a) Fai in crutsch davos mintga activitad che ti anflas sil maletg-furmicler e colurescha ils verbs cun blau.

a) Fe egn croc davo mintga activitad ca tei tgatas segl maletg furmicler a calurescha igls verbs cun blau.

a) Fò ena crousch davos mintga activitad tgi te cattas sen igl maletg-furmiler e colurescha igls verbs cun blo.

a) Fo ün cröch zieva mincha activited cha tü chattast i'l disegn e culurescha ils verbs cun blov.

a) Fa ün crötsch davo mincha actività cha tü chattast i'l disegn e culurischa ils verbs cun blau.


tagliear igls tgavels agl signur Michael


Contempla il maletg-furmicler e fai ils pensums.

Contaimpla igl maletg furmicler a fe las leztgas.

Contaimpla igl maletg-furmiler e fò igls exercezis.


b) Tgi fa tgei? Cumpletescha las construcziuns cullas activads dil pensum a).

b) Tgi fa tge? Cumpletescha las construcziùns cun las activitads da la leztga a).

b) Tgi fò tge? Cumplettescha las construcziuns cun las activitads digl exercezi a).

b) Chi fo che? Cumplettescha las frasas cun las activiteds da la lezcha a).

b) Chi fa che? Cumplettescha las frasas cullas activitats da la lezcha a).


Mo cun exercitar dattan ins damogn ad irregularitads. Fai ils pensums.

Me cun exerzitar dumogn'ign iregularitads. Fe las leztgas.

Angal cun exercitar vignst te a freida cun irregularitads. Fò igls exercezis.


1. PRODUCIR / per / cellas solaras / electricitad / Las / nossas / cazzolas

1. PRODUTGEAR / par / las / zelas solaras / electrizitad / Las / nossas / cazolas

1. <strong>produtgier </strong>/ per / cellas solaras / electricitad / Las / las nossas / gleischs


c) Enquera tut ils verbs cun -esch. Colurescha els.

c) Anquiera tut igls verbs cun -esch. Calurescha els.

c) Tschertga tot igls verbs cun <strong>-esch</strong>. Igls colurescha.


d) Metta ils plaids dallas construcziuns ella dretga successiun e conjughescha ils verbs. Ils verbs che ston vegnir conjugai ein screts cun bustabs gronds.

d) Meta igls pleds da las construcziùns an la dretga suczessiùn a conjugescha igls verbs. Igls verbs ca ston vagnir conjugos en screts cun bustabs grànds.

d) Metta igls pleds dalla construcziun ainten la dretga successiun e conjughescha igls verbs. Igls verbs èn scretgs grass. Te post antschever cun igl pled tgi è scretg grond l'antschatta.


2. DECORAR / la / La / tatta / cun / petta / tocs da mandels ed uettas

2. da / DECORAR / la / La / tata / cun / peta / tocs da mandlas ad uetas

2. da / decorar / la / La / tatta / cun / turta / tocs / mandels ed ivettas


Oz sun jeu turnada da scola, sun ida en mia combra, hai mirau entuorn ed hai detg mo per mei: «Oz fetsch jeu inaga uorden en mia combra. Cun quei disuorden stun jeu buca pli bugen en combra. Suenter gentar mondel jeu immediat a far uorden.»

Oz sund jou turnada da scola, sund ida an la mia tgombra, ve vurdo anturn a ve getg a mameza: «Oz fetsch jou egn'ea urden an la mia tgombra. Cun que dischurden stund jou betga ple bugent an la tgombra. Suainter marenda vont jou imediat a far urden.»

Ia turn da scola, vign ainten la mia tgombra, vard anturn e dei a mamezza: «Oz fatsch ia eneda rughel ainten la mia tgombra. Cun chel disurden sung ia betg ple gugent cò. Siva giantar fatsch ia immediat rughel.»

Hoz sun eau turneda da scoula, sun ida in mia staunza, d'he guardo intuorn e d'he dit a me svess: «Hoz fatschi üna vouta uorden in mia staunza. Cun quist dischuorden nu stuni pü gugent in mia staunza. Zieva gianter cumainzi be dalum a fer uorden.»

Hoz suna tuornada da scoula, sun ida in mia stanza, n'ha guardà intuorn e n'ha dit be da per mai: «Hoz fetscha üna jada uorden in mia stanza. Cun quist dischuorden nu stuna plü jent in mia stanza. Davo giantar cumainza be subit a far uorden.»


Cura fast te rughel ainten la tia tgombra?


Ed ussa sun jeu cheu en mia combra e pos buca far uorden da buna veglia. E senza buna veglia hai jeu gnanc in tec tschaffen da far uorden. E sche jeu fetsch buc uorden oz, lu sevila mia mumma.

Ad ussa sund jou qua an la mia tgombra a pos betga far urden da bùna viglia. A sainza bùna viglia ve jou gnànc ampo plascher da far urden. A scha jou fetsch betg urden oz, alura savila la mama.

Ed ossa sung ia cò ainten la mia tgombra e va ansomma nign gost da far rughel. E sainza gost ègl fitg stentous da far rughel. E schi ia fatsch oz betg rughel, alloura vign mamma vilada.

Ed uossa sun eau cò in mia staunza e nu d'he propi vöglia da fer uorden. Ma sainza vöglia es que stantus da fer uorden. E sch'eau nu fatsch hoz uorden, vain mamma gritta.

Ed uossa sun eu quia in mia stanza e nun ha propa vöglia da far uorden. Ma sainza vöglia esa stantus da far uorden. E sch'eu nu fetsch uorden hoz, vain mamma gritta.


E damaun vegn ella puspei a dir da far uorden en combra e lu pos jeu era buca far quei damaun cun tschaffen.

A damàn vean ella puspe a gir ca degi far urden an tgombra ad alura pos jou ear betga far egl damàn cun plascher.

E dumang vign ella puspe a deir tgi ia stoptga far rughel ed ia va alloura puspe nign tschaffen da far chegl.

E damaun dschess ella darcho da fer uorden, ed uschè nu vess eau neir damaun üngüna vöglia da fer uorden.

E daman dschess'la darcheu da far uorden, ed uschè nu vess eu neir daman ingüna vöglia da far uorden.


