technika-i-nauka / samples /train.jsonl
PiotrSty's picture
Add samples
2f6252f verified
Raw History Blame Contribute Delete
158 kB
{"id": "bibliotekanauki-automation:103741:0000", "text": "Pozytywne aspekty zastosowania sterowników PLC w systemach automatyki wybranych elementów wyposażenia technicznego budynku mieszkalnego\n\nPRACE N\nTechnika, \nPaweł Chwietczuk \nUniwersytet Warmińs\nul. Oczapowskiego 11\ne-mail: pawel.chwietc\nPOZYTYWNE AS\nPLC W SYST\nELEMENTÓW W\nStreszczenie. W pracy \ngrammable Logic Con\npracę całego układu w \niModCloud (system pra\numożliwia działanie uk\nz każdego miejsca za p\nmovable Terminal Bloc\ngrzewczo-chłodzącymi.\njest natychmiastowe po\nczadu lub innych gazów\nSłowa kluczowe: PLC, \nPOSITIVE ASP\nOF SELECTED\nO\nAbstract. The paper p\nlemetry modules, interm\nfor remote control of sm\none can gain access to t\ncation of RTD (Remov\ndevices and equipment \nNAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Często\nInformatyka, Inżynieria Bezpieczeństwa \n2015, t. II\nhttp://dx.doi.org/10.16926/tiib\nsko-Mazurski w Olsztynie \n1, 10-736 Olsztyn \n[EMAIL] \nSPEKTY ZASTOSOWANIA STEROWN\nTEMACH AUTOMATYKI WYBRANYC\nWYPOSAśENIA TECHNICZNEGO BUD\nMIESZKALNEGO \npokazano zastosowanie programowalnych układów \ntroller), modułu telemetrycznego, pośrednich interfe\nchmurze do zdalnego sterowania inteligentnym dome\nacujący w chmurze do zarządzania instalacjami przem\nkładu w chmurze, dzięki czemu zyskujemy dostęp d\npomocą łącza internetowego. Zastosowanie interfejsu \nck) umożliwia zarządzanie urządzeniami rekuperacyj\n Dodatkową i najważniejszą zaletą zaprezentowaneg\nowiadamianie odpowiednich służb w razie pożaru, \nw oraz ewentualnego włamania. \ntelemetryka, chmura, iModCloud, RTD. \nPECTS OF THE PLC IN THE AUTOMA\nD ELEMENTS OF TECHNICAL EQUIPM\nOF A RESIDENTIAL BUILDING \npresents the use of PLC (Programmable Logic Cont\nmediate interfaces and operation of the whole system in\nmart house. IModCloud system allows operation in th\nthe system from anywhere using the Internet connect\nvable Terminal Block) interface allows managing re\nfor heating and cooling. Important advantage of the\nochowie \nII, s. 29–37 \nb.2015.03.02 \nNIKÓW \nCH \nDYNKU \nPLC (Pro-\nejsów oraz \nem. System \nmysłowymi) \ndo systemu \nRTD (Re-\njnymi oraz \ngo systemu \nobecności \nTION \nMENT \ntroller), te-\nn the cloud \nhe cloud, so \ntion. Appli-\necuperative \ne presented\n\n30 \nP. Chwietczuk \nsystem is the immediate notification of relevant services in the event of fire, presence of \ncarbon monoxide or other gases as well as a possible burglary. \nKeywords: PLC, telemetry, cloud, iModCloud, RTD. \nWstęp \nW XX oraz XXI wieku wszechobecne zastosowanie elektroniki w róż-\nnych aspektach życia oraz różnych systemów sterowania, szczególnie w urzą-\ndzeniach takich jak smartfony, tablety, laptopy, jest na porządku dziennym. \nPowszechne staje się podnoszenie komfortu życia za pomocą nowoczesnej elek-\ntroniki, w tym urządzeń umożliwiających zdalne sterowanie różnego rodzaju \nsprzętem użytku domowego. Pierwsze wzmianki odnośnie do zdalnego stero-\nwania urządzeniami domowymi pojawiły się na początku lat 70. XX wieku \nw Stanach Zjednoczonych. Dzięki próbom ulepszania środowiska dla rozwoju \nroślin powstał pomysł optymalizacji tego procesu poprzez zintegrowany system \nzarządzania budynkiem. Koncept ten, opracowany do końca lat 80. XX wieku, \nstanowi podstawę dzisiejszych koncepcji sterowania budynkiem mieszkalnym. \nPozwolił na wprowadzenie tego typu rozwiązań do zarządzania budynkami \nprywatnymi oraz biurowymi. Zastosowania prywatne wówczas były sporadycz-\nne, a systemy sterowania dedykowane głównie dla dużych biurowców, gdzie \nmożna było zarządzać najważniejszymi funkcjami budynku w jednym do tego \nwyznaczonym miejscu. Wraz z rozwojem techniki zostały wprowadzone spe-\ncjalne systemy dla domów. W obecnej chwili, przy odpowiednim nakładzie \nfinansowym, możemy zarządzać właściwie wszystkim, czym tylko zapragnie-\nmy [4, 5, 7]. \nMasowy rozwój elektroniki pozwolił na stworzenie dedykowanych ukła-\ndów zbudowanych na podstawie mikroprocesorowej. Poprzez zastosowanie \nsterowników PLC możemy w dowolnym momencie rozbudować układ o dodat-\nkowe moduły [2, 4]. \nPonadto zastosowanie modułów telemetrycznych zapewnia ciągły dostęp do \ndanych, rejestrowanie wyników pomiarów oraz wartości nastaw sterowa-\nnych/kontrolowanych urządzeń. Dane zapisywane są w pamięci wewnętrznej bądź \nteż na karcie SD, ewentualnie w różnych bazach danych. Dodatkowo moduł tele-\nmetryczny może generować sygnały alarmowe oraz dostarczać aktualne parame-\ntry, takie jak temperatura w poszczególnych pomieszczeniach, stan czujników, itp. \nBezprzewodową komunikację zapewnia najczęściej modem GPRS [8, 9, 10]. \nIstniejące rozwiązania \nSystem sterowania budynkami, zwany też systemem BMS (Building Ma-\nnagement System), określającym wysoko zaawansowane technicznie budynki,", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1615, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "P. Chwietczuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:103741:0001", "text": "Pozytywne aspekty zastosowania sterowników PLC w systemach automatyki wybranych elementów wyposażenia technicznego budynku mieszkalnego\n\nPozytywne aspekty zastosowania… \n31 \nwyposażone w szereg różnego rodzaju czujników i detektorów, podłączonych \ndo jednego centralnego systemu zarządzania, nadzorującego wszystkie znajdu-\njące się w budynku instalacje. Dzięki informacjom pochodzącym z detektorów \nznajdujących się w budynku i na zewnątrz, budynek w sposób automatyczny \nmoże reagować na zmiany środowiskowe wewnątrz i na zewnątrz, co skutkuje \nkorzyściami płynącymi z funkcjonalności, komfortu, bezpieczeństwa oraz \noszczędności energii elektrycznej, a tym samym minimalizacji opłat za energię \nelektryczną. System powinien być bezawaryjny ze względu na jego ogromny \nwpływ na otoczenie. Kolejną zaletą jest to, że przy ewentualnych rekonfigura-\ncjach nie ponosimy już kosztów wymiany urządzeń, lecz jedynie koszty ewen-\ntualnego przeprogramowania [5]. \nObecnie na rynku dostępnych jest wiele jednostek centralnych dedykowa-\nnych do zarządzania urządzeniami wyposażenia budynków, oferujących różnego \nrodzaju rozwiązania sprzętowe i systemowe. Systemy zarządzania znajdują zasto-\nsowanie głównie w budynkach biurowych, przemysłowych oraz instytucjach \npublicznych. Polem działania tego systemu jest integracja, monitorowanie, kon-\ntrola, optymalizacja oraz raportowanie takich elementów, jak na przykład [11]: \n− sterowanie oświetleniem wewnątrz i na zewnątrz budynku, \n− sterowanie centralnym ogrzewaniem, \n− sterownie rekuperacją, \n− sterowanie klimatyzacją, \n− system symulacji obecności, \n− system alarmowy, \n− system monitoringu, \n− system kontroli dostępu, \n− system przeciwpożarowy, \n− system zasilania UPS, \n− systemy pogodowe, \n− systemy obsługi sprzętu audio-video, \n− złożone systemy personalizacji, \n− systemy oddymiania. \nGotowe układy mają limity obsługi poszczególnych systemów, stąd de-\ncyzja o użyciu w projekcie sterownika PLC, który, ze względu na możliwość \npodłączenia dodatkowych modułów rozszerzeń, możemy dowolnie rozbudo-\nwywać według potrzeb [5, 6, 11]. \nOgólnodostępne systemy oferują nam ubogie rozwiązania, które nie po-\nsiadają pełnej funkcjonalności. Poniżej znajduje się opis kilku funkcji oferowa-\nnych przez różnych producentów: \n− sterowanie ogrzewaniem – zadaniem systemu jest odpowiednie reagowa-\nnie na wahania temperatur w poszczególnych pomieszczeniach (zbyt wy-\nsoka temperatura uruchomi klimatyzację, zbyt niska – centralne ogrze-\n\n32 \nP. Chwietczuk \nwanie, a wszystko będzie dodatkowo uzależnione od warunków pogodo-\nwych na zewnątrz budynku [11]), \n− system alarmowy – dzięki zastosowaniu szerokiej gamy czujników i de-\ntektorów możliwa jest reakcja systemu na próby włamania, stłuczenia \nszyby, przekroczenia oznaczonych linii czy też wdarcia się intruza przez \nokno bądź drzwi, wówczas uruchomi się system syren alarmowych, aby \nodstraszyć intruzów i zwrócić uwagę sąsiadów. Dodatkowo może zostać \nzainstalowany monitoring, który zarejestruje całe zdarzenie i ułatwi iden-\ntyfikację ewentualnych sprawców. Ponadto wszystkie detektory są do-\nstępne dla innych podsystemów głównego systemu [6], \n− system przeciwpożarowy ma za zadanie ochronę budynku i jego użyt-\nkowników na wypadek pożaru. Składa się z czujników dymu, czadu oraz \nczujników temperatury. Dodatkowo w budynkach użyteczności publicz-\nnej mogą być zainstalowane zraszacze. Głównym zadaniem systemu jest \nwczesne wykrycie ognia i dymu oraz szybkie zaalarmowanie użytkowni-\nków. Ponadto zostaną podniesione rolety oraz uruchomiona wentylacja \nw celu usunięcia dymu [5, 6], \n− system kontroli dostępu stosowany jest głównie w budynkach użyteczności \npublicznej w celu ograniczania dostępu dla osób do tego nieupoważnio-\nnych. Dostęp do pomieszczeń dobywa się za pomocą kart magnetycznych \nbądź chipowych. Po wczytaniu danych z karty przez czytnik system \nsprawdza czy użytkownik ma prawo wstępu do danego pomieszczenia, czy \nnie. Jeżeli posiada takie uprawnienia, otwiera drzwi, w przeciwnym razie \nnie uda mu się to. W przypadku wystąpienia pożaru wszystkie drzwi są au-\ntomatycznie otwierane dla celów ewakuacyjnych [5], \n− system pogodowy służy głównie do sterowania układami centralnego \nogrzewania, wentylacji oraz klimatyzacji. Korzysta on przede wszystkim \nz czujników temperatury wewnętrznej i zewnętrznej, według algorytmu \ndobiera krzywą grzewczą dla urządzeń ciepłowniczych. Z zastosowaniem \nczujnika zmierzchowego może sterować oświetleniem zewnętrznym [11], \n− sterowanie oświetleniem wewnętrznym i zewnętrznym odbywa się za \npomocą czujników ruchu. Światło jest zapalane i na jakiś czas pozostaje \nzapalone, dopóki jakakolwiek osoba znajduje się w pomieszczeniu [11]. \nZałożenia projektowe \nPodstawowym założeniem projektowym jest podział systemu automa-\ntycznego sterowania na podsystemy płynnie współpracujące ze sobą pod wzglę-\ndem wykorzystania wspólnych detektorów i czujników oraz pełna jego funk-\ncjonalność w codziennym życiu mieszkańców korzystających z udogodnień", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1774, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "P. Chwietczuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:103741:0002", "text": "Pozytywne aspekty zastosowania sterowników PLC w systemach automatyki wybranych elementów wyposażenia technicznego budynku mieszkalnego\n\nPozytywne aspekty zastosowania… \n33 \nzastosowanego rozwiązania dla domu. Przewiduje się następujący podział tego \nsystemu na mniejsze jednostki modułowe: \n1. Moduł sterowania oświetleniem: \n− główny włącznik/wyłącznik oświetlenia, \n− automatyczne gaszenie/zapalanie w zależności od natężenia światła \ndziennego, \n− pełna integracja z czujnikami ruchu, \n− podział na podsystemy każdego pokoju oraz terenu posesji, \n− integracja systemu oświetlenia z czujnikiem zmierzchowym, \n− pełna integracja z innymi modułami. \n2. Moduł alarmowy: \n− pełna integracja z czujnikami ruchu oraz barierami, \n− pełna integracja z czujnikami gazów usypiających, \n− pełna integracja z czujnikami otwarcia okien, \n− standardowy system alarmowy, \n− pełna integracja z innymi modułami. \n3. Moduł przeciwpożarowy: \n− pełna integracja z czujnikami dymu, \n− pełna integracja z czujnikami temperatury, \n− pełna integracja z systemem rekuperacji, \n− integracja z systemem oświetleniowym ogrodu, \n− pełna integracja z systemem rolet okiennych, \n− pełna integracja z systemem bramy wjazdowej. \n4. Moduł rolet okiennych: \n− pełna integracja z czujnikiem zmierzchowym, \n− otwieranie lub zamykanie rolet. \n5. Moduł centralnego ogrzewania/chłodzenia: \n− pełna integracja z czujnikami otwarcia okien, \n− pełna integracja z czujnikami temperatury, \n− pełna integracja z pompą ciepła, \n− sterowanie gniazdami zasilenia grzejników, \n− sterowanie siłownikami, \n− podział każdego pomieszczenia na podsystem, \n− ustalanie godzin niższej temperatury w danym pomieszczeniu. \n6. Moduł rekuperacji: \n− ustawienia z głównego panelu zarządzania, \n− pełna integracja z czujnikami ruchu, \n− pełna integracja z rekuperatorem, \n7. Moduł bramy wjazdowej: \n− integracja z barierą,\n\n34 \nP. Chwietczuk \n− otwieranie/zamykanie bramy wjazdowej, \n− otwieranie za pomocą pilota lub rozkazu PLC. \n8. Moduł bramy garażowej: \n− integracja z barierą, \n− otwieranie/zamykanie bramy garażowej, \n− otwieranie za pomocą pilota. \n9. Moduł podlewania ogrodu: \n− integracja z czujnikami zewnętrznymi, \n− integracja z barierami bram, \n− integracja z czujnikiem zmierzchowym, \n− podlewanie na zasadzie włącz/wyłącz. \n10. Moduł zarządzania energia: \n− odłączenie zasilania w całym budynku, \n− zarządzanie UPS, \n− zarządzanie generatorem awaryjnym. \n11. Moduł symulacji obecności: \n− pełna integracja z modułem oświetlenia, \n− pełna integracja z modułem rolet okiennych. \nWszystkie czujniki podłączone są do wejść sterownika PLC, co zostało \nzaprezentowanie na rys. 1, za ich pomocą sterownik zbiera, gromadzi i analizuje \ndane z nich pozyskane. Po przeprowadzeniu analiz zgodnie z zastosowanymi \nalgorytmami sterownik wykonuje zaprogramowane rozkazy do realizacji \nw danych sytuacjach, np. uruchamianie alarmu w czasie włamania lub pożaru \noraz podniesienie komfortu życia codziennego. Najważniejszą cechą wykorzy-\nstania różnego rodzaju sensorów jest znaczące obniżenie wydatków na energię \nelektryczną, poprzez automatyczne wyłączanie oświetlenia w pomieszczeniach, \nw których nikt nie przebywa, obniżanie temperatury w budynku pod nieobec-\nność domowników itp. [2, 6]. \nPanele operatorskie umieszczone w każdym ważniejszym pomieszczeniu \nmają za zadanie znacząco ułatwić obsługę systemu poprzez wykorzystanie wi-\nzualizacji oraz czytelnego interfejsu graficznego [4]. \nJednostka centralna połączona jest z systemem rozproszonym iModCloud \n(pracujący w chmurze system do zarządzania instalacjami przemysłowymi) za \npomocą modemu GPRS X1000 z opcją bezprzewodowego łącza internetowego \n[1, 3, 8, 10]. \nUrządzenia grzewcze i wentylacyjne nadzorowane są za pośrednictwem \nmodułu RTD, który połączony jest z jednostką centralną [9]. \nPozostałe urządzania uruchamiane są według potrzeb za pomocą styczni-\nków i przekaźników. Z uwagi na to, że sterownik ma niską obciążalność po-\nszczególnych wyjść, konieczne jest zastosowanie elementów przełączających \no większej mocy.\n\nPozytywne aspekty zastosowania… \n35\n\nRys. 1. Schemat funkcjonalny połączeń \nPoprzez zastosowanie powyższych elementów składowych uzyskujemy \ninnowacyjne rozwiązanie, w którym w dowolnym momencie można zmieniać \nkonfigurację poszczególnych urządzeń w zależności od potrzeb użytkownika.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 1605, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "P. Chwietczuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:103741:0003", "text": "Pozytywne aspekty zastosowania sterowników PLC w systemach automatyki wybranych elementów wyposażenia technicznego budynku mieszkalnego\n\n36 \nP. Chwietczuk \nPodsumowanie \nPrzedstawiony w artykule system zarządzania budynkiem mieszkalnym \nprzedstawia możliwości układów PLC jako elementów centralnych, sprawują-\ncych rolę zarządzającą, nadzorującą oraz wykonawczą. \nWykorzystanie nowoczesnych technologii pracy w chmurze umożliwia \nużytkownikowi końcowemu na sprawowanie, ograniczonej ze względów bez-\npieczeństwa (wprowadzenie ograniczeń do zarządzania temperaturą oraz uru-\nchamiania trybu symulowania obecności domowników), bezprzewodowej kon-\ntroli nad podłączonymi do systemu urządzeniami, dzięki czemu niezależnie od \nmiejsca przebywania ma on kontrolę nad swoim domem poprzez przeglądarkę \ninternetową lub aplikację mobilną. Uwagę należy zwrócić również na to, że \nprzedstawiony powyżej system został zaprojektowany z uwzględnieniem aspek-\ntów bezpieczeństwa użytkowników, takich jak podsystem włamaniowy, poża-\nrowy oraz ostrzegania przed niebezpiecznymi gazami [1, 6, 10]. \nPełna funkcjonalność zaprezentowanego systemu oraz zabezpieczeń zo-\nstanie zaprezentowana w kolejnym artykule. \nLiteratura \n[1] Hashimi S., Komatineni S., MacLean D., Android 2. Tworzenie aplikacji, \nHelion, 2010. \n[2] Kwiatkowski J.,Sterowniki PLC w praktyce inżynierskiej, BTC, Legio-\nnowo, 2008. \n[3] Matulewski J., Turowski B., Programowanie aplikacji dla urządzeń mo-\nbilnych z systemem Windows Mobile, Helion, 2010. \n[4] Morriss S.B., Programmable logic controllers, Prentice Hall, New Jersey \n1999. \n[5] Niezabitowska E., Budynek inteligentny. Tom I. Potrzeby użytkownika, \na standard budynku inteligentnego, Gliwice 2005. \n[6] Gil A.(red.), Edukacja Techniczna i Informatyczna, Systemy monitoringu \nw inteligentnym budynku, t.7. Wydawnictwo Akademii im. Jana Długo-\nsza, Częstochowa, 2012. \n[7] Monmasson E., Cirstea M.N., FPGA design methodology for industrial \ncontrol systems - A review, IEEE Transactions on Industrial Electronics, \n2007, vol. 54, no. 4, s. 1824–1842; \nDOI: http://dx.doi.org/10.1109/TIE.2007.898281. \n[8] http://www.a2s.pl/imod-x1000-p-7594.html (data dostępu: 25.11.2014).