Situaziun: Ti telefoneschas al scolast, perquei che ti has emblidau tiu cudisch da matematica en scola e masses bugen sperasvi per el.

Situaziùn: Tei telefoneschas agl surmester/a la surmestra, parquegl ca tei âs amblido igl tieus cudesch da matematica an scola a nassas bugent sperasvei par el.

Situaziun: Te telefoneschas agl scolast, perchegl tgi te ast amblido igl ties codesch da matematica ainten scola e gessas gugent sperasve per el.

Situaziun: Tü telefonast al magister, perque cha tü hest schmancho tieu cudesch da matematica a scoula e'l gessast gugent a piglier.

Situaziun: Tü telefonast al magister, perquai cha tü hast invlidà teis cudesch da matematica a scoula e til gessast jent a tour.


Tgei forza surnaturala havesses ti bugen?

Tge forza surnatirala vessas tei bugent?

Che forza surnatürela vessast tü gugent?


A tgei caussa savesses ti buca renunziar?

A tge tgossa savessas tei betga ranunztgear?

Da tge tgossa savessas te betg desister (betg star sainza)?


Tgei fagesses ti, sche ti havesses treis meins vacanzas?

Tge fagessas tei, scha tei vessas tres mains vacànzas?

Tge faschessas te, schi te vessas treis meis vacanzas?

Che fessast tü, scha tü vessast trais mais vacanzas?


Cun tgi cantassas tei bugent an egn duet?

Cun chi chantessast tü gugent in ün duet?


Tgei giavischasses ti, sch'ina diala lubess a ti treis giavischs?

Tge giavischassas tei, sch'egna deala lubess a tgei tres giavischs?

Tge giavischessas te, schi ena diala at permattess treis giaveischs?

Che giavüschessast tü, sch'üna feda at permettess trais giavüschs?


Cun tgei persuna ch'ei gia morta havesses ti bugen dau ina paterlada?

Cun tge parsùna c'e gea morta vessas tei bugent do egna patarlada?

Cun tge persunga gio morta vessas te gugent do ena baterlada?

Cun che persuna già morta vessast tü gugent do üna baderleda?

Cun che persuna fingià morta vessast tü jent dat üna baderlada?


Tge verdira scumandassas tei igl ple bugent?


Tgei decidesses ti pigl entir mund, sche ti astgasses?

Tge dezidessas tei pigl antier mund, scha tei stgessas?

Tge decidessas te pigl antier mond, schi te dastgessas?

Che decidessast tü per tuot il muond, scha tü sus-chessast?

Che decidessast tü per tuot il muond, scha tü das-chessast?


Tgei fagesses ti sco pli emprem, sche ti fusses in um?

Tge fagessas tei sco ple amprem, scha tei fussas egn um?

Tge faschessas te igl amprem, schi te fissas carschia/carscheida?

Che fessast tü il prüm, scha tü füssast ün hom?


Cun tgi passentasses ti bugen ina biala sera?

Cun tgi passantassas tei bugent egna beala sera?

Cun tgi passantessas te gugent ena bela seira?

Cun chi passantessast tü gugent üna bella saira?

Cun chi passantessast tü jent üna bella saira?


Tia casa brischa: qualas treis caussas spindrasses ti?

Tge tres tgossas spindrassas tei, scha la tia tgea ardess?

La tia tgesa arda: Tge treis tgossas salvessas te?

Tia chesa arda: che trais chosas salvessast tü?

Tia chasa arda: che trais chosas salvessast tü?


Tgei lungatg savesses ti bugen tschintschar?

Tge lungatg savessas tei bugent bagliafar?

Tge lungatg(s) discurrissas te anc gugent?

Che lingua savessast tü auncha gugent discuorrer?

Che lingua savessast tü amo jent discuorrer?


Tge teara visitassas tei igl ple bugent?

An tge paeis faschessas te igl pi gugent en viadi?

In che pajais fessast tü il pü gugent ün viedi?

In che pajais fessast tü il plü jent ün viadi?


Tgei stuess ins exnum inventar per la veta da mintgadi?

Tge stuess ign urgaintameing invantar par la veta da mintgagi?

Tge ins stuess an mintga cass inventar per la veta digl mintgade?

Che as stuvess in mincha cas inventer per la vita da minchadi?

Che as stuvess in mincha cas inventar per la vita da minchadi?


c) Nus havessen segir liber igl entir di. Aschia che nus savessen durmir aschi ditg sco quei che nus vulessen. Silsuenter magliassen nus in bien solver. Secapescha ch'ei fuss bial'aura e pluess buc. Aschia che nus fagessen in'excursiun e massen enzanua a far bogn. Ideal fuss ei era, sch'ei havess aunc stizuns, aschia che nus spassegiassen aunc ellas streglias e cumprassen in glatsch. La sera organisassen nus ina fiasta cun nossas amitgas e nos amitgs.

c) Nus vessan siir liber igl antier gi. Ascheia ca nus savessan durmir aschi gî sco quegl ca nus vulessan. Suainter magliessan nus egn bùn anzolver. Sacapescha c'igl fuss beal'ora a pluvess betg. Ascheia ca nus fagessan egn'excursiùn a nassan anzanouas a far bogn. Ideal fuss igl ear sch'igl vess ànc stizùns ascheia ca nus spassagessan ànc tras las streglias a cumprassan egn sglatsch. La sera organisassan nus egna feasta cun las nossas amitgas a cugls noss amitgs.

c) Nus vessans liber tuottadi. Uschè pudessans durmir uschè lönch scu cha vulessans. Alura mangessans üna buna culazchun. S'inclegia cha füss bell'ora e cha que nu pluvess. Uschè cha nus fessans ün'excursiun e gessans da qualche vart a fer il bagn. A füss ideel, scha que vess auncha butias, uschè cha nus pudessans flaner tres las giassas ed ir per las butias. La saira organisessans nus üna festa cun nossas amias e noss amihs.

c) Nus vessan liber tuottadi. Uschè pudessan nus durmir uschè lönch sco cha vulessan. Lura mangessan nus ün bun püschain. S'inclegia chi füss bell'ora e chi nu plovess. Uschè cha nus fessan ün'excursiun e gessan d'alch vart a far il bogn. I füss ideal, schi vess amo butias, uschè cha nus pudessan flanar tras las giassas ed ir per las butias. La saira organisessan nus üna festa cun nossas amias e noss amis.


Tgei cudisch savesses ti cussegliar a mi?

Tge cudesch savessas tei cunzagliear a mei?


Tgei prendesses ti cun tei sin in'insla lontana?

Tge prandessas tei cun te sen egn'insla solitaria?

Tge piglessas te cun tè sen en’insla bandunada?

Che pigliessast tü cun te sün ün'isla isoleda?

Che pigliessast tü cun tai sün ün'isla isolada?


Gratulaziun, ti eis igl emprem che ha viu quei!

Gratulaztgùn, tei es igl amprem/l'amprema c'â vieu quegl!

Gratulaziun, te ist igl amprem tgi ò via chegl!

Gratulesch, tü est il prüm chi ho vis que!

Gratulesch, tü est il prüm chi ha vis quai!


Tgei connex ha quella construcziun cul pensum?

Tge conex â quella construcziùn cun la leztga?

Tge connex ò chella construcziun cun igl pensum?

Che connex ho quella frasa culla lezcha?

Che connex ha quella frasa culla lezcha?


Mo lai ora tia gretta! Ti paras da duvrar quei!

Me le or la tia greta! Tei paras da duvrar quegl!

Angal lascha or la tia rabgia! Te paras da duvrar chegl!

Lascha be ir our il narrin! A fo dabsögn.


Il scolast sa far la punt alla proxima incumbensa culs suandonts plaids: «Buc adina gartegia ei el mintgadi aschi bein da star cools. Ei sa dar che nauschas remarcas meinan a conflicts pli gronds. Lein ussa dar in'egliada co nus reaghein en situaziuns da carplinas e tgei plaids ni reacziuns che savessen gidar da sligiar talas.»

Igl surmester sa far la pùnt a la proxima leztga cugls savundànts pleds: «Betg adigna garteg'igl agl mintgagi aschi bagn da star cool. Igl sa dar ca noschas remartgas magnan a conflicts ple grànds. Lagn ussa dar egn'iglieada co nus reagagn an situaziùns da daspetas a tge pleds near reacziùns ca savessan gidar da schliear talas.»

Igl scolast so far la punt alla proxima incumbensa cun igls suandonts pleds: «Betg adegna gartegigl schi bagn da star cool aint igl mintgade. I so dar tgi noschas remartgas magnan a conflicts pi gronds. Lagn ossa dar en’igleida, scu tgi nous reagiagn an situaziuns da carplinas e tge pleds u reacziuns tgi savessan gidar da schliier talas.»

Il magister po fer la punt a la prosma incumbenza culs seguaints pleds: «I'l minchadi nu gratagia que adüna da rester uschè cool. A po der cha noschas remarchas mainan a conflicts pü grands. Dainsa ün sguard, cu cha nus reagins in situaziuns da dispüttas e che pleds u reacziuns chi pudessan güder a calmer la situaziun.»

Il magister po far la punt a la prosma incumbenza culs seguaints pleds: «I'l minchadi nu grataja adüna da restar uschè cool. I po dar cha noschas remarchas mainan a conflicts plü gronds. Dain ün sguard, co cha nus reagin in situaziuns da dispittas e che pleds o reacziuns chi pudessan güdar a quietar la situaziun.»


Ea, a parquegl ve jou mai mal igl tgieu!


Jeu stun propi mal per tei che ti stos adina sedepurtar aschia.

Jou stund propi mal par te ca tei stos adigna sadapurtar ascheia.

Ia stung propi mal per tè tgi te stost adegna ta deportar uscheia.

Que'm displescha propi per te cha tü at stust adüna deporter uschè.

I'm displascha propcha per tai cha tü at stoust adüna deportar uschè.


Cura ch'ils scolars han nudau ina risposta per mintga damonda, fa il scolast ina runda da rispostas. El di la nauscha remarca siper mintga scolar. Ils scolars dattan la risposta ch'els han nudau. Ils scolars teidlan tgei che lur conscolars din ed emprovan d'anflar ora la strategia dils auters. Alla fin sa il scolast dumandar:

Cur c'igls sculars ân nudo egna rasposta par mintg'amparada, fa igl surmester egna runda da raspostas. El gi la noscha remartga separ mintga scular. Igls sculars datan la rasposta c'els ân nudo. Igls sculars tearlan tge ca lur cunsculars gin ad amprovan da catar la strategeia c'igls oters ân duvro. A la fegn sa igl surmester amparar:

Cura tgi las scolaras on nudo ena rasposta per mintga dumonda, fò igl scolast ena runda da raspostas. El dei la noscha remartga a mintga scolara. Las scolaras dattan la rasposta tg’ellas on nudo. Las scolaras tedlan, tge tgi lour conscolaras deian ed amprovan da scuvreir la strategia dallas otras. Alla fegn so dumandar igl scolast:

Cur cha'ls scolars haun noto üna resposta per mincha remarcha, fo il magister üna runda da respostas. El disch a mincha scolar la noscha remarcha aint per fatscha. Ils scolars daun la resposta ch'els haun noto. Ils scolars taidlan che cha lur conscolars dian e prouvan da chatter our la strategia dals oters. A la fin po il magister dumander:

Cur cha'ls scolars han notà üna resposta per mincha remarcha, fa il magister üna runda da respostas. El disch a mincha scolar la remarcha noscha aint per fatscha. Ils scolars dan la resposta ch'els han notà. Ils scolars taidlan che cha lur conscolars dischan e prouvan da chattar oura la strategia da tschels. A la fin po il magister dumandar:


Cun quels egliers vesas ti ora sco Harry Potter!

Cun quels igliers vezas tei or sco igl Harry Potter!

Cun quists ögliers guardast our scu Harry Potter!

Cun quists ögliers guardast tü oura sco Harry Potter!


Sco evaluaziùn sa igl surmester amparar:


Che ti seturpegias buca cun tiu resti tschuf!

Ca tei saturpegias betga cun la tia raglia tschufa!

Tgi te ta turpegias betg cun igl ties vistgia tschuf!

Cha tü nu't svarguognast cun tieu pullover be merda.

Cha tü nu't svarguognast cun teis pullover be merda.


Il scolast penda las cartas cullas strategias vid la tabla (d). Ils scolars studegian aunc ina ga las cartas ed enqueran per mintga remarca ina risposta adattada. Els fan diever da silmeins treis differentas strategias.

Igl surmester palenda ved la tavla las tgartas cun las strategeias (d). Igls sculars studegian ànc egn'eada las tgartas ad anquieran par mintga remartga egna rasposta adatada. Els fan diever da seglmains tres diferaintas strategeias.

Igl scolast penda las cartas cun las strategias ve dalla tavla (d). Las scolaras stebgian anc eneda las cartas e tschertgan per mintga remartga ena rasposta adattada. Ellas fon adiever dad aglmanc treis differentas strategias.

Il magister metta las cartas cullas strategias vi da la tevla (d). Ils scolars stüdgian aunch'üna vouta las cartas e tscherchan per mincha remarcha üna resposta adatteda. Els drouvan almain trais differentas strategias.

Il magister metta las cartas cullas strategias vi da la tabla (d). Ils scolars stübgian amo üna jada las cartas e tscherchan per mincha remarcha üna resposta adattada. Els douvran almain trais differentas strategias.


Tgi ha giu las pli legras/las meglieras rispostas?

Tgi â gieu las ple legras/las miglras raspostas?

Tgi ò gia las pi legras/miglras raspostas?

Chi ho gieu las respostas chi haun fat rir il pü ferm?

Chi ha gnü las respostas chi han fat rier il plü ferm?


Gie, e perquei ha jeu adina in flot polster cun mei!

Ea, a parquegl ve jou adigna egn flot polster cun me!

Ea, e perchegl vaia adegna en flot polster cun me!

Hei, e perque pigli adüna cun me mieu polster.

Hai, e perquai piglia adüna cun mai meis polster.


Ils scolars dattan il giug 'Stai lucs' en gruppas da treis tochen tschun scolars (f). Il scolast reparta a mintga gruppa las cartas M9.2a. Las cartas vegnan emplunadas enamiez la meisa.

