Silsuenter emprovan ils scolars e las scolaras da leger il text en gruppas da dus. Per finir cantar la canzun el plenum (notas sils models M10.1a-d).

Suainter san igls sculars a las scularas ampruvar da liger igl text an grupas da dus a sco finiziùn cantar anzemel la canzùn (notas sen igls modèls M10.1a-d).


2. Lupo ei semess giu avon il turnister/letg/culiez da Luisa ed ei buca pli semuentaus.

2. Igl  Lupo â samess sper igl litg da la Luisa ad â betga ple samuanto.

2. Lupo s'ho miss giò davaunt il sach da scoula/il let/ils peis da Luisa e nu s'ho pü scrollo.

2. Lupo s'ha miss giò davant la buscha da scoula/il let/ils peis da Luisa e nu s'ha plü scrollà.


5. Lupo veseva ora sco in uorset/miuret/luffet.

5. Lupo guardaiva our scu ün uorsin/üna mürina/ün luffin.

5. Lupo guardaiva oura sco ün/üna uorsin/mürina/luffin.


4. Lupo ha durmiu l'entira notg sco in tais/plumatsch/utschi.

4. Igl Lupo â durmieu l'antiera notg sco egn tes.

4. Lupo ho durmieu tuotta not scu ün tass/cuschin/utschè.

4. Lupo ha durmi tuotta not sco ün tass/plümatsch/utschè.


c) stagn e bein, fetg bein, l'entira notg, senza vegnir neunavon

c) sten a bagn, fetg bagn, l'antiera notg, sainza vagnir nanavànt

c) sten e bain, fich bain, tuotta not, sainza as sdasder

c) sten e bain, fich bain, tuotta not, sainza as sdruagliar


3. Luisa vegneva strusch da durmir/cuorer/cantar, ella vuleva mirar igl entir temps, sche Lupo seigi aunc leu.

3. La Luisa vagneva strusch da durmir. Ella leva trasor vurdar, sch'igl Lupo segi ànc là.

3. Luisa nu rivaiva bod na pü da durmir/cuorrer/chanter, ella vulaiva guarder tuotta pezza, scha Lupo es auncha lo.

3. Luisa nu rivaiva bod na plü da durmir/cuorrer/chantar, ella laiva tuotta pezza verer, scha Lupo es amo là.


1. Nus havein priu Lupo cun nus ella valischa/el hotel/ella tenda.

1. Nus vevan prieu igl Lupo cun nus agl hotel.

Nus vains piglio cun nus a Lupo aint illa valisch/aint il hotel/aint illa tenda.

Nus vain tut cun nus a Lupo aint illa valisch/a l'hotel/illa tenda.


calisch, cudisch, larisch, pelisch, polisch, salisch

calesch, cudesch, laresch, pelesch, polesch, salesch,


ris, dar is, vegnis, sentis (tut ils verbs ella 2. persuna plural dalla conjugaziun sin -ir)

ris, dar is, anfis, paradis, parvis, prezis, barbis


Luisa sa buc articular igl 'l', Nic buc igl 'r'.

Luisa nu savaiva pronunzcher il 'l', Nic il 'r'.

Luisa nu savaiva pronunzchar il 'l', Nic il 'r'.


2. El sa haver in peil liung, ei plitost activs il di ed ei pli gronds ch'il raspun. -> piertg da mar

2. El sa ver egn pel lùng, el e pletost segl gi activ ad e ple grànd c'igl ratùn. -> piertg da mar

2. Ella po avair ün pail lung, es püchöntsch activa düraunt il di ed es pü granda cu il furmanter. (chucalin da mer)

2. Ella po avair ün pail lung, es plüchöntsch activa dürant il di ed es plü gronda co il furmanter. (chucalin da mar)


1. El fa negina canera, ha buca combas e ti sas buca termagliar cun el. -> pèsch

1. El fa nigna canera, â betga tgombas a tei sas betga far tarmagls cun el. -> pestg

1. Ella nu fo üngüna canera, nun ho chammas e tü nu poust giuver cun ella. (pesch)

1. Ella nu fa ingüna canera, nun ha chommas e tü nu poust giovar cun ella. (pesch)


4. Ella ha ina cresta e plemas e sa carschlar. -> gaglina

4. Ella â egna cresta a plemas a sa cratschlar. -> gagliegna

4. Ella ho üna crasta e pennas e so cratschler. (gillina)

4. Ella ha üna craista e pennas e sa cratschlar. (giallina)


9. Ella sbegla, ho üna launa spessa chi vain tundida, ed ella stu gnir protetta dal luf. (bês-ch)

9. Ella sbegla, ha üna lana spessa chi vain tuondüda, ed ella sto gnir protetta dal luf. (besch)


6. El selava savens, ha greflas gitas e fila, cura ch'el ei cuntents. -> gat

6. El salava savens, â greflas gitas a fila, cur c'el e cuntaint. -> giat

6. Ella as leva suvenz, ho griflas agüzzas e fila, sch'ella es cuntainta. (giat)

6. Ella as lava suvent, ha griflas agüzzas e fila, sch'ella es cuntainta. (giat)


8. El ei plitost pigns, cuora bugen en ina roda speciala en siu caset e quei magari era duront la notg. -> raspun

8. El e pletost pintg, cura bugent an egna roda speziala an sieus caset a quegl magari ear durànt la notg. -> rafùn

8. Ella es püchöntsch pitschna e cuorra gugent in üna rouda in sia chabgia. (furmanter)

8. Ella es plüchöntsch pitschna e cuorra jent in üna rouda in sia chabgia. (furmanter)


10. El sa grugnar ed el vegn pil pli rosa. -> piertg

10. El grugna a la sia peal e da calur rosa. -> piertg

10. Ella gruogna, es tar nus pelpü rösa ed ho ögls fich pitschens. (püerch / chucal / alimeri)

10. Ella gruogna, es pro nus pelplü rösa ed ha ögls fich pitschens. (püerch / chucal / purschè)


11. Ella ha ureglias liungas ed in peil fetg fin ed ha bugen rieblas. -> cunegl

11. Ella â ureglias lùngas ad egn pel fetg fegn ad â bugent rieblas. -> cunegl

11. Ella ho uraglias lungias ed ün pail fich fin ed ho gugent rischmelnas. (cunigl / leivra)

11. Ella ha uraglias lungas ed ün pail fich fin ed ha jent rischgelguas. (cunigl / leivra)


5. Ella dorma igl entir unviern ed ha in cuirass dad ies. -> tartaruga

5. Ella dorma igl antier unviern ad â egn cuirass or dad oss. -> tartaruga

5. Ella dorma d'inviern ed ho üna corazza dad öss. (tartaruga)

5. Ella dorma d'inviern ed ha üna corazza dad öss. (tartaruga)


12. Ella ha corns, remaglia e dat a nus il product per far caschiel, pischada e jogurt.

12. Ella â cornas, ramaglia a dat a nus igl product par far caschiel, paintg a jogurt.

12. Ella rumaglia, mügia e do il liquid per fer chaschöl, painch e jogurts. (vacha)

12. Ella rumaglia, mügia e dà il liquid per far chaschöl, painch e jogurts. (vacha)


3. El dat dalla cua, tegn ora la lieunga e tahegia. -> tgaun

3. El dat da la cua, tegna or la lieunga a tacegia. -> tgàn

3. Ella do da la cua, bubla suvenz e sgrigna, sch'ella as sainta imnatscheda. (chaun)

3. Ella dà da la cua, bubla suvent e sgrigna, sch'ella as sainta imnatschada. (chan)


7. El ha plemas da tuttas colurs e sa magari dir enzacons plaids. -> papagagl

7. El â plemas an tut las calurs a sa magari gir anzaquànts pleds. -> papagagl

7. Ella ho pennas da tuottas culuors e so forsa dir ün pêr pleds. (papagagl)

7. Ella ha pennas da tuottas culurs e sa forsa dir ün pêr pleds. (papagagl)


Tut ils scolars e las scolaras sesan cun lur sutgas en in rudi. La scolasta ha 8 cartas enta maun (M13.1a). Sin mintga carta ei nudada ina colur da cavels ni ina colur dad egls. La scolasta pren lu ina carta suenter l'autra e legia quei ch'ei scret, p.ex.: 'cavels brins'. Sinquei san tut ils scolars cun cavels brins rotar per ina sutga el rudi. Sch'enzatgi auter sesa gia silla sutga, sto quei scolar seser silla schanuglia da quel. Ins sa sulettamein rotar, sche negin sesa sill'atgna schanuglia.

Igls sculars a las scularas sean sen lur sutgas an egn rudi. La surmestra â aintamàn 8 tgartas (M13.1a). Sen mintga tgarta e nudada egna calur da tgavels near egna calur dad îls. La surmestra prenda alura egna tgarta suainter l'otra a ligia quegl c'e scret, p.ex.: 'tgavels bregns'. Senaquegl san tut igls sculars cun tgavels bregns rotar par egna sutga agl rudi. Sch'anzatgi oter sea gea sen la sutga, sto que scular sear sen la schanuglia da quel. Ign sa me rotar, scha nign sea sen l'atgna schanuglia.

Tuot ils scolars e las scolaras tschaintan sün lur s-chabels in ün rinch. La magistra tegna in maun 8 cartas (M11.1a). Sün mincha carta ho ella noto üna culur da chavels u d'ögls. Ella piglia alura üna carta zieva l'otra e legia que cha'd es scrit, p.ex.: 'chavels brüns'. Tuot ils scolars cun chavels brüns as paun alura spuster sül prossem s-chabè i'l rinch. Sch'ün oter scolar tschainta già sül s-chabè, stu il scolar culs chavels brüns tschanter sülla schnuoglia dal conscolar. Ün scolar po be roter, sch'üngün nu tschainta sün sia schnuoglia. Guadagno ho il scolar u la scolara chi ho fat scu prüm ün gir inter intuorn il rinch e tschainta darcho sün sieu egen s-chabè. Düraunt l'exercizi paun tuot ils scolars controller, scha las reglas dal gö vegnan respettedas.

Tuot ils scolars e las scolaras tschaintan sün lur sopchas in ün rinch. La magistra tegna in man 8 cartinas (M11.1a). Sün mincha cartina ha ella notà üna culur da chavels o d'ögls. Ella piglia lura üna carta davo tschella e legia quai chi'd es scrit, p.ex. 'chavels brüns'. Tuot ils scolars cun chavels brüns as pon lura spostar sülla prosma sopcha aint il rinch. Sch'ün oter uffant tschainta fingià sülla sopcha, sto il scolar culs chavels brüns tschantar sülla schnuoglia dal conscolar. Ün scolar po be rotar, sch'ingün nu tschainta sün sia schnuoglia.


Ils maletgs che sedattan ein fetg rudimentars. Ils maletgs da sligiaziun ein pli elaborai.

Igls maletgs ca sadatan en fetg rudimentars. Igls maletgs da schliaziùn en daple elavuros.

Ils purtrets chi resultan sun fich rudimenters. Ils purtrets da soluziun sun pü elavuros.

Ils purtrets chi resultan sun fich rudimentars. Ils purtrets da soluziun sun plü elavurats.


Schizun cura ch'el dorma, ha el schliata luna.

Schizund cur c'el dorma â el schleata luna.

Dafatta cur ch'el dorma, ho'l noscha glüna.

Dafatta cur ch'el dorma, ha'l noscha glüna.


Cura ch'el era in pign, clamava el a Brutus 'Blutus'.

Cur c'el eara egn pintg, clamava el agl Brutus 'Blutus'.

Cur ch'el d'eira ün pitschen, clamaiva'l a Brutus 'Blutus'.

Cur ch'el d'eira ün pitschen, clomaiva'l a Brutus 'Blutus'.


Mo ir a spass plai buc aschi bein ad el.

Mo ir a spass ple betg aschi bagn ad el.

Be ad ir a spass nu'l plescha uschè bain.

Be ad ir a spass nu til plascha uschè bain.


Cura ch'ella era pintga, clamava ella a Lupo 'Jupo'.

Cur c'ella eara pintga, clamava ella agl Lupo 'Jupo'.

Cur ch'ella d'eira pitschna, clamaiv'la a Lupo 'Jupo'.

Cur ch'ella d'eira pitschna, clomaiv'la a Lupo 'Jupo'.


Ella va bugen a scola, mo ella ha era bugen vacanzas.

Ella va bugent a scola, mo ella â ear bugent vacànzas.

Ella vo gugent a scoula, ma ella ho eir gugent vacanzas.

Ella va jent a scoula, ma ella ha eir jent vacanzas.


Cura che Arno va cul camiun, stat ella a casa e fa il percasa.

Cur c'igl Arno va cugl camiùn, stat ella a tgea a fa igl partgea.

Cur cha Arno vo cul camiun, sto ella a chesa e fo la chaseda.

Cur cha Arno va cul camiun, sta ella a chasa e fa la chasada.


In pèr dis ad jamna mira el dils affons e fa il percasa.

Egn peer gis a l'eanda varda el digls unfànts a fa igl partgea.

Ün pêr dis l'eivna guarda'l dals iffaunts e fo la chaseda.

Ün pêr dis l'eivna guarda'l dals uffants e fa la chasada.


Mo ir a spass ple betga aschi bagn ad el.

Be ad ir a spass nu'l  plescha uschè bain.


El ha adina, mo propi adina, schliata luna.

El â adigna, mo propi adigna, schleata luna.

El ho adüna, ma propi adüna noscha glüna.

El ha adüna, ma propcha adüna noscha glüna.


El ha schliata luna, cura ch'ei plova, cura ch'ei neiva e cura ch'ei dat sulegl.

El â schleata luna cur c'igl plova, cur c'igl neva a cur c'igl dat sulegl.

El ho noscha glüna, cur cha que plouva, cur cha naiva e cur cha'd es sulagl.

El ha noscha glüna, cur chi plouva, cur chi naiva e cur chi'd es il sulai.


El ha noscha glüna, cur chi plouva, cur chi naiva e cur chi'd es sulai.


Egn peer gis l'eanda varda el digls unfànts a fa igl partgea.


Quei pensum san ins era far sco lavur da gruppa.

Quella leztga san ign ear far sco lavur da grupa.

