ዩ። ንሊቨርፑል ኩሉ ግዜ ይፈትዋን ኣብ ልበይ ብፍሉይ ዘቐምጣን’ያ። ምስዛ ክለብ ዝረኸብክዎ ዕድልን ዓወታትን ድማ ነባሪ እዩ።” ኢሉ።


ሻምፕዮንስ ሊግ ሻምፕዮንስ ሊግ ቪላርያል - ፓፎስ 8:45 ድ.ቀ ጋራባግ - ቸልሲ 8:45 ድ.ቀ ማን.ሲቲ - ዶርቱሞንድ 1:0 ድ.ቀ ኒውካስል - ኣትለቲኮ ቢልባኦ 1:0 ድ.ቀ ኣያክስ - ጋላታሳራይ 1:0 ድ.ቀ በነፊካ - ባየር ሊቨርኩሰን 1:0 ድ.ቀ ኢንተር ሚላን - ካይራት 1:0 ድ.ቀ ኣታላንታ - ማርሴ 1:0 ድ.ቀ “ሃላንድ ኣብ ደረጃ ብሉጽ ኣመዝጋቢ በጺሑ” ጋርዲዮላ ዓላሚ ሲቲ ፐፕ ጋርድዮላ፡ ድሕሪ’ቲ ሰንበት ምሸት ማን.ሲቲ ኣብ ልዕሊ ቦርንማውዝ ምዕዋታ፡ ኣጥቃዓዩ ኤርሊን ሃላንድ ኣብ ተመሳሊ ደረጃ ሊዮነል ሜሲን ክርስትያኖ ሮናልዶን በጺሑ ከምዘሎ ተዛሪቡ። ኣብቲ ሃላንድ ክልተ ሸቶታት ዘመዝገበሉን ማን.ሲቲ 3ብ1 ዝተዓወተትሉን ጸወታ፡ እታ ጋንታ ደረጀኣ ኣብ ፕሪመር ሊግ ናብ ካልኣይ ደይቡ ኣሎ። እዚ ቁጽሪ 9 ዝለብስ ኣጥቃዓይ፡ ሳልሳይ ተጻዋታይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ሸቶታት ኣብ ተኸታሊ ኣርባዕተ ግጥማት ኣብ ሜዳ ክለቡ ዘመዝገበ ተባሂሉ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ 195-196 ሮቢ ፋውለርን ኣብ 2013 ከኣ፡ ልዊስ ስዋረዝን ዝሰርሕዎ ታሪኽ ማለት እዩ። ሃላንድ፡ ናብ ሲቲ ካብ ዝመጽእ ኣብ ዘካየዶም ዛጊት 107 ግጥማት ፕሪመር ሊግ፡ 98 ሸቶታት ከመዝግብ እንከሎ 17 ድማ ሸቶ ዝኾና ኵዓሳሱ ዝኸሸነ ተጻዋታይ’ዩ። እዚ ኖርወጃያዊ ተጻዋታይ፡ ኣብ ዝወሓደ ግጥማት 10 ሸቶታት ንምብጻሕ ተቓሪቡ ኣሎ። ነዚ ክብረ ወሰን ሒዝዎ ዘሎ፡ ኣላን ሺረር ኮይኑ ኣብ 124 ጸወታት እዩ ኣመዝጊቡዎ። ጋርድዮላ፡ ኣሃዛት ሃላንድ ምስ ክልተ ናይ ኩሉ ግዜ ዝበለጹ ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ ዝወዳደር ምዃኑ ድሕሪ’ቲ ግጥም ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ተዛሪቡ። እቲ ዓላሚ፡ “ብሓቂ ጽቡቕ ጸወታ ርኢና ኢና። ኤርሊን ወሳኒ’ዩ ነይሩ። ቁሩብ ከም ምስ መሲ ወይ ክርስትያኖ ክትጻወት ከለኻ’ዩ ዝመስል ነይሩ። ጽልዋኦም ኣዝዩ ዓቢ’ዩ። ኣብ ደረጃኦም በጺሑ ድዩ ንዝብል ሕቶ ድማ፡ እወ ብርግጽ ኣብቲ ካብ ክርስትያኖን መሲን ዝተረኽበ ኣሃዛት በጺሑ’ሎ። ክርስትያኖን መሲን፡ ን15 ዓመታት ዝሰርሕዎ ታሪኽ’ዩ። መሲ ገና ኣብ ኢንተርማያሚ ትርእይዎ ኣለኹም፡ መዓልታዊ ክልተ ወይ ሰለስተ ሸቶታት የመዝግብ ኣሎ። ክርስትያኖ ኣብ ስዑዲ ዓረብ’ውን ብተመሳሊ። ሃላንድ’ውን ኣብቲ ደረጃ’ዩ ዘሎ። ብዘይ ብእኡ ድማ ንሲቲ ከቢድ ምኾነ።” ኢሉ። ደ ብሩይነ ናብ ደገፍቱ መልእኽቲ ልኢኹ ኮኾብ ተጻዋታይ ናፖሊ ኬቨን ደ ብሩይነ፡ እቲ ኣብ ሰለፉ ዝገበሮ መጥባሕቲ ዕዉት ምንባሩ እኳ እንተገለጸ፡ ንነዊሕ እዋን ካብ ጸወታ ከምዝእለ ግን ተኣሚኑ። እዚ ወዲ 34 ዓመት ተጻዋታይ ዝሓለፈ ወርሒ ኣንጻር ኢንተርሚላን ኣብ ዘኻየድዎ ጸወታ ንዝረኸባ ፍጹም ቅላዕ ድሕሪ ምዝጋቡ፡ ኣብ ሰለፉ ናይ ጭዋዳ ጸገም ድሕሪ ምግባሩ፡ ድሕሪ ዝተወሰነ ደቃይቕ ተቐይሩ ክወጽእ ተቐሲቡ። እዚ ገዲም ተጻዋታይ ኣብዛ ናብ ኢጣልያ ጋንታ ድሕሪ ምስጋግሩ፡ ብጽቡቕ ጀሚሩ ኣርባዕተ ሸቶታት ኣመዝጊቡን ክልተ ንኣመዝገብቲ ኣቐድቢሉ እዩ። በዚ ሕጂ ገጢምዎ ዘሎ መጉዳእጢ ግና፡ ንነዊሕ ግዜ ካብ ጸወታ ክእለ ምዃኑ እዩ ዝሕበር።


ንኩሉኹም፡ ከምትፈልጥዎ ንዝተወሰነ እዋናት ካብ ጸወታ ክእለ እየ። እቲ ጽቡቕ ዜና እቲ ዘካየድክዎ መጥባሕቲ ዕዉት ምንባሩ’ዩ። ናይ ምላስ መንገደይ ድሮ ጀሚረዮ’ለኹ! ስለ ኩሉ መልእኽትታትኩም የቐንየለይ!” ኢሉ። እዚ ናይ ቅድም ኣከፋሊ ማን ሲቲ፡ ኣብተን ናይ መወዳእታ ክልተ ዓመታት ጻንሖቱ ኣብ ማን.ሲቲ፡ ብሰንኪ ብተደጋሚ ናይ ጭዋዳታት መጉዳእቲን ካልኦት ጸገማትን፡ ካብ ናይ ክለብን ሃገራዊት ጋንታን ጸወታት ብርኽት ዝበሉ እዋናት ቦኺሩ እዩ። ሰሪ’ዚ ብዝሒ መጉዳእታት ድማ፡ ወላ’ኳ ንሱ ኣብ ሲቲ ክጸንሕ ድሌት እንተነበሮ፡ ሲቲ ግና፡ ሓድሽ ውዕል ከተፈርሞ ከምዘይደለየት ይግለጽ። በዚ ድማ፡ ናብታ ብኣንቶንዮ ኮንተ እትዕለም ዘላ ናፖሊ ክሰጋገር ክኢሉ።


ፔሩ ምስ መክሲኮ ዝጸንሓ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ከም ዝበተኸት ሓቢራ። ፔሩ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደት፡ መክሲኮ፡ ነታ ኣብ 202 ብፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ተኸሲሳ ዘላ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ፔሩ ነበር ዑቕባ ሂባ ክትብል ድሕሪ ምኽሳ እዩ።


እዚ ዝተገልጸ፡ ትሕቲ ፕረዚደንትነት ፔድሮ ካስቲሎ ንፔሩ ዝመርሐት ቀዳመይቲ ሚኒስተር ነበር ቤትሲ ቻቨዝ፡ ኣብ ፔሩ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ መክሲኮ ዑቕባ ከም እተዋህባ ድሕሪ ምግዋሑ እዩ።


ዘይምሕዝነታዊ ተግባርን ኢድ ኣታውነት ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ፔሩን ኣብ ግምት ብምእታው፡ መንግስቲ ፔሩ ምስ መክሲኮ ዝጸንሖ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ክቋረጽ ወሲኑ ኣሎ፡” ክብል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ናይ’ታ ሃገር ገሊጹ። ይዅን’ምበር፡ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ብወገን መንግስቲ መክሲኮ ዝተዋህበ ርእይቶ የለን። ኣቐዲማ ሚኒስተር ባህሊ ኮይና ዝሰርሐት ቻቨዝ፡ ኣብ ሕዳር 202 ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ነበር ካስቲሎን ባይቶ ናይ’ታ ሃገርን ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ምትፍናን ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ኮይና ከም እተመርጸት ይሕበር። ካስቲሎ ንባይቶ ሃገሩ ከፍርስ ኣብ ዝፈተነሉ ድማ፡ ምስ’ታ ቀዳማይቲ ሚኒስተር ነበር ብፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ከም እተኸሰሱ፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ካስቲሎ ካብ ስልጣኑ ምስ ተኣልየ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣቱ እንከሎ፡ ቻቨዝ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ብዋሕስ ካብ ማእሰርቲ ከም እተፈትሐት እዩ ዝግለጽ። ኣብ ታሕሳስ 202፡ መክሲኮ ንስድራ ቤት ካስቲሎ ዑቕባ ድሕሪ ምሃባ፡ ፔሩ ንኣምባሳደር መክሲኮ ከም ዘባረት ዝከር ኮይኑ፡ ካብ ሽዑ ጀሚሩ ዝምድና ክልተአን ሃገራት ብኣሉታ ተጸልዩ ምጽንሑ ይሕበር።


ልኡል ስዑዲ ዓረብ ናብ ኣመሪካ ከምርሕ እዩ ቻይናን ሩስያን፡ ሽርክነተን ንምድልዳል ተረዳዲአን ፕረዚደንት ቻይና ሺ ጂን ፒንግ፡ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ በይጂንግ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሩስያ ሚኻኤል ሚሹስቲን ብምርኻብ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት ከም ዝዘተየ ተሓቢሩ። ኣብ’ቲ ርክብ፡ ክልተኦም ወገናት፡ ኣብ መንጎ ቻይናን ሩስያን ዝያዳ ሽርክነትን ዝሓሸ ምትሕብባር ኣብ ስትራተጂ ልምዓትን ክህሉ ተረዳዲኦም። “ቻይናን ሩስያን ብቐጻሊ ሓባራዊ ወፍሪ ከዕብያን ኣብ ዓውድታት ጸዓትን ሕርሻን ምትሕብባረን ከዕዝዛን ይግባእ፡ ” ዝበለ ፕረዚደንት ሺ፡ ሓድሽ ናይ ምትሕብባር ዕብየት ንምፍጣር ድማ ኣብ ከም ሰብ ሰርሖ ብልሒን ዲጂታላዊ ቁጠባን ዝኣመሰሉ መዳያት ሽርክነት ክፈጥራ ከም ዘለወን ኣስሚሩሉ። ቀዳማይ ሚኒስተር ሩስያ ሚኻኤል ሚሹስቲን ወሲኹ፡ ሃገሩ፡ ክልተኦም ልኡል ስዑዲ ዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን፡ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም፡ ዝመጽእ 18 ሕዳር ናብ ኣመሪካ ከምርሕ ምዃኑ፡ ሓደ ብዓል ስልጣን ቤት ጽሕፈት ዋይት ሃውስ ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ስዑዲ ዓረብ ናብ’ቲ ብ ‘ስምዓት ኣብርሃም’ ዝፍለጥ ንዝምድና እስራኤልን ሃገራት ዓረብን ንምሕያሽ ተባሂሉ ዝተገብረ ውዕል ንኽትጽንበር ጻውዒት ከቕርብ ምጽንሑ ዝከር እዩ።


ምስ እስራኤል ዲፕሎማስያዊ ዝምድናአን ናብ ንቡር ንምላስ፡ ትራምፕ ኣብ 2020 ነቲ ስምዕ ከም ዝመስረቶ ይፍለጥ። ትራምፕ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ዝተፈነወ ቃለ መሕት ን ሲ.ቢ.ኤስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ስዑዳውያን ናብ’ቲ ስምዕ ክጽንበሩ እዮም ዝብል እምነት ከም ዘለዎ ገሊጹ።


ብዘይካ’ዚ፡ ትራምፕን ልኡል ቢን ሳልማን ብዛዕባ ወተሃደራዊ ስምዕ ክልተአን ሃገራት ኣመልኪቶም ክዛተዩ ከም ዝኽእሉ ተሓቢሩ። ስዑዲ ዓረብ፡ ሓንቲ ካብ’ተን ብዝሒ ኣጽዋር ካብ ኣመሪካ ዝሽምታ ሃገራት ምዃና ዘመልክቱ ጸብጻባት፡ ክልተአን ሃገራት ኣብ ንግዲ ነዳዲን ውሕስነት ጸጥታን ዝተሞርኮሰ ድልዱል ዝምድና ከም ዘለወን የረድኡ። ትራምፕ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ኣብ ሪያድ ኣብ ዘካየዶ ዑደት፡ ኣመሪካ ንስዑዲ ዓረብ ኣስታት 142 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ወተሃደራዊ ኣጽዋር ክትሸጠላ ከም እተሰማምዐ ይዝከር። ሰሜን ኮርያ፡ ሓያሎ ሚሳይላት ናብ ብጫ ባሕሪ ወንጪፋ ጸሓፊ ክፍሊ ምክልኻል ኣመሪካ ፒት ሄግሰት፡ ንኽልተአን ኮርያታት ኣብ ዝፈሊ ዶብ ቅድሚ ምብጽሑ፡ ሰሜን ኮርያ ሓያሎ ሚሳይላት ናብ ብጫ ባሕሪ ከም ዝወንጨፈት፡ ደቡብ ኮርያ ኣፍሊጣ። ኣብ ኤስያ ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ እቲ ኣመሪካዊ ብዓል ስልጣን፡ ዛጊት ኣብ ጃፓን፡ ማሌዥያ፡ ቬትናምን ደቡብ ኮርያን ዑደት ከም ዝፈጸመ ይሕበር። ብዘይካ’ዚ፡ ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሊ ጃይ-ሚዩንግ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ፕረዚደንት ቻይና ሺ ጂን ፒንግ ቅድሚ ምዝርራቡ፡ ሰሜን ኮርያ ተመሳሊ ሚሳይል ከም ዝተኮሰት ደቡብ ኮርያ ኣመልኪታ ነይራ። ሄግሰት፡ ድሕሪ ሸሞንተ ዓመታት ናብ’ቲ ንሰሜን ደቡብን ኮርያ ዝፈላሊ ብዝሒ ዕርድታት ዘለዎ ዶብ ዑደት ዘካየደ ናይ መጀመርታ ብዓል ስልጣን ወተሃደራዊ ቤት ጽሕፈት ፔንታጎን እዩ። ሄግሰት ምስ ደቡብ ኮርያዊ መዘናኡ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣብ መንጎ ደቡብ ኮርያን ኣመሪካን ሓያል ኣቃውማ ምክልኻልን ጥቡቕ ምትሕብባርን ከም ዘሎ ደጊሙ ኣረጋጊጹ። ሄግሰት ወሲኹ፡ ደቡብ ኮርያ ሓደገኛ ናይ ጸጥታ ሃዋህው የጋጥማ ከም ዘሎ ብምግላጽ፡ እታ ሃገር እተካይዶ ዘላ ወሰኽ ባጀት ኣብ ምክልኻል፡ ካብ ሰሜን ኮርያ ክመጽኣ ንዝኽእል ስግኣታት ንምግታእ ዝያዳ ከም ዝሕግዛ ኣመልኪቱ። ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሊ ጃይ ምዩንግ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ደቡብ ኮርያ ናይ 8.2 ሚእታዊት ወሰኽ ባጀት ምክልኻል ብምግባር፡ ወተሃደራዊ ወጻኢታ ናብ 4.6 ቢልዮን ዶላር ክብ ከተብሎ ምዃና ኣፍሊጡ።


ብሪጣንያ፡ ተቓውሞታት ዝድርት ሓድሽ ሕጊ ተጽድቕ ብሪጣንያ፡ ከም ኣካል ናይ’ቲ ኣብ ልዕሊ ፖለቲከኛታት ዝወርድ ምፍርራሕ ንምግታእ እተካይዶ ዘላ ጻዕሪ፡ ኣብ ኣፍ ደገ መንበሪ ኣባይቲ ሰበ ስልጣን፡ ዳያኑን ኣባላት ባይቶን ንዝግበር ተቓውሞታት ዝእግድ ሓድሽ ሕጊ ከተኣታቱ ምዃና ሓቢራ። ብመሰረት እቲ ሓድሽ ሕጊ፡ ፖሊስ ብሪጣንያ ንሰበ ስልጣን ናይ’ታ ሃገር ኣብ ህዝባዊ ስርሖም ወይ ውልቃዊ


ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ኣብ ፖለቲካ ብሪጣንያ ዝሳተፉ ሰባት ዘጋጥሞም ደረጃ ግህሰት ብሓቂ ዘሰንብድ’ዩ። እዚ ድማ ንዲሞክራሲ ብሪጣንያ ሓደጋ’ዩ፡” ኢሉ። ብባይቶ እታ ሃገር ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ 96 ሚእታዊት ኣባላት ባይቶ ብሪጣንያ መጥቃዕቲ የጋጥሞም።


ሚኒስተራት ናይ’ታ ሃገር፡ እቲ ስጉምትታት ንዲሞክራስያዊ ትካላት ንምሕላውን ድሕነት ህዝቢ ንምርግጋጽን ዝተዳለወ ምዃኑ ክገልጹ እንከለዉ፡ ገለ ነቐፍቲ ድማ፡ እቲ ሕጊ መሰል ተቓውሞ ክድርት ከም ዝኽእል የጠንቅቑ ኣለዉ። መራሕቲ ዝበጽሑዎ ኣገዳሲ ስምዕ ንምትግባር፡ ኣብ ከም ንግዲ፡ ሳይንስን ቴክኖሎጅን፡ ጸዓት፡ ሕርሻን ዲጂታላዊ


ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ወረቐት ስራሕ 12 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ትማሊ 4 ታሕሳስ ኣብ ሰዓታት ቅድሚቐትሪ፡ ወረቐት ስራሕ 12 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ። ኣብ’ቲ ኣብ መቐበሊ ኣጋይሽ ደንደን ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ወረቐት ስርሖም ዘረከቡ፡ ኣምባሳደር ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ሚሽዓል ቢን ሓምዳን ኣልሮቒ፡ ኣምባሳደር ሪፓብሊክ ኢጣልያ ሚስተር ኣልፎንሶ ዲ ሪሶ፡ ኣምባሳደር ፈደረሽን ሩስያ ሚስተር


ሚስተር ዶለ ጉ ኣልበርት፡ ኣምባሳደር ሪፓብሊክ ርዋንዳ ሚስተር ኤርነስት ሩዋሙክዮ፡ ከምኡ’ውን ኣምባሳደር ሪፓብሊክ ስሪላንካ ሚስተር ኣፑሃሚገ ሲራ እዮም።


ሰናይ ምንዮትን መራሕቶም ድሕሪ ምቕራብ፡ ዝምድና ሃገራቶም ምስ ኤርትራ ንምድንፋዕ ክሰርሑ ምዃኖም ኣረጋጊጾም። ኣምባሳደር ስዑዲ-ዓረብ ሚሽዓል ቢን ሓምዳን ኣልሮቒ፡ ኣምባሳደር ሪፓብሊክ ኢጣልያ ሚስተር ኣልፎንሶ ዲ ሪሶ፡


ሕውነታውን ድልዱልን ዝምድና ምስ ኤርትራ ንምዕባልን ሽርክነታዊ ምትሕግጋዝ ንምዕዛዝን ንዘሎ ድሌትን ድልውነትን ሃገራቶም ገሊጾም። ኣምባሳደር ኣልፎንሶ ዲ ሪሶ ብተወሳኺ፡ ዝምድና ኤርትራን ኢጣልያን ታሪኻውን ጽኑዕን ከምዝኾነ ብምጥቃስ፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝያዳ ንምድንፍዑ ከምእተዘራረቡ ኣፍሊጡ። ኣምባሳደር ኡሳማ ኣሕመድ ዓብዱልባሪ ብወገኑ፡ ሰላምታን ምስጋናን ኣቦመንበር ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፈታሕ


ኣልቡርሃን ድሕሪ ምብጻሕ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝጸንሐ ታሪኻዊ ዝምድናታት ብዝበለጸ ንምዕዛዝን ንምስፋሕን ከምዝሰርሕ ኣነጺሩ። ኣምባሳደር ሕብረት ኤውሮጳ ሚስ ጆዋና ዳርማኒን ድማ፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዞባዊ ሰላምን ምርግጋእን ዘተኰረ ዘተ ከምዘካየደት ብምግላጽ፡ ኤርትራ ኣብ’ዚ ከባቢ ብዘለዋ ተራን ተመክሮን ንሕብረት ኤውሮጳ ኣዝያ ኣገዳሲት ብምዃና፡ ንሰላምን ምርግጋእን ዞባታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ብዝምልከት ምስ ኤርትራ ክሰርሑ ከምዝደልዩ ኣረጋጊጻ። ኣብ’ቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝተረኽቦ ስነ-ስርዓት ወረቐት ስርሖም ዘቕረቡ ኣምባሳደራት፡ እቶም 5 ቀወምቲ ክዀኑ ከለዉ፡ እቶም 7 ድማ ተንቀሳቐስቲ’ዮም።


ሓላፊ ናይ’ቲ ጨንፈር መምህር ፍስሃየ ኪዳነ፡ ብቕዓት ትምህርቲ ብምርግጋጽ ውጽኢት ተመሃሮ ናብ ልዕሊ 75 ሚእታዊት ንምዕባይ ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ መምህራን ወሳኒ እጃም ስለዘለዎም፡ ኣብ ዘሰላስልዎ ንጥፈታት ዕቱባት ክዀኑ፡ ብውጥን ክምርሑን ነብሶም ናይ ምዕባል ባህሊ ክህልዎምን ተላብዩ።


ለይ-ኣውት ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ ፋጥና ኣድም “ኣብ ምግታእ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ዝተረኽበ ገስጋስ ዓቂብና፡ ንዝተረፈና ዓቲብና ንስራሕ” ዶክተር ሜሪ ስቴፈን


ዶክተር ኣርኣያ ብርሃነ ዘተ ማሕበር ሓካይም ዘተ ማሕበር ሓካይም ኣብ 2024 ብደረጃ ዓለም ብዝተኻየደ መጽናዕቲ፡ ምስ ‘ኤች. ኣይ. ቪ. - ኤይድስ’ ናይ ዝነበሩ ሰባት ቁጽሪ ኣስታት 40.8 ሚልዮን ከም ዝበጽሕ፡ ኣብ ተመሳሊ ዓመት ዝተራእየ ቁጽሪ መልከፍቲ 1.3 ሚልዮን ክኸውን እንከሎ፡ በቲ ሕማም ናይ ዝሞቱ ግዳያት ቁጽሪ ድማ ኣስታት 630 ሽሕ ከም ዝነበረ ውድብ ጥዕና ዓለም የመልክት። ቀንዲ ግዳያት ናይዚ ሕማም እቶም ኣፍረይቲ


መንእሰያት ምዃኖም’ዮም ጸብጻባት ዘመልክቱ። ኣብ ሃገርና’ውን፡ ወላ’ኳ ምስ ካልኦት ሃገራት ብምዝማድ ትሑት እንተኾነ፡ እቲ ሕማም ካብ ዝገሃድ ንደሓር ኣውሪድዎ ዘሎ ዕንወት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። ህይወት ብዙሓት ወለዶታት ከውሕሱ ዝኽእሉ መንእሰያት ቆጽዩ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ እቲ ሕማም ዘውርዶ ዕንወት ብቕልጡፍ ተገንዚቡ፡ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ጥዕናን ካልኦት መሻርኽትን ቁጽሪ ግዳያት ናብ ዝተሓተ ደረጃ ንምውራዱ ሓያሎ መደባት ሰሪዑ ልዑል ጻዕሪ የካይድ ኣሎ። ‘ኤች. ኣይ. ቪ. - ኤይድስ’ እንታይ እዩ? ኤይድስ - ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ብዝተባህለ ብዓይንና ብዘይርአ ቫይረስ ዝመጽእ ሕማም እዩ። ብፍኑው ጾታዊ ርክብ፡ ብግቡእ ዘይመኸኑ በላሕቲ መሳርሒታት ብምጥቃም፡ ካብ ኣደ ናብ ዕሸል (ኣብ ግዜ ጥንሲ፡ ሕርሲ ከምኡ’ውን ብጸባ ጡብ)፡ ዘይውሑስ ዝተለገሰ ደምን ብኻልኦት ኣገባብን ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓላለፍ። እዚ ቫይረስ’ዚ ሓንሳብ ኣብ ሰብነት ምስ ኣተወ፡ ንስርዓተ-ምክልኻል ሕማም ኣካላትና ብምድኻም፡ ዓቕሚ ተጻዋርነት ሰብነትና ንኻልኦት ሕማት ከም ዝቃላዕ ዝገብር ሕማም እዩ። ሎሚ ዓመት፡ 1 ታሕሳስ መዓልቲ ‘ኤይድስ’፡ “ኣብ ምግታእ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ዝተረኽበ ገስጋስ ዓቂብና፡ ንዝተረፈና ዓቲብና ንስራሕ” ብዝብል ቴማ እዩ ብደረጃ ሃገር ንመበል 3 ግዜኡ ተዘኪሩ። ኣብቲ ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ዳይረክተር ጨንፈር ምቁጽጻር ተመሓለልፍቲ ሕማት ዶክተር ኣርኣያ ብርሃነ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ኤርትራ ኣብዘን ዝሓለፋ 10 ዓመታት፡ ካብ 15 ክሳብ 54 ኣብ ዝዕድመኦም ዝተራእየ መጠን መልከፍቲ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ብ50 ሚእታዊት ብምንካይ ካብ 0.7 ሚእታዊት ናብ 0.35 ሚእታዊት ከም ዝጎደለ፣ ብዘይካዚ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 10 ዓመታት ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ዜጋታት ናብ መርመሪ ማእከላት መጺኦም ኩነታቶም ክፈልጡ እንከለዉ፡ ዳርጋ ኩለን ነፍሰ-ጾራት ስሩዕ መርመራ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ እናወሰዳ፡ መልከፍቲ ዝተረኽበን ዘድሊ ፍወሳ እናረኸባ፡ ካብ ኣደ ናብ ዕሸል ዝርአ ዝነበረ መልከፍቲ የለን ናብ ዝበሃለሉ ደረጃ ወሪዱ ከም ዘሎ ኣብሪሁ። ምስ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ዝነብሩ ዜጋታት ጸረቫይረስ መድሃኒት ብናጻ እናወሰዱ፡ ኣስታት 95 ሚእታዊት ካብቶም ግዳያት፡ ብዝሒ ናይቲ ቫይረስ ኣብ ደሞም፡ ኣብ ላባራቶሪ ክልለየሉ ናብ ዘይክእል ደረጃ (undetecta able level) ወሪዱ ብምህላዉ፡ ኣብ ጥዕንኦም ይኹን ኣብ ምትሕልላፍ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ዘይነዓቕ ኣበርክቶ ገይሩ ምህላዉ ዶክተር ኣርኣያ ብርሃነ ብተወሳኺ ገሊጹ። ኤርትራ ሃገርና ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ኣብ ምቁጽጻር ተርእዮ ዘላ ገስጋስ፡ ውጽኢት ናይቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሓሙሽተ ዓመት


ትካላትን ከምኡ’ውን ህዝቢ ብዕቱብ ይዋስኣሉ ብምህላዉ እዩ። ገለ ንምጥቃስ፦ ኣፍልጦን ንቕሓትን ሕብረተሰብ ኣብ ምትሕልላፍን ምክልኻልን ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ስለ ዝለዓለ፡ መርመራ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ናብቲ ርሑቕ ከባቢታት ከይተረፈ ስለ ዝተዘርግሐን ሰባት ብናጻ ኣብ ዝደለይዎ እዋን ክምርመሩ ስለ ዝኸኣሉ፡ ካብ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’፡ ቫይረሳት ነድሪ ጸላም ከብዲ ብፍላይ ሄፓታይተስ ‘ቢ’ን ‘ሲ’ን፡ ከምኡ’ውን ፍንጣ ተመርሚሩ ናጻ ዝኾነን ውሕስነቱ ዘተኣማምን ደም ስለ


ክፍወሱ ብምኽኣሎም፡ ብቕዓቱ ዝተረጋገጸ ኮንዶም ብናጻን ብርትዓዊ ክፍሊትን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገርና ስለ ዝተዘርግሐን፡ ኩለን ነፍሰ-ጾራት ብስሩዕ መርመራ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ከም ዝገብራን፡ መልከፍቲ ዝተረኽበን ብኣግኡ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒት ስለ ዝወስዳን፡ ጥዕንአን ኣውሒሰን ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ናብ ዕሸል ከይመሓለልፍ ስለ ዝሓገዘን፡ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ካብ ዘለወን ኣዴታት ዝውለዱ ህጻናት፡ ውልድ ምስ በሉ መከላኸሊ መድሃኒት ክወስዱ ስለ ዝተገብረ፡ ብ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ዝተለኽፉ


ዝጅምሩ፡ መድሃኒቶም ብስሩዕ ኣከታቲሎም ብምውሳድ ብዝሒ ‘ኤች. ኣይ. ቪ.’ ቫይረስ ኣብ ደሞም ክልለየሉ ናብ ዘይክል ደረጃ ክወርድ ብምኽኣሉ፡ ቅድመ-ምቅላዕ (pre-exposure prophylaxis) ይኹን ድሕሪ-ምቅላዕ (post-exp posure prophylaxis) ጸረ ቫይረስ መድሃኒት ከም ኣድላይነቱ ኣብ መዓላ ብምውዓሉን እዩ እቲ ዓወት ክጭበጥ ተኻኢሉ ዘሎ። ኣብ መወዳእታ በቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ዓወታት ክንዛነ ዘይኮነ፡ ንምዕቃቡን ነቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ንምጥፍኡን ኩሉ ዜጋ ኣበርትዑ ክሰርሕ ከም ዘለዎ ዶክተር ኣርኣያ ብርሃነ ኣስሚሩሉ። ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚን ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ዋህዮታትን ነጸርታ ‘ኤች. ኣይ. ቪ. - ኤይድስ’ ብቕዓት ‘ሲዲ4’ ኣብ ደም ከም ዝምርኮስ እዮም ተመራመርቲ ዝሕብሩ። ቁጽሪ ወይ ዓቐን ዋህዮታት ‘ሲዲ4’፡ ኣብ ሓደ ኩቦ ሚሊሜተር ደም ብዝህሉ ብዝሒ ዋህዮታት እዩ ዝልካዕ። እዚ እቲ ኣዝዩ ዝተሓተ ናይ ደም ቅምሶ እዩ። በዚ መንጽር ድማ ኣብ መላእ ኣካላትና ዝህሉ ዓቐን ወይ ቁጽሪ ዋህዮታት ‘ሲዲ4’ ክግመት ይከኣል። ዝለዓለ ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ምህላው ድማ ዝሓየለ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ የመልክት። ብሕማም ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ዘይተለኽፈ ሰብ ካብ 50 ክሳብ 150 ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ይህልዎ። ምስ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ዝነብሩ ሰባት ልዕሊ 50 ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ምስ ዝህልዎም ኣብ ደሓን ደረጃ ጥዕና ይህልዉ። ምስ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ እናነበሩ ትሕቲ 20 ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ምስ ዝህልዎም፡ ብዝተፈላለዩ ከበድቲ ሕማት ክጥቅዑ ዘለዎም ተኽእሎ ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ። በዚ እዩ ድማ ምስ ‘ኤች. ኣይ.ቪ’ ዝነብሩ ሰባት ኣብ ኣካላቶም ዝህሉ ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ንምህብታም ብግቡእ ሕክምና ክገብሩ ብተደጋሚ ጻውዒት ዝግበር። ‘ኤች ኣይ ቪ ምስ ዝህልወካ እሞ ድማ ግቡእ ሕክምናዊ ክንክን ምስ ዘይትገብር ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናጎድለ ስለ ዝኸይድ ኣብ ሓጺር ግዜ ክትዳኸም ትኽእል። ዝተሓተ ቁጽሪ ‘ሲዲ4’ ምህላው ዝተሓተ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ምውናን ስለ ዝኾነ ንሕማም ዝተቓላዕካ ትኸውን። ኣብቲ ኣብ ኣዳራሽ ሆስፒታል ኦሮታ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት፡ ወኪል ውድብ ጥዕና ዓለም ዶክተር ሜሪ ስቴፈን ኣብ ዘስመዓቶ ቃል፡ ካብ 2010 ንደሓር፡ ኣብ ኣፍሪቃ ሓደስቲ መልከፍቲ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ን ብሕማም ኤይድስ ናይ ዝሰዓበ ሞትን መጠን ብፍርቂ ከም ዝጎደለ ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብታ ኣህጉር ምስ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ዝነብሩ ኣስታት 21.7 ሚልዮን ግዳያት ስሩዕ ጸረ-ቫይረስ መድሃኒት ይረኽቡ


ወኪሊ ማዕከን ህጻናት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ማለት ‘ዩኒሴፍ’ ሚስተር ዓብዱላሂ መሓመድ ዩሱፍ ብወገኑ፡ ብደረጃ ዓለም ምስ ‘ኤች.