Igls sculars fan igl gioi 'Ste luc' an grupas da tres antocen tschentg unfànts (f). Igl surmester dat a mintga grupa las tgartas M9.2a. Las tgartas vignan amplunadas aintamiez la mesa.

Las scolaras dattan igl gi 'Stò loc' an gruppas da treis anfignen tschintg scolaras (f). Igl scolast reparta las cartas M9.2a a mintga gruppa. Las cartas vignan amplunadas aintamez la meisa.

Ils scolars faun il gö 'resta pachific' in gruppas da trais fin tschinch scolars (f). Il magister scumparta a mincha gruppa las cartas (M9.2a). Las cartas vegnan missas sün ün plic immez maisa.

Ils scolars fan il gö 'resta pachific' in gruppas da trais fin tschinch scolars (f). Il magister scumparta a mincha gruppa las cartas (M9.2a). Las cartas vegnan missas sün ün plic immez maisa.


Daco dat ei buc ina clara risposta a quella damonda?

Partge dat igl betg egna clera rasposta a quella amparada?

Pertge dattigl betg ena clera rasposta a chella dumonda?

Perche nu do que üna resposta clera a quella dumanda?

Perche nu daja üna resposta clera a quella dumonda?


Risposta: Buca mintga strategia ei adattada per mintga situaziun. / Mintga scolar sto anflar ora tgei strategia che va a prau cun el e tgeinina buc.

Rasposta: Betga mintga strategeia e adatada par mintga situaziùn. / Mintga scular sto catar or sez tge strategeia ca va a pro cun el a tgenegna betg.

Rasposta: Betg mintga strategia è adattada per mintga situaziun. / Mintga scolar stò cattar or, tge strategia tgi vo a pro cun el e tgenegna betg.

Resposta: Las strategias nu sun adattedas per mincha situaziun. Mincha scolar stu chatter our che strategia chi s'affo per el e per la situaziun e chenüna chi nu'l plescha insomma na.

Resposta: Las strategias nu sun adattadas per mincha situaziun. Mincha scolar sto chattar oura che strategia chi s'affa per el e per la situaziun e chenüna chi nu til plascha gnanca zist.


Mintga scolar ha in fegl vit ed enzatgei da scriver avon el. Cura che tuts ein pinai, tila in scolar ina carta e prelegia la nauscha remarca. Mintga scolar ha ussa ina minuta peda da rispunder a quella remarca cun humor. Els nodan lur risposta sil fegl. Alla fin prelegia mintga scolar sia risposta. Ils scolars astgan dar in punct per la megliera risposta. Els astgan buc eleger l'atgna risposta. Suenter la runda sa mintga scolar scriver il diember da puncts davos la risposta.

Mintga scular â egn figl vid ad anzatge da scriver avànt el. Cur ca tuts en samtgieus, tira egn scular egna tgarta a preligia la noscha remartga. Mintga scular â ussa egna minuta peada da raspunder a quella remartga cun humor. Els nodan lur rasposta segl figl. A la fegn preligia mintga scular la sia rasposta. Igls sculars dastgan dar egn punct par la miglra rasposta. Els dastgan betga tschearner l'atgna rasposta. Suainter la runda sa mintga scular scriver igl diember da puncts davos la rasposta.

Mintga scolara ò en figl veid ed ensatge da screiver davant ella. Cura tgi tottas èn prontas, teira ena scolara ena carta e preligia la noscha remartga. Mintga scolara ò oss ena minuta peda da rasponder cun humor a chella remartga. Ellas nodan lour rasposta sen igl figl. Alla fegn preligia mintga scolara la sia rasposta. Las scolaras dastgan dar en punct per la miglra rasposta. Ellas na dastgan betg tscherner l’atgna rasposta. Siva la runda so mintga scolara screiver igl domber da puncts davos la rasposta.

Mincha scolar ho ün fögl vöd e qualchosa da scriver davaunt se. Cur cha tuots sun pronts, tira ün scolar üna carta e prelegia la noscha remarcha. Mincha scolar ho uossa temp ün minut per respuonder a quella remarcha cun umur. Els notan lur resposta sül fögl. A la fin prelegia mincha scolar sia resposta. Ils scolars suos-chan der ün punct per la megldra resposta, nu suos-chan però der il punct a se svess. Zieva la runda po mincha scolar scriver sieus puncts davous la resposta.

Mincha scolara ha ün fögl vöd ed alch da scriver davant sai. Cur cha tuots sun pronts, tira ün scolar üna carta e prelegia la noscha remarcha. Mincha scolar ha uossa peida ün minut per respuonder a quella remarcha cun umur. Els notan lur resposta sül fögl. A la fin prelegia mincha scolar sia resposta. Ils scolars das-chan dar ün punct per la megldra resposta, nu das-chan però dar il punct a sai stess. Davo la runda po mincha scolar scriver seis puncts davo la resposta.


Tgei ei tenor vies manegiar la megliera strategia?

Tgenegna strategeia e par vus la miglra?

Tge è la miglra strategia tenor la voss'opiniun?


Tgei caultschas macortas che ti has en oz!

Tge poriras tgòltschas ca tei âs aint oz!

Che chotschas curiusas cha tü hest aint hoz!

Che chotschas curiusas cha tü hast aint hoz!


Co rispundan ils auters allas remarcas? Tgei ei gartegiau? Tgei funcziuna buc?

Co raspundan igls oters a las remartgas? Tge e gartagieu bagn? Tge funcziunescha betg?

Scu raspondan igls oters allas remartgas? Tge è gartagea? Tge funcziunescha betg?

Cu respuondan ils oters a las remarchas? Che es gratagio? Che nu funcziuna?

Co respuondan tschels a las remarchas? Che es gratià? Che nu funcziuna?


Saveis vus duvrar quellas strategias el mintgadi? Cura? Cura buc?

Savez vus duvrar quellas strategeias agl mintgagi? Cura? Cura betg?

Savez vous duvrar chellas strategias aint igl mintgade? Cura? Cura betg?

Savais vus druver quellas strategias i'l minchadi. Cura schi e cura na?

Savais vus dovrar quellas strategias i'l minchadi. Cura schi e cura na?


Mo spetga tochen che jeu tilel ora mes calzers!

Me spetga antocen ca jou tir or igls meas calzers!

Angal spetga anfignen tgi giagn a far bogn!

Spetta be fin ch'eau tir our mias  s-charpas!

Spetta be fin ch'eu tir oura mias  s-charpas!


Gie, negin che sa far concurrenza a mi en quei grau!

Ea, nign ca sa far concurenza a mei an que gro!

Schi, cò nu po üngün fer concurrenza a me!

Schi, quia nu po ingün far concurrenza a mai!


Il scolast reparta sco pensum b) a mintga scolar ina carta che cuntegn ina strategia (M9.1a). Ils scolars legian lur carta ed enqueran per mintga remarca ina risposta.

Tier leztga b) dat igl surmester a mintga scular egna tgarta ca cuntegna egna strategeia (M9.1a). Igls sculars ligian lur tgarta ad anquieran par mintga remartga egna rasposta.

Igl scolast reparta scu pensum b) a mintga scolara ena carta tgi cuntigna ena strategia (M9.1a). Las scolaras ligian lour carta e tschertgan ena rasposta per mintga remartga.

Il magister scumparta scu lezcha (b) a mincha scolar üna carta chi cuntegna üna strategia (M9.1a). Ils scolars legian lur carta e tscherchan üna resposta per mincha remarcha.

Il magister scumparta sco lezcha b) a mincha scolar üna carta chi cuntegna üna strategia (M9.1a). Ils scolars legian lur carta e tscherchan üna resposta per mincha remarcha.


Reagheis vus magari era aschia en talas situaziuns? Sche gie, cura?

Reagez vus magari ear ascheia an talas situaziùns? Scha ea, cura?

Reagez vous magari er uscheia an talas situaziuns? Schi bagn, cura?

Reagis vus eir minchataunt uschè in tschertas situaziuns? Scha schi, cura?

Reagis vus eir minchatant uschè in tschertas situaziuns? Scha schi, cura?


Tgi ha survegniu ils pli biars puncts? Tgei sa quei scolar/quella scolara meglier?

Tgi â survagnieu igls ple blears puncts? Tge sa que scular/quella sculara miglier?

Tgi ò survagnia igls pi blers puncts? Tge so far migler chel scolar/chella scolara?

Chi ho survgnieu ils pü bgers puncts. Che so quel scolar/quella scolara fer il meglder?

Chi ha surgni ils plü blers puncts. Che sa quel scolar/quella scolara far il meglder?


Ils scolars pondereschan tgei remarcas ch'els ston savens tedlar (e). Els scrivan si la remarca e nodan co els han reagiu tochen da cheu sin quels plaids. Silsuenter enqueran els cun agid dallas cartas treis novas pusseivladads da rispunder a quella remarca.

Igls sculars pondereschan tge remartgas c'els ston savens tarlar (e). Els scrivan sei la remartga a nodan co els ân reagieu antocen ussa sen quels pleds. Suainter anquieran els cun agid da las tgartas tres novas pussevladads da raspunder a quella remartga.

Las scolaras pondereschan tge remartgas tg’ellas ston savens tadlar (e). Ellas nodan la remartga e scu tg’ellas on reagea anfignen ossa sen chels pleds. Alloura tschertgan ellas cun ageid dallas cartas treis novas pussebladads da rasponder a chella remartga.

Ils scolars pondereschan che remarchas ch'els odan suvenz (e). Els notan la remarcha e scrivan, cu ch'els haun reagieu fin uossa sün quella remarcha. Alura tscherchan els cun agüd da las cartas trais otras pussibiliteds cu reagir sün quella remarcha.

Ils scolars pondereschan che remarchas ch'els dodan suvent (e). Els notan la remarcha e scrivan co ch'els han reagi fin uossa sün quella remarcha. Lura tscherchan els cun agüd da las cartas trais otras pussibiltats co reagir sün quella remarcha.


Chenüna es la resposta chi fo rir il pü ferm?

Chenüna es la resposta chi fa rier il plü ferm?


Te zicca! Adegna fast en drama per navot!

Tü tschotschla! Adüna fast ün drama per tuot.


Ti sabiut! Manegias che ti seigies megliers che tschels!

Ti sabiut! Manegias ca tei segias miglier ca tschels!

Te sabiot! Creist tgi te seias migler tg’igls oters!

Tü sabi! Crajast cha tü sajast meglder cu'ls oters?

Tü sabi! Crajast cha tü sajast meglder co tschels?


Sas buca raquintar quei ad enzatgi auter?

Sas betga raquintar quegl ad anzatgi oter?

Sast betg rachintar chegl ad ensatgi oter?


Gie, e perquei drovel jeu buc aschi bia savun per far duscha.

Ea, a parquegl drov jou betg aschi blear savùn par far la duscha.

Ea, e perchegl dovra betg schi bler savung per far la duscha.

Hei, perque nu drouvri taunt savun per fer la duscha.

Hai, perquai nu douvra tant savun per far la duscha.


Ils scolars presentan lur strategia alla classa (c). Els teidlan tier als auters e fan ina crusch el dretg liug. Il scolast sa dumandar:

Igls sculars preschaintan lur strategeias a la classa (c). Els tearlan tier agls oters a fan egna crusch agl dretg liac. Igl surmester sa amparar:

Las scolaras preschaintan lour strategia alla classa (c). Ellas tedlan las otras e fon ena crousch aint igl dretg li. Igl scolast so dumandar:

Ils scolars preschaintan lur strategia a la classa (c). Els taidlan che cha'ls oters dian e faun üna crusch al dret lö. Il magister po dumander:

Ils scolars preschaintan lur strategia a la classa (c). Els taidlan che cha tschels dischan e fan üna crusch al dret lö. Il magister po dumandar:


Tei patratgas adigna me veda tatez, ti ego!

Te painsas adegna angal ve da tè, te ego!


Davent cun te! Tei dastgas betga prender part!

Svanescha! Te dastgas betg piglier part!

Vo sül schimmel! Tü nun hest pers cò ünguotta.

Va sül schimmel! Tü nun hast pers quia nöglia.


Quei ei aunc insumma nuot. Ti has aunc buc empriu d'enconuscher mia onda, miu frar …!

Quegl e ànc anzuma nut. Tei âs ànc betg amprieu d'ancanuscher la mia onda, igl mieus frar …!

Chegl è anc ansomma navot. Te ast anc betg amprandia a canoscher mia onda!

Poust crajer! Tü nu cugnuoschast (auncha) a mieu frer, a mia tanta, a mieu non ...

Poust crajer! Tü nu cugnuoschast (amo) a meis frar, a mia mima, a meis bazegner ...


Lu stuesses ti inaga veser mei, cura che jeu (sun vilaus, …)!

Alura stuessas tei egn'eada ver me, cur ca jou sund (vilo, …)!

Alloura am stuessas te vaseir eneda cura tg’ia (sung gist lavo, ...)!

Tü am stuvessast vzair üna vouta, cur ch'eau sun grit!

Tü am stuvessast verer üna jada, cur ch'eu sun grit!


(Per l'argumentaziun cun in exempel tier a) dat ei 1 punct. La menziun dalla schliata disa cugl effect che quella ha dat era 1 punct, en tut dat ei 2 puncts.)

(Par l'argumantaziùn tier a) dat igl 1 punct. La declaraziùn da la schleata disa cugl efect ca quella a dat ear 1 punct, an tut dat igl 2 puncts.)

(Las raspostas allas dumondas a) e b) dattan mintgigna 1 punct. Mintga colliaziun correcta an c) dat ¼ punct, an tot dattigl 2 puncts. Las raspostas pusseblas e correctas an d) dattan totalmaintg 1 punct. An total dat chel pensum 5 puncts.)

(Per l'argumantaziun tar a) do que 1 punct. Il nosch adüs e l'effet da quel daun eir insembel 1 punct. In tuot do que 2 puncts.)