Quista lezcha as po eir fer scu lavur in gruppa.

Quista lezcha as poja eir far sco lavur in gruppa.


El ei empau in sfarfatg e fa fetg bugen lumparias.

El e ampo egn lumpazi a fa fetg bugent lumpareias.

El es ün pô ün sfarfat e fo fich gugent lumparias.

El es ün pa ün sfarfat e fa fich jent lumparias.


Sin in mantun ha la scolasta preparau cedels cullas parts dil tgierp (M14.1a-c). Mintga scolar pren lu in cedel e metta quel el liug corrispundent dil tgierp tochen che tut las parts ein numnadas.

Igl placat vean palando ved egna pare. Sen egn hufen â la surmestra preparo zedels cun las parts digl tgierp (M14.1a-c). Mintga scular prenda egn da quels zedels a tatga quel agl liac digl tgierp ca coraspunda.

Il placat vain pendieu sü vi da la paraid in staunza da scoula. La magistra ho preparo scrits cullas parts dal corp (M12.1a-c). Mincha scolar piglia alura ün scrit e'l tacha al lö correspundent dal corp sül placat, fin cha tuot las parts sun numnedas.

Il placat vain pendü sü vi da la paraid in stanza da scoula. La magistra ha preparà scrittins cullas parts dal corp (M12.1a-c). Mincha scolara e scolar piglia ün scrittin e tacha quel al lö correspundent dal corp sül placat, fin cha tuot las parts sun nomnadas.


2. Scriva igl otgavel bustab digl alfabet.

2. Scriva l'ochevel custab da l'alfabet.

2. Scriva l'ottavel custab da l'alfabet.


4. Scriva il vegnavel bustab digl alfabet.

4. Scriva igl veintgavel bustab digl alfabet.

4. Scriva il vainchevel custab da l'alfabet.

4. Scriva il vainchavel custab da l'alfabet.


3. Scriva igl davos bustab digl alfabet.


b) 1. Scriva il tierz bustab digl alfabet.

b) 1. Scriva igl tearz bustab digl alfabet.

b) 1. Scriva il terz custab da l'alfabet.


3. Davo quel tagnin ha chattà la mamma a Lupo. (container)


Las fotografias dils agens animals da casa san els fixar vid la tabla. El plenum san ils conscolars lignar tgei animal che s'auda a tgi e tgei ch'igl animal communichescha en quei mument.

Las fotografeias digls agens animals da tgea san els palandar ved la tavla. Agl plenum angiavegnan igls cunsculars tge animal ca s'oda a tgi a tge c'igl animal comunitgescha an que mumaint.

Las fotografias da las egnas bes-chas da chesa paun ils scolars tacher vi da la tevla. Ils conscolars ingiuvinan chenüna da quellas bes-chas chi tuocha a chi e che cha quellas bes-chas ans vöglian 'dir' in quel mumaint.

Las fotografias da las aignas bes-chas da chasa pon ils scolars tachar vi da la tabla. Ils conscolars ingiavinan chenüna da quellas bes-chas chi tocca a chi e che cha quellas bes-chas ans vöglian 'dir' in quel mumaint.


Per far la part b ston ils scolars tagliar ora ils maletgs (M16.1a) e taccar els sper il dretg text. En connex cullas ramurs e las posas dil gat (part c) ston ils scolars scriver mintgamai ina construcziun.

Par far la part b) ston igls sculars tagliear or igls maletgs (M16.1a) a tatgear els sper igl dretg text. An conex cun las ramurs a las posas digl giat (part c) ston igls sculars scriver mintgame egna construcziùn.

Per fer la part b) taglian our ils scolars ils purtrets (M16.1a) e'ls tachan sper la frasa correspundenta. I'l exercizi c) scrivan ils scolars üna frasa per mincha viers e pusiziun dal giat.

Per far la part b) taglian ils scolars oura ils purtrets (M16.1a) e tils tachan sper la frasa correspundenta. I'l exercizi c) scrivan ils scolars üna frasa per mincha viers e posiziun dal giat.


Mintga scolar scriva sin in cedel in num ed in animal da casa. Tuts sesan en rudi. La scolasta entscheiva cun dir p.ex.: «Jeu hai num Pia e miu animal da casa ei in piertg da mar.» La scolara che sesa da vart seniastra sto lu dir: «Quei ei Pia. Siu animal da casa ei in piertg da mar. Jeu hai num Debora e miu animal da casa ei in gat.» Il scolar che sesa da vart seniastra da Debora cuntinuescha: «Quei ei Debora. Siu ...»

Mintga scular scriva sen egn zedel egn num ad egn animal da tgea. Tuts sean agl rudi. La surmestra antscheva cun gir p.ex.: «Jou ve num Pia ad igl mieus animal da tgea e egn piertg da mar.» La sculara ca sea da la vart saniestra sto alura gir: «Quegl e la Pia. Igl sieus animal da tgea e egn piertg da mar. Jou ve num Debora ad igl mieus animal da tgea e egn giat.» Igl scular ca sea da la vart saniestra cuntinuescha: «Quegl e la Debora. Igl sieus ...»

Mincha scolar scriva il nom d'üna persuna e d'üna bes-cha da chesa sün ün scrittin. Tuots tschaintan aint il rinch. La magistra cumainza cun dir p.ex.: «Eau d'he nom Pia e mia bes-cha da chesa es ün chucalin da mer.» La scolara chi tschainta da la vart schnestra stu alura dir: «Que es Pia. Sia bes-cha da chesa es ün chucalin da mer. Eau d'he nom Debora e mia bes-cha da chesa es ün giat.» Il scolar chi tschainta da la vart schnestra cuntinuescha: «Que es Debora. Sia bes-cha da chesa es …»

Mincha scolar scriva il nom d'üna persuna ed üna bes-cha da chasa sün ün scrittin. Tuots sezzan aint il rinch. La magistra cumainza cun dir p.ex.: «Eu n'ha nom Pia e mia bes-cha da chasa es ün chucalin da mar.» La scolara chi sezza da la vart schnestra sto lura dir: «Quai es Pia. Sia bes-cha da chasa es ün chucalin da mar. Eu n'ha nom Debora e mia bes-cha da chasa es ün giat.» Il scolar chi sezza da la vart schnestra cuntinuescha: «Quai es Debora. Sia bes-cha da chasa es ...»


Silsuenter discutar culs scolars co ins sa ni vesa tgei ch'ils animals vulan dir ni co els sesentan.

La parsùna d'instrucziùn bagliafa cugls sculars co ign sa near veza tge c'igls animals vutan gir near sco els sasaintan.

Zieva as po discuter in classa cu cha's bada u cu cha's vezza che cha las bes-chas vulessan dir u cu ch'ellas as saintan.

Davo as poja discuter in classa, co chi's bada o co chi's vezza che cha las bes-chas lessan dir o co ch'ellas as saintan.


Allura sligiar ils pensums. Ils scolars lavuran cun in partenari. Els han da colligiar las construcziuns che van a prau cul cumpurtament dil tgaun. Els duein cumpletar cun ulteriuras pusseivladads d'interpretaziun. Silsuenter discutar el plenum, cumpletar e curreger.

Ils scolars faun las lezchas in gruppas da duos. Els stöglian collier las frasas chi s'affaun cul cumportamaint dal chaun e cumpletter quellas cun egens exaimpels. Zieva paun els discuter ils exaimpels in classa ed als cumpletter e correger.

Ils scolars fan las lezchas in gruppas da duos. Els ston colliar las frasas chi s'affan cul cumportamaint dal chan e tillas cumplettar cun agens exaimpels. Davo pon els discuter in classa ils exaimpels e tils cumplettar e correger.


Il tgaun giappa ed uorla: Enzatgi vegn! Il tgaun vul far termagls. Il tgaun vul ir a spass.

Anzatgi vean! Fe tarmagls cun me! Jou less ir a spass!

Il chaun bubla ed üerla: Qualchün vain! Giouva cun me. Eau vuless ir a spass!

Il chan bubla ed üerla: Inchün vain! Giova cun mai. Eu less ir a spass!


Il giat boffa: el imnatscha; el ho temma.

Il giat boffa: el imnatscha; el ha temma.


Tgi che scumbeglia nums/animals sto scriver animals da casa vid la tabla ni formar in niev rudi culs ulteriurs scolars che dattan ora.

Tgi ca sbaglia nums/animals sto scriver animals da tgea ved la tavla near furmar egn nov rudi cugls ulteriurs sculars ca cupetgan or digl gioi.

Chi chi sbaratta noms da persunas e bes-chas stu noter bes-chas da chesa vi da la tevla u furmer ün nouv rinch culs oters scolars chi vegnan eliminos dal gö.

Chi chi scumpiglia noms da persunas e bes-chas sto notar bes-chas da chasa vi da la tabla o fuormar ün nouv rinch cun tschels scolars chi vegnan eliminats dal gö.


Il tgaun plira: Jeu sun trests. Il tgaun ha fetg mal.

Il chaun plüra: Eau sun trist. Eau am d'he fat mel.

Il chan plüra: Eu sun trist. Eu am n'ha fat mal.


• Il contavel bustab digl alfabet ei igl m? (13 avel)

• Igl quàntavel bustab digl alfabet e igl m? (13 avel)

• Il quauntevel custab da l'alfabet es il m? (13evel)

• Il quantavel custab da l'alfabet es il m? (13avel)


Il scolast tschenta entginas damondas per ina controlla formativa ed ils scolars scrivan mintgamai la risposta silla tabla. Per exempel:

3) Igl surmester fa anzaquàntas amparadas par egna controla formativa ad igls sculars scrivan mintgame la rasposta sen la tavla. Par exaimpel:

Il magister fo üna controlla formativa cun incumbenzas e dumandas. Ils scolars scrivan las respostas sülla tevla. Exaimpels:

Il magister fa üna controlla formativa cun incumbenzas e dumondas. Ils scolars scrivan las respostas sülla tabla. Per exaimpel:


Ils scolars lavuran en dus. Mintgin scriva ils bustabs digl alfabet in sper l'auter sin in fegl A3. Suenter di in scolar in plaid (p.ex. auto) e tschel sto colligiar ils bustabs da quei plaid cun artgs. Quei vul dir ch'el entscheiva tier igl a, fa in artg tochen tier igl u, lu in artg anavos tier il t e da leu in tierz artg anavos tochen tier igl o, e quei senza star eri.

2) Igls sculars lavuran an dus. Mintgegn scriva igls bustabs digl alfabet l'egn sper l'oter sen egn figl A3. Suainter gi egn scular egn pled (p.ex. auto) a tschel sto culiear igls bustabs da que pled cun artgs. Quegl vut gir c'el antscheva tier igl a, fa egn artg antocen tier igl u, alura egn artg anavos tier igl t a da là egn tearz artg anavos antocen tier igl o, a quegl sainza star eri.

Ils scolars lavuran in duos. Minchün scriva ils custabs da l'alfabet ün sper l'oter sün ün fögl A3. Alura disch ün scolar ün pled (p. ex. auto) e l'oter stu collier ils custabs da quel pled cun archs. Que voul dir ch'el cumainza cul 'a', fo ün arch fin tal 'u', alura ün arch inavous tal 't' ed ün terz inavous fin tal custab 'o', e que in üna tratta.

Ils scolars lavuran in duos. Minchün scriva ils custabs da l'alfabet ün sper tschel sün ün fögl A3. Lura disch ün scolar ün pled (p.ex. auto) e tschel sto colliar ils custabs da quel pled cun archs. Quai voul dir ch'el cumainza pro l'a, fa ün arch fin pro l'u, lura ün arch inavo pro'l t ed ün terz inavo fin pro l'o, e quai in üna tratta.


• Scriva ils treis bustabs che vegnan suenter il t. (uvw)

• Scriva igls tres bustabs ca vignan suainter igl t. (uvw)

• Scriva ils trais custabs chi vegnan zieva il t. (u, v, w)

• Scriva ils trais custabs chi vegnan davo il t. (u, v, w)


Ils scolars lavuran en dus. Sin in fegl A3 preparan els igl alfabet screts naven da sisum tochen giudem. In scolar di in plaid e l'auter sto tuccar in suenter l'auter ils bustabs che vegnan avon en quei plaid.

1) Igls sculars lavuran an dus. Sen egn figl A3 scrivan els l'egn sut l'oter igls bustabs digl alfabet. Egn scular gi egn pled a l'oter sto tutgear egn bustab digl pled suainter l'oter.

Ils scolars lavuran in duos. Els scrivan ils custabs da l'alfabet ün suot l'oter sün ün fögl A3. Ün scolar disch ün pled, e l'oter stu tucher in uorden cronologic ils custabs chi vegnan avaunt in quel pled.

Ils scolars lavuran in duos. Els scrivan ils custabs da l'alfabet ün suot tschel sün ün fögl A3. Ün scolar disch ün pled e tschel sto tocker ün davo tschel ils custabs chi vegnan avant in quel pled.


Per nudar ils resultats dils scolars e las scolaras sa il scolast preparar ina tabella.

Par nudar igls resultats digls sculars a da las scularas sa igl surmester preparar egna tabela.

Per noter ils resultats dals scolars e da las scolaras po il magister preparer üna tabella.

Per notar ils resultats dals scolars e da las scolaras po il magister preparar üna tabella.


• Scriva igl f e ses dus vischins. (e, g)

• Scriva igl f ad igls seas dus vaschegns. (e, g)

• Scriva il f e sieus duos chantunais. (e, g)

• Scriva il f e seis duos custabs vaschins. (e, g)


• Ins sa era far il giug senza ch'ils scolars astgien tschintschar in cun l'auter. Ils bustabs vegnan taccai sil dies dils scolars ed els fuorman lu sco gruppa in plaid.

• Ign sa far igl gioi sainza c'igls sculars dastgan bagliafar l'egn cun l'oter. Igls bustabs vignan tatgieus segl dies digls sculars ad els amprovan da furmar sco grupa egn pled.

• Pussibel es eir da fer il gö sainza cha'ls scolars suos-chan discuorrer ün cun l'oter. Il magister tacha ils custabs süllas arains dals scolars chi prouvan alura da furmer insembel ün pled.