ኣይ.ቪ’ ናይ ዝነብሩ ዘለዉ ህጻናት ቁጽሪ 1.4 ሚልዮን ከም ዝበጽሕን መብዛሕትኦም’ውን ቅልጡፍ ዝኾነ መርመራን ፍወሳን ሰኣን ምርካቦም ንዝበኣሰ ጥዕናዊ ጸገም ከም ዝቃልዑን ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ኩለን ነፍሰ-ጾራት ዝግበር መርመራ ‘ኤች. ኣይ.ቪ’፡ ዕሸላት ካብቲ ሕማም ናጻ ኮይኖም ክውለዱ ናይ ዘሎ ተኽእሎ ዝለዓለ ምዃኑ ሞጊሱ። ኣብ ነፍሰ-ጾር ዝርአ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ኣብ 205 ካብ ዝነበረ 2.5 ሚእታዊት፡ ኣብ 2024 ናብ 0.13 ሚእታዊት ምውራዱ ናይዚ መርኣያ ምዃኑ ኣነጺሩ። ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊት ኣሃዱ ምቁጽጻር ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ን ብጾታዊ ርክብ ዝመሓለልፉ ሕማትን ሲስተር ንግስቲ ተስፋሚካኤል ድማ፡ ንመጠን ዝርግሐ ‘ኤች. ኣይ.ቪ - ኤይድስ’ ኣብ ሃገርናን ንምክልኻሉ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምትታትን ገስጋሱን ብዝምልከት ኣብ ዘቕረበቶ መግለጺ፡ ብሓፈሽኡ ዝርግሐ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ኣብ ሃገርና ናብ 0.31 ሚእታዊት ወሪዱ ከም ዘሎ ብምልካት፡ ክሳብ ምሉእ ብምሉእ ዝጠፍእ ክንዛነ ከም ዘይብልና ኣብሪሃ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ማሕበር ሓካይም ኤርትራ፡ ኣብ ኣድላይነት መረመራ ‘ኤች. ኣይ.ቪ’፣ ኣብ ምክትታልን ብስሩዕ ምውሳድን ጸረ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ መድሃኒትን ዘሎ ኣረኣእያ፣ ምስ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ ምትእስሳር ዘለዎም ዝተፈላለዩ ሕማት፣ ኣብ ተመሓላለፍትን ዘይተመሓላለፍትን ሕማት ክግበሩ ዘለዎም ጥንቃቐታት፣ ረብሓታት ምክትታል ጸረ ‘ኤች.ኣይ.ቪ’ መድሃኒት ከምኡ’ውን ምስ ምቁራጽ እቲ መድሃኒት ክፍጠር ዝኽእል ሳዕቤናትን ኣብ ዝብሉ ኣርእስትታት ሓባራዊ ዘተ ኣካይዶም። ኣብ መወዳእታ ወለንታውያን ኣባላት ማሕበር ብድሆ፡ ብዛዕባ’ቲ ሕማምን ዘለዎም ውልቃዊ ተመክሮን ቃል ምስክርነት ሂቦም።


መንግስታት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ዝተማእክለ ዘተ ሰላም ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ክፍለ ሃገር ፍሎሪዳ - ኣመሪካ ከም ዝተኻየደ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣቃሊሐን እየን። ኣብቲ ውጽኢታዊ ምንባሩ ዝተነግረሉ ዝርብ፡ ጸሓፊ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርክ ሩብዮ፡ ምስ ሓድሽ ዋና ተዛታይ ኲናት ዩክሬን ኮይኑ ዝተመዘ ጸሓፊ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ድሕነት ዩክሬን ዝኾነ ሩስተም ኡመሮቭን


ልኡኽ ፕረዚደንት ኣመሪካ ስቲፍ ዊትኮፍን ተሳቲፎም ነይሮም። ኣብቲ ኣጋጣሚ፡ እዞም ልኡኻት፡ ኲናት ዩክሬን ብሰላም ንኸብቅዕ ባይታ ከጣጥሕ ኣብ ዝኽእል መንገዲ እዮም ተዘራሪቦም። በዚ ከኣ፡ እቲ ዝተኻየደ ዝርብ፡ እቲ ኲናት ብዘተ ክዓርፍ ድሌት ኣብ ዘለዎም ሓያለ ወገናት ዓቢ ተስፋ ከሕድር እዩ ተራእዩ። ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ኲናት ዩክሬን ደው ንምባል ብኣመሪካ ዝተዳለወ 28 ነጥብታት ዝሓዘ እማመ ሰላም፡ ልሒኹ ከም ዝወጸ ዝከር እዩ። ብመሰረት እቲ ልሒኹ ዝወጸ እማመ ሰላም፡ ዩክሬን ናብ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ናይ ምጽንባር ድሌታ ደው ከተብሎ፡ ምብራቓዊ ክፋል ዞባ ዶንባስ ምሉእ ብምሉእ ንሩስያ ክትሓድገላ፡ ከምኡ ድማ ጠቕላ ቁጽሪ ወተሃደራታ ድማ ናብ 60 ሽሕ ከተውርዶ ዝብሉ ነጥብታት ዘጠቓለ እዩ። እንተኾነ፡ እቲ ዝወጸ እማመ ሰላም ብኣባላት ኤውሮጳዊ ሕብረት ዝኾና ሃገራትን ዩክሬን ተቓውሞ ክገጥሞ እዩ ተራእዩ። በዚ ከኣ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ዩክሬን ኣመሪካን ድሕሪ ዘካየድዎ ናይ ክልተ መዓልቲ ዝርብ፡ ካልእ 19 ነጥብታት ዝሓዘ ዝተመሓየሸ እማም ሰላም ተነዲፉ ኣሎ። እዚ ሕጂ ተመሓይሹ ወጺኡ ዘሎ እማም ሰላም፡ ዛጊት ሒዙዎ ዘሎ ነጥብታት እኳ ብወግዒ እንተ ዘይተገልጸ፡ ብወገን ዩክሬን ግን ተቐባልነት ረኺቡ ኣሎ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብወገኑ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት ጽቡቕ ገስጋስ የርኢ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ክልተአን ሃገራት ኣብ ስምዕ ምቁራጽ ተዅሲ ንኽበጽሓ ዘኽእለን ጽቡቕ ዕድል ከም ዘሎ ኣፍሊጡ። ድሕሪ’ቲ ዕዉት ተባሂሉ ዝተገልጸ ዝርብ፡ ልኡኽ ፕረዚደንት ኣመሪካ ስቲፍ ዊትኮፍ፡ ዝሓለፈ ሰሉስ ናብ ሞስኮ ብምኻድ ምስ ፕረዚደንት ቪላድሚር ፑቲን ተዘራሪቡ። እንተኾነ፡ እቲ ርክብ ውጽኢታዊ ከም ዘይነበረን፡ ፕረዚደንት ቪላድሚር ፑቲን ኣብቲ ንኻልኣይ ግዜኡ ተመሓይሹ ዝቐረበ እማመ ሰላም ምሉእ ብምሉእ ከም ዘይተሰማምዐን እዩ ዝግለጽ ዘሎ። ዩክሬን ቀንዲ መሻርኽታ ዝኾና ሃገራት ኤውሮጳን፡ ነቲ ኣቐዲሙ ዝቐረበ 28 ነጥብታት ዝሓዘ እማመ ሰላም ምሕያሽ ክግበረሉ ክጽውዓ ጸኒሐን እየን። በዚ ከኣ፡ እዚ ቅድሚ ሰሙናት ዝተዳለወ እማመ ሰላም፡ ሓያሎ ምሕያሻት ተገይሩሉ ቀሪቡ ምህላዉ እዩ ዝሕበር ዘሎ። እንተኾነ፡ ፕረዚደንት ፑቲን፡ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረትን ዩክሬን ኣብቲ ብኣመሪካ ተዳልዩ ዝነበረ እማመ ሰላም ዝገበራኦ ለውጢ ግቡእ ከም ዘይኮነ ብምሕባር፡ ገለ ክፋል ናይቲ እማመ ሰላም ብወገን ሃገሩ ፍጹም ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ኣነጺሩ።


ነጥብታት ካብቲ ተመሓይሹ ቀሪቡ ዘሎ እማመ ተቐቢልዎ እዩ። ፕረዚደንት ፑቲን ኣብቲ ምስ ፍሉይ ልኡኽ ፕረዚደንት ትራምፕ ዘካየዶ ዝርብ፡ ኲናት ዩክሬን ንኸብቅዕ፡ ዝወሰደ ግዜ ይውሰድ ምስ ኣመሪካ ክሰርሕ ድሉው ከም ዘሎ እዩ ኣረጋጊጹ። ድሕሪ’ቲ ን5 ሰዓታት ዝቐጸለ ዝርብ፡ ክረምሊን ንገለ ነጥብታት ከም ዝተሰማምዓሉ፡ ንገለ ነጥብታት ግን ከም ዝነጸጎ፡ ላዕለዋይ ተሓጋዚ ፕረዚደንት ፑቲን ዩሪ ኡሻኮቭ ብወግዒ ገሊጹ። ንሱ ወሲኹ፡ ኲናት ዩክሬን ብዘላቕነት ደው ንምባል ዝተኻየደ ዝርብ ሃናጺ ምንባሩ’ኳ እንተ ጠቐሰ፡ ዛጊት ኣብ ሓደ መዕለቢ ከም ዘይተበጽሐን ብድሕሪ ሕጂ’ውን ብዙሕ ስራሕ ከም ዘድልን ኣረዲኡ። ዝሓለፈ ሰሉስ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌይ ላቭሮቭ፡ ኤውሮጳ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ንኲናት ዩክሬን ዝምልከት ዘተ ሰላም ትሳተፍ ከም ዘየላ’ዩ ኣፍሊጡ። ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኣብቲ ኣብ መንጎ ሩስያን ዩክሬን ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ውግእ ጸግዒ ዩክሬን ብምሓዝ፡ ናብታ ሃገር ዘይተኣደነ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ክልእካ ጸኒሐን እየን። በዚ ከኣ፡ እተን ሃገራት ንዩክሬን ብምድጋፍ፡ ነዚ ብኣመሪካ ዝተዳለወ እማመታት ሰላም “ንረብሓ ሩስያ ጥራሕ ዘገልግል እዩ” ብምባል ክነጽግኦ እየን ተሰሚዐን። ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ብዘይካ’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ኣመሪካ ንዘውጸኣቶ ዞባታት ሉሃንስክን ዶነስክን ኣካል ሩስያ ምዃነን ኣፍልጦ ናይ ምሃብ መደብ ብትሪ ተቓዊመንኦ እየን። በዚ ከኣ፡ ፕረዚደንት ፑቲን ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኲናት ዩክሬን ብሰላም ንኸይዓርፍ ደይ መደይ ኢለን ዓንቃፊ ጻዕርታት የካይዳ ምህላወን ወቒሱ። ንሱ ወሲኹ፡ እተን ሃገራት፡ ኣብቲ ተዳልዩ ዘሎ እማመ ሰላም፡ ብወገን ሩስያ ፍጹም ተቐባልነት ዘይብሉ ነጥብታት ከም ዝጠቓለል ብምግባር፡ ነቲ ዝርብ ሰላም የምክናኦ ከም ዘለዋ ከሲሱ። ቀንዲ መሓዙት ዩክሬን ዝኾና ሃገራት ኤውሮጳ ዘቕርባኦ ዘለዋ እማመ ሰላም ብሩስያ ተቐባልነት ከም ዘይብሉ፡ እኳ ደኣ ኣብ መንጎ ድሌታት እዘን ሃገራትን ሩስያን ገፊሕ ፍልይ ከም ዘሎ እዮም ብዙሓት ወገናት ዝሕብሩ ዘለዉ። ፕረዚደንት ፑቲን ኣቐዲሙ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ምስ ኤውሮጳ ኣብ ኲናት ክትኣቱ ሃገሩ ድሌት ከም ዘይብላ፡ ኤውሮጳ ናብ ውግእ ክትኣቱ እንተ ደልያ ግን፡ ሃገሩ ብኹሉ መዳይ ድልውቲ ምህላዋ ምጥንቃቑ ዝከር እዩ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ሓላፊት ሕብረት ኤውሮጳ ኦርሱላ ቮንድር ሌየን፡ ካብ ዝመጽእ ሕዳር 2027 ሕብረት ኤውሮጳ ንኹሉ እታው ባህርያዊ ጋዝ ሩስያ ደው ንምባል ኣብ ግዝያዊ ስምዕ ከም ዝበጽሐ ኣፍሊጣ ኣላ። ንሳ ወሲኻ፡ ኤውሮጳ ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ጽግዕተኛነት ባህርያዊ ጋዝ ሩስያ ከም ዝረሓቐት ገሊጻ። እንተኾነ፡ ሓያሎ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት፡ ኤውሮጳ ካብ ጽግዕተኛነት ባህርያዊ ጋዝ ሩስያ ርሒቓ ብቐሊሉ ነብሳ ከም ዘይትኽእል ይገልጹ ኣለዉ። ሃገራዊ ትካል ጸዓት ሩስያ ዝኾነ ‘ጋዝፕሮም’፡ ኣብ ዝሓለፈ


እዋናት፡ ካብ’ቶም ባህርያዊ ጋዝ ብዝሒ ናብ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ዘቕርቡ ትካላት ምንባሩ ይዝከር። እዚ ዓርሞሽሻዊ ትካል ጸዓት፡ ናብ 25 ሃገራት ኤውሮጳ እዩ ባህርያዊ ጋዝ ክልእኽ ጸኒሑ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ፡ ጋዝፕሮም፡ ልዕሊ 31.1 ቢልዮን ሜትሮ ኩቦ ጋዝ፡ ብመንገዲ ሻምብቆታት ነዳዲ ቱርኪ (ተርክስትሪም) ኣቢሉ ናብ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ከም ዝለኣኸ ይሕብር። ብመሰረት ጸብጻባት ቤት ጽሕፈት ፔንታጎን፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣመሪካ ኲናት ዩክሬን ደው ንምባል ተካይዶ ዘላ ሓያል ምዃኑ ዝገለጸቶ ጻዕርታት፡ ጸሓፊ ሰራዊት ኣመሪካ ዳንኤል ድሪስኮል፡ ምስ ላዕለዎት


ሓለፍቲ ዩክሬን ኣብቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ክዘራረብ ምዃኑ እዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ሃገራት ኔቶ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ከተማ ብራስለስ - ቤልጅዩም ተራኺቦም ክዘራረቡ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ። ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ካብ መጀመርያ ጥሪ 202 ኣትሒዘን ብጠቕላ ልዕሊ 130 ቢልዮን ዶላር ዝዋግኡ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ናብ ዩክሬን ጓሪተን ከም ዘለዋ’ዩ ዝግለጽ። ብሓፈሻ፡ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ዓመታት፡ ኣመሪካ እትርከበን ሃገራት ምዕራብ ብድምር ልዕሊ 380 ቢልዮን ዶላር ዝዋጋኡ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ናብ ዩክሬን ልኢኸን ኣለዋ - ብመሰረት ጸብጻባት።


2፡10 ድራማ 2፡30 ዜና (እንግሊዝ) 2፡40 እንዳ ዝማም 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 4 ምብራኽ ኣፍልጦ ውሑስ ቴክኖሎጅያዊ ስርዓተ-ሓበሬታ ስእሊ- ዮውሃንስ መብራህቱ ብረቡዕ 3 ታሕሳስ፡ ክፍሊ ስታቲስቲክስን ጆግራፍያዊ ስርዓተ ሓበሬታን ዞባ ማእከል ምስ ትካል ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ብምውህሃድ፡ ኣብ ምዕባይ ውሕስነት ቴክኖሎጂ ዘተኰረ ሰሚናር ኣብ ኣዳራሽ ዞባ ማእከል ኣካይዱ። ኣብቲ ብክኢላታት ናይቲ ዓውዲ ዝተዋህበ ሰሚናር ካብ ዝተፈላለያ ንኡሳን ዞባታት፡ ጨንፈራትን ክፍልታትን ምሕዳር ዞባ ማእከል ዝተዋጽኡ ኣስታት 40 ሰባት ተሳቲፎም። ዘለናዮ ዘመነ ቴክኖሎጅን ሓበሬታን ብቐጥታ ይዅን ብተዘዋሪ ንዕለታዊ ንጥፈታት ደቂ-ሰብ ዝጸሉ ብምዃኑ፡ እቲ ኣስተምህሮ ንኣፍልጦ ተበጺሑ ዘሎ ቴክኖሎጂ ዘላሊ፡ ውሑስን ስልጡን ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጂ ዝገልጽ ኣገዳስን እዋናውን ሓበሬታ ዝሓቘፈ ነይሩ።


ኣብቲ ሰሚናር ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ስታቲስቲክስን ስርዓተ-ጆግራፍያዊ ሓበሬታን ዞባ ማእከል ኣቶ ቴድሮስ ተኽለ ኣብ ዘስመዖ ናይ መኽፈቲ ቃል፡ ኣብዚ ዓለም ብቴክኖሎጂ እትሕንበሉ ዘላ ዘመን፡ ዓቕምኻ ዘፍቅዶ ማዕረ’ቲ ግዜ ክትጐዓዝ ዘገድ መድረኽ ተበጺሑ ከም ዘሎ ምዝኽኻር ዘድልዮ ከም ዘይኰነ ብምግላጽ፡ እዚ ከኣ ነቲ ደው ኢሉ ዘይጽበ መንኮርኮር ምዕባለ ቴክኖሎጂ፡ ብመዓልታት ዘይኰነ ብደቓይቕ ኣብ ዝለዋወጠሉ ሃዋህው ከም ዝርከብ ሓቢሩ። ማእከል ስርዓተ ሓበሬታ ዞባ ማእከል፡ ሸሞንተ ናይ ስርዓተ ሓበሬታ ፕሮግራማት ብምትእትታው፡ ንማእከላይ ቤት ጽሕፈት ምሕዳር ዞባ ማእከልን ንኡሳን ዞባታትን፡ ንቤት-ጽሕፈት ክፍሊ ህንጻዊ ልምዓት (ፖብሊክ ኖታሪን ጨንፈር


ኣቶ ቴድሮስ ካብዚ ቀጺሉ፡ “ክፍሊ ስታቲስቲክስን ስርዓተ-ጆግራፍያዊ ሓበሬታን ዞባ ማእከል ኣብ ዝቕጽል ዓመት፡ ነቲ ገና ብኔትዎርክ ዘይተኣሳሰረ ጨንፈራት ከም ጨንፈር ሕግን ስርዓትን ኣብ መርበብ


ኣቶ ዘርኢት ተወልደብርሃን ካብ ተሳተፍቲ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብዚ ምሕዳር ዝርከብ ሰርቨራት’ውን፡ በብግዜኡ ምስ ዝዓቢ ዘሎ ስርዓተ ሓበሬታን ቴክኖሎጅን ንምስፍሑ ኣበርቲዕና ንሰርሕ ኣለና። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ዓቕሚ ሰብ ከይዓበየ ዝዕወት ሸቶ ስለ ዘየለ፡ እዚ ክፍሊ ምስ መሻርኽቲ ኣካላት ብምውህሃድ ኣብዚ ዓመት ኣብ ክልተ ዓውድታት ቴክኖሎጂ ስርዓተ ሓበሬታ ዘተኰረ ስልጠና ከም ዝወደበ ይዝከር።


ብምትሕብባር ኣገዳሲ ሰሚናር ሰሪዑ ይርከብ። እዚ ናይ ሎሚ ሰሚናር ብቐንዱ ኣብ ቴክኖሎጂ ስርዓተ ሓበሬታ ዘሎ ውሕስነት፡ ስግኣትን ኣገባብ ምክልኻሉን ዘተኰረ እዩ። ኣብዚ ሰሚናር ካብ ዝለዓሉ ኣርእስትታት ብኸፊል ምስ እንዕዘብ፦ ምዕባይ ኣፍልጦ ምዕባለ ቴክኖሎጅን ኣንፈታቱን፡ ኣገዳስነት


ድሕነት ሓበሬታ፡ ልሙዳት ሓደጋታትን ተቓላዕነት ምልላይን፡ ዓለምለኻዊ ተቐባልነት ዘለዎ ተጠቃምነት ስርዓት ሓበሬታ ምትግባር፡ ምስ ውሕስነት ዝተኣሳሰር ፍጻመታት ምልላይን ምላሽ ንምሃብ ዘኽእል ፍልጠት ምዕባልን፡ ኣብ ውሽጢ ትካል ናይ ውሕስነት ንቕሓት (ባህሊ) ምኹስኳስን ካልእ ትሕዝቶ ዘካተን እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ እዚ ኣስተምህሮ ኣገዳስን እዋናውን ከም ምዃኑ መጠን፡ እቶም ብደረጃ ሓላፍነት ኣብ ምራሕ ትካላት እትነጥፉ ሓለፍቲ፡ ኣብ እትመርሕዎ ትካል ከተግብርዎ ዝግባእ ጥንቃቐታትን ኣተሓሕዛን ከምኡ ድማ፡ እቶም ብሞያዊ ክእለት እትዋስኡ ክኢላታት ነቶም ከጋጥሙ ዝኽእሉ ሓደጋታትን


ኣገባብ ምክልኻሎምን ከተኵሩ ብተወሳኺ፡ ተሳተፍቲ ናይ’ዚ ኣስተምሮ ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታት ጽፉፍን ውሑስን ኣገልግሎት ንምርግጋጽ ሓጋዚ ከም ዝዀነ


ተገንዚብኩም ብኣተኵሮ ክትከታተልዎ እላቦ” ብምባል ሰፊሕ መግለጺ ብዛዕባ ክፍሊ ስታቲስቲክስን ስርዓተ-ጆግራፍያዊ ሓበሬታን ዞባ ማእከል ሂቡ። ነቲ ሰሚናር ዝመርሐ ኣብ ዓውደ-ሞያ ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ንሓያሎ ዓመታት ዝነጠፈ ኣካያዲ ስራሕ ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ኣቶ ሮቤል ወልደሚካኤል እዩ ነይሩ። ኣብቲ ኣብ ትሕቲ “ምብራኽ ኣፍልጦ ውሕስነት ቴክኖሎጂ ስርዓተ-ሓበሬታ” ዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ ሰሚናር ብሰፊሑ ካብ ዝተላዕሉ ኣርእስትታት ብኸፊሉ ምስ እንምልከት፦ ዕላማ ናይዚ ሰሚናር ትሕተ-ቅርጺ ቴክኖሎጂ ስርዓተ ሓበሬታ ተዋሒሱ እቲ ኹሉ ተገልጋላይ ዝጽበዮ ኣገልግሎት ብዘይ ምቁራጽ መታን ክረክብ ኩሎም ሓለፍቲ ኣብ ዝባኖም ዘሎ ከቢድ ሓላፍነትን ጾርን ዘዛኒ ከም ዘይኮነ ንምዝኽኻር ዝዓለመ ኰይኑ ከምኡ’ውን፡ ኩሉ ኣባል ናይ’ዚ ምሕዳር


ንዝኽእል ሓደጋታት ብኣጋ ኣለልዮም ክከላኸልዎን፡ ዝሰሎኸ ሓደጋ ምስ ዝህሉ ድማ፡ ከቢድ ዕንወት ከይሰዓበ እንከሎ ንምድራቱ ወይ ንምግትኡ ዝዓለመ እዩ። ንገለ ዓበይቲ ሓደጋታት ቴክኖሎጂ ሓበሬታ ዝገልጹ ውሑዳት ኣብነታት ኣብቲ ሰሚናር ተጠቒሶም ነይሮም። ንኣብነት፡ ስቱክስነት ኣብ 2010 ዝተፈጸመ ኣዝዩ ዝተራቐ ናይ ሳይበር መጥቃዕቲ ኰይኑ፡ ንፕሮግራም ምህብታም ኒዩክለራዊ ጸዓት ኢራን ዒላማ ዝገበረ ነይሩ። ብመገዲ ናይ ኮምፕዩተር ቫይረስ ንኢንዱስትርያዊ ስርዓት ምቍጽጻር ናይ’ቲ መንጨዊ ጸዓት ንምዕንቃፍ ዝዓለመ ነይሩ። እቲ መጥቃዕቲ ብልምዲ ፍላሽ-ሜሞሪ ተባሂሉ ብዝጽዋዕ መሳርሒ ከም ዝተፈጸመ ይፍለጥ። ብዘይካ’ዚ፡ ካልኦት ዓበይቲ ኣብነታት ብምቕራብ፡ መጥቃዕቲ ሳይበር ከኸትሎ ዝኽእል ዕንወት ብቐሊሉ ከም ዘይግመት ብሰፊሑ ተዘሪቡሉ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ምዕባለ ቴክኖሎጂ ቅድም፡ ሕጅን ኣንፈት መጻኢኡን ካብ DOS ክሳብ ሰብ-ስርሖ ብልሒ (AI) ብሕጽር ዝበለ ተገሊጹ። ስለዚ፡ ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ኣብ ሓጺር ግዜ ቅልጡፍ ምዕባለ ከም ዘርኣየ ይፍለጥ። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብቲ መዳይ ተኣሳሲሩ ምስ ዝመጸ ምዕባለታት ተሓሒዙ፡ ንኹሉ ንምቁጽጻር ኰነ ንምክልኻል ከቢድ እናዀና ይመጽእ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ እዋን ሰብ-ሰርሖ ብልሒ (AI) ብተደጋሚ ክለዓል ይስማዕ ኣሎ። ዓርሞሽ ትካላት በቲ ውጽኢት ቴክኖሎጂ ኵሉ ንጥፈታት ከሰላስል ይረኣያ ኣለዋ። በዚ ከኣ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ሓያል ምትፍናን ተፈጢሩ ከም ዘሎ ይፍለጥ። እዚ ስለዝዀነ፡ ኣብ ዝመጽእ ቀረባ ዓመታት ብምህዞ ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂን ካልእ ምዕባለታትን ንቑጠባ ኣህጉርና መን ይመርሖ ግዜ ዝምልሶ ክኸውን እዩ። ኣብ ሃገርና ዘሎ ምዕባለ ቴክኖሎጂ ከመይ ይመስል? ህሉው ስግኣትን ኣንፈት ምዕባለኡን ብኸመይ ይግምገም? እዚ ምስ ኢንተርነት ዝተሓዝ ኣምር (Cloud Computing) ኣብ ግምት ብምእታው ዝብሉ ኣርእስታት’ውን ቀሪቡ ነይሩ።


መሳርሒታት ኔትዎርክን ተገሊጹ። እቲ ትሕተ-ቅርጺ ቴክኖሎጂ ንህዝብን ንውሽጥን ጥራይ ዝዓለመ ዘይኰነ፡ ንመሻርኽቲ ኣካላት’ውን ሓበሬታ ድሉው ይገብር። እቲ ትሕተ-ቅርጺ ቴክኖሎጂ ብስልኪ-ኣልቦ ዝተሓዘ እዩ። የግዳስ፡ እዚ ከኣ ንሓደጋ ዝተቓለዐ እዩ። ብሓፈሻ፡ ምሕዳር ዞባ ማእከል ብውሑድ ጸጋታት ዓቢ ስራሕ ይዓዪ ኣሎ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ሰለስተ ኣዕኑድ ውሕስነት ቴክኖሎጂ ስርዓተ ሓበሬታ ንምስጢራውነት፡ ጽሩይነትን ቅሩብነትን ዘጠቓልሉ እዮም። ካብ’ቶም ሰለስተ ኣዕኑድ ዋላ’ውን ሓዲኦም ምስ ዘይረጋገጽ፡ ውሕስነት ቴክኖሎጂ ስርዓተ ሓበሬታ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ። እቶም ዘጋጥሙ ሓደጋታት ሰብ ዝሰርሖን ተፈጥሮኣዊን ክዀኑ ይኽእሉ። እቲ ሓደጋታት ምናልባት ብዘይ ፍላጥ ከጋጥም ይኽእል። ካልእ፡ ግቡእ ኣገባብን መጽናዕትን ብሰንኪ ዘይምኽታል ከጋጥም እንከሎ ብዘይካ’ዚ፡ ብመደብ ኮነ ኢልካ ብዕሱባት ሰባት ዝፍጸም ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ብተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ከም በርቂ፡ ዕልቕልቕ፡ ምንቅጥቃጥ መሬትን ካልእን ንዕንወት ክቃላዕ ይኽእል። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ቀንዲ ኣተገበርቲ ናይቲ ሓደጋታት ወይ መጥቃዕቲ ዕሉላት ናይ ሳይበር ገበነኛታት፡


መንግስታት፡ ሰራሕተኛታት ወይ መሻርኽቲ ኣካላት፡ ኣክቲቪስት ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ዘለዎም ኣካላት፡ ህንጡያት ቈልዑ ወይ መንእሰያት ክዀኑ ከም ዝኽእሉ ይፍለጥ። መብዛሕትኡ እዋን ብመገዲ ሰራሕተኛታት ዝፍጸም መጥቃዕቲ 83% ይሽፍን።


ዝፍጸሙ መጥቃዕትታት ንምክልኻል ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ናይ ምሃብ ዓቕሚ ክድለብ ኣለዎ። በዚ ከኣ፡ ሓለፍቲ ይዅኑ ተራ ሰራሕተኛታት ወትሩ ጭብጥታት ኣብ ምእካብ፡ ንዝምልከቶ ኣካል ብቕልጡፍ ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍ፡ ኣብ ምጽራይ ትሕተ-ቅርጺ፡ ኣብ ንቡር ምልላስን ሪፖርት ኣብ ምቕራብን ተመኵሮ ክድልቡ ይግባእ።


ሃርድዌርን ሶፍትዌርን እዋኖም ምርግጋጽ፡ ላዕለዋይ ኣካል ምሉእ ሓላፍነት ከምዝወስድ ምግባር፡ ኩሉ ኣባልን መሻርኽትን ኣካል ናይ’ዚ ዘየቋርጽ ዕማም ተዋሳእቲ ከምዝኾኑ ምግባርን ምርግጋጽን ከምኡ ድማ፡ ፖሊሲ ተጠቃምነት ቴክኖሎጂ ምንዳፍን ግዱድ ተግባራዊ ምግባርን፡ ኣብ ኩሉ ትሕተቅርጺ ዘየቋርጽ ወፍሪ ምግባርን ካልእ ዘይተጠቕሰ ጥንቃቐታትን ምክትታል የድሊ። ኣብ ኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ እቲ ኣልፋን ኦሜጋን ምርግጋጽ ውሕስነት ሓደን ፍሉጡን ኰይኑ፡ ንሱ ድማ መተካእታ (backup) ምቕማጥ’ዩ። ካልእ፡ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ኵሉ ተጠቃሚ እንተወሓደ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ


ቃል-ምስጢር (pasword) ክቕይርን ብግቡእ ክዓጹን ይግባእ። ዘይንቡር ምንቅስቓስ ኣብ ዝህልወሉ፡ ብቕልጡፍ ንክኢላታት ኮምፕዩተር ምሕባር። ክንዲ ዝዀነ፡ ክኢላታት ኮምፕዩተር ከኣ፡ ደድሕሪ ቫይረስ ክኸዱ ዘይኰነ፡ ከይመጽአ እንከሎ ክከላኸልዎ ኣለዎም።


ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብዚ ኣህጉርና ብኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ብቕጽበታዊ ምዕባለን ለውጥን ንቕድሚት እትምርሸሉ ዘላ መዋእል ተመሳሊ ሰሚናራት ኣብ ካልኦት ዞባታትን ትካላትን ብሰፊሑ ብቐጻሊ ክወሃብ ከምኡ ድማ፡ ካብዛ እንሕንበብ ዘላ ዓለም ተነጺልካ ምንባር ስለ ዘይክኣል፡ መንእሰያት ብምስልጣን ምዕቡል ስርዓተ ሓበሬታ ምኽታልን ዝብሉ ርእይቶታት ካብ ተሳተፍቲ ቀሪቡ። ካልእ፡ ብተደጋሚ ንዘጋጥም መጥቃዕቲ ሳይበር ንምክልኻል እንታይ ኣማራጺታት ወይ ጥንቃቐታት ምኽታል የድልን ካልእ ብርክት ዝበሉ ሕቶታትን ኣብቲ መድረኽ ክቐርቡ እንከለዉ፡ ዘድሊ ምላሽ ድማ ተዋሂብዎም። ኣብ ምዝዛም ናይ’ቲ ሰሚናር ዋና ኣካያዲ ስራሕ ምሕዳር ዞባ ማእከል ኣቶ ዘርኢት ተወልደብርሃን ብወገኑ፡ እቲ ዝቐረበ ሰሚናር ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑን ብቐጻሊ ክሰፍሕ ከም ዘለዎን ብምግላጽ፡ እቲ ተበግሶ መጀመርያ እምበር


መፈጸምታ ከም ዘይኰነ ተኣሚኑሉ ኣብ ቀጻሊ ክኢላታት መንእሰያት ብዝያዳ ብምስልጣን ከጋጥም ዝኽእል መጥቃዕትታት ብኣጋኡ ምክልኻል ከም ዝከኣል ኣረዲኡ። እቲ ሰሚናር መባእታዊ ኣፍልጦ ኣብ ምድላብ ሓጋዚ ከም ዝነበረ ብምሕባር፡ ተመሳሊ ኣስተምህሮታት ክውደብን እቲ ዝመሓላለፍ ትምህርቲ ኣብ ባይታ ክስረሓሉን ኣዘኻኺሩ።


ሽሞንዲ ዑቕባሚካኤል ወራር ቀይሕ ኮኾብን ታኼላ ቀይሕ መስመርን 4ይ ክፋል ካብተን ክልተ መሳርዕ ንፎሮ ዝኣተዋ ናይ ሃንደሳ፡ እታ ሓንቲ መስርዕ ቀጥታ ናብ ኢንገል ሰገረት። ኣብ ማይዓይኒ ኣብ ውግእ ዓዲ ባሪን ምስ ሃንደሳ ደቡብ ዝተሳተፋ ክልተ ጋንታት ናይ ሓይሊ 12 ብርጌድ 4 እውን ናብ ፎሮ ኣተዋ። ካብተን ክልተ ጋንታት ጋንታ ሸሪፎ፡ ጸጥታ ኣባላት ጀማሂርን ሓፋሽ ውድባትን ንምውሓስ፡ ኣብ ርእሲ መስርዕ ሃንደሳ ናብ ኢንገል ተደረበት። ንሳ፡ ካብ ኢንገል ሓሊፋ ኣብ ድሉሕ ኮፍ በለት። ብዘይካ ኣሃዱታት ሃንደሳን ናይ ብርጌድ 4ን፡ ካብ ቍጠባን ክፍሊ ህዝብን ክፍልታት ውድብ ዝተዋጽአት መስርዕ’ውን ምስኣተን ተወደበት። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ለይቲ፡ ካብዘን መሳርዕ’ዚኣተን ክልተ መሳርዕ ካብ መዓስከራት ወጺአን ንሓለዋ ተንቀሳቒሰን ይሓድራ ነበራ። ዝተረፉ፡ ኣብ ከባቢ ዒላ ኢንገል ምስ ክፍልታት ይሓድሩ ነበሩ። ኣብ ወርሒ 5/1980 ኣቢሉ’ዩ፣ ዳዊት ዝበሃል ብዛዕባ’ቲ ከባቢ ኮነ ብዛዕባ ህዝብን ቋንቋን ጽቡቕ ምልከትን ሌላን ዝነበሮ ምኩር ኣባል ክፍሊ ህዝቢ፡ ካብ ጋንታ ሸሪፎ ንመስርዕ ጸጋይ ሃንስ (ወዲ ሃንስ) ሒዙዋ ካብ ድሉሕ ሓሊፉ ናብ ዶርዓስ ሸነኽ ተንቀሳቐሰ። ከም ልምዲ፡ ንግሆንግሆ መጽሔትን ካልእ ፖለቲካዊ ጠቀስን ይንበብን ይመሃሩን ስለ ዝነበሩ፡ ንግሆኡ፡ ዋርድያ ኣብ ገረብ ደይቡ ከም ዝሕሉ ገይሮም ክመሃሩ ጀመሩ። ዋርድያ፡ ሰራዊት ጀብሃ ክመጽኡዎም ተዓዘበ’ሞ ንዳዊት ሓበሮ። ዳዊት፡ ኣብ መጀመርታ ከቢድ ካብ የማን ካልኣይ - በርሀ ኣስፍሃ ኣባል ሃንደሳ ኣባላት ብ.4-1 ነበር ተስፋንኪኤል (ወዲ ሸቃ) ፡ ዮሃንስ ኣብርሃ (ጆን) ምንቅስቓስን ሓደገኛን ኮይኑ ኣይተራእዮን። “ድሓን ኣበይ ከይበጽሑ’ሞ፡ ገለ እንተ ኢሎም ደማሲስናዮም ክንከይድ ኢና” ኢሉ፡ ነቲ ኣስተምህሮ ቀጸሎ። እታ መስርዕ መጽሔታ ኣንቢባ ወዲኣ ንቦታኣ (ናብ ድሉሕ) ክትምለስ ተበገሰት። ሰራዊት ጀብሃ፡ ነዛ መስርዕ ኣብ ዕጹው ሳንዱቕ ኣእትዮም ኣኽበቡዋ። እታ መስርዕ ብሬን ኣርቢጂን ዝዓጠቐት ምኩሓት ተጋደልቲ ነበሩዋ። ዓቕሚ ሰባ’ውን ክሳብ 14 ሰባት ኣቢሉ ይበጽሕ ነበረ። ግን፡ ሰራዊት ጀብሃ ብዝሒ ነይሩዎም። ነቲ መጥቃዕቲ ምስ ከፈቱዎ መስርዕ ኣብ ከበባ ኣትያ ክሳብ መወዳእታ ተታኾሰት። ግን፡ መውጽኢ መንገዲ ኣይረኸበትን። ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ.፡ እታ መስርዕ ክሳብ ጠያይታን ሰባን ዝጽንቀቕ እናተበራረዩ ደምሰሱዋ። መራሒ ጋንታ ሸሪፎ ንመስርዕ ጸጋይ ሃንስ ክረድእ ነታ ምስኡ ዝነበረት ካልኣይቲ መስርዕ ሒዙ ናብቲ ውግእ’ኳ ክጽጋዕ እንተ ፈተነ፡ ግን ምስ ብዝሒ ሰራዊት ተጻራሪ ወገን መእተዊ ሰኣነሉ። ቀሺ ሓድሽ ዝሓዛ መስርዕ ሃንደሳ፡ ካብ ክፍሊ ህዝቢ’ውን ብወዲ ሸኽ ትጥርነፍ መሳርዕ ክረድኡ ናብቲ ዓውደ ውግእ ክኣትዉ እንተፈተኑ፡ ኣንፈት ናይ’ቲ ውግእ ተሓዋዊሱ ጽንኩር ኮነ። ብጾቶም ንምድሓን ግድን ክኣትዉዎ ስለ ዝነበሮም ብዝመስሎም መጥቃዕቲ ከፈቱ። ወዲ ሸኽን ዓሲንባን ከኣ ተወግኡ። ወዲ ሸኽ ሽዑ ተሰውአ። እዘን ንደገፍ ዝተሰለፋ መሳርዕ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ገዚፍ ሓይሊ ሰራዊት ጀብሃ ሃሪመን ከድምዓን ለውጢ ከምጽኣን ስለ ዘይከኣላ፡ ውጉኣተን ሒዘን ንድሕሪት ተመልሳ። ኣብ መወዳእታ፡ ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ. ዝግፈፍ ዕጥቂ ናይታ ዝተደምሰት መስርዕ ወሲዱ ናብ መበገሲ መዓስከሩ ተመልሰ። ድሕሪኡ እተን መሳርዕ ናይ ህዝባዊ ግንባር ስዉኣተን ከልዕላ ናብ ቦታ ፍጻመ ከዳ። እዚ ውግእ’ዚ ኣብ መንጎ ድሉሕን ዶርዓስን ኮይኑ ሬሳታት ናይታ መስርዕ ኣብ ሓንቲ ስንጭሮ ተጸፍጺፉ ክፉእ ትርኢት ኮነ። መሪሕን ወዲ ምኪኤልን ምስ ሓደ ሳልሳዮም ማንጁስ ካብ መንጎ’ታ ዝተደምሰት መስርዕ ዓይኒ የብለይ ስኒ ፈንጢሶም ወጽኡ። ሓደ ማንጁስ ከኣ ብደም ተሓጺቡ ኣብ መንጎ ስዉኣት