(Per l'argumantaziun illa lezch a) daja 1 punct. Il nosch adüs e l'effet da quel dan eir insembel 1 punct. In tuot daja 2 puncts.)


l) Tgei segn dil zodiac ein tia mumma e tiu bab?

l) Tge anzena digl zodiac en tia mama a tieus bab?

l) Tge ansagnas on tia mamma e ties bab?

l) Che segn dal zodiac sun tia mamma e tieu bap?

l) Che segn dal zodiac sun tia mamma e teis bap?


h) Tgei segns dil zodiac san ins attribuir all'aua?

h) Tge anzenas digl zodiac san ign atribuir a l'aua?

h) Tge ansagnas ins pò attribueir all'ava?

h) Che segns dal zodiac as po attribuir a l'ova?

h) Che segns dal zodiac as poja attribuir a l'aua?


j) Tgei segn dil zodiac ei ina persuna ch'ei naschida ils 24 da december?

j) Tge anzena digl zodiac e egna parsùna c'e naschida igls 24 da dezember?

j) Tge ansagna ò ena persunga tgi è nascheida igls 24 da december?

j) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschida ils 24 december?

j) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschüda als 24 december?


d) Ils dudisch segns dil zodiac san ins attribuir als quater elements tiara, fiug, aria ed aua. Mira bein sil maletg sin pagina 26. Tgei element corrispunda a tiu segn dil zodiac?

d) Las dudesch anzenas digl zodiac san ign atribuir agls quater elemaints teara, fiac, aria ad aua. Varda bagn seg maletg sen pagina 26. Tge elemaint coraspunda a la tia anzena digl zodiac?

d) Las dodesch ansagnas ins pò attribueir agls quatter elemaints tera, fi, aria ed ava. Varda bagn igl maletg sen la pagina 27. Tge elemaint corresponda alla tia ansagna?

d) Ils dudesch segns dal zodiac as po attribuir als quatter elemaints terra, fö, ajer ed ova. Guarda bain il purtret a la pagina 26. Che elemaint correspuonda a tieu segn dal zodiac?

d) Ils dudesch segns dal zodiac as poja attribuir als quatter elemaints terra, fö, ajer ed aua. Guarda bain il purtret a la pagina 26. Che elemaint correspuonda a teis segn dal zodiac?


g) Tgei segns dil zodiac san ins attribuir all'aria?

g) Tge anzenas digl zodiac san ign atribuir a l'aria?

g) Tge ansagnas ins pò attribueir all'aria?

g) Che segns dal zodiac as po attribuir a l'ajer?

g) Che segns dal zodiac as poja attribuir a l'ajer?


i) Tgei segn dil zodiac ei ina persuna ch'ei naschida ils 11 d'avrel?

i) Tge anzena digl zodiac e egna parsùna c'e naschida igls 11 d'avregl?

i) Tge ansagna ò ena persunga tgi è nascheida igls 11 d'avregl?

i) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschida ils 11 avrigl?

i) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschüda als 11 avrigl?


e) Tgei segns dil zodiac san ins attribuir al fiug?

e) Tge anzenas digl zodiac san ign atribuir agl fiac?

e) Tge ansagnas ins pò attribueir agl fi?

e) Che segns dal zodiac as po attribuir al fö?

e) Che segns dal zodiac as poja attribuir al fö?


k) Tgei segn dil zodiac ei ina persuna ch'ei naschida oz?

k) Tge anzena digl zodiac e egn unfànt ca nescha oz?

k) Tge ansagna ò ena persunga tgi è nascheida igl de dad oz?

k) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschida al di dad hoz?

k) Che segn dal zodiac es üna persuna chi'd es naschüda al di dad hoz?


Tenor ils astrologs influenzescha la posiziun dallas steilas el mument da nossa naschientscha nossa veta. Mira bein sil maletg sutvart e fai ils differents pensums.

Tanor igls astrologs influenzescha la posiziùn da las stélas agl mumaint da la naschientscha la veta. Varda bagn segl maletg sutvart a fe las leztgas.

Tenor l'astrologia influenzescha la posiziun tgi las steilas on igl mument dalla nossa naschientscha la nossa veta. Varda igl maletg sotvart e fò igls exercezis.

Seguond ils astrologs influenzescha la pusiziun cha las stailas haun al mumaint da nossa naschentscha nossa vita. Guarda il purtret suotvart e fo las lezchas.

Tenor ils astrologs influenzescha la posiziun cha las stailas han al mumaint da nossa naschentscha nossa vita. Guarda il purtret suotvart e fa las lezchas.


f) Tgei segns dil zodiac san ins attribuir alla tiara?

f) Tge anzenas digl zodiac san ign atribuir a la teara?

f) Tge ansagnas ins pò attribueir alla tera?

f) Che segns dal zodiac as po attribuir a la terra?

f) Che segns dal zodiac as poja attribuir a la terra?


verd: strategias che gidan per regla da sligiar il conflict

verd: strategeias ca gidan normalmeing da schliear igl conflict

verd: strategias tgi geidan per regla da schliier igl conflict

verd: strategias chi güdan suvent a schoglier ün conflict


tgietschen: strategias che gidan darar da sligiar il conflict

cotschen: strategeias ca gidan darar da schliear igl conflict

cotschen: strategias tgi geidan darar da schliier igl conflict

cotschen: strategias chi güdan d'inrer a schoglier ün conflict

cotschen: strategias chi güdan d'inrar a schoglier ün conflict


Cura che jeu sescognel cun enzatgi, laschel jeu magari buca tschintschar ora tschel.

Cur ca jou sabaztg cun anzatgi, lasch jou magari betga bagliafar or tschel.

Cura tg'ia ma dispitesch cun ensatgi, lascha magari betg discorrer fitto l'oter.

Cur ch'eau d'he dispütta cun qualchün, nu'l laschi bod niauncha gnir a pled.

Cur ch'eu n'ha dispitta cun inchün, nu til lascha bod gnanca gnir a pled.


6. Ti vul passentar il suentermiezdi cun zambergiar. Tia amitga scalina. Ella less che ti vegnies cun ella giuado. Ti has denton buca gust. L'auter di ignorescha ella tei en scola.

6. Tei vol passantar igl suaintermiezgi cun zambargear. La tia amitga scalegna. Ella less ca tei vignias giouador cun ella. Tei âs dantànt betga gust. L'oter gi ignorescha ella te an scola.

6. Te vot passantar igl sivamezde cun zamberger. La tia ameia scaligna. Ella less tgi te vignas cun ella oravant. Te ast pero betg gost. L’oter de at ignoresch'la an scola.

6. Hoz hest tü vöglia da zambrager zievamezdi. Tia amia sclingia. Ella dumanda, scha tü vainst a giuver cun ella. Tü nun hest vöglia e dist da na. Il di zieva t'ignorescha ella a scoula.

6. Hoz hast tü vöglia da zambriar davomezdi. Tia amia sclingia. Ella dumonda, scha tü vainst a giovar cun ella. Tü nun hast vöglia e dist da na. Il di davo t'ignorescha ella a scoula.


Jeu seperstgisel, sche jeu hai fatg mal ad auters, era sche jeu hai buca fatg da bugen enzatgei.

Jou saparstgis, scha jou ve fatg mal ad oters, ear scha jou ve betga fatg aposta anzatge.

Ia ma perstgis, sch'ia va fatg mal ad oters, er sch'ia va betg fatg aposta ensatge.

Eau am s-chüs, sch'eau d'he fat mel ad oters, eir scha que es capito sainza vulair.

Eu am s-chüs, sch'eu n'ha fat mal ad oters, eir scha quai es capità sainza vulair.


Sche jeu sun vilaus, ditgel jeu magari caussas che jeu manegel buc aschia.

Scha jou sund vilo, gitg jou magari tgossas ca jou maneg betg ascheia.

Sch'ia sung vilo, deia magari tgossas tg'ia manetg betg uscheia.

Sch'eau sun grit/gritta, di eau minchataunt chosas ch'eau nu manag niauncha uschè.

Sch'eu sun grit, di eu minchatant chosas ch'eu nu manai gnanca uschè.


• Fai ina crusch davos las strategias che ti drovas savens.

• Fe egna crusch davo las strategeias ca tei dovras savens.

• Fò ena crousch davos las strategias tgi te dovras savens.

• Fo üna crusch davous las strategias cha tü drouvast suvenz.

• Fa üna crusch davo las strategias cha tü douvrast suvent.


piglier l'antiera colpa sen sasez/sasezza


Duront ina dispeta aulzel jeu savens mia vusch.

Durànt egna daspeta òlz jou savens la mia vusch.

Durant ena dispeta dolza savens la mia vousch.

Düraunt üna dispütta oz eau suvenz mia vusch.

Dürant üna dispitta doz eu suvent mia vusch.


oransch: strategias che gidan mintgaton da sligiar il conflict

oransch: strategeias ca gidan mintgatànt da schliear igl conflict

oransch: strategias tgi geidan mintgatant da schliier igl conflict

orandsch: strategias chi güdan minchataunt a schoglier ün conflict

orandsch: strategias chi güdan minchatant a schoglier ün conflict


5. Igl ei mesa las otg la sera. Ti e tiu frar astgeis aunc mirar ina mes'ura televisiun avon ch'ir a letg. Vus haveis mo ina televisiun. Tiu frar vul mirar in'emissiun da sport, ti vul denton mirar tia seria preferida.

5. Igl e la sera las otg a measa. Tei a tieus frar dastgez ànc vurdar egna meas'ura televisiùn avànt c'ir a litg. Vus vez me egna televisiùn. Tieus frar vut vurdar egn'emissiùn da sport, tei vol dantànt vurdar la tia seria preferida.

5. Igl è la seira allas set a mesa. Te e ties frar dastgez anc vurdar ena mes’oura televisiun avant tgi eir a letg. Vous vez angal ena televisiun. Ties frar vot vurdar en’emissiun da sport, te vot pero vurdar la tia seria prefereida.

5. Ad es las ses la saira. Tü e tieu frer sus-chais guardar aunch'üna mezz'ura televisiun aunz tschaina. Vus vais be üna televisiun. Tieu frer vuless guarder sport e tü ün filmin.

5. Id es las ses la saira. Tü e teis frar das-chais guardar amo üna mezz'ura televisiun avant tschaina. Vus vais be üna televisiun. Teis frar less guardar sport e tü ün filmin.


2. Tiu frar grond vilenta bugen tei. Mintga di sevilentas ti e fas seviladas. Mo ei gida nuot. Il cuntrari!

2. Tieus frar grànd vilainta bugent te. Mintga gi sagritaintas a fas saviladas. Mo igl gida nut. Igl cuntrari!

2. Tia sora gronda at vilainta gugent. Mintga de vignst te vilo e marmognas. Ma i geida navot. Igl cuntrari!

2. Tieu frer grand at secca gugent. Tü vainst mincha di pü grit/gritta e blastemmast. Ma a nu güda tuot ünguotta. A l'incuntrari!

2. Teis frar grond at secca jent. Tü vainst mincha di plü grit/gritta e blastemmast. Ma i nu güda tuot nöglia. A l'incuntrari!


b) Commentescha il resultat dil test cun agid da treis construcziuns. Havesses ti spitgau che ti seigies in tgiet ni in tschut? Pertgei ei quei aschia?

b) Comentescha igl resultat digl test cun agid da tres construcziùns. Vessas tei spitgieu ca tei segias egn cot near egn tschut? Partge e quegl ascheia?

b) Commentescha igl resultat digl test cun ageid da treis construcziuns. Vessas te spitgia tgi te seias en cot u en tschot? Pertge è chegl uscheia?

b) Commentescha il resultat dal test cun agüd da trais frasas. Vessast tü spetto d'esser ün kiker u ün agnè? Perche?

b) Commentescha il resultat dal test cun agüd da trais frasas. Vessast tü spettà d'esser ün kiker o ün tschot? Perche?


f) Noda mintgamai ina buna strategia da sligiar il conflict descret.

e) Noda mintgame egna bùna strategeia da schliear igl conflict dascret.

f) Noda mintgamai ena bunga strategia da schliier igl conflict discretamaintg.

e) Nota üna buna strategia per schoglier las seguaintas situaziuns da conflict.


e) Ei dat ina massa differentas strategias da reagir en situaziuns da conflicts. Cheusut anflas ti entginas.

d) Igl dat egna massa diferaintas strategeias da reagir an situaziùns da conflicts. Sutvart tgatas tei anzaquàntas.

e) I dat ena massa differentas strategias da reager an situaziuns da conflict. Sotvart cattas te enqualtgignas.

d) Que do bgeras strategias per reagir in situaziuns da conflict. Suotvart chattast tü ün pêr pussibiliteds.

d) I dà bleras strategias per reagir in situaziuns da conflict. Suotvart chattast tü ün pêr pussiblitats.


Jou survignt igl ple savens quegl ca jou vi.


a) Tgiet ni tschut? Co sedeportas ti en situaziuns da conflicts? Rispunda allas damondas cun 'gie' ni 'na'. Fai mintgamai in rudi entuorn il dretg diember. Colurescha silsuenter las parts dils animals che corrispundan a tias rispostas.

a) Cot near tschut? Co sadaportas tei an situaziùns da conflicts? Raspunda las amparadas cun 'ea' near 'na'. Fe mintgame egn rudi anturn igl dretg diember. Calurescha suainter las parts digls animals ca coraspundan a las tias raspostas.

a) Cot u tschot? Scu ta deportas te an situaziuns da conflicts? Rasponda allas dumondas cun 'ea' u 'na'. Fò mintgamai en cres anturn igl dretg domber. Colurescha siva las parts digls animals tgi correspondan allas tias raspostas sen la proxima pagina.

a) Kiker u prus scu ün agnè? Cu at deportast tü in situaziuns da conflict? Respuonda a las dumandas cun 'schi' u 'na'. Fo ün rinch intuorn il numer correspundent. Culurescha alura las parts da las bes-chas tenor tias respostas.

a) Kiker o tschot? Co at deportast tü in situaziuns da conflict? Respuonda a las dumondas cun 'schi' o 'na'. Fa ün rinch intuorn il nomer correspundent. Culurischa lura las parts da las bes-chas tenor tias respostas.


Reflectescha davart tes davos conflicts e las vias co ins savess sligiar quels cun plaids. Fai ils pensums sutvart.

Reflectescha davart igls teas davos conflicts a las veias co ign savess schliear quels cun pleds. Fe las leztgas sutvart.

Ta regordas digl ties davos conflict? Stebgia, scu tg’ins vess pudia schliier chel cun pleds. Fò igls pensums sotvart.

