technika-i-nauka / samples /test.jsonl
PiotrSty's picture
Add samples
2f6252f verified
Raw History Blame Contribute Delete
166 kB
{"id": "bibliotekanauki-automation:130324:0000", "text": "Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych\n\nPolskie Towarzystwo Fotogrametrii i Teledetekcji \nSekcja Fotogrametrii i Teledetekcji Komitetu Geodezji PAN \nKomisja Geoinformatyki PAU \nZakład Fotogrametrii i Informatyki Teledetekcyjnej AGH \nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji \nVol. 10, 2000, str. 31-1:31-7 \nISBN 83-906804-4-0\nJanusz Cieślar\nAUTO M ATYZACJA ŚLEDZENIA LIN II NA OBRAZACH C Y FRO W Y CH\n1. Wstęp\nPoniższe \nbadania są częścią prac \nprowadzonych dla zbudowania „systemu \nautomatyzacji pomiaru lin odciągowych masztów i wież wiertniczych” realizowanych \nw ramach projektu KBN (GRANT Nr 9T12E01418). Dlatego też przedstawiony temat należy \nrozpatrywać w tym właśnie kontekście a wszelkie rozwiązania należy traktować jako \nszczególny przypadek bardziej ogólnego zagadnienia. Oczywiście nie wykluczone, że \nw przyszłości temat ten (w związku z dużym zainteresowaniem specjalistów z wielu dziedzin) \nzostanie rozwinięty w celu uzyskania bardziej ogólnych wniosków.\nW bardzo dużym uproszczeniu można powiedzieć, że wspomniany system ma służyć \ndo wyznaczenia parametrów lin odciągowych (m.in. sił) na podstawie ich kształtu, w tym \nwypadku, zarejestrowanego na obrazie cyfrowym. Aby określić rzeczywisty kształt liny \nwymagana jest znajomość współrzędnych przynajmniej trzech jej punktów. Założono, że \nzdjęcia wykonane będą aparatem cyfrowym w celu umożliwienia przeprowadzenia pomiaru na \nmiejscu. Niestety obecne aparaty cyfrowe nie zapewniają dostatecznej rozdzielczości ażeby \npomiar wykonywany z dokładnością 1 piksela można uznać za wystarczający. W związku \nz tym proces określenia współrzędnych przebiegu cięgna na obrazie musi zostać wykonany \nw dwóch etapach. W pierwszym, etapie powinno nastąpić zgrubne określenie przebiegu liny \n(dokł. ok. 1 - 3 piksele ), natomiast w drugim etapie w miarę możliwości jak najdokładniejsze \n(rzędu setnych części piksela). Badania przedstawione poniżej obejmują tylko etap pierwszy.\n2. Dwa podejścia\nDotychczas opracowano dwie proste procedury służące do zgrubnego określenia \nwspółrzędnych przebiegu liny na zdjęciu cyfrowym. W obu przypadkach wymagane jest \nwskazanie dwóch punktów - początku i końca odcinka liny, na którym chcemy dokonać \npomiaru. Na podstawie sposobu działania procedur przyjęto odpowiednio ich nazwy robocze \njako procedura wyboru i procedura według prostej.\n3. Analiza obrazu cyfrowego\nPrace nad procedurami poprzedzone były wnikliwą analizą charakterystyki obrazu liny. \nAnalizie poddano obraz pochodzący z zeskanowanego. (3 rozdzielczośęią,21nm a 1180 dpi)\n\n31- 2\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, vol. 10, Kraków 2000\nzdjęcia formatu 13 x 18 cm. Szerokość liny na obrazie cyfrowym wynosi ok. 3 - 5 pikseli. \nDokonano analizy rozkładu wartości pikseli liny wzdłuż kolumny o numerze 700 dla obrazu \noryginalnego i po filtracji filtrem uśredniającym - wynik przedstawiono w tabeli 1 i na \nwykresach (rys. 1). Obraz był negatywem w stosunku do rzeczywistych odcieni szarości \ni dlatego, jak ilustruje rys. 1, wartości pikseli liny są wyższe od wartości pikseli tła, którym \nbyło jasne niebo.\nTabela 1.\nNr wiersza\nWartość piksela na \nobrazie oryginalnym\nWartość piksela na \nobrazie po filtracji\n1354\n33\n33\n1355\n61\n40\n1356\n33\n61\n1357\n61\n61\n1358\n71\n71\n1359\n92\n92\n1360\n160\n160\n1361\n195\n184\n1362\n209\n195\n1362\n184\n184\n1364\n163\n163\n1365\n128\n128\n1366\n71\n71\n1367\n61\n61\n1368\n61\n33\n1369\n0\n33\n1370\n33\n33\n1371\n61\n40\nNa podstawie rys. 1 możemy wyciągnąć wniosek, że przekrój ma kształt w miarę \nłagodny i uogólniając (a jest to wystarczające dla dokładności 1 - 3 pikseli, jaka jest \nwymagana przy wstępnym wyznaczeniu przebiegu linii ) można by go aproksymować funkcją \nciągłą. Filtracja uśredniająca jeszcze bardziej wygładza kształt przekroju, co w tym wypadku \njest korzystne (rys. 1 b). Analiza obszarowa obrazu przedstawiona na rys. 2 pokazuje, że \nobiekt liny na tle nieba można przyrównać do naturalnej przeszkody terenowej, stanowiącej \nzaporę np. dla napływającego strumienia wody. Załóżmy, że na rysunku 2 obraz liny jest taką \nwłaśnie zaporą. Jeżeli z którejś strony naszej zapory zacznie napływać woda, to będzie ona \nzatrzymywana aż do momentu osiągnięcia poziomu wyższego od zapory. Wysokość zapory \nobrazuje w tym wypadku energię potrzebną do jej pokonania. Gdybyśmy na zaporę wpuścili \nnieduży strumień wody i pochylili lekko teren to woda zatrzymując się na zaporze będzie \nprzepływała wzdłuż niej, pokazując swoim przebiegiem położenie krawędzi zapory. Na tej \nzasadzie opiera się działanie procedury wyboru.\nOglądając cały obraz liny można dojść do wniosku, że pomimo rzeczywistego zwisu, \nna zdjęciu jest ona prawie linią prostą. Analiza rozpatrywanego obrazu pokazała, że w tym \nwypadku zwis liny na zdjęciu wyniósł maksymalnie około 20 pikseli w części środkowej. \nKorzystając z tej własności skonstruowano procedurą według prostej, która jest opisana \nw paragrafie 5 „Procedura według prostej”.\n\nJ. Cieślar: ,, Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych.\n31-3\na) \nb)\nRys. 1: Wartości pikseli w przekrojach poprzecznych liny na obrazie cyfrowym (wzdłuż \nkolumny 700): a) obraz oryginalny, b) obraz po filtracji filtrem uśredniającym.\nRys. 2: Cyfrowy model powierzchni fragmentu obrazu przedstawiającego linę na tle nieba.\n4. Procedura wyboru\nProcedura wyboru jest oparta na zasadzie opisanej w przykładzie z zaporą, \nprzedstawionym w poprzednim paragrafie. Danymi wejściowymi są dwa punkty określające \npoczątek i koniec. Jednakże oba punkty mają tu odmienny charakter, co też rzutuje na sposób \nich rozmieszczenia. I tak, zadaniem punktu końcowego jest orientacyjne określenie", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2000", "token_count": 2226, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "J. Cieślar"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:130324:0001", "text": "Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych\n\n31- 4\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, vol. 10, Kraków 2000\nwspółrzędnych, dla których następuje wyjście z pętli programu. Dlatego nie jest wymagana \nwysoka precyzja jego wskazania - może on nawet leżeć poza linią. Ważne jest natomiast, aby \npunkt początkowy znajdował się przed przeszkodą (stosując analogię do zapory) - od strony \nkrawędzi, którą chcemy wykryć. Na rys. 3a pokazano sytuację, gdzie punkt początkowy \nwybrano przed przeszkodą. Algorytm zachował się jak przepływająca woda na pochyłym \nterenie. Woda spływająca po falistym pochyłym terenie, zawsze wybiera drogę, dla pokonania \nktórej potrzebna jest najmniejsza energia. W tym wypadku:\n- najpierw nastąpiło przejście w stronę przeszkody (niejako zgodnie z pochyleniem terenu);\n- po dotarciu do przeszkody, stanowiącej zaporę, nastąpiła zmiana kierunku przejścia \ni rozpoczęcie przemieszczania się wzdłuż jej krawędzi - co przecież wymagało mniejszej \nenergii niż sforsowanie zapory.\nNa rys. 3b pokazano sytuację, gdzie punkt początkowy wybrano za przeszkodą.\nI wówczas także algorytm swoim działaniem naśladuje przepływającą wodę, która jednak nie \nnatrafiając na przeszkody płynie swobodnie wzdłuż spadku terenu, aż do osiągnięcia \nwspółrzędnej warunkującej wyjście z pętli.\na)\nb)\nRys. 3: Ilustracja działania procedury wyboru: a) punkt początkowy przed przeszkodą, b) punkt \npoczątkowy za przeszkodą.\n5. Procedura według prostej\nW tym wypadku punkty początkowy i końcowy mają identyczne znaczenie a ich \npołożenie należy określić w miarę dokładnie (wystarczająca i w praktyce łatwo osiągalna jest \ndokładność 1 piksela). Na ich podstawie obliczane są współczynniki prostej a i b wg równania \ny = a -x + b \nW \npętli \nprocedury \nnastępuje \nprzejście \nod \nwspółrzędnej \nxp \npunktu \npoczątkowego do współrzędnej xk punktu końcowego, wyznaczając za każdym razem \nrzędnąy. Następnie dla zadanej odległości od wyznaczonego punktu analizowana jest linia\n\nJ. Cieślar: „Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych.\n31-5\npikseli wzdłuż kolumny odpowiadającej współrzędnej x. Porównując różnice wartości pikseli \nsąsiednich w tej linii i wybierając ekstremalną, otrzymujemy położenie lewej lub prawej \nkrawędzi (w zależności od tego czy z porównania wybierzemy różnicę maksymalną, czy \nminimalną) obrazu liny. Na rys. 4 przedstawiono wyniki działania procedury według prostej. \nRys. 4a pokazuje poprawne wykrycie dolnej krawędzi liny. Czasem może się jednak okazać, \nże dla zbyt odległych punktów początkowego i końcowego zwis liny na zdjęciu jest większy \nod założonej długości analizowania linii, co w efekcie daje wynik w postaci losowo rozsianych \npunktów nad właściwą liną. Efekt ten występuje zwykle tylko na pewnym odcinku w \nśrodkowej części liny gdzie ma ona największy zwis, dla pozostałych fragmentów wynik jest \npoprawny.\na)\nRys. 4: Ilustracja działania procedury według prostej: a) wynik poprawnie działającej procedury, b) \nwynik błędnic wyznaczonego przebiegu liny, związany z przyjęciem zbyt małej długości \nanalizowania poprzecznego.\n6. Opis programu\nProgram, \nktórym \nprzeprowadzono \nbadania \nzostał \nnapisany \nw języku \nC++\ni skompilowany kompilatorem firmy Microsoft w wersji Visual 6.0 (rys. 5), z niego także \npochodzą zrzuty ekranowe zamieszczone na rys. 3 i 4. Program obsługuje format BMP\no 256 odcieniach szarości. Stanowi on pojedynczą aplikację opartą na architekturze SD1 \n(Single Document Interface). Jego wewnętrzna budowa (na poziomie kodu źródłowego) ma \nstrukturę w pełni obiektową (opartą na klasach) i co się z tym wiąże, umożliwiającą łatwą \ndalszą rozbudowę. Po uruchomieniu programu istnieje możliwość wczytania obrazu, można \ntego dokonać z menu fde->open lub przy pomocy trzeciego przycisku (ikony) z paska \nnarzędziowego. Obraz zostaje wczytany tak, aby w miarę możliwości mieścił się w całości \nw oknie widoku. W obecnym stanie zaawansowania aplikacja posiada pięć podstawowych \nopcji, które można wybrać z paska narzędziowego (pięć końcowych przycisków paska). \nPierwsza z nich - od prawej (znak krzyża) to zoom ze skali początkowej do skali 1:1. Druga \nna prawo (znak minus) to powrót ze skali 1:1 do skali początkowej. Trzecia z kolei (znak x) to\n\n31- 6\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, vol. 10, Kraków 2000\nmożliwość pomiaru punktów (aktywna tylko dla skali 1:1). Dwie ostatnie \numożliwiają \nuruchomienie odpowiednio procedury według prostej oraz procedury wyboru opisywanych \nw niniejszym artykule.\nRys. 5: Interfejs programu, którym przeprowadzono badania.\n7. Wnioski końcowe i podsumowanie\nZaletą \nprocedury \nwyboru \njest \nogólny \ncharakter \njej \nzałożeń \nwstępnych \n(paragraf 3 „Analiza obrazu cyfrowego”). Gdyby udało się w pełni zrealizować te założenia, to \nuzyskany algorytm mógłby służyć do rozwiązywania bardziej złożonych zadań (linie\no nieprzewidywalnym przebiegu) niż przedstawione w niniejszym artykule.\nJej wadą jest duża niestabilność - pogorszenie jakości obrazu, lokalne szumy (wyrwy \nw zaporze) mogą spowodować całkowitą zmianę kierunku przebiegu. W związku z tym \npreferowane jest przeprowadzenie filtracji filtrem uśredniającym przed wykonaniem \nprocedury wyboru.\nZaletą procedury według prostej jest całkowita pewność w zachowaniu kierunku \nprzebiegu, ponieważ jest on zdeterminowany współczynnikiem kierunkowym prostej. \nProcedura ta jest bardzo stabilna dla przedstawionego przypadku szczególnego, jakim jest \npomiar liny. Jednakże prawie zupełnie nie nadaje się dla przypadków linii o bardzo krętym \nprzebiegu. Jej wadą jest ponadto konieczność indywidualnego doboru długości linii analizy", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2000", "token_count": 2163, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "J. Cieślar"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:130324:0002", "text": "Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych\n\nJ. Cieślar: ,, Automatyzacja śledzenia linii na obrazach cyfrowych.\n3 1 -7\npoprzecznej (w zależności od wielkości zwisu na obrazie). Jednakże program można \nzaprojektować tak aby była możliwość zewnętrznej zmiany tego parametru.\nJeżeli jakość wydruku nie oddaje w pełni wyników przedstawionych na rys. 3 i 4, to \nwszystkich zainteresowanych zachęcam do obejrzenia oryginału niniejszego artykułu, \nzamieszczonego na płycie CD dołączonej do książki.\nLiteratura\n1. \nEric Paul Kratkow, 1989, Active Computer Vision by Cooperative Focus and Stereo, \nSpringer - Verlag New York Inc.\n2. \nRichard S. W right, M ichael Sweet, 1999, O penG l- Księga Eksperta, Helion.\n3. \nDavis Chapm an, 1999, Visual C + + dla każdego, Helion.\n4. \nJerzy G rębosz, 1996, Symfonia C++, Oficyna Kallimach.\n5. \nPaul M. M ather, 1999, Computer Procesing o f Remotely-Sensed Images, Wiley.\n6. \nW ojciech \nTrocha, \n1994, \nKamery \nCCD \ni \nich \nwykorzystanie \nw pomiarach \nfotogrametrycznych, Monitera.\nRecenzował: prof, dr hab. inż. Jerzy Bernasik", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2000", "token_count": 405, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "J. Cieślar"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0000", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\nzeszyty naukowe uniwersytetu szczecińskiego\nNR 874\n\nstudia  informatica  nr  37\n\n2015\nSławomir Czetwertyński* \nUniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu\nWPŁYW PRYWATNEGO KOPIOWANIA \nNA OPŁACALNOŚĆ PRODUKCJI TELEWIZYJNYCH\nStreszczenie\nNiniejszy artykuł traktuje o zjawisku prywatnego kopiowania, które dzięki rozwo-\njowi Internetu, upowszechniło się w globalnym społeczeństwie. Ma to ewidentny wpływ \nna relację między właścicielami praw autorskich do dzieł intelektualnych a odbiorcami \nkorzystającymi ze źródeł nieautoryzowanych. Problem ten dotyka wszelkich form dóbr \ninformacyjnych, jednak podjęte tu rozważania zawężono do produkcji telewizyjnych, \nktóre w ostatniej dekadzie urosły do miana superprodukcji telewizyjnych. W artykule \npodjęto próbę odpowiedzi na pytanie, jak wykorzystywane jest zjawisko prywatnego \nkopiowania przez właścicieli praw autorskich. Przyjęto hipotezę, głoszącą, że prywatne \nkopiowanie, jako forma nieautoryzowanej dystrybucji produkcji telewizyjnych, wspiera \ndystrybucję autoryzowaną, pośrednio generując przychody właścicielom praw autorskich. \nW artykule wykorzystano metodę dedukcyjną, która w części eksploatacyjnej wsparta \nzostała doniesieniami prasowymi dotyczącymi rozważanych studiów przypadku.\nSłowa kluczowe: prywatne kopiowanie, prawa autorskie, Internet, seriale telewizyjne\n*\t [EMAIL].\nDOI: 10.18276/si.2015.37-02\n\n18\nSławomir Czetwertyński\nWprowadzenie \nPrywatne kopiowanie towarzyszy rynkowi dóbr informacyjnych od chwili \nwprowadzenia pierwszych urządzeń nagrywających przeznaczonych dla prze-\nciętnego użytkownika. Kserokopiarki, magnetofony i magnetowidy rozpoczęły \nnową erę wykonywania kopii dóbr informacyjnych na własny użytek. W latach \n80. do powszechnego użytku weszły magnetowidy, zmieniając możliwości wyko-\nrzystania telewizji i przełamując ostatecznie barierę synchronizacji czasu między \nnadawcą a widzem. Ta innowacja stała się, mimo obaw ze strony właścicieli praw \nautorskich, motorem napędowym segmentu rozrywki domowej.\nNagrywanie programów telewizyjnych, filmów lub seriali telewizyjnych \nstało się czynnością normalną i codzienną. Faktycznie jest to rodzaj kopiowania \nprywatnego, które do początku XXI wieku nie stanowiło większego problemu. \nW chwili zmiany technologii z analogowej na cyfrową oraz znacznego wzrostu \nmożliwości przekazywania danych poprzez Internet kwestia prywatnego kopio-\nwania całkowicie zmieniła swoją skalę. Od marginalnej, pozarynkowej, wymiany \ntwórczości kinematograficznej w ciągu zaledwie dekady stała się zjawiskiem \nglobalnym.\nWzrost skali prywatnego kopiowania treści nadawanych w telewizji zbiegł \nsię z coraz większymi inwestycjami stacji telewizyjnych w produkcje serialowe. \nJest to sytuacja wyjątkowa, gdyż premiera utworów odbywa się poprzez medium, \nz którego można w sposób relatywnie prosty i tani kopiować. Inaczej jest w przy-\npadku produkcji kinowych, które bez specjalistycznego sprzętu nie mogą być \ndostatecznie dobrze powielone.\nW takim kontekście należy się spodziewać poważnego konfliktu między \nwłaścicielami praw autorskich a osobami regularnie wymieniającymi prywatne \nkopie utworów. Relacje te są bardzo złożone, między innymi ze względu na \nogromną liczbę konsumentów, z którymi właściciele praw autorskich musieliby \nwejść w spór prawny. Zgodnie z prostym rachunkiem ekonomicznym właści-\nciele stacji telewizyjnych powinni dążyć do wyeliminowania lub ograniczenia do \nzasięgu lokalnego zjawiska prywatnego kopiowania. W praktyce jest to niemoż-\nliwe do zrealizowania chociażby ze względu na wysokie koszty (por. Czetwer-\ntyński, 2012, s. 255–261).\nJak więc zaistniałą sytuację można wykorzystać? Z pewnością nie każdy \nsegment rynku dóbr informacyjnych może działać przy rozwiniętym, global-\nnym i nieskrępowanym kopiowaniu prywatnym. Jednak stacje telewizyjne,", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1410, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0001", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n19\nWpływ prywatnego kopiowania...\nszczególnie te płatne, muszą od dłuższego czasu zmagać się z obrotem poza-\nrynkowym i wydaje się, że są w stanie wciąż zachować zadowalającą właścicieli \nrentowność. Dowodem na to mogą być wypowiedzi, na przykład Jeffa Bewkesa, \ndyrektora generalnego Time Warner, właściciela stacji HBO, który stwierdził, \nże wysoki poziom kopiowania serialu Gra o tron jest lepszą jego nobilitacją niż \nnagroda Emmy (za: Tassi, 2014). Do takich samych wniosków dochodzi Paul \nTassi (2012), który twierdzi, że nie można zapobiec piractwu medialnemu – doty-\nczącemu między innymi produkcji telewizyjnych, jednak z drugiej strony nie \nprowadzi ono do upadku przemysłu rozrywkowego. Jest to bardzo mocne stwier-\ndzenie z uwagi na dużą skalę zjawiska. Aczkolwiek istnieją do niego przesłanki, \nzwiązane chociażby z faktem, że najczęściej kopiowane prywatnie są seriale naj-\nbardziej popularne i najbardziej dochodowe. Usuwane z ramówki są natomiast \nprodukcje niezbyt popularne w obrocie pozarynkowym.\nNiniejszy artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, jak wykorzystywane jest \nzjawisko prywatnego kopiowania przez właścicieli praw autorskich. Wstępnie \nprzyjęto hipotezę, że prywatne kopiowanie, jako forma nieautoryzowanej dys-\ntrybucji produkcji telewizyjnych, wspiera dystrybucję autoryzowaną, pośrednio \ngenerując przychody właścicielom praw autorskich. Celem rozważań jest wery-\nfikacja tak postawionej hipotezy poprzez określenie warunków, w których jest \nona prawdziwa. Oznacza to jednocześnie, że zakłada się a priori występowanie \nwarunków, w których kopiowanie prywatne będzie prowadziło do ewidentnych \nniekorzyści zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich, po stronie autorów powie-\nlanych treści.\n1.