Hành Trình Chữ Quốc Ngữ Tại Nước Mặn Quy Nhơn - Golden Life Travel | Vietnam DMC & Tailor-Made Tours

tienve
18/03/2026
Cẩm Nang Du Lịch
Hành Trình Chữ Quốc Ngữ Tại Nước Mặn Quy Nhơn
Mục lục bài viết
Toggle
Từ bước chân truyền giáo đến di sản văn hóa của một dân tộc
Golden Life Travel Team trong chuyến khảo sát sản phẩm: “Tìm về cội nguồn chữ Quốc ngữ Việt Nam”
Có một thứ chúng ta sử dụng mỗi ngày… nhưng lại hiếm khi tự hỏi: Nó bắt đầu từ đâu?
Chữ Quốc Ngữ – thứ chữ quen thuộc với hơn 100 triệu người Việt hôm nay – không phải tự nhiên xuất hiện. Đó là kết quả của một hành trình kéo dài hơn
ba thế k
ỉ, bắt đầu từ những bước chân truyền giáo đầu tiên đặt lên vùng đất miền Trung Việt Nam, đó chính là Quy Nhơn.
1. Khi tôn giáo mở ra một hành trình ngôn ngữ
Chuyến đi thực địa khảo sát và học sản phẩm mới cho đội nhóm Golden Life Travel
Đầu thế kỉ XVII, các giáo sĩ Dòng Tên phương Tây đến Việt Nam với mục tiêu truyền bá Công giáo. Họ nhanh chóng nhận ra một điều:
Muốn truyền đạo, phải hiểu tiếng Việt
Muốn hiểu tiếng Việt, phải ghi lại được tiếng nói
Trong khi đó:
Chữ Hán quá phức tạp
Chữ Nôm lại khó tiếp cận với người nước ngoài
Một nhu cầu mới xuất hiện:
Cần một hệ chữ đơn giản hơn để ghi âm tiếng Việt
. Và chính nhu cầu truyền giáo ấy… đã vô tình mở ra một cuộc cách mạng ngôn ngữ.
2. Nước Mặn – nơi những con chữ đầu tiên được hình thành
Chùa Bà – Cảng Thị Nước Mặn – Di sản phi vật thể cấp Quốc Gia
Giữa bối cảnh đó, vùng đất
Nước Mặn (Bình Định cũ)
trở thành một điểm đặc biệt. Đây từng là một thương cảng sầm uất, nơi người Việt, người Hoa, và các giáo sĩ phương Tây gặp gỡ và giao lưu.
Chính tại đây, các giáo sĩ:
Lắng nghe tiếng Việt mỗi ngày
Ghi lại cách phát âm
Thử nghiệm dùng mẫu tự Latin để phiên âm
Những “con chữ đầu tiên” của Quốc Ngữ bắt đầu hình thành… không phải trong sách vở, mà trong đời sống thực.
3. Francisco de Pina – người đặt nền móng thầm lặng
Lễ hội Chùa Bà Nước Mặn hàng năm được tổ chức vào 3 ngày từ 28 đến 30 tháng Giêng âm lịch. Đây là một di sản sống quý giá
Trong số các giáo sĩ tiền khởi,
Francisco de Pina
(Bồ Đào Nha) là người có vai trò đặc biệt quan trọng.
Ông không chỉ thành thạo tiếng Việt một cách hiếm có, mà còn là người đầu tiên hệ thống hóa cách ghi âm tiếng Việt bằng chữ Latin.
Quan trọng hơn
ông chính là người dạy tiếng Việt cho Alexandre de Rhodes
Điều này có ý nghĩa quyết định. Bởi vì:
Những gì Alexandre de Rhodes làm sau này không bắt đầu từ con số 0, mà dựa trên nền tảng ngôn ngữ mà de Pina đã xây dựng tại Nước Mặn
4. Alexandre de Rhodes – người hệ thống hóa và lan tỏa
Kế thừa nền tảng từ Francisco de Pina và các giáo sĩ Dòng Tên khác như Francesco Buzomi ( Italy ),  Cristoforo Borri ( Italy ), Alexandre de Rhodes tiếp tục hoàn thiện hệ thống chữ viết này.
Năm 1651, tại Roma, ông xuất bản
Từ điển Việt – Bồ – La
. Đây là cột mốc quan trọng vì:
Lần đầu tiên tiếng Việt được ghi lại một cách có hệ thống
Chữ Quốc Ngữ bắt đầu có cấu trúc rõ ràng
Và có khả năng truyền bá rộng rãi
Nhưng cần hiểu đúng: Alexandre de Rhodes không “tạo ra” chữ Quốc Ngữ. Ông là người
tổng hợp – chuẩn hóa – và công bố
một hệ chữ đã được hình thành trước đó mà công đầu là của linh mục
Francisco de Pina
.
5. Từ công cụ truyền giáo đến chữ viết của cả dân tộc
Trong suốt nhiều thế kỉ sau đó, chữ Quốc Ngữ vẫn chủ yếu được sử dụng trong phạm vi tôn giáo.
Chỉ đến cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, khi người Việt bắt đầu tiếp nhận, cải tiến và phổ biến rộng rãi,
chữ Quốc Ngữ mới thực sự trở thành chữ viết chính thức.
Từ đó báo chí phát triển, văn học hiện đại hình thành, giáo dục được phổ cập.
Một hệ chữ ra đời từ truyền giáo lại trở thành công cụ khai sáng cho cả một dân tộc.
6. Hành trình hơn 300 năm – một di sản tập thể
Nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy rõ:
Francisco de Pina: đặt nền móng
Các giáo sĩ Dòng Tên: tiếp tục phát triển
Alexandre de Rhodes: hệ thống hóa
Người Việt: hoàn thiện và phổ biến
Chữ Quốc Ngữ không thuộc về riêng ai, mà là kết tinh của nhiều thế hệ, nhiều nền văn hóa
7. Hành trình ấy vẫn còn hiện diện hôm nay
Ngày nay, dấu vết của hành trình ấy vẫn còn hiện diện tại:
Nước Mặn – nơi phôi thai chữ viết
Chùa Bà – dấu tích thương cảng và giao thoa văn hóa
Di tích chữ Quốc Ngữ: Ghi công các Giáo sĩ có công
Tiểu Chủng viện Lòng Sông – 1 trong 3 xưởng In chữ Quốc ngữ đầu tin: truyền bá và phát triển chữ Quốc ngữ
Vùng Tuy Phước – Nước Mặn xưa không chỉ là những điểm đến, mà là những “trang sách sống” của lịch sử.
Kết luận:
Chữ Quốc Ngữ không chỉ là một công cụ để viết. Đó là:
Một hành trình của tri thức
Một cuộc gặp gỡ giữa Đông và Tây
Và là minh chứng cho khả năng tiếp nhận và chuyển hóa của người Việt
Và có lẽ, điều đẹp nhất là: Mỗi con chữ chúng ta viết hôm nay… đều mang theo ký ức của một hành trình kéo dài hơn ba thế kỉ.
Bài viết được thực hiện bởi:
Nguyễn Thị Xuân Lan – Chuyên gia du lịch
Founder & CEO Golden Life Travel
Thành viên/ Lãnh đạo Hiệp hội Du lịch Gia Lai
→ Xem hồ sơ tác giả tại đây
Golden Life Travel Company Profile
Nếu bạn đã từng trải nghiệm tour cùng Golden Life Travel, hãy để lại đánh giá trên Google để chia sẻ cảm nhận của mình và giúp nhiều du khách khác tìm thấy những hành trình đáng nhớ tại Quy Nhơn.
để lại đánh giá trên Google
Chia sẻ :
Nguyễn Thị Xuân Lan
Hơn 16 năm liên tục, miệt mài, đầy đam mê quảng bá cho Du lịch Quy Nhơn – Bình Định. CEO Golden Life Travel, chị Nguyễn Thị Xuân Lan và đội nhóm chuyên gia trẻ của Golden Life luôn tích cực, không ngừng nghỉ quảng cáo cho điểm đến du lịch Quy Nhơn – Bình Định


Phòng tránh say nắng nóng khi đi du lịch

Thời tiết oi bức, nắng nóng gay gắt trong mùa hè tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là tình trạng say nắng, say nóng.
Đây là hiện tượng cơ thể bị rối loạn điều hòa thân nhiệt do tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ cao mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp. Nếu không được nhận biết và xử lý kịp thời, say nắng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng như sốc nhiệt, suy đa cơ quan, hoặc mất ý thức.
Khi đi du lịch vào mùa hè, việc chọn lựa trang phục phù hợp không chỉ giúp bạn cảm thấy dễ chịu mà còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ say nắng.
Vậy làm thế nào để bảo vệ bản thân và người thân khỏi những rủi ro liên quan đến nắng nóng trong khi vẫn tận hưởng được trọn vẹn kỳ nghỉ? Dưới đây là những biện pháp phòng tránh say nắng nóng được khuyến nghị bởi các chuyên gia y tế và tổ chức sức khỏe uy tín.
1. Lựa chọn thời điểm tham quan, hoạt động ngoài trời hợp lý
Một trong những yếu tố quan trọng nhất để phòng tránh say nắng là hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong khung giờ cao điểm. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, từ 11 giờ trưa đến 15 giờ chiều là thời điểm tia cực tím (UV) đạt đỉnh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến da và sức khỏe. Vì vậy, bạn nên sắp xếp lịch trình du lịch một cách thông minh, ưu tiên tham quan trong sáng sớm hoặc chiều muộn, nghỉ ngơi trong khoảng thời gian giữa trưa.
Nếu buộc phải ra ngoài vào thời điểm nắng gắt, hãy cố gắng tìm bóng râm, đi dưới tán cây, hoặc sử dụng ô, mũ để hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
2. Trang phục và phụ kiện bảo vệ phù hợp
Khi đi du lịch vào mùa hè, việc chọn lựa trang phục phù hợp không chỉ giúp bạn cảm thấy dễ chịu mà còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ say nắng. Nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, có khả năng thấm hút mồ hôi tốt. Các loại vải như cotton, lanh, hoặc sợi tre là lựa chọn lý tưởng. Ngoài ra, màu sắc quần áo cũng đóng vai trò quan trọng — những gam màu sáng giúp phản xạ nhiệt tốt hơn so với màu tối, vốn có xu hướng hấp thụ nhiệt.
Đội mũ rộng vành để che chắn cho đầu và cổ, đeo kính râm có khả năng chống tia UV và sử dụng khẩu trang vải mỏng để bảo vệ mũi, miệng khỏi khói bụi và không khí nóng. Ngoài ra, đừng quên bôi kem chống nắng toàn thân trước khi ra ngoài khoảng 20–30 phút và bôi lại sau mỗi 2–3 tiếng, đặc biệt nếu bạn ra mồ hôi nhiều hoặc đi bơi.
3. Uống đủ nước và bổ sung điện giải
Nắng nóng khiến cơ thể ra nhiều mồ hôi, làm mất nước và các chất điện giải như natri, kali. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt, thậm chí tụt huyết áp và ngất xỉu. Vì vậy, uống đủ nước là điều kiện tiên quyết để phòng tránh say nắng. Trung bình, mỗi người nên uống từ 2 đến 2,5 lít nước mỗi ngày. Khi vận động ngoài trời hoặc tham gia các hoạt động thể chất, cần tăng lượng nước nạp vào cơ thể.
Ngoài nước lọc, bạn nên bổ sung nước điện giải, nước dừa, nước ép trái cây tươi hoặc các loại nước chứa muối khoáng để bù đắp lượng khoáng chất bị mất qua mồ hôi. Tránh xa các loại đồ uống có cồn, caffeine như bia, cà phê, vì chúng làm tăng nguy cơ mất nước và rối loạn thân nhiệt.
4. Nghỉ ngơi và làm mát hợp lý
Việc nghỉ ngơi hợp lý trong quá trình du lịch giúp cơ thể có thời gian phục hồi, giảm tải nhiệt và ổn định huyết áp. Sau mỗi giờ hoạt động ngoài trời, bạn nên dành ít nhất 10–15 phút nghỉ ngơi trong không gian mát mẻ, có bóng râm hoặc điều hòa.
Nếu cảm thấy cơ thể bắt đầu có dấu hiệu quá nóng như mặt đỏ, nhức đầu, buồn nôn hoặc tim đập nhanh, hãy lập tức di chuyển vào nơi râm mát, cởi bớt quần áo, uống nước mát và sử dụng khăn lạnh để chườm lên trán, cổ, nách, bẹn — những vị trí tập trung nhiều mạch máu lớn giúp hạ nhiệt nhanh chóng.
Dấu hiệu ban đầu của say nắng là da đỏ và nóng, khát nước, nhức đầu, chóng mặt... Ảnh minh họa
5. Nhận biết dấu hiệu say nắng và cách xử lý ban đầu
Dấu hiệu ban đầu của say nắng bao gồm
Da đỏ và nóng, khát nước, nhức đầu, chóng mặt, cơ thể yếu ớt, ra mồ hôi nhiều hoặc ngược lại là ngừng ra mồ hôi, tim đập nhanh, buồn nôn, nôn mửa. Ở những trường hợp nghiêm trọng, người bị say nắng có thể ngất xỉu, lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức.
Khi nhận thấy ai đó có những biểu hiện trên, cần sơ cứu kịp thời bằng cách:
Đưa nạn nhân đến nơi râm mát, thoáng khí.
Cởi bớt quần áo để giúp tản nhiệt nhanh hơn.
Cho uống nước mát (nếu tỉnh táo).
Dùng khăn lạnh hoặc đá chườm ở vùng cổ, nách, bẹn, trán.
Gọi cấp cứu nếu tình trạng không cải thiện trong vòng 10–15 phút hoặc nếu nạn nhân có biểu hiện mất ý thức, khó thở.
6. Những người cần chăm
sóc đặc biệt
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền như tiểu đường, tim mạch, huyết áp cao... là những nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng. Khi đi du lịch cùng những đối tượng này, bạn cần chủ động sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý, theo dõi tình trạng sức khỏe thường xuyên và luôn mang theo thuốc men cần thiết. Tránh để họ ở ngoài trời quá lâu hoặc tham gia các hoạt động thể lực mạnh.
Thực Hư Uống Nước Lá Và Hoa Đu Đủ Trị Được Bệnh Ung Thư? |SKĐS
Bs Nguyễn Tùng
Quan tâm nhất
Mới nhất
Ý kiến của bạn
Hãy nhập họ và tên
Bạn đã gửi thành công.


Chữ quốc ngữ, báo chí, công chúng và văn học: Phân tích và đánh giá

Trang chủ
»
Khoa Học Xã Hội
»
Báo chí - Truyền hình
8 trang
505 lượt xem
23
0
Chữ quốc ngữ, báo chí, công chúng và văn học
Có thể nói, các khái niệm: chữ quốc ngữ, báo chí, công chúng (public) và nền văn học mới chỉ đến với Việt Nam trong giai đoạn Pháp thuộc, khi xã hội này đã bắt đầu chuyển sang mô hình hiện đại. Ở đó, việc dạy và học để biết chữ; việc in ấn, mua bán và đọc báo; việc truyền bá và thưởng thức tác phẩm văn học … đã trở thành một nhu cầu thực sự của đông đảo của người dân và là một hoạt động phổ biến toàn xã hội. Hiện tượng này không phải là...
Chủ đề:
voixanh12
Ngữ pháp tiếng Việt
Tài liệu Ngữ pháp tiếng Việt
/
8
‐
1
‐

Ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
, báo chí, công chúng
và v
ă
n h
ọ
c Nam B
ộ
đầ
u th
ế
k
ỷ
XX
Nguy
ễ
n Th
ị
Thanh Xuân
1
.  Có th
ể
nói, các khái ni
ệ
m: ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
,
báo chí, công chúng (public) và n
ề
n v
ă
n h
ọ
c
m
ớ
i ch
ỉ
đế
n v
ớ
i Vi
ệ
t Nam trong giai
đ
o
ạ
n Pháp
thu
ộ
c, khi xã h
ộ
i này
đ
ã b
ắ
t
đầ
u chuy
ể
n sang
mô hình hi
ệ
n
đạ
i.
Ở
đ
ó, vi
ệ
c d
ạ
y và h
ọ
c
để
bi
ế
t
ch
ữ
; vi
ệ
c in
ấ
n, mua bán và
đọ
c báo; vi
ệ
c
truy
ề
n bá và th
ưở
ng th
ứ
c tác ph
ẩ
m v
ă
n h
ọ
c …
đ
ã tr
ở
thành
m
ộ
t nhu c
ầ
u th
ự
c s
ự
c
ủ
a
đ
ông
đả
o c
ủ
a ng
ườ
i dân và
là m
ộ
t ho
ạ
t
độ
ng ph
ổ
bi
ế
n toàn xã h
ộ
i.
Hi
ệ
n t
ượ
ng này không ph
ả
i là ngo
ạ
i l
ệ
v
ớ
i m
ộ
t
s
ố
n
ướ
c trên th
ế
gi
ớ
i, nh
ư
ng
để
có
s
ự
xu
ấ
t
hi
ệ
n g
ầ
n nh
ư
cùng m
ộ
t lúc c
ủ
a nhi
ề
u y
ế
u t
ố
: xã
h
ộ
i hi
ệ
n
đạ
i/ch
ữ
vi
ế
t m
ớ
i/ báo chí/ v
ă
n h
ọ
c hi
ệ
n
đạ
i/ công chúng, nh
ư
c
ủ
a Vi
ệ
t Nam, qu
ả
th
ự
c là
đ
i
ề
u r
ấ
t
đ
áng quan tâm.
L
ị
ch s
ử
đ
ã cho phép Nam K
ỳ
đ
i tr
ướ
c và
đ
i
tr
ướ
c g
ầ
n n
ử
a th
ế
k
ỷ
so v
ớ
i c
ả
n
ướ
c trong vi
ệ
c
hình thành các ph
ươ
ng di
ệ
n trên.
Trong bài vi
ế
t này, chúng tôi không
đ
i vào miêu
t
ả
b
ứ
c tranh toàn c
ả
nh mà ch
ỉ
nêu m
ộ
t s
ố
c
ộ
t
m
ố
c quan tr
ọ
ng và nh
ữ
ng
đặ
c tr
ư
ng ch
ủ
y
ế
u
c
ủ
a t
ừ
ng ph
ươ
ng di
ệ
n. Chúng tôi s
ẽ
t
ậ
p trung
kh
ả
o sát m
ố
i quan h
ệ
t
ươ
ng tác gi
ữ
a ch
ữ
qu
ố
c
ng
ữ
, báo chí, v
ă
n h
ọ
c và công chúng Nam K
ỳ
,
nh
ư
là s
ự
m
ở
đầ
u c
ủ
a m
ộ
t cách v
i
ế
t, làm báo
ch
ươ
ng -v
ă
n h
ọ
c và  m
ộ
t cách
đọ
c. B
ở
i vì, ch
ắ
c
ch
ắ
n s
ự
m
ở
đầ
u này s
ẽ
để
l
ạ
i d
ấ
u
ấ
n lâu dài
trong
đờ
i s
ố
ng
đọ
c c
ủ
a ng
ườ
i Nam K
ỳ
nói riêng
và ng
ườ
i Vi
ệ
t Nam, nói chung. Nh
ữ
ng nh
ậ
n
đị
nh và lý gi
ả
i c
ủ
a chúng tôi ch
ỉ
là
m
ộ
t cái nhìn
mang tính ch
ấ
t cá nhân, có c
ă
n c
ứ
t
ừ
l
ị
ch s
ử
v
ấ
n
đề
.
2
. Sau khi phôi thai
ở
H
ộ
i An (Qu
ả
ng Na
m)
t
ừ
gi
ữ
a th
ế
k
ỷ
17
[1]
,
ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
xu
ấ
t hi
ệ
n
và ph
ổ
bi
ế
n t
ạ
i Nam K
ỳ
vào gi
ữ
a th
ế
k
ỷ
19. M
ấ
t
đế
n h
ơ
n hai th
ế
k
ỷ
[2]
v
ớ
i nh
ữ
ng c
ố
g
ắ
ng âm
th
ầ
m c
ủ
a nhi
ề
u ng
ườ
i cho s
ự
hình thành m
ộ
t
ngôn ng
ữ
m
ớ
i.
Không nh
ư
vi
ệ
c ti
ế
p nh
ậ
n nh
ữ
ng ngôn ng
ữ
khác
ở
Vi
ệ
t Nam: Hán v
ă
n, Pháp v
ă
n,
Nga
v
ă
n, Anh v
ă
n…, vi
ệ
c ti
ế
p nh
ậ
n qu
ố
c ng
ữ
latin
v
ớ
i ng
ườ
i Vi
ệ
t thu
ở
ban
đầ
u cho
đế
n n
ử
a
đầ
u
th
ế
k
ỷ
XX, v
ẫ
n là quá trình v
ừ
a h
ọ
c v
ừ
a làm.
Quá trình
đ
ó vô cùng gian khó, b
ở
i không
ch
ỉ
qu
ố
c ng
ữ
latin là m
ộ
t cái gì r
ấ
t m
ớ
i, mà bên
c
ạ
nh
đ
ó còn có nh
ữ
ng rào c
ả
n c
ủ
a xã h
ộ
i và
trình
độ
dân trí c
ủ
a Vi
ệ
t Nam lúc b
ấ
y gi
ờ
. Ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
đượ
c các nhà truy
ề
n
đạ
o Thiên Chúa
giáo làm ra
để
đ
áp
ứ
n
g nhu c
ầ
u truy
ề
n giáo.
R
ấ
t nhi
ề
u l
ầ
n nhà Nguy
ễ
n c
ấ
m
đạ
o, m
ặ
c nhiên
ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
c
ũ
ng b
ị
xem là s
ả
n ph
ẩ
m có h
ạ
i.
N
ă
m 1865,
Gia
Đị
nh báo
, t
ờ
báo vi
ế
t b
ằ
ng ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
đầ
u tiên c
ủ
a Vi
ệ
t Nam, ra
đờ
i. Sau
đ
ó
m
ộ
t n
ă
m, t
ậ
p sách s
ư
u t
ầ
m v
ă
n h
ọ
c dân gian
Chuy
ệ
n
Đờ
i X
ư
a- L
ự
a Nhón L
ấ
y Nh
ữ
ng
Chuy
ệ
n Hay Và Có Ích
(Sài-Gòn, 1866, 74
trang)
c
ủ
a Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký xu
ấ
t h
i
ệ
n. N
ă
m
1882, ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
đượ
c tuyên b
ố
là v
ă
n t
ự
chính th
ứ
c
ở
Nam K
ỳ
, v
ớ
i Ngh
ị
đị
nh c
ủ
a nhà
c
ầ
m quy
ề
n Pháp, bu
ộ
c các viên ch
ứ
c hành
chánh xã thôn
ở
Nam K
ỳ
ph
ả
i bi
ế
t ch
ữ
Qu
ố
c
ng
ữ
.
N
ă
m 1929
[3]
, Phan Khôi, khi nói v
ề
ch
ữ
qu
ố
c
ng
ữ
,
đ
ã phác ra cho chúng ta m
ộ
t chu
ỗ
i trình t
ự
các s
ự
ki
ệ
n chu
ẩ
n b
ị
làm nên ti
ế
n trình v
ậ
n
độ
ng c
ủ
a
đờ
i s
ố
ng v
ă
n
hoá v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t Nam
th
ế
k
ỷ
XX. Ông cho r
ằ
ng nh
ữ
ng b
ướ
c
đ
i c
ủ
a
ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
là t
ừ
t
ự
đ
i
ể
n sang kinh sách
Thiên chúa giáo, r
ồ
i t
ừ
tr
ườ
ng h
ọ
c thu
ộ
c Pháp
sang các
đị
a h
ạ
t chính tr
ị
, v
ă
n h
ọ
c bình dân,
báo chí.
Ông kh
ẳ
ng
đị
nh: “Tôi mu
ố
n nói x
ứ
Nam k
ỳ
là
th
ầ
y d
ạ
y qu
ố
c ng
ữ
cho c
ả
và dân An Nam,
c
ũ
ng không ph
ả
i là quá
đ
áng.
Độ
c gi
ả
hãy nh
ớ
,
x
ứ
Nam k
ỳ
là th
ầ
y d
ạ
y qu
ố
c ng
ữ
cho dân An
Nam!”.
Ng
ườ
i th
ầ
y
đầ
u tiên
ấ
y nh
ư
th
ế
nào?
V
ớ
i
Gia
Đị
nh báo
, Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký và l
ầ
n l
ượ
t
Huình T
ị
nh C
ủ
a, Tr
ươ
ng
Minh Ký
đượ
c m
ờ
i
làm ch
ủ
bút. C
ả
ba ng
ườ
i trên
đ
ã không d
ừ
ng
l
ạ
i
ở
v
ị
trí c
ủ
a nh
ữ
ng vi
ên ch
ứ
c th
ừ
a hành m
ẫ
n
cán hay xôi th
ị
t, mà hành x
ử
nh
ư
m
ộ
t trí th
ứ
c
làm v
ă
n hoá,
đ
ã t
ừ
bá
o chí, nhanh chóng mang
đế
n cho công chúng c
ủ
a mình m
ộ
t nhu c
ầ
u m
ớ
i
bên c
ạ
nh nhu c
ầ
u thông tin:
đọ
c v
ă
n ch
ươ
ng.
L
ầ
n
đầ
u tiên trong l
ị
ch s
ử
, n
ướ
c ta ch
ứ
ng ki
ế
n
tác ph
ẩ
m v
ă
n ch
ươ
ng công b
ố
b
ằ
ng trang báo.
‐
2
‐

Nói khác
đ
i, công chúng v
ă
n ch
ươ
ng b
ắ
t ngu
ồ
n
t
ừ
công chúng báo chí. Và v
ă
n h
ọ
c hi
ệ
n
đạ
i Vi
ệ
t
Nam n
ẩ
y m
ầ
m trên báo chí, theo c
ả
ngh
ĩ
a
đ
en
và ngh
ĩ
a bóng c
ủ
a t
ừ
này.
Vì v
ậ
y, c
ũ
ng trong bài vi
ế
t trên, Phan Khôi nêu
rõ vai trò quan tr
ọ
ng c
ủ
a Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký và
Huình T
ị
nh C
ủ
a, và nói: “không nh
ữ
ng hai ông
đạ
i s
ư
ấ
y, lúc b
ấ
y gi
ờ
ng
ườ
i Nam k
ỳ
h
ễ
đ
ã vi
ế
t
qu
ố
c ng
ữ
thì ai c
ũ
ng ph
ả
i vi
ế
t
đ
úng. Vì h
ồ
i
đ
ó
ng
ườ
i ta h
ọ
c qu
ố
c ng
ữ
m
ộ
t cách nghiêm. Bây
gi
ờ
th
ử
tìm
m
ộ
t vài cu
ố
n sách xu
ấ
t b
ả
n th
ờ
i
ấ
y
ra mà coi, cu
ố
n nào in c
ũ
ng h
ẳ
n hoi, cho
đế
n
d
ấ
u
ngã
d
ấ
u
h
ỏ
i
c
ũ
ng phân minh”.
“H
ọ
c qu
ố
c ng
ữ
m
ộ
t cách nghiêm”,
đ
úng là cách
nói c
ủ
a Phan Khôi, r
ấ
t gi
ả
n d
ị
, hóm mà chân
xác.
Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký, Huình T
ị
nh C
ủ
a, và nh
ữ
ng
ng
ườ
i ti
ế
p sau hai ông, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n,
Tr
ươ
ng Minh Ký …
đ
ã h
ọ
c và làm theo tinh th
ầ
n
nghiêm c
ẩ
n nh
ư
v
ậ
y. D
o
đ
ó, là dò d
ẫ
m, nh
ữ
ng
b
ướ
c
đầ
u còn x
ộ
c x
ệ
ch, nh
ư
ng
đ
ó là cái x
ộ
c
x
ệ
ch non n
ớ
t c
ủ
a m
ộ
t logic t
ấ
t y
ế
u.
Trong
Chuy
ệ
n
Đờ
i X
ư
a, L
ự
a Nhón L
ấ
y Nh
ữ
ng
Chuy
ệ
n Hay Và Có Ích
(Sài-Gòn. 1866, 74
trang) trong
Gia
Đị
nh báo
mà Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký
làm ch
ủ
bút,
không h
ề
có s
ự
c
ẩ
u th
ả
. B
ở
i ông
v
ừ
a vi
ế
t v
ă
n v
ừ
a so
ạ
n sách d
ạ
y vi
ế
t ch
ữ
qu
ố
c
ng
ữ
không
ch
ỉ
b
ằ
ng m
ộ
t ki
ế
n th
ứ
c ch
ắ
n ch
ắ
n
c
ủ
a nhà khoa h
ọ
c, m
ộ
t t
ấ
m lòng c
ủ
a ng
ườ
i làm
v
ă
n hoá chân chính mà còn là m
ộ
t cách làm
c
ủ
a m
ộ
t ng
ườ
i vi
ế
t chuyên nghi
ệ
p. Trong nhi
ề
u
công trình ng
ữ
h
ọ
c c
ủ
a mình, Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký
đ
ã dùng ph
ươ
ng pháp
đố
i chi
ế
u so sánh v
ớ
i
các ngôn ng
ữ
khác
để
tìm m
ộ
t m
ẹ
o lu
ậ
t riêng
t
ố
i
ư
u cho ti
ế
ng Vi
ệ
t, và không th
ể
không th
ừ
a
nh
ậ
n, cái sáng rõ ch
ặ
t ch
ẽ
c
ủ
a ngôn ng
ữ
Pháp
đ
ã là m
ộ
t g
ợ
i ý r
ấ
t t
ố
t
cho ông, cùng v
ớ
i nh
ữ
ng
t
ậ
p quán ngôn ng
ữ
riêng c
ủ
a ng
ườ
i Vi
ệ
t mà
ông tôn tr
ọ
ng. Cao Xuân H
ạ
o
[4]
đ
ã ghi nh
ậ
n
vi
ệ
c xây d
ự
ng n
ề
n móng ngôi nhà ng
ữ
h
ọ
c Vi
ệ
t
Nam c
ủ
a Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký: “
Đ
i
ề
u
đ
áng ng
ạ
c
nhiên h
ơ
n nhi
ề
u là trong hoàn c
ả
nh
đ
ó mà ông
v
ẫ
n có
đượ
c nh
ữ
ng nh
ậ
n
đị
nh
đ
úng
đắ
n và tinh
t
ế
đế
n nh
ư
v
ậ
y v
ề
ng
ữ
pháp ti
ế
ng
Vi
ệ
t. Trong
l
ị
ch s
ử
c
ủ
a ngành Vi
ệ
t ng
ữ
h
ọ
c, ông là m
ộ
t
trong nh
ữ
ng tác gi
ả
ít b
ị
nh
ữ
ng
đị
nh ki
ế
n "d
ĩ
Âu
vi trung" chi ph
ố
i h
ơ
n c
ả
, nh
ấ
t là khi
đ
em so v
ớ
i
sách h
ọ
c ti
ế
ng Vi
ệ
t ngày nay. K
ể
cho
đế
n bây
gi
ờ
, ít có cu
ố
n sách nào cung c
ấ
p cho ta nhi
ề
u
thông tin v
ề
ng
ữ
pháp ti
ế
ng Vi
ệ
t nh
ư
m
ấ
y c
u
ố
n
sách không l
ấ
y gì làm dày c
ủ
a ông. Trong m
ấ
y
cu
ố
n này không thi
ế
u nh
ữ
ng phát
hi
ệ
n quan
tr
ọ
ng mà ngày nay ch
ẳ
ng m
ấ
y ai nh
ắ
c
đế
n,
trong khi l
ẽ
ra nó ph
ả
i
đượ
c nh
ữ
ng ng
ườ
i
đ
i
sau ti
ế
p thu và khai tri
ể
n,
đ
ào sâu h
ơ
n n
ữ
a ».
Vi
ệ
c b
ỏ
l
ử
ng, lãng quên hay s
ự
đứ
t
đ
o
ạ
n không
ch
ỉ
x
ả
y ra trong l
ĩ
nh v
ự
c h
ọ
c thu
ậ
t, nh
ư
ý ki
ế
n
trên. B
ướ
c vào
đầ
u th
ế
k
ỷ
XX, khi báo chí và
v
ă
n h
ọ
c phát tri
ể
n, hi
ệ
n t
ượ
ng nói và vi
ế
t c
ẩ
u
th
ả
qu
ố
c ng
ữ
đ
ã nh
ư
m
ộ
t
đ
ám rác ngày càng
l
ớ
n che ph
ủ
cái
n
ề
n nhà ph
ẳ
ng phiu
đẹ
p
đẽ
mà
nh
ữ
ng b
ậ
c tiên khu
đ
ã dày công xây d
ự
ng.
G
ầ
n 30 n
ă
m sau, 1929, khi báo chí c
ự
c phát
ở
Sài Gòn, Phan Khôi gióng lên ti
ế
ng chuông báo
độ
ng: “K
ể
g
ố
c tích ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
ở
Nam k
ỳ
thu
ở
x
ư
a ra nh
ư
v
ậ
y, r
ồ
i li
ế
c con m
ắ
t qua m
ộ
t
b
ậ
n trên m
ọ
i cu
ố
n sách, m
ọ
i t
ờ
báo th
ờ
i nay,
mà khôn ng
ă
n châu l
ụ
y s
ụ
t sùi!
Ủ
a hay! Vi
ệ
c gì
mà khóc? N
ề
n n
ế
p ông cha nh
ư
v
ậ
y mà
con
cháu là chúng ta bây gi
ờ
xô
đổ
h
ế
t tr
ơ
n h
ế
t tr
ọ
i,
thì không khóc sao
đượ
c, các ông ôi?”
H
ơ
n 30 n
ă
m sau, 1963, trong
Vi
ệ
t Nam V
ă
n
H
ọ
c S
ử
Gi
ả
n
Ướ
c Tân Biên:
V
ă
n H
ọ
c Hi
ệ
n
Đạ
i
1862-1943
(1963) Ph
ạ
m Th
ế
Ng
ũ
c
ũ
ng ghi
nh
ậ
n hi
ệ
n t
ượ
ng này:
“Ta th
ấ
y nh
ư
v
ậ
y công
lao c
ủ
a m
ấ
y v
ă
n gia Nam k
ỳ
đ
óng góp cho v
ă
n
h
ọ
c m
ớ
i lúc khai sinh không ph
ả
i là
không
đ
áng
k
ể
. (...) Tuy nhiên
đ
i
ề
u
làm chúng ta ng
ạ
c nhiên
là công cu
ộ
c c
ủ
a h
ọ
không
đượ
c h
ưở
ng
ứ
ng,
không
đượ
c ti
ế
p t
ụ
c
ở
ngay Nam k
ỳ
. Qu
ố
c v
ă
n
m
ớ
i sau
đ
ó,
ở
đ
ây chìm vào m
ộ
t tình tr
ạ
ng
đ
ình
đố
n”. (tr.92)
Nh
ư
ng nói nh
ư
v
ậ
y, ph
ả
i ch
ă
ng t
ừ
hai t
ờ
báo
đầ
u tiên và nh
ữ
ng cu
ố
n sách c
ủ
a Tr
ươ
ng V
ĩ
nh
Ký,
đế
n hàng ch
ụ
c
t
ờ
báo
ở
Sài Gòn và vô s
ố
ấ
n b
ả
n n
ử
a
đầ
u th
ế
k
ỷ
XX, ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
, báo
chí và v
ă
n h
ọ
c
đ
i lùi?
H
ẳ
n không ai dám kh
ẳ
ng
đị
nh nh
ư
v
ậ
y. Ch
ỉ
có
th
ể
nói r
ằ
ng, t
ừ
m
ộ
t con su
ố
i nh
ỏ
tro
ng tr
ẻ
o c
ủ
a
th
ế
k
ỷ
19, qu
ố
c ng
ữ
, báo chí, v
ă
n h
ọ
c Nam B
ộ
vào
đầ
u th
ế
k
ỷ
XX
đ
ã tr
ở
thành m
ộ
t dòng sông
l
ớ
n
ồ
ạ
t ch
ả
y v
ớ
i bao nhiêu là rác r
ưở
i.
T
ạ
i sao nh
ư
v
ậ
y?
‐
3
‐