T'algordast da tieu ultim conflict? Stüdgia, cu cha's vess pudieu schoglier quel conflict cun pleds. Fo las lezchas.

At regordast da teis ultim conflict? Stübgia, co chi's vess pudü schoglier quel conflict cun pleds. Fa las lezchas.


Jeu ditgel adina directamein tgei che jeu tratgel.

Jou gitg adigna directameing tge ca jou tratg.

Ia dei adegna directamaintg chegl tg'ia pains.


Jeu laguotel savens mia gretta e ditgel nuot.

Jou stràngl savens la mia greta a gitg nut.

Ia strangl savens la mia gretta e dei navot.

Eau travuond suvenz mia rabgia e nu di pled.

Eu travuond suvent mia rabgia e nu di pled.


7. Ti has empristau la forsch da tiu conscolar ed emblidau da turnar ella. Alla fin dalla lecziun enquera tiu conscolar sia forsch. Ti das anavos ella. Tiu conscolar ei sin melli.

7. Tei âs amprasto la forbesch digl tieus cunscular ad âs amblido da dar anavos ella. A la fegn da la lecziùn anquiera igl tieus cunscular la sia forbesch. Tei das anavos ella. Igl tieus cunscular e vilo sco egna zapa.

7. Te ast ampresto la forbesch digl ties conscolar ed amblido da render ella. Alla fegn dalla lecziun tschertga igl ties conscolar la sia forbesch. Te la dast anavos. Igl ties conscolar è vilo.

7. Tü hest imprasto la forsch da tieu conscolar e schmancho da la der inavous. A la fin da la lecziun tschercha el sia forsch. Tü la dest dalum inavous. El es però listess grittischem.

7. Tü hast imprastà la forsch da teis conscolar ed invlidà da tilla dar inavo. A la fin da la lecziun tschercha el sia forsch. Tü tilla dast subit inavo. El es però listess grittischem.


4. Tiu bab sevila sin tei, perquei ch'el ha viu co ti has vilentau tia sora pintga. Ti quetas che quei seigi buca gest. Adina sevila el mo sin tei.

4. Tieus bab savila cun te, parquegl c'el â vieu co tei âs tanto tia sora pintga. Par te e quegl totalmeing malgest. Adigna fa el me canera cun te.

4. Ties bab vign vilo cun tè, perchegl tg'el ò via, scu tgi te ast vilanto tia sora pitschna. Te painsas tgi chegl seia betg gist. Adegna marmogna el angal cun tè.

4. Tieu bap es gnieu grit cun te, perque ch'el ho vis, cu cha tü hest secco a tia sourina. Tü chattast cha que nu saja güst. El es adüna grit be cun te.

4. Teis bap es gnü grit cun tai, perquai ch'el ha vis, co cha tü hast seccà a tia sourina. Tü chattast cha quai nu saja güst. El es adüna grit be cun tai.


1. Ti sas buca, nua ch'ina da tias figuras da lego ei. Suenter ditg encurir anflas ti quella ella combra da tiu frar pign. Ti eis vilaus. Quei ei buca l'emprema ga ch'el pren in da tes termagls senza dumandar.

1. Tei sas betga noua c'egna da las tias figuras da lego e. Suainter gî ancurir tgatas tei ella an la tgombra da tieus frar pintg. Tei es vilo. Quegl e betga l'amprem'eada c'el prenda egn digls teas tarmagls sainz'amparar.

1. Te sast betg, noua tg'igl è egna dallas tias figuras da lego. Siva da tschartger deialung la cattas ainten la tgombra da ties frar pitschen. Te ist vilo. Chegl è betg l'amprema geda tg'el peglia egn digls ties tarmagls sainza dumandar.

1. Tü nu sest, inua cha tias figüras da lego sun. Zieva avair tschercho lönch, las chattast aint illa staunza da tieu frerin. Tü est grit/gritta. Que nun es la prüma vouta ch'el piglia tia roba sainza dumander.

1. Tü nu sast, ingio cha tias figüras da lego sun. Davo avair tscherchà lönch tillas chattast aint illa stanza da teis frarin. Tü est grit/gritta. Quai nun es la prüma jada ch'el piglia tia roba sainza dumandar.


Sch'enzatgi offenda mei, mon jeu pil pli naven.

Sch'anzatgi ofenda me, vont jou igl ple savens davent.

Schi ensatgi am offenda, vigna pigl ple davent.

Scha qualchün am spermela, m'absaint eau pel solit sainza dir pled.

Sch'inchün am spermala, m'absaint eu pelplü sainza dir pled.


• Cumpletescha la gliesta cun atgnas ideas.

• Cumpletescha la glista cun atgnas ideias.

• Cumplettescha la glista cun atgnas ideias.

• Cumplettescha la glista cun egnas idejas.

• Cumplettescha la glista cun aignas ideas.


Jeu reageschel spert sin pintgas caussas che disturban mei.

Jou reaghesch speart sen pintgas tgossas ca disturban me.

Ia reagesch spert sen pitschnas tgossas tgi am disturban.

Eau reagesch svelt sün qualchosa chi'm disturba.

Eu reagisch svelt sün alch chi'm disturba.


Jeu seperstgisel mintgaton, era sche jeu vesel buc propi en miu sbagl.

Jou saparstgis mintgatànt ear scha jou vez betga propi aint igl mieus sbagl.

Ia ma perstgis mintgatant, er sch'ia vei betg propi igl mies sbagl.

Eau am s-chüs minchataunt, eir sch'eau nu vez insè aint mieu sbagl.

Eu am s-chüs minchatant, eir sch'eu nu vez insè aint meis sbagl.


3. Ti has fatg giu cun tiu amitg dad ir a kino. Ti has empermess a tia mumma che ti fetschies aunc uorden en tia combra avon che ir. Tuttenina scalina ei. Tiu amitg stat avon esch. Tia mumma vul buca schar ir tei, perquei che ti has aunc adina buca fatg uorden.

3. Tei âs fatg giou cugl tieus amitg dad ir a kino. Tei âs ampurmess a tia mama ca tei fetschias ànc urden an la tia tgombra avànt c'ir. Tutanegna scalegn'igl. Igl tieus amitg stat avànt esch. Tia mama vut betga schar ir te, parquegl ca tei âs ànc adigna betga fatg urden.

3. Te ast fatg giu cun igl ties amei dad eir a kino. Te ast ampurmess a tia mamma tgi te fetschas anc urden ainten la tia tgombra avant tgi eir. Tottanegna scalignigl. Igl ties amei stat davant igl isch. Tia mamma at vot betg lascher eir, perchegl tgi te ast anc adegna betg fatg rughel.

3. Tü hest fat giò d'ir a kino cun tieu amih/tia amia. A tia mamma hest impromiss da fer uorden in tia staunza aunz cu ir a kino. A sclingia e tieu amih/tia amia es già cò. Tia mamma nu't voul lascher ir, perque cha tü nun hest auncha fat uorden.

3. Tü hast fat giò dad ir a kino cun teis ami/tia amia. A tia mamma hast impromiss da far uorden in tia stanza avant co ir a kino. I sclingia e teis ami/tia amia es fingià quia. Tia mamma nu't voul laschar ir, perquai cha tü nun hast amo fat uorden.


8. Ti das in giug cun tia megliera amitga. Ella gudogna adina. Tuttenina sentas ti ch'ella cugliuna.

8. Tei fas egn gioi cun la tia miglra amitga. Ella gudogna adigna. Tutanegna saintas tei c'ella cugliùna.

8. Te dast en gi cun la tia miglra ameia. Ella gudogna adegna. Tottanegna t'accorschas tg'ella angiona.

8. Tü fest ün gö cun tia megldra amia. Ella guadagna adün'inavaunt. Tuot in ün dandet badast, ch'ella imbruoglia.

8. Tü fast ün gö cun tia megldra amia. Ella guadogna adün'inavant. Tuot in ün dandet badast, ch'ella imbruoglia.


b) Valan las pretensiuns davart tiu segn dil zodiac era per tei? Argumentescha.

b) Valan las pratensiùns davart la tia anzena digl zodiac par te? Argumantescha.

b) Valan las preteisas davart la tia ansagna er per tè? Argumentescha.

b) Velan las pretaisas davart tieu segn dal zodiac eir per te? Argumantescha.

b) Valan las pretaisas davart teis segn dal zodiac eir per tai? Argumantescha.


c) Co savess ins nezegiar la savida astrologica per nies mintgadi?

c) Co savess ign nizagear la savida astrologica pigl mintgagi?

c) Scu ins pudess profitar dalla saveida astrologica aint igl noss mintgade?

c) Cu as pudess profiter dal savair astrologic in nos minchadi?

c) Co as pudessa profitar dal savair astrologic in nos minchadi?


a) Tenor l'astrologia influenzescha nies segn dil zodiac nies esser. Tgei ei tipic per tiu segn dil zodiac? Luvrei en gruppas tenor ils segns dil zodiac e mei alla tscherca da treis tratgs tipics per vies segn dil zodiac. Nudei quels sillas lingias.

a) Tanor l'astrologeia influenzescha l'anzena digl zodiac igl noss easser. Tge e tipic par la tia anzena digl zodiac? Luvrad an grupas tanor las anzenas digl zodiac a nad a la tscheartga da tres tratgs tipics par la vossa anzena. Nudad quels sen las lingias.

a) Tenor l'astrologia influenzescha la noss'ansagna igl noss esser. Tge è caracteristic per la tia ansagna? Luvre an gruppas tenor las ansagnas e ge alla tschertga da treis tratgs caracteristics per la voss'ansagna. Nude chels sen las lengias.

a) Tenor l'astrologia influenzescha nos segn dal zodiac nos esser. Che es caracteristic per tieu segn dal zodiac? Lavurè in gruppas tenor ils segns dal zodiac e gè in tschercha da trais trats caracteristics per vos segn dal zodiac. Notè quels süllas lingias.

a) Tenor l'astrologia influenzescha nos segn dal zodiac nos esser. Che es caracteristic per teis segn dal zodiac? Lavurai in gruppas tenor ils segns dal zodiac ed it in tschercha da trais trats caracteristics per vos segn dal zodiac. Notai quels süllas lingias.


Tscherca ils tratgs tipics da tiu segn dil zodiac e registrescha in minivideo.

Tscheartga igls tratgs tipics da la tia anzena digl zodiac a registrescha egn minivideo.

Tschertga igls tratgs caracteristics dalla tia ansagna e registrescha en minivideo.

Tschercha ils trats caracteristics da tieu segn dal zodiac e registrescha ün minivideo.

Tschercha ils trats caracteristics da teis segn dal zodiac e registrescha ün minivideo.


Sche ti vegns da far la cruschera, anflas ti il num dalla rimnada da texts la pli impurtonta e la pli gronda dils Romontschs.

Scha tei es bùn da far l'angiavinera da pleds an crusch, tgatas tei igl num da la rimnada da texts la ple impurtànta a la ple grànda digls Rumàntschs.


Ina matta senza curals ei sco ina vacca senza s....................ella.

Egna mata sainza curals e sco egna va......a sainza s......ela.


La pli gronda ed impurtonta rimnada da texts romontschs senumna Crestomazia. La rimnada ei era accessibla online. Dai risposta allas damondas.

La ple grànda ad impurtànta rimnada da texts rumàntschs sanumna Crestomazeia. La rimnada e ear aczessibla online. Raspunded las amparadas.


Loschas mattauns, ....................uffas vanauns.

Loschas matàns, ...............ufas vanàns.


• Fai ina crusch tier tut ils proverbis che ti has gia udiu.

• Fe egna crusch tier tut igls proverbis ca tei âs gea udieu.


2. quei che resta, sch'ins ha barschau zatgei


Tschuntschien tschunconta tschun tschancs tschufs.

Tschentgtschient tschuncànta tschentg tschàncs tschufs.


Pli gronds il schambun, pli gronds igl ami....................

Ple grànda la ...........ùnca, ple grànd igl ami......


....................i che ha magliau la puolpa, sto era magliar l'ossa.

Ign sto ......apar igl gi pigl ......ieu.


9. ina professiun ord la domena da sanadad

10. quegl ca resta, cur c'ign â ars anzatge


Unfànts pin......s, pin...... quito, unfànts grànds, grànd quito.


11. vida quel setegnan ins cun ir da scala giu

12. ella â 4 tgombas ad ign sa sear sessur


d) Emprova d'eruir cun agid dalla Crestomazia online tgi che la 'metta de fein' ei. Scriva duas construcziuns.

d) Amprova d'eruir cun agid da la Crestomazeia online tgi ca la 'metta de fein' e. Scriva duas construcziùns.


• Elegia in da quels proverbis ed explichescha en tgei situaziun che quel savess vegnir duvraus.

• Tschearna egn da quels proverbis a declarescha an tge situaziùn ca quel savess vagnir duvro.


6. ................i ca bagliafa an sien duess prender egn oss ord igl carner a meter quel sut igl plima................., alura ..............ala el da bagliafar.


e) Aunc pli grev che da scriver ei la pronunzia. Trenescha da leger treis gadas spert in suenter l'auter ils suandonts versets. Aschunta silsuenter aunc in agen e fai ina concurrenza da leger senza sbagls cun tiu vischin/tia vischina.

e) Ànc ple greav ca da scriver e la pronunztga. Tranescha da liger tres geadas speart l'egna suainter l'otra igls savundànts vearsets. Aschunta suainter ànc egn agen a fe egna concurenza da liger sainza sbagls cugl tieus vaschegn/la tia vaschegna.


1. Lai mirar tgei che ti anflas cun fuffergnar sin www.crestomazia.ch.

1. Lagn vurdar tge ca tei tgatas cun fufargnear sen www.crestomazia.ch.


6. sinonim dad 'ir a spass/ir a palandrond' (ir per las ...)

8. anzatge par ca las tgòltschas sglieschian betga sut igl tgil


c) Elegia ord quella rimnada il suandont e noda ei sutvart.

c) Tschearna ord quella rimnada igl savundànt a noda egl sutvart.


7. Per buca schar vegnir il derschalet ston ins metter ils cal...............euls en crusch sil plan.................iu avon il le..................