ኣጽቂጡ ብህይወት ጸኒሑ። ሰለሙን (ቀንጠብ) ዝተባህለ’ውን መጋባይ ኮይኑ ዝጸንሐ ራብዓዮም ብህይወት ተሪፎም’ምበር መስርዕ ኩላ’ያ ጠፊኣ። ድሕሪ’ዚ ካብ ፎሮ ተወሰኸቲ ጋንታት ተደረባ። ካብ ሓይሊ ተኪኤ ገረዝጊሄር (እንዳ ቀጣን፡) ካብ እንዳ 4 እየን። ካብ እንዳ 4 መሳርዕ ሸሪፎን ካልእን ጋንታ ትኸውን ኣብ ድሉሕ ኮፍ በለት። 2-መሳርዕ ቀጣን ድማ ኣብ መንካዕሊለ ሓዛ፣ 1-መስርዕ ቀጣን ኣብ ኢንገል።


ብተወሳኺ፡ 1-መስርዕ ቍጠባን ክፍሊ ህዝቢ ምስ ናይ ሃንደሳን ኣብኡ ነበራ። ኣብ ኢንገል ክልተ ቦታ ስለ ዝኾነ፡ እተን መሳርዕ ኣብ ክልተ ቦታት ተኸፋፊለን ቦታ ሓዛ። ኣብ


ቤት ጽሕፈት ኢሳያስን (ማእከል ዓድን) ኣብ ከባቢ ዒላ ዘለዎን። ኣብ ድሮ 6 ሰነ 1980 “ሰላም ይበሃል ኣሎ፣ ስምረት ይበሃል ኣሎ” ተባሂሉ፡ ብዓል ኢሳያስ፡ ዑስማን ሬዶ፡ ስዉእ መሓመድ ኣሕመድ ካብ ክፍሊ ህዝቢ፡ ሰለስቲኦም ኮሚተ ዕርቂ ብምዃን ንዘተ ተዳልዮም ነይሮም። እዚኦም፡ ነቲ ብዛዕባ ዕርቂ ትሕዝቶ ዝነበሮ ጽሑፍ፡ ንተጋዳላይ ከንብቡሉ ኣምስዩ። ግን፡ በቶም ዝሰምዑ ዝነበሩ ተጋደልቲ ዝእመን ዘተስፉ ዜናን ኣይነበረን። ኣብ ግዜ ኣስተምህሮ ኣግሂዶም ነቲ ዝበሃል ዝነበረ ተበግሶታት ክኣምኑዎ ከም ዘይግባእ ርእይቶኦም ዝገለጹ ነበሩዎም። ሓደ ካብቶም ኣትሪሮም ዝተቓወሙ ተጋደልቲ፡ ገዲም ተጋዳላይ ዓልዮ ከም ዝነበረ እዮም ብጾቱ ዝገልጹዎ። ዓልዮ፡ ምስ ጀብሃን ሻዕብያን - ኣብ ክልተኡ ውድባት - ዝተጋደለ፡ ንባህርያት ውድባት ዝፈልጥ ኣባል ክፍሊ ህዝቢ ስንኩል ተጋዳላይ እዩ። “ጀብሃ ከተታልለኩም’ምበር ናብ ዕርቂ ሰላም ቅርብቲ ስለ ዘላ ኣይኮነን፣ መንእሰያት ደቅና ክትልክም’ምበር ኣይንእመና!” ኢሉ ጸቒጡ ተቓውሞኡ ኣስሚዑ። ድሕሪ’ቲ ኣስተምህሮ ሽዑ ንዝተቐመጠ ብረት M14 ኣውጺኡ ብምዕጣቕ ምስ ኣባላት ሃንደሳ ኣብ ድፋዕ ወጺኡ ሓለዋ ሓደረ። ካልእ’ውን፡ መሓመድ እድሪስ ዝተባህለ ካብቶም ክፍልታት ውድብ ዜና፡ ኣብቲ ዝበሃል ዝነበረ ጕዳይ ዕርቂ ስክፍታኡ ገለጸ፣ “እዚ ዝእመን ኣይኮነን፣ ንዓና ንምትላል’ያ ጀብሃ ሰላም ትብል ዘላ፡” ኢሉ ተቓዊሙ። ክልተኦም ተጋደልቲ ኣትሪሮም ተቓዊሞም። መሓመድ እድሪስ ምስቶም ኣርባዕተ ካብ ክፍሊ ህዝብን ሃንደሳን ተዋጺኦም ከባቢ ክከታተሉ ዝሓደሩ ብምዃን ሓለዋ ወጺኡ ሓደረ። ብመሰረት ኣብ ወርሒ ግንቦት 1980 ኣሃዱታት ብርጌድ 61 ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ. ዘርኣያኦ ፍሉይ ምንቅስቓስ፡ እቲ ዅነታት ኣንፈት ሰላም ኣይነበሮን። እቲ ሰራዊት፡ በቲ ኣብ መንጎ ድሉሕን ዶርዓስን ዝፈጸሞ መጥቃዕቲ ዝኣኸሎ ኣይመስልን። ድሕሪ ፍጻመ ከባቢ ድሉሕ፡ ቦጦሎኒ 107 ብርጌድ 61 ናይ መሓመድ እብራሂም ካብ ከባቢ ጸሮና ተላዒላ ናብ ሰሜን ደንከል ወረደት። ኩመይለ ይዅን ብሓፈሻ ሰሜን ደንከል ብርጌድ 64 ናይቲ ውድብ ዝንቀሳቐሶን ኣብ ቍጽሩ ዝነበረን ከባቢ እዩ። ቦጦሎኒ 107 ከኣ ናብቲ ከባቢ ብምድራብ ኣብ ኩመይለ ንሓጺር ግዜ ኣዕረፈት። ጸኒሓ፡ ሓንቲ ጋንታ ኣብኡ ገዲፋ ንኢራፋለ ገጻ ተንቀሳቐሰት። ኣብ ኢራፋለ ምስ በጽሐት ሓንቲ ሓይልን ሓንቲ ጋንታን ካብታ ቦጦሎኒ ኣብ ጀላቡ ተሰቒለን ንኢንገል ኣንሳፈፋ። ሓንቲ ሓይልን ሓንቲ ጋንታን ከኣ ብእግሪ ኣብ ቦርደሊ ከጥቅዓ ናብኡ ተጓዒዘን። ነዘን ዓድታት’ዚአን ህዝባዊ ግንባር’ያ ክትቆጻጸሮ ጸኒሓ። እተን ብዕብሪ ኢንገል ዝተጸግዓ ሓይልታት ተጋድሎ ሓርነት፡ ናብ 6 ሰነ 1980 ኣብ ዘውግሐ ሰዓት 4፡0 ኣብ ልዕሊ’ቲ ውሑድ ዓቕሚ ኣሃዱታት ህዝባዊ ግንባር መጥቃዕቲ ብምኽፋት ንኢንገል ተቖጻጸራኣ። እዚ ግን ድሕሪ ናይ ምሉእ መዓልቲ ውግእ’የን ናብታ ዓዲ ዝኣተዋ። እተን ካብ ኢራፋለ ንቦርደሊ ዝገስገሳ ሓንቲ ሓይልን ጋንታን ተ.ሓ.ኤ እውን ንቦርደሊ ኣጥቂዐን ተቖጻጸራ። ኣብ መንካዕሊለ’ውን ብተመሳሊ መጥቃዕቲ ነዘን ዓድታት ኣብ ትሕቲ ቍጽራ ኣእተወት። ተሓኤ፡ ነዘን ዝተጠቕሳ ዓድታት ክትቆጻጸር እንከላ ምሉእ መዓልቲ ናይ ምትህልላኽ ውግእ ስለ ዝወዓለ ካብ ክልቲኡ ወገናት ብዙሕ ተጋዳላይ ተሰውአ። ብፍላይ ኣብ ኢንገል፡ ዛራ ደም ፈሰ። እቶም “ንጀብሃ ኣይንእመና” ዝብሉ ዝነበሩ ብዓል ዓልዮ‘ውን ኣብቲ ውግእ ተሰዊኦም እዮም። ካብ ኣባላት ሃንደሳ ብዓል ፍስሃየ እስቲፋኖስ፡ ስብሃቱ ፍስሃጽዮን፡ ብርሃነ ምስግና ገለ ካብቶም ኣብ ኢንገል ዝተሰውኡ እዮም። ኣብ ፎሮ ድማ ዳኒኤል ወልደማርያም፡ ተስፋይ ኣብርሃ ዝርከቡዎም ተሰዊኦም። ግን፡ ኣብ ፎሮ ንሰራዊት ተ.ሓ.ኤ ኣይሰለጦን። ብኣሃዱታት ህዝባዊ ግንባር ተጸፊዖም ንድሕሪት ተመልሱ። ኣብ ደንከል፡ ናይ ሕድሕድ ወተሃደራዊ ረጽሚ ኣብ ዝተወላዓሉ ግዜ፡ ኣብ ማእከላይ ወተሃደራዊ ጽፍሒ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ተ.ሓ.ኤ. ነበር ነዚ ታሪኽ ክዝክሩ ከለዉ፡ “ምስ ህዝባዊ ግንባር ብሓንሳብ ንሰላም ክትሰርሕ ኣብ ደንከል ዝቖመት ሓንቲ ቍጠባዊት ኮሚተ ነበረት’ሞ፡ ግን፡ እታ ኣሃዱ ዝተዋህባ ዕማም ገዲፋ ብኣንጻሩ ነቶም ናይ ህዝባዊ ግንባር ኣባላት ሃሪማቶም። እቲ ኣብቲ ዞባ ሓላፊ ቁጠባዊት ኮሚተ ዝነበረ ወደልናዝር፡ ‘ህዝባዊ ግንባር ይሃርሙና ኣለዉ፡’ ኢሉ ብዕለት 7/6/1980 ኣብ ፎርቶ ሳዋ ወተሃደራዊ ቤት ጽሕፈት ዓብደላ እድሪስ ንዝተዓደመ ሰሚናር ይመርሕ ንዝነበረ ሓደ ኣባል ላዕለዋ መሪሕነት ሓበረ። እቲ ኣባል ላዕለዋይ መሪሕነት ከኣ፡ ከምዚ ዝበለ መልእኽቲ ካብ ደንከል ምስ በጽሖ ቀጥታ ናብ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ (ናይ ህዝባዊ ግንባር) ብቴለግራም ‘ኣብ ደንከል ትሃርሙና ኣለኹም’ በሎ። ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብወገኑ፡ ‘ሓሶት!’ ኢሉ ቀጥታ ሓጻር መልሲ ሃበ፡” ይብሉ’ሞ፡ ብምቕጻል፡ “እቶም ኣብቲ ሰሚናር ክንሳተፍ ዝመጻእና ሓለፍትን ካድራትን ከኣ ሽዑ ኢና ውግእ ሕድሕድ ብደንከል ተወሊዑ ከም ዘሎ ዝፈለጥና። ቅድሚኡ ብትሒም ትሒም እምበር፡ ዝበዝሕ ሰብ ብወግዒ ክፈልጥ ኣይጸንሐን። እቲ ጉዳይ ከኣ ኣብቲ ሰሚናር ተወሳኺ ሓድሽ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣዛራቢ ኮነ …” ይብሉ። እዚ ዛንታ’ዚ ከም ዘመልክቶ፡ ምውላዕ ውግእ ሕድሕድ ዝተወሰኑ ዋናታት ዝነበሩዎ’ምበር፡ ሓፋሽ ተጋዳላይስ ናይ’ቲ ውድብ ዕረ እናጠዓሞ ከም ዝተጸንበሮ’ዩ ዘመልክተልና። እቶም ኣብ ኢንገል ኮይኖም ክከላኸሉ ዝወዓሉ፡ መስዋእቲ ምስ በዝሖም ኣብ ሓደ ንምጥርናፍ እቶም ብሸነኽ ዓዲ ዝነበሩ ናብቶም ኣብ ከባቢ ዒላ ዝነበሩ ኣባላት ሓይሊ ቀጣን ተጠርነፉ። መራሒ ጋንታ ቀጣን ኣርቢጂ ዝተባህለ’ዩ ነይሩ። እዚኦም’ውን ካብ መራሒ ጋንታ ኣርቢጂ ጀሚርካ ኣብቲ ዝተወላዓሎም መጥቃዕቲ ጠፊኦም’ዮም። መስዋእቲ በዚሑ። ኣሃዱታት ኢንገል፡ ኣብታ ዒላ ምስ ተጠርነፉ’ውን ጠያይት ወድኡ። 12 ጥዑያት 12 ውጉኣት ተረፉ። ሓለፍቶም ብመስዋእትን መውጋእትን ምስ ተዳኸሙ፡ እቶም ተራ ተጋደልቲ ባዕላቶም ዝመስሎም ስጉምቲ ወሰዱ። ነቶም ተሳልዮም ክጐዓዙ ዝኽእሉ ሓደ ውጉእ ብምስናይ፡ እናተደጋገፉ ናብ ሓንቲ ዕብሪ ዘላታ ኣብ ወሰን ባሕሪ ትርከብ ንእሽቶይ ዓዲ በጽሑ። ኣብታ ዕብሪ ምስ በጽሑ’ውን ብሰንኪ ምጋሽ ማይ ባሕሪ - ማይ ባሕሪ ጎዲሉ - ብምጽንሑ፡ እታ ዕብሪ ኣብ መሬት ኮፍ ኢላ ጸንሐት። ባሕሪ ክሳብ ዝመልእ ክጽበዩ ኸኣ ነዊሕ ሰዓታት ሓለፈ። እቲ ሰራዊት ዕድል ዝገበሮ ግን ሰራዊት ጀብሃ ደድሕሪኦም ኣይሰዓበን። እምበር፡ ዝርካቦም ጠያይት’ውን ወዲኦም ስለ ዝነበሩ ብኢዶም ክተሓዙ ይኽእሉ ነይሮም። ድሕሪ ነዊሕ ትጽቢት ባሕሪ መሊኡ እታ ዕብሪ’ውን ጸንበለል ክትብል ጀመረት። ኣብኣ ተሰቒሎም ናብ ውሽጢ ባሕሪ ርሕቕ ኢሎም ሓደሩ። ካብታ ዕብሪ ወሪዶም ኣብ ወሰናስን ባሕሪ እንታይ ምዕባለ ከም ዘሎ


ክፈልጡ ዕድላት ኣይነበሮምን። ዓቕሚ ሰቦም ተዳኺሙ፡ ተኳሲ ወዲኦም፡ መራኸቢ ራድዮ’ውን ኣብቲ ውግእ ስለ ዝጠፍአ፡ ህሉው ምዕባለን ኵነታትን ንምፍላጥ ዘኽእል ዕድል ኣይነበሮምን። ኣብ ልዕሊ ዕብሪ ተሳፊሮም ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ብምዃን፡ ነተን ኣብ ከባቢ ድሉሕ ዝነበራ (ጋንታ ብዓል ሸሪፎ) እንተ ሰዓባኦም ብዓቕሊ ተጸበዩ። ወላ’ኳ መንካዕሊለ ካብ ኢንገል ናይ ክልተ ሰለስተ ሰዓታት ርሕቀት እንተ ሃለዎ፡ ብኡ ወገን’ውን ዝመጽእ ወገን እንተ ተረኽበ ኣብቲ ባሕሪ ኮይኖም ተጸበዩ። ናይ ክልተ ወይ ሰለስተ ሰዓታት ተጓዒዝካ ቀጥታ ናብ ዙላ ኣፍታ ምስጋር ዕድል’ኳ እንተ ነበሮም፡ ግን ነቶም ብድሕሪት ዘለዉ ብጾት ክጽበዩ ነይሩዎም። እንተ ኸፍአ እታ ዕብሪ ውጉኣት ክትማላእ። ምስ’ቶም ድሕሪት ዝተረፉ ብጾቶም ተወዳዲብካ ዝግበር ካልእ ስጉምቲ ንምውሳድ ዕድላት እንተሃልዩ’ውን ምስኣቶም ንምኽኻር ዕላማ ገይሮም ክጽበዩ መሬት ክሳብ ዝወግሕ ኣብ ባሕሪ ተጸበዩ። ብድሕሪት ዝስዕብ ተጋዳላይ ምስ ሰኣኑ ግን ቀቢጾም ናብ ዙላ (ደጀን) ሰገሩ። ኣብ ዙላ፡ ብዓል ኣቦይ ተስፋይ በየነ (መራሒ ሓይሊ 1፡) ናይ ሃንደሳ ድማ መራሒ መስርዕ ቀሺ ሓድሽን ተቐበሉዎም። እዞም ሓለፍቲ፡ ኣብ ኢንገል ዘጋጠመ ኩነታት ምስ ተሓበሮም፡ ድሃይ ብጾቶም ክፈልጡ በታ ዕብሪ ናብ ድሉሕ ተመልሱ። ግን፡ ብዓል ኣቦይ ተስፋይ ዝገበሩዎ ብጾቶም ናይ ምርዳእ ፈተነ ኣይተዓወቱን ኣይረኸቡዎምን። ኣብ መንካዕሊለ ዓሪዶም ኣንጻር መጥቃዕቲ ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ. ዝመከቱ፡ ዳርጋ ብምሉኦም ድሓን ወጺኦም፣ ግን፡ ሓደ ኦፕሬተርን ሓደ ካብ ኣባላት ክፍሊ ህዝብን ተሰዊኦሞም። እታ ራድዮ ርክብ’ውን ቦምባ ኣርፒጂ ስለ ዝሃረማ ኣብኡ ዓንያ። ኣብ ኢንገል ዝነበሩ መስርዕ ሃንደሳ፡ ክፍሊ ህዝቢ፡ ቁጠባን ቀጣን ግን ዝያዳ ተሃስዮም። ብምሉኡ ንብረትን ሓንቲ ድልድልቲ ዕብሪን ብጀብሃ ተወሲዱ።


ይቕጽል ይቕጽል ኵነታት 2-ውድባት ኤርትራ ኣብ ድሮ 6ይ ወራር፦ ኣብ ዓንቀጽ 3ይ ክፋል ናይዚ ኣርእስቲ’ዚ፡ ብዛዕባ ኣብ ደቡብ (ጎደይቲ)


ተግባራት ሰራዊት ተ.ሓ.ኤ.ከም ዝተገልጸ፣ ከም ሳዕቤኑ ድማ ኣብ ማይዓይኒ (ዓዲ ባሪን) ናይ ሕድሕድ ወተሃደራዊ ረጽሚ ከም ዘጋጠመ፣ ንሱ ጥራይ ከይኣክል ኣብ ምብራቕ (ፎሮን ከባቢ ኢንገልን) ኣብ ልዕሊ ዝነጥፉ ዝነበሩ ክፍሊ ህዝብን ሓፋሽ ውድባትን ናይ ህዝባዊ ግንባር ምትንዃላት ጀብሃ ስለ ዝበዝሐ፡ ካብ ሃንደሳ ውድብ ሓይልታት ብርጌድ 4 ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ናብ ምብራቕ ከም ዝተንቀሳቐሳ ተሪኽና


ነይርና። መቐጸልታ ናቱ እንሆ፦ 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 6 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞ/ ማእከል ከተማ ጎደና 194 ቁ. ገዛ 12 ቁ/ምስክር ወረቐት 12656 መወከሲ ቁጽሪ 126534 ፕሎት 42 ፓርሰል A ስፍሓት መሬት 389.78 ት/ሜ 4 ክፍልታት 8 ተሓጋገዝቲ ክፍልታት ዝተደኮኖ፡ ብስም ደገዝማች ተስፋሚካኤል ወርቀን ነፍ/ሄር ሓረጉ ገብረሂወትን ዝተመዝገበ፡ ወ/ሮ ኣብርሀት ተስፋሚካኤል ምስ 1 ኣሕዋተይ ዝተመዝገበ ብጽሒት ናይ ነፍ/ሄሪት ሓረጉ ገብረሂወት ናብ ስም ወረስቲ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤ/ፍ መኣገዲ ወይ’ውን ይግባይ ተባሂሉ እንተነይሩ ውሳነ ሑዙ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ናብ ቤ/ጽ ፓብሊክ ኖታሪ ቤ/ጽ ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ብዘለና ሰነዳት ጉዳይ ክንውድእ ምዃንና ንሕብር።


የማነ ተስፋሚካኤል ወርቀ ቤት-ፍርዲ ሸሪዓ ዞባ ማእከል ኣስመራ ከሳሲት ኑርዓይኒ ኢብራሂም መሓመድኑር፡ ተኸሳሲ ሰሚር ኣደም ባልቃ፡ ብዓልቲ ቤትካ ኣብ ቤ/ፍ ሸሪዓ ክሲ ኣቕሪባትልካ ስለዘላ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን31/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር።


ሃይለ ገብረመድህን ወልደስላሴ፡ ብፍ/በ/ዕዳ ኣኑር ሑሴን ኣልሐሰን፡ ናይ ፈጽሚ ምልክታ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ/39 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር።


ተኸሰስቲ ነፍ/ሄር ገብረሚካኤል መራብህቱ ገብረመድህን 1. ንግስቲ ገብረሚካኤል 2. ነፍ/ የውሃንስ ገብረሚካኤል መብራህቱ 2.2 ሰምሃር ዮውሃንስ ገብረሚካኤል 2.3 ሜሮን ዮውሃንስ ገብረሚካኤል 2.4 ሳሙኤል ዮውሃንስ ገብረሚካኤል 2.5 ዳኒኤል ዮውሃንስ ገብረሚካኤል 2. ሳምራዊት የውሃንስ ገብረሚካኤል 3. እሰያስ ገብረሚካኤል መርብራህቱ 4. ሙሴ ገብረሚካኤል መርብራህቱ 5. ቶማስ ገብረሚካኤል መርብራህቱ 6. ሳባ ገብረሚካኤል መብራህቱ 7. ለተንስኤ ገብረሚካኤል መብራህቱ ተኸሰስቲ ካብ ቁ/1 ክሳብ 7 ንዓኹም ዝምልከት ናይ ምቅሊት ውርሻ ጉዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ይካየድ ስለዘሎ፡ ናይ ምቅሊት ውርሻ ዝምልከት ጉዳይ ስለ ዘለኩም፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ተኸሰስቲ ወ/ነፍ ገብረሂወት መብራህቱ ወ/ነፍ ትብለጽ ወልደገርግስ፡ 1. ወ/ ነፍ ከሰተብርሃን ገብረሂወት 1.1 ኣሉላ ከሰተብርሃን 1.2 ኤርትራ ከሰተብርሃን፡ 2. / ነፍ የማነብርሃን ገብረሂወት፡ 2.1 ሰለማዊት የማነብርሃን ገብረሂወት 2.2 ኣውገት


የማንብርሃን ገብረሂወት፣ ብመንገዲ ከሰስቲ ወ/ነፍ ገብረሂወት መብራህቱ ወ/ነፍ ትብለጽ ወልደገርግስ፡ ወኪል ወ/ረ ኣስካለማርያም ገበሂወት 3. ወ/ረ ኣስካለማርያም ገብረሂወት ናይ ምቅሊት ውርሲ ዝምልከት ክሲ ተመስሪቱልኩም ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ቁ/39 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። ኣቶ ኪዳነ ክፍለማርያም ይመስገን፡ ኣደይ መዓሾ ኣስመሮም ጭሮም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ኪዳነ ክፍለማርያም ይመስገን፡ ሓፍተይ


ለምለም ክፍለማርያም ይመስገን ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ/32 ይቕረብ።


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዕዳጋ እኽሊ ሰለማዊት ኣብርሃ ሰጊድ፡ ኢንጅ ኣብርሃም ሰጊድ ዘርእዝጊ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ ሓደ ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሃብተስላሴ ላልሽ ተወልደ፡ ኣደይ ኣምለሰት ተኽለማርያም ቀላቲ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሳሙኤል ባይሩ ፍስሃየ፡ ኣደይ ግደይ በርሀ ገብረትንሳኤ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኤልሳ እስቲፋኖስ፡ ሓፍተይ ሮዚና እስቲፋኖስ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይን 3 ተካእቲ ደዊ ሓወይን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ይቕረብ።


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ጓዕዳድ ወ/ሮ ፍረወይኒ ተፈሪ ገብረትንሳኤ፡ ኣደይ ኣረጋሽ ገብረሂወት ሃብቱ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ 2 ተካእቲ ደቂ ስዉእ ሓወይን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ እዝግሃርያ ዘሚካኤል ዑቕባዝጊ፡ ብዓል ቤተይ ኣስራት ተስፋማርያም ነማርያም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25 ተኽለሰንበት ስዩም ቴድሮስ፡ ወለድና ስዩም ቴድሮስ ሰረቐን ዑቕባምርያም ማናን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


እምባ ደርሆ ኣበሳሪ ሙሉብርሃን ዑቕባስላሴ ምባል ተሪፉ፡ ዮሴፍ ሙሉብርሃን ዑቕባስላሴ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ጸጋይ ኣብርሃም፡ ኣቦይ ኣብርሃም ሃይሉ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 6 ኣሕዋተይ ወረስቲ እንተሎ፡ ን17/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ክርስትያን ሄብሮን ሃብቶም ከሰተ ምባል ተሪፉ፡ ሄርሞን ሃብቶም ከሰተ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። መሊካ ማሕመድዓሊ ሓምድ ምባል ተሪፉ፡ መሊካ መሓመድዓሊ ፋግር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ 18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሳራ ቴድሮስ ተክላይ ምባል ተሪፉ፡ ሳሮን ቴድሮስ ተክላይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን10/12/25 በረከት ኢሳይያስ መዓሾ፡ ኣቦይ ኢሳይያስ መዓሾ ሓለፋ ስለዝዓረፈ፡ ከምኡ ድማ ኣደይ ትበርህ ሃብተ መድህን ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 9 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ን16/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተኽሊት መሓሪ ርእሶም፡ ብዓልቲ ቤተይ ዮርሳሌም ኣቶብርሃን ተኸስተ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ለተሚካኤል ኣስካለ ዑቕባስላሰ፡ ወለድና ኣስካለ ዑቕባስላሴ ወልደገርግሽን ነገሰት ወልደማርያም ገብረጻድቕን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ቐይሕ ከሳሲት ወ/ሮ ክብረት ሃብተማርያም ካሳ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ሳልሕ ዑስማን እድሪስ፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ገዛ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ወ/ሮ ኣበባ ሓጎስ ብርሃነ፡ ተጸዋዕቲ ወረ/ነ/ሄር ኣድሓኖም ምስጉን ነ/ሪት ወ/ሮ ሓጉሽ ሓድጉን 1. መብራህቶም ኣድሓኖም +4 ተካኢ ወዲ ወረ/ነሄር ሃይለ ኣድሓኖም 1. ዓወት ሃይለ ኣድሓኖም፣ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ትእዛዝ ፋይል ቀሪቡ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ።


መንደፈራ ኣቶ ሙሴ ገብረመድህን፡ ኣደይ ግደይ ገብረእግዚኣብሄር ስእሉ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ን6/1/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ኣስመሮም ወልዳይ ሃይለስላሴ ምባል ተሪፉ፡ ኣስመሮም ወልዳይ ሃብተስላሴ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/01/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ሂወት ገብረመድህን ኣቶ ነጋሲ ወልደስላሴን፡ ስም ናይ ት/ዕድመ ወድና ሃብተሚካኤል ነጋሲ ወልደስላሴ ምባል ተሪፉ፡ ሚልክያስ ነጋሲ ወልደስላሴ ተባሂሉ ይተኣረመሉ ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/01/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ፌሩዝ ምባል ተሪፉ፡ ኣርሴማ ኤፍሬም ጊላስላሴ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን13/01/26 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ከረን ኣቶ የዕብዮ ወልዳይ ዑ/ሚካኤል፡ ኣቦሓጎና ነፍ/ሄር ዑቕባሚካኤል ተስፋጽዮን ዓሊ በኺት ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ምስ 05 ሓወቦታትናን ወረስቲ ምዃንና ን24/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ራህዋ ሃ/ማርያም ተስፉ፡ ብመንገዲ ሕጋዊ ወኪላ፡ ብዓል ቤተይ ወልደትንሳኤ ተስፉ ዑቕባጋብር ስለዝተሰውአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ምልክታ ጨረታ ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን (ኣስመራ) ኣብ (TI) ንዝርከብ ቤት ሻሂ ካብ 01/12/25 ክሳብ 31/12/2027 ንክልተ ዓመት ከካርዮ ስለዝደለየ፡ ተወዳደርቲ ንጨረታ ይዕድም። ተጫረትቲ ከማልእዎ ዘለዎም ቅጥዕታት 1. ተጫረትቲ ናይ ቤት ሻሂ ሊቸንሳ ዘለዎምን ሃገራዊ ግቡኦም ዘማልኡን ክኾኑ ኣለዎም፡ መረጋገጺ የቕርቡ። 2. ናይ ዓመተ 2024 ዝተሓደሰ ንግዲ ፍቓድ የቕርቡ። 3. ናይ ዓመተ 2024 ግብሪ ዝኽፈሉ፡ 4. ንኣገልግሎት ዝውዕል መሳለጥያታትን ንብረትን ባዕሎም የቕርቡ። 5. መንነት ወረቐትን ነባርነትን ፎቶ ኮፒ የቕርቡ። ተጫረትቲ ወይ ሕጋውያን ወከልቶም ኣብ ዝተረኽብሉ ልክዕ ሰዓት 10፡0 ቅ/ቀ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ዝርከብ ጨ/ቤ/ጽ/ ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ብወግዒ ጨረታ ይኽፈት። 7. መኽበሪ ጨረታ (10,0) ናቕፋ ብCPO የትሕዙ። 8. ተጫረትቲ ዘይምለስ ጥረ ገንዘብ 50.0 ናቕፋ ብምኽፋል ሰነድ ጨረታ ክወስዱ ይኽእሉ። 9. ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ጨ/ቤ/ጽ/ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን (ኣስመራ) ብምጻእ ወይ ድማ ብቁ/ተሌፎን 0837138/073109 ብምድዋል ክትውከሱ ትኽእሉ። ሓበሬታ ንዝደሊ፡ ፎርም ናይ ጨረታ ኣብ ቁ.308 ወይ ድማ ኣብ ቁ.309 ጨ/ቤ/ጽ/ ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብምጻእ ክትወስዱ ትኽእሉ። 10. ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ዓዲ-ቐይሕ ዝሓሸ ኣማራጺ ምስ ዝረክብ፡ ጨረታ ብምሉእ ወይ ብኸፊል ናይ ምስራዝ መሰሉ ዝተሓለወ እዩ። ኮለጅ ቢዝነስን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን (ኣስመራ) ደቅና ከኣ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25


ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ተሰነይ ወ/ሮ ትምኒት ሃብተ ጊልያዝጊ፡ ተጸዋዒ ኣቶ መድሃኔ ስምና ዓንዲት፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን15/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ወ/ሮ ዮርድኖስ ገብረስላሴ፡ ኣደይ ለተብርሃን ሽሻይ ስብሃትልኣብ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1 ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና


ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/12/25 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 7 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞ/ ማእከል ከተማ ጎደና 194 ቁ. ገዛ 12 ቁ/ምስክር ወረቐት 12656 መወከሲ ቁጽሪ 126534 ፕሎት 42 ፓርሰል A ስፍሓት መሬት 389.78 ት/ሜ 4 ክፍልታት 8 ተሓጋገዝቲ ክፍልታት ዝተደኮኖ፡ ብስም ደገዝማች ተስፋሚካኤል ወርቀን ነፍ/ሄር ሓረጉ ገብረሂወትን ዝተመዝገበ፡ ወ/ሮ ኣብርሀት ተስፋሚካኤል ምስ 1 ኣሕዋተይ ዝተመዝገበ ብጽሒት ናይ ነፍ/ሄሪት ሓረጉ ገብረሂወት ናብ ስም ወረስቲ ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤ/ፍ መኣገዲ ወይ’ውን ይግባይ ተባሂሉ እንተነይሩ ውሳነ ሑዙ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ናብ ቤ/ጽ ፓብሊክ ኖታሪ ቤ/ጽ ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ብዘለና ሰነዳት ጉዳይ ክንውድእ ምዃንና ንሕብር።


ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/12/25 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 8 ብመጽሓፍ “ዖናን በስክዲራን” ተደቢስና፡ ሓዘንና’ውን ዓጺና!