\t Prywatne kopiowanie, nieautoryzowana dystrybucja \na piractwo internetowe\nPrywatne kopiowanie to inaczej zdecentralizowana reprodukcja wartości \nintelektualnej, niezależna od praw własności. Badania nad nią podjęto w la- \ntach 80., co jest związane z nagłym rozwojem technologii kopiowania w warun-\nkach domowych. Znaczące prace podjęli głównie Stanley M. Besen (1984), Besen \ni Sheila Nataraj Kirby (1987), William R. Johnson (1985) oraz Stan J. Liebowitz \n(1985), identyfikując ogólne prawidłowości rządzące pozarynkowym obrotem \ndobrami informacyjnymi. Najszerzej kwestię tę potraktowali Besen i Kirby,\n\n20\nSławomir Czetwertyński\nzajmując się ogólnie dobrami informacyjnymi, w tym oprogramowaniem kom-\nputerowym, będącym nowością na współczesnym im rynku. Rozważali wpływ \nprywatnego kopiowania na dobrobyt konsumentów i producentów, dochodząc \ndo wniosków, że zależnie od stopnia substytucjonalności, należy spodziewać się \nodpowiedniego poziomu skuteczności tantiem jako źródła przychodu. Relacja \njest odwrotna: im mniejsza możliwość substytucji, tym większa skuteczność \ntantiem.\nJohnson (1985, s. 172) doszedł do wniosku, że nielimitowane kopiowanie \nmoże prowadzić do strat społecznych w długim okresie, uznając to zjawisko za \nproblemowe i wymagające regulacji. Rozważał on jednak kwestie kopiowania \nprywatnego jako kopii nieautoryzowanych. Oznacza to, że chociaż wykonywane \nsą bez zgody autorów, działalność ta nie ma kontekstu karnego. Z kolei Liebowitz \n(1985, s. 956), chociaż wskazuje na potencjalne zagrożenia rozwoju technologii \n„domowego” kopiowania dla właścicieli praw autorskich, to w swoich badaniach \nnad kserowaniem czasopism naukowych wykazuje, że w tym przypadku nieauto-\nryzowane kopie nie mają większego wpływu na wydawców.\nUjęcie problemu w kategoriach nieautoryzowanego kopiowania wprowadza \ncoraz wyraźniej wątek naruszania praw własności intelektualnej. Jednak w tym \nokresie, czyli w latach 80. i na początku lat 90., jakość prywatnych (nieautory-\nzowanych) kopii była zdecydowanie gorsza niż obecnie. Przede wszystkim ze \nwzględu na to, że dominowała technologia analogowa (kasety magnetofonowe \ni magnetowidowe, kserokopiarki), której cechą charakterystyczną było obniżanie \njakości wraz z wykonywaniem kolejnych kopii.\nInaczej jest, gdy kopie nieautoryzowane są bliskim substytutem kopii auto-\nryzowanych. Coraz większy nacisk kładziony jest na problem legalności i moż-\nliwości dochodzenia praw autorskich. W głównej mierze jest to podyktowane \npotencjalnymi przychodami, których nie osiągają właściciele tych praw. Nieauto-\nryzowane kopiowanie w celu osiągania wymiernych korzyści finansowych przez \npodmioty lub osoby do tego nieupoważnione, będące w większości systemów \nprawnych działaniem nielegalnym, zwykło określać się mianem piractwa. Cho-\nciaż bardzo często używa się tego określenia również w stosunku do nieautoryzo-\nwanego kopiowania, które może nie prowadzić do odpowiedzialności karnej lub \nmajątkowej (Stryszowski i Scorpecci, 2009, s. 16–17).\nGranica między kopiowaniem prywatnym, nieautoryzowaną dystrybucją \na ostatecznie piractwem internetowym jest cienka. Istotne są tu rozwiązania \nprawne, które w sposób jednoznaczny dostarczają odpowiedzi, co jest, a co nie", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1796, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0002", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n21\nWpływ prywatnego kopiowania...\njest legalne. Jeżeli jednak prawodawstwo nie dostarcza jednoznacznych odpo-\nwiedzi, a społeczne normy nie są z nim do końca spójne, pojawiają się rozbież-\nności, które we współczesnym świecie globalnej wymiany informacji zyskują na \nsile (Czetwertyński, 2012, s. 255–261).\nWykonanie tak zwanej składanki, czyli zbioru utworów muzycznych dla bli-\nskiej osoby, nagranie znajomemu odcinka serialu, czy też przekopiowanie „play-\nlisty” jest społecznie aprobowane. Choć z pewnością jest nieautoryzowane, nie \nmusi być nielegalne – większość systemów prawnych zezwala na takie działania, \nw ramach na przykład użytku dozwolonego. Jednak kiedy praktykę tę prowa-\ndzi znaczny odsetek internautów, określa się to mianem piractwa internetowego. \nW istocie jest to kopiowanie prywatne na niespotykaną skalę, w której więzy \nmiędzy uczestnikami są nikłe. Trudno więc uświadomić społeczeństwu, szcze-\ngólnie zdywersyfikowanemu kulturowo, że wspólnie stworzyło nową jakość \nprywatnego kopiowania, która odbija swoje piętno na wymiarze ekonomicznym \nwłaścicieli praw do wartości intelektualnych.\n2.\t Wpływ Internetu na prywatne kopiowanie\nBesen i Kirby (1987, s. 1) na wstępie swoich badań wyrazili przekonanie, że \npraktyka prywatnego kopiowania to zjawisko o małej skali i nie należy spodzie-\nwać się, że może stać się powszechne. Z dzisiejszej perspektywy należy uznać \nich predykcję za jawny błąd, który wynika głównie z niemożliwej do przewidze-\nnia ekspansji Internetu. Joe Karaganis i Lennart Renkema (2013, s. 5) wskazują, \nże w Stanach Zjednoczonych oraz Niemczech około 45% populacji kopiuje dla \nsiebie dobra informacyjne. Określają to mianem kultury kopiowania, tym samym \nstojąc na stanowisku, że jest to zjawisko masowe, charakterystyczne dla aktual-\nnego stadium rozwoju cywilizacyjnego. Jak twierdzą, w przedziale wiekowym \ndo 30 lat około 70% populacji w wymienionych krajach należy do przedstawi-\ncieli tej kultury. Z kolei z badań Davida Pricea (2013, s. 3) wynika, że w bada-\nnych przez niego trzech regionach świata (Ameryka Północna, Europa i region \nAzji i Pacyfiku) udział nieautoryzowanych dóbr informacyjnych w ruchu inter-\nnetowym wyniósł 23,8%. Wyrażając się w sposób kolokwialny, prawie Ľ treści \nw Internecie to treści nieautoryzowane.\n\n22\nSławomir Czetwertyński\nCzynnikami wpływającymi na wymiar tego zjawiska jest globalne usie-\nciowienie oraz cyfryzacja. Cyfryzacja prowadzi do faktycznej minimalizacji \nkosztów krańcowych kopiowania dóbr informacyjnych. Yannis Bakos i Erik \nBrynjolfsson (1999, s. 1616; 2000, s. 64) wskazują, że cyfrowe dobra informa-\ncyjne z założenia charakteryzują się bliskimi zeru kosztami krańcowymi, jed-\nnak wymagają nośników, takich jak płyty kompaktowe. Internet rozwiązuje tę \nsprawę, zastępując wszelkie cyfrowe nośniki informacji. Oczywiście pierwotnie \nmożliwości wymiany informacji były relatywnie niewielkie i ograniczały się do \nplików tekstowych, a niniejszy artykuł traktuje o produkcjach telewizyjnych. \nJednak w ciągu zaledwie dekady transfer danych poprzez Internet wzrósł ze stu \ngigabajtów na sekundę do 35 tys. gigabajtów na sekundę. Zgodnie z przewidywa-\nniami ekspertów spółki Cisco Systems Inc. (2014, s. 4) do 2018 roku osiągnięty \nzostanie pułap 50 tys. gigabajtów na sekundę. Przeważająca część tych danych \nto pliki typu audio-wideo, określane ogólnie jako internet wideo. Do tego zbioru \nnależą w zasadzie wszystkie formy audiowizualne, niekoniecznie produkcje tele-\nwizyjne (Cisco Systems Inc., 2014, s. 16–18). Nie analizuje się tu również, czy \ninformacje są autoryzowane, czy nieautoryzowane. CVNI wskazuje natomiast, \nże w 2013 roku internet wideo miał 65-procentowy udział w ruchu interneto-\nwym, a prognozuje się, że w 2018 osiągnie wartość 79%. Eksperci wskazują \nrównież, że duże znaczenie ma tu system wymiany plików Peer-to-Peer (P2P) \n– „jak równy z równym” (por. Stryszowski i Scorpecci, 2009, s. 28).\nBitTorret, największy system wymiany w protokole P2P, jest bardzo dobrze \nrozpoznany i można dokładnie wskazać udziały poszczególnych typów treści \nprzez niego przepływających, w tym interesujących nas produkcji telewizyjnych. \nMożna również określić pochodzenie plików, czyli stwierdzić, czy są autoryzo-\nwane. Wśród przekazywanych przez sieć BitTorret treści dominują filmy, porno-\ngrafia oraz produkcje telewizyjne – odpowiednio 33,4% udziału, 30,3% i 15,3% \n(Pricea, 2013, s. 29).\nPodsumowując, należy stwierdzić, że Internet stał się potężnym narzędziem \nwymiany między indywidualnymi internautami. Nadał prywatnemu kopiowaniu \nnowy wymiar, zmieniając je w zjawisko o globalnym i bezosobowym charakte-\nrze. Utwory wymieniane są już nie tylko między znajomymi i rodziną, ale z oso-\nbami całkowicie obcymi.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1805, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0003", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n23\nWpływ prywatnego kopiowania...\n3.\t Pozarynkowa dystrybucja seriali telewizyjnych\nProdukcje telewizyjne, szczególnie seriale, są specyficzną formą utworów \npowstałych z wykorzystaniem technik filmowych. W odróżnieniu od produkcji \nkinowych, są one bezpośrednio skierowane do dystrybucji masowej, konsumo-\nwanej w gospodarstwach domowych. Wyrażając się inaczej, seriale telewizyjne, \njak sama nazwa wskazuje, trafiają od razu na „mały ekran”. W efekcie genero-\nwane z nich przychody mogą pochodzić z takich źródeł, jak: dotacje publiczne, \nabonament, różne formy franchisingu i oczywiście reklamy. Obszarem badaw-\nczym dla prowadzonych tu rozważań są produkcje o charakterze ściśle komercyj-\nnym, które oparte są na dwóch podstawowych modelach. Pierwszy związany jest \nz reklamami, a drugi z abonamentem płatnych stacji (subskrypcja), przy czym ten \npierwszy stanowi podstawę przemysłu telewizyjnego (Lotz, 2007, s. 152–160).\nNiezależenie od tego, czy źródłem przychodów danej produkcji – serialu – \njest subskrypcja, czy abonament, to oglądający otrzymuje do dyspozycji produkt \nwysokiej jakości, w zasadzie gotowy do skopiowania. Analogowe magnetowidy \nzostały zastąpione urządzeniami cyfrowymi, które w połączeniu z sygnałem \nHDTV zapewniają najwyższej jakości kopie. Obecnie większość sprzedawanych \ntelewizorów posiada cyfrową nagrywarkę (DVR), lecz jest ona odpowiednio \nzabezpieczona. Utrudnia to konwersję nagranego materiału do pliku zdatnego \nw obrocie pozarynkowym. Jednak coraz więcej produkcji, szczególnie mniej \nznanych firm, nie posiada żadnych zabezpieczeń i w sposób swobodny można \nzgrywać programy od razu do gotowych plików. Bardzo popularny jest również \nsprzęt firmy Hauppauge Computer Works, Inc. (2015), który działa na zasadzie \npodobnej do analogowego magnetowidu, z tym że nagrywa w standardzie cyfro-\nwym. W żargonie określa się to mianem nagrywania w przelocie, czyli pomiędzy \nurządzeniem odbiorczym a ekranem. Istnieją również inne sposoby, jak na przy-\nkład podłączenie tunera cyfrowej telewizji bezpośrednio do komputera (Broi- \nda, 2011).\nChociaż w porównaniu z kopiowaniem utworów muzycznych lub płyt kom-\npaktowych nagrywanie seriali telewizyjnych w jakości cyfrowej jest trudniejsze, \nto najwyraźniej nie jest to przeszkoda wystarczająca. Jako studium przypadku \nmożne posłużyć najczęściej kopiowany pozarynkowo i jednocześnie jeden z naj-\nbardziej docenianych seriali ostatniej dekady, czyli Gra o tron. Serial ten bije \nrekordy zarówno oglądalności, jak i obrotu pozarynkowego. Już w 2012 roku \nbył na czele stawki, przed takimi produkcjami, jak Dexter, Breaking Bad, czy\n\n24\nSławomir Czetwertyński\nDr House. Należy nadmienić, że wszystkie są wysoce cenionymi produkcjami \n(Pejcz, 2012). W tym czasie średni poziom wymiany kopii nieautoryzowanych \njednego odcinka Gry o tron osiągnął poziom 4,2 mln (tyle samo wyniosła liczba \noglądanych kopii autoryzowanych). Przy czym rekordem było wygenerowa-\nnie 2,5 mln kopii nieautoryzowanych w ciągu doby od premiery telewizyjnej. \nW sumie odcinki sezonu 2 (z roku 2012) zostały pobrane w liczbie 25 mln (dane \nliczone od kwietnia do września 2012) (Greenberg, 2012). W roku 2013 serial \nznów osiągnął rekordowy poziom obrotu pozarynkowego. Tym razem średnia \nliczba pozarynkowych kopii wyniosła 5,9 mln i była wyższa od liczby ogląda-\njących o 400 tys. (Ernesto, 2013). Rok 2014 przyniósł kolejny rekord, a sam \nodcinek finałowy doczekał się ponad 7 mln kopii pozarynkowych. Padł również \nrekord liczby współdzielonych plików, co oznacza, że jednocześnie dany odcinek \nbył kopiowany między blisko 200 tys. internautów (Ernesto, 2014).\nPrzytoczony przykład wskazuje na to, że serial doczekał się większej liczby \nkopii pozarynkowych niż rynkowych. Dla jego producentów jest to ewidentna \nstrata lub, inaczej, brak przychodów z potencjalnego popytu. Oczywiście nie \nmożna stwierdzić, ile osób, które pobrały kopię nieautoryzowaną, zdecydowa-\nłaby się na zakup kopii autoryzowanej. Z pewnością nie wszystkie, gdyż niektóre \nmogłyby być po prostu ograniczone poziomem dochodu rozporządzalnego. Ist-\nnieją jednak przesłanki do twierdzenia, że odsetek ten byłby znaczny. Z danych \nzawartych w raporcie sporządzonym przez Essential Media Communications \n(2013, s. 12) wynika, że 32% mieszkańców Australii pobiera kopie nieautory-\nzowane ze względu na brak dostępu do kopii autoryzowanych. W okresie, gdy \nbadania były przeprowadzone, między innymi omawiany serial wyświetlany był \nz opóźnieniem względem rynku amerykańskiego (Woollacott, 2014). W tym \nsamym raporcie podano, że gdyby dystrybucja rynkowa była globalnie zsyn-\nchronizowana, 42% badanej populacji i tak pozyskałoby kopię nieautoryzowaną, \na 17% było niezdecydowanych. Tak więc 41% byłoby gotowych zapłacić za \ndostęp do rynkowej kopii (Essential Media Communications, 2013, s. 13).\nCzęściowo za tak znaczącą liczbę kopii prywatnych w obiegu pozaryn-\nkowym winę ponosi nieprawidłowa lub niedostosowana do współczesnych \nwymogów forma rynkowej dystrybucji seriali. Istnieją jednak problemy natury \ninstytucjonalnej, jak na przykład umowy między dystrybutorami a wydawcami, \nktóre utrudniają dystrybucję. Są to po prostu koszty transakcyjne, które w przy-\npadku obrotu pozarynkowego nie występują. W subkulturze internautów krąży \nkomiks ukazujący trudności przeciętnego entuzjasty z kupnem serialu Gra o tron.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 2019, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0004", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n25\nWpływ prywatnego kopiowania...\nMimo szczerych chęci ostatecznie decyduje się on na ściągnięcie kopii nieauto-\nryzowanej od innych entuzjastów (Inman, 2011). Chociaż od 2011 roku, czyli \ndaty publikacji komiksu, dystrybucja rynkowa zdecydowanie dostosowała się \ndo nowych wymogów, producenci wciąż borykają się z problemami instytucjo-\nnalnymi. Na przykład jeden z największych dystrybutorów treści audio-wideo, \nNetflix, jest niedostępny w większości krajów Europy. Równocześnie polski \nwidz może przytaczany serial obejrzeć w chwili jego międzynarodowej premiery, \noczywiście posiadając wykupiony abonament stacji HBO. Jest to duży przeskok \njakościowy, wyrażający zrozumienie właścicieli stacji, że szybkość w tej kwestii \njest czynnikiem kluczowym.\n4.\t Wykorzystanie pozarynkowego obrotu kopiami nieautoryzowanymi\nPewien odsetek prywatnego kopiowania wydaje się niemożliwy do likwida-\ncji. Jednocześnie ogromne sukcesy odnoszą nowe formy dystrybucji dóbr infor-\nmacyjnych, w tym seriali telewizyjnych. W Ameryce Północnej serwis Netflix \njest głównym czynnikiem generującym ruch internetowy, z ponad 31% udziałem \n(Sandvine Incorporated ULC, 2014, s. 6). Skutecznie konkuruje z serwisami \nopartymi na protokole BitTorrent.\nJednak prywatne kopiowanie, którego nie można wyeliminować, może \nposłużyć jako czynnik sprzyjający autoryzowanej dystrybucji. Można go trak-\ntować jako bezpłatny marketing, dostarczany przez kopie pozarynkowe kopiom \nrynkowym. Wzrost oglądalności serialu Gra o tron jest wprost proporcjonalny \ndo wzrostu liczby kopii pozarynkowych. Jeżeli potraktować dystrybucję nieau-\ntoryzowaną jako formę wspomagającą obrót rynkowy, to możliwa jest lepsza \nalokacja. Problem tkwi w połączeniu możliwych do osiągnięcia przychodów \nz abonamentów, sprzedaży indywidualnych kopii oraz reklam.\nZarzuty wobec stacji, że wymagają za wysokiego abonamentu lub że nie \njest możliwe wykupienie jedynie niektórych pozycji, okazują się bezpodstawne, \njeżeli wziąć pod uwagę, iż wymagany pułap rentowności został osiągnięty. Stra-\ntegia stacji płatnych nie jest oparta na jednej kluczowej, lecz szeregu pozycji. \nUdostępnienie omawianego serialu do sprzedaży indywidualnej może ostatecznie \nspowodować rezygnację klientów z abonamentu na rzecz wybiórczego pobiera-\nnia treści. Taka taktyka może okazać się błędna, gdyż sprawia, że widz w sposób\n\n26\nSławomir Czetwertyński\nelastyczny dobiera dla siebie repertuar. To z kolei grozi niestabilnością przycho-\ndów i tym samym płynności finansowej. Wyrażając się dokładniej, właściciele \nstacji realizują określoną podaż, której wielkość podyktowana jest czynnikami \no naturze nietechnologicznej, lecz wynikającej ze strategii sprzedażowej oraz \nrozwiązań instytucjonalnych.\nPrócz tradycyjnych reklam możliwe jest stosowanie również lokowania pro-\nduktów lub integracji marki (Lotz, s. 166–171). Tego rodzaju reklamy nie dają się \nusunąć z treści serialu i niezależnie od tego, czy kopie są w obiegu rynkowym, czy \npozarynkowym, zawsze spełniają swoją funkcję. Oczywiście nie zawsze można \nje zastosować, gdyż nie każda treść serialu pozwala na zastosowanie współczes-\nnych produktów. W takiej sytuacji można wywołać popyt pochodny, czyli sprze-\ndaży innych produktów opartych na danej produkcji telewizyjnych. W przypadku \nseriali z gatunku fantastyki są to figurki, gadżety, ubrania, gry karciane i plan-\nszowe (Home Box Office Inc., 2014). Poziom ich sprzedaży jest skorelowany \nz popularnością produkcji, a ta wynika z liczby wszystkich obejrzanych kopii.\nPodsumowanie\nZgodnie z badaniami Karaganisa i Renkemana (2013, s. 5) nieautoryzowany \nobrót dobrami informacyjnymi jest nie tyle substytucyjny względem obrotu ryn-\nkowego, ile komplementarny. Jest to stwierdzenie bardzo doniosłe, bo oznacza, \nże nawyki konsumpcyjne nie ulegają mocnemu zniekształceniu ze względu na \nłatwość rozprzestrzeniania się kopii prywatnych. W praktyce oznaczałoby to, że \nobrót pozarynkowy nie zagraża interesom właścicieli stacji telewizyjnych. Co \nwięcej, mogą uznać go za dodatkowy system dystrybucji.\nJednak ten tok myślenia opiera się na bardzo delikatnej równowadze, która \nulegnie załamaniu w chwili, gdy wytwórcy programów przestaną realizować \nzałożone przychody. Sytuacja taka jest możliwa w chwili, gdy oglądalność \nspadnie do określonego poziomu lub liczba abonentów zmaleje poniżej danego \nprogu, równowaga ulegnie załamaniu, a obrót nieautoryzowany nie zrównoważy \nw żaden sposób utraconych korzyści. Obrót pozarynkowy najbardziej opłacalny \njest dla właścicieli praw autorskich, gdy sami nie są w stanie sprostać danej wiel-\nkości popytu potencjalnego. Gdy możliwości podażowe zostaną wyczerpane, \nkażda kopia będąca poza obrotem rynkowym niesie ze sobą korzyści. Warunkiem", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1747, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0005", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n27\nWpływ prywatnego kopiowania...\nniskiej szkodliwości, a więc tolerowania pewnej stopy prywatnego kopiowania, \na nawet nielegalnego czerpania korzyści z cudzej własności intelektualnej, jest \nsłaba korelacja między rozwojem globalnego współdzielenia kopii prywatnych \na zapotrzebowaniem na kopie autoryzowane.