\n\nPozytywne aspekty zastosowania… \n37 \n[9] http://www.daikin.pl/binaries/ECPPL12-\n308_SYSTEMY_STEROWANIA_tcm585-246015.pdf (data dostępu: \n25.11.2014). \n[10] http://www.imodcloud.com/?page_id=1078 (data dostępu: 25.11.2014). \n[11] http://www.inteligentne-budynki.pl/dom (data dostępu: 25.11.2014).", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2015", "token_count": 900, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 PL", "author": "P. Chwietczuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:112786:0000", "text": "Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n80\n\n7\n\nWPŁYW METALOWEGO SPRZĘGŁA \nPODATNEGO NA WYBRANE PARAMETRY \nROZRUCHU UKŁADU NAPĘDOWEGO\n\n7.1 \nWSTĘP \nKoncentracja wydobycia, a zarazem zwiększenie wydajności z przodka \nniewątpliwie wpływa pozytywnie na wynik ekonomiczny funkcjonowania kopalni. \nJednocześnie model taki stwarza pewne zagrożenie. Awaria któregokolwiek \nz urządzeń wchodzących w skład zmechanizowanych kompleksów ścianowych oraz \nśrodków odstawy urobku z przodka sprawia, że możliwości wydobywcze kopalni są \nznacznie ograniczone. Dlatego też sprawą najwyższej wagi jest zapewnienie dużej \nniezawodności oraz trwałości maszyn. \nPraca \nmaszyn \nurabiających \ni \nodstawczych, \nwchodzących \nw \nskład \nzmechanizowanego \nkompleksu \nścianowego, \ncharakteryzuje \nsię \nczęstymi \nrozruchami. Nie jest to oczywiście sytuacja pożądana, jednak stanowi codzienność \neksploatacyjną [1]. Szczególnie trudne warunki pracy podczas fazy rozruchu ma np. \nukład napędowy przenośnika zgrzebłowego. Jego rozruch może bowiem odbywać \nsię pod pełnym obciążeniem roboczym. Dlatego też, układy napędowe \nprzenośników zgrzebłowych są często przeciążane. Celem przeciwdziałania \nnegatywnym skutkom niekorzystnych warunków pracy, występujących podczas \nrozruchu, jak również pracy ustalonej, obmyślono koncepcję, a następnie wykonano \nprototypy metalowego sprzęgła podatnego skrętnie [2, 3, 4, 5]. Sprzęgło to z pośród \nszeregu obecnie produkowanych konstrukcji wyróżnia to, że względny kąt \nprzemieszczenia członów względem siebie może wynieść nawet kilkadziesiąt stopni, \na jego podstawowe parametry sprężyste tj. sztywność skrętna i tłumienie mogą być \ndefiniowane konstrukcyjnie w znacznym zakresie [6, 7, 8, 9, 10]. Ze względu na to, \nże metalowe sprzęgło podatne skrętnie jest nową konstrukcją, która w pierwszej \nkolejności została przewidziana do użycia w układzie napędowym ścianowego \nprzenośnika zgrzebłowego, koniecznym było sprawdzenie, jaki jest wpływ jego \nzastosowania na parametry rozruchu układu napędowego.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n81 \n7.2 \nBUDOWA STANOWISKA BADAWCZEGO I METODYKA BADAŃ \nWprowadzenie nowej postaci konstrukcyjnej sprzęgła do użytkowania \nw układach napędowych maszyn wymaga sprawdzenia, jaki jest jego wpływ na \npozostałe zespoły napędu. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań \nstanowiskowych, w których wykazano wpływ fazy rozruchu układu napędowego na \nelektryczne parametry zasilania silnika napędowego oraz obciążenie dynamiczne \nprzekładni zębatej. Silnik elektryczny oraz przekładnia zębata obok elementu \nwykonawczego maszyny, stanowią najbardziej istotne zespoły, znakomitej \nwiększości użytkowanych układów napędowych. \nCelem przeprowadzenia badań, w Instytucie Mechanizacji Górnictwa \nPolitechniki Śląskiej, zostało zbudowane stanowisko przeznaczone do badania \nsprzęgieł mechanicznych (rys. 7.1). Układ napędowy stanowiska stanowiły: silnik \nelektryczny, przekładnia zębata, metalowe sprzęgło podatne dwukierunkowego \ndziałania zaprojektowane na przenoszony moment obrotowy 410 Nm (dostosowane \ndo parametrów stanowiska) oraz maszyna robocza w postaci hamulca tarczowego \nsterowanego hydraulicznie.\n\nRys. 7.1 Schemat stanowiska do badań sprzęgieł mechanicznych, \n1 – silnik elektryczny, 2 – przekładnia zębata, 3 – badane sprzęgło podatne, \n4 – układ hamulcowy, 5 – momentomierz tensometryczny Mt1000, \n6 – elementy do pomiaru kąta wzajemnego obrotu członów sprzęgła, \n7 – zacisk hamulca hydraulicznego wraz z czujnikiem ciśnienia medium, \n8 – układy sterująco-pomiarowe stanowiska badawczego\n\nZakres badań obejmował: pomiar prądu i napięcia zasilającego silnik \nelektryczny, co umożliwiło wyznaczenie przebiegu ich zmian w funkcji czasu oraz \npomiar przyspieszeń drgań korpusu przekładni, identyfikujących pośrednio jej \ndynamikę obciążenia.\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n82 \n7.2.1 \nMetodyka prowadzenia pomiaru parametrów elektrycznych silnika \nelektrycznego \nW celu pomiaru podstawowych parametrów elektrycznych zasilania silnika \nklatkowego, napędzającego stanowisko badawcze, opracowano układ do pomiaru \ni rejestrowania w czasie rzeczywistym: \n prądu fazowego If, \n napięcia fazowego Uf. \nSchemat \noraz \nwidok \npodstawowych \nelementów \ntoru \npomiarowego \nprzedstawiają rysunki 7.2 i 7.3.\n\nRys. 7.2 Schemat toru pomiarowego parametrów zasilania silnika elektrycznego \nna stanowisku badawczym\n\na)\n\nb)\n\nRys. 7.3 Widok: a – elementów toru pomiarowego parametrów elektrycznych, \nb – aparatury pomiarowej na stanowisku badawczym, \n1 – przetwornik napięcia, 2 – przekładnik prądowy, 3 – przetwornik prądu, \n4 – karta pomiarowa DAQ, 5 – komputer pomiarowy\n\nW trakcie realizowanych badań, mających na celu wyznaczenie przebiegu \nzmian parametrów zasilania silnika elektrycznego w funkcji czasu, występujących \npodczas rozruchu układu napędowego, rozruch silnika elektrycznego następował \nprzez zasilanie go napięciem 380 V z pominięciem układu przełącznika gwiazda-\ntrójkąt. Takie rozwiązanie zapewnia szybki i dynamiczny rozruch układu \nnapędowego stanowiska.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2137, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "K. Filipowicz; M. Kuczaj"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:112786:0001", "text": "Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego\n\n83 \nW kolejnych próbach podczas rozruchu sprzęgło było obciążane momentem \nMH, uzyskanym za pomocą hamulca. W czasie badań mierzone były parametry \nzasilania silnika oraz przebieg momentu obrotowego i rejestrowane przez aparaturę \npomiarową. \nPrototyp \nsprzęgła \ndwukierunkowego, \nbadany \nbył \nprzy \nzadanych \nnastępujących wartościach momentu hamującego MH: \n\nMH1 ≈ 2 Nm – oznaczający rozruch bez dodatkowego obciążenia, \n\nMH2 ≈ 55 Nm, \n\nMH3 ≈ 120 Nm, \n\nMH4 ≈ 180 Nm, \n\nMH5 ≈ 250 Nm. \nPrzeprowadzono także pomiary wspomnianych wyżej wielkości dla układu \nprzy zablokowanym sprzęgle podatnym. Blokada metalowego sprzęgła podatnego \nbyła możliwa dzięki zastąpieniu pakietu sprężyn talerzowych odpowiednio \ndopasowanymi tulejami metalowymi. W tym przypadku wszystkie elementy układu \nnapędowego połączone były na sztywno. Jednak możliwe były tylko trzy pomiary \nprzebiegów rozruchu układu napędowego tzn. przy MH1 ≈ 2 Nm, 55 Nm i 120 Nm. \nNatomiast już przy wartości momentu hamowania MH = 180 Nm, układ nie został \nuruchomiony.\n\n7.2.2 \nMetodyka prowadzenia pomiaru drgań obudowy przekładni zębatej \nW celu przeprowadzenia oceny wpływu zastosowanego sprzęgła oraz jego \nobciążenia na stan dynamiczny przekładni zębatej, która została zamontowana na \nstanowisku badawczym, zrealizowano pomiar drgań obudowy przekładni za \npomocą przymocowanego (przykręconego) do niej czujnika drgań mechanicznych. \nPodstawowymi elementami tego toru pomiarowego są (rys. 7.4): \n piezoelektryczny czujnik drgań (akcelerometr) ICP typu 352C34 (PCB): \n modułowy system pomiarowy przyspieszeń drgań typu SCXI National \nInstruments: \n komputer pomiarowy z opracowanym przyrządem wirtualnym opartym na \nśrodowisku LabView.\n\nRys. 7.4 Schemat toru pomiarowego drgań przekładni zębatej stanowiska badawczego\n\nNa rysunku 7.5 przedstawiono widok badanej przekładni zębatej (1) \nzamontowanej \nna \nstanowisku \nbadawczym \noraz \nmiejsce \numieszczenia \npiezoelektrycznego czujnika drgań (2).\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n84\n\nRys. 7.5 Widok przekładni zębatej z zamocowanym czujnikiem drgań: \n1 – przekładnia zębata, 2 – czujnik drgań (akcelerometr) 352C34\n\nPomiary drgań przekładni zębatej zostały zrealizowane dla tych samych \nwartości momentu hamowania MH co przy pomiarach parametrów elektrycznych \nsilnika (patrz pkt. 7.2.1).\n\n7.3 \nWYNIKI BADAŃ STANOWISKOWYCH \n7.3.1 \nWyniki pomiarów przebiegu zmian napięcia i prądu zasilającego silnik \nelektryczny podczas rozruchu układu napędowego \nW wyniku zaplanowanych badań dokonano rejestracji przebiegu zmian \nmomentu obrotowego MO oraz przebiegu zmian prądu IF i napięcia fazowego UF \nzasilającego silnik elektryczny dla każdej wartości momentu hamowania MH. Na \nrysunku 7.6 przedstawiono, jako przykład, wyniki pomiarów uzyskane przy \nwartości momentu hamującego MH1 ≈ 2 Nm. \nNa zaprezentowanych przebiegach widać, że wartość momentu maksymalnego \nprzy rozruchu wynosi Mmax11  125 Nm; czas rozruchu tR układu napędowego \ntR11  0,14 s. Chwilowa wartość maksymalna prądu fazowego podczas rozruchu \nImaxF = 51 A, a podczas pracy ustalonej IF = 5 A. Wartość napięcia zasilającego silnik \nelektryczny podczas fazy rozruchu wynosiła UF = 235 V. \nNa kolejnych rysunkach 7.7 i 7.8 za pomocą wykresu słupkowego \nprzestawiono zmiany parametrów zasilania klatkowego, trójfazowego silnika \nelektrycznego w funkcji obciążenia i rodzaju sprzęgła. Moment o tej samej wartości \ndla obydwu sprzęgieł oznaczono tym samym kolorem.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n85 \na)\nb)\nc) \nRys. 6 Zarejestrowane przebiegi zmian: \na – momentu obrotowego MO, b – prądu fazowego IF, \nc – napięcia fazowego UF, w funkcji czasu, podczas rozruchu układu napędowego \nze sprzęgłem podatnym dla MH1 = 2 Nm\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n86\n\nRys. 7.7 Iustracja maksymalnej wartości prądu fazowego ImaxF podczas rozruchu układu \nnapędowego w funkcji rodzaju sprzęgła i momentu hamowania MH\n\nRys. 7.8 Ilustracja wartości napięcia fazowego UF podczas rozruchu układu napędowego \nw funkcji rodzaju sprzęgła i momentu hamowania MH\n\nAnalizując rysunek 7.7 można stwierdzić, że maksymalna wartość prądu \nfazowego ImaxF zasilającego silnik podczas rozruchu układu napędowego wzrasta \nwraz ze wzrostem obciążenia układu napędowego momentem. \nZ obserwacji przebiegów widoczna jest również różnica w zarejestrowanych \nwartościach prądu fazowego ImaxF przy zastosowaniu w układzie napędowym \nsprzęgła podatnego w stosunku do układu sztywnego. Dla kolejnych obciążeń \nmomentem obrotowym hamującym MH uzyskiwano wartości ImaxF odpowiednio \nmniejsze o około 5%. \nZ kolei wartość napięcia fazowego UF zasilającego silnik (rys. 7.8), maleje wraz \nze wzrostem obciążenia układu napędowego momentem MH. Inaczej mówiąc, \nzwiększają się spadki napięcia. Podobnie jak przy prądzie fazowym zauważalny jest \nwpływ zastosowania sprzęgła podatnego. Spadki te są znacznie większe przy \nsztywnym układzie napędowym.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n87 \nDla pracy układu napędowego bez obciążenia, gdy MH = 2 Nm, wartości \nnapięcia zasilania przyjmowały tę samą wartość zarówno dla pracy układu \nnapędowego ze sprzęgłem podatnym jak i sztywnym. Natomiast istotne różnice \npojawiły się przy MH = 55 Nm i 120 Nm. W obu przypadkach wartość spadku \nnapięcia zasilania była o około 10% większa dla układu sztywnego.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2245, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "K. Filipowicz; M. Kuczaj"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:112786:0002", "text": "Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego\n\n7.3.2 \nWyniki pomiarów drgań mechanicznych przekładni zębatej podczas \nrozruchu układu napędowego \nNa rysunku 7.9 przedstawiono, jako przykład, zarejestrowany przebieg \nprzyspieszenia a drgań przekładni w układzie napędowym z metalowym sprzęgłem \npodatnym skrętnie dla wartości momentu hamującego MH = 2 Nm. Z każdego \nuzyskanego przebiegu odczytywano wartość amplitudy przyspieszenia drgań Aa pocz \nw fazie początkowej rozruchu oraz wartość amplitudy przyspieszenia drgań Aa ustal \nw fazie pracy ustalonej.\n\nRys. 7.9 Zarejestrowany przebieg przyspieszenia a drgań przekładni zębatej w napędzie \nze sprzęgłem dla MH = 2 Nm, gdzie: Aa pocz – amplituda przyspieszenia drgań w fazie \npoczątkowej rozruchu, Aa ustal – amplituda przyspieszenia drgań w fazie pracy ustalonej \nnapędu\n\nCelem porównania i identyfikacji wpływu sprzęgła na obciążenie dynamiczne \nprzekładni zębatej, przeprowadzono badania stanowiskowe przy zablokowanym \nsprzęgle podatnym. W tym przypadku na stanowisku badawczym wszystkie \nelementy układu napędowego są połączone na sztywno. Na rysunku 7.10 \nzaprezentowano przykładowy przebieg przyspieszenia drgań uzyskany przy \nwartości 2 Nm.\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n88\n\nRys. 7.10 Zarejestrowany przebieg przyspieszenia a drgań przekładni zębatej w napędzie \nz zablokowanym sprzęgłem dla momentu hamującego: MH = 2 Nm\n\nPodczas realizacji pomiarów przy zablokowanym sprzęgle okazało się, że od \nwartości momentu hamowania MH = 180 Nm niemożliwym było uruchomienie \nukładu napędowego. Dlatego do celów porównawczych posłużyły przebiegi dla \nMH1 ≈ 2 Nm, 55 Nm i 120 Nm. Uzyskane wartości amplitudy przyspieszenia drgań \nAa pocz w fazie początkowej rozruchu oraz amplitudy przyspieszenia drgań Aa ustal \nw fazie pracy ustalonej, zamieszczono w tabeli 7.1.\n\nTabela 7.1 Wyniki pomiarów drgań mechanicznych przekładni zębatej \nSprzęgło \nMoment \nhamowania \nMH, Nm \nAmplituda drgań w fazie \npoczątkowej rozruchu \nAa pocz, m/s2 \nAmplituda drgań w fazie \npracy ustalonej \nAa ustal, m/s2 \nPodatne \n2 \n105 \n37 \n55 \n120 \n42 \n120 \n172 \n70 \n180 \n200 \n80 \n250 \n245 \n90 \nSztywne \n2 \n150 \n38 \n55 \n190 \n44 \n120 \n260 \n68\n\nAnalizując dane zawarte w tabeli 7.1, dla każdego z zarejestrowanych \nprzebiegów widoczny jest wyraźny wzrost wartości amplitudy przyspieszenia drgań \nAa pocz w początkowej fazie rozruchowej układu napędowego. Wartość ta jest \nzróżnicowana i zależy proporcjonalnie od wartości zadanego obciążenia wstępnego, \ntzn. momentu hamującego MH. Zależność tą przedstawiono na rysunku 7.11. Dla \nsprzęgła podatnego zmierzone wartości amplitudy przyspieszenia drgań Aa pocz są \nśrednio o około 30% mniejsze niż dla sprzęgła sztywnego.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n89\n\nRys. 7.11 Ilustracja amplitudy przyspieszenia drgań Aa pocz w początkowej fazie rozruchowej \nukładu napędowego w funkcji rodzaju sprzęgła i momentu hamowania MH\n\nPoza tym, widoczna jest także różnica w wartości amplitudy przyspieszenia \ndrgań podczas pracy ustalonej napędu Aa ustal (tabela 7.1). W tym przypadku również \njej wartość jest proporcjonalna do wartości zadanego momentu hamującego MH. \nZależność tą przedstawiono na rysunku 7.12. Jednak dla tego przypadku nie \nzauważono znaczących różnic wartości amplitudy drgań w zależności od \nzastosowanego sprzęgła w układzie napędowym.\n\nRys. 7.12 Ilustracja amplitudy przyspieszenia drgań Aa ustal w fazie pracy ustalonej układu \nnapędowego w funkcji rodzaju sprzęgła i momentu hamowania MH\n\n7.4 \nPODSUMOWANIE \nPraca układów napędowych maszyn górniczych, a w szczególności tych \nwchodzących w skład kompleksu ścianowego charakteryzują się dużą zmiennością \nobciążenia w czasie. Szczególnie trudnym warunkom pracy sprostać muszą układy \nnapędowe przenośników zgrzebłowych. \nCelem zmniejszenia obciążeń dynamicznych poszczególnych podzespołów \nukładu napędowego wspomnianych maszyn stosuje się sprzęgła podatne. Zupełnie\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 1631, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "K. Filipowicz; M. Kuczaj"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:112786:0003", "text": "Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego\n\n90 \nnową konstrukcją jest zastosowanie całkowicie metalowej konstrukcji sprzęgła \nz układem sprężyn talerzowych jako akumulatorem energii mechanicznej. \nW niniejszym artykule starano się wykazać, jak wpływa zastosowanie tegoż sprzęgła \nna podstawowe podzespoły wchodzące w skład układu napędowego stanowiska \nbadawczego. Elementami tymi był silnik elektryczny i przekładnia zębata. Pomiary \nbyły wykonane podczas rozruchu dla różnych wartości momentu hamującego, \nsymulującego \npracę \nukładu \nnapędowego \npod \nobciążeniem. \nW \ncelach \nporównawczych przeprowadzono również badania, gdy układ był wyposażony \nw sprzęgło sztywne. Najważniejszym z pośród szeregu wniosków wyciągniętych \nz przeprowadzonych analiz wyników badań jest to, że występuje pozytywny wpływ \nzastosowania nowej konstrukcji sprzęgła na warunki pracy podstawowych \nzespołów układu napędowego jakimi są silnik elektryczny i przekładnia zębata. \nPozostałe najważniejsze wnioski: \n maksymalna wartość fazowego prądu ImaxF zasilającego silnik w momencie \nrozruchu układu napędowego wzrasta wraz ze wzrostem obciążenia układu \nnapędowego momentem MH; można również zauważyć, że wartości fazowego \nprądu ImaxF są odpowiednio większe przy sztywnym układzie napędowym, \n wartość napięcia fazowego UF zasilającego silnik napędzający układ napędowy \nstanowiska w fazie rozruchu maleje wraz z ze wzrostem obciążenia układu \nnapędowego momentem MH, inaczej mówiąc zwiększają się spadki napięcia; \nspadki te są znacznie większe przy sztywnym układzie napędowym, \n wartości analizowanych amplitud Aa pocz przy rozruchu układu „sztywnego” są \nwiększe od odpowiadających im amplitud przy zastosowaniu sprzęgła \npodatnego, \n wartości amplitud Aa pocz w początkowej fazie rozruchowej układu napędowego, \njak i amplitud Aa ustal drgań podczas pracy ustalonej, zależą proporcjonalnie od \nwartości obciążenia układu napędowego momentem hamującym MH.\n\nLITERATURA \n1. \nM. Dolipski, P. Cheluszka, P. Sobota, S. Tytko. „Pomiary obciążeń dynamicznych \nścianowego przenośnika zgrzebłowego w warunkach eksploatacyjnych.” \nMechanizacja i Automatyzacja Górnictwa, vol. 2, pp. 13-19, 2012. \n2. \nK. Filipowicz. Dwukierunkowe metalowe sprzęgła podatne skrętnie. Gliwice: \nWydawnictwo Politechniki Śląskiej, 2011. \n3. \nK. Filipowicz. „Driving with Flexible Couplings.” MSD Motion System Design, vol. \n2, pp. 34-36, 2009. \n4. \nK. Filipowicz. „Research of metal flexible torsional clutches applied in mining \nmachines.” ACTA Montanistica Slovaca, vol. 13, pp. 204-210, 2008. \n5. \nK. Filipowicz. „Metalowe sprzęgła o dużej podatności skrętnej do maszyn \ngórniczych.” Przegląd Górniczy, nr 4, pp. 42-45, 2008. \n6. \nK. Filipowicz. „The Characteristics of Torsionally Flexible Metal Coupling.” \nGlobal Journal of Researches in Engineering: A. Mechanical & Mechanics \nEngineering, vol. 13, pp. 23-27, 2013.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n91 \n7. \nK. Filipowicz. Doświadczalna i teoretyczna identyfikacja cech dynamicznych \nnowej konstrukcji sprzęgła podatnego w zastosowaniu do układu napędowego \nmaszyn górniczych. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 2009. \n8. \nK. Filipowicz. „Determining of the static characteristics of a torsionally flexible \nmetal coupling.” ACTA Montanistica Slovaca, vol. 12, pp. 304-308, 2007. \n9. \nK. Filipowicz. „The dynamic characteristics of a torsionally flexiblemetal \ncoupling.” Transport Problems – International Scientific Journal, vol. 3, pp. 5-12, \n2008. \n10. M. Kuczaj, K. Filipowicz. „Work parameters of torsionally flexible metal \ncoupling obtained from its virtual model.” Journal of Mechanical Engineering, \nvol. 61, pp. 149-157, 2010.