(2ይን መወዳእታን ክፋል) ኢብራሂም ሓጅ ሜልቦርን ኣውስትራልያ ገለ ካብ ዘሕዝን ዛንታት ገለ ካብ ዘሕዝን ዛንታት “ሞት ቅባጸት - ደሃይ ምጥፋእ


ግን ሰንፈላል” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ መጽሓፍ ዖናን በሲክዲራን ካብ ዝስፈረቶ ክጠቅስ፥ “ሰኑይ 30 ሕዳር፡ 1970 መዓልቲ ፍርዲ በስክዲራ ኣኺሉ፡ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ካብ ሩባ ዓንሰባ ናብታ ዓዲ ገጾም ገስገሱ። ኣደይ ኣመተ ኢሻቕ፡ ሰለስተ ዓመት ዝገብር ተኽላይ ወደን ኣብ ዝባነን፡ ናይ ኣዋርሕ ጥንሲ ድማ


ናብታ ንመቕተሊት ዝተመርጸት መስጊድ ኣተዋ”. ይብል እሞ፡ “ካብ መስግድ ብህይወት ምስ ወጸት ድማ “.ብደምን ፈርስን ተሓጺባ ሬሳታት እናረገጸት ንፈርሔን፡ ካብኡ ንከረን፡ ካብኡ እናሰጎመት እንዳ ኣቦሓጎኣ ዖና በጽሐት.ካብ ሞት ንስክላ ወጺኣ ናብ ሞት (ዖና) ዝተደቕደቐት ኣደይ ኣመተ ዳግማይ ንዕድላ ረገመት. ግን ዕድለኛ ኮይና .ሓዊ ትተፍእ ካብ ዝነበረት ዖና ብሰላም ወጸት. ኣደይ ኣመተ ስነ ኣእምሮኣዊ ሃስያ ስለ ዝበጽሓ ምስ ህጻን ወዳ ተኽላይ ናብ መዕበያ ዘኽታማት ላልምባ ከም እትኣቱ ተገብረ። ሕርሳ ኣኺሉ ወዲ ወሊዳ ሓድጉ ሰመየቶ።


ሓድጉ ብመገዲ ሚስተር ሁዩ ናብ ዘርዓምዎ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ንቃኘው ኣስመራ ተወሲዱ፡ ጸኒሑ ድማ እቶም ኣርዓምቱ ሒዞሞ ንኣመሪካ ምስ ከዱ ድሕሪኡ ዝረኣዮ ቤተሰብ የለን። ተኽላይ ንመጨረሽታ


ግዜ ሓዉ ንዘረኣየላ ህሞት ብትካዘ ይዝክር፥ “ብንእሽቶይ ከለኹ ቤንቲሺተ ሓሚመ ኣብ ቃኘው መጥባሕቲ ገይረ ነይረ። ሽዑ ንሓወይ ዘርዓሙ ጸለምቲ


ኣመሪካውያን ክርእዩኒ መጺኦም፡ ምስ ሓድጉ ተራኣኢና።” ድሕሪ’ዚ ተኽላይ ንኽጋደል ብ1979 ንሜዳ ወጺኡ ብ191 ነጻነት ኤርትራ ምስ ኮነ፡ ናብ ዓዱ ምስ ተመልሰ ዝሓደሮ ዘሕዝን ስምዒት፡ ከምዚ ዝስዕብ ይገልጾ፡ “.ተኽላይ ካብ መስዋእቲ ተሪፉ ናጽነት ምርኣዩ፡ ልዕሊ’ቲ ንእኡ ዳግማይ ከም እተወልደ ዝፈጠረሉ ባህታ፡ ብጅግንነት ወዱ ዝኾርዕ ኣቦ ንኣምላኽ ሞሳ ትመልስ ወላዲት ብዘይምህላዋ ምሉእነት ሰኣነሉ።


ተኽላይ ‘ኣነ ካብ ዝተርፍ ኣደታቶም ብሃንቀውታ ዝጽበይኦም ስዉኣት ሓደ ተሪፉ እንተዝኸውን’ ክሳብ ምባል በጺሑ ነይሩ። ተኽላይ ነቶም ካብ ዝኽሩ ዝሃሰሱ ኣቦኡን ኣደኡን ኣይኮኑን ተጸብዩ። ንእንኮ ወድንኡ ብዘይምርካቡ ግን ሓዘኑ ዓቐን ኣይነበሮን። ኣብ መጽሓፍ ዖናን በስክዲራን፡ ኣብ ትሕቲ “እንዳ ሲዲን ህልቂት ዖናን” ዝብል ኣርእስቲ፡ ዛንታ እንዳ ሲዲ ብሰፊሕን ብዘደንቕን ኣገባብ ቀሪቡ ኣሎ። ገለ ካብኡ ከምዚ ይብል፥ “.ጉዳይ ኣብ ዖና ዝወደቑ ሬሳታት ግን ተንጠልጢሉ ነበረ። ኣብ መጨረሽታ ብሲዲ ዓብዱላሂ ሲዲ ጃዕፈር ዝምርሑ ዓበይቲ ዓዲ፡ ናብ ኣዛዚ 31 ሻለቃ፡ ሌተና ኰሎኔል ወላና ጅዳ ብምኻድ.ሬሳ ወጻእተኛ ክቕበር (ኣብ ዖና ዝተቐትለ ኢጣልያዊ ኣልፈንሶ ሎኮማረ ጆቫኒ ሬሳ ኣብ መዓልቲ ህልቂት ከባቢ ፍርቂ መዓልቲ ተላዒሉ ነይሩ) ናይ ደቂ ሃገር ኣራዊት ክበልዖ” ይብሉዎ እሞ፡ ሽዑ ወላና ነቶም ብዘይገበሩዎ ዝተቐትሉ ንጹሃት ክቕበሩ ከም ዝፈቐደ ይገልጽ። ቀጺሉ፡ ነቲ ዝነኣድ ታሪኸ ሲዲ ዓብዱላሂ ብኸምዚ ይገልጾ፡ “.ሲዲ ዓብዱላሂ ነቲ ክዕቆብ ዝመጸ ህዝቢ ምዕንጋሉ ፍሉይ ተርእዮ ኣይቆጸሮን። ግቡእ ስለ ዝነበረ ከኣ ስለ እቲ ዝተገፍዐ ህዝቢ ክጣበቕ’ውን ሓላፍነት ሲዲ ነበረ። ኣብቲ ኣጋጣሚ


ሲዲ ዓብዱላሂ ንሰላምታ ኢዱ ዝዘርጋሓሎም ኰሎኔል “ኢድካ ብደም ንጹሃት ረኺሱ እዩ። ንሕና ኣስከሬን ህዝብና ክንቀብር ጥራይ ክፍቀደልና ኢና መጺእናካ” ብምባል ብሕርቃን ከም ዝተዛረቡዎ ይዕለል።


ሲዲ ዓብዱላሂ በዚ ውዕለት’ዚ ንመዋእል ብኽብሪ እናተዘከሩ ይነብሩ ኣለዉ። ንሶም ቅድሚን ድሕሪን ህልቂት ዖና ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ኣበርክቶን ደገፍን ዝገበሩ ሓርበኛ ነበሩ እናበለ የዘንቱ። ታሪኽ ንምፍታሽ ዝተሓልፈ ነዊሕ ጉዕዞ፡ ጸሓፊ፡ ንውጻእ መዓትን ስድራ ቤት ናይ ዝሃለቑን ንኽረክብ ዝተጓዕዞ


እምድዱርማን ዘራኽብ ድልድል፡ ጻዕዳ ኒል ካብ ቀላይ ቪክቶርያ ሰማያዊ ኒል ድማ ካብ ቀላይ ጣና ተበጊሶም ዝሓብሩላ “ሙግረን” ተባሂሉ ዝጽዋዕ መራኸቢ ቦታ’ዩ” ይብል። ከምዚ ዓይነት ዕላል ካብቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ዘንብዕን melod dramatic ዕላል ቊሩብ ግዝያዊ እፎይታ (distraction) ዝህብ ጥራይ ዘይኮነ ጎኒ ጎኑ’ውን ሕቡእ ስነ ጥበባዊ ምልከት ናይቲ ደራሲ ዘንጸባርቕ እዩ። ቀንዲ ትሕዝቶ ናይዛ ብልጽቲ መጽሓፉ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ነበርቲ በስክዲራን ዖናን ዝተፈጸመ ኣሰቃቒ ግፍዒ ምስናድ እንተኾነ’ኳ፡


ወጻእተኛታት ወጻእተኛታት እቲ ኣብ ዖና ዝተፈጸመ ህልቂት ክንዮ ደቀባት እቲ ከባቢ ንጸዓዱ ከይተረፉ ከም ዘርከበሎም ኣብዛ መጽሓፍ ነንብ። ነዚ ኣብ ትሕቲ “ኢጣልያዊ ግዳይ ህልቂት ዖና” ዝብል ኣርእስቲ ነንብቦ። እቲ ኣብ ጀርዲን ኦርተላ ዝተቐትለ ጣልያናዊ ሎኮማረ ጆቫኒ ዝበሃል እዩ ነይሩ። ብኻልእ ሸነኽ ምቕታል ናይቲ ጣልያን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዖና ዝወረደ ግፍዒ ብማሕበረ ሰብ ኢጣልያውያን ንክኹነን ከምዝደረኸ ደራሲ የብርህ። ኣብ ትሕቲ “ህልቂት ዖናን ሚስተር ሂዩን” ዝብል ኣርእስቲ ድማ፡ እቲ ሚስተር ሂዩ ዘበርከቶ ዝነኣድ ዓቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ብሰፊሕ ተገሊጹ ኣሎ። ካብቶም ሚስተር ሂዩ ዘበርከቶም ሰብኣዊ ተግባራት ምስራት መዕበዪ ዘኽታማት ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ምህናጽ ሆስፒታል እዩ። እዘን ክልተ ትካላት፡ ነቶም ኣብ እዋን ህልቂት ዖና ዝተጎድኡ ግዳያት ኣብ ምሕካምን ነቶም ናይ ዝኽትምና ዕጫ ዝወረዶም ህጻናት ኣብ ምንባይን፡ ዘደንቕ ግደ ከም እተጻወታ ኣብ “ዖናን በስክዲራን” ተሰኒዱ ንረኽቦ።


ግደ መራሕቲ ሃይማኖት ግደ መራሕቲ ሃይማኖት እቲ ኣዝዩ ዝነኣድ ዓቢ ሰብኣዊ ግደ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ኣብዚ መጽሓፍ ጎሊሑ ተሰኒዱ ኣሎ። ብሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ


ሰላማውያን ህዝቢ ዖናን በስክዲራን ዝወረደ ግፍዒ ተቘጢዖም ናብ ዓበይቲ ሰበ-ስልጣን ከይዶም ተቓውምኦም ካብ ዘስመዑ መራሕቲ ሃይማኖት - ኣባ ኣጎስቲኖ ተድላ፡ “.ናብ ኣስራተ ካሳ ከይዶም.እዚ ኣብ ግዝኣትኩም


ብሳንጃን ብጥይትን እናህለቑን ደም ንጹሃት እናፍሰሱን ትም ኢልኩም ትዕዘብዎም ኣለኹም። እንተኾነ ደም ንጹሃት ሃየንታ ኣለዎ” ብምባል ገዲፎምዎ ወጹ። ደራሲ፡ ነዚ ካብ መጽሓፍ “ሆስፒታል መካነ ሕይወት


ንጎረሮኣ ትመስክር” እትብል ብኣባ ጠዓመ ገብረዮሃንስ ዝተጻሕፈት መጽሓፍ እዩ ተወኪስዎ። ተቓውሞ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንሰዋ እውን ብሰፊሑ ኣብዛ ታሪኻዊት መጽሓፍ ተሰኒዱ ንረኽቦ። እዛ ትስዕብ ደራሲ


ዝተጠቕመላ ገላጺት (insightful) ትዕዝብቲ ካብ ዝሰሓባኒ እያ፡ “.ኣቡነ ኣብረሃ፡ ማልኮም ኤክስን ማርቲን ሉተር ኪንግን ኣንጻር ኣድልዎ ጸለምቲ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ቃልሲ ካብ ዘስምዕዎ መደረ ዝሕይል ቃል እዮም


ብዛዕባ ቋንቋ ዝምልከት ብዛዕባ ቋንቋ ዝምልከት ኣብ መደምደምታ ብዛዕባ እቲ ኣብዛ መጽሓፍ ዝተዓዘብኩዎም ገለ ገለ ፍሉያት ቃላት ክጠቅስ እፈቱ፡ ደራሲ ኣብዛ ብትግርኛ እተጻሕፈት መጽሓፉ፡ ገለገለ ናይ ትግረ/ዓረብ/ ብሊን ቃላት ክጥቀም ንዕዘቦ። እዚ ድማ እቲ ቦታ (seting) ከባቢ ከረን ምዃኑ ኣብቲ ከባቢ ዋላ ተዛረብቲ ትግርኛ ዘውትሩዎ ቃላት ብምዃኑ ርትዓዊ ይገብሮ። - ሕማቕ ነሲብ (ሕማቕ


ዕድል/ዕጫ) ዝበጸሖም - መንሹራት - ማሕወል ኡሚያ (ምጥፋእ መሃይምነት) - ተወዝዐ (ምስ ጸላኢ ምስ ዝቃለሱ ብጾት ተወዝዐ ) - ፈርሻ እኽሊ - እንዳ ሓዳደን - ጅብኡ ብማል ሓራም መልኣ - ነቶም ኣብአን ዝነበሩ (ኣትሚሙ) ናብ ሳልሳይ ዘቕነዐ - ወርቅን ፍዳን (ሓሪጣ) ሃበቶ - ተመዲደን ወዓላ - ብክንደይ ምትሕላይ - ኣብ እዝና ዝነበረት ተላል - እስላማዊ መዝሃብ - እስትሕቃርን ካልእን።


ክሰርሓሉ ሓሳብ ኣንቂሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብቪድዩ ምስክርነታት ክስንድ ሓይሊ ሰብን መሳለጥያን ኣኽቲቱ ደራኺ ተራ ተጻዊቱ እዩ።.ኮታስ ዓንዲ ሕቖ ናይዚ ዕዮ’ዚ ነይሩ፡” ኢሉ ገሊጽዎ ኣሎ። ንሕና እውን፡ ከም ነበብቲ፡ ንሓውና ዘምህረት እዚ ታሪኻዊ ሰነድ ንምስናድ ዝወሰዶ ስጉምቲን ንደራሲ ምድጋፉን ካብ ልቢ ነመስግኖ።


መደምደምታ መደምደምታ ኣብ መወዳእታ ጸሓፊ ነጸረኣብ ኣዛዚ፡ ነዚ ኣዝዩ መስተንክር ዝኾነ ናይ ስነዳ ዕዮ ወዲእካ ንመጽሓፍካ ኣብ ምሕታም ምብቃዕካ ዮሃና! ንሕናን ቤተ ሰብ ግዳያትን በዚ ስራሕ’ዚ፡ ተደቢስናን ሓዘንና ዓጺናን። ኣብ መጻኢ፡ ትጽቢትና ካባኻ ዓቢ እዩ። እቲ ዝጽበየካ ዓቢ ብድሆ፡ You have raised the bar and set a lofty standard that might prove chal lenging to live up to as you embark on future literary end deavours. የቐንየለይ። የቐንየለይ።


መም/ ኣስመሮም ታደሰ መም/ ዓብደኑር ሓሚድ ብስራት ተመስገን ዘመናውያን መሳርሒታት ብዝተፈላለየ መንገዲ ናብ ቤትና ብምእታው፡ ቀለስቲ ሓዳርን ደቅናን ክኾኑ ካብ ዝርኣዩ ሓጺር ኣይኮነን። ብዙሓት ኤለክትሮኒካዊ ኣቑሑ ንደቂ ሰብ ናብራ የቕልሉ ዝተባህሉ፡ ናብ ዕዳጋ ወሪዶም ብህዝቢ ተቐባልነት ዝረኸቡ ውሑዳት ኣይኮኑን። ተንቀሳቓሲት ተሌፎን ማለት ሞባይል’ውን ናይ’ዚ ኣብነት እያ። ሎሚ ብዓለም ደረጃ ካብ ዝነኣሰ ክሳብ ዝዓበየ ነዛ መሳርሒ ዘይዓጠቐ ፍጡር ወዲ ኣዳም የለን ክበሃል ይከኣል። ሎሚ ሓበሬታ ኣብ ኢድ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብቕል ዝበለ መንገዲ ክበጽሕ ክኢሉ ኣሎ። ሓበሬታ ከኣ ልክዕ ከም ሓደ በሊሕ ካራ እዩ፣ ጽቡቕ ጎድን ሕማቕ ጎድን ኣለዎ። ኣብ መንበረ ሚዛን እቲ ኣሉታዊ ጎድኒ ካብቲ እወታዊ ጎድኒ እንተ ዛዪዱ፡ ኣብ ምድንፋዕ እወታዊ ጎድኒ ብዙሕ ስራሕ ከም ዘድልየና ንምልከት። ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ባና ሓርነት፡ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ፡ ኣብ ሃገራዊ መርመራ 2024/2025 ካብ ዝተሳተፉ 24 ተመሃሮኣ፡ እቶም 13 ተመሃሮ ማለት 50.1% መሕለፊ ነጥቢ ረኺቦም። ካብ’ዚኣቶም፡ እቶም 13 ተመሃሮ ምሉእ ነጥቢ (4.0) ዘምጽኡ እዮም። በዚ ውጽኢት ተሓጊዛ፡ ቤት ትምህርቲ ባና ሓርነት ተዓዋቲት ናይ’ቲ ብደረጃ ዞባ ደቡብ ዝዕደል ሽልማት ደንደን ኮይና። በዚ ከኣ፡ ኣብነታዊት ቤት ትምህርቲ ዘስምያ፡ ደረጃ ተጐናጺፋ። ናይ ሎሚ ትሕዝቶ ዓምዲ ካብ ዞባታት፡ ንተጠቃምነት ሞባይል ኣብ ተመሃሮ ዝምልከት’ዩ ክኸውን። እዚ ከኣ፡ ሞባይል ንተመሃሮ ሓጋዚት ድያ ኣዕናዊት ኣብ ዝብል፡ ናብ ቤት ትምህርቲ ባና ሓርነት ብምኻድ ንዳይረክተር መም/ ኣስመሮም ታደሰ፣ ከምኡ’ውን ንኣቦ መንበር ኮሚቴ ወለዲ ናይ’ታ ቤት ትምህርቲ መም/ ዓብደኑር ሓሚድ ሓሰን ተወኪስና ዘዳለናዮ


ክኸውን’ዩ። ስለዚ፡ ኣብ ኣልያ ተመሃሮን እዋናዊ መፍትሒኡን ኣመልኪትና ዝገበርናዮ ዕላል ናባኹም ከነብሎ ኢና። ኣብ ቤት ትምህርቲ ባና ሓርነት ዝበዝሑ ተመሃሮ ናይ ገዛእ ርእሶም ሞባይል ይውንኑ። እቶም ሞባይል ዘይሓዙ ተመሃሮ’ውን ብርቱዕ ጸቕጢ መዘና ኣለዎም። ተመሃሮ ንሞባይል ንኣድማዒ መዓላ ይጥቀሙላ’ዶ ንዝብል ሕቶ፡ መም/ ኣስመሮም ክገልጽ ከሎ፡ ዝበዝሑ ተመሃሮ ንሞባይላቶም ንብልሒ ዝሃስዩ ኣፕሊኸሽናት ወይ ሶፍትዌራት ከም ዝጽዕኑወን፣ ምስኡ ድማ፡ ግዜኦም ዘቃጽለሎም ብዙሕ ቲክቶክን ፊልምታትን ከም ዝሕዙለን ይሕብር። እዚ ድማ፡ ንስርዓተ ምሃርን ምስትምሃርን ከም ዘጐናድቦ የመልክት። እዞም ኣብ ዕዳጋ ዝርከቡ ሓጸርቲ ቪድዮታትን ፊልምታትን፡ መሰጥቲ ብምዃኖም፡ ንተመሃሮ ብቐሊሉ ነብሶም ክገትኡ ከም ዘጸግምዎም ከኣ መም/ ኣስመሮም ወሲኹ የረድእ። በዚ ከኣ፡ ነቲ ዝሸመትዎ ፊልምታት ምሉእ ምሸት ክርእይዎ ከም ዘምስዩ፣ ብሰንኪ’ዚ፡ ብዙሓት ተመሃሮ ኣብ ሰዓታት ትምህርቶም ከም ዝድንጉዩ የብርህ። እዚ ክበሃል ከሎ ግን፡ ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ተመሃሮ ንሞባይላቶም ኣብ ጽቡቕ መዓላ ዘውዕሉ ከም ዘለዉ ምዝካር ከም ዘድሊ መም/ ኣስመሮም ይሕብር። ካብ’ዚ መም/ ኣስመሮም ዝበሎ ከይወጻእና፡ ተመሃሮ ኣብ ኣንጎሎታት ሞባይላቶም ሒዞም ገይም ክጻወቱ፡ ፊልምታት ክርእዩን ንሓድሕዶም ክተሓላለፉን ንዕዘብ ኢና። ብኣንጻሩ፡ ኣብ ገዛውቶም ኩዕሶ ዝጻወቱን ካልእ ንጥፈታት ዘካይዱን መንእሰያት፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናወሓዱ ይመጽኡ ኣለዉ። እዚ ከኣ ብሰሪ እዛ ኣብ ኢዶም ትረክብ ሞባይል ምዃኑ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ባና ሓርነት፡ እንትርፎ ኣብ ናይ ኮምፕዩተር ትምህርቲ፡ ኣብ ካልእ ግዜ ሞባይል ሒዝካ ናብ ቤት ትምህርቲ ምጻእ ኣይፍቀድን እዩ። ተመሃሮ ሞባይል ሒዞም ኣብ ቀጽሪ ቤት ትምህርቲ እንተ ተረኺቦም፡ ብሕጊ ናይ’ታ ቤት ትምህርቲ ከም ዝቕጽዑ መም/ ኣስመሮም ይገልጽ። “ሎሚ ዝበዝሑ ተመሃሮ፡ ካብ ከንብቡ ክርእዩን ክሰምዑን’ዮም ዝደልዩ። እዚ ከኣ፡ ነቲ ናይ ንባብ ሸውሃቶም ብትኽክል ዓጽዩዎ እዩ። ተመሃራይ እንተ ዘይኣንቢቡን እንተ ዘይተመራሚሩን ግን፡ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ኣይበጽሕን’ዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ጽቡቕ መጻኢ ክህልዎ’ውን ኣይክእልን’ዩ። ምኽንያቱ፡ ንባብን ምርምርን፡ ብርሃን ናይ ሂወት ስለ ዝኾና። ለባማት ኣቦዋት’ውን፡ ‘ዘንብ ይዕንብ’ ክብሉ፡ ጥቕሚ ንባብ ንሓንጎልን ምዕባለን ተመሃራይ መሰረታዊ ከም ዝኾነ ኣነጺሮምዎ እዮም። ስለዚ፡ መጻኢ ደቅና መታን ጽቡቕ ክዓዝ፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ሞባይላቶም፡ ዕቱብ ቁጽርን ምክትታልን ክግበረሎም ይግባእ” ድማ ይብል መም/ ኣስመሮም።


ኣብ ሞባይሎም እንታይ ቪድዮታት እሎ፣ እንታይ ኣፕሊከሽን ኣሎ፣ ጽዩፍ ስእልታት ከ ኣሎ ዲዩ? ብሓፈሻ፡ ክፍተሽ ኣለዎ። ክንደይ ወለዲ እዮም ከ ንሞባይል ብዝግባእ ዝመልኩዋ እንተ ኢልና፡ ነፍሲ ወከፍና ወለዲ ክንምልሶ ንኽእል ሕቶ’ዩ። ሞባይል ብዙሕ መሕብኢ ኣፕሊከሽናት ስለ ዘለዋ፡ ነቲ ዝደለኻዮ ደኩመንት፡ ሰብ ዘይርእዮ ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ስለዚ፡ ተመሃሮ’ውን ካብ ስነ ምግባርን ክብርታትን ሕብረተሰብ ወጻኢ ነገራት ክሓብኡላ ስለ ዝኽእሉ፡ ስድራቤታት ነዚ ኣብ ምግንዛብ ክድንጉዩ ኣይግባእን። ካልእ፡ ወለዲ ብሰንኪ ተመሃሮ ደቆም ሞባይል ምሓዞም፡ ምስኦም ዘዕልሉ ግዜ ስኢኖም ኣለዉ። ብሰንኪ’ዚ ከኣ፡ ደቆም መስምዒ ድምጺ (ኢርፎን) ኣብ እዝኖም ወቲፎም ዝተፈላለዩ ነገራት ክዕዘቡ ከለዉ፡ ወለዲ ድማ ቡኖም ኣፍሊሖም ቴለቭዥን እናረኣዩ ይዘናግዑ። እዚ ከኣ፡ ነቲ ናይ ስድራቤት ወግዒ፡ ወራር ዘእቱ መሳርሒ እዩ ኢልካ ክትገልጾ ከም ዝከኣል መም/ ዓብደኑር ሓሚድ ይገልጽ። ስለዚ፡ ወለዲ ነዚ ምብህሃል ኣብ መንጎ ኣባላት ስድራቤታት ዘርሕቕ ተርእዮ ክነቕሑሉ ይግባእ። ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ፡ ካብ ክሊ ዕድመ 15 ክሳብ 18 ዘለዉ እዮም። እዚ ከኣ፡ እቲ ውዑይ ግዜ ጕብዝና ወይ ግርዝውና እዩ። ኣብ’ዚ፡ መንእሰያት ኣብ ምንቃሕ ዘለና ተራ ክዓቢ የድሊ። ምኽንያቱ፡ እንታይ ይጎድኦም እንታይ ከ ይጠቕሞም ግንዛበኦም ድሩት ስለ ዝኾነ። ዕድመ ብዝደረኾ ታህዋኽ፡ መንእሰያት ተመሃሮ ንኹሉ ኣቋራጭ ክገብርዎ እዮም ዝደልዩ። ንኣብነት፡ መምህር ኣብ ሰሌዳ ይጽሕፎ፣ ንሳቶም ግን ኣብ ክላስ ክንዲ ዝጽሕፍዎ፡ ነቲ መምህሮም ዝጸሓፎ ስእሊ ብምውሳድ፡ ኣብ ገዛኦም ክጽሕፍዎ ንዕዘብ። ኣብ ክላስ ደኣ እንታይ ይገብሩ ማለት እዩ? እንተ ተባሂሉ፡ ሓደ ካብ’ቲ መልሲ፡ መምህር ከይርእዮም እናተሓብኡ የዕልሉን ይዘናግዑን ማለት’ዩ። ኣብ’ዚ ዲሲፕሊን ተመሃሮ ከጉድሎ ይኽእል እዩ። ሽሕ እኳ ተመሃሮ ሞባይል ሒዞም ክመጽኡ መምርሒ ናይ’ቲ ቤት ትምህርቲ ዘፍቅድ ኣይኹን፡ ተመሃሮ ግን ተሓቢኦም ክጥቀሙ ይርከቡ ምዃኖም’ዩ መምህር ዓብደኑር ዝጠቅስ። ንኣሽቱ ቈልዑ ኣብ ገዛ ምስ ዝርብሹ፡ ምእንቲ ሱቕ ክብሉልካ ሞባይል ምሃብ ልሙድ’ዩ። በዚ ከኣ ነቲ ብኽያቶም ተዐግሶ። እዚ ዝፈጠሮ ልማድ፡ እቲ ቈልዓ፡ ምስ ዝሓርቕ ሞባይል ክጥቀም’ዩ ዝደሊ። ጽንሕ ኢሉ ከኣ ናቱ ሞባይል ክውን ይህንጠ። ሞባይል ከኣ ከም ሞግዚት ኣደ ኮይና ክትምህሮ ትጅምር። ተራ ወለዲ ኣብ ምዕባይ እቲ ቈልዓ ምስ ሎጂስቲካዊ ቀረብ ጥራይ ይተኣሳሰር ማለት’ዩ። ወለዱ ዘየማእዘንዎ ቈልዓ ግን እንታይ መጻኢ ክህልዎ ይኽእል? ዘተሓሳስብ ሕቶ’ዩ። ስለዚ፡ ውሕሉል ኣጠቓቕማ ሞባይል እንተ ዘይተገይሩ፡ ዕንወቱ ዓቢ ከም ዝኸውን’ዩ መምህር ዓብዱኑር ስክፍታኡ ዝገልጽ። እዛ ዘመናዊት መሳርሒ ሞባይል፡ ሽሕ’ኳ ጥቕማን ረብሓኣን ዕዙዝ እንተ ኾነ፡ ሰፍ ዘይብል ኣዕናዊ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ከተውርድ እውን ትኽእል እያ። ንኣብነት፡ ብዙሓት ህጻናት፡ ንውሕ ዝበለ ሰዓታት ሞባይል ይጥቀሙ’ዮም። እዚ ከኣ ኣብ


ኣእምሮኦምን ኣቃውማ ኣካላቶምን ዘንይቡር ተርእዮ ዝፈጥር’ዩ። ብተዛማዲ፡ ኣብ ዘይንቡር ዕድመኦም፡ ብዝሒ ቃንዛ ዓንዲ ሕቖ፡ ከምኡ’ውን ምጭብባጥ ክሳድን መንኩብን ከጓንፎም ይርአ። ምስኡ’ውን፡ ናይ ዓይኒ ሕማም (digital eye synd drome) ይሓሙ። ምልክታት ናይዚ ሕማም፡ ድርቀት ዓይኒ፡ ዘይንጹር ርእየትን ሕማም ርእስን እዮም። እዚ ኩሉ ተደማሚሩ ከኣ፡ ኣብ ሂወቶም ድኹም ጭዋዳን ድኹም ምርድዳእ ምስ ሕብረተሰብን፡ ምኽራሽን ዘይተደልየ ወልፍን የስዕበሎም። ማዕረ ማዕሪኡ፡ ክገብር’የ ዝብል ስምዒት ፈጠራውነትን ብልሕን ህጻናት ዘጥፍእ ስለ ዝኾነ፡ ክውገድ ዘለዎ እዩ። ኣብ ክንድኡ፡ ደቅና ኣብ ገዛውቶም ሓቢሮም ዝጻወቱሉ ኣጋጣሚ ክፈጥር ኣለዎ። ዕንወትን ተስፋ ምቑራጽን ኣብ ኣእምሮ ዝውዳእ ሓሳብ’ዩ። ልዕሊ ዓቐን ሞባይል ምጥቃም ድማ፡ ኣብ ኣእምሮ ተጠቃማይ ተመሳሊ ሃስያ’ዩ ዘውርድ። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዘነጽሮ፡ ተመሃሮ ሻድሻይን ሻውዓይን ክፍሊ፡ ቢሮ ይኹን ርሳስ ተጠቒሞም ኣብ ጥራውዝቶም ክጽሕፉ ከም ዝሽገሩ ተሓቢሩ። ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO)፡ ነቲ ኣሰካፊ እናኾነ ዝመጽእ ዘሎ ሕሉፍ ኣጠቓቕማ ሞባይል ብመንእሰያትን ህጻናትን ኣመልኪቱ፡ እዞም ዝስዕቡ ጠቐምቲ ሓበሬታት ዘርጊሑ ኣሎ። እቲ ሓበሬታ ምስ ክሊ ዕድመ ህጻናት ብምንጽጻር ዝወጽአ ኮይኑ፡ እዚ ዝስዕብ’ዩ፦ ካብ ዕድመ 2 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድመኦም ህጻናት፡ ብፍጹም ሞባይል ክጥቀሙ የብሎምን። ካብ 2 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት፡ ሞባይል ዝጥቀሙሉ ግዜ፡ ኣብ መዓልቲ ካብ ሓደ ሰዓት ዝውሕድ እንተ ኾነ ተመራጺ እዩ።


ንላዕሊ ዝዕድመኦም ህጻናት ከኣ፡ ሞባይል ክጥቀሙ ከለዉ፡ ኣብ ብሉጽ ትሕዝቶ ኣብ ዘለዎ ትምህርትታት ከድህቡ ይመክር። ብተወሳኺ፡ ካብ ምጥቃም ሞባይል ናጻ ግዜ ምውናን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ግዜ ቁርሲ፡ ምሳሕን ድራርን ሞባይል ዘይምጥቃም። ካልእ፡ ክልተ ሰዓት ቅድሚ ምድቃስና፡ ሞባይል እንተዘይ ተጠቐምና ተመራጺ እዩ።


ህጻናት፡ መታን ክዘናግዑ ሞባይል ሒዞም ናብ መደቀሲ ክፍሎም ከይከዱ ምክትታል። ህጻናት ኣብ ግዳም (ሜዳ) ወጺኦም፡ ከም ኩዕሶ እግሪ፡ ኣጓያይን ካልእን ዝጻወቱሉ ዕድል ምፍጣር። ህጻናት፡ ጥዕናኦም ዘውሕስሉ መዓልታዊ ኣካላዊ ንጥፈታት ከዘውትሩ ምትብባዕ።


ዘመናውያን ቴክኖሎጂያዊ መሳርሒታት ዝበሃሉ ከም ሞባይል፡ ታብለት፡ ላፕቶፕ፡ ቴለቪዥን ካልኦትን ኮይኖም፡ ብዙሕ ዕድላት ትምህርቲ ዝፈጥሩ እዮም። ጸገማት ምልከት ቋንቋ ኣብ ምፍታሕ፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት ኣብ ምዕባይ’ውን ዕዙዝ ተራ ይጻወቱ። ገለ’ውን ብልሒ ኣእምሮ ተባሂሎም ዝዳለዉ መዘናግዒታት ሶፍትዌር ስለ ዘለዉ፡ ንተመሃሮ ግድላት ኣብ ምፍታሕ ልዑል ኣበርክቶ ዝህቡ እዮም። ስለዚ፡ ጥቕምታት ሞባይል ብዙሕ’ዩ። የግዳ፡ ደቅና ኣብ ኣጠቓቕማ ሞባይል ሓላፍነታውያን ክኾኑ ስለ ዘለዎም፡ ናይ ኩላትና ደገፍ ዝሓት’ዩ። እንተ ተኻኢሉ’ውን፡ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ናይ ትምህርቲ መዓልታት ስለ ዝኾነ፡ ተመሃሮ ደቅና ሞባይላቶም ዘወግዱሉ መድረኽ ክንፈጥር፣ ኣብ ቀዳመ ሰንበት ድማ ንዝተወሰነ ግዜ፡ ንትምህርቶም ዝጠቕሞም ነገራት ክጥቀሙላ ከነፍቅደሎም፡ መምህር ኣስመሮም ታደሰ ይመክር። 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 10 ኣብ ገዛኡ ድሙ ርእዩ ዘይፈልጥ ቈልዓ፡ ኣብ ካልእ ገዛ ከይዱ ንመጀመርያ ግዜ ድሙ ምስ ርኣየ ብስምባደ ኣብ ሕቝፎ ኣደኡ ሽጕጥ በለ። ኣደኡ እታ ድሙ ዝኾነ ነገር ከም ዘይትገብሮ ብምንጋር ክትንክፋ ኣተባብዓቶ፣ እንተኾነ እቲ ቈልዓ ኣቕበጸ።


ብዘረባኣ ክተኣማመን ከም ዘይከኣለ ምስ ኣስተብሃለት፡ ነታ ድሙ ሓቚፋ ክትደራርዛ ጀመረት። ቀስ በቐስ ከኣ ብኢዱ ከም ዝትንክፋ ብምግባር፡ ምስታ ድሙ ከም ዝለማመድ ገበረት። እዚ ኣገባብ ንብዙሓት ወለዲ ዘደንቕ ጥበብ ኣይኮነን፣ ዝበዝሐ ግዜ ዝጥቀምሉ ስለዝኾነ።


ውላድና፡ ኣርእዮዎ ዘይፈልጥ ተግባር ምስ ዘርእየና ፈለማ እንሓቶ ሕቶ፡ “ኣበይ ርእይኻዮ?” ወይ ከኣ “መን ከምኡ ክገብር ርኢኻ?” እዩ። ሰብ


ብሓፈሻኡ፡ ቈልዓ ከኣ ብፍላይ ብዝርኣዮ ከም ዝጽሎ ይርድኣና እዩ። ብኸመይ ግብራዊ ስራሕ ይጸልወና ግን እንፈልጥ ውሑዳ ኢና። ስለምንታይ እቲ ቈልዓ ካብ ዘረባ ኣደኡ ንላዕሊ ግብሪ ናይ


ከም ዘተኣማምነናን ዝምህረናን ርዱእ እዩ። እቲ ምኽንያት ግን ኣብዚ ዝሕጸር ኣይኮነን። ኩሉ ዓይነት ምሃር ምስ ብልሒ ኣእምሮን ክፉትነት ይተኣሳሰር እዩ። ሰብ ኣብ ግዜ ቍልዕነትን ኵትናን ዝያዳ ናይ ምሃር ዓቕምን ክፉትነት ስለ ዘሎዎ፡ ቈልዑን ኮተቴን ዝያዳ ናይ ምሃር ዕድል ኣሎዎም። ካብ ኩሉ ኣገባት ትምህርቲ ከኣ፡ እቲ ብግብራዊ ኣርኣያ ዝተሰነየ ትምህርቲ ኣድማዒ እዩ። ምኽንያቱ


እዚ ከኣ ካብ ዝርኣናዮን ኣብ ከባቢና ዝርከብን ነገር ክንመሃር፡ ማሕበራውን ሞያውን ክእለታት ከነዕቢ፡ ምስ እኩብ ሰብ ከንብረና ዝኽእል ስነ ምግባርን ክብርን ከነዕቢ፡ … የኽእል።


ዝምርኰስ። ኣብ ከባቢና ዝቕዳሕ እወታዊ ንጥፈታትን ግብርን ምስ ዝህሉ፡ እወታዊ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል። ብኣንጻሩ ምስ ዝኸውን ከኣ ኣሉታዊ ውጽኢት ንረኽበሉ። በዚ ምኽንያት’ዚ እዩ ከኣ ብግብሪ ክምህር ዝኽእል እወታዊ ኣካይዳ ዘሎዎ ኣብነታዊ ሰብ ዘገድስ።


‘ኣብነታዊ ሰብ’ ናይ ምሃርን ምጽላውን ሓይሊ ኣሎዎ። ፍሉይነት ኣብነታዊ ሰብ ክምህርን ክጸሉን ስለ ዝኽእል ዘይኮነ፡ ኣብቲ ኣብነት ዝኾነሉ ትሕዝቶ ወይ ባህሪ ዝተሰረተ’ዩ። እምበር ሰብሲ ካብ ኩሉ ነገር እዩ ዝመሃር፣ ካብ እሩም ተግባር ከምኡ እውን ካብ ዘይእሩም


ተግባር። ኣብነታዊ ወይ ኣርኣያ እንብሎ ሰብ፡ ብግብሩ እወታዊ ጽልዋ ከሕድርን ክምህርን ዝኽእል ሰብ ማለት እዩ። ‘ኣብነታዊ’ ወይ ‘ኣርኣያ’ ሰብ ዝብል ማሕበራዊ ደረጃ፡ ካብ እምነትን ዕግበትን ውልቀሰብን ሕብረተሰብን ዝወሃብ ሽመት እዩ።


ሰባት እቲ ዝመርጹዎ መገዲ ስለ ዝኣምኑሉ እምበር ኣብነታውያን ንምዃን ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት ከኣ ትሕትና ዘሎዎም ኮይኖም ይጸንሑ። እዚ ማለት ግን ብዕላማ ኣርኣያ ክትከውን ምጽዓር ኣበር


ብፍላይ ኣብዚ ግዜ’ዚ፡ ጽልዋን ተፈላጥነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ይርከብ ስለ ዘሎ፡ ጽልዋ ዘሎዎ ሰብ ኩሉ ኣብነታዊ ወይ እወታዊ ትሕዝቶ ኣሎዎ ክበሃል ኣጸጋሚ እዩ። ኣብዚ ዘመነ ተክኖሎጅን


ብግብሪ ከየርኣኻ፡ ከይሰራሕካን ከይጸዓርካን ጻላዊ ሰብ ክትኮነሉ ኣብ እትኽእለሉ እዋን ስለ ዘለና፡ ባህሪ ሰባት ኣብ ምልማል በዳሂ ስራሕ ኮይኑ ይርከብ። ጸላዊ ሰብ፡ ትሕዝቶኡ ብዘየገድስ፡ ናይ ምሃርን ምጽላውን ክእለት ስለ ዘሎዎ፡ ሳዕቤኑ ኣብ ኣሰካፊ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። ስለዚ፡ ኣብነታዊ ሰብ ምህናጽ ልዕሊ ካልእ ግዜ ኣገዳሲ ኮይኑ ይርከብ። ልዕሊ ኩሉ ነገር ግን ጸላዊ ዝበሃል ሰብ፡ ኣብነታውን ሓላፍነት ዝስከምን ኣብ ምግባሩ ካልእ ጸዕሪ ከም ዘድሊ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ። ጸላዊ ሰብ ኣብነታዊ ምስ ዘይከውንከ?