7. Par betga schar vagnir igl darschalet ston ign meter igls cal...............òls an crusch segl palan.................ieu avànt igl li..................


3. Sch'ins ha in rap en sac e fa in ..............aubriechel l'emprema ga ch'il cucu conta, han ins adina raps avunda.

3. Sch'ign â egn rap agl sa............... a fa egna cupi..............ola l'amprem'eada c'igl cucu ...............ànta, ân ign adigna raps avunda.


Ils ....................auns pigns uorlan adina.

Igls ......àns pin......s giapan adigna.


d) Ella rimnada da texts sesanflan era cardientschas blauas. Cumpletescha era cheu ils plaids cun TSCH ni TG ed aschunta in'atgna cardientscha blaua.

d) An la rimnada da texts da la Crestomazeia â'gl ear cardientschas blauas. Cumpletescha ear qua igls pleds cun TSCH near TG ad aschunta egn'atgna cardientscha blaua.


2. Il ca...............adur che vesa in camu.............. alv sto gleiti murir.

2. Igl ca...............adur ca veza egn tgamu.............. alv sto dalùnga murir.


...........uf a malmund fa igl ......il radund.


5. Ir an surve................... igl vendargis porta betga cle.............., ni a famegls ni a fan..............ealas.


f) E per finir aunc in legn. Empleina las largias e legna tgei ch'ei savess esser.

f) A par fitar ànc egn legn. Amplanescha las largias ad angiavegna tge c'igl savess easser.


b) Tgei geners da text anflas ti tut ella Crestomazia? Numna silmeins tschun.

b) Tge geners da text tgatas tei tut an la Crestomazeia? Numna seglmains tschentg.


1. ..............i che sturnida treis gadas in suenter l'auter la damaun, survegn in schenghe........... .

1. ..............i ca sturnidescha tres geadas l'egna suainter l'otra la damàn, survean egn tschince........... .


Egn re............... e vas............ieu an co............en a sea sen egna pultrùna verda.


4. quei che resta, sch'ins ha magliau in meil


La Crestomazia Retoromontscha – era online

La Crestomazeia Retorumàntscha – ear online


5. ina stanza, nua ch'ins tegn en salv reservas da victualias

7. egna stànza, an la quala ign tegna an salv reservas da victualias


• Discutescha silsuenter la muntada dils proverbis cun tiu vischin/tia vischina.

• Discutescha suainter la muntada digls proverbis cugl tieus vaschegn/cun la tia vaschegna.


f) Pertgei han ins rimnau quels texts? Fai ina supposiziun.

f) Partge ân ign rimno quels texts? Fe egna suposiziùn.


Eis ti in tgiet ni in tschut? Quels dus animals sedifferenzieschan era arisguard lur scripziun. Sas ti, cura ch'ins scriva tg ni tsch?

Disfranztgear la scripziùn 'tsch' a 'tg' e betga sempel. Sas tei, cur c'ign scriva tg near tsch?


9. egn mastregn ord la domena da la sànadad


c) En quella rimnada anflan ins da tuttas sorts texts, denter quels era ils suandonts proverbis. Cumpletescha quels cun TSCH ni TG e fai ils pensums leutier.

c) An quella rimnada tgat'ign da tutas sorts texts, trànter quels ear igls savundànts proverbis. Cumpletescha quels cun TSCH near TG a fe las leztgas làtier.


Tip: Igl ei enzatgei da magliar che bunamein tuts han bugen. Malegia la sligiaziun.

Tip: Igl e anzatge da magliear ca bunameing tuts ân bugent. Malegia la schliaziùn.


8. Ha igl ar................. bia verd, sche dat ei bia fein, bia ...............ie...............en, sche dat ei bia vin, bia mellen, sche dat ei bia graun.

8.  Â igl ar................. blear verd, scha dat igl blear fagn, blear co...............en, scha dat igl blear vegn, blear melen, scha dat igl blear gràn.


4. Sonda son..................a dueig'ins buc arar, ei dat schiglioc buca fre.................. .

4. Sonda son..................a duess ign betg arar, igl dat schiglioc betga fre.................. .


g) Eligi en gruppa in giug d'affons (tom 2: Kinderspiele) e dei el ensemen.

g) Tscharned an grupa egn gioi d'unfànts (tom 14, pagina 60-67) a faged quel anzemel.


e) Tgei sas ti dir davart il lungatg dils texts? Noda duas observaziuns.

e) Tge sas tei gir davart igl lungatg digls texts? Noda duas observaziùns.


a) Tgi ei il bab dalla Crestomazia? Noda era siu surnum e treis ulteriurs fatgs sur dad el.

a) Tgi e igl bab, peia igl autur, da la Crestomazeia? Noda ear igl sieus surnum a tres ulteriurs fatgs davart el.


Jeu stun aschi mal! Perduna che jeu hai fatg mal a ti! Quei hai jeu buca vuliu. Spetga, jeu mon per in etg!

Jou stund aschi mal! Pardùna ca jou ve fatg mal a tgei! Quegl ve jou betga lieu. Spetga, jou vont par egn etg!

Ia stung schi mal! Perdunga sch’ia at va fatg mal! Chegl vaia betg lia. Spetga, ia vign per en itg!

Que'm displescha propi ch'eau d'he fat mel a te. Que nu d'heja vulieu. Spetta, eau vegn per ün implaster!

S-chüsa ch'eu at n'ha fat mal. Quai nun haja vuglü. Spetta, eu vegn per ün implaster.


Jeu stun mal che jeu hai magliau si il davos toc petta. Jeu hai gnanc patertgau che ti has aunc giu nuot! L'autra ga astgas ti haver miu toc. Bien?

Jou stund mal ca jou ve maglieu sei igl davos toc peta. Jou ve gnànc patartgieu ca tei âs ànc gieu nut! L'otr'eada dastgas tei ver igl mieus toc. Bien?

Ia stung mal tg'ia va maglea igl davos toc turta. Ia saveva mianc tgi te ast anc gia navot! L'otra geda post te aveir igl mies toc. Bung?

Que'm displescha ch'eau d'he mangio l'ultim töch tuorta. Eau nu d'he niauncha realiso cha tü nun hest auncha gieu üngüna tuorta. La prosma vouta poust avair eir mieu töch. Perinclet?

I'm displascha ch'eu n'ha mangià l'ultim toc tuorta. Eu nun ha gnanca realisà cha tü nun hast amo gnü ingüna tuorta. La prosma jada poust avair eir meis toc tuorta. Perinclet?


Jeu stun mal che jeu hai rut tia cadeina. Quei hai jeu buca fatg da bugen. Sche ti vul, emprovel jeu da pinar ella.

Jou less ca vess betga rut la tia cadagna. Quegl ve jou betga fatg aposta. Scha tei vol, amprov jou da pinar ella.

Ia stung mal tg'ia va rot la tia cadagna. Chegl vaia betg fatg aposta. Schi te vot, amprova da cuntschier ella.

Que'm displescha ch'eau d'he ruot tia culauna. Que nu d'heja propi na vulieu. Eau pudess pruver da la cumader.

I'm displascha ch'eu n'ha ruot tia culana. Quai nun haja propa na vuglü Eu pudess provar da tilla cumadar.


Oh, hai jeu puspei inaga fatg mal a ti senza vuler? Jeu roghel per perdun.

Oh, jou ve puspe egn'eada fatg mal a tgei sainza ler! Jou roj par pardùn.

O, vaia puspe eneda at fatg mal sainza leir? Ia roi per perdung.

O, d'heja darcho üna vouta fat mel a te sainza vulair? Am pardunast?

O, at n'haja darcheu üna jada fat mal sainza vulair? am pardunast?


a) Colurescha cun ina colur verda tut las perstgisas che ti savesses acceptar.

a) Calurescha cun egna calur verda tut las stgisas ca tei savessas aczeptar.

a) Colurescha cun ena calour verda tot las perstgisas tgi te savessas acceptar.

a) Culurescha cun verd tuot las s-chüsas cha tü acceptessast.

a) Culurischa cun verd tuot las s-chüsas cha tü acceptessast.


c) Cheusut anflas ti plaids ed expressiuns che ti duesses buca duvrar per seperstgisar. Declara daco ch'igl ei meglier da buca far diever da quels plaids/quellas expressiuns.

c) Qua tgatas tei pleds ad expressiùns ca tei duessas betga duvrar par sastgisar. Declarescha partge c'igl e miglier da betga far diever da quels pleds/quellas expressiùns.

c) Sotvart cattas te pleds ed expressiuns tgi te duessas betg duvrar per ta perstgisar. Daclera pertge tg’igl è migler da betg duvrar chels pleds u chellas expressiuns.


Sche ti havesses buca fatg quei, havess jeu buc ...

Scha tei vessas betga fatg quegl, vess jou  betga ...

Schi te vessas betg fatg chegl, vessa betg ...

Scha tü nu vessast fat que, nu vess eau ...

Scha tü nu vessast fat quai, nu vess eu ...


d) Stuesses ti aunc seperstgisar per enzatgei? Scriva in sms per seperstgisar en tutta fuorma. Ti sas duvrar il plaz sil ni entuorn il telefonin. Sche ti stos buca seperstgisar per enzatgei real, sas ti era scriver in sms ad in amitg sereferend alla situaziun giusut.

d) Stuessas tei actualmeing gest ànc sastgisar tier anzatgi par anzatge? Scriva egn sms par sastgisar uss an tuta furma. Tei sas duvrar igl plaz segl near anturn igl telefonet. Scha tei stos betga sastgisar par anzatge real, sas tei ear scriver egn sms ad egn amitg near egn'amitga cun sareferir a la situaziùn dascreta sutvart.

d) Stuessas te anc ta perstgisar per ensatge? Screiva en messadi per ta perstgisar an totta furma. Te sast duvrar igl plaz sen u anturn igl telefonign. Schi te stost betg ta perstgisar per ensatge real, sast er screiver en sms ad en amei sa referond alla situaziun giusot.

d) At stuvessast tü amo s-chüsar per alch? Scriva ün messagi per at s-chüsar in tuotta fuorma per alch cha tü nu vulaivast far. Scha tü nun hast da't s-chüsar pro ingün, poust eir scriver ün messagi ad ün ami as referind a la situaziun suotvart.


Jeu stun mal che jeu sun siglius en tei! Mo dai l'autra ga in tec adatg!

Jou stund mal ca jou sund saglieu aint an te! Mo fe l'otr'eada ampo adatg!

Ia stung mal tg'ia sung saglia aint per tè! Ma dò en zichel adatg l'otr’eda!

Que'm displescha ch'eau sun crudo sün te. Ma tü pudessast eir fer ün pô attenziun.

I'm displascha ch'eu sun crodà sün tai. Ma tü pudessast eir far ün pa attenziun.


b) Enquera ellas perstgisas dil pensum a) mintgamai ina ni pliras formulaziuns pusseivlas per las suandontas intenziuns. Noda ellas el dretg liug.

b) Anquiera an las stgisas da la leztga a) mintgame egna near pliras formulaziùns pussevlas par las savundàntas intenziùns. Noda ellas agl dretg liac.

b) Tschertga ainten las perstgisas digl pensum a) mintgamai egna u ples formulaziuns pusseblas per las suandontas intenziuns. Las noda aint igl dretg li.

b) Tschercha illas s-chüsas da la lezcha a) adüna üna u püssas formulaziuns pussiblas per las seguaintas intenziuns. Not'las al dret lö.

b) Tschercha illas s-chüsas da la lezcha a) adüna üna o plüssas formulaziuns pussiblas per las seguaintas intenziuns. Tillas nota al dret lö.


Mo co san ins formular ina perstgisa a moda empatica? Ils tschuts san quei meglier ch'ils auters. Profitescha dad els e fai ils pensums sutvart.

Co san ign formular egna stgisa a moda empatica? Igls tschuts san quegl miglier c'igs oters. Profitescha dad els a fe las leztgas sutvart.

Ma scu ins so formular ena perstgisa a moda empatica? Igls tschots son far chegl migler tg’igls oters. Profitescha dad els e fò igls pensums sotvart.

Cu as po formuler üna s-chüsa in maniera empatica? Ils agnels prus saun fer que meglder cu'ls kikers. Profita dad els e fo las lezchas suotvart.

Co as poja formular üna s-chüsa in möd empatic? Ils tschots san far quai meglder co'ls kikers. Profita dad els e fa las lezchas suotvart.


Perduna che jeu hai permalau tei. Jeu hai buca saviu che ti seigies schi sensibla!

Pardùna ca jou ve amparmalo te. Jou ve betga savieu ca tei segias aschi sensibla!

Stgisa tg'ia at va ampermalo. Ia va betg savia tgi te seias schi sensibla!

S-chüsa sch'eau at d'he spermalo. Eau nu d'he savieu cha tü est uschè sensibel!

S-chüsa sch'eu at n'ha spermalà. Eu nun ha savü cha tü est uschè sensibel!


exprimer il giavisch da puspei metter en uorden quei che ti has donnegiau

exprimer igl giavisch da puspe meter an urden igl don ca tei âs fatg

exprimer igl giaveisch da metter puspe an rughel chegl tgi te ast donnagea

exprimer la volunted da metter darcho in uorden qualchosa cha tü nu vulaivast fer

exprimer la voluntà da metter darcheu in uorden alch cha tü nu vulaivast far


Jeu stun mal che jeu hai detg quei, mo jeu vegn semplamein vilada, sche ti prendas adina mias caussas.

Jou stund mal ca jou ve getg quegl, mo jou vignt semplameing vilada, scha tei prendas adigna las mias tgossas.

Ia stung mal sch'ia va detg chegl, ma ia vign simplamaintg vilada, schi te peglias adegna las mias tgossas.

Que'm displescha ch'eau d'he dit que, ma eau d'eira simplamaing uschè gritta cha tü pigliast adüna mia roba.

I'm displascha ch'eu n'ha dit quai, ma eu d'eira simplamaing uschè gritta cha tü pigliast adüna mia roba.


Perduna che jeu hai priu tiu fleter senza dumandar. La proxima ga damondel jeu.

Stgisa ca jou ve prieu igl tieus fleter sainz'amparar. La proxima gea ampear jou.

Perdunga tg'ia va piglia igl ties fleter sainza dumandar. La proxima geda dumonda.

