ብልቓሕ ካብ ጁቬንቱስ ወጺኡ ምስ ብራዚላዊት ክለብ ግረሚዮ ዝጻወት ዘሎ - ኣርቱር መሎ፡ ኣብዛ ክለብ ክጸንሕ ከምዝደሊ ሓቢሩ። ከኣ፡ ብልቓሕ ምስ ሊቨርፑል፡ ፊዮረንቲያን ጂሮናን ተጻዊቱ። ዝሓለፈ ክረምቲ ድማ፡ ናብ ናይ ሃገሩ ክለብ ግረሚዮ ተሰጋጊሩ። ክሳብ ሰነ 2027 ምስ ጁቬንቱስ ውዕል ዝኣተወ ኣርቱር፡ “ተስፋ ይገብር ኣብ ትሕቲ ዓላሚ ጁቬንቱስ ሉዚያኒ ስፓሌቲ፡ ዕድል ክረክብ። ንሱ፡ ፈጣሪ ዕድላት (Playmaker) ተጻዋታይ ይፈቱ እዩ።” ኢሉ። እዚ ወዲ 29 ዓመት ኣከፋፋሊ፡ ኣብዛ ክለብ ውጽኢታዊ ግዜ የሕልፍ ምህላዉ ይግለጽ። ወላ’ኳ ኣብዛ ጋንታ ክቕጽል ድሌት እንተሃለዎ፡ ምስ ምዝዛም’ዚ ወቕቲ ግና፡ ኣብ ወርሒ ሰነ ናብ ቀዋሚት ክለቡ ጁቬንቱስ ክምለስ ምዃኑ ይሕበር። ካብ 2018 ክሳብ 2020 ኣብ ባርሴሎና ብሉጽ ብቕዓት ዘርኣየ ኣርቱር፡ ናብ ጁቬንቱስ ድሕሪ ምስጋግር ግና፡ ቁመናኡ ከም’ቲ ኣብ ባርሴሎና ዝነበሮ ክኸውን ኣይከኣለን። ካብ ክራማት 2022 ጀሚሩ ክሳብ ዝሓለፈ ዓመት ግምታት ክሪስ ስቱንን ኮምፕዩተርን ኣብ መበል 31 ግጥማት ፕሪመር ሊግ ብራይተን - ሊቨርፑል ፉልሃም - በርንለይ ኤቨርተን - ቸልሲ ስቶን፡ 2 - 1 2-0 1-1 ኮምፕዩተር፡ 1 - 2 2-0 1-2 ሊድስ - ብሬንትፎርድ ኒውካስል - ሳንደርላንድ ኣስቶን ቪላ - ዌስትሃም ስቱን፡ 2-1 2-0 2-1 ኮምፕዩተር፡ 1-1 2-1 1-1 ቶተንሃም - ኖቲንግሃም ስቱን፡ 1 - 0 ኮምፕዩተር፡ 2 - 1 ብዘይካ’ዚ፡ ጽባሕ ሰንበት፡ ኣርሰናልን ማን ሲቲን፡ ኣብ ሜዳ ዌምብለይ ናይ ፍጻመ ጸወታ ካራባኦ ካፕ ከካይዳ እየን። ስቱን፡ እዛ ጸወታ ምስ ተወሳኺ ግዜ 0ብ0 ድሕሪ ምዝዛማ፡ ማን ሲቲ ብፍጹም ቅላዕ ክትዕወት ገሚቱ ኣሎ። ኮምፕዩተር ግና፡ ‘ኣርሰናል 2ብ1 ክትዕወት እያ’ ኢላ። ኣርቱር፡ ብማልያ ግረሚዮን ጁቬንቱስን ብዘይካ’ዚ፡ ቪስማ’ውን፡ ብዎት ቫን ኣርት እናተመርሐት፡ ኣብ 2020 ዘምጸኣቶ ዓወት ክትመልሶ ክትቃለስ እያ። ኣብቲ እዋን፡ ቫን ኣርት እዩ ተዓዊቱ ነይሩ። ምናልባት እዚ ብመጥቃዕቲ ክዛዘም ዝግመት ጸወታ ናብ ናይ ሓባር ቅጽበታዊ ውድድር እንተበጺሑ ግና፡ ናይ ሽኳ ዓቕሚ ዘለዎ ማቲዮ ዮርገንሶ ከም ካልኣይ መደብ ተታሒዙ ምህላዉ ይሕበር። ዓሚ ካልኣይ ዝወጸ ኣባል ኢኒዮስ - ፍሊፖ ጋና ድማ፡ ደቂ ጋንታኡ ኣኽቲቱ ንዝበለጸ ውጽኢት ተዳልዩ ኣሎ። ኤን.ኤስ.ኤን ብተመሳሳሊ፡ ንኮርቢን ስትሮንግ ቀዳማይ መደባ፣ ብቮላታ ዝውዳእ እንተመሲሉ ከኣ፡ ናይ ሽኳ ተቐዳዳማያ ቢንያም፡ ካልኣይ መደባ ገይራቶ ኣላ። ዝተረፋ ክለባት’ውን፡ የዋጽኣኒ እዩ ዝብላኦ ስልቲ ሒዘን ተዳልየን ኣለዋ። ብሓፈሻ እዚ ንክዛዘም ልዕሊ ሽዱሽተ ሰዓታት ዝወስድ ውድድር፡ ብኣጋኡ ልዑል ቆላሕታ ረኺቡ ኣሎ። ይግመት። ኣልፐሲን፡ ናይ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዕውትቲ ናይዚ ውድድር እያ - ኣብ 2023 እውን ቫን ደር ፖል ተዓዊቱ ብምንባሩ። ጽቡቕ ዕድል ንቢንያምን ናትናኤልን! ድሕሪ ምዝዛም ናይቲ ሰኔጋል ዝተዓወተትሉ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025፣ ድሕሪ 58 መዓልታት፡ ኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ (ካፍ)፡ ዕውትቲ ሞሮኮ ምዃና ምስ ወሰነ፡ ተኸታተልቲ ማሕበራዊ ሜድያ ዝሃብዎ ግብረ መልሲ . . . - ኵዕሶ እግሪ፡ ኩሉ ግዜ 90 ደቓይቕ እዩ ዝጽወት፣ ኣብ ኣፍሪቃ ግና፡ 90 ደቒቕ ተደመሮ ክልተ ኣዋርሕ ኮይኑ ኣሎ።


- ንደቀይ፡ ዕውትቲ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025 ሰኔጋል ምዃና ክነግሮም እየ። - ኣብ ታሪኽ ኵዕሶ እግሪ ዓለም፡ እታ እንኮ ብኢ-መይል ዋንጫ ዘልዓለት ሃገር፡ ሞሮኮ ኮይና ኣላ። ዝገርመኒ ግና፡ እተን ሰለስተ ሸቶታት ኣብ ኢ-መይል ብከመይ ኣትየን። - ኣብ ኣፍሪቃ ዘይከኣል የለን፡ ምናልባት’ውን ንታንዛንያ ዋንጫ ክህቡዋ ይኽእሉ እዮም። - ናይ ኩሉ ግዜ ዝነውሐ ካብ ድሕሪት ተበጊሶም (ሪሞንዳታ ወይ Comeback) ዝተዓወቱሉ ውድድር። - መስርሕ ምስግጋር ዋንጫ መዓስ ከምዝጀመረ ከይፈለጥኩ ጸኒሐ። - ሰኔጋል፡ ዝተዓወተትሉ 10 ሚልዮን ዶላር በሊዓቶ እያ። - ኵዕሶ እግሪ ኣብ ሜዳ እምበር፡ ኣብ ባራት ዝጽወት ኮይኑ ዘይስመዓኒ ነይሩ።


- ኣፍሪቃ፡ ቅድሚ ዕውትቲ ዋንጫ ምውሳና፡ ክልተ ኣዋርሕ ተወሳኺ ደቒቕ ዝሃበት ቀዳመይቲ ኣህጉር እያ። ሎሚ ሎሚ ፕሪመር ሊግ መበል 31 ሰሙን ፕሪመር ሊግ መበል 31 ሰሙን - ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025፡ ብሰብ ዝሰርሖ ብልሒ (AI) እዩ ተጸዊቱ። ብራይተን - ሊቨርፑል 3፡30 ድ.ቀ - ሞሮኮ፡ ንፈለማ ግዜ ዋንጫ ኣፍሪቃ ክትዓትር ዝሓገዛኣ ሰለስተ ሸቶታት፡ ኣብ ክልተ ኣዋርሕ ኣመዝጊባተን፣ እንተኾነ ኣመዝገብተን ብዓል መን ምዃኖም ፉልሃም - በርንለይ 6፡00 ድ.ቀ ኤቨርተን - ቸልሲ 8፡30 ድ.ቀ ሊድስ - ብሬንትፎርድ 11፡00 ድ.ቀ


* ዓላሚ ባየር ሙኒክ - ቪንሰንት ካምፓኒ፡ “ሪያል ማድሪድ፡ ኣብ ታሪኽ ሻምፕዮንስ ሊግ ዝበለጸት ጋንታ እያ። ስለዚ ዓቢ ስራሕ እዩ ዝጽበየና ዘሎ፣ ክንዕወት ድማ እዩ ድሌትና።” ኢሉ። ዓበይቲ ክለባት ኤውሮጳ ዝኾና ሙኒክን ማድሪድን፡ ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ርብዒ ፍጻመ ሻምፕዮንስ ሊግ ክፋለማ እየን። * ዓላሚ ፖርቱጋል - ሮበርቶ ማርቲነዝ፡ ኣብዛ ወርሒ ንዘካይዱወን ክልተ ናይ ምሕዝነት ጸወታ ዘገልግልዎ ተጻወትቲ ወግዓዊ ኣብ ዝገበረሉ፡ ኣብ መጉዳእቲ ዘሎ ሓለቓ ጋንታኡ ክሪስቲያኖ ሮናልዶ፡ ሰሪ መጉዳእቲ ገና ድሉው ከምዘየለን ከምዘይተመርጸን ተሓቢሩ። 21 መጋቢት 2026- ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.173


ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ኩዌትን ዮርዳኖስን፡ ብድምር ዋጋ 16.5 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ኣጽዋር ክሸጠለን ከም ዝወሰነ ተሓቢሩ። ክሸጠለን ምዃኑ ኣነጺሩ። ኣብ ዘለዋሉ እዋን ይጸድቕ ብምህላዉ፡ ንማእከላይ ምብራቕ ናብ ዘይተደልየ ዓዘቕቲ ግጭት ክሸሞ ከም ዝኽእል እዮም ተንተንቲ ዘመልክቱ ዘለዉ። እቲ ነፈርቲ ውግእ፡ ተተኮስቲ ቦምባታት፡ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ፡ ሚሳይላት፡ ስርዓተ ራዳርን ካልእን ዘጠቓለለ መሸጣ ኣጽዋር፡ ዓቕሚ ምክልኻል ኣየር ናይተን ሃገራት ንምድልዳል ዝዓለመ ከም ዝኾነ እቲ ክፍሊ ወሲኹ ኣረዲኡ። ብዘይካ’ዚ፡ እቲ ውሳነ መሸጣ ኣጽዋር፡ ክፍሊ ውግእ ኣመሪካ፡ ነቲ ምስ ኢራን ዘካይዶ ዘሎ ውግእ ንምቕጻል፡ ተወሳኺ 200 ቢልዮን ዶላር ምወላ የድልዮ ከም ዘሎ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን እዩ ዝውሰድ ዘሎ። እቲ ክፍሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናይ 8.4 ቢልዮን ዶላር፡ ንኩዌት ናይ 8 ቢልዮን ዶላር፡ ንዮርዳኖስ ከኣ ናይ 70.5 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ኣጽዋር እቲ መሸጣ ኣጽዋር፡ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ንመጥቃዕትታት ኢራን የጠንቅቓ


ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ጃፓንን፡ ነቲ ብኲናት ኣመሪካ፡ እስራኤልን ኢራንን ዝንህር ዘሎ ዋጋ ነዳዲ ንምርግጋእ ዘኽእል ስጉምቲ ክወስዳ ድሌት ከም ዘለወን ዝገልጽ ሓባራዊ መግለጺ ከም ዘውጸኣ ተሓቢሩ። ኣብቲ መራሕቲ ብሪጣንያ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ኢጣልያ፡ ኔዘርላንድስን ጃፓንን ዘውጽእዎ ሓባራዊ መግለጺ፡ ድሕነት ብመጻብቦ ሆርሙዝ ዝሓልፋ መራኽብ ንምውሓስ፡ ኣድላዪ ጻዕርታት ክገብሩ ድሉዋት ምዃኖም ገሊጾም። እቶም መራሕቲ ኣብቲ ሓባራዊ መግለጺኦም፡ ንእንታይነት ናይቲ ዘካይድዎ ጻዕርታት ኣመልኪቶም እኳ መብርሂ እንተ ዘይሃቡ፡ ኣብ ልዕሊ ሲቪላዊ ትሕተ ቅርጺ ነዳድን ጋዝን ዝፍጸም ዘሎ መጥቃዕትታት ግና ብቕልጡፍ ደው ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ልዕሊ ምህርቲ ሓጺን ቻይናን ታይላንድን ቀረጽ ኣጽዲቓ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ልዕሊ ካብ ቻይናን ታይላንድን ናብ ዕዳጋታታ ዝኣቱ ሓጺን፡ ልዑል መጠን ቀረጽ ከም ዘጽደቐት ተሓቢሩ። (structural steel) ናይ 74.98 ሚእታዊት ቀረጽ ክጸድቕ እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ ካብ ታይላንድ ዝኣቱ ተመሳሳሊ ፍርያት ድማ ናይ 20.32 ሚእታዊት ቀረጽ ወሲኑ ኣሎ። ብዘዳኽም ኣዝዩ ትሑት ዋጋ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ክልእኻ ምጽንሐን ከም ዘረጋገጸ ኣፍሊጡ። እቲ ቀረጽ ናይ ምውሳኽ ውሳነ፡ እተን ሃገራት ኣዝዩ ብዝሒ ዘለዎ ሓጺን ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ የእትዋ ከም ዘለዋ ድሕሪ ምርግጋጹ ዝተወስደ ምዃኑ፡ ተቖጻጻሪ ንግዲ ናይታ ሃገር ኣረዲኡ። ሰበ ስልጣን ቻይናን ታይላንድን፡ ንወሰኽ ቀረጽ ደ/ኣፍሪቃ ኣመልኪቶም ዛጊት ዝኾነ ርእይቶ ኣይሃቡን ዘለዉ። ኮሚሽን ኣህጉራዊ ንግዲ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ልዕሊ ካብ ቻይናን ታይላንድን ናብ ዕዳጋታት ሃገሩ ዝኣቱ መዋቕራዊ ሓጺን ብዝገበሮ መርመራታት፡ እተን ሃገራት፡ ኣብ ህንጸት ህንጻታት ዝውዕል ሓጺን ንኣፍረይቲ ሓጺን ውሽጢ ሃገር ብመሰረት ጸብጻባት፡ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና፡ 73 ሚእታዊት ካብቲ ናብ ዕዳጋታት ደቡብ ኣፍሪቃ ዝለኣኽ ሓጺን ትሽፍን። ብመሰረት መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ኣብ ልዕሊ ካብ ቻይና ናብታ ሃገር ዝኣቱ መዋቕራዊ ሓጺን


ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሩዋንዳን ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን ኣብ ዋሺንግተን ድሕሪ ዘካየድዎ ክልተ መዓልታት ዝወሰደ ዝርርብ፡ ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ኮንጎ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ግጭት ደው ንምባል ዝዓለመ ስጉምትታት ክወስዱ ከም ዝተሰማምዑ ተሓቢሩ። ግጭት ሩዋንዳን ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን፡ 6.9 ሚልዮን ሰባት ዘመዛበለ - ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ዓለምና ዝዓበዩ ሰብኣዊ ቅልውላዋት ምዃኑ ይንገረሉ። ጫድ፡ 800 ኣባላት ጸጥታ ናብ ሀይቲ ብመሰረት ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ዘውጸኦ ሓባራዊ መግለጺ፡ ክትሰድድ ወሲና ጫድ፡ ኣካል ኣህጉራዊ ሓይሊ ኮይኖም ኣብ ምውሓስ ጸጥታ ሀይቲ ኣበርክቶ ክገብሩ ከም ዝኽእሉ ዝገለጸቶም 800 ኣባላት ፖሊስ ናብታ ሃገር ክትልእኽ መደብ ከም ዘለዋ፡ ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ፖሊስ ጫድ ንሮይተርስ ሓቢሩ። ኣልቫሬዝ ድማ፡ እቲ ብሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ ኣብ ሀይቲ ንዝርከቡ ዕጡቓት ጉጅለታት ንምእላይ ዓሊሙ ዝሰርሕ ኣህጉራዊ ሓይሊ፡ ክሳብ ዝመጽእ ጥቅምቲ 5,500 ወተሃደራት ክህልዉዎ ምዃኑ ኣመልኪቱ። እቲ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን፡ እቶም ኣባላት ፖሊስ ካብ መሻርኽቲ ኣካላት ድሕሪ ዝወሃቦም ስልጠና፡ ዝመጽእ ሰነ ናብ ሀይቲ ክብገሱ ትጽቢት ከም ዘሎ ገሊጹ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሪፓብሊክ ዶሚኒካን ሮበርቶ ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ዓዲ ሓወሻ 175 ቁ.ገዛ 58ከበቢ ፓስት ኦፊስ ፊት ፎቶ ኤርትራ 200141 ዕለት ዕለት ቤት መሸጣ መድሃኒት ኣንበሳ 21/03/26 ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 ክብል ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። መራሕቲ ሃገራት ኤውሮጳ ከም ኣካል ልፍንታዊ ሓይሊ፡ ድሕነት ናይተን ብመጻብቦ ሆርሙዝ ዝሓልፋ መራኽብ ንምውሓስ፡ ናብቲ ማያት መራኽብ ውግእ ንኸዋፍሩ ዘቕረበሎም ጠለብ ከም ዝነጸግዎ ዝዝከር እዩ። ኣብቲ መግለጺ፡ እቶም መራሕቲ ሃገራት፡ ንህሉው ኣህጉራዊ ቅልውላው ነዳዲ ንምርግጋእ፡ ነዳዲ ዘፍርያ ካልኦት ሃገራት ምህርተን ንምዕባይ ምስአን ሓቢሮም ክሰርሑ ምዃኖም ኣፍሊጦም ኣለዉ። ኢራን፡ ከም መልሰ ግብሪ ናይቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ብእስራኤል ኣብ ልዕሊ መሳለጥያ ጋዝ ደቡባዊ ፓርስ ዝተፈጸመ ደብዳብ፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ ነዳዲ ሓያሎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ መጥቃዕቲ ብምክያዳ፡ ኣህጉራዊ ቅልውላው ነዳዲ ካብዚ ዘለዎ ንላዕሊ ክዛይድ ከም ዝኽእል እዮም ተንተንቲ ዝእምቱ። ኢራን ከም ኣካል ናይቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝካየድ ዘሎ ልፍንታዊ መጥቃዕቲ፡ ነቲ ሓደ ሕምሲት ካብ ነዳዲ ዓለምና ዝሓልፈሉ መጻብቦ ሆርሙዝ ብምዕጻዋ፡ ዋጋ ሓደ በርሚል ነዳዲ ልዕሊ 100 ዶላር ከም ዝበጽሐ ምንጭታት ይሕብሩ። ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣብቲ ዝርርብ፡ ክልተአን ሃገራት ልኡላውነት ሓድሕደን ክከባበራ፡ ከምኡ’ውን ሰራዊተን ክስሕባን ኣብ ስግረ ዶባዊ ናይ ጸጥታ ስክፍታታት ክዛተያን ቃል ኣትየን።


ክልተአን ሃገራት፡ ኣብ መንጎአን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ግጭት ብሰላም ንምዕራፍ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት እኳ እንተ ተሰማምዓ፡ ስምምዐን ግን ክሳብ ሕጂ ዝጭበጥ ፍረ ከም ዘይተረኽቦ እዮም ጸብጻባት ዘመልክቱ። ክልቲአን ሃገራት ኣብ መንጎአን ዘሎ ወጥሪ ንምህዳእ ኣብ ባይታ ዝጭበጥ ምዕባለ ንምምዝጋብ ዘኽእለን ስጉምትታት ክወስዳ ከም ዝተሰማምዓ፡ ኣብ መንጎአን ነባሪ ሰላም ንምስፋን ኣብቲ ዞባ ከኣ ብልጽግና ንምምጻእ ደጊመን ቃል ከም ዝኣተዋ፡ እቲ ክፍሊ ወሲኹ


ዓለማዊ መዓልቲ ዳውንሲንድሮም፡ “ኣንጻር ጽምዋ ብሓደ ንኹን!” ብዝብል ቴማ፡ ብደረጃ ዞባ ማእከል ትማሊ 21 መጋቢት ኣብ ኣስመራ ተዘኪራ። ሓላፊ ጨንፈር ሃገራዊ ማሕበር ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንኩላን ኣቶ ሄኖክ ገብረእግዚኣብሄር ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ራእይን ዕላማን ማሕበር ንምስማር፡ ምስ ኩሎም ኣካላት መንግስትን መሻርኽቲ ማሕበራትን ብምትሕብባር፡ ምስ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ዝነብሩ ዜጋታት መሰላቶም ክኽበርን መነባብሮኦምን መነባብሮ ስድራቤቶምን ክመሓየሽን ጻዕርታት ይካየድ ከምዘሎ ገሊጹ። ከርከበት - ኣብ ምግታእ ጎዳእቲ ልምድታት ኣስተምህሮ ተዋሂቡ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ - ንኡስ ዞባታት ከርከበት፡ ሃይኮታን መንሱራን፡ ብምውህሃድ ኣብያተ-ጽሕፈት ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ጥዕናን ዝተወደበ፡ ኣብ ምግታእ ጎዳእቲ ልምዲታት ዘተኰረ ኣስተምህሮ፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት ተዋሂቡ። ጎዳእቲ ልምዲታት ብሓፈሻ ክሽቦን መርዓ ትሕቲ ዕድመን ድማ ብፍላይ ንምግታእ ዝካየድ ጻዕሪ እወታዊ ለውጢ ኣብ ማእከላይ ቤት-ጽሕፈት ማሕበር የመዝግብ ከምዘሎ ዝሓበሩ ሰብ-ሞያ ጥዕና፡ ተራ ጸለውቲ ሰባት፡ ኣመሓደርቲ ከባቢን መራሕቲ ሃይማኖትን ክዓዝዝ ኣተሓሳሲቦም። ሓለፍቲ ኣብያተ-ጽሕፈት ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ብወገኖም፡ ጎዳእቲ ልምድታት ብዘይ ንቑሕ ተሳትፎ ሕብረተሰብን ኣካላት መንግስትን ክግታእ ከምዘይክእል ብምጥቃስ፡ ንኩነታት መርዓ ትሕቲ ዕድመን ክሽቦን በብንኡስ ዞባኦም ዝምልከት መግለጺ ሂቦም። ሓላፊ ኣሃዱ ማሕበራዊ ድሕነት ኣቶ መንግስ ገብረኪዳን ድማ፡ ናብ ስንኩላን፡ ኣረጋውያንን ጽጉማትን ዝቐንዐ ኮም ዝሰረቱ መደብ ተሃድሶን ልምዓትን፡ ክሳብ ምምሕዳራት ከባቢን ዓድታትን ወሪዱ ብዕቱብ ይስራሓሉ ከምዘሎ ብምሕባር፡ እቲ ሜላ - ውሑስ ናብዮት ንምትእትታው ዝዓለመ ምዃኑ ኣረዲኡ። ተሳተፍቲ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ብሰብ ሞያ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ ማእዝን ዘትሕዝ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ እወታዊ ጽልዋ ንምፍጣር ከይተሓለሉ ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም። ግዝያዊ ሓላፊ ጨንፈር ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣቶ ተስፋገብርኤል ገብረስላሴን ኣመሓደርቲ ናይ’ተን ንኡስ ዞባታትን ብወገኖም፡ ሃሳዪ ልምድታት ንምግታእ ኣብ ዝካየድ ሓላፊ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብ መምህር ሃይለ ዮውሃንስ ብወገኑ፡ ኣእምሮኣውን ምዕባለኣውን ስንክልና ዘለዎም ዜጋታት፡ ጾር ስድራቤቶም ጥራይ ክኾኑ ስለዘይግባእ፡ ኣፍልጦን ንቕሓትን ሕብረተሰብ ክብ ምባል መሰረታዊ ከምዝዀነ ኣገንዚቡ። ዳውንሲንድሮም፡ ኣብ መስርሕ ምምቕቓል ድቂ ወዲ-ሰብ ዝኽሰት፣ ዛጊት ጠንቁ ብንጹር ዘይተገልጸ ዘይንቡር ኩነት ከምዝዀነ፣ ኣብ ዓለም ድማ ልዕሊ 54 ሚልዮን ግዳያት ከምዘለዉ ጸብጻባት ጥዕና ይሕብሩ። ዓለማዊ መዓልቲ ዳውንሲንድሮም፡ ብዓለም ደረጃ ንመበል 15፣ ኣብ ሃገርና ድማ ን7ይ ግዜ ትዝከር ኣላ። ጻዕሪ፡ ምምሕዳራት ምስ ሃገራውያን ማሕበራት ብምትሕብባር ጻዕሪታተን ከሐይላ ተላብዮም። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ንኡስ ዞባታት ከርከበት፡ ሃይኮታን መንሱራን፡ ንኣባላት ኮሚተታት ኮም ዝሰረቱ ተሃድሶን ልምዓትን፡ ኣብ ምእላይን ምሕብሓብን ስንኩላን፡ ኣረጋውያንን ካልኦት ጽጉማት ወገናትን ዝሕግዝ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ።


ኣብ ዞባ ደቡብ - ንኡስ ዞባታት ደቀምሓረ፡ ዓረዛ፡ እምኒ-ሓይሊን ዓዲ- ዃላን፡ “ብኣካልን ኣእምሮን ዝተሃንጸ ተመሃራይ ሃገር የውሕስ” ብዝብል ቴማ ዝተወደበ ቅነ ተመሃሮ፡ ብ14ን 15ን መጋቢት ተኻዪዱ። እዚ ካብ መባእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ዝመሃሩ ተመሃሮ ዝተሳተፍዎ ቅነ፡ ውድድራት ስፖርት፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት፡ ክትዕ፡ ምህዞን ሰንዓን፡ ከምኡ’ውን ስነ- ጥበባዊ ውድድራት ዘጠቓለለ ነይሩ። ሓለፍቲ ኣብያተ-ጽሕፈት ትምህርቲ ኣብ’ተን ንኡስ ዞባታት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ ቀንዲ ዕላማ ናይ’ቲ ቅነ፡ ተመሃሮ ክንዮ ኣካዳምያዊ ትምህርቶም ዒላበርዕድ - መጸበዪ ነፍሰ-ጾራት ኣብ ጥዕና ኣደታት ኣበርክቶ ይገብር መጸበዪ ነፍሰ-ጾራት ኣብ ምብራኽ መጠን ኣብ ትካላት ጥዕና ዝሓርሳ ኣደታት ዝምስገን ኣበርክቶ ይገብር ከምዘሎ፡ ሓላፊት ኮማዊ ሆስፒታል ዒላበርዕድ ነርስ ብስራት ተኽላይ ገሊጻ። ደረጃ ንቕሓት ኣደታት ይብርኽ ብምህላዉ፡ ተውህቦኦምን ዝምባለኦምን ንኸለልዩን ንኸማዕብሉን፡ ከምኡ’ውን ሓድሕድ ተመኩሮ ንኽለዋወጡ ባይታ ምፍጣር ከምዝዀነ ገሊጾም። ሓላፊ ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ደቡብ መምህር ህብትዝጊ ኪዳነ ብወገኑ፡ እዚ ብደረጃ ክፍልን ኣብያተ-ትምህርትን ልዑል ናይ ተወዳዳርነት መንፈስ ዝንጸባረቖ መደብ፡ ተመሃሮ ባህሎምን ክብርታት ሕብረተሰቦም ንኽፈልጡ ኣብ ርእሲ ምሕጋዝ፡ ስነ-ጥበባውን ኣካላውን ብቕዓቶም ንኽዕዝዙ ድርኺት ከምዝፈጥር ሓቢሩ። ኣብ መወዳእታ፡ ዕዉታት ኣብያተ- ትምህርቲ ተሸሊመን። ሕርሲ ኣብ ገዛ እናተረፈ ከምዝመጸ፣ በዚ ድማ ቁጽሪ ኣብ ትካላት ጥዕና ዝሓርሳ ኣደታት ይውስኽ ምህላዉ ሓቢራ። ብፍላይ ኣብ ምሕዱግ ከባቢታት ዝነብራ ኣደታት፡ ብኮም ኣብ ዝተሰርሐ መጸበዪ ነፍሰ-ጾራት ተዓቚበን ጥዕናዊ ኩነታተን እናተኸታተላ ከምዝሓርሳ ብምሕባር፡ መደባት ክታበትን ኣገልግሎት ድሕሪ ሕርሲን እውን ዝምስገን ምዃኑ ኣረዲኣ። ምምዳብ ሓፈሻዊ ሓኪምን ዘመናዊ መሳርሒታትን፡ ንዝለዓለ ሕክምና ናብ ሆስፒታል ከረን ንዝኸዱ ዝነበሩ ተገልገልቲ ካብ ኮለልን ሃልኪ ገንዘብን ብምድሓን፡ ዝተማልአ ኣገልግሎት ንክረኽቡ ምቹእ ባይታ ከምዝፈጠረ፡ ነርስ ብስራት ብተወሳኺ ኣነጺራ። ኣብ ኮማዊ ሆስፒታል ዒላበርዕድ፡ ኣገልግሎታት ለቦራቶሪ፡ ፋርማሲ፡ ሕርሲ፡ ሕክምና ዓይኒ፡ ክትትል ቅድሚን ድሕሪን ሕርሲ፡ ኣገልግሎት ክታበት፡ ከምኡ’ውን ኣገልግሎት ወለንታዊ ምኽርን ማዕዳን ከምዝወሃብ ብምጥቃስ፡ ደረጃ ላቦራቶሪን ሕክምና ዓይኒን ክብ ክብልን ማእከል ፊዝዮቴራፒ ክኽፈትን ተላብያ።


ኣብ ከተማ ከረን ኣብ ትካላት ጥዕና ብዝግበር ዘሎ ቀጻሊ ጎስጓሳት፡ ንቕሓት ሕብረተሰብ እናዓበየ ብምምጽኡ፡ ኣብ ድሕነት ኣደን ዕሸልን ጽቡቕ ገስጋስ ይምዝገብ ከምዘሎ ተገሊጹ። ጸላም ከብድን ከምዝገብራ፣ ከምኡ’ውን ካብ 9 ክሳብ 15 ዓመት ንዝርከባ ኣዋልድ ክታበት መንሽሮ ክሳድ ማህጸን፣ ካብ 15 ክሳብ 45 ዓመት ንዝዕድመአን ድማ ክታበት ቴታኖስ ከምዝወሃብ ገሊጻ። ሓላፊት ትካላት ጥዕና ከረን ሲስተር ኣልማዝ መብራህቱ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዝተኻየደ ሓያል ጻዕሪ፡ ክትትል ቅድሚ ሕርሲ ናብ 90 ሚእታዊት፣ ክታበት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት ድማ ናብ ልዕሊ 95 ሚእታዊት ክብ ከምዝበለ ሓቢራ። ሲስተር ኣልማዝ ኣስዒባ፡ ዘይተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምቁጽጻር፡ ንኹሉ ልዕሊ 40 ዝዕድመኡ ዜጋ ብነጻ መርመራታት ጸቕጢ ደምን ሽኮርያን ከምዝግበር ብምሕባር፡ ኣብ ኣብያተ- ትምህርቲ ዑደት ብምውዳብ’ውን ኩነታት ጥዕና ተመሃሮ ንምፍላጥ ጻዕሪ ከምዝካየድ ሓቢራ። ኣደታት ኣብ ርእሲ’ቲ ዝወሃበን ሞያዊ ምኽሪን ዝግበረለን ስሩዕ ምክትታልን፡ መርመራታት ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስ፡ ፍንጣጣን ነድሪ ኣብ ከተማ ከረን፡ ንህዝቢ ኣገልግሎት ዝህባ 5 መደበራት ጥዕና ኣለዋ። ባጽዕ - ንኣባላት ሃማደኤ ስልጠና ተዋሂቡ ቤት-ጽሕፈት ሃማደኤ ኣብ ንኡስ ዞባ ባጽዕ፡ ምስ ጨንፈር ጥዕና ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪ ብምውህሃድ፡ ካብ 16 ክሳብ 18 መጋቢት ን50 ኣባላቱ ስልጠና ወዲቡ። እቲ ስልጠና ከምእተወደበ፡ ካብ ጨንፈር ጥዕና’ቲ ዞባ ወ/ሮ ዓማራ መሓመድ-ዓሊ ገሊጻ።


