men så flytta jeg jo til Karasjok, og der var det inga gynekologisk avdeling, og så hadde vi en veldig ivrig, %eee pågående overlege på BUP der som da spurte om ikke jeg ville jobbe i BUP %eee og da va£ jobba jeg som allmennpraktiker, så sa nei det hadde jeg egentlig ikke noe lyst til, jeg hadde lyst til å være allmennpraktiker.

men så flytta jeg jo til Karasjok, og der var det inga gynekologisk avdeling, og så hadde vi en veldig ivrig, pågående overlege på BUP der som da spurte om ikke jeg ville jobbe i BUP og da jobba jeg som allmennpraktiker, så sa nei det hadde jeg egentlig ikke noe lyst til, jeg hadde lyst til å være allmennpraktiker.

men så flytta jeg jo til Karasjok og der var det inga gynekologisk avdeling og så hadde vi en veldig ivrig eee pågående overlege på BUP der som da spurte om ikke jeg ville jobbe i BUP eee og da va jobba jeg som allmennpraktiker så sa nei det hadde jeg egentlig ikke noe lyst til jeg hadde lyst til å være allmennpraktiker


ja selvmordsbølgen som gikk i Karasjok og da %emm var det jo helt utrulig hva du kunne lese i avisene altså Dagbladet og V_G\VG og.

ja selvmordsbølgen som gikk i Karasjok og da var det jo helt utrulig hva du kunne lese i avisene altså Dagbladet og VG og.

ja selvmordsbølgen som gikk i Karasjok og da emm var det jo helt utrulig hva du kunne lese i avisene altså Dagbladet og V G og


nei du husker ikke det men jeg husker det veldig godt, for der sto det liksom med store %eee store, feite typer p£ overskriften at samisk ungdom har mista sin identitet og derfor tar de livet av seg, og jeg tenkte at det her stemmer ikke.

nei du husker ikke det men jeg husker det veldig godt, for der sto det liksom med store store, feite typer overskriften at samisk ungdom har mista sin identitet og derfor tar de livet av seg, og jeg tenkte at det her stemmer ikke.

nei du husker ikke det men jeg husker det veldig godt for der sto det liksom med store eee store feite typer p overskriften at samisk ungdom har mista sin identitet og derfor tar de livet av seg og jeg tenkte at det her stemmer ikke


de har en godt forankra samisk identitet, men hva er det da som gjør at de velger å å %eee velger bort livet, og da bestemte jeg meg for at jeg ville faktisk gjøre en undersøkelse som så på psykisk helse og og prøve å finne noen sånne forklaringsmodeller til at hvorfor ungdom har det vanskelig.

de har en godt forankra samisk identitet, men hva er det da som gjør at de velger å å velger bort livet, og da bestemte jeg meg for at jeg ville faktisk gjøre en undersøkelse som så på psykisk helse og og prøve å finne noen sånne forklaringsmodeller til at hvorfor ungdom har det vanskelig.

de har en godt forankra samisk identitet men hva er det da som gjør at de velger å å eee velger bort livet og da bestemte jeg meg for at jeg ville faktisk gjøre en undersøkelse som så på psykisk helse og og prøve å finne noen sånne forklaringsmodeller til at hvorfor ungdom har det vanskelig


jeg vet at vi har så mange ting vi %eee skulle ha spurt om nå %unint.

jeg vet at vi har så mange ting vi skulle ha spurt om nå %unint.

jeg vet at vi har så mange ting vi eee skulle ha spurt om nå <unint>


du har vært veldig, veldig %eee dyktig til å forklare et felt som er vanskelig.

du har vært veldig, veldig dyktig til å forklare et felt som er vanskelig.

du har vært veldig veldig eee dyktig til å forklare et felt som er vanskelig


det er tungt å snakke om %eee fordi at det er mye mye trasig inn£ inni det men %eee.

det er tungt å snakke om fordi at det er mye mye trasig inni det men %eee.

det er tungt å snakke om eee fordi at det er mye mye trasig inn inni det men eee


ja det er jo egentlig det er jo egentlig et under at vi kan snakke så lett og lystig om så dystre ting, men det er jo håp i alt som forskes på.

ja det er jo egentlig det er jo egentlig et under at vi kan snakke så lett og lystig om så dystre ting men det er jo håp i alt som forskes på


det man f£ her er det jo alle fall noen som forsker for å gjøre verden bedre.

det man her er det jo alle fall noen som forsker for å gjøre verden bedre.

det man f her er det jo alle fall noen som forsker for å gjøre verden bedre


vil du lese mer om forskninga ved U_I_T\UiT Norges arktiske universitet finner du den på jubileumssidene våre U_I_T\UiT punktum N O skråstrek femti.

vil du lese mer om forskninga ved UiT Norges arktiske universitet finner du den på jubileumssidene våre UiT punktum N O skråstrek femti.

vil du lese mer om forskninga ved U I T Norges arktiske universitet finner du den på jubileumssidene våre U I T punktum N O skråstrek femti


lik oss gjerne på Facebook, på Observatoriet podkast, hvor vi deler alt fra kronikker til %foreign materiale.

lik oss gjerne på Facebook, på Observatoriet podkast, hvor vi deler alt fra kronikker til materiale.

lik oss gjerne på Facebook på Observatoriet podkast hvor vi deler alt fra kronikker til <foreign> materiale


det er ein glede å ønska velkommen til denne samtalen som inngår i den store arrangementsserien Konstruksjonen av Norden eit samarbeid mellom Nasjonalbiblioteket og den tverrfaglege satsinga U_I_O\UiO Norden ved Universitetet i Oslo.

det er ein glede å ønska velkommen til denne samtalen som inngår i den store arrangementsserien Konstruksjonen av Norden eit samarbeid mellom Nasjonalbiblioteket og den tverrfaglege satsinga UiO Norden ved Universitetet i Oslo.

det er ein glede å ønska velkommen til denne samtalen som inngår i den store arrangementsserien Konstruksjonen av Norden eit samarbeid mellom Nasjonalbiblioteket og den tverrfaglege satsinga U I O Norden ved Universitetet i Oslo


eg leier U_I_O\UiO Norden og eg heiter Tore Rem.

eg leier UiO Norden og eg heiter Tore Rem.

eg leier U I O Norden og eg heiter Tore Rem


i dag skal vi spole riktig langt tilbake.


det vi forsøker i denne serien er jo å utforske kva Norden har vore %eee og kva Norden er.

det vi forsøker i denne serien er jo å utforske kva Norden har vore og kva Norden er.

det vi forsøker i denne serien er jo å utforske kva Norden har vore eee og kva Norden er


%eee kva slags forståelse\forståing vi har hatt av oss sjølve, %eee kva betyr denne %unint nordiske modellen?

kva slags forståing vi har hatt av oss sjølve, kva betyr denne nordiske modellen?

eee kva slags forståelse vi har hatt av oss sjølve eee kva betyr denne <unint> nordiske modellen?


og når vi undersøker våre førestillingar om den såkalla nordiske modellen, så kommer\kjem gjerne spørsmålet om kjønn om kvinner og likestilling opp.

og når vi undersøker våre førestillingar om den såkalla nordiske modellen, så kjem gjerne spørsmålet om kjønn om kvinner og likestilling opp.

og når vi undersøker våre førestillingar om den såkalla nordiske modellen så kommer gjerne spørsmålet om kjønn om kvinner og likestilling opp


eller kan hende til den stolte og mektige husfrua, den kvinnelege vikingen som har full kontroll på alt innandørs.

eller kan hende til den stolte og mektige husfrua den kvinnelege vikingen som har full kontroll på alt innandørs


men her vil eg tru at det i populærkulturen finnast fleire også motstridande forteljingar om hvordan\korleis kvinner i Norden i vikingtida faktisk levde sine liv og utøvde sine roller.

men her vil eg tru at det i populærkulturen finnast fleire også motstridande forteljingar om korleis kvinner i Norden i vikingtida faktisk levde sine liv og utøvde sine roller.

men her vil eg tru at det i populærkulturen finnast fleire også motstridande forteljingar om hvordan kvinner i Norden i vikingtida faktisk levde sine liv og utøvde sine roller


for å nærma oss kva vi faktisk veit om kvinneroller i vikingtida så er eg vore så heldig å få med meg Unn Pedersen førsteamanuensis i arkeologi ved Universitetet i Oslo.


la oss først forsøke å etablere om det finst noko Norden i vikingtida.


%eee man\ein har liknande drakt, man\ein har liknande materiell kultur på mange måtar.

ein har liknande drakt, ein har liknande materiell kultur på mange måtar.

eee man har liknande drakt man har liknande materiell kultur på mange måtar


man\ein forstår kvarandre %eee man\ein reiser %eee mellom stader og ikkje minst så reiser man\ein ut og treffer kvarandre andre stader i Nord-Europa og elles i verda.

ein forstår kvarandre ein reiser mellom stader og ikkje minst så reiser ein ut og treffer kvarandre andre stader i Nord-Europa og elles i verda.

man forstår kvarandre eee man reiser eee mellom stader og ikkje minst så reiser man ut og treffer kvarandre andre stader i NordEuropa og elles i verda


så så den voldsomme\veldige reisevirksomheten\reiseverksemda var noko som kunne bidrege til å å bekrefte ein felles identitet på eit eller anna vis?

så så den veldige reiseverksemda var noko som kunne bidrege til å å bekrefte ein felles identitet på eit eller anna vis?

så så den voldsomme reisevirksomheten var noko som kunne bidrege til å å bekrefte ein felles identitet på eit eller anna vis?


%emm altså hvordan\korleis kan vi i det heile tatt finne ut av %eee hvordan\korleis kvinner levde sine liv i i ein periode som altså varer omtrent frå år åttehundre til år tusenogfemti?

altså korleis kan vi i det heile tatt finne ut av korleis kvinner levde sine liv i i ein periode som altså varer omtrent frå år åttehundre til år tusenogfemti?

emm altså hvordan kan vi i det heile tatt finne ut av eee hvordan kvinner levde sine liv i i ein periode som altså varer omtrent frå år åttehundre til år tusenogfemti?


%eee som arkeolog så ville eg jo seie då at særleg i den tidlege delane så er jo %emm det arkeologiske materialet veldig vesentleg %eee og då er jo gravematerialet noko av det som viser oss %eee både kvinner og menn.

som arkeolog så ville eg jo seie då at særleg i den tidlege delane så er jo det arkeologiske materialet veldig vesentleg og då er jo gravematerialet noko av det som viser oss både kvinner og menn.

eee som arkeolog så ville eg jo seie då at særleg i den tidlege delane så er jo emm det arkeologiske materialet veldig vesentleg eee og då er jo gravematerialet noko av det som viser oss eee både kvinner og menn


%eee for der %eee finn vi desse grava kor man\ein er d£ %eee kledd i sin drakt %eee og man\ein har fått med seg veldig mange gjenstandar.

for der finn vi desse grava kor ein er kledd i sin drakt og ein har fått med seg veldig mange gjenstandar.

eee for der eee finn vi desse grava kor man er d eee kledd i sin drakt eee og man har fått med seg veldig mange gjenstandar


det er jo det som kjenneteiknar vikingtidas gravskikk er at det er så godt %eee velutstyrte graver %eee så det gir oss eit bilete.

det er jo det som kjenneteiknar vikingtidas gravskikk er at det er så godt velutstyrte graver så det gir oss eit bilete.

det er jo det som kjenneteiknar vikingtidas gravskikk er at det er så godt eee velutstyrte graver eee så det gir oss eit bilete


%eee og i tillegg så har vi jo også eit materiale alt frå tekstila i Oseberggraven, %eee små miniatyrfigurar som som rett og slett viser oss menneska og hvordan\korleis dei har set ut.

og i tillegg så har vi jo også eit materiale alt frå tekstila i Oseberggraven, små miniatyrfigurar som som rett og slett viser oss menneska og korleis dei har set ut.

eee og i tillegg så har vi jo også eit materiale alt frå tekstila i Oseberggraven eee små miniatyrfigurar som som rett og slett viser oss menneska og hvordan dei har set ut


%eee og så er det selvfølgelig\sjølvsagt denne %emm rikdommen av skriftlege kjelder, %eee og som %eee jo på ein s£ til ein stor grad er %eee det er blikket utanfrå %eee det er %eee blikket frå dei som opplever vikingane plyndringane %eee altså då kyrkjas menn særleg.

og så er det sjølvsagt denne rikdommen av skriftlege kjelder, og som jo på ein til ein stor grad er det er blikket utanfrå det er blikket frå dei som opplever vikingane plyndringane altså då kyrkjas menn særleg.

eee og så er det selvfølgelig denne emm rikdommen av skriftlege kjelder eee og som eee jo på ein s til ein stor grad er eee det er blikket utanfrå eee det er eee blikket frå dei som opplever vikingane plyndringane eee altså då kyrkjas menn særleg


og og det er utanfrå i tid, mellomalderens forfattarar som %eee gjenskaper\attskaper forteljingane om vikingtida.