\nAktualne rozwiązania zachowują status quo i chociaż z danych liczbowych \nwynika, że poziom obrotu nieautoryzowanego (w tym nielegalnego) jest zatrwa-\nżający, to wciąż znajduje się w granicach dopuszczalnych. Dowodem na to jest \nmiędzy innymi angażowanie coraz większych środków do produkcji seriali tele-\nwizyjnych o rozmachu superprodukcji. Przytoczony jako przykład serial Gra \no tron stanowi tylko jeden z wielu. Na łamach „Time” (Poniewozik, 2014) i „The \nGuardian” (Guardian TV, 2014) w przeglądzie najlepszych seriali z 2014 roku \nznaleźć można produkcje, w których główne role odtwarzają laureaci i wielo-\nkrotnie nominowani od Oskara, co jest znaczącym wyznacznikiem gaż. To, gdy \nserial zapewniał nowym aktorom wstęp do świata produkcji kinowych, uległa \nzmianie i obecnie to docenieni aktorzy grają na srebrnym ekranie. Dowodzi to \ndużej ekspansji ze strony stacji telewizyjnych, a więc pośrednio dowodzi opła-\ncalności tej dziadziny sztuki filmowej. Należy domniemywać, że dalszy rozwój \nnowoczesnych form dystrybucji dóbr informacyjnych, w tym seriali, będzie pro-\nwadził do utrzymywania status quo lub obniżenia kopiowania prywatnego, gdyż \nma ono sens tak długo, jak długo istnieć będzie niezrealizowany przez nadawców \npopyt. Gdy zostanie on zapewniony ze źródeł autoryzowanych, problem zniknie, \na w praktyce stanie się marginalny.\nBibliografia\nBakos Y., Brynjolfsson E. (1999), Bundling Information Goods: Pricing, Profits, and Ef-\nficiency, „Management Science”, vol. 45, no. 12, s. 1613–1630.\nBakos Y., Brynjolfsson E. (2000), Bundling and Competition on the Internet, „Marketing \nScience”, vol. 19, no. 1, s. 63–82.\nBesen S.M. (1984), Private Copying, Reproduction Costs, and the Supply of Intellectual \nProperty, The Rand Corporation, Santa Monica.\nBesen S.M., Kirby N.S. (1987), Private Copying, Appropriability, and Optimal Copying \nRoyalties, The Rand Corporation, Santa Monica.\nBroida R. (2011), Record Cable TV on Your PC, Easily, TechHive, http://www.techhive.\ncom/article/242644/record_cable_tv_on_your_pc_easily.html (6.02.2015).\n\n28\nSławomir Czetwertyński\nCisco Systems Inc. (2014), The Zettabyte Era – Trends and Analysis, Visual Networking \nIndex (VNI), www.cisco.com/c/en/us/solutions/collateral/service-provider/visual-\nnetworking-index-vni/VNI_Hyperconnectivity_WP.pdf (5.02.2015).\nCzetwertyński S. (2012), Społeczne i ekonomiczne aspekty piractwa internetowego, \nw: Wzrost zrównoważony a procesy restrukturyzacji, red. P. Bartkowiak, T. Bernat, \nZeszyty Naukowe, nr 243, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Pozna-\nniu, Poznań, s. 255–262.\nErnesto (2013), ’Game of Thrones’ Most Pirated TV-Show of 2013, „TorrentFreak” \n25.12.2013, \nhttp://torrentfreak.com/game-of-thrones-most-pirated-tv-show-of-\n2013-131225/ (6.02.2015).\nErnesto (2014), Game of Thrones Season Finale Sets New Piracy Record, „Torrent \nFreak” 16.06.2014, http://torrentfreak.com/game-thrones-season-finale-sets-pira-\ncy-record-140616/ (6.02.2015).\nEssential Media Communications (2013), The Essential Report 29 October 2013, emc \nEssential Research, Melbourne/Sydney/Brisbane/Adelaide/Brussels, http://essen-\ntialvision.com.au/documents/essential_report_131029.pdf (6.02.2015).\nGreenberg A. (2012), HBO’s ’Game Of Thrones’ On Track To Be Crowned Most \nPira-ted Show Of 2012, „Forbes” 5.09.2012, www.forbes.com/sites/andygreen-\nberg/2012/05/09/hbos-game-of-thrones-on-track-to-be-crowned-most-pirated-\nshow-of-2012/ (6.02.2015).\nGuardian TV (2014), The best TV shows of 2014, „The Guardian” 8.12.2014, www.\ntheguardian.com/culture/tvandradioblog/2014/dec/08/the-best-tv-shows-of-2014-\nsherlock-veep-doctor-who-house-of-cards (7.02.2015).\nHauppauge Computer Works Inc. (2015), HD PVR 2, Hauppauge!, USA, www.hauppau-\nge.com/site/products/data_hdpvr2.html (6.02.2015).\nHome Box Office Inc. (2014), HBO Shop, www.hboshopeu.com/en/pl.html (6.02.2015).\nInman (2011), I tried to watch Game of Thrones and this is what happened, „The Oat-\nmeal”, http://theoatmeal.com/comics/game_of_thrones (6.02.2015).\nJohnson W.R. (1985), The Economics of Copying, „Journal of Political Economy”, \nvol. 93, no. 1, s. 158–174.\nKaraganis J., Renkema L. (2013), Copy Culture in the US and Germany, The American \nAssembly, New York.\nLiebowitz S.J. (1985), Copying and Indirect Appropriability: Photocopying of Journals, \n„The Journal of Political Economy”, vol. 93, no. 5, s. 945–957.\nLotz A.D. (2007), The Television Will Be Revolutionized, New York University Press, \nNew York–London.\nPejcz (2012), Najczęściej piracone seriale roku. Kto wygrywa?, Wirtualna Polska sp. z o.o., \nhttp://pej.cz/Najczesciej-piracone-seriale-roku-Kto-wygrywa-a5123 (6.02.2015).", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1743, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:1367396:0006", "text": "Wpływ prywatnego kopiowania na opłacalność produkcji telewizyjnych\n\n29\nWpływ prywatnego kopiowania...\nPoniewozik J. (2014), Top 10 TV Shows, „Time” 2.12.2014, http://time.com/3592239/\ntop-10-tv-shows/ (7.02.2015).\nPrice D. (2013), Sizing the piracy universe, NetNames, London.\nSandvine Incorporated ULC (2014), Global Internet Phenomena Report 2H 2014, Sand-\nvine Incorporated ULC, Ontario.\nSiobhan Finneran and Sarah Lancashire in Happy Valley, Photograph: Ben Blackall/\nBBC/Red Productions.\nStryszowski P., Scorpecci D. (2009), Piracy of Digital Content, OECD, Paris.\nTassi P. (2012), You Will Never Kill Piracy, and Piracy Will Never Kill You, „Forbes” \n2.03.2012, www.forbes.com/sites/insertcoin/2012/02/03/you-will-never-kill-pira-\ncy-and-piracy-will-never-kill-you/ (6.02.2015).\nTassi P. (2014), ’Game of Thrones’ Sets Piracy World Record, But Does HBO Care?, \n„Forbes” 4/15, www.forbes.com/sites/insertcoin/2014/04/15/game-of-thro nes-\nsets-piracy-world-record-but-does-hbo-care/ (6.02.2015).\nWoollacott E. (2014), Game Of Thrones Finale Sets New Piracy Record, „Forbes” \n6.17.2014, www.forbes.com/sites/emmawoollacott/2014/06/17/game-of-thrones-fi \nnale-sets-new-piracy-record/ (6.02.2015).\nINFLUENCE OF THE PRIVATE COPYING \nON PROFITABILITY OF TV PRODUCTIONS\nSummary\nThis article deals with the phenomenon of private copying, which become common \npractices in the global society thanks to the Internet’s development. It has an obvious \nimpact on the relationship between copyright owners of intellectual property and custo-\nmers benefiting from unauthorized sources. This problem affects all forms of information \ngoods, but conceived here considerations are focus on TV shows, which in the last decade \nhave grown to become the TV superproductions. The article attempts to answer the que-\nstion of how copyright holders use the phenomenon of private copying? Here assumed \nhypothesis, which states that private copying, as a form of unauthorized distribution of \nTV shows, supports the distribution of authorized ones – Indirectly generating revenue to \nthe copyright owners. In the article is used the deductive method, which is in exploitation \npart supported by was considered press releases connected to described case studies.\nTranslated by Sławomir Czetwertyński\nKeywords: private copying, copyright, Internet, TV shows", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 650, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Sławomir Czetwertyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:152358:0000", "text": "Metoda zrównoważonego zużycia energii w bezprzewodowej sieci pomiarowejEnergy balanced method in wireless sensor network\n\n434  PAK vol. 59, nr 5/2013\n\nMirosław BONIEWICZ, Marek ZIELIŃSKI \nINSTYTUT FIZYKI, UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA, \nGrudziądzka 5/7, 87-100 Toruń\n\nMetoda zrównoważonego zużycia energii w bezprzewodowej \nsieci pomiarowej\n\nMgr inż. Mirosław BONIEWICZ\n\nStudia rozpoczął w 2001 roku na kierunku Fizyka \nTechniczna na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika \nw Toruniu. W latach 2007-2009 studiował dodatkowo \nna kierunku Automatyka i Robotyka. W latach 2006-\n2008 należał do Koła Naukowego reprezentując \nUniwersytet na Zawodach Robotów Sumo. Od 2008 \nroku jest doktorantem i pracownikiem naukowo-\ntechnicznym w Instytucie Fizyki. Sieciami radiowymi \nzajmuje się od 2005 roku. Praca doktorska jest \nkontynuacją pracy magisterskiej.\n\ne-mail: [EMAIL]\n\nStreszczenie\n\nW artykule przedstawiono metodę zrównoważenia zużycia energii \nw bezprzewodowej sieci pomiarowej. W przypadku rozwiązań bezprze-\nwodowych istotnymi aspektami są zużycie energii oraz zrównoważenie \nzużycia energii. Opisano metody i wyniki symulacji pracy sieci przy \nklasycznym rozwiązaniu oraz przy zastosowaniu opracowanej metody. \nWykazano czterokrotne zmniejszenie rozrzutu energii w sieci przy nie-\nwielkim wzroście łącznego zużycia energii. Opracowane rozwiązanie jest \ntestowane na prototypowej sieci pomiarowej.\n\nSłowa kluczowe: Bezprzewodowa sieć pomiarowa, równomierne zużycie \nenergii, algorytmy trasowania.\n\nEnergy balanced method in wireless sensor \nnetwork\n\nAbstract\n\nIn this paper there is described the routing algorithm for wireless sensor \nnetworks. Energy consumption is very important for self-powered radio \nnodes. But in some applications energy balancing is more important. \nWireless sensor networks used in large areas like farmlands or warehouses \nconsist of hundreds of nodes. In classic methods routing is directed to \nshort time of transmission or low energy consumption. But unbalanced \nenergy consumption can often cause unpredictable failures because of lack \nof energy in frequently used nodes. Energy balancing prevents this behavior \nby dynamic bypassing the used nodes. The paper presents five methods for \nreducing energy consumption and a new method for energy balanced \nrouting. The advantages and disadvantages of the methods are described. \nFig. 1 shows the algorithm diagram. The performed simulations show \nalmost four times smaller energy consumption deviation than the deviation \nin classic routing method. The energy balancing can be improved by \nchanging the sequence of transmission.\n\nKeywords: wireless sensor network, balanced energy consumption, \nrouting algorithm.\n\n1. Wstęp\n\nBezprzewodowe sieci pomiarowe (ang. Wireless Sensor \nNetworks) wykorzystywane są w wielu dziedzinach techniki. \nZnajdują zastosowanie w sytuacjach, gdzie montaż sieci przewo-\ndowej jest utrudniony lub zbyt kosztowny. Sieci bezprzewodowe \nstosuje się na rozległych obszarach takich jak pola uprawne czy \nhale magazynowe. Instalacja takich systemów jest tańsza niż sieci \nprzewodowej, a jej serwisowanie znacznie łatwiejsze. \nZe względu na specyfikę zastosowań sieci czujnikowych, ich \nwęzły muszą być zasilane z wewnętrznych źródeł. Czas pracy \nsieci wynosi przeciętnie kilka lat, a liczba węzłów pomiarowych \nczęsto przekracza kilkaset. Serwisowanie sieci i wymiana źródeł \nzasilania jest kosztowna i czasochłonna. Z tego powodu istotnym \nproblemem jest ograniczenie zużycia energii. Czas pracy zależy \ntakże od stopnia równomierności obciążenia sieci, co wymaga \nzastosowania specjalnych algorytmów trasowania. \nDr hab. inż. Marek ZIELIŃSKI\n\nOd roku 2003 pracuje na stanowisku profesora \nnadzwyczajnego na Uniwersytecie Mikołaja Koperni-\nka w Toruniu gdzie jest kierownikiem zakładu Fizyki \nTechnicznej i Zastosowań Fizyki oraz pełni funkcję \nkierownika Studium Politechnicznego. Dr hab. inż. \nMarek Zieliński zajmuje się: systemami pomiarowy-\nmi, pomiarami wielkości elektrycznych i nieelektrycz-\nnych. Jest członkiem IEEE.\n\ne-mail: [EMAIL]\n\nAutor zaprojektował i wykonał bezprzewodową sieć pomiarową \npracującą w paśmie ISM 433 MHz. System jest wykorzystywany \ndo badań algorytmów trasowania oraz metod redukcji zużycia \nenergii. Przedstawione rozwiązania zostały zaimplementowane \nw opracowanym systemie.\n\n2. Metody ograniczenia zużycia energii \nw układach radiowych", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2013", "token_count": 1449, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "M. Boniewicz; M. Zieliński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:152358:0001", "text": "Metoda zrównoważonego zużycia energii w bezprzewodowej sieci pomiarowejEnergy balanced method in wireless sensor network\n\nZużycie energii w sieciach bezprzewodowych można zreduko-\nwać stosując następujące metody: \n obniżenie napięcia zasilania, \n zwiększenie szybkości transmisji danych, \n zastosowanie kompresji danych, \n wykorzystanie metod cyklicznego usypiania układu, \n opracowanie energooszczędnych algorytmów trasowania. \nTestowane przez autora układy radiowe można zasilać napię-\nciem od 1,8 V do 3,6 V. Ze względu na niski prąd samorozłado-\nwania do zasilania układów radiowych najczęściej stosowane są \nogniwa litowe. Napięcie ogniwa litowego wynosi 3V. Obniżenie \nnapięcia zasilania wymusza stosowanie w układach przetwornicy, \nco wiąże się ze wzrostem kosztów produkcji. \nZwiększenie szybkości transmisji powoduje skrócenie czasu \npotrzebnego do przesłania informacji, co pośrednio zmniejsza \nzużycie energii. Jednak takie działanie wymaga zwiększenia \nszerokości pasma radiowego, a związane z tym zmniejszenie \nczułości odbiornika ogranicza zasięg transmisji. Dostępne często-\ntliwości, moc sygnału oraz szerokość pasma radiowego w Polsce \nsą ustalone przez Ministerstwo Infrastruktury [1] . Parametry \npracy należy dostosować do wymogów prawa. W sieciach czujni-\nkowych najczęściej stosowane są pasma ISM (ang. Industrial, \nScientific and Medical) 433 MHz, 868 MHz oraz pasmo 2,4 GHz. \nZastosowanie kompresji zmniejsza ilość transmitowanych da-\nnych, lecz wiąże się z dłuższym czasem obliczeń wykonywanych \nprzez sterownik węzła radiowego i może w konsekwencji spowo-\ndować większe zużycie energii. \nNajefektywniejszą metodą ograniczenia zużycia energii jest cy-\nkliczne wybudzanie układu WOR (ang. Wake on Radio). Polega \nona na cyklicznym przełączaniu układu radiowego pomiędzy \ntrybami odbioru i uśpienia. W przypadku odebrania danych układ \nradiowy wybudza mikrokontroler sterujący. Po przetworzeniu \ndanych, wysyłana jest informacja zwrotna, a układ radiowy \ni mikrokontroler ponownie są usypiane. Gdy po wybudzeniu układ \nradiowy nie odbierze danych, po upłynięciu określonego czasu \njest usypiany. Ta metoda jest stosowana powszechnie, między \ninnymi w sieciach ZigBee [2]. Zużycie energii zależy od stosunku \nczasu aktywności do czasu uśpienia. Maksymalna moc chwilowa \npobierana przez badany układ podczas pracy wynosi 150 mW. \nAby układ mógł pracować 2 lata należy zredukować pobór mocy \ndo około 0,5 mW. Zatem stosunek czasu aktywnego do czasu\n\nPAK vol. 59, nr 5/2013  435\n\nuśpienia powinien wynosić około 1:300. Wadą metody jest ko-\nnieczność przesyłania wielokrotnie ramki danych, aby zwiększyć \nprawdopodobieństwo jednoczesnej pracy nadajnika i odbiornika. \nJest to spowodowane dużym rozrzutem pomiaru czasu uśpienia \nprzez układy radiowe (do pomiaru czasu w trybie uśpienia wyko-\nrzystywany jest wbudowany generator RC). \nMetody podane powyżej służą ograniczeniu zużycia energii poje-\ndynczych węzłów sieci. Aby sieć pracowała bezawaryjnie należy \nzoptymalizować proces trasowania pod kątem zużycia energii przez \ncałą sieć. W przypadku sieci, w których zużycie energii jest nie-\nistotne, wybiera się trasy najkrótsze, aby zminimalizować czas \ntransmisji danych. Dla sieci czujnikowych z zasilaniem wewnętrz-\nnym taki sposób nie jest optymalny. Trasy najkrótsze byłyby wyko-\nrzystywane najczęściej. Zużycie energii tych węzłów będzie znacz-\nnie wyższe niż pozostałych elementów sieci, co doprowadzi do \nutraty spójności struktury i uniemożliwi dalszą pracę. \nOpracowana metoda zrównoważenia zużycia energii pozwala na \nznaczne zwiększenie czasu pracy sieci poprzez zmniejszenie obcią-\nżenia najkrótszych tras i dynamiczne przydzielenie ich tak, aby \nzminimalizować rozrzut zużycia energii w poszczególnych węzłach.\n\n3. Metoda zrównoważenia zużycia energii\n\nCelem opracowanej metody jest wydłużenie czasu pracy sieci \npoprzez taki dobór tras transmisji danych, aby zminimalizować \nrozrzut energii węzłów sieci. \nW metodzie zrównoważonego zużycia energii sieć radiowa jest \nreprezentowana jako graf ważony, nieskierowany z jednym wę-\nzłem nadrzędnym. Wierzchołki grafu odpowiadają węzłom sieci, \na krawędzie połączeniom radiowym pomiędzy węzłami. Warun-\nkiem koniecznym jest spójność grafu. Każdy węzeł sieci musi \nmieć możliwość komunikacji poprzez retransmisję z innymi wę-\nzłami. Wagi grafu opisującego sieć ustalane są na podstawie ilości \npozostałej energii w węzłach połączonych daną krawędzią. Ze \nwzględu na zastosowany algorytm Dijkstry wagi grafu muszą być \nnieujemne [3]. \nAlgorytm trasowania przedstawiono na poniższym rysunku.\n\nRys. 1. Algorytm zrównoważenia energii \nFig. 1. \nThe energy balancing algorithm\n\nPoczątkowo układ nadrzędny określa ilość energii w węzłach sie-\nci i na tej podstawie przypisuje wagi wszystkim krawędziom grafu. \nW kolejnym kroku nawiązywana jest transmisja z pierwszym ukła-\ndem. Trasa łącząca węzły obliczana jest z wykorzystaniem algoryt-\nmu Dijkstry. Następnie dokonywana jest aktualizacja bazy energii \nwe wszystkich węzłach, a także aktualizacja wag krawędzi grafu. \nProces ten jest powtarzany dla wszystkich węzłów sieci. \nW algorytmie nie uwzględniono wskaźnika mocy sygnału od-\nbieranego RSSI (ang. Received Signal Strength Indicator). Plano-\nwane jest wykorzystanie tego parametru przy określaniu wagi \nkrawędzi i dostosowywaniu mocy sygnału nadawanego. \nDzięki ustalaniu wag krawędzi w każdym kroku i uzależnieniu \nich od poziomu naładowania ogniw możliwe jest stosowanie \nogniw o różnej pojemności. W przypadku uszkodzenia ogniw \ni znacznego zmniejszenia ich pojemności, węzły są automatycznie \npomijane podczas trasowania. Metoda umożliwia także uwzględ-\nnienie pozyskiwania energii przez węzły na przykład dzięki zasto-\nsowaniu fotoogniw.\n\n4. Symulacja pracy sieci\n\n4.1. Założenia", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2013", "token_count": 2197, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "M. Boniewicz; M. Zieliński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:152358:0002", "text": "Metoda zrównoważonego zużycia energii w bezprzewodowej sieci pomiarowejEnergy balanced method in wireless sensor network\n\nOpracowano oprogramowanie symulacyjne w języku Python. \nOprogramowanie umożliwia przeprowadzenie symulacji pracy \nsieci z uwzględnieniem metody zrównoważenia zużycia energii. \nW symulacji przyjęto następujące założenia: \n Sieć może posiadać dowolną topologię oraz liczbę węzłów. \n W sieci znajduje się jeden główny moduł nadrzędny. Jego \npołożenie ustalane jest z użyciem algorytmu sprawdzającego \nsumę oraz rozrzut energii w sieci. Dla badanego przypadku \noptymalnym punktem jest węzeł w środku sieci. \n Możliwe jest ustalenie parametrów transmisji danych takich jak \nzasięg, długość ramki danych, stopa błędu (ang. bit error ratio), \nszybkość transmisji. \n Dla każdej fazy działania określana jest chwilowa moc \npobierana przez węzły radiowe. \n Początkowa pojemność wewnętrznego źródła zasilania może \nbyć podana dowolnie dla każdego układu. \n Ustalany jest współczynnik wypełnienia dla metody Wake on \nRadio oraz związane z tym prawdopodobieństwo nawiązania \npołączenia przez moduły. \n W trakcie symulacji na bieżąco aktualizowane są dane o stanie \nsieci, sumie i rozrzucie energii, a także wskazywane są trasy do \nkażdego z węzłów. \n Dane o każdej transmisji są zapisywane w pliku. Możliwa jest \npóźniejsza analiza danych. \n Symulacja umożliwia badanie rozrzutu energii w zależności od \nkolejności odczytu danych w sieci. \nDla zwiększenia czytelności wyników symulacji wprowadzono \nuproszczenia. Niektóre parametry transmisji wyznaczono ekspe-\nrymentalnie (zbadano pracę rzeczywistej, prototypowej sieci \nczujników), a następnie w symulacji potraktowano je, jako warto-\nści stałe. Dla sieci zastosowano topologię kraty. Wybrano do-\nświadczalnie trzy różne zasięgi transmisji. Założono identyczne \nzużycie energii przy nadawaniu i odbiorze oraz pominięto różnice \nzużycia energii przy włączonym i wyłączonym mikrokontrolerze \nsterującym (w rzeczywistym układzie na czas odbioru i nadawania \ndanych mikrokontroler jest usypiany). Dodatkowo założono brak \nzużycia energii przez moduły, które nie biorą udziału w transmisji. \nUstalono doświadczalnie średnią liczbę prób połączenia (30 prób) \nprzy zadanym współczynniku wypełnienia dla metody Wake on \nRadio. \nPominięto \nkwestię \nsymulacji \nzakłóceń \ntransmisji. \nW wykresach przyjęto umowną jednostkę energii równą energii \npotrzebnej do transmisji danych pomiędzy dwoma sąsiadującymi \nwęzłami. Takie założenie podyktowane jest zwiększeniem czytel-\nności wyników symulacji, a także ogólnym charakterem metody. \nDla różnych konstrukcji węzłów radiowych inna będzie wartość \nzużytej energii, jednak stosunek zużycia energii dla różnych me-\ntod trasowania będzie zbliżony.