ሓላፊት ቤት-ጽሕፈት ሃማደኤ ንኡስ ዞባ ባጽዕ ወ/ሮ ለምለም ሃብተኣብ ብወገና፡ ሰልጠንቲ ቀሲመንኦ ንዘለዋ ፍልጠት ኣብ ትሕቲአን ተጠርኒፈን ንዝነጥፋ ከስተምህራሉ ብምዝኽኻር፡ ኣብ ምሕያል ውዳበታተንን ምዕቃብ ክብርታት ሕብረተሰበን ዓቲበን ክነጥፋ ተላብያ። ኣብ ንኡስ ዞባ ጸሮና፡ “ኮም ዝሰረቱ ውዳበና መሰረት ኩልንትናዊ ብቕዓት መንእሰያትና” ብዝብል ቴማ ዝተኻየደ ቅነ ውዳበታት ተመሃሮን ምዕዳል ሽልማት ዒንደማሶን ተኻዪዱ። እቲ ስልጠና፡ ኣብ ኣጠቓቕማ መድሃኒት ብሓፈሻ ጸረ-ታህዋስያን ድማ ብፍላይ፡ ከምኡ’ውን ኣገባባት ምክልኻልን ፍወሳን ሕማማት ነድሪ ጸላም-ከብዲ፡ ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስን ሕማም ዓሶን ዘተኰረ’ዩ ነይሩ። እቲ ብ16 መጋቢት ዝተዛዘመ ቅነ፡ ባህላዊ፡ ስነ-ጥበባውን ፈጠራውን መሰናድኦታት ዘጠቓለለ ከምዝነበረ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። ደቂኣንስትዮ ኣብ ምጽላው ሕብረተሰብ ዘለወን ወሳኒ ተራ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንቕሓተን ኣብ መዳይ ጥዕና ምብራኽ፡ ኣብ ምክልኻልን ፍወሳን ዝተፈላለዩ ሕማማት ኣገዳሲ ስለዝዀነ ኣብ መወዳእታ ሰልጠንቲ፡ ተመሳሳሊ ስልጠናታት ክውደብ፡ ከምኡ’ውን እዋናዊ ሓበሬታ ጥዕና ንደቂኣንስትዮ ክወሃብ ዝብል ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪበን። ሻምብቆ - ኣብ ምሕደራ ኣብያተ- ትምህርቲ ዘተኮረ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ ሓላፊ ሃማመተኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መንእሰይ ኣብርሃም ተስፋማርያም ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ተመሃሮ ዘቕረብዎ መደባት ንዓቕሞምን ተበላሓትነቶምን ዘንጸባርቕ ከምዝኾነ ብምግላጽ፡ ንዓወት ናይ’ቲ ቅነ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኣካላት ኣመስጊኑ። ሓላፊ ሃማመተኤ ዞባ ደቡብ ኣቶ ግርማይ ገብሩ ድማ፡ ኣብ ምውርራስ ባህልን ክብርታትን ሕብረተሰብና ጸላዊ ኣበርክቶ መንእሰያት ንኽዓዝዝ ብውህደት ኣብ ንኡስ ዞባ ሻምብቆ፡ ኣብ ምሕደራ ኣብያተ-ትምህርቲ ዘተኰረ ኣስተምህሮ፡ ብ15 መጋቢት ንርእሰ-መምህራን ተዋሂቡ።


ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ትምህርቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መምህር ዑስማን እድሪስ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ እቲ ንርእሰ- መምህራን ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ኣካል ናይ’ቲ ብቕዓት ትምህርትን ምሕደራ ኣብያተ-ትምህርትን ንምምሕያሽ ዝካየደ ዘሎ ጻዕሪ ኮይኑ፡ ተራ መምህራን ኣብ ምርግጋጽ ብቑዕ ስርዓተ ትምህርቲ ዘዕቢ ምዃኑ ገሊጹ።


ኣብ’ቲ ኣስተምህሮ፡ ርእሰ-መምህራን ክኽተልዎ ዝግባእ ንምሕደራ ኣብያተ- ትምህርትን ተመሃሮን ዘሐይል ኣገባባት፡ ከምኡ’ውን ድኻማት ተመሃሮ ኣለሊኻ ሓገዝ ንምግባር ዘኽእሉ ዛዕባታት ኣብ እምባደርሆ - ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ እትርከብ ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ርእሲ-ዓዲ፡ ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና 12 ክፍልን ሃገራዊ መርመራ 8ይ ክፍልን ብሉጽ ነጥቢ ንዘመዝገቡ 60 ተመሃሮን 8 ኣብነታውያን መምህራንን ሸሊማ።


ብ21 መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ ስነ- ስርዓት፡ ካብ ተሸለምቲ 49 ተመሃሮ ኣባላት 36ን 37ን ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ 11 ድማ ኣብ ሃገራዊ ፈተና 8ይ ክፍሊ ልዕሊ 90 ነጥቢ ዘመዝገቡ ክዀኑ ከለዉ፡ 8 ኣብነታውያን መምህራን’ውን ተተባቢዖም። ብርሃነ ምሕረትኣብ ምክትል ኣሰናዳኢ


ርእሰ-መምህር ናይ’ታ ቤት-ትምህርቲ መምህር የማነ ዓንደወርቂ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ዮሴፍ ሃይለማርያም ምሉእብርሃን ሃብተገብርኤል ተስፋኣለም የማነ ሙሴ ገ/እግዚኣብሄር ቍ.ስ 201820 (250) ፋክስ. 127749 - ቍ.ሳ.ጶ. 247 ለይ-ኣውት ፍርቱና ኤፍሬም ትንሱእ ፍስሃየ ሳምራዊት ሃብተ ሰሎሜ ኣፈወርቂ


ምዝርጋሕ ጋዜጣ ቍ.ስ.113395-07588045 ምልክታ ቍ.ስ. 125013 - ቍ.ሳ.ጶ. 1284 ምስራሕ ከምዘድሊ ኣገንዚቡ። እቲ ኣስተምህሮ፡ ዓይነትን ኣተሓሕዛን ገበናት፡ ስነ-ምግባርን ተርኡ ኣብ ምግታእ ገበንን፡ ከምኡ’ውን ደረጃታት በደላትን ገበናትን ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ዘተኰረ ነይሩ። ግዝያዊ ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ጸሮና ኣቶ ሃይለ መንገሻ ብወገኑ፡ ተራን ኣበርክቶን መንእሰያት ኣብ ልምዓታዊ መደባት’ውን ወሳኒ ስለዝዀነ፡ ኣብ ምሕያል ውዳበታት ብዕቱብ ክስራሕ ኣዘኻኺሩ። ኣዛዚ መደበር ፖሊስ ንኡስ ዞባ ሰርጌንቲ ኣብርሃም ተኸስተ፡ ንሕግን ተራ ሕብረተሰብ ኣብ ምክልኻል ገበንን ዝምልከት መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ ተመሃሮ ክብርታት ሕብረተሰቦም ወሪሶም፡ ገበንን ገበነኛታትን ንምቅላስ ምትሕብባሮም ምስ ፖሊስ ከዕዝዙ ተላብዩ። ኣብ’ቲ ብደረጃ ንኡስ ዞባ ዝተወደበ ቅነ፡ ቤት-ትምህርቲ በርሀ ጻዕዳ ጎብለል ኮይና ተዓዊታ። እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ሃገራዊ መልቀቒ ፈተና 8ይ ክፍሊ ዓመተ- ትምህርቲ 2024/2025 ልዑል ነጥቢ ንዘመዝገቡ ተመሃሮ፡ ሽልማት ዒንደማሶ ተዓዲሉ። ሓላፊ ምክልኻል ገበን ሙሳ ዓሊ ኑር ብወገኑ፡ ኣብ ገበንን ሳዕቤናቱን ዘተኰረ ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ ገበን ብሕጊ፡ ባህልን እምነትን ጽዩፍ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ሕጊ ዘይምፍላጥ ካብ ተሓታትነት ስለዘየድሕን፡ ተመሃሮ ብግቡእ ክፈልጥዎን ከተግብርዎን ኣዘኻኺሩ። ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ጸሮና፡ ተመሃሮ ኣብ ሕጊ ዝጸንሖም ኣፍልጦ ክብ ብምባል ኣብ ምግታእ ገበናትን ሓደጋታትን እጃሞም ንኸዕብዩ ዝዓለመ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ።


ብቑዕ ቴክኖሎጂ ዝቐሰመን ብዲስፕሊን ዝተመልመለን መንእሰይ፡ መሰረት ብሩህ መጻኢ ሃገር ስለዝዀነ፡ ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ጻዕርታት ኣካላት መንግስቲ፡ ወለድን ካልኦት ኣካላትን ክዓዝዝ ኣተሓሳሲቡ። መምህር ዮውሃንስ ሰለሙንን ሓላፊ ምምሕዳርን ፋይናንስን መምህር መስፍን ወልደስላሴን ድማ፡ ተራ ወለዲ ኣብ ምምእዛን ደቆም መሰረታዊ ስለዝዀነ፡ ብዝለዓለ ክስራሓሉ ተማሕጺኖም። ሓላፊ ትምህርቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መምህር መሪሕ ኪሮስ ብወገኑ፡ ዕላማ ምሽላም ንዕዉታት ንዝበለጸ ውጽኢት ድርኺት ንምፍጣር፣ ኣብ’ቶም ዝስዕቡ ድማ ቅዱስ ቅንኢ ንምሕዳር ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ቤት-ትምህርቲ ርእሲ-ዓዲ ኣመዝጊባቶ ዘላ ዓወት ንካልኦት ኣብነት ከምዝኸውን ጽኑዕ እምነቱ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ኣቶ ክፍለማርያም ገብረመስቀል፡ ተሸለምቲ በዚ ከይተሓጽሩ፡ ናብ’ቲ ዝደልይዎ ደረጃ ንኽበጽሑ ጻዕሮም ከሐይሉ ተማሕጺኑ። ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ርእሲ- ዓዲ (እምባደርሆ)፡ ንዓድታት እምባደርሆ፡ በለዛ፡ ዓመጺ፡ ኳዜን፡ ገረሚ፡ ምድሪዜን፡ ደምበ-ዛውል፡ ዓደንጎዳን ዓደረጊትን ኣገልግሎት ትህብ። ኣብ ጨንፈር ትምህርቲ ዞባ ማእከል ሓላፊ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 3 መበል 35 ዓመት ቁ.174


ማርታ ክብሮም ማርታ ክብሮም ካብ መዝገብ ክብረ ወሰን ካብ መዝገብ ክብረ ወሰን • ዩክሬናዊት ኣልያ ናስይሮቫ ካብ ዓለም ምሉእ ዝነውሐ ጸጕሪ ብምውናና እያ ኣብ መዝገብ ክብረ ወሰን ጊንስ ናይ ዓለም ክትሰፍር በቒዓ። ሎሚ ቁመት ጸጕሪ ኣልያ 257.33 ሰንቲ ሜተር በጺሑ ይርከብ። ቁመት ጸጕራ ድማ ንቑመት ዝነውሐ ናይ ዓለምና ሰብ በሊጽዎ ከምዘሎ ተገሊጹ። ጸጕራ ቆሪጻቶ ከም ዘይትፈልጥ ትገልጽ ኣልያ፡ ቁመት ጸጕራ ሰባት ብፍላይ ድማ ደቂ ተባዕትዮ፡ ንጽባቐን ተፈጥራውነትን ደቂ ኣንስትዮ ከስተማቕሩ ከም ዘኽእሎም ገሊጻ። • ጀረሚ ስዋን ወናኒ ብሮከን ኣርት ታቱ ዝበሃል እንዳ መወቀጢ ትካል እዩ። ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት፡ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ዝበዝሐ ንሰብ ዝወቀጠ ንዝብል ሪከርድ ንምስባር ቀለሙን መሳርሒታቱን ብምድላው እዩ ስርሑ ጀሚሩ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ መዝገብ ክብረ ወሰን ጊንስ ሰፊሩ ዝነበረ ዝበዝሐ ቁጽሪ ውቃጦ 801 እዩ ነይሩ፣ ሎሚ ግና ስዋን ናብ 875 ክብ ብምባል እዩ ነቲ ተታሒዙ ዝነበረ


ጥዕናን እንስሳታትና ክንሕሉ ንኽእል። ኣፍራስ’ውን ክቕበል ይኽእል እዩ” ክብል እዩ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታቱ ጠቂዑ። ደማሙን ኣኽላባትን ግና ኣብቲ መደባት እቱዋት ከም ዘይኮይኑ’ውን ገሊጹ። ድሕሪ’ዚ ግና ኣብ ገጻት ፌስቡክ ኣብ መንጎ ኣባላት ናይቲ መካነ እንስሳታትን ነቲ ጽሑፍ ዘንበቡ ሰባትን ናይ ቃላት ኲናት ከም ዝተወልዐ እዩ ተገሊጹ። ሓደ ሰብ፡ “እዚ ዋዛ እዩ፡ ብካልኦት እንስሳታት ንኽብላዕ ኢሉ ናይ ገዛኡ እንስሳ ናብዚ ዘምጽእ ሰብ የለን፡” ክብል መሊሱ። ድማ ውድድሩ ክውድእ ከም ዝተራእየ ተገሊጹ። ሓለፍቲ ናይቲ ውድድር ኣብ መወዳእታ ከም ዝገለጽዎ፡ እቲ ከልቢ ካብ ዋናኡ መሊቑ እዩ ናብ ናይ መወዳደሪ ሕንጻጽ በጺሑ። ድሕሪ’ዚ እቲ ከልቢ፡ • ስጳኛዊ ደጋፊ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ባርሴሎና፡ ኣብ ናይ ሻምፕዮን ጸወታ ምስ ቀዳሞት ሰለስተ ኮይኑ ውድድሩ ዛዚሙ። • ኣብ ዴንማርክ ዝርከብ ኣልቦርግ ዝተባህለ መካነ እንስሳ፡ ኣብቲ መካነ እንስሳ ዝርከቡ እንስሳ ዘገዳም መግቢ ብምስኣኖም ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ኣብ ገዛኦም ዘለዉ እንስሳታት ከምጽኡሎም ዝኽእሉ እንተኾይኖም ድሕሪ ምሕታቱ፡ ካብ ብዙሕ ወገናት ነቐፋን ዘለፋን ክወርዶ ቀንዩ። እቲ መካነ እንስሳ፡ “ነዞም ምሳና ዘለዉ እንስሳታት ዝኸውን መግቢ የድልየና ስለዘሎ፡ ኣብ ገዛኹም ዘለዉ ዘየድልዩ እንስሳ ዘቤት ከተምጽእዎም ትኽእሉ ኢኹም። ደርሆ፡ ኣናጹን ሓሰማን ኣገደስቲ መግቢ ናይዞም እንስሳታት እዮም። ብኸምዚ ድማ ኣመጋግባን ኣብ መወዳእታ ፒያ ኔልሰን - ምክትል ዳይረክተር ናይቲ መካነ እንስሳ፡ “ኣብዚ በላዕቲ ስጋ ዝኾኑ እንስሳታት ክሳብ ዝሃለዉ፡ ስጋ ከነቕርበሎም ግድነት እዩ። ስለዚ ከምኡ ኢልና ምሕታትና ጸገም ዘለዎ ኣይኮነን። እዚ ድማ ኣብ ዴንማርክ ልሙድ ተግባር እዩ። ብዙሓት ዓማዊልና’ውን ነዚ ዕድል ብምሃብና የመስግኑና እዮም፡” ክብል ኣረዲኡ። ናይታ ጋንታ ንኽሳተፍ ልዑል ባህጊ እዩ ነይሩዎ። እንተ ኾነ ብጌጋ ናብ ካልእ ስታድዩም ኣስታት 590 ኪሎ ሜትር እዩ ተጓዒዙ። እቲ ካብ ሎንዶን ዝተበገሰ ደጋፊ፡ ናብ ከተማ ኒውካስትል ክጐዓዝ ዝግብኦ እዩ ብጌጋ ናብ ካልእ ኤክስተር ዝተባህለት ከተማ ተጓዒዙ። ድሕሪ’ዚ ናብቲ ስታድዩም ክኣቱ ምስ ፈተነ እዩ ጌጋ ከም ዝፈጸመ ዝተረድኦ። ኣብቲ ስታድዩም፡ ኣንጻር ሊንኮን ዝተባህለት ጋንታ ትገጥም ዝነበረት ጋንታ ኤክስተር ግና ናብቲ ስታድዩም ብናጻ ክኣቱ እያ ኣፍቂዳትሉ። እታ ብጌጋ ክርእያ ናብ ስታድዩማ ዝኣተወ ጋንታ ኤክስተር ኣብ ልዕሊ መጋጥምታ ሓደ ብባዶ ክትዕወት ከላ፡ እታ ዝድግፋ ጋንታ ባርሴሎና ከኣ ምስ ኒውካስትል ዩናይትድ ብማዕረ ሓደ ብሓደ እያ ተፈላልያ። እቲ ደጋፊ፡ ሕጽረት ቋንቋ እንግሊዝ ስለዝነበሮ ንዝርዝራዊ ሓበሬታ ናይቲ ትኬት ብዝግባእ ክርድኦ ብዘይምኽኣሉ ብጌጋ ክንድኡ ኪሎ ሜትራት ክጐዓዝ ከም ዝኸኣለ ኣረዲኡ።


ሓደ እዋን ሓደ ኣዝዩ ድኻ መንእሰይ፡ ኩሉ ግዜ ብዘለዎ ትሕዝቶ ይሓዝንን ይጉህን ነበረ። “ኣነ ድኻ እየ፡ ዋላ ሓንቲ የብለይን፡” እናበለ ምስቁርቋር ድማ መዓልታዊ ህይወቱ ነበረ። ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ግና ሓደ ብልሂ ሽማግለ ረኸቦ እሞ ስለምንታይ ይሓዝን ከም ዝነበረ ሓተቶ። እቲ መንእሰይ፡ “ከመይ ዘይሓዝን፡ ኩሉ ሰብ ሃብቲ ኣለዎ፡ ኣነ ግን ዝኾነ የብለይን። ብዙሕ ገንዘብ፡ ኣይኮነን ክሕዞ ርእየዮ’ውን ኣይፈልጥን፡” ኢሉ መለሰሉ። እቲ ሽማግለ ሰብኣይ ፍሽኽ ብምባል፡ “ገንዘብ እንተ ደሊኻ፡ ክትረኽበሉ ትኽእል መንገዲ ቀሊል እዩ። ስለዚ ክልተ ኣዒንትኻ ብሓደ ሚልዮን ክትሸጠለይ ትኽእል ዶ?” በሎ። እቲ መንእሰይ ብስንባደ፡ “ኣይፋለይን ከመይ ገይረ ብዘይ ዓይኒ ክነብር፡” ኢሉ መለሰሉ። እቲ ሽማግለ ቀጺሉ፡ “ክልተ ኣእዳውካኸ ብሓሙሽተ ሚልዮን ክትሸጠለይ ትኽእልዶ?” በሎ። እቲ መንእሰይ “ሕጂ’ውን ፈጺመ ኣይህብን፡” ኢሉ መለሰ። • ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኦለምፒክ ሚላን ኮርቲና፡ ውድድር ጉያ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዜ፡ ሓደ ከልቢ ምስተን ተወዳደርቲ ካብ መጀመሪ ሕንጻጽ ብምጅማር ምስአን ኣብ መወዳእታ እቲ ሽማግለ ከምዚ በሎ፡ “ንስኻ ክሳብ ሕጂ ክንደይ ዝኣክል ክቡር ሃብቲ ከም ዘለካ ኣይተረዳእካን። ጥዕና ዘለዎ ኣካልን ብሩህ ኣእምሮን ካብ ዝኾነ ገንዘብ ንላዕሊ ዝምረጽ ክቡር ሃብቲ እዩ። ነዚ ሃብቲ ተጠቒምካ ክትሰርሕ እንተ ደኣ ጀሚርካ፡ ዘይትበጽሖ ዓወት የለን፡” ብምባል ንህይወቱ ምሉእ ዝኸውን ዓቢ ትምህርቲ ኣቕሰሞ። ክሰብሮ ክኢሉ። ንሱ ነዚ ክብሪ ክበጽሖ ዝኸኣለ፡ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓት ኮይኑ፡ ብገምጋም ንሓንቲ ውቃጦ ሓደ ደቒቕን ፈረቓን ይወስደሉ ነይሩ ማለት እዩ። ንሱ ነቲ መስርሕ ዘድልዮ እኹል ቀለም ብምድላው፡ ኣብ ሰዓታት ቀትሪን ለይትን ክውቀጡ ዝደልዩ ሰባት’ውን ብምድላው እዩ ስርሑ ጀሚሩ። ስዋን፡ ከምኡ ክገብር ዝወሰነሉ ምኽንያት ክገልጽ ከሎ፡ ኣብታ ትካል መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ምዃኑ ኣረዲኡ። ስዋን ኣብ መዝገብ ክብረ ወሰን ጊንስ ድሕሪ ምስፋሩ፡ ቁጽሪ ናብ ትካሉ ዝመጽኡ ዓማዊል ብተዓጻጻፊ ከም ዝወሰኸ ገሊጹ። • ኣብ ፊሊፒንስ - ከተማ ኔግሮስ፡ ብቕርጺ ደርሆ ዝተሰርሐ ሆቴል ኣብ መዝገብ ክብረ ወሰን ጊንስ ክሰፍር ክኢሉ ይርከብ። እቲ ማኖክ ካኖ ግዋፖ ዝተባህለ ሆቴል፡ ‘ብቕርጺ ደርሆ ዝተሰርሐ ዝዓበየ ህንጻ’ ብዝብል ስም እዩ ኣብ ጊንስ ሰፊሩ። እዚ ንኽትርእዮ ሰሓቢ መልክዕ ዘለዎ ህንጻ፡ ንኽዛዘም 456 መዓልታት ወሲዱሉ። ኣብ ውሽጡ 15 ምዕቡል መደቀሲ ክፍልታት ዘለዎ ኮይኑ፡ ቁመቱ 28 ሜትሮ፡ ጎድኑ ድማ 12 ሜትሮ ይበጽሕ።


ቡቶ ድማ ዝበዝሐ መናብር ብምርካብ፡ ኣብ ሰላሳን ሓሙሽተን ዓመታ፡ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ፓኪስታን ክትከውን በቒዓ። በናዚር ናብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣትሉ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ “ንሕና ሓደ ህዝቢ ኢና፡ ናጽነትን ዲሞክራስን ከነብዕል ድማ ተኣኪብና ኣለና” ኢላ። ፓኪስታናዊት በናዚር ቡቶ፡ ቀዳመይቲ ጓለንስተይቲ መራሒት ኣብ ሃገራት እስልምና ምዃና’ያ ትግለጽ። ንሳ፡ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ፓኪስታን ብምዃን፡ ካብ 1988-1990፡ ከምኡ’ውን ካብ 1993- 1996 ዘገልገልት’ያ። ንሳ፡ ኣብ’ቲ ንክልተ ዓመት ዝመርሓትሉ እዋን፡ ብጥርጣረ ብልሽውና ስለዝተኸሰት ኣቦኣ ዙልፊካር ዓሊ ቡቶ ቀዳማይ ብትእዛዝ ናይ ሽዑ ፕረሲደንት ፓኪስታን ነበር ጉላም ኢሳቕ፡ ንዕስራ ኣዋርሕ ካብ ስልጣን ከም ትእለ ተገይሩ። እንተዀነ፡ ዳግማይ ናብ ስልጣን ክትመጽእ ክኢላ’ያ። ሚኒስተር ፓኪስታን’ዩ ነይሩ። ቋንቋታት እንግሊዝን ኣርድን (ምስ ቋንቋ ህንዲ ዝዛመድ’ዩ) ብዝግባእ ትመልኽ ዝነበረት በናዚር፡ ሕጊ ከተጽንዕ ናብ ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ - ዓዲ እንግሊዝ እያ ኣምሪሓ። ኣብኡ ድማ ፕረዚደንት ማሕበር ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ኰይና ተመሪጻ። እዛ “ሓጺን ጓለንስተይቲ” ብዝብል ቅጽል ትፍለጥ ዝነበረት በናዚር፡ ኣብ’ቲ ንኽልተ መድረኻት ኣብ ስልጣን ዝጸንሓትሉ እዋን ኣብ ህዝቢ ጽቡቕ ተቐባልነት ከም ዝነበራ’ዩ ዝንገር። በናዚር፡ ኣብ 1997 ንሳልሳይ ግዜኣ ኣብ ምርጫ’ኳ እንተ ተሳተፈት ኣይተዓወተትን። ብድሕሪ’ዚ ናብ ሃገረ ዱባይ ተሰዲዳ። ኣብ 2007 ናብ ሃገራ ተመሊሳ ንምርጫ ክተወዳደር ጎስጓስ ኣብ እተካይደሉ ዝነበረት እዋን ከኣ ተቐቲላ። ስድራ በናዚር ነቲ ብጀነራል ዚያ ኣል ሓቕ ዝምራሕ ዝነበረ ምልካዊ ወተሃደራዊ ስርዓት ፖኪስታን ይቃወምዎ ብምንባሮም፡ ምስ ስድራኣ ንሰለስተ ዓመት ኣብ ናይ ገዛ-ማሕዩር ክትእሰር ተገዲዳ እያ። ድሕሪ ማእሰርቲ፡ ኣብ’ታ ሃገር ፍትሒ ንኽነግስ ዲሞክራሲያዊ ጎስጓስ ጀሚራ። ንሳ ብሰንኪ’ቲ ወተሃደራዊ ስርዓት፡ ሰብኣዊ መሰል ህዝቢ ፓኪስታን ይገሃስ ከምዘሎ፡ ኣብ ባይቶ ኤውሮጳ ቀሪባ መደረኣ ኣስሚዓ። ድሕሪ ሞት ጀነራል ዝያ ኣል ሓቕ ግን፡ ፓኪስታን ናብ ዝሓሸ ዲሞክራስያዊ ምርጫ’ያ ሰጊራ። በናዚር ድሕሪ ሞታ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ በናዚር ቡቶ ሓንቲ ካብቶም ኣብ ዓውዲ መሰል ደቂ-ሰብ ኣበርክቶ ዝገበሩ ሸውዓተ ዕዉታት ሰባት ከምዝዀነት ገሊጹ። ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.174 ማይን ጾታዊ ማዕርነትን - ኣቕርቦት ማይ ማዕርነት የዕቢ ቴድሮስ ተስፋጋብር ክፍሊ ሃብቲ ማይ


