Per far la punt alla proxima incumbensa sa il scolast dir il suandont: «Nus havein ussa viu ch'ins sa dall'energia neu esser plitost in tschut ni in tgiet. Mintgin ha sias qualitads, seigi quei el mintgadi ni en ina discussiun. Vulan ins sefar valer en ina discussiun, dat ei denton enzatgei ch'ei silmeins aschi impurtont – ils buns arguments. Lein far ils proxims pensums ed ir alla tscherca dils megliers arguments.»

Par far la pùnt a la proxima leztga, sa igl surmester gir igl savundànt: «Nus vagn ussa vieu c'ign sa da l'energeia nà easser pletost egn tschut near egn cot. Mintgegn â las sias qualitads, segi quegl agl mintgagi near an egna discussiùn. Vut ign safar valer an egna discussiùn, dat igl dantànt anzatge c'e seglmains aschi impurtànt – igls bùns argumaints. Lagn far las proximas leztgas ad ir ad ancurir igls migliers argumaints.»

Per far la punt alla proxima incumbensa so igl scolast deir igl suandont: «Nous vagn ossa via tg’ins so esser pitost en tschot u en cot dall’energeia annò. Mintgign ò las sias qualitads, tant aint igl mintgade scu ainten ena discussiun. Sch’ins vot sa far valeir ainten ena discussiun, dattigl dantant ensatge tg’è aglmanc schi impurtant – igls bungs argumaints. Lagn far igls proxims pensums ed eir alla tschertga digls miglers argumaints.»

Per fer la punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vains vis uossa cha's po esser a reguard l'energia püchöntsch ün agnè prus u ün kiker. Minchün ho sias qualiteds, saja que i'l minchadi u in üna discussiun. Scha's voul as fer valair in üna discussiun, do que però auncha qualchosa chi'd es güst uschè important – nempe buns argumaints. Fainsa las prosmas lezchas e giainsa in tschercha dals meglders argumaints.»

Per far la punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vain vis uossa chi's po esser a reguard l'energia plüchöntsch ün tschot o ün kiker. Minchün ha sias qualitats, saja quai i'l minchadi o in üna discussiun. Schi's voul as far valair in üna discussiun, daja però amo alch chi'd es güsta uschè important – nempe buns argumaints. Fain las prosmas lezchas e giain in tschercha dals meglders argumaints.»


Vesan ins gia vid la cumparsa sch'ina persuna ei in tgiet ni in tschut? (per regla ei quei il cass, in tgiet ei pli segirs da sesez, ferton ch'in tschut para pli schenaus ni migeivels)

Vez'ign gea ved la cumparsa sch'egna parsùna e pletost egn cot near pletost egn tschut? (normalmeing e quegl igl cass, egn cot para ple siir da sasez , dantànt c'egn tschut para ple tamalitg near mievel)

Ins vei gio ve dalla cumparsa, schi ena persunga è en cot u en tschot? (per regla è chegl igl cass, en cot è pi sieir da sasez, dantant tgi en tschot para pi schinigia u mievel)

As vezza già vi da la cumparsa, sch'üna persuna es ün kiker u ün agnè? (pel solit es que il cas, ün kiker es pü sgür da se stess, intaunt ch'ün agnè es minchataunt pü scheno e pü melsgür)

As vezza fingià vi da la cumparsa sch'üna persuna es ün kiker o ün tschot? (pel solit es quai il cas, ün kiker es plü sgür da sai svess, intant ch'ün tschot es suvent plü schenà e plü malsgür)


Ils scolars fan sinquei ils pensums en lur cudischs da lavur.

Igls sculars fan senaquegl las leztgas an lur cudeschs da lavur.

Las scolaras fon senchegl igls pensums ainten lour codesch da lavour.

Ils scolars faun alura las lezchas aint in lur cudesch da lavur.

Ils scolars fan lura las lezchas aint in lur cudesch da lavur.


Per far la punt al pensum b) sa il scolast dumandar:

Par far la pùnt a la leztga b) sa igl surmester amparar:

Per far la punt agl pensum b) so igl scolast dumandar:

Per fer la punt a la lezcha b) po il magister dumander:

Per far la punt a la lezcha b) po il magister dumandar:


IIs scolars legian silsuenter ils arguments e decidan tgeinins che han tenor lur manegiar la peisa d'ina tonna. Il scolast damonda:

IgIs sculars ligian suainter igls argumaints a dezedan tgenegns c'ân savund lur meni la pesa d'egna tona. Igl surmester ampeara:

d) Las scolaras ligian alloura igls argumaints e decidan, tgenegns tgi on tenor lour opiniun la peisa d’ena tonna. Igl scolast dumonda:

IIs scolars legian alura ils argumaints e decidan chenüns chi haun tenor els il pais d'üna tonna. Il magister dumanda:

IIs scolars legian lura ils argumaints e decidan chenüns chi han tenor els il pais d'üna tonna. Il magister dumonda:


Ils scolars valeteschan sinquei la fermezia dils arguments cun agid da peisas. Els san far per mintga argument ina crusch che indichescha la peisa che va tenor lur manegiar il meglier a prau culla fermezia digl argument. Ils scolars quentan ensemen la peisa virtuala dils arguments e nodan la dretga partida (affons/geniturs) el dretg liug sper la stadera. Plinavon nodan els la peisa eruida el cup corrispundent dalla stadera. Alla fin nodan els lur conclusiun en fuorma d'in cussegl.

Igls sculars valeteschan senaquegl la farmeztga digls argumaints cun agid da pesas. Els san far par mintga argumaint egna crusch tier la pesa ca inditgescha savund lur meni igl miglier la farmeztga digl argumaint. Igls sculars quentan anzemel la pesa virtuala digls argumaints a nodan la dretga partida (unfànts/geniturs) agl dretg liac sper la stadela. Plenavànt nodan els la pesa eruida agl vaschi coraspundaint da la stadela. A la fegn nodan els lur conclusiùn an furma d'egn cunzegl.

Las scolaras valeteschan senchegl la fermezza digls argumaints cun ageid da peisas. Ellas son far per mintga argumaint ena crousch tgi inditgescha la peisa tgi vo tenor lour opiniun igl migler a pro cun la fermezza digl argumaint. Las scolaras chintan ansemen la peisa virtuala digls argumaints e nodan la dretga parteida (unfants/genitours) aint igl dretg li dasper la stadeila. Pinavant nodan ellas la peisa erueida ainten la cuppa correspondenta dalla stadeila. Alla fegn nodan ellas lour conclusiun an furma d’en cunsegl.

Ils scolars valüteschan uossa la qualited dals argumaints cun agüd dals pais. Els paun fer per mincha argumaint üna crusch chi indicha il pais cha mincha argumaint ho tenor els. Ils scolars quintan insembel ils pais virtuels dals argumaints e notan la partida (iffaunts/genituors) al dret lö sper la balauntscha. Impü notan els ils pais eruieus illas coppas da la balauntscha.

Ils scolars valüteschan uossa la qualità dals argumaints cun agüd dals pais. Els pon far per mincha argumaint üna crusch chi indicha il pais cha mincha argumaint ha tenor els. Ils scolars dombran insembel ils pais virtuals dals argumaints e notan la partida (uffants/genituors) al dret lö sper la stadaira. Implü notan els ils pais eruits illas coppas da la stadaira


Far ina salata da fretgs culs arguments visualisai e guder quella sco pausa en classa.

Far egna salata da fretgs cugls argumaints visualisos a giuder quella sco possa an classa.

Far ena salata da fretga cun igls argumaints visualisos e galdeir chella scu marenda an classa.

Fer üna salata da frütta culs argumaints visualisos e la giodair scu marenda in classa.

Far üna salata da frütta culs argumaints visualisats e tilla giodair sco marenda in classa.


Ils arguments ch'il scolast ha copiau e tagliau ord il model (M16.1a) vegnan tut tenor proposta dils scolars taccai vid ils fretgs corrispundents. Silsuenter vegnan ils arguments plazzai sillas differentas varts dalla stadera. La peisa dils arguments decida tgei vart che gudogna la discussiun.

Igls argumaints c'igl surmester â coptgieu a taglieu or digl modèl (M16.1a) vignan tut tanor proposta digls sculars tatgieus ved igls fretgs coraspundaints. Suainter vignan igls argumaints mess sen las diferaintas varts da la stadela. La pesa digls argumaints dezeda tge vart ca gudogna la discussiùn.

Igls argumaints tg’igl scolast ò cuptgia e taglea or digl model (M15.1a) vignan tot tenor proposta dallas scolaras tatgeas ve digls fretgs correspondents. Siva vignan plazzos igls argumaints sen las differentas varts dalla stadeila. La peisa digls argumaints decida, tge vart tgi gudogna la discussiun.

Ils argumaints cha'l magister ho copcho e taglio our dal model (M15.1a) vegnan tachos vi dals früts correspundents tenor propostas dals scolars. Alura vegnan ils argumaints plazzos da las varts da la balauntscha. Il pais dals argumaints decida che partida chi s'ho fatta valair illa discussiun.

Ils argumaints cha'l magister ha copchà e taglià oura dal model (M15.1a) vegnan tachats vi dals früts correspundents tenor propostas dals scolars. Lura vegnan ils argumaints plazzats da las varts da la stadaira. Il pais dals argumaints decida che partida chi s'ha fatta valair illa discussiun.


Ils arguments pli pesonts han pli grondas consequenzas ch'ils auters.

Igls argumaints ca pesan daple ân ple gràndas consequenzas c'igls oters.

Igls argumaints pi pasants on pi grondas consequenzas tg’igls oters.

Ils argumaints 'pesants' haun pü grandas consequenzas cu ils oters.

Ils argumaints 'pesants' han plü grondas consequenzas co tschels.


Sco punt alla proxima incumbensa sa il scolast dir il suandont: «Nus havein ussa viu che arguments san esser ferms ni era pli fleivels, quei che nus havein visualisau cullas peisas da differents fretgs. Ins sa denton era differenziar arguments en in'autra moda e maniera, numnadamein parter els en meinis ni fatgs. Lein dar in'egliada sil proxim pensum.»

Sco pùnt a la proxima leztga sa igl surmester gir igl savundànt: «Nus vagn ussa vieu ca argumaints san easser fearms near ear ple flevels, quegl ca nus vagn visualiso cun las pesas da diferaints fretgs. Ign sa dantànt ear disfranztgear argumaints an egn'otra moda a maniera, numandameing partgir els an menis near fatgs. Lagn dar egn'iglieada sen la proxima leztga.»

Scu punt alla proxima incumbensa so deir igl scolast igl suandont: «Nous vagn ossa via tgi argumaints son esser ferms u er pi debels, chegl tgi nous vagn visualiso cun las peisas da differents fretgs. Ins so pero er disfranztger argumaints an l’egna u l’otra moda e maniera, numnadamaintg parteir els an pareris u fatgs. Lagn dar en’igleida sen igl proxim pensum.»

Scu punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vains vis cha argumaints paun esser ferms u debels, que vainsa visualiso culs pais dals differents früts. Que as po però eir disferenzcher argumaints in ün'otra maniera, nempe cun ils partir aint in opiniuns e fats. Dainsa ün sguard a la prosma lezcha.»

Sco punt a la prosma incumbenza po il magister dir il seguaint: «Nus vain vis cha argumaints pon esser ferms o debels, quai vaina visualisà culs pais dals differents früts. I's po però eir disferenzchar argumaints in ün'otra maniera, nempe cun tils partir aint in opiniuns e fats. Dain ün sguard a la prosma lezcha.»


Silsuenter vegnan las damondas discutadas en classa. Il scolast tschenta las damondas e meina la discussiun en classa. El emprova d’eruir tgei arguments ch’ein pli pesonts/pauc pesonts pils scolars. Las valetaziuns pertuccont la peisa san sebasar sillas suandontas ponderaziuns:

Suainter vignan las amparadas discutadas an classa. Igl surmester fa las amparadas a magna la discussiùn an classa. El amprova d’eruir tge argumaints ca pesan daple/ple poc pigls sculars. Las valitaziùns partutgànt la pesa san sabasar sen las savundàntas ponderaziùns:

Alloura vignan discutadas las dumondas c) an classa. Igl scolast fò las dumondas e magna la discussiun an classa. El amprova d’erueir, tge argumaints tg’èn pi pasants/pac pasants per las scolaras. Las valetaziuns pertutgont la peisa son sa basar sen las suandontas ponderaziuns:

Il magister fa las dumondas e maina la discussiun in classa. El prouva d'eruir che argumaints chi paisan daplü/damain pels scolars. La valütaziun davart il pais as poja basar süllas seguaintas ponderaziuns:


Daco fan quels arguments plat tut ils auters arguments?

Partge fan quels argumaints plat tut igls oters argumaints?

Pertge fon chels argumaints plat tot igls oters argumaints?

Perche splattütschan quels argumaints tuot ils oters argumaints?

Perche splattütschan quels argumaints tuot tschels argumaints?


Exempel: La tatta sa buca vegnir sin viseta tier nus, sche nus havein in tgaun.

Exaimpel: La tata sa betga vagnir sen visita tier nus, scha nus vagn egn tgàn.

Exaimpel: La tatta so betg neir an viseta tar nous, schi nous vagn en tgang.

Exaimpel: La nona nu po gnir in visita tar nus, scha nus vains ün chaun.

Exaimpel: La nona nu po gnir in visita pro nus, scha nus vain ün chan.


Pertgei haveis vus in animal da casa? Pertgei buc?

Partge vez vus egn animal da tgea? Partge betg?

Pertge vez vous en animal da tgesa? Pertge betg?

Perche vais vus üna bes-cha chasauna? Perche na?

Perche vais vus üna bes-cha chasana? Perche brich?