Lý gi
ả
i tình tr
ạ
ng này, Phan Khôi th
ẳ
ng th
ắ
n v
ớ
i
các
đồ
ng nghi
ệ
p c
ủ
a mình: “Ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
ở
Nam k
ỳ
mà vi
ế
t sai b
ậ
y b
ạ
h
ế
t là b
ắ
t
đầ
u t
ừ
các
ông làm báo b
ậ
c ti
ề
n b
ố
i. Ph
ầ
n nhi
ề
u các ông
làm báo thu
ở
x
ư
a là nhà nho sót l
ạ
i, ch
ắ
c các
ổ
ng không h
ọ
c qu
ố
c ng
ữ
đ
úng
đắ
n, ch
ỉ
h
ọ
c v
ầ
n
s
ơ
r
ồ
i ráp l
ạ
i mà vi
ế
t, thành ra vi
ế
t sai mà
không hay. Ng
ườ
i mình l
ạ
i có cái tánh hay “s
ợ
ch
ữ
in”, h
ễ
th
ấ
y t
ờ
báo cu
ố
n sá
ch, thì cho là
m
ự
c th
ướ
c r
ồ
i c
ứ
theo
đ
ó mà b
ắ
t ch
ướ
c, b
ắ
t
ch
ướ
c thét, l
ạ
i càng sai nhi
ề
u h
ơ
n các
ổ
ng
n
ữ
a”.
Nh
ư
ng vì sao vi
ế
t sai mà v
ẫ
n
đượ
c in? Có l
ẽ
còn ph
ả
i nói
đế
n s
ự
ra
đờ
i quá d
ễ
dàng c
ủ
a
nh
ữ
ng t
ờ
báo t
ư
nhân, và
nhà xu
ấ
t b
ả
n t
ư
nhân, nh
ằ
m
đ
áp
ứ
ng nhu c
ầ
u thông tin, gi
ả
i trí
và qu
ả
ng cáo c
ủ
a công chúng lúc b
ấ
y gi
ờ
. Khi
ng
ườ
i vi
ế
t và
ng
ườ
i biên t
ậ
p có trình
độ
h
ọ
c
v
ấ
n và chuyên môn ch
ư
a nhi
ề
u, công chúng
bình dân
đọ
c báo v
ă
n quá d
ễ
dãi, làng báo chí
v
ă
n ch
ươ
ng Sài Gòn không tránh c
ả
nh vàng
thau l
ẫ
n l
ộ
n.
Thêm vào
đ
ó, tr
ườ
ng h
ợ
p
Truy
ệ
n Th
ầ
y Lazaro
Phi
ề
n
c
ủ
a Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n (1887), bên
c
ạ
nh cái sáng s
ủ
a c
ủ
a ngôn ng
ữ
còn có c
ả
cái
hi
ệ
n
đạ
i c
ủ
a cách vi
ế
t,
đ
ã b
ị
r
ơ
i vào im l
ặ
ng, b
ở
i
vì công chúng ch
ư
a theo k
ị
p tinh th
ầ
n v
ă
n
ch
ươ
ng m
ớ
i; và t
ờ
t
ạ
p chí t
ư
nhân
Thông Lo
ạ
i
Khóa Trình
(
Miscellannées
o
u Lectures
instructives pour les élèves des écoles
primaires, communales, cantonales et les
familles - bìa ti
ế
ng Pháp nh
ư
ng ru
ộ
t, t
ự
a và bài
v
ở
là qu
ố
c ng
ữ
) (1888), v
ớ
i m
ụ
c
đ
ích ph
ổ
bi
ế
n
v
ă
n hóa dân t
ộ
c, do Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký ch
ủ
tr
ươ
ng, quy t
ụ
nh
ữ
ng nhà báo hàng
đầ
u Nam
B
ộ
: Huình T
ị
nh C
ủ
a (t
ứ
c Paulus C
ủ
a), Tr
ươ
ng
Minh Ký, Tr
ầ
n Chánh Chi
ế
u, L
ươ
ng Kh
ắ
c Ninh,
đ
ã s
ớ
m b
ị
đ
óng c
ử
a sau 18 s
ố
, ph
ả
i ch
ă
ng
c
ũ
ng là m
ộ
t “bài h
ọ
c th
ươ
ng
đ
au” c
ủ
a nh
ữ
ng
ng
ườ
i vi
ế
t báo v
ă
n s
ố
ng b
ằ
ng ngòi bút lúc b
ấ
y
gi
ờ
?
Ngoài ra, tho
ạ
t tiên, ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
là công c
ụ
giao ti
ế
p mà Pháp có ý th
ứ
c xây d
ự
ng và c
ổ
v
ũ
,
nh
ư
ng ch
ẳ
ng bao lâu sau
đ
ó nó b
ị
thu h
ẹ
p d
ầ
n
trong ch
ươ
ng trình giáo d
ụ
c, tr
ở
thành th
ứ
y
ế
u,
bên c
ạ
nh Pháp ng
ữ
.
C
ũ
ng nh
ư
các xã h
ộ
i t
ư
s
ả
n hi
ệ
n
đạ
i khác, t
ừ
nhi
ề
u nguyên nhân, báo
chí - v
ă
n ch
ươ
ng Nam
B
ộ
t
ừ
khi hình thành cho
đế
n nay t
ồ
n t
ạ
i trong
lòng nó nh
ữ
ng xu h
ướ
ng vi
ế
t và
đọ
c khác nhau:
xu h
ướ
ng th
ứ
nh
ấ
t xem tr
ọ
ng ngh
ệ
thu
ậ
t và
ngôn ng
ữ
v
ă
n ch
ươ
ng: Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký, Huình
T
ị
nh C
ủ
a, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n, Tr
ươ
ng Minh
K
ý
…
;
x
u
h
ướ
ng th
ứ
hai h
ướ
ng
đế
n công
chúng bình dân: Lê Ho
ằ
ng M
ư
u, Nguy
ễ
n
Chánh S
ắ
t, Phú
Đứ
c, Nguy
ễ
n B
ử
u M
ộ
c…; xu
h
ướ
ng th
ứ
ba, dung hòa: H
ồ
Bi
ể
u Chánh…
Nh
ư
v
ậ
y, c
h
ủ
tr
ươ
ng
đư
a cu
ộ
c s
ố
ng
đờ
i
th
ườ
ng và l
ờ
i nói th
ườ
ng vào trang vi
ế
t c
ủ
a
Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n… là m
ộ
t
ý th
ứ
c rõ r
ệ
t v
ề
vi
ệ
c hi
ệ
n
đạ
i hoá và dân ch
ủ
hoá v
ă
n ch
ươ
ng, r
ấ
t tôn tr
ọ
ng công chúng,
nh
ư
ng hoàn toàn khác v
ớ
i vi
ệ
c
làm hàng ch
ợ
,
hay h
ạ
chu
ẩ
n v
ă
n ch
ươ
ng, nh
ằ
m m
ộ
t m
ụ
c tiêu
nào
đ
ó.
Nhìn su
ố
t
đờ
i s
ố
ng v
ă
n ch
ươ
ng qu
ố
c ng
ữ
Nam
B
ộ
, có th
ể
ti
n r
ằ
ng quan ni
ệ
m và cách th
ế
làm
báo chí-v
ă
n ch
ươ
ng c
ủ
a nh
ữ
ng ng
ườ
i kh
ở
i
đầ
u
này
đ
ã
để
l
ạ
i m
ộ
t d
ấ
u
ấ
n t
ố
t
đẹ
p, dù có lúc b
ị
xao nhãng.
Có th
ể
ngày nay khi
đọ
c l
ạ
i nh
ữ
ng t
i
ể
u thuy
ế
t,
th
ơ
ca
ở
Nam B
ộ
n
ử
a
đầ
u th
ế
k
ỷ
XX, chúng ta
g
ầ
n nh
ư
b
ị
ng
ậ
p trong m
ộ
t th
ế
gi
ớ
i c
ủ
a nh
ữ
ng
tác ph
ẩ
m t
ầ
m t
ầ
m, c
ũ
k
ỹ
, so
v
ớ
i nh
ữ
ng áng v
ă
n
sáng chói, cách tân rõ r
ệ
t c
ủ
a Mi
ề
n B
ắ
c. Và b
ở
i
là l
ị
ch s
ử
v
ă
n h
ọ
c tr
ướ
c h
ế
t là l
ị
ch s
ử
sáng tác,
nên
đờ
i s
ố
ng v
ă
n h
ọ
c Nam
B
ộ
g
ầ
n nh
ư
m
ờ
nh
ạ
t trong b
ứ
c tranh chung c
ủ
a v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t
Nam hi
ệ
n
đạ
i.
Tuy nhiên,
để
nh
ậ
n th
ứ
c chính xác và
đầ
y
đủ
con
đườ
ng hi
ệ
n
đạ
i hoá c
ủ
a v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t Nam,
l
ạ
i ph
ả
i tr
ở
v
ề
hi
ể
u rõ ng
ọ
n ngu
ồ
n c
ủ
a nó.
Nh
ữ
ng nhà nghiên c
ứ
u có ngh
ề
và công tâm
ở
mi
ề
n B
ắ
c, mi
ề
n Trung, ngay t
ừ
đầ
u th
ế
k
ỷ
,
đ
ã
k
ị
p nh
ậ
n ra ý ngh
ĩ
a c
ủ
a v
ấ
n
đề
và ti
ế
p thu ho
ặ
c
đư
a ra nh
ữ
ng phán
đ
oán chính xác.
Đ
i
ề
u d
ễ
th
ấ
y nh
ấ
t là, Phan Khôi, Thi
ế
u S
ơ
n,
H
ả
i Tri
ề
u… nh
ữ
ng ng
ườ
i t
ừ
ng vào Nam làm
báo,
đ
ã t
ừ
đ
ây không ng
ừ
ng
đổ
i m
ớ
i v
ề
quan
ni
ệ
m v
ề
cách vi
ế
t,
đặ
c bi
ệ
t là
đ
ã ch
ị
u
ả
nh
h
ưở
ng rõ r
ệ
t v
ă
n phong Nam B
ộ
. Phan Khôi là
ng
ườ
i xót xa nhi
ề
u v
ề
tình tr
ạ
ng th
ấ
t truy
ề
n,
đ
ã
vi
ế
t bài n
ă
m 1929, nh
ư
đ
ã d
ẫ
n
ở
trên, r
ồ
i n
ă
m
1934, ông l
ạ
i ti
ế
p t
ụ
c bênh v
ự
c c
ủ
a ng
ườ
i Nam
‐
4
‐

B
ộ
, v
ớ
i xu h
ướ
ng Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký và phê phán
n
ặ
ng n
ề
xu h
ướ
ng bình dân.
Nguy
ễ
n V
ă
n T
ố
n
ă
m 1937
đ
ã không ti
ế
c l
ờ
i
khen t
ặ
ng cu
ố
n
Petit cours d'histoire annamite
à l'usage des écoles de la Basse-Cochinchine
(Saigon: Impr. du Gouvernement, 1875-1877)
c
ủ
a Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký và quan ni
ệ
m mà ông vi
ế
t
trong l
ờ
i t
ự
a
[5]
: "..
Đ
ã
đế
n lúc tính uyên bác
Nam k
ỳ
thay th
ế
cho nh
ữ
ng quy
ể
n sách c
ũ
k
ỹ
ấ
y,
đế
n lúc
đ
ó lo
ạ
i tr
ừ
, m
ộ
t m
ặ
t, t
ấ
t c
ả
nh
ữ
ng
th
ứ
t
ạ
p nh
ạ
p g
ọ
i là thô
ng tin m
ượ
n
ở
sách v
ở
Trung Qu
ố
c và m
ặ
t khác, dành m
ộ
t v
ị
trí x
ứ
ng
đ
áng cho nh
ữ
ng d
ữ
ki
ệ
n chính xác và phong
phú r
ấ
t m
ự
c, do s
ử
ký ta cung c
ấ
p"
("Petrus
Ký". Bulletin de l'enseignement mutuel du
Tonkin, t. XVII, nos 1-2, janv-juin 1937, p. 25-
67).
V
ị
h
ọ
c gi
ả
v
ố
n n
ổ
i ti
ế
ng là nghiêm c
ẩ
n và kh
ắ
t
khe này
đ
ã t
ặ
ng cho Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký ba ch
ữ
súc tích:
"Science, Conscience et Modestie"
(Khoa h
ọ
c, Có l
ươ
ng tâm và Khiêm nh
ườ
ng).
V
ũ
Ng
ọ
c Phan
đ
ã trang tr
ọ
ng x
ế
p Tr
ươ
ng V
ĩ
nh
Ký vào nh
ữ
ng nhà v
ă
n
đ
i tiên phon
g trong b
ộ
sách
đồ
s
ộ
Nhà v
ă
n hi
ệ
n
đạ
i
(1942).
3.
Nh
ư
ng vì sao Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký và nh
ữ
ng
h
ọ
c trò
đ
i theo con
đườ
ng c
ủ
a
ông l
ạ
i có th
ể
làm
đượ
c nh
ữ
ng k
ỳ
tích nh
ư
v
ậ
y?
Theo tôi, ngoài vi
ệ
c c
ắ
t ngh
ĩ
a t
ừ
t
ố
ch
ấ
t cá
nhân c
ủ
a nhà v
ă
n, có th
ể
th
ấ
y thêm nh
ữ
ng y
ế
u
t
ố
khác.
3.1.
Đ
ó là nh
ờ
vi
ệ
c ti
ế
p xú
c v
ớ
i nh
ữ
ng n
ề
n v
ă
n
hoá khác ngoài không gian Vi
ệ
t Nam c
ủ
a các
tác gi
ả
. Là tín
đồ
Thiên Chúa giáo nên Tr
ươ
ng
V
ĩ
nh Ký, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n, Hu
ỳ
nh T
ị
nh C
ủ
a,
Tr
ươ
ng Minh Ký
đề
u
đư
ợ
c xu
ấ
t d
ươ
ng du h
ọ
c,
dù là ch
ỉ
h
ọ
c tr
ườ
ng giòng
[6]
. Cùng chí h
ướ
ng,
k
ẻ
tr
ướ
c, ng
ườ
i sau, trong th
ờ
i k
ỳ
s
ơ
khai,
Tr
ươ
ng V
ĩ
n
h
K
ý
v
à
m
ộ
t s
ố
h
ọ
c trò thân tín c
ủ
a
mình
đ
ã m
ở
ra m
ộ
t con
đườ
ng m
ớ
i b
ằ
ng hàng
lo
ạ
t tác ph
ẩ
m v
ă
n h
ọ
c mang t
ư
cách khai sinh
th
ể
lo
ạ
i[1]
Đặ
c bi
ệ
t,
Truy
ệ
n Th
ầ
y Lazarô Phi
ề
n
(1887), thi pháp c
ủ
a tác ph
ẩ
m cùng v
ớ
i l
ờ
i
tuyên b
ố
c
ủ
a tác gi
ả
, cho th
ấ
y m
ộ
t b
ướ
c
độ
t
phá c
ự
c k
ỳ
ngo
ạ
n m
ụ
c c
ủ
a v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t Nam.
Có th
ể
nói, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n khi vi
ế
t
Truy
ệ
n
Th
ầ
y Lazaro Phi
ề
n
h
ẳ
n c
ũ
ng
đ
ã ph
ả
i
đố
i di
ệ
n
v
ớ
i m
ộ
t s
ố
tác ph
ẩ
m v
ă
n ch
ươ
ng Vi
ệ
t Nam quá
kh
ứ
và n
ướ
c ngoài
đươ
ng th
ờ
i. Và ông
đ
ã ch
ọ
n
l
ự
a cách
kháng c
ự
l
ạ
i cách vi
ế
t c
ũ
, c
ũ
ng nh
ư
Phan Khôi và Nguy
ễ
n Th
ị
Kiêm v
ớ
i th
ơ
M
ớ
i
nh
ữ
ng n
ă
m 30 c
ủ
a th
ế
k
ỷ
XX.
3.2.  Là thái
độ
làm vi
ệ
c chuyên nghi
ệ
p mà xã
h
ộ
i lúc b
ấ
y gi
ờ
yêu c
ầ
u.
Ở
đ
ây tính
chuyên
nghi
ệ
p v
ừ
a bao hàm kh
ả
n
ă
ng t
ự
ý th
ứ
c v
ề
v
ă
n
ch
ươ
ng, v
ừ
a th
ể
hi
ệ
n qua trình
độ
x
ử
lý
ch
ấ
t
li
ệ
u, v
ừ
a cho th
ấ
y ng
ườ
i vi
ế
t có th
ể
s
ố
ng b
ằ
ng
ngòi bút. Trong ch
ặ
ng
đầ
u tiên này, xu
ấ
t hi
ệ
n
nh
ữ
ng nhà v
ă
n chuyên nghi
ệ
p, chuyên nghi
ệ
p
hóa là y
ế
u t
ố
có th
ự
c trong
đờ
i s
ố
ng v
ă
n h
ọ
c
Vi
ệ
t Nam. Nh
ư
ng c
ấ
p
độ
chuyên nghi
ệ
p
ở
đ
ây
có l
ẽ
ph
ầ
n l
ớ
n là n
ằ
m
ở
ý ngh
ĩ
a nhà v
ă
n s
ố
ng
b
ằ
ng ngh
ề
, tuân theo quy lu
ậ
t th
ị
tr
ườ
ng. Trong
khi h
ầ
u h
ế
t nhà v
ă
n Vi
ệ
t Nam
đ
i lên t
ừ
tài n
ă
ng
b
ẩ
m sinh và con
đườ
ng t
ự
h
ọ
c, luôn ph
ả
i
đố
i
di
ệ
n v
ớ
i n
ỗ
i lo c
ơ
m áo, thì vi
ệ
c
đượ
c
đ
ào t
ạ
o
chuyên môn k
ỹ
l
ưỡ
ng v
ẫ
n còn là m
ộ
t m
ơ
ướ
c.
Trong khi
đ
ó, công cu
ộ
c hi
ệ
n
đạ
i hóa r
ấ
t c
ầ
n tri
th
ứ
c,
đặ
c bi
ệ
t là các n
ướ
c thu
ộ
c khu v
ự
c
Đ
ông
Á. Bên c
ạ
nh tài n
ă
ng sáng tác, nhà v
ă
n còn
ph
ả
i có ý th
ứ
c v
ề
ngh
ề
và có kh
ả
n
ă
ng ti
ế
p c
ậ
n
cái m
ớ
i.
3.3. Quan tr
ọ
ng h
ơ
n, thành t
ự
u
ấ
y c
ó
đượ
c là
nh
ờ
tính ch
ấ
t
m
ớ
i m
ẻ
và t
ấ
t nhiên là m
ề
m m
ạ
i
c
ở
i m
ở
c
ủ
a ch
ữ
qu
ố
c ng
ữ
th
ờ
i k
ỳ
đầ
u, b
ở
i vì
ngôn ng
ữ
v
ố
n có s
ứ
c  c
ủ
a quán tính.
3.4. Nh
ư
ng cu
ố
i cùng thì báo chí và công chúng
Nam B
ộ
, v
ớ
i
đ
à phát tri
ể
n c
ủ
a mình,
đ
ã tác
độ
ng to l
ớ
n vào b
ướ
c
đ
i c
ủ
a
v
ă
n h
ọ
c Nam B
ộ
n
ử
a
đầ
u th
ế
k
ỷ
. Th
ự
c hi
ệ
n ch
ứ
c n
ă
ng thông tin,
qu
ả
ng cáo, gi
ả
i trí, hàng lo
ạ
t t
ờ
báo
t
ư
nhân lúc
ấ
y
đ
ã c
ạ
nh tranh v
ớ
i nhau d
ữ
d
ộ
i
để
thu hút
công chúng. Trong n
ă
m 1906, báo
Nông c
ổ
mín
đ
àm
(s
ố
262) c
ủ
a Vi
ệ
t Nam
m
ở
cu
ộ
c thi v
i
ế
t
ti
ể
u thuy
ế
t v
ớ
i tên g
ọ
i “Qu
ố
c Âm thí cu
ộ
c”. S
ự
ki
ệ
n này cho th
ấ
y ti
ể
u thuy
ế
t
đ
ã tr
ở
thành m
ộ
t
th
ể
lo
ạ
i không xa l
ạ
, h
ơ
n n
ữ
a, nó
đ
ã gây s
ự
chú
ý, nó báo h
i
ệ
u
ư
u th
ế
c
ủ
a nó trong
đờ
i s
ố
ng
v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t Nam, và s
ự
th
ự
c là m
ấ
y n
ă
m sau,
Vi
ệ
t Nam có hàng lo
ạ
t ti
ể
u thuy
ế
t ra
đờ
i, theo
tinh th
ầ
n hi
ệ
n
đạ
i.
Đ
i
ề
u
đ
áng chú ý là tên g
ọ
i
ti
ể
u thuy
ế
t th
ờ
i k
ỳ
này bao hàm th
ể
lo
ạ
i v
ă
n
xuôi h
ư
c
ấ
u:
g
ồ
m có
đ
o
ả
n thiên ti
ể
u thuy
ế
t và
tr
ườ
ng thiên ti
ể
u thuy
ế
t.Ngay t
ừ
khi xu
ấ
t hi
ệ
n,
v
ă
n h
ọ
c
đ
ã g
ắ
n li
ề
n v
ớ
i báo chí.
H
ầ
u h
ế
t cá
c
‐
5
‐