ሃገራት ማሕበራዊ መራኸቢታት ንትሕቲ ዕድመ ዝኽልክል ሕጊ ከተኣታቱዋ ጀሚረን ኣለዋ። ክሰዓብ ዘሎዎ ኣብነታዊ ስጉምቲ እዩ። ኣብነታዊ ሰብ መሃሪ ድዩ? ኣብነታዊ ሰብ መሃሪ ድዩ? ጸላዊ ሰብ ኣብነታዊ ድዩ? ጸላዊ ሰብ ኣብነታዊ ድዩ? ኣብ ዓለም እልቢ ዘይብሉ ዕዉትን ኣብነታውን ሰብ ኣሎ። ኣብ ህይወትና ኣብነታዊ ኢልና እነሓስቦ ግን ካብ ሓደ ወይ ክልተ ሰብ ዘይሓልፍ እዩ። ኣብነታዊ ሰብ፡ ብማሕበራዊ፡ ሞያዊ፡ ኣካዳምያዊ፡ ስነ ምግባራውን ካልእ ረቛሒታትን እተሃንጸ ኣርኣያ ወይ ሞደል እዩ። እዚ ረቛሒታት ፈለማ ሕብረተሰብ እዩ ዘቝሞ፣ ዕድመን ተመኵሮን እናደለብና ምስ ከድና ናይ ውልቅና ረቛሒታት ክንውስኸሉ ንጅምር። ቈልዑ፡ ንወለዶምን መምህራኖም ከም ኣብነታውያን ሰባት ይርእዩዎም። ምስ ዓበዩ ግን ብመንጽር እቲ ዝመርሑዎ ህይወት ንኻልኦት ከድንቑን ክመስሉን ይፍትኑ። ገለ ሰብ ካብ ግዜ ቍልዑነቱ ከም ኣብነት ዝወስዶ ሰብ ሓደ ክኸውን እንከሎ፡ ገለ ከኣ ኣብ ዝተፈላለየ ግዜን ኣጋጣምን ዝተፈላለዩ ኣብነታውያን ሰባት ክህሉውዎ ይኽእል። ኣብ ህይወትና ኣብነታዊ ኮይኑ ዝስመዓና ሰብ፡ ብዘይካ እቲ ዘሎዎ ጸላዊ ዛንታን ዝገበሮ ኣበርክቶን፡ ነብስና ኣብ ውሽጢ ዛንታኡ ኣእቲና ክንርእየሉ እንኽእል ዓይነት ሰብ ክኸውን ኣለዎ። ተመራመርቲ ስነ ልቦና፡ “ኣርኣያ ወይ ኣብነታዊ ክኸውን ዝኽእል ሰብ፡ ብቑዕን ምሳና ትርጉም ዘሎዎ ተመሳልነት እንረኽበሉን ሰብ እዩ፡” ይብሉ። ኣብ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ኣራዕታ ዝዓበኹ ቈልዓ እንተ ኮይነ፡ ንኣይ ክትምስጥ እትኽእል ኣብነታዊ ሰብ፡ ተመሳሊ ብድሆታት ዝሓለፈትን ተመኵሮ ዘሎዋን ጓል ኣንስተይቲ እያ። ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ኵርናዕ ኤርትራ ተማሂረን ክዓብያ ሓያል ስራሕ ይካየድ እዩ። ኣብ ገጠራት ወይ ካብ ማእከላይ ቦታ ዝረሓቐ ዓዲ፡ ተማሂራ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ዝበጽሐት ጓል ኣንስተይቲ፡ ኣብቲ ዝዓበይትሉ ቦታ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ከተሕድሮ እትኽእል ጽልዋ መዐቀኒ የብሉን። እዛ ጓል ኣንስተይቲ፡ ንኹሉ ብድሆታት መኪትካ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክብጻሕ ከም ዝከኣል ግብራዊት ኣርኣያ እያ። እዚ ከኣ ልዕሊ እቲ መዓልታዊ ወለድን መምህራን ዝብሉዎ ሓቂ፡ ተኣማን ጸላውን ይገብሮ። እዚ ጽልዋ፡ ኣብ ኮለጅን ዩኒቨርሲትን’ውን ይርአ እዩ። ተማሂረን ናብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ዝቕጽላ ደቂ ኣንስትዮ ዝበዝሐ ዝመርጻኦ ዓውዲ ትምህርቲ፡ እቲ ብዝሒ ደቂ ኣንስትዮ ፕሮፈሰራትን ዶካትርን ዝርከቦኦ ዓውዲ እዩ። ኣብ ዓውዲ ተክኖሎጂ፡ ምህንድስናን ቍጽርን ዝምህራ መምህራን እንተ ዘየልይን፡ በዚ ዓውዲ ክቕጽላ ዝተባብዓ ደቂ ኣንስትዮ ኣይህልዋን ወይ ውሑዳት ክኾና ልዑል ተኽእሎ ኣሎ። ስለዚ፡ ከምቲ ንቘልዓ ካብ ዝፈርሖን ዘይተኣማመነሉን ንጥፈት ንምእዛን ኣርኣያ ዘድሊ፡ እኹል ዕድመ፡ ትምህርትን ንቕሓትን ዝወነ መንእሰይ ኣብ ምእዛን’ውን ኣርኣያ የድሊ እዩ። ኣብነታዊ ሰብ ብመገዲ ዛንታኡን ተመኵሮኡን ኣቢሉ፡ ብግብሪ ምትእምማን ዝፈጥር ዓይኒ ማይ ተስፋ እዩ። ኣብነታዊ ሰብ ብዘይካ እቲ ሕብረተሰብ ዝህቦ ትርጕም፡ ካብ ካልእ ሰብ ዝፈልዮ ረቛሒታት ኣሎዎ። ሓደ ካብቲ ረቛሒ፡ ዕላማኡ ብግብሪ ዘመስክር ስለዝኾነ እዩ። ሓደ ወይ ክልተ ግዜ ጥራይ ዘይኮነ ብተደጋሚ፡ ተስፋ ብዘይ ምቝራጽ፡ ኣብ ግብራዊ ስራሕ ተጸሚዱ እንረኽቦ ዓይነት ሰብ እዩ። ካልኣይ መለዪ ባህሪ ኣብነታዊ ሰብ፡ ተበግሶ ምውሳድ እዩ። ካብ ብምእዛዝ ብግብሪ ከርእይ ዝሰልጦ ዓይነት ሰብ እዩ። ኣብነታዊ ሰብ፡ ዝሓሰቦ ብግብሪ ናይ ምርግጋጽ ባህሪ ስለ ዘሎዎ፡ ዝበዝሐ ግዜ ካብ ሕልማዊ ህይወት ወይ ዝተደናገረ ህይወትን መንነትን ዝረሓቐ እዩ። ከረድእን ክበሃልን ዘይጽገም’ውን እዩ። ምኽንያቱ፡ ብግብሪ ኣርኣያ ምዃን፡ ንነገራት ብዕምቈት ክትርዳእ ዝያዳ ዕድል ስለ ዝፈጥር። ብተወሳኺ፡ ካብ ካልእ ሰብ ንላዕሊ ዓቃልን ልዑል ናይ ምስማዕን ምርዳእን ክእለት ዘሎዎን እዩ። ኣብ ትምህርቲ፡ ፍልጠት፡ ሞያን ተመኵሮን ልዑል ኣኽብሮት ኣሎዎ። ክብደት ስራሕ ዝርድኦ፡ ዘይከኣል ነገር ከም ዘየለ ዝተኣማመን፡ ኣብ ሓባራዊ ስራሕን ምትሕግጋዝን ዝኣምን፡ ኣንነት ኣልቦን ለዋህን እዩ። እዚን ካልእን ባህርያት ምውናን፡ ኣገዳስን ንምርካቡ ከቢድን እዩ፣ በዚ ምኽንያት ከኣ’ዩ ኣብነታዊ ሰብ ከም ምሩጽ ዘርኢ ተሃራፊ ዝገብሮ። መን’ዩ ኣብነታዊ ሰብ? መን’ዩ ኣብነታዊ ሰብ? “እቶም ናይ ትምህርቲ፡ ሞያን ተመኵሮን፡ ስልጣን ከይተረፈ፡ ክንረክብ ዕድል ዝረኽብና፡ ንመራሕቲ መጻኢ ወልዶ ኣብነታውያን ክንከውን ሓላፍነት ኣሎና።” - Wangari Mathai 5 ታሕሳስ 2025 - ገጽ 1 ሻምፕዮን ቅድም ብሽክለታ ዞባ ማእከል ተሰሪዑ ሻምፕዮን ቅድም ብሽክለታ ዞባ ማእከል ተሰሪዑ ሻምፕዮን ቅድም ብሽክለታ ዞባ ማእከል 2025፡ ሰንበት 7 ታሕሳስ፡ ኣብ እንዳ ማርያም ኩለን ዲቪዥናት ብዝሳተፋኦ ናይ መዳለዊ ጸወታ ክፍልም ምዃኑ፡ ፈደረሽን ቅድም ብሽክለታ ዞባ ማእከል ሓቢሩ። እዚ ውድር፡ ድሕሪ ሰሙን ሰንበት 14 ታሕሳስ ከኣ፡ ስሩዕ ውድር፡ ካብ ሆቴል ሳንሻይን “ናይ ዋንጫ ውድር ፕሪመር ሊግ ተዛዚሙ እዩ” ኪን “ናይ ዋንጫ ውድር ፕሪመር ሊግ ተዛዚሙ እዩ” ኪን ናይ ቅድም ተጻዋታይ ማንቸስተር ዩናይትድ - ሮይ ኪን፡ ናይ ዋንጫ ውድር ፕሪመር ሊግ እንግሊዝ ከምዝተዛዘመ ተዛሪቡ - ድሕሪ’ቲ ቸልሲ ብሊድስ ተሳዒራ ካብ መራሒት ኣርሰናል ብትሽዓት ነጥቢ ምድሓራ። እዚ ውድር፡ ኣብ ማእከላይ ሰሙን ኣብ ዝቐጸለሉ፡ ረቡዕ ምሸት፡ ኣርሰናል ንብረንትፎርድ ዓዲማ 2ብ0 ተዓዊታ። ቸልሲ ግና፡ ካብ ትጽቢት ወጻኢ ብሊድስ ዩናይትድ 3ብ1 ተረቲዓ። ቸልሲ፡ ዝሓለፈ ሰንበት ምስ ኣርሰናል ብጎደሎ ተጻወትቲ 1ብ1 ብምፍልላያ ተመጒሳ እያ፡ ብዙሓት ወገናት እውን ንዋንጫ ኣብ ዝግበር ዘሎ ቅልስ ተወዳሪት ምዃና ተገሊጻ ነይራ። ብቕድሚ ትማሊ ብምስዓራ ግና፡ ‘ኣይ ሰሙን ኣይ ሳልስቲ’፡ ቃናኦም ክቕይሩ ቀሲባቶም ትርከብ። ኣርሰናል፡ ኣብ ዝሓለፉ ሳምንቲ፡ ኣብ ፕሪመር ሊግ ኣንጻር ናይ ለንደን መቐናቕንታ ቶተንሃምን ቸልሲን፡ ኣብ ሻምፕዮንስ ሊግ ከኣ፡ ኣንጻር ባየር ሙኒክ ከቢድ ግጥማት ስለዝነበራ፡ ኣዝያ ክትፍተን ተገሚታ ነይራ እያ። ይዅን እምበር፡ ንቶንሃም 4ብ1፡ ንሙኒክ 3ብ1 ክትረትዐን እንከላ፡ ምስ ቸልሲ 1ብ1 ተፈላልያ። ኣብታ ግጥም ወሳኒ ተጻዋታይ ቸልሲ ማይሰስ ካይሴዶ ብቀይሕ ካርድ ወጺኡ እንከሎ ክትረትዓ ዘይምኽኣላ፡ እቲ ሞጎስ ናብ ቸልሲ እዩ ኣቕኒዑ። ቸልሲ ግና፡ ረቡዕ ምሸት ባዕላ ክሳዳ ሓኒቓ ክበሃል ብዝከኣል፡ በታ ንኸይትወርድ ትቃለስ ዘላ ሊድስ ብምርትዓ፡ ንኣርሰናል ዓቢ ዕድል ከፊታትላ። ነዚ ዝተዓዘቡ ሓደ ካብ ተንተንቲ ናይዚ ውድር ሮይ ኪን፡ “እዚ ሊግ ተዛዚሙ እዩ።” ክብል፡ ጌጋ ኩለን ክለባት፡ ነፍሲ ወከፈን 24 ግጥማት ተሪፉወን እንከሎ፡ ኣርሰናል ዋንጫ ከምእተልዕል ብድፍረት ተዛሪቡ። ጂሚ ካራገር ብወገኑ፡ “ኣርሰናል፡ ልዕሊ ዝኾነት ክለብ ኣዝያ ብልጽቲ ኣላ። እንተኾነ፡ ማን ሲቲ ገና ኣብ ውድር ኣላ። ክሳብ ሕጂ ኣብቲ ዝበለጸ ብቕዓቶም ኣይተጻወቱን፣ ኣብ ቀረባ እዮም ግና ዘለዉ። ስለዚ ነዊሕ መገዲ እዩ ዘሎ።” ክብል፡ ሲቲ ምህላዋ ክዝንጋዕ ከምዘይብሉ ገሊጹ። ዛጊት ካብ 14 ግጥማት ሓንሳብ ጥራይ ተሳዒራ ሸውዓተ ሸቶታት ጥራይ ከኣ ዝተመዝገባ ኣርሰናል፡ ብ3 ነጥቢ መሪሕነት ሒዛ ኣላ። ማን ሲቲን ኣስቶን ቪላን፡ ብቕደም ተኸተል ብሓሙሽተን ሽዱሽተን ነጥቢ ተፈንቲተን ይስዕባኣ። ካልአይቲ ዝቐነየት ቸልሲ፡ ብትሽዓት ነጥቢ ድሒራ ራብዐይቲ ትርከብ። ኣርሰናልን ኣስቶን ቪላን፡ ጽባሕ ኣብ ቪላ ፓርክ (ሜዳ ኣስቶን ቪላ) ኣብ ደረጃአን ለውጢ ከምጽእ ትጽቢት ዝግበረሉ ወሳኒ ጸወታ ይጽበየን።


ካማቪንጋ፡ መጉዳእቲ ኣጋጢምዎ ተጻዋታይ ሪያል ማድሪድ - ትረንት ኣሌክሳንደር ኣርኖልድ፡ ብሰንኪ’ቲ ረቡዕ ምሸት ዘጋጠሞ መጉዳእቲ፡ ዳግማይ ኣብዛ ናብ ምዝዛም ትኸይድ ዘላ ዓመት ክጻወት ከምዘይኮነ ተገሊጹ። ኣርኖልድ፡ ኣብቲ ንኣትለቲኮ ቢልባኦ 3ብ0 ዝሰዓሩሉን ብማልያ ማድሪድ ቀዳመይቲ ናይ ሸቶ ቀረብ ዝገበረሉን ናይ ሊግ ጸወታ እዩ፡ ናይ ጭዋዳ መጉዳእቲ ኣጋጢምዎ ኣብ መበል 5 ደቒቕ ተቐይሩ ወጺኡ።


ብዘይካ’ዚ፡ ኣብታ ጸወታ ሸቶ ዘመዝገበ ኤድዋርዶ ኣርኖልድ ኣርኖልድ * ዓላሚ ሳንደርላንድ - ረጊስ ለ ብሪስ፡ ተጻወትቱ ብታክቲክ ብፍላይ ከኣ ዋሕዲ ጸቕጢ (Pres) ተጻወትቲ ሊቨርፑል ከምዝተገረሙ ገሊጹ። ንሱ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ ሜዳ ኣንፊልድ ናይ ሊቨርፑል 1ብ1 ምፍልላዮም እዩ፡ ዘይተጸበዩዎ ዋሕዲ ጸቕጢ ከምዝጸንሖም ገሊጹ። ሰንበት ንዌስት ሃም 2ብ0 ብምስዓር ትንፋስ ዝመለሰት ሊቨርፑል፡ ማዕረ ብምውጻኣ ንህሉው ድኹም ቁመናኣ መሊሱ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእቱ እዩ። ንዓላሚኣ ኣርነ ስሎት ከኣ፡ ኣብ ተወሳኺ ወጥሪ ዘእቱ እዩ። * ረቡዕ ምሸት መጉዳእቲ ኣጋጢምዎ ከይከውን ተሰጊኡ ዝነበረ ኣከፋሊ ኣርሰናል - ደክላን ራይስ፡ ደሓን ምዃኑን ጽባሕ ቀዳም ኣንጻር ኣስቶን ቪላ ክስለፍ ከምዝኾነን ብምሕባሩ፡ ንደገፍቲ ናይ’ዛ ጋንታ እፎይታ ሂቡ። ንወሰንቲ ተኸላኸልታ ጋብሪኤልን ሳሊባን ከሲራ ዘላ ኣርሰናል፡ ኣብ ቦታኡ ዝጻወት ሙስኬራ ኣብቲ ምሸት ሰሪ መጉዳእቲ ስለዝወጸ፡ ኣብ ወጥሪ እያ ትርከብ። ብመጠኑ እናኣከፋፈለ ነቲ መስመር ዝሽፍን ራይስ ምስ ዘይህልው ድማ፡ ዝያዳ ክትግዳዕ ትኽእል እያ። ብሓፈሻ ኣብቲ ዓንዲ ሕቖኣ ዝኾነ መስመር ዝስለፉ ተጻወትታ ኣብዚ ወሳኒ እዋን ክምለሱዋ ብሃንቀውታ እያ ትጽበ ዘላ።


ዜና ብሓጺሩ ዜና ብሓጺሩ (ኢንሹራንስ) ተበጊሱ - ባር ቶሪኖ - ዳኒኤል ፋስት ፉድ - ሲቲ ፓርክ - ሓወልቲ ሽዳ - ቤት ጽሕፈት ዲ.ኤች. ኤል - ሰናይ ላተሪያ - ባር ዚሊ - ሓወልቲ ሽዳ ኣቢሉ ኣብ መበገሲ ቦታ ኣብ ዝዛዘም ጸወታ ከካይድ እዩ። 19 ታሕሳስ’ውን፡ ብናይ ውልቂ ናይ ግዜ ውድር (ክሮኖሜተር) ኣብ ማይ ደምነት ክቕጽል እዩ። ሰንበት 21 ታሕሳስ ድማ፡ ኣብ ተመሳሊ መስመር ሆቴል ሳንሻይን (ከባቢ ኢንሹራንስ) መዛዘሚት ዕለት ተሰሪዑ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ፡ ተቐዳደምቲ ማውንቴን ባይክ ናይ ሻምፕዮን ውድሮም፡ ጽባሕ ቀዳም ኣብ ከባቢ ጸራት፣ 13 ታሕሳስ ከኣ፡ ኣብ ከባቢ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ከካይዱ እዮም። ካማቪንጋ’ውን፡ ናይ ዓንካሪቶ መግመይቲ ኣጋጢምዎ ተቐይሩ ወጺኡ እዩ። እዚ ፈረንሳዊ፡ ኣብዚ ወቕቲ ብሰንኪተደጋሚ መጉዳእቲ፡ ብርክት ዝበሉ ግጥማት ከሲሩ እዩ። እዚ ናይ ሕጂ ግና፡ ንሓጺር ግዜ ክኸውን ተስፊያ ኣላ - ሰንበት ንሰልታ ቪጎ እትዕድማን ካብ መራሒት ባርሴሎና ብሓንቲ ነጥቢ ድሒራ ካልአይቲ ዘላን ሪያል ማድሪድ። መሲ፡ ንጓርድዮላ “ዝበለጸ” ኢልዎ መሲ፡ ንጓርድዮላ “ዝበለጸ” ኢልዎ ድንቂ ተጻዋታይ ኵዕሶ እግሪ - ሊዮኔል መሲ፡ ንናይ ቅድም ዓላሚኡ ፐ ጓርድዮላ፡ “ናይ ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ኣሰልጣኒ” ክብል ኣድኒቕዎ። ጓርድዮላ፡ ኣብ 208 ንባርሴሎና ክዕልማ መዝነት ምስ ተቐበለ፡ ንጸለውቲ ተጻወትቲ ዝነበሩ ሮናልዲኖን ዴኮን፡ ደፋር ውሳነ ብምውሳድ ካብ መሳርዕ ምዕላዩ ይዝከር። ኣብቲ እዋን ወዲ 21 ዓመት ንዝነበረ ሊዮኔል መሲ ድማ፡ ምሉእ ኣቓልቦ ብምሃብ፡ ዕቑር ዓቕሙ ብዝግባእ ክጥቀመሉ ሓጊዝዎ እዩ። ክሳብ 2012 ባርሴሎና ንኵዕሶ እግሪ ስጳኛን ኤውሮጳን ኣብ ዝዓብለትሉን 14 ዓበይቲ ዋናጩ ኣብ ዝዓተረትሉን እዋን ከኣ፡ ቀንዲ ዓንዲ ናይ’ታ ጋንታ ነይሩ - መሲ። እዚ ኣርጀንቲናዊ፡ ምስ’ታ ብሰፊሕ እትዝርጋሕ ኤ.ኤስ.ፒ.ኤስ ዝገበሮ ቃለመሕት እዩ፡ ብዛዕባ ጓርድዮላ ተሓቲቱ። “ንዓይ ጓርድዮላ ፍሉይ እዩ። ኣዝዮም ብሉጻት ዓለምቲ ኣለዉ፣ እንተኾነ፡ ንሱ ገለ ፍሉይ ነገር ኣለዎ። ንዓይ ከኣ፡ ልዕሊ ኩሎም ዝበለጸ እዩ። ኣብ ባርሳ ምሳና ምንባሩ ዕድለኛታት ኢና።” ክብል ገሊጽዎ። ጓርድዮላ፡ ንጸወታ ኣብ ምድላውን ምስ ተጻወትቲ ዘለዎ ናይ ምብህሃል ዓቕሚን ‘ምሉእ’ ምዃኑ ዝግልጽ መሲ፡ “ብዓወታቱ ጥራይ ኣይኮንኩን ዝግረም፡ ኣብ ዝኸዶ ቦታ ኣሰሩ ስለዝገድፍ እየ። ኣብ ባየር ሙኒክ እውን ከምኡ። ወላ’ኳ ሻምፕዮንስ ሊግ ኣይተዓወት፡ ኣብ ጀርመን ዝጽወት ዝነበረ ቅዲ ቀይሩዎ እዩ። ንማን ሲቲ መሪሑ ድማ፡ ኣብ እንግሊዝ ተመሳሊ ስራሕ ዓሚሙ።” ኢሉ። እዚ እስጳኛዊ ዓላሚ፡ ኣብ ሰለስተ ወቕቲታት ምስ ሙኒክ፡ ንኩለን ናይ ቡንደስሊጋ ሊግ ዋናጩ ኣልዒሉ እዩ። ኣብ 2016 ናብ ማን ሲቲ ካብ ዝግዕዝ ንደሓር ከኣ፡ ሽዱሽተ ፕሪመር ሊግን ሓንቲ ሻምፕዮንስ ሊግን ዝርከቦም ዛጊት 18 ዋናጩ ኣልዒሉ። እዚ ወዲ 54 ዓመት ኣሰልጣኒ፡ ዝሓለፈ ወርሒ መበል 10 ግጥሙ ጸምቢሉ እዩ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ መሲ፡ ኣብ ዝመጽእ ዓመት ምስ ሃገሩ ተወሳኺ ዓወታት ከመዝግብ ተስፍዩ ምህላዉ ሓቢሩ። ዋንጫ ዓለም ምዕዋት ግና፡ ኣዝዩ ከቢድ ምዃኑ እዩ ዝገልጽ። ኣርጀንቲና፡ ናይ ዓሚ ክብራ ንምዕቃብ እያ፡ ናብቲ ኣብ ሰለስተ ሃገራት - ኣመሪካ፡ መክሲኮን ካናዳን ዝካየድ ዋንጫ ዓለም 2026 ከተምርሕ። ዕጫ ናይ’ዚ ውድር፡ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ ክወድቕ እዩ። ማርቲነዝ፡ ብዛዕባ ኩነተ-ኣእምሮ ሮናልዶ . . . ማርቲነዝ፡ ብዛዕባ ኩነተ-ኣእምሮ ሮናልዶ . . . ዓላሚ ሃገራዊት ጋንታ ፖርቱጋል - ሮበርቶ ማርቲነዝ፡ ንተጻዋታዩ ክሪስቲያኖ ሮናልዶ ፍሉይ ዝገበሮ ‘ኩነተ ኣእምሮኡ/ኣተሓሳስባኡ’ ምዃኑ ገሊጹ። ዝመጽእ ዓመት ወርሒ ለካቲት 41 ዓመት ዝመልእ ሮናልዶ፡ ናይ ድኻም ምልክት ከየርኣየ፡ ኣብ ክለቡ ኣል-ነስርን ሃገሩ ፖርቱጋልን ብቀጻሊ እናተሰለፈ፡ ጽልዋኡ ይቕጽል ኣሎ። እዚ ኣብ ፕሮፈሽናል ናይ ጸወታ ግዜኡ 954 ሸቶታት ኣመዝጊቡ ዘሎን 10 ንምብጻሑ ዓሊሙ ኣብ ምጽዋት ዝርከብን ብርቂ ተጻዋታይ፡ ፍሉይ ኣተሓሳስባ ኣለዎ - ብመሰረት ዓላሚኡ። ማርቲነዝ፡ “ንዓይ ብዘይጥርጥር፡ ዓወታቱ ኣብ ቀጻሊ ስርሑ ንዘለዎ ተወፋይነት ኣይቅይሮን እዩ። ሓደ ነገር ምስ እትዕወት፡ ኣብ ዝቕጽል ዕለት ናይ ዓወት ሸውሃትካ ይጎድል እዩ። ክሪስቲያኖ፡ ሰብ እዩ፣ ከም ተጻዋታይ ትማሊ ብዘጋጠመ ዝኾነ ነገር፡ ሎሚ ኣይጸልዎን እዩ። ምስኡ ዝተፈጥረ ባህሪ እንተኾይኑ ኣይፈልጥን እየ። ሎሚ ሃትሪክ (ሰለስተ ሸቶታት እንተኣመዝጊቡ) እንተሰሪሑ፡ ወይ ሸቶ እንተዘየመዝጊቡን ዕድላት እንተስሒቱን ኣይግድሶን እዩ። ማዕረ’ታ ናይ መወዳእታ ፊስካ ዝተነፍሓትላ እዩ፡ ንቀጻሊት ጸወታ ዝዳለወላ። እዚ ከኣ፡ ሓደ ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ብቕዓት ክጻወት ዝሓገዞ እዩ።” ኢሉ። ንሱ ቀጺሉ፡ “ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝብሎ፡ ተጻዋታይ ጥሮታ ዝወጽእ፡ ኣካሉ ንኣእምሮ “ወዲአ እየ” ምስ ዝብሎ እዩ። ኣብ ሮናልዶ ከምዝተመሃርክዎ ግና፡ ብኣንጻሩ እዩ። ኣእምሮ እዩ፡ ንኣካሉ ዝውደኣሉ ግዜ ምዃኑ ዝነግሮ። ኩሉ ግዜ ዝበለጸ ተጻዋታይ ናይ ምዃን ዓቕሚ ኣለዎ። ብፍጹም ከም ናቱ ሸውሃት ርእየ ኣይፈልጥን።” ክብል ኣድኒቕዎ።


ዜና ዓለም ዮርዳኖስ ጸጋይ ዮርዳኖስ ጸጋይ ዩክሬን፡ ኣንጻር ቋንቋ ሩስያ ዝቐንዐ ሓድሽ ሕጊ ኣጽዲቓ ባይቶ ዩክሬን፡ ኤውሮጳዊ ቻርተር፡ ነቲ ቋንቋ ሩስያ ኣብ ገለ ዞባታትን ውሑዳት ኣባላት ዘለዎ ማሕበረ ሰብን ዩክሬን ንኽዝረብ ኣፍቂድዎ ዝጸንሐ ሕጊ ዝኣሊ ሓድሽ እማመ ከም ዘጽደቐ ተሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመት፡ ዩክሬን፡ ቋንቋ ሩስያ ኣብ ህዝባዊ ቦታት፡ መራኸቢ ብዙሓን፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ መንግስታዊ


ኣገልግሎታት ዝህባ ካልኦት ትካላትን ኢንዳስትሪታትን ከም ወግዓዊ ቋንቋ ከይዝረብ ከም ዝኸልከለት፡ ምንጭታት ይሕብሩ። ይኹን እምበር፡ ቋንቋ ሩስያ ብፍላይ ኣብ ምብራቓዊ ክፋልን ዓበይቲ ከተማታትን ዩክሬን ከም ቀዳማይ ቋንቋ ኮይኑ የገልግል ምህላዉ እዩ ዝግለጽ። ሚኒስተር ባህሊ ዩክሬን ታትያና በረዝናያ፡ እቲ ብባይቶ ናይ’ታ ሃገር ዝጸደቐ እማመ፡ ቋንቋ ዩክሬን ከም መንግስታዊ ቋንቋ ኮይኑ ንኸገልግል ባይታ ዘጣጥሕ ከም ዝኾነ ኣረዲኣ። ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ማርያ ዛካሮቫ ብወገና፡ እቲ ብዩክሬን ኣንጻር ቋንቋ ሩስያ ዝጸደቐ ሓድሽ እማመ ኣንጻራዊ ውጽኢት ክህልዎ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቓ። ሓደ ካብቲ ሞስኮ ኣብ ስምዕ ሰላም ዩክሬን - ሩስያ ከም ቅድመ ኩነት ኣቕሪባቶ ዘላ ነጥቢ፡ ኪየቭ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ተዛረብቲ ቋንቋ ሩስያ ዝዀኑ ሕብረተሰብ ኣንቢራቶ ዘላ ንሰብኣዊ መሰላቶም ዝግህስ ሕግታት ክትስርዝ ዝጠልብ ምዃኑ እዩ ዝሕበር። እስራኤልን ሊባኖስን ናይ ፈለማ ቀጥታዊ ዝርብ ኣካይደን እስራኤልን ሊባኖስን፡ ከም ኣካል ናይቲ ብመንጎኛነት ኣመሪካ ዝበጽሓኦ ስምዕ ምቁራጽ ተኹሲ፡ ናይ መጀመርያ ቀጥታዊ ዝርብ ከም ዘካየዳ ተሓቢሩ። ሲቪላውያን ወከልቲ ክልተአን ሃገራት፡ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ከተማ ናቆራ - ሊባኖስ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ዝተራኸቡ፡ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ኣፍሊጡ። ኣፈኛ ቀዳማይ ሚኒስተር በንያሚን ናታንያሁ፡ ነቲ ዝተኻየደ ኣኼባ “ታሪኻዊ” ክትብል ብምግላጽ፡ ኣብ መጻኢ ክህሉ ንዝኽእል ምትሕብባር ባይታ ዘጣጥሕ ናይ መጀመርያ ስጉምቲ ምንባሩ ኣረዲኣ። እቲ ቀጥታዊ ዝርብ፡ ኣመሪካ ድሕሪ ኣብ’ተን ሃገራት ዘካየደቶ ጸቕጢ ክብጻሕ ከም ዝተኻእለ እዮም ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ዝገልጹ። ሕዝቡላህ፡ እስራኤል ኣብ ወሽመጥ ቓዛ ንእተካይዶ ዘላ ደማዊ ኲናት ንምቅዋም፡ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር መጥቃዕትታት ከም ዝጀመረ፡ ከም ሳዕቤኑ ከኣ እስራኤል ኣብ ሊባኖስ ንልዕሊ ዓመት ዝቐጸለ መጥቃዕቲ ከም ዘካየደት እዩ ዝሕበር።


ኣብ 2024 ብመንጎኛነት ኣመሪካ፡ እስራኤልን ሕዝቡላህን ተጻብኦ ደው ከብሉ’ኳ እንተ ተሰማምዑ፡ ክልተኦም ወገናት ግን ብጥሕሰት እቲ ስምዕ ብተደጋሚ ነሓድሕዶም ክወቓቐሱ ምጽንሖም፡ ጸብጻባት የመልክቱ። ኣብቲ ኣኼባ፡ እስራኤል፡ ሰራዊት ሊባኖስ ዘይከምቲ ዝተበጽሐ ስምዕ፡ ኣብ ምዕናው ትሕተ ቅርጺ ሕዝቡላህ ኣኹል ስጉምቲ ብዘይምውሳዱ ወቒሳ። ሊባኖስ ብወገና፡ እስራኤል ኣብ መሬታ እተካይዶ ዘላ ተደጋሚ መጥቃዕትታት ናብ “ሓድሽ ኲናት” ከምርሕ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቓ ኣላ። እስራኤልን ሊባኖስን ኣብ 1983፡ ናይ መወዳእታ ቀጥታዊ ዝርብ ከም ዘካየዳ እዮም ጸብጻባት ዘመልክቱ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ትማሊ ሓሙስ ናይ ምሸት፡ ነፈርቲ ውግእ እስራኤል ኣብ ደቡባዊ ክፋል ሊባኖስ ከም ዝደብደባ ተገሊጹ። እቲ ደብዳብ ገና ክቕጽል ምዃኑ’ውን፡ እስራኤል ኣጠንቂቓ ኣላ። ሜታ - ንትሕቲ ዕድመ ኣውስትራልያውያን ካብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ክስርዞም ጀሚሩ ኩባንያ ቴክኖሎጂ ሜታ፡ ትሕቲ 16


ወግዓውያን ማሕበራዊ መራኸቢታቱ፡ ካብ ትማሊ ሓሙስ ጀሚሩ ሕሳባቶም ክስርዞ ከም ዝጀመረ ተሓቢሩ። በቲ ሓዲሽ ስጉምቲ፡ ኣስታት 150 ሽሕ ተጠቀምቲ ፌይስቡክ፡ ከምኡ’ውን ከባቢ 350 ሽሕ ዝኾኑ ተጠቀምቲ ኢንስታግራም ክጽለዉ ትጽቢት ከም ዘሎ ድማ ተገሊጹ።


ኣውስትራልያ፡ ትሕቲ ዕድመ ካብ ተጠቃምነት ማሕበራዊ መራኸቢታት ክእገዱ ዝወሰነት ናይ መጀመርያ ሃገር ምዃና እዩ ዝፍለጥ። ኣውስትራልያ ካብ ዝመጽእ 10 ታሕሳስ ጀሚራ፡ ንትሕቲ 16 ዓመት ዝዕድመኦም ዜጋታ ኣገልግሎት ክትህብ ዘፍቀደት ዝኾነት ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ኩባንያ፡ ክሳብ 32.7 ሚልዮን ዶላር መቕጻዕቲ ክትውስነላ ምዃና ኣፍሊጣ ኣላ።


ማሕበራዊ መራኸቢታት ንኽስርዝ ግዜን ስራሕን ከም ዘድልዮ ኣረዲኣ። ብተወሳኺ፡ ከም ዩቱብ፡ ኤክስ፡ ቲክ-ቶክ፡ ስናፕቻት፡ ሬዲት፡ ኪክን ትዊችን ዝኣመሰላ ካልኦት ማሕበራዊ መራኸቢታት እውን፡ በቲ እገዳ ከም ዝተጸልዋ ተፈሊጡ ኣሎ። መንግስቲ ኣውስትራልያ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣጽዲቕዎ ዘሎ እገዳ፡ ነቶም