• I's po eir far il gö, sainza cha'ls scolars das-chan discuorrer ün cun tschel. Ils custabs vegnan tachats süllas rains dals scolars chi prouvan lura da fuormar insembel ün pled.


• Ins sa era far il giug en fuorma da 'scrabble'. Ils plaids ston vegnir plazzai giun plaun sco ina cruschera. Gudignau ha la gruppa che vegn da formar plaids cun tut ils bustabs.

• Ign sa far igl gioi an furma da 'scrabble'. Igls pleds ston vagnir plazos gioubass an furma da legns cruschos. Gudagnieu â la grupa ca vean da furmar pleds cun tut igls bustabs.

• Impü as po fer il gö in fuorma da 'scrabble'. Ils pleds stöglian gnir miss giò per terra in fuorma d'ingiuvinera da pleds cruschos. Guadagno ho la gruppa chi'd es buna da furmer pleds cun tuot ils custabs.

• I's po eir far il gö in fuorma da 'scrabble'. Ils pleds ston gnir miss giò per terra in fuorma d'ingiavinera da pleds cruschats. Guadagnà ha quella gruppa chi'd es buna da fuormar pleds cun tuot ils custabs.


• Ins sa era far il giug sco legn. Per exempel: «Co senumna il pli grond marcau dil cantun Grischun?» ed ils scolars ston formar il plaid 'Cuera'.

• Ign sa far igl gioi an furma da legn. Par exaimpel: «Co sanumna igl ple grànd martgieu digl cantùn Grischùn?» ad igls sculars ston furmar igl pled 'Cuira'.

• Ad es pussibel da fer il gö eir in fuorma d'ingiuvinera. Exaimpel: «Cu as nomna la pü granda cited dal chantun Grischun?». Ils scolars stöglian furmer il pled 'Cuira'.

• I's po eir far il gö in fuorma d'ingiavinera. Per exaimpel: «Co as nomna la plü gronda cità dal chantun Grischun?». Ils scolars ston fuormar il pled 'Cuoira'.


3. Ils scolars studegian co ins savess mussar ils singuls bustabs culs mauns ni cugl entir tgierp. Per igl A per exempel san ins formar culs mauns in tetg. Suenter ch'ils scolars han sviluppau in sistem, san els mussar entirs plaids culs mauns. Cheu fuss ei era pusseivel d'introducir certs sistems existents, per exempel ils bustabs digl alfabet dils suord-mets.

4. Igls sculars studegian co ign savess mussar igls singuls bustabs cugls màns near cugl antier tgierp. Par igl A par exaimpel san ign furmar cugls màns egn tetg. Cur c'igls sculars ân svilupo egn sistem, san els mussar antiers pleds cugls màns. Qua fuss igl ear pussevel d'introdutgear sistems existaints, sco par exaimpel igls bustabs digl alfabet digls surd-mets.

3. Ils scolars stüdgian, cu cha's pudess musser ils singuls custabs culs mauns u cun l'inter corp. Pel custab A as po per exaimpel furmer ün tet culs mauns. Cur cha'ls scolars haun sviluppo ün sistem, paun els musser inters pleds culs mauns. In quist connex füss que eir pussibel d'introdür per exaimpel ils custabs da l'alfabet dals suords.

3. Ils scolars stübgian, co chi's pudess muossar ils singuls custabs culs mans o cul inter corp. Pel custab A as poja per exaimpel fuormar culs mans ün tet. Cur cha'ls scolars han sviluppà ün sistem, pon els muossar inters pleds culs mans. In quist connex füssa eir pussibel d'introdüer per exaimpel ils custabs da l'alfabet dals suords.


Quei giug san ins dar en differentas manieras. Ils scolars fuorman plaids culs singuls bustabs. La scolasta di per exempel in plaid, ed ils scolars – mintgin cun in bustab enta maun – ston semetter en ina retscha davon la classa aschia ch'il plaid ei visibels.

Que gioi san ign far an diferaintas manieras. Cugls singuls bustabs furman igls sculars pleds. Igl surmester gi par exaimpel egn pled ad igls sculars – mintg'egn cun egn bustab ainta màn – sto sameter an egna retscha davànt la classa, ascheia c'igl pled e vasevel.

Ils scolars fuorman pleds culs singuls custabs. La magistra disch per exaimpel ün pled, e'ls scolars – tuots cun ün custab in maun – as stöglian metter in üna lingia davaunt la classa, uschè cha'l pled es visibel.

Ils scolars fuorman pleds culs singuls custabs. La magistra disch per exaimpel ün pled e'ls scolars – tuots cun ün custab in man – as ston metter in üna lingia davant la classa, uschè cha'l pled es visibel.


2. Per quell'activitad eis ei bien, sche plirs sets da bustabs ein avon maun. Ils bustabs vegnan mess ora in suenter l'auter. In scolar sto serrar ils egls, duront che tschels volvan tschun cartas da bustabs. Il scolar sto anflar ora aschi spert sco pusseivel tgei cartas ch'ein vegnidas viultas.

3. Par quell'activitad dovr'ign plirs sets da bustabs parquegl c'igl e miglier da luvrar an egna pintga grupa. Igls bustabs vignan mess or l'egn suainter l'oter ascheia c'igl en vasevels. Suainter sto egn scular sarar igls îls, durànt ca tschels volvan tschentg tgartas. Igl scular sto angiavinar aschi speart sco pussevel tge tgartas c'en vagnidas vieultas.

2. Per quista activited voul que püs sets da cartinas cun custabs. Las cartinas vegnan missas giò üna zieva l'otra, uschè cha'ls custabs sun visibels. Alura stu ün scolar serrer ils ögls, intaunt cha'ls oters volvan tschinch cartinas. Il scolar stu ingiuviner pü svelt pussibel chenünas cartinas chi sun gnidas voutas.

2. Per quista actività voula plüs sets da cartinas cun custabs. Las cartinas vegnan missas giò üna davo tschella, uschè cha'ls custabs sun visibels. Lura sto ün scolar serrar ils ögls, intant cha tschels volvan tschinch cartinas. Il scolar sto ingiavinar plü svelt pussibel chenünas cartinas chi sun gnüdas voutas.


1. Las cartinas culs singuls bustabs san ins era duvrar duront gimnastica. Las cartas vegnan messas ora dalla vart liunga en halla en successiun alfabetica, giudem igl A e sisum il Z. Mintga scolar tila in bustab dalla pluna ch'il scolast ha semtgau. El sto lu cuorer tochen tier 'siu' bustab ed anavos. Aschia survegnan ils scolars il sentiment per la posiziun da mintga bustab enteifer igl alfabet.

1. Las tgartetas cugls singuls bustabs san ign ear duvrar durànt gimnastica. Las tgartas vignan tschantadas da la vart lùnga an la hala, an suczessiùn digl alfabet, giodapes igl A, senzum igl Z. Mintga scular tira egn bustab or da la plùna da bustabs c'igl surmester a samtgieu. El sto curer antocen tier igl 'sieus' bustab c'e tschanto gioubass a puspe anavos. Ascheia survignan igls sculars igl santimaint par la posiziùn da mintga bustab agl alfabet.

1. Las cartinas culs singuls custabs as po eir druver düraunt la gimnastica. Las cartinas vegnan missas giò da la vart lungia da la sela da gimnastica in successiun da l'alfabet, giosom il custab A e süsom il custab Z. Mincha scolara e scolar tira ün custab dal mantun cha'l magister ho ramasso. Els stöglian cuorrer fin tar lur custab chi's rechatta da la vart lungia da la sela da gimnastica e darcho inavous. Uschè survegnan ils scolars ün semtimaint per la pusiziun da mincha custab i'l alfabet.

1. Las cartinas culs singuls custabs as poja eir dovrar dürant la gimnastica. Las cartinas vegnan missas giò da la vart lunga da la sala da gimnastica in successiun da l'alfabet, giosom il custab A e süsom il custab Z. Mincha scolara e scolar tira ün custab dal mantun cha'l magister ha ramassà. Els ston cuorrer fin pro lur custab chi's rechatta da la vart lunga da la sala da gimnastica e darcheu inavo. Uschè survegnan ils scolars ün sentimaint per la posiziun da mincha custab i'l alfabet.


4. Ins sa era cumbinar las cartas da bustabs cun cartas d'animals (mira mied da scola per l'emprema classa) ch'entscheivan cun quei bustab e far in domino.

5. Ign sa ear cumbinar las tgartas da bustabs cun tgartas d'animals (varda igl mied da scola par l'amprema classa) c'antschevan cun que bustab a far egn domino.

4. Las cartinas da custabs paun eir gnir cumbinedas cun cartinas da bes-chas (consulter il mez d'instrucziun per la prüma classa) chi cumainzan cun quel custab e fer ün domino.

4. I's po eir cumbinar las cartinas da custabs cun cartinas da bes-chas (consultar il mez d'instrucziun per la prüma classa) chi cumainzan cun quel custab e far ün domino.


• La scolasta sa era mo reparter singuls bustabs e buc igl entir alfabet, aschia ch'ils scolars ston cumpletar ils bustabs che mauncan.

• Igl surmester sa ear me meter a disposiziùn singuls bustabs a betg igl antier alfabet, ascheia c'igls sculars ston cumpletar igls bustabs ca màncan.

• La magistra po eir metter a disposiziun be singuls custabs e na l'inter alfabet, uschè cha'ls scolars stöglian cumpletter ils custabs chi maunchan.

• La magistra po eir metter a disposiziun be singuls custabs e na l'inter alfabet, uschè cha'ls scolars ston cumplettar ils custabs chi mancan.


Quei giug funcziuna sco suonda. In scolar astga mintgamai volver duas cartas. Sche quellas corrispundan ina a l'autra, astga il scolar salvar ellas e cuntinuar. Sche las cartas corrispundan buc, sto el puspei volver quellas ed il proxim scolar sa empruar d'anflar in pèr. Tgi che ha anflau ils pli biars pèrs, ha gudignau.

Alura volvan els las tgartas cugl tgieu angiou, maschedan ellas a fan igl memori. Que gioi funcziùna savundàntameing: Egn scular dastga mintgame volver duas tgartas. Scha quellas tutgan anzemel, dastga igl scular salvar ellas a cuntinuar. Scha las tgartas s'odan betg anzemel, sto el puspe volver quellas ad igl proxim scular sa ampruvar da catar egn peer. Tgi c'â cato igls ple blears peers â gudagnieu.

Alura volvan els las cartas culs purtrets ingiò, las masdan e faun il memori chi funcziuna uschè: Ün scolar suos-cha volver be duos cartas. Scha quellas correspuondan üna a l'otra, las po el tgnair e cuntinuer. Sch'ellas nu correspuondan üna a l'otra, las stu el darcho volver e'l prossem scolar po pruver da chatter il pêr.

Lura volvan els las cartas culs purtrets ingiò, tillas maisdan e fan il memori chi funcziuna uschè: Ün scolar das-cha volver be duos cartas. Scha quellas correspuondan üna a tschella, tillas po el tgnair e cuntinuar. Sch'ellas nu correspuondan üna a tschella, tillas sto el darcheu volver, e'l prossem scolar po provar da chattar il pêr.


En in secund pass duein ils scolars colurar la figura tenor ils lungatgs ch'els tschontschan. Mintga lungatg ha sia colur e tut tenor las cumpetenzas linguisticas da mintga scolar vegn la figura colurada cun ina, duas, treis ni pliras colurs. Las singulas colurs dils lungatgs ein fixadas sco suonda:

An egn savund pass den igls sculars calurar la figura tanor igls lungatgs c'els bagliafan. Mintga lungatg â la sia calur a tut tanor las cumpetenzas linguisticas da mintga scular vean la figura calurada cun egna, duas, tres near pliras calurs.

In ün seguond pass pittüran ils scolars la figüra tenor las linguas ch'els discuorran. Mincha lingua ho sia culur e tuot seguond las cumpetenzas linguisticas da mincha scolar, vain la figüra culurida cun üna, duos, trais ubain cun püssas culuors.

In ün seguond pass ston ils scolars e las scolaras culurir la figüra tenor las linguas ch'els discuorran. Mincha lingua ha sia culur, e tuot tenor las cumpetenzas linguisticas da mincha scolar, vain la figüra culurida cun üna, duos, trais o plüssas culurs.


Ils ulteriurs lungatgs san ins definir sez. Per distinguer ils idioms san ins prender differentas nianzas dalla medema colur (p.ex.: sursilvan = clar-verd, vallader =

Igls ulteriurs lungatgs san ign definir sez. Par diferanztgear igls idioms san ign prender diferaintas nianzas da la madema calur (p.ex.: sutsilvan = cler verd, valader = stgir verd, ...).

Las culuors per ulteriuras linguas paun gnir definidas da la magistra. Per disferenzcher ils singuls idioms, as po druver differentas nüanzas da la listessa culur (p.ex.: sursilvan = verd cler, vallader = verd s-chür e.u.i.).

Las culurs per ulteriuras linguas pon gnir definidas da la magistra. Per disferenzchar ils singuls idioms, as poja dovrar differentas nüanzas da la listessa culur (p.ex.: sursilvan = verd cler, vallader = verd s-chür e.u.i.).


Cumparegliar las figuras en classa e pender ellas vid la preit. Impurtont eis ei da veser ch'ei dat differentas biografias linguisticas e che buca tut ils scolars han las medemas premissas ed il medem ambient linguistic.

Las figuras vignan cumparaglieadas an classa a palandadas ved la pare. Impurtànt e'gl da vaser c'igl dat diferaintas biografeias linguisticas a ca betga tut igls sulars ân las mademas premissas ad igl madem ambiaint linguistic.

Las figüras vegnan congualedas in classa e pendidas sü vi da la paraid. Ad es important da savair cha que do differentas biografias linguisticas e cha'ls scolars haun differentas premissas e vivan in differents ambiaints linguistics.

