d) Marcescha agl text 10 pleds c'en impurtànts par saver resumar l'istorgia. Cumpareglia cugls teas cunsculars ad argumantescha la tia schelta. Raquenta curtameing ad egn cunscular quegl ca tei âs ligieu cun agid digls teas diesch tgavazegns a cun l'ilustraziùn digl màn.

f) Marchescha 10 pleds aint igl text tgi èn impurtants per pudeir resumar l'istorgia. Cumpareglia igls pleds cun chels dallas tias conscolaras e digls ties conscolars e daclera, pertge tgi te ast tscharnia chels. Rachinta ad ena conscolara u ad en conscolar cun ageid digls 10 pleds tgi te ast tscharnia, tge tgi te ast ligia. Dovra er igls ties mangs scu ageid.

d) Marca 10 pleds i'l text chi sun importants per pudair resümer l'istorgia. Conguela ils pleds cun quels da tieus conscolars e da tias conscolaras ed argumantescha tia tscherna. Raquinta ad ün conscolar u ad üna conscolara cun agüd dals 10 pleds cha tü hest tschernieu che cha tü hest let. Piglia in agüd eir tieus mauns, scha que fo dabsögn.

d) Markescha 10 pleds i'l text chi sun importants per pudair resümar l'istorgia. Conguala ils pleds cun quels da teis conscolars e da tias conscolaras ed argumantescha tia tscherna. Raquinta ad ün conscolar o ad üna conscolara cun agüd dals 10 pleds cha tü hast tschernü che cha tü hast let. Piglia in agüd eir teis mans, schi fa dabsögn.


s'engaschar per in territori da ruaus per la selvaschina

s'angaschar par egn teritori da pos par la salvaschegna

- crear en territori da pôss per la selvaschigna

separer zonas da quietezza per la sulvaschina

separar zonas da quietezza per la sulvaschina


la buis, la muniziùn, igl spieghel dubel


7. Tgei mettan ins en bucca agl animal sittau?

7. Tge fa igl catschadur, cur c'el â svantro igl tgamutsch?

7. Tge metta igl catscheder ainten bucca digl animal sagetto?

7. Che metta il chatscheder in buocha ad üna bes-cha schluppetteda?

7. Che metta il chatschader in bocca ad üna bes-cha sajettada?


8. Co vegn la catschadura a casa cugl animal sittau?

8. Tge fa igl catschadur, cur c'el va giou an la tigia?

8. Scu transportan igls catscheders igl animal sagetto?

8. Cu transportan ils chatscheders la bes-cha schluppetteda?

8. Co transportan ils chatschaders la bes-cha sajettada?


1. Nua capeta la historia che vegn raquintada dalla catschadura?

1. Noua capeta que raquent digl catschadur?


Ussa sas era ti formular ina damonda davart il text che ti has legiu e scriver sutvart sligiaziuns pusseivlas.

Ussa sas tei formular amparadas davart igl text. Noda sutvart ear gest quater pussevlas raspostas.

c) Ossa post er te formular ena dumonda davart igl text tgi te ast ligia. Screiva sotvart las schliaziuns pusseblas.

Uossa poust eir tü formuler üna dumanda davart il text cha tü hest let e scriver suotvart las soluziuns pussiblas.

Uossa poust eir tü formular üna dumonda davart il text cha tü hast let e scriver suotvart las soluziuns pussiblas.


c) Tgei descripziuns van a prau culs suandonts plaids? Scriva ellas el dretg liug. Adatg, ei ha in iev marsch.

c) Tge descripziùns van a pro cugls savundànts pleds? Scriva ellas agl dretg liac.

e) Tge expressiuns descreivan igls pleds sotvart? Igls screiva aint igl dretg li.

c) Chenünas da quistas expressiun descrivan ils pleds suotvart ? Scriv'las al dret lö. Attenziun, a do ün öv marsch.

c) Chenünas da quistas expressiuns descrivan ils pleds suotvart? Tillas scriva al dret lö. Attenziun, i dà ün öv marsch.


3. Sin tgei animals fa l'autura dil text catscha?


El Grischun havein nus la catscha da patenta. Catscha da patenta vul dir che tut quels che han dumignau cun success igl examen da catscha astgan ir egl entir cantun a catscha, priu ora ils differents asils da catscha aulta, da catscha bassa e dil Parc Naziunal Svizzer. Leu ein las selvaschinas schurmegiadas ed han ruaus. Las leschas e prescripziuns da catscha ein ozildi fetg strictas. Ellas prescrivan denter auter cons cavreuls ni tgei camutschs da tgei vegliadetgna che mintga catschadur/mintga catschadura astgi sittar. Quei garantescha ch'ei vegn buca sittau memia biars animals d'ina u l'autra specia e ch'ei regia ina buna ballanza denter nezegiar e schurmegiar.

Agl Grischùn vainsa la tgatscha da patenta. Quegl vut gir ca tut quels, c'ân fatg agl Grischùn la patenta, dastgan ir agl antier Grischùn a tgatscha. Las leschas a las perscripziùns da tgatscha en ussa fetg rigurusas. Ellas prescrivan trànter oter quànts tgavriels near tge tgamutschs da tge vigliadetgna ca mintga catschadura a mintga catschadur dastga sagitar. Ascheia e'gl garantieu c'igl vean betga sagito megna blears animals dad egna near l'otra speztga.

Aint igl Grischun vagn nous la tgatscha da patenta. Chegl vot deir tgi tots chels e tottas chellas tgi on reuschia igl examen da tgatscha pon eir aint igl cantun Grischun a tgatscha. I dat er asils, noua tgi la tgatscha è scumandada, uscheia tgi igls animals èn schurmageas ed on pôss. Las leschas e las prescripziuns da tgatscha èn ozande fitg strantgas. Ellas prescreivan, quanta selvaschigna da mintga speztga tgi mintga catscheder pò sagettar. Chegl garantescha tgi rigia en bung equiliber tranter mastgels e femnas.

In Grischun vainsa la chatscha da patenta. Que voul dir cha tuot quels u quellas chi haun fat l'examen da chatscha in Grischun paun ir a chatscha in tuot nos chantun. Las ledschas e prescripziuns da chatscha sun hozindi fich severas. Ellas prescrivan traunter oter chenüns e quaunts chavriöls e chamuotschs cha mincha chatscheder e mincha chatschedra po schluppetter. Que garantescha cha nu vegnan schluppettedas memma bgeras bes-chas dad üna u l'otra spezcha e cha vegna resguardo l'equiliber traunter

In Grischun vaina la chatscha da patenta. Quai voul dir cha tuot quels o quellas chi han fat l'examen da chatscha in Grischun pon ir a chatscha in tuot nos chantun. Las ledschas e prescripziuns da chatscha sun hozindi fich severas. Ellas prescrivan tanter oter chenüns e quants chavriöls e chamuotschs cha mincha chatschader e mincha chatschadra po schluppettar. Quai garantischa chi nu vegnan schluppettadas massa bleras bes-chas dad üna o tschella spezcha e chi vegna resguardà l'equiliber tanter mas-chels e femnas.


Sch'il diember da selvaschina che sto vegnir sittada mintg'onn vegn buca contonschius duront la catscha aulta, sa la regenza prescriver ina catscha speciala d'atun.

Sch'igl diember da salvaschegna, ca sto vagnir sagitada mintg'on, vean betga cuntanschida durànt la tgatscha òlta, sa la Regenza grischùna prescriver egna tgatscha speziala d'atun.

Schi igls catscheders vignan betg da sagettar tants, scu tgi stò neir sagetto mintga onn durant la tgatscha ota, pògl dar ena tgatscha speziala.

Scha'l numer da sulvaschina chi stu gnir schluppetto minch'an nu vain ragiunt düraunt la chatsch'ota, po la Regenza grischuna prescriver üna chatscha speciela d'utuon.

Scha'l nomer da sulvaschina chi sto gnir schluppettà minch'on nu vain ragiunt dürant la chatsch'ota, po la Regenza grischuna prescriver üna chatscha speciala d'utuon.


Biars catschadurs e biaras catschaduras van era a catscha per guder la

Blers catscheders e bleras catschedras von er a tgatscha per galdeir

Bgeras chatschedras e bgers chatscheders vaun a chatscha per giodair eir la

Bleras chatschadras e blers chatschaders van a chatscha per giodair eir la


5. oter nom per tuot las fluors e las ervas

5. oter nom per tuot las fluors e las erbas


Legia las informaziuns davart Gian e Giachen ed ils capricorns el Grischun. Fai lu ils pensums.

Ligia las infurmaziuns davart igl Gian ad igl Giachen ad igls capricorns agl Grischùn. Fe lura las leztgas.

Ligia las infurmaziuns davart Gian e Giatgen e tedla igl text davart igls capricorns aint igl Grischun. Fò alloura igls exercezis.


Ancanuschas tei igl Gian ad igl Giachen?


4. Tgei sa igl animal catschau il meglier da tut ils animals da catscha?

4. Tge prenda igl catschadur cun el agl satgcadoss?

4. Tge so far igl capricorn igl migler da tot igls mamifers?

4. Che so fer il capricorn il pü bain da tuot ils mamifers?

4. Che sa far il capricorn il plü bain da tuot ils mamifers?


1. Tgei ston ins far ozildi avon ch'ins astgi ir a catscha?

1. Tge ston ign far oziglgi avànt c'ign dastg'ir a tgatscha?

1. Tge ins stò far ozande, avant tgi pudeir eir a tgatscha?

1. Pü bod pudaiva ir be la glieud ........ a chatscha (ö = 1 custab).

1. Plü bod pudaiva ir be la glieud .......... a chatscha (ö = 1 custab).


6. Pli baul astgava mo la glieud ... ir a catscha.

6. Ple bòld dastgeava me la glieud ... ir a tgatscha.

7. Pi bod dastgeva angal la gliout ... eir a tgatscha

6. Per pudair ir a chatscha in Grischun as stu que fer ün ........

6. Per pudair ir a chatscha in Grischun as stoja far ün ..........


per telefonar a siu um e raquintar tgei ch'ei capitau

el telefonescha a tgesa e rachinta digl sies success

el telefona a chesa e quinta da sieu success

el telefona a chasa e quinta da seis success


la buis, la marenda, igl spieghel da sulegl


Ozildi ha la catscha tut in'autra muntada e funcziun che pli baul. Il diember da selvaschinas, p.ex. da tscharvas, ei s'augmentaus fetg ils davos decennis. Perquei ston las catschaduras ed ils catschadurs decimar las populaziuns. Sch'ei dat numnadamein memia biars animals dad ina specia, tschessa la resistenza encunter malsognas. Per consequenza vegnan biars animals malsauns e ston magari schizun carpar, cunzun sch'ei dat in unviern criu e freid cun bia neiv. Duront igl unviern eis ei il pli impurtont che las selvaschinas hagien ruaus. Pavlar ei scumandau, pertgei quei ei fetg nuscheivel per ils animals.

Oziglgi â tut egn'otra muntada a funcziùn ca ple bòld. Igl diember da salvaschegna, par exaimpel da tschearvs, e carschieu fetg igls davos dezenis. Parquegl ston igls catschadurs a las catschaduras dezimar las populaziùns. Sch'igl dat numnadameing megna blears animals dad egna speztga, alura tschessa la resistenztga ancùnter malzognas. La consequenza e ca blears animals vignan malzàns a ston par part parfign carpar. Oravànttut sch'igl dat egn unviern fred cun bleara nev.

Ozande ò la tgatscha en'otra muntada e funcziun tgi pi bod. Igl domber da selvaschignas (per exaimpel da tschervs) è s'augmento fitg igls davos onns. Perchegl ston las catschedras ed igls catscheders decimar las populaziuns. Perchegl tgi schi dat mengia blers animals dad ena speztga, èn els pi sensibels per malsognas. Alloura vignan blers animals malsangs e ston mureir dalla deblezza durant igl anviern, schi igl è fitg freid e blera neiv. Igls catscheders vardan er tgi la selvaschigna vegia pôss durant igl anviern cun stgaffeir zonas da schurmetg. Chegl èn zonas, noua tgi ins dastga betg passar per lascher cumpôss igls animals. Da pavlar igls animals è scumando, ins è dall'ideia tgi chegl fetscha donn agls animals ainten la nateira.

Hozindi ho la chatscha tuot ün'otra funcziun cu pü bod. Il numer da sulvaschina, p.ex. da tschiervs, s'ho augmanto i'ls ultims decennis. Perque stöglian ils chatscheders e las chatschedras diminuir las populaziuns. Scha que do nempe memma bgeras bes-chas dad üna spezcha, do que eir adüna dapü malatias chi las indebleschan, uschè cha bgeras nu survivan invierns cun bgera naiv.

Hozindi ha la chatscha tuot ün'otra funcziun co plü bod. Il nomer da sulvascina, p.ex. da tschiervis, s'ha augmantà i'ls ultims decennis. Perquai ston ils chatschader e las chatschadras diminuir las populaziuns. Schi dà nempe massa bleras bes-chas dad üna spezcha, daja eir adüna daplü malatias chi tillas indeblischan da maniera cha bleras nu survivan invierns cun blera naiv.


b) Cumpletescha l'angiavinera an crusch.

b) Cumplettescha la cruschera e noda igl pled-clav giudem.

b) Cumplettescha l'ingiuvinera culs pleds tscherchos.

b) Cumplettescha l'ingiavinera culs pleds tscherchats.


Las catschaduras ed ils catschadurs settan buca mo animals. Els fan era bia lavur en favur dalla natira. Cun lur lavur da tgira ch'els prestan duront igl entir onn (el Grischun ca. 25'000 uras) profiteschan buca mo ils animals ch'ein lubi da sittar, mobein aunc biaras autras specias, p.ex. las tschittas, ils utschals, ils miezmiur e miezutschi. Era la flora profitescha – las orchideas, las genzianas ed autras specias da flurs e da jarvas che creschan en palius ni sin praus maghers.

Las catschaduras ad igls catschadurs sagetan betga me animals. Els fan ear bleara lavur an favur da la natira. Cun lur lavur da tgira, c'els prestan durànt igl antier on (agl Grischùn ca. 25'000 uras), profiteschan betga me igls animals c'en lubieus da sagitar, mobagn ànc blearas otras speztgas, p.ex. las tschitabulas, igls utscheals, igls miezmir-a-miezutscheals. Ear la flora profitescha – las orcideas, las ansànas ad otras speztgas da flurs a dad earvas ca creschan an palés near sen pros maighers.