tác ph
ẩ
m
đề
u
đượ
c
đă
ng t
ả
i trên các báo, các
ti
ể
u thuy
ế
t dài thì
đượ
c công b
ố
d
ướ
i hình th
ứ
c
feuilleton, thành nhi
ề
u k
ỳ
.
Đ
ông
đả
o ti
ể
u thuy
ế
t
gia vi
ế
t feuilleton xu
ấ
t hi
ệ
n,
đượ
c o b
ế
b
ở
i các
báo, và nh
ậ
n nhu
ậ
n bút cao. Ngày nay
đọ
c l
ạ
i
L
ụ
c t
ỉ
nh tân v
ă
n
, chúng ta th
ấ
y r
ấ
t nhi
ề
u cây bút
ở
các t
ỉ
nh mi
ề
n Tây và
Đ
ông Nam B
ộ
có m
ặ
t,
s
ố
nhà v
ă
n vô danh, nghi
ệ
p d
ư
t
ă
ng lên rõ r
ệ
t,
th
ậ
m
chí có nh
ữ
ng tác ph
ẩ
m không
để
tên tác
gi
ả
.
Vào n
ử
a
đầ
u th
ế
k
ỷ
, ph
ầ
n l
ớ
n ng
ườ
i
đọ
c sách
báo v
ă
n h
ọ
c
ở
Nam B
ộ
là t
ầ
ng l
ớ
p công chúng
th
ị
dân và viên ch
ứ
c nh
ỏ
có th
ị
hi
ế
u th
ẩ
m m
ỹ
bình dân.
Đế
n v
ớ
i báo chí h
ọ
chú ý
nh
ữ
ng
thông tin và nh
ữ
ng s
ự
ki
ệ
n gi
ậ
t gân. Ý th
ứ
c v
ề
ngôn ng
ữ
và ngh
ệ
thu
ậ
t v
ă
n ch
ươ
ng g
ầ
n nh
ư
r
ấ
t ít.Vô hình chung, vi
ệ
c
đọ
c các ti
ể
u thuy
ế
t in
trên báo theo d
ạ
ng feuilleton tr
ở
thà
nh vi
ệ
c dõi
theo nh
ữ
ng c
ố
t truy
ệ
n và tình ti
ế
t ly k
ỳ
. K
ế
t qu
ả
là lo
ạ
i v
ă
n ch
ươ
ng t
ự
s
ự
phát tri
ể
n m
ạ
nh,
đặ
c
bi
ệ
t là trong chi
ề
u h
ướ
ng ph
ụ
c h
ồ
i m
ạ
nh m
ẽ
các truy
ệ
n Nôm truy
ề
n th
ố
ng (trong
đ
ó có
truy
ệ
n th
ơ
bình dân, k
ể
v
ề
các nhân v
ậ
t ít nhi
ề
u
có th
ự
c trong
đờ
i s
ố
ng nh
ư
Th
ơ
Sáu Tr
ọ
ng,
Th
ơ
C
ậ
u Hai Miêng, Th
ơ
th
ầ
y Th
ông Chánh,
Th
ơ
Sáu Nh
ỏ
…
) và các truy
ệ
n di
ễ
n ngh
ĩ
a
ch
ươ
ng h
ồ
i c
ủ
a Tàu. Th
ủ
pháp vi
ế
t v
ă
n thu g
ọ
n
vào trong ngh
ệ
thu
ậ
t k
ể
chuy
ệ
n, và nh
ư
v
ậ
y thì
vi
ệ
c phóng tác truy
ệ
n n
ướ
c ngoài r
ấ
t thu
ậ
n l
ợ
i,
nh
ư
tr
ườ
ng h
ợ
p H
ồ
Bi
ể
u Chánh.
N
ế
u H
ồ
Bi
ể
u Chánh sau truy
ệ
n th
ơ
, tác ph
ẩ
m
đầ
u tay
U Tình l
ụ
c,
ông
đ
ã trung thành v
ớ
i con
đườ
ng mà Tr
ươ
ng V
ĩ
n
h
K
ý
v
à
N
g
u
y
ễ
n Tr
ọ
ng
Qu
ả
n
đ
ã m
ở
ra, ch
ọ
n bút pháp
m
ớ
i và v
ă
n
phong gi
ả
n d
ị
thu
ầ
n Vi
ệ
t:
Ai làm
đượ
c
(1919)…Thì nhi
ề
u nhà v
ă
n cùng th
ờ
i v
ớ
i ông
đ
ã ch
ị
u
ả
nh h
ưở
ng c
ủ
a n
ề
n v
ă
n h
ọ
c ch
ữ
Hán
và Trung Qu
ố
c nhi
ề
u h
ơ
n:
Hoàng T
ố
Oanh hàm
oan
(Tr
ầ
n Thiên Trung),
Phan Yên ngo
ạ
i s
ử
-
Ti
ế
t ph
ụ
gian truân (Tr
ươ
ng Duy To
ả
n), Hà
H
ươ
ng phong nguy
ệ
t (Lê Ho
ằ
ng M
ư
u, 1912),
Kim Th
ờ
i d
ị
s
ử
- Ba lâu ròng ngh
ề
đạ
o t
ặ
c
(1917, Bi
ế
n Ng
ũ
Nhi)
Ngh
ĩ
a hi
ệ
p k
ỳ
duyê
n
(1920, Nguy
ễ
n Chánh S
ắ
c) …
Báo chí Nam k
ỳ
đầ
u th
ế
k
ỷ
đ
ã nhi
ệ
t tình cung
c
ấ
p lo
ạ
i v
ă
n ch
ươ
ng tiêu th
ụ
, gi
ả
i trí này, chìu
theo s
ố
đ
ông
độ
c gi
ả
c
ủ
a mình.
D
ướ
i tác
độ
ng c
ủ
a công chúng và xu h
ướ
ng
báo chí th
ươ
ng m
ạ
i, t
ừ
nh
ữ
ng m
ở
đầ
u nghiêm
c
ẩ
n c
ủ
a th
ầ
y trò Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký, v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t
Nam
đ
ã v
ậ
n
độ
ng theo h
ướ
ng
đạ
i ch
úng hóa.
Nh
ư
ng ph
ả
i ch
ă
ng ch
ỉ
có ch
ừ
ng
ấ
y nguyên
nhân?
3.5. Bên c
ạ
nh chính sách chia
để
tr
ị
c
ủ
a th
ự
c
dân Pháp, th
ự
c t
ế
, tr
ướ
c
đ
ó, Vi
ệ
t Nam c
ũ
ng
đ
ã
có nh
ữ
ng khác bi
ệ
t nh
ấ
t
đị
nh v
ề
v
ă
n hóa vùng
mi
ề
n. Là m
ộ
t vùng
đấ
t m
ớ
i, Nam k
ỳ
gi
ả
n d
ị
h
ơ
n
trong nh
ữ
ng g
ắ
n k
ế
t v
ớ
i v
ă
n hóa truy
ề
n th
ố
ng,
đặ
c bi
ệ
t là Nho giáo, khi ti
ế
p xúc v
ớ
i v
ă
n hóa
Pháp, cái gi
ằ
ng co kháng c
ự
, nh
ư
c
ủ
a Nguy
ễ
n
Đ
ình Chi
ể
u, là cái gi
ằ
ng
co kháng c
ự
thu
ầ
n túy
trên ý th
ứ
c ch
ủ
quy
ề
n dân t
ộ
c, h
ơ
n là trên góc
độ
h
ọ
c thu
ậ
t, h
ệ
t
ư
t
ưở
ng. Các th
ế
h
ệ
trí th
ứ
c
Nam k
ỳ
sau
đ
ó
đ
ã tham d
ự
vào con
đườ
ng hi
ệ
n
đạ
i hóa theo tinh th
ầ
n th
ự
c ti
ễ
n rõ r
ệ
t. H
ọ
làm
báo, vi
ế
t v
ă
n, d
ị
ch thu
ậ
t, hay s
ư
u t
ầ
m, gi
ớ
i
thi
ệ
u trên cung cách c
ủ
a ng
ườ
i ho
ạ
t
độ
ng
chuyên nghi
ệ
p (ngh
ĩ
a l
à s
ố
ng b
ằ
ng ngòi bút),
nh
ư
ng h
ọ
không h
ề
l
ậ
p thuy
ế
t. Công b
ằ
ng mà
nói, nh
ữ
ng ng
ườ
i c
ầ
m bút Nam k
ỳ
không ph
ả
i
không có quan ni
ệ
m, th
ậ
m chí có nh
ữ
ng quan
ni
ệ
m r
ấ
t m
ớ
i m
ẻ
so v
ớ
i
đươ
ng th
ờ
i, nh
ư
Tr
ươ
ng V
ĩ
nh Ký, Nguy
ễ
n Tr
ọ
ng Qu
ả
n, Tr
ầ
n
Chánh Chi
ế
u
[7]
nh
ư
ng nh
ữ
ng quan ni
ệ
m
ấ
y
bi
ể
u hi
ệ
n r
ờ
i r
ạ
c và khá l
ặ
ng l
ẽ
. Khi ch
ữ
qu
ố
c
ng
ữ
tr
ở
thà
nh m
ộ
t ph
ươ
ng ti
ệ
n ph
ổ
bi
ế
n, sinh
ho
ạ
t báo chí (d
ướ
i hình th
ứ
c thông
tin, qu
ả
ng
cáo, gi
ả
i trí)
đ
ã ph
ổ
bi
ế
n
ở
m
ộ
t m
ứ
c
độ
nh
ấ
t
đị
nh, công chúng v
ă
n h
ọ
c c
ủ
a Nam k
ỳ
đượ
c
m
ở
r
ộ
ng. H
ơ
n n
ử
a th
ế
k
ỷ
b
ướ
c chân vào hi
ệ
n
đạ
i, v
ă
n h
ọ
c Vi
ệ
t Nam
đổ
i m
ớ
i m
ộ
t cách t
ự
nhiên dung d
ị
, n
ươ
ng theo nhu c
ầ
u c
ủ
a công
chúng và theo nh
ữ
ng
đ
i
ề
u ki
ệ
n s
ẵ
n có.
Nhu c
ầ
u c
ủ
a công chúng là gi
ả
i trí. V
ă
n h
ọ
c t
ừ
1887
đế
n 1
932
ở
Nam k
ỳ
ch
ủ
y
ế
u là
đ
áp
ứ
ng
ph
ươ
ng di
ệ
n
ấ
y: v
ă
n h
ọ
c
đạ
i chúng áp
đả
o v
ă
n
h
ọ
c hàn lâm. Ti
ể
u thuy
ế
t feuilleto
n tr
ở
thành
hi
ệ
n t
ượ
ng. S
ự
xu
ấ
t hi
ệ
n c
ủ
a ng
ườ
i
đọ
c gi
ả
i trí
là m
ộ
t nét m
ớ
i trên góc
độ
lo
ạ
i hình
độ
c gi
ả
;
tính
đạ
i chúng, tính dân ch
ủ
, cùng v
ớ
i kh
ả
n
ă
ng
tiêu th
ụ
s
ẽ
làm
đờ
i s
ố
ng v
ă
n h
ọ
c phát tri
ể
n. Tuy
nhiên, v
ề
c
ă
n b
ả
n, ng
ườ
i
đọ
c gi
ả
i trí v
ẫ
n là
ng
ườ
i
đọ
c th
ụ
độ
ng, h
ọ
không th
ể
t
ham gia làm
thay
đổ
i t
ư
duy ngh
ệ
thu
ậ
t và cách vi
ế
t nh
ư
Tài liệu liên quan
Mô hình chú ý ngữ cảnh đa tầm nhìn cải tiến cho bài toán trả lời câu hỏi dựa trên hình ảnh bằng tiếng Việt
Phương pháp dạy học Tiếng Việt
Các cấu trúc viết câu quan trọng trong tiếng Anh
Ý nghĩa và chức năng của từ Đây
Thế/vậy dưới góc độ thực hành tiếng
Quan hệ nhân quả và câu điều kiện
Nhận xét sơ bộ về hoạt động của phó từ Hán việt trong tiếng Việt (Trên tư liệu một số văn bản từ thế kỉ 18 đến thế kỉ 21)
Mơ hồ cú pháp trong tiếng Việt và tiếng Anh
Điển dạng và hiển dạng của câu ghép tiếng Việt xét từ ngôn ngữ học đại cương (Qua khảo sát của hoạt động của phát ngôn chứa cấu trúc {Nếu ... thì})
Bàn thêm về hiện tượng từ ghép tạo bởi hai thành tố đồng nghĩa, gần nghĩa trong tiếng Việt
Tài liêu mới
Đề thi kết thúc học phần Kỹ năng viết truyền thông (Hình thức thi: Báo cáo)
Đề thi kết thúc học phần Pháp luật và đạo đức báo chí truyền thông
Bài giảng Nhập môn truyền thông đa phương tiện
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 5 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 4 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 3 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 2 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 1 - GV. Bùi Thế Khang
Sổ tay Phổ biến kiến thức phòng chống thiên tai cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cán bộ cơ sở truyền thanh – truyền hình cấp huyện và cán bộ đài truyền thanh cấp xã
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 5 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 4 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 3 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 2 - GV. Bùi Thế Khang
Bài giảng Truyền hình đa phương tiện: Chương 1 - GV. Bùi Thế Khang
Mô hình tòa soạn hội tụ trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay - TS. Trần Quang Diệu
Đăng nhập từ tài khoản này?
Tài khoản hiện tại sẽ được chuyển sang phiên đăng nhập mới để tiếp tục xem tài liệu.
Giới thiệu tài liệu
Đối tượng sử dụng
Từ khoá chính
Nội dung tóm tắt