og og det er utanfrå i tid, mellomalderens forfattarar som attskaper forteljingane om vikingtida.

og og det er utanfrå i tid mellomalderens forfattarar som eee gjenskaper forteljingane om vikingtida


så i stor grad også retrospektivt då %overlapping i dei skriftlege kjeldene ja.

så i stor grad også retrospektivt då i dei skriftlege kjeldene ja.

så i stor grad også retrospektivt då <overlapping> i dei skriftlege kjeldene ja


kva betyr det å forhalde seg primært til dei materielle kjeldene som eg reknar med at du først og fremst gjer altså til tingas tale?


altså je£ eg innbiller meg at det gir eit større f£ tolkingsrom kanskje men at det samtidig er enda vanskelegare enn det å skulla forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder.

altså eg innbiller meg at det gir eit større tolkingsrom kanskje men at det samtidig er enda vanskelegare enn det å skulla forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder.

altså je eg innbiller meg at det gir eit større f tolkingsrom kanskje men at det samtidig er enda vanskelegare enn det å skulla forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder


eg tenker at det gir ein enorm moglegheit til å forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder fordi du ser noko av det som dei skriftlege kjeldene ikkje fortel om, %eee du ser for eksempel breidda av roller, %eee du ser alle dei som utelatast i skriftlege kjelder %eee og %eee du du ser eit mangfald.

eg tenker at det gir ein enorm moglegheit til å forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder fordi du ser noko av det som dei skriftlege kjeldene ikkje fortel om, du ser f.eks. breidda av roller, du ser alle dei som utelatast i skriftlege kjelder og du du ser eit mangfald.

eg tenker at det gir ein enorm moglegheit til å forhalde seg kritisk til skriftlege kjelder fordi du ser noko av det som dei skriftlege kjeldene ikkje fortel om eee du ser for eksempel breidda av roller eee du ser alle dei som utelatast i skriftlege kjelder eee og eee du du ser eit mangfald


%emm og så er det selvfølgelig\sjølvsagt mange utfordringar med å tolka materiell kultur men det er det trass alt også med skriftlege kjelder.

og så er det sjølvsagt mange utfordringar med å tolka materiell kultur men det er det trass alt også med skriftlege kjelder.

emm og så er det selvfølgelig mange utfordringar med å tolka materiell kultur men det er det trass alt også med skriftlege kjelder


vi menneske vi er veldig glad i å redigere og framstille oss sjølve sånn som vi helst vil og det er jo det vi ser med grava.


%eee men det arkeologiske materialet omfattar jo også %eee spor etter aktivitet, %eee spor etter ritual, %eee spor etter kvardagsliv, %eee gardar, bebyggelser\bygningar, dei tidlegaste byane.

men det arkeologiske materialet omfattar jo også spor etter aktivitet, spor etter ritual, spor etter kvardagsliv, gardar, bygningar, dei tidlegaste byane.

eee men det arkeologiske materialet omfattar jo også eee spor etter aktivitet eee spor etter ritual eee spor etter kvardagsliv eee gardar bebyggelser dei tidlegaste byane


og her kan vi liksom nøsta saman frå mange vinklar og også ta med det skriftlege materialet å få då %eee sett eit stort materiale i spel.

og her kan vi liksom nøsta saman frå mange vinklar og også ta med det skriftlege materialet å få då sett eit stort materiale i spel.

og her kan vi liksom nøsta saman frå mange vinklar og også ta med det skriftlege materialet å få då eee sett eit stort materiale i spel


%mmm så det f£ fungerer %eee ikkje berre supplerande men også korrigerande i ein del tilfelle.

så det fungerer ikkje berre supplerande men også korrigerande i ein del tilfelle.

mmm så det f fungerer eee ikkje berre supplerande men også korrigerande i ein del tilfelle


%emm så hvordan\korleis må vi jo spørja, altså hvordan\korleis har forskingsmiljøet tradisjonelt forhalde seg til spørsmålet om kvinnenes rolle?

så korleis må vi jo spørja, altså korleis har forskingsmiljøet tradisjonelt forhalde seg til spørsmålet om kvinnenes rolle?

emm så hvordan må vi jo spørja altså hvordan har forskingsmiljøet tradisjonelt forhalde seg til spørsmålet om kvinnenes rolle?


%eee hvordan\korleis har vikingkvinnene blitt framstilte og oppfatta i forskingstradisjonen?

eee hvordan har vikingkvinnene blitt framstilte og oppfatta i forskingstradisjonen?


%emm sjølve periodebegrepet\periodeomgrepet ikkje sant vikingtida gir oss assosiasjonar til vikingar di£ desse mannlege %eee utreisande.

sjølve periodeomgrepet ikkje sant vikingtida gir oss assosiasjonar til vikingar desse mannlege utreisande.

emm sjølve periodebegrepet ikkje sant vikingtida gir oss assosiasjonar til vikingar di desse mannlege eee utreisande


%eee og så har kvinnene vore der %eee og %eee det liksom har blitt nokon kva skal vi seie litt sånn karikerte kvinnefigurar òg.

og så har kvinnene vore der og det liksom har blitt nokon kva skal vi seie litt sånn karikerte kvinnefigurar òg.

eee og så har kvinnene vore der eee og eee det liksom har blitt nokon kva skal vi seie litt sånn karikerte kvinnefigurar òg


det er blant anna husfrua %emm det er jo då som styrer garden men helst innastokks\innandørs innanfor %eee husets fire vegger %eee som har nøklar i beltet og som står bak og som eggar kanskje då sin %eee mann.

det er bl.a. husfrua det er jo då som styrer garden men helst innandørs innanfor husets fire vegger som har nøklar i beltet og som står bak og som eggar kanskje då sin mann.

det er blant anna husfrua emm det er jo då som styrer garden men helst innastokks innanfor eee husets fire vegger eee som har nøklar i beltet og som står bak og som eggar kanskje då sin eee mann


og %eee på den eine sida så er jo det heilt sikkert noko realitet i det, men går man\ein det arkeologiske materialet i saumane så ser man\ein eit mye\mykje meir nyansert bilete.

og på den eine sida så er jo det heilt sikkert noko realitet i det, men går ein det arkeologiske materialet i saumane så ser ein eit mykje meir nyansert bilete.

og eee på den eine sida så er jo det heilt sikkert noko realitet i det men går man det arkeologiske materialet i saumane så ser man eit mye meir nyansert bilete


egger sin mann altså det er ein sånn det høyrst jo veldig ut som ein stereotypi, men ikkje sant det er noko vi har arva frå sagaene altså for d£ ein funksjon kvinna har er å å halde på seie oppmuntre mannen til hemn for eksempel.

egger sin mann altså det er ein sånn det høyrst jo veldig ut som ein stereotypi, men ikkje sant det er noko vi har arva frå sagaene altså for ein funksjon kvinna har er å å halde på seie oppmuntre mannen til hemn for eksempel.

egger sin mann altså det er ein sånn det høyrst jo veldig ut som ein stereotypi men ikkje sant det er noko vi har arva frå sagaene altså for d ein funksjon kvinna har er å å halde på seie oppmuntre mannen til hemn for eksempel


men går vi for eksempel til det arkeologiske materialet så er det jo noko man\ein kan sjå og det er dette her %eee paret %eee ein mann og kvinne som opererer saman.

men går vi f.eks. til det arkeologiske materialet så er det jo noko ein kan sjå og det er dette her paret ein mann og kvinne som opererer saman.

men går vi for eksempel til det arkeologiske materialet så er det jo noko man kan sjå og det er dette her eee paret eee ein mann og kvinne som opererer saman


%eee det ser vi jo for eksempel i %eee nokon bitte små figurar som heiter gullgubbar, der står dei saman, retta mot kvarandre.

det ser vi jo f.eks. i nokon bitte små figurar som heiter gullgubbar, der står dei saman, retta mot kvarandre.

eee det ser vi jo for eksempel i eee nokon bitte små figurar som heiter gullgubbar der står dei saman retta mot kvarandre


for det det vl£ tenkte eg å spørje altså kva er det, altså kva er det som tyder på at det kan ha forhalde seg annleis?

for det det tenkte eg å spørje altså kva er det, altså kva er det som tyder på at det kan ha forhalde seg annleis?

for det det vl tenkte eg å spørje altså kva er det altså kva er det som tyder på at det kan ha forhalde seg annleis?


%eee at kvinner kan ha hatt andre roller enn det som har blitt fanga opp i den tradisjonelle forskinga då lenge?


det kan man\ein sjå mange stader, %eee man\ein kan jo for eksempel sjå i gravmaterialet.

det kan ein sjå mange stader, ein kan jo f.eks. sjå i gravmaterialet.

det kan man sjå mange stader eee man kan jo for eksempel sjå i gravmaterialet


%eee når man\ein byrjar å kikka i gravmaterialet så finst det jo %eee kvinner som %eee er i mange av dei rollene man\ein tradisjonelt har tilskrive menn.

når ein byrjar å kikka i gravmaterialet så finst det jo kvinner som er i mange av dei rollene ein tradisjonelt har tilskrive menn.

eee når man byrjar å kikka i gravmaterialet så finst det jo eee kvinner som eee er i mange av dei rollene man tradisjonelt har tilskrive menn


du ser %eee det i handtverkarar og du ser det ikkje minst i tekstilhandtverkarar.

du ser det i handtverkarar og du ser det ikkje minst i tekstilhandtverkarar.

du ser eee det i handtverkarar og du ser det ikkje minst i tekstilhandtverkarar


og då handlar det også pv£ ikkje sant hvordan\korleis ser man\ein på ein aktivitet?

og då handlar det også ikkje sant korleis ser ein på ein aktivitet?

og då handlar det også pv ikkje sant hvordan ser man på ein aktivitet?


er %eee tekstilhandverket det man\ein driv med heime?

er tekstilhandverket det ein driv med heime?

er eee tekstilhandverket det man driv med heime?


nei ikkje berre i %unint, for der ser du ikkje sant seglet blir viktig %eee man\ein har ein mest sannsynleg ein produksjon av veldig profesjonell tekstil som er etterspurt i %eee store delar av Nord-Europa og og då er du jo ikkje berre ein som lagar litt klede heime.

nei ikkje berre i %unint, for der ser du ikkje sant seglet blir viktig ein har ein mest sannsynleg ein produksjon av veldig profesjonell tekstil som er etterspurt i store delar av Nord-Europa og og då er du jo ikkje berre ein som lagar litt klede heime.

nei ikkje berre i <unint> for der ser du ikkje sant seglet blir viktig eee man har ein mest sannsynleg ein produksjon av veldig profesjonell tekstil som er etterspurt i eee store delar av NordEuropa og og då er du jo ikkje berre ein som lagar litt klede heime


du er ein som er i ein industri og man\ein kan vel eigentleg sjå kvinner som bygger opp formuar %eee på tekstilproduksjon særleg si£ tidleg vikingtid.

du er ein som er i ein industri og ein kan vel eigentleg sjå kvinner som bygger opp formuar på tekstilproduksjon særleg tidleg vikingtid.

du er ein som er i ein industri og man kan vel eigentleg sjå kvinner som bygger opp formuar eee på tekstilproduksjon særleg si tidleg vikingtid


kva med våpen, er det det %eee er det noko man\ein assosierer med kvinner på den tida?

kva med våpen, er det det er det noko ein assosierer med kvinner på den tida?

kva med våpen er det det eee er det noko man assosierer med kvinner på den tida?


nei det er det ikkje og det har jo vore vanleg å seie %eee våpen og menn og ser du på gravmaterialet som ein helhet\heilskap så er det heilt klart %eee mens %eee ja at våpen det finst hovudsakleg då i mannsgraver.

nei det er det ikkje og det har jo vore vanleg å seie våpen og menn og ser du på gravmaterialet som ein heilskap så er det heilt klart mens ja at våpen det finst hovudsakleg då i mannsgraver.

nei det er det ikkje og det har jo vore vanleg å seie eee våpen og menn og ser du på gravmaterialet som ein helhet så er det heilt klart eee mens eee ja at våpen det finst hovudsakleg då i mannsgraver


men det vi har sett i det siste er at det er hovudsakleg, %eee det finst kvinnegraver med våpen og det kanskje mest morosame tilfellet synest eg, er ein grav frå Birka %eee vikingtidsbyen ved Malaren like ved Stockholm.

men det vi har sett i det siste er at det er hovudsakleg, det finst kvinnegraver med våpen og det kanskje mest morosame tilfellet synest eg, er ein grav frå Birka vikingtidsbyen ved Malaren like ved Stockholm.

men det vi har sett i det siste er at det er hovudsakleg eee det finst kvinnegraver med våpen og det kanskje mest morosame tilfellet synest eg er ein grav frå Birka eee vikingtidsbyen ved Malaren like ved Stockholm


man\ein har veldig lenge sagt dette er jo ein krigar, ein krigar er rang fordi han %eee har jo då eit fullt våpensett.

ein har veldig lenge sagt dette er jo ein krigar, ein krigar er rang fordi han har jo då eit fullt våpensett.

man har veldig lenge sagt dette er jo ein krigar ein krigar er rang fordi han eee har jo då eit fullt våpensett


%emm der er skjelettet bevart, det er det ikkje i alle graver frå vikingtida, %eee men likevel har man\ein sagt mann til_tross_for\trass_i at nokon beinekspertar var litt sånn jammen er ikkje dette noko som kan likna på ei kvinne?

der er skjelettet bevart, det er det ikkje i alle graver frå vikingtida, men likevel har ein sagt mann trass i at nokon beinekspertar var litt sånn jammen er ikkje dette noko som kan likna på ei kvinne?

emm der er skjelettet bevart det er det ikkje i alle graver frå vikingtida eee men likevel har man sagt mann til tross for at nokon beinekspertar var litt sånn jammen er ikkje dette noko som kan likna på ei kvinne?