E lu hai jeu tertgau: «Vesas, jeu sun ussa veglia avunda per saver mezza, cura che jeu hai da far uorden en mia combra, negin ha da cumandar quei a mi.»

Ad alura ve jou tartgieu: «Vezas, jou sund ussa viglia avunda par saver meza, cura ca jou ve da far urden an la mia tgombra, nign mi â da cumandar quegl.»

Ed alloura pains ia: «Ossa sung ia viglia avonda per saveir mezza, cura tgi ia va da far rughel, nign tgi stò ple cumandar chegl a me.»

Ed alura d'he eau penso: «Vezzast, eau sun uossa veglia avuonda per savair svess, cur ch'eau d'he da fer uorden in mia staunza. Üngün nu m'ho da cumander da fer uorden.»

E lura n'haja pensà: «Vezzast, eu sun uossa veglia avuonda per savair svess, cur ch'eu n'ha da far uorden in mia stanza. Ingün nun m'ha da cumandar da far uorden.»


Tgei manegian tes geniturs da quei? Prelegia tias construcziuns ad els e scriva cheusut lur reacziun e quei ch'els manegian leutier.

Tge manegian teas geniturs da quegl? Preligia las tias construcziùns ad els a scriva qua sut lur reacziùn a quegl c'els manegian latier.

Tge manegian igls ties genitours da chegl? Preligia las tias construcziuns ad els e screiva cò sotvart lour reacziuns e chegl tgi els manegian da chegl.

Che pensan tieus genituors da que? Prelegia'ls tias frasas e scriva suotvart, cu ch'els haun reagieu e che ch'els pensan da que.

Che pensan teis genituors da quai? Tils prelegia tias frasas e scriva suotvart, co ch'els han reagi e che chi pensan da quai.


6. Sch'ins survegn viseta, ston ins far uorden. Schiglioc peglian ils visitaders tema.

6. Sch'ign survean visitas, ston ign far urden. Schiglioc tgapan igls visitaders tema.

6. Schi ins survign viseta, ins stò far rughel. Schiglio tgappan igls giasts tema.

6. Scha vegnan visitas, as stu que fer uorden. Uschigliö clappan quellas spavent.

6. Schi vegnan visitas, as stoja far uorden. Uschigliö tschüffan quellas spavent.


5. Cun far uorden anflan ins puspei ina massa caussas.

5. Cun far urden tgat'ign puspe blearas tgossas.

5. Cun far rughel ins catta puspe ena massa tgossas.

5. Cun fer uorden as chatta adüna darcho la roba.

5. Cun far uorden as chatta adüna darcheu la roba.


Co savess ins sligiar il problem da Lea e sia mumma?

Co savess ign schliear igl problem da la Lea a sia mama?

Scu ins savess schliier igl problem da Lea e sia mamma?

Cu as pudess schoglier il problem da Lea e da sia mamma?

Co as pudessa schoglier il problem da Lea e da sia mamma?


1. Far uorden fa buca da basegns. En stanza ha ei suenter cuort temps puspei in disuorden.

1. Far urden fa betga dabasegns. An la tgombra  â'gl gea suainter curt tains puspe egn dischurden.

1. Far rughel fò betg basigns. An tgombra ègl curt siva gio puspe en disurden.

1. Fer uorden nu cunvain. Ad es inamöd zieva poch temp darcho dischuorden in staunza.

1. Far uorden nu cunvain. Id es inamöd davo pac temp darcheu dischuorden in stanza.


Resumescha cuortamein tiu meini pertuccont tener uorden e co ei stat tier tei cun far uorden.

Resumescha curtameing igl tieus meni partutgànt taner urden a co igl stat tier te cun far urden.

Resumescha curtamaintg igl ties meini pertutgont far u tigneir rughel.

Che pensast a reguard il fer uorden? Cu es que tar te cun fer uorden? Scriva trais u quatter frasas.

Che pensast a reguard il far uorden? Co esa pro tai cun far uorden? Scriva trais o quatter frasas.


Formulescha treis cussegls co ins savess haver e tener uorden.

Formulescha tres cunzegls co ign savess ver a taner urden.

Formulescha treis cunsegls, scu tgi ins savess aveir e tigneir rughel.

Formulescha trais cussagls, cu cha's pudess avair e tgnair uorden.

Formulescha trais cussagls, co chi's pudess avair e tgnair uorden.


Has ti gia stuiu encurir enzatgei che s'udeva ad enzatgi auter, perquei che ti havevas disuorden en tia combra? Raquenta.

Âs tei gea stuieu ancurir anzatge ca s'udeva ad anzatgi oter, parquegl ca tei vevas dischurden an la tia tgombra? Raquenta.

Ast te gio stuia tschartger ensatge tgi totga ad ensatgi oter, perchegl tgi te vevas disurden ainten la tia tgombra? Rachinta.

Hest tü già stuvieu tschercher üna vouta qualchosa da qualchün oter, perque cha tü vaivast dischuorden in tia staunza?

Hast tü fingià stuvü tscherchar üna jada alch d'inchün oter, causa cha tü vaivast dischuorden in tia stanza?


Discutescha cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars:

Discuta cun tieus conscolars e tias conscolaras:

Discuta cun teis conscolars e tias conscolaras:


Sto enzatgi far endamen a ti, cura ch'ei fuss da far uorden en tia combra?

Sto anzatgi far andamaint a tgei, cura c'igl fuss da far urden an la tia tgombra?

Stò ensatgi far andamaint a tè, cura tgi fiss da far rughel ainten la tia tgombra?

At stu qualchün trer adimmaint cha füss ura e temp da fer uorden in tia staunza?

At sto inchün trar adimmaint chi füss ura e temp da far uorden in tia stanza?


a) Legia las construcziuns e fai ina crusch sper quellas ch'ein gestas tenor tiu avis.

a) Ligia las construcziùns a fe egna crusch sper quellas c'en gestas tanor igl tieus meni.

a) Ligia las construcziuns e fò ena crousch dasper chellas tgi èn dretgas.

a) Legia las frasas e fo üna crusch illa culuonna dretta sper quellas frasas chi tuornan per te.

a) Legia las frasas e fa üna crusch illa colonna dretta sper quellas frasas chi tuornan per tai.


Ed jeu hai sefatg en co jeu sun selegrada da far uorden, senza ch'enzatgi camondi.

