1008 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950]
ਿੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਮਿ ਧਾਰਾ 14 ਦੇ ਤਮਹਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 18 (2) ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਮਵੱਚ
1950 ਮਲਆਉਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀ ਂਿਰ ਸਿਦੇ ਮਿ ਿਾਲ ਦਾ ਨੁਿਸਾਨ
ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਅੂੰਦਰ ਧਿਾਿਾ ਨੁਿਸਾਨ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਿੇਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 14 ਦੇ ਅੂੰਦਰ
.....
ਪਾਮਿਆਲ ਮਲਆਂਦਾ ਜਾ ਸਿੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਜਾ ਸਿੇ ਮਿ ਨੁਿਸਾਨ "ਧਿਾਿੇ ਿਾਰਨ ਨਹੀ ਂ
ਜਾਨਮਿਡ - ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਮਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਿੇ ਨਾਲ ਨਹੀ ਂਹੋਇਆ ਸੀ" ਤਾ ਂ ਜੋ ਧਾਰਾ 18 ਦੇ ਤਮਹਤ ਬਾਰ ਤੋਂ
ਬਮਚਆ ਜਾ ਸਿੇ। ਧਾਰਾ 14 ਅਤੇ ਧਾਰਾ 18 ਦੋਵਾਂ ਮਵੱਚ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨੁਿਸਾਨ ਜਾਂ ਨੁਿਸਾਨ ਦੇ
: ਏ ਵੀ,
ਭੌਮਤਿ ਿਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਧਆਨ ਮਵੱਚ ਰੱਮਿਆ ਮਗਆ ਹੈ ਮਜਸ ਲਈ ਿੁਆਵਜੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ ਜਾਂਦਾ
ਿੋਹਨ ਲਾਲ
ਹ ੈਨਾ ਮਿ ਉਸ ਮਵਅਿਤੀ ਨੂੰ ਿਾਰਵਾਈ ਿਰਨ ਦਾ ਿਾਰਨ ਮਜਸ ਦੇ ਮਿਲਾਫ ਰਾਹਤ ਿੂੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹ।ੈ
ਅਤੇ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ , ਿੇਰੀ ਰਾਏ ਮਵੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਿ ਦੇ ਅੂੰਦਰ ਮਲਆਉਣ ਅਤੇ ਦਜ ੇ ਤੋਂ
ਇਿ ਹੋਰ, ਬਾਹਰ ਮਨਿਲਣ ਲਈ ਅਸੂੰਤੁਮਲਤ ਸਮਥਤੀਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਆਮਗਆ ਨਹੀ ਂਮਦੱਤੀ ਜਾ ਸਿਦੀ.
ਇਸ ਲਈ ਿੈਂ ਅਪੀਲ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਿਾਰਜ ਿਰ
ਇਿਰਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਨਾਿਾ 11 . ਡੀ.ਏ.ਐਸ. ਜੇ. ਚੀਫ ਜਸਮਟਸ ਨਾਲ ਸਮਹਿਤ ਸਨ।
ਅਪੀਲ ਿਾਰਜ ਿਰ ਮਦੱਤੀ ਗਈ।
ਅਪੀਲਿਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਏਜੂੰਟ: ਿੋਹਨ ਮਬਹਾਰੀ ਲਾਲ।
ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਏਜੂੰਟ: ਆਈ. ਐਨ. ਸ਼ਰਾਫ।
!950 ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਿਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੱਛਿੀ ਬੂੰਗਾਲ
V.
ਦੇਵ, 21.
ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ ਮਲਿਮਟਡ
[ਸ਼ਰੀ ਹਰੀਲਾਲ ਿੋਮਨਆ ਸੀਜੇ, ਪਤੂੰਜਲੀ! ਸ਼ਾਸਤਰੀ
ਅਤੇ ਡੀ.ਏ.ਐਸ. ਜੇ.ਜੇ.]
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ (1922 ਦਾ 11), ਸ. 10 (2) (v), 66-ਰੈਫਰੈਂਸ· ਮਟਰਮਬਊਨਲ
ਦਆੁ ਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਿੇਸ 011 ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿਰਨ ਲਈ ਉਚੱ ਅਮਧਿਾਰ ਦੀ ਮਜੂੰਿੇਵਾਰੀ -
ਸੀ.ਓ.ਐਲ.ਟੀ.ਐਨ.ਐਸ.ਈ.ਐਲ ਦੀਆਂ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਿਾਰ ਿਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ 'ਤ ੇਅਧਾਰਤ
ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ, ਡਾਇਰੈਿਟਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੇ ਿੁਲਾਸੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਿਾਰੋਬਾਰ ੀੀ ਿਰਮਚਆਂ ਦੀ
ਅਣਉਮਚਤਤਾ। - ਦਾ ਬੋਝ,
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਰੈਫਰੈਂਸਾਂ ਦੇ ਿਾਿਲੇ ਮਵੱਚ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਇੱਿ
ਸਲਾਹਿਾਰੀ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਿੋ:ਨੇ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਦੇ ਤਮਹਤ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਅਪੀਲ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅੂੰਮਤਿ ਹੁੂੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਿ ਮਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ
ਸਫਲਤਾਪ ਰਵਿ ਰੱਦ ਨਹੀ ਂਿੀਤਾ ਜਾ ਸਿਦਾ।
ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ 1009
ਮਤਰਬਨਲ ਦਆੁ ਰਾ ਦਰਜ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਮਸੱਮਟਆਂ ਲਈ ਿੋਈ ਸਬ ਤ ਨਹੀ।ਂ 1950
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਫਰਜ ਬਣਦਾ ਹ ੈਮਿ ਉਹ ਵਿੇ ਿੇ ਸ਼ੁਰ ਆਤ ਿਰੇ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਅਤੇ ਐਨਐਸਡਬਲਯ ਈ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭੇ ਗਏ ਤੱਥ!: ਐਚ 1 ਡਬਲਯ ਿਮਿਸ਼ਨ ਦ ੇਸਵਾਲ: ਇਸ ਪੱਧਰ 'ਤੇ
ਬਹਤੁ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ. ਿਾਨੂੰ ਨ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਵੱਿ ਹੋਣਾ ਿੋਈ ਜਰ ਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀ ਂਹੈ ਇਨਿਿ-ਟੈਿਸ, ਮਿਉਮਿਂ
ਇਹ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੂੰ ਤਥੱ ਲੱਭਣ ਵਾਲੀ ਅਥਾਰਟੀ ਮਵੱਚ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਪੱਛਿੀ ਬੂੰਗਾਲ,
ਜੋ ਇਹ ਨਹੀ ਂਹ,ੈ ਸਲਾਹਿਾਰ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹ।ੈ v.
ਅਪੀਲ ਟਰਾਈ-ਿਲਿੱਤਾ ਐਡਵੋਿੇਟ ਦਆੁ ਰਾ ਮਤਆਰ ਿੀਤੀ ਗਈ ਆਸਾਨੀ ਦੇ ਮਬਆਨ ਵਜੋਂ,
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਦੇ ਤਮਹਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਨਯਿਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਲਿਮਟਡ,
ਐਿਟ ਸਬੂੰਧਤ ਮਧਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਿਾਰੀ ਨਾਲ ਮਤਆਰ ਿੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਿੋਲ ਉਸ
ਮਬਆਨ ਤੋਂ ਮਿਸੇ ਵੀ ਵਾਧੇ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜੀ ਦੇਣ ਦਾ ਪ ਰਾ ਿੌਿਾ ਹੁੂੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਨ੍ਾਂ ਨੇ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਆੁ ਰਾ ਮਦੱਤੇ ਗਏ ਮਬਆਨ ਨੂੰ ਿਨਜ ਰੀ ਦੇ ਮਦੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਧਰਾਂ ਦਆੁ ਰਾ
ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਸਮਹਿਤ ਮਬਆਨ ਹੈ ਮਜਸ ਮਵੱਚ ਇਲੀਗ ਿੋਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ
ਹੈ। ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਗਲਤ ਤਰੀਿੇ ਨਾਲ ਿੂੰਿ ਿਰੇਗੀ ਜੇ ਉਹ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾ ਦੇ ਵਿੀਲ ਦੀਆਂ
ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਮਜਵੇਂ ਮਿ ਉਹ ਤੱਥ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਸੱਟੇ ਨੂੰ ਤਬੋਸੋ ਦੀਆਂ
ਦਲੀਲਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਿਰਦੇ ਹਨ।
ਮਨਰਧਾਰਤ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਿਟਰਾਂ ਮਵਚੋਂ ਇਿ ਨ ੇਿੁਝ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਟਾਂ ਦੀ
ਸਿਰੱਥਾ ਮਵਚ ਿੂੰਿ ਿਰਦੇ ਹੋਏ ਥੋ ਿੀਲਜ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਿੁਝ ਹੁੂੰਡੀਆਂ ਮਿੱਚੀਆਂ ਸਨ, ਮਿਉਮਂਿ
ਮਿੱਲਾਂ ਨੇ ਲੀਆ ਮਬਮਲਟੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਸੀ, ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਿਰਦਾਤਾਵਾਂ ਮਵਰੁੱਧ ਹੁੂੰਡੀਆਂ 'ਤੇ
ਿੁਿੱਦਿੇ ਦਾਇਰ ਿੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਿਰਨ
ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਸੀ ਦੇ ਸਿਝੌਤੇ ਤਮਹਤ ਉਨ੍ਾਂ ਨੂੰ ਮਦੱਤੇ ਜਾਣ
ਵਾਲੇ ਿਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਿ ਰਿਿ ਿੱਟਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਮਦੱਤੀ, ਜੋ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਫਰਿਾਨਾਂ ਤਮਹਤ
ਿਰਨੀ ਪੈ ਸਿਦੀ ਹੈ। ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (ਐਿਸਵੀ) ਦੇ ਤਮਹਤ
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਮਵਭਾਗ ਦੇ ਿੁਲਾਂਿਣ 'ਚ ਟੈਿਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ ਹੈ ਮਿ ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ
ਿੱਟੀ ਗਈ ਰਿਿ ਨੂੰ ਉਨ੍ਾਂ ਦੀ ਆਿਦਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਮਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਪੀਲ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨ ੇ ਪਾਇਆ ਮਿ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾ ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ ਬਿਾਇਆ ਤਨਿਾਹ ਮਵੱਚੋਂ ਮਡਿਰੀ ਦੀ
ਰਿਿ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਮਿ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ
ਡਾਇਰੈਿਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਿੀਤੇ ਗਏ ਿੁਝ ਗਲਤ ਿੂੰਿਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਫ ਆਦੇਸ਼ ਪਾਸ
ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ, ਮਿ ਦੋਵਾਂ ਿੂੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿਤਾਬਾਂ ਦਰਸਾਉਦਂ ੀਆਂ ਹਨ ਮਿ
ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ ਿੁਆਵਜੇ ਦਾ ਪ ਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ
ਿਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਿਰਚ ਨਹੀ ਂਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮਿ,
ਮਿਉਮਂਿ ਭੁਗਤਾਨ ਿਰਜੇ ਦੇ ਮਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ, ਇਹ ਿਾਲੀਆ ਿਰਚ ਨਹੀ ਂਸੀ.
ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਮਵੱਚ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੀਲ ਨ ੇ ਮਿਸ਼ੇਲ ਬਨਾਿ ਬੀ ਡਬਲਯ ਨੋਬਲ
ਮਲਿਮਟਡ (') ਦੇ ਿੇਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਿਰਮਦਆਂ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਮਿ ਭੁਗਤਾਨ ਟੈਿਸਦਾਤਾਵਾਂ
ਦਆੁ ਰਾ ਉਨ੍ਾਂ ਮਵਰੁੱਧ ਿਾਰਵਾਈ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਿ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਸੀ ਿੂੰਪਨੀ
ਵਜੋਂ ਸਾਹਿਣੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਸਾਿ ਨੂੰ ਨੁਿਸਾਨ ਪਹੁੂੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਿੀਤੇ ਗਏ ਸਨ,
ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਿਾਰੋਬਾਰੀ ਿਰਚੇ ਵਜੋਂ ਿੱਟੇ ਜਾ ਸਿਦੇ ਸਨ। ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਇਸ
ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਵੀਿਾਰ ਿਰ ਮਲਆ ਅਤੇ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪਲਟ ਮਦੱਤਾ।
ਇਹ ਮਿਹਾ ਮਗਆ ਮਿ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿੀਲ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ
ਸਵੀਿਾਰ ਿਰਨ ਮਵੱਚ ਗਲਤ ਿੂੰਿ ਿੀਤਾ ਮਜਵੇਂ ਮਿ ਉਹ ਤੱਥ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ 'ਤੇ
ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਅਧਾਰਤ ਹੋਣ; ਅਤੇ, ਮਿਉਮਂਿ ਧਾਰਾ 10 (2) (v) ਦੇ ਤਮਹਤ ਛੋਟ ਦੇ ਦਾਅਵੇ
ਦਾ ਸਿਰਥਨ ਿਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਦਂ ੇ ਤੱਥ ਿੇਸ ਦੇ ਮਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀ ਂਿੀਤੇ ਗਏ
ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾ ਿਟੌਤੀ ਦੇ ਹੱਿਦਾਰ ਨਹੀ ਂਸਨ।
(11 (1927) .. 719,
1 9
•
1010 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950)
1950 ਿਲਿੱਤਾ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਪਲਮਟਆ,
.. ਅਪੀਲ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ: ਮਸਵਲ ਅਪੀਲ ਨੂੰਬਰ 59
0 1
1"ਆਓ-ਟੈਿਸ, 1950.
ਵੈਸਟ ਬੂੰਗਾਲ ਜ ਡੀ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਅਪੀਲ-
A
v. ਿਲਿੱਤਾ ਮਵਿੇ ਿੈਚਰ (ਹੈਰੀਜ, ਸੀ.ਜੇ. ਅਤੇ ਚੈਟਰਜੀ, ਜੇ.)
1:/"" ਮਿਤੀ 9 ਸਤੂੰਬਰ ਬੇਰ, 1949, ਇੱਿ ਮਵੱਚ ਹੇਠਾਂ ਹਵਾਲਾ
• ਇੂੰਡੀਅਨ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ, 1922 ਦੀ ਧਾਰਾ 66 (2) (1949 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਨੂੰਬਰ 8)।
ਅਪੀਲਿਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਟਾਰਨੀ ਜਨਰਲ ਐਿ ਸੀ ਸੀਤਲਵਾੜ (ਜੀ. ਐਨ. ਜੋਸ਼ੀ,
ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ)
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਐਸ ਮਿੱਤਰਾ (ਬੀ. ਬੈਨਰਜੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ)
1950. 21 ਦਸੂੰਬਰ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਮਿਸ ਨੇ ਮਦੱਤਾ ਸੀ?
ਿਾਨ, ਏ . ਓ. ਜੇ. ਇਹ ਿਲਿੱਤਾ ਹਾਈ ਿੋਰਟ (ਹੈਰੀਜ ਸੀ.ਜੇ. ਅਤੇ ਚੈਟਰਜੀਆ ਜੇ.) ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਅਪੀਲ ਹੈ
ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਆਿਦਨ ਿਰ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 66 (2) ਦੇ ਤਮਹਤ ਆਿਦਨ ਿਰ ਮਟਰਮਬਊਨਲ
ਦਆੁ ਰਾ ਮਦੱਤੇ ਗਏ ਹਵਾਲੇ 'ਤੇ ਸੁਣਾਇਆ ਮਗਆ ਸੀ। ਸੂੰਬੂੰਮਧਤ ਤੱਥ ਇਹ ਹਨ। ਉਤੱ ਰਦਾਤਾ
ਇੱਿ ਪਰਾਈਵੇਟ ਮਲਿਮਟਡ ਿੂੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਿਪਾਹ ਮਿੱਲਾਂ ਸਿੇਤ ਵੱਿ-ਵੱਿ ਿੂੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ
ਲਈ ਹੋਂਦ ਮਵੱਚ ਮਲਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਵੂੰਬਰ, 1932 ਮਵੱਚ, ਬਸੂੰਤੀ ਿਪਾਹ ਮਿੱਲ ਮਲਿਮਟਡ ਨੂੰ
ਸ਼ਾਿਲ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਅਤੇ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਾਂ ਦੇ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਟ ਮਨਯੁਿਤ ਿੀਤਾ
ਮਗਆ। ਉਨ੍ਾਂ ਦਾ ਤਨਿਾਹ 500 ਰੁਪਏ ਦਾ ਿਹੀਨਾਵਾਰ ਭੱਤਾ ਅਤੇ 3 ਪਰਤੀਸ਼ਤ ਿਮਿਸ਼ਨ
ਮਨਰਧਾਰਤ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ। ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਨਰਮਿਤ ਿਾਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਿੁੱਲ ਮਵਿਰੀ
'ਤੇ। ਿੂੰਪਨੀ ਦੀ ਪ ੂੰਜੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸ ਰਤ ਮਵੱਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਿਹੀਨਾਵਾਰ ਭੱਤਾ ਵਧਾਇਆ
ਜਾਣਾ ਲਾਜਿੀ ਸੀ। ਵੇਰਮਵਆਂ ਦਾ ਿੋਈ ਿਤਲਬ ਨਹੀ ਂਹੈ। ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਿ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾ
ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਿਟਰਾਂ ਮਵੱਚੋਂ ਇੱਿ ਨੇ ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਨਾਿ 'ਤੇ ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ
ਏਜੂੰਟਾਂ ਦੀ ਸਿਰੱਥਾ ਮਵੱਚ ਿੂੰਿ ਿਰਮਦਆਂ ਿੁਝ ਹੁੂੰਡੀਆਂ ਮਿੱਚੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਬਾਰੇ ਦਮ ਜਆਂ
ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਿੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਾਥ ਬੈਂਿ ਮਲਿਮਟਡ ਨੇ ਇਨ੍ਾਂ ਹੁੂੰਡੀਆਂ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ
ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ। ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਤੋਂ ਇਨਿਾਰ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਮਿਉਮਂਿ ਮਿੱਲ
ਿੂੰਪਨੀ ਦੀਆਂ ਮਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਿ ਉਨ੍ਾਂ ਨੇ ਨਾਥ ਬੈਂਿ ਮਲਿਮਟਡ ਦਆੁ ਰਾ ਹੁੂੰਡੀਆਂ
ਤਮਹਤ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤੀ ਗਈ 1.80,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀ ਂਿੀਤੀ ਸੀ। ਨਾਥ ਬੈਂਿ
ਮਲਿਮਟਡ ਨ ੇਚਾਰ ਿੁਿੱਦਿੇ ਸਥਾਪਤ ਿੀਤੇ
•
ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ 1011
ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਫ, ਮਜਨ੍ਾਂ ਮਵਚੋਂ ਦੋ ਮਵਚ ਆਰ.ਈ. 1950
ਪੋਂਡੈਂਟ ਿੂੰਪਨੀ ਪਾਰਟੀ-ਬਚਾਓ ਿਰਤਾ ਸਨ। ਮਿੱਲ ਿਾਿ;-;:;;;».,•! ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ
ਿੁਿੱਦਿੇ ਅਤੇ ਦਬੁ ਾਰਾ ਮਨਪਟਾਰੇ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਸੀ- ਇੂੰਿੋਿੋਟਾ,:, ਪੌਂਡੈਂਟ ਿੂੰਪਨੀ ਨੇ
ਡਬਲਯ , ਐਸਟੀ ਬੂੰਗਾਲ ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਨਾਲ ਇੱਿ ਸਿਝੌਤਾ ਿੀਤਾ, ਮਜਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਦਾਰਥਿ ਮਹੱਸਾ •·
ਹਠੇ ਮਲਿੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ ·- ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ
• ਮਲਿਮਟਡ,
" ਦੋਹਾਂ ਮਧਰਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਏ ਸਿਝੌਤੇ ਦਾ ਿੈਿੋਰੂੰਡਿ
ਇਿ ਮਹੱਸੇ ਮਵਚ ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ ਮਲਿਮਟਡ ਅਤੇ ਬਸੂੰਤੀ ਿਾਿਾ ਸੀ. .