%eee så blei det foreslått igjen no nokon år tilbake og så føretok man\ein ein D_N_A-analyse\DNA-analyse og no kan man\ein seie dette er jo ein kvinne.

så blei det foreslått igjen no nokon år tilbake og så føretok ein ein DNA-analyse og no kan ein seie dette er jo ein kvinne.

eee så blei det foreslått igjen no nokon år tilbake og så føretok man ein D N Aanalyse og no kan man seie dette er jo ein kvinne


%eee og det som kanskje har vore mest overraskande for nokon av oss forskarar i dag har vore at den omtolkinga den møtte ganske stor motstand i forskingsmiljøa blant nokon som tidlegare har vore de som har vore veldig raske med å seie har du gjenstandar så kan du seie noko om personens aktivitet.


mens no når man\ein plutseleg fann då eit ein kvinne med våpen så var det sånn å men det er ikkje sikkert ho er ein krigar.

mens no når ein plutseleg fann då eit ein kvinne med våpen så var det sånn å men det er ikkje sikkert ho er ein krigar.

mens no når man plutseleg fann då eit ein kvinne med våpen så var det sånn å men det er ikkje sikkert ho er ein krigar


%eee Oseberg %eee for det første så eg overraska det jo litt forskarane når det viste seg at den storslåtte grava hadde ikkje berre éin kvinne, men to kvinner der er også skjeletta bevart.

Oseberg for det første så eg overraska det jo litt forskarane når det viste seg at den storslåtte grava hadde ikkje berre éin kvinne, men to kvinner der er også skjeletta bevart.

eee Oseberg eee for det første så eg overraska det jo litt forskarane når det viste seg at den storslåtte grava hadde ikkje berre éin kvinne men to kvinner der er også skjeletta bevart


men likevel så opp igjennom heile forskingshistoria så har dei aller fleste arkeologar og historikarar og andre vikingtidsforskarar vore veldig forsiktige med å seie dette er ein politisk figur.


%eee det er i nokon tilfelle vore snakka om makt, men då blir det religiøs makt.

eee det er i nokon tilfelle vore snakka om makt men då blir det religiøs makt


ja for då er det denne rolla s£ med seiding altså trolldomskunstar og vi ha£ det var reservert for kvinner tyder det på.

ja for då er det denne rolla med seiding altså trolldomskunstar og vi det var reservert for kvinner tyder det på.

ja for då er det denne rolla s med seiding altså trolldomskunstar og vi ha det var reservert for kvinner tyder det på


eller hvert_fall\iallfall kvinner stod sterkt i det mhm\ja.

eller iallfall kvinner stod sterkt i det ja.

eller hvert fall kvinner stod sterkt i det mhm


%eee så altså så der blei det liksom mellom graver som var påfallande like sånn som Gokstad og Oseberg så kommer\kjem det to veldig forskjellige tolkingar som kanskje viser nokon av dei underliggande %eee tolkingspremissane då som har vore sett for vikingtidsforsking.

så altså så der blei det liksom mellom graver som var påfallande like sånn som Gokstad og Oseberg så kjem det to veldig forskjellige tolkingar som kanskje viser nokon av dei underliggande tolkingspremissane då som har vore sett for vikingtidsforsking.

eee så altså så der blei det liksom mellom graver som var påfallande like sånn som Gokstad og Oseberg så kommer det to veldig forskjellige tolkingar som kanskje viser nokon av dei underliggande eee tolkingspremissane då som har vore sett for vikingtidsforsking


hvordan\korleis %eee skil manns- og kvinnegraver seg frå kvarandre?

korleis skil manns- og kvinnegraver seg frå kvarandre?

hvordan eee skil manns og kvinnegraver seg frå kvarandre?


reknar med at Osebergskipet går inn i i i den eksempelsamlinga.


%eee det er drakta som viser det, særleg smykka, det er jo det vi har bevart, %eee men det er også andre typar gjenstandar sånn som at dominerande så er våpen i mannsgraver tekstilreiskapar for eksempel i kvinnegraver.

det er drakta som viser det, særleg smykka, det er jo det vi har bevart, men det er også andre typar gjenstandar sånn som at dominerande så er våpen i mannsgraver tekstilreiskapar f.eks. i kvinnegraver.

eee det er drakta som viser det særleg smykka det er jo det vi har bevart eee men det er også andre typar gjenstandar sånn som at dominerande så er våpen i mannsgraver tekstilreiskapar for eksempel i kvinnegraver


%eee men så kommer\kjem alt det utstyret man\ein har felles.

men så kjem alt det utstyret ein har felles.

eee men så kommer alt det utstyret man har felles


%eee og det er alt som på ein måte er knytt til kanskje også det å ta med seg mat til den neste verda.


er det mogleg å seie noko om hvordan\korleis %eee rang og funksjon, kva det betydde altså æ£ går det an å seie at det var like viktig som kjønn då eller viktigare?

er det mogleg å seie noko om korleis rang og funksjon, kva det betydde altså går det an å seie at det var like viktig som kjønn då eller viktigare?

er det mogleg å seie noko om hvordan eee rang og funksjon kva det betydde altså æ går det an å seie at det var like viktig som kjønn då eller viktigare?


det er kanskje det som %eee man\ein også har opna veldig opp i dei siste åras forsking å sjå meir %eee det mangfaldet.

det er kanskje det som ein også har opna veldig opp i dei siste åras forsking å sjå meir det mangfaldet.

det er kanskje det som eee man også har opna veldig opp i dei siste åras forsking å sjå meir eee det mangfaldet


og på ein måte skrive inn ein historie kor alle sjikt i samfunnet er representert og det %unint veldig mye\mykje å seie for hvordan\korleis man\ein forstår %eee menns liv i vikingtid også.

og på ein måte skrive inn ein historie kor alle sjikt i samfunnet er representert og det veldig mykje å seie for korleis ein forstår menns liv i vikingtid også.

og på ein måte skrive inn ein historie kor alle sjikt i samfunnet er representert og det <unint> veldig mye å seie for hvordan man forstår eee menns liv i vikingtid også


og vi har jo fått også ny forståelse\forståing av eit kjeldemateriale, at vi har då desse byane dei første byane som kommer\kjem på åttehundretalet og som på ein måte skaper nokon nye sosiale møteplassar og nye sosiale arenaer, kor også alle typar rollar antageligvis\antakeleg omformast.

og vi har jo fått også ny forståing av eit kjeldemateriale, at vi har då desse byane dei første byane som kjem på åttehundretalet og som på ein måte skaper nokon nye sosiale møteplassar og nye sosiale arenaer, kor også alle typar rollar antakeleg omformast.

og vi har jo fått også ny forståelse av eit kjeldemateriale at vi har då desse byane dei første byane som kommer på åttehundretalet og som på ein måte skaper nokon nye sosiale møteplassar og nye sosiale arenaer kor også alle typar rollar antageligvis omformast


ja ja for det lurte eg på også i hvilken\kva grad funna på landsbygda skil seg frå desse funna i byane, er det først og fremst at man\ein har fleire lag på eit eller anna vis og fleire funksjonar?

ja ja for det lurte eg på også i kva grad funna på landsbygda skil seg frå desse funna i byane, er det først og fremst at ein har fleire lag på eit eller anna vis og fleire funksjonar?

ja ja for det lurte eg på også i hvilken grad funna på landsbygda skil seg frå desse funna i byane er det først og fremst at man har fleire lag på eit eller anna vis og fleire funksjonar?


ja og særleg kanskje det at dei fleire funksjonane kommer\kjem fram %eee og kanskje særleg det at vi vi har jo for eksempel eit stort avfallsmateriale etter handverksproduksjon som gjer at vi ser at noko av det vi har i gravene, sånn som smykkar, er eit utval.

ja og særleg kanskje det at dei fleire funksjonane kjem fram og kanskje særleg det at vi vi har jo f.eks. eit stort avfallsmateriale etter handverksproduksjon som gjer at vi ser at noko av det vi har i gravene, sånn som smykkar, er eit utval.

ja og særleg kanskje det at dei fleire funksjonane kommer fram eee og kanskje særleg det at vi vi har jo for eksempel eit stort avfallsmateriale etter handverksproduksjon som gjer at vi ser at noko av det vi har i gravene sånn som smykkar er eit utval


i denne tv-serien som mange har sett, The Vikings, så får man\ein dette er ein veldig overflatisk %eee parafrase av det som skjer men så får man\ein inntrykk av at vikingkvinner verkeleg har mulighe£ dei kan rokka ved mannens autoritet.

i denne tv-serien som mange har sett, The Vikings, så får ein dette er ein veldig overflatisk parafrase av det som skjer men så får ein inntrykk av at vikingkvinner verkeleg har dei kan rokka ved mannens autoritet.

i denne tvserien som mange har sett The Vikings så får man dette er ein veldig overflatisk eee parafrase av det som skjer men så får man inntrykk av at vikingkvinner verkeleg har mulighe dei kan rokka ved mannens autoritet


dei kan ta eigne val, dei kan gå ut over det vi %eee kanskje flåsete kunne kalla fem£ nittenfemtitalets tradisjonelle kjønnsroller.

dei kan ta eigne val, dei kan gå ut over det vi kanskje flåsete kunne kalla nittenfemtitalets tradisjonelle kjønnsroller.

dei kan ta eigne val dei kan gå ut over det vi eee kanskje flåsete kunne kalla fem nittenfemtitalets tradisjonelle kjønnsroller


i hvilken\kva grad vil du seie at det er historisk informert og i hvilken\kva grad er det berre ein %eee postmodernistisk eller anakronistisk lek med stereotypiar?

i kva grad vil du seie at det er historisk informert og i kva grad er det berre ein postmodernistisk eller anakronistisk lek med stereotypiar?

i hvilken grad vil du seie at det er historisk informert og i hvilken grad er det berre ein eee postmodernistisk eller anakronistisk lek med stereotypiar?


eg tenker at det er nokon trekk i Vikings kor dei har gjort god research og dei har jo også hatt fagfolk inne.


og eg tenker at dei også utfordrar oss som forskarar.


så ein sånn openberr konklusjon %eee frå det man\ein har funne ut i i seinare år er at at desse %eee kjønnskategoriane ikkje var så rigide som man\ein lenge tenkte.

så ein sånn openberr konklusjon frå det ein har funne ut i i seinare år er at at desse kjønnskategoriane ikkje var så rigide som ein lenge tenkte.

så ein sånn openberr konklusjon eee frå det man har funne ut i i seinare år er at at desse eee kjønnskategoriane ikkje var så rigide som man lenge tenkte


e£ eg lurer på sånn avslutningsvis berre eit meir %eee f£ teoretisk metodologisk spørsmål.

e eg lurer på sånn avslutningsvis berre eit meir teoretisk metodologisk spørsmål.

e eg lurer på sånn avslutningsvis berre eit meir eee f teoretisk metodologisk spørsmål


altså i vår tid så så har vi jo openbert nye og til dels revolusjonerande idear om kjønn, om flytande kjønn og og mindre faste %eee kjønnskategoriar og rollar.

altså i vår tid så så har vi jo openbert nye og til dels revolusjonerande idear om kjønn, om flytande kjønn og og mindre faste kjønnskategoriar og rollar.

altså i vår tid så så har vi jo openbert nye og til dels revolusjonerande idear om kjønn om flytande kjønn og og mindre faste eee kjønnskategoriar og rollar


eg er nok på det siste at det er produktivt fordi eg tenker det er ein styrke at vi se£ alltid ser fortida %eee med våre tidsblikk.

eg er nok på det siste at det er produktivt fordi eg tenker det er ein styrke at vi alltid ser fortida med våre tidsblikk.

eg er nok på det siste at det er produktivt fordi eg tenker det er ein styrke at vi se alltid ser fortida eee med våre tidsblikk


%eee og det moglege spelet som kan vera i å ha fleire ulike identitetar som du bruker til ulike tider, det trur eg er ein styrke for forskingar.

eee og det moglege spelet som kan vera i å ha fleire ulike identitetar som du bruker til ulike tider det trur eg er ein styrke for forskingar


hei alle saman og velkommen til Nasjonalbiblioteket.