Ad jou ve santieu co jou ve salegro da far urden, sainza c'anzatgi mi vegi cumando quegl.

Ed ia ma legr da far rughel, sainza tgi ensatgi cumonda.

Chi so quaunt gust ch'eau varegia da fer uorden, sainza cha qualchün am cumanda, d'heja penso.

Chi sa quant gust ch'eu varà da far uorden, sainza ch'inchün am cumonda, n'haja pensà.


Pertgei eis ei grev per Lea da far uorden, suenter che la mumma ha detg da far quei?

Partge e'gl greav par la Lea da far urden, suainter ca la mama â getg da far egl?

Pertge ègl grev per Lea da far rughel, siva tgi la mamma ò detg tgi ella stoptga far?

Perche es que greiv per Lea da fer uorden in sia staunza, zieva cha la mamma ho dit ch'ella stöglia fer uorden?

Perche esa greiv per Lea da far uorden in sia stanza, davo cha la mamma tilla ha cumandà da far uorden?


2. Far uorden ei impurtont. Sch'ins ha uorden, drovan ins buca temps per encurir.

2. Far urden e impurtànt. Sch'ign â urden, dovr'ign betga tains par ancurir.

2. Far rughel è impurtant. Schi ins ò rughel, ins dovra betg taimp per tschartger ensatge.

2. Fer uorden es important. Scha s'ho uorden, as drouva pü poch temp per tschercher.

2. Far uorden es important. Schi s'ha uorden, as douvra plü pac temp per tscherchar.


10. Sch'ins ha uorden en combra e cullas caussas entuorn ins, han ins era uorden el tgau.

10. Sch'ign â urden an tgombra a cun las tgossas anturn ign, ân ign ear urden agl tgieu.

10. Schi ins ò rughel an tgombra e cun las tgossas anturn sasez/sasezza, ins ò rughel ainten la testa.

10. Scha s'ho uorden in staunza, s'ho que eir uorden aint il cho.

10. Schi s'ha uorden in stanza, s'haja eir uorden aint il cheu.


b) Co eis ti organisaus el mintgadi? Eis ti in caot cun in sgarscheivel disuorden ni eis ti organisaus bein ed has mintga caussa el dretg liug? Scriva duas caussas che funcziuneschan bein e duas che savessen esser meglieras.

b) Co es tei organiso agl mintgagi? Es tei egn caot cun egn sgarschevel dischurden near es tei organiso bagn ad âs mintga tgossa agl dretg liac? Scriva duas tgossas ca funcziuneschan bagn a duas ca savessan easser miglras.

b) Scu ist te organiso/organisada aint igl mintgade? Ist te en caot u ena caota cun en disurden sgarschevel u ist te organiso/organisada bagn ed ast mintga tgossa aint igl dretg li? Screiva dus tgossas tgi funcziuneschan bagn e dus tgi savessan esser miglras.

b) Cu es organiso tieu minchadi? Est tü ün caot/üna caota cun ün dischuorden sgrischaivel u est tü organiso/organiseda bain ed hest mincha roba al dret lö? Scriva duos chosas chi funcziunan bain e duos chi pudessan esser megldras.

b) Co es organisà teis minchadi? Est tü ün caot/üna caota cun ün dischuorden sgrischaivel o est tü organisà/organisada bain ed hast mincha roba al dret lö? Scriva duos chosas chi funcziunan bain e duos chi pudessan esser megldras.


«Fai aschi bien e fai puspei inaga uorden en tia combra.» Audas ti era mintgaton quels plaids? Legia e fai ils pensums sur dil disuorden.

«Fe igl bagn a fe puspe egn'ea urden an la tia tgombra.» Odas tei ear mintgatànt quels pleds? Ligia a fe las leztgas davart igl dischurden.

«Fò schi bagn e fò puspe eneda rughel ainten la tia tgombra.» Saintas te er mintgatant chels pleds? Ligia e fò igls exercezis davart igl disurden.

«Fo il bain e fo darcho üna vouta uorden in tia staunza!» Odast eir tü minchataunt quists pleds? Legia il text e fo las lezchas.

«Fa il bain e fa darcheu üna jada uorden in tia stanza!» Dodast eir tü minchatant quists pleds? Legia il text e fa las lezchas.


En ina combra cun in tal disuorden hai jeu pauc plascher da star. Jeu sai propi buca pli tgei far. Jeu crei che jeu stoppi prender ed ir naven.

An egna tgombra cun egn tal dischurden ve jou poc plascher da star. Jou se propi betga ple tge far. Jou creg ca jou sto ir davent da qua.

Ainten ena tgombra cun en tal disurden va ia betg gost da star. Ia sa betg ple, tge far. Ia crei tgi ia stoptga eir davent.

In üna staunza cun ün tel dischuorden d'he eau poch plaschair da ster. Eau nu se propi na che fer. Eau craj ch'eau stöglia ir davent.

In üna stanza cun ün tal dischuorden n'haja pac plaschair da star. Eu nu sa propa na che far. Eu crai ch'eu stopcha tour ed ir davent.


Eis ti plitost enzatgi che ha uorden ni disuorden?

Es tei pletost anzatgi c'â urden near dischurden?

Ist te pitost ensatgi tgi ò rughel u disurden?

Est tü qualchün chi ho püchöntsch uorden u dischuorden?

Est tü inchün chi ha plüchöntsch uorden o dischuorden?


9. Ins sto far regularmein uorden per sesentir bein en sia stanza.

9. Ign sto far regularmeing urden par sasantir bagn an la sia tgombra.

9. Ins stò far adegna puspe rughel per sa santeir bagn ainten la sia tgombra.

9. A's stu fer uorden regulermaing per as sentir bain in staunza.

9. I's sto far uorden regularmaing per as sentir bain in stanza.


Jeu pendel buca si la giacca e cavegliel buc ils calzers.

Jeu palend betga sei la giaca a dost betg igls calzers.

Ia pegl betg la giacca se da giumez e dost er betg igls mies calzers.

Eau nu pend sü la giacca in gardaroba e nu met a lö las s-charpas.

Eu nu pend sü la giacca in gardaroba e nu met a lö las s-charpas.