ቈልዑ ካብ ኣሉታዊ ጎድኒ ማሕበራዊ መራኸቢታት ንምክልኻል ዝዓለመ ምዃኑ እኳ ይገልጽ እንተ ሃለወ፡ ነቲ ሓሳብ ዘይተቐበልዎ ገለ ወገናት ግና፡ እቲ እገዳ ነቶም ንጹል ማሕበራዊ ህይወት ዝመርሑ ተጠቀምቲ ክጎድእ ከም ዝኽእል ኣጠንቂቖም።


ካብ 10-15 ዓመት ዝዕድመኦም 96 ሚእታዊት ኣውስትራልያውያን ቈልዑ፡ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ምዃኖም ጸብጻባት የመልክቱ።


ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፡ ኣብ ቁጠባውን ጂኦፖለቲካውን ምትሕብባር ዘተኮረ ዑደት ኣብ ቤጂንግ ኣብ ዘካይደሉ እዋን፡ ሃገሩን ቻይናን ኣብ መንጎአን ንዘሎ ፍልያት ንምጽባብ ምስ ፕረዚደንት ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ሺ ጂንፒንግ ከም ዝተዘራረበ ተሓቢሩ። ክልተኦም መራሕቲ ሃገራት ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብ ቤጂንግ - ርእሰ ከተማ ቻይና ተራኺቦም፡ ኣብ ምቁራጽ ኲናት ዩክሬን - ሩስያን ዓለማዊ ቁጠባዊ ዘይምዕሩይነትን ዘተኮረ ሰፊሕ ዝርብ ከም ዘካየዱ ተገሊጹ። መዓልቦ ናይ’ቲ ኣብ ምጽባብ ፍልያት ናይ’ተን ሃገራት ዝተኻየደ ዝርብ’ኳ እንተ ዘይተፈልጠ፡ ማክሮን ዝርከቦም ብዙሓት መራሕቲ ሃገራት ኤውሮጳ ግን፡ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና ኣብ ግጭት ዩክሬን ንፈደረሽን ሩስያ ትሕግዝ ኣላ ክብላ ብተደጋሚ ክኸሳ ምጽንሐን እዩ ዝሕበር። ፕረዚደንት ማክሮን፡ ናብ ስልጣን ካብ ዝድይብ ሕጂ ንራብዓይ ግዜኡ እዩ ኣብ ቻይና ዑደት ዘካይድ ዘሎ። ክልተኦም መራሕቲ ድሕሪ ዘካየድዎ ሰፊሕ ዝርብ፡ ኣብ ክልተኣዊ ወፍሪ፡ ንዩክሌሳዊ ጸዓት፡ ዕቃበ ፓንዳን ካልኦት ዛዕባታትን ዘተኮረ 12 ናይ ምትሕግጋዝ ስምዓት ከም ዝኸተሙ ተሓቢሩ። ዒራቕ፡ ንሕዝቡላህን ሑቲን ካብ ‘ዝርዝር ኣስማት ገንዘቦም ዝደስከለ ጉጅለታት’ ኣልያቶ ዒራቕ፡ ቅሙጥ ገንዘብ ናይ’ቶም ብኢራን ከም ዝድገፉ ዝገለጸቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ዝኾኑ ሕዝቡላህን ሑቲን ከም እተደስክል ዝገልጽ ሓበሬታ ግጉይ ምንባሩ ብምሕባር፡ ኣስማት ናይ’ቶም ዕጡቓት ጉጅለታት ካብ ዝርዝር ኣስማት ናይ’ቶም ቅሙጥ ገንዘቦም ክድስክል ምዃኑ ዝተገልጹ ጉጅለታትን ኣካላትን ክእለ ምዃኑ ኣነጺራ ኣላ። እቲ ኣቐዲሙ ብሓንቲ መንግስታዊት ጋዜጣ ናይ’ታ ሃገር ዝወጸ ግጉይ ሓበሬታ ብዙሕ ነቐፌታትን ዘይምርድዳእን ከም ዝፈጠረ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። እዚ ኣቐዲሙ ብጌጋ ዝወጸ ሓበሬታ፡ ብኣመሪካ ተቐባልነት ክረክብ ዝነበሮ ተኽእሎ ኣዝዩ ልዑል ምንባሩ እዮም ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ዝገልጹ። ቀዳማይ ሚኒስተር ዒራቕ መሓመድ ሺያ ኣል ሱዳኒ፡ ሃገሩ፡ ብመሰረት ካብ ማሌዥያ ዝቐረበላ ምሕጽንታ፡ እቲ ናይ ምድስካል ስጉምቲ ነቶም ምስ ኣልቃዒዳን እስላማዊ መንግስትን ምትሕሓዝ ዘለዎም ውልቀ ሰባት ጥራይ ዝምልከት ምዃኑ ኣረዲኡ ኣሎ። ንሱ ወሲኹ፡ ምስቲ ግጉይ ሕትመት ቅርበት ዘለዎም ወገናት ነቲ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ሓላፍነት ክወስዱሉ ምዃኖም ከኣ ገሊጹ ኣሎ።


ፍስሃየ ሃይለ (ኣፍሮ) ተሰዊኡ ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ገዲም ተጋዳላይ ፍስሃየ ሃይለ ሰንጋል፡ ብዝሓደሮ ሕማም ብ4 ሕዳር 2025 ኣብ መበል 78 ዓመት ዕድመኡ ብሕማም ተሰዊኡ።


ክፍሊ ህዝባዊ ምሕዳር (06)ን ክፍሊ ስለያን ጸጥታን ብዝተፈላለየ ጽፍሒታት ክሳብ ሓላፊ ዞባ ኮይኑ ብጅግንነት ተቓሊሱ። ድሕሪ ናጽነት፡ ገዲም ተጋዳላይ ፍስሃየ ሃይለ፡ ምኽትል ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ከተማ ኣስመራ፡ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ጉምሩክ፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሲቭል ኣቭየሽን፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ-ባርካን ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከልን ብምዃን፡ ንሃገሩን ህዝቡን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ’ዩ። ገዲም ተጋዳላይ ፍስሃየ ሃይለ (ኣፍሮ)፡ ብዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ደቅን እዩ።


ሚኒስትሪ ዞባዊ ምሕዳራት፡ ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ፍስሃየ ሃይለ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን እናገለጸ፡ ንስድራ ቤቱ፡ መቓልስቱን መሳርሕቱን ጽንዓት ይምነ። ኣመሓዳሪ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ፡ ምስ ህዝቢ ን/ዞባ ደቡብ ደንካልያ ርክብ ኣካዪዱ እዉጅ ስግኣት ምውጋድ. እዉጅ ስግኣት ምውጋድ. ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ፡ ብ2ን 3ን ሕዳር ኣብ ንኡስ ዞባ ደቡብ ደንካልያ ምስ ህዝቢ ርክብ ኣካዪዱ። እቲ ኣብ ዋደን ዶባጋድን ዝተኻየደ ርክብ፡ ኣብ ተጠቃምነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብሓፈሻ ኣገልግሎታት ማይ፡ ትምህርትን ጥዕናን ድማ ብፍላይ ዘተኰረ ኮይኑ፡ ነዚ መድረኽ ዝበቅዕ ውዳበን ተሳትፎን ህዝቢ ንምርግጋጽ ዝዓለመ’ዩ። ምስፋሕ ኣቐዲሙ ዝተዋደ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ኣብ ተጠቃሚነት ህዝቢ ከምዝምርኰስ ዝገለጸ ኣምባሳደር መሓመድስዒድ፡ ህዝቢ ኣብ ቀረብኡ ንዝተዋደ ዓንሰባ - ንቕሓት ሕ/ሰብ ኣብ ልግሲ ደም እናበረኸ ምጽኡ ተገሊጹ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ቀጻሊ ዝካየድ ጎስጓሳት፡ ኣብ ምብራኽ ንቕሓትን ምስሳን ዝልገስ ደምን እወታዊ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ፡ ካብ 27 ጥቅምቲ ክሳብ 2 ሕዳር ኣብ ዝተገብረ ቅነ ልግሲ ደም ተገሊጹ። ኣብ ሃገራዊ ባንክ ደም ሓላፊ ኣገልግሎት ልግሲ ደም ኣቶ መሓሪ ኣብርሃም ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ቅነ ምስ ማሕበር


ወለንታውያን ለገስቲ ደም ጨንፈር ዞባ ዓንሰባ ብምውህሃድ ዝተወደበ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ብተመሃሮ፡ ሰራሕተኛታት መንግስትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን 912 ከረጺት ደም ከምእተለገሰ ኣረዲኡ።


ኣደ-መንበር ማሕበር ወለንታውያን ለገስቲ ደም ጨንፈር ዞባ ዓንሰባ መምህር ትዕግስቲ መሓሪ ብወገና፡ ዕላማ ማሕበር ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብውሕሉል ኣገባብ ክጥቀመሉን ጽፉፍ ምሕደራ ማይ ኣብ ኩለን ዓድታት ክተኣታቶን ኣዘኻኺሩ። ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ መምህር ፍስሃየ ኪዳነ ብወገኑ፡ ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ብሓፈሻ ናይ ደቂኣንስትዮ ድማ ብፍላይ ንምዕባይን ክሳብ ዝለዓለ ደረጃ ዝቕጽሉ ባይታ ንምጥጣሕን ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ ወለዲ ተርኦም ከዕዝዙ ተላብዩ። ሓላፊ ጨንፈር ጥዕና ዶ/ር ዓሊ ሓሎ ድማ፡ ኣብ ጥዕና ተጠርዩ ንዘሎ ንቕሓት ብምጓስ፡ ካብ ዘለዎ ዝያዳ ክብርኽን ተጠቃምነት ህዝቢ ኣብ ትካላት ጥዕና ክዓብን ከምዝግባእ ኣረዲኡ። ተሳተፍቲ ብወገኖም፡ ካብ ዓቕሚ ዓድታት ንላዕሊ ዝኾነ ምብልሻው ፕሮጀክትታት ማይ ቅልጡፍ ጽገና ክረክብ፣ ጸገም መራኸቢታት ቴሌፎን ዘላቒ ፍታሕ ክግበረሉ፣ ከምኡ’ውን ንቕሓት ህዝቢ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዘዕቢ ርክባት ክቕጽል ዝብል ርእይቶታት ኣቕሪቦም። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ፡ መስርሕ ህንጸት ኣብ ዋደ ትስራሕ ዘላ 10 ክፍልታት ዘለዋ ናይ መባእታ ቤት-ትምህርቲ ብምዕዛብ፡ እቲ ስራሕ ንኽቀላጠፍ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ዘትዩ። - ቊጽሪ ወለንታውያን ለገስቲ ብምስሳን ውሑስን እኹልን ቀረብ ደም ከምዝህሉ ምግባር ምዃኑ ብምግላጽ፡ ነዚ ክዉን ንምግባር ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት ጎስጓሳት ከምዝካየድን እወታዊ ግብረ-መልሲ ይርከቦ ከምዘሎን ኣብሪሃ። መምህር ትዕግስቲ ኣብ መወዳእታ፡ ተራ መሻርኽቲ ኣካላት ካብ ዝነበሮ ክሕይል ይስራሓሉ ከምዘሎ ኣነጺራ። ጎልጅ - ዘራእቲ ኣብ ደረጃ ምንቃጽን ምእካብን ከም ዝበጽሐ ተሓቢሩ የማናይ ኢድ ዝሰርሓቶ የማናይ ኢድ ዝሰርሓቶ ኣብ ንኡስ ዞባ ጎልጅ፡ ኣብ ልዕሊ 10 ሽሕ ሄክታር ዝተዘርአ ኣእካልን ስምስምን ኣብ ደረጃ ምንቃጽን ምእካብን ከም ዝበጽሐ ተሓቢሩ። ሓላፊ ኣሃዱ ቁጠባዊ ልምዓት ኣቶ እድሪስ ኣሕመድ፡ ንኩነታት ክራማት፡ ዘራእቲ፡ ጥሪትን መገሃጫን ኣመልኪቱ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ርእሲ’ተን ናይ ግሊ ትራክተራት 60 ናይ መንግስቲ ትራክተራት ተዋፊረን፡ ብፍላይ ነቶም ኣብ ኦምሓጀር፡ ቃጨሮን እንጉሌትን ዝርከቡ ጽጉማት ሓረስቶት ብርትዓዊ ዋጋ ኣገልግሎት ማሕረስ ከምዝሃባ ኣረዲኡ። ካብ’ቲ ብመሰል ተጠቃምነትን ንግዳዊ ክረምታዊ ሕርሻን ዝተሓርሰ ስፍሓት፡ ልዕሊ 83 ሽሕ ሄክታር መሸላ፡ ልዕሊ 15 ሽሕን 60ን ሄክታር ስምስም፡ ኣስታት 2 ሽሕን 10ን ሄክታር ድማ ብልቱግ ከምዝዀነ ዝጠቐሰ ኣቶ እድሪስ፡ ብሰንኪ ብዝሒ ዝናብን ጻህያይን ዝተዳኸመ ውሑድ ክፋል ገዲፍካ፡ መብዛሕትኡ ዘራእቲ ኣብ ደረጃ ምህርቲ ከም ዝበጽሐ ሓቢሩ። ንኩነታት ጥሪት፡ መገሃጫታትን ከዘንቲ ማይን ብዝምልከት ድማ፡ ካብ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ጽቡቕ ዓቐን ዝርግሐን ዝነበሮ ዝናብ ብምውቅዑ ኣብ ኩሉ ከባቢታት እኹል ማይን ሳዕርን ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ጥሪት ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከባን ጓሶት ካብ ሃልኪ ነዊሕ ጉዕዞ ተገላጊሎም ምህላዎምን ገሊጹ።


ብምጥቃስ፡ ዓብላልነት ጻህያይ ዓዳር ዕቱብ ቈላሕታ ክግበረሉ ኣተሓሳሲቦም። ሓላፊ ኣሃዱ ቁጠባዊ ልምዓት ኣቶ እድሪስ ኣሕመድ ኣብ መወዳእታ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሰፍሐ ዝኸይድ ዘሎ


ቅሉዕ ደብዳበ ካብ ወዲ ቅሉዕ ደብዳበ ካብ ወዲ ቀይሕ ባሕሪ ቀይሕ ባሕሪ “ኣሞሪም፡ ተኣምር ኣይሰርሕን . “ኣሞሪም፡ ተኣምር ኣይሰርሕን . 6 ሕዳር 2025 - ገጽ 2 ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ ብዘይካ ሰኑይ መዓልታዊ እትሕተም ጋዜጣ


ኣፍልጦ ሕብረተ-ሰብን ዝተወሃደ ዕዮ መሻርኽትን ኣገዳሲ ምዃኑ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊ ኣሃዱ ምቁጽጻር ኣድህቦ ዝጎደሎም ሕማት - ኣቶ ምሕረትኣብ ኣብርሃ ጸዊዑ። ትሮፒካዊ ሕማት ዝበሃሉ፡ ከም ቢልሃርዝያ፡ ባልዓት መዓናጡ፡ ካላዛር፡ ምቑላዕ፡ ነፍሪ፡ መንከስቲ ተመን፡ ሕማም ዕቡድ ከልቢ፡ ዓበቕን ካልኦትን ምዃኖም ብምሕባር፡ ኣብ 207 ብዝተኻየደ ገምጋም፡ ልዕሊ 1 ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም፡ ማለት 1 ካብ 6 ሰባት በዞም ሕማት ከምዝሳቐ ኣብሪሁ። ንሃገርና ካብ’ዞም ሕማት ናጻ ንምግባር፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣብ ኣገባብ ምክልኻሎምን ምፍዋሶምን ዘተኰረ ስልጠናታት ንሰብ-ሞያ ጥዕና ብምሃብን ዘድሊ ቀረብ መድሃኒት ብምርግጋጽን፡ ብዕቱብ ይነጥፍ ከምዘሎ፡ ኣቶ ምሕረትኣብ ገሊጹ። ኣብ 2014ን 2015ን፡ ብቐንዱ ኣብ ህላወ ቢልሃርዝያን ባልዓት መዓንጣን ዘተኰረ ሰፊሕ መጽናዕቲ ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ዝርከባ 345 ናይ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ልዕሊ 18 ሽሕ ተመሃሮ ዘሳተፈ ቅምሶኣዊ መርመራታት ተኻዪዱ ከምዝነበረ፣ ካብ 58 ንኡሳን ዞባታት ድማ ኣብ’ተን 28 ቢልሃርዝያ ከምእተረኽበ ሓቢሩ። እተን ንኡሳን ዞባታት፡ 12 ኣብ ዞባ ደቡብ፡ ዝተረፋ ከኣ ኣብ ዞባታት ዓንሰባ፡ ጋሽ-ባርካ፡ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ማእከልን ዝርከባ’የን። በዚ መሰረት፡ መድሃኒት ቢልሃርዝያ ፎሮ- ኣብ ኣገዳስነት ዕቃበ ኣግራብ ተዘትዩ ኣብ ምሕዳር ከባቢ ሮብሮቢያ - ንኡስ ዞባ ፎሮ፡ ኣብ ኣገዳስነት ዕቃበ


ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ካፒተን ሰለሙን ሃይለ ኣዘኻኺሩ። ብ31 ጥቅምቲ ምስ ነበርትን ተመሃሮን ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ካፒተን ሰለሙን፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክበርስ ዝጸንሐ ኣግራብ ናብ ንቡር ንምላስ፡ ኣብ ዕቃበን ልምዓትን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ብዘተኰረ ውሁድ ጻዕሪ፡ ዓሪቑ ዝነበረ ከባቢታት ኣብ ጽቡቕ ኵነታት ከምዝርከብ ኣረዲኡ። ብሰንኪ ብርሰት ኣግራብ ኣብ ስርዓተ-ማሕድሮ ዝወርድ ዘሎ ከቢድ ሃስያ ንምግታእ፡ ነቶም ኣብ ከም’ዚ


ዝበለ ዘይሕጋዊ ተግባራት ዝተዋፈሩ ዘይሓላፍነታውያን ሰባት ናብ ሕጊ ንምቕራብ፡ ሕብረተሰብ ምስ ኣባላት ብዓል-መዚ ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ተወሃሂዱ ክሰርሕ ተላብዩ። ሓላፊ ናይ’ቲ ብዓል-ስልጣን ኣብ ንኡስ ዞባ ፎሮ ኣቶ ኢብራሂም ዓሊ ብግደኡ፡ ንውራያት ዝኸውን


ስለዘለዉ፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን ኣነባበርቲ ዓዲን ብንቕሓት ክከታተሉ ኣዘኻኺሩ። ኣመሓዳሪ ከባቢ ሮብሮቢያ ኣቶ ሳልሕ ኣቡበከር ድማ፡ ሳላ ዝተኻየደ ጎስጓሳት፡ ኣብ ዕቃበ ኣግራብ ዝነበረ ኣፍልጦ ከምዝበረኸ፣ ከም ውጽኢቱ ሓያሎ ዓዲታት ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ ሓለዋ ሃብቲ ገረብ ዝገብርኦ ኣበርክቶ፡ ንጥፈታት ምግራብን ምፍዋስ ማይክዖታትን የካይዳ ከምዘለዋ ኣረዲኡ።


ተሳተፍቲ ብግደኦም፡ ኣብ ዕቃበ ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ዘተኰረ ጎስጓሳት ቀጻልነት ክህልዎ፣ ተካኢ ጸዓት ዝተኣታተወሉ መገዲ ክፍጠር፣ ንምስራሕ ዓግማት ዝቚረጽ ኣግራብ ክፍቀድ ወይ ድማ ናይ ማሽነሪ ደገፍ ክግበር ዝብል ርእቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም። ጎልጅ - ነበርቲ ቃጨሮ፡ ሕጽረት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክፍታሕ ጸዊዖም ኣብ ንኡስ ዞባ ጎልጅ - ምሕዳር


ዘለዉ ነበርቲ፡ ዝተጠርነፉሉ ከባቢ ምቹእ ናይ ሕርሻን መጓሰን ባይታ ከምዝፈጠረሎም ብምጥቃስ፡ ኣብ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዘሎ ሕጽረት ክፍታሕ ጸዊዖም።


ብምውቅዑ መብዛሕትኡ ዘራእቶም ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ከምዝርከብ ብምግላጽ፡ ብሰንኪ ጻህያይ ዓዳር ዘራእቶም ብኣሉታ ከይጽሎ፡ ሞያዊ ስጉምቲ ክውሰድ ጸዊዖም። ኣመሓዳሪ ናይ’ቲ ምሕዳር ከባቢ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ 209 ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ዝጥርነፉ


ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ንዝተግበረ ንጥፈታት ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን ብምግምጋም፡ ኣብ ናይ መጻኢ መደባት ዘትዩ።


ባህልን ስፖርትን ኣብ ተመሃሮ ዘለዎ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት’ኳ እንተዋደ፡ እናወሰኸ ምስ ዝመጸ ቊጽሪ ህዝቢ እኹል ከምዘይኮነ ብምጥቃስ፡ ብፍላይ ሽግር ዝስተ ማይ ነባሪ ፍታሕ ክናደየሉ ኣተሓሳሲቡ።


ዓዲ-ሃሎ ዝሰላሰል ዘሎ ሽግር ዝስተ ማይ ኦምሓጀርን ቃጨሮን ናይ ምፍታሕ ዕዮ ክቀላጠፍ ጸዊዖም። ሓልሓል - ውዳበታት መንእሰያት ንምሕያል ይስራሕ ኣሎ ቤት-ጽሕፈት ሃማመተኤ ኣብ ንኡስ ዞባ ሓልሓል፡ ውዳበታቱ ኣብ ሸሞንተ ምሕዳራት ከባቢ ብምሕያል፡ መንእሰያት ተጠቀምቲ ናይ’ቲ ማሕበር ፈጢርዎ ዘሎ ዕድላት ንክኾኑ ይሰርሕ ከምዘሎ ተገሊጹ።


መንእሰይ ዓብዱሩሕማን ሓምድ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ውዳበታት ማሕበር ናብ ምሕዳራት ከባቢ ንምውራድ ብዝካየድ ዘሎ ርክባት፡ ቁጽሪ ዝውደብ መንእሰይ እናዓበየ ምጽኡ ብምሕባር፡ ብፍላይ ኣብ ማእከላይን ካልኣይን


ዝግበር ሃገራውን ፖለቲካውን ኣስተምህሮታት ቀጻልነት ክህልዎ ዝብልን ካልእን ርእይቶታት ኣቕሪቦም። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሓልሓል ኣቶ ግርማጽን ኣብርሃን ጸሓፊ ህግደፍ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ሱሌማን


ዑመርን ኣብ መወዳእታ፡ ፓለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን መደባት ብኣድማዕነት ንኽትግበር፡ መንእሰያት ብግቡእ ክውደቡን ክነቕሑን ከም ዝግባእ ገሊጹ። ዜና ንልዕሊ 1.8 ሚልዮን ሰባት፡ ናይ ባልዓት መዓንጣ ድማ ንልዕሊ 68 ሽሕ ሰባት ክዕደል ከሎ፡ ኣብቶም ሕማት ዝጸንሐ ኣፍልጦ ክብ ዘብል ናይ ኣሰልጠንቲ ስልጠና ከምእተኻየደ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ኣቶ ምሕረትኣብ፡ ምስ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብምውድዳር፡ ኤርትራ ኣብ ምክልኻልን ምቊጽጻርን ኣድህቦ ዝጎደሎም ሕማት ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ተሰሪዓ ከምዘላ ጠቒሱ፡ በዞም ሕማት ዝተለኽፈ ሰብ መድሃኒቱ ብግቡእ ክከታተል ኣተሓሳሲቡ።


መምህራን ስፖርት ብወገኖም፡ ንዝነበረ ብልጫታት ብምዕቃብ ድኻማት ንምእራም ኣብ ዝካየድ ጻዕሪ፡ ምውህሃድን ደገፍን ናይ ኩሎም ኣካላት ክዓዝ ተላብዮም። ግልቡጥ ስነ-መጐት ኲናት ፈላስፋታት ኲናት፡ ንዓወት ወሰንቲ ኢሎም ካብ ዝጽብጽብዎም ብዙሓት ፈላስፋታት ኲናት፡ ንዓወት ወሰንቲ ኢሎም ካብ ዝጽብጽብዎም ብዙሓት ረቛሒታት፦ ረቛሒታት፦ - ካብ መጋጥምትኻ ዝሓየለ ወተሃደራዊ ዓቕሚ፣ ዝበለጸ ዕጥቂን ምልከት ኣጽዋርን፣ - ድልዱል ቁጠባ፣ ስጡም ሓድነት ህዝቢን ውሽጣዊ ርግኣትን፣ - ብቑዕ ፖለቲካውን ወተሃደራውን መሪሕነት፣ እምነት ኣብ መንግስቲ፣ - ልዑል ሞራል ሰራዊትን ህዝቢን፣ ሓያል ናይ ምውጋእ ብቕዓትን ወኒን፣ ብኣንጻር’ዚ ዝተገልጸ ረቛሒታት፣ ብልጽግና፦ ብኣንጻር’ዚ ዝተገልጸ ረቛሒታት፣ ብልጽግና፦ 1) ድኹም ወተሃደራዊ ሓይሊ፣ ናይ ውሽጢ ተቓውሞታት እውን ከዐግስ ዘይክእል፣ ብዝኸዶ ብኣሽሓት ዝማረኽን ኢዱ ዝህብን፣ መሕፈርን ስልቹውን ሰራዊት፣ 2) ኣብ ደረጃ ምርዅማሽ ዝበጽሐ ሓይሊ ኣየር፣ ምልከት ኣጽዋርን ናይ ውግእ ተመኩሮን ዘይብሉ፡ ኣብ ንእሽቶ ግጥም ታንክ ራሕሪሑ ዝሃድም መካናይዝድ


ሰራዊት፣ 3) ተልመዴን ፖለቲካውያን መራሕቲ፣ ብምሩኻት ነበር ዝተዓብለ፡ ዘይብቑዕ ወተሃደራዊ መሪሕነት፣ 4) ናይ ምውጋእ ብቕዓት ኮነ ወኒ ዘይብሉ፡ ሓድነቱ ብጸቢብ ዓሌታዊ ፖለቲካ ዝተሓምረገ፣ ኣብ መንግስቱ ፍጹም እምነት ዘጥፍአ፡ ሞራሉ ዝወደቐ ሰራዊት፣ 5) ዝተረመሰ ቁጠባ፣ ሚልዮናት ብረድኤት ዝናበር ህዝቢን ናይ ውሽጢ ተመዛበልቲን፣ ሒዙ ክዋጋእ ይሕልን ኣሎ። ግርንቢጥ ስነ-መጐት ኲናት ህዝቢ ኢትዮጵያን ለባማት ልሂቃኑን፡ ፈርካሽ ቁመና መንግስቲ ብልጽግና ብምርኣይ፣ ክስዕብ ዝኽእል ሃገራዊ ውርደት ከሎ ገና ብምግማት፡ ድምጾም ኣጉሊሖም “ኲናት ኣየድልየናን፣ ሰላም’ዩ ድሌትና” ይብሉ ኣለዉ። መቕርብ ዝበሃሉ ሃገራትን መወልቲን ከይተረፉ፡ ‘ኲናት ኣየዋጻኩምን’ዩ፣ ኣይትሕሰብዎ” ይብሉ ኣለዉ። ብልጽግና ግን፡ “ምርጫ የብልናን፣ ሰላም ኮነ ኲናት ኩሉ ሞት’ዩ” ዝበለ ይመስል። “መዓልታ ዝኣኸለ ኣንጭዋ፡ ኣፍ ድሙ ትስዕም” ይብሉ ለባማት መሰልቲ። ምንጪ፥ መጽሔት መንእሰይ ቁጽሪ 86 ሕዳር 2025 - ገጽ 3 እዉጅ ስግኣት ምውጋድ - ሕጋዊ መሰል እዩ


ሰላም ኣርዓዶም ሰልፊ ብልጽግና፣ ብጸቢብ ቁሸታዊ ፖለቲካ፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከፋፊሉን ሓድሕድ ኣናቚቱን፣ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገር ኲናት ሓድሕድ ኣባሪዑ፡ ዕምሪ ስልጣኑ ከናውሕ ተሓሒዙዎ ዝጸንሐ ህድማ ንቕድሚት - ኣይሰርሓሉን።


ባዕሉ ብዝኣጎዶ ሓዊ እናተለብለበ፡ ናብቲ ዘይተርፍ ዕጫኡ እናተቓረበ፡ ሕቖኡ እናንቀጥቀጠ፡ ብራዕዲ እናንፈጥፈጠ፡ ዝሕዞን ዝጭብጦን ጠፊኡዎ ኣሎ። “ዝጨነቖ ጥንስቲ የእቱ” ይብል ምስላ ኣምሓራ። ኣብ ጻዕረ ሞት ዝርከብ ስርዓት ብልጽግና፡ እቶም ንፖለቲካዊ ሓይልታት ሱዳን ኢትዮጵያን ብዶላር ዓዲጎም፡ ነዚ ስትራተጂያዊ ዞባ ናይ ዓለምና ብምቁጽጻር፡ ገዚፍ ዕቚር ሃብቲ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዝማት ዘህነፍንፉ ዘለዉ ናይ ደገ ሓይልታት ዝሃቡዎ ተልእኾ፡ “ዛዕባ ካብ ውሽጢ ናብ ግዳም ንምቕናዕ ይጠቕመኒ’ዩ” ዝብል ተስፋ ኣሕዲሩሉ፡ ብርዑድ መንፈስ፡ ኣብ መኣዲ ባርዕ ንኽጥበስ ድንዕ ድንዕ ይብል ኣሎ። ዕዱግ ስርዓት ብልጽግና፡ ነቲ ዝተዋህቦ ዘይክኣል ተልእኾ (mision impos sible) ንምፍጻም፡ ሓላዪ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተመሲሉ፣ ንብዓት ሓርገጽ እናነብዐ፣ ከም ዝኸሰረ ነጋዳይ፡ ቀደም ብሕግን ታሪኽን ዝተዓጽወ ጉዳይ ቀስቂሱ፣ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘእምን ምኽንያት ዘይብሉ ኲናት ንምብራዕ ከም ዘንቀደ፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ብጋህድን ብዘይ ሕብእብእን ኣዊጁ ኣሎ። ከምቲ ቶማስ ማን ዝብሎ፡ “ኲናት፡ ህድማ ፈራሕ ካብ ሰላማዊ ግድላት እዩ።”


ርእይቶ ዕሽነት ብልጽግና ብልጽግና ንቕሓት ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣትሒቱ ምግማቱ ዘገርም እዩ። “ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ናይ ታሪኽ መሃይም’ዩ፣ ብዛዕባ ዓለማዊ ሕግታት እንዶ የብሉን፣ ሓጺር ዝኽሩ (short memory) ስለዝኾነ፡ ቅድሚ ሕጂ ዝኸፈሎ ከቢድ ዋጋ ኣይፈልጦን እዩ፣ ባሕሪ እንተድኣ ኢልናዮ ቀልቢ የብሉን፣ ‘ወደብ ናትካ’ዩ’ እንተድኣ ኢልናዮ፡ ብኸመይ ኢሉ ዘመዛዝን ኣእምሮ የብሉን፣ ኣፍደገ ባሕሪ ነይሩካ ምስ እንብሎ ብቐሊሉ ክዕሾ ይኽእል እዩ፣ ኣብ ዓመት ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ኢኻ ትፈሪ፣ ብክልተ ሚልዮን ህዝቢ ተዓጺኻ ከመይ ኢልካ ትነብር ብዝብል ዘመተ፡ ዕጹውን ጭኑቕን ስነ-ኣእምሮ ፈጢርና፡ ዳግም ኣብ ሓዊ ክንጠብሶ ንኽእል ኢና፣” ዝዓይነቱ ብኣእምሮ ህዝቢ ናይ ምጽዋት ጨካን ኣጉልን ዘመተ’ዩ - ጐስጓስ ብልጽግና። ኣብ ጥንታዊት ሮማ ፈላስፋን ፍሉጥ መዳሪን ዝነበረ ማርኩስ ቺቸሮ፡ “ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ዘይምሃር፣ ዘልኣለም ቆልዓ ኴንካ ምንባር’ዩ።” ይብል ነበረ። የግዳስ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ከምቲ ብልጽግና ትግምቶ ቆልዓ ወይ ሓጺር ዝኽሩ ኣይኮነን። ብዓል ብዙሕ ተመኩሮ፡ ብዙሓት ለባማት፡ ሊቃውንቲ ሕጊ፡ ታሪኽን ፖለቲካን ዘለውዎ ህዝቢ እዩ። ንዘመተ ብልጽግና ዕላማኡ ከሎ ገና ነቒሑሉ፡ እዝኒ ምኽልኡ ከኣ፡ ዘገርም ኣይኮነን። ዕሽታ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ንዓቕሊ ጽበት ብልጽግና እናዕረጎ መጺኡ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ንመራሕ ናይቲ ጉጅለ ጨርቁ ኣብ ዝድርብየሉ ደረጃ ጽላለ ኣብጺሑዎ ኣሎ።


ኤርትራ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዕምሩ ምሉእ ደጋጊሙ ዝገለጾ፣ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። ብርግጽ ድማ፡ ባሕርን ወደባትን ኤርትራ


ብኸምዚ ዝኣመሰለ ስልጡን ኣተሓሳስባ ጥምረት ፈጢሮም፡ ብሓባራዊ ምርድዳእን ምትሕብባርን ከረጋገጽዎ ዝኽእሉ ምዕባለ ቀሊል ኣይኮነን። ብኣንጻር’ዚ ሓቂ’ዚ ካብ ኲናት፡ ብዘይካ ዕንወትን ህልቂትን ዝኾነ ረብሓ ከም ዘይርከብ፡ ዝሓለፈ ታሪኽ ሓንሳብ ዘይኮነ፡ ደጋጊሙ መስኪሩዎ እዩ። ከምቲ ኣልበርት ኣይንስታይን ዝብሎ፡ “ሓደ ዓይነት ጌጋ ካብ ምድግጋም ዝኸፍእ


መሰል’ዩ ብልጽግና፡ በቶም ዝርገትን ድሕረትን ምብራቕ ኣፍሪቃ “ንረብሓና እዩ” ዝብሉ ሓደስቲ ጐባል ዞባና ተዓሲቡ ከባርዖ ዝሕልን ዘሎ ኲናት እምበኣር፡ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዛዕባ ኣይኮነን። ከምዚ ዓይነት ናይ ጭኑቕ ኣእምሮ ውሳነ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ ንመላእ ዞባና እውን ጥዕና ዝህብ ስለዘይኮነ፡ ከም ስግኣት ዝጥመት እዩ። ህዝብታት ደለይቲ ሰላም እዮም።


ጸሚዶም፡ ነቲ ስግኣት ኣልዮም፡ ብሰላምን ስኒትን ሓድሕድ ምትሕብባርን ዝነብሩሉ ውሑስ ባይታ ክፈጥሩ ባህርያዊ ግብረመልሲ እዩ። ነዚ ሰላምን ርግኣትን ክልቲኡ ህዝብታትን መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃን ክዘርግ ዘንቀደ ስግኣት ምእላይ፡ ምዕራፍ 7 ዓንቀጽ 51 ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ዘፍቅዶ ናይ ርእሰ ምክልኻል ሕጋዊ መሰል እዩ። ቅሉዕ ኣዋጅ ኲናት ብልጽግና፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ነዚ ሕጋዊ መሰል’ዚ ክጥቀሙ ብወግዒ ዓዲሙዎም ኣሎ።


ንእተቕርቦ ጠለብ ምውናን ኣፍደገ ባሕሪ ኣፍልጦ ይህብ’ዩ ባሕሪ ኣፍልጦ ይህብ’ዩ ኣህጉራዊ ሕጊ ወደብ አልቦ ሃገራት ምስተን ወደብ ዘለወን ሃገራት ተሰማሚዐን ክጥቀማ መሰል ከምዘለወን ብንጹር ይገልጽ እዩ። ይኹን’ምበር፡ መሰል ተጠቃምነት ማለት ብሓይሊ ምሓዝ ወይ ምውናን ማለት ከምዘይኮነ፡ ወደባት (ኣፍደገ ባሕሪ) ናይ ምጥቃም መሰል ጥራይ ምዃኑ፡ ብዘየሻሙ መገዲ ኣስፊሩዎ ኣሎ። ወደብ