vi har gleda oss veldig til den kvelden her.


den må liksom luftast litt den òg for at den skal verke og no har nysgjerrigperane Aslak Sira Myhre og Erling sand£ Sandmo tatt på seg oppgåva om å finne fram noko av det mest aller mest fantastiske dei kan finne i Nasjonalbiblioteket si samling og fortelje om det dei finn til alle oss andre.

den må liksom luftast litt den òg for at den skal verke og no har nysgjerrigperane Aslak Sira Myhre og Erling Sandmo tatt på seg oppgåva om å finne fram noko av det mest aller mest fantastiske dei kan finne i Nasjonalbiblioteket si samling og fortelje om det dei finn til alle oss andre.

den må liksom luftast litt den òg for at den skal verke og no har nysgjerrigperane Aslak Sira Myhre og Erling sand Sandmo tatt på seg oppgåva om å finne fram noko av det mest aller mest fantastiske dei kan finne i Nasjonalbiblioteket si samling og fortelje om det dei finn til alle oss andre


Erling Sandmo han er til dagleg professor i historie ved Universitetet i Oslo og forskar to her på Nasjonalbiblioteket.


han er ein av dei akademikarane som evnar å fortelje og formidle historia på ein sånn måte at når vi høyrer på han så blir vi liksom engasjert i dei minste små detaljane om ting som vi ikkje ante at vi var interesserte i.


og formidle det har han gjort i ein årrekke på tv og radio gjennom foredrag og bokutgivelser\bokutgivingar no sist gjennom ein bokutgivelse\bokutgiving som vi gav ut her på Nasjonalbiblioteket og lanserte på tysdag om sjømonster og uhyre.

og formidle det har han gjort i ein årrekke på tv og radio gjennom foredrag og bokutgivingar no sist gjennom ein bokutgiving som vi gav ut her på Nasjonalbiblioteket og lanserte på tysdag om sjømonster og uhyre.

og formidle det har han gjort i ein årrekke på tv og radio gjennom foredrag og bokutgivelser no sist gjennom ein bokutgivelse som vi gav ut her på Nasjonalbiblioteket og lanserte på tysdag om sjømonster og uhyre


Aslak Sira Myhre sjefen han har sitt daglege virke her i gangane på Nasjonalbiblioteket som direktør.


han alle som har møtt Aslak og høyrt Aslak nokon gong veit at han har ein sånn utømmeleg nysgjerrigheit på omtrent kva det skulle vere, og eg veit at han har gledd seg veldig til i kveld no når han og Erling saman med Benedicte Briså skal finne ut meir om hvordan\korleis verda såg ut for folk som kom før oss.

han alle som har møtt Aslak og høyrt Aslak nokon gong veit at han har ein sånn utømmeleg nysgjerrigheit på omtrent kva det skulle vere, og eg veit at han har gledd seg veldig til i kveld no når han og Erling saman med Benedicte Briså skal finne ut meir om korleis verda såg ut for folk som kom før oss.

han alle som har møtt Aslak og høyrt Aslak nokon gong veit at han har ein sånn utømmeleg nysgjerrigheit på omtrent kva det skulle vere og eg veit at han har gledd seg veldig til i kveld no når han og Erling saman med Benedicte Briså skal finne ut meir om hvordan verda såg ut for folk som kom før oss


det er ganske mye\mykje me skal snakka om.


%eee dei andre trur at me har ein time, men %eee men det blir meir.

dei andre trur at me har ein time, men men det blir meir.

eee dei andre trur at me har ein time men eee men det blir meir


me er her %eee som Eline sa for det at me startar ein ny serie, og det er fyrste gong for Erling og meg akkurat som det er fyrste gong for dokker.

me er her som Eline sa for det at me startar ein ny serie, og det er fyrste gong for Erling og meg akkurat som det er fyrste gong for dokker.

me er her eee som Eline sa for det at me startar ein ny serie og det er fyrste gong for Erling og meg akkurat som det er fyrste gong for dokker


%eee viss me trør litt feil eller skeiar litt ut så må dokker ha oss tilgitt.


det einaste som er heilt sikkert er at me kommer\kjem til å fortsetta uansett korleis det går.

det einaste som er heilt sikkert er at me kjem til å fortsetta uansett korleis det går.

det einaste som er heilt sikkert er at me kommer til å fortsetta uansett korleis det går


og grunntanken er som Eline seier det er Erling og eg som har har tenkt ut dette heilt sjølv ut ifrå at det finst så utroleg mange enkeltobjekt ting i vår samling og på museum rundt omkring i heile landet for_øvrig\elles òg som har så mye\mykje historie i seg.

og grunntanken er som Eline seier det er Erling og eg som har har tenkt ut dette heilt sjølv ut ifrå at det finst så utroleg mange enkeltobjekt ting i vår samling og på museum rundt omkring i heile landet elles òg som har så mykje historie i seg.

og grunntanken er som Eline seier det er Erling og eg som har har tenkt ut dette heilt sjølv ut ifrå at det finst så utroleg mange enkeltobjekt ting i vår samling og på museum rundt omkring i heile landet for øvrig òg som har så mye historie i seg


men så får du aldri tid til å gå inn i det objektet og snakke om det å finna alle historiene som ligg rundt, og du får ikkje får liksom aldri plass til verkeleg gå inn %eee også tenkte me at det må me jo gjere.

men så får du aldri tid til å gå inn i det objektet og snakke om det å finna alle historiene som ligg rundt, og du får ikkje får liksom aldri plass til verkeleg gå inn også tenkte me at det må me jo gjere.

men så får du aldri tid til å gå inn i det objektet og snakke om det å finna alle historiene som ligg rundt og du får ikkje får liksom aldri plass til verkeleg gå inn eee også tenkte me at det må me jo gjere


%mmm så nå har vi ein heil time til å snakke om heile verda.


ja det er uendeleg med tid me har fått satt av.


men det me tenkte me skulle gjere er at me skal prøva å spinna historier ut av eit objekt og så har me litt støtteobjekt også viser me fram det me har, og i dag så skal me snakke om kart %eee og me skal ikkje snakke om ihu£ uhyre for det gjorde Erling her tidlegare og uhyrebok og Uhyrlig den finst her nede med kartuhyre.

men det me tenkte me skulle gjere er at me skal prøva å spinna historier ut av eit objekt og så har me litt støtteobjekt også viser me fram det me har, og i dag så skal me snakke om kart og me skal ikkje snakke om uhyre for det gjorde Erling her tidlegare og uhyrebok og Uhyrlig den finst her nede med kartuhyre.

men det me tenkte me skulle gjere er at me skal prøva å spinna historier ut av eit objekt og så har me litt støtteobjekt også viser me fram det me har og i dag så skal me snakke om kart eee og me skal ikkje snakke om ihu uhyre for det gjorde Erling her tidlegare og uhyrebok og Uhyrlig den finst her nede med kartuhyre


me skal kanskje komma inn på Ginsberg-samlinga som er den samlinga som me er i ferd med å få til Nasjonalbiblioteket her, men det er heller ikkje det som er tema.

me skal kanskje komma inn på Ginsbergsamlinga som er den samlinga som me er i ferd med å få til Nasjonalbiblioteket her men det er heller ikkje det som er tema


me skal snakka om eitt spesielt kart, og me skal snakka om det kartet med vår kartekspert her på Nasjonalbiblioteket som kan meir enn både meg og Erling til saman om kart.

me skal snakka om eitt spesielt kart og me skal snakka om det kartet med vår kartekspert her på Nasjonalbiblioteket som kan meir enn både meg og Erling til saman om kart


jo eg trur det det er ikkje noko samanlikningsgrunnlag her %overlapping men men vi kan vi vi er kompetente til å spørje.

jo eg trur det det er ikkje noko samanlikningsgrunnlag her men men vi kan vi vi er kompetente til å spørje.

jo eg trur det det er ikkje noko samanlikningsgrunnlag her <overlapping> men men vi kan vi vi er kompetente til å spørje


dokker skal få møta Benedicte Briså som er kartekspert og forskingsbibliotekar på Nasjonalbiblioteket og ein av dei som kan aller mest %unint av kart i verden trur eg.

dokker skal få møta Benedicte Briså som er kartekspert og forskingsbibliotekar på Nasjonalbiblioteket og ein av dei som kan aller mest av kart i verden trur eg.

dokker skal få møta Benedicte Briså som er kartekspert og forskingsbibliotekar på Nasjonalbiblioteket og ein av dei som kan aller mest <unint> av kart i verden trur eg


men fyrst ønsk Benedicte hjarteleg velkommen!


sånn og så kan me få kartet som óg ligg i monteret bak så kan me kikka på det.


dette kartet befinner_seg\er i sin fysiske form akkurat nå i eit monter der ute normalt sett i sikringsmagasinet vårt her nede, og då Benedicte må me starta med å spørje deg kva er det me ser på?

dette kartet er i sin fysiske form akkurat nå i eit monter der ute normalt sett i sikringsmagasinet vårt her nede, og då Benedicte må me starta med å spørje deg kva er det me ser på?

dette kartet befinner seg i sin fysiske form akkurat nå i eit monter der ute normalt sett i sikringsmagasinet vårt her nede og då Benedicte må me starta med å spørje deg kva er det me ser på?


å dette her er en av mine absolutte favoritter.


%emm og Gerard de Jode, Cornelis' far, han var en del av dette.

emm og Gerard de Jode Cornelis far han var en del av dette


det vil %overlapping ja det vil si at du har en kule jorden er en kule og så er det da den nordlige og den sørlige halvkule satt opp, så det vil si at vi har Nordpolen i midten der og Sydpolen i midten der.

det vil ja dvs. at du har en kule jorden er en kule og så er det da den nordlige og den sørlige halvkule satt opp, så dvs. at vi har Nordpolen i midten der og Sydpolen i midten der.

det vil <overlapping> ja det vil si at du har en kule jorden er en kule og så er det da den nordlige og den sørlige halvkule satt opp så det vil si at vi har Nordpolen i midten der og Sydpolen i midten der


%eee og siden det ikke fins noe sentrum på en kule så ligger Norge nesten midt i verden.


og ja yes %emm og en av grunnene til at dette her er en av mine favoritter det er at %emm kartet bærer både på %eee gammel, overlevert kunnskap og det som var siste nytt da det ble laget.

og ja yes og en av grunnene til at dette her er en av mine favoritter det er at kartet bærer både på gammel, overlevert kunnskap og det som var siste nytt da det ble laget.

og ja yes emm og en av grunnene til at dette her er en av mine favoritter det er at emm kartet bærer både på eee gammel overlevert kunnskap og det som var siste nytt da det ble laget


så det er liksom der får man man får i både pose og sekk her.


%emm noe av det gamle det er ser dere i midten på Nordpolen der %eee så er det et sånt Nordpolkontinent som er firedelt, %eee og det er siste rest av middelalderens forestilling om %eee paradis som et fysisk sted på jorden.

noe av det gamle det er ser dere i midten på Nordpolen der så er det et sånt Nordpolkontinent som er firedelt, og det er siste rest av middelalderens forestilling om paradis som et fysisk sted på jorden.

emm noe av det gamle det er ser dere i midten på Nordpolen der eee så er det et sånt Nordpolkontinent som er firedelt eee og det er siste rest av middelalderens forestilling om eee paradis som et fysisk sted på jorden


men i middelalderen så opererte man med verdenskart.


nå krangler man lite grann om akkurat hvilke fire elver det er.


%eee det er i hvert fall Eufrat og Tigris %eee og det er mange gode kandidater til de to andre.

det er i hvert fall Eufrat og Tigris og det er mange gode kandidater til de to andre.

eee det er i hvert fall Eufrat og Tigris eee og det er mange gode kandidater til de to andre


%eee disse fire verdenselvene er omtalt i Første mosebok som da at de har sitt utspring i paradis og på verdenskartene i middelalderen så var da paradis helt øverst siden middelalderkartene hadde øst opp.


de var ikke så religiøst fundert lenger og så hang da på et vis %eee paradis igjen på toppen selv om man da fikk nord opp, og man tegnet jo ikke alltid kartene med nord opp.

de var ikke så religiøst fundert lenger og så hang da på et vis paradis igjen på toppen selv om man da fikk nord opp, og man tegnet jo ikke alltid kartene med nord opp.

de var ikke så religiøst fundert lenger og så hang da på et vis eee paradis igjen på toppen selv om man da fikk nord opp og man tegnet jo ikke alltid kartene med nord opp


av og til så tegnet man det sånn som dette her for og så få frem jordkloden skikkelig.