4. Far uorden ei in sforz e drova temps. Mo cura ch'ins ha fatg uorden, eis ei bi dad esser ella stanza.

4. Far urden e egn sforz a dovra tains. Mo cura c'ign â fatg urden, e'gl bi dad easser an la tgombra.

4. Far rughel è en sforz e dovra taimp. Ma cura tgi ins ò fatg rughel, ègl bel dad esser an tgombra.

4. Fer uorden es ün schaschin e drouva temp. Ma cur cha s'ho fat uorden, es que bel dad esser in staunza.

4. Far uorden es ün schaschin e douvra temp. Ma cur chi s'ha fat uorden, esa bel dad esser in stanza.


Fa ei propi basegns da far uorden. Tgei manegias ti?

Fa'gl propi dabasegns da far urden, tge manegias tei?

Fògl propi basigns da far rughel? Tge manegias te?

Fo que propi dabsögn da fer uorden? Che pensast?

Faja propa dabsögn da far uorden? Che pensast?


3. Far uorden ei buca flot. Leger, mirar televisiun e far termagls ei bia pli divertent.

3. Far urden e betga flot. Liger, vurdar televisiùn a far tarmagls e blear ple divertaint.

3. Far rughel è betg flot. Liger, vurdar televisiun e far tarmagls è bler pi divertent.

3. Fer uorden nun es flot. Ler, guarder ün film e giuver es bger pü bel.

3. Far uorden nun es flot. Leger, guardar ün film e giovar es bler plü bel.


Jeu fetsch adina ils pensums da casa ed hai cun mei tut igl uorden che jeu drovel.

Jou fetsch adigna las leztgas da tgea a ve cun me tut igl urden ca jou dovr.

Ia fatsch adegna igls pensums da tgesa e va cun me tot la roba tgi ia dovr.

Eau fatsch adüna las lezchas e pigl cun me tuot la roba ch'eau drouv.

Eu fetsch adüna las lezchas e pigl cun mai tuot la roba ch'eu douvr.


Jeu havevel il grond desideri da puspei haver ina combra cun bi uorden. La finala ei quei mia combra ed jeu hai da star lien.

Jou veva egn grànd desideri da puspe ver egna tgombra cun egn beal urden. La finala e quegl la mia tgombra a jou ve da star liaint.

Ia va en grond desideri dad aveir puspe ena tgombra cun en bel rughel. Alla fegn è chegl la mia tgombra ed ia va da star ainten chella.

Eau vaiva vöglia d'avair darcho üna staunza cun ün bel uorden. A la fin es que mia staunza ed eau d'he da ster in quella.

Eu vaiva vöglia d'avair darcheu üna stanza cun ün bel uorden. A la fin es quai mia stanza ed eu n'ha da star in quella.


Duront gentar ha la mumma detg: «Ti, Lea, oz fas puspei inaga uorden en tia combra, ei fa da basegns!»

Durànt marenda â la mama getg: «Tei, Lea, oz fas puspe egn'ea urden an la tia tgombra, igl fa dabasegns!»

Da giantar dei mamma: «Te, Lea, oz fast te puspe eneda rughel ainten la tia tgombra, i fò propi basigns!»

Düraunt il gianter ho dit mamma: «Tü Lea, hoz fest darcho üna vouta uorden in tia staunza, que fo propi  dabsögn!»

Dürant il giantar ha dit mamma: «Tü Lea, hoz fast darcheu üna jada uorden in tia stanza, i fa propa dabsögn!»


Teidla attentamein il text e dai lu risposta allas damondas. Scriva mintgamai ina construcziun entira.

Tearla cun atenziùn igl text a raspunda las amparadas. Scriva mintgame egna construcziùn antiera.

Tedla bagn igl text e rasponda alloura allas dumondas. Screiva mintgamai en’antiera construcziun.

Taidla bain il text e respuonda alura a las dumandas. Scriva adüna üna frasa intera.

Taidla cun attenziun il text e respuonda lura a las dumondas. Scriva adüna üna frasa intera.


a) Legia il suandont memo e discutescha las damondas cun tiu vischin.

a) Ligia igl savundànt memo a discutescha las amparadas cugl tieus vaschegn.

a) Ligia igl memo e discutescha las dumondas cun la tia vaschigna u igl ties vaschign.

a) Legia il memo e discuta las dumandas cun tia chantunaisa u tieu chantunais.

a) Legia il memo e discuta las dumondas cun tia vaschina o teis vaschin.


Emprova: Co din ins ad in nas pign/grond/mitgiert?

Amprova: co gin ign ad egn nas pintg/grànd/por?

5. Scu ins dei ad en nas pitschen/grond/treid?

Cu as disch ad ün nes pitschen/grand/trid?

Co as discha ad ün nas pitschen/grond/trid?


• suffixs augmentativs che fan la caussa pli gronda ni pli intensiva: -un/-una, -aglia

• sufixs augmantativs ca fan la tgossa ple grànda near ple intensiva:-ùn/-ùna, -aglia, -az, -ira, -eztga

•<strong> suffixs</strong> tgi fon la tgossa pi gronda u pi intensiva: <strong>-ada, -aglia, -ung(a) </strong>

• suffixs augmantativs chi faun la chosa pü granda u pü intensiva: <strong>-un/-una, -aglia, </strong>

• suffixs augmantativs chi fan la chosa plü gronda o plü intensiva: <strong>-un/-una, -aglia, </strong>


Certas finiziuns ch'ins sa aschuntar ad in plaid per crear auters plaids dalla medema famiglia numnan ins suffixs.

Tscheartas finiziùns c'ign sa aschuntar ad egn pled par crear oters pleds da la madema famiglia numn'ign sufixs.

Tschertas finiziuns ins pò agiuntar alla fegn dad en pled per crear oters pleds dalla madema famiglia. Chellas finiziuns ins nomna suffixs. Igls nomens on bleras sorts da suffixs. Per exaimpel:

Tschertas desinenzas cha's po agiundscher ad ün pled per creer oters pleds da la listessa famiglia as nomna 'suffixs'.

Tschertas desinenzas chi's po agiundscher ad ün pled per crear oters pleds da la listessa famiglia as nomna 'suffixs'.