\n\nData przesłania artykułu do Redakcji: 10.2016 \nData akceptacji artykułu przez Redakcję: 03.2017\n\ndr hab. inż. Krzysztof Filipowicz, prof. Pol. Śl. \nPolitechnika Śląska \nWydział Górnictwa i Geologii \nInstytut Mechanizacji Górnictwa \nul. Akademicka 2A, 44-100 Gliwice, Polska \ne-mail: [EMAIL] \ndr inż. Mariusz Kuczaj \nPolitechnika Śląska, \nWydział Górnictwa i Geologii \nInstytut Mechanizacji Górnictwa \nul. Akademicka 2A, 44-100 Gliwice, Polska \ne-mail: [EMAIL]\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n92 \nWPŁYW METALOWEGO SPRZĘGŁA PODATNEGO \nNA WYBRANE PARAMETRY ROZRUCHU UKŁADU NAPĘDOWEGO\n\nStreszczenie: Charakter pracy maszyn urabiających oraz do odstawy urobku, stanowiących \ngłówny trzon kopalnianego kompleksu zmechanizowanego, cechują częste rozruchy. Faza \nrozruchu wpływa niekorzystnie na podzespoły układu napędowego. Celem ich zabezpieczenia \nprzed przeciążeniem stosuje się sprzęgła podatne. W Instytucie Mechanizacji Górnictwa \nPolitechniki Śląskiej opracowano nową konstrukcję sprzęgła podatnego skrętnie cechującego \nsię relatywnie dużym kątem względnego przemieszczenia członów w odróżnieniu od innych \nobecnie produkowanych sprzęgieł. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań \nstanowiskowych, w których wykazano wpływ fazy rozruchu układu napędowego na \nelektryczne parametry zasilania silnika napędowego oraz na obciążenie dynamiczne \nprzekładni zębatej. Pomiary były wykonane dla różnych wartości momentu hamującego, \nsymulującego pracę układu napędowego pod obciążeniem. Z przeprowadzonych analiz \nwyników badań sformułowano szereg wniosków szczegółowych. Ostatecznie wykazano, że \nwystępuje pozytywny wpływ zastosowania nowej konstrukcji sprzęgła na warunki pracy \npodstawowych zespołów układu napędowego jakimi są silnik elektryczny i przekładnia zębata.\n\nSłowa kluczowe: sprzęgło podatne, układ napędowy, rozruch układu napędowego\n\nTHE INFLUENCE OF METAL FLEXIBLE COUPLING ON SELECTED PARAMETERS \nOF DRIVE SYSTEM START-UP", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2200, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "K. Filipowicz; M. Kuczaj"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:112786:0004", "text": "Wpływ metalowego sprzęgła podatnego na wybrane parametry rozruchu układu napędowego\n\nAbstract: Machinery for mining and haulage of excavated material are the main core of mine \nmechanized complex. The nature of the work of these machinery is characterized by frequent \nstarts-up. Start-up stage adversely affects the drive system assemblies. The aim of the overload \nprotection them is used flexible couplings. The Institute of Mining Mechanization Silesian \nUniversity of Technology has developed a new design of the torsionally flexible coupling. Unlike \nother currently manufactured couplings it's characterized by a relatively large angle of \nrelative displacement of the members. The article presents the results of research that show \nthe impact of drive system start-up on the electrical parameters of the power supply of a drive \nmotor and the effect of dynamic load of gear transmission system. The measurements were \nperformed for different values of braking torque to simulate operation of the drive system \nunder load. Based on analyzes conducted of research results were formulated a number of \nspecific conclusions. Finally, it has been shown that the application of the new design coupling \nhas a positive effect on the work parameters of basic drive system assemblies such as an \nelectric motor and gearbox.\n\nKey words: torsionally flexible coupling, drive system, start the drive system", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 276, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "K. Filipowicz; M. Kuczaj"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113201:0000", "text": "Dobór parametrów regulatora PI w układzie sterowania odbiorem produktu dolnego w osadzarce – wybrane problemy\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n273\n\n25\n\nDOBÓR PARAMETRÓW REGULATORA PI \nW UKŁADZIE STEROWANIA ODBIOREM \nPRODUKTU DOLNEGO W OSADZARCE \n – WYBRANE PROBLEMY\n\n25.1 \nWSTĘP \nWiększość procesów wzbogacania kopalin charakteryzuje się znaczną \nnieliniowością. Zostały one opisane między innymi w [4, 9, 11]. Jednym z takich \nprocesów jest wzbogacanie węgla w osadzarce. Urządzenia te są powszechnie \nstosowane w zakładach przeróbki kopalin ze względu na ich niezawodność oraz \nszeroki zakres klas ziarnowych nadawy, mogącej być poddanej operacji \nwzbogacania. \nBudowa oraz zasada działania osadzarek pulsacyjnych została opisana między \ninnymi w [3, 7]. Wskutek zmiany gęstości rozdziału, zmienia się gęstość koncentratu \ni w związku z tym, zawartość popiołu Ak w nim zawartego. Metody pomiaru \nparametrów jakościowych węgla, między innymi właśnie zawartości popiołu, zostały \nopisane w [3]. Własności dynamiczne osadzarki jako obiektu regulacji oraz model \ndynamiczny strefy odbioru produktów zostały przedstawione w monografii [7]. \nSymulacyjne modele statyczne wielu procesów wzbogacania obszernie omówiono \nnatomiast w [6]. \nJak wykazano w [1], w zależności od zmian udziału poszczególnych klas \nziarnowych w nadawie konieczna jest cykliczna zmiana zadanej gęstości rozdziału, \nw celu uzyskania parametrów jakościowych produktu zadowalających odbiorcę. \nDlatego też istotne jest zagadnienie zastosowania sterowników przemysłowych, \nrealizujących algorytmy sterowania, zapewniające odpowiednią dynamikę całego \nprocesu. Jednym z takich algorytmów jest algorytm PI (proporcjonalno-całkujący). \nWłasności regulatorów PI oraz metody doboru nastaw opisano w [12, 14]. Jednym \nz powszechnych rozwiązań jest stosowanie regulatorów cyfrowych. Pozwalają one \nna dość swobodne dostosowanie części programowej do właściwości danego \nprocesu. Metody doboru nastaw regulatorów cyfrowych, a także sposoby realizacji \nposzczególnych algorytmów przedstawiono między innymi w [2, 8].\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n274 \n25.2 \nSTREFA ODBIORU OSADZARKI JAKO OBIEKT REGULACJI \nW osadzarce rozdział nadawy na koncentrat oraz odpady dokonuje się \nw strefie odbioru, gdzie następuje rozwarstwienie poszczególnych frakcji nadawy ze \nwzględu na ich gęstość. Poprzez zmianę natężenia odbioru produktu dolnego \n(odpadów), zmienia się gęstość koncentratu, wydostającego się ponad progiem \nprzelewowym. Tym samym zmianie ulega gęstość rozdziału, od której zależna jest \nzawartość popiołu. W celu pomiaru położenia frakcji o gęstości rozdziału stosuje się \nczujnik pływakowy. Obecnie współpracować on może z gęstościomierzem \nradiometrycznym, dokonującym pomiaru gęstości warstwy znajdującej się na \nwysokości progu. Budowę oraz właściwości metrologiczne czujnika pływakowego \noraz gęstościomierza radiometrycznego opisano w [3]. Jak wykazano w [5], model \nsymulacyjny strefy odbioru jest nieliniowy. Parametry dynamiczne obiektu są inne \ndla różnych zmian wielkości wejściowej, czyli natężenia przepływu produktu \ndolnego (rys. 25.1). Parametry te będą zmieniać się również pod wpływem zmian \ncharakterystyki nadawy.\n\nRys. 25.1 Zmiana gęstości rozdziału osadzarki w odpowiedzi na zmiany natężenia odbioru \nproduktu dolnego (punkt pracy – Qd = 140 Mg/h): \na) Qd = 160 Mg/hw chwili t = 1 s, \nb) Qd = 120 Mg/h w chwili t = 5 s\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n275 \nZ wykresów na rys. 25.1b wynika, iż osadzarkę można opisać aproksymacyjną \ntransmitancją obiektu inercyjnego z opóźnieniem: \n\n\n\n1\n\n\n\n\nsT\ns\ne\nos\nk\ns\nd\nQ\ns\nr\ns\nK\n\n\n\n(25.1) \ngdzie: \nK(s) – transmitancja operatorowa, \nρr – gęstość rozdziału, \nQd – natężenie przepływu produktu dolnego, \nKos – wzmocnienie obiektu, \nT – stała czasowa obiektu [s], \nτ – opóźnienie czasowe [s]. \nWartości stałej czasowej oraz opóźnienia dla ujemnych zmian wielkości \nwejściowej są kilkukrotnie większe, niż dla zmian dodatnich. W omawianym \nprzypadku wartości wzmocnienia są zbliżone. Wszystkie parametry modelu zależne \nsą od charakterystyki nadawy (natężenie przepływu, ilość oraz udział frakcji \ngęstościowych) oraz od parametrów technicznych osadzarki (wymiary strefy \nodbioru, wydajność).\n\n25.2 \nDYSKRETNY REGULATOR PI \nWzbogacanie węgla w osadzarce jest procesem wolnozmiennym, w celu \nsterowania nim zasadne jest więc zastosowanie regulatora z algorytmem PI. Postać \ncyfrowego regulatora proporcjonalno – całkującego w postaci przyrostowej \n(prędkościowej) wyrazić można wzorami: \n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\nn\ne\nT\nT\nn\ne\nn\ne\np\nk\nn\nu\nn\nu\nn\nu\nn\nu\ni\ns\n1\n1\n\n(25.2) \ngdzie: \ne – błąd regulacji, \nu – sygnał wyjściowy regulatora, \nkP – wzmocnienie członu proporcjonalnego regulatora, \nTi – czas zdwojenia regulatora, \nTs – okres próbkowania. \nDoboru wartości nastaw dokonać można na podstawie wielu reguł wiążących \nje z parametrami obiektu regulacji. Metody te opisano w [14]. W przypadku \nobiektów nieliniowych, których parametry są zmienne, przy różnych zmianach \nwartości zadanej może dochodzić do pogorszenia jakości regulacji (zbyt długi czas \nregulacji, duże przeregulowania itp.).\n\n25.3 \nBADANIA SYMULACYJNE \n25.3.1 Parametry osadzarki \nPrzeprowadzone zostały badania symulacyjne układu automatycznej regulacji\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n276 \nodbioru produktu dolnego dla zadanej gęstości rozdziału. Schemat blokowy układu \nregulacji przedstawiono na rys. 25.2. W rozpatrywanym przypadku parametry \nosadzarki były następujące: \n\nwydajność: 400 Mg/h, \n\npowierzchnia strefy odbioru: 3 m3, \n\nszerokość łoża osadzarki: 3 m, \n\nwysokość progu przelewowego: 30 cm.\n\nRys. 25.2 Schemat blokowy układu regulacji", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2511, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "W. Pielucha"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113201:0001", "text": "Dobór parametrów regulatora PI w układzie sterowania odbiorem produktu dolnego w osadzarce – wybrane problemy\n\nPrzyjęto charakterystykę nadawy przedstawioną w tabeli 25.1. Przyjęto też \nzałożenie upraszczające, iż prędkości poruszania się poszczególnych warstw \nw płaszczyźnie poziomej zmieniają się liniowo, przy czym największą prędkość \nposiada warstwa o najmniejszej gęstości.\n\nTabela 25.1 Charakterystyka nadawy \nGęstość \nfrakcji \ng/cm3 \nWychód\nfrakcji \n% \nZawartoś\nć popiołu \n% \nZawartość \nsiarki \ncałkowitej \n% \nWartość \nopałowa \nkJ/kg \n< 1,30 \n12,15 \n4,67 \n0,84 \n30 680 \n1,30-1,35 \n17,96 \n7,40 \n0,86 \n29 630 \n1,35-1,40 \n10,95 \n10,99 \n0,97 \n27 300 \n1,40-1,50 \n8,47 \n17,92 \n1,10 \n25 750 \n1,50-1,60 \n7,43 \n26,61 \n1,24 \n22 550 \n1,60-1,70 \n7,02 \n35,81 \n1,25 \n19 160 \n1,70-1,80 \n3,95 \n43,81 \n1,13 \n16 220 \n1,80-1,90 \n4,04 \n51,03 \n1,12 \n13 560 \n1,90-2,00 \n2,57 \n57,08 \n1,39 \n11 330 \n> 2,00 \n25,45 \n75,84 \n2,75 \n4 420 \nRazem \n100,00 \n33,67 \n1,46 \n1960\n\n25.3.2 Dobór parametrów regulatora \nW celu doboru nastaw regulatora wykorzystano metodę Zieglera-Nicholsa. \nPrzyjęto czas całkowania TS = 1 s. Parametry obiektu, niezbędne do wyznaczenia \nnastaw, wyznaczono na podstawie wykresu 25.1a:\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n277 \n\nkob = 0,005, \n\nT = 12 s, \n\nΤ = 5 s. \nWartości nastaw regulatora: \n\nkp = 432, \n\nTi = 15 s. \nDla dobranych parametrów regulatora dokonano analizy dwóch przypadków: \n\nprzypadek I – zadana gęstość rozdziału zmienia się najpierw z 1,7 g/cm3 na 1,8 \ng/cm3, następnie z 1,8 g/cm3 na 1,7 g/cm3, po czym z 1,7 g/cm3 na 1,6 g/cm3 \noraz z 1,6 g/cm3 na 1,7 g/cm3 \n\nprzypadek II – zadana gęstość rozdziału zmienia się najpierw z 1,6 g/cm3 na 1,8 \ng/cm3, następnie z 1,8 g/cm3 na 1,6 g/cm3, po czym z 1,6 g/cm3 na 1,8 g/cm3 \nPrzebiegi wartości regulowanej przedstawiono na wykresach (rys. 25.3a oraz \n25.3b).\n\nRys. 25.3 Regulacja gęstości zadanej: \na) przypadek I, b) przypadek II.\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n278 \nJak można zauważyć, dla dodatnich zmian wartości zadanej mogą występować \nznaczne przeregulowania, dochodzące do 30%. Czas regulacji również ulega \nwydłużeniu. Wynika to z faktu przyjęcia do obliczeń parametrów obiektu dla \ndodatnich zmian natężenia przepływu produktu dolnego, które powodują \nzmniejszenie \nwartości \ngęstości \nrozdziału. \nNa \npodstawie \nprzedstawionych \nprzebiegów można też stwierdzić, iż najlepsze efekty uzyskuje się dla ujemnych \nzmian zadanej gęstości rozdziału do wartości 1,6 g/cm3. Tłumaczyć można to tym, że \nnastawy regulatora były dobierane na podstawie odpowiedzi układu z wykresu 1, \ndla której w stanie ustalonym gęstość rozdziału jest równa właśnie tej wartości.\n\nRys. 25.4 Regulacja gęstości zadanej (r. przyrostowy): \na) przypadek I, b) przypadek\n\nWobec powyższych problemów rozważono układ regulacji z wykorzystaniem \nalgorytmu pozycyjnego:\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n279 \n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\nn\nk\nk\ne\niT\ns\nT\nn\ne\np\nk\nn\nu\n1\n\n(25.3) \ngdzie: \nTS – okres próbkowania, \ne – błąd regulacji, \nu – sygnał wyjściowy regulatora, \ni = {0,1,2,…,n}. \nW algorytmie tym zastosowano ponadto układ anti-windup. Zapobiega on \nnadmiernemu wzrostowi sygnału w członie całkującym regulatora po przekroczeniu \ngórnego lub dolnego ograniczenia sygnału sterującego. W momencie przekroczenia \ntych ograniczeń, całkowanie zostaje zatrzymane i przyjmuje ostatnią wartość, która \nwystąpiła, zanim sygnał sterujący przekroczył określony z góry poziom. Człon \ncałkujący zaczyna sumować kolejne wartości błędu dopiero po powrocie sygnału \nw zadany zakres [12, 16]. Taki mechanizm pozwala na ograniczenie przeregulowań, \nwynikających z nasycenia sygnału wyjściowego regulatora. Dla tak dobranego \nregulatora rozpatrzono oba przypadki zmian zadanej gęstości rozdziału. Przebiegi \nczasowe przedstawiono na wykresach (rys. 25.4). \nW tabeli 25.2 zestawiono porównanie wartości całki z kwadratu błędu \n(w ujęciu względnym) dla omówionych wariantów. Wyraża ją wzór: \n𝐽ଶ= ∫𝑒ଶ𝑑𝑡\n\n(25.4) \ngdzie: \ne – błąd regulacji\n\nTabela 25.2 Wartości względnej całki z kwadratu błędu dla rozpatrywanych wariantów\n\nAlgorytm przyrostowy \nAlgorytm pozycyjny (z kompensatorem) \nPrzypadek I \n102% \n100% \nPrzypadek II \n103% \n100%\n\n25.4 \nPODSUMOWANIE \nNa podstawie przeprowadzonych badań symulacyjnych opisanego układu \nregulacji wysnuć można następujące wnioski: \n\nstrefa odbioru produktów w osadzarce jest obiektem nieliniowym – właściwości \ndynamiczne różnią się w zależności od kierunku zmian wokół punktu pracy, \n\njakość regulacji dla przyjętych nastaw regulatora PI zmienia się w zależności od \nwielkości zmian wartości zadanej, \n\nprzy dużych zmianach dochodzi do nasycenia sygnału sterującego, co \npowodować może znaczne przeregulowania, pogarszające efekty regulacji, \n\nalgorytm przyrostowy, mimo że łatwiejszy w implementacji, posiada \nograniczenie w postaci braku możliwości przeciwdziałania zjawisku windup, \nwskutek czego powinien być stosowany tylko, gdy przewiduje się stosunkowo \nniewielkie zmiany wartości zadanej, \n\nw przypadku dużych zmian zadanej gęstości rozdziału bardziej korzystne efekty\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2396, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "W. Pielucha"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113201:0002", "text": "Dobór parametrów regulatora PI w układzie sterowania odbiorem produktu dolnego w osadzarce – wybrane problemy\n\n280 \ndaje zastosowanie algorytmu pozycyjnego – pozwala on na implementację \njednego z wielu mechanizmów przeciwdziałania zbytniemu narastaniu sygnału \ncałkującego, \na tym samym na \nzapobieganie \npotencjalnym znacznym \nprzeregulowaniom, \n\nzastosowany algorytm nie ma zbytniego \nwpływu na czas \nregulacji \nw omawianych przypadkach, \n\nwartość całki z kwadratu błędu nie zmienia się znacząco w przypadku \nzastosowania różnych algorytmów – wynika to z faktu zastosowania metody \ndoboru nastaw regulatora zgodnie z metodą Zieglera-Nicholsa, zapewniającą \nodpowiednią dynamikę układu regulacji, \n\nzasadna jest dalsza analiza efektów zastosowania algorytmów z różnymi \nmetodami kompensacji niekorzystnych zjawisk towarzyszących regulacji \nprocesów o charakterze nieliniowym, \n\nw dalszej pracy badawczej przewidziana jest bardziej szczegółowa analiza \nukładu regulacji z uwzględnieniem zakłóceń (zmiana natężenia przepływu \nnadawy, zmiana udziału poszczególnych klas ziarnowych oraz zmiany \ncharakterystyki nadawy) dla różnych wariantów układów osadzarek.\n\nLITERATURA \n1. \nS. Boron, A. Heyduk and J. Pielot. \"Zastosowanie wizyjnej analizy składu \nziarnowego on-line nadawy do układów wzbogacania wielokrotnego w \nosadzarkach – ocena efektywności ekonomicznej\", Proceedings of the Mineral \nEngineering Conference. MEC 2014, pp. 24-37. \n2. \nJ. Brzózka. \"Regulatory cyfrowe w automatyce\", Ed. Mikom, Warszawa, 2002. \n3. \nS. Cierpisz. \"Automatyczna regulacja procesu wzbogacania węgla w \nosadzarkach\", Ed. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2012. \n4. \nS. Cierpisz. \"Parametry jakości węgla – pomiary i sterowanie\", Ed. \nWydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2005. \n5. \nS. Cierpisz and R. Kaula. \"Dobór parametrów regulatora dla obiektu \ninercyjnego \nz \nopóźnieniem \nna \nprzykładzie \nosadzarki \npulsacyjnej\", \nMechanizacja i Automatyzacja Górnictwa, vol. 52, No. 3, 2014, pp. 5-13. \n6. \nS. Cierpisz and J. Pielot. \"Symulacyjne statyczne modele procesów i układów \nsterowania w zakładach wzbogacania węgla\", Ed. Wydawnictwo Politechniki \nŚląskiej, Gliwice, 2001. \n7. \nJ. Dietrych. \"Osadzarki\", Ed. PWT, Katowice, 1953. \n8. \nW. \nGrega. \n\"Metody \ni \nalgorytmy \nsterowania \ncyfrowego \nw \nukładach \nscentralizowanych i rozproszonych\", Ed. Wydawnictwo AGH, Kraków, 2004. \n9. \nJ. Joostberens. \"Badania własności dynamicznych procesu flotacji węgla jako \nobiektu sterowania\", Automatyzacja procesów przeróbki kopalin, APPK 2002. \nVIII Konferencja, Szczyrk, 2002, pp. 103-112. \n10. R. Kaula. \"Podstawy automatyki\", Ed. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, \nGliwice, 2005. \n11. R. Kaula and W. Pielucha. \"Układ regulacji produkcji mieszanek węgla z \nregulatorem cyfrowym – studium przypadku\", Mineralurgia i wykorzystanie \nsurowców mineralnych. III Polski Kongres Górniczy, Wrocław, 2015, pp. 16-19.\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nZagadnienia Energomaszynowe i Bezpieczeństwo w Górnictwie\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\n\n281 \n12. J. Kuźnik. \"Regulatory i układy regulacji\", Ed. Wydawnictwo Politechniki \nŚląskiej, Gliwice, 2002. \n13. J. Kwaśniewski. \"Sterowniki PLC w praktyce inżynierskiej\", Ed. Wydawnictwo \nBTC, Legionowo, 2008. \n14. A. O’Dwyer. \"Handbook of PI and PID controller tuning rules\", London, 2003. \n15. J. Pielot and W. Pielucha. \"Analysis of effects of coal enrichment in jigs at \nchanging grain composition of the feed\", Mininig - Informatics, Automation and \nElectrical Engineering, vol. 54, No. 2, 2016, pp. 48-54. \n16. W. Pielucha. \"Metody ograniczania sygnału wyjściowego w cyfrowych \nregulatorach PID\", Automatyka, telekomunikacja, informatyka, ATI 2015, XL \nKonferencja Sekcji Cybernetyki w Górnictwie KG PAN, Szczyrk, 2015, pp. 147–\n153.\n\nData przesłania artykułu do Redakcji: 10.2016 \nData akceptacji artykułu przez Redakcję: 03.2017\n\nmgr inż. Wojciech Pielucha \nPolitechnika Śląska \nWydział Górnictwa i Geologii \nKatedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa \nul. Akademicka 2A, 44-100 Gliwice, Polska \ne-mail: [EMAIL]\n\n2017 \nVolume 6 \nissue 2\nGÓRNICTWO ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU 2016 \nRedaktor naukowy tomu: Marek POZZI\n\n282 \nDOBÓR PARAMETRÓW REGULATORA PI W UKŁADZIE STEROWANIA ODBIOREM \nPRODUKTU DOLNEGO W OSADZARCE – WYBRANE PROBLEMY\n\nStreszczenie: W pracy krótko scharakteryzowano strefę odbioru osadzarki jako obiekt \nregulacji. Opisano przyjęty w celach badawczych przyrostowy algorytm cyfrowego regulatora \nPI. Omówiono też problemy związane z doborem nastaw cyfrowego regulatora PI. Następnie, \nw celach symulacyjnych, dobrano nastawy regulatora na podstawie zidentyfikowanych \nparametrów zastępczego liniowego modelu obiektu. W dalszej części referatu rozpatrzono dwa \nprzypadki zmian zadanej gęstości rozdziału. W celu dokonania analizy porównawczej, \nzastosowano algorytm pozycyjny z kompensatorem zjawiska windup. Wyniki badań \nsymulacyjnych przedstawiono w postaci wykresów przebiegów czasowych wartości \nregulowanej. Na koniec porównano efekty regulacji dla obu przyjętych algorytmów.\n\nSłowa kluczowe: wzbogacanie węgla w osadzarce, regulator PI, zjawisko windup\n\nTUNING OF THE PI CONTROLLER IN DISCHARGE OF PRODUCTS CONTROL SYSTEM \nIN JIG - SELECTED ASPECTS\n\nAbstract: The study briefly characterized the jig distribution zone as an control object. \nAccepted for research purposes, incremental algorithm of the digital PI controller has been \ndescribed. Also, issues related to setting the digital PI controller have been discussed. Then, for \nthe purpose of simulation, controller settings based on the identified parameters of linear \nmodel has been chosen. In the rest of the paper two cases of changes to the separation density \nwere examined. In order to make a comparative analysis, positional algorithm with the anti-\nwindup compensator has been used. The results of simulation studies were presented in \ngraphical timelines of the control variable. At the end, the effects of control for both algorithms \nwere compared.\n\nKey words: coal enrichment in jig, PI controller, windup phenome", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2220, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "W. Pielucha"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113632:0000", "text": "E-commerce w dobie rozwoju koncepcji Przemysł 4.0\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nMultidisciplinary Aspects of Production Engineering \n2018 \nVolume 7 \nissue 2\n\n83\n\n9\n\nE-COMMERCE W DOBIE ROZWOJU KONCEPCJI \nPRZEMYSŁ 4.0\n\n9.1 \nWPROWADZENIE \nKoncepcja Przemysłu 4.0 zakłada stworzenie w pełni zintegrowanego systemu \ndostawców, producentów i klientów. Rozwiązania informatyczne zostaną zintegrowane ze \nwszystkimi podsystemami, procesami, zasobami systemów oraz sieciami dostawców i \nklientów. Systemy IT będą integrować zatem całe łańcuchy dostaw tworząc cyber-fizyczne \nsystemy CPS (ang. Cyber-Physical Systems). Stanowić on będą otwarte systemy \nsocjotechniczne, zdolne do realizacji szeregu nowych funkcji i działań narzuconych przez \nprodukcję, logistykę, sprzedaż czy zarządzanie. Systemy CPS powinny zapewnić zbieranie \ndanych, \nich \nprzetwarzanie \ni \noddziaływanie \nna \nfizyczne \nprocesy \nwytwarzania \nzindywidualizowanych produktów dzięki nieograniczonym połączeniom sieciowym przy \nznikomym udziale człowieka pełniącego jedynie funkcję nadzoru [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, \n11, 12, 13]. \nKoncepcja Przemysłu 4.0 jest zorientowana na wysoką produktywność systemów \nprzemysłowych oraz wysoką rentowność realizowanych projektów. Wskazuje się na szereg \nkorzyści, jakie mogą płynąć z jej zastosowania. Na uwagę zasługuje zwiększenie \nelastyczności produkcji oraz organizacja produkcji bardziej zindywidualizowanych \nproduktów. Oznacza to, możliwość spełnienia oczekiwań klienta – użytkownika produktu \nbez uszczerbku na rentowności procesu produkcji dzięki dynamicznemu dopasowaniu \nautonomicznych modułów całego procesu przygotowania, wytwarzania i dostarczania \nproduktu do klienta z wykorzystaniem IoT oraz informacji zapisanych w Big Data i Cloud \nComputing [16]. \nJednym z kluczowych wyzwań będzie zatem integracja e-commerce z rozwijaną \nkoncepcją Przemysłu 4.0. Cyfryzacja umożliwia wzmacnianie i poszerzanie współpracy z \nuczestnikami procesu produkcji oraz poznawanie i analizowanie potrzeb nie tylko \npartnerów ale i klientów [8]. Transgraniczne przepływy danych stanowią współcześnie \ncenne strumienie informacji i idei, a także umożliwiają przepływ towarów, usług, finansów i \nludzi. Około 12% międzynarodowego handlu dobrami konsumpcyjnymi odbywa się teraz za \npośrednictwem handlu elektronicznego. Stąd potrzeba prowadzenia badań w zakresie \nmożliwości integracji przedsiębiorstw i klientów w myśl koncepcji Przemysłu 4.0. W \nartykule przedstawiono najważniejsze kierunki rozwoju rozwiązań e-commerce i ich \nwykorzystania w różnych obszarach koncepcji Przemysł 4.0.\n\n2018 \nVolume 7 \nissue 2 \nXV Międzynarodowa Konferencja MAPE 2018", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2018", "token_count": 1001, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "A. Zagajewski; S. Saniuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113632:0001", "text": "E-commerce w dobie rozwoju koncepcji Przemysł 4.0\n\n84 \n9.2 \nROZWÓJ E-COMMERCE \nHandel elektroniczny (ang. e-commerce) to „przedsięwzięcia z zakresu biznesu, \nskupiające się wokół pojedynczych transakcji elektronicznych, dla których sieci stanowią \nmiejsce wymiany informacji, usług i towarów, obejmujących relacje firmy z jego otoczeniem \nrynkowym” [14]. Według raportów firmy Gemius wzrasta liczba osób korzystających z \nInternetu w Polsce. W roku 2016 było to 76,6% a w roku 2017 wartość ta wzrosła do 79% \n[9:8]. E-commerce staje się zatem coraz ważniejszą metodą dotarcia do klientów, \nświadczenia usług i usprawnienia organizacji handlu. Ponadto ułatwia współpracę, \ninterakcje międzyludzkie oraz wdrażanie innowacji [13:404]. Postępujący rozwój \ntechnologiczny determinuje nowe kierunki rozwoju handlu elektronicznego spowodowany \nm.in. wzrastającą liczbą osób korzystających z Internetu, wprowadzeniem zakazu handlu w \nniedziele, włączaniem się do rynku e-commerce dużych sklepów stacjonarnych oraz \npojawieniem się nowych technologii informacyjnych jak: omnichannel, personalizacja \nreklam, sztuczna inteligencja czy programmatic [18:17]. \nEksperci z Sociomantic Labs w opracowaniu „Barometr e-commerce 2016” \nwymieniają stymulatory, które w następnych latach będą miały największy wpływ na rynek \nreklamy oraz na zwiększenie przychodów e-commerce. Zostały one podzielone ze względu \nna siłę oddziaływania poszczególnych elementów na rynek e-commerce. Najważniejszymi \nwedług Sociomantic Labs stymulatorami i czynnikami oddziaływującymi na rynek e-\ncommerce są: personalizacja, programmatic buying, loyalty i CRM, omnichannel i cross \ndevices, m-commerce, w tym płatności mobilne oraz full funnel. Stymulatorami i \nczynnikami, które mają umiarkowany wpływ na rynek e-commerce są: marketing 3.0 - \npredictive marketing, attribution i reklama natywna, handel transgraniczny, dostawa tego \nsamego dnia, social commerce, software as a service (SaaS), AdBlock. Niski wpływ mają \nnatomiast: beacony, Internet Rzeczy (IoT), wearable devices [2]. \nPersonalizacja w e-commerce pozwala sprzedawcom internetowym na wyświetlanie \nnp. treści, produktów, zdjęć, filmów, banerów itp. dostosowanych do preferencji klienta. \nOkreślenie preferencji odbywa się na podstawie danych o użytkowniku, które trafiają do \nsystemu do zarządzania relacjami z klientami. Personalizacja to jednak nie tylko reklama ale \nrównież komunikacja i dostosowanie produktu czy opakowania do wymagań klienta. \nProgrammatic buying dostarcza reklam dostosowanych do preferencji użytkownika w \nczasie rzeczywistym. Zastosowanie zautomatyzowanych procesów umożliwia identyfikację \npotrzeb i wyemitowanie użytkownikowi reklamy niemal natychmiast [2]. Lojalność klienta \njest jednym z najważniejszych tematów w e-commerce. Pozyskanie nowych lojalnych \nklientów wymaga dużych nakładów czasu i pieniędzy. Ponadto lojalni klienci stanowią \nważny atut firmy, co przynosi długoterminowe korzyści [5]. \nZarządzanie relacjami z klientami CRM (ang. customer relationship management) to \npodejście do obsługi klienta, skoncentrowane na budowaniu długoterminowych i trwałych \nrelacji z klientami, które dodaje wartość zarówno dla klienta, jak i dla sprzedawcy [13:222]. \nDane z CRM pozwalają na zrozumienie, potrzeb poszczególnych klientów i dostosowanie \noferty do ich potrzeb. \nPojęcia omnichannel i cross devices odnoszą się do preferencji użytkowników w \ndokonywaniu zakupów. Omnichannel oznacza zakupy za pomocą różnych kanałów \nsprzedaży. Przykładowo klient w sklepie stacjonarnym ogląda towar a zakup realizuje w \nsklepie internetowym. Cross devices jest przykładem wykorzystania różnych urządzeń w \nprocesie zakupowym np. klient wyszukuje produkt na smartfonie a zakup finalizuje na\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nMultidisciplinary Aspects of Production Engineering \n2018 \nVolume 7 \nissue 2\n\n85 \nkomputerze. Omnichannel to zestaw działań związanych ze sprzedażą towarów lub usług za \npośrednictwem wszystkich popularnych kanałów, w których klient może wywołać pełną \ninterakcję z kanałem i/lub sprzedawca kontroluje pełną integrację z kanałem [4:175]. \nW 2017 roku liczba osób kupujących za pomocą tabletu zmalała do 21%, natomiast \nnastąpił wzrost liczby zakupów dokonywanych przy użyciu smartfona, do około 47% \nwszystkich transakcji [9:176]. Można zatem przypuszczać, iż rola mobile commerce (m-\ncommerce) w e-commerce znacząco wzrośnie. Istnieje mnóstwo innowacyjnych aplikacji \npozwalających na zbieranie indywidualnych danych o preferencjach klientów. Smartfony są \nurządzeniami, które nieustannie towarzyszą użytkownikom w życiu zawodowym i \nprywatnym. Służą do komunikacji, pracy, rozrywki, zbierają dane o aktywnościach \nużytkowników co stanowi doskonałe źródło wiedzy o ich posiadaczach. \nFull funnel oznacza skupienie się na całym \"lejku\" sprzedażowym a nie tylko na jego \nostatniej fazie, gdzie klient jest tuż przed dokonaniem zakupu. Reklamodawca powinien \nmieć na celu wspieranie wszystkich etapów procesu zakupowego. Umożliwia to budowanie \nświadomości, wzbudzenie zainteresowania, nakłonienie do podjęcia decyzji, zakup czy \nbudowanie lojalności a przez to zachęcanie do ponownych odwiedzin sklepu [2].", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2018", "token_count": 1763, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "A. Zagajewski; S. Saniuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113632:0002", "text": "E-commerce w dobie rozwoju koncepcji Przemysł 4.0\n\n9.3 \nE-COMMERCE NA USŁUGACH PRZEMYSŁU 4.0 \nTermin przemysł 4.0 (ang. Industry 4.0), jako początek czwartej rewolucji \nprzemysłowej po raz pierwszy użyty został przez rząd niemiecki podczas targów w \nHanowerze w 2011 roku. Coraz większa liczba fizycznych urządzeń wyposażone są w \nsensory i znaczniki a elementy te połączone są w Internecie rzeczy. Aby w czasie \nrzeczywistym zapewnić dostęp do wszystkich powiązanych informacji, połączenie urządzeń \nelektronicznych odbywa się w ramach rozproszonych systemów [11:4]. Przemysł 4.0 \ncharakteryzują cyber-fizyczne systemy produkcyjne CPPS. Funkcjonują one w symbiozie \nrealnego i wirtualnego świata [10:39]. \nCzwarta rewolucja przemysłowa odbywa się poprzez połączenie licznych technologii \nfizycznych i cyfrowych, takich jak sztuczna inteligencja, przetwarzanie w chmurze, robotyka \nadaptacyjna, rzeczywistość rozszerzona, drukowanie przestrzenne czy Internet rzeczy (ang. \nInternet of Things). Celem transformacji przemysłowej jest zwiększenie siły konkurencyjnej \nprzedsiębiorstw, które może być osiągnięte przez zwiększenie wydajności zasobów i \nproduktywności. Dzisiejsza era transformacji nie tylko zmienia główne procesy biznesowe, \nale również odkrywa koncepcje inteligentnych i połączonych produktów w modelach \nbiznesowych opartych na usługach [11:5]. \nAnalizy oparte na dużych zestawach danych (ang. big data) są istotne dla świata \nprodukcji, gdzie mogą podnieść jakość produkcji, oszczędzać energię oraz poprawiać \nobsługę serwisową. W kontekście przemysłu 4.0, zbieranie i kompleksowa ocena danych \nzebranych z różnych źródeł stanie się standardem wspierania decyzji w czasie \nrzeczywistym. Dane do analizy pochodzą zarówno z systemów i urządzeń do produkcji, jak i \nsystemów zarządzania przedsiębiorstwem i klientami. [12:5]. Dane i analizy mogą być użyte \ndo usprawnienia procesów, produktów oraz do zwiększania sprzedaży. \nRzeczywistość rozszerzona to technologia nakładająca nowe warstwy grafiki i \nanimacji komputerowej na obraz fizycznego świata. Rozwiązania te najszerzej znane są z \naplikacji rozrywkowych, instalowanych na smartfonach (np. Pokemon GO). Zastosowanie \nrzeczywistości rozszerzonej ma również miejsce we wspieraniu e-commerce np. branży \nmeblarskiej. Istnieje bowiem szereg aplikacji, które umożliwiają umeblowanie fizycznie\n\n2018 \nVolume 7 \nissue 2 \nXV Międzynarodowa Konferencja MAPE 2018\n\n86 \nistniejącego pomieszczenia wirtualnymi meblami. Umożliwiając personalizację mebli, np. \nich wyboru koloru, rozmiaru, materiału czy stylu, stwarza się możliwości rozwoju \nkastomizacji w sektorze produkcji mebli. Używając telefonu lub przystosowanych do tego \nokularów można spersonalizować konfigurację wyposażenia oraz kolorystykę samochodu. \nMoże być to zatem narzędzie rozszerzające możliwości koncepcji zarówno omnichannel, jak \ni cross devices. Rzeczywistość rozszerzona może być bardzo przydatna do szkoleń z budowy \nróżnych maszyn. Ma swoje zastosowanie także w fazie posprzedażowej, podczas usuwania \nusterek lub serwisowania urządzeń. \nPrzemysł 4.0 tworzy integrację wartości dodanej do procesów produkcyjnych w \nsposób poziomy oraz pionowy. Pozioma część tworzy moduły od przepływu materiału do \nlogistyki cyklu życia produktu. Pozioma procedura integruje produkt, sprzęt i potrzeby \nludzkie z różnymi poziomami agregacji [7:257]. Przemysł 4.0 zawiera metody mające na \ncelu poprawę ogólnej wydajności i jakości przemysłu. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie \nintegracja. Pozioma integracja służy do określenia wydajnego ekosystemu, który umożliwia \nprzekazywanie informacji, finansów i materiałów pomiędzy różnymi organizacjami. Każda \nfabryka zawiera wiele fizycznych podsystemów (czujniki, siłowniki, sterowanie, zarządzanie \nwynalazkiem, produkcja oraz rozwój, planowanie kooperacyjne itp.). Sygnały z siłownika i \nczujnika wysyłane są najczęściej w integracji pionowej [3:104]. \nInternet rzeczy IoT (ang. Internet of Things) umożliwia komunikację pomiędzy \nurządzeniami. Jest to niezbędne do działania autonomicznych fabryk. Firma Gartner w \nswoim raporcie szacuje, iż do 2020 r. więcej niż 65% przedsiębiorców będzie stosowało \nprodukty IoT [15:10]. Powszechne zastosowanie urządzeń IoT zmienią również kształt \nhandlu elektronicznego, stając się potencjalnymi kanałami sprzedaży. Urządzenia IoT \npomogą usprawnić procesy, śledzić i obsługiwać poziom zapasów w czasie rzeczywistym \noraz monitorować informacje dotyczące gwarancji i awarii, które wysłane do producentów \npozwolą na reakcję zanim użytkownik dostrzeże problem.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2018", "token_count": 1634, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "A. Zagajewski; S. Saniuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113632:0003", "text": "E-commerce w dobie rozwoju koncepcji Przemysł 4.0\n\n9.4 \nPODSUMOWANIE \nIndustry 4.0 jest nowoczesnym podejściem do procesu wytwarzania. Jego celem jest \nosiągnięcie możliwości elastycznego sterowania produkcją wyrobów spersonalizowanych \npod życzenie konkretnego klienta, przy jednoczesnym zachowaniu niskich kosztów \nwytwarzania, które są porównywalne z wytwarzaniem masowym czy seryjnym. W \nkoncepcji przemysłu 4.0 zmianie ulega paradygmat wytwarzania, wprowadzając możliwość \nprodukcji elastycznej, spersonalizowanej i efektywnej kosztowo [17:5]. \nŚwiat nowoczesnego przemysłu oraz e-commerce przenikają się i uzupełniają. E-\ncommerce stanowi pomost łączący oczekiwania klientów z możliwościami nowoczesnych \nfirm \nprodukcyjnych. \nRozwój \ne-commerce \nprzygotował \nklientów \ndo \naktywnego \nuczestniczenia w tworzeniu produktów. Wdrażając koncepcję przemysłu 4.0 należy \nzdiagnozować złożoność sieci wartości i ich podatności na integrację cyfrową [6]. \nDo najważniejszych stymulatorów i czynników oddziaływującymi na rynek e-\ncommerce można zaliczyć: personalizację, programmatic buying, loyalty i CRM, \nomnichannel i cross devices, m-commerce, w tym płatności mobilne oraz full funnel. W \nopracowaniu zwrócono uwagę na możliwości wykorzystania niektórych kierunków rozwoju \ne-commerce w koncepcji przemysłu 4.0. Big data i analizy danych stanowią istotny aspekt \nzarówno w produkcji, jak i w personalizacji przekazu reklamowego. Rzeczywistość \nrozszerzona może być zaadaptowana do użycia w omnichannel i cross device. Problemem w\n\nSYSTEMY WSPOMAGANIA w INŻYNIERII PRODUKCJI \nMultidisciplinary Aspects of Production Engineering \n2018 \nVolume 7 \nissue 2\n\n87 \nadaptacji stymulatorów handlu elektronicznego w technologiach wspierających koncepcje \nprzemysłu 4.0 jest integracja. Przedsiębiorstwa produkcyjne, aby uzyskać wymierne efekty, \npowinny integrować rozwiązania techniczne i organizacyjne. Integracja w przemyśle 4.0 jest \nzagadnieniem kluczowym i powinna być dostosowana do kierunków rozwoju e-commerce. \nIntegrując oprogramowanie do e-commerce z systemami przedsiębiorstwa można zapewnić \nw sklepie internetowym odzwierciedlenie przetestowanych procesów handlowych oraz \nzautomatyzować cały łańcuch wartości.