S-chüsa ch'eau d'he piglio tieu rispli sainza dumander. La prosma vouta dumandi.

S-chüsa ch'eu n'ha tut teis rispli sainza dumandar. La prosma jada dumonda.


Perduna, jeu sun halt directs e ditgel adina tut agradora tgei che jeu tratgel.

Pardùna, jou sund halt direct a gitg adigna gest adretgor tge ca jou tratg.

Perdunga, ia sung numnadamaintg direct e dei adegna tot adretgor, tge tg’ia pains.

Parduna, eau sun oramai direct e di que ch'eau pens.

Parduna, eu sun oramai direct e di quai ch'eu pens.


Ia va ligia tgi las persungas tgi èn nascheidas ainten l'ansagna digl Capricorn seian stinadas.

Eau d'he let cha las persunas chi sun naschidas i'l segn dal capricorn sajan stinedas.

Eu n'ha let cha las persunas chi sun naschüdas i'l segn dal capricorn sajan stinadas.


Las persunas ch'ein naschidas sil segn dil capricorn ein stinadas.

Las parsùnas c'en naschidas an l'anzena digl capricorn en stinadas.

Las persungas tgi èn nascheidas ainten l'ansagna digl Capricorn èn stinadas.

Las persunas chi sun naschidas i'l segn dal capricorn sun stinedas.

Las persunas chi sun naschüdas i'l segn dal capricorn sun stinadas.


• Cura duvrein nus quella fuorma da verbs?

• Cura duvragn nus quella furma da verbs?

• Tge sast te deir ainten chel connex digls verbs auxiliars ed irregulars?

• Che sest tü dir in quel connex dals verbs auxiliers ed irregulers?

• Che sast tü dir in quel connex dals verbs auxiliars ed irregulars?


Tenor igl horoscop vaia dumang furtegna.


• En tgei connex stat igl astronaut culla tematica?

• An tge conex stat igl astronaut cun la tematica?

• Dattigl chella furma da verbs er an tudestg? Daclera e fò exaimpels.

• Do que quella fuorma da verbs eir in tudas-ch? Declera e fo exaimpels.

• Daja quella fuorma da verbs eir in tudais-ch? Declera e fa exaimpels.


5. Tgei verbs ein specialmein grevs tenor tei? Marchescha ils treis pli grevs ella tabella.

5. Tge verbs en spezialmeing greavs par te? Marcescha igls tres ple greavs an la tabela a scriva cun mintgegn egna construcziùn.

5. Tge verbs èn spezialmaintg difficils per tè? Marchescha igls treis verbs igls pi difficils ainten la tabella e fò cun mintgign ena construcziun a bucca.

5. Che verbs sun specielmaing difficils tenor te? Markescha ils trais verbs ils pü difficils illa tabella e fo cun minchün üna frasa.

5. Che verbs sun specialmaing difficils tenor tai? Markescha ils trais verbs ils plü difficils illa tabella e fa cun minchün üna frasa.


• Scu vign furmada chella furma da verbs?

• Cu vain furmeda quella fuorma da verbs?

• Co vain fuormada quella fuorma da verbs?


2. Mira ella grammatica da scola, sche ti eis malsegirs/malsegira ni el cudisch tgietschen da verbs.

2. Varda an la gramatica da scola, scha tei es malsiir/malsiira near agl Pledari Grond.

2. Varda anc eneda aint igl memo, schi te ist betg sieir/sieira.

2. Guarda aunch'üna vouta i'l memo u aint il cudaschet da verbs puters, scha tü nun est pü sgür/sgüra.

2. Guarda amo üna jada i'l memo o aint il cudaschet da verbs valladers, scha tü nun est plü sgür/sgüra.


I vign detg tgi la Stadeila vegia gugent armuneia.

A vain dit cha la balauntscha hegia gugent armonia.

I vain dit cha la balantscha haja jent armonia.


Jeu supponel che las pretensiuns corrispundien buc a tuts.

Jou creg ca las pratensiùns coraspundian betg a la realitad.


Ella vul saver la verdad dallas steilas.

Ella vot saveir la verdad dallas steilas.

Ella voul savair la vardet da las stailas.

Ella voul savair la vardà da las stailas.


• Dat ei quella fuorma da verbs era el tudestg? Explichescha e fai exempels.

• Dat igl quella furma da verbs ear an tudestg? Declarescha a fe exaimpels.

• Tge exprima chella furma da verbs e cura vign'la duvrada?

• Che exprima quella fuorma da verbs e cura vain ella druveda?

• Che exprima quella fuorma da verbs e cura vain ella dovrada?


Jeu sperel che jeu vesi ina steila curdonta.

Jou sper ca jou vezi egna stéla curdànta.

Eau speresch ch'eau vezza üna staila chi crouda.

Eu sper ch'eu vezza üna staila chi crouda.


Las pretensiuns corrispundan tenor mei buc a tuts.

Las pratensiùns coraspundan tanor me betg a la realitad.


a) Formulescha treis construcziuns davart ils tratgs tipics da treis segns dil zodiac.

a) Formulescha tres construcziùns davart igls tratgs tipics da tres anzenas digl zodiac.

a) Formulescha treis construcziuns davart igls tratgs caracteristics da treis ansagnas.

a) Formulescha trais frasas davart ils trats caracteristics da trais segns dal zodiac.


b) Dei ussa in'egliada sillas fuormas da verbs che vus haveis duvrau per formular las construcziuns e rispundi allas damondas. Legi lu attentamein il memo.

b) Ded uss egn'iglieada sen las furmas da verbs ca vus vez duvro par formular las construcziùns a raspunded las amparadas. Liged atentameing igl memo.

b) Vurde las furmas da verbs tgi vous vez duvro per formular las construcziuns. Lige cun attenziun igl memo e raspunde alloura allas dumondas.

b) Guardè las fuormas da verbs cha vus vais druvo per formuler las frasas. Legè cun attenziun il memo e respundè alura a las dumandas.

b) Guardai las fuormas da verbs cha vus vais dovrà per formular las frasas. Legiai cun attenziun il memo e respuondai lura a las dumondas.


Il conjunctiv vegn era duvraus el discuors indirect.

Igl conjunctiv vean ear duvro agl dascurs indirect.

Igl pi savens vign duvro igl conjunctiv aint igl discurs indirect.

Il pü suvenz vain il conjunctiv druvo i'l discuors indirect.

Il plü suvent vain il conjunctiv dovrà i'l discuors indirect.


Nous supponign tg'ella <strong>scheia </strong>la verdad

Eau craj ch'els fatschan müdeda la fin dal mais.

Eu crai ch'els fetschan müdada la fin dal mais.


3. Curregia culla sligiaziun dalla scolasta.

3. Curegia cun la schliaziùn da la surmestra.

3. Currigia cun la schliaziun dalla scolasta.

3. Corregia culla soluziun da la magistra.


1. Cumpletescha la tabella cullas fuormas che mauncan.

1. Cumpletescha la tabela cun las furmas ca màncan.

1. Cumplettescha la tabella cun las furmas tgi mantgan.

1. Cumplettescha la tabella cullas fuormas chi maunchan.

1. Cumplettescha la tabella cullas fuormas chi mancan.


• Tgei tratg communabel han tut las fuormas da verbs?

• Tge tratg cuminevel ân tut las furmas da verbs?


Il horoscop di che jeu hagi damaun cletg.

Igl horoscop gi ca jou vegi damàn cletg.

Igl horoscop dei tg'ia vegia dumang furtegna.

L'oroscop disch ch'eau hegia damaun furtüna.

L'oroscop disch ch'eu n'haja daman furtüna.


Fai ils differents pensums che stattan en connex cul conjunctiv.

Fe las diferaintas leztgas ca statan an conex cugl conjunctiv.

Fò igls differents exercezis an connex cugl conjunctiv.

Fo las differentas lezchas in connex cul conjunctiv.

Fa las differentas lezchas in connex cul conjunctiv.


c) Sas ti identificar il conjunctiv? Colurescha cun verd las construcziuns cun in conjunctiv.

c) Sas tei identifitgear igl conjunctiv? Calurescha cun verd las construcziùns, an las qualas igl â egn conjunctiv.

c) Sast te identifitgier igl conjunctiv? Colurescha cun verd las construcziuns cun en conjunctiv.

c) Sest tü identificher il conjunctiv? Culurescha cun verd las frasas cun ün conjunctiv.

c) Sast tü identifichar il conjunctiv? Culurischa cun verd las frasas cun ün conjunctiv.


Ivo ha detg ch'el temi il tgaun dils vischins.

Igl Ivo â getg c'el temi igl tgàn digls vaschegns.

Ivo ò detg tg'el <strong>vegia </strong>tema digl tgang digls vaschigns.

Ivo ho dit ch'el<strong> hegia </strong>temma da sajettas.

Ivo ha dit ch'el<strong> haja </strong>temma da sajettas.


Ella spera tgi chegl <strong>seia </strong>an urden.


Il conjunctiv exprima en general in giavisch, ina voluntad, ina speronza ni ina supposiziun. El vegn duvraus en emprema lingia en proposiziuns subordinadas ed ei dependents dil verb dalla proposiziun principala ni dad auters plaids che precedan.

Igl conjunctiv exprima an general egn giavisch, egna voluntad, egna sprànza near egna suposiziùn. El vean duvro an amprema lingia an proposiziùns subordinadas ad e dependent digl verb da la proposiziùn prinzipala near dad oters pleds ca prezedan.

Igl conjunctiv exprima an general en giaveisch, ena voluntad, ena speranza u ena supposiziun. El vign duvro an amprema lengia an proposiziuns subordinadas ed è dependent digl verb dalla proposiziun principala u dad oters pleds tgi precedan.

Il conjunctiv exprima in generel ün giavüsch, üna volunted, üna spraunza u üna supposiziun. El vain druvo in prüma lingia in proposiziuns subordinedas ed es dependent dal verb da la proposiziun principela u dad oters pleds chi'l precedan.

Il conjunctiv exprima in general ün giavüsch, üna voluntà, üna spranza o üna supposiziun. El vain dovrà in prüma lingia in proposiziuns subordinadas ed es dependent dal verb da la proposiziun principala o dad oters pleds chi til precedan.


4. Tiu partenari damonda giu tei duront duas minutas.

4. Igl tieus partenari ampeara giou te durànt duas minutas.

4. La tia partenaria u igl ties partenari at dumonda las furmas durant dus minutas.

4. Tia partenaria u tieu partenari at dumanda giò düraunt duos minuts.

4. Tia partenaria o teis partenari at dumonda giò dürant duos minuts.


Ella giavischa che las steilas ditgien la verdad.

Ella giavischa ca las stélas gitgian la vardad.

Ella sa giaveischa tgi las steilas scheian la verdad.

Ella as giavüscha cha las stailas dian la vardet.

Ella as giavüscha cha las stailas dian la vardà.


Simona parta la combra cun sia sora Maura. Simona vul leger in cudisch. Cheu vegn Maura dad esch en cun ina amitga. Ellas vulan far termagls. Simona sevilenta (perquei ch'ella sa buca leger en ruaus).

La Simona pertga la tgombra cun sia sora Maura. La Simona vut liger egn cudesch. Qua vean la Maura cun egn'amitga aint dad esch. Ellas vutan far tarmagls. La Simona sagritainta (parquegl c'ella sa betga liger cun pos).

Stella parta la tgombra cun sia sora Maura. Stella vot liger en codesch. Cò vign Maura dad isch aint cun en'ameia. Ellas vottan far tarmagls. Stella vign vilada (perchegl tg’ella so betg liger an quietezza).

Simona parta la staunza cun sia sour Maura. Simona voul ler ün cudesch. Maura vain aint dad üsch cun ün'amia. Ellas vulessan giuver. Simona vain gritta, perque ch'ella nu po ler in pos.

Simona parta la stanza cun sia sour Maura. Simona voul leger ün cudesch. Maura vain aint dad üsch cun ün'amia. Ellas lessan giovar. Simona vain gritta, perquai ch'ella nu po leger in pos.


b) Raquenta d'ina situaziun che ti has dacuort sligiau cun agid d'in cumpromiss.

b) Raquenta d'egna situaziùn ca tei âs da curt schliieu cun agid d'egn cumpromiss.

b) Rachinta d’ena situaziun tgi te ast schliia da curt cun ageid d’en cumpromiss.

b) Quinta d'üna situaziun, inua cha tü hest scholt ün conflict cun ün cumpromiss.

b) Quinta d'üna situaziun, ingio cha tü hast scholt ün conflict cun ün cumpromiss.


Niculin e Flurin vulan dar bal da pausa. Gian denton dess bia pli bugen pingpong.

Igl Niculin ad igl Flurin vutan dar burape da possa. Igl Gian dess dantànt blear ple bugent pingpong.

Nicolin e Florian vottan dar a balla da pôssa. Francesco dess pero bler pi gugent a pingpong.

Düraunt la posa vulessan Niculin e Flurin giuver culla balla. Curdin vuless però pü gugent giuver a pingpong.

Dürant la posa lessan Niculin e Flurin giovar culla balla. Curdin less però plü jent giovar a pingpong.


Tia mumma vul che ti vegnies cun ella a visitar la tatta il suentermiezdi. Ti has denton fatg giu cun Marina.

Tia mama vut ca tei vomias cun ella a visitar la tata suaintermiezgi. Tei âs dantànt fatg giou cun la Marina.

Tia mamma vot tgi te vignas cun ella a visitar la tatta igl sivamezde. Te ast pero fatg giu cun Marla.

Tia mamma voul cha tü fatschast cun ella üna visita a la nona. Tü hest però fat giò zievamezdi cun Marina.

Tia mamma voul cha tü fetschast cun ella üna visita a la nona. Tü hast però fat giò davomezdi cun Marina.


Ti vul che tia mumma gidi tei da far ils pensums. La mumma ha denton buca peda. Ella sto aunc ir a cumprar en per tscheina.

Tei vol ca tia mama gidi a tgei da far las leztgas. La mama â dantànt betga peada. Ella sto ànc ir a cumprar aint par la tschagna.

Te vot tgi ties bab at geida da far igls pensums. Igl bab ò pero betg peda. El stò anc eir a far cumischungs per tschagna.

