ሰለስተ ርብዒ ዓለምና ብማያዊ ክፍሊ ዝተሸፈነ ኰይኑ፡ ኩለን ኣህጉራት ዓለምና በዚ ማያዊ ክፋሊ ተኸቢበን ይርከባ። እዚ ማያዊ ክፋሊ ብዙሕ ሃብቲ ዝውንን ኣብ ቍጠባ ዓለምና ዓቢ ተራ ዝጻወት እዩ። ከም ንብረት ካብን ናብን መጐዓዓዚ፡ መስሕብ በጻሕቲ፡ ካብ ከርሲ ማያዊ ኣካል ዝርከብ ማዕድናትን ነዳድን ከምኡ’ውን፡ ሃብቲ ዓሳ ዝኣመሰሉ ጸጋታት ይርከብዎ። ምስ’ዚ ማያዊ ክፋል ዓለምና ዝዳወባ ሃገራት፡ ብመሰረት ኣህጉራዊ ሕጊ ባሕሪ ዝእዝዞ፡ ናተይ ዝብልኦ ግዝኣታዊ ማይ ይህልወን። ሃገርና ኤርትራ ከኣ፡ ኣብ ክሊ ማያት ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ናይ’ዚ ጸጋ መሰል ተኻፋሊት እያ። ሃገርና ኤርትራ ኣስታት 1,350 ኪ.ሜ ቀንዲ ገማግም ባሕሪን 1,950 ኪ.ሜ ገማግም ናይ ደሴታትን ጠቕላላ ገማግም ባሕሪ 3,300 ኪ.ሜ ኰይኑ፡ ልዕሊ 354 ንኣሽቱን ዓበይትን ደሴታት ትውንን። ከምኡ’ውን ህይወት ዘለዎምን ዘይብሎምን ጸጋታት ባሕሪና ናይ ምምሕዳርን ምምዝማዝን ዘኽእለና ፍሉይ ቍጠባዊ ዞባ (Exclusive Econ nomic Zone - EEZ) ሃገርና 120,000 ትርብዒት ኪ.ሜ ኢዩ። ብቓጽዖታት ዝተኸፋፈለ ዓሳ ዝግፈፎ ቦታ ኣገልግሎትን ሕጋጋትን ቍጽጽርን ጸጋታት ሃብቲ ባሕሪ፡ ጸጋታት ባሕርና ብውሑስ መንገዲ ከም ዝምዝመዝን ሕጋጋት ክኽበርን፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ምህርቲ ባሕሪ ብብቕዓት ናብ ተጠቀምቲ ክበጽሓሉ ዝኽእል ኣገባብ ዘሳልጥን ዝከታተልን፡ ኣብ ምሕደራ ባሕሪ ዓቢ ግደ ዝጻወታ ክፍልታት ብምግባር ይሰርሕ። ብኤለትሪካዊ ሓይሊ ዝንቀሳቐስ መግፈፊ ንዋት ዝተገጥመን። ንኣብነት፡ ዓበይቲ መራኽብ ናይ ሃገርና “ኤሪታት” ዝብል ስም ዝሓዛ፡ ከምኡ’ውን ናይ ወጻኢ ሃገራት መራኽብ እየን። እዘን ዝተጠቕሳ ኣብ ምግፋፍ ዓሳ ዝነጥፋ መራኽብ ወይ ጀላቡ ብዜግነተን ኣብ ክልተ ይኽፈላ። ናይ ውሽጢ ሃገር (ሃገራውያን)፡ ናይ ወጻኢ ሃገር (ወጻእተኛታት) ይበሃላ። ኣብ መስርሕ ምግፋፍ ዓሳ እትሳተፍ ሓንቲ መርከብ፡ ቅድሚ ናብ መስርሕ ግፋ ምውፋራ፡ ብልክዕ ኣብ ግዝኣት ማያት ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ክትሰርሕ ዘኽእላ ብቕዓትን ከተማልኦ ዘለዋ ሰነዳትን ከም ዘማልአት ምስ ተረጋገጸ፡ ፍቓድ መግፈፊ ኣበይን ብኸመይን ከም እትገፍፍ ይወሃባ። ነዚ ምስ እትጥሕስ ግን፡ ብመሰረት ዝኣተወቶ ውዕል ከም እትቕጻዕ ይግበር። እዚ ክንብል እንከለና ግን፡ ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ንኹሉ ዕማም ኣብ ክሊ ግዝኣታዊ ባሕርና ዝካየድ በይኑ የካይዶ ማለት ዘይኮነ፡ ምስ መሻርኽቲ ኣካላት ይሰርሕ። ኣብነት ንምጥቃስ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራን ብዓል መዚ ወደባት ኤርትራን ክጥቀሱ ይኽእሉ። ኣብ ክሊ ግዝኣት ባሕርና ኣብ ስርሓት ምግፋፍ ዓሳ ክነጥፋ ዘለወን መራኽብ ወይ ጀላቡ ከመይ ዝበላ እየን? ኣብ መስርሕ ግፋ ከተግብራኦ ዘለወን ዝሕብርን ዘማእዝንን ሕጋጋት ድሕሪ ናጽነት ኣብ 1998 ወጺኡ ነይሩ። ነቲ ዝነበረ ሕጋጋት መወከሲ ብምግባር ከኣ፡ ኣብ 2014 ዳግማይ ተሓዲሱ፡ ብኣዋጅ 176/2014 ዝፍለጥ ሕጋጋት ወጺኡ ኣብ ስራሕ ይርከብ። እዚ ሕጋጋት ንኹለን ኣብ ጽላት ሃብቲ ባሕሪ ዝነጥፋ ናይ ግፋ መራኽብ ዝቈጻጸር እዩ። ኣብ ማያት ቀይሕ ባሕሪ ሃገርና ኣብ ስርሓት ግፋ ዓሳ ተዋፊረን ዝርከባ ጀላቡ ንምጥቃስ፥ እምበኣር ኣብ’ዚ ሎሚ ንገልጾ፡ ካብቶም ልዕል ኢልና ዝጠቐስናዮም ጸጋታት፡ ሓደ ኣብ ሃብቲ ዓሳን ካልኦት ህይወታውያን ሃብቲ ባሕሪናን ኣገባብ ምሕደራኡን ኰይኑ፡ ሃገርና ካብ መግዛእቲ ሓራ ካብ ዝዀነትሉ ዓመት ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ፡ ኣብ ምምዝማዝ ህይወታውያን ማያዊ ሃብቲ ባሕርና ብውሑስ መንገዲ ናብ ዝመጽእ ወለዶ ብዝሰጋገረሉ መልክዕን ቅርጡው ብዝዀነ መንገዲን ትምዝምዞ ኣላ። ብተወሳኺ ኣብ ማያዊ ግዝኣት ባሕሪና ክንቀሳቐሳ ዝተፈቕደን ግን ንመሸጣ ዘይውዕል ዓሳ ክገፋ ዝፍቀደን ናይ ስፖርት ግፋ (Sport Fishing) ጀላቡ ከኣ ኣለዋ። የግዳስ ዝገፈፍኦ ምህርቲ ኣብ መሸጣ እንተ ኣውዒለናኦ ብሕጊ ይሕተታን ይቕጽዓን። ምሕደራ ባሕሪ ብቐጻሊ ዝሕደስን ካብ ምርምራዊ ርኽበታት ምርኵስ ብምግባር፡ ደምበ ክዙን ዓሳ ንኸይጎድልን ስነ-ማሕድሮ ንኸይዓኑን ዝተፈላለዩ ኣዋጃትን ሕጋጋትን ብምውጻእ ዘመሓድር ዓውዲ እዩ። እዞም ዝስዕቡ ኣገባባት ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ንምሕደራ ባሕሪ ዝጥቀመሎም እዮም። ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ጸጋታት ባሕሪ (ሃብቲ ዓሳ) ኤርትራ ናይ ምሕደራኡን ምምዕባሉን ሓላፍነት ወሲዱ፡ ኣብ ትሕቲኡ ብዘለዋ ክልተ ዓበይቲ ክፍልታት ማለት ክፍሊ ልምዓት፡ ኣብ ልምዓት ኣተኲሩ ዝዓምም፡ ንገፈፍቲ ዓሳ ኣብ መስርሕ ግፋ ዓሳ ኣድማዕቲ ዝዀኑ ናውቲ መግፈፊ ዓሳ ኣብ ምልላይን ምዕጣቕን ኣብ ምህናጽ ትሕተ ቕርጺ መዘሓሓልን መራገፍን ዓሳ ዝነጥፍ፡ ከምኡ’ውን ክፍሊ ጃልባ ልምዳውያን ምግፋፍ ዓሳ ተባሂለን ዝጽውዓ ቁመተን ትሕቲ 18 ሜትሮ ዝዀና ብሃይድሮሊካዊ፡ መካኒካዊ ወይ ብኤለትሪካዊ ሓይሊ ዝንቀሳቐስ መግፈፊ ንዋት ዘይተገጥመን፡ ናውቲ መገፈፊ ዓሳ ብሓይሊ ሰብ ዝሰርሕ፡ ንኣብነት፦ ሁሪ፡ ሳምቡቕ፡ ፋሉኳ እየን። ሃብቲ ባሕርና ብዝግባእ ቀጻልነቱ ብዘውሓሰ መንገዲ መታን ክምዝመዝ፡ ንኹሉ ማያዊ ክፋል ባሕርና ኣብ ዓሰርተ ሰለስተ ቃጽዖታት (blocks) ተመቓቒሉ ይርከብ። እዚ ከኣ ባሕሪ ብፍርያምነት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ስለ ዝፈላለይ፡ ብፍላይ ገፈፍቲ ዓሳ ወነንቲ ዓበይቲ ኢንዱስትራውያን መራኽብ ረብሓኦም ስለ ዘቐድሙ፡ ኣብ ዝተወሰነ ቦታ ጻዕቂ ግፋ (over fishing) መታን ከየጋጥም ቦታ እናቐያየርካ መስርሕ ግፋ ከም ዝካየድ ይግበር። ሓውሲ ኢዱስትራውያን መራኽብ 18 ሜትሮ ቁመተን ኰይነን ብሃይድሮሊካዊ፡ መካኒካዊ ወይ ከኣ ብኤለትሪካዊ ሓይሊ ዝንቀሳቐስ መግፈፊ ንዋት ዝተገጥመን፡ ካብ ናይ ኢዱስትራውያን መራኽብ ዝተሓተ ሓይሊ ፈረስ ዘለወን እየን። ኣብነት፦ ቫስኮ። ዓበይቲ መራኽብ ኣብ መስርሕ ግፋ መጅሓፍ ዝጥቀማ መራኽብ፡ ዝያዳ ጥንቃቐ ክገብራ ስለ ዝሕተታን ክትትልን ቍጽጽርን ዘድልየን ብምዃነንን፡ ተቘጻጸርቲ ባሕሪ ምስአን ብምውፋር ከም ዝቈጻጸሩወን ይግበር። ብተወሳኺ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ሓድሽ ቴክኖሎጂ ስርዓተ ኢንዱስትራውያን መራኽብ ተባሂለን ዝጽውዓ ቁመተን ልዕሊ 18 ሜትሮ ዝዀና ቀዋሚ ብሃይድሮሊካዊ፡ መካኒካዊ ወይ ምሕደራ ጸጋታት ኣከባብን ባሕሪን መዓልታት እንተ ሂብካዮም ግን፡ ዝጐሓፉ ዓሳታት ይጎድሉ። በዚ ከኣ፡ ሃብቲ ባሕርና ኣብ መዓላ ከም ዝውዕል ክንገብር ንኽእል። መቈጻጸሪ ተጠቒምካ ዝግበር ቍጽጽር ብቴክኖሎጂ ዝተሰነየ መታን ክኸውንን ውርጹጽ ሓበሬታ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ንምምጻእን ንምክትታልን፡ ኣብ’ዚ ቐረባ ዓመታት ሃገርና ስርዓተ መቈጻጸሪ መራኽብ (Vessel Monitoring Syst tem) ብምትእትታው ኣብ መስርሕ ፈተነ ኣሎ። ምቍጽጻር ብከላ፦ ኣከባቢ ብግቡእ እንተ ዘይተዓቂቡ ኣብ ዙርያኡ ዝርከቡ ህይወታውያን ብህይወት ናይ ምንባር ተኽእሎኦም ይውሕድ። ስለ’ዚ ዕቃበ ኣከባቢ ሓደ ካብ’ቲ ብዕቱብ ክሰርሓሉ ዘለዎ እዩ። ዝዀነት ኣብ መስርሕ ግፋ ዓሳ እትነጥፍ ጃልባ ትዅን መርከብ ብዘየገድስ፡ ንምግብና ኰነ ንኻልእ ነገራት ዝተጠቕሙሉ ዘይሓቁ ጐሓፋት ከም ፕላስቲክ፡ ብግቡእ ኣብ ጥዑይ መትሓዚ ተዓቂቦም ናብ ወደብ ምስ ተጸግዑ፡ እቲ ጐሓፍ የራግፍዎ። ካልእ ዓቢ ጥንቃቐ ዝግበረሉ ብከላ ዘይትን ነዳድን እዩ። ብዝተፈላለየ መንገዲ ናብ ባሕሪ ዝፈሰሰ ነዳዲ ይዅን ዘይቲ ከይርከብ ብጥንቃቐ ይተሓዝ። እዚ ንስነ-ህይወታዊ ብዙሕነትን ስነ-ማሕድሮን ኣዕናዊ ስለ ዝዀነ ዕቱብ ምቍጽጻር ይካየደሉ። በዚ መሰረት ውሕስነት ጸጋታት ሃብቲ ባሕሪና ንምዕቃብ ዝዀነ ዓይነት ጐሓፍ ናብ ባሕሪ ክጐሓፍ ፍቑድ ኣይኰነን። ኣብ መስርሕ ምግፋፍ ርሕቀት ምሕላው፦ ዓበይቲ መራኽብ ካብ ገማግም ባሕሪ ሸሞንተ ማይል ካብ ደሴታት ከኣ፡ ኣርባዕተ ማይል ርሒቐን ክገፋ ግዱዳት እየን፡ እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣብ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ርሕቀት ዕምባባታት ባሕርን ኣትክልቲ ባሕርን ስለ ዝርከቦ፡ እዞም ዕምባባታት ባሕርን ኣትክልቲ ባሕርን ኣብ ምብዛሕን ምርባሕን ዓሳ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ስለ ዘለዎም፡ እዘን ዝተጠቕሳ ዓበይቲ መራኽብ ዝጥቀማሉ ናውቲ መግፈፊ ከዕንዎም ስለ ዝኽእል፡ ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ ርሕቀት ከይግፈፍ ዝተኸልከለ እዩ። ዕጹው ወቕቲ፦ ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ ዝዀነ መስርሕ ምግፋፍ ዓሳ ኣይፍቀድን እዩ። እዚ ዕጹው ወቕቲ ብመጽናዕቲ ዝግበር ኰይኑ፡ መብዛሕትኦም ዓይነታት ዓሳ ዝወልዱሉ ናይ ምፍራዮም ወቕቲ ስለ ዝዀነ ቀጻልነቶም ንኸውሕሱ ካብ ወርሒ ሰነ ክሳብ ወርሒ ጥቅምቲ ዕጹው ወቕቲ ተሰሪዑ ይስርሓሉ ኣሎ። እዚ ዕጹው ወቕቲ ንልምዳውያን ገፈፍቲ ዓሳ ኣይምልከቶምን እዩ። ምኽንያቱ፡ ዝጥቀምሉ ናውቲ መግፈፊ ንስነ-ማሕድሮ ሃሳዪ ስለ ዘይኰነ። ንዋት መግፈፊ ዓሳ፦ ኣብ ጽላት ባሕርና ዝውቱራት ዝዀኑ ናውቲ መግፈፊ ዓሳ፡ ነፋይ ሰኪዐት ጀለብ፡ መጅሓፍ፡ ፐርሰይን እዮም። እዞም ዝጠቐስናዮም ሰኪዐታት ብንጽል እንተ ዘይኰይኑ፡ ደሪብካ ምጥቃም’ውን ክልኩል እዩ። ብፍሉይ ጥንቃቐ እንጥቀመሉ ሰኪዐት ኣብ’ዚ ሕዙእ ቦታ ዝዀነ መስርሕ ግፋ ኣይካየድን እዩ። ናይ’ዚ ምኽንያት ከኣ፡ እዚ ብመጽናዕቲ ዝተለለየ ውቁብ ዕንባባታት ባሕሪ ዝርከቦ ቦታን ምቹእ ስነ- ማሕድሮን፡ ንመፋረዪ ዓሳታት ኣዝዩ ወሳኒ እዩ። እዚ ኸኣ፡ ብቐጻሊ መጽናዕቲ ብምክያድ ዕንባባታት ባሕሪ ዝርከብዎ ቦታ ምስ ዝኸውን፡ ዋላ’ውን ካብ ደሴት ኣርባዕተ ማይል ካብ ገማግም ባሕሪ ሸሞንተ ማይል ዝረሓቐ ይዅን፡ በዚ ዝተባህለ ምኽንያት ሕዙእ ቦታ ኰይኑ ይቕጽል። ገደብ ግዜ (ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ባሕሪ ዝጸንሑሉ መዓልታት ምድራት)፦ ምቍጽጻር ግዜ ምግፋፍ ዓሳ፡ ኣብ ምዕቃብ ሃብቲ ባሕሪ ዓቢ ተራ ይጻወት እዩ። ምኽንያቱ ገፈፍቲ ዓሳ ምሩጻት ማለት ክብሪ ዋጋ ዘለዎ ዓሳ ሒዞም ክመጽኡ እዮም ዝደልዩ። እንተዀነ መብዛሕትኡ ናውቲ መግፈፊ ዝተፈላለየ ዓይነት ዓሳ ጠርኒፉ ስለ ዘውጽእ ወይ ስለ ዝገፍፍ፡ ነዊሕ መዓልቲ እንተ ተዋሂብዎም መምሩጻቶም ናብ መኽዘን ዓሳ ብምእታው፡ ነቶም ዝተረፉ ኣብ ዕዳጋ መጺኦም ክሽየጡ ዝኽእሉ ግን፡ ብዓቐን ንእስ ዝበሉን ብሕሱር ዋጋ ዝሽየጡን፡ ከም ጐሓፍ ናብ ባሕሪ ይድርብይዎም’ሞ ብኽነት ምህርቲ የጋጥም። ሓጺር ቴክኖሎጂ መቆጻጸሪ ባሕሪ መጅሓፍ ኰይኑ፡ ዓይኒ ናይ’ቲ ሰኪዐት ግን፡ እቲ ዝተሓተ 6 ሰንቲ ሜተር ክኽውን ኣለዎ። ነዚ ሰኪዐት መጥሓሊ ዝጥቀምሉ ከቢድ ሰንሰለት ክልኩል እዩ። ምኽንያቱ ዝያዳ ኣዕናዊ ስለ ዝዀነ። ኣብ ክሊ ባሕርና ፈጺሞም ዘይፍቀዱ ሜላታት መግፈፊ ዓሳ፥ ኤለክትሪክ ተጠቒምካ ህይወታውያን ምድንዛዝ፡ ነታጒ ምጥቃም ከምኡ’ውን፡ ፖምፓን ቀመማት ምጥቃምን እዮም። ስለ’ዚ ጸጋታት ሃብቲ ባሕርና ብቕርጡው መንገዲ መታን ክምዝመዝ፡ ብኸም እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ መንገዲ ምሕደራኡ ይካየድ።


ብስነ ህይወታዊ ኩርናዕ ርእየት እንክጥመት፣ ማይ ሓደ ካብ መሰረታት ህይወት’ዩ። ብዓንደርእሱ “ማይ ህይወት’ዩ” እንተ ተባህለ’ውን ምግናን ኣይኮነን። 60% ኣካላት ሰብ ብማይ ዝቖመ ክኸውን እንከሎ፡ 70% እዛ ሰብ ዝነብረላ ዘሎ ፕላኔት-ምድሪ’ውን እንተኾነት ብማይ ዝቖመት እያ። ካብቲ ብማይክሮስኮፕ ጥራይ ክረአ ዝኽእል ዝደቐቐ ህይወታዊ ክሳብ’ቲ ዝዓበየ ፍጡር ናይ’ዛ ዓለም፣ ኣትክልትን እንስሳታትን ብዘይምፍላይ፡ ህይወት ኩሉ ፍጡር ናይ’ዛ ዓለም ኣብ ማይ ዝተመርኮሰ እዩ። ማይ ኣብ ስነ ህይወት ዘለዎ ኣገዳስነት ወሳኒ ኮይኑ፡ ብፍሉይ ኣብ ስልጣነ ወዲ ሰብ ዘለዎ ትርጉም ዕዙዝ’ዩ። መሳርሒታት’ውን እናማዕበለ ከደ። ከም ዓቢ ኣብነት ኮይኑ ዝጥቀስ ምህዞ ናይተን “ትራይሪም” ተባሂለን ዝጽወዓ ዝተራቐቓ ጥንታውያን መራኽብ ውግእ እዩ። መንጎ’ቶም ብታሕተዋይ ወገን ዘለዉ ወገናትን ክፍጠር ዝኽእል ረጽሚ ርዱእ እዩ። ናይ ህላውነት ጉዳይ ብምዃኑ። ከም ሳልሳይ ነጥቢ ዝጥቀስ፣ ዝሓየሉ ወገናት ንማያት ሓይሎም ዘርእዩሉ መድረኽ ገይሮም ዝጥቀሙሉ ምዃኖም’ዩ። እዚ ዝተጠቕሰን ካልእን ረቛሒታት ማይ ማዕረ’ቲ ምንጪ ህይወትን ምዕባለን ዝኾነ፣ ጠንቂ ረጽምታትን ዕንወትን ክኸውን ከምዝኽእል ዘብርህ እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግን፡ ማያት ንዘመናት ከም ዓውደ ውግእ ኮይኖም’ውን ኣገልጊሎም እዮም። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣሽሓት ዓመታት ኣብ ማያት ንዝግበር ውግእ ዘገልግሉ ዝተፈላለዩ ኣጽዋር ክምዕብሉ ክኣሉ። መዛግብቲ ታሪኽ ከምዝሕብሩዎ ኩሎም ጥንታውያን ስልጣነታት ኣብ ገማግም ኣፍላጋትን ዓይኒ ማያትን እዮም ጠጢዖም። መሰረት ስልጣነ ደቂ-ሰብ እናተባህለ ዝንገረሉ ስልጣነ መሶፖታምያ ኣብ ገማግም ሩባታት ጢግሪስን ኢፍራጠስን ክምስረት እንከሎ፡ ጥንታዊ ስልጣነ ግብጺ ኣብ ገማግም ፍለግ ኒል እዩ ጠጢዑ። ካልኦት ኩሎም ስልጣነታት’ውን ብተመሳሳሊ። እዚ ዘይቅየር ኣመት ስልጣነ ደቂ ሰብ ኮይኑ፡ እዘን ሎሚ ልዕሊ ፍርቂ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ጸይረን ዘለዋ ከተማታት’ውን እንተኾና ኣብ ኣፍላጋት፡ ዓይኒ ማያትን ኣፍደገ ባሕርን ተጎዝጒዘን’የን ተመስሪተን። ከተማታት ሮማ፡ ለንደን፡ ፓሪስ፡ ሮተርዳም፡ ኒው ዮርክ፡ ቺካጎ፡ ቦነስ ኣይረስ፡ ሻንጋይ፡ ቶክዮን ካልኦትን ማይ መሰረት ስልጣነ ደቂ ሰብ ምዃኑ ዘመልክታ ህያው ኣብነት እየን። እዚ እንተላይ ንከተማ ኣስመራን ካልኦት ብዙሓት ከተማታት ሃገርናን ወሲኽካ ምዃኑ ብዘይምዝንጋዕ እዩ። መበቆል ትራይሪም ብልክዕ ኣበይ ምዃኑ ኣካታዒ እዩ። ጥንታውያን ግሪኻውያን ድዮም ምሂዞመን ወይሲ ኣብዚ ሎሚ ሶርያ፡ ሊባኖስን እስራኤልን ዝርከባሉ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ዝነበሩ ፍንቄኣውያን እዮም ነዘን መራኽብ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ማያት ብቐሊሉ ዝጥመት ኣይኮነን። ኣብ መሬት ጽልዋኡ ከረጋግጽ ዝደሊ ሓይሊ ኣብ ማያት ዕብለላኡ ከተግብር ኣለዎ። ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ መራኽብ ውግእ እተን ብቐዳምነት ዝጥቀሳ ንማያት ዝዕንድራሉ ብርቂ ምህዞ ደቂ ሰብ እየን። ብመሰረቱ ምዕባለ መራኽብ ምስ ምዕባለ ደቂ ሰብ ተኣሳሲሩ ዝመጸ ኣሽሓት ዓመታት ዕድመ ዘለዎ ዘገምታዊ ምዕባለ እዩ። ስነጥንታዊ መጽናዕትታት ከምዘረጋግጽዎ ኣብ ገማግም ሩባታትን ባሕርታትን ዝቕመጡ ዝነበሩ ቀዳሞት ኣበዋት ክንዮ ገማግም ርሒቖም ዓሳ ንምግፋፍን ማያት ንምስጋርን ይግደዱ ብምንባሮም፣ ከም ምዕባለ ጃልባ ዝኣመሰለ ምህዞታት ምስ ብድሆታት ህይወት ተኣሳሲሩ ዝመጸ እዩ። ህይወት ወዲ ሰብ እናተራቐቐ ብዝኸደ መጠን፣ መጐዓዝያ ባሕሪ ዓይነታዊ ዝላ ከርኢ ጀመረ። ጎድኒ ጎድኒ’ዚ ኣብ ማያት ንዝግበር ግጭት ዘገልግል ማይ እዚ ዝተገልጸን ክንዮኡን ዝኸይድ ዕዙዝ ኣገዳስነት ክህልዎ እንከሎ፣ ንዘመናት ኣብ መንጎ ደቂ ሰብ ምንጪ ግርጭት’ውን ኮይኑ እዩ። ነዚ ግርጭት’ዚ ንምርዳእ ብውሑዱ 3 ረቛሒታት ክጥቀስ ይከኣል። ከም ቀዳማይ ጠንቂ ኮይኑ ዝጥቀስ ማይ ኩሉ ግዜ ብቐሊሉ ዝርከብ ጸጋ ዘይምዃኑ እዩ። ዋላ’ኳ ‘70% ክፋል ናይዛ ዓለም ብማይ ዝተሸፈነ እዩ’ እንተ ተባህለ፣ እቲ ጽሩይ ንኣገልግሎት ደቂ ሰብ ዝውዕል 3% ጥራይ እዩ። ድሩትነት እናሃለወ ምስ ብዝሒ ህዝብን ምዕባለን ተኣሳሲሩ ጠለብ ተጠቐምቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ምስ ዝውስኽ፡ ጠንቂ ግርጭት ክኸውን ባህርያዊ እዩ። ኣብ ከባቢ 2500 ቅ.ል.ክ ኣቢሉ ኣብ ኣፍላጋት ጢግሪስን ኢፍራጠስን ኣብ መንጎ ኡማን ላጋሽስ ዝበሃላ ክልተ ጎረባብቲ ናይ ከተማ መንግስታት ዝተኸስተ ግጭት፣ ሓደ ካብቶም ዝጠንተዉ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ እንረኽቦም ብሰንኪ ምሕደራ ተጠቃምነት ማይ ዝተኸስቱ ግጭታት እዩ። ካብ ጥንቲ ክሳብ እዚ ዘለናዮ እዋን ድሩትነት ጸጋ ማይ ጠንቂ ግርጭት ምንባሩን ምህላዉን ዘብርህ ድማ እዩ። ምሂዞመን ንተመራመርቲ ታሪኽ ወትሩ ምስ ኣካተዐ እዩ። ኣብ ከባቢ 7ይ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ኣቢለን ኣብ ኣገልግሎት ክውዕላ ከም ዝጀመራ ግን ብሰፊሑ ይእመን። ዝገብራኦ ስልታዊ ምስቅስቓስን ናህርን እቲ ቀንዲ ብልጫ ናይዘን ናይቲ ዘመን’ቲ ዝተራቐቓ መራኽብ ውግእ እዩ ነይሩ። ዝተራቐቐ ንድፊ ናይዘን መራኸብ እናተወንጨፋ ብናህሪ ከጥቅዓ ዘኽኣለ ረቛሒ እዩ። ብገምጋም ቁመት ሓንቲ ጥንታዊት መርከብ ውግእ ትራይሪም 40 ሜትሮ ክኸውን እንከሎ፡ ጎድኒ ድማ ከባቢ 5 ሜትሮ ኣቢሉ ይበጽሕ። እዛ ብጉልበት ሰብ እትንቀሳቐስ መርከብ፡ ብገምጋም ከባቢ 180 ዝበጽሑ ሓያላት ጀለብቲ የድልዩዋ። ቁመት ናይዛ መርከብ ብቐንዱ ምስ ቀጸላታታ ዝተኣሳሰር ኮይኑ፡ ምስዚ ብዝተኣሳስር ዝጥቀስ ካልኣይ ረቛሒ፣ ማይ ክንዮ ዶብ ሃገራት ዝኸይድ ጽልዋ ስለዘለዎ ጠንቂ ረጽሚ ክኸውን ዝኽእል ምዃኑ እዩ። እዚ ጂኦግራፍያዊ መበገሲ ዘለዎ ኮይኑ ከም ኣብነት፣ ኣብ ላዕለዋይ ወገን ሓደ ፈለግ ዝርከቡ ኣህዛብ ወይ ሃገራት ንዋሕዚ ናይቲ ማይ ንዕኦም ብዘርብሕ መንገዲ ጥራይ ምስ ዝጥቀምሉ ኣብ መንጎኦምን ኣብ ንግስቲ ግብጺ ክሊዮፓትራን ብ31 ዓመተ ምህረት ቅ.ል.ክ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ ግሪኽ መራኽቡ ሒዙ ተፋጠጠ። ብተዛማዲ ዝነኣሰ ዓቐን ዝነበረን መራኽቡ ነተን ኣንጻረን ቆይመን ዝነበራ ዝዓብይአን መራኽብ ማርክ ኣንቶኒን ክሊዮፓትራን ኣደናቒ ብዝኾነ ስልቲ ካብ ስራሕ ወጻኢ ክገብርአን ጀመራ። ክሊዮፓትራ ነዊሕ ከምዘየትከለትን ማርክ ኣንቶኒ’ውን ኣሰራ ስዒቡ ናብ ግብጺ ከምዘንሰሓቡን ድሕሪ ዓመት ድማ እዞም ፍቑራት ምንባሮም’ውን ዝንገረሎም መራሕቲ፣ ርእሰ ቅትለት ብምፍጻም ባዕላቶም ህይወቶም ከምዘሕለፉ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ እንረኽቦ ህቡብ ጽዋ እዩ። ታሪኽ መራኽብ ውግእ ታሪኽ ህላውነትን ቀጻልነትን ዝተፈላለዩ ሓይልታት ምዃኑ ዘገንዝብ’ውን እዩ። እቶም ከም ሞተር ኮይኖም ዘንቀሳቕስዋ ጀለብታ ኣብ ታሕተዋይ ቀጸላን ኣብ ላዕለዋይ ቀጸላን ኣብ ዝርከብ ቦታኦም ተቐሚጦም ይጅልቡ። እዚ ናይ ምጅላብ መስርሕ ብፍኑው ኣገባብ ዝካየድ ዘይኮነ፡ ብስሙርን ዝተወሃሃደን ኣገባብ ብህርመት ከበሮን ካልእን እናተሰነየ እዩ ዝምራሕ። እዚ ድምር ጸዓት ጀለብቲ ነታ መርከብ ከም ዓሳ ኣብ ማያት ክትሕንበብ የኽእላ። ኣብ ንቡር ግዜ ጀለብቲ ካብ 6 ክሳብ 8 ሰዓት ንመዓልቲ እናጀለቡ እዛ መርከብ ምዕባለ መራኽብ ኲናት ናብ ዘመናዊ ታሪኽ ምስ ልዑል ናህሩ እዩ ሰጊሩ። ድሕሪ ማእከላይ ዘመን ብጉልበት ሰብ ዝጅለባ መራኽብ ተሪፈን፣ ጋንጽላ ገቲረን ብንፋስ እናተደፍኣ ዝኸዳ ተኣታተዋ። መዳፍዕ እናተገጥመለን’ውን መጸ። እዚ እዋን’ዚ ዘይከም ጥንታዊ ውግኣት ልዕሊ ናይ ምንቅስቓስ ስልቲ፣ ናይ ተኹሲ ዓቕሚ ዝያዳ ዘገድሰሉ መድረኽ እናኾነ መጸ። ንግጥም ዝተሰርዓ መራኽብ ዝትኩስኦ ዓይነትን ብዝሕን መዳፍዕ ንዓወት ወሳኒ ኮነ። ምስ ምምጻእ ኢንዱስትርያዊ ሰውራ ግን እዚ’ውን ታሪኽ ኮይኑ ተረፈ። ጣውላ ብሓጺን እናተተከአ ጋንጽላ ድማ ብሞተረ ተተከአ። እዚ ናይ ምስግጋር መድረኽ ዋላ’ኳ ዘገምታዊ እንተነበረ ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለ ዘመን፣ እዘን ናይቲ እዋን’ዚ ዝማዕበላ መራኽብ ናብ ኩሉ ኣንፈት እናዞረ ክትኩስ ዝኽእል መዳፍዕ ክግጠመለን ጀመረ። እንግሊዝ እትመርሖ ሓድሽ ቅድድም ምፍራይን ምዕጣቕን ዘመናውያን መራኽብ ውግእ ኣስፋሕፍሐ። ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን ዝተኸስተ ክልተ ዓበይቲ ኲናታት ዓለም ንምዕባለ መራኽብ ኲናትን ንውግእ ማያትን ብዘደንቕ ርሕቀት እዩ ንቕድሚት ደፊእዎ። ብውሽጢ ባሕሪ ዝውንጨፉ ተተኮስቲ፡ ሳብማሪናት ማለት መራኽብ ትሕቲ ባሕሪን ነፈርቲ ዝስከማ ዓርሞሽሻውያን መራኽብን ገለ ካብቲ ተጠቃሲ ምህዞታት ናይዚ ዘመን’ዚ እዩ። እዚ ምዕባለ’ዚ ገና ቀጻሊ እዩ ዘሎ። ኒኩለራዊ ምንጪ ጸዓት ዝጥቀማ፣ ከም ነዳዲ ዝኣመሰለ ምንጪ ጸዓት ዳግማይ ክመልኣ ከየድለየን ንዓመታት ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሓ መራኽብን ሳብማሪናትን ዛጊት ኣብ መሳርዕ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣትየን ኣለዋ። ብራዳር ብቐሊሉ ዘይረኣያ ኮይነን ዝተነድፋ ናብ ባሕሪ፡ ኣየርን መሬትን ዓሊመን ከጥቅዓን ክከላኸላን ዝኽእላ’ውን ካብተን ተጠቀስቲ መራኽብን ሳብማሪናትን እየን። ብዘይካ’ዚ ኣብ ቀረባ መጻኢ ናብ ጋህዲ ምልዋጡ ዘይተርፎ ጫፍ ብልሒ ምዕባለ ዝረገጸ ምህዞታት’ውን ኣብ መስርሕ ኣሎ። ምስ ርቀት ቴክኖሎጂ ሓበሬታን ምዕባለ ሰብ ሰርሖ ብልሕን ተኣሳሲሩ ብዘይሰብ ኣብ ኣገልግሎት ዝውዕል ናውቲ፡ ልዕሊ ፍጥነት ድምጺ ዝውንጨፍ ሚሳይላት፡ ብጨረርን ኤለክትሮ ማግነታዊ ሓይልን ካልእን ዝሰርሕ ንርሑቕ ዕላማ ብልክዕነትን ኣድማዕነትን ክወቅዕ ዝኽእል ኣብ ምዕባለ ዘሎ መሳርሒታት እውን ክጥቀስ ይከኣል። ክሳብ 100 ኪሎሜተር ክትጎዓዝ ትኽእል ምንባራ ይዝንቶ። ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ወይ ህጹጽ እዋን ግን ክሳብ ዕጽፊ ናይዚ ዝተጠቕሰ ርሕቀት ክትሽፍን ትኽእል ምንባራ ዘደንቕ እዩ። ጥንታውያን መራኽብ ውግእ ትራይሪም እናተራቐቓ ኣብ ዝመጻሉ እዋን ኣብ ቅድሚት ክፋለን ሓጺን ይግጠመለን ነይሩ’ዩ። እዚ ሓጺን’ዚ ኣብ እዋን ግጥም ብናህሪ ንኻልእ ዕላማ ዝኾነት መርከብ ኣብ ዝገጭዋሉ በሲዐን ንኸጥሕላኣ ዝዓለመ እዩ። ኣብ ታሪኽ ጥንታዊ ውግኣት ባሕሪ ተራ ናይዘን መራኽብ ዕዙዝ ኮይኑ፡ ከም ኣብነት ኣብቲ ጥንታዊ ሚዛን ሓይሊ ዝለዋወጠ ‘ውግእ ኣክቲዩም’ ተራ ናይዘን መራኽብ እዚኣተን ከም ዓቢ ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። እዚ ውግእ’ዚ መኸተምታ ሄለናዊ ዘመን ዘግሃደን ሮማዊ እምባራጦርያ ንኽውለድ ዕድል ዝሃበን ኣገዳሲ ምዕራፍ ታሪኽ እዩ። ወዲ ጁልየስ ቄሳር ዝኾነ ኦክታቭያን (ድሒሩ 1ይ ሃጸይ ሮማዊ እምበራጦርያ ዝኾነ) ኣንጻር እቶም ኪዳን መስሪቶም ዝነበሩ ሮማዊ ጀነራል ማርክ ኣንቶኒን ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . ሓዳስ ኤርትራ 18 መጋቢት 2026 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.170