\n\n436  PAK vol. 59, nr 5/2013\n\nDla zastosowanej topologii ustalono optymalne położenie ukła-\ndu nadrzędnego (w symulacji węzeł nadrzędny znajduje się do-\nkładnie w środku sieci). Grafy reprezentujące badaną sieć przed-\nstawiono na poniższych rysunkach (rys. 2a, b). \nPrzykład a) ilustruje działanie algorytmu przy krótkim zasięgu \ntransmisji. Ciemnym kolorem zaznaczono obliczoną trasę. Ze \nwzględu na niższy poziom energii w węzłach o numerach 17 oraz \n18 zostały one pominięte. Cyfry obok krawędzi oznaczają wagi \nobliczone na podstawie zużycia energii węzłów. \nW przykładzie b) zwiększono zasięg transmisji. Transmisja po-\nmiędzy węzłem nadrzędnym o numerze 13 oraz węzłem numer 22 \nzostała nawiązana bezpośrednio pomijając układy pośredniczące.\n\nRys. 2. Grafy reprezentujące modelowane sieci radiowe o małym (a) oraz \ndużym (b) zasięgu transmisji \nFig. 2. \nGraphs representing the simulated wireless networks of short (a) and \nlong (b) transmission range\n\n4.2. Wyniki symulacji\n\nPrzeprowadzono symulację pracy sieci złożonej z 25 węzłów \nw topologii kraty. Sprawdzono wyniki zużycia energii oraz roz-\nrzutu energii dla następujących przypadków: \n metoda klasyczna, bez zrównoważenia zużycia energii, krótki \nzasięg transmisji (połączenie może zostać nawiązane tylko \nz sąsiadującymi bezpośrednio węzłami), \n metoda klasyczna, długi zasięg transmisji (połączenie może \nzostać nawiązane w odległości dwukrotnie większej), \n metoda ze zróżnicowanym zużyciem energii, krótki zasięg, \n metoda ze zróżnicowanym zużyciem energii, długi zasięg. \nWszystkie symulacje przeprowadzono dla trzydziestokrotnego \nodczytu całej sieci (symulacja 30 dni pracy), czyli dla 720 trans-\nmisji. Na wykresie poniżej przedstawiono wzrost rozrzutu zużycia \nenergii dla czterech przypadków. Poniższy rysunek przedstawia \nzmianę rozrzutu energii w sieci dla czterech metod trasowania. \nWyniki symulacji wykazują znaczne zmniejszenie rozrzutu \nenergii. W metodzie klasycznej rozrzut wynosi 39,76 jednostek \nenergii w przypadku krótszego zasięgu oraz 24,92 jednostek ener-\ngii. Zastosowanie opracowanej metody zredukowało rozrzut do \nodpowiednio 18,84 oraz 11,74 jednostek energii. \nWykazano także nieznaczny wzrost zużycia energii przy zasto-\nsowaniu nowej metody. Zużycie energii dla metody klasycznej \nwyniosło 1167 jednostek przy krótkim zasięgu i 928 jednostek \nprzy długim zasięgu. W metodzie zrównoważonego zużycia ener-\ngii wartości te wynosiły 1178 oraz 929 jednostek energii. \nWyniki potwierdzają zasadność stosowania większego zasięgu \ntransmisji (mocy sygnału) lub gęstszego rozlokowania węzłów \nradiowych. Wynika to z faktu bezpośredniego połączenia węzła \nnadrzędnego z większą liczbą węzłów pośredniczących. W takiej \nsytuacji ruch w sieci może zostać rozprowadzony bardziej rów-\nnomiernie. Granicznym przypadkiem byłaby topologia gwiazdy, \nw której każdy z węzłów ma bezpośredni kontakt z węzłem nad-\nrzędnym. Wtedy zużycie energii przez sieć byłoby równomierne.\n\nRys. 3. Zmiana rozrzutu energii w sieci radiowej w funkcji liczby transmisji \nFig. 3. \nChange of energy dispersion in a wireless network as a function of the \nnumber of transmissions\n\n4.3. Zmiana kolejności transmisji", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2013", "token_count": 2307, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "M. Boniewicz; M. Zieliński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:152358:0003", "text": "Metoda zrównoważonego zużycia energii w bezprzewodowej sieci pomiarowejEnergy balanced method in wireless sensor network\n\nPodczas przeprowadzonych badań wykryto różnice w rozrzucie \nzużycia energii, gdy zmianie ulega kolejność odpytywania wę-\nzłów. Sprawdzono symulację kilku wariantów odpytań, lecz do-\ntychczas nie znaleziono konkretnej zależności. Ze względu na \ndużą złożoność obliczeniową O(n!) nie jest możliwe sprawdzenie \nwszystkich kombinacji dla sieci złożonej z zaledwie 16 modułów \n(20 bilionów kombinacji). Z tego powodu problem zostanie zba-\ndany przy pomocy algorytmów genetycznych.\n\n5. Podsumowanie\n\nOpracowana metoda zrównoważenia zużycia energii pozwala \nznacząco wydłużyć czas pracy sieci radiowej. Przy pomocy symu-\nlacji wykazano zmniejszenie rozrzutu energii przy zastosowaniu \nopracowanej metody. Wykazano także zależność pomiędzy roz-\nrzutem energii, a zasięgiem transmisji. W dalszych pracach zosta-\nnie zaimplementowana regulacja mocy sygnału w oparciu \no wskaźnik RSSI oraz zostaną rozpoczęte prace nad algorytmem \ndoboru kolejności transmisji.\n\nArtykuł powstał w wyniku realizacji grantu 1133-F na rozwój młodych naukow-\nców i uczestników studiów doktoranckich na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informa-\ntyki Stosowanej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.\n\n6. Literatura\n\n[1] Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 3 lipca 2007 r. w sprawie \nurządzeń radiowych nadawczych lub nadawczo-odbiorczych, które \nmogą być używane bez pozwolenia radiowego, Dz. U. z 2007r., nr \n138. poz. 972. \n[2] Edgar H. Callaway, Jr.: Wireless Sensor Networks: Architectures and \nProtocols, CRC Press, Boca Raton, 2004. \n[3] Stańczyk Piotr, Algorytmika praktyczna, Wydawnictwo Naukowe \nPWN SA, Warszawa 2009. \n[4] Bogdan M. Wilamowski, J. David Irwin: The industrial electronics \nhandbook. [4], Industrial communication systems, CRC Press, Boca \nRaton, Florida 2011. \n[5] Quinghua Wang: Traffic Analysis, Modeling and Their Applications \nin Energy-Constrained Wireless Sensor Networks – on Network \nOptimization and Anomaly Detection, Mittuniversitetet, Sundsvall, 2010.\n\n_____________________________________________________ \notrzymano / received: 08.02.2013\n\nprzyjęto do druku / accepted: 01.04.2013 \nartykuł recenzowany / revised paper", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2013", "token_count": 774, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "M. Boniewicz; M. Zieliński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155628:0000", "text": "Sprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu w sterowniku logicznym\n\nPAK v o l . 5 3 , n r 7/ 2 0 0 7  \n69\n\nAdam M\nI L I K \nPOLITECHNIKA ŚLĄSKA, INSTY TU T ELEKTR ONIKI\n\nSprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu \nw sterowniku logicznym\n\nDr inż. Adam M\nI L I K\n\nU k o ń c z y ł s t u d i a n a W\ny d z i a l e A u t o m a t y k i , E l e k t r o n i k i \ni I n f o r m a t y k i P o l i t e c h n i k i Ś l ą s k i e j . P r a c ę d o k t o r s k ą \no b r o n i ł w 2 0 0 3 r . J e s t a d i u n k t e m w I n s t y t u c i e \nE l e k t r o n i k i P o l i t e c h n i k i Ś l ą s k i e j . J e g o z a i n t e r e s o w a -\nn i a n a u k o w e t o u k ł a d y l o g i k i p r o g r a m o w a l n e j , \ns t e r o w n i k i p r o g r a m o w a l n e , m o d e l o w a n i e i s y n t e z a \nz ł o ż o n y c h u k ł a d ó w s p r z ę t o w o -p r o g r a m o w a y c h .\n\ne-m a i l : a d a m . m i l i k @\np o l s l . p l\n\nS t r e s z c z e n i e\n\nArt y k u ł prz e d s t a w i a m e t o d ę s e l e k t y w n e j re a l i z a c j i pro g ra m u s t e ro w a n i a . \nW\n pro g ra m i e s t e ro w a n i a po d z i e l o n y m n a b l o k i re a l i z o w a n e s ą t e , k t ó ry c h \na rg u m e n t y u l e g ł y z m i a n i e o d o s t a t n i e g o c y k l u o b l i c z e n i o w e g o . E l e m e n -\nt e m n i e z b ę d n y m d o s e l e k t y w n e j re a l i z a c j i pro g ra m u j e s t pa m i ę ć pro c e s u \nz m e c h a n i z m e m w y k ry w a n i a ró ż n i c w j e j z a w a rt o ś c i . Po w y ż s z e z a d a n i e \nm o ż e z o s t a ć z re a l i z o w a n y w s po s ó b e f e k t y w n y , prz y w y k o rz y s t a n i u \nu n i k a l n y c h c e c h u k ł a d ó w F PG A.\n\nS ł o w a k l u c z o w e : F PG A, s t e ro w n i k l o g i c z n y , pa m i ę ć o b ra z u pro c e s u .\n\nH ar dw ar e S u ppor t e d S e l e c t i v e C on t r ol \nP r og r am E x e c u t i on I n A P L C\n\nA b s t r a c t\n\nT h e pa pe r pre s e n t s m e t h o d o f s e l e c t i v e c o n t ro l pro g ra m e x e c u t i o n b y \na PL C . F ro m e n t i re pro g ra m a re e x e c u t e d o n l y t h e s e b l o c k s t h a t v a ri a b l e s \nh a v e c h a n g e d s i n c e l a s t c a l c u l a t i o n . I n o rd e r t o d e t e rm i n e pro g ra m b l o c k s \nt h a t re q u i re re c a l c u l a t i o n i n c u rre n t pro g ra m l o o p s pe c i f i c h a rd w a re \ns u ppo rt i s u s e d . T h e m e m o ry c o n t e n t d i f f e re n c e d e t e c t i o n u n i t a l l o w t o \nd e t e rm i n e c h a n g e s i n m e m o ry c o n t e n t s i n c e l a s t c o m pa ri s o n . G e n e ra l i d e a \no f t h e c h a n g e d e t e c t o r i s pre s e n t e d i n F i g . 2 . V a ri a b l e s t h a t a re u s e d b y \npro g ra m b l o c k u s u a l l y a re s t o re d i n v a ri o u s l o c a t i o n o f pro c e s s i m a g e \nm e m o ry . I n o rd e r t o pre c i s e l y d e t e rm i n e e x e c u t i o n c o n d i t i o n c h a n g e \nd e t e c t o r s h o u l d w a t c h d e s i re d re g i o n s o f m e m o ry w h i l e o t h e r pa rt s h o u l d \nn o t b e c o n s i d e re d . F o l l o w i n g a ppro a c h re q u i re t o e q u i p c h a n g e d e t e c t o r \nw i t h m a p o f w a t c h e d m e m o ry re g i o n s ( F i g . 3 ) . F i n a l l y c h a n g e d e t e c t o r \nu n i t s t o g e t h e r w i t h pro c e s s m e m o ry h a s b e e n i m pl e m e n t e d i n a n F PG A \nd e v i c e . T w o d i f f e re n t c o n s t ru c t i o n s t h a t u t i l i z e d i s t ri b u t e d R AM\ns a n d \nb l o c k R AM\ns w e re c o n s i d e re d . R e q u i re m e n t s f o r g e n e ra l pu rpo s e re s o u rc e s \nf o r b o t h s o l u t i o n i s c o m pa ra b l e . U s i n g d e d i c a t e d re s o u rc e s o f a n F PG A \n( B l o c k -R AM\ns ) ro u g h l y 1 2 t i m e s m o re re g i o n s c a n b e d e f i n e d t h a n u s i n g \ns t a n d a rd a ppro a c h . Pre s e n t e d re s u l t s s h o w t h a t n o t o n l y l o g i c s y n t h e s i s b u t \na l s o s y s t e m l e v e l d e s i g n d e t e rm i n e s e f f i c i e n c y o f i m pl e m e n t a t i o n . W\no rk s \no v e r e f f i c i e n t PL C d e s i g n a re o n g o i n g a n d pre s e n t e d d e t e c t o r i s a pa rt o f \nt h e l a rg e r d e s i g n o f h a rd w a re a c c e l e ra t e d e v e n t d ri v e n PL C C PU .\n\nK e y w o r d s : F PG A, PL C , Pro c e s s I m a g e M\ne m o ry .\n\n1 . Wpr ow adz e n i e\n\nZ dolnoś ć ob lic zeniowa s t er ownik a log ic zneg o j es t ok r eś lona \np r zez c zas k oniec zny do wyk onania t ys ią c a ins t r u k c j i [5 , 6 ] . I m \nt en p ar am et r j es t m niej s zy, t ym s zer s ze s ą m oż liwoś c i zas t os owa-\nnia s t er ownik a do r ó ż nyc h zadań , w s zc zeg ó lnoś c i o znac znyc h \nwym ag aniac h c zas owyc h . Z ap r oj ek t owanie i zb u dowanie j ednos t -\nk i c ent r alnej , k t ó r a b ę dzie wyk onywał a p r og r am s t er owania \nw m oż liwie naj k r ó t s zym c zas ie s t aj e s ię is t ot nym p r ob lem em \ni zadaniem do r ozwią zania [1 …\n4 ] . \nS t er ownik p r og r am owalny wyk onu j e p r og r am w s p os ó b s zer e-\ng owo c yk lic zny. I ns t r u k c j e s ą p ob ier ane i wyk onywane w nie-\ns k oń c zonej p ę t li c o zap ewnia u zys k anie c ią g ł eg o s t er owania.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2007", "token_count": 2636, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "A. Milik"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155628:0001", "text": "Sprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu w sterowniku logicznym\n\nW\n naj og ó lniej s zym p r zyp adk u , c zas r eak c j i s t er ownik a na zdar ze-\nnie zewnę t r zne nie p r zek r ac za c zas u dwu k r ot neg o ob ieg u p ę t li \np r og r am owej . \nP r zeds t awione p odej ś c ie do r ealizac j i p r og r am u s t er owania j es t \nniezależ ne od zm ian s yg nał ó w dla k t ó r yc h wyznac zane j es t s t er o-\nwanie. W\n p r zyp adk u zm iennyc h , k t ó r e nie u leg ł y zm ianie od \np op r zednieg o c yk lu ob lic zenioweg o, j ednos t k a c ent r alna r ealizu j e \nob lic zenia k t ó r yc h wynik j es t j u ż znany. O b s er wac j a t a s t anowi \np ods t awę u m oż liwiaj ą c ą p r zeds t awienie zm odyf ik owaneg o p odej -\nś c ia do r ealizac j i p r og r am u s t er owania. \nN owa k onc ep c j a b azu j e na zdar zeniowej r ealizac j i p r og r am u \ns t er owania. O p ar t a j es t na r ealizac j i wyb r anyc h f r ag m ent ó w p r o-\ng r am u s t er owania, p od war u nk iem wys t ą p ienia zm ian w ar g u m en-\nt ac h ( s yg nał ac h wej ś c iowyc h , wyj ś c iowyc h lu b znac znik ac h ) \ndaneg o b lok u p r og r am oweg o. K om er c yj nie dos t ę p ne s t er ownik i \np r og r am owalne m og ą im p lem ent ować zdar zeniową r ealizac j ę \np r og r am u s t er owania na dr odze p r og r am owej . I m p lem ent ac j a \np r og r am owa wym u s za r ozb u dowanie p r og r am u s t er owania \no dodat k owe f r ag m ent y analizu j ą c e war u nk ową r ealizac j ę p o-\ns zc zeg ó lnyc h b lok ó w, c o p ot enc j alnie m oż e wydł u ż yć c zas \nob ieg u p ę t li p r og r am owej . S t er ownik op ar t y o zdar zeniową r eali-\nzac j ę p r og r am u wym ag a odp owiednieg o ws p ar c ia dedyk owanyc h \nu k ł adó w s p r zę t owyc h , u m oż liwiaj ą c yc h wyk r yc ie zm ian i na-\nt yc h m ias t owe wyb r anie odp owiednic h b lok ó w p r og r am owyc h \ndo r ealizac j i. P ozwoli t o u zys k ać m ak s ym alne s k r ó c enie c zas u \nodp owiedzi p op r zez r ealizac j ę t ylk o niezb ę dnyc h f r ag m ent ó w \np r og r am u .\n\n2 . R e al i z ac j a pr og r amu s t e r ow an i a\n\nS t er ownik p r og r am owalny p odc zas r ealizac j i p r og r am u s t er o-\nwania wyk onu j e nas t ę p u j ą c e op er ac j e: odc zyt wej ś ć , r ealizac j a \np r og r am u s t er owania, ak t u alizac j a wyj ś ć [5 ] . O b ok p r zeds t awio-\nnyc h op er ac j i, k t ó r e s ą b ezp oś r ednio widoc zne p r zez u ż yt k owni-\nk a, s t er ownik r ealizu j e zadania wym ag ane p r zez s ys t em op er ac yj -\nny ( r ys . 1 ) [6 ] .\n\nInicjalizacja cyklu\nO d czyt w e jś ć\nR e alizacja p r o g r am\nu\nZ ap is w yjś ć\nF unkcje s ys t e m\no w e\nD iag no s t yka\nTIN\nTO U T\nTC Y C L E\n\nR y s . 1 . C y k l p r a c y s t e r o w n i k a p r o g r a m o w a l n e g o \nF i g . 1 . \nO p e r a t i o n c y c l e o f a P L C\n\nW\n p r zeds t awionym p odej ś c iu , p r og r am j es t r ealizowany nieza-\nleż nie od zm ian s yg nał ó w i zm iennyc h wewnę t r znyc h . Z nac zna \nc zę ś ć ob lic zeń r ealizowana p r zez j ednos t k ę c ent r alną m oż e zos t ać \np om inię t a b ez wp ł ywu na wynik ob lic zeń . P owyż s ze ob s er wac j e \ns k ł aniaj ą do f r ag m ent ar yc znej r ealizac j i p r og r am u s t er owania, \nk t ó r a p ozwala na wyb ó r t ylk o t yc h f r ag m ent ó w p r og r am u s t er o-\nwania k t ó r e wym ag aj ą p r zelic zenia.\n\n70 \n PAK v o l . 5 3 , n r 7/ 2 0 0 7\n\nZ punktu widzenia języków programowania sterowników lo-\ngic znyc h język S F C def iniuje b loki podlegając e realizac ji warun-\nkowej. U ż ytkownik jest zob owiązany do odpowiedniego zapisania \nwarunków wyzwalając yc h przelic zenie b loku. P rzedstawiona \nw niniejszym artykule konc epc ja, zdejmuje z uż ytkownika trud \nprzygotowania warunków wyzwalając yc h b lok, przekazując je do \nkompilatora programu a następnie dedykowanyc h ukł adów sprzę-\ntowyc h .\n\n2.1. R e al i zac j a zd ar ze n i ow a p r og r am\nu \ns t e r ow an i a\n\nW\nyznac zanie sterowania odb ywa się na podstawie stanu trzec h \nzb iorów zmiennyc h tj. wejś ć , wyjś ć oraz znac zników. Zmiana \nwartoś c i w dowolnym zb iorze wymaga wyznac zenia nowej warto-\nś c i sterowania w sterowniku.\n\n(\n)\n1\n,\n,\nn\nn\nQ\nX\nY\nY\nλ\n−\n=\n\n( 1 )\n\nG dzie:\n\nYn – wynik ob lic zeń , \nλ – f unkc ja przetwarzania, \nX – zmienne wejś c iowe, \nQ – zmienne wewnętrzne ( markery) , \nYn-1 – zmienne wyjś c iowe z c h wili poprzedniej.\n\nP odzielenie programu na b loki, jest zasadnic zym elementem \nrealizac ji zdarzeniowej programu. N a podstawie analizy moż na \nokreś lić zb iór argumentów f unkc ji λ dla każ dego b loku. N iezb ęd-\nnym do konstrukc ji zdarzeniowego systemu sterowania, jest moż -\nliwoś ć rejestrac ji zmian zac h odząc yc h w zmiennyc h sterownika \ni gromadzenia inf ormac ji o ic h wystąpieniu dla każ dego b loku \nprogramowego z osob na. P rzed rozpoc zęc iem realizac ji b loku, \nsprawdzany jest znac znik wykonania warunkowego. J eż eli \nw zb iorze argumentów f unkc ji sterowania nie wystąpił y zmiany \nod ostatnic h ob lic zeń , znac znik pozostaje nieustawiony a b lok nie \npodlega przelic zeniu.