ਦ ਜੇ ਮਹੱਸੇ ਦੀ ਿਾਟਨ ਮਿੱਲਜ ਮਲਿਮਟਡ ਨੇ ਮਿੱਲਾਂ ਤੋਂ 1,80,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਿ ਅਤੇ
ਮਵਆਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਿੂੰਗ ਿੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਮਿ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ ਆਪਣੀ
ਦੇਣਦਾਰੀ ਤੋਂ ਇਨਿਾਰ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਮਿਉਮਂਿ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ
ਮਿ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਨੇ 1,80,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਉਿਤ ਰਿਿ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸੇ ਮਹੱਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀ ਂ
ਿੀਤੀ ਸੀ। ਨਾਥ ਬੈਂਿ ਮਲਿਮਟਡ ਨੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਮਵੱਚ 1939 ਦੇ ਿੁਿੱਦਿਾ ਨੂੰਬਰ 1683,
1720, 1735 ਅਤੇ 1757 ਮਵੱਚ 1,80,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਿੁੱਲ ਰਿਿ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਮਵਆਜ ਲਈ
ਚਾਰ ਿੁਿੱਦਿੇ ਦਾਇਰ ਿੀਤੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਿ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਮਿ ਉਹ
ਉਿਤ ਿੁਿੱਦਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਿਾਵੇਂ ਢੂੰਗ ਨਾਲ ਮਨਪਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਿ ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ
ਮਲਿਮਟਡ ਆਪਣੇ ਡਾਇਰੈਿਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਐਸ.ਐਨ. ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਐਸ.ਸੀ. ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਮਿ
ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਹਨ, ਨੇ ਉਿਤ ਚਾਰ ਿੁਿੱਦਮਿਆਂ
ਮਵੱਚ ਿੀਤੇ ਗਏ ਫਰਿਾਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਤਰੀਿੇ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ
ਿਰਨ ਦਾ ਿੂੰਿ ਸ਼ੁਰ ਿੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਪੇਸ਼ ਗਵਾਹ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਹਿਤ ਅਤੇ
ਘੋਮਸ਼ਤ ਿੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
(i) ਇਹ ਮਿ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਆਰਟੀਿਲਜ ਆਫ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਰੈਗ ਲੇਸ਼ਨ 131 ਤਮਹਤ
ਉਿਤ ਮਿੱਲ ਜਰੀਏ ਉਿਤ ਏਜੂੰਸੀ ਨੂੰ ਅਦਾ ਿੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 3٪ ਿਮਿਸ਼ਨ ਮਵੱਚੋਂ, ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮਿਸੇ
ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦ ੇਮਵਰੁੱਧ ਇਸ ਦੀ ਿਟੌਤੀ ਅਤੇ ਿਟੌਤੀ ਅਤੇ ਿੁਆਫੀ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ ਜੋ ਉਿਤ ਮਿੱਲਾਂ
ਵੱਲੋਂ ਉਿਤ ਿੁਿੱਦਮਿਆਂ ਦੇ ਫਰਿਾਨਾਂ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਮਵੱਚੋਂ ਮਿਸੇ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਲਾਗਤਾਂ ਦੇ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ
ਿੀਤੀ ਜਾ ਸਿਦੀ ਹ।ੈ
(ii) ਇਹ ਰਿਿ ਿਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਮਹੱਸਾ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਿਟਰ ਸਿੇਂ-
ਸਿੇਂ 'ਤੇ ਿਟੌਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਦੇ ਸਿਣ।
.. ਉਪਰੋਿਤ ਇਿਰਾਰਨਾਿੇ ਦੇ ਤਮਹਤ, ਉੱਤਰਦਾਤਾ ਿੂੰਪਨੀ
ਭੁਗਤਾਨ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ 22,500 ਰੁਪਏ
•
1012 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950]
950 18,107 ਰੁਪਏ ਿ ਲ ਅਤੇ 4,393 ਰੁਪਏ ਮਵਆਜ ਵਜੋਂ ਮਦੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
-:-- ਲੇਿਾ ਸਾਲ[ਸੋਧੋ] ਮਨਰਧਾਰਤ ਿੂੰਪਨੀ ਨ ੇਇਹ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ
:-
0 1,- 1
: ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਪੀਲ ਟਰਾਈ ਤ ੋਂਪਮਹਲਾਂ।ਇੱਿ ਡੈਡ ਿ ਵਜੋਂ ਬੁਨਲ-
ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਧਾਰਾ (2) (v) ਅਧੀਨ ਇਜਾਜਤ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਹੈ
v. ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ। ਉਸ ਸੈਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੂੰਬੂੰਮਧਤ ਮਹੱਸਾ
ਓਲਟਲਾ ਏਜੂੰਸੀ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹ:ੈ-
ਮਲਿਮਟਡ "10. (1) "ਟੈਿਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਮਿਸੇ ਮਨਰਧਾਰਿ ਿਨੀਆ ਓ.ਜੇ. ਦਆੁ ਰਾ ਿੀਤਾ
ਜਾਵੇਗਾ। ਦੇ ਿੁਨਾਫੇ ਜਾਂ ਲਾਭ ਦੇ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ 'ਿਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਿੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਲਾਭ, ਿੁਨਾਫਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਾ' ਮਸਰਲੇਿ
ਹਠੇ
ਉਸ ਦਆੁ ਰਾ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਿੋਈ ਵੀ ਮਭਰਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਪੇਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਾ।
(2) ਅਮਜਹੇ ਿੁਨਾਮ਼ਿਆਂ ਜਾਂ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਭੱਤੇ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਿੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਰਥਾਤ:-
....................................
(v) ਿੋਈ ਵੀ ਖ਼ਰਚ (ਮਨਰਧਾਰਤ ਿਰਤਾ ਦੇ ਪ ੂੰਜੀਗਤ ਿਰਚ ਜਾਂ ਮਨੱਜੀ ਿਰਮਚਆਂ ਦੀ
ਪਰਮਿਰਤੀ ਮਵੱਚ ਨਾ ਹੋਣਾ) ਅਮਜਹੇ ਿਾਰੋਬਾਰ, ਪੇਸ਼ੇ ਜਾਂ ਚੋਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪ ਰੀ ਤਰ੍ਾਂ ਅਤੇ
ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਰਧਾਰਤ ਜਾਂ ਿਰਚ ਿੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਆੁ ਰਾ ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਿਲ ਿਰਨ ਦੇ ਤੱਥ ਅਤੇ ਉਪੱ ਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਝੌਤੇ
ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਿਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ ਿੀਤੇ ਗਏ ਿੇਸ ਦੇ ਮਬਆਨ ਮਵੱਚ, ਮਨਰਧਾਰਿ
ਿੂੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਿੀਤੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਦਹੁ ਰਾਇਆ ਮਗਆ ਹੈ। ਪਮਹਲੀ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ
ਮਿ ਭਾਰਤੀ ਆਿਦਨ ਿਰ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 7 ਦੇ ਪਮਹਲੇ ਪਰਾਵਧਾਨ ਦੇ ਤਮਹਤ, ਇਸ ਭੁਗਤਾਨ
ਨੂੰ ਛੋਟ ਮਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ। ਹਵਾਲੇ 'ਤੇ,
ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਣੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀ ਂਿੀਤਾ ਮਗਆ।
ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ ਮਿ 22,500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ ਉਹ ਆਿਦਨ
ਿਰ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (v) ਦੇ ਤਮਹਤ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਛੋਟ ਦਾ ਹੱਿਦਾਰ ਸੀ ਮਿ
ਭੁਗਤਾਨ ਇੱਿ ਅਮਜਹਾ ਿਰਚ ਸੀ ਜੋ ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਪ ੂੰਜੀਗਤ ਿਰਚੇ ਜਾਂ ਮਨੱਜੀ ਿਰਮਚਆਂ
ਦੀ ਪਰਮਿਰਤੀ ਮਵੱਚ ਨਹੀ ਂਸੀ, ਬਲਮਿ ਇਹ ਪ ਰੀ ਤਰ੍ਾਂ ਅਤੇ ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਰੁਝੇਮਵਆਂ ਦੇ
ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਨਰਧਾਰਤ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਿਰਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਾਂ ਅਪੀਲ ਿੀਤੀ ਮਿ ਜੇਿਰ ਮਬਨੈਿਾਰ
ਿੂੰਪਨੀ ਇਹ ਰਿਿ ਅਦਾ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਨਹੀ ਂ ਹੁੂੰਦੀ ਤਾਂ ਬਸੂੰਤੀ ਿਾਟਨ ਮਿੱਲਜ
ਮਲਿਮਟਡ ਿੂੰਪਨੀ ਮਿਲਾਫ ਿੁਿੱਦਿਾ ਦਾਇਰ ਿਰ ਸਿਦੀ ਸੀ
ਹੁੂੰਡੀਆਂ 'ਤੇ ਬਿਾਇਆ ਇਸ ਰਿਿ ਦੀ ਵਸ ਲੀ ਿਰਨਾ ਜੋ ਮਿ
•
ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ 1013
ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ ਉਜਾਗਰ ਿੀਤਾ ਹ ੈਅਤੇ 1950
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਿੁੱਿ-
ਪਬਰ ਧੂੰ ਨ ਏਜੂੰਸੀ ਮਵੱਚ ਉਹ ਿੈਨੇਮਜੂੰਗ ਏਜੂੰਸੀ ਿਮਿਸ਼ਨ ਤ ੋਂਿੁਝ ਰਿਿ ਦੀ ਿਟੌਤੀ ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਨਾਲ ਸਮਹਿਤ ਹੋਏ।
1
"ਆਓ-ਤਾ,
ਇਸ ਦੇ ਿਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 1ਵਲੀਚੇਲ ਬਨਾਿ ਬੀ. ਡਬਲਯ . ਨੋਬਲ ਓਲਿਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪੱਛਿ,
ਐਨਜੀਏਜੈਡ ਮਸਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅੂੰਦਰ ਮਲਆਂਦਾ। ,
1
ਮਲਿਮਟਡ ( ) ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ: (1) ਮਿ ਮਲਿਮਟਡ
ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਭੁਗਤਾਨ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਹੋਈ ਮਗਰਾਵਟ
ਉਸ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਮਵੱਚੋਂ ਰਿਿ ਮਜਸਦੇ ਉਹ ਹੱਿਦਾਰ ਹਨ ਿੇ., ਨੀਆ ਓ. .
ਬਸੂੰਤੀ ਿਪਾਹ ਮਿੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਾਪਤ ਿਰਨ ਲਈ. (2) ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਫ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਇਸਦੇ ਡਾਇਰੈਿਟਰਾਂ ਦਆੁ ਰਾ ਿੀਤੇ ਗਏ ਿੁਝ ਗਲਤ ਿੂੰਿਾਂ ਲਈ ਫਰਿਾਨ ਪਾਸ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ
ਅਤ ੇਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਮਵੱਚੋਂ ਅਦਾ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ.
(3) ਬਸੂੰਤੀ ਿਾਟਨ ਮਿੱਲਜ ਮਲਿਮਟਡ ਦੇ ਿਾਤੇ ਦੀਆਂ ਮਿਤਾਬਾਂ ਦਰਸਾਉਦਂ ੀਆਂ ਹਨ ਮਿ ਉਹ
ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਪ ਰਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਦੀਆਂ
ਮਿਤਾਬਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਦਂ ੀਆਂ ਹਨ ਮਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਦੀ ਪ ਰੀ ਹੱਿਦਾਰ ਸੀ। (4)
ਇਨ੍ਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਮਵੱਚ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਿਹਾ ਮਿ ਿਰਚਾ ਪ ਰੀ ਤਰ੍ਾਂ ਅਤੇ ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਿਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ
ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀ ਂਰੱਮਿਆ ਮਗਆ ਸੀ। (5) ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੀ ਰਾਏ
ਸੀ ਮਿ ਇਸ ਿਾਿਲੇ ਮਵੱਚ ਇਹ ਿਾਲੀਆ ਿਰਚ ਨਹੀ ਂਸੀ. ਮਿਉਮਂਿ ਭੁਗਤਾਨ ਿਟੌਤੀ ਦੀ ਰਿਿ ਦੇ
ਮਨਪਟਾਰੇ ਲਈ ਿੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਇਸ ਿੇਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਮਵੱਚ, ਮਿਹਾ ਮਿ ਇਹ ਪ ੂੰਜੀ
ਭੁਗਤਾਨ ਸੀ. ਦਜ ੇ ਮਵਿਲਪ ਮਵੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਮਿ ਰਾਜਾ ਮਬਜੋਏ ਮਸੂੰਘ ਦਧੁ ਰੀਆ ਦੇ
ਿੇਸ /_2) ਮਵੱਚ ਮਪਰਵੀ ਿੌਂਸਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਨੂੰ ਿਵਰ ਿਰੇਗਾ। ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਸੀ।
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਆੁ ਰਾ ਮਤਆਰ ਿੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਲਈ
ਪੇਸ਼ ਿੀਤੇ ਗਏ ਿੇਸ ਦੇ ਇਸ ਮਬਆਨ ਨੂੰ ਮਧਰਾਂ ਨ ੇ ਦੇਮਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਿੋਲ ਇਸ ਦੇ ਸਬੂੰਧ
ਮਵੱਚ ਿੋਈ ਸੁਝਾਅ ਨਹੀ ਂਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਿੇਸ ਦੀ ਸਮਥਤੀ ਦਾ ਮਨਪਟਾਰਾ ਮਧਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਿਾਰੀ
ਅਤੇ ਪਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਿਾਿਲਾ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ
ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਰੀ ਮਿੱਤਰਾ, ਮਜਨ੍ਾਂ ਨੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਅਨੁਸਾਰ,
ਿੌਜ ਦਾ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਿੇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ, ਨੇ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਨਤੀ ਿੀਤੀ: -
"ਜ ੇਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਰਿਿ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਨਹੀ ਂਹੋਈ ਸੀ
1) [ 921) 1 . . 719. 12) 61.ਟੀ, ਸੀ. 449,
-
•
1014 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950]
1950 ਉਪਰੋਿਤ ਸਿਝੌਤੇ ਮਵੱਚ, ਮਫਰ ਬਸੂੰਤੀ ਿਪਾਹ ਮਿੱਲ ਮਲਿਮਟਡ ਨੇ ਿੂੰਪਨੀ 'ਤੇ ਰੀਅਲ ਲਈ
ਿੁਿੱਦਿਾ ਦਾਇਰ ਿੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਓਿੀ, ਹੁੂੰਡੀਆਂ 'ਤੇ ਬਿਾਇਆ ਰਿਿ ਦਾ ਅਨੁਿਾਨ ਅਤੇ ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ
,., ਮਿ ਿਾਰਵਾਈ ਦਾ ਿੋਈ ਬਚਾਅ ਨਹੀ ਂਹੁੂੰਦਾ।
ਨੂੰ
ਵੈਸਟਵ ਬੂੰਗਾਲ ਟੀ, ਉਸ ਦਾ ਐਪ 11 ਨੂੰ ਉਪ-ਸਥਾਪਤ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਿੂੰਪਨੀ
ਹੈ·
ਨਹੀ ਂਿਰ ਸਿਦਾ
ਓਹ! ਿਟ। ਏਜੀ, ਜਨਤਿ ਐਿਸਪੋਜਰ ਦੇ ਿਤਰੇ ਅਤੇ ਮਲਿਮਟਡ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ. ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ
ਘੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪਰਬੂੰਧਨ ਏਜੂੰਸੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਿਣ ਲਈ, ਮਬਨੈਿਾਰ ਿੂੰਪਨੀ ਸਮਹਿਤ ਹੋਈ
ਿਾ.ਆਈ. ਓ. . ਪਬਰ ਧੂੰ ਨ ਏਜੂੰਸੀ ਤ ੋਂਿੁਝ ਰਿਿ ਿੱਟੋ
ਿਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅਮਜਹਾ ਿਰਚ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (ਐਿਸਵੀ) ਮਵੱਚ ਆਇਆ ਹ।ੈ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ 111 ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ ਸਿੇਤ ਿਈ ਿਾਿਮਲਆਂ 'ਤ ੇਮਧਆਨ ਮਦੱਤਾ
ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਦ ੇਅੂੰਤ ਤਿੱ
ਚੈਟਰਜੀਆ ਜੇ ਦਆੁ ਰਾ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਮਿਆ ਮਗਆ ਹੈ: "ਇਸ ਿਾਿਲੇ ਮਵੱਚ ਇਹ
ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਮਿ ਇਹ ਸਿਝੌਤਾ ਿੈਮਨੂੰਗ ਏਜੂੰਟਾਂ ਮਵਰੁੱਧ ਿਾਰਵਾਈ ਦੇ ਪਰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ
ਵਜੋਂ ਸਾਹਿਣੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਘੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ ਪਰਬੂੰਧਨ ਏਜੂੰਸੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਿਣ ਦੇ
ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਿੂੰਪਨੀ ਪਮਹਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਿਾਰੋਬਾਰ ਜਾਰੀ ਰੱਿ
ਸਿੇ। ਸਵਾਲ ਮਵੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਨੇ ਿੋਈ ਨਵੀ ਂਜਾਇਦਾਦ ਹੋਂਦ ਮਵੱਚ ਨਹੀ ਂਮਲਆਂਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ
ਿੇਰੀ ਰਾਏ ਮਵੱਚ ਇਹ ਸਹੀ ਢੂੰਗ ਨਾਲ ਮਿਹਾ ਜਾ ਸਿਦਾ ਹੈ ਮਿ ਇਸਨੇ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੇ
ਸਥਾਈ ਲਾਭ ਲਈ ਇੱਿ ਲਾਭ ਹੋਂਦ ਮਵੱਚ ਮਲਆਂਦਾ। ਅਪੀਲ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਮਿਹਾ ਮਿ
ਅਪੀਲਿਰਤਾ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਫ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨਰਦੇਸ਼ਿਾਂ ਦੁਆਰਾ ਿੁਝ ਗਲਤ
ਿੂੰਿਾਂ ਲਈ ਫਰਿਾਨ ਪਾਸ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲਿਰਤਾ ਿੂੰਪਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ
ਮਿਹਨਤਾਨੇ ਦੇ ...... ਮਵੱਚੋਂ ਅਦਾ ਿਰਨ ਲਈ ਸਮਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਸਮਹਿਤੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼।
ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਿੂੰਪਨੀ ਦੇ ਿਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਿਾਰੋਬਾਰ ਮਵੱਚ ਿੁਨਾਫਾ ਿਿਾਉਣ ...