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ 5ይ መጋባእያ ቤ/ፍ ይቕረብ። ውላድ ይኹን ሓዳር ስለዘይብሉ፡ ንሕና ወለዱ ኣቶ መዓሾ ዘመንፈስ ህንጻኣብን ወ/ሮ ወይኒ ወልደክርስቶስ ተኽለን ኣብ ቀዋምን ተንቀሳቓስን ንብረት ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/16 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ዓዲ ፋኑስ ገብረስላሴ ተስፋሚካኤል፡ ብዓል ቤተይ ኣስፍሃ ሃይለ ኣባይ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ቐይሕ ከሳሲት ወ/ሮ ርግአት ምስግና በርሀ፡ ተኸሳሲ ኣቶ ኣፍወርቂ ዘውደ ተመልሶ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ተመስሪቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን16/04/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ንሕብር። 1ይ ቤት-ፍርዲ ፎርቶ ሳዋ ሙልጌታ ተስፋይ ወልደገርግሽ ምባል ተሪፉ፡ ሙልጌታ ተስፋይ ተኽለገርግሽ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ጅሮም ርእሶም ገብረእግዚኣብሄር፡ ብዓል ቤተይ የማነ ለባሲ ገብረእዚኣብሄር ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና 1ተተካኢ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ከሳሲት ሰናይት ተስፉ፡ ተኸሳሲ ሙልጌታ ገብረንጉስ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 3ይ መጋባእያ ቅረብ። ጸሃይነሽ ተስፋርያም ገብረእግዚኣብሄር፡ ሕጋዊት ሞግዚት ናይ ትሕቲ ዕድመ ደቂ ሓወይ፡ ሓወይ ተስፋልደት ተስፋማርያም ገብረእግዚኣብሄርን ብዓልቲ ቤቱ ፍረወይኒ ገብረመድህንን ስለዝዓረፉ፡ 4 ደቆም ወረስቲ ምዃኖም 1ይ ቤት-ፍርዲ ሃይኮታ ኣቶ መዓሾ ዘመንፈስ ህንጻኣብ፡ ወደይ ዮናስ መዓሾ ዘመንፈስ ስለዝተሰወአ፡ ሲራክ ኣማኑኤል ዑቕባጋብር፡ ኣቦይ መጀር ኣማኑኤል ዑቕባጋብር ተኽለማርያም ስለዝተሰወአ፡ ንብዓልቲ ቤቱ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ ከምኡ’ውን ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ 2ይ መጋባእያ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወረስቲ ነ/ፍ ሃብታብ ገብረየሱስ ተስፋማርያም ዝኾንና ብስም ወለድና ነ/ፍ ሃብተኣብ ገብረየሱስ ተስፋማርያምን ነ/ፍ ክብራ ንጉሰ ነጸረኣብን ዝተመዝገበ፡ ኣብ ኣስመራ ዞባ 4 ምም 10 ጎደና ‘’ሰ’’ ኣብ ኮምሽን ኣባይቲ ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 113889 መ/ቁ123499 ዋንነት ዝተዋህቦ ገዛ ወለድና ብውርስን ምቅሊትን ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትእዛዝ ወይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪ ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ ግን ናብ ስምና ናይ ምትሕልላፍ መስርሕ ከም ንፍጽም ንሕብር። ኣብ መንጎ ኣመልከቲ ወ/ሮ 1.ምሕረት ጠዓመ ደስታ 2. ወረ/ነፍ/ስዉእ ተስፋይ ምስግና 2.1 ልዋም ተስፋይ ምስግና +4 ተጸዋዕቲ 1. ሶልያና ተስፋይ ምስግና +1 ዘሎ ናይ ስም ምትሕልላፍ ጉዳይ፡ ተጸዋዕቲ ሶልያና ተስፋይ ምስግና 2.ሴም ተስፋይ ምስግና፣ ንጹር ኣድራሻኹም ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/4/26 ኣብ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ክትቀርቡ ንእዝዝ። እንተዘይ ቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሰይድ ያሲን ሑሴን ወይ ስዕደ ያሲን ሑሴን ምባል ተሪፉ፡ ስዕዲ ያሲን ሑሴን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ


ኣመልካቲት ኣነ ኤልሳ ተስፋጋብር ዑቕባሚካኤል፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ ዞባ ሰምበል ናይ ቦንድ ኣብ ጎደና 868-745 ፕሎት 203 ፓርሰል I ስፍሓት 499.20 ት/ሜትሮ ዓይነት ህንጻ G+1 ዝኾነ፡ ብመለለዪ ቁ. ንብረት 1BRASM020865 ኣብ ካዳስተር ብስመይ ዝተመዝገበ ብህያብ ክህብ ስለ ዝደለኹ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ (ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ካዳስተርን የቕርብ። እንተዘየለ፡ ኦርጂናል ሰነዳተይ ሒዘ ስም ምትሕልላፍ ክፍጽም ምዃነይ አፍልጥ። ኤልሳ ተስፋጋብር ዑቕባሚካኤል


መ/ሓበሬታን ጐስጓስን ሚኒ/ምክልኻል፡ ንጋንታ ክለብ ደንደን ንዓመት 2026 ኣወዳዲሩ ክምግብ ስለ ዝደለየ፡ ዘድሊ ሕጋውያን ተጫረትቲ ይዕድም። 1. ጨረታ ንኹሎም ሕጋውያን ኣቕረብቲ ክፉት እዩ። 2. ተጫረትቲ ቅዳሕ ናይ 2025 ዓም ዝተሓደሰ ፍቓድ ዋኒን ናይ 2024 ግብሪ መንግስቲ ከም ዝኸፈሉን (ክሊራንስ) የቕርቡ። 3. ተጫረትቲ ዝርዝር ሓበሬታ ናይ ጨረታ ሰነድ ዘይምለስ 50.00 ናቕፋ ከፊሎም ካብ PX ካምፖፖሎ ጎደና ድብድብ ዚፕ 178 ቁ.ገዛ 07 ክወስዱ ይኽእሉ። ቁ.ተሌፎን 187616/209033 4. ምሉእ ሰነድ ብዕሹግ ደብዳበ ብምቕራብ፡ ጨረታ ዕለት 25/03/2026 ሰዓት 09፡30 ቅ.ቀ ተጫረትቲ ኣብ ዘለውዎ ኣብ ቤ/ጽ PX ካምፖፖሎ ጎደና ድብድብ ዚፕ 178 ቁ.ገዛ 07 ብግልጺ ይኽፈት። 5. መኽበሪ ጨረታ CPO 50.000.00 ናቕፋ ይቕርብ። 6. ሚኒ/ምክልኻል ዝሓሸ ኣማራጺ እንተረኺቡ፡ ብምሉእ ወይ ብኸፊል ጨረታ ንምስራዝ መሰሉ ዝተሓለወ እዩ። ሚኒ/ምክልኻል መ/ሓበሬታን ጐስጓስን ኣቦይ ተስፋጋብር ሃብተማርያም ተኽለሚካኤል ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲ ምዃነይ ይረጋግጸለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ተሰነይ ያሬድ ተስፋጋብር ሃብተማርያም፡ ኣነ ተስፋይ ተስፋዝጊ ወልድጽዮን፡ ነቲ ብስመይ ዝተመዝገበ ኣብ ዞባ ማእከል፡ ከተማ ኣስመራ፡ ምም/ን/ዞባ ጎዳይፍ ከባቢ/ምም/ደምበ ሰምበል ፕሎት S 216 ቁ.ፓርሰል/ዞን ASP00000385 ፓርሰል S 216 ከባቢ ዚፕ ኮድ ሰምበል ቁ.ገዛ 503 ዝርከብ ስፍሓት መሬት 153.93 ት/ሜ ዓይነት ህንጻ ጂ +5፣ 2 ሳሎን፡ 3 መደቀሲ፡ 1ክሽነን 2ዓይኒ ምድሪን 2ባልኮኒን ዘለዎ፡ ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብመለለዪ ቁ.ንብረት1፡002995 ተመዝጊቡ ዋንነቱ ዝተረጋገጸ ገዛይ፡ ንወደይ ሰናይ ተስፋይ ተስፋዝጊ፡ ብውህብቶ ስለ ዝሃብክዎ’ሞ ናብ ስሙ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ እዚ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ (ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ካዳስተርን የቕርብ። እንተዘየለ፡ ኦርጂናል ሰነዳተይ ሒዘ ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ አፍልጥ። ተስፋይ ተስፋዝጊ ወልድጽዮን ወኪል ዮርዳኖስ ተኸስተ ገብረሂወት ብስም ሓድሽ ፋርም ሓ.ዝ.ብ.ማሕበር ዝቖመ፡ ብቁ/መዝ/ASR00024717 ዝተመዝገበ ናይ ብርኪ ማሕበር፡ ንዕለት 05/04/2026 ሰዓት 10፡00 ቅ/ ቀትሪ ኣብ ደቀምሓረ ን/ዞባ ደቀምሓረ ዞባ ደቡብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ኣቶ ረዘነ ገብረ፡ ናይ ወነንቲ ብርኪ ኣኼባ ከነካይድ ስለ ዝኾንና፡ ኩሉኹም ወነንቲ ብርኪ ኣብ ዝተጠቕሰ ሰዓትን ዕለትን ቦታን ብኣካል ይኹን ብወኪል ንኽትቀርቡ ብትሕትና ንሓትት።


• Identify and analyze operational improvements and financial impacts of Mine Dewatering. • Undertake water balance and impact of Mine dewatering to Operations. • Provide technical advice to mining and all stake holders depending on dewatering and water balance to function properly. continued on page 8 • Identify opportunities for both short and long-term interval controls, based on the mine dewatering plan, and make any necessary adjustments and changes to meet daily target projections • Provide technical input to strategic and feasibility studies. Documentation • Ensure documentation and adherence of all dewatering SOP. • Tailor documentation of all dewatering requirements (OP/UG) to ensure that all end users are informed of outcome. • Report dewatering project findings conclusions and recommendations to end users. • Ensure that all dewatering technical study project documentation is added to the technical library. Human Resource Management • Manage the work performance of employees by reporting directly into this position. • Ensure that all team members are appropriately trained and assessed so that they can safely perform. • Manage people’s expectations so that they are in-line with the companies’ goals. • Provide mentoring and coaching to the Eritrean workforce in resource estimation related topics. Administration • Lead and manage a dewatering team, set performance targets, and ensure tasks are completed safely and efficiently. • Assist in the management of duty rosters in line company duty calendar Profile: Qualifications and Experience • Bachelor of Science or Diploma in Hydrology, Mechanical Engineering is preferred. Formal Education, Certifications or Equivalents • Mine Foreman Certificate is an added advantage • Minimum of 5 years for BSc holders and 10years for Diploma with mine dewatering experience in large open pit mining environments, of which at least 3 years’ experience should be in a shift supervisory capacity. • Proven experience with the installation, commissioning, maintenance, servicing, inspection and repair of mechanical Pumps and installations in a large-scale mining or heavy industry operation. • Experience in conducting preventive maintenance on dewatering infrastructure, such as header pipes, surface pumps, poly pipelines etc. Underground mining experience is highly desirable. Working Experience – Nature & Length ሓዳስ ኤርትራ 18 መጋቢት 2026 - ገጽ 8 መበል 35 ዓመት ቁ.170


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ continued from page 7


 Place of Work: AMSC Sites  Type of contract: definite Period (2 years)  Salary: As per the Company salary scale Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provide evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card, etc.). • Only shortlisted applicants would be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to the sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 7 days from the day of publication in the Newspaper. Address: Please mail your applications to; Asmara Mining Share Company, P. O. Box 10688 Asmara, Eritrea Applicants shall be required to send a copy to: Mineral Resources Management P.O. Box – 272 Asmara Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to Aliens Employment Permit Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea ኣነ በቱል ኣሕመድ ስዒድ፡ ኣብ ከተማ ከረን ከባቢ 01 ዝርከብ፡ ኣብ ዞን 01 ፕሎት 186K 1372 ጎደና 38/355 ስፍሓት 36.80 ት/ሜትሮ ዝኾነ 2 ክፍሊ ዘለዎ ናይ ትካል ገዛ፡ ብቤት ጽሕፈት ካዳስተር BRKRN000773/3 ዝተመዝገበ፡ ብውርሻ ካብ ብዓል ቤተይ ነ/ሄር መሓመድ ስራጅ ሱሌማን ስዒድ ዝወረስኩዎ ኮይኑ፡ ናብ ስመይ ከመሓላልፍ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ኤርትራ ካብ ዝወጻሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ናብ ቤ/ፍ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ጨ/ቤ/ጽ ካዳስተር ዞባ ዓንሰባ ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳት ኣቕሪበ ክፍጽም ምዃነይ እሕብር። በቱል ኣሕመድ ስዒድ 1ይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ንጉስ 7.2 ኣማኑኤል ንጉስ 7.3 ስብሓትልኣብ ኣማኑኤል ንጉስ 7.4 ሰናይ ኣማኑኤል 7.5 ሓረግወይኒ ኣማኑኤል ብፍ/በ/መሰል ኣቶ ሃብቶም ንጉስ ኣብ ልዕሌኹም ንፈጽሚ ዝምልከት ክሲ ኣቕሪቡ ስለዘሎ፡ ን26/03/2026 ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪልኩም ቅረቡ። እንተዘይ ቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ።


ብፍ/በ/መሰ 2.1.1 ዮውሃንስ እስቲፋኖስ 2.1.2 ሚርያም እስቲፋኖስ 2.1.3 መድሃኔ እስቲፋኖስ 2.1.4 ዮሴፍ እቲፋኖስ 3.4.1 ጳውሎስ ህብታኣብ 3.4.3 ጴጥሮስ ህብትኣብ 3.4.3 ሰኒት ህብትኣብ 3.4.4 ሚካኤል ህብትኣብ 3.4.5 ጽዮን ህብትኣብ 7.1 ሃና ኣማኑኤል ኣነ ዝማማ ገብረእየሱስ ገብረክርስቶስ፡ ብስመይ ኣብ ቤ/ጽ ካዳስተር ብመለለዪ ንብረት ቁጽሪ 1BRASMO1628 ዝተመዝገበ ዘይቀሳቐስ ንብረት፡ ኣብ ዞባ ማእክል ምም/ን/ዞባ ማይ ተመናይ ከባቢ ብርሃን ዓይኒ ዚፕ ኮድ 1A112 ጎደና 112 ፕሎት 2R ፓርሰል B ዝርከብ፡ ክንሾጦ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪ ይቕረብ። ወኪል ጸሃየ ገብረእየሱስ ብስም ተመስገን ተወልደ ተስፋዝጊ ዝተመዝገበ፡ ብቁ.ፍ.ዋኒን ASL00044292 ዝኾነ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ማ/ከተማ ጎደና ደቀምሓረ ቁ.ገዛ 26 ዝርከብ ናይ ስተሽነሪ ትካለይ፡ ን/ወሮ ሰምሃር ቴድሮስ ተካ፡ ኣድራሻ ዞባ ማእከል ን/ዞባ ኣባሻውል ጎደና 132-1 ቁ.ገዛ 52 ካብ ዕለት 01/03/2026 ክሳብ ዕለት 28/02/2031 ኣካርየዮ ስለ ዘለኹ፣ ዝቃወም ምስ ዝህሉ፡ እዚ ምልክታ እዚ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ መዓልቲ፡ ስልጣን ንዘሎዎ ቤት ፍርዲ ተቓውሞኡ የቕርብ። እንተዘይኮይኑ፡ ዝቃወም ኣካል ከምዘየለ ተቖጺሩ እቲ ናይ ክራይ ውዕል ሕጋዊ ምዝገባ ከምዝፍጸመሉ ነፍልጥ። ተመስገን ተወልደ ተስፋዝጊ ሕጋዊ ወኪል ተወልደ ተስፋዝጊ ገብረመስቀል ኣነ ወ/ሮ ልኡል ተፈሪ ኣርኣያ፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ኣበበ ተስፋስላሰ ካሕሳይ፡ ኣብ ከተማ መንደፈራ ሓድሽ ዓዲ ዝርከብ ስፍሓቱ 1300 ት/ሜ ዝኾነ 4 ቀንዲ ክፍልን ክልተ ተሓጋጋዝትን ክፍሊ ዘለዎ ገዛ፡ ብዕለት 10/06/2008 ብመ/ ቁ42/2008 ኣብ ቅድሚ ረጂስትራል ቤ/ፍ/ዞባ ደቡብ መንደፈራ ፈሪሙ ብውህብቶ ዝሃበኒ፡ ኣብ ቤ/ፍ ዞባ ደቡብ መንደፈራ ብመ/ቁ/959/2011 ብዕለት 02/01/2012 ብውሳነ ዝጸደቐለይ፡ ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ የቕርብ፣ ይግባይ እተተባሂሉ ከኣ ውሳነኡ ሒዙ ኣብ ጨንፈር ቤ/ጽ/ካዳስተራ ዞባ ደቡብ መንደፈራ ይቕረብ። እንተዘይቀሪቡ ግን ብዘለኒ ሕጋዊ ሰነዳት ጉዳየይ ክፍጽም ምዃነይ እሕብር። ልኡል ተፈሪ ኣርኣያ ብስም ፍረወይኒ ገብረእግዚኣብሄር በርሀ፡ ኣብ ምም/ ንኡስ ዞባ ገዛ ባንዳ ጎደና ሃገር ፕሎት 76R ፓርሰል አ1 ዝፍለጥ 238 ት/ሜ ብቁጽሪ ካዳስተር 1BRASM019666 ተመዝጊቡ ዝርከብ ዘይንቀሳቐስ መንበሪ ገዛ ስለ ዝሸጥናዮ’ሞ ናብ ስም ዓደግቲ ከነሕልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ካብ ዝወጻሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝኣዘዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ መአገዲ ትአዛዝ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን የቕርብ። እንተዘየቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳትና ኣቕሪብና ጉዳይና ከነፈጽም ምዃንና ንሕብር። ኣመልካቲ ወልደገርጊስ ገብረስላሴ ሃብተሚካኤል ገነት ሙሴ ብሄል ሓዳስ ኤርትራ 18 መጋቢት 2026 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ.170 ልቦናን ፍልስፍናን ልቦናን ፍልስፍናን


“ንስኻ ድሮ ኣብ እቲ መድረኽ ደይብካ ስለ ዘለኻ፡ ፍጹም ግዜን ቦታን ክመጽኣልካ ኣይትጸበ።” - ኣብርሃም ሊንከን “ዘጋጥሙኻ መሰናኽላት ምሒር ክጽንክሩ እንከለዉ፡ ምስ ሰገርካዮም ዝዓዘዘ ዓወት ተመዝግብ።” - ኤፒካረስ ህይወት ጻዕሪ እያ። ከይጸዓርካ ጽቡቕ ህይወት ክትመርሕ ከቶ ዘይሕሰብ እዩ። ዋላ ደርማስ ስጕምቲ ወሲድካ ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ዓወት እንተ ረገጽካ፡ ንሓዋሩ ብእኡ ክትቅጽል ውሕስነት ኣይኰነካን እዩ። ግድን ዓወትካ ንምርግጋጽ ጻዕርኻ ብእኡ መጠን ክትቅጽል ይግባእ። እቲ ኣስፊሑ ዝጥምት ሰብ፡ ንኹሉ ነገር ኣብ ግምት የእቱ እዩ። ዋላ ንነኣሽቱ መሰናኽላት ሸለል ኣይብልን እዩ። ንናይ ኣባላት ስድራ ቤቱ፡ መሳርሕቱ፡ ጐረባብቱ፡ … ጸገማት እውን፡ ሸለል ኣይብልን እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ ብቐጥታ ድዮም ዋላስ ብተዘዋዋሪ ብኣሉታ ክጸልዉዎ ከም ዝኽእሉ ኣይስሕቶን እዩ። ብዓወት ዝቕጽሉ ኩባንያታት፡ ኢንዱስትሪታት፡ ፍርያት፡ ስነ ጥበባውያን፡ …፡ እቶም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ንጥፈት ተራ ወይ ማእከላይ ስጕምቲ ምውሳድ ከም ዘየዋጽእ ጽኑዕ እምንቶ ዘለዎም እዮም። ክንዲ ዝዀነ፡ ደርማስ ስጕምቲ ኣብ ምውሳድ ከቶ ዓይኖም ኣይሓስዩን እዮም። በቶም ዝገጥሙኻ ጸገማት ካብ ስራሕካ ትጐናደብ እንተ ዄንካ፡ ሳዕቤኑ ቀሊል ኣይከውንን እዩ። ካብ ስራሕካ ሓሊፉ፡ ኣብ ጥዕናኻ፡ ሓዳርካ፡ ፊናንሳዊ ኵነታትካ፡ መንፈሳዊ ህይወትካ፡ … ክጸልወካ ልዑል ተኽእሎ ኣሎ። ተራ ውጥን ምውጻእ ናብ ፍሽለት እዩ ዝሸምመካ። ተራ ስጕምቲ ወይ ማእከላይ ስጕምቲ ምውሳድ፡ ኣብ ዝዀነ ዓውዲ ናይ ህይወት ከም ዘይተድምዕ እዩ ዝገብረካ። ንኹሉ እትጅምሮ ስራሕ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ብፍሽለት ወይ ክሳራ ከም እትዛዝሞ ድማ ይገብረካ። ኣብ እዚ እዋን እዚ፡ ተራ ወይ ማእከላይ ስጕምቲ ኣብ ምውሳድ ተጸሚድካ እንተ ሃሊኻ፡ ብዛዕባ መጻኢኻ ደው ኢልካ እትሓስበሉ ግዜ፡ ሕጂ እዩ። ተወፋይነትካ ብዓሰርተ ዕጽፊ ከተበርኽ ዝከኣለካ ክትገብር ይግባእ። ንኣተሓሳስባኻ ዘስፍሑ መጽሓፍቲ ብዝተኻእለካ ዓቕሚ ኣብ ምንባብ ክትበኵር የብልካን። ተራ ህይወት ኣብ ምምራሕ እንተ ደኣ ተጸሚድካ፡ ተራ ጸገማት እዮም ዝገጥሙኻ። እቶም ተራ ጸገማት ብዙሕ ስለ ዘይሕንኵሉኻ፡ ምሒር ዘይክትስከፈሎም ትኽእል ኢኻ። ተራ ጸገማት ቀስ ብቐስ ምስ ተዀመሩ ግዳ፡ ብቐሊሉ ክንቕነቑ ዘይክእሉ እምባታት እዮም ዝዀኑ። እቶም ክሳብ መወዳእታ ተራ ዓቕሚ ኣብ ህይወት ትስፉው ምዃን፡ እምብዛ ኣገዳሲ እዩ። ትስፉው ምዃን ንበይኑ ግዳ፡ ኣኻሊ ኣይኰነን። ግድን ብተግባር ክስነ ይግባእ። ንስራሕካ ኣብ እቲ ንስኻ እትደልዮ ደረጃ ንኸተብጽሖ፡ ክሳብ ክንደይ ጸዓትን ጻዕርን ከም ዘድልየካ ኣቐዲምካ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ብድሕሪ እዚ፡ ዓይንኻ ከይሓሰኻ ናብ ተግባር ክትሰጋገር ኣለካ። ኮንራድ ሂልተን፡ “ዓወት ብቐጥታ ምስ ተግባር እተኣሳሰረ እዩ። ዕዉታት ሰባት ምንቅስቓስ ኣየቋርጹን እዮም። ንሳቶም ጌጋ ይፍጽሙ እዮም። የግዳስ ከቶ ኣየቋርጹን እዮም።” በሃሊ እዩ። ዕዉታት ኣየቋርጹን እዮም፡ እቶም ዘቋርጹ ድማ ኣይዕወቱን እዮም። እዚ መብዛሕትና ብተደጋጋሚ እንሰምዖ፡ የግዳስ ገሌና ብግቡእ ዘይነተግብሮ ኣገዳሲ ምኽሪ እዩ። ዝነበሩ ሰብ ዋኒን፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ክጥፍሹ ንሰምዕ ኣለና። ብዙሓት ምዉቕ ሓዳር መስሪቶም ዝነበሩ ሰባት፡ ሓዳሮም ብፍትሕ ክዛዝምዎ የጋጥሙና ኣለዉ። መብዛሕትኡ ግዜ ጠንቂ ዝኸውን ዘሎ እምበኣር፡ ነቲ ክትወስዶ ዝጸናሕካ ደርማስ ስጕምቲ ሃንደበት ምቍራጽ እዩ። ገጸን የምርሓ ኣለዋ። ተራ ዓቕሚ ልዕሊ ተራ ፍርያት ከፍሪ ኣይክእልን እዩ። ተራ ኣተሓሳስባን ተግባርን ናብ ዘይርጉጽነትን ፍሽለትን እዮም ዝመርሑኻ። ምናልባት ተራ ዓቕምኻ ንዓኻ ተራ ኰይኑ ዘይክረኣየካ ይኽእል ይኸውን። ኣብ ሓጺር ግዜ ብኻልኦት ተዓብሊልካ ክትጥፍሽ ምስ ጀመርካ ግዳ፡ እቲ ናይ ብሓቂ ተራ ዓቕምኻ፡ ብንጹር ክረኣየካ ይኽእል እዩ። ንሓደ ምኽሪ ኣገዳሲ ምዃኑ እንተ ደኣ ካብ ልብኻ ኣሚንካሉ፡ ዓይንኻ ከይሓሰኻ ኢኻ ኣብ ባይታ ከተተግብሮ ዘለካ። ብድሕሪኡ ኢኻ ድማ፡ ውጽኢቱ ብዓይንኻ ክትርእዮ እትኽእል። ኣብ ዝተዋፈርካዮ ስራሕ ክትዕወት እንተ ደሊኻ፡ ብቐሊሉ ዘይትሕለል ሰብ ክትከውን ይግባእ። እቲ ተወፋይነቱ ከይነከየ ኣብ ስራሑ ዝጽመድ ሰብ፡ ዓወት ኣብ ርእሲ ዓወት ክደራርብ ኣይጽግሞን እዩ። ኩሉ ሻብ ደርማስ ስጕምቲ ንምውሳድ ድሉው ኵን። ሓንሳእ ደርማስ ስጕምቲ ምስ ወሰድካ፡ ብእኡ ኣቢልካ ክትድቅስ ወይ ክትዛነ የብልካን። ዘየባትኽ ደርማስ ስጕምቲ ኢኻ ክትወስድ ዘለካ። ሽዑ ኢኻ ኣብ እቲ እትነጥፈሉ ዓውዲ፡ ምስ ዕዉታት ክትጽንበር እትኽእል። ስቲቭ ፓቭሊን፡ “ኣከባቢኻ ንሸቶታትካን ውጥናትካን ከም ቍርሲ ክበልዖም ይኽእል እዩ።” ዝበሎ ሓቂ እዩ። ጽልዋ ኣከባቢ ብኣሉታዊ ይዅን ብእወታዊ ሸነኹ ቀሊል ከም ዘይኰነ ርዱእ ነገር እዩ። ኣብ እዚ ግዜ እዚ፡ መብዛሕትአን ትካላት ዝፈሽላሉ ዘለዋ ቀንዲ ምኽንያት - ንፍርያተን፡ ኣገልግሎተንን ሓሳባተንን ብርትዓዊ ዋጋ ኣብ ምሻጥ ስለ ዘይመሓየሻ ዘለዋ እየን። ካልኦት ከኣ፡ ምስ ምዕባለ ዓለም ማዕረ-ማዕረ ምስጓም ሕርብት ይብለን ስለ ዘሎ፡ ናብ ምዕጻው ብዙሓት ንፉዓት ተማሃሮ ዝነበሩ፡ ጸኒሖም ናብ ሕማቓት ተማሃሮ ክወርዱ ንርእዮም ኣለና። ብዙሓት ብሉጻት ደረስቲ ዝነበሩ፡ ንድሕሪት ገጾም ክጕተቱ ነስተውዕለሎም ኣለና። ብዙሓት ዕዉታት ተራ ዓቕሚ ከም ዘለካ እንተ ተሰቍሩካ፡ ካብ እቶም ተራ ዓቕሚ ከም ዝህልዉኻ ዝገብሩኻ ነገራት ቀልጢፍካ ክትገላገል እኹል ጻዕሪ ክትገብር ይግባእ። ንዓርከ- መሓዙትካ ተራ ዓቕሚ ከም ዘለዎም ምሉእብርሃን ሃብተገብሪኤል ምሉእብርሃን ሃብተገብሪኤል ቅድም ቀዳድም እምበኣር፡ ነቲ ከተተኣታትዎ እትብህጎ ለውጢ ካብ ኣተሓሳስባኻ ኢኻ ክትጅምሮ ዘለካ። ኣብ ኣተሓሳስባኻ ለውጢ ከይገበርካ፡ ኣብ ኣተገባብራኻ ለውጢ ክትገብር ምሒር ኣጸጋሚ እዩ። ክብላ ይጅምራ። ብዙሕ ከይጸንሓ ግዳ፡ ናብ ምጥፋሽ ገጸን የምርሓ። ሓደ መጽናዕቲ ከም ዝገለጾ፡ “ዝበዝሑ ሰባት ውጥን ዋኒን ከውጽኡ እንከለዉ፡ ንማእከላይ ኵነታትን ማእከላይ መንገዲ ኣተሓሳስባን እዮም መሰረት ዝገብሩ። ደራኺ ዝዀነ ደርማስ ስጕምቲ ዝጠልብ ውጥን ከውጽኡ ትብዓት የብሎምን። ናይ ብዙሓት ሰባት ሓደስቲ ሓሳባት ኣብ ሓደ ክጽንበሩ እንከለዉ፡ በቶም ነቲ ሓሳባት ዘመንጨዉ ልዑል ተምሳጥን ውዕዉዕ ስምዒትን እዮም ዝፈጥሩ። ብዙሓት ኣሉታውያን እውን፡ ኣብ ግምት ክኣትዉ ይግባእ። ገለ ካብኣቶም ሓያል ውድድር፡ ኵነታት ቍጠባ፡ ኵነታት ዕዳጋ፡ ኵነታት ሰንዓ፡ ኵነታት ልቓሕ፡ ኵነታት ሸርፊ፡ ኵነታት ዓማዊል፡ … ክጥቀሱ ይኽእሉ። ንስኻ ደርማስ ስጕምቲ ብምውሳድ ኣብ ስራሕካን ዕለታዊ ህይወትካን ጽቡቕ ለውጢ ክትገብር እንከለኻ፡ ኣባላት ስድራ ቤትካን ዓርከ-መሓዙትካን እውን፡ ንዓኻ ርእዮም እወታዊ ለውጢ ክገብሩ ክድረኹ ይኽእሉ እዮም። እዚ ንባዕሉ ዓቢ ዓወት እዩ። ድምር ዓወት ከኣ፡ ንመጻኢኻ ኣተኣማማኒ እዩ ዝገበሮ። ንኹሉ ነገር ኣብ መወዳእታ ዝውስኖ፡ እቲ ኣብ ስራሕካ እተመዝግቦ ውጽኢት እዩ። ውጽኢትካ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናተመሓየሸ ክመጽእ እንከሎ፡ ንግዜኻ ብዝበለጸ ኢኻ እትጥቀመሉ። እቲ ምንታይሲ፡ ንግዜኻ ብግቡእ እንተ ዘይተጠቒምካሉ፡ ናብ ድሕሪት ናይ ምምላስ ሓደጋ ከጋጥመካ ከም ዝኽእል ኣይጠፍኣካን እዩ። “ዘይክዉንነታዊ ውጥን እንተ ኣውጺእካ፡ ዋላ እቶም ከም ርዱእ ወይ ቀለልቲ ዝውሰዱ ዕላማታት ክሰሓቱ ይኽእሉ እዮም። እቲ ቐንዲ መሻርኽቲ ክሓምም ይኽእል እዩ። ብደረጃ ዓለም ክኽሰት ዝኽእል ሃንደበታዊ ለውጢ ከም እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘለና ኲናት ኣብ ከባቢ ማእከላይ ምብራቕ፡ ንኹሉ ውጥናትካ ነቕነቕ ከብሎ ይኽእል እዩ። …” ኣብ እዚ እዋን እዚ፡ ኣብ ዓለምና ብርክት ዝበላ ትካላት ዝዕጸዋሉ ዘለዋ ምኽንያት፡ ተዛንየን ተራ ስጕምቲ ወይ ማእከላይ ስጕምቲ ኣብ ምውሳድ ስለ ዝርከባ እየን። እተን ትካላት ብተራ ርእሰ ማላውያን ይምስረታ። ተራ ሓሳባት ሒዘን ከኣ፡ ተራ ዓቕሚ ዘለዎም ሰራሕተኛታት ይቘጽራ። ንግዜኡ ተራ ፍርያት እናፍረያ ሰለይ የግዳስ በዚኦምን ካልኦት መሰናኽላትን ኢድካ ክትህብ ተቐባልነት የብሉን። ንዓኻ ንኹሎም መሰናኽላት ናይ ምስጋር ብቕዓት ከም ዘለካ፡ ንገዛእ ርእስኻ ጽቡቕ ገይርካ ኢኻ ከተእምና ዘለካ። እንተ ገምጊምካዮም፡ ክልተ ነገራት ክትገብር ትጽቢት ይግበረልካ። እቲ ቐዳማይ ስጕምቲ፡ ንገዛእ ርእስኻ ምልዋጥ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እቲ ካልኣይ ስጕምቲ ከኣ፡ ነቶም ተራ ዓቕሚ ዘለዎም ዓርከ- መሓዙትካ ምልዋጥ እዩ። ንዓርከ መሓዙትካ ክትልውጥ እንተ ዘይክኢልካ፡ ተመሊሶም ንዓኻ ናብ እቲ ዝነበርካዮ ተራ ደረጃ ከውርዱኻ ይኽእሉ እዮም። ብሕልፊ መንእሰያት፡ ንገዛእ ርእሶም ቀጻሊ እዮም ምስ ዓርከ መሓዙቶም ዘነጻጽሩዋ። ክንዲ ዝዀነ፡ ዓርከ-መሓዙቶም ተራ ዓቕሚ ከም ዘለዎም እንተ ኣረጋጊጾም፡ በቲ ዘለዉዎ ደረጃ ምሒር እዮም ዝዛነዩ። ተራ ዕዮን ኣተሓሳስባን ናብ ተሃራፊ ህይወት ከም ዘይመርሑኻ ኣብ ግምት ኣእትዎም። ነታ ‘ተራ’ እትብል ቃል ደጋጊምካ ገላቢጥካ ክትምርምራ ይግባእ። ካብ ተራ ምዃን እትረኽቦ መኽሰብ የለን። ተራ ኣተሓሳስባ ወይ ስራሕ እንተ ሃልዩካ፡ ልሙድ ወይ ትሑት መነባብሮ ኢኻ እተሕልፍ። እዚ ንባዕሉ፡ ካብ እቲ ተራ ዝበሃል ኣምር ገዛእ ርእስኻ ከተርሕቕ ከም ዘለካ እኹል መረዳእታ እዩ። ክትዕወት ግዴታኻን ሓላፍነትካን ምዃኑ ከቶ ኣይትዘንግዕ። ኣብ ዓለምና ሕጽረት ዓወት ስለ ዘየለ፡ ዝዀነ ዘጋጥመካ ሕጽረት ሳዕቤን ናይ ተራ ኣተሓሳስባኻን ተግባርካን ምዃኑ ክትስሕቶ ኣይግባእን። ክንዲ ዝዀነ፡ ንገዛእ ርእስኻ ካብ ዝዀነ ተራ ኣምር ሓራ ንኽትገብራ ከይተሓለልካ ስራሕ። “ኣበይ መዳይ ንደምካ፡ ረሃጽካን ንብዓትካን ከተውፍሮ ከም ዘለካ እትወስዶ ውሳነ፡ ምስ እቲ ንስኻ እትሓልሞ ሰብ ዘይጋጠም እንተ ዀይኑ፡ ነቲ እትምነዮ ሰብ ክትኰኖ ኣይትኽእልን ኢኻ።” - ክላይተን ክላይተን ክሪስተንሰን ክሪስተንሰን ነቲ ተራ ሰባት ዝሰርሕዎ ኣጽንዓዮ። ዝከኣለካ ምስ ኣጽናዕካዮ፡ ናብ እቲ ካልኣይ ደረጃ ክትሰግር ኣለካ። ንሱ ድማ፡ ንገዛእ ርእስኻን ንጕጅለኻን ካብ ተራ ኣተሓሳስባን ተግባርን ሓራ ክትገብሮም ይግባእ። ንገዛእ ርእስኻ ምስቶም ብርቂ ኣተሓሳስባን ተግባርን ዘለዎም ሰባት ከም እትዓስል ግበራ። ንስኻ ንተራ ኣተሓሳስባን ዕዮን ክሳብ ክንደይ ከም እትጽየኖ - መሳርሕትኻ፡ ኣባላት ስድራ ቤትካን መሳርሕትኻን ከም ዝፈልጡ ግበሮም። “እቲ ዝዓበየ ዳህሳስ ናይ ወለዶይ፡ ደቂ ሰብ ንኣመለኻኽታና ብምልዋጥ ንህይወትና ክንልውጥ ንኽእል ምዃንና እዩ።” - ዊልያም ጄምስ - ዊልያም ጄምስ


ክልተ ዓመት ኢና ብፍቕሪ ተጓዒዝና። ፈለማኡ ብኸመይ ፈትዮየ ሕጂ ድንግርግን ይብለኒ። ሃነይነይታ ክኸውን ኣለዎ። ሃነይነይታ ክልተ ዓመት ክቕጽል ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ኣይፈልጥን። ወይ’ውን ናብ ፍቕሪ ከኣ ይምዕብል ይኸውን። መጀመርታ ክንላለ እንከለና ኣቐዲምና ብዓይኒ ተጻጊብና ኢና። ከምኡ ገይሩ ንኽዳንን ጫማን ክብረተን ዝሕሉ ወዲ ኣይርኣኹን። ኣብ መገዲ ክንመሓላለፍ እንከለና ጠሚተ ኣይጸግቦን ነይረ። ኣብቲ ግዜ ዓርኪ ነይሩኒ። ዋላ ምስ ዓርከይ እንከለኹ’የ ዝድነቐሉ ነይረ። ክንብል ክንብል ምስ ዓርከይ ምጕርራሕን ምርሕራሕን ምስ ኣብዛሕናስ ባዕለይ ተላልየዮ። ጽቡቕ ተቓሪብና። ኵሉ ባህሩ ኣንጻር’ቲ ዓርከይ ዝነበረ’ዩ። ፍጹም መለሳ ኰይኑኒ ድማ ጠዓመኒ። እንተ ጥዒሙኒ እንታይ ኣሎኒ ድዩ?