\n\n3 . P am\ni ę ć p r oc e s u z d e t e k t or e m\n zm\ni an y \nzaw ar t oś c i", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2007", "token_count": 2354, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "A. Milik"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155628:0002", "text": "Sprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu w sterowniku logicznym\n\nI stotnym prob lemem do rozwiązania pozostaje sposób wyzna-\nc zania zmian w argumentac h f unkc ji sterowania. W\nyznac zanie \nzmian na drodze programowej jest nieef ektywne ze względu na \npojawienie się dodatkowyc h instrukc ji oraz wydł uż enie programu \nsterowania. W\n skrajnym przypadku gdy wszystkie b loki progra-\nmowe wymagają przelic zenia, rozwiązanie klasyc zne b ędzie \nob lic zone szyb c iej aniż eli realizac ja warunkowa ( wyznac zanie \nwarunku wykonania oraz wykonanie b loku) . \nW\n sterowniku programowalnym c ykl ob lic zeniowy rozpoc zyna \nsię od kopiowania stanu sygnał ów wejś c iowyc h do pamięc i ob ra-\nzu proc esu. M\noment kopiowania zmiennyc h należ y wykorzystać \ndo porównania stanu zmiennyc h c h wili tn ( b ież ąc ego c yklu ob li-\nc zeniowego) oraz tn-1 ( poprzedniego c yklu ob lic zeniowego) . \nW\n tym c zasie realizac ja programu sterowania zostaje zawieszona. \nW\nykorzystując operac ję kopiowania stanu wejś ć do aktualizac ji \nznac zników warunkowego wykonania b loków programowyc h , \nuzyskuje się rozwiązanie c ał kowic ie transparentne dla dowolnego \nsposob u realizac ji programu, które nie wymaga dodatkowyc h \nnakł adów c zasowo-programowyc h na realizac ję. \nJ ak wykazano realizac ja selektywna programu sterowania po-\nzwala wykonywać tylko niezb ędne ob lic zenia. Ł ąc ząc wł aś c iwo-\nś c i jednostki c entralnej sterownika ze spec yf ic zną konstrukc ją \npamięc i proc esu, moż na uzyskać sterownik o b ardzo duż ej szyb -\nkoś c i realizac ji programu. \nG ł ównym ogranic zeniem przy wyznac zaniu zmian zawartoś c i \npamięc i jest koniec znoś ć wykonania dodatkowego c yklu odc zytu \npamięc i. B ież ąc a zawartoś ć sł owa pamięc i musi zostać porównana \nz sł owem wpisywanym w jego miejsc e. \nC zy istnieje moż liwoś ć skonstruowania ukł adu wykrywając ego \nzmiany zawartoś c i pamięc i tak ab y jego dział anie b ył o niewidoc z-\nne przy dostępie do pamięc i ob razu proc esu? W\n dalszej c zęś c i \nrozdział u przedstawiono sposób realizac ji takiej pamięc i z wyko-\nrzystaniem spec yf ic znyc h wł asnoś c i ukł adów programowalnyc h \nF P G A .\n\n3 .1. D e t e k t or zm\ni an y zaw ar t oś c i p am\ni ę c i\n\nP amięć w sterowniku programowalnym wykorzystywana jest \ndo przec h owania argumentów operac ji. W\n c elu przyś pieszenia \nproc esu ob lic zeniowego, argumenty wejś c iowe są kopiowane \nz moduł ów wejś c iowyc h do pamięc i ob razu proc esu sterownika, \nprzed rozpoc zęc iem wł aś c iwego proc esu ob lic zeniowego. P o \nzakoń c zeniu ob lic zeń w b ież ąc ym ob iegu pętli, wyniki ob lic zeń \nzostają przepisane z pamięc i ob razu proc esu do moduł ów wyj-\nś c iowyc h . W\n pamięc i ob razu proc esu jest zarezerwowany ob szar \nprzeznac zony do przec h owywania zmiennyc h wewnętrznyc h \nzwanyc h znac znikami. \nW\n systemie sterowanym zdarzeniami, ob lic zenia są wykony-\nwane tylko wtedy gdy został a wykryta zmiana stanu w argumen-\ntac h f unkc ji λ tj. ( X, Q, Yn-1) . T akie podejś c ie wymaga ob serwac ji \nzac h odząc yc h zmian w pamięc i proc esu w trzec h niezależ nyc h \nob szarac h : wejś c ia, wyjś c ia oraz znac zników. N iezależ nie od \nob szaru przeznac zenia, zawartoś ć pamięc i moż e ulec modyf ikac ji \ntylko podc zas operac ji zapisu. W\n c elu zb udowania detektora \nwykrywając ego zmianę zawartoś c i pamięc i podc zas zapisu, ko-\nniec zne jest porównanie b ież ąc ej i nowej zawartoś c i komórki \npamięc i. P odc zas gdy pamięć jest doł ąc zona do jednostki c entral-\nnej sterownika, dodatkowe c ykle dostępu do pamięc i nie powinny \nb yć wykonywane. P rob lem moż na rozwiązać przez wykorzystanie \npamięc i o rozdzielonyc h wejś c iac h i wyjś c iac h danyc h , tak ab y \numoż liwić jednoc zesny odc zyt i zapis danyc h . S c h emat b lokowy \ntakiej pamięc i przedstawiono na rysunku ( rys. 2 ) .\n\nMEM\nD\nC E\nQ\nA\nDIN\nDO U T\nW\nE\nR D\nD\nA\nW\nR\nC L K\nDI F F _C L R\nZ innych \nb l o k ó w\nDI F F\nBlok pamięci\nD e t e kt or r ó ż n ic\n\nR y s . 2 . B l o k p a m i ę c i z d e t e k t o r e m z m i a n y z a w a r t o ś c i \nF i g . 2 . M\ne m o r y b l o c k w i t h c o n t e n t c h a n g e d e t e c t o r\n\nZ pamięc i o rozdzielonyc h wejś c iac h i wyjś c iac h danyc h , został \nzb udowany b lok pamięc i doł ąc zony do magistrali danyc h proc eso-\nra ( D ) . B lok pamięc i jest typowym elementem ukł adu F P G A \n( B loc kR A M\n) . N iezwykle istotnym jest f akt sync h ronic znego \nwpisu do pamięc i. P ozwala on uzyskać na wyjś c iu pamięc i, b ież ą-\nc ą zawartoś ć komórki przed wpisaniem do niej nowej wartoś c i. \nS tan następny komórki pamięc i jest porównywany ze stanem \nb ież ąc ym za pomoc ą b ramki X O R . D etektor zmiany zawartoś c i \nzapamiętuje wystąpienie dowolnej zmiany w ob szarze pamięc i, \nktóra inf ormuje o koniec znoś c i przelic zenia programu sterowania. \nW\n c elu skasowania znac znika D I F F należ y uaktywnić linie \nD I F F _ C L R , która wyzeruje znac znik. A b y b ył o moż liwe sterowa-\nnie linią D I F F _ C L R został a ona doł ąc zona do ob szaru znac zników \ni moż e zostać uaktywniona przez jednostkę c entralną. N a sc h ema-\nc ie ( rys. 2 ) przedstawiono jednob itową strukturę detektora róż nic . \nU kł ad moż na rozszerzyć na wielob itową strukturę gdzie wyjś c ia \ndetektorów róż nic owyc h ( b ramek X O R ) są sumowane logic znie \ni wprowadzane do rejestru D I F F .\n\nPAK v o l . 5 3 , nr 7/2 0 0 7  \n71\n\n3.2. S e l e k t y w n y d e t e k t o r r ó ż n i c", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2007", "token_count": 2335, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "A. Milik"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155628:0003", "text": "Sprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu w sterowniku logicznym\n\nM\nożl i w oś ć p rog ram ow al neg o p rzyp i s yw ani a w yb ranyc h f rag -\nm ent ó w p am i ę c i d o p os zc zeg ó l nyc h d et ekt oró w ró żni c , p ozw al a \nznac zą c o u p roś c i m ec h ani zm w aru nkow ej real i zac j i . R ozs zerzaj ą c \nkonc ep c j e s t erow ni ka zd arzeni ow eg o, m ożna zas t ą p i ć p rog ram o-\nw e kw al i f i kow ani e zad ań d o real i zac j i s p rzę t ow ym u kład em \nkoord ynu j ą c ym p rzel i c zani e p os zc zeg ó l nyc h b l okó w p rog ram o-\nw yc h . \nP od ej ś c i e t aki e w p row ad za now e w ym ag ani a s t aw i ane d et ekt o-\nrow i ró żni c . D et ekt or ró żni c d l a każd eg o z b l okó w p rog ram ow yc h \nm u s i m i eć m ożl i w oś ć zd ef i ni ow ani a nad zorow aneg o ob s zaru . \nW\n kons ekw enc j i każd y z d et ekt oró w m u s i zos t ać w yp os ażony \nw m ap ę p am i ę c i p rzec h ow u j ą c ą i nf orm ac j ę o ob s zarac h d ozoro-\nw anyc h . S zc zeg ó łow a kons t ru kc j a u kład u zos t ała p okazana na \nrys u nku ( rys . 3). Z b l oki em p am i ę c i p roc es u zw i ą zany j es t u kład \nw ykryw ani a ró żni c y zaw art oś c i kom ó rek p am i ę c i . P rzes yła on \ni nf orm ac j ę o w ykryt ej ró żni c y d o b l oku rej es t ró w . K ażd y z rej e-\ns t ró w p os i ad a w łas ną m ap ę ob s zaru d ozorow aneg o, kt ó ra od p o-\nw i ad a rozm i es zc zeni u zm i ennyc h u żyw anyc h w d anym b l oku \np rog ram ow ym w p rzes t rzeni p am i ę c i ob razu p roc es u . J eżel i i n-\nf orm ac j a o zm i ani e od nos i s i ę d o ob s zaru d ozorow aneg o, zos t aj e \nzap am i ę t ana w rej es t rze.\n\nD\nC E\nQ\nA\nD\nW\nE\nD\nA\nW\nR\nC L K\nDI F F _C L R\nDI F F\nK o n f i g u r o w a l n y d e t e k t o r r ó ż n i c\nDe t . r ó ż n i c\nMapa \no d w z o r o w an i a\nW\ne j ś ć\nMapa \no d w z o r o w an i a\nW\ny j ś ć\nMapa \no d w z o r o w an i a\nZ n ac z n i k ó w\nP a m\ni ę ć\n\nR y s . 3. K o n f i g u r o w a l n y d e t e k t o r r ó ż n i c \nF i g . 3. C o n f i g u r a b l e d i f f e r e n c e d e t e c t o r\n\nW\n p rzyp ad ku zd arzeni ow ej real i zac j i p rog ram u s t erow ani a \nob ok w łaś c i w eg o p rog ram u s t erow ani a p od zi el oneg o na b l oki \np rog ram ow e, nal eży w yg enerow ać d od at kow ą i nf orm ac j ę u m oż-\nl i w i aj ą c a konf i g u rac j ę d et ekt oró w ró żni c zaw art oś c i p am i ę c i . \nK ażd y z b l okó w p rog ram ow yc h m u s i p os i ad ać m ap ę od w zorow a-\nni a zm i ennyc h p rze ni eg o w ykorzys t yw anyc h , kt ó ra p ozw ol i na \nw łaś c i w e d zi ałani e d et ekt ora ró żni c . W\n p roc es i e i m p l em ent ac j i \nnal eży d ą żyć d o u zys kani a m ożl i w i e naj w i ę ks zej l i c zb y d et ekt o-\nró w ró żni c ow yc h a t akże zb u d ow ani a m ap y od w zorow ani a p a-\nm i ę c i z m ożl i w i e naj m ni ej s zyc h f rag m ent ó w . N i es t et y, s p ełni eni e \nob u w ym ag ań ni e j es t m ożl i w e g d yż p row ad zi d o nad m i ernej \nal okac j i zas ob ó w l og i c znyc h l u b rozm i aru p am i ę c i od w zorow ani a.\n\n3.3. E f e k t y i m\np l e m\ne n t a c j i\n\nB l oki d et ekt oró w ró żni c zos t ały zai m p l em ent ow ane z u życ i em \nj ę zyka op i s u s p rzę t u . D o c el ó w i m p l em ent ac j i w yb rano u kład y \nF P G A f i rm y X i l i nx rod zi ny S p art an 3 [ 7 ] . N al eżą one d o g ru p y \nu kład ó w s ym et ryc znyc h ze zi nt eg row anym i p am i ę c i am i b l oko-\nw ym i . K ażd a z p am i ę c i b l okow yc h m oże p om i eś c i ć 1 8 kb i nf or-\nm ac j i w org ani zac j i 1 6 kb + 2 kb . B ard zo i s t ot ną c ec h a t yc h p am i ę -\nc i j es t p ełna d w u b ram ow a arc h i t ekt u ra z m ożl i w oś c i ą konf i g u rac j i \ns zerokoś c i m ag i s t ral i d anyc h . W\n p i erw s zym p od ej ś c i u zai m p l e-\nm ent ow ano d et ekt or ró żni c p rzy w ykorzys t ani u p am i ę c i R A M\n\nz t ab l i c L U T . L i c zb a g ru p m ożl i w yc h d o okreś l eni a w t rzec h \np rzes t rzeni ac h p am i ę c i zaw i erała s i ę od 1 6 d o 1 2 8 ( w i ers ze 1 -4 \nw t ab . 1 ).\n\nT a b . 1. Z a s o b y l o g i c z n e k o n i e c z n e d o i m p l e m e n t a c j i \nT a b . 1. L o g i c r e q u i r e m e n t s o f c h a n g e d e t e k t o r\n\nL i c z b a g r u p \nL U T \nL U T -R A M\n\nB R A M\n\n3 x 16 \n20 \n3 \n1 \n3 x 32 \n33 \n6 \n1 \n3 x 64 \n66 \n12 \n1 \n3 x 128 \n110 \n24 \n1 \n36 x 5 12 \n14 7 \n0 \n2\n\nO d w zorow ani e p rzynal eżnoś c i p am i ę c i p roc es u d o p os zc zeg ó l -\nnyc h zad ań m oże w ykorzys t yw ać p am i ę ć b l okow ą . M\naks ym al na \ns zerokoś ć m ag i s t ral i d anyc h t ej p am i ę c i w ynos i 32 + 4 b i t y. P o-\nzw al a t o na zai m p l em ent ow ani e 36 d et ekt oró w ró żni c . P rzes t rzeń \np am i ę c i p od zi el ona j es t na 5 1 2 s eg m ent ó w , kt ó ryc h p rzynal eżnoś ć \nm ożna zd ef i ni ow ać d l a każd eg o z d et ekt oró w z os ob na. P od d ano \nró w ni eż i m p l em ent ac j i d ru g i e z p rzed s t aw i onyc h rozw i ą zań . \n( w i ers z 5 w t ab . 1 ). O b a rozw i ą zani a w ym ag aj ą zb l i żonej l i c zb y \nzas ob ó w l og i c znyc h og ó l neg o p rzeznac zeni a. W\nykorzys t u j ą c \np am i ę ć b l okow ą , u zys kano 1 2 krot ni e w i ę c ej g ru p real i zow anyc h \nw aru nkow o a t akże 4 krot ny w zros t rozd zi el c zoś c i p rzy d ef i ni o-\nw ani u ob s zaró w d ozorow anyc h .\n\n4 . P o d s u m\no w a n i e", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2007", "token_count": 2600, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "A. Milik"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155628:0004", "text": "Sprzętowo wspomagana, selektywna realizacja programu w sterowniku logicznym\n\nP rzep row ad zone rozw ażani a nad zd arzeni ow ą real i zac j ą p ro-\ng ram u s t erow ani a w ykazały m ożl i w oś ć znac zneg o p rzyś p i es zeni a \nreal i zac j i p rog ram u . Z ap rop onow ane rozw i ą zani e p ozw al a na \nzred u kow ani e c zas u od p ow i ed zi s t erow ni ka p op rzez s p rzę t ow o \nw s p om ag any w yb ó r f rag m ent ó w p rog ram u w ym ag aj ą c yc h p rzel i -\nc zeni a. P ozw al a t o w yel i m i now ać nad m i arow e w yl i c zani e f rag -\nm ent ó w p rog ram u s t erow ani a ni e w yp rac ow u j ą c yc h now yc h \nrezu l t at ó w . P rac e nad arc h i t ekt u rą s t erow ni ka s ą d al ej p row ad zo-\nne. W\n nas t ę p nym et ap i e p rzew i d u j e s i ę op rac ow ani e s p rzę t ow eg o \nzarzą d zani a i kol ej kow ani a zad ań d o ob l i c zeń na p od s t aw i e zm i an \narg u m ent ó w l u b i nt erw ału c zas ow eg o real i zac j i .\n\n5 . L i t e r a t u r a\n\n[ 1 ] Ar amak i N ., S h i mo k aw a Y ., Ku no S ., S ai t o h T ., H as h i mo t o H . 1 9 9 7, \n„ A ne w Ar c h i t e c t u r e f o r H i g h -p e r f o r manc e Pr o g r ammab l e L o g i c \nC o nt r o l l e r ” , Pr o c e e d i ng s o f t h e I E C O N ’ 9 7 2 3 r d I nt e r nat i o nal \nC o nf e r e nc e o n I nd u s t r i al E l e c t r o ni c s , C o nt r o l and I ns t r u me nt at i o n, \nI E E E p ar t v o l .1 , p p .1 8 7-1 9 0 , N e w Y o r k , U S A \n[ 2 ] C h mi e l M\n. E . H r y nk i e w i c z , A. M\ni l i k 2 0 0 5 , „ C o nc u r r e nt o p e r at i o n o f \nt h e p r o c e s s o r s i n B i t -B y t e C PU o f a PL C ” , Pr e p r i nt s o f t h e I F AC \nW\no r l d C o ng r e s s , Pr ag u e , C z e c h R e p u b l i c , J u l y 3 -8 , 2 0 0 5 \n[ 3 ] C h mi e l M\n. E . H r y nk i e w i c z 2 0 0 5 , „ R e mar k s o n Par al l e l B i t -B y t e \nC PU s t r u c t u r e s o f Pr o g r ammab l e L o g i c C o nt r o l l e r s ” i n D e s i g n o f \nE mb e d d e d C o nt r o l S y s t e ms , S e c t i o n V , 2 3 1 -2 4 2 , e d i t e d b y : Ad ams k i \nM\n. A., A. Kar at k e v i c h , M\n. W\nę g r z y n, , S p r i ng e r S c i e nc e + B u s i ne s s \nM\ne d i a, I nc , 2 0 0 5 \n[ 4 ] D o nand t J . 1 9 8 9 , “ I mp r o v i ng r e s p o ns e t i me o f Pr o g r ammab l e L o g i c \nC o nt r o l l e r s b y u s e o f a B o o l e an c o p r o c e s s o r ” , I E E E C o mp u t . S o c . \nPr e s s ., W\nas h i ng t o n, D C , U S A, 4 : 1 6 7-1 6 9 . \n[ 5 ] M\ni c h e l G . 1 9 9 0 , Pr o g r ammab l e L o g i c C o nt r o l l e r s , Ar c h i t e c t u r e and \nAp p l i c at i o ns , J o h n W\ni l e y & S o ns , W\ne s t S u s s e x , E ng l and . \n[ 6 ] M\no d i c o n 1 9 9 0 , M\no d i c o n 9 8 4 Pr o g r ammab l e C o nt r o l l e r – S y s t e m \nM\nanu al , AE G M\no d i c o n. \n[ 7] X i l i nx 2 0 0 6 , S p ar t an 3 F PG A F ami l l y C o mp l e t e D at a S h e e t ( D S 0 9 9 ) , \n2 0 0 6 .\n\n_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ \nArtykuł recenzowany", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2007", "token_count": 1515, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "A. Milik"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155792:0000", "text": "Metoda i stanowisko do badania pochłaniania energii uderzenia poruszającego się obiektu przez przemysłowe hełmy ochronne\n\n90 \n PAK vol. 60, nr 2/2014\n\nKrzysztof BASZCZYŃSKI \nCENTRALNY INSTYTUT OCHRONY PRACY - PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY, ZAKŁAD OCHRON OSOBISTYCH \nul. Wierzbowa 48, 90-133 Łódź\n\nMetoda i stanowisko do badania pochłaniania energii uderzenia \nporuszającego się obiektu przez przemysłowe hełmy ochronne\n\nDr inż. Krzysztof BASZCZYŃSKI\n\nUkończył studia na Wydziale Elektrycznym Politech-\nniki Łódzkiej (PŁ) kierunek elektronika w 1985 r. \nW 1994 r. uzyskał stopień doktora na Wydziale \nElektrotechniki i Elektroniki PŁ. Od 1985 r. pracuje \nw Centralnym Instytucie Ochrony Pracy - Państwo-\nwym Instytucie Badawczym. Zajmuje się badaniami \nwielkości mechanicznych metodami elektronicznymi, \na w tym działaniem środków ochrony indywidualnej.\n\ne-mail: [EMAIL]\n\nStreszczenie\n\nArtykuł dotyczy problematyki badania parametrów ochronnych hełmów \nstosowanych w warunkach przemysłowych. Przedstawiono założenia do \nmetody badania energii pochłanianej przez hełm ochronny podczas ude-\nrzenia poruszającego się obiektu. Zaprezentowano praktyczną realizację \nmetody badań i zbudowane stanowisko. Scharakteryzowano jego kon-\nstrukcję i podstawowe parametry. Jego własności i zalety zostały ocenione \nna podstawie wyników badań wybranych typów hełmów ochronnych.\n\nSłowa kluczowe: hełmy ochronne, zdolność amortyzacji, pochłanianie \nenergii.\n\nA method and stand for testing absorption \nof moving object impact energy by industrial \nprotective helmets\n\nAbstract\n\nThe paper discusses the problems associated with testing protective \nparameters of helmets used in industrial environment. The disadvantages \nof the testing methods used to date, which do not allow predicting the \nhelmet performance upon high-energy impact by a moving object, are \npresented. A new method of assessing impact energy absorbed by \na helmet is proposed and assumptions for this method formulated. \nPractical implementation of the method as well as the developed test stand \nare presented. The stand allows measuring the force acting on a head form \non impact inflicted by a falling object as well as the helmet deformation \nusing a high speed digital camera. The software package designed to \ncontrol the measuring instruments and to process the data recorded during \nthe impact is described, with special emphasis on specialist software \nenabling description of the time course of helmet deformation using image \nidentification methods. The presented method and stand were used for \ntesting the selected types of protective industrial helmets. The obtained \nresults indicate that the properties of such helmets fail to exceed \nsignificantly the minimal requirements specified in the relevant standards. \nThe performed tests also demonstrate that the target parameters of the \nstand have been obtained and confirm that it is a unique tool enabling \ncomplex assessment of protective helmets, useful in particular for design \nand development of new construction solutions.\n\nKeywords: industrial safety helmets, resistance to impact, energy absorption\n\n1. Wprowadzenie\n\nZ danych opublikowanych przez Departament Pracy Głównego \nUrzędu Statystycznego [1] wynika, że w 2010 r. w Polsce podczas \npracy zostały poszkodowane 6602 osoby na skutek uderzenia \nprzez spadające przedmioty. Wśród tych poszkodowanych 25 \nosób poniosło śmierć, a 37 doznało ciężkich obrażeń ciała. \nW 2011 r. [2] liczba wypadków spowodowanych przez spadające \nprzedmioty kształtowała się na podobnym poziomie i wyniosła \n6618, z tego przykładowo w budownictwie 950 i górnictwie 499. \nZ przytoczonych danych jednoznacznie wynika konieczność \nochrony pracowników przed tego typu zagrożeniem. Jedną \nz podstawowych, wygodnych i pociągających za sobą stosunkowo \nmałe koszty metod zabezpieczania jest stosowanie hełmów \nochronnych. Warunkiem skuteczności tej metody jest zapewnienie \nodpowiednich parametrów ochronnych hełmów stosowanych \nw warunkach przemysłowych. \nW chwili obecnej, aby przemysłowy hełm ochronny mógł zna-\nleźć się na rynku Unii Europejskiej musi spełnić wymagania \nDyrektywy 89/686/EWG [3], co w praktyce oznacza zgodność \nz wymaganiami normy zharmonizowanej EN 397:2012 [4]. \nW myśl tych wymagań jednym z podstawowych parametrów \nochronnych hełmów jest zdolność amortyzacji. Wielkość ta jest \nokreślona jako maksymalna wartość siły przekazywanej przez \nhełm na makietę głowy podczas centralnego uderzenia w jego \nskorupę bijaka o masie m = 5 kg i energii kinetycznej E = 49 J. \nZgodnie z wymaganiami normy [4], przyjętymi na podstawie \nbadań medycznych odporności czaszki, kręgów szyi oraz mózgu \nczłowieka na uszkodzenia mechaniczne [5], maksymalna wartość \nsiły F nie może przekroczyć 5 kN. \nAnalizując tę metodę badania budzi się jednak wątpliwość jaką \nzdolność amortyzacji wykaże hełm, gdy energia uderzenia wzro-\nśnie ponad wartość 49 J. Można przewidywać wystąpienie dwóch \nprzypadków: w miarę stopniowego zwiększania energii uderzają-\ncego obiektu maksymalna wartość siły przekazywanej na makietę \ngłowy będzie również zwiększała się stopniowo lub przeciwnie \nwzrośnie skokowo np. o kilkanaście kN. \nZ tego powodu zaproponowano nową metodę badań, której ce-\nlem jest określenie wartości energii, którą może pochłonąć hełm \nna skutek uderzenia zanim wartość siły przekazanej przez niego \nna makietę głowy nie przekroczy wartości granicznej F = 5 kN.