Igls catscheders e las catschedras fon er blera lavour per la nateira. Cun lour lavour da tgira tgi els fon durant igl antier onn (aint igl Grischun circa 25'000 ouras) profiteschan betg angal igls animals tgi èn lubias per la tgatscha, mabagn er bleras otras speztgas, per exaimpel las pulas, igls utschels u igls sgolanotgs. Er la flora profitescha – las orchideas, las genzianas ed otras sorts da flours e dad ervas tgi creschan sen paleis u sen pros maiers.

Las chatschedras ed ils chatscheders nu vaun però be a schluppetter las bes-chas. Els faun eir bgera lavur in favur da la natüra. Da la lavur da chüra ch'els praistan düraunt l'an (in Grischun ca. 25'000 uras l'an) nu profitan be las bes-chas cha's po schluppetter, ma eir bgeras otras spezchas, p.ex. ils splerins, ils utschels u ils utschels mezmür. Eir la flora profita – las orchideas, las genzianas ed otras sorts da fluors e dad ervas chi creschan sün pas-chs u pros megers.

Las chatschadras ed ils chatschaders nu van però be a schluppettar las bes-chas. Els fan eir blera lavur in favur da la natüra. Da la lavur da chüra ch'els praistan dürant l'on (in Grischun ca. 25'000 uras l'on) nu profitan be las bes-chas chi's po schluppettar, ma eir bleras otras spezchas, p.ex. ils splerins, ils utschels o ils utschels mezmür. Eir la flora profita – las orchideas, las genzianas ed otras sorts da fluors e dad erbas chi creschan sün pas-chs o prada maigra.


O Jeu less era ir a catscha.   O Jeu less mai ir a catscha.

O Jou less ear ir a tgatscha.   O Jou less mai ir a tgatscha.

O Ia less er eir eneda a tgatscha.                O Ia less mai eir a tgatscha.

O Eau vuless eir ir a chatscha.   O Eau nu vuless mê ir a chatscha.

O Eu less eir ir a chatscha.   O Eu nu less mai ir a chatscha.


la catscha culla trapla e la catscha da laghetg

la tgatscha cun la trapla a la tgatscha da lietg

- la tgatscha cun la trapla e la tgatscha da liagier

la chatscha da sguaita e la chatscha culla trapla


Giebein, els ein ils dus capricorns che duein carmalar aunc dapli turists el Grischun. Segiramein has ti gia viu ina reclama da Grischun Vacanzas cun els dus.

Geabagn, els en igls dus capricorns ca duessan carmalar daple turists agl Grischùn. Siirameing âs tei schon vieu egna reclama da Grischùn Vacànzas cun els dus.

Ea, els èn dus capricorns tgi duessan manar anc daple giasts aint igl Grischun. Te ast per franc gio via ena reclama cun igls dus capricorns da Grischun Vacanzas.

Schi, els sun duos capricorns chi dessan mner auncha dapü giasts in Grischun. Tü hest sgür eir già vis üna reclama culs duos capricorns da Grischun Vacanzas.

Schi, els sun duos capricorns chi dessan manar amo daplüs giasts in Grischun. Tü hast sgüra eir fingià vis üna reclama culs duos capricorns da Grischun Vacanzas.


far seivs ed installar paraglischs pèr las vias d'autos

far sevs ad instalar paraglischs par lùng las veias d'autos

- far seivs ed installar paragleischs per las veias dad autos

fer saivs ed installer paraglüschs lung las vias d'autos

far saivs ed installar paraglüms lung las vias d'autos


La catscha el cantun Grischun ha ina liunga tradiziun, ella ei denton adina puspei semidada el decuors dils tschentaners. Pli baul, el temps medieval, astgava mo la glieud pli nobla e pussenta ir a catscha. Pli tard ha era il sempel pievel survegniu il dretg dad ir a catscha. Da quei temps deva ei aunc buca leschas che protegevan ils animals. Perquei ein biaras specias deplorablamein vegnidas extirpadas: ils capricorns gia entuorn igl onn 1650, pli tard era ils pors selvadis, las tscharvas, ils cavreuls, ils tschéss barbets, ils lufs, ils uors ed aunc auters animals.

La tgatscha agl cantùn Grischùn â egna fetg lùnga tradiziùn. Mo ella e adigna puspe samidada agl dacurs digls tschantaners. Ple bòld, agl tains medieval, dastgeva me la glieud ple nobla a pussainta ir a tgatscha. Ple tard â ear igl sempel pievel survagnieu igl dretg dad ir a tgatscha. Da que tains dev'igl ànc nignas leschas ca protegevan igls animals. Sco consequenza en blearas speztgas d'animals vagnidas extirpadas: Igl capricorn gea anturn igl on 1650, ple tard igls piertgs salvadis, igls tschearvs, igls tgavriels, igls tschess-barbet, igls lufs, igls urs ad ànc oters animals.

La tgatscha aint igl cantun Grischun ò ena lunga tradiziun. Ella è pero adegna puspe sa midada cun igl taimp. Pi bod, aint igl taimp medieval, dastgeva angal la gliout nobla e pussanta eir a tgatscha. Pi tard ò alloura er igl simpel pievel survagnia igl dretg dad eir a tgatscha. Da chel taimp davigl anc nignas leschas tgi protegevan igls animals. Perchegl èn bleras speztgas dad animals neidas extirpadas: igls capricorns gio anturn igl onn 1650, pi tard er igls portgs selvadis, igls tschervs ed igls tgavrouls, pero er animals da rapina scu igls tschess-barbet, igls loufs, igls urs ed anc oters animals.

La chatscha i'l chantun Grischun ha üna lunga tradiziun. Ella s'ha però adüna darcheu müdada i'l decuors dals tschientiners. Plü bod, dürant il temp medieval, das-chaiva be la glieud nöbla e pussanta ir a chatscha. Plü tard ha lura surgni eir il pövel il dret dad ir a chatscha. Da quel temp nu daiva amo ledschas chi potegiaivan a las bes-chas sulvadias. Perquai sun bleras bes-chas gnüdas desdrüttas pro nus: ils capricorns fingià intuorn il 1650, plü tard lura eir ils püerchs sulvadis, ils tschiervis, ils chavriöls, ils tschess barbets, ils lufs, ils uors ed eir otras bes-chas.


Il plaid tgira descriva tut las lavurs ch'ins fa per proteger la selvaschina en siu territori da viver natural. Lavurs da tgira san esser:

Igl pled tgira descriva tut las lavurs c'ign fa par proteger la salvaschegna agl sieus teritori da viver natiral. Lavurs da tgira san easser:

Igl pled tgira descreiva tot las lavours tgi ins fò per proteger la selvaschigna aint igl sies territori da veiver natural. Lavours da tgira son esser:

Il pled 'chüra' descriva tuot las lavuors cha's fo per proteger la sulvaschina in sieu territori da viver natürel. Lavuors da chüra paun esser:

Il pled 'chüra' descriva tuot las lavurs chi's fa per proteger la sulvaschina in seis territori da viver natüral. Lavurs da chüra pon esser:


El cantun Grischun enconuschein nus ils suandonts geners da catscha:

Agl cantùn Grischùn ancunaschagn nus las savundàntas tgatschas:

Aint igl cantun Grischun cunaschagn nous igls suandonts geners da tgatscha:

I'l chantun Grischun cugnuschainsa ils seguaints geners da chatscha:

I'l chantun Grischun cugnuschaina ils seguaints geners da chatscha:


Ina buna catschadura ni in bien catschadur sto capir e saver persequitar bein ils animals selvadis. Per vegnir da far preda duront la catscha ston els sepreparar gia ditg ordavon. La stad sin numerusas spassegiadas tras la natira observan els ils camutschs, ils cavreuls e las tscharvas. Els calculeschan las pusseivladads ch'els han da saver sittar duront la catscha in ni l'auter da quels bials animals.

Egna bùna catschadura near egn bùn catschadur sto capir a saver persequitar bagn igls animals salvadis. Par saver far preada durànt la tgatscha ston els sapreparar gea gî avànt. La stad observan els igls tgamutschs, igls tgavriels ad igls tschearvs sen numerusas spassageadas tras la natira. Els calculeschan las pussevladads c'els ân par puder sagitar durànt la tgatscha l'egn near l'oter da quels beals animals.

Ena bunga catschedra u en bung catscheder stò tgapeir e saveir bler digls animals selvadis. Gio la stad sa preparan igls catscheders e las catschedras per la tgatscha. Cun observar igls animals e cun eir a far turas per las muntognas son els vurdar, tge pussebladads tgi dat da sagettar en animal durant la tgatscha.

Üna buna chatschedra u ün bun chatscheder stu savair bger da la sulvaschina e da l'ir a chatscha. Per pudair avair success düraunt la chatscha as stöglian els preparer lönch ouravaunt. Da sted observan els ils chamuotschs, tschiervs e chavriöls e faun gitas in muntagna.

Üna buna chatschadra o ün bun chatschader sto savair bler da la sulvaschina e da l'ir a chatscha. Per pudair avair success dürant la chatscha as ston els preparar lönch ouravant. Da stà observan els ils chamuotschs, tschiervis e chavriöls e fan gitas in muntogna.


stgafir near mantaner egn biotop d'amfibis

- stgaffeir u mantigneir en biotop d'amfibis


2. egna furma da tgatscha – la tgatscha ...

2. ena furma da tgatscha – la tgatscha ...

2. üna fuorma da chatscha – la chatsch'........

2. üna fuorma da chatscha – la chatsch' ..........


b) Enquera la dretga risposta e fai in rudi entuorn il bustab correct. Dai lu risposta allas damondas.

b) Anquiera la dretga rasposta a fe egn rudi anturn igl bustab corect. Raspunda alura las amparadas.

b) Tschercha la dretta resposta e fo ün rinch intuorn il dret custab. Respuonda alura a las dumandas.

b) Tschercha la dretta resposta e fa ün rinch intuorn il dret custab. Respuonda lura a las dumondas.


spindrar anseuls da cavriel ord il prau avon ch'il pur segi el

spindrar ansiels tgavriel or digl pro avànt c'igl pur seia

- spindrar ansouls da tgavrouls or digls pros, avant tgi igl pour seia

salver ils chavriölins sülla preda, aunz cha'ls purs sejan l'erva

salvar ils chavriölins sülla prada, avant cha'ls paurs sejan l'erba


cultivar praus maghers che vegnan buca pli segai dils purs

cultivar pros maighers ca vignan betga ple sajieus digls purs

- cultivar pros maiers tgi vignan betg ple saeas digls pours

cultiver pros megers chi nu vegnan pü sgios dals purs

cultivar prada maigra chi nu vain plü sgiada dals paurs


Nua anflas ti era aunc il capricorn sco simbol ni marca?

Noua tgatas tei ear ànc igl capricorn sco simbol near marca?

Noua cattas te er anc igl capricorn scu simbol u scu marca?

Inua chattast tü eir auncha il capricorn scu simbol u marca?

Ingio chattast tü eir amo il capricorn sco simbol o marca?


Quei ei gartegiau fetg bein a mi. Quei plai a mi fetg bein vid miu vehichel. Daco?

Quegl e gartagieu a mei fetg bagn. / Quegl ple a mei fetg bagn ved igl mieus vehicel. Partge?

Quist m'es gratagio fich bain. / Quist am plescha fich bain vi da mieu veicul. / Perche?

Quist m'es gratià fich bain. / Quist am plascha fich bain vi da meis veicul. / Perche?


Nus planisein, construin ed analisein. Fagei vossas notizias e dei in resun.

Nus planisagn, construagn ad analisagn. Faged las vossas notiztgas a ded egn resùn.

Nus planisains, construins ed analisains. Fè vossas notizchas e dè ün resun.

Nus planisain, construin ed analisain. Fat vossas notizchas e dat ün resun.


Il material che jeu drovel per construir miu vehichel:

Igl material ca jou drov par construir igl mieus vehicel:

Il materiel ch'eau drouv per construir mieu veicul:

Il material ch'eu douvr per construir meis veicul:


Aschi cuntents/cuntenta sun jeu cun miu vehichel:

Aschi cuntaint/cuntainta sund jou cugl mieus vehicel:

Uschè cuntaint/cuntainta sun eau cun mieu veicul:

Uschè cuntaint/cuntainta sun eu cun meis veicul:


Tgei invenziun para a ti indispensabla el mintgadi dad oz? Daco?

Tge invenziùn para a tgei indispensabla agl mintgagi dad oz? Partge?

Che invenziun at pera indispensabla (in mincha cas necessaria) i'l minchadi dad hoz? Perche?

Che invenziun at para indispensabla (in mincha cas necessaria) i'l minchadi dad hoz? Perche?


Quei fagess jeu auter la proxima gada. Daco?

Quegl fagess jou oter la proxima geada. Partge?

Quist fess eau oter la prosma vouta. Perche?

Quist fess eu oter la prosma jada. Perche?


Quei plai meins bein a mi vid miu vehichel. Daco?

Quegl ple a mei mains bagn ved igl mieus vehicel. Partge?

Quist nu'm plescha uschè bain vi da mieu veicul. Perche?

Quist nu'm plascha uschè bain vi da meis veicul. Perche?


Las infurmaziuns am paraivan interessantas.

Las infuormaziuns am paraivan interessantas.


Signur Drais ei arrivaus cun sia Draisine en mo quater uras da Mannheim a Strassburg.

Sar Drais es rivo cun sia Draisina in be quatter uras da Mannheim a Strassburg.

Sar Drais es rivà cun sia Draisina in be quatter uras da Mannheim a Strassburg.


Ei dat carstgauns ch'ein fetg auditivs, quei vul dir ch'els emprendan fetg bein cun tedlar. Dall'autra vart dat ei carstgauns ch'ein fetg visuals, quei vul dir ch'els emprendan fetg bein cun leger. Tgei tip eis ti? In tip auditiv ni in tip visual? Descriva.

I dat carstgangs tgi èn fitg auditivs, chegl monta tgi chels amprendan fitg bagn cun tadlar. Dall'otra vart dattigl carstgangs tgi èn fitg visuals, chegl monta tgi chels amprendan fitg bagn cun liger. Tge tip ist te? En tip auditiv u en tip visual? Descreiva.

A do umauns chi sun fich auditivs, que voul dir ch'els imprendan fich bain cun tadler. Da l'otra vart do que eir umauns chi sun fich visuels, que voul dir ch'els imprendan fich bain cun ler. Che tip est tü? Ün tip auditiv u ün tip visuel? Descriva.