Say nắng, say nóng: Nguyên nhân và cách xử trí | Vinmec

Trang chủ
Sức khoẻ tổng hợp
☰
Mục lục
Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa I Đỗ Văn Mạnh - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long
Say nắng, say nóng là hiện tượng rất thường gặp trong mùa hè. Không chỉ có biểu hiện: mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu,... mà còn có thể gây đột quỵ, nếu không xử trí kịp thời có thể để lại các di chứng thần kinh không hồi phục và tử vong.
Chúng ta cần hiểu được trong điều kiện, hoàn cảnh nào con người dễ bị say nắng, say nóng để phòng tránh và cách xử trí khi có người bị
say nắng
, say nóng, nhất là trong điều kiện thời thời tiết hiện nay theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, mùa hè năm nay sẽ có từ 5 - 7 đợt nắng nóng, nhiệt độ cao nhất có thể lên đến 41 - 42oC.
Cần trang bị thiết bị chống nắng khi đi ngoài trời nắng để phòng say nắng, say nóng.
1. Nguyên nhân gây say nắng, say nóng
1.1 Say nắng
Khi lao động hoặc đi quá lâu ngoài trời nắng, nhiều tia nắng sẽ chiếu thẳng vào vùng cổ gáy. Dưới tác dụng liên tục của ánh sáng mặt trời gay gắt, trung tâm điều hòa thân nhiệt cơ thể sẽ bị chấn động làm rối loạn điều hòa thân nhiệt cùng với hiện tượng mất nước cấp của cơ thể.
Như vậy say nắng thường biểu hiện bệnh nặng ngay từ đầu, có thể có nhiều dấu hiệu thần kinh sớm, rất rõ tổn thương có thể hồi phục hoặc không hồi phục. Một số trường hợp có thể có tụ máu dưới màng cứng và trong não.
Trắc nghiệm: Muối trong thực phẩm, natri, huyết áp và sức khỏe của bạn
Muối, natri là chất khoáng cần thiết cho cơ thể để duy trì hoạt động ổn định. Tuy nhiên, chế độ ăn thừa muối có nguy cơ cao dẫn tới các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Cùng làm bài trắc nghiệm sau đây để hiểu hơn về những ảnh hưởng của các khoáng chất này tới huyết áp và sức khỏe bạn thế nào nhé.
Nguồn tham khảo: webmd.com
1.2 Say nóng
Là tình trạng mất nước toàn thể kèm theo rối loạn điều hòa thân nhiệt, rối loạn vận mạch mà bản chất là do trung tâm điều hòa thân nhiệt không thích ứng với điều kiện thời tiết xung quanh. Ánh nắng mặt trời và sức nóng là 2 tác nhân vật lý có thể gây stress với cơ thể. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, cùng với việc phải phơi mình quá lâu dưới ánh nắng mặt trời hoặc phải làm việc trong điều kiện môi trường nhiệt độ cao nóng bức (hầm lò, trong phòng kín...), hoặc hoạt động thể lực quá sức ở người trẻ (chơi các môn thể thao cường độ cao, làm việc nặng nhọc kéo dài)... sẽ dẫn đến hiện tượng lượng nhiệt sinh ra và lượng nhiệt hấp thu lớn hơn nhiều so với lượng nhiệt cơ thể tỏa ra môi trường xung quanh. Do đó trong say nóng, tình trạng mất nước toàn thể là chủ yếu.
2. Biểu hiện khi bị say nắng, say nóng
Một đặc điểm chung là cả say nóng và say nắng đều dẫn đến một tình trạng tăng thân nhiệt. Khi thân nhiệt tăng sẽ dẫn tới tăng quá trình đào thải mồ hôi làm cơ thể mất một lượng nước lớn, hiện tượng này nếu không được bù kịp thời sẽ dẫn tới hậu quả giảm khối lượng tuần hoàn gây trụy tim mạch, rối loạn chất điện giải nặng có thể gây tử vong. Một yếu tố nguy cơ nữa khi nhiệt độ cơ thể tăng cao sẽ gây rối loạn hoạt động chức năng của rất nhiều cơ quan như tim mạch, hô hấp, thần kinh...
Các biểu hiện của say nắng, say nóng
có thể tùy theo mức độ tăng thân nhiệt và thời gian. Có thể từ những biểu hiện nhẹ ban đầu là tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, hồi hộp trống ngực rồi đến trạng thái mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu, tay chân rã rời, kích thích nhẹ, khó thở tăng dần, chuột rút... và cuối cùng là ngất, hôn mê, trụy tim mạch, tử vong.
3. Cách xử trí
Trước một trường hợp say nắng, say nóng cần nhanh chóng tiến hành những biện pháp sơ cứu ngay lập tức khi chưa có sự hỗ trợ của nhân viên y tế hay phương tiện y tế:
Nhanh chóng tiến hành giảm thân nhiệt cho nạn nhân: Chuyển ngay nạn nhân vào chỗ mát, thoáng gió, cởi bỏ bớt quần áo, cho uống nước mát có pha muối, chườm lạnh bằng khăn mát hoặc nước đá ở những vị trí có động mạch lớn đi gần ngoài da như nách, bẹn, cổ.
Nếu nạn nhân hôn mê không uống được nước hoặc nôn liên tục, sốt tăng liên tục, kèm các triệu chứng đau bụng, đau ngực, khó thở thì phải nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình vận chuyển vẫn thường xuyên chườm mát cho nạn nhân.
Tại các trung tâm y tế, nạn nhân sẽ được truyền bù nước và điện giải cũng như các biện pháp hỗ trợ khác. Trong trường hợp nạn nhân sốt cao có thể dùng
paracetamol
để hỗ trợ hạ sốt. Nếu có co giật phải dùng các thuốc chống co giật cho bệnh nhân. Trường hợp nạn nhân hôn mê có thể phải đặt ống nội khí quản thở máy.
Một điều quan trọng là phải có các biện pháp dự phòng say nắng, say nóng. Đó là không làm việc quá lâu ngoài trời nắng hoặc trong môi trường nóng bức cũng như tránh các hoạt động thể lực quá sức. Uống đầy đủ nước khi trời nóng hoặc lao động nặng. Luôn trang bị đầy đủ thiết bị chống nắng khi lao động, làm việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính,... Làm thoáng mát môi trường làm việc, đặc biệt là các công xưởng, hầm lò rất có ý nghĩa trong việc phòng chống say nắng, say nóng.
Xem thêm:
Cấp cứu say nắng nóng
Điều gì xảy ra khi cơ thể không đổ mồ hôi?
Làm sao để không say nắng nóng?
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số
HOTLINE
, đặt mua
GÓI DỊCH VỤ
hoặc đặt lịch trực tiếp
TẠI ĐÂY
. Tải và đặt lịch khám tự động trên ứng dụng My Vinmec để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.
Cập nhật: 23-05-2026
Chia sẻ
Hoa mắt chóng mặt
Say nắng
Tăng thân nhiệt
Thần kinh
Say nóng
Bài viết liên quan
Công dụng thuốc Momvina
Xem thêm
Những món canh giải nhiệt ngày nắng nóng, tốt cho sức khỏe
Xem thêm
Vì sao bạn dễ bị đau đầu sau khi ngủ trưa?
Xem thêm
Tăng thân nhiệt ác tính: Nhận diện và điều trị
Xem thêm
Cách khắc phục triệu chứng đau đầu chóng mặt?
Xem thêm
Phương pháp da kề da hạ sốt thực sự có ý nghĩa?
Xem thêm


Bị say nắng nên làm gì? Cách phòng ngừa say nắng, sốc nhiệt

Quảng cáo
Mùa hè là dịp lý tưởng để bạn tận hưởng những chuyến du lịch, song đây cũng là thời điểm bạn có nguy cơ bị say nắng cao nhất trong năm. Vậy bị say nắng nên làm gì?
Say nắng là tình trạng xảy ra khi cơ thể bạn quá nóng, thường là do tiếp xúc kéo dài với nắng nóng hoặc gắng sức hoạt động quá mức ở nhiệt độ cao. Đây là dạng chấn thương nhiệt nghiêm trọng nhất, say nắng có thể xảy ra nếu nhiệt độ cơ thể của bạn tăng lên 40 độ C hoặc cao hơn. Tình trạng say nắng thường xảy ra vào mùa hè, đặc biệt là trong những ngày nắng nóng cao điểm.
Khi bị say nắng, người bệnh không chỉ mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn… mà còn có thể gây đột quỵ. Nếu bệnh nhân không được xử trí kịp thời có thể để lại các di chứng thần kinh không hồi phục, thậm chí tử vong.
Mùa hè với tiết trời nắng nóng cùng độ ẩm không khí thấp, thời gian nắng lại kéo dài khiến cơ thể bạn dễ mất nhiều nước, gây nên tình trạng mệt mỏi và hậu quả là bị say nắng. Bạn hãy cùng Hello Bacsi tìm hiểu rõ hơn để bảo vệ bản thân cùng gia đình vượt qua cơn say nắng nhé.
Nguy cơ bị say nắng bạn nên biết
Mọi người đều có khả năng bị say nắng, tuy nhiên khả năng ấy có thể cao hơn đối với một số đối tượng.
1. Đối tượng thường bị say nắng
Khả năng đối phó với nhiệt độ cao của bạn phụ thuộc vào sức mạnh của hệ thống thần kinh trung ương. Hệ thống thần kinh trung ương của trẻ em chưa phát triển đầy đủ, khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện khiến trẻ chậm thích nghi với nhiệt hơn so với người lớn.
Ngược lại, người lớn trên 65 tuổi thì hệ thống thần kinh trung ương bắt đầu yếu đi, vì thế khả năng mắc bệnh khi trời nắng nóng rất dễ xảy ra. Ngoài ra, những người bị các bệnh mạn tính như bệnh tim, bệnh phổi, thận, tăng huyết áp, bệnh tiểu đường cũng có nguy cơ cao bị say nắng.
Những đối tượng có sức chịu đựng kém như trẻ nhỏ, người già yếu hay những người làm việc tiếp xúc với môi trường nắng nóng mà điều kiện bảo vệ không tốt sẽ dễ bị say nắng.
2. Nguyên nhân khiến bạn bị say nắng
Bạn có thể bị say nắng nếu tiếp xúc với nắng nóng mặt trời trong thời gian dài. Đặc biệt trong những ngày hè nóng bức, nhiệt độ không khí gia tăng thì nếu bạn ở ngoài trời lâu sẽ rất dễ rơi vào tình trạng này. Dưới tác dụng liên tục của ánh sáng mặt trời gay gắt, trung tâm điều hòa thân nhiệt cơ thể sẽ bị chấn động làm rối loạn điều hòa thân nhiệt cùng với hiện tượng
mất nước
cấp của cơ thể.
Ngoài ra, bạn có thể bị say nắng khi hoạt động thể chất quá mức như chơi các môn thể thao cường độ cao hay làm việc ở điều kiện môi trường nóng bức. Không chỉ vậy, chế độ dinh dưỡng không tốt như thiếu nước và chất dinh dưỡng khác cũng làm tăng nguy cơ say nắng. Các dấu hiệu mà người bệnh có thể gặp phải là nhiệt độ cơ thể tăng cao, mặt đỏ, đau đầu, chóng mặt, choáng váng, khó thở, thậm chí là ngất xỉu.
Bị say nắng nên làm gì?
Tình trạng say nắng hay
sốc nhiệt
có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Do đó, việc nắm được những kiến thức cơ bản để sơ cứu người bị say nắng là rất cần thiết. Nếu bạn nghi ngờ ai đó bị say nắng, hãy gọi ngay cho cấp cứu hoặc đưa ngay người đó đến bệnh viện.
Trong khi chờ nhân viên y tế đến, bạn hãy tiến hành sơ cứu cho nạn nhân. Đầu tiên, hãy di chuyển người đó đến nơi có máy điều hòa hoặc khu vực râm mát và cởi bỏ quần áo không cần thiết.
Nếu có nhiệt kế, hãy đo thân nhiệt của người đó và tiến hành sơ cứu để hạ nhiệt độ cơ thể nạn nhân xuống dưới 39 độ C. Nếu không có sẵn nhiệt kế, bạn vẫn cần sơ cứu cho nạn nhân. Hãy thử các phương pháp làm mát cơ thể sau:
Lấy khăn ướt lau người và quạt mát cho nạn nhân
Chườm túi đá vào nách, bẹn, cổ, lưng của bệnh nhân. Đây là những khu vực có nhiều mạch máu gần da, việc làm mát chúng có thể làm giảm nhiệt độ cơ thể.
Cách phòng tránh say nắng hiệu quả
Cách chống say nắng hiệu quả là bạn cần tránh các nguyên nhân có thể khiến bạn bị say nắng như tiếp xúc ánh nắng mặt trời quá lâu, làm việc quá sức, chế độ dinh dưỡng kém…
1. Tránh ánh nắng trực tiếp
Bạn nên tránh ra ngoài trời lúc trời nắng nóng vào giờ cao điểm. Nếu có thể thì bạn nên hạn chế ra đường trong khoảng thời gian từ 12 giờ đến 15 giờ mỗi ngày. Mỗi khi ra ngoài đường, bạn nên mặc trang phục kín đáo che nắng với khẩu trang, khăn choàng, áo khoác, váy chống nắng…
Ngoài ra, bạn cần trang bị thêm mũ, nón rộng vành hoặc ô dù để che nắng tốt hơn. Bạn cũng cần bôi
kem chống nắng
thường xuyên để bảo vệ cơ thể chống ánh nắng trực tiếp.
Đối với người thường xuyên phải làm việc nặng nhọc luôn cần trang bị đầy đủ thiết bị chống nắng chuyên dụng khi lao động, làm việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính.
2. Nghỉ ngơi hợp lý
Bạn cần tránh làm việc quá sức, đặc biệt là dưới nhiệt độ cao. Bạn chỉ nên thực hiện những hoạt động nhẹ nhàng vào những thời điểm nóng nhất trong ngày. Nếu bạn không thể tránh hoạt động gắng sức trong thời tiết nóng thì hãy uống nước và trong lúc tập luyện nên xen kẽ việc nghỉ ngơi thường xuyên ở nơi mát mẻ.
Bạn có thể tập thể dục vào buổi chiều khi thời tiết mát mẻ hơn thay vì tập luyện vào buổi trưa nóng bức, nếu không thể thay đổi lịch tập luyện thì nên chọn phòng tập có không khí thoáng mát và dễ chịu.
3. Uống nhiều nước để tránh bị say nắng
Nước sẽ giúp cơ thể bạn đổ mồ hôi và duy trì nhiệt độ cơ thể bình thường. Bên cạnh đó, bạn hãy ăn nhiều thực phẩm góp phần phòng ngừa say nắng như rau quả xanh, đặc biệt khi tiết trời hanh khô nóng nực. Bạn không quên uống bù lượng nước mà cơ thể mất đi do trời quá nóng hay hoạt động quá nhiều gây ra.
Bạn nên tạo cho mình thói quen thường xuyên
uống nước
dù chưa khát. Đặc biệt, bạn có thể uống nhiều nước có pha muối hoặc uống dung dịch
oresol
, nước trái cây để gia tăng hiệu quả bù nước cho cơ thể.
4. Thận trọng khi sử dụng thuốc
Hãy cảnh giác với các vấn đề liên quan đến nhiệt nếu bạn dùng các loại thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ nước và tản nhiệt của cơ thể. Một số loại thuốc cũng có thể làm người sử dụng có nguy cơ cao bị say nắng như thuốc ức chế beta, thuốc lợi tiểu và một số loại được sử dụng để
điều trị trầm cảm
,
rối loạn tâm thần
, hoặc hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý.
Nếu bạn đang bị say nắng thì cũng có một số loại thuốc nhất định không được dùng đến vì chỉ làm cho tình trạng trở nên tệ hơn, ví dụ như thuốc hạ sốt aspirin hoặc
acetaminophen
.
5. Không ở lâu trong xe ô tô đang đậu
Trên các phương tiện truyền thông đã ghi nhận rằng có nhiều trường hợp tử vong khi trẻ em lại trong chiếc xe ô tô đang được đậu vì nhiệt độ của xe có thể tăng lên khá cao. Khi đậu xe dưới ánh nắng mặt trời, nhiệt độ trong xe của bạn có thể tăng hơn 6,7 độ C trong 10 phút. Khi chạy xe thì bạn thường bật điều hòa để duy trì nhiệt độ ổn định nên tránh được tình trạng này.
Bạn không nên ở trong xe đang đậu trong thời tiết ấm áp hoặc nóng, ngay cả khi cửa sổ bị nứt hoặc xe được đậu trong bóng râm. Khi xe của bạn đang đậu, hãy khóa nó lại để ngăn trẻ em có thể bước vào trong.
6. Giữ môi trường thoáng mát
Môi trường làm việc thoáng mát, đặc biệt là các công xưởng, hầm lò rất có ý nghĩa trong việc phòng chống say nắng, say nóng. Khi ấy, bạn không chỉ thấy thoải mái, dễ chịu để làm việc hiệu quả hơn mà còn tránh được tình trạng
tăng thân nhiệt
quá mức dẫn đến bị say nắng.
Hãy áp dụng nhiều biện pháp nhằm giúp môi trường xung quanh bạn mát mẻ hơn như sử dụng quạt gió, quạt phun sương, điều hòa nhiệt độ, mở cửa sổ cho thoáng khí.
Bất cứ ai cũng có nguy cơ bị say nắng nếu không biết cách đề phòng cẩn thận. Vì vậy, bạn cần biết phải làm gì khi ai đó bị say nắng, cũng như chú ý cách phòng ngừa say nắng để bảo vệ sức khỏe của bản thân tốt hơn nhé!
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Heat Stroke: Symptoms and Treatment
https://www.webmd.com/a-to-z-guides/heat-stroke-symptoms-and-treatment#1
Ngày truy cập 20.03.2019
Heat Exhaustion
https://www.webmd.com/fitness-exercise/heat-exhaustion#1
Ngày truy cập 20.03.2019
Heatstroke
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-stroke/symptoms-causes/syc-[SỐ TÀI KHOẢN]
Ngày truy cập 20.03.2019
Phiên bản hiện tại
24/01/2021
Tác giả:
Phan Vân Anh
Tham vấn y khoa:
Bác sĩ Nguyễn Thường Hanh
Cập nhật bởi:
Dung Nguyễn
Bài viết liên quan
Điện giật bao lâu thì tử vong? Cách sơ cứu giữ tính mạng cho người bị nạn
Triệu chứng chóng mặt đáng báo động hơn bạn nghĩ?
Tham vấn y khoa:
Bác sĩ Nguyễn Thường Hanh
Nội khoa - Nội tổng quát · Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Bắc Ninh
Tác giả:
Phan Vân Anh
·
Ngày cập nhật: 24/01/2021
Quảng cáo
Bài viết này có hữu ích với bạn?
Quảng cáo
Quảng cáo


Ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu
Siêu ưu đãi, siêu trải nghiệm
MỞ
Thực phẩm chức năng
Vitamin & Khoáng chất
Miễn dịch - Đề kháng
Sinh lý - Nội tiết tố
Mắt - Thị lực
Tiêu hóa
Thần kinh não
Hỗ trợ làm đẹp
Đường huyết - Tiểu đường
Tim mạch - Huyết áp
Hô hấp - Tai mũi họng
Cơ xương khớp
Gan - Mật
Thận - Tiết niệu
Sữa
Dược mỹ phẩm
Chăm sóc da mặt
Chăm sóc cơ thể
Giải pháp làn da
Chăm sóc tóc - da đầu
Mỹ phẩm trang điểm
Chăm sóc da vùng mắt
Sản phẩm từ thiên nhiên
Thuốc
Tra cứu thuốc
Tra cứu dược chất
Tra cứu dược liệu
Thuốc kháng sinh, kháng nấm
Thuốc điều trị ung thư
Thuốc tim mạch & máu
Thuốc thần kinh
Thuốc tiêu hoá & gan mật
|
Xem tất cả
Không có từ khóa theo chữ cái đã chọn
Xem theo chữ cái
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
Chăm sóc cá nhân
Hỗ trợ tình dục
Thực phẩm - Đồ uống
Vệ sinh cá nhân
Chăm sóc răng miệng
Đồ dùng gia đình
Hàng tổng hợp
Tinh dầu các loại
Thiết bị làm đẹp
Thiết bị y tế
Dụng cụ y tế
Dụng cụ theo dõi
Dụng cụ sơ cứu
Khẩu trang
Tiêm chủng
Bệnh & Góc sức khỏe
Góc sức khỏe
Chuyên trang ung thư
Bệnh thường gặp
Tin khuyến mại
Truyền Thông
Hệ thống nhà thuốc
Trang chủ
/
Góc sức khỏe
/
Phòng bệnh & Sống khoẻ
Gợi ý cách chữa say nắng đơn giản bạn cần bỏ túi ngay khi cần
09/07/2024
Kích thước chữ
Mặc định
Lớn hơn
Tham khảo một số cách chữa say nắng đơn giản, dễ thực hiện và đem lại hiệu quả nhanh chóng qua bài viết này.
Trong những ngày thời tiết nắng nóng, đặc biệt đối với những người phải làm việc thường xuyên ngoài trời sẽ rất dễ bị say nắng. Thế thì cách chữa say nắng đơn giản mà chúng tôi sắp chia sẻ sau đây sẽ giúp các bạn khắc phục tình trạng này một cách hiệu quả.
Biểu hiện của say nắng như thế nào?
Để có thể áp dụng cách chữa say nắng đơn giản chúng ta cần nhận biết rõ biểu hiện của tình trạng này là gì. Say nắng là tình trạng thường sẽ hay gặp vào những ngày trời nắng nóng. Lúc này, cơ thể sẽ trở nên mệt mỏi, mất nước và có cảm giác bị choáng.
Với trường hợp nhẹ người bệnh sẽ có cảm giác
khó thở
, mỏi mệt và như sắp ngất, mặt đỏ, da khô và nóng, thái dương đập mạnh, các động tác trở nên chậm chạp, thiếu tính chính xác, có thể bị sốt 38 - 39 độ.
Tình trạng say nắng nặng hơn có thể gây ra cảm giác ảo giác,
chóng mặt hoa mắt
, buồn nôn, tiểu chảy, mê man,… Khi gặp tình trạng say nắng như vậy các bạn cần nhanh chóng tới những chỗ mát để nghỉ ngơi không nên để cơ thể tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.
Người bị say nắng nhẹ sẽ cảm thấy mệt mỏi, mặt đỏ, thái dương đập mạnh, khó thở,...
Gợi ý cách chữa say nắng đơn giản
Với những trường hợp say nắng nhẹ, các bạn nên đưa người bệnh vào chỗ thoáng mát cũng như giúp họ hạ thân nhiệt. Bạn nên cởi bớt quần áo của họ và nhúng khăn lạnh lau khắp cơ thể ở những vùng như nách, bẹn, bàn tay và cẳng tay nên được nhúng nước.
Các bạn cần nhanh chóng cho người bệnh uống nước trà đường, nước chanh, nước bột sắn, kết hợp quạt nhẹ để hạ nhiệt cơ thể. Lúc bấy giờ, nên để người bị say nắng nằm nghiêng hoặc được đỡ ở tư thế chống gối để bề mặt da được hứng càng nhiều gió càng tốt.
Nếu người bệnh say nắng có biểu hiện
suy tim
thì các bạn cần nhanh chóng xoa bóp tim ngoài lồng ngực và hà hơi thổi ngạt. Kỹ thuật ép lồng ngực giúp người bệnh có thể hồi phục hơi thở và có ý thức trở lại. Tuy nhiên, với tình trạng say nắng nặng, các bạn cần nhanh chóng đưa người bệnh tới cơ sở y tế để được bác sĩ kịp thời cấp cứu tránh những ảnh hưởng nguy hiểm tới tính mạng.
Cách chữa say nắng đơn giản trong trường hợp nhẹ là bạn nên đưa họ vào chỗ thoáng mát.
Cách phòng tránh say nắng
Bên cạnh hiểu và biết cách áp dụng cách chữa say nắng đơn giản thì có những cách để giúp các bạn phòng tránh tình trạng này. Một vài gợi ý phòng tránh say nắng cho các bạn.
Uống đủ nước
Việc uống đủ nước không chỉ là cách chữa say nắng mà cũng là việc làm giúp bạn phòng tránh tình trạng mất nước, hạn chế bị say nắng. Uống đủ nước sẽ giúp duy trì độ ẩm và thân nhiệt ổn định, bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, bạn không nên uống nước lạnh, nước đông đá, chỉ nên uống nước mát.
Bổ sung các loại đồ uống giàu chất điện giải
Ăn nhiều những thực phẩm có nhiều chất điện giản cũng là cách phòng tránh tình trạng say nắng. Nếu bạn cảm nhận cơ thể có tình trạng mệt mỏi khi đi nắng thì đây cũng là cách chữa say nắng đơn giản với những trường hợp nhẹ. Những đồ uống giàu chất điện giải có thể bổ sung cho cơ thể như nước dừa, thực uống có thành phần Aam, Panna,… Những thành phần này sẽ giúp điện giải cơ thể cũng như có lợi cho sức khỏe.
Tránh sử dụng bia, rượu và cafe
Thức uống như bia, rượu hay cafe đều không tốt cho sức khỏe. Đặc biệt, vào những ngày nắng nóng của mùa hè bạn càng không nên sử dụng các món đồ uống này vì nó sẽ làm tăng nguy cơ bị say nắng hơn. Tốt nhất hãy lựa chọn nước lọc, nước ép hoa quả, và thức uống chứa muối, đường.
Uống đủ nước là cách chữa say nắng đơn giản, giúp phòng ngừa tình trạng này xảy ra.
Ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi
Hoa quả tươi và rau xanh luôn là thực phẩm được các chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ khuyên mọi người nên sử dụng và bổ sung hàng ngày. Đặc biệt các bạn nên bổ sung các loại rau hoa quả có khả năng giải nhiệt như bí đao, mướp, dưa chuột, dưa hấu, cam, táo,…
Hạn chế làm việc ngoài trời quá lâu
Ngoài tìm hiểu cách chữa say nắng đơn giản thì bạn cần biết cách phòng tránh tình trạng này. Khi bạn làm việc ngoài trời quá lâu sẽ khiến cơ thể vô cùng mệt mỏi và rất dễ bị say nắng. Vì thế cách phòng tránh tình trạng này đó là không nên làm việc quá lâu ngoài trời nắng. Hoặc nên làm từ sáng sớm và lúc chiều muộn, tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào thời điểm nắng gắt.
Chuẩn bị đồ tránh nắng khi ra ngoài hay làm việc ngoài trời
Bạn cần chuẩn bị các trang phục chống nắng khi phải làm việc và lao động ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính,... Đồng thời, bạn cũng cần làm thoáng mát môi trường làm việc đặc biệt trong công xưởng, hầm mỏ.
Lưu ý lượng mồ hôi
Mồ hôi cũng là một trong những công cụ để giúp làm mát cơ thể nếu nhiệt độ cơ thể tăng cao. Do đó, nếu nhiệt độ ngoài trời đang cao mà bạn không thể tiết mồ hôi hoặc tiết quá ít so với bình thường thì đó là dấu hiệu bạn có thể sắp bị say nắng. Vì thế bạn cần theo dõi hoạt động tiết mồ hôi của cơ thể cũng như có cách để xử lý kịp thời.
Hy vọng với những chia sẻ trên đây về cách
chữa say nắng đơn giản
sẽ cung cấp thêm cho các bạn những thông tin hữu ích. Qua đó, giúp bạn biết thêm cách sơ cứu khi bị say nắng cũng như có cách phòng tránh tình trạng này an toàn.
Bảo Vân
Nguồn tham khảo: Tổng Hợp
Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Xem thêm
Dược sĩ Đại học
Trần Thị Dương
Đã kiểm duyệt nội dung
Tốt nghiệp Đại Học Dược Hà Nội và có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực Dược phẩm. Nhiều năm công tác giảng dạy tại các trường trung cấp và cao đẳng dược. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.
Xem thêm thông tin
Chủ đề:
Mùa hè
Các bài viết liên quan
Chuyên gia gợi ý 4 cách phòng ngừa ung thư da vào mùa hè
Nghỉ hè và bài toán bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần cho trẻ
Nắng nóng đỉnh điểm: 7 món ăn quen thuộc dễ gây ngộ độc
Vì sao sốt xuất huyết có nguy cơ tăng mạnh vào mùa hè?
Ở trọ vào mùa mưa, tuyệt đối đừng chủ quan với sốt xuất huyết
4 thói quen "tàn phá" làn da trong ngày hè nắng nóng
Hà Nội nắng nóng kỷ lục trên 40 độ C: Cảnh báo 3 nguy hiểm khi ở ngoài trời
Nắng nóng gay gắt: Cần lưu ý gì khi đi du lịch mùa hè này?
Trào lưu phơi thịt ba chỉ một nắng giữa trời 40 độ, liệu có an toàn không?
Liệt mặt giữa mùa hè: Khi thói quen quen thuộc trở thành yếu tố thuận lợi


Say nắng, kiệt sức khi du lịch và cách xử trí kịp thời | Wellbeing
2026-04-01 10:14:37
Du lịch, đặc biệt tại các khu vực có khí hậu nóng như vùng biển, đảo hoặc các điểm tham quan ngoài trời, dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất nước, kiệt sức hoặc say nắng. Đây là tình trạng thường gặp trong các chuyến đi dài ngày, nhất là khi du khách di chuyển nhiều dưới ánh nắng mạnh và không bổ sung đủ nước. Nhận biết sớm dấu hiệu say nắng và sơ cứu đúng cách có thể giúp nạn nhân phục hồi nhanh hơn và hạn chế các rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
1. Tổng quan về tình trạng say nắng, kiệt sức khi du lịch
Say nắng và kiệt sức do nhiệt là những vấn đề sức khỏe khá phổ biến trong các chuyến du lịch, đặc biệt tại các điểm đến có khí hậu nóng hoặc khi du khách tham gia hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Đây là tình trạng xảy ra khi cơ thể không thể điều hòa nhiệt độ hiệu quả trước môi trường nhiệt độ cao. Vì vậy, hiểu rõ các vấn đề về tai nạn du lịch và cách xử lý liên quan đến say nắng là điều cần thiết để đảm bảo an toàn sức khỏe khi đi du lịch.
Cơ thể con người duy trì nhiệt độ ổn định nhờ quá trình tiết mồ hôi và sự giãn nở của mạch máu dưới da để tản nhiệt. Tuy nhiên, khi tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài, đặc biệt khi cơ thể không được bổ sung đủ nước và khoáng chất, hệ thống điều hòa nhiệt có thể bị quá tải. Việc trang bị sẵn một bộ hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch sẽ giúp du khách và người đồng hành chủ động hơn trong tình huống này.
Kiệt sức do nhiệt thường là giai đoạn đầu, khi cơ thể mất nhiều nước và điện giải do đổ mồ hôi. Nạn nhân có thể cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu và giảm khả năng tập trung. Nếu không được áp dụng các bước tai nạn du lịch và cách xử lý kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành say nắng, mức độ nghiêm trọng hơn và có nguy cơ gây rối loạn ý thức hoặc ngất xỉu.
Trong hoạt động du lịch, nguy cơ xảy ra tai nạn say nắng khi du lịch thường cao hơn do du khách phải di chuyển nhiều, tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng và thay đổi môi trường khí hậu. Những điểm tham quan ngoài trời như bãi biển, khu sinh thái hoặc các tuyến trekking thường khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái mất nước và quá tải nhiệt.
2. Tai nạn say nắng khi du lịch thường xảy ra trong những trường hợp nào?
Tình trạng tai nạn say nắng khi du lịch thường xuất hiện khi cơ thể phải hoạt động trong môi trường nóng trong thời gian dài mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp. Một số tình huống dễ dẫn đến say nắng, đòi hỏi mọi người phải nắm vững tai nạn du lịch và cách xử lý, bao gồm:
Di chuyển, tham quan ngoài trời dưới nắng gắt trong thời gian dài
Du khách tham quan các địa điểm như bãi biển, khu di tích, quảng trường hoặc công viên rộng thường phải đi bộ nhiều giờ dưới ánh nắng trực tiếp. Khi cơ thể tiếp xúc lâu với bức xạ mặt trời, nhiệt độ cơ thể tăng nhanh và dễ dẫn đến say nắng.
Tham gia các hoạt động vận động cường độ cao khi thời tiết nóng
Các hoạt động như trekking, leo núi, đạp xe du lịch, khám phá rừng hoặc tham gia tour sinh thái khiến cơ thể vận động nhiều và mất nước nhanh. Nếu không nghỉ ngơi hợp lý và thiếu kiến thức về hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch, nguy cơ tai nạn say nắng khi du lịch sẽ tăng cao.
Không bổ sung đủ nước trong suốt chuyến đi
Khi cơ thể mất nước do mồ hôi nhưng không được bù nước kịp thời, khả năng điều hòa nhiệt giảm đáng kể. Điều này khiến cơ thể dễ rơi vào trạng thái kiệt sức và say nắng, làm phát sinh yêu cầu phải thực hiện các biện pháp tai nạn du lịch và cách xử lý khẩn cấp.
Mặc trang phục không phù hợp với thời tiết nóng
Quần áo dày, tối màu hoặc không thấm hút mồ hôi khiến nhiệt tích tụ trên cơ thể và làm giảm khả năng tản nhiệt. Đây là nguyên nhân khá phổ biến khiến du khách nhanh chóng cảm thấy mệt mỏi khi di chuyển dưới nắng.
Du lịch tại khu vực có nhiệt độ và độ ẩm cao
Ở những vùng khí hậu nhiệt đới hoặc ven biển, độ ẩm cao làm mồ hôi khó bay hơi. Điều này khiến cơ thể khó làm mát và làm tăng nguy cơ gặp tai nạn say nắng khi du lịch khi hoạt động ngoài trời.
Lịch trình du lịch dày đặc, ít thời gian nghỉ ngơi
Nhiều chuyến du lịch có lịch trình tham quan liên tục, khiến du khách di chuyển nhiều và ít có thời gian nghỉ trong môi trường mát. Khi cơ thể không có thời gian hồi phục, nguy cơ kiệt sức do nhiệt sẽ tăng lên, đòi hỏi các hướng dẫn viên phải linh hoạt áp dụng hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch nếu cần thiết.
Một số nhóm đối tượng dễ bị say nắng hơn
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh tim mạch hoặc những người chưa quen với khí hậu nóng thường có khả năng điều hòa thân nhiệt kém hơn. Vì vậy họ dễ gặp tai nạn say nắng khi du lịch nếu không được bảo vệ phù hợp và thiếu sự giám sát y tế theo quy trình tai nạn du lịch và cách xử lý.
Tình trạng tai nạn say nắng khi du lịch thường xuất hiện khi cơ thể phải hoạt động trong môi trường nóng trong thời gian dài mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp.
3. Dấu hiệu nhận biết say nắng và kiệt sức do nhiệt
Nhận biết sớm dấu hiệu say nắng là bước quan trọng trong tai nạn du lịch và cách xử lý. Khi cơ thể bắt đầu quá tải nhiệt, các biểu hiện thường xuất hiện theo từng giai đoạn.
Ở giai đoạn kiệt sức do nhiệt, các triệu chứng thường khá rõ ràng. Nạn nhân có thể cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt và đau đầu. Cơ thể đổ nhiều mồ hôi, da ẩm và có cảm giác yếu sức. Lúc này, cơ thể đang mất nước và muối khoáng nhanh chóng. Một số người có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn, chán ăn hoặc đau cơ. Nhịp tim thường tăng nhanh do hệ tuần hoàn phải hoạt động mạnh để điều chỉnh nhiệt độ cơ thể. Nếu tiếp tục ở trong môi trường nóng, các triệu chứng có thể nặng hơn.
Khi tình trạng tiến triển thành say nắng, các dấu hiệu sẽ nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ cơ thể tăng cao, da có thể trở nên nóng và khô. Nạn nhân có thể rơi vào trạng thái rối loạn ý thức, nói lắp, mất khả năng tập trung hoặc thậm chí ngất xỉu. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, say nắng có thể gây co giật hoặc mất ý thức hoàn toàn. Đây là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm vì thân nhiệt quá cao có thể gây tổn thương não và các cơ quan nội tạng.
Việc nhận diện sớm các biểu hiện này giúp áp dụng kịp thời các cách sơ cứu ban đầu trước khi tình trạng trở nên nghiêm trọng.
4. Hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch khi bị say nắng, kiệt sứ
Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc kiệt sức trong chuyến đi, cần xử trí nhanh và đúng cách để hạ nhiệt cơ thể và hạn chế biến chứng. Dưới đây là các bước cơ bản trong hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch khi gặp tình huống này.
Bước 1: Đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nắng nóng
Nhanh chóng đưa người bị say nắng đến nơi râm mát, thoáng gió hoặc phòng có điều hòa. Việc tách nạn nhân khỏi nguồn nhiệt giúp giảm tác động của nhiệt độ môi trường lên cơ thể và là bước quan trọng trong tai nạn du lịch và cách xử lý.
Bước 2: Cho nạn nhân nằm nghỉ ở tư thế phù hợp
Đặt nạn nhân nằm ở nơi thoáng mát, tốt nhất là trên bề mặt phẳng. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho nằm ngửa và nâng nhẹ chân để tăng lưu thông máu. Trong trường hợp chóng mặt hoặc buồn nôn, có thể cho nằm nghiêng để tránh nguy cơ hít phải chất nôn.
Bước 3: Nới lỏng quần áo và hỗ trợ làm mát cơ thể
Cởi bớt hoặc nới lỏng quần áo dày để giúp cơ thể tỏa nhiệt. Có thể dùng khăn ướt lau người hoặc chườm mát tại các vùng có nhiều mạch máu như trán, cổ, nách và bẹn. Việc làm mát giúp giảm thân nhiệt nhanh và hạn chế tổn thương do nhiệt.
Bước 4: Bổ sung nước và điện giải nếu nạn nhân còn tỉnh
Cho nạn nhân uống nước mát từng ngụm nhỏ để bù nước. Nước khoáng hoặc dung dịch bù điện giải giúp bổ sung muối khoáng đã mất do đổ mồ hôi. Không nên cho uống quá nhanh hoặc uống nhiều cùng lúc vì có thể gây buồn nôn.
Bước 5: Theo dõi tình trạng sức khỏe của nạn nhân
Quan sát các dấu hiệu như mức độ tỉnh táo, nhịp thở, nhịp tim và nhiệt độ cơ thể. Nếu các triệu chứng giảm dần sau khi nghỉ ngơi và làm mát, nạn nhân có thể tiếp tục theo dõi thêm.
Bước 6: Liên hệ cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghiêm trọng
Nếu nạn nhân có các biểu hiện như ngất xỉu, co giật, rối loạn ý thức hoặc thân nhiệt tăng cao kéo dài, cần nhanh chóng gọi hỗ trợ y tế hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Trong thời gian chờ hỗ trợ, tiếp tục thực hiện các biện pháp làm mát để giảm nguy cơ biến chứng.
5. Cách phòng tránh say nắng, kiệt sức khi đi du lịch
Để hạn chế tai nạn say nắng khi du lịch, du khách cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
- Uống nước thường xuyên trong suốt chuyến đi, kể cả khi chưa cảm thấy khát.
- Hạn chế hoạt động ngoài trời trong thời gian nắng gắt, đặc biệt từ cuối buổi sáng đến đầu giờ chiều.
- Lựa chọn trang phục nhẹ, thoáng và có khả năng thấm hút mồ hôi tốt.
- Sử dụng mũ rộng vành, kính râm và kem chống nắng khi tham quan ngoài trời.
- Nghỉ ngơi định kỳ trong các hoạt động dài như trekking hoặc tham quan khu vực rộng.
- Bổ sung nước điện giải khi tham gia hoạt động vận động nhiều.
- Đi theo nhóm để có thể hỗ trợ nhau khi xảy ra sự cố sức khỏe.
Say nắng và kiệt sức do nhiệt là sự cố sức khỏe có thể xảy ra trong nhiều chuyến đi, đặc biệt tại những điểm du lịch có khí hậu nóng. Trang bị kiến thức về tai nạn du lịch và cách xử lý cùng với hướng dẫn sơ cứu tai nạn du lịch không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn hỗ trợ những người xung quanh khi gặp tình huống khẩn cấp. Bên cạnh đó, việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước chuyến đi và thực hiện các biện pháp phòng tránh sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ say nắng và đảm bảo hành trình an toàn.
Bình luận:
Không có bình luận nào cho bài viết.