\n\n2. Założenia teoretyczne do metody badań\n\nHełm przemysłowy, którego przekrój przedstawiono na rys. 1, \nchroniąc przed uderzeniem poruszającego się obiektu absorbuje \njego energię kinetyczną i ogranicza wartość siły dynamicznej \ndziałającej na głowę użytkownika.\n\nRys. 1. Przekrój przemysłowego hełmu ochronnego: 1 - skorupa hełmu, \n2 - więźba, 3 - potnik, 4 - pas główny, P - odległość między wewnętrzną \npowierzchnią skorupy a więźbą \nFig. 1. \nSection of an industrial safety helmet: 1- shell, 2 - cradle, 3 -sweatband, \n4 - headband, P - distance between the internal surface of a shell \nand harness", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2014", "token_count": 2024, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "K. Baszczyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155792:0001", "text": "Metoda i stanowisko do badania pochłaniania energii uderzenia poruszającego się obiektu przez przemysłowe hełmy ochronne\n\nPAK vol. 60, nr 2/2014  \n91\n\nEnergia kinetyczna jest zamieniana w hełmie głównie na de-\nformację skorupy (1) i więźby (2). Deformacja ta nie powinna \njednak zbliżać się wartości P, ponieważ w przeciwnym przypadku \ndochodzi do kontaktu wewnętrznej powierzchni skorupy z głową \nużytkownika, co może prowadzić do poważnych obrażeń. Energię \nzaabsorbowaną przez hełm podczas uderzenia można obliczyć \nwedług zależności:\n\n\n\n\nm\ny\ndy\ny\nF\nE\n0\n (1)\n\ngdzie: y - deformacja hełmu, ym - maksymalna wartość deformacji \npodczas uderzenia, F(y) - charakterystyka siła obciążająca - de-\nformacja hełmu. \nAby wykorzystać zależność (1) należy dysponować charaktery-\nstyką F(y) uzyskaną podczas badań laboratoryjnych. Dla potrzeb \nopracowania odpowiedniej metody i stanowiska badawczego \nsformułowano następujące główne założenia: \n podczas badań hełm umieszczony na nieruchomej makiecie \ngłowy, \n w hełm uderza poruszający się po prowadnicach bijak, \n podczas uderzenia mierzone są przebiegi czasowe: siły działa-\njącej na makietę głowy F(t) oraz deformacji hełmu y(t), na pod-\nstawie których metodami numerycznymi jest wyznaczana cha-\nrakterystyka F(y), \n na podstawie charakterystyki F(y) metodami numerycznymi \nobliczana jest wartość pochłoniętej energii w chwili, gdy siła F \nprzekracza wartość graniczną 5 kN.\n\n3. Stanowisko badawcze\n\nWykorzystując sformułowane wyżej założenia zbudowano sta-\nnowisko badawcze, którego schemat przedstawiono na rys. 2.\n\nRys. 2. Stanowisko do badania energii absorbowanej przez hełm ochronny \npodczas uderzenia. Oznaczenia: 1 - monolityczny fundament stanowiska, \n2 - konstrukcja wsporcza, 3 - pionowe prowadnice, 4 - wózek, 5 - znacznik \nna bijaku, 6 - zaczep elektromagnetyczny, 7 - bijak, 8 - przycisk zwolnienia \nbijaka, 9 - układ pomiaru prędkości bijaka i synchronizacji, 10 - badany \nhełm, 11 - makieta głowy, 12 - przetwornik pomiarowy siły, 13 - wzmac-\nniacz, 14 - filtr analogowy, 15 - oscyloskop cyfrowy, 16 - dioda laserowa, \n17 - cyfrowa kamera do szybkich zdjęć, 18 - komputer \nFig. 2. \nThe stand for energy absorption tests of industrial safety helmets: \n1 - monolithic base, 2 - supporting structure, 3 - vertical slideways, \n4 - trolley, 5 - marker on a striker, 6 - electromagnetic latch, 7 - striker, \n8 - button for releasing of a striker, 9 - device for measurements of striker \nspeed, 10 - tested helmet, 11 - headform, 12 - force transducer, \n13 - amplifier, 14 - analog filter, 15 - digital oscilloscope, 16 - laser diode, \n17 - high speed digital camera, 18 - compute\n\nCzęść mechaniczna stanowiska jest zainstalowana na monoli-\ntycznym fundamencie (1), którego masa przekracza 500 kg [6]. \nJego zadaniem jest z jednej strony utrzymanie konstrukcji wspor-\nczej stanowiska (2), a z drugiej przejęcie sił dynamicznych działa-\njących podczas uderzenia w badany hełm. Elementami stanowiska \nsą pionowe prowadnice (3) o długości około 3,5 m, po których \nporusza się wózek (4). Z wózkiem połączony jest bijak (7) \no konstrukcji zdefiniowanej w normie [6], który w końcowej fazie \nswojego spadania uderza w badany hełm (10). Wózek przed \nprzeprowadzeniem badania jest blokowany przez zaczep elektro-\nmagnetyczny (6). Jego pionowa pozycja ustawiana jest ręcznie \nw związku z czym jest możliwe ustawienie zadanej wartości \nenergii kinetycznej bijaka w chwili uderzenia w hełm (10). Zaczep \nelektromagnetyczny jest zwalniany sygnałem inicjowanym przy-\nciskiem (8). Badany hełm jest mocowany na makiecie głowy \nspełniającej, pod względem konstrukcji, wymagania normy PN-\nEN 960:2007 [7]. \nStanowisko wyposażono w elektroniczny system do pomiaru \nsiły przekazywanej przez hełm na makietę głowy (11) podczas \nuderzenia bijaka (7). Pierwszym elementem tego systemu jest \nprzetwornik pomiarowy siły typ U3 HBM (12) zainstalowany na \nfundamencie stanowiska. Przy czym jego oś pokrywa się z osią \nspadającego bijaka (7). Przetwornik siły (12) został połączony ze \nwzmacniaczem (13) typ AE101 HBM i filtrem analogowym typ \nMS210R/ET6 (14), dzięki którym sygnał z przetwornika jest \nodpowiednio wzmacniany i filtrowany. Z punktu widzenia para-\nmetrów częstotliwościowych tor pomiarowy siły spełnia wymaga-\nnia dla kanału CFC 600 zdefiniowanego w normie [8]. Ostatnim \nelementem toru pomiarowego siły jest oscyloskop cyfrowy \nTektronix typ MSO 2024, którego zadaniem jest zapamiętanie \nprzebiegu czasowego siły działającej na przetwornik (12), jego \nwizualizację i pomiar wybranych parametrów jak np. wartość \nmaksymalna, czas narastania itp. \nDrugim układem pomiarowym jest szybka kamera cyfrowa (17) \ntyp MotionBlitz EoSens Cube7 firmy Mikrotron, zastosowana do \nrejestracji przemieszczenia znacznika (5) naniesionego na po-\nwierzchnię bijaka (7), podczas jego uderzenia w hełm. Kamerę \n(17) połączono z komputerem (18), który służy do: programowa-\nnia wymaganego trybu pracy, zapisywania zarejestrowanych \nobrazów oraz ich przetwarzanie. Kamerę ustawiono tak aby \nw polu jej widzenia znajdował się badany hełm z bijakiem (7) \nw chwili ich zetknięcia oraz dioda laserowa (16) służąca do syn-\nchronizacji aparatury pomiarowej. \nW stanowisku zastosowano układ synchronizacji pomiaru, któ-\nry składa się z czujnika prędkości bijaka (9) i diody laserowej \n(16). Układ ten mierzy prędkość bijaka na ostatnich 20 mm drogi \nspadania przed uderzeniem w hełm, a wynik jest wyświetlany na \nekranie oscyloskopu (15). Układ synchronizacji generuje równo-\ncześnie dwa sygnały: \n- wyzwalający rejestrację danych w oscyloskopie (15) \n- włączający diodę laserową (16), której zapalenie się rejestruje \nkamera (17). \nDzięki takiemu działaniu jest osiągnięta synchronizacja danych \nzarejestrowanych przez oscyloskop (przebiegu czasowego siły) \ni kamerę (przemieszczenia bijaka). Ponadto wartość prędkości \nkońcowej bijaka pozwala na precyzyjne określenie jego energii \nkinetycznej podczas uderzenia w badany hełm.\n\n4. Oprogramowanie", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2014", "token_count": 2279, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "K. Baszczyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155792:0002", "text": "Metoda i stanowisko do badania pochłaniania energii uderzenia poruszającego się obiektu przez przemysłowe hełmy ochronne\n\nWybudowane stanowisko badawcze wyposażono w specjali-\nstyczne oprogramowanie, do którego głównych zadań należą: \n Ustawienie trybu pracy cyfrowej kamery do wykonywania \nszybkich zdjęć \nCyfrowa kamera do szybkich zdjęć MotionBlitz EoSens Cube7 \nprzed zarejestrowaniem sekwencji obrazów wymaga ustawienia \nokreślonego trybu pracy. Zadanie to jest realizowane za pomocą \nwspółpracującego z kamerą komputera i jej oprogramowania \nsterującego. Na podstawie wyników wstępnych prób filmowa-\nnia uderzającego w hełm bijaka ustalono następujący tryb pracy\n\n92 \n PAK vol. 60, nr 2/2014\n\nkamery: prędkość filmowania: 4000 klatek/s; wielkość reje-\nstrowanego obrazu: obejmująca cały hełm z bijakiem; praca \nciągła z ręcznym zatrzymywaniem rejestracji; sposób zapisu \nsekwencji filmowej: zbiór plików bmp. Dzięki takim ustawie-\nniom kamera po komendzie START uruchamianej ręcznie na \nklawiaturze komputera (poprzedzającej zwolnienie bijaka) za-\nczyna rejestrować obrazy. Z chwilą zapełnienia całej pamięci \nrejestracja jest kontynuowana, a usuwane są z niej najwcześniej \nzapisane obrazy. Zakończenie rejestracji przez kamerę następu-\nje po komendzie STOP uruchomionej ręcznie na klawiaturze \nkomputera, po uderzeniu w hełm spadającego bijaka. \n Przetwarzanie zarejestrowanego obrazu z kamery \nSekwencja zdjęć zarejestrowana w pamięci komputera jest \nprzetwarzana za pomocą specjalistycznego pakietu oprogramo-\nwania Tema Starter II firmy Motion System. Przetwarzanie to \nobejmuje: \n- Identyfikację klatki, w której nastąpiło zapalenie się diody \nlaserowej odpowiadające początkowi rejestracji przebiegu \nczasowego sił przez oscyloskop cyfrowy. \n- Zdefiniowanie skali odległości na zarejestrowanych obrazach \ndla algorytmu automatycznego śledzenia ruchu znacznika. \nDzięki temu program śledząc przemieszczenie znacznika na \nkolejnych klatkach podaje jego wartości w [mm]. \n- Analizę ruchu znacznika na kolejnych klatkach zarejestrowa-\nnego filmu za pomocą algorytmu identyfikacji. W efekcie \ndziałania tej procedury programu Tema Starter II otrzymuje \nsię przebieg przemieszczenia znacznika, czyli deformacji \nhełmu, w funkcji czasu w postaci wykresu oraz tablicy. \n Tworzenie charakterystyki siła obciążająca – deformacja \nhełmu F(y) oraz obliczanie pochłoniętej przez niego energii \nZadanie to jest realizowane przez program opracowany za po-\nmocą pakietu Mathcad [9]. Danymi wejściowymi dla programu \nsą zarejestrowany w pamięci oscyloskopu przebieg siły działa-\njącej na hełm podczas uderzenia i otrzymywany za pomocą \nprogramu Tema Starter II przebieg przemieszczenia znacznika \nna bijaku odpowiadający deformacji hełmu.\n\n5. Parametry stanowiska badawczego\n\nPodsumowując informacje dotyczące wybudowanego stanowi-\nska badawczego można wymienić jego najważniejsze parametry \ntechniczne: \n masa bijaka uderzającego w hełm: 5 kg, \n maksymalna wartość energii kinetycznej bijaka: 200 J, \n konstrukcja makiet głowy: zgodna z normą EN 960: 2007 [7], \n pomiar prędkości końcowej opadania bijaka na odcinku o dłu-\ngości 20 mm przed uderzeniem w hełm, \n błąd względny pomiaru prędkości opadania bijaka: nie większy \nod ± 1%, \n zakres aparatury do pomiaru siły: (0,1 ÷ 20) kN, \n błąd względny części analogowej toru pomiarowego siły: nie \nwiększy od 1%, \n charakterystyka częstotliwościowa aparatury do pomiaru siły: \nzgodna z wymaganiami dla kanału CFC 600 [8], \n rozdzielczość pomiaru deformacji hełmu: nie mniejsza od 1 mm, \n prędkość rejestracji obrazów przez szybką kamerę cyfrową: \n4000 klatek/s.\n\n6. Przykładowe wyniki badań przemysłowych \nhełmów ochronnych\n\nPrzedstawione stanowisko można ocenić analizując wyniki \nprzeprowadzonych za jego pomocą badań przemysłowych heł-\nmów ochronnych. Obiektami badań były cztery typy hełmów \nscharakteryzowane w tabeli 1.\n\nTab. 1. Hełmy poddane badaniom pochłaniania energii uderzenia \nTab. 1. Helmets used for energy absorption tests\n\nOznaczenie \nhełmu \nMateriał skorupy \nMateriał więźby \nA \npolietylen \ntaśmy włókiennicze \nB \npolietylen \ntaśmy włókiennicze \nC \nlaminat poliestrowo - \nszklany \ntaśmy włókiennicze \nD \nABS \npolietylen\n\nZgodnie z przedstawioną metodyką badań hełmy założone na \nmakietę głowy uderzano za pomocą spadającego bijaka. Wyso-\nkość swobodnego spadania bijaka h została dobrana dla każdego \ntypu hełmu indywidualnie, tak aby maksymalna wartość siły \nprzekazanej na makietę głowy była większa od 5 kN, a jednocze-\nśnie nie było ryzyka uszkodzenia stanowiska badawczego. \nW efekcie wartość h zawierała się w granicach od 1,5 do 2,0 m. \nPodczas uderzenia rejestrowano przebieg czasowy siły działającej \nna makietę głowy i przemieszczenie bijaka odpowiadające defor-\nmacji hełmu. Przykładowe zdjęcia zarejestrowane przez szybką \nkamerę cyfrową przedstawiono na rys. 3.\n\nRys. 3. Wybrane fazy deformacji hełmu ochronnego podczas uderzenia bijaka \nFig. 3. \nDeformation of a helmet during impact of the striker\n\nRys. 4. Wyniki badania hełmów typ A, B, C, D \nFig. 4. Test results of the helmets of type A, B, C, D\n\nPAK vol. 60, nr 2/2014  \n93\n\nPrzebiegi te jako dane wejściowe przetwarzano za pomocą \nwcześniej przedstawionego oprogramowania. Uzyskane wyniki \nprzedstawiono w tabeli 2 i na rys. 4.\n\nTab. 2. Wyniki badań hełmów \nTab. 2. Tests results of safety helmets\n\nTyp hełmu \ny5kN [mm] \nE5kN [J] \nA \n41 \n62,4 \nB \n34 \n69,3 \nC \n25 \n59,4 \nD \n36 \n53,3\n\ngdzie: y5kN i E5kN - deformacja hełmu i pochłonięta przez niego energia w chwili \nosiągnięcia przez siłę działającą na makietę głowy wartości F = 5kN,", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2014", "token_count": 2254, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "K. Baszczyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:155792:0003", "text": "Metoda i stanowisko do badania pochłaniania energii uderzenia poruszającego się obiektu przez przemysłowe hełmy ochronne\n\nAnalizując wyniki przeprowadzonych badań hełmów można \nzauważyć, że: \n Uzyskane wielkości energii uderzenia E5kN, którą mogą pochło-\nnąć przebadane hełmy przemysłowe, zawiera się w przybliżeniu \nw granicach (53 ÷ 70) J. Oznacza to, że ich właściwości \nochronne nie wykraczają w istotny sposób ponad minimalne \nwymaganie normy EN 397:1997 [4]. \n Największą energię uderzenia pochłonął hełm typ B mimo, że \njego deformacja pod działaniem siły F = 5 kN nie była najwięk-\nsza. Oznacza to, że kształt jego charakterystyki F(y) jest bar-\ndziej optymalny z punktu widzenia pochłaniania energii ude-\nrzenia niż w przypadku innych hełmów. \n Na przebiegach czasowych siły F(t) z badań hełmów A, B, D \nmożna zauważyć wyraźny skokowy wzrost wartości. Występuje \non w chwili zderzenia wewnętrznej powierzchni skorupy z ma-\nkietą głowy przy maksymalnej deformacji. \n Na przebiegach czasowych siły F(t) z badań hełmów C, D \nmożna zauważyć początkowy płaski fragment, gdzie siła nie \nprzekracza 500N. Fragment ten odpowiada za wykasowywanie \nluzów więźby i jej zaczepów w gniazdach skorupy. Mimo rela-\ntywnie dużej deformacji w tym czasie zaabsorbowana energia \njest mała.\n\n7. Wnioski\n\nPrzedstawiona metoda i stanowisko do badania pochłaniania \nenergii uderzenia poruszającego się obiektu przez przemysłowe \nhełmy ochronne spełnia założony cel. Badania sprawdzające \nposzczególnych podzespołów stanowiska potwierdziły uzyskanie \nzałożonych parametrów. Przeprowadzone badania wybranych \ntypów przemysłowych hełmów ochronnych stosowanych w Polsce \nwykazały, że dzięki tej metodzie można uzyskać szereg cennych \ninformacji, które nie są dostępne w dotychczas stosowanych stan-\ndardowych metodach badań. Szczególnego znaczenia informacje \nte nabierają w przypadku opracowywania nowych konstrukcji \nhełmów ochronnych. W efekcie utworzono unikatowe w polskiej \nskali stanowisko, które może być wykorzystane przez krajowych \nproducentów hełmów dla doskonalenia ich wyrobów.\n\nPublikacja opracowana na podstawie wyników II etapu programu wieloletniego \npn. „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy”, finansowanego w latach 2011-\n2013 w zakresie zadań służb państwowych przez Ministerstwo Pracy i Polityki \nSpołecznej. \nKoordynator programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut \nBadawczy.\n\n8. Literatura\n\n[1] Główny Urząd Statystyczny Departament Pracy: Wypadki przy pracy \nw 2010 r. \n[2] Główny Urząd Statystyczny Departament Pracy: Wypadki przy pracy \nw 2011 r. \n[3] Rozporządzenie MG z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadni-\nczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej (wdrażające Dy-\nrektywę 89/686/EWG). \n[4] PN-EN 397:2012 Przemysłowe hełmy ochronne. \n[5] Korycki R.: The damping of off-central impact for selected industrial \nsafety helmets used in Poland. International Journal of Occupational \nSafety and Ergonomics (JOSE ) 2002, vol. 8, no. 1, 51–70. \n[6] PN-EN 13087-2:2012 Hełmy ochronne. Metody badań. Część 2: \nZdolność amortyzacji. \n[7] PN-EN 960:2007 Makiety głowy do badań hełmów ochronnych. \n[8] ISO 6487 Road vehicles - Measurement techniques in impact tests – \nInstrumentation. \n[9] Mathcad 2001 Professional, Warszawa 2003, ISBN 83-87674-56-7.\n\n_____________________________________________________ \notrzymano / received: 11.11.2013\n\nprzyjęto do druku / accepted: 01.01.2014 \nartykuł recenzowany / revised paper\n\n________________________________________________________________________\n\nINFORMACJE\n\nWersja elektroniczna \nmiesięcznika PAK\n\nArtykuły opublikowane w PAK po roku 1989 są dostępne w wersji elektronicznej m.in. w bazie artykułów PAK (www.pak.info.pl), \nw folderze „Archiwum numerów miesięcznika PAK”:\n\n- pełne teksty artykułów z poprzednich lat i streszczenia artykułów najnowszych można pobrać bezpłatnie,\n\n- pełne teksty artykułów z bieżącego roku można otrzymać za opłatą (5 PLN +1,15 PLN VAT).", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2014", "token_count": 1459, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "K. Baszczyński"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0000", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\n15\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nWprowadzenie\nSektor transportu jest drugim co do wielkości źró-\ndłem zanieczyszczeń w całej Unii Europejskiej, około\n70% tych zanieczyszczeń emituje transport drogowy\n(Cholewa, 2015, s. 41–52). Zagadnienia związane\nz emisją gazów cieplarnianych są istotnym proble-\nmem zarówno dla systemów logistycznych, jak i trans-\nportowych. Problem ten jest również ważny w odnie-\nsieniu do wytycznych Komisji Europejskiej, a także\nnowych wyzwań w modelu gospodarki o obiegu za-\nmkniętym. Transport publiczny, zwłaszcza w aspekcie\nautobusów miejskich, zajmuje ważne miejsce w stra-\ntegii Unii Europejskiej (UE) odnośnie do ogranicza-\nnia wpływu transportu na środowisko. Zgodnie z wy-\ntycznymi Komisji Europejskiej istotny jest rozwój\nelektromobilności w komunikacji miejskiej. Głównym\ndokumentem Unii Europejskiej wymuszającym zmia-\nny w sektorze transportu na krajach członkowskich\njest Biała Księga transportu. Zgodnie z wytycznymi\nBiałej Księgi do 2030 r. w miastach ma poruszać się\no połowę mniej pojazdów napędzanych paliwami\nkonwencjonalnymi, a do 2050 r. mają one zniknąć cał-\nkowicie i zostać zastąpione samochodami niskoemi-\nsyjnymi. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Ra-\ndy 2009/33/WE nakłada na instytucje państwowe oraz\nniektórych operatorów logistycznych obowiązek\nuwzględnienia przy zakupie nowych pojazdów ich\nDr hab. inż. Dorota Burchart-Korol, prof. PŚ\nPolitechnika Śląska\n[ORCID]\ne-mail: [EMAIL]\nMgr inż. Adam Łamacz\nValeo Electric and Electronic Systems \ne-mail: [EMAIL]\nWpływ elektromobilności \nw transporcie publicznym \nna emisję gazów cieplarnianych\nw państwach członkowskich Unii Europejskiej \nThe Impact of Electromobility in Public Transport in EU Member \nStates on Greenhouse Gas Emission\nAbstract\nThe purpose of the paper is to assess the greenhouse gas\nemissions of electric city buses in the Member States of the\nEuropean Union. The paper presents the results of the\ngreenhouse gas emission assessment for charging city bus\nbatteries using the power grid in each EU country. The\nanalysis covered the time frame from 2015–2050. \nA comparative analysis of greenhouse gas emissions of an\nelectric bus and a bus with an internal combustion engine\nwas also carried out.