I dà umans chi sun fich auditivs, quai voul dir ch'els imprendan fich bain cun tadlar. Da tschella vart daja eir umans chi sun fich visuals, quai voul dir ch'els imprendan fich bain cun leger. Che tip est tü? Ün tip auditiv o ün tip visual? Descriva.


b) Tgei pretensiuns ein gestas e tgeininas fallidas. Legia las pretensiuns e fai ina crusch el dretg liug.

b) Tge pretensiuns èn gistas, tgenegnas falladas? Ligia las pretensiuns e fò ena crousch aint igl dretg li.

b) Chenünas pretaisas sun güstas e chenünas sun fosas? Legia las pretaisas e fo üna crusch al dret lö.

b) Chenünas pretaisas sun güstas e chenünas sun fosas? Legia las pretaisas e fa üna crusch al dret lö.


Ia va tignia andamaint las infurmaziuns.

Eau d'he tgnieu adimmaint las infurmaziuns.

Eu n'ha tgnü adimmaint las infuormaziuns.


Tgei informaziuns han impressiunau tei? Noda ina da quellas.

Tge infurmaziuns at on impressiuno? Noda egna da chellas.

Chenünas infurmaziuns t'haun impreschiuno? Nota üna da quellas.

Chenünas infuormaziuns t'han impreschiunà? Nota üna da quellas.


Tgei damonda tschentasses ti aunc bugen a Pieder?

c) Tge dumonda faschessas te a Tiziano Bruseghini?

Che dumanda fessast tü auncha gugent a Riet Bulfoni?

Che dumonda fessast tü amo jent a Riet Bulfoni?


d) Tedlar attentamein per capir e memorisar las informaziuns ei ina capacitad pretensiusa. Con bein ei quei gartegiau a ti? Colurescha tier mintga damonda il diember corrispundent e dai risposta alla davosa damonda.

d) Tadlar bagn per tgapeir e memorisar las infurmaziuns è betg schi simpel. Quant bagn è chegl gartagea a tè? Colurescha tar mintga dumonda igl domber correspondent e rasponda alla davosa dumonda.

d) Tadler bain per incler e tgnair adimmaint il cuntgnieu es üna capacited fich pretensiusa. Quaunt bain ho que funcziuno tar te? Culurescha adüna il numer correspundent e respuonda a las dumandas chi seguan.

d) Tadlar bain per incleger e tgnair adimmaint il cuntgnü es üna capacità fich pretensiusa. Quant bain ha quai funcziunà pro tai? Culurischa adüna il nomer correspundent e respuonda a las dumondas chi seguan.


• Tgei caussas han fatg rir tei, cura che ti has viu ellas l'emprema gada?

Pi bod era bler oter. Cura tgi nous ligiagn, scu tgi era alloura, stuagn nous magari reir en po.

• Che chosas t'haun fat rir, cur cha tü las hest vis per la prüma vouta?

• Che chosas t'han fat rier, cur cha tü tillas hast vis per la prüma jada?


Tgi ha raquintau a ti las pli biaras praulas? Tgeininas?

Tgi â raquinto a tgei las ple blearas praulas? Tgenegnas?

Tgi at ò rachinto las pi bleras praulas? Tgenegnas?

Chi t'ho quinto las pü bgeras parevlas? Chenünas?

Chi t'ha quintà las plü bleras parablas? Chenünas?


Biaras praulas entscheivan cun: «Ei era inagada ...»

Blearas praulas antschevan cun: «Igl eara egn'eada...»

Bleras praulas antschevan cun: «Igl era eneda ...»

Bgeras parevlas cumainzan cun: «A d'eira üna vouta ...»

Bleras parablas cumainzan cun: «I d'eira üna jada ...»


Discutescha cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

Discuta cun tias conscolaras e tieus conscolars.

Discuta cun tias conscolaras e teis conscolars.


Tgei figura plai il meglier a ti? Pertgei?

Tge figura ple igl miglier a tgei? Partge?

Chenüna figüra at plescha il meglder? Perche?

Chenüna figüra at plascha il meglder? Perche?


Il liug ed il temps ein adina indicai exactamein.

Igl liac ad igl tains en adigna inditgieus exactameing.

Igl li ed igl taimp èn adegna inditgias precis.

Il lö ed il temp sun adüna indichos precis.

Il lö ed il temp sun adüna indichats precis.


Enconuschas ti aunc autras figuras da praulas?

Ancanuschas tei ànc otras figuras da praulas?

Canoschas te er anc otras figuras da praulas?

Cugnuoschast tü eir auncha otras figüras da parevlas?

Cugnuoschast tü eir amo otras figüras da parablas?


Tgei figura vulesses ti mai entupar en verdad? Tgeinina fa tema a ti?

Tge figura lessas tei mai antupar an vardad? Tgenegna fa tema a tgei?

Tge figura lessas te mai antupar an realitad? Tgenegna at fò tema?

A che figüra nu vulessast tü mê inscuntrer in realted? Chenüna at fo temma?

A che figüra nu lessast tü mai inscuntrar in realtà? Chenüna at fa temma?


Tgei praulas cun quellas figuras enconuschas ti?

Tge praulas cun quellas figuras ancanuschas tei?

Tge praula cun chellas figuras canoschas te?

Che parevla cun quellas figüras cugnuoschast tü?

Che parabla cun quellas figüras cugnuoschast tü?


La persuna principala ha pel solit da schoglier alch lezcha.


La praula rachinta adegna digl avigneir.


Ei quei in tratg tipic d'ina praula? Marchescha las construcziuns che constattan cun ina steila.

È chegl en tratg tipic per ena praula? Marchescha las construcziuns tgi constattan cun ena steila.

Es que ün trat tipic per üna parevla? Markescha las frasas chi sun güstas cun üna staila.

Es quai ün trat tipic per üna parabla? Markescha las frasas chi sun güstas cun üna staila.


Nua sesanflan las muntognas las pli aultas dil mund? (ell'Asia: Mount Everest, K2)

Noua en las muntognas las ple òltas digl mund?  (an l'Asia: Mount Everest, K2)

Inua sun las muntagnas las pü otas dal muond? (in Asia: Mount Everst, K2)

Ingio sun las muntognas las plü otas dal muond? (in Asia: Mount Everst, K2)


Mauro ha inventau in curios agid da sgular cun rodas pil drag pign. Has ti gia inventau inaga enzatgei special? Raquenta.

Igl Mauro â invanto egn curius agid da sgular cun rodas pigl pintg dragùn. Âs tei schon invanto egn'eada anzatge spezial? Raquenta.

Mauro ho invento ün curius agüd da svuler cun roudas pel pitschen dragun. Hest eir tü già invento üna vouta qualchosa speciel? Quinta.

Mauro ha inventà ün curius agüd da svolar cun roudas pel pitschen dragun. Hast eir tü fingià inventà üna jada alch special? Raquinta.


Mauro gida il drag pign d'emprender da sgular. Has ti era gia saviu gidar enzatgi cun in tric?

Igl Mauro gida agl pintg dragùn da sgular. Âs tei ear schon egn'eada savieu gidar ad anzatgi cun egn tric?

Mauro güda al pitschen dragun a svuler. Hest eir tü già üna vouta pudieu güder a qualchün cun ün tric?

Mauro güda al pitschen dragun a svolar. Hast eir tü fingià üna jada pudü güdar ad inchün cun ün tric?


Il capricorn ei igl animal d'uoppen dil Grischun. Enconuschas ti aunc auters uoppens dalla Svizra cun animals? (Appenzell: uors, Berna: uors, Genevra: tschéss, Schaffusa: botsch, Turgovia: liun, Uri: taur)

Igl capricorn e igl animal da la vapa digl Grischùn. Ancanuschas tei otras vapas da la Svizra cun animals? (Appenzell: urs, Berna: urs, Genevra: tschissùn, Schafusa: botsch, Turgovia: liùn, Uri: tor)

Il capricorn es la bes-cha da la vappa dal Grischun. Cugnuoschast tü otras vappas da la Svizra cun bes-chas? (Appenzell: uors, Berna: uors, Genevra: aglia, Schaffusa: greg, Turgovia: liun, Uri: tor)

Il capricorn es la bes-cha da la vopna dal Grischun. Cugnuoschast tü otras vopnas da la Svizra cun bes-chas? (Appenzell: uors, Berna: uors, Genevra: aglia, Schaffusa: botsch, Turgovia: liun, Uri: tor)


La classa legia il memo e fa igl exercezi.

La classa studegia igl memo a fa igl exerzezi.

La classa stüdgia il memo e fo l'exercizi.

La classa stübgia il memo e fa l'exercizi.


La siarp vegn taccada el carnet da lavur.

La zearp vean tatgeada agl carnet da lavur.

La zerp vign tatgeda aint igl carnet da lavour.

La serp da pleds vain tacheda aint il quadern da lavur.

La serp da pleds vain tachada aint il quadern da lavur.


Ils scolars taglian ora las cartas ed emprovan da plazzar il plaid e siu sinonim ni sia explicaziun in sper l'auter, aschia ch'ei dat ina siarp da plaids.

Igls sculars taglian or las tgartas ad amprovan da plazar mintgame igl pled ad igl sieus sinonim near sia explicaziùn l'egn sper l'oter, ascheia c'igl dat egna zearp da pleds ad explicaziùns.

Siva la lectura reparta igl scolast a mintga scolara ena cupeia digl model (M9.1a). El daclera allas scolaras, scu tgi ellas on da tagler las cartignas da domino (mintgamai dus quadrats alvs resp. greischs).

Ils scolars taglian our las cartas e prouvan da collier adüna il pled e'l sinonim u la spiegaziun, uschè cha que do üna serp da pleds.

Ils scolars taglian oura las cartas e prouvan da colliar adüna il pled e'l sinonim o la spiegaziun, uschè chi dà üna serp da pleds.


haver plascher d'enzatgei/scarp – enzatgei ch'ei rut/alettas – gidan da senudar/squagl – animal prigulus/riva – cunfin denter tiara e mar/solitari – persul, bandunau/planiv – uliv, ruasseivel – far smanis – gesticular, medaglia – renconuschientscha per in secuntener excellent, salvament – spindrament, s'embratschar – pigliar entuorn culiez in a l'auter, il tschancun – il toc, esser loschs

ver plascher d'anzatgi c'â prasto anzatge extraordinari/stgarp – anzatge e rut/aletas – gidan da sanudar/squagl – animal privlus/riva – cunfegn trànter teara a mar/solitari – parsul, banduno/planiv – anguliv/schmanar la bratscha – gesticular/medaglia – rancunaschientscha par egn sacuntaner exzelent/ salvamaint – spindramaint/s'ambratschar – meter igls bratschs l'egn anturn l'oter/ igl tschancùn – igl toc/ easser losch

aveir plascheir dad ensatge/crepla – crap grond/alignas – ageid per sa nudar/balena – animal grond/riva – cunfegn tranter tera e mar/solitari – sulet, banduno/betg saveir eir anavant u anavos – esser fitgia/mussar cun la bratscha – gesticular/medaglia – rancunaschientscha per ensatge excellent/salvamaint – spindramaint/aveir misteris – aveir secretezzas/ensatgi tgi bragia spert – bargialera/esser losch

avair plaschair da qualchosa/s-charp – qualchosa chi'd es ruot/elinas da nuder – agüd per nuder/squal – bes-cha prievlusa/riva – cunfin traunter terra e mer/solitari – sulet, banduno/planiv – gualiv, quiet/fer muvimaints – gesticuler/medaglia – arcugnuschentscha per ün deport exemplaric/salvamaint – güder a qualchün chi'd es in grand prievel/as brancler – saglir intuorn culöz ün a l'oter/il traget – il töch/esser superbi

avair plaschair dad alch/s-charp – alch chi'd es ruot/alinas da nodar – agüd per nodar/squal – bes-cha privlusa/riva – cunfin tanter terra e mar/solitari – sulet, bandunà/planiv – gualiv, quiet/far movimaints – gesticular/medaglia – recugnuschentscha per ün deport exemplaric/salvamaint – güdar ad inchün chi'd es in grond privel/as branclar – saglir intuorn culöz ün a l'oter/il traget – il toc/esser superbi


Di co tiu cantadur preferiu/tia cantadura preferida senumna.

Gi co igl tieus cantadur preferieu/la tia cantadura preferida sanumna.

Dei, scu tgi la tia cantadoura prefereida u igl ties cantadour preferia ò nom!

Di, cu cha tieu chantadur predilet/ tia chantadura prediletta ho nom!

Di co cha teis chantadur predilet/ tia chantadura prediletta ha nom!


Raquenta tgei che ti fas bugen el temps liber!

Raquenta tge ca tei fas bugent agl tains liber!

Rachinta tge tgi te fast gugent aint igl taimp liber!

Quinta che cha tü fest gugent aint il temp liber!

Quinta che cha tü fast jent aint il temp liber!


Sesa giun plaun e seruschna sil tappun naven d'ina vart dalla stanza da scola tochen l'autra!

Sea gioubass a saruschna segl tgil d'egna vart da la stànza da scola tier l'otra!

Ta tschainta giumez e sglischa d'ena vart anfignen all'otra vart dalla stanza da scola!

Tschainta giò per terra e sglischa d'üna vart fin da l'otra vart da la staunza da scoula!

Sezza giò per terra e sglischa d'üna vart fin da tschella vart da la stanza da scoula!


Metta tiu etui sil pult dil scolast/dalla scolasta!

Meta igl tieus etui segl pult digl surmester/da la surmestra!

Metta igl ties codesch sen igl pult digl scolast/dalla scolasta.

Metta tieu cudesch sül pult dal magister/da la magistra!

Metta teis cudesch sül pult dal magister/da la magistra!


<strong>Tira/Trè </strong>aint ils putschs!

<strong>Tira/Trat </strong>aint ils putschs!


Seglia tschun gadas sin tia comba dretga!

Saglia tschentg geadas sen la tia tgomba dretga!

Saglia tschintg gedas sen la tia tgomma dretga!

Saglia tschinch voutas sün tia chamma dretta!

Saglia tschinch jadas sün tia chomma dretta!


Damonda in conscolar co siu padrin senumni!

Ampeara egn cunscular co igl sieus padregn sanumni!

Dumonda ad ena conscolara u ad en conscolar: «Scu ò nom igl ties padregn?»