ዓለማዊ መዓልቲ ማይ ካብ 1993 ዓ/ም ጀሚሩ ዓመታዊ ኣብ 22 መጋቢት ብዝተፈላለዩ ንቕሓትን ኣተኩሮን ህዝቢ ዓለም ኣብ ርትዓውን ፍትሓውን ምቕርሐ፡ ልምዓትን ኣጠቓቕማን፡ ምዕቃብን ምክልኻልን ብከላ ጽሩይ ማይ ኣብ ምዕባይ ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት (ቴማታት) ብምልዓል ተዘኪሩ ይውዕል። ኣብ’ዚ ዓመት እዚ ንመበል 34 ግዜኡ፡ “ማይን ጾታዊ ማዕርነትን - ኣቕርቦት ማይ ማዕርነት የዕቢ” ብዝብል ቴማ ክበዓል እዩ። ሕመረት ትሕዝቶ ናይዚ ቴማ፡ ኣብ መንጎ ማይን (ሸቶ ዘላቒ ምዕባለ ቁ.6) ጾታዊ ማዕርነትን (ሸቶ ዘላቒ ምዕባለ ቁ.5) ዘሎ ቀጥታዊ ዝምድናን ከምኡ’ውን፡ ውሑስ ቀረብ ዝስተ ማይን ጽሬትን ከም ሰብኣዊ መሰልን መሰረታዊ ረቛሕን ኣብ ምርግጋጽ ጾታዊ ማዕርነት ዘለዎ ወሳኒ ተራ ዘነጽር እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ስሩዕ ኣጠቓላሊ ጸብጻብ ልምዓት ማይ ው/ሕ/ሃገራት (UN World Water Development Report) ከምዝወጽእን ከምኡ’ውን ኣብቲ ዝካየድ ዓለማዊ ጉባኤ፡ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ተዛትዮም፡ ኣብ ምውሓስ ኣሳታፍን ተጻዋርን ስርዓታት ማይ ዝሕግዝ ሽርክነትን ግብራዊ ስጉምታትን ከምዝስእሉ ክግበር ምዃኑ ይግለጽ። ቀንዲ ዕላማ ቴማን ጉባኤን ናይዚ ዓመት፡ - እዚ ደቀኣንስትዮ ንከቢድ ሓላፍነትን ጾርን ማይ፡ ጽሬትን ንጽህናን ክሳብ ክንደይ ተቓሊዐን ከምዘለዋ ጭቡጥ መርኣያ እዩ። እቲ ዘገርም ከምዚ ዝኣመሰለ ከቢድ ጾር ተሰኪመን ክነሰን፡ ኣብ ምሕደራን መሪሕነትን ማይ፡ ጽሬትን ንጽህናን ዘለወን ውክልና ኣዝዩ ትሑት ምዃኑ እዩ። ዓለማዊ ቅልውላው ሕጽረት ማይ ንኹሉ ዝጸሉ እኳ እንተኾነ፡ ደቂኣንስትዮ ሕልፊ ኩሉ ኣባል ሕብረተሰብ ይጽለዋ። ስለዝኾነ ድማ ቅልውላው ማይ ቅልውላው ደቂ ኣንስትዮ ተባሂሉ ይግለጽ እዩ። ማይ ወዘተ ንምሕያል ተጻዋርነት ዝግበአን ተራ ክጻወታን መራሕቲ ኮም ንለውጢ ክኾናን ዘኽእል ባይታ ኣብ ምውሓስ ዘተኮሩ ክኾኑ ኣለዎም። ኣብ’ዚ ስጡም ሽርክነት ክልቲኡ ጾታ ኣብ ምርግጋጽ ውሑስ ቀረብ ማይን መሳለጥያታት ጽሬትን ንጽህናን ንኩሉ፡ ከምኡ’ውን ንኣበርክቶ ደቂ ኣንስትዮ ዝድርቱ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባታትን ልምድታትን ንምእላዮም ኣብ ግምት ዘእቱ ክኸውን ኣለዎ። ትግባረ ናይዞም ሜላታት ድልየት ኩሉ ኣካል ሕብረተሰብ ንኽማላእ፡ ደቂ ኣንስትዮ ሓይለን ጥዑይን ዝተማልአን መነባብሮ ንኽህልወን ከምኡ’ውን ማይ ኣብ ምርግጋጽ ዘላቒ ሸቶ ምዕባለን ማዕርነት ጾታን ደራኺ ሓይሊ ንኽህልዎን መሰረታዊ እዩ። ብሓፈሻ ደቂኣንስትዮ ሓላፍነት ምቕራብን ምሕደራን ማይ ከምኡ’ውን ምክንኻንን ምእላይን ብሰንኪ ዘይውሑስ ቀረብ ዝስተ ማይ ዝሓመሙ ኣባላት ስድራ ይስከማ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ንኽሳራ ግዜ፡ ሕማም፡ ንካልእ ምብኻን ማሕበረቁጠባዊ ዕድላትን ዝተቓልዓ እኳ እንተኾና፡ ህልዊ ስርዓተ ምሕደራ ጸጋታት ማይ ብኣንጻሩ ምዕሩይ ውክልናን ንጡፍ ተሳትፎን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውሳነታት፡ መሪሕነት፡ ምሕደራን ምወላን ዝጎሲ እዩ። ስለዚ ነዚ ዓለማዊ ብድሆ ወይ ጸገም ንምፍታሕ፡ ድምጸን ንኽስማዕን ኣበርክቶ ትካላተን ኣፍልጦ ንኽረክብን ውጽኢታዊ ዝኾነ፡ መሰል ሰረት ዝገበረ ሜላታት የድሊ። እዞም ሜላታት ርትዓዊ ውክልና ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ መሳልል መሪሕነት ወይ ሓላፍነት ካብ ምድላው ንድፊ ክሳብ ፓሊሲ፡ ከም ሞያውያን (መሃንድሳት፡ ስነ - ምቕራብ ዓለማዊ ጸብጻብ ኣብ ማይን ጾታዊ ማዕርነትን ከምኡ’ውን ቀንዲ ርኽበታትን ለበዋታት ፓሊስን፡ - ምሕያል መሪሕነትን ድምጽን ጓልኣንስተይቲ ኣብ ምሕደራ፡ ኣገልግሎታትን ውሳነን ጸጋታት ማይ፡ ነዚ ዝተገለጸ ደረጃ ኣቕርቦት ማይ፡ ጽሬትን ንጽህናን ንምውሓስ ጾታዊ ማዕረነት ክዉን ንክኸውን፡ ኣብ ፓሊሲ፡ መደባት፡ ምዕባይ ህዝባዊ ንቕሓትን ምምልማል ብቑዓት መራሕቲ ደቂ ኣንስትዮን ግብራዊ ስጉምታት ምውሳድ የድሊ። ገለ ካብ’ቶም ኣብ ሃገራዊ ፓሊሲ ማይ ኣድህቦ ክወሃቦም ዘለዎም ጉዳያት፡ - - ምስራዕ ጾታዊ ማዕርነት ከም ዓንዲ ማእከል ኣብ ምርግጋጽ ውሕስነት ማይ፡ ተጻዋርነት ንክሊማን ዘላቒ ምዕባለን፡ ከምኡ’ውን - ምትብባዕ ስግረ-ጽላታዊ ዘተን ሽርክነትን ንምቅልጣፍ ገስጋስ ትግባረ ሸቶታት ዘላቒ ምዕባለ 6ን 5ን ብደረጃ ዓለም፡ ዞባን ሃገርን እዮም። ሀ) ምምስራት ውሁድ ስርዓተ ሓበሬታ ፍሉይ ጠለባት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሸቶታት ንምሕያል ተሳትፎአን ኣብ ኩሉ ኣካላት ምሕደራ ማይ፡ ፍሉይ ኣገባብ ምቕርሐ ፋይናንሳዊ ጸጋታት ንምምላእ ጠለባተን፡ ዋላ’ኳ ብደረጃ ዓለም ኣብ ቀረብ ውሑስ ዝሰተ ማይን ጽሬትን ደሓን ዝኾነ ገስጋስ እንተተመዝገበ፡ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራትን ውድብ ጥዕና ዓለምን ከም ዘነጽሮ ዛጊት ለ) ምትእስሳር ፓሊሲ ማይ ምስ ብቑዕን ኣድማዕን ኣገልግሎት ትምህርት፡ ጥዕናን ዕብየትን ደቂ ኣንስትዮ፡ ከምኡ’ውን ሐ) ምውሓስ ጾታ ዘማእከለ ስርዓተ ሓበሬታ ኣብ ውጥንን ክትትልን የጠቓልሉ። መደባት ማይ፡ ጽሬትን ንጽህናን ኮም ዝሰረቱ ኮይኑ ድልየት ወይ ጠለባት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ዝነጥፋሉ ከባብን ጉዳይ ተጻዋርነት ንክሊማዊ ለውጥን ብዝግባእ ዝምልሱን፡ ውክልና ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምሕደራ ዘሐይልን ከምኡ’ውን ክእለተንን ብቕዓተንን ኣብ ምጉልባት ዝሕግዙ ስልጠናታት ዘማልኡ ክኾኑ ይግባእ። 2.1 ቢልዮን ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ቀረብ ውሑስ ማይ ኣብ ከባቢ መረበቱ ክረክብ ኣይከኣለን ዘሎ። ርብዒ ካብ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትዮ ዓለምና (ከባቢ 1 ቢልዮን) ውሑስን ምሕዱርን ቀረብ ዝስተ ማይ የብለንን። ብዘይካ’ዚ ኣብተን ክልተ ሲሶ ካብ ብዝሒ ስድራቤታት ዓለምና፡ ደቂ ኣንስትዮ ሓላፍነት ምቕራብ ማይ ይስከማ። ፍልጠተኛታት፡ ሓረስቶት፡ ሰራሕተኛታት ጽሬትን)፡ መራሕቲ ኮምን ንለውጢ ኣብ ምቕላስ ዘኽእለን ክኸውን ይግባእ። ከምኡ’ውን ምስ ኩሉ ዝምልከቶም ኣካላት ብምውህሃድ ኣብ ምምካት ክሊማዊ ለውጢ፡ ማይ ዝጠንቆም ሓደጋታት፡ ምሕደራ ፋይናንሳዊ ሕጽረታት፡ ምብራኽ ንቕሓት ሕበረተሰብ ኣብ ምሕደራ ጸጋጋት ኣብ ምዕባይ ህዝባዊ ንቕሓት፡ ንጥፈታት ጎስጓስ ኣብ ጽልዋ ኣቕርቦት ማይ ኣብ ጉዳይ ትምህርቲ፡ ጥዕናን ስራሕን ደቂ ኣንስትዮን ምልውዋጥ ተመክሮ ኣብነታውያን ወይ ዕዉታት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ፕሮጀክትታት ማይን ኣገዳሲ እዩ። ብዘይካ’ዚ እቲ ጎስጓስ ንምሕያል ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ መሳልል ምሕደራ ማይን ከምኡ’ውን ኣድላይነት ስልጠና ኣብ ምምዕባል ዓቕምን ብቕዓትን ሞያውያን ደቂ ኣንስትዮን (መሃንድሳት፡ ምሕደራ ማይን ካልኦት ተክኒካዊ ክእለትን) ኣብ ምዕዋት ኩሎም ልዕል ኢሎም ዝተጠቕሱ ተዛመድቲ ጉዳይት ዓቢ ተራ ኣለዎ። ብተወሳኺ ጠለብ ደቂኣንስትዮ ብግቡእ ዝምልሱ ፕሮጀክትታት ማይ ቀዳምነት ክወሃቦምን ጾታ ዘማእከሉ ኣመልክትቲ ረቛሒታት ኣብ ምክትታልን ምግምጋምን ፕሮጀክትታት ብግቡእ ተኻቲቶም ዘድሊ ሓበሬታ ክእከበሎም ዘኽእል ባይታ ንምፍጣር ጎስጓስን ምምኽኻርን ምስ ዝምልከቶም ኣካላት የድሊ። እዞም ኣመልከትቲ ረቛሓታት ኣብ ምግምጋም ገስጋስ መደባት ብመንጽር ምሕያል ደቂ ኣንስትዮን ምምላእ ጠለባተንን ወሳኒ ተራ ኣለዎም። ደቂ ኣንስትዮ ካብ ድኽነት ተገላጊለን ዝተመሓየሸ መነብባሮ ንክመርሓን ኣብ ኣቕርቦት ማይ ቀዳምነት ክወሃበን ከምዘለዎ ኣብ’ቶም መሰረታዊ መትካላት ፓሊሲ ማይን ውሁድ ምሕደራ ሃብቲ ማይን ተገሊጹ ኣሎ። ምኽንያቱ፡ ሕቶ ውሑስ ቀረብ ማይን ጽሬትን ንደቂ ኣንስትዮ ጉዳይ ጥዕና፡ ዕብየት፡ ውሕስነት፡ ስትረትን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ስለዝኾነ። ኣብ ኩለን ትካላት ምሕደራ ሃብቲ ማይ ማለት ጽላታውያን ትካላት፡ ማሕበራት ተጠቐምቲ ማይን ኮሚቴታት ማይ ኣብ ኣካላት ምምሕዳር ዞባን እኹል ውክልናን ጸላዊ ተራን ኣበርክቶን ንኽህልወን ዘኽእል ሕጋዊ ባይታ ኣብ ሕጊ ማይ ተዛመድቲ ሕጋጋትን መምርሒታትን ብግቡእ ተነጺሩ ይርከብ። እዚ ሕጋዊ ባይታ ካብ ሓደ ሲሶ ክሳብ ፍርቂ ኣባልነት ትካላት ምሕደራ ሃብቲ ማይ ንደቂ ኣንስትዮ ዝሓዝእ እዩ። እንተኾነ ተሳትፎ፡ ውክልና፡ ጸላዊ ተራን ኣበርክቶን ደቂ ኣንስትዮ ከም ተጠቐምቲ ማይ፡ ክኢላታት ሞያውያን ከምኡ’ውን ሓለፍትን ወይ መራሕትን መደባት ትካላት ምሕደራ ሃብቲ ማይ ከምቲ ዝድለ ኣይኮነን ዘሎ። ደቂ ኣንስትዮ ሃገርና ከም ኣካል ሕብረተሰብ ዓለም፡ ንዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ግዳያት ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ኣደራዓት ማሕበራዊ ኣናባብራ፡ ልምድታትን ግቡኣትን ከምኡ’ውን ሕጽረት ኣቕርቦት ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ማለት ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ ማይን ጽሬትን ወዘተ ኮይነን ጸኒሐን። ነዚ ብምርዳእ ህግሓኤ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ድሒሩ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚሩ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብግብሪ ማዕርነት ኣብ ኩሎም ዕድላት ንከረጋግጻ ብመትከል ሰሪሑሉን ይሰርሓሉ ኣሎን። ከም ግብራዊ መርኣያ ናይ’ዚ ድማ፡ ኣብ ሃገራዊ ቻርተር፡ ፓሊሲታት፡ ሕጋጋትን መምርሒታትን፡ ውጥን ልምዓትን ጉዳይ ጾታዊ ማዕረነት ብግቡእ ከምዝካተት ኣብ ምግባርን ኣብ ምሕያል ደቂ ኣንስትዮ፡ ዝበረኸ ውክልናአንን ኣበርክቶአንን ኣብ ኩሉ መዳይ ከምኡ’ውን ጠለባተንን ድምጸንን ንኽስማዕ ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ ናይ ትግባረ መደባት ብምብጋስ ኣብ ምዕዋቱ ኩሉ መዳያዊ ጻዕሪ ኣካይዱን የካይድ ኣሎን። ከም ውጽኢቱ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዝተሓተ ክሳብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ፡ ዝተፈላለዩ ተክኒካዊ ሞያታትን ዕድላት ስራሕን፡ ትግባረ ልምዓታዊ መደባትን ምውሓስ ልኡላውነትን ዝምስገን ለውጢ ተመዝጊቡ። እንተኾነ፡ ደረጃ ውክናአን ኣብ ልዑል ሞያዊ ክእለትን ምሕደራን መሪሕነትን ኩሉ ዓውድታት ስራሕን ብሓፈሻ ድሩት’ዩ ዘሎ። ኣብ ብቕዓት ትካላት ምሕደራ ማይን ጽሬትን ኣብ ገጠራትን ሓውሲ ከተማታትን ኣብ 2014ን 2018ን ዓ/ም ብክፍሊ ሃብቲ ማይ ዝተኻየደ ቅምሶዊ መጽናዕትታት ከምዘነጸሮ፡ 83 ሚእታዊት ወሰንቲ ቦታታት ማለት ኣቦ መንበር፡ ጸሓፊ፡ ቴክኒክን ሓለፍቲ ፋይናንስን ከምኡ’ውን 75 ሚእታዊት ተጠባባቒ ኣባላትን ትካላት ምሕደራ ማይ ብደቂ ተባዕትዮ ዝተዓብለለ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ከም ሓለፍቲ ጽሬት ጥራይ ዓብላሊ ተራ ኣለወን። እዚ ትሑት ደረጃ ውክልና ኣብ ቁጽሪ ኣባልነት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሎም ዝተሓዙ መደባትን ዝሓልፉ ውሳነታትን ደቂ ኣንስትዮ ስማዊ ተራ ጥራይ ከምዘለወን እቲ መጽናዕቲ የነጽር። ብኣንጻር ናይዚ ዝተጠቕሰ፡ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሓለፍቲ ትካላት ፋይናንስን ምሕደራ ማይን ጽሬትን ዝምስገን ብቕዓት ዘለወንን ብህዝቢ ጽቡቕ ተቐባልነት ዝረኸባን ከምኡ’ውን ኣብ ምርግጋጽ ተጻዋሪ ክሊማ ቀረብ ማይን ምሕደራ ጸጋታት ማይን ብኣብነት ዝጥቀሳን ኮይነን ተረኺበን። እዚ ትሑት ውክልና ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምርግጋጽ ብቑዕን ውጽኢታውን ምሕደራ ጸጋታት ማይ ቀንዲ ማሕንቖ ስለዝኾነ፡ ነዚ ንምፍታሕ ኣብ ጽላት ማይ ንቑሕን ውጺኢታውን ተሳተፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ መደባት ንኽህሉ ዝተፈላለዩ ተበግሶታት ተወሲዶምን ትግረርኦም ኣብ ባይታ ንምርግጋጽ ዘድሊ ወፍርን ጻዕርን ተኻይዱን ይካየድን ኣሎ። ኣብ ፓሊሲ፡ ሕጋጋትን መምርሒታትን፡ ውጥን ውሁድ ምሕደራ ማይን ሕቶ ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ልምዓት፡ ምቕርሐ፡ ተጠቃምነት፡ ምዕቃብ፡ ምክልኻል ብከላ፡ ምሕደራን ጸጋታት ማይ፡ ከምኡ’ውን ምሕያል ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ውጥን፡ ውሳነን ትግባረን እዞም ዝተጠቕሱ ጉዳያት ብንጹር ሰፊሩ ይርከብ። ደቂ ኣንስትዮ ከም ቀንዲ ተጠቀምቲ ማይ መጠን፡ ተሳትፎአንን መሪሕ ተራአንን ኣብ ውጥን፡ ውሳነ፡ ስልጠና፡ ምፍታሕ ሽግርን ምፍዃስ ጾርን ኣቕርቦት ማይን ጽሬትን ክረጋገጽን ትሑት መነባብሮ ዘለወንን ውጹዓትን ሀ) ንቑሕ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ደረጃታት ውጥን: ንድፊ፡ ምሕደራ፡ ምቁጽጻርን ውሑስን ብቑዕን መሳለጥያታት ማይን ጽሬትን ክረጋግጽ፡ ለ) መደባት ኣቕርቦት ማይ ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ መነባብሮን ከምኡ’ውን ምርዓም ክሊማዊ ለውጥን ክጣመሩን ሐ) ሓበሬታ ገስጋስ መደባትን ወሳነታትን ኣብ ምምእዛን ብዘኽእል ኣገባብ ክእከብን እዋኑ ዝጠልቦ ጉዳይ እዩ። ምኽንያቱ ምዕሩይ ውክልና፡ ንቑሕ ተሳተፎን ጸላዊ ተራን ኣበርክቶን ደቂ ኣንስትዮ ዘየረጋገጸ መደባት ሃገራዊ ልምዓት ብሓፈሻ ምሕደራ ጸጋታት ማይ ከኣ ብፍላይ ውሕስነትን ቀጻልነትን የብሉን። ስለዚ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ንኹሉ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ንምሕያለን ኣብ ኩሉ መዳያት ብውህደት ንስራሕ። 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.174


እዚ ዓምዲ’ዚ፡ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ገድሊ ካብ ውልቃዊ ትዕዝብትታት፡ ኣብ ሰውራን ድሕሪ ናጽነትን ካብ ዝተጻሕፈ መጽሓፍትን መጽሔታትን፡ ቃለ መጠይቓት ከምኡ’ውን፡ ካብ ኣርካይቭስ ጨ/ስእሊ ሚ/ዜናን ካልእን ዝተረኽበ ስእልታትን ሰነዳትን ምርኵስ ብምግባር ዝዳሎ ምዃኑ ኣቐዲምና ነዘኻኽር። ኣባቕልን ከምኡ’ውን፡ ብጉልበት ሰብ ካብቲ ልዕሊ 2500 ሜትሮ ዝብራኸኡ ዝባውንቲ ሮራ ባቕላ ናብ ናቕፋ ይጓረትን፡ ካብኡ ድማ ንመንግስቲ ጥልያን ኣብ ዝተፈላለየ መዓላታት ንምውዓል ናብ ካልእ ቦታታት ከም ዝተወስደን ይንገር። ብዘይካ’ዚ ካርል ነታ ንእሽቶን ሽዑ ናብ ዓቢ ዓዲ ትምዕብል ዝነበረትን ናቕፋን ተቐማጦኣን ክስእል ከኣለ። ሽዑ እዋን ከንቴባይ ዑስማን ህዳድ’ዩ ክንትብነት ሓባብ ሒዙ ኣብ ናቕፋ ኮይኑ ንምሉእ ህዝቢ ሳሕል ዘመሓድር ዝነበረ። ናቕፋ ድማ፡ ከምዚ ናይ ሎሚ ወይ’ውን ካብ ግዜ ፈደረሽን ክሳብ ሓርነታ መጋቢት 1977 ዝነበረቶ ቅርጽን ዕብየትን ኣይነበራን። ብብዝሒ ኣግራብ ቆልቋልን ሞሞናን ዝተሸፈነት፡ እቲ ከቢቡዋ ዝርከብ ታባታት’ውን፡ ብዝተፈላለየ ኣግራብ ዝተሸፈነ ነበረ። እታ ዓዲ ድማ፡ ኣጓዱን መረባብዕን ብተንኮበት ዝተሰርሐ ሎሚ 22 መጋቢት 2026 እዩ። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ቅድሚ 49 ዓመት እንታይ ንዝክር? እወ እታ ትእምርቲ ጽንዓትን ሓበንን ህዝቢ ኤርትራን ብረታዊ ቃልሱን ኰይና ንዘልኣለም ስማ ዝለዓል መዲና ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነት ናቕፋ እነሆ መበል 49 ዓመተ ልደታ ብኽብሪ ተብዕል ኣላ። ንዓመታ፡ ልክዕ ከምዚ ሎሚ 22 መጋቢት 2027 ድማ፡ ኣብ ሓርነታ ፍርቂ ዘመን መሊኣ መበል 50 ዓመት ልደታ (ወርቃዊ ኢዮቤላ) ከተብዕል እያ። ከንቴባይ ዑስማን ህዳድ ኣብ 1933 ከንቴባይ ዑስማን ህዳድ ኣብ 1933 ኣብ ስእልታት ክትቅዳሕን ካብኡ ዝተለዓለ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ስእልታት ክትሰፍርን ዝኸኣለት፡ ዝያዳ በቲ ኣብ 1933 ኣብ ኣፍሪቃ ዑደት ዝገብር ዝነበረ ጀርመናዊ ጂኦግራፍያዊ ሰኣላይ ካርል ትሮል (Carl Troll) እዩ። ካርል ኣብ 1933 ናብ ናቕፋ ንፈለማ እዋን ምስ ብዛዕባ ናቕፋ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ዜጋ ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ እንተ ወሓደ ንናቕፋ ወትሩ በቲ ኣብ ጅብኡ ዘሎ ብስም ናቕፋ ዝተጠመቐ ባጤራና’ውን፡ ክዝክራን መዓልታዊ ስማ ከልዕልን ስለ ዝኽእል። እንተኾነ ዝያዳ ብዛዕባኣ ንምፍላጥ ኣብዚ ናይ ሎሚ ሕታም ነዛ ትእምርቲ ጽንዓትናን ርእሰ ከተማ ገድልናን ዝኾነት ናቕፋ ብዛዕባ ሓርነታን ጽንዓታን በጺሓቶ ዘላ ምዕባለን ጥራይ ዘይኮነ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ውሑድ ካብቲ ታሪኻዊ ድሕረ-ባይታኣ ምርኣይ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ። ናቕፋ ኣብ 1977 ናቕፋ ኣብ 1977 መጸ፡ ናብቲ ካብ ናቕፋ ንምዕራብ ኣብ መበል 35 ኪሎሜተር ርሒቑ ዝርከብ ሮራ ሓባብ ብፍላይ ድማ፡ ነቲ ብጫካ ከበሳዊ ኣግራብ ኣውራ ድማ፡ ጽሕዲ ፍሉጥ ዝኾነ ናይ ሎሚ ምምሕዳር ከባቢ ባቕላ ሓኾረ። ገዛውቲ (ኣግነታት) ዝዓብለላ ነበረት። እቲ ኣጓዱ ነቶም ወተሃደራት የገልግል ነበረ። ክሳብ ሓርነታ ድማ፡ ነይሩ። ሎሚ ግን፡ ኣብ ናቕፋ ጥር ዝብል ኣጒዶ ኣይትረክብን ኢኻ። ሓንሳብ ምስ ተሓረረት፡ ዳግማይ እግሪ መግዛእቲ ኢትዮጵያውያን ክረግጻ ኣየፍቀደትን። ፍልማዊት ኣደ፡ ዕርዲ ጽንዓት ዝብሉ ቅጽላት ዝተሓለገት፡ ወለዶታት ኤርትራ ንዘልኣለም ኣፍ-ልቦም ነፊሖም ብሓበን ዝዝክሩዋ፡ ማእከል ስሕበት ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራውያን’ያ ናቕፋ! ናቕፋ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለት ትኸይድ’ኳ እንተ ነበረት፡ ስሩዕ ትምህርቲ ብቛንቋ ዓረብ ብሱዳናውያን መምሃራን ኣብ ግዜ ፈደረሽን ጀሚራ ከም ዝነበረት፡ ካብቶም ሽዑ ኣብ ናቕፋ ተመሃሮ ዝነበሩ ሎሚ ደቂ 80ታት ኣቶ መሓመድ ዓብደላ ገንሸራን መሓመድ ከንቴባይ ሓሰንን ይዝክሩ። ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ናቕፋ ዳርጋ ሓደ ዓቢ ጎደና ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቕ ክሳብ ሩባ ምዖ ዝዝርጋሕ ኣብዚ ዑደቱ ድማ’ዩ፡ ነቲ ኣብ ሰናዱቕ ተዓሺጉ ኣብ ዝባን ኣግማልን ኣባቕልን ናብ ባቕላ ዝደየበ መቝረጺ መጋዛትን ማሽናትን ኣብ ከባቢ ሽማግላይ ዝበሃል ቦታ ምስ ተገጥመ፡ እቲ ትኽ ዝበለ ወርወራት ጽሕዲ ብዘይ ንሕስያ ክቝረጽ ጀመረ። እዚ ወርወራት’ዚ ድማ በቲ ኣብ ውሽጢ ባቕላ ተተኺሉ ዝነበረ ማሽናት እናተጸርበ ከም እንደገና ብኣግማልን ኣብ ሰሜናዊ ኤርትራ ኣብ 1730 ሜትሮ ብራኸ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ ተደኲና እትርከብ፡ ከበሳዊ ክሊማ ዘለዋ ናቕፋ፡ ክሳብ’ቲ ኣብ 1996 ዝተቐየረ ዞባዊ ስርዓተ-ምሕደራ ርእሰ ከተማ ኣውራጃ ሳሕል ነበረት። ናቕፋ ዝያዳ ብካሜራታት በጻሕቲ ናቕፋ ኣብ 1933 ናቕፋ ኣብ 1933 ከባቢ ውጥም ቅልቅል ዝብሉ ዝነበሩ ተጋደልቲ ሓርነት ንምህዳን ድማ፡ ናብቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ታባታት ብቐጻሊ እናወፈሩ ዳርጋ ኣብ ራዕድን ሽበራን ክኣትዉ ጀመሩ። ካብዚ እዋን እዚ ንደሓር ድማ ህዝቢ ከከላብቱን ክኣስሩን ከጋፍዑን ምስ ጀመሩ እታ ብሰላምን ቅሳነትን ንዓመታት ትነብር ዝነበረት ናቕፋ ህዝባ ክሹቕረርን ኣብ ፍርሕን ራዕድን ከኣቱን ጀመረ።


ብፍላይ ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሰ ሓንቲ መባእታ ቤት ትምህርቲ ብዘመናዊ ኣገባብ ዝተሃንጸት ክሳብ ሎሚ፡ ስም ቀዪራ እምበር፡ በቲ ናይ ቀደም ምስላ ዘላ ቤት ትምህርቲ ሹሃዳእ፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ እዋን’ቲ ክሳብ ከበባ ናቕፋ 1976 ብሽወደናውያን (ስብዴስ) ዝመሓድር ሓደ ክሊኒክ፡ ህዝቢ ማይ ዝሰትየላ ኣብዚ ሎሚ ሜዳ ኵዕሶ ተሰሪሑሉ ዘሎ ብዔላ ቅልንቃል እትፍለጥ፡ እቲ ኣብ ማእከል ናቕፋ ዘሎ ታሪኻዊ መስጊድን ብምብራቓዊ ወገን ሩባ ምዖ ኣብ በሪኽ ቦታ ዘላ እንዳ ሚካኤል ቤተ-ክርስትያንን ክዝከር ይኽእል። ናቕፋ፡ መጐዓዝያ’ውን ኣብ ሰሙን 2 ግዜ ካብ ከረን ናብ ናቕፋ ዝመላለሳ ኣውቶቡሳትን መስመር ቴለፎንን ከም ዝነበራ እቶም ዓበይቲ ዓዲ ኣብ ሎሚ ኰይኖም ይዝክሩ። እምበኣር ድሕሪ’ዚ እዩ፡ ኣብ መስከረም 1975 እቶም ዝለዓለ ጽፍሒ ውዳበኦም ብደረጃ ቦጦሎኒ ዝነበረ ተጋደልቲ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ናቕፋ ዝነበረ ናይ ክብሪ ዘብዐኛ ፍሉይ ሓይልታት ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ንመጀመርያ እዋን ብሰለስተ ቦጦሎኒታት ተሪር መጥቃዕቲ ዝኸፈቱ። እንተኾነ፡ ንናቕፋ ክቈጻጸሩዋ ኣይከኣሉን። በቲ ፍጻመ ዝተሰናበደ ስርዓት ደርግ፡ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ብቃፍላይ ዝተሰነየ ስንቅን ዕጥቅን ናብ ናቕፋ ከምጽእ ተገዲዱ። እቲ ቃፍላይ ኣብ መጀመርያ ጥቅምቲ 1975 ናብ ኣፍዓበት ተመሊሱ። ድሕሪኡ ጸላኢ ንሓዋሩ ንናቕፋ ብመሬት ክበጽሓ ኣይከኣለን። ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ሃይለስላሰ ደርግ ኣብ ስልጣን ምስ መጸ፡ ብቐጻሊ ብቃፍላያት ወተሃደራዊ መካይንን ዝጓረቱ ወተሃደራት ንናቕፋ ኣዕለቕለቁዋ። ኮማንዶን ጦር ሰራዊትን ድማ፡ ኣብ ናቕፋ ሓደ ዓቢ መዓስከር መስረቱ። ካብ ናቕፋ ናብቲ


ካብ ቅርስታት ሰውራ ካብ ቅርስታት ሰውራ ብዛዕባ ድፋዓት ናቕፋ እንታይ ትፈልጡ፧ ብዛዕባ ድፋዓት ናቕፋ እንታይ ትፈልጡ፧ ኩባንያ ኩባንያ ኣብ ጫፍ ጐላጉል ናይ ናሮ ዝርከብ ብኣውሊዕን ታህሰስን ዝተሸፈነ ዓቢ ጐቦ እዩ። ነዚ ስፍራ’ዚ ኣብ መጀመርታ’ኳ ጸላኢ እንተ ነበሮ፡ ዳሕራይ ድፋዕ ሰራዊት ሓርነት ኮይኑ ነበረ። ንጸላኢ ኣመና ዘገድሶ ነቝጣ ስለ ዝነበረ ከኣ ናይ ኲናት ህልኽ ኣይተፈለዮን። ጸላኢ፡ ኣጋር ሰራዊት ቅድሚ ምስዳዱ ኣሎ ዝበሃል ከበድቲ ኣጽዋሩን ነፈርቱን ኣቕኒዑ ከውሑን ገረቡን ክሳብ ዝባድም ይድብድቦ ነበረ። ደሮና መዳፍዕ ምስ ዓረገ፡ ግን ርእሲ ተጋደላይ ካብ መዛግባ ቦሎኽ ኢላ ምቁማት ትጅምር። ንኸበድቲ ኣጽዋር ዘመሓድሩ ኣዘዝቲ ሓይሊ ጸላኢ ከኣ፡ ካብቲ ዝኽዕውዎ ሓዊ ትተርፍ ትንፋስ ኣይትህሉን’ያ ኢሎም ስለ ዝግምቱ ንኣዘዝቲ ኣጋር ‘ኣይፋልናን…. ናይ ማዕዶ ደብዳብ ደኣ ቀጽሉልና’ ዝብል ምጭቕጫቕ ይስዕብ’ሞ፡ ኣብ መወዳእታ እቶም ኣዘዝቲ ከቢድ ብረት ‘ኣይትፍርሑ ኣብኣ ሰብ ዝሰርሕ ኩባንያ (ኢንዱስትሪ) የለን። እቲ ዝነበረ ከኣ ተደምሲሱ እዩ’ ስለ ዝብልዎም፡ በቲ ሓበሬታ እቲ ኣብ እዋን ኢድ-ብኢድ ተንሲኡ ዝጠማጠምን ጸላኢኡ ዘውድቕን ተጋዳላይ ‘ኩባንያ’ ኢሉ ጸወዓ። ብዘይካ’ዚ ታሪኽ ናይታ ድፋዕ ክልተ ሰባት ካብ ጋንታ ይድይብዋ እሞ፡ ጋንታ ናይ ኢድ ቦምባታት እናቐበለቶም ክዋግኡ ይውዕሉ። ነቲ ከም ስራሕ ፋብሪካ (ኩባንያ) ገሌኻ ጥረ ነገር እናቐበልካን ገለኻ እናኣህለኽካን ዝዕመም ዕማም ናይቶም ተጋደልቲ ‘ኩባንያ’ ኢሎም ሰምዮማ’ውን፡ ይበሃል እዩ።