ਮਵੱਚ ਇੱਿ ਨੁਿਸ ਨੂੰ ਦਰ ਿਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਿੇਸ ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ
(') ...... ਮਵੱਚ ਅਪੀਲ ਿੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਆੁ ਰਾ ਿਵਰ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਿ ਨੂੰ ਲਾਗ
ਿਰਮਦਆਂ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਮਸੱਟੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਿੇ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਦੀ
ਧਾਰਾ 10 (2) (ਐਿਸਵੀ) ਦੇ ਤਮਹਤ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾ ਿੂੰਪਨੀ ਨੂੰ ਿਟੌਤੀ ਦੀ ਆਮਗਆ ਮਦੱਤੀ, ਮਜਵੇਂ
ਮਿ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ ਹੈ। ਪੱਛਿੀ ਬੂੰਗਾਲ ਦੇ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਡੇ
ਿੋਲ ਅਪੀਲ ਿਰਨ ਆਏ ਹਨ।
ਹਣੁ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਮਿ ਇਹ ਮਿਸੇ ਰਿਿ ਦੀ ਛੋਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹ,ੈ ਮਜਸ ਨੂੰ ਧਾਰਾ 10 (2) (v)
ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਿਰਚ ਿੂੰਮਨਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਜਸ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਿਰਨ ਦਾ ਬਝੋ ਹ।ੈ
(ਐਲ) [1927] ਆਈ ਿੇਬੀ, 719.
•
ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ 1015
ਇਸ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ ਲੋੜੀਦਂ ੇ ਤਥੱ ਿੁਲਾਂਿਣਿਰਤਾ 'ਤ ੇਸਨ, 1950
ਇਹ ਆਿ ਆਧਾਰ ਹੈ ਮਿ ਿਮਿਸ਼ਨ ਬਿਾਇਆ ਸੀ -:--:-
ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਬਣ ਮਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਿਾਰੋਬਾਰ 7""0;" ਸੀ
,;.::m;;::,,
ਮਨਰਧਾਰਤ ਿਰਤਾ ਿੂੰਪਨੀ ਦੀ ਆਿਦਨ 'ਤੇ ਟੈਿਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
ਿੁਲਾਂਿਣ ਸਾਲ। ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ v,
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਹਵਾਮਲਆਂ ਦੇ ਿਾਿਲੇ ਮਵੱਚ ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ ਦਾ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਸਲਾਹਿਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਐਿਟ ਦੇ
ਤਮਹਤ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਮਲਿਮਟਡ,
ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਅੂੰਤਿ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਿ ਇਹ ਸਫਲਤਾਪ ਰਵਿ ਨਹੀ ਂਹੋ ਸਿਦਾ
ਿਾ, ਇਟਾ ਸੀ. ਜੇ.
ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਮਿ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਆੁ ਰਾ ਦਰਜ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਮਸੱਮਟਆਂ ਲਈ
ਿੋਈ ਸਬ ਤ ਨਹੀ ਂਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਫਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਮਿ ਉਹ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦਆੁ ਰਾ
ਲੱਭੇ ਗਏ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਿਿੇ ਸ਼ੁਰ ਆਤ ਿਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਿਾਨੂੰ ਨ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ।
ਿਾਨੂੰ ਨ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਨਿਲਣਾ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੂੰ ਤੱਥ-ਿਜੋ ਅਥਾਰਟੀ ਮਵੱਚ ਬਦਲ
ਦੇਵੇਗਾ, ਜੋ ਇਹ ਸਲਾਹਿਾਰ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਮਵੱਚ ਨਹੀ ਂਹ।ੈ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਤਮਹਤ
ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਨਯਿਾਂ ਤਮਹਤ ਿੇਸ ਦਾ ਮਬਆਨ ਸਬੂੰਧਤ ਮਧਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਿਾਰੀ ਨਾਲ ਮਤਆਰ ਿੀਤਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਿੋਲ ਿੇਸ ਦੇ ਉਸ ਮਬਆਨ ਤੋਂ ਮਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਜਾਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ
ਅਰਜੀ ਦੇਣ ਦਾ ਪ ਰਾ ਿੌਿਾ ਹੁੂੰਦਾ ਹ।ੈ ਜੇ ਉਨ੍ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਬਆਨ ਨੂੰ ਿਨਜ ਰੀ ਦੇ ਮਦੱਤੀ ਤਾ ਂ ਇਹ
ਸਮਹਿਤ ਰਾਜ ਹ।ੈ ਉਨ੍ਾਂ ਮਧਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਮਜਨ੍ਾਂ 'ਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣਾ
ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣਾ ਹ।ੈ ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਮਵੱਚ ਮਧਰਾਂ ਨੇ ਿੇਸ ਦੇ ਮਬਆਨ ਦਾ ਅਮਧਐਨ ਿੀਤਾ ਅਤ ੇਮਜਵੇਂ
ਮਿ ਇਸ ਦੇ ਅਿੀਰ ਮਵੱਚ ਮਦੱਤੇ ਗਏ ਨੋਟ ਦੁਆਰਾ ਿੁਲਾਸਾ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਸਬੂੰਧ ਮਵੱਚ
ਿੋਈ ਮਟੱਪਣੀ ਨਹੀ ਂਿੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਮਿ ਇਹ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਫਰਜ
ਸੀ ਮਿ ਉਹ ਿੇਸ ਦੇ ਉਸ ਮਬਆਨ ਨੂੰ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਅੂੰਮਤਿ ਮਬਆਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰ ਿਰੇ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ
ਇਹ ਹੈ ਮਿ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਮਵੱਚ ਸਰੀ ਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਮਲਆ ਹੈ
ਮਜਵੇਂ ਉਹ ਤੱਥ ਹਣੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸੱਟੇ ਨੂੰ ਪ ਰੀ ਤਰ੍ਾਂ ਉਸ ਦਲੀਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਿੀਤਾ ਹ।ੈ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਵੱਲੋਂ ਮਤਆਰ ਿੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਮਵੱਚ ਦਾਇਰ ਿੇਸ ਦੇ ਮਬਆਨ ਮਵੱਚ ਮਿਤੇ
ਵੀ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਇਸ ਮਸੱਟੇ 'ਤੇ ਨਹੀ ਂਪਹੁੂੰਮਚਆ ਸੀ ਮਿ ਭੁਗਤਾਨ ਮਨਰਧਾਰਿ ਿੂੰਪਨੀ ਦਆੁ ਰਾ
ਜਨਤਿ ਐਿਸਪੋਜਰ ਦੇ ਮਿਸੇ ਵੀ ਿਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ
ਲਈ ਜਾਂ ਅਪੀਲਿਰਤਾ ਿੂੰਪਨੀ ਦੀ ਪਰਬੂੰਧਨ ਏਜੂੰਸੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਿਣ ਲਈ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ।
ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫੈਸਲਾ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅਣਉਮਚਤ ਧਾਰਨਾ 'ਤ ੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜੋ ਮਸਰਫ
ਿੌਜ ਦਾ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦ ੇਵਿੀਲ ਦੀ ਦਲੀਲ ਤੋਂ ਮਲਆ ਮਗਆ ਹ।ੈ
•
•
1016 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950)
1950 ਹਾਈ ਿੋਰਟ। ਪਛਾਣਨ ਮਵੱਚ ਅਸਫਲ ਰਮਹਣ ਦਾ ਿਤਰਾ
-.-. ਮਿ ਇਨ੍ਾਂ ਿਾਿਮਲਆਂ ਮਵੱਚ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਾ ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ
• ਇਹ
ਿਮਿ 1 ਸ • ਟੌਨ-ਏ.1 1 ਇਸ਼ਮਤਹਾਰ v1 ਸੋਰੀ ਐਨ 1 ਿੋਨ • ' 1
;,;;; ; : ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਮਸੱਟੇ ਹਨ ਮਜਨ੍ਾਂ 'ਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਬਨਾਿ ਅਮਜਹੀ ਸਲਾਹਿਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਿਰਨ ਲਈ
ਅਮਧਿਾਰ ਿੇਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਮਗਆ ਹੈ ਇਸ ਿੇਸ ਦਆੁ ਰਾ ਓਿਟਾ ਏਜੂੰਸੀ. ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਿ
1
ਬਦਮਿਸਿਤੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਲਿਮਟਡ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨ ੇਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ ਨੂੰ ਫੜ ਮਲਆ ( ) ਅਤੇ
ਉਨ੍ਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤ ੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਮਜਨ੍ਾਂ ਦੇ ਤਮਹਤ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਿਾਰੋਬਾਰੀ ਿਰਚੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ
-, 0. . ਜਾ ਸਿਦਾ ਹੈ
ਧਾਰਾ 10 (2) (v) ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅੂੰਦਰ ਆ ਿੇ, ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਮਿ ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਮਵੱਚ
ਤੱਥ ਇੱਿੋ ਮਜਹੇ ਹਨ। ਪਮਹਲਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਿ ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਮਵੱਚ
ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੁਆਰਾ ਿੀ ਤੱਥ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਪਰਮਿਮਰਆ ਨੂੰ ਉਲਟ ਮਦੱਤਾ ਮਗਆ ਅਤੇ
ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਪਰਮਿਮਰਆ ਐਿਆਈਟੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਸੀ
ਚੇਲ ਦਾ ਿੇਸ (1) ਿਾਨੂੰ ਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਦਲੀਲ ਮਦੂੰਦਾ ਹੈ ਮਿ ਤੱਥ
ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਨੇ ਸਮਥਤੀ ਨੂੰ ਿਵਰ ਿੀਤਾ। ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਮਵੱਚ ਇਹ ਪ ਰੀ ਤਰ੍ਾਂ ਗਲਤ ਪਹਚੂੰੁ ਹ ੈਅਤੇ
ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦਆੁ ਰਾ ਇਸ ਦੀ ਆਮਗਆ ਨਹੀ ਂਮਦੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ
ਗਏ ਿੇਸ ਮਵੱਚ ਿੀ ਤਥੱ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਨਿਾਰ
ਿਰਮਦਆਂ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਮਵੱਚ ਗੂੰਭੀਰ ਗਲਤੀ ਹੋਈ। ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਜਰਅੂੰਦਾਜ
ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਮਿ ਅਫੀਚੇਲ ਦੇ ਿਾਿਲੇ ਮਵਚ ਸਾਰੀ ਚਰਚਾ ਿਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦਆੁ ਰਾ ਿੇਸ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ ਦੱਸੇ
ਗਏ ਿੇਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰ ਹੋਈ।
ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਦੇ ਮਰਿਾਰਡ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਮਿ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਮਧਿਾਰੀ
ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ ਟੈਿਸਦਾਤਾਵਾਂ ਨ ੇ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (3) ਦੇ ਤਮਹਤ
ਪਰਵਾਮਨਤ ਿਟੌਤੀ ਵਜੋਂ ਮਸਰਫ 5,582 ਰੁਪਏ ਦੇ ਮਵਆਜ ਦੀ ਿਟੌਤੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਮਧਿਾਰੀ ਨੇ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਿਾਿਲਾ
ਸਹਾਇਿ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਿੋਲ ਮਗਆ ਤਾਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਗਈ ਮਿ ਇਨਿਿ
ਟੈਿਸ ਅਫਸਰ ਨੇ ਮਵਆਜ ਦੀ ਿਟੌਤੀ ਦੀ ਆਮਗਆ ਨਾ ਦੇ ਿੇ ਗਲਤੀ ਿੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 22,500
ਰੁਪਏ ਦੀ ਪ ਰੀ ਰਿਿ ਨੂੰ ਿਟੌਤੀ ਵਜੋਂ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਜਾਜਤ ਨਾ ਦੇਣਾ ਵੀ ਗਲਤ ਸੀ ਮਿ
ਆਿਦਨ ਦਾ ਉਹ ਮਹੱਸਾ (ਮਜਵੇਂ ਮਿ 10,000 ਰੁਪਏ)। ਰਾਜਾ ਮਬਜੋਏ ਮਸੂੰਘ ਦਧੁ ਰੀਆ ਦੇ ਿਾਿਲੇ
ਮਵੱਚ ਮਪਰਵੀ ਿੌਂਸਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਿੱਦੇਨਜਰ, 22,500) ਨੂੰ ਟੈਿਸਦਾਤਾਵਾਂ ਦਆੁ ਰਾ ਿਿਾਈ ਜਾਂ
ਿਿਾਈ ਨਹੀ ਂਿੂੰਮਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। (') ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਿ ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਮਹਲੇ
ਪੈਰਾ ਮਵੱਚ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਸ਼ਾਿਲ ਹਨ
() [1927) ਆਈ ਿ,ੇ ਬੀ. 719. 12) 6 , , . '49,
•
•
•
ਐਸ.ਸੀ.ਆਰ. ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ 017
ਿਥਨ:-" ਇਨ ਿਨ੍ਾ ਿਰਨਾ ਇਹ (ਮਦਲਚਸਪੀ) ਦਾਅਵਾ ਿਰੋ 1950
ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਮਧਿਾਰੀ ਸੀ ਹੇਠ ਮਲਿੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਿੇਰਾ _-- 18
ਿਾਰਚ 1942 ਨੂੰ ਓਿ, ਿੋਨਰ ਮਵੱਚ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਵੱਚ ਪ ਰਵਗਾਿੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ. 1- 1_ 1941-42. ਿੇਰਾ
ਪ ਰਵਗਾਿੀ ਅਬਜਰ- :;•;; :1 •
ਵਦੇ : "ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਿੋਈ ਸਬ ਤ ਨਹੀ ਂਹੈ ਮਿ ਪਰਬੂੰਧਨ v.
ਏਜੂੰਸੀ ਿੂੰਪਨੀ ਿੋਲ ਵਾਧ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਅਮਜਹਾ ਪੈਸਾ ਸੀ ਿਲਿੱਤਾ ਐਗ•'11
• ਮਨਵੇਸ਼ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਸੀ ਜਾਂ ਇਹ ਮਿ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਿੋਈ ਲੋੜ ਸੀ। ਮਲਿਮਟਡ
ਇਸ ਤਰ੍ਾਂ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀ ਂਿੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਥੇ ਹੈ
ਇਸ ਮਵੱਚ ਿੋਈ ਸ਼ੱਿ ਨਹੀ ਂਮਿ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਮਲਆ ਮਗਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ 1 ਿੀਟਰ ਘੱਟ ਹੋ ਸਿਦਾ ਹੈ ਿਾਨੀਆ ਸੀ. .
ਇਹ ਸਾਬਤ ਿਰਨ ਲਈ ਮਿ ਉਧਾਰ ਿਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹ ੈਅਤੇ ਿਰਜਾ ਿਾਰੋਬਾਰ ਮਵੱਚ ਸੀ,
ਧਾਰਾ 10 (2) () ਦੇ ਤਮਹਤ ਮਵਆਜ ਦੀ ਆਮਗਆ ਨਹੀ ਂਮਦੱਤੀ ਜਾ ਸਿਦੀ।
ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਿ ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ ਉਠਾਇਆ ਮਗਆ ਦਜ ਾ ਇਤਰਾਜ ਇਨ੍ਾਂ
ਸ਼ਰਤਾਂ ਮਵੱਚ ਸੀ:- ਮਿ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਫਸਰ ਨੂੰ 22,500 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਿ ਨੂੰ ਿਾਲੀਆ
ਰਸੀਦ ਮਵੱਚੋਂ ਇੱਿ ਰਿਿ ਨੂੰ ਟੈਿਸਦਾਤਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਮਵੱਚ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ ਿਨਜ ਰ ਸ਼ੁਦਾ ਖ਼ਰਚੇ
ਵਜੋਂ ਇਜਾਜਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਤਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਅਪੀਲ ਸਹਾਇਿ
ਿਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਵੱਚ ਵੇਿੀ ਗਈ ਦਲੀਲ ਦਰਸਾਉਦਂ ੀ ਹੈ ਮਿ ਦਲੀਲ ਇਹ ਸੀ ਮਿ ਇਸ
ਰਿਿ ਨੂੰ ਟੈਿਸਦਾਤਾ ਦੀ ਆਿਦਨ ੀੀ ਮਬਲਿੁਲ ਨਹੀ ਂਿੂੰਮਨਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਮਿਉਮਂਿ ਇਹ
ਮਿੱਲ ਿੂੰਪਨੀ ਦਆੁ ਰਾ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਿੱਟੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਰਲਾਇੂੰਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਮਬਜੋਏ ਮਸੂੰਘ ਦਧੁ ਰੀਆ
ਦੇ ਿੇਸ 'ਤੇ ਇਸ ਦਲੀਲ ਲਈ ਰੱਮਿਆ ਮਗਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਮਗਆ
ਸੀ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਟੈਿਸਦਾਤਾ ਨੇ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਪੀਲ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ
ਆਪਣੀ ਆਂਿਮੜਆਂ ਦੀ ਅਪੀਲ ਿੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਦਲੀਲ ਵਜੋਂ ਬੇਨਤੀ ਿਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਮਚਆ
ਮਿ ਇਹ ਧਾਰਾ 10 (2) (v) ਦੇ ਤਮਹਤ ਪਰਤੀ ਪਰਵਾਮਨਤ ਿਟੌਤੀ ਸੀ ਮਿਉਮਂਿ
ਮਿਸ਼ੇਲ ਦ ੇਿੇਸ ਮਵੱਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਮਸਧਾਂਤ (2). ਨਹੀ ਂ
ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਿ ਸਬ ਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ ਮਲਜਾਇਆ
ਮਗਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਨੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਮਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਮਰਿਾਰਡ ਿੀਤਾ ਹੈ ਮਜਸ 'ਤੇ
ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ ਮਵਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਮਸਧਾਂਤ ਲਾਗ ਿੀਤੇ ਜਾ ਸਿਦੇ ਹਨ। ਮਟਰਮਬਊਨਲ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ
ਮਸੱਟੇ ਮਸਰਫ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਪਮਹਲੇ ਮਹੱਸੇ ਮਵੱਚ ਸੂੰਿੇਪ ਮਵੱਚ ਮਦੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ
ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਮਿ ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ (2) ਮਵੱਚ ਮਨਰਧਾਰਤ ਮਸਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਿਰਨ ਤੋਂ ਪਮਹਲਾਂ
ਸਥਾਪਤ ਿੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਰ ਰੀ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਿੌਜ ਦਾ ਿੇਸ ਮਵੱਚ ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ
ਨਹੀ ਂਪਾਇਆ ਮਗਆ ਹੈ
ਿਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੀ ਗਲਤੀ ਸੀ
ਆਈਐਲ) 6 ( 19271 ਆਈ.ਿੇ.ਬੀ. 719.