\n\nLITERATURA \n1. \nS. Saniuk, A. Saniuk. \"Analiza sytuacji polskich przedsiębiorstw w sieciach przemysłowych w \ndobie industry 4.0.\" Nauki o Zarządzaniu/Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 2 (31) \n(2017): ss. 12-17 \n2. \n“Barometr e-commerce 2016” Internet: https://www.sociomantic.pl/barometr-e-commerce-\n2016/ [kwi. 20, 2018] \n3. \nG. Manogaran i in. \"Big data security intelligence for healthcare industry 4.0.\" Cybersecurity for \nIndustry 4.0. Springer, Cham, 2017. 103-126. \n4. \nN. Beck, D. Rygl. \"Categorization of multiple channel retailing in Multi-, Cross-, and \nOmni‐Channel Retailing for retailers and retailing.\" Journal of Retailing and Consumer Services \n27 (2015): 170-178. \n5. \nN.S. Safa, M.A. Ismail. \"Customer E-loyalty: From an Estimate in Electronic Commerce with an \nArtificial Neural Fuzzy Interface System (ANFIS).\" Proceedings of the First International \nConference on Advanced Data and Information Engineering (DaEng-2013). Springer, Singapore, \n2014. \n6. \nA. Abramczyk. “Czwarta rewolucja przemysłowa powoli staje się faktem – Wywiad z \nAndrzejem Soldatym” Internet: http://przemysl40.eu/2017/12/20/wywiad-z-andrzejem-\nsoldatym/ [kwi. 20, 2018] \n7. \nA. Budak i in. \"Digital Traceability Through Production Value Chain.\" Industry 4.0: Managing \nThe Digital Transformation. Springer, Cham, 2018. 251-265. \n8. \nAleo, Deloitte (2017 styczeń), “Digitalizacja rynku B2B”. Cyfrowe platformy zakupowe – raport \nAleo \ni \nDeloitte, \nWarszawa. \n[On-line]. \nDostępny \nna: \nhttps://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/pl/Documents/Reports/pl_Raport_Aleo_D\neloitte_2016_ONLINE_01.pdf [kwi. 20, 2018] \n9. \nGemius. “E-commerce w Polsce 2017” Gemius dla e-Commerce Polska. [On-line]. Dostępny na: \nhttps://www.gemius.pl/wszystkie-artykuly-aktualnosci/najnowsze-dane-o-polskim-e-\ncommerce-juz-dostepne.html [kwi. 20, 2018] \n10. \nD. Đuričin, I.V. Herceg. \"Industry 4.0 and Paradigm Change in Economics and Business \nManagement.\" International Conference on the Industry 4.0 model for Advanced Manufacturing. \nSpringer, Cham, 2018. s. 39 \n11. \nA. Ustundag, E. Cevikcan. “Industry 4.0: Managing The Digital Transformation.” Springer, 2017. \nss. 4-5 \n12. \nM. Rüßmann i in. \"Industry 4.0: The future of productivity and growth in manufacturing \nindustries.\" Boston Consulting Group 9 (2015). s. 5 \n13. \nE. Turban i in. “Introduction to Electronic Commerce and Social Commerce.” Springer, 2017, ss. \n222-404 \n14. \nM. Brzozowska-Woś. \"Kierunki rozwoju handlu elektronicznego.\" Przedsiębiorstwo we \nwspółczesnej gospodarce-teoria i praktyka 1 (2014): 5-15 \n15. \nM. Hung. “Leading the IoT” Gartner Insights on How to Lead in a Connected World [On-line]. \nDostępny na: https://www.gartner.com/imagesrv/books/iot/iotEbook_digital.pdf [kwi. 20, \n2018] \n16. \nM. Olszewski. \"Mechatronizacja produktu i produkcji–przemysł 4.0.\" Pomiary Automatyka \nRobotyka 20, Nr 3/2016, ss. 13-28 \n17. \n“Od industry do smart factory” Poradnik menedżera i inżyniera [On-line]. Dostępny na: \nwww.siemens.pl/industry-40 [kwi. 20, 2018] \n18. \nT. Bonek. (2018 styczeń). “Raport e-commerce”. interaktywnie.com [On-line]. Dostępny na: \nwww.interaktywnie.com/biznes/raporty [kwi. 20, 2018]\n\n2018 \nVolume 7 \nissue 2 \nXV Międzynarodowa Konferencja MAPE 2018\n\n88 \n19. \nIT Donut contributor. “The Internet of Things and its influence on ecommerce” Internet: \nhttps://www.techdonut.co.uk/blog/16/04/internet-of-things-and-its-influence-on-\necommerce [kwi. 20, 2018]\n\nData przesłania artykułu do Redakcji: 05.2018 \nData akceptacji artykułu przez Redakcję: 07.2018\n\nE-COMMERCE W DOBIE ROZWOJU KONCEPCJI PRZEMYSŁ 4.0", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2018", "token_count": 2092, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "A. Zagajewski; S. Saniuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113632:0004", "text": "E-commerce w dobie rozwoju koncepcji Przemysł 4.0\n\nStreszczenie: Dynamika rozwoju e-commerce jest generatorem zmian w podejściu do obsługi klienta \ni produkcji towarów. W artykule wymieniono główne kierunki rozwoju handlu elektronicznego oraz \nprzedstawiono możliwości ich wykorzystania w koncepcji przemysłu 4.0. W artykule przedstawiono \ngłówne kierunki rozwoju e-commerce oraz możliwości ich wykorzystania w koncepcji przemysłu 4.0. \nArtykuł zawiera szczegółową dyskusję na temat problemów związanych z połączeniem koncepcji e-\ncommerce i Industry 4.0. Głównym celem badań jest wyjaśnienie, w jaki sposób cyfrowy proces \nsprzedaży może w przyszłości wspierać przemysł wytwórczy. Przedstawiono najważniejsze czynniki \ni stymulatory wpływające na rynek e-commerce. Ponadto, opisano te, które mają na niego największy \nwpływ oraz możliwości wykorzystania ich w e-commerce.\n\nSłowa kluczowe: przemysł 4.0, handel elektroniczny, e-commerce, produkcja, cyber-fizyczne \nsystemy\n\nE-COMMERCE IN THE ERA OF INDUSTRY 4.0 CONCEPT DEVELOPMENT\n\nAbstract: The dynamics of e-commerce development is a generator of changes in the approach to \ncustomer service and production of goods. In the article the main directions of development of e-\ncommerce and the possibilities of their using in the concept of Industry 4.0 are presented. The paper \nis providing a detailed discussion of the issues surrounding a join of e-commerce and the Industry 4.0 \nconcept. The main aim of the research is to explain how the digital sales process can support the \nmanufacturing industry in the future. The most important factors and stimulators affecting the e-\ncommerce market were listed. In addition, those that have the most impact on it and the possibilities \nof using them in e-commerce are described.\n\nKey words: Industry 4.0, electronic commerce, e-commerce, manufacturing, Cyber-Physical Systems\n\nmgr inż. Arkadiusz Zagajewski \nUniwersytet Zielonogórski \nWydział Ekonomii i Zarządzania \nul. Licealna 9, 65-417 Zielona Góra, Polska \ne-mail: [EMAIL]\n\ndr hab. inż. Sebastian Saniuk \nUniwersytet Zielonogórski \nWydział Ekonomii i Zarządzania \nul. Licealna 9, 65-417 Zielona Góra, Polska \ne-mail: [EMAIL]", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2018", "token_count": 671, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "A. Zagajewski; S. Saniuk"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0000", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nDZIEDZICTWO PRZEMYSŁU – DZIEDZICTWO \nNIECHCIANE – DZIEDZICTWO NIEZNANE\nIndustrial heritage - unwated heritage - unknown heritage\nJacek Dąbrowski*\nABSTRACT: Industrial heritage is often treated as \na worse category of heritage itself. The cause of this state \nof affairs should be seen in the lack of necessary technical \nknowledge (“technical component”)and misunderstanding \nof the value of industrial heritage. The consequence of it is \naccepted or even intentional displacement.\nAny attempt to describe the heritage of the industry \nby using an art historian’s scientific and conceptual approach \nis a mistake. It is a “technical component” of the research \nthat shows an extremely significant value in the process of \nthe proper recognition of the industrial heritage.\nIt allows to understand the relationship between \nthe shape, form and the location of industrial buildings \nwith their machines and devices conditioned by the nature \nof the technological process. It also allows to understand \nthe relationship between the spatial layout of the industrial \ncomplex and the communication requirements inside the \nfactory and its connection with the outside world.\nThe legacy of industry is governed by four \nfundamental change’s directions:\n–\t\nrevitalization,\n–\t\nrestoration,\n–\t\nabandonment,\n–\t\nliquidation.\nRevitalization or restoration often takes place in \nthe most brutal way – demolition of everything that is \na historical remnant of a factory’s layout and the erection \nof a shopping centre on such a “tidy” site. Furthermore, \nthe old name such as “printing house”, “brewery”, \n“manufactory” is frequently preserved. There are also \npositive examples of revitalization, e.g. the right approach \nto the authenticity of the historic industrial construction.\nAbandonment and liquidation deny the right of \nthe \nindustrial \nheritage \nexistence, \ndeclining \nany\nvalue of it.\nKEY WORDS: technical monuments, industry, \nmonument protection, revitalization, revalorization.\nDziedzictwo przemysłu należy do najsłabiej rozpoznawalnych, i w konsekwencji – do \nnajmniej akceptowalnych „dziedzictw”. Jest też najgorzej reprezentowanym „dziedzictwem” \nw międzynarodowych konwencjach oraz dokumentach o charakterze referencyjnym. \n„Przemysł” pojawia się już co prawda w Karcie Ateńskiej z 1931 r., ale w jakże symptomatycznym \nznaczeniu – Konferencja zalecała: usunięcie z sąsiedztwa zabytków […] wszelkich hałaśliwych \nurządzeń przemysłowych i wysokich kominów1.\nPierwszym dokumentem międzynarodowym, w którym dziedzictwo przemysłu wprost uznane \nzostało za godne ochrony, jest dopiero Karta z Burra z 1979 r. W objaśnieniu do art. 1.1. Karty, gdzie \n*\t Department of Monuments Protection, Ministry of Culture and National Heritage\n\n[ORCID]\n1\t\nKarta Ateńska, [w:] Vademecum Konserwatora Zabytków, Warszawa 2015, s. 28.\n10.24358/ODK_2017_03_11", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 799, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0001", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nJacek Dąbrowski\n148\nzdefiniowane zostały miejsca mogące mieć znaczenie kulturowe – Miejsce oznacza teren, obszar, \ngrunt, krajobraz, budynek lub inny obiekt, grupę budynków lub innych obiektów i może obejmować \nczęści składowe, zawartość, przestrzenie i widoki – uznano, że: Elementy opisane w art. 1.1. mogą \nobejmować […] obszary przemysłowe […]2.\nW innym międzynarodowym dokumencie doktrynalnym – Karcie ICOMOS Ochrony \nszlaków kulturowych, uznano wartość dziedzictwa przemysłu i techniki za ważny składnik szlaków \nkulturowych. W ust. 2 w części Definiowanie elementów Szlaków Kulturowych: kontekst, treść, \nmiędzykulturowe znaczenie jako całości, dynamiczny charakter i otoczenie, uznano że: 2. Szlak \nKulturowy musi koniecznie zawierać elementy namacalne, które stanowią świadectwo jego dziedzictwa \nkulturowego i stanowią fizyczne potwierdzenie jego istnienia. Wszelkie niematerialne elementy służą \ndo nadania sensu i znaczenia rożnych elementów składających się na całość.\n1.)\tNiezbędny element fizyczny, który określa istnienie Szlaku Kulturowego to sam szlak \nkomunikacyjny jako narzędzie służące projektowi, który został opracowany i powstał \nw wyniku ludzkiej działalności dla zrealizowania konkretnego celu.\n2.)\tInne istotne elementy to materialne aktywa dziedzictwa powiązane z funkcjonalnością szlaku \njako szlaku historycznego […] zakłady przemysłowe, kopalnie […] jak również powiązane \nz produkcją […], które odzwierciedlają techniczne, naukowe i społeczne zastosowania \ni postęp w rożnych epokach […]3.\nSedno problemu – powszechny brak zrozumienia dla znaczenia i wartości dziedzictwa \nprzemysłowego – niezmiernie precyzyjnie wyjaśnione zostało w preambule do najważniejszego \nmiędzynarodowego dokumentu doktrynalnego dotyczącego ochrony dziedzictwa przemysłu – w tzw. \nZasadach Dublińskich, Wspólnych wytycznych ICOMOS – TICCIH w zakresie konserwacji obiektów, \nkonstrukcji, obszarów i krajobrazów dziedzictwa przemysłowego, przyjętych 28 listopada 2011 r. na \nXVII Zgromadzeniu Generalnym ICOMOS w Paryżu4.\nStwierdzono w nich bowiem, że: Dziedzictwo przemysłowe jest niezwykle podatne na \nzniszczenie, często jest zagrożone, tracone z powodu braku świadomości i właściwej oceny jego \nznaczenia, braku należytej dokumentacji lub ochrony, ale także w następstwie zmieniających się \ntrendów ekonomicznych, negatywnego postrzegania rozwiązań dotyczących ochrony środowiska \nlub po prostu na skutek znacznych rozmiarów i złożoności obiektów. A przecież przedłużenie życia \nistniejących obiektów industrialnych, zachowanie energii, którą ucieleśniają, jak również ochrona \ntego architektonicznego dziedzictwa, może wiele wnieść do trwałego rozwoju na poziomie lokalnym, \nkrajowym i międzynarodowym. Dotyczy ona bowiem zarówno społecznego, jak fizycznego oraz \nśrodowiskowego aspektu rozwoju5.\nTakże w tym dokumencie znajduje się najpełniejsza definicja dziedzictwa przemysłowego: \n2\t\nKarta z Burra, [w:] Vademecum…, s. 70.\n3\t\nKarta ICOMOS Ochrony szlaków kulturowych, Quebec 2008, [w:] Vademecum…, s. 173.\n4\t\nSformułowanie i przyjęcie Wspólnych wytycznych ICOMOS – TICCIH, było poprzedzone dyskusją i przy­\njęciem przez TICCIH na Kongresie w Niżnym Tagile w 2003 r., Karty ochrony dziedzictwa przemysłu – The \nNizhny Tagil Charter for the Industrial Heritage – za: http://ticcih.org/about/charter/\n5\t\nWspólne wytyczne ICOMOS – TICCIH w zakresie konserwacji obiektów, konstrukcji, obszarów i krajobrazów \ndziedzictwa przemysłowego (Zasady Dublińskie), [w:] Vademecum…, s. 181.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 1366, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0002", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n149\nDziedzictwo przemysłowe składa się z obiektów, konstrukcji, zespołów, obszarów i krajobrazów, jak \nrównież związanych z nimi maszyn, przedmiotów oraz dokumentów, które stanowią świadectwo \nminionego lub trwającego procesu wytwórczości przemysłowej, pozyskiwania surowców naturalnych, \nich przetwarzania w towary, a także związanej z tym infrastruktury energetycznej i transportowej. \nDziedzictwo przemysłowe odzwierciedla ścisłe relacje między środowiskiem kulturowym i naturalnym, \ngdyż procesy technologiczne – zarówno historyczne jak współczesne – zależne są od źródeł \nsurowców, energii i sieci komunikacyjnych, pozwalających wytwarzać i rozpowszechniać produkty \nna wzrastającym rynku zbytu. Dotyczy to zasobów materialnych – ruchomych i nieruchomych, \njak również wymiaru niematerialnego, takiego jak technologiczne „know-how”, organizacja pracy \ni pracowników oraz złożona, społeczna i kulturowa spuścizna, która kształtowała życie społeczności, \nwpływając na zasadnicze przeobrażenia w społeczeństwach na całym świecie6.\nPolskie prawo ochrony zabytków jest w odniesieniu do dziedzictwa przemysłowego bardziej \nniż ubogie. Zabytki techniki – nazwane wprost – po raz pierwszy pojawiają się dopiero w ustawie \nz dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury, gdzie w art. 5 – wyszczególniającym kategorie \nzabytków będących przedmiotem ochrony – w punkcie 6 wymienia się: […] obiekty techniki i kultury \nmaterialnej, jak stare kopalnie, huty, warsztaty, budowle, konstrukcje, urządzenia, środki transportu, \nmaszyny, narzędzia, instrumenty naukowe i wyroby szczególnie charakterystyczne dla dawnych \ni nowoczesnych form gospodarki, techniki i nauki, gdy są unikatami lub wiążą się z ważnymi etapami \npostępu technicznego […]7.\nW obecnie obowiązującej ustawie z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad \nzabytkami, jedną z grup zabytków nieruchomych mogą być: […] w szczególności obiekty techniki, \na zwłaszcza kopalnie, huty, elektrownie i inne zakłady przemysłowe […]8, zaś do jednej z grup \nzabytków ruchomych można zaliczyć, w szczególności: […] wytwory techniki, a zwłaszcza urządzenia, \nśrodki transportu oraz maszyny i narzędzia świadczące o kulturze materialnej, charakterystyczne dla \ndawnych i nowych form gospodarki, dokumentujące poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego […]9.\nOkreślenia owe – są nader lakoniczne i odzwierciedlają raczej XIX-wieczne rozumienie \ni traktowanie zabytku, jako pojedynczego, pozbawionego kontekstu i otoczenia obiektu \narchitektonicznego, możliwego do opisania i analizy przy wykorzystaniu wyłącznie klasycznego \naparatu pojęciowego historyka sztuki.\nTymczasem spuścizna przemysłu będącego siłą napędową dla rozwoju cywilizacyjnego – \nmusi być traktowana wieloaspektowo, jako dziedzictwo przemysłu. Inaczej będzie – jak zapisano \nw Wspólnych wytycznych ICOMOS – TICCIH: […] tracone z powodu braku świadomości i właściwej \noceny jego znaczenia, braku należytej dokumentacji lub ochrony […]10.\n6\t\nIbidem, s. 192.\n7\t\nDz.U. z 1999 r., Nr 98, poz. 1150 ze zm.\n8\t\nDz.U z 2014 r., poz. 1446 ze zm.; art. 6, ust. 1, pkt 1, lit. e.\n9\t\nIbidem, art. 6, ust. 1, pkt 2, lit. d.\n10\t Por. przyp. 5.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 1263, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0003", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nJacek Dąbrowski\n150\nO braku zrozumieniu dla wyjątkowego znaczenia dziedzictwa przemysłu w naszym kraju, \nświadczy ilościowa i jakościowa ochrona „obiektów techniki”. Na podstawie ustawowych form \nochrony zabytków, szczególnym rygorom prawnym podlega:\n–\t 7 zabytków techniki jako Pomniki Historii – 10% wszystkich zespołów i obiektów uznanych \nza PH11;\n–\t 2500 obiektów przemysłu w rejestrze zabytków – 3,52% wszystkich zespołów i obiektów \n„rejestrowych”12;\n–\t 3166 „ruchomych zabytków techniki” w rejestrze zabytków – 1,25% wszystkich ruchomych \nzabytków rejestrowych13;\n–\t 18 302 „ruchome zabytki techniki” w ewidencji zabytków – 4,6% wszystkich ruchomych \nzabytków ewidencyjnych14;\n–\t nieruchome zabytki techniki w ewidencji zabytków – liczba nieznana15.\nWedług danych publikowanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa16, w Polsce wpisanych \njest do rejestru 71041 obiektów zabytkowych, w tym zaledwie 2500 obiektów techniki (zabytków \nprzemysłowych17), co stanowi zaledwie 3,52% zasobu zabytków rejestrowych.