• La palma simbolisescha las specias da plaids. –> Na, la palma simbolisescha la fuorma da suns e segns.

• Cun la palma simbolisagn nus las spezias da pleds. –> Na, igls bustabs, igls sùns spezials a las reglas.

• La palma simbolisescha las speztgas da pleds. (Na, la palma simbolisescha la furma digls sungs e segns.)

• La palma simbolisescha las spezchas da pleds. –> Na, la palma simbolisescha la fuorma dals suns e segns.


c) Da chels gis da scappar ins pò far p.ex. ainten en 'adventure room' u ainten en 'escape room'.

c) Da quists gös da scapper as po fer p.ex. in ün 'Adventure Room' u in ün 'Escape Room'.

c) Tals gös da scappar as poja far p. ex. in ün 'Adventure Room' o in ün 'Escape Room'.


• Far associaziuns gida da seregurdar dad enzatgei che ti has empriu. –> gie

• Far assoziaziùns gida da saragurdar dad anzatge ca tei âs amprieu. –> ea

• Cun far associaziuns ta post te regurdar dad ensatge tgi te ast amprandia. (Ea.)

• Cun fer associaziuns at poust tü algurder da qualchosa cha tü hest imprains. –> schi

• Cun far associaziuns at poust tü regordar dad alch cha tü hast imprais. –> schi


• Stop motion munta serrar en. –> Na, stop motion munta interrumper ni retener il moviment.

• 'Stop motion' mùnta sarar aint. –> Na, 'stop motion' mùnta interrumper near rataner igl movimaint.

• 'Stop motion' vot deir 'sarar aint'. (Na, 'stop motion' vot deir interromper igl muvimaint.)

• Stop motion voul dir 'serrer aint'. –> Na, stop motion voul dir interrumper il muvimaint.

• Stop motion voul dir 'serrar aint'. –> Na, stop motion voul dir interrumper il movimaint.


• Ils grads da cumparegliaziun dils adjectivs senumnan positiv, cumparativ e superlativ. –> gie

• Igls gros da cumparagliaziùn digls adjectivs sanumnan positiv, cumparativ a superlativ. –> ea

• Igls grads da cumparegliaziun digls adjectivs on nom: positiv, cumparativ e superlativ (Ea.)

• Ils gros da conguel dals adjectivs haun nom: positiv, cumparativ e superlativ. –> schi

• Ils grads da congual dals adjectivs han nom: positiv, cumparativ e superlativ. –> schi


Sco finiziun da quell'incumbensa fa il scolast la suandonta evaluaziun. Sch'ils scolars e las scolaras giudicheschan correctamein la pretensiun dalla scolasta (constat/constat buc), astgan ils scolars far in pass anavon (motion), autruisa stattan els el plaz (stop). Con lunsch vegnan els?

Sco finiziùn da quella leztga fa la surmestra la savundànta evaluaziùn. Scha la pratensiùn ca la surmestra fa cunstat, dastgan igls sculars far egn pass anavànt (motion), schiglioc statan els agl plaz (stop). Quànt lientsch vignan els?

Alla fegn da chel exercezi fò igl scolast la suandonta evaluaziun. Schi las scolaras raspondan andretg ad ena preteisa digl scolast, dastgan ellas far en pass anavant (motion), cass cuntrari ston ellas restar tschantadas (stop). Quant gliunsch vignan ellas?

A la fin da quista lezcha fo il magister la seguainta evaluaziun. Scha'ls scolars respuondan inandret ad üna pretaisa dal magister, suos-chan els fer ün pass inavaunt (motion), cas cuntrari stöglian els rester tschantos (stop). Quaunt dalöntsch rivan els?

Sco finischun da quista lezcha fa il magister la seguainta evaluaziun. Scha'ls scolars respuondan inandret ad üna pretaisa dal magister, das-chan els far ün pass inavant (motion), cas cuntrari ston els restar tschantats (stop). Quant dalöntsch rivan els?


La davosa pretensiun fa la punt alla proxima incumbensa. In u l'auter scolar sa raquintar dad quella experientscha. Tgei ha ei duvrau per saver scappar? Nua essas scappai? Da tgi essas scappai? Cura scappasses vus bugen? Tgei drova ei per scappar ellas vacanzas da stad?

Las davosas pratensiùns fan la pùnt a la proxima leztga. L'egn near l'oter scular sa raquintar da quella experienztga. Tge â'gl duvro par saver scapar? Noua eassas scapos? Da tgi eassas scapos? Cura scapassas vus bugent? Tge dovr'igl par scapar an las vacànzas da stad?

La davosa preteisa fò la punt agl proxim exercezi. Igl scolast dumonda all'egna u all'otra scolara da rachintar d'en'experientscha da scappar. Tge ògl duvro per pudeir scappar? Noua ischas scappos? Da tgi ischas scappos? Cura scappessas gugent? Tge dovrigl per pudeir scappar dalla scola ainten las vacanzas da stad?

L'ultima pretaisa fo la punt a la prosma lezcha. Il magister dumanda ad ün u l'oter scolar da quinter d'üna experienza da scapper. Che ho que vulieu per pudair scapper? Inua essas scappos? Da chi essas scappos? Cura scappessas vus gugent? Che drouva que per pudair scapper da la scoula illas vacanzas da sted?

L'ultima pretaisa fa la punt a la prosma lezcha. Il magister dumonda ad ün o tschel scolar da quintar d'üna experienza da scappar. Che haja vuglü per pudair scappar? Ingio eschat scappats? Da chi eschat scappats? Cura scappessat vus jent? Che voula per pudair scappar da la scoula illas vacanzas da stà?


Ils scolars ston haver ina buna savida davart l'ortografia, la grammatica ed il scazi da plaids per saver fugir ord scola.

Las scolaras ston saveir chegl tg'ellas on amprandia anfignen ossa davart l'ortografia, la grammatica ed igl scazi da pleds per pudeir scappar dalla scola.

Ils scolars stöglian savair que ch'els haun imprains fin uossa davart l'ortografia, la grammatica e'l s-chazi da pleds per pudair scapper da la scoula.

Ils scolars ston savair quai ch'els han imprais fin uossa davart l'ortografia, la grammatica e'l s-chazi da pleds per pudair scappar da la scoula.


• Las particlas savein nus modificar tenor genus e modus. –> Na, particlas ein invariablas.

• Igls sufixs savagn nus aschuntar a las particlas. –> Na, las particlas en invariablas.

• Las particlas pudainsa modifitgier tenor igl genus ed igl modus. (Na, particlas èn invariablas.)

• Las particlas pudains nus modificher tenor il gener ed il möd. –> Na, particlas sun invariablas.

• Las particlas pudain nus modifichar tenor il gener e'l möd. –> Na, particlas sun invariablas.


• In'associaziun ei ina colligiaziun da patratgs. –> gie

• Egn'assoziaziùn e egna culiaziùn da patratgs. –> ea

• En'associaziun è ena colliaziun da patratgs. (Ea.)

• Ün'associaziun es üna colliaziun d'impissamaints. –> schi


• Ell'instrucziun da lungatg emprendas ti da quei che ti drovas mai pli suenter il temps da scola. –> Na, il lungatg drovan ins mintga di.

• An l'instrucziùn da lungatg amprendas tei da quegl ca tei dovras mena ple suainter igl tains da scola. –> Na, igl lungatg dovr'ign mintga gi.

• Ainten l'instrucziun da lungatg amprendas te da chegl tgi te dovras mai ple siva igl taimp da scola. (Na, igl lungatg ins dovra mintga de.)

• Ill'instrucziun da lingua imprendast tü da que cha tü nu drouvast mê pü zieva il temp da scoula. –> Na, la lingua as drouva mincha di.

• Ill'instrucziun da lingua imprendast tü da quai cha tü nu douvrast mai plü davo il temp da scoula. –> Na, la lingua as douvra mincha di.


Igls sculars a las scularas vardan igl film da stop motion a). Els fan ampremas assoziaziùns cun las ilustraziùns.

Ils scolars e las scolaras guardan il film da stop motion a). Els faun prümas associaziuns cullas illustraziuns.

Ils scolars e las scolaras guardan il film da stop motion a). Els fan prümas associaziuns cullas illustraziuns.


• Francar la savida mùnta amprender ànc daple ca quegl c'ign â schon amprieu. –> Na, francar la savida mùnta cunsolidar a stabilisar quegl c'ign â amprieu.

• 'Francar la saveida' vot deir amprender anc daple tgi chegl tg'ins ò gio amprandia. (Na, francar la saveida vot deir rinforzar chegl tg'ins ò amprandia.)

• 'Francher la savida' voul dir imprender auncha dapü cu que cha s'ho già imprains. –> Na, francher la savida voul dir rinfurzer que cha s'ho imprains.

• 'Francar il savair' voul dir imprender amo daplü co quai chi s'ha fingià imprais. –> Na, francar il savair voul dir rinforzar quai chi s'ha imprais.


nomens, la buoba che ha piars ils nomens, dings

nomens, la buaba c'â pears igls nomens, dings

nomens, la mattatscha tgi ò pers igls nomens, dings (Igl taimp, 2. classa)

nomens, la matta chi ho pers ils nomens, dings

nomens, la matta chi ha pers ils nomens, dings


• Igl alfabet ha 24 bustabs. –> Na, igl alfabet ha 26 bustabs.

• Igl alfabet â 24 bustabs. –> Na, igl alfabet â 26 bustabs.

• Igl alfabet ò 24 bustabs. (Na, igl alfabet ò 26 bustabs.)

• L'alfabet ho 24 custabs. –> Na, l'alfabet ho 26 custabs.

• L'alfabet ha 24 custabs. –> Na, l'alfabet ha 26 custabs.


La gruppa che ha anflau sco emprema las notizas prelegia quellas als conscolars. Ei suonda ina discussiun en classa sin fundament dallas damondas sut c).

La gruppa c'â cato sco amprema la breav preligia quella agls cunsculars. Igl savunda egna discussiùn an classa sen fundamaint da las amparadas sut c).

La gruppa tgi ò catto scu amprem las notiztgas, las preligia allas conscolaras. Alloura fon las scolaras ena discussiun an classa a basa dallas dumondas da c).

La gruppa chi ho chatto il prüm las notizchas prelegia quellas als conscolars. Alura faun ils scolars üna discussiun in classa a basa da las dumandas suot c).

La gruppa chi ha chattà il prüm las notizchas prelegia quellas als conscolars. Lura fan ils scolars üna discussiun in classa a basa da las dumondas suot c).


• Il discuors direct vegn marcaus cun virgulettas (peis gaglina). –> gie

• Igl dascurs direct marcagn nus cun virguletas. –> ea

• Igl discurs direct vign marco cun virgulettas. (Ea.)

• Il discuors direct vain marco cun virgulettas. –> schi

• Il discuors direct vain marcà cun virgulettas. –> schi


Francar vul dir consolidar, stabilisar la savida.

francar = cunsolidar, stabilisar la savida

'Francar' vot deir consolidar la saveida.

'Francher' voul dir consolider la savida.

'Francar' voul dir consolidar il savair.


• Ti enconuschas in giug 'adventure room'.

• Tei ancanuschas igl gioi 'adventure room'.

• Te canoschas en gi tgi funcziunescha scu en 'adventure room'.

• Tü cugnuoschast ün gö chi funcziuna scu ün 'adventure room'.

• Tü cugnuoschast ün gö chi funcziuna sco ün 'adventure room'.


• El sursilvan dat ei siat vocals. –> Na, tschun.

• Agl sutsilvan dat igl seat vocals. –> Na, tschentg.

• An surmiran dattigl set vocals. (Na, tschintg.)

• In puter do que tschinch vocals. –> Na, set.

• In vallader daja tschinch vocals. –> Na, set.


• Tü hest già stuvieu scapper üna vouta.

• Tü hast fingià stuvü scappar üna jada.


Ils scolasts astgan buc tractar l'ortografia, la grammatica ed il scazi da plaids duront l'instrucziun, schiglioc emprendessen ils scolars e las scolaras quei ch'els ston saver per scappar.

elals ignoreschan quellas tematicas, partge schiglioc amprandessan igls sculars quegl c'els ston saver par scapar

Igls scolasts dastgan betg tractar l'ortografia, la grammatica ed igl scazi da pleds durant l'instrucziun, schiglio amprandessan las scolaras chegl tg'ellas ston saveir per scappar.

Ils magisters nu suos-chan tratter l'ortografia, la grammatica e'l s-chazi da pleds düraunt la lecziun, uschigliö imprendessan ils scolars que ch'els stöglian savair per scappar.

Ils magisters nu das-chan trattar l'ortografia, la grammatica e'l s-chazi da pleds dürant la lecziun, uschigliö imprendessan ils scolars quai ch'els ston savair per scappar.


• Agl imperativ san ins era dir fuorma da curtesia. –> Na, igl imperativ ei la fuorma da camond.

• Agl imperativ san ign ear gir furma da curtascheia. –> Na, igl imperativ e la furma da cumond.

• Agl imperativ ins pò er deir 'furma da curtascheia'. (Na, igl imperativ è la furma da cumond.)

• A l'imperativ as po eir dir 'fuorma da curtaschia'. –> Na, l'imperativ es la fuorma da cumand.

• A l'imperativ as poja eir dir 'fuorma da curtaschia'. –> Na, l'imperativ es la fuorma da cumond.


• Sinonims ein plaids dil medem camp semantic. –> gie

• Sinonims en pleds digl madem tgomp semantic. –> ea

• Sinonims èn pleds digl madem camp semantic. (Ea.)

• Sinonims sun pleds dal listess champ semantic. –> schi


(Miu temps liber, 3. classa; Amicezia, 4. classa; La palma sut la marella, 4. classa)

(Igl mieus tains liber, 3. classa; Amizeztga, 4. classa; La palma sut la mareala, 4. classa)

e u ed (Pedro e Casimir), ortografia (Igl mies taimp liber, 3. classa; La palma sot la marella, 4. classa)

(Mieu temp liber, 3. classa; Amicizcha, 4. classa; La palma suot la marella, 4. classa)

(Meis temp liber, 3. classa; Amicizcha, 4. classa; La palma suot la marella, 4. classa)


• Per saver far vacanzas da stad stueis vus scappar dalla lavur. –> Na, vus stueis exercitar e rinforzar vossa savida.