Tü vessast gugent cha tieu bap at güdess a fer las lezchas. El nun ho però temp, perque ch'el stu auncha sger il pas-chet.

Tü vessast jent cha teis bap at güdess a far las lezchas. El nun ha però peida, perquai ch'el sto amo ir a sgiar il pas-chet.


Savens san ins evitar ni sligiar conflicts, sch'ins ei promts da far in pass enviers tschel cun in cumpromiss.

Savens san ign evitar near schliear conflicts, sch'ign e prùnt da far egn pass anviers tschel cun egn cumpromiss.

Savens ins so evitar u schliier conflicts, sch’ins è pront da far en pass anvers l’oter cun en cumpromiss.

Suvenz as po eviter u schoglier conflicts, scha s'es pront da fer ün pass incunter a l'oter cun ün cumpromiss.

Suvent as poja evitar o schoglier ün conflict, schi s'es pront da far ün pass incunter a tschel cun ün cumpromiss.


a) Legia las situaziuns e noda dasperas mintgamai ina proposta per in cumpromiss.

a) Ligia las situaziùns a noda dasperas mintgame egna proposta par egn cumpromiss.

a) Ligia las situaziuns e noda dasperas mintgamai ena proposta per en cumpromiss.

a) Legia las situaziuns e nota daspera adüna üna proposta per ün cumpromiss.


Üna vouta d'heja dit per s-chüsa cha/ch' ...

Üna jada n'haja dit per s-chüsa cha/ch' ...


c) Cumpletescha las suandontas entschattas da construcziuns.

c) Cumpletescha las savundàntas antscheatas da construcziùns.

c) Cumplettescha las suandontas construcziuns.


• S'informescha tier treis autras persunas davart tia persuna. Damonda els tgei ch’els san dir davart la persuna. Adatg: Ei duei esser enzatgei positiv! Formulescha quellas treis construcziuns sco suonda: Il tat ha detg che ti sunies clavazin sc'in profi.

• S'infurmescha tier tres otras parsùnas davart la tia parsùna. Ampeara els tge c’els san gir davart la parsùna. Adatg: Igl de easser tgossas positivas! Formulescha quellas tres construcziùns ascheia: Igl tat â getg ca tei sùnias clavazegn sc'egn profi.

• T'infurmescha tar treis otras persungas davart la tia persunga. Las dumonda, tge tg’ellas son deir davart la persunga. Adatg: I duess esser ensatge positiv! Formulescha chellas treis construcziuns scu suandont: Igl tat ò detg tgi te sungas clavazign scu en profi.

• Dumanda a trais otras persunas che ch’ellas saun dir da quel u quella chi survain tieu chalender d'advent. Attenziun: Que dess esser qualchosa positiv! Formulescha quellas trais frasas uschè: Tieu non ho dit cha tü sunast fich bain clavazin.

• Dumonda a trais otras persunas che ch’ellas san dir da quel o quella chi survain teis chalender d'advent. Attenziun: Quai dess esser alch positiv! Formulescha quellas trais frasas uschè: Teis bazegner ha dit cha tü sunast fich bain clavazin.


a) Ti has empriu che tiu di da naschientscha stat en in segn dil zodiac. Mo tgei sas ti da tiu di da naschientscha? Tgei aura fageva ei quei di? Tgei ha ei dau gentar tier tei a casa? Ni tgei ei succediu sil mund duront quei di? Damonda tes geniturs e scriva silmeins dus fatgs.

a) Tei âs amprieu c'igl tieus gi da naschientscha stat an egn'anzena digl zodiac. Mo tge sas tei digl gi ca tei es naschieu near naschida? Tge ora fagev'igl que gi? Tge â'gl do marenda tier te a tgea? Near tge e capito segl mund durànt que gi? Ampeara teas geniturs a scriva seglmains dus fatgs.

a) Te ast amprandia tg'igl ties de d’anniversari è ainten en segn digl zodiac. Ma tge sast te da chel de? Tge ora era chel de? Tge ògl do da giantar chel de tar vous a tgesa? U tge è capito segl mond chel de? Dumonda agls ties genitours e noda aglmanc dus tgossas.

a) Tü hest imprains cha tieu di d'anniversari es in ün segn dal zodiac. Ma che sest tü da tieu di d'anniversari? Che ora d'eira quel di? Che ho que do da gianter quel di tar vus a chesa? U che es capito sül muond quel di? Dumanda a tieus genituors e nota almain duos chosas.

a) Tü hast imprais cha teis di d'anniversari es in ün segn dal zodiac. Ma che sast tü da teis di d'anniversari? Che ora d'eira quel di? Che haja dat da giantar quel di pro vus a chasa? O che es capità sül muond quel di? Dumonda a teis genituors e nota almain duos chosas.


Il Sontgaclau ha inaga detg a mi che/ch' ...

Igl Sontgaclo mi â egn'ea getg ca/c' ...

Il Niculaus m'ho dit üna vouta cha/ch' ...

Il Niculaus m'ha dit üna jada cha/ch' ...


• Formulescha treis giavischs alla persuna che survegn tiu calender d'advent.

• Formulescha tres giavischs par la parsùna ca survean igl tieus calender d'advent.

• Formulescha treis giaveischs alla persunga tgi survign igl ties calender d'advent.

• Formulescha trais giavüschs a la persuna chi survain tieu chalender d'advent.

• Formulescha trais giavüschs a la persuna chi survain teis chalender d'advent.


Jeu vi che miu scolast e mia scolasta ...

Jou vi c'igl mieus surmester / la mia surmestra ...

Ia vi tg'igl mies scolast u la mia scolasta ...

Eau vögl cha mieu magister/mia magistra ...

Eu vögl cha meis magister/mia magistra ...


a) Ti has viu che tiu segn dil zodiac tradescha enzatgei sur da tei. Mo co vesan tes amitgs e tias amitgas tei? Damonda els/ellas e scriva dus exempels.

b) Tei âs vieu ca la tia anzena digl zodiac tradescha anzatge davart te. Mo co vezan igls teas amitgs a las tias amitgas te? Ampeara els/ellas a scriva dus exaimpels.

b) Te ast via tgi la tia ansagna pò tradeir ensatge da tè. Ma scu at veian las tias ameias ed igls ties ameis? Igls/las dumonda e fò dus exaimpels.

b) Tü hest vis cha tieu segn dal zodiac tradescha qualchosa da te. Ma cu at vezzan tieus amihs e tias amias? Dumanda'ls e fo duos exaimpels.

b) Tü hast vis cha teis segn dal zodiac tradischa alch da tai. Ma co at vezzan teis  amis e tias amias? Tils dumonda e fa duos exaimpels.


Jeu hai oz legiu ella gasetta che/ch' ...

Jou ve oz ligieu an la giaseta ca/c' ...

Ia va ligia ainten la gasetta oz tgi ...

Eau d'he let hoz in giazetta cha/ch' ...


Tes geniturs, tes amitgs, tiu horoscop – tuts din enzatgei davart tei. Anfla ora tgei che quei ei e fai ils pensums.

Teas geniturs, igls teas amitgs, igl tieus horoscop – tuts gin anzatge davart te. Tgata or tge ca quegl e a fe las leztgas.

Igls ties genitours, las tias ameias ed igls ties ameis, igl ties horoscop – tots deian ensatge sur da tè. Scovra tge e fò igls exercezis.

Tieus genituors, tieus amihs e tias amias, tieu oroscop – tuots dian qualchosa davart te. Chatta our che cha que es e fo las lezchas.

Teis genituors, teis amis e tias amias, teis oroscop – tuots dischan alch davart tai. Chatta oura che cha quai es e fa las lezchas.


D'en bung amei/d’ena bunga ameia spetga tgi ...

D'ün bun amih/üna buna amia spet eau cha/ch' ...

D'ün bun ami/üna buna amia spet eu cha/ch' ...


Las mias amitgas/igls meas amitgs gin ca/c' ...

Igls mies ameis/las mias ameias deian tgi ...

Meis amis/mias amias dischan cha/ch' ...


Sche jeu less ir al gimnasi, eis ei impurtont che/ch' ...

Scha jou vi ir agl gimnasi, e'gl impurtànt ca/c' ...

Sch'ia vi eir agl gimnasi, ègl impurtant tgi ...

Sch'eau vuless ir al gimnasi, es que important cha/ch' ...

Sch'eu less ir al gimnasi, esa important cha/ch' ...


Suenter ch'ils scolars han capiu tgei ch'ei manegiau culs cussegls els daguots, interquera mintgin en lavur singula, sch'el ni ella ei setenida vid ils cussegls. Ils scolars surlavuran perquei lur text daguot per daguot. Han els suandau il cussegl d'in daguot, astgan els far in rudi entuorn il daguot corrispundent (c). Cura che tut ils daguots in enramai cun in rudi, sa il scolar squitschar siu text tschun gadas e prender ils exemplars cun el en scola.

Suainter c'igls sculars ân capieu tge c'e managieu cugls cunzegls agls daguts, examinescha mintga scular a mintga sculara an lavur singula, sch'el/ella â satanieu ved igls cunzegls. Igls sculars surlavuran parquegl lur text dagut par dagut. Suainter c'els ân savundo igl cunzegl agl dagut dastgan igls sculars far egn rudi anturn igl dagut coraspundaint (c). Scha tut igls daguts en anramos cun egn rudi, sa igl scular stampar igl sieus text tschentg geadas.

Zieva cha'ls scolars e las scolaras haun inclet che chi'd es managio culs cussagls aint ils guots, guarda minchün e minchüna in lavur individuela, sch'el/ella ho seguieu ils cussagls. Ils scolars surlavuran perque lur text guot per guot. Zieva ch'els haun seguieu il cussagl in ün guot, suos-chan els fer ün rinch intuorn quel guot (c). Scha tuot ils guots haun ün rinch, po il scolar/la scolara squitscher our tschinch exemplers da sieu text e piglier quels fögls cun el/ella a scoula.

Davo cha'ls scolars e las scolaras han inclet che chi'd es manià culs cussagls aint ils guots, guarda minchün e minchüna in lavur individuala, sch'el/ella ha segui ils cussagls. Ils scolars surlavuran perquai lur text guot per guot. Davo ch'els han segui il cussagl in ün guot, das-chan els far ün rinch intuorn quel guot (c). Scha tuot ils guots han ün rinch, po il scolar/la scolara squitschar oura tschinch exemplars da seis text e tour quels fögls cun el/ella a scoula.


En in proxim pass scrivan ils scolars e las scolaras la cuntinuaziun da lur text (b). Els sedrezzan tenor lur plan e scrivan il text cul computer (quei buca senza endatar l'entschatta ch'els han gia formulau ell'incumbensa 9).

An egn proxim pass scrivan igls sculars la cuntinuaziùn da lur text (b). Els sadrezan tanor lur plan a scrivan igl text segl computer (inclusiv andatar l'antscheata c'els ân gea formulo an l'incumbensa 9).

Ainten en proxim pass screivan igl scolars la cuntinuaziun da lour text b). Els risguardan lour plan da screiver e screivan cugl computer.

In ün prossem pass scrivan ils scolars la cuntinuaziun da lur text (b). Els as drizzan tenor lur plaun e scrivan il text in lur computer (cun indater il cumanzamaint ch'els haun gia formulo ill'incumbenza 9).

In ün prossem pass scrivan ils scolars la cuntinuaziun da lur text (b). Els as drizzan tenor lur plan e scrivan il text in lur computer (cun indatar il cumanzamaint ch'els han fingia formulà ill'incumbenza 9).


• La logica drovan ins cunzun era ella matematica ni ella filosofia.

• An tge domenas dovr'ign cunzund ear la logica?

• La logica vign cunzont duvrada ainten la matematica e filosofia.

• La logica as drouva impustüt eir i'l ram da la matematica u illa filosofia.

• La logica as douvra impustüt eir i'l rom da la matematica o illa filosofia.


• Tgei ei manegiau cun 'autenticitad'? Descrivi cun agens plaids.

• Tge e managieu cun 'autentizitad'? Descrived cun agid d'agens pleds.

• Che es managio cun 'autenticited'? Descrivè cun egens pleds.

• Che es manià cun 'autenticità'? Descrivai cun agens pleds.


• Tgei effect fa ei, sch'in text va pli fetg ella profunditad?

• Tge efect fa'gl, sch'egn text va ple fetg an la profunditad?

• Tge effect ògl, sch'ins variescha betg ainten en text?

• Che effet fo que, sch'ün text vo dapü illa profundited?

• Che effet faja, sch'ün text va daplü illa profuondità?


In text sto esser logics, quei vul dir ch'ils eveniments ston vegnir formulai en ina successiun adequata e che las acziuns dallas persunas ston esser capeivlas. Sche quei ei buc il cass, fa il text savens buca senn e cuntegn rupturas.

Egn text sto easser logic, quegl vut gir c'igls evenimaints ston vagnir formulos an egna suczessiùn adequata a ca las acziùns da las parsùnas ston easser capevlas. Scha quegl e betg igl cass, fa igl text savens betga sen a cuntegna rutadiras.

• I vo a fons sch'ins screiva an detagl e betg angal a moda superfiziala. Pi fitg tgi vign descretg tot chegl tgi la persunga s'accorscha ainten chel mument e pi profond tg'ins vo.

Ün text stu esser logic, que voul dir cha'ls evenimaints stöglian gnir formulos in üna successiun adequata e cha las acziuns da las persunas stöglian esser chapiblas. Scha que nun es il cas, nu fo il text suvenz üngün sen e cuntegna ruottadüras.

Ün text sto esser logic, quai voul dir cha'ls evenimaints ston gnir formulats in üna successiun adequata e cha las acziuns da las persunas ston esser chapiblas. Scha quai nun es il cas, nu fa il text suvent ingün sen e cuntegna ruottadüras.


Vegnida era ella en classa avon bi e bein in onn. Igl emprem enconuscheva ella negin e saveva era strusch in plaid romontsch. Mo quei era gnanc la raschun, pertgei ch'ella era buca schi bein vesida. Sia moda e maniera schenada deva in'impressiun arroganta ed ins veva adina in tec l'impressiun d'esser inferiura ad ella. Secapescha ch'ella vegneva adina envidada a tuttas fiastas, tuts vulevan saver tgi che quella scolara eri e pertgei ch'ella mava mintga sera suenter scola tier sia onda Paulina.

Vagnida an classa eara ella avànt biabagn egn on. Gl'amprem ancunascheva ella nign an vischnànca a saveva ear strusch egn pled rumàntsch. Mo quegl eara gnànc la raschùn, partge c'ella eara betg aschi bagnvasida. La sia moda a maniera schanada deva egn'impressiùn aroganta ad ign veva adigna ampo l'impressiùn d'easser inferiura ad ella. Sacapescha c'ella vagneva adigna anvidada a tut las feastas, tuts levan saver tgi ca quella sculara segi a partge c'ella vomi mintga gi suainter scola a visitar sia onda Paulina.

Ella d'eira gnida in nossa classa avaunt passa ün an. Il prüm nu cugnuschaiva ella ad üngün e savaiva melapaina ün pled rumauntsch. Ma que nu d'eira niauncha la radschun, perche ch'ella nu d'eira uschè bainvisa. Ella paraiva arroganta e que as vaiva adüna l'impreschiun d'esser inferiur ad ella. S'inclegia ch'ella gniva adüna invideda a tuot las festas, tuots vulaivan savair chi cha quista scolara d'eira e perche ch'ella giaiva mincha saira zieva scoula tar sia dütscha Paulina.

Ella d'eira gnüda in nossa classa avant bundant ün on. Il prüm nu cugnuschaiva ella ad ingün e savaiva malapaina ün pled rumantsch. Ma quai nu d'eira gnanca la radschun, perche ch'ella nu d'eira uschè bainvissa. Ella paraiva arroganta ed i's vaiva adüna l'impreschiun d'esser inferiur ad ella. S'inclegia ch'ella gniva adüna invidada a tuot las festas, tuots laivan savair chi cha quista scolara d'eira e perche ch'ella giaiva mincha saira davo scoula pro sia mima Paulina.


Sche jeu stuess eleger mia stagiun preferida, fuss quei igl uost.

Scha jou stuess eliger la mia stagiùn preferida, alura fuss quegl igl avust.

Sch'eau stuvess tscherner mia stagiun prediletta, alura füss que l'avuost.

Sch'eu stuvess tscherner mia stagiun prediletta, lur füss quai l'avuost.


Ier essan nus stai sin viadi da scola. Igl emprem vein nus priu il tren si Sedrun. Leu vein nus fatg ina spassegiada. Suenter gentar vein nus visitau il bogn ed essan silsuenter puspei turnai a casa.

Ier eassan nus stos sen vieadi da scola. Gl'amprem vagn nus prieu la posta ainta Spleia. Là vagn nus fatg egna spassageada tigl casti. Suainter marenda vagn nus visito igl museum ad eassan suainter puspe turnos a tgea.

Her essans stos in viedi da scoula. Il prüm vains piglio il tren fin a Zernez. Lo vains fat üna spassageda. Zieva vains visito il museum dal Parc naziunel ed alura essans darcho turnos a chesa.

Her eschna stats in viadi da scoula. Il prüm vaina tut il tren fin a Zernez. Là vaina fat üna spassegiada. Davo vaina visità il museum dal Parc naziunal e lura eschna darcheu tuornats a chasa.


• Legi ils discuors directs ella tabella sutvart. Tgei ei buc autentic? Strihei quels plaids e remplazzei els cun plaids autentics.

• Liged igls dascurs directs qua sut. Tge e betg autentic? Strischead tals pleds a ramplazad els cun pleds autentics.

• Legè ils discuors directs illa tabella suotvart. Che nun es autentic? Strichè ils pleds na autentics e rimplazzè'ls cun pleds autentics.

• Legiai ils discuors directs illa tabella suotvart. Che nun es autentic? Strichai ils pleds na autentics e tils rimplazzai cun pleds autentics.


Sin fundament da tut quels resuns surlavura il scolar siu text. Silsuenter lai el squitschar la scolasta ni il scolast treis gadas la versiun surluvrada sin A3. Quellas versiuns vegnan duvradas ella proxima incumbensa.

Sen fundamaint da tut quels resùns surlavura igl scular igl sieus text. Sauinter lascha el stampar la surmestra tres geadas la versiùn surluvrada an furma angrandida sen A3. Quellas versiùns vignan duvradas an la proxima incumbensa.

A basa da tuot quels resuns surlavura il scolar/la scolara sieu text. Alura lascha el/ella squitscher a la magistra u al magister trais exemplers da la versiun surlavureda in fuorma ingrandida sün ün fögl A3. Quellas versiuns vegnan druvedas illa prosma incumbenza.

A basa da tuot quels resuns surlavura il scolar/la scolara seis text. Lura lascha el/ella squitschar a la magistra o al magister trais exemplars da la versiun surlavurada in fuorma ingrondida sün ün fögl A3. Quellas versiuns vegnan dovradas illa prosma incumbenza.


• Tgei ei manegiau cun 'logica'? Descrivi cun agens plaids.

• Tge e managieu cun 'logica'? Descrived cun agid d'agens pleds.

• Che es managio cun 'logica'? Descrivè cun egens pleds.

• Che es manià cun 'logica'? Descrivai cun agens pleds.


Pil pensum d) s'approfundescha mintga scolar en ina tematica (A, B, C ni D). La scolasta reparta a mintga scolar il model corrispundent (ina part dils models M11.1a-b) ed ils scolars legian il fegl en lavur singula. Silsuenter s'organiseschan ils scolars ellas gruppas d'experts (AAAA, BBBB, CCCC, DDDD) e dattan communablamein risposta allas damondas. Cun agid dallas sligiaziuns (M11.2a-b) curregian e discuteschan ils scolars lur resultats en gruppa.

Par la leztga d) saprofundescha mintga scular an egna tematica (A, B, C near D). La surmestra repertga a mintga scular igl modèl coraspundaint (egna part digls modèls M11.1a-b) ad igls sculars ligian igl figl an lavur singula. Suainter s'organiseschan igls sculars an las grupas d'experts (AAAA, BBBB, CCCC, DDDD) a raspundan cuminevlameing las amparadas. Cun agid da las schliaziùns (M11.2a-c) curegian a discuteschan igls sculars an grupa lur resultats.

Per la lezcha d) s'approfundescha mincha scolara e scolar in üna tematica (A, B, C u D). La magistra scumparta a mincha scolara e scolar il model correspundent (üna part dals models M12.1a-b) e'ls scolars legian il fögl minchün daperse. Alura s'organiseschan ils scolars illas gruppas d'experts (AAAA, BBBB, CCCC, DDDD) e daun insembel resposta a las dumandas. Cun agüd da las soluziuns (M11.2a-b) corregian e discutan els lur resultats in lur gruppa.

Per la lezcha d) s'approfundischa mincha scolara e scolar in üna tematica (A, B, C o D). La magistra scumparta a mincha scolara e scolar il model correspundent (üna part dals models M11.1a-b) e'ls scolars legian il fögl minchün da per sai. Lura s'organiseschan ils scolars illas gruppas d'experts (AAAA, BBBB, CCCC, DDDD) e dan insembel resposta a las dumondas. Cun agüd da las soluziuns (M12.2a-b) corregian e discutan els lur resultats in lur gruppa .


• Sch'ins variescha buc, nescha monotonia. Il text para lungurus e buca bein ponderaus. Ei fa l'impressiun ch'igl autur ni l'autura dil text hagi buca dapli plaids a disposiziun.

• Sch'ins variescha betg, nescha monotonia. Igl text para lungurous e betg bagn pondero. I para tgi l'autoura u igl autour vegia betg daple pleds a disposiziun.

• Scha nu's variescha, dvainta ün text monoton. Il text dvainta lungurus e do l'impreschiun cha nu saja gnieu pondero bger. Que pera scu scha l'autur u l'autura dal text nu vess a disposiziun dapü pleds.

• Schi nu's variescha, dvainta ün text monoton. Il text dvainta lungurus e dà l'impreschiun chi nu saja gnü ponderà bler. I para sco scha l'autur o l'autura dal text nu vess a disposiziun daplü pleds.


Il medem pensum vegn silsuenter fatgs en ina lavur da partenari (c). En dus analiseschan ils scolars in niev text e nodan lur constataziuns e propostas da midada ella tabella. Mintga gruppa presenta silsuenter el plenum in'observaziun en connex cul text.

La madema leztga vean sauinter fatga an egna lavur da partenari (c). An dus analiseschan igls sculars egn oter text a nodan lur perzepziùns a propostas par midadas an la tabela. Mintga grupa preschainta suainter agl plenum egn'observaziùn an conex cugl text.

La listessa lezcha vain alura fatta in gruppas da duos (c). In duos analiseschan ils scolars ün nouv text e notan illa tabella tuot que ch'els constatan e propuonan da müder. Mincha gruppa preschainta alura in classa ün'observaziun in connex cul text.

La listessa lezcha vain lura fatta in gruppas da duos (c). In duos analiseschan ils scolars ün nouv text e notan illa tabella tuot quai ch'els constatan e propuonan da müdar. Mincha gruppa preschainta lura in classa ün'observaziun in connex cul text.


Jeu mon tuttina a prender penetienzia, schegie che jeu hai fatg ina massa puccaus.

Jou vont tutegna savens an la stizùn digl mazler, schagea ca jou magl bugent tgarn.

Ia magl tschigulatta, perchegl tg'ia va betg gugent ella.

Eau vegn listess a kino, eir scha muossan hoz bgers films.

Eu vegn listess a kino, eir schi muossan hoz blers films.


• Tip: Formular il discuors e suenter preleger el dad ault. Sch'ins sa buca crer quei che la persuna di, ston ins midar singuls plaids ni schizun igl entir discuors.

• Tip: Formular igl dascurs a suainter preliger el dadòlt. Sch'ign cre betga quegl ca la parsùna gi, ston ign midar singuls pleds near schizund igl antier dascurs.

• Tip: Formuler il discuors ed alura il preler dad ot. Per as der d'incler stu la persuna tscherner pleds ed expressiuns adattedas al visavi ed a la situaziun.

• Tip: Formular il discuors e lura til preleger dad ot. Per as dar d'incleger sto la persuna tscherner pleds ed expressiuns adattadas al visavi ed a la situaziun.


• Tip: Consultar vocabularis per engrondir il scazi da plaids

• Tip: Consultar pledaris par angrandir igl stgazi da pleds

• Tip: consultar vocabularis u dumandar ad ensatgi oter.

• Tip: Consulter discziunaris per ingrandir il s-chazi da pleds

• Tip: Consultar dicziunaris per ingrondir il s-chazi da pleds


Per finir s'occupeschan ils scolars cun dus citats dall'autura Rut Plouda (e). Els legian (en lavur singula ni en dus) ils citats e rispundan allas damondas. Las rispostas vegnan discutadas en classa.

Sco finiziùn s'ocupeschan igls sculars cun dus zitats da l'autura Rut Plouda (e). Els ligian (an lavur singula near an dus) igls zitats a raspundan las amparadas. Las raspostas vignan senaquegl discutadas an classa.

Per glivrer s'occupan ils scolars da duos citats da l'autura Rut Plouda (e). Els legian (minchün daperse u in duos) ils citats e respuondan a las dumandas. Las respostas vegnan alura discutedas in classa.

Per finir s'occupan ils scolars da duos citats da l'autura Rut Plouda (e). Els legian (minchün da per sai o in duos) ils citats e respuondan a las dumondas. Las respostas vegnan lura discusas in classa.


• Ils eveniments en in text ston esser en ina successiun capeivla ed adequata. Las acziuns dallas persunas ston haver consequenzas suandablas, schiglioc ei in text buca logics.

• Igls evenimaints ainten en text ston esser ainten ena successiun tgapibla ed adequata. Las acziuns dallas persungas ston aveir consequenzas tg'ins so suandar, schiglio è igl text betg logic.

• Ils evenimaints in ün text stöglian esser in üna successiun logica. Las acziuns da las persunas stöglian avair consequenzas inclegiantaivlas, uschigliö nun es ün text logic.

• Ils evenimaints in ün text ston esser in üna successiun logica. Las acziuns da las persunas ston avair consequenzas inclegiantaivlas, uschigliö nun es ün text logic.


Tia mumma less che ti metties giud meisa: «Ussa hai jeu repetidamein supplicau tei da prender quels migeuls e metter els ella Abwäschmaschina. Sorry, aber ussa tonscha ei gleiti.»

Tia mama vut ca tei dostias giod mesa: «Ussa ve jou repetidameing suplitgieu te da prender que magiel a meter el an l'Abwäschmaschina. Sorry, aber ussa tànsch'igl dalùnga.»

La mamma vuless cha tü pigliast giò d'maisa: «S-chüsa, füssast tü uschè gentil/gentila e mettessast ils plats e magöls aint illa maschina da laver giò?»

La mamma less cha tü pigliast giò d'maisa: «S-chüsa, füssast tü uschè gentil/gentila e rumissast ils plats e magöls aint illa maschina da lavar giò?»


Igl è quiet en il guaud. Mo ses pass rumpan il ruaus. Il sang curra tras sias avainas. Regularmain tschenta ella in pe davant tschel. Ses cor batta en il ritem da ses pass. Ina lieur sper via gizza las ureglias e svanescha en las chaglias cura che la curridra s'avischina.

An classa pondereschan igls scolars, tge tgi 'surluvrar en text' monta. Siva resumeschan els cun lour pleds igl citat da Romana Ganzoni. Scu sagond pass ligia la classa igl text b) e sa fatschainta cun las dumondas, scu tgi fiss da surluvrar chel text.

Ad es quiet aint il god. Be sieus pass rumpan la quietezza. Il saung cula tres sias avainas. Ella metta regulermaing ün pè zieva l'oter. Sieu cour batta i'l ritem da sieus pass. Üna leivra a l'ur da la via güzza las uraglias e svanescha illa frus-chaglia, cur cha la joggra s'avicina.

Id es quiet aint il god. Be seis pass rumpan la quietezza. Il sang cula tras sias avainas. Ella metta regularmaing ün pè davo tschel. Seis cour batta i'l ritem da seis pass. Üna leivra a l'ur da la via güzza las uraglias e svanischa illa fus-chaglia, cur cha la joggra s'avicina.