\nWg danych z 2003 r. pozyskanych na potrzeby Raportu o stanie zachowania zabytków \nnieruchomych 200418, w rejestrze zabytków znajdowało się ledwie 1562 obiektów przemysłowych, co \nstanowiło 2,81% wszystkich obiektów rejestrowych.\nPorównanie zasobów zabytków rejestrowych w 2003 i 2016 roku (i ich zmienności), \nz uwzględnieniem obiektów przemysłowych ilustruje poniższe zestawienie.\n11\t Wybór autora – Bochnia – kopalnia soli, Duszniki Zdrój – młyn papierniczy, Kanał Augustowski, Kanał \nElbląski, Tarnowskie Góry – podziemia zabytkowej kopalni rud srebrnonośnych oraz „Sztolni Czarnego \nPstrąga”, Warszawa – zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya, Wieliczka – kopalnia soli; za: NID – wg stanu \nna dzień 18.02.2017 r.\n12\t Za: NID; wg stanu na 28.09.2016 r.; wg NID, w użytej w zestawieniu kategorii „przemysłowe” mieszczą się – \nhale produkcyjne w zespołach fabrycznych, warsztaty, obiekty towarzyszące, parowozownie, kotłownie, wieże \nszybowe w kopalniach, pojedyncze budynki produkcyjne, poza zespołami folwarcznymi (kuźnie, olejarnie itp.), \nmłyny, wiatraki, urządzenia hydrotechniczne, wodociągowe wieże ciśnień, mosty i wiadukty, elektrownie, ga­\nzownie i wodociągi; zaś w kategorii urbanistyka / założenia przestrzenne są ujęte – kanały, linie kolejowe.\n13\t Za: NID; wg stanu na 31.12.2015 r.\n14\t Za: NID; wg stanu na 31.12.2015 r.\n15\t Brak danych statystycznych odnośnie zróżnicowania zasobu zabytków nieruchomych ujętych w ewidencji.\n16\t Stan na 28 września 2016 r. – http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/\nzestawienia-zabytkow-nieruchomych/tabelki%20-%20nieruchome/tabelka%20rejestru-28-09-16.xls – do­\nstęp 18.02.2017 r.\n17\t Por. przyp. 12.\n18\t http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieru­\nchomych/RAPORT-TABELE.xls – dostęp 18.02.2017 r.\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n151\nTab. 1.\tZestawienie liczby zabytków wpisanych do rejestru zabytków z wyszczególnieniem zabytków \nprzemysłowych (opr. własne na podst. danych NID)\nL.p.\nwojewództwo\n2003\n%\n2016\n%\nłącznie\nprzem.\nłącznie\nprzem.\n1.\nDolnośląskie\n6383\n236\n3,70\n8452\n373\n4,41\n2.\nKujawsko-pomorskie\n2398\n78\n3,25\n3050\n109\n3,57\n3.\nLubelskie\n2992\n91\n3,04\n3831\n72\n1,88\n4.\nLubuskie\n3579\n64\n1,79\n4308\n106\n2,46\n5.\nŁódzkie\n2106\n53\n2,52\n2716\n139\n5,12\n6.\nMałopolskie\n4343\n49\n1,13\n5292\n76\n1,44\n7.\nMazowieckie\n4896\n57\n1,16\n7210\n294\n4,08\n8.\nOpolskie\n2855\n72\n2,52\n3163\n146\n4,61\n9.\nPodkarpackie\n3094\n38\n1,23\n4812\n76\n1,58\n10.\nPodlaskie\n2047\n60\n2,93\n2289\n76\n3,32\n11.\nPomorskie\n2558\n88\n3,44\n3512\n125\n3,56\n12.\nŚląskie\n2948\n171\n5,80\n3948\n213\n5,39\n13.\nŚwiętokrzyskie\n1657\n63\n3,80\n1652\n72\n4,36\n14.\nWarmińsko-mazurskie\n4864\n160\n3,29\n5923\n222\n3,75\n15.\nWielkopolskie\n6093\n201\n3,30\n7182\n269\n3,75\n16.\nZachodniopomorskie\n2672\n81\n3,03\n3701\n132\n3,57\nRazem\n55485\n1562\n2,81\n71041\n2500\n3,52\nDziedzictwo przemysłu podlega czterem zasadniczym kierunkom zmian19:\n–\t rewitalizacji,\n–\t rewaloryzacji,\n–\t porzuceniu,\n–\t likwidacji.\n19\t Por. W. Affelt, O wartościowości architektury przemysłowej (i nie tylko…), [w:] System wartościowania dziedzic­\ntwa. Stan badań i problemy, pod red. B. Szmygina, Lublin – Warszawa 2015, s. 35.\n\nJacek Dąbrowski\n152\nRewitalizacja, oznacza przywrócenie do życia, ożywienie (z łac. re – vita), czyli w żadnym \nwypadku nie zakłada niszczenia, degradacji czy wprost unicestwiania.\nRewitalizacja stanowi proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych, \nprowadzony w sposób kompleksowy, poprzez zintegrowane działania na rzecz lokalnej społeczności, \nprzestrzeni i gospodarki, skoncentrowane terytorialnie, prowadzone przez interesariuszy rewitalizacji \nna podstawie gminnego programu rewitalizacji – tyle stanowi art. 1 ustawy z dnia 9 października 2015 \nroku o rewitalizacji20.\nTymczasem „rewitalizacją” – w sposób zupełnie nieuprawniony – określa się często działania \ninwestycyjne na obszarach poprzemysłowe. Działania, które z definicją rewitalizacji – przywracaniem \ndo życia – nie mają nic wspólnego. Taka „rewitalizacja” jest najczęściej rozumiana jako likwidacja \n– w miarę możliwości – wszystkich obiektów przemysłowych, jakie stoją na drodze zamierzenia \ninwestora. Bardzo częstym zabiegiem, mającym swoje źródło w pragmatycznym podejściu inwestora \nz jednej strony, zaś w decyzjach konserwatorskich z drugiej, jest pozostawianie pojedynczych obiektów \npoprzemysłowych pozbawionych pierwotnego kontekstu wewnętrznego (ciągi technologiczne) \ni zewnętrznego (otoczenie – zabudowa, ciągi komunikacyjne itp.). O dawnym przeznaczeniu tak \n„zrewitalizowanego” obszaru świadczą nazwy przypisane nowym realizacjom, np. „browar”, \n„manufaktura”, „drukarnia” itp.\nPrzykładami działań „rewitalizacyjnych”, których efektem jest całkowita lub prawie całkowita \nzagłada pierwotnej przestrzeni przemysłowej (najczęściej chronionej wpisem do rejestru zabytków) \nmogą być:\n–\t Zakłady John, Krebs i S-ka; późn. Fabryka Kotłów i Radiatorów „Fakora” w Łodzi (ok. 1913 r.).", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2589, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0004", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nZespół obiektów fabryki „Fakora” został wpisany do rejestru zabytków w 2010 roku21. \nOchronie prawnej (z pierwotnego liczącego kilkanaście obiektów zespołu) podlegają: \nwodociągowa wieża ciśnień (1915 r.), komin (I ćw. XX w.), portiernia (lata. 50. XX w.) \noraz 4 przęsła ośmionawowej hali odlewni żeliwa będące pozostałością (20% oryginału) \npionierskiej żelbetowej konstrukcji z 1913 r.22 Pozostała część hali oraz reszta budynków \nfabryki zostały wyburzone w związku z planami budowy centrum handlowego, do dziś \nzresztą niezrealizowanymi.\n–\t Drukarnia Gruenauera w Bydgoszczy (k. XIX–XX w.).\n\nZespół drukarni nie był objęty ochroną przez wpis do rejestru zabytków, co niewątpliwie \nbardzo ułatwiło jego likwidację. Na miejscu drukarni wzniesiono kompleks handlowy pod \nnazwą (a jakże!) „Drukarnia” Dom Mody. Schowany za szklaną fasadą centrum handlowego \nod ul. Jagiellońskiej budynek jest… kopią rozebranego w trakcie budowy oryginału23.\n20\t Dz. U. 2015.1777 ze zm.\n21\t Decyzja Łódzkiego WKZ nr WUOZ-640/295/2010 z dn. 10 września 2010 r. (nr rej. A/97).\n22\t Por. W. Affelt, Program funkcjonalno-użytkowy rewitalizacji zasobu dziedzictwa techniki wobec jego wartościowo­\nści i pamięci kulturowej [w], Wartość funkcji w obiektach zabytkowych, pod. red. B. Szmygina, Warszawa 2014, s. \n37.\n23\t Por. Z. Adamska, Kompleks przemysłowy z nową funkcją – szansa na przetrwanie dziedzictwa, czy zatarcie jego \nwartości?, [w:] Wartość funkcji w obiektach zabytkowych…, s. 16.\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n153\nRyc. 1.\t„Drukarnia” Dom Mody w Bydgoszczy – kopia budynku dawnej drukarni Gruenauera w szklanym \n„akwarium” \ncentrum \nhandlowego \n(fot. \nza: \nhttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Galeria_\nDrukarnia_wiecz%C3%B3r.jpg?uselang=pl)\n–\t Browar Huggera w Poznaniu (k. XIX–XX w.).\n\nZespół browaru – obejmujący dwa budynki produkcyjne, budynek administracyjny i drobne \ndobudówki – został wpisany do rejestru zabytków w 1984 r.24 Wokół niego wzniesiono \nmonstrualnych rozmiarów centrum handlowe o wyglądzie „udającym” historyczną fabrykę, \nnadając mu uzurpatorską nazwę „Stary Browar”.\n\nChronione budynki browaru co prawda nie ucierpiały wprost na tak zrealizowanej \n„rewitalizacji”, bowiem same zostały poddane pracom konserwatorskim, jednak \nstłamszenie ich poprzez obudowanie nowym obiektem centrum handlowego spowodowało, \nże zniknął ich pierwotny kontekst, one same zaś są nieczytelne przy ogromie ceglanych \n„pseudoinsustrialnych” elewacji.\nRyc. 2.\tWidok „Starego Browaru” w Poznaniu, w środkowej części widoczne obiekty dawnego Browaru Huggerów \n(za: https://www.google.pl/maps/ – dostęp 27.02.2017 r.)\n24\t Decyzja Wielkopolskiego WKZ nr KLIII-A251-1330-84 z dn. 21 września 1984 r. (nr rej. A-251).\n\nJacek Dąbrowski\n154\n–\t Zakłady fajansu we Włocławku – fabryki Dawida Czamańskiego oraz Józefa Teichwelda \ni Ludwika Asterbluma (XIX w.–lata 20. XX w.)25.\n\nZespół fabryczny, wpisany został do rejestru zabytków w 1981 roku26, ze względu na to, \nże: Jest to jedyna fabryka, produkująca ręcznie malowany fajans. Posiada znaczną wartość \nze względu na zachowane wielu budynków i urządzeń z II poł. XIX w., posiadających dziś \nznaczenie jako zabytki techniki […]. W decyzji, jako szczególnie wartościowe zostało \nwymienionych 12 obiektów wchodzących w skład zespołu fabrycznego, zaś cały zespół \nfabryki fajansu liczył sobie wówczas ponad 60 (!) obiektów historycznych27. Plany utworzenia \nna terenie dawnych zakładów Muzeum Fajansu28 spełzły na niczym, zaś całość założenia \nfabrycznego przeszła w ręce prywatne. W 2002 roku MKiDN – na wniosek właściciela – \nskreślił z rejestru zabytków 8 obiektów. Z całego liczącego ponad 60 obiektów założenia \nfabrycznego ocalał zaledwie jeden – budynek dawnej wzorcowni, który po przebudowie, stał \nsię częścią utworzonego kompleksu handlowo-mieszkalno-usługowego o nazwie Centrum \n„Wzorcownia”.\n–\t Danziger Aktien Bierbrauerei w Gdańsku-Wrzeszczu (l. 1871–1930).\n\nZespół dawnego browaru, obejmujący 13 obiektów, wpisany został do rejestru zabytków \nw 2002 r.29 W 2014 r. wydana została decyzja zmieniająca, doprecyzowująca i poszerzająca \nzakres ochrony nałożony wcześniejszą decyzją (za zgodą stron)30.\n\nPo likwidacji produkcji (a także wszelkich, zabytkowych, urządzeń i wyposażenia) i sprzedaży \nbrowaru, jego teren jest obecnie przekształcany w zespół zabudowy mieszkaniowej \ni usługowej, w którym w zabytkowych obiektach, wtłoczonych pomiędzy nowe budynki, \nplanuje się m.in. …odtworzenie browaru, zaś całe obecne osiedle nosi dziś nazwę …Browar \nGdański.\nDobrze prowadzony proces rewitalizacji (także deweloperskiej) może jednak dać nowe „życie” \nzabytkom przemysłu. Jest impulsem do przemian społecznych i kulturowych zachodzących w ich \notoczeniu – miejsce staje się modne i atrakcyjne do zamieszkania i / lub aktywności zawodowej\n–\t Towarzystwo Akcyjne Fabryk Metalowych pod firmą „Norblin, Bracia Buch i T. Werner” \nw Warszawie (II poł. XIX w., pocz. XX w.)31.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2010, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0005", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nZespół fabryczny położony przy ul. Żelaznej w Warszawie, działający nieprzerwanie od \nII poł. XIX w. aż do 1982 r., kiedy to ostatecznie zaniechano produkcji, zaś teren fabryki \n25\t A. Kowalewska, Fabryki fajansu na tle historii miasta, [w:] Rewitalizacja zabytków techniki, Nowe życie w starych \nzakładach przemysłowych, Materiały z konferencji, Włocławek 9–10 czerwca 1994 r., pod red. M. Smoktunowicza, \nWarszawa 1994, s. 85–88.\n26\t Decyzja Włocławskiego WKZ nr KL-5340/1/81 z dn. 8 grudnia 1981 r. (nr rej. 84/A), nr rejestru zmieniony \nprzez Kujawsko-Pomorskiego WKZ na A/281/1–4 (zawiadomienie z dn. 23 listopada 2011 r.)\n27\t J. Dąbrowska, Zamierzenia adaptacji fabryki przy ul. Kościuszki na Muzeum Fajansu, [w:] Rewitalizacja zabyt­\nków techniki…, szkic na s. 91.\n28\t Ibidem, s. 89–91.\n29\t Decyzja Pomorskiego WKZ nr PWKZ-8340/7/2002/6793 z dn. 4 października 2002 r. (nr rej. A-1222).\n30\t Decyzja Pomorskiego WKZ nr RD.5140.5-6.2014.JP z dn. 14 lutego 2014 r. (nr rej. A-1735).\n31\t Autor umieszcza w tym zestawieniu fabrykę Norblina z nadzieją na jego przyszłą dobrą rewitalizację.\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n155\nprzeznaczono na potrzeby Muzeum Przemysłu32.\n\nZakłady Norblina, pod ówczesną nazwą Walcownia Metali Nieżelaznych „Warszawa”, zostały \nwpisane do rejestru zabytków w 1982 r.33, jako […] dokument rozwoju techniki w ogóle \na rozwoju przetwórstwa metali kolorowych w szczególności. Ponadto jest dokumentem \nrozwoju przemysłu a zwłaszcza przemysłu warszawskiego. Decyzja ta została zmieniona \nw 2013 r.34 (na wniosek właściciela!) i na jej podstawie obecnie ochroną prawną objętych jest \n10 obiektów fabrycznych wraz z 42 maszynami i urządzeniami dawnej linii technologicznej, \npod nazwą Zespół budynków przemysłowych dawnej Fabryki Norblina.\n\nInwestor w swoim planie zakłada wzniesienie nowych obiektów biurowo-handlowych, przy \nutrzymaniu i wyeksponowaniu istniejącej historycznej zabudowy, wraz z utworzeniem \nmuzeum techniki35.\n–\t Drukarnia im. Rewolucji Październikowej (później Drukarnia Naukowo-Techniczna) na \nwarszawskim Kamionku (lata 1950–1957) według projekty inż. arch. Jerzego Brandysiewicza \ni inż. Stanisława Zalewskiego. Po zakończeniu działalności w 2012 r., kompleks składający się \nz obiektu biurowo-magazynowego oraz trzech hal wykorzystywany jest do realizacji różnego \ntypu wydarzeń artystycznych i wystawienniczych, mieszczą się tu także liczne pracownie \nartystów, projektantów oraz studia fotograficzne.\nRyc. 3.\tBudynek biurowy d. drukarni im. Rewolucji Październikowej, Warszawa ul. Mińska 65 (fot. J. Dąbrowski, \n2017)\n32\t Muzeum Przemysłu było oddziałem Muzeum Techniki, działającym na terenie d. zakładów Norblina w la­\ntach 1982–2008.\n33\t Decyzja Mazowieckiego WKZ nr KI_VIII/746/1195/82 z dn. 28 kwietnia 1982 r. (nr rej. A-1195).\n34\t Decyzja Mazowieckiego WKZ nr 1233/2013 z dn. 28 października 2013 r.\n35\tPor. http://artnorblin.pl/\n\nJacek Dąbrowski\n156\nRewaloryzacja, w odniesieniu do obiektów architektury zawiera połączenie zabiegów \nkonserwatorskich z całym repertuarem zabiegów adaptacyjnych; rezultatem tych działań jest \ndostosowanie istniejących lub zdegradowanych założeń, z możliwie maksymalnym zachowaniem \nwalorów historycznych, do wymogów współczesnych użytkowników, dostosowanie funkcjonalne \noraz integrację z kontekstem urbanistycznym. Do przykładów dobrze przeprowadzonej rewitalizacji \nhistorycznej przestrzeni przemysłowej można zaliczyć m.in.:\n–\t Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie – dawna zajezdnia tramwajowa przy ul. Św. \nWincentego na Kazimierzu (k. XIX w. – do lat 30. XX w.)36;\n–\t Galeria „Szyb Wilson” w Katowicach – dawna cechownia i łaźnia KWK Wieczorek (XIX–XX w.),\nzaadaptowana przez prywatnego inwestora na potrzeby galerii sztuki37;\n–\t TRAFO – Trafostacja Sztuki w Szczecinie – dawna stacja transformatorowa (1912 r.), \nzaadaptowana na potrzeby galerii sztuki, siedziba samorządowej instytucji kultury38;\n–\t Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie – dawna zajezdnia \ntramwajowa (1912 r.) zaadaptowana na potrzeby muzeum techniki i galerii sztuki39;\n–\t Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej – obiekty i obszar dawnej \nlokomotywowni (poł. XIX w.–lata 20. XX w.) zaadaptowane na potrzeby prywatnego \nmuzeum techniki40;\n–\t EC1 Łódź – Miasto Kultury – instytucja kultury – obiekty i obszar dawnej elektrowni \ni elektrociepłowni miejskiej (od 1906 r.) zaadaptowane na potrzeby instytucji kultury \nprowadzącej szeroką działalność artystyczno-kulturalno-edukacyjną41.\nJak widać, historyczne obiekty i zespoły przemysłowe mogą być także pożądanym i wdzięcznym \nprzedmiotem bardzo dobrych inicjatyw rewaloryzacyjnych, w których wykorzystywane jest maksimum \nwartości materialnych i niematerialnych zawartych w zabytkowych zespołach przemysłowych, a także \ngdy w projekty rewaloryzacyjne zaangażowanych jest wielu interesariuszy – samorządy, samorządowe \ninstytucje kultury, organizacje pozarządowe czy podmioty prywatne.\nPorzucenie – rozumiane jako świadome lub nie, zaniechanie wszelkich działań wobec zabudowy \nprzemysłowej związane zwłaszcza z zaprzestaniem użytkowania. Porzucenie jest także świadomym \nodrzuceniem możliwości wykorzystania historycznej zabudowy przemysłowej do nowych funkcji za \ncenę budowy na te potrzeby nowych obiektów, często architektonicznie i materiałowo obcych dawnej \n(jeszcze istniejącej) przestrzeni przemysłowej.\n36\t http://www.mimk.com.pl/\n37\t http://www.szybwilson.org/\n38\t http://trafo.org/\n39\t http://muzeumtechniki.eu/\n40\t http://muzeumtechniki.pl/\n41\t http://www.ec1lodz.pl/", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 2206, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0006", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n157\nSpośród licznych przykładów porzuconej przestrzeni i obiektów poprzemysłowych przyjrzymy \nsię bliżej dwóm:\n–\t tereny i obiekty Stoczni Gdańskiej (Cesarskiej) (II poł. XIX–pocz. XX w.). W ramach wpisu do \nrejestru zabytków dokonanego w listopadzie 2016 r.42, ochroną objętych zostało 21 obiektów, \ntrzy żurawie stoczniowe, dwie pochylnie oraz 8 nazw własnych dawnych ulic stoczniowych, \nnabrzeży oraz Basenu Dokowego.\n\nNa terenie d. Stoczni Cesarskiej prowadzona jest dziś różnorodna działalność gospodarcza, \ntrudno więc jednoznacznie uznać ten teren i wszystkie obiekty za porzucone. W odniesieniu \ndo d. Stoczni Cesarskiej porzucenie ma jednak inny wymiar. W latach 2011–2014 obok \nbudynku dawnej Sali BHP Stoczni Gdańskiej oraz Placu Stoczniowców z pomnikiem \npoległych43 wzniesiona została nowoczesna bryła siedziby Europejskiego Centrum \nSolidarności.\n\nW realizacji tej szczytnej idei odrzucono/nie brano w ogóle pod uwagę (?) koncepcji \nzaadaptowania na siedzibę tejże instytucji istniejących budynków dawnej Stoczni Cesarskiej \ni ścisłego powiązania miejsca powstania i działania NSZZ „Solidarność” z Europejskim \nCentrum Solidarności, mającym w dużej mierze kultywować jej ducha.\n\nNowoczesny budynek, o niewątpliwie wysokiej funkcjonalności, jest jednak obcy swoją formą \narchitektoniczną, wielkością, materiałami elewacyjnymi (imitacja pordzewiałych blach \nokrętowych?) w ukształtowanej w XIX wieku przestrzeni stoczniowej. Odcięty jest przy tym od \nautentycznej jeszcze tkanki dawnej stoczni nową miejską ulicą, przeprowadzoną przez tereny, na \nktórych kilka lat temu stały budynki stoczniowe i XIX-wieczna willa dyrektora Stoczni Cesarskiej.\n\nŚwiadomie lub nieświadomie odrzucono autentyczność materii i ducha dawnej stoczni aby \nstworzyć „zimną”, nowoczesną budowlę mającą tego ducha chronić i pielęgnować…44.\nRyc. 4.