- 14 - 14 ነሓሰ - - 10 10፡10 10 ድ.ቐ. - ኣስመራ “ሓወይ! ከመይ ቀኒኻ፧ ሎሚ ሰዓት ኣርባዕተ ኣብታ ቦታና ክንራኸብ ይጥዕመካ ድዩ፧ ደልየካ ነይረ፡” ዝብል መልኽቲ ናብ ሞባይሉ ሰደድኩሉ። ክሰዳ እንከለኹ ብዛዕባ ምጥዓሙን ዘይምጥዓሙን ጥራይ እሓስብ ስለ ዝነበርኩ ቀልጢፈ’የ ናይ መስደዲ መልጐም ዝጠወቕኩ። ምኻዳ እናኣረጋገጽኩ ነታ መልኽቲ ደጊመ ኣንቢበያ። “ሓወይ!” ኢለ’የ ጀሚረ። ገረመኒ ድማ። ካብ መዓስ ደኣ ሓወይ ኢለ እጽሕፈሉ… በቃ ውሽጠይ ናይ ብሓቂ ተለዊጡ ከም ዘሎ ዘርኢ’ዩ። ንሱ’ውን ከማይ ይግረም ይኸውን እምበር። “ፍቕረይ… መኽሰበይ… ድራረይ… ዝያዳይ…፡” ካብ ልሳነይን መልኽተይን ዝለመደ በዛ ናይ ሎሚ ሕማቕ ክትስምዖ’ያ። እንተ ዘይተሰምዖ ከኣ ክስንብድን ገለ ሕቶ ክለዓሎን እዩ። ኣይትስተ፡” ዝብሃሎ፡ “ኤእ ኣታ ልቢወለድ ኣይተንብብ፡ ግደፍ ናይ ፍቕሪ ፊልም ኣይትተዓዘብ፡ ኣብ ጥቓኡ ናብ ኣንስትኹም ኣይትደውሉ ወይ ኣይትቀበሉ፡” ገለ እናበሉ ይከናኸኑኻ። ምናልባት ነብስኻ ቅድም ኣቐድም እንተ ኢልካ ትስስዕ ዘለኻ ወይ ትብለጽ ዘለኻ የስምዕ ይኸውን። ግን’ኮ ዋላ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ፡ ‘ንብጻይካ ኣፍቅር ማዕረ ነብስኻ’ እዩ ዝብል። ንነብስኻ ከም ዝፍቀር ከየርኣኻዮኸ ንኻልኣይካ ልዕሊ ነብስኻ ከተፍቅሮ ውሽጥኻ ከመይ ትም ይብለልካ። ምስ መሓዙተይ ኣዋልድ እዚኣ’ያ መባኣሲትና። ናተይ ንጽርቲ ኣታሕዛ ኣላትኒ። “ፍቕሪ ከም ዕምበባ ይዝራእ፡ ይበቍል፡ ይዕንብብ። ዕድል እንተ ገይሩ ይፈሪ። ዕድል እንተ ዘይገይሩ ከኣ ይቕንጠብ። ፍቕሪ ይቕንጠብ ይትከል፣ ወዲ’ውን ከምኡ ይኸይድ ይመጽእ። ነብሰይ እናቐሸሽኩ ፍቕሪ ከዕንብቦ ኣይክእልን እየ፡” ኢለ’የ ዝሓስብ። ንሳልስቲ ኣሕሚሙ ደይ ካብ ቈልዓይ እንከለኹ ፈታዊት ነብሳ’የ። ኣብ ገዛና ናይ ቍልዕነት ዕላል እንተ ነይሩ፡ “ዳህላክ ደኣ ፈታዊት ነብሳ’ያ ነይራ። ከምቲ ተገበረት ከምቲ ተደገመት፡” ዝብል ዕላል ልሙድ እዩ። ኣብ ዕርክነት ከኣ ከምኣ’የ። ፈታዊት ነብሳ። ካብ ነብሰይ ዝበልጽ ነገርዶ እንታይ ኣሎኒ እዩ፧ ፍቕሪ ንነብስኻ ኣቐዲሙ እንተ ዘይተሰሪሑ ልክዕ ከምዚ ዘይገድፍ ሕዱር ሕማም እዩ። “ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመተይ ሕማም ፍቕሪ ጸይረዮ እኸይድ ኣለኹ፡” እናበልካ ተዕልለሉ። ፈተውትኻ ከኣ ከምቲ ንጸቕጢ ደም ዘሎዎም “ጨው ኣይተብዝሕ፡ ስብሒ ንዮ በሎ፡ ቡን “ሰላም ወለላይ! ጠዋሊ፡ ግና ድሓን ዲኺ፧” ክብል መለሰለይ። ዝተጸበኹዋ መልእኽቲ’ያ ነይራ። ኣይመለስኩሉን። እንተ መሊሰሉ ነቲ ምስ ተራኸብና እንብሎ ከቕልሎ ይኽእል’ዩ ኢለ ሰለ ዝሓሰብኩ ኣይመለስኩሉን። ሎሚ ሰዓት ኣርባዕተ እቲ ኵሉ ሳዕ ክብሎ ዝሓሰብኩ ገዲፈ ዝምለሶ ዝነበርኩ ኣጋጣሚ ኣይክድገምን እዩ። ሰኣን ንእሽተይ ግዜ ምሃብ ልብኺ እንተ ዓሚጽክዮ ግን ክትጠዓሲ ክትነብሪ ኢኺ፡” ክብላ ይዝከረኒ። ኣነ ከም ዝተዛረብኩዎ ዘይዝከረኒ፡ ንሳ ትዝክሮ’ውን መሊኡ’ዩ።


- 14 - 14 መጋቢት 2016 - 2016 - ዳየረይ፡ እዛ መሓዛይ ድራር ዓዲማትኒ’የ ከይደ። ንሳን ኣፍቃሪኣን ብሓባር ዝመደቡዎ መደብ’ዩ። እቲ ኩሉ ዝብላ ዝነበርኩ ከም ጥቕሲ ጽሒፋ ኣብ መንደቕ ለጢፋቶ ጸንሓትኒ። በብሓደ ኣንቢበዮ። ኣዒንተይ ንብዓት መሊኡ። ‘ክንድ’ዚ ቍምነገር’ምበኣር ኣሎኒ’ዩ፡’ ኢለ ሓሲበ። እምበኣር እቲ ናተይ ቃንዛሲ ንኻልእ ሰብ ህይወት ይህቦ’ዩ። 08 08፡45 45 ድ.ቐ. - ማይ ጃሕጃሕ ዓሰርተ ግዜ ብዛዕባ ጽላለ ኣፍቃሪኣ እናመጽአት ክትነግረኒ እንከላ፡ “ፍቕሪ ዓቃል’ያ ኣጆኺ ተዓገሲ!” እብላ ነይረ። “እንተ ነፊዕኪ ከምቲ ትደልይዮ ወዲ ክትገብርዮ ትኽእሊ ኢኺ። እቲ ካብኡ ትብህግዮ ነገራት ኣይትጽበዩ። እቲ ንዕኡ ዘድልዮ እንታይ’ዩ እንተ ፈሊጥኪ ብዛዕባኡ ኣዕዚዙ ከም ዝሓስብ ግበርዮ፡” ክብላ እንከለኹ እንታይ ሓሲበ’የ ኣይፈልጥን። ግን ፍቕሪ፡ ብሓቂ ዓቃል’ያ። ኣዝያ ምጽማም ትደሊ። ትዕግስቲ ትደሊ። ብህይወተይ ድየ ዝጥምቶ ነይረ ኰይነ ኣይፈልጥን። ሰኣን ትዕግስቲ ሰብ ሃዲማትኒ፣ ንሳ ከኣ ሰብ ስኢና። ሕጂ ክልተ ዝፋቐራ ልብታት ሰኣን ትዕግስቲ፡ ሰኣን ኣፍቃሪኣ፡ “ሳላኻ ዓባይ ሰብ ከሲበ፣ አመስግነካ ድማ፡” ኢሉ ሓንቲ ህያብ ሃበኒ። “እንታይ ገይረ... ‘ካብ ህይወተይ ተማሃሪ!’ ጥራይ እንድየ ኢለ፡” ኢለዮ። ነዛ ህያብ እናርኣኹ’የ ዘዕልለኪ ዘለኹ ዳየረይ። ልበይ ኣብ ክልተ ተመቒሉ ኣሎ፣ በቲ ሓደ ወገን ሓዚነ፡ በቲ ሓደ ከኣ ተሓጕሰ። ንእሽተይ ምጽማም ኣብ በበይነን ቀምሲለን “እህህህ...!” ክብላ ይውዕላ ኣለዋ። ነዚ ስለ ዝተራእየኒ ግዲ ኰይነ፡ “ንፍቕሪ ብዘይ ዓቕሊ ክትዕወተላ ኣይትኽእል ኢኻ። ሓቀኛ ኣፍቃሪት እንተ ኴንኪ ክትጽመምዮ ኣሎኪ። ንፍቕርኺ ዘጥፋእክዮ ድማ ኣይከጣዕሰክን’ዩ። ሰለማዊ ተ. ሰለማዊ ተ.


መዝገብ መዝገብ ዕለታዊ ዕለታዊ ዝኽሪ ዝኽሪ ክገድፈኒ’ዩ። እዚ ኣተሓሳስባ ሒዘ’የ ብዕርክነት ዝጸንሕ። ገለአን “እዚ ናትኪ ፍቕሪ ኣይኰነን፡” ይብላኒ እየን። እሞ ኣነ ከምኣ’የ። ሳልስቲ እናሰሓቕኩ ሳልስቲ እናበኸኹ ዝኸዶ ጕዕዞ ፍቕሪ የለን።


ነዚ ተወልዋላይ ዓርከይ’ውን ክንፈላለ ምዃንና ክነግሮ ኢለ’የ ንሰዓት ኣርባዕተ ቈጺረዮ ዘለኹ። ቅድሚ ሕጂ ክነገሮ ኢለ ክንደይ ሳዕ ነቒለ፡ ምስ ተራኸብና ግን ዝዀነለይ ስለ ዝጠፍኦ የደንግጸኒ እገድፎ። ከምኡ ክብል ሳልሳይ ወርሐይ ሓሊፉ ኣሎ። ከምዚ’ኳ ኰይነ ኣይፈልጥን። ባዕለዲኡ ይፈልጥ! ሎሚስ ጫጭ ኢሉ ዋላ ይብከ ክብሎ’የ። ፈውሲ ንሱ እዚ ክልተ ሰሙን ምሉእ ኣይረኸብኩዎን። እናኣመኻነኹ እየ ኣቐንየዮ። መሓዙተይ ብሕርቃን ዓይነን ክነጥር ደልዩ። “ከምዚ ዝበለ ወዲ ገዲፍኪ ኣበይ ኢኺ ክትኣትዊ፡” ይብላኒ ከኣ፣ ዘለኹዎ ባዕለይዶ ኣይኰንኩን ዝፈልጦ። 10፡57 - ኦፊሰይ -


ዝሓለፈ ናይ ዓሰርተ ዓመት ናይ ዳየረይ ተመኵሮ ክግምግም ብማለት፡ ገለ ዝመሰጠኒ ጽቡቕ ትሕዝቶ ዘሎዎ እንተ ረኸብኩ፡ 2014 ኣብ ሳዋ ካልኣይ ዓመት ተመሃሪት ማእከል ሞያዊ ስልጠና ሳዋ ከለኹ ዝፈለምኩዎ ዳየረይ ጀሚረ፡ ክሳብ ናባኺ ኣብ ገጻትኪ ዘሎ ትሕዝቶ ኣንቢበዮ። ገለን ኣስሒቑኒ፡ ገለን ምሂሩኒ፡ ገለን ከኣ ኣገሪሙኒ እዩ። “እንተ ደለኽን ዕጫ ግበራ’ንዶ ከስግረክን፡” እብለን ንዋዛ። “ክራይ ገዛ ኣስመራ ተረኺቡስ ከትሰጋግርና ከኣ፣ ድሓን መስጣኡ ምስ ወረደኪ ክፍለጠኪ’ዩ፡ ” እናበላ የንጸርጽራለይ። ግደ ሓቂ መስጣ ውሽጥኻ’ዩ ዛህላይ ማህላይ ዝገብረካ እምበር ውሽጥኻ ስለ ዝሰማዕካ መስጣ ሰብ ሓንቲ ኣይገብረካን እዩ። ትም ኢለን’የን ዝዓፍራ መቸም። ደድሕረይ ከጸናንዓ መሲለን ክቀዳደማሉ’ውን ይዀና መን ይፈልጥ። ጥራይ ደኣ ኣነ ካብቲ ብማዕዶ ጓሃርሃር ዝብል ዝመስል፡ ግን ከኣ ኣብ ውሽጡ ምስ ኣተኻ ብዛሕሊ ዘንቀጥቅጠካ ፍቕርና ዘሰናብት ይፈጠረለይ። ብፍላይ ናፍቖት ትዝታ ኵሉ ሰምዒት ኣአንጊደ እየ። ለውጠይ፡ ዝሓለፍኩዎን ዝተጋገኹዎን ኮፍ ኢሉ ጸኒሑኒ፣ ከምታ ዝገደፍኩዎ። ምሳይ ዘለው፡ ዝነበሩ፡ ዝተረፉን ዝርሓቑን፣ ምፍልላይ ምልላይ... እናበለ ዝኸደ ናይ ዓሰርተ ዓመት ተመኵሮይ፡ ንኻልእ ተመኵሮ እንተዀነ፡ ዝዝርጋሕ እንተ ረኸብኩሉ ብማለት’ዩ። ተወሳኺ ዕላማ፡ ከምዚ ናተይ ብናፍቖት ዝዝክሩ ብሬታ ክኸውን ዕላለይ ከዕልል ደልየ። ፍትውቲ ዳየረይ ሰዓተይ ኣኺሉ መስለኒ፣ ከይደ በሊ። ከርድኦ እየ፣ ይትረር በልኒ።


ኣብቲ ውድቀተይ ክፋእ ዝርእየሉ ኣብቲ ዓወተይ ከዋኽብቲ ዘስግደሉ ኣይትሕደገኒ ሕልናይ ምሳይ ሃሉ። ብሌን ግርማይ ብሌን ግርማይ ሓዳስ ኤርትራ 18 መጋቢት 2026 - ገጽ 11 መበል 35 ዓመት ቁ.170


ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ሃ/ፈ/ባድሜንተን፡ ብምኽንያት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ስልጠና ሂቡ ሃ/ፈ/ባድሜንተን፡ ብምኽንያት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ስልጠና ሂቡ ሃገራዊ ፈደረሽን ባድሜንተን ኤርትራ፡ 8 መጋቢት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ምኽንያት ብምግባር፡ ካብ ዕለት 13 ክሳብ 15 መጋቢት ናይ ስፖርታዊ ቀዳማይ ረዲአትን፡ ስፖርታዊ ቀዳማይ ረዲአት፡ ስፖርታዊ ቅድሚ ጸወታን ኣብ ግዜ ጸወታን ከምኡ ድሕረ ጸወታ ክኽተሎም ዘለዎ ስርዓተ ኣመጋግባን ካልእን ዘጠቓለለ እዩ። ምሉእ ዝዝርጋሕ ካላንደር ናይቲ ፈደረሽን ናብ ኩሉ ክባጻሕ መደብ ተታሒዙ ከም ዘሎ፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ። ሰልጠንቲ’ውን፡ ኣብ ፈኲስ ማህረምትን ስፖርታዊ ዝተመጣጠነ መግብን (sport nutrit tion) ስልጠና ንኣሰልጠንትን ደያኑን ሂቡ። እዚ ብክልሰ ሓሳብን ግብርን ዝተደገፈ ስልጠና ብኣባል ጉጅለ ስፖርት ሜድስን መንእሰይ ፊልሞን ሃብቱን፡ ኢንስትራክተር ሸዊት ገብረብርሃንን እዩ ተዋሂቡ። ቅድመ ምርግጋጽ ድሕነት ተጻወትትን ጽቡቕ መንቋሕቋሕታ ከምዝረኸባ ብምሕባር፡ ንስርዓተ ኣመጋግባ ስፖርታዊ ብዝምልከት ንዝተዋህበ ስልጠና፡ ኣብ ነብሰንን ኣብተን ዘሰልጥነአን ተጻወትቲን ዓቢ ጽልዋ ከምዝህልዎ ሓቢረን። ከምዚ ዓይነት ስልጠና ብቐጻሊ ክወሃቦምን ክትትል ክግበረሎምን’ውን ተማሕጺነን። እዚ ኣፍልጦ ደቂ ኣንስትዮ ክብ ንምባል ብምክትታል ደቂኣንስትዮ ሃ/ፈ/ባ/ኤርትራ ዝተወደበ ስልጠና፡ ካብ ሽዱሽቲኡ ዞባታትን ሚኒስትሪታት ትምህርትን ምክልኻልን ዝተዋጸኣ 26 ደቂ ኣንስትዮ ተሳቲፈናኦ። ኣብ እዚ ኣብ ክሊ ዕድመ 13 ክሳብ 70 ዓመት ንዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ዝተዋህበ ስልጠና፡ በዘን ደቂ ኣንስትዮ ፈሊሙ ብመሰረት’ቲ ዓመት ንዝኽሪ ገዳይም ተጻወትቲ ኵዕሶ ሰኪዐት ውድድር ተኻይዱ ንዝኽሪ ገዳይም ተጻወትቲ ኵዕሶ ሰኪዐት ውድድር ተኻይዱ 16 ኣብ ሸሞንተ ምድባት ተኸፋፊሉ እዩ ተኻይዱ። ናይ ኩሉ ክሊ ዕድመ ዕዉታት ድማ ተሸሊመን። ቦል ህጻናት ብስሩዕ ክካየድ ምስ መሳርሕቱ ብምትሕግጋዝ ዓቢ ኣበርክቶ ገይሩ። ንዝኽሪ ገዳይም ተጻወትቲ ኵዕሶ ሰኪዐት ነፍ/ ፍጹምብርሃን ክፍለማርያምን ነፍ/ ብርሃነ መስፍንን ብስድራቤቶምን ኣሰልጣኒ ሚኒ ባስኬት ቦል ንጉሰ ሃብተማርያምን ንዝተወፈየ ሽልማት ንምውሳድ ኣብ መንጎ ክልተኡ ጾታ ክካየድ ዝጸንሓ ሚኒ ባስኬት ቦል፡ ብሰንበት 15 መጋቢት ኣብ ሜዳ ቦቾፊላ ተዛዚሙ። ነፍስሄር ብርሃነ መስፍን ድማ፡ ኣብ ግዜ ንእስነቱ ተጻዋታይ ናይዚ ዓውዲ ዝነበረ ኮይኑ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ፈደረሽን ዞባ ማእከል ከም ኮሚቴ ኮይኑ ብትግሃትን ቅንዕናን ኣገልጊሉ። ኣብ ሚኒ ባስኬት ቦል ህጻናት’ውን፡ ተዀስኲሶም ንክዓብዩ ምስ መሳርሕቱ ኮይኑ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ገይሩ እዩ። ነፍስሄር ፍጹምብርሃን ክፍለማርያም፡ ኣብ 80’ታት ተጻዋታይ ኵዕሶ ሰኪዐት ክለብ ኬሚካል (ኣስመራ ሳፐ) ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት ኣብ ፈደረሽን ኵዕሶ ሰኪዐት ዞባ ማእከል ከም ፕረዚደንት ኮይኑ ኣገልጊሉ፣ ኵዕሶ ሰኪዐት ሃገርና ንክምዕብል እውን ምስ ብጾቱ ኮይኑ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ። ከምኡ’ውን ሚኒ ባስኬት እቲ ንኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ክሰላሰል ዝጸንሐ ውድድር፡ ኣብ ክሊ ዕድመ 7-8፡ 9-10፡ 11-12፡ 13-14 ከምኡ’ውን 15- ከረን - ቅድድም ብሽክለታ ማውንቴን ባይክ ፈሊሙ ከረን - ቅድድም ብሽክለታ ማውንቴን ባይክ ፈሊሙ ጨንፈር ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ከረን ዝወደቦ ውድድራት ኣብያተ ትምህርቲ ትሕቲ 18 ዓመት ክልቲኡ ጾታ ዝሓቖፈ ውድድር ማውንቴን ባይክ፡ ብ15 መጋቢት ተጀሚሩ። ናይ ኣብያተ ትምህርቲ ውድድራት ክሳተፉ ምዃኖም ተሓቢሩ። ላሳለ፡ ኣቤል ታደሰ ካብ ኣልናህዳ ተዓዊቶም። ኣብ ዕድመ 18 ማውንቴን ባይክ፡ ጴጥሮስ ሙልጌታ፡ ፊንሃስ ሰመረን ኣቤል ተመስገንን ካብ ላሳለ ተመራሪሖም ኣትዮም። በዚ መሰረት፡ ኣብ ጉጅለ ‘ለ’ ደቂ ተባዕትዮ፡ ቀዳማይ ዩኤል ዮሴፍ ካብ መጋርሕ፡ ካልኣይ ረዛቅ እስማዒል ካብ ላልምባ፡ ሳልሳይ ኣማኒኤል ኣርኣያ ካብ ላልምባ ተዓዊቶም። ኣብ ጉጅለ ‘ሀ’፡ ኤዶም ተስፋማርያምን ፊንሃስ ሰመረን ካብ ኣብዚ ንፈለማ ግዜ ዝካየድ ዘሎን ንሰለስተ ሰናብቲ ዝቕጽልን ውድድር፡ ዝተዓወቱ ተቐዳደምቲ ኣብቲ ብዞባ ደረጃ ዝሰላሰል ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ድማ፡ ደሊና ዳዊትን ሲልቫና ተስፋሚካኤልን ካብ ላሳለ፡ ወፋኣ ኢብራሂም ካብ መጋርሕ ጸብለል ኢለን።


እንግሊዛዊት ክለብ ቸልሲ፡ ኣብ መስርሕ ምስግጋር ተጻወትቲ ሕጊ ጥሒሳ ተባሂላ፡ ኣብ ታሪኽ ፕሪመር ሊግ እንግሊዝ ዝዓበየ መቕጻዕቲ ተበዪኑላ። እዛ ለንደናዊት ክለብ፡ ምስ ፋይናንሳዊ ሕሳብ ብዝተኣሳሰረ ጕዳይ ክትክሰስን መቕጻዕቲ ክብየነላን እዚ ናይ ፈለማ ኣይኮነን። ብጉድለት ፋይናንሳዊ ጥሕሰትን ኣብ ምስግጋር ተጻወትቲ ብእተውጽኦ መጠን ገንዘብን፡ ወትሩ ኣብ ጠመተ ምስኣተወት እያ። በዚ መሰረት እቲ ብሳልሳይ ኣካል ከምዝተረጋገጸ ዝንገረሉ ዘሎ ጥሕሰት ሕጊ፡ ቸልሲ ኣብ ዘመነ ወናኒኣ ሮማን ኣብራሞቪችን ኣብ ትሕቲ ዋንነት ቶድ ቦይሊን ድሕሪ ምእታዋን፡ ንተጻወትቲ መጠኑ ዘይተፈልጠ ክፍሊት ብምፍጻማ እያ ገበነኛ ኮይና ተረኺባ። ብምስጢር’ውን ንዘይተመዝገቡ ወከልቲ ተጻወትቲ፡ 47 ሚልዮን ፓውንድ ክተንቀሳቕስ ምጽንሓ ይግለጽ። ሰሪ’ዚ ዝፈጸመቶ ጥሕሰታት ከኣ፡ 10 ሚልዮን ፓውንድ ገንዘባዊ መቕጻዕቲ ከምኡ’ውን ንኽልተ ዓመት ተጻወትቲ ካብ ናብ ከይተሰጋግር ተኣጊዳ ኣላ። እዚ ተወሲኑ ዘሎ መጠን መቕጻዕቲ ኣብ ታሪኽ ፕሪመር ሊግ እቲ ዝዓበየ ምዃኑ ይሕበር። ብተወሳኺ እዛ ክለብ ንትሽዓተ ወርሒ ካብ ናይ ውልቃ ኣካዳሚ ዝመልመለቶም ሓደስቲ ተጻወትቲ ናብ ቀዳመይቲ ጋንታ ከይትጽንብር ተኸልኪላ ኣላ።


ናይ ቅድም ተጻዋታይ ማንቸስተር ዩናይትድ ኒኪ ባት፡ እዛ ክለብ ንፖርቱጓላዊ ተጻዋታያ ብሩኖ ናይ ቅድም ተጻዋታይ ማንቸስተር ዩናይትድ ኒኪ ባት፡ እዛ ክለብ ንፖርቱጓላዊ ተጻዋታያ ብሩኖ ፈርናንደዝ፡ በዚ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ዘርእዮ ዘሎ ብርቂ ምንቅስቓስ፡ ኩሉ ጠለባቱ ከተማልኣሉ ከም ፈርናንደዝ፡ በዚ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ዘርእዮ ዘሎ ብርቂ ምንቅስቓስ፡ ኩሉ ጠለባቱ ከተማልኣሉ ከም ዘለዋ ተዛሪቡ። ዘለዋ ተዛሪቡ። ኒኪ፡ ከምዚ ዝብል ዘሎ፡ ፈርናንደዝ ኣብዚ ወቕቲ ክንዮ’ቲ ጋንታ መሪሑ ዘካይዶ ዘሎ ጸወታ፡ ኒኪ፡ ከምዚ ዝብል ዘሎ፡ ፈርናንደዝ ኣብዚ ወቕቲ ክንዮ’ቲ ጋንታ መሪሑ ዘካይዶ ዘሎ ጸወታ፡ ኣገዳስነቱ ኣብ ጥርዚ ብቕዓት በጺሑ ብምህላዉ እዩ። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ንኣስቶን ቪላ ኣገዳስነቱ ኣብ ጥርዚ ብቕዓት በጺሑ ብምህላዉ እዩ። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ንኣስቶን ቪላ ዓዲሞም 3ብ1 ኣብ ዝሰዓሩሉ ናይ ሊግ ጸወታ፡ ዘርኣዮ ጸወታን ንሸቶ ዝቐረበን ዕድላትን፡ ካብቲ ዓዲሞም 3ብ1 ኣብ ዝሰዓሩሉ ናይ ሊግ ጸወታ፡ ዘርኣዮ ጸወታን ንሸቶ ዝቐረበን ዕድላትን፡ ካብቲ ዝነኣድ ምዃኑ ገሊጹ። ዝነኣድ ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ ትሕቲ ግዚያዊ ኣሰልጣኒ ናይዛ ክለብ ኣብ ትሕቲ ግዚያዊ ኣሰልጣኒ ናይዛ ክለብ ሚካኤል ካሪክ ብምዃን ጽቡቕ ምንቅስቓስ ሚካኤል ካሪክ ብምዃን ጽቡቕ ምንቅስቓስ ከርኢ ዘይተጸገመ ዘሎ እዚ ኣከፋፋሊ፡ ኣብ ከርኢ ዘይተጸገመ ዘሎ እዚ ኣከፋፋሊ፡ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ፡ ምስ ምኽፋት መስኮት ወርሒ ታሕሳስ፡ ምስ ምኽፋት መስኮት ምስግጋር ተጻወትቲ ወርሒ ጥሪ፡ ናብ ክለባት ምስግጋር ተጻወትቲ ወርሒ ጥሪ፡ ናብ ክለባት ስዑዲ ዓረብ ናይ ምኻድ መደብ ከምዝነበሮ ስዑዲ ዓረብ ናይ ምኻድ መደብ ከምዝነበሮ ገሊጹ ነይሩ እዩ። ገሊጹ ነይሩ እዩ። ወዲ 31 ዓመት ፈርናንደዝ፡ ኣቐዲሙ ወዲ 31 ዓመት ፈርናንደዝ፡ ኣቐዲሙ እታ ክለብ ከምዘይትደልዮ ዝገልጽ ዘረባ ድሕሪ እታ ክለብ ከምዘይትደልዮ ዝገልጽ ዘረባ ድሕሪ ምቅልሑ፡ ምስ ክለባት ስዑዲ ዓረብ ስሙ ምቅልሑ፡ ምስ ክለባት ስዑዲ ዓረብ ስሙ ይጥቀስ ምንባሩ ይዝከር። ብዘይካ’ዚ ፈርናንደዝ ንኩነታት ክለባት ስዑዲ ዓረብ ዝምልከት ካብ ወዲ ይጥቀስ ምንባሩ ይዝከር። ብዘይካ’ዚ ፈርናንደዝ ንኩነታት ክለባት ስዑዲ ዓረብ ዝምልከት ካብ ወዲ ሃገሩ ተጻዋታይ ኣል ነስር ክሪስቲያኖ ሮናልዶ ሓበሬታን ምኽሪን ሓቲቱ ምንባሩ ይንገር። ሃገሩ ተጻዋታይ ኣል ነስር ክሪስቲያኖ ሮናልዶ ሓበሬታን ምኽሪን ሓቲቱ ምንባሩ ይንገር። ይዅን እምበር፡ ማንቸስተር ነቲ ተጻዋታይ ብቐሊሉ ክትለቆ ብዘይ ምድላያ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ነቲ ይዅን እምበር፡ ማንቸስተር ነቲ ተጻዋታይ ብቐሊሉ ክትለቆ ብዘይ ምድላያ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ነቲ ዝለዓለ ብቕዓት ክበጽሖ ክኢሉ ምህላዉ ባት ይሕብር። እዛ ክለብ ንብሩኖ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ከፊላ ዝለዓለ ብቕዓት ክበጽሖ ክኢሉ ምህላዉ ባት ይሕብር። እዛ ክለብ ንብሩኖ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ከፊላ ክተጽንሖ ከም ዘለዋ ዘዘኻኸረ ባት፡ ካብዛ ክለብ ምስ ዝወጽእ ግና፡ ኣብ መሳርዓ ቀሊል ዘይኮነ ሃስያ ክተጽንሖ ከም ዘለዋ ዘዘኻኸረ ባት፡ ካብዛ ክለብ ምስ ዝወጽእ ግና፡ ኣብ መሳርዓ ቀሊል ዘይኮነ ሃስያ ከስዕብ ከምዝኽእል ኣሚቱ። ከስዕብ ከምዝኽእል ኣሚቱ። ፈርናንደዝ፡ ኣብዚ ወቕቲ ስፖርት ሸውዓተ ሸቶታት ከመዝግብ እንከሎ፡ 16 ናይ ሸቶ ዕድላት ፈርናንደዝ፡ ኣብዚ ወቕቲ ስፖርት ሸውዓተ ሸቶታት ከመዝግብ እንከሎ፡ 16 ናይ ሸቶ ዕድላት ብምህንዳስ፡ ኣብ ዝተበራበረ ጉዕዞ እዛ ጋንታ ኣዝዩ እወታዊ ተራ ኣብ ምብርካት ይርከብ። ብምህንዳስ፡ ኣብ ዝተበራበረ ጉዕዞ እዛ ጋንታ ኣዝዩ እወታዊ ተራ ኣብ ምብርካት ይርከብ። ዩናይትድ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ሒዛቶ ዘላ ቁመና ዝነኣድ እዩ ዝበለ ባት፡ እዛ ክለብ በዚ ኩነት ምስ ትቕጽል፡ ዩናይትድ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ሒዛቶ ዘላ ቁመና ዝነኣድ እዩ ዝበለ ባት፡ እዛ ክለብ በዚ ኩነት ምስ ትቕጽል፡ ናይ ሻምፕዮንስ ሊግ ኤውሮጳ ተሳትፎኣ 100 ሚእታዊት ክተውሕሶ ከምትኽእል ናይ ሻምፕዮንስ ሊግ ኤውሮጳ ተሳትፎኣ 100 ሚእታዊት ክተውሕሶ ከምትኽእል ኣገንዚቡ። ኣገንዚቡ።


ሪያል ማድሪድ፡ ኣብዚ ዝመጽእ ክራማት ውዕሎም ብምዝዛም ካብታ ክለብ ክወጹ ከም ዝኽእሉ ናይ ዝገለጸቶም ሽዱሽተ ብሉጻት ተጻወትታ ስም ዝርዝር ኣውጺኣ። እዛ ስጳኛዊት ክለብ፡ ኣብ መሳርዓ ዓቢ ጽገና ንምግባር ተበጊሳ ምህላዋ ዘመልክቱ ክኢላታት ስፖርት፡ ነዚ ንምትግባር ድሮ ካብ ቀዳመይቲ ጋንታ ከይተረፈ ተጻወትቲ ክተፋኑ ተቓሪባ ምህላዋ ይጠቕሱ። ኣብ ወርሒ ጥሪ’ውን ብባርሴሎና ኣብ ዋንጫ ሱፐር ካፕ ስጳኛ ዝተሳዕረት ማድሪድ፡ ካብ ዙር 16 ኮፓ ደል ረይ’ውን ኣልባሰተ ብዝተባህለት ናይ ካልኣይ ዲቪዥን ክለብ ምግላፋ ይዝከር። ነዚ ሓላፍ ዘላፍ ዝመልኦ ጉዕዞኣ ንምትዕርራይ ድማ’ያ፡ መሰረታዊ ለውጢ ንምግባር ብኣጋኡ ተበጊሳ ዘላ። በዚ መሰረት ኦስትርያዊ ተኸላኻላያ ዴቪድ ኣላባ፡ ጀርመናዊ ኣንቶንዮ ሩዲገር፡ ስጳኛዊ ሓለቓኣ ዳኒ ካርቫሃል፡ ፈረንሳዊ ኣከፋፋሊኣ ኤድዋርዶ ካማቪንጋ ከምኡ’ውን ፈርላንድ መንዲን ፍራን ጋርሺያን ክወጹ ከምዝኽእሉ ይሕበር።


ማድሪድ፡ ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ኣብ ላ’ሊጋ ካብታ ቀንዲ መተሃላልኽታ ባርሴሎና ብኣርባዕተ ነጥቢ ድሒራ፡ ካልኣይ ደረጃ ሒዛ ትርከብ። እዛ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ንኣሰልጣኒኣ ዛቪ ኣሎንሶ ኣባሪራ መዝነት ምስልጣን ንኣልቫሮ ኣርቤሎኣ ዘረከበት ክለብ፡ ተነጺፉላ ንዘሎ ፍልልይ ከተሕዊ ዓቢ ስራሕ ይጽበያ። ሎሚ ሎሚ ሻምፕዮንስ ሊግ ዙር 16 ካልኣይ እግሪ ሻምፕዮንስ ሊግ ዙር 16 ካልኣይ እግሪ ባርሰሎና - ኒውካስል 8፡45 ድ.ቀ ባርሰሎና - ኒውካስል 8፡45 ድ.ቀ ቶተንሃም - ኣትለቲኮ ማድሪድ 11፡00 ድ.ቀ ቶተንሃም - ኣትለቲኮ ማድሪድ 11፡00 ድ.ቀ ሊቨርፑል - ጋላታሳራይ 11፡00 ድ.ቀ ሊቨርፑል - ጋላታሳራይ 11፡00 ድ.ቀ ባየር ሙኒክ - ኣትላንታ 11፡00 ድ.ቀ ባየር ሙኒክ - ኣትላንታ 11፡00 ድ.ቀ 18 መጋቢት 2026 - ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.170