ልምዓት ክገብረአን ይላቦ እዩ። እዚ ዝፍጸም ግን፡ ኣብ ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ኣብ መትከል ምኽባር ልኡላውነት ተመርኲስካ ምዃኑ ድማ አስሚሩሉ ኣሎ። ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ 4 ሃገራት (ብድምር 70 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለወን) ምስ ባሕሪ ዘይዳወባ እየን። ካብዚአተን 16 ሃገራት (36%) ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከባ እየን። ንኢትዮጵያ ከይሓወሰካ፡ እተን 15 ብድምር 365 ሚልዮን ህዝቢ ኣለወን። እዘን ሃገራት እዚኣተን ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብምስምማዕ፡ መሰል ኣፍደገ ባሕሪ ረኺበን መነባብሮ ህዝበን ንምሕያሽ አብ ብርቱዕ ስራሕ ተጸሚደን ይርከባ። ብተመሳሊ፡


ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ተሰማሚዐን ክሰርሓ ይኽእላ እየን። ኢትዮጵያ ብዙሕ አማራጺታት ወደብ ዘለዋ ሃገር እያ።


ፈቒዳ ነይራ። ሶማላውያን እውን ብተመሳሊ። የግዳስ ህርፋን ብልጽግና፡ ንግዳዊ ኣገልግሎት ዝኸውን ወደብ ዘይኮነስ፡ ኢትዮጵያ ወናኒት ገምገም ባሕሪን መደበር ሓይሊ ባሕሪን ክትከውን እዩ። እዚ ድማ ጎረባብቲ ሃገራት ክቕበልኦ ኣይክእላን። ከመይሲ ዋንነት ቀይሕ ባሕሪ ናይተን አብ ገማገም ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ልዑላዊ ግዝአት እዩ። ንልዑላዊ ግዝአት ጎረባብቲ ሃገራት ብሓይሊ ምንዛዕ ዝቕበል አህጉራዊ ሕጊ ድማ ፈጺሙ የለን። ክህሉ እውን ኣይክእልን።


ብኲናት ኣህጉራዊ ስርዓት ኣብ መትከል ምኽባር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን (Principle of Respect for Sovereignty and Teritorial Int tegrity) ዝተመስረተ እዩ። መሰረታዊ መትከል ልኡላውነት ኣብ ገማግም ባሕሪ ንዝርከባ ሃገራት ፍሉይን ፍጹምን መሰል ዋንነት ይህብ። ካብዚ ሓሊፉ ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ 2 (4) ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ካልእ ሃገር ሓይሊ ምጥቃም ወይ ምፍርራሕ ይኽልክል። ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ከምዘይትደሊ ብተደጋሚ ገሊጻ እያ። ልኡላውነት ኤርትራ ምድፋር ከኣ፡ ዋጋኡ ከቢድ ከምዝኸውን ፍሉጥ እዩ። ኣህጉራዊ ሕጊ ብምጥሓስ ናይ ሰላም መገዲ ገዲፍካ ኲናት ምራጽ፡ ንኣሕዋት ህዝብታት ናብ ዘየድሊን ኣዕናዊን ኲናት ምዕዳም እዩ። ልዑል ዋጋ ካብ ምኽፋል ሓሊፉ ድማ፡ ካልእ ረብሓ ዝርከቦ ኣይኮነን፡ የግዳስ ከምቲ ምስላ አምሓርኛ፡ “አሳ ጎርጓሪ ዘንዶ ያወጣል፡ የሰው ፈላጊ የራሱን ያጣል” (ዓሳ ጐርጓሪ ገበል የውጽእ፤ ዘይናቱ ዝደሊ ናቱ ይስእን) ዝብሎ፡ አብ ልዕሊ ኤርትራ ኲናት ምእዋጅ፡ ነቲ አብ ኣራት ኪሎ ዘሎ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ስለዘውድቕ፡ ኲናት ዘይምሕሳቡ ይሓይሽ።


ኣይትኽእልን’ያ ዋንነትን ኣጠቓቕማን ወደባት ኣብ ኣህጉራዊ ሕጊ ብዘየማትእ ቋንቋ ተቐሚጡ ኣሎ። ልዕሊ 10 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ሃገር ወይ ድማ ካብ ገማግም ባሕሪ 60 ኪሎ ሜተር እትርከብ ሃገር ወደብ ናይ ምውናን መሰል ኣለዋ ዝብል ዓንቀጽ የለን። ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምውሳን ኣብ 201 ኮሚሽን ዶብ ምስ ተመስረተ፡ ክልቲአን ሃገራት ብዓለም ደረጃ ተፈላጥነት ዘለዎም ናይ ወጻኢ ክኢላታት ቆጺረን ኩሉ ጭብጥታተን ኣቕሪበን ንልዕሊ ሓደ ዓመት ከም ዝተማጎታ መዛግብቲ ናይቲ ኮሚሽን ይሕብር። እቲ ኮሚሽን


ኢጣልያን ዝተገብረ ስምዕ መሰረት ብምግባር፡ ዶባት ኤርትራ ካብ ገማግም ባሕሪ 60 ኪሎ ሜተር ንውሽጢ መሬት ዝርጋሕ ኮይኑ ዓሰብ ናይ ኤርትራ ምዃና ደጊሙ ኣረጋጊጹ። ሰበ ስልጣን ብልጽግና “ኢትዮጵያ ወናኒት ባሕሪ ክትከውን ዘፍቅድ ኣህጉራዊ ሕጊ ኣሎ፣ ራስ ኣሉላ ግዝኣታዊ ዶብ ኢትዮጵያ ቀይሕ ባሕሪ’ዩ ኢሎም ነይሮም፣ ቅድሚ ኤርትራ ናጻ ምዃና ዓሰብ ርእሰ-ምሕዳር ስለዝነበረት አብ 191 ኢህወደግ ምስ ኤርትራ እንተ ዝከራኸር ነይሩ ዓሰብ ግዝአት ኢትዮጵያ ኮይና ምተረፈት” ዝብል


ድኣ፡ ስለምንታይ ኢትዮጵያ ጉዳያ አብ ቤት ፍርዲ ዓለም ኣቕሪባ ዘይትማጐት፧ 4. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ረፈረንደም 4. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ረፈረንደም ኤርትራ ብፍቓድ ኢትዮጵያ ተሳቲፉ ኤርትራ ብፍቓድ ኢትዮጵያ ተሳቲፉ እዚ ዛንታ’ዚ ፍጹም ሓሶት እዩ። ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንቡጥሮስ ቃሊ (አብቲ እዋን’ቲ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ዝነበረ) ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ “መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ሕጋዊ መሰል እምበር፡ ኣብ ሰናይ ድሌት ወይ ፍቓድ ናይቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተመስሪቱ ዘሎ መሰጋገሪ መንግስቲ ይኹን ካልእ ኣካል ዝምርኮስ ኣይኮነን። ገለ ገለ ኣካላት፡ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ረፈረንደም ኤርትራ ተዓዛቢ ኮይኑ ዝሳተፍ ዘሎ፡ ብሰናይ ፍቓድ መሰጋገሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ ይገልጹ ኣለዉ። እዚ ግጉይ ኣረኣእያ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዓቢ ታሪኻዊ ጌጋ እውን እዩ። እቲ ንነዊሕ ዝኸደ ኲናት ነባሪ ፍታሕ ከምዝርከበሉ ኣብ ክንዲ ምግባር፡ ናብ ቀጻሊ ወጥርን ዘይምርግጋእን ኲናትን ከምዘምርሕ ምግንዛብ ኣገዳሲ እዩ።” ኢሉ ነይሩ። ኣቶ ኢሳይያስ ብምቕጻል፡ “እቲ ኩነታት ብግቡእ እንተ ዘይተታሒዙ፡ በቲ ክፍጠር ዝኽእል ዘየድሊ ኲናት


ተሓታትን ታሪኻዊ ሓላፍነት ዝስከምን ንሕና ዘይኮንና ሕቡራት ሃገራት ምዃኑ ብትሕትና ክሕብር እፈቱ” ብዝብል ኣጠንቂቑ። (ቅዳሕ ናይዚ መልእኽቲ’ዚ ኣብ መዛግብ ሕቡራት ሃገራት ይርከብ)። ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ቡጥሮስ ቃሊ ኣብ ዝሃቦ ጽሑፋዊ መልሲ፡ “ብመሰረት ውሳነ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት (ቁጽሪ 47/14) ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ አብ ዝግበር ረፈረንደም እቲ ውድብ ተዓዛቢ ጉጅለ ከም ዝልእኽ ከረጋግጸልካ እፈቱ። እቲ ረፈረንደም ሰላማዊ፡ ነጻን ፍትሓውን ክኸውን ተስፋይ ልዑል ምዃኑ እገልጽ” ኢሉ። ነዚ ስዒቡ ኣብ ግንቦት 193 ተዓዘብቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተረኽብሉ ረፈረንደም ብግቡእ ተኻይዱ፣ ፍሉይ ልኡኽ ዋና ጸሓፊ እቲ ምርጫ ነጻን ፍትሓውን ምዃኑ፣ 9.8% መረጽቲ ናጽነት ምራጾም ብወግዒ ኣፍሊጡ።


ብድሕሪ’ዚ ኤርትራ ብ27 ሚያዝያ 193 ናጽነታ ኣዊጃ። ጉባኤ አባል ሕቡራት ሃገራት፡ ንኤርትራ መበል 182 ልኡላዊት ኣባል ሃገር ምዃና ብወግዒ ኣፍልጦ ሂቡ። ስለዚ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ሕጊ ሓንሳብን ንሓዋሩን መዕለቢ ዝረኸበ፡ ኣብ ዝኾነ እዋን ብማንም ወገን ክግልበጥ ዘይክእል እዩ።


ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ191 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሰላምን ደሞክራስን ኣብ ዘስመዖ መደረ “ናይ ክልቲአን ሃገራት ሓባራዊ ረብሓ ንምሕላውን


ኣብ ቁጠባዊ ዕብየት ኢትዮጵያ ዘለዎ ልዑል ኣበርክቶ አብ ግምት ብምእታውን፡ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ወደብ ዓሰብ ንኢትዮጵያ ነጻ አገልግሎት ክህብ ምዃኑ ወሲኑ አሎ” ክብል ብወግዒ ኣፍሊጡ። (እቲ መደረ ብቪድዮ ዝተቐድሐ ስለዝኾነ ኣብ ዩ-ቲዩብ ምዕዛቡ ይክኣል እዩ)። እቲ ውሳነ፡ ካብ 191-198 ኣብ ዝነበረ


ዓመታት ንኢትዮጵያ ነጻ ተጠቃሚት አገልግሎት ወደብ ኮይና፡ ክፍሊት ኣገልግሎት ወደብ ብዶላር ዘይኮነ ብር ከምእትኸፍል ዝገበረ እዩ። በዚ ድማ፡ ኢትዮጵያ ካብ ወጻኢ ሃገራት እትቕበሎ ረድኤት ብዘይ ክፍሊት ናይ ወደብ ተእቱ ነይራ።


ብስምዕ ኣልጀርስ እቲ ኲናት ምስተዛዘመ ግን፡ ኢትዮጵያ ክትጥቀመሉ ጸገም ኣይነበረን። ኣብ 20 ሳልሳይ ወራር እናተኻየደ እንከሎ፡ ለገስቲ ረድኤት፡ ነቲ ብጥሜት ዝተጠቕዐ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብወደብ ዓሰብ ረድኤት ከነእቱ ኢሎም ምስ ሓተቱ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣፍቂዱ ነይሩ እዩ። እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይተቐበሎን።


ንኢትዮጵያ ዝህልወን ጥቕሚ ከናሽውን መለስ ዜናዊ፡ “ንኣግማሎም ማይ የስትዩሉ” ከም ዝበለ ኩሉ ዝክሮ እዩ። መለስ ዜናዊ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ አብ ዝተገብረ አኼባ ስለምንታይ ኢትዮጵያ ንወደባት ኤርትራ ዘይትጥቀመሉ ዝብል ሕቶ ቀሪቡሉ ነይሩ። ንሱ ዝሃቦ መልሲ “ኢትዮጵያ ወደባት ኤርትራ


ከምዝጎድኣናን ንፈልጥ ኢና። ዋላ’ኳ ዓሰብ ምጥቃም ከምዘርብሓና ንፈልጥ እንተኾንና ንመንግስቲ ኤርትራ ካባና ንላዕሊ ክጠቕሞ እዩ። ህሉው ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዓሰብ ኣቢልና ንኤርትራ ንኸፍሎ ባጤራ ነቲ ስርዓት ዝጠቅምን ትንፋስ ዝህቦን ስለዝኾነ፡ ባጤራ ምልኣኽ ጠቓሚ ኣይኮነን ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሕና። ናይ ወጻኢ ሸርፍና ተጠቒምና ብወደብ ጅቡቲ ዘድልየና ኣገልግሎት ክንረክብ ንኽእል ኢና” ከም ዝበለ ተሰኒዱ ዘሎ እዩ። ድሕሪ’ቲ ኣብ 2018 ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ስምዕ ሰላም፡ ኤርትራ ወደባታ ንኢትዮጵያ አገልግሎት ክህብ ድልውቲ እያ ነይራ። ይኹን’ምበር ካብ 2018-2020 ብሰንኪ ኣብያን ዶብ ዕጽዋን ህወሓት፣ ካብ 2020202 ድማ ብምኽንያት ምስ ህወሓት ዝተኻየደ ኲናት፣ ስዒቡ ካብ 202025 ከኣ፡ ንልዑላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራን ዒላማ ዝገበረ ከበሮ ኲናት፣ አብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ወጥሪ ስለዝፈጠረ ኢትዮጵያ ብወደባት ኤርትራ ክትጥቀም አይከኣለትን።


የስተማቕሩዎ ምዃኖም እዩ፣ ካብኡ ክገላገሉ ኣይደልዩን እዮም” ዝብል ዘረባ ተጋዊሑ ነይሩ። ሓላፍነት ዝጎደሎን ዘሕፍርን ድማ እዩ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብጅምላ ናይ ምጽራፍ ልምዲ፡ ናብ ኤርትራ ምስጋሩ ዘገርም እዩ። እንተኾነ እቲ ሓቂ ብኣንጻር’ቲ ዝተዘርበ እዩ። ኣብ ኤርትራ ጥሜት ከምዘየለ ዓለም ብዓለሙ ዝፈልጦ እዩ። ካብ ውድብ መግቢ ዓለም (World Fod Program) ረድኤት ስርናይ ዝጽበ ኤርትራዊ የለን። ናይ 2024


ብልጽግና፡ ኣብ ኢትዮጵያ 80 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ድኽነት ይነብር: 40 ሚልዮን ብሕጽረት መግቢ ይሳቐ፡ 20 ሚልዮን ዝኸውን ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብዝልገስ ረድኤት ስርናይ ይናበር።


ክብድሆ ብዘይምኽኣሉ እዩ። ቀንዲ ዕላማኡ ድማ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምልዕዓልን ንምንህሃርን ምዃኑ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተረዲኡዎ እዩ። ጉዳይ ወደብ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ጠንቂ ግጭት ክኸውን ከም ዘይክእል እውን ህዝቢ ይግንዘቦ እዩ። ፋኖን ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞን ምካት ኣብ ዘይተኻእለሉ፡ ምስ ህወሓት አብ ወጥሪ እናሃለኻ ንሰራዊት ኤርትራ ስዒርካ ንኢትዮጵያ ወናኒት ወደብ ክትገብራ ፈጺምካ ከምዘይክኣል እውን ብልጽግና ባዕሉ ይፈልጥ እዩ። እቲ ዝበለጸ መገዲ እምበኣር፡ ጽልኢ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ምዝራእ ገዲፍካን ናይ ኲናት ከበሮ ምድሳቕ ደው ኣቢልካን ኣብ ኢትዮጵያን


ዝሓይሽ ኲናት ዘይኮነ ንዘላቒ ሰላምን ናይ ሓባር ቁጠባዊ ዕብየትን ምትሕብባር እዩ። ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላምን ራህዋን እምነየሎም! እዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ‘ወዲ ቀይሕ ባሕሪ’ ብዝብል ብርዒ ስም ብ15 ጥቅምቲ 2025 ካብ ተቐማጢ ዋሽንግቶን ዲሲ ናብ መራሕ ብልጽግና ብቋንቋ ኣምሓርኛ ናይ ዝተጻሕፈ ቅሉዕ ደብዳበ ጽማቚ ትርጕም ኮይኑ፡ ግጉይ ትረኻታትን ዝንቡዕ ብህሎታትን መራሕ ብልጽግና ብምቅላዕ፣ ንኢትዮጵያውያን ቅኑዕ ሓበሬታ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ። 6 ሕዳር 2025 - ገጽ 5 ዝኾነ ሰብ “እገለ የማናይ ኢደይ እዩ” ኢሉ እንተ ተዛሪቡ እንታይ ማለቱ ከም ዝዀነ ንማንም ሰማዒ ዘደናግር ኣይኰነን። የማናይ ኢድ ክበሃል ከሎ ንስራሕ ዘሎና ትግሃት ዝውክል ከምዝዀነ ርዱእ እዩ። ስለዚ ድማ እዩ እቲ ብስራሕ ዝፍለጥ ሰብ ንፉዕ እዩ፡ ህርኵት እዩ ማለት ስለዝዀነ፡ “የማናይ ኢደይ እዩ” ዝብል መግለጺ ገጣምን ርዱእን ኣበሃህላ ዝዀነ። ብኣንጻር እዚ ኣበሃህላ ኣንታ ብጸጋም ዲኻ ተንሲእካ እንተባሂሉ ኣዕገርጊሩ ኣሎ፡ ተስፋ ከሊኡ ኣሎ ብኻልእ ኣበሃህላ ናብ’ቲ ኣሉታዊ ሸነኽ ህይወት ዛዝዩ ኣሎ ማለት እዩ። ንዝዀነ ኣንባቢ እዚ ጽሑፍ’ዚ ከየመልከትክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ሓቂ ግን ኣሎ፥ ንኹሎም


እንፈልጦም ዓኼሎት ብጸጋማይ ኢዶም ኵሉ ስለ ዝሰልጠሎም በዚ ንየማናይ ኢድ እንህቦ መግለጺ ከምዝውክሎም ኣይንዘንግዕ። ኣብ’ዛ መንቀሊ ሓሳባት ዝዀነትና ኣርእስቲ ክልተ ዓይነት ሰባት ንረክብ፡ እቲ ሓደ ብየማናይ ኢድ ክውከል ከሎ እቲ ሓደ ድማ ብጸጋማይ ኢድ ይውከል። መምስ እዘን ክልተ የእዳውና ክልተ ዝተፈላለያ ባህሪ ዝገልጻ ቃላት ኣለዋና። እታ ንየማናይ ኢድ እትገልጽ “ዝሰርሓቶ” እትብል ቃል ካብ ‘ሰረሐ’ ትብል ሱር ግሲ ንጡፍ ባህሪ እትውክል ክትከውን ከላ፡ እታ ንጸጋማይ ኢድ እትገልጽ “ትሽለሞ” ትብል ዘላ ቃል ከኣ ነቲ ‘ልኡም’ ባህሪ ተጠምተና። ብየማናይ ኢድ ነቲ ዝኸበደ ስራሕ፡ ንብረት ኣብ ምልዓል፡ ሓይልኻ ንምርኣይ፡ ስለ እንጥቀመሉ ካብ ጸጋማይ ኢድና


ልምሉም ቅጥን ዝበለ ይኸውን። ካብ’ዚ ብምንቃል እቲ ብጻዕሪ የማናይ ኢድና ዝተረኽበ ትሕዝቶ ኣብ ክንዲ ነቲ ሰሪሑ ዘምጽኦ የማናይ ኢድ እንስልም ኣብ ጸጋማይ ኢድ ሰዓትና ንኣስርን ቀለቤት ንገብርን። ስለዚ ድማ እዩ “የማናይ ኢድ ዝሰርሓቶ ጸጋማይ


የማን ጸጋምን ብምባል ከፋፊልና እንርእዮ ንኡሳን ኣርእስትታት ግን ንዓና ከም መንእሰያት ኣየናይ እዩ ንዓይ ዝውክል ኢልና ገጻት ናይ ህይወትና ክንርእን እቲ ዝሓሸ ንምጻእ ድማ ክንጽዓት ዝድርኸና ሓሳብ ክንርእይ ኢና።


ህይወትና ጌርና ብምርኣይ ብዘይካ ብነጠፍጠፍ ንነገራት ብለመጭመጭ ኰነ ብለመና ከንጥርዮ ዘይንደልይ ኣሎና። “ስራሕ ክብረት እዩ” ዝብል ዘዕበየና ጭርሖ ክሳብ ኣብ ዓጽምና ብምስጣም ንዅሉ ምስ ሰባት ዘሎና ርክብ ምስ ገዛእ-ርእስና’ውን ከይተረፈ ብስራሕ ጽባቔና ከነርእዪ ንሕልን። “ኣታ ሕጅስ ክሰርሕ፡ ሰብከ እንታይ ይብለኒ፤ ጽቡቕ የለኹን ኣኽፊአ፤ ክሳብ መዓስ ተጸባዪ ክኸውን ሕጅስ ይኣኽለኒ” ዝብሉ ሓረጋት ኣብ ቋንቋ እዞም መንእሰያት ፈጺመን የለዋን።


ቀጥታዊ ውጽኢት ስርሖም ከምጽኦ ዝግብኦ ዓስቢ ምርካብን ዘይምርካብን ኣብ’ቲ ንስራሕ ዘለዎም ቅርቡነትን ኣብ ስራሕ ዘለዎም እምነትን ፈጺሙ ኣይልወጥን። ሎሚ ትሰርሕ ጽባሕ ትሰርሕ ድሕሪኡ ድማ ትሰርሕ። ከም’ቲ ካብ’ቲ ኮፍ ኢልዎ ዘሎ መንበር ሓፍ ክብል ማንም ሰብ ጸዓት ወይ ስራሕ ዘድልዮ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ድማ እቲ ደው ኢሉ ዘሎ ሰብ ኮፍ ምእንቲ ክብል ተስፋ ምቍራጽ ጥራሕ ዘድልዮ፡ እዞም ብየማናይ ኢድ ዝውከሉ መንእሰያት ደው ምባል ከምዘሎ ስለዝፈልጡ ኵሉ ግዜን ኵሉ ነገርን ብስራሕ እዮም ዘንቅሕዎ። ዝነቕሐ ኣእምሮ ድማ በቲ ዝሽለሞ ሽልማት ዘይኰነ በቲ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዘርእዮ ዓስቢ ድልዳለን ዕብየትን ኣብ ኣእምሮኡ ዝረኽቦ ዕጋበትን ኣብ ብጾቱ ዝረኽቦ ፍስሃን ረብሓን እዩ ዝቕለስ። ካብ’ዚ


ዝነቐለ ህይወት ኵሎም የማናውያን መንእሰያት ተስፋ ምቍራጽ ዝብል መግለጺ ስምዒት ስለዘይውክሎም ኮፍ ኣይብሉን። ሓቅታት የማናይ ኢድ ኣብ ዝግለጸሉ ግዜ ናብ ሓደ ካልእ ጫፍ ከየህጽጸና ምጥንቃቕ የድልየና። ኮፍ ኣይብሉን እዮም ክበሃል ከሎ ንዕረፍቲ ዝኸውን ግዜ የብሎምን ማለት ድዩ? ምሉእ መዓልትን ለይትን ብዘይ ዕረፍቲ ብዘይ ድቃስ ሃለኽለኽ ዝብሉ ማለት ድዩ? ኣይኰነን።


ካብ’ቲ ነዚ ዕላማ’ዚ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ ኢሎም ዝነቐልሉ ተልእዀ ኣየቋረጹን ማለት እንተዘይኰይኑ፡ ንኣካሎም ዘድልዮ መሰረታዊ ነገራት የትርፉ እዮም ማለት ኣይኰነን። ምኽንያቱ እቲ ደው ምባሎም ነቲ ቀንዲ መርሓ ዝገበርካዮ ዕላማታትካ ሸትኡ ክሳብ ዝወቅዕ ትቃለስን ትነብረሉን ኣሎኻ ደኣ እዩ እምበር ኣካላዊ፡ ቀጥ ኢልካ፡ ምቛም ጥራሕ ኣይኰነን። እዚ ሓቂ እዚ መምርሒ


ግዙእ ኢኻ ትኸውን። “ዎርካሆሊክ” ነቲ ሕሉፍ፡ ዓቐን ኣልቦ ስራሕ ናይ ሰራሕተኛታት እዛ ሎሚ ብኤክሶንሞቢል (Exon Mobil) ትፍለጥ ትካል ክገልጽ ከሎ ተጠቒሙላ። እዛ ቃል እዚኣ ካብ ክልተ ቃላት እዩ ኣቒሙዋ ካብ ዎርክን ኣልኮልን እዩ። ስራሕ ውን እንተደኣ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሕሉፍ ኰይኑ ወልፊ ይኸውን እሞ ናይ ሓደ ነገር ግዙእ ስለ ትኸውን


ድማ ኣብ ህይወት ክስተማቐሩ ዝግብኦም ኣገደስቲ መቐረት ህይወት ከይተስተማቐረ ይተርፍን ሰብኣዊ ምልኣት ድማ ይስኣን። ስለዚ የማናውያን ንስራሕ ዘለዎም ተበግሶን ኣብ መዛዘሚ ናይ ምብጻሕ ዓቕሞምን ኵሉ ግዜ ብሉጽ ምእንቲ


ክኸውን ነዚ ዝሃጸ ርእይቶ ብምእላይ እዮም ዝልለዩ። የማናይ ኢድ በቲ ናይ ስራሕ ባህሪኡ ከነድንቖ ከሎና ናይ ካልኦት ኣበርክቶ ኣየድልዮን ማለት’ውን


ይኸውን። የማናይ ኢድ ብዘይ ጸጋማይ ኢድ ዕዉት ውጽኢት ከምጽእ ኣይክእልን እዩ። ጉድለት የማናይ ኢድ ዘይተርፍ ስለዝዀነ ጉድለቱ ክምልኣሉ ዝኽእል ሓቀኛ ሓጋዚ ጸጋማይ የድልዮ። እዚ ሓደ ሓቂ የርእየና። ፍጥረት ብምልኡ ሓገዝ የድልዮ እዩ። ነዚ ሓቂ’ዚ ከረጋግጽ ዝደለየ ሰብ ብዛዕባ ኤኮሎጂ ዘጽንዕ ሳይንስ ይወከስ። ኤኮሎጂ ካብ ክልተ ሀይኮስን ሎጂን ዝተባህላ ናይ ግሪኽ ቃላት እያ ቆይማ።


ክንበር እንተዀይኑ ኣብኡ ዘለዉ ሰባት ምትሕግጋዝን ምድግጋፍን ክህልዎም ኣለዎ። እዚ ተፈጥሮኣዊ ሓቂ ነዚ ኣነ በይነይ እየ ዝሰርሖ ዝብል ሰብ፡ ተጋጊኻ ይብሎን ዕጋበት ዘይብሉ ሰንፈላል ህይወት ይኸይድን ከምዘሎን የመልክቶ።


ምስትብሃል፡ ተራ ኣብ ጐድናኻ ዘለዉ ሰባት ዘይምዝንጋዕ እዩ እሞ፡ የማናውያን እቲ ሓቀኛ ጸጋማይ ኢድ ምርካብ ከም ዘድልዮም ክስሕቱ የብሎምን።


ዝጸናሕና መግለጺታት ጸጋማይ ነቲ ልኡም ባህሪ ይውክል። ነዛ ልኡም ትብል ዘላ ቃል ‘ዘይሰርሕ” “ናይ ለውጥን ተበግሶን መንፈስ ዘይብሉ ሰብ” ብዝብሉ ኣበሃህላ ኢና እንርእዮ። ጸጋማይ ኢድ ከም የማናይ ኢድ ድልዱል ኣይኰነን፡ ቅጥን ዝበለ ኰይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ጽፍሪ ጸጋማይ ቀለም ናይ ጽፍሪ (ኣዝማልቶ) መታን ክልከ


ዝነውሐ እዩ። እዞም ብጸጋማይ ኢድ ዝተወከሉ ሰባት እምበኣር ተኸዳዲንካ፡ ተኾሓሒልካ፡ ከም’ዚ ዘበናዊ ዝዀነ ኣገላልጻ ገይረ ክዛረብ ዘናኒጥካ ኣብ ቅድሚ ሰብ ክትርአ ናይ ምድላይ ባህሪ ዝዓብለሎም እዮም። እዞም ጸጋማውያን ስራሕ ኣይፈትዉን እዮም እንተ ኢልና፡ እቲ ንመሰላለሚ ዘድልዮም ንጥረ ነገር ደኣ ካብ ምንታይ የምጽእዎ? ዝብል ሕቶ ክለዓል ኣገዳሲ ይኸውን።


ንመልሓሶም ዝያዳ ይኣምንዎ፡ ማለት ካብ ብጻዕሮም ብለመጭመጮም ክነብሩ ዝሕልኑ ሰባት እዮም። ካብ እዚ ውጽኢት ስርሐይ እዩ፡ ሳላ ዝጸዓርኩ ኣብዚ በቒዐ ዝብሉ ናይ ሓበን ኣዘራርባታት፡ ሳላ እገሊት ሳላ እገለ እንሆ ሰብ ኰይንና፡ ጸቢቕና፡ ከቢርናን ቀሲንናን ዝብል ዘረባ ዝያዳ ይብርሆም። ከም ኣዘራርባ ገለ ለባማት ሰባት ነዞም ከምዚኦም ዓይነት መንእሰያት “ኣንታ መራቒ!” ኢሎም ንባህሪኡ መናሸውዎ። እዛ “ኣንታ መራቒ!” ትብል ሓረግ ንመጀመርታ ግዜ ክትስማዕ ከላ እወንታዊ ትርጕም እያ


ትህብ። ግናኸ ኣብ ኣጠቓቕማ ግዜኣ ተሞርኪስና እንተ ኣስተብሂልናላ፡ ዘይትድለ ግናይ ጸርፊ ምዃና ይስወጠካ። መብዛሕቱ ግዜ እቲ ዝምርቕ ሰብ ተቐባሊ ክኸውን ከሎ እቲ ገባሪ ወይ ተመራቒ ድማ ወሃቢ ይኸውን። ንኣብነት ሓንቲ ኣደ ብሓደ መንእሰይ ሓገዝ እንተ ረኺባ፡ ዕድሜኻ ይንዋሕ፡ ተባረኽን ካልእ ንልቢ ተመራቓይ ባህ ዘብላ ቃላት ይወሃባኦ። እታ ኣደ ተቐባሊት ክትከውን ከላ እቲ መንእሰይ ከኣ ወሃቢ ይኸውን።


ብኣከዳድናኻ ዝተሳሕበ ሰብ ቀሪቡ ይርሕቀካ እቲ ብተግባራትካ ዝተመሰጠ ሰብ ግን ቀሪቡ ይጽግዓካ፡ ምሳኻ ምህላዉ ድማ ኣዝዩ የዕግቦ። ከም’ቶም ኣብ ምጻእ ናጽነት ዝነበሩ መንእሰያት ስራሕ መለይኦም ዝነበረ፡ ናይ ሕጂ መንእሰያት ድማ ከምኡ ክንወርስ፡ ሃየ ንስራሕ ንበገስ።


ንበረኸት፡ ንኽብረት፡ ንዕብየት መታን ክንከውንሲ ካብ መረቕቲ ተመረቕቲ ንኹን። “የማናይ ዝሰርሖ ጸጋማይ ይስለሞ” ዝብል ኣበሃህላ ከምዚ ይመስል። እሞ ካብ ኣየኖት ኢና፧ ኵነታትና ኵሉ ፈሊጥና ድምቀት ሃገር ንምዃን ንበገስ፡ ንገስግስ። የማናይ ኢድ ዝሰርሓቶ ጸጋማይ ኢድ ትሽለሞ የማናይ ኢድ ዝሰርሓቶ ጸጋማይ ኢድ ትሽለሞ መም. ሳሙኤል ዘካርያስ


መም. ሳሙኤል ዘካርያስ ሓዳስ ኤርትራምልክታ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ


6 ሕዳር 2025 - ገጽ 6 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ ክርስትያን ሰላም ኣሕፈሮም መንግስቱ፡ ኣቦይ ኣሕፈሮም መንግስቱ ካሕሱ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 9 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና


ጓዕዳድ ወ/ሮ ሸዊት ተኽለሃይማኖት ጸጋይ፡ ኣቦና ተኽለሃይማኖት ጸጋይ ኣርኣያ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ቬኑስ ኣብርሃም ሓምቢር ምባል ተሪፉ፡ ነባይት ኣብርሃም ሓምቢር ተባሂሉ እንተሎ፡ ን1/12/25 ኣብ ቤ/ፍ


ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/12/25 ኣብ 1ይ ቤት-ፍርዲ ሰረጀቓ እምባደርሆ ፌቨን ሃብቶም፡ ኣቦይ ሃብቶም የማነ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ነጸነት መሓርዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ናጽነት መሓርዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን26/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ቤት-ፍርዲ ድባርዋ ከሳሲት ወ/ሮ ናዝሬት ዳዊት ዘርኣይ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ዑቕባይ ፍስሃጼን ገብረሚካኤል፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን26/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ደናይት ፍስሃየ ጎይትኦም፡ ተጸዋዒት ኣደይ ወ/ሮ ኣብርሀት የማነ ውበ ካብ 208 ካብ ገዛ ምስ ወጸት ደሃይ


ስለዘይብለይ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ትጸወዓለይ፣ እንተዘይቀሪባ፡ ጥፍእቲ ምዃና ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን10/12/25 ኣብ መርሃዊት ዳዊት ተስፉ፡ ብዓል ቤተይ ታደሰ ሃይለ ወልደስላሴ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መስለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን12/1/25 ኣብ 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ወ/ሮ ገነት ጸጋይ ኪዳነ፡ ብዓል ቤተይ ግርማይ ብሩ ዘድንግል ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን3/12/25 ኣብ ኣቶ ኣሮን መዓሾ፡ ስም ኣደይ ኢትዮጵያ


ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/12/25 ኣብ ወ/ሮ ታበቱ መድሃኔ ገብረሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ዮርዳኖስ መድሃኔ ገብረሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ጸሃይነሽ ኪዳነ ፍቃዱ፡ ተኸሳሲ ከሰተ ግርማይ ተላ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን30/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ደቀምሓረ ኣብ መንጎ ከሰስቲ ቀሺ ፍስሃየ ገ/ ኪዳን +3፣ ተኸሰስቲ ታደሰ ገ/ኪዳን +1 ዘሎ ናይ ምቅሊት ውርሲ ጉዳይ፡ ተኸሰስቲ 2.1 ዘቢብ ቀሺ ደብሩ 2.2 ዑቕባሚካኤል ቀሺ ደብሩ፡ ኣብዚ ቤ/ፍ ዞባ ደቀምሓረ ናይ ምቅሊት ውርሲ


ተመስሪቱልኩም ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ቐይሕ ሓሊማ ኣሕመድ ዑመር፡ ብዓል ቤተይ ስዒድ ኣደለ ዓሊ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 4 ደቁ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን28/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ጀራወርቂ ሓጎስ ተኽለ ምባል ተሪፉ፡ ፈቨን ሓጎስ ተኽለ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ


ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/12/25 ኣብ መሓመድዑስማን ሱናባራ ሕመድሹም ምባል ተሪፉ፡ መሓመድ ሱናባራ ሕመድሽም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ከሳሲ ሚኪኤል ተስፋይ ወልደገርጊስ፡ ተኸሳሲት ወ/ሮ ራህዋ ታለ መስፍን፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልኪ ስለዘሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ።


እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ከሳሲ ሰለሙን ኣስመላሽ ገብረ፡ ተኸሳሲት ወ/ሮ ሂወት ተመስገን ኣብርሃ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልኪ ስለዘሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ


ብዓል ቤተይ ኣሰፋው ጸጋይ ወልደኣብዝጊ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መስለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ትንሳኤ ብሉጽ መርሻ፡ ስም ኣደይ ሄዋን ተኽለ ካሕሳይ ምባል ተሪፉ፡ ሄዋን ተኽላይ ካሕሳይ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ትዕግስቲ እንዳለ ሃይሉ ምባል ተሪፉ፡ ትዕግስቲ ኤልያስ እንካ ተባሂሉ


እንተሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ከሳሲት ወ/ሮ ኣምለሰት ፍስሃጼን ገብረገርግሽ፡ ተኸሳሲት ወ/ት ፍዮሪ ተወልደብርሃን ገርግስ፡ ኣብ ልዕለኺ ናይ ክፍሊት ገዛ ክራይን ዕዳን ካብ ገዛ ምውጻእን ክሲ ቀሪቡልኪ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን20/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ።


ወ/ሮ ኤልሳ ሃይለሚካኤል ኣስገዶም ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/1/25 ኣብ መሓመድረጅብ እድሪስ ናስር ምባል ተሪፉ፡ ረጅብ እድሪስ ናስር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ስምኦን ገዳም ኣስፍሃ ምባል ተሪፉ፡