Per illustrar la differenza da peisa dils arguments peina il scolast en stanza da scola ina stadera ed objects da differentas peisas. Ina pusseivladad ein fretgs da differentas grondezias e peisas per mussar che arguments san esser ferms (= grevs) e pli fleivels (= levs). Ina varianta concreta ei la visualisaziun culs suandonts fretgs:

Par ilustrar la diferenztga da pesa digls argumaints semtga igl surmester an stànza da scola egna stadela ad objects da diferaintas pesas. Egna pussevladad en fretgs da diferaintas grandeztgas a pesas par mussar ca argumaints san easser fearms (= greavs) a ple flevels (= leavs). Egna variànta concreta e la visualisaziùn cugls savundànts fretgs:

Per illustrar la differenza da peisa digls argumaints paregia igl scolast an stanza da scola ena stadeila ed objects da differentas peisas. Ena pussebladad èn fretgs da differentas grondezzas e peisas per mussar tgi argumaints son esser ferms (= grevs) e pi debels (= levs). Ena varianta concreta è la visualisaziun cun igls suandonts fretgs:

Per illustrer la differenza dal pais dals argumaints prepara il magister üna balauntscha ed ogets da differents pais. Üna pussibilited sun früts da differenta grandezza e pais per musser cha argumaints paun esser ferms (= greivs) u debels (= ligers). Üna varianta concreta es da visualiser culs seguaints früts:

Per illustrar la differenza dal pais dals argumaints prepara il magister üna stadaira ed ogets da different pais. Üna pussibiltà sun früts da differenta grondezza e pais per muossar cha argumaints pon esser ferms (= greivs) o debels (= leivs). Üna varianta concreta es da visualisar culs seguaints früts:


Leschas stattan sur tut. Sche in'instanza pli aulta lubescha buc enzatgei, fa ei buca senn da discutar pli ditg. Ins ha buc autras letgas che da setener vid quei ch’ei prescret.

Leschas statan sur tut. Sch'egn'instànza ple òlta lubescha betg anzatge, fa'gl betga sen da discutar ple gî. Ign â betg otras letgas ca da sataner ved quegl c'e parscret.

Leschas stattan sur tot. Schi en’instanza pi ota lubescha betg ensatge, fògl betg senn da discutar pi dei. Ins ò nignas otras lètgas tgi da respectar chegl tg’è prescretg.

Ledschas staun sur tuot. Scha l'instanza pü ota nu permetta qualchosa, nu fo que sen da discuter pü lönch. A nu do oter, cu da's tgnair vi da que chi'd es prescrit.

Ledschas stan sur tuot. Scha l'instanza plü ota nu permetta alch, nu faja sen da discuter plü lönch. I nu dà oter, co da's tgnair vi da quai chi'd es prescrit.


Era la periclitaziun dalla sanadad d'ina persuna sa esser in argument fetg pesont.

Ear la periclitaziùn da la sànadad d'egna parsùna sa easser egn argumaint fetg pasànt.

Er la periclitaziun dalla sanadad d’ena persunga so esser en argumaint fitg pasant.

Eir la periclitaziun da la sandet d'üna persuna es ün argumaint fich pesant.

Eir la periclitaziun da la sandà d'üna persuna es ün argumaint fich pesant.


La classa rimna e discutescha arguments per ed encunter animals da casa. Silsuenter presenta il scolast la famiglia Arpagaus e lur tema da discussiun. Ils scolars legian ils arguments dad omisduas partidas e decidan spontanamein tgei partida che perschuada els pli fetg.

La classa remna a discutescha argumaints par ad ancùnter animals da tgea. Suainter preschainta igl surmester la famiglia Arpagaus a lur tema da discussiùn. Igls sculars  ligian igls argumaints dad amaduas partidas a dezedan spontanameing tge partida ca parschuada els igl ple fetg.

La classa rimna e discutescha argumaints per ed ancunter animals da tgesa. Siva preschainta igl scolast la famiglia Janett e lour tema da discussiun. Las scolaras ligian igls argumaints da tottas dus parteidas e decidan spontanamaintg, tge parteida tgi las persvada pi fitg.

La classa ramassa e discuta argumaints per e cunter bes-chas chasaunas. Alura preschainta il magister la famiglia Stecher e lur tema da discussiun. Ils scolars legian ils argumaints da tuottas duos partidas e decidan spontanamaing che partida chi'ls persvada dapü.

La classa ramassa e discuta argumaints per e cunter bes-chas chasanas. Lura preschainta il magister la famiglia Stecher e lur tema da discussiun. Ils scolars legian ils argumaints da tuottas duos partidas e decidan spontanamaing che partida chi tils persvada daplü.


Tgei ei bi vid in animal da casa? Tgei ein ils disavantags?

Tge e bi ved egn animal da tgea? Tge en igls dischavantatgs?

Tge è bel ve d’en animal da tgesa? Tge èn igls disavantatgs?

Che es il bel d'üna bes-cha chasauna? Che sun ils dischavantags?

Che es il bel d'üna bes-cha chasana? Che sun ils dischavantags?


Pils arguments pesonts anflan ins buc aschi tgunsch in cumpromiss, ina via che constat per tuts.

Pigls argumaints pasànts tgat'ign betg aschi tgientsch egn cumpromiss, egna veia ca cunstat par tuts.

Per igls argumaints pasants ins catta betg schi tgunsch en cumpromiss, ena veia tgi constat per tots.

Pels argumaints 'pesants' nu's chatta uschè facil ün cumpromiss, üna decisiun cha tuots paun accepter.

Pels argumaints 'pesants' nu's chatta uschè facil ün cumpromiss, üna decisiun cha tuots pon acceptar.


Mintga partida ha tuttina bia arguments, numnadamein tschun. Quei vul dir che omisdus han gudignau la discussiun per els, ni buc?

Mintga partida â tutegna blears argumaints, numnadameing tschentg. Vut quegl gir ca amaduas partidas ân gudagnieu la discussiùn par els?

Mintga parteida ò madem blers argumaints, numnadamaintg tschintg. Chegl vot deir tgi tottas dus parteidas on gudagnea la discussiun, u forsa betg?

Mincha partida ha listess blers argumaints, nempe tschinch. Quai voul dir cha tuottas duos s'han fattas valair illa discussiun, o na?


e) Ils astronauts simboliseschan ils quater modus. Lur plaz el curtgin da lungatgs ei tier la plonta (morfematica).

e) Igls astronauts simboliseschan igls quater modus. Lur plaz agl curtgegn da lungatgs e tier la plànta (morfematica).

e) Ils astronauts simboliseschan ils quatter möds. Lur lö i'l curtin da lingua(s) es tal bös-ch (morfematica).

e) Ils astronauts simboliseschan ils quatter möds. Lur lö i'l curtin da lingua(s) es pro'l bös-ch (morfematica).


a) In fatg ei enzatgei ver e renconuschiu ch’ins sa cumprovar, seigi quei cun agid da studias, lexicons ni leschas. In meini perencunter ei ina posiziun ni ina tenuta d’in singul ni d’ina gruppa che vegn formulada sco pretensiun.

a) Egn fatg e anzatge ver a rancunaschieu c'ign sa cumprovar, segi quegl cun agid da studias, lexicons near leschas. Egn meni parancùnter e egna posiziùn near egna tenuta d’egn singul near d’egna grupa ca vean formulada sco pratensiùn.

a) En fatg è ensatge veir e rancunaschia tg’ins so cumprovar, seigl chegl cun ageid da studias, lexicons u leschas. En pareri loancunter è ena posiziun u ena tenuta d’en singul u d’ena gruppa tgi vign formulada scu pretensiun.

a) Ün fat es qualchosa vaira cha's po cumpruver, saja que cun agüd da stüdis, lexicons u ledschas. Ün'opiniun percunter es üna posiziun u üna tenuta persunela u d'üna gruppa chi vain formuleda scu pretaisa.

a) Ün fat es alch vaira chi's po cumprovar, saja quai cun agüd da stüdis, lexicons o ledschas. Ün'opiniun percunter es üna posiziun o üna tenuta persunala o d'üna gruppa chi vain formulada sco pretaisa.


b) Las suandontas formulaziuns ein fatgs:

b) Las savundàntas formulaziùns en fatgs:

b) Las suandontas formulaziuns èn fatgs:

b) Las seguaintas frasas e constataziuns sun fats:


8. Scu ins dei, schi ena persunga capitulescha (dat se)?


a) vegn duvraus per exprimer fatgs reals.

a) vign duvro per exprimer acziuns e fatgs reals.

a) vain druvo per exprimer acziuns e fats reels.

a) vain dovrà per exprimer acziuns e fats reals.


Sche jeu savess giavischar, vuless jeu far in viadi entuorn il mund.

Scha jou vess egn giavisch, giavischass jou egn vieadi anturn igl mund.

Sch'ia vess en giaveisch, ma giavischessa en viadi anturn igl mond.

Sch'eau vess ün giavüsch, am giavüschess eau ün viedi intuorn il muond.

Sch'eu vess ün giavüsch, am giavüschess eu ün viadi intuorn il muond.


risposta: dat in plaz a tut ils lungatgs existents.

rasposta: dat egn plaz a tut igls lungatgs existaints.

rasposta: dat en plaz a tot igls lungatgs existents.

resposta: do üna plazza a tuot las linguas existentas

resposta: dà üna plazza a tuot las linguas existentas.


22. Tgei constat buc? Per observar steilas drova ei ...

22. Tge custat betg? Par observar stélas dovr'igl ...

22. Tge è fallo? Per observar steilas dovrigl ...

22. Che es fos? Per observer stailas drouva que ...

22. Che es fos? Per observar stailas voula ...


27. Tge expressiun è aint igl imperativ?


2. Tgei constat buc? Igl observatori a Falera ...

2. Tge cunstat betg? Igl observatori a Falera ...

2. Tge constat betg? Igl observatori 'Mirasteilas' a Falera ...

2. Che es fos? Üna staila chi crouda es ...


b) ün grand crappun chi crouda giò sülla terra.

b) ün grond crappun chi crouda giò sülla terra.


risposta: in raquent d'ina sentupada denter in astronom ed in buobet.

rasposta: egn raquent d'egna santupada trànter egn retg ad egn buabet.

rasposta: en rachint d'en antop tranter en astronom ed en mattatsch.

<strong>resposta: </strong>ün raquint d'ün inscunter traunter ün astronom ed ün mattet

<strong>resposta: </strong>ün raquint d'ün inscunter tanter ün astronom ed ün mattet


37. Igls quatter modus da verbs inditgeschan ...

37. Ils quatter möds da verbs indichan ...


b) ei pli gronds ch'in hotel da treis steilas.

b) e ple grànd c'egn hotel da tres stélas.

b) è pi grond tgi en hotel da treis steilas.

b) es pü grand cu ün hotel da trais stailas.

b) es plü grond co ün hotel da trais stailas.


resposta: ün pitschen graunin chi's stüzza ill'atmosfera

resposta: ün pitschen granin chi's stüzza ill'atmosfera


risposta: vegn duvraus per exprimer fatgs reals.

rasposta:  vean duvro par exprimer fatgs reals.

rasposta: vign duvro per exprimer acziuns e fatgs reals.

resposta: vain druvo per exprimer acziuns e fats reels

resposta: vain dovrà per exprimer acziuns e fats reals


18. Cumpletescha la construcziun cul verb ella dretga fuorma:

18. Cumpletescha la construcziùn cugl verb an la dretga furma:

18. Cumplettescha la construcziun cugl verb ainten la dretga furma:

18. Cumplettescha la frasa cul verb illa dretta fuorma:


c) in raquent d'ina sentupada denter in astronom ed in buobet.

c) egn raquent d'egna santupada trànter egn retg ad egn buabet.

c) en rachint d'en antop tranter en astronom ed en mattatsch.

c) ün raquint d'ün inscunter traunter ün astronom ed ün mattet.

c) ün raquint d'ün inscunter tanter ün astronom ed ün mattet.


risposta: il 'ss' en tut las fuormas conjugadas.

rasposta:  igl 'ss' an tut las furmas conjugadas.

rasposta: en 'ss' an tot las furmas conjugadas.

resposta: ün 'ss' in tuot las fuormas conjughedas

resposta: ün 'ss' in tuot las fuormas conjugadas


c) sarar igls îgls e dumbrar anfignen diesch

c) serrer ils ögls ed innumbrer fin desch


c) dat in plaz a tut ils lungatgs existents.

c) dat egn plaz a tut igls lungatgs existaints.

c) dat en plaz a tot igls lungatgs existents.

c) do üna plazza a tuot las linguas existentas.

c) dà üna plazza a tuot las linguas existentas.


resposta: cu cha qualchün disch qualchosa


1. En tgei modus ei la suandonta construcziun scretta?

1. An tge modus e la savundànta construcziùn screta?

1. In che möd da verb es scritta la seguainta frasa?


17. Tgei constat buc? Il Prenci Pignet ei ...

17. Tge cunstat betg? Igl Prenzi Pintg e ...

17. Tge è betg correct? Igl 'Pitschen Prenzi' è ...

17. Che nun es güst? Il 'Pitschen Prinz' es ...

17. Che nun es güst? Il 'Pitschen Prinzi' es ...


21. Tgeinin ei buc in dils quater modus da verbs?

21. Tgenegn e betg egn digls quater modus da verbs?

21. Tgenegn totga betg tigls quatter modus da verbs?

21. Chenün nun es ün dals quatter möds da verbs?


25. Cun tgei instrument observan ins las steilas?

25. Cun tge instrumaint observesch'ign las stélas?

25. Cun tge instrumaint ins observa las steilas?

25. Cun che instrumaint s'observa las stailas?


a) ca. 10x ple gràndas ca la nossa Teara.

a) ca. 10 gedas pi grondas tgi la nossa tera

a) ca. 10 voutas pü grandas cu nossa terra.

a) ca. 10 jadas plü grondas co nossa terra.


risposta: ca. 10x pli grondas che nossa tiara.

rasposta: ca. 10x ple gràndas ca la nossa Teara.

rasposta: ca. 10 gedas pi grondas tgi la nossa tera

resposta: ca. 10 voutas pü grandas cu nossa terra

resposta: ca. 10 jadas plü grondas co nossa terra


a) ei pli vegls ch'in hotel da treis steilas.

a) e ple vigl c'egn hotel da tres stélas.

a) è pi vigl tgi en hotel da treis steilas.

a) es pü vegl cu ün hotel da trais stailas.

a) es plü vegl co ün hotel da trais stailas.


47. En tgei temps e modus ei la suandonta construcziun scretta?

47. An tge tains a modus e la savundànta construcziùn screta?

42. Tge speztga da pled è igl pled sottastritgia?

47. In che temp e möd es scritta la seguaina frasa?


3. En tgei modus stattan quels verbs: 'jeu mon, ti vas, el va'?

3. An tge modus statan quels verbs: 'jou vont, tei vas, el va'?

3. An tge modus stattan chels verbs: 'ia vign, te vast, el vo'?

3. In che möd staun quels verbs: 'eau vegn, tü vest, el vo'?

3. In che möd stan quels verbs: 'eu vegn, tü vast, el va'?


24. Cura drovan ins il pli savens il conjunctiv?

24. Cura dovr'ign igl ple savens igl conjunctiv?

24. Cura ins dovra igl pi savens igl conjunctiv?

24. Cura as drouva il pü suvenz il conjunctiv?

24. Cura as douvra il plü suvent il conjunctiv?


b) vegn surtut duvraus per exprimer camonds.

b) vean surtut duvro par exprimer cumonds.

b) vign duvro cunzont per exprimer cumonds.

b) vain druvo impustüt per exprimer cumands.

b) vain dovrà impustüt per exprimer cumonds.


19. Tgei fan ins normalmein, cura ch'ins vesa ina steila curdonta?

19. Tge fan ign normalmeing, cur c'ign veza egna stéla curdànta?

19. Tge ins fò normalmaintg, cura tg'ins vei ena steila crudonta?

19. Che as fo normelmaing, cur cha's vezza üna staila chi crouda?

19. Che as fa normalmaing, cur chi's vezza üna staila chi crouda?


a) muossa ils differents aspects dil lungatg.

a) mussa igls diferaints aspects digl lungatg.

a) mossa igls differents aspects digl lungatg

a) muossa ils differents aspets da la lingua.


risposta: porscha dapli luxus ch'in hotel da treis steilas.

rasposta: porscha daple luxus c'egn hotel da tres stélas.

rasposta: porscha daple luxus tgi en hotel da treis steilas.

resposta: spordscha dapü luxus cu ün hotel da trais stailas

resposta: spordscha daplü luxus co ün hotel da trais stailas


c) tgei part dalla construcziun ch'ei activa.

c) tge part da la construcziùn c'e activa.

c) tge part dalla construcziun tgi è activa.

c) che part da la frasa chi'd es activa.


13. Tgei constellaziun da steila dat ei buc?

13. Tge constelaziùn da stélas dat igl betg?

13. Tge constellaziun da steilas dattigl betg?

13. Che constellaziun da stailas nu do que?

13. Che constellaziun da stailas nu daja?


b) ei ina historia che tracta d'in buobet che vegn d'in asteorit.

b) egn'istorgia ca satracta d'egn buabet ca vean d'egn asteorid.

b) en'istorgia tgi tracta d'en mattatsch tgi vign d'en asteroid.

b) ün'istorgia chi tratta d'ün mattet chi vain d'ün asteorit.


39. Las constellaziuns dallas steilas ein impurtontas pils ...

39. Las constelaziùns ved tschiel en impurtàntas pigls ...

39. Persungas tgi s'interesseschan per la constellaziun dallas steilas sa nomnan ...

39. Persunas chi s'interessan per la constellaziun da las stailas as nomnan ...


30. Tgi ha scret la poesia 'Allas steilas'?

30. Tgi â scret la poeseia 'Duas stélas'?


23. A tgi ha ina steila, tenor la legenda, mussau la via?

23. A tgi â egna stéla, tanor la legenda, musso la veia?

23. A tgi ò ena steila, tenor la Bibla, musso la veia?

23. A chi ho üna staila, tenor la legenda, musso la via?

23. A chi ha üna staila, tenor la legenda, muossà la via?


c) ch'el vegn mo duvraus per formular camonds.

c) c'el vean me duvro par formular cumonds.

c) tg'el vign angal duvro per formular cumonds.

c) ch'el vain be druvo per formuler cumands.

c) ch'el vain be dovrà per formular cumonds.


b) il 'ss' en tut las fuormas conjugadas.

b) igl 'ss' an tut las furmas conjugadas.

b) en 'ss' an tot las furmas conjugadas.

b) ün 'ss' in tuot las fuormas conjughedas.

b) ün 'ss' in tuot las fuormas conjugadas.


29. Tgei segn dil zodiac ei ina persuna ch'ei naschida igl 1. da november?

29. Tge anzena digl zodiac e egna parsùna c'e naschida igl 1. da november?

29. Tge ansagna è ena persunga tgi è nascheida igl 1. da november?

29. Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschida ils 1. november?

29. Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es nada ils 1. november?


a) ei il pli grond observatori public svizzer.

a) e igl ple grànd observatori public svizer.

a) è igl pi grond observatori public svizzer.

a) ün pitschen graunin chi's stüzza ill'atmosfera.

a) ün pitschen granin chi's stüzza ill'atmosfera.


7. Quantas ansagnas (segns digl zodiac) dattigl?


c) porscha dapli luxus ch'in hotel da treis steilas.

c) porscha daple luxus c'egn hotel da tres stélas.

c) porscha daple luxus tgi en hotel da treis steilas.

c) spordscha dapü luxus cu ün hotel da trais stailas.

c) spordscha daplü luxus co ün hotel da trais stailas.


14. 'Dieus pertgiri!' En tgei modus ei quella construcziun scretta?

14. 'Dieus partgiri!' An tge modus e quella construcziùn screta?

14. 'Dia seia ludo!' An tge modus è scretga chella construcziun?

14. 'Dieu ans perchüra!' In che möd es scritta quista frasa?


c) ei il modus che vegn duvraus il pli darar.

c) e igl modus ca vean duvro igl ple darar.

c) è igl modus tgi vign duvro igl pi darar.

c) es il möd chi vain druvo il pü d'inrer.

c) es il möd chi vain dovrà il plü d'inrar.


a) igl 'i' en tut las fuormas conjugadas.

a) igl 'i' an tut las furmas conjugadas.

a) ün 's' in tuot las fuormas conjughedas.

a) ün 's' in tuot las fuormas conjugadas.


b) ch'enzatgi raquenta enzatgei dil vargau.

b) c'anzatgi raquenta anzatge digl vargieu.

b) tgi ensatgi rachinta ensatge digl passo.

b) cha qualchün quinta qualchosa dal passo.


28. Tgei ei correct? El pretenda che jeu ...

28. Tge e corect? El pratenda ca jou ...

28. Tge è correct? El pretenda tg'ia ...


34. Tgei constat buc? Il curtgin da lungatg ...

34. Tge cunstat betg? Igl curtgegn da lungatg ...

34. Tge è fallo? Igl curtgign da lungatg(s) ...

34. Che es fos? Il curtin da lingua(s)...

34. Che es fos? Il curtin da lingua(s) ...


a) in'ovra franzosa ch'ei translatada en fetg biars lungatgs.

a) egn'ovra franzosa c'e translatada an fetg blears lungatgs.

a) en'ovra franzosa tgi è neida translatada an fitg blers lungatgs.

a) ün'ouvra francesa chi'd es gnida tradütta in fich bgeras linguas.

a) ün'ouvra francesa chi'd es gnüda tradütta in fich bleras linguas.


Tieus argumaints nu velan üna pipa tabac.

Teis argumaints nu valan üna püpa tabac.


Ti vas fetg bugen a scola. Las pausas drova ei tenor tiu meini era. Denton buca memia liungas. Oravontut igl unviern, cura ch'igl ei freid eis ti leds da puspei saver turnar en stanza suenter che ti has magliau tia pausa. Ch'ei detti dapli carplinas denter ils scolars, sche las pausas vegnien prolungidas. Ed insumma, ti vegns a scola per emprender e buca per siglir entuorn. Di tiu meini ed argumentescha el.

Tei vas fetg bugent a scola. Las possas dovr'igl savund igl tieus meni ear. Dantànt betga megna lùngas. Oravànttut igl unviern, cur c'igl e fred es tei lead da puspe saver turnar an la stànza da scola suainter ca tei âs maglieu la tia possa. Tei manegias ear c'igl dess daple daspetas trànter igls sculars, scha las possas vagnessan prolungadas. Ad anzuma, tei veans a scola par amprender a betga par saglir anturn. Gi igl tieus meni ad argumantescha el.

Tü vest fich gugent a scoula. Las posas sun necessarias. Ma tenor te nu stöglian quellas esser memma lungias. Impustüt l'inviern, cur cha'd es fraid est tü cuntaint da pudair turner svelt darcho illa staunza da scoula choda, apaina cha tü hest mangio tia marenda. Pü lungia cha la posa es e dapü dispüttas cha que do. E dal rest vainst tü a scoula per imprender e na per saglir intuorn. Di tia opinun ed argumantescha.

Tü vast fich jent a scoula. Las posas sun necessarias. Ma tenor tai nu ston quellas esser massa lungas. Impustüt l'inviern, cur chi'd es fraid est cuntaint da pudair tuornar svelt darcheu illa stanza da scoula choda, apaina cha tü hast mangià tia marenda. Plü lunga cha la posa es e daplü dispittas chi dà. E dal rest vainst tü a scoula per imprender e na per saglir intuorn. Di tia opiniun ed argumantescha.


Il scolast numna in tema da discuors. Sinquei prendan ils scolars pertuccai plaz sin duas sutgas ch'il scolast ha posiziunau ina visavi l'autra. Els meinan la discussiun tenor la descripziun da lur rollas. Il scolar A astga entscheiver.

Igl surmester numna egn tema da dascurs. Senaquegl prendan igls sculars partutgieus plaz sen duas sutgas c'igl surmester a tschanto l'egna visavi l'otra. Els magnan la discussiùn tanor la descripziùn da lur rolas. Igl scular A dastga antschever.


Eu sa cha ... (i nu va, schi's prouva da cumprovar alch sainza fats)


f) Las suandontas formulaziuns ein buc adattadas:

f) Las savundàntas formulaziùns en betg adatadas:

f) Las seguaintas formulaziuns nu sun adattedas:

f) Las seguaintas formulaziuns nu sun adattadas:


Tge formulaziuns èn betg adattadas? Pertge?


• Tgi da nus ha in dun tut special da presentar?

• Tgi da nus â egn dùn spezial da preschantar?

• Tgi da nous ò en dung da preschentar a moda tot speziala?

• Chi da nus ho ün dun da preschanter tuot speciel?

• Chi da nus ha ün dun da preschantar tuot special?


Suenter ch'in scolar ha presentau in product, dattan mintgamai dus scolars in cuort resun. Quel astga denton buc esser generals (p.ex. «quei ei stau bien»), mobein focussescha sin aspects individuals dalla presentaziun (p.ex. «A mi ha plaschiu en special ...», «Jeu hai buca propi capiu daco che ti has ...»).

Suainter c'egn scular â preschanto egn product, datan mintgame dus sculars egn curt resùn. Quel dastga dantànt betg easser general (p.ex. «Quegl e sto bien.»), mobagn focusso sen aspects individuals da la preschantaziùn (p.ex. «A mei â plaschieu an spezial ...», «Jou ve betga propi capieu partge ca vus vez ...»).

Siva tg'en scolar ò preschento igl sies calender, dattan adegna dus scolars en curt resung. Chel na dastga pero betg esser general (p.ex.: «Chegl è sto bung.»), mabagn stò risguardar aspects individuals dalla preschentaziun (p.ex. «A me ò plaschia spezialmaintg bagn ...», «Ia va betg propi ancletg, pertge tgi te ast ...»).

Zieva ch'ün scolar/üna scolara ho preschanto sieu chalender, daun adüna duos scolars ün cuort resun. Quel nu suos-cha però esser generel (p.ex.: «Que es sto bun.»), dimpersè stu resguarder aspets individuels da la preschantaziun (p.ex.: «A me ho plaschieu specielmaing bain ...», «Eau nu d'he propi inclet, perche cha tü hest ...»).

Davo ch'ün scolar/üna scolara ha preschantà seis chalender, dan adüna duos scolars ün cuort resun. Quel nu das-cha però esser general (p.ex.: «Quai es stat bun.»), dimpersè sto resguardar aspets individuals da la preschantaziun (p.ex.: «A mai ha plaschü specialmaing bain ...», «Eu nun ha propa inclet, perche cha tü hast ...»).


• Tgei s'auda tier ina buna presentaziun?

• Tge s'oda tier egna bùna preschantaziùn?


La scolasta tschenta la suandonta damonda en classa: «Tgeinin ei stau tiu mument-steila en quell'unitad?» Ils scolars e las scolars discuteschan, silsuenter rispunda mintga scolar individualmein allas damondas el cudisch da lavur.

La surmestra fa la savundànta amparada an classa: «Tgenegn e sto igl tieus mumaint-stéla an quell'unitad?» Igls sculars a las sculars discuteschan, suainter raspunda mintga scular individualmeing las amparadas agl cudesch da lavur.

La scolasta fò la suandonta dumonda an classa: «Tge at ò plaschia igl migler ainten chell'unitad?» Igls scolars discuteschan, alloura rasponda mintgign per sasez allas dumondas aint igl codesch da lavour.

La magistra fo la seguainta dumanda in classa: «Che t'ho plaschieu il meglder in quist'united?» Ils scolars e las scolars discutan, alura respuonda minchüna e minchün daperse a las dumandas aint il cudesch da lavur.

La magistra fa la seguainta dumonda in classa: «Che t'ha plaschü il meglder in quist'unità?» Ils scolars e las scolars discutan, lura respuonda minchüna e minchün da per sai a las dumondas aint il cudesch da lavur.


Il calender d'advent ha silmeins otg cuntegns.

Igl calender d'advent â seglmains otg cuntegns.

Il chalender d'Advent ho almain och cuntgnieus.

Il chalender d'advent ha almain ot cuntgnüts.


En in tierz pass vegn la presentaziun evaluada en fuorma da concurrenza. Quei succeda suenter la presentaziun da tut ils calenders d'advent che vegnan exponi en classa. Ils scolars e las scolaras van tras l'exposiziun per eruir ils pli bials calenders. Mintga scolar reparta duas steilas al meglier product (sebasond sil raster d'evaluaziun emplenius) ed ina steila al secund meglier product. La scolasta noda per quei tut ils nums (ni ils nums dallas presentaziuns) vid la tabla. Ils scolars e las scolaras malegian ina ni duas steilas sper il num ch'els vulan premiar. Quel che ha obteniu las biaras steilas, survegn in pign regal (p.ex. in calender d'advent da tschugalatas).

An egn tearz pass vean la preschantaziùn evaluada an furma da concurenza. Quegl capeta suainter la preschantaziùn da tut igls calenders d'advent. Mintga scular repertga duas stélas agl miglier product (sabasànd segl raster d'evaluaziùn amplanieu) ad egna stéla agl savund miglier product. La surmestra noda par quegl tut igls nums digls unfànts (near igls nums da las preschantaziùns) ved la tavla. Igls sculars a las scularas malegian egna near duas stélas sper igl num c'els vutan premiar. Quel near quella c'â survagnieu las ple blearas stélas, survean egn pintg tschincetg (p.ex. egn calender d'advent cun maletgs).

Ainten en terz pass vignan evaluadas tot las preschentaziuns an furma d'ena concurrenza. Mintga scolar dat dus steilas agl pi bel calender (a basa digls puncts totals digl raster d'evaluaziun) ed ena steila agl sagond migler product. La scolasta noda tot igls noms (u igls noms dallas preschentaziuns) alla tavla. Igls scolars malegian egna u dus steilas sper igls noms tg’els vottan premiier. Chel tgi ò survagnia las pi bleras steilas survign en pitschen regal (p.ex. en calender d'advent cun tschigulattignas).

In ün terz pass vegnan evaluedas tuot las preschantaziuns in fuorma d'üna concurrenza. Mincha scolara e scolar do duos stailas al pü bel chalender (a basa dal raster d'evaluaziun implieu) ed üna staila al seguond meglder prodot. La magistra nota tuot ils noms (u ils noms da las preschantaziuns) vi da la tevla. Ils scolars e las scolaras pittüran üna u duos stailas sper ils noms ch'els vöglian premier. Quella u quel chi ho survgnieu las pü bgeras stailas, survain ün pitschen regal (p.ex. ün chalender d'Advent cun tschiculattins).

In ün terz pass vegnan evaluadas tuot las preschantaziuns in fuorma d'üna concurrenza. Mincha scolara e scolar dà duos stailas al plü bel chalender (a basa dal raster d'evaluaziun impli) ed üna staila al seguond meglder prodot. La magistra nota tuot ils noms (o ils noms da las preschantaziuns) vi da la tabla. Ils scolars e las scolaras pitturan üna o duos stailas sper ils noms ch'els vöglian premiar. Quella o quel chi ha surgni las plü bleras stailas, survain ün pitschen regal (p.ex. ün chalender d'advent cun tschiculattins).


• Tgei savein nus emprender dad el/dad ella?

• Tge savagn nus amprender dad el/dad ella?

• Tge pudagn nous amprender dad el/ella?

• Che pudains nus imprender dad el/ella?


Il calender d'advent ei vegnius creaus cun premura ed ei adattaus sco schenghetg.

Igl calender d'advent e vagnieu creo cun premura ad e adato sco tschincentg.

Il chalender d'Advent es gnieu creo cun premura ed es adatto scu regal.

Il chalender d'advent es gnü creà cun premura ed es adattà sco regal.


Duront la presentaziun empleina mintga scolar e mintga scolara il raster d'evaluaziun M18.1a per mintga conscolar e mintga conscolara enten far ina crusch el liug che corrispunda tenor el/ella.

Durànt la preschantaziùn amplanescha mintga scular a mintga sculara igl raster d'evaluaziùn M18.1a cun far egna crusch agl liac ca coraspunda tanor el/ella.

Durant la preschentaziun amplanescha mintga scolar igl raster d'evaluaziun M20.1b dond 0-3 puncts per mintga criteri.

Düraunt la preschantaziun impla mincha scolara e scolar il raster d'evaluaziun M18.1a fand üna crusch al lö indicho seguond el/ella.

Dürant la preschantaziun implischa mincha scolara e scolar il raster d'evaluaziun M18.1a fond üna crusch al lö indichà tenor el/ella.


Sco finiziun vegnan las suandontas damondas discutadas el plenum:

Sco finiziùn vignan las savundàntas amparadas discutadas agl plenum:

Per fittar discuteschan igls scolars las suandontas dumondas an classa:

Per glivrer discutan ils scolars las seguaintas dumandas in classa:

Per finir discutan ils scolars las seguaintas dumondas in classa:


La preparaziun dalla presentaziun san ils scolars far tenor las indicaziuns en scola ni a casa.

La preparaziun da la preschantaziùn san igls sculars far tanor las indicaziùns an scola near a tgea.

Ils scolars paun preparer la preschantaziun tenor las indicaziuns a scoula u a chesa.

Ils scolars pon preparar la preschantaziun tenor las indicaziuns a scoula o a chasa.


Il highlight che vegn presentaus ei interessants e stat en connex cul tema steilas.

Igl highlight ca vean preschanto e interessànt a stat an conex cugl tema stélas.

Igl calender preschento è interessant e stat an connex cugl tema steilas.

Il chalender preschanto es interessant e sto in connex cul tema stailas.

Il chalender preschantà es interessant e sta in connex cul tema stailas.


Ella proxima lecziun suonda la presentaziun dils calenders. Ils scolars vegnan parti en gruppas da quater. Enteifer quellas gruppas presentan els ils calenders. L'evaluaziun dils products succeda en treis pass:

An la proxima lecziùn savunda la preschantaziùn digls calenders. L'evaluaziùn digls products capeta an tres pass:

Ainten la proxima lecziun preschaintan igls scolars lour calenders d'advent. L'evaluaziun da chels succeda an treis pass:

Illa prosma lecziun preschaintan ils scolars e las scolaras lur chalenders d'Advent. L'evaluaziun da quels succeda in trais pass:

Illa prosma lecziun preschaintan ils scolars e las scolaras lur chalenders d'advent. L'evaluaziun da quels succeda in trais pass:


• Tgei fa ch'ina presentaziun ei megliera che in'autra?

• Tge fa c'egna preschantaziùn e miglra c'egn'otra?

• Tge fò tgi ena preschentaziun è miglra tgi en'otra?

• Che fo ch'üna preschantaziun es megldra cu ün'otra?

• Che fa ch'üna preschantaziun es megldra co ün'otra?


Fagei pèrs tenor vegliadetgna (ils dus vegls/ils dus giuvens).

Faged peers tanor vigliadetgna (igls dus vigls/igls dus giuvens).

Fasche pêrs tenor vigliadetna (igls dus vigls/igls dus giovens).

Fè pêrs tenor l'eted (ils duos vegls/ils duos giuvens).

Fat pêrs tenor l'età (ils duos vegls/ils duos giuvens).


• Tgi sutastrescha igls seas argumaints cun egna mimica parschuadainta?

• Tgi accentuescha igls sies argumaints cun ena mimica persvadenta?

• Chi suottastricha sieus argumaints cun üna mimica chi persvada?

• Chi suottastricha seis argumaints cun üna mimica chi persvada?


Encuri en dus mintgamai tschun arguments che sustegnan vossa posiziun e nudei els sillas sdremas da pupi ch'il scolast dat a vus.

Ancured an dus mintgame tschentg argumaints ca sustegnan la vossa posiziùn a nudad els sen las strivlas da pulpier c'igl surmester dat a vus.

Tschartge an dus mintgamai tschintg argumaints tgi sustignan la vossa posiziun ed igls nude sen las streflas da palpieri tg’igl scolast az dat.

Ponderè in duos adüna tschinch argumaints chi sustegnan vossa pusiziun e notè quels süllas strivlas da palperi cha'l magister s'ho do.

Ponderai in duos adüna tschinch argumaints chi sustegnan vossa posiziun e tils notai süllas striblas da palperi cha'l magister s'ha dat.


Ils geniturs cumpran per Paula e Pierin tut las caussas ch'els drovan el mintgadi. Paula e Pierin vulessen denton bugen daners da sac. Ils geniturs ein encunter. Els ein denton promts da tedlar ils arguments dils affons e far la discussiun.

Igls geniturs cumpran par la Paula ad igl Peider tut quegl c'els dovran agl mintgagi. La Paula ad igl Peider vessan dantànt bugent daners da satg. Igls geniturs en ancùnter. Els en dantànt prùnts da tarlar igls argumaints digls unfànts a far la discussiùn.

Igls genitours compran per Viola e Romeo tot las tgossas tg’els dovran aint igl mintgade. Viola e Romeo lessan pero gugent daners da cassatga. Igls genitours èn ancunter. Els èn pero pronts da tadlar igls argumaints digls unfants e far la discussiun.

Ils genituors cumpran per Paula e Pierin tuot que ch'els drouvan i'l minchadi. Paula e Pierin vessan però gugent raps da giglioffa. Ils genituors sun cunter. Els sun però pronts da fer üna discussiun e da tadler ils argumaints da lur iffaunts.

Ils genituors cumpran per Paula e Pierin tuot quai chi douvran i'l minchadi. Paula e Pierin vessan però jent raps da gialoffa. Ils genituors sun cunter. Els sun però pronts da far üna discussiun e da tadlar ils argumaints dals uffants.


Preschantad igls voss argumaints a la classa.

Preschente igls voss argumaints alla classa.

Preschantai voss argumaints a la classa.


Paula va ella 6avla e Pierin ella 5avla classa. Mintga di ston els ir a letg allas 8 ed haver stizzau la cazzola sil pli tard da mesa las nov. Paula e Pierin sevilan mintga sera. Els ein dil meini che quei seigi bia memia baul. Els enqueran perquei il discuors culs geniturs.

La Paula va an la 6avla ad igl Peider an la 5avla classa. Mintga gi ston els ir a litg a las 8 a ver stizo la cazola segl ple tard las otg a measa. La Paula ad igl Peider savilan mintga sera. Els en digl meni ca quegl segi blear megna bòld. Els anquieran parquegl igl dascurs cugls geniturs.

Viola vo ainten la 6avla e Romeo ainten la 5avla classa. Mintga de ston els eir a letg allas 8 ed aveir stido la gleisch igl pi tard allas otg e mesa. Viola e Romeo sa vilaintan mintga seira. Els èn digl meini tgi chegl seia bler mengia bod. Els tschertgan perchegl igl discurs cun igls genitours.

Paula vo in 6evla e Pierin in 5evla classa. Mincha di stöglian els ir a las 8 in let ad avair stüz la glüsch il pü tard a las och e mez. Paula e Pierin s'agitan mincha saira. Els sun da l'avis cha que saja bger memma bod. Els tscherchan perque il discuors cun lur genituors.

Paula va in 6avla e Pierin in 5avla classa. Mincha di ston els ir a las 8 in let ad avair stüz la glüm il plü tard a las ot e mezza. Paula e Pierin s'agitan mincha saira. Els sun da l'avis cha quai saja bler massa bod. Els tscherchan perquai il discuors cun lur genituors.


Il pèr giuven semetta ella situaziun dils affons, il pèr vegl surpren la posiziun dils geniturs.

Igl peer giuven sameta an la situaziùn digls unfànts, igl peer vigl surprenda la posiziùn digls geniturs.

Igl pêr gioven sa metta ainten la situaziun digls unfants, igl pêr vigl surpeglia la posiziun digls genitours.

Il pêr giuven as metta illa rolla dals iffaunts, il pêr vegl surpiglia la rolla dals genituors.

Il pêr giuven as metta illa rolla dals uffants, il pêr vegl surpiglia la rolla dals genituors.


Observa la discussiun e dai risposta allas suandontas damondas:

Observescha la discussiùn a raspunda las savundàntas amparadas:

Observa la discussiun e rasponda allas suandontas dumondas:

Observa la discussiun e respuonda a las seguaintas dumandas:

Observa la discussiun e respuonda a las seguaintas dumondas:


Observa la mimica e gestica dils participonts dalla discussiun e dai risposta allas suandontas damondas:

Observescha la mimica a la gestica digls partizipànts da la discussiùn a raspunda las savundàntas amparadas:

Observa la mimica e gestica digls participants dalla discussiun e dò rasposta allas suandontas dumondas:

Observa la mimica e gestica dals partecipants da la discussiun e respuonda a las seguaintas dumandas:

Observa la mimica e gestica dals partecipants da la discussiun e respuonda a las seguaintas dumondas:


• Tge energeia e dominànta an quella discussiùn?

• Tge energeia è dominanta ainten chella discussiun?


Tschartge an dus mintgamai tschintg argumaints tgi sustignan la vossa posiziun ed igls nude sen las sdremas da palpieri tg’igl scolast az dat.


Controllescha, sch'ils participonts dalla discussiun observan las reglas da discussiun 4-6 che vus sco classa haveis fixau.

Controlescha, sch'igls partizipànts da la discussiùn observeschan las reglas da discussiùn 4-6 ca vus vez fixo sco classa.

Controllescha, sch’igls participants dalla discussiun observan las reglas da discussiun 4-6 tgi vous vez fixo scu classa.

Controlla, scha'ls partecipants da la discussiun as tegnan vi da las reglas da discussiun 4-6 cha vus vais fixo in classa.

Controlla, scha'ls partecipants da la discussiun as tegnan vi da las reglas da discussiun 4-6 cha vus vais fixà in classa.


Paula va ella 6avla e Pierin ella 5avla classa. Ils dus affons havessen bugen in telefonin. Auters affons da lur classas possedan gia in. Ils geniturs ein buca d'accord. Els ein denton promts da menar ina discussiun culs affons.

La Paula va an la 6avla ad igl Peider an la 5avla classa. Igls dus unfànts vessan bugent egn telefonet. Oters unfànts da lur classas possedan gea egn. Igls geniturs en betga d'acord. Els en dantànt prùnts da manar egna discussiùn cugls unfànts.

Viola vo ainten la 6avla e Romeo ainten la 5avla classa. Igls dus unfants vessan gugent en telefonign. Oters unfants da lour classas possedan gio egn. Igls genitours èn betg d’accord. Els èn dantant pronts da manar ena discussiun cun igls unfants.

Paula vo in 6evla e Pierin in 5evla classa. Ils duos iffaunts vessan gugent ün telefonin. Oters iffaunts da lur classa haun già ün. Ils genituors nu sun d'accord, els sun però pronts da discuter la chosa.

Paula va in 6avla e Pierin in 5avla classa. Ils duos uffants vessan jent ün telefonin. Oters uffants da lur classa han fingià ün. Ils genituors nu sun d'accord, els sun però pronts da discuter la chosa.


• Scu reageschan igls oters, schi ensatgi observa betg las reglas?

• Cu reageschan ils oters, scha qualchün nu resguarda las reglas?

• Co reagischan tschels sch'inchün nu resguarda las reglas?


Pren in'ura e mesira con ditg che la partida dils 'affons' ha tschintschau ella discussiun. Noda il resultat en minutas e secundas.

Prend egn'ura a masira quànt gî c'igls 'unfànts' ân bagliafo an la discussiùn. Noda igl resultat an minutas a secundas.

Peglia en'oura e maseira, quant dei tgi la parteida digls 'unfants' ò discurria ainten la discussiun. Noda igl resultat an minutas e secundas.

Piglia ün'ura ed imasüra quaunt lönch cha la partida dals 'iffaunts' discuorra illa discussiun. Nota il resultat in minuts e secundas.

Piglia ün'ura e masüra quant lönch cha la partida dals 'uffants' discuorra illa discussiun. Nota il resultat in minutas e secundas.


Controllescha, sch'ils participonts dalla discussiun observan las reglas da discussiun 1-3 che vus sco classa haveis fixau.

Controlescha, sch'igls partizipànts da la discussiùn observeschan las reglas da discussiùn 1-3 ca vus vez fixo sco classa.

Controllescha sch’igls participants dalla discussiun observan las reglas da discussiun 1-3 tgi vous vez fixo scu classa.

Controlla, scha'ls partecipants da la discussiun as tegnan vi da las reglas da discussiun 1-3 cha vus vais fixo in classa.

Controlla, scha'ls partecipants da la discussiun as tegnan vi da las reglas da discussiun 1-3 cha vus vais fixà in classa.


• Tgenegns en igls tschuts an la discussiùn?

• Tgi èn igls tschots ainten la discussiun?


Pren in'ura e mesira con ditg che la partida dils 'geniturs' ha tschintschau ella discussiun. Noda il resultat en minutas e secundas.

Prenda egn'ura a masira quànt gî c'igls 'geniturs' ân bagliafo an la discussiùn. Noda igl resultat an minutas a secundas.

Peglia en’oura e maseira, quant dei tgi la parteida digls 'genitours' ò discurria ainten la discussiun. Noda igl resultat an minutas e secundas.

Piglia ün'ura ed imsüra quaunt lönch cha la partida dals 'genituors' discuorra illa discussiun. Nota il resultat in minuts e secundas.

Piglia ün'ura e masüra quant lönch cha la partida dals 'genituors' discuorra illa discussiun. Nota il resultat in minutas e secundas.


• Scu reageschan igls oters, schi ensatgi  observa betg las reglas?


Fasche pêrs tenor vigliadetna (igls dus vigls/igls dus giovens).


Il giudicament dil calender d'advent ei buc integraus ella controlla dil progress. La scolasta sa denton duvrar il raster sil model M2.1a per dar ina nota al product elaborau.

Igl giudicamaint digl calender d'advent e betg integro an la controla digl progress. La surmestra sa dantànt duvrar igl raster segl modèl M2.1a par dar egna nota agl product elavuro.

Igl giudicat digl calender d'advent n’è betg integro ainten la controlla da progress. La scolasta pò pero duvrar igl raster segl model M2.1a per dar ena nota agl product elaboro.

Il güdicat dal chalender d'Advent nun es integro illa controlla dal progress. La magistra po però druver il raster sül model M2.1a per der üna nota al prodot elavuro.

Il güdicat dal chalender d'Advent nun es integrà illa controlla dal progress. La magistra po però dovrar il raster sül model M2.1a per dar üna nota al prodot elavurà.


Remarca davart la controlla dil progress

Remartga davart la controla digl progress

Remartga davart la controlla digl progress

Remarcha davart la controlla dal progress


En classa vegn iniziau in ritual da Nadal. El plenum vegn definiu il temps naven dad ussa tochen Nadal sco temps, duront il qual ils scolars fan da bambin in per l'auter. Mintga scolara e mintga scolar tila in cedel cun in num d'in conscolar/d'ina conscolara ed ei naven dad ussa tochen Nadal responsabla/responsabels ch'ei mondi bein cun quei scolar/quella scolara. Sche la scolasta vul, sa era ella far part dil ritual (quei che promova la relaziun culla classa).

An classa vean iniziieu egn ritual da Nadal. Agl plenum vean definieu igl tains davent dad ussa tocen Nadal sco tains, durànt igl qual igls sculars fan d'ànghelet dascus l'egn par l'oter. Mintga sculara a mintga scular tira egn zedel cun egn num d'egn cunscular/d'egna cunsculara ad e davent dad ussa tocen Nadal raspunsavla/raspunsavel c'igl vomi bagn cun que scular/quella sculara. Scha la surmestra vut, sa ear ella far part digl ritual (tge ca promova la relaziùn cun la classa).

An classa vign iniziia en ritual da Nadal. La classa determinescha communablamaintg igl taimp davent dad ossa anfignen Nadal scu taimp per far dad anghelign l'egn per l’oter. Mintga scolar peglia en cedel or dalla cuppa cugl nom d'en conscolar ed è davent dad ossa anfignen Nadal responsabel pigl bagnstar da chel scolar. Schi la scolasta vot, pò'la er sa participar agl ritual (chegl tgi promova la relaziun cun la classa).

In classa vain inizio ün rituel da Nadel. La classa determinescha cumünaivelmaing il temp davent dad uossa fin a Nadel scu temp per fer dad aungelin ün per l'oter. Mincha scolara e scolar piglia ün scrittin our da la coppa cul nom d'ün conscolar/d'üna conscolara ed es dad uossa davent fin a Nadel respunsabla/respunsabel pel bainster da quel scolar/quella scolara. Scha la magistra voul, as po eir ella parteciper al rituel (que chi promouva la relaziun culla classa).

In classa vain inizià ün ritual da Nadal. La classa determinescha cumünaivelmaing il temp davent dad uossa fin a Nadal sco temp per far dad anguelin ün per l'oter. Mincha scolara e scolar piglia ün scrittin our da la coppa cul nom d'ün conscolar/d'üna conscolara ed es dad uossa davent fin a Nadal respunsabla/respunsabel pel bainstar da quel scolar/quella scolara. Scha la magistra voul, as po eir ella partecipar al ritual (quai chi promouva la relaziun culla classa).


En classa ni en gruppas rispundan ils scolars allas damondas. Silsuenter scriva mintga scolar sia risposta individuala el cudisch da lavur.

An classa near an grupas raspundan igls sculars las amparadas. Suainter scriva mintga scular la sia rasposta individuala agl carnet da lavur.

An classa u an gruppas raspondan igls scolars allas dumondas. Alloura screiva mintgign la sia rasposta individuala aint igl codesch da lavour.

In classa u in gruppas respuondan ils scolars a las dumandas. Alura scriva minchüna e minchün sia resposta individuela aint il quadern da lavur.

In classa o in gruppas respuondan ils scolars a las dumondas. Lura scriva minchüna e minchün sia resposta individuala aint il quadern da lavur.


scriver in car messadi al scolar/alla scolara e plazzar quel sin siu pult

scriver egn tgear messadi agl scular/a la sculara a plazar quel segl sieus pult

screiver en tger messadi agl conscolar e metter chel segl sies pult

scriver ün cher messagi al conscolar/a la conscolara e metter quel sün sieu pult

scriver ün char messagi al conscolar/a la conscolara e metter quel sün seis pult


La scolasta definescha il proceder. Il bambin duei esser activs (secapescha senza ch'il scolar pertuccau senti) silmeins ina ga ad jamna. Ils regals astgan denton en tut buca custar dapli che 5 francs.

La surmestra fixescha las reglas. Igl ànghelet de easser activ (sacapescha sainza c'igl scular partgutgieu sainti) seglmains egn'ea ad eanda. Igls tschincetgs dastgan an tut betga custar daple ca 5 fràncs.

La scolasta definescha las reglas. Igl anghelign duess esser activ aglmanc eneda l'emda (sa tgapescha sainza tg'igl scolar tgi survign ensatge s’accorscha). Igls regals na dastgan pero betg custar daple tgi 5 francs.

La magistra definescha las reglas. L'aungelin dess esser activ almain üna vouta l'eivna (s'inclegia sainza cha'l scolar u la scolara chi survain qualchosa s'inaccordscha). Ils regals nu suos-chan però custair dapü cu 5 francs.

La magistra definischa las reglas. L'anguelin dess esser activ almain üna jada l'eivna (s'inclegia sainza cha'l scolar o la scolara chi survain alch s'inaccordscha). Ils regals nu das-chan però cuostar daplü co 5 francs.


zuppar ina pausa sut il pult dalla scolara/dil scolar

zupar egna possa sut igl pult da la sculara/digl scular

zuppar ena mandarina sot igl pult digl conscolar

zupper üna marendina suot il pult da la conscolara/dal conscolar

zoppar üna marendina suot il pult da la conscolara/dal conscolar


Il ritual da Nadal vegn sclarius il di avon che las vacanzas da Nadal entscheivan. Mintga scolar e mintga scolara scriva in bien giavisch pigl onn niev per siu scolar/sia scolara sin ina carta e decorescha quella da Nadal. Festivamein surdat in scolar suenter l'auter la carta e muossa cun quell'acziun da tgi ch'el/ella ha giu quitau las davosas jamnas.

Igl ritual vean termino igl gi avànt ca las vacànzas da Nadal antschevan. Mintga scular a mintga sculara scriva egn bùn giavisch pigl on nov par igl sieus scular/la sia sculara sen egna tgarta a decorescha quella da Nadal. An moda festiva surdat egn scular suainter l'oter la tgarta a mussa cun quell'acziùn da tgi c'el/ella â gieu quito las davosas eandas.

Igl ritual da Nadal vign sclaria igl de avant las vacanzas da Nadal. Mintga scolar screiva en bung giaveisch pigl onn nov pigl sies conscolar sen ena carta e la decorescha scu carta da Nadal. A moda festiva surdat en scolar siva l'oter la carta e mossa cun chell'acziun tgi tg'el ò sustignia las davosas emdas.

Il rituel da Nadel vain sclarieu il di aunz las vacanzas da Nadel. Mincha scolara e scolar scriva ün bun giavüsch per l'an nouv per sieu conscolar/sia conscolara sün üna carta e decorescha quella scu carta da Nadel. In möd festiv surdo ün scolar zieva l'oter la carta e muossa cun quell'acziun a chi ch'el/ella ho sustgnieu las ultimas eivnas.

Il ritual da Nadal vain scleri il di avant las vacanzas da Nadal. Mincha scolara e scolar scriva ün bun giavüsch per l'on nouv per seis conscolar/sia conscolara sün üna carta e decorescha quella sco carta da Nadal. In möd festiv surdà ün scolar davo tschel la carta e muossa cun quell'acziun a chi ch'el/ella ha sustgnü las ultimas eivnas.


Tgi ha tschentau bia damondas? Ei quei in'impurtonta cumpetenza per menar in discuors? Daco (buc)?

Tgi â fatg blearas amparadas? E quegl egn'impurtànta cumpetenza par manar egn dascurs? Partge (betg)?

Tgi ò fatg bleras dumondas? È chegl ena cumpetenza impurtanta per manar en discurs? Pertge (betg)?

Chi ho fat bgeras dumandas? Es que important per fer ün discuors? Perche (na)?

Chi ha fat bleras dumondas? Es quai important per manar ün discuors? Perche (brich)?


Per evaluar l'activitad reparta il scolast a mintga scolar il fegl M1.1a. Ils scolars semeinan cul dies in encunter l'auter, plazzeschan il fegl giun plaun e scrivan lur num silla lingia corrispundenta. Silsuenter midan ils scolars che stattan in visavi l'auter posiziun, quel ch'ei el rudi dadens va en quel dado e viceversa. En lavur tgeua van ils scolars per la stanza entuorn e reflecteschan ils discuors mirond sils fegls dils auters scolars (da tut quels, culs quals els han tschintschau). Els fan ina crusch els caums che van a prau e nodan sutvart lur num, sche quei partenari da discuors ei staus quel, cul qual els han tschintschau il pli bugen. Silsuenter stattan tut ils scolars en in grond rudi e tschentan ils fegls cun lur nums avon els. Il scolast stat enamiez. El sa tschentar las suandontas damondas:

Par evaluar l'activitad dat igl surmester a mintga scular igl figl M1.1a. Igls sculars volvan igl dies l'egn ancùnter l'oter, metan igl figl giobass a scrivan lur num agl tgomp coraspundaint. Suainter midan igls sculars ca statan l'egn visavi l'oter posiziùn, quel c'e agl rudi davains va an quel c'e dafora a vizeversa. An lavur quieta van igls sculars par la stànza anturn a reflecteschan igls dascurs vurdànd segls figls digls oters sculars (da tut quels, cugls quals els ân bagliafo). Els fan egna crusch agls tgomps ca van a pro. Suainter statan tut igls sculars an egn grànd rudi a tschaintan igls figls cun lur nums avànt els. Igl surmester stat aintamiez. El fa las savundàntas amparadas:

Per evaluar l’activitad reparta igl scolast a mintga scolara igl figl M1.1a. Las scolaras sa volvan dies a dies, plazzeschan igl figl giumez e screivan lour nom sen la lengia correspondenta. Siva meidan las scolaras tgi stattan l’egna visavi a l’otra posiziun, chella tg’è aint igl cres davains vo ainten chel dafora e viceversa. An lavour quieta von las scolaras per la stanza anturn e reflecteschan igls discurs vurdond sen igls figls dallas otras scolaras (da tot chellas, cun las qualas ellas on discurria). Ellas fon ena crousch ainten las tgaschettas tgi von a pro e nodan sotvart lour nom, schi chella partenaria da discurs è stada chella, cun la quala ellas on discurria igl pi gugent. Siva stattan tot las scolaras ainten en grond cres e mettan igls figls cun lour noms davant ellas. Igl scolast stat aintamez. El so far las suandontas dumondas:

Per evaluer l'activited scumparta il magister a mincha scolar il fögl M1.1a. Ils scolars as postan arains cunter arains, mettan il fögl per terra e scrivan lur nom al lö correspundent. In lavur quieta vaun ils scolars per la staunza intuorn e guardan ils fögls dals conscolars chi sun stos lur partenaris da discussiun. Els faun üna cruschina tar que chi tuorna per tuots duos. Zieva faun tuot ils scolars ün grand rinch e depuonan il fögl cun lur nom davaunt se. Il magister es immez il rinch. El fo las seguaintas dumandas:

Per evaluar l'actività scumparta il magister a mincha scolar il fögl M1.1a. Ils scolars as postan rain cunter rain, mettan il fögl per terra e scrivan lur nom al lö correspundent. In lavur quieta van ils scolars per stanza intuorn e guardan ils fögls dals conscolars chi sun stats lur partenaris da discussiun. Els fan üna cruschina pro quai chi tuorna per tuots duos. Davo fan tuot ils scolars ün grond rinch e depuonan il fögl cun lur nom davant sai. Il magister es immez il rinch. El fa las seguaintas dumondas:


Tgi ha tschintschau sc'in cudisch? Ei quei bien? Daco (buc)?

Tgi â bagliafo sco egn cudesch? E quegl bien? Partge (betg)?

Tgi ò discurria scu en codesch? È chegl bung? Pertge (betg)?

Chi ho discurrieu scu ün cudesch? Es que bun? Perche (na)?

Chi ha discurrü sco ün cudesch? Es quai bun? Perche (brich)?


Tgi ei il clown dalla classa? Ei il humor impurtonts en in discuors? Daco (buc)? Cura (buc)?

Tgi e igl clown da la classa? E igl humor impurtànt an egn dascurs? Partge (betg)? Cura (betg)?

Tgi è igl clown dalla classa? È igl humor impurtant ainten en discurs? Pertge (betg)? Cura (betg)?

Chi es il clown da la classa? Es umur important per ün discuors? Perche (na)? Cura schi e cura na?

Chi es il clown da la classa? Es umur important per ün discuors? Perche (brich)? Cura schi e cura na?


Tgi tschontscha era cun mauns e peis? Ei la gestica e la mimica impurtonta per in discuors?

Tgi bagliafa ear cun pes a màns? E la gestica a la mimica impurtànta par egn dascurs?

Tgi discorra er cun mangs e peis? È la gestica e la mimica impurtanta per en discurs?

Chi discuorra eir cun mauns e peis? Sun la mimica e la gestica importantas per ün discuors?

Chi discuorra eir cun mans e peis? Sun la mimica e la gestica importantas per ün discuors?


Cun tgi haveis vus tschintschau il pli bugen? Vida tgei schai quei? En tgei caums ha quella persuna schiglioc aunc biars puncts?

Cun tgi vez vus bagliafo igl ple bugent? Partge? An tge tgomps â quella parsùna schiglioc ànc blears puncts?

Cun tgi vez vous discurria igl pi gugent? Pertge? Ainten tge tgaschetta ò chella persunga schiglio anc blers puncts?

Cun chi vais vus discurrieu il pü gugent? Perche? Inua ho quella persuna eir auncha fat bgeras cruschinas?

Cun chi vais vus discurrü il plü jent? Perche? Ingio ha quella persuna eir amo fat bleras cruschinas?


Ti has raquintau enzatgei che interessescha mei.

Tei âs raquinto anzatge c'interessescha me.

Te ast rachinto ensatge tgi am interessescha.

Tü hest quinto qualchosa chi'd es sto interessant per me.


Tgi ha giu in'ureglia aviarta? Vida tgei sentan ins ch'enzatgi teidla tier bein?

Tgi â gieu egn'ureglia avierta? Veda tge saint'ign c'anzatgi tearla tier bagn?

Tgi ò gia en’ureglia averta? Scu ins s’accorscha, schi ensatgi tedla bagn?

Chi ho gieu ün'uraglia avierta? Cu as bada, scha qualchün so tadler bain?

Chi ha gnü ün'uraglia averta? Co as bada sch'inchün sa tadlar bain?


Cun tgi ha ei dau bia pausas? Ei quei nausch? Vida tgei schai quei? Tgei savessen ins far per evitar pausas?

Cun tgi â'gl do blearas possas? E quegl schliet? Partge sa'gl dar possas? Tge savess'ign far par stgivir possas?

Cun tgi ògl do bleras pôssas? È chegl nosch? Pertge capeta chegl? Tge ins savess far per evitar pôssas?

Cun chi ho que do bgeras posas? Es que mel? Perche ho que do las posas? Cu as pudess eviter posas?

Cun chi haja dat bleras posas? Esa bun o na da far posas? Perche haja dat las posas? Co as pudessa evitar posas?


Tgi ha raquintau enzatgei interessant? Tgei ha quella persuna raquintau? Ha ella raquintau a tuts il medem? Co san ins tgei ch'interessescha il visavi?

Tgi â raquintpo anzatge interessànt? Tge â quella parsùna raquinto? Â ella raquinto a tuts igl madem? Co san ign tge c'interessescha igl visavi?

Tgi ò rachinto ensatge interessant? Tge ò rachinto chella persunga? Ò ella rachinto a tots igl madem? Scu ins so, tge tgi interessa igl visavi?

Chi ho quinto qualchosa interessant? Che ho quinto quella persuna? Ho ella quinto a tuots il listess? Cu as so que che chi interessa al visavi?

Chi ha quintà alch interessant? Che ha quintà quella persuna? Ha ella quintà a tuots il listess? Co as saja che chi interessa al visavi?


Cun tei hai jeu tschintschau il pli bugen:

Cun te d'he eau discurrieu il pü gugent:


I'l discuors cun te ho que do minchataunt üna posa.

I'l discuors cun tai haja dat minchatant üna posa.


Ils suandonts aspects ein sill'illustraziun:

Igls savundànts aspects en sen l'ilustraziùn:

Ils seguaints aspets sun ill'illustraziun:


Sche l'aura lubescha, sa la scolasta era dar il suandont pensum da casa avon che entscheiver cul capetel 'Steilas': «Setargei en cauld e mei avon che ir a letg 10 minutas giuado. Contemplei duront 5 minutas il firmament. Fagei notizias tier las suandontas damondas:

Scha l'ora lubescha, sa la surmestra ear dar la savundànta leztga da tgea avànt c'antschever cugl capetel 'Stélas': «Satarged aint tgòld a nad ordafora 10 minutas avànt c'ir a litg. Contemplad durànt 5 minutas igl firmamaint. Faged notiztgas tier las savundàntas amparadas:

Schi l'ora permetta, pò la scolasta er dar igl suandont pensum per far a tgesa, avant tgi antschever cugl tgapetel 'Steilas': «Az tire aint tgod e ge 10 minutas oravant, avant tgi eir a letg. Contemple durant 5 minutas igl firmamaint. Fasche notiztgas davart las suandontas dumondas:

Scha l'ora permetta, po la magistra eir der la seguainta lezcha per fer a chesa, aunz cu cumanzer cul chapitel 'Stailas': «Trè's aint chod e gè 10 minuts our i'l liber, aunz cu ir in let. Contemplè düraunt 5 minuts il firmamaint. Fè notizchas davart las seguaintas dumandas:

Scha l'ora permetta, po la magistra eir dar la seguainta lezcha per far a chasa, avant co cumanzar cul chapitel 'Stailas': «As trai aint chod ed it 10 minuts oura il liber, avant co ir in let. Contemplai dürant 5 minuts il firmamaint. Fat notizchas davart las seguaintas dumondas:


Tgei patratgs van tras il tgau a ti duront contemplar il firmament?»

Tge patratgs van tras igl tgieu a tgei durànt ca tei contaimplas igl firmamaint?»

Tge patratgs ast cun contemplar igl firmamaint?»

Che impissamaints hest tü cun contempler il firmamaint?»

Che impissamaints hast tü cun contemplar il firmamaint?»


Tgei sentas ti duront contemplar il firmament?

Tge saintas tei durànt ca tei contaimplas igl firmamaint?

Tge resaintas cun contemplar igl firmamaint?

Che saintast tü cun contempler il firmamaint?

Che saintast tü cun contemplar il firmamaint?


Cul maletg dil calender d'advent fa la scolasta la punt all'incumbensa 2.

Cugl maletg digl calender d'advent fa la surmestra la pùnt a l'incumbensa 2.

Cugl maletg digl calender d'advent fò la scolasta la punt all'incumbensa 2.

Cul purtret dal chalender d'Advent fo la magistra la punt a l'incumbenza 2.

Cul purtret dal chalender d'Advent fa la magistra la punt a l'incumbenza 2.


La finamira da quell'unitad ei buca da s'approfundar ella scienzias naturalas, mobein da mantener il focus sil lungatg. Per entrar el mund fascinont dallas steilas anflan ins bia e bien material egl internet. Duas colligiaziuns sco exempel:

La fegnamira da quell'unitad e betga da saprofundar an las szienzias natiralas, mobagin da mantener igl focus segl lungatg. Par antrar agl mund faszinànt da las stélas tgat'ign blear a bùn material agl internet. Duas culiaziùns sco exaimpel:

Chell'unitad n'ò betg la fegnameira da s'approfundar ainten las scienzas naturalas, ma da focussar segl lungatg. Per antrar aint igl mond fascinont dallas steilas sa catta bler e bung material aint igl internet. I suondan dus links scu exaimpels:

Quist'united nun ho il böt da s'approfundir illas scienzas natürelas, ma da focusser sülla lingua. Per entrer i'l muond fascinant da las stailas as chatta bger e bun materiel i'l internet. Cò duos colliaziuns scu exaimpels:

Quist'unità nun ha il böt da s'approfundir illas scienzas natüralas, ma da focussar sülla lingua. Per entrar i'l muond fascinant da las stailas as chatta bler e bun material i'l internet. Quia duos colliaziuns sco exaimpels:


Daco ei quei secuntener en uorden per tei?

Partge e que sacuntaner an urden par te?

Pertge è chel cumportamaint an urden per tè?

Perche es quel deport in uorden per tai?


Ti eis buc aschi impurtonts sco miu telefonin.

Tei es betg aschi impurtànt sco igl mieus telefonet.

Te ist betg schi impurtant scu igl mies telefonign.

Tü nun est uschè interessant scu mieu telefonin.

Tü nun est uschè interessant sco meis telefonin.


Cura ei quei sedepurtar giustificaus? Cura buc?

Cura fuss que sadapurtar giustifitgieu? Cura betg?

Cura è chel cumportamaint giustifitgia? Cura betg?

Cura es quel deport güstificho? Cura na?

Cura es quel deport güstifichà? Cura brich?


Ils scolars nodan en mintga caum silmeins ina numera dad ina situaziun che va a prau cul cavazzin (b). Il scolast controllescha la sligiaziun culs scolars. Silsuenter sa el dumandar:

Igls sculars nodan an mintga tgomp seglmains egn numer dad egna situaziùn ca va a pro cugl tgavazegn (b). Igl surmester controlescha la schleiaziùn cugls sculars. Suainter sa el amparar:

Las scolaras nodan ainten mintga tgaschetta aglmanc en nomer d’ena situaziun tgi vo a pro cun igl tgavazzign (b). Igl scolast controllescha la schliaziun cun las scolaras. Alloura so el dumandar:

Ils scolars notan in mincha spazi almain ün numer d'üna situaziun chi s'affo cul chavazzin (b). Il magister controlla la soluziun culs scolars. Alura po el dumander:

Ils scolars notan in mincha spazi almain ün nomer dad üna situaziun chi s'affa cul chavazzin (b). Il magister controlla la soluziun culs scolars. Lura po el dumandar:


Tgei experientschas persunalas vegnan endamen a vus en connex cun quels cavazzins? Co essas vus sesenti en quellas situaziuns?

Tge experienztgas parsunalas vignan andamaint a vus an conex cun quels tgavazegns? Co vez vus sasantieu an quellas situaziùns?

Tge experientschas persunalas az vignan andamaint an connex cun chels tgavazzigns? Scu az vez santia an chellas situaziuns?

Che experienzas persunelas as vegnan adimmaint in connex cun quels chavazzins? Cu as vais vus sentieus in quella situaziun?

Che experienzas persunalas as vegnan adimmaint in connex cun quels chavazzins? Co as vais vus sentits in quella situaziun?


Tgei fageis vus magari senza esser pertscharts digl effect?

Tge fagez vus magari sainza easser partschearts digl efect?

Tge faschez vous magari sainza esser pertscherts digl effect?

Che fais eir vus minchataunt sainza esser consciaints da l'effet?

Che fais eir vus minchatant sainza esser consciaints da l'effet?


Tgei secuntener pudeis vus vertir il pli pauc?

Tge sacuntaner pudez vus vartir igl ple poc?

Tge cumportamaint savez vous varteir igl pi pac?

Che deport pudais vus accepter il pü poch?

Che deport pudaivat acceptar il plü pac?


Jeu hai buca gust da tschintschar cun tei.


Ils scolars nodan las variantas da communicaziun nunverbalas che cumparan ella poesia (c). Els transponan silsuenter quellas interacziuns en ina fuorma verbala. Il scolast sa dumandar:

Igls sculars nodan las variàntas da comunicaziùn nunverbalas ca cumparan an la poeseia (c). Els transponan suainter quellas interacziùns an egna furma verbala. Igl surmester sa amparar:

Las scolaras nodan las variantas da communicaziun nunverbalas tgi cumparan ainten la poesia (c). Els transponan alloura chellas interacziuns ainten ena furma verbala. Igl scolast so dumandar:

Ils scolars notan las variantas da comunicaziun na verbela chi vegnan avaunt illa poesia (c). Els transpuonan alura quellas interacziuns in pleds. Il magister po dumander:

Ils scolars notan las variantas da comunicaziun na verbala chi vegnan avant illa poesia (c). Els transpuonan lura quellas interacziuns in pleds. Il magister po dumandar:


Daco va quei tenor tiu meini insumma buc?

Partge va quegl tanor igl tieus meni anzuma betg?

Pertge vo chegl ansomma betg tenor igl ties meini?

Perche pensast tü cha que nu saja acceptabel?

Perche pensast tü cha quai nu saja acceptabel?


gir igl sieus meni sainza c'ign vean amparo

deir igl sies meini sainza esser dumando


far üna remarcha da rier/üna noscha remarcha


a) La communicaziun verbala sebasa sin plaids, ferton che la communicaziun nonverbala s'exprima cun gésts ni auters signals ch'in carstgaun emetta cunscientamein ni nuncunscientamein.

a) La comunicaziùn verbala sabasa sen pleds, dantànt ca la comunicaziùn nonverbala s'exprima cun gests near cun oters signals c'egn carstgàn emeta cunszientameing near nuncunszientameing.

a) La communicaziun verbala è chegl tg'ins dei cun pleds, dantant tgi la communicaziun nunverbala s’exprima cun gests, la mimica u oters signals (tgi en carstgang emetta cunsciaintamaintg u nuncunsciaintamaintg).

a) La comunicaziun verbela as basa sün pleds, la comunicaziun na verbela s'exprima cun gests u oters signels ch'ün umaun do consciantamaing u inconsciaintamaing.

a) La comunicaziun verbala as basa sün pleds, la comunicaziun na verbala s'exprima cun gests o oters signals ch'ün uman dà consciantamaing o inconsciaintamaing.


Tgei tradiziuns haveis vus en famiglia duront il temps da Nadal/advent?

Tge tradiziùns vez vus an famiglia durànt igl tains da Nadal/advent?

4. Tge tradiziuns vez vous an famiglia durant igl taimp da Nadal e d'advent?

Che tradiziuns vais vus in famiglia düraunt ils temps da Nadel e d'Advent?

Che tradiziuns vais vus in famiglia dürant ils temps da Nadal e d'advent?


La scolasta informescha ils scolars ch'els vegnien a crear in calender d'advent duront quei capetel e che quel stoppi esser preparaus per saver surdar sco regal igl 1. da december e che quei seigi il motiv daco che quei tema vegni tractaus gia ussa.

La surmestra infurmescha igls sculars c'els vignian a crear egn calender d'advent durànt que capetel a ca quel stotgi easser preparo igl 1. da dezember par saver surdar el sco tschincetg a ca quegl segi igl motiv partge ca que tema vigni tracto gea uss.

Sessour infurmescha la scolasta igls scolars tg'els vegian da far en calender d'advent durant chel tgapetel e tgi chel stoptga esser pront igl 1. da december per igl pudeir surdar a taimp scu regal. Chegl seia er la raschung, pertge tgi chella tematica vign gio tractada ossa.

La magistra infuorma als scolars ch'els hegian da fer ün chalender d'Advent düraunt quist chapitel e cha quel stöglia esser pront ils 1. december per il pudair surder a temp scu regal. Cha que saja la radschun, perche cha quista tematica vegna tratteda già uossa.

La magistra infuorma als scolars ch'els hajan da far ün chalender d'advent dürant quist chapitel e cha quel stöglia esser pront als 1. december per til pudair surdar a temp sco regal. Cha quai saja la radschun, perche cha quista tematica gnia trattada fingià uossa.


Tgei ei in calender d'advent, tgei ei siu intent e danunder vegn quei usit?

Tge e egn calender d'advent, tge e igl sieus intent a danunder vean que usit?

1. Tge è en calender d'advent, tge è igl sies intent e danonder vign chel usit?

Che es ün chalender d'Advent, che es sieu intent e dinuonder vain quist'üsaunza?

Che es ün chalender d'advent, che es seis intent e dingionder vain quist'üsanza?


Las incumbensas pil calender d'advent duein vegnir exequidas per gronda part en scola. Igl ei quintau cun 15 tochen 30 minutas per incumbensa.

Las incumbensas pigl calender d'advent den vagnir exequidas par grànda part an scola. Igl e quinto cun 15 tocen 30 minutas par incumbensa.

Igls cuntigns pigl calender d'advent vignan creos durant chel tgapetel e chegl per gronda part an scola. An tot ògl otg fanestras cun lavours pigl calender d'advent. I vign chinto cun 15 anfignen 30 minutas per mintga pensum.

Las lezchas pel chalender d'Advent dessan gnir fattas per granda part a scoula. A vain quinto cun 15 fin 30 minuts per mincha lezcha.

Las lezchas pel chalender d'advent dessan gnir fattas per gronda part a scoula. I vain quintà cun 15 fin 30 minuts per mincha lezcha.


En ina cuorta runda da discussiun controllescha la scolasta che tut ils scolars sappien tgei ch'in calender d'advent seigi. Damondas per la discussiun:

An egna curta runda da discussiùn controlescha la surmestra scha tut igls sculars san, tge c'egn calender d'advent e. Amparadas par la discussiùn:

Ainten ena curta runda da discussiun controllescha la scolasta tgi tot igls scolars saptgan, tge tgi en calender d'advent seia. Dumondas pusseblas per la discussiun èn (varda er schliaziun):

In üna cuorta runda da discussiun controlla la magistra cha tuot ils scolars e tuot las scolaras sapchan che ch'ün chalender d'Advent saja. Dumandas pussiblas per la discussiun sun:

In üna cuorta runda da discussiun controlla la magistra cha tuot ils scolars e tuot las scolaras sapchan che ch'ün chalender d'Advent saja. Dumondas pussiblas per la discussiun sun:


Tgei differents calenders d'advent enconuschas ti?

Tge diferaints calenders d'advent ancanuschas tei?

3. Tge differents calenders d'advent canoschas te?

Che differents chalenders d'Advent cugnuoschast tü?

Che differents chalenders d'advent cugnuoschast tü?


Tgei connex ha il temps da Nadal/advent cul tema steilas?

Tge conex â igl tains da Nadal/advent cugl tema stélas?

6. Tge connex ò igl taimp da Nadal e d'advent cugl tema steilas?

Che connex haun ils temps da Nadel e d'Advent cul tema stailas?

Che connex han ils temps da Nadal e d'advent cul tema stailas?


Tgei autras tradiziuns haveis vus en famiglia duront igl onn?

Tge otras tradiziùns vez vus an famiglia durànt igl on?

5. Tge otras tradiziuns vez vous an famiglia durant igl onn?

Che otras tradiziuns vais vus in famiglia düraunt l'an?

Che otras tradiziuns vais vus in famiglia dürant l'on?


6. Va anavos tier pass 2. Ti vesas ussa ils dus pentagons che ti drovas (mira lingias interruttas). Ussa sas ti preparar las lingias d'agid che ti drovas.

6. Va anavos tier igl pass 2. Tei vezas ussa igls dus pentagons ca tei dovras (varda lingias interrutas). Ussa sas tei preparar las lingias d'agid ca tei dovras.

6. Turna tigl pass 2. Te veist ossa igls dus pentagons tgi te dovras (varda las lengias interrottas). Ossa post preparar las lengias d'ageid tgi te dovras.

6. Tuorna al pass 2. Tü vezzast uossa ils duos pentagons cha tü drouvast (guarda las lingias interruottas). Uossa poust tü preparer las lingias d'agüd cha tü drouvast.

6. Tuorna al pass 2. Tü vezzast uossa ils duos pentagons cha tü douvrast (guarda las lingias interruottas). Uossa poust tü preparar las lingias d'agüd cha tü douvrast.


Persuls ni en gruppas da dus suondan ils scolars las instrucziuns d'origami. Silsuenter vegnan ils products contemplai ed evaluai en classa cun agid dallas suandontas damondas:

Sulets near an grupas da dus savundan igls sculars las instrucziùns d'origami. Suainter vignan igls products contemplos ad evaluos an classa cun agid da las savundàntas amparadas:

Ella reparta a mintga scolar igl model M3.1a-c. Sulets u an gruppas da dus suondan igls scolars las instrucziuns d'origami. Alloura vardigl ansemen lour products ed igls evalueschan cun ageid dallas suandontas dumondas:

Sulets u in gruppas da duos seguan ils scolars las instrucziuns d'origami. Alura guardan els insembel lur prodots ed ils evalueschan cun agüd da las seguaintas dumandas:

Sulets o in gruppas da duos seguan ils scolars las instrucziuns d'origami. Lura guardan els insembel lur prodots e tils evalueschan cun agüd da las seguaintas dumondas:


Entscheiva cun faldar igl ur sut dil fegl sigl ur sura.

Antscheva cun faldar igl ur sut dil figl segl ur sura.

Antscheva cun fodar igl our sot digl figl segl our soura.

Cumainza cun plajer l'ur suot dal fögl sün l'ur sura.

Cumainza cun plajar l'ur suot dal fögl sün l'ur sura.


Siara la bucca e fixescha tut tenor cun in fil.

Seara la sia 'buca' a fixescha eventualmeing ella cun egn fil.

Sera la bucca e fixescha la steila (schi fò basigns) cun en feil.

Serra la buocha e fixescha in cas da bsögn cun ün fil.

Serra la bocca e fixescha in cas da bsögn cun ün fil.


Tgi ha fatg la pli biala steila? Pertgei eis ei la pli biala?

Tgi â fatg la ple beala stéla? Patge e ella la ple beala?

Tgi ò fatg la pi bela steila? Pertge è chella la pi bela?

Chi ho fat la pü bella staila? Perche es quella la pü bella?

Chi ha fat la plü bella staila? Perche es quella la plü bella?


<strong>Strocla </strong>igls ours adegna fitg bagn ansemen.


Faulda il cantun dretg ed il cantun seniester encunter anen, aschia che ti vesas la fuorma dil pentagon che nus duvrein.

Fòlda igl cantùn dretg ad igl cantùn saniester ancùnter anaint, ascheia ca tei vezas la furma digl pentagon ca nus duvragn.

<strong>Foda </strong>igl cantung da mang dretg ed igl cantung da mang sanester vers anaint, uscheia tgi te veist la furma digl pentagon (furma cun tschintg cantungs) tgi nous duvragn.

Pleja il chantun a dretta e'l chantun a schnestra vers inaint, uschè cha tü vezzast la fuorma dal pentagon cha nus druvains.

Plaja il chantun a dretta e'l chantun a schnestra vers inaint, uschè cha tü vezzast la fuorma dal pentagon cha nus dovrain.


<strong>Schmatga </strong>bagn igls urs.

<strong>Strocla </strong>igls ours bagn ansemen.


Tegn la steila cun dus dets ella bucca e smacca las varts precautamein encunter anen per formar ils pézs dalla steila.

Tegna la stéla cun dus dets an la sia 'buca' a schmatga precautameing las varts ancùnter anaint par furmar igls péz da la stéla.

Tigna la steila cun dus daints an bucca e strocla ansemen las varts cun precauziun anvers anaint per furmar igls pizs dalla steila.

Tegna la staila cun duos daunts in buocha e schmacha las varts cun precauziun vers inaint per furmer ils pizs da la staila.

Tegna la staila cun duos daints in bocca e schmacha las varts cun precauziun vers inaint per fuormar ils pizs da la staila.


Per tgi ei quell'incumbensa stada sempla/greva? Pertgei?

Par tgi e quell'incumbensa stada sempla/greava? Partge?

Per tgi è chel pensum sto simpel/grev? Pertge?

Per chi es quista lezcha steda simpla/greiva? Perche?

Per chi es quista lezcha statta simpla/greiva? Perche?


10. <strong>Fetta </strong>la tia lavour:


Volva ils dus cantuns sisum encunter anen e zuppa els el pentagon. Ti has in pentagon e vesas bein las fauldas dalla steila.

Volva igls dus cantùns senzum ancùnter anaint a zupa els agl pentagon. Tei âs uss egn pentagon a vezas bagn las fòldas da la stéla.

Volva igls dus cantungs sensom vers anaint ed igls zoppa aint igl pentagon. Te ast en pentagon e veist bagn las fodas dalla steila.

Volva ils duos chantuns süsom vers inaint e zoppa'ls aint il pentagon. Tü hest ün pentagon e vezzast bain las fodas da la staila.

Volva ils duos chantuns süsom vers inaint e tils zoppa aint il pentagon. Tü hast ün pentagon e vezzast bain las fodas da la staila.


2. <strong>Cuntinuescha </strong>e<strong> faulda </strong>mintga cantun viers il miez dil fegl.

2. <strong>Cuntinuescha </strong>a<strong> fòlda </strong>mintga cantùn viers igl miez digl figl.

2. <strong>Cuntinuescha </strong>e<strong> foda </strong>mintga cantung vers la mesadad digl figl.

2. <strong>Cuntinuescha </strong>e<strong> pleja </strong>mincha chantun vers la mited dal fögl.

2. <strong>Cuntinuescha </strong>e<strong> plaja </strong>mincha chantun vers la mità dal fögl.


8. <strong>Tuorna </strong>anavos tier pass 5.

8. <strong>Turna </strong>tier igl pass 5.


Repeta quels pass da lavur silla vart davos dil pupi.

Repeta quels pass da lavur sen la vart davos digl pulpier.

<strong>Repeta </strong>chels pass da lavour dalla vart davos digl palpieri.

Repeta quels pass da lavur da la vart davous dal palperi.

Repeta quels pass da lavur da la vart davo dal palperi.


5. <strong>Arva </strong>ils dus davos pass.

5. <strong>Earva </strong>igls dus davos pass.

5. <strong>Derva </strong>igls dus davos pass.

5. <strong>Evra </strong>ils duos ultims pass.

5. <strong>Driva </strong>ils duos ultims pass.


Las steilas ein in emballadi pusseivel pil calender d'advent che vegn creaus da mintga scolara e da mintga scolar. Sch'ils scolars elegian quei emballadi, metta la scolasta ulteriur pupi a disposiziun, per ch'ils scolars sappien faldar ulteriuras steilas.

Las stélas en egn pacatadi pussevel pigl calender d'advent ca vean creo da mintga sculara a da mintga scular. Sch'igls sculars eligian que pacatadi, meta la surmestra a disposiziùn ulteriur pulpier, par c'igls sculars setgian faldar ulteriuras stélas.

Las steilas da palpieri èn ena furma pussebla per far pachetigns pigl calender d'advent. Sch'igls scolars tschernan chella furma, metta la scolasta a disposiziun anc daple palpieri, per tg'igls scolars possan fodar ulteriouras steilas.

Las stailas da palperi sun üna fuorma pussibla per fer paquettins pel chalender d'Advent chi vain creo da mincha scolara e scolar. Scha'ls scolars tschernan quella fuorma, metta la magistra a disposiziun auncha dapü palperi, per cha'ls scolars possan plajer ulteriuras stailas.

Las stailas da palperi sun üna fuorma pussibla per far pakettins pel chalender d'Advent chi vain creà da mincha scolara e scolar. Scha'ls scolars tschernan quella fuorma, metta la magistra a disposiziun amo daplü palperi, per cha'ls scolars possan plajar ulteriuras stailas.


Colligia cun rispli e lingiala ils cantuns dil pentagon. Aschia vesas ti las lingias dalla steila (lingias ulivas).

Culeia cun risplei a lingeala igls cantùns digl pentagon. Ascheia vezas tei las lingias da la stéla (lingias tratgas tras).

<strong>Colliescha </strong>cun en risplei ed ena lingiera igls cantungs digl pentagon. Uscheia veist las lengias dalla steila (lengias anguleivas).

Collia cun ün rispli ed ün linger ils chantuns dal pentagon. Uschè vezzast tü las lingias da la staila (lingias gualivas).


La punt alla proxima incumbensa vegn fatga en classa. Ils scolars contemplan attentamein ils verbs ch'ein vegni duvrai ell'instrucziun da faldar. Cun agid da quels seregordan els digl imperativ ch'els han empriu d'enconuscher ella 3. classa.

La pùnt a la proxima incumbensa vean fatga an classa. Igls sculars contaimplan atentameing igls verbs c'en vagnieus duvros an l'instrucziùn da faldar. Cun agid da quels saragordan els digl imperativ c'els ân amprieu d'ancanuscher an la 3. classa.

La punt agl proxim exercezi vign fatga an classa. Igls scolars vardan cun attenziun igls verbs tgi èn nias duvros ainten l'instrucziun da fodar. Cun ageid da chels sa regordan els digl imperativ tg'els on amprandia a canoscher ainten la 3. classa.

La punt a la prosma lezcha vain fatta in classa. Ils scolars guardan cun attenziun ils verbs chi sun gnieus druvos ill'instrucziun da plajer. Cun agüd da quels s'algordan els da l'imperativ ch'els haun imprains a cugnuoscher in 3. classa.

La punt a la prosma lezcha vain fatta in classa. Ils scolars guardan cun attenziun ils verbs chi sun gnüts dovrats ill'instrucziun da plajar. Cun agüd da quels as regordan els da l'imperativ ch'els han imprais a cugnuoscher in 3. classa.


7. Faulda mintgina da quellas lingias cun agid dalla lingiala.

7. Fòlda mintgegna da quellas lingias cun agid da la lingeala.

7. <strong>Foda </strong>mintga lengia cun ageid dalla lingiera.

7. Pleja minchüna da quellas lingias cun agüd dal linger.

7. Plaja minchüna da quellas lingias cun agüd dal linger.


Nua stuess ins aunc migliurar enzatgei? Co savess ins far quei?

Noua stuess ign ànc migliurar anzatge? Co savess ign far quegl?

Noua ins stuess anc migliurar ensatge? Scu ins pudess far chegl?

Inua as stuvess auncha amegldrer qualchosa? Cu as pudess fer que?

Ingio as stessa amo amegldrar alch? Co as pudessa far quai?


Il suandont tutorial sustegn la creaziun dalla steila d'origami:

Igl savundànt tutorial sustegna la creaziùn da la stéla d'origami:

Igl suandont tutorial geida a crear la steila d'origami:

Il seguaint tutorial güda a creer la staila d'origami:

Il seguaint tutorial güda a crear la staila d'origami:


9. Per far la segira faulda aunc ina ga ils urs dallas steila dad omisduas varts.

9. Par far la siira fòlda ànc egn'ea igls urs da las stélas dad amaduas varts.

9. <strong>Foda </strong>per far la sieira anc eneda igls ours dalla steila da tottas dus varts.

9. Pleja per fer a la sgüra aunch'üna vouta ils urs da la staila da tuottas duos varts.

9. Plaja per far a la sgüra amo üna jada ils urs da la staila da tuottas duos varts.


3. <strong>Derva </strong>la part soura.


<strong>Streha </strong>bein sur ils urs.

<strong>Strescha </strong>bagn sur igls urs.

<strong>Stretga </strong>bagn sur igls ours.

<strong>Stricha bain </strong>sur ils urs.


<strong>Amplanescha </strong>la tia steila.


4. <strong>Faulda </strong>ussa il cantun sut seniester ed il cantun sut dretg, aschia che las lingias faldadas fuorman in anghel dretg (mira lingias interruttas).

4. <strong>Fòlda </strong>uss igl cantùn sut saniester ad igl cantùn sut dretg ascheia ca las lingias faldadas furman egn rectànghel (varda las lingias interrutas).

4. Foda ossa igl cantung sot da mang sanester ed igl cantung sot da mang dretg, uscheia tgi las lengias fodadas furman en anghel dretg (varda las lengias interrottas).

4. <strong>Pleja </strong>uossa il chantun suot a schnestra e'l chantun suot a dretta, uschè cha las lingias plajedas fuorman ün angul dret (guarda las lingias interruottas).

4. <strong>Plaja </strong>uossa il chantun suot a schnestra e'l chantun suot a dretta, uschè cha las lingias plajadas fuorman ün angul dret (guarda las lingias interruottas).


<strong>Foda </strong>igl our dretg segl our sanester.


Suenter che tut ils scolars han presentau lur schliatas disas sa il scolast dumandar:

Suainter ca tut igls sculars ân preschanto lur schleatas disas sa igl surmester amparar:

Siva tgi tot las scolaras on preschento lour schletas deisas so igl scolast dumandar:

Zieva cha tuot ils scolars haun preschanto lur noschs adüs po il magister dumander:

Davo cha tuot ils scolars han preschantà lur noschs adüs, po il magister dumandar:


Remarca: Certas disas ein buc en tut las situaziuns bunas/schliatas. P.ex. 'Rispunder cun ina construcziun entira' ei enzatgei che vegn savens pretendiu el lungatg scret. El lungatg plidau sa quella disa denton era disturbar.

Remartga: Guessas disas en betg an tut las situaziùns bùnas/schleatas. P.ex. 'Raspunder cun egna construcziùn antiera' e anzatge ca vean savens pratandieu agl lungatg scret. Agl lungatg plido sa quella disa dantànt ear disturbar.

Remartga: Tschertgas deisas n'èn betg bungas/schletas an tot las situaziuns. P.ex. 'Rasponder cun ena construcziun antiera' è ensatge tgi vign pretandia savens aint igl lungatg scretg. Aint igl lungatg discurria so chella deisa pero er disturbar.

Remarcha: Tscherts adüs nu sun in mincha situaziun buns/noschs. Per exaimpel: 'Respuonder cun üna frasa cumpletta' es qualchosa chi vain suvenz pretais illa lingua scritta. A buocha po que però eir disturber.

Remarcha: Tscherts adüs nu sun in mincha situaziun buns/noschs. Per exaimpel: 'Respuonder cun üna frasa cumpletta' es alch chi vain suvent pretais illa lingua scritta. A bocca po quai però eir disturbar.


Il giug ei fetg pretensius pils scolars, damai ch'els ston ponderar pliras caussas e tuttina reagir a moda spontana. Igl ei denton pusseivel da differenziar cullas cartas da giug. Certas 'disas' ein pli semplas da giugar che autras.

Igl gioi e fetg pretensius pigls sculars, cunquegl c'els ston ponderar pliras tgossas a tutegna reagir a moda spontana. Igl e dantànt pussevel da disfranztgear cun las tgartas da gioi. Guessas 'disas' en ple semplas da giujear ca otras.

Igl gi è fitg pretensious per las scolaras, damai tg’ellas ston ponderar ples tgossas e tuttegna reager a moda spontana. Igl è pero pussebel da disfranztger cun las cartas da gi. Tschertas 'deisas' èn pi simplas da giuier tgi otras.

Il gö es fich pretensius, causa cha'ls scolars stöglian stüdger püssas chosas a listess temp e listess reagir in möd spontan. Ad es però pussibel da simplificher il gö. Tscherts 'adüs' sun pü simpels d'ingiuviner cu oters.

Il gö es fich pretensius, causa cha'ls scolars ston stübgiar plüssas chosas a listess temp e listess reagir in möd spontan. Id es però pussibel da simplifichar il gö. Tscherts 'adüs' sun plü simpels d'ingiavinar co oters.


nu guarder aint per quel/quella chi fo üna dumanda

nu guardar aint per quel/quella chi fa üna dumonda


Sco finiziun vegn fatgs il pensum (g) en lavur singula.

Sco finiztgùn vean fatg la leztga (g) an lavur singula.

Scu finiziun vign fatg igl pensum (g) an lavour individuala.

Per glivrer fo mincha scolara e scolar la lezcha g) daperse.

Per finir fa mincha scolara e scolar la lezcha g) da per sai.


tschintschar cun vusch monotona sco in roboter

bagliafar cun vusch monotona sco egn roboter

discorrer cun vousch monotona, scu en roboter

discuorrer cun vusch monotona scu ün robot

discuorrer cun vusch monotona sco ün robot


Tgei disas quiteis vus: legras, irritontas, stentusas ...?

Tge disas paran a vus: legras, iritàntas, stantusas ...?

Tge deisa è tenor vous legra, irritonta, stentousa ...?

Che adüs es tenor vus: irritant, stantus, da rir ...?

Che adüs es tenor vus irritant, stantus, da rier ...?


Daco ei la moda da communicar cun persunas jastras magari pli hoflia che la moda da communicar cun amitgs/geniturs?

Partge e la moda da comunitgear cun parsùnas eastras magari ple curtasevla ca la moda da comunitgear cun amitgs/geniturs?

Perche es il möd da comunicher cun persunas estras pel solit pü manieraivel cu il möd da comunicher cun amihs/genituors?

Perche es il möd da comunichar cun persunas estras pel solit plü manieraivel co il möd da comunichar cun amis/genituors?


Ils scolars nodan ella tabella las schliatas disas ch'els han era mintgaton duront discuors e quellas che dattan ad els silla gnarva (c), sch'els tschontschan cun auters.

Igls sculars nodan an la tabella las schleatas disas c'els ân ear mintgatànt durànt dascurs a quellas ca datan ad els sen la nearva (c), sch'els bagliafan cun oters.

Las scolaras nodan ainten la tabella las schletas deisas tg’ellas on er mintgatant durant en discurs e chellas tgi dattan sen la nerva ad ellas (c), sch’ellas discorran cun oters.

Ils scolars notan illa tabella ils noschs adüs ch'els haun minchataunt düraunt ün discuors e quels chi'ls  agitan (c), sch'els discuorran cun oters.

Ils scolars notan illa tabella ils noschs adüs ch'els han minchatant dürant ün discuors e quels chi tils agitan (c), sch'els discuorran cun oters.


Daco fan ins certas caussas plitost el discuors cun in amitg/ina persuna jastra?

Partge fan ign guessas tgossas pletost agl dascurs cun egn amitg/egna parsùna eastra?

Pertge ins fò tschertas tgossas pitost aint igl discurs cun en amei/ena persunga estra?

Perche as fo tschertas chosas püchöntsch in discuors cun ün amih/üna persuna estra?

Perche as faja tschertas chosas plüchöntsch in discuors cun ün ami/üna persuna estra?


buca dar ina clara risposta (sai buc, forsa, po esser, grev da dir)

betga dar egna clera rasposta (se betg, forza, sa easser, greav da gir)

betg dar ena clera rasposta («sa betg, forsa, pò esser, grev da deir»)

nu der üna resposta clera (nu se, forsa, po esser, greiv da dir)

nu dar üna resposta clera (nu sa, forsa, po esser, greiv da dir)


fer ün cumplimaint a quel/quella chi dumanda

far ün cumplimaint a quel/quella chi dumonda


far repeter la damonda (buca tedlau, buc udiu)

far repeter l'amparada (betga tarlo, betg udieu)

far repeter la dumonda (betg tadlo, betg santia)

fer repeter la dumanda (perque cha nu s'ho tadlo)

far repeter la dumonda (perquai chi nu s'ha tadlà)


vurdar pitgiv aint igls îgls a chel tgi dumonda


rasponder adegna cun ena construcziun antiera