\tZabudowa dawnej Stoczni Cesarskiej, pozbawiona kontekstu „Solidarności” poprzez budowę nowej,\npozbawionej „ducha stoczni” siedziby ECS (fot. J. Dąbrowski, 2016)\n42\t Decyzja Pomorskiego WKZ nr RD.5140.52.2016.AK.20 z dn. 2 listopada 2016 r. (nr rej. A-1936).\n43\t Sala BHP Stoczni Gdańskiej (d. magazyn torped) oraz Plac Stoczniowców wraz z pomnikiem poległych i bra­\nmą stoczniową wpisane zostały do rejestru zabytków decyzją Pomorskiego WKZ nr PWKZ-5340/14/99/9453\nz dn. 6 grudnia 1999 r. (nr rej. A-1206).\n44\t Por. W. Affelt, Program funkcjonalno-użytkowy rewitalizacji…, s. 20–21, 34–35.\n\nJacek Dąbrowski\n158\nRyc. 5.\tKontrast pomiędzy historycznym budynkiem Sali BHP Stoczni Gdańskiej, a potężną bryłą ECS\n(fot. J. Dąbrowski, 2016)\n–\t obiekty d. Krajowych Zakładów Telefunken SA przy ul. Owsianej 14 w Warszawie (lata \n30. XX w.)45. Użytkowane przez kilka lat w okresie międzywojennym (1933–1939) przez \nKrajowe Towarzystwo Telefunken S.A., a po II wojnie światowej aż do lat 90. XX w. przez \nZakłady Mięsne z Rembertowa oraz Zakłady Odzieżowe CORA. Po likwidacji Zakładów \nOdzieżowych CORA, zabudowania fabryczne zostały porzucone i nieużytkowane od ponad \n20 lat popadają w ruinę46.\nRyc. 6.\tPorzucone budynki dawnych Krajowych Zakładów Telefunken S.A. przy ul. Owsianej 14 w Warszawie\n(fot. J. Dąbrowski, 2016)\n45\t Zespół zabudowy d. zakładów Telefunkena chroniony jest poprzez ujęcie go w gminnej ewidencji zabytków \nWarszawy; w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obiekty przeznaczone są do \nzachowania z funkcją mieszkalno-usługową.\n46\t Por. J. Dąbrowski, Zakłady „Telefunkena” na Warszawskim Kamionku cz. I, Wiadomości Konserwatorskie,\nnr 51/2017, s. 7-14; Zakłady „Telefunkena” na warszawskim Kamionku cz. II, w druku.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 1499, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:113861:0007", "text": "Dziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n\nDziedzictwo przemysłu – dziedzictwo niechciane – dziedzictwo nieznane\n159\nAnaliza, wartościowanie czy ewidencjonowanie obiektów stanowiących dziedzictwo przemysłu \njest podstawą w procesie jego ochrony i ewentualnej rewaloryzacji. Należy jednak stwierdzić, że spora \nczęść analiz, ekspertyz czy dokumentacji jest obarczona „grzechem pierworodnym” polegającym na \nbraku niezbędnej wiedzy technicznej u dokonującego analizy specjalisty.\nPrzy wszelkich analizach dziedzictwa przemysłu zasadnicze znaczenie będzie mieć „komponent \ntechniczny” wiedzy i umiejętności eksperta. Czymże jest ów „komponent techniczny”? Jest to zasób \nwiedzy technicznej związanej ze znajomością procesów technologicznych i urządzeń w różnych \ngałęziach przemysłu, znajomością zasad konstruowania budowli przemysłowych, gdzie wygląd \ni ornamentyka miały zdecydowanie mniejsze znaczenie aniżeli utylitarność i dostosowanie do \nkonkretnego procesu technologicznego. „Komponent techniczny” wiąże się także ze zrozumieniem \nzależności pomiędzy kształtem, formą oraz usytuowaniem budowli przemysłowej z umieszczonymi \nw jej wnętrzu maszynami i urządzeniami, zależności pomiędzy układem przestrzennym zespołu \nprzemysłowego a wymogami komunikacyjnymi wewnątrz fabryki i jej łączności ze światem \nzewnętrznym.\nWykorzystywanie klasycznego warsztatu i aparatu pojęciowego historyka sztuki lub \nzabytkoznawcy, połączony z brakiem niezbędnego „komponentu technicznego” skutkuje nierzadko \nabsurdalnymi rozstrzygnięciami. Jako jaskrawy tego przykład można przywołać uzasadnienie wpisu \ndo rejestru zabytków podstacji elektrycznej z 1929 r. znajdującej się przy ul. Mińskiej w Warszawie. \nZespół podstacji składa się z budynku rozdzielni i budynku warsztatowo-mieszkalnego (dla dozorcy). \nOba budynki zostały – zdaniem Mazowieckiego WKZ – zdegradowane i poważnie przekształcone, \nzaś: […] Zakomponowaniu elewacji od strony podwórza brak jakichkolwiek aspiracji artystycznych, \nsą one pozbawione dekoracji architektonicznej […]. Dalej konserwator czyni wręcz zarzut \nzabytkowi, że ten – będąc utylitarnym obiektem technicznym – nie ma „jakichkolwiek aspiracji \nartystycznych i ma [właśnie] utylitarną formę”(!): […] stanowią przykład bezstylowej architektury, \no czysto utylitarnej formie.\nMazowiecki WKZ podsumowując swoje uzasadnienie, stwierdza: że wobec ogólnej degradacji \ntechnicznej budynków wchodzących w skład zespołu stacji transformatorowej […], pozbawienia \nwyposażenia technicznego oraz wobec ich czysto utylitarnej formy, zabudowa nieruchomości, \nw swej obecnej postaci, nie odpowiada w pełni definicji legalnej zabytku. Jedynym wyróżniającym \nsię elementem reprezentatywnym dla całego zespołu, z uwagi na zachowany detal architektoniczny, \nnawiązujący do form barokowych i klasycystycznych oraz wyważone proporcje jest fasada od strony \nul. Mińskiej. Posiada ona wartość artystyczną i z tego względu obejmuje się ją ochroną konserwatorską \npoprzez wpis do rejestru zabytków. Jej zachowanie konieczne jest dla udokumentowania formy \narchitektonicznej, jaka była nadawana budynkom municypalnym w okresie dwudziestolecia \nmiędzywojennego. Ze względu na ww. powody istotne jest wkomponowanie elewacji frontowych \ndawnej stacji transformatorowej we współczesną tkankę miejską47.\n47\t Decyzja Mazowieckiego WKZ nr 216/2012 z dn. 13 marca 2012 r. (nr rej. A-1064).\n\nJacek Dąbrowski\n160\nJednoznacznie więc widać, że konserwator zabytków uznaje ową „podstację elektryczną”\n(czyli „zabytek techniki”), a właściwie wyłącznie jej fasadę, za wartościową wyłącznie ze względu na \nwartość artystyczną, wyrażoną w detalu architektonicznym „nawiązującym do form barokowych \ni klasycystycznych”. Utylitarność obiektu, jego prostotę oraz – co szczególnie kuriozalne – brak \njakichkolwiek aspiracji artystycznych, konserwator uznał za wadę i argument za odrzuceniem ochrony \ni odmowę prawa „bycia zabytkiem”48.\nTo niestety potwierdza tylko przyjętą tezę, że dziedzictwo przemysłu jest dziedzictwem \nniechcianym bo jest dziedzictwem nieznanym. I niewielu ze „środowiska konserwatorskiego” chce to \ndziedzictwo poznać…\n48\t Por. W. Affelt, O różnorodności form wyrazu kulturowego technofaktów i ich znaczeniu, [w:] Ochrona wartości \nw procesie adaptacji zabytków, pod. red. W. Szmygina, Warszawa 2015, s. 36.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2017", "token_count": 1628, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "Jacek Dąbrowski"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129613:0000", "text": "Automatyzacja w fotogrametrii - osiągnięty poziom,trendy, perpektywy\n\nKatedra Fotogrametrii i Teledetekcji Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej\n_____________ Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie_____________\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji \nVol. 9,1999, s. 61-65 \nISBN 83-88039-51-2\nPolskie Towarzystwo Fotogrametrii i Teledetekcji\noraz\nAndrzej Majde\nAU TO M ATYZACJA W FO TOG RAMETRII - \nO SIĄG NIĘTY POZIOM, TRENDY, PERSPEKTYW Y\nStreszczenie\nReferat jest przeglądem osiągniętego już poziomu automatyzacji poszczególnych zadań \nfotogrametrycznych. W drugiej jego części dyskutowane są możliwe/obiecujące podejścia \ndo zautomatyzowania zadań dotychczas nie rozwiązanych.\n1. \nWstęp\nDobrze jest wiedzieć co człowieka czeka, szczególnie jeśli jest młody (czyli \ndługo jeszcze na chlebek zarabiać musi) lub ambitny (czyli chciałby czegoś w życiu \ndokonać, jakoś się zapisać). Tym wszystkim dedykuję poniższy krótki przegląd \ntendencji rozwojowych naszej dziedziny z nadzieją że pomoże Im np. w wyborze \ntematyki i /lub narzędzi badawczych.\nWydaje się, że jedynym kierunkiem rozwojowym całej fotogrametrii jest dziś \nautomatyzacja; innymi słowy przejście na techniki cyfrowe tam, gdzie jest jeszcze coś \nanalogowego zostało oraz doskonalenie i rozwój metod obróbki cyfrowej tam, gdzie \nsystemy nie są jeszcze wystarczająco samodzielne czy niezawodne. Zadanie to jest \nrównocześnie obroną naszej pozycji przed techniką skanowania laserowego, które już \nz powodzeniem przejmuje generowanie NMT, a jego potencjał pozwala oczekiwać \nmocnego wejścia w całą sferę wektoryzacji obiektowej oraz NMPT. W tej drugiej sferze \ntrzeba \"tylko\" zagęścić skanowanie i rozbudować oprogramowanie; a po tylu \nzłamaniach granic automatyzacji i miniaturyzacji trudno postęp w tej technice uznać \nza niemożliwy. Jeśli to się naprawdę zdarzy - naszym jedynym produktem może się \nstać ortofoto.\nTak więc badacze i twórcy mają dalej swą działkę, ale dla rasowych \nfotogrametrów bardzo się ona skurczyła - prawdziwy postęp w naszej dziedzinie \nzawdzięczamy dziś elektronice i informatyce.\n2. \nObrazowanie terenu\nW dziale tym współistnieją dwie koncepcje - kamery trzyliniowej i kadrowej; \nmoże któraś z nich zwycięży, a może obie doczekają się komercyjnej realizacji?\n\n62\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 9, Olsztyn 1999\nPomysł kamery trzyliniowej to lata 70., ale w odniesieniu do pułapu lotniczego \nbyła to jeszcze utopia. Dziś, z pikselami CCD rzędu 10 (jm oraz z GPS i INS zdolnymi \nzarejestrować orientację z gęstością zbliżoną do częstotliwości skanowania, pomysł ten \nma wszelkie szanse technicznej realizacji. Skomplikuje nam się wprawdzie geometria \ntakich pasmowych zdjęć, ale skoro teoretycznych trudności nie widać, to coraz szybsze \nkomputery poradzą sobie swobodnie nawet ze skomplikowanymi przeliczeniami.\nKamery cyfrowe 6 x 6 cm z pojedynczą płytką ok. 4 000 x 4 000 pikseli \nfunkcjonująjuż w fotogrametrii bliskiego zasięgu. Jest to wprawdzie jeszcze 4 x 4 mniej \nniż standard lotniczy, ale spróbujmy przeliczyć cokolwiek:\ndoświadczenia mówią że skanowanie pikselem 22.5 pm a nawet 30 pm \nnie obniża dokładności \nopracowania \n(aerotriangulacja, \nNMT) w stosunku \ndo rezultatów, uzyskiwanych ze zdjęć skanowanych pikselem 15 pm. \nbiorąc za punkt wyjścia te 30 pm oraz 10 pm piksel płytki CCD, geometrię \nstandardowej kamery szerokokątnej zachowałaby kamera o ogniskowej 50 mm, \nwymiarach kadru 77 mm i liczbie pikseli 7 700 x 7 700. Czyli tylko dwukrotnie \n’’pojemniejsza\" od funkcjonującej w zadaniach naziemnych; wygląda to zatem \nbardzo realnie.\nJest jeszcze inna możliwość - powrót do koncepcji sprzężonych kamer \nobustronnie zbieżnych z epoki normalnokątnych obiektywów. Zbudowanie zestawu \nczterech funkcjonujących kamer już dziś dostarczyłoby \nzestaw zdjęć cyfrowych \nrównoważnych współczesnej kamerze szerokokątnej.\nJedną tylko mam wątpliwość - czy czytelność zdjęć cyfrowych skanowanych \npikselem 30 pm będzie wystarczająca dla opracowań wielkoskalowych. Ale może \nto tylko konserwatyzm obserwatora sprzed niemal 40 lat? Tym bardziej, że poziom \nszumów zdjęć cyfrowych będzie zdecydowanie niższy!\nNasza w tym dziale rola zdefiniowana jest precyzyjnie - być przygotowanymi \nna przyjęcie nowych rozwiązań sprzętowych, bo uczestniczyć w ich budowie nie mamy \nszans! Ale czy wybrać bierne czekanie, czy spróbować pogłębić to przygotowanie \nnp. przez zajęcie się opisem geometrii?????\n3. \nOpracowanie zdjęć\nDla uporządkowania tematyki wyróżnię dalej: orientację zdjęć, ortofoto, NMT, \nNMPT wraz z wektoryzacją obiektową.\n3.1. Orientacja zdjęć\nOrientację zdjęć rozumiem, w najszerszym możliwym zakresie, z ewentualną \naerotriangulacją włącznie.\nNiemal (?) pełną automatyzację tego etapu, i to w różnych wariantach, mamy \njuż w zasięgu wzroku. Lada moment człowiekowi pozostanie już tylko pomiar \nnaturalnych fotopunktów; i to wyłącznie w super precyzyjnych opracowaniach, \nw których zarejestrowane w czasie lotu \ndane orientacyjne \nuznane zostaną \nza niewystarczające dokładnościowo.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "1999", "token_count": 1906, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "A. Majde"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129613:0001", "text": "Automatyzacja w fotogrametrii - osiągnięty poziom,trendy, perpektywy\n\nA. Majde - Automatyzacja w fotogrametrii.\n63\n3.2. Ortofoto\nNie ma o czym mówić w odniesieniu do tradycyjnego ortofoto - zadanie jest już \ncałkowicie zautomatyzowane. Co innego z ortofoto, uwzględniającym również \nprzestrzenność obiektów (ang. true ortho) - uzyskanie tego produktu to sprawa \nznacznie bardziej skomplikowana a w dodatku interdyscyplinarna; bez kartografii, \nwspomagającej nas w wypełnieniu nieuniknionych „dziur”, raczej się nie obejdzie. \nPracują nad tym ludziska, ale do akceptowalnych rozwiązań jeszcze dość daleko; \ntematyka wdzięczna, aż się prosi o podjęcie.\n3.3. NMT\nAlgorytmy \ndopasowania \npar \nhomologicznych \nna \npowierzchni \nterenu \nskutecznością precyzją i sprawnością dawno już pobiły człowieka. Nie są one jednak \njeszcze wbudowane w inteligentne systemy, stąd pewne kłopoty z przestrzennymi \nobiektami lub z nieciągłościami powierzchni - mimo dość skutecznych filtracji \nczyszczenie automatycznie wygenerowanego NMT ciągle jeszcze zabiera sporo \nczasu.\nPrawdziwym, wysoce niezawodnym rozwiązaniem może być chyba dopiero \nkompleksowe opracowanie sytuacyjno-wysokościowe (patrz niżej). Kłopot tylko w tym, \nże będzie ono bardzo czasochłonne, a więc technologicznie nie do zaakceptowania \nw sytuacjach, gdy klient żąda tylko NMT lub /i ortofotomapy.\nRozwiązanie samodzielne pojawić się więc musi. Kto wie, czy nie będzie nim \nzmiana strategii dopasowania, np. z dość standardowej siatki na wypróbowane \nw pierwszym automacie Helavy dopasowanie ciągłe? Albo wstępne, automatyczne \nwycięcie stref, podejrzanych o \"bycie\" przestrzennymi obiektami terenu?\nRozumiem, że jest to wdzięczny obszar badawczy, z niemałymi szansami \nna spektakularny sukces.\n3.4. NMPT wraz z wektoryzacją obiektową\nNa wygenerowanie NMPT przez którykolwiek z dotychczas istniejących \nsystemów nie ma co liczyć. Ale automatyzacja wektoryzacji obiektów, m.in. budynków, \nto jeden z najczęściej podejmowanych przez badaczy tematów, nie jest zatem \nwykluczone że w niedługim czasie będziemy mogli generować automatycznie choćby \n\"twarde\" przeszkody (nie zauważyłem jakoś prób automatycznego pomiaru drzew i \nkrzewów). Być może sporo czasu upłynie (wieczności nie wykluczając) zanim \nosiągniemy poziom dokładnościowy wymagany przez szczegółowy GIS (umownie\n- poziom dotychczasowej mapy wielkoskalowej), ale automatyczne wykrywanie brył \nprzestrzennych \nna \npoziomie \ndokładnościowym \nwystarczającym \nłączności \nbezprzewodowej może być już niedługo realne.\nPełna automatyczna wektoryzacja treści wielkoskalowej to chyba jeszcze, \nmimo szeregu pozytywnych osiągnięć cząstkowych, stosunkowo odległa przyszłość.\nI w tej sferze badacze (a raczej twórcy) znajdą więc jeszcze pole do popisu.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "1999", "token_count": 999, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "A. Majde"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129613:0002", "text": "Automatyzacja w fotogrametrii - osiągnięty poziom,trendy, perpektywy\n\n64\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 9, Olsztyn 1999\n4 , \nTypy oprogramowania i ich rola w fotogrametrii przyszłości\nWydaje się, że przydatne fotogrametrii oprogramowanie można podzielić \nna trzy grupy:\n1. \nOprogramowanie nieinteligentne, typowo deterministyczne, realizujące z góry \nzadane procedury, sekwencje, ...; ewentualne \"decyzje\" sprowadzają się \ndo fortranowskiego zdania \"if... then ...\".\nPrzykłady skutecznego zastosowania w fotogrametrii - pomiar NMT', \naerotriangulacja, generowanie ortofoto. Zastosowania mniej skuteczne - wspomniane \nwcześniej cząstkowe rozwiązania automatycznej wektoryzacji obiektów. Perspektywy\n- chyba jednak raczej procesy pomiarowe - w elementach rozpoznawczo-decyzyjnych \nlepiej zapewne sprawdzą się metody z następnych grup.\n2. \nOprogramowanie z wbudowaną \"wiedzą\" w z góry ustalonym zakresie oraz \nszczątkową \"inteligencją^', pozwalającą na poszerzanie tejże wiedzy, np. przy okazji \npracy z systemem. Ogólna nazwa tej kategorii to systemy ekspertowe, w założeniu \nmające wspomagać szeregowego profesjonalistę wbudowanym w system \ndoświadczeniem tych najlepszych.\nJakość tak pomyślanego systemu zależy oczywiście od poziomu ekspertów \nktórzy załadowali do niego swą wiedzę, ale chyba w jeszcze większym stopniu \nod uświadomienia (a potem wymodelowania i oprogramowania) przez twórców \nsystemu ich własnych procesów analityczno-syntetyczno-decyzyjnych (w tym bowiem \nsensie systemy ekspertowe są raczej deterministyczne).\nWydaje się, że do tej właśnie grupy należy szereg ogłoszonych już i dalej \ndoskonalonych, metod wektoryzacji obiektów. Sądzę ponadto, iż dla niektórych klas \nobiektów może to być podejście docelowe; docelowe rozwiązania kompleksowe będą \nchyba jednak musiały sięgnąć do metod następnej grupy.\n3. \nSystemy modelujące przepływy danych w mózgu człowieka, modelujące zatem \nraczej strukturę przyszłej inteligencji niż jej ukierunkowanie wg reguł jakiejkolwiek \nprofesji. Zdolne do uczenia się, ale wg własnych zasad; ba - w procesie uczenia \nsię - zaskakujące tworzących je informatyków i profesjonalistów skojarzeniami, \njakie człowiekowi nigdy nie przyszły by do głowy. Innymi słowy - sieci neuronowe.\nSieci neuronowe są już stosowane w teledetekcji satelitarnej, z tradycyjnym \nwejściem w postaci poziomu odpowiedzi spektralnej w różnych kanałach. Gdybyśmy \nchcieli się ograniczyć w naszym rozpoznawaniu potencjalnych budynków, drzew, \ndróg, ... na gęstości - nic z tego nie wyjdzie; w rozpoznaniu fotogrametrycznym \ndecyduje \nkształt \n(i \nto \nczęsto \nprzestrzenny), \nmikrofaktura, \nwspółzależność \nstowarzyszonych obiektów i tysiące innych rzeczy. Opisać procesu wyłapania obiektu \noraz wyselekcjonowania jego elementów podlegających pomiarowi chyba nikt \nnie będzie w stanie - zbyt dużo elementów w różnych uporządkowaniach i hierarchiach \nwpływa na każdą obserwatorską decyzję. Skoro jednak istniejąjuż systemy modelujące \ndynamiczną strukturę wnioskowania, to może one właśnie zrobią to, czego my \nnie jesteśmy w stanie? Może uporządkują po swojemu to, co robi każdy obserwator i \nzaczną rozpoznawać obiekty podlegające wektoryzacji? A jeśli to zrobią to w tym \nmomencie przywołają deterministyczne pakiety pomiarowe, generujące płaskie lub \nprzestrzenne modele tych obiektów wg sprawdzonych już, sprawnych i szybkich \nalgorytmów.\n\nA. Majde - Automatyzacja w fotogrametrii.