ਐਲ.ਟੀ.ਸੀ. 9.
•
130
ਿੈਂ
;
•
1018 ਸੁਪਰੀਿ ਿੋਰਟ ਦੀਆਂ ਮਰਪੋਰਟਾਂ [1950]
1950 ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਿੇਸ ਦੇ ਮਸਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਿਰਨ ਮਵੱਚ (1) 'ਤੇ
-.-. ਉਨ੍ਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਜੋ ਸਾਬਤ ਨਹੀ ਂਹੋਏ। ਉਚੱ
ਅਮਜਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮਿ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਓਮਿਸੀਿੀਟਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਦ ਰ ਿਰ ਮਦੱਤਾ ਮਗਆ ਸੀ
ਟੈਕਸ
ਆਉਦਂਾ ਹੈ, ਪੱਛਿੀ ਬੂੰਗਾਲ ਵਿੀਲ ਨੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਵੀਿਾਰ ਿਰ ਮਲਆ
v. ਤੱਥਾਂ ਵਜੋਂ। ਦਰਅਸਲ, ਜੇ ਇਹ ਿਲਿੱਤਾ ਏਜੂੰਸੀ ਨੇ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਅਮਧਿਾਰੀ ਦੇ
ਸਾਹਿਣੇ ਜੋ ਦਲੀਲ ਮਦੱਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਮਿਆ ਸੀ, ਤੁਰੂੰਤ ਹੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਇੱਿ ਿਾਪਦੂੰਡ ਮਵੱਚ ਮਵਰੋਧੀ
ਸੀ
ਉਸ ਝਗੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਪੈਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ-
1
ਿਾਨੀਆ ਏ. • 1,80,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਿਰਜਾ ਟੈਿਸਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਦੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਮਜਸ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਵਆਜ ਅਦਾ
ਿਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਮਜਸ ਨੂੰ ਇਨਿਿ ਟੈਿਸ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (3) ਤਮਹਤ ਿੱਟਣ ਦੀ
ਿੂੰਗ ਿੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਰਾਏ ਮਵੱਚ, ਇਸ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਇਸ ਸਧਾਰਨ ਆਧਾਰ
'ਤੇ ਿਨਜ ਰ ਿੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਮਿ ਭਾਰਤੀ ਆਿਦਨ ਿਰ ਐਿਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 (2) (v)
ਦੇ ਤਮਹਤ ਛੋਟ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਿਰਥਨ ਿਰਨ ਲਈ ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ
ਸਥਾਪਤ ਿੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੱਥ ਿਾਰਵਾਈ ਦੇ ਮਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀ ਂਿੀਤੇ ਗਏ
ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਿੀਤੀ ਿਟੌਤੀ ਦੇ ਹੱਿਦਾਰ ਨਹੀ ਂਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲ
ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਹਾਈ ਿੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਿਣੇ ਿਰਮਚਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਮਗਆ ਮਦੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪੀਲ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਹ,ੈ
ਅਪੀਲਿਰਤਾ ਲਈ ਏਜੂੰਟ : ਪੀ.ਏ.
ਉਤੱ ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਏਜੂੰਟ: ਗਣਪਤ ਰਾਏ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: - ਸਥਾਨਿ ਭਾਸ਼ਾ ਮਵੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਿੀਤਾ ਮਗਆ ਮਨਰਣਾ/ਮਨਆਂ ਿੇਵਲ ਿੁਿੱਦਿੇਬਾਜਾਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ
ਭਾਸ਼ਾ ਮਵੱਚਸਿਝਣ ਤੱਿ ਹੀ ਸੀਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਸਤੇਿਾਲ ਨਹੀ ਿੀਤਾ ਜਾ ਸਿਦਾ । ਸਾਰੇ ਮਵਹਾਰਿ ਅਤੇ
ਅਮਧਿਾਰਤ ਿੂੰਤਵਾਾਂ ਲਈ ਮਨਆਂ/ ਨਰਣੇ ਦਾ ਅੂੰਗਰੇਜੀ ਸੂੰਸਿਰਣ ਪਰਿਾਮਣਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਿਲ ਲਾਗ ਿਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ
ਮਦੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
''
(1) [19 1] 1 , , 719.
•


S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 15
RAM KRISHNA RAMNATH AGARWAL 1950
OF KAMPTEE
v. March 14
SECRETARY, MUNICIPAL COMMITTEE,
KAMP TEE.
UNION OF INDIA AND GOVERNMENT OF
MAD HY A PRADESH : INTERVENERS.
~.
[SHRI HARILAL KANIA C.J., SAIYID FAZL ALI,
PATANJALI SASTRI, MEHR CHAND MAHAJAN,
MuKHERJEA, and S.R. DAS JJ.]
Govl!rnment of India Act, 1985, ss. 100, 148, 292; Sch. VII
List I, Entry 45; List II, Entry 49-0entral Exciieli and Salt Act
, (I of 1944), SS. 2, a-Central Provinces Municipalities Act (II of
1922), s. 66 (1) (e)-Im port of tobacco within municipality for manu·
faoturing bidis-Tobaoco liable to Central excise duty-Levy of
ootroi duty by municipality-Legality.
Section 66 (1) (e) of the Central Provinces Municipalities Act,
1922, empowered municipalities within the Province to levy an
octroi duty on goods brought within their .limits· for sale, con·
su.mption or use within those limits. Section 3 ·of the Centr&l
Excises and S&lt Act, 1944, an Act of the Central Legislature,. pro
vided that there shall be levied and. collected duties of excise on
all excisable goods other than salt which were produced or manu·
factured in British India, and included tbbacco in the list
of excisable goods. The question being whether a municipality
situated in the Central Pro·•inces could levy octroi duty on
tobacco brought within its limits for the purpose of manufactur·
ing bidis, in view of the exclusive power of the Central Govern·
ment to levy excise duty under Entry 45 of List I of the Seventh
Schedule to the Government of India Act, 1935, and the provisions
of s. 3 of the Central Excises and Salt Act:
Held, that excise .duty and octroi were taxes essentially diff·
erent in their nature and tho power of the Province to levy octroi
was not inconsistent with the power of the Centre to levy excise
duty on the same goods, and a municipality could therefore validly
levy an octroi duty on such tobacco under s. 66(1)(e) of the
Central Provinces Municipalities Act of 1922.
Held further, that there was nothing in the Central Excises
and Salt Act or its provisions contrary to the provisions of
s. 66(1) (e) of the Central Provinces .Municipalities Act or to the
levy of octroi duty under the same and s. 143 of the Government
of India Act, therefore, preserved the right of the municipality to
levy octroi duty under the Act of 1922.
Province of Madras v. Boddu Paidanna and Sons (1942) Ji'.C.R.
90; Governor-General in Council v. Province of Madras (1942] F.C.R
129, In re the Central Provinces and Berar Act No. XIV of 1938,
8
•
16 SUPREME COURT REPORTS [1950] ..
1950 [1939] F.C.R. 80, Mi,. Kishori Shetty v. The King [1949) F.C.R.
650 referred to.
Ram Krisltna Administrator, Laho1'e Municipality v. Daulat Ram [1942]
Ramnatl• F.0.R. 31 distinguished.
Agarwal of
Kamptce Judgment of the High Court of Nagpur affirmed.
v. APPEAL from the High Court of Judicature at Nag-
Srmtary, Mun;. pur: Case No. III of 1948.
cipal Comn1ittee,
Kampt« This was an appeal from a judgment and order of
the High Court of Nagpur (Mis .. Civil No.158 of 1946)
dated 9th April, 1948, made on a reference under
s. 83 (2) of the Central Provinces Municipalities Act
(II of 1922) by the Extra Assistant Commissioner,
Nagpur. The facts of the case and the, arguments of
counsel appear in the judgment.
'
T.J. Kedar and B. B. Tawakley (Sri Narain AndJey
with them) for the appellant.
Lobo, for the respondent.
M. 0. Setalvad, Attorney-General of India,
(8. M. Sikri with him) for the Union of India.
1950. March, 14. The Judgment of the Court was
delivered by
Kanf4 C.J. KANIA C. J.-This is an appeal from the judgment
and order of the High Court at Nagpur, made on a
reference under Section 83 (2) of the Central Provinces
Municipalities Act II of 1922, by the Extra Assistant
Commissioner, Nagpur. The appellant is a trader in
Kamptee who manufactures bidis. On the 30th of
November, 1945, he brought to Kamptee from outside
tobacco to make bidis. A declaration form signed on
'
his behalf stated that the 254 bags of tobacco liable to
octroi duty, which had that day arrived at octroi post
No. 3, had been brought for use and consumption
within the limits of the Municipality. He however
put on record his protest against the recovery o'f the
duty which was fixed at Rs. 1,128-2-0. Against the
order claiming the amount, the appellant filed an
appeal to the Extra Assistant Commissioner with ,
revenue appellate powers, Nagpu[. He contended that
the municipality claimed to levy the duty under
Section 66 (1) (e) of the Municipal Act, but they had
S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 17
no right to do so as under Section 3 of the Central I9l50
Excises and Salt Act, 1944, that excise duty was Ram Krishna
levied on tobacco by the Central Government and the Ramnath
levy of the octroi duty on the tobacco in question was Agarwal of
covered by the excise duty and therefore not.permissi- Kamptee
ble. The Appellate Assistant Commissioner in making v. .
the reference to the Nagpur High Court expressed his s~cretary, M~··
op1 · m · on t h at t h e appe 11 ant >s content1• 0n t h at as t h e ciPa K l a C m o p m te m e i ttee '
bidis were not sold within the municipal limits, duty
was not leviable, was unsound. He however thought I<aniaC.J.
that because under Section 3 of the Excise Act, e:lcise
duty was levied by the Central Government the levy
of the octroi duty was not in consonance with Sec-
tion 100 of the Government of India Act, 1935, and
was ultra vires the Provincial Government. The High
Court rejected the appellant's contention and dis-
agreed with the view of the Appellate Commissioner.
The High Court however granted a certificate under
Section 205(1) of the Constitution Act and the appel-
lant har. come in appeal to this Court.
The Central Provinces Municipalities Act was passed
;
in 1922 and the relevant notifications fixing the rates
of octroi duty were issued in 1928. No question
about the validity of the Act when passed, or of the
notifications issued in pursuance thereof has been
raised before us. The argument on behalf of the
- appellant is that as under the Central Excises and
Salt .Act, I of 1944, tobacco became excisable goods
under Item 9 in Schedule I to that Act and continued
• to be so till it got converted into bidis, the Central
Government alone was entitled to levy excise duty on
it till then. According to the definition of 'm·anu
facture' in the Excise .Act that duty could be levied
at any stage in the manufacture of bidis and therefore
any tax imposed, while tobacco was being converted
·into bidis, was excise duty. Legislation in connection
with excise duty is within the exclusive province of
the Central Legislature as shown by Entry 45 of List I
in Schedule VII of the Constitution Act. The impost of
octroi duty in pursuance of the Municipal Act, before
tobacco was made into bidis, is it wq,s argued in con
flict with the legislative powers of the Centre. In this
18 SUPREME COURT REPORTS [1950]
1950 connection our attention was drawn to AdminiBtrator,
Lahore Municipality v. Daulat Ram Kapur('), in
Ra R m am K n r a is t h li n a which it was held that the levy of octroi duty on salt '
Agarwal of was not within the powers of the Provincial legislature.
Kamptee It was argued therefore that under Section 100 of the
v. . Government of India Act, octroi duty levied on
Secretary, Muni- tobacco under the legislative powers of the Provincial
cipa K l a C m o p m te m e i . t tee, G overnmen t was m - va I I ' d . Th e on J y way t o reconc1 'J e
the two Entries, namely, Entry 45 in List I and Entry
Ka,,ia C.J. 49 in List II of the Seventh Schedule, was to read the
wo~ds "for consumption or use" in Entry 49 as mean
ing "for consumption or use except for manufacture
of exciBable article8". So read, the levy of octroi duty
on the facts of this case was invalid. In reply to the
argument that Section 292 of the Government of India
Act kept alive the old Provincial legislation, namely,
the Central Provinces Municipalities Act, and the
right to levy octroi duty was saved under Section 143
of the Constitution Act, it was urged on behalf of the
appellant that the provisions of the Excise Act were
contrary to the right to levy octroi duty and as that
Act was passed in 1944 the right to levy octroi duty '
saved by Section 143 of the Constitution Act had
lapsed. It was argued that although there was no
express provision in the Excise Act to that effect, the
definition of "excisable goods" and "manufacture"
rea.d with Entry 9 in Schedule I and the charging
Section 3 in the Act led to that conclusion. It is clear
that both parts of this argument are thus based on the
plea that the impost of any duty at any stage before
bidis are manufactured is excise duty and therefore
the levy of octroi duty is illegal.
Section 66 (1) (e) of the Central Provinces Munici
palities Act, 1922, runs as follows:-
"an octroi on animals, or goods bronght within the
limits of the municipality for sale, consumption or use
within those limits;"
The words "excisable goods" and "manufacture"
are defined in Section 2 of the Central Excises and
Salt Act, 1944, as follows:-
(11 [1942] l!'.O.R. 31.
S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 19
2. (d ) "excisable goods" means goods specified in l950
the First Schedule as being subject to a duty of excise Ram Krishna
and includes salt;'~ Ramnath
2. (f) "manufacture" includes any process inciden- Agarwal of
tal or ancillary to the completion of a manu- Kamptee
factored product; and s t v. M .
ecre ary., uni-
(i ) in relation to tobacco includes the prepar- cipal Committee,
ation of cigarettes, cigars, cherots, bidis, Kamptee.
cigarette or pipe or hokkah tobacco, chewing
tobacco or snuff; and Kania C.J.
(1.1") .................
Section 3 of the Excise Act runs as follows:-
"There shall be levied and collected in such
manner as may be prescribed duties of excise on all
excisable goods ?ther than salt which are produced or
manufactured in British India, and a duty on salt
manufactured in, or imported by land into any part
of British India as, and at the rates, set forth in the
First Schedule ............ "
Entry 9 to the First Schedule of the Excise Act is
' in these terms:-
"9. TOBACCO, CURElJ-
'Tobacco' means any form of tobacco, whether
cured or uncured, and whether manufactured or not,
and includes the leaf, stalks and stem of the tobacco
plant but does not include any part of a tobacco plant
while still attached to the earth;"
(Then follows a list of various articles into which
~ tobacco can be converted, like bidis, cigarettes, snuff,
etc. with different rates of duty mentioned against
each article.)
Sections 143 and 292 of the Government of India
Act, 1935, run as follows:-
"143. (1) Nothing in the foregoing provisions of
this Chapter affects any duties or taxes levied in any
Federated State otherwise than by virtue of an Act of
~ the Federal Legislature applying in the State.
(2) Any taxes, duties, ceases or fees which, immedi
ately before the commencement of Part III of this Act
20 SUPREME OOURT REPORTS [1950)
19!50 were being lawfully levied by any Provincial Govern
ment, municipality or other local authority or body for
he
Ram Krishna
Ramnath t purposes of the Province, municipality, district or
~garwal of ot-her local area under a law in force on-the first day
.Kamptee of January, nineteen hundred and thirty-five, may,
· v. . notwithstanding that those taxes, duties, ceases or
Secretary, Muni- fees are mentioned in the Federal Legislative List
cipa K l C m om pt m ee it . tee ' contm• ue to b e 1 e vi · e d an d to b e app I 1 ' e d to t h e same '
a purposes until provision to the contrary is made by
Kania c.J. the Federal Legislature" .
. "292. Notwithstanding the repeal by this Act of
the Government of India Act, but subject to the other
provisions of this Act, all the law in force in British
India immediately before the commencement of Part
III of this Act shall continue in force in British India
until altered or repealed or amended by a competent
legislature or other competent authority".
Section 143 can be considered in two ways. If the
Government of India Act did not bring the particular
impost of tax by the Provincial Government within
the legislative powers of the Centre, by reason of the ,
inclusion of such tax in List I of the Seventh Schedule,
the pre-existing right of the Provincial Government to
levy such tax remained unaffected. If so, Section 143
of the Government of India Act did not affect such
legislation and the same continued to be valid and
operative under Section 292 of the Constitution Act.
If however the levy of such tax by the Provincial
Government was a subject which was within the
exclusive legislative power of the Centre by reason of •
such tax being included in List I of the Seventh
Schedule, the levy of such tax under the Provincial
legislation continued to be valid until the Central
Legislature passed an Act the provisions whereof
were contrary to the provisions of the Provincial legis
lature or to the levy of a tax under the Provincial Act.
Examining next the contentions of the appellant it
seems clear that octroi duty as levied by the respond-
ent comes within the exact wording of Entry 49 of
List II of the Seventh Schedule to the Constitution
A<Jt. Prima facie, therefore, there is no reason to
S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 21
consider the levy of the octroi duty under the Provin- 1950
cial legislation invalid. Such levy remained unaffect- Ram Krishna
ed by reason of Section 292 of the Constitution Act. Ramnath
The argument of the appellant is that the levy of the Agamal of
octroi duty being at a stage after the excisable article, Kam:Ptee
viz., tobacco, came into existence and became liable to v. .
excise duty under the Excise Act, the levy of octroi se_~re1tacry, ~tutni·
d uty b erl ore b i · d i · s were ma d e f rom t o b acco, l . s l . nva1 1 . d • c1_,,a K am on p m te u o . ee,
In support of this argument the definition of 'excisable ·
goods', 'manufacture' and the Entry 9 in the Schedule /{ania C.J.
to that Act were relied upon. The error underlying
the argument of the appellant is the assumption that
any impost of tax from the time tobacco came into
existence till the same was converted into bidis is
necessarily excise duty.
The Federal Court had to consider the distinction
between the duty of excise and a tax on sale in The
Province of Madras v. Boddu Paidanna and Sons(!). It
is there observed as follows:-"Plainly, a tax levied on
the first sale must, in the nature of things, be a tax on
the sale by the manufacturer or producer; but it is
,
levied upon him qua seller and not qua manufacturer
or producer. It may well be that a manufacturer or
producer is sometimes doubly hit ........ If the tax-payer
who pays a sales tax is also a manufacturer or producer
of commodities subject to a central duty of excise,
there may no doubt be overlapping in one sense, but
there is no overlapping in law. The two taxes which
he is called on to pay are economically two separate
and distinct imposts. There is, in theory, nothing to
prevent the Central Legislature from imposing a duty
of excise on a commodity as soon as it comes into
existence, no matter what happens to it afterwards,
whether it be sold, consumed, destroyed, or given
away. ...... It is the fact of manufacture which attracts
the duty even though it may be collected latter. ·In
the case of a sales tax, the liability to tax arises on
the occasion of a sale and a sale has no necessary con
nection with manufacture or production". The Court
further observed that in the Constitution Act the whole
(1) (1942] F.O.R. 90.