%eee men det firedelte Nordpolkontinentet %eee som nå har fått mere fjorder enn egentlig elver det er en siste rest av denne forestillingen for£ ja.

men det firedelte Nordpolkontinentet som nå har fått mere fjorder enn egentlig elver det er en siste rest av denne forestillingen ja.

eee men det firedelte Nordpolkontinentet eee som nå har fått mere fjorder enn egentlig elver det er en siste rest av denne forestillingen for ja


ja %heh jeg skulle si at det er det er en det er en annen grunn annet enn denne denne kjempesvære snuoperasjonen på fjortenhundretallet.

ja jeg skulle si at det er det er en det er en annen grunn annet enn denne denne kjempesvære snuoperasjonen på fjortenhundretallet.

ja heh jeg skulle si at det er det er en det er en annen grunn annet enn denne denne kjempesvære snuoperasjonen på fjortenhundretallet


vi kan si mye\mykje om det, men eg lurer på hvordan\korleis hvordan\korleis ville det eigentleg vere viss vi skrudde av lyset?

vi kan si mykje om det, men eg lurer på korleis korleis ville det eigentleg vere viss vi skrudde av lyset?

vi kan si mye om det men eg lurer på hvordan hvordan ville det eigentleg vere viss vi skrudde av lyset?


eg beklagar denne salen her er då %eee konstruert i %eee %unint i nittentretten og var topp moderne fordi at då %unint lys frå etasjane over og ned i dette rommet her og det er fantastisk fint bortsett frå når du skal bruke prosjektor på storskjerm.

eg beklagar denne salen her er då konstruert i i 1913 og var topp moderne fordi at då lys frå etasjane over og ned i dette rommet her og det er fantastisk fint bortsett frå når du skal bruke prosjektor på storskjerm.

eg beklagar denne salen her er då eee konstruert i eee <unint> i nittentretten og var topp moderne fordi at då <unint> lys frå etasjane over og ned i dette rommet her og det er fantastisk fint bortsett frå når du skal bruke prosjektor på storskjerm


men altså trøysta får då vere at problemet vårt er at nord er opp.


så dette skulle vi aldri dette skulle vi aldri ha gjort.


men altså fordi at fordi at viss viss me ser på det kartet ditt her Benedicte %eee og ser på dette kartet så er det jo det er jo ganske presist.

men altså fordi at fordi at viss viss me ser på det kartet ditt her Benedicte og ser på dette kartet så er det jo det er jo ganske presist.

men altså fordi at fordi at viss viss me ser på det kartet ditt her Benedicte eee og ser på dette kartet så er det jo det er jo ganske presist


Afrika er overraskande presist også frå ein svær elv som ligg mye\mykje lenger sør enn dei har teikna inn.

Afrika er overraskande presist også frå ein svær elv som ligg mykje lenger sør enn dei har teikna inn.

Afrika er overraskande presist også frå ein svær elv som ligg mye lenger sør enn dei har teikna inn


England, dei britiske øyer ser presist ut.

England dei britiske øyer ser presist ut


den finst jo, men dei tre andre finst jo ikkje.

den finst jo men dei tre andre finst jo ikkje


men når han vår mann Gerard lagar dette viss me skal reisa til hans hovud han teiknar eit presist kart som liknar på våre verdskart i delar av det.


og så legg han inn paradis i nord i Noreg han enten ikkje har peiling på eller eller førestiller seg at kva trur han på dette sjølv?


det var faktisk en ganske stor debatt i Antwerpen i siste halvdel av femtenhundretallet hvorvidt dette Nordpolkontinentet fantes eller ikke, og det fantes ulike retninger %eee og de var veldig veldig uenige.

det var faktisk en ganske stor debatt i Antwerpen i siste halvdel av femtenhundretallet hvorvidt dette Nordpolkontinentet fantes eller ikke, og det fantes ulike retninger og de var veldig veldig uenige.

det var faktisk en ganske stor debatt i Antwerpen i siste halvdel av femtenhundretallet hvorvidt dette Nordpolkontinentet fantes eller ikke og det fantes ulike retninger eee og de var veldig veldig uenige


noen var veldig klar på at nei nei nei dette fins ikke og andre de støttet seg blant annet på en jesuittmunk som het %unk som %eee skrev om at på Nordpolen der er det så deilig klima at der les£ lever mennesker, dyr og planter evig.

noen var veldig klar på at nei nei nei dette fins ikke og andre de støttet seg bl.a. på en jesuittmunk som het som skrev om at på Nordpolen der er det så deilig klima at der lever mennesker, dyr og planter evig.

noen var veldig klar på at nei nei nei dette fins ikke og andre de støttet seg blant annet på en jesuittmunk som het <unk> som eee skrev om at på Nordpolen der er det så deilig klima at der les lever mennesker dyr og planter evig


nei ikke sant også støttet de seg på et verk som i dag er tapt som kalles Ineventio fortunata fra trettenhundretallet og som man bare kjenner av omtale i fra fjorten- og fremtenhundretallet som operer med dette firedelte nordk£ Nordpolkontinentet.

nei ikke sant også støttet de seg på et verk som i dag er tapt som kalles Ineventio fortunata fra trettenhundretallet og som man bare kjenner av omtale i fra fjorten- og fremtenhundretallet som operer med dette firedelte Nordpolkontinentet.

nei ikke sant også støttet de seg på et verk som i dag er tapt som kalles Ineventio fortunata fra trettenhundretallet og som man bare kjenner av omtale i fra fjorten og fremtenhundretallet som operer med dette firedelte nordk Nordpolkontinentet


%emm nederlenderne spesielt slutten av femtenhundretallet Willelm Barents og sånt noe så forsvinner dette her rett og slett.


men til det derre spørsmålet om dei trur på det så er det jo interessant å sjå kva dei kva som er sjangerbetegnelsen\sjangernemninga her sant.

men til det derre spørsmålet om dei trur på det så er det jo interessant å sjå kva dei kva som er sjangernemninga her sant.

men til det derre spørsmålet om dei trur på det så er det jo interessant å sjå kva dei kva som er sjangerbetegnelsen her sant


fordi noko av uenigheten\usemja om kva kart liksom kan seiast å vere bilde av og på hvilken\kva måte dei kan seiast å avbilde komme til syne i hvilket\kva namn dei forskjellige kategori£ %eee kartografane set på utgivelsene\utgivingane sine sant og at du har atlas som som då vinn fram som blir det store ordet.

fordi noko av usemja om kva kart liksom kan seiast å vere bilde av og på kva måte dei kan seiast å avbilde komme til syne i kva namn dei forskjellige kartografane set på utgivingane sine sant og at du har atlas som som då vinn fram som blir det store ordet.

fordi noko av uenigheten om kva kart liksom kan seiast å vere bilde av og på hvilken måte dei kan seiast å avbilde komme til syne i hvilket namn dei forskjellige kategori eee kartografane set på utgivelsene sine sant og at du har atlas som som då vinn fram som blir det store ordet


og så har du Ortelius som kallar det for teater, verdens teater mens dette her er frå det vi ville kalle eit atlas men som de Jode kallar verdas spegel sant eit spekulum.

og så har du Ortelius som kallar det for teater verdens teater mens dette her er frå det vi ville kalle eit atlas men som de Jode kallar verdas spegel sant eit spekulum


så før vi begynner å snakke inngåande om dei trur på det eller ikkje så må vi huske at han kallar det eit spegl.


sant det er ikkje ein direkte avbilding, men det er noko du kan sjå i for å forstå noko meir.

sant det er ikkje ein direkte avbilding men det er noko du kan sjå i for å forstå noko meir


men betyr det at %eee for for du skal få fortelja om det andre du synst er interessant òg Benedicte men men men bety£ eigentleg eg£ betyr det at dette kartet me ser her for den som lagar kartet ikkje nødvendigvis er det me oppfattar som eit kart?

men betyr det at for for du skal få fortelja om det andre du synst er interessant òg Benedicte men men men eigentleg betyr det at dette kartet me ser her for den som lagar kartet ikkje nødvendigvis er det me oppfattar som eit kart?

men betyr det at eee for for du skal få fortelja om det andre du synst er interessant òg Benedicte men men men bety eigentleg eg betyr det at dette kartet me ser her for den som lagar kartet ikkje nødvendigvis er det me oppfattar som eit kart?


altså betyr det at det ein sjanger som me ikkje har i dag som finst oppi nord altså ein ein førestillingsverd, eller er me i ei brytningstid kor dette eigentleg er opplysningstida som som slåst med med med pavemakt og og Vatikanet og og skolastikken og og er i ferd med å beseira\seira_over det?

altså betyr det at det ein sjanger som me ikkje har i dag som finst oppi nord altså ein ein førestillingsverd, eller er me i ei brytningstid kor dette eigentleg er opplysningstida som som slåst med med med pavemakt og og Vatikanet og og skolastikken og og er i ferd med å seira over det?

altså betyr det at det ein sjanger som me ikkje har i dag som finst oppi nord altså ein ein førestillingsverd eller er me i ei brytningstid kor dette eigentleg er opplysningstida som som slåst med med med pavemakt og og Vatikanet og og skolastikken og og er i ferd med å beseira det?


det er både en brytningstid %eee femtenhundretallet var definitivt det %eee men altså når det gjelder kart så tenker jeg et kart viser aldri verden som den er.

det er både en brytningstid femtenhundretallet var definitivt det men altså når det gjelder kart så tenker jeg et kart viser aldri verden som den er.

det er både en brytningstid eee femtenhundretallet var definitivt det eee men altså når det gjelder kart så tenker jeg et kart viser aldri verden som den er


selv ikke våre moderne kart gjør det fordi at det er alltid valg om skal man vise byer, skal man vise fiskeplasser, skal man vise %eee sykdom blant befolkningen eller hva skal man gjør for noe ikke sant?

selv ikke våre moderne kart gjør det fordi at det er alltid valg om skal man vise byer, skal man vise fiskeplasser, skal man vise sykdom blant befolkningen eller hva skal man gjør for noe ikke sant?

selv ikke våre moderne kart gjør det fordi at det er alltid valg om skal man vise byer skal man vise fiskeplasser skal man vise eee sykdom blant befolkningen eller hva skal man gjør for noe ikke sant?


og her så så er det det samme gamle problemet som vi sliter med fremdeles, og det er det derre med en rund kule som skal projiseres på et flatt underlag så bare der har du det med at dæ£ verden ser selvfølgelig ikke sånn ut.

og her så så er det det samme gamle problemet som vi sliter med fremdeles, og det er det derre med en rund kule som skal projiseres på et flatt underlag så bare der har du det med at verden ser selvfølgelig ikke sånn ut.

og her så så er det det samme gamle problemet som vi sliter med fremdeles og det er det derre med en rund kule som skal projiseres på et flatt underlag så bare der har du det med at dæ verden ser selvfølgelig ikke sånn ut


dette er sånn man har valgt å fremstille den for å få frem det man vil få frem.


og så er jo spørsmålet da %eee hva de Jode her %eee ville få frem %emm han vil selvfølgelig ha frem mest mulig av det nederlenderne visste om verden og der har du det som var moderne den gang ikke sant.

og så er jo spørsmålet da hva de Jode her ville få frem han vil selvfølgelig ha frem mest mulig av det nederlenderne visste om verden og der har du det som var moderne den gang ikke sant.

og så er jo spørsmålet da eee hva de Jode her eee ville få frem emm han vil selvfølgelig ha frem mest mulig av det nederlenderne visste om verden og der har du det som var moderne den gang ikke sant


%emm de stedsnavnene spesielt langs kysten de kjente til de er med og så har du da dette herre oppi nord som de da ikke var helt sikre på sånn at delvis %eee dreide seg litt om tro delvis dreide seg litt om hva har man egentlig funnet ut.

de stedsnavnene spesielt langs kysten de kjente til de er med og så har du da dette herre oppi nord som de da ikke var helt sikre på sånn at delvis dreide seg litt om tro delvis dreide seg litt om hva har man egentlig funnet ut.

emm de stedsnavnene spesielt langs kysten de kjente til de er med og så har du da dette herre oppi nord som de da ikke var helt sikre på sånn at delvis eee dreide seg litt om tro delvis dreide seg litt om hva har man egentlig funnet ut


fordi at på den rosa %eee ned£ hva blir det da det blir den nedre høyre delen av det firkløveret der den rosa.

fordi at på den rosa hva blir det da det blir den nedre høyre delen av det firkløveret der den rosa.

fordi at på den rosa eee ned hva blir det da det blir den nedre høyre delen av det firkløveret der den rosa


ja der står det Novaya Zemlya %eee også står det et eller annet med %foreign %eee altså engelskmenn og femtenfemti, og det var en ekspedisjon oppover %eee en engelsk ekspedisjon %unk og jeg husker ikke hva han andre het.

ja der står det Novaya Zemlya også står det et eller annet med altså engelskmenn og femtenfemti, og det var en ekspedisjon oppover en engelsk ekspedisjon og jeg husker ikke hva han andre het.

ja der står det Novaya Zemlya eee også står det et eller annet med <foreign> eee altså engelskmenn og femtenfemti og det var en ekspedisjon oppover eee en engelsk ekspedisjon <unk> og jeg husker ikke hva han andre het


%eee og de regnes som de første som var på Novaya Zemlya.


man regner med at det var nove£ Novaya Zemlya de var på, men der står det femtenfemti og de var der i treogfemti\femtitre %eee så det er liksom litt %eee litt %eee cirka.