• suffixs collectivs ch'expriman in diember nundeterminau: -aglia, -am/-om

• sufixs colectivs c'expriman egn diember nundetermino:-aglia, -eglia, -ainta, -adira, -eala, -am, -em, -om

• suffixs collectivs ins dovra, schi ins canoscha betg igl domber exact dad ena tgossa: <strong>-am/-om, -aglia/-eglia</strong>

• suffixs collectivs chi expriman ün numer na determino: <strong>-aglia, -am, -iglia, -mainta</strong>

• suffixs collectivs chi expriman ün nomer na determinà: <strong>-aglia, -iglia, -mainta, -om</strong>


Tgi da nossa classa ha in prenum cun in suffix?

Tgi da la nossa classa â egn prenum cun egn sufix?

8. Tgi dalla nossa classa ò en prenom cun en suffix?

Chi da nossa classa ho ün prenom cun ün suffix?

Chi da nossa classa ha ün prenom cun ün suffix?


qualchosa chi fo gnir tuot pü pitschen e pü cherin.

alch chi fa gnir tuot plü pitschen e plü charin.


• suffixs pigiurativs che fan la caussa mendra: -atsch/-atscha, -anchel, -em

• sufixs pigiurativs ca fan la tgossa mendra:-atsch/-atscha, -àncel, -em

• suffixs tgi fon la tgossa mendra: <strong>-atsch(a), -em</strong>

• suffixs pegiorativs chi faun la chosa pü noscha u pü negativa: <strong>-atsch/-atscha, -öz</strong>

• suffixs pegiorativs chi fan la chosa plü noscha o plü negativa: <strong>-atsch/-atscha, -öz</strong>


il cudischet, la strietta, il larmin, Gionin, Evalina, il manut

igl cudaschet, la streieta, igl scalegn, Fluregn, igl manut

igl animal – igl animalet, Maria – Marietta (nomen + <strong>-et/-etta</strong>)

il cudaschet, la strietta, il mattin, la chesetta, la cullina, l'utscheïn, Gianin, Annina

il cudaschet, la strietta, il mattin, la cullina, Gianin, Annina


Enconuschas ti aunc auters plaids cun suffixs collectivs?

Ancanuschas tei ànc oters pleds cun sufixs colectivs?

6. Canoschas te anc oters pleds cun suffixs collectivs, scu p.ex. neiv – navaglia?

Cugnuoschast tü auncha oters pleds cun suffixs collectivs, scu p.ex. naiv – navaglia?

Cugnuoschast tü amo oters pleds cun suffixs collectivs, sco p.ex. naiv – navaglia?


Ins sa distinguer denter auter ils suandonts suffixs:

Ign sa diferanztgear trànter oter igls savundànts sufixs:

Que as po distinguer traunter oter ils seguaints suffixs:

I's po distinguer tanter oter ils seguaints suffixs:


b) Drova ils suffixs e scriva ina construcziun mintgamai ord differentas perspectivas.

b) Drovra igls sufixs a scriva egna construcziùn mintgame or ad diferaintas perspectivas.

b) Tscherna en pêr nomens ed agiunta suffixs per descreiver ...

b) Creescha pleds cun suffixs per descriver ...


enzatgi che vesa tut negativ e fa tut mender che quei ch'igl ei

anzatgi ca veza tut negativ a fa tut mender ca quegl c'igl e

ensatge mender (cun <strong>-atsch/-atscha</strong>).

qualchosa chi fo gnir tuot pês cu que cha'd es.

alch chi fa gnir tuot pês co quai chi'd es.


Ti sas crear novs plaids dalla medema famiglia cun aschuntar suffixs. Mira co quei va.

Tei sas crear novs pleds da la madema famiglia cun aschuntar sufixs. Varda co quegl va.

Te sast crear novs pleds dalla madema famiglia cun agiuntar suffixs. Varda, scu tgi chegl vo.

Tü poust creer nouvs pleds cun agiundscher suffixs. Guarda bain, cu cha's fo que e fo las lezchas.

Tü poust crear nouvs pleds cun agiundscher suffixs. Guarda bain, co chi's fa quai e fa las lezchas.


enzatgi che surfa bugen e fa tut pli grond

anzatgi ca surfa bugent a fa tut ple grànd

ensatge pi grond e pi intensiv (cun <strong>-ung/-unga</strong>).

qualchosa chi fo gnir tuot pü grand e pü intensiv.

alch chi fa gnir tuot plü grond e plü intensiv.


Tgeinins drovas ti il pli savens en tiu mintgadi?

Tgenegns dovras tei igl ple savens agl tieus mintgagi?

3. Tge suffixs dovras te igl pi savens aint igl ties mintgade?

Chenüns suffixs drouvast tü il pü suvenz in tieu minchadi?

Che suffixs douvrast tü il plü suvent in teis minchadi?


la stivùna, la fardaglia, la fomaz, la calira, baleztgas

freid – la fardaglia (adjectiv + <strong>-aglia</strong>)

la stüvuna, l'homun, la fradaglia, la pirantüna, la fradüra

l'homun, la stüvuna, la fradaglia, la chavlüra, la s-chürdüm


4. Tge suffixs saintas te betg schi savens?


Dat ei suffixs per far enzatgei pli pign e pli grond era en auters lungatgs?

Dat igl ear sufixs par far anzatge ple pintg a ple grànd an oters lungatgs?

7. Dattigl er an oters lungatgs suffixs per far ensatge pi pitschen u pi grond?

Do que eir in otras linguas suffixs per fer gnir qualchosa pü pitschen u pü grand?

Daja eir in otras linguas suffixs per far gnir alch plü pitschen o plü grond?


• suffixs diminutivs che fan la caussa pli pintga: -et/etta, -in/-ina, -ut/-utta

• sufixs diminutivs ca fan la tgossa ple pintga: -et/eta, -egn/-egna, -ut/-uta

la planta – la plantigna, Gion – Gionign (nomen + <strong>-ign/-igna</strong>)

• suffixs diminutivs chi faun la chosa pü pitschna: <strong>-et/-etta, -in/-ina</strong>

• suffixs diminutivs chi fan la chosa plü pitschna: <strong>-et/-etta, -in/-ina</strong>


a) La medusa sil plantschiu sura dil bogn dat curascha a Fadri. Noda ellas combas dalla medusa co ti sas dar curascha ad enzatgi.

a) La medusa segl palantschieu sura digl bogn fa curascha agl Fadri. Noda agls tentacels da la medusa co tei sas far curascha ad anzatgi.

a) La medusa sen igl palantschia soura digl bogn fò curasch a Fadri. Noda ainten las tgommas dalla medusa, scu tgi te post far curasch ad ensatgi.

a) La medusa vi dal tschêlsur dal bagn cuviert fo curaschi a Fadri. Scriva aint illas chammas da la medusa, cu cha tü poust fer curaschi a qualchün.

a) La medusa vi dal tschêlsura dal bogn cuvert fa curaschi a Fadri. Scriva aint ils tentaculs da la medusa, co cha tü poust far curaschi ad inchün.