Chuỗi nhà thuốc uy tín toàn quốc
Mở trong ứng dụng Pharmacity
Sống khỏe
Say nắng nên uống gì để nhanh chóng hạ nhiệt và bảo vệ sức khỏe mùa hè?
Sống khỏe
22/10/2025
Vào mùa hè, nhiệt độ tăng cao là nguyên nhân chính gây ra tình trạng
say nắng
hoặc sốc nhiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Khi cơ thể bị nóng quá mức do tiếp xúc lâu với ánh nắng mặt trời, việc tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt nhanh chóng là rất cần thiết. Vậy khi say nắng, nên uống gì để giúp cơ thể giảm nhiệt hiệu quả và an toàn? Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá các loại thức uống tự nhiên, lành mạnh có công dụng giải nhiệt, đồng thời hỗ trợ phục hồi sức khỏe nhanh chóng.
Tình trạng say nắng là gì và vì sao nó nguy hiểm?
Say nắng (hay còn gọi là cảm nắng) xảy ra khi nhiệt độ cơ thể tăng đột ngột do tiếp xúc liên tục với ánh nắng gay gắt trong một thời gian dài. Đây là một dạng
chấn thương nhiệt nghiêm trọng
, có thể khiến nhiệt độ cơ thể lên tới 40 độ C hoặc hơn.
“Nhiều chuyên gia y tế cảnh báo rằng say nắng không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến rối loạn thân nhiệt nặng, tổn thương các cơ quan quan trọng và thậm chí tử vong.”
Các triệu chứng điển hình của say nắng bao gồm:
Nhức đầu dữ dội
Choáng váng, hoa mắt chóng mặt
Buồn nôn hoặc nôn mửa
Da nóng, đỏ hoặc khô
Mất ý thức trong tình trạng nghiêm trọng
Do đó, việc phát hiện sớm và hạ nhiệt ngay lập tức là bước quan trọng giúp giảm thiểu tác hại lâu dài đối với sức khỏe.
Khi say nắng nên uống gì để cơ thể nhanh chóng hạ nhiệt?
Để thanh lọc và làm dịu cơ thể khi bị say nắng, việc chọn các loại đồ uống tự nhiên, giàu vitamin và dưỡng chất thiết yếu là lựa chọn hoàn hảo. Dưới đây là những loại nước được chuyên gia sức khỏe khuyên dùng:
Nước ép dưa hấu - Thức uống giải nhiệt hàng đầu mùa hè
Dưa hấu chứa hàm lượng nước cao và các vitamin như A, C, B, cùng với khoáng chất sắt, canxi, magie rất tốt cho cơ thể. Đặc điểm vị ngọt mát, tính hàn giúp dưa hấu trở thành món giải nhiệt tuyệt vời:
Giúp bổ sung nước nhanh, chống khô miệng, hỗ trợ lợi tiểu
Hạ nhiệt nhanh, làm dịu cảm giác nóng bức do nắng nóng gây ra
Tăng cường sức đề kháng và ổn định huyết áp
“Nước ép dưa hấu không chỉ giải khát mà còn cung cấp dưỡng chất thiết yếu giúp cơ thể phục hồi năng lượng sau khi bị say nắng.”
Nước chanh tươi - Thanh lọc cơ thể, tăng cường đề kháng
Nước chanh chứa nhiều vitamin C, kali và các chất chống oxy hóa giúp thanh lọc và loại bỏ độc tố trong cơ thể:
Ổn định hệ thần kinh, chống mệt mỏi và căng thẳng
Ngăn ngừa lão hóa da và tăng cường hệ miễn dịch
Ức chế sự phát triển của các gốc tự do gây hại
Uống một ly nước chanh pha loãng không đường sẽ giúp làm mát cơ thể và bổ sung năng lượng tức thì.
Nước sắn dây - Giải độc, hạ huyết áp và chống say nắng hiệu quả
Mặc dù vị nước sắn dây có thể hơi lạ với một số người, nhưng đây là một lựa chọn giàu dưỡng chất, đặc biệt trong Đông y được biết đến với tác dụng giải nhiệt, thông tiểu và hỗ trợ điều trị các vấn đề về da, tiêu hóa. Bột hoặc nước nấu từ củ sắn dây chứa Isoflavone giúp:
Giảm huyết áp và cải thiện tuần hoàn máu lên não
Hỗ trợ cơ thể phòng tránh hiện tượng say nắng
Giúp ổn định các chức năng cơ quan nội tạng khi bị nhiệt độ cao tác động
Nước mía - Giải khát, bổ sung năng lượng và tăng cường miễn dịch
Nước mía là loại nước ngọt tự nhiên, dễ tìm với nhiều thành phần chống oxy hóa như Phenolic và Flavonoid. Uống nước mía vào ngày hè giúp:
Giải nhiệt nhanh chóng, thanh lọc cơ thể
Tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ mắc các bệnh cảm cúm, viêm đường hô hấp
Cung cấp năng lượng do chứa nhiều đường tự nhiên và khoáng chất
“Nước mía không những giải nhiệt mà còn là nguồn bổ sung dưỡng chất quý giá giúp phòng tránh các bệnh mùa hè hiệu quả.”
Nước dừa - Bổ sung điện giải thiết yếu, cân bằng nước cho cơ thể
Trong mùa hè, việc mất nước và điện giải do mồ hôi là rất phổ biến khi say nắng. Nước dừa là thức uống tự nhiên giàu khoáng chất như kali, natri, magie, giúp:
Bổ sung nhanh lượng nước và điện giải bị mất
giúp cân bằng sinh lý cho cơ thể.
Tăng cường hoạt động của thận
giúp loại bỏ độc tố và duy trì chức năng cơ quan hiệu quả.
Giúp giảm căng thẳng và mệt mỏi
nhờ thành phần các chất chống oxi hóa tự nhiên và đường tự nhiên.
Không chứa chất bảo quản, an toàn cho người sử dụng
khi được uống tươi trực tiếp.
Đây là lựa chọn tuyệt vời bổ sung nước giải nhiệt, vừa giúp cơ thể hồi phục nhanh sau say nắng, vừa cải thiện sức khỏe tổng thể.
Trà thảo mộc - Giải nhiệt, hỗ trợ phục hồi sức khỏe
Các loại trà thảo mộc từ hoa cúc, lá bạc hà, hoặc trà xanh có tác dụng thanh lọc, giải nhiệt hữu hiệu, đồng thời cung cấp một số tinh chất chống viêm và kháng khuẩn:
Trà hoa cúc
: giảm căng thẳng, làm dịu thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ.
Trà bạc hà
: làm mát cổ họng, giảm cảm giác nóng rát và giúp dễ chịu hơn khi bị say nắng.
Trà xanh
: giàu chất chống oxy hóa, tăng cường sức đề kháng và ngăn ngừa viêm nhiễm.
Lưu ý, ưu tiên uống trà không đường hoặc chỉ dùng một chút mật ong để tăng hương vị, tránh sử dụng các loại trà quá đặc hoặc pha nhiều đường gây mất nước.
Các lưu ý khi bổ sung nước để hạ nhiệt cơ thể khi say nắng
Tăng cường uống nước lọc thường xuyên
để duy trì độ ẩm cho cơ thể, tránh để cơ thể bị mất nước kéo dài.
Tránh các thức uống chứa cồn và caffeine
vì làm mất nước và tăng nhiệt cho cơ thể, có thể gây rối loạn điện giải và làm tình trạng say nắng nặng thêm.
Uống từng ngụm nhỏ, từ từ
để tránh gây áp lực lên dạ dày, giúp cơ thể hấp thu nước hiệu quả hơn.
Kết hợp nghỉ ngơi trong bóng râm hoặc nơi mát mẻ
để giảm nhanh tình trạng say nắng và cho cơ thể có thời gian hồi phục.
Không nên tự ý sử dụng thuốc hạ sốt hoặc các loại thuốc không rõ nguồn gốc
nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Trong trường hợp say nắng nặng, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.
Lời khuyên từ Pharmacity
Bạn nên chuẩn bị sẵn các loại đồ uống giải nhiệt tự nhiên trong mùa hè như nước ép dưa hấu, nước chanh tươi, nước sắn dây, nước mía và nước dừa để sử dụng khi cần thiết. Đồng thời, hãy trang bị những sản phẩm chăm sóc sức khỏe như bình xịt khoáng, thuốc hạ sốt và dung dịch bù điện giải để hỗ trợ hạ nhiệt và phục hồi sức khỏe khi bị say nắng. Nếu có dấu hiệu nghiêm trọng như mất ý thức, co giật hay nhiệt độ cơ thể quá cao, hãy nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu chuyên nghiệp.
5 Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Say nắng có thể tự khỏi không?
Say nắng nhẹ có thể tự khỏi nếu được nghỉ ngơi đủ và bổ sung nước kịp thời, tuy nhiên không nên xem thường vì có thể tiến triển nhanh thành sốc nhiệt nguy hiểm.
Uống nước mía có làm tăng đường huyết không?
Nước mía chứa đường tự nhiên, nếu uống vừa phải sẽ không gây tăng đường huyết đột ngột, nhưng người tiểu đường nên hạn chế hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Tại sao không nên uống nước đá lạnh khi bị say nắng?
Nước đá lạnh có thể gây co thắt mạch máu, ảnh hưởng tuần hoàn và làm cơ thể sốc nhiệt hơn. Tốt nhất nên uống nước mát, nhiệt độ vừa phải để làm dịu dần.
Nước sắn dây có tác dụng phụ không?
Nước sắn dây được xem là an toàn, tuy nhiên người có triệu chứng tiêu chảy hoặc dị ứng với củ sắn dây nên tránh dùng.
Khi nào cần đến gặp bác sĩ khi bị say nắng?
Nếu xuất hiện các triệu chứng như mất ý thức, co giật, da khô nóng, nhiệt độ cơ thể trên 40 độ C hoặc không thể uống nước, cần đi khám ngay.
Nguồn tham khảo: Tổng hợp
Xin lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
Khối dược sĩ Pharmacity
Đã kiểm duyệt
Đội ngũ chuyên gia 3+ năm kinh nghiệm huấn luyện dược sĩ về an toàn thuốc, tư vấn dược.
Các bài viết liên quan
Sống khỏe
Tác hại cắt mí mắt và những điều cần biết trước khi quyết định làm đẹp
Đôi mắt hai mí to, tròn đang trở thành xu hướng làm đẹp phổ biến ở nhiều chị em phụ nữ. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn sở hữu đôi mắt hai mí tự nhiên, nên nhiều người đã tìm đến phương pháp cắt mí mắt để cải thiện ngoại hình. Mặc dù […]
Chăm sóc cơ thể
Túi sơ cứu khi đi trekking phải có những gì? Chi tiết từ A-Z
Du lịch trekking là hành trình đầy thú vị, giúp bạn hòa mình với thiên nhiên và tận hưởng những trải nghiệm khó quên. Tuy nhiên, sự an toàn và sức khỏe luôn cần được ưu tiên hàng đầu. Việc chuẩn bị một túi sơ cứu khi đi trekking đầy đủ và hợp lý sẽ […]
Sống khỏe
Ù tai có tự khỏi không? Cách điều trị ù tai hiệu quả, giảm triệu chứng hiệu quả
Ù tai là hiện tượng khá phổ biến trong cuộc sống hiện đại, khiến nhiều người cảm thấy khó chịu và lo lắng về sức khỏe thính lực của mình. Vấn đề ù tai có tự hết hay không luôn được rất nhiều người quan tâm, đặc biệt khi các triệu chứng ảnh hưởng trực […]
Sống khỏe
Phương pháp khử mùi cơ thể hiệu quả giúp bạn tự tin giao tiếp
Mùi cơ thể không chỉ là vấn đề về vệ sinh cá nhân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự tự tin và cảm giác thoải mái trong cuộc sống hàng ngày. Nhiều người thường e ngại trong các tình huống giao tiếp chỉ vì lo lắng về mùi cơ thể không mong muốn. […]
Chăm sóc cơ thể
8 mẹo giữ gìn sức khỏe khi du lịch mùa hè bạn không nên bỏ qua
Mùa hè là thời điểm lý tưởng để bạn khởi hành những chuyến du lịch khám phá đầy hứng khởi. Tuy nhiên, bên cạnh việc lên kế hoạch cho các điểm đến hấp dẫn, việc bảo vệ và duy trì sức khỏe trong suốt hành trình luôn là ưu tiên hàng đầu. Sức khỏe tốt […]
Sống khỏe
20 tuổi nên uống vitamin gì để tăng cường sức khỏe và nâng cao đề kháng?
Ở độ tuổi 20 nên uống vitamin gì để cơ thể tràn đầy sức sống và năng lượng nhưng cũng là thời điểm quan trọng để xây dựng nền tảng sức khỏe bền vững cho tương lai. Nhiều bạn trẻ băn khoăn không biết nên bổ sung loại vitamin nào để duy trì sức khỏe […]


Tái chế rác thải nhựa thành hàng tiêu dùng
Wednesday, 09/10/2024, 16:37 GMT+7
Người tiêu dùng có xu hướng sử dụng các sản phẩm tái chế, coi đó là một phần của lối sống bền vững và trách nhiệm với môi trường.
Rác thải nhựa đang trở thành một vấn đề môi trường nghiêm trọng trên toàn cầu. Mỗi năm, khoảng 8-20 triệu tấn nhựa bị đổ ra đại dương, gây hại cho hệ sinh thái và đời sống biển. Tuy nhiên, các sản phẩm tái chế từ rác thải nhựa đang mở ra hướng đi mới, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực này. Theo số liệu từ Hiệp hội Nhựa Châu Âu, năm 2021, gần 30% rác thải nhựa tại Châu Âu đã được tái chế thành các sản phẩm hữu ích như quần áo, đồ gia dụng, và vật liệu xây dựng. Đây không chỉ là một giải pháp bền vững mà còn góp phần tạo ra giá trị kinh tế từ việc xử lý rác thải.
Rác thải nhựa đang trở thành một vấn đề môi trường nghiêm trọng trên toàn cầu. Mỗi năm, khoảng 8-20 triệu tấn nhựa bị đổ ra đại dương, gây hại cho hệ sinh thái và đời sống biển. Tuy nhiên, các sản phẩm tái chế từ rác thải nhựa đang mở ra hướng đi mới, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực này. Theo số liệu từ Hiệp hội Nhựa Châu Âu, năm 2021, gần 30% rác thải nhựa tại Châu Âu đã được tái chế thành các sản phẩm hữu ích như quần áo, đồ gia dụng, và vật liệu xây dựng. Đây không chỉ là một giải pháp bền vững mà còn góp phần tạo ra giá trị kinh tế từ việc xử lý rác thải.
Giới trẻ ngày nay đang dẫn đầu xu hướng sử dụng các sản phẩm tái chế, coi đó là một phần của lối sống bền vững và trách nhiệm với môi trường. Theo khảo sát của Nielsen vào năm 2020, khoảng 75% người tiêu dùng trẻ tuổi tại Việt Nam sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường, trong đó các mặt hàng từ rác thải tái chế đang dần trở nên phổ biến. Sự quan tâm này không chỉ thể hiện qua hành vi tái chế đồ dùng cũ mà còn thông qua việc sử dụng các sản phẩm tái chế, góp phần tạo nên một cộng đồng tiêu dùng có ý thức và trách nhiệm.
Cùng điểm qua một số sản phẩm tái chế từ rác thải nhựa dưới đây:
Vật liệu xây dựng
Trong ngành xây dựng, các sản phẩm từ nhựa tái chế đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi để giải quyết vấn đề phát thải và ô nhiễm. Một trong những sản phẩm tiêu biểu là gạch nhựa tái chế, được làm từ rác thải nhựa đã qua xử lý, không chỉ giúp giảm lượng rác thải mà còn có khả năng chịu lực tốt và chống thấm, phù hợp cho lát vỉa hè hoặc làm vật liệu xây dựng trong các công trình công cộng.
Ngoài ra, tấm lợp và ván nhựa tái chế từ rác thải nhựa cũng đang dần trở nên phổ biến. Những tấm lợp này có độ bền cao, chịu được thời tiết khắc nghiệt và có tuổi thọ lâu dài, thay thế cho vật liệu truyền thống như tôn hoặc xi măng. Ống nhựa tái chế dùng trong hệ thống thoát nước và cáp ngầm cũng là một sản phẩm tiềm năng, vừa bền bỉ vừa tiết kiệm chi phí.
Gạch làm từ rác thải nhựa có độ bền và tính chịu nhiệt cao (Ảnh: Bộ xây dựng).
Không chỉ vậy, việc sử dụng gỗ nhựa composite – kết hợp giữa nhựa tái chế và sợi gỗ – cũng đang được ứng dụng để làm sàn, hàng rào, và các kết cấu ngoại thất khác. Những sản phẩm này không chỉ giúp giảm thiểu phát thải CO2 mà còn góp phần giảm áp lực lên việc khai thác nguyên liệu tự nhiên, hướng tới xây dựng bền vững và thân thiện với môi trường.
Thời trang
Các sản phẩm thời trang làm từ chai nhựa tái chế - cũng đang trở thành xu hướng giảm tác động đến môi trường đồng thời cho ra sản phẩm chất lượng cao từ quần áo, giày dép đến các phụ kiện thời trang bắt mắt. Bằng cách sử dụng vật liệu tái chế, các công ty đang giúp giảm thiểu chất thải và bảo tồn tài nguyên, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về thời trang bền vững và thân thiện với môi trường của người tiêu dùng.
Theo hãng thời trang Couple TX, hãng đã tạo ra một chiếc áo phông với mẫu mã tương tự trên thị trường chỉ từ 3 cốc cà phê và 5 vỏ chai nhựa. Hay hãng thời trang Re.socks cũng sử dụng vải polyester tái chế (PET) để tạo ra những đôi tất chân muôn màu. Vỏ chai nhựa sau khi thu nhặt sẽ được làm sạch, nung chảy để tạo ra hạt nhựa, sau đó ép và dệt để tiếp tục vòng đời là vải polyester mà sau này có thể may thành bất kỳ trang phục nào.
Tương tự trong bộ sưu tập “Parley for the Oceans” của Adidas, loạt sản phẩm giày làm từ chai nhựa tái chế được ra mắt công chúng bên cạnh các dòng quần áo thân thiện với môi trường. Công ty hợp tác với Parley for the Oceans, một tổ chức môi trường chuyên thu gom rác thải nhựa từ các bãi biển và cộng đồng ven biển rồi biến chúng thành quần áo thể thao hiệu suất cao. Để tạo ra những đôi giày, nhựa được cắt thành những mảnh nhỏ, nấu chảy và sau đó kéo thành sợi được sử dụng để tạo ra phần trên của giày. Quá trình này không chỉ thân thiện với môi trường mà còn tạo ra những đôi giày bền và thoải mái khi mang.
Đồ nội thất
Ngành nội thất cũng không nằm ngoài xu hướng bền vững khi việc ứng dụng nhựa tái chế đang trở thành một giải pháp hiệu quả trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên dần cạn kiệt và rác thải nhựa ngày càng gia tăng. Tương tự như ngành thời trang và xây dựng, các sản phẩm nội thất từ nhựa tái chế đang ngày càng phổ biến, không chỉ giúp giảm thiểu rác thải mà còn mang lại những thiết kế hiện đại, bền bỉ.
Sản phẩm đồ nội thất nhựa tái chế cũng có các ưu điểm vượt trội khác. Sản phẩm nội thất có mẫu mã đa dạng kiểu dáng và màu sắc, mang lại sự linh hoạt trong việc lựa chọn theo phong cách và không gian trong nhà. Bên cạnh đó, chất liệu nhựa tái chế cũng có độ bền cao, chịu được thời tiết và dễ bảo quản, giúp người tiêu dùng rất tiện lợi trong việc sử dụng và vệ sinh. Lựa chọn đồ nội thất nhựa tái chế không chỉ tạo nên một ngôi nhà bền vững mà còn thể hiện ý thức của người tiêu dùng đối với bảo vệ môi trường.
Hiện nay, các sản phẩm nội thất làm từ nhựa tái chế bao gồm bàn, ghế, tủ, kệ, sàn nhựa, đèn trang trí, khung tranh, và thùng rác. Ngoài ra, còn có tấm ốp tường và vật liệu cách âm cũng được sản xuất từ nhựa tái chế, mang lại tính năng bền bỉ và thân thiện với môi trường cho không gian sống.
Việc tái chế rác thải nhựa thành hàng tiêu dùng đã và đang tạo ra những thay đổi tích cực trong nhiều lĩnh vực, từ xây dựng, thời trang đến nội thất, mang lại các giải pháp bền vững và thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở những ngành này, nhựa tái chế còn được ứng dụng trong các lĩnh vực khác như đồ gia dụng, đóng gói và thậm chí là ngành ô tô, với việc sản xuất các bộ phận xe từ nhựa tái chế.
Những bước tiến này không chỉ giúp giảm thiểu lượng rác thải nhựa mà còn góp phần xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, để tái sử dụng một cách hiệu quả, giảm áp lực lên môi trường và tạo ra những giá trị kinh tế mới. Sự phát triển của ngành công nghiệp tái chế không chỉ cần sự nỗ lực của các doanh nghiệp mà còn đòi hỏi sự chung tay từ người tiêu dùng trong việc nâng cao ý thức sử dụng sản phẩm tái chế, hướng tới một tương lai xanh và bền vững.
Nguồn: Theo Sản Xuất Và Tiêu Dùng Bền Vững, "Tái chế rác thải nhựa thành hàng tiêu dùng", đăng ngày 03/10/2024, xem tại link:
https://scp.gov.vn/tin-tuc/t13902/tai-che-rac-thai-nhua-thanh-hang-tieu-dung.html
, truy cập ngày 10 tháng 09 năm 2024.
Other news
[Infographics] Tổng quan Nghị định số 346/2025/NĐ-CP Quy định phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt và công nghiệp
07/01/2026
[Infographics] Tổng quan Nghị định số 346/2025/NĐ-CP Quy định phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt và công nghiệp
07/01/2026
“Nhà của pin” - mô hình nhỏ, ý nghĩa lớn
06/01/2026
Vải lau công nghiệp – Giải pháp vệ sinh tối ưu cho ngành thép, gỗ và cơ khí tại Quảng Trị!
01/10/2025
Vải lau công nghiệp – Giải pháp tối ưu cho ngành in ấn tại Đà Nẵng
30/09/2025
A Chau Environment
Home
Operations
Back
Operations
Scraps
Wastes
Recycling
Consulting
Wastewater
Solutions
Back
Solutions
Thu hồi vỏ hộp sữa
Pesticide packages
Food waste
Thu hồi dầu ăn qua sử dụng
Nhựa giá trị thấp - nhiên liệu thay thế
Hospital - Medical center
Industrial zone
+…View all
Brands
Building - Commercial center
Sổ tay môi trường 2026
Nền tảng Loop Station
Quotation
Back
Quotation
Scraps and Wastes
Rags
Wastewater treatment
Consulting and Environmental documents
News
Back
News
Policies and Regulations
Environmental Management
Environmental News
Sustainable Development
Company News
Weekend Story
Video
Project
About Us
Back
About Us
About A Chau Company
Development Strategy
Core Values
Company Milestones
Organizational Chart
Downloads
Back
Downloads
Company Profile
Environmental Management Manual
Legal Documents
Video
Truyện tranh môi trường
Partners
Customers
Contact
MTAC+
Liên Hệ


DUYTAN RECYCLING VÀ HÀNH TRÌNH TÁI CHẾ NHỰA - Plastic Recycling Factory

05/12/2023
in
Tin tức
DUYTAN RECYCLING VÀ HÀNH TRÌNH TÁI CHẾ NHỰA
5/5 - (1 bình chọn)
Công cuộc xanh hóa nền kinh tế và hướng tới Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam ghi nhận nhiều dấu ấn tiên phong của các doanh nghiệp trên cả nước, trong đó có DUYTAN Recycling.
Việt Nam trở thành một trong những nguồn phát sinh rác thải nhựa lớn nhất thế giới. Theo số liệu thống kê từ Bộ TN&MT và Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, mỗi năm nước ta có khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa thải ra môi trường, trong đó có khoảng hơn 30 tỷ túi nilon, 80% số túi nilon đó đều bị thải bỏ sau khi dùng một lần.
Việt Nam đứng thứ 4/20 quốc gia ở top đầu, với khoảng 0,28 – 0,73 triệu tấn/năm, tương đương 6% tổng lượng rác thải nhựa ra biển của thế giới. Việc xử lý và tái chế rác thải nhựa còn nhiều hạn chế khi có đến 90% rác thải nhựa được xử lý theo cách chôn, lấp hoặc đốt và chỉ có 10% còn lại được tái chế.
Rác thải nhựa là vấn đề gây nhức nhối tại Việt Nam nhưng cũng là cơ hội cho các công ty hoạt động trong lĩnh vực tái chế vật liệu, trong đó có DUYTAN Recycling.
Sau cam kết đưa phát thải ròng tại Việt Nam về mức 0 vào năm 2050 của thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị COP26, góp phần vào những mục tiêu lớn của đất nước, DUYTAN Recycling là một trong những doanh nghiệp có những hoạt động tiên phong trong việc chuyển đổi xanh, với mô hình kinh tế tuần hoàn nhựa.
Theo đó, nhằm tăng cường quản lý, tái chế và giảm thiểu chất thải nhựa gây ô nhiễm môi trường và đại dương, DUYTAN Recycling đã đầu tư và xây dựng một nhà máy cung cấp sản phẩm nhựa tái chế chất lượng cao với công nghệ “Bottle-to-Bottle”. Mỗi chai nhựa đã qua sử dụng sẽ được tái chế thành các hạt nhựa tạo ra một vòng lặp mới, qua đó, giúp giảm sử dụng nguồn nguyên liệu hóa thạch.
Với tổng diện tích 65.000m2, nhà máy của DUYTAN Recycling vận hành theo các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường, an toàn và sức khỏe; đơn cử là tiêu chuẩn FDA của Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ chứng nhận EFSA của Cơ quan An Toàn Thực Phẩm Châu Âu và 15 chứng chỉ khác.
Sản phẩm chính của nhà máy là hạt
nhựa tái sinh
rPET cho bao bì thực phẩm và rHDPE cho bao bì hóa mỹ phẩm được sản xuất với quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, đáp ứng tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn đối với bao bì. Khi hoàn thành, nhà máy sẽ có công suất xử lý sẽ đạt 100.000 tấn nhựa/năm tương đương 7 tỷ chai nhựa được tái sinh mỗi năm.
Với công nghệ tái chế chất lượng cao, 10 tháng đầu năm 2023, nhà máy đã thu gom và tái chế 18.200 tấn (tương đương 1,6 tỷ chai). Số lượng chai nhựa đã được xử lý tái chế không chỉ cung cấp nguyên liệu cho các công ty đối tác nhãn hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) lớn tại Việt Nam mà còn xuất khẩu sang 12 quốc gia bao gồm Hoa Kỳ và Châu Âu với sản lượng xuất khẩu 9.100 tấn/56%.
Nhiều vỏ chai nhựa và sản phẩm khác từ nhựa, như bàn ghế, tủ quần áo… sẽ được thu gom và tái chế, qua đó giảm thiểu lượng nhựa nguyên sinh để sản xuất sản phẩm mới. Đồng thời, giảm được lượng dầu mỏ sử dụng, góp phần bảo vệ môi trường.
Nhờ những bước đi mạnh dạn trong chuyển đổi xanh, ngày 30/10/2023, DUYTAN Recycling vinh dự đạt Chứng nhận Doanh nghiệp Công nghệ cao do Bộ Khoa học & Công nghệ cấp. Đây được coi là một trong những bước tiến quan trọng đối với Công ty nhằm kiểm soát và nâng cao chất lượng sản xuất, năng lực cạnh tranh và là bước khởi đầu cho kế hoạch phát triển trong tương lai.
Để đạt được chứng nhận này, toàn bộ hệ thống công nghệ của DUYTAN Recycling đều phải đảm bảo các tiêu chí đánh giá tạo ra sản phẩm có chất lượng, giá trị và hiệu quả cao; có hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm ứng dụng công nghệ cao, thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và quản lý chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam hoặc quốc tế.
Gần đây nhất, DUYTAN Recycling đã là doanh nghiệp đầu tiên được cấp chứng chỉ tín dụng xanh của HSBC.
Nói về hành trình chuyển đổi xanh của mình, ông Lê Anh – Giám đốc phát triển bền vững DUYTAN Recycling cho biết, doanh nghiệp tái chế nhựa nói chung và DUYTAN Recycling có nhiều thuận lợi đến từ sự đồng hành của Chính phủ. Đáng chú ý, Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 đưa ra khái niệm EPR trong đó quy định rõ trách nhiệm của nhà sản xuất và nhập khẩu trong việc tái chế và xử lý các sản phẩm, bao bì thải bỏ.
Ngoài ra, công ty cũng nhận được sự quan tâm, đồng hành trong các hoạt động, diễn đàn uy tín về kinh tế xanh, đóng góp sáng kiến liên quan đến phát triển bền vững từ các doanh nghiệp hàng đầu như: Coca Cola, Nestle, Lavie, Unilever, Suntory Pepsico để thiết lập mô hình kinh tế tuần hoàn cũng như từ các Hiệp Hội: Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA); Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) và Hiệp Hội Tái Chế Chất Thải Việt Nam (VWRA).
Nhưng đi kèm với thuận lợi bao giờ cũng là thách thức. Ông Lê Anh cho biết, một thách thức không nhỏ với DUYTAN Recycling là việc phân loại. Rác thải hầu hết chưa được phân loại tốt tại nguồn. Các hoạt động thu gom, tái chế còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát, chủ yếu làm thủ công ở các làng nghề, chưa tuân thủ công tác môi trường.
Ngoài ra, về mặt kỹ thuật, Việt Nam chưa có công nghệ tái chế phù hợp, các công nghệ tái chế hiệu quả phải nhập khẩu từ nước ngoài với chi phí khá cao. Bao bì chưa có tiêu chuẩn hóa và chưa thân thiện với công nghệ tái chế, chưa khuyến cáo phân rõ vật liệu dùng cho nắp chai, nhãn, keo để việc tái chế được thuận tiện và giảm chi phí, cũng như giảm hao hụt nguyên liệu trong sản xuất.
Một thách thức khác là từ phía người tiêu dùng, khi họ chưa được truyền thông đúng về sản phẩm tái chế. Người tiêu dùng chưa ưu tiên sử dụng sản phẩm có bao bì từ nhựa tái chế.
Kinh tế tuần hoàn là khái niệm mới nhiều người không biết đến. DUYTAN Recycling bắt đầu tìm hiểu về công nghệ từ năm 2016, bắt đầu xây dựng từ năm 2019 và vận hành từ năm 2021. Nhựa tái sinh trên thế giới đắt hơn khá nhiều, thậm chí đắt hơn tới 40-50%. Do đó khá dễ hiểu khi ít doanh nghiệp sử dụng.
“May mắn là chúng tôi cũng đã có thị trường, có cả nước ngoài. Thành thực chia sẻ về mặt kinh doanh, chúng tôi chưa có lãi. Đó là bài toán khó, kinh tế tuần hoàn thực sự thách thức vì chi phí đầu tư tái chế công nghệ cao rất lớn, người tiêu dùng chưa đón nhận, khách hàng chưa sẵn sàng”, ông Lê Anh chia sẻ tại Hội thảo “Tầm nhìn xanh Việt Nam và những câu chuyện điển hình”.
Với vai trò là một doanh nghiệp tái chế nhựa có các hoạt động tích cực trong quá trình xây dựng, triển khai và áp dụng các mô hình về kinh tế tuần hoàn, tại Hội thảo trên, đại diện DUYTAN Recycling đã kiến nghị một số giải pháp để thành công trong việc xử lý rác thải nhựa mà ở đó, cần sự chung sức của toàn xã hội.
Cụ thể là khâu truyền thông mạnh mẽ để nâng cao nhận thức về phân loại rác thải tại nguồn và khuyến khích người tiêu dùng đón nhận sản phẩm bao bì nhựa tái chế; cơ quan quản lý cần ban hành tiêu chuẩn thiết kế bao bì và tem nhãn thuận lợi cho việc tái chế; ban hành tiêu chuẩn an toàn thực phẩm cho bao bì sử dụng nhựa tái chế; mã số HS Code cần tách biệt dành cho nhựa tái chế và nhựa nguyên sinh để phòng vệ thương mại.
áng chú ý, do thu mua từ ve chai nhỏ lẻ nên doanh nghiệp chưa có chứng từ, hóa đơn đầu vào để ghi nhận chi phí hợp lý, hợp lệ. Để đảm bảo việc tuân thủ các quy định về thuế, DUYTAN Recycling đề xuất cơ chế khấu trừ thuế thu nhập cá nhân khi thu mua phế liệu từ các cá nhân và hộ cá nhân kinh doanh. Cụ thể theo cơ chế ủy quyền cho doanh nghiệp thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay các vựa phế liệu. Đối với khoản thu nhập từ bán phế liệu nhựa mà Công ty chi trả cho các vựa phế liệu là các cá nhân/hộ kinh doanh không thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế với mức thuế suất áp dụng theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC là 1% thuế GTGT và 0,5% thuế thu nhập cá nhân tính trên giá thanh toán cho vựa phế liệu.
Ông Lê Anh cũng kỳ vọng khi Nghị định 08 đi vào thực tế. “Tôi tin ngành tái chế công nghệ cao sẽ có sự thay đổi năng động hơn, doanh nghiệp dấn thân hơn, có thêm nhiều ngành tham gia, chẳng hạn như doanh nghiệp giấy.”
Cuối cùng, khi thông tin các chủ đề ESG rất nhiều, thì “đừng coi ESG là chi phí mà là sự đầu tư”.
“Đầu tư vào máy móc mới đắt tiền hơn, nhưng tiết kiệm năng lượng hơn, có tác động tích cực thời gian dài. Chúng tôi có đến một số doanh nghiệp làm sản xuất, việc chuyển đổi giúp họ tinh gọn, giảm thải, giảm năng lượng đáng kể. Hơn nữa, hiện nay cũng có nhiều đơn vị tư vấn về ESG, nếu thực sự muốn đầu tư cho tương lai, chúng ta có thể tìm đến họ”, Giám đốc phát triển bền vững DUYTAN Recycling chia sẻ.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đang đã tích cực thực hiện các dự án như “Thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn rác thải nhựa tại huyện Cần Giờ” do DUYTAN Recycling kết hợp cùng Quỹ Coca-Cola Toàn cầu và Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Xanh (GreenHub) triển khai; ngày hội thí điểm “Tách nhựa để Tái chế” phối hợp cùng Unilever diễn ra hồi tháng 6 tại TPHCM; đồng thời hợp tác, kết nối với nhiều doanh nghiệp để có nguyên liệu đầu vào cho nhà máy.
———-
Website:
duytanrecycling.com
LinkedIn:
https://lnkd.in/gmgvx_Gf
Facebook:
https://www.facebook.com/duytanrecycling
Twitter:
https://twitter.com/Duytanrecycling
Tiktok:
https://www.tiktok.com/@duytanrecycling
Youtube:
DUYTAN Recycling
Hotline: (+84-27) 2377 992
#Recycling
#Sustainability #Circulareconomy
Share