• Par saver far vacànzas da stad stuez vus ussa scapar da la lavur. –> Na, vus stuez exerzitar a suar.

• Per pudeir scappar ainten las vacanzas da stad stuez scappar dalla lavour. (Na, vous stuez exercitar e francar la vossa saveida.)

• Per pudair scapper illas vacanzas da sted stuvais vus scapper da la lavur. –> Na, vus stuvais exerciter e francher vossa savida.

• Per pudair scappar illas vacanzas da stà stuvais vus scappar da la lavur. –> Na, vus stuvais exercitar e francar vos savair.


• Ei dat quater sorts da particlas. –> gie

• Igl dat quater sorts da particlas. –> ea

• I dat quatter sorts da particlas. (Ea.)

• A do quatter sorts da particlas. –> schi

• I dà quatter sorts da particlas. –> schi


particlas, il viadi da Mauro, las quater toppas stattan pils adverbs, las preposiziuns, las conjuncziuns e las interjecziuns

particlas, igl vieadi digl Mauro, las quater topas statan pigls adverbs, las preposiziùns, las conjuncziùns a las interjecziùns

particlas, Igl viadi da Mauro, las quatter toppas stattan pigls adverbs, las preposiziuns, las conjuncziuns e las interjecziuns (Igls patratgs sgolan, 3. classa; Sgnoccas, 4. classa)

particlas, il viedi da Mauro, las quatter pattas staun pels adverbs, las preposiziuns, las conjuncziuns e las interjecziuns

particlas, il viadi da Mauro, las quatter pattas stan pels adverbs, las preposiziuns, las conjuncziuns e las interjecziuns


• Il sun 'tsch' dat ei era el tudestg –> gie (p.ex. klatschen)

• Igl sùn 'tsch' dat igl ear agl tudestg –> ea (p.ex. klatschen)

• Igl 'tg' vign pronunztgia an tudestg madem scu an rumantsch. (Na.)

• Il 'ch' vain pronunzcho in tudas-ch listess scu in rumauntsch. –> na

• Il 'ch' vain pronunzchà in tudais-ch listess sco in rumantsch. –> na


<strong>Schliaziùn: </strong>Ancured anturn la tavla

Schliaziun: Encuri entuorn la tabla (Tschartge anturn la tavla.)


• Famiglias da plaids han il medem tschep. –> gie

• Famiglias da pleds ân igl madem tschep. –> ea

• Famiglias da pleds on igl madem tschep. (Ea.)

• Famiglias da pleds haun il listess tschep. –> schi

• Famiglias da pleds han il listess tschep. –> schi


• Locuziuns ein historias cuortas. Na, locuziuns ein modas da dir.

• Locuziùns en istorgias curtas. –> Na, locuziùns en modas da gir.

• Locuziuns èn istorgias curtas. (Na, locuziuns èn modas da deir.)

• Locuziuns sun istorgias cuortas. –> Na, locuziuns sun möds da dir.


b) Igls suandonts quadrats èn coluros: 3, 5, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19

b) Ils seguaints quederins sun culurieus: 3, 5, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19.

b) Ils seguaints quaderins sun culurits: 3, 5, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 18, 19.


Adatg: Il scolast sto haver zuppau las notizias cul plan tenor MX (model da copiar M2.1a) enzanua entuorn la tabla avon che la lecziun entscheivi. Per anflar las notizias drovan ils scolars e las scolaras in iPad cun in'applicaziun per leger codes QR.

Adatg: La surmestra sto ver zupo la breav (modèl da cuptgar M2.1a) anzanouas anturn la tavla avànt ca la lecziùn antscheva. Par catar la breav dovran igls sculars a las scularas egn iPad cun egn'aplicaziùn par liger codes QR.

Attenziun: Igl scolast stò zuppar las notiztgas cugl plan da MX (M2.1a) ensanouas anturn la tavla, avant tgi la lecziun antscheva. Per cattar las notiztgas dovran las scolaras en tablet cun en'applicaziun per liger codes QR. La schliaziun sa mossa per muteivs tecnics angal an sursilvan.

Attenziun: Il magister stu zupper las notizchas cul plaun tenor MX (M2.1a) da qualche vart intuorn la tevla, aunz cha la lecziun cumainza. Per chatter las notizchas drouvan ils scolars e las scolaras ün iPad cun ün'applicaziun per ler codes QR. La soluziun as muossa per motivs tecnics be in sursilvan.

Attenziun: Il magister sto zoppar las notizchas cul plan tenor MX (M2.1a) inglur intuorn la tabla, avant cha la lecziun cumainza. Per chattar las notizchas douvran ils scolars e las scolaras ün iPad cun ün'applicaziun per leger codes QR.


• Il plaid 'meisa' cuntegn in diftong. –> gie

• Igl pled 'tearla' cuntegna egn diftong. –> ea

• Igl pled 'meisa' cuntigna en diftong. (Ea.)

• Il pled 'maisa' cuntegna ün diftong. –> schi


igl modus digl verb 'vessan': cundiziunal

il sinonim da 'nar', 'sainza mauns e peis': bluord

il sinonim da 'nar', 'sainza mans e peis': bluord


- igl modus digl verb 'pigless': <strong>cundiziunal </strong>

la fuorma dal verb 'pigliess': cundiziunel

la fuorma dal verb 'pigliess': cundiziunal


A) - en verb reflexiv: <strong>s'accorscher </strong>

il sinonim da 'bader, s'inaffer': s'inaccordscher

il sinonim da 'badar, s'inaffar': s'inaccordscher


trais verbs models irregulers: pudair, stuvair, savair

trais verbs modals irregulars: pudair, stuvair, savair


Igl ei MX che smacca cun termenta spertadad cefras e bustabs silla tastatura.

Igl e igl MX ca strocla cun tarmenta speartadad zefras a bustabs sen la tastatura.

Igl è MX tgi petga alla svelta cefras e bustabs ainten la tastatura.

Ad es MX chi picha a la svelta cifras e custabs illa tastatura.

Id es MX chi clocca a la svelta cifras e custabs illa tastatura.


Ei va buca pli ditg, prest ha MX la controlla sur dallas scolas romontschas. Ditg ha MX experimentau cun virus, viarms e trojans.

Igl va betga ple gî, prest sa igl MX controlar las scolas rumàntschas. Gî â el MX experimento cun virus, vearms a trojans.

I vo betg ple dei, bagnbod pò MX controllar las scolas rumantschas. MX ò experimento dei cun virus, verms e trojans.

A nu vo pü lönch, bainbod po MX controller las scoulas rumauntschas. Lönch ho el experimento cun virus, verms e trojans.

I nu va plü lönch, bainbod po MX controllar las scoulas rumantschas. Lönch ha el experimentà cun virus, verms e trojans.


L'infecziun dall'applicaziun Mediomatix ei aschilunsch gartegiada. Ils scolasts e las scolastas ageschan sut sia controlla e cura che lezs han fatg tut il giavischau, ein ils scolars a ferm.

L'infecziùn da l’aplicaziùn Mediomatix gli e gartageada. Las surmestras ad igls surmesters ageschan sut la sia controla a cur c'i ân fatg tut igl giavischo, en igls sculars saros aint.

Igl è gartagea d’infectar l’applicaziun da Mediomatix. Las scolastas ed igls scolasts lavouran sot la sia controlla e cura tg’els on fatg tot chegl tgi vign giavischia da MX, èn las scolaras ed igls scolars saros aint.

Que l'es gratagio d'infecter l'applicaziun Mediomatix. Las magistras e'ls magisters lavuran suot sia controlla, e cur ch'els haun fat tuot que cha vain giavüscho da MX, sun las scolaras e'ls scolars serros aint.

I til es gratià d'infectar l'applicaziun Mediomatix. Las magistras e'ls magisters lavuran suot sia controlla, e cur ch'els han fat tuot quai chi vain giavüschà da MX, sun las scolaras e'ls scolars serrats aint.


- igl modus digl verb 'possa': conjunctiv


a) La persuna MX ha infectau l'applicaziun Mediomatix e las persunas d'instrucziun ageschan sut sia controlla.

a) La parsùna MX â infecto l'aplicaziùn Mediomatix a las parsùnas d'instrucziùn ageschan sut la sia controla.

b) La persunga MX ò infecto l'applicaziun Mediomatix e las persungas d'instrucziun ageschan sot la sia controlla.

b) La persuna MX ho infecto l'applicaziun Mediomatix e las persunas d'instrucziun ageschan suot sia controlla.

b) La persuna MX ha infectà l'applicaziun Mediomatix e las persunas d'instrucziun agischan suot sia controlla.


- igl sinonim dad 'en po':<strong> en zichel</strong>


En ina stanza stgira sesa ina persuna avon siu computer. Mo il finistrel renda ina glisch brausla e sclarescha la fatscha concentrada.

An egna stànza stgira sea egna parsùna avànt igl sieus computer. Me igl monitur dat giou egna glisch debla a sclarescha la fatscha conzentrada.

Ainten ena stanza stgeira tschainta ena persunga davant igl sies computer. Angal igl monitour dat en zichel gleisch e sclera la sia fatscha concentrada.

In üna staunza s-chüra tschainta üna persuna davaunt sieu computer. Be il visur do ün pôin glüsch e sclarescha sia fatscha concentreda.

In üna stanza s-chüra sezza üna persuna davant seis computer. Be il visur dà ün zich glüm e sclerischa sia fatscha concentrada.


treis adjectivs: stgira, brausla, concentrada

tres adjectivs: stgira, debla, conzentrada


In virus, vierm ni trojan ei in program da computer che manipulescha e donnegiescha la software dil computer.

Egn virus, vearm near trojan e egn program da computer ca manipulescha a donagescha la software digl computer.

En virus, en verm u en trojan è aint igl program da computer e manipulescha e donnegia la software digl computer.

Ün virus, verm u trojan es ün program da computer chi manipulescha e donnagia la software dal computer.

Ün virus, verm o trojan es ün program da computer chi manipulescha e donnagia la software dal computer.


E per cass ch'ils scolars e las scolaras havessen da percorscher enzatgei, ... lu crei tuttina negin ad els da quellas historias balurdas.

A pigl cass c'igls sculars a las scularas vessan da parcorscher anzatge, ... alura cre tutegna nign ad els da quellas istorgias balurdas.

E per cass tgi las scolaras ed igls scolars vessan da s’accorscher ensatge ..., nign pigless serious lour istorgias balurdas.

E per cas cha'ls scolars e las scolaras vessan da s'inaccordscher qualchosa …, üngün nu pigliess oramai na serius lur istorgias bluordas.

E per cas cha'ls scolars e las scolaras vessan da s'inaccordscher alch …, ingün nu pigliess inamöd na serius lur istorgias bluordas.


C) - igl sinonim dad 'an totta prescha':


Per cletg ei quei virus buca contagius, vus essas pia buc en prighel da vegnir infectai. Mo tgei far?

Par furtuna e que virus betga contagius, vus eassas peia betg an prievel da vagnir infectos. Mo tge far?

Per furtüna nun es quel virus contagius, vus nun essas dimena in prievel da gnir infectos. Ma che fer?

Per furtüna nun es quel virus contagius, vus nun eschat dimena in privel da gnir infectats. Ma che far?


En ina stanza stgira sesa ina persuna avon siu computer. Mo il finistrel renda ina glisch brausla e sclarescha sia fatscha concentrada.


Igl va betga ple gî, prest sa igl MX controlar las scolas rumàntschas. Gî â el experimento cun virus, vearms a trojans.


il sinonim dad 'in tuotta prescha': a la svelta


Els stuessen schon esser experts da lungatg per saver scappar. Dad ordado vegn negin d'entrar, per gliez ha MX procurau.

Par saver sadeliberar sezs a scapar stuessan els saver fetg bagn rumàntsch. Dad ordafora vean nign d’antrar, par gliez â igl MX procuro.

Per pudeir sa deliberar sezs e scappar, stuessan els saveir fitg bagn rumantsch. MX ò er procuro tgi nign possa antrar da dafora an tgesa da scola.

Per as pudair deliberer svess e scapper stuvessan els savair fich bain rumauntsch. MX ho eir procuro cha üngün nu possa entrer da dadourvart in chesa da scoula.

Per as pudair deliberar svess e scappar stuvessan els savair fich bain rumantsch. MX ha eir procurà cha ingün nu possa entrar da dadourvart in chasa da scoula.


A crousch e travers tras las fegnameiras


Cun daventar expert ni experta da lungatg san ins salvar las vacanzas da stad e scappar ord scola.

Cun davantar expert near experta da lungatg san ign salvar las vacànzas da stad a scapar ord scola.

Cun davantar en expert/en’experta da lungatg ins so salvar las vacanzas da stad e scappar or dalla scola.

Cun dvanter expert u experta da lingua as po salver las vacanzas da sted e scapper our da la scoula.

Cun dvantar expert o experta da lingua as poja salvar las vacanzas da stà e scappar our da la scoula.


Marca ils plaids encuretgs el text ni noda las rispostas.

Marcescha igls pleds ancuretgs agl text near noda las raspostas.

Marchescha igls pleds tschartgeas aint igl text u noda las raspostas.

Markescha ils pleds tscherchos aint il text u nota las respostas.

Markescha ils pleds tscherchats aint il text o nota las respostas.


Ils giuvenils segidan pia culla glieud en vischnaunca. Els han las suandontas ideas: better ora neiv, far cumissiuns per glieud pli veglia, ligiar ensemen pupi vegl.

Igls giuvenils sagidan peia cun la glieud an vischnànca. Els ân las savundàntas ideias:

Igls giuvenils geidan oramai alla gliout an vischnanca. Els on las suandontas ideias: spalar neiv, far cumischungs per gliout pi viglia, liier ansemen palpieri vigl.

Ils giuvenils güdan dimena a la glieud in vschinauncha. Els haun las seguaintas idejas:

Ils giuvenils güdan dimena a la glieud in cumün. Els han las seguaintas ideas:


6. Ils giuvenils s'entaupan sut la punt per saver discutar e brattar informaziuns. Il liug da sentupada sut la punt regorda era in tec ad in cuvel. Quei possiblilitescha als giuvenils dad esser per sesezs e da buca vegnir disturbai.

6. Igls giuvenils s'antopan sut la pùnt par saver discutar a baratar infurmaziùns. Igl liac da santupada sut la pùnt ragorda ampo ad egna tàna. Quegl pussiblilitescha agls giuvenils dad easser par sasezs a da betga vagnir disturbos.