1. እቲ ኣብ መጋቢት 1987 ዝተገብረ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ብምንታይ 1. እቲ ኣብ መጋቢት 1987 ዝተገብረ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ብምንታይ ይፍለጥ? ይፍለጥ? 2. እቲ መዘና ድየን በየንፉ ዝተባህለን ኣብ 1988 ዝተኻየደን መጥቃዕቲ 2. እቲ መዘና ድየን በየንፉ ዝተባህለን ኣብ 1988 ዝተኻየደን መጥቃዕቲ ወርሑን ዕለቱን ጥቐስ? ወርሑን ዕለቱን ጥቐስ? 3. ካብዚኦም እቶም ኣብ ወርሒ መጋቢት ዝተጀመሩ ወራራት ደርግ 3. ካብዚኦም እቶም ኣብ ወርሒ መጋቢት ዝተጀመሩ ወራራት ደርግ ኣየኖት’ዮም? ምርጫ ኣለኩም፡ ኣየኖት’ዮም? ምርጫ ኣለኩም፡ ሀ/1ይን 2ይን ለ/2ይን 3ይን ሐ/4ይን 7ይን ሀ/1ይን 2ይን ለ/2ይን 3ይን ሐ/4ይን 7ይን 4. ንፈለማ እዋን ኣብ ምድምሳስ ናደው ካብ ዝተሰልቡ ዘመናዊ ኣጽዋር 4. ንፈለማ እዋን ኣብ ምድምሳስ ናደው ካብ ዝተሰልቡ ዘመናዊ ኣጽዋር ሓደ ጥቐስ? ሓደ ጥቐስ? 5. ንፈለማ ኣብ ምድምሳስ ናደው ዝተማረኹ ወጻእተኛታት ክንደይ 5. ንፈለማ ኣብ ምድምሳስ ናደው ዝተማረኹ ወጻእተኛታት ክንደይ ነይሮም? ደቂ ኣየነይቲ ሃገር’ዮም? ነይሮም? ደቂ ኣየነይቲ ሃገር’ዮም? መልሲ ኣብ ዝቕጽል ሕታም… መልሲ ኣብ ዝቕጽል ሕታም… ሓዳስ ኤርትራ መበል 35 ዓመት ቁ.174 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 6 ኣጽዋር - ምርቓን መርገምን ደቂ-ሰብ (7ይ ክፋል) እዮቤል ጽገሃንስ ኣጽዋርን ምክልኻልን ዘለዎ ምትእስሳር ልዑል ብምዃኑ ካልእ ገጽ ናይቲ ድርኺት እዩ። ካብ ምዕባለ ጂ.ፒ.ኤስ ክሳብ ኢንተርነት ኣብ ቴክኖሎጂ ሓበሬታ፡ ምትእትታው ኒዩክለሳዊ ኣማራጺ ኣብ ዓውዲ ጸዓት፡ ምዕባለ ጸረባክተርያ ኣብ ዓውዲ ጥዕና፡ ምህዞ ሞተር ናይ ነፈርቲ ኣብ ዓውዲ መጐዓዝያ ኣየርን ካልእ ኣዝዩ ብዙሕ ንህይወት ደቂ ሰብ ዘርብሕ ምህዞታትን ምስ ወተሃደራዊ ምዕባለታትን ምምርምርን ተኣሳሲሩ ዝመጸ ብምዃኑ፣ ወተሃደራዊ ዓውዲ እናሓደረ ክስስን ተወሳኺ ድርኺት ኮይኑ እዩ። ነዚ ኩሉ ምኽንያታት እናኣማእዘነ ኣጽዋር ካብን ናብን ሃገራት ክዘዋወርን ምዕባለኡ ኣብ መላእ ዓለም ክዝርጋሕን ዘኽኣለ ረቛሒ ድማ ንግዲ ኣጽዋር ብዓንደ ርእሱ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ተኸታታሊ ጽሑፋት ከም ዝተገልጸ ምዕባለ ኣጽዋር ምስ ኩሉ መዳያዊ ምዕባለ ሰብ ተኣሳሲሩ ንዘመናት እናዓበየ ክመጽእ ዝጸንሐ ርቀት እዩ። ኣብቲ ፈለማ ምዕባለ ኣጽዋር ብቐጥታ ምስ ድሕነት እዩ ዝተኣሳሰር ነይሩ። ድሒሩ ግን ምስ ቁጠባ፡ ፖለቲካ፡ ቴክኖሎጂያዊ ምዕባለን ካልእን እናተኣሳሰረ ኣብ ኩሉ መዳያት መሳርሒ ሓይሊ ሃገራት ክኸውን እዩ ተራእዩ። ሎሚ ኣብዚ ዓውዲ’ዚ ዝግበር ዓመታዊ ወጻኢ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መጠን ዕብየቱ ብደረጃ ዓለም ናብ ከባቢ 3 ትሪልዮን ዶላር በጺሑ ኣሎ። እዚ ማለት 13 ዕጽፊ ናይቲ ኣብ ትምህርትን ትሕተ ቅርጽን ዝ ኣመሰሉ መሰረታት ምዕባለ ከምኡ’ውን ዓለምለኻዊ ምድግጋፍ ዝግበር ወጻኢታት እዩ። ታሪኽ ንግዲ ኣጽዋር ንምርዳእ ዋላ’ኳ ናብ ጥንታዊ ዘመን ተመሊስና ክንድህስሶ ዝከኣል እንተኾነ፣ ምዕባለ ናይዚ ሎሚ እንዕዘቦ ዘለና ንግዲ ኣጽዋር ንምርዳእ ግን ናብ መፋርቕ 19 ክፍለ ዘመን ምምላስ ጥራይ እኹል’ዩ። ቅድሚ ኢንዱስትርያዊ ሰውራ፡ ብነጋውስ ዝውነን ዝነበረ ምስ ድሕነት ንግስነታት ዝተኣሳሰር ማእከል መፍረ ኣጽዋር፣ ድሕሪ’ቲ እዋን’ቲ መኽሰብ ዝሕፈሶ ናይ ንግዲ ዓውዲ ክኸውን እዩ ጀሚሩ። መሰረት ናይዚ ሎሚ እንፈልጦ ብዓበይቲ ትካላት መፍረ ኣጽዋር ዝቕለስ ንግዲ ኣጽዋር ሽዑ’ዩ ተነቢሩ። እቲ እዋን’ቲ፡ ‘ናይ ሞት ነጋዶ’ እናተባህሉ ብልምዲ ዝጽውዑ ነጋዶ ኣጽዋር መኽሰብ ንኽግሕጡ ነዚ ዓውዲ’ዚ ኢዶም ዘእተዉሉ ዘመን’ዩ። ሽዑ ዝተኻየደ ፍጻመታት ንመልክዕ ታሪኽ ብብዙሕ መዳይ ስለዝጸለወ ኣብ ታሪኽ ዕዙዝ ቦታ ኣለዎ። ክንዮ ጸጥታ ሃገራት ሰጊሩ፡ ቁጠባዊ መልክዕ ከምዝሕዝን ዳማ ናይ ጂኦፖለቲካ ከምዝኸውንን’ውን ገይሩ። እዚ ጂኦፖለቲካዊ ውሳነ ናይዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ኮይኑ፣ መጠን ናይዚ ኣብ ኣጽዋር ዝግበር ዘሎ ወጻኢታት ብናይ ምዕዳግ ዓቕሙ ምስ ዝግምገም ንመልክዕ ናይዛ ዓለም ክልውጥ ዝኽእል እዩ። ንምንጽጻር ዝኣክል እዚ ኣብ ኣጽዋርን ምክልኻልን ዝግበር ናይ ሓንቲ ዓመት ወጻኢታት ኣብ ምውጋድ ጥሜት እንተዝውዕል፣ ጥሜት ካብ ገጽ ምድሪ ንኣስታት 29 ዓመታት ክርሕቕ ከም ዝኽእል ይግመት። ዋላ’ውን 4% ናይዚ ወጻኢታት ጥራይ ናብቶም ብጥሜት ዝሳቐዩ ዘለዉ ኣማኢት ሚልዮናት እንተዝውዕል፣ ነቲ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሕቡራት ሃገራት ምሒር ጥሜት ክሳብ 2030 ንምውጋድ ዓመታዊ ዘድልዮ 93 ቢልዮን ዶላር ሸፊኑ፣ ጥሜት ሓንሳብ ምተወገደ ጥራይ ዘይኮነስ ክሳብ 2030 ኣብ ዘሎ ዓመታት ጠቕሊሉ ምጠፍአ። ምናልባት ናይ ሓደ ዓመት ወተሃደራዊ ወጻኢታት ናይ’ዛ ዓለም ኣብ ምውሓስ ጽሩይ ዝስተ ማይ እንተዝውዕል ምሉእ ህዝቢ ዓለም ን15 ዓመታት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዘይ ስክፍታ ምረኸበ። እዚ መጠን ገንዘብ ናብ ጸዓት እንተዝቐንዕ ድማ ዓለም ናብ ውሑስ ቀጠልያ ጸዓት ኣብ ምስግጋራ ዝዓበየ ግደ መበርከተ። ብኻልእ ኣገላልጻ ሃገራት ናብ ምክልኻል ዘውጽእኦ ዘለዋ ገንዘብ ካብቲ ሕቡራት ሃገራት ዘለዎ ባጀት ብ750 ግዜ ዝዓቢ ምዃኑ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ንጹር እዩ። ስነ-መጐት ሓይሊ ሕልፊ ካልእ ይነግስ ምህላዉ ዘነጽር እዩ። ሃገራት ነዚ ገዚፍ መጠን ወፍሪ’ዚ ኣብ ዓለማዊ ስርዓተ ፍትሒ፡ ዲፕሎማስን ንምዕባለ ዝደፍኣ ትካላትን ከውዕልኦ ዘይምምራጸን፡ ኣብ ዓለማዊ ሕግን ስርዓትን ዘለወን እምነት ትሑት ምዃኑ የጉልሕ። ኣብ መጀመርታ 1870ታት ባሲል ዛሃሮፍ ነዚ ንግዲ’ዚ ክጽንበሮ እንከሎ ሳንቲም ዘይነበሮ፡ መንገዲ ሃብቲ ከም ሕሱም ዝደሊ፡ ሃብቲ ንምጥራይ ዘይግበር ንኽገብር ድሕር ዘይብል ህንጡይ መንእሰይ እዩ ዝነበረ። ምስ ንግዲ ኣጽዋር፡ ናይ ሃድን ጠበናጁ ብምሻጥ እዩ ተላልዩ። ኣብ ጉዕዞ ህይወቱ ርእይዎ ዘይፈልጥ ድልዱል መኽሰብ ዝሓፈሰሉ እዋን’ውን ካብቲ ዝጀመረሉ ግዜ ርሑቕ ኣይነበረን። ኣጽዋር ብመርከብ ጽዒኑ ናብታ ‘ድሕርቲ’ እትበሃል ኣህጉር ኣፍሪቃ ገስገሰ። ኣብ ግርጭት ዝነበሩ ክልተ ምዕራብ ኣፍሪቃውያን ቀቢላታት ተጓነፍዎ’ሞ፡ ንክልተኣቶም ብማዕረ ኣዕጢቑ ገንዘቡ ሓፊሱ፡ ንሽግሮም ሓዊ ነስኒሱ ንዓዱ ተመልሰ። ናይ ሞት ነጋዶ እንክዝከሩ ከም ኣብነት ስሙ ኣብ ቅድሚት ዝመጽእ፡ ‘ባሲል ዛሃሮፍ’ ዝበሃል ውልቀ ሰብ ኮይኑ፡ ዓውዲ መሸጣ ኣጽዋር ካበይ ተበጊሱ፡ ኣበይ በጺሑ ከምዘሎ ንምግንዛብ ውልቀ ታሪኽ ናይዚ ሰብ’ዚ ምድህሳስ ሓጋዚ እዩ። ምኽንያቱ ባሲል ዛሃሮፍ ኣጽዋር ንምሻጥ ግጭት ኣብ መንጎ ጎረባብቲ ምስዋር ከም ሜላ ዘተኣታተወ፡ ኲናት ኣብ ዝውለዓሉ ንክልተኦም ወገናት እናዕጠቕካ ሃብቲ ምውህላል ዝለመደን ዘለማመደን፡ ሃገራት ከይቀስና’ሞ ኣጽዋር ብምሽማት ዓማዊሉ ከም ዝኾና ንምግባር ስለያዊ ሓበሬታ ምቅብባል ዝርከቦ ብዙሕ ዘይሰብኣዊ ዝበሃል ግን ከኣ ኣኽሳቢ ሜላታት ዘተኣታተወ ኣርካን ናይዚ ዓውዲ’ዚ ብምዃኑ ክሳብ ‘ርእሰ ነጋዶ-ሞት’ ተባሂሉሉ እዩ። ዛሃሮፍ ኣብ መንጎ ጉዳይ ኣጽዋርን ዲፕሎማስን፡ ኣብ መንጎ ኣጽዋርን ስለያን ዘሎ ዝምድና ተረዲኡ ናብ ረብሓኡ ንምልዋጥ ነዊሕ ርሕቀት እዩ ከይዱ። ጉዳይ ኣጽዋር ግሪኻዊ ዜግነት ዝነበሮ ዛሃሮፍ፡ ምስ ሽወደናዊት ኩባንያ መፍረ ኣጽዋር ኖርደንፈልት ናይ ስራሕ ዕድል ክረክብ ግዜ ኣይወሰደሉን። ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒሙ ኩባንያ ኖርደንፈልት ንሃገሩ ግሪኽ ሳብማሪናት ከምትሸጠላ ገበረ። ኣቐዲሙ ንኽልተ ተጻረርቲ ወገናት ኣጽዋር ምቕባል ማዕረ ክንደይ ኣኽሳቢ ምዃኑ ዝተገንዘበ ዛሃሮፍ፡ ቅድሚ እቲ እዋን’ቲ፡ ንቡር ዘይነበረ ነታ ተጻባኢት ሃገሩ ዝኾነት ቱርኪ’ውን ተመሳሰልቲ ሳብማሪናት ምሻጥ ኣዝዩ ኣኽሳቢ ምዃኑ ንኩባንያ ኖርደንፈልት ከእምን ከኣለ። ንቱርካውያን፡ ግሪኽ ዝዓደገተን ሳብማሪናት ክገዝኡ ብዘይ ጸገም ኣእሚኑ ብምሻጥ ንዕኡን ነቲ ኣፍራዪ ኩባንያን ገዚፍ መኽሰብ ኣኻዕበተ። በዚ ከይዓገበ ተወሳኺ ዓሚል ንምርካብ ናብ ሩስያ ብምኻድ ተጻባእቶም ዝኾኑ ቱርካውያን ዝዓደጉወን ሳብማሪናት ከግዝኦም ገስገሰ። እዚ ንተጻባእቲ እዚ ኣመት’ዚ ድሕሪ ምውዳእ ዝሑል ኲናት እናዓበየ ክመጽእ ዝጸንሐ ኮይኑ ብብዙሕ ረቛሒታት ክምኽነ ይከኣል። ህሉው ጂኦፖለቲካዊ ውድድር ሃገራት ብናይ ግትኣት ስትራተጂ ዝተቓነየ ምዃኑ ሓደ ረቛሒ እዩ። እዚ ማለት ሃገራት ኣብ ምክልኻል ገዚፍ ወጻኢታት ክገብራ እንከለዋ በቲ ሓደ፡ ሃገራዊ ረብሓታተን ከውሕሳ ይኽእላ፣ በቲ ካልእ ድማ ብሳላ’ቲ ሃኒጸንኦ ዝጸንሓ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ክመጽአን ዝኽእል ስግኣት ብኣጋኡ ይግታእ። በዚ ድማ ወተሃደራዊ ሓይሊ፡ ሃገራት ነንሓድሕደን ዝረዳድኣሉ ቋንቋ ናይዚ መዋእል ኮይኑ ኣሎ። ካልእ፣ ቀሊል ዘይበሃል መጠን ገንዘብ ኣብ ዓንኬል ናይዚ ዓውዲ ዝዘዋወር ብምዃኑ ቁጠባዊ ረቛሒ ካልእ ምኽንያት ኮይኑ ይጥቀስ። ቴክኖሎጂያዊ ገስጋስ’ውን ምስ ምዕባለ እቲ ሸያጥን ግን ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ናብ ካዝናታቶም ክኸቱ ተራእዩ። እዚ ሞቕሽሽ’ዚ ብዘይ ወግዓዊ መንገዲ ኣብ ዝወሃበሉ ብመሰረቱ ሓደ ካብ ዓይነታት ብልሽውና ኮይኑ፣ ክሳብ እዚ ዘለናዮ እዋን’ዚ፡ ቀንዲ ኣካል ንግዲ ኣጽዋር ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ወገናት ስግኣቶም ኣለሊኻ ኣጽዋር ናይ ምሻጥ ስልቲ ዕዉት ሜላ ንግዲ ኮይኑ ምስ ረኸቦ ብእኡ ኣየብቀዐን። ክንዮኡ ባዕሉ ኣብ መንጎ ሃገራት ሽግር ብምቕስቃስ ናብ ግጭት ከምዝኣትዋ’ሞ፣ ዓማዊል ናይ ንግዱ ከምዝኾና ንምግባር ብሰፊሕ ተንቀሳቐሰ። ነዚ ንምትግባር ወሰንቲ ዝኾኑ ኣካላት ኣለለየ። ንማዕከናት ዜና፡ ፖለቲከኛታትን ኣባላት ሰራዊትን መሳርሒ ዕላማኡ ንምግባር፣ ውልቃዊ ዝምድና ክጥቀም፡ ስለያዊ ሓበሬታ ከቐብልን ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ድማ ገዚፍ መጠን ብላዕ ከወፍን ጀመረ። ባሲል ዛሃሮፍ ዕዳጋኡ ከዐምር ሃገራት ስግኣት ከም ዝስምዐን ንምግባር “ተጻባኢትኩም ሃገር ኣጽዋር ትገዝእ ኣላ” እናበለ ስለያዊ ሓበሬታ የቀባብል ነይሩ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንጋዜጣታት ናይቲ እዋን’ቲ ሓበሬታ እናሃበ፡ ዝደልዮ ትሕዝቶ ብምዝርጋሕ መሳርሒኡ ከም ዝኾና፡ ኣብ ምግባር’ውን ንጡፍ እዩ ነይሩ። ክንዮ’ዚ ተራ ናይቲ ዝጥቀመሉ ንዓደግቲ ተረባሕቲ ዝገብር ኣገባብ ዕድጊ’ውን ዓቢ እዩ ዝነበረ። ምስቲ ዝነበረን ጸገማት እዚ ኩሉ ተደማሚሩ ሃገራት ባልካን ክሳብ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ኣብ ሕምስምስ ክነብራን ሰላም ክስእናን ከምዝገበረ ተመራመርቲ ታሪኽ ይምጉቱ። ብሓፈሻ ጽልዋ ናይቶም ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበሩ ነጋዶ ናይ ኣጽዋር ክንዮ ኤውሮጳ ኣብ መላእ ዓለም ዓቢ እዩ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ መንጎ ንግስነታት ሩስያን ጃፓንን ዝነበረ ግጭት እዞም ናይ ኣጽዋር ነጋዶ ኣሳዊሮሞ ሩስያን ጃፓንን ክሳብ ኣፍንጫአን ዓጠቓ። ብኻልእ ወገን ኣብ መንጎ ብራዚል፡ ኣርጀንቲናን ቺለን ዝነበረ ቁርቁስ፡ እዞም “ናይ ሞት ነጋዶ” እናተባህሉ ዝጽውዑ ወነንትን ሸየጥትን ኣጽዋር ኢዶም ሓዊሶምሉ፣ ካብ ብኻልእ ወገን ዝነበራ ኩባንያታት መፍረ ኣጽዋር ዓዲ እንግሊዝ፡ ጀርመንን ፈረንሳን ዓማዊል ንምስሓብ ዝኽተልኦ ዝነበራ ሜላ ዋጋታትካ ምውራድ ክኸውን እንከሎ፣ ባሲል ዛሃሮፍ ዝኽተሎ ሜላ ግን በንጻሩ እዩ ነይሩ። ካብ ስለያዊ ሓበሬታ ምምጣው ክሳብ ብላዕ ዝዝርጋሕ ዝተወሃሃደን ኣድማዕን ሜላ። ብመንጽር ዋጋ እንተተራእዩ ካልኦት ኩባንያታት ዋጋታተን ከውርዳ እንከለዋ፡ ንሱ ግን 1906 ክሳብ 1914 እዘን ሃገራት ዳርጋ ርብዒ ናይ ሃገራዊ እቶተን ኣብ ክንዲ ንምዕባለአን ናብ ውድድር ሸመተ ኣጽዋር ኣውዒለናኦ። እቶም ጸገም እናፈጠሩን ግጭት እናሳወሩን ንግዶም ዘካይዱ ወነንቲ ትካላት ኣጽዋር፣ ብኸመይ ሃብቲ ትፈጥር ደኣ’ምበር መን ትስዕርን ክንደየናይ ዕንወት ይወርድን ዝዓጦም ኣይነበረን። እዚ ጠገለ ዘይብሉ ኣገባብ መዕገቲ ከይተገብረሉ ድማ፡ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ኣርከበ። እቲ ኲናት ህይወት ከባቢ 22 ሚልዮን ሰባት ክበልዕ እንከሎ፡ ነቶም ኣፍረይቲ ኣጽዋር ግን፡ ካብ ሰማይ ከምዝወረደ ማና ልዑል መጠን ገንዘብ ዝሓፈሱሉ ሰናይ ዘመን እዩ ዝነበረ። ንኣብነት እቲ ንንግዲ ኣጽዋር ካልእ መልክዕ ዘትሓዘ ባሲል ዛሃሮፍ ኣብ እዋን ቀዳማይ ኲናት ዓለም ጥራይ በዚ ናይ ሎሚ መጠን እንክልካዕ ልዕሊ 1.5 ቢልዮን ዶላር ከምዘእተወ ይግመት። ብሓፈሻ ኣብቲ ዓውዲ ኣብ ናይ ስራሕ ዘመኑ 298 ስልማታት ካብ 31 ዝተፈላለያ ሃገራት ምቕባሉ ደረጃ ጽልዋኡ ማዕረ ክንደይ ረዚን ምንባሩ የነጽር። እቲ እዋን’ቲ፡ ነቲ ድሒሩ ዝማዕበለ ናይ ሎሚ መርበብ መፍረ ኣጽዋር መሰረት ብምዃኑ፣ ጽልዋኡ ኣብዚ ዘለናዮ ህልዉ ኩነታት ዓለም ዓቢ ከም ዝኾነ ንጹር እዩ። ንዋጋታት ዝሸጦ ኣጽዋር ብዕጽፊ ወሲኹ ንመጠን ናይቲ ንወሰንቲ ፖለቲከኛታት ዝህቦ መጠን ሞቕሽሽ ከዕብዮ እዩ መሪጹ። ከምዚ ብምግባር፡ ወሰንቲ ኣካላት ናይ መንግስታት፡ ካብ ዛሃሮፍ ኣጽዋር ኣብ ዝገዝኡሉ፡ ጻማ ውዕለቶም ‘ኮምሽን’ ተባሂሉ ብመጠን ናይቲ ዝገዝኡዎ ንብረት፣ ገንዘብ ይምጥወሎም ብምንባሩ፡ ዝበዝሐ መጠን ኮምሽን ንምውሳድ ፖለቲከኛታት ሃገራት ዝበዝሐ ዕድጊ ከካይዱ ተራእዩ። እቲ ዕዳ ሃገራት ክልጠጥኦ እንከለዋ፡ እቶም ነቲ ዕድጊ ዘካይዱ ወሰንቲ ኣካላትን ይቕጽል . . . ይቕጽል . . . ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.174 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምኽ - ሳምራዊት መለስ


• To be responsible for the maintenance, repair, and troubleshooting of heavy mobile equipment used in underground operations. • To play a crucial role in ensuring minimal downtime of machinery and contribute to the efficiency and safety of our mining projects. • To execute all work according to BMSC safe work rules and procedures. TASK DESCRIPTION EXPANDED TO CORE PERFORMANCE AREAS • Safety Targets Achieved • SOP Requirements Achieved • Production Targets Met (Costs Maintained Within Budget) • Manpower Development Achieved • Health, Safety and Environment • Reporting • Additional Duties Unique requirements/other information • Adhering to principles & values. Effective communication skills. • Excellent interpersonal skills, initiative, efficient and ability to work in a multi-cultural, multi- ethnic environment with sensitivity and respect for diversity. • Strong understanding of the maintenance, troubleshooting, and repair processes for HME. Excellent problem-solving skills and attention to detail. • Strong attention to detail with a commitment to producing high-quality work. • Willingness to work in underground conditions, including extended shifts, if necessary. • The candidate must be Physically and Medically fit. • Qualifications: Knowledge and Experience • Diploma in Heavy Mining Equipment maintenance or Formal Trade certificate. • High school diploma or equivalent • Additional training or certification in heavy mechanical or underground equipment repair is preferred • Minimum 3 years of experience in repairing and maintaining underground heavy mobile equipment. • Proven troubleshooting abilities and experience working with diagnostic tools will be advantageous. • Ability to read and interpret technical manuals, schematics, and blueprints. • Acceptable knowledge of underground safety and work execution. • Holder of a valid driver license Technical Skills Behavioral Skills • Computer Literacy • Hydraulic fault- finding • Mechanical/ Electrical skill • Onboard Fire Suppression Systems • Acceptable knowledge and experience on multiple underground machines • Risk Assessment • Logical Thinker • Risk assessment and safety oriented • Time management • Communication (English) • Able to work in a team concept • Able to share knowledge and skills with local workforce • Ability to work in a multi- disciplinary environment. • Ability to work under pressure and achieve results. • Self-Starter, Organized, Competent, Dependable, Responsible and Committed. CONTINUED on PAJE 8 ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 8 መበል 35 ዓመት ቁ.174 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ CONTINUED from PAJE 7


• To attend to all electrical related issues on under- ground mining equipment and workshop. • Diagnose and replace faulty electrical and electron- ic systems, units and components of machinery and equipment. • Inspect electrical systems, equipment, and compo- nents to identify hazards, defects and the need for adjustment or repair, and to ensure compliance with codes. • To execute all work according to BMSC safe work rules and procedure. TASK DESCRIPTION EXPANDED TO CORE PERFORMANCE AREAS • Safety Targets Achieved • SOP Requirements Achieved • Production Targets Met (Costs Maintained Within Budget) • Manpower Development Achieved • Health, Safety and Environment • Reporting Unique requirements/other information • Adhering to principles & values. Effective commu- nication skills. • Excellent interpersonal skills, initiative, efficient and ability to work in a multi-cultural, multi-ethnic envi- ronment with sensitivity and respect for diversity. • Strong understanding of the maintenance, trouble- shooting, and repair processes for HME. Excellent problem-solving skills and attention to detail. • Strong attention to detail with a commitment to pro- ducing high-quality work. • Willingness to work in underground conditions, including extended shifts, if necessary. • The candidate must be Physically and Medically fit. • Qualifications: Knowledge and Experience • Auto Electrical Technician Part II, III/HND Electrical & Electronic Engineering or related qualification from a recognized institution. • Additional training or certification in Auto Electrical mining equipment or underground equipment repair is preferred • Certification for Air-conditioning maintenance and repair will be advantageous • Minimum of 5 years of experience in mining maintenance field, including 3 years of experience on underground equipment such as drill rigs, loaders, dump trucks, and other supporting machinery. • Ability to distinguish colors used in colour-coding harness and electronic components. • Ability to identify electrical problems and apply diagnostic methods to achieve satisfactory results. • Proven ability to read and interpret standard electrical blueprints, schematics, technical drawings, parts books, and service manuals (including specifications). • An ability to identify, organize and use resources effectively to complete tasks with due regard to cost, quality, safety, and environmental impact. • Acceptable knowledge of underground safety and work execution. • Possess a valid Driver’s License with good defensive driving skills Technical Skills Behavioral Skills • Computer Literacy • Hydraulic fault-finding • Mechanical/Electrical skill • Onboard Fire Suppression Systems • Acceptable knowledge and experience on multiple underground machines • Risk Assessment • Logical Thinker • Risk assessment and safety oriented • Time management • Communication (English) • Able to work in a team concept • Able to share knowledge and skills with local workforce • Ability to work in a multi-disciplinary environment. • Ability to work under pressure and achieve results. • Self-Starter, Organized, Competent, Dependable, Responsible and Committed General Information and other requirements: • Place of Work: Bisha. • Salary: As per Company salary scale. • Type of Contract: Indefinite Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provided evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card etc.). • Only shortlisted applicants will be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 10 days from the day of publication in the Newspaper. Address: Please mail your applications to:- Bisha Mining Share Company, P. O. Box 4276 Asmara, Eritrea Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to: 1. Aliens Employment permits Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea. 2. Mineral Resources Management P. O. Box 272 Asmara, Eritrea ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 9 መበል 35 ዓመት ቁ.174 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ


• The Loader, Dozer and Grader Supervisor shall be responsible for scheduling, co ordinating and supervising the work of all Loader, Dozer and Grader Section op eratives, ensuring that all work is delivered safely on time and within budget along with managing equipment and materials required. • To ensure that all company and legal regulations are implemented, that all required documentation is completed as necessary and recording daily work appropriately in accordance with the Department’s requirement. TASK DESCRIPTION EXPANDED TO CORE PERFORMANCE AREAS • Ensuring maintenance and repairs of the Mining Loaders, Dozers and Graders is carried out in an efficient and effective way in order to minimize equipment downtime. • Ensuring that routine and random equipment and work environment inspections are conducted to standard and documented accordingly to the stipulated Mine procedures. • Assisting Section members in conducting failure analysis investigation of reoccurring or unique failure for the purpose of avoiding repeated failure as well encouraging innovation and creativity. • Leading in identifying and implementing cost saving initiatives within the Section. • Ensuring that all Section personnel have job relevant training requirements to carry out tasks assigned to them. • Leading labor and materials management process in the Section to ensure efficient management of resources, thus, sustaining efficient labor utilization and avoiding parts run out. • Ensuring that all work performed within the Section is documented according to the requirements of the HME Department CMMS system. • Ensuring that tasks are completed on time and within budget. • Ensuring that all work is carried out according to standard operating procedures ensuring integrity of the equipment is guaranteed (equipment reliability maintained) and personnel work in a safe environment. • Ensuring that all Section personnel have job relevant training requirements to carry out tasks assigned to them. • Liaising on a daily basis with the Superintendent on the planning and execution of the Section tasks. • Assisting the Superintendent in driving the process of skills transfer to national employees by ensuring that the expats are allocated National Technicians to coach and ensuring periodical review of performance is conducted. • Managing employee’s performance goals. Thus, setting clear goals, determining key job responsibilities, identifying and using skills, coaching and giving continuous feedback, and providing an objective appraisal of performance for his subordinates. Unique requirements/other information • Candidate must be physically fit. • Candidate must be able to work under severe conditions such as heat, wind and dusty environments. • Candidate must be able to work at heights (various kinds of vehicles). CONTINUED on PAJE 10 ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 10 መበል 35 ዓመት ቁ.174 ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ - ሳምራዊት መለስ CONTINUED FROM PAGE 9 Bisha Mining Share Company is inviting applicants for the following positions Qualifications: Knowledge and Experience • Minimum Technician certificate in Diesel Mechanic. • 3 - 5 years with HME Maintenance and repair in a mining environment Technical Skills Behavioral Skills • Basic Computer Knowledge • Attention to detail • Analytical skill • Should have an understanding of hydraulic systems • Communication (English) • Assertiveness • Prioritizing skills & multi-skilling • Ability to work towards strict deadlines • High level of accuracy • Self-motivation 1. Position: HME Mechanic Department: Mining Section: HME Maintenance Number required: One (01) Primary Purpose • To be responsible for the maintenance, repair, and troubleshooting of heavy mobile equipment used in mining operations. • To play a crucial role in ensuring minimal downtime of machinery and contribute to the efficiency and safety of our mining projects. • To execute all work according to BMSC safe work rules and procedures. TASK DESCRIPTION EXPANDED TO CORE PERFORMANCE AREAS • Safety targets achieved • SOP requirement achieved • Production Targets met (Costs maintained within budget) • Manpower development achieved • Health, Safety and Environment • Reporting • Additional Duties Unique requirements/other information • The candidate must be Physically and Medically fit. Qualifications: Knowledge and Experience • Diploma in Heavy Mining Equipment maintenance or Formal Trade certificate. • High school diploma or equivalent • Additional training or certification in heavy mechanical equipment repair is preferred • Minimum 5 years of experience in repairing and maintaining heavy mining equipment. • Proven troubleshooting abilities and experience working with diagnostic tools will be advantageous. • Ability to read and interpret technical manuals, schematics, and blueprints. • Acceptable knowledge of underground safety and work execution. • Holder of a valid driver license. Technical Skills Behavioral Skills • Computer Literacy • Hydraulic fault- finding • Mechanical/ Electrical skill • Onboard Fire Suppression Systems • Acceptable knowledge and experience on multiple underground machines • Risk Assessment • Logical Thinker • Risk assessment and safety oriented • Time management • Communication (English) • Able to work in a team concept • Able to share knowledge and skills with local workforce • Ability to work in a multi-disciplinary environment. • Ability to work under pressure and achieve results. • Self-Starter, Organized, Competent, Dependable, Responsible and Committed. General Information and other requirements: • Place of Work: Bisha. • Salary: As per Company salary scale. • Type of Contract: Indefinite Additional requirements for Nationals: • Having fulfilled his/her National Service obligation and provided evidence of release paper from the Ministry of Defense. • Present clearance paper from current/last employer. • Testimonial documents to be attached (CV, work experience credentials, a copy of your National Identity Card etc.). • Only shortlisted applicants will be considered as potential candidates for an interview. • Application documents will not be returned to sender. • All applications should be sent through the post office. • Deadline for application: 10 days from the day of publication in the Newspaper. Address: Please mail your applications to:- Bisha Mining Share Company, P. O. Box 4276 Asmara, Eritrea Note to Eritrean applicants: Please send a copy of your application to: 1. Aliens Employment permits Affairs, P. O. Box 7940 Asmara, Eritrea. 2. Mineral Resources Management P. O. Box 272 Asmara, Eritrea ሓዳስ ኤርትራ 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 11 መበል 33 ዓመት ቁ.174


ናቕፋ ከም ዝዀነ፡ ናይ ዓማዊል ሚዛን ውህለላ ከኣ ኣስታት 49,979,933.25 ናቕፋ ከም ዝበጽሕ ተጠቒሱ። ኣብ ጸብጻብ ናይ ጕጅለን ውልቅን ልቓሕ ከኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣስታት 21.3 ብዝተጸንዐን ዝጸፈፈን ኣገባብ ልቓሕ ንምዝርጋሕ’ውን፡ ውጥን ወጺኡ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ዳህላክ ነጋሲ ስእሊ - ፍያሜት መስፍን ካብኡ ቀጺሉ ሓላፊ ጨንፈር ፋይናንስ መውል ኣቶ ቴድሮስ ሃይለ ንፋይናንስያዊ ንጥፈታት ናይቲ ትካል ዝድህስስ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት ስልጠና ከም ዝተዋህበ ከምኡ’ውን፡ ውሳነታት ዘድልዮ ሕሉፍ መጻእን ተኸፋልን ሕሳባት መውል ምስ ምሕደራ ኮሚተ ብምዃንን ምኽሪ ናይ ደገ ኦዲት ብምቕባልን፡ ከም ዝደቓቐስ ከም ዝተገብረን ካልእን ዝብሉ ነጥብታት ዝሓቘፈ ጸብጻብ ቀሪቡ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተተግበረ ውጥን እውን ብኸፊል ምስ እንምልከት፡ ኣብ 2024 Draft Financial Statement ብምድላው ናብ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ከም ዝቐረበ፡ በዚ ከኣ ኣስታት 8.2 ሚልዮን ናቕፋ ግብሪ ካብ ትርፊ ከም ዝተኸፈለ ተጠቒሱ። ብተወሳኺ፡ እማመ ባጀት 2025 ብምጽራይን ብምጥርናፍን (Compile)፡ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ከም ዝቐረበ ብድሕሪ’ዚ፡ ምስ ጸደቐ ድማ፡ ናብ ዞባታት ተላኢኹ ከም ዝተተግበረ ተገሊጹ። ሚልዮን ናቕፋ ካብ መዓልቱ ዘሕለፈ ልቓሕ ከም ዝጎደለ ተጠቒሱ። ኣብቲ ኣብ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ዝተዓመ ንጥፈታት ዝድህስስ ጸብጻብ ከኣ፡ ኣብ 2021 ዝርግሐ ልቃሕ ኣስታት 142,625,329 ናቕፋ ከም ዝነበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ድማ ናብ 227,808,690 ናቕፋ ከም ዝዓበየ ተገሊጹ። ከምኡ’ውን፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ዝተኣከበ ቀንዲ ልቓሕ 127,798,589 ናቕፋ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ 2025 ከኣ ናብ 237,141,906 ናቕፋ ከም ዝዓበየ ተሓቢሩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት መጠን ዝተመልሰ ልቓሕ ክረአ እንከሎ ኣስታት 48.40% ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ናብ 53.93% ክብ ከም ዝበለ ተጠቒሱ። ሓላፊ ጨንፈር ፋይናንስ ኣቶ ቴድሮስ ሃይለ መደብ ውህለላን ንኡስ ልቓሕን - ‘መውል’፡ ዓመታዊ ገምጋም ስራሕ 2025 ከምኡ ድማ፡ ኣብ ጒዕዞ ንጥፈታት 30 ዓመታት እቲ ትካል ዘተኰረ ጸብጻብ ኣብ ኣስመራ ኣካዪዱ። ኣብቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ኣብ እተፈላለየ ኵርናዓት ሃገርና ዝነጥፉ ሰራሕተኛታት መውልን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኽብሉ፡ መነባብሮ ዜጋታት ንምምሕያሽን ዝርገሐኡ ንምዕባይን ኣተኲሩ ይሰርሕ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ኣብቲ ብቐዳም 7 መጋቢት ዝተኻየደ ገምጋም፡ ሓለፍቲ ክፍልታትን ጨናፍርን ኣብ 2025 ከምኡ’ውን፡ ኣብ ዝሓለፈ 30 ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መደብ ስራሕ ተሓንጺጹሉ ክንሱ ብሰንኪ እተፈላለየ ምኽንያት ከይተተግበረ ዝተረፈ ንጥፈታት’ውን ተገሊጹ ነይሩ። ንኣብነት፡ ንገለ ሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት ኣብ ስራሕ ዘተኰረ ስልጠና ንምሃብ ዝወጸ መደብ ብሰሪ እተፈላለየ ምኽንያት ዘይተዓመ፡ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ምስ ተወሰኽቲ ሓደስቲ ኣባላት ቀዳምነት ዝወሃቦ መደብ ምዃኑ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ምዕጻው ሕሳብ ኣብ ሲስተም LPF ኣቐዲሙ ዝተወደአ ጕዳይ እኳ እንተዀነ፡ ‘Draft Financial Statement’ ድሕሪ ምድላው ዝኣተወ ሓበሬታ ናይ ሕሳባት ምዝንባዕ ፈጢሩ እዩ። ነዚ ንምጽፋፍ ብኣተኵሮ ክስረሓሉ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ኣብዚ ዓመት ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ንምዕጻው መደብ ተታሒዙ ይርከብ። ኣብ ጸብጻብ ትካላት ዝነበረ ብልጫታት፡ ድኽመታትን ብድሆታትን ክጥቀስ ንቡር እዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ብጨንፈር ፋይናንስ መውል እውን ዝተተግበሩን ዘይተተግበሩን መደባት ምስ ተገልጹ፡ ቀጺሎም ዘጋጥሙ ብድሆታት’ውን ተጠቒሶም ነይሮም። ብድሕሪ’ዚ ውጥን ስራሕ ናይ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ከም ኣብነት፡ ንሓለፍቲ ሕሳብ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ሕሳብ ጨናፍርን ተሓጋገዝቶምን ኣብ ስራሕ ዘተኰረ ስልጠና ምሃብ ከምኡ’ውን፡ ውሳነታት ዘድልዮ ሕሉፍ መጻእን ተኸፋልን ሕሳባት መውል ምስ ምሕደራ ኮሚተ ብምዃን፡ ምኽሪ ናይ ደገ ኦዲት ብምቕባልን ከም ዝደቓቐሱ ምግባርን ዝብሉ ነጥብታት ተገሊጾም። ኣብ 2025 ካብ እተዓመ ገለ ንጥፈታት ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ መውል ኣቶ ታፍላ ኣስመሮም ብኸፊሉ ምስ እንምልከት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ባረንቱን መንደፈራን ክልተ ሓድሽ ጨንፈር ሰራሕተኛታት ልቓሕ ከም ዝተመስረተ ብዘይካ’ዚ፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ መውል ንኣስታት 41 ሓላፍቲ ኣባላት ኦፐረሽን ንሓደ ሰሙን ዝቐጸለ ስልጠና ከም ዝተዋህበ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ መፋርቕ 2024 ዝተኣታተወ ሓድሽ ብዘይ ዑደት ዝወሃብ ልቓሕ፡ ኣብታ ዝቐጸለት ዓመት ን77 ዓማዊል ኣስታት 11 ሚልዮን ናቕፋ ከም እተዘርግሐ ተገሊጹ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ መውል ምስ ኣባላት ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ብምዃን፡ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ፎሮን ገልዓሎን ኣፍልጦ መሻርኽቲ ምዕባይን ምግፋሕ ንጥፈታት መውልን ዝድርኽ ዓውደ-ዘተ ከካይድ እንከሎ፡ ከም ውጽኢቱ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ኣስታት 2.15 ሚልዮን ሓድሽ ልቓሕ ተዘርጊሑ ኣሎ። ከም መቐጸልታ ናይቲ ዓመት መጸ ዘካየዶ ዓበይቲ ንጥፈታት፡ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ምእካብ ልቓሕ ብኣተኵሮ ብምዕያይ፡ መጠን መዓልቱ ዘሕለፈ ልቓሕ ብ25% ንምጉዳል ከም ዝስራሕ ክግለጽ እንከሎ፡ ልቓሕ ምዕዳል ጥራይ ዘይኰነ ልቓሕ ብምዝርጋሕን ንጥፈታት ብምግፋሕን ከምኡ ድማ፡ ዓመታት ዝተኻየደ ንጥፈታት ዝገልጽ ጸብጻብ ኣቕሪቦም። ፈለማ ሓላፊ ክፍሊ ኦፐረሽን ኣቶ ታደሰ ተኸስተ ኣብ ዘቕረቦ ገምጋም፡ ኣብዚ እዋን ኣብ ሽዱሽተአን ዞባታት ብጠቕላላ ኣስታት 799 ዓዳዊ ባንክታት ከም ዘለዋ፡ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት - ማለት ኣብ 2021 ቍጽሪ ዓዳዊ ባንክታት 751 ከም ዝነበረ ሓቢሩ። ጂኦግራፍያዊ ሸፈነ መውል ኣብ ዞባታትን ንኡሳን ዞባታትን ምሉእ- ብምሉእ ወይ 100% ክበጽሕ እንከሎ፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢታት ልዕሊ 81% ከምኡ’ውን፡ ኣብ ዓድታት ልዕሊ 71% በጺሑ ከም ዘሎ ተገሊጹ። ክንዲ ዝዀነ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ንኡስ ዞባ ገልዓሎ፡ ምምሕዳር ከባቢታት ባዳን ዓዳይቶን ኣገልግሎት መውል ክረኽባ ክኢለን ኣለዋ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንኣስታት 17,357 ዓማዊል ልቓሕ ክወሃብ እንከሎ፡ ካብዚ ቀዳማይ ደረጃ ዝሕዝ ናይ ሰራሕተኛታት ልቓሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ውልቂን ጕጅለን ልቓሕ ድማ፡ ሓደ ድሕሪ ሓደ ተሰሪዖም ይርከቡ። በዚ ኸኣ፡ ጠቕላላ ቊጽሪ ዓማዊል ኣስታት 74,807 ከም ዝበጽሐ፡ ካብዚ’ኣቶም እተን 40,517 (54.1%) ደቂ-ኣንስትዮ ምዃነን ተፈሊጡ። ካብዚ ብምቕጻል፡ ጸብጻብ ንጥፈታት ኦፐረሽን መውል ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብሓላፊ ስነዳ ናይቲ ትካል ኣቶ ተስፋኣለም ወረደ ቀሪቡ። ኣብቲ ጸብጻብ ዓዳዊ ባንክ ኣብ ሓምለ 1996 ደገፍ ንኮማዊ ልምዓት ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ዞባዊ ምምሕዳር ከም ዝተመስረተ ተገሊጹ። ኣብቲ እዋን ቊጽሪ ዓዳዊ ባንክታት 25 ነይሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ፡ ቊጽሪ ዓዳዊ ባንክታት ናብ 799 ክብ ኢሉ። ካልእ፡ እቲ ትካል ክምስረት እንከሎ ብዝሒ ዓማዊል 1,532 ዝነበረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ግን ናብ 74,807 ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዓማዊል ተዋፊሩ ዘሎ ሚዛን ልቓሕ ኣስታት 308,180,359.86 ክዓቢ ክኢሉ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ 1996 ዝርግሐ ልቓሕ ኣስታት 1.3 ሚልዮን ናቕፋ ዝነበረ፡ ድሕሪ 2014 ዓ.ም ኣብ ዝቐጸለ ዓመታት ብምኽንያት ምቕያር ባጤራን ኮሮናን ዝርግሐ ልቓሕ ክብ ለጠቕ እናበለ ከም ዝቐጸለ ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ፡ ዝርግሐ ልቓሕ ኣስታት 228 ሚልዮን ናቕፋ ከም ዝበጽሐ ተጠቒሱ። ሓላፊ ክፍሊ ኦፐረሽን ኣቶ ታደሰ ተኸስተ ብተወሳኺ፡ ኣብ መወዳእታ 1996 ካብ ዓማዊል ዝተኣከበ ቀንዲ ልቓሕ ኣስታት 54 ሽሕ ናቕፋ ዝነበረ፡ ድሕሪ 30 ዓመታት ብዝሒ ዝተኣከበ ገንዘብ ኣስታት 237 ሚልዮን ናቕፋ ከም ዝበጽሐ ተሓቢሩ። ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ኢድ ዓማዊል ኣስታት 1.3 ሚልዮን ናቕፋ ተረፍ ከም ዝነበረ፡ ኣብ 2025 ዝተመዝገበ ውንዙፍ ሚዛን ልቓሕ ናብ ኣስታት 308 ሚልዮን ናቕፋ ክብ ክብል ክኢሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ቊጽሪ ደቂ-ኣንስትዮ ዓማዊል ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብሚእታዊት ቀሪቡ ነይሩ። ንኣብነት፡ ኣብ 1996 ካብ ዝነበረ ጠቕላላ ብዝሒ ዓማዊል ማለት - ካብ 1,532 ዓማዊል እተን 458 (30%) ደቂ-ኣንስትዮ ነይረን። ኣብ 2025 ጠቕላላ ብዝሒ ዓማዊል 74,807 ክበጽሕ እንከሎ፡ ካብዚኣቶም እተን 40,517 ደቂ-ኣንስትዮ ከም ዝዀና፡ እዚ ብሚእታዊት ክረአ እንከሎ (54%) ከም ዝሽፍን ተገሊጹ።


ብሃገራዊ ፈደረሽን ስፖርት ዝተወደበ ቕድድም መኪናን ሞቶር ሳይክልን ካብ ሰዓት 8፡00 ንግሆ ጀሚሩ ብቐጥታ ብተለቪዥንን ብድምጺ ሓፍሽን ክመሓላለፍ ምዃኑ ንሕብር። 12፡30 ፊልም ዳምር 13፡00 ዶክተራት ኣብ ስቱድዮ (ቀጥታ) 13፡40 ቀስተ ድሕነት 14፡00 ሞዛይክ 16፡30 እንዳ ዝማም 17፡05 ፈንቅል 17፡40 ዕላል ምስ ስነ ጥበባዊ መሓመድ ኑር 18፡35 መደብ ህርመት 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ፊልም እትመት 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 መደብ ቡያ 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡15 ድራማ 22፡40 ዜና (እንግሊዝ) ካብ’ዚ ብምቕጻል ግዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ መውል ኣቶ ታፍላ ኣስመሮም ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ጽፉፍ ኣሰራርሓ ትካል ከምኡ’ውን፡ ኣፍልጦ ህዝቢ ምዕባዩን ዝርግሐ መውል ምስፍሑን ንዕብየት ናይቲ ትካል ዝሓገዙ ረቛሒታት ምዃኖም ገሊጹ። ኣስዒቡ፡ ዝርግሐ ልቓሕ ዝሓለፈ ዓመት ምስቲ ናይ ቅድሚኡ ዓመት ብምንጽጻር ብ6.3% ክብ ክብል እንከሎ፡ ምእካብ ልቓሕ ድማ ብ17.8% ዕቤት ከም ዘመዝገበ ሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ብድምር ዝተዘርግሐ ልቓሕ ኣስታት 4.3 ቢልዮን ክበጽሕ እንከሎ፡ ዝተኣከበ ልቓሕ ከኣ፡ ኣስታት 4 ቢልዮን ናቕፋ ከም ዝዀነ ኣፍሊጡ። ትካል መውል፡ ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ፡ ካብ ኣፍራይነት ዝበኵር ዜጋ ንኸይህሉ ከም ዝሰርሕ ድማ ኣነጺሩ። ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሉጽ ስራሕ ንዝዓመሙ ጨናፍር ከምኡ’ውን፡ ንጎብለል ዞባ ሽልማት ‘ረባዕ’ ተዓዲሉ። በዚ ምኽንያት፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ፍሉይ ለውጢ ዘመዝገባ ጨናፍር ንኡሳን ዞባታት ሃይኮታን ሰረጀቓን ምስክር ወረቐት ተዓዲሉ። ከምኡ’ውን፡ ንዕዉታት ጨንፈር ሰራሕተኛታት ልቓሕ፡ መንደፈራን ባጽዕን ሽልማት ተዓዲሉ። ብድሕሪ’ዚ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ተርታ ዝሓዛ ዕዉታት ጨንፈራት 2025 ተሰነይ፡ ከረንን በሪኽን በብተራ ሽልማተን ካብ ኢድ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ተቐቢለን። ኣብ መወዳእታ፡ ብሉጽ ስራሕ ብምዕማም ጎብለል ዝዀነት ዞባ ናይ ገንዘብ፡ ዋንጫን ምስክር ወረቐትን ሽልማት ተዋሂቡ። በዚ ከኣ፡ ዞባ ማእከል ጎብለል ብምዃን ተዓዊታ። እቲ ንብሉጻት ጨናፍርን ዞባን ዝወሃብ ሽልማት ረባዕ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከም ዝጀመረ ይፍለጥ።


12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡02 ተመክሮ ህይወት በዓልቲ ሞያ ኣሰራርሓ መግቢ 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 ዕላል ምስ ዶክተር ዓጂብ ኣልኣሚን (ኮለጅ ዓዲ ቐይሕ) 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡45 ወግዓዊ ስነ - ስርዓት ዒድ ኣልፈጥር 15፡30 መደብ ጉጅለ ሓሬና 1ይ ክፋል 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ዳህሳስና 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 መደብ ጉጅለ ሓሬና 2ይ ክፋል 19፡26 መደብ ሳይዳ 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 ሰሙናዊ ፍጻመታት ስፖርት 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 ደሃይ ሕትመት 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 መደብ ቆላሕታ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22 መጋቢት 2026 - ገጽ 12 መበል 35 ዓመት ቁ.174


ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ኣብ ቅድመ-መጻረዪ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ 2027 ኣንጻር ኢስዋቲኒ ክትገጥም ናብ ሞሮኮ ኣቕኒዓ።


ኣግማል ቀይሕ ባሕሪ፡ ብዘይካቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝጻወቱ 12 ተጻወትቲ፡ ከምኡ`ውን ኣብ ሃገራት እንግሊዝ፡ ግብጺ፡ ጀርመን፡ ሽወደንን ኣውስትራልያን ኣብ ዝርከባ ሊጋት ዝጻወቱ 14 ኤርትራውያን ተጻወትቲ ተጠርኒፎም መሳርዖም ብምድልዳል ኣንጻር’ቶም ብነጋውስ ዋልታ ዝጽውዑ ጋንታ ንምግጣም ኣብ ሞሮኮ ይርከቡ። ቀዳማይ እግሪ ጸወታ ኣግማል ቀይሕ ባሕሪ 25 መጋቢት’ዩ ክካየድ። ኤርትራን ኢስዋቲኒን፡ ኣብ ታሪኸን ክልተ ግዜ እየ ተራኺበን። ኣብ ጥቅምቲ 2006 ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘካየዳኦ ግጥም፡ ብዘይ ሸቶ 0ብ0 እየን ተፈላልየን። ብተመሳሳሊ 9 መስከረም 2007 ኣብ ኤምባባን ኣብ ዘካየዳኦ ጸወታ 0ብ0 ተፈላለየን። ኣግማል ቀይሕ ባሕሪ ድማ፡ ነዚ ናይ ማዕረ ውጽኢት ክቕይርዎ ሓላፍነት ተሰኪሞም ይርከቡ።


ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ናብ ጸወታ ክምለስ’ዩ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ናብ ጸወታ ክምለስ’ዩ ኣሰልጣኒ ሊቨርፑል ኣርነ ስሎት፡ ብዘጋጠሞ መጒዳእቲ ካብ ታሕሳስ 2025 ካብ ጸወታ ርሒቑ ዝጸንሐ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ኣብቲ ሊቨርፑል ኣንጻር ፒኤስጂ እተካይዶ ናይ ርብዒ ፍጻመ ጸወታ ከም ዘርክብ ገሊጹ። ጊኒ፡ ናይ 1976 ዋንጫ ክወሃባ ትጠልብ ኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ፡ ድሕሪ 58 መዓልታት ናይ ፍጻመ ጸወታ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2025፡ ኣከራኻሪ ውሳነ ኣሕሊፉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ጊኒ ብወገኑ እቲ ኣብ 1976 ንሞሮኮ ኣኽሊል ከም ትደፍእ ዝገበረ ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ደጊሙ ክጻረየሉ ሕቶ ኣቕሪቡ። በዚ ኸኣ ክብረ ወሰን መስርሕ ምስግጋር ሰይሩ ናብ ሊቨርፑል ዝተጸንበረ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ዋላ`ኳ ምሉእ ብምሉእ ሓውዩ ናብ ልምምድ እንተዘይተመልሰ፡ ብዘርእዮ ዘሎ ምምሕያሽ ግን፡ ኣብቲ ጋንታኡ ሸሞንተ ሚያዝያ እትካይዶ ግጥም ከም ዝጻወት ኣሰልጣኒኡ ገሊጹ ኣሎ። ሊቨርፑል፡ ብሰንኪ መጒዳእቲ መሓመድ ሳላሕን ኣሊሶንን መስመር ምጥቓዑ ላሕሊሑ ኣብ ዘሎ፡ ምምላስ ኢሳቕ ነታ ጋንታ ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ይጥቀስ። ስሎት፡ ንምምላስ ኢሳቕ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ናብ ጸወታ ምስ ተመልሰ ልዑል ጽልዋ ከምጽእ ከም ዝኽእል እምነት ኣሎኒ። ንሱ ድልው ኣሎ፡ ንዝመጽእ ክልተ ወርሒ ድማ፡ ክንጥቀመሉ ኢና፡” ኢሉ። ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ካብ ኒውካስል ናብ ሊቨርፑል ክሰጋገር እንከሎ፡ ብዘጓነፎ ዘይምርድዳእ፡ ናይ መዳለዊ ወቕቲ ልምምድ ክገብር ኣይከኣለን። በዚ ኸኣ፡ ኣብ ቀዳሞት ጸወታታት ጋንታኡ ከምቲ ዝድለ ብቕዓት ከተንጸባርቕ ኣይተራእየትን። ኣሰልጣኒኡ ኣርነ ስሎት ግን፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ወዲ 26 ዓመት ኤርትራዊ ሽወደናዊ ተጻዋታይ ልዑል እምነት ከም ዘለዎ ብምግላጽ፡ ኣብዘን ተሪፈናኦም ዘለዋ ግጥማት፡ ኣበርክቶ ኣሌክሳንደር ኢሳቕ ዕዙዝ ክኸውን ትጽቢት ገይሩ ኣሎ።


ኣርሰናል፡ ናይ ሽዱሽተ ዓመት ጽምኢ ናይ ዋንጫ ከተርዊ፡ ሎሚ ምሽት ኣብ ስታድዩም ዌምብለይ ኣንጻር ማንቸስተር ሲቲ ክትፋለም’ያ። ዝሓለፈ ዓርቢ ማንቸስተር ዩናይትድ ናብ ቦርማውዝ ተጓዒዛ፡ መበል 31 ግጥማት ፕሪመር ሊግ ኣካዪዳ። ኣርሰናል፡ ኣብ ትሕቲ ኣርሰን ቨንገር ኮይና ናይ 2017 ዋንጫ ኤፍኤ ካፕ ክተልዕል እንከላ፡ እዚ ናይ ሎሚ ኣሰልጣኒኣ ዘሎ ሚኪኤል ኣርቴታ ድማ፡ ከም ተሓጋጋዚ ኮይኑ ቀዳማይ ወቕቲ ምስልጣን ኣብ ትሕቲ ፐፕ ጓርድዮል የካይድ ነይሩ። እዚ ናይ ብቕድሚ ትማሊ ምሸት ግጥም፡ ነታ ምስ ላዕለዎት ኣርባዕተ ጋንታታት ንምዝዛም እትጽዕር ዘላ ዩናይትድ ኣገዳሲ ጸወታ`ዩ ነይሩ። ዓወት ኣንቂዳ ዝኣተወት ዩናይትድ 2ብ2 ብምዝዛማ፡ ነቲ ናይቲ ዕለት ዳኛ መዓት ተዝንበሉ ኣላ። ሓንቲ ነጥቢ ሒዛ ተመሊሳ። ድሕርዚ ግጥም፡ ኣሰልጣኒ ማን.ዩናይትድ፡ ዳኛ ኸም ዝዘረዮም ብምሕባር፡ ዓወቶም ብሰንኪ ዳኛ ከም ዝኸሰርዎ ገሊጹ። ገዳይም ተጻወትታ ሩኒን ፈርዲናድን ከኣ፡ ኣብ ልዕሊ ኣማድ ዝተፈጸመ በደል ርኡይ ምዃኑ ብምሕባር፡ ጠንቂ ናይዚ ድማ ዳኛ ምዃኑ ሓቢሮም። ሎሚ ድማ፡ ተሓጋጋዚ ኣሰልጣኒ ነበር ኣንጻር መራሒኡ ብምግጣም፡ ዋንጫ ካራባኦ ካፕ ንምልዓል ክተሓናነቕ እዩ። ቀዳማይ እብረ ናይቲ ግጥም ሸቶ ከይተራእየ ተዛዚሙ። ድሕሪ ዕረፍቲ ግን፡ ኪመንዝ ንኲንህያ ስለ ዝወጠጦ፡ ዩናይትድ ፍጹም ቅላዕ ብምርካባ መሪሕነት ሒዛ። ኣርሰናል፡ ካብ 2016 ክሳዕ 2023 ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ኣንጻር ማንቸስተር ሲቲ ካብ ዘካየደቶ 15 ግጥማት ፕሪመር ሊግ፡ ሲቲ ኣብ 13 ግጥማት ብምዕዋት ዕብለላኣ ከተረጋግጽ ክኢላ’ያ። ኣርሰናል፡ ኣብ 2017 ከምእ’ውን 2020 ንሲቲ ኣብ ፍርቂ ፍጻመ ጸወታ ኤፍኤ ካፕ ረቲዓታ’ያ። ጸወታ እናቐጸለ፡ ኣማድ ኣብ ልዳት በርንማውዝ ተደፊኡ ወዲቚ ኸሎ፡ ዳኛ ኣስቂጡ ጸወታ ምሰ ቀጸሎ ኵዕሶ ብቕጽበት ኣብ ልዳት ዩናይትድ በጺሓ ብክሪስቲ ተመዝጊባ። ቪድዮ’ውን ንኣማድ ፍጹም ቅላዕ ክትህብ ስለ ዘይመረጸት ሸቶ ክሪስቲ ጸዲቓ። ማንቸስተር ዩናይትድ፡ ካብዛ ግጥም ሓንቲ ነጥቢ ሒዛ ትውጻእ እምበር፡ ኣብዚ ቀዳመ-ሰንበት ቪላ፡ ሊቨርፑል፡ ቸልሲ ከሲበን ምስ ዝወጽኣ፡ ነዚ ናይ ብቕድሚ ትማሊ ዳኛ ፈጺማ ኣይክትርስዖን’ያ።


ኣርቴታ፡ ንኣርሰናል ምስ ተረከባ ግን፡ ዛንታ ዕብለላ ሲቲ እናተቐየረ ክመጽእ ተራእዩ እዩ። ኣብ 2022-23 ዓመተ ስፖርት፡ ኣርቴታ ኣብ ክልተ እግሪ ብምርታዕ፡ ንመምህሩ ጓርድዮላ ርእሱ ከም ዝደፍእ ገይርዎ ነይሩ። ኣብ 2024- 25 ህልኽ እዘን ክልተ ክለባት ረስኑ ኣብ ዝዛየደሉ፡ ኣርሰናል ኣብ ሜዳኣ ንሲቲ 5ብ1 ብምድሃኽ ርእሳ ኣቕኒዓ ክትወጽእ ክኢላ። ኣርሰናል፡ ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ግጥማት ማን.ዩናይትድ ብዝተመዝገበታ ሸቶ እናማረረት እንከላ፡ ፈርናንደዝ ካብ ናይ መኣዝን ቅላዕ ዝለኣኻ ኵዕሶ፡ ሂል ናብ ልዳቱ ኣመዝጊብዋ፡ ዩናይትድ ናብ መሪሕነት ተመሊሳ። እንተዀነ እቲ ድሕሪ ነዊሕ እዋን ጻውዒት ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ብምርካቡ ሞራሉ ዝመለሰ ማጓየር፡ ኣብ ልዕሊ ኢቫኒልሰን ብዝፈጸማ በደል፡ ብቀይሕ ካርድ ክባረረ እንከሎ ኩሩፒ ድማ ብፍጹም ቅላዕ ኣመዝጊቡ። ዮናይትድ ድማ፡ መሪሕነታ ርእያ ብምስኣን


ካራቦኣ ካፕ (ናይ ዋንጫ ጸወታ) ኣርሰናል - ማንቸስተር ሲቲ 7፡30 ድ.ቐ ፕሪመር ሊግ ኒውካስል - ሳንደርላንድ 3፡00 ድ.ቐ ኣስቶን ቪላ - ዌስትሃም 5፡15 ድ.ቐ ቶተንሃም - ኖቲንግሃም ፎረስት 5፡15 ድ.ቐ ተረኛ ፋርማሲ ተረኛ ፋርማሲ ጎደና ቁ.ስልኪ ጎደና ብድሆ፡ ከባቢ ሽዳ ፡ (ጥቓ ኢንሹራንስ ነበር) ጎደና ገጀረት -751 ጥቓ ፋብሪካ ፊኖ ቀይሕ ባሕሪ ጎደና ናቕፋ ቁ.223፡ ጥቓ እንዳ ማርያም ጥቓ ባር ትራስተለ


ፋርማሲ ቁ.1 መዓልታውን ለይታውን ኣገልግሎት ትህብ ቁ.ቴሌፎን 127565 እዛ ኣንጻር ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ እትገጥም ዘላ ኢስዋቲኒ ብወገና፡ ዝበለጸ ውጽኢታ ኣብ ውድድር ኮሳፋ፡ ፍርቂ ፍጻመ ዝበጽሐትሉ እዩ። ነጋውስ ዋልታ፡ ብ8 ሰነ 2008 ኣብ ሜዳኦም ንቶጎ 2ብ1 ብምርታዕ፡ ድሕሪ 1992 ንፈለማ ግዜ ዓወት ከስተማቕሩ በቂዖም። ናይ ቀረባ ዝበለጸ ውጽኢት ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኢስዋቲኒ፡ እቲ ኣብ 2017 ኣብ ቅድመ መጻረዪ ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ምድባ ንጊንን ማላዊን በሊጻ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘትሉ እዩ። ማሕበር ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ (ካፍ)፡ ኤርትራ እትርከበን 12 ሃገራት ኣብ መጻረዪ ግጥማት ኣውዲቕካ ምሕላፍ ንኽኣትዋ ብዘውጸኦ መመርሒ መሰረት፡ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኤርትራ፡ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኵዕሶ እግሪ ኢስዋቲኒ፡ ናይ ክልተ እግሪ ግጥማት ከተካይድ እያ። ዓወት ንሃገራዊት ጋንታና! ዓወት ንሃገራዊት ጋንታና! ዳኛ ዝተቘጥዑ ተጻወትቲ ሞሮኮ ድማ፡ ሜዳ ገዲፎም ወጽኡ። ተመሊሶም ጸወታ ምስ ቀጸሉ ኸኣ፡ ተጻዋታይ ሞሮኮ፡ ኣሕመድ ማክሩህ ኣብ 86 ደቒቕ ሸቶ ብምምዝጋብ ንሃገሩ ኣመዓራሪዋ። በዚ ውጽኢት ድማ፡ ሞሮኮ ሓሙሽተ ነጥቢ ብምውህላል፡ ዕውትቲ ዋንጫ ኣፍሪቃ 1976 ክትከውን በቒዓ። ንኮንፈደረሽን ኵዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ(ካፍ) ሕንፍሽፍሽ ዘእቱ ክስተት ኣጓኒፉዎ ይርከብ። ኣብ ናይ 1976 ጸወታ ዋንጫ ኣፍሪቃ፡ ዋንጫ ንኽትዓትር ኣብተን ኣብ ፍጻመ ዝበጽሓ ኣርባዕተ ጋንታታት እዩ ዝውሰን ነይሩ። ንሳተን ከኣ፣ ግብጺ፡ ሞሮኮ፡ ጊኒ፡ ናይጀርያ ነይረን። ኣብ መወዳእታ ኣብዚ ግዜ ድማ፡ ካፍ፡ ተጻወትቲ ሰኔጋል ብዘይፍቓድ ዳኛ ካብ ሜዳ ወጺኦም ብምባል፡ ዋንጫ ኣፍሪቃ ንሞሮኮ ክትውሃብ ብምውሳኑ፡ ሕቶ 50 ዓመት ቀስቂሱ ይርከብ። ኸኣ፡ ጊኒን ሞሮኮን ንዋንጫ በጺሐን። ሞሮኮ፡ ዝያዳ ነጥቢ ኣኪባ ብምንባራ፡ ሻምፕዮን ክትከውን ዓወትን ማዕረን ዘዋጽኣ ኮይኑ፤ ንጊኒ ግን ዓወት ጥራይ የገድሳ ነይሩ። ጊኒ፡ ኣብ 1976 ተጻወትቲ ሞሮኮ ሜዳ ገዲፎም ወጺኦም ብምንባሮም፡ “እታ ናይ 1976 ዋንጫና ትወሃበና፡” ትብል ኣላ። ጸወታ ምስ ጀመረ፡ ኣብ መበል 33 ደቒቕ ሕልሚ ጊኒ ዘስምር ክስተት ኣጓኒፉ፣ ሸሪፍ ሱላማይነ ሸቶ ብምቚጻር ንሃገሩ መሪሕነት ኣትሒዝዋ። ብውሳነ ሕቶ ጊኒ፡ መቓን ግዜ ብዘየገድስ ብማዕረ ንፈረድ ዝብል’ዩ። ክኢላታት ሕጊ ግን፡ ንሰኔጋል ዘቕጸዐ ዓንቀጽ፡ ኣብ 1976 ዘይነበረ ብምዃኑ፡ ተግባራዊ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ ይብሉ ኣለዉ። ኮንፈደረሽን ኵዕሶ ኣፍሪቃ’ኸ እንታይ ይብል ይኸውን፧


ፕሪመር ሊግ፡ ንማቸስተር ሲቲ ብትሽዓተ ነጥቢ በሊጻ፡ መሪሕነት ብምሓዝ ዋንጫ ፕሪመር ሊግ ንምዕታር ትግስግስ ኣላ። ነዛ ናይ ሎሚ ናይ ፍጻመ ጸወታ ብምልዓል ከኣ፡ ኣብ ፕሪመር ሊግ እትገብሮ ጒዕዞ ናብ ዋንጫ ናህሪ ክውስኸላ ሓሊና ትርከብ። ግጥም፡ ንኣርሰናል ናይ 51.9% ናይ ምዕዋት ዕድል ሂባታ ትርከብ። ኦፕታ፡ ነዚ ግምት ክተቐምጥ ዝኸኣለት፡ ነቲ ኣርሰናል ኣንጻር ማንቸስተር ሲቲ፡ ኣብ ዘካየደቶ ዳሕረዎት ሽዱሽተ ግጥማት ከይተሳዕረት ብምውጻኣ፡ ኣብ ኣርባዕተ ናይ ዋንጫ ውድድራት (ፕሪመር ሊግ፡ ኤፍኤ ካፕ፡ ሻምፕዮንስ ሊግ፡ ካራቦኣ ካፕ) ምርኵስ ብምግባር እዩ። ማንቸስተር ሲቲ ድማ፡ መድፍዕ ኣርሰናል ብምዕጋታ፡ ናይ ሎሚ መዓልቲ ዋንጫ ካራቦኣ ካፕ ኣልዒላ፡ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ከተተኵር ኣንቂዳ ኣላ። ኣርሰናል፡ ኣብ ስታድዩም ዌምብለይ ምስ ማንቸስተር ሲቲ ኣብ ሓሙሽተ ግጥማት ክትራኸብ እንከላ፡ ካብዚ ኣብ ሰለስተ ተዓወትቲ፡ ሓንቲ ማዕረ ወጺኣ፡ ኣብ 2018 ድማ ተሳዒራ። እዚ ናይ ሎሚ ግጥም፡ ኪኖ ናይ ዋንጫ ምዃኑ፡ ኣብ ፕሪመር ሊግ ቀዳመይትን ካልኣይትን ዘለዋ ጋንታታት ዘካይዳኦ ጸወታ ብምዃኑ፡ ብኣጋኡ ኣቓልቦ ስሒቡ ይርከብ፣ ኣብ ታሪኽ እዚ ጸወታ’ውን ቀዳመይትን ካልኣይትን ዘለዋ ጋንታታት ክራኸባ ናይ ፈለማ እዩ። ሃላንድ፡ ኣንጻር ኣርሰናል ኣብ ዘካየዶ ዳሕረዎት ሰለስተ ግጥማት ሸቶ ኣቊጺሩ’ዩ። እንተዀነ ኣብ ስታድዩም ዌምብለይ ሸቶ ኣመዝጊቡ ኣይፈልጥን’ዩ። ሎሚ ምሸት ከ፧ ከም ልማዱ ኣንጻር ኣርሰናል ሸቶ የመዝግብ ዶ፡ ዋላስ ኣብ ዌምብለይ ናይ ዘይምምዝጋብ ጒዕዞኡ ይቕጽል ይኸውን፧ ‘ኦፕታ ሱፐር ኮምፒዩተር’፡ ኣብዚ ናይ ሎሚ ኣርሰናል፡ ኣብ ሻምፕዮንስ ሊግ ኣብ ልዕሊ ባየር ለቨርኩሰን ዘመዝገበቶ ዓወት፡ ኣብ 14 ግጥማት ኣይተሳዕረትን ዘላ። ጓርድዮላ ድማ፡ ንመድፍዕ ኣርሰናል ዓጊቱ፡ ነዛ ዋንጫ ተዓዊቱ ብምውጻእ ሓሙሽተ ግዜ ነዛ ዋንጫ ዘልዓለ ናይ ፈለማ ኣሰልጣኒ ክኸውን ኣንቂዱ ኣሎ። መርበብ ሓበሬታ ‘ስፖርት ሞል’፡ ኣብዚ ናይ ሎሚ ግጥም፡ ኣርሰናል 1ብ0 ክትዕወት ገሚታ ኣላ። ኣንበብቲ ኸ፡ መን ትዕወት ትብሉ፧ 123355 188159 122798