\nKey words:\nPublic Transport, Electromobility, Greenhouse Gas\nEmission, EU Member States \nSłowa kluczowe: \ntransport publiczny, elektromobilność, emisje gazów\ncieplarnianych, państwa członkowskie Unii Europejskiej\nJEL: Q54 \nStreszczenie\nCelem artykułu jest ocena emisji gazów cieplarnianych elek-\ntrycznych autobusów miejskich w państwach członkowskich\nUnii Europejskiej. W pracy przedstawiono wyniki oceny emi-\nsji gazów cieplarnianych w następstwie ładowania akumula-\ntorów autobusów miejskich z wykorzystaniem sieci elektro-\nenergetycznej w poszczególnych krajach. Analizy obejmowa-\nły ramy czasowe od 2015 do 2050 r. Wykonano również ana-\nlizę porównawczą emisji gazów cieplarnianych autobusu\nelektrycznego oraz autobusu z silnikiem spalinowym.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 1117, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0001", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\nwpływu na środowisko, emisji gazów cieplarnianych\noraz zużycia energii, co w znacznym stopniu przyczy-\nnia się do promowania pojazdów zasilanych alterna-\ntywnie. Rosnąca liczba miejskich autobusów elek-\ntrycznych jest obserwowana na terenie całej Unii Eu-\nropejskiej. Dotychczas w literaturze przedstawiono\nproblemy związane z zastosowaniem biopaliw wyko-\nrzystywanych w transporcie Państw Członkowskich\nw świetle regulacji prawnych UE (Kupczyk i in., 2017)\noraz bezpieczeństwa transportu morskiego w świetle\nstrategii UE (Usewicz, 2018). Analizy dotyczyły rów-\nnież rozwoju zrównoważonego transportu (Borucka,\nZałęski, 2017). Efektywność ekonomiczna została\nprzedstawiona w literaturze (Zalewski, 2016), nato-\nmiast odnośnie do aspektów środowiskowych nadal\nbrakuje kompleksowych opracowań związanych z tym\nobszarem naukowo-badawczym. \nCelem artykułu jest analiza emisji gazów cieplar-\nnianych powodowanych przez miejskie autobusy\nelektryczne państw członkowskich Unii Europejskiej.\nW pracy skupiono się na energii elektrycznej z sieci\nelektroenergetycznej poszczególnych krajów, wyko-\nrzystywanej do ładowania akumulatorów autobusów\nelektrycznych. Analiza obejmowała cykl życia paliwa\nalternatywnego, którym jest napęd elektryczny\nz uwzględnieniem sieci elektroenergetycznej w po-\nszczególnych krajach Unii Europejskiej. Badania do-\ntyczyły również zmian w energetyce poszczególnych\nkrajów w latach 2015–2050. Analizy obejmowały po-\nnadto porównanie napędów elektrycznych i konwen-\ncjonalnych na przykładzie autobusów miejskich. \nZałożenia do analiz \ni metodyka badań\nPrzeprowadzony przegląd literatury wykazał, iż\netap eksploatacji autobusów z napędem elektrycznym\njest praktycznie bezemisyjny, należy jednak zauważyć,\nże w przypadku pojazdów elektrycznych istotne jest\ndokonanie analizy wpływu na środowisko źródeł\nenergii do ładowania akumulatorów (Burchart-K-\norol, Folęga, 2019; Jursova i in., 2019). Wykazano, że\nenergia elektryczna jest głównym czynnikiem deter-\nminującym wpływ na emisję gazów cieplarnianych\nw przypadku pojazdów elektrycznych (Burchart-\n-Korol i in. 2018; Ercan, Tatari, 2015). Dla celów ni-\nniejszej pracy założono, że badany autobus jest w ca-\nłości zasilany z baterii akumulatorowych. Przy założe-\nniu, że użytkowanie pojazdu nie emituje szkodliwych\nzwiązków do atmosfery, określono jego wpływ na śro-\ndowisko związany z ładowaniem akumulatorów. Ła-\ndowanie odbywa się z ogólnodostępnej sieci elek-\ntrycznej, więc na wpływ na środowisko będzie miał\nsposób wytworzenia energii elektrycznej do nałado-\nwania akumulatorów w autobusie. Obiektem badań\nw niniejszej pracy był dwunastometrowy autobus\nmarki Solaris. Wybór ten jest podyktowany faktem, iż\nna terenie Unii Europejskiej użytkuje się najwięcej\nautobusów o długości 12 metrów. W tabeli 1 pokaza-\nno podstawowe dane techniczne autobusu Solaris. \nZużycie energii przez autobus elektryczny zależy\nod wielu czynników i od różnych warunków jazdy. Na\npodstawie przeglądu literatury stwierdzono, że zuży-\ncie energii przez dwunastometrowy autobus elek-\ntryczny w warunkach realnej eksploatacji z pasażera-\nmi na pokładzie oraz włączonymi dodatkowymi ukła-\ndami, takimi jak na przykład klimatyzacja, może wy-\nnosić do 175 kWh/100 km (Boya i in., 2016). \nAnalizy wykonano z zastosowaniem metody oceny\ncyklu życia LCA (Life Cycle Assessment), uwzględ-\nniając cykl życia wszystkich źródeł energii dla po-\nszczególnych krajów. Zgodnie z\ndanymi (The\nInternational Energy Agency, 2016) wykonano anali-\nzy dla stanu z roku 2015 oraz prognozy dla lat 2020,\n2030 oraz 2050. Zasady zastosowania LCA w trans-\nporcie zostały opisane w pracy (Burchart-Korol,\n2019). LCA wykorzystano do oceny potencjalnego\nwpływu na środowisko ładowania akumulatora\nw elektrycznych autobusach miejskich. Metoda LCA\nzostała wybrana do analiz ze względu na fakt, iż\n16\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nTabela 1\nPodstawowe dane techniczne autobusu Solaris U12E \nŹródło: Kuźmiński, 2016. \nPodstawowe dane techniczne\nProducent\nSolaris Bus & Coach SA\nModel\n12 Electric\nDługość\n12 m\nPojemność pasażerska — całkowita\n70\nMiejsca siedzące\n25\nBaterie litowo-jonowe\n208 kWh/686 V\nGłówny silnik napędowy — asynchroniczny\n160 kW/460 V\nSystem ładowania — przystosowany do pantografowego\nPlug-In\nCzas ładowania\nnoc: 4–5 godz.; szybkie: 2 godz.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 1709, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0002", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\numożliwia ocenę środowiskową cyklu życia energii\nelektrycznej. Analizy wykonano zgodnie z wytycznymi\nISO 14040:2006 i ISO 14044:2006, przy użyciu opro-\ngramowania SimaPro z bazą danych Ecoinvent. \nCelem pracy była ocena wpływu na środowisko ła-\ndowania akumulatorów elektrycznych autobusów\nmiejskich w krajach Unii Europejskiej. Zakres pracy\nobejmował przeprowadzenie analizy aktualnej i pro-\ngnozowanej struktury źródeł energii elektrycznej\noraz analizę środowiskową z uwzględnieniem emisji\ngazów cieplarnianych. W celach porównawczych\nwszystkie analizy zostały odniesione do tej samej jed-\nnostki funkcjonalnej (FU — Functional Unit) wyno-\nszącej 100 km. Do przeprowadzenia oceny oddziały-\nwania na środowisko ładowania elektrycznych auto-\nbusów miejskich zastosowano metodę IPCC (Inter-\ngovernmental Panel on Climate Change), która zo-\nstała opracowana przez Międzyrządowy Zespół ds.\nZmian Klimatu (IPCC 2013). Metoda IPCC służy do\noceny emisji gazów cieplarnianych w całym cyklu ży-\ncia produktu oraz umożliwia wyliczenie wskaźnika na\npodstawie potencjału tworzenia efektu cieplarniane-\ngo GWP (Global Warming Potential). \nRezultaty i dyskusja wyników\nAnaliza sieci elektroenergetycznej \nw państwach członkowskich UE \nNa podstawie danych z raportu dotyczącego wy-\ntwarzania energii elektrycznej w krajach UE, sporzą-\ndzonego przez Politechnikę Ateńską dla Komisji Eu-\nropejskiej (REF2016), zestawiono liczbę poszczegól-\nnych źródeł energii w 281 krajach Unii Europejskiej.\nUdział poszczególnych źródeł energii dla całej Unii\nEuropejskiej w kolejnych latach analizy przedstawio-\nno na rysunkach 1–4. \nJak widać na rysunkach 1–4, udział poszczegól-\nnych źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycz-\nnej w UE ulega w kolejnych latach znaczącym zmia-\nnom. W roku 2015 największy udział w wytwarzaniu\nenergii elektrycznej miały elektrownie jądrowe\n(27%), węglowe (26%) oraz w mniejszym stopniu ga-\nzowe (17%), natomiast udział odnawialnych źródeł\nenergii był na bardzo niskim poziomie. W roku 2020\nudział elektrowni jądrowych (23%) oraz węglowych\n(23%) zmniejszy się o kilka procent. Udział elek-\ntrowni gazowych pozostanie na tym samym poziomie\n(17%), natomiast zauważalna jest tendencja wzrosto-\nwa udziału źródeł odnawialnych, takich jak energia\n17\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 1\nUdział źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycznej\nw UE w 2015 r.\nŹródło: The International Energy Agency, 2016. \nRysunek 2\nUdział źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycznej \nw UE. Prognoza na 2020 r.\nŹródło: jak rysunku 1.\nRysunek 3\nUdział źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycznej\nw UE. Prognoza na 2030 r.\nŹródło: jak rysunku 1.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 1122, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0003", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\nwodna (14%) czy słoneczna (5%). Prognozy na rok\n2030 pokazują dalsze zmniejszenie udziału elek-\ntrowni węglowych (16%) przy wzroście wykorzy-\nstania energii wiatrowej (17%) oraz słonecznej\n(7%). Udział elektrowni wykorzystujących bioma-\nsę również ma się zwiększyć do 8%. W prognozach\nna rok 2050 zdecydowanie widać zmniejszenie\nudziału elektrowni węglowych (6%). W większości\nzostanie on zastąpiony energią z elektrowni wia-\ntrowych (24%). Nieznacznie wzrośnie wykorzysta-\nnie elektrowni gazowych (21%), elektrowni zasila-\nnych biomasą (10%) oraz energią słoneczną\n(11%). Według prognoz w ciągu 30 lat od chwili\nobecnej wykorzystanie elektrowni węglowych, emi-\ntujących najwięcej gazów cieplarnianych, ulegnie\nzdecydowanemu zmniejszeniu na rzecz odnawial-\nnych źródeł energii. \nWykonano również analizę źródeł energii wyko-\nrzystywanych do wytwarzania energii elektrycznej\nwe wszystkich krajach UE w latach 2015–2050. Ana-\nlizując źródła energii elektrycznej w strukturze mik-\nsu energetycznego poszczególnych krajów Unii Eu-\nropejskiej w roku 2015, stwierdzono, iż w wielu\nz nich dominujący udział w wytwarzaniu energii\nelektrycznej miał węgiel (Polska, Czechy, Bułgaria,\nEstonia, Niemcy, Grecja). Jeśli chodzi o źródło ener-\ngii, jakim jest węgiel, najwyższy udział odnotowano\ndla Polski (85%) oraz Estonii (80%). Ciekawymi\nprzypadkami są niewielkie kraje, takie jak Cypr czy\nMalta, których energetyka bazuje na ropie naftowej.\nW roku 2015 najwyższy udział w wykorzystaniu ener-\ngii jądrowej do wytwarzania energii elektrycznej\nmiała Francja (76%), wysokie udziały miały również\nWęgry (54%) oraz Słowacja (54%). Ropa naftowa\ndo wytwarzania energii elektrycznej była wykorzy-\nstywana w UE w niewielkim stopniu poza Maltą\n(92%) oraz Cyprem (89%), gdzie energia elektrycz-\nna jest pozyskiwana głównie z tego źródła. Najwięk-\nszy udział energii z gazu ziemnego miały Luksem-\nburg (83%) oraz Holandia (53%) i Irlandia (47%).\nBiomasa była wykorzystywana przede wszystkim\nw Finlandii (19%), na Litwie (13%) oraz w Danii\n(12%). Energia wodna miała największy udział\nw wytwarzaniu energii elektrycznej w Austrii (69%),\nChorwacji i Łotwie (52%) oraz w Szwecji (45%).\nEnergia wiatrowa miała największy udział w Danii\n(43%), wysokie udziały miały również Irlandia oraz\nPortugalia (23%). Energia słoneczna w całej Euro-\npie w 2015 r. była wykorzystywana w niewielkim\nstopniu, jednak najczęściej korzystano z niej we\nWłoszech (8%) oraz w Grecji i na Malcie (7%). \nNastępnie dokonano analizy prognoz dotyczących\nkształtowania się udziału źródeł energii w krajach\nUnii Europejskiej w roku 2020. W przypadku energii\njądrowej nadal najwyższy udział będzie miała Francja\n(66%), wysoki — również Słowacja (60%), Belgia\n(48%) oraz Węgry (45%). Energia pozyskiwana\nz węgla w dalszym ciągu będzie najintensywniej wy-\nkorzystywana w Polsce oraz Estonii (80%). Duże\nzmiany prognozowane są dla wykorzystania ropy naf-\ntowej — w 2020 r. największy udział przewidziano dla\nGrecji (9%). Malta i Cypr, których energetyka bazo-\nwała głównie na ropie, mają przejść na korzystanie\nz gazu, odpowiednio 86% dla Malty i 70% dla Cypru.\nKraje te mają w największym stopniu korzystać\nz energii z gazu ziemnego, obok Luksemburga (70%)\ni Litwy (67%). Biomasa do wytwarzania energii elek-\ntrycznej będzie wykorzystywana najczęściej w Danii\n(27%), wysoki udział prognozuje się również dla Fin-\nlandii (15%). Największy udział energii wodnej w wy-\ntwarzaniu energii elektrycznej prognozowany jest dla\nAustrii (60%), Łotwy (48%) oraz Chorwacji (45%).\nZ energii wiatrowej w największym stopniu korzystać\nmają Dania (50%) oraz Irlandia (35%). Największy\nudział energii słonecznej będą miały Malta (13%)\ni Cypr (12%). \nZgodnie z prognozami sporządzonymi na 2030 r.\nnajwiększy udział energii jądrowej w wytwarzaniu\nenergii elektrycznej będą miały Węgry (82%), a także\nSłowacja (77%) oraz Litwa (65%). Energia pozyski-\nwana z węgla w dalszym ciągu będzie mieć największe\nzastosowanie w Estonii (73%) oraz w Polsce (65%).\nRopa naftowa będzie wykorzystywana tylko w nie-\nwielkim stopniu, najwięcej w Portugalii (3%). Naj-\nwiększy udział energii z gazu nadal będzie przypadać\nna Maltę (87%), Luksemburg (77%) oraz Cypr\n(70%). Biomasa nadal ma być stosowana głównie\nw Danii (24%) z istotnym udziałem również w takich\nkrajach jak Finlandia (15%) i Wielka Brytania (14%).\nWysoki procent wykorzystania elektrowni wodnych\nprzewidywany jest dla Austrii (56%), Chorwacji\n(45%) oraz Łotwy (42%). Widać wzrost wykorzysta-\nnia elektrowni wiatrowych, gdzie największy udział\nma Dania (56%), duży udział prognozowany jest tak-\nże dla Irlandii (36%) oraz Portugalii (32%). Zauwa-\n18\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 4\nUdział źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycznej\nw UE. Prognoza na 2050 r.\nŹródło: jak rysunku 1.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 1911, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0004", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\nżalny wzrost wykorzystania elektrowni słonecznych\nprzewiduje się dla krajów takich jak Cypr (18%), Gre-\ncja i Hiszpania (po 17%) oraz Malta (13%). \nPrognozy na 2050 r. dotyczące kształtowania się\nudziału źródeł energii w wytwarzaniu energii elek-\ntrycznej w krajach UE wykazały zauważalny spadek\nwykorzystania energii jądrowej we wszystkich krajach\nUnii, w których energia ta była wcześniej wykorzysty-\nwana. Dla kraju takiego jak Polska przewiduje się, że\nenergia jądrowa będzie alternatywą dla elektrowni wę-\nglowych. Największy procent wykorzystania elektrow-\nni jądrowych w 2050 r. jest przewidywany dla Słowacji\n(59%), Węgier (58%) oraz Czech (54%). Warto\nw tym miejscu zaznaczyć, iż udział energii jądrowej\nw wytwarzaniu energii elektrycznej we Francji zosta-\nnie zredukowany do 39% na rzecz odnawialnych źró-\ndeł energii. Przewidywany jest znaczny spadek wyko-\nrzystania elektrowni węglowych. Największy ich udział\nprzewiduje się dla Polski (26%), a następnie dla Buł-\ngarii i Niemiec (21%). Ropa naftowa ma nie być uży-\nwana do wytwarzania energii elektrycznej. Wykorzy-\nstanie elektrowni gazowych zdecydowanie wzrośnie na\nterenie całej Unii. Najwyższe prognozuje się dla Luk-\nsemburga (82%) i Malty na (78%). Wysoki wskaźnik\nwykorzystania gazu będą także miały Belgia (59%)\ni Cypr (58%). Biomasa do zasilania elektrowni ma być\nw największym stopniu wykorzystywana w Estonii\n(25%), Finlandii (25%) oraz Danii (22%). Elektrow-\nnie wodne w większości będą wykorzystywane w Au-\nstrii (51%). Znaczny ich udział widać też w Chorwacji\ni Portugalii (37%). Podstawą energetyki Unii Euro-\npejskiej mają być elektrownie wiatrowe. Największy\nich udział ma być notowany w Danii (56%), Irlandii\n(49%) oraz Estonii (42%). Elektrownie słoneczne naj-\nwiększe wykorzystanie znajdą w krajach takich jak\nHiszpania (33%), Grecja (28%) oraz Cypr (26%). \nAnalizując prognozy dotyczące kształtowania się\nenergetyki w kolejnych latach, stwierdzono, że we\nwszystkich państwach Unii Europejskiej energetyka\nbazująca na paliwach kopalnych ma być stopniowo\nzastępowana źródłami odnawialnymi, głównie elek-\ntrowniami wiatrowymi. Co ciekawe, w krajach, w któ-\nrych już teraz rozwinięta jest energetyka oparta na\nelektrowniach jądrowych (np. we Francji), wykorzy-\nstanie tych elektrowni w kolejnych latach będzie ma-\nlało na rzecz elektrowni wiatrowych. Istotny jest fakt,\niż w krajach, w których nie ma elektrowni jądrowych,\ntakich jak Polska czy Litwa, te właśnie elektrownie są\nbrane pod uwagę jako alternatywa dla zmniejszenia\nudziału węgla (Polska) czy gazu (Litwa) w energetyce. \nAnaliza emisji gazów cieplarnianych\nw transporcie publicznym \nNa podstawie wyników analiz udziału poszczegól-\nnych źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycz-\nnej w krajach Unii Europejskiej oraz analiz dotyczą-\ncych emisji gazów cieplarnianych dla każdego ze źró-\ndeł energii oszacowano wielkość emisji gazów cie-\nplarnianych (GHG) autobusów elektrycznych w każ-\ndym z 28 krajów Unii Europejskiej. W celu dokona-\nnia obliczeń emisji gazów cieplarnianych autobusów\nelektrycznych opracowano wzór (1). Danymi nie-\nzbędnymi do obliczeń emisji GHG dla autobusów\nelektrycznych (w jednostce g CO2 eq/100km) były:\nudział procentowy poszczególnych źródeł energii dla\nkażdego kraju Unii Europejskiej dla wszystkich lat\nuwzględnionych w analizach (Uźr), wartość emisji po-\nszczególnego źródła (GHGźr) (wyrażona w g CO2\neq/kWh) dla każdego źródła energii oraz zużycie\nenergii do ładowania akumulatora w autobusie na\n100 km (FU). \n,(1)\ngdzie: \nGHGautobusu — emisja gazów cieplarnianych gene-\nrowanych przez autobus, g CO2\neq/100km; \nGHGźr 1–8\n— emisja gazów cieplarnianych z wy-\ntwarzania 1kWh dla poszczególnych\nźródeł energii, g CO2 eq/kWh; \nUźr 1–8\n— procentowy udział źródła energii\nw miksie energetycznym danego\nkraju UE; \nEautobusu\n— zużycie energii elektrycznej do ła-\ndowania akumulatora w autobusie. \nNa podstawie przeanalizowanych danych oraz wy-\nkorzystując wzór (1), wykonano obliczenia emisji ga-\nzów cieplarnianych w 28 krajach Unii Europejskiej,\nbiorąc pod uwagę miks energetyczny każdego z kra-\njów stosowany do wytwarzania energii elektrycznej.\nWyniki dla 2015 r. oraz prognozy na lata 2020, 2030\ni 2050 przedstawiono na rysunkach 5–8. \nJak widać na rysunku 5, w 2015 r. najwyższy wskaź-\nnik emisji gazów cieplarnianych elektrycznych autobu-\nsów miejskich wykazano dla Polski, natomiast najniż-\nszy dla Francji. Wynika to z faktu, że francuski miks\nenergetyczny bazuje przede wszystkim na elektrow-\nniach jądrowych, dla których emisja gazów cieplarnia-\nnych jest na niskim poziomie. W Polsce natomiast\nenergetyka bazuje na elektrowniach zasilanych wę-\nglem, stąd tak wysoki wskaźnik emisji gazów cieplar-\nnianych przy ładowaniu elektrycznych autobusów. Po-\ndobnie wysoki wskaźnik emisji GHG wykazano dla\nEstonii, której energetyka również opiera się na elek-\ntrowniach węglowych, oraz dla Malty, gdzie miks\nenergetyczny bazuje na elektrowniach zasilanych ropą\nnaftową. Wielkość emisji gazów cieplarnianych w tych\nostatnich jest zbliżona do emisji w elektrowniach wę-\nglowych. Niski wskaźnik emisji GHG przy ładowaniu\nelektrycznych autobusów miejskich wykazano dla\n19\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 2076, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0005", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\nSzwecji. Wynika to z faktu, iż wytwarzanie energii\nelektrycznej w tym kraju bazuje głównie na elektrow-\nniach wodnych (45%) oraz jądrowych (36%). \nNa rysunku 6 przedstawiono prognozę emisji\nGHG związanej z ładowaniem miejskich autobusów\nelektrycznych na rok 2020. Tak jak w roku 2015 naj-\nniższymi wskaźnikami emisji GHG wykazują się\nFrancja i Szwecja, natomiast najwyższymi Estonia\ni Polska. Należy jednak zaznaczyć, iż wskaźniki te\nulegają zmniejszeniu w wyniku redukcji wykorzysta-\nnia elektrowni węglowych w energetyce na rzecz bar-\ndziej ekologicznych rozwiązań, takich jak odnawialne\nźródła energii. Tendencja ta jest obserwowana\nw większości krajów Unii Europejskiej, w których wy-\nkorzystuje się elektrownie zasilane węglem. \nJak pokazano na rysunku 7, w roku 2030 przewi-\ndywane jest dalsze zmniejszanie wskaźników emisji\nGHG przy ładowaniu autobusów elektrycznych\nw wyniku odchodzenia od źródeł energii emitują-\ncych znaczne ilości gazów cieplarnianych, takich\njak węgiel czy ropa naftowa i zastępowanie ich bar-\ndziej ekologicznymi, takimi jak gaz czy odnawialne\nźródła energii (głównie elektrownie wiatrowe).