6. Igls giuvenils s'antopan sot la punt per saveir discutar e barattar infurmaziuns. Igl li d'antupada sot la punt regorda er en zichel ad ena tanga. Chegl pussibilitescha agls giuvenils dad esser per sasezs e da betg neir disturbos.

6. Ils giuvenils s'inscuntran suot la punt per pudair discuter e baratter infurmaziuns. Il lö d'inscunter suot la punt tira eir adimmaint ün pô ad ün cuvel. Que permetta als giuvenils d'esser per se e da nu gnir disturbos.

6. Ils giuvenils s'inscuntran suot la punt per pudair discuter e barattar infuormaziuns. Il lö d'inscunter suot la punt regorda eir ün pa ad ün cuvel. Quai permetta als giuvenils d'esser per sai e da nu gnir disturbats.


1. Ei setracta d'in nomen, sch'ins sa metter in artechel davontier, sco per exempel la el feminin ed il el masculin singular.

c) Igl satracta d'egn nomen, sch'ign sa meter egn artetgel davànttier, sco par exaimpel la agl feminin ad igl agl masculin singular.

1. I sa tracta d'en nomen, sch’ins so metter davant en artetgel, scu per exaimpel la aint igl feminin ed igl aint igl masculin singular.

c) Que as tratta d'ün nomen, scha's po metter ün artichel davauntvart, scu per exaimpel la per ün feminin ed il per ün masculin singular.

c) I's tratta d'ün nomen, schi's po metter ün artichel davantvart, sco per exaimpel la per ün feminin ed il per ün masculin singular.


Ils scolars ein buca perschuadi dalla stanza d'emprova.

Igls sculars en betga parschuadieus da la stànza d'amprova.

Igls scolars amprovan da persvader igl scolast da dar pacs pensums.


aschi grondius, extravagant, fascinont, pumpus

aschi grandius, extravagànt, faszinànt, pompus

schi grondious, extravagant, fascinont, pompous


Igl apparat ei gia dapi in temps ord funcziun.

Igl aparat e schon davent dad egn tains ord funcziùn.

Igl apparat è gio siva d'en taimp ord funcziun.

Noelia picla pideras our da la giglioffa da sia giacca.

Noelia picla pideras our da la s-charsella da sia giacca.


c) pudelnass:bletsch cregn/cregna, bletsch clitsch/clitscha


Suenter che Robin ha legiu l'inscripziun dil sgrafit 'Tgi che semna bien graun, vegn ad haver bien paun', ha el l'idea ch'ils giuvenils savessien sezs semnar bien graun cun far enzatgei bien per la glieud en vischnaunca e silsuenter saver raccoltar enzatgei, per exempel ina stanza d'emprova.

Suainter c'igl Robin â ligieu l'inscripziùn digl sgrafit 'Tgi ca semna bùn gràn, vean a ver bùn pàn', â el l'ideia c'igls giuvenils savessan sezs samnar bùn gràn cun far anzatge bien par la glieud an vischnànca a suainter saver racoltar anzatge, par exaimpel egna stànza d'amprova.

7. Ideia da Robin: Siva tgi Robin ò ligia l'inscripziun digl sgrafit 'Tgi tgi semna bagn grang, vign ad aveir bung pang', ò el l'ideia tg'igls giuvenils savessan sezs bagn samnar grang cun far ensatge bung per la gliout an vischnanca e saveir raccoltar siva ensatge, per exaimpel en local da prova.

Zieva cha Robin ho let l'inscripziun dal sgrafit 'Chi bain semna, bain racoglia', ho el l'ideja cha'ls giuvenils pudessan svess semner bain cun fer qualchosa dal bain a la glieud in vschinauncha ed alura pudair racoglier qualchosa, per exaimpel chatter ün local da prouva.

Davo cha Robin ha let l'inscripziun dal sgrafit 'Chi bain semna, bain racoglia', ha el l'idea cha'ls giuvenils pudessan svess semnar bain cun far alch dal bain a la glieud in cumün e lura pudair racoglier alch, per exaimpel chattar ün local da prouva.


5. Las ulteriuras sutgruppas dallas particlas ein: preposiziuns, conjuncziuns, interjecziuns.

5. Las ulteriuras sutgrupas da las particlas en: preposiziùns, conjuncziùns, interjecziùns.

3. Las ulteriouras sotgruppas dallas particlas èn: preposiziuns (per, cun), conjuncziuns (alloura, schi), interjecziuns (oha, juhui).

5. Las ulteriuras suotgruppas da las particlas sun: preposiziuns, conjuncziuns, interjecziuns


Suenter la dracca essan nus stadas tut giuttas.

Suainter la dragia eassan nus stadas cragn bletschas.

Siva la daratga ischan nous stadas bletschas scu en giot.

Zieva il temporel d'eirans nus bletsch clitschs.

Davo il temporal d'eiran nus bletsch cregns.


b) la vistgadeira, igl costum, igl vistgia


8. Andri dat a Silvana ina giu per la spatla. Quei ei matei l'emprema gada che Andri vegn pli datier dad ella. Plinavon ha gia Noelia constatau che Andri savessi esser s'inamuraus en ella. Tut ensemen fa ch'ella vegn cotschna. Forsa ch'ella ei era in tec s'inamurada?

8. Igl Andri dat a la Silvana egna giou par la spatla. Quegl e matem l'amprem'eada c'igl Andri vean ple datier ad ella. Plenavànt â schon la Noelia cunstato c'igl Andri savess easser inamuro an ella. Tut anzemel fa c'ella vean cotschna. Forza c'ella e ear ampo inamurada?

8. Andri dat egna sen la spatla a Silvana. Chegl è mattagn l'amprema geda tgi Andri vign pi manevel ad ella. Pinavant ò gio Noelia constato tgi Andri savess esser inamuro dad ella. Tot chegl fò tg'ella vign cotschna. Forsa tg'ella è er en zichel inamurada?

8. Andri do a Silvana ün splat sülla spedla. Que es pü cu facil la prüma vouta cha Andri la vain pü daspera. Impü ho eir Noelia già bado cha Andri pudess esser inamuro in ella. Tuot insembel fo ch'ella vain cotschna. Chi so, forsa ch'eir ella es ün pô inamureda?

8. Andri dà a Silvana ün splat sülla spadla. Quai es mettain la prüma jada cha Andri tilla vain plü daspera. Implü ha eir Noelia fingià badà cha Andri pudess esser inamurà in ella. Tuot insembel fa ch'ella vain cotschna. Chi sa, forsa ch'eir ella es ün pa inamurada?


La risposta dil polizist ei stada gitta sc'in cunti.

La rasposta digl polizist e stada gita sco egn cunti.

Ils urs da mieus skis sun agüzs scu curtels.

Ils urs da meis skis sun agüzs sco curtels.


g) Il scolast clauda excepziunalmein in egl.

g) Igl surmester cloda exzepziunalmeing egn îl.

g) Igl scolast sera <strong>excepziunalmaintg </strong>en îgl.

g) Il magister serra excepziunelmaing ün ögl.

g) Il magister serra excepziunalmaing ün ögl.


El aschunta empau aua, per che la pasta vegni pli loma.

El aschunta ampo aua, par ca la pasta vigni ple loma.

El agiunta en po ava per tgi la pasta vigna pi lomma.

Ils oters as volvan e vezzan ch'el s'ho fermo davaunt ün'inscripziun sün üna da las chesas.

Tschels as volvan e vezzan ch'el s'ha fermà davant ün'inscripziun sün üna da las chasas.


e) Duas persunas s'allontaneschan discretamein dalla gruppa.

e) Duas parsùnas s'alontaneschan discretameing da la grupa.

e) Dus persungas s'allontaneschan <strong>discretamaintg </strong>dalla gruppa.

e) Duos persunas as pozzan in möd discret cunter il mür da la sela da gimnastica.

e) Duos persunas as pozzan in möd discret cunter il mür da la sala da gimnastica.


b) Els exerciteschan seriusamein lur canzuns.

b) Els exerziteschan seriusameing lur canzùns.

b) Els exerciteschan <strong>seriousamaintg </strong>lour canzungs.

b) Els exerciteschan in maniera <strong>diligiainta </strong>lur chanzuns.


Igl esch dil tschaler ei dirs sco itschal, cheu sa negin rumper en.

Igl esch digl tschaler e dir sco atschal, qua sa nign rumper aint.

Igl isch digl schler è deir scu atschal.


2. Ils adverbs ein plaids invariabels ch'ins drova per modificar il senn d'in verb, d'in adjectiv ni d'in auter adverb.

2. Igls adverbs en pleds c'inditgeschan las zircumstànzas exteriuras da l'acziùn (p.ex. igl liac, igl tains, la moda a maniera).

Igls adverbs èn pleds invariabels tg'ins dovra per modifitgier (midar) igl senn d'en verb, d'en adjectiv u d'en oter adverb.

2. Ils adverbs sun pleds chi determineschan pü precis ün verb, ün substantiv, ün adjectiv u ün oter adverb tenor lur circunstanzas (p.ex. bain, hoz, sper, fermamaing).

2. Ils adverbs sun pleds chi determineschan plü precis ün verb, ün substantiv, ün adjectiv o ün oter adverb tenor lur circunstanzas  (p.ex. bain, hoz, sper, fermamaing).


3. Plaids engles che las duas giuvnas drovan:

Pleds angles ca las duas giuvnas dovran:

3. Pleds engles tgi las dus giovnas dovran:

Pleds inglais cha las duos giuvnas drouvan:

Pleds inglais cha las duos giuvnas douvran:


c) Ils scolars e las scolaras ein aschi malruasseivels en scola.

c) Igls sculars a las scularas en aschi malruassevels an scola.

c) Las scolaras ed igls scolars èn schi <strong>malquiets </strong>an scola.

c) Ils giuvenils pondereschan  <strong>seriusamaing </strong>tar chi suner la prosma vouta.

c) Ils giuvenils pondereschan  seriusamaing pro chi sunar la prosma jada.


1. Ils adjectivs ein plaids ch'expriman co il nomen ei.

1. Igls adjectivs en pleds c'expriman co igl nomen e.

1. Igls adjectivs èn pleds tgi expriman, scu tg'igl nomen è.

1. Ils adjectivs sun pleds chi expriman, cu cha'l nomen es.

1. Ils adjectivs sun pleds chi expriman, co cha'l nomen es.


cool. band, outfit, performance, manager, keyboard,

cool, band, outfit, performance, manager, keyboard,


Igl mieus satgcados e oz leav sco egna plema.

Igl mies lascher è oz lev scu ena plema.


Ils scolars dalla 5avla classa enqueran urgentamein in local d'exercitar.

Igls sculars da la 5avla classa anquieran urgiaintameing egn local d'exerzitar.

Igls scolars dalla 5avla classa tschertgan <strong>urgentamaintg </strong>en local d’exercitar.

Ils scolars da la 5evla classa tscherchan urgiaintamaing ün local da prouva.

Ils scolars da la 5avla classa tscherchan urgiaintamaing ün local da prouva.


Las mattas zappetschan d'in pei sin l'auter.

Las buabas zapegnan d'egn pe sen l'oter.

Las mattas zappitschan d'en pe sen l'oter.


Auters plaids engles che vegnan duvrai els emprems quater capetels:

Oters pleds angles ca vignan duvros agls amprems quater capetels:

Oters pleds engles tgi vignan duvros aint igls amprems quatter tgapetels:

Oters pleds inglais chi vegnan druvos i'ls prüms quatter chapitels:

Oters pleds inglais chi vegnan dovrats i'ls prüms quatter chapitels:


1. Tgi che fa dil bien ad enzatgi, a quel vegn ei era fatg dil bien/quel survegn ina buna paga.

1. Tgi ca fa digl bien ad anzatgi, a quel vean igl ear fatg digl bien/quel survean egna bùna paja.

1. Chi chi fo dal bain a qualchün, a quel vain eir fat dal bain.

1. Chi chi fa dal bain ad inchün, a quel vaina eir fat dal bain.


La famiglia Coray ei promta per partir en vacanzas.

La famiglia Coray e pronta par partir an las vacànzas.

La famiglia Steier è pronta per parteir an vacanzas.

Nus essans pronts per partir in vacanzas.

Nus eschan pronts per partir in vacanzas.


d) Dario metta precautamein il keyboard silla tribuna.

d) Igl Dario meta precautameing igl keyboard sen la tribuna.

d) Dario metta <strong>precautamaintg </strong>igl keyboard sen la tribuna.

d) Dario metta tuot precautamaing il keyboard sül palc.


Ils adjectivs ein plaids che expriman co il nomen ei (els declaran ina qualitad dil nomen).

Igls adjectivs en pleds c'expriman co igl nomen e (els declareschan egna qualitad digl nomen).

Igls adjectivs èn pleds tgi expriman, scu tg'igl nomen è (els dacleran ena qualitad digl nomen).

Ils adjectivs sun pleds chi expriman, cu cha'l nomen es (els attribueschan üna qualited dal nomen).

Ils adjectivs sun pleds chi expriman, co cha'l nomen es (els attribuischan üna qualità dal nomen).


messerscharf: agüz/agüzza scu ün curtè, fich agüz/agüzza

messerscharf: agüz/agüzza sco ün curtè, fich agüz/agüzza


f) Els tilan innocentamein las schuialas.

f) Els teiran <strong>innocentamaintg </strong>las spatlas.

f) Els daun innozaintamaing da las spedlas.

f) Els dan innozaintamaing da las spadlas.


b) Igls bustabs en: E, N, N, A, L, T, V, I

b) Ils custabs sun: L, E, V, T,  N, A, N, I

b) Ils custabs sun: L, E, V, N, A, T, N, I


M. Tgi accumpogna dunna Linard a far cumissiuns? Noelia accumpogna dunna Linard a far cumissiuns.

M. Tgi acumpogna la duna Linard a far cumissiùns? La Noelia acumpogna la duna Linard a far cumissiùns.

M. Tgi accumpogna donna Luzio a far cumischungs? Noelia accumpogna donna Luzio a far cumischungs.

M. Chi spela la naiv a l'entreda da l'hom e la duonna attempeda? Robin ed Andri spelan la naiv a l'entreda da l'hom e la duonna attempeda.

M. Chi spala la naiv a l'entrada da l'hom e la duonna attempada? Robin ed Andri spalan la naiv a l'entrada da l'hom e la duonna attempada.