ቀዳማይ ፈስቲቫል ፊልም ኣስመራ፡ “ንትንሳኤ ጥበብ ፊልም ኤርትራ” ብዝብል ቴማ፡ ብ 21 መጋቢት ኣብ ኣስመራ - ሲነማ ሮማ ተኸፊቱ። ኣብ’ቲ ሚኒስተራት ዝርከብዎም ሰብ- መዚ መንግስቲ ከምኡ’ውን ስነ-ጥበበኛታት ዝተረኽብዎ ስነ-ስርዓት፡ ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እዚ ኣብ ኣስመራ ዝካየድ ፈስቲቫል ከም መጀመርን ተመክሮ መደለብን ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ መላእ ሃገር ንምክያዱን ሃገራዊ ፊልም ፈስቲቫል ኤርትራ ንምድላውን፡ ክንዮኡ ድማ ኣህጉራዊ ፊልም ፈስቲቫል ኤርትራ ንምስንዳእ፡ ናይ ቀረባን ርሑቕን መደባት ከምዘሎ ኣብሪሁ። ፊልም፡ ከም ኣካል ስነ-ጥበብ፡ ባህላዊ ንቕሓት ሕብረተሰብ ንኽብርኽ ዓቢ ተራ ከምዘለዎ ዝጠቐሰ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ታሪኽካን ባህልኻን ንምፍላጥ፡ ብመንነትካ ንምኹራዕ፡ ከምኡ’ውን ሓድነት ሕብረተሰብ ንምድልዳል ዝሕግዝ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ከተንብቦ እትኽእል፡ እትመሃረሉን እትዘናገዓሉን መጽሓፍ’ዩ ዓለማዊ መዓልቲ ማይ ተዘኪራ 22 መጋቢት - ዓለማዊ መዓልቲ ማይ፡ ብደረጃ ሃገር “ኣቕርቦት ማይ ማዕርነት የዕቢ” ብዝብል ቴማ፡ ትማሊ 23 መጋቢት ኣብ ኣስመራ ተዘኪራ። ሚኒስተር መሬት፡ ማይን ኣከባቢን ኣቶ ተስፋይ ገብረስላሴ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ኣብ ገጠራት ናይ’ተን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት፡ ብሰንኪ ዘይፍትሓዊ ማሕበራዊ ልምድታት፡ ደቂኣንስትዮን ህጻናትን ከቢድ ጾር ምውራድ ማይ ኣብ ዝባኖም ከምዝዀነ፣ እዚ ድማ ኣብ ጥዕናኦም ብቐሊል ዘይጥመት ሳዕቤናት ከምዘኸትል ብምጥቃስ፡ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዘሎ ኩነታት’ውን ካብ’ዚ ዝፍለ ከምዘይኰነ ኣነጺሩ። ሚኒስተር ተስፋይ ወሲኹ፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብ’ቲ ኣብ መሰልን ምዕሩይነትን ዝተሰረተ ስትራተጂ ምሕደራ ማይ ተበጊሱ፡ ነቲ ጸገም ብምፍታሕ ቀረብ ጽሬቱ ዝተሓለወ ውሑስ ማይ ንምርግጋጽ ቀጻሊ ጻዕሪ የካይድን ዘተባብዕ ውጽኢት ይርከቦን ከምዘሎ ብምግላጽ፡ ምውራድ ማይ ንደቂኣንስትዮ ጥራይ ዝምልከት ገይርካ ምውሳድ ሃሳዪ ልምዲ ብምዃኑ፡ ክውገድ ከምዝግባእ ኣስሚሩሉ። ምኽትል ወኪል ማዕከን ህጻናት ውድብ ሕቡራት ሃገራት - ዩኒሴፍ ኣብ ኤርትራ ሚስተር ሓሰን ባልካዲ ክበሃል ከምዝከኣል ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ዓውዲ ፊልም ዝጽበየና ዘሎ ዕማም ገዚፍ ምዃኑ ብምብራህ፡ ራኢና ምዕባለ ፊልም ሃገርና ምዕሩይ ኰይኑ፡ ብዅለን ቋንቋታት ሃገርና፡ ብዓይነቶምን ብዝሖምን ዝልለዩ፣ ንሕብረተሰብ ምሉእ ኣገልግሎት ሂቦም ንትጽቢቱ ዘርውዩ ንክዀኑ፡ ሓባራዊ ጻዕሪ ከምዘድሊ ኣስሚሩሉ። ኣቦ-መንበር ኣካያዲት ኮሚተ ቀዳማይ ፈስቲቫል ፊልም ኣስመራ ኣቶ ሞሃድ ብወገኑ፡ “ኣቕርቦት ማይ ማዕርነት የዕቢ” ዝብል ቴማ፡ ንጽኑዕ መብጽዓ ኤርትራ ንምዕሩይ ልምዓት ዘንጸባርቕ ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ቀረብ ጽሩይን ውሑስን ማይ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ጥራይ ዘይኰነ፡ መሰረት ጥዕና፡ ፍርያምነትን ማሕበራዊ ገስጋስን ከምዝዀነ ኣስሚሩሉ። ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሃብቲ ማይ ኣቶ መብራህቱ ኢያሱ ብግደኡ፡ ኣብ ሃገርና ኣብ ቀረብ ማይን ጽሬትን ገስጋስ ይርአ’ኳ እንተሎ፡ ምስካም ሓላፍነት ግና ዛጊት ስለዘይተመዓራረየ፡ እቲ ጾር ገና ካብ ዝባን ደቂኣንስትዮ ከምዘይወረደ ብምግላጽ፡ ለውጢ ንምምጻእ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ፡ ንመሰላት ደቂኣንስትዮ ኣብ ግምት ዘእተወ ፍታሕ ከምዘድሊ ኣገንዚቡ። ሱሌማን ብወገኑ፡ ኣብ’ቲ ካብ 21 ክሳብ 29 መጋቢት ዝካየድ መደብ፡ ሃገራዊ፡ ማሕበራዊ፡ ትምህርታውን ፍቕራውን ትሕዝቶ ዘለዎ ልዕሊ 50 መበቈላዊ ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ተራን ኣበርክቶን ኤርትራውያን ደቂኣንስትዮ ኣብ ምውሓስ ተጻዋሪ ክሊማ ኣብ ቀረብ ማይን ምሕደራ ስርዓተ ቀረብ ማይን፣ ማይን ጾታዊ ማዕርነትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ቀረብ ውሑስ ማይ ንስትዮ፡ ጽሬትን ንጽህናን ዘተኰረ ክልተ ሰነዳዊ ፊልምታትን ክልተ መጽናዕታዊ ወረቓቕትን ቀሪቡ። ኣብ መወዳእታ፡ በብዞባኦም ኣብ ምሕደራ ማይን ጽሬትን ካብ ውጥን ክሳብ ኣገልግሎቱን ቀጻልነቱን ንምውሓስ ኣብ ዝሰላሰል ስራሕ ልዑል ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኣብነታውያን፡ ፊልምታት ሃገርና፡ ኣብ ሲነማታት ኣስመራ፡ ሓማሴን፡ ሮማን ኢምፐሮን ከምዝቐርብ፣ ከምኡ’ውን ኣብ ታሪኽ ፊልም ኤርትራ፡ ዓለማዊ ኢንዱስትሪ ፊልም፡ ኵነታት ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ብርሃን ዓይኒ ካብ ረቡዕ 25/03/2026 ክሳብ ቀዳም 28/03/2026፡ ወፍሪ ናይ ሓበላ ዓይኒ መጥባሕቲ ክካየድ ስለዝኾነ፡ ኩሉኹም ቈጸራ ዝተዋህበኩም ማለት ብተሌፎን ክትጽውዑ ኢኹም ዝተበሃልኩም፡ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ኣብ ሆስፒታል ብርሃን ዓይኒ ክትርከቡ ንሕብር። ሆስፒታል ብርሃን ዓይኒ ኢንዱስትሪ ፊልም ኣብ’ዚ እዋን፡ መጻኢ ኣመት ፊልምታትናን ክዀኖ ዝግብኦን ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት፡ መጽናዕታዊ ወረቓቕቲ ከምዝቐርብ ኣነጺሩ። ሽልማትን ወረቐት ምስክርን ተዓዲሉ። ዓለማዊ መዓልቲ ማይ፡ ብደረጃ ዓለም ንመበል 34 ግዜኣ ተዘኪራ።


ሚኒስትሪ ሕርሻ ምሩጽ ዘርኢ ኣባዚሑ ንሓረስቶት ብምዕዳል ምህርቲ ሕርሻ ንምዕባይ ይሰርሕ ከምዘሎ ዝጠቐሰ ኣቶ ከሰተ፡ ኣብ ዞባታት ዓንሰባ፡ ደቡብን ማእከልን ንድንሽ ምቹእ ኩነታት ኣየር ዘለዎ ከባቢታት ብምልላይ ምሩጽ ዘርኢ ድንሽ ከምዘባዝሕ ብምሕባር፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ገለብ ዝተገብረ ፈተነ ጽቡቕ ውጽኢት ከምእተረኽቦ ኣረዲኡ። ኣብ ዞባ ዓንሰባ - ንኡስ ዞባ ዓዲተከሌዛን ዝተዋደደ መኽዘን ምሩጽ ዘርኢ ድንሽ፡ ሓረስቶት ብቐረባ ምሩጽ ዘርኢ ክረኽቡ ምቹእ ኩነታት ከምዝፈጠረ ተገሊጹ። መኻዚኖታት ከምእተኣከበ’ውን ገሊጹ። ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ክኢላ ምሩጽ ዘርኢ ኣቶ ተወልደ ኣሮን ብወገኑ፡ በዚ ዝግበር ዘሎ ዘርኢ ድንሽ ናይ ምብዛሕ መስርሕ፡ ብደረጃ ሃገር ካብ ደገ ዝኣተወ 540 ኩንታል ዘርኢ ኣብ’ዚ እዋን ናብ ኣስታት 8 ሽሕ ኩንታል ክብ ክብል ተኽእሎ ከምዘሎ ገሊጹ። ሓላፊ ኣሃዱ ኣሕምልትን ፍረታትን ኣቶ ከሰተ ጎይትኦም ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ’ቲ ዞባ መኽዘን ዘርኢ ድንሽ ብዘይምጽንሑ፡ ሓረስቶት ካብ ዞባታት ደቡብን ማእከልን ከምጽኡ ምጽንሖም ብምሕባር፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግን ምስ ምውዳድ መኽዘን ኣብ ዓዲተከሌዛን፡ እቲ ጸገም ከምእተፈትሐ ኣብሪሁ። ሓረስቶት ብወገኖም፡ ሚኒስትሪ ሕርሻ ዝገብሮ ዘሎ ምሩጽ ዘርኢ ድንሽ ናይ ምዕቃብ መደብ፡ ብዝበለጸ ክቕጽሎ ተላብዮም። እቲ ዝተባዝሐ ምሩጽ ዘርኢ ድንሽ፡ ድሮ ብክኢላታት ብዝተገብረሉ ምክትታል ብቕዓቱ ተረጋጊጹ፡ ናብ ዝተመደበሉ


ኣብ ንኡስ ዞባ ዓዲቐይሕ ብዝግበር ዘሎ ዕቱብ ቁጽጽርን ዝውሰድ ዘሎ ስጉምትን፡ መበቈላዊ ሃብቲ ገረብን እንስሳ ዘገዳምን ናብ ንቡር ይምለሱ ከምዘለዉ ተገሊጹ። ኣብ ሓለዋ ዝተዋፈረ እኹል ዓቕሚ-ሰብ ስለዘሎ፡ ዝርአ ዝነበረ ምቁራጽ ዕንጸይትን ምፍሓምን ኣዝዩ ከምዝጎደለ ዝገለጸ ኣቶ ኣሕመዲን፡ ንቑሕ ተራ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ከምዝኾነ ኣብሪሁ። ኣብ መወዳእታ ኣቶ ኣሕመዲን፡ ኣብ ዝሓለፈ 2025 ኣብ ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ብርሰት ኣግራብ ኣብ ልዕሊ ዝተሳተፉ ወገናት፡ ሕጋውን ኣራምን ስጉምቲ ከም እተወስደ ሓቢሩ። ሓላፊ ብዓል-ስልጣን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ኣቶ ኣሕመዲን እስማዒል ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ሳላ ዝካየድ ዘሎ ጽኑዕ ሓለዋ፡ መጠን ብርሰት ብልዕሊ 90 ሚእታዊት ከምዝነከየ ገሊጹ። ሳዕቤናት ምብራስ ኣግራብ ኣብ ህዝቢ ንምስራጽ፡ ኣብ 2025 ኣብ 21 ምምሕዳራት ከባቢ ጎስጓሳት ከምእተኻየደ ጠቒሱ ድማ፡ ምዕቃብ ሃብቲ ገረብ ንኣመሓደርትን ኣብ ቁጽጽር ንዝተዋፈሩ ኣካላትን ጥራይ ዝግደፍ ስለዘይኮነ፡ ሕብረተሰብ ምቁጽጻሩ ኣባል ብዓል-ስልጣን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን መንእሰይ ሃብቶም ብርሃነ ብወገኑ፡ ገረብ እንተሎ ኣከባቢ ብሓፈሻ ስለዝረግእ፡ ምትሕብባር ኣመሓደርትን ህዝብን ብዝለዓለ ክሕይል ኣተሓሳሲቡ። ኣብ ነቚጣታት ካሪቦሳ፡ ሲቢራሶ፡ ሕሽመለ፡ ደርዓ፡ እምበይቶን ዓዲቐይሕን


12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡00 ሃገራዊ መዝሙር 12፡05 መቓልሕ መንእሰያት 12፡05 መቓልሕ መንእሰያት 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡30 ዜና (ትግርኛ) 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡50 ዜና ስፖርት 12፡55 መኣዝን ልምዓት 12፡55 መኣዝን ልምዓት 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡30 ዜና (ዓረብ) 13፡40 ለሰ ስፖርት 13፡40 ለሰ ስፖርት 15፡10 ዶክመንታሪ 15፡10 ዶክመንታሪ 15፡55 ዳህሳስ ሕትመት 15፡55 ዳህሳስ ሕትመት 16፡20 ሰሙናዊ ስፖርት 16፡20 ሰሙናዊ ስፖርት 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡00 ዜና (ትግርኛ) 17፡15 ዳህሳስና 17፡15 ዳህሳስና 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡30 ዜና (ዓረብ) 17፡45 ዶክተራት ኣብ ስትድዮ 17፡45 ዶክተራት ኣብ ስትድዮ (ድግማ) (ድግማ) 18፡30 ጉዳይ ኣብ ዘተ 18፡30 ጉዳይ ኣብ ዘተ 19፡15 ሃሎ ቈልዑ 19፡15 ሃሎ ቈልዑ 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡00 ዜና (ትግረ) 20፡15 መደብ ዋልታ 20፡15 መደብ ዋልታ 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡00 ዜና (ትግርኛ) 21፡25 እንዳ ዝማም 21፡25 እንዳ ዝማም 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡00 ዜና (ዓረብ) 22፡10 ዓለም ስነ ጥበብ 22፡10 ዓለም ስነ ጥበብ 22፡30 ዜና (እንግሊዝ) 22፡30 ዜና (እንግሊዝ)


ስርዓት ብልጽግና ናይ ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ንኤርትራን ዝሰፍሐ ክፋል ናይዚ ዞባን ብኲናት ንምሕማስ ሓላፍነት ዝጎደሎ፡ መርዛምን ነግራምን ዛዕባ ኣልዒሉ ይወሳወስ ኣሎ። እዚ ተጻባእን ተዅታዅን ኣጀንዳ፡ ብስም ‘ናይ ሃላወ’ ሕቶ እዩ ዝመሳመስ ዘሎ። እቲ ስርዓት፡ “ኣፍደገ ባሕሪ ንልኡላውነትና ኣገዳሲ እዩ” እናበለ ብቀጻሊ ከጋውሕ ይስማዕ ኣሎ። ነዚ መደናገርን መርዛምን ኣጀንዳ፡ ኣብ መሰረት ኣልቦ ትረኻ ተመርኲሶም ብዘይ ዕረፍቲ ይደጋግምዎ ኣለዉ። ንትረኻኦም ንምድማቕ ነቲ ብተዛማዲ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ብዝሒ ህዝቢ ኢትዮጵያን ነቲ ኣብ ባይታ ዘየለ ቍጠባዊ ዕብየት ዝብሉዎን ከም መመኽነይታ ካብ ምልዓል ኣይተቘጠቡን። እቲ ኩሉ ሃለውለው ዝብሉዎ ዘለዉ ጉዳያት ድማ፡ ምስ መሰረታውያን ኣዕኑድ ኣህጉራዊ ሕጊ ዝቃዶ ኣይኮነን። ላዕለዎት ሹማምንቲ፡ ምሁራትን ጋዜጠኛታትን ናይታ ሃገር ብቕሉዕን ብእተወሃሃደን ኣገባብ ኣብ መድረኽ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ተዅተዅቲ ትረኻታት ኣብ ምጽዋይ ተጸሚዶም ይርከቡ። የግዳስ እዚ መስፋሕፍሒ ፖሊሲ ስርዓት ብልጽግና፡ ብትሕዝቶን ብኣተናን፡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምንጪ ቅልውላውን ዘይምርግጋእን ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ዘምጽኦ ፋይዳ የብሉን። እቲ ኣጀንዳ ኮነ ተባሂሉ ብግዳማውያን መሓውራት ርግኣትን ጸጥታን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዝራግ ዝተደፍአ ምዃኑ ዘረጋግጹ ጭቡጣት መረዳእታታት ኣለዉ። እዞም ኣብ ታሕቲ ተጸሚቖም ብቅደም ተኸተል ቀሪቦም ዘለዉ ፍጻመታት፡ ንደረትን ዕብዳንን ናይ ብልጽግና ኣጀንዳ ‘ናብ እኖ ሃገር ምምላስ’ ዘጕልሑ እዮም፥ - ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብ13 ጥቅምቲ 2023፡ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዘቕረቦ ተዅታዅን ትርከ ምርክን መደረ፡ ‘ብዝኾነ መንገዲ ኣፍደገ ባሕሪ ምርካብ’፡ ‘ኢትዮጵያ ሕይርቲ ጆኦግራፍ ኮይና ኣይትነብርን እያ’ ብዝብሉ ቃላት መስፋሕፍሒ ፖሊሲኡ ኣግሂዱዎ። - ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ብ22 ለካቲት 2026 ኣብ ሃዋሳ ኣብ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት መመረቕታ ፍሉያት ሓይልታት ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ እቲ ኣብ ባይታ ብግብሪ ዘየለ - ኣብ ኣእምሮኡ ጥራሕ ዝቐረጾ ሓይሊ ባሕሪ ሃገሩ፡ ጸጥታ ናይቲ ካብ ጫፍ ሶማልያ ክሳብ ምጽዋዕ ዝዝርጋሕ ማያት ቀይሕ ባሕሪ ከውሕስ ምዃኑ ገሊጹ። እቲ ክጽቀጠሉን ክስመረሉን ዘለዎ ሓቂ ግን፡ ምሕደራን ጸጥታን ቀይሕ ባሕሪ ነተን ዝዳወባኦ ሃገራት ጥራሕ ዝምልከት ምዃኑ እዩ። - ካብዚ ከይወጻእና፡ እቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጥሪ 2024 ምስ ሶማሊላንድ ኣብ ትሕቲ ዘይግሉጽ ኩነታት ዝኸተመቶ ናይ ምርድዳእ መዘክር እውን፡ ንልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርከባ ጎረባብቲ ሃገራት ብቕሉዕ ዝግህስ ተመሳሳሊ ኣብነት እዩ። - ስርዓት ብልጽግና ኣብ ኣህጉራውን ዘቤታውን መድረኻት ኣኼባ ዘቕርቦም መግለጺታት፡ ገለ ካብኦም - ኣብ መበል 80 ኣኼባ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ መበል 39 ዓመታዊ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ዋዕላ ኢጣልያ- ኣፍሪቃ፡ ዝበዝሕ ግዜ ንንግዳውን ንቡርን ተጠቃምነት ባሕሪ ምስ ሕቶ ልኡላውነት እናተሓሓዘ ከደናግር’ዩ ዝስማዕ። እዚ ድማ፡ ነቶም ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ሕጊ ብዘየሻሙ ኣገባብ ተነጺሮም ዘለዉ ሕጋጋት እናደባለቕካ ምድንጋር ንምፍጣር ዝሃቀነ ምዃኑ ምግንዛብ ይከኣል። - ስርዓት ብልጽግና፡ ዋላ ደኣ ብዙሕ ግዜ ይነጸግ እምበር፡ ነቲ ዘንቀዶ “ልኡላዊ መሰል ተጠቃምነት ኣፍደገ ባሕሪ” ዝብል ኣጀንዳ ንምድራዕ፡ ኣብ ገለ ገለ ዞባዊ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ልምምዳትን ፍጻመታትን ወግዓዊ ተሳትፎ ክህልዎ ካብ ምሕታት ገና ኣየዕረፈን ዘሎ። እዞም ብቅደም ተኸተል ዝተዘርዘሩ ፍጻመታትን ዝተጠቕሱ ሓቅታትን፡ እቲ ሕጋዊ ይኹን ታሪኻዊ መሰረት ዘይብሉ መጋገዪ፡ ክውገዝ ዝግብኦ፡ ነውራም ኣጀንዳ ስርዓት ብልጽግና፡ ንዞባዊ ሰላምን ርግኣትን ስግኣት ምዃኑ ዘመልክት እዩ። ኤርትራ፡ ዋላ’ኳ ሕጂ’ውን ኣብ ሃናጺ ዞባዊ ጽምዶን ሰላማዊ ምትሕብባርን ተወፍያ ክትሰርሕ እንተኾነት፡ ንልኡላውነታን ግዝኣታዊ ሓድነታን ግሂሱ ምስ ኣህጉራዊ ሕጊ ንዝጻረር ዝኾነ ሕቶታት ይኹን ተግባራት ግን ኣትሪራ ከም እትነጽጎ ተፍልጥ። መንግስቲ ኤርትራ፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ኣብ ሓያለ ኣጋጣሚታት ደጋጊሙ ዘነጸሮ፡ ኣብ መኣዲ ናይ ጎንጽን ህውከትን ኣጀንዳ ተዓዲሙ ክዋሳእ ድሌት ይኹን ሽውሃት ፍጹም የብሉን። ንሰላም፡ ንርግኣት፡ ከምኡ ድማ ንሓላፍነታዊ ምሕደራ ዞባዊ ዝምድናታት ተወፋይነቱ ክቕጽሎ እዩ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክፍሊ ምርምርን ስነዳን ኣስመራ፡ 18 መጋቢት 2026


ዓይነታዊ ሓገዝ ተገይሩ ቤት-ጽሕፈት ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን ኣብ ንኡስ ዞባ ሃይኮታ፡ ካብ 12 ንኡሳን ዞባታት ብምምሕዳራት ንዝተለለያ 20 ጽጉማት ስድራቤታት፡ ዋጋ 87,500 ናቕፋ ዓይነታዊ ሓገዝ ገይሩ።


ኣቐዲሙ ዝተገብረ ተመሳሳሊ ሓገዝ ኣብ መነባብሮ ተጠቀምቲ ስድራቤታት ዝምስገን ኣስተዋጽኦ ከምዝገበረ ብምጥቃስ፡ ሓገዝ ዝተገብረለን ስድራቤታት ንዝረኸብኦ ሓገዝ ኣብ ግቡእ መዓላ ብምውዓል መነባብሮአን ንምቕያር ክጽዕራ ተላብዩ። በዚ መሰረት፡ ንነፍሲ-ወከፍ ስድራ መጽዓኛን ናይ ጸባ ኣባጊዕን ከምእተዓደለ፡ ተጸዋዒ ናይቲ ቤት-ጽሕፈት ኣቶ ተኽለ ሓዳስ ኤርትራ 24 መጋቢት 2026 - ገጽ 3 መበል 35 ዓመት ቁ.175


ኢንጅ. ምሉእብርሃን ሃብታይ ኢንጅ. ምሉእብርሃን ሃብታይ ከይተጠቕሙ ከዚኖሞ ስቕ ዝበሉ ከኣ፡ ኣብ ሓንቲ ደረጃ ተዓኒዶም ይነብሩ። እኳ ደኣ፡ ባህሪ ነቲ ዘይተጠቕሙሉ ጸዓት ወሲዳ ናብ ሓሙኹሽቲ ቀይራ ናብ ከርሳ ትመልሶ። ስለ’ዚ፡ በዚ መንገዲ’ዚ እንተረኣናዮ፡ ምንባር ማለት ምልውዋጥ ናይ ጸዓት ኣብ መንጎ ፍጡራትን ተፈጥሮን ምዃኑ እዩ። “ኣንታ እዞም ጎረቤትናስ ከመይ ከመይ ኣቢሎም ነዚ ግዜ ይሓልፍዎ ኣለዉ፧ ዝረብሕ ትሕዝቶ የብሎምን። እንታይ ኮን ይገብሩ ይህልዉ፧” ሰበይቲ ንሰብኣያ ዘረባ ኣጀሚራቶ። “እንታይ ከይኮኑ ኢኺ፧ ነዞም ሽምግልና ተርክበልና ዘላ ደኣ በልልና እምበሪ፡ ኣባጽሕ ዘለውዎ ገዛ ደኣ፡ ድራሮም ኣብ እንግደዓኦም እንደኣሉ ዘሎ፡” ሰብኣይ መሊሱ። ኣብ ዕድመ ንእስነት ምስ እንመጽእ ድማ፡ እቲ መስርሕ ምልውዋጥ ናይ ጸዓት ሰብን ባህሪን ዝለዓለ ጥርዚ እንተሓዘ ቅቡል እዩ። እቲ እንካን ሃባን ዝያዳ እንተኾይኑ ከኣ ዝያዳ ምርባሕ/ምብዛሕ ኣሎ ማለት እዩ። ዝያዳ ምርባሕ ክበሃል ከሎ፡ ሓድሽ ጸዓት ትሰርሕ ማለት ዘይኮነስ፡ ንባህሪ ዝያዳ ትብለጸላ። ትምዝምዛ፡ ኣብ ጠቕምኻ ተውዕላ። ነቲ ጸዓቶም ብዝያዳ ዘራብሕዎ ሰባት እዮም እምበኣር፡ ንነብሶም ኮይኖም፡ ንስድራቤቶም ኮይኖም፡ ንሃገራቶም ኮይኖም፡ ንዓለም ከይተረፈ ኣብ መዓላ ዝውዕል ፍረ ዝህብዋ ዝነበሩን ዘለዉን። “ኤእ! እሞ እዛ ግዜ ተመክሕ ኣይኮነትን። ነኣሽቱ’ውን እኮ፡ መንገዲ እንተረኸቡ እዮም ዝህርኩቱ።” “እንታይ ማለትኪ እዩ፧ እቲ ንእስነቶም ባዕሉ እኮ እዩ መንገዲ። ምናልባት ንሓጺር እዋን ገለ ሕርብት እንተበሎም ከኣ፡ መንገዲ ክምህዝሉ እዮም። በዚስ ኣይትሻቐሊ። ብቐደሙስ ወዲ ሰብ፡ ከመይ ከመይ እናበለ ድዩ ተናቢሩ፧ ግድልን ጥበብን ኣብ ዓለም ክሳብ ዘሎኻ መኻይድቲ እየን።” ናይ ናጽነት ዕጥቃዊ ቃልሲ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ እንተርኢናዮ፡ ስራሕ መንእሰያት እዩ። ታሪኽ መንእሰያት እዩ። ብብርዒን ወረቐትን፡ ብዘረባን ብልዝብን፡ ክምለሰሎም ንዘይከኣለ ሕቶታት ንምምላስ ዝተላዕለ ስጉሚ ምንባሩ ርዱእ እዩ። ኣብ ጉዕዞ ምዕባለ ናይ ሕብረተሰባት፡ ዋላኳ ኩሉ ግዜ ብኸምኡ መንገዲ ምኻድ ኣድላዪ እንተዘይኮነ፡ ነብሲ ወከፍ መንእሰይ ናይ ዝኾነ ወለዶ፡ ኣብ ዝባኑ ተሰኪምዎ ዝጎዓዝ ዘሎ ጸዓት ንምርኣይ ግን እኹል መምሃሪ ዛንታ እዩ። “ኣይ! ካብ በልኩም’ሲ ሕራይ፡ ኣኻእሎ ይሃቦም።” ዘረባ ሰብኣይ ስዒሩ። ዝኾነ ውልቀ ሰብ ይኹን ስድራቤት፡ ዋላ’ውን ምሉእ ሕብረተሰብ፡ ይውሓድ ይብዛሕ፡ ከንብረኒ እዩ ዝብሎ ገለ ዕቑር ሽሻይ ክህልዎ ንቡር እዩ። ምናልባት ሕማቕ መዓልቲ እንተጋጠመ ኸኣ፡ ነቲ ከስግረኒ ይኽእል እዩ ዝብሎ ትሕዝቶኡ ተኣማሚኑ ክሰግሮ ይውጥን። ህይወት ፈተነታት ተዳሉ፡ ወዲ ሰብ ከኣ ትሕዝቶኡ ሒዙ መፍትሒየይ ዝብሎ መንገዲ የዳሉ። ከምኡ እናበሉ ኸኣ፡ ወዲ ሰብን ባህሪን እናተጋጠሙ፡ ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ ክሳብ’ዛ እዋን’ዚኣ ክረባረቡ ይነብሩ ኣለዉ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ እሞ ኸኣ፡ ንባህሪ ጥበብ ወሲኹ ክገጥማ ጀሚሩስ፡ ወዲ ሰብ ኣብ’ዛ ዓለም ጸብለል ኢሉ ይረአ ኣሎ። እዚ ስልጣኔ’ዚ፡ ንኽንደይ ዘመናት ክቕጽል ይኽእል ደኣ እንድዒ እምበር፡ ቀደም ዘመን ዘይሕሰብ ዝነበረ ብዙሕ ነገራት፡ ኣብ ኢድ ወዲ ሰብ ይርከብ ኣሎ። ነዚ ነገረ ጸዓት ከም ዘለዎ ሒዝና፡ ናብ ሕብረተሰብና እስከ ክንርኢ ንፈትን። ተማሳሳሊ ስእሊ ንረክብ እመስለኒ። ብታሪኽ ይኹን ብህሉው፡ ሚዛን ሓይሊ ናይ ህላዌና ዝጠዋዊ ዘሎ ጸዓት፡ ኣብ ኢድ መንእሰያት ከምዝነበረን ዘሎን ዘርእየና ኣብነታት መሊኡ እዩ። ኣብ ገጽ መንእሰያት ተስፋ እንተልዩ፡ እቲ ሕብረተሰብ ንኽዓቢ ተስፋ ኣለዎ ማለት እዩ። መንእሰያት መንገዲ ህይወት ተደናጊርዎም እንተልዩ ከኣ፡ እቲ ሕብረተሰብ መጻኢ መንገዱ ከምዘይበርሃሉ የመልክት። በዚ ኮይኑ በቲ፡ መላእ ሕብረተሰብ ናብቲ መንእሰያት ዝወፍርዎ ዘለዉ ኣንፈት ገጹ ሃንቀው እናበለ ከማዕዱ ግዴታ እዩ። እቲ ዝወፍርዎ ዘለዉ ወፍሪ፡ ካበየናይ ፍልስፍና ተበጊሶም፡ ወይ በየናይ ኮኾብ ተመሪሖም፡ ይኸድዎ ምህላዎም ምምላስ ድማ፡ ናይ’ቶም መንእሰያት ግደ ምዃኑ እዩ። ምኽንያቱ ወነንቲ ዝያዳ ጸዓት ንሳቶም እዮም። እቲ ክስዕብ ዝኽእል ሕቶ ድማ ቅልል ዝበለ እዩ። “እቲ ዝወሰድካዮ ጸዓት፡ ኣብ ምንታይ መዓላ ኣውዒልካዮ፧ ዕድመ ንእስነት እናሓለፈ ምስ ከደ’ኸ እንታይ ዓይነት ሰብኣይ/ዜጋ ኰንካ ክትርከብ ትሓስብ፧ ጓል እንተኾነት’ውን እንታይ ብቕዓት ዘለዋ ሰበይቲ፧” በቃ፡ ካብኡ ዝሓልፍ ኣይመስለንን። ኣብ’ዚ ሕጂ ንነብሮ ዘሎና፡ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ምፍትታን እዋናት እንተኾነ’ውን፡ እቲ ዛንታ ምንባርና ብስጉምቲ መንእሰያት እናተቐለሰ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቶም ክሳብ ሎሚ በብመንገድናን ብውዱብን ዝኸድናዮም ኣንጎሎታት ህይወት ተደማሚሮም፡ ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ፡ ትሕመቕ ትጸብቕ ሃገር ከም እትህልወና ክገብሩ ክኢሎም ኣለዉ። ኣሳጉማናን ኣጠቓቕማ ውህሉል ጸዓትናን እናበሰለ ግዲ ከይዱ ኮይኑ ከኣ፡ ድሮ ፖለቲካዊ ቅማረታት ናይ’ዚ እንነብረሉ ከባቢ ክለዋወጥ ይረአ ኣሎ። እንተስ ፍረ ጥበብና፡ እንተስ ፍረ’ቲ ናይ ሓባር ጸሎትና፡ ሓደስቲ ተርእዮታት ክንርኢ ንጀማምር ኣሎና። እዚ’ውን ፍረ ንእስነትና ዝወለዶ ጸዓት እዩ። እቲ ብድሕሪኡ ክስዕብ ዝኽእል ኣካል ናይ’ቲ ጸወታ ድማ፡ እናቐለለልና ክኸይድ ንቡር እዩ። ምኽንያቱ ንሕና ነቲ ጸወታ ውሽጢን ጸወታ ደገን እናመለኽናዮ ኢና ክንከይድ። እቶም ቀመርቲ ከኣ ከምዘስተውዓልናሎም እንተኾይኑ፡ ተማሳሳሊ ኣገባባት እዮም ዝጥቀሙ። ስለ’ዚ፡ ክንኮርዓሉ ዝግበኣና ዓቢ መድረኽ ከይኮነ ኣይተርፍን። “እዚ’ኸ መን ይረኽቦ፧ እዝጊ ዝሃቦ!” ድያ ዝበለት ደራፊት። እንቋዕ ደኣ ኣብ ከምዚ ደረጃ በጻሕና እምበር፡ ካብ’ዚ ንንዮው’ሲ፡ “ልቢን ሳዕሪን እናሓደረ ይበቁል!” ዝብል ብሂል ኣቦታት ወዲ ሰብ፡ ንተፈጥሮ/ንባህሪ ገጢሙ ምንባሩ ንኸውሕስ፡ ጸዓት ካብ ተፈጥሮ እዩ ዝወስድ። ነቲ ዝወሰዶ ጸዓት ከኣ መሊሱ ንባህሪ ይመልሰላ። ኣብ ሕጊታት ናይ ፊዚክስ፡ “ጸዓት ኣይምስራሕን እዩ፡ ኣይጠፍእን ከኣ እዩ።” ዝብል ወድዓዊ ሕጊ ኣሎ። ስለ’ዚ እቲ ፍልልይ፡ ነቲ ህሉው ጸዓት ከመይ ኣቢልካ ኣብ መዓላ ተውዕሎ ጥራሕ እዩ ዝፈላለ። ኩሎም ሰባት ብዙሕ ጸዓት ካብ ባህሪ ወሲዶም ኣብ ነብሶም ከዚኖም ኣለዉ። ባህሪ ብወገና፡ ነቶም ነቲ ጸዓታ ከይበቐቑ ዝመለሱላ፡ ካብ ከርሳ ወሳሲኻ፡ ዝተራብሐ ሓይሊ ትህቦም። እቶም ነቲ ዝወሰድዎ ሓይሊ እቲ ጸዓት ናይ ንእስነት፡ ብስለት ወይ ጥበብ ብዘለዎ መንገዲ እንተተታሒዙ፡ ክንዲምንታይ ከነቓንቕ ዝኽእል ኣኩብ ሓይሊ ምዃኑ ታሪኽ ደጋጊሙ ምሂሩና እዩ። ናይ ሃገርና