Co san ins far curascha e cura has ti duvrau curascha? Fai ils differents exercezis.

Co san ign far curascha a cura âs tei duvro curascha par far anzatge? Fe igls diferaints exerzezis.

Scu ins pò far curasch e cura ast te duvro curasch per far ensatge? Fò igls differents exercezis.

Cu as po fer curaschi e cura hest tü druvo curaschi per fer qualchosa? Fo ils differents exercizis.

Co as poja far curaschi e cura hast tü dovrà curaschi per far alch? Fa ils differents exercizis.


b) En tgei situaziuns has ti duvrau curascha? Tgei ni tgi ha gidau tei? Raquenta.

b) An tge situaziùns âs tei duvro curascha? Tge near tgi â gido a tgei? Raquenta.

b) An tge situaziun ast te duvro curasch? Tge u tgi at ò gido? Rachinta.

b) In che situaziun hest tü druvo curaschi? Che u chi t'ho güdo? Quinta.

b) In che situaziun hast tü dovrà curaschi? Che o chi t'ha güdà? Raquinta.


Ils pronoms possessivs indicheschan il possessur d'ina persuna ni caussa.

Igls pronoms possessivs inditgeschan igl possessur d'egna parsùna near tgossa.

Igls pronoms possessivs inditgeschan la possessoura u igl possessour dad ena persunga u tgossa.

Ils pronoms possessivs indichan il possessur d'üna persuna u chosa.

Ils pronoms possessivs indichan il 'possessur' d'üna persuna o chosa.


a) Teidla bein tgei che las persunas din e discutescha las damondas cun tes conscolars.

a) Tearla bagn tge ca las parsùnas gin a discutescha las amparadas cugls teas cunsculars.

a) Tadle bagn, tge tgi las quatter persungas rachintan, fasche igls exercezis e raspunde allas dumondas.

a) Tadlè bain che cha las trais persunas quintan e fè las lezchas.

a) Tadlai bain che cha la duonna quinta e fat las lezchas.


Te geidas agls noss genitours. (Igls genitours da nous.)


Tgei ulteriuras sorts da pronoms enconuschas ti?

Tge ulteriuras sorts da pronoms ancanuschas tei?

Tge ulteriouras sorts da pronoms canoschas te?

Che otras sorts da pronoms cugnuoschast tü?


1. Jeu hai ina biala combra. Quei ei .................. combra.

1. Eau d'he üna bella staunza. Que es .................. staunza.

1. Eu n'ha üna bella stanza. Quai es .................. stanza.


3. Els han ina habitaziun nova. Quei ei .................. habitaziun.

3. Els haun ün chaun. Que es .................. chaun.

3. Els han ün chan. Quai es .................. chan.


Pertgei vegnan mintgamai nudadas quater fuormas dil medem pronom possessiv?

Partge vignan mintgame nudadas quater furmas digl madem pronom possessiv?

Pertge èn nudadas soura mintgamai quatter furmas digl madem pronom possessiv?

Perche ho mincha pronom possessiv quatter fuormas?

Perche ha mincha pronom possessiv quatter fuormas?


4. Nus havein ina gronda scatla plein legos. Quei ei

4. Nus vagn egna grànda stgatla plagn legos. Quegl e

4. Nous vagn ena gronda scatla plagn legos. Chegl è ......................................... scatla.


Tgei pronom persunal va a prau culs pronoms possessivs miu, sia e lur?

Tgei pronom parsunal s'oda tigls cugls pronoms possessivs mieus, sia a lur?

Tge pronom persunal vo a pro cun igls pronoms possessivs mies, sia e lour?

Che pronom persunel s'affo culs pronoms possessivs mieu, sia, lur?

Che pronom persunal s'affa culs pronoms possessivs meis, sia, lur?


Cun tgei specia da plaids stattan ils pronoms en stretg connex?

Cun tge spezia da pleds statan igls pronoms an stretg conex?

Discutescha cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

Cun che spezcha da pleds staun ils pronoms in stret connex?

Cun che spezcha da pleds stan ils pronoms in stret connex?


Legia las construcziuns e cumpletescha suenter cul pronom possessiv che va a prau.

Ligia las construcziùns a cumpletescha suainter cugl pronom possessiv ca safa.

Ligia las construcziuns e las cumplettescha siva cun igl pronom possessiv tgi vo a pro.

In quist exercizi vain avaunt il pronom possessiv 'mieu'. Nus imprendains uossa a cugnoscher quista spezcha da pleds.

In quist exercizi vain avant il pronom possessiv 'meis'. Nus imprendain uossa a cugnuoscher quista spezcha da pleds.


Cun tgei fas ti termagls? Fai ils pensums sutvart.

Cun tge fas tei tarmagls? Fe las leztgas sutvart.

Cun tge fast te tarmagls igl pi gugent? Fò igls exercezis.

Cun che giouvast tü il pü gugent? Fo las lezchas.

Cun che giovast tü il plü jent? Fa las lezchas.


El rachinta dalla sia veta. (La veta dad el.)


Nous clamagn la vossa vaschigna. (La vaschigna da vous.)


2. Ella ha in gat giuven. Quei ei .................. gat.

2. Ella ho ün giattin. Que es .................. giattin.

2. Ella ha ün giattin. Quai es .................. giattin.


Ti salidas <strong>mias </strong>amitgas.


Ia vei igl <strong>ties </strong>giat. (Igl giat da tè.)


Tgei indicheschan ils pronoms possessivs?

Tge inditgeschan igls pronoms possessivs?