ሚኒስትሪ ምክልኻል እስራኤል፡ ኣዛዚ ናይቲ ንውሽጣዊ ጸጥታ ኢራን ዝከታተል ኣሃዱ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ዝኾነ ጐላምረዛ ሶሌማኒ ከም ዝተቐትለ፡ ብሰሉስ ብማሕበራዊ መራኸቢ ኤክስ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ ገሊጹ። እቲ ሚኒስትሪ ኣብ ሓበሬታኡ፡ “ካብ ወተሃደራዊ ስለያ ብዝተረኽበ ቅኑዕ ስለያዊ ሓበሬታ ተመሪሑ፡ ሓይሊ ኣየር እስራኤል ትማሊ ሰኑይ ኣብ ማእከል ከተማ ጣህራን መጥቃዕቲ ድሕሪ ምክያዱ፡ ንዝሓለፈ ሽዱሽተ ዓመታት ኣዛዚ ኣሃዱ ባሲጅ ኮይኑ ዘገልገለ ጎላምረዛ ሶሌማኒ ኣወጊድዎ ኣሎ” ክብል ኣረዲኡ። ኣብ ትሕቲ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ዝሰርሕ ወለንታዊ ንኡስ ወተሃደራዊ ሓይሊ ምዃኑ ዝንገረሉ ኣሃዱ ባሲጅ፡ ድሕሪ ሰውራ ኢራን ኣብ 1979 ዝተመስረተ ኮይኑ፡ ኣብ መላእ ሃገር ውሽጣዊ ጸጥታ ናይ ምኽባር ዕማም ከም ዘለዎ ይሕበር። ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ጸሓፊ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ድሕነት ኢራን ዓሊ ላሪጃኒ፡ ብመጥቃዕቲ እስራኤል ከም ዝተቐትለ ገሊጹ። ሃይማኖታዊ መራሒ ነበር ኣያቶላህ ዓሊ ኻመኒ፡ ካልኣይ ዝለዓለ ሰበ ስልጣን ዝተቐተሉሉ መጥቃዕቲ ክኸውን እዩ። ባሲጅን ካልኦት ሓይልታት ውሽጣዊ ጸጥታን፡ ዛጊት ብኣመሪካውያንን እስራኤላውያንን ዒላማ መጥቃዕቲ ኮይኖም ዘለዉ ኣሃዱታት ሓለዋ ሰውራ ኢራን እዮም። በዚ ድማ፡ ቅትለት ናይዞም ክልተ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኢራን እንተ ደኣ ተረጋጊጹ፡ መጥቃዕቲ ኣመሪካን እስራኤልን ካብ ዝጅምር ንደሓር ድሕሪ ቅትለት ላዕለዋይ ብዘይካ’ዚ፡ ትማሊ ሰሉስ ሚኒስተር ምክልኻል እስራኤል - እስራኤል ካትዝ


እስራኤል ኣብ ሊባኖስ እተካይዶ ዘላ ኲናት እናሰፍሐ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ሰላማውያን ሰባት ከቢድ ዋጋ ይኸፍሉ ከም ዘለዉ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ። በዚ ድማ፡ ሰላማውያን ሰባት ንሞት፡ መቝሰልትን ምምዝባልን ይቃልዑ ከም ዘለዉ፡ እቲ ውድብ ኣረዲኡ። “ምምዝባል ናይ ህዝቢ ንምእማኑ ብዘጸግም ቅልጣፈ ይውስኽ ኣሎ። ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ካብ ገዝኦም ወጺኦም ኣለዉ፡ ” ክብል ኣተሓባባሪ ሰብኣዊ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ኢምራን ሪዛ ገሊጹ።


ኣባይቶም ከም እተመዛበሉ ይሕበር። ሕዝቦላህ፡ ንቕትለት ላዕለዋይ መንፈሳዊ መራሒ ኢራን ሕነ ንምፍዳይ ዝዓለመ’ዩ ብምባል ብ2 መጋቢት ኣብ ልዕሊ እስራኤል ተኹሲ ምስ ከፈተ፡ ሊባኖስ ናብ’ቲ ኲናት ከም እተሸመመት በዚ ከኣ፡ እስራኤል ብዝሃበቶ ቅጽበታውን ዘይተመጣጣንን ወተሃደራዊ ምላሽ፡ ዛጊት ልዕሊ 850 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፡ ካልኦት ልዕሊ 800 ሽሕ ሰባት ድማ ካብ ኣብ ሊባኖስ ካብ ዝነብሩ ሰባት ዳርጋ እቶም ሓደ ሕምሲት ከም ተመዛበልቲ ተመዝጊቦም ከም ዘለዉ ድማ፡ ጸብጻባት መንግስቲ ሊባኖስ የመልክቱ።


ብ28 ለካቲት ኣብ ልዕሊ ኢራን ኵናት ምስ ጀመራ፡ ኢራን ነቲ 20 ሚእታዊት ጠለባት ነዳዲ ናይዛ ዓለም ዝሓልፈሉ ማያት መጻብቦ ሆርሙዝ ከም ዝዓጸወቶን፡ ብሰንኩ ድማ ኣብ ዓለም ሕጽረት ነዳዲ ተኸሲቱ ከም ዘሎን ይፍለጥ። ዲሳናያከ ትማሊ ሰኑይ ምስ ላዕለዎት ሰብ መዚ ሃገሩ ኣብ ዝገበሮ ህጹጽ ኣኼባ፡ “ካብ’ዚ ዝኸፍእ ከይመጽኣና ንምነ፣ ንዝኸፈአ ነገር ግን ክንዳሎ ኣለና፡ ” ኢሉ። ብሰንኪ’ቲ ኣመሪካን እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝወለዓኦ ኲናት ከቢድ ሕጽረት ቀረብ ነዳዲ ዘጋጠማ ስሪላንካ፡ ወትሩ ረቡዕ ህዝባዊ በዓል ክትከውን ከም ዝኣወጀት ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ታይላንድ፡ ባንግላድሽ፡ ፕረዚደንት ስሪላንካ ኣኑራ ኩማራ ምያንማር፡ ፊሊፒንስን ቬትናምን ዝርከብአን ሓያለ ሃገራት ኤስያ፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሕጽረት ቀረብ ጸዓት ንምቅላስ፡ ምስ ፖሊሲታተን ዝሰማማዕ ዝተፈላለየ ኣገባባት የተኣታትዋ ከም ዘለዋ ተሓቢሩ። ኣስታት 90 ሚእታዊት ካብ’ቲ ብመጻብቦ ሆርሙዝ ዝሓልፍ ነዳዲ ናብ ሃገራት ኤስያ እዩ ዝኣቱ - ብመሰረት ጸብጻባት። እተን ኩሉ ናይ ነዳዲ ጠላባተን ካብ ማእከላይ ምብራቕ ዘማልኣ ሃገራት ደቡብ ኤስያ፡ ነዚ ኣጋጢሙወን ዘሎ ሕጽረት ነዳዲ ንምቅላል ዝተፈላለየ ስጉምትታት ይወስዳ ከም ዘለዋ ጸብጻባት የመልክቱ።


ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ሓርነት ቁ.121 ፡ከባቢ ሲነማ ኢምፔሮ 120253 ዕለት ዕለት ቤት መሸጣ መድሃኒት ብርሃን 18/3/26 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565


ብሪጣንያ፡ ፊንላንድን ሆላንድን፡ ሓባራዊ ምወላ ብምግባር ኣጽዋር፡ ተተኮስትን ካልእ ወተሃደራዊ መሳርሒታትን ንምዕዳግ ዘኽእለን ሽርክነት ንምፍጣር ይሰርሓ ከም ዘለዋ ተሓቢሩ። መንግስቲ ብሪጣንያ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ሓቢሩ። እቲ ብሰለስቲአን ሃገራት ዝበጋገስ ዘሎ ኣገባብ፡ ነቲ ዝጸንሐ ተበግሶታት ወተሃደራዊ ኪዳን ሰሜን ኣትላንቲክ (ኔቶ) ን ሕብረት ኤውሮጳን ዝምልእ ምዃኑ እዩ ዝግለጽ ዘሎ። እተን ሃገራት ነዚ ስጉምቲ ክወስዳ ምዃነን ዝሕበር ዘሎ፡ ኣብ ዩክሬንን ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ዝካየድ ዘሎ ኲናትን ኣብ መላእ ዓለም እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ሚኒስተር ፋይናንስ ሆላንድ ኢልኮ ሃይነን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ “ሓይልና ጸጥታዊ ስግኣትን ኣብ ግምት ብምእታው እዩ። ብምውህሃድ፡ ብተመሳሳሊ ጸጋታት ዝያዳ ውሕስነት ንረክብ፣ ምሕዝነትና’ውን ነሐይል፡” ኢሉ። ሰለስተአን ሃገራት ምስ ካልኦት ስመን ዘይተጠቕሳ መሻርኽቲ ብምዃን፡ ክሳብ 2027 ሓድሽ ኣገባብ ንምቛም መጽናዕቲ የካይዳ ከም ዘለዋ ገሊጸን። ሚኒስትር ፋይናንስ ብሪጣንያ ራቸል ሪቭስ ብወገና፡ ሃገራ ምስ መሻርኽታ ዘለዋ ምትሕብባር ከተዕምቖን ኢንዱስትሪ ምክልኻላ ከተሐይሎን ከም ዘለዋ ኣስሚራትሉ። እዚ ድማ ወፍሪ ዘቀላጥፍን ጠለብ ናይ ምክልኻል ዕጥቂ ዘዕብን ምዃኑ፡


ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀርያ ንእትርከብ ከተማ ማይዱጉሪ ዒላማ ዝገበረ ነፍሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ብምፍጻሙ፡ ብውሕዱ 23 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ ካልኦት ልዕሊ 100 ሰባት ድማ ከም ዝቖሰሉ፡ ፖሊስ ናይ’ታ ከተማ ትማሊ ሰሉስ ሓቢሩ። ኣሶሸይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ኣብ’ታ ርእሰ ከተማ ክፍለ ሃገር ቦርኖ ዝኾነት ማይዱጉሪ፡ ዓቢ ዕዳጋን ዩኒቨርሲቲን ኣብ ዝርከቦ ጽዑቕ ቦታታት ሰለስተ መጥቃዕትታት ከም እተፈጸመ ኣረዲኦም። ሓላፍነት ናይ’ቲ መጥቃዕቲ ዝወሰደ ጉጅለ እኳ እንተ ዘየለ፡ እቲ ኣብ 2009 እቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብ’ታ ኣብ ቀጻሊ ግጭት ተሸሚማ እትርከብ ከተማ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ካብ ዝተፈጸሙ መጥቃዕትታት ሓደ ካብ’ቶም ዝኸፍኡ ምዃኑ ተገሊጹ። ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀርያ ናዕቢ ዘበገሰ ጥሩፍ ጉጅለ ቦኮ ሓራም ፈጺምዎ ክኸውን ከም ዝኽእል ግን ጥርጣረታት ኣሎ። ደማዊ ግጭታት ብተደጋጋሚ ዝኽሰተላ ከተማ ማይዱጉሪ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተዛማዲ ሰላም ረኺባ ምጽንሓ ይፍለጥ። ነበርቲን ኣገልግሎት ህጹጽ ረድኤትን ኣቐዲሞም ንወኪል ኣገልግሎት ዜና


ኣብ ን/ዞባ ዓዲ ቐይሕ - ምምሕዳር ከባቢ ዓዲለጂ ዝዋደድ ዘሎ ፕሮጀክት ዝስተ ማይ ቀርኒ መዓር፡ መስርሕ ህንጸቱ 90 ሚእታዊት ከምዝበጽሐ ተገሊጹ። ነቲ ስራሕ ዝከታተል ዘሎ ኢንጂነር ተኽለወይኒ ዛይድ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ በቲ ብምውህሃድ ህዝብን ሓይልታት ምክልኻልን ዝዕመም ዘሎ ስራሕ፡ ዛጊት ምንጪ ማይ ዒላ ከምእተዛዘመትን 600 ሜትሮ ቱቦታት ከምእተዘርግሐን ኣብሪሁ። ኣዛዚ ብርጌድ ኣብ’ቲ ስራሕ ተዋፊራ ዘላ ኣሃዱ ኣቶ ሓጎስ ኣብርሃም፡ ሰራዊት ኤርትራ ዝገብሮ ዘሎ ኣበርክቶ ኣካል ናይ’ቲ ዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ቀረብ ጸዓት ንምውሓስ’ውን ብትግሃት ይሰርሑ ከምዘለዉ ኣብሪሁ። ኣብ’ቲ ስራሕ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ነበርቲ ቀርኒ መዓርን ብወገኖም፡ ነቲ ስራሕ ቅድሚ ክራማት ንምዝዛም ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም። ቀርኒ መዓር፡ ካብ ከተማ ዓዲቐይሕ ንሸነኽ ደቡባዊ ምዕራብ 17 ኪሎ-ሜትር ርሒቓ ትርከብ።


ኣብ ኣፍልጦን ተጠቃምነትን ሰብ-ሰርሖ ብልሒ ዘተኰረ ስልጠና፡ ካብ 9 ክሳብ 16 መጋቢት ኣብ ከተማ ድባርዋ ተዋሂቡ። ኣብ’ቲ መዛዘሚ ስነ-ስርዓት፡ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ባህልን ስፖርትን ኣቶ ኣብርሃም ዮውሃንስ፡ እቲ ስልጠና ኣካልን መቐጻልታን ናይ’ቲ በብእዋኑ ሃጓፋት ንምምላእ ክውደብ ዝጸንሐ ስልጠናታት ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ሰልጠንቲ ንዘርኣይዎ ተገዳስነትን ተሳትፎን መጒሱ። ግዜ ዝሕደስ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ሰልጠንቲ ንዝቐሰምዎ ፍልጠት ብግብራዊ ስራሕ ብቐጻሊ ከማዕብልዎ ተላብዩ።


ምስራቕ ሂላል ወርሒ ሸዋል 1447 ትማሊ ምሸት ስለዘይተረጋገጸ፡ ሎሚ ሓሙስ 19 መጋቢት 2026 ዛዛሚት ወርሒ ሮሞዳን ተቘጺራ፡ ዒድ ኣልፈጥር ጽባሕ ዓርቢ 20 መጋቢት ምዃኑ ንሕብር። ርሑስ ዒድ! ርሑስ ዒድ! ቤት-ጽሕፈት ኢፍታእን እስላማዊ ጉዳያትን ቤት-ጽሕፈት ኢፍታእን እስላማዊ ጉዳያትን እቲ ብክፍሊ ባህልን ስፖርትን ዞባ ደቡብ ዝተወደበ ስልጠና፡ ኣብ ብልጫታትን ብድሆታትን ሰብ-ሰርሖ ብልሒ፡ ግቡእ ምሕደራ ሰነዳት፡ ባህሊ ንባብን ተጠቃምነት ዲጂታላዊ ቤት-ንባብን፡ ረቂቕ ባህላዊ ውርሻ፡ ምሕደራ ግዜ፡ ኣገባብ ኣጸናንዓን ኣሰናንዳን፡ ከምኡ’ውን ተራ መራሒ ኣብ ቦታ ስራሕ ኣብ ዝብሉ ኣርእስታት ዘተኰረ ካብ ኣሰልጠንቲ - ኣብ ማእከላይ ቤት- ጽሕፈት ህግደፍ ሓላፊ ክፍሊ ምርምር ኣቶ ተስፋይ ቀለታ ብወገኑ፡ ፍልጠት ኩሉ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሃብተኣብ ተስፋጽዮን ብወገኑ፡ እቲ ስልጠና ኣገዳስን እዋናውን ምዃኑ ብምግላጽ፡ ሰልጠንቲ ኣብ ዘካይድዎ ንጥፈታት ለውጢ ንምምጻእ ከምዝሕግዞም ኣረጋጊጹ። ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ንሰልጠንትን ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኣካላትን ወረቐት ምስክር ተዓዲሉ።


ኣብ ንኡሳን ዞባታት ኣስማጥን ሓልሓልን መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ክከታተላ ዝጸንሓ 54 ኣደታት፡ ኣብ ነቚጣ ኣስነዳ - ንኡስ ዞባ ኣስማጥ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና 2ይ ደረጃ ማለት ማትሪክ ይወስዳ ኣለዋ። እዘን ናይ 12 ክፍሊ ትምህርተን ክከታተላ ዝሓገያ ኣደታት፡ 28 ካብ ንኡስ ዞባ ሓልሓል፣ 26 ኣደታት ድማ ካብ ንኡስ ዞባ ኣስማጥ’የን። ንሳተን፡ ብዝረኸብኦ ዕድላት ሕጉሳት ምዃነን ብምሕባር፡ በጺሐንኦ ዘለዋ ደረጃ፡ ድሌትን ተበግሶን እንተሎ ውላድ ይኹን ሓዳር ካብ ትምህርቲ ክዓግተካ ከምዘይክእል መርኣያ ምዃኑ ሓቢረን። ኣብ’ዚ ደረጃ ክበጽሓ ንዝሓገዙወን መጻምድተንን ኣካላት ትምህርትን ድሕሪ ምምስጋን፡ ናብ ኮለጅ ዘእቱ ውጽኢት ንምርካብ ዘድሊ ጻዕሪ የካይዳ ከምዘለዋ ገሊጸን። ሓላፊ ትካላት ትምህርቲ ንኡስ ዞባ ኣስማጥ መምህር ኢብራሂም እኩድ ብወገኑ፡ እቲ ንፈለማ እዋን ኣብ’ቲ ከባቢ ንኣደታት ዝተዋህበ ዕድል፡ ንካልኦት ደቂኣንስትዮ ድርኺት ዝፈጥር ከምዝዀነ ኣረዲኡ። ኣወሃሃዲ ናይ’ቲ መደብ መምህር መሓመድ ዑስማን ብግደኡ፡ እተን ኣደታት ናብ’ቲ ዝድለ ደረጃ ንኽበጽሓ፡ ደገፍን ምትብባዕን ናይ ኩለን ኣካላት ከይፍለየን ተማሕጺኑ። ናይ ሎሚ ዓመት ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና 2ይ ደረጃ ማለት ማትሪክ፡ ካብ 16 ክሳብ 22 መጋቢት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ስዑድያን ብድምር ኣብ 17 ነቚጣታት ይወሃብ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።


“ባህልና፡ መግለጺ ክብርታትናን መንነትናን” ብዝብል ቴማ ዝተኻየደ ቅነ ኣብያተ-ትምህርቲ ን/ዞባ ዓዲቐይሕ፡ ብ14 መጋቢት ብውዕዉዕ መንፈስ ተዛዚሙ። ሓላፊ ኣብያተ-ትምህርቲ ን/ዞባ ዓዲቐይሕ መምህር በየነ ተስፋይ ብወገኑ፡ ዓውድታት ስፖርትን ባህልን ኣገዳስነቱ ኣብ ግምት ኣትዩ፡ ምስ ካልእ ዓይነታት ትምህርቲ ማዕረ ሚዛንን ዓቢ ቈላሕታን ከም ዝወሃቦ ብምጥቃስ፡ ተሳታፍነት ደቂኣንስትዮ ንምዕባይ ተራ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብሪሁ። እዚ 22 ኣብያተ-ትምህርቲ ዝተሳተፍኦ ፈስቲቫል፡ ስፖርታውን ባህላውን ውድድራት ዘጠቓለለ ነይሩ። ሓላፊ ባህሊ፡ ስፖርትን ጥዕናን መምህር ኣማኑኤል መልኣከ፡ እቲ ዓመት መጸ ዝውደብ መደብ፡ ሃብታም ባህላዊ ውርሻታትና ዝጐልሓሉ፡ ከምኡ’ውን ብኣካልን ኣእምሮን ዝደልደሉ ብሉጻት ተወዳደርቲ ተመሃሮ ዝልለዩሉ ኣጋጣሚ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ኩሉ ንጥፈታት ንዝተዓወቱ ሽልማት ተዓዲሉ። ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲቐይሕ፡ ካብ ቅድመ- ትምህርቲ ክሳብ 2ይ ደረጃ ዘምህራ 77 ትካላት ትምህርቲ ኣለዋ።


ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝግበር ዘሎ ምትእትታው ዘመናዊ መሳርሒታትን ምምዳብ ሞያዊ ዓቕሚ- ሰብን፡ ንዓይነት ዝወሃብ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ከምዘመሓየሾ ተገሊጹ። ባርካ ዶ/ር ወልዱ ዮውሃንስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሓደ ዞባዊ መወከሲ ሆስፒታል፡ ክልተ ሆስፒታላትን ሓደ ኮማዊ ሆስፒታልን ኣብ ዝርከቦ 84 ትካላት ጥዕና፡ ሰብ ፍሉይ ክእለት ዶክተራት ዝርከብዎም 1,165 ሞያውያን ኣብ


ኣብ ንኡስ ዞባ ሃይኮታ ኣብ 2024 ዝተኸፍተ ቀዳማይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ፡ ጉዳያት ብቐረባ ሕጋዊ መዓልቦ ንክረኽቡ ባይታ ብምፍጣሩ፡ ነበርቲ ካብ ሃልኪ ግዜን ገንዘብን ከምእተናገፉ ተሓቢሩ። ግዝያዊ ሓላፊ ጨንፈር ጥዕና ዞባ ጋሽ-


ዳኛ ናይ’ቲ ቤት-ፍርዲ ኣቶ ዓሊ ኢብራሂም ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ ዝኽሰቱ ገበናውን ሲቪላውን ባህርያት ዘለዎም ጉዳያት ከምዝቐርቡን ከከም ደረጃኦም ውሳነ ከምዝወሃቦምን ብምጥቃስ፡ እዚ ድማ ኣብ ቤት-ፍርዲ ባረንቱ ንዝነበረ


ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ብ10ን 15ን መጋቢት ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ብዘጋጠመ ሓደጋታት ትራፊክ፡ ሰባውን ንዋታውን ጉድኣት ከምዝወረደ፡ ወኪላት ኤሪና ሓቢሮም። ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ብ15 መጋቢት ኣብ መስመር ኣቑርደት - ኢንገርነ ትጓዓዝ ዝነበረት ሰሌዳ ER- 1-C-5962 ዝሰቐለት ናይ ገዛ መኪና፡ ካብ ቀንዲ መስመር ወጺኣ ብምግምጣላ፡ ተሳፊሮማ ካብ ዝነበሩ 3 ሰባት ክሞቱ ከለዉ 12 ኣካላዊ መጉዳእቲ ከምዝወረዶም፡ ሓላፊ መርመራ ሓደጋ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት ኣቶ ግርማይ ወልደጋብር ሓቢሩ።


ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ጠንቂ ናይ’ቲ ሓደጋ ልዕሊ መጠን ጽዕነት፡ ምትሕውዋስ ሰብን ንብረትን፡ ሓደገኛ ኣመራርሓን ክቱር ናህርን ከምዝኾነ ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ንጡፍ ስራሕ ከምዘለዉ ብምጥቃስ፡ ምስ’ቲ በብግዜኡ ክዋደድ ዝጸንሐ ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ተደሚሩ፡ ኣብ ነጸርታ ሕማማት፡ ፍሉይ መጥባሕትን ክንክን ናጽላታትን መሰረታዊ ለውጢ መጺኡ ከምዘሎ ኣረዲኡ። ኣብ’ቲ ሆስፒታል ናይ ማህጸን፡ ውሽጣዊ ሕማማት፡ ሕክምና ቈልዑን መጥባሕትን ክኢላታት ዘጠቓልል ወሰኽ ሞያውያን ሳላ ዝተገብረ፣ ከምኡ’ውን ናይ ራጂ፡ ፊዝዮተራፒን ቈልዑን መሳርሒታት ሕክምና ሳላ ዝተኣታተወ፡ ዝተፈላለየ ዓይነት መጥባሕቲ ክካየድ ከምዝበቕዐ ብምግላጽ፡ ምውዳድ መፍረ ኦክስጅን ክሕሰበሉ ተላብዩ። ኣብ ሆስፒታላት ተሰነይ፡ ኣቑርደትን መወከሲ ሆስፒታል ባረንቱን ከምኡ’ውን ኣብ ኮማዊ ሆስፒታል ጎልጅ ዝተኣታተወ መሳርሒታት’ውን፡ ኣቐዲሞም ዘይወሃቡ ዝነበሩ ኣገልግሎታት ክወሃቡ ከምዝሓገዝ ብምሕባር፡ ዛጊት ኣገልግሎት ዘይጀመረ ዓበይቲ ማሽናት ስለዘሎ፡ ቀረብ ጸዓት ክወሓስ ኣዘኻኺሩ። ሞያውያን ብግደኦም፡ ተዋዲዱ ዘሎ ዘመናዊ መሳርሒታት፡ ሕማማት ብልክዕ ኣለልዮም ብውሽጣዊ ዓቕሚ ክፍውሱን ዘድሊ ረድኤት ክገብሩን ኣብ ዝኽእሉሉ ደረጃ በጺሖም ከምዘለዉ ብምጥቃስ፡ ዝተረፈ ሕጽረታት ከምዝማላእ ሰብ ምሉእ ተስፋ ምዃኖም ገሊጾም። ሓላፊ ዞባዊ መወከሲ ሆስፒታል ባረንቱ ዶ/ር ኢሳይያስ መንግስትኣብ ብወገኑ፡ ከባቢኦም ቀዳማይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ብዘይምንባሩ ናብ ባረንቱ ክጐዓዙ ይግደዱ ምንባሮም ብምዝካር፡ ሚኒስትሪ ፍትሒ ንዝወሰዶ ስጉምቲ ኣመስጊኖም። ጻዕቂ ጉዳያት ከምዘቃለሎን ክርክራት ብቐረባ ማዕልቦ ክረኽቡ ከምዝሓገዘን ኣረዲኡ። ኣብ 2025፡ ብመገዲ ኣኽባር ሕጊ ናብ ቀዳማይ ደረጃ ቤት-ፍርዲ ሃይኮታ ካብ ዝቐረቡ 105 ገበናዊ ጉዳያት፡ እቶም 94 ውሳነ ክወሃቦም እንከሎ ዝተረፉ ኣብ መስርሕ ከምዝርከቡ ዝሓበረ ኣቶ ዓሊ፡ ብመገዲ ሽማግለ ዕርቂ ዝቐረቡ 128 ሲቪላዊ ጉዳያት ድማ ከምእተዓጽዉ ገሊጹ።


ሰዓት መደብ 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡02 መቓልሕ መንእሰያት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 መደብ ቡያ 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 ዕላል ጥበባት 15፡10 ተክ ኢንሳይት 15፡50 ፓናሮማ 16፡15 ናትራን (1ይ ክፋል) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 መደብ ጽባቐ 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ናትራን (2ይ ክፋል) 19፡20 ፊዮሪና 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ፊልም ክብረት 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ፊልም ፈንቅል 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ድራማ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡40 እትመት ተገልገልቲ ብወገኖም፡ ኣቐዲሙ ኣብ ዝጠቐሰ ኣቶ ግርማይ፡ መራሕቲ መካይን ካብ ዘይሓላፍነታዊ ተግባራት ተቘጢቦም ብሕግታት ትራፊክ ክመላለሱ ኣተሓሳሲቡ። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ብ10 መጋቢት ኣብ መስመር ባረንቱ - ተኾምቢያ፡ ካብ ተኾምቢያ ናብ ባረንቱ ትጓዓዝ ዝነበረት ፊያት-ኣይቬኮ ዝዓይነታ ናይ ጽዕነት መኪና (ER-3-B-2475)፡ ብሰንኪ ሓደገኛ ኣመራርሓ ኣብ ከባቢ ሻካት ብምግምጣላ፡ ኣሳፊራቶም ካብ ዝነበረት 44 ሰባት 2 ክሞቱ ከለዉ 42 ፈኲስን ከቢድን ጉድኣት ከምዝወረዶም፡ ካብ ፖሊስ ትራፊክ ዞባ ጋሽ- ባርካ ደንጉዩ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ኣብ ክልተኡ ሓደጋታት፡ ከቢድ ንዋታዊ ዕንወት ከምዝወረደ፡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 3