1ይ ቤት-ፍርዲ ከረን ባህጉ ተኽላይ ወልደማርያም ምባል ተሪፉ፡ ዊንታ ተኽላይ ወልደማርያም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን19/1/25 ኣብ ወ/ሮ እርፊኤላ ደበሳይ የጊን፡ ኣቦይ ደበሳይ የጊን ስለዝዓረፈ፡ ብዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ኣውሳስና እስቲፋኖስ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ 6 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን31/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


እስማዒል፡ ተጸዋዒ መዓዝ ሳልሕ ማሕሙድ፡ ካብ ተጸዋዒ ብሕጋዊ ቃልኪዳን ሳልሕ መዓዝ ሳልሕ ወሊደ፡ ብኩነታት ናይ ሱዳን ናብ ዓደይ መጺአ ንሱ ኣብኡ ተሪፉ፡ ደሃዩ ስለዘይብለይ ነዚ ሞግዚት ክኸውን ስለ ዝደለኹ፡ ተጸዋዒ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዕካ ን15/12/25 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። ዮናስ መሓሪ የውሃንስ፡ ኣደይ ንጽህቲ ተኽላይ ወ/ስላሴ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና


ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን19/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ቤት-ፍርዲ ሻምብቆ ናሆም ጴጥሮስ ዘካርያስ ምባል ተሪፉ፡ ኤቨን ጴጥሮስ ዘካርያስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም


እንተሎ፡ ን26/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ወ/ሮ ለተኺዳን ገብረየሱስ በኺት፡ ደጀን ምስግና ዘርኣይ ዝተባህለ ወደይ ብዝሃበኒ ስልጣን፡ ስም ኣደይ ለተኺዳን ኬሮስ ምባል ተሪፉ፡ ለተኺዳን ገብረየሱስ በኺት ተባሂሉ ይተኣረመሉ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/1/25 ኣብ ቤ/ፍ ሲዙ ጎይትኦም ተሸመ ምባል ተሪፉ፡


መርሃዊት ጎይትኦም ተሸመ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን21/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ ወ/ሮ ኣቅላስያ ጊላይ ወልደስላሴ፡ ስም ኣደይ ለተኪዳን ዘርኡ ኑሱር ምባል ተሪፉ፡ ንግስቲ ፍጽሃጽዮን ዘወልዲ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ኣነ ወ/ሮ ኤልሳ ወልደየውሃንስ ገብረዝጊ፡ብስም ኣቦይ ደጊያት ወልደየውሃንስ ገብረዝጊ ተኽላይ ዝተመዝገበ ዘይንቀሳቐስ ንብረት ኣብ ምሕዳር ከባቢ ማእከል ከተማ ጎደና ፈንቅል ቁ.ሎታ 15 ቁ.ገዛ 28 ብቁ./ምስክር ወረቐት 19653 መወከሲ ቁጽሪ 1802 ስፍሓት መሬት 456.16 ት/ሜ ብመልክዕ ውህብቶ ስለ ዝተዋሃበኒ’ሞ ናብ ስመይ ስም ምትሕልላፍ ክገብር ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ካዳስተርን ይቕረብ። ዝቃወም እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳት ኣቕሪብና ጉዳይና ክንፍጽም ምዃንና ንሕብር።


ወ/ሮ ኤልሳ ወልደየውሃንስ ገብረዝጊ 6 ሕዳር 2025 - ገጽ 7 ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ -ሓበን ገብረኣምላኽ- ሳምራዊት መለስ


1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ኣስመራ ትብለጽ ሓድጉ ሃብተጼን፡ ኣስመረት ሓድጉ ሃብተጼን፡ ተጸዋዕቲ ወረ/ነፍ ኣስመሮም ተመልሶ ገብረ፡ ኣብ መንጎ ኣመልከትን ተጸዋዕትን ኣብ ቤ/ፍ ዞባ ማእከል ናይ ስም ምትሕልላፍ ጉዳይ ከምዘሎዎም ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ተጸዋዕቲ ኣቶ ብርሃነ መንግስትኣብ


ኣስመሮምን ወ/ሮ መርሃዊት መንግስትኣብ ኣስመሮምን ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን19/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.35 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ይግባይ በሃሊ፡ ገብረ ገብረሂወት ትኩእ፡ ኣብ መንጎ ይግባይ በሃልን መልሲ ወሃብትን ዘሎ ናይ ስም


ምትሕልላፍ ጉዳይ፡ መልሲ ወሃቢት ወ/ሮ መብራት ኣለምሰገድ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን26/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.35 ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ብፍ/በ/መሰል ግደይ ደባስ ተኪኤ፡ ብፍ/በ/ዕዳ ፍረየውሃንስ ተኪኤ ኪዳነ፡ ንዓኻ ዝምልከት ናይ ፈጽሚ ክሲ ቀሪቡ ስለዘሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ገብሪኤላ ፍስሓጽዮን ተስፋሚካኤል ኮይና፡ ተካእቲ 4 ደቃ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ።


ወልደገብርኤል ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ህልዋት ኣሕዋተይ 3 መወትቲ ኣሕዋተይ ተካእቲ 6 ደቆም ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.47 ይቕረብ።


ኣቦና ገብረእግዚኣብሄር ተወልደመድህን፡ ኣዴና ወለሽ ተስፋማርያም ስለዝዓረፉ፡ 7 ደቆም ጥራይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ከሳሲ ኣቶ ተኽለ ምሕረትኣብ ሃብቱ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ዳንኤል ዮውሃንስ መዝገቦ፡ ናይ ገንዘብ ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ቀሺ ጴጥሮስ መም/ክንፈርግብ ማርቆስ፡ ኣደይ ዘውዲ ጎይትኦም ገብረ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን18/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። ዙፋን በላይ ኣሚነ፡ ብዓል ቤተይ ሃለቃ ዘርኣይ ተኽለዝጊ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 7 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ኢለን ሃብቱ ተኪኤ፡ ተጸዋዒት ስምረት ጎይትኦም ገብረስላሰ፡ ንዓኺ ዝምልከት ናይ ስም ምትሕልላፍ ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ዘሎ፡ ን20/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረቢ።


ፍስሃየ ባይራይ ስለዝተሰወአ፡ ኣደኡን ኣቡኡን ጥራይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.47 ይቕረብ። ወ/ሮ መብራት ተወልደ ሞሳዝጊ፡ ብዓል ቤተይ ፍቓዱ ሃብተኣብ ባህታ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/1/25


ጓልና ሳለም ሃብተማርያም ጸጋይ ስለዝዓረፈት፡ ንሕና ወለዳ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበሉ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ።


ከሳሲ ዳኒኤል ናሽሕ ግርማጽዮን፡ ተኸሳሲት ወ/ሮ ዓወት ቦኽረጽዮን ገብረሚካኤል፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልኪ ስለዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረቢ።


እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣስቴር ኣካል ኢሳቕ፡ ኣቦይ ኣካል ኢሳቕ ሃብቱ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 8 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.47 ይቕረብ። ወ/ሮ ሰብለ ክብረኣብ ወልደስላሴ፡ ብዓል ቤተይ ሚኪኤል ተስፋጋብር ቀለታ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.47 ሄርሞላ ሰሎሞን ኣስፍሃ ምባል ተሪፉ፡ ሄርሜላ ሰሎሞን ኣስፍሃ ተባሂሉ እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። መኮነን ኣፈወርቂ ገብረመድህን፡ ኣደይ ኣረጋሽ ሓጎስ ገብረ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1 ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ።


በራኺ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ወራሲ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 1ይ መጋባእያ ቁ.47 ይቕረብ። ሴም ምሕረትኣብ ካሕሳይ፡ ኣቦይ ምሕረትኣብ ካሕሳይ ሰመረ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 2 ህልዋት ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን4/12/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ኣቶ ግርማይ ኣርኣያ ገብረሚካኤል፡ ኣደይ መብራት ተስፋማርያም ደበሳይ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1 ህልው ሓወይ 1 መዋቲት ተካእቲ 3 ደቃ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን20/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ።


1ይ ቤት-ፍርዲ ዕዳጋ እኽሊ ተጸዋዕቲ 1.ፍረወይኒ ሓጎስ ኣስፈሃ 2.ዮናስ ሓጎስ ኣስፈሃ 3. ኣስቴር ሓጎስ ኣስፈሃ 4.መዋእል ሓጎስ ኣስፈሃ 5.ናሄል ጸሃየ ሓጎስ 6.ናሆም


ብሕጋዊ ወኪል ን25/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ሰዊት ምስግና ገብረዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ሚካኤል ምስግና ገብረዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን25/1/25 ኣብ ምልክታ ጨረታ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ንኣሕደርቲ ኣብያተ ትምህርቲ ዓሰብ፡ ኣፋምቦ፡ ጢዖ ንምግብና ተመሃሮ ዝኸውን ኣሕምልቲ ከም (ሽጉርቲ፡ ድንሽ፡ ቀመም ዘለዎ በርበረ፡ ጨውን ስጋን) ካብ ወርሒ 01/2026 ክሳብ 05/2026 ከምኡ’ውን ኣብ ምጅማር ትምህርቲ፡ ካብ ወርሒ 10/2026 ክሳብ 12/2026 ከቕርቡ ንዝኽእሉ ተጫረትቲ ይዕድም። ክማላእ ዘለዎ ነጥብታት 1. ናይ መወዳእታ ዝተሓደሰ ሊቸንሳ (ንግዲ ፍቓድ) ዘለዎም፡ ግብሪ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ናይ 2024 ዝኸፈሉ ሰነድ። 2. ምልክታ ጨረታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ፡ ን10 መዓልታት ክፉት ኮይኑ፡ ንጽባሒቱ ተጫረትቲ ወይ ሕጋውያን ወከልቶም ኣብ ዝተረኽብሉ ሰዓት 10፡0 ቅ/ቀ ኣብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ይኽፈት። 3. መኽበሪ ጨረታ 10,0.0 ናቕፋ ብመልክዕ ሕጋዊ ቸክ ምስ ሰነድ ጨረታ ይተሓዝ። 4. ሰነዳት ጨረታ ኣብ ክፍሊ ፐርሰናል ጨ/ሚ/ትም/ዞ/ደ/ቀ/ባሕሪ ሰነድ ክትወስዱ ትኽእሉ። 5. ካብ ኣስመራ ክትሳተፉ ትደልዩ፡ ካብ ወኪል ጨንፈርና ክትወስዱ ትኽእሉ። 6. ንተወሳኺ መብርሂ፡ ብቁጽሪ ቴሌፎን 610 ወይ 60342 ክትድውሉ ትኽእሉ። 7. ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ዝሓሸ ኣማራጺ ወይ ብመንግስቲ ዝኾነ ሓድሽ መምርሒ ምስ ዝመጽእ በዚ ጨረታ ኣይግደድን እዩ። ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣልጋነሽ ስዩም ብረ፡ ናይ ጥፉኣት ደቀይ 1.ሳባ የውሃንስ ዘሪሁን 2.ጅሮም የውሃንስ ዘሪሁን 3.ሄለን


የውሃንስ ዘሪሁን 4.ሳምሶም የውሃንስ ዘሪሁን 5.ሩታ የውሃንስ ዘሪሁን 6.ኤደን የውሃንስ ዘሪሁን ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/1/25 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣነ ኢንትሳር ሓሰን መሓመድ፡ ብዓባየይ ወ/ሮ ፋጥማ መሓመድ ጉዛም ብመዝ.ቁ. 287/2018 ዓ.ም ኣብ ቤ/ፍ ሸሪዓ ኣስመራ ብ04/04/2018 ተፈሪሙ ብውህብቶ ዝተዋህበኒ ገዛ፡ ብሚ/ሪ መሬትን ማይን ኣከባብን ቤ/ጽ ካዳስተር ብምስክር ምዝገባ ዋንነት ዘይንቀሳቐስ ንብረት ሕጂ ብቁ.ንብረት 1BRASM01853/0 ብዕለት 02/03/2018 ቁ.መዝ 4184/67841 ዋንነታ ምዃኑ ዝተረጋገጸ፡ ብውህብቶ መሰረት ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤ/ፍ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤ/ጽ ኖታሪ ወይ ካዳስተር ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ናብ ስመይ ከሕልፍ ምዃነይ እሕብር። ኢንትሳር ሓሰን መሓመድ ኣመልካቲ እስቲፋኖስ ኣብርሃ ምስ ክልተ ኣሕዋተይ ሱዛን ኣብርሃን ፌቨን ኣብርሃን፡ ብስም ኣዴና ነ/ሄር ዛይድ ጆቫኒ ኣርኣያ ዝፍለጥ ገዛ ኣብ ም/ም ን/ዞባ 4 ኣስመራ ጎደና 131-2 ቁ.ገዛ 51 ዝርከብ ብቤ/ፍርዲ ወረስቲ ምዃንና ስለ ዘረጋገጽና፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ናብ ስምና ምትሕልላፍ ክንገብር ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤ/ጽ ካዳስተርን ፓፕሊክ ኖታሪን ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ፡ ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ምዃንና ነፍልጥ።


እስቲፋኖስ ኣብርሃ ኣበርክቶ ከም ዝተገብረ ብምልካት፡ ከም ክፍሊ ሃብቲ ማይ፡ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ኩባንያ ማሽነሪ ዓዲሃሎን ኩባንያ ህንጻ ኢ.ሲ.ፌ.ኮን ዝኣመሰላ መሻርኽቲ ኣካላት ድማ፡ ኣስታት 60 ሽሕ ናቕፋ ዝግመት ንብረትን መሳርሒታትን ከም ዘበርከታ ገሊጹ። ኣቶ ኣሮን ቀጺሉ፡ ህዝቢ በለዛ፡ ልዕሊ 3 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢ ብምግባር፡ 50 ቆጸርቲ ማይ ከም ዝገዝአ ብምግላጽ፡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ፡ 95% ካብ ህዝቢ፡ ኣብ ገዛኡ ብቡንባ ጽሩይ ማይ ክሰቲ በቒዑ ከምዘሎ ኣረዲኡ። ህዝቢ ጽሩይ ማይ ሰትዩ ጥዕናኡ ተሓልዩ ኣፍራዪ ዜጋ ክኸውን ብሓደ ሸነኽ፡ ኣደታትን ቈልዑን ድማ ካብ ዘይተደልየ ሃልኪ ንምድሓን፡ ኣገዳስነት ናይ’ዚ ፕሮጀክት ልዑል ምዃኑ ዝገለጸ ሓላፊ ጨንፈር ማይ ዞባ ማእከል ኣቶ ግርማይ ተኽለኣብ፡ ህዝቢ በለዛ ሳላ ዘካየዶ ሓያል ጻዕሩን ወፈያኡን፡ ኣብ መንበሪ ቤቱ ጽሩይ ማይ ክሰቲ ምብቅዑ ዮሃና ኢሉ። ንሱ፡ ብዛዕባቲ ዝተሰርሐ ንጥፈታት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ድሕሪ ምቕራብ፡ ካብ’ቲ ብመሻርኽቲ ዝተገብረ ሓገዝ፡ እቲ


መገጣጠሚኡን፡ ከምኡ’ውን ንስሚንቶን ቴንዲኖን ተባሂሉ ብክፍሊ ሃብቲ ማይ ዞባ ማእከል ዝተገብረ ወጻኢታት ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብ ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን ዳይረክተር ጨንፈር ልምዓት ቀረብ ማይ ኣቶ ምስግና ገብረስላሰ፡ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ ኣብ ዝሃቦ ናይ ደገፍ ቃል፡ ክፍሊ ሃብቲ ማይ፡ ‘ፖሊሲ ውሑስ ቀረብ ጽሩይ ማይ ንኹሉ ዜጋ’ ዝብል ፕሮጀክት ኣበጊሱ ይሰርሕ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ኣካል ስርዓተ ቀረብ ማይ ምሕዳር ዓዲ በለዛ፡ ኣብ መፈጻምታኡ ከም ዝበጽሕ ገይሩ። ከም ዝፍለጥ፡ ቀረብ ጽሩይ ማይ ክረጋግጽ፡ ምንጪ ማይ ውሑስን እኹልን ክኸውን ኣለዎ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ዝተፈላለየ ስጉምትታት ክውሰዱ ጸኒሖም እዮም። ንኣብነት፡ ዓቐን ናይ’ቲ ምንጪ ማይ፡ ውሑስን ሃብታምን ክኸውን፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ምንጪ ማይ፡ ከትርታትን ዛላታትን ከም ዝስራሕ ተገይሩ። ምስኡ’ውን፡ ካብ ምንጪ’ቲ ዝስተ ማይ፡ ንጀራዲን ይኹን ንኻልእ፡ ማይ ኣብ መዓላ ከይውዕል፡ ብዓዲ ሕግታት ወጺኡሉ ይትግበር ኣሎ። እዚ ብዓዲ ዝተገብረ ተበግሶታት ከኣ፡ ንፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ፡ ብዓወት ንኽዛዘም ኣኽኢሉ። ኣብ’ቲ ብእንግዶት ተሰንዩ ብኽብ ዝበለ ኣገባብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት መረቕታ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ፡ ኣመሓዳሪ ምሕዳር ከባቢ በለዛ፡ ኣቶ ኣሮን ክፍለሚካኤል ሓጺር ቃል ኣስሚዑ ነይሩ። ኣቶ ኣሮን፡ ቀረብ ማይ ምሕዳር ከባቢ በለዛ፡ ኣብ 198፡ ብECDF ዝተባህለ መንግስታዊ ትካል ዝተሰርሐ መዐደሊ ነቑጣታት ከም ዝተበገሰ ብምግላጽ፡ ዓዲ፡ ነቲ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሐ’ሞ፡ ብሰንኪ እርጋን ጎዲሉ ዝጸንሐ መስመር ማይን ነታ ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሐት መዕቆሪት ማይ ባስካን ብሓዳስ ባስካ ንምድጋፍ፡ ኣብ 2018 “ምሕዳስን ምዕባልን ስርዓተ ቀረብ ማይ” ዝብል ፕሮጀክት ከም ዘበገሰ ኣረዲኡ። እዚ ፕሮጀክት እዚ ከኣ፡ ብሳላ ሓያል ጻዕሪ ህዝብን ትካላት መንግስትን፡ ብልዕሊ 4.5 ሚልዮን ናቕፋ ተዛዚሙ፡ ብዓቢ ጽንብል ኣብ ምራቕ ከም ዝበቕዐ ሓቢሩ። ኣቶ ኣሮን ኣስዒቡ፡ ነቲ ፕሮጀክት ንምዕዋት ካብ ዝተዓሙ ዓበይቲ ስራሓት፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ዝጸንሐ 40 ሜትሮ ኩቦ ዝሕዝ ባስካ፡ ሓዲሽ ናይ 150 ሜትሮ ኩቦ መዕቆሪ ማይ ባስካ ከም እተሰርሐ፣ 2.2 ኪሎ ሜትር ዝምንውሑ መስመር ማይ ከም ዝተሓደሰ፣ ሓንቲ ሓዳስ ግዜያዊት መዐደሊት ነቑጣ ከም ዝተሃንጸት፣ ናይ 12 ኪሎዋት ሓይሊ ዘለዋ ጀነሬተር ከም ዝተገዝአት፣ ከምኡ’ውን 30 ሜትሮ ዝቑመቱ ዝኣረገ መስመር ኤለክትሪክ ብሓድሽ ከም ዝተቐየረ ኣብሪሁ። ነዚ ፕሮጀክቲ ኣብ መፈጸምታኡ ንምብጻሕ፡ ብጉልበት ህዝቢ፡ ከምኡ’ውን ብወፈያን ስልዒትን ደቂ ዓዲ፡ ኣስታት 1 ሚልዮን ናቕፋ ክንሕልዋን ኣለና” ክብሉ ተላብዮም። ”ቀደም፡ ካብ ዒላታት ጽሬቱ ዘይተዋሕሰ ማይ ንሰቲ ነይርና። ድሪል ተዃዒቱ፡ ብመስመር ማይ፡ ኣብ መዐደሊ ነቚጣ ክንጥቀም ምስ ጀመርና ድማ፡ ማይና ጽሬቱ ውሑስ ኮይኑ ጸኒሑ። እንተኾነ፡ ምስ ብዝሒ ተገልገልትን እርጋን መስመራት ማይን፡ ቀረብ ማይ ውሒዱና ጸኒሑ። ሕጂ ግና፡ ሳላ ውፉያት ኣባላት ኮሚቴ ማይ ዓዲናን ሓያል ደገፍ መንግስትናን፡ ኣብ ገዛና ብቡንባ ጽሩይ ማይ ክንሰቲ በቒዕና ኣለና፡ የቐንየልና ክብረት ይሃበልና” ክብላ ምስጋናአን ዝገለጻ ድማ፡ ተቐማጢት በለዛ ወ/ሮ ለተንስአ ዘወልደ እየን። ኣብ ሕርሻ ዝነጥፍ ኣቶ ተስፋይ መንግስ ብወገኑ፡ ኣገዳስነት ማይ ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ወዲ ሰብ ልዕሊ ማንም ዝስራዕ ከም ዝኾነ ብምልካት፡ ተዋዲዱሎም ዘሎ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ጽሩይ ማይ ድማ፡ ብዓቐኑን ጽሬቱን ካብ’ቲ ዝነበረ እምብዛ ዝበልጽን ንኹሉ ተቐማጢ ዘዕግብን ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ኣተሓሕዛኡን ኣጠቓቕማኡን ብጥንቃቐን ብቑጡብ ኣገባብን ክግልገሉ ተማሕጺኑ። ኣቶ ሰሎሞን ኣርኣያ’ውን፡ እዚ ፕሮጀክት ንኽዕወት ንዘበርከቱ ወገናት ብምስጋን፡ “ዝሓለፍናዮ እናዘከርና፡ ነዚ ተረኺቡ ዘሎ መስተርሆት፡ ብውሕሉል ኣገባብ ክንዕቅቦ ኣለና” ክብል ኣዘኻኺሩ። ካብ ኮሚቴ ቀረብ ማይ በለዛ ኢንጂነር ግርማይ ኣብርሃም፡ ብዛዕባ ኣሰራርሓ መስመር ማይን ከጋጥም ዝጸንሐ


ብድሆታትን ኣመልኪቱ ንተሳተፍቲ ናይ’ቲ መደብ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ህዝቢ እኹልን ጽሬቱ ዝተሓለወን ማይ ተቐሪቡሉ ከም ዘሎ፣ ኣብ መጻኢ’ውን ኣብ በለዛ እኹል ምንጪ ማይ ምህላዉ ብመጽናዕቲ ተረጋጊጹ ስለ ዘሎ፡ ቀጻልነት ናይ’ዚ ፕሮጀክት ውሑስ ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣካያዲ ስራሕ ምሕዳር ዞባ ማእከል ኣቶ ዘርኢት ተወልደብርሃን’ዩ ናይ መዛዘሚ ቃል ኣስሚዑ። ኣቶ ዘርኢት፡ በለዛ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤት መስመር ማይ ኣእትያ ጽሩይ ማይ ክትሰቲ ብምብቅዓ፡ ንኻልኦት ዓዲታት ኣብነት ኮይና ስለ ዘላ፡ ዮሃና ድሕሪ ምባል፡ ተቐማጦ ውሕሉል ኣጠቓቕማ ማይ ከዘውትሩ ተላብዩ። እቲ ንልዕሊ 4 ሰዓታት ዝተኻየደ ጽንብል መረቕታ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ፡ ነቲ መደብ ኣብ ምዕዋት ልሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ወገናት ካብ ኢድ ኣካያዲ ስራሕ ዞባ ማእከልን ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓን ናይ ምስጋና ወረቐት ምስክር ብምዕዳል፡ ብውዕዉዕ መንፈስ ተዛዚሙ። ናቱ ዝኾነ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ’ውን ድሕሪ ናይ ሸውዓተ ዓመት ጉዕዞ ኣብ መፈጸምታኡ በጺሑ ህዝቢ ክጥቀም ምብቅዑ ዝተሰመዖ ሓጎሱ ገሊጹ። እዚ ፕሮጀክት ንኽዕወት ብዝተፈላለዩ ኣካላት መንግስትን ህዝብን ዝተበርከተ ደገፍ፡ ኣብ ግቡእ መዓላ ምውዓሉ’ውን ኣረጋጊጹ። ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ኣቶ ክፍለማርያም ገብረመስቀል ብግደኡ፡ ምዝዛም ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ፡ ኣብ ህዝቢ ፈጢርዎ ዘሎ መስተርሆት ብሓፈሻ፡ ጾር ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምቕላል ድማ ብፍላይ ዓቢ እጃም ስለዘለዎ፡ ‘ዮሃና ንኣደታት’ ኢሉ። እቲ ብሚልዮናት ተሓዲሱን ተሃኒጹን ዘሎ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ፡ ንነዊሕ ግዜ መታን ከገልግል፡ ግቡእ ምክትታልን ሓለዋን ክግበረሉ ተላብዩ። ማይ ሂወት ስለ ዝኾነ፡ ማይ ተረኽበ ተባሂሉ ብዘይ ኣገባብ ከይሃልኽ ህዝቢ ንቕሓቱ ኣበሪኹ ብቖጣቢ ኣገባብ ክጥቀም ብምዝኽኻር ከኣ፡ ነዚ ምሕዳር በለዛ ዝወሰዶ ተበግሶ፡ ካልኦት ዓዲታት ክስዕብኦ’ውን ኣዘኻኺሩ። ነቲ ፕሮጀክት ኣብ ምዕዋት ንዝተዋስኡ ኣካላትን ወደብትን ድማ ኣመስጊኑ። “ጽሩይ ማይ ኣስቲኹምና፡ ጸባ ስተዩ” ብምባል፡ ንኣካየድቲ መደብን ንኣካላት መንግስትን ምስጋናኦም ዘቕረቡ ካብ ተቐማጦ በለዛ ቀሺ ጸሃየ ባሻይ ካሕሳይ፡ እቲ ዝተሰርሐ ብኣገባብ ክተሓዝን ዝጎደለ ክምላእን ምሕጽንታኦም ኣቕሪቦም።


ሸኽ ዓብደልሓፊዝ መሓመድኑር ብወገኖም፡ “ሂወት ዘለዎ ፍጡር፡ ብማይ ክነብር’ዩ ተፈጢሩ” ድሕሪ ምባል፡ ብዘይ ማይ ዝቕጽል ህይወት ይኹን ንጥፈታት ስለዘየለ፡ “ረኺብናዮ ዘለና መስተርሆት ንነዊሕ ክቕጽል፡ ብኣገባብ ኣብ ጥቕሚ ከነውዕሎን ክንሕዞን ይግባእ” ክብሉ ኣዘኻኺሮም። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ፡ ኢድን ጓንትን ብምዃን ብዙሕ መስገደል ሰጊሮም ኣብዚ ዝበረኸ ደረጃ ከም ዝበጽሑ ዝገለጹ ቀሺ እማሃ ባይሩ ብግደኦም፡ መንግስቲ፡ ህዝቢ ጽሩይ ማይ ንኽስትን ምዕሩይ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ንኽረክብን ሓያል ቃልሲ የካይድ ከም ዘሎ ጠቒሶም፡ ፕሮጀክት ስርዓተ ቀረብ ማይ በለዛ’ውን ኣካል ናቱ ምዃኑ ሓቢሮም። ‘ነዛ ቅድስቲ ሃገርና ድማ፡ ተጊህና ክንሰርሓላን 6 ሕዳር 2025 - ገጽ 8 “ጽሩይ ማይ ኣስቲኹምና፡ ጸባ ስተዩ!” ተቐማጦ በለዛ


መሰረት ህይወት ምዃኑ ንዘመናት ክግለጽ ጸኒሑን ኣሎን። እቲ ምንታይ፡ ብዘይ ማይ ዝነብር ሂወት ስለ ዘየለ። ምጅማር ስልጣነ ወዲ ሰብ ኣብ ገማግም ወሓዚ ማይ ምዃኑ፡ ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጸ ሓቂ’ዩ። ይኹን’ምበር፡ ማይ ኣብ ጥቕሚ ወዲ ሰብ ክውዕል፡ ብቐዳምነት ጽሩይ ክኸውን ኣለዎ። ጽሬቱ ዘይውሑስ ማይ፡ ኣብ ሂወት ፍጡራት ብሓፈሻ፡ ኣብ ሂወት ሰባት ድማ ብፍላይ ዘስዕቦ ጥዕናዊ ጸገማት ብቐሊሉ ዝግመት ኣይኮነን። ስለዚ፡ ማይ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል እንተ ኮይኑ፡ ጽሬት ክህልዎ ይግባእ። ምሕዳር ከባቢ በለዛ፡ ሓንቲ ካብተን 17 ምሕዳር ዓዲታት ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ኮይና፡ 912 ስድራቤታት፡ 3,632 ትንፋስ ዝርከባ ዓዲ’ያ። እዛ ምሕዳር ከባቢ’ዚኣ፡ ብሰሜን ምስ ኳዜን፡ ብምዕራብ ምስ እምባደርሆ፡ ብደቡባዊ ምብራቕ ምስ ዓዲንፋስ ብምብራቕ ድማ ምብራቓዊ ኣጻድፍ ተቐኒቱዋ ይርከብ። ኣብ’ዛ ምሕዳር ከባቢ፡ ቅድሚ መግዛእቲ ጥልያን ከም እተሰርሐት ዝንገረላ ቤት ትምህርቲ በለዛ ተደኲና ትርከብ። ሓርበኛ ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያም፡ ኣብ’ዛ ቤት


ትምህርቲ ከም እተማህሩ’ውን፡ መዛግብቲ ይገልጹ። ብተወሳኺ፡ መንጨዊ ሓይሊ ኤለክትሪክ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መጀመርታ 1950ታት ከም እተዛዘመ ዝንገረሉ ኣብ ግዜኡ ካብቶም ዓበይቲ ዲጋታት ዝነበረ ዲጋ በለዛ፡ ካብቶም ንታሪኽ እዛ ዓዲ (በለዛ) ዘዕዝዙ ስራሓት’ዮም። ህዝቢ ምሕዳር ከባቢ በለዛ፡ መዐደሊ ነቚጣታት ተሰሪሑሉ ጽሬቱ ዝተሓለወ ማይ ካብ ዝሰቲ ኣስታት ርብዒ ዘመን ኣቚጽሩ ኣሎ። እንተኾነ፡ መስመራት ስርዓተ መበጻጽሒ ማይ ስለዝኣረገ፣ እታ ዝጸንሐት መዕቈሪ ማይ ባስካ’ውን ምስቲ እናወሰኸ ክመጽእ ዝጸንሐ ብዝሒ ህዝቢ እኽልቲ ስለዘይጸንሐት፣ ብፍላይ ከኣ እታ ባስካ ነቲ ኣብ ብርኽ ዝበለ ቦታ ዝነብር ህዝቢ እኹል ቀረብ ማይ ኣብ ምብጽጻሕ ዓቕሚ ይሓጽራ ስለ ዝነበረ፡ ዝተወሰነ ህዝቢ በለዛ፡ እኹል ዝስተ ማይ ኣብ ምርካብ ክጽገም ጸኒሑ እዩ። ነዚ ጸገም እዚ ንምፍታሕ፡ ህዝቢ ምሕዳር ከባቢ በለዛ፡ ኮሚቴ ማይ ብምቛም፡ ተበግሶ ወሲዱ ክሰርሕ ድሕሪ


ስነቑጠባ፡ ብኣረኣእያታት ዝፈላለዩን ዝዛመዱን ውሽጡ ዝሕቈፉ ሓያለይ ደንበታት ዝሓዘ ዓውዲ’ዩ። ሓድሽ-ክላሲካውነት ከኣ ሓደ ካብቲ ደንበታት’ዩ።


ኣረኣእያ፡ ስነቑጠባ ‘ስነፍልጠት ምርጫ’ እዩ ዝብል’ዩ። ብኣረኣእያ ሓድሽ-ክላሲካውነት፡ ምርጫታት ብውልቀሰባት እዮም ዝውሰዱ፡ እዞም ውልቀሰባት ከኣ ስሱዓት፡ ናይ ውልቆም ኮይኑ-ተሪፉ ድማ ናይ ስድራኦም ረብሓ ምዕባይ ጥራይ ዘገድሶም ምዃኖም ድማ ትሑዝ ግምቱ’ዩ። ነዚ ኣብ ምትግባር፡ ኩሎም ውልቀሰባት ርትዓዊ ምርጫ ክገብሩ ዝኽእሉ ማለት ሓደ ዕላማ ንምጭባጥ እቲ ዝጠቀወ ወጻኢ ዘለዎ ኣገባብ ዝመርጹ እዮም። ሓድሽ-ክላሲካውነት፡ ነፍሲወከፍ ሰብ ከም ኣህላኺ እንታይ ከምዝፈቱ ዘነጽረሉ ገዛእርእሱ ዘመንጭዎ ስርዓተ-ምርጫ ኣለዎ ይብል። ነዚ ናይ ምርጫ ስርዓት ብምጥቃምን ኣብ ዕዳጋ ንዘሎ ዝተፈላለየ ዋጋታት ብምዕዛብን ድማ ጥቕሙ (ዩትሊቲ) ዘዕቢ ኣቑሑን ኣገልግሎታትን ይመርጽ። እቲ ብውልቀ ኣህለኽቲ ዝተገብረ ምርጫታት፡ ብናይ ዕዳጋ ኣገባት ምስ ተኣከበ ድማ ኣፍረይቲ ጠለብ ፍርያቶም ብመንጽር ዝተፈላለየ ዋጋ ይፈልጡ። መጠን ናይቲ ኣብ ዝተፈላለየ ዋጋ ዝፈሪ ፍርያት ከኣ ብርትዓዊ ምርጫ ናይቶም ኣፍረይቲ ዝውሰን ኮይኑ መኽሰቦም ብዘዕቢ መልክዕ ይትግበር። ኣፍረይቲ መጠን ፍርያቶም ኣብ ምውሳን ኣብ ግምት ዘእትውዎ ናይ ምፍራይ ወጻኢኦም’ዩ። እቲ ወጻኢ ድማ በቲ ዝውንዎ ተክኖሎጅን ዋጋ ናይ ዝጥቀምሉ እታውን ይውሰን። ሚዛን ናይቲ ዕዳጋ ድማ እቲ ጠለብን ፍርያትን ዝጋጠመሉ ይኸውን። እዚ ዛንታ ናይቲ ንውልቀሰብ ልዕሊ ኹሉ ዝገብር ቁጠባ’ዩ። ገለ እዋን ኣብ ክንዲ ኣህለኽቲ፡ ‘ስድራቤት’ ኣብ ክንዲ ኣፍረይቲ ድማ ‘ዋኒን’ ዝብል ስያመ ይወሃብ’ዩ። የግዳስ ክልቲኡ ኣሃዱ መቐጸልታ ናይ ውልቀሰብ’ዩ። ስለዚ፡ ስድራቤት ትኹን ዋኒን ምርጫ ኣብ ትገብረሉ ብንጽል፡ ከም ሓደ ውሁድ ኣካል ከም ትመርጽ’ዩ ትሑዝ ዝውሰድ። ገለ ስነቑጠበኛታት ሓድሽክላሲካውነት ከኣ ንፈላሚ ዕዮ ስነቑጠበኛ ጋሪ ቤከር ተኸቲሎም ‘ኣብ መንጎ ኣባላት ስድራ ብዛዕባ ዝግበር ልዝብ’ ይዛረቡ’ዮም። እንተኾነ፡ እዚ መስርሕ‘ውን ውልቃዊ ረብሓኦም ምዕባይ ናይ መወዳእታ ዕላማኦም ኣብ መንጎ ዝገብሩ ርትዓውያን ውልቀሰባት ከምዝግበር እምበር ኣብ ሓቀኛ ህይወት ኣባላት ስድራቤት ንዝርአ ፍቐሪ፡ ጽልኣት፡ ተደናጋጽነት፡ ጭካነን ተወፋይነትን ኣብ ግምት ዘእቱ ኣይኮነን። እዚ ከኣ ኣብ መንጎ ውልቀሰባት ብኸመይ ይዋስኡ ግብራዊ መጽናዕቲ ምክያድን ከመይ ክዋስኡ ትደልዮም መርገጺ ምሓዝን ዓቢ ፍልይ ከምዘሎ ዘርኢ’ዩ።


ውልቀሰባት ክዋስኡ እንከለዉ ስለምንታይ ነቲ ባህሪ የንጸባርቑን ብኸመይ ይውሰን ክንፈልጥ ምስ ንደሊ ገጽና ናብ ጠባያዊ ስነቑጠባ (ብሀቨርያል ኢኮኖሚክስ)፡