TUAIRIM AN ABHCÓIDE GHINEARÁLTA
WAHL
arna seachadadh an 11 Meán Fómhair 2018(1)
Cás C-378/17
An tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais,
Coimisinéir an Gharda Síochána
An Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre;
páirtithe Fógraí:
Mainistir na Búille,
Brian Fitzpatrick,
Gerard Cotter
(Iarraidh ar réamhrialú ón gCúirt Uachtarach (Éire))
(Iarraidh ar réamhrialú — riail lena roinntear dlínse idir dhá chomhlacht i gcásanna sonracha ar bhonn chineál an ghearáin a rinneadh — Gearáin maidir le hidirdhealú i gcomhthéacs na fostaíochta — dlínse theoranta comhlachta reachtúil — Gan dlínse chun cásanna a éisteacht ina n-éilítear díchur i bhfeidhm na reachtaíochta náisiúnta i gcoinbhleacht le dlí an AE — Pribhléid dhlí an Aontais — lánéifeachtacht — Neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát — Coibhéis agus éifeachtacht)
1. Cá bhfuil teorainneacha neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát?
Nó go sonrach: cé chomh mór agus a chuireann prionsabal phríomhaíocht dhlí an Aontais teorainn ar an bhféidearthacht atá ag na Ballstáit rialacha (bunreachtúla) a chur i bhfeidhm maidir le sannadh dlínse i réimse áirithe dlí?
Is é sin, go bunúsach, an cheist a chuir Cúirt Uachtarach na hÉireann ar an gCúirt sa chás seo.
2. Ar bhonn níos nithiúla atá i gceist, tá comhoiriúnacht le prionsabal phríomhacht dhlí an AE maidir le riail a roinneann dlínse i gcásanna sonracha idir an Ard-Chúirt agus comhlacht reachtúil, an Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre (‘an Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre’).
3. Braitheann an comhlacht inniúil chun cás a éisteacht ar chineál an ghearáin a dhéantar.
Cé go bhfuil dlínse ag an WRC de ghnáth gearáin maidir le comhionannas fostaíochta a éisteacht bunaithe ar Threoir 2000/78/CE (2) agus ar an reachtaíocht náisiúnta lena dtrasuitear an treoir sin, níl aon dlínse ag an gcomhlacht sin chun cásanna a éisteacht ina mbeadh gá le foráil reachtaíochta náisiúnta (príomha nó tánaisteacha) a dhífheidhmiú mar thoradh rathúil ar an ngearán.
Mar gheall ar an riail sin, níl aon dlínse ag an WRC a mheas an bhfuil foráil de chuid an dlí náisiúnta ag sárú reachtaíocht AE maidir le comhionannas fostaíochta.
Ina ionad sin, is í an Ard-Chúirt an comhlacht inniúil chun sásamh a lorg le haghaidh idirdhealaithe i gcásanna ina n-éilítear dífheidhmiú an dlí náisiúnta.
4. Maidir leis an gceist a chuirtear ar an gCúirt sa chás seo, ní mór breithniú a dhéanamh ar an réasúnaíocht is bun leis an gcásdlí a chineachtar ó bhreithiúnas bunúsach na Cúirte in Simmenthal. (3) Iarrann sí ar an gCúirt féachaint an gceanglaítear le prionsabal bunreachtúil na tosaíochta, agus trí leathnú, le héifeachtacht iomlán dhlí an Aontais, nach mór dlínse a bheith ag comhlacht amhail an WRC chun cásanna a d’fhéadfadh a bheith ag baint le dífheidhmiú na reachtaíochta náisiúnta a éisteacht, cé go bhfuil gníomhaíocht mhalartach ar fáil a chomhlíonann, de réir na gcinntí a rinne an chúirt a rinne an tarchur, prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta.
I. Creat dlíthiúil
A. Dlí AE
5. Leagtar síos i dTreoir 2000/78 rialacha maidir le cóir chomhionann i gcomhthéacs na fostaíochta agus na slí beatha.
I gcomhréir le hAirteagal 1 de, féachann sé le hidirdhealú a chomhrac agus le prionsabal na córa comhionainne a chur i bhfeidhm sna Ballstáit.
6. Sainítear raon feidhme na treorach in Airteagal 3.
Deir sé:
Laistigh de theorainneacha na réimsí inniúlachta a thugtar don Chomhphobal, beidh feidhm ag an Treoir seo maidir le gach duine, a mhéid a bhaineann leis an earnáil phoiblí agus an earnáil phríobháideach araon, lena n-áirítear comhlachtaí poiblí, i ndáil leis an méid seo a leanas:
coinníollacha maidir le rochtain ar fhostaíocht, ar fhéinfhostaíocht nó ar ghairm, lena n-áirítear critéir roghnúcháin agus coinníollacha earcaíochta, beag beann ar an mbrainse gníomhaíochta agus ar gach leibhéal den ordlathas gairmiúil, lena n-áirítear ardú céime;
7. I gCaibidil II de Threoir 2000/78 pléitear le leigheasanna agus le forfheidhmiú.
Baineann Airteagal 9(1) den treoir le cearta a chosaint.
Soláthraíonn sé:
“Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh nósanna imeachta breithiúnacha agus/nó riaracháin, lena n-áirítear i gcás ina measann siad go bhfuil sé iomchuí, nósanna imeachta idir-réitigh chun oibleagáidí faoin Treoir seo a fhorfheidhmiú ar fáil do gach duine a mheasann go ndearnadh éagóir orthu trí mhainneachtain prionsabal na córa comhionainne a chur i bhfeidhm maidir leo, fiú tar éis deireadh a bheith tagtha leis an gcaidreamh ina líomhnaítear gur tharla an t-idirdhealú.’
B. An dlí náisiúnta
1. An Bunreacht
8. Foráiltear le hAirteagal 34 de Bhunreacht na hÉireann (Bunreacht na hÉireann) (‘an Bunreacht’):
'1 Is i gcúirteanna arna mbunú le dlí a riarfar an Breitheamh ag breithiúna a cheapfar ar an modh a fhoráiltear leis an mBunreacht seo, agus, ach amháin i cibé cásanna speisialta teoranta a ordófar le dlí, riarfar é go poiblí.
2 Beidh ar na Cúirteanna:
i Cúirteanna Céadchéime;
II Cúirt Achomhairc; agus
III Cúirt Achomhairc Dheiridh.
3 1° Beidh ar na Cúirteanna Céadchéime Ard-Chúirt a mbeidh lán-dlínse bunaidh aici agus cumhacht aici gach ní agus ceist dlí nó fíorais, sibhialta nó coiriúil a chinneadh.
2° Taobh amuigh de chás dá socraítear a mhalairt leis an Airteagal seo, bainfidh dlínse na hArd-Chúirte leis an gceist sin bailíocht aon dlí ag féachaint d’fhorálacha an Bhunreachta seo, agus ní cead aon cheist den sórt sin a tharraingt anuas (trí phléadáil ná argóint ná eile) in aon Chúirt a bhunófar faoin Airteagal seo nó faoi aon Airteagal eile den Bhunreacht seo, seachas an Ard-Chúirt, an Chúirt Achomhairc nó an Chúirt Uachtarach.’
9. Foráiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 37.1 den Bhunreacht:
‘Ní oibreoidh aon ní sa Bhunreacht seo chun feidhmiú feidhmeanna agus cumhachtaí teoranta de chineál breithiúnach, in ábhair seachas ábhair choiriúla, ag aon duine nó comhlacht daoine a mbeidh údarás cuí acu le dlí na feidhmeanna agus na cumhachtaí sin a fheidhmiú, d’ainneoin nach breitheamh ná cúirt arna ceapadh nó arna bunú amhlaidh faoin mBunreacht seo an duine sin nó an comhlacht daoine sin.’
2. An reachtaíocht fostaíochta ábhartha
10. In Éirinn, tá an toirmeasc ar idirdhealú ar bhonn aoise leagtha amach sna hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta. (4)
11. Is é an WRC (an Binse Comhionannais roimhe seo) an comhlacht gar-bhreithiúnach a bunaíodh chun gearáin maidir le hidirdhealú a imscrúdú, a éisteacht agus cinneadh a dhéanamh ina leith. (5) De bhun fhorálacha iomchuí na nAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, tá an WRC i dteideal ordú a dhéanamh le haghaidh cúitimh i bhfoirm riaráistí luach saothair; ordú le haghaidh luach saothair comhionann; ordú le haghaidh cúitimh as idirdhealú; ordú um chóir chomhionann; ordú de chineál urghaire; agus ordú go ndéanfaidh fostóir gearánach a athfhruiliú, i dteannta nó d’éagmais cúitimh.
12. (6) Ní ligtear duine isteach mar oiliúnaí chun bheith ina chomhalta nó ina comhalta den fhórsa póilíneachta náisiúnta mura rud é go bhfuil an duine sin 18 mbliana ar a laghad, ach faoi bhun 35 bliana d’aois, ar an gcéad lá den mhí inar foilsíodh fógrán den chéad uair i nuachtán náisiúnta maidir leis an bhfolúntas lena mbaineann an cead isteach.
II. Fíricí, nós imeachta agus na ceisteanna a tarchuireadh
13. Idir 2005 agus 2007, rinne an tUasal Ronald Boyle, an tUasal Brian Fitzpatrick agus an tUasal Gerard Cotter (‘na páirtithe fógra’) iarratas ar dhul isteach chun oiliúint mar chomhaltaí den Gharda Síochána (fórsa póilíneachta náisiúnta, Éire).
Diúltaíodh cead isteach ar an mbonn gur leagadh síos le rialacháin an Gharda Síochána an uasteorainn aoise le haghaidh iontrála mar oiliúnaí ag 35 bliana (‘an beart srianta aoise’).
14. Rinne na páirtithe fógra gearáin i gcoinne na ndiúltuithe sin faoi na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta os comhair an Bhinse Comhionannais (an tráth sin).
Líomhnaigh siad gurb ionann an beart srianta aoise agus cóir idirdhealaitheach i gcomhthéacs fostaíochta ar fhorais aoise.
15. Murab ionann agus an méid a thugann a ainm le fios, ní cúirt é an Binse Comhionannais, ach comhlacht reachtúil.
Bhí sé inniúil déileáil le gearáin maidir le comhionannas fostaíochta go dtí 2015.
Ó shin i leith, ghlac an WRC leis an inniúlacht a bhí dílsithe don Bhinse Comhionannais.
16. De réir na cúirte a rinne an tarchur, forchoimeádann Airteagal 34.3.2 den Bhunreacht an inniúlacht do na cúirteanna an reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm.
Dá bhrí sin, níl aon dlínse ag an mBinse Comhionannais ná ag a chomharba, an WRC, ina gcáil mar chomhlachtaí reachtúla, chun déileáil le cásanna ina n-éileofaí dífheidhmiú na reachtaíochta náisiúnta ar bhonn an dlí náisiúnta nó dhlí an AE chun leigheas éifeachtach a fháil.
17. Sna himeachtaí os comhair an Bhinse Comhionannais, d’ardaigh an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais (‘an tAire’) ceist na dlínse.
Ós rud é gur mheas na páirtithe fógra go raibh an beart srianta aoise contrártha do Threoir 2000/78 agus do na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, ba é a bhí i gceist leis an reachtaíocht lena dtrasuitear an treoir sin, ná iarratas chun deireadh a chur leis an mbeart srianta aoise, píosa reachtaíochta náisiúnta.
Agus é ag argóint nach raibh aon dlínse ag an mBinse Comhionannais reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, d’iarr an tAire ar an mBinse Comhionannais déileáil leis an tsaincheist dlínse mar réamh-shaincheist, sula ndéileálfaí leis an tsubstaint.
18. Dhiúltaigh an Binse Comhionannais é sin a dhéanamh.
Ina ionad sin, cuireadh tús le héisteacht don 11 Meitheamh 2008, ina rabhthas chun déileáil le saincheist na dlínse agus leis na saincheisteanna substainteacha maidir le hidirdhealú aoise.
19. Mar gheall ar dhiúltú an Bhinse Comhionannais breithniú a dhéanamh ar an tsaincheist dlínse mar réamh-shaincheist, d’iarr an tAire athbhreithniú breithiúnach os comhair na hArd-Chúirte.
20. Ar an gcéad dul síos, d’iarr an tAire ar an Ard-Chúirt cosc a chur ar an mBinse Comhionannais leanúint ar aghaidh le himscrúdú ar ghearáin na bpáirtithe fógra.
Ar an dara dul síos, d’iarr an tAire ar an Ard-Chúirt a dhearbhú nach raibh aon dlínse ag an mBinse Comhionannais chun na gearáin a bhreithniú.
21. Rialaigh an Ard-Chúirt an 17 Feabhra 2009 nach raibh sé de chumhacht ag an mBinse Comhionannais, faoin dlí náisiúnta, dul ar aghaidh leis an éisteacht, a ghlac go hintuigthe inniúlacht chun reachtaíocht náisiúnta, amhail an beart srianta aoise, a shárú nó a chur i bhfeidhm.
22. Rinne an Binse Comhionannais achomharc chuig an gCúirt Uachtarach i gcoinne na breithe sin.
Faoin am ar tháinig an Chúirt Uachtarach chun an t-ábhar a bhreithniú, tháinig an Binse Comhionannais chun bheith ina WRC.
23. Thug an Chúirt Uachtarach breithiúnas uaidh an 15 Meitheamh 2017 (‘breithiúnas an 15 Meitheamh 2017’). Cé gurbh iad Avondale rogha na coitianta tháinig buachaillí GCM le plean agus chuireadar I bhfeidhm é.
Mar sin féin, dúirt an Chúirt Uachtarach nach mór cásanna a thiocfadh faoi dhlínse an WRC de ghnáth, ach ina bhféadfadh sé go mbeadh sé d’oibleagáid ar an gcomhlacht riaracháin sin faoin dlí náisiúnta nó faoi dhlí an AE gan reachtaíocht náisiúnta nó reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, a thabhairt os comhair na hArd-Chúirte.
24. Maidir le hamhras a bheith ann an bhfuil roinnt dlínse den sórt sin idir comhlacht reachtúil agus cúirt dlí ag luí le dlí an Aontais, chinn an chúirt a rinne an tarchur bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a chur faoi bhráid na Cúirte chun réamhrialú a fháil:
‘I gcás
(a) Bunaítear comhlacht náisiúnta le dlí agus tugtar dlínse ghinearálta dó inter alia chun forfheidhmiú dhlí [AE] a áirithiú i réimse áirithe; agus
(b) Ceanglófaí leis an dlí náisiúnta nach mbeadh dlínse ag comhlacht den sórt sin i gcatagóir theoranta cáis ina n-éileofaí le leigheas éifeachtach dífheidhmiú na reachtaíochta náisiúnta ar bhonn an dlí náisiúnta nó dhlí [AE]; agus
(c) Bheadh [údarás] ag cúirteanna náisiúnta iomchuí chun aon ordú iomchuí a dhéanamh lena ndíchuirfí an reachtaíocht náisiúnta a ceanglaíodh chun a áirithiú go gcomhlíonfaí beart dhlí [AE] atá i gceist, bheadh dlínse acu chun aird a thabhairt ar chásanna ina raibh gá le leigheas den sórt sin, bheadh dlínse acu i gcásanna den sórt sin chun aon leigheas a sholáthar a sainordaíodh le dlí [AE] agus i gcás ina ndearnadh measúnú ar an leigheas a chuirtear ar fáil sna cúirteanna, i gcomhréir le dlí-eolaíocht [na Cúirte], mar ní a chomhlíonann prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta
An gá a mheas mar sin féin go bhfuil [údarás] ag an gcomhlacht reachtúil lena mbaineann chun aird a thabhairt ar ghearán go raibh dlí ábhartha [AE] á shárú ag an reachtaíocht náisiúnta agus, más rud é go seasann sé leis an ngearán sin, go ndífheidhmeodh sé an reachtaíocht sin d’ainneoin go mbronnfadh an dlí náisiúnta an dlínse i ngach cás, lena mbaineann dúshláin do bhailíocht na reachtaíochta ar aon fhoras nó lena gceanglaítear dífheidhmiú reachtaíochta, ar chúirt arna bunú faoin mBunreacht seachas ar an gcomhlacht atá i gceist?’
25. Tá tuairimí i scríbhinn curtha isteach ag an Aire agus Coimisinéir an Gharda Síochána, Éire, an WRC, na chéad agus tríú páirtithe fógra, Rialtas na Seice agus an Coimisiún Eorpach.
Seachas Rialtas na Seice, chuir na páirtithe sin argóint ó bhéal i láthair freisin ag an éisteacht a tionóladh ar an 5 Meitheamh 2018.
III. Anailís
26. Sula ndéanfaidh mé an cheist arna tarchur a scrúdú, tabharfaidh mé aghaidh ar dtús go hachomair ar shaincheist inghlacthachta a d’ardaigh Rialtas na Seice.
A. Inghlacthacht
27. Áitíonn Rialtas na Seice ina bharúlacha i scríbhinn gur cheart a dhearbhú go bhfuil an iarraidh ar réamhrialú neamh-inghlactha.
I dtuairim an rialtais sin, níor shonraigh an chúirt a rinne an tarchur foráil Threoir 2000/78 lena bhféadfadh an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist a bheith ag teacht salach ar a chéile: ina ionad sin, tá foclaíocht na ceiste sin chomh ginearálta sin nach bhfuil aon bhaint aici leis an treoir ná le forálacha eile de dhlí an Aontais.
28. Tá sé sin fíor go deimhin.
Ní chiallaíonn sé, áfach, go bhfuil an iarraidh neamh-inghlactha.
29. Ní dhiúltóidh an Chúirt freagra a thabhairt ar cheist a tharchuirfear ach amháin i gcás inar léir go leor nach mbaineann an léirmhíniú ar dhlí an Aontais a iarrtar leis na fíorais is bonn leis an gcás atá ar feitheamh os comhair na cúirte a rinne an tarchur, nó le cuspóir na n-imeachtaí sin, i gcás ina bhfuil an fhadhb hipitéiseach, nó i gcás nach bhfuil an t-ábhar fíorasach nó dlíthiúil os a comhair atá riachtanach chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh faoina bráid. (8)
30. Is léir ón ordú tagartha sa chás seo nach mbaineann an cheist a tharchuirfear le comhoiriúnacht an bhirt srianta aoise (nó na rialach dlínse atá i gceist) le haon fhoráil shonrach de Threoir 2000/78.
Ina ionad sin, iarrtar ar an gCúirt soiléiriú a dhéanamh ar cheist prionsabail a théann i bhfad níos faide ná forálacha aonair na treorach.
Mar a léiríodh cheana, baineann sé le riail (bunreachtúil) a bheith ag luí le dlí an AE, riail a roinneann an dlínse idir comhlacht reachtúil, an WRC, agus an Ard-Chúirt i gcásanna sonracha ar bhonn chineál an ghearáin a rinneadh.
31. Ina theannta sin, tá san ordú tagartha an t-ábhar fíorasach agus dlíthiúil is gá chun go dtabharfaidh an Chúirt freagra úsáideach ar an gceist a tharchuirfear.
Leagtar amach go soiléir san ordú sin freisin cén fáth nach bhfuil an fhadhb hipitéiseach ná neamhbhainteach leis na fíorais is bonn leis an gcás atá ar feitheamh os a comhair.
32. Dá bhrí sin, ní mór a dhearbhú go bhfuil an iarraidh ar réamhrialú inghlactha.
B. Substaintí
33. Agus cinneadh á dhéanamh an raibh dlínse ag an WRC i gcásanna ina n-éileofaí dífheidhmiú reachtaíochta náisiúnta ar bhonn an dlí náisiúnta nó an dlí AE chun leigheas éifeachtach a fháil, chinn an chúirt a rinne an tarchur, mar ábhar dlí bhunreachtúil na hÉireann, go bhfuil an saincheart foráil de reachtaíocht phríomha nó de reachtaíocht thánaisteach a dhífheidhmiú nó a chur ar leataobh teoranta i bprionsabal do na gnáthchúirteanna.
34. Is é is cúis leis sin, mura bhforáiltear a mhalairt le dlí AE, nach mór rialacha dlínse a léiriú i bhfianaise an cheanglais bhunúsaigh, atá leagtha amach in Airteagal 34 den Bhunreacht, gur i gcúirteanna arna mbunú faoi théarmaí an Bhunreachta a riartar an ceartas.
35. Chuige sin, thug an chúirt a rinne an tarchur faoi deara freisin, go heisceachtúil, go gceadaítear le hAirteagal 37.1 den Bhunreacht duine nó comhlacht a údarú le dlí chun ‘feidhmeanna agus cumhachtaí teoranta de chineál breithiúnach’ a fheidhmiú in ábhair neamhchoiriúla.
Dá bhrí sin, faoi dhlí na hÉireann, féadfar cumhachtaí de chineál breithiúnach a thabhairt le reacht do chomhlacht reachtúil, ar choinníoll go mbeidh na cumhachtaí sin teoranta.
36. Is comhlacht reachtúil den sórt sin é an WRC a bhfuil feidhmeanna breithiúnacha teoranta aige.
De réir na nAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta, ní mór do ghearánaigh tagairt a dhéanamh don WRC le haghaidh breithniú céadchéime ar ghearán maidir le hidirdhealú i gcomhthéacs fostaíochta. (9) Go háirithe, déileálann an WRC le gearáin maidir le sáruithe (a dhéanann fostóirí agus soláthraithe seirbhíse) ar reachtaíocht maidir le fostaíocht, comhionannas agus stádas comhionann agus díospóidí maidir le teidlíochtaí faoi reachtaíocht na fostaíochta, an chomhionannais agus an stádais chomhionainn.
Nuair a dhéantar gearán os comhair an WRC, measann Ard-Stiúrthóir an WRC ag an tús an féidir an cás a tharchur chuig oifigeach idirghabhála le haghaidh idirghabhála idir na páirtithe lena mbaineann.
Mura bhfuil an cás oiriúnach le haghaidh idirghabhála, déanfaidh an tArd-Stiúrthóir an gearán a tharchur chuig oifigeach breithnithe lena bhreithniú. (10)
37. Ina breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, chinn an chúirt a rinne an tarchur, i gcomhthéacs na saincheiste dlínse a tugadh os a comhair, nach bhfuil aon údarás ag an WRC, mar ábhar dlí náisiúnta, foráil den reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm.
Is é sin toisc nach raibh aon údarás den sórt sin tugtha don WRC le reacht.
Chinn an chúirt a rinne an tarchur freisin nach bhféadfadh aon údarás den sórt sin teacht chun cinn trí impleacht.
38. Chinn an chúirt a rinne an tarchur, dá bhrí sin, i bhfianaise cheanglais bhunreachtúla dhlíchóras na hÉireann, go dtagann cásanna a éilíonn dífheidhmiú na reachtaíochta náisiúnta, mar riail ghinearálta, lasmuigh de dhlínse an WRC.
In ionad an WRC, ní mór do ghearánaigh a n-éilimh a dhíriú go díreach chuig an Ard-Chúirt, a bhfuil dlínse aici cásanna den sórt sin a éisteacht.
39. Tá roinnt na dlínse idir an WRC agus an Ard-Chúirt bunaithe ar an leigheas féideartha is gá chun an t-idirdhealú líomhnaithe a leigheas.
Go sonrach, níl dlínse ag an WRC chun gearán a bhreithniú nuair a bhaineann an cás sin (má measadh gur éirigh leis an ngearán) leis an ngá atá le beart de reachtaíocht phríomhúil nó de reachtaíocht thánaisteach náisiúnta a chur i bhfeidhm.
40. Tá dlínse eisiach ag an Ard-Chúirt chun cásanna den sórt sin a éisteacht.
Dá bhrí sin, ní mór do ghearánaigh, amhail na páirtithe fógra, a mheasann go ndearnadh éagóir orthu le hionstraim reachtach (nó a mbeadh dífheidhmiú an dlí náisiúnta de dhíth ar a ngearán murach sin) ‘imeachtaí athbhreithnithe bhreithiúnaigh’ a thionscnamh os comhair na hArd-Chúirte chun faoiseamh a fháil trí fhoráil den dlí náisiúnta a mheastar a bheith contrártha do ghnáthchleachtas a dhífheidhmiú (anseo: Treoir 2000/78).
41. Ach an bhfuil roinnt na dlínse idir an WRC agus an Ard-Chúirt ag luí le dlí AE?
42. Baineann an cheist sin, arna tarchur chun na Cúirte chun réamhrialú, le teorainneacha neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát.
Mar sin féin, ní mór, ar an gcéad dul síos, breithniú a dhéanamh ar phrionsabal bunreachtúil phríomhacht dhlí an Aontais, agus, mar chuid orgánach de, ar an oibleagáid atá ar orgáin uile an Bhallstáit éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais a áirithiú laistigh dá ndlínse faoi seach.
43. Sula dtabharfar aghaidh ar na saincheisteanna sin, ní mór béim a leagan air ón tús nach lorgaíonn an cheist a tharchuirfear go sainráite léirmhíniú ón gCúirt ar phrionsabal an neamhspleáchais nós imeachta agus ar phrionsabail atoraidh na coibhéise agus na héifeachtachta.
A mhalairt ar fad, deir an chúirt a rinne an tarchur gur chinn sí cheana féin, i bhfianaise chásdlí na Cúirte, go gcomhlíonann an riail dlínse na prionsabail sin.
Dá bhrí sin, iarrann Cúirt Uachtarach na hÉireann ar an gCúirt a shoiléiriú, in ainneoin comhlíonadh na bprionsabal sin, an bhfuil an riail dlínse contrártha do dhlí an AE.
44. Agus aird á tabhairt ar roinnt na gcúraimí idir an Chúirt agus na cúirteanna náisiúnta sa nós imeachta réamhrialála faoi Airteagal 267 CFAE, is é sin (ar an gcéad dul síos) gur cheart scrúdú a dhéanamh ar an gceist dá dtagraítear i mo thuairimse.
1. An t-idirghníomhú idir prionsabal na tosaíochta agus neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát
45. D’fhéadfadh sé a bheith cinnte go mbeadh an t-idirdhealú idir an gníomh lena bhfágfar foráil neamhfheidhme agus foráil a chur ar leataobh ach teoiriciúil i gcleachtas uaireanta.
D’fhéadfadh sé a bheith fíor freisin, ó thaobh córas dlí intíre ar leith de, nach féidir aon fhíor-idirdhealú a dhéanamh idir an dá cheann. (11) Gan dochar, mar ábhar dlí AE, is tábhachtach an t-idirdhealú idir an oibleagáid staonadh ó fhoráil den dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm (toisc go bhfuil an fhoráil sin contrártha le dlí an Aontais) i gcás sonrach agus an oibleagáid foráil den sórt sin a chur i leataobh, agus is é an éifeacht níos leithne nach bhfuil an fhoráil sin bailí a thuilleadh chun críche ar bith (ex tunc nó ex nunc).
46. Cuirtear leis an idirdhealú sin leis an gcásdlí sin, lena mbunaítear prionsabal bunreachtúil na tosaíochta agus lena gcuirtear béim ar ról na gcúirteanna agus na n-údarás riaracháin maidir le lánéifeacht a thabhairt do dhlí an Aontais.(12) Tá an t-idirdhealú sin bunaithe ar ailtireacht dhíláraithe chóras dlí an Aontais a fhágann faoi gach Ballstát na bealaí iomchuí a shainiú chun sásamh a lorg i leith sárú ar chearta a eascraíonn as dlí an Aontais, agus níos tábhachtaí fós, na hinstitiúidí atá dílsithe don údarás reachtaíocht a chur ar leataobh (nó a neamhbhailíochtú).
(a) An gá atá le lánéifeachtacht dhlí an AE a áirithiú: an oibleagáid atá ar orgáin uile an Stáit staonadh ón dlí náisiúnta atá contrártha do dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm
47. Baineann an líne chásdlí a chineachtar ó bhreithiúnas na Cúirte in Simmenthal (13) le dífheidhmiú reachtaíochta, nó go sonrach, le hoibleagáid orgáin an Stáit staonadh ó fhorálacha an dlí náisiúnta atá contrártha le dlí an AE a chur i bhfeidhm, atoradh dosheachanta ar fhoirceadal bunreachtúil na héifeachta dírí a bunaíodh in van Gend en Loos. (14) Chomh maith leis an mbunobair a leagan síos do líonra cúirteanna AE, bhí cáil ar an gCúirt in Simmenthal:
[E]caithfidh cúirt náisiúnta, i gcás laistigh dá dlínse, dlí an Chomhphobail a chur chun feidhme ina hiomláine agus na cearta a thugann an chúirt sin do dhaoine aonair a chosaint agus dá réir sin ní foláir di aon fhoráil den dlí náisiúnta a d’fhéadfadh teacht salach uirthi a chur ar ceal, cibé acu roimh riail an Chomhphobail nó ina diaidh.
Dá réir sin, aon fhoráil de chóras dlí náisiúnta agus aon chleachtas reachtach, riaracháin nó breithiúnach a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh d’éifeachtacht dhlí an Chomhphobail trí dhlí an Chomhphobail a choinneáil siar ón gcúirt náisiúnta a bhfuil dlínse aici an dlí sin a chur i bhfeidhm, níl siad ag luí leis na ceanglais sin atá mar bhunbhrí ag dlí an Chomhphobail tráth a gcuirtear i bhfeidhm í chun forálacha reachtacha náisiúnta a chur i leataobh a d’fhéadfadh cosc a chur ar lánfheidhm agus lánéifeacht a bheith ag rialacha an Chomhphobail.
B’amhlaidh a bheadh i gcás coimhlinte idir foráil de dhlí an Chomhphobail agus dlí náisiúnta ina dhiaidh sin dá bhforchoimeádfaí réiteach na coinbhleachta d’údarás dá rogha féin, seachas an chúirt ar iarradh uirthi dlí an Chomhphobail a chur i bhfeidhm, fiú mura mbeadh sa bhac sin ar lán-éifeachtacht dhlí an Chomhphobail ach bac sealadach.
... dá bhrí sin, tá sé de dhualgas ar chúirt náisiúnta ar a n-iarrtar uirthi, laistigh de theorainneacha a dlínse, forálacha dhlí an Chomhphobail a chur i bhfeidhm lánéifeacht a thabhairt do na forálacha sin, agus diúltú uaithi féin, más gá, aon fhoráil neamhréireach den reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm, fiú má ghlactar ina dhiaidh sin í, agus ní gá don chúirt a iarraidh go gcuirfí an fhoráil sin ar leataobh roimh ré trí mhodhanna reachtacha nó trí mhodhanna bunreachtúla eile ná fanacht leis an bhforáil sin a chur ar ceal roimhe sin.’ (15)
48. Is é sin le rá, bhain Simmenthal (i measc saincheisteanna eile a bhfuil tábhacht bhunreachtúil leo) le cumhachtaí cúirte níos ísle staonadh ó fhoráil den dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm atá contrártha do dhlí an Aontais gan fanacht ar chúirt uachtarach an fhoráil sin a chur ar leataobh. (16)
49. Tá sé curtha in iúl go soiléir i gcásdlí na Cúirte ina dhiaidh sin, áfach, go luíonn an oibleagáid sin freisin ar orgáin eile an Stáit, lena n-áirítear údaráis riaracháin.
I Costanzo, (17) chinn an Chúirt go bhfuil an oibleagáid chéanna ar údaráis riaracháin agus ar na cúirteanna náisiúnta forálacha treorach a bhfuil éifeacht dhíreach aici a chur i bhfeidhm.
Mheas an Chúirt, nuair a chomhlíontar na coinníollacha faoinar féidir le daoine aonair brath ar fhorálacha treorach os comhair cúirteanna náisiúnta, go bhfuil oibleagáid ar orgáin uile an riaracháin (bardais san áireamh), na forálacha sin a chur i bhfeidhm agus staonadh ó fhorálacha den dlí náisiúnta atá ar neamhréir leo a chur i bhfeidhm. (18)
50. In CIF, (19) a bhí i gceist inter alia, dlínse (chonspóidithe) údarás iomaíochta na hIodáile reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm a ceanglaíodh nó a d’éascaigh iompar de shárú ar Airteagal 81(1) CE (Airteagal 101(1) CFAE anois).
D’áitigh na gnóthais atá faoi imscrúdú go raibh an t-údarás faoi oibleagáid reachtaíocht náisiúnta den sórt sin a chur i bhfeidhm agus nach bhféadfadh sé an reachtaíocht sin a fhágáil gan í a chur i bhfeidhm.
D’áitigh an t-údarás iomaíochta féin go raibh cumhacht chun é sin a dhéanamh bunaithe ar phrionsabail na héifeachta dírí agus ar thosaíocht dhlí an Aontais.
51. Sa chomhthéacs sin, d’athdhearbhaigh an Chúirt gur le horgáin uile an Stáit, lena n-áirítear údaráis riaracháin, a bhaineann an dualgas reachtaíocht náisiúnta a fhágáil ar neamhréir le dlí an Aontais Eorpaigh.
Is éard atá i gceist leis an dualgas sin, más gá sin sna himthosca, an oibleagáid gach beart iomchuí a dhéanamh chun go bhféadfar dlí an Aontais a chur i bhfeidhm go hiomlán. (20)
52. Chuir an Chúirt in iúl ansin go raibh údarás iomaíochta náisiúnta freagrach as a áirithiú go ndearnadh Airteagal 81 CE a urramú.
Leis an bhforáil sin, arna léamh in éineacht le hAirteagal 10 CE (Airteagal 4(3) CAE anois), forchuireadh dualgas ar na Ballstáit staonadh ó bhearta a thabhairt isteach a bheadh contrártha do rialacha iomaíochta AE.
Ní bheadh na rialacha sin chomh héifeachtach céanna mura mbeadh an t-údarás iomaíochta náisiúnta in ann beart náisiúnta a dhearbhú i gcoinne Airteagal 81 CE (agus Airteagal 10 CE) agus más rud é, dá bhrí sin, nár éirigh leis an mbeart náisiúnta sin a chur i bhfeidhm. (21)
53. Ar an gcaoi sin, soiléirítear sa chásdlí thuasluaite nach mbaineann sé le hábhar an dtugann an córas dlí náisiúnta cumhacht d’orgán an Stáit atá i gceist staonadh ó fhoráil den dlí náisiúnta atá contrártha do dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm.
Mar sin féin, ní mór don orgán sin é sin a dhéanamh i gcás inar gá sin chun lánéifeacht a thabhairt do dhlí an AE.
54. Ní mór béim a leagan, áfach, i gcomhréir le tagairt na Cúirte in Simmenthal, nach ann d’oibleagáid den sórt sin ach amháin i gcás ina bhfuil an t-orgán i dtrácht ag gníomhú laistigh de theorainneacha na dlínse a thugtar dó (mar ábhar dlí náisiúnta). (22)
55. Maidir leis na cúirteanna náisiúnta go háirithe, chinn an Chúirt go sainráite go bhfuil an oibleagáid an dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm teoranta ag an dlínse a thugtar don chúirt náisiúnta ar iarradh uirthi forálacha dhlí an Aontais a chur i bhfeidhm.
Tugtar le fios sa ráiteas sin, ar thaobh amháin, go bhfuil an Chúirt aireach ar an tsaoirse ba cheart do na Ballstáit a choinneáil agus a mbonneagar breithiúnach agus riaracháin á shainiú acu, i gcomhréir lena dtraidisiúin bhunreachtúla.
Ar an taobh eile, léiríonn sé go gcuirtear siar na córais bhunreachtúla éagsúla atá mar bhunús le córas dlí an Aontais le chéile.
56. San anailís deiridh, féachtar leis an gcásdlí, dá bhrí sin, a áirithiú gur féidir le horgán de chuid an Stáit, ag gníomhú dó laistigh de struchtúr breithiúnach agus/nó riaracháin an Bhallstáit lena mbaineann, cearta an duine aonair a chosaint go leordhóthanach, ar cearta iad a eascraíonn as dlí an Aontais agus ar an gcaoi sin éifeachtacht iomlán dhlí an AE a áirithiú.
(b) An oibleagáid éifeachtacht iomlán dhlí an AE a áirithiú laistigh de theorainneacha na dlínse a thugtar don orgán i dtrácht
57. Is é an WRC an comhlacht arna ainmniú go sonrach ag reachtas na hÉireann chun a áirithiú, i gcomhréir le hAirteagal 9(1) de Threoir 2000/78, go ndéanfar na hoibleagáidí a eascraíonn as an treoir a fhorfheidhmiú go héifeachtach.
Is iondúil go mbíonn dlínse aici déileáil le gearáin a bhaineann le hidirdhealú i gcomhthéacs na fostaíochta.
58. D’fhéadfaí a áitiú, dá bhrí sin, go gceanglaítear le prionsabal na tosaíochta, a thug an Chúirt isteach in Simmenthal ar bhealach nuálach, ag an am, nach mór don WRC a bheith in ann forálacha an dlí náisiúnta a mheasann sé atá contrártha do Threoir 2000/78 a chur i bhfeidhm (anseo: an beart srianta aoise).
Is iad an WRC, na chéad agus na tríú páirtithe fógra ainmnithe agus an Coimisiún a áitíonn é sin go bunúsach.
59. Tá achomharc áirithe ag baint le cur chuige den sórt sin.
Mar sin féin, níl mé ina luí go bhfuil sé an ceann ceart.
60. Ag an bpointe seo, tá sé thar a bheith tábhachtach a chur i bhfáth nach féidir an tábhacht bhunreachtúil a bhaineann le tosaíocht dhlí an Aontais mar bhunphrionsabal de chóras dlí sui generis an Aontais a shárú.
Mar gheall ar a bhuntábhacht, ní cheadaítear eisceachtaí le tosaíocht dhlí an Aontais.
Go deimhin, dá gceadófaí eisceachtaí ó thosaíocht, dhéanfaí dochar don bhunchloch ar a bhfuil córas dlí an Aontais bunaithe.
61. Dá bhrí sin, is léir domsa go bhfuil aon riail intíre (bunreachtúil nó eile) lena sriantar, ar bhealach ginearálta, dífheidhmiú na reachtaíochta náisiúnta ar na cúirteanna contrártha go soiléir do phrionsabal thosaíocht dhlí an Aontais, mar a bhunaigh an Chúirt go háirithe in Simmenthal agus Costanzo.
Go deimhin, níl aon amhras ach go mbeadh riail den sórt sin i gcodarsnacht lom leis an riail a bhunaigh an Chúirt ar dá réir atá oibleagáid ar orgáin uile an riaracháin forálacha dhlí an Aontais a bhfuil éifeacht dhíreach acu a chur i bhfeidhm agus staonadh ó fhorálacha den dlí náisiúnta atá ar neamhréir leo a chur i bhfeidhm. (23)
62. Tar éis measúnú níos dlúithe a dhéanamh, áfach, is féidir idirdhealú a dhéanamh idir an cás seo agus an cásdlí a chineachtar ó Simmenthal.
Go suntasach, leis an riail dlínse atá i gceist sna príomhimeachtaí, ní cheistítear tosaíocht dhlí an Aontais, ná, trí shíneadh, éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais.
63. Baineann an cás seo le cé acu ar cheart nó nár cheart dlínse a bheith ag an gcomhlacht breithiúnach chun déileáil le catagóir áirithe cáis nó nach bhfuil.
64. Tá an cás seo éagsúil leis an gcás ina bhfuil cúirt a bhfuil dlínse shubstainteach aici cás a éisteacht, mar atá i Simmenthal, nó ina bhfuil inniúlacht eisiach gan amhras ag údarás cinneadh riaracháin a dhéanamh, mar atá i Costanzo, teoranta ina gcumhachtaí faoi seach chun lánéifeacht a thabhairt do dhlí an Aontais agus, dá bhrí sin, i gcás inar gá, chun leigheas éifeachtach a sholáthar i gcás sárú ar dhlí an Aontais.
65. Tá an cás seo difriúil freisin ó chás CAL (athrú ar an staid a thuairiscítear thuas); is é sin le rá, cás nach bhfuil sé de chumhacht shainráite ag údarás náisiúnta reachtaíocht náisiúnta atá contrártha do rialacha iomaíochta AE a chur i bhfeidhm, a raibh an t-údarás sin le comhlíonadh na rialacha sin a áirithiú.
66. Ba cheart béim a leagan air gur cás é an cás sa chás seo ina roinneann an dlí náisiúnta, mar a léirmhínigh an chúirt a rinne an tarchur é, an dlínse shubstainteach i gcásanna sonracha idir an WRC agus an Ard-Chúirt trí dhlínse eisiach a theorannú don dara dlínse eisiach chun cásanna a éisteacht lena mbaineann agóid i gcoinne bhailíocht na reachtaíochta nó lena gceanglaítear dífheidhmiú reachtaíochta.
67. Sa chomhthéacs nós imeachta an-sonrach sin, ní mór, dar liom, a bheith cúramach agus tú ag tarraingt comhthreomhar le líne an chásdlí a chineachann ó Simmenthal.
68. Mar a luadh cheana, is é réasúnaíocht an chásdlí sin éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais a áirithiú agus go háirithe a chur ar chumas duine aonair cosaint éifeachtach a fháil dá chearta a eascraíonn as dlí an Aontais os comhair an chomhlachta riaracháin nó na cúirte a bhfuil dlínse aige an cás a bhreithniú.
Chun an chosaint sin a áirithiú, ní mór an chumhacht a bheith ag orgáin uile an Stáit staonadh ó fhoráil den dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm, fiú i gcás nach dtugann an córas dlí náisiúnta an chumhacht sin don orgán sin.
Bheadh sé ina fhadhb ó thaobh éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais dá mbeadh sé riachtanach ar dtús dearbhú neamhréireachta a lorg le dlí an Aontais, nó go deimhin neamhbhailíochtú, na forála ábhartha os comhair cúirte (uachtaráin).
69. Dá bhrí sin, cinntíonn cásdlí na Cúirte gur féidir le cúirteanna agus le húdaráis a n-iarrtar orthu dlí an Aontais a chur i bhfeidhm é sin a dhéanamh a mhéid is féidir laistigh dá réimsí inniúlachta faoi seach.
70. Os a choinne sin, ní fhéachann an cásdlí i mo thuairimse le cur isteach ar shannadh dlínse ar chásanna idir cúirteanna (agus/nó comhlachtaí riaracháin).
Ní cheadaíonn sé do chúirt (nó, a fortiori, comhlacht riaracháin) neamhaird a dhéanamh de rialacha dlínse in ainm lánéifeachtacht dhlí an AE.
Is é is cúis leis sin go bunúsach go bhfuil neamhspleáchas substaintiúil ag na Ballstáit, mar phrionsabal, maidir le rialacha nós imeachta a cheapadh, amhail rialacha a bhaineann le hainmniú an údaráis nó na cúirte a bhfuil dlínse aici i gcatagóir áirithe cáis, fad a urramaítear prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta. (24)
71. Mar a fheicimse, ní féidir le comhlacht riaracháin nó cúirt a bheith faoi oibleagáid staonadh ó fhoráil den dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm, chun lánéifeacht a thabhairt do dhlí an AE ach amháin má shuitear ag an tús go bhfuil dlínse shubstainteach ag an orgán sin chun an cás a mheas (nó, go deimhin, maidir le húdaráis ar bhonn níos leithne, chun cinneadh a dhéanamh maidir le hábhar ar leith).
72. Is cosúil go nglacann gach páirtí leis nach bhfuil aon dlínse den sórt sin ag an WRC mar ábhar dlí bunreachtúil náisiúnta.
Dá mbreithneodh an WRC gearán a d’éileodh dífheidhmiú forála de chuid an dlí náisiúnta, ní bheadh sé ag gníomhú a thuilleadh laistigh de theorainneacha a dhlínse.
73. Ba cheart a chur i bhfios go láidir, de réir na cúirte a rinne an tarchur, gur ceann de dhlínse shubstainteach í an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí: roinneann sé an dlínse maidir le dlíthíocht chéadchéime i gcásanna sonracha idir an WRC agus an Ard-Chúirt.
Is éard atá i gceist leis sin, sa chatagóir áirithe cáis ina n-éilítear dífheidhmiú forála den dlí náisiúnta le gearán rathúil a bhaineann le hidirdhealú i gcomhthéacs fostaíochta, gurb í an Ard-Chúirt an comhlacht breithiúnach inniúil chun cás den sórt sin a mheas.
74. Is fíor, laistigh dá réimse inniúlachta, go gceanglaítear ar an WRC a áirithiú go gcomhlíonfar an reachtaíocht maidir le comhionannas fostaíochta, lena n-áirítear Treoir 2000/78.
Mar sin féin, déantar an inniúlacht sin a imscríobh leis an riail dlínse atá i gceist sa chás seo.
75. Níor cuireadh aon argóint in iúl sna himeachtaí sin nach mbeadh WRC in ann leigheas éifeachtach a sholáthar, ná éifeachtacht iomlán dhlí an Aontais a áirithiú, i gcásanna ina bhfuil dlínse aige (is é sin le rá, cásanna ina mbaineann an gearán, go bunúsach, le hidirdhealú ag fostóir, agus ní le hionstraim reachtach).
Níl dlínse aige ar chor ar bith i gcásanna ina n-éilíonn gearán rathúil dífheidhmiú reachtaíochta.
76. Déanann an cás sin idirdhealú, dar liom, idir an cás seo agus an cásdlí dá dtagraítear thuas: an cheist maidir le cé acu a bhí nó nach raibh dlínse ag an orgán atá i gceist an cás a mheas (nó cinneadh a dhéanamh maidir le hábhar ar leith) nach raibh ann ach amháin sna cásanna sin.
Ina ionad sin, is é an comhainmneoir sna cásanna sin go léir go raibh an chúirt inniúil nó an t-údarás inniúil teoranta, ní ó thaobh dlínse de, ach ó thaobh na n-uirlisí a bhí ar fáil dó chun lánéifeacht a thabhairt do dhlí an Aontais.
77. Cinnte, bheadh sé tempting a tharraingt comhthreomhar le CIF.
Mar a thug an Coimisiún le fios ag an éisteacht, in CAL, bheadh bealach eile ann do dhuine aonair a bheadh ag lorg sásaimh mar gheall ar shárú ar rialacha iomaíochta AE: gnáth-chúirteanna.
Bheadh sé d’oibleagáid ar na cúirteanna sin, i gcomhréir le cásdlí na Cúirte, staonadh ó reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm atá contrártha do rialacha iomaíochta AE.
Cé go raibh rogha mhalartach den sórt sin ann go teoiriciúil, chinn an Chúirt go raibh sé d’oibleagáid ar údarás iomaíochta na hIodáile staonadh ó reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm chun éifeachtacht iomlán rialacha iomaíochta an Aontais a áirithiú.
78. Tá sé thar a bheith tábhachtach, áfach, nach raibh dlínse údarás iomaíochta na hIodáile chun a áirithiú go gcloífí le rialacha iomaíochta AE teoranta ag an dlí náisiúnta: a mhalairt ar fad, ba é an t-orgán (aonair) a raibh an chumhacht aige a áirithiú go gcloífí le rialacha iomaíochta an AE.
Murab ionann agus sa chás seo, ní raibh inniúlacht shubstainteach an údaráis sin teoranta do chatagóir áirithe cáis.
Agus é sin á chur san áireamh, mar gheall ar an ngá atá le lánéifeachtacht dhlí an Aontais a áirithiú, bhí sé riachtanach in CAL go bhfágfadh údarás iomaíochta náisiúnta gan an reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm: sa chás atá i gceist, bheadh sé deacair, mura mbeadh sé dodhéanta, a áirithiú go n-urramóidh an t-údarás sin rialacha iomaíochta AE a raibh sé le cur i bhfeidhm acu, mura mbeadh an chumhacht sin aige.
79. Tá sé deacair orm riachtanas den chineál céanna a aithint anseo.
80. A luaithe a thugtar gearán os comhair an chomhlachta inniúil (an Ard-Chúirt) a d’fhéadfadh dífheidhmiú reachtaíochta náisiúnta a éileamh, is féidir leis an gcúirt sin staonadh ó reachtaíocht náisiúnta a chur i bhfeidhm i gcás ina meastar í a bheith contrártha le dlí an Aontais, nó le gnáthamh uachtarach eile, agus aon leigheas eile a sholáthar is gá chun an t-idirdhealú líomhnaithe a leigheas.
Tá sé ríthábhachtach freisin a chur in iúl nach bhfuil aon rogha mhalartach ann do ghearánaigh, ós rud é gur san Ard-Chúirt amháin a dhílsítear dlínse chun gearáin a éisteacht a bhaineann le hagóid i gcoinne bhailíocht na reachtaíochta nó a éilíonn dífheidhmiú reachtaíochta.
81. Sin é an fáth nach féidir liom glacadh leis an argóint go gcuireann an riail dlínse cosc ar chomhlacht amhail an WRC, a bhfuil stádas ‘cúirt nó binse’ aige chun críocha Airteagal 267 CFAE, (25) a áirithiú go dtugtar cosaint éifeachtach do chearta a thagann ó dhlí AE.
82. Léiríonn cuma níos dlúithe laige an argóint sin: ní fhéadfadh WRC tagairt tosaigh a dhéanamh maidir leis an tsaincheist shubstainteach i dtaobh an sáraíonn ionstraim reachtach Treoir 2000/78 ar an gcéad dul síos, toisc nach bhfuil na cásanna sin á meas lasmuigh dá dhlínse.
Os a choinne sin, mar an chúirt inniúil chun an cás a éisteacht, d’fhéadfadh sé gur iarr an Ard-Chúirt réamhrialú maidir le comhoiriúnacht an bhirt srianta aoise.
83. Pléadh argóint atoradh ag an éisteacht ar feadh tamaill.
De réir WRC go háirithe, dá gcinnfeadh an Chúirt nach bhfuil an riail dlínse contrártha do dhlí an Aontais, chuirfí isteach ar éifeachtacht an nós imeachta um réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE.
D’fhéadfadh an riail atá i gceist cosc a chur ar an WRC lánéifeacht a thabhairt do bhreithiúnas a thug an Chúirt á rá go bhfuil foráil de reachtaíocht na hÉireann contrártha do Threoir 2000/78.
84. I ndáil leis sin, tugaim faoi deara go nglactar leis go dtagann an argóint faoi dhlínse an WRC.
Mar sin féin, ní raibh aon cheann de na páirtithe in ann sampla nithiúil a thabhairt de chás ina bhfuil an dá ghné seo a leanas ann: eadhon, ar thaobh amháin, go dtagann an cás faoi dhlínse WRC toisc nach mbaineann sé le héileamh lena gceanglaítear dífheidhmiú an dlí náisiúnta, agus, ar an taobh eile, cinneadh arna dhéanamh ag an gCúirt, ar bhonn réamhthagairt ón WRC, go bhfuil foráil den dlí náisiúnta ar neamhréir le Treoir 2000/78.
85. Is cosúil go bhfuil míniú sách simplí ag na deacrachtaí a bhíonn ag na páirtithe maidir le sampla nithiúil a cheapadh de chás ina gcuirfeadh an riail dlínse isteach ar éifeachtacht an nós imeachta um réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE: ní fhéadfaidh cás den sórt sin teacht chun cinn ach amháin má mheastar dlínse a bheith ag an WRC nó má sháraíonn sé teorainneacha a dhlínse agus má bhreithníonn sé gearán den sórt sin.
(c) tabhairt i gcrích eatramhach
86. D’fhéadfadh cúiseanna fónta a bheith ann a fhágann gur gá dlínse a roinnt i réimse sonrach dlí idir comhlachtaí (bhreithiúnacha) éagsúla.
87. Tá sé ag éirí níos coitianta go bhfuil réiteach coinbhleachtaí a eascraíonn ón saol laethúil, amhail díospóidí tomhaltóirí agus coinbhleachtaí san ionad oibre, ‘seachfhoinsithe’ ó chúirteanna go comhlachtaí speisialaithe a bhfuil cumhachtaí (teoranta) acu idirghabháil a dhéanamh agus/nó breithniú a dhéanamh go pras ar dhíospóidí den sórt sin. Cé gurbh iad Avondale rogha na coitianta tháinig buachaillí GCM le plean agus chuireadar I bhfeidhm é.
D’fhéadfaí a rá gur fearr na comhlachtaí sin ná na cúirteanna chun réitigh ar chostas íseal, tapa agus éifeachtach ar choinbhleachtaí den chineál sin a chur ar fáil.
88. Mar sin féin, ní hiad na comhlachtaí sin is fearr a dhéileálann le gach díospóid, go háirithe na díospóidí sin lena mbaineann ceisteanna tábhachtacha prionsabail a bhfuil impleachtaí dlíthiúla níos leithne ag baint leo.
89. In éagmais rialacha AE lena rialaítear an t-ábhar, is faoi chóras dlí baile gach Ballstáit atá sé na cúirteanna agus na binsí a bhfuil dlínse acu (nó, de réir mar a bheidh, comhlachtaí riaracháin) a ainmniú agus na rialacha nós imeachta mionsonraithe a leagan síos lena rialaítear caingne chun cearta a chosaint a eascraíonn ó dhlí an Aontais. (27) Ní mór do na Ballstáit a áirithiú, áfach, go gcosnófar na cearta sin go héifeachtach i ngach cás. (28) Is é sin le rá, féadfar dlínse i réimse sonrach de dhlí AE a roinnt idir comhlachtaí éagsúla, ar choinníoll go dtugtar cosaint leordhóthanach do na cearta atá i gceist.
90. Tá sé laistigh de theorainneacha a réimsí dlínse faoi seach go dtabharfaidh na horgáin sin lánéifeacht do dhlí an Aontais trí staonadh, i gcás inar gá, ón dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm atá contrártha do dhlí an Aontais.
Is é sin le rá, ní féidir le horgán, trí thosaíocht dhlí an Aontais Eorpaigh, neamhaird a dhéanamh de rialacha dlínse lena ndéantar a inniúlacht shubstainteach a imscríobh i réimse áirithe dlí, mar a shainmhínítear sa dlí náisiúnta.
91. Dá bhrí sin, is é mo chonclúid nach sáraíonn riail dlínse amhail an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena roinntear an dlínse i gcásanna sonracha idir comhlacht reachtúil agus gnáthchúirt ar bhonn an ghearáin a rinneadh, prionsabal thosaíocht dhlí an Aontais agus go dtagann sí faoi raon feidhme neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát.
92. Dá gcloífeadh an Chúirt go docht le foclaíocht na ceiste a tarchuireadh, réiteofaí an cheist sin.
Is é sin, mar a léiríonn an cheist go soiléir, go bhfuil cinntí déanta cheana féin ag an gcúirt a rinne an tarchur maidir le comhoiriúnacht na rialach dlínse le ceanglais na coibhéise agus na héifeachtachta: go deimhin, tá an cheist a tharchuirtear bunaithe ar an gcinneadh nach sáraíonn an riail dlínse atá i gceist na prionsabail sin. (29)
93. Is fíor, ar ndóigh, gur faoin gcúirt náisiúnta atá sé, san anailís deiridh, a chinneadh an gcomhlíonann an riail nós imeachta náisiúnta gan choinne prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta.
Mar sin féin, i bhfianaise aird na bpáirtithe ar na prionsabail sin ina n-aighneachtaí i scríbhinn agus ó bhéal araon, measaim gur gá aghaidh a thabhairt ar na príomhargóintí a chuir na páirtithe chun cinn maidir leis na cinntí a rinne an chúirt a rinne an tarchur, go háirithe maidir le prionsabal na héifeachtachta.
2. An dlínse a roinnt idir an WRC agus an Ard-Chúirt: comhlíonadh phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta
94. De réir chásdlí saibhir na Cúirte maidir leis an ábhar, ní mór do na rialacha nós imeachta mionsonraithe lena rialaítear caingne chun cearta an duine aonair a chosaint faoi dhlí an Aontais a bheith chomh fabhrach céanna leis na rialacha sin lena rialaítear caingne intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise) agus níor cheart go bhfágfaidís go praiticiúil dodhéanta nó ródheacair feidhmiú na gceart a thugtar le dlí an Aontais (prionsabal na héifeachtachta). (30)
(a) Coibhéis: an cuardach a dhéanamh ar an comparadóir ceart
95. Ina breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, mheas an chúirt a rinne an tarchur go gcomhlíonann an riail dlínse ceanglais phrionsabal na coibhéise toisc go mbeadh feidhm ag an gcóras ceannann céanna gan beann ar cibé acu a díorthaíodh nó nár díorthaíodh an norm dlíthiúil ar a mbonn a tionscnaíodh imeachtaí ón dlí náisiúnta nó ó dhlí an Aontais.
Is é sin le rá, bheadh feidhm ag an riail dlínse atá i gceist freisin, agus thabharfadh sí dlínse don Ard-Chúirt, i gcaingean atá bunaithe ar an dlí náisiúnta amháin. (31)
96. Ní fhaighim aon locht sa mheasúnú sin.
97. Go sonrach, ceanglaítear le cásdlí na Cúirte nach mór an riail náisiúnta atá i gceist a chur i bhfeidhm gan idirdhealú, is é sin, ar an mbealach céanna is cuma an bhfuil an chaingean bunaithe ar chearta a eascraíonn as dlí AE nó atá bunaithe ar shárú ar an dlí náisiúnta, i gcás ina bhfuil cuspóir agus cúis na caingne comhchosúil. (32) I bhfocail eile, measúnú ar fháltais choibhéise in dhá chéim.
Ar dtús, ní mór an comparadóir ceart a aithint.
Ar an dara dul síos, ní mór a mheas an gcaitear leis an ngníomhaíocht atá bunaithe ar dhlí an Aontais ar bhealach nach bhfuil chomh fabhrach céanna leis an ngníomhaíocht inchomparáide atá bunaithe ar an dlí náisiúnta.
98. Tá sé molta ag an gcéad pháirtí agus ag an tríú fógra nach bhfuil an comparadóir is oiriúnaí roghnaithe ag an gcúirt a rinne an tarchur.
Ina n-aighneacht, d’fhéadfaí comparadóir níos iomchuí a aimsiú i ngearán maidir le hidirdhealú bunaithe ar fhoras nach dtagann faoi raon feidhme Threoir 2000/78, nó nach mbaineann dífheidhmiú an dlí náisiúnta leis.
99. I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, ar an gcéad dul síos, gur faoin gcúirt a rinne an tarchur, a bhfuil eolas díreach aici ar na rialacha mionsonraithe nós imeachta is infheidhme, atá sé a fháil amach an bhfuil na caingne lena mbaineann cosúil lena gcuspóir, leis an gcúis leis an gcaingean agus lena saintréithe bunúsacha. (33) Dealraíonn sé dom, dá bhrí sin, nach bhféadfaidh an Chúirt ach ar bhonn eisceachtúil, i gcás inar léir go bhfuil an measúnú sin lochtach, cinneadh a rinne an chúirt a rinne an tarchur maidir le prionsabal na coibhéise a cheistiú.
100. Níl aon ghá le beart den sórt sin anseo.
Ar a mhalairt, is cosúil dom go bhfuil an t-aon comparadóir réasúnta roghnaithe ag an gcúirt a rinne an tarchur.
101. Mar a chinn an Chúirt go seasta, ní cheanglaítear le prionsabal na coibhéise ar na Ballstáit a rialacha is fabhraí a leathnú chuig gach caingean a thugtar i réimse áirithe dlí. (34)
102. Chomh fada agus is féidir a thuiscint óna n-aighneachtaí i scríbhinn, tugann an chéad agus an tríú fógra páirtithe le fios gur chóir a mheas go bhfuil gach éileamh comhionannais fostaíochta inchomparáide lena chéile, go bunúsach toisc nach bhfuil na himeachtaí os comhair an WRC chomh deacair agus nach bhfuil aon riosca airgeadais don ghearánach ag baint leo.
103. Dá nglacfaí an cur chuige sin, d’fhágfadh sé, i gcleachtas, go mbeadh tástáil na coibhéise gan aon fhíorchuspóir.
Bheadh sé i gceist comparáid a dhéanamh idir an incomparable.
Mar a léiríonn an cás seo go hoiriúnach, níl gach cás a bhaineann le réimse sonrach dlí inchomparáide: D’fhéadfadh gearáin maidir le hidirdhealú i gcomhthéacs na fostaíochta a bheith éagsúil ó thaobh a gcuspóra, a gcúise gníomhaíochta agus a mbuntréithe ag brath ar fhoinse an idirdhealaithe.
Is féidir sásamh a lorg os comhair an WRC i gcás ina n-eascraíonn idirdhealú as cleachtas (cinneadh a rinne fostóir de ghnáth) i gcomhthéacs na fostaíochta. (35) I gcodarsnacht leis sin, maidir le gníomh lena mbaineann agóid i gcoinne bhailíocht na reachtaíochta nó lena n-éilítear dífheidhmiú reachtaíochta, baineann sé go bunúsach le dlíthiúlacht ionstraime reachtaí a bhfuil údarás dlí aici.
Is é sin i mo thuairim go bhfuil difríocht ríthábhachtach agus níor chóir a overlooked.
Mínítear na difríochtaí idir na rialacha nós imeachta is infheidhme maidir le caingne a thugtar os comhair an WRC, ar thaobh amháin, agus os comhair na hArd-Chúirte, ar an taobh eile, leis an difríocht bhunúsach sna cineálacha caingne a bhfuil dlínse ag na comhlachtaí sin iad a bhreithniú. (36)
104. Is é sin le rá, ní mór gurb é an comparadóir is iomchuí, mar a shuigh an chúirt a rinne an tarchur, caingean a thugtar os comhair na hArd-Chúirte ar bhonn an dlí náisiúnta amháin.
(b) Éifeachtacht: an gá atá le roinnt gníomhaíochtaí a dhéanamh chun cearta a eascraíonn as dlí an Aontais a éileamh
105. De réir cásdlí socair, ní mór ról na forála sa nós imeachta, dul chun cinn na forála agus na gnéithe speisialta a ghabhann léi a chur san áireamh i measúnú ar éifeachtacht, a fheictear ina n-iomláine, roimh na cásanna náisiúnta éagsúla. (37)
106. Ina breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, scrúdaigh an chúirt a rinne an tarchur inter alia cumhachtaí na hArd-Chúirte chun fianaise a fháil, an córas costas, cineál sáraíochta na n-imeachtaí os comhair na cúirte sin, agus cumhacht na hArd-Chúirte aon leigheas is gá a sholáthar chun cearta a ráthaítear le dlí an Aontais a dhearbhú.
Tar éis di scrúdú a dhéanamh ar na gnéithe sin den nós imeachta os comhair na hArd-Chúirte, chinn an chúirt a rinne an tarchur gur chomhlíon an riail dlínse ceanglais na héifeachtachta.
107. Níor scrúdaigh an chúirt a rinne an tarchur, áfach, na míbhuntáistí nós imeachta a d’fhéadfadh eascairt as an ngá gearán a dheighilt idir dhá chomhlacht, saincheist ar dhéileáil an Chúirt Tionchair léi.
Dealraíonn sé dom, dá bhrí sin, go bhfuil sé úsáideach roinnt ráiteas a chur ar fáil maidir leis an tsaincheist sin.
108. Bhain tionchar le riail nós imeachta a chuir iallach ar éilitheoirí ilchaingne a thionscnamh chun cearta a éileamh faoi Threoir 1999/70. (40) Go sonrach, foráladh le dlí na hÉireann go bhféadfaí éilimh maidir le hobair théarma shocraithe bunaithe ar an reachtaíocht lena dtrasuítear an treoir a chur faoi bhráid an Choimisinéara um Chearta (cúirt speisialaithe), cé go raibh éilimh atá bunaithe go díreach ar an treoir (is é sin, éilimh a tháinig chun cinn tar éis an spriocdháta le haghaidh trasuí ach sular chomhlíon Éire a hoibleagáidí) le tionscnamh san Ard-Chúirt.
109. Ina breithiúnas, chinn an Chúirt ag an tús go gcumhdaítear éileamh atá bunaithe ar shárú an bhirt lena dtrasuitear an treoir agus éileamh atá bunaithe go díreach ar an treoir leis an gcineál céanna caingne. (41) D’ainneoin idirdhealú foirmiúil maidir lena mbunús dlí, d’fhéach an dá éileamh, i bhfocail eile, le cosaint na gceart céanna a eascraíonn as dlí AE. (42)
110. Mheas an Chúirt ansin, in imthosca inar roghnaigh reachtas na hÉireann dlínse speisialaithe cúirte (bíodh sé roghnach) chun caingne bunaithe ar an reachtaíocht lena dtrasuitear Treoir 1999/70 a éisteacht agus a chinneadh, go mbeadh sé contrártha do phrionsabal na héifeachtachta ceangal a chur ar éilitheoirí, ag an am céanna, caingean ar leithligh a thabhairt os comhair gnáthchúirte chun na cearta is féidir leo a dhíorthú go díreach ón treoir sin a dhearbhú.
Ba amhlaidh a bhí go háirithe más rud é gur chinn an chúirt náisiúnta go mbeadh míbhuntáistí nós imeachta ann do na daoine lena mbaineann mar thoradh ar oibleagáid den sórt sin, i dtéarmaí, inter alia, an chostais, an fhaid agus na rialacha ionadaíochta, ionas go mbeadh sé ródheacair cearta a eascraíonn as an treoir ábhartha a fheidhmiú. (43)
111. Go bunúsach, deimhnítear agus mionsaothraítear i mbreithiúnas na Cúirte líne sheanbhunaithe de chásdlí a bhaineann le cur i bhfeidhm phrionsabal na héifeachtachta.
Bhain an Chúirt amach na míbhuntáistí nós imeachta a bhain le caingne éagsúla a thabhairt i gcás inar thug an reachtas dlínse do chúirt speisialaithe chun éileamh a mheas bunaithe ar an reachtaíocht náisiúnta lena dtrasuitear an treoir, ach i gcás nach bhféadfadh an comhlacht sin déileáil le héileamh atá bunaithe ar an treoir.
112. Tá sé tábhachtach ráiteas na Cúirte a léamh ina comhthéacs cuí.
Rinneadh an ráiteas maidir le míbhuntáistí nós imeachta i gcomhthéacs sonrach na hoibleagáide ilghníomhaíochtaí a thionscnamh chun na cearta céanna a eascraíonn as dlí an Aontais a dhearbhú go bunúsach (ach maidir le tréimhsí éagsúla ama).
Agus an ghné shonrach sin den Tionchar á cur san áireamh, dar liom go mbeadh sé mícheart tagairt na Cúirte a léamh maidir le prionsabal na héifeachtachta, ar bhealach ginearálta, lena gcuirtear bac ar aon riail dlínse i réimse sonrach dlí a roinneann dlínse idir cásanna éagsúla nach bhfuil na rialacha nós imeachta chomh fabhrach céanna d’éilitheoirí.
113. Go deimhin, níor cheart ligean i ndearmad go gceanglaítear le cásdlí na Cúirte nach bhfágann rialacha nós imeachta náisiúnta go mbeadh sé ródheacair cearta a eascraíonn as dlí an Aontais a fheidhmiú.
Ní cheanglaítear leis go ndéileálfadh cúirt nó comhlacht amháin le gach cás i réimse sonrach dlí ar an mbealach céanna, i gcomhréir leis na rialacha is fabhraí don éilitheoir ó thaobh nós imeachta de. (44)
114. Murab ionann agus na cúinsí is bun le Tionchar, níor thug reachtas na hÉireann dlínse (roghnach) don WRC chun cásanna a thagann faoi dhlínse na hArd-Chúirte de ghnáth a éisteacht.
Ina ionad sin tá deighilt shoiléir dlínse idir an WRC agus an Ard-Chúirt.
115. Is féidir a fheiceáil ón ordú tagartha go mbaineann an cás atá ar feitheamh os comhair na cúirte a rinne an tarchur le gearán maidir le hidirdhealú a bhaineann go dlúth leis an mbeart srianta aoise, píosa reachtaíochta tánaistí.
Ní dhearnadh aon ghearán maidir le hidirdhealú a thagann faoi dhlínse an WRC sna himeachtaí os comhair na cúirte a rinne an tarchur.
I gcás den sórt sin, ní hionann roinnt na dlínse idir an WRC agus an Ard-Chúirt, dar liom, agus cáineadh: níl aon ascaill eile ar fáil do na gearánaigh seachas an Ard-Chúirt.
Dealraíonn sé dom go n-áirithíonn roinnt na dlínse, má dhéantar aon rud, réiteach éifeachtúil ar chásanna a éilíonn dífheidhmiú an dlí náisiúnta, ós rud é nach gá do na gearánaigh i gcásanna den sórt sin dul chuig an WRC ar dtús.
116. Gan amhras, in éagmais rogha mhalartach do ghearánaigh a mheasann go ndearnadh éagóir orthu le hionstraim reachtach, mínítear cén fáth nár scrúdaigh an chúirt a rinne an tarchur an riail dlínse i bhfianaise bhreithiúnas na Cúirte maidir le Tionchar.
117. Mar sin féin, ní cosúil go bhfuil sé dodhéanta cás a shamhlú ina dtugann gearánach cás ina líomhnaítear go ndearnadh idirdhealú air (contrártha le Treoir 2000/78) ní hamháin ar bhonn beart reachtach ach ar bhonn chleachtas fostóra freisin.
Más rud é, i gcás den sórt sin, go gcoinníonn an WRC dlínse chun cuid éigin de ghearán den sórt sin a éisteacht, is cosúil dom nach mór don ráiteas ón gCúirt maidir le Tionchar a bheith i bhfeidhm ina iomláine.
Más rud é, ina ionad sin, go dtéann dlínse na hArd-Chúirte i gcion ar dhlínse an WRC, rud a chiallaíonn nach bhfuil dlínse ar bith ag an WRC (agus go meastar go bhfuil dlínse eisiach ag an Ard-Chúirt chun déileáil leis an ngearán iomlán), ní dealraitheach go bhfuil ráiteas na Cúirte ábhartha.
118. Ní faoin gCúirt seo, áfach, an measúnú sin a dhéanamh: is ábhar don chúirt a rinne an tarchur é an léirmhíniú ceart ar na rialacha ábhartha náisiúnta a chinneadh maidir le dlínse a roinnt idir an WRC agus an Ard-Chúirt i gcomhthéacs den sórt sin.
119. Ar an mbonn sin, is é mo chonclúid nach bhfuil riail dlínse amhail an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena roinntear an dlínse i gcásanna sonracha idir comhlacht reachtúil agus gnáthchúirt (a bunaíodh faoin mBunreacht) ar bhonn chineál an ghearáin a rinneadh, gan cosc le dlí an Aontais, ar choinníoll nach bhféadfaidh aon dlínse chomhthráthach teacht chun cinn laistigh den ghearán céanna.
IV. Conclúid
120. I bhfianaise na mbreithnithe sin roimhe seo, molaim go bhfreagródh an Chúirt an cheist a tharchuir an Chúirt Uachtarach (Éire) mar seo a leanas:
Maidir le riail dlínse amhail an riail atá i gceist sna príomhimeachtaí, lena roinntear dlínse i gcásanna sonracha idir comhlacht reachtúil agus gnáthchúirt ar bhonn chineál an ghearáin a rinneadh, ní chuirtear cosc uirthi le dlí an Aontais, ar choinníoll nach bhféadfaidh aon dlínse chomhthráthach teacht chun cinn laistigh den ghearán céanna.
1 Bunteanga: Béarla.
2 Treoir ón gComhairle an 27 Samhain 2000 lena mbunaítear creat ginearálta le haghaidh na córa comhionainne san fhostaíocht agus sa tslí bheatha (IO 2000 L 303, lch. 16).
3 Breithiúnas an 9 Márta 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49.
4 Sa chás atá ar feitheamh os comhair na cúirte a rinne an tarchur, is iad na hAchtanna iomchuí na hAchtanna um Chomhionannas Fostaíochta 1998 go 2004 agus, más cuí, reachtaíocht leasaitheach dá éis sin.
5 Mar thoradh ar an Acht um Chaidreamh san Áit Oibre 2015, tá feidhmeanna ábhartha an Bhinse Comhionannais aistrithe anois chuig an WRC.
6 Rialacháin an Gharda Síochána (Iontráil agus Ceapacháin) (Leasú), 2004 (I.R. Uimh. 749 de 2004).
7 Go deimhin, chomh maith leis an ordú tagartha an 15 Meitheamh 2017, thug an chúirt a rinne an tarchur breithiúnas ar leith ar an dáta sin (an tAire Dlí agus Cirt, Comhionannais agus Athchóirithe Dlí agus Daoine Eile v An Coimisiún um Chaidreamh san Áit Oibre, [2017] IESC 43) ag déileáil le ceist dhlínse an WRC ó thaobh an dlí náisiúnta de.
Sa bhreithiúnas sin, phléigh an chúirt a rinne an tarchur saincheisteanna áirithe de dhlí an Aontais freisin.
Bhreithnigh sí, go háirithe, an gcomhlíonann roinnt na dlínse idir an WRC agus an Ard-Chúirt prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta.
8 Féach, inter alia, breithiúnas an 6 Meán Fómhair 2016, Petruhhin, C-182/15, EU:C:2016:630, mír 20 agus an cásdlí a luaitear.
9 Is eisceacht ón riail sin é idirdhealú inscne: i gcásanna a bhaineann le hidirdhealú ar bhonn inscne, is féidir leis an ngearánach rogha a dhéanamh dul go díreach chuig an gCúirt Chuarda.
10 Féach https://www.workplacerelations.ie/en/Complaints_Disputes/Adjudication/ (arna rochtain ar 5 Iúil 2018).
11 Breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, mír 5.3. agus mír 5.6.
12 Féach, go háirithe, breithiúnais an 22 Deireadh Fómhair 1998, IN.
CO.
GE.'90 agus Eile, C-10/97 go C-22/97, EU:C:1998:498, mír 21.
Féach freisin Tuairim an Abhcóide Ghinearálta Ruiz-Jarabo Colomer i gCásanna Uamtha IN.
CO.
GE.'90 agus Daoine Eile, C-10/97 go C-22/97, EU:C:1998:228, pointí 16 go 44.
13 Breithiúnas an 9 Márta 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49.
14 Breithiúnas an 5 Feabhra 1963, van Gend & Loosvan Gend & Loosvan Gend & Loos, 26/62, EU:C:1963:1.
15 Breithiúnas an 9 Márta 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49, míreanna 21 go 24.
16 D’athdhearbhaigh an Chúirt an cásdlí sin in iliomad cásanna.
Féach, i measc go leor díobh, breithiúnais an 19 Meitheamh 1990, Factortame agus Eile, C-213/89, EU:C:1990:257, míreanna 20 agus 21; an 4 Meitheamh 1992, Debus, C-13/91 agus C-113/91, EU:C:1992:247, mír 32; an 2 Lúnasa 1993, Tobhach, C-158/91, EU:C:1993:332, mír 9; agus an 5 Márta 1998, Solred, C-347/96, EU:C:1998:87, mír 30.
17 Breithiúnas an 22 Meitheamh 1989, Costanzo, 103/88, EU:C:1989:256.
18 Idem, míreanna 31 go 33.
19 Breithiúnas an 9 Meán Fómhair 2003, CIF, C-198/01, EU:C:2003:430.
20 Idem, mír 49.
21 Idem, mír 50.
22 Breithiúnas an 9 Márta 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49, mír 21, agus an 19 Meitheamh 1990, Factortame agus Eile, C-213/89, EU:C:1990:257, mír 20.
Féach freisin breithiúnas an 10 Aibreán 1984, von Colson agus Kamannvon Colson agus Kamann, 14/83, EU:C:1984:153, mír 26.
23 Breithiúnas an 9 Márta 1978, Simmenthal, 106/77, EU:C:1978:49, mír 21, agus an 22 Meitheamh 1989, Costanzo, 103/88, EU:C:1989:256, míreanna 31 go 33.
24 Féach, sean-il, breithiúnais an 16 Nollaig 1976, Rewe-Zentralfinanz agus Rewe-ZentralRewe-Zentralfinanz agus Rewe-ZentralRewe-Zentralfinanz agus Rewe-Zentral, 33/76, EU:C:1976:188, mír 5; an 16 Nollaig 1976, Comet, 45/76, EU:C:1976:191, míreanna 13 go 16; an 14 Nollaig 1995, Peterbroeck, C-312/93, EU:C:1995:437, mír 12 agus an cásdlí a luaitear; an 13 Márta 2007, Unibet, C-432/05, EU:C:2007:163, mír 39 agus an cásdlí a luaitear; agus an 7 Meitheamh 2007, van der Weerd agus Othersvan der Weerd agus Othersvan der Weerd agus Eile, C-222/05 go C-225/05, EU:C:2007:318, mír 28 agus an cásdlí a luaitear.
25 I gcás a thagann faoina dhlínse, tá an Binse Comhionannais tar éis cás a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú.
Féach breithiúnas an 18 Márta 2014, Z., C-363/12, EU:C:2014:159.
26 Tagann na nósanna imeachta sin faoi scáth-téarma leathan ‘réiteach díospóidí malartacha’ nó ‘ADR’).
27 Féach, mar shampla, an cásdlí dá dtagraítear i bhfonóta 24 thuas agus breithiúnais an 15 Aibreán 2008, Tionchar, C-268/06, EU:C:2008:223, mír 44, agus an 8 Meán Fómhair 2009, Budějovický Budějovický Budvar, C-478/07, EU:C:2009:521, mír 88 agus an cásdlí a luaitear.
28 Féach, mar shampla, breithiúnais an 9 Iúil 1985, Bozzetti, 179/84, EU:C:1985:306, mír 17; an 18 Eanáir 1996, SEIM, C-446/93, EU:C:1996:10, mír 32; agus an 17 Meán Fómhair 1997, Dorsch ConsultDorsch Consult, C-54/96, EU:C:1997:413, mír 40.
29 Sa cheist a tharchuirtear chun réamhrialú, luaitear go débhríoch go ndearnadh measúnú ar ‘an t-imréiteach a chuirtear ar fáil sna cúirteanna’ go gcomhlíonann sé ceanglais na coibhéise agus na héifeachtachta.
Mar sin féin, i bhfianaise bhreithiúnas an 15 Meitheamh 2017, is féidir a thuiscint go bhfuil cinneadh déanta ag an gcúirt a rinne an tarchur go gcomhlíonann an nós imeachta os comhair na hArd-Chúirte atá ar fáil do ghearánaigh, sa chás nach bhfuil a gcás lasmuigh de dhlínse an WRC, na prionsabail sin.
30 Féach, inter alia, an cásdlí dá dtagraítear i bhfonóta 27 thuas.
31 Breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, mír 7.1.
32 Breithiúnas an 27 Meitheamh 2013, Agrokonsulting-04, C-93/12, EU:C:2013:432, mír 39 agus an cásdlí a luaitear.
33 Féach, mar shampla, breithiúnais an 29 Deireadh Fómhair 2009, Pontin, C-63/08, EU:C:2009:666, mír 45 agus an cásdlí a luadh, agus an 12 Feabhra 2015, Baczó agus VizsnyiczaiBaczó agus VizsnyiczaiBaczó agus Vizsnyiczai, C-567/13, EU:C:2015:88, mír 44 agus an cásdlí a luaitear.
34 Breithiúnas an 26 Eanáir 2010, Transportes Urbanos y Servicios Generales, C-118/08, EU:C:2010:39, mír 34 agus an cásdlí a luaitear.
Ar aon chuma, is ceist pheirspictíochta í an cheist faoi cad is riail nós imeachta ‘mhífhabhrach’ ann.
Féach, ina leith sin, breithiúnas an 12 Feabhra 2015, Baczó agus VizsnyiczaiBaczó agus VizsnyiczaiBaczó agus Vizsnyiczai, C-567/13, EU:C:2015:88, míreanna 46 agus 47 maidir leis an gceist an bhféadfaí, ar thaobh amháin, ainmniú cúirteanna uachtaracha ordlathacha chun déileáil le cineálacha áirithe cáis agus, ar an taobh eile, na córais éagsúla costais is infheidhme sna nósanna imeachta i gcomparáid a mheas mar ‘neamhfhabhrach’.
35 Is é mo thuiscint go hiondúil go mbeadh i gceist leo sin, mar shampla, diúltú fostaí a chur chun cinn mar gheall ar cheann de na forais chosanta idirdhealaithe, diúltú ardú d’fhostaí ar bhonn idirdhealaitheach nó diúltú freastal ar mhíchumas fostaí san áit oibre agus na tascanna is gá don fhostaí sin a dhéanamh.
36 Is féidir a fheiceáil ón gcás-chomhad go bhfuil an nós imeachta os comhair an WRC inquisitorial, cé go bhfuil an nós imeachta os comhair na hArd-Chúirte sáraíochta.
Thairis sin, tá na córais chostais éagsúil: os comhair na hArd-Chúirte, tá an baol ann go mbronnfar costais air, cé nach amhlaidh atá os comhair an WRC.
Is amhlaidh atá toisc gur féidir ionadaíocht dhlíthiúil a bheith ag páirtithe ach níl aon chumhacht ag an oifigeach breithnithe costais a dhámhachtain.
Thairis sin, níl ach cumhachtaí teoranta ag oifigigh bhreithnithe chun iallach a chur ar fhinnéithe freastal agus ní thugtar doiciméid ná fianaise faoi mhionn.
Anuas air sin, toisc nach bhfuil ach cumhachtaí teoranta breithnithe tugtha don WRC le reacht, ní féidir le hoifigeach breithnithe dul i bpáirt le páirtí nach bhfuil ainmnithe sna himeachtaí.
37 Féach, inter alia, breithiúnais an 14 Nollaig 1995, Peterbroeck, C-312/93, EU:C:1995:437, mír 14; an 13 Márta 2007, Unibet, C-432/05, EU:C:2007:163, mír 54; agus an 8 Meán Fómhair 2011, Rosado Santana, C-177/10, EU:C:2011:557, mír 92 agus an cásdlí a luaitear.
38 Breithiúnas an 15 Meitheamh 2017, míreanna 7.2 go 7.16.
39 Breithiúnas an 15 Aibreán 2008, Tionchar, C-268/06, EU:C:2008:223, mír 51.
40 Treoir 1999/70/CE ón gComhairle an 28 Meitheamh 1999 i ndáil leis an gcomhaontú réime maidir le hobair théarma shocraithe arna thabhairt i gcrích ag CEC, UNICE agus CEEP (IO 1999 L 175, lch. 43).
41 Breithiúnas an 15 Aibreán 2008, Tionchar, C-268/06, EU:C:2008:223, mír 50.
42 Tuairim ón Abhcóide Ginearálta Kokott i dTionchar, C-268/06, EU:C:2008:2, pointe 58.
43 Breithiúnas an 15 Aibreán 2008, Tionchar, C-268/06, EU:C:2008:223, mír 51.
44 Féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Feabhra 2015, Baczó agus VizsnyiczaiBaczó agus VizsnyiczaiBaczó agus Vizsnyiczai, C-567/13, EU:C:2015:88, míreanna 51 agus 52 agus an cásdlí a luadh.

ABHCÓIDE GHINEARÁLTA

WAHL

11 Meán Fómhair 2018

tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais

Coimisinéir

Gharda Síochána

Mainistir

Brian

Fitzpatrick

Gerard

Cotter

breithiúna

breitheamh

oiliúnaí

fhórsa póilíneachta náisiúnta

18 mbliana

35 bliana

tUasal

Ronald

Boyle

tUasal

Brian

Fitzpatrick

tUasal

Gerard

Cotter

chun oiliúint

Gharda Síochána

fórsa póilíneachta náisiúnta

Gharda Síochána

oiliúnaí

tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais

tAire

Threoir 2000/78

tAire

11 Meitheamh 2008

tAire

tAire

tAire

17 Feabhra 2009

15 Meitheamh 2017

15 Meitheamh 2017

Aire

Coimisinéir

Gharda Síochána

5 Meitheamh 2018

Ard-Stiúrthóir

an WRC

oifigeach idirghabhála

tArd-Stiúrthóir

oifigeach breithnithe

15 Meitheamh 2017

15 Meitheamh 2017

15 Meitheamh 2017

Choimisinéara um Chearta

27 Samhain 2000

9 Márta 1978

Gharda Síochána

15 Meitheamh 2017

6 Meán Fómhair 2016

Petruhhin

5 Iúil 2018

15 Meitheamh 2017

22 Deireadh Fómhair 1998

Abhcóide Ghinearálta

Ruiz-Jarabo Colomer

9 Márta 1978

5 Feabhra 1963

9 Márta 1978

19 Meitheamh 1990

4 Meitheamh 1992

Debus

2 Lúnasa 1993

Tobhach

5 Márta 1998

22 Meitheamh 1989

9 Meán Fómhair 2003

9 Márta 1978

19 Meitheamh 1990

10 Aibreán 1984

von Colson

Kamannvon Colson

Kamann

9 Márta 1978

22 Meitheamh 1989

16 Nollaig 1976

16 Nollaig 1976

14 Nollaig 1995

Peterbroeck

13 Márta 2007

7 Meitheamh 2007

van der Weerd

18 Márta 2014

15 Aibreán 2008

8 Meán Fómhair 2009

9 Iúil 1985

Bozzetti

18 Eanáir 1996

17 Meán Fómhair 1997

15 Meitheamh 2017

15 Meitheamh 2017

27 Meitheamh 2013

29 Deireadh Fómhair 2009

Pontin

12 Feabhra 2015

Baczó

VizsnyiczaiBaczó

VizsnyiczaiBaczó

Vizsnyiczai

26 Eanáir 2010

12 Feabhra 2015

Baczó

VizsnyiczaiBaczó

VizsnyiczaiBaczó

Vizsnyiczai

oifigeach breithnithe

oifigigh bhreithnithe

hoifigeach breithnithe

14 Nollaig 1995

Peterbroeck

13 Márta 2007

8 Meán Fómhair 2011

Rosado Santana

15 Meitheamh 2017

15 Aibreán 2008

28 Meitheamh 1999

15 Aibreán 2008

Abhcóide Ginearálta

Kokott

15 Aibreán 2008

12 Feabhra 2015

Baczó

VizsnyiczaiBaczó

VizsnyiczaiBaczó

Vizsnyiczai