\n65\nPytanie tylko, co powinno znaleźć się na wejściu, jakie sygnały należałoby \ndostarczyć systemowi, aby umożliwić mu wiarygodne rozpoznanie obiektów. \nZamykając oczy i przywołując pole widzenia autografu powiedziałbym, że:\n- \nkoncepcja piramidy wydaje mi się niezbędna - trzeba zacząć od ogółu i \nod otoczenia;\nczęstotliwość zmian tonalnych oraz ich uporządkowanie to chyba następny mocny \nargument;\nsądzę że i gęstość optyczna będzie argumentem nie do pogardzenia'\n???????????\n5. \nKompleksowo zautomatyzowana wektoryzacja obiektów?\nSystem taki prędzej czy później powstanie i od pewnego momentu będzie na \ntyle niezawodny, że będziemy mogli poprzestać na przeglądzie produktu i \nwprowadzeniu koniecznych poprawek.\nJak będzie wyglądał? Sądzę, że będzie to bardzo kompleksowe oprogramowanie, \nwykorzystujące jako elementy/procedury pakiety należące do wszystkich trzech wyżej \nwymienionych grup. Głębokie przeświadczenie o tym, że poniżej sieci neuronowych \nakceptowalnego rozwiązania nie uzyskamy, opieram na tym, że zastanawiając się nad \npełnym zestawem poszlak wskazujących na to, że obiekt jest budynkiem, nie potrafiłem \nwszystkich wyartykułować. Jeśli więc nie potrafię kogoś nauczyć, jak zrobić coś, \nco zrobić potrafię - niech się sam ode mnie nauczy!\nAutor\nprof, dr hab. Andrzej Majde \nInstytut Geodezji i Kartografii\n00-950 Warszawa, ul. Jasna 2/4 \ntel./fax (0-22) 827 03 28 \ne-mail: [EMAIL]\nRecenzował prof. dr hab. Józef Jachimski", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "1999", "token_count": 1796, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "A. Majde"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129615:0000", "text": "Fotogrametryczne systemy do pomiaru punktów w bliskim zasięgu\n\n345\nPiotr Sawicki\nFOTOGRAMETRYCZNE SYSTEMY \nDO POMIARU PUNKTÓW W BLISKIM ZASIĘGU\nStreszczenie. \nFotogrametryczne metody pomiaru są nowoczesnym, \nbezkontaktowym \nnarzędziem pomiaru, kontroli i monitoringu o bardzo szerokim spektrum zastosowań. \nWspółczesne fotogrametryczne systemy pomiarowe bliskiego zasiągu bazują na technice \ncyfrowej i służą do opracowań punktowych lub rekonstrukcji powierzchni obiektu. \nCharakteryzuje je uniwersalność zastosowań, zawansowany stopień automatyzacji pomiarów, \nwysoka dokładność i wiarygodność opracowania.\nW pracy omawiane są fotogrametryczne systemy off-line i on-line do pomiaru \npunktów w bliskim zasiągu. W analizie szczególną uwagą zwrócono na param etry sensorów, \ntryb działania, sposób opracowania, zastosowanie i dokładność systemów.\n1. Wprowadzenie\nOptyczne metody pozyskania informacji w paśmie widzialnym, ultrafioletu i \npodczerwieni promieniowania elektromagnetycznego są efektywnym narzędziem \notrzymania aktualnych danych geometrycznych i fizycznych o badanych obiektach. \nMetody fotogrametryczne, sprzęgnięte z technikami akwizycji i przetwarzania danych \ncyfrowych, stały się nowoczesnym, nieinwazyjnym sposobem pomiaru, kontroli i \nmonitoringu \no bardzo szerokim \nspektrum \nzastosowań. \nZnajdują powszechne \nzastosowanie w procesie kontroli jakości w przemyśle, w metrologii, w tworzeniu \ndokumentacji as-built infrastruktury przemysłowej i urządzeń technicznych, w \nrobotyce, \nautomatycznym \nrozpoznawaniu \nobrazów \n(widzenie \nmaszynowe), \ndiagnostyce \nmedycznej, \ninwentaryzacji \narchitektonicznej \noraz \nostatnio \nw \nkomputerowym projektowaniu i modelowaniu, w tym również w systemach \nanimacyjnych i wirtualnej rzeczywistości etc.\nW nietypowych opracowaniach 3D w bliskim zasięgu skuteczną alternatywą \ndla pomiarowych metod fotogrametrii cyfrowej staje się skanowanie obiektu laserem \nlub techniki pomiaru, wykorzystujące teodolity sprzężone z kamerami CCD (video­\ntheodolites).\n2. Rodzaje fotogrametrycznych systemów pomiarowych\nOptyczne systemy pomiarowe składają się z komponentów hardware'owych i \nsoftware’owych. W procesie ich projektowania muszą zostać uwzględnione różne \nczynniki i założenia techniczne, które wpływają na ostateczną jakość i funkcjonalność \nsystemu [Sawicki, Więcek, 1998]. Każdy system charakteryzuje przeznaczenie,\n\n346\nkonstrukcja i zasada działania, oprogramowanie oraz szczegółowe parametry \ntechniczne.\nObecny zakres i dokładności fotogrametrycznych metod pomiaru 3D w \nbliskim zasięgu są wynikiem dynamicznego rozwoju w ostatnich latach optyczno- \nelektronicznych sensorów obrazowania, techniki komputerowej oraz postępu w \ntechnikach akwizycji, przetwarzania, pomiarów obrazów cyfrowych i metodach \nobliczeń numerycznych. W konsekwencji, nowoczesne wizyjne systemy pomiarowe \nbazują wyłącznie na technice cyfrowej. Charakteryzuje je uniwersalność zastosowań, \nzawansowany stopień automatyzacji pomiarów, wysoka dokładność i wiarygodność \nwyników opracowania.\nZe \nwzględu \nna \nwystępowanie \nróżnych \nkonstrukcji \ni \nniejednokrotnie \nwspólnych cech, trudno jest dokonać klasyfikacji systemów w oparciu o jednolite \nstandardy. Fotogrametryczne systemy pomiaru i przetwarzania danych, służące do \nrekonstrukcji obiektów 3D w bliskim zasięgu, można według autora sklasyfikować \nuwzględniając następujące kryteria (Tabela 1).\nTabela 1\nKlasyfikacja fotogrametrycznych systemów pomiarowych 3D\nKryterium klasyfikacji\nTyp systemu\nZakres pomiaru\npomiar punktów\npomiar powierzchni\nTryb opracowania\noff-line\non-line\nSposób opracowania\ninteraktywny\nautomatyczny\nZakres rejestracji\nmonospektralny\nwielospektralny\nLiczba sensorów\njednosensorowy\nmultisensoralny\nRodzaj sensorów\nhomogeniczny\nhybrydowy\nKonfiguracja sprzętu\nprzenośny\nstacjonarny\nTransmisja danych\nbezprzewodowy\nprzewodowy\nIlość stanowisk\ndwustanowiskowy\nwielostanowiskowy\nIlość obrazów\ndwuobrazowy\nwieloobrazowy\nZe względu na zakres pomiaru można wyróżnić dwa podstawowe typy \ncyfrowych wizyjnych systemów bliskiego zasięgu. Są to systemy służące do \nfotogrametrycznego pomiaru punktów (typ 1) oraz pomiaru zewnętrznej, ciągłej \npowierzchni obiektu (typ 2).\nSystemy pierwszego typu przeznaczone są do pozyskania w przestrzeni 3D \nwspółrzędnych \npunktów sygnalizowanych \ni dyskretnych, które opisują cechy \ngeometryczne \nbadanego \nobiektu \n- \npołożenie, \nkształt, \nwielkość, \ndeformację, \nprzemieszczenie. Charakterystyczną cechą tych systemów jest sposób pomiarów i \nrekonstrukcja obiektów oparta na zasadzie triangulacji. Technika wykonania zdjęć \ncyfrowych, punktowy sposób pomiaru na zdjęciach i stosowane analityczne metody \nwyznaczenia współrzędnych X,Y,Z punktów odpowiadają klasycznemu przebiegowi", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2002", "token_count": 1748, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "P. Sawicki"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129615:0001", "text": "Fotogrametryczne systemy do pomiaru punktów w bliskim zasięgu\n\n3 4 7\nopracowania metodą fotogrametryczną. Ze względu na przeznaczenie, zasięg \nrejestracji, uzyskiwane dokładności i ilość aplikacji systemy tego typu odgrywają \nobecnie dominującą rolę w fotogrametrii bliskiego zasięgu. Z tego względu będą one \nprzedmiotem szczegółowej analizy w dalszej części pracy.\nOptyczne systemy pomiarowe drugiego typu służą do rekonstrukcji 3D \nkształtu obiektu i dostarczają informacji o jego cechach. Stosowane są w nich metody: \nprojekcji \nprążków, \ninterferometrii \nholograficznej \ni \nplamkowej, \ninterferometrii \nsiatkowej. W fotogrametrii bliskiego zasięgu służą do pomiaru zewnętrznej, ciągłej \npowierzchni obiektów o dowolnych kształtach, dla których nie jest celowa lub nawet \nmożliwa reprezentacja powierzchni za pomocą zbioru punktów sygnalizowanych. \nKlasyfikacja tych metod, sposób działania i techniki pomiaru przedstawione są w \nliteraturze z zakresu fotogrametrii [Kraus, 1997; Luhmann a, 2000].\nOptyczne metody pomiarowe drugiego typu są jednocześnie podstawowym \nnarzędziem badań w mechanice i inżynierii materiałowej. Zakres pomiarów obejmuje \nbadanie \nelementów \npoddanych \nróżnorodnym \nobciążeniom \nmechanicznym \ni \ntermicznym oraz badanie zjawisk mechaniki pękania, zmęczenia materiałów, naprężeń \nresztkowych etc. Techniki te służą również do analiz lokalnych własności takich \nmateriałów jak: materiały kompozytowe i „inteligentne”, kryształy i polikryształy, \npołączenia materiałów i mikroelementów, materiałów w pakietach elektronicznych i \nmikroelementach \nkrzemowych (MEMS, MOEMS). Zastosowaniem optycznych \ntechnik pomiarowych w tym zakresie badań zajmuje się inżynieria fotoniczna.\nOptyczne systemy fotogrametryczne do pomiaru powierzchni (typ 2) \nnajczęściej stosowane są do kontroli jakości w różnych gałęziach przemysłu, np. do \nbadania karoserii pojazdów, w diagnostyce medycznej, archeologii etc. Praktyczne \nprzykłady rozwiązań i ich zastosowania opisane są w licznych publikacjach [Dold, \nMaas, 1994; Gabel, 1993; Kludas, 1995; Krzystek, Petran, 1995; Michaelis, 1996; \nRiechmann, 1995; Scaioni et al., 1996; Zawieska, 2000].\n3. Fotogrametryczne systemy do pomiaru punktów\nFotogrametryczne systemy do pomiaru punktów dzielą się ze względu na tryb \nprzebiegu opracowania na off-line i on-line. Systemy, które działają w trybie off-line \n(Rys. la), realizują pomiar w dwóch podstawowych fazach. Sekwencyjna akwizycja \nobrazów cyfrowych oraz pomiar punktów obrazowych i analityczne wyznaczenie \nwspółrzędnych przestrzennych (X,Y,Z) punktów obiektu następują niezależnie, w \nróżnym czasie. Tryb on-line (Rys. Ib) polega na akwizycji obrazów cyfrowych, \npomiarze i wyznaczeniu współrzędnych przestrzennych punktów w jednym cyklu, w \nbezpośrednim następstwie czasowym.\nW zależności od przedmiotu i warunków pomiaru niektóre systemy mogą \nwystępować w konfiguracji sprzętowej jako systemy przenośne lub stacjonarne. \nPrzykładem takiego uniwersalnego rozwiązania jest system Imetric, HAZMAP lub \nV-STARS (Rozdz. 3.2.1 i 3.3.1). Sposób pozyskania obrazów cyfrowych wpływa \nzasadniczo na architekturę i parametry techniczne systemu.\n\n3 48\na) off-line \nb) on-line\nRys. 1. Etapy opracowania w fotogrametrycznym systemie off-line i on-line\n3.1. Kamery cyfrowe\nFotogrametryczne metody bliskiego zasięgu wykorzystują obecnie do pomiaru \nobrazy cyfrowe pozyskane w trybie pośredniej lub bezpośredniej akwizycji. Sposób \npośredni \npolega na skanowaniu zdjęć analogowych, wykonanych \nprzeważnie \nkamerami metrycznymi lub semimetrycznymi. Akwizycję bezpośrednią wykonuje się \nza pomocą kamer cyfrowych [Luhmann a, 2000]. Współczesne fotogrametryczne \nsystemy pomiarowe bliskiego zasięgu, z nielicznymi wyjątkami — np. system \nRolleiMetric CDW (Rozdz. 3.2.1), bazują na bezpośrednim sposobie akwizycji \nobrazów cyfrowych.\nPomiarowe kamery cyfrowe o bardzo wysokiej rozdzielczości matrycy CCD, \nw których obraz jest sekwencyjnie skanowany, cechuje bardzo długi czas 5 h- 330 sek. \ngenerowania obrazu. Cecha ta stanowi zasadnicze ograniczenie ich powszechnego \nzastosowania i dotyczy kamer Zeiss - UMK HighSCAN (15.4K x 11K, tryb Macro- \nScan), \nJenoptik-Eyelike (6.1 K x 6.1K, Micro-Scan), \nRollei - RSC (4.5K x 4.5K, \nReseau-Scan), RJM — JenScan (4.5K x 3.1K, Micro-Scań). Kamery z bezpośrednim \ncyfrowym \nzapisem \nposiadają \nczas \nakwizycji \nobrazu \n< 2 sek., \nnp. \nImetric - \nleam 28 (7.2K x 4.IK, CCD digital) i Kodak - Megaplus 16.8i (4.1K x4.1K , CCD \ndigital).\nW kamerach z zapisem cyfrowym o nieco niższej rozdzielczości matrycy \nCCD, \nnp. \nImetric - Icam 6 (3.1 K x 2K, CCD digital). \nGSI/Leica - INCA 6.3 \n(3.1 K x 2K, CCD digital) czas pozyskania obrazu jest < 0.8 sek.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2002", "token_count": 1848, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "P. Sawicki"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129615:0002", "text": "Fotogrametryczne systemy do pomiaru punktów w bliskim zasięgu\n\n3 4 9\nNowoczesne kamery cyfrowe typu still video są to konstrukcje powstałe na \nbazie lustrzanek jednoobiektywowych, które wyposażono w stabilny pod względem \ngeometrycznym sensor CCD. W aplikacjach bliskiego zasięgu są powszechnie \nstosowane \nkamery \no \nwysokiej \nrozdzielczości, \nnp. \nseria \nKodak- \nDCS 460, 465, 760 (3.1 K x 2K) \nlub \nFuji - FinePix S 1 Pro (3K x 2K) \noraz \newentualnie kamery o średniej rozdzielczości, np. Kodak - DCS 420 (1,5K x 1K), \nFuji - FinePix 6900 Zoom (2.8K x 2.1 K). W kamerach still video zapis obrazów \ncyfrowych \nw \nczasie \nca \n0.5 sek. \nnastępuje \nbezpośrednio \nna \nwewnętrznych, \nwymiennych kartach pamięci typu CompactFlash (max 340MB), Smartmedia \nlub \ndyskach Microdrives (1GB). Transfer danych cyfrowych do komputera odbywa się za \npomocą interfejsu typu SCSI, USB lub kart PCMCIA.\nAparaty cyfrowe still video stosowane w fotografii amatorskiej posiadają \nkonstrukcję typu compact i dysponują obecnie maksymalną rozdzielczością rzędu \n2.7K x 2K. Ich ograniczone zastosowanie w fotogrametrii związane jest z mniejszą \nrozdzielczością sensorów CCD i brakiem dostatecznej stabilności wszystkich \nparametrów kalibracji. Traktowane są jako kamery niemetryczne i używane do \npomiaru obiektów o niewielkich wymiarach, np. maszyny, urządzenia techniczne, \nobiekty i detale architektoniczne etc. (IAPRS, 1996;IAPRS, 2000), względnie przy \nzałożonej mniejszej dokładności opracowania.\nCyfrowe \nkamery \nvideo \nCCD \ncharakteryzuje \nzdecydowanie \nniższa \nrozdzielczość. Kamery do aplikacji technicznych, np. typu CCTV - Panasonic WV- \nBP322 ma rozdzielczość 0.75K x 0.58K, natomiast Pulnix TM 1300 - rozdzielczość \n1.3K x l.K. Digitalizacja sygnału i jego transfer wymaga z reguły stałego sprzężenia \nze specjalną kartą sterującą^raroe grabber i host komputerem. Kategoria użytkowych \nkamer video typu camcoder oferuje maksymalną rozdzielczość 1.9K x 1K. Cyfrowe \nkamery video CCD wykorzystywane są w stacjonarnych fotogrametrycznych \nsystemach typu 1 oraz typu 2. Stosowane są z powodzeniem w systemach on-line do \npomiarów w czasie rzeczywistym szybkozmiennych procesów kinematycznych, do \nkontroli jakości produktów przemysłowych, w diagnostyce medycznej, etc. Ze \nwzględu na niską rozdzielczość mają ograniczony zasięg rejestracji, maksymalnie do \nkilku metrów. Dla systemów opartych na tym typie kamer względną dokładność \npomiaru szacuje się na 1: 3 000 - 1 : 1 5 000 odległości rejestracji.\n3.2. Systemy fotogrametryczne typu off-line\nTypowy system off-line składa się z przynajmniej jednej wysokorozdzielczej \nkamery cyfrowej typu still video oraz przenośnego komputera typu notebook. Systemy \nte akceptują import zeskanowanych zdjęć analogowych (negatywy, odbitki stykowe), \nwykonanych przede wszystkim kamerami metrycznymi lub semimetrycznymi z siatką \nReseau, \nktóre \nzapisano \nw \nplikach \no \ntypowych \nformatach. \nObiektowe \noprogramowanie - systemowe i narzędziowe, są aplikacjami, które pracują w \nśrodowisku Windows i są obsługiwane przez rozbudowany interfejs użytkownika. \nStandardem jest integracja wyników opracowania 3D ze środowiskiem systemów \nCAD.", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2002", "token_count": 1203, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "P. Sawicki"}
{"id": "bibliotekanauki-automation:129615:0003", "text": "Fotogrametryczne systemy do pomiaru punktów w bliskim zasięgu\n\n3 5 0\nOpracowanie w systemie off-line (Rys. la) przebiega w następujących \nzasadniczych etapach:\n1. Rejestracja obiektu\nObiekt rejestrowany jest za pomocą kamery cyfrowej na minimum dwóch \nobrazach cyfrowych (przeciętna ilość zdjęć wynosi 10 -f- 50). Należy przy tym spełnić \noptymalne warunki dla konfiguracji geometrycznej sieci przestrzennej zdjęć, które \ndotyczą przede wszystkim kąta przecięcia promieni rzutujących, stosunku bazowego, \npełnego wykorzystania formatu obrazu, wielokrotnej rejestracji tych samych punktów \nna różnych obrazach.\n2. Pomiar punktów\nKodowany system numeracji punktów (kod kreskowy, kod pierścieniowy, kod \nkropkowy) [Bosemann, Sinnreich, 1994; Niederóst, Maas, 1997; Sung, Schultes,\n1997] umożliwia jednoznaczną identyfikację punktów na obrazach cyfrowych oraz \nautomatyczny tryb pomiaru punktów i orientacji zewnętrznej zdjęć. Sygnalizowane \npunkty pomiarowe (target) w kształcie koła o wielkości przynajmniej 5 pikseli w skali \nobrazu, powinny posiadać jasną odblaskową strukturę powierzchni. Każdy punkt \nobiektu powinien zostać zarejestrowany na 5 -f 20 obrazach cyfrowych. Automatyczny \npomiar współrzędnych pikselowych wykonywany jest najczęściej metodą LSM (Least \nSquares Matching). Przy pomiarze punktów sygnalizowanych, pod warunkiem \ndokładnie zdefiniowanego obrazu referencyjnego, uzyskuje się bardzo wysokie \ndokładności rzędu 0.02 h- 0.05 wymiaru piksela. Punkty naturalne oraz punkty, \nktórych pierwotny kształt jest na obrazie zdeformowany, warunkowo mierzy się \nmanualnie, z podpikselową dokładnością. Należy zastosować przy tym powiększenie \nobrazu cyfrowego i interpolację bilinearną lub bikubiczną.\n3. Estymacja wartości przybliżonych\nPunkty kodowane, które są automatycznie wyszukane i pomierzone na \nwszystkich zarejestrowanych obrazach, automatyzują proces estymacji przybliżonych \nwartości elementów orientacji zewnętrznej zdjęć oraz współrzędnych punktów \nobiektu. Zdjęcia, na których zidentyfikowano fotopunkty lub obiekt referencyjny \n(autokar) z punktami w lokalnym 3D układzie współrzędnych, mają wyznaczone \nbezpośrednio elementy orientacji przestrzennej metodą wcięcia wstecz. Pozostałe \nzdjęcia z kodowanymi punktami, tworząc kolejne modele, są wzajemnie orientowane \nw stosunku do układu modelu początkowego. Przybliżone współrzędne 3D punktów \nkodowanych są wyznaczane metodą wcięcia w przód. Następnie realizowane jest \nwstępne \nwyrównanie \nmetodą \nwiązek, \nktóre \npoprawia \nprzybliżone \nwartości \nwyznaczanych parametrów orientacji zewnętrznej zdjęć i współrzędnych punktów. \nOrientacja pozostałych zdjęć wyznaczana jest iteracyjnie przez kolejno po sobie \nnastępujące wcięcie wstecz i wyrównanie metodą wiązek. Punkty sygnalizowane, \nniekodowane \nsą \nidentyfikowane, \nnumerowane \ni \nautomatycznie \nmierzone \nna \nwygenerowanych obrazach epipolarnych. W przypadku braku punktów kodowanych \nstosowane jest kombinowane fotogrametryczne wcięcie w przód i wstecz [Kraus, \n1997; \nP1CTRAN B/D/E, 2000] \nlub \ninne \niteracyjne \nstrategie \nobliczeniowe \n[Hinsken, 1987; Luhmann a, 2000].\n4. Wyrównanie metodą wiązek łącznie z kalibracją połową kamery", "source": "bibliotekanauki-automation", "added": "2026-11-07", "created": "2002", "token_count": 1197, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "P. Sawicki"}