Las figüras vegnan congualadas in classa e pichadas sü vi da la paraid. Id es important da savair chi dà differentas biografias linguisticas e cha'ls scolars han differentas premissas e vivan in differents ambiaints linguistics.


b) 1. auto, 2. begl, 3. det, 4. fier, 5. honta, 6. jarva, 7. liun, 8. maun, 9. onda, 10. risti,

b) 1. auto, 2. begl, 3. cor, 4. det, 5.earva, 6. fier, 7. liùn, 8. màn, 9. onda, 10. rasti, 11. suja,

b) 1. auto, 2. bögl, 3. cour, 4. daunt, 5. erva, 6. fier, 7. liun, 8. maun, 9. rastè,

c) 1. auto, 2. bögl, 3. cour, 4. daint, 5. erba, 6. fier, 7. liun, 8. man, 9. rastè,


Il scolast fa la punt culla proxima incumbensa culs suandonts plaids: «Nus havein viu che biars animals digl uaul ston passentar la stad cun rimnar nuschs ni autra maglia per saver surviver il temps d'unviern. En scola vuless jeu presentar a vus Paulina, ina muntaniala che ha era rimnau scazis pigl unviern, denton buca quels ch'ins havess spitgau. Mei vus ussa aunc mintgin alla tscherca d'in scazi digl uaul che nus savein prender cun nus en stanza da scola!»

An la proxima leztga fa igl surmester la pùnt cugls savundànts pleds: «Nus vagn vieu ca blears animals digl gòld ston passantar la stad cun rimnar nuschs near oter nutrimaint par saver surviver igl tains d'unviern. An scola less jou preschantar a vus la Paulina, egna muntaneala c'â ear rimno stgazis pigl unviern, mo betga quels c'ign vess spitgieu. Nad uss ear vus a la tscheartga d'egn stgazi digl gòld ca nus savagn prender cun nus an stànza da scola!»

Il magister fo la punt a la prosma lezcha. El declera cha bgeras bes-chas dal god stöglian ramasser nuschs u otra nudritüra düraunt la sted per pudair surviver l'inviern. Alura manzuna el la muntanella Paulina, protagonista d'üna istorgia chi vain preletta in classa. Il magister declera ch'eir Paulina hegia ramasso s-chazis per l'inviern, ma da quels na üsitos. Per glivrer paun ils scolars tschercher ün s-chazi dal god ch'els piglian cun se a scoula.

Il magister fa la punt a la prosma lezcha. El declera cha bleras bes-chas dal god stopchan ramassar nuschs o otra nudritüra dürant la stà per surviver l'inviern. Lura manzuna el la muntanella Paulina, protagonista d'üna istorgia chi vain preletta in classa. Il magister declera ch'eir Paulina haja ramassà s-chazis per l'inviern, ma da quels na üsitats. Per finir pon ils scolars tscherchar ün s-chazi dal god ch'els pigliain cun sai a scoula.


Ei vegn fatg entgins dils suandonts giugs:

Igl vean fatg anquals digls savundànts giois:


• Ina muntaniala defenda siu revier e las nuschs ch'ella ha rimnau. Ella dierma e tegn il tgau en tschella direcziun, las nuschs ein davos ella giun plaun. Ils auters scolars vegnan adina pli datier, astgan denton mo s'avischinar, sche la muntaniala vesa buca lur moviments. Tgi vegn d'engular ina nusch, senza che la muntaniala sefetschi en? (= il giug da leger la gasetta)

• Egn stgirat defenda igl sieus revier a las nuschs c'el â rimno. El dorma a tegna igl tgieu an tschella direcziùn, las nuschs en davos el gioubass. Igls oters sculars vignan adigna ple datier, dastgan dantànt me vagnir ple datier, cur c'igl stgirat veza betga lur movimaints. Tgi vean d'angular egna nusch, sainza c'igl stgirat s'ancorscha? (=igl gioi da liger la giaseta)

• Üna muntanella defenda sieu revier e las nuschs ch'ella ho ramasso. Ella innombra e guarda in l'otra direcziun. Las nuschs sun davous ella per terra. Ils oters scolars vegnan adüna pü daspera, els paun però be s'aviciner, scha la muntanella nu'ls do bada. Chi es bun d'invuler üna nusch, sainza cha la muntanella s'inaccordscha? (= il gö da ler la giazetta)

• Üna muntanella defenda seis revier e las nuschs ch'ella ha ramassà. Ella dombra e guarda in tschella direcziun. Las nuschs as rechattan davo ella per terra. Ils oters scolars vegnan adüna plü daspera, els pon però be s'avicinar, scha la muntanella nu tils bada. Chi es bun dad involar üna nusch, sainza cha la muntanella s'inaccordscha? (= il gö da leger la gazetta)


• Tut ils scolars stattan en in rudi, ils mauns davos il dies. Ina nusch cursescha. Enamiez il rudi ei in scolar che sto suenter in mument lignar tier tgi che la nusch savess esser.

• Igls sculars statan an egn rudi cugls màns davos igl dies. Egna nusch va anturn. Aintamiez igl rudi e egn scular ca sto angiavinar tier tgi ca la nusch savess easser.

• Tuot ils scolars staun in ün rinch ed haun ils mauns davous las arains. Üna nusch circulescha. Immez il rinch es ün scolar. Zieva ün mumaint stu el ingiuviner chi chi tegna in maun la nusch.

• Tuot ils scolars stan in ün rinch ed han ils mans davo la rain. Üna nusch circulescha. Immez il rinch es ün scolar. Davo ün mumaint sto el ingiavinar chi chi tegna in man la nusch.


• In scolar sesa enamiez cun egls serrai, davos el differentas nuschs giun plaun ein. Ord il rudi va in scolar (il scolast muossa mintgamai tgeinin) tier il scolar enamiez ed emprova d'engular ina nusch. Sch'il scolar enamiez auda ina ramur, muossa el en quella direcziun. Sch'el tucca la direcziun, sto il scolar turnar senza la nusch. Sche buc, astga el prender la nusch e remplazzar il scolar enamiez.

• Egn scular sea cun îls saros gioubass aintamiez, davos el en anzaquàntas nuschs gioubass. Or digl rudi va egn scular (igl surmester mussa mintgame tgenegn) vei tigl scular aintamiez ad amprova d'angular egna nusch. Sch'igl scular aintamiez oda egna ramur, mussa el an la direcziùn danunder ca la ramur vean. Sch'el angiavegna la direcziùn, sto igl scular c'e s'avaschino turnar sainza la nusch. Scha betg, dastga el prender la nusch a ramplazar igl scular aintamiez.

• Ün scolar tschainta cun ögls serros immez il rinch. Davous el sun püssas nuschs. Ün scolar chi tschainta aint il rinch (il magister muossa chenün) vo tal scolar immez il rinch e prouva d'invuler üna nusch. Scha'l scolar immez il rinch oda üna rumur, muossa'l in quella direcziun. Sch'el muossa illa direcziun dal conscolar, stu quel turner sainza la nusch a sieu lö. Cas cuntrari suos-cha il scolar tgnair la nusch e rimplazzer il scolar immez il rinch.

• Ün scolar tschainta cun ögls serrats immez il rinch. Davo el esa plüssas nuschs. Ün scolar dal rinch (il magister muossa chenün) va pro'l scolar immez il rinch e prouva dad involar üna nusch. Scha'l scolar immez il rinch doda üna rumur, muossa'l in quella direcziun. Sch'el ingiavina la direcziun, sto il scolar tuornar sainza la nusch in seis lö. Cas cuntrari das-cha il scolar tgnair la nusch e rimplazzar il scolar immez il rinch.


• En gruppas da dus vegnan rimnadas entginas miscalcas ni nuschs; in semetta giun plaun sin dies ni en venter, l'auter plazzescha las miscalcas/nuschs sil tgierp dil conscolar. Nua sentan ins tgei?

• An grupas da dus vignan rimnadas anzaquàntas puschas near nuschs; egn unfànt sameta gioubass segl dies near an vainter, l'oter plazescha las puschas/nuschs segl tgierp da que unfànt ca sche. E quel bùn da catar or tge c'e vagnieu plazo a noua?

• Els ramassan puschas da pign u nuschs in gruppas da duos. Ün scolar as metta per terra sül vainter u süllas arains, l'oter metta las puschas u las nuschs sün differentas parts dal corp da sieu conscolar. Inua as sainta che?

• Els ramassan puschas d'pin o nuschs in gruppas da duos. Ün scolar as metta per terra sül vainter o sülla rain, l'oter metta las puschas o las nuschs sün differentas parts dal corp da seis conscolar. Ingio as sainta che?


Jeu dun duas gadas ad jamna ballapei / jeu hai duas soras / jeu sunel clavazin / jeu sun staus ellas vacanzas da stad ell'Italia sper la mar.

Jou dund duas geadas ad eanda burape / jou ve duas soras / jou sùn clavazegn / jou sund sto a las vacànzas da stad an l'Itaglia sper la mar.

Eau giouv duos voutas l'eivna a ballapè / eau d'he duos sours / eau sun clavazin / eau sun steda düraunt las vacanzas da sted in Italia al mer.

Eu giov duos jadas l'eivna a ballapè / eu n'ha duos sours / eu sun il clavazin / eu n'ha passantà mias vacanzas da stà in Italia al mar.


La scolasta rimna ils cedels e prelegia in cedel suenter l'auter. Ils scolars legnan da tgi ch'ei setracta.

Igls zedels vignan rimnos. La surmestra preligia alura mintgame egn zedel suainter l'oter ad igls sculars angiavinan tgi c'â scret igl zedel.

La magistra ramassa ils fögls. Ella prelegia ils singuls chavazzins, e'ls scolars ingiuvinan da chi cha que as pudess tratter.

La magistra ramassa ils fögls. Ella prelegia lura ils singuls chavazzins, e'ls scolars ingiavinan da chi chi's pudess trattar.


angles: Igl mieus giat e igl mieus miglier amitg.

inglais: Mieu giat es mieu meglder amih.


In scolar suenter l'auter pren ina carta ed emprova da cumpletar la construcziun cun caussas ch'el ha fatg e viu ellas vacanzas. La scolasta accumpogna e segida cun structuras da construcziuns. Ev. schar scriver ils scolars las construcziuns sin in fegl e curreger ellas avon che crear il sulegl. Ils sulegls creai san vegnir exponi (p.ex. pender vid la preit, vid la finiastra).

Egn scular suainter l'oter prenda egna tgarta ad amprova da cumpletar la construcziùn cun tgossas c'el â fatg a vieu an las vacànzas. La surmestra acumpogna a gida cun structuras da construcziùns. Evtl. schar scriver igls sculars las construcziùns sen egn figl a cureger ellas avànt ca crear igl sulegl. Igls sulegls fitos vignan palandos ved la pare, ved la faneastra, an zuler, ...

Ün scolar zieva l'oter piglia üna carta e prouva da cumpletter la frasa cun qualchosa ch'el ho fat u vis düraunt las vacanzas. La magistra l'accumpagna e güda a structurer las frasas. Ella po eir lascher scriver als scolars frasas sün ün fögl e correger quellas, aunz cu disegner il sulagl. Ils scolars paun expuoner lur sulagl, p.ex. vi da las paraids u vi da las fnestras da la staunza da scoula.

Ün scolar davo tschel piglia üna cartina e prouva da cumplettar la frasa cun alch ch'el ha fat o vis dürant las vacanzas. La magistra til accumpogna e güda a structurar las frasas. Ella po eir laschar scriver als scolars frasas sün ün fögl e correger quellas, avant co disegnar il sulai. Ils scolars pon expuoner lur sulais, p.ex. vi da las paraids o vi da las fanestras da la stanza da scoula.


Ils scolars van per la stanza entuorn senza far canera e teidlan attentamein la historia. La scolasta prelegia quella, di denton mintgaton caussas fallidas ni aschunta da quei che constat buc. Aschiprest ch'ils scolars audan in sbagl, stattan els eri e curregian.

Igls unfànts van par la stànza anturn sainza far canera a tearlan atentameing l'istorgia. La surmestra preligia quella, gi dantànt mintgatànt tgossas faladas near aschùnta da quegl ca constat betg. Aschiprest c'igls sculars odan igl sbagl, statan els eri a curegian.

Ils scolars vaun a pè nüd per la staunza intuorn e taidlan l'istorgia cun attenziun. La magistra prelegia l'istorgia, ella disch però minchataunt chosas fosas u agiundscha chosas chi nu quedran. Adüna cur cha'ls scolars odan qualchosa chi nu s'affo cun l'istorgia, staun els salda e corregian.

Pussibiltà da lavurar cul text: Ils scolars van a pè nüd per la stanza intuorn e taidlan l'istorgia cun attenziun. La magistra prelegia l'istorgia, ella disch però minchatant chosas fosas o agiundscha chosas chi nu quadran. Adüna cur cha'ls scolars dodan alch chi nu s'affa cull'istorgia, stan els salda e corregian.


Ev. declarar la vusch da roboter -> r-o-b-o-t-e-r

Evtl. declarar la vusch da roboter -> r-o-b-o-t-e-r

Eventuelmaing declarer la vusch da robot -> r-o-b-o-t

Eventualmaing declerar la vusch da robot -> r-o-b-o-t.


Per finir san ins dumandar ils scolars tgei ch'els prendessen cun els en vacanzas, sch'els partessen damaun (eventualmein slargar la discussiun e discuorer sur dallas vacanzas en general).

A la fegn san ign amparar aglis sculars tge c'els prandessan cun els an las vacànzas, sch'els nassan damàn. Ign sa ear bagliafar cun els sur da las vacànzas an general.

Per glivrer as po dumander als scolars che ch'els pigliessan cun se in vacanzas, sch'els stuvessan partir il di zieva. (Per augmanter il s-chazi da pleds, as pudess eir discuorrer da las vacanzas in generel.)

Per finir as poja dumandar als scolars che ch'els pigliessan cun sai in vacanzas, sch'els stuvessan partir il di davo. (Per augmantar il s-chazi da pleds as pudessa eir discuorrer da las vacanzas in general.)


La scolasta entscheiva cull'emprema caussa (ina part dalla vestgadira) che l'onda pren cun ella sin viadi. Per exempel: «L'onda va ell'America e metta en sia valischa las sandalas da curom.» Ils scolars aschuntan mintgamai in'autra caussa, ston denton igl emprem repeter tut quei ch'ils auters han gia menziunau. Tgi ch'emblida las caussas menziunadas ordavon, vegn exclaus dil giug (ni ch'ils conscolars san gidar el).