22 SUPREME COURT REPORTS [1950]
of the taxing power in this particular sphere (power to
1950
impose duties of excise) is expressly apportioned
Ram Krishna
Ramnath between the Centre and the Provinces, to the one being
,1garwal of assigned the power to impose duties of excise, to the
Kamptee other taxes on the sale of goods. It is natural enough,
v.. . when considering the ambit of an express power in
S ci ~ J m u t tl a C r o y m , m M i _ t u te m e - relatio , n to an un . specifi h ed ,, r esiduary power ' to give · a I
Kamptee ' broad mterpretat1on tot e iormer at the expense of the
· latter. The case however is different where as in the
l{anJa C.J. Constitution Act there are two complementary powers,
each expressed in precise and definite terms. There
can be no reason in such a case for giving a broader
interpretation to one power rather than to the other; and
there is certainly no reason for extending the meaning of
the expression "duties of excise" at the expense of
the Provincial power to levy taxes on the sale of
goods.
In The Governor-General in Council v. The Province
of Madras('), the Judicial Committee approved of the
distinction drawn in this case between.the excise duty
and a tax on sale. There the question arose in res
pect of tax on the sale of excisable goods. Their •
Lordships observed as follows:-"An exhaustive dis
cussion of this subject (namely, the meaning of the
term 'duty of excise') from which their Lordships
have obtained valuable assistance is to be found in the
judgment of the Federal Court in Re The Central
Provinces arul Berar Act No. XIV of 1938("). Consist
ently with this decision their Lordships are of opinion
that a duty of excise is primarily a duty levied on a
manufacturer or producer in respect of the commodity
manufactured or produced. It is a tax on goods not
on sales or the proceeds of sale of goods. Here, ago.in,
their Lordships find themselves in complete accord
with the reasoning and conclusions of the Federil:l
Cora-tin Boddu Paidanna case("). The two taxes, the
one levied on a manufacturer in respect of his goods,
the other on a vendor in respect of his sales, may, as
is there pointed out, in one sense overlap. But in law
there is no overlapping. The taxes are separate and
(!) [1942) F.C.R. 129. (8) [19U) F.C.R. 90.
(2) [1939] F.0.R. BO.
S.C.R. SUPREME COURT REPORTS 23
•
distinct imposts. Ifi n fact they overlap, that may be 19!50
because the taxing authority, imposing a duty of ex-
Ram Krishna
cise, finds it convenient to impose that duty at the
Ramnalh
moment when the excisable article leaves the factory Agarwal of
or workshop for the first time on the occasion of its
KamJ>lee
sale. But that method of collecting the tax is an ac- v. .
cident of administration· it is not of the essence of the
secretary, Muni-
d u t yof exm · s e, w h " 1 c h i · s a ' tt r ac t e d b y th e manu f ac t ure cipal Commillee.
KamJ>tee.
itself. That this is so is clearly exemplified in those
excepted cases in which the Provincial, not the
Kania C.J.
Federal, legislature has power to impose a duty of
excise. In such cases there appears to be no reason
why the Provincial legislature should not impose a
duty of excise in respect of the commodity manufac-
tured and then a tax on first or other sales of the
same commodity. Whether or not such a course is
followed appeara to be merely a matter of administra-
tive convenience. So, by parity of reasoning, may the
Federal Legislature impose a duty of excise on the
manufacture of excisable goods and the Provincial
legislature impose a tax on the sale of the same goods
when manufactured."
This discussion clearly shows that the relevant
question is what is the nature of the tax. Excise duty
is a tax on manufactured goods. Octroi duty is a tax
levied on the entry of goods within a particular area.
Under the Excise Act, tobacco becomes excisable goods
within the meaning of Item 9 in the Schedule. The
subsequent use of such manufactured goods in making
different articles only affects the rate of tax. There
fore, tobacco becomes subject to excise duty when it
reaches the stage of manufacture mentioned in Item 9
of the Schedule to the Excise Act. Even before it is
converted into bidis or any other article mentioned in
the entry it has become excisable goods and liable to
pay excise1duty. The levy of such duty is therefore
not in conflict with the levy of an impost on the entry
of the goods within a certain area ..
It was argued that under the rules framed by the Go
yernment under the Central Excises and Salt Act, 1944,
Government retained control over the movement of the
24 SUPR!!:ME COURT REPORTS [ 19501
t
goods from the beginning till the end. This.argument
1960
is not of assistance in determining the nature of the
«
Ram rishna octroi tax. As Government has to collect excise duty
Raninaf/1 and the rate of duty varies in respect of different
Agarwal of
shapes in which the excisable goods are ultimately con
/{amptee
v. verted, there is nothing unnatural in the Government
Secretary, M11ni· keeping a control and note of the articles till the
ciPal Comtnittee, manufactured article becomes a commodity, and is
/{ aniptee
mixed up with the commodities used by the people at
Kania C.J. large. 'l'he argument that Entry 49 in List II being in
to
conflict with l<Jntry 45 in List I of Schedule Seven
the Constitution Act, Entry 49 should be read as "for
consumption or use, except for manufacture of goods",
in our opinion, is unsound. In the first place, the ap
proach to the question itself is wrong. \Vhen a parti
cular legislation falls within the exact words of an
Entry in the Provincial List, under section 100 it is
valid and no question of reconciliation arises. A
similar argument advanced in regard to a supposed
conflict between Entry 19 of List I and Entry 31 of List
II was rejected by us in Caae No. 27 of 1949: Miss
Kishori Shetty v. The King(1). In the present case,
if the question of the validity of the 'Provinciallegisla
tion arises, on the interpretation of Entry 49 in List II,
it appears that the answer must be in favour of the
validity of the legislation. The decision in Adminis
trator, Lahore Municipality v. Daulat Ram Kapur(1
)
does not help the appellant because in that case Entry
47 in List I is only "salt". A comparison with Entry
45 in List I shows distinctly that Entry 45 is limited
to excise duty and is not wide enough to cover tobacco •
or other goods generally for all purposes of legislation.
The observations in that case therefore are not helpful
to the appellant.
On the second part of the contention the appellant
can succeed only if he est.ablishes that the provisions of
the Excise Aet are contrary to the levy and recovery
of duty under the Provincial Act of J 922. There is no
express provision in the Excise Act contrary to the
provisions of the Municipal Act. Unless, therefore, it
is neces8arily implied under the Excise Act, the levy of
(I) [19f9J F,C.R. 600, 1.2\ [1942] F.C.R, 31.
-
,,
S.C.R. SUPREME COUR1' REPORTS 25
the octroi duty under the Municipal Act continues to
be valid. On this point again the appellant's argu
ment is that the levy of a duty at any stage of the Rani J(rishna
RamHath
manufacture of bidis out of tobacco would be the levy
AgaYWal of
of the excise duty and therefore those provisions were KamJ>tee
contrary to the provisions permitting the levy of the v.
octroi duty. We have already discussed and rejected Secretary, Mt1ni ..
in the first part of the judgment this contention. It is ciJ>al Committee,/
KamJ>tee
wrong to think that two independent imposts arising
from two different sets of circumstances were not per Kania C.J.
mitted in law. In our opinion, therefore, there is nothing
in the Excise Act to make its provisions contrary to
the provisions of Section 66 (1) (e) of the Central Pro
vinces Municipalities Act or to the levy of octroi duty
under the same. The appeal therefore fails and is dis
missed with costs.
Appeal dismissed.
,;
Agent for the appellants: Rajinder Narain.
Agent for the respondent: S. P. Varma.
Agent for the Union of India: P. A. Mehta.
BHA W ANIPORE BANKING CORPORA 1950
TION, LTD.
l\Iaroh 1'.
v.
GOURISHANKARSHARMA
[SHRI HARILAJ, KANIA C.J., SAIYID l!'AZL ALI,
PATANJALI SASTRI, MEHR CHAND MAHAJAN,
MuKHJmn;A and S. I~. DAS JJ.]
Limitation Act (IX of 1908j, Art. 152, els. 2 and 3-Exe·
1mtion of decree-Limitation-Starting point-" TVhe1·e the1·e has
been a re,view", meaning of-Applicatit!n for 1·e·ope11in(I decree under
s. 30, Benr;al Money-lenders Act dismissed /01: default and appeal
from order of <lis11iissal-lVhether afre fresh startina for liinitntion
a.
~ :(or execution ~f decree-Interpretation of Art. 182, els. 2 and
A preliminary decree on a mortgage was pa~~ed ex 1ia.rtn on
the 2l~t August, 1940. The judgment debtor made an application
uurlet 36 of tho Bengal Money·lenderR Act for re·opeuing the
ij,


एस. स(cid:3). आर. सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
15
र(cid:11)म की(cid:21)ष्ण र(cid:11)मना(cid:11)थ अग्रर्वो(cid:11)ल
ऑफ की(cid:30)म्पोर्ट(cid:3)
र्वो(cid:3).
सचि!र्वो, नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) सचिमचि#,
की(cid:30)म्पोर्ट(cid:3)।
भा(cid:11)र# स&घ और भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र
मध्या प्रदेशः, . हस्#क्षे,पोकी#(cid:11)(cid:19)।
श्री(cid:3) हरिरल(cid:11)ल कीचिनाया(cid:11) स(cid:3). जे,., स(cid:30)यादे फजेल अल(cid:3),
पो#जे& चिल शः(cid:11)स्त्री(cid:3), म,हर !&दे मह(cid:11)जेना,
मख5 जे7 और एस. आर. दे(cid:11)स जे,. जे,.]
भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम, 1935 एस. एस. 100 , 143 , 292 ; एसस(cid:3)। VII
स9!(cid:3) I, प्रचिर्वोचि: 45; स9!(cid:3) II, प्रचिर्वोचि: 49-की;द्री(cid:3)या उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी अचि8चिनायाम (1944 की(cid:11) I),
एस. एस. 2 , 3 - की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम (II) 1922 ) , एस. 66 ( 1 ) ( ई)-
बी(cid:3)ड़ी(cid:3) बीना(cid:11)ना , की, चिलए नागर पो(cid:11)चिलकी(cid:11) की, भा(cid:3)#र #बी& (cid:11)की9 की(cid:11) आया(cid:11)#-की;द्री(cid:3)या उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, चिलए उत्तरदे(cid:11)या(cid:3) #बी& (cid:11)की9
-
नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) द्वा(cid:11)र(cid:11) अचि8ना(cid:11)याकी की#व्य(cid:19) -र्वो8(cid:30) #(cid:11)।
की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 66 (1) (ई),
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की या(cid:17)ग्या र्वोस्#ए5 G। सर्वो(cid:11)ल याह ह (cid:30) किकी क्या(cid:11) मध्या प्र(cid:11)#& J म ; चिस्थ# नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) स(cid:11)#र्वोK की(cid:14) स9!(cid:3) I की(cid:14)
प्रचिर्वोचि: 45 की, #ह# उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) की;द्री(cid:3)या सरकी(cid:11)र की(cid:14) चिर्वोशःष, शःचिM की(cid:17) देख, # , हुए बी(cid:3)ड़ी(cid:3) बीना(cid:11)ना , की,
उद्दे,श्या स , अपोना(cid:3) स(cid:3)म(cid:11) की, भा(cid:3)#र ल(cid:11)ए गए #बी& (cid:11)की9 पोर !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11) सकी#(cid:3) ह।(cid:30) भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र
अचि8चिनायाम, 1935 की(cid:14) अनास5 9!(cid:3) और प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना। एस. 3 की;द्री(cid:3)या उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी अचि8चिनायाम.
म(cid:11)ना(cid:11) गया(cid:11) किकी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और !5&ग(cid:3) अचिनार्वो(cid:11)या (cid:19) रूपो स , अलग-अलग कीर थ,
याकिदे उनाकी(cid:14) प्रकी(cid:21)चि# और प्र(cid:11)#& की(cid:14) !ग5& (cid:3) लग(cid:11)ना , की(cid:14) शःचिM सम(cid:11)ना र्वोस्#ओं5 पोर उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) की;द्री की(cid:14)
शःचिM की, स(cid:11)थ अस&ग# नाहK थ(cid:3), और इसचिलए एकी नागर पो(cid:11)चिलकी(cid:11) एस की, #ह# ऐस , #बी& (cid:11)की9 पोर !ग5& (cid:3) शःल्5 की र्वो8(cid:30)
रूपो स , लग(cid:11) सकी#(cid:3) थ(cid:3)। 66 ( 1 ) ( ई) 1922 की, की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की(cid:11)।
आग , कीह(cid:11) किकी की;द्री(cid:3)या र(cid:11)जेकी(cid:17)ष म ; की5छ भा(cid:3) नाहK थ(cid:11)
और नामकी अचि8चिनायाम या(cid:11) इसकी, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ की, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ की, चिर्वोपोर(cid:3)#
एस. 66 ( 1 ) ( ई) की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम या(cid:11) उस(cid:3) की, #ह# !5&ग(cid:3) शःल्5 की की, उद्ग्रहण की, चिलए।
143 इसचिलए, भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम ना , 1922 की, अचि8चिनायाम की, #ह# !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना , की,
नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) की, अचि8की(cid:11)र की(cid:17) स&रचिक्षे# किकीया(cid:11)।
मद्री(cid:11)स प्र(cid:11)#& बीना(cid:11)म। बी(cid:17)ड्डुX 5 पो(cid:11)इदे(cid:11)ना(cid:11) ए&X स&स (1942) एफ. स(cid:3). आर.
90 , गर्वोनार(cid:19) -जेनारल इना की(cid:11)उ&चिसल v. मद्री(cid:11)स प्र(cid:11)#& [1942] एफ. स(cid:3). आर. 129, की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& और
बीर(cid:11)र अचि8चिनायाम स&. 1938 की(cid:11) XIV,
3 सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19) [1950]
16
[ 1939 ] एफ. स(cid:3). आर. 80, चिमस किकीशः(cid:17)र(cid:3) शःट्टी, (cid:3) बीना(cid:11)म। र(cid:11)जे(cid:11) [1949] एफ. स(cid:3). आर. 650 की(cid:11)
उल्ल,ख किकीया(cid:11) गया(cid:11) ह।(cid:30)
प्रशः(cid:11)सकी, ल(cid:11)हZर नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) बीना(cid:11)म। देZल# र(cid:11)म (1942)
एफ. स(cid:3). आर. 31 प्रचि#चि[#।
ना(cid:11)गपोर5 उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की, चिनाणया(cid:19) ना , पोचि5 : की(cid:14)।
ना(cid:11)ग म; उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया स , आर्वोदे, ना
पोर5 . की,स ना&. 1948 की(cid:11) #(cid:3)सर(cid:11)।
याह एकी चिनाणया(cid:19) और आदेशः, की(cid:14) अपो(cid:3)ल थ(cid:3)
ना(cid:11)गपोर5 उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया (1946 की(cid:11) चिमस चिसचिर्वोल स&. 158) किदेना(cid:11)&की 9 अप्रल(cid:30) , 1948, एस की, #ह# एकी
स&देभा(cid:19) पोर बीना(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11)। 83 ( 2 ) अचि#रिरM सह(cid:11)याकी आया5M, ना(cid:11)गपोर5 द्वा(cid:11)र(cid:11) की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11)
अचि8चिनायाम (1922 की(cid:11) चिद्वा#(cid:3)या)। म(cid:11)मल , की, #थ्या और र्वोकी(cid:14)ल की(cid:14) देल(cid:3)ल ; फ(cid:30)सल , म ; किदेख(cid:11)ई दे#, (cid:3) ह।]
र्ट(cid:3). जे,. की,दे(cid:11)र और बी(cid:3). बी(cid:3). #र्वो(cid:11)कील, (श्री(cid:3) ना(cid:11)र(cid:11)याण ए&Xल,)
उनाकी, स(cid:11)थ) अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की, चिलए।
ल(cid:17)बी(cid:17), प्रत्याथ7 की, चिलए।
स(cid:3).
स(cid:3)#लर्वो(cid:11)ड़ी,
भा(cid:11)र# की, मह(cid:11)न्या(cid:11)यार्वो(cid:11)दे(cid:3),
एम.
( एस. एम. स(cid:3)कीर(cid:3) उनाकी, स(cid:11)थ) भा(cid:11)र# स&घ की, चिलए।
1950. म(cid:11)!(cid:19), 14. न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:11) चिनाणया(cid:19) थ(cid:11)
द्वा(cid:11)र(cid:11) चिर्वो#रिर# किकीया(cid:11) गया(cid:11)
की(cid:11)चिनाया(cid:11) स(cid:3). जे,.-याह फ(cid:30)सल , की(cid:14) एकी अपो(cid:3)ल ह।(cid:30)
और अचि#रिरM सह(cid:11)याकी आया5M, ना(cid:11)गपोर5 द्वा(cid:11)र(cid:11) 1922 की, की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम II की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11)
83 (2) की, #ह# एकी सदे& भा (cid:19) पोर ना(cid:11)गपोर5 म ; उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:11) आदेशः, । अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:11)म्पोर्ट(cid:3) म ; एकी व्य(cid:11)पो(cid:11)र(cid:3) ह(cid:30)
जे(cid:17) बी(cid:3)ड़ी(cid:3) बीना(cid:11)#(cid:11) ह।(cid:30) 30 नार्वोबी& र, 1945 की(cid:17) र्वो , बी(cid:3)ड़ी(cid:3) बीना(cid:11)ना , की, चिलए #बी& (cid:11)की9 की, बी(cid:11)हर स , की(cid:11)म्पोर्ट(cid:3) ल(cid:11)ए। उनाकी(cid:14)
ओर स , हस्#(cid:11)क्षेरिर# एकी घ(cid:17)षण(cid:11) पोत्र म ; कीह(cid:11) गया(cid:11) ह (cid:30) किकी ऑक्ट्रा(cid:11)या शःल्5 की की, चिलए उत्तरदे(cid:11)या(cid:3) #बी& (cid:11)की9 की, 254
थ(cid:30)ल,, जे(cid:17) उस किदेना ऑक्ट्रा(cid:11)या पो(cid:17)स्र्ट नाबी& र 3 पोर पोहु!& , थ,, की(cid:17) नागर पो(cid:11)चिलकी(cid:11) की(cid:14) स(cid:3)म(cid:11) की, भा(cid:3)#र उपोया(cid:17)ग और
उपोभा(cid:17)ग की, चिलए ल(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)। ह(cid:11)ल(cid:11)&किकी उन्हJना , शःल्5 की की(cid:14) र्वोस9ल(cid:3) की, चिखल(cid:11)फ अपोना(cid:11) चिर्वोर(cid:17)8 देजे (cid:19) कीर(cid:11)या(cid:11) जे(cid:17)
रुपोया , म ; #या किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)। 1,128-2-0 . र(cid:11)चिशः की(cid:11) दे(cid:11)र्वो(cid:11) कीरना , र्वो(cid:11)ल , आदेशः, की, चिखल(cid:11)फ, अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 ना,
र(cid:11)जेस्र्वो अपो(cid:3)ल(cid:3)या शःचिMयाJ की, स(cid:11)थ अचि#रिरM सह(cid:11)याकी आया5M, ना(cid:11)गपोर5 म ; एकी अपो(cid:3)ल दे(cid:11)यार की(cid:14)। उन्हJना , #की(cid:19)
किदेया(cid:11) किकी नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) ना , शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:11) दे(cid:11)र्वो(cid:11) किकीया(cid:11)
नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 66 (1) (ई), ल,किकीना उनाकी, पो(cid:11)स एस. स(cid:3). आर. सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14)
रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19) थ(cid:3)
17
की;द्री(cid:3)या अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 3 की, #ह# ऐस(cid:11) कीरना , की(cid:11) की(cid:17)ई अचि8की(cid:11)र नाहK ह।(cid:30)
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी अचि8चिनायाम, 1944, किकी की;द्री सरकी(cid:11)र द्वा(cid:11)र(cid:11) #बी& (cid:11)की9 पोर उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11)
थ(cid:11) और चिर्वो!(cid:11)र(cid:11)8(cid:3)ना #बी& (cid:11)की9 पोर !5&ग(cid:3) शःल्5 की की(cid:11) उद्ग्रहण उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, दे(cid:11)यार, म ; थ(cid:11) और इसचिलए अनाम5 चि# नाहK
थ(cid:3)। अपो(cid:3)ल(cid:3)या सह(cid:11)याकी आया5M ना , ना(cid:11)गपोर5 उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:17) चिनादेशःb दे#, , हुए अपोना(cid:3) र(cid:11)या व्यM की(cid:14) किकी अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7
की(cid:11) याह #की(cid:19) किकी !9&किकी चिबीचिड़ीयाJ की(cid:17) नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) स(cid:3)म(cid:11) की, भा(cid:3)#र नाहK बी!, (cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11), इसचिलए शःल्5 की नाहK लग(cid:11)या(cid:11)
जे(cid:11) सकी#(cid:11) थ(cid:11), अनाचि5 !# थ(cid:11)। ह(cid:11)ल(cid:11)Gकिकी उन्हJना , स(cid:17)!(cid:11) किकी क्याJकिकी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 3 की, #ह#
की;द्री सरकी(cid:11)र द्वा(cid:11)र(cid:11) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)
ऑक्ट्रा(cid:11)या ड्यूर्ट9 (cid:3) स,की की, अनारू5 पो नाहK थ(cid:3)
भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम, 1935 की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 100 और प्र(cid:11)#& (cid:3)या सरकी(cid:11)र की, अचि8की(cid:11)र क्षे,त्र स , बी(cid:11)हर थ(cid:3)। उच्च
न्या(cid:11)या(cid:11)लया ना , अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की, #की(cid:19) की(cid:17) ख(cid:11)रिरजे कीर किदेया(cid:11) और अपो(cid:3)ल आया5M की, चिर्वो!(cid:11)र स , सहम# नाहK हुआ।
ह(cid:11)ल(cid:11)&किकी उच्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया ना , इसकी, #ह# एकी प्रम(cid:11)ण पोत्र प्रदे(cid:11)ना किकीया(cid:11)
स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 205 (1) और अपो(cid:3)ल इस न्या(cid:11)या(cid:11)लया म ; अपो(cid:3)ल म ; आई ह।(cid:30)
की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम पो(cid:11)रिर# किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)
1922 म; और !5&ग(cid:3) शःल्5 की की(cid:14) देरJ की(cid:17) चिना8(cid:11)(cid:19)रिर# कीरना , र्वो(cid:11)ल(cid:3) प्र(cid:11)स&चिगकी अचि8स9!ना(cid:11)ए & 1928 म ; जे(cid:11)र(cid:3) की(cid:14)
गईं। अचि8चिनायाम की(cid:14) र्वो8(cid:30) #(cid:11) की, बी(cid:11)र, म ; या(cid:11) उसकी, अनास5 रण म ; जे(cid:11)र(cid:3) अचि8स9!ना(cid:11)ओं की, बी(cid:11)र, म ; की(cid:17)ई सर्वो(cid:11)ल नाहK
उठा(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) ह।(cid:30) हम(cid:11)र, स(cid:11)मना , उठा(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11)। की(cid:14) ओर स , #की(cid:19)
अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 याह ह (cid:30) किकी की;द्री(cid:3)या र(cid:11)जेकी(cid:17)ष की, #ह# और
1944 की(cid:11) नामकी अचि8चिनायाम, I, उस अचि8चिनायाम की(cid:14) अनास5 9!(cid:3) I म; मदे 9 की, #ह# #बी& (cid:11)की9 उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की
या(cid:17)ग्या र्वोस्# 5 बीना गया(cid:11) और जेबी #की याह बी(cid:3)ड़ी(cid:3) म ; पोरिरर्वोर्ति## नाहK ह(cid:17) गया(cid:11), #बी #की अकी,ल , की;द्री सरकी(cid:11)र उस पोर
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) हकीदे(cid:11)र थ(cid:3)। 'मना'5 की(cid:14) पोरिरभा(cid:11)ष(cid:11) की, अनास5 (cid:11)र
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम म ; याह #थ्या किकी बी(cid:3)ड़ी(cid:3) की, चिनाम(cid:11)(cid:19)ण म ; किकीस(cid:3) भा(cid:3) स्#र पोर शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11) सकी#(cid:11) ह(cid:30)
और इसचिलए #बी& (cid:11)की9 की(cid:17) बी(cid:3)ड़ी(cid:3) म ; पोरिरर्वोर्ति## किकीए जे(cid:11)ना , की, देZर(cid:11)ना लग(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) की(cid:17)ई भा(cid:3) कीर उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की थ(cid:11)।
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, स&बी8& म ; चिर्वो8(cid:11)ना की;द्री(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल की, अनान्या प्र(cid:11)#& की, भा(cid:3)#र ह (cid:30) जेस(cid:30) (cid:11) किकी स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम
की(cid:14) अनास5 9!(cid:3) VII म; स9!(cid:3) I की(cid:14) प्रचिर्वोचि: 45 द्वा(cid:11)र(cid:11) किदेख(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) ह।(cid:30) #म्बी(cid:11)की9 की(cid:17) चिबीड़ी(cid:3) म ; बीदेलना , स , पोहल,, नागर
चिनागम अचि8चिनायाम की, अनास5 रण म ; !5&ग(cid:3) शःल्5 की की(cid:11) आर(cid:17)पो की;द्री की(cid:14) चिर्वो8(cid:11)या(cid:3) शःचिMयाJ की, स(cid:11)थ र्टकीर(cid:11)र्वो म ; #की(cid:19) किदेया(cid:11)
गया(cid:11) थ(cid:11)।
इस [1950] म;
सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
18
इस स&बी8& म ; हम(cid:11)र(cid:11) ध्या(cid:11)ना प्रशः(cid:11)सकी, ल(cid:11)हZर नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) बीना(cid:11)म की(cid:14) ओर आकीर्तिष# किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)। देZल#
र(cid:11)म कीपोर9 (1), चिजेसम; याह अचिभाचिना8(cid:11)(cid:19)रिर# किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11) किकी नामकी पोर !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना(cid:11) प्र(cid:11)#& (cid:3)या
चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल की(cid:14) शःचिMयाJ की, भा(cid:3)#र नाहK थ(cid:11)। इसचिलए याह #की(cid:19) किदेया(cid:11) गया(cid:11) किकी भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम की(cid:14)
8(cid:11)र(cid:11) 100 की, #ह# !ग5& (cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह।(cid:30)
प्र(cid:11)#& (cid:3)या सरकी(cid:11)र की(cid:14) चिर्वो8(cid:11)या(cid:3) शःचिMयाJ की, #ह# #बी& (cid:11)की9 अम(cid:11)न्या थ(cid:11)। दे(cid:17) प्रचिर्वोचि:याJ, अथ(cid:11)(cid:19)# g स9!(cid:3) I म ; प्रचिर्वोचि: 45
और स(cid:11)#र्वोK अनास5 9!(cid:3) की(cid:14) स9!(cid:3) II म ; प्रचिर्वोचि: 49 म ; स(cid:11)म&जेस्या स्थ(cid:11)चिपो# कीरना , की(cid:11) एकीम(cid:11)त्र #र(cid:3)की(cid:11) याह थ(cid:11) किकी
प्रचिर्वोचि: 49 म; "उपोभा(cid:17)ग या(cid:11) उपोया(cid:17)ग की, चिलए" शःब्देJ की(cid:17) "उपोभा(cid:17)ग या(cid:11) उपोया(cid:17)ग की, चिलए" की, अथ (cid:19) की, रूपो म;
पोढ़ना(cid:11) थ(cid:11), चिसर्वो(cid:11)या चिनाम(cid:11)(cid:19)ण की,।
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की र्वो(cid:11)ल , ल,ख "। इसचिलए पोढ़;, इस म(cid:11)मल , की, #थ्याJ पोर !5&ग(cid:3) शःल्5 की की(cid:11) अचि8र(cid:17)पोण अम(cid:11)न्या थ(cid:11)। इस
#की(cid:19) की, जेर्वो(cid:11)बी म ; किकी भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 292 ना , पोर5 (cid:11)ना , प्र(cid:11)#& (cid:3)या की(cid:11)नाना9 , अथ(cid:11)(cid:19)# g की;द्री(cid:3)या प्र(cid:11)#&
नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की(cid:17) जे(cid:3)चिर्वो# रख(cid:11) और स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 143 की, #ह# !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना,
की, अचि8की(cid:11)र की(cid:17) बी!(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11), अपो(cid:3)लकी#(cid:11) (cid:19) की(cid:14) ओर स , याह आग्रह किकीया(cid:11) गया(cid:11) किकी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की,
प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना , की, अचि8की(cid:11)र की, चिर्वोपोर(cid:3)# थ , और जेस(cid:30) (cid:11) किकी र्वोह अचि8चिनायाम 1944 म; पो(cid:11)रिर# किकीया(cid:11)
गया(cid:11) थ(cid:11), स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 143 द्वा(cid:11)र(cid:11) स&चि!# !ग5& (cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:11) अचि8की(cid:11)र थ(cid:11)।
उस प्रभा(cid:11)र्वो की, चिलए उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम म ; स्पो: प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना, अनास5 9!(cid:3) I म; प्रचिर्वोचि: 9 की, स(cid:11)थ पोरिठा#
"उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की" और "चिनाम(cid:11)(cid:19)ण" की(cid:14) पोरिरभा(cid:11)ष(cid:11) और शःल्5 की अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 3 स, याह चिनाष्कीष(cid:19)
चिनाकील(cid:11)। याह स्पो: ह (cid:30) किकी इस #की(cid:19) की, दे(cid:17)नाJ भा(cid:11)ग इस देल(cid:3)ल पोर आ8(cid:11)रिर# ह ] किकी बी(cid:3)ड़ी(cid:3) की, चिनाम(cid:11)(cid:19)ण स , पोहल , किकीस(cid:3)
भा(cid:3) स्#र पोर किकीस(cid:3) भा(cid:3) शःल्5 की की(cid:11) अचि8र(cid:17)पोण उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की ह (cid:30) और इसचिलए !5&ग(cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना(cid:11) अर्वो8(cid:30) ह।(cid:30)
मध्या प्र(cid:11)#& नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 66 (1) (ई)
पोचि(cid:30) लर्ट(cid:3)जे एक्र्ट, 1922 इस प्रकी(cid:11)र ह.(cid:30)
" जे(cid:11)नार्वोरJ, या(cid:11) भा(cid:3)#र ल(cid:11)ए गए स(cid:11)म(cid:11)नाJ पोर एकी !5&ग(cid:3)
उना स(cid:3)म(cid:11)ओं की, भा(cid:3)#र चिबीक्री(cid:14), खपो# या(cid:11) उपोया(cid:17)ग की, चिलए नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) की(cid:14) स(cid:3)म(cid:11)एG;
"उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की" और "चिनाम(cid:11)(cid:19)ण" शःब्दे
की;द्री(cid:3)या उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी अचि8चिनायाम, 1944 की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 2 म ; चिनाम्नचिलचिख# रूपो म ; पोरिरभा(cid:11)चिष# किकीया(cid:11)
गया(cid:11) ह.(cid:30)
( 1 ) [ 1942 ] एफ. स(cid:3). आर. 31.
सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
एस स(cid:3) आर।
19
2. ( (घ) "उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की या(cid:17)ग्या र्वोस्#5" स, अचिभाप्र#, ह (cid:30) -
पोहल(cid:3) अनास5 9!(cid:3) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, अ8(cid:3)ना ह (cid:30) और इसम ; नामकी शः(cid:11)चिमल ह;(cid:30)
2. ( !) "चिनाम(cid:11)(cid:19)ण" म; की(cid:17)ई भा(cid:3) प्रकिक्रीया(cid:11) शः(cid:11)चिमल ह।(cid:30)
म(cid:11)ना 9 की, पोर9 (cid:11) ह(cid:17)ना , की, चिलए #(cid:11)ल या(cid:11) सह(cid:11)याकी
फ(cid:30)क्र्टर उत्पो(cid:11)दे; और
( i) #म्बी(cid:11)की9 की, स&बी8& म ; #या(cid:30) (cid:11)र(cid:3) शः(cid:11)चिमल ह।(cid:30)
चिसगर,र्ट, चिसग(cid:11)र, !र, (cid:17)र्ट, बी(cid:3)ड़ी(cid:3),
चिसगर,र्ट या(cid:11) पो(cid:11)इपो या(cid:11) ह(cid:17)क्का(cid:11) #बी& (cid:11)की9, !बी(cid:11)ना(cid:11)
#म्बी(cid:11)की9 या(cid:11) स्मफ; और
( (ख)।
आबीकी(cid:11)र(cid:3) अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 3 इस प्रकी(cid:11)र ह.(cid:30) ---
" इसम; शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) और एकीत्र किकीया(cid:11) जे(cid:11)एग(cid:11)।
चिmरिर्टशः भा(cid:11)र# म ; उत्पो(cid:11)किदे# या(cid:11) चिनार्तिम# नामकी की, अल(cid:11)र्वो(cid:11) अन्या सभा(cid:3) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी पोर शःल्5 की जे(cid:17)
चिना8(cid:11)(cid:19)रिर# किकीया(cid:11) जे(cid:11)ए
पोहल(cid:3) अनास5 9!(cid:3) म; चिना8(cid:11)(cid:19)रिर# देरJ पोर चिmरिर्टशः भा(cid:11)र# की, किकीस(cid:3) भा(cid:3) चिहस्स , म ; चिनार्तिम# या(cid:11) भाचि9 म द्वा(cid:11)र(cid:11) आया(cid:11)#
किकीया(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह।(cid:30)
आबीकी(cid:11)र(cid:3) अचि8चिनायाम की(cid:14) पोहल(cid:3) अनास5 9!(cid:3) म ; प्रचिर्वोचि: 9 ह (cid:30) -
इना शःब्देJ म;.