ራብዓይን መወዳእታን ክፋል ዝብል’ዩ። እዚ፡ ምእኩል ስርዓተ-ቁጠባ ተባሂሉ ዝግለጽ ኮይኑ ምስ ዴስነትን ማሕበርነትን ተዛሚዱ ይግለጽ። በዚ ግንዛበ መንግስቲ ንኹሉ ቁጠባዊ ንጥፈታት ክውንኖን ከማእዝኖን፡ ዝተፈላለየ ኣቕሓን ኣገልግሎታትን ከፍሪ፡ ከቕርብን ክሸይጥን ቅቡል ዝወስድ’ዩ። ከም ቀንዲ ኣብነት ናይዚ ስርዓተ-ቁጠባ ትግለጽ ድማ ናይ ቅድም ሕብረተ ሶቭየት ክትከውን እንከላ ኩባን ሰሜን ኮርያን’ውን ኣብዚ ምድብ ከምዝኣትዋ ይግለጽ’ዩ። ግብራውነት ናይዚ ክልሰ-ሓሳብ ንምርዳእ፡ ተመክሮ ሃገራት ምስ ንፍትሽ ድማ ዋላ ብዝተሓተ ደረጃ ይኹን ብዕዳጋ ዝውሰንን ዝካየድን ቁጠባዊ ንጥፈታት ኣሎ። ስለዚ፡ መንግስቲ ኢዱ ዘየእትወሉ ወይ’ውን ዕዳጋ ዘይብሉ ቁጠባዊ ስርዓት የለን። መንግስትን ዕዳጋን ከብድን ሕቖን ኮይኑ ክቐውም ኣይክእልን እዩ። እቲ፡ ብሕውስዋስ ዝግለጽ ስርዓተ- ቁጠባ ድማ ነዚ ክልቲኡ ኣሳንዩ ዘካይድ ስርዓተ-ቁጠባ’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ሕታማት ናይዚ ጽሑፍ ምቕዳሕ መንቀሊ ተክኖሎጅያዊ ምህዞ ከምዝኸውን፣ ኣብ ምቕዳሕ ተክኖሎጂ መንግስቲ’ውን እንተኾነ ተሳታፊ ከምዝኸውን ንተመክሮ ሃገራት ብምጥቃስ ቀሪቡ ነይሩ። ተክኖሎጂ ኣብ ምቕዳሕ ይኹን ኪኖ’ቲ ዝተቐድሐ ንምምሃዝ ድማ ምምዕባል ዓቕሚሰብ ብፍላይ ኣብ ስነፍልጠት፡ ተክኖሎጂ፡ ምህንድስናን ቁጽሪ (ሕሳብ)ን (STEM) ወሳኒ ምዃኑ ተገሊጹ። ተራ መንግስቲ ኣብ ምቕዳሕ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ምምእዛን ተክኖሎጅያዊ ለውጢ’ውን ወሳኒ ምዃኑ ዘመልክት ጽሑፍ ድማ ይስዕብ። ቁርቁስ ንጀፈርሰናውያን ኣብ መደረ ንሃሚልተናውያን ድማ ኣብ ምርቃቕ ፖሊሲ ብምቕማጥ ከምዝተፈትሐ ክኢላታት ይገልጹ። ኣብ ዓውዲ ስነቑጠባ ብዙሕ እዋን ዝዝተየሉን ሓያል ምጉት ዝለዓለሉን ጉዳይ እንተሃልዩ ተራ መንግስቲ ኣብ ቁጠባዊ ህይወት ሓንቲ ሃገርን ሕብረተሰብን እዩ። ኣብዚ ጉዳይ፡ ነዚ ጽሑፍ ዝኸውን ሓፈሻዊ መረዳእታ ምፍጣር ከኣ ኣገዳሲ’ዩ። ናይ መንግስቲ ተራ ኣብ ቁጠባ ብኽልተ ኵርናዕ ምርኣዩ ይከኣል። እቲ ቀዳማይ ኵርናዕ ክልሰ- ሓሳባዊ ክኸውን እንከሎ እቲ ካልኣይ ኵርናዕ ድማ ነቲ ግብራዊ ወይ’ውን ኣብ ባይታ ዝሰላሰል ዝፍትሽ፡ ተመክሮኣዊ ተባሂሉ ክግለጽ ዝከኣል’ዩ። ብደረጃ ክልሰ- ሓሳብ፡ እቲ ግንዛበ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ዝኾነ ወይ ቅንጣብ ተራ ክህልዎ የብሉን ካብ ዝብል ክሳዕ ኣይፋሉን መንግስትስ ኣብ ቁጠባ ምሉእ ቁጽጽር ክህልዎ ኣለዎ እምበር ዝብል ይዝርጋሕ። ፖሊሲ ኣብ ምርቃቕ ዝተቐመጡ ሃሚልተናውያን ድማ መንግስቲ ንጡፍ ተሳትፎ ከምዝህልዎ ጥራይ ዘይኮነስ ልዑል ናይ ውድቀት ተኽእሎ ኣለዎ (ሃይ ሪስክ) ኣብ ዝበሃል ዓውድታት ቁጠባ ግዙፍ ወፍሪ ብምግባር ምህዞ ኣብ ምድራኽ ተጸምዱ። ሎሚ እዋን ዕዳጋ ከም ዝደረኾ ዝግለጽ ሓያለይ ምህዞታት ከኣ ከምዚ ዝውረየሉ ዘይኮነስ ብመንግስትን መንግስቲ ብዝገበሮ ምወላን ዝማዕበለ ምዃኑ’ዩ እቲ ሓቂ። ዋኒንተኛነት ከኣ ንትካላት ዋኒን ጥራይ ዝምልከት መለለዪ ከምዘይኮነ፡ ሃገራት’ውን ብመገዲ መንግስተንን ትካላተንን ናይ ዋኒንተኛ ክእለትን ዓቕምን ከምዘለወን ማርያና ማዙካቶ ‘ዘ ኢንተርፕረንያል ስቴት’ ኣብ ትብል መጽሓፋ ብንጹር ኣስፊራቶ ትርከብ። ተራ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ሕቡራት ተራ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ተራ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ እንታይ ይኹን ወይ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ክርክር ካብ ቅድም፡ ካብ ዘመነ ሃሚልተንን ጀፈርሰንን ማለት ካብ እዋን ምስረታኣ ዝጀመረ’ዩ። ኣለክሳንደር ሃሚልተን፡ ንጡፍ ተሳትፎ መንግስቲ ብፍሉይ ከኣ ኣብ ምሕያል መስንዕ ዝድግፍን ዘተግብርን ነበረ። ቶማስ ጀፈርሰን ብኣንጻሩ፡ ዝበለጸ ምሕደራ፡ ዝነኣሰ ተሳትፎ መንግስቲ ዘለዎ’ዩ ዝብል ነበረ። ጀፈርሰንን ሰዓብቱን፡ መንግስቲ፡ መጠን ወለድን ግብርን ብምውሳን ከምኡ’ውን ብወጻኢታቱ ኣቢሉ ነቲ ቁጠባዊ ካብ ምምእዛንን ምቕናይን ክቑጠብ ኣለዎ ይብሉ። ሃሚልተንን ሰዓብቱን ግና ኩሉ ኢንዱስትሪ፡ ኣውፋሪ ይኹን ዓዳጊ ብቑጠባዊ ጽልዋኡን ሓይሉን ማዕረ ስለዘይኮነ፡ መንግስቲ ቁጠባዊ ምዕባለ ንዘምጽእ፡ ብተዛማዲ ዝሓሸ ንዝበሃል ኣካል ከተኩረሉ ይግባእ በሃልቲ እዮም። እዚ ከኣ፡ ኣቐዲሙ ብደረጃ ክልሰ-ሓሳብ ይኹን ብግብሪ ዝተገልጸ ፍልልይ፡ ኣብታ ከም መርኣያ ናጻ ዕዳጋ ትግለጽ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ውን ካብ ፈለማኡ ዝተራእየ ምዃኑ ዘመልክት’ዩ። ምስ ግዜን ኣመሪካ ምስ ተዘውትሮ ኣብ ተግባር ዘተኩር ኣካይዳን ግና እቲ እቲ፡ ንመንግስቲ ዝኾነ ተራ ወይ ቦታ ዝኸልእ ክልሰ-ሓሳብ ኣብ ርእሰማላዊ ሰረተ- እምነት ዝተሃንጸ ኮይኑ ፍጹም ናጽነት (ኢድ መንግስቲ ዘይብሉ) ኣብ ዘለዎ ብዕዳጋ ዝምራሕ ስርዓተ-ቁጠባ ይኣምን። መንግስቲ ኢዱን-እግሩን ሒዙ ስቕ ኢሉ ክዕዘብ ኣለዎ ድማ ይብል። ናጻ ዕዳጋ ከኣ ቀንዲ መርኣያን መወከስን ናይዚ ኣተሓሳስባ’ዩ። ዕዳጋ ምሉእ ብምሉእ ናጻ ምስ ዝግደፍ፡ ንኹሉ ቁጠባዊ ንጥፈታት ናይ ምክያድ፡ ምምእዛንን ምድልዳልን ዓቕምን ባህርን ኣለዎ ዝብል ጽኑዕ እምነት ድማ ይሰብኽ። እዚ ውጽኢት፡ ኣብ ሓጺር እዋን እንተዘይተኸስተ ድማ ምሽባር ከምዘየድሊ፡ ባዕሉ ግዜኡ ሓልዩ ከምዝስዕብ የረድእ። እቲ ዕዳጋ ክኣልዮ እምነት ዝግበረሉ ቁጠባዊ ንጥፈታት ድማ ካብ ምውሳን ዝፈሪ ኣቑሕን ኣገልግሎታትን ክሳዕ ዝፈርየሉ ኣገባባት፡ ምቕርሐ ጸጋታት፡ ምውሳን መግዝእን መሸጥን ዋጋ፡ ምውሳን ናይ ልቓሕ ይኹን ናይ ውህለላ ወለድ፡ ምህዞን ተክኖሎጅያዊ ምዕባለን ወዘተ. እዩ። እዚ፡ ካብታ ፈላሚት ኢንዱስትርያዊ ሰውራ ዝኾነት እንግሊዝ ክሳዕ ድሒረን ዝማዕበላ ሃገራት ዝተጠቕማሉ ቁጠባዊ ኣካይዳ ምዃኑ ድማ ደገፍቱ ይምጉቱ። ተመክሮ ሃገራትን መንግስታትን ምስ ንፍትሽ ዝገሃድ ሓቂ ግና ፍልይ ዝበለ’ዩ። ተሳትፎ መንግስቲ ዋላ ብዝተወሰነ ደረጃ ይኹን ኣሎ። ናጻ ዕዳጋ ከኣ ኣብ መጽሓፍቲ ስነቑጠባ ዝርከብ ፍልጠት ጥራይ ኮይኑ ይተርፍ ማለት’ዩ። ኣብዛ መጽሓፍ፡ ደረጃ ተክኖሎጅያዊ ምህዞ ዘይንጸል ኣካልን ደራኽን ቁጠባዊ ዕብየት ሃገራት ምዃኑ ማርያና ተመልክት። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሓንቲ ካብተን ምስጉን ቁጠባዊ ዕብየትን ተክኖሎጅያዊ ገስጋስን ዘንጸባረቓ ሃገራት ብምዃና ከኣ ንተመክሮኣ ምድህሳስ ኣገዳሲ ከምዝገብሮ’ውን ትገልጽ። ተክኖሎጅያዊ ምህዞ ኣብ ምድራኽ ብመንግስቲ ናይ ዝተኻየደ ዕዉት ዕዮ ንምንጽብራቕ ከኣ ንገለ መንግስታዊ ፕሮግራማት ከም ኣብነት ተመልክት። ንሳተን ከኣ ምዕቡል ወተሃደራዊ ምርምር ኣብ ምክያድ እተተኩር ትካል (DARPA፡ Defence Advanced Research Projects Agency)፡ ኣብ ንኣሽቱ ዋኒናት ንዝካየድ ናይ ምህዞ ምርምር ንምድጋፍ ብኣዋጅ ዝተወሰነ ስልዒት ዘማእክል ማዕከን (SBIR፡ Small Business Innovation Research)፡ ሳሕቲ ወይ’ውን ኣብ ዝተወሰነ ቁጽሪ ንዝርአ ሕማማት ዝፍውስ መድሃኒት ንምምዕባል ንዝግበር ወጻኢታት ንምድጋፍ ዝወጸ ኣዋጅ ‘ኦርፋን ድራግ’ ከምኡ’ውን ተበግሶ ‘ናኖ ተክኖሎጂ’ እየን። ውጽኢትን ፍረን ናይቲ ብመንግስቲ ወይ’ውን መንግስቲ ብዘቖሞ ትካል ይኹን ኣዋጅ ዝተወስደ ተበግሶን ምእዘናን’ውን እቲ ካልኣይ ክልሰሓሳብ፡ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ምሉእ ቁጽጽር ክህልዎ ኣለዎ ንምግንዛብ ሓጋዚ’ዩ። ብቐንዱ ከኣ ከምቲ ኣመሪካ “እንግሊዝ ዝበሉኻ ኣይትግበር፡ እንግሊዛውያን ዝገበርዎ ደኣ ግበር” ብዝብል ጭርሖ ተመሪሓ ኣብ መስንዕን ምህዞን ሓያልነት ዘጥረየት። ቻይና’ውን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ተክኖሎጅን ምህዞን ሓያል ንምዃን ንዘካየደቶ መንግስታዊ ወፍርን ደገፍን ብምስትውዓል ትሰርሓሉ ከምዘላ ክኢላታት ይሰማምዑ። ቁጠባውን ተክኖሎጅያውን ገስጋስ ቻይና ከስግኣ ዝጀመረ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድማ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ብናጻ ዕዳጋ ዝጉልበብ ዝነበረ ተራ መንግስቲ ብጋህድን ብጉልባብን ከተተግብሮ ኣንቂዳ ትርከብ። ምምሕዳር ባይደን ዘውጸኦ ‘ኣዋጅ ምንካይ ዝቕባበ’ ድማ ሓደ መርኣያ እዩ። እቲ ኣዋጅ ብስሙ ኣብ ዝቕባበ ዘተኩር’ኳ እንተመሰለ ምስ ዝቕባበ ዘተኣሳስር ግና የብሉን። ምኽንያቱ፡ ቀንዲ ዕላማኡ ነጽጊ ካርቦንን ዋጋ ጸዓትን ዝንኪ፡ ሃገራዊ ድሕነት ዘሐይል ቁጠባዊ ቅርጺ ምድራኽ ስለዝብል። በዚ ኣዋጅ ክትግበር ዝተባህለ ወፍሪ ድማ ኣብ 37 ግዝኣታት ኣመሪካ ኣብ ዝርከባ ኣተኩሮ ዝተገብረለን ጽላታት 100 ሽሕ ዝበጽሕ ናይ ስራሕ ዕድል ምፍጣር’ዩ። ማርያና ኣብ መጽሓፋ ኣስፊራቶ ኣላ። ስቲቭ ጆብስ፡ ብምህዞ ዓለምለኻዊ ተፈላጥነት ካብ ዘለዎም ሰባት’ዩ። ቀንዲ መለለዪኡ ከኣ ፍርያት ‘ኣይፎን’ እዩ። ‘ኣይፎን’ ግና እቲ ‘ሰውራዊ’ ዝኾነን ብመንግስቲ ዝተመወለን ከም ኢንተርነት፡ ጂፒኤስ፡ ‘ታችስክሪን’ ከምኡ’ውን ካልእ ናይ መራኸቢ ተክኖሎጂታት ኣብ ዘይብሉ መጻወቲ ባምቡላ ካብ ምዃን ሓሊፋ እዚ ሕጂ ዘለዋ ብሉጽ ዝናን ተክኖሎጅን ኣይምሃለዋን። እታ ኩባንያ ዘኻዕበተቶ መኽሰብ’ውን ኣይምተረኽበን ነይሩ። እዚ ብልህነት ስቲቭ ጆብስ ኣብ ቦታኡ እንከሎ ምዃኑ ክርሳዕ ኣይግባእን። ኣብ 2022 እውን ምምሕዳር ባይደን ‘ቺፕስ ኤንድ ሳይንስ ኣክት’ ብዝብል ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ስነፍልጠትን ምፍራይን ዓቕሚ ንምሕያል ዘኽእል ኣዋጅ ከምዘውጸአ ይፍለጥ። እዚ፡ ኣብ ምፍራይ ‘ቺፕ’ ወይ ‘ሰሚ-ኮንዳክተር’ ንዝነጥፍ ዋኒናት ንምትብባዕ ዝውዕል 39 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ዝባጀቱ ኣዋጅ ድማ ንተራ መንግስቲ ግሁድ ካብ ዝገበረ ክስተት’ዩ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ እቲ ብስም ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሰደድ ናይ ተክኖሎጂ ብመንግስቲ ዝተገብረ ቀይዲ፡ ንስብከት ናጻ ዕዳጋ ዘፍርስ’ዩ። እዚ ኣዋጅ ይኹን ካልእ ንቻይና ንምግታእ ዝዓለመ ተበግሶታት መንግስቲ ኣመሪካ ድማ ንቻይና ኣብ ገዛእ-ርእሳ ክትምርኮስን ነቲ ዝተኸልኣቶ ተክኖሎጂታት ከተማዕብልን ከምዝደረኻ ክኢላታት ይገልጹ። ኣብ ትግባረ ናይዚ ተክኖሎጅያዊ ርእሰምርኮሳ ድማ መንግስቲ መሪሕ ተራ ከምዝሕዝ ይፍለጥ። ምስ ሕክምና ወይ’ውን ምምዕባል መድሃኒት ኣብ ዝዛመድ ምህዞ እንተተመልከትና’ውን ተራ መንግስቲ ወሳንን ቀላስን ኮይኑ ንረኽቦ። ኣብ ጀነቲካዊ ምህንድስና ብዘካየዶ ዕዮ ተዓዋቲ ሽልማት ኖበል ዝኾነ ፕሮፈሰር ስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ ፖል በርግ፡ ኣብ ሲልኮን ቫሊ ንዋኒንተኛታት ፋይናንሳዊ ቀረብ ንዝህቡ ኣውፈርቲ ክንዲ ምንታይ ደፋራትን ብምውዳቕ ዘይሓስቡን ምዃኖም ይውድስ ንዝነበረ ኣብ ጀመርትን ሓደስትን ዋኒናት ናይ ተውፍር ኩባንያ ኣባል፡ “ኣብ 50ታትን 60ታትን፡ ነቲ መባእታውን መሰረታውን ምርምር ንምክያድ ብዙሕ ገንዘብ ኣብ ዝፈሰሉ ዝነበረ እዋን ደኣ ኣበይ ነይርኩም? መብዛሕትኡ ነዚ ኢንዱስትሪ ድርኺት ዝፈጠረ ርኽበታት ድማ ሽዑ ዝተፈጥረ’ዩ።” ብምባል ከምዘዋጠሮ ይግለጽ። ካብ 1971 ክሳዕ 2006 ካብ ዝማዕበሉ 88 ኣዝዮም ኣገደስቲ ምህዞታት እቶም 77 ምሉእ ብምሉእ ኣብ ደገፍ ፈደራላዊ መንግስቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝምርኮሱ ምንባሮም ማርያና ኣብ መጽሓፋ ኣነጺራቶ ኣላ። መብዛሕትአን ኣብ ምፍራይ መድሃኒት ዝነጥፋ ትካላት ድማ ኣብ ዝነበረ መድሃኒት ንእሽቶ ለውጢ ምግባር እንተዘይኮይኑ መሰረታዊ ለውጢ ከምዘይገብራ ተመልክት። ተወሳኽን ዝርዝራውን መረዳእታ ድማ ኣብታ መጽሓፍ ሰፊሩ ኣሎ። ኣብዚ እዋን ስልጣን ሒዙ ዘሎ ምምሕዳር ትራምፕ’ውን ንተራ መንግስቲ ኣዝዩ ዘግህድ ፖሊሲታትን ውሳነታትን ኣብ ምትግባር ይርከብ። እቲ ንኣመሪካ ዳግም ዓባይ ምግባር ዝብል ዕላማ ንኣመሪካ ብምሕያል ጥራይ ኣይኮነን ክብጻሕ ዝድለ። እንታይ ደኣ ነተን ንኣመሪካ ስግኣት ዝኾናኣ ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ንቻይና ብምድኻም’ውን እዩ። እዚ ከኣ ብናጻ ዕዳጋ ዘይኮነስ ብንጡፍ ተሳትፎ መንግስቲ ክትግበር ዝጸዓረሉ ዘሎ’ዩ። ወረ እቲ ናጻ ዕዳጋስ ከምሳዕቤን ናይዚ ኩነት’ውን ይግለጽ’ዩ። እዚ ንተራ መንግስቲ፡ ብፍላይ ከኣ ንተራ መንግስቲ ኣመሪካ (ኣብ ናጻ ዕዳጋ ናይ ዝኣምን ዝነበረ ምምሕዳር ሮናልድ ሬገን ተራ ከይተረፈ) ኣብ ምድራኽን ምፍራይን ምህዞ ዘመልክት ድሕረባይታ፡ ነዚ፡ ሎሚ ቻይና ተክኖሎጅያውን ምህዞኣውን መሪሕነት ንኽህልዋ ብመንግስቲ ንዝግበር ተበግሶን ፋይናንሳውን ደገፍ ከም ነውሪ፡ ጸረ ናጻ ዕዳጋን ብእኡ ዝምራሕ ስርዓተ- ቁጠባን እናተባህለ ዝቐርብ መግለጺታት ብኣጠቓላሊ፡ ተራ መንግስቲ ኣብ ቁጠባ ብፍላይ ከኣ ኣብ ምድራኽ ተክኖሎጅን ምህዞን ወሳኒ ምዃኑ በዚ ዝቐረበ ጽሑፍ ምርዳእ ይከኣል’ዩ። ኣድማዒ ንክኸውን ግና ኣማዕዳዊ ዝኾነ ጠመተ ክህልዎ ይግባእ። ኢንዱስትርያዊ ፖሊሲ ድማ ነዚ ንምትግባር ዘኽእል ወሳኒ ፖሊሲ’ዩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 4


ሲራክ ክፍለ መበል 77 ክፋል ማሕበራዊ ወይ ድሕነታዊ መንግስቲ (The Social or Welfare State Constitutions) 5) ቅዋም ማሕበርነታዊ-ስርዓት (Socialist Constitutions)። ኣስዒብና፡ ብሓጺሩ፡ ብመሰረት መግለጺ ዳይተር ግሪም እዚ ሓመሽተ ዓይነት ቅዋማት’ዚ ከመይ ማዕቢሉ ክንድህስስ ክንፍትን። ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት፡ ሓድሽ ማሕበራዊ ምሕደራን ቢሮክራስን ዝብል ኣምራት ምዕራባዊ ዓለም ትሕዝቶኡ ብዝርዝር ተመልኪትና። ብተወሳኺ ታሪኽ ኣመዓባብላ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ሃገራት ምዕራብን ድኽመታቱን ተመልኪትና። “ካብ ምልኪ ናብ ደሞክራሲ” ዘርእስቱ፡ ሃገራት ካብ ምልኪ ብኣቋራጭ መገዲ ናብ ደሞክራሲ ብኸመይ መገዲ ክሰግራ ከምዝኽእላ ዘስተምህር መጽሓፍ ጁን ሻርፕ እውን ዳህሲስና። ደሞክራሲ ከነስፋሕፍሕ ተባሂሉ ኣብ ብዓል ቬትናም፡ ሊብያን ካልእን ዝተኻየደ ኲናትን ሳዕቤናቱን ኣንቢብና። መቐጸልታኡ ይስዕብ፦ ቅዋም ሊበራላዊ-ደሞክራሲ ቅዋም ሊበራላዊ-ደሞክራሲ ሎሚ ብዛዕባ ቅዋምን ደሞክራሲን ክዝረብ እንከሎ ከምዚ ብቐሊሉ ክግለጽ ዝኽእል ሓደ ዓይነት መግለጺ ዘለዎ ገይርካ ምውሳዱ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ባጀላ ቅዋማውነትን ደሞክራሲን ናይ ምሃብ በይናዊ መሰል ዘለወን ዝመስለን ምዕራባውያን ግብረ- ሰናይ ትካላት ጨጪሐን፡ ንሃገራት ተርታ ደሞክራሲ ክህባ፡ ክነቕፋን ክኹንናን ንርኢ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይ ጽሑፍና ዝጠቐስናዮ ትካል ቪ-ደሞክራሲ ከም መዐቀኒ ዝጥቀመሉ ትሕዝቶ ቅዋማውነትን ደሞክራሲን ሓደ ካብቲ ብዙሓት ዓይነታት ቅዋማውነትን ደሞክራሲን “ቅዋም ሊበራላዊ ደሞክራሲ” ኮይኑ፡ ካብኡ ናብኡ’ውን እቲ ዝጥቀመሉ ዳታ ናይ ሃገራት፡ ብዝወሓደ ብዙሕ ጌጋታት ዘለዎ ወይ’ውን ፖለቲካዊ ዝንባለ ዘለዎ እዩ። ከምኡ’ውን ቪ-ዲሞክራስ ዝጥቀሙሉ ትሕዝቶ ቅዋም ሊበራላዊ ደሞክራሲ ኣብ መስርሕ 200 – 300 ዓመታት ብዘገምታ ዝማዕበለ ምዃኑ ምዝንጋዕ ኣይግባእን። ነይሩ። ከም ዝፍለጥ ሃገራት ኣፍሪቃ ደንጉየን ዝተመስረታ ኮይነን፡ ብሰንኪ መግዛእቲን ምትእትታው ሃገራት ምዕራብን ውሽጣዊ ሰላምን ርግኣትን ስኢነን ዘለዋ እየን። ሃገራት ኣፍሪቃ ፈለማ ውሽጣዊ ርግኣትን ሰላምን ኣረጋጊጸን ደረጃ ብደረጃ ሰብኣዊ መሰላትን ማሕበራዊ ፍትሕን ኣብ ክንዲ ዘረጋግጻ፡ ሃገራት ምዕራብ ታሪኾም ዘንጊዖም፡ ብሓደ ረፍዲ ኩሉ ከተግብራ ይደፋፍኡወን። ኣብ ዝበኣሰ ዓዘቕቲ ድማ የውድቑወን። ብሓፈሻኡ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝቖመትሉ እዋናት ዝያዳ ኣገዳሲ ኮይኑ ዝረአ ዝነበረ ደሞክራሲ ማለት ህዝቢ ወከልቱ ባዕሉ ምምራጽ እዩ ነይሩ። ኣብዚ ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣብቲ መድረኽ’ቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከም ህዝቢ ዝቑጸሩ ዝነበሩ ንብረት ዘለዎም ጸዓዱ ሰብኡት፡ ከባቢ 5% ካብ ጠቕላላ ህዝቢ እዮም ነይሮም። ኣብ ግዜ ምስረታ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ባህርያዊ መሰላት (ሊበራልነት) ካልኣዊ እዩ ነይሩ። ከም ዝፍለጥ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እቶም ባህርያዊ መሰላት (Bill of Rights) ዝበሃሉ ከም ምምሕያሽ ቅዋም በብእዋኑ ጸዲቖም ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ምንዳፍን ምጽዳቕን ከምኡ’ውን ትግባረ “ባህርያዊ መሰላት” (Bill of Rights) ዝብልዎ ብዙሕ ሓላፍ ዘላፍን ምትዕጽጻፍን እዩ ነይሩ። “ቅዋማውነት”፣ “ደሞክራሲ”፣ “ቅዋማውነት”፣ “ደሞክራሲ”፣ “ባህርያዊ መሰላት” “ባህርያዊ መሰላት” ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ደሞክራሲ ካብ ቅዋም ፈሊኻ ምርኣዩ ትርጉም የብሉን ኢልና ነይርና። ከመይሲ፡ ደሞክራሲ ማለት ህዝባዊ ምምሕዳር ኣድላይነት ዝህልዎ ኣብ ትሕቲ ቅዋም ህዝቢ ልኡላዊ ምስ ዝኸውን ጥራይ እዩ። ከምኡ’ውን ቅዋም ብብዙሕ መገዲ ስለዝግለጽ ከም መበገሲ ናይ ዳይተር ግሪም መግለጺ ዳህሲስና ነይርና። ዳይተር ግሪም (ገጽ 13-29) “ቅዋም” መግለጺ ፖለቲካዊ ሓሳብ ምዃኑ ከነጽር ከምዚ ይብል፥ “ዘመናዊ ቅዋም ኣብ ባህርያዊ ሕጊ (ንኣብነት ምቕታል ሰብ ክልኩል እዩ) ዝሰረተ ይኹን’ምበር ተግባራት ሰባት ዘፍቅድን ዝእግድን መሰላትን ግቡኣትን ዝሓዘ እዩ። ቅዋም ፖለቲካዊ-ውሳነ ብኸመይ ይውሰኑ ዝሰርዕ ክፋል ሕጊ እዩ። ይኹን’ምበር ቅዋም ውጽኢት ፖለቲካዊ ውሳነ ምዃኑ ኣይተርፎን። ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ንለውጢ ትሕዝቶኡ ክፉት እዩ። እቲ ትሕዝቶ ንገዛእ ርእሱ፡ ፍትሓዊ-ስርዓት እንታይ’ዩ ኣብ ዝብል ጉዳይ ብመድረኽን ሓሳብን ዝጽሎ እዩ። ኣብ መንጎ ሃገራት ወይ’ውን ኣብ ዝተፈልየ ግዜ ኣብ ሓንቲ ሃገር፡ ብዛዕባ ፍትሒ ዝምዕብሉ ዝተፈላለዩ ሓሳባት፡ ዝተፈልየ ዓይነት ቅዋም ከጽድቓ ክድርኽ ይኽእል እዩ። ማሕበራዊ ለውጢ ሓደሽቲ ብድሆታት ብምቕራብ፡ ቅዋም ክመሓየሽ ወይ ክቕየር ክገብር ይኽእል። ቅዋማውነት ሳልሳይ መዋእል ምሓዙ ከምኡ’ውን ሓፈሻዊ ኣድማሳዊ ተቐባልነት ምርካቡን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ብተዛማዲ ዝተፈላለየ ትርጉም ዝህቡ መትከላት ሕጋዊ መግለጺታት፡ ዝተፈላለየ ቅዋማት ምህላዉ ኣይገርምን እዩ። ዝተፈላለዩ መትከላት ክተሓሓዙን ክመሳቐሉን ስለዝኽእሉ፡ ንጹር መግለጺ ወይ ፍልልይ (ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ዓይነት ቅዋማት) ምግባር ኣሸጋሪ እዩ። ገደብ ናይቶም ዝተፈላለዩ (ቅዋማት) ተቐያያሪ ስለዝኾነ።” እዚ፡ ሃገራት ምስ ታሪኸንን መድረኸንን ዝኸይድ ቅዋም ከም ዘማዕብላ ወይ ከማዕብላ ከም ዝግበአን እዩ ዘነጽር። ኣስዒቡ ከኣ፡ ብሓፈሻኡ ሓሙሽተ ዓይነት ቅዋማት ይጠቅስ፡- 1) ቅዋም ሊበራላዊ-ደሞክራሲ (Liberal-Democratic Constitutions) 2) ቅዋም ሊበራላዊ ኢ-ደሞክራሲ (Lib eral Non-Democratic Constitutions) 3) ቅዋም ኢ-ሊበራላዊ ደሞክራሲ (Non-Liber al Democratic Constitutions) 4) ቅዋም ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይ ጽሑፍና “ድኻም ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ” ኣብ ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ፡ ኣብ ምዕራብ ሓሳባት ደሞክራሲ ከመይ ከም ዝማዕበለ ጠቒስና ነይርና። ሆብስ ኣብ ግዚኡ ዝነበረ ሕጊ ኣልቦነት፡ እምነታዊ ዕግርግርን፡ ኲናት ሓድ-ሕድን ኣብ ግምት ዘእቱ ናይ መድረኹ “ማሕበራዊ ኮንትራት” ዝብል ሊበራል ሓሳብ ኣቕሪቡ። ኣብ ትሕቲ’ዚ ማሕበራዊ ኮንትራት ዝቐውም ማእከላዊ መንግስቲ ከኣ፡ ካብ ዝኾነ ቁጽጽር ነጻ ዝኾነ፡ ምሉእ ስልጣን ብዘለዎ ኣካል (ነገስታት) ክመሓደር ጸዊዑ። ነዚ ኣመልኪቱ ዳይተር ግሪም ከምዚ ይብል፥ “ኣብ ከምዚ ናይ ሆብስ ዓይነት ትርጉም፡ ምቛም ማእከላዊ መንግስቲ ከም ብልሂ-ፈለማ ንደሞክራሲያዊ ስርዓት እዩ። እቲ ዝተሃነጸ ፖለቲካዊ ስርዓት ግን፡ ኣብ መሰረታዊ ፍጹም-ሓቂ ዘይሰማማዕን ኣዝዩ ዝተረሓሓቐን ሕብረተሰብ ብምንባሩ፡ ደሞክራሲያዊ ኣይነበረን። መንግስቲ ሰላም ናይ ምርግጋጽ ተልእኾ ንከተግብር፡ ባህርያዊ መሰላት ከኽብር ይኹን ካብ ናይ ህዝቢ ፍታው ነጻ ክኸውን ነይሩዎ። ክልሰሓሳብ “ማሕበራዊ ኮንትራት”፡ ኣብቲ ናይ መጀመርታ መልክዑ፡ ንፍጹም ስልጣን መንግስቲ ቅቡል እዩ ዝገብሮ ነይሩ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ስርዓት ዝምርኮስ ክልሰ-ሓሳብ ከኣ ደሞክራስያዊ ይኹን ሊበራላዊ ወይ ቅዋማዊ ኣይነበረን። ይኹን’ምበር፡ እቲ ፍጹም መራሒ ዝያዳ ሰላም ከረጋግጽ እንከሎ፡ ተቐባልነት ፍጹም ስልጣኑ ይንኪ።” ንኣብነት ባርነት ዝእግድ ምምሕያሽ 13 ዝብሉዎ፡ ብላዕለዋይ ገዛ ብ8 ሚያዝያ 1864፡ ብታሕተዋይ ገዛ ብ31 ጥሪ 1865 ጸዲቑ፡ ብዞባታት (ስተይት) ከኣ ብ6 ታሕሳስ 1865 እዩ ጸዲቑ። ቅዋም ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብ4 መጋቢት 1789 ጸዲቑ ከብቅዕ፡ ጊላነት ዝእግድ (‘ልኡላውነት’ ህዝቢ ዝሕሉ) ምምሕያሽ ድሕሪ 77 ዓመታት ብኸምዚ ዝስዕብ ቃላት ጸዲቑ፥ “ጊላነት ይኹን ኣገዲድካ ምስራሕ፡ ብኣገባብ ተፈሪዶም ከም መቕጻዕቲ ገበን ጥራይ እንተዘይኮይኑ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ይኹን ኣብ ንሳ ትቆጻጸሮ ግዝኣት ፍጹም ክልኩል እዩ።” እዚ ሕጋዊ ምምሕያሽ ንጹር ብዘይምዃኑ ኣብ ሕ.መ.ኣ፡ ጊልያነት ወይ ሓውሲ ጊልያነት ክሳብ ሎሚ ብገለ መልክዑ ይቕጽል ኣሎ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ሃገራት ምዕራብ ከም ዘመናውያን ሃገራት ኣብ ዝቖማሉ ግዜ፡ ካብ ፍታውን ተሓታትነትን ህዝቢ ነጻ ኮይነን ብዛዕባ ባህርያዊ መሰላት (ሎሚ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰላት ዝበሃል) ከይተሰከፋ፡ ሰላምን ርግኣትን ንምርግጋጽ ክጽዕታ ቅቡል እዩ ቅዋም ሊበራላዊ ኢ-ደሞክራሲ ቅዋም ሊበራላዊ ኢ-ደሞክራሲ ደሞክራሲን ብመንጸር ቅዋም ንምግላጽ ከምዚ ይብል፥ “ቅዋም ኣብ ዘይነበረሉ ግዜ፡ ሓደ ፖለቲካዊ ስርዓት ደሞክራሲያዊ ክበሃል ኣይክእልን እዩ። ቅዋም ኣብ ዘይብሉ ኩነታት ግን ሊበራልነት (ኣብዚ ሊበራልነት መባእታዊ መሰል ዜጋታት ወይ ባህርያዊ መሰላት እዩ ዘስምዕ) ኣይህሉን ማለት ኣይኮነን። ደሞክራስያውን ሊበራላውን ክፋላት ኣብ ቅዋማውነት (ቅዋማዊ ስርዓት) ዝተፈላለየ ዝምድና እዩ ዘለዎ። ደሞክራሲ ብዘይ ቅዋም ክሕሰብ ኣይከኣልን እዩ። ከመይሲ፡ ኣብ ደሞክራሲ ‘ህዝቢ’ እዩ ከም ልኡላዊ ዝግለጽ፡ ህዝቢ ብምሉኡ ግን ነብሱ ከመሓድር ኣይክእልን እዩ። እዚ ከኣ ንውክልና ይኹን ቀጥታዊ ደሞክራሲ ሓቂ እዩ። እንተላይ ኣብ ቀጥታዊ ደሞክራሲ ህዝቢ ንውሱን ነገራት እንተዘይኮይኑ ኩሉ ነገራት ኣይውስንን እዩ። ኣብ መንጎ መራሕትን ህዝብን ናይ ግድን ፍልልይ ስለዘሎ፡ ደሞክራሲ ብገለ መልክዕ ክውደብ ኣለዎ። ቅዋም ከኣ ነዚ ውዳበ’ዚ እዩ ዘረጋግጽ።” ሰውራ ኣመሪካን ምጽዳቕ ቅዋምን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መዛዘሚ ናይቲ ሰውራ ክኸውን እንከሎ፡ ሰውራ ፈረንሳን ቅዋም 1791 ግን ንፈረንሳ ናብ ሓድሽ ሰውራ እዩ ኣሰጋጊሩዋ። ብቐንዱ፡ ኣብ መንጎ ሰውራ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ዘምጸኦ ቅዋማዊ ስርዓትን፡ ሰውራ ፈረንሳን ዘምጸኦ ቅዋምን ዝነበረ መሰረታዊ ፍልልይ ኣተሓሕዛ ብዛዕባ “ባህርያዊ መሰላት” ወይ ሊበራልነት እዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ “ባህርያዊ መሰላት” ብብግዚኡ ብምምሕያሻት ዝመጸ ኮይኑ፡ ብኣንጻሩ ኣብ ፈረንሳ “ባህርያዊ መሰላት” ከም ኣካል ቅዋም ፈረንሳ 1791 ዝጸደቐ ብምንባሩ ኣብ ትግባረ በዳሂ ጥራይ ዘይኮነስ ‘ጠንቂ’ ኲናት ኮይኑ። ብሓጺሩ፡ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ደሞክራሲን ሊበራልነትን ማለት መሰል ዜጋታት ብሓደ ዝኸይድ ኣይነበረን። ብሓፈሻኡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ፈለማ ደሞክራሲ ደልዲሉ በብቝሩብ ከኣ ሊበራልነት ሰሲኑ ክበሃል ይከኣል። ንምብርሁ፡ ከምቲ ኣቐዲምና ዝጠቐስናዮ ኣብ ኤውሮጳ ነገስታት የመሓድሩ ኣብ ዝነበረሉ እዋናት፡ ንሶም እዮም ከም ልኡላዊ ዝቑጸሩ ነይሮም። ነገስታት ባዕሎም ወይ ንሶም ብዝመረጽዎም ሃገር ከመሓድሩ ዘኽእሎም ዝምችኦም ሕጊ የውጽኡ፡ ኣብ ደስ ዝበሎም ከኣ ሕጊ ይቕይሩን የመሓድሩን ነይሮም። ድሕሪ ለውጢ ኣብ ክንዲ ነገስታት ህዝቢ ልኡላዊ ኮይኑ። ህዝቢ ግን ብምሉኡ ባዕሉ ሃገር ከመሓድር ኣይክእልን እዩ። በዚ ከኣ ኣብ መንጎኡን መራሕትን ከም ቃል-ኪዳን ዘገልግል ቅዋም የድልዮ። ስለዚ እዩ ድማ ብዘይ ቅዋም ደሞክራሲ ትርጉም ዘይብሉ። ብኣንጻሩ ግን ብዘይ ቅዋም መሰላት ህዝቢ ምርግጋጽ ይከኣል እዩ። ሰውራ ፈረንሳ 1804 ነቶም ደሞክራሲን ሊበራልነትን ዝሓቱ ሰውራውያን ናይ 1791 ኣልዩ፡ ንግስነት ሃጸይ ናፖልዮን ኣምጺኡ። ናፖልዮን ስልጣኑ ንምድልዳል ጠለብ ሰውራውያን ዝነበረ “ባህርያዊ መሰላት” ዓቂቡ ደሞክራሲ ግን ኣህሲሱዎ። በዚ ከኣ “ሊበራላዊ ኢ-ደሞክራስያዊ ቅዋም” ኣብ ፈረንሳ ሰሲኑ። ዝተረፋ ሃገራት ኤውሮጳ ምስ ቅዋማዊ ስርዓት ዝተላለያ ኣብ ግዜ ወራር ናፖልዮን እየን። ናፖልዮን ኣብ ዝወረረን ሃገራት ንህዝቢ ካብ ገዛእቲ ደርብታት ንምንጻል፡ ቅዋማዊ ስርዓት ይተክል ነይሩ። ናይዘን ሃገራት ሓድሽ ቅዋም ካብቲ ቅድሚ ወራር ናፖልዮን ዝነበረ ሕግታት ገዝእቲ ደርቢታት ኣዝዩ ፍሉይ ዝገብሮ “ባህርያዊ መሰላት” ንኣብነት፡ ግዝኣት ኣብ ክንዲ ብዊንታ ነገስታት ብግዝኣት-ሕጊ ምትክኡ እዩ። ኣብዚ ግዝኣት-ሕጊ ክንብል እንከለና፡ ሽዑ ይኹን ሕጂ፡ ሓላፍ ዘላፍ ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ከም ኣምር ግን ግዝኣት ሕጊ ብንጹር ክፍለጥ ጀሚሩ። ቀጺሉ ዳይተር ግሪም ከምዚ ይብል፥ “ሊበራልነት (መሰል ዜጋታት እዩ ዘስምዕ) ግን ብህላውነት ቅዋም ዝግዛእ ኣይኮነን። ሓደ መንግስቲ ቅዋም ኣብ ዘይብሉ ወይ ብቅዋም ከይተገደደ ሓርነት ውልቀሰባትን ግዝኣት ሕግን ከረጋግጽ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ ብሪጣንያ ስቪላዊ መሰላት ሕጊ ቅድሚ ምውጸኡ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ፈረንሳን ቅድሚ ሰውራ፡ ኣብ ጀርመን ድማ ካብ ካልኣይ መፋርቕ 18 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ መባእታዊ መሰል ዜጋታት ዝሕሉ ግዝኣት ሕጊ ነይሩ። ኣብ 19 ክፍለ ዘመን፡ ሊበራልነት ኣብ ዝማዕበለሉ ናይ ግድን ምስ ቅዋማውነት ዝተተሓሓዘ ኣይነበረን። ሊበራልነት ማለት ምኽባር መሰል ዜጋታት፡ ምስ ደሞክራሲ ዘይኮነስ ምስ ምርግጋጽ ቁጠባዊ ዕብየት ሃገራት ክተሓሓዝ ይኽእል እዩ። ተመኩሮ ዘመነ ናፖልዮን ከም ዘረጋግጾ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ሊበራልነት ኣብ ትሕቲ ኢ-ሊበራላዊ ፖለቲካዊ ሃዋህው ማለት ኢ-ደሞክራስያዊ ስርዓት ክምዕብል ይኽእል እዩ። ክሳብ ገለ ደረጃ፡ ሕጊ መተካእታ ቅዋም ክኸውን ይኽእል እዩ።” ናፖልዮን ኣብ ግዜ ወራር ኤውሮጳ በቲ ሓደ ወገን ሊበራላዊ ምምዕራያትን ቁጠባዊ ነጻነትን፡ መሰል ምምራጽን ብምብጻዕ ተቐባልነት ህዝቢ ክረክብ እንከሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ነገስታት ሓውሲ ቅዋማዊ ስርዓት ተቐቢሎም ቀጻልነት ንግስነቶም ከረጋግጹ ሓጊዙዎም። ድሕሪ ናፖልዮን ኣብ ኤውሮጳ ዝማዕበለ ቅዋማዊ ስርዓታት መስፍናዊ ቁጠባ ኣዳኺሙ፡ መሰል ዜጋታት ብመጠኑ ኣኽቢሩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ “ባህርያዊ መሰላት” ዝበሃል ፖለቲካዊ መሰላትን ኣድማሳዊ ምድማጽን ዘጠቓልል ኣይነበረን። ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ኤውሮጳ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣቚምና ድሕሪ ምባሎም፡ ኣድማሳዊ መሰል ምድማጽ ንክትግበር ልዕሊ 100 ዓመት ወሲዱ። ኣድማሳዊ ምድማጽ ምስተፈቕደ እውን፡ መሳፍንቲ ላዕለዋይ ገዛ ባይቶ ከምዝቆጻጸሩ ብምግባሩ ዝቖመ ስርዓታት ደሞክራሲያዊ ኣይነበረን። ኣብ ዝሓለፈ ክፋላት ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ከም ዝረኣናዮ፡ ባጀላ ደሞክራሲ ዝዕድሉ ናይ ምዕራብ ትካላት ብዘይ ደሞክራሲ መሰላት ህዝቢ ከም ዘይክበር ገይሮም እዮም ዝገልጹ። በዚ ከኣ ንብዙሓት ሃገራት መሰል ህዝቢ ከም ዘየኽብራ ገይሮም ይገልጹወን። ዳይተር ግሪም (ገጽ 17-29)፡ ዝምድና “ባህርያዊ መሰላት” ወይ ሊበራልነትን ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 5