Il perfect ed il plusquamperfect vegnan formai cun agid dils verbs 'esser' ed 'haver'.

Igl perfect ad igl plusquamperfect vignan furmos cugl agid digls verbs 'easser' ad 'aver'.

Igl perfect ed igl plusquamperfect vignan furmos cun ageid digls verbs 'esser' ed 'aveir'.

Il perfet ed il pücuperfet vegnan furmos cun agüd dals verbs 'esser' ed 'avair'.

Il perfet e'l plücoperfet vegnan fuormats cun agüd dals verbs 'esser' ed 'avair'.


e) R. Tgi ha vuliu vegnir veterinari? Dario ha vuliu vegnir veterinari.

5. R. Tgi vean a vuler vagnir veterinari? Igl Dario vean a vuler vagnir veterinari.

e) I. Tgi ò lia neir veterinari? Dario ò lia neir veterinari.

4. T. Chi ho vulieu gnir veterinari? Dario ho vulieu gnir veterinari.

5. T. Chi ha vuglü gnir veterinari? Dario ha vuglü gnir veterinari.


«Nus savein exercitar tier mei», di Robin.

«Nus savagn exerzitar tier me», gi igl Robin.

«Nous savagn exercitar tar me», dei Robin.

«Hoz pudains nus exerciter tar me», disch Robin.

«Hoz pudain nus exercitar pro mai», disch Robin.


8. La dunna che mira ord finiastra damonda Noelia e Silvana, sch'ellas enquerien aunc adina ina stanza per exercitar. Ils giuvenils havessen tenor siu manegiar meritau d'anflar ina stanza, ella sappi denton buca, nua ch'ei savessi dar ina stanza adattada.

8. La duna ca varda ord faneastra ampeara la Noelia a la Silvana, sch'ellas anquierian ànc adigna egna stànza par exerzitar. Igls giuvenils vessan tanor igl sieus managear marito da catar egna stànza, ella setgi dantànt betga noua c'igl savessi dar egna stànza adatada.

8. La donna tgi varda or da fanestra dumonda a Noelia e Silvana, sch'ellas tschertgan anc adegna en local per exercitar. Igls giuvenils vessan tenor la sia opiniun mirito da cattar en local, ella saptga dantant betg, noua tgi savess dar en local adatto.

8. La duonna chi guarda our da fnestra dumanda a Noelia e Silvana, sch'ellas tscherchan aunch'adüna ün local da prouva. Ella disch cha tenor ella vessane bain merito ün local, ma ch'eir ella nu sapcha, inua cha que dess ün local adatto.

8. La duonna chi guarda our da fanestra dumonda a Noelia e Silvana, sch'ellas tscherchan amo adüna ün local da prouva. Ella disch cha tenor ella vessna bain merità ün local, ma ch'eir ella nu sapcha, ingio chi dess ün local adattà.


Silvana: emprendissadi da commerci sin banca

da la Silvana: amprendissadi da comerzi sen bànca

Silvana: amprendissadi da commers sen banca

Silvana: fer ün giarsunedi da commerzi in üna banca

Silvana: far ün giarsunadi da commerzi in üna banca


2. Il pli savens drovan ins il present ed il perfect. Il present drovan ins per raquintar quei che schabegia gest ussa. Il perfect ei il temps per exprimer quei ch'ei schabegiau el vargau.

2. Igl ple savens dovr'ign igl preschaint ad igl perfect. Igl preschaint dovr'ign par raquintar quegl ca schabegia gest ussa. Igl perfect e igl tains par exprimer quegl c'e schabigieu agl passo.

2. Igl pi savens ins dovra igl preschaint ed igl perfect. Igl preschaint ins dovra per rachintar chegl tgi capeta gist ossa. Igl perfect è igl taimp per exprimer chegl tg'è capito aint igl passo.

2. Il pü suvenz as drouva il preschaint ed il perfet. Il preschaint as drouva per quinter que chi capita güst uossa. Il perfet es il temp per exprimer que chi'd es capito i'l passo.

2. Il plü suvent as douvra il preschaint e'l perfet. Il preschaint as douvra per quintar quai chi capita güsta uossa. Il perfet es il temp per exprimer quai chi'd es capità i'l passà.


da la Noelia: luvrar an egna conditoreia


g) Noelia vegn a svanir ord la stanza da scola.

7. La Noelia vean a svanir ord la stànza da scola.

g) Noelia vign a svaneir or dalla stanza da scola.

7. Noelia svaniro our da la staunza da scoula.

7. Noelia svanirà our da la stanza da scoula.


h) N. Tgi vegn ad anflar la capetscha da Dario davos il baun? Silvana vegn ad anflar la capetscha da Dario davos il baun.

8. N. Tgi vean a catar la tgapetscha digl Dario davos igl bànc? La Silvana vean a catar la tgapetscha digl Dario davos igl bànc.

h) S. Tgi vign a cattar la tgapitscha da Dario davos igl banc? Silvana vign a cattar la tgapitscha da Dario davos igl banc.

7. S. Chi chattaro la chapütscha da Dario davous il baunchin? Silvana chattaro la chapütscha da Dario davous il baunchin.

8. S. Chi chattarà la chapütscha da Dario davo il bankin? Silvana chattarà la chapütscha da Dario davo il bankin.


eau gratulesch, eau m'insömgiaro/m'insömgiaregia


i) Ella vul far in emprendissadi tier ina banca.

9. Ella vut far egn amprendissadi tier egna bànca.

i) Ella <strong>fascharo </strong>en amprendissadi tar ena banca.

9. Ella vulaiva fer ün giarsunedi in üna banca.

9. Ella vulaiva far ün giarsunadi in üna banca.


f) E. Tgi siemia da luvrar en ina conditoria? Noelia siemia da luvrar en ina conditoria.

6. E. Tgi sasiemgna da luvrar an egna conditoreia? La Noelia sasiemgna da luvrar an egna conditoreia.

f) E. Tgi sa semgia da luvrar ainten ena conditoreia? Noelia sa semgia da luvrar ainten ena conditoreia.

5. E. Chi s'insömgia da lavurer in üna pastizaria? Noelia s'insömgia da lavurer in üna pastizaria.

6. E. Chi insömgia da lavurar in üna pastizaria? Noelia insömgia da lavurar in üna pastizaria.


e) Silvana haveva pachetau sia rauba da scola el sacados.

5. La Silvana veva pacato la sia roba da scola agl satgcadoss.

e) Silvana veva pacheto la sia roba da scola aint igl lascher.

5. Silvana<strong> vaiva paquetto</strong> sia roba da scoula illa buscha.

5. Silvana<strong> vaiva pakettà</strong> sia roba da scoula illa buscha.


g) G. Tgi ha raquintau che siu frar hagi empriu mecanist d'autos? Dario ha raquintau che siu frar hagi empriu mecanist d'autos.

7. G. Tgi â raquinto c'igl sieus frar vegi amprieu mecanist d'autos? Igl Dario â raquinto c'igl sieus frar vegi amprieu mecanist d'autos.

g) R. Tgi ò rachinto tgi sies frar vegia amprandia mecanist d'autos? Dario ò rachinto tgi sies frar vegia amprandia mecanist d'autos.

6. R. Chi ho quinto cha sieu frer hegia fat ün giarsunedi da mecaniker d'autos? Dario ho quinto cha sieu frer hegia fat ün giarsunedi da mecaniker d'autos.

7. R. Chi ha quintà cha seis frar haja fat ün giarsunadi da mecaniker d'autos? Dario ha quintà cha seis frar haja fat ün giarsunadi da mecaniker d'autos.


f) Noelia ha viu immediat che Silvana era inamurada.

6. La Noelia â vieu imediat ca la Silvana eara s'inamurada.

f) Noelia <strong>ò via </strong>immediat tgi Silvana era inamurada.

6. Noelia ho vis dalum cha Silvana d'eira inamureda.

6. Noelia ha vis subit cha Silvana d'eira inamurada.


ia ligiaro, nous ischan currias/curreidas

eau d'he let, nus essans currieus/curridas

eu n'ha let, nus eschan currüts/currüdas


7. Dario e Curdin entaupan il president communal.

7. Igl Dario ad igl  Curdin antopan igl president comunal.

7. Dario e Curdin inscuntran al president cumünel.

7. Dario e Curdin inscuntran al president cumünal.


b) «Jeu ligel ensemen il pupi vegl dils Casanovas», raquenta Andri.

2. «Jou lei anzemel igl pulpier vigl digls Casanovas», raquenta igl Andri.

b) «Ia<strong> vign a liier </strong>ansemen igl palpieri vigl digls Casanovas», rachinta Andri.

2. «Eau li insembel il palperi vegl», quinta Andri.

2. «Eu li insembel il palperi vegl», quinta Andri.


a crescharo/crescharegia, nus ans lavaivans


b) I. Tgi ha declarau ils quens a Dario? Robin ha declarau ils quens a Dario.

2. I. Tgi â declaro igls quents agl Dario? Igl Robin â declaro igls quents agl Dario.

b) A. Tgi ò declaro igls chints a Dario? Robin ò declaro igls chints a Dario.

2. I. Chi ho declaro ils quints a Dario? Robin ho declaro ils quints a Dario.

2. A. Chi ha declerà ils quints a Dario? Robin ha declerà ils quints a Dario.


Il president communal reaghescha rigurusamein ed interrumpa Curdin che less declarar la situaziun. El vegli buca canera en vischnaunca ed els dueigien puspei pachetar en ils flyers.

Igl president comunal reagescha rigurusameing ad interrumpa igl Curdin ca less declarar la situaziùn. El vigli betga canera an vischnànca ad els degian puspe pacatar aint igls flyers.

Igl mastral reagescha rigurousamaintg ed interrompa Curdin tgi less declarar la situaziun. El viglia nigna canera an vischnanca ed els duessan puspe pachetar igls flyers.

Il president cumünel interrumpa a Curdin chi vuless declarer da che cha's tratta. El disch in ün tun sever ch'el nu vöglia ch'els fatschan ün tel baccan in vschinauncha e che'ls dessan piglier e svanir cun lur flyers.

Il president cumünal interrumpa a Curdin chi less declerar da che chi's tratta. El disch in ün tun sever ch'el nu vöglia ch'els fetschan ün tal baccan in cumün e che'ls dessan tour e svanir cun lur flyers.


h) Ella mirava cun in'egliada triumfonta.

8. Ella vurdava cun egn'iglieada triumfànta.

h) Ella <strong>vurdava </strong>cun en'igleida triumfonta.

8. Ella guarda cun ün'öglieda triumfanta.

8. Ella guarda cun ün'ögliada triumfanta.


j) La classa era seregurdada dil referat da Toni el Suizo.

10. La classa eara saragurdada digl referat digl Toni el Suizo.

j) La classa era sa regurdada digl referat da Toni el Suizo.

10. La classa as <strong>vaiva algurdeda </strong>dal referat da Toni el Suizo.

10. La classa as vaiva regordada dal referat da Toni el Suizo.


d) Ils flyers sgulatschavan el vent freid e vegnevan tut bletschs.

4. Ils flyers sgulatschavan el vent freid e vegnevan tut bletschs.

d) Igls flyers <strong>sgulatschevan </strong>aint igl vent freid.

4. Ils flyers svulazzaivan aint il vent fraid.

4. Ils flyers svolazzaivan aint il vent fraid.


d) T. Tgi era svanida ord la stanza da scola schulond ina legra canzun? Noelia era svanida ord la stanza da scola schulond ina canzun legra.

4. T. Tgi eara svanida ord la stànza da scola sussurànd egna legra canzùn? La Noelia eara svanida ord la stànza da scola sussurànd egna legra canzùn.

d) T. Tgi era svaneida or dalla stanza da scola cantinond ena canzung melodiousa? Noelia era svaneida or dalla stanza da scola cantinond ena canzung melodiousa.

3. S. Chi es svanida our da la staunza da scoula chantinand üna melodia? Noelia es svanida our da la staunza da scoula chantinand üna melodia.

4. S. Chi es svanida our da la stanza da scoula chantinond üna melodia? Noelia es svanida our da la stanza da scoula chantinond üna melodia.


c) Noelia ha accumpignau ina dunna a far cumissiuns.

3. La Noelia<strong> â acumpagnieu</strong> egna duna a far cumissiùns.

c) Noelia ò accumpagnea ena donna a far cumischungs.

3. Noelia ho accumpagno ad üna duonna a fer cumischiuns.

3. Noelia ha accumpagnà ad üna duonna a far cumischiuns.


a) Adventure Room: in giug digital, nua che gruppas da persunas vegnan serradas en e ston sligiar pensums e legns per saver scappar en in cert temps ord ina stanza;  tals giugs san era vegnir giugai en stanzas realas.

a) Adventure Room: s'oda tigls giois digitals; igl dat dantànt ear versiùns cun carstgàns ca ston schliear an grupas legns par rivar da fugir an tearma d'egn tscheart tains ord egna stànza reala

a) adventure room: en gi real u digital, noua tgi gruppas da persungas vignan saradas aint e ston far pensums ed angiavigns per pudeir scappar ainfer en tschert taimp or d’en local.

a) Adventure Room: ün gö reel u digitel, inua cha gruppas da persunas vegnan serredas aint e stöglian fer lezchas u ingiuvineras per pudair scapper infra ün tschert temp our d'ün local.

a) Adventure Room: ün gö real o digital, ingio cha gruppas da persunas vegnan serradas aint e ston far lezchas o ingiavineras per pudair scappar infra ün tschert temp our d'ün local.


b) La conclusiun da quei experiment ei ch'ins vegn da memorisar bein cuntegns, sch'ins fa da scolast e declara els ad autras persunas. Per far da scolast ston ins numnadamein esser expert dalla caussa. Ei dat era ina metoda didactica che fa diever da quei principi (LdL = Lernen durch Lehren).

b) La conclusiùn da que experimaint e c'ign vean da memorisar bagn cuntegns, sch'ign fa da surmester a declarescha els ad otras parsùnas. Par far da surmester ston ign numnadameing easser expert da la tgossa. Igl dat ear egna metoda didactica ca fa diever da que prinzipi (LdL = Lernen durch Lehren).

b) La conclusiun da chel experimaint è tg’ins pò memorisar bagn cuntigns, sch’ins fò da scolasta e sch’ins daclera chels ad otras persungas. Per far da scolasta ins stò pero esser versada ainten la matergia. I dat er ena metoda didactica tgi fò adiever da chel prancepi: amprender cun instrueir (LdL = Lernen durch lehren). Otras pussebladads: skizzas e maletgs, lascher far las scolaras sezzas en’activitad an chel connex, mussar exaimpels, mussar films.

b) La conclusiun da quel experimaint es cha's po memoriser bain cuntgnieus, scha's fo da magister u da magistra e scha's declera quels ad otras persunas. Per fer da magister u magistra as stu però esser verso/verseda illa materia. A do eir üna metoda didactica chi fo adöver da quel princip (LdL = Lernen durch lehren).

b) La conclusiun da quel experimaint es chi's po memorisar bain cuntgnüts, schi's fa da magister o da magistra e schi's declera quels ad otras persunas. Per far da magister o magistra as stoja però esser versà/versada illa materia. I dà eir üna metoda didactica chi fa adöver da quel princip (LdL = Lernen durch lehren).