" 9. र्ट(cid:17)बीकी(cid:30) (cid:17), क्या9र,ल
' '#बी& (cid:11)की9' की(cid:11) अथ (cid:19) ह (cid:30) किकीस(cid:3) भा(cid:3) प्रकी(cid:11)र की(cid:11) #बी& (cid:11)की9, !(cid:11)ह,
ठा(cid:3)की किकीया(cid:11) गया(cid:11) या(cid:11) ठा(cid:3)की नाहK किकीया(cid:11) गया(cid:11), और !(cid:11)ह , चिनार्तिम# ह(cid:17) या(cid:11) नाहK, और इसम ; #बी& (cid:11)की9 की, पोZ8 , की(cid:11) पोत्त(cid:11),
Xठा& ल और #ना(cid:11) शः(cid:11)चिमल ह], ल,किकीना इसम; #बी& (cid:11)की9 की, पोZ8 , की(cid:11) की(cid:17)ई भा(cid:3) चिहस्स(cid:11) शः(cid:11)चिमल नाहK ह(cid:30), जेबीकिकी अभा(cid:3) भा(cid:3)
पोथ्(cid:21) र्वो(cid:3) स , जेड़ी5 (cid:11) हुआ ह।(cid:30)
इसकी, बी(cid:11)दे चिर्वोचिभान्न लख, J की(cid:14) एकी स9!(cid:3) दे(cid:3) जे(cid:11)#(cid:3) ह (cid:30) चिजेसम;
#बी& (cid:11)की9 की(cid:17) अलग-अलग शःल्5 की देरJ की, स(cid:11)थ पोरिरर्वोर्ति## किकीया(cid:11) जे(cid:11) सकी#(cid:11) ह(cid:30), जे(cid:30)स, किकी बी(cid:3)ड़ी(cid:3), चिसगर,र्ट, स्मफ
आकिदे।
प्रत्या,की ल,ख)
भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 143 और 292
अचि8चिनायाम, 1935 इस प्रकी(cid:11)र ह.(cid:30)
" 143. ( 1 ) पोर्वो9 ग(cid:19) (cid:11)म(cid:3) प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ म; की5छ भा(cid:3) नाहK
याह अध्या(cid:11)या किकीस(cid:3) भा(cid:3) स&घ(cid:3)या र(cid:11)ज्या म ; लग(cid:11)ए गए किकीस(cid:3) भा(cid:3) शःल्5 की या(cid:11) कीर की(cid:17) प्रभा(cid:11)चिर्वो# कीर#(cid:11) ह(cid:30), जे(cid:17) र(cid:11)ज्या म;
ल(cid:11)ग 9 ह(cid:17)ना , र्वो(cid:11)ल , स&घ(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल की, एकी अचि8चिनायाम की, आ8(cid:11)र पोर नाहK ह।(cid:30)
( 2 ) की(cid:17)ई भा(cid:3) कीर, शःल्5 की, उपोकीर या(cid:11) शःल्5 की जे(cid:17) #त्की(cid:11)ल
इस अचि8चिनायाम की, भा(cid:11)ग III की, प्र(cid:11)र&भा स , पोहल , 20
सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
[ 1950 ]
प्र(cid:11)#& , नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11), नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) या(cid:11) अन्या स्थ(cid:11)ना(cid:3)या प्र(cid:11)चि8कीरण या(cid:11) चिनाकी(cid:11)या द्वा(cid:11)र(cid:11) प्र(cid:11)#& , नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11), चिजेल(cid:11)
या(cid:11) अन्या स्थ(cid:11)ना(cid:3)या क्षे,त्र की, प्रया(cid:17)जेनाJ की, चिलए जेनार्वोर(cid:3) की, पोहल , किदेना ल(cid:11)ग 9 किकीस(cid:3) की(cid:11)नाना9 की, #ह# की(cid:11)नाना9 (cid:3) रूपो स,
लग(cid:11)ए जे(cid:11) रह , थ,, उन्न(cid:3)स सZ पो#] (cid:3)स, इस बी(cid:11)# की, बी(cid:11)र्वोजे9दे किकी र्वो , कीर, शःल्5 की, उपोकीर या(cid:11) शःल्5 की स&घ(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)या(cid:3)
स9!(cid:3) म ; उचिल्लचिख# ह,] लग(cid:11)ए जे(cid:11)# , रहग; , और उन्हK उद्देश्, याJ की, चिलए #बी #की ल(cid:11)ग 9 किकीए जे(cid:11)# , रहग; , जेबी #की किकी
स&घ(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल द्वा(cid:11)र(cid:11) इसकी, चिर्वोपोर(cid:3)# प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना नाहK किकीया(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह।(cid:30)
" 292. की, इस अचि8चिनायाम द्वा(cid:11)र(cid:11) चिनारसना की, बी(cid:11)र्वोजेदे9
भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम, ल,किकीना इस अचि8चिनायाम की, अन्या प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ की, अ8(cid:3)ना, इस अचि8चिनायाम की, भा(cid:11)ग III
की, प्र(cid:11)र&भा स , #र5 &# पोहल , चिmरिर्टशः भा(cid:11)र# म ; ल(cid:11)ग 9 सभा(cid:3) की(cid:11)नाना9 चिmरिर्टशः भा(cid:11)र# म ; #बी #की ल(cid:11)ग 9 रहग; , जेबी #की किकी
किकीस(cid:3) सक्षेम चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल या(cid:11) अन्या सक्षेम प्र(cid:11)चि8की(cid:11)र(cid:3) द्वा(cid:11)र(cid:11) पोरिरर्वोर्ति## या(cid:11) चिनारस्# या(cid:11) स&शः(cid:17)चि8# नाहK किकीया(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11)
ह।(cid:30)
8(cid:11)र(cid:11) 143 पोर दे(cid:17) #रह स , चिर्वो!(cid:11)र किकीया(cid:11) जे(cid:11) सकी#(cid:11) ह।(cid:30) अगर
भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र अचि8चिनायाम प्र(cid:11)#& (cid:3)या सरकी(cid:11)र द्वा(cid:11)र(cid:11) कीर की, चिर्वोशःष, अचि8र(cid:17)पोण की(cid:17) की;द्री की(cid:14) चिर्वो8(cid:11)या(cid:3) शःचिMयाJ की,
भा(cid:3)#र नाहK ल(cid:11)या(cid:11), इस #रह की, कीर की(cid:17) स(cid:11)#र्वोK अनास5 9!(cid:3) की(cid:14) स9!(cid:3) I म; शः(cid:11)चिमल कीरना , की, की(cid:11)रण, ऐस(cid:11) कीर
लग(cid:11)ना , की(cid:11) प्र(cid:11)#& (cid:3)या सरकी(cid:11)र की(cid:11) पोर्वो9 -(cid:19) चिर्वोद्यम(cid:11)ना अचि8की(cid:11)र अप्रभा(cid:11)चिर्वो# रह(cid:11)। याकिदे ऐस(cid:11) ह,(cid:30) #(cid:17) भा(cid:11)र# सरकी(cid:11)र
अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 143 इस प्रकी(cid:11)र की(cid:17) प्रभा(cid:11)चिर्वो# नाहK कीर#(cid:3) ह।(cid:30) चिर्वो8(cid:11)ना और र्वोह(cid:3) स&चिर्वो8(cid:11)ना
अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 292 की, #ह# र्वो8(cid:30) और प्रभा(cid:11)र्वो(cid:3) बीना(cid:11) रह(cid:11)। याकिदे #थ(cid:11)चिपो प्र(cid:11)#& (cid:3)या द्वा(cid:11)र(cid:11) ऐस(cid:11) कीर लग(cid:11)या(cid:11)
जे(cid:11)#(cid:11) ह(cid:30)
सरकी(cid:11)र एकी ऐस(cid:11) चिर्वोषया थ(cid:11) जे(cid:17) इसकी, भा(cid:3)#र थ(cid:11)
इस #रह की, कीर की(cid:17) स(cid:11)#र्वोK की(cid:14) स9!(cid:3) I म ; शः(cid:11)चिमल किकीए जे(cid:11)ना , की, की(cid:11)रण की;द्री की(cid:14) अनान्या चिर्वो8(cid:11)या(cid:3) शःचिM
अनास5 9!(cid:3), प्र(cid:11)#& (cid:3)या चिर्वो8(cid:11)ना की, #ह# इस #रह की, कीर की(cid:11) उद्ग्रहण #बी #की र्वो8(cid:30) रह(cid:11) जेबी #की किकी की;द्री(cid:3)या
चिर्वो8(cid:11)चियाकी(cid:11) ना , एकी अचि8चिनायाम पो(cid:11)रिर# किकीया(cid:11) चिजेसकी, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना
प्र(cid:11)#& (cid:3)या की(cid:11)नाना9 की, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ या(cid:11) प्र(cid:11)#& (cid:3)या अचि8चिनायाम की, #ह# कीर लग(cid:11)ना , की, चिर्वोपोर(cid:3)# थ,। अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:14) अगल(cid:3)
देल(cid:3)लJ की(cid:14) जे(cid:11)G! कीरना(cid:11) याह स्पो: प्र#(cid:3)# ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) किकी प्रत्याथ7 द्वा(cid:11)र(cid:11) लग(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) !ग5& (cid:3) शःल्5 की प्रचिर्वोचि: 49
की, सर्ट(cid:3)की शःब्देJ की, भा(cid:3)#र आ#(cid:11) ह।(cid:30)
स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम की(cid:14) स(cid:11)#र्वोK अनास5 9!(cid:3) की(cid:14) स9!(cid:3) II। इसचिलए प्रथम दे:(cid:21) या(cid:11) एस. स(cid:3). आर. की(cid:14) सर्वो(cid:7)च्च
न्या(cid:11)या(cid:11)लया रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19) की(cid:11) की(cid:17)ई की(cid:11)रण नाहK ह।(cid:30)
21
प्र(cid:11)#& की, की(cid:11)नाना9 (cid:3) की(cid:11)नाना9 की, #ह# !5&ग(cid:3) शःल्5 की की, उद्ग्रहण की(cid:17) अम(cid:11)न्या म(cid:11)ना# , ह।] स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11)
292 की, की(cid:11)रण इस #रह की(cid:11) शःल्5 की अप्रभा(cid:11)चिर्वो# रह(cid:11)। अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:11) #की(cid:19) ह (cid:30) किकी !ग5& (cid:3) शःल्5 की की(cid:11) उद्ग्रहण उत्पो(cid:11)दे
शःल्5 की की, बी(cid:11)दे की, !रण म ; ह।(cid:30) , #म्बी(cid:11)की9, अचिस्#त्र्वो म; आया(cid:11) और उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की, #ह# उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की
की, चिलए उत्तरदे(cid:11)या(cid:3) ह(cid:17) गया(cid:11), !ग5& (cid:3) की(cid:11) शःल्5 की
#बी& (cid:11)की9 स , बी(cid:3)ड़ी(cid:3) बीना(cid:11)ना , स , पोहल , की(cid:11) शःल्5 की अम(cid:11)न्या ह।(cid:30) इस #की(cid:19) की, समथ(cid:19)ना म ; 'उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की', 'चिनाम(cid:11)(cid:19)ण' और उस
अचि8चिनायाम की(cid:14) अनास5 9!(cid:3) म ; प्रचिर्वोचि: 9 की(cid:14) पोरिरभा(cid:11)ष(cid:11) पोर भार(cid:17)स(cid:11) किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)। अ#& र्तिनाचिह# त्र5रिर्ट
अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:11) #की(cid:19) याह 8(cid:11)रण(cid:11) ह (cid:30) किकी #बी& (cid:11)की9 की, आना , की, समया स , कीर की(cid:11) की(cid:17)ई भा(cid:3) ढोंJग
अचिस्#त्र्वो #बी #की थ(cid:11) जेबी #की इस , चिबीड़ी(cid:3) म ; पोरिरर्वोर्ति## नाहK किकीया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11)
अचिनार्वो(cid:11)या (cid:19) रूपो स , उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की।
स&घ(cid:3)या न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:17) इस अ#& र पोर चिर्वो!(cid:11)र कीरना(cid:11) पोड़ी(cid:11)
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और चिबीक्री(cid:14) पोर कीर की, बी(cid:3)!
मद्री(cid:11)स प्र(cid:11)#& बीना(cid:11)म। बी(cid:17)ड्डुX 5 पो(cid:11)इदे(cid:11)ना(cid:11) ए&X सन्स (1)। याह चिनाम्नचिलचिख# रूपो म ; देख, (cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह.(cid:30) - " स्पो: रूपो स,,
पोहल(cid:3) चिबीक्री(cid:14) पोर लग(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) कीर, र्वोस्#ओं5 की(cid:14) प्रकी(cid:21)चि# म;, चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) या(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) द्वा(cid:11)र(cid:11) चिबीक्री(cid:14) पोर कीर ह(cid:17)ना(cid:11)
!(cid:11)चिहए; ल,किकीना याह ह(cid:30)
उस पोर क्या(cid:11) चिर्वोक्री,#(cid:11) लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) थ(cid:11) ना किकी क्या(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) या(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11)। याह अच्छ(cid:3) #रह स , ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह (cid:30) किकी
एकी चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) या(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) कीभा(cid:3)-कीभा(cid:3) दे(cid:17)गना5 (cid:11) प्रभा(cid:11)चिर्वो# ह(cid:17)#(cid:11) ह।(cid:30) याकिदे चिबीक्री(cid:14) कीर की(cid:11) भा5ग#(cid:11)ना कीरना , र्वो(cid:11)ल(cid:11)
कीरदे(cid:11)#(cid:11) भा(cid:3) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, की;द्री(cid:3)या शःल्5 की की, अ8(cid:3)ना र्वोस्#ओं5 की(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) या(cid:11) उत्पो(cid:11)देकी ह(cid:30), #(cid:17) इसम; की(cid:17)ई स&देह,
नाहK ह (cid:30) किकी याह एकी अथ (cid:19) म ; अचि#व्य(cid:11)पो(cid:3) ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह(cid:30), ल,किकीना की(cid:11)नाना9 म ; की(cid:17)ई अचि#व्य(cid:11)पो(cid:3) नाहK ह।(cid:30) चिजेना दे(cid:17) कीरJ
की(cid:11) भा5ग#(cid:11)ना कीरना , की, चिलए उन्ह ; बील5 (cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह(cid:30), र्वो , आर्तिथकी रूपो स , दे(cid:17) अलग-अलग और अलग-अलग ढोंJग ह।]
चिसद्धां(cid:11)&# रूपो म,; की;द्री(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल की(cid:17) किकीस(cid:3) र्वोस्# 5 की, अचिस्#त्र्वो म ; आ# , ह(cid:3) उस पोर उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , स,
र(cid:17)कीना , की, चिलए की5छ भा(cid:3) नाहK ह(cid:30), !(cid:11)ह , बी(cid:11)दे म ; उसकी(cid:11) क्या(cid:11) ह(cid:17)#(cid:11) ह(cid:30), !(cid:11)ह , र्वोह बी!, (cid:3) जे(cid:11)ए, उपोभा(cid:17)ग की(cid:14) जे(cid:11)ए, ना:
की(cid:14) जे(cid:11)ए या(cid:11) दे(cid:3) जे(cid:11)ए। याह चिनाम(cid:11)(cid:19)ण की(cid:11) #थ्या ह (cid:30) जे(cid:17) शःल्5 की की(cid:17) आकीर्तिष# कीर#(cid:11) ह,(cid:30) भाल, ह(cid:3) इस , बी(cid:11)दे म ; एकीत्र
किकीया(cid:11) जे(cid:11) सकी#(cid:11) ह।(cid:30) चिबीक्री(cid:14) कीर की, म(cid:11)मल , म;, कीर की(cid:11) दे(cid:11)चियात्र्वो चिबीक्री(cid:14) की, अर्वोसर पोर उत्पोन्न ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) और चिबीक्री(cid:14)
की(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)ण या(cid:11) उत्पो(cid:11)देना की, स(cid:11)थ की(cid:17)ई आर्वोश्याकी स&बी8& नाहK ह(cid:17)#(cid:11) ह।(cid:30) न्या(cid:11)या(cid:11)लया ना , आग , कीह(cid:11) किकी स&चिर्वो8(cid:11)ना
अचि8चिनायाम म; स&पोण9 (cid:19)
( 1 ) [ 1942 ] एफ. स(cid:3). आर. 90
सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19) [1950]
22
इस चिर्वोशःष, क्षे,त्र म ; कीर लग(cid:11)ना , की(cid:14) शःचिM (उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) शःचिM) की(cid:17) स्पो: रूपो स , चिर्वोभा(cid:11)चिजे# किकीया(cid:11)
गया(cid:11) ह।(cid:30)
की;द्री और प्र(cid:11)#& J की, बी(cid:3)!, उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) शःचिM सtपो , जे(cid:11)ना , र्वो(cid:11)ल , की(cid:17), म(cid:11)ल की(cid:14) चिबीक्री(cid:14) पोर अन्या कीरJ की(cid:17)।
एकी अचिनार्दिदे: अर्वोचिशः: शःचिM की, स&बी8& म ; एकी व्यM शःचिM की, दे(cid:11)यार, पोर चिर्वो!(cid:11)र कीर# , समया, उत्तर(cid:11)द्धां (cid:19) की(cid:14) की(cid:14)म#
पोर पोर्वो9 (cid:19) की(cid:17) एकी व्य(cid:11)पोकी व्य(cid:11)ख्या(cid:11) देना, (cid:11) स्र्वो(cid:11)भा(cid:11)चिर्वोकी ह।(cid:30) ह(cid:11)ल(cid:11)Gकिकी म(cid:11)मल(cid:11) अलग ह (cid:30) जेह(cid:11) G स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम म ; दे(cid:17)
पोर9 की शःचिMया(cid:11) G ह,] चिजेनाम; स , प्रत्या,की की(cid:17) सर्ट(cid:3)की और चिनाचिw# शःब्देJ म ; व्यM किकीया(cid:11) गया(cid:11) ह।(cid:30) इस #रह की, म(cid:11)मल , म;
एकी शःचिM की(cid:17) देस9 र(cid:3) की, बीजे(cid:11)या व्य(cid:11)पोकी व्य(cid:11)ख्या(cid:11) देना, , की(cid:11) की(cid:17)ई की(cid:11)रण नाहK ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह (cid:30) और चिनाचिw# रूपो स,
र्वोस्#ओं5 की(cid:14) चिबीक्री(cid:14) पोर कीर लग(cid:11)ना , की, चिलए प्र(cid:11)#& (cid:3)या शःचिM की(cid:14) की(cid:14)म# पोर "उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की" अचिभाव्यचिM की, अथ (cid:19) की(cid:17)
बीढ़(cid:11)ना , की(cid:11) की(cid:17)ई की(cid:11)रण नाहK ह।(cid:30)
गर्वोनार(cid:19) -जेनारल इना की(cid:11)उ&चिसल v. प्र(cid:11)#&
मद्री(cid:11)स (1) की(cid:14) न्या(cid:11)चियाकी सचिमचि# ना , इस म(cid:11)मल , म ; उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और चिबीक्री(cid:14) पोर कीर की, बी(cid:3)! अ#& र की(cid:17) म&जे9र(cid:3)
दे(cid:3)। र्वोह(cid:11) G कीर या(cid:17)ग्या र्वोस्#ओं5 की(cid:14) चिबीक्री(cid:14) पोर कीर की, स&बी8& म ; प्रश्न उठा(cid:11)। उनाकी, अचि8पोत्याJ की(cid:11) पो(cid:11)लना इस प्रकी(cid:11)र
किकीया(cid:11) गया(cid:11). - " इस चिर्वोषया (अथ(cid:11)(cid:19)#g, 'उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की' शःब्दे की(cid:11) अथ(cid:19)) की(cid:11) एकी चिर्वोस्##(cid:21) चिर्वोर्वोरण, चिजेसस, उनाकी,
अचि8पोचि#याJ ना , म9ल्यार्वो(cid:11)ना सह(cid:11)या#(cid:11) प्र(cid:11)प्त की(cid:14) ह,(cid:30) स&घ(cid:3)या न्या(cid:11)या(cid:11)लया की, फ(cid:30)सल , म ; पो(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11) सकी#(cid:11) ह।(cid:30)
प्र(cid:11)#& और बीर(cid:11)र अचि8चिनायाम स&। 1938 की(cid:11) XIV (1)। इस चिनाणया(cid:19) की, स(cid:11)थ देढ़(cid:21) #(cid:11) स , स&ग# रह;, उनाकी, प्रभा5ओं
की(cid:14) र(cid:11)या ह (cid:30) किकी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की म5ख्या रूपो स , चिनार्तिम# या(cid:11) उत्पो(cid:11)किदे# र्वोस्# 5 की, स&बी8& म ; चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) या(cid:11) उत्पो(cid:11)देकी पोर
लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)ना , र्वो(cid:11)ल(cid:11) शःल्5 की ह।(cid:30) याह उना र्वोस्#ओं5 पोर कीर ह (cid:30) जे(cid:17) र्वोस्#ओं5 की(cid:14) चिबीक्री(cid:14) या(cid:11) चिबीक्री(cid:14) स , प्र(cid:11)प्त आया पोर नाहK
ह।(cid:30) याह(cid:11)G, किफर स,, उनाकी, प्रभा5#(cid:11) पोर9 (cid:3) #रह स , सहम# ह।]
स&घ की, #की(cid:19) और चिनाष्कीषz की, स(cid:11)थ
बी(cid:17)ड्डुX 5 पो(cid:11)इदेन्न(cid:11) म(cid:11)मल(cid:11)म , न्या(cid:11)या(cid:11)लया (3)। दे(cid:17) कीर, एकी चिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) पोर उसकी, म(cid:11)ल की, स&बी8& म ; लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह(cid:30)
और देस9 र(cid:11) चिर्वोक्री,#(cid:11) पोर उसकी(cid:14) चिबीक्री(cid:14) की, स&बी8& म ; लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह(cid:30), जेस(cid:30) (cid:11) किकी र्वोह(cid:11) G बी#(cid:11)या(cid:11) गया(cid:11) ह(cid:30), एकी अथ (cid:19) म;
ओर्वोरल(cid:30)पो ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह।(cid:30) लकि, कीना की(cid:11)नाना9 म ; की(cid:17)ई ओर्वोरल(cid:30)पिंपोग नाहK ह।(cid:30) कीर अलग ह ] और
( 3 ) [ 1942 ] एफ. स(cid:3). आर.
90
( 1 ) [ 1942 ] एफ. स(cid:3). आर. 129. (
2 ) [ 1939 ] एफ. स(cid:3). आर. 80.
एस. स(cid:3). आर. सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
23
चिर्वोचिशः: ढोंJग। याकिदे र्वो(cid:11)स्#र्वो म ; र्वो , एकी देस9 र, स , मल, ख(cid:11)# , ह], #(cid:17) ऐस(cid:11) इसचिलए ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह (cid:30) क्याJकिकी कीर लग(cid:11)ना,
र्वो(cid:11)ल(cid:11) प्र(cid:11)चि8की(cid:11)र(cid:3), एकीम5श्# शःल्5 की लग(cid:11)# , हुए, उस समया उस शःल्5 की की(cid:17) ल(cid:11)ग 9 कीरना(cid:11) स5चिर्वो8(cid:11)जेनाकी समझ#(cid:11) ह(cid:30)
जेबी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की हर्ट(cid:11)ना , या(cid:17)ग्या र्वोस्# 5 अपोना(cid:3) चिबीक्री(cid:14) की, अर्वोसर पोर पोहल(cid:3) बी(cid:11)र की(cid:11)रख(cid:11)ना , या(cid:11) की(cid:11)या(cid:19)शः(cid:11)ल(cid:11) स,
चिनाकील#(cid:3) ह।(cid:30) ल,किकीना कीर एकीत्र कीरना , की(cid:14) र्वोह चिर्वोचि8 प्रशः(cid:11)सना की(cid:11) एकी प्रत्याक्षे प्रम(cid:11)ण ह(cid:30); याह उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की(cid:11) स(cid:11)र
नाहK ह,(cid:30) जे(cid:17) स्र्वोया & चिनाम(cid:11)(cid:19)ण द्वा(cid:11)र(cid:11) आकीर्तिष# ह(cid:17)#(cid:11) ह।(cid:30) याह स्पो: रूपो स , उनाम ; उदे(cid:11)हरण किदेया(cid:11) गया(cid:11) ह(cid:30)
ऐस, म(cid:11)मलJ की(cid:17) छ(cid:17)ड़ीकीर चिजेनाम ; प्र(cid:11)#& (cid:3)या, ना किकी
स&घ(cid:3)या, चिर्वो8(cid:11)चियाकी(cid:11) की, पो(cid:11)स उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) शःचिM ह।(cid:30) ऐस , म(cid:11)मलJ म ; ऐस(cid:11) की(cid:17)ई की(cid:11)रण प्र#(cid:3)# नाहK
ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) किकी प्र(cid:11)#& (cid:3)या चिर्वो8(cid:11)चियाकी(cid:11) की(cid:17) एकी ल(cid:11)ग 9 नाहK कीरना(cid:11) !(cid:11)चिहए
र्वोस्# 5 चिर्वोचिनाम(cid:11)(cid:19)#(cid:11) की, स&बी8& म ; उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की
पोहल, या(cid:11) अन्या चिबीक्री(cid:14) पोर कीर और किफर
एकी ह(cid:3) र्वोस्#।5 इस #रह की, पो(cid:11)ठ्यक्रीम की(cid:11) पो(cid:11)लना किकीया(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह (cid:30) या(cid:11) नाहK, याह की,र्वोल प्रशः(cid:11)सचिनाकी स5चिर्वो8(cid:11) की(cid:11)
म(cid:11)मल(cid:11) प्र#(cid:3)# ह(cid:17)#(cid:11) ह।(cid:30) इसचिलए, #की(cid:19) की(cid:14) सम(cid:11)ना#(cid:11) स,, स&घ(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)नाम&Xल पोर उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की लग(cid:11)या(cid:11) जे(cid:11)
सकी#(cid:11) ह(cid:30)
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की या(cid:17)ग्या र्वोस्#ओं5 की(cid:11) चिनाम(cid:11)(cid:19)ण और प्र(cid:11)#& (cid:3)या चिर्वो8(cid:11)चियाकी(cid:11) सम(cid:11)ना र्वोस्#ओं5 की(cid:14) चिबीक्री(cid:14) पोर
कीर लग(cid:11)#(cid:3) ह।(cid:30)
जेबी चिनार्तिम# किकीया(cid:11) जे(cid:11)#(cid:11) ह।(cid:30)
इस !!(cid:11) (cid:19) स , स्पो: ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) किकी
सर्वो(cid:11)ल याह ह (cid:30) किकी कीर की(cid:14) प्रकी(cid:21)चि# क्या(cid:11) ह।(cid:30) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की
याह चिनार्तिम# र्वोस्#ओं5 पोर एकी कीर ह।(cid:30) !5&ग(cid:3) शःल्5 की एकी कीर ह(cid:30)
आबीकी(cid:11)र(cid:3) अचि8चिनायाम की, #ह# #बी& (cid:11)की9 उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की या(cid:17)ग्या र्वोस्# 5 बीना जे(cid:11)#(cid:11) ह (cid:30) अनास5 9!(cid:3) म ; मदे 9
की, अथ (cid:19) की, भा(cid:3)#र। दे.
चिनाम(cid:11)(cid:19)ण म; ऐस(cid:3) चिनार्तिम# र्वोस्#ओं5 की(cid:11) बी(cid:11)दे म ; उपोया(cid:17)ग अलग-अलग र्वोस्#ए5 & की,र्वोल कीर की(cid:14) देर की(cid:17)
प्रभा(cid:11)चिर्वो# कीर#(cid:3) ह।] र्वोह(cid:11)G
इसस, पोहल,, #बी& (cid:11)की9 उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, अ8(cid:3)ना ह(cid:17) जे(cid:11)#(cid:11) ह (cid:30) जेबी याह र्वोस्# 5 9 म; उचिल्लचिख# चिनाम(cid:11)(cid:19)ण
की, !रण #की पोहु!G #(cid:11) ह(cid:30)
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की(cid:14) अनास5 9!(cid:3)। इसस , पोहल , भा(cid:3)
म ; उचिल्लचिख# चिबीड़ी(cid:3) या(cid:11) किकीस(cid:3) अन्या र्वोस्# 5 म ; पोरिरर्वोर्ति##
प्रचिर्वोचि: याह उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की या(cid:17)ग्या र्वोस्# 5 बीना गई ह (cid:30) और चिजेसकी, चिलए उत्तरदे(cid:11)या(cid:3) ह(cid:30)
उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की(cid:11) भा5ग#(cid:11)ना कीर;। अ#. इस #रह की, शःल्5 की की(cid:11) उद्ग्रहण ह (cid:30) -
प्रर्वोशः, पोर लग(cid:11)ए गए शःल्5 की की, स(cid:11)थ र्टकीर(cid:11)र्वो म ; नाहK
एकी चिनाचिw# क्षे,त्र की, भा(cid:3)#र म(cid:11)ल की(cid:11)।
याह #की(cid:19) किदेया(cid:11) गया(cid:11) थ(cid:11) किकी ग(cid:17) द्वा(cid:11)र(cid:11) बीना(cid:11)ए गए चिनायामJ की, #ह#
की;द्री(cid:3)या उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की और नामकी अचि8चिनायाम, 1944 की, #ह# सरकी(cid:11)र,
सरकी(cid:11)र ना , [1950] की, आ&दे(cid:17)लना पोर चिनाया&त्रण बीना(cid:11)ए रख(cid:11)।
सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
24
प्रकी(cid:21)चि# चिना8(cid:11)(cid:19)रिर# कीरना , म ; सह(cid:11)याकी नाहK ह (cid:30) ऑक्ट्रा(cid:11)या कीर। !9&किकी सरकी(cid:11)र की(cid:17) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की
र्वोस9लना(cid:11) पोड़ी#(cid:11) ह(cid:30)
और शःल्5 की की(cid:14) देर अलग-अलग की, स&बी8& म ; चिभान्न ह(cid:17)#(cid:3) ह(cid:30)
चिजेना आकी(cid:21)चि#याJ म ; उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की, रूपो म ; देया, र्वोस्#ए5 & अ#& म ; एकी-देस9 र, की, बीर(cid:11)बीर ह(cid:17)#(cid:3) ह]
र्वो(cid:11)स्#र्वो म;, सरकी(cid:11)र म; की5छ भा(cid:3) अप्र(cid:11)की(cid:21)चि#की नाहK ह(cid:30)
लख, J की(cid:11) चिनाया&त्रण और ना(cid:17)र्ट #बी #की रखना(cid:11) जेबी #की किकी
चिनार्तिम# र्वोस्# 5 एकी र्वोस्# 5 बीना जे(cid:11)#(cid:3) ह,(cid:30) और ह(cid:30)
ल(cid:17)गJ द्वा(cid:11)र(cid:11) उपोया(cid:17)ग की(cid:14) जे(cid:11)ना , र्वो(cid:11)ल(cid:3) र्वोस्#ओं5 की, स(cid:11)थ चिमचिश्री#
बीड़ी(cid:11) ह।(cid:30) याह #की(cid:19) किकी स9!(cid:3) II म ; प्रचिर्वोचि: 49 म; ह(cid:30)
अनास5 9!(cid:3) स(cid:11)# की(cid:14) स!9 (cid:3) I म ; प्रचिर्वोचि: 45 की, स(cid:11)थ स&घष(cid:19)
स&चिर्वो8(cid:11)ना अचि8चिनायाम, प्रचिर्वोचि: 49 की(cid:17) "र्वोस्#ओं5 की, चिनाम(cid:11)(cid:19)ण की(cid:17) छ(cid:17)ड़ीकीर, उपोभा(cid:17)ग या(cid:11) उपोया(cid:17)ग की, चिलए" की,
रूपो म; पोढ़(cid:11) जे(cid:11)ना(cid:11) !(cid:11)चिहए।
हम(cid:11)र(cid:3) र(cid:11)या म,; याह अनाचि5 !# ह।(cid:30) सबीस , पोहल,, प्रश्न की(cid:11) ए. पो(cid:3). प्र(cid:17)! ह(cid:3) गल# ह।(cid:30) जेबी एकी पोक्षे(cid:3)या चिर्वो8(cid:11)ना
प्र(cid:11)#& (cid:3)या स9!(cid:3) म ; प्रचिर्वोचि: की, सर्ट(cid:3)की शःब्देJ की, भा(cid:3)#र आ#(cid:11) ह(cid:30), #(cid:17) 8(cid:11)र(cid:11) 100 की, #ह# याह र्वो8(cid:30) ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) और सल5 ह
की(cid:11) की(cid:17)ई सर्वो(cid:11)ल ह(cid:3) नाहK उठा#(cid:11) ह।(cid:30) ए.
स9!(cid:3) I की(cid:14) प्रचिर्वोचि: 19 और स9!(cid:3) II की(cid:14) प्रचिर्वोचि: 31 की, बी(cid:3)! एकी कीचिथ# स&घष (cid:19) की, स&बी8& म ; किदेए गए इस(cid:3)
#रह की, #की(cid:19) की(cid:17) हमना , 1949 की, म(cid:11)मल , स&ख्या(cid:11) 27 म ; ख(cid:11)रिरजे कीर किदेया(cid:11) थ(cid:11). स5श्री(cid:3) किकीशः(cid:17)र(cid:3) शःट्टी, (cid:3) बीना(cid:11)म। र(cid:11)जे(cid:11)
(1)। र्वो#म(cid:19) (cid:11)ना म(cid:11)मल , म;, याकिदे प्र(cid:11)#& (cid:3)या चिर्वो8(cid:11)ना की(cid:14) र्वो8(cid:30) #(cid:11) की(cid:11) प्रश्न उत्पोन्न ह(cid:17)#(cid:11) ह(cid:30), #(cid:17) स9!(cid:3) II म ; प्रचिर्वोचि: 49
की(cid:14) व्य(cid:11)ख्या(cid:11) पोर, ऐस(cid:11) प्र#(cid:3)# ह(cid:17)#(cid:11) ह (cid:30) किकी उत्तर चिर्वो8(cid:11)ना की(cid:14) र्वो8(cid:30) #(cid:11) की, पोक्षे म ; ह(cid:17)ना(cid:11) !(cid:11)चिहए। एXचिमना(cid:3)ज़ ट्रा,र्टर,
ल(cid:11)हZर नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) बीना(cid:11)म म ; चिनाणया(cid:19) । देZल# र(cid:11)म कीपोर9 (1) अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:14) मदेदे नाहK कीर#(cid:11) ह (cid:30) क्याJकिकी उस
म(cid:11)मल, म ; स9!(cid:3) I म; प्रचिर्वोचि: 47 की,र्वोल "नामकी" ह।(cid:30) स9!(cid:3) I म ; प्रचिर्वोचि: 45 की, स(cid:11)थ #ल5 ना(cid:11) स , स्पो: रूपो स , पो#(cid:11)
!ल#(cid:11) ह (cid:30) किकी प्रचिर्वोचि: 45 उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की #की स(cid:3)चिम# ह (cid:30) और आम #Zर पोर की(cid:11)नाना9 की, सभा(cid:3) उद्देश्, याJ की, चिलए #बी& (cid:11)की9
या(cid:11) अन्या र्वोस्#ओं5 की(cid:17) कीर्वोर कीरना , की, चिलए पोया(cid:11)(cid:19)प्त नाहK ह।(cid:30) अ#. उस म(cid:11)मल , म ; रिर्टप्पोचिणया(cid:11) G अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की, चिलए
सह(cid:11)याकी नाहK ह।]
चिर्वोर्वो(cid:11)दे की, देस9 र, भा(cid:11)ग पोर अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7
सफल #भा(cid:3) ह(cid:17) सकी#(cid:11) ह (cid:30) जेबी र्वोह याह स्थ(cid:11)चिपो# कीर, किकी उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना 1922 की,
प्र(cid:11)#& (cid:3)या अचि8चिनायाम की, #ह# शःल्5 की लग(cid:11)ना , और र्वोस9ल(cid:3) की, चिर्वोपोर(cid:3)# ह।] आबीकी(cid:11)र(cid:3) अचि8चिनायाम म ; इसकी, चिर्वोपोर(cid:3)#
की(cid:17)ई स्पो: प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना नाहK ह (cid:30) नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना। जेबी #की, इसचिलए, याह अचिनार्वो(cid:11)या(cid:19)
रूपो स , उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम की, #ह# चिनाचिह# नाहK ह,(cid:30)
( 2 ) [ 1942 ] एफ. स(cid:3). आर.
31.
( 1 ) [ 1949 ] एफ. स(cid:3). आर. 650
एस. स(cid:3). आर. सर्वो(cid:7)च्च न्या(cid:11)या(cid:11)लया की(cid:14) रिरपो(cid:17)र्ट(cid:19)
25
नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की, #ह# !5&ग(cid:3) शःल्5 की जे(cid:11)र(cid:3) ह(cid:30)
र्वो8(cid:30) रह।; इस म5द्दे , पोर किफर स , अपो(cid:3)ल(cid:11)थ7 की(cid:11) #की(cid:19) ह (cid:30) किकी #बी& (cid:11)की9 स , बी(cid:3)ड़ी(cid:3) की, चिनाम(cid:11)(cid:19)ण की, किकीस(cid:3) भा(cid:3) !रण म ; शःल्5 की
लग(cid:11)ना(cid:11) उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की की(cid:11) शःल्5 की ह(cid:17)ग(cid:11) और इसचिलए र्वो , प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना !ग5& (cid:3) शःल्5 की लग(cid:11)ना , की(cid:14) अनाम5 चि# देना, , र्वो(cid:11)ल,
प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ की, चिर्वोपोर(cid:3)# थ,। हम चिनाणया(cid:19) की, पोहल , भा(cid:11)ग म ; इस #की(cid:19) पोर !!(cid:11) (cid:19) और अस्र्वो(cid:3)की(cid:11)र कीर !की5 , ह।] याह
स(cid:17)!ना(cid:11) गल# ह (cid:30) किकी दे(cid:17) अलग-अलग पोरिरचिस्थचि#याJ स , उत्पोन्न ह(cid:17)ना , र्वो(cid:11)ल , दे(cid:17) स्र्वो#त्र& ढोंJग सम(cid:11)ना नाहK थ,।
की(cid:11)नाना9 म; चिमर्ट,X। इसचिलए, हम(cid:11)र(cid:3) र(cid:11)या म,; उत्पो(cid:11)दे शःल्5 की अचि8चिनायाम म ; ऐस(cid:11) की5छ भा(cid:3) नाहK ह (cid:30) जे(cid:17) इसकी,
प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)नाJ की, चिर्वोपोर(cid:3)# ह(cid:17)।
की;द्री(cid:3)या प्र(cid:17) पिंर्वोस नागरपो(cid:11)चिलकी(cid:11) अचि8चिनायाम की(cid:14) 8(cid:11)र(cid:11) 66 (1) (ई) की, प्र(cid:11)र्वो8(cid:11)ना या(cid:11) उस(cid:3) की, #ह# !ग5& (cid:3) शःल्5 की की,
उद्ग्रहण की, चिलए। इसचिलए अपो(cid:3)ल चिर्वोफल ह(cid:17) जे(cid:11)#(cid:3) ह (cid:30) और ल(cid:11)ग# स , !9की जे(cid:11)#(cid:3) ह।(cid:30)
या(cid:11)चि!की(cid:11) ख(cid:11)रिरजे कीर दे(cid:3) गई।
अपो(cid:3)ल(cid:11)र्तिथयाJ की, चिलए अचिभाकी#(cid:11)(cid:19). र(cid:11)पिंजेदेर ना(cid:11)र(cid:11)याण।
प्रचि#र्वो(cid:11)दे(cid:3) की, चिलए अचिभाकी#(cid:11)(cid:19). एस पो(cid:3) र्वोम(cid:11)(cid:19)। भा(cid:11)र# स&घ की,
चिलए अचिभाकी#(cid:11)(cid:19). पो(cid:3). ए. म,ह#(cid:11)
भार्वो(cid:11)ना(cid:3)पोर5 बीकिं] कीग चिनागम
रिर्टया(cid:17)ना, चिलचिमर्ट,X।
र्वो(cid:3).
गZर(cid:3) शःकी& र शःम(cid:11)(cid:19)
[ श्री(cid:3) हरिरल(cid:11)ल कीचिनाया(cid:11) स(cid:3). जे., , स(cid:30)यादे फजेल अल(cid:3),
पो#जे& चिल शः(cid:11)स्त्री(cid:3), मह, र !दे& मह(cid:11)जेना,
मख5 जे7 और एस. आर. दे(cid:11)स जे,. जे,.]
स(cid:3)म(cid:11) अचि8चिनायाम (1908 की(cid:11) IX), अनाच्5 छ,दे। 152 , स(cid:3)एलएस। 2 और 3-चिXक्री(cid:14) स(cid:3)म(cid:11) की(cid:11) प्र(cid:11)र&चिभाकी
पिंबीदे-5 "जेह(cid:11)& ह (cid:30) एकी सम(cid:3)क्षे(cid:11) की(cid:14) गई ", चिजेसकी(cid:11) अथ (cid:19) ह-(cid:30) एस की, #ह# चिXक्री(cid:14) की(cid:17) किफर स , ख(cid:17)लना , की, चिलए
आर्वोदे, ना। 36 , बीग& (cid:11)ल 8ना-ऋणदे(cid:11)#(cid:11) अचि8चिनायाम !की9 की, चिलए ख(cid:11)रिरजे कीर किदेया(cid:11) गया(cid:11) और बीख(cid:11)(cid:19)स्#ग(cid:3) की, आदेशः,
स, अपो(cid:3)ल-!(cid:11)ह , चिXक्री(cid:14) की, चिनाष्पो(cid:11)देना की, चिलए स(cid:3)म(cid:11) की, चिलए नाई शःरु5 आ# ह(cid:17)-कील(cid:11) की(cid:14) व्य(cid:11)ख्या(cid:11)। 182 ,
स(cid:3)एलएस। 2 और 3. बी8& की पोर एकी प्र(cid:11)र&चिभाकी आदेशः, 21 अगस्#, 1940 की(cid:17) एकी#रफ(cid:11) पो(cid:11)रिर# किकीया(cid:11) गया(cid:11)
थ(cid:11)। चिनाणया(cid:19) देना, दे(cid:11)र ना , एस की, #ह# एकी आर्वोदे, ना किकीया(cid:11)। 36 पोना5 . ख(cid:17)लना , की, चिलए बीग& (cid:11)ल 8ना-ऋणदे(cid:11)#(cid:11)
अचि8चिनायाम