man regner med at det var Novaya Zemlya de var på, men der står det 1550 og de var der i 53 så det er liksom litt litt cirka.

man regner med at det var nove Novaya Zemlya de var på men der står det femtenfemti og de var der i treogfemti eee så det er liksom litt eee litt eee cirka


folk fra Sibir hadde vært på Novaya Zemlya ja, og det viser jo også at %eee ja han %unk %eee han omkom der oppe.

folk fra Sibir hadde vært på Novaya Zemlya ja, og det viser jo også at ja han han omkom der oppe.

folk fra Sibir hadde vært på Novaya Zemlya ja og det viser jo også at eee ja han <unk> eee han omkom der oppe


de klarte å komme seg tilbake til Kolahalvøya og der frøs de i hjel %eee men ble funnet senere av russiske handelsmenn og dagboken hans den endte da etter hvert opp i England og det er sånn vi vet dette.

de klarte å komme seg tilbake til Kolahalvøya og der frøs de i hjel men ble funnet senere av russiske handelsmenn og dagboken hans den endte da etter hvert opp i England og det er sånn vi vet dette.

de klarte å komme seg tilbake til Kolahalvøya og der frøs de i hjel eee men ble funnet senere av russiske handelsmenn og dagboken hans den endte da etter hvert opp i England og det er sånn vi vet dette


ein kule har ikkje ein topp, men dette er eit bilde av at han har ein topp men toppen er ikkje på toppen.

ein kule har ikkje ein topp men dette er eit bilde av at han har ein topp men toppen er ikkje på toppen


fordi himmelen er øvst sant, og det er enklare når det er aust fordi at då kallar vi det Orients og så er det det man\ein orienterer seg mot, så det er topp verda har ein topp i språket sant når vi snakkar om å orientere seg så er det solen.

fordi himmelen er øvst sant, og det er enklare når det er aust fordi at då kallar vi det Orients og så er det det ein orienterer seg mot, så det er topp verda har ein topp i språket sant når vi snakkar om å orientere seg så er det solen.

fordi himmelen er øvst sant og det er enklare når det er aust fordi at då kallar vi det Orients og så er det det man orienterer seg mot så det er topp verda har ein topp i språket sant når vi snakkar om å orientere seg så er det solen


ikke sant men faktisk allerede Platon %eee diskuterte dette her med hvordan kan man snakke om %eee oppe og nede på en kule, for hva er egentlig oppe og nede på en kule, så jeg mener dette går så langt tilbake.

ikke sant men faktisk allerede Platon diskuterte dette her med hvordan kan man snakke om oppe og nede på en kule, for hva er egentlig oppe og nede på en kule, så jeg mener dette går så langt tilbake.

ikke sant men faktisk allerede Platon eee diskuterte dette her med hvordan kan man snakke om eee oppe og nede på en kule for hva er egentlig oppe og nede på en kule så jeg mener dette går så langt tilbake


sånn her har dei blitt einige om at nord er opp på siviliserte kart fordi man\ein har komme dit i kartteikningane at nord er jo eigentleg eigentleg opp her sant, men det er då %emm verda sett ovenfrå sant.

sånn her har dei blitt einige om at nord er opp på siviliserte kart fordi ein har komme dit i kartteikningane at nord er jo eigentleg eigentleg opp her sant, men det er då verda sett ovenfrå sant.

sånn her har dei blitt einige om at nord er opp på siviliserte kart fordi man har komme dit i kartteikningane at nord er jo eigentleg eigentleg opp her sant men det er då emm verda sett ovenfrå sant


men men nå viss me då f£ går til motsett ende då fordi at denne Nordpolen som ikkje er Nordpolen men fire kontinent og og ein leivning av Jerusalem eller ja Paradis %eee den har jo sin motsats\motsetnad på Sørpolen.

men men nå viss me då går til motsett ende då fordi at denne Nordpolen som ikkje er Nordpolen men fire kontinent og og ein leivning av Jerusalem eller ja Paradis den har jo sin motsetnad på Sørpolen.

men men nå viss me då f går til motsett ende då fordi at denne Nordpolen som ikkje er Nordpolen men fire kontinent og og ein leivning av Jerusalem eller ja Paradis eee den har jo sin motsats på Sørpolen


til Antarktis hadde dei veldig lang veg, %eee og det ka£ gjenspeglar seg kanskje òg fordi at dokker ser at der er det jo eit kjempekontinent som heiter %eee Terra Australis.

til Antarktis hadde dei veldig lang veg, og det gjenspeglar seg kanskje òg fordi at dokker ser at der er det jo eit kjempekontinent som heiter Terra Australis.

til Antarktis hadde dei veldig lang veg eee og det ka gjenspeglar seg kanskje òg fordi at dokker ser at der er det jo eit kjempekontinent som heiter eee Terra Australis


det er %eee altså Terra Australis betyr rett og slett det det sørl£ det sørlige land.

det er altså Terra Australis betyr rett og slett det det det sørlige land.

det er eee altså Terra Australis betyr rett og slett det det sørl det sørlige land


%eee og man har helt tilbake til antikken operert med at %eee jorden som en kule ikke sant og så hadde man en formening om at det var store kon£ et stort kontinent på toppen.

og man har helt tilbake til antikken operert med at jorden som en kule ikke sant og så hadde man en formening om at det var store et stort kontinent på toppen.

eee og man har helt tilbake til antikken operert med at eee jorden som en kule ikke sant og så hadde man en formening om at det var store kon et stort kontinent på toppen


nå viste det seg at det er jo en iskappe, men det er jo en annen sak.

nå viste det seg at det er jo en iskappe men det er jo en annen sak


men da må det være noe stort i bånn også fordi at hvis du har noe stort på og tungt på toppen av en kule så vil den tippe så da må det være noe stort i bånn, så man opererer da med Arktis og antiarktis.

men da må det være noe stort i bånn også fordi at hvis du har noe stort på og tungt på toppen av en kule så vil den tippe så da må det være noe stort i bånn så man opererer da med Arktis og antiarktis


%emm fordi at det er umulig å komme seg gjennom den varme sonen på midten og da er det jo snakk om Sahara for så vidt og ergo så bor det ingen der nede, men de kalte dem jo da antipoder de som da går opp ned %eee og han var da mot det.

fordi at det er umulig å komme seg gjennom den varme sonen på midten og da er det jo snakk om Sahara for så vidt og ergo så bor det ingen der nede, men de kalte dem jo da antipoder de som da går opp ned og han var da mot det.

emm fordi at det er umulig å komme seg gjennom den varme sonen på midten og da er det jo snakk om Sahara for så vidt og ergo så bor det ingen der nede men de kalte dem jo da antipoder de som da går opp ned eee og han var da mot det


men grunnen til at det da er tegnet inn her er for det første at man alltid hadde operert med at det er et eller annet der nede og selvfølgelig hadde det vært sjøfolk som hadde vært ute av kurs noen hadde sett noe.


%eee etterhvert så oppdaget man jo en de£ at en del av det man hadde sett kunne seiles rundt.

etterhvert så oppdaget man jo en at en del av det man hadde sett kunne seiles rundt.

eee etterhvert så oppdaget man jo en de at en del av det man hadde sett kunne seiles rundt


det var Sør-Georgia, det var Falklandsøyene, det var Ildlandet og så er faktisk dette Terra Australis det henger igjen som navn på dagens Australia, for det tok litt tid før man fant ut at man faktisk kunne seile rundt Australia også at det ikke var en del av dette kontinentet man forutsatte i syd.

det var SørGeorgia det var Falklandsøyene det var Ildlandet og så er faktisk dette Terra Australis det henger igjen som navn på dagens Australia for det tok litt tid før man fant ut at man faktisk kunne seile rundt Australia også at det ikke var en del av dette kontinentet man forutsatte i syd


ah så det er det er litt Australia og litt Antarktis og litt fri fantasi?


og så er det ja eller ja jo men sant fri fantasi er jo ein ny oppfinnelse\oppfinning.

og så er det ja eller ja jo men sant fri fantasi er jo ein ny oppfinning.


det dei har ikkje trur fantasien er ikkje sloppe heilt fri enda sant %eee for det er då Terra Australis Inkognita sant så dette herre er uoppdaga.

det dei har ikkje trur fantasien er ikkje sloppe heilt fri enda sant for det er då Terra Australis Inkognita sant så dette herre er uoppdaga.

det dei har ikkje trur fantasien er ikkje sloppe heilt fri enda sant eee for det er då Terra Australis Inkognita sant så dette herre er uoppdaga


dette veit vi ikkje enda sant, men vi kommer\kjem til å vite det.

dette veit vi ikkje enda sant, men vi kjem til å vite det.

dette veit vi ikkje enda sant men vi kommer til å vite det


%unint dei kommer\kjem til å vite det det er sant det er noko av det aller finaste med dei %overlapping Inkognita.

dei kjem til å vite det det er sant det er noko av det aller finaste med dei Inkognita.

<unint> dei kommer til å vite det det er sant det er noko av det aller finaste med dei <overlapping> Inkognita


det er en moderne myte delvis san£ ja sannsynligvis %eee som et %unint resultat av den industrielle revolusjonen at man %eee at denne myten om at man i gamle dager trodde at jorden var flat.

det er en moderne myte delvis ja sannsynligvis som et resultat av den industrielle revolusjonen at man at denne myten om at man i gamle dager trodde at jorden var flat.

det er en moderne myte delvis san ja sannsynligvis eee som et <unint> resultat av den industrielle revolusjonen at man eee at denne myten om at man i gamle dager trodde at jorden var flat


så kyrkja har aldri brent nokon fordi at dei sa at jorda var flat.


kan du ta deg ein runde i skoleverket og informera om dette?


har vært rundt et par steder, men jeg tar gjerne noen runder til ja.

har vært rundt et par steder men jeg tar gjerne noen runder til ja


jorden i midten, jorden som en kule i midten av universet, viktigste av guds skaperverk i midten og så kom da dette med at nei det er ikke jorden det er solen som er i midten, og det oppfattet kirken som en degradering av guds skaperverk.

jorden i midten jorden som en kule i midten av universet viktigste av guds skaperverk i midten og så kom da dette med at nei det er ikke jorden det er solen som er i midten og det oppfattet kirken som en degradering av guds skaperverk


da skulle vi liksom være en planet på lik linje med andre og det var ikke noe særlig.


så %eee så %eee Kopernikus' bok den ble forbudt og Galileo Galilei sna£ snaue hundre år etterpå utpå sekstenhundretallet han hevdet det samme.

så så Kopernikus' bok den ble forbudt og Galileo Galilei snaue 100 år etterpå utpå sekstenhundretallet han hevdet det samme.

så eee så eee Kopernikus bok den ble forbudt og Galileo Galilei sna snaue hundre år etterpå utpå sekstenhundretallet han hevdet det samme


fremdeles ikke stuereint, så han fikk %eee livsvarig husarrest og måtte offentlig avsverge teorien om et heliosentrisk verdensbilde altså helios sol i midten.

fremdeles ikke stuereint, så han fikk livsvarig husarrest og måtte offentlig avsverge teorien om et heliosentrisk verdensbilde altså helios sol i midten.

fremdeles ikke stuereint så han fikk eee livsvarig husarrest og måtte offentlig avsverge teorien om et heliosentrisk verdensbilde altså helios sol i midten


så dette her med flat jo£ flat og rund og det er en sammenblanding med hvorvidt det er jorden eller solen som er i midten.

så dette her med flat flat og rund og det er en sammenblanding med hvorvidt det er jorden eller solen som er i midten.

så dette her med flat jo flat og rund og det er en sammenblanding med hvorvidt det er jorden eller solen som er i midten


%mmm som seier %unint men det eg synst det òg er interessant for det seier noko ganske vesentleg om tida etterpå for at man\ein har då gjort folk mye\mykje mye\mykje dummare enn det dei var.

som seier men det eg synst det òg er interessant for det seier noko ganske vesentleg om tida etterpå for at ein har då gjort folk mykje mykje dummare enn det dei var.

mmm som seier <unint> men det eg synst det òg er interessant for det seier noko ganske vesentleg om tida etterpå for at man har då gjort folk mye mye dummare enn det dei var


%eee og latt som at folk då alle bilda av dei %unint nå tipper med over kanten av jorda, me kan ikkje segla der, vikingane skjønte ikkje det for då trudde dei tippa over, alle trudde dette, men mens rariteten er at det har ikkje funnest folk som har seglt og trudd at jorda var flat samtidig.

og latt som at folk då alle bilda av dei nå tipper med over kanten av jorda, me kan ikkje segla der, vikingane skjønte ikkje det for då trudde dei tippa over, alle trudde dette, men mens rariteten er at det har ikkje funnest folk som har seglt og trudd at jorda var flat samtidig.

eee og latt som at folk då alle bilda av dei <unint> nå tipper med over kanten av jorda me kan ikkje segla der vikingane skjønte ikkje det for då trudde dei tippa over alle trudde dette men mens rariteten er at det har ikkje funnest folk som har seglt og trudd at jorda var flat samtidig


hvert fall ikke som hvert fall ikke som vi har noen skriftlige kilder om.


vi vet selvfølgelig ikke hva folk flest trodde fordi at folk flest var analfabeter, og de skriver ikke ned hva de tenker, %eee men man kan jo tenke seg at %eee at %eee folk flest altså hva er verden for folk flest?

vi vet selvfølgelig ikke hva folk flest trodde fordi at folk flest var analfabeter, og de skriver ikke ned hva de tenker, men man kan jo tenke seg at at folk flest altså hva er verden for folk flest?

vi vet selvfølgelig ikke hva folk flest trodde fordi at folk flest var analfabeter og de skriver ikke ned hva de tenker eee men man kan jo tenke seg at eee at eee folk flest altså hva er verden for folk flest?