Dumanda ad ün conscolar u ad üna conscolara, cu cha sieu pin ho nom!

Dumonda ad ün conscolar o ad üna conscolara, co cha seis pin ha nom!


Pren in fegl e fai duas lingias cun lingiala e rispli!

Prenda egn figl a fe duas lingias cun lingeala a risplei!

Peglia en figl e fò dus lengias cun la lingiera e risplei! Screiva igl ties nom sotvart!

Piglia ün fögl e fo duos lingias cul linger e rispli!

Piglia ün fögl e fa duos lingias cul linger e rispli!


Damonda in conscolar tgei ch'el magli il pli bugen!

Ampeara egn cunscular tge c'el magli igl ple bugent!

Dumonda ad ena conscolara u ad en conscolar: «Tge maglias te igl pi gugent?»

Dumanda ad ün conscolar u ad üna conscolara che ch'el/ella mangia il pü gugent!

Dumonda ad ün conscolar o ad üna conscolara che ch'el/ella mangia il plü jent!


Pren in cudisch giu dalla cruna e legia avon treis construcziuns tenor giavisch.

Prenda egn cudesch giou da la crùna a ligia avànt tres construcziùns tanor giavisch.

Peglia en codesch giu dalla carunga e preligia treis construcziuns!

Piglia ün cudesch giò da la curuna e prelegia trais frasas!


Dai il maun ad in conscolar e di: «Jeu giavischel a ti in bien di.»

De igl màn ad egn cunscular a gi: «Jou giavisch a tgei egn beal gi.»

Dò igl mang ad ena conscolara u en conscolar e dei: «Ia at giaveisch en bel de.»

Do il maun ad ün conscolar u ad üna conscolara e di: «Eau at giavüsch ün bel di.»

Dà il man ad ün conscolar o ad üna conscolara e di: «Eu't giavüsch ün bel di.»


De agl surmester/a la surmestra egn fleter!

Dà ün fieuter al magister/a la magistra!


Salida in da tes conscolars e dai il maun ad el!

Salida egn digls teas cunsculars a de igl màn ad el!

Saleida en conscolar u ena conscolara ed igl/la dò igl mang!

Salüda ad ün da tieus conscolars u ad üna da tias conscolaras e do'l/do'la il maun!

Salüda ad ün da teis conscolars o ad üna da tias conscolaras e til/tilla dà il man!


Derva igl isch dalla stanza da scola! Sera puspe igl isch!


Igls meas patratgs en tier igl mieus siemi

Ia sung cugls mies patratgs aint igl mies semi

Eau sun cun mieus impissamaints in mieu sömmi


Il bab observa il tschiel e fa ses patratgs. Far patratgs sur d'enzatgei - tgei vul quei dir? Eis ei era pusseivel da far negins patratgs?

Igl bab observescha igl tschiel a fa igls seas patratgs. Far patratgs sur dad anzatge – tge vut quegl gir? Fuss'igl ear pussevel da safar nigns patratgs?

Igl bab observa igl tschiel e fò igls sies patratgs. Far patratgs davart ensatge – tge vot chegl deir? Fissigl er pussebel da sa far nigns patratgs?

Il bap observa il tschêl e fo sieus impissamaints. Fer impissamaints sur da qualchosa – che voul que dir? Füss que eir pussibel da nu's fer üngüns impissamaints?

Il bap observa il tschêl e fa seis impissamaints. Far impissamaints sur dad alch – che vour quai dir? Füssa eir pussibel da nu's far ingüns impissamaints?


Tgei dis ti dalla reacziun dils geniturs, cura che Mauro ei turnaus a casa da siu viadi?

Tge gis tei da la reacziùn digls geniturs, cur c'igl Mauro e turno a tgea digl sieus vieadi?

Tge deist te dalla reacziun digls genitours, cura tgi Mauro è turno a tgesa digl sies viadi?

Che dist tü da la reacziun dals genituors, cur cha Mauro es turno a chesa da sieu viedi?

Che dist tü da la reacziun dals genituors, cur cha Mauro es tuornà a chasa da seis viadi?


Scuvrir drags ella lectura individuala dils scolars.

Scuvrir dragùns an las lecturas individualas digls sculars.

Scuvreir dragungs ainten las lecturas individualas dallas scolaras.

Scuvrir draguns illas lectüras individuelas dals scolars.

Scuvrir draguns illas lectüras individualas dals scolars.


Tgei drova ei insumma per saver sgular culs agens patratgs?

Tge dovr'igl anzuma par saver ir a sgular cugls agens patratgs?

Tge dovrigl ansomma per pudeir eir a sgular cugls agens patratgs?

Che voul que insomma per pudair ir a svuler culs egens impissamaints?

Che voula insomma per pudair ir a svolar culs agens impissamaints?


d) Alla fin reflecteschan ils scolars davart l'entira unitad ed empleinan la steila. La scolasta declara il proceder: ils scolars legian las construcziuns, fan sin mintga radi in punct (1=mal, 6=fetg bien) e colligian alla fin tut ils puncts, aschia ch'ei dat ina steila. Quei profil duess dar igl impuls da discuorer davart igl agen process d'emprender.

d) A la fegn reflecteschan igls sculars davart igl antier capetel ad amplaneschan la stéla. La surmestra declara igl prozeder: Igls sculars ligian las construcziùns a fan sen mintga radi egn punct (1=schliet, 6=fetg bien). A la fegn culeian els tut igls puncts, ascheia c'igl dat egna stéla. Que profil duess dar l'impuls da bagliafar davart igl agen prozess d'amprender.

d) Siva tgi las scolaras on schliia igls exercezis a-c, reflecteschan ellas anc eneda igl tgapetel ed amplaneschan la steila. Igl scolast daclera igl proceder: Las scolaras ligian la construcziun e fon en punct sen mintga radi (1 = mal, 6 = fitg bung). Alla fegn collieschan ellas tot igls puncts, uscheia tgi dat ena steila. Chel profil duess dar igl impuls da discorrer davart igl agen process d'amprender.

d) A la fin reflettan ils scolars aunch'üna vouta l'inter chapitel ed implan la staila da resursas. La magistra declera il proceder: Ils scolars legian las frasas e faun ün punct sün mincha raz (1 = mel, 6 = fich bun). A la fin collian els tuot ils puncts, uschè cha que do üna staila. Quist profil dess der l'impuls da discuorrer davart l'egen process d'imprender.

d) A la fin reflettan ils scolars amo üna jada tuot il chapitel ed implischan la staila da resursas. La magistra declera il proceder: Ils scolars e las scolaras legian las frasas e fan ün punct sün mincha raz (1 = mal, 6 = fich bun). A la fin collian els tuot ils puncts, uschè chi dà üna staila. Quist profil dess dar l'impuls da discuorrer davart l'agen process d'imprender.


Alla fin san ils scolars taccar ensemen lur scatlas tenor lur gust e decorar lur product.

A la fegn san igls sculars tatgear anzemel lur stgatlas tanor lur gust a decorar igl product.

Alla fegn pon las scolaras tatger ansemen lour scatlas da zurplegns tenor lour gost e decorar igl product.

A la fin paun ils scolars tacher insembel lur s-chaclinas da zurplins tenor lur gust e decorer il prodot.

A la fin pon ils scolars tachar insembel lur s-chaclinas da zurplins tenor lur gust e decorar il prodot.


Tetels ed agids pusseivels per scriver davart il tema 'Ils patratgs sgolan' ni 'Mias historias' ein:

Tetels ad agids pussevels par scriver cugl tema 'Igls patratgs sgolan' near 'Las mias istorgias' en:

Tetels pussebels per screiver davart igl tema Igls patratgs sgolan u las mias istorgias.

Tituls pussibels per scriver sur dal tema 'ils impissamaints svoulan' u 'mias istorgias':

Titels ed agüds pussibels per scriver davart il tema 'ils impissamaints svoulan' o 'mias istorgias' sun:


S'imaginescha ch'ils geniturs havessen buca giu capientscha pil desideri da Mauro dad ir sin viadi e schar sgular ses patratgs. Co fuss la historia tgisà ida a fin?

S'imaginescha c'igls geniturs vessan betga gieu capientscha pigl desideri digl Mauro dad ir sen vieadi a schar sgular igls seas patratgs. Co fuss l'istorgia ida a fegn?

T'imaginescha (ta metta avant) tg'igls genitours vessan gia nigna tgapientscha pigl giaveisch da Mauro dad eir an viadi a lascher sgular igls sies patratgs. Scu fiss l'istorgia eida a fegn?

Imaginescha't cha'ls genituors nu vessan gieu incletta per la brama da Mauro d'ir in viedi a lascher svuler sieus impissamaints. Cu füss l'istorgia ida a fin?

T'imaginescha cha'ls genituors nu vessan gnü incletta per la brama da Mauro dad ir in viadi a laschar svolar seis impissamaints. Co füss l'istorgia ida a finir?


L'emprema gada cun aviun / cul trottinet / cun mes calzers da rodas ...

L'amprem'eada cugl aviùn / cugl trotinet / cun las ruletas ...

L'amprema geda cugl aviun / cugl trottinet / cun las rullettas, ...

La prüma vouta cul aviun / cul trottinet / cun las rullettas ...

La prüma jada cul aviun / cul trottinet / culs patins cun roudas ...


Vala ei la peina da schar sgular ils agens patratgs? Pertgei? Ni ei quei forsa mo temps piars?

Val'igl la fadeia dad ir a sgular cugls agens patratgs? Partge? Near e quegl tains pears?

Valigl la pagna dad eir a sgular cugls agens patratgs? Pertge? U è chegl taimp pers?

Vela que la paina d'ir a svuler culs egens impissamaints? Perche? U es que temp pers?

Vala la paina dad ir a svolar culs agens impissamaints? Perche? O es quai temp pers?


Tgi ei Daniel Badraun? (encurir igl autur egl internet, scriver construcziuns el carnet, taccar en ina fotografia)

Tgi e igl Daniel Badraun? (Scuvrir igl autur agl internet, scriver construcziùns agl carnet, tatgear aint egna fotografeia)

Tgi è Daniel Badraun? (Scuvreir igl autour aint igl internet, screiver construcziuns aint igl carnet, tatger aint ena fotografia).

Chi es Daniel Badraun? (Scuvrir l'autur i'l internet, scriver frasas i'l quadern, tacher aint üna fotografia.)

Chi es Daniel Badraun? (Scuvrir l'autur i'l internet, sciver frasas i'l quadern, tachar aint üna fotografia.)


Il temps passa buca per tuts tuttina spert. Cura passa el spert per tei e cura plaun?

Igl tains va betga par tuts madem speart. Cura va'l plàn par te? Cura speart?

Igl taimp vo betg per tots madem spert. Cura vo'l plang per tè? Cura spert?

Il temp nu vo per tuots listess svelt. Cura vo'l plaun per te? Cura svelt?

Il temp nu va per tuots listess svelt. Cura va'l plan per tai? Cura svelt?


Nua che jeu sun bugen cun mes patratgs ...

Noua ca jou sund bugent cugls meas patratgs

Noua tg'ia sung gugent cugls mies patratgs

Inua ch'eau sun gugent cun mieus impissamaints

Ingio ch'eu sun jent cun meis impissamaints


Jeu fetsch mez/mezza in viadi da fantasia cun in drag verd

Jou fetsch sez egn vieadi da fantaseia cun egn dragùn verd

Ia fatsch mez/mezza en viadi da fantascheia cun en dragung verd.

Eau fatsch svess ün viedi da fantasia cun ün dragun verd

Eu fetsch svess ün viadi da fantasia cun ün dragun verd


Jeu laschel purtar mei d'ina ala glischonta ed arrivel ...

Jou salasch purtar d'egn'ala glischainta a riv ...

Ia ma lasch purtar d'en'ala glischainta e reiv, ...

Eau am lasch purter d'ün'ela glüschainta e riv ...

Eu am lasch portar d'üna ala glüschainta e riv ...


Ins sa organisar in'occurrenza da minikino en classa. La scolasta fuorma gruppas da quater/tschun affons. Ils scolars prendan cun els las scatlas taccadas el carnet cullas historias. Tut las scatlas ein serradas. Ils scolars muossan sin ina scatla serrada. Igl affon che posseda quella scatla arva ella, muossa il dessegn e prelegia sia historia. Suenter siara el puspei la scatla e la gruppa elegia in'autra scatla.

An classa san ign organisar egn'ocurenza d'egn mini-kino. La surmestra furma grupas da quater antocen tschentg unfànts. Igls sculars prendan cun els las stgatlas tatgeadas ad igl carnet cun las istorgias. Tut las stgatlas en saradas. Igls unfànts mussan sen egna stgatla sarada. Igl unfànt c'e igl possessur da la stgatla earva ella, mussa igl maletg a preligia la sia istorgia screta. Suainter seara el puspe la stgatla a la grupa tschearna egn'otra stgatla. Igls sculars preligian l'egn a l'oter lur texts a mussan igls maletgs.

Alla fegn ins pò organisar en'occurrenza d'en mini-kino. Igl scolast furma gruppas da 4 anfignen 5 unfants. Las scolaras peglian cun ellas las scatlas da zurplegns tatgedas ansemen ed igl carnet cun las istorgias. Tot las scatlas èn saradas. Las scolaras mossan sen ena scatla sarada. La scolara tgi è la possessoura dalla scatla la derva, mossa igl maletg e preligia la sia istorgia scretga. Siva ser'la puspe la scatla e la gruppa tscherna en'otra.

In classa as po organiser ün'occurrenza d'ün mini-kino. La magistra fuorma gruppas da 4 fin 5 iffaunts. Ils scolars piglian cun se las s-chaclinas da zurplins tachedas insembel e'l quadern cullas istorgias. Tuot las s-chaclinas sun serredas. Ils scolars muossan sün üna s-chaclina serreda. L'iffaunt chi'd es il possessur da la s-chaclina l'evra, muossa il disegn e prelegia sia istorgia scritta. Zieva serra el darcho la s-chaclina e la gruppa tscherna ün'otra s-chaclina. Ils scolars as prelegian vicendaivelmaing lur texts e muossan ils disegns.