\nW przypadku tych krajów, które charakteryzują się\nnajwyższymi wskaźnikami emisji GHG powodowa-\nnej przez autobusy elektryczne, czyli Polski i Esto-\nnii, widać konsekwentne dążenia do ograniczenia\nzużycia węgla w energetyce i zastępowania go elek-\ntrowniami gazowymi oraz wiatrowymi. We Francji,\ngdzie wskaźnik takiej emisji jest najniższy, widocz-\n20\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 5\nEmisja GHG związana z ładowaniem autobusów elektrycznych w krajach UE w 2015 r.\nŹródło: opracowanie własne.\n\nne są tendencje do zastępowania elektrowni jądro-\nwych elektrowniami korzystającymi ze źródeł odna-\nwialnych. Kraje takie jak Słowacja czy Węgry uzy-\nskują zmniejszenie wskaźników emisji poprzez sta-\nwianie na rozwój elektrowni jądrowych, którymi za-\nstępują elektrownie węglowe. Dania natomiast\nzmniejsza emisję GHG, rozwijając elektrownie\nwiatrowe i zasilane biomasą, które zastępują te za-\nsilane węglem. \nNa rysunku 8, gdzie przedstawiono prognozy na\nrok 2050, widać zdecydowane zmniejszenie wskaźni-\nków emisji GHG dla krajów, których energetyka ba-\nzowała na elektrowniach węglowych. W Polsce do\ntego czasu mają pojawić się elektrownie jądrowe\noraz ciągle ma postępować rozwój elektrowni wia-\ntrowych. W Estonii, również charakteryzującej się\nnajwyższymi wskaźnikami emisji GHG przy ładowa-\nniu autobusów elektrycznych, uzyskano ich zmniej-\nszenie przez rozwój elektrowni korzystających z od-\nnawialnych źródeł energii oraz dalsze zastępowanie\nelektrowni węglowych elektrowniami zasilanymi ga-\nzem i biomasą. \nAnaliza porównawcza \nautobusu elektrycznego z autobusem \nz silnikiem spalinowym \nDodatkowo przeprowadzono analizę porów-\nnawczą emisji gazów cieplarnianych dla elektrycz-\nnych autobusów miejskich oraz emisji gazów \ncieplarnianych generowanej przez autobusy o kon-\nwencjonalnym napędzie, zasilane silnikiem wyso-\nkoprężnym klasy emisji Euro 5. Zgodnie ze wska-\nzaniami literatury przedmiotu emisja GHG auto-\nbusu z silnikiem spalinowym kształtuje się na \npoziomie od 95,4 do 99,4 kg CO2 eq/FU (Pielecha\ni in., 2016; eafo.eu). Na podstawie przeprowadzo-\nnych analiz wykazano, że w wielu krajach Unii Eu-\nropejskiej, w tym w Polsce, użytkowanie autobusu\nelektrycznego jest dziś bardziej szkodliwe dla śro-\ndowiska niż korzystanie z konwencjonalnego autobusu\nz silnikiem spalinowym. Jest to związane z ładowa-\nniem akumulatorów z sieci elektroenergetycznej,\nw której głównym źródłem energii jest węgiel.\nZ drugiej strony jednak, w większej liczbie krajów\n21\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 6\nEmisja GHG związana z ładowaniem autobusów elektrycznych w krajach UE. Prognoza na 2020 r.\nŹródło: opracowanie własne.\n\nUE, gdzie energia elektryczna jest pozyskiwana\nz ekologicznych źródeł, wymiana taboru z silni-\nkiem spalinowym na tabor elektryczny przyniesie\nznaczne korzyści dla środowiska, na przykład we\nFrancji, Szwecji, Słowacji itd. Co więcej, na pod-\nstawie przeprowadzonych prognoz zużycia energii\nw poszczególnych krajach i zmian w miksach ener-\ngetycznych krajów Unii Europejskiej, gdzie użyt-\nkowanie autobusów elektrycznych będzie stawać\nsię coraz bardziej ekologiczne, można twierdzić, że\nwymiana taboru pojazdów spalinowych na elek-\ntryczne powinna odbywać się już teraz. Prognoza\nna rok 2050 pokazuje, iż prawie we wszystkich kra-\njach Unii Europejskiej użytkowanie autobusów\nelektrycznych będzie miało znacznie mniejszy ne-\ngatywny wpływ na środowisko, związany z emisją\ngazów cieplarnianych, niż ma to miejsce w przy-\npadku autobusów z silnikiem spalinowym. \nWnioski\nW artykule dokonano analizy emisji gazów cie-\nplarnianych związanej z ładowaniem autobusów\nelektrycznych w poszczególnych krajach Unii Euro-\npejskiej. Wykazano, iż sektor transportu, będący jed-\nnym z głównych sektorów emitujących najwięcej\nszkodliwych zanieczyszczeń do atmosfery, musi zo-\nstać poddany zmianom. Ze względu na wyczerpywa-\nnie się złóż ropy naftowej, poszukiwane są różne za-\nmienniki napędów w transporcie drogowym. Alter-\nnatywą, która zyskuje największą popularność, jest\nnapęd elektryczny. Najszybszy rozwój tego napędu\nmożna zaobserwować w autobusowym transporcie\nmiejskim. Zachęty stosowane przez Komisję Euro-\npejską znacznie przyczyniają się do poprawy ekolo-\ngiczności transportu na terenie całej Unii oraz roz-\nwoju alternatywnych napędów w transporcie drogo-\n22\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 7\nEmisja GHG związana z ładowaniem autobusów elektrycznych w krajach UE. \nPrognoza na 2030 r.\nŹródło: opracowanie własne.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 2328, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0006", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\nwym. Podobną funkcję pełnią obostrzenia zniechęca-\njące do inwestowania w napędy konwencjonalne. \nNa podstawie przeprowadzonych analiz stwier-\ndzono, że w państwach, w których energetyka bazuje\nna energii jądrowej bądź na źródłach odnawialnych,\nładowanie akumulatorów w miejskich autobusach\nelektrycznych charakteryzuje się najniższym wskaźni-\nkiem emisji gazów cieplarnianych. Wykazano także,\nże przy aktualnym systemie energetycznym niektó-\nrych krajów napęd elektryczny nie jest bardziej eko-\nlogiczny od napędu konwencjonalnego, lecz w miarę\nzachodzenia zmian, jakie wymusza Unia Europejska,\nmiejskie autobusy elektryczne staną się przyszłością\nzrównoważonego transportu publicznego. \n23\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nRysunek 8\nEmisja GHG związana z ładowaniem autobusów elektrycznych w krajach UE. Prognoza na 2050 r.\nŹródło: opracowanie własne. \nPrzypisy/Notes\n1 Analizę prowadzono przed brexitem, a zatem uwzględniono w niej także Wielką Brytanię.\nBibliografia/References\nBorucka, A., Załęski, Ł. (2017). Car-pooling w aspekcie zrównoważonego rozwoju transportu. Gospodarka Materiałowa i Logistyka, (5), 51–64.\nBoya, Z., Ye, W., Bin, Z., Renjie, W., Wenwei, K. (2016). Real-world performance of battery electric buses and their life-cycle benefits\nwith respect to energy consumption and carbon dioxide emissions. Energy, 96, 603–613. https://doi.org/10.1016/j.energy. 2015.12.041 \nBurchart-Korol, D. (2019). The possibilities and challenges for application of life cycle assessment for support sustainable transport. W: 8th\nCarpathian Logistics Congress. CLC 2018, November 3rd–5th 2018, Prague, Czech Republic. Conference proceedings. Ostrava: Tanger,\n157–163.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 691, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:2077886:0007", "text": "Wpływ elektromobilności w transporcie publicznym na emisję gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Unii Europejskiej\n\n24\nGospodarka Materiałowa i Logistyka „ Material Economy and Logistics Journal ISSN 1231-2037 \nt. LXXII „ nr 7/2020 „ DOI 10.33226/1231-2037.2020.7.2\nBurchart-Korol, D., Folęga, P. (2019). Impact of road transport means on climate change and human health in Poland. Promet-Traffic &\nTransportation, (2), 195–204\nBurchart-Korol, D., Jursova, D., Folęga, P., Korol, J., Pustejovska, P., Blaut, A. (2018), Environmental life cycle assessment of electric ve-\nhicles in Poland and the Czech Republic. Journal of Cleaner Production, 202, 476–487. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.08.145 \nCholewa, M. (2015). Planowanie gospodarki niskoemisyjnej — proekologiczne rozwiązania w transporcie. W: J. Kulczyka (red.). Społecz-\nnie odpowiedzialne zarządzania w teorii i praktyce. Kraków: AGH. \nDyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23.04.2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energoosz-\nczędnych pojazdów transportu drogowego. Dz. Urz. UE, 15.05.2009 r. \nErcan, T., Tatari, O. (2015). A hybrid life cycle assessment of public transportation buses with alternative fuel options. The International\nJournal of Life Cycle Assessment, (5), 1213–1232. https://doi.org/10.1007/s11367-015-0927-2 \nGUS (2019). Transport i łączność: Przewozy ładunków transportem drogowym. Raport roczny. Warszawa: GUS. \nIntergovernmental Panel on Climate Change. (2013). IPCC Fifth Assessment Report. The Physical Science Basis. Available online: http:\n//www.ipcc.ch/report/ar5/wg1/ (8.06.2019). https://doi.org/10.1080/01944363.2014.954464 \nISO (2006). ISO 14040:2006 Environmental Management-Life Cycle Assessment-Principles and Framework; International Organization\nfor Standardization: Geneva, Switzerland. https://doi.org/10.1065/lca2005.03.001 \nISO (2006). ISO 14044:2006 Environmental Management-Life Cycle Assessment-Requirements and Guidelines; International Organiza-\ntion for Standardization: Geneva, Switzerland. https://doi.org/10.3403/30290345u \nJursova, S., Burchart-Korol, D., Pustejovska, P. (2019). Carbon footprint and water footprint of electric vehicles and batteries charging in\nview of various sources of power supply in the Czech Republic. Environments, (38), 1–11. https://doi.org/10.3390/environments6030038 \nKupczyk, A., Mączyńska, J., Sikora, M., Gawron, J., Tucki, K. (2017). Stan obecny i przyszłość biopaliw wykorzystywanych w transporcie\nPaństw Członkowskich w świetle regulacji prawnych UE. Gospodarka Materiałowa i Logistyka, (10), 16–22. \nKuźmiński, J. (2016), Miejskie Zakłady Autobusowe Warszawa: Autobusy niskoemisyjne w Warszawie. 10 Konferencja naukowo techniczna\nmiasto i transport. Warszawa, http://www.miastoitransport.il.pw.edu.pl/4_MIT2016.pdf\nMorawska-Kolasińska, K., Mazurkiewicz, G. (2018). Realizacja koncepcji zrównoważonego transportu na przykładzie żeglugi śródlądowej\nna górnej Łabie. Gospodarka Materiałowa i Logistyka, (7), 155–167. \nPielecha, J., Magdziak, A., Markowski, J., Jasiński, R. (2016). Ekologiczna ocena eksploatacyjna autobusów miejskich z zastosowaniem\nwybranych stabilizatorów do paliw. Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe, (12), 1289–1296. \nThe International Energy Agency. (2016). — Data inventory of electricity generation mix, Energy Policies of IEA Countries — EU28: Re-\nference scenario National Technical University of Athens.\nUsewicz, T. (2018). Bezpieczeństwo transportu morskiego w świetle strategii Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa morskiego. \nGospodarka Materiałowa i Logistyka, (12), 1251–1261. www.eafo.eu/vehicles-and-fleet/m1 (4.09.2019). \nZalewski, W. (2016). Rachunek kosztów działań w zarządzaniu przedsiębiorstwem transportu drogowego. Toruń: Wydawnictwo Naukowe\nUniwersytetu Mikołaja Kopernika. https://doi.org/10.33141/po.2018.12.03 \nDr hab. inż. Dorota Burchart-Korol, prof. PŚ\nW roku 1999 ukończyła studia na Wydziale Organizacji i Za-\nrządzania Politechniki Śląskiej w Gliwicach. W 2014 r. uzy-\nskała stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie inżynie-\nria środowiska w Głównym Instytucie Górnictwa. Jest pro-\nfesorem nadzwyczajnym na Wydziale Transportu i Inżynie-\nrii Lotniczej Politechniki Śląskiej. Specjalność — transport\ni inżynieria środowiska. \nMgr inż. Adam Łamacz\nW roku 2019 ukończył studia na Wydziale Transportu Poli-\ntechniki Śląskiej w Katowicach na kierunku Transport\ni Spedycja Drogowa. Od sierpnia 2019 r. pracuje na stanowi-\nsku młodszego specjalisty ds. zakupów w firmie Valeo Elec-\ntric and Electronic Systems w Czechowicach-Dziedzicach.\nDr hab. inż. Dorota Burchart-Korol, prof. PŚ\nIn 1999 she graduated from the Faculty of Organization and\nManagement at the Silesian University of Technology in Gliwice.\nIn 2014, she obtained the degree of habilitated doctor in the\ndiscipline of environmental engineering at the Central Mining\nInstitute. She is an associate professor at the Faculty of Transport\nand Aviation Engineering of the Silesian University of Technology.\nSpecialization — transport and environmental engineering.\nMgr inż. Adam Łamacz\nIn 2019 he graduated from the Faculty of Transport at the\nSilesian University of Technology in Katowice on\nspecialization Road Transport and Spedition. Since August\n2019 he works as Junior Purchasing Specialist in Valeo\nElectric and Electronic Systems in Czechowice-Dziedzice.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2020", "token_count": 1828, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "Dorota Burchart-Korol; Adam Łamacz"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:256457:0000", "text": "Koncepcja modelowego systemu do badań osłon przeciwwietrznych z czujkami dymu\n\n1-2012 \nPROBLEMY EKSPLOATACJI\n\n87 \nTomasz SAMBORSKI*, Stanisław KOZIOŁ*, Andrzej ZBROWSKI*, \nPaweł STĘPIEŃ** \n* Instytut Technologii Eksploatacji – PIB, Radom \n** Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony PrzeciwpoŜarowej – PIB, Józefów \nKONCEPCJA MODELOWEGO SYSTEMU DO BADAŃ \nOSŁON PRZECIWWIETRZNYCH Z CZUJKAMI DYMU \nSłowa kluczowe\n\nBezpieczeństwo techniczne, system badań, osłona przeciwwietrzna, czujka dymu. \nStreszczenie \nW artykule zaprezentowano koncepcję modelowego systemu do badań \nosłon przeciwwietrznych z czujkami dymu stosowanych w zabezpieczeniach \nczynnych poprawiających poziom bezpieczeństwa przeciwpoŜarowego. Przed-\nstawiono problemy związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem układów \nwykrywania dymu w kanałach wentylacyjnych. Opisano procedury badań osłon \nprzeciwwietrznych, jakim muszą podlegać w celu uzyskania certyfikatu dopusz-\nczającego do zastosowania w systemach ppoŜ. Zaprezentowano koncepcję bu-\ndowy stanowiska badawczego składającego się z testowego kanału wentylacyj-\nnego z uniwersalną komorą do montaŜu osłon przeciwwietrznych wyposaŜonego \nw system kontrolno-pomiarowy odpowiedzialny za realizację opracowanych \nprocedur badawczych. \nWprowadzenie \nBezpieczeństwo poŜarowe w odniesieniu do obiektów technicznych obej-\nmuje szeroki zakres rozwiązań zapobiegających powstaniu poŜaru, jego roz-\n\nPROBLEMY EKSPLOATACJI \n1-2012\n\n88 \nprzestrzenianiu się oraz minimalizujących skutki oddziaływania czynników \ntowarzyszących. Z punktu widzenia analizy zagroŜeń obiektów technicznych \nwaŜny jest podział budynków i obiektów ze względu na przeznaczenie (miesz-\nkalne, zamieszkania zbiorowego i uŜyteczności publicznej, produkcyjne i maga-\nzynowe, inwentarskie) oraz wysokość (niskie, średniowysokie, wysokie i wyso-\nkościowe). Dla budynków i obiektów, zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpo-\nŜarowej, przez zapobieganie powstaniu i rozprzestrzenianiu się poŜaru, klęski \nŜywiołowej lub innego miejscowego zagroŜenia rozumie się: \n– \nzapewnienie warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomo-\nściom, \n– \ntworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających \nochronę ludzi i mienia, a takŜe przeciwdziałających powstaniu lub minima-\nlizujących skutki poŜaru, klęski Ŝywiołowej lub innego miejscowego za-\ngroŜenia. \nZagroŜenie stwarzane przez ogień wynika z działania dwóch najgroźniej-\nszych czynników towarzyszących poŜarowi: dymu oraz wydzielającego się \nw procesie spalania ciepła. Dym stanowi zagroŜenie zarówno dla uŜytkowników \n(zatrucie dymem jest przyczyną 90% poszkodowanych i ofiar), jak równieŜ dla \nwyposaŜenia obiektu. W większości przypadków to właśnie dym jest pierwszą \noznaką rozwoju niekontrolowanego procesu spalania w obiekcie. Oddziaływa-\nnie termiczne stanowi zagroŜenie przede wszystkim dla obiektu i jego wyposa-\nŜenia oraz w mniejszym stopniu dla przebywających w nim ludzi. \nRozwiązaniami poprawiającym poziom bezpieczeństwa poŜarowego są za-\nbezpieczenia bierne i czynne. Do zabezpieczeń biernych zaliczamy: podział na \nstrefy poŜarowe, stosowanie oddzieleń przeciwpoŜarowych, zapewnianie odpo-\nwiedniej odległości pomiędzy obiektami, stosowanie niepalnych lub nierozprze-\nstrzeniających ognia elementów wystroju wnętrz [1]. Do zabezpieczeń czynnych \nzaliczamy m.in.: systemy sygnalizacji poŜaru [2], stałe urządzenia gaśnicze, \nsystemy usuwania dymu i ciepła [3], gaśnice. \nSystem sygnalizacji poŜarowej, stanowiący podstawę zabezpieczeń czyn-\nnych, ma na celu moŜliwie wczesne wykrywanie poŜaru oraz sygnalizowanie \ni alarmowanie o nim dla podjęcia odpowiednich działań. Podstawowe zadania \ninstalacji sygnalizacji poŜarowej w obiekcie zabezpieczanym to: \n– \nwykrycie poŜaru w początkowej fazie, \n– \npowiadomienie słuŜb ochrony obiektu o zaistniałej sytuacji poŜarowej, \n– \nwyłączenie układów klimatyzacyjnych i wentylacyjnych, \n– \nwłączenie urządzeń oddymiających, \n– \nwłączenie instalacji rozgłaszania alarmowego, \n– \nuruchomienie systemów gaśniczych, \n– \nsterowanie innymi urządzeniami w obiekcie mającymi wpływ na bezpie-\nczeństwo ludzi.\n\n1-2012 \nPROBLEMY EKSPLOATACJI\n\n89 \nPodstawowymi elementami systemu sygnalizacji poŜarowej są czujki poŜa-\nrowe [4, 5] wykrywające obecność dymu, płomienia, zmianę temperatury oraz \nczujki reagujące na kilka oznak poŜaru. Najczęściej stosowanymi czujkami są \nczujki dymu. Wynika to przede wszystkim z faktu, Ŝe czas ich reakcji wynosi \nkilka sekund, w którym to czasie zmiana temperatury w pomieszczeniu jest \njeszcze niezauwaŜalna. Czujka dymu powoduje alarm juŜ na samym początku \npowstania poŜaru, kiedy materiał zaczyna się tlić i ilość dymu w powietrzu \nosiągnie określoną koncentrację. \n1. Przedstawienie problemu \nCzujki dymu umieszczone w osłonach przeciwwietrznych (rys. 1) umoŜli-\nwiają wykrywanie cząstek dymu i produktów procesu spalania w powietrzu \nprzepływającym kanałem. Osłony są przeznaczone w szczególności do zapew-\nnienia prawidłowej pracy jonizacyjnych czujek dymu oraz optyczno-temperatu-\nrowych czujek, nadzorujących powietrze w kanałach wlotowych oraz wyloto-\nwych powietrza w instalacjach wentylacyjnych oraz klimatyzacyjnych. W kana-\nłach tych ze względu na przekrój, szybki ruch powietrza i inne czynniki, bezpo-\nśrednie zainstalowanie samej czujki nie jest moŜliwe, poniewaŜ spowodowałoby \nto powstawanie duŜej liczby fałszywych alarmów lub wskazywania stanu \nuszkodzenia czujki przez centralę sygnalizacji poŜarowej.\n\nCZUJKA \nKANAŁ TESTOWY \nosłona przeciwwietrzna \nV do 25 m/s\n\nRys. 1. Schemat instalacji czujki dymu z wykorzystaniem osłony przeciwwietrznej", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2012", "token_count": 2210, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "T. Samborski; S. Kozioł; A. Zbrowski; P. Stępień"}