%eee kanskje verden er et bestemorfang ikke sant?


det er ein filosof frå Innlandet som sa så.


%eee og det er jo først med %eee de store sjøreisene på ja altså i starten med oppdagelsen av Amerika fjorten- og femtenhundretallet %eee hvor man altså får kontakt med andre siden av jorden, %eee så det er jo først da man faktisk er rundt.

og det er jo først med de store sjøreisene på ja altså i starten med oppdagelsen av Amerika fjorten- og femtenhundretallet hvor man altså får kontakt med andre siden av jorden, så det er jo først da man faktisk er rundt.

eee og det er jo først med eee de store sjøreisene på ja altså i starten med oppdagelsen av Amerika fjorten og femtenhundretallet eee hvor man altså får kontakt med andre siden av jorden eee så det er jo først da man faktisk er rundt


før det så at£ det er ikke uten grunn det ble kalt Mare Nostrum altså Middelhavet det var det man forholdt seg til i veldig veldig lang tid, og vi var i utkanten av det ja.

før det så det er ikke uten grunn det ble kalt Mare Nostrum altså Middelhavet det var det man forholdt seg til i veldig veldig lang tid, og vi var i utkanten av det ja.

før det så at det er ikke uten grunn det ble kalt Mare Nostrum altså Middelhavet det var det man forholdt seg til i veldig veldig lang tid og vi var i utkanten av det ja


ja %emm jo Antarktis %ttt grunnen til at det heter Arktis og Antarktis det har med astronomi å gjøre.

ja jo Antarktis grunnen til at det heter Arktis og Antarktis det har med astronomi å gjøre.

ja emm jo Antarktis ttt grunnen til at det heter Arktis og Antarktis det har med astronomi å gjøre


%eee arktoi gresk betyr bjørn %eee stjernebildet %eee Store bjørn ja en del av det er Karlsvognen og Karlsvognen består av syv stjerner.

arktoi gresk betyr bjørn stjernebildet Store bjørn ja en del av det er Karlsvognen og Karlsvognen består av syv stjerner.

eee arktoi gresk betyr bjørn eee stjernebildet eee Store bjørn ja en del av det er Karlsvognen og Karlsvognen består av syv stjerner


hvis dere tenker dere den sånn så peker den syvende stjernen peker ut Nordstjernen %emm %ttt så %eee det er da pekt ut av stjerne nummer syv.

hvis dere tenker dere den sånn så peker den syvende stjernen peker ut Nordstjernen så det er da pekt ut av stjerne nummer syv.

hvis dere tenker dere den sånn så peker den syvende stjernen peker ut Nordstjernen emm ttt så eee det er da pekt ut av stjerne nummer syv


og på kartet her så står det %foreign hvis jeg ikke tar helt feil %eee omtrent ved ja der yes og sept syv %foreign det er det latinske ordet for nord altså pekt ut av stjerne nummer syv.

og på kartet her så står det hvis jeg ikke tar helt feil omtrent ved ja der yes og sept syv det er det latinske ordet for nord altså pekt ut av stjerne nummer syv.

og på kartet her så står det <foreign> hvis jeg ikke tar helt feil eee omtrent ved ja der yes og sept syv <foreign> det er det latinske ordet for nord altså pekt ut av stjerne nummer syv


og dette med %eee Karlsvognen og Store bjørn der har du den russiske bjørnen og på sånn som Herefordkartet som er da et middelalderkart fra omtrent år trettenhundre håndtegnet selvfølgelig %eee der er det tegnet inn en bjørn i Russland så %eee.

og dette med Karlsvognen og Store bjørn der har du den russiske bjørnen og på sånn som Herefordkartet som er da et middelalderkart fra omtrent år 1300 håndtegnet selvfølgelig der er det tegnet inn en bjørn i Russland så %eee.

og dette med eee Karlsvognen og Store bjørn der har du den russiske bjørnen og på sånn som Herefordkartet som er da et middelalderkart fra omtrent år trettenhundre håndtegnet selvfølgelig eee der er det tegnet inn en bjørn i Russland så eee


så %eee så %emm bjørnen, Karlsvognen, Nordstjernen %eee det er da nord og så har du Antarktis som er da det motsatte av det.

så så bjørnen, Karlsvognen, Nordstjernen det er da nord og så har du Antarktis som er da det motsatte av det.

så eee så emm bjørnen Karlsvognen Nordstjernen eee det er da nord og så har du Antarktis som er da det motsatte av det


jeg tror det var det jeg skulle si sikkert noe annet òg.


men %eee berre eitt spørsmål til rundt det, altså dette dette er me på altså i femtennittitre året femtennittitre og me er i Antwerpen som er senteret for denne vitskapen.

men berre eitt spørsmål til rundt det, altså dette dette er me på altså i 1593 året 1593 og me er i Antwerpen som er senteret for denne vitskapen.

men eee berre eitt spørsmål til rundt det altså dette dette er me på altså i femtennittitre året femtennittitre og me er i Antwerpen som er senteret for denne vitskapen


altså er han er dette det beste kartet er de Jode liksom fremst blant sine likemenn eller finst det andre rundt han som lagar betre kart eller dårlegare kart eller større kart eller altså er han d£ korleis er dette er dei mange?

altså er han er dette det beste kartet er de Jode liksom fremst blant sine likemenn eller finst det andre rundt han som lagar betre kart eller dårlegare kart eller større kart eller altså er han korleis er dette er dei mange?

altså er han er dette det beste kartet er de Jode liksom fremst blant sine likemenn eller finst det andre rundt han som lagar betre kart eller dårlegare kart eller større kart eller altså er han d korleis er dette er dei mange?


ja %eee og han gikk tapende ut av den kampen.

ja og han gikk tapende ut av den kampen.

ja eee og han gikk tapende ut av den kampen


han satte sidetall paginerte sidene, %emm så vi regner Ortelius' atlas femtensytti %eee og alle utgavene som kom etter det som det første atlaset.

han satte sidetall paginerte sidene, så vi regner Ortelius' atlas 1570 og alle utgavene som kom etter det som det første atlaset.

han satte sidetall paginerte sidene emm så vi regner Ortelius atlas femtensytti eee og alle utgavene som kom etter det som det første atlaset


%emm de Jode han %eee trykket og utga faktisk det første verdenskartet til Ortelius i femtensekstifire, så de samarbeidet da.

de Jode han trykket og utga faktisk det første verdenskartet til Ortelius i femtensekstifire, så de samarbeidet da.

emm de Jode han eee trykket og utga faktisk det første verdenskartet til Ortelius i femtensekstifire så de samarbeidet da


%eee og så begynte de Jode %unint det er dette er da far de Jode han begynte å som kartograf selv, men han klarte ikke å matche Ortelius på det kommersielle i det hele tatt.

og så begynte de Jode det er dette er da far de Jode han begynte å som kartograf selv, men han klarte ikke å matche Ortelius på det kommersielle i det hele tatt.

eee og så begynte de Jode <unint> det er dette er da far de Jode han begynte å som kartograf selv men han klarte ikke å matche Ortelius på det kommersielle i det hele tatt


han er billigere og opplagene er færre, men selvfølgelig så er det masse arbeid bak å gravere kobberplater for et helt atlas så han tapte ordentlig.

han er billigere og opplagene er færre men selvfølgelig så er det masse arbeid bak å gravere kobberplater for et helt atlas så han tapte ordentlig


mange mener at Ortelius %emm nei at de Jodes kart er bedre enn Ortelius sine, men Ortelius hadde et kjempenettverk over hele Europa og klarte virkelig å selge ut dette her.

mange mener at Ortelius nei at de Jodes kart er bedre enn Ortelius sine, men Ortelius hadde et kjempenettverk over hele Europa og klarte virkelig å selge ut dette her.

mange mener at Ortelius emm nei at de Jodes kart er bedre enn Ortelius sine men Ortelius hadde et kjempenettverk over hele Europa og klarte virkelig å selge ut dette her


i tillegg så var Ortelius venn med Plantin.


arkivene står på Unescos dokumentarvliste og det var liksom salongen der folk møttes, og der vanket %eee både Ortelius og de Jode også.

arkivene står på Unescos dokumentarvliste og det var liksom salongen der folk møttes, og der vanket både Ortelius og de Jode også.

arkivene står på Unescos dokumentarvliste og det var liksom salongen der folk møttes og der vanket eee både Ortelius og de Jode også


og det er klart at kombinasjonen av Ortelius og Plantin hvor de hadde hver sine enorme nettverk på litt ulike områder ut i Europa %eee det var nok utslagsgivende hvor de Jode ble en av mange som lagde veldig fine ting men som ikke helt klarte å matche den kommersielle biten der.

og det er klart at kombinasjonen av Ortelius og Plantin hvor de hadde hver sine enorme nettverk på litt ulike områder ut i Europa det var nok utslagsgivende hvor de Jode ble en av mange som lagde veldig fine ting men som ikke helt klarte å matche den kommersielle biten der.

og det er klart at kombinasjonen av Ortelius og Plantin hvor de hadde hver sine enorme nettverk på litt ulike områder ut i Europa eee det var nok utslagsgivende hvor de Jode ble en av mange som lagde veldig fine ting men som ikke helt klarte å matche den kommersielle biten der


dette her er ein sant dette er det ikkje sånn at dette her er ein sånn ein %eee alleuropeisk avantgardesalong, for det er jo ikkje då berre geografane og kartografane som vankar her men også %eee anatomane for eksempel sant.

dette her er ein sant dette er det ikkje sånn at dette her er ein sånn ein alleuropeisk avantgardesalong, for det er jo ikkje då berre geografane og kartografane som vankar her men også anatomane f.eks. sant.

dette her er ein sant dette er det ikkje sånn at dette her er ein sånn ein eee alleuropeisk avantgardesalong for det er jo ikkje då berre geografane og kartografane som vankar her men også eee anatomane for eksempel sant


at Vesalius som lagar det første første store læreboka om anatomi, han er jo der, og dei presenterer då sine utforskingar av menneskekroppen i bøker som då kan heite anatomiske atlas.

at Vesalius som lagar det første første store læreboka om anatomi han er jo der og dei presenterer då sine utforskingar av menneskekroppen i bøker som då kan heite anatomiske atlas


%eee så det så dette her så det er så mange disiplin som høyrer saman i i den herre tida her og anatomien og geografien er ikkje så langt frå kvarandre heller og dei har dei er kanskje aller nærmast.


men %eee er fantastisk %overlapping så dei sit og teiknar opp rett og slett kroppen, mennesket %eee i detalj og verda i detalj.

men er fantastisk så dei sit og teiknar opp rett og slett kroppen, mennesket i detalj og verda i detalj.

men eee er fantastisk <overlapping> så dei sit og teiknar opp rett og slett kroppen mennesket eee i detalj og verda i detalj


det er fint altså, tenk at dei har sete og snakka om det.

det er fint altså tenk at dei har sete og snakka om det


dei kart£ men men men det er noko som du du må f£ dokker eller dokker må forklara for meg begge to eigentleg, fordi du seier at %eee %eee denne de Jode han %eee teiknar fine kart, men han har ikkje nettverket og han har ikkje trykkeriet, mens denne or£ Ortelis.

dei men men men det er noko som du du må dokker eller dokker må forklara for meg begge to eigentleg, fordi du seier at denne de Jode han teiknar fine kart, men han har ikkje nettverket og han har ikkje trykkeriet, mens denne Ortelis.

dei kart men men men det er noko som du du må f dokker eller dokker må forklara for meg begge to eigentleg fordi du seier at eee eee denne de Jode han eee teiknar fine kart men han har ikkje nettverket og han har ikkje trykkeriet mens denne or Ortelis


Ortelius han er ein be£ han er Rimi-Hagen, altså han %eee han har masse butikkar overalt, altså kva %unint.

Ortelius han er ein han er Rimi-Hagen, altså han han har masse butikkar overalt, altså kva %unint.