In classa as poja organisar ün'occurenza d'ün minikino. La magistra fuorma gruppas da 4 fin 5 uffants. Ils scolars piglian cun sai las s-chaclinas da zurplins tachadas insembel e'l quadern cullas instorgias. Tuot las s-chaclinas sun serradas. Ils scolars muossan sün üna s-chaclina serrada. L'uffant chi'd es il possessur da la s-chaclina tilla driva, muossa il disegn e prelegia sia istorgia scritta. Davo serra el darcheu la


Ils scolars e las scolaras scrivan agens texts cuorts en lur carnet davart il tema 'Ils patratgs sgolan'. Ord lur historia tschernan els scenas ch'els dessegnan en in format aschi grond sco ina scatla da zulprins. Suenter taccan els ils dessegns ellas scatlas.

Igls sculars a las scularas formuleschan sez texts curts an lur carnet. Or da lur atgna istorgia anquieran els diferaintas szenas a malegian an egn format aschi grànd sco egna stgatla da zulprigns. Alura tatgan els igls maletgs an stgatlas da zulprigns.

Mintga scolara creescha sezza istorgignas curtas cugl tema Igls patratgs sgolan. Las scolaras formuleschan sezzas texts curts ainten lour carnet. Ellas tschernan differentas scenas da lour istorgia e las malegian ainten en format schi grond scu ena scatla da zurplegns. Alloura tatgan ellas igls maletgs ainten scatlas da zurplegns.

Ils scolars e las scolaras formuleschan svess texts cuorts in lur quadern. Els tschernan differentas scenas da lur aigna istorgia e tillas disegnan in ün format uschè grond sco üna s-chaclina da zurplins. Lura tachan els ils disegns aint in s-chaclinas da zurplins.


Ei vala la peina da taccar pintgas ureglias da pupi davos ils 'truchets', aschia ch'ins sa arver meglier la singula scatla.

Igl vala la fadeia da tatgear pintgas ureglias da pulpier davo igls trucets, ascheia ca las singulas stgatlas salaschan earver miglier sco egn trucet.

I vala la pagna da tatger pitschnas ureglias da palpieri davos mintga scatla, uscheia tg'ins pò darveir mintgigna scu ena trocligna.

A vela la paina da tacher pitschnas uraglias da palperi davous ils chaschuotins, uschè cha's po avrir mincha singula s-chaclina scu ün chaschuot.

I vala la paina da tachar pitschnas uraglias da palperi davo ils chaschuotins, uschè chi's po drivir mincha singula s-chaclina sco ün chaschuot.


b) La scolasta fa culla classa ina discussiun ch'animescha da reflectar. Ella sa far quei cun agid dallas suandontas damondas:

b) La surmestra sa alura far cun la sia classa egna discussiùn c'animescha da reflectar. Ella sa far quegl cun agid da las savundàntas amparadas:

b) La magistra po alura fer cun sia classa üna discussiun chi animescha da refletter. Ella po fer que cun agüd da las seguaintas dumandas:

b) La magistra po lura far cun sia classa üna discussiun chi animescha da reflettar. Ella po far quai cun agüd da las seguaintas dumondas:


Schar sgular ils agens patratgs e crear atgnas historias en scatlas da zulprins.

Schar sgular igls agens patratgs a crear atgnas istorgias an stgatlas da zulpregns.

Lascher svuler ils egens impissamaints e creer egnas istorgias in s-chaclinas da zurplins.

Laschar svolar ils agens impissamaints e crear aignas istorgias in s-chaclinas da zurplins.


Sche jeu fuss in'anda / in salep / in utschi / in aviul / ina tschitta ...

Sch'jou fuss egn'anda / egn salep / egn utschi / egn avieul / egna tschitabula ...

Sch'ia fiss en'anda / en salep / en utschel / en avioul / ena pula, ...

Sch'eau füss ün’anda / ün silip / ün utschè / ün aviöl / üna chüralla ...

Sch'eu füss ün'anda / ün silip / ün utschè / ün aviöl / ün splerin ...


Tgei manegias ti, san affons sgular meglier ch'ils carschi cun lur patratgs?

Tge manegias tei, san unfànts an general sgular miglier cugls patratgs c'igls carschieus?

Tge painsas te, son unfants lascher sgular an general migler igls patratgs tg'igls carschias?

Che pensast tü, saun iffaunts lascher svuler in generel meglder ils impissamaints cu'ls creschieus?

Che pensast tü, san uffants laschar svolar in general meglder ils impissamaints co ils creschüts?


Per scriver historias drova ei fantasia. Aschia ha era igl autur Daniel Badraun, che ha scret la historia dil viadi da Mauro, duvrau fantasia. Co nescha insumma la fantasia? Nua anflan ins ideas? Tgi en nossa classa ha bia fantasia? Pertgei duvrein nus insumma la fantasia? Tgei mistregns pretendan bia fantasia? Manegias ti ch'ins sappi emprender dad haver fantasia?

Par scriver istorgias dovr'ign fantaseia. Ascheia â ear igl autur Daniel Badraun, c'â scret l'istorgia digl vieadi digl Mauro, duvro fantaseia. Co nescha anzuma fantaseia? Noua tgat'ign las ideias? Tgi an la nossa classa â bleara fantaseia? Partge duvrainsa nus anzuma la fantaseia? Tge mastregns pratendan bleara fantaseia? Manegias tei c'ign setgi amprender da ver fantaseia'?

Per screiver istorgias dovrigl fantascheia. Uscheia ò er igl autour Daniel Badraun, tgi ò scretg l'istorgia da Mauro, duvro fantascheia. Scu nescha ansomma fantascheia? Noua ins catta las ideias? Tgi an nossa classa ò blera fantascheia? Pertge duvragn nous ansomma fantascheia? Per tge mastiers ins dovra blera fantascheia? Ins so amprender ad aveir fantascheia?

Per scriver istorgias voul que fantasia. Uschè ho eir l'autur Daniel Badraun, chi ho scrit l'istorgia dal viedi da Mauro, druvo fantasia. Cu nascha insomma fantasia? Inua as chatta las idejas? Chi in nossa classa ho bgera fantasia? Perche druvains nus insomma la fantasia? Che misters pretendan bgera fantasia? Pensast tü cha's possa imprender ad 'avair fantasia'?

Per scriver istorgias voula fantasia. Uschè ha eir l'autur Daniel Badraun, chi ha scrit l'istorgia dal viadi da Mauro, dovrà fantasia. Co nascha insomma fantasia? Ingio as chatta las ideas? Chi in nossa classa ha blera fantasia? Perche dovrain nus insomma la fantasia? Che mansters pretendan blera fantasia? Pensast tü chi's possa imprender ad 'avair fantasia'?


Scuvrir drags ed auters animals sin casas ed en detgas e legendas dalla regiun.

Scuvrir dragùns ad oters animals sen tgeas, an getgas a legendas da la nossa regiùn.

Scuvreir dragungs ed oters animals sen tgesas, an detgas e legendas dalla nossa regiun.

Scuvrir draguns ed otras bes-chas sün chesas, in dittas e legendas da nossa regiun.

Scuvrir darguns ed otras bes-chas sün chasas, in dittas e legendas da nossa regiun.


Susi survegn ina medaglia, perquei ch'ella ei senudada tut persula anavos alla riva.

La Susi survean egna medaglia, parquegl c'ella e sanudada tut suleta anavos a la riva.

Susi survign ena medaglia, perchegl tgi ella sa noda tot suletta anavos alla riva.

Susi survain üna medaglia, perque ch'ella es nudeda suletta a la riva.

Susi survain üna medaglia, perquai ch'ella es nodada suletta a la riva.


La scolasta sa schar zambergiar ils scolars ina vera medaglia (cun pupi d'aur ed in bindel) per pender si en in liug prominent.

Las surmestra sa schar zambargear igls sculars egna vera medaglia cun pulpier dad or ad egn pindel.

Igl scolast pò lascher zamberger las scolaras ena dretga medaglia (cun palpieri dad ôr ed en bindel) per pender se ellas.

La magistra po eir lascher zambrager üna medaglia cun palperi dad or ed ün bindè als scolars, per ch'els la possan pender sü in ün bel lö.

La magistra po eir laschar zambriar üna medaglia cun palperi dad or ed ün bindè als scolars, per chi tilla possan pender sü in ün bel lö.


2. Els ein stai datier dalla riva nua ch'ei haveva ina massa glieud.

2. Els en stos datier da la riva noua c’igl veva egna massa glieud.

2. Els d'eiran dasper la riva, inua cha d'eira bgera glieud.

2. Els d'eiran dasper la riva, ingio chi d'eira blera glieud.


7. Paul ha detg ch'el sappi buca senudar.

7. Igl Pol â getg c’el setgi betga sanudar.


10. Ellas ein senudadas ora tiel grep culla madrazza d'aria.

10. Ellas en sanudadas or tier igl tschainghel cun la madraza d’aria.

10. Ellas sun nudedas cul matratsch d'ajer our tal grip.

10. Ellas sun nodadas cul mataratsch d'ajer oura pro'l grip.


5. Paul ha griu per agid, mo negin ha udiu el.

5. Igl Pol â clamo par agid, mo nign â udieu el.

5. Paul ho clamo per agüd, ma üngün nun ho udieu ad el.

5. Paul ha clomà per agüd, ma ingün nu til ha dudi.


13. Il bab da Susi ha fatg per ella ina medaglia ord ina conchiglia.

13. Igl bab da la Susi â fatg par ella egna medaglia ord egna conciglia.

13. Il bap ho fat our d'üna coquiglia üna medaglia per Susi.

13. Il bap ha fat our d'üna coquiglia üna medaglia per Susi.


11. La mumma da Paul ha buca vuliu dir al bab tgei che seigi schabegiau.

11. La mama digl Pol â betga lieu gir agl bab tge ca segi schabagieu.

11. La mamma da Paul nun ho vulieu dir al bap che cha d'eira capito.

11. La mamma da Paul nun ha vuglü dir al bap che chi d'eira capità.


4. Tuttenina ei la barca selischnada naven.

4. Tutanegna e la bartga sglischeada davent.

4. Dandettamaing es la barcha sglischeda davent.

4. Dandettamaing es la barcha sglischida davent.


8. Susi ei revida giu dil grep ed ei senudada alla riva.

8. La Susi e saragatada giou digl tschainghel ad e sanudada a la riva.

8. Susi es gnida giò dal grip ed es nudeda a la riva.

8. Susi es gnüda giò dal grip ed es nodada a la riva.


3. Paul e Susi han anflau in grep ora silla mar.

3. Igl Paul a la Susi ân cato egn tschainghel or sen la mar.

3. Paul e Susi haun chatto ün grip our i'l mer.

3. Paul e Susi han chattà ün grip oura i'l mar.


14. Susi ei vegnida cotschna, perquei ch'ella haveva tema da dir ina manzegna al bab da Paul.

14. La Susi e vagnida cotschna, parquegl c’ella veva tema da gir egna manzegna agl bab digl Pol.

14. Susi es gnida cotschna, perque ch'ella vaiva temma da dir üna manzögna al bap da Paul

14. Susi es gnüda cotschna, perquai ch'ella vaiva temma da dir üna manzögna al bap da Paul.


12. Paul ha survegniu arrest e sto star ils proxims treis dis en combra.

12. Igl Pol â survagnieu arest a sto star igls proxims tres gis an tgombra.

12. Paul ho clappo arrest e stu ster ils prossems trais dis in sia staunza d'hotel.

12. Paul ha surgni arrest e sto star ils prossems trais dis in sia stanza d'hotel.


Cara tatta! (la persuna, alla quala ins scriva)

Tgeara tata! (la parsùna, a la quala ign scriva)

Tgera tatta! <strong>(la persunga, alla quala ins screiva)</strong>

Chera nona! (la persuna chi survain la charta),

Chara nona! (la persuna chi survain la charta),


En milliun bitschs <strong>(saleids)</strong>


Quei ei mo perquei che nus havein buca cheu in calender. Jeu giavischel a ti tut bien per tiu natalezi. Jeu giavischel a ti il dubel da quei che ti giavischas! (Ed aunc treis ga dapli.) (text, cuntegn dalla brev)

Stgisa ca jou saint per oz, ca tei âs igl gi digl num! Nus vagn qua nign calender. Jou giavisch a tgei tut igl bien pigl gi digl num. Jou giavisch a tgei igl dubel da quegl ca tei ta giavischas! (Ad ànc tres geadas daple.) (text, cuntegn da la breav)

Betg seias vilada cun me, schi ia va m'accurschia pir oz tgi te vegias igl de digl nom. Chegl è angal, perchegl tgi nous vagn cò nign calender. Ia at giaveisch tot bung per igl de digl nom. Ia at giaveisch igl dobel da chegl tgi te giaveischas (ed anc treis gedas daple). <strong>(text, cuntign dalla brev)</strong>

Nun esser gritta ch'eau bad pür hoz cha tü hest anniversari. Que es be, perche cha nus nu vains cò üngün chalender. Eau at giavüsch tuot il bun per tieu aniversari. Eau at giavüsch il dobel da que cha tü at giavüschast! (E tiers auncha trais voutas uschè bger.) (text, cuntgnieu da la charta)

Nun esser gritta ch'eu bad pür hoz cha tü hast anniversari. Quai es be, perquai cha nus nu vain quia ingün chalender. Eu At giavüsch tuot il bun per teis anniversari. Eu At giavüsch il dubel da quai cha tü at giavüschast! (E lapro amo trais jadas uschè bler.) (text, cuntgnü da la charta)


Tia Susi <strong>(igl ties nom)</strong>

tia Susi (nom da la persuna chi scriva la charta)


«Jeu mon mo spert alla riva e senodel in tec, lu vegnel jeu tier tei!»

«Jou cur me speart giou a la riva a sanod ampoet, alura vign jou tier te!»

El ho dit: «Eau vegn be svelt giò a la riva dal mer e noud ün pôin, alura vegni tar te!»

El ha dit: «Eu vegn be svelt giò pro la riva dal mar e noud ün païn, lura vegna pro tai!»


In'infecziun dalla beglia ha era avantatgs!

Quegl e la bùna vart da l'infecziùn da la biglia, ca nign mi fa trasor magliear!

Üna tela infecziun da la böglia ho eir bunas varts!

Üna tala infecziun da la böglia ha eir sias bunas varts!


El â ampurmess c'el vigni a dar a tgartas cun me.

El ho impromiss ch'el giouva cun me a chartas.

El m’ha impromiss ch’el giova cun mai a chartas.


Jeu sesel sin ina sutga melna da scher sper il bogn aviert sut in parisol.

Jou seas sper igl bogn sut egn prisol sen egna sutga da scher melna.