La surmestra antscheva cun l'amprema tgossa (egn toc vastgadira) ca l'onda prenda cun ella segl vieadi. Par exaimpel: «L'onda va an l'America a pacatescha an la sia valischa las sandalas da tgirom». Igls sculars aschuntan mintgame egn'otra tgossa, ston dantànt gl'amprem repeter tut quegl c'igls oters ân schon numno.

La magistra cumainza cul prüm oget (per exaimpel ün vstieu) cha la tanta piglia cun se in America. Exaimpel: «La tanta vo in America e paquetta las sandalas da chüram in sia valisch.» Ils scolars agiundschan mincha vouta ün otra chosa, stöglian però il prüm repeter tuot que cha'ls oters haun già manzuno. Chi chi schmauncha las chosas già manzunedas, vain exclus dal gö (u survain sustegn da la classa).

La magistra cumainza cul prüm oget (per exaimpel ün büschmaint) cha la tanta piglia cun sai in America. Exaimpel: «La tanta va in America e paketta las sandalas da chürom in sia valisch.» Ils scolars agiundschan mincha vouta ün otra chosa, stöglian però repeter il prüm tuot quai cha'ls oters han fingià manzunà. Chi chi invlida las chosas manzunadas ouravant, vain exclus dal gö (o survain sustegn da la classa).


camischut, caultschas, pullover, tschenta, giacca, scalfin, calzer, camischa

tgamischola, pantofla, pulover, tschenta, giaca, calzers, tgamischa, tgòltschas

la chamischöla, las chotschas, il pullover, la tschinta, la giacca, il putsch, la s-charpa, la chamischa


Ussa sa la scolasta tschentar las damondas el plenum ed ils scolars indicheschan il num dalla persuna cattada.

Alura sa la surmestra tschantar las amparadas a tuts ad igls sculars inditgeschan igl num da la parsùna catada.

La magistra legia alura avaunt las dumandas als scolars, e quels paun indicher il nom dals conscolars ch'els haun scrit sülla lingia.

La magistra legia lura avant las dumondas als scolars, e quels pon indichar il nom dals conscolars ch'els han scrit sülla lingia.


La scolasta damonda tgi che hagi fatg dapli rudials cotschens e tgi che hagi fatg dapli rudials blaus. Dat ei nums da persunas che s'audan buca tier ina ni l'autra da quellas duas gruppas? Discutar el plenum tgei che 'famiglia' ed 'amicezia' vulan dir en quei connex.

La surmestra ampeara tgi ca vegi fatg daple rudeals cotschens a tgi ca vegi fatg daple rudeals blaus. Dat igl ànc nums da parsùnas ca s'odan betga tier egna near l'otra da quellas duas grupas? Discutar agl plenum tge ca 'famiglia' ad 'amizeztga' vutan gir an que conex.

La magistra dumanda chi chi hegia fat dapü rinchs cotschens e chi dapü rinchs blovs. Impü po ella dumander, scha que detta noms chi nu tuochan ne tar üna ne tar l'otra gruppa. Discuter in classa l'importanza da la 'famiglia' ed 'amicizcha' in quel context.

La magistra dumonda chi chi haja fat daplü rinchs cotschens e chi daplü rinchs blaus. Implü po ella dumander, schi detta noms chi nu toccan ne pro üna ne pro tschella gruppa. Discuter in classa l'importanza da la 'famiglia' ed 'amicizcha' in quel context.


Igls sculars fan egn rudi cotschen anturn igls nums da parsùnas da la famiglia ad egn rudi blau anturn igls nums digls amitgs a da las amitgas.

Ils scolars faun ün rinch cotschen intuorn ils noms da la famiglia ed ün rinch blov intuorn ils noms dals amihs.

Ils scolars fan ün rinch cotschen intuorn ils noms da la famiglia ed ün rinch blau intuorn ils noms dals amis.


Ils scolars creeschan in pendagl da differents rudials. Egl emprem rudi scrivan ils scolars e las scolaras ils nums dallas persunas ch'ein il pli datier dad els (famiglia). El secund rudi ch'ei in tec pli gronds e che vegn lu pendius sut igl emprem rudi nodan ils scolars lur amitgs dalla classa. Aschia suonda in rudi suenter l'auter (famiglia, classa, vitg, cantun, tiara, continent, univers) ed ei vegn visualisau che lur mund pign fa part d'in mund ch'ei bia pli gronds e che cumpeglia la finala tut ils carstgauns sin quei mund. Il penderletg sa vegnir decoraus e pendius vid la preit en scola ni a casa.

Igls sculars creeschan egn mobile. Agl amprem rudi scrivan els igls nums da las parsùnas c'en igl ple datier ad els (famiglia). Agl savund rudi c'e ampo ple grànd a ca vean alura palando sut igl amprem rudi, nodan igls sculars igls nums da lur amitgs an scola. Ascheia savunda egn rudi suainter l'oter (famiglia, scola, vischnànca, cantùn, teara, continent, univers) ad igl vean visualiso ca lur mund pintg fa part d'egn mund c'e blear ple grànd a ca cumpeglia la finala tut igls carstgàns sen que mund. Igl mobile san igls sculars ear decorar a palandar sei an scola near a tgea.

Ils scolars e las scolaras creeschan ün pandem. Aint il prüm rinch scrivan els ils noms da las persunas chi als staun impustüt a cour (famiglia). Il seguond rinch es ün pô pü grand e vain pendieu sü suot il prüm elemaint. In quel scrivan ils scolars ils noms da lur amihs u amias in classa. Uschè segua ün rinch a l'oter (famiglia, classa, vschinauncha, chantun, pajais, continent, univers). Il pandem simbolisescha cha'l pitschen muond da la classa (microcosmos) fo part d'ün muond bger pü grand (macrocosmos) chi cumpiglia umauns da tuot il muond. Il pandem po gnir decoro e pendieu vi da la paraid in staunza da scoula u a chesa.

Ils scolars e las scolaras creeschan ün pandem. Aint il prüm rinch scrivan els ils noms da las persunas chi tils stan impustüt a cour (famiglia). Il seguond rinch es ün pa plü grond e vain pendü sü suot il prüm elemaint. In quel scrivan ils scolars ils noms da lur cumpogns da classa. Uschè segua ün rinch a tschel (famiglia, classa, cumün, chantun, pajais, continent, univers). Il pandem simbolisescha cha'l pitschen muond da la classa (microcosmos) fa part d'ün muond bler plü grond (macrocosmos) chi cumpiglia umans da tuot il muond. Il pandem po gnir decorà e pendü sü vi da la paraid in stanza da scoula o a chasa.


Ils scolars e las scolaras san lu aschuntar plaids allas differentas noziuns generalas ni era inventar ulteriuras noziuns generalas.

Ils scolars e las scolaras paun alura scriver svess ulteriuras noziuns generelas ed ulteriurs pleds sainza vocals e pruver da furmer cun quels famiglias da pleds.

Ils scolars e las scolaras pon lura scriver svess ulteriuras noziuns generalas ed ulteriurs pleds sainza vocals e provar da fuormar cun quels famiglias da pleds.


Il scolast scriva entginas noziuns generalas enconuschentas sin sdremas (p.ex. bubrondas). Ils vocals mauncan en quellas noziuns. Sco emprem ston ils scolars cumpletar quels plaids culs dretgs vocals. Il scolast scriva lu per mintga noziun generala tschun plaids sin sdremas d'ina autra colur. Era cheu mauncan ils vocals ed era cheu ston ils scolars cumpletar sco emprem ils plaids culs dretgs vocals. Per finir ston ils scolars empruar d'attribuir quels plaids allas differentas noziuns generalas e formar aschia famiglias da plaids.

Il magister scriva ün pêr noziuns generelas cuntschaintas als scolars sün strivlas da palperi. Ils vocals maunchan in quellas noziuns. Ils scolars stöglian il prüm cumpletter quels pleds culs drets vocals. Il magister scriva alura per mincha noziun generela tschinch pleds sün strivlas da palperi d'ün'otra culur. Eir cò maunchan ils vocals ed eir cò stöglian ils scolars cumpletter il prüm ils pleds culs drets vocals. Per glivrer stöglian ils scolars pruver d'attribuir quists pleds a las differentas noziuns generelas e furmer uschè famiglias da pleds.

Il magister scriva ün pêr noziuns generalas cuntschaintas als scolars sün striblas da palperi. Ils vocals mancan in quellas noziuns. Ils scolars ston il prüm cumplettar quels pleds culs drets vocals. Il magister scriva lura per mincha noziun generala tschinch pleds sün striblas da palperi d'üna otra culur. Eir quia mancan ils vocals ed eir quia ston ils scolars cumplettar il prüm ils pleds culs drets vocals. Per finir ston ils scolars provar d'attribuir quists pleds a las differentas noziuns generalas e fuormar uschè famiglias da pleds.


Per evaluar las rispostas savess la scolasta tschentar damondas e mintga gada schar star si quels che rispundan alla damonda cun 'gie'.

Par evaluar las raspostas savess la surmestra far amparadas a mintg'eada schar star sen pes quels ca raspundan l'amparada cun 'ea'.

Per evaluer las respostas, pudess la magistra fer dumandas e fer ster sü mincha vouta a tuot ils scolars chi respuondan a la dumanda cun 'schi'. Exaimpels da dumandas:

Per evaluar las respostas, pudess la magistra far dumondas e far star sü mincha jada a tuot ils scolars chi respuondan a la dumonda cun 'schi'. Exaimpels da dumondas:


• Tgi sa co el havess giu num sco buob/buoba?


• Chi sdasda la natüra our dal sön d'inviern?

• Chi sdruaglia la natüra our dal sön d'inviern?


Igl igniv per igl unviern ei era gia promts,

Igl gnieu pigl unviern e ear gea samtgieu,

Il gnieu per l'inviern es eir già preparo,


Cun agid dallas illustraziuns (models da copiar M2.1e-h) prelegia il scolast la historia da Paulina (igl entir text sesanfla sin M2.1a-d) che raquenta d'ina muntaniala che rimna enstagl da nuschs melodias e ramurs, raubettas per far termagls e plaids. El plenum vegnan las damondas discutadas. Las damondas che Paulina ha tschentau el text vegnan nudadas vid la tabla. Igl ei las suandontas:

Cun agid da las ilustraziùns (modèls da cuptgear M2.1e-h) preligia igl surmester l'istorgia da la Paulina (igl antier text satgata sut M2.1a-d) ca raquenta d'egna muntaneala ca remna melodeias a ramurs, tgossetas par far tarmagls a pleds. An classa vignan las amparadas discutadas. Las amparadas, ca la Paulina â fatg agl text, vignan nudadas ved la tavla. Igl e las savundàntas:

Cun agüd da las illustraziuns (models da copcher M2.1e-h) prelegia il magister l'istorgia da Paulina (models da copcher M2.1a-d). L'istorgia tratta d'üna muntanella chi ramassa melodias e rumuors, robettas per giuver impè da culuors. Ils scolars discutan las dumandas in classa. Las dumandas cha Paulina fo svess vegnan scrittas vi da la tevla. Que sun las seguaintas:

Cun agüd da las illustraziuns (models da copchar M2.1e-h) prelegia il magister l'istorgia da Paulina (models da copchar M2.1a-d). Quist'istorgia tratta d'üna muntanella chi ramassa melodias e rumurs, robettas per giovar impè da culurs. Ils scolars discutan las dumondas in classa. Las dumondas cha Paulina fa svess vegnan scrittas vi da la tabla.


Savundan l'egn l'oter sco la notg la sera.

seguan ün a l'oter scu la not a la saira.


Strusch che Paulina haveva finiu siu discuors,

Strusch ca la Paulina veva fito igl sieus raschieni,

Apaina cha Paulina vaiva glivro da reciter,

Apaina cha Paulina vaiva fini da recitar,


ed ils gattels havevan terribel lungurus.

ad igls gatels vevan sturmantusa lungureala.


tut las muntanealas ân landervei patartgieu.


bagliafava da las melodeias a las ramurs,


La scolasta metta era ensemen la fotografia da classa, aschia ch'ella ha quella en in format pli grond (A3) tier ella silla tabla. Quella fotografia drova ella lu per l'activitad 31. Duront lezza activitad vegnan las fermezias dils singuls scolars taccadas entuorn la fotografia da classa.

La surmestra meta ear anzemel la fotografeia da classa, ascheia c'ella â quella an furma ple grànda (A3) tier ella sen la tavla. Quella fotografeia dovr'ella par l'activitad 31. An leza activitad vignan las farmeztgas digls singuls sculars tatgeadas anturn la fotografeia da classa.

La magistra ingrandescha la fotografia da la classa sün ün fögl A3 e penda sü quel fögl vi da la teva. La fotografia ingrandida serva alura eir scu basa per l'activited 31. Il format pü grand permetta da tacher tuot las fermezzas dals singuls scolars intuorn la fotografia.

La magistra ingrondischa la fotografia da la classa sün ün fögl A3 e penda sü quel fögl vi da la tabla. La fotografia ingrondida serva lura eir sco basa per l'actività 31. Il format plü grond permetta da tachar tuot las fermezzas dals singuls scolars intuorn la fotografia.


Ils scolars emprovan cun agid dalla scolasta da far la punt denter la cumbiniala e la classa che consista da pliras parts, numnadamein da mintga singul scolar ch'ei impurtonts per che la classa seigi cumpleta.

Cun agid da la surmestra amprovan els da far la pùnt trànter la cumbineala a la classa ca consista da pliras parts, numnadameing da mintga singul scular c'e impurtànt par ca la classa segi cumpleta.

Cun agüd da la magistra prouvan ils scolars da fer la punt traunter la cumbinella e la classa. Scu la cumbinella, chi's fuorma da püssas parts, consista eir la classa da scolars e scolaras chi stöglian gnir resguardos scu individuums independents e chi fuorman insembel l'intera classa.