10. La pasternaria ei visavi la scoletta.

10. La pastarnareia e visavi da la scoleta.

10. La furnareia è visavi dalla scoletta.


11. La stizun da vivondas sesanfla seniester dalla pasternaria.

11. La stizùn da vivàndas satgata saniester da la pastarnareia.

11. La buteia è a sanester dalla furnareia.

11. La butia da mangiativas es a schnestra da la furnaria.


d) Il scolast dat a ti la carta da tiu vitg. Rispunda allas damondas e noda il diember silla carta. Cumpletescha las damondas 7 e 8 cun ulteriurs baghetgs da tiu vitg.

d) Igl surmester dat a tgei la tgarta da la tia vischnànca. Raspunda las amparadas a noda igl diember sen la tgarta. Cumpletescha las amparadas 7 a 8 cun ulteriurs bietgs da la tia vischnànca.

d) Igl scolast at dat ena carta dalla tia vischnanca. Rasponda allas dumondas e noda igl nomer sen la carta. Cumplettescha las dumondas 7 ed 8 cun ulteriours bietgs dalla tia vischnanca.

d) Tü hest clappo da tieu magister üna charta da tia vschinauncha. Respuonda a las dumandas e nota il numer sülla charta. Cumplettescha las dumandas 7 ed 8 cun oters edifizis in tia vschinauncha.

d) Tü hast surgni da teis magister üna carta da teis cumün. Respuonda a las dumondas e nota il nomer sülla carta. Cumplettescha las dumondas 7 ed 8 cun ulteriurs edifizis in teis cumün.


6. La stizun da vivondas sesanfla ella Via dalla Crusch.

6. La stizùn da vivàndas satgata an la Veia da la Crusch.

6. La butia da mangiativas es illa Via Nouva.

6. La butia da mangiativas es illa Via da la Crusch.


8. Denter la scola e la pasternaria sesanfla in'ustria.

8. Trànter la scola a la pastarnareia satgata egn'ustreia.

8. Tranter la scola e la furnareia è en'ustareia.

8. Traunter la scoula e la furnaria es ün'ustaria.

8. Tanter la scoula e la furnaria es ün'ustaria.


7. La banca es a schnestra da la scoula.


4. La garascha d'autos e la plazza da sport sesanflan ella Via Fussau.

4. La garascha d'autos a la plaza da sport satgatan an la Veia Fusso.

4. La garascha d'autos e la plazza da sport èn alla Veia Canetel.

4. La garascha d'autos e la plazza da sport sun illa Via Sura.


3. L'ustria sesanfla ella Via Principala.

3. L'ustreia satgata an la Veia Prinzipala.


Contempla il maletg e rispunda allas damondas.

Contaimpla igl maletg a raspunda las amparadas.

Contaimpla igl maletg e rasponda allas dumondas.

Guarda bain il purtret e respuonda a las dumandas.

Guarda bain il purtret e respuonda a las dumondas.


1. Nua en tiu vitg sesanfla ina baselgia?

1. Noua an la tia vischnànca satgata egna baselgia?

1. Noua è la baselgia ainten la tia vischnanca?

1. Inua in tia vschinauncha es üna baselgia?


a) Enquera silla carta dil vitg ils baghetgs ed indrezs numnai sutvart. Noda dasperas il diember corrispundent.

a) Anquiera igls bietgs ad andrezs numnos sutvart sen la tgarta da la vischnànca. Scriva dasperas igl diember coraspundaint.

a) Tschertga sen la carta dalla vischnanca igls bietgs ed igls indrezs numnos giudem. Noda dasperas igl nomer tgi vo a pro.

a) Tschercha ils edifizis ed indrizs numnos suotvart sülla charta da la vschinauncha. Nota daspera il numer correspundent.

a) Tschercha ils edifizis e'ls indrizs suotvart sülla carta dal cumün. Nota daspera il nomer correspundent.


2. La scola, la banca e la casa cumin sesanflan ella Via dil Vitg.

2. La scola, la bànca a la tgea digl vaschinadi satgatan an la Veia da la Vischnànca.

2. La scola, la banca e la tga communala èn alla Veia dalla Vischnanca.

2. La scoula, la banca e la chesa cumünela sun illa Via dal Mulin.

2. La scoula, la banca e la chasa cumünala sun vi dal stradun.


c) Rispunda allas damondas. Drova tut las preposiziuns survart.

c) Raspunda las amparadas. Dovra tut las preposiziùns survart.

c) Rasponda allas dumondas. Dovra tot igls pleds sensom.

c) Respuonda a las dumandas. Drouva tuot las preposiziuns survart.

c) Respuonda a las dumondas. Douvra tuot las preposiziuns survart.


2. Nua en tiu vitg sesanfla la casa da scola?

2. Noua an la tia vischnànca satgata la tgea da scola?

2. Inua in tia vschinauncha es la chesa da scoula?

2. Ingio in teis cumün es la chasa da scoula?


1. La biblioteca ei denter la baselgia e la garascha d'autos.

1. La biblioteca e trànter la baselgia a la garascha d'autos.

1. La biblioteca è tranter la baselgia e la garascha d'autos.

1. La biblioteca es traunter la baselgia e la garascha d'autos.

1. La biblioteca es tanter la baselgia e la garascha d'autos.


Legia las construcziuns, scriva ils nums dils baghetgs e dallas vias el dretg liug e dai risposta alla damonda.

Ligia las construcziùns, scriva igls nums digls bietgs a da las veias agl dretg liac a raspunda l'amparada.

Ligia las construcziuns e screiva igls noms digls bietgs e dallas veias aint igl dretg li. Rasponda alloura alla dumonda.

Legia las frasas, scriva ils noms dals edifizis e da las vias al dret lö e respuonda a las dumandas.