Eau sun sün ün giaschaditsch suot ün parasol tal bagn aviert.

Eu sun sün ün giaschaditsch suot ün parasulai pro'l bogn avert.


Il barkeeper ha purtau a mi in grond ruog cun te da camélla freid e treis biscotgs.

Igl um da la bar mi â radetg egn grànd hrui cun te da tgamineala fred a tres biscotgs.

Il barman ho mno üna chaunta granda cun tè da chamanella fraid e trais biscots.

Il barman m'ha manà üna cröa gronda cun tè da chaminella fraid e trais biscots.


Jou ve me la schanuglia ca trembla ànc ampo.

A'm tremblan be auncha ün pô las chammas.


Gia dapi duas uras spetgel jeu sin Paul.

Ussa spetg jou gea duas uras c'igl Pol vigni.

El m'ho regalo quels. Daspö duos uras spetti cha Paul vegna.

El m'ha regalà quels. Daspö duos uras spetta fingià cha Paul vegna.


d) Susi ha ina fetg buna relaziun cun sia tatta. Ella patratga mintga di vidad ella e scriva era quasi mintga di ina brev ad ella. Tgunsch raquenta ella ad ella caussas ch'ella raquenta a negin auter. Susi ha fidonza da sia tatta ed enconuscha bein ella.

d) La Susi â egna fetg bùna relaziùn cun sia tata. Ella patratga mintga gi ved ella a scriva ear quasi mintga gi egna breav ad ella. Tgientsch raquenta ella ad ella tgossas c'ella raquenta a nign oter. La Susi â cunfidànza an sia tata ad ancanuscha bagn ella.

d) Susi ò ena fitg bunga relaziun cun sia tatta. Ella painsa mintga de ad ella e screiva quasi er mintga de ena brev ad ella. Tgunsch tgi Susi rachinta alla tatta tgossas tgi ella rachinta schiglio a nign. Susi ò fidanza an sia tatta e canoscha bagn ella.

d) Susi ho üna fich buna relaziun cun sia nona. Ella pensa mincha di ad ella e la scriva bod mincha di üna charta. Ella la quinta chosas ch'ella nu quinta ad üngün oter. Susi ho plaina fiduzcha in sia nona e la cugnuoscha fich bain.

d) Susi ha üna fich buna relaziun cun sia nona. Ella pensa mincha di ad ella e tilla scriva bod mincha di üna charta. Ella tilla quinta robas ch'ella nu quinta ad ingün oter. Susi ha plaina fiduzcha in sia nona e tilla cugnuoscha fich bain.


a) Susi ha tedlau el zuppau tgei che la mumma da Paul ha detg a Paul.

a) La Susi  â tarlo agl zupo tge ca la mama digl Pol â getg agl Pol.

a) Susi ò tadlo aint igl zuppo, tge tgi la mamma da Pol ò detg a Pol.

a) Susi ho tadlo a la zuppeda che cha la mamma da Paul ho dit a sieu figl.

a) Susi ha tadlà a la zoppada che cha la mamma da Paul ha dit a seis figl.


Ella s'allegra da vzair darcho a sia nona. (R)

Ella s'allegra da verer darcheu a sia nona. (R)


Mumma ha dumandau ella: «E lu, eis tresta che ti stos ir a casa? Ni selegras gia sin tiu dacasa?»

La mama â amparo: «Alura, es tresta, parquegl ca tei stos ir davent da qua? Near salegras dad ir a tgea?»

La mamma ho dumando: «Alura, est trista cha tü stust ir a chesa? U t'allegrast da turner?»

Mamma tilla ha dumandà: «Lura, est trista cha tü stoust ir a chasa? O t'allegrast fingià da tuornar a chasa?»


E la mumma d'Anita ha ris e detg: «Gie, gie, quei Oliver. Quei ei in'amur fetg fetg gronda!»

A la mama da l'Anita â ris ad â getg: «Ea, ea, igl Oliver. Quegl e egn'amur fetg, fetg, fetg grànda!»

E la mamma d'Anita ho rieu ed ho dit: «Hei, hei, quist Oliver. Que es üna granda grand'amur!»

E la mamma d'Anita ha ris ed ha dit: «Hai, hai, quist Oliver. Quai es üna grond'amur!»


Suenter tscheina eran nus ella bar dil hotel.

Suainter tschagna eassan nus ieus a la bar digl hotel.

Zieva tschaina essans ieus a la bar da l'hotel.

Davo tschaina eschna its a la bar da l'hotel.


Jeu fuss bunamein sedurmentada da magliar miu glatsch, perquei che jeu erel aunc fetg stauncla dil viadi culla barca culs Albertins.

Jou sund prest sadurmantada cun da magliear, parquegl ca jou eara fetg stàncla digl vieadi cun la bartga cugls A.A.s. (Tge ca jou ve fatg là, scriv jou damàn.)

Bod ch'eau füss m'indurmanzeda cun manger il glatsch, perche ch'eu d'eira fich staungla dal gir in barcha culs Albertins.

Bod ch'eu füss m'indurmanzada cun mangiar la glatscha, perquai ch'eu d'eira fich stangla dal viadi culla barcha culs Albertins.


Cuort avon che nus levan ir ein ils geniturs d'Anita vegni tier nossa meisa ed han dau adia.

Curt avànt ca nus levan ir, en igls geniturs da l'Anita vagnieus ved nossa mesa par gir adia.

Cuort aunz cu cha nus vulaivans ir, sun gnieus ils genituors dad Anita tar nossa maisa ed haun dit a revair.

Cuort avant co cha nus laivan ir, sun gnüts ils genituors dad Anita vi da nossa maisa ed han dit a revair.


Era sche jeu hai gia scret oz ina carta, stoi jeu aunc raquintar dabot enzatgei a ti avon ch'ir a letg!

Ear scha jou ve gea scret a tgei oz egna tgarta, sto jou speart ànc raquintar anzatge avànt c'ir a durmir!

Eau at d'he già scrit hoz üna cartulina, ma aunz cu ir a durmir, at stögli auncha quinter qualchosa!

Eu at n'ha hoz fingià scrit üna cartulina, ma avant co ir a durmir, at stöglia amo quintar alch!


Ella ha fatg in enclin avon mumma. (Mei ha ella ignorau dil tuttafatg.)

Ella â do igl màn a meas geniturs. (Me â ella ignoro digltutafatg.)

Ella ho fat ün inclin davaunt mia mamma. (A me ho'la ignoro dal tuot.)

Ella ha fat ün inclin davant mamma. (A mai ha'la ignorà dal tuot.)


Anita ha detg: «Jeu selegrel buca dad ir a casa. Jeu selegrel denton sin Oliver!»

Qua â l'Anita getg: «Jou salegr betga dad ir a tgea. Mo jou salegr fetg da vaser igl Oliver!»

Sün que ho dit Anita: «Eau nu m'allegr dad esser a chesa. Ma eau m'allegr terribel da vair ad Oliver!»

Sün quai ha dit Anita: «Eu nu m'allegr da tuornar a chasa. Mo eu m'allegr terribel da verer ad Oliver!»


Mumma ha priu in'aua da citrona e bab in campari ed jeu hai magliau in glatsch (pistazia, puaunas, vaniglia).

La mama â bavieu egn'aua cun zitrona ad igl bab egn campari, ad jou ve maglieu egn sglatsch (pistazia, fraja a vaniglia).

Mamma ho piglio ün'ova da limun e bap ün campari ed eau d'he mangio ün glatsch (pistazia, ampas e vaniglia).

Mamma ha tut ün'aua da limun e bap ün campari ed eu n'ha mangià üna glatscha (pistazia, ampuas e vaniglia).


Ils scolars sesan en in rudi. Las cartas vegnan rasadas ora giun plaun cul maletg ensi. Suenter la discussiun pren mintga scolar puspei sias cartas tier el. In ni l'auter scolar sa preleger ina da sias cartas.

Igls sculars sean an egn rudi. Las tgartas vignan rasadas or gioubass cugl maletg ansei. Suainter la discussiùn prenda mintga scular puspe las sias tgartas tier el. Tgi ca vut, sa preliger egna near pliras da las sias tgartas.

Las scolaras tschaintan aint igl cres. Las cartas vignan rasadas giumez cugl maletg anse. Siva la discussiun peglia mintga scolara puspe las sias cartas. Egna u l'otra pudess er preliger la sia carta.

Ils scolars tschaintan in ün rinch. Las cartulinas vegnan missas giò per terra, uschè cha's vezza la fotografia u il purtret. Zieva la discussiun piglia mincha scolar darcho sias cartulinas. L'ün u l'oter scolar po preler üna da sias cartulinas.

Ils scolars sezzan in ün rinch. Las cartulinas vegnan missas giò per terra, uschè chi's vezza la fotografia o il purtret. Davo la discussiun piglia mincha scolar darcheu sias cartulinas. Ün o tschel scolar po preleger üna da sias cartulinas.


La scolasta surpren la rolla dalla guida da viadi. Ses passagiers siaran ils egls e lain 'sgular lur fantasia'. Il viadi san ins far cun ni senza musica da culissa (p.ex. 'Die Moldau' da Bedrich Smetana, Enya, …)

La surmestra surprenda la rola d'egna guida da vieadis ad anvida igls seas passaschiers da far egn vieadi. Quels searan lur îls a laschan 'sgular lur fantaseia'. Igl vieadi san ign far cun near sainza musica da culissa (p.ex. 'Die Moldau' da Bedrich Smetana, Enya, …)

La magistra surpiglia la rolla d'üna guida da viedis ed invida a sieus passagers a fer ün viedi. Els serran lur ögls e laschan 'svuler lur fantasia'. Il viedi as po fer cun u sainza musica da culissa (p.ex. 'Die Moldau' da Bedrich Smetana, Enya, …)

La magistra surpiglia la rolla d’üna guida da viadis ed invida a seis passagers a far ün viadi. Els serran lur ögls e laschan 'svolar lur fantasia'. Il viadi as poja far cun o sainza musica da culissa (p.ex. 'Die Moldau' da Bedrich Smetana, Enya, …)


La scolasta raquenta la historia sut vusch (M1.1a) e fa denteren pausas per possibilitar als scolars da far agens maletgs da fantasia.

La surmestra raquenta l'istorgia sut vusch (modèl da cuptgear M1.1a) a fa trànteraint posas par lubir agls sculars da safar agens maletgs da fantaseia.

Igl scolast rachinta l'istorgia sot vousch e fò tranteraint pôssas per pussibilitar allas scolaras da sa far agens maletgs da fantascheia.

La magistra quinta l'istorgia suot vusch (model da copcher M1.1a) e fo traunteraint posas per permetter als scolars da's fer egens purtrets da fantasia.

La magistra quinta l'istorgia suot vusch (model da copchar M1.1a) e fa tanteraint posas per permetter als scolars da's far agens purtrets da fantasia.


Tematicas pusseivlas per crear in'endischina communabla en classa: mar, uaul, unviern, primavera, stad, atun, colurs.

Tematicas pussevlas par crear egn'endeschegna cuminevla an classa: la mar, igl gòld, unviern, parmavera, stad, atun, calurs.

Temas pussebels per crear en'endeschigna communabla an classa èn la mar, igl gôt, igl anviern, la premaveira, la stad, igl aton, las calours, ... .

Tematicas pussiblas per creer ün'ündeschina cumünaivla in classa: il mer, il god, l'inviern, la prümavaira, la sted, l'utuon, las culuors.

Tematicas pussiblas per crear ün'ündeschina cumünaivla in classa: il mar, il god, l'inviern, la prümavaira, la stà, l'utuon, las culurs.


Suenter emprovan ils scolars da crear sezs in'endischina cun cavazzins da lur viadi da fantasia. Ils exempels el cudisch da lavur duessen esser in agid.

Suainter amprovan igls sculars da crear sez egn'endeschegna cun tgavazegns da lur vieadi da fantaseia. Igls exaimpels agl cudesch da lavur den easser egn agid.

Siva amprovan las scolaras da crear sezzas en’endeschigna cun tgavazzigns da lour viadi da fantascheia. Igls exaimpels aint igl codesch da lavour duessan esser en ageid (ulteriours exaimpels varda er igl model M1.2a-b).

Zieva prouvan ils scolars da creer svess ün'ündeschina cun chavazzins da lur viedi da fantasia. Ils exaimpels aint il cudesch da lavur dessan esser ün agüd.

Davo provan ils scolars a crear svess ün'ündeschina cun chavazzins da lur viadi da fantasia. Ils exaimpels aint il cudesch da lavur dessan esser ün agüd.


Ils scolars surlavuran la poesia sin basa dils resuns da lur conscolars. Avon che scriver la poesia da bi, lain els curreger la scolasta.

Igls sculars surlavuran la poeseia sen basa digls resùns da lur cunscular. Avànt ca scriver da schuber la poeseia, san els schar cureger la poeseia da la surmestra.

Las scolaras surlavouran la poesia a basa digls resungs da lour conscolaras. Avant tgi screiver la poesia da nov, pon ellas lascher curriger la poesia digl scolast.

Ils scolars surlavuran la poesia a basa dals resuns da lur conscolars. Aunz cu scriver la poesia in net, paun els lascher correger la poesia a la magistra.

Ils scolars surlavuran la poesia a basa dals resuns da lur conscolars. Avant co scriver la poesia in net, pon els laschar correger la poesia a la magistra.


La davosa part cumpeglia ina valetaziun dil viadi da fantasia. Ils scolars drovan in cert process per elavurar quei ch'els han passentau, seigi quei cun dessignar, zambergiar, raquintar ni scriver agens texts.

La davosa part cumpeglia egna valitaziùn digls vieadis da fantaseia. Igls sculars dovran egn tscheart prozess par elavurar quegl c'els ân passanto, segi quegl cun malagear, zambargear, raquintar near scriver agens texts.

La davosa part cumpeglia ena valetaziun digls viadis da fantascheia (d-e). Las scolaras pon elaborar lour viadi da fantascheia, seia chegl cun malager, zamberger, rachintar u screiver agens texts.

L'ultima part cumpiglia üna valütaziun dals viedis da fantasia. Ils scolars stöglian pudair elavurer lur viedi da fantasia, saja que cun disegner, zambrager, raquinter u scriver egens texts.

L'ultima part cumpiglia üna valütaziun dals viadis da fantasia. Ils scolars ston pudair elavurar lur viadi da fantasia, saja quai cun disegnar, zambriar, raquintar o scriver agens texts.


Il viadi da fantasia vegn realisaus en quater fasas:

Igl vieadi da fantaseia vean realiso an 4 fasas:

Igl viadi da fantascheia vign realiso an 4 fasas (model da cuptgier M1.1a):

Il viedi da fantasia vain realiso in 4 fasas:

Il viadi da fantasia vain realisà in 4 fasas:


L'introducziun entscheiva cun ina sequenza ora el liber, nua ch'ils agens patratgs san sgular. Ils scolars e las scolaras tschercan in liug nua ch'els ein persuls. Els semettan en dies giun plaun e miran sin tschiel. Els observan las fuormas ed ils moviments dallas neblas e studegian tgei historias che las neblas savessen raquintar ad els. Ei suonda ina poesia, in viadi da fantasia ed in exercezi, el qual ils scolars e las scolaras emprovan sezs da scriver ina poesia.

L'introducziùn antscheva cun egna sequenza or agl liber, noua c'igls agens patratgs san sgular. Igls sculars a las scularas anquieran egn liac, noua c'els en sulets. Els sametan gioubass segl dies a vardan sei agl tschiel. Els observeschan las furmas ad igls movimaints digls nivels a studegian tge istorgias c'igls nivels savessan raquintar ad els. Igl resultescha egna poeseia, egn vieadi da fantaseia ad egn exerzezi, an igl qual igls sculars a las scularas amprovan da scriver sezs egna poeseia.

L'introducziun cumainza cun üna sequenza our il liber, inua cha'ls egens impissamaints paun svuler. Ils scolars e las scolaras tscherchan ün lö, inua ch'els sun sulets. Els as mettan in arains giò per terra e guardan sü aint pel tschêl. Els observan las fuormas e'ls muvimaints da las nüvlas e stüdgian che istorgias cha las nüvlas als pudessan quinter. A resulta üna poesia, ün viedi da fantasia ed ün exercizi, i'l quêl ils scolars e las scolaras prouvan da scriver svess üna poesia.

L'introducziun cumainza cun üna sequenza our il liber, ingio cha'ls agens impissamaints pon svolar. Ils scolars e las scolaras tscherchan ün lö, ingio ch'els sun sulets. Els as mettan in rain giò per terra e guardan sü aint pel tschêl. Els observan las fuormas e'ls movimaints da las nüvlas e stübgian che istorgias cha las nüvlas tils pudessan quintar. I resulta üna poesia, ün viadi da fantasia ed ün exercizi, i'l qual ils scolars e las scolaras prouvan da scriver svess üna poesia.


La scolasta lai surluvrar ils scolars las poesias en dus. Mintga scolar prelegia sia poesia al partenari. Quel che teidla dat in resun e rispunda en quei mument allas suandontas damondas:

La surmestra sa schar surluvrar igls sculars lur poeseias an dus. Mintga scular preligia la sia poeseia agl partenari. Quel ca tearla dat egna resumaziùn a raspunda an que mumaint las savundàntas amparadas:

Igl scolast pò lascher surluvrar las scolaras lour poesias an dus. Mintga scolara preligia la sia poesia alla partenaria. Chella tgi tedla dat en resung e rasponda ainten chel mument allas suandontas dumondas:

La magistra po lascher surlavurer als scolars lur poesias in duos. Mincha scolar prelegia sia poesia al partenari u a la partenaria. Quel chi taidla do ün riassunt e respuonda in quist mumaint a las seguaintas dumandas:

La magistra po laschar surlavurar als scolars lur poesias in duos. Mincha scolar prelegia sia poesia al partenari o a la partenaria. Quel chi taidla dà ün riassunt e respuonda in quist mumaint a las seguaintas dumondas:


3. Tgei plaids van buc aschi bein a prau cun quella poesia?

3. Tge pled(s) va(n) betga aschi bagn an quella poeseia?

3. Tge pled(s) vo(n) betg a pro schi bagn cun chella poesia?

3. Che pled (s) nu s'affo (s'affaun) uschè bain cun quista poesia?

3. Che pled (s) nu s’affa(n) uschè bain cun quista poesia?


Ils scolars emprovan da scriver ina poesia cun 11 plaids (Elfchen) en classa. La scolasta declara co ins scriva ina tala poesia e la classa creescha igl emprem communablamein in'endischina vid la tabla.

Igls sculars amprovan da scriver egna poeseia cun 11 pleds (Elfchen/endeschegna) an classa. Igl surmester declarescha co ign scriva egna tala poeseia a la classa creescha gl'amprem ved la tavla egn'endeschegna cuminevla.

e) Las scolaras amprovan da screiver ena poesia cun 11 pleds (endeschigna, tud. Elfchen) an classa. Igl scolast daclera, scu tg'ins screiva ena tala poesia e la classa creescha igl amprem en'endeschigna communabla alla tavla.

Ils scolars prouvan da scriver üna poesia cun 11 pleds (ündeschina/Elfchen) in classa. Il magister declera, cu cha's scriva üna tela poesia, e la classa creescha il prüm ün'ündeschina cumünaivla vi da la tevla.

Ils scolars provan da scriver üna poesia cun 11 pleds (ündeschina/Elfchen) in classa. Il magister declera, co chi's scriva üna tala poesia, e la classa creescha il prüm ün'ündeschina cumünaivla vi da la tabla.


L'introducziun entscheiva cun ina sequenza da suggestiun menada dalla scolasta, p.ex. serrar ils egls, posiziun dil tgierp cumadeivla, trer flad ruasseivlamein.

L'introducziùn antscheva cun egna sequenza da sugestiùn manada da la surmestra, sco p.ex. sarar igls îls, posiziùn digl tgierp patgifica, trer quiet igl flo, a.a.a.

Igl scolast fò far las scolaras en exercezi d'autosuggestiun tgi rinforza la franchezza da sasezza e promova la quietezza interna, p.ex. cun sarar igls îgls, posiziun digl corp patgifica, trer quietamaintg igl flo e.u.a.

La magistra fo fer als scolars ed a las scolaras ün exercizi d'autosugestiun chi rinforza la sgürezza da se stess e promouva la quietezza interna, p.ex. cun serrer ils ögls, pusiziun dal corp pachifica, trer quiet il fled, e.u.i.

La magistra fa far als scolars ed a las scolaras ün exercizi d'autosugestiun chi rinforza la sgürezza da sai svess e promouva la quietezza interna, p.ex. cun laschar serrar ils ögls, tour üna posiziun dal corp pachifica, trar quiet il flà, e.u.i.


Ils scolars scrivan las poesias sin in fegl alv. Els emprovan ora differentas scartiras ed embelleschan lur fegl.

Igls sculars scrivan la poeseia sen egn figl alv. Els amprovan or diferaintas scartiras ad orneschan lur figl.

Las scolaras screivan las poesias sen en figl alv. Ellas amprovan or differentas scritgiras ed ambelleschan lour figl.

Ils scolars scrivan las poesias sün ün fögl alv. Els prouvan our differentas scrittüras ed imbelleschan lur fögl.

Ils scolars scrivan las poesias sün ün fögl alb. Els prouvan oura differentas scrittüras ed imbellischan lur fögl.


Cun ina construcziun fixa di la scolasta als scolars da finir il viadi da fantasia e da turnar ella realitad, p.ex.: «Plaunet eis ei temps da turnar ella realitad.» ni «Vus saveis puspei arver ils egls.»

Cun egna construcziùn fixa gi la surmestra agls sculars da fitar igl vieadi da fantaseia a da turnar an la realitad, p.ex.: «Plànet e'gl tains da turnar an la realitad.» near «Vus savez puspe earver igls voss îls.»

Cun ena construcziun fixa dei igl scolast allas scolaras da fittar igl viadi da fantascheia e da turnar ainten la realitad, p.ex.: «Planget ègl taimp da turnar ainten la realitad.» U: «Vous pudez puspe darveir igls îgls.»

Cun üna frasa fixa disch la magistra als scolars da glivrer il viedi da fantasia e da turner illa realted, p.ex.: «Plaunet es que temp da turner illa realted.» U «Vus pudais darcho avrir ils ögls.»

Cun üna frasa fixa disch la magistra als scolars da finir il viadi da fantasia e da tuornar illa realtà, p.ex.: «Planet esa temp da tuornar illa realtà.» O «Vus pudais darcheu drivir ils ögls.»


Cun ir ora el liber ed observar las neblas san ils scolars 'esser in mument ellas neblas', els san pia schar sgular lur patratgs e ponderar tgei historias che las neblas savessen raquintar. Els san lu rimnar lur ideas a bucca en classa ni en gruppas pli pintgas. Cun leger la poesia s'approfundeschan ils scolars e las scolaras en in mund plein misteris - in mund da fantasia. Ils pli bials viadis san ins buca far ni cun autos ni cun tren ni cun aviun. Quels san ins far cun l'atgna fantasia. La scolasta envida silsuenter ils scolars e las scolaras ad in viadi da fantasia en ina tiara da fantasia, in viadi che duess purtar ruasseivladad e recreaziun per tut ils participonts. Quei funcziunescha il meglier cun ina bun'atmosfera. Disturbis ein dad evitar (p.ex. pender in scret corrispundent vid igl esch).

Cun ir or agl liber ad observar igls nivels san igls sculars a las scularas 'easser egn mumaint agls nivels', els san schar sgular lur patratgs a studagear tge istorgias c'igls nivels savessan raquintar ad els. Els san alura rimnar lur ideias a buca an classa near an grupas ple pintgas. Cun liger la poeseia s'aprofundeschan igls sculars an egn mund plagn misteris – egn mund da fantaseia. Igls ple beals vieadis san ign betga far cugl auto, cugl tren near cugl aviùn. Quels san ign far cun l'atgna fantaseia. La surmestra anvida suainter igls sculars a las sculars da far egn vieadi da fantaseia an egna teara da fantaseia. Egn vieadi ca de purtar quieteztga a recreaziùn par tut igls partizipànts. Quegl funcziunescha igl miglier an egna bùn'atmosfera. Disturbis en dad evitar (p.ex. meter egn scret ved igl esch).

Cun ir our il liber ed observer las nüvlas paun ils scolars e las scolaras 'esser ün mumaint illas nüvlas', els paun lascher svuler lur impissamaints e ponderer che istorgias cha las nüvlas als pudessan quinter. Els paun alura ramasser lur idejas a buocha in classa u in gruppas pü pitschnas. Cun ler la poesia s'approfundeschan ils scolars in ün muond plain misteris – ün muond da fantasia. Ils pü bels viedis nu's po fer ne cul auto ne cul tren ne cul aviun. Quels as po fer cun l’egna fantasia. La magistra invida zieva als scolars ed a las scolars a fer ün viedi da fantasia in ün pajais da fantasia. Ün viedi chi dess purter quietezza e recreaziun a tuot ils partecipants. Que funcziuna il meglder in üna bun'atmosfera. Disturbis sun dad eviter (p.ex. metter ün scrit vi da la porta).

Cun ir our il liber ed observar las nüvlas pon ils scolars e las scolaras 'esser ün mumaint illas nüvlas', els pon laschar svolar lur impissamaints e ponderar che istorgias cha las nüvlas tils pudessan quintar. Els pon lura ramassar lur ideas a bocca in classa o in gruppas plü pitschnas. Cun leger la poesia s'approfundischan ils scolars in ün muond plain misteris – ün muond da fantasia. Ils plü bels viadis nu's poja far ne cul auto ne cul tren ne cul aviun. Quels as poja far cun l’aigna fantasia. La magistra invida davo als scolars ed a las scolaras a far ün viadi da fantasia in ün pajais da fantasia. Ün viadi chi dess portar quietezza e recreaziun a tuot ils partecipants. Quai funcziuna il meglder in üna bun'atmosfera. Disturbis sun dad evitar (p.ex. metter ün scrit vi da la porta).


La scolasta sa era dir als scolars da semetter en dies giun plaun in sper l'auter ni en rudi. Ils scolars observan il tschiel e commenteschan tut quei ch'els vesan. Ils auters scolars emprovan d'anflar ora e veser tgei ch'els han scuvretg.

La surmestra sa ear gir agls sculars da sameter segl dies gioubass l'egn sper l'oter (near an egn rudi). Igls sculars observeschan igl tschiel a comenteschan dadòlt quegl c'els vezan. Igls oters sculars san ampruvar da catar or a vurdar tge c'els ân scuviert.

Las scolaras pon er sa metter an dies egna sper l'otra (u aint igl cres). Las scolaras observan igl tschiel e commenteschan dad ot chegl tg'ellas veian. Las otras scolaras pon ampruar da cattar or e vurdar, tge tg'ellas on scuvert.

La magistra po eir dir als scolars da's metter in arains giò per terra ün sper l'oter (u in ün rinch). Ils scolars observan il tschêl e commenteschan dad ot que ch’els vezzan. Ils oters scolars paun pruver da chatter our e guarder che ch’els haun scuviert.

La magistra po eir dir als scolars da's metter in rain giò per terra ün sper tschel (o in ün rinch). Ils scolars observan il tschêl e commenteschan dad ot quai ch'els vezzan. Ils oters scolars pon provar da chattar oura e verer che ch'els han scuvert.


Las poesias san vegnir presentadas a moda fetg differenta: sco exposiziun, cudischet ni collascha da tut las poesias.

Las poeseias san vagnir preschantadas an modas fetg diferaintas: an furma d'egn exposiziùn, d'egn carnetet near d'egna colascha da tut las poeseias.

Las poesias pon neir preschentadas an moda fitg differenta: an furma d'en'exposiziun u d'en pitschen carnet cun ena collascha da tot las poesias.

Las poesias paun gnir preschantedas in möd fich different: in fuorma d'üna exposiziun u d'ün quadernin cun üna collascha da tuot las poesias.

Las poesias pon gnir preschantadas in möd fich different: in fuorma d'üna exposiziun, d'ün quadernin cun üna collascha da tuot las poesias.


Sil maletg para Mirco dad esser in affon plitost marsch ch'ei sin via da daventar empau stagns. Ei sa esser ch'ils scolars enconuschan certas clischas che paran dad ir a prau cun in tal scolar. Per Mirco vala quei denton buca. Quei semuossa els proxims texts.

Segl maletg para igl Mirco dad easser egn unfànt pletost drai c'e sen veia da davantar ampo gross. Igl sa easser c'igls sculars ancanuschan tscheartas clischas ca paran dad ir a pro cun egn tal scular. Pigl Mirco vala quegl dantànt betg. Quegl samussa agls proxims texts.

Segl maletg para Mirco dad esser en unfant pitost marschung ed en po stagn. I pò dar tg'igls scolars collieschan marschung cun esser stagn e tgi vegian pregiudezis. Tar Mirco è chegl pero betg igl cass. Chegl ins vei, sch'ins ligia igls proxims texts. Ev. tractar igl pled pregiudezi ainten chel connex.

Sül purtret pera Mirco dad esser ün iffaunt püchöntsch chastör e grassottel. A po der cha'ls scolars e las scolaras collian 'chastör' e 'grassottel' ed haun pregüdizis. Tar Mirco nun es que però il cas. Que as vezza, scha's legia ils prossems texts.

Sül purtret para Mirco dad esser ün uffant plüchöntsch chastör e grassottel. I po dar cha'ls scolars e las scolaras collian 'chastör' e 'grassottel' ed han pregüdizis. Pro Mirco nun es quai però il cas. Quai as vezza, schi's legia ils prossems texts.


Per introducir il tema san ins far in acrosticon/mesosticon. La scolasta scriva 'temps liber' da surengiu silla tabla. Ils scolars e las scolaras enqueran lu 9 plaids ch'ins sa far duront il temps liber. En mintgin da quels sto in dils bustabs dil plaid 'temps liber' haver plaz. Eventualmein dar peda als scolars da ponderar e rimnar plaids en lavur individuala ni en gruppas pintgas.

Sco introducziùn agl tema san ign far egn acrosticon/mesosticon. Par far quegl scriva la surmestra 'tains liber' diagonalmeing sen la tavla. Agl plenum vignan ancuretgs tgavazegns ca muntan 'tains liber' pigls sculars. Ev. dar peada agls sculars da studagear a rimnar tgavazegns an lavur singula near an grupas pintgas.

Per introdueir ainten la tematica digl taimp liber ins pò far en acrosticon/mesosticon: La scolasta screiva igl pled taimp liber da surangiu alla tavla. Igls scolars tschertgan alloura 9 pleds da tgossas tg'ins pò far durant igl taimp liber. Ainten mintga pled stò esser egn digls bustabs digl pled taimp liber. Ev. dar taimp agls scolars da ponderar e rimnar pleds scu lavour individuala u an gruppas pitschnas.

Per introdür illa tematica dal temp liber as po fer ün acrosticon/mesosticon: Il magister scriva il pled 'temp liber' da suringiò vi da la tevla. Ils scolars e las scolaras tscherchan alura 9 pleds da chosas cha's po fer düraunt il temp liber. In minchün da quels pleds stu avair lö ün dals custabs dal pled 'temp liber'. Eventuelmaing der temp als scolars da ponderer e ramasser pleds in lavur individuela u in gruppas pitschnas.

Per introdüer illa tematica dal temp liber as poja far ün acrosticon/mesosticon: Il magister scriva il pled 'temp liber' da suringiò vi da la tabla. Ils scolars e las scolaras tscherchan lura 9 pleds per chosas chi's po far dürant il temp liber. In minchün da quels pleds sto avair lö ün dals custabs dal pled 'temp liber'. Eventualmaing dar peida als scolars da ponderar e ramassar pleds in lavur individuala o in gruppas pitschnas.


Co ei e viva Mirco tenor vies manegiar? Pertgei s'imagineis vus quei aschia?

Co viva igl Mirco tanor igl voss managear? Partge s'imaginaz vus quegl ascheia?

Tge cartez: Scu sa cumporta Mirco? Pertge managez chegl?

Cu as cumporta Mirco a vos avis? Perche essas vus da quel avis?

Co as cumporta Mirco a vos avis? Perche eschat vus da quel avis?


Tgei ha quei maletg da far cun nies cavazzin 'temps liber'?

Tge â que maletg da far cugl noss tgavazegn 'tains liber'?

Tge ò chel maletg da far cugl 'taimp liber'?

Che ho quist purtret da chefer cul 'temp liber'?

Che ha quist purtret da chefar cul 'temp liber'?


Silsuenter contemplan ils scolars il maletg a) e raquentan tut quei che vegn endamen ad els en connex cul buob Mirco. Ils scolars fan supposiziuns davart il secuntener da Mirco duront il temps liber. Il scolast tschenta las suandontas damondas:

Suainter contaimplan igls sculars igl maletg a) a raquentan tut quegl ca vean andamaint ad els an conex cugl buab Mirco. Igls sculars fan suposiziùns davart igl sacuntaner digl Mirco durànt igl tains liber. Igl surmester fa las savundàntas amparadas:

Alloura vardan igls scolars igl maletg a) e rachintan tot chegl tg'igls vign andamaint an connex cun Mirco. Els reflecteschan, scu tgi Mirco sa cumporta durant igl taimp liber. La scolasta fò las suandontas dumondas:

Alura guardan ils scolars e las scolaras il purtret a) e quintan tuot que chi'ls vain adimmaint in connex cun Mirco. Els reflettan, cu cha Mirco as cumporta düraunt il temp liber. Il magister fo las seguaintas dumandas:

Lura guardan ils scolars e las scolaras il purtret a) e quintan tuot quai chi tils vain adimmaint in connex cun Mirco. Els reflettan, co cha Mirco as cumporta dürant il temp liber. Il magister fa las seguaintas dumondas:


Quell'unitad va bagn a pro cugl capetel 'Meter an salv': activitad 5. Igls teas amitgs a las tias amitgas, activitad 6. Bugent near nuidas.

Quist chapitel s'affo bain cul chapitel 'Metter in salv' (1. cudesch da lavur): incumbenza 5.'Tieus amihs e tias amias' ed incumbenza 6. 'Gugent u invidas'.

Quist chapitel as cunfa bain cul chapitel 'Metter in salv' (1. cudesch da lavur): incumbenza 5. 'Teis amis e tias amias' ed incumbenza 6. 'Jent o invidas'.


Savesses ti esser quei sil maletg? Pertgei (buc)?

Savessas tei easser quel segl maletg? Partge (betg)?

Savessas te esser chel segl maletg? Pertge (betg)?

Füssast tü bun dad esser quel sül purtret? Perche (na)?

Füssast tü bun/buna dad esser quel sül purtret? Perche (brich)?


L'activitad cuntinuescha, tochen che mintga scolara e mintga scolar ha saviu aschuntar ina caussa. La finamira ei quella che la classa vegni da memorisar communablamein tut las caussas (concretas ni abstractas) che vegnan numnadas.

L'activitad cuntinuescha antocen ca mintga sculara a mintga scular â savieu aschuntar egna tgossa. La fegnamira e, ca la classa vigni da memorisar cuminevlameing tut las tgossas (concretas near abstractas) ca vignan numnadas.

L'activitad cuntinuescha, anfignen tgi mintga scolara ò agiunto ena tgossa. La fegnameira è tgi la classa vigna da memorisar tot las tgossas (abstractas u concretas) tgi vignan numnadas.

L'activited cuntinuescha, fin cha tuot ils scolars haun pudieu paquetter qualchosa aint illa valisch. Il böt es cha la classa riva da memoriser tuot las robas chi sun gnidas paquettedas aint illa valisch.

L'actività cuntinuescha, fin cha tuot ils scolars han pudü pakettar alch aint illa valisch. Il böt es cha la classa riva da memorisar tuot las robas chi sun gnüdas pakettadas aint illa valisch.


Igl emprem scolar repeta quella construcziun ed aschunta ina secunda caussa (p.ex. «Jeu tuornel a casa e pacheteschel mia valischa cun ina conchiglia e cun bia nova energia.»)

Igl amprem scular repeta quella construcziùn ad aschunta egna savunda tgossa (p.ex. «Jou pacatesch an la mia valischa egna conciglia a bleara nova energeia.»)

L'amprema scolara repeta chella construcziun ed agiunta ena sagonda tgossa (p. ex. «Ia turn a tgesa e pachetesch ainten la mia valeisch ena conchiglia ed en po sablung.»)

Il prüm scolar repeta quella frasa ed agiundscha aunch'üna chosa (p.ex.: «Eau tuorn a chesa e paquet üna coquiglia e bgeras bellas algordanzas aint in mia valisch.»

Il prüm scolar repeta quella frasa ed agiundscha amo üna chosa (p.ex.: «Eu tuorn a chasa e paket üna coquiglia e bleras bellas regordanzas aint in mia valisch.»


La scolasta entscheiva la construcziun cun «Jeu tuornel a casa e pachetschel mia valischa cun ina conchiglia.»

La surmestra antscheva la construcziùn cun «Jou pacatesch an la mia valischa egna conciglia.»

Igl scolast antscheva la construcziun cun: «Ia turn a tgesa e pachetesch ainten la mia valeisch en conchiglia.»

La magistra cumainza la frasa cun: «Eau tuorn a chesa e paquet üna coquiglia aint in mia valisch.»

La magistra cumainza la frasa cun: «Eu tuorn a chasa e paket üna coquiglia aint in mia valisch.»


«Haveis giu in grond desaster?» Il buob mira da quei curios. «Danunder vegn quei canal e l'aua?»

«Vez gieu egn grànd aczidaint?» Igl buab varda tut sursto. «Danunder vean que canal a l'aua?»

«Vez gia en grond accident?» Igl mattatsch varda angal sursto. «Danonder vign chel canal e l'ava?»

«Vais gieu ün grand accidaint?» Il mat guarda be stut. «Dinuonder vain quist chanel e l'ova?»

«Vais gnü ün grond accidaint?» Il mat guarda be stut. «Dingionder vain quist chanal e l'aua?»


Pli tard beiban il bab e la mumma aunc in caffè. Suenter va il bab puspei en biro. Mo avon ch'el parta, va el giun tschaler e vegn cun sia suga da pumpiers. «Quella sas ti segir duvrar, sche ti eis en grond prighel, ins sa mai.»

Ple tard bevan la mama ad igl bab ànc egn cafè. Suainter va igl bab puspe agl biro. Mo avànt c'el parta, va'l giou an tschaler a radi la suja da pumpiers. «Quella sas tei siir duvrar egn'eada, scha tei es an egn grànd prievel, quegl san ign mai.»

Pi tard bevan igl bab e la mamma anc en café. Siva vo igl bab puspe aint igl biro. Ma avant tgi el parta, vo el giun schler e porta la sia soua da pumpiers. «Chella post te per franc duvrar eneda, schi te ist an grond prievel, chegl ins so mai.»

Pü tard baivan il bap e la mamma auncha ün cafè. Zieva vo il bap darcho in büro. Ma aunz ch'el parta, vo'l giò'n murütsch e porta sia sua da pumpiers. «Quella poust tü sgür druver üna vouta, scha tü est in grand prievel, que nu's so mê.»

Plü tard baivan bap e mamma amo ün cafè. Davo va bap darcheu in büro. Ma avant ch'el parta, va'l giò'n schler e porta sia sua da pumpiers. «Quella poust tü sgür dovrar üna jada, scha tü est in grond privel, quai nu's sa mai.»


Plaunet ei Mauro staunchels. Ei va viers sera ed ei vegn pli e pli freid. Tgei haveva la mumma empermess, cura ch'el era partius avon in onn? Ch'ella prepari per Mauro ligiongias engiadinesas cun truffels, cura ch'el tuorni. Nies buob ha fom.

Igl Mauro e plànet stàncel. Igl va ancùnter sera ad igl vean ple a ple fred. Tge veva la mama ampurmess, cur c'el e partieu avànt egn on? C'ella prepari liongias gidignesas cun hardefels, cur c'el turni. Igl noss buab â fom.

Mauro è planget stanchel. I vo vers seira ed i vign veapi freid. Tge veva la mamma ampurmess, cura tgi el è partia avant en onn? Tgi ella prepara per Mauro liongias engiadinesas cun tiffels, cura tgi el turna. Igl noss mattatsch ò fom.

Mauro es plaunet staungel. A vo vers saira ed a vain viepü fraid. Che vaiva la mamma impromiss, cur ch'el es partieu avaunt ün an? Ch'ella prepara per Mauro liangias engiadinaisas cun ardöffels, cur ch'el tuorna. Nos mat ho fam.

Mauro es planet stanguel. I va vers saira ed i vain vieplü fraid. Che vaiva la mamma impromiss, cur ch'el es parti avant ün on? Ch'ella prepara per Mauro liongias engiadinaisas cun mailinterra, cur ch'el tuorna. Nos mat ha fom.


Mauro studegia in mument. «Jeu vi viagiar entuorn il mund.»

Igl Mauro studegia egn mumaint. «Jou vi ir anturn igl mund.»

Mauro stebgia en mument. «Ia less eir anturn igl mond.»

Mauro stüdgia ün mumaint. «Eau vuless ir intuorn il muond.»

Mauro stübgia ün mumaint. «Eu vuless ir intuorn il muond.»


«Tgei manegias?» Mauro tila mo levet vid l'ureglia da siu drag. «Vida tgei penda quei tschiel blau?» Sch'ins fa in viadi entuorn il mund sco nies Mauro, ston ins bein saver la risposta a talas damondas.

«Tge manegias?» Igl Mauro tira me leavet ve da l'ureglia digl sieus dragùn. «Ve da tge palenda que tschiel blau?» Sch'ign fa egn vieadi anturn igl mund sco il noss Mauro, ston ign bagn saver la rasposta a talas amparadas.

Mauro teira angal levet ve dall'ureglia digl sies dragung. «Tge creist te: Ve da tge penda chel tschiel blo?» Schi ins fò en viadi anturn igl mond scu igl noss Mauro, ins stuess bagn saveir la rasposta a talas dumondas.

«Che crajast?» Mauro tira be ligerin vi da l'uraglia da sieu dragun, «Vi da che penda quel tschêl blov?» Scha's fo üna dumanda scu nos Mauro, as stuvess bain savair la resposta a telas dumandas.

«Che crajast?» Mauro tira be leivin vi da l'uraglia da seis dragun. «Vi da che penda quel tschêl blau?» Schi's fa üna dumonda sco nos Mauro, as stoja bain savair la resposta a talas dumondas.


«Tgei tratgas, quei ei Venezia, in marcau propi special.»

«Mo, tge manegias, quegl e Venezia, egn martgieu propi spezial.»

«Ma tge painsas te? Chegl è Venezia, en martgea propi spezial.»

«Ma uei, che pensast, que es Vnescha, üna cited propi speciela.»

«Ma uei, che pensast, quai es Vnescha, üna cità propa speciala.»