Ortelius han er ein be han er RimiHagen altså han eee han har masse butikkar overalt altså kva <unint>


fordi at du seier %unint du beskriv det jo nærmast som ein sånn kommersiell industri altså ein kartindustri kor det er konkurransen her rett og slett i marknaden.

fordi at du seier du beskriv det jo nærmast som ein sånn kommersiell industri altså ein kartindustri kor det er konkurransen her rett og slett i marknaden.

fordi at du seier <unint> du beskriv det jo nærmast som ein sånn kommersiell industri altså ein kartindustri kor det er konkurransen her rett og slett i marknaden


han når ikkje dette kartet når ikkje marknaden, mens Ortelius' når marknaden seier du.

han når ikkje dette kartet når ikkje marknaden mens Ortelius når marknaden seier du


%eee altså man drev handel med hele verden spesielt da nederlenderne %eee handelen med ned£ med hele verden og for å vise at du var moderne, at du var en mann av verden så hadde du atlashylla du hadde kart på veggen.

altså man drev handel med hele verden spesielt da nederlenderne handelen med med hele verden og for å vise at du var moderne, at du var en mann av verden så hadde du atlashylla du hadde kart på veggen.

eee altså man drev handel med hele verden spesielt da nederlenderne eee handelen med ned med hele verden og for å vise at du var moderne at du var en mann av verden så hadde du atlashylla du hadde kart på veggen


%eee hvis du ble portrettert så var gj£ det gjerne da med globus med kart med atlas %emm så det å være utadrettet var moderne, så de s£ de som kjøpte det var %eee selvfølgelig altså konger og fyrster av ymse slag.

hvis du ble portrettert så var det gjerne da med globus med kart med atlas så det å være utadrettet var moderne, så de de som kjøpte det var selvfølgelig altså konger og fyrster av ymse slag.

eee hvis du ble portrettert så var gj det gjerne da med globus med kart med atlas emm så det å være utadrettet var moderne så de s de som kjøpte det var eee selvfølgelig altså konger og fyrster av ymse slag


%emm så var det flere og flere handelsmenn også her i Christiania som kjøpte atlas %eee og hadde hjemme rett og slett.

så var det flere og flere handelsmenn også her i Christiania som kjøpte atlas og hadde hjemme rett og slett.

emm så var det flere og flere handelsmenn også her i Christiania som kjøpte atlas eee og hadde hjemme rett og slett


eg las også at sånn derre til fordi at de Jode er jo liksom ein ein tapande figur her sant, og det er morosamt og og det er jo ein liten detalj også at då dette kartet blei trykt så hadde han vore død i to år, så det er enka hans som driv businessen Pascina.

eg las også at sånn derre til fordi at de Jode er jo liksom ein ein tapande figur her sant og det er morosamt og og det er jo ein liten detalj også at då dette kartet blei trykt så hadde han vore død i to år så det er enka hans som driv businessen Pascina


også er det også er det ja og så er det sønnen med %mmm.

også er det også er det ja og så er det sønnen med mmm


i boken som %unint forsøkte å finne de Jode i så var det også liksom antyda at at han og Ortelius også er personlege fiendar sant og at det har vore eit tidspunkt der de Jode kanskje hadde eit litt betre nettverk og hadde moglegheita til å hjelpe %eee Ortelius fram med å inkludere noko av hans kart i ein utgivelse\utgiving.

i boken som forsøkte å finne de Jode i så var det også liksom antyda at at han og Ortelius også er personlege fiendar sant og at det har vore eit tidspunkt der de Jode kanskje hadde eit litt betre nettverk og hadde moglegheita til å hjelpe Ortelius fram med å inkludere noko av hans kart i ein utgiving.

i boken som <unint> forsøkte å finne de Jode i så var det også liksom antyda at at han og Ortelius også er personlege fiendar sant og at det har vore eit tidspunkt der de Jode kanskje hadde eit litt betre nettverk og hadde moglegheita til å hjelpe eee Ortelius fram med å inkludere noko av hans kart i ein utgivelse


og så sa han nei så droppa han Ortelius-karta, så Ortelius %eee tok tok det igjen sant og utkonkurrerte de Jode som nå er ein ein skyggefigur.

og så sa han nei så droppa han Ortelius-karta, så Ortelius tok tok det igjen sant og utkonkurrerte de Jode som nå er ein ein skyggefigur.

og så sa han nei så droppa han Orteliuskarta så Ortelius eee tok tok det igjen sant og utkonkurrerte de Jode som nå er ein ein skyggefigur


Erling du er jo historikar og kan sånn sett alt om alt i heile verda antar eg.


verda i femtennittitre altså her er verda avbilda ut ifrå det Benedicte seier meir eller mindre state-of-the-art sånn som man\ein så verda geografisk, men kva slags verd er det inni her, menneska, folka?

verda i 1593 altså her er verda avbilda ut ifrå det Benedicte seier meir eller mindre state-of-the-art sånn som ein så verda geografisk, men kva slags verd er det inni her, menneska, folka?

verda i femtennittitre altså her er verda avbilda ut ifrå det Benedicte seier meir eller mindre stateoftheart sånn som man så verda geografisk men kva slags verd er det inni her menneska folka?


kva kva slag verd er verda i femtennittitre?


men sant %emm kunne man\ein altså man\ein kunne jo begynne med å seie noko om den derre Nordpol-klatten i midten der altså fordi %emm dette her er som Benedicte seier ein ein tid som er ein brytningstid på mange måtar sant, som alle tider er det.

men sant kunne ein altså ein kunne jo begynne med å seie noko om den derre Nordpol-klatten i midten der altså fordi dette her er som Benedicte seier ein ein tid som er ein brytningstid på mange måtar sant, som alle tider er det.

men sant emm kunne man altså man kunne jo begynne med å seie noko om den derre Nordpolklatten i midten der altså fordi emm dette her er som Benedicte seier ein ein tid som er ein brytningstid på mange måtar sant som alle tider er det


%emm men at noko av det som er rart med de Jode-kartet er då at den forvaltar ein fortid sant på ein måte som Ortelius gjer i veldig liten grad.

emm men at noko av det som er rart med de Jodekartet er då at den forvaltar ein fortid sant på ein måte som Ortelius gjer i veldig liten grad


den har bilde av noko gammalt nemleg trua på denne %emm dette jord nord nordkontinentet som verdas sentrum, som den vedlikeheld frå gammalt av som eit sånn ein sånn etterleivning av religionen i ein stadig meir verdsleggjort verd.

den har bilde av noko gammalt nemleg trua på denne dette jord nord nordkontinentet som verdas sentrum, som den vedlikeheld frå gammalt av som eit sånn ein sånn etterleivning av religionen i ein stadig meir verdsleggjort verd.

den har bilde av noko gammalt nemleg trua på denne emm dette jord nord nordkontinentet som verdas sentrum som den vedlikeheld frå gammalt av som eit sånn ein sånn etterleivning av religionen i ein stadig meir verdsleggjort verd


dei er jo liksom dei siste i Vest-Europa med kyrkjemøtet i Uppsala i femtennittitre det same året.

dei er jo liksom dei siste i Vest-Europa med kyrkjemøtet i Uppsala i 1593 det same året.

dei er jo liksom dei siste i VestEuropa med kyrkjemøtet i Uppsala i femtennittitre det same året


%emm spanjolane har underkua det spanske Amerika sant at dei har dei har kontroll der.


trekanthandelen mellom Afrika og Amerika og Europa er så vidt komme i gong sant.


den har eit lite omfang samanlikna med det det skulle bli på seksten og syttenhundretalet, men det er der.

den har eit lite omfang samanlikna med det det skulle bli på 16 og syttenhundretalet, men det er der.

den har eit lite omfang samanlikna med det det skulle bli på seksten og syttenhundretalet men det er der


og man\ein fraktar blant anna då fargar frå frå Amerika indigo og Cochenillebiller sant sånn derre fargestoff som vi før hadde som forsterka rødt %unint.

og ein fraktar bl.a. då fargar frå frå Amerika indigo og Cochenillebiller sant sånn derre fargestoff som vi før hadde som forsterka rødt %unint.

og man fraktar blant anna då fargar frå frå Amerika indigo og Cochenillebiller sant sånn derre fargestoff som vi før hadde som forsterka rødt <unint>


viss vi hadde drukke Campari for noko tiår sidan så ville vi fått vi fått i oss den derre cochenillestoffet.


%eee og så men det men det er Europa sant, men men %eee men det er jo ein tid der der %emm liksom verda held på å bli globalisert med utgangspunkt i ein dynamisk europeisk økonomi her.

og så men det men det er Europa sant, men men men det er jo ein tid der der liksom verda held på å bli globalisert med utgangspunkt i ein dynamisk europeisk økonomi her.

eee og så men det men det er Europa sant men men eee men det er jo ein tid der der emm liksom verda held på å bli globalisert med utgangspunkt i ein dynamisk europeisk økonomi her


og så er jo selvfølgelig\sjølvsagt då Kina heilt konsolidert sant stort sterkt rike utan noko sånn veldig begjær etter å ta del i ein %eee europeisk tidleg globalisert økonomi.

og så er jo sjølvsagt då Kina heilt konsolidert sant stort sterkt rike utan noko sånn veldig begjær etter å ta del i ein europeisk tidleg globalisert økonomi.

og så er jo selvfølgelig då Kina heilt konsolidert sant stort sterkt rike utan noko sånn veldig begjær etter å ta del i ein eee europeisk tidleg globalisert økonomi


nei fordi dette er vel f£ nå må du korrigera meg viss eg tar feil for dette er eit tidspunkt som du seier kor Europa, Spania, %eee Nederland %eee portugisarane som er på veg ut av historia og engelskmennene som er på veg inn i historia %eee dei har %eee fått kontroll over det amerikanske kontinentet.

nei fordi dette er vel nå må du korrigera meg viss eg tar feil for dette er eit tidspunkt som du seier kor Europa, Spania, Nederland portugisarane som er på veg ut av historia og engelskmennene som er på veg inn i historia dei har fått kontroll over det amerikanske kontinentet.

nei fordi dette er vel f nå må du korrigera meg viss eg tar feil for dette er eit tidspunkt som du seier kor Europa Spania eee Nederland eee portugisarane som er på veg ut av historia og engelskmennene som er på veg inn i historia eee dei har eee fått kontroll over det amerikanske kontinentet


dei har kysten av Afrika på hvert_fall\iallfall vestkysten %eee heile vegen rundt.

dei har kysten av Afrika på iallfall vestkysten heile vegen rundt.

dei har kysten av Afrika på hvert fall vestkysten eee heile vegen rundt


man\ein er på veg mot Australia og Stillehavet.

man er på veg mot Australia og Stillehavet


Silkevegen er for lengst etablert men men så har du det området som då blir aust her altså frå India og austover.


altså India er jo ein del av denne verda som du beskriv men så kommer\kjem man\ein til Kina, %eee Kina, koreanske riket, %foreign Japan.

altså India er jo ein del av denne verda som du beskriv men så kjem ein til Kina, Kina, koreanske riket, Japan.

altså India er jo ein del av denne verda som du beskriv men så kommer man til Kina eee Kina koreanske riket <foreign> Japan


dei har jo sin eigen verd fortsatt\framleis, har dei ikkje det?

dei har jo sin eigen verd framleis, har dei ikkje det?

dei har jo sin eigen verd fortsatt har dei ikkje det?


jo sant vi er jo ikkje del av av deira verd enda %overlapping sant du har portugisarane i Makao og så får %eee nederlendarane lov til å lage eitt éin handelsforbindelse med med Japan sant, men elles er jo utvekslinga her ytst begrenset\avgrensa sant.

jo sant vi er jo ikkje del av av deira verd enda sant du har portugisarane i Makao og så får nederlendarane lov til å lage eitt éin handelsforbindelse med med Japan sant, men elles er jo utvekslinga her ytst avgrensa sant.

jo sant vi er jo ikkje del av av deira verd enda <overlapping> sant du har portugisarane i Makao og så får eee nederlendarane lov til å lage eitt éin handelsforbindelse med med Japan sant men elles er jo utvekslinga her ytst begrenset sant


så %eee ekspansjonen mot vest og Amerika handlar då om å om å legge landet under seg og underkue folka som er der og suge ut alt det sølvet som finst.

så ekspansjonen mot vest og Amerika handlar då om å om å legge landet under seg og underkue folka som er der og suge ut alt det sølvet som finst.

så eee ekspansjonen mot vest og Amerika handlar då om å om å legge landet under seg og underkue folka som er der og suge ut alt det sølvet som finst


mens %eee mens i i aust så går då først og fremst portugisarane inn i eit etablert handelsnettverk der dei konkurrerer med arabarane og vinn eit sjøhegemoni fordi skipa deira er betre bevæpnet\væpna.

mens mens i i aust så går då først og fremst portugisarane inn i eit etablert handelsnettverk der dei konkurrerer med arabarane og vinn eit sjøhegemoni fordi skipa deira er betre væpna.

mens eee mens i i aust så går då først og fremst portugisarane inn i eit etablert handelsnettverk der dei konkurrerer med arabarane og vinn eit sjøhegemoni fordi skipa deira er betre bevæpnet


alt med har funne er dårlegare enn det me har sjølv.