Legia las frasas, scriva ils noms dals edifizis e da las vias al dret lö e respuonda a las dumondas.


b) Lavura cun in partenari. Elegia in baghetg ni in indrez e declara a tiu partenari, nua che quel sesanfla. Sche tiu partenari ha lignau, saveis vus brattar las rollas. Las preposiziuns sutvart gidan tei da formular tia descripziun.

b) Lavura cun egn partenari. Tschearna egn bietg near egn andrez a declara agl tieus partenari, noua ca quel satgata. Sch'igl tieus partenari â angiavino andretg, savez vus baratar las rolas. Las preposiziùns sutvart gidan a tgei da formular la tia descripziùn.

b) Lavoura cun ena conscolara u en conscolar. Tscherna en bietg u en indrez e daclera alla tia partenaria u agl ties partenari, noua tgi chel sa catta. Schi el u ella catta or, pudez vous barattar las rollas. Igls pleds giusot at geidan da formular las descripziuns.

b) Lavura cun ün partenari u üna partenaria. Tscherna ün edifizi u ün indriz e declera a tieu partenari, inua cha quel edfizi u indriz as rechatta. Scha tieu partenari l'ho chatto, pudais vus baratter las rollas. Las preposiziuns suotvart güdan a formuler las frasas.

b) Lavura cun ün partenari o üna partenaria. Tscherna ün edifizi o ün indriz e declera a teis partenari, ingio cha quel edifizi o indriz as rechatta. Scha teis partenari til ha chattà, pudais vus barattar las rollas. Las frasas suotvart güdan a formular las frasas.


3. Nua en tiu vitg sesanfla ina stizun da vivondas?

3. Noua an la tia vischnànca satgata egna stizùn da vivàndas?

3. Ògl ena buteia ainten la tia vischnanca? Schi ea, noua?

3. Inua in tia vschinauncha es üna butia da mangiativas?

3. Ingio in teis cumün es üna butia da mangiativas?


Exempel: Era ils carschi han mintgaton tema.

Exaimpel: Ear igls carschieus ân mintgatànt tema.

Exaimpel: Er igls carschias on mintgatant tema.

Exaimpel: Eir ils creschieus haun minchataunt temma.

Exaimpel: Eir ils creschüts han minchatant temma.


2. Sch'enzatgi ha tema, eis el precauts.

2. Sch'anzatgi â tema, fa el daple adatg.

2. Scha qualchün ho temma, es el precaut.


a) Tema ni plascher? Colurescha las situaziuns ni expressiuns che fan tema cun tgietschen e quellas che fan plascher cun verd.

a) Tema near plascher? Calurescha las situaziùns near expressiùns ca fan tema cun cotschen a quellas ca fan plascher cun verd.

a) Tema u plascheir? Colurescha las situaziuns u expressiuns tgi fon tema cun cotschen e chellas tgi fon plascheir cun verd.

a) Temma u plaschair? Culurescha las situaziuns u expressiuns chi faun temma cun cotschen e quellas chi faun plaschair cun verd.

a) Temma o plaschair? Culurischa las situaziuns o expressiuns chi fan temma cun cotschen e quellas chi fan plaschair cun verd.


Scriva in pèr construcziuns che constattan.


11. Nus tuts havein mintgaton tema dad enzatgei.

11. Nus tuts vagn mintgatànt tema dad anzatge.

11. Nous tots vagn mintgatant tema dad ensatge.

11. Nus tuots vains minchataunt temma da qualchosa.

11. Nus tuots vain minchatant temma dad alch.


b) Constat quei ni buc? Fai ina crusch el dretg liug e discutescha silsuenter cun tes conscolars.

b) Fe egna crusch là noua ca la construcziùn cunstat par te a discutescha suainter cugls teas cunsculars.

b) È chegl dretg u fallo? Fò ena crousch agl dretg li e discutescha alloura cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

b) Es que güst u fos? Fo üna crusch al dret lö e discuta alura cun tieus conscolars.

b) Es quai güst o fos? Fa üna crusch al dret lö e discuta lura cun teis conscolars.


9. Tema e sgarschur ein ils medems sentiments.

9. Tema a sgarschur en igls madems santimaints.

9. Tema e sgarschour èn igls madems sentimaints.

9. Temma ed orrur sun ils listess sentimaints.


4. Chi chi ho temma es ün chejinchotscha.

4. Chi chi ha temma es ün chajinchotscha.


5. Tgi che ha tema, sa buca seconcentrar.

5. Tgi tgi ò tema, so betg sa concentrar.

5. Chi chi ho temma nu riva da's concentrer.

5. Chi chi ha temma nu riva da's concentrar.


10. Igl ei tup dad haver tema dad enzatgei.

10. Igl e tgutg da ver tema dad anzatge.

10. Igl è tgutg dad aveir tema dad ensatgi.

10. Ad es stüpid d'avair temma da qualchosa.

10. Id es stüpid d'avair temma dad alch.


8. Persunas scortas nun haun üngüna temma.

8. Persunas scortas nun han ingüna temma.


Ina fotografia ni in maletg da miu dacasa:

Egna fotografeia near egn maletg digl mieus datgea:

Ena fotografia u en maletg digl mies datgesa:

Üna fotografia u ün disegn da mia chesa/abitaziun.

Üna fotografia o ün disegn da mia chasa/abitaziun.


a) Discutescha cun tes conscolars e tias conscolaras.

a) Discutescha cugls teas cunsculars a cun las tias cunscularas.

a) Discutescha cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

a) Discuta las seguaintas dumandas cun tieus conscolars e tias conscolaras.

a) Discuta las seguaintas dumondas cun teis conscolars e tias conscolaras.


Cun che vain s-chudeda tia chesa/abitaziun?

Cun che vain s-chodada tia chasa/abitaziun?


Contas stanzas ha tia habitaziun en tut? Numna ellas e noda il diember.

Quàntas stànzas â la tia habitaziùn an tut? Numna ellas a noda igl diember.

Quantas stanzas ò la tia abitaziun an tot? Las nomna e noda igl domber.

Quauntas staunzas ho tia chesa/abitaziun? Nomn'las e nota il numer.

Quantas stanzas ha tia chasa/abitaziun? Tillas nomna e nota il nomer.


Contas finiastras ha la casa/habitaziun?

Quàntas faneastras â la tgea/habitaziùn?

Quauntas fnestras ho tia chesa/abitaziun?

Quantas fanestras ha tia chasa/abitaziun?


c) Dessegna tia casa da siemi. Presenta ella a tes conscolars e tias conscolaras.

c) Dissegna la tia tgea da siemi. Preschainta ella agls teas cunsculars ad a las tias cunscularas.

c) Dessegna la tia tgesa da semi. La preschainta allas tias conscolaras ed agls ties conscolars.

c) Descriva e disegna tia chesa da sömmi. Preschaint'la a tieus conscolars ed a tias conscolaras.

c) Descriva e disegna tia chasa da sömmi. Tilla preschainta a teis conscolars ed a tