«Co prender a mauns la lavur per scriver in bien text? Also, in text ei darar buns dall'entschatta. Quei ei in tec sco da far ina sculptura, ins sto haver temps e luvrar vidlunder. E lu forsa dat ei in bien text, forsa aber era in text da fierer.»

«Co prender a màns la lavur par scriver egn bùn text? Also, egn text e darar bùn davent da l'antscheata. Quegl e ampo sco da far egna sculptura, ign sto ver tains a luvrar vedlànder. Ad alura forza dat igl egn bùn text, forza aber ear egn text da fierer.»

«Cu piglier per mauns la lavur per scriver ün bun text? Dimena, ün text es d'inrer bun davent dal cumanzamaint. Que es ün pò scu da fer üna sculptura, que as stu avair temp e lavurer landervi. Ed alura do que forsa ün bun text, forsa però eir ün text per bütter davent.»

«Co tour per mans la lavur per scriver ün bun text? Dimena, ün text es d'inrar bun davent dal cumanzamaint. Quai es ün pa sco da far üna sculptura, i's sto avair temp e lavurar landervia. E lura daja forsa ün bun text, forsa però eir ün text per büttar davent.»


«Scriver es alch bel, ma eir üna gronda lavur. Però i vala la paina!»

«Scriver e anzatge bi, mo igl e ear egna grànda lavur. Mo igl vala la fadeia!»


b) Discutei las suandontas damondas en classa.

b) Discutad las savundàntas amparadas an classa.

b) Discutè las seguaintas dumandas in classa.

b) Discutai las seguaintas dumondas in classa.


a) El curtgin da lungatg ein texts visualisai sco in matg flurs. Per crear e saver presentar in bi matg flurs drova ei dapli che mo eleger flurs. Tgeinins ein ils singuls pass ch'ins sto far? Mirei las illustraziuns che muossan ils pass necessaris per cumponer in bi matg flurs e fagei la punt al process da scriver. Attribui ils differents pass als maletgs.

a) Agl curtgegn da lungatg en texts visualisos sco egn matg flurs. Par crear a saver preschantar egn beal matg flurs dovr'igl daple ca me eliger flurs. Tge en igls singuls pass c'ign sto far? Vurdad l'ilustraziùn ca mussa igls pass c'igl dovra par cumponer egn beal matg flurs a faged la pùnt agl prozess da scriver. Atribued igls diferaints pass agls maletgs.

a) Aint igl curtgign da lungatg èn texts visualisos scu en matg flours. Per far e saveir preschentar en bel matg flours dovrigl daple tgi angal da tscherner flours. Tgenegns èn igls singuls pass tgi vous stuez far? Vurde l'illustraziun tgi mossa, tge tgi dovra per far en bel matg flours e fasche la punt agl process da screiver. Attribui igls differents pass agls maletgs.

a) Aint il curtin da lingua(s) sun visualisos texts scu püschels fluors. Per creer e per pudair preschanter ün bel püschel fluors drouva que dapü cu be tscherner las fluors. Che sun ils singuls pass cha's stu fer? Guardè l'illustraziun chi muossa ils pass cha's drouva per creer ün bel püschel fluors e fè la punt al process da scriver. Attribui ils differents pass als purtrets.

a) Aint il curtin da lingua(s) sun visualisats texts sco püschels fluors. Per crear e per pudair preschantar ün bel püschel fluors voula daplü co be tscherner las fluors. Che sun ils singuls pass chi's sto far? Guardai l'illustraziun chi muossa ils pass chi's douvra per crear ün bel püschel fluors e fat la punt al process da scriver. Attribui ils differents pass als purtrets.


Leo Tuor cumpareglia il scriver in text cun crear ina sculptura. Tgei pass drova ei per far ina sculptura?

Igl Leo Tuor cumpareglia igl scriver egn text cun far egna sculptura. Tge pass dovr'igl par far egna sculptura?

Leo Tuor cumpareglia igl screiver en text cun crear ena sculptura. Tge pass ins dovra per far ena sculptura?

Leo Tuor conguela il scriver ün text cun fer üna sculptura. Che pass as drouva per fer üna sculptura?

Leo Tuor conguala il scriver ün text cun far üna sculptura. Che pass voula per far üna sculptura?


Tgei pass dil process da scriver fageis vus tgunschamein? Tgeinin plitost vess? Daco?

Tge pass digl prozess da scriver fagez tgientsch? Tgenegn va pletost vess? Partge?

Tge pass èn per vusoters simpels? Tgenegns pitost difficils e pertge?

Che pass dal process da scriver fais vus facilmaing? Chenün es püchöntsch difficil?

Che pass dal process da scriver fais vus facilmaing? Chenün es plüchöntsch difficil?


c) Sche nus mirein aunc ina ga sil curtgin da lungatg, savein nus ussa ch'il focus da quei capetel ei la textematica visualisada cul matg flurs. Tgei ulteriurs nivels linguistics giogan era ina rolla impurtonta? Noda quels cun in rudi el curtgin da lungatg.

c) Scha nus vurdagn ànc egn'ea segl curtgegn da lungatg, alura savagn nus ussa c'igl focus da que capetel e la textematica, visualisada cugl matg flurs. Tge ulteriurs livels linguistics giojan ear egna rola impurtànta? Noda quels cun egn rudi agl curtgegn da lungatgs.

c) Schi nous vurdagn anc eneda igl curtgign da lungatg, vasainsa tgi la textematica (igl focus da chel tgapetel) è visualisada cun en matg flours. Tge oters nivels linguistics gioian er ena rolla impurtanta? Noda chels cun en cres aint igl curtgign da lungatg.

c) Scha nus guardains aunch'üna vouta aint il curtin da lingua(s), alura savains uossa cha'l focus da quist chapitel es la textematica, visualiseda cul püschel fluors. Che ulteriurs nivels linguistics giouvan eir üna rolla importanta? Nota'ls cun ün rinch aint il curtin da lingua(s).

c) Scha nus guardain amo üna jada aint il curtin da lingua(s), lura savaina uossa cha'l focus da quist chapitel es la textematica, visualisada cul püschel fluors. Che ulteriurs nivels linguistics giovan eir üna rolla importanta? Tils nota cun ün rinch aint il curtin da lingua(s).


Lein mirar cun agid dil matg flurs tgei pass ch'ei drova tochen ch'ins sa presentar in bien text. Fagei ils pensums.

Lagn vurdar cun agid digl matg flurs tge pass c'igl dovra antocen c'ign sa preschantar egn bùn text. Faged las leztgas.

Cugl matg flours vurdainsa, tge pass tgi dovra anfignen tg'ins pò preschentar en bung text. Fasche igl pensums.

Guardainsa cun agüd dal püschel fluors che pass cha's drouva, fin cha's po preschanter ün bun text. Fè las lezchas.

Lain verer cun agüd dal püschel fluors che pass chi's douvra, fin chi's po preschantar ün bun text. Fat las lezchas.


Legi il citat da Rut Plouda. Daco manegia Rut Plouda ch'ei vali la peina?

Liged igl zitat da la Rut Plouda. Partge manegia la Rut Plouda c'igl vali la fadeia?

Ligia igl citat da Rut Plouda. Pertge manegia ella tgi vala la pagna?

Legè il citat da Rut Plouda. Perche managia Rut Plouda cha que vela la paina da scriver?

Legiai il citat da Rut Plouda. Perche manaja Rut Plouda chi vala la paina da scriver?


• Ei la tuorta da nuschs silla fotografia pli

• E la turta da nuschs sen la fotografeia ple

• È la turta da nouschs sen la fotografia pi

• Es la tuorta da nuschs sülla fotografia pü

• Es la tuorta da nuschs sülla fotografia plü


c) Ils adjectivs semidan tenor numerus e genus. Ella tabella silla proxima pagina anflas ti adjectivs cun fuormas specialas. Fai il pensum sco suonda:

c) Igls adjectivs samidan tanor numerus a genus. An la tabela sen la proxima pagina tgatas tei ear adjectivs cun furmas spezialas. Fe la leztga sco savunda:

c) Igls adjectivs sa meidan tenor numerus e genus. Ainten la tabella sen la proxima pagina cattas te adjectivs cun furmas spezialas. Fò igl suandont pensum:

c) Ils adjectivs as müdan tenor il numer e la persuna dal nomen. Illa tabella chattast tü adjectivs cun fuormas specielas. Fo la lezcha tenor ils seguaints pass:

c) Ils adjectivs as müdan tenor il nomer e la persuna dal nomen. Illa tabella chattast tü adjectivs cun fuormas specialas. Fa la lezcha tenor ils seguaints pass:


• La tuorta cuntegn nuschs e caramel. Tgei

• La turta cuntegna nuschs a caramel. Tge

• Ainten la turta ògl nouschs e setger cara-

• Aint illa tuorta ho que nuschs e zücher


La tuorta da nuschs ei ina specialitad grischuna. Ella vegn fatga ord ina pasta furschada ed emplenida cun caramel e nuschs. La pasta furschada senumna aschia, perquei ch'ins fruscha la pischada freida culla frina ed il sal aschi ditg ch'ei vesa ora sco caschiel sgartau.

La turta da nuschs e egna spezialitad grischùna. Ella vean fatga ord egna pasta sfurschada ad amplanida cun caramel a nuschs. La pasta sfurschada sanuma ascheia, parquegl c'ign sfruscha igl paintg fred cun la fregna ad igl sal aschia gî c'igl veza or sco caschiel sgarto.

La turta da nouschs è ena spezialitad grischuna. Ella vign fatga d'ena pasta solva ed amplaneida cun nouschs e setger barso u caramelliso. La pasta solva è ena pasta tg'ins sfrouscha la fregna cugl pantg freid ed igl sal schi dei, anfignen tg'ella vei or scu en caschiel sgarto.

La tuorta da nuschs es üna specialited grischuna – in Engiadina as dschess ch'ella saja üna specialited engiadinaisa! Ella vain fatta d'üna pasta fruolla ed implida cun nuschs e zücher brasso u carameliso. La pasta fruolla vain numneda uschè, perque cha's stu fruller, voul dir masder e truscher il painch fraid culla farina ed il sel uschè lönch cha que guard'our scu chaschöl gratto.

La tuorta da nuschs es üna specialità grischuna – in Engiadina as dschess ch'ella saja üna specialità engiadinaisa! Ella vain fatta d'üna pasta fruolla ed implida cun nuschs e zücher brassà o caramelisà. La pasta fruolla vain nomnada uschè, perquai chi's sto froller, voul dir masdar il painch fraid culla farina e'l sal uschè lönch, fin chi guard'oura sco chaschöl grattà.


Noda sil podest ils treis grads da cumparegliaziun.

Noda segl podest igls tres gros da cumparagliaziùn.

Noda segl podest igls treis grads da cumparegliaziun.

Nota sül podest ils trais gros da conguel.

Nota sül podest ils trais grads da congual.


b) Sutlingescha cun mellen tut ils adjectivs che ti anflas el text e cumpletescha las suandontas construcziuns:

b) Sutlignescha cun melen tut igls adjectivs ca tei tgatas agl text a cumpletescha las savundàntas construcziùns:

b) Sottastretga cun mellen tot igls adjectivs tgi te cattas aint igl text e cumplettescha las suandontas construcziuns:

b) Suottastricha cun mellan tuot ils adjectivs cha tü chattast aint il text e cumplettescha las seguaintas frasas:

b) Suottastricha cun gelg tuot ils adjectivs cha tü chattast aint il text e cumplettescha las seguaintas frasas:


• Tgei muntada ha il plaid 'probablamein' el

• Tge muntada â igl pled 'probablameing' agl

• Tge vot deir igl pled ‘prubablamaintg’ aint igl

• Che voul dir il pled 'probabelmaing' aint il


• Cun tgei sorts da plaids san ins descriver

• Cun tge sorts da pleds ins pò descreiver

• Cun che sorts da pleds as poja descriver


il meglier la tuorta da nuschs ed autras

descriver il meglder la tuorta da nuschs


melliso. Tge otras ingredienzas dovrigl anc?

carameliso. Che otras ingredienzas drouva

caramelisà. Che otras ingredienzas voula?


Probablamein la pli pintga tuorta da nuschs dil mund

Probablameing la ple pintga turta da nuschs digl mund

Prubablamaintg la pi pitschna turta da nouschs digl mond

Prubabelmaing la pü pitschna tuorta da nuschs dal muond

Probabelmaing la plü pitschna tuorta da nuschs dal muond


Probablamein la pli pintga tuorta da nuschs dil mund vegn producida a Sedrun. Ella peisa scheniv grams ed ha in diameter da mo quater centimeters. Inventau ella ha il pasterner Reto Schmid. Ei ha duvrau bia lavur ed experiments, per ch'ella sappi vegnir producida e la finala vendida naven digl onn 2014. Dapi lu conquista la delicatessa exquisita e dultscha igl entir mund. Oz venda la conditoria ver 5 milliuns tuortettas ad onn ch'ein emplenidas cun diversas specialitads.

Probablameing la ple pintga turta da nuschs digl mund vean produtgeada a Sedrun. Ella pesa schenev grams ad â egn diameter da me quater zentimeters. Invanto ella â igl pastarner Reto Schmid. Igl â duvro bleara lavur a blears experimaints, par c'ella setgi vagnir produtgeada ad a la finala vandida davent digl on 2014. Dalurannà conquista la delicatessa exquisita a dultscha igl antier mund. An egn on venda la conditoreia anturn 5 miliùns turtetas amplanidas cun diversas spezialitads.

La turta da nouschs prubablamaintg la pi pitschna digl mond vign produtgeida a Sedrun sensom la Surselva. Ella peisa dischnov grams ed ò en diameter d'angal quatter centimeters. Igl furner e pastizier Reto Schmid ò invento chella. Igl ò duvro blera lavour ed experimaints, per tg'ella possa neir produtgeida e finalmaintg vandeida a parteir digl 2014. Siva da chel onn conquista la pitschna delicatessa exquisita e doltscha igl antier mond. Oz venda la pastizareia var 5 milliuns turtignas ad onn e chegl cun diversas amplaneidas.

La pü pitschna tuorta da nuschs dal muond vain prodütta pü cu facil a Sedrun, in Tujetsch süsom la Surselva. Ella paisa dischnouv grams ed ho ün diameter da be quatter centimeters. Invento quella ho il furner e pastizier Reto Schmid. Ad ho druvo bgera lavur ed experimaints, per ch'ella possa gnir prodütta. La pitschna delicatezza squisita e dutscha vain vendida daspö il 2014 in tuot il muond. Hoz venda la pastizaria minch'an var 5 milliuns tuortinas da nusch cun differentas implidas.

La plü pitschna tuorta da nuschs dal muond vain prodotta plü co facil a Sedrun, in Tujetsch süsom la Surselva. Ella paisa deschnouv grams ed ha ün diameter da be quatter centimeters. Inventà quella ha il furner e pastizier Reto Schmid. Id ha dovrà blera lavur ed experimaints, per ch'ella possa gnir prodotta. La pitschna delicatezza squisita e dutscha vain vendüda daspö il 2014 in tuot il muond. Hoz venda la pastizaria minch'on var 5 milliuns tuortinas da nusch cun differentas implidas.


Ella ei la pli pintga e per enqualin era la megliera. Ni has ti forsa aunc auters plaids per descriver la pli pintga tuorta da nuschs dil mund? Fai ils pensums.

Ella e la ple pintga a par anqualegn ear la miglra. Near âs tei forza ànc oters pleds par descriver la ple pintga turta da nuschs digl mund? Fe las leztgas.

Ella è la pi pitschna e per varsaquants er la miglra. U ast te forsa anc oters pleds per descreiver la pi pitschna turta da nouschs digl mond? Fò igls pensums.

Ella es la pü pitschna e per tschertüns eir la megldra. U hest tü forsa aunch'oters pleds per descriver la pü pitschna tuorta da nuschs dal muond? Fo las lezchas.

Ella es la plü pitschna e per tschertadüns eir la megldra. O hast tü forsa amo oters pleds per descriver la plü pitschna tuorta da nuschs dal muond? Fa las lezchas.


Tgei fuss in tema che plaschess all'entira classa?

Tge fuss egn tema ca plaschess a l'antiera classa?

Che füss ün tema chi plaschess a tuot la classa?


Tgei tema vuleis vus prender per scriver il text?

Tge tema lez prender par scriver igl text?

Tge tema lez vusoters tscherner per screiver igl text?

Che tema vulais vus piglier per scriver ün text?

Che tema vulais vus tour per scriver ün text?


Tgei ston ins far, sch'ins sesenta buca da casa el tema ch'ins survegn?

Tge ston ign far, sch'ign sasainta betga da tgea an la tematica c'ign survean?

Che as stu fer, scha nu's sainta da chesa illa tematica cha s'ho survgnieu?

Che as stoja far, schi nu's sainta da chasa illa tematica chi s'ha surgni?


c) Tgei di Leo Tuor en connex cun quella tematica? Resumescha siu pledoyer en ina construcziun.

c) Tge gi igl Leo Tuor an conex cun quella tematica? Resumescha igl sieus pledoyer an egna construcziùn.

c) Che disch Leo Tuor in connex cun quella tematica? Resüma sieu pledoyer in üna frasa.

c) Che disch Leo Tuor in connex cun quella tematica? Resüma seis pledoyer in üna frasa.


g) En ina concurrenza vegn il tema savens definius, quei ei era stau il cass ils davos onns culla 'Plima d'aur/Pledpierla', p.ex. ei la tematica digl onn 2021 stada la suandonta: 'Historias d'animals'. Fuss quei stau ina tematica che havess caztgau tei da scriver in text? Pertgei (buc)?

g) An egna concurenza vean la tematica savens definida, quegl e ear sto igl cass igls davos ons an la 'Plima d'aur/Pledpirla'. Egn exaimpel e sto 'Istorgias d'animals'. Fuss quegl sto egn tema ca vess caztgieu te da scriver egn text? Partge (betg)?

g) Ainten ena concurrenza vign igl tema savens definia, uscheia er igls davos onns tar la Plima d'aur/Pledpierla, p.ex. igls temas 'en animal rachinta dalla sia veta', 'en de da nar', 'set minutas' u 'superforzas'. Vess egn digls temas fatg gost a tè da screiver? Pertge?

g) In üna concurrenza da scriver vain la tematica suvenz definida, que es eir sto il cas ils ultims ans tar la Plema d'aur/Pledpierla. L'an passo p.ex. es steda la tematica la seguainta: 'Istorgias da bes-chas'. Füss que steda üna tematica chi't vess plaschieu per scriver ün text? Perche (na)?


a) Cura ha Romana Ganzoni ideas per in text?

a) Cura â la Romana Ganzoni ideias par egn text?

a) Cura ò Romana Ganzoni ideias per en text?

a) Cu ho Romana Ganzoni idejas per ün text?

a) Co ha Romana Ganzoni ideas per ün text?


i) Noda ussa sutvart il tema, davart il qual ti vegns a scriver tiu text.

i) Noda uss igl tema, davart igl qual tei veans a scriver igl tieus text.

i) Noda igl tema davart igl qual te screivas igl ties text.

i) Nota uossa suotvart il tema, davart il quêl tü scrivarost tieu text.

i) Nota uossa suotvart il tema, davart il qual tü scrivarast teis text.


«Tge am ò grittanto? Cura sunga tresta, cura schalousa? Tge am fò chitos? Tals problems tgi fatschaintan tè sast er descreiver igl migler. Ed uscheia davainta l'istorgia er pi reala e so tschiffer egn e mintgign.»

«Tge mi â gritanto? Cura sund jou tresta, cura schalusa? Tge mi fa quitos? Tals problems ca fatschaintan te sas ear descriver igl miglier. Ad ascheia davainta l'istorgia ear ple reala a sa tschafar egn a mintgegn.»

«Che m'ho grittanto? Cura sun eau trista, cura schigliusa? Che am fo pissers? Da quels problems chi t'occupan sest tü eir descriver il meglder. Ed uschè vain l'istorgia eir pü reela e po trer l'attenziun da minchün.»

«Che m'ha grittantà? Cura sun eu trista, cura schigliusa? Che am fa pissers? Tals problems chi t'occupan sast eir descriver il meglder. Ed uschè vain l'istorgia eir plü reala e po trar l'attenziun da minchün.»


h) Discutei en classa las suandontas damondas:

h) Discutad an classa las savundàntas amparadas:

h) Discute an classa las suandontas dumondas:

h) Discutè las seguaintas dumandas in classa:

h) Discutai las seguaintas dumondas in classa:


Tgei avantatgs e disavantatgs ha ei, sch'ins survegn in tema enstagl da saver eleger el sez?

Tge avantatgs a dischavantatgs â'gl, sch'igl tema e do ad ign sa betg eliger sez el?

Tge avantatg e tge disavantatg ògl sch'ins survign en tema?

Che avantags e dischavantags s'ho que, scha's survain üna tematica impè da la pudair tscherner svess?

Che avantags e dischavantags s'haja, schi's survain üna tematica impè da tilla pudair tscherner svess?


d) Sur da tgei temas scriva Göri Klainguti?

d) Sur da tge temas scriva igl Göri Klainguti?

d) Sur da che tematicas scriva Göri Klainguti?


b) Tgei san ins descriver il meglier tenor Dominique Caglia Dosch?

b) Tge san ign tanor la Dominique Caglia Dosch descriver igl miglier?

b) Tge ins so descreiver igl migler tenor Dominique Caglia?

b) Che as po, tenor Dominique Caglia, descriver il meglder?

b) Che as poja, tenor Dominique Caglia, descriver il meglder?


Cun eleger in tema sedecidan ins savens era gest per in gener da text. Tgei ei manegiau cun quei?

Cun eliger egn tema sadezed'ign savens ear gest par egn gener da text. Tge e managieu cun quegl?

Cun tscherner igl tema ins sa decida savens gist er pigl gener digl text. Tge è managea cun chegl?

Cun tscherner ün tema as decida suvenz eir güst per ün gener da text. Che es managio cun que?

Cun tscherner ün tema as decida suvent eir güsta per ün gener da text. Che es manià cun quai?


f) Tgei temas stattan a cor a ti? Sur da tgei savesses ti s'imaginar da scriver in text ni schizun in cudisch? Noda silmeins tschun temas en ed entuorn il cor sutvart.

f) Tge tematicas statan a cor a tgei? Sur da tge savessas tei s'imaginar da scriver egn text near schizund egn cudesch? Noda seglmains tschentg tematicas an ad anturn igl cor.

f) Tge temas ast te igl pi gugent? Davart tge temas savessas te t'imaginar da screiver en text u perfign en codesch? Noda aglmanc tschintg temas ainten ed anturn igl cor.

f) Che tematicas at staun a cour? Davart che at savessast tü imaginer da scriver ün text u dafatta ün cudesch? Nota almain tschinch tematicas aint ed intuorn il cour suotvart.

f) Che tematicas at stan a cour? Sur da che savessast tü t'imaginar da scriver ün text o dafatta ün cudesch? Nota almain tschinch tematicas aint ed intuorn il cour suotvart.


«Las ideas, danunder ch'ins va per las ideas? Mo, quei ei different. Il bia ha ei neginas ideas. Buc haver idea ei denton buca negativ. Tut drova temps. Sche ti has buca ideas, vonzei vegnan ei. Quei ei sco sche ti has buca in amitg ni sche ti has buca ina amitga, vonzei vegn ella. Tut drova siu temps.»

«Las ideias, danunder c'ign va par las ideias? Mo, quegl e diferaint. Igl blear â'gl nignas ideias. Betga ver ideias e dantànt betga negativ. Tut dovra tains. Scha tei âs betg ideias, anzacuras vignan ellas. Quegl e sco scha tei âs betg egn amitg near scha tei âs betg egn'amitga, anzacuras vean ella. Tut dovra igl sieus tains.»

«Las idejas, inua as vo per las idejas? Ma, que es different. Suvenz nu s'ho que üngünas idejas. Nun avair üngünas idejas nun es però negativ. Tuot drouva sieu temp. Scha tü nun hest idejas, dandettamaing at vegnane. Que es scu scha tü nun hest ün amih u scha tü nun hest ün'amia, dandettamaing vain'la. Tuot drouva sieu temp.»

«Las ideas, ingio as vaja per las ideas? Ma, quai es different. Suvent nu s'haja ingünas ideas. Nun avair ingünas ideas nun es però negativ. Tuot douvra seis temp. Scha tü nun hast ideas, dandettamaing at vegnna. Quai es sco scha tü nun hast ün ami o scha tü nun hast ün'amia, dandettamaing vain'la. Tuot douvra seis temp.»


e) Sur da tgei scrivan las auturas ed ils auturs che ti enconuschas oravontut? Noda treis auturas ed auturs ed ils temas che cumparan savens en lur cudischs.

e) Sur da tge scrivan las auturas ad igls auturs ca tei ancanuschas oravànttut? Noda tres auturas ad auturs a las tematicas ca cumparan savens an lur cudeschs.

e) Da tge temas screivan las autouras ed igl autours tgi te canoschas? Noda treis noms e noda las tematicas.

e) Sur da che scrivan las auturas ed ils autuors cha tü cugnuoschast bain? Nota trais auturas ed autuors e la(s) tematica(s) chi cumpera(n) suvenz in lur cudeschs.

e) Sur da che scrivan las auturas ed ils auturs cha tü cugnuoschast bain? Nota trais auturas ed auturs e la(s) tematica(s) chi cumpara(n) suvent in lur cudeschs.


Scriver san ins bunamein sur da tut. Mo tgei tema vul ti eleger per tiu text? Legia co las auturas ed ils auturs procedan per eleger in tema e fai ils pensums.

Scriver san ign bunameing sur da tut. Mo tge tema vol tei eliger pigl tieus text? Ligia co las auturas ad igls auturs prozedan par eliger egn tema a fe las leztgas latier.

Screiver ins so quasi davart tot. Pero tge tema vot te tscherner pigl ties text? Ligia scu tgi las autouras ed igls autours procedan per tscherner en tema.

Scriver as po bod sur da tuot. Ma che tema voust tü tscherner per tieu text? Legia cu cha las auturas e'ls autuors tschernan ün tema e fo las lezchas.

Scriver as poja bod sur da tuot. Ma che tema voust tü tscherner per teis text? Legia co cha las auturas e'ls auturs procedan per tscherner ün tema e fa las lezchas.


Legi ussa mintgin per sesez exactamein il text ed applichei la strategia eligida duront leger il text.

Liged ussa mintegn par sasez exactameing igl text ad aplitgead la strategeia ca vus vez tscharnieu.

Lige ossa mintgign per sasez/mintgigna per sasezza fitg bagn igl text e duvre la strategia tscharneida durant la lectura.

Legè uossa minchün daperse cun attenziun il text e druvè la strategia tschernida düraunt la lectüra.

Legiai uossa minchün da per sai cun attenziun il text e dovrai la strategia tschernüda dürant la lectüra.


6. Turnei sco davos pass ellas gruppas da coc e raquintei in a l'auter davart il cuntegn da vies text. Mintgin ha maximalmein duas minutas peda da dar ina cuorta envesta en siu text. Fagei quei a moda libra senza leger avon la resumaziun. Raquintei alla fin tgei che ha fascinau vus il pli fetg e tgei record che vus realisasses bugen ni tgei prestaziun extraordinaria che vus dumignasses bugen ina ga en vossa veta.

6. Turnad an las grupas da coc a raquintad l'egn a l'oter davart igl cuntegn digl voss text. Mintgegn â maximalmeing duas minutas peada par dar egna curta investa agl sieus text. Faged quegl a moda libra sainza liger avànt la resumaziùn. Raquintad a la fegn tge c'â faszino vus igl ple fetg a tge record ca vus realisassas bugent near tge prestaziùn extraordinaria ca vus dumignessas bugent egn'eada an la vossa veta.

5. Turne alla fegn ainten las gruppas da basa e rachinte igl cuntign digl voss text.  Mintgign ò maximalmaintg dus minutas taimp da dar ena curta invista aint igl sies text. Fasche chegl libramaintg, sainza preliger la resumaziun. Rachinte alla fegn, tge tgi az ò fascino igl pi fitg e tge record tgi vous realisessas gugent u tge prestaziun extraordinaria tgi vous contanschessas gugent eneda ainten la vossa veta.

5. Turnè l'ultim illas gruppas da basa e resümè in quellas il cuntgnieu da vos text. Minchüna e minchün ho temp maximelmaing duos minuts per resümer sieu text. Fè que libramaing, sainza preler il riassunt. Quintè a la fin che chi s'ho fascino il pü ferm e che record cha vus realisessas gugent svess u che prestaziun extrordinaria cha vus ragiundschessas gugent üna vouta in vossa vita.

5. Tuornai l'ultim illas gruppas da basa e resümai in quellas il cuntgnü da vos text. Minchüna e minchün ha temp maximalmaing duos minuts per resümar seis text. Fat quai libramaing, sainza preleger il riassunt. Quintai a la fin che chi s'ha fascinà il plü ferm e che record cha vus realisessat jent svess o che prestaziun extrordinaria cha vus ragiundschessat jent üna jada in vossa vita.


3. Reparti ussa las suandontas strategias sin vus quater, aschia che mintgin ha ina strategia.

3. Repartged ussa las savundàntas strategeias sen vus quater, ascheia ca mintgegn â egna strategeia.

3. Reparti ossa las suandontas strategias sen vous quatter, uscheia tgi mintgign ò ena strategia.

3. Scumparti uossa las seguaintas strategias sün vus quatter, uschè cha minchün ho üna strategia.

3. Scumparti uossa las seguaintas strategias sün vus quatter, uschè cha minchün ha üna strategia.


• Saveis vus s'identificar culla persuna che cumpara el text? Pertgei (buca)?

• Savez vus s'identifitgear cun la parsùna ca cumpara agl text? Partge (betg)?

• Az pudez vous identifitgier cun ena persunga tgi cumpara aint igl text? Pertge (betg)?

• As pudais vus identificher culla persuna chi cumpera i'l text? Perche (na)?

• As pudais vus identifichar culla persuna chi cumpara i'l text? Perche (brich)?


a) Empruei da survegnir in'emprema survesta dil text: Tgei tetel principal ha il text? Tgei suttetels? Contas parts ha il text? Per tgei va ei el text?

a) Safaged egn'amprema survesta digl text: Tge tetel prinzipal â igl text? Tge suttetels? Quàntas parts â igl text? Par tge va'gl agl text?

a) Amprue da survagneir en'amprema survista digl text. Tge tetel principal ò igl text? Tge sottetels? Quantas parts ò igl text? Da tge tracta chel text?

a) Pruvè da survgnir üna prüma survista dal text: Che titul principel ho il text? Che suottituls? Quauntas parts ho il text? Da che tratta quist text?

a) Provai da surgnir üna prüma survista dal text: Che titel principal ha il text? Che suottitels? Quantas parts ha il text? Da che tratta quist text?


Tgei record ni prestaziun extraordinaria realisasses ti bugen inaga? Scriva treis construcziuns.

Tge record near prestaziùn extraordinaria realisassas tei bugent egn'ea? Scriva tres construcziùns.

Tge record u prestaziun extraordinaria contanschessas te gugent eneda? Screiva dus construcziuns.

Che record u prestaziun extraordinaria ragiundschessast tü gugent üna vouta? Scriva duos frasas.

Che record o prestaziun extraordinaria ragiundschessast tü jent üna jada? Scriva duos frasas.


• Tgei ha fatg impressiun a vus? Tgei ha fatg surstar?

• Tge â fatg impressiùn a vus? Tge â fatg surstar?

• Tge az ò fatg impressiun? Tge ò fatg surstar?

• Che s'ho fat impreschiun? Che s'ho fat ster stut?

• Che s'ha fat impreschiun? Che s'ha fat star stut?


• Resumei communablamein il text en 4 tochen 5 construcziuns. Integrei en vossa resumaziun igl essenzial (Tgi? Tgei? Cura? Nua? Pertgei?). Scrivi vossa resumaziun sutvart.

• Resumad cuminevlameing igl text an 4 antocen 5 construcziùns. Integrad an la vossa resumaziùn igl essenzial (Tgi? Tge? Cura? Noua? Partge?). Scrived qua la vossa resumaziùn.

• Resume ansemen igl text an 4 anfignen 5 construcziuns. Risguarde ainten la vossa resumaziun igl essenzial (Tgi? Tge? Cura? Noua? Pertge?). Scrive la vossa resumaziun cò sotvart.

• Resümè insembel il text in 4 fin 5 frasas. Resguardè in vos riassunt l'essenziel (chi? che? cura? inua? perche?). Scrivè vos riassunt cò suotvart.

• Resümai insembel il text in 4 fin 5 frasas. Resguardai in vos riassunt l'essenzial (chi? che? cura? ingio? perche?). Scrivai vos riassunt qua suotvart.


• Has ti era ina habilitad tut speciala, culla quala ti savesses far in record?

• Âs tei ear egna habladad tut speziala cun la quala tei savessas far egn record?

• Ast er te en'abilitad tot speziala, cun la quala te savessas far en record?

• Hest eir tü ün'abilited tuot speciela, culla quela tü savessast fer ün record?

• Hast eir tü ün'abiltà tuot speciala, culla quala tü savessast far ün record?


• far notizias agl ur (cun quei che vegn endamen a ti en quei connex)

• far notiztgas agl ur (cun quegl ca vean andamaint a tgei an que conex)

• far notiztgas agl our (cun chegl tgi at vign andamaint an chel connex)

• fer notizchas a l'ur (cun que chi't vain adimmaint in quel connex)

• far notizchas a l'ur (cun quai chi't vain adimmaint in quel connex)


• Tgei ei il messadi principal dil text?

• Tge e igl messadi prinzipal digl text?

• Tge è igl messadi principal digl text?


• Tgei havein nus buca capiu? S'informei cun agid dil vocabulari.

• Tge vagn nus betga capieu? S'infurmad cun agid digl vocabulari.

• Tge vez betg tgapia? Az infurme cun ageid digl vocabulari.

• Che nu vais vus inclet? Infurmè's cun agüd dal dicziunari.

• Che nu vais vus inclet? S'infuormai cun agüd dal dicziunari.


7. Valetescha ussa con bein che ti enconuschas il cuntegn dil text sin ina scala da 0 tochen 10 ed argumentescha tia valetaziun.

7. Valetescha ussa quànt bagn ca tei ancanuschas igl cuntegn digl text sen egna scala da 0 antocen 10 ad argumantescha la tia valitaziùn.

6. Valetescha ossa, quant bagn tgi te canoschas igl cuntign digl text sen ena scala da 0 anfignen 10 ed argumentescha la tia valetaziun.

6. Valütescha uossa, quaunt bain cha tü cugnuoschast il cuntgnieu dal text sün üna scala da 0 fin 10 ed argumantescha tia valütaziun.

6. Valütescha uossa, quant bain cha tü cugnuoschast il cuntgnü dal text sün üna scala da 0 fin 10 ed argumantescha tia valütaziun.


4. Turnei suenter la lectura anavos ella gruppa d'experts. Discutei il text sin fundament dallas suandontas damondas ed incaricas:

4. Turnad suainter la lectura anavos an la grupa d'experts. Discutad igl text sen fundamaint da las savundàntas amparadas a leztgas:

4. Turne siva la lectura ainten la gruppa d'experts. Discute igl text a mang dallas suandontas dumondas ed incumbensas:

4. Turnè zieva la lectüra illa gruppa d'experts. Discutè il text a maun da las seguaintas dumandas ed incumbenzas:

4. Tuornai davo la lectüra illa gruppa d'experts. Discutai il text a man da las seguaintas dumondas ed incumbenzas:


• Tgei notizias havein nus fatg duront leger?

• Tge notiztgas vagn nus fatg durànt liger?

• Tge notiztgas vez fatg durant la lectura?

• Che notizchas vais vus fat düraunt la lectüra?

• Che notizchas vais vus fat dürant la lectüra?


• sutlignear quegl ca tei capeschas betg

• sottastritgier chegl tgi te tgapeschas betg

• suottastricher que cha tü nun inclegiast

• suottastrichar quai cha tü nun inclegiast


2. Semetti ussa ensemen ellas gruppas d'experts culs conscolars e cullas conscolaras che han survegniu il medem text e fagei ils pensums a tochen c avon che entscheiver culla lectura dil text.

2. Samated ussa anzemel an las grupas d'experts cugls cunsculars a cun las cunscularas c'ân survagnieu igl madem text a faged las leztgas a) antocen c) avànt c'antschever cun la lectura digl text.

2. Fasche ossa gruppas d'experts cun las conscolaras ed igls conscolars tgi on survagnia igl madem text e fasche igls exercezis a) anfignen c) e chegl avant tgi antschever a liger igl text.

2. Mettè's uossa insembel illas gruppas d'experts culs conscolars e cullas conscolaras chi haun survgnieu il listess text e fè las lezchas a) fin c), e que aunz cu cumanzer a ler il text.

2. As mettai uossa insembel illas gruppas d'experts culs conscolars e cullas conscolaras chi han surgni il listess text e fat las lezchas a) fin c), e quai avant co cumanzar a leger il text.


• Tgei damondas ein sedadas cun leger il text?

• Tge amparadas en sadadas cun da liger igl text?

• Tge dumondas az vez fatg cun liger igl text?

• Che dumandas as vais fat cun ler il text?

• Che dumondas as vais vus fat cun leger il text?


1. All'entschatta essas vus ella gruppa da coc. Vus survegnis quater texts. Dei in'egliada sin quels e secunvegni denter vus tgi che surpren tgei text. Mintgin da vus ei responsabels per in text.

1. A l'antscheata eassas vus an la grupa da coc. Vus survagnez quater texts. Ded egn'iglieada sen quels a sacunvagned trànter vus, tgi ca surprenda tge text. Mintgegn da vus e raspunsavel par egn text.

1. All’antschatta ischas vous ainten la gruppa da basa. Vous survagniz quatter texts. De en'igleida sen chels ed az decide, tgi tgi surpeglia tge text. Mintga persunga è responsabla per en text.

1. Al cumanzamaint essas vus illa gruppa da basa. Vus survgnis quatter texts: duos in puter e duos in vallader. Dè ün'öglieda sün quels texts e gni daperüna chi chi surpiglia che text. Mincha persuna es respunsabla per ün text.

1. Al cumanzamaint eschat vus illa gruppa da basa. Vus surgnis quatter texts: duos in vallader e duos in puter. Dat ün'ögliada a quels texts e gnit daperüna chi chi surpiglia che text. Mincha persuna es respunsabla per ün text.


• Tgei haveis vus era aunc empriu cun leger il text? Nudei treis informaziuns che vus saveis prender cun vus suenter la lectura dil text.

• Tge vez vus ear ànc amprieu cun liger igl text? Nudad tres infurmaziùns ca vus savez prender cun vus suainter la lectura digl text.

• Tge vez vous er anc amprandia cun liger igl text? Nude treis infurmaziuns tgi vous pudez piglier cun vous siva d'aveir ligia igl text.

• Che vais vus eir aunch'imprains cun ler il text? Notè trais infurmaziuns cha vus as pudais u vulais remarcher zieva la lectüra dal text.

• Che vais vus eir amo imprais cun leger il text? Notai trais infuormaziuns cha vus as pudais o vulais remarchar davo la lectüra dal text.


• Tgeinins ein ils plaids-clav da quei text?

• Tgenegns en igls pleds-clav da que text?

• Tge èn igls pleds-clav ainten chel text?

• Chenüns sun ils pleds d'clev da quist text?

• Chenüns sun ils pleds d'clav da quist text?


E buc emblida, el quiz final dat ei damondas tier mintga text. Leu sas ti mussar las greflas ed ir pils puncts.

A betg amblida, agl quiz final dat igl amparadas tier mintga text. Là sas tei mussar las greflas ad ir pigls puncts.

E betg amblidar, aint igl quiz final dattigl dumondas davart igl text. Lò post te mussar las greflas ed eir per puncts.

E nu schmancher, i'l quiz finel do que dumandas davart il text. Lo poust tü musser las griflas e ramasser puncts.

E nun invlidar, i'l quiz final daja dumondas davart il text. Là poust tü muossar las griflas e ramassar puncts.


b) Mirei sils maletgs: Tgei muossan els? Nua ein els plazzai? En connex cun tgei parts stattan els?

b) Vurdad segls maletgs: Tge mussan els? Noua en els plazos? An conex cun tge parts statan els?

b) Vurde igls maletgs: Tge mossan chels? Noua èn els plazzos? Cun tge parts stattan els an connex?

b) Guardè ils purtrets: Che muossan quels? Inua sun els plazzos? In connex cun che parts staun els?

b) Guardai ils purtrets: Che muossan quels? Ingio sun els plazzats? In connex cun che parts stan els?


S'occupei da rudien cun in text da diever applicond differentas strategias. Ina buna capientscha dil text gida vus da recaltgar puncts el quiz final.

Safatschandad profundameing cun egn text da diever duvrànd diferaintas strategeias. Egna bùna capientscha digl text gida a vus da gudagnear puncts agl quiz final.

Az occupe a fons d'en text d'adiever cun duvrar differentas strategias. Ena bunga tgapientscha digl text az geida a far puncts aint igl quiz final.

Occupè's a fuonz d'ün text d'adöver cun druver differentas strategias. Üna bun'incletta dal text as güda a fer puncts i'l quiz finel.

S'occupai a fuond d'ün text d'adöver cun dovrar differentas strategias. Üna bun'incletta dal text as güda a far puncts i'l quiz final.


c) Activei vossa presavida: Tgei fan il tetel ed ils maletgs endamen a vus? Tgei saveis vus gia davart quella tematica?

c) Activad la vossa presavida: Tge fan igl tetel ad igls maletgs andamaint a vus? Tge savez vus schon davart quella tematica?

c) Active la vossa presaveida: Tge fon igl tetel ed igls maletgs andamaint a vous? Tge savez vous gio davart chella tematica?

c) Activè vossa presavida: A che as tiran adimmaint il titul e'ls purtrets? Che savais vus già da quella tematica?

c) Activai vos presavair: A che as tiran adimmaint il titel e'ls purtrets? Che savais vus fingià da quella tematica?


Tgei caussas ein vegnidas numnadas che negin auter ha menziunau?

Tge tgossas en vagnidas numnadas ca nign oter â manzuno?

Tge tgossas èn neidas numnadas angal eneda?

Che chosas sun gnidas numnedas ch'üngün oter nun ho manzuno?

Che chosas sun gnüdas nomnadas ch'ingün oter nun ha manzunà?


Discutad ussa las savundàntas amparadas:

Discutè alura las seguaintas dumandas in classa:

Discutai lura las seguaintas dumondas in classa:


c) Noda ussa el minibook las tschun meglieras ideas che ti has giu en connex cun tiu tema.

c) Noda uss agl mini-book las tschentg miglras ideias ca tei âs gieu an conex cugl tieus tema.

c) Noda aint igl minibook (nr. 3) las tschintg miglras ideias.

c) Nota uossa in tieu minibook las tschinch megldras idejas cha tü hest gieu in connex cun tia tematica.

c) Nota uossa in teis minibook las tschinch megldras ideas cha tü hast gnü in connex cun tia tematica.


b) Rimna ideas per tiu tema. Lein gest far quei che Viola Cadruvi cusseglia. Noda tiu tema enamiez e scriva els nibels tut quei che vegn endamen a ti – tut las associaziuns, era quellas che mo ti fas cun quella tematica. Buca studegiar memia ditg, semplamein scriver!

b) Ad ussa remna mintgegn a mintgegna ideias pigl sieus tema. Lagn gest far quegl ca la Viola Cadruvi cunzeglia. Noda peia igl tieus tema agl nivel aintamiez a scriva an tschels nivelets tut quegl ca vean andamaint a tgei – tut las assoziaziùns, ear quellas ca me tei âs cun que tema. Betga studagear megna gî, semplameing scriver!

b) Rimna ideias per igl ties tema. Faschagn gist chegl tgi Viola Cadruvi cunseglia. Noda igl ties tema damez e noda ainten las neivlettas tot chegl tg'at vign andamaint – tot las associaziuns, er chellas tgi angal te fast cun chella tematica. Betg stebgia mengia dei, simplamaintg screiver.

b) Ed uossa ramassa minchüna e minchün idejas per sia tematica. Fainsa güst que cha Viola Cadruvi cussaglia. Nota tia tematica immez e scriva illas nüvlas tuot que chi't vain adimmaint – tuot las associaziuns, eir quellas cha be tü hest cun quella tematica. Nu stüdger memma lönch, scriva simplamaing!

b) Ed uossa ramassa minchüna e minchün ideas per sia tematica. Fain güsta quai cha Viola Cadruvi cussaglia. Nota tia tematica immez e scriva illas nüvlas tuot quai chi't vain adimmaint – tuot las associaziuns, eir quellas cha be tü hast cun quella tematica. Nu stübgiar massa lönch, scriva simplamaing!


Tgei sa quella persuna meglier che tschels?

Tge sa quella parsùna miglier c'igls oters?

Tge so chella persunga migler tgi oters?

Che so quella persuna meglder cu ils oters?

Che sa quella persuna meglder co tschels?


Tgi da nossa classa ha anflau las pli biaras associaziuns ch'era auters han numnau?

Tgi da la classa â cato las ple blearas assoziaziùns c'ear oters ân numno?

Tgi dalla nossa classa ò catto las pi bleras associaziuns tgi er oters on catto?

Chi da nossa classa ho chatto las pü bgeras associaziuns ch'eir oters haun numno?

Chi da nossa classa ha chattà las plü bleras associaziuns ch'eir oters han nomnà?


a) Per sescaldar fagein nus il giug dallas associaziuns. Noda els caums tschun associaziuns che vegnan endamen a ti, sche ti audas la noziun che la scolasta presenta.

a) Par sascaldar fagiagn nus igl gioi da las assoziaziùns. Noda qua sut mintgame tschentg assoziaziùns ca vignan andamaint a tgei, scha tei odas la noziùn ca la surmestra preschainta.

a) Per sa scaldar faschainsa igl gi dallas associaziuns. Noda ainten las tgaschas tschintg associaziuns tgi at vignan andamaint, schi te saintas la noziun tgi la scolasta preschainta.

a) Per cumanzer fains nus ün gö d'associaziuns. Nota illa tabella mincha vouta tschinch associaziuns chi't vegnan adimmaint, scha tü odast la noziun cha la magistra preschainta.

a) Per cumanzar faina ün gö d'associaziuns. Nota illa tabella mincha jada tschinch associaziuns chi't vegnan adimmaint, scha tü dodast la noziun cha la magistra preschainta.


Lai sgular tes patratgs e rimna cheutras ideas en connex cun tiu tema.

Le sgular igls teas patratgs a remna quatras ideias an conex cun la tia tematica.

Lascha sgular igls patratgs e rimna uscheia ideias an connex cun igl ties tema.

Lascha svuler tieus impissamaints e ramassa uschè idejas in connex cun tia tematica.

Lascha svolar teis impissamaints e ramassa uschè ideas in connex cun tia tematica.


Pertgei eis ei era impurtont pil scriver da nudar associaziuns che mo ins sez fa cun ina caussa?

Partge e'gl ear impurtànt par scriver da nudar assoziaziùns ca me ign sez â cun egna tgossa?

Pertge ègl impurtant pigl screiver dad er nudar associaziuns tg'ins ò angal sez?

Perche es que important da noter eir associaziuns cha s'ho be svess cun üna chosa?

Perche esa important da notar eir associaziuns chi s'ha be svess cun üna chosa?


Il december ei il dudischavel meins digl onn.

Igl dezember e igl dudeschavel mains digl on.

Igl december è igl dodeschavel meis digl onn.

Il december es il dudeschevel mais da l'an.

Il december es il dudeschavel mais da l'on.


• Consultei la Grammatica da scola (part: Las reglas d'ortografia) per mirar co ins scriva il datum per romontsch. Cumparegliei la scripziun romontscha cul tudestg. Tgei dat en egl?

• Consultad la Gramatica da scola (part: Las reglas d'ortografeia) par vurdar co ign scriva la data par rumàntsch. Cumparagliead la scripziùn rumàntscha cun la tudestga. Tge dat an îl?

Consulte la grammatica da scola 1.3k) per vurdar, scu tg'ins screiva la data an rumantsch. Cumparagle la scripziun rumantscha cun la tudestga. Tge dat an îgl?

• Consultè la Grammatica da scoula (part: Reglas ortograficas) per guarder, cu cha's scriva la data in rumauntsch. Congualè la scripziun rumauntscha culla tudas-cha. Che do in ögl?

• Consultai la Grammatica da scoula (part: Reglas ortograficas) per verer, co chi's scriva la data in rumantsch. Congualai la scripziun rumantscha culla tudais-cha. Che dà in ögl?


• Nua drovan ins fetg savens numerals ordinals?

Noua dovr'ign fetg savens numerals ordinals?

Noua ins dovra fitg savens dombers ordinals?

• Inua as drouva fich suvenz numers ordinels?

• Ingio as douvra fich suvent nomers ordinals?


*per mintga sbagl da cuntegn (plaid che ti has buc anflau/falliu plaid) stos ti quintar

*par mintga sbagl da cuntegn (pled ca tei âs betg cato/falo pled) stos tei quintar

*per mintga sbagl da cuntign (pled tgi te ast betg catto/fallo pled) stost te

*per mincha sbagl da cuntgnieu (pled cha tü nun hest chatto/pled scrit sbaglio) stust tü

*per mincha fal da cuntgnü (pled cha tü nun hast chattà/pled scrit fos) stoust tü


Ils numerals s'audan tier ils adjectivs, perquei ch'els san accumpignar in nomen. Ins differenziescha ils numerals cardinals (diembers cardinals) ed ils numerals ordinals (diembers ordinals).

Igls numerals s'odan tier igls adjectivs, parquegl c'els san acumpagnear egn nomen. Ign diferenztgescha igls numerals cardinals (diembers cardinals) ad igls numerals ordinals (diembers ordinals).

Igls numerals totgan tigls adjectivs, perchegl tg'els pon accumpagner en nomen. Ins disfranztgescha igls numerals cardinals (dombers cardinals) ed igls numerals ordinals (dombers ordinals).

Ils numerels tuochan tals adjectivs, perque ch'els paun accumpagner ün nomen. A do numerels cardinels (numers cardinels) e numerels ordinels (numers ordinels).

Ils numerals toccan pro'ls adjectivs, perquai ch'els pon accumpagnar ün nomen. I dà numerals cardinals (nomers cardinals) e numerals ordinals (nomers ordinals).


Il quart tom da Harry Potter plai a mi il meglier.

Igl quart tom da Harry Potter ple a mei igl miglier.

Igl quart tom da Harry Potter am plai igl migler.

Il quart tom da Harry Potter am plescha il meglder.

Il quart tom da Harry Potter am plascha il meglder.


**per mintga plaid che ti has scret falliu stos ti quintar vitier 2 secundas

**par mintga pled ca tei âs scret falo stos tei quintar vetier 2 secundas

**per mintga pled tgi te ast scretg fallo stost te chintar vetiers 2 secundas

**per mincha pled cha tü hest scrit fos stust tü quinter tiers 2 secundas

**per mincha pled cha tü hast scrit fos stoust tü quintar pro 2 secundas


d) Dai informaziuns sur da tei cun numerals cardinals ed ordinals.

d) De infurmaziùns sur da te cun numerals cardinals ad ordinals.

d) Dò infurmaziuns davart tatez/tatezza cun dombers cardinals ed ordinals.

d) Do infurmaziuns sur da te cun numers cardinels ed ordinels.

d) Dà infuormaziuns sur da tai cun nomers cardinals ed ordinals.


e las desinenzas <strong>-avel/-avla</strong>, p.ex.:


Oz dat ei temperaturas da tochen 32 grads.

Oz dat igl temperaturas d'antocen 32 grads.

Oz dattigl temperaturas dad anfignen 32 grads.


Eau d'he repetieu duos voutas ils pleds.


• Cardinal munta fundamental. Ils numerals cardinals ein pia ils diembers da basa. Encuri ussa plaids ord la famiglia dad 'ordinal'. Declarei cun agid da quels ils numerals ordinals.

• Cardinal munta fundamental. Igls numerals cardinals en peia igls diembers da basa. Ancured ussa pleds ord la famiglia dad 'ordinal'. Declarad cun agid da quels igls numerals ordinals.

Cardinal monta fundamental. Igls numerals cardinals èn damai igls dombers da basa. Tschartge ossa pleds dalla famiglia dad 'ordinal'. Declare cun ageid da chels igls dombers ordinals.

• Cardinel significha fundamentel. Ils numers cardinels sun dimena ils numers da basa. Tscherchè uossa pleds da la famiglia 'ordinel'. Declarè cun agüd da quels ils numers ordinels.

• Cardinal significha fundamental. Ils nomers cardinals sun dimena ils nomers da basa. Tscherchai uossa pleds da la famiglia 'ordinal'. Declerai cun agüd da quels ils nomers ordinals.


Numeral ordinal: Jeu mon ella tschunavla classa.

Numeral ordinal: Jou vont an la tschentgavla classa.

Domber ordinal: Ia vign ainten la tschintgavla classa.

Numer ordinel: Eau vegn in tschinchevla classa.

Nomer ordinal: Eu vegn in tschinchavla classa.


e) <strong>BATTA IGLS TIES AGENS RECORDS! </strong>


Ils numerals ordinals indicheschan in rang ni la successiun exacta.

Igls numerals ordinals inditgeschan egn rang near la suczessiùn exacta.

Igl numerals ordinals inditgeschan ena posiziun u la successiun exacta.

Ils numers ordinels indichan ün rang u la successiun exacta.

Ils nomers ordinals indichan ün rang o la successiun exacta.


• Pertgei s'audan ils numerals tier ils adjectivs?

• Partge s'odan igls numerals tier igls adjectivs?

Pertge totgan igls numerals digls adjectivs?

• Perche tuochan ils numerels tals adjectivs?

• Perche toccan ils numerals pro'ls adjectivs?


Ils emprems quater numerals ordinals han ina fuorma speciala:

Igls amprems quater numerals ordinals ân egna furma speziala:

Igls amprems quatter numerals ordinals on ena furma speziala:

Ils prüms quatter numers ordinels haun üna fuorma speciela:

Ils prüms quatter nomers ordinals han üna fuorma speciala:


c) Cardinal ni ordinal? Fai la crusch el dretg liug.

c) Cardinal near ordinal? Fe la crusch agl dretg liac.

c) Cardinal u ordinal? Fasche la crousch aint igl dretg li.

c) Cardinel u ordinel? Fè la crusch al dret lö.

c) Cardinal o ordinal? Fat la crusch al dret lö.


Ils ulteriurs numerals ordinals vegnan formai culs numerals cardinals e la finiziun

Igls ulteriurs numerals ordinals vignan furmos cugls numerals cardinals a la finiziùn

Igls ulteriours numerals ordinals vignan furmos cugls numerals cardinals

Ils oters numers ordinels vegnan furmos culs numers cardinels e la desinenza

Ils ulteriurs nomers ordinals vegnan fuormats culs nomers cardinals e la desinenza


Numeral cardinal: Jeu hai fatg mo treis sbagls el dictat.

Numeral cardinal: Jou ve fatg me tres sbagls agl dictat.

Domber cardinal: Ia va fatg angal treis sbagls aint igl dictat.

Numer cardinel: Eau d'he fat be trais sbagls i'l dictat.

Nomer cardinal: Eu n'ha fat be trais fals i'l dictat.


Quei cuosta tschun francs e trenta raps.

Quegl custa tschentg fràncs a trainta raps.

Chegl costa tschintg francs e trenta raps.

Que cuosta tschinch francs e trenta raps.

Quai cuosta tschinch francs e trenta raps.


Effect? Surpresa, consternaziun, divertiment, cumpassiun, disgust, schoc?

Efect? Surpresa, consternaziùn, divertimaint, cumpassiùn, disgust, schoc?

Effet? Surpraisa, consternaziun, divertimaint, cumpaschiun, disgust, schoc?


Schabetgs principals: Tgeinins ein ils schabetgs principals? En tgei successiun capetan quels?

Schabetgs prinzipals: Tgenegns en igls schabetgs prinzipals? An tge suczessiùn capetan quels?

Evenimaints principels: Che sun ils evenimaints principels? In che successiun capitan quels?

Evenimaints principals: Che sun ils evenimaints principals? In che successiun capitan quels?


f) Dai ussa la skizza surluvrada a tiu scolast ni a tia scolasta. Lez ni lezza scriva in cuort commentari.

f) De ussa la skiza surluvrada a la tia surmestra. Ella ta dat egn comentari latier.

f) Ossa dast la skizza alla tia scolasta. Giusot post te alloura liger igl commentar dad ella.

f) Do uossa la skizza surlavureda a tieu magister u a tia magistra. Quel/quella at do ün commentar.

f) Dà uossa la skizza surlavurada a teis magister o a tia magistra. Quel/quella at dà ün commentar.


Perspectiva: Ord tgei perspectiva scrivas ti tiu text?

Perspectiva: Ord tge perspectiva scrivas tei igl tieus text?

Stil? È igl ties text legher, pasant, ironic, emoziunal?

Perspectiva: Da che perspectiva scrivast tü tieu text?

Perspectiva: Da che perspectiva scrivast tü teis text?


Puncts culminonts: Tgeinins ein ils puncts culminonts che fan che tiu text daventa originals e specials?

Puncts culminànts: Tgenegns en igls puncts culminànts ca fan c'igl tieus text davainta original a spezial?

Puncts culminants: Che sun ils puncts culminants chi faun cha tieu text dvainta originel ed unic?

Puncts culminants: Che sun ils puncts culminants chi fan cha teis text dvainta original ed unic?


«La secunda metoda ei ina planisaziun exacta d'in text. Ins fa l'entschatta notizias e scriva si il cuors dil text. Il meglier ei, sch'ins ha schon in'entschatta ed ina fin. La fin savess el meglier cass puspei sereferir all'entschatta, forsa prender si ina frasa ni in maletg, lu fa il text in bi rudi.»

«La savunda metoda e egna planisaziùn exacta d'egn text. Ign fa a l'antscheata notiztgas a scriva sei igl curs digl text. Igl miglier e, sch'ign â schon egn'antscheata ad egna fegn. La fegn savess agl miglier cass puspe sareferir sen l'antscheata, forza prender sei egna frasa near egn maletg, alura fa igl text egn beal rudi.»

«La seguonda metoda es la planisaziun exacta d'ün text. Il prüm as fo notizchas davart que chi capita aint il text. Il meglder es, scha s'ho già ün cumanzamaint ed üna fin. La fin as pudess i'l meglder cas darcho referir al cumanzamaint, forsa piglier sü üna frasa u ün purtret, alura fo il text ün bel rinch.»

«La seguonda metoda es la planisaziun exacta d'ün text. I's fa il prüm notizchas davart quai chi capita aint il text. Il meglder esa, schi s'ha fingià ün cumanzamaint ed üna fin. La fin as pudess i'l meglder cas darcheu referir al cumanzamaint, forsa tour sü üna frasa o ün purtret, lura fa il text ün bel rinch.»


Stil? Ei tiu text leghers, pesonts, ironics, emoziunals?

Stil? E igl tieus text legher, pasànt, ironic, emoziunal?

Stil? Es tieu text alleger, pensiv, ironic, emoziunel?

Stil? Es teis text alleger, pensiv, ironic, emoziunal?


Effect: Tgei effect vul evocar? (surpresa, consternaziun, divertiment, cumpassiun, disgust, schoc)?

Efect: Tge efect vol tei provotgear? (surpresa, consternaziùn, divertimaint, cumpassiùn, disgust, schoc)?

Effet: Che effet voust tü ragiundscher? (surpraisa, consternaziun, divertimaint, cumpaschiun, disgust, schoc)?


e) Surlavura tia skizza sin basa dil resun che ti has survegniu da tiu vischin ni da tia vischina.

e) Surlavura igl tieus sboz sen basa digl resùn ca tei âs survagnieu digl tieus vaschegn near da la tia vaschegna.

e) Surlavoura la tia skizza sen basa digl resung tgi te ast survagnia dalla tia conscolara u digl ties conscolar.

e) Surlavura tia skizza a basa dal resun cha tü hest survgnieu da tieu chantunais u da tia chantunaisa.

e) Surlavura tia skizza a basa dal resun cha tü hast surgni da teis vaschin o da tia vaschina.


Stil: Tgei stil ha tiu text (ei tiu texts leghers, pesonts, ironics, emoziunals)?

Stil: Tge stil â igl tieus text (e igl tieus text legher, pasànt, ironic, emoziunal)?

Stil: Che stil ho tieu text (es tieu text alleger, pensiv, ironic, emoziunel)?

Stil: Che stil ha teis text (es teis text alleger, pensiv, ironic, emoziunal)?


Persunas: Tgei persunas vegnan avon en tia historia?

Parsùnas: Tge parsùnas cumparan an la tia istorgia?

Persunas: Che persunas vegnan avaunt in tia istorgia?

Persunas: Che persunas vegnan avant in tia istorgia?


Elements da tensiun: Tgeinins ein ils elements che fan che tiu text daventa tensivs ed interessants?

Elemaints da tensiùn: Tgenegns en igls elemaints ca fan c'igl tieus text davainta plagn tensiùn ad interessànt?

Effect? Surpresa, consternaziun, divertimaint, cumpassiun, disgost, schoc?

Elemaints da tensiun: Che sun ils elemaints chi faun cha tieu text dvainta interessant e captivant?

Elemaints da tensiun: Che sun ils elemaints chi fan cha teis text dvainta interessant e captivant?


a) Legia il citat da Viola Cadruvi. Co planisescha l'autura in text?

a) Ligia igl zitat da la Viola Cadruvi. Co planisescha l'autura egn text?

a) Ligia igl citat da Viola Cadruvi. Scu planisescha ella en text?

a) Legia il citat da Viola Cadruvi. Cu planisescha l'autura ün text?

a) Legia il citat da Viola Cadruvi. Co planisescha l'autura ün text?


Schabetgs principals? Successiun dils schabetgs?

Schabetgs prinzipals? Suczessiùn digls schabetgs?

Evenimaints principels? Successiun dils evenimaints?

Evenimaints principals? Successiun dils evenimaints?


d) Presenta tias ponderaziuns a tiu vischin ni a tia vischina e lai finir el ni ella las suandontas construcziuns.

d) Preschainta las tias ponderaziùns agl tieus vaschegn near a la tia vaschegna a le fitar el near ella las savundàntas construcziùns.

d) Preschainta las tias ponderaziuns alla tia vaschigna u agl ties vaschign. Lascha fittar el/ella las construcziuns.

d) Preschainta tias ponderaziuns a tieu chantunais u a tia chantunaisa e lascha glivrer ad el/ella las seguaintas frasas.

d) Preschainta tias ponderaziuns a teis vaschin o tia vaschina e til/tilla lascha finir las seguaintas frasas.


b) Noda tut tias ideas sin cedels. Fai uorden cun quels e sortescha tias ideas. Ponderescha tgei ideas che ti sas duvrar per tiu text e co ed en tgei successiun che ti sas integrar ellas. Tgeininas sas ti buca duvrar? Metta dalla vart quellas.

b) Noda tut las tias ideias sen zedels. Fe urden cugls zedels a sortescha las tias ideias. Ponderescha tge ideias ca tei sas duvrar pigl tieus text a co ad an tge suczessiùn ca tei sas integrar ellas. Tgenegnas sas tei betga duvrar? Meta quellas da la vart.

b) Noda tot las tias ideias sen cedels. Sorta las tias ideias. Ponderescha tge ideias tgi te sast duvrar pigl ties text ed an tge successiun tgi te las sast duvrar. Tgenegnas sast te betg duvrar? Las metta d'ena vart.

b) Nota tuot tias idejas sün scrittins. Fo uorden culs scrittins ed ordinescha tias idejas. Stüdgia che idejas cha tü poust druver per tieu text e cu ed in che successiun cha tü las poust integrer. Chenünas nu sest tü insomma na druver? Mett'las da la vart.

b) Nota tuot tias ideas sün scrittins. Fa uorden culs scrittins ed ordinescha tias ideas. Stübgia che ideas cha tü poust dovrar per teis text e co ed in che successiun cha tü tillas poust integrar. Chenünas nu sast tü brich dovrar? Tillas metta da la vart.


Fai uorden cullas ideas che ti has integrau en incumbensa 7. Ils suandonts pensums gidan tei leutier.

Fe urden cun las ideias ca tei âs integro an l'incumbensa 7. Las savundàntas leztgas ta gidan latier.

Fo uorden cullas idejas cha tü hest integro ill'incumbenza 7. Las seguaintas lezchas at paun güder.

Fa uorden cullas ideas cha tü hast integrà ill'incumbenza 7. Las seguaintas lezchas at pon güdar.


c) Definescha uss ils puncts che fuorman il skelet da tiu text. Noda quels puncts sco emprem cun rispli els caums dil matg flurs.

c) Definescha uss igls puncts ca datan igl skelet digl tieus text. Noda gl'amprem quels puncts cun risplei.

c) Definescha igls puncts centrals tgi furman igl ties text. Noda chels puncts igl amprem cun risplei.

c) Definescha uossa ils puncts chi daun il skelet da tieu text. Nota il prüm quels puncts cun rispli aint il püschel fluors.

c) Definischa uossa ils puncts chi dan il skelet da teis text. Nota il prüm quels puncts cun rispli aint i'l püschel fluors.


• Gia en quellas empremas construcziuns sezuppan patratgs critics. Tgeinins savess quei esser? Noda els sutvart.

• Gea an quellas ampremas construcziùns sazupan patratgs critics. Tgenegns savess quegl easser? Noda els sen las lingias.

• Canoschas te chella narra dalla fava? Schi bagn, tgi è chegl? Schi betg, tgi savess chegl esser?


d) Descriva l'entschatta da quei cudisch en treis construcziuns. Tgei entschatta dils treis texts presentai silla pagina speras semeglia ella il pli fetg? Argumentescha.

d) Descriva l'antscheata da que cudesch an tres construcziùns. A tgenegna da las tres antscheatas sura sameglia ella igl ple fetg? Argumantescha.

d) Descreiva l'antschatta da chel codesch an treis construcziuns. A tge antschatta digl pensum a) sumeglia l'antschatta digl ties codesch igl pi fitg?

d) Descriva il cumanzamaint da quel cudesch in trais frasas. A che cumanzamaint dals trais cudeschs survart sumaglia quel il püchöntsch? Argumantescha.

d) Descriva il cumanzamaint da quel cudesch in trais frasas. A che cumanzamaint dals trais cudeschs survart sumaglia quel il plüchöntsch? Argumantescha.


• Tgi raquenta en quei text? E tgei effect fa quei?

• Tgi rachinta chell'istorgia? Tge effect fò chegl?

• Da che tratta il text? Prouva da declarer?

• Cun chi discuorra l'hom? Fa üna supposiziun.


La pli impurtonta caussa el sac da mintgin ei il telefonin. El ha l'impurtonza d'in telefonun. El fa ch'ins sesenta tuttenina fetg impurtonts e ch'ins ei contonschibels dapertut. Perfin sin hisli.

Taidla, sest tgnair per te secretezzas? Eau at stögl quinter qualchosa ... Ün bun amih m'ho quinto, dschand ch'eau nu suos-cha dir inavaunt ad üngün, que cha sia mamma l'avaiva confido il di aunz scu grand secret ch'ella vaiva udieu da sia sour be poch avaunt e nu vess sus-chieu tradir ad üngün.

Ün cuntschaint da mai ha ün vizi magari stantus: El licha davo mincha frasa ils lefs. Da discuorrer cun el sainza püffar tuotta pezza sülla pizza da sia lengua, es bod impussibel. Lura esa sco pro inchün chi ha spinat tanter ils daints: eir schi nu's voul verer sün quai, resta l'ögliada adüna darcheu fixada in quel lö dischagreabel.


g) Surluvrei vossa entschatta sin fundament dils resuns da vies conscolar ni da vossa conscolara.

g) Surluvrad la vossa antscheata sen fundamaint digls resùns digl voss cunscular/da la vossa cunsculara.

g) Surlavoura la tia antschatta digl text cun risguardar igls resungs dalla tia conscolara u digl ties conscolar.

g) Surlavurè vos cumanzamaint a basa dals resuns da vos conscolar/vossa conscolara.

g) Surlavurai vos cumanzamaint a basa dals resuns da vos conscolar/vossa conscolara.


Con fetg animescha quella entschatta da leger vinavon? Exprima tia veglia da leger vinavon cun in diember da 0 (insumma buc) tochen 10 (jeu less exnum saver co ei va vinavon).

Quànt fetg animescha quell'antscheata da liger anavànt? Exprima igl tieus gust da liger anavànt sen egna scala da 0 (anzuma betg) antocen 10 (jou less exnum saver tge ca vean).

È chell'antschatta talmaintg interessanta tgi fò gost da liger anavant? Exprima igl ties gost da liger anavant cun ena scala dad 1-10.

Quaunt ferm as tainta quist cumanzamaint da leger inavaunt? Exprima tia cuvaida da ler inavaunt sün üna scala da 0 (insomma na) fin 10 (eau vuless in mincha cas savair che chi capita).

Quant ferm as tainta quel cumanzamaint da leger inavant? Exprima tia cuaida da leger inavant sün üna scala da 0 (insomma brich) fin 10 (eu less in mincha cas savair che chi capita).


In citat, ina verdad ni ina construcziun ch'enzatgi ha detg savess far l'entschatta.

Egn zitat, egna vardad near egna construcziùn c'anzatgi â getg savess far l'antscheata.

Ün citat, üna vardet u üna frasa cha qualchün ho dit pudess fer il cumanzamaint.

Ün citat, üna vardà o üna frasa ch'inchün ha dit pudess far il cumanzamaint.


Tgei entschatta plai il meglier a ti? Pertgei gest quella?

Tge antscheata ple a tgei igl miglier? Partge gest quella?

Tge antschatta plai igl migler a tè? E pertge?

Che cumanzamaint at plescha il meglder? Perche güst quel?

Che cumanzamaint at plascha il meglder? Perche güsta quel?


<strong>Infurmaziun </strong>da Rico Valär

<strong>Vizis </strong>da Fadrina Hofmann


Sutvart has ti ina schelta da differentas pusseivladads. Sche ti has buc ina megliera idea, elegia ina da quellas e scriva in'entschatta da tschun construcziuns.

Qua âs tei egn'elecziùn da diferaintas pussevladads. Scha tei âs betg egna miglra ideia, alura tschearna egna da quellas a scriva egn'antscheata da tschentg construcziùns.

Cò cattas te ena schelta da differentas pussebladads. Schi te ast betg ena miglra ideia, tscherna egna da chellas e screiva en'antschatta da tschintg construcziuns.

Suotvart chattast tü differentas pussibiliteds per scriver ün cumanzamaint d'ün text. Scha tü nun hest üna megldra ideja, schi piglia üna da quellas pussibiliteds e scriva ün cumanzamaint da tschinch frasas.

Suotvart chattast tü differentas pussibiltats per scriver ün cumanzamaint d'ün text. Scha tü nun hast üna megldra idea, schi piglia üna da quellas pussibiltats e scriva ün cumanzamaint da tschinch frasas.


h) E co finir il text? Legia tgei che Viola Cadruvi cusseglia ed empleina il rudi cun tia entschatta e tia fin.

h) A co fitar igl text? Ligia tge ca la Viola Cadruvi cunzeglia ad amplanescha igl rudi cun la tia antscheata a cun la tia fegn.

h) Scu fittar igl text? Ligia chegl tgi Viola Cadruvi cunseglia e noda la tia antschatta e la tia fegn aint igl cres.

h) E cu glivrer il text? Legia che cha Viola Cadruvi cussaglia ed impla il rinch cun tieu cumanzamaint e tia fin.

h) E co finir il text? Legia che cha Viola Cadruvi cussaglia ed implischa il rinch cun teis cumanzamaint e tia fin.


c) Pren neunavon il cudisch che ti eis gest vidlunder da leger. Co entscheiva lez? Noda las empremas treis construcziuns cheu sutvart. Sch'il cudisch ei screts per tudestg, emprova da translatar quellas treis construcziuns.

c) Prenda igl cudesch ca tei es gest veda liger. Co antscheva quel? Noda las ampremas tres construcziùns qua sut. Sch'igl cudesch e par tudestg, amprova da translatar las ampremas tres construcziùns.

c) Varda igl codesch tgi te ist gist vedlonder da liger. Scu antscheva chel? Noda las ampremas construcziuns. Sch'igl codesch è scretg an tudestg amprova da far la translaziun an rumantsch.

c) Piglia in maun il cudesch cha tü est güst vi da ler. Cu cumainza quel? Nota las prümas trais frasas suotvart. Scha'l cudesch es in tudas-ch, prouva da tradür quellas trais frasas in rumantsch.

c) Piglia in man il cudesch cha tü est güsta vi da leger. Co cumainza quel? Nota las prümas trais frasas suotvart. Scha'l cudesch es in tudais-ch, prouva da tradüer quellas trais frasas in rumantsch.


e) Emprova ussa tez da scriver in'entschatta per tiu text. L'entschatta duei far gust da leger, evocar emoziuns e cudizzar las marveglias.

e) Amprova ussa tez/teza da scriver egn'antscheata pigl tieus text. L'antscheata de far gust da liger, svagliear emoziùns a caztgear las marveglias.

e) Amprova da screiver l'antschatta digl ties text. L'antschatta duess far gost da liger, sviglier emoziuns e cudizzar las marveglias.

e) Prouva uossa svess da scriver ün cumanzamaint per tieu text. Il cumanzamaint dess fer gust da ler, evocher emoziuns, fer ster cul buonder.

e) Prouva uossa svess da scriver ün cumanzamaint per teis text. Il cumanzamaint dess far gust da leger, evochar emoziuns, far star cul buonder.


f) Bratta ussa tiu carnet cun in conscolar ni cun ina conscolara. Legi vicendeivlamein vossas entschattas e dei ensemen risposta allas damondas.

f) Barata uss igl tieus carnet cun egn cunscular near cun egna cunsculara. Liged vizeversa las vossas antscheatas a raspunded cuminevlameing las amparadas.

f) Baratta igl carnet cun ena conscolara u en conscolar. Lige las vossas antschattas e raspunde ansemen allas dumondas.

f) Baratta uossa tieu quadern cun ün conscolar u üna conscolara. Legè vicendaivelmaing voss cumanzamaints e respundè insembel a las dumandas.

f) Baratta uossa teis quadern cun ün conscolar o üna conscolara. Legiai vicendaivelmaing voss cumanzamaints e respuondai insembel a las dumondas.


Tgei dat en egl tier las differentas entschattas?

Tge dat an îl tier las diferaintas antscheatas?

Tge dat an îgl tar las differentas antschattas?

Che do in ögl i'ls differents cumanzamaints?

Che dà in ögl i'ls differents cumanzamaints?


Tgei ei fatg bein el text? Tgei savess ins migliurar?

Tge e fatg bagn agl text? Tge savess ign migliurar?

Tge è gartagea bagn ainten chel text? Tge ins pudess migliurar?

Che es fat bain in quist text? Che as pudess fer meglder?

Che es fat bain in quist text? Che as pudessa far meglder?


a) Legia las entschattas e dai risposta allas damondas.

a) Ligia las antscheatas a raspunda las amparadas.

a) Ligia las antschattas e rasponda allas dumondas.

a) Legia ils cumanzamaints e respuonda a las dumandas.

a) Legia ils cumanzamaints e respuonda a las dumondas.


Tgei text cudizzass vus il pli fetg da leger? Tgeinin insumma buc?

Tge text caztgess vus igl ple fetg da liger? Tgenegn anzuma betg?

Tge antschatta fò a tè igl pi grond gost da liger anavant? Tgenegna betg?

Che text as tantess il pü fich da ler? Chenün insomma na?

Che text as tantess il plü ferm da leger? Chenün insomma brich?


Co savess il text cuntinuar? Fagei supposiziuns.

Co savessan igls texts cuntinuar? Faged suposiziùns.

Scu savessan igls texts cuntinuar? Fasche supposiziuns.

Cu pudess cuntinuer il text? Fè supposiziuns?

Co pudess cuntinuar il text? Fat supposiziuns?


Adatg: Mo praulas entscheivan cun «Ei era inaga ...»!

Adatg: Me parolas antschevan cun «Igl eara egn'ea ...»!

Attenziun: angal praulas antschevan cun 'Igl era eneda'.

Attenziun: Be parevlas cumainzan cun «A d'eira üna vouta ...»!

Attenziun: Be parablas cumainzan cun «I d'eira üna jada ...»!


Tgei savess esser il tema da quei text? Co va ei vinavon suenter l'entschatta? Fagei supposiziuns.

Tge savess easser igl tema da que text? Co va'gl anavànt suainter l'antscheata? Faged suposiziùns.

Tge pudess esser igl tema da chel text? Scu cuntinuescha igl text?

Che pudess esser il tema da quist text? Cu cuntinuescha el zieva il cumanzamaint? Fè propostas.

Che pudess esser il tema da quist text? Co cuntinua el davo il cumanzamaint? Fat propostas.


Par ir sen las muntognas near schizund segl Pez Bavregn e'gl ànc megna bòld. La nev lisei cuvearta ànc pro a pastira. Anzuma, tocen ca las flurs da cualm en sut curveia, tir'igl me betg an l'òlta.

Digl noss anviern n'at saia deir navot, perchegl tg'ia dorm set meis. Igl otgover vigna a letg e ma desd pir da son Giera, igls 23 d'avregl. Igl settember ans persequitescha igl catscheder; alloura giainsa ainten las nossas tangas e stagn lò deis or.

Eau nu se, cur cha'l maun vain darcho in mia staunza. Ma cur ch'el vain, alura as struozcha'l no vers la porta. Eau l'od da dalöntsch. Sias unglas sfruschan be fin il fuonz da las plattinas grischas. Que sgrizcha, pü plaun cu cha l'ura batta il tact, cuort aunz cha vain la sön.

Quai füss amo üna bella, sch'eu sco hom nu füss bun da pisserar per meis duos kindels e da far l'economia quista fin d'eivna. Be nu crajer ch'eu fetscha trais jadas davorouda spaghets cun pomodor.


Cumpareglia las entschattas da texts d'auturas e d'auturs ed empren dils profis.

Cumpareglia las antscheatas da texts d'auturas a d'auturs ad amprenda digls profis.

Cumpareglia las antschattas digls texts ed amprenda digls profis.

Conguela ils cumanzamaints da texts d'auturas e d'autuors ed imprenda dals profis!

Conguala ils cumanzamaints da texts d'auturas e d'auturs ed imprenda dals profis!


Ponderescha tgei che ti sas aunc sur dad adjectivs ed adverbs e controllescha silsuenter, sche quei ei il cass tier igl exempel survart.

Studegia tge ca tei sas ànc dad adjectivs ad adverbs a controlescha suainter, scha quegl e igl cass tier igl exaimpel survart.

Ponderescha tge tgi te sast anc davart adjectivs ed adverbs e controllescha alloura, schi chegl è igl cass aint igl exaimpel survart.

Ponderescha che cha tü sest auncha sur dad adjectivs ed adverbs e controlla alura, scha que es il cas i'l exaimpel survart.

Ponderescha che cha tü sast amo sur dad adjectivs ed adverbs e controlla lura, scha quai es il cas i'l exaimpel survart.


c) Bien ni bein? Quels dus dattan magari fastedi. Empleina las largias.

c) Bien near bagn? Quels dus pleds fan magari fadeia. Amplagna las largias.

c) Bung u bagn? Chels dus fon magari fadeia. Amplanescha las largias.

c) Bun u bain? Quels duos faun magari fadia. Impla las luochas.

c) Bun o bain? Quels duos fan magara fadia. Implischa las loccas.


Reparti las disciplinas e fagei ina scaffa da savida cullas informaziuns che vus anfleis egl internet sur da quels records. Presentei silsuenter quei che vus haveis anflau cuortamein a vos conscolars.

Repartged las disziplinas a faged egna stgafa da savida cun las infurmaziùns ca vus cataz agl internet davart quels records. Preschantad suainter curtameing agls voss cunsculars quegl ca vus vez cato.

Reparti las disciplinas e fasche ena tgascha da saveida cun las infurmaziuns tgi vous cattez aint igl internet davart chels records. Preschente alloura angal curtamaintg chegl tgi vous vez catto alla classa.

Scumparti las disciplinas ed impli üna chavagna cullas infurmaziuns cha vus chattais i'l internet sur da quels records. Preschantè alura que cha vus vais chatto a la classa.

Scumparti las disciplinas e ed impli ün chanaster cullas infuormaziuns cha vus chattais i'l internet sur da quels records. Preschantai lura quai cha vus vais chattà a la classa.


anetg – anetgamaintg, regular – regularmaintg

dandet – dandettamaing, amiaivel – amiaivelmaing

dandet – dandettamaing , amiaivel – amiaivelmaing


**per mintga plaid che ti has scret falliu stos ti quintar vitier 2 secundas

**par mintga pled ca tei âs scret falo stos tei quintar vetier 2 secundas

**per mintga pled tgi te ast scretg fallo stost te chintar vetiers 2 secundas

**per mincha pled cha tü hest scrit fos stust tü quinter tiers 2 secundas

**per mincha pled cha tü hast scrit fos stoust tü quintar pro 2 secundas


as paun müder (els as drizzan tenor la persuna e'l numer dal nomen):  _

as pon müdar (els as drizzan tenor la persuna e'l nomer dal nomen):  _


Buca lai cuglienar, mintgaton ei in adjectiv buc in adjectiv, mobein in adverb. Fai ils pensums ed empren da tener in ord l'auter quellas duas specias da plaids.

Mintgatànt e egn adjectiv betg egn adjectiv, mobagn egn adverb. Amprenda da taner ordapar quellas duas spezias da pleds.

Betg at lascha anganar, mintgatant è en adjectiv betg en adjectiv, mabagn en adverb. Fò igls exercezis ed amprenda a disfranztger las dus speztgas da pleds.

Nu't lascher ingianer, minchataunt nun es ün adjectiv ün adjectiv, ma ün adverb. Fo las lezchas ed imprenda a tgnair ourdglioter las duos spezchas da pleds.

Nu't laschar ingianar, minchatant nun es ün adjectiv ün adjectiv, ma ün adverb. Fa las lezchas ed imprenda a tgnair ourdglioter las duos spezchas da pleds.


b) Cheusut anflas ti ulteriuras disciplinas ord il cudisch da records. Colurescha ils adjectivs cun mellen ed ils adverbs cun verd.

b) Sutvart tgatas tei ulteriuras disziplinas c'en da catar agl cudesch da records. Calurescha igls adjectivs cun melen ad igls adverbs cun verd.

b) Cò sotvart cattas te ulteriouras disciplinas tg'ins catta aint igl codesch da records. Colurescha igls adjectivs cun mellen ed igls adverbs cun verd.

b) Cò suotvart chattast tü ulteriuras disciplinas chi sun da chatter i'l cudesch da records. Culurescha ils adjectivs cun mellan e'ls adverbs cun verd.

b) Quia suotvart chattast tü ulteriuras disciplinas chi sun da chattar i'l cudesch da records. Culurischa ils adjectivs cun gelg e'ls adverbs cun verd.


d) Biars adverbs san vegnir formai cun aschuntar la finiziun -mein alla fuorma feminina digl adjectiv. Cumpletescha las largias ed aschunta la finiziun -mein als adverbs.

d) Blears adverbs san vagnir furmos cun aschuntar la finiziùn –meing a la furma feminina digl adjectiv. Cumpletescha las largias ad aschunta la finiziùn –meing agls adverbs.

d) Blers adverbs pon neir furmos cun agiuntar igl suffix -maintg alla furma feminina ed an tscherts cass er alla furma masculina digl adjectiv. Cumplettescha las largias ed agiunta igl suffix -maintg agls adjectivs.

d) Bgers adverbs paun gnir furmos cun agiundscher il suffix -maing a la fuorma feminina ed in tscherts cas eir a la fuorma masculina da l'adjectiv. Cumplettescha las luochas ed agiundscha il suffix -maing als adjectivs.

d) Blers adverbs pon gnir fuormats cun agiundscher il suffix -maing a la fuorma feminina ed in tscherts cas eir a la fuorma masculina da l'adjectiv. Cumplettescha las loccas ed agiundscha il suffix  -maing als adjectivs.


*per mintga sbagl da cuntegn (plaid che ti has buc anflau/falliu plaid) stos ti quintar

*par mintga sbagl da cuntegn (pled ca tei âs betga cato/falo pled) stos tei quintar

*per mintga sbagl da cuntign (pled tgi te ast betg catto/fallo pled) stost te chintar

*per mincha sbagl da cuntgnieu (pled cha tü nun hest chatto/pled scrit sbaglio) stust tü

*per mincha fal da cuntgnü (pled cha tü nun hast chattà/pled scrit fos) stoust tü


a) Las duas suandontas disciplinas han da far cul plaid ault. Legia ils texts e sutlingescha tut ils plaids che stattan en connex cun ault. Ina ga ei ault in adjectiv ed ina ga in adverb. Tgeinin ei tgeinin?

a) Las duas savundàntas disziplinas ân da far cugl pled òlt. Ligia igls texts a sutlignescha tut igls pleds ca statan an conex cun òlt. Egn'ea e òlt egn adjectiv ad egn'ea egn adverb. Tgenegn e tgenegn?

a) Las dus suandontas disciplinas on da far cugl pled 'ot'. Ligia igls texts e sottastretga tot igls pleds tgi stattan an connex cun 'ot'. Eneda è 'ot' en adjectiv ed eneda en adverb. Tgenegn è tge?

a) Las duos seguaintas disciplinas haun da chefer cul pled 'ot'. Legia ils texts e suottastricha tuot ils pleds chi staun in connex cun 'ot'. Üna vouta es ün 'ot' ün adjectiv ed üna vouta ün adverb. Chenün es che?

a) Las duos seguaintas disciplinas han da chefar cul pled 'ot'. Legia ils texts e suottastricha tuot ils pleds chi stan in connex cun 'ot'. Üna jada es ün 'ot' ün adjectiv ed üna jada ün adverb. Chenün es che?


San modificar la muntada d'in verb, d'in adjectiv ni d'in adverb:  _

San modifitgear la muntada d'egn verb, d'egn adjectiv near d'egn adverb:  _

modifitgeschan igl senn d'en verb, d'en adjectiv u d'en oter adverb:  _

paun modificher il sen d'ün verb, d'ün adjectiv u d'ün oter adverb:  _

pon modifichar il sen d'ün verb, d'ün adjectiv o d'ün oter adverb:  _


1. enzatgei ch'ei buc impurtont, mo ina piculezza

1. anzatge c'e betg impurtànt, me egna piculeza

1. qualchosa chi nun es important, be üna piculezza

1. alch chi nun es important, be üna piculezza


Tei sas gir librameing scha tei vol ir cun els near betg.

Gievgia festivescha Liano igl sies quittordeschavel anniversari.

Tü vulessast sgür eir gnir cun nus in vacanzas.

Tü lessast sgür eir gnir cun nus in vacanzas.


b) ils tagliors, ils loghens, ils heroxs, ils cascheuls, l’ossa, ils cots, ils umens, las butschidas

b) igls culiezs, igls utscheals, igls heroxs, igls casteals, igls oss/l’ossa, igls tgavals, igls umens, las butschidas

b) igls vadels, igls peis, igls omens, las donnas, igls òss / l’òssa, igls plazs, las pareis, igls deis

b) ils vdels, ils peis, ils homens, las culuors, ils öss, ils chavals, las müers, ils chapels

b) ils chastits, ils homens, ils oss, ils sudats, ils peis, las stads, ils chavals, ils creschüts


Quels cudischs franzos fascineschan mei.


(Las duas explicaziuns correctas dattan mintgamai 1 punct, ils plaids currigi dattan mintgamai ½ punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Las duas explicaziùns corectas datan mintgame 1 punct, igls pleds curagieus datan mintgame ½ punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Las dus explicaziuns correctas dattan mintgigna 1 punct, igls pleds scretgs andretg dattan adegna ½ punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Las duos explicaziuns correctas daun minchüna 1 punct, ils pleds scrits inandret daun adüna ½ punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Las duos explicaziuns correctas dan minchüna 1 punct, ils pleds scrits inandret dan adüna ½ punct, in tuot daja 5 puncts.)


La scripziun digls sungs e digls sungs e segns spezials

La scripziun dals suns e dals suns speciels

La scripziun dals suns e dals suns specials


(Mintga plaid correct dat 1 punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Mintga pled corect dat 1 punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Mintga pled correct dat 1 punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Mincha pled correct do 1 punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Mincha pled correct dà 1 punct, in tuot daja 5 puncts.)


(Mintga attribuziun correcta dat ¼ punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Mintga atribuziùn corecta dat ¼ punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Mintga attribuziun correcta dat ¼ punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Mincha attribuziun correcta do ¼ punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Mincha attribuziun correcta dà ¼ punct, in tuot daja 5 puncts.)


a) Mintga stad encurrin nus conchiglias sper la mar.

a) Mintga stad ancuragn nus carcajognas sper la mar.

a) La stad tschartgagn nous conchiglas alla riva dalla mar.

a) Nus tscherchains da sted coquiglas a la riva dal mer.

a) Nus tscherchain d'instà coquiglas a la riva dal mar.


Ins aschunta in -s als nomens per formar in plural regular (casa – casas, uaul – uauls).

Ign aschùnta egn -s agls nomens par furmar egn plural regular (tgea – tgeas,

I vign agiunto en -s agls nomens per furmar igl plural regular (tgesa – tgesas,

A vain agiunt ün -s als nomens per furmer ün plural reguler (chesa – chesas, god – gods).

I vain agiunt ün -s als nomens per fuormar ün plural regular (chasa – chasas, god – gods).


a) Tgei bustab aschuntan ins als nomens per formar il plural regular? Fai in exempel.

a) Tge bustab aschùnt'ign agls nomens par furmar igl plural regular? Fe egn exaimpel.

a) Tge bustab vign agiunto agls nomens per furmar igl plural regular? Fò en exaimpel.

a) Che custab vain agiunt als nomens per furmer il plural reguler? Fo ün exaimpel.

a) Che custab vain agiunt als nomens per fuormar il plural regular? Fa ün exaimpel.


(Las duas fuormas da verbs cun lur explicaziun dattan mintgamai 1 punct, il verb conjugau quescher dat 3 puncts, en tut dat ei 5 puncts.)

(Las duas furmas da verbs cun lur explicaziùn datan mintgame 1 punct, igl verb conjugo tascher quieu dat 3 puncts, an tut dat igl 5 puncts.)

(Las treis furmas da verbs dattan mintgigna en punct, igl verb ‘deir’ conjugo andretg dat 2 puncts, an tot dattigl 5 puncts.)

(Las duos fuormas da verbs cun lur explicaziun daun minchüna 1 punct, il verb 'saglir' conjugo inandret do 3 puncts, in tuot do que 5 puncts.)

(Las duos fuormas da verbs cun lur explicaziun dan minchüna 1 punct, il verb 'saglir' conjugà inandret dà 3 puncts, in tuot daja 5 puncts.)


Camathias ei ina fetg biala schlatteina.

Igl signur Camathias anquiera cristaglia agls òlts.

Igl spusalezi fò nozzas fitg generousas.

Giacomelli es ün fich bel nom da famiglia.


Noda las fuormas dumandadas dils verbs ed explichescha, pertgei ch'ins scriva quellas aschia.

Noda las furmas dumandadas digls verbs ad explitgescha, partge c'ign scriva quellas ascheia.

Nota las fuormas dumandedas dals verbs e declera, perche cha's scriva quellas uschè.

Nota las fuormas dumandadas dals verbs e declera, perche chi's scriva quellas uschè.


3. sch'ins ha stuiu siglir sur l'atgna umbriva per dumignar enzatgei, han ins stuiu far in ...

3. sch'ign â stuieu saglir sur l'atgna umbriva par dumagnear anzatge, han ign stuieu far egn ...

c) schi ena persunga è bunga da far ensatge, alloura so ella sa .... bagn.

3. scha s'ho stuvieu saglir sur l'egna sumbriva per fer qualchosa, s'ho stuvieu fer ün ...

3. schi s'ha stuvü saglir sur l'aigna sumbriva per far alch, s'haja stuvü far ün ...


(Per la risposta correcta al pensum a) dat ei 1 punct. Mintga plural correct dat ½ punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Par la rasposta corecta da la leztga a) dat igl 1 punct. Mintga plural corect dat

(Per la rasposta correcta agl exercezi a) dattigl 1 punct. Mintga plural correct dat

(Per la resposta correcta a la lezcha a) do que 1 punct. Mincha plural correct do

(Per la resposta correcta a la lezcha a) daja 1 punct. Mincha plural correct dà ½ punct, in tuot daja 5 puncts.)


Quels cudischs Franzos fascineschan mei.


b) Noda il plural dils suandonts plaids.

b) Noda igl plural digls savundànts pleds.

b) Noda igl plural digls suandonts pleds


8. (Mintga plaid correct dat 1 punct, en tut dat ei 5 puncts.)

8. (Mintga pled corect dat 1 punct, an tut dat igl 5 puncts.)

8. (Mintga pled correct dat 1 punct, an tot dattigl 5 puncts.)

8. (Mincha pled correct do 1 punct, in tuot do que 5 puncts.)

8. (Mincha pled correct dà 1 punct, in tuot daja 5 puncts.)


Verbs irregulars e verbs cun irregularitads


c) Leta ha buca bugen la petta da carn cun tschaguollas che sia mumma fa adina, cura che sia madretscha vegn sin viseta.

c) La Leta â betga bugent la peta da tgarn cun tschigolas ca sia mama fa adigna, cur ca sia madretga vean sen visita.

c) Letizia sgola betg gugent cugl aviung, cura tgi tgamegia e plova da tschiel rot.

c) Leta nun ho gugent la tuorta da charn cun tschiguolas da sia mamma.

c) Leta nun ha jent la tuorta da charn cun tschiguolas da sia mamma.


Il cuschinier tschiec ha cuschinau in menu svizzer.

Igl cuschinier vigl â cuschino egn menu svizer.

Elio è nia seisavel ainten la cursa da passlung.

El es gnieu <strong>sesevel </strong>illa cuorsa da passlung.

El es gnü <strong>sesavel </strong>illa cuorsa da passlung.


(Mintga attribuziun correcta dat 1 punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Mintga atribuziùn corecta dat 1 punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Mintga attribuziun correcta dat 1 punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Mincha attribuziun correcta do 1 punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Mincha attribuziun correcta dà 1 punct, in tuot daja 5 puncts.)


N = nomen, V = verb, A = adjectiv, PR = pronom, PA = particla

n = nomen, v = verb, a = adjectiv, pr = pronom, pa = particla


La polizeia e stada a controlar igl pas.

Las pulicistas on controllo igl traffic.


Attribuescha ils plaids dallas suandontas construcziuns allas tschun specias da plaids. Noda il bustab corrispundent sper il plaid sco suonda:

Atribuescha igls pleds da las savundàntas construcziùns a las tschentg spezias da pleds. Noda igl bustab coraspundaint sper igl pled sco savundànt:

Attribuescha igls pleds dallas suandontas construcziuns allas tschintg speztgas da pleds. Noda igl bustab correspondent dasper igl pled scu suandont:

Attribuescha ils pleds da las seguaintas frasas a las tschinch spezchas da pleds. Nota il custab correspundent sper il pled in maniera seguainta:

Attribuischa ils pleds da las seguaintas frasas a las tschinch spezchas da pleds. Nota il custab correspundent sper il pled in möd seguaint:


(Mintga plaid correct dat 1 punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Mintga pled corect dat 1 punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Mintga pled scretg andretg dat 1 punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Mincha pled scrit inandret do 1 punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Mincha pled scrit inandret dà 1 punct, in tuot daja 5 puncts.)


2. enzatgi che manegia ei adina bein cun enzatgi auter, ina persuna

2. anzatgi ca manegia adigna bagn cun anzatgi oter, egna parsùna

b) ena persunga tgi manegia fitg nosch cun ensatgi: ena persunga ...

2. qualchün chi managia adüna bain cun qualchün oter: üna persuna ...

2. inchün chi manaja adüna bain cun inchün oter: üna persuna ...


6. Il plaid franzos scrivan ins en quella construcziun pign, perquei ch'igl ei in adjectiv. Mo las tiaras (la Frontscha) ed ils pievels (ils Franzos) vegnan screts grond.

6. Igl pled franzos scriv'ign an quella construcziùn pintg, parquegl c'igl e egn adjectiv. Me las tearas (la Fràntscha) ad igls pievels (igls Franzos) vignan screts grànd.

6. Igl pled franzos ins screiva ainten chella construcziun pitschen, perchegl tgi sa tracta d’en adjectiv. Igls paeis (la Frantscha) ed igls pievels (igls Franzos/las Franzosas) vignan scretgs grond.

6. Il pled frances as scriva in quista frasa pitschen, perque cha's tratta d'ün adjectiv. Ils pajais invezza (la Frauntscha) e'ls pövels (ils Frances) vegnan scrits grand.

6. Il pled frances as scriva in quista frasa pitschen, perquai chi'd es ün adjectiv. Ils pajais invezza (la Frantscha) e'ls pövels (ils Frances) vegnan scrits grond.


Eligi la dretga scripziun cun colurar il dretg caum e declarei pertgei che quei vegn scret aschia e buc auter.

Eliged la dretga scripziùn cun calurar igl dretg tgomp a declarad partge ca quegl vean scret ascheia a betg oter.

Tscharne la dretga scripziun cun colurar la dretga tgaschetta e declare, pertge tgi chegl vign scretg uscheia e betg oter.

Tscherni la dretta scripziun cun culurir il dret queder e declarè, perche cha que vain scrit uschè e na oter.

Tschernai la dretta scripziun cun culurir il dret choten e declerai, perche cha quai vain scrit uschè e na oter.


La polizeia e stada a controlar igl pass.

Las pulicistas òn controllo igl traffic.


jeu queschel, ti queschas, el/ella quescha, nus cuschin, vus cuschis, els/ellas queschan

jou tesch quieu, tei tes quieu, el/ella te quieu, nus taschagn quieu, vus taschez quieu, els/ellas ten quieu

4. nous carschagn, ia stebtg, te saglias; ia dei, te deist, el/ella dei, nous schagn, vous schez, els/ellas deian

eau sagl, tü sagliast, el/ella saglia, nus saglins, vus saglis, els/ellas saglian.

eu sagl, tü sagliast, el/ella saglia, nus saglin, vus saglis, els/ellas saglian


Dai immediat anavos a mi il rispli, quel s'auda a mi!

Ded imediat anavos a mei igl cudesch, quel s'oda a mei!

Igl pôss d’anviern è en’atgnadad d’en pêr animals.

Do'm dalum inavous il rispli, quel cò es mieu!

Dà'm subit inavo il rispli, quel es meis!


b) Nossa tatta ei dalla Sicilia e sa cuschinar tut las specialitats talianas.

b) Nossa tata e da la Sicilia a sa cuschinar tut las spezialitats taliànas.

b) Nossa nona es da la Sicilia. Ella so cuschiner tuot las spezialiteds taliaunas.

b) Nossa nona es da la Sicilia. Ella sa cuschinar tuot las spezialitats talianas.


Curregia las construcziuns e scriva ellas da niev.

Curegia las construcziùns a scriva ellas da nov.

Currigia las construcziuns e las noda andretg sen la lengia dasperas.

Corregia las frasas e scriv'las inandret sülla lingia daspera.

Corregia las frasas e tillas scriva inandret sülla lingia daspera.


Conjughescha correctamein il verb QUESCHER

Conjughescha corectameing igl verb TASCHER QUIEU


La polizia scrivan ins cun z. La regla di ch'ins scrivi cun z ils plaids culla finiziun zi, zia, ziun e quei plaid suonda quella regla.

Igl pass scriv'ign cun s-dubel. Varsaquànts pleds cun s survignan egn consonànt dubel, savund la pronunztga.

Igl verb on ins screiva sainza accent, perchegl tgi dat nign oter pled tg’ins screiva madem.

La polizia as scriva cun z. La regla disch cha's scriva cun z ils pleds culla desinenza zi, zia, ziun, -zius, zcha, -zza, -zchun, e quist pled segua quista regla.

La polizia as scriva cun z. La regla disch chi's scriva cun z ils pleds culla desinenza zi, zia, ziun, -zius, zcha, -zza, -zchun, e quist pled segua quista regla.


Tgei modas da dir s'audan tier tgei muntadas?

Tge modas da gir s'odan tier tge muntadas?

Tge locuziuns totgan tar tge muntadas? Las colliescha andretg

Che significhan quists möds da dir? Collia inandret.


d) Il pullover vert, la schlingia violetta ed ils vons cotschens s'audan tier ses bategls preferi.

d) Igl pulover verd, la schlengia violeta ad igls guànts cotschens s'odan tier la sia raia preferida.

d) Igl pullover verd e la tschotschas violettas totgan tar la mia vistgadeira prefereida.

d) Il pullover vert e las chotschas violettas sun sieus vstieus predilets.

d) Il pullover vert e las chotschas violettas sun seis vestits predilets.


In suffix ei in plaid ch'ins metta alla fin d'in nomen, per exempel casa-casetta (cheu in suffix per far pli pintga la caussa)

Egn sufix e egna part digl pled c'ign meta a la fegn d'egn nomen, par exaimpel tgea-tgeaseta (qua egn sufix par far ple pintga la tgossa)

En suffix è en pled tg’ins metta alla fegn d’en nomen, per exaimpel tgesa – tgesigna (ainten chel cass en suffix tgi fò la tgossa pi pitschna).

Ün suffix es ün pled cha's metta a la fin d'ün nomen, per exaimpel chesa – chesina (in quist cas ün suffix per fer pü pitschna la chosa)

Ün suffix es ün pled chi's metta a la fin d'ün nomen, per exaimpel chasa – chasina (in quist cas ün suffix per far plü pitschna la chosa)


e) Dapi la pandemia hai jeu buca pli bugen ils smugls da glieud e perquei fetg jeu pli bugen spassegiadas els aults.

e) Jou ve betga bugent igl fulanem da glieud agl martgieu, jou fetg ple bugent spassageadas agls òlts.

e) Ia va betg gugent lis inquiets e fatsch perchegl savens spassagedas aint igl got.

e) Eau nu d'he gugent fuollas da glieud e fatsch perque suvenz spassagedas aint il got.

e) Eu nun n'ha jent fuollas da glieud e fetsch perquai suvent spassegiadas aint il got.


Metta igls adjectivs ainten la dretga furma:


En mintga construcziun ha ei in sbagl. Curregia el e scriva il plaid correctamein silla lingia.

An mintga construcziùn â'gl egn sbagl. Curegia el a scriva igl pled corectameing sen la lingia.

Ainten mintga construcziun ògl en sbagl. Igl currigia e noda igl pled correctamaintg sen la lengia.

In mincha frasa ho que ün sbagl. Corregia'l e scriva il pled inandret sülla lingia suotvart.

In mincha frasa esa ün fal. Til corregia e scriva il pled inandret sülla lingia suotvart.


2. Ils plaids ch'ein vegni encuretgs ein: falians (S) e loghens (T), beglia (A), schanuglia (N), fumeglia (Z) e gnarva (A)

2. Igls pleds c'en vagnieus ancuretgs en: filients (S) a liacs (T), beglia (A), schanuglia (N), fumeglia (Z) a nearva (A)

2. Igls pleds tgi èn nias tschartgeas èn: paleis (S), omens (T), biglia (A), schanuglia (N), òssa (Z), detta (A)

2. Ils pleds scrits inandret sun: culuors (S), chavals (T), chammas (A), pulmuns (U), schnuoglia (N), magistraglia (Z) e gnierva (A)

2. Ils pleds scrits inandret sun: creschüts (S), stads (T), chommas (A), schnuoglia (N), magistraglia (Z) e nerva (A)


1. Igl â quater nomens, seat verbs, egn adjectiv a tres particlas an las construcziùns.

1. quatter nomens, seis verbs, en adjectiv, diesch pronoms, treis particlas


7. nunpusseivel, buobun, interessar, disequiliber, avon

7. nunpussevel, roseta, interessar, dischequiliber, avànt

7. davos, interessar, impussebel, plantunga, nunamblidabel

7. interesser, davous, impussibel, dischequiliber, mattun

7. interessar, davo, impussibel, dischequiliber, mattun


6. seruschna (S), cozza (C), controllar (O), lumpazi (L), cusrina (A), speciala (S), stesses (T), Svizra (A)

6. saruschna (S), curveia (U), controlar (R), manteals (M), iglieada (E), speziala (S), stessas (T), Svizra (R), tgametg (A)

6. puschmang (S), dictat (C), hollandes (O), lumpazi (L), ageid (A), quindesch (S), schlattagna (T), libertads (A)

6. schmetter (M), naiv (A), muntagna (G), uffizi (I), speciela (S), quatter (T), giamber (R), Svizra (A)

6. schmetter (M), naiv (A), muntogna (G), prinzi (I), speciala (S), quatter (T), giamber (R), Svizra (A)


b) von da colur, gat, La Quotidiana cun ina notizia, notizia scretta a maun, bigliet dil tren, caffè, zerclet, pac, levzagl, sbabet

b) guànt da calur, giat, La Quotidiana cun egna notiztga, notizia scretta a màn, bigliet digl tren, cafe zarclet, pac, cotschen da leavz, sbavarola

b) en gant cotschen d'ena donna, en giat, la 'Pagina da Surmeir', ena notiztga scretga a mang plagn sbagls, en bigliet digl auto da posta, en cuppegn da café, en zarclign, en pachet (pacheto per tarmetter), en tanschalefs, en sbavarot.

b) guaunt da culur d'üna duonna, giat, Posta Ladina cun üna notizcha scritta a maun plain sbagls, bigliet da tren, tazzina da cafè, üsaglia d'üert (zarclin), paquet, bellet pels leivs, sbavaröl

b) manetscha da culur d'üna duonna, giat, Posta Ladina cun üna notizcha scritta a man plain fals, bigliet da tren, coppina da cafè, üsaglia d'üert (zerclin), paket, bellet pels lefs, sbavarin


gronds e ferms; sefa bugen da grond; scuidus sin Robin; cavels brins; porta bugen caultschas cun sacs

grànd a fearm; safa bugent da grànd; scuvidus segl Robin; tgavels bregns; porta bugent tgòltschas cun satgs

grond e ferm; sa fò gugent da grond; anvilgious da Robin; tgavels bregns; porta gugent tgotschas cun gaglioffas

grand e ferm; as fo gugent da grand; invilgiuoss sün Robin; ho chavels blond s-chürs; ho aint gugent chotschas cun giglioffas

grond e ferm; as fa jent da grond; invilgiuoss sün Robin; ha chavels blond s-chürs; ha aint jent chotschas cun gialoffas


ina persuna nunschenada e curaschusa che sa adina tgei dir; conta bugen; liungs cavels cotschens cun rollas

egna parsùna nunschanada a curaschusa ca sa adigna tge gir; tgànta bugent; lùngs tgavels cotschens cun tschiruclas

ena persunga nunschinigeida e curaschousa tgi so adegna tge deir; canta gugent; ò tgavels cotschens lungs tschurriclos

üna persuna sainza retgnentschas e curaschusa chi so adüna che dir; chaunta gugent; ho chavels cotschens fich lungs cun ritschs

üna persuna sainza retgnentschas e curaschusa chi sa adüna che dir; chanta jent; ha chavels cotschens fich lungs cun ritschs


pigns; schenaus; rufinaus; sa reagar fetg spert; lai encrescher per ses amitgs da Turitg; habitava avon a Turitg, viva ussa a Marolas cun ses geniturs che lavuran en in hotel ed han cumprau la Casa Mellirosas; cavels blonds cun franzlas liungas; posseda in iPod ed in telefonin

pintg; schano; rafino; sa reagir fetg speart; lascha ancrescher pigls seas amitgs da Turitg; steva avànt a Turitg, viva ussa a Marolas cun seas geniturs ca lavuran agn egn hotel ad ân cumpro la Tgea Melirosas; tgavels blonds cun frànzlas lùngas; posseda egn iPod ad egn telefonet

pitschen; schinigia; raffino; so reager fitg spert; ò malancuneia digls sies ameis da Turitg; abitava avant a Turitg, veiva ossa a Marolas cun igls sies genitours tgi lavouran ainten en hotel ed on cumpro la Tgesa Mellarosas; tgavels blonds cun franslas lungas; posseda en iPod ed en telefonign

pitschen; scheno; raffino; so reagir fich svelt; as lascha increscher da sieus amihs da Turich; staiva avaunt/pü bod a Turich, viva uossa a Curtins cun sieus genituors chi lavuran in ün hotel ed haun cumpro la Chesa Millirösas; ho chavels blonds cun franzlas lungias; posseda ün iPod ed ün telefonin

pitschen; schenà; raffinà; sa reagir fich svelt; as lascha increscher da seis amis da Turich; staiva avant a Turich, viva uossa a Curtins cun seis genituors chi lavuran in ün hotel ed han cumprà la Chasa Millirösas; ha chavels blonds cun franzlas lungas; posseda ün iPod ed ün telefonin


ils scolars muossan a Robin il vitg da Marolas e siu contuorn; ei entscheiva a neiver ed ils affons anflan suttetg en ina casa bandunada, la casa Mellirosas; dus laders cun lur butin ein sezuppai ella casa; ils affons san scappar ed alarmar il scolast Valentin; la polizia arrestescha ils laders ed ils giuvenils raquentan il schabetg al scolast Valentin ed a lur geniturs

igls sculars mussan agl Robin la vischnànca da Marolas ad igl sieus conturn; igl antscheva a never ad igls unfànts tgatan suttetg an egna tgea bandunada, la tgea Mellirosas; dus laders cun lur preada en sazupos an la tgea; igls unfànts san scapar ad alarmar igl surmester Valentin; la polizeia arestescha igls laders ad igls giuvenils raquentan igl schabetg agl surmester Valentin ad a lur geniturs

igls scolars mossan la vischnanca da Marolas ed igl sies conturn a Robin; i antscheva a neiver ed igls unfants cattan sottetg ainten ena tgesa bandunada, la Tgesa Mellarosas; dus laders cun lour preda èn sa zuppos ainten tgesa; igls unfants son scappar ed alarmar igl scolast Valentin; la pulizeia arrestescha igls laders ed igls giuvenils rachintan igl schabetg agl scolast Valentin ed a lour genitours.

Ils scolars muossan a Robin la vschinauncha da Curtins e sieus contuorns; a cumainza a naiver e'ls iffaunts chattan suost in üna chesa abanduneda; duos leders s'haun zuppos cun lur butin illa chesa; ils iffaunts paun scapper ed alarmer al magister Valentin; la polizia arrestescha als laders e'ls giuvenils quintan che chi'd es capito al magister Valentin ed a lur genituors.

Ils scolars muossan a Robin il cumün da Curtins e seis contuorns; i cumainza a naiver e'ls uffants chattan suost in üna chasa abandunada; duos laders s'han zoppats cun lur butin illa chasa; ils uffants pon scappar ed alarmar al magister Valentin; la polizia arrestescha als laders e'ls giuvenils quintan che chi'd es capità al magister Valentin ed a lur genituors.


legher; tschontscha fetg bugen; ei empau in malsegideivel; ha spert tema; ha in tgaun; porta egliers el stil da Harry Potter e bugen ina capetscha; cavels brins ed egls brins

legher; bagliafa fetg bugent; e ampo egn malsagidevel; â speart tema; â egn tgàn; porta igliers agl stil digl Harry Potter a bugent egna tgapetscha; tgavels bregns ad îls bregns

legher; discorra fitg gugent; è en po maladester; ò spert tema; ò en tgang; porta igliers agl stil da Harry Potter e gugent ena tgapitscha; tgavels bregns ed îgls bregns

alleger; discuorra fich gugent; es ün pô melsvout; ho svelt temma; ho ün chaun; porta ögliers scu Harry Potter ed ho sü gugent üna chapütscha; ho chavels brüns ed ögls brüns

alleger; discuorra fich gugent; es ün pa malsvout; ha svelt temma; ha ün chan; porta ögliers sco Harry Potter ed ha sü jent üna chapütscha; ha chavels brüns ed ögls brüns