ኣብ ኩነተ ኣእምሮ ላንጋ-ላንጋ ዝበሃል ክስተት ኣሎ። ሓደገኛ ኩነት እዩ ክንብሎ’ውን ንኽእል። ንዘሎካ ጸዓት ብምልኣት ንኸይትጥቀመሉ፡ ንሓንጎልካ ከፋፊሉ፡ ንውጽኢትካ ብፍርቂን ልዕሊኡን ዘጓድል ባእታ እዩ። ዝበዝሕ እዋናት፡ ላንጋ-ላንጋ ዝኾነ ጠባይ ዝሕዙ፡ እቶም በለጸኛታት (opportunistic) ዝኾኑ ሰባት እዮም። ገዛ ገዛ እናኣተዉ ከኣ፡ ቅሩብ/ ጽቡሕ መኣዲ እንተረኸቡ ሃሰው ክብሉ ይነብሩ። ተስፋኦም ካብ ነብሶም ዘይኮነስ፡ ካብ ረሃጽን ጉልበትን ናይ ካልኦት ስለዝኾነ ድማ፡ ዝብለጹሉ ኣካል ክሳብ ዝረኽቡ ኣብ ላንጋ-ላንጋ ይነብሩ። ህይወት ኣብ መወዳእታኡ እንተሪኢናያ፡ በቲ እንወስዶ ምርጫታት እያ እትቕለስ። ንመን ትግዛእ፡ ኣእዛንካ ድምጺ ናይ መን ዝያዳ ይሰምዓ፡ ንርእሱ ምርጫ እዩ። ኣብ እዋን ቁልዕነት እቲ ዕጫታትና ክበዝሕ ይኽእል ይኸውን። ኣብ ዕድመ ንእስነት ግን፡ እቲ ምርጫታትና ይዘዙ። ምኽንያቱ ነቲ ውህሉል ጸዓት ክጠዊ ዝኽእል ሓይሊ ክንደየናይ ከይርከብ። ሽማግለ እንተኽኢሉ፡ ክዛረብ ጥራሕ እዩ ዝኽእል። መንእሰያት ኣብ ጉዕዞኦም ክዕወቱ እንተርእዩ ኸኣ፡ ካብቲ ሽሻዮም ክቋደስ ይጽሊ ይኸውን። ገለ ገለ ከኣ ኣይሰኣኑን፡ ንኹሉ ነገር ተገዲዶም ዝኸድዎ። ነቲ ባህሪ ዝሃበቶም ጸዓት ኣቐሚጦም፡ ኣብ ውሳነታት ናይ ካልኦት ይነብሩ። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ኩነተ ህላወ፡ ንኺድ ገረብ ንትከል እንተበካዮ ብግዴታ እዩ። ንኺድ ኩዕሶ ንጻወት’ውን ብግዴታ እዩ። እቲ ዝፍጽምዎ ተግባራት፡ ገለ ሳዕቤናት ንኸይመጾም ፈሪሆም እንተዘይኮይኖም፡ ናይ ገዛእ ርእሶም ባህጊታት ኣየበግሱን እዮም። ኣብ መወዳእታኡ ኩሎም ሰባት፡ ጥዑም ነገር ዘይጸልኡ ምዃኖም ግን ባህ ይብለካ። ካልእ ዝገርም ነገር ከኣ፡ ሓንቲ ዕዮ ፍረ እንተተረኺብዋ፡ እቶም ላንጋ-ላንጋን እቶም ግዱዳትን ሓቢሮም፡ ከም ዋናታት ናይ’ታ መደብ ተመሲሎም፡ ፍረኦም ክሓፍሱ ዝጓየዩ ምዃኖም እዩ። እዚ ዘሎናዮ ዘበን፡ ዘበነ ሓበሬታን ተክኖሎጂን፡ ዘበነ ትምህርቲን ምርምርን፡ ብምዃኑ ድማ፡ ነቲ ጸዓት መመሊሱ ንላዕሊ ዘራብሕ ባእታ ኣለዎ። እቲ ጸዓት እንተተራቢሑ ከኣ፡ እቲ ምርጫታትና መመሊሱ ይዛይድ። ንመመኽነይታ ዝኸውን ነቓዕ ድማ ኣይርከቦን። ማለት፡ “ቀምሽ ኣደይ ዓንቂፍኒ እየ ከም’ዚ ኮይነ ዘለኹ፡” ክንብል’ሲ ኣየምሕረልናን። ምኽንያቱ ምሁር መንእሰይ መጻኢ ዕድለይ ኣብ ምርጫታትተይ እዩ ዝምርኮስ ክብል እንተዘይክኢሉ፡ ካልእ ከምኡ ክብል ዝደፍር ኣካል ሕብረተሰብ የሎን። ኣብ መሬት እናተቐመጥና፡ ብሕጊ መሬትን ሰባትን እናተገዛእና፡ ካብ ከርሲ መሬት እናተመገብና፡ ጉዳይና ንመለኮታውያን ሓይልታት ሂብና ክንጽበ እንተፈቲንና፡ ንግዜኡ ካብ ክዉንነት ተኸዊልካ ዝግበር መሕለፊ ግዜ ጥራሕ እዩ ክኸውን ዝኽእል። እቲ ክንከዶ እንኽእልን፡ እቲ ክንጽበዮ እንኽእልን፡ ምምማይ ፈቲና ጸሊእና ስራሕ ወዲ ሰብ እዩ። ካብ’ተን ንወዲ ሰብ ዝተዋህባ ስልጣናት ክጎድለና ኣይክእልን እዩ። ብኣንጻር ናይ’ዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ድማ፡ ብርእሰ ውሳኔኦም ክነብሩ ዝፍትኑ (proactive)፡ ዝኾኑ ሰባት ኣለዉ። እዚ’ኦም ኣብ’ቲ ባህርያዊ ጸዓቶም ክነብሩ ዝጽዕሩ እዮም። ዓለም፡ ብመጠን’ቲ ዝሃብካያ ከምእትመልሰልካ ዝኣምኑ እዮም። ገና ብቑልዕነቶም ነቲ ዘለዎም ባህርያዊ ጸጋታት እናፈተሽዎ ስለዝዓብዩ፡ ኣብ እዋን ንእስነቶም ብላንጋ-ላንጋ ዝጠፍእ ብዙሕ እዋን ኣይርከቦምን እዩ። እዞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ከኣ፡ ኣዝዮም ጸለውቲን ንታሪኽ ወዲ ሰብ ቀየስቲን እዮም ዝኾኑ። ምኽንያቱ፡ ዝተራብሐ ሓይሊ፡ ከምኡ እዩ ዝገብር። ስለ’ዚ ሕጂ’ውን ምስ’ዚ ኩሉ ጸዓት፡ ጉዕዞ ንእስነትና ከይዱ ከይዱ ኣብ’ዛ ዘሎናያ ነጥቢ ካብ ኣብጸሓና፡ ብዛዕባ’ታ እትቕጽል ነጥቢ ክንሓስብ ንቡር’ዩ። ምሁራት ወለዶ ብምዃንና ድማ፡ ቅድሚ እግሪ ርእሲ ከምዝስጉም ኣንዳዕዲዕና ንፈልጥ ኢና። ኣብ’ቲ ዝቕጽል ጉዕዞና፡ ዜጋታት ናይ ሓንቲ ድኻን እናተተኹበላ እትነብርን ሃገር ኬንና ክንርከብ’ዶ ይሓይሽ፧ ዋላስ ከም’ቲ ሓደ፧ እዚ ዘሎና ናይ ንእስነት ጸዓት፡ ብመንፈስን ብቑጠባን ሓርነት ረኺብና ክንነብረሉ’ዶ ይሕሸና፡ ወይ’ስ ዛንታ ባርነት እናደገምና ክነሕልፎ፧ ንሕና ብዛዕባ ዝፈጸምናዮም ቅዉም- ነገራት እንብሎም ነገራት ከነውግዕ’ዶ ይሕሸና፡ ወይስ ኣብ ልዕሌና ብዛዕባ ዝተፈጸሙ ፍጻመታት ክንትርኽ ክንነብር፧ እስኪ ነቲ ፈጣሪ ብመንገዲ ንእስነትና ጌሩ ኣኻኺቡ ዝሃበና ጸዓት እናሓሰብና ንወስን። ናብ ምድምዳም’ዶ ክነብል። ምዃን ከይተደምደመ ከሎ ድምዱም እዩ - ዝመስል። ካብ’ዞም ልዕል ኢልና ዝረኣናዮም ወገናት፡ ምስ ኣየኖት ምዃን ይሕሸና ምርጫ እዩ። ጽቡሕ መኣዲ እንተረኸብና ገዛ ገዛ ክንኮልል’ዶ ይሓይሽ፡ ወይስ መኣድና ከምታ ዓቕምና ጌርና ባዕልና ክንጸብሓ፧ እቲ ዘራባሕናዮ ባህርያዊ ጸዓት ናይ ንእስነት፡ ኣብ ምንታይ መዓላ እንተውዓልናዮ ይሓይሽ፧ ወዘተ. . . እናበልካ፡ ሓደ ሓደ ሕቶታት ደርቢኻ፡ ምውዳእ ዝሓይሽ እመስለኒ። ምኽንያቱ፡ ንምሁር ወለዶ/ ኣካል ክትምህሮ ኢልካ ካብ’ዚ ንላዕሊ ብዙሕ ዝበሃል ዘሎ ኣይመስለንን። ሰናይ ናይ ምውሳን ግዜ ይግበረልና። ሓዳስ ኤርትራ 24 መጋቢት 2026 - ገጽ 4 መበል 35 ዓመት ቁ.175


ህጻን’ውን ይገሃድ እዩ። እቲ ምልክት ካብዚ ዝተጠቕሰ ዕድመ ድሒሩ ወይ ቀዲሙ’ውን ክርአ ይኽእል እዩ። ኦቲዝም፡ ኣብ ኣእምሮኣዊ ምዕባለ ንዝርአ ኩነታት ንምግላጽ ዘገልግል ሰፊሕ መጸውዒ ቃል እዩ። እዚ ኩነታት’ዚ ኣብ ምብህሃልን ማሕበራዊ ንጥፈታትን ብዝርአ ፍልልይ ይግለጽ። ኣብ ምብህሃልን ማሕበራዊ ርክብን ኣብ ምብህሃልን ማሕበራዊ ርክብን ዘሎ ጸገም ዘሎ ጸገም ሓደ ኦቲዝም ዝኾነ ህጻን፡ ካብ ትሕቲ 5 ዓመት ዕድመኡ ጀሚሩ፡ ኣብ ምብህሃል ሓያሎ ጸገማት እዩ ዘርኢ። ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ህጻናት፡ ኣእምሮኣዊ ዕብየቶም መብዛሕትኡ ግዜ ካብ 12 ክሳብ 24 ኣዋርሕ ኣብ ዘሎ ዕድመኦም ደው ክብል ይርአ። ብፍላይ ንቋንቋን ምብህሃልን ምላሽ ኣብ ምሃብ ክእለቶም። ኦቲዝም ዘለዎም ሰባት ኣንጻር ቀያድን ልሙድን ባህሪ ልዑል ዘይምርድዳእ ጠባይ እዮም ዘርእዩ። • ካብ ዝውለድ ጀሚሩ፦ ናይ ዓይኒ ርክብ (eye contact) ኣየካይድን። • ኣብ 9 ወርሒ ዕድመ፦ ብስሙ ጸዊዕካዮ መልሰ-ተግባር ኣየርእን። ናይ ምሕጓስ ወይ ምሕራቕ ዝኣመሰሉ ምልክታት ኣብ ገጽ ኣየርእን። ኦቲዝም፡ ቦታ ይኹን ዓሌት፡ ባህሊ ይኹን ሃይማኖት ከምኡ’ውን ቁጠባዊ ድሕረ-ባይታ ከይፈለየ፡ ኣብ ኩሉ ክፍሊ ዓለም ኣብ ዝነብር ህዝቢ ይርከብ። ምልክታት ኦቲዝም ካብ ህጻን ናብ ህጻን ክፈላለዩ ይኽእሉ እዮም። ካብቶም ብኣግኡ ዝረኣዩ ምልክታት፦ ካብቶም ብኣግኡ ዝረኣዩ ምልክታት፦ ጸገም ማሕበራዊ ርክብ፡- ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ህጻናት ምስ ካልኦት ኣብ ምርድዳእ፡ ዓይኒ ንዓይኒ ምርእኣይ፡ ስምዒቶም ኣብ ገጾም ምግላጽ፡ ናይ ሰብ ስምዒት ምርዳእ፡ ስሞም ክጽዋዕ ከሎ ምላሽ ኣብ ምሃብ ዝኣመሰሉ ተግባራት ክጽገሙ ይኽእሉ። • ኣብ 12 ወርሒ ዕድመ፦ ንህጻናት ስሓብቲ ብዝኾኑ ጸወታታት ክምሰጥ ኣይርአን። ከም ምንቅስቓስ ኢድ ዝኣመሰሉ መበሃሃሊ ምልክታት ብዝግባእ ኣየርእን። እንተርኣየ’ውን ብመሰረት ጸብጻባት ሕክምና፡ ኦቲዝም 1 ካብ ኣብ 100 ሰባት ከጋጥም ይኽእል። ዝያዳ ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ይርአ። ኦቲዝም እንታይ እዩ፧ ኦቲዝም እንታይ እዩ፧ ኦቲዝም፡ ሕማም ዘይኰነስ ሓደ ሰብ ሒዝዎ ዝውለድን ንምሉእ ዕድመ ዝጸንሕን ባህርያዊ ኩነት እዩ። ምስ’ዚ ኩነታት ዝነብሩ ሰባት፡ ጸገም ኣእምሮኣዊ ምዕባለ ስለዘለዎም፡ ምስ ካልኦት ሰባት ዘለዎም ርክብ ከምኡ’ውን ኣብ ባህሪኦምን ማሕበራዊ ህይወቶምን ሓያሎ ጸገማት እዮም ዘርእዩ። ጸገም ምዕባለ ክእለት ዘረባን ቋንቋን፡ - ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ህጻናት ክእለት ዘረባን ቋንቋን ኣብ ምምዕባል ክድንጉዩ ወይ ድማ ፈጺሞም ዘይዛረቡ ክኾኑ ይኽእሉ። ተደጋጋሚ ባህርያት፡ እዙ ኩነታት ዘለዎም ህጻናት ከም ምውዝዋዝ፡ ኣእዳዎም ምንግብጋብ ወይ ምሽክርካር ዝኣመሰሉ ተደጋጋሚ ባህርያት ከርእዩ ይኽእሉ። ሓደ ሰብ ኦቲዝም ከምዘለዎ (ኦቲስቲክ ከምዝኾነ) ብምርኣይ ጥራይ ክትፈልጦ ዝከኣል ኣይኮነን። ምልክታቱ ድማ ከይነጸረ ወይ ብግቡእ ከየለለኻዮ ክጸንሕ ይኽእል እዩ። ስለዚ ንገለ ወለዲ እዚ ኩነታት ኣብ ደቆም ምህላዉ ንምልላይ በዳሂ ክኾኖም ይርአ እዩ። ይኹን’ምበር፡ ኦቲዝም ዘለዎ ህጻን፡ ኣብ ምሉእ ዓቕሚ ንኽበጽሕ ኣብ እንገብሮ ምትሕግጋዝ ብኣግኡ ግቡእ ኣቓልቦ ክረክብ ኣለዎ። ኣብ ስሩዕ ልምዶም ዝመጽእ ለውጢ፡ ብተወሳኺ ኣብ ስሩዕ ልምዶም ወይ ከባቢኦም ዝመጽእ ለውጢ ኣብ ምቕባል ክጽገሙ፡ ክበሳጨዉ ወይ ክጭነቑ ይኽእሉ። ከምቲ ዝድለ ኣይከውንን። • ኣብ 15 ወርሒ ዕድመ፦ ድሌታቱ ምስ ካልኦት ሰባት ኣይካፈልን። ዝሓዞ ንብረት ወይ መጻወቲ ንበይኑ ጥራይ ክገብሮ ይደሊ። ህዋሳዊ ጉዳያት፡ ከም ድምጺ፡ ትርኢት፡ መቐረት ወይ መብራህቲ ንዝኣመሰሉ ድፍኢታት ወይ ድራኸታት ካብ ኦቲዝም ሕማም ኣይኮነን ኦቲስቲክ ምዃን ሕማም ኣለካ ማለት ኣይኮነን። ኣእምሮኻ ካብ ናይ ካልኦት ሰባት ብዝተፈልየ መንገዲ ስለ ዝሰርሕ እዩ እቲ ኩነታት ዝገሃድ። ኦቲስቲክ እንተዄንካ ምሉእ ዕምርኻ ከምኡ ዄንካ ኢኻ ትሓልፎ። • ኣብ 18 ወርሒ ዕድመ፦ ካልኦት ኦቲዝም ዝኾነ ሕክምናዊ ፍወሳ ዘድልዮ ኩነት ኣይኮነን። ኦቲዝም ዘለዎም ሰባት ግና፡ ግቡእ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ዕብየት ከምጽኡ ሓገዝ የድልዮም እዩ። ምልክታት ኦቲዝም ምልክታት ኦቲዝም ምልክታት ኦቲዝም ካብ ህጻንነት ጀሚሩ እዩ ዝገሃድ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ምልክት ኣብ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ዓመት ዕድመ ይረአ። ኣብ ውሽጢ 12 ክሳብ 24 ኣዋርሕ ዕድመ ናይቲ መጠን ንላዕሊ ወይ ካብ መጠን ንታሕቲ ተሃዋሲ ክኾኑ ይኽእሉ። ሰባት ኣብ ዘርእይዎ ምልክታት ቁሊሕ ኣይብልን ወይ ኣይምልከትን። • ኣብ 24 ወርሒ ዕድመ፦ ዝጎድኦ ነገራት ኣይፈልጥን። ምስኡ ዘሎ ሰብ ሓሪቑ ምህላዉን ዘይምህላውን’ውን ከስተብህል ኣይክእልን። • ኣብ 30 ወርሒ ዕድመ፦ ባንቡላ ይኹን ካልእ መጻወቲ ቆልዓ እናተጠቐምካ ኣብ ዝካየድ ጸወታታት ብዝግባእ ኣይሳተፍን። • ኣብ 60 ወርሒ ዕድመ፦ ምስ መዛኑኡ እናተቐባበልካ ኣብ ዝካየድ ዓይነት ጸወታ ክሳተፍ ኣይክእልን። ብተወሳኺ፡ ኦቲዝም ዝኾነ ህጻን፡ ኣብ 36 ወርሒ ዕድመኡ፡ ድሌታቱ ክገልጽ፡ ድሌታት ካልኦት መዛኑኡ ድማ ክርዳእ ኣይክልን እዩ። ኦቲዝም ዘለዎ ህጻን ምስ ደረጃ ዕድመኡ ክኾኖ ዘለዎ ናይ ምዝራብ ክእለት’ውን ኣየጥርን። እንተተዛረበ’ውን፡ እቲ ዘውጽኦ ቃላት ዘይምዕሩይን ጽልዋ ኦቲዝም እንታይ እዩ፧ ጽልዋ ኦቲዝም እንታይ እዩ፧ ምስ ኦቲዝም ዝተወልዱ ህጻናት፡ ምስ ካልኦት ሰባት ብዝግባእ ክረዳድኡ ስለ ዘይክእሉ፡ ንበይኖም ክጻወቱ ይመርጹ። ኦቲዝም ዝኾኑ ሰባት፡ ሓደ ነገር ኣብ ምዝካር ንፉዓት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ ሓደ ፍሉይ ኣርእስቲ ብዙሕ ፍልጠት ክህልዎም ዘሎ ተኽእሎ’ውን ስፍሕ ዝበለ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዛዕባ ካልኦት ሰባት ተገዳስነት ዘይብሎም ኮይኖም ስለ ዝቐርቡ ድማ፡ ዓርኪ ክረኽቡ ወይ ምስ ሓደስቲ ሰባት ክላለዩ ብዙሕ ክጽገሙ ይረኣዩ። ኦቲዝም ዘለዎም ሰባት ድሌታቶም ንምግላጽ ስለ ዝድረቱ፡ ርእሰ-ተኣማንነት ከማዕብሉ ዘለዎም ተኽእሎ ዝተሓተ እዩ። ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ሰባት ብኸመይ ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ሰባት ብኸመይ ክንሕግዞም ንኽእል? ክንሕግዞም ንኽእል?


ኦቲዝም ዘርእዮ ካልእ ባህርያት ኦቲዝም ዘርእዮ ካልእ ባህርያት ኦቲዝም ዝኾነ ሰብ ካብ ዘርእዮ ኦቲዝም ዝኾነ ሰብ ካብ ዘርእዮ ተወሳኺ ባህርያት፦ ተወሳኺ ባህርያት፦ ምስ ኦቲዝም ዝነብሩ ህጻናትን ዓበይቲ ሰባትን ዘርእዩዎ በዳሂ ባህርያት ምስ እንርዳእ፡ ብኸመይ ክንሕግዝ ከምንኽእል ምግንዛብ ዝቐለለ ይኸውን። - ምድንጓይ ኣብ ምንቅስቓስ፡ ቋንቋን ተገንዝቦኣዊ ክእለትን፡ ነስተውዕል፡ ዝዀነ ኦቲስቲክ ሰብ ከዛርበና ወይ ምሳና ክጻወት ድሌት ዘይብሉ ኮይኑ ክስማዓና ዝኽእል እኳ እንተኾነ፡ እዚ ግን ናቶም ጌጋ ኣይኰነን። ንሳቶም’ውን ብዛዕባ’ዚ ፍሉይ ባህሪኦም ብዙሕ ይስመዖም እዩ። ስለዚ፡ ባዕልና ክንቀርቦም ክንፍትን ኣለና። - ምንፍርፋር፡ - ጸገማት ከስዕን መዓንጣን፡ ዕንጫረ ወይ’ውን ውጸኣት፡ - ብዙሕ ምሽቓልን ወጥርን፡ - መጠኑ ዘይሓለወ ፍርሒ፡ - ዘይልሙድ ናይ ኣመጋግባ ልምዲ ምኽታል፡ ምስ ኦቲዝም ዝነብር ሰብ፡ ዘይእሩም ወይ ገታር ኮይኑ ክቐርበና ይኽእል እዩ። ተፈጥሮኣዊ ባህሪኡ’ምበር፡ ከምኡ ኮይኑ ክቐርበና ድሌት ከምዘይብሉ ኣይንረስዕ። ብቐሊሉ ዝርብሽ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ምስ ክርድኦም ዝኽእል ዓቢ ሰብ ወይ ወለዱ ክንዘራረብ ይግባእ። - ግቡእ ናይ ድቃስ ሰዓታት ዘይምርካብ። ጠንቂ ኦቲዝም እንታይ እዩ? ጠንቂ ኦቲዝም እንታይ እዩ? ጠንቂ ኦቲዝም ንጹር ኣይኮነን። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝተኻየዱ መጽናዕትታት ከም ዘነጽርዎ፡ ኦቲዝም ንጽል ጠንቂ የብሉን። ናብ ኦቲዝም ከምርሑ ዝኽእሉ ናብ ኦቲዝም ከምርሑ ዝኽእሉ ረቛሒታት ንምጥቃስ፦ ረቛሒታት ንምጥቃስ፦ ተቐበልቲ ንኹን፡ ዓለም ኦቲዝም ንዘለዎም ሰባት ምድንጋር እትፈጥር ቦታ ክትከውን ትኽእል እያ። በዚ ድማ ዝገብርዎ ባህርያት ክገርመና ይኽእሉ እዩ። ንኣብነት ተደጋጋሚ ድምጺ ከስምዑ ወይ ዝዀነ ነገር ክቕጥቅጡ እንከለዉ፡ ኣብ ክንዲ ምንጻግ ተግባሮም ምቕባል ዝሓሸ ይኸውን። ሕያዎት ኰይንና ብዝምችኦም ኣገባብ ክዋስኡ ንፍቀደሎም። ሓደ ሰብ ዝተፈልየ ባህሪ ስለ ዘለዎ ጥራይ ኣተኲሪርና ምጥማት ኣገባብ ኣይኮነን። • ኦቲዝም ዘለዎ ናይ ቀረባ ኣባል ስድራ ምህላው፡ • ኣብ ጀነቲካዊ ቅርጺ ለውጢ (mut tation) ምህላው፡ • ተነቃፊ ‘ሲንድሮም’ ምህላው ወይ ጀነራዊ ምዝንባዕ፡ • ዕድመኦም ካብ ዝደፍኡ ስድራ ምውላድ፡ • ትሕቲ ንቡር ክብደት ሃልዩካ ምውላድ፡ •‘ሜታቦላዊ’ (metabolic) ዘይምምጥጣን፡ ኦቲዝም ዘለዎ ሰብ፡ ትሕቲ ንቡር ሰብ ጌርና ክንጥምቶ’ውን ጌጋ እዩ። ከም ዝኾነ ሰብ ናይ ገዛእ ርእሶም ሓያሎ ጎድኒ ከም ዘለዎም ክንግንዘቦ ኣለና። ምንጪ፦ health line ምንጪ፦ health line • ንከሚካላዊ ወይ ብከላዊ ኣከባቢ ምቅላዕ፡ • ኣብ ግዜ ወሊድ ዝርአ ረኽሲ ወዘተ ምጥቃስ ይከኣል። 24 መጋቢት 2026 - ገጽ 5 መበል 35 ዓመት ቁ.175


(መብዛሕትኡ ግዜ ዝተዘናብዐ) ታሪኽ እዮም ከም መወከሲ ክረኽቡ ጸኒሖም። ነዚ ዘሎ ሃጓፍ ዘጽብብ ስለ ዝኾነ እምበኣር፡ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ ምልላይ ዓቢ ኣገዳስነት ዘሎዎ። ሓጋዚ ኮይኑ፡ ካብዝን ካብትን እናኣረኣኣኹ ቀዳማይ ትርጉም ኣዳልየ። ኣብ ጀርመን ዝቕመጥ ኣቶ ተኽሉ ለባሲ፡ ብዛዕባ’ተን ናብ ቋንቋ ጀርመን ዝተርጎመን ሰለስተ መጻሕፍቲ ኤርትራ፤ “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት”፣ “ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳዕ ናጽነት”፣ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ”፡ ኣዕሊልናዮ። ብዛዕባ ምትርጓም ናይዘን መጻሕፍትን ካልኦት ተኽሉ ለባሲ ናይ ዝተፈላለዩ ሰባት ርእይቶ፡ እንተ ተኻኢሉ ከኣ ቀጥታዊ ተሳትፎ፡ ከየረጋገጽኩ ናብ ሕትመት ኣይከይድን’የ። ስለዚ፡ ብዙሓት ኣድማዒ ምትሕግጋዝ ገይሮምለይ’ዮም። ኣሕታሚኡ መን’ዩ፧ ኣሕታሚኡ መን’ዩ፧ እቲ መጻሕፍቲ ብኸመይ ተመሪጹ፧ እቲ መጻሕፍቲ ብኸመይ ተመሪጹ፧ እዚ ሳልሳይ መጽሓፍ በጺሑ ዘሎ ዕዮ’ዚ፡ ነናቱ ኣበጋግሳ ኣሎዎ። ፈለማ ዝተተርጎመት፡ “ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳብ ናጽነት” እትብል’ያ። ብጻይ ዘምህረት ዮሃንስ ሓደ እዋን ናብ ጀርመን መጺኡ እንከሎ፡ ሓንቲ ቅዳሕ ገዲፉለይ። ገና ኣብ መስርሕ ምንባባ እንከለኹ፡ ካብ ኣስመራ ደዊሉ፡ “ከመይ ረኺብካያ፧” ኢሉኒ። ገና አንብባ ከም ዝነበርኩ ሓቢረዮ። “ገለ ክግበር ዝከኣል እንተኾይኑ ርኣያ!” ኢሉኒ። ብዛዕባ ምዝርጋሓ ስለ ዝመሰለኒ፡ ሕራይ ኢለዮ። ጸኒሑ ንሳልሳይ ግዜ ደዊሉ፡ ናብ ቋንቋ ጀርመን ክትትርጎም ትጽቢት ከም ዝነበሮ ገሊጹለይ። ቅድሚኡ ገለ መጻሕፍቲ ኣዳልየ’ኳ እንተ ነበርኩ፡ “ብጻይ ዘምህረት ሓቁ ድዩ ከምኡ ዝብለኒ ዘሎ፧” ኢለ ምስ ነብሰይ መጒተ። ንሳ፡ ተተርጒማስ ኣብ 2015 ተዘርጊሓ። ድሕሪ ዓመት ወይ ዓመትን ፈረቓን ኣቢሉ ከኣ “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት” (ናይ ኣለምሰገድ ተስፋይ) ብተመሳሳሊ ናብ ቋንቋ ጀርመን ክትትርጎም ኣተንቢሁለይ። ካልኦት ክገብሩዎ ተፈቲኑ፣ ኣይሰለጠን። ባዕለይ ገይረያ። እዛ ሳልሰይቲ’ውን፡ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ” ብተመሳሳሊ መንገዲ ተመሪጻ። ስለዚ፡ ክፍሊ ምርምርን ስነዳን ህግደፍ ወይ ኣሕተምቲ ሕድሪ እዮም መሪጾመን። ዘሕተመንን ዘካየድናዮ ዕላል ነቕርብ። እታ፡ Eritrea: Die Geschichte des Landes von der Antike bis zur Un abhängigkeit (ታሪኽ ኤርትራ፡ ካብ ጥንቲ ክሳዕ ናጽነት) ብዝብል ኣርእስቲ ዝተሓትመት ቀዳመይቲ መጽሓፍ፡ ኣሕተምቲ ሕድሪ ኣብ 2015 ዘሕተሙዋ’ያ። እታ ካልአይቲ፡ Zwei Wochen in den Schützengräben (ክልተ ቕነ ኣብ ድፋዓት) ድማ Verlag am Park edition-ost Verlag ዝተበሃሉ ኣብ በርሊን ዝርከቡ ኣሕተምቲ ኣብ 2019 ኣሕቲሞማ። እዛ ሳልሰይቲ፡ Von Nakfa nach Nakfa (ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ) ከኣ Deutscher Militärverlag ዝተባህሉ ኣሕተምቲ ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣሕቲሞማ። ኮይኑ ግን፡ ኩሉ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣሕተምቲ ሕድሪ እዩ። ምትርጓም ናይዘን መጻሕፍቲ መኣስን ምትርጓም ናይዘን መጻሕፍቲ መኣስን ብኸመይን ጀሚሩ፧ ብኸመይን ጀሚሩ፧ ኣብ 2015 ምስ ኣሕተምቲ ሕድሪ ብምርድዳእ’የ በታ “ታሪኽ ኤርትራ“ እትብል መጽሓፍ ጀሚረዮ። ክሳዕ ሕጂ ድማ ሰለስተ መጻሕፍቲ ብቋንቋ ጀርመን ተተርጒመንን ተሓቲመንን ኣለዋ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተዘርገሐት መጽሓፍ ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ ከኣ ሳልሰይቲ ኣብቲ መስርሕ ምትርጓም ነይራ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ዝወሰደ ደጋጊምካ ናይ ምእራምን ምጽፋፍን መስርሕ፡ ኣብ ጥሪ ናይዚ ዓመት’ዚ ተዘርጊሓ። እቲ ዋና ዕላማ እንታይ እዩ፧ ስለምንታይ ኢኻ እቲ ዋና ዕላማ እንታይ እዩ፧ ስለምንታይ ኢኻ እትትርጉም፧ እትትርጉም፧ ካብዚ መጻሕፍቲ’ዚ እንታይ ንጽበ፧ ተነባብነቱ ካብዚ መጻሕፍቲ’ዚ እንታይ ንጽበ፧ ተነባብነቱ ብመንእሰያት ኤርትራ ኣብ ጀርመን ከመይ ብመንእሰያት ኤርትራ ኣብ ጀርመን ከመይ ኣሎ፧ ኣሎ፧ ታሪኽ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ዝፍለጥ ታሪኽ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ብፍላጥ ክብለልን ዘይመልክዑ ክወሃቦን ጸኒሑ’ዩ። ብፍላይ፡ ክኢላታት ተባሂሎም ብዝፍለጡ ውልቀ-ሰባት፡ ፓለቲካዊ ዕላማኦም ዘማእከለ፡ ንሓቂ ዝጉዕጽጽ መጻሕፍቲ ብዝተፈላለየ ቋንቋ ተዘርጊሑ’ዩ። ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘለና ኤርትራውያን፡ ብቋንቋታት ናይተን እንነብረለን ሃገራት መጻሕፍቲ ታሪኽና እናተርጎምና ኣብ ምቕራብ ዘሎ ብኩራት እቲ ዝዓበየ ጸገም ኮይኑ ይስምዓኒ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሃጓፍ ንምፍዋስ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብቋንቋ ጀርመን ገለ መጻሕፍቲ ተተርጒሙ። እዚ ግን ገና ኣብ ዝተሓተ ደረጃኡ’ዩ ዘሎ። ኣብ ዕዮ ትርጉም ዝሓለፍካዮ መስርሕን ኣብ ዕዮ ትርጉም ዝሓለፍካዮ መስርሕን ዝተሓጋገዙኻን፧ ዝተሓጋገዙኻን፧ ኣብ ዕዮ ምትርጓም ቀዳማይ ዝስራዕ፡ ኣብቲ ክትርጎም ተደልዩ ዘሎ ጽሑፍ ዘሎካ መረዳእታ ብቑዕ ድዩ ዝብል’ዩ። ነዚ ምስ ኣረጋገጽካ ጥራሕ ኢኻ ክትጅምር እትኽእል። ኣብ መጀመርታ፡ ኣብ ኣሰዃዃዕ ይኹን ኣቃውማ ሓረግ ብዙሕ ግዜ ኣየጥፍእን’የ። ከም ዝመጽኣለይ፡ ኣብ ገሊኡ፡ “ኢንተርሊንያር” ኣገባብ ኣተራጉማ (interlinear translation) እጥቀም ነይረ። ብድሕሪኡ፡ ቀዳማይ፡ ካልኣይ፡ . . . እናበለ ክሳዕ ዕግበት ዝስምዓካ ዝደጋገምን ዝቕጽልን መስርሕ’ዩ። ናይ መጀመርታ ተመክሮ በዳሂ’ዩ። እታ ቀዳመይቲ፡ “ታሪኽ ኤርትራ” ብቋንቋ ትግርኛ ጥራይ ስለ ዝነበረት፡ ነቲ ዝትርጎም ተወሳኺ መረዳእታ ክረኽበሉ ዕድል ኣይነበረንን። ምትርጓማ፡ ማለት፡ ገና ቀዳማይ ትርጉም ኣብ መስርሕ እንከሎ፡ ወደይ ንዘዝተርጎምኩዎ እና’ልዓለ ርእይቶ ክህበኒ ጀሚሩ። ኣዝዩ ሓጋዚ ስለ ዝነበረ፡ ኣብ ምሉእ’ቲ መስርሕ ክሳተፍ ዝኽእል እንተኾይኑ ምስ ሓተትኩዎ፡ ብልዑል ድሌትን ድስፕሊንን ተሳቲፉ። እተን ካልኦት ክልተ መጻሕፍቲ፡ ብትግርኛን እንግሊዝኛን ስለ ዘሎዋ ንምርድአን ብቐንዱ ሃገራውያን ውዳበታት፡ ኣብያተ- ትምህርቲ ቋንቋን ባህልን፡ ወለዲ፡ ወዘተ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መጻሕፍቲ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ገዛ ከም ዝኣቱ ኣብ ምግባር ክተሓባበሩ ኣሎዎም። ብዘይቀልዓለም፡ መንእሰያት ነዚ መጻሕፍቲ’ዚ እንተ ረኺቦሞ፡ ተነባብነቱ ልዑል’ዩ ክኸውን። ክንቅርበሎምን ከነላልዮምን ግን ኣሎና። ብዙሓት ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ፡ እታ “ታሪኽ ኤርትራ ካብ ጥንቲ ክሳብ ናጽነት” እትብል፡ ኣብ ትምህርቶም ከም ዝሓገዘቶም ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ ገሊጾምለይ። “ክልተ ቕነ ኣብ ድፍዓት” ብወገና፡ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ብስሩዕ ከም ዝተነበበት ዝሓበሩኒ ኣለዉ። ነታ ”ካልእ ኲናት” እትብል ተዋስኦ (ሓንቲ ካብ ትሕዝቶታት “ክልተ ቅነ ኣብ ድፋዓት”) ሓንቲ ጉጅለ ትያትር ጀርመናውያን ምስ ኣብ ትያትር ዝግደሱ ኤርትራውያን ብምዃን ብመልክዕ ንባብ (scenic reading) ኣብ መድረኽ ኣቕሪቦማ። ኣብቲ መደብ ብወገንና ንተራ ትያትር ኣብ ምሕያል መንነትን መኸተ ኣንጻር ጎበጣን ዝምልከት መግለጺ ኣቕሪብና። ምስ ተዓዘብቲ - ዝበዝሑ ክኢላታት ትያትር - ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ’ውን ገይርና። ካልእ፡ ኣብ መድረኽ ኣቕሪቦማ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናብ ኤርትራ ዑደት ብምግባር፡ ንስነ-ፍልጠት ትያትር ኣብ ዝምልከት ምስ መዘናታቶም ተመክሮ ተለዋዊጦም። ከም መቐጸልታ ዝሓለፈ፡ ሎሚ’ውን ነታ፡ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ” እትብል ናይ ዶክተር ተኸስተ ፍቓዱ መጽሓፍ ብቋንቋ ጀርመን ተርጒመ ኣሕቲመያ። ታሪኽ ኤርትራውያን ብኤርትራውያን ምስ ዝትረኽ፡ ርዝነቱ ከም ዝዓቢ ኣየማትእን። እዚ ከም ድሕረ- ባይታ ኮይኑ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ መጻሕፍቲ ንጀርመናውያን፡ ጀርመን ንዝመልኩ ደቅናን መንእሰያትን፡ ንዓበይቲ ኣንበብቲ፡ . . . ኣገዳስነቱ ንጹር’ዩ። ብፍላይ፡ ቋንቋ ጀርመን ኣብ ዝዝረበሉ ከባቢታት ዝተወልዱን ዝዓበዩን መንእሰያትና ታሪኾም ብቐሊሉ ብዝርድኦም ቋንቋ ንኽረኽቡዎ ዝሕግዝን ዘተባብዕን’ዩ። ኣብ ታሪኽ ንዝግደሱን ተመክሮታት ዓለም ክፈልጡ ንዝደልዩን ጀርመናውያን’ውን፡ ብኤርትራውያን ዝተጸሓፈ መጻሕፍቲ ብምንባብ ኣፍልጦኦም ከዕብዩ ይሕግዞም። ተራ ናይዚ ዕዮታት ኣብ ምልላይ ታሪኽ ተራ ናይዚ ዕዮታት ኣብ ምልላይ ታሪኽ ኤርትራ ከመይ ይመስል፧ ኤርትራ ከመይ ይመስል፧ ከምቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ፡ ግን ካብ ኤርትራዊ ቋንቋ ብቋንቋ ጀርመን ዝሰልጦም፡ ክብርታት፡ ባህሊ፡ ጽንዓት፡ ተወፋይነት፡ መሃዝነት፡ ርእሰ-ምርኮሳን ካልእን ብኽልሰ-ሓሳብ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብግብራዊ ኣብነታት ንኽፈልጡ ሓጋዚ’ዩ። ካብዚ ሰጊርካ፡ ነቶም ኣብ ታሪኽ ዝግደሱ ጀርመናውያን፡ ቅድሚ ሕጂ ዘይኤርትራውያን ዝጸሓፉዎ መንእሰያት ህግደፍ እውን፡ ነታ “ታሪኽ ኤርትራ” እትብል መጽሓፍ ኣብ ስሩዕ መደባት ኣእትዮም ከም መምሃሪ ይጥቀሙላ ኣለዉ። ኣብ ኤርትራውያን ዝመሃሩሉ ናይ ኮማት ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ድሮ ነዛ ሳልሰይቲ መጽሓፍ፡ ኣብ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ በበርእስቱ ንኽትንበብ መደብ ወጺኡ’ሎ። ኣብ መስርሕ ትርጉም ዝበድሃካ ነገር፧ ኣብ መስርሕ ትርጉም ዝበድሃካ ነገር፧ ምትርጓም፡ ናይ ገዛእ-ርእሱ ቅጥዕታት ኣሎዎ። እቲ ቅጥዕታት ከኣ ነናቱ ብድሆታት’ዩ ዝፈጥር። ኣብ መስርሕ ምትርጓም እትመጽእ ቀዳመይቲ ነገር፡ መረዳእታኻ ኣብቲ ዝትርጎም ዘሎ ስራሕ ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕ’ዩ ዝብል’ዩ። እዚ ከኣ ነቲ መጽሓፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንድሕረ- ባይታ፡ ክብርታትን ባህልን ዝምልከት ኣፍልጦ ክህልወካ ኣሎዎ ማለት’ዩ’ውን። ብኣንጻሩ፡ እቲ ዝተተርጎመ ብኸመይ ይርዕም ዝብል ብድሆ ከኣ’ሎ። እዚ ከም መቓን ወሲድና እንተ ርኢናዮ፡ እቲ ብድሆታት ሓያል ምዃኑ ንምርድኡ ኣየጸግምን። ma Educator) ወ/ሮ ዳንኤላ ባወር። ኣብዛ ሳልሰይቲ ድማ ንመምህር ጊዮርገስ ሃለርማየር ስለቲ ዘይሕለል ምትሕብባሩን ኣብ ምእራም ዝተዋስኦን። “ቀርኒ ኣፍሪቃ” እትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈን ክኢላ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ዶክተር ኣልፍሬድ ሽሊሽት፡ ንጦብላሕታኡ ዝገልጽ ጽሑፍ ስለ ዘበርከተን ኣብ ናይ መወዳእታ እርማት ስለ ዝተሳተፈን አመስግኖ። ብተወሳኺ፡ ንዲርክ ፎግልዛንግ፡ ነዛ ሳልሰይቲ መጽሓፍ መእተዊ ስለ ዝጸሓፈላ፣ ንኣቶ ዘምህረት ዮሃንስን ኣሕተምቲ ሕድሪን ስለ ኩሉ ምትሕግጋዞም ብልቢ አመስግኖም። ብዘይካ’ዚ፡ ንኽልተ ካብተን መጻሕፍቲ ኣብ ምድላው ዝሓገዙ ኣሕተምቲ “edition-ost”፡ ብፍላይ ድማ ንኣካያዲ ስራሕ ናይቲ ትካል፡ ኣቶ ፍራንክ ሹማን፡ አመስግኖ። ዝተኸተልካዮ ቅዲ ኣተረጓጉማ እንታይ ዝተኸተልካዮ ቅዲ ኣተረጓጉማ እንታይ እዩ፧ ቃል ብቓል ዲኻ ተርጒምካዮ ወይስ እዩ፧ ቃል ብቓል ዲኻ ተርጒምካዮ ወይስ ኣርዒምካዮ ኢኻ፧ ኣርዒምካዮ ኢኻ፧ ኣብ ፈለማ ክልቲኡ’የ ዝጥቀም። ከከም ዝፈጥረልካ ላዛን ጽባቐን ክልቲኡ ኣገባብ ትጥቀም ኢኻ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ምጽፋፉ ግን ኣብ ምርዓም እዘዙ። ዝርጋሐኡ ኣብ ጀርመን ከመይ ይመስል፧ ዝርጋሐኡ ኣብ ጀርመን ከመይ ይመስል፧ ምዝርጋሕ ብኽልተ መንገዲ’ዩ ዝኸይድ። ቀዳማይ ብመንገዲ ኣሕተምቲ። ማለት፡ በቲ ዘሎዎም ኣገባብ ኣዘረጋግሓ፡ ብኦንላይን ይኹን ብኻልእ ኣገባብ ይዝርግሑወን ኣለዉ። ዓበይቲ ኣብያተ-ንባብ እውን ድሮ ኣብ ከብሕታቶም ከም ዘቐምጡወን ኣብቲ እዋናዊ ካታሎጎም ትዕዘቦ’ዩ። እቲ ካልኣይ መዘርግሒ፡ ብመንገዲ ውዳበታት’ዩ። ውዳበታት ብዙሕ ጻዕሪ የካይዳ ኣለዋ። ናብኣተን ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ግን፡ ኣድላይነቱ ጉሉሕ ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ ዜጋ እጃሙ ከበርክት ከዘኻኽር እፈቱ። እዚ ብሽርክነትን ምትሕብባርን ዝተሰላሰለ ስራሕ’ዚ፡ ሓደ መዳይ ንጥፈታት ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ምዃኑ ከስምረሉ እፈቱ። እቲ ምስጋና ግን ብሓፈሻ ንኹሎም ዝሓገዙ’ዩ ዝግባእ። ስድራቤተይ፡ ኣሓተይን ኣሕዋተይን፡ ንስለ’ቲ ቀጻሊ ምትብባዖምን ምትሕግጋዞምን ከየመስገንኩዎም ክሓልፍ ኣይደልን። ይኹን’ምበር፡ ኣብዘን መጻሕፍቲ ዝርከብ ዝኾነ ጉድለት ናተይ ሓላፍነት እዩ። ልዕሊ ኩሉ፡ ንጸሓፍቲ ናይዘን መጻሕፍቲ፡ ማለት ንህግደፍ፡ ንኣቶ ኣለምሰገድ ተስፋይን ንዶክተር ተኸስተ ፍቓዱን ኣኽብሮተይ፡ ኣድናቖተይን ምስጋናይን እገልጸሎም። ብዘይካ’ዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ ካልእ ብዘይካ’ዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ ካልእ መጻሕፍቲ ኣለዋኻዶ፧ መጻሕፍቲ ኣለዋኻዶ፧ እታ ቀዳመይቲ፡ መዝገበ-ቃላት ጀርመንኛ- ትግርኛ ብ1990 ዘዳለኹዋ’ያ። ነዚኣ ስዒበን፡ “መባእታ ጀርመንኛ” ከምኡ’ውን ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ማእከልያ ምብራቕ ዘተኮረት “ንፋስ ዝዘርአ. . .” እትብል - ካብ ቋንቋ ጀርመን ናብ ትግርኛ ዝተርጎምኩዋ ኣላ። ናይ መጻኢ መደባትካ፣ ምስዚ ዕዮታት ናይ መጻኢ መደባትካ፣ ምስዚ ዕዮታት ብዝተሓሓዝ፧ ብዝተሓሓዝ፧ ናይ ቀረባ መደብ፡ ነዘን ሰለስተ መጻሕፍቲ ብስፍሓት ብምዝርጋሕ ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ከም ዝበጽሓ ምግባር’ዩ። ምናልባት፡ ነተን ክልተ ቀዳሞት፡ ካብ ተመኩሮ ዝተረኽበ ምትዕርራይ ብምግባር፡ ንኻልኣይ ሕታም ክስርሓሉ’ዩ። ቀንዲ ግን፡ መንእሰያት ባዕላቶም ነቲ ስራሕ ክተሓሓዙዎ ዘኽእሎም ባይታ ምፍጣር’ዩ። ኣብ መንእሰያትና ዘሎ ዓቕሚ ኣዝዩ ገዚፍ ስለ ዝኾነ፡ ምቹእ ባይታ እንተ ተፈጢሩሎም ካልእ ክገብሩ ከም ዝኽእሉ ብግብሪ ዝተረጋገጸ’ዩ። ኣብ ዕዮታትካ ዝሓገዙኻ’ሞ ከተመስግኖም ኣብ ዕዮታትካ ዝሓገዙኻ’ሞ ከተመስግኖም እትደሊ፧ እትደሊ፧ ኣቐዲመ፡ ብዙሓት ሰባት ምስታፍ ከም ኣገባብ ኣሰራርሓ ከም ዝኽተሎ ትንክፍ ኣቢለ ነይረ። ስለዚ፡ እቶም ምስጋና ዝግባኦም ብዙሓት’ዮም። ንገለ ጠቒስካ ንገለ ምርሳዕ ከይፈጥር፡ ነዞም ዝስዕቡ ከም ወከልቲ ኩሎም ዝተዋስኡ ገይረ ከመስግኖም እፈቱ፤ ኣብታ ቀዳመይቲ መጽሓፍ ንወደይ ሄኖክ ተኽሉ ለባሲ፣ ኣብታ ካልአይቲ ንብዓል-ሞያ ሕጊ ዶክተር ሃንስ ሽታውፈር። ሃንስ፡ መምህር ዮኒቨርስትን ጸሓፋይን ኮይኑ፡ ብዛዕባ ኤርትራ መጽሓፍ ዝጸሓፈ ተዛራቢ ቋንቋ ጀርመን ወዲ ስዊዘርላንድ እዩ። ኣብታ መጽሓፍ ጦብላሓታኡ ኣስፊሩ’ሎ፣ ኣብ ምእራም’ውን ዓቢ ኣበርክቶ ገይሩለይ። ብተመሳሳሊ፡ ንወ/ሮ ኤሪካ ቤልትስ ዝተበሃለት መሓዛ ኤርትራ ከምኡ’ውን ኣብ “ክልተ ቕነ ኣብ ድፋዓት” ንእትርከብ “እቲ ካልእ ኲናት” እትብል ተዋስኦ ዘጻፈፈት መምህር ትያትር (Dram ኣብ መወዳእታ ክትብሎ እትደሊ፧ ኣብ መወዳእታ ክትብሎ እትደሊ፧ ምትርጓምን ምሕታምን ኣገዳሲ’ዩ። ካብኡ ናብኡ ከኣ ምዝርጋሕ ዝያዳ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ካብ ኩሉ ዜጋ ሓያል ምትሕግጋዝ የድሊ። መንእሰያትና፡ ታሪኽና - ካብኡ ናብኡ ናይቲ ክቡር ተጋድሎና - ብዝግባእ ክፈልጡዎን ክመራመሩሉን፡ ማዕረ- ማዕረኡ ከኣ መንነቶም ክዕቅቡሉን ከበርኹሉን ካብ ዝሕግዙዎም ኣገባባት ሓደ ስለ ዝኾነ፡ ምዝርጋሕን ምልላይን ናይዘን መጻሕፍትን ካልኦት ብኤርትራውያን ዝዳለዋ ዘለዋን፡ ብዕቱብ ክስርሓሉ ኣሎዎ። ሓዳስ ኤርትራ 24 መጋቢት 2026 - ገጽ 6 መበል 35 ዓመት ቁ.175


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ትኳቦ ደስታ፡ ኣዴና ለምለም ኪዳነ ብርሃነ ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 1ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ሰረጀቓ ኤልሳ መልከ ኣዳል፡ ኣቦይ መልከ ኣዳል ዑቕባስላሴ ስለዝዓረፈ፡ ንብዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ዑቕባ ገብሩ ወ/ስላሴ ናይ መጻምዲ መሰላ ይተሓለወላ፡ ኣነ ምስ 9 ኣሕዋተይ ድማ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ት/ዕ ፍትሓዊት ኣድሓኖም፡ ስም ኣደይ ፍዮሪ ዘውድየ በየነ ምባል ተሪፉ፡ ፍዮሪ ዘውደ በየነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርድ ድባርዋ ሃብቶም ተኽለሚካኤል፡ ብዓልቲ ቤተይ ኣለም ሃይለ ዘሚካኤል ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 3 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ግደይ ይሕደጎ፡ ኣደይ ሸማይነሽ ገብርኣብ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ 1 ጓላ ወራሲታ ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ት/ዕ ሆሳእና ኣድሓኖም፡ ስም ኣደይ ፍዮሪ ዘውድየ በየነ ምባል ተሪፉ፡ ፍዮሪ ዘውደ በየነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ልእልቲ ወረደ ምባል ተሪፉ፡ ዮርዳኖስ ወረደ ገብረመስቀል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ት/ዕ ፍርቱና ኣድሓኖም፡ ስም ኣደይ ፍዮሪ ዘውድየ በየነ ምባል ተሪፉ፡ ፍዮሪ ዘውደ በየነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ጎይትኦም ተስፋሚካኤል ወልደኪሮስ ምባል ተሪፉ፡ ሃብቶም ተወልደመድህን ዘርኣጽዮን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ ንጉሰ ኣባይ መዓሾ፡ ወለድና ኣባይ መዓሾ ወልዱን ኣዴና ውዳሰ ገብረስላሴ መዓሾን ስለዝዓረፉ፡ 7 ደቆም ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ት/ዕ ፍናን ኣድሓኖም፡ ስም ኣደይ ፍዮሪ ዘውድየ በየነ ምባል ተሪፉ፡ ፍዮሪ ዘውደ በየነ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ምሕረትኣብ ኪዳነ፡ ብዓልቲ ቤተይ ግደይ ወልደማርያም ስለዝዓረፈት፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 6 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ


ኤሰን ኣቶብርሃን ተስፋይ ምባል ተሪፉ፡ ኤስሮም ኣቶብርሃን ተስፋይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። እለን ዳኒኤል ተስፋዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ኤልዳና ዳኒኤል ተስፋዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣዜብ በረኸትኣብ ገብረክርስቶስ፡ ብዓል ቤተይ ሃብተገርግሽ ኣፈወርቂ መዓሾ ስለዝተሰወአ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ትምኒት ገብረማርያም ዘሙይ፡ ብዓል ቤተይ ተስፋሚኪኤል ገብረእየሱስ ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 6 ደቀይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸለና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰሊና ዳኒኤል ተስፋዝጊ ምባል ተሪፉ፡ ብሌን ዳኒኤል ተስፋዝጊ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ መንደፈራ ዮርሳሌም ግርማይ ጸጋይ፡ ኣቦና ግርማይ ጸጋይ ገብረመድህን ስለዝተሰወአ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ድልየት እሰይያስ ተክለዝጊ፡ ስም ኣደይ ወይኒ ጎይትኦም ምባል ተሪፉ፡ ምሕረት ጉርጃ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከድጃ ኣሕመድ ሓጃይ ምባል ተሪፉ፡ ከድጃ ሓምድ ሓጃይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ልድያ ኣብርሃለ ኣርኣያ ምባል ተሪፉ፡ ፌቨን ኣብርሃለ ኣርኣያ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወልደኪዳን ወልደዮውሃንስ ይበይን ምባል ተሪፉ፡ ወልደኪዳን ወልደዮውሃንስ በይን ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ደናይት ሰለሙን የውሃንስ ምባል ተሪፉ፡ ስምረት ሰለሙን የውሃንስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሙሴ ሰመረ ክፍለ፡ ስም ኣደይ ምልእቱ ገብረስላሴ ሃብቱ ምባል ተሪፉ፡ ሃይማኖት ኣረፋይነ ኣርዓዶም ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ሰዕድያ መሓመድጣሃ ሳልሕ ምባል ተሪፉ፡ስዒዲ መሓመድጣሃ ሳልሕ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ተኪኤ ክፍለዝጊ ጊላዝጊ፡ ኣቦና ክፍለዝጊ ጊላዝጊ ጓንጉልን ኣዴና ምሕረት ተኽለምካኤል ኣሚነን ስለዝዓረፉ፡ ኣነ ምስ 4 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ከሳሲት ሳሮን ታደሰ መብራህቶም፡ ተኸሳሲ ኣብርሃም ኣየለ ስዩም፡ ናይ ሓዳር ክሲ ቀሪቡልካ ስለ ዘሎ፡ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን8/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቅረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጊንዳዕ ለተኪዳን ገብረእየሱስ ምስግና፡ ብዓል ቤተይ ክፍለእየሱስ ንጉሰ ክፍሎም ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቁ ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ይርግኣለም ሃብተ ዑቕባዝጊ፡ ኣቦና ሃብተ ዑቕባዝጊ እንግዳ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 1 ሓወይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣብርሃለይ ብሽመይ ወልዱ፡ ስም ኣደይ ውዳሰ ሃይለሚካኤል ተሰማ ምባል ተሪፉ፡ውዳሰ ሃይለ ተሰማ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን7/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


ተኽለ ጊላዝጊ ትኳቦ፡ ኣቦና ጊላዝጊ ሚልዮና ቢንያም ጸሃየ ምባል ተሪፉ፡ ዲቦራ ቢንያም ጸሃየ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን6/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 4 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ።


1ይ ቤት-ፍርዲ ሃይኮታ ማርቲን ዑስማን ሳልሕ፡ ስም ኣደይ ማጉላ ኣስፋ ኣሊ ምባል ተሪፉ፡ ሮዛ ሜሳክ የውሃንስ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ኣቶ መዓሾ ዘመንፈስ ህንጻኣብ፡ ወደይ ዮናስ መዓሾ ዘመንፈስ ስለዝተሰወአ፡ ውላድ ይኹን ሓዳር ስለዘይብሉ፡ ንሕና ወለዱ ኣቶ መዓሾ ዘመንፈስ ህንጻኣብን ወ/ሮ ወይኒ ወልደክርስቶስ ተኽለን ኣብ ቀዋምን ተንቀሳቓስን ንብረት ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን15/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። ወ/ሮ ኣስቴር ሃይለ ገብረዝጊ፡ ብዓል ቤተይ ክፍላይ የማነኣብ መዓሾ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ን/ዞባ ከረን ከባቢ 01 ዚፕ ኮድ 6K-1946 ፕሎት/ብሎክ 88 ብመ.ቁ.ንብረት 6BRKRN001121 ዝተመዝገበ፡ ስፍሓቱ 862.58 ት/ሜ ዝኾነ፡ ኣብ ልዕሊኡ 10 ክፍሊ መደቀሲ/ሳሎን 1ክፍሊ/መኻዚኖ 1ክፍሊ/ክሽነ 4 ክፍሊ ዓይኒ ምድሪ/ባኞ ምስ መካበብያ ዘለዎ፡ ብስም ሳልሕ ሳልም ሳልሕ ዝተመዝገበ ምስ 6 ደቀይን ደቂ ሰብኣየን ብምቅሊት ዝብጻሓና፡ ናብ ስምና ከመሓላልፍ ስለ ዝደለኹ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን ዞባ ዓንሰባ ከረን ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጅናል ሰነዳተይ ኣቕሪበ ጉዳየይ ከፍጽም ምዃነይ እሕብር። ኣሚራ መሓመድ እድሪስ +6 ኣብ ዞባ ዓንሰባ ን/ዞባ ከረን ከባቢ 01 ዚፕ ኮድ 6K-1946 ፕሎት/ብሎክ 88 ብመ.ቁ.ንብረት 6BRKRN001121 ዝተመዝገበ ስፍሓቱ 862.58 ት/ሜ ዝኾነ ኣብ ልዕሊኡ 10 ክፍሊ መደቀሲ/ሳሎን 1ክፍሊ/መካዚኖ 1ክፍሊ/ ክሽነ 4 ክፍሊ ዓይኒ ምድሪ/ባኞ ምስ መካበቢያ ዘለዎ ብስም ሳልሕ ሳልም ሳልሕ ዝተመዝገበ ምስ 11 ደቀይን ደቂ ሰብኣየን ብውርሲ ዝብጻሓና ናብ ስምና ከመሓላልፍ ስለዝደለኹ ዝቃወም እንተሎ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ (ይግባይ ተባሂሉሉ እንተኾይኑ) ሒዙ ናብ ቤት ጽሕፈት ፓብሊክ ኖታሪን ቤት ጽሕፈት ካዳስተርን ዞባ ዓንሰባ ከረን ይቕረብ፡ ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጅናል ሰነዳተይ ኣቕሪበ ጉዳየይ ከፍጽም ምዃነይ እሕብር። ኣሚራ መሓመድ እድሪስ +11 ኣብ ከተማ ሰንዓፈ ምም/ማእከል ከተማ ዞን 06 ፕሎት 06 ፓርሰል J ዝርከብ፡ ብስም ኣዴና መድሂን ጸጋይ ተኽለ ዝተመዝገበ ገዛ፡ ብዘረጋገጽናዮ ውርሻ መሰረት ናብ ስምና ከነመሓላልፎ ስለ ዝደለና፣ ዝቃወም እንተሎ፡ እዚ ምልክታ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ካብ ዝወጸሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ሕጊ ብዝእዝዞ መሰረት ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ናይ መአገዲ ትእዛዝ ወይ ናይ መወዳእታ ውሳነ ሒዙ ናብ ክፍሊ ቴክኒክ ን/ዞባ ሰንዓፈ ይቕረብ። ተቓውሞ እንተዘይቀሪቡ ግን ኦርጂናል ሰነዳትና ኣቕሪብና ጉዳይና ከነፈጽም ምዃንና እሕብር። ራህዋ ፍጹም ጋይም ብስም ሳራ በርሀ ኣባይ፡ ኣብ ዓዲ/ከባቢ ዳ/ጳውሎስ ብመወከሲ ቁጽሪ 000774 ቁጽሪ ምስክር ወረቐት 001184 ፕሎት 7 ፓርሰል H ንመንበሪ መዓላ ዝተዓደልክዎ ምስክር ወረቐት ስለ ዝጠፈኣኒ፡ ዝረኸበ ወይ ብዕዳ ሒዘዮ ዝብል እንተሎ፡ ብቁጽሪ ስልኪ 07609369 ክሕብረኒ። እንተዘይኮይኑ ግን መተካእትኡ ንዝምልከቶ ኣካል ክሓትት ምዃነይ እሕብር። ሓዳስ ኤርትራ 24 መጋቢት 2026 - ገጽ 7 መበል 35 ዓመት ቁ.175


ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ ናጽነት ደስበለ - ሓበን ገብረኣምላኽ-ሳምራዊት መለስ 1ይ ቤት-ፍርዲ ዞባ ማእከል ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ 23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ።


ደብረጽዮን ግርመ ገዝሀይ ምባል ተሪፉ፡ ደብረጽዮን ግርማይ ገዘሀይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ብፍ/በ/መሰል ኣኽበረት ሓጎስ ገብረመድህን፡ ብፍ/በ/ዕዳ 1.እሰይ ሓጎስ 2.ባሴባ ሓጎስ 3.ሶሌሆም ሓጎስ 4.ዳዊት ሓጎስ 5.ናዝሬት ሓጎስ፣ ንዓኹም ዝምልከት ናይ ፈጽሚ ክሲ ቀሪቡልኩም ስለ ዘሎ፡ 2/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 2ይ መጋባእያ ቁ.49 ቅረቡ። እንተዘይቀሪብኩም፡ ጉዳይኩም ኣብ ዘየለኹምሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ሳባ ኣፈወርቂ ገብረስላሴ ምባል ተሪፉ፡ ፍቓዱ ኣፈወርቂ ገብረስላሴ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ት/ዕድመ ኣበባ ሳሙኤል ገብረሚካኤል ምባል ተሪፉ፡ ሉልያ ሳሙኤል ገብረሚካኤል ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ኣቶ ተስፋሚካኤል ተስፋዝጊ፡ ሓብተይ ለተንኪኤል ተስፋዝጊ እምባየ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 1ሓፍተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን24/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ቁ.47 ይቕረብ። ኣብ መንጎ ወ/ሮ ኣይዳ ኣለማዮ ዘርኣይ +1ን ተጸዋዒ ወራ/ነፍ/ ገነት ገዝሀይ ወልደማርያም ኣቶ መስፍን ኣለማዮ ዘርኣይን ዘሎ ናይ ስም ምትሕልላፍ ጉዳይ፡ ተጸዋዒ ኣቶ መስፍን ኣለማዮ ዘርኣይ ንጹር ኣድራሻኡ ስለዘይተፈልጠ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተጸዊዕካ ብኣካል ወይ ብሕጋዊ ወኪል ን14/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 9ይ መጋባእያ ቁ.32 ቅረብ። እንተዘይቀሪብካ ጉዳይካ ኣብ ዘየለኻሉ ክረአ ምዃኑ ነፍልጥ። ዳኒኤል ገዛኢ ተስፋማርያም፡ ኣቦይ ገዛኢ ተስፋማርያም ገብረእየሱስ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 6ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ተስፋጋብር ተኽለኣብ ተኸስተ ምባል ተሪፉ፡ ዓወት ተኽለኣብ ተኸስተ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ሚካል ኣለማዮሁ ኣባተ፡ ኣደይ ማርያሮዛ ፓጋኖ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ምስ 2 ኣሕዋተይ ወረስቲ ምዃንና ይረጋገጸልና ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን16/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 10ይ መጋባእያ ይቕረብ። ትብለጽ ገብረክርስቶስ ተስፉ፡ ወኪል ኤፍሬም መብራህቱ ተኽለሃይማኖት፡ ጓለይ ሰናይት ሓጎስ ኪዳነ ስለዝዓረፈት፡ ኣነ ወላዲታ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን23/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ወልደሳሙኤል እስቲፋኖስ ግርማይ ምባል ተሪፉ፡ ሳሙኤል እስቲፋኖስ ግርማይ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለ፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ጻዕዳ


ኣብርሀት ቦኽረጽዮን ገብረገርግሽ፡ ብዓል ቤተይ ገብረዮውሃንስ ተወልደ ተስፋገርግሽ ስለዝዓረፈ፡ ንዓይ ናይ መጻምዲ መሰለይ ይተሓለወለይ፡ 5 ደቅና ድማ ወረስቲ ምዃኖም ይረጋገጸሎም ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 8ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ኢትዮጵያ ተስፋይ ነማርያም፡ ወኪል ኣብርሃጽዮን በርሀ ገብረስላሴ፡ ኣቦይ ተስፋይ ነማርያም ገብረስላሴ ስለዝዓረፈ፡ ኣነ ጥራይ ወራሲት ምዃነይ ይረጋገጸለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን22/4/26 ኣብ ቤ/ፍ 5ይ መጋባእያ ዕዳጋ እኽሊ ይቕረብ። ፍሬታ ክፍላይ ተከስተ ምባል ተሪፉ፡ ዮሳን ክፍላይ ተከስተ ተባሂሉ ይተኣረመለይ ስለ ዝበለት፣ ዝቃወም እንተሎ፡ ን21/4/26 ኣብ ቤ/ፍ ይቕረብ። 1ይ ቤት-ፍርዲ ዓዲ