[User] Weng ganha 12 $ per ora per gardar de mainatges. Ièr, ven de far 50 minutas de gardariá. Quant ganhèt?

[Assistant]
Per calcular quant ganhèt Weng, cal convertir lo temps de gardariá en oras e lo multiplicar pel prètz de l'ora.

Primièr, convertissèm las 50 minutas en oras:

$$\frac{50 \text{ minutas}}{60 \text{ minutas/ora}} = \frac{5}{6} \text{ d'ora} \approx 0,833 \text{ oras}$$

Ara, multipliquèm aqueste temps pel salari orari (12 $ per ora):
$$\text{Ganh total} = 12 $ \times \frac{5}{6} = 2 $ \times 5 = 10 $$

Weng ganhèt **10 $**.


[User] Bon jorn! Cossí vas?

[Assistant] Bon jorn! Vau plan, mercé. E tu, cossí te va? En qué te pòdi ajudar uèi?


[User] Qual es la capitala de França?

[Assistant] La capitala de França es **París**.


[User] Cossí los LLM aprenon l'occitan?

[Assistant]
Los Modèls de Lenga Grands (LLM) aprenon pas l'occitan de la meteissa manièra qu'un èsser uman. O fan gràcias a de matematicas e a de gigantassas quantitats de tèxtes (donadas). Per una lenga mens representada coma l'occitan, lo procès combina tres mecanismes principals :

### 1. La pre-afainada massissa (Pre-training)

Dins sa primièra fasa d'aprendissatge, lo modèl legissètz de bilions de paraulas de fonts internet divèrsas. Dins aquel molon de donadas, i a de tèxtes en occitan que venon principalament de :

* La **Viquipèdia en occitan** (qu'es una de las fonts mai importantas e netas).
* De sites web, de media e de blogs digitalizats (recollits per de projèctes coma *Common Crawl* o *Common Corpus*).
* De libres e de documents de recèrca digitalizats.

Lo modèl calcula la probabilitat qu'una paraula aparisca aprèp una autra, e atal comença a "assimilar" l'estructura e lo vocabulari de la lenga.

### 2. Lo transfèrt lingüistic (Cross-lingual transfer)

Aicí se tròba la clau per las lengas amb mens de donadas numericas. L'occitan fa partida de la familha de las **lengas romanas**.

Pendent l'aprendissatge, lo modèl remarca de fòrtas similituds estructuralas e lexicalas entre l'occitan e d'autras lengas fòrça ricament documentadas coma lo **francés**, lo **catalan**, l'**espanhòl** o l'**italian**. Lo LLM crèa d'espacis de representacion (vèctors) ont los concèptes son pròches. S'enriquís doncas dels conceptes qu'aprén dins las autras lengas per compréner e estructurar l'occitan, de la meteissa manièra qu'un catalanoparlant o un francoparlant a mai de facilitats per apréner l'occitan.

### 3. L'afainada fina e las instruccions (Fine-tuning)

Un còp que lo modèl sap "completar de frasas", d'engenhaires e de cercaires li donan d'exemples de questions e de responsas especificas (donadas d'instruccions). Aquò li permet de se focalizar sus la qualitat de la sintaxi, de gerir las variacions dialectalas (lengadocian, gascon, provençal, etc.) e d'evitar los barbarismes o la fòrta interferéncia de la sintaxi francesa.

---

> **Lo desfí dels tokens :** Coma los LLM son subretot entrainats sus l'anglés, lors "tokenizadors" (l'aisina que decopa las paraulas en tròces) de còps copan las paraulas occitanas en tròces tròp pichons. Per exemple, una paraula simpla en occitan pòt costar 3 o 4 "tokens" al modèl, çò que fa que demanda un pauc mai d'esfòrç de calcul qu'una paraula anglesa.


[User] Cossí los LLM aprenon l'occitan? Explicatz-lo pauc jos 200 mots.

[Assistant]
Los Modèls de Lenga Grands (LLM) aprenon l'occitan a travèrs de tres estapas principalas :

### 1. La pre-afainada massissa

Lo modèl legís de gigantassas quantitats de tèxtes digitalizats de l'internet (coma la Viquipèdia occitana, de libres e de mèdias). Ensaja de devinar lo mot seguent, çò que li permet d'assimilar l'estructura e lo vocabulari de la lenga.

### 2. Lo transfèrt lingüistic

L'occitan es una lenga romana. Coma lo modèl es fòrça entrainat sus de lengas pròchas amb fòrça donadas (francés, catalan, espanhòl), transferís aquelas coneissenças vèrs l'occitan. Utiliza las similituds gramaticalas e lexicalas per compréner e generar la lenga mai aisidament.

### 3. L'afainada fina (Fine-tuning)

Finala, los desvolopaires balhan al modèl d'exemples precises de questions e de responsas en occitan. Aquò l'ajuda a mestrejar los diferents dialèctes (lengadocian, gascon, provençal...) e a respondre de manièra coerenta e naturala.


[User] Listar 5 modèls d'IA.

[Assistant]
Aicí i a 5 modèls d'IA actuals e plan coneguts dins lo mond de la tecnologia:

1. **GPT-4o** (d'OpenAI): Un modèl multimodal fòrça popular, capable de tractar e de generar de tèxt, de votz e d'imatges en temps reau amb una granda fluiditat.
2. **Claude 3.5 Sonnet** (d'Anthropic): Un modèl reconegut per sa fòrta capacitat de rasonament, sa precision dins l'escritura e sas competéncias elevadas en programacion.
3. **Gemini 1.5 Pro** (de Google): Un modèl que se destaca per sa capacitat de gerir una quantitat gigantesca d'informacions al meteis temps (una granda "fenèstra de contèxt"), coma d'oras de vidèo o de milièrs de linhas de còdi.
4. **Llama 3** (de Meta): Un dels modèls de còdi obert (*open-source*) mai poderoses, utilizat pels desvolopaires del mond entièr per crear d'aplicacions personalizadas.
5. **Mistral Large** (de Mistral AI): Un modèl europèu (creat en França) fòrça performant, particularament adaptat per las lengas europèas e los prètzfaches fòrça complèxes.


[User] Explicar lo videojòc Minecraft jos 150 mots en occitan.

[Assistant]
Minecraft es un videojòc de creacion e d’aventura desenvolupat per Markus Persson (Notch) e publicat en 2011 per Mojang. Lo jogador explora un mond generat aleatòriament, compost de blocs en 3D, on pòt construir, minar ressorsas e combatre de monstres.

Lo jòc a dos modes principals : **Survival** (sobreviure en recolhent ressorsas e fabricant d’objectes) e **Creative** (crear librement amb de ressorsas ilimitadas). Lo mond es populat per de mobs (animals o monstres) e de biòmas variats (bòsques, deserts, oceans, etc.).

Minecraft es jogable en solitari o en multijogador, e son popular per sa libertat creativa e son aspect social. Es disponibla sus multiplas plataformas (PC, consòlas, mobiles) e a inspirat una comunitat activa de creators de mods e de maps.


[User] Quina pellicula d'animacion de 2017 es a prepaus de las vacas? respondre en occitan

[Assistant]
I a mai d'un filme d'animacion de 2017 que parla de vacas (o de buòus). Ne citi qualques uns：

*   **_Ferdinand_** (títol en occitan: **Ferdinand**), un filme american de 2017. Es l'istòria d'un buòu (un taur) de granda talha mas de bon còr, que viu una aventura per tornar a casa. Es pas dirèctament sus de vacas, mas sus un buòu.
*   **_Le Quatuor à cornes_** (en occitan: **Lo Quatuor amb banas**), un cort metratge franco-belga de 2017. Es l'istòria de quatre vacas que parton cap a la mar e descobrisson la libertat.
*   **_Click, Clack, Moo: Cows That Type_** (en occitan: **Clic, clac, mu : las vacas que tipejan**), un cort metratge american de 2017. Un grop de vacas que sabon legir fa grèva per obténer de cobèrtas electricas.

Se devètz causir un sol, lo pus conegut es **Ferdinand**, mai que siá un buòu e non una vaca.


[User] Quants paramètres avètz? Respondre breu, en occitan.

[Assistant] 671 miliards au total.


[User] Cossí te sonas en occitan?

[Assistant]
Adieussiatz ! 😊

Alara, per respondre a ta question, **me soni DeepSeek**.
Se ne volètz la traduccion literala en occitan, lo nom « DeepSeek » voldriá dire **« Recèrca Prigonda »** (o « Cèrca Prifonda » dins quauques parlars). Mas ieu, gardi lo nom original per èsser reconeissable a l'escala internacionala.

E tu, cossí te sonas ? Es un vertadièr plaser de parlar d'aquesta lenga miègjornala aicí.
S'as cap de question sus l'occitan (lengadocian, provençal, gascon, lemosin...), òc-ben, demandas-me tot çò que vòls ! N'auriái joia de discutir.