Cun agüd da la magistra prouvan ils scolars da far la punt tanter la cumbinella e la classa. Sco la cumbinella, chi's fuorma da plüssas parts, consista eir la classa da scolars e scolaras chi ston gnir resguardats sco individuums independents chi fuorman insembel l'intera classa.


b) mai, forza, meisa, sora, neu, finiastra, casa, te, balcun, prau, nuorsa, miraglia, mesa, vallada, cuschina, maun, garniala, salata

b) mura, fread, culiez, lai, neaza, measa, màn, forza, nivel, tee, nursa, vadeala, garneala, giveala, vieadi, miraglia, tgadafiac, salata

b) vainter, forza, famiglia, sour, leiv, viedi, chesa, verm, balcun, veicul, cuorsa, tschiera, autur, valleda, chadafö, viafier, medaglia, salata

b) vainter, forza, famiglia, sour, leiv, viadi, chasa, verm, balcun, veicul, buorsa, tschiera, autur, vallada, cuschina, viafier, medaglia, salata


Alla fin demonstrescha la scolasta cun agid dils fegliets aunc ina gada tgei che la classa sa tut far. Impurtont eis ei ch'ils scolars sentien ch'els ein ferms sco classa, ch'els han bia potenzial e ch'ins sto luvrar ensemen per contonscher finamiras.

A la fegn aczentuescha la surmestra ànc egn'ea cun agid digls figls tge ca la classa sa tut far. Impurtànt e c'igls sculars saintian c'els en fearms sco classa, c'els ân blear potenzial a c'ign sto luvrar anzemel par cuntànscher fegnamiras.

A la fin da l'exercizi declera la magistra ch'ün grand numer da fögls muossa cha la classa ho bgeras fermezzas. Ad es nempe important cha'ls scolars realiseschan cha cumünaivelmaing as po svilupper dapü potenziel e ragiundscher meglder ils böts.

A la fin da l'exercizi declera la magistra ch'ün grond nomer da fögls muossa cha la classa ha bleras fermezzas. Id es nempe important cha'ls scolars realiseschan cha cumünaivelmaing as poja sviluppar daplü potenzial e ragiundscher meglder ils böts.


La scolasta sa ultra da quei tschentar las suandontas damondas: «Tgei fermezias/fleivlezias has ti?», «Sche ti fusses in animal, tgeinin fusses ti?», «Tgei manegeis vus, eis ei bien che la scolasta pretenda da tut ils scolars il medem? Daco (buca)?»

La surmestra sa plenavànt far las savundàntas amparadas: «Tge farmeztgas/flevleztgas âs tei?», «Scha tei fussas egn animal, tgenegn fussas?», «Tge manageaz vus, e quegl bien scha la surmestra pretenda da tut igls sculars igl madem? Partge (betg)?»

La magistra po fer impü las seguaintas dumandas: «Che fermezzas / deblezzas hest tü?»; «Scha tü füssast üna be-scha, chenüna füssast tü gugent?»; «Che managiais vus, es que bun cha la magistra pretenda il listess da tuot ils scolars? Schi u na e perche?»

La magistra po far implü las seguaintas dumondas: «Che fermezzas / deblezzas hast tü?»; «Scha tü füssast üna be-scha, chenüna füssast tü jent?»; «Che pensais, esa bun cha la magistra pretenda il listess da tuot ils scolars? Schi o na e perche?»


Il scolast reparta als scolars il model da copiar (M34.1a).

Igl surmester repertga agls sculars igl modèl da cuptgear (M35.1a).

Il magister distribuescha als scolars il model da copcher (M35.1a).

Il magister scumparta il model da copchar (M35.1a) als scolars.


f) Il tat e la tatta han mirau da Brutus. (correct)

e) Igl tat a la tata ân vurdo digl Brutus. (corect)

f) La nona e'l non haun guardo da Brutus. (güst)

f) La nona e'l bazegner han guardà da Brutus. (güst)


d) Igl  Lupo <strong>Brutus </strong>â stuieu star a tgea.


e) La famiglia habitescha va en vacanzas ell'Italia.

d) La famiglia stat va an vacànzas an l'Itaglia.

e) La famiglia abita vo in vacanzas in Italia.

e) La famiglia abita va in vacanzas in Italia.


b) Igl bab <strong>buab </strong>â num Nic.


a) Ils suandonts animals cumparan ella historia:

a) Igls savundànts animals cumparan an l'istorgia:

a) In quist'istorgia cumperan las seguaintas bes-chas:

a) In quist'istorgia cumparan las seguaintas bes-chas: rana, muos-chins, glüschun.


Sco evaluaziun dil pensum 4c vegn concepiu la top-ten dalla classa. Mintga scolara e scolar scriva sias treis canzuns preferidas sin treis differentas sdremas da pupi. Quellas sdremas vegnan taccadas vid la tabla. Sinaquei survegn mintga scolar sis pigns taccaders da colur e sa lu eleger orda quella rimnada da canzuns las treis canzuns (mo quellas dils auters!) che plaian il meglier ad el. Per la pli biala tacca el treis taccaders silla sdrema da colur corrispundenta, per la secund biala dus e per la tierz biala in. Tenor il diember dils taccaders sillas canzuns san ins eruir la top-ten dalla classa. Quella top-ten vegn lu tedlada cun caschun (p.ex. duront ina lecziun da dessignar ni zambergiar, sco finiziun dalla jamna, eav.) el plenum dalla classa. Il scolar che veva lu numnau quella canzun, sa en quei mument explicar pertgei che quella melodia fa bein a sias ureglias.

Sco evaluaziùn da la leztga 4 c) e'gl d'eruir la top-ten, peia las diesch canzùns preferidas da la classa. Tuts nodan las sias tres canzùns preferidas sen tres diferaintas strivlas da pulpier. Quellas vignan tatgeadas ved la tavla. Suainter survean mintgegn sis pintgs tatgeaders da calur. Or da quella rimnada da canzùns ston igls sculars tschearner las tres canzùns (me quellas digls oters!) ca plen igl miglier ad els. Par la ple beala tatgan els tres tatgeaders sen la strivla da calur coraspundainta, par la savund beala dus a par la tearz beala egn tatgeader. Tanor igl diember digls tatgeaders sen las canzùns san ign eruir la top-ten da la classa. Quellas diesch canzùns vignan alura tarladas cun caschùn (p.ex. durànt egna lecziùn da dissignear near zambargear, sco finiziùn da l'eanda, a.a.a.). Igl scular near la sculara, ca veva numno quella canzùn, sa alura gest declarar, partge ca quella melodeia fa bagn a las sias ureglias near agl sieus cor.

Per evaluer la lezcha 4c vain concepida la top ten da la classa. Mincha scolara e scolar nota sias trais chanzuns preferidas sün trais differentas strivlas da palperi. Quellas strivlas vegnan tachedas vi da la tevla. Mincha scolar survain alura 6 tachöls da culur e po tscherner da las chanzuns dals conscolars (be da quels!) las trais chanzuns chi'l pleschan il meglder. Per la chanzun chi'l plescha il meglder tacha el 3 tachöls da culur sülla strivla da palperi correspundenta, per quella chi'l plescha il seguond bain tacha el 2 tachöls sülla strivla e per quella chi'l plescha il terz bain 1 tachöl.

Per evaluar la lezcha 4c vain concepida la top ten da la classa. Mincha scolara e scolar nota sias trais chanzuns preferidas sün trais differentas striblas da palperi. Quellas striblas vegnan tachadas vi da la tabla. Mincha scolar survain lura 6 tachöls da culur e po tscherner da las chanzuns dals conscolars (be da quels!) las trais chanzuns chi til plaschan il meglder. Per la chanzun chi til plascha il meglder tacha el 3 tachöls da culur sülla stribla da palperi correspundenta, per quella chi til plascha il seguond bain tacha el 2 tachöls sülla stribla e per quella chi til plascha il terz bain 1 tachöl.


Per evaluar ils exercezis g) e h) dat la scolasta als scolars l'incarica d'eleger in da lur plaids preferi e dad ir per la stanza entuorn, murmignond lur plaid da bass. Sch'ils scolars audan in plaid d'in auter scolar che fa rema cun lur plaid, sche van els a bratsch cun quei scolar. Suenter in mument interrumpa la scolasta l'activitad ed ei vegn tematisau las suandontas damondas el plenum:

Par evaluar igls exerzezis g) a h) ston igls sculars tschearner egn da lur pleds preferieus. Els van par la stànza anturn sburblatànd igl pled dascusameing. Sch'igls sculars odan egn pled d'egn oter scular ca fa rema cun lur pled, van els a bratsch l'egn cun l'oter. Suainter egn mumaint interrumpa la surmestra l'activitad ad igl vean tematiso las savundàntas amparadas:

Per evaluer ils exercizis g) e h) do la magistra als scolars l'incumbenza da tscherner ün da lur pleds preferieus e dad ir per la staunza intuorn marmugnand be da bass lur pled. Scha'ls scolars odan d'ün oter scolar ün pled chi rima cun lur egen pled, vaun els a bratschas cun quel scolar. Zieva ün mumaint interrumpa la magistra l'activited e tematisescha las seguaintas dumandas in classa:

Per evaluar ils exercizis g) e h) dà la magistra als scolars l'incumbenza da tscherner ün da lur pleds preferits e dad ir per la stanza intuorn marmuognond be da bass lur pled. Scha'ls scolars dodan ad ün conscolar a marmuognar ün pled chi rima cun lur agen pled, til piglian els a bratschettas. Davo ün mumaint interrumpa la magistra l'actività e tematisescha las seguaintas dumondas in classa:


Tgei plaids veis vus elegiu e pertgei gest quels?

- Tge pleds vez vus tscharnieu a partge gest quels?

• Che pleds vais vus tschernieu e perche güst quels?

• Che pleds vais vus tschernü e perche güsta quels?


• far ina rimnada d'activitads encunter linguriala; nudar las activitads sin cedels e metter quels en in cup; en muments da liunguriala san ils scolars prender in cedel ord il cup e far quei che stat sin quel

• far egna rimnada d'activitads ancùnter la lungureala; nudar las activitads sen zedels a meter quels an egn biher; an mumaints da lungureala san igls sculars prender or egn zedel a far quegl ca stat sen quel

• ramasser activiteds cunter la lungurella; noter las activiteds sün scrittins e metter quels in üna coppa; in mumaints da lungurella paun ils scolars piglier ün scrittin our da la coppa e fer que chi sto scrit sün quel

• ramassar activitats cunter la lungurella; notar las activitats sün scrittins e metter quels in üna coppa; in mumaints da lungurella pon ils scolars tour ün scrittin our da la coppa e far quai chi'd es scrit sün quel


• schar declarar in a l'auter (en gruppas da dus) il giug ch'ils scolars descrivan (f)

• schar declarar l'egn a l'oter (an grupas da dus) igl gioi c'igls sculars descrivan (f)

• lascher declarer ün a l'oter (in gruppas da duos) il gö cha'ls scolars descrivan (f)

• laschar declerar ün a tschel (in gruppas da duos) il gö cha'ls scolars descrivan (f)


• discutar cun scolars tgei funcziun che liunguriala ha (fontauna d'inspiraziun)

• discutar cugls sculars tge funcziùn ca lungureala â (funtàna d'inspiraziùn)

• discuter culs scolars che funcziun cha la lungurella ho (funtauna d’inspiraziun)

• discuter culs scolars che funcziun cha la lungurella ha (funtana d’inspiraziun)


Tier tgei plaids eis ei sempel d'anflar remas, tier tgei plaids pli difficil?

- Tier tge pleds e'gl sempel da catar remas, tier tge pleds ple difizil?

• Per che pleds es que simpel da chatter rimas, per chenüns pü difficil?

• Per che pleds esa simpel da chattar rimas, per chenüns plü difficil?


• schar rimnar e lignar ils scolars ramurs dil mintgadi (cun agid dil telefonin) ed aschia cumpletar la gliesta dallas ramurs

• schar rimnar ad angiavinar igls sculars ramurs digl mintgagi (cun agid digl telefonet) ad ascheia cumpletar la glista da las ramurs

• lascher ramasser ed ingiuviner als scolars rumuors dal minchadi (cun agüd dal telefonin) ed uschè cumpletter la glista da las rumuors

• laschar ramassar ed ingiavinar als scolars rumurs dal minchadi (cun agüd dal telefonin) ed uschè cumplettar la glista da las rumurs


• far in quiz da ramurs: Ils scolars stattan sin peis, sch'els associeschan quella ramur cun enzatgei positiv

• far egn quiz da ramurs: Igls sculars statan sen pes, sch'els assozieschan quella ramur cun anzatge positiv.

• fer ün quiz da rumuors: Ils scolars staun sü, sch'els associeschan quella rumur cun qualchosa positiv

• far ün quiz da rumurs: Ils scolars stan sü, sch'els associeschan quella rumur cun alch positiv


Ils scolars mettan ora lur carnets ed ils scolars fan il tur (senza discuorer) tras la stanza da scola per mirar sil dessegns (b) tgei che mintgin drova per surviver.

Igls sculars metan or lur carnets. Els fan egn tur (sainza bagliafar) tras la stànza da scola par vurdar segls dissegns (b), tge ca mintgegn dovra par surviver.

Ils scolars mettan lur cudeschets süllas maisas da la staunza da scoula e vaun (sainza discuorrer) da mais'a maisa. Els contaimplan ils disegns da lur conscolars (b) e guardan che cha minchün da quels drouva per surviver.

Ils scolars mettan lur cudaschets süllas maisas da la stanza da scoula e van (sainza discuorrer) da mais'a maisa. Els contaimplan ils disegns da lur conscolars (b) e guardan che cha minchün da quels douvra per surviver.


Els quadrels sesanflan ils suandonts plaids:

Agls tgomps satgatan igls savundànts pleds:

Aint illas chaschinas sun ils seguaints pleds:

Aint illas chaistinas sun ils seguaints pleds:


luna, vacanzas, pizza, utschals, Italia, miurs, buontad

luna, vacànzas, piza, utscheals, Itaglia, mirs, buntad

glüna, vacanzas, pizza, utschels, Italia, müers, bunted

glüna, vacanzas, pizza, utschels, Italia, mürs, buntà


Igl ei era pusseivel da far tals exercezis duront la lecziun da scriver ni vid la tabla.