ሃ.ማ.መ.ተ.ኤ. ምኽሪ ብተሌፎን ካብ ዝጅምር፡ ብዙሓት መንእሰያት ተጠቐምቲ ናይ’ዚ ኣገልግሎት ኮይኖም ኣለዉ። ንኡስ ዓምዲ “ሕቶ ሸባብ” እምበኣር ንገለ ካብ’ቲ ብቑጽሪ ስልኪ 124256 ወይ ብቑ.ሳ.ጶስጣ 1042 ናብ “ሆት ላይን” ዝቐርብ ሕቶታት እያ እትምልስ። ሕቶ ሸባብ ሕቶ ሸባብ ኣማኻሪ፥ ሃለው፣ ናብ ሃማመተኤ ኣገልግሎት ምኽሪ ብተለፎን ደዊልኩም ኣለኹም መን ክብል፧ ደዋሊት፥ ሳባ እብሃል። ከመይ ውዒልኩም፧ ምኽሪ ደልየ’የ ዝድውል ዘለኹ። ኣማኻሪ፥ መርሓባ ሳባ። ሓፈሻዊ መላለዪ ክኾነና፡ ዕድሜኺ፡ ደረጃ ትምህርትኽን ትድውልሉ ዘለኺ ቦታንዶ ምሓበርክኒ፧ ደዋሊት፥ ዕድመይ 55 ዓመት፡ ደረጃ ትምህርተይ ብደረጃ ዲፕሎማ ካብ ኮለጅ ዝተመረቕኩ’የ። ኣብ ኣስመራ ከኣ’የ ዝነብር ዘለኹ። ኣማኻሪ፥ ሕራይ ጽቡቕ ሳባ። መደወሊኺ ጒዳይ እንታይ ኮን ይኸውን፧ ደዋሊት፥ ኣብ ዕድመ መርዓ ዝበጽሓ ኣዋልድ ኣለዋኒ። ብዛዕባ መርዓ ከኣ ብዙሕ ድሌት ዘይርእየለን። ስለዚ፡ ከም ወላዲት ምቕሳን ሲኢነ። ክሓስቦ ከለኹ ድማ ድቃስ ይኸልኣኒ። ኣማኻሪ፥ ክንደይ ኣዋልድ ድየን ዘለዋኺ፧ ደዋሊት፥ ሰለስተ እየን። ኣማኻሪ፥ ዕድሚአንን ደረጃ ትምህርተንከ፧ ደዋሊት፥ ሰለስቲአን ብዲግሪ ዝተመረቓ’የን። እታ ቦኽሪ 31 ዓመት ጌይራ ኣላ። እታ ዝነኣሰት ከኣ 26። ኣማኻሪ፥ ብሉጻት ውሉድ ኢኹም ኣዕቢኹም። ስለስቲአን ብዲግሪ ዝተመረቓ፡ ኣዝዪ ባህ ዘብል’ዩ። ብዛዕባ ስለስቲአን ዲኺ ትጭነቒ ዘለኺ፧ ደዋሊት፥ እዋእ! እንታይ ድኣ። ቀንዲ ግና ብዛዕባ እታ ቦኽሪ’የ። ዕድመ ጓል ከያዲ’ዩ። ንሳ እንተ ትምርዖ፡ እተን ካልኦት ምስዕባ። ኣማኻሪ፥ ብዘይካ ምድንጓይ መርዓ፡ ካልእ ብዛዕባ ደቅኺ ዘሰክፈኪ ጒዳይ ኣለኪ ድዩ፧ ደዋሊት፥ ብጠባየን ይኹን ኣብ ስርሐን ምስጉናት’የን። ኣብዚ ኵሉ ደረጃ ትምህርቲ በጺሐን ከብቅዓ ግና ምስ ሰብ ኣብ ዘለወን ዝምድና ዝሕል ዝበላ’የን። ኣብ ትምህርተን ግና በርቅታት ሰለስቲአን ብልዑል ነጥቢ’የን ተመሪቐን። ኣማኻሪ፥ ሕራይ ጽቡቕ። ብዓልቤትኪኸ ህልውዶ ይኸውን፧ ደዋሊት፥ እግዚኣብሄር ይመስገን፡ ህልው’ዩ። ኣማኻሪ፥ ዕድመ መርዓ ምስ ምንዋሕ ግዜ ትምህርቲ፡ ኵነታት መነባብሮ፡ ኣመለኻኽታ፡ ቀዳምነታት ምስራዕን ካልእን ይድንጒ ምዃኑ ትሓስብሉዶ ትኾኒ፧ ደዋሊት፥ እወ እሓስበሉ’የ። ግና ካብ ሓቁ ዝሓልፍ የለን። ዕድመ ጓል ኣንስተይቲ ከኣ ከያዳይ’ዩ። “ኣብ ዕድመ መርዓ ዝበጽሓ ኣዋልድ ኣለዋኒ። ብዛዕባ መርዓ ከኣ ብዙሕ ድሌት ዘይርእየለን። ስለዚ፡ ከም ወላዲት ምቕሳን ሲኢነ።” ዘድሊ ብዓቕምኹም ዝፈቐዶ ኣዳሊኹምለን ኢኹም። ንሳተን’ውን ስለ ዘይሓመቓን ምሉእ ኣድህቦአን ኣብ ትምህርቲ ስለ ዝገበራን ክሳብ ብዝለዓለ ነጥቢ ካብ ኮለጃት ክምረቓ በቒዐን’የን። ስለዚ፡ እዘን ደቅኺ ንትምህርቲ ኵሉ ነገር ከም ዝገበራዶ ይስምዓኪ፧ ደዋሊት፥ እንታይ ማለትካ’ዩ፧ ኣማኻሪ፥ ማለተይ ድኣ፡ ከምቲ ልዕል ኢልኪ ዝገለጽክለይ ኣብ ኣተዓባብያኹም ብዘይካ ሳሕቲ ኣብ ኣጋጣሚታት መመረቕታ ትምህርቲ፡ ኣብ ካልእ ማሕበራዊ ወግዕታት ሕብረተሰብ ብዙሕ ከም ዘይተሳተፋ ኢኺ ሓቢርክኒ። ንሳተን ድማ ብወለደን ዝእዘዛ ውሉድ ስለ ዝነበራ፡ ከምቲ ባህግኹም ኣብ ትምህርቲ ኣዝየን ንፉዓት ኮይነን ክሳብ ካብ ኮለጃት ክምረቓ በቒዐን። ጌና ሕጂ’ውን እታ ቦኽሪ ትምህርቲ ክቅጽል ትብለኪ ኣላ። እዚ ድማ እቲ ኣመለኻኽታ ዝበልኩኺ’ዩ። ቀዳምነታተን ንትምህርቲ ጥራይ ስለ ዝገበራ፡ ብዛዕባ ካልእ ዘግድሱ ጕዳያት ብዙሕ ክሓስባ ኣይከኣላን። ስለዚ ካብ ህጻንነትን ኣትሒዝኩም ብዛዕባ መርዓን ካእል ክብርታት ሕብረተሰብ እንተ ትነግርወንን ተሳትፍወንን ነይርኩም ከምኡ ምዃናዶ ኮይኑ ይስምዓኪ፧ ደዋሊት፥ እወ ሓቅኻ ኢኻ። ኣነ’ውን ንነብሰይ እወቅስ’የ። ኣብ ማሕበራዊ ጕዳያት ብዙሕ ኣየሳተፍናየንን። ምስ ዓበያ ከርክባሉ’የን ትምህርተን ጥራይ ይንፈዓ ዝብል ኣመለኻኽታ’ዩ ነይሩና። ኣብ ኣተዓባብያ ገለ ጸገም ከም ዝገበርና ንበይነይ እሓስበሉ’የ። ሕጂ ግና እንታይ’ዩ እቲ መፍትሒ፧ ኣማኻሪ፥ ዝኸበርኪ ሳባ ጽቡቕ ተረዲእክኒ ኣለኺ፡ ምኽንያቱ ቅሳነት ምስኣንኪ ደቅኺ ኣብ መርዓ ብዙሕ ተገዳስነት ስለ ዘየሕደራ’ዩ። ንመጻኢኸ ይግደሳዶ ይኾና ዝብል ስክፍታ’ውን ዘለኪ ትመስሊ። ኣነ ብዲፕሎማ ምስ ተመረቕኩ፡ ቀልጢፈ’የ ተመርዕየ። ሳላ ከምኡ ዝገበርኩ እነኹ ደቀይ ዳርጋ መሳቶይ’የን። ብተወስኺ ድማ ብመነባብሮ ዋላ ሓንቲ ጸገም የብልናን። “ቀልጢፍክን ተመርዓዋ ደቅኽን ክንርኢ። ኣብ ምዕባይ ከኣ ክንተሓጋገዘክን፡” ኢና ንብለን። ውላደን ክሓቁፍ ሰለ ዝደሊ። ኣማኻሪ፥ ብዛዕባ ጒዳይ መርዓን ሓዳርን ምስ ደቅኺ ትዛራረቢ ኢኺ ማለትኪ ድዩ፧ ደዋሊት፥ እወ ንዘራረብ ኢና። ኣብ ናይ ሓባር ዕላል ይኹን፡ ንበይና ነታ ቦኽሪ’ውን አዕልላ’የ። ኣማኻሪ፥ እሞ ኣመለኻኽታ ቦኽሪ ጓልኪ ከመይ ረኺብክዮ፧ ደዋሊት፥ ንሳ ከምዚ ናተይ ብዙሕ ኣይትሽገረሉን’ያ፣ ትምህርታ ጥራይ’ያ ክትቅጽል ትደሊ። “ማማ ነዓይ ዝኸውን ክሳብ ዝረክብ፡ ትዕግስቲ ግበሪ ዘሸግር የብልክን፡” እያ ትብለኒ። ኣነ ግና ንዛሕልታታ ርእየ ብዙሕ ቅስንቲ ኣይኮንኩን፣ እስከፍ። ኣማኻሪ፥ ደቅኺ ኣብ ትምህርቲ ስለምታይ ክነፍዓ ክኢለን ትብሊ፧ ደዋሊት፥ ክልቴና ወለደን ምሁራት ኢና። ብተወሳኺ ድማ ኣብ ገዛ ጽቡቕ ሃዋህው ናይ ትምህርቲ ኢና ፈጢርናለን። ንሳተን ከኣ ኣይሓመቓን። ኣማኻሪ፥ ካብቲ ልቢ ዝገበራሉ ዕድመ፡ ኣብ መርዓታትን ካልእ ማሕበራዊ ህይወት ሕብርተሰብ ተስትፍዎንዶ ትኾኑ፧ ደዋልቲ፥ ምስ ዓበያ ከርክባሉ’የን ብምባል ኣብ ትምህርተን ጥራይ ክነፍዓ ኢና ነተባብዐን ኔርና። ስሕት ኢልና ግና ጽቡቕ ጽልዋ ከሕድረለን ብምባል ናብ መመረቕታታት ንወስደን ኔርና። ኣማኻሪ፥ ናይ ትምህርቲ ድሌት ክሓድረን ኢልኩም፡ ንትምህርተን ስለ ዝዓበያ፡ ምናልባት እውን ንሓዳርን ውላድን ብዙሕ ግምት ዘይህብ ባህልታት ተጸልየን ክኾና ይኽእላ’የን። ሰለዚ፡ ኣብ ወግዕታት ሕብረተሰብ ብምጽንባር ባህግታትን ክብርታትን ሕብረተስብ ክጸልወን ይኽእል’ዩ። ደዋሊት፥ ስለ ዝሃብካኒ ምኽሪ አመስግነካ። ኣማኻሪ፥ ገንዘብኪ ሳባ። ፍቓደኛ እንተ ኴንኪ እዚ ዘልዓልክዮ ዛዕባ ንብዙሓት መንእሰያት ክጠቅም ስለ ዝኽእል ናይ ብርዒ ስም ብምጥቃም ኣብ ጋዜጣ ዓምዲ ሕቶ ሽባብ ክነቃልሖ ትፈቕድልናዶ ትኾኒ፧ ደዋሊት፥ ፍቓደኛ’የ ኣውጽእዎ። ኣማኻሪ፥ የቐንየልና።


ከም ኵሎም ኤርትራውያን ወለዲ ድማ ደቂ ደቅኺ ክትርዪ ትድለዪ ኢኺ። እሞ ደቅኺ እንተ ዝምርዓዋ ምቐሰንኪዶ ትብሊ፧ ደዋልቲ፥ እንታይ ድኣ፡ እንታይ ዘይሃብካኒ ክብሎ!። ኣማኻሪ፥ ደቅኺ ናይ ኣመለኻኽታ ምትዕርራይን ቀዳምነታት ምስራዕን የድልየን ኣሎ። ኣመለኻኽታ ካብ ህጻንነትካ ዝጥረን ብጽልዋ ወለድን ኣተዓባብያን ዝምእዘንን’ዩ። ብዛዕባ ትምህርቲ ጥራይ ክሓስባ ብምግባርን ቀዳምነታት ንሱ ጥራይ ጌርኩም ስለ ዘረዳእኩመን ዘእመንኩመንን ብእኡ ከይደን ተዓዊተን። ትምህርቲ መወዳእታ ስለ ዘይብሉ እውን ጌና እታ ቦኽሪ ክትቅጽል ትደሊ ኣላ። እንተኾነ፡ ከምቲ ንትምህርቲ ትብህጎ ዘላ ንሓዳር እውን እንተ ትብህግ ኣብ ምልላይ ኣይምተሸገረትን ትኸውን። ናይ ኣመለኻኽታ ምቅይራርን ቀዳምነታት ምስ ዕድሜኻ ምፍላጥን የድልየን ኣሎ። ትምህርቲ ንገዛእ ርእሱ ዕላማ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ። ህይወት ከኣ ብዙሕ ጠለባት’ዩ ዘለዋ። ስለዚ ኣብ ናይ ስድራቤታዊ ዕላልኩም ብዕቱብነት ክትዛረብሉ ዘለኩም ጒዳይ’ዩ። ትምህርቲ ዋላ ሓዳር ጌርካ ክቕጸል ከም ዝኽእል፡ ደቀን ደቂ ደቀን ክትርዩ ከም ትደልዩ ክትሕብርወን ኣለኩም። ምኽንያቱ፡ ቀዳምነታት ህይወተን ትምህርቲ ስለዝኾነ፡ ሓዳር ምስ ገበረት ካብ ትምህርቲ ትኹለፍ ኮይኑ ይስምዓ ከይህሉ። ብተወሳኺ ድማ ኣብ መርዓታትን ማሕበራዊ ጕዳያት ሕብረተሰብ ብብዝሒ ከም ዝሳተፋ ከተታባብዕወን ኣለኩም። ኣብ ናይ ቤተሰብኩም ይኹን ናይ ጎሮቤትን መሓዙተንን ከም ዝሳተፋ ምግባር ሓጋዚ’ዩ። ምኽንያቱ፡ ኣተሓሳስባኣ ካብቲ ብትምህርቲ ጥራይ ተባሒቱ ዘሎ ብኻልእ ሽነኻት ክትሓስብ ስለ ዝሕግዛ። መሓዙተን ይኹኑ ቤተሰብ ምስ ረኣያን ንስኻትኩም ድማ ኣብ ገዛ ከም ዓቢ ዛዕባ እንተ ተዛሪብኩምሉን ድሌታተን ክቕስቀስ ይኽእል’ዩ። ስለዚ፡ ሕጂ እውን ተስፋ ከይቈረጽኩም፡ ምምእዛን ናይ ኣመለኻኽታ ከም ዝገብራ ክትግብሩ ትኽእሉ ኢኹም። ከምቲ ዝበልክዮ ዕድመ ጓል ኣንስተይቲ ከያዳይ’ዩ። ኣብዚ በጺሓቶ ዘላ ዕድመ ንመርዓ ቀዳምነት ክስራዕ ከም ዘለዎ ክርድኣን ግምት ክትገብረሉን ክትክእል ሓጋዝያ። ኣብ ትምህርትን መጽሓፍትን ጥራይ ተባሒተን


ፍቕሪ ማለት ፍቕሪ ማለት ክልተ ፍቑራት (ወዲን ጓልን) መንእሰያት ልዕሊ ሚእቲ ሜትሮ ኣብ ካልኢት ብሞተርሳይክል እናረገጹ ይጓዓዙ ነበሩ። ጓል፡ “ኣታ ፈሪሐ በጃኻ ቀስ በል!” ወዲ፡ “ኣይፋለይን፣ ከምዚ’ዩ ኬፍ ዘለዎ።” ጓል፡ “በጃኻ፣ ‘ታይ ኬፍ ክህሉዎ ደኣ’ዚ! ማራ ፈሪሐ ኣለኹ።” ወዲ፡ “በሊ’ሞ ቅድም ከም ተፍቅርኒ ንገርኒ?” ጓል፡ “እውይ! ሕራይ ኣመና’የ ዘፍቅረካ። በል ሕጂ ቀስ በል!” ወዲ፡ “ግርም! በሊ ግጥም ኣቢልኪ ሕቘፍኒ!” (ጓል ግጥም ኣቢላ ሓቘፈቶ) ወዲ፡ “በሊ በጃ ርእሰይ (ካስኮይ) ኣውጺእኪ ኣብ ርእስኺ ግበሪዮ!” ቅልጣፈ ናይታ ሞተር ሳይክል ኣዝዩ ዘፍርሓ ጓል፡ ቅልጥፍ ኢላ ካስኮ ካብኡ ወሲዳ ወደየቶ። ንጽባሒቱ ኣብ ዜና፡ “ሓንቲ ብፍጥነት ትጓዓዝ ዝነበረት ሞተር ሳይክል፡ ልጓማ ስለ ዘበላሸወት ናብ ሓደ መንደቕ ተጋጭያ። ኣብታ ሞተር ሳይክል ተወጢሖም ካብ ዝነበሩ ክልተ ሰብ፡ እታ ሓንቲ ጥራይ ክትድሕን እንከላ እቲ ሓደ ግን ህይወቱ ሓሊፋ።” ዝብል ነበረ። እቲ ሓቂ ግን ኣብ መንጎ ልጓም ክሕዝ እንተ በለ ዝኣበዮ ወዮ ኣፍቃሪ፡ ኣፍቃሪቱ ክድሚ ዝዀነ ምዃኑ ክትፈልጥ ኣይደለየን ነበረ። ፍቕራ ካብ ኣፋ ከም ዝሰምዕ ገበረ፣ ልቡ ኸኣ ደስ በሎ። ሕቝፋ ኣስተማቐረ፡ ‘ምኻድ እንተ ዀይኑ ኣነ ክኸይድ፡’ ብምባል ድማ በጃ ርእሱ ንኣፍቃሪቱ ብምሃብ ንሱ ሓለፈ፡ ንሳ ግን ሰረረት።


ናጽነት ደስበለ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ኣማኑኤል ተኸስተ ተስፋሚካኤል ስለዝዓረፈ፡ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ገብረስላሴ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ።


ኤልሳ መዓሾ፡ ብዓል ቤተይ ዘርኣይ ዓንደ ገብረገርግሽ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሳሙኤል ተስፋይ ጸጋይ፡ ስም ኣደይ ሄለን ተወልደ ምባል ተሪፉ፡ ሄለን ተወልደብርሃን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ወ/ሮ ኪዳን ገብረማርያም ስምኦን፡ ጓለይ ዮርዳኖስ ፍስሃየ ዘርእዝጊ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ወራሲታ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ንግስቲ ኣብራሃም ተስፋይ፡ ሓፍተይ ሓዳስ ኣብራሃም ተስፋይ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ፒትያስ ኤፍሬም ፍስሃየ፡ ኣቦይ ኤፍሬም ፍስሃየ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 3 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ከሳሲት ወ/ሮ ግብጻዊት ፍስሃየ ዮሃንስ፡ ተጸዋዒ ኣቶ ደንከል እዮብ፡ ናይ ሞግዚት ክሲ ተኸፊቱልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሮዳስ ተኽለኣብ ዑቕባሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ዮርዳኖስ ተኽለኣብ ዑቕባሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኣልጋነሽ በርሀ ንጉሰ፡ ብዓል ቤተይ በረቐጽሓይ በያን ወልደገርግሽ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 1 ጓልና ድማ ወራሲት ምዃ ይረጋገጸላ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ከሳሲት ሄርሜላ ዘርኣይ ኣብርሃ፡ ተኸሳሲ ሮቤል ተኽለ የውሃንስ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ኣለምጸሃይ ለባሲ ተስፋይ፡ ብዓል ቤተይ ዳዊት ወልዱ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 2 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሱምያ ስዒድ ሮመዳን፡ ዓባይና ምልእተ ኣልመዶም ዓንደሚካኤል ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ገብረስላሴ ተኽላይ ተኽለየሱስ፡ ኣዴና ርግኣት ወልደማርያም ወልደሩፋኤል ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ዳኒኤል ግርማይ ግደይ ምባል ተሪፉ፡ ዳኒኤል ግርማይ ግደ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሳምሶም ከሊፋ ሑሴን ምባል ተሪፉ፡ ፎዚ ከሊፍ ሑሴን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን9/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። እዮብ ተኽለ ክፍለ ምባል ተሪፉ፡ እዮብ ተክለገርግሽ ክፍለ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን፡ ስም ተኣላይትና ህጻን ሌና ብርሃነ ኣብርሃም ምባል ተሪፉ፡ ማርያ ተስፋይ በረከት ተባሂሉ ይተኣረመላ፡ ስም ኣደ ድማ ሰላም ብርሃነ እስቲፋኖስ ምባል ተሪፉ፡ ኣበባ ተስፋይ ተባሂሉ ይተኣረመላ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ህይወት ሃብተሚካኤል ነጋሽ፡ ብዓል ቤተይ ተኽለሚካኤል ኣስፍሃ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ይቕረብ። ኦሜጋ ሃብተገርግሽ በረኸትኣብ፡ ኣቦና ሃብተገርግሽ በረኸትኣብ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 5 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ፍዮሪ ሰመረ ግርማይ፡ ብዓል ቤተይ ኣቶ ጸሃየ ፍቕረማርያም ተጓነጽ፡ መርሃዊት ሃይለ ሊባን ምባል ተሪፉ፡ ሜሪ ሃይለ ሊቨን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኣነ ብርሃነ ተኽለኣብ ገብረማርያም፡ ሓትነይ ወ/ሮ ይሕደጋ ተወልደመድህን ወልደሚካኤል፡ ዕለት 31/07/15 ብቁ/መዝ/193/2015 ኣብ ቤት ፍርዲ ዞባ ማእከል ቀሪባ ኣብ ዞባ ማእከል ከተማ ኣስመራ ዞባ 2 ምም/12 ኣብ ጎደና ዮሃና ‘ለ’ ቁጽሪ ገዛ 13 ስፍሓት መሬት 300 ት/ሜ ቁ.ካርታ 36045/54161 ቁ/ ሎታ 287 ቁ.ፓርቸላ 1 ብቁጽሪ ምስክር ወረቐት 102354 መወከሲ ቁጽሪ 122890/110368/110369 ቀንዲ 8 ክፍልታትን 3 ተሓጋገዝቲ ክፍልታት ተሰሪሕዎ ዝርከብ፡ ፍርቁ ማለት 150 ት.ሜ ዝተሃንጸ 4 ክፍልን ሓንቲ ተሓጋጋዚትን ከምኡ እውን እታ ተረፍ ሓንቲ ካንሸሎን ብህያብ ስለ ዝሃበትኒ፡ ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤ/ጽ/ሃ/ካዳስተርን የቕርብ። ዝቃወም እንተዘየለ ግን ናብ ስመይ ከመሓላልፎ ምዃነይ እሕብር። ጠዓመ ተወልደብርሃን፡ ኣደይ ሮማ ተኽለ ዑቕባይ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ርግበ ወልደሚካኤል ገብረስላሴ፡ ሓፍትና ኩለንታወርቅ ወልደሚካኤል ኣቶ ብርሃነ ተኽለኣብ ብዓልቲ ቤተይ ጸጋ ተስፋይ ዑቕባዝጊ ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቃ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 7ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ መጋባእያ ቁ.42 ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ብርሃነ ባህታ ብረ፡ ወኪል ኪዳነ ጸጋይ ቀለታ፡ ኣደይ ሂወት ወልደኣብዝጊ ሕድረ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ከሳሲ ናትናኤል የማነ ኣስፍሃ፡ ተኸሳሲት ሶልያና መልኣከ የውሃንስ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልኪ ስለ ሓዳስ ኤርትራ 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 7


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ኮኾብ ምሕረትኣብ፡ ኣቦይ ምሕረትኣብ ገብረመስቀል ዘሙይ ስለዝዓረፈ፡ ንብዓልቲ ቤቱ ኣዴና ወ/ሮ ኣብርሀት ተስፋሚካኤል ገብረንጉስ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ ምስ 7 ኣሕዋተይ ድማ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሜላት ጴጥሮስ ግርማጽዮን፡ ስም ኣደይ ጽገ ኣልኣዛር ምባል ተሪፉ፡ ጽገሬዳ ኣልኣዛር ሞሳዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ


ኤደን ደምመላሽ ተኪኤ ቀለታ፡ ኣቦይ ደምመላሽ ተኪኤ ቀለታ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሜሪ ጴጥሮስ ግርማጽዮን፡ ስም ኣደይ ጽገ ኣልኣዛር ምባል ተሪፉ፡ ጽገሬዳ ኣልኣዛር ሞሳዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ጎዖይ ማርቆስ ኣነንያ፡ ብዓል ቤተይ ፕሮፌሰር ኣስመሮም ለገሰ ኣርኣያ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 2 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን27/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ይቕረብ። ከሳሲት ኣኽበረት ፍስሃየ ሃይለዝጊ፡ ተኸሳሲ ሰለሙን ተወልደ ገብረስላሴ፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ፡ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ወ/ሮ ግደይ ዘርኡ ኣበድ፡ ኣቦይ ዘርኡ ኣበድን ኣደይ ለተዝጊ ገብረገርግሽ ደብሩን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወረስቲ ነፍ/ሄር ዮውሃንስ መንግስቱ 1.ሰለሙን ዮውሃንስ መንግስቱ 2.ኤልሳ ዮውሃንስ መንግስቱ 3.ወረ/ነፍ ሙሴ ዮውሃንስ መንግስቱ 3.1 ኣሮን ሙሴ 3.2 ስምረት ሙሴ የውሃንስ ብመንገዲ ይግባይ በሃሊ ወረ/ነፍ ዮውሃንስ መንግስቱ ወልደኣብ ወረ/ ነፍ/ሙሴ ዮውሃንስ መንግስቱ፡ ዮናታን ሙሴ ዮውሃንስ ወኪል ወ/ሮ ትርሓስ ኣስገዶም ዓምራ ናይ ምቅሊት ውርሲ ተኸፊትልኩም ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.39 5ይ መጋባእያ ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ከረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ወ/ሮ ተኽኣ ቦኽረጼን ማእከለ፡ ኣደይ ኣብርሀት ወልደማርያም ሓለፈ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ 4 ተተካእትን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኣኪል በረከት ፍጡር ምባል ተሪፉ፡ ልቾም በረከት ፍጡር ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተስፋዝጊ ማኢል ሃይለ፡ ኣቦይ ማኢል ሃይለ ባይራሚካኤልን ኣደይ እሙና መሓሪ ተስፉን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሓሊማ ኣሕመድሙር መሓመድ፡ ወኪል ሳፊ ዓሊ ሒሴን፡ ኣደይ ዝገብረትለይ ለበዋ ይጽደቐለይ ናብ ስመይ ይመሓላለፈለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ዝቃወም እንተሎ፡ ን17/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ለምለም ኣሰፋው ሃይለሚካኤል፡ ጓለይ ፍኖት ተስፋጋብር ዓንደጽዮን ስለዝተሰወአት፡ ኣነ ምስ ወላዲኣ ተስፋጋብር ዓንደጽዮን ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ


ኣብ መንጎ ይግ/በሃልትን መ/ወሃብትን ዘሎ ናይ ይግባይ ክርክር ብዝምልከት፡ መልሲ ወሃቢት ቁ.2 ወ/ሮ ኣለም ቀለተ ኣስፍሃ ኣድራሻኣ ስለ ዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ተጸዊዕኪ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረቢ። እንተዘይቀሪብኪ፡ ጉዳይኪ ኣብ ዘየለኽሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ት/ዕድመ ድምያና ዳዊት ሰናይ፡ ስም ኣደይ ልዋም ተስፋዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ንግስቲ ተስፋዝጊ ጸጋይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ለተብርሃን መብራህቶም፡ ብዓል ቤተይ ሰመረ ዘወልዲ ብሂል ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡


ኦሳድ ኣሮን ዓንደሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ዮሳን ኣሮን ዓንደሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሓጐሳ ተስፋይ የማነ፡ ኣቦይ ተስፋይ የማነ ተክለገርግሽን ኣደይ ነብያት ወልደማርያም ገረንስአን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ከረን ኣቶ ተስፋብርሃን መሃንሾ ተስፋልደት፡ ዓባየይ ምልእተ ዘርኣይ ገብረ፡ ብዕለት 15/5/2024 ነቲ ኣብ ከተማ ከረን ከባቢ 05 ዝርከብ ቀዋሚ ንብረት ብመወከሲ ቁጽሪ 308018 ዝተመዝገበ መንበሪ ገዛ ብመልክዕ ህያብ ዝሃበትኒ ይጽደቐለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን1/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ገብረመድህን ገብረእግዛብሄር ረዳ፡ ስም ኣደይ ብርክቲ መኮነን ረዳ ምባል ተሪፉ፡ ብርክቲ ረዳ መኮነን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ሰንበቱ ተስፋማርያም ዑቕባዝጊ፡ ስም ኣደይ ኣስመረት ወልደገርግስ ወልደኣብ ምባል ተሪፉ፡ ኣስመረት ወልደኣብ ወልደገርግስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ኣመታይ ተኸስተ ሓጎስ ምባል ተሪፉ፡ ኣመታይ ከሰተ ሓጎስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/3/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ንሳልሳይ ግዜ ዝወጽአ ምልክታ ጨረታ ሚኒስትሪ ዜና፡ ክንክን ቅድመ ብልሽትን ጽገናን ፕሪንተራትን ፎቶ ኮፕየራትን ዝገብሩ ትካላት ከጫርት ስለ ዝደለየ፡ ግዱሳት ተጫረትቲ ይዕድም። ተጫረትቲ ከማልኡዎ ዘለዎም ነጥብታት፦ - ተጫረትቲ ዝተሓደሰ ፍቓድ ንግዲ ዘለዎም ክኾኑ ኣለዎም። - ተጫረትቲ ናይ ክንክን ቅድመ ብልሽትን ጽገናን ፕሪንተራትን ፎቶ ኮፕየራትን ወይ ተመሳሳሊ ስራሕ ተመኩሮ ዘለዎም ክኾኑ ይግባእ። - መኽበሪ ጨረታ 5,000.00 ናቕፋ (ሓሙሽተ ሽሕ ናቕፋ) C.P.O ወይ ብጥረ ገንዘብ ከትሕዙ ይግባእ። - ምልክታ ጨረታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ንዓሰርተ ናይ ስራሕ መዓልታት ክፉት ይኸውን። - ሳንዱቕ ጨረታ፡ ጽባሕ’ቲ ጨረታ ዝወደቐሉ ልክዕ ሰዓት 2፡30 ድ/ቀ ተጫረትቲ ወይ ሕጋውያን ወከልቶም ኣብ ዝተረኸብሉ ይኽፈት። - ተወሳኺ ሓበሬታ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ፎርቶ ኣ/ፋይናንስ 201820 EX-326 ወይ120510 - ሚኒስትሪ ዜና ዝሓሸ ኣማራጺ እንተረኺቡ በዚ ጨረታ’ዚ ኣይግደድን እዩ።