Ils plaids che semuossan ein: biala, diala, siala, niala, capiala, lingiala, muntaniala

Igls pleds ca samussan en: beala, deala, seala, neala, tgapeala, lingeala, muntaneala

Igls pleds tgi vignan preschentos èn: matta, natta, vatta, platta, flatta, schlatta, cravatta, antschatta

Ils pleds chi's muossan sun: bella, sella, quella, marella, chanvella, cliantella, lungurella, muntanella

Ils pleds ch's muossan sun: bella, sella, quella, marella, chanvella, cliantella, lungurella, muntanella


2. Il film fa attent al problem ch'ins scriva ils plaids che fineschan cun -iala savens cun dus 'l'. La regla ei denton quella ch'ins scriva per ordinari mo in consonant suenter in diftong.

2. Igl film vot far attent agl fatg tg’ins screiva pleds tgi fettan cun -atta (cun 'a' curt) savens cun dus 't'. (Excepziuns: salata, tomata). Pleds cun en 'a' lung ins screiva dantant cun en 't' (p.ex. data).

2. Il film voul fer attent al fat cha's scriva ils pleds chi glivran cun -ella ('e' cuort ed aviert) suvenz cun 'll'.

2. Il film voul far attent al fat chi's scriva ils pleds chi finischan cun -ella (e' cuort ed avert) suvent cun 'll'.


Ina varianta da presentar cuntegns e declarar enzatgei ad in'autra persuna ei da far quei cun agid d'in film 'Stop Motion'. Ils scolars miran communablamein in exempel e dattan risposta allas damondas (c). Quellas rispostas vegnan discutadas en classa.

Egna variànta da preschantar cuntegns a da declarar anzatge ad egn'otra parsùna e da far quegl cun agid d'egn film 'Stop Motion'. Igls sculars vardan cuminevlameing egn exaimpel a raspundan las amparadas (c). Quellas raspostas vignan discutadas an classa.

Ena varianta da preschentar cuntigns e da declarar ensatge ad en'otra persunga è da far chegl cun en film 'stop motion'. Las scolaras vardan ansemen en exaimpel e raspondan allas dumondas (c). Las raspostas vignan discutadas an classa.

Üna varianta da preschanter cuntgnieus e da declarer qualchosa ad ün'otra persuna es da fer que cun agüd d'ün film 'Stop Motion'. Ils scolars guardan insembel ün exaimpel e respuondan a las dumandas (c). Las respostas vegnan discutedas in classa.

Üna varianta da preschantar cuntgnüts e da declerar alch ad ün'otra persuna es da far quai cun agüd d'ün film 'Stop Motion'. Ils scolars guardan insembel ün exaimpel e respuondan a las dumondas (c). Las respostas vegnan discusas in classa.


Stop Motion: ina tecnica da film che creescha igl effect da moviment cun metter in suenter l'auter singuls maletgs; quella tecnica vegn duvrada per films d'animaziun ni era sco effect special en films reals

Stop Motion: egna tecnica da film ca creescha igl efect da movimaint cun meter l'egn suainter l'oter singuls maletgs; quella tecnica vean duvrada par films d'animaziùn near sco efect spezial an films reals

stop motion: ena tecnica da film tgi creescha igl effect da muvimaint cun metter singuls maletgs l'egn siva l'oter; chella tecnica vign duvrada per films d'animaziun u er scu effect spezial an films reals.

Stop Motion: üna tecnica da film chi creescha l'effet da muvimaint cun metter ün zieva l'oter singuls purtrets; quella tecnica vain druveda per films d'animaziun u eir scu effet speciel in films reels.

Stop Motion: üna tecnica da film chi creescha l'effet da movimaint cun metter ün davo l'oter singuls purtrets; quella tecnica vain dovrada per films d'animaziun o eir sco effet special in films reals.


Sia smanatscha da clamar la polizia ha buca fatg gronda impressiun a nus.

La Sia smanatscha da clamar la polizeia nus â betga fatg grànda impressiùn.

Pür cur ch'el imnatscha da stricher las prouvas illa sela da gimnastica, as balchan ils scolars.

Pür cur ch'el imnatscha da strichar las prouvas illa sala da gimnastica, as balchan ils scolars.


La scolara ei plein dubis, schebein ella hagi reussiu ils examens d'admissiun.

La sculara e plagn dubis, sch'ella vegi dumagnieu igls examens d'admissiùn.

La scolara è plagn dubis, schi ella vegia reuschia igls examens d'admissiun.

La sela es ins-chürida e davent dal palc as vezza melapaina che chi capita in sela, perque cha'ls reflectuors sorbaintan.

La sala es ins-chürida e davent dal palc as vezza malapaina che chi capita in sala, perquai cha'ls reflecturs tschiorbaintan.


c) Mia mumma manegia che jeu patratgi mo pli vid igl exercitar culla band.

c) Mia mama manegia ca jou patratgi me ple ved igl exerzitar cun la band.

c) Mia mamma manegia tg'ia painsa alloura angal ple agl exercitar cun la band.

c) Mia mamma managia ch'eau stüdgia be pü vi da l'exerciter culla band.

c) Mia mamma manaja ch'eu stübgia be plü vi da l'exercitar culla band.


f) Jeu declarel che nus exerciteschien mo ina gada l'jamna.

f) Jou declaresch ca nus exerziteian me egn'ea l'eanda.

f) Ia dacler tgi nous exerciteschan angal eneda l'emda.

f) Eau decler cha nus execiteschans be üna vouta l'eivna.

f) Eu decler cha nus execiteschan be üna jada l'eivna.


El selamenta mintga di dalla schliata aura.

El salamainta mintga gi da la schleata ora.

El sa lamainta mintga de dalla treid'ora.

«Puh, hoz es que propi sto stantus!», s'almainta Noelia.

«Puh, hoz esa propa stat stantus!», as lamainta Noelia.


4. sch scrivan ins avon vocal ed alla fin dil plaid, per exempel schaner, pasch ed avon l sco per exempel schlingia, schluppar.

2. sch scriv'ign avànt egn vocal ad a la fegn digl pled, par exaimpel schaner, pasch ad avànt l, m, n sco par exaimpel schlengia, schmarvagliear, schneder.

4. sch ins screiva davant en vocal ed alla fegn digl pled, per exaimpel schaner, pasch e davant l, scu per exaimpel schlengia, schluppar.


Miu bab di che nus stoppien igl emprem aunc anflar in local d'exercitar.

Mieus bab gi ca nus stueian gl'amprem ànc catar egn local d'exerzitar.

Mies bab dei tgi nous stoptgan igl amprem anc cattar en local d'exercitar.

Mieu bap disch cha nus stöglians il prüm chatter ün local d'exerciter.

Meis bap disch cha nus stopchan il prüm chattar ün local d'exercitar.


d) Silvana e Noelia cuorran naven e fan ina cuorta pausa avon il mulin vegl. cuoran

4. La Silvana a la Noelia curan davent a fan egna curta possa avànt igl mulegn vigl. davent, avànt, vigl

d) Silvana e Noelia coran davent e fòn ena curta pôssa davant igl mulegn vigl. corran, fon

4. Silvana e Noelia cuorran davent e faun üna cuorta possa davaunt il mulin vegl. posa

4. Silvana e Noelia cuorran davent e fan üna cuorta possa davant il mulin vegl. posa, muglin


g) «La la la la la la la», immitescha Curdin il cantadur d'operas. imitescha

7. «La la la la la la la», imitescha igl Curdin igl cantadur d'operas. imitescha, operas

g) «La la la la la la la», immitescha Curdin igl cantadour d’operas. imitescha

7. «La la la la la la la», immitescha Curdin il chantadur d'operas. imitescha


h) «Ti contas bien», excloma Andri cun buca rienta. bein, bucca

8. «Tei tgàntas bagn», excloma igl Andri cun buca riainta. tgàntas

h) «Te cantas bagn», excloma Andri cun buca rionta. bucca

8. «Tü chauntast bain», disch Andri cun ün surir. surrir

8. «Tü chantast bain», disch Andri cun ün surier. surrier


Ils scolars exerciteschan cun premura las canzuns pil concert.

Igls sculars exerziteschan cun premura las canzùns pigl conzert.

Igls scolars exerciteschan las canzungs pigl concert cun premura.

Ils scolars exerciteschan cun premura, sunan adüna darcho lur repertuar.

Ils scolars exerciteschan cun premura, sunan adüna darcheu lur repertuar.


f) «Ed ussa stuein nus exerzitar», cloma Dario tut cuntent. exercitar

6. «Ad ussa stuagn nus exerzitar», cloma igl Dario tut cuntaint. stuagn, exerzitar

f) «Ed ossa stuainsa exerzitar», cloma Dario tot cuntaint. exercitar

6. «Ed uossa stuvains nus exercitter», clama Dario tuot cuntaint. exerciter

6. «Ed uossa stuvain nus exercittar», cloma Dario tuot cuntaint. exercitar


Robin ed Andri cuoran spert viers il begl silla plazza comunala. communala

Igl Robin ad igl Andri curan spert viers igl begl sen la plaza comunala. speart

Robin ed Andri corran spert vers la truasch sen la plazza comunala. communala

Robin e Andri cuoran svelt vers il bügl sülla plaza cumünela. Robin ed Andri, cuorran, plazza cumünela

Robin e Andri cuoran svelt vers il bügl sülla plaza cumünala. Robin ed Andri, cuorran, plazza cumünala


e) Igl ei aschi freit ch'ins vesa insuma negin ordaviert. freid, insumma

5. Igl e aschi fred c'ign veza anzuma nign ordafora. fred

e) Igl è schi freit tg'ins vei ansoma nign oravant. freid, ansomma

5. Ad es uschè frait cha nu's veza ad üngün our sün via. fraid, vezza

5. Id es uschè frait chi nu's veza ad ingün oura sün via. fraid, vezza


Senza il consentiment dils geniturs astgan ils affons buc ir a quella fiasta.

Sainza igl cunsantimaont digls geniturs dastgan igls unfànts betg ir a quella feasta.

Sainza igl consentimaint digls genitours dastgan igls unfants betg eir a chella festa.

Cuort aunz las quatter svanescha Silvana adascus e vo vers la punt.

Cuort avant las quatter svanischa Silvana adascus e va vers la punt.


d) Mia mumma manegia che jeu fetschi buca pli endretg ils pensums da scola.

d) Mia mama manegia ca jou fetschi betga ple andretg las leztgas da scola.

d) Mia mamma manegia tg'ia fetscha betg ple andretg igls pensums da scola.

d) Mia mamma managia ch'eau nu fatscha pü inandret las lezchas.

d) Mia mamma manaja ch'eu nu fetscha plü inandret las lezchas.


b) Miu bab di che jeu mondi gia a trenament da senudar.

b) Mieus bab gi ca jou vomi gea agl trenamaint da sanudar.

b) Mies bab dei tg'ia geia gio a trenamaint da sa nudar.

b) Mieu bap disch ch'eau giaja già al trenamaint da nuder.

b) Meis bap disch ch'eu giaja fingià al trenamaint da nodar.


b) En in orcheschter anflan ins gegias, flautas e oboas. orchester, ed

2. An egn orcheschter tgat'ign geias, flautas ad oboas. orcester, ad

b) Ainten en orcheschter ins catta geias, flautas e oboas. orchester, ed

2. In ün orchester as chatta gias, batarias, xylofons ed oboas. gïas, battarias, xilofons


e) Jeu declarel ch'ils pensums da scola hagien vinavon prioritad.

e) Jou declaresch ca las leztgas da scola vegian vinavànt prioritad.

e) Ia dacler tg'igls pensums da scola vegian venavant prioritad.

e) Eau decler cha las lezchas per la scoula hegian inavaunt priorited.

e) Eu decler cha las lezchas per la scoula hajan inavant priorità.


Ils reflecturs sclareschan l'entira tribuna.

Igls reflecturs sclareschan l'antiera tribuna.

Igls reflectours scleran l’antiera tribuna.

Andri es perfin sto bun d'installer e da fer funcziuner ils reflectuors.

Andri es perfin stat bun d'installar e da far funcziunar ils reflecturs.


Negin remarca la persuna suspectusa ch'ei entrada en stanza.

Nign remartgescha la parsùna suspectusa c'e antrada an la stànza.

Nign remartga la persunga suspectousa tg'è antrada an stanza.

Il magister als stu ruver püssas voutas da ster quiets.

Il magister tils sto rovar plüssas jadas da star quiets.


5. s (pronunziaus sch) scrivan ins avon consonant (cun excepziun digl l), p.ex. orchester, steila.

3. s (pronunztgieu sch) scriv'ign avànt egn consonànt (cun exzepziùn digl l, m, n), p.ex. orcester, stéla.

5. s (pronunztgia sch) ins screiva davant en consonant (cun excepziun digl l). Per exaimpel orchester, steila.

7. s (pronunzcho sch) as scriva davaunt ün consonant (cun excepziun da l, m, n, gn), per exaimpel:

7. s (pronunzchà sch) as scriva davant ün consonant (cun excepziun da l, m, n, gn), per exaimpel:


La canera sin via disturba mei da far ils pensums.

La canera sen veia disturba me da far las leztgas.

La canera sen veia è en grond disturbi pigls abitants.

«S-chüsè il disturbi, ma ad es important», disch el cun vusch seriusa.

«S-chüsai il disturbi, ma id es important», disch el cun vusch seriusa.


c) «Nossa band encuera in local d'exercittar», legia Andri.<strong> enquera, exercitar</strong>

3. «Nossa band anquiera egn local d'exerzitar», ligia igl Andri.<strong> anquiera, ligia</strong>

c) «La nossa band tschertga en local d'exercittar», ligia Andri.<strong> exercitar</strong>

3. «Nossa band tschercha ün local d'exerziter», legia Andri. exerciter

3. «Nossa band tschercha ün local d'exerzitar», legia Andri. exercitar


Per finir sa la scolasta far la punt alla Grammatica da scola. Lezza cuntegn numnadamein nuot auter che quei ch'ils scolars han era plazzau giun plaun. La scolasta fa ina fotografia digl uorden ch'ils scolars e las scolaras han fatg cun las expressiuns giun plaun. Tala duei vegnir taccada el cudisch da lavur sut c).

Par fitar sa la surmestra far la pùnt tier la Gramatica da scola. Leza cuntegna numnadameing nut oter ca quegl c'igls sculars ân ear plazo giobass. La surmestra fa egna fotografeia digl urden c'igls sculars ân fatg giobass. Quella fotografeia vean tatgeada agl cudesch da lavur sut c).

Per fittar pò igl scolast far la punt alla grammatica da scola. Chella cuntigna numnadamaintg navot oter tgi chegl tgi las scolaras on er mess giumez. Igl scolast fò ena fotografia digl urden tgi las scolaras on fatg cun las expressiuns giumez. Chella fotografia pò neir tatgeda aint igl codesch da lavour (c).

Per glivrer po la magistra fer la punt a la Grammatica da scoula. Quella nu cuntegna nempe ünguott'oter cu que cha'ls scolars haun eir miss giò per terra. La magistra fo üna fotografia da l'uorden cha'ls scolars haun fat cullas expressiuns giò per terra. Quella fotografia po gnir tacheda aint il cudesch da lavur suot c).

Per finir po la magistra far la punt a la Grammatica da scoula. Quella nu cuntegna nempe nögli'oter co quai cha'ls scolars han eir miss giò per terra. La magistra fa üna fotografia da l'uorden cha'ls scolars han fat cullas expressiuns giò per terra. Quella fotografia po gnir tachada aint il cudesch da lavur suot c).


Stoffel è en lumpazi tgi fò stragis cò e tscho ed è nia saro ainten la perschung digl Sennhof a Coira (chella na dattigl siva digl 2020 betg ple). Alloura è’l scappo se dalla Surselva, noua tg’el ò venavant fatg filistoccas, ma è adegna puspe nia da mitschier dalla pulizeia.

Johann Stoffel eira ün leder cuntschaint in tuot la Svizra i'ls ans 1930. El nu pudaiva lascher d'invuler raps, clinöz ed otras chosas da valur. Üna vouta in praschun i'l Sennhof a Cuira, as vaiva el fat ün adüs da mner pel nes als survagliaunts per scapper darcho da la praschun. El savaiva tgnair per nar a la pulizia ed als politikers respunsabels, ma nu druvaiva mê la forza düraunt sieus delicts. Uschè gniva el considero dals üns scu bandit e delinquent, dals oters, melgro sia energia criminela, scu birikin scharmant e simpatic.

Johann Stoffel d'eira ün lader cuntschaint in tuot la Svizra i'ls ons 1930. El nu pudaiva laschar d'involar raps, clinöz ed otras chosas da valur. Üna jada in praschun i'l Sennhof a Cuoira as vaiva el fat ün adüs da manar pel nas als survagliants per scappar darcheu da la praschun. El savaiva tgnair per nar a la pulizia ed als politikers respunsabels, ma nu dovraiva mai la forza dürant seis delicts. Uschè gniva el considerà dals üns sco bandit e delinquent, dals oters, malgrà sia energia criminala, sco birikin scharmant e simpatic.


d) Ils scolars ston saver contonscher las finamiras e dumignar bein il lungatg per saver scappar.

d) Igls sculars ston saver cuntànscher las fegnamiras a dumagnear bagn igl lungatg par saver fugir.

d) Las scolaras ston contanscher las fegnameiras e saveir bagn igl lungatg per pudeir scappar.

d) Ils scolars stöglian pudair ragiundscher ils böts e savair bain la lingua per pudair scapper.

d) Ils scolars ston pudair ragiundscher ils böts e savair bain la lingua per pudair scappar.


c) El ha gliemau atras il garter davon la finiastra da sia cella. Cun in batlini ed ina cozza ha el fatg ina suga ed ei seruschnaus tochen giun curtgin. Leu eis el revius sur il mir ora.

c) El â glimo tras igl giater davànt la faneastra da la sia zela. Cun egn pargliegnel ad egna curveia â el fatg egna suja ad e schlissargnieu tocen gion curtgegn. Là e el saragato sur igl mir or.

c) El ò glimo tras igl giatter davant la fanestra dalla sia cella. Cun en bacleni ed ena cuverta ò el fatg ena soua ed è sa ruschno giu aint igl curtgign. Lò è'l scliviglia sur igl meir or.

c) El ho profito da l'occasiun da pudair ir a svöder il buchel d'ova ed es scappo cun rampcher süls tets da la praschun e saglir giò aint il curtin dal chantunais e cuorrer alura als rabats sü da la spuonda e tres il god i'l quartier dal Lürlibad.

c) El ha profità da l'occasiun da pudair ir a svödar la cria d'aua ed es scappà cun rampchar süls tets da la praschun e saglir giò aint il curtin dal vaschin e cuorrer lura als rabats sü da la spuonda e tras il god i'l quartier dal Lürlibad.


Sch'il temps lubescha, seperfecziunescha mintga scolar individualmein en tematicas ch'el damogna (tenor l'autoevaluaziun) aunc buca bein. Impurtont eis ei che mintga scolara ni mintga scolar hagi fatg ils pensums da silmeins quater tematicas.

Sch'igl tains lubescha, saperfecziunescha mintga scular individualmeing an las tematicas c'el dumogna  ànc betga bagn (tanor l'autoevaluaziùn). Impurtànt e'gl ca mintga sculara near mintga scular vegi fatg las leztgas da seglmains quater tematicas.

Sch'igl taimp permetta, sa perfecziunescha mintga scolara suletta an tematicas tg'ella na canoscha betg anc schi bagn (tenor l'atgna evaluaziun digl exercezi 3). Igl è impurtant tgi mintga scolara vegia fatg igls exercezis d'aglmanc quatter tematicas.

Scha'l temp permetta, as perfecziunescha mincha scolar sulet in tematicas ch'el nu cugnuoscha, tenor l'egna evaluaziun, auncha uschè bain. Ad es important cha mincha scolara e scolar hegia fat las lezchas d'almain quatter tematicas.

Scha'l temp permetta, as perfecziunescha mincha scolar sulet in tematicas ch'el nu cugnuoscha, tenor l'aigna evaluaziun, amo uschè bain. Important esa cha mincha scolara e scolar haja fat las lezchas d'almain quatter tematicas.


Sco finiziun da mintga tematica concepescha il scolar responsabel in fegl A6 cun quei ch'el sez ei buca vegnius da memorisar e che gidass el, sch'el stuess sligiar ulteriurs exercezis davart la medema tematica. Ei sa pia esser resumaziuns da reglas e/ni era exempels ch'el ha sligiau falliu e drova aunc temps da memorisar. Quels diesch fegls vegnan suenter il camp da trenament surluvrai, tut tenor cumpletai dalla gruppa e silsuenter ligiai ensemen sco cudischet ch'ils scolars astgan duvrar per fugir ord la scola.

Sco finiziùn da mintga tematica conzepescha igl scular raspunsavel egn figl A6 cun quegl c'el sez e betga vagnieu da memorisar a ca gidass ad el, sch'el stuess schliear ulteriurs exerzezis davart la madema tematica. Igl sa peia easser resumaziùns da reglas a/near exaimpels c'el â schliieu falo a dovra ànc tains da memorisar. Quels diesch figls vignan surluvros suainter igl tgomp da trenamaint, tut tanor cumpletos da la grupa a suainter liieus anzemel sco cudeschet c'igls sculars dastgan duvrar par fugir ord la scola.

Scu fegn da mintga tematica screiva la scolara responsabla sen en figl A6 tot chegl tg’ella sezza n'è betg stada bunga da memorisar e tgi la gidess, sch'ella stuess saveir far ulteriours exaimpels tg'ella n'ò betg savia far andretg e tg'ella dovra anc taimp per memorisar. Chels diesch figls vignan surluvros siva igl camp da trenamaint, tot tenor cumplettos dalla gruppa ed alloura liias ansemen ad en codeschet tgi las scolaras dastgan duvrar per scappar dalla scola.

Scu fin da mincha tematica scriva il scolar respunsabel sün ün fögl A6 tuot que ch'el svess nun es sto bun da memoriser e chi al güdess, sch'el stuvess savair fer ulteriurs exercizis davart la listessa tematica. Que paun esser riassunts da reglas e/u eir exaimpels ch'el nun ho savieu fer inandret e ch'el drouva auncha temp per memoriser. Quels desch fögls vegnan surlavuros zieva il champ da trenamaint, tuot tenor cumplettos da la gruppa ed alura lios insembel ad ün cudaschet cha'ls scolars e las scolaras suos-chan druver per scapper da la scoula.

Sco finischun da mincha tematica scriva il scolar respunsabel sün ün fögl A6 tuot quai ch'el svess nun es stat bun da memorisar e chi til güdess, sch'el stuvess savair far ulteriurs exercizis davart la listessa tematica. Quai pon esser riassunts da reglas e/o eir exaimpels ch'el nun ha savü far inandret e ch'el douvra amo temp per memorisar. Quels desch fögls vegnan surlavurats davo il chomp da trenamaint, tuot tenor cumplettats da la gruppa e lura liats insembel ad ün cudaschet cha'ls scolars e las scolaras das-chan dovrar per scappar da la scoula.


En in emprem pass repartan ils scolars la responsabladad e s'approfundeschan individualmein en quella(s) tematica(s). Els ston esser experts da quella tematica per saver ademplir las spetgas e fugir dalla scola. Per l'approfundaziun ellas tematicas stattan las proximas treis lecziuns da romontsch a disposiziun, duront las qualas ils scolars san s'organisar sezs. Concret vul quei dir ch'ils scolars fan ils singuls pensums e curregian els cullas sligiaziuns. Mintga pensum fatgs e currigius sto vegnir visaus dalla scolasta. Lezza stat ultra da quei a disposiziun per gidar e sustener. Certs pensums san vegnir fatgs en lavur singula, per auters eis ei d'avantatg d'esser en dus ni en treis. Quei vul dir ch'ils scolars ston s'organisar cun scolars d'autras gruppas.

An egn amprem pass repertgan igls sculars la raspunsavladad a s'aprofundeschan individualmeing an quella(s) tematica(s). Els ston easser experts da quella tematica par saver adamplir las spetgas a fugir da la scola. Par l'aprofundaziùn an las tematicas statan las proximas tres lecziùns da rumàntsch a disposiziùn, durànt las qualas igls sculars san s'organisar sezs. Concret vut quegl gir c'igls sculars fan las singulas leztgas a curegian ellas cun las schliaziùns. Mintga leztga fatga a curageada sto vagnir visada da la surmestra. Leza stat ultra da quegl a disposiziùn par gidar a par sustaner. Tscheartas leztgas san vagnir fatgas an lavur singula, par otras e'gl d'avantatg d'easser an dus near an tres. Quegl vut gir c'igls sculars ston s'organisar cun sculars d'otras grupas.

Ainten en amprem pass repartan las scolaras las tematicas e s'approfundeschan mintgigna per sasezza ainten chellas. Ellas ston esser expertas da lour tematicas per pudeir contanscher las spetgas e scappar dalla scola. Per s'approfundar ainten las tematicas stattan a disposiziun las proximas treis lecziuns da rumantsch, durant las qualas las scolaras pon s’organisar sezzas. Las scolaras fon igls singuls exercezis e currigian chels cun ageid dallas schliaziuns. Mintga exercezi fatg e currigia stò neir viso digl scolast. Chel stat ultra da chegl a disposiziun per gidar e sustigneir. Tscherts exercezis pon neir fatgs an lavour individuala, per oters ègl er d’avantatg dad esser an dus u an treis. Chegl vot deir tgi las scolaras ston s'organisar cun scolaras dad otras gruppas.

In ün prüm pass scumpartan ils scolars las tematicas e s'approfundeschan minchün daperse in quellas. Els stöglian esser experts da lur tematicas per pudair accumplir las aspettativas e scapper da la scoula. Per s'approfundir illas tematicas staun a disposiziun las prosmas trais lecziuns da rumauntsch, düraunt las quelas ils scolars as paun organiser svess. Ils scolars faun las singulas lezchas e corregian quellas cun agüd da las soluziuns. Mincha lezcha fatta e corretta stu gnir viseda da la magistra. Quella sto ultra da que a disposiziun per güder e sustgnair. Tschertas lezchas paun gnir fattas in lavur individuela, per otras es que eir d'avantag d'esser in duos u in trais. Que voul dir cha'ls scolars as stöglian organiser cun scolars d'otras gruppas.

In ün prüm pass scumpartan ils scolars las tematicas e s'approfundischan minchün da per sai in quellas. Els ston esser experts da lur tematicas per pudair accumplir las aspettativas e scappar da la scoula. Per s'approfundir illas tematicas stan a disposiziun las prosmas trais lecziuns da rumantsch, dürant las qualas ils scolars as pon organisar svess. Ils scolars fan las singulas lezchas e corregian quellas cun agüd da las soluziuns. Mincha lezcha fatta e corretta sto gnir visada da la magistra. Quella sta ultra da quai a disposiziun per güdar e sustgnair. Tschertas lezchas pon gnir fattas in lavur individuala, per otras esa eir d'avantag d'esser in duos o in trais. Quai voul dir cha'ls scolars as ston organisar cun scolars d'otras gruppas.


3. Tgei tric drovas ti per anflar ora co scriver il consonant final?

3. Tge tric dovras tei par catar or co scriver igl consonànt final?

3. Tge tric dovras te per cattar or, scu screiver igl consonant final?

3. Che trics drouvast tü per chatter our, cu cha's scriva il consonant finel?

3. Che trics douvrast tü per chattar oura, co chi's scriva il consonant final?


10. quei ch'ei davos il dies vesa quella persuna buca

10. quegl c'e davo igl dies veza quella parsùna betga, quegl e zupo

10. cun la testa ins stebgia, ins stebgia mengia fitg

10. as volver davent da qualchün, ignorer a qualchün

10. as volver davent dad inchün, ignorar ad inchün


b) Conjughescha a bucca il suandonts verbs irregulars: ruir, scher

b) Conjughescha a buca igls savundànts verbs iregulars: ruir, scher

c) tscheps: occup, tgap, carg/cartg, grond, part, interess, clom/clam, purt

b) Conjughescha a buocha ils seguaints verbs irregulers: gnir, dir, der

b) Conjughescha a bocca ils seguaints verbs irregulars: gnir, dir, dar


5. survegnir il cumbel ellas costas fa mal, quei emprovan ins dad evitar

5. igl cor bata ple fearm, sch'ign â tema near salegra fetg, ign e agito

5. esser fitg damanevel ad ensatgi tgi corra

5. perder la survista/la calma, agir da que melprudaint

5. perder la survista/la calma, agir in möd malprudaint


8. a) Tgei consonants san far difficultads alla fin d'in plaid?

8. a) Tge consonànts san far dificultads a la fegn d'egn pled?

8. a) Tge consonants pon far difficultads alla fegn d’en pled?

8. a) Che consonants paun fer difficulteds a la fin d'ün pled?

8. a) Che consonants pon far difficultats a la fin d'ün pled?


d) schlogn: avànt egn l scrivagn nus sch

d) Güst es: slalom, slogan. Quist sun vain eir pronunzchà cun s'. I's tratta da pleds internaziunals, quai sun excepziuns da b).


il lag, il tac, il nuv, la brev, igl agid, verd

igl luf, igl barat, igl nuv, la breav, igl agid, verd

freid, igl lod, igl louf, la seiv, igl ageid, verd, ...

grob, il lod, il luf, la saiv, l'agüd, verd, ...


c) lischnar: enamiez il plaid scrivin nus sch avon n ed m

c) spagat: avànt consonànts scrivagn nus adigna s oter c'avànt igl l, m ad n

c) Güst es: sglischer. Davaunt 'g' as scriva il sun 'sch' be cun 's': sgrischur, sguber, sgürezza.

c) Güst es: sglischir. Davant 'g' as scriva il sun 'sch' be cun 's': sgrischur, sgobar, sgürezza.


b) schlingia: avon igl l scrivin nus sch

b) schnuezi: avànt igl n scrivagn nus sch

b) Güst es: raschler, bellischma. Eir immez il pled scrivains nus 'sch' davaunt l, m, n e gn.

b) Güst es: raschlar, bellischma. Eir immez il pled scrivain nus 'sch' davant l, m, n e gn.


6. esser gest davos enzatgi e bunamein passar sils peis/sils calcogns

6. easser gest davos anzatgi a bunameing passar segls pes/segls caltgogns

6. guarder be per se, penser be a se svess

6. verer be per sai, pensar be a sai svess


b) Numna il tschunavel, il novavel ed il 21avel bustab digl alfabet.

b) Numna igl tschentgavel, igl novavel ad igl 21avel bustab digl alfabet.

b) Nomna igl tschintgavel, igl novavel ed igl 21avel bustab digl alfabet.

b) Nomna il tschinchevel, il nouvevel ed il 21evel custab da l'alfabet.

b) Nomna il tschinchavel, il novavel ed il 21avel custab da l'alfabet.


Tgeinins dils suandonts verbs ein verbs alternonts?

Tgenegns digls savundànts verbs en verbs alternànts?

Chenüns dals seguaints verbs sun verbs alterativs?


9. a) smiula: avon consonants scrivin nus adina s dano avon igl l

9. a) stafeta: avànt consonànts scrivagn nus adigna s oter c'avànt igl l, m ad n

9. a) Güst es: schlisuler, schmacher. Davaunt ils consonants l, m, n e gn as scriva in puter adüna 'sch'.

9. a) Güst es: schlisolar, schmincar. Davant ils consonants l, m, n e gn as scriva in vallader adüna 'sch'.


6. Tgei plaids scrivin nus cul bustab x? Numna silmeins diesch.

6. Tge pleds scrivagn nus cugl bustab x? Numna seglmains diesch.

6. Tge pleds scrivainsa cugl bustab x? Nomna aglmanc diesch.

6. Che pleds scrivains nus cul custab x? Nomna almain desch.

6. Che pleds scrivain nus cul custab x? Nomna almain desch.


3. Dicta a tieu partenari/tia partenaria:

3. Dictescha a teis partenari/tia partenaria:


4. a) Tgeinina ei la differenza denter ils bustabs digl alfabet ed ils suns specials?

4. a) Tgenegna e la diferenztga trànter igls bustabs digl alfabet ad igls sùns spezials?

4. a) Tge è la differenza tranter igls bustabs digl alfabet ed igls sungs e segns spezials?

4. a) Che es la differenza traunter ils custabs da l'alfabet e'ls suns speciels?

4. a) Che es la differenza tanter ils custabs da l'alfabet e'ls suns specials?


10. Pleds cumposts cha's collia cun ün d' as pudess eir scriver cun 'da' (magöl dad ova = magöl per baiver ova) u ün pèr perfin eir sainza preposiziun (flur sulagl).


a) verbs alternonts: rugar, duvrar, pigliar

a) verbs alternànts: bever, duvrar, tarlar

a) verbs alterativs: druver, tadler, purter

a) verbs alterativs: dovrar, dumandar, murir


5. In plaid entscheiva cun in vocal. Pertgei stos ti far attenziun?

5. Egn pled antscheva cun egn vocal. Partge stos tei far atenziùn?

5. Nomna diesch pleds tg’ins screiva cugl sung u segn spezial ng.

5. Ün pled cumainza cun ün vocal u cun ün h na pronunzcho. Perche stust tü fer cò attenziun?

5. Ün pled cumainza cun ün vocal o cun ün h na pronunzchà. Perche stoust tü far qua attenziun?


5. La scripziun da suns e da suns speciels

5. La scripziun da suns e da suns specials


7. esser surstaus, veser la caussa d'ina autra perspectiva

7. easser sursto, vaser la tgossa d'egn'otra perspectiva


b) Nomna tot igls sungs e segns spezials.


leztga pigl tieus cunscular/par la tia cunsculara

lezcha per tieu partenari/tia partenaria

lezcha per teis partenari/tia partenaria


2. ina porta-clavau ei gronda, haver ina bucca fetg gronda.

2. egna porta clavo e grànda, ver egna buca fetg grànda.

ena porta-clavo è gronda, aveir ena bucca fitg gronda


2. Plurals irregulars e plurals collectivs

2. Plurals iregulars a plurals colectivs

2. Plurals irregulers e plurals collectivs


druver, ir, tadler, gratuler, sentir, purter

tadlar, ir, gratular, dumandar, sentir, murir


2. a) Numna tschun plaids che cuntegnan in diftong.

2. a) Numna tschentg pleds ca cuntegnan egn diftong.

2. a) Nomna tschintg pleds tgi cuntignan en diftong.

2. a) Nomna tschinch pleds cun ün diftong.


models M9.2a-c: copiar ils fegls en differentas colurs

modèls M9.2a-d: cuptgear igls figls an diferaintas calurs

madem tip d’adjectiv cun midada ortografica

models M9.2a-d: copcher ils fögls in differentas culuors

models M9.2a-c: copchar ils fögls in differentas culurs


9. Numna silmeins diesch caussas vida tei che cuntegnan in sun special.

9. Numna seglmains diesch tgossas veda te ca cuntegnan egn sùn spezial.

9. Nomna aglmanc diesch tgossas ve da tè cun en sung u segn spezial.

9. Nomna almain desch chosas vi da te cun ün sun speciel.

9. Nomna almain desch chosas vi da tai cun ün sun special.


1. a) Verbs che midan il vocal dil tschep enteifer la conjugaziun numnan ins verbs alternonts.

1. a) Verbs ca midan igl vocal digl tschep durànt la conjugaziùn numn'ign verbs alternànts.

a) En prefix è ena part d’en pled tgi vign mess davant en oter pled ed unia cun chel.

1. a) Verbs chi müdan il vocal dal tschep cun conjugher as nomna verbs alterativs.

1. a) Verbs chi müdan il vocal dal tschep cun conjugar as nomna verbs alterativs.


c) Numna treis plaids che cuntegnan in triftong.

c) Numna tres pleds ca cuntegnan egn triftong.

c) Nomna en pled tgi cuntigna en triftong.


Els enqueran urgent urgentamein ina nova habitaziun, perquei che la dunna ei en speronza da schumellins.

Els anquieran urgiaint urgiaintameing egna nov'avdànza, parquegl ca la duna e an sprànza da schameals.

Els tschertgan urgent <strong>urgentamaintg </strong>ena nova abitaziun, perchegl tgi la donna è an speranza da schumblers.

Els tscherchan (urgiaint) <strong>urgiaintamaing </strong>üna nouva abitaziun, perque cha la famiglia crescha e drouva dapü plazza.

Els tscherchan (urgiaint) <strong>urgiaintamaing </strong>üna nouva abitaziun, perquai cha la famiglia crescha e douvra daplü plazza.


d) S'imagina che ti entaupas casualmein a Cuera in da tes amitgs/ina da tias amitgas ch'ei ius/ida a star en in auter vitg. Vus discurris in cun l'auter. Tgei temps drovas ti en quei discuors e pertgei gest quels?

d) S'imaginescha ca tei antopas casualmeing a Cuira egn digls teas amitgs/egna da las tias amitgas c'e ieu/ida a star an egn otra vischnànca. Vus bagliafaz l'egn cun l'oter. Tge tains dovras tei an que dascurs a partge gest quels?

d) T'imaginescha tgi te antopas casualmaintg egn digls ties ameis/egna dallas tias ameias tgi è ia/eida a star ainten en'otra vischnanca. Vous discurriz l'egn cun l'oter. Tge taimps dovras te ainten chel discurs e pertge gist chels?

d) Imaginescha't cha tü inscuntrast per cas a Cuira ad üna da tias amias/ad ün da tieus amihs chi'd es ida/ieu a ster d'incuort in ün'otra vschinauncha. Vus discurris ün cun l'oter. Che temps drouvast tü in quel discuors e perche güst quels?

d) T'imaginescha cha tü inscuntrast per cas a Cuoira ad üna da tias amias/ad ün da teis amis chi'd es ida/i a star d'incuort in ün oter cumün. Vus discurris ün cun tschel. Che temps douvrast tü in quel discuors e perche güst quels?


3. Igl ei buca sempel d'anflar in local d'exerzitar d'exercitar, cunquei che tuts teman la canera.

3. Igl e betga simpel sempel da catar egn local d'exerzitar, cunquegl ca tuts teman la canera.

3. Igl è betg simpel da cattar en local d'exerzitar d'exercitar, cunchegl tgi tots teman la canera.

3. A nun es simpel da chatter ün local d'(exerziter) exerciter, perque cha tuots haun temma da la canera.

3. I nun es simpel da chattar ün local d'(exerzitar) exercitar, perquai cha tuots han temma da la canera.


4. Ella vegn a stuer ir en spital per schar operar il schanugl. (futur)

4. Ella vean a stuer ir agl spital par schar operar igl schanugl.

4. Ella <strong>lascharo </strong>operar igl schanugl. (futur)

4. Ella stuvaro/stuvaregia ir a l'ospidel a lascher operer il schnuogl.

4. Ella stuvarà ir a l'ospidal a laschar operar il schnuogl.


a) Il plusquamperfect vegn formaus cugl imperfect dils verbs haver ed esser e cul particip dil verb per propi.

a) Igl plusquamperfect vean furmo cugl imperfect digls verbs aver ad easser a cugl particip digl verb prinzipal.

a) Igl plusquamperfect vign furmo cugl imperfect digls verbs aveir ed esser e cugl particip digl verb per propi.

a) Il pücuperfet vain furmo cul imperfet dals verbs avair ed esser e cul particip passo dal verb cumplain.

a) Il plücoperfet vain fuormà cul imperfet dals verbs avair ed esser e cul particip passà dal verb cumplain.


2. Ils capricorns fuin dalla scarpa si. (plusquamperfect)

2. Igls capricorns fuin da la scarpa sei. (plusquamperfect)

2. Igls capricorns fuian dalla bleis se. (plusquamperfect)

2. Ils capricorns cuorran sü da la blais. (pücuperfet)

2. Ils capricorns cuorran da la blaisch sü. (plücoperfet)


(Per mintga fuorma dil temps correcta dat ei ½ punct, en tut dat ei 2 puncts.)

(Par mintga furma digl tains corecta dat igl ½ punct, an tut dat igl 2 puncts.)

(Per mintga furma digl taimp correcta dattigl ½ punct, an tot dattigl 2 puncts.)

(Per mincha fuorma dal temp correcta do que ½ punct, in tuot do que 2 puncts.)

(Per mincha fuorma dal temp correcta daja ½ punct, in tuot daja 2 puncts.)


Tgei tips ein els? Co sedifferenzieschan els? Tgei rolla han els enteifer la gruppa?

Tge tips en els? Co sadiferanztgeschan els? Tge rola ân els davains la grupa?

Tge tips èn els? Scu sa disfranztgeschan els? Tge rolla on els ainten la gruppa?

Che tips sun els? Cu as disferenzcheschan els? Che rolla haun els a l'intern da la gruppa?

Che tips sun els? Co as disferenzcheschan els? Che rolla han els a l'intern da la gruppa?


4. Il conzert concert ei staus in cumplein success.

4. Igl concert conzert e sto egn suczess cumplagn.

4. Igl concert final è schto <strong>sto </strong>en success cumplagn.

4. Luca es ün tip (creatif) creativ ed il pü gugent zambragia el cun gess e lain.

4. Luca es ün tip (creatif) creativ ed il plü jent zambraja el cun gess e lain.


3. Igl e betga simpel da catar egn local d'exerzitar, cunquegl ca tuts teman la canera.

3. Igl è betg simpel da cattar en local d'exerzitar, cunchegl tgi tots teman la canera.

3. A nun es simpel da chatter ün local d'exerziter, perque cha tuots haun temma da la canera.

3. I nun es simpel da chattar ün local d'exerzitar, perquai cha tuots han temma da la canera.


Cun tgi dad els sas ti s'identificar il pli fetg? Pertgei gest cun quella persuna?

Cun tgi dad els sas tei s'identifitgear igl ple fetg? Partge gest cun quella parsùna?

Cun tgi dad els sast te t'identifitgier igl pi fitg? Pertge gist cun chella persunga?

Cun chi dad els at sest tü identificher il pü ferm? Perche güst cun quella persuna?

Cun chi dad els at sast tü identifichar il plü ferm? Perche güsta cun quella persuna?


d) (Per ina declaraziun clara e plausibla dat ei 1 punct.)

d) (Par egna declaraziùn clera a plausibla dat igl 1 punct.)

d) (Per ena declaraziun clera e plausibla dattigl 1 punct.)

d) (Per üna declaraziun clera e plausibla do que 1 punct.)

d) (Per üna decleraziun clera e plausibla daja 1 punct.)


a) En quei capetel has ti fatg exercezis da repetiziun tier differentas specias da plaids. Noda silla plonta sutvart per treis dallas specias da plaids ina constataziun impurtonta che ti vul buc emblidar. Noda per mintga constataziun in exempel. Fai adatg da plazzar tut el dretg liug silla plonta.

a) An que capetel âs tei fatg exerzezis da repetiziùn tier diferaintas spezias da pleds. Noda sen la plànta sutvart par tres da las spezias da pleds egna cunstataziùn impurtànta ca tei vol betg amblidar. Noda par mintga cunstataziùn egn exaimpel. De adatg da plazar tut agl dretg liac sen la plànta.

a) Ainten chel tgapetel ast te fatg exercezis da repetiziun da differentas speztgas da pleds. Noda ena constataziun impurtanta tgi te vot betg amblidar sen la planta sotvart per treis dallas speztgas da pleds. Noda per mintga constataziun en exaimpel. Fò adatg da plazzar tot aint igl dretg li sen la planta.

a) In quist chapitel hest tü fat exercizis da repetiziun per mincha spezcha da pleds. Nota sül bös-ch da föglia suotvart per trais da las spezchas da pleds ün pêr chosas importantas cha tü nu voust schmancher. Nota per mincha chosa ün exaimpel. Fo attenziun da metter tuot al dret lö vi dal bös-ch.

a) In quist chapitel hast tü fat exercizis da repetiziun per mincha spezcha da pleds. Nota sül bös-ch da föglia suotvart per trais da las spezchas da pleds ün pêr chosas importantas cha tü nu voust invlidar. Nota per mincha chosa ün exaimpel. Fa stim da metter tuot al dret lö vi dal bös-ch.


6. … buca da contactar mei, sche ti has damondas.

6. … betga da contactar me, scha tei âs amparadas.

6. Betg ... d'am contactar, schi te ast dumondas.

6. Nu ... nos secret ad üngün, da quel savainsa be nus duos.

6. Nu ... nos secret ad ingün, da quel savaina be nus duos.


b) Co vegn il futur formaus? Fai in exempel.

b) Co vean igl futur furmo? Fe egn exaimpel.

b) Scu vign furmo igl futur I simpel u cumponia? Tscherna egn e fò en exaimpel.

b) Cu vain furmo il futur simpel e'l futur dubitativ? Fo ün exaimpel.

b) Co vain fuormà il futur? Fa ün exaimpel.


(La descripziun correcta dalla formaziun ed in exempel correct dattan en tut ½ punct.)

(La descripziun corecta da la furmaziùn ad egn exaimpel corect datan an tut ½ punct.)

(La descripziun correcta dalla furmaziun ed en exaimpel correct dattan an tot ½ punct.)

(La descripziun correcta da la furmaziun ed ün exaimpel correct do 1 punct.)

(La descripziun correcta da la fuormaziun ed ün exaimpel correct dà 1 punct.)


4. Ti stos scriver l’adressa ed il num dil ... sil pac, avon che ti sas tarmetter el.

4. Tei stos scriver l’adressa ad igl num digl ... segl pacet, avànt ca tei sas tarmeter el.

4. Te stost screiver l‘adressa ed igl nom digl ... sen igl pachet, avant tgi te post igl tarmetter.

4. Tü stust scriver l’adressa e'l nom dal ... sül paquet, aunz cu'l trametter.

4. Tü stoust scriver l’adressa e'l nom dal ... sül paket, avant co til trametter.


a) (Per mintga constataziun cun exempel dat ei ½ punct, en tut dat ei 1½ puncts.)

a) (Par mintga cunstataziùn cun exaimpel dat igl ½ punct, an tut dat igl 1½ puncts.)

a) (Per mintga constataziun cun exaimpel dattigl ½ punct, an tot dattigl 1½ puncts.)

a) (Per mincha chosa importanta cun exaimpel do que 1 punct, in tuot do que 3 puncts.)

a) (Per mincha chosa importanta cun exaimpel daja 1 punct, in tuot daja 3 puncts.)


a) Co vegn il plusquamperfect formaus? Fai in exempel.

a) Co vean igl plusquamperfect furmo? Fe egn exaimpel.

a) Scu vign furmo igl plusquamperfect? Fò en exaimpel.

a) Cu vain furmo il pücuperfet? Fo ün exaimpel.

a) Co vain fuormà il plücoperfet? Fa ün exaimpel.


2. Leo … las ureglias per udir il schulitgem dils utschals.

2. Igl Leo … las ureglias par udir igl schivlar digls utscheals.

2. Leo ... las ureglias per santeir igl tschivlitem digls utschels.

2. Leo … las uraglias per udir il tschüvlöz dals utschels.

2. Leo … las uraglias per dudir il tschüblöz dals utschels.


a) L'ilustraziùn mussa igls giuvenils ca cumparan an l'istorgia 'Born to be wild'. Descriva igls giuvenils a formulescha egn curt text da 100 tocen 120 pleds. Igl tieus text dess dar rasposta a las savundàntas amparadas:

a) L'illustraziun suotvart muossa ils giuvenils chi cumperan ill'istorgia 'Born to be wild'. Descriva als giuvenils e formulescha ün cuort text da 100 fin 120 pleds. Tieu text dess der resposta a las seguaintas dumandas:

a) L'illustraziun suotvart muossa ils giuvenils chi cumparan ill'istorgia 'Born to be wild'. Descriva als giuvenils e formulescha ün cuort text da 100 fin 120 pleds. Teis text dess dar resposta a las seguaintas dumondas:


1. Ins vesa che las lavurs finalas dils scolars e las scolaras ein fatgas cun gronda premura.

1. Ign veza ca las lavurs finalas digls sculars a las scularas en fatgas cun grànda premura.

1. Ins vei tgi las lavours finalas digls scolars e dallas scolaras èn fatgas cun gronda premura.

1. Que as vezza cha las lavuors finelas dals scolars e da las scolaras sun fattas cun granda premura.

1. I's vezza cha las lavurs finalas dals scolars e da las scolaras sun fattas cun gronda premura.


4. Ella sto ir en spital per schar operar il schanugl. (futur)

4. Ella sto ir agl spital par schar operar igl schanugl. (futur)

4. Ella lascha operar igl schanugl. (futur I simpel)

4. Ella stu ir a l'ospidel a lascher operer il schnuogl. (futur simpel e futur dubitativ)

4. Ella sto ir a l'ospidal a laschar operar il schnuogl. (futur)


3. Il pli bugen schai nies tgaun silla cozza blaua. (imperfect)

3. Igl ple bugent sche igl noss tgàn sen la curveia blaua. (imperfect)

3. Igl pi gugent schea igl noss tgang sen la cuverta blava. (imperfect)

3. Il pü gugent vaun noss chauns a spass aint il god. (imperfet)

3. Il plü jent van noss chans a spass aint il god. (imperfet)


3. Ei ha duvrau bia arguments e pazienzia da ... el da far in secund emprendissadi.

3. Igl â duvro blears argumaints a pazenztga da ... el da far egn savund amprendissadi.

3. Igl ò duvro blers argumaints e blera pazienztga da ... el da far en sagond amprendissadi.

3. Ad ho druvo bgers argumaints e pazienzcha da'l ... da fer ün seguond giarsunedi.

3. Id ha dovrà blers argumaints e pazienza da til ... da far ün seguond giarsunadi.


5. Ella sala da dertgira eis ei mureri, cura ch'il derschader interroghescha las ...

5. An la sala da dartgira e'gl mureri, cur c'igl darschader interrogescha las ...

5. Ainten la sala da dertgira ègl quiet, cura tg'igl derscheder interroghescha las ...

5. Illa sela dal tribunel es que müt e muosch, cur cha'l güdisch interroghescha a

5. Illa sala dal tribunal esa müt e muosch, cur cha'l güdisch interroghescha a


5. Ella sala da dertgira eis ei mureri, cura ch'il derschader interroghescha las perdetgas.

5. An la sala da dartgira e'gl mureri, cur c'igl darschader interrogescha las pardetgas.

5. Ainten la sala da dertgira ègl quiet, cura tg'igl derscheder interroghescha las perdetgas.

5. Illa sela dal tribunel es que müt e muosch, cur cha'l güdisch interroghescha a las perdüttas.

5. Illa sala dal tribunal esa müt e muosch, cur cha'l güdisch interroghescha a las perdüttas.


(Per mintga sbagl anflau e currigiu correctamein dat ei ¼ punct, en tut dat ei 1 puncts.)

(Par mintga sbagl cato a curagieu corectameing dat igl ¼ punct, an tut dat igl 1 punct.)

(Per mintga sbagl catto e currigia correctamaintg dattigl ¼ punct, an tot dattigl 1 punct.)

(Per mincha fal chatto e corret inandret do que ½ punct, in tuot do que 2 puncts.)

(Per mincha fal chattà e corret inandret daja ½ punct, in tuot daja 2 puncts.)


1. Els enqueran urgent ina nova habitaziun, perquei che la dunna ei en speronza da schumellins.

1. Els anquieran urgiaint egna nova avdànza, parquegl ca la duna e an sprànza da schameals.

1. Els tschertgan urgent ena nova abitaziun, perchegl tgi la donna è an speranza da schumblers.

1. Els tscherchan urgiaint üna nouva abitaziun, perque cha la famiglia crescha e drouva dapü plazza.

1. Els tscherchan urgiaint üna nouva abitaziun, perquai cha la famiglia crescha e douvra daplü plazza.


a) (In text logic e bein capeivel che dat risposta correctamein allas damondas formuladas el cudisch dat 3 puncts.)

a) (Egn text logic a bagn capevel ca raspunda corectameing las amparadas formuladas agl cudesch dat 3 puncts.)

a) (En text logic e bagn tgapibel tgi dat rasposta allas dumondas formuladas aint igl codesch dat 3 puncts.)

a) (Ün text logic e bain chapibel chi do respostas a las dumandas formuledas aint il cudesch do 3 puncts.)

a) (Ün text logic e bain chapibel chi dà respostas a las dumondas formuladas aint il cudesch dà 3 puncts.)


(Mintga tetel correct dat ¼ punct, en tut dat ei 1 punct. Per mintga tetel che vegn nudaus fallidamein vegn tratg giu ¼ punct.)

(Mintga tetel corect dat ¼ punct, an tut dat igl 1 punct. Par mintga tetel ca vean nudo falo vean tratg giou ¼ punct.)


2. Leo<strong> gezza</strong> las ureglias per udir il schulitgem dils utschals.

2. Igl Leo<strong> geza</strong> las ureglias par udir igl schivlar digls utscheals.

2. Leo <strong>gizza </strong>las ureglias per santeir igl tschivlitem digls utschels.

2. Leo güzza las uraglias per udir il tschüvlöz dals utschels.

2. Leo güzza las uraglias per dudir il tschüblöz dals utschels.


3. Il pli bugen schischeva nies tgaun silla cozza blaua. (imperfect)

3. Igl ple bugent schascheva igl noss tgàn sen la curveia blaua.

3. Igl pi gugent <strong>schascheva </strong>igl noss tgang sen la cuverta blava. (imperfect)

3. Il pü gugent giaivan noss chauns a spass aint il god.

3. Il plü jent giaivan noss chans a spass aint il god.


b) (Mintga declaraziun correcta e clara dat ½ punct, en tut dat ei 2 puncts.)

b) (Mintga declaraziùn corecta a clera dat ½ punct, an tut dat igl 2 puncts.)

b) (Mintga declaraziun correcta e clera dat ½ punct, an tot dattigl 2 puncts.)

b) (Mincha declaraziun logica e clera do ½ punct, in tuot do que 2 puncts.)

b) (Mincha decleraziun logica e clera dà ½ punct, in tuot daja 2 puncts.)


b) Mintga construcziun sutvart cuntegn in sbagl. Sutlingescha el e scriva sutvi la construcziun correcta.

b) Mintga construcziùn qua sut cuntegna egn sbagl. Sutastrescha el a scriva sutvei la construcziùn corecta.

b) Mintga construcziun sotvart cuntigna en sbagl. Igl sottastretga e screiva sotve la construcziun correcta.

b) Mincha frasa suotvart cuntegna ün fal. Suottastricha il fal e scriva la frasa correcta süllas lingias suotvart.


2. Ils capricorns eran fugi dalla scarpa si.

2. Igls capricorns earan fugieus da la scarpa sei.

2. Igls capricorns eran fugias dalla bleis se. (plusquamperfect)

2. Ils capricorns <strong>d'eiran currieus </strong>sü da la blais. (pücuperfet)

2. Ils capricorns d'eiran currüts da la blaisch sü. (plücoperfet)


(La descripziun correcta dalla formaziun ed in exempel correct dattan en tut ½ punct.)

(La descripziun corecta da la furmaziùn ad egn exaimpel corect an tut ½ punct.)

(La descripziun correcta dalla furmaziun dad ena varianta digl futur I ed en exaimpel correct dattan an tot ½ punct.)

(La descripziun correcta da las duos furmaziuns ed ün exaimpel correct do 2 punct.)

(La descripziun correcta da la fuormaziun ed ün exaimpel correct dà 1 punct.)


(Mintga plaid correct dat ½ punct, en tut dat ei 3 puncts.)

(Mintga pled corect dat ½ punct, an tut dat igl 3 puncts.)

(Mintga pled correct dat ½ punct, an tot dattigl 3 puncts.)

(Mincha pled correct do ½ punct, in tuot do que 3 puncts.)

(Mincha pled correct dà ½ punct, in tuot daja 3 puncts.)