Igl e ear pussevel da far tals exerzezis durànt la lecziùn da scriver near ved la tavla.

Ils scolars pon far quists exercizis dürant la lecziun da scriver o vi da la tabla.


Il scolast sa schar ordinar las nuschs tenor igl alfabet e far la punt cul proxim exercezi culs suandonts plaids: «Quellas nuschs cheu san ins schizun metter en ina successiun. Tgi gida da far uorden?»

Igl surmester sa schar urdanar las nuschs tanor alfabet. Cugls savundànts pleds fa el la pùnt tier igl proxim exerzezi: «Quellas nuschs qua san ign schizùnd meter an egna suczessiùn. Tgi gida da far urden?»

Il magister po lascher ordiner las nuschs tenor l'alfabet. El fo la punt al prossem exercizi dschand: «Quellas nuschs cò pudainsa dafatta metter in üna successiun. Chi güda a fer uorden?»

Il magister po laschar ordinar las nuschs tenor l'alfabet. El fa la punt al prossem exercizi dschond il seguaint: «Quistas nuschs quia as poja dafatta metter in üna successiun. Chi güda a far uorden?»


• tenor il diember da bustabs en vies prenum.

• tanor igl diember da bustabs agl voss prenum.

• tenor il numer da custabs in vos prenom.

• tenor il nomer da custabs in vos prenom.


• tenor il di da vos anniversari (1-31).


• tenor il diember da bustabs en vossa schlatteina.

• tanor igl diember da bustabs an la vossa schlata.

• tenor il numer da custabs in vos cunom.

• tenor il nomer da custabs in vos nom da famiglia.


Ils scolars ston seposiziunar en ina retscha logica tenor quei che la scolasta indichescha. Per exempel stattan els en ina retscha tenor lur grondezia: quei po esser da grond a pign ni da pign a grond. Sch'ei fa da basegns, san ils scolars tschintschar in cun l'auter. Quell'activitad san ins far el plenum ni sco concurrenza denter duas gruppas. La gruppa ch'ei seposiziunada sco emprema a moda correcta, ha gudignau. La scolasta dat las suandontas incumbensas (e sa naturalmein cumpletar igl exercezi cun ulteriuras):

Igls sculars ston saplazar an egna retscha logica tanor igls criteris ca la surmestra dat avànt. Par exaimpel statan els an egna retscha tanor lur grandezia, quegl po easser da grànd tier pintg near da pintg tier grànd. Sch'igl fa dabasegns, san igls sculars bagliafar l'egn cun l'oter. Quell'activitad san ign far cun l'antiera classa near sco concurenza trànter duas grupas. La grupa c'â samess sei sco amprema corectameing â gudagnieu. La surmestra dat igls savundànts cumonds (a sa natiralmeing cumpletar cun atgnas ideias):

Ils scolars as stöglian metter in lingia tenor instrucziun da la magistra. Els staun per exaimpel in lingia tenor lur grandezza; que po esser dal pü grand al pü pitschen u al cuntrari. Scha que fo dabsögn, paun ils scolars discuorrer ün cun l'oter. Quel gö po gnir fat in classa u scu concurrenza traunter duos gruppas. La gruppa chi s'ho pusiziuneda scu prüma inandret ho guadagno. La persuna d'instrucziun do las seguaintas incumbenzas:

Ils scolars as ston metter in lingia tenor instrucziun da la magistra. Els as mettan per exaimpel in lingia tenor lur grondezza. Quai po esser dal plü grond al plü pitschen o viceversa. Schi fa dabsögn, pon ils scolars discuorrer ün cun tschel. Quel gö po gnir fat in classa o sco concurrenza tanter duos gruppas. La gruppa chi s'ha posiziunada sco prüma inandret ha guadagnà. La magistra dà las seguaintas lezchas:


• tenor il numer da vossas bes-chas da chesa.

• tenor il nomer da vossas bes-chas da chasa.


• tenor il meins che vus haveis natalezi.


• Mintga affon survegn ina nusch e la classa semetta en retscha tenor igl alfabet.

• Mintg'unfànt survean egna nusch, a la classa sameta an retscha tanor igl alfabet.

• Mincha iffaunt survain üna nusch, e la classa as metta in lingia tenor l'alfabet.

• Mincha uffant survain üna nusch, e la classa as metta in lingia tenor l'alfabet.


• Il scolast bratta bustabs ed ils affons fan puspei uorden.

• Igl surmester barata bustabs ad igls unfànts fan puspe urden.

• Il magister sbaratta custabs e'ls iffaunts faun darcho uorden.

• Il magister baratta custabs e'ls uffants fan darcheu uorden.


• Ils affons plazzeschan las nuschs sin caussas ch'entscheivan cul medem bustab (p. ex. igl 'E' sigl etui, igl 'S' silla sutga).

• Ils iffaunts mettan las nuschs sün chosas chi cumainzan cul listess custab, p.ex. la nusch cul 'E' sül etui, quella cul 'Q' sül quadern).

• Ils uffants mettan las nuschs sün chosas chi cumainzan cul listess custab, p.ex. la nusch cul 'E' sül etui, quella cul 'S' sülla sopcha.


• Ils scolars fan en gruppas pintgas in memori cullas nuschs (A/a, B/b).

• (p.ex. igl 'E' segl etui, igl 'S' sen la sutga).

• Ils scolars fuorman pitschnas gruppas e faun ün memori cun las nuschs (A/a, B/b).

• Ils scolars fuorman pitschnas gruppas e fan ün memori cullas nuschs (A/a, B/b).


• Ils scolars fan ina siarp da nuschs culs bustabs pigns e culs bustabs gronds. Il scolast volva differentas nuschs aschia ch'ins vesa buc ils bustabs. Ils scolars ston eruir il bustab zuppau.

• Igls sculars fan egna zearp da nuschs cugls bustabs pintgs a grànds. Igl surmester volva diferaintas nuschs, ascheia c'ign veza betga igls bustabs. Igls sculars ston catar or igl bustab zupo.

• Ils scolars faun üna serp da nuschs culs custabs pitschens e grands. Il magister volva singulas nuschs, uschè cha nu's vezza ils custabs. Ils scolars stögian chatter il custab zuppo.

• Ils scolars fan üna serp da nuschs culs custabs pitschens e gronds. Il magister volva singulas nuschs, uschè chi nu's vezza ils custabs. Ils scolars ston chattar il custab zoppà.


• Mintga affon semetta ella retscha tenor igl alfabet sin fundament digl emprem bustab da siu prenum, da siu num e dil diember da bustabs en siu num ni prenum.

• Mintg'unfànt sameta sei an retscha tanor igl alfabet sen fundamaint digl amprem bustab digl sieus prenum, digl sieus num da famiglia near sen fundamaint digl diember da bustabs agl sieus prenum near agl num da famiglia.

• Mincha iffaunt as metta in lingia tenor l'alfabet a basa dal prüm custab da sieu prenom, da sieu nom da famiglia u dal numer da custabs in sieu prenom u nom da famiglia.

• Mincha uffant as metta in lingia tenor l'alfabet sün fundamaint dal prüm custab da seis prenom, da seis nom da famiglia o dal nomer da custabs in seis prenom o nom da famiglia.


Sedisch, gissiat, schotg, jeu giavischel ina buna notg.

Sedesch, gisseat, schotg, jou giavisch egna bùna notg.

saidesch, dischset, dischdoch, ün buoch nun es ün scroch,

saidesch, deschset, deschdot, di nun es not,


Ils scolars din si en gruppas il verset che vegn ad esser enconuschents als biars.

Igls sculars gin sei an grupas igl vearset ca vean ad easser ancunaschaint agls blears.

Ils scolars reciteschan il verset in gruppas da duos u trais.

Ils scolars reciteschan il verset in gruppas da duos o trais.


set, och, nouv, a ballapè gugent eau giouv,

set, ot, nouv, a ballapè fich jent eu giov,


Diesch endisch dudisch, il prer ha piars il cudisch.

Diesch endesch dudesch, igl prear â pears igl cudesch.

desch, ündesch, dudesch, suvenz eau leg ün cudesch.

desch, ündesch, dudesch, suvent eu leg ün cudesch,


Quater tschun sis, jeu magliel buca ris.

Quater tschentg sis, igl tgavrer â bugent ris.

quatter, tschinch, ses, savais vus eir frances?

quatter, tschinch, ses, eu sa eir bain frances,


Tredisch quitordisch quendisch, la gaglina stat sigl endisch.

Tredesch quitordesch quendesch, la gagliegna stat segl endesch.

tredesch, quattordesch, quindesch, desch nun es ündesch,


Ün, duos, trais, rumauntsch nus vains imprains,

Ün, duos, trais, rumantsch eu n'ha imprais,


d) Tü nun hest niauncha pizza gugent pizza.


g) Tgi sa, sch'ei dat miurs e gats ed en ina pizzeria?

g) Tgissà, sch'igl dat mirs ad utscheals ad an egna pizeria?

g) Chi so scha que do müers ed utschels ed in üna pizzaria?

g) Chi sa, schi dà mürs ed utschels ed in üna pizzaria?


f) Miurs talianas ni utschals Italia talians, quei ei segir buontad.

f) Mirs talianas near utscheals Itaglia talians, quegl e siir buntads.

f) Müers taliaunas u utschels Italia taliauns, que es sgür üna bunted.

f) Mürs talianas o utschels Italia talians, quai es sgüra üna buntà.


Per colligiar la tematica cul mund dils scolars sa la scolasta far suenter il pensum ina cuorta discussiun en classa e/ni tschentar differentas damondas. Ils scolars che san rispunder cun 'gie' stattan mintgamai si.

Par culiear la tematica cugl mund digls sculars sa la surmestra far suainter egna curta discussiùn an classa a/near far diferaintas amparadas. Igls sculars ca san raspunder cun 'ea' statan mintgame sen pes.

Zieva cha'ls scolars haun fat la lezcha, po la magistra fer üna cuorta discussiun in classa e/u fer differentas dumandas. Ils scolars chi saun respuonder cun 'schi' staun in pè.

Davo cha'ls scolars han fat la lezcha, po la magistra far üna cuorta discussiun in classa e/o far differentas dumondas. Ils scolars chi san respuonder cun 'schi' stan sü.


b) Nus essan i ell'Italia nus en vacanzas.

b) Nus eassan ieus an l'Itaglia nus an vacànzas.

b) Nus essans ieus in Italia nus in vacanzas.

b) Nus eschan its in Italia nus in vacanzas.


c) La famiglia Babulin ei ida senza Babulin Brutus en vacanzas.

c) La famiglia Babulin e ida sainza Babulin Brutus an vacànzas.

c) La famiglia Babulin es ida sainza Babulin Brutus in vacanzas.


• Eis ti gia staus ell'Italia en vacanzas?

• Tgi e egn'ea schon sto an l'Itaglia an vacànzas?

• Est tü già sto üna vouta in vacanzas in Italia?

• Est tü fingià stat/statta üna jada in vacanzas in Italia?


e) Jeu hai stuiu star a tier casa tut persuls.

e) Jou ve stuieu star a tier tgea tut sulet.


• Hest tü ün chaun scu bes-cha da chesa?


Per far ils exercezis da leger drova ei stappuns da corc e pigns zuchers (p.ex. tictacs). Exercezi a) ei fatgs a moda correcta, sch'il vischin sa leger giu dallas levzas ed aschia capir (silmeins parzialmein) tgei ch'il conscolar prelegia. Ultra da quei dattan las duas damondas alla fin la pusseivladad da discutar davart la necessitad d'ina buna e clara pronunzia.

Par far igls ezerzezis da liger dovr'igl clacùns da corc a pintgs zucers (p.ex. tictacs). Exerzezi a) e fatg an moda corecta, sch'igl vaschegn sa liger giou da las leavzas ad ascheia capir (seglmains parzialmeing) tge c'igl scular preligia. Plenavànt datan las duas amparadas a la fegn la pussevladad da bagliafar sur da l'impurtànza d'egna bùna a clera pronunztga.

Per fer ils exercizis da ler as drouva cucuns e pitschens züchers (p.ex. tictacs). L'exercizi a) es gratagio, scha'l chantunais es bun da dir (almain parzielmaing) che part cha'l conscolar ho prelet, be cun guarder sün sieus leivs. Las duos dumandas a la fin pussibilteschan impü da discuter davart la necessited d'üna buna e clera pronunzcha.

Per far ils exercizis da leger as douvra cucuns e pitschens züchers (p.ex. tictacs). L'exercizi a) es gratià, scha'l vaschin es bun da dir (almain parzialmaing) che part cha'l conscolar ha prelet, be cun verer sün seis lefs. Las duos dumondas a la fin pussibilteschan implü da discuter davart la necessità d'üna buna e clera pronunzcha.


«Basta: nus eran sin via viers l'Italia. Luisa haveva tschun onns e mava sper la carrotscha, e tuttenina ha ella schau dar siu bal ch'ella haveva priu cun ella. Quel ei rullaus da via giu e Nic ha entschiet a bargir. Jeu sun currida suenter alla carrotscha e cura che jeu sun arrivada giudem la streglia, hai jeu udiu in sgnuflem. Leu haveva ei enzacons containers ed ei tuffava fetg. Jeu hai mirau davos ils containers. Igl emprem hai jeu viu nuot auter che pupials. Scatlas, tastgas, migeuls, pelletschas da bananas ... Mo jeu udevel aunc adina quei sgnuflem. Lu hai jeu mirau pli exact e tutteninaga hai jeu viu in gneffet brin che cuchegiava sut ina chista ora.»

«Basta! Nus earan sen veia anviers l'Itaglia. La Luisa veva tschentg ons a nava sper la carotscha. Tutanegna â ella scho dar la bura c'ella veva prieu cun ella. Quella e ruclada da la veia giou ad igl Nic â antschiet a dar is. Jou sund curida suainter a la carotscha a cur ca jou sund rivada giodapes la streglia, ve jou udieu egn sgnuflem. Là vev'igl anzaquànts cuntainers ad igl tufava nunudieu. Jou ve vurdo davos igls cuntainers. Gl'amprem ve jou vieu nut oter ca pulpier: stgatlas, tastgas, magiels, paletschas da bananas... Mo jou udeva ànc adigna que sgnuflem. Alura ve jou vurdo ple exact a cun egn'eada ve jou vieu egn gnefet bregn ca tgitava sut egna cesta or.»