መጽናዕትታት ዝተኻየደሉ እዩ። እዚ ኣምር ዝፈጥሮም ማሕበረ ባህላዊ ለውጥታትን፡ ምዕባለታቶምን ምጽናዕ ድማ፡ ሓደ ካብ ንጥፈታት ዓውዲ ስነ ሕብረተሰብን ክኢላታት ናይቲ ዓውድን እዩ። ምዕቃብ መበቆላዊ ባህሊ ዘለዎ ኣጠማምታ ኣብ ምጉዳል ይርከብ። ባህሊ፡ መንነት ሕብረተሰብ ንምርዳእን ንምግላጽን ኣብ ዝግበር ከይዲ ኣገዳሲ ስፍራ ይሕዝ። ናይ ሓደ ሕብረተሰብ መንነት ንምግላጽ፡ ባህሉን ታሪኹን ብዝግባእ ምፍላጥ መሰረታዊ እዩ። ባህሊ ሰፊሕን ብርክት ዝበሉ ኣምራትን ዘካትት ምዃኑ ይንገር። ቅጥዕታት፡ ክብርታት፡ ልምድታት ባህሊ ካብ ዘካትቶም መሰረታውያን ነገራት እዮም። ልምዳዊ ስድራቤት፡ ብዝያዳ ቅድሚ ምምጻእ ኢንዱስትርያዊ ሰውራን፡ ቴክኖሎጅያዊ ገስጋስን ዝነበረ ኮይኑ፡ መበቆላዊ ባህልን ክብርታትን ሕብረተሰብ ኣብ ምዕቃብ ዓቢ ጠመተ ዝገብር ዝነበረ እዩ። እዚ ዓይነት ስድራቤት፡ ዝበዝሐ ኣቃውማኡ ምስ ዝርጉሕ ስድራቤት ማለት ኣቦ፡ ኣደ፡ ውሉዳት ምስ ናይ ቀረባ መቕርብ ዘጠቓልል እዩ። ከም ምትሕግጋዝ፡ ሓልዮት፡ ለውሃት፡ ድንጋጸ፡ ሃይማኖታዊ እምነት፡ ምኽባር ዓበይቲ፡ ወዘተ ዝኣመሰሉ ክብርታት ድማ ብብዝሒ ይርከብዎ። ባህላዊ ምዝሓጥ፡ ምስ ምትእታትው ሓድሽ ቴክኖሎጅን ገስጋስን ኣብ ሕብረተሰብ ንዘጋጥም ለውጥታት ብሰፊሑ ይድህስስ። ጀይምስ ውድዋርድ፡ ዝተባህለ ምሁር ስነ ሕብረተሰብ፡ ባህሊ ዝጭበጥን ዘይጭበጥን ክፋላት ከም ዘለዎ ብምግላጽ “ኣብ ሕብረተሰብ ዝርአ ለውጥታት፡ ማሕበረ ቁጠባዊ ዕብየት ምስ ተጋህደ ዘጋጥም ለውጢ ዘግህዶን፡ ንረቂቕ ክፋል ባህሊ ከም ክብርታት ልምድታት ቅጥዕታት ዝጸሉን እዩ’’ ይብል። ክብርታት፡ ሓፈሻዊ መምርሒታት ናይ ማሕበራዊ ስነ ምግባር ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ እዮም። ልምድታት፡ ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ንውሕ ዝበለ ተመኩሮታቱ ብብዝሒ ምስ ኣተግበሮም ኣካል ኣተሓሳስባኡን፡ ዕለታዊ ህይወቱን ዝኾኑ ንጥፈታት እዮም። ቅጥዕታት፡ ኣብ ኩነተ ኣእምሮ ኣባላት ሕብረተሰብ ዝውቀሩ ርቕቕ ዝበሉ ሓሳባት ኮይኖም፡ ኣባላት ሕብረተሰብ ከም መፍለይ ሕማቕን ጽቡቕን ዝጥቀሙሎም ምዃኖም ይንገር። ብመንጽር ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ረቛሒታት፡ ከም ዓውለማን ቴክኖለጅያዊ ገስጋስን፡ ሓለፍነታትን ተራን ወለዲ ኣብ ስድራቤትን ሕብረተሰብን ኣብ ምቕያር ይርከብ። ባህላዊ ምዝሓጥ፡ ኣብ ስድራቤታት ካብ ዝፈጥሮ ዘሎ ምዕባለታት ሓደ ንተራ ኣደን ኣቦን ኣብ ስድራቤት ዝምልከት ይኸውን። ብርክት ዝበላ ስድራቤታት ብኣባታዊ ባህሊ ተጸልየን ክኸዳ ዝጸንሓ እየን። ዊልያም ኤፍ ኦግቡርን ዝተባህለ ምሁር ስነ ሕብረተሰብ፡ ኣብ 1922 ኣብ ዘሕተማ “ማሕበራዊ ለውጢ” ዘርእስታ መጽሓፍ ነቲ ባህላዊ ምዝሓጥ ዝብል ኣምር ተጠቒምሉ’ዩ። ዊልያም ኤፍ ኦግቡርን፡ እዚ መስርሕ ምስ ምትእትታው ሓድሽ ቴክኖሎጅን ገስጋስን፡ ኣብ ሕብረተሰብ ንዘጋጥም ማሕበረ ቁጠባዊ ለውጥታት ዘካትት ምዃኑ ብምግላጽ፡ ማሕበራዊ ትካላት ከም ስድራቤታት፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ሃይማኖታዊ ትካላት ነዚ ብዝግባእ ክዳለዋ የዘኻኽር። ባህሊ ብወገኑ ብርክት ዝበለ መግለጺታት ክወሃቦ ይከኣል እዩ። ክኢላታት ስነ ሕብረተሰብ ንባህሊ ክገልጽዎ ከለዉ፡ “ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ናይ ዘሎ ኣገባብ ህይወት መግለጺ እዩ” ክብሉ ይጠቕስዎ። ስድራቤት፡ ከም ማሕበራዊ ኣካል ብባህልን ልምድን ናይ ሕብረተሰባት ተቓንዩን ተማእዚኑን ከም ዝኸይድ ርዱእ ይውሰድ። ስድራቤት ዝምስርቱ ኣቦን ኣደን ኣብ ዕለታዊ ህይወቶምን፡ ኣተዓባብያ ደቆምን ዘንጸባርቑዎ ኣተሓሳስባን፡ ባህርን ካብ ሕብረተሰቦም ንዝተላበስዎ ባህሊ ዘንጸባርቕ እዩ። ኣባታዊ ኣቃውማን ኣተሓሳስባን ዝፈጠሮ ኣመለኻኽታ፡ ኣቦ ስድራ ናይ ምምራሕን፡ ንስድራ ዘድሊ ቁጠባዊ ጠለባት ናይ ምውሓስን ሓላፍነት ጸኒሕዎ። ካብ ካልኣይ መፋርቕ ናይ 20 ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ግን ምስ ማሕበረ ቁጠባዊ ለውጥታት ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ኣደታት ካብ ስራሕ ገዛ ወጻኢ፡ ኣብ ደገ ብብዝሒ ክሰርሓን ኣካዳሚያዊ ዘመናዊ ስድራቤት ኣቃውማኡን ቀዳምነታቱን፡ ካብ ልምዳዊ ስድራቤት ዝተፈልየ እዩ። ዘመናዊ ስድራቤት፡ ምስ ዘመነ ዓውለማ ተዛሚዶም ዝመጽኡ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ዘሎ ኩሉ ባህልታት፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተቐያየረ ናይ ምኻድ ተኽእሎ ኣለዎ። ባህሊ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ካብ ካልኦት ክርዕምን ካብ ናቱ ድማ ንገለ ክገድፍን ተኽእሎ ኣለዎ። ንመበቆላዊ ባህልታቱ ከም ዘለዎ ናይ ምዕቃብ ተኽእሎ’ውን ኣሎ። ስለዚ፡ ባህሊ ናይ ምቕባል፡ ናይ ምርዓም፡ ናይ ምንጻግ መስርሕ የጠቓልል። ስድራቤት ከም ኣገዳሲ ማሕበራዊ ኣካል በዚ መስርሕ ክጽሎ ንቡር እዩ። ስድራቤታት፡ ደቀን ኣብ ዝምልምላሉን ዘዕብያሉን እዋናት፡ መበቆላዊ ባህልን ክብርታትን ናይ ሕብረተሰብ ኣብ ምምሕላፍ ዓቢ ተራ ይጻወታ። ነዚ ሓላፍነት ብዝግባእ ንምውጻእ ኣቦን ኣደን፡ ኣብ መበቆላዊ ባህልታቶም ዓቢ ኣፍልጦን ርድኢትን ክህልዎም የገድስ። ኣብ ኣገባብ ህይወት ሕብረተሰብ፡ ንዝህሉ ለውጥታት ብዝግባእ ዘይምርዳእ ኣብ ተራን ሓላፍነትን ኣባላት ስድራቤት ዘይምርድዳእ ክፈጥር ተኽእሎ ኣለዎ። ክብርታት (ነገራውነት፡ ውልቃውነት፡ ምኽዕባት ሃብቲ፡ ድሩት ስድራቤታዊ ግዜ) ይንጸባረቕዎ። ዘመናዊ ስድራቤት፡ ብዝያዳ ንሕመረታዊ ስድራቤት፡ ማለት ኣቦን ኣደን ምስ ደቆም ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ቁጠባዊ ጠለባት ስድራቤት ምምላስ ከም ዝዓበየ ተልእኾኡ ዝወስደሉ እዋናት ኣሎ። ቴክኖለጅያዊ ገስጋስ ዝፈጠሮ ዓበይቲ ማሕበራዊ ለውጥታት ዝጸለዎ ብምዃኑ፡ ንስድራቤታዊ ግዜ፡ ማሕበራዊ ምብህሃል፡ ምምሕባር፡ ደረጃአን ከዕብያን ጀሚረን። ነዚ ማሕበረ ቁጠባዊ ለውጥታት ንምቕባል ግዜ ዝወሰዱ ስድራቤታት ኣደዳ ግርጭታት ክኾኑ ክኢሎም እዮም። ብርክት ዝበሉ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝነብሩ ስድራቤታት፡ ነዚ ሓድሽ ተራ ኣደታት ኣብ ምቕባል ዝተወሰነ ጸገማት ነይሩዎም። እዚ ዝፈጠሮ ዘይምስምማዕ ኣብ መንጎ ወለዲ ድማ ተራእዩ። ባህላዊ ምዝሓጥ (cultural lag)፡ ምስ ቴክኖሎጅያዊ ገስጋስን ምዕባለን፡ ኣብ ባህልን ኣነባብራን ሕብረተሰብ ድሕሪ ዝመጽእ ለውጢ፡ ነቲ ዝመጽእ ለውጢ ስዒቡ ንዘጋጥም ምዕባለታት፡ ገለ ኣባላት ሕብረተሰብ ብዝግባእ ከይተዳለዉሉ ምስ ዝተርፉ፡ ንዘጋጥሞም ጸገማት ዝድህስስ እዩ። እዚ ኣምር ኣብ ዓውዲ ስነ ሕብረተሰብ ዝውቱር ኮይኑ ብዙሕ ስድራ ናይ ምምራሕ ሓላፍነት ዝነበሮም ኣቦታት፡ ኣደታት ካብ ገዛ ወጺአን ክሰርሓ ብምጅማረንን ትምህርታዊ ደረጃአን ብምውሳኹን ከም ስግኣት ዝርእዩሉ ኩነታት ነይሩ። ኣደታት ብተመሳሳሊ ዘመናዊ ዓለም ዝፈጠሮ፡ ናይ ስራሕን ትምህርትን ዕድላት ንምጥቃም፡ ኣብ ካልእ ዋኒን ክዋፈራን ደረጃ ትምህርተን ከዕብያን ጸኒሐን። እዚ ዝፈጠሮ ምልውዋጥ ተራ ኣቦን ኣደን ኣብ ስድራቤት ሓደ ካብቶም ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኮይኑ ጸኒሑ። ይመኽሩ። እዚ ድማ ታሪኽ ወዲ ሰብ ከም ዝምስክሮ፡ ኣብ ማሕበረ ቁጠባዊ ኣወዳድባ ሕብረተሰብ ዓለም ዝገሃዱ ለውጥታት፡ ዘየቋርጹ ስለዝኾኑ እዩ። ምሁራት ስነ ሕብረተሰብ፡ ዓውለማን ቁጠባዊ ገስጋስን ዝፈጠርዎ ሓድሽ ባህሊ፡ ስድራቤታት ኣብ መንጎአን ክህሉ ንዝግባእ ማሕበራዊ ምትእስሳር ብኸቢድ ከም ዝሃሰዮ ይገልጹ። እዚ ሓድሽ ባህሊ ናብ ውልቃውነትን ስስዐን ብምድሃቡ ኣባላት ስድራቤት፡ ካብ ስድራቤታዊ ረብሓ ውልቃዊ ረብሓታት ብምቕዳም፡ ኣብ “ገዛ” እናነበሩ ኣብ “ቤት” ግን ከምዘየለዉ ይሕብሩ። በዚ መሰረት ነቲ ዝነብሩሉ ግዳማዊ ክፋል ገዛ ኣብ ምግፋሕን ምዕባይን ክነፍዑ ከለዉ፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ክህሉ ንዝግብኦ ፍቕሪ፡ ሰላም፡ ምርድዳእ፡ ምክብባር፡ ሓልዮት፡ ምትሕግጋዝ፡ ዝኣመሰሉ ክብርታት ግን ከም ዝገደፍዎም ይሕብሩ። ክኢላታት ስነ-ሕብረተሰብ፡ ነዚ ኣመልኪቶም ኣብ ዘካየድዎ መጽናዕትታት፡ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ብዝተፈላለየ ማሕበረ ቁጠባዊ ኣወዳድባታት ሓሊፉ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ ኣወዳድባ፡ ድሕረ ዘመናዊ ወይ ድሕረ ኢንዱስትርያዊ ከም ዝበሃል ይገልጹ። ሓደ ካብ መሰረታዊ መለለይ ናይዚ ባህሊ ከም መጣበቒ ንሕብረተሰብ ጠሚሩ ዝሕዝ ነገር እዩ። ክብርታት፡ ልምድታት፡ ቅጥዕታት ብወገኖም ኣብ ውሽጢ ባህሊ ዝካተቱን ንቐጻልነት ሕብረተሰብ ዘግህዱን መሰረታዊ ኣምራት እዮም። ክብርታትን ባህልን ክሃሱ ከለዉ ዘጋጥም ሕብረተሰባዊ ነውጺ ቀሊል ኣይኮነን። ስድራቤት፡ ከም ኣገዳሲ ክፋል ሕብረተሰብ፡ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ መሰረታዊ ለውጢ ብከቢድ ዝጽሎ ምዃኑ ይጥቀስ። ሕብረተሰብ፡ ኣብ ቀጻሊ ማሕበራዊ ምብህሃልን ምልውዋጥ ተመኩሮታትን ንዘለዉ ኣብ ዝተወሰነ፡ ጂኦግራፍያዊ ኣቃውማ፡ ማሕበራዊ ኣወዳድባ፡ ቁጠባዊ ንጥፈታት ንዝርከቡ፡ ድምር እኩብ ውልቀ ሰባት ዝሓቁፍ ማሕበራዊ ኣካል እዩ። እዚ ኣካል ክቕጽል መበቆላዊ ባህሉን ልምድታቱን ንመጻኢ ወለዶታት ከሰጋግር ይግባእ። ስድራቤት፡ ነዚ ናብ ህጻናትን ቈልዑን ናይ ምስግጋር ሓላፍነቱ ልዑል ምዃኑ ርዱእ ይውሰድ። ነዚ ሓላፍነት ብዝግባእ ንምውጻእ፡ ስድራቤታት፡ ነቲ ዘመናውነትን ቴክኖሎጅያዊ ገስጋስን ዝፈጥርዎ ዘለዉ ባህላዊ ለውጥታት፡ ኣብ ስድራቤትን ሕብረተሰብን ዝፈጥርዎ ዘለዉ ተጽዕኖታት ብምርዳእን ምፍላጥን፡ ተራኦም ክጻወቱ ይግባእ። ማሕበረ ቁጠባዊ ኣወዳድባ፡ ምቅይያር ማሕበራዊ ተራ ኣብ ኣባላት ሕብረተሰብ ምዃኑ ይገልጹ። እዚ ዝፈጠሮ ማሕበራዊ ለውጥታት፡ ንስድራቤታት ዝጸሉ’ውን ስለ ዝኾነ፡ ኣባላት ስድራቤት እዚ ዘስዓቦ ክስተታት ከም ባህላዊ ምዝሓጥን (cultural lag) ጸገማቱን ከይጸልዎም፡ ንህሉው ኩነታት ዘመናዊ ሕብረተሰብ ዓለም ብዝግባእ ክዳለዉሉን ክፈልጡዎን ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 9


ሰብን ኣጽዋሩን ዘይነጻጸሉ ገጻት ሓንቲ ሳንቲም ኮይኖም ኣብዛ ዓለም ይነብሩ ኣለዉ። እቶም ሰብ ባዕሉ ዝፈጠሮም ኣጽዋሩ ንዘበናት ዕጫ ወለዶታቱ ክፈርዱ ጸኒሖም ጥራይ ዘይኮነስ፣ ሰብ ኣብ ልዕሊ ከምኡ ሰብ ከውርዶ ዝኽእል ዕንወት ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ከመስክሩ ጸኒሖም ኣለዉ። ኣጽዋር፣ ሞትን ስቓይን ከምዘስዕቡ ካብ ማንም ዝኽወል ኣይኮነን። ይኹን’ምበር ኣጽዋር ሰላም ንኽሰፍን መሳርሒ ከምዝኾኑን ንቀጻሊ ቴክኖሎጂያዊ ዕብየት በሪ ከምዘርሕዉን ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። እዚ ተገራጫዊ ዝመስል ግን ከኣ ዘይነጻጸል ሓቂ፡ ንባዕሉ ክልተ ገጻት ናይ ሓንቲ ሳንቲም ተባሂሉ ክምሰል ይከኣል። ኣጽዋር በቲ ሓደ ህይወት ደቂ ሰብ የዕንዉ፣ በቲ ካልእ ድማ ንሰባት ክመጽኦም ዝኽእል ዕንወት ይገትኡ። እዚ ገዛእ ርእስኻ ካብ ሓደጋ ናይ ምድሓንን ንተጻባእትኻ ሓደጋ ናይ ምዃንን መስርሕ፡ ኣብ ምድርን ባሕርን ጥራይ ዝተደረተ ዘይኮነ፣ እንተላይ ንሰማያት ዘጠቓልል እዩ። ‘እቲ ንሰማይ ዝቆጻጸር ንምድሪ’ውን ይቆጻጸር’ ዝብል ሰፊሕ ተቐባልነት ዘለዎ ኣበሃህላ ንዘበናት ዝጸንሐን ሰብ ኣብ ናይ መዋእል ተመኩሮኡ ዝቐሰሞን ፍልጠት እዩ። እዚ ንብራኸ ብቀሊል ቋንቋ ዝገልጽ ኣበሃህላ ዋላ’ኳ ተራ ኣበሃህላ እንተመሰለ ርዝነቱ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክግለጽ ዝከኣል እዩ። ጥንታዊ ቻይናዊ ጀነራልን ሓንጻጺ ስትራተጅን ዝነበረ ሳን ጹ ኣብ 5ይ ክፍለ ዘመን ቅ.ል.ክ ዝገለጾ ‘ንጸላኢኻ ኣብ ልዕሊኡ’ምበር ኣብ ትሕቲኡ ኣይትጽናሕ፣ ዝለዓለ ብራኸ ተቖጻጸር’ ዝብል መምርሒ ወይ መትከል ብደረጃ ዓለም ግኑን እዩ። ታሪኽ ቀዳሞት ወለድናን ኣደዃኹና ዓድታትናን ምስ እንምልከት እውን ንብራኸ ዝህብዎ ሚዛን ማዕረ ክንደይ ረዚን ምንባሩ ናይ ቀረባ ኣብነት እዩ። ብራኸ ዝህቦ ረብሓታት ብሰለስተ ቀለልቲ ነጥብታት ክግለጽ ይከኣል እዩ። ቀዳማይ ምስ ተረኣይነት ዝተኣሳሰር ኮይኑ፣ ኣብ ዝለዓለ ብራኸ ኣብ እትህልወሉ ግዜ ነቲ ኣብ ትሕተኻ ዘሎ መልክዕ ምድሪን ኣብኡ ዘሎ ኩነታትን ክትከታተሎ ዝቐለለ እዩ። ካልኣይ ምስ መጥቃዕቲ ዝተሓሓዝ ኮይኑ፣ ኣብ ዝለዓለ ብራኸ ምህላው ንከተጥቅዕ ዝቐለለ ብምዃኑ ካብቲ ጥንታዊ ብደናጉላ፡ ጭማራን ፍላጻን ዝግበር ዝነበረ ግጭታት ጀሚርካ ክሳብ’ዚ ዘለናዮ ብዘመናዊ መሳርሒታት ዝግበር ውግእ ኣብ ዝበረኸ ቦታ ምዃን ተመራጺ እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ፡ ምስ ምንቅስቓስ ዝተኣሳሰር ኮይኑ፣ ኣብ ዝበረኸ ቦታ ኣብ እትኾነሉ ጸላኢኻ ምሳኻ ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ምስቲ ተገቲሩ ዝጽበዮ ዓቐበትን ንሱ ዝፈጥሮ ስሕበትን ስለዝቃለስ ኣብ ምንቅስቓስ ንጸላኢኻ ጸገም ክኸውን እንከሎ ንዓኻ ግን ብልጫ እዩ። ደቂ ሰብ ነዚ ብራኸ ዝህቦ ብልጫታት ብኣጋኡ ስለዝተገንዘብዎ እዩ እምበኣር ሰማያት ንምቁጽጻር ዘኽእሎም መሳርሒታት ዘማዕበሉ። ኣብ ባህሊ ቻይና ‘ርኹሳት መናፍስቲ የርሕቕ እዩ’ ተባሂሉ ይእመነሉ ብምንባሩ ኣቐዲሙ ዝውቱር እዩ ነይሩ። እንተኾነ ብተደጋጋሚ ወራራት ዝላደዩ ቻይናውያን ነቲ ‘ርኹሳት መናፍስቲ’ ከርሕቐሎም ብምባል ዝትኩስዎ ዝነበሩ ምህዞኦም ናብ ‘ርኹሳት ጸላእቶም’ ኣቕኑዕዎ። ንመጀመርያ እዋን ድማ ብ1232 ድ.ል.ክ ኣብቲ ሞንጎልያውያን ሰብ ኣፍራስ ዘካየድዎ ወራር ኣብ ጥቕሚ ኣውዓሉዎ። እዚ ኣብ ዓውደ ውግእ ቅድምኡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ባሩድ ዝመልአ ኣርቃይ ናብ ሸነኽ ወረርቶም ብምቕናዕ ምስ ተኮሱዎ፣ ብርቱዕ ድምጺ፡ ሃልሃልታን ትክን ተሓዋዊሱ ዝፈጠሮ ስነኣእምሮኣዊ ራዕዲ ዓቢ’ዩ ነይሩ። ኣፍራስ ናይቶም ወረርቲ ክነፍጹን ጸላእቶም ናብ ፍጹም ሕንፍሽፍሽ ኣትዮም እቲ ግጥም ካብ ቁጽጽሮም ወጻኢ ክኸውንን ዝተዓዘቡ ቻይናውያን፣ ኣብቲ ውግእ ዓወት ከምዝሓፈሱ ኣረጋገጹ። እዚ ዕጥቂ’ዚ ነቲ መሰረታዊ ብልጫ ወረርቶም ዝነበረ ኣፍራስ ተጠቒምካ ናይ ምንቅስቓስ ዓቕሚ ዘልምስ ብምንባሩ ንቀጻሊ ምዕባለታት ደረኸ። እዚ፣ መጀመርታ ናይቲ በብእዋኑ ዝሰዓበ ነዊሕ ታሪኽ ምዕባለ ሮኬታትን ሚሳይላትን ኮይኑ ድማ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ሰፈረ። ዝኸኣለ ዕዙዝነት እዩ ዘለዎ። ሰባት ካብ ጥንቲ ንተጻባእቶም ኣብ ዘይተጸበዩዎ እዋን ከም ዝናብ ካብ ሰማይ ሓደጋ ከውርዱሎም ከምዝኽእሉ ብኣጋኡ እዮም ኣስተብሂሎም። ገና ኣብ ዘበነ ጭማራን ዘበነ ቀስትን ፍላጻን እናሃለዉ’ዮም ነዚ ፍልጠት’ዚ በጺሖሞ። ካብ ሰማይ ሰማያት፡ ካብ ላዕሊ ናብ ጸላእቶም ከዝንብዎ ዝኸኣሉ ሓደገኛ ነገር ድማ ሓዊ ነበረ። ሓዊ ኣብ መስርሕ ፍልቀት፡ ቀጻልነት ህይወት ከምኡ’ውን ስልጣነ ደቂ ሰብ ድርብ ትርጉም እዩ ዘለዎ። ብሓደ ወገን ምንጪ ሙቐት፡ ብርሃን፡ ዝተኸሸነ መግብን መድሕን ካብ ተጻባእቲ እንስሳታትን ክኸውን እንከሎ፣ በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ቃጸሎኡ ዝቐትል፡ ዝተፍኦ ትኪ ትንፋስ ከሊኡ ህይወት ዘሕልፍ ጠንቂ ሞት እዩ። ነዚ ክሳብ ሕጂ’ውን እንተኾነ ካብ መዓምቚ ውነ ወዲ ሰብ ዘይሃሰሰ ፍርሕን ሓደገኛነትን ናይ ሓዊ ኣስተውዒሉ ድማ እዩ ሰብ ነቲ ኣዕናዊ ሸነኽ ሓዊ ናብ ጥቕሚ ከውዕሎ ዝኸኣለ። ሓዊ ኣብ ጫፍ ፍላጻ ተቐርቂሩ እናነደደ ብቀስቲ ወይ መንትግ ወርዊርካ ናብ ጸላእትኻ ካብ ላዕሊ ምዝናብ ኣብቲ ጥንታዊ ዘመን፡ ሚሳይል ከም ምውርዋር ክሕሰብ ዝከኣል እዩ። ኣብቲ ኣባይቲ ካብ ኣዕጻውን ሳዕርን ዝስርሓሉ ዝነበረ ጥንታዊ እዋን፡ ሓዊ ብላዕሊ ተወርዊሩ ዘውርዶ ጉድኣት ንምርድኡ ዘሸግር ኣይኮነን። እንተላይ ነተን ናይቲ እዋን’ቲ ካብ ጣውላ ዝስርሓ መራኽብ ዘይንሕፍ ብምንባሩ ኣስጋእነቱ ክንዮ ምድሪ ኣብ ባሕሪ’ውን ዓቢ እዩ ነይሩ። እዚ፣ መበገሲ ናይቲ ዝሰዓበ ምዕባለ ኮይኑ፣ ምስ ምህዞ ባሩድ ኣብ ቻይና ካብ ማእከላይ ዘመን ኣትሒዙ ብባሩድ ተደፊኡ ናብ ላዕሊ ዝውንጨፍ ካብ ኣርቃይ ዝስራሕ ጥንታዊ ሮኬት ተቐላቐለ። ኲናት ዘስዕቦ መዓት ዋላ’ኳ ኣሰቃቒ እንተኾነ፣ ኣብ እዋን ኲናት ዝፍጠር ተበላሓትነትን ምህዞታትን መወዳእታ ዘይብሉ ምዃኑ ካብ ዛንታ ምዕባለ ሮኬት ኣጸቢቕና ክንርድኦ ንኽእል ነገር እዩ። እቲ ህይወት ክሳብ 85 ሚልዮን ሰባት ከምዝበልዐ ዝግመት ካልኣይ ኲናት ዓለም ንምዕባለ ሮኬት ብዘገርም ፍጥነት እዩ ንቕድሚት ደፊኡዎ። ጀርመናውያን ተመራመርቲ ዋላ’ኳ በቲ ዘማዕበሉዎ ሮኬት ክሳብ 50,000 ሰባት እንተቐዘፉ፣ ድሕሪ ስዕረት ጀርመን እተን ዓወት ዓቲረን ዝወጻ ከም ኣመሪካን ሕብረት ሶቭየትን ዝኣመሰላ ሃገራት፡ ነዞም ተመራመርቲ ናብ ፍርዲ ከቕርበኦም ዘይኮና ብኣንጻሩ ብዘገርም ኣገባብ ክመናጠላሎም እየን ተራእየን። እቲ ድሮ ጀሚሩ ዝጸንሐ ቅድድም ንምዕባለ ሮኬታት ድማ ብወግዒ መጋረጅኡ ቀንጢጡ ናህሪ ወሰኸ። ሕብረት ሶቭየት ኣብ ጥንታውን ማእከላይን ዘመን ንቻይናውያን ቀንዲ ምንጪ ስግኣት ዝኾኑዎም ዝነበሩ ካብ ሰሜናውን ምዕራባውን ወገን ዝብገሱ ዝነበሩ ሳገምቲ ሓይልታት ኮይኖም፣ እዞም ኣህዛብ ኣፍራሶም ተወጢሖም ብተደጋጋሚ ናብ ምድሪ ቻይና ወሪሮም እዮም። ሽግር እንተሎ ፍታሕ ከተናዲ ባህርያዊ እዩ’ሞ፣ ቻይናውያን በዚ ስግኣት’ዚ ተገዲዶም ኣብ ምህዞ ሮኬት ቀዳማይ ኣሰሮም ኣንበሩ። ባሩድ ተጠቒምካ ርችት ምትኳስ ‘እቲ ንሰማይ ዝቆጻጸር፡ ንምድሪ’ውን ይቆጻጸር’ ዝብል ኣምር ክንዮ’ቲ ብራኸ ዝፈጥሮ ኣገዳስነት ዝኸይድ ትርጉም’ውን ኣለዎ። ብተዛማዲ ኣብ ዝለዓለ ቦታ ምቛም እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰን ካልእን ብልጫ ክህልዎ እንከሎ፣ ካብ ላዕሊ ዝውርወር ኣጽዋር ምጥቃም ድማ፡ ካልእ ርእሱ ዝነበራ ዘይማዕበለ ብረት’ውን ብሚሳይል ተተከአ። በቲ ኣብ መንጎ ምብራቓውን ምዕራባውን ደንበታት ዝነበረ ውድድር እናተደረኸ፣ ኣብ 2ይ ወለዶ ዝነበረ ጉድለታት ተኣሪሙ ዝሓሸ ፍጥነት፡ ዓይነት ሚሳይል፡ ዝማዕበለ ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒታትን ዝተራቐቐ ራዳርን ዘለወን 3ይ ወለዶ ነፈርቲ ውግእ ኣብ መፋርቕ 1960ታት ተኣታተዋ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝሰዓባ 4ይ ወለዶ ዲጂታላዊ መሳርሒታት ተገጢሙለን ሓያል ናይ ምንቅስቓስን መናውራን ብቕዓት ክንጸባረቕ እንከሎ ኣብተን ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ማዕቢለን ዘለዋ 5ይ ወለዶ ነፈርቲ ውግእ ድማ ሕልፍ ዝበለ ርቀት ተዋዲዱ ኣሎ። መሰረታዊ ንድፊ ናይዘን ወለዶ ነፈርቲ ዳርጋ ፍጹም ብራዳር ከም ዘይረኣያ ክኾና የኽእለን። ብዘይካ’ዚ ኣብ ኩሉ ኣካላተን መአከቢ ሓበሬታ ዝተገጥመለን፣ ሓበሬታ ካብ ምድሪ፡ ካልኦት ነፈርትን ካብ ሳተላይትን ዝውሕዘለን ብምዃኑ “በረርቲ ኮምፕዩተራት” እናተባህላ እየን ዝግለጻ። ኣብ ቀረባ መጻኢ 6ይ ወለዶ ናብ ሰማያት ክበራ ትጽቢት ክግበር እንከሎ ምዕባለታት ሰብ-ሰርሖ ብልሕን ካልእን ኣጣሚረን ክመጽኣ ድርኩዂት ረጊጸን ኣለዋ። ብኣርባዕተ ጥቅምቲ 1957 ዝወንጨፈቶ ስፑትኒክ ዝተባህለ ናይ መጀመርያ ሰብ ዝሰርሖ ሳተላይት ብተዘዋዋሪ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ እንተነይሩ፡ ኣብ ዝኾነ ክፋል ናይዛ ዓለም ከጥቅዑ ዝዓግቶም ከምዘየለ እዩ። እንተኾነ እዚ ክንዮ’ቲ ወተሃደራዊ ዕላማኡ ዝኸይድ ካልእ ስነፍልጠታዊ ምዕባለ ንኽመጽእ’ውን መንገዲ ከፊቱ እዩ። ምርምር ጠፈር ነዚ ሎሚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ክንዮኡን ንኽበጽሕ ኣኽኢሉ። ይኹን’ምበር ሎሚ ከባቢ 3900 ኒኩለሳዊ ኣጽዋር ኣብ ሚሳይላት ጽዒነን ሃገራት ክፋጠጣ እንክትርኢ ሰብ ሩሕ መጻኢኡ ኣብ ኢዱ ጨቢጥዋ ምህላዉን ንኣሽሓት ዓመታት ዝኾስኮሶ ስልጣነኡ ብገዛእ ኢዱ ናይ ምድምሳስ ተኽእሎኡ ልዑል ምዃኑን ዘርኢ እዩ። ብኻልእ ወገን ተጠቃምነት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ጎኒ ጎኒ’ዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ምዕባለታት ብዘገምታ ክዓቢ ዝጸንሐ ተርእዮ ኮይኑ ኣብዚ እዋን’ዚ ሰፊሕ ተቐባልነት ረኺቡ ዘሎ መሳርሒ እዩ ክበሃል ይከኣል። ዓይነታት ሰብ-ኣልቦ ነፈርቲ ካብተን ሚሳይላት ዝዓጥቃ ዓበይቲ ክሳብ’ተን ንሓደ ኣገልግሎት ጥራይ ዝውዕላ ንኣሽቱ ርእሰ ቅትለታዊ ስርሒት ዝፍጽማ ዝዝርጋሕ ክኸውን እንከሎ፣ ብመንጽር መዐደጊ ዋጋን ወጻኢታትን እንተተራእዩ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ዘለወን ብልጫ ዘገርም እዩ። ዋጋ 4ይ ወይ 5ይ ወለዶ ነፋሪት ውግእ፡ ካብ 40 ክሳብ 150 ሚልዮን ዶላር ክግመት እንከሎ፣ ገምጋም ዋጋ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ካብ ሒደት ኣሽሓት ዶላራት ወይ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዶላር ዝሓልፍ ኣይኮነን። ናይ ኣገልግሎት ወጻኢታት ምስ ዝወዳደር እውን ተመጣጣኒ ኣይኮነን። ዘመናዊት ‘ኤፍ-35’ ዝዓይነታ ነፋሪት ውግእ ኣመሪካ ንሓደ ሰዓት ክሳብ ኣርብዓ ሽሕ ዶላር ክትበልዕ እንከላ፣ ‘ሪፐር 9’ ዝተባህለት ዓባይ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣመሪካ ግን ንሓደ ሰዓት ኣርባዕተ ሽሕ ዶላር ጥራይ እያ ትሓትት። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ንምክልኻል ካብ ዋጋአን ዝተዓጻጸፍ ክብሪ ዘለዎ ሚሳይላት ንክትኮሰለን ዘገድዳ ብምዃነን ብዓይኒ ቁጠባ ነቲ ተጠቃዒ ወገን ኣብ ዘይተመጣጣኒ ክሳራ ዝሸምም እዩ። እዚ፣ ስርሒታዊ ኣድማዕነት ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ብዘይ ምዝንጋዕ እዩ። ሰባት ብራኸ ሰማያት ንምኽሳብ ዓሊሞም ዝኸዱዎ ርሕቀት እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ኮይኑ፣ ኣብ ታሪኽ ክሳብ ሕጂ እቲ ዝኸፍአ ሳዕቤን ኣውሪዱ ዘሎ ምህዞ ግን ሚሳይላት ዘይኮነ፡ ካብ ነፈርቲ ዝወርድ ደብዳብ እዩ። ነፋሪት ከም ምህዞ ክሳብ ሕጂ ከባቢ 122 ዓመት ገይራ ኣላ። ካብዚ እቲ 115 ዓመታት እንተላይ ኣብ ወተሃደራዊ መዓላ ዘገልገለትሉ እዩ። ታሕሳስ 1903 ተማሂዛ ድሕሪ 8 ዓመታት ጥራይ ኣብ 1911 ናብ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ምጽንባራ ሰባት ዕቑር ተኽእሎኣ ቀልጢፎም ክምዝምዝዎ ምኽኣሎም ዘርኢ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 114 ዓመታት ድማ ዓሰርተታት ሚልዮናት ሜትሪክ ቶን ዝግመት ቦምባታት ብነፈርቲ ናብ ምድሪ ክድርበ እንከሎ ህይወት ሚልዮናት ሰባት ቀዚፉ። እቲ ኣብ ታሪኽ ንመጀመርታ እዋንን ሓንሳብን ዝተፈጸመ ኣቶማዊ መጥቃዕቲ ሂሮሽማን ናጋሳክን ወሲኽካ፡ ንመልክዕ ታሪኽ ናይዛ ዓለም ዝቐየሩ ከም መጥቃዕቲ ጃፓን ኣብ ልዕሊ ኣመሪካ (ፍጻመ ወደብ ፒርል) እንክጥቀስ፣ ንወሳንነት ብናይ ውግእ ነፈርቲ ዝካየድ ስርሒት የንጸባርቕ። ምዕባለ ናይተን ኣብ መፋርቕ 1940ታት ኣብ እዋን ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝተኣታተዋ ብቀዳማይ ወለዶ ዝፍለጣ ናይ ውግእ ነፈርቲ ምስ እንምልከት ነዚ ሕጂ ዘሎ ምዕባለ መሰረት ክኸውን ዝኸኣለ ናይ ፍጥነት ብልጫ ኢና ንረክብ። ዋላ’ኳ ዝዓጥቅኦ ኣጽዋር ዘይማዕበለን ብሓፈሻ ተበጺሑ ዘሎ ርቀት ሰብ ማእከል ዝገበረ ብምዃኑ፡ ዓይነት ሰብ ወሳኒ ረቚሒ ዝኾነሉ መድረኽ ታሪኽ ኢና ዘለና። ኣብ መጻኢ፣ ምስ ምዕባለ ሰብ-ሰርሖ ብልሕን ክንዮኡ ዝዝርጋሕ ርቀትን፡ ሰብ ወሳኒ ኣካል ምዃን ተሪፉ ብማሽን ዝትከኣሉ መድረኽ ክብጻሕ ከም ዝኽእል መራሕቲ ናይዚ ዝዓቢ ዘሎ ቅልጡፍ ፈጠራ ዝምጉትዎ እዩ። ብውሑዱ ግን ክሳብ ሕጂ ንሰብ-ሰርሖ ብልሒ ወሲኽካ ኩሉ ዓይነት ፈጠራን ምህዞታትን ኣብ ትሕቲ ሰብ ብምህላዉ ተራ ሰብ (ብዓይነት) መተካእታ ኣልቦ እዩ። ኣብ ርእየት ፓይሎታተን ዝምርኮስን እንተነበረ፡ ኣብ ፍጥነተን ግን ምስተን ቅድሚአን ዝነበራ ብምውድዳር ዓቢ ዝላ ንቕድሚት እዩ ነይሩ። ብድሕሪ’ዚ መፋርቕ 1950ታት ምስቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝተኸስተ ኲናት ኮርያ ተኣሳሲሩ ንምዕባለ 2ይ ወለዶ ነፈርቲ ውግእ ወሊዱ። ልዕሊ ፍጥነት ድምጺ ዝውንጨፋ ነፈርቲ ንመጀመርታ እዋን ክቀላቐላ እንከለዋ ዝዓጥቅኦ ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . ሓዳስ ኤርትራ 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.171 ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ቊጽጽር ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ስእሊ፡-፡ ጨንፈር ስእሊ


ኩመል፡ ዓየ፡ ሞሞና፡ መቐር፡ ሓንሰ፡ ወይባ፡ ሞሶቛ፡ ቋባ ወዘተ. ዝኣመሰሉ መበቈላውያን ኣገራብ፡ ብርኡይ ክስስኑ’ዮም ተራእዮም። ዓድታት፡ ዓዲ ቐጢና፡ ገዳም እንዳባዮናስ፡ ደብረማርያም፡ ድዓርሓራ፡ ማይ ዓሳ፡ ዳብረ፡ ማይጐርዞ፡ ኣደጐልቦ፡ ዓዲ ገልዕ፡ መቓብር ጻብላ ወዘተ. ኣብዚ እዋን ገለ ካብቶም ብኣግራብ ዝተሸፈነ በረኻታት ዝውንኑ ከባቢታ ናይቲ ንኡስ ዞባ እዮም። ብፍላይ ዓዲ ጭጎኖ ከምኡ’ውን ናብ መገርባ ዝወርድ፥ መቒዕ፡ ጋባ፡ ሽቦታ፡ ዓቕባን ዓላን ብዝበሃሉ ኣግራብ ዝተሸፈኑ፡ መሕለፊ ስኢንካ ደኒንካ እትንቀሳቐሶም ከባቢታት እዮም። ገረብ ኮነ እንስሳ ዘገዳም ግምጃ ሃገር’ዮም። ገረብ እንተሎ፡ ህላወ እንስሳታት ዘገዳም ክረጋገጽ ድማ ባህርያዊ’ዩ። ቅድሚ ሓደ ክፍለ ዘመን፡ 30 ሚእታዊት ካብ መሬት ኤርትራ ብገረብ ዝተሸፈነ ምንባሩ ሰነዳት ታሪኽ ይሕብሩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ብባህርያውን ሰብ ዝሰርሖም ዝተፈላለየዩ ጸገማትን ቀደም ዝነበሮ ግርማኡ ተቐንጢጡ ዕርቃኑ ወጺኡ ኢኻ ትዕዘብ። ነዚ ዝባደመ መሬት ዳግም ብምግራብ ንምፍዋሱ መንግስቲን ህዝቢን ኤርትራ ንልዕሊ 30 ዓመት ሓያል ቃልሲ ኣካይዶምን የካይዱ ኣለዉን። ሓደ ካብዚ ድማ፡ ህዝቢ፡ ሰራዊት፡ ዝሳተፍዎ ከምኡ ድማ ዓመት መጸ ብተመሃሮ መደብ ክረምታዊ ማእቶት ዝዕመም ናይ ምግራብ ወፍሪ’ዩ። እዚ ንበይኑ ኣኻሊ ከምዘይኮነ ዝተረድአ መንግስቲ፡ ነፍሲ-ወከፍ ዓዲ ሕሩም ሕዛእቲ ክትክልል ብዘውጸኦ መምርሒ መሰረት፡ ዝበረሱ መበቆላውያን ኣግራብን ዝጸነቱ እንስሳታት ዘገዳምን ዳግም ህላወኦም ንምርግጋጽ ክስረሓሉ ካብ ዝጅምር ነዊሕ ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ዝከታተል ኣብ 2006 ብዓል ስልጣን ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ብምጥያስ ይሰርሓሉ ኣሎ። ኣቶ ተኸስተ ካብ 2008 ብንኡስ ዞባ ዓረዛ’ዩ ስርሕ ቊጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ጀሚሩ። ምንቅስቓስ ቦታ ስራሕ ቊጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ምስ ምንቅስቓስ ቦታ ስራሕ ፖሊስ ዝመሳሰል’ዩ። ኣቶ ከሰተ ካብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ናብ ንኡስ ዞባ ዓዲዃላ ተቐይሩ። እንደገና ናብ ዓረዛ ተመሊሱ ሰሪሑ። ኣብ መራጉዝ ቀጺሉ። ካብ መራጉዝ ናብ ማይዓይኒ ተመዲቡ ነዊሕ ድሕሪ ምግልጋል፡ ካብ ቅድሚ ክልተ ዓመት ጀሚሩ ናብዚ ኣብዚ እዋን ተመዲቡ ዝሰርሓሉ ዘሎ ንኡስ ዞባ ማይምነ ተቐይሩ ከም ውጽኢት ናይዚ’ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ በበይኑ ወቕቲ ዓመት ዝፈርዩ ንመግቢ ዘገልግሉ በብዓይነቶም ፍረ መሮር ክፈርዩን ሰብን እንስሳን ክጥቀመሎምን ጀሚሮም ኣለዉ። ንኣብነት ተመሃሮ ናይ ገለ ዓድታት ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ ብኾናትል፡ ፍረ መቒዕ ኣጉሉም፡ ጋባን ካልእን ብምሻጥ፡ ንመምሃሪ ዘገልግሉ ናውቲ ትምህርቲን ዲቪዛን ክዳውንቶምን ከቲቶም ንድራኦም ዝድግፉ ኣለዉ። ብዘይካ’ዚ ስድራቤታት ከይተረፋ ነዞም ዝተጠቕሱ ፍረታት ብምሻጥ ቀለብ ከረምቲ እኽሊ ዝሽምታ’ውን ኣለዋ። እዚ ኩሉ ረብሓ ኸኣ፡ ሕጊ ተሪሩ ተቘጻጸርቲ ድማ ተቢዖም ክንቀሳቐሱ ምስ ጀመሩ፡ ዝተረኽበ እዩ። ሕጊ ቁጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ተነዲፉ ኣብ ግብሪ ቅድሚ ምውዓሉ፡ ተቘጻጸርቲ ንምንታይ ኢሎም ኣብ ዝሓትቱ፡ “ኣብ ትበጽሑ ብጽሑ” ዝበሃሉሉ እዋን ምንባሩ ኣቶ ከሰተ ከይጠቐሰ ኣይሓለፈን። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ “ዒሉ መቐመጫኻ ሓሉ፡” ከምዝበሃል፡ ሕጊ ኣኽቢርካ ምኻድ እዩ። ተቘጻጸርቲ’ውን ሕጊ ክድግፎም ምስ ጀመረ፡ ብፍናን ክንቀሳቐሱ ክኢሎም ኣለዉ። ረብሓ ገረብ ካብ ምዕቃብ ከም ዝርከብ ምስ ግዜ ዝተረድኡ ነበርቲ ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ ምስ ተቘጻጸርቲ ክደጋግፉን እቲ ናይ ምቁጽጻር ስራሕ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ክጅምርዎን ከምዝነበሮም ብኣስተንትኖ ይገልጹ ኣለዉ። ኣብ መወዳእታ ወርሒ 2025፡ ንልምዓታውን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ንኡስ ዞባ ማይምነ ንምብጻሕ፡ ብስራሕ ናብቲ ንኡስ ዞባ ተንቀሳቒስና ነይርና። ኣብቲ ኣጋጣሚ ኩነታት ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ኣብቲ ንኡስ ዞባ እንታይ ከም ዝመስል ሓበሬታ ምርካብ ሓደ ካብ መደባትና ነበረ። በዚ መሰረት ንሓላፊ ቊጽጸር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ኣብቲ ንኡስ ዞባ፡ ኣቶ ከሰተ ተስፋጋብር ረኺብና፡ ኣዘራሪብናዮ ነይርና። ዝሃበና ሓበሬታ ይስዕብ፦


ሓለዋን ቊጽጽርን ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ኩሉ ርክባትካ ምስ ህዝቢ ስለ ዝኾነ፡ ዓቕሊን ትዕግስቲን ዝሓትት፡ ሚዛን ሰብን ባህርያዊ ተፈጥሮን እናሓለኻ፡ ከባቢ እንታይ ይመስል፧ ህዝቢኸ ተፈጥሮ ናይ ምብራስ ባህርያቱ ምስ ሕጊ ዘለዎ ምትእስሳር እንታይ ይመስል፡ ወዘተ. ሰብን ባይታን ብግቡእ እናዓየርካ፡ ዝዕመም ከቢድ ስራሕ’ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣብቲ ስራሕ ዝተዋፈረ ሰብ ምስቲ ዘለዎ ቦታ ተመሳሲሉ ክኸይድ የድልዮ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ንዕንጸይትን ካልእ መዓላን እናተባህለ ብህዝቢን ሰራዊትን ዝፍጸም ብርሰት ኣግራብ ነይሩ’ዩ። ንዕኡ ዝከታተልን ዝቈጻጸርን ዝጸደቐ ሕጊ ስለ ዘይነበረ’ውን እዚ ኣብ ብርሰት ገረብ ናይ ባዕሉ ግደ ነይሩዎ’ዩ። ካብዞም ዝሓለፉ 5ን 6ን ዓመት ንደሓር ግን፡ ንምቁጽጻር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ዝከላኸል ዝተደንገገ ሕጊ ጸዲቑ ክስረሓሉ ካብ ዝጅምር፡ ‘ገረብ ዝቘረጸ ናብ ሕጊ ይቕረብ’ ምስ ተባህለ፡ ኣብ ፈለማ ህዝቢ ጻርጻር ዘይበለ ኣይኮነን። ሓደ ካብ ኣገባባት ዕቃበ ብርሰት ምኽላል ሕዛእቲ’ዩ። እቲ ሕዛእቲ ዓዳዊ ክኸውን ይኽእል መንግስታዊ፡ ዕላማኡ ተመሳሳሊ’ዩ። ክልቲኡ ኣገባባት ንሓደ ዕላማ’ዩ። ብርሰት ንምግታእ ዝኽለል’ዩ። ኣብዚ ብዓድታት ዝቐውም ሕዛእቲ ብዕራይ ኣሎ፣ ሕሩም ሕዛእቲ’አን ኣሎ። ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ብመንግስቲ ተኣሚሙ ዝተኸለለ ሃገራዊ ሕዛእቲ የለን። ሕሩም ሕዛእቲን ሕዛእቲ ብዕራይን ግን ንሓለዋኡን ካልእን ዘርዓይ ቈጺራ ወኪል ብዓል ስልጣን ቁጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ደገፍ እናተገብረላ ባዕላ እትከታተሎ ነፍሲ-ወከፍ ሓለዋ ቊጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ብኽልተ ገጻት’ዩ ዝሕሎ። ነቚጣ ማይምነን ነቚጣ ሓድሽ ዓዲን ድማ ይበሃላ። ኣብ ነቚጣ ሓድሽ ዓዲ 9 ኣባላት ክህልዉ እንከለዉ፡ ኣብ ነቚጣ ማይምነ ድማ 12 ኣባላት፡ ብጠቕላላ ኣብቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ከሰተ ዘወሃህዶም 21 ኣባላት ተቘጻጸርቲ በዚ መሰረት፡ ጸጋ ገረብ ኣብዚ እዋን ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ፡ ንቑጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ዕላማ ገይሩ ዝተደንገገ ሕጊ ኣብ ግብሪ ድሕሪ ምውዓሉ፡ ገረብ ዝቘረጸ ኣብ ሕጊ ቀሪቡ ዝግብኦ መቕጻዕቲ ተበዪኑሉ ክኸፍልን ክእሰርን ምስ ጀመረ፡ ከም ብዓል ዱማ፡ ጨቐምጠ፡ ዳዕሮ፡ ጋባ፡ ሳግላ፡ ጭጎኖ፡ ዓዲ ናይቲ ንኡስ ዞባ ኣለዋ። ኣብቲ ሕሩም ሕዛእቲ ዝበቁል ሳዕሪ ተዓጺዱ ብምሻጥ ኣብ ረብሓ ናይታ ዓዲ ይውዕል። ኣብዚ መዳይ፡ ሕሩም ሕዛእቲ ምጽዳፍ መርዓት ምጥቃስ ይከኣል። ምጽዳፍ መርዓት ኣብ መንጎ በራቒት ንኡስ ዞባ ዓዲ-ዃላን ዓዲ ናላ ናይ ንኡስ ዞባ ማይምነን ዝርከብ ኣጻድፍ ከባቢ’ዩ። ንምሕደራኡን ሓለዋኡን ዝምልከት ብምውህሃድ ተቘጻጸርቲ ክልቲኡ ንኡስ ዞባ ይካየድ። እቲ ከባቢ ቅድሚ ሕጂ ባዲሙ ዝነበረ፡ ድሕሪ ምሕዛኡ ግን ፍሉይ ለውጢ ብምግባር፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ ቀደም ዝፈልጦ ሰብ ዘጋጊ በብዓይነቶም ኣቶ ከሰተ ተስፋጋብር እንስሳ ዘገዳም እንስሳ ዘገዳም ህላወ ገረብ፡ ህላወ እንስሳታት መሮር ምህላዎም ዘረጋግጽ ግኡዝ ነገር’ዩ። ኩነታት እንስሳ ዘገዳም ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ፡ ናብ ንቡር ዝምለሱሉ ኩነታት’ዩ ዝርአ ዘሎ። ኣብ ከም ብዓል ዳብረ ዝኣመሰሉ ከባቢታት ናይቲ ንኡስ ዞባ፡ ጠፊኦም ዝነበሩ’ሞ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ብዕስለ ክንቀሳቐሱን ንነበርቲ ድማ ከሸግሩን ጀሚሮም ዘለዉ ኣናብር፡ ኣብ ገምገም መረብ ዝተደኮነት ዓዲ መርሆ ብዕስለ ዝንቀሳቐሱ መፋልስ፡ ብውልቂን ብጽምዲን ዝንቀሳቐሳ ሰስሓ፡ ገበል፡ ኣብ ዓዲ ጭጎኖ፡ እሶዃይ፡ ገዳም እንዳባ ዮናስ፡ ቀጢና፡ ምጽዳፍ መርዓት ዝርከብዎ፡ ኣዛብእ ዘጋሩ፡ ወዘተ ብርክት ዝበሉ ዓሌታት እንስሳታት ዘገዳም ክስስኑ ጀሚሮም ኣለዉ። ዝነበሩ እንስሳታት ዘገዳም ክስስኑ፡ ጠፊኦም ዝነበሩ ድማ ክቀላቐሉ ዝገበረ፡ ዕቱብ ቊጽጽር ምዃኑን፡ ከም ውጽኢት ናይ’ዚ ሰፊሕ ከባቢታት ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ብገረብ ናብ ናይ ቀደም ግርማኡ ይምለስ ምህላዉን ዘርኢ’ዩ። ሕዛእቲ ምጽዳፍ መርዓት ዓበይቲን ንኣሽቱን ዝሰሰኑ ኣግራብ ዕርቃኑ ከዲኑ ገሪሙ ክርአ ዝኸኣለ ከባቢ’ዩ። ታህሰስ ድማ ንዝሰፍሐ እቲ ከባቢ ሸፊኑ ይርአ። ተጠቃምነት ዕንጸይቲ ብፍላይ ንመሸጣ ዝመስል፡ ከም ተወነየካ የለን። ዕንጸይቲ ክትጥቀም ኣፍልጦን ፍቓድ ዓዲን የድልየካ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ማይምነ ክልተ ትካላት መሸጢ ዕንጸይቲ ነይረን። ጽቡቕ’ውን ይሰርሓ ነይረን። ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ከም ቀደመን የለዋን። ህዝቢ ንዕለታዊ ናብራኡ ዝጥቀመሉ ዕንጸይቲ፡ ወዲ ዓዲ ምስ ዝኸውን ንቑጽ ዕንጸይቲ ክጥቀም ግድን’ዩ። እዚ ከኣ ዓዲ ትፈልጦ ክኸውን ኣለዎ። ብዘይ ፍቓድ ብሕልፊ ንመሸጣ ዝመስል፡ ኣግማል ጽዒኑ ዝተረኽበን ጥሉል ገረብ ዝቘረጸን ዕንጸይቱ ተሃጊሩ ኣብ ርእሲኡ ብሕጊ ይቕጻዕ። በዚ መሰረት ዝኾነ ሰብ ብዘይ ፍቓድ ገረብ ምቚራጽ፡ ዝጽበዮ ማእሰርቲ ምዃኑ ስለዝፈልጥ፡ ኣብቲ ንኡስ ዞባ ገረብ ክበትኽ (ክቘርጽ) ዝወፍር ሰብ የለን። ህዝቢ ናይቲ ንኡስ ዞባ እንስሳታት ዘገዳም ከም ጸጋ ወይ ጸላእቱ ብኸመይ ይጥምቶም፡ ከብርሃልና ንኣቶ ከሰተ ተወኪስናዮ ነይርና። ዝኾነ ይኹን እንስሳ ዘገዳም ክቕተል የብሉን። እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፋ ቀረባ ዓመታት ዝተዘርግሐ ንቁጽጽር ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ዓሊሙ ዝተነድፈን ኣብ መላእ ሃገር ድማ ኣብ ግብሪ ውዒሉ ዝስረሓሉ ዘሎን ሕጋዊ ሰነድ የነጽር። ንዓንቀጻት ናይቲ ሕጋዊ ሰነድ ምርኩስ ብምግባር፡ ዋጋ ነፍሲ-ወከፍ እንስሳ ዘገዳም ተነጺሩ ንረኽቦ። በዚ መሰረት ዝኾነ እንስሳ መሮር ዝቐተለ ሰብ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቡ ዋጋ ናይቲ ዝቐተሎ እንስሳ ክኸፍልን ክሳብ ማእሰርቲ ዝበጽሕ ብይን’ውን ክወሃቦን ይኽእልን። ብዛዕባ’ዚ ህዝቢ ናይቲ ንኡስ ዞባ ኣፍልጦን መረዳእታን መታን ክህልዎ፡ ብደረጃ ንኡስ ዞባ፡ ምምሕዳር ከባቢ ኣኼባታት ኣብ ዝስርዕሉ እዋናት፡ ቀጻሊ’ዩ ዝጒስጐሰሉ። ዳዕሮ፡ ጨቐምጠ፡ ሳግላ፡ መቐረ፡ ሑመር፡ ከምኡ’ውን ብዝተፈላለየ መልክዓት ተዳልዩ ቈጽሉን ፍረኡን ንመግቢ ሰብ፡ ልሕጹ ሓዊስካ ንመግቢ እንስሳታት ዘገልግል ካልእ ብዙሕ ጥቕሚ ዘለዎ ዱማ፡ ንዝተፈላለየ ሕማማት ከምዝፍውስ ዝእመነሉ ብፍላይ ነፍሰ ጾራት ኣደታት ዝወብእኦ ወይባ፡ ሓንሰ፡ ወዘተ. ኣብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ሓደጋ ምብራስ ኣጋጢምዎም ዝጸንሐ መበቆላውያን ኣገራብ እዮም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ሳላ ሓያል ቊጽጽር፡ ክምለሱ ጀሚሮም ኣለዉ። ካልኦት መበቆላውያን ኣግራብ’ውን ከምኡ። ከም ውጽኢቱ፡ ካብ መጋቢት ክሳብ ሰነ ጥሪት ብሓፈሻ፡ ጤለ-በጊዕ ድማ ብፍላይ፡ ርጋፍ ቈጽሊን ፍረታትን ኣግራብ ክምገባ ስለ ዝጀመራ፡ ሓረስቶት ንመግቢ ጥሪቶም ክብሉ ዘይተኣደነ ከፊሎም ዝዕድግዎ ሓሰርን ቃንጫን ዓዲ ክውዕል ጀሚሩ ምህላዉ ኣቶ ከሰተ ኣረዲኡ። እዚ ይኹን’ምበር፡ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ዓዲ ጭጎኖ ቀታሊኡ ዘይተረኽበን ቀታሊ ንምርካብ ኣብ መስርሕ ዝርከብን፡ ማይ ሰትዩ ናብ ቦታኡ ክምለስ ናይ ሞት ሓደጋ ከም ዘጋጠሞ ዝተገመተ ሓደ ገበል ተቐቲሉ ተረኺቡ። እዚ ከምዚ እናኾነ፡ ብርሰት ገረብን ሃድን እንስሳ ዘገዳምን ንምግታኣ ዝካየድ ቃልሲ፡ ኣኼባታት ብምውዳብ፡ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ጸጋታታ ክትሕሉ መምርሒ ብምሃብ ጐስጓሳት ይካየድ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ምትሕብባር ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሌ/ኮ ኣብርሃም ሃይለ፡ ኣዘዝቲ ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ኣሃዱታት ሓይሊታት ምክልኻልን ካልኦት መሓውራት መንግስቲ ኣብቲ ንኡስ ዞባን፡ ግደኦም ዕዙዝ ምዃኑ ኣቶ ከሰተ ሓቢሩ። ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 11


ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ኣብ ቅድመ-መጻረዪ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ክትሳተፍ ምዃና፡ ፕረዚደንት ሃገራዊ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣቶ ጳውሎስ ወልደሃይማኖት ሓቢሩ። ኣቶ ጳውሎስ፡ ንማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ማሕበር ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ (ካፍ)፡ ኤርትራ እትርከበን 12 ሃገራት ኣብ መጻረዪ ግጥማት ኣውዲቕካ ምሕላፍ ንኽኣትዋ ብዘውጸኦ መምርሒ መሰረት፡ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኢስዋቲኒ፡ ናይ ክልተ እግሪ ግጥማት ከም እተካይድ፣ ናይ ቀዳማይ እግሪ ጸወታ ድማ 25 መጋቢት ኣብ ሞሮኮ ከም እተሰላስል ኣነጺሩ። ስእሊ ክብሮም ጸሃየ ስእሊ ክብሮም ጸሃየ ኣብዛ ሃገራዊት ጋንታ፡ ብዘይካ’ቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝጻወቱ 12 ተጻወትቲ፡ ኣብ ሃገራት እንግሊዝ፡ ግብጺ፡ ጀርመን፡ ሽወደንን ኣውስትራልያን ኣብ ዝርከባ ሊጋት ዝጻወቱ 14 ኤርትራውያን ተጻወትቲ ጠርኒፋ ምህላዋ ኣብሪሁ። ውድድራት ክትሳተፍ ምዃና ብምግላጽ፡ ነዚ መደብ ክዉን ንምግባር ክሰርሕ ንዝጸንሐ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን ኣመስጊኑ። ኣብ መወዳእታ ኣቶ ጳውሎስ፡ ህዝቢ ነዛ ቈይማ ዘላ ሃገራዊቲ ጋንታ፡ ኵሉመዳያዊ ምትብባዕ ክገብረላ ብምልባው፡ ጽቡቕ ውጽኢት ክርከብ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት ገሊጹ። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ብናይ ውሽጢ ሃገር ኣሰልጠንቲ ምድላዋት ክተካይድ ምጽናሓ ዝሓበረ ኣቶ ጳውሎስ፡ ነዚ ምድላዋት ንምድራዕ፡ ኣብዚ እዋንዚ ሓድሽ ግብጻዊ ኣሰልጣኒ ቈጺራ፡ ንዝጽበያ ዘሎ ግጥም ምድላዋታ ኣብ ምጽፋፍ ከም እትርከብ ገሊጹ። ንቐጻልነት ሱታፈ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ዝተፈላለየ ውድድራት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ድማ፡ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ኵሉ ዝውደብ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027፡ ሃገራት ኡጋንዳ፡ ኬንያን ታንዛንያን ብሓባር ከአንግድኦ እየን።


ኣብ ሰለስተ ከተማታት ዝሰላሰል ዘሎ ስፖርታዊ ውድድራት እዚ ማእከል፡ ብጸወታታት ኵዕሶ እግርን መርበብን ቀጺሉ ቀንዩ። ኵዕሶ መርበብ ከኣ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንትዮ፡ ኪሎማ ንሂምቦል፡ ሮዝመ ንሂላል፡ ዛራ ንጎብየ ብተመሳሳሊ 2ብ0 ክስዕረአን እንከለዋ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ድማ፡ ዛራ ንጎብየ፡ ኪሎማ ንሂምቦል፡ ሂላል ንሮዝመ ብተመሳሳሊ 3ብ0 ተዓዊቶምለን። ከመዝግባ ከለዋ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ድማ፡ ደንደን ንግሎብ 6ብ0 ኦማል ንእምባሶይራ 1ብ0 ኣዳል ንደንደን 2ብ1 ስዒረንአን። ኣብ ጸወታታት ኵዕሶ መርበብ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ደንደን ንግሎብ 2ብ0 ኦማል ንእምባሶይራ ከምኡ’ውን ደምሒና ንኣዳል ብተመሳሳሊ 2ብ1 ተዓዊተናለን። ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ፡ ኣዳል ንደምሒና፡ እምባሶይራ ድማ ንኦማል 3ብ2 ክስዕረአን እንከለዋ፡ ደንደን ንግሎብ 3ብ0 ረቲዓታ። ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ መንደፈራ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ውድድራት፡ ጽንዓት ንብሪንጎ 1ብ0፡ መረብ ንማይ ጸብሪ 2ብ1፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ግጥማት ኵዕሶ እግሪ ዕዉታት ክዀና እንከለዋ፡ ኣብ ኵዕሶ መርበብ ድማ፡ ብሪጎን ንጽንዓት፡ መረብ ንማይ ጸብሪ 2ብ0፡ ከምኡ’ውን ዑበል ንመርሃዊ 2ብ1 ተዓዊተናለን። ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ግጥማት ኵዕሶ እግሪ፡ ጽንዓት ንብሪጎን 1ብ0፡ መረብ ንማይ ጸብሪ 2ብ1 ረቲዐንአን። መርሃዊን ዑበልን ኣብ ዘካየድኦ ጸወታ ድማ፡ 1ብ1 ተፈላልየን። ኣብ ግጥማት ኵዕሶ መርበብ፡ ማይ ጸብሪ ንመረብ፡ መርከብና ንኣኽራን፡ ዑበል ንመርሃዊ ብተመሳሳሊ ውጽኢት 3ብ0 ስዒረንአን። ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ኣብ ዝተሰላሰለ ግጥማት ኵዕሶ እግሪ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ፣ ሮዝመ ንሂምቦል 2ብ1፡ ኪሎማ ንሂላል 3ብ0 ክስዕረአን እንከለዋ፡ ዛራን ጐብየን 1ብ1 ተፈላልየን። ኣብ ናይ ደቂ-ተባዕትዮ ድማ፡ ሂምቦል ንኪሊማ 3ብ2፡ ሂላል ንሮዝመ 2ብ0፡ ጎብየ ንናቕፋ 1ብ0 ስዒረንአን። ኣብ ግጥማት ኣብ ከተማ ጸሮና ናይ ቀዳማይ ዙርያ ውድድራተን ዘሰላስላ ዘለዋ ጋንታታት ከኣ፡ ኣብ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ግጥማት ኵዕሶ እግሪ፡ ደምሒና ንኣዳል 2ብ1፡ ግሎብ ንኦማል 6ብ0 እምባሶይራ ንደምሒና 1ብ0 ውጽኢት


ሜዳ ገዲፎም ብምውጻእ፡ ን17 ደቒቕ ጸወታ ደው ከም ዝብል ብምግባሮም እዩ። ካፍ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ “ሰኔጋል ብ’ፎርፋይት’ ብምስዓር፡ እቲ ውጽኢት ናብ 3ብ0 ዓወት ሞሮኮ ተቐይሩ፡” ኢሉ። ካፍ፡ ብመሰረት ዓንቀጽ 82 ዋንጫ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ‘ሓንቲ ሃገራዊት ጋንታ ብዘይ ኣፍልጦን ፍቓድን ማእከላይ ዳኛ ጸወታ እናቐጸለ እንከሎ፡ ግጥም ገዲፋ ካብ ሜዳ ናይ ምውጻእ ፈተነ ምስ ተርኢ፡ ከም ዝተሳዕረት ተቘጺራ፡ ካብቲ ውድድር ክትእለ ከም ዝእዝዝ’ ብምሕባር፡ ኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ፡ ድሕሪ 58 መዓልቲ፡ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ንሞሮኮ ክትወሃብ ብምውሳኑ፡ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ሰኔጋል፡ ነታ ዋንጫ ከምዘይመልሳ ብምግላጽ፡ ንኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ‘ብልሽው’ ክብል ነቒፉዎ። ውሳነ ካፍ ንኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ፡ ንድሕሪት ዝመልስን መቐረት ዘጒድልን ተግባር ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ነቲ ኣዋጅ “ዘይፍትሓዊን ተራእዩ ዘይፈልጥ ተቐባልነት ኣልቦን፡” ክብል ገሊጽዎ። እቲ ፈደረሽን ወሲኹ፡ “እዛ ዋንጫ ካብ ሃገርና ኣይትወጽእ እያ፡” ኢሉ። ኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ፡ ነዚ ዘይተገመተ ውሳነ ክህብ ዘገደዶ፡ ኣብቲ ብ18 ጥሪ 2025 ኣብ ሞሮኮ ዝተኻየደ ናይ ፍጻመ ጸወታ፡ ዳኛ ንሞሮኮ ፍጹም ቅላዕ መቕጻዕቲ ድሕሪ ምሃቡ፡ ተጻወትቲ ሰኔጋል


ባህጊ ማንቸስተር ሲቲ ኣብ ሻምዮንስ ሊግ፡ ሰሉስ ምሸት ብማድሪድ ምስ ፈረሰ፣ ጻንሖት ጓርድዮላ ኣብቲ ሰማያዊ ክፋል ማንቸስተር ኣብ ምልክት ሕቶ ወዲቑ ይርከብ። ኣብ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ሰኔጋል ነዚ ዓንቀጽ ከም ዝጠሓሰቶ ሓቢሩ። ነዚ ኣብ ታሪኽ ኵዕሶ እግሪ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ውሳነ ካፍ፡ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ሰኔጋል፡ ናብ ቤት ፍርዲ ዳንነት ስፖርት ይግባይ ክብለሉ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ወዲ 55 ዓመት ፐፕ ጓርድዮላ፡ ብድምር ውጽኢት 5ብ1 ካብ ሻምፕዮንስ ሊግ ምስ ተገለፈ፡ ካብታ ክለብ ናይ ምስጓጉ ተኽእሎታት ብብዙሓት ወገናት ክዝረብ ይስማዕ ኣሎ። ጓርድዮላ፡ ነዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ኵሉ ሰብ ክባረር ይደልይ’ዩ። ሓንቲ መዓልቲ ግን ኣነ መጺአ ‘ቻው ቻው ብጾት’


ስፖርታዊ ውድድራት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ዋና ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሜ/ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሰ፡ ኣዛዚ እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ ብ/ጀነራል ሓድሽ ኤፍሬም፡ ሓለቓ ስታፍ እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ ብ/ጀነራል ፍጹም ገ/ህይወት፡ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሰራዊትን ኣብ ዝተረኽብሉ ብወግዒ መጋረጃኡ ከፊቱ። ኣብቲ ዕለት ቀዲመን ናብ ሜዳ ዝወረዳ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ጋንታታት ናብሮን ዓዲ-ሮሶን እየን። ጸወታ ብተመጣጣኒ ብቕዓት ዝሕል ኢሉ’ኳ እንተፈለመ፡ ናብ ልዳት ተጸጊዐን ፈተነ ከካይዳ ምስ ጀመራ ግን፡ ቀስ-ብቐስ ናህሩ እናዛየደ ከይዱ። እንተዀነ ንሓለውቲ ልዳት ሰጊራ ምስ ሰኪዐት ዝተራኸበት ኵዕሶ ብዘይምንባራ፡ ብናይ ሓባር ዓወት ጸወታ ተዛዚሙ። ቀጺሎም ናብ ሜዳ ዝኣተዉ ደቂ-ተባዕትዮ ተጻወትቲ ባርዕን ዓላን እዮም። ተጻወትቲ ዓላ፡ ብናይ ሓባር ውህደትን ምቅባብልን ንማእከል ሜዳ ብምቊጽጻር ንባርዕ ዓብለልዎም። እዞም መሳጢ ብቕዓት ዘንጸባረቑ ዓላ፡ ተናቢቦም ብዝገብርዎ ናይ ምጥቃዕ ጥበብ፡ ኣብ መበል 20 ደቒቕ ካብ ሳልሕ ስዑድ ሸቶ ብምርካብ መሪሕነት ሓዙ። በዚ ከይተዓግቱ ብተደጋጋሚ ናብ ልዳት ባርዕ ገስገሱ፣ ኣብ መበል 43 ደቒቕ ድማ ካብ ሳልሕ ካልአይቲ ሸቶ ረኺቦም። ጸወታ ብኸምዚ እናቐጸለ፡ ሓላዊ ልዳት ዓላ ብዘርኣዮ ሸለልትነት፡ ባርዕ ኣብ መበል 45 ደቒቕ ካብ ሲራክ ምስግና ሸቶ ረኺቦም። እዛ ሸቶ ንባርዕ ናብ ጸወታ ዝመለሰት ነይራ። ባርዕ፡ ተጻወትቲ ቀይራ ብምእታው፡ ማእከል ሜዳ ካብ ዓላ ተረከበቶ። ኣብ ልዕሊ’ቶም እናደኸሙ ዝመጽኡ ተጻወትቲ ዓላ፡ ሓያል መጥቃዕቲ ብምፍናው ኣብ መበል 77 ደቒቕ ሓሳብ ልቦም ሰሚሩሎም፣ ብመንገዲ ሲራክ ካልኣይቲ ሸቶ ወሲኾም። በዚ ኸኣ እቲ ጸወታ ብናይ ሓባር ዓወት 2ብ2 ተዛዚሙ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ውሽጣዊ ውድድራት እዚ ተወርዋሪ ሓይሊ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ዝነበረ ውድድራት፡ ውድድራት ኵዕሶ ሰኪዐት፡ ቅድድም ብሽክለታ፡ ቸዝን ምሕንባስን እውን ክሰላሰል’ዩ።


ርያል ማድሪድ፡ ንማንቸስተር ሲቲ ኣብ ሜዳኣን ካብ ሜዳኣ ወጻእን ደዊና፡ ናብ ርብዒ ፍጻመ ጸወታ ሻምፕዮንስ ሊግ በጺሓ ትርከብ። ማድሪድ ድሕሪ ሲቲ፡ ካብ ባየር ሙኒክ ወይ ኣትላንታ ተዓዊታ ምስ እትሓልፍ ጋንታ ጸወታ ተሰሪዑላ ኣሎ፣ ባየር ሙኒክ ንኣትላንታ ኣብ ገዛእ ሜዳኣ 6ብ1 ብምስዓራ (ካልኣይ እግሪ ጋዜጣና ኣብ ሕተመት እንከላ ትማሊ ተኻይዱ’ዩ) ማዕከናት ዜና፡ ኣብ ርብዒ ፍጻመ ማድሪድን ባየር ሙኒክን ከም ዝራኸባ ግሉጽ ገይረንኦ ይርከባ። ማድሪድ፡ ምስ ባየር ሙኒክ (እንተሓሊፋ) ኣብቲ እተካይዶ ናይ ካልኣይ እግሪ ጸወታ ግን፡ ሓደ ዘፍርሕ ክስተት ኣጓኒፉዋ ይርከብ - ምብኳር ካብ ሽዱሽተ ዘይውሕዱ ተጻወትቲ። በሊንግሃም፡ ዲን ሆይሰን፡ ቾኦሜነ፡ ቨኒሸስ ጁንየር ከምኡ’ውን ሮድሪጎ ከክልተ ብጫ ካርድ ወሲዶም ዘለዉ ተጻወትቲ’ዮም። ኣብ ርእሲ እዚኦም፡ ብሰንኪ ኣጋጢምዎ ዝጸንሐ መጒዳእቲ ካብ ሓሙሽተ ግጥማት ቦኺሩ ዝጸንሕ ምባፐ፡ ሰሉስ ምሸት ምስ ማንቸስተር ሲቲ ኣብ ዘካየድዎ ግጥም ተቐይሩ ድሕሪ ምእታው፡ ካልኣይቲ ብጫ ካርድ ወሲዱ። በዚ መሰረት ኣብቲ ሸውዓተ ሚያዝያ ኣብ ሜዳኦም ዘካይድዎ ግጥም፡ ብጫ ካርድ ምስ ዝወስዱ፡ ካብ ካልኣይ ግጥም ክበዅሩ ክግደዱ እዮም። ሓደ ተጻወታይ ብድምር ሰለስተ ብጫ ካርድ እንተወሲዱ ናይ ሓደ ጸወታ መቕጻዕቲ እዩ ዝወሃቦ። ነዚ ዅነታት ዝተረደአ ኣሰልጣኒ ማድሪድ፡ “እቲ ጸወታ ከቢድ ክኸውን’ዩ፡ ብፍላይ ድማ፡ እቲ ካልኣይ እግሪ፡” ብምባል ብጫ ካርድ ፈጢሩሉ ዘሎ ስግኣት ገሊጹ። ተጻወትቲ ወሲዶሞ ዘለዉ ብጫ ካርድ ድሕሪ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ይስረዝ’ዩ።


ክብለኩም’የ፡” ብምባል ንዝመጽኦ ዘሎ ጸቕጢ መልሲ ሂቡሉ። ሎሚ ሎሚ ሊግ ኤውሮጳ ሊግ ኤውሮጳ ጓርድዮላ፡ ምስ ማንቸስተር ሲቲ ዘለዎ ናይ ዓሰርተ ዓመት ጻንሖት፡ ኣብ 2027 እዩ ዘብቅዕ። ክለባት ኤውሮጳ ብዘርእየኦ ዘለዋ ባህሪ ግን፡ ቅድሚ ግዜኡ ክሰናበት ከም ዝኽእል ይገለጽ። ልዮን - ሰልታ ቪጎ 8፡45 ድ.ቐ ሚቱላንድ - ኖቲንግሃም 8፡45 ድ.ቐ ፍራይበርግ - ጀንክ 8፡45 ድ.ቐ ርያል በቲስ - ፓናቲናኮስ 11፡00 ድ.ቐ ጓርድዮላ፡ ምስ ሲቲ ዘለዎ ጻንሖት መዓስ ከም ዘብቅዕ ንጹር እኳ እንተዘይኰነ፡ ድሕሪ’ቲ ዝመጽእ ሰንበት ምስ ኣርሰናል ዘካይዶ ናይ ዋንጫ ጸወታ፡ መልሲ ክርከቦ ትጽቢት ይግበረሉ። ፖርቶ - ሽቱትጋርት 11፡00 ድ.ቐ ኣስቶን ቪላ - ሊለ 11፡00 ድ.ቐ ሮማ - ቦሎኛ 11፡00 ድ.ቐ መበል 35 ዓመት ቁ.171 19 መጋቢት 2026 - ገጽ 12