d) Ils scolars nodan mintgamai treis observaziuns en connex cun lur raccolta. Els san s'orientar tenor ils exempels.

d) Igls sculars nodan mintgame tres observaziùns an conex cun lur racolta. Els san s'orientar tanor igls exaimpels.

d) Las scolaras nodan adegna treis observaziuns an connex cun lour collecziun. Ellas pon s'orientar agls exaimpels.

d) Ils scolars notan adüna trais observaziuns in connex cun lur collecziun. Els as paun orienter tenor ils exaimpels.

d) Ils scolars notan adüna trais observaziuns in connex cun lur collecziun. Els as pon orientar tenor ils exaimpels.


Tgei ha quei exercezi da far cun fidonza?

Tge â que exerzezi da far cun la fidànza?

Che ho quist exercizi da chefer cun fiduzcha?

Che ha quist exercizi da far cun fiduzcha?


i) Il scolast prepara sdremas da pupi melnas e blauas. El fuorma pèrs e reparta a mintga pèr 5 sdremas da pupi da mintga colur. Ils pèrs nodan sin las sdremas melnas las caussas ch'els san far per far crescher la plontina da fidonza denter els ed il scolast. Sin las sdremas da pupi blauas nodan els las caussas ch'il scolast sa far per far crescher la plontina da fidonza. Alla fin pendan els lur sdremas da pupi vid la tabla.

i) Igl surmester prepara sdremas da pulpier melnas a blauas. El furma peers a dat a mintga peer 5 sdremas da pulpier da mintga calur. Igls peers nodan sen las sdremas melnas las tgossas c'els san far par far crescher la plànta da fidànza trànter els ad igl surmester. Sen las sdremas da pulpier blauas nodan els las tgossas c'igl surmester sa far par far crescher la plànta da fidànza. A la fegn palendan els lur sdremas da pulpier ved la tavla.

i) Igl scolast prepara streflas da palpieri melnas e blavas. El fò pêrs da dus e dat a mintga pêr tschintg streflas blavas e tschintg streflas melnas. Las scolaras screivan sen las streflas melnas, tge tgi ellas pon far per lascher crescher la fidanza tranter ellas ed igl scolast u er la fidanza ainten la classa. Sen las streflas blavas screiva igl scolast, tge tgi el pò far per lascher crescher la sia fidanza dallas scolaras. Alla fegn pendan tots las streflas ve dalla tavla.

i) Il magister/la magistra prepara strivlas da palperi melnas e blovas. El/ella fuorma pêrs e scumparta a mincha pêr 5 strivlas da palperi da mincha culur. Ils pêrs notan süllas strivlas melnas las chosas ch'els paun fer per fer crescher la plauntina da fiduzcha traunter els e'l magister/la magistra. Süllas strivlas blovas notan els las chosas cha'l magister/la magistra po fer per fer crescher la plauntina da fiduzcha. A la fin pendan els sü lur strivlas da palperi vi da la tevla.

i) Il magister/la magistra prepara striblas da palperi gelguas e blauas. El/ella fuorma pêrs e scumparta a mincha pêr 5 striblas da palperi da mincha culur. Ils pêrs notan süllas striblas gelguas las chosas ch'els pon far per far crescher la plantina da fiduzcha tanter els ed il magister/la magistra. Süllas striblas blauas notan els las chosas cha'l magister/la magistra po far per far crescher la plantina da fiduzcha. A la fin pendan els sü lur striblas da palperi vi da la tabla.


La plonta stat per<strong> fidonza</strong>.

La planta simbolisescha<strong> fidanza</strong>.

La plaunta simbolisescha<strong> fiduzcha</strong>.

La planta simbolisescha<strong> fiduzcha</strong>.


Definiziun: Fidonza ei la perschuasiun subjectiva ch'ina persuna discuori ed ageschi a moda correcta e sincera.

Definiziùn: La fidànza e la parschuasiùn subjectiva c'egna parsùna bagliafi ad ageschi a moda corecta a sinzera.

Definiziun: La fidanza è la persvasiun dad ensatgi tgi ena persunga discorra e sa cumporta a moda correcta e sincera.

Definiziun: Fiduzcha es la persvasiun subjectiva ch'üna persuna discuorra ed agescha in möd correct e sincer.

Definiziun: Fiduzcha es la persvasiun subjectiva ch'üna persuna discuorra ed agischa in möd correct e sincer.


j) Cun agid dil scolast fa la classa uorden cullas propostas che pendan vid la tabla. Els fan gruppas cullas sdremas che ha il medem ni in semegliont cuntegn e resumeschan il punct central en ina construcziun (p.ex: Jeu cugliunel buc il scolast.). Sch'ei dat alla fin dapli che treis puncts (sdremas blauas) vegn discutau en classa tgeinins treis puncts ch'ein ils pli impurtonts ord vesta dils scolars. Il scolast sa decider persuls tgeinins treis puncts (sdremas melnas) ch'ein impurtonts per el. Alla fin nodan ils scolars per mintga persuna (scolast e scolar) ils treis puncts centrals.

j) Cun agid digl surmester fa la classa urden cun las propostas ca palendan ved la tavla. Els fan grupas cun las sdremas c'ân igl madem near igl samagliànt cuntegn a resumeschan igl punct zentral an egna construziùn ( p.ex: Jou cugliùn betg igl surmester.). Sch'igl dat a la fegn daple ca tres puncts (sdremas blauas) vean discuto an classa tge tres puncts c'en igls ple impurtànts ord vesta digls sculars. Igl surmester sa dezider sulet, tgenegns tres puncts (sdremas melnas) c'en impurtànts par el. A la fegn nodan igls sculars par mintga parsùna (surmester a scular) igls tres puncts zentrals.

j) Cun agüd dal magister/da la magistra fo la classa uorden cullas propostas chi pendan vi da la tevla. Els faun gruppas cullas strivlas chi haun il listess u ün cuntgnieu sumgiaint e resüman il punct centrel in üna frasa (p.ex: Eau nun ingian al magister/a la magistra.). Scha que do a la fin dapü cu trais puncts (strivlas blovas) vain discus in classa chenüns dals trais puncts chi sun ils pü importants tenor scolars. Il magister/la magistra po decider svess chenüns dals trais puncts (strivlas melnas) chi sun importants per el/ella. A la fin notan ils scolars per mincha persuna (magister/magistra e scolar/scolara) ils trais puncts centrels.

j) Cun agüd dal magister/da la magistra fa la classa uorden cullas propostas chi pendan vi da la tabla. Els fan gruppas cullas striblas chi han il listess o ün cuntgnü sumgliaint e resüman il punct central in üna frasa (p.ex: Eu nun ingian al magister/a la magistra.). Schi dà a la fin daplü co trais puncts (striblas blauas), vain discus in classa chenüns dals trais puncts chi sun ils plü importants tenor ils scolars. Il magister/la magistra po decider svess chenüns dals trais puncts (striblas gelguas) chi sun importants per el/ella. A la fin notan ils scolars per mincha persuna (magister/magistra e scolar/scolara) ils trais puncts centrals.


Alla fegn dumonda igl scolast igl suandont:

A la fin dumanda il magister/la magistra il seguaint:

A la fin dumonda il magister/la magistra il seguaint:


Jeu emprovel adina dad esser fairs culs auters.

Jou amprov adigna dad easser fair cugls oters.

Eau prouv adüna d'esser inandret cun tuottas e tuots.

Eu prouv adüna d'esser inandret cun tuottas e tuots.


Tgei stuess semidar per che ti sappies sefidar meglier da tiu partenari?

Tge stuess samidar par ca tei setgias fidar miglier agl tieus partenari?

Che as stuvess müder, per cha tü at possast fider  meglder da tieu partenari/tia partenaria?

Che as stessa müdar per cha tü at possast fidar  meglder da teis partenari/tia partenaria?


Tgei manegeis – ei fidonza in custeivel schenghetg? Daco (buc)?

Tge manageaz – e la fidànza egn schincet custevel? Partge (betg)?

Tge manegias te, è la fidanza en regal prezious? Pertge (betg)?

Che managiais – es la fiduzcha ün regal prezius? Perche (na)?

Che maniais – es la fiduzcha ün regal prezius? Perche (brich)?


Ia va blers ameis/bleras ameias an classa.

Eau d'he bgers amihs e bgeras amias in classa.

Eu n'ha blers amis e bleras amias in classa.


Co san ins descriver il sentiment da fidar ad enzatgi?

Co san ign descriver igl santimaint da fidar ad anzatgi?

Scu ins pudess descreiver igl sentimaint d'aveir fidanza d'ensatgi?

Cu as po descriver il sentimaint d'avair fiduzcha in qualchün?

Co as poja descriver il sentimaint d'avair fiduzcha in inchün?


Suenter mintga runda sa il scolast dumandar:

Suainter mintga runda sa igl surmester amparar:

Siva mintga runda pò igl scolast dumandar:

Zieva mincha runda po il magister/la magistra dumander il seguaint:

Davo mincha runda po il magister/la magistra dumandar il seguaint:


Saver haver cumpleina fidonza ei in bi sentiment, perquei ch'ins sto buca controllar tut sez/perquei ch'ins sa dar giu responsabladad/ perquei ch'ins senta ch'enzatgi ei cheu per ins.

Saver ver cumplagna fidànza e egn beal santimaint, parquegl c'ign sto betga controlar tut sez/parquegl c'ign sa dar giou raspunsavladad/ parquegl c'ign sainta c'anzatgi e qua par ign.

Pudair avair plaina fiduzcha es ün bel sentimaint, perque cha nu's stu controller tuot svess / perque cha's po der giò la respunsabilited / perque cha's sainta cha qualchün es cò chi sustegna.

Pudair avair plaina fiduzcha es ün bel sentimaint, perquai chi nu's sto controllar tuot svess / perquai chi's po dar giò la respunsabiltà / perquai chi's sainta ch'inchün es qua chi sustegna.


Ils scolars elegian cun quella caschun in schef da classa.

Igls sculars eligian cun quella caschùn egn schef da classa.

Cun chella caschung ins pudess er tscherner en schef/ena scheffa da classa.

Ils scolars tschernan cun quist'occasiun ün schef/üna scheffa da classa.


b) Cun agid dallas damondas fan ils scolars individualmein patratgs davart il tema fidonza. Els dattan risposta allas damondas. Las rispostas vegnan discutadas en classa. Ellas san esser fetg individualas.

b) Cun agid da las amparadas fan igls sculars individualmeing patratgs davart igl tema fidànza. Els datan rasposta a las amparadas. Las raspostas vignan discutadas an classa. Ellas san easser fetg individualas. Sutvart savundan anquals impuls par cumpletar igls patratgs digls sculars.

b) Cun ageid dalla dumondas fon las scolaras pansiers davart la fidanza. Ellas raspondan alla dumondas. Las raspostas vignan discutadas an classa. I suondan en pêr impuls per cumplettar las ponderaziuns dallas scolaras.

b) Cun agüd da las dumandas as faun ils scolars individuelmaing impissamaints davart il tema fiduzcha. Els respuondan a las dumandas. Las respostas vegnan discusas in classa. Ellas paun esser fich individuelas. Suotvart seguan ün pêr impuls per cumpletter las ponderaziuns dals scolars.

b) Cun agüd da las dumondas as fan ils scolars individualmaing impissamaints davart il tema fiduzcha. Els respuondan a las dumondas. Las respostas vegnan discusas in classa. Ellas pon esser fich individualas. Suotvart seguan ün pêr impuls per cumplettar las ponderaziuns dals scolars.


• Tgei ha quella constataziun da far cun fidonza?

• Tge â quella cunstataziùn da far cun fidànza?

• Tge ò chella constataziun da far cun la fidanza?

• Che ho quella constataziun da decher cun fiduzcha?

• Che ha quella constataziun da far cun fiduzcha?


Alla fin sa il scolast tschentar las suandontas damondas:

A la fegn sa igl surmester far las savundàntas amparadas:

A la fin po il magister/la magistra fer las seguaintas dumandas:

A la fin po il magister/la magistra far las seguaintas dumondas:


Per l'evaluaziun en classa sa il scolast copiar la flur sin in fegl A3 e pender quella vid la tabla. Mintga scolar sa nudar ses treis criteris cun ina crusch. Alla fin damonda il scolast:

Par l'evaluaziùn an classa sa igl surmester cuptgear la flur sen egn figl A3 a palandar quella ved la tavla. Mintga scular sa nudar igls seas tres criteris cun egna crusch. A la fegn ampeara igl surmester:

Per l'evaluaziun an classa pò igl scolast far en cupeia A3 dalla flour e la pender ve dalla tavla. Siva pò mintga scolara far ena crousch ainten chels criteris tg'ella ò tscharnia. Igl scolast pò dumandar:

Per l'evaluaziun in classa po il magister/la magistra copcher la flur sün in fögl A3 e pender sü quel vi da la tevla. Mincha scolara e scolar po marker sieus trais criteris cun üna crusch. A la fin dumanda il magister/la magistra:

Per l'evaluaziun in classa po il magister/la magistra copchar la fluor sün in fögl A3 e pender sü quel vi da la tabla. Mincha scolara e scolar po marcar seis trais criteris cun üna crusch. A la fin dumonda il magister/la magistra:


La plontina vegn plazzada en in liug bein visibel en stanza da scola ed accumpogna ils scolars tras igl onn da scola. Alternontamein survegnan ils scolars l'incumbensa da ver quitau dalla plontina (dar aua e glisch) per ch'ella sappi crescher e purtar fretg.

La plànta vean plazada an egn liac bagn vasevel an stànza da scola ad acumpogna igls sculars tras igl on da scola. Alternativameing survignan igls sculars l'incumbensa da ver quito da la plànta (dar aua a glisch) par c'ella setgi crescher a flurir near purtar fretgs.

La planta vign pusada ainten en li bagn visibel an stanza ed accumpogna la classa durant igl onn da scola. Las scolaras survignan er l'incumbensa d'aveir tgira dalla plantigna (ella dovra ava e gleisch) durant igl onn, per tg'ella possa crescher e neir pi ferma.

La plauntina vain missa in ün lö bain visibel in staunza da scoula ed accumpagna als scolars ed a las scolaras tres tuot l'on da scoula. Impü survegnan ils scolars l'incumbenza d'avair chüra da la plauntina (der ova e glüsch), per ch'ella possa crescher e purter früt.

La plantina vain missa in ün lö bain visibel in stanza da scoula ed accumpogna als scolars ed a las scolaras tras tuot l'on da scoula. Implü survegnan ils scolars l'incumbenza d'avair chüra da la plantina (dar aua e glüm) per ch'ella possa crescher e portar früt.


Ei quei propi in custeivel schenghetg? Daco (buc)?

E quegl propi egn schincetg custevel? Partge (betg)?

È chegl èn regal prezious? Pertge (betg)?

Es que propi ün regal prezius? Perche (na)?

Es quai propa ün regal prezius? Perche (brich)?


k) Sco finiziun vegnan ils puncts centrals dil pensum j) reparti sill'entira classa (tut tenor diember survegn mintga scolar in punct, schiglioc en gruppas da dus). Ils messadis vegnan screts en in cor ch'ils scolars malegian sin in fegl A5. Ils cors vegnan tagliai ora, decorai e pendi vid la plontina ch'il scolast ha l'entschatta dalla lecziun regalau als scolars.

k) Sco finiziùn vignan igls puncts zentrals da la leztga j) repartgieus sen l'antiera classa (tut tanor diember survean mintga scular egn punct, schiglioc an grupas da dus). Igls messadis vignan screts an egn cor c'igls sculars malegian sen egn figl A5. Igls cors vignan taglieus or, decoros a palandos ved la plànta c'igl surmester â l'antscheata da la lecziùn schincagieu agls sculars.

k) Igls puncts centrals digl pensum j) vignan repartias ainten classa. Las scolaras malegian en cor sen en figl A5, ainten chel cor vign nudo igl punct central. Igls cors vignan tagleas or e pandias ve dalla planta tg'igl scolast ò regalo alla classa.

k) Per glivrer vegnan scumpartieus ils puncts centrels da la lezcha j) sün tuot la classa (tuot tenor il numer survain mincha scolara e scolar ün punct, uschigliö in gruppas da duos). Ils messagis vegnan scrits in ün cour cha'ls scolars pittüran sün ün fögl A5. Ils cours vegnan taglios our, decoros e pendieus sü vi da la plauntina cha'l magister/la magistra ho regalo al cumanzamaint als scolars ed a las scolaras.

k) Per finir vegnan scumpartits ils puncts centrals da la lezcha j) sün tuot la classa (tuot tenor il nomer survain mincha scolara e scolar ün punct, uschigliö in gruppas da duos). Ils messagis vegnan scrits in ün cour cha'ls scolars pitturan sün ün fögl A5. Ils cours vegnan tagliats oura, decorats e pendüts sü vi da la plantina cha'l magister/la magistra ha regalà al cumanzamaint als scolars ed a las scolaras.


5. La fidonza ei sco ina plonta, perquei ch'ella sa crescher, sch'ins ha quitau dad ella. Sco ina plonta sa era la fidonza vegnir malsauna e schizun pitir, sch'ella ei en schliats mauns.

4. La fidànza e sco egna plànta, parquegl c'ella sa crescher, sch'ign â quito dad ella. Sco egna plànta sa ear la fidànza vagnir malzàna a schizund pirir, sch'ella e an schleats màns.

5. La fidanza è scu ena planta, perchegl tg'ella crescha, sch'ins la tgira bagn. Scu ena planta so er la fidanza neir malsanga e piteir, sch'ins fò nosch cun ella.

5. La fiduzcha es scu üna plaunta, perque ch'ella po crescher, scha s'ho chüra dad ella. Scu üna plaunta po eir la fiduzcha gnir amaleda e perfin patir, sch'ella es in noschs mauns.

5. La fiduzcha es sco üna planta, perquai ch'ella po crescher, schi s'ha chüra dad ella. Sco üna planta po eir la fiduzcha gnir amalada e perfin patir, sch'ella es in noschs mans.


Suenter quell'evaluaziun san ils scolars turnar en lur plazs e taccar tut ils fegls ch'els han survegniu vid la plontina el carnet da lavur.

Suainter quell'evaluaziùn san igls sculars turnar an lur plazs a tatgear lur figls ved la plànta agl carnet da lavur.

Siva chell'evaluaziun pon las scolaras tatger las figlias ve dalla plantigna aint igl carnet da lavour.

Zieva quist'evaluaziun paun ils scolars turner a lur plazza e tacher lur fögls vi da la plauntina aint il quadern da lavur.

Davo quist'evaluaziun pon ils scolars tuornar a lur plazza e tachar lur fögls vi da la plantina aint il quadern da lavur.


La habladad da haver fidonza sebasa savens sin experienzas ch'ins ha fatg ed ei perquei fetg individuala. Cumpleina fidonza han ins pil pli da persunas ch'ins enconuscha gia daditg e che han aunc buca surduvrau nossa fidonza. Perquei drova fidonza oravontut temps e bunas experienzas.

La habladad da ver fidànza sabasa savens sen experienztgas c'ign â fatg ad e parquegl fetg individuala. Cumplagna fidànza ân ign piglple da parsùnas c'ign ancanuscha schon dagî a c'ân ànc betga surduvro la nossa fidànza. Parquegl dovra la fidànza oravànttut tains a bùnas experienztgas.

L'abilited d'avair fiduzcha as basa suvenz sün experienzas cha s'ho fat ed es perque fich individuela. Plaina fiduzcha s'ho pelpü in persunas cha's cugnuoscha già daspö lönch e chi nun haun auncha fat abüs da nossa fiduzcha. Perque drouva fiduzcha surtuot temp e bunas experienzas.

L'abiltà d'avair fiduzcha as basa suvent sün experienzas chi s'ha fat ed es perquai fich individuala. Plaina fiduzcha s'haja pelplü in persunas chi's cugnuoscha fingià daspö lönch e chi nun han amo fat abüs da nossa fiduzcha. Perquai douvra fiduzcha surtuot temp e bunas experienzas.


Tut tenor constellaziun dalla classa sa era il scolast separticipar a quei exercezi. Quei oravontut, sch'il scolast senta ch'in scolar ei buca propi integraus en classa e vegn perquei buc a survegnir aschi bia mussaments da fidonza. Tut tenor situaziun sa il scolast aschia era evitar ch'in scolar survegni negins ni mo fetg paucs fegls da fidonza.

Tut tanor la constelaziùn da la classa sa ear igl surmester sapartizipar a que exerzezi. Quegl oravànttut, sch'igl surmester sainta c'egn scular e betga propi integro an la classa a vean parquegl betg a survagnir aschi blears mussamaints da fidànza. Tut tanor la situaziùn sa igl surmester ascheia ear evitar c'egn scular survean nigns near me fetg pocs figls da fidànza.

Tuot tenor la constellaziun da la classa as po eir il magister/la magistra parteciper a quist exercizi. Que impustüt, sch'el/ella bada ch'ün scolar u üna scolara nu survain üngüns u be fich pochs fögls da fiduzcha.

Tuot tenor la constellaziun da la classa as po eir il magister/la magistra partecipar a quist exercizi. Quai impustüt, sch'el/ella bada ch'ün scolar o üna scolara nun es propa interessà/interessada e nu surgnirà perquai uschè blers muossamaints da fiduzcha. Tuot tenor la situaziun po uschè il magister/la magistra eir evitar ch'ün scolar/üna scolara nu survain ingüns o be fich pacs fögls da fiduzcha.


La plonta sa pitir, sche la fidonza vegn surduvrada, per exempel sch'in amitg cugliuna ins a moda perfida. Igl ei grev da puspei saver sefidar dad aschi'ina persuna.

La plànta sa pirir, scha la fidànza vean surduvrada, par exaimpel sch'egn amitg cugliùna ign a moda parfida. Igl e greav da puspe saver safidar dad aschei'egna parsùna.

La planta pò piteir, schi ensatgi maldovra la fidanza, schi ensatgi angiona u dei manzignas. Igl è grev da puspe aveir fidanza da chella persunga.

La plaunta po patir, scha vain fat abüs da la fiduzcha, per exaimpel sch'ün amih u ün'amia cugliuna u ingiana in möd perfid. Ad es greiv da's pudair darcho fider d'üna tela persuna.

La planta po patir, schi vain fat abüs da la fiduzcha, per exaimpel sch'ün ami o ün'amia cugliuna in möd perfid. Id es greiv da's pudair darcheu fidar d'üna tala persuna.


Jeu hai magari plascher, sche auters fan in sbagl ni han discletg.

Jou ve magari plascher, sch'oters fan egn sbagl near ân discletg.

Magari reia, schi ensatgi oter fò en sbagl.

Eau d'he magari plaschair, scha oters faun ün sbagl u haun disfurtüna.

Eu n'ha magara plaschair, scha oters fan ün sbagl o han disfurtüna.


Jeu sun empau in caot ed hai buc adina quitau dallas caussas dils auters.

Jou sund ampo egn caot a ve betg adigna quito da las tgossas digls oters.

Ia sung en caot/ena caota e dung betg adegna adatg dalla roba digls oters.

Eau sun ün pô ün caot e nu d'he adüna chüra da la roba dals oters.

Eu sun ün pa ün caot e nun ha adüna chüra da la roba da tschels.


Sch'ina plontina ei colurada dil tuttafatg, munta quei ch'ins ha cumpleina fidonza d'enzatgi.

Sch'egna plànta e calurada digl tutafatg, munta quegl c'ign â cumplagna fidànza d'anzatgi.

Schi ena plantigna è colurada digl tot, monta chegl tg'ins ò fidanza cumplagna d'ensatgi.

Sch'üna plauntina es culurida dal tuot, voul que dir cha s'ho plaina fiduzcha in qualchün.

Sch'üna plantina es culurida dal tuot, voul quai dir chi s'ha plaina fiduzcha in inchün.


Luvrei ensemen cun vies vischin/vossa vischina e nudei dasperas reacziuns adattadas pils surpassaments che la scolasta reparta a vus. Presentei els alla classa.

Luvrad anzemel cugl voss vaschegn/cun la vossa vaschegna a nudad sen la proxima pagina reacziùns adatadas pigls surpassamaints ca la surmestra repertga a vus. Preschantad els a la classa.

Luvre ansemen cun la vossa vaschigna u igl voss vaschign e nude sen las lengias reacziuns adattadas agls surpassamaints inditgias sen la cupeia tg’igl scolast reparta. Preschente las vossas propostas alla classa.

Lavurè insembel cun vos chantunais/vossa chantunaisa e notè süllas lingias reacziuns adattedas als surpassamaints indichos sülla copcha cha la magistra scumparta. Preschantè vossas propostas a la classa.

Lavurai insembel cun vos vaschin/vossa vaschina e notai süllas lingias reacziuns adattadas als surpassamaints indichats sülla copcha cha la magistra scumparta. Preschantai vossas propostas a la classa.


Tgei manegeis vus dil castitg che signur Valentin ha dau als scolars ed allas scolaras?

Tge gez vus digl castitg c'igl surmester Valentin â do?

Tge schez vous digl castei tgi signour Valentin ò do allas scolaras ed agls scolars?

Che managiais vus dal chastih cha sar Valentin ho do als scolars ed a las scolaras?

Che maniais vus dal chasti cha sar Valentin ha dat als scolars ed a las scolaras?


Tgei auters castitgs enconuscheis vus? Tgeinins da quels fan tenor vies manegiar senn, tgeinins fan pli pauc senn ni schizun negin senn?

Tge oters castitgs ancunaschez vus? Tgenegns da quels fan tanor igl voss managear sen, tgenegns fan ple poc sen near schizund nign sen?

Tge oters geners da castei cunaschez? Tgenegns da chels fon tenor vous senn e tgenegns fon angal pac u ansomma nign senn?

Che oters geners da chastih cugnuschais vus? Chenüns da quels faun tenor vus sen e chenüns faun be poch u insomma üngün sen?

Che oters geners da chasti cugnuschais vus? Chenüns da quels fan tenor vus sen e chenüns fan be pac o insomma ingün sen?


Tgei surpassaments vesan ins sil maletg? Co reagesses vus sils surpassaments?

Tge surpassamaints vez'ign segls maletgs? Co reagessas vus sen quels?

Tge surpassamaints ins vei segl maletg? Scu reagessas vous sen chels surpassamaints?

Che surpassamaints as vezza süls purtrets? Cu reagissas vus sün quels surpassamaints?

Che surpassamaints as vezza süls purtrets? Co reagissat vus sün quels surpassamaints?


Tgei castitgs survegnan ils carschi magari?

Tge castitgs survignan igls carschieus magari?

Tge casteis survignan magari igls carschias?

Che chastihs survegnan magari ils creschieus?

Che chastits survegnan magara ils creschüts?


Dei in'egliada sil maletg e descrivi el detagliadamein. Discutei lu las suandontas damondas en classa. Fagei il pensum tier la davosa damonda en dus.

Vurde igl maletg ed igl descrive detagledamaintg. Discute alloura las dumondas an classa. Cuntinue siva cun la lavour da partenari.

Guardè ils purtrets e descrivè'ls detagliedamaing. Discutè alura las dumandas in classa. Cuntinuè zieva culla lavur da partenari.

Guardai ils purtrets e tils descrivai detagliadamaing. Discutai lura las dumondas in classa. Cuntinuai davo culla lavur da partenari.


Drova ei insumma castitgs? Sche gie, cu? Sche buc, tgei alternativas dat ei?

Dovr'igl anzuma castitgs? Scha ea, cura? Scha na, tge alternativas dat igl?

Dovrigl ansomma casteis? Schi bagn, pertge? Schi betg, tge alternativas dattigl?

Drouva que insomma chastihs? Scha schi, perche? Scha na, che alternativas do que?

Douvra insomma chastits? Scha schi, perche? Scha na, che alternativas daja?


Co san ins descriver la relaziun dalla figura romontscha cullas figuras cotschnas?

Co san ign descriver la relaziùn da la figura rumàntscha cun las figuras cotschnas?

Scu descrivez la relaziun dalla figura melna (rumantsch) cun las figuras cotschnas (tudestg/engles)?

Cu as pudess que descriver la relaziun da la figüra melna (rumauntsch) cullas figüras cotschnas (tudas-ch)?

Co as pudessa descriver la relaziun da la figüra gelgua (rumantsch) cullas figüras cotschnas (tudais-ch)?


Giacun Hasper Muoth ha gia plidentau avon 130 onns la problematica che l'illustraziun sutvart muossa. Descriva ella e dai risposta allas damondas.

Igl Giacun Hasper Muoth â gieu plidanto avànt 130 ons la problematica ca l'ilustraziùn mussa. Descriva ella a raspunda las amparadas.

L'illustraziun mossa, scu tg'igls differents lungatgs èn colliias l'egn cun l'oter. Discute e fasche igls exercezis an classa.

L'illustraziun suotvart muossa, cu cha las differentas linguas sun colliedas üna cun l'otra.

L'illustraziun suotvart muossa, co cha las differentas linguas sun colliadas üna cun tschella.


Pertgei han las figuras differentas colurs?

Partge ân las figuras diferaintas calurs?

Pertge on las figuras differentas calours?

Perche haun las figüras differentas culuors?

Perche han las figüras differentas culurs?


Enconuschas ti forsa aunc in auter citat ord ils cudischs dad Asterix ed Obelix? Scriva el silla lingia sutvart.

Ancanuschas tei forza ànc egn oter zitat ord igls cudeschs dad Asterix ad Obelix? Scriva el sen la lingia.

Canoschas te forsa anc oters citats dad Asterix ed Obelix? Screiva sen la lengia.

Cugnuoschast tü forsa aunch'ün oter citat dals cudaschets dad Asterix ed Obelix? Scriva'l sülla lingia suotvart.

Cugnuoschast tü forsa amo ün oter citat dals cudaschets dad Asterix ed Obelix? Til scriva sülla lingia suotvart.


c) Scriva las construcziuns latinas el dretg liug.

c) Scriva las construcziùns lategnas agl dretg liac.

c) Noda las construcziuns lategnas aint igl dretg li.

c) Scriva las frasas latinas al dret lö.


b) Translatescha el lungatg roman indicaus.

b) Translatescha agl lungatg roman inditgieu.

b) Translate an lategn, rumantsch e taliang. Tge dat an îgl?

b) Tradüa in latin, in rumauntsch u in taliaun. Che constatast?

b) Tradüa in latin, in rumantsch o in talian. Che constateschast?


a) Tge pled totga ainten la largia? Nude cun ena crousch. Igls bustabs scretgs l'egn siva l'oter dattan igl pled da schliaziun.

a) Che pled tuocha aint illa luocha? Markescha'l cun üna crusch. Ils custabs scrits ün zieva l'oter da suringiò daun il pled da soluziun.

a) Che pled tocca aint illa locca? Til markescha cun üna crusch. Ils custabs scrits davorouda da suringiò dan il pled da soluziun.


Il romontsch gida tei da capir citats ed expressiuns che ti audas magari per latin. Fai l'emprova.

Igl rumàntsch gida a tgei da capir zitats ad expressiùns ca tei odas magari par latin. Fe l'amprova.

Graztga agl rumantsch tgapiz citats ed expressiuns an lategn. Fasche l'amprova.

Il rumauntsch at güda d'incler citats ed expressiuns cha tü odast magari in latin. Fo la prouva.

Il rumantsch at güda d'incleger citats ed expressiuns cha tü dodast magara in latin. Fa la prouva.


c) Descriva tiu liug preferiu el vitg a moda detagliada (tgei vesas, tgei audas, tgei sentas?).

c) Dascriva igl tieus liac preferieu an la vischnànca a moda detaglieada (tge vezas, tge odas a tge saintas tei?).

c) Descreiva igl ties li preferia ainten vischnanca a moda detagleda (tge veist, tge saintas, tge resaintas?).

c) Descriva detagliedamaing tieu lö predilet in tia vschinauncha (che vezzast, che odast, che saintast tü?).

c) Descriva detagliadamaing teis lö predilet in teis cumün (che vezzast, che dodast, che saintast tü?).


• Tge ple a vus veda la vossa vischnànca?

• Tge az plai ve dalla vossa vischnanca?


• Tgeinins ein vos loghens preferi? Raquintei.

• Tgenegns en igls voss liacs preferieus? Raquintad.

• Tgenegns èn igls voss lis preferias? Rachinte.

• Chenüns sun voss lös predilets? Quintè.

• Chenüns sun voss lös predilets? Quintai.


b) Creei en dus in slogan da reclama per vies vitg.

b) Cread an dus egn slogan da reclama par la vossa vischnànca.

b) Cree an dus en slogan da reclama per la vossa vischnanca.

b) Creè in duos ün slogan da reclama per vossa vschinauncha.

b) Creai in duos ün slogan da reclama per vos cumün.


«Vus stueis mussar a vies conscolar ils pli bials loghens da Marolas», di il scolast Valentin. Tgei loghens ein ils pli bials en vies vitg? Fagei ils pensums en classa.

«Mussad agl voss cunscular igls ple beals liacs da Marolas», gi igl surmester Valentin. Tge liacs en igls ple beals an la vossa vischnànca? Faged las leztgas.

«Vous stuez mussar agl voss nov conscolar Robin igls pi bels lis anturn Marolas», dei igl scolast. Tge lis èn igls pi bels ainten la vossa vischnanca? Fasche igl exercezi.

«Vus stuvais musser a vos conscolar Robin ils pü bels lös i'ls contuorns da Curtins», disch il magister. Che lös sun ils pü bels in vossa vschinauncha? Fè la lezcha.

«Vus stuvais muossar a vos conscolar Robin ils plü bels lös i'ls contuorns da Curtins», disch il magister. Che lös sun ils plü bels in vos cumün? Fat la lezcha in classa.


• Tgei plai buc a vus? Fagei duas propostas concretas per midadas.

• Tge ple betg a vus? Faged duas propostas concretas par midadas.

• Tge plai betg a vous? Fasche dus propostas concretas per midadas.

• Che nu's plescha? Fè duos propostas concretas per müder qualchosa in vossa vschinauncha.

• Che nu's plascha? Fat duos propostas concretas per müdar alch in vos cumün.


d) Tacca sutvi ina fotografia da tei en quei liug.

d) Tatga aint qua egna fotografeia da te an que liac.

d) Tatga sotaint ena fotografia da tè ainten chel li.

d) Tacha aint cò suotvart üna fotografia da te in quel lö.

d) Tacha aint quia suotvart üna fotografia da tai in quel lö.


• Descrivi vies vitg e siu contuorn. Tgei ei special vida vies vitg?

• Dascrived la vossa vischnànca ad igl sieus conturn. Tge e spezial ved la vossa vischnànca?

• Descrive la vossa vischnanca ed igl sies conturn. Tge è spezial ve dalla vossa vischnanca?

• Descrivè vossa vschinauncha e'ls contuorns. Perche es vossa vschinauncha speciela?

• Descrivai vos cumün e'ls contuorns. Perche es vos cumün special?


Legi en dus il capetel 4 dalla historia e fagei il pensum. Formulei quater damondas davart il cuntegn cun agid dils plaids sutvart.

Liged an dus igl capetel 4 da l'istorgia a faged las leztgas. Formulad quater amparadas davart igl cuntegn cun agid digls pleds qua sut.

Lige an dus igl tgapetel 4 dall'istorgia e fasche igl exercezi. Formule quatter dumondas davart igl cuntign cun ageid digls pleds sotvart.

Legè in duos il chapitel 4 da l'istorgia e fè la lezcha. Formulè quatter dumandas davart il cuntgnieu cun agüd dals pleds suotvart.

Legiai in duos il chapitel 4 da l'istorgia e fat la lezcha. Formulai quatter dumondas davart il cuntgnü cun agüd dals pleds suotvart.


Ei dat circa 35'000 Ladins ella Dolomitas.

Igl dat zirca 35'000 Ladins an las Dolomitas.

I dat circa 35'000 Ladins allas Dolomitas.

A do var 500'000 Ladins illas Dolomitas.

I dà var 500'000 Ladins illas Dolomitas.


En quella regiun coexisteschan treis lungatgs.

An quella regiùn coexistan tres lungatgs.

Ainten chella regiun existan treis lungatgs l'egn dasper l'oter.

Illas Dolomitas vivan trais differentas linguas üna sper l'otra.

Illas Dolomitas vivan trais differentas linguas üna sper tschella.


b) Fai la crusch el dretg liug e declara silsuenter tgei ch'ei manegiau cul plaid-clav.

b) Fe la crusch agl dretg liac a declarescha suainter tge c'e managieu cugl pled-clav.

b) Fò ena crousch aint igl dretg li e daclera, tge tg'è managea cugl pled-clav.

b) Fo la crusch al dret lö e declera alura che chi'd es managio cul pled da soluziun.

b) Fa la crusch al dret lö e declera lura che chi'd es manià cul pled da soluziun.


d) Resumescha cun agens plaids quei che ina dallas persunas ha detg alla fin dil film.

d) Resumescha cun agens pleds quegl c'egna da las parsùnas â getg a la fegn digl film.

d) Resumescha cun agens pleds, tge tgi egna dallas persungas ò detg alla fegn digl film.

d) Resüma cun egens pleds que ch'üna da las persunas ho dit a la fin dal film.

d) Resümescha cun agens pleds quai ch'üna da las persunas ha dit a la fin dal film.


e) Tgei san ins dir cumparegliond la situaziun dil romontsch el Grischun culla situaziun dil ladin dolomitan? Noda duas constataziuns.

e) Tge san ign gir cumparagliànd la situaziùn digl rumàntsch agl Grischùn cun la situaziùn digl ladin dolomitan? Noda duas cunstataziùns.

e) Cumpareglia la situaziun digl rumantsch aint igl Grischun e digl rumantsch dallas Dolomitas. Noda dus tgossas tgi dattan an îgl a tè.

e) Che as po dir, scha's conguela la situaziun dal rumauntsch in Grischun culla situaziun dal ladin dolomitan? Nota duos constataziuns.

e) Che as poja dir, schi's conguala la situaziun dal rumantsch in Grischun cun quella dal ladin dolomitan? Nota duos constataziuns.


Ell'Italia, buca lunsch naven da nus, vivan ulteriurs Romontschs, ils Ladins dallas Dolomitas. Mira il film e teidla co quei lungatg tuna.

An l'Italia, betga lientsch davent da nus, vivan ulteriurs Rumàntschs, igls Ladins da las Dolomitas. Varda igl film a tearla co que lungatg tùna.

An Italgia, betg gliunsch davent da nous, veivan ulteriours Rumantschs: Igls Ladins dallas Dolomitas. Varda igl film e tedla, scu tg'igl lungatg tunga.

In Italia, na dalöntsch davent da nus, vivan aunch'oters pövels rumauntschs, ils Ladins da las Dolomitas. Guardè il film e tadlè, cu cha quella lingua tuna.

In Italia, na dalöntsch davent da nus, vivan amo oters pövels rumantschs, ils Ladins da las Dolomitas. Guardai il film e tadlai, co cha quella lingua tuna.


Info grafica: integrar linc da video 'Ils Ladins ellas Dolomitas'


Fe cugl tieus vaschegn igl memori digls lungatgs romans.

Fasche igl memori digls lungatgs romans.

Fo il memori da las linguas romanicas cun tieu chantunais u tia chantunaisa.

Fa il memori da las linguas romanicas cun teis vaschin o tia vaschina.


Tgei muossan ils maletgs? (ils segns dil zodiac)

Tge mussan igls maletgs? (las anzeas digl zodiac)

Tge mossan igls maletgs? (las ansagnas/igls segns da zodiac)

Che muossan ils purtrets? (ils segns dal zodiac)


Silsuenter tuornan ils scolars anavos en lur plazs e fan persuls ni en dus ils pensums el cudisch da lavur. Quels vegnan alla fin discutai el plenum.

Suainter turnan igls sculars an lur plazs a fan sulets near an dus las leztgas agl cudesch da lavur. Quellas vignan a la fegn discutadas al plenum.

Alloura turnan igls scolars a lour plaz e fon per sasezs u an dus igls exercezis aint igl codesch da lavour. Chels vignan alla fegn discutos an classa.

Alura tuornan ils scolars a lur plazza e faun daperse u in duos las lezchas i'l cudesch da lavur. Quellas vegnan a la fin discutedas in classa.

Lura tuornan ils scolars a lur plazza e fan minchün da per sai o in duos las lezchas i'l cudesch da lavur. Quellas vegnan a la fin discutadas in classa.


Sco proxim rasa la scolasta ora ils maletgs dils differents segns dil zodiac (M10.1a-l) giun plaun amiez il rudi. Ella tschenta las suandontas damondas:

Alura rasa la surmestra or igls maletgs da las diferaintas anzenas digl zodiac (M10.1a-f) giobass amiez igl rudi. Ella fa las savundàntas amparadas:

Alloura metta la scolasta igls maletgs dallas differentas ansagnas (M10.1a-l) giumez aintamez igl cres. Ella fò las suandontas dumondas:

Alura metta la magistra ils purtrets dals differents segns dal zodiac (M10.1a-f) giò per terra immez il rinch. Ella fo las seguaintas dumandas:

Lura metta la magistra ils purtrets dals differents segns dal zodiac (M10.1a-f) giò per terra immez il rinch. Ella fa las seguaintas dumondas:


Tgei sas ti dils segns dil zodiac? (els stattan per 12 fasas digl onn che giogan ina rolla impurtonta ell'astrologia; l'astrologia s'occupescha culs connexs denter ils corps celests, p.ex. planets e steilas, ed il destin ed il caracter dils carstgauns)

Tge sas tei da las anzenas digl zodiac? (ellas statan par 12 fasas digl on ca giojan egna rola impurtànta an l'astrologeia; l'astrologeia s'ocupescha cugls conexs trànter igls tgierps zelests, p.ex. planets a stélas, ad igl dastegn ad igl caracter digls carstgàns)

Tge sast te dallas ansagnas? (ellas stattan per 12 fasas digl onn tgi èn impurtantas ainten l'astrologia; l'astrologia s'occupa digls connexs tranter steilas e planets e digl destign ed igl caracter digls carstgangs)

Che sest tü dals segns dal zodiac? (els staun per 12 fasas da l'an chi sun importantas ill'astrologia; l'astrologia s'occupa dals connexs traunter ils corps celests (p.ex. planets e stailas) e dal destin e'l caracter dals umauns)

Che sast tü dals segns dal zodiac? (els stan per 12 fasas da l'on chi sun importantas ill'astrologia; l'astrologia s'occupa dals connexs tanter ils corps celests (p. ex. planets e stailas) e dal destin e'l caracter dals umans)


ils 21 da schaner tochen ils 19 da fevrer

igls 21 da schaner anfignen igls 19 da favrer


ils 24 d'uost tochen ils 23 da settember

igls 24 d'avost anfignen igls 23 da settember


ils 23 da november tochen ils 21 da december

igls 23 da november anfignen igls 21 da december


Quaunts segns dal zodiac do que in tuot? (12)

Quants segns dal zodiac daja in tuot? (12)


Ils scolars discuteschan e dattan silsuenter in cuort resun el plenum. Quels ch'ein persuls (=sco sulets d'in segn dil zodiac) san far part d'ina autra gruppa e gest surprender la posiziun externa per dar lur pareri.

Igls sculars discuteschan a datan suainter egn curt resùn agl plenum. Quels c'en sulets (=sco sulets d'egna anzena digl zodiac) san far part d'egn'otra grupa a gest surprender la posiziùn externa par dar lur pareri.

Igls scolars discuteschan e dattan alloura en curt resung an classa. Chels tgi èn sulets (c.v.d. tgi on scu sulets egna dallas ansagnas) pon sa participar ad en'otra gruppa e far cumparegliaziuns davart otras persungas tgi canoschan cun chell’ansagna.

Ils scolars discutan e daun alura ün cuort resun in classa. Quels chi sun sulets (q.v.d. chi haun scu unics ün dals segns dal zodiac) paun parteciper ad ün'otra gruppa e der lur parair scu observatur extern).

Ils scolars discutan e dan lura ün cuort resun in classa. Quels chi sun sulets (q.v.d. chi han sco unics ün dals segns dal zodiac) pon partecipar ad ün'otra gruppa e dar lur parair sco observatur extern).


Tgei segns dil zodiac enconuschas ti? (anugl, taur, schumellins, giomber, liun, fumitgasa, stadera, scorpiun, tiradur, capricorn, um dall'aua, pèschs)

Tge anzenas digl zodiac ancanuschas tei? (botsch, tor, schameals giomber, liùn, giuvantscheala, stadela, scorpiùn, tiradur, capricorn, um da l'aua, pestgs)

Che segns dal zodiac cugnuoschast tü? (greg, tor, dschimels, giamber, liun, giuvintschella, balauntscha, scorpiun, chatscheder, capricorn, hom da l'ova, peschs)

Che segns dal zodiac cugnuoschast tü? (botsch, tor, schemblins, giamber, liun, giuvintschella, balantscha, scorpiun, archer, capricorn, hom da l'aua, peschs)


San ins parter ils segns dil zodiac en gruppas? (gie, en quellas dils quater elements, numnadamein fiug, tiara, aria ed aua)

San ign partgir an grupas las anzenas digl zodiac? (ea, an quellas digls quater elemaints, numnadameing fiac, teara, aria ad aua)

Ins pò parteir las ansagnas an gruppas? (ea, aint igls quatter elemaints fi, tera, aria ed ava)

As po partir aint ils segns dal zodiac in gruppas? (schi, i'ls quatter elemaints, nempe il fö, la terra, l'ajer e l'ova)

As poja partir aint ils segns dal zodiac in gruppas? (schi, i'ls quatter elemaints, nempe il fö, la terra, l'ajer e l'aua)


igls 21 da mars anfignen igls 20 d'avregl


ils 24 d'october tochen ils 22 da november

igls 24 d'otgover anfignen igls 22 da november


ils 24 da settember tochen ils 23 d'october

igls 24 da settember anfignen igls 23 d'otgover


ils 22 da zercladur tochen ils 23 da fenadur


El plenum vegn empruau d'attribuir ils maletgs dils segns dil zodiac (M10.1a-l) allas gruppas da scolaras e scolars che sesan el rudi. Per finir dat la scolasta la suandonta incumbensa: «Dat ei tratgs caracteristics communabels denter quels da vus cul medem segn dil zodiac? Discutei en vossas gruppas pintgas.»

Agl plenum vean ampruvo d'atribuir igls maletgs da las anzenas digl zodiac (M10.1a-f) a las scularas ad agls sculars ca sean agl rudi. Par fitar dat la surmestra la savundànta incumbensa: «Dat igl tratgs caracteristics cuminevels trànter quels da vus cun la madema anzena digl zodiac? Discutad an las vossas grupas pintgas.»

An classa vign ampruo d'attribueir igls maletgs dallas ansagnas (M10.1a-l) allas gruppas da scolars tgi tschaintan aint igl cres. Per fittar dat la scolasta la suandonta incumbensa: «Discute ainten la vossa gruppa, schi dat madems tratgs caracteristics tranter chels da vous cun la madema ansagna.»

In classa vain pruvo d'attribuir ils purtrets dals segns dal zodiac (M10.1a-f) a las gruppas da scolaras e scolars chi tschaintan aint il rinch. Per glivrer do la magistra la seguainta lezcha: «Discutè in vossa gruppa, scha que do trats caracteristics cumünaivels traunter quels da vus cul listess segn dal zodiac.»

In classa vain provà d'attribuir ils purtrets dals segns dal zodiac (M10.1a-f) a las gruppas da scolaras e scolars chi tschaintan aint il rinch. Per finir dà la magistra la seguainta lezcha: «Discutai in vossa gruppa, schi dà trats caracteristics cumünaivels tanter quels da vus cul listess segn dal zodiac.»


ils 22 da december tochen ils 20 da schaner

igls 22 da december anfignen igls 20 da schaner


fargliuns/geniturs: ins ei pli datier da quellas persunas, dat pli fetg silla gnarva in a l'auter, ins ughegia da dir, ins ha buca tema da piarder els

fardagliùns/geniturs: ign e igl ple datier da quellas parsùnas, dat ple fetg sen la nearva l'egn a l'oter, ign uegia da gir, ign â betga tema da pearder els

fardagliuns/genitours: ins è pi manevel a chellas persungas, ins dat pi fitg sen la nerva l’egn a l’oter, ins risca da sa defender, ins ò betg tema d’igls perder

Respostas pussiblas: fradgliuns/genituors: a quellas persunas s'es il pü daspera, dad ellas s'agita il pü ferm, ad ellas as ris-cha da dir que cha's pensa, perque cha nu s'ho temma da las perder ...

Respostas pussiblas: fradgliuns/genituors: a quellas persunas s'esa il plü dastrusch, dad ellas s'agita il plü ferm, ad ellas as ris-cha da dir quai chi's pensa, perquai chi nu s'ha temma da tillas perder ...


ignorar tschel, far da sedar, dar la cuolpa a tschel, alzar la vusch, ir naven, dar suenter, revolver ils egls, far il botsch, prender tut la cuolpa sin ins, entscheiver a bargir, rir, dir nauschs plaids

ignorar tschel, sapitgear, dar la cualpa a tschel, ulzar la vusch, ir davent, dar suainter, volver igls îls, far igl botsch, prender tut la cualpa sen sasez, antschever a bargir, rir, gir noschs pleds

ignorar tschel/tschella, dar la colpa a tschel/tschella, dulzar la vousch, eir davent, volver igls îgls, far igl botsch, piglier l'antiera colpa sen sasez/sasezza, antschever a bargeir, reir, deir noschs pleds, sa dar (dar schlops)

ignorer a l'oter, as der giò pel gnif/fer da's der vi, der la cuolpa a l'oter, uzer la vusch, ir davent, ceder, volver ils ögls, fer il mutsch, piglier la cuolpa sün se, cumanzer a crider, dir trid a qualchün

Respostas pussiblas: ignorar a tschel, as dar giò pel gnif/far da's dar via, dar la cuolpa a l'oter, dozar la vusch, ir davent, ceder, volver ils ögls, far il mutsch, tour la cuolpa sün sai, cumanzar a cridar, dir trid ad inchün


Essan nus ina classa cun dapli cots ni dapli tschuts? (far star sin peis ils cots)

Eassan nus egna classa cun daple cots near daple tschuts? (far star sen pes igls cots)

Ischan nous ena classa cun daple cots u daple tschots? (far star an peis igls cots)

Do que in nossa classa dapü kikers u agnels? (ils kikers haun da ster sü)

Daja in nossa classa daplü kikers o tschots? (ils kikers han da star sü)


Descrived co igls voss maletgs vezan or?

Scu veian or igls voss maletgs? Igls descrive.


tschut: ina persuna che vul la pasch, ina che fa quei ch'ils auters spetgan

tschut: egna parsùna ca vut la pasch, egna ca fa quegl c'igls oters spetgan

tschot: ena persunga tgi vot la pasch, egna tgi fò chegl tg’igls oters spetgan

agnè: üna persuna prusa hi ho gugent la pêsch e chi fo que cha'ls oters spettan dad ella

tschot: üna persuna chi ha jent la pasch e chi fa quai cha tschels spettan dad ella


ò fadeia da controllar las sias emoziuns


Igl animal ch'ei coluraus pli fetg corrispunda pli fetg a tiu tip.

Igl animal c'e caluro ple fetg coraspunda ple fetg agl tieus tip

Igl animal tg’è coluro pi fitg corresponda pi fitg agl ties tip.

Quella bes-cha chi'd es culurida dapü correspuonda pü ferm a tieu tip.

Quella bes-cha chi'd es culurida daplü correspuonda plü ferm a teis tip.


Omisdus tips han avantatgs e disavantatgs. La tabella muossa in pèr exempels.

Amadus tips ân avantatgs a dischavantatgs. La tabela mussa egn peer exaimpels.

Tots dus on avantatgs e disavantatgs. La tabella mossa en pêr exaimpels.

Tuots duos tips haun avantags e dischavantags. La tabella muossa ün pêr exaimpels.

Tuots duos tips han avantags e dischavantags. La tabella muossa ün pêr exaimpels.


Ils scolars legian las strategias da reagir en situaziuns da conflicts (e). Els cumpleteschan la tabella cun atgnas ideas e fan ina crusch sper mintga strategia ch'els drovan savens. Silsuenter colureschan els las strategias che gidan adina da sligiar in conflict cun verd, las strategias che gidan mintgaton da sligiar in conflict cun oransch e las strategias che gidan mai da sligiar in conflict cun tgietschen. Alla fin vegnan las differentas strategias reflectadas en classa. Ei dat buc ina sligiaziun correcta, tut tenor han ils scolars fatg bunas ni schliatas experienzas cun ina strategia. Igl ei denton evident ch'ei dat meglieras e mendras strategias.

Igls sculars ligian las strategeias da reagir an situaziùns da conflicts (d). Els cumpleteschan la tabela cun atgnas ideias a fan egna crusch sper mintga strategeia c'els dovran savens. Suainter calureschan els las strategeias ca gidan adigna da schliear egn conflict cun verd, las strategeias ca gidan mintgatànt da schliear egn conflict cun oransch a las strategeias ca gidan mai da schliear egn conflict cun cotschen. A la fegn vignan las diferaintas strategeias reflectadas an classa. Igl dat betg egna schliaziùn corecta, tut tanor ân igls sculars fatg bùnas near schleatas experienztgas cun egna strategeia. Igl e dantànt cler ad evidaint c'igl dat miglras a mendras strategeias.

Las scolaras ligian las strategias da reager an situaziuns da conflicts (e). Ellas cumpletteschan la tabella cun atgnas ideias e fon ena crousch sper mintga strategia tg’ellas dovran savens. Siva colureschan ellas cun verd las strategias tgi geidan adegna a schliier en conflict, las strategias tgi geidan mintgatant da schliier en conflict cun oransch e las strategias tgi na geidan mai da schliier en conflict cun cotschen. Alla fegn vignan reflectadas las differentas strategias an classa. I na dat betg ena schliaziun correcta, tot tenor on las scolaras fatg bungas u schletas experientschas cun ena strategia. Igl è pero evident tgi dat miglras e mendras strategias.

Ils scolars legian las strategias per reagir in situaziuns da conflicts (d). Els cumpletteschan la tabella cun egnas idejas e faun üna crusch sper mincha strategia ch'els drouvan suvenz. Alura culureschan els cun verd las strategias chi güdan adüna a schoglier ün conflict, cun orandsch las strategias chi güdan minchataunt a schoglier ün conflict e cun cotschen las strategias chi nu güdan bod mai a schoglier ün conflict. A la fin vegnan las differentas strategias reflettedas in classa. A nu do üna strategia valabla per tuots, tuot tenor haun ils scolars fat bunas u noschas experienzas cun üna u l'otra strategia. Ad es evidaint cha que do bunas e noschas strategias.

Ils scolars legian las strategias per reagir in situaziuns da conflicts d). Els cumpletteschan la tabella cun aignas ideas e fan üna crusch sper mincha strategia ch'els douvran suvent. Lura culurischan els cun verd las strategias chi güdan adüna a schoglier ün conflict, cun orandsch las strategias chi güdan minchatant a schoglier ün conflict e cun cotschen las strategias chi nu güdan bod mai a schoglier ün conflict. A la fin vegnan las differentas strategias reflettadas in classa. I nu dà üna strategia valabla per tuots, tuot tenor han ils scolars fat bunas o noschas experienzas cun üna o tschella strategia. Id es evidaint chi dà bunas e noschas strategias.


tgiet: ina persuna che reagescha spert e di adina gest tgei ch'ella tratga

cot: egna parsùna ca reagescha speart a gi adigna gest tge c'ella tratga

cot: ena persunga tgi reagescha spert e dei adegna gist chegl tg’ella painsa

kiker: üna persuna chi reagescha dalum e chi disch adüna dret our che ch'ella pensa

kiker: üna persuna chi reagischa subit e chi disch adüna dret oura che ch'ella pensa


Cun tgei persunas sescagneis vus il pli savens? Daco?

Cun tge parsùnas sabaztgieus vus igl ple savens? Partge?

Cun tge persungas vez las ples dispetas? Pertge?

Cun chi fais vus il pü suvenz dispütta? Perche?

Cun chi faivat il plü suvent dispitta? Perche?


Tgei strategias gidan darar da sligiar in conflict?

Tge strategeias gidan darar da schliear egn conflict?

Tge strategias geidan darar da schliier en conflict?

Che strategias güdan d'inrer a schoglier ün conflict? Respostas pussiblas:

Che strategias güdan d'inrar a schoglier ün conflict?


Eis ei meglier dad esser in tgiet ni in tschut?

E'gl miglier dad easser egn cot near egn tschut?

Ègl migler dad esser en cot u en tschot?

Esa meglder dad esser ün kiker u ün agnè?

Esa meglder dad esser ün kiker o ün tschot?


Tgei avantatgs e disavantatgs han ins, sch'ins ei in tschut/tgiet?

Tge avantatgs a dischavantatgs ân ign, sch'ign e egn tschut/cot?

Tge avantatgs e disavantatgs ins ò, sch’ins è en tschot/cot?

Che avantags ho que d'esser ün kiker/ün agnè?

Che avantags haja d'esser ün kiker/ün tschot?


Dat ei aunc autras modas e manieras da sligiar conflicts?

Dat igl ànc otras modas a manieras da schliear conflicts?

Dattigl anc otras modas e manieras da schliier conflicts?

Do que eir otras pussibiliteds da schoglier conflicts?

Daja eir otras pussiblitats da schoglier conflicts?


TSCHUT                                                         TGIET

tschut                                                              cot

TSCHOT                                                         COT

agnè                                                              kiker

tschot                                                              kiker


En treis construcziuns commenteschan ils scolars il resultat dil questiunari (b) e dattan risposta al pensum c). Ils scolars patratgan vida lur davosa dispeta (d). Els dattan risposta allas damondas. Cura che tut ils scolars han nudau las informaziuns, san ins schar raquintar entgins scolars da lur dispetas e dalla moda e maniera co il conflict ei vegnius sligiaus. Alla fin sa il scolast dumandar:

An tres construcziùns comenteschan igls sculars igl resultat digl questiunari (b). Igls sculars patratgan veda lur davosa daspeta (c). Els raspundan las amparadas. Cur ca tut igls sculars ân nudo las infurmaziùns, san ign schar raquintar anzaquànts sculars da lur daspetas a da la moda a maniera co igl conflict e vagnieu schliieu. A la fegn sa igl surmester amparar:

An treis construcziuns commenteschan las scolaras igl resultat digl questiunari (b) e dattan rasposta agl pensum c). Las scolaras painsan a lour davosa dispeta (d). Ellas dattan rasposta allas dumondas. Cura tgi tot las scolaras on nudo las infurmaziuns, ins so lascher rachintar enqual scolara da lour dispetas e dalla moda e maniera scu tg’igl conflict è nia schliia. Alla fegn so dumandar igl scolast:

In trais frasas commenteschan ils scolars il resultat dal questiunari (b). Ils scolars s'algordan da lur ultima dispütta (c). Els respuondan a las dumandas. Cur cha tuot ils scolars haun noto las infurmaziuns, as po lascher quinter ad ün pêr scolars da lur dispüttas e da lur strategia, cu ch'els haun scholt il conflict. A la fin po il magister dumander:

In trais frasas commenteschan ils scolars il resultat dal questiunari (b). Ils scolars as regordan da lur ultima dispitta (c). Els respuondan a las dumondas. Cur cha tuot ils scolars han notà las infuormaziuns, as poja laschar quintar ad ün pêr scolars da lur dispittas e da lur strategia, co chi han scholt il conflict. A la fin po il magister dumandar:


Ils scolars nodan per mintga situaziun ina strategia adattada da sligiar in conflict (f). Els nodan in agen exempel.

Igls sculars nodan par mintga situaziùn egna strategeia adatada da schliear egn conflict (e). Els nodan egn agen exaimpel.

Las scolaras nodan per mintga situaziun ena strategia adattada da schliier en conflict (f). Ellas nodan en agen exaimpel.

Ils scolars notan per mincha situaziun üna strategia adattada per schoglier ün conflict e). Els notan ün egen exaimpel.

Ils scolars notan per mincha situaziun üna strategia adattada per schoglier ün conflict e). Els notan ün agen exaimpel.


Ein ins en tut las domenas (p.ex. scola, a casa, cun amitg/as, ...) adina il medem animal? Sa quei era esser different? E sche gie, pertgei?

Eassas vus an tut las domenas (p.ex. scola, a tgea, cun amitg/as, ...) adigna igl madem animal? Sa quegl ear easser diferaint? A scha ea, partge?

Ins è an tot las domenas (p.ex. scola, a tgesa, cun ameis/ameias, ...) adegna igl madem animal? So chegl er esser different? E schi bagn, pertge?

S'esa dapertuot adüna la listessa bes-cha (a scoula, a chesa, cun amihs, in vacanzas ...)? Scha na, perche na?

S'esa dapertuot adüna la listessa bes-cha (a scoula, a chasa, cun amis, in vacanzas ...)? Scha na, perche brich?


Tgei strategias gidan per regla/mintgaton da sligiar in conflict?

Tge strategeias gidan normalmeing/mintgatànt da schliear egn conflict?

Tge strategias geidan per regla/mintgatant da schliier en conflict?

Che strategias güdan pel solit/minchataunt a schoglier ün conflict?

Che strategias güdan pel solit/minchatant a schoglier ün conflict?


mira pils auters, empatics, sensibels, ha lunas, migeivels, emoziunals, ha bugen la famiglia

varda pigls oters, empatic, sensibel, â lùnas, mievel, emoziunal, â bugent la famiglia

varda pigls oters, empatic, ò gugent la famiglia, paschevel, prous, sensibel, lunatic, emoziunal

guarda pels oters, es empatic, sensibel, glünatic, paschaivel, prus, emoziunel, ho gugent la famiglia

guarda pels oters, es empatic, sensibel, glünatic, paschaivel, prus, emoziunal, ha jent la famiglia


El plenum vegnan ils pensums discutai. Tut tenor temps e peda sa la scolasta iniziar alla fin ina discussiun pro/contra. Ils arguments pro e contra san en quei connex vegnir nudai vid la tabla. Impurtont eis ei che la scolasta vegni d'arrundar bein quella tematica (mintgin ha il dretg da defender e viver sia posiziun).

Agl plenum vignan las leztgas discutadas. Tut tanor tains a peada sa la surmestra iniziear a la fegn egna discussiùn pro/contra. Igls argumaints pro a contra san an que conex vagnir nudos ved la tavla. Igl e impurtànt ca la surmestra vigni d'arundar bagn quella tematica (mintgegn â igl dretg da defender a viver la sia posiziùn).

Igls exercezis vignan discutos an classa. Sch'igl taimp permetta, pò la scolasta iniziier alla fegn ena discussiun an connex cun l'influenza dallas steilas segl carstgang (f). Igls argumaints per e cunter pon neir scretgs alla tavla. La scolasta varda da dar a mintgign la pussebladad da s’exprimer e declarar la sia opiniun.

Las lezchas vegnan discutedas in classa. Scha'l temp permetta, po la magistra inizier a la fin üna discussiun in connex cull'influenza da las stailas sül umaun. Ils argumaints per e cunter paun gnir scrits vi da la tevla. La magistra guarda da der a minchüna ed a minchün la pussibilited da s'exprimer e declarer sia opiniun.

Las lezchas vegnan discusas in classa. Scha'l temp permetta, po la magistra iniziar a la fin üna discussiun in connex cull'influenza da las stailas sül uman. Ils argumaints per e cunter pon gnir scrits vi da la tabla. La magistra guarda da dar a minchüna ed a minchün la pussibiltà da s'exprimer e declerar sia opiniun.


marviglius, communicativs, sa tschintschar bein e bugen, enquera contact, superficials, ha bia interess, buc adina concentraus

marveglius, comunicativ, bagliafa bagn a bugent, anquiera contact, superfizial, â blears interess, betg adigna conzentro

ò marveglias, ò blers interess, communicativ, so discorrer bagn, discorra gugent, tschertga contact, superfizial, betg adegna concentro

bundragius, comunicativ, so discuorrer bain, discuorra gugent, tschercha contact, es superficiel, ho bgers interess, nun es adüna concentro

buondrius, comunicativ, sa discuorrer bain, discuorra jent, tschercha contact, es superficial, ha blers interess, nun es adüna concentrà


c) Sch'ins enconuscha il segn dil zodiac d'in concarstgaun (l'energia la pli ferma enteifer il horoscop), sviluppeschan ins sco visavi dapli capientscha per las reacziuns da quella persuna. Sch'ins sa per exempel ch'ina persuna ei liun, lu capeschan ins siu basegns da s'exponer. Il medem vala per ina fumitgasa, per la quala igl uorden gioga per regla ina gronda rolla. Ins sa reagir pli calm, sch'ins vegn pertscharts ch'il visavi gnanc sa secumpurtar auter che quei ch'el fa. Ultra da quei san ins sedrizzar el mintgadi pli fetg tenor ils basegns dils concarstgauns. Per ina persuna ch'ei naschida sil segn dil zodiac dalla stadera eis ei impurtont da haver la harmonia. In anugl perencunter ei malpazients e vul semplamein vegnir in pass vinavon, el drova moviment e l'acziun. Pli fetg ch'ins vesa, capescha e sa sedrizzar tenor las constellaziuns da mintga singul e pli paucas carplinas che sedattan el mintgadi.

c) Sch'ign ancanuscha l'anzena digl zodiac d'egn cuncarstgàn (l'energeia la ple fearma agl horoscop), svilupesch'ign sco visavi daple capientscha par las reacziùns da quella parsùna. Sch'ign sa par exaimpel c'egna parsùna e liùn, alura capesch'ign igl sieus basegns da s'exponer. Igl madem vala par egna giuvantscheala, par la quala igl urden gioja savens egna grànda rola. Ign sa reagir ple calm, sch'in vean partscheart c'igl visavi sa gnànc sadapurtar oter ca quegl c'el fa. Ultra da quegl san ign sadrizar agl mintgagi ple fetg tanor igls basegns digls cuncarstgàns. Par egna parsùna c'e naschida an l'anzena da la stadela e'gl impurtànt da viver an harmoneia. Egn botsch parancùnter e malpaztgaint a vut semplameing vagnir anavànt egn pass, el dovra movimaint ad acziùn. Ple fetg c'ign veza, capescha a sa sadrizar tanor las constelaziùns da mintgegn a ple pocas carplegnas ca sadatan agl mintgagi.

c) Scha's cugnuoscha il segn dal zodiac d'ün conumaun (l'energia la pü ferma i'l oroscop), s'inclegia eventuelmaing meglder dapü las reacziuns da quella persuna. Scha's so per exaimpel ch'üna persuna es ün liun, s'inclegia meglder, perche cha quella ho il bsögn da s'expuoner. Il listess vela per üna giuvintschella chi ho pel solit fich gugent uorden. Per üna persuna naschida i'l segn dal zodiac da la balauntscha es que important d'avair armonia. Ün greg invezza es melpazchaint e voul simplamaing gnir inavaunt, el drouva muvimaint ed acziun. Dapü cha's so da las constellaziuns da las stailas e meglder cha's po incler ils cumportamaints dals conumauns.

c) Schi's cugnuoscha il segn dal zodiac d'ün conuman (l'energia la plü ferma i'l oroscop), s'inclegia eventualmaing meglder las reacziuns da quella persuna. Schi's sa per exaimpel ch'üna persuna es ün liun, s'inclegia meglder, perche cha quella ha il bsögn da s'expuoner. Il listess vala per üna giuvintschella chi ha pel solit fich jent uorden. Per üna persuna nada i'l segn dal zodiac da la balantscha esa important d'avair armonia. Ün botsch invezza es malpazchaint e voul simplamaing gnir inavant, el douvra movimaint ed acziun. Daplü chi's sa da las constellaziuns da las stailas e meglder chi's po incleger ils cumportamaints dals conumans.


Il pensum b) fan ils scolars persuls. Ils ulteriurs pensums (c-e) vegnan elaborai en gruppas da dus.

La leztga b) fan igls sculars sulets. Las ulteriuras leztgas (c-e) vignan elavuradas an grupas da dus.

Igl exercezi b) fon igls scolars mintgign per sasez. Igls exercezis c)-f) vignan elaboros an gruppas da dus. Igls scolars tgi on fitto pon elaborar igl calender d'advent.

La lezcha b) faun las scolaras e'ls scolars minchün daperse. Las lezchas c)-e) vegnan elavuredas in gruppas da duos.

La lezcha b) fan las scolaras e'ls scolars minchün da per sai. Las lezchas c)-e) vegnan elavuradas in gruppas da duos.


profunds, scuidus, passiunaus, dominants, enquera la pussonza, enquera ils cunfins, extrems, fa buca cumpromiss, dat buca suenter

profund, scuvidus, passiuno, dominànt, anquiera la pussànza, anquiera igls cunfegns, extrem, fa betga cumpromiss, dat betga suainter

diligent, cunsenztgous, curaschous, creativ, misterious, resistent, ò gronda viglia, fido, analisescha gugent, anvilgious, passiuno, dominant, fò betg gugent cumpromiss

diligiaint, curaschus, creativ, misterius, resistent, ho granda volunted, fido, conscienzius, analisescha gugent, invilgiuoss, paschiuno, dominant, nu fo gugent cumpromiss

diligiaint, curaschus, creativ, misterius, resistent, ha gronda voluntà, fidà, conscienzius, analisescha jent, invilgiuoss, paschiunà, dominant, nu fa jent cumpromiss


originals, fa da rebel, specials, auters, sperts el patratg, vul migliurar il mund, distanziaus, ha bugen sia libertad, independents, intellectuals

original, fa da rebel, spezial, oter, speart agl patartgear, vut migliurar igl mund, distanztgieu, â bugent la sia libertad, independent, intelectual

original, rebel, spezial, oter, vot midar e migliurar igl mond, distanztgea, ò gugent la sia libertad, independent, intellectual, painsa spert

originel, rebel, speciel, oter, pensa svelt, voul müder ed amegldrer il muond, distanzio, ho gugent sia liberted, es independent, intellectuel

original, rebel, special, oter, pensa svelt, voul müdar ed amegldrar il muond, es distanzià, ha jent sia libertà, es independent, intellectual


Ils pensums a) e b) fan ultra da quei part dall'introducziun dalla proxima incumbensa (12).

Las leztgas a) a b) fan ultra da quegl part da l'introducziùn da la proxima incumbensa (12).

Igls exercezis a) e b) fon ultra da chegl part dall’introducziun digl proxim exercezi (12).

Las lezchas a) e b) faun ultra da que part da l'introducziun a la prosma lezcha (12).

Las lezchas a) e b) fan ultra da quai part da l'introducziun a la prosma lezcha (12).


ha fantasia, siemia bugen, segida cun auters, empatics, ha bugen la pasch, socials, caotics, solitaris, intuitivs, musicals, selai influenzar

â fantaseia, sasiemgna bugent, gida ad oters, empatic, â bugent la pasch, sozial, caotic, solitari, intuitiv, musical, salascha influenzar

ò fantascheia, sa semgia gugent, geida gugent ad oters, empatic, ò gugent la pasch, social, caotic, solitari, intuitiv, musical, sa lascha influenzar

ho fantasia, s'insömgia gugent, güda gugent ad oters, es empatic, ho gugent la pêsch, es sociel, caotic, solitari, intuitiv, musical, as lascha influenzer

ha fantasia, s'insömgia jent, güda jent ad oters, es empatic, ha jent la pasch, es social, caotic, solitari, intuitiv, musical, as lascha influenzar


En connex cun quei tema dat ei era differentas emissiuns, p.ex.: RTR, Tgei ei astrologia?

An conex cun que tema dat igl diferaintas emissiùns, p.ex.: RTR, Tge è astrologia insumma?

An connex cun chella tematica dattigl differentas emissiuns, p.ex. «Tge è astrologia?»

In connex cun quista tematica do que eir differentas emischiuns, p.ex.: RTR, «Tgei ei astrologia?»

In connex cun quista tematica daja eir differentas emischiuns, p.ex.: RTR, 'Tgei ei astrologia?'


sa motivar auters, creativs, fa bugen giugs, segirs da sesez, enquera igl applaus, loschs, sentimentals, dominants, schurmegia auters

sa motivar oters, creativ, fa bugent giois, siir da sasez, anquiera igl aplaus, losch, sentimental, dominànt, schurmegia oters

so mutivar oters, creativ, fò gugent gis, sieir da sasez, tschertga igl applaus, losch, sentimental, dominant, schurmegia oters

so motiver ad oters, es creativ, fo gugent gös, es sgür da se svess, tschercha l'applaus, es superbi, sentimentel, dominant, protegia ad oters

sa motivar ad oters, es creativ, fa jent gös, es sgür da sai svess, tschercha l'applaus, es superbi, sentimental, dominant, protegia ad oters


spontans, enquera il senn, sabis, aviarts, positivs, tolerants, generus, filosofics, optimistics, sincers, ha bugen sia libertad, scolaus

spontan, anquiera igl sen, sabi, aviert, positiv, tolerant, generus, filosofic, optimistic, sinzer, â bugent la sia libertad, sculo

spontan, tschertga adegna en senn, sabi, filosofic, avert, tolerant, generous, positiv, optimistic, sincer, ò gugent la sia libertad

spontan, tschercha adüna ün sen, es sabi, aviert, positiv, tolerant, generus, filosofic, optimistic, sincer, ho gugent sia liberted

spontan, tschercha adüna ün sen, es sabi, avert, positiv, tolerant, generus, filosofic, optimistic, sincer, ha jent sia libertà


diplomatics, ha bugen la harmonia, bials, amieivels, equilibraus, sa buca sedecider, ha bugen la pasch, scharmants, fa cumpromiss

diplomatic, â bugent la harmoneia, beal, amievel, equilibro, sa betga sadezeder, â bugent la pasch, scharmant, fa cumpromiss

diplomatic, ò gugent armuneia, ò gugent la pasch, fò cumpromiss, amicabel, scharmant, equilibro, savens indecis

diplomatic, ho gugent armonia, es bel, amiaivel, equilibro, es suvenz indecis, ho gugent la pêsch, es scharmant, fo cumpromiss

diplomatic, ha jent armonia, es bel, amiaivel, equilibrà, es suvent indecis, ha jent la pasch, es scharmant, fa cumpromiss


ha perseveronza, ha in tgau dir, fideivels, realistics, ha bugen la segirtad, gauda bugen, ruasseivels, ha pazienzia, cumadeivels, naturals

parseverànt, â egn tgieu dir, fidevel, realistic, â bugent la sirtad, gioda bugent, ruassevel, â pazienztga, cumadevel, natiral

ò perseveranza, stino, fidevel, calm, giolda gugent, cumadevel, ò pazienztga, realistic, ò gugent siertad, natural

ho perseveranza, ho ün cho dür, es fidel, realistic, ho gugent sgürezza, gioda gugent, es calm, ho pazienzcha, es cumadaivel, natürel

ha perseveranza, ha ün cheu dür, es fidel, realistic, ha jent sgürezza, gioda jent, es calm, ha pazienza, es cumadaivel, natüral


mudests, luvrus, exacts, critics, mira silla sanadad, schubers, ha uorden, organisaus, pratics, spargnus, precauts, temeletgs

mudest, luvrus, exact, critic, varda sen la sanadad, schuber, â urden, organiso, pratic, spargnus, precaut, tamalitg

modest, luvrous, precis, critic, dat tgira dalla sanadad, ò gugent sobradad, ò rughel, organiso, practic, spargnous, precaut, temaletg

modest, lavurius, precis, critic, do chüra da la sandet, ho gugent nettaschia, ho uorden, es organiso, pratic, spargnuoss, precaut, tmuoss

modest, lavurius, precis, critic, dà chüra da la sandà, ha jent nettaschia, ha uorden, es organisà, pratic, spargnuoss, precaut, tmuoss


curaschus, directs, malpazients, sa sedecider bein, sa tgei ch'el vul, activs, motivaus, ha bugen il risico, ha in tgau dir, ei energics

curaschus, direct, malpaztgaint, sa sadezeder bagn, sa tge c'el vut, activ, motivo, â bugent igl restg, â egn tgieu dir, e energic

curaschous, risca gugent ensatge, direct, malpaztgaint, sa decida spert, so tge tg'el vot, stino, activ, mutivo, energic

curaschus, direct, melpazchaint, as decida svelt, so che ch'el voul, es activ, motivo, ris-cha gugent qualchosa, ho ün cho dür, es energic

curaschus, direct, malpazchaint, as decida svelt, sa che ch'el voul, es activ, motivà, ris-cha jent alch, ha ün cheu dür, es energic


surpren responsabladad, realistics, ins sa sefidar dad el, cunscienzius, fideivels, vul haver raschun, structuraus, tradiziunals, raschuneivels

surprenda raspunsabladad, realistic, ign sa safidar dad el, cunzenzius, fidevel, vut ver raschùn, structuro, tradiziunal, raschunevel

surpeglia responsabladad, realistic, fido, cunsenztgous, vot adegna aveir raschung, structuro, tradiziunal, raschunevel

surpiglia respunsabilited, es realistic, fido, conscienzius, voul adüna avair radschun, es structuro, tradiziunel, radschunaivel

surpiglia respunsabiltà, es realistic, fidà, conscienzius, voul adüna avair radschun, es structurà, tradiziunal, radschunaivel


Tgei cardientschas blauas cartis vus? Tgeininas buc?

Tge cardientschas blauas cartez vus? Tgenegnas betg?


a) tschut, tgiet, camutsch, tscharva, stgirat, tschitta, botsch, utschi, tgaun, litgiva, tschichi, piertg, tschuetta, mustga, merlotscha, rustg, tschess, tgaper, eav.

a) tschut, tgamutsch, tschearv, tgavriel, stgirat, tschitabula, botsch, utschi, tgàn, litgiva, tgavagl, vatga, piertg, tgora, tschueta, mustga, marlotscha, rustg, tschissùn, utschi, luf-tscharver, aaa.


Per discutar ils singuls pensums sa il scolast prender cun el (empristar dalla biblioteca) in tom dalla Crestomazia per schar sfegliar ils scolars.

Par discutar las singulas leztgas sa igl surmester prender cun el (amprastar da la biblioteca) egn tom da la Crestomazeia par schar sfigliear igls sculars.


d) La metta da fein ei ina figura mitica. Ei vegn detg ch'ella seigi ina femna veglia, nera e macorta che sezuppi el fein. Als affons che van el fein tagli ella giu las combas cun sia faultsch ed ins encorschi aunc enqualgadas la spida ch'ella betta sil fein.

d) La 'metta da fein' e egna figura mitica. Igl vean getg c'ella segi egna femna viglia, nera a pora ca sazupi agl fagn. Agls unfànts ca van agl fagn tagli ella giou las tgombas cun la sia fòltsch ad ign badi ànc anqualgeadas la spida c'ella fieri segl fagn.


L'evaluaziun en classa vegn accumpignada dils suandonts pensums:

L'evaluaziùn an classa vean acumpagneada da las savundàntas leztgas:


2. Il catschadur che vesa in camutsch alv sto gleiti murir.

2. Igl catschadur ca veza egn tgamutsch alv sto dalùnga murir.


- Il lungatg cuntegn era plaids tudestgs (p.ex. thiers, schuz, wacht)

- Igl lungatg cuntegna ear pleds tudestgs (p.ex. Sprung, Spruch)


d) 1. Tgi che sturnida treis gadas in suenter l'auter la damaun, survegn in schenghetg.

d) 1. Tgi ca sasturnidescha tres geadas l'egna suainter l'otra la damàn, survean egn tschincetg.


Tgi vegn da pronunziar il meglier ils rumpalieungas?

Tgi vean da pronunztgear igl miglier igls rumpalieungas?


e) - Il lungatg cuntegn expressiuns che vegnan ozildi buca pli duvradas aschi savens (p.ex. flor, zagringhel, madernatscha).

e) - Igl lungatg cuntegna expressiùns ca vignan oziglgi betga ple duvradas aschi savens (p.ex. sabargalir=sich sträuben, dels=parsùnas).


Co sas ti ussa, sche ti has da scriver tsch ni tg? (idea: adina tedlar bein, igl ei numnadamein in auter sun)

Co sas tei ussa, scha tei âs da scriver TSCH near TG? (ideia: adigna tarlar bagn, igl e numnadameing egn oter sùn)


Tgi che ha magliau la puolpa, sto era magliar l'ossa.


4. Sonda sontga dueig'ins buc arar, ei dat schiglioc buca fretg.

4. Sonda sontga duess ign betg arar, igl dat schiglioc betga fretg .


- Cun quella rimnada han ins saviu mussar la rihezia e la vitalitad dil romontsch.

- Cun quella rimnada ân ign savieu mussar la reheztga a la vitalitad digl rumàntsch.


- Il lungatg vegn screts en in'ortografia meins normada, quei vul dir ch’el cuntegn (sch’ins less risguardar nossas reglas d’ortografia) sbagls (p.ex. glieut enstagl da glieud, saveu enstagl da saviu, gron enstagl da grond).

- Igl lungatg vean scret an egn'ortografeia mains normada, quegl vut gir c’el cuntegna (sch’ign less risguardar las nossas reglas d’ortografeia) sbagls (p.ex. antroca anstagl da antocen, quei anstagl da quegl).


Ina matta senza curals ei sco ina vacca senza stgella.

Egna mata sainza curals e sco egna vatga sainza stgela.


a) Caspar Decurtins (1855-1916), numnaus 'Liun da Trun', ei igl editur dalla Crestomazia. El ei naschius a Trun ed ha fatg ses studis da historia, historia d'art e dretg public a Heidelberg, Minca e Strassburg. Cun 22 onns eis el vegnius eligius mistral dalla Cadi e commember dil Cussegl grond. Dil 1881-1905 eis el staus cusseglier naziunal e silsuenter tochen 1913 professer d'historia culturala all'Universitad da Friburg. Sper l'ediziun dalla Crestomazia ha el era iniziau las retschas 'Nies Tschespet' ed 'Igl Ischi'.

a) Caspar Decurtins (1855-1916), numno 'Liun da Trun', e igl editur da la Crestomazeia. El e naschieu a Trun ad â fatg igls seas studis da istorgia, istorgia d'art a dretg public a Heidelberg, Minca a Strassburg. Cun 22 onns e el vagnieu ligieu sco mastral da la Cadi a cumember digl Cunzegl grànd. Digls 1881-1905 e el sto cunzaglier naziunal a suainter antocen 1913 professer d'istorgia culturala a l'Universitad da Friburg. Sper l'ediziùn da la Crestomazeia â el ear iniztgieu las retschas 'Nies Tschespet' ad 'Igl Ischi'.


8. Ha igl artg bia verd, sche dat ei bia fein, bia tgietschen, sche dat ei bia vin, bia mellen, sche dat ei bia graun.

8. Â igl artg blear verd, scha dat igl blear fagn, blear cotschen, scha dat igl blear vegn, blear melen, scha dat igl blear gràn.


Enumerei in suenter l'auter in animal che cuntegn in dils suns specials tsch ni tg.

Numnad l'egn suainter l'oter egn animal ca cuntegna egn digls sùns spezials TSCH near TG.


- Cun quella rimnada han ins saviu perscrutar il lungatg.

- Cun quella rimnada ân ign savieu parscrutar igl lungatg.


7. Per buca schar vegnir il derschalet ston ins metter ils caltscheuls en crusch sil plantschiu avon il letg.

7. Par betga schar vagnir igl darschalet ston ign meter igls caltschols an crusch segl palantschieu avànt igl litg.


Il scolast sa mussar maletgs ni in extract dil film 'Metta da fein' che RTR ha produciu igl onn 2020.

Igl surmester sa mussar maletgs near egn extract digl film 'Metta da fein' ca RTR â produtgieu igl on 2020.


Pli gronds il schambun, pli grond igl amitg.

Ple grànda la tschùnca, ple grànd igl amitg.


- Ins po haver rimnau quels texts, per ch'els mondien buc a piarder.

- Ign â rimno quels texts, par c'i vomian betg a pearder.


6. Tgi che tschontscha en sien dueigi prender in ies ord il carner e metter quel sut il plumatsch, lu cala el da tschintschar.

6. Tgi ca bagliafa an sien duess prender egn oss ord igl carner a meter quel sut igl plimatsch, alura tgala el da bagliafar.


Ins sa buca metter petgas sut il tschiel.


b) Ella Crestomazia ha ei ina gronda paletta da differents geners da texts, sco per exempel raquens, tschentaments da vischnaunca, poesias, dramas, scartiras religiusas, versets d'affons, legns, praulas, legendas, detgas, giugs dalla Passiun eav.

b) An la Crestomazeia â'gl egna grànda paleta da diferaints geners da texts, sco par exaimpel raquents, tschantamaints da vischnànca, poeseias, dramas, scartiras religiusas, vearsets d'unfànts, legns, praulas, legendas, getgas, giois da la Passiùn aaa.


Gronda bahaultscha, nuot ella caultscha.

Unfànts pintgs, pintg quito, unfànts grànds, grànd quito.


- Ils texts servan allas scolas per la lectura.

- Igls texts servan a las scolas par la lectura.


Tgei proverbis enconuscheis vus gia? Cura vegnan els duvrai?

Tge proverbis ancunaschez vus gea? Cura vignan els duvros?


5. Ir en survetsch il venderdis porta buca cletg ni a fumegls ni a fumitgasas.

5. Ir an survetsch igl vendargis porta betga cletg, ni a famegls ni a fantschealas.


Tgei cardientschas blauas enconuscheis vus schiglioc aunc?

Tge cardientschas blauas ancunaschez vus schiglioc ànc?


3. Sch'ins ha in rap en sac e fa in tgaubriechel l'emprema ga ch'il cucu conta, han ins adina raps avunda.

3. Sch'ign â egn rap agl satg a fa egna cupitgola l'amprem'eada c'igl cucu tgànta, ân ign adigna raps avunda.


f) In retg ei vestgius en tgietschen e sesa sin in sessel verd. Tgi sun jeu?

f) Egn retg e vastgieu an cotschen a sea sen egna pultrùna verda. Tgi sund jou?


Tgei saveis vus dil plaid-clav che semuossa tier pensum b)?

Tge savez vus digl pled-clav ca samussa tier la leztga b)?


Daco savesses vus buc acceptar tschellas perstgisas? Tgei disturba?

Partge savessas vus betg aczeptar tschellas stgisas? Tge disturba?

Pertge savessas vous betg acceptar las otras perstgisas? Tge disturba?

Perche nun acceptessas vus las otras s-chüsas? Che as disturba vi da quellas?

Perche nun acceptessat vus tschellas s-chüsas? Che as disturba vi da quellas?


Tgei perstgisas savesses vus acceptar. Daco?

Tge stgisas savessas vus aczeptar. Partge?

Tge perstgisas savessas vous acceptar? Pertge?

Che s-chüsas pudessas vus accepter? Perche?

Che s-chüsas pudessat vus acceptar? Perche?


Tut las passaschas nua ch'ei vegn dau anavos il bal (mo jeu vegn semplamein vilada, sche ti ...) disturban, perquei ch'ins ha buc il sentiment che quel che seperstgisa stetti propi mal.

Tut las passaschas an las qualas igl vean do anavos la bura (mo jou vignt semplameing vilada, scha tei ...) disturban, parquegl c'ign â betg igl santimaint ca quel ca sastgisa steti propi mal.

Tot las passaschas, noua tgi vign do anavos la balla (Ia va betg savia tgi te seias schi sensibla.) disturban, perchegl tg’ins ò betg igl sentimaint tgi chel tgi sa perstgisa stetta propi mal.

Tuot las passaschas, inua cha's do inavous la balla disturban (eau vegn simplamaing gritta, scha tü ...), perque cha nu s'ho il sentimaint cha que displescha propi a l'oter.

Tuot las passaschas, ingio chi's dà inavo la balla disturban (eu vegn simplamaing gritta, scha tü ...), perquai chi nu nu s'ha il sentimaint chi displascha propa a tschel.


Cun in aber/mo fan ins puspei in pass anavos, ins vul segiustificar ed enzaco tuttina haver raschun.

Cun egn aber/mo fan ign puspe egn pass anavos, ign vut sagiustifitgear ad anzaco tutegna ver raschùn.

Cun en pero/ma ins fò puspe en pass anavos, ins vot sa giustifitgier ed ensacu tuttegna aveir raschung.

Cun ün 'ma' as fo darcho ün pass inavous e's voul güstificher e listess avair radschun in ün tschert sen.

Cun ün 'ma' as faja darcheu ün pass inavo, i's voul güstifichar e listess avair radschun in ün tschert sen.


Ils scolars fan silsuenter ils pensums b tochen d en lur cudischs da lavur. Sco finiziun fa il scolast preleger entgins scolars lur sms e tschenta las suandontas damondas:

Igls sculars fan suainter las leztgas b) antocen d) an lur cudeschs da lavur. Sco finiziùn fa igl surmester preliger anzaquànts sculars lur sms a tschainta las savundàntas amparadas:

Las scolaras fon alloura igls pensums b) anfignen d) ainten lour codeschs da lavour. Scu finiziun fò igl scolast preliger en pêr scolaras lour messadis e fò las suandontas dumondas:

Ils scolars faun alura las lezchas b) fin d). Per glivrer lascha il magister preler ün pêr messagis e fo las seguaintas dumandas:

Ils scolars fan lura las lezchas b) fin d). Per finir lascha il magister preleger ün pêr messagis e fa las seguaintas dumondas:


Cun quella construcziun dat ins puspei anavos il bal a tschella persuna.

Cun quella construcziùn dat ign puspe anavos la bura a tschella parsùna.

Cun chella construcziun ins dattigl puspe anavos la colpa all’otra persunga.

Cun quella frasa as do darcho inavous la balla e la cuolpa a l'otra persuna.

Cun quella frasa as daja darcheu inavo la balla e la cuolpa al visavi.


exprimer il giavisch da puspei metter en uorden quei che ti has donnegiau

exprimer igl giavisch da puspe meter an urden igl don ca tei âs fatg

exprimer igl giaveisch da metter puspe an urden chegl tgi te ast donnagea

exprimer il giavüsch da metter darcho in uorden que cha tü hast ruino/ruot/fat ir

exprimer la voluntà da metter darcheu in uorden alch cha tü nu vulaivast far


Per far la punt alla proxima incumbensa sa il scolast dir il suandont: «Nus havein ussa reflectau co ins sa reagir en conflicts e mirau tgi da nus ch'ei plitost in tgiet e tgi in tschut. Ina buna strategia da sligiar conflicts ei adina era quella da far cumpromiss. Lein ella proxima incumbensa dar in'egliada co quei savess funcziunar.»

Par far la pùnt a la proxima leztga sa igl surmester gir igl savundànt: «Nus vagn ussa reflecto co ign sa reagir an conflicts a vagn vurdo tgi da nus c'e pletost egn cot a tgi egn tschut. Egna bùna strategeia da schliear conflicts e adigna ear quella da far cumpromiss. Lagn an la proxima leztga dar egn'iglieada co quegl savess funcziunar.»

Per far la punt alla proxima incumbensa so deir igl scolast igl suandont: «Nous vagn ossa reflecto scu tg’ins so reager an conflicts e vurdo, tgi da nous tg’è pitost en cot e tgi en tschot. Ena bunga strategia da schliier conflicts è adegna er chella da far cumpromiss. Lagn ainten la proxima incumbensa dar en’igleida, scu tgi chegl savess funcziunar.»

Per fer la punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vains uossa refletto, cu cha's  po reagir in conflicts e guardo chi da nus chi'd es püchöntsch ün kiker e chi ün agnè. Üna buna strategia da schoglier conflicts es adüna quella da fer cumpromiss. Illa prosma incumbenza vulainsa der ün sguard, cu cha que pudess funcziuner.»

Per far la punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vain uossa reflettà co chi's po reagir in conflicts e guardà chi da nus chi'd es plüchöntsch ün kiker e chi ün tschot. Üna buna strategia da schoglier conflicts es adüna quella da far cumpromiss. Illa prosma incumbenza laina dar ün sguard, co cha quai pudess funcziunar.»


Sche ti havesses buca fatg quei, vess jeu  buc ...

Scha tei vessas betga fatg quegl, vess jou  betg ...

Schi te vessas betg fatg chegl, vessa betg ...

Scha tü nu vessast fat que, nu vess eau ...

Scha tü nu vessast fat quai, nu vess eu ...


Tut las passaschas nua ch'ei vegn stravagau (Jeu roghel per perdun) disturban, perquei ch'ins ha il sentiment che la persuna che seperstgisa prendi buca serius ins.

Tut las passaschas an las qualas igl vean surfatsch (Jou roi par pardùn) disturban, parquegl c'ign â igl santimaint ca la parsùna ca sastgisa prendi ign betga serius.

Tot las passaschas, noua tgi vign exagero (Ia roi per perdung) disturban, perchegl tg’ins ò igl sentimaint tgi la persunga tgi sa perstgisa peglia betg serious l’otra.

Tuot las passaschas exageredas (eau rouv per pardun ...) disturban, perque cha s'ho il sentimaint cha la persuna nu piglia propi serius la s-chüsa.

Tuot las passaschas exageradas (eu rouv per pardun ...) disturban, perquai chi s'ha il sentimaint cha la persuna nu piglia propa serius la s-chüsa.


Quella construcziun signalisescha ch'ins ei buca promts da semidar e far enzatgei auter la proxima ga.

Quella construcziùn signalisescha c'ign e betga prùnt da samidar a far anzatge oter la proxima geada.

Chella construcziun signalisescha tg’ins è betg pront da sa midar e far ensatge oter la proxima geda.

Quella frasa signalisescha cha nu s'es pront/pronta da's müder e fer la prosma vouta qualchos'oter.

Quella frasa signalisescha chi nu s'es pront/pronta da's müdar e far la prosma jada alch oter.


Saveis/Savesses vus prender encunter quella perstgisa?

Savez/Savessas vus prender ancùnter quella stgisa?

Savessas vous piglier ancunter chella perstgisa?


- Jeu stun mal che jeu sun siglius en tei!

- Jou stund mal ca jou sund saglieu sen te!

- Ia stung mal tg’ia sung saglia aint per tè!

- Que'm displescha ch'eau sun crudo sün te!

- I'm displascha ch'eu sun crodà sün tai!


- Jeu stun mal che jeu hai rut tia cadeina.

- Jou stund mal ca jou ve rut la tia cadagna.

- Ia stung mal tg’ia va rot la tia cadagna.

- Que'm displescha ch'eau d'he ruot tia culauna.

- I'm displascha ch'eu n'ha ruot tia culana.


Cuntegn la perstgisa las parts impurtontas?

Cuntegna la stgisa las parts impurtàntas?

Cuntigna la perstgisa las parts impurtantas?

Cuntegna la s-chüsa las parts importantas?


• Igl conjunctiv dattigl er an tudestg. An tudestg è chegl igl Konjunktiv I (p.ex. er habe, ich sei). Igl adiever è fitg sumigliaint an tudestg. Schi la furma digl verb è identica aint igl indicativ, ins metta an tudestg igl Konjunktiv II (chegl tgi corresponda an rumantsch agl cundiziunal).

Il conjunctiv do que eir in tudas-ch. In tudas-ch es que il Konjunktiv I. L'adöver es fich sumgiaint eir in tudas-ch. Scha la fuorma dal verb es identica culla fuorma dal verb a l'indicativ, as metta in tudas-ch il Konjunktiv II (que chi correspuonda in rumauntsch al cundiziunel).

Il conjunctiv daja eir in tudais-ch. In tudais-ch es quai il Konjunktiv I. L'adöver es fich sumgliaint eir in tudais-ch. Scha la fuorma dal verb es identica culla fuorma dal verb a l'indicativ, as metta in tudais-ch il Konjunktiv II (quai chi correspuonda in rumantsch al cundiziunal).


Quella fuorma da verbs vain furmeda in tuottas quatter conjugaziuns dal tschep da la 1. pers. sing. dal preschaint e da las desinenzas -a, -ast, -a, -ans, -as, -an.

Quella fuorma da verbs vain fuormada in tuottas quatter conjugaziuns dal tschep da la 1. pers. sing. dal preschaint e da las desinenzas -a, -ast, -a, -an, -at, -an.


Tut las fuormas da verb han in -i ella finiziun.

Tut las furmas da verb ân egn -i an la finiziùn.

b) Quella fuorma da verbs ho nom conjunctiv.

b) Quella fuorma da verbs ha nom conjunctiv.


Jou ve ligieu c'igls capricorns segian stinos.

Ia va ligia tgi las persungas tgi èn nascheidas ainten l'ansagna digl Capricorn <strong>seian </strong>stinadas.

Eau d'he let cha las persunas chi sun naschidas i'l segn dal capricorn sajan stinedas.

Eu n'ha let cha las persunas chi sun naschüdas i'l segn dal capricorn sajan stinadas.


c) Las persunas ch'ein naschidas sil segn dil capricorn ein stinadas.

c) Las parsùnas c'en naschidas an l'anzena digl capricorn en stinadas.

c) Las persungas tgi èn nascheidas ainten l'ansagna digl Capricorn èn stinadas.

c) Las persunas chi sun naschidas i'l segn dal capricorn sun stinedas.

c) Las persunas chi sun naschüdas i'l segn dal capricorn sun stinadas.


Jeu sperel che jeu vesi ina steila curdonta.

Jou sper ca jou vezi egna stéla curdànta.

Ia sper tg'ia <strong>veia </strong>ena steila crudonta.

Eau speresch ch'eau vezza üna staila chi crouda.

Eu sper ch'eu vezza üna staila chi crouda.


Tenor igl horoscop vaia dumang furtegna.


• Il conjunctiv dat ei era el tudestg, leu senumna el Konjunktiv I; il diever ei fetg semeglionts era el tudestg, sulettamein sche la fuorma dil verb ei identica culla fuorma dil verb egl indicativ, mettan ins el tudestg il Konjunktiv II (quei che corrispunda al cundiziunal).

• Igl conjunctiv dat igl ear an tudestg, là sanumna el Konjunktiv I; igl diever e fetg samagliànt ear an tudestg, me scha la furma digl verb e identica cun la furma digl verb agl indicativ, met'ign an tudestg igl Konjunktiv II (quegl ca coraspunda agl cundiziunal).

• Igl conjunctiv exprima an general en giaveisch, ena voluntad, ena speranza u ena supposiziun. El vign duvro an amprema lengia an proposiziuns subordinadas.

Il conjunctiv exprima in generel ün giavüsch, üna volunted, üna spraunza u üna supposiziun. El vain druvo in prüma lingia in proposiziuns subordinedas.

Il conjunctiv exprima in general ün giavüsch, üna voluntà, üna spranza o üna supposiziun. El vain dovrà in prüma lingia in proposiziuns subordinadas.


Il horoscop di che jeu hagi damaun cletg.

Igl horoscop gi ca jou vegi damàn cletg.

Igl horoscop dei tg'ia <strong>vegia </strong>dumang furtegna.

L'oroscop disch ch'eau hegia damaun furtüna.

L'oroscop disch ch'eu n'haja daman furtüna.


Ella giavischa che las steilas ditgien la verdad.

Ella giavischa ca las stélas gitgian la vardad.

Ella sa giaveischa tgi las steilas <strong>scheian </strong>la verdad.

Ella as giavüscha cha las stailas dian la vardet.

Ella as giavüscha cha las stailas dian la vardà.


Las pretensiuns corrispundan tenor mei buc a tuts.

Las pratensiùns coraspundan tanor me betg a la realitad.


Jeu supponel che las pretensiuns corripundien buc a tuts.

Jou creg ca las pratensiùns coraspundian betg a la realitad.

Ia suppon tgi chegl <strong>vala </strong>betg per tots.


Ella vul saver la verdad dallas steilas.

Ella vot saveir la verdad dallas steilas.

Ella voul savair la vardet da las stailas.

Ella voul savair la vardà da las stailas.


Ia sper tgi chegl <strong>seia </strong>veir.


• Il conjunctiv drovan ins per formular il discuors indirect, denton era en proposiziuns subordinadas, sch'il verb exprima in camond, in giavisch, ina voluntad, ina speronza ni ina supposiziun.

• Igl conjunctiv dovr'ign par formular igl dascurs indirect, dantànt ear an proposiziùns subordinadas, sch'igl verb exprima egn cumond, egn giavisch, egna voluntad, egna sprànza near egna suposiziùn.

• Igls verbs auxiliars ed irregulars on per part furmas digl conjunctiv spezialas (tg'ia vegia, tg'ia seia). Las desinenzas èn pero las mademas scu tigls verbs regulars.

Ils verbs auxiliers ed irregulers haun per part fuormas dal conjunctiv specielas (ch'eau hegia, ch'eau saja). Las desinenzas sun però las listessas scu tals verbs regulers.

Ils verbs auxiliars ed irregulars han per part fuormas dal conjunctiv specialas (ch'eu n'haja, ch'eu saja). Las desinenzas sun però las listessas sco pro'ls verbs regulars.


El ò detg tgi te <strong>vignas </strong>dumang.


Nua vegnan cumpromiss fatgs savens? (dapertut, mo cunzun ella politica, en relaziuns, eav.)

Noua vignan cumpromiss fatgs savens? (dapartut, mo cunzund an la politica, an relaziùns, aaa.)

Noua vignan fatgs savens cumpromiss? (dapertot, ma cunzont ainten la politica, ainten relaziuns, etc.)

Inua vain suvenz fat cumpromiss? (dapertuot, ma impustüt illa politica, in relaziuns ...)

Ingio vegna suvent fat cumpromiss? (dapertuot, ma impustüt illa politica, in relaziuns ...)


Tgei ei la finamira d'in cumpromiss? (mirar che omisduas partidas seigien cuntentas)

Tge e la fegnamira d'egn cumpromiss? (vurdar ca amaduas partidas segian cuntaintas)

Tge è la fegnameira d’en cumpromiss? (vurdar tgi tottas dus parteidas seian cuntaintas)

Che es il böt d'ün cumpromiss? (guarder cha tuottas duos partidas sajan cuntaintas)

Che es il böt d'ün cumpromiss? (verer cha tuottas duos partidas sajan cuntaintas)


Dat igl ear fòlzs cumpromiss? Raquintad.

Dattigl er cumpromiss marschs? Rachinte.


Cura eis ei buca bien da far cumpromiss? (en caussas e situaziuns ch'ein per ins sez memia impurtontas e sch'ins sa buca viver culla sligiaziun)

Cura e'gl betga bien da far cumpromiss? (an tgossas a situaziùns c'en par sasez megna impurtàntas a sch'ign sa betga viver cun la schliaziùn)

Cura ègl betg bung da far cumpromiss? (an tgossas e situaziuns tg’èn mengia impurtantas per sasez e sch’ins so betg neir a freida cun la schliaziun)

Cura nun es que bun da fer cumpromiss? (in chosas e situaziuns chi sun memma importantas per se stess ed in situaziuns, inua cha nu s'es bun da viver culla soluziun da cumpromiss)

Cura nun esa bun da far cumpromiss? (in chosas e situaziuns chi sun massa importantas per sai svess ed in situaziuns, ingio chi nu s'es bun da viver culla soluziun da cumpromiss)


Ils scolars sligian suenter quella discussiun il pensum a). En classa vegn discutau davart ina sligiaziun pusseivla. Tier mintga situaziun supplichescha il scolast in scolar da formular ils plaids concrets ch'ins schess per iniziar quei cumpromiss (p.ex. «Neu, nus dein igl emprem diesch minutas ballapei e suenter ina partida da pingpong.»).

Igls sculars schleian suainter quella discussiùn la leztga a). An classa vean discuto davart egna schliaziùn pussevla. Tier mintga situaziùn suplitgescha igl surmester egn scular da formular igls pleds concrets c'ign gess par iniztgear que cumpromiss (p.ex. «Via, nus fagiagn gl'amprem diesch minutas burape a suainter egna partida da pingpong.»).

Las scolaras schleian igls pensum a) siva chella discussiun. An classa vign discuto davart ena schliaziun pussebla. Tar mintga situaziun supplitgescha igl scolast ena scolara da formular igls pleds concrets tg’ins schess per iniziier chel cumpromiss (p.ex. «Vea, nous dagn igl amprem diesch minutas a ballape e siva ena parteida da pingpong.»).

Ils scolars schoglian zieva quista discussiun la lezcha a). La classa discuta davart üna soluziun pussibla. Tar mincha situaziun dumanda il magister da formuler ils pleds concrets cha's dschess per propuoner ün cumpromiss (p. ex. «Bain, alura giuvainsa il prüm desch minuts culla balla e zieva fainsa üna partida da pingpong.»).

Ils scolars schoglian davo quista discussiun la lezcha a). La classa discuta davart üna soluziun pussibla. Pro mincha situaziun dumonda il magister da formular ils pleds concrets chi's dschess per propuoner ün cumpromiss (p. ex. «Bain, lura giovaina il prüm desch minuts culla balla e davo faina üna partida da pingpong.»).


En lavur singula ni sco pensum da casa fan ils scolars il pensum b). Ils resultats vegnan discutai el plenum.

An lavur singula near sco leztga da tgea fan igls sculars la leztga b). Igls resultats vignan discutos agl plenum.

An lavour singula u scu pensum da tgesa fon las scolaras igl pensum b). Igls resultats vignan discutos aint igl plenum.

Ils scolars faun la lezcha b) daperse u scu lezcha a chesa. Ils resultats vegnan discus in classa.

Ils scolars fan la lezcha b) da per sai o sco lezcha a chasa. Ils resultats vegnan discus in classa.


tuli, tgaumaler, tappalori, tuppira, camel, tschappatalpas, cuccalori, trut, idiot, streber

tgutg, cacalari, tgapatalpas, tamazi, caleri, vatga, piertg, tgaval, tuma tgora, camel, idiot, streber, Arschloch

nurant, trogl, egoist/egoista, tgutg, tabalori, tamazi, camel, tgappatalpas, cucurel, idiot, tschigrung, 'streber', gross/grossa

tabalori, stüpida, chameil, chavra, pluffer, cuc, vacha, martuffel, idiota, streber


En lavur singula ni en dus vegnan ils pensums fatgs el cudisch da lavur. Per presentar las sligiaziuns san las scenas dad a) e d) vegnir giugadas en stanza da scola. Secunvegnir en classa davart la megliera risposta.

An lavur singula near an dus vignan fatgas las leztgas agl cudesch da lavur. Par preschantar las schliaziùns san las szenas da b) a d) vagnir giujeadas an stànza da scola. Sacunvagnir an classa tge rasposta ca savess easser la miglra.

An lavour singula u an dus vignan fatgs igls pensums aint igl codesch da lavour. Per preschentar las schliaziuns son las scenas dad a) e d) neir giueidas an stanza da scola. Sa cunvigneir an classa davart la miglra rasposta.

Las lezchas vegnan fattas i'l quadern in lavur individuala o in gruppas da duos. Per preschantar las soluziuns pon las scenas da b) e d) gnir giovadas in stanza da scoula. Decider in classa chenüna chi'd es la megldra resposta.


Sco punt alla proxima incumbensa sa il scolast dir il suandont: «Seperstgisar, far cumpromiss e formular senza offender ein cumpetenzas che cunzun ils tschuts san gia fetg bein. Mo era ils cots han massa qualitads. Lein mirar tgei che nus savein emprender dils cots en nossa classa.»

Sco pùnt a la proxima leztga sa igl surmester gir igl savundànt: «Sastgisar, far cumpromiss a formular santimaints sainz'ofender, en cumpetenzas ca cunzund igls tschuts san gea fetg bagn. Mo ear igls cots ân massa qualitads. Lagn vurdar tge ca nus savagn amprender digls cots an nossa classa.»

Scu punt alla proxima incumbensa so deir igl scolast igl suandont: «Sa perstgisar, far cumpromiss e formular sainza offender èn cumpetenzas tgi son far igls tschots gio fitg bagn. Ma er igls cots on massa qualitads. Lagn vurdar tge tgi nous savagn amprender digls cots ainten la nossa classa.»

Sco punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «As s-chüsar, far cumpromiss e formular sainza spermalar sun cumpetenzas cha'ls tschots san far fich bain. Ma eir il kikers han bleras bunas qualitats. Lain verer che cha nus pudain imprender dals kikers in nossa classa.»


Sco tgi sun jeu secumportaus, plitost sc'in tschut ni plitost sc'in tgiet?

Sco tgi ve jou sacumpurto, pletost sco egn tschut near pletost sco egn cot?

Scu sunga ma deporto, pitost scu en tschot u pitost scu en cot?

Scu chi m'he eau deporto, pütost scu ün agnè u scu ün kiker?

Sco chi m'ha eu deportà, plüchöntsch sco ün tschot o sco ün kiker?


Tgei caracterisescha il cumpurtament d'in tgiet?

Tge caracterisescha igl cumpurtamaint d'egn cot?

Tge caracterisescha igl cumportamaint d’en cot?

Che caracterisescha il deport d'ün kiker?


Tgei ei tenor vies manegiar pli impurtont per in scolast? (omisduas energias fussen impurtontas)

Tge energeia e ple impurtànta par egna parsùna d'instrucziùn? (amaduas energeias fussan impurtàntas)

Tge è pi impurtant per en scolast, tenor igl voss manager? (tottas dus energeias fissan impurtantas)

Che deport es tenor vus pü important per ün magister? (tuottas duos energias sun importantas)

Che deport es tenor vus plü important per ün magister? (tuottas duos energias sun importantas)


Mirar ina debatta ella televisiun e rimnar en classa las qualitads dils cots e dils tschuts cun agid d'exempels da cumpurtament.

Vurdar egna debata an la televisiùn a rimnar an classa las qualitads digls cots a digls tschuts cun agid d'exaimpels da cumpurtamaint.

Vurdar ena debatta ainten la televisiun e rimnar an classa las qualitads digls cots e digls tschots cun ageid d’exaimpels da cumportamaint.

Guarder üna debatta a la televisiun e ramasser in classa las qualiteds dals kikers u chöds e dals agnels cun agüd d'exaimpels da deport.

Guardar üna debatta a la televisiun e ramassar in classa las qualitats dals kikers e dals tschots cun agüd d'exaimpels da deport.