«Dimena: nus d'eirans in viedi vers l'Italia. Luisa vaiva tschinch ans e chaminaiva dasper la charrozza e tuot in üna vouta ho'la lascho cruder sia ballina ch'ella vaiva piglio cun se. Quella es rudleda giò per la via, e Nic ho cumanzo a cridar. Eau sun currida zieva la charrozza, e cur ch'eau sun riveda giosom la giassa, d'heja udieu ün schgneclöz. A d'eiran lo ün pêr containers, ed a spüzziva magari ferm. Eau sun ida vi a guarder davous ils containers. Il prüm nu d'heja vis oter cu palperi, s-chaclas, tas-chas, magöls, pletschas da banana ... Ma eau udiva adüna darcho quist schgneclöz. Alura d'heja guardo pü precis, e tuot in üna vouta d'heja vis a cucker ün gniffin brün suotour üna chascha.»

«Dimena: no d'eiran in viadi vers l'Italia. Luisa vaiva tschinch ons e chaminaiva dasper la charrozza e tuot in üna jada ha'la laschà crodar sia ballina ch'ella vaiva tut cun sai. Quella es rodlada giò per la via, e Nic ha cumanzà a cridar. Eu sun currüda davo la charrozza, e cur ch'eu sun rivada giosom la giassa, n'haja dudi ün schgniclöz. I d'eiran là ün pêr containers, ed i spüzziva ter ferm. Eu sun ida via a verer davo ils containers. Il prüm nun haja vis oter co palperi, troclas, tas-chas, magöls, pletschas da banana ... Ma eu dudiva adüna darcheu quist schgniclöz. Lura n'haja guardà plü precis, e tuot in üna jada n'haja vis a cuccar ün gniffin brün suot üna chaista oura.»


Silsuenter dessegnan ils scolars treis animals e cumpleteschan las construcziuns.

Igls sculars malegian tres animals a cumpleteschan las construcziùns.

Ils scolars disegnan alura trais bes-chas e cumpletteschan las frasas.

Ils scolars disegnan lura trais bes-chas e cumpletteschan las frasas.


Sco agid per emplenir il diagram san ins rimnar e scriver vid la tabla verbs sco discuorer, leger, scriver, senudar, sgular, ir a scola ...

Verbs sco bagliafar, liger, scriver, sanudar, sgular, ir a scola, a.a.a. gidan d'amplanir la tabela. Els san vagnir rimnos ved la tavla.

Verbs scu 'discuorrer', 'ler', 'scriver', 'nuder', 'svuler' u 'ir a scoula' güdan ad implir il diagram. Ils scolars paun scriver quels verbs vi da la tevla.

Verbs sco 'discuorrer', 'leger', 'scriver', 'nodar', 'svolar' o 'ir a scoula' güdan ad implir il diagram. Ils scolars pon scriver quels verbs vi da la tabla.


Ils scolars discuteschan las damondas en gruppas pintgas e resumeschan el plenum.

Igls sculars discuteschan las amparadas an grupas pintgas a resumeschan agl plenum.

Ils scolars discutan las dumandas in gruppas pitschnas e resüman ils resultats in classa.

Ils scolars discutan las dumondas in gruppas pitschnas e resümeschan ils resultats in classa.


h) 6 tazzas e 6 bachers, in tuot dudesch

h) ses coppinas e ses bachers, in tuot dudesch


• Ils scolars scrivan igl agen prenum in denter l'auter. Ils bustabs ston adina tuccar en in l'auter. Alla fin dattan ils scolars colur als spazis denteren cun treis differentas colurs (p.ex. cun duas colurs cauldas ed ina colur freida ni tenor fuorma dils spazis).

• Igls sculars scrivan lur prenum pliras geadas sen egn figl da dissegn. Igls bustabs tutgan aint l'egn l'oter. A la fegn calureschan igls sculars igls spazis trànteraint cun tres diferaintas calurs (p.ex. cun duas calurs tgòldas ad egna freda near tanor furma digls spazis).

• Ils scolars scrivan l'egen prenom in crusch ed in traviers sün ün fögl. Singuls custabs stöglian adüna as tucher. A la fin culureschan ils scolars ils spazis traunteraint cun trais differentas culuors (p.ex. cun duos culuors chodas ed üna fraida u implan ils spazis traunter singuls custabs cun differentas culuors).

• Ils scolars scrivan l'agen prenom ün tanter l'oter. Ils custabs as ston tocker. A la fin culurischan ils scolars ils spazis tanteraint cun trais differentas culurs (p.ex. cun duos culurs chodas ed üna fraida o tenor la fuorma dals spazis).


• Ils affons enqueran fuormas da bustabs ella natira.

• Igls unfànts anquieran furmas da bustabs an la natira.

• Ils iffaunts tscherchan fuormas da custabs illa natüra.

• Ils uffants tscherchan fuormas da custabs illa natüra.


• Ils affons zambregian bustabs cun pupi, fils e material da recicladi.

• Igls unfànts zambregian bustabs cun pulpier, fils a material da recycling.

• Ils iffaunts zambragian custabs cun palperi, fils e materiel da reciclagi.

• Ils uffants zambrajan custabs cun palperi, fils e material da reciclagi.


• Ils affons presentan differents bustabs cun lur tgierp.

• Igls unfànts preschaintan diferaints bustabs cun lur tgierps.

• Ils iffaunts fuorman differents custabs cun lur corps.

• Ils uffants fuorman differents custabs cun lur corps.


«Gie, ligiongias havevas fetg bugen gia lu! Nus havein priu tei cun nus el .........................................., havein fatg la .......................................... a ti e dau in tec .......................................... . Ti has ferdau vidlunder duas gadas, allura eis ti ius naven ed has puspei entschiet a singluttar. Pér cura che ti has survegniu in toc ligiongia, eis ti sequietaus», raquenta il .......................................... .

«Ea, liongias vevas schon alura fetg bugent! Nus vagn prieu te cun nus agl .......................................... , vagn lavo te sut la ..........................................  a vagn do ampo ..........................................  a tgei. Veda quel âs fardo duas geadas, alura es ieu davent ad âs puspe antschiet a sanglutar. Per cur ca tei âs survagnieu egn toc liongia, es vagnieu ruassevel», raquenta igl .......................................... .

«Hei, liangias vaivast gugent già quella vouta! Nus at vains piglio aint in nos .........................................., at vains fat la .......................................... ed at vains do ün pô .......................................... . Tü l'hest savuro duos voutas alura est ieu davent ed hest darcho cumanzo a schgnecler. Pür cur cha tü hest survgnieu ün töch liangia, est sto quiet,» quinta .......................................... .

«Hai, liongias vaivast jent fingià quella jada! No at vain tut aint in nos ........................................., at vain fat la .......................................... ed at vain dat ün pa .......................................... . Tü til hast savurà duos jadas lura est i davent ed hast darcheu cumanzà a schgniclar. Pür cur cha tü hast surgni ün toc liongia, est stat quiet,» quinta .......................................... .


«Leu havess ei segir era dau miurs», marmugna .......................................... per sesez.


«Gie», di la mumma, «quei eras ti. In ver .......................................... eras! Tut tschufs e tuffavas snueivel! Ti eras mo in .......................................... e tut persuls e tremblavas sco ina caglia.»

«Ea», gi la mama, «quegl earas tei. Egn ver .......................................... earas! Tut tschuf a tufavas sgarschevlameing! Tei earas me egn .......................................... a tut sulet a tramblavas sco egna tgaglia.»

«Hei», disch mamma, «que d'eirast tü. Ün vaira .......................................... d'eirast! Tü d'eirast tuot a-scher e spüzzivast schnuaivel. Tü d'eirast be ün .......................................... e be sulet e tremblaivast scu üna föglia.»

«Hai», disch mamma, «quai d'eirast tü. Ün vaira .......................................... d'eirast! Tü d'eirast tuot suos-ch e spüzzivast schnuaivel. Tü d'eirast be ün .......................................... e be sulet e tremblaivast sco üna föglia.»


Bab di: «Jeu sai buca co ti eis vegnius en leu tut .......................................... . Nus havein dumandau tut ils .........................................., havein pendiu ora in cedel ella .......................................... ed havein schizun contactau la polizia. Mo negin saveva danunder che ti vegnies.»

Igl bab gi: «Jou se betga co tei es vagnieu an là tut .......................................... . Nus vagn amparo tut igls vaschegns, vagn palando sei egn scret an .......................................... a vagn schizund contacto la polizeia. Mo nign saveva danunder ca tei vignias.»

Bap disch: «Eau nu se cu cha tü est rivo aint allò be .......................................... . Nu vains dumando a tuot ils .........................................., vains picho sü ün scrit in .......................................... e vains dafatta contacto la pulizia. Ma üngün nu savaiva dinuonder cha tü gnissast.»

Bap disch: «Eu nu sa co cha tü est rivà aintalà be .......................................... . No vain dumandà a tuot ils .........................................., vain pichà sü ün scrit in .......................................... e vain dafatta contactà la la polizia. Ma ingün nu savaiva dingionder cha tü gnissast.»


«Gie», di la mumma, «quei eras ti. In ver pop eras! Tut tschufs e tuffavas snueivel! Ti eras mo in pignet e tut persuls e tremblavas sco ina ....................................... .»

«Ea», gi la mama, «quegl earas tei. Egn ver pop earas! Tut tschuf a tufavas sgarschevlameing! Tei earas me egn pintget a tut sulet a tramblavas sco egna .......................................... .»

«Hei», disch mamma, «que d'eirast tü. Ün vaira pop d'eirast! Tü d'eirast tuot a-scher e spüzzivast schnuaivel. Tü d'eirast be ün pitschnin e be sulet e tremblaivast scu üna .......................................... .»

«Hai», disch mamma, «quai d'eirast tü. Ün vaira pop d'eirast! Tü d'eirast tuot suos-ch e spüzzivast schnuaivel. Tü d'eirast be ün picculin e be sulet e tremblaivast sco üna .......................................... .»


«Leu havess ei segir era dau ..........................................», marmugna Brutus per sesez.

«Là vess igl siir ear do .......................................... », marmugna igl Brutus par sasez.

«Lo vess que sgür eir do ..........................................», marmuogna Brutus be daperse.

«Là vessa sgüra eir dat ..........................................», marmuogna Brutus be dapersai.


Bab di: «Jeu sai buca co ti eis vegnius en leu tut persuls. Nus havein dumandau tut ils .........................................., havein pendiu ora in cedel ella stizun ed havein schizun contactau la ........................................... Mo negin saveva danunder che ti vegnies.»

Igl bab gi: «Jou se betga co tei es vagnieu an là tut sulet. Nus vagn amparo tut igls .......................................... , vagn palando sei egn scret an  stizùn a vagn schizund contacto la .......................................... . Mo nign saveva danunder ca tei vignias.»

Bap disch: «Eau nu se cu cha tü est rivo aint allò be sulet. Nus vains dumando a tuot ils .........................................., vains picho sü ün scrit in butia e vains dafatta contacto la .......................................... . Ma üngün nu savaiva dinuonder cha tü gnissast.»

Bap disch: «Eu nu sa co cha tü est rivà aintalà be sulet. No vain dumandà a tuot ils ..........................................., vain pichà sü ün scrit in butia e vain dafatta contactà la .......................................... . Ma ingün nu savaiva dingionder cha tü gnissast.»


«Ti eras forsa ius ad encurir ligiongias!», ri Luisa.

«Tei earas forza ieu ad ancurir liongias!», ri la Luisa.

«Tü sarost ieu a tschercher liangias!» ria Luisa.

«Tü sarast i a tscherchar liongias!» ria Luisa.


«Gie, ligiongias havevas fetg bugen gia lu! Nus havein priu tei cun nus el hotel, havein fatg la duscha a ti e dau in tec latg. Ti has ferdau vidlunder duas gadas, allura eis ti ius naven ed has puspei entschiet a singluttar.

«Ea, liongias vevas schon alura fetg bugent! Nus vagn prieu te cun nus agl hotel, vagn lavo te sut la duscha a vagn do ampo latg a tgei. Veda quel âs ..................................... duas geadas, alura es ieu davent ad âs puspe antschiet a sanglutar. Per cur ca tei âs survagnieu egn .......................................... liongia, es vagnieu ruassevel», raquenta igl bab.

«Hei, liangias vaivast gugent già quella vouta! Nus at vains piglio aint in nos hotel, at vains fat la duscha ed at vains do ün pô lat. Tü l'hest savuro duos voutas, alura est ieu davent ed hest darcho cumanzo a schgnecler. Pür cur cha tü hest survgnieu ün .......................................... lianga, est sto quiet», quinta bap.

«Hai, liongias vaivast jent fingià quella jada! No at vain tut aint in nos hotel, at vain fat la duscha ed at vain dat ün pa lat. Tü til hast savurà duos jadas lura est i davent ed hast darcheu cumanzà a schgniclar. Pür cur cha tü hast surgni ün .......................................... liongia, est stat quiet,» quinta bap.


(Ün güdicat pü u main plausibel do 1 punct.)

(Ün güdicat plü o main plausibel dà 1 punct.)


(Mintg'urden corect dat 3 puncts, totalmeing dat'igl 6 puncts.)

(Mincha uorden correct do 3 puncts, in tuot do que 6 puncts.)

(Mincha ordinaziun correcta dà 3 puncts, in tuot daja 6 puncts.)


Scriva quels pleds l'egn suainter l'oter tanor igl alfabet. Tei stos ear risguardar igl savund ad igl tearz bustab digl pled.

Scriva aunch'üna vouta quists pleds ün zieva l'oter tenor l'alfabet. Tü stust eir resguarder il seguond e'l terz custab dal pled.

Scriva amo üna jada quels pleds ün davo tschel tenor l'alfabet. Tü stoust eir resguardar il seguond e'l terz custab dal pled.


Idea per in'activitad ell'instrucziun da gimnastica

Ideja per ün'activited ill'instrucziun da gimnastica

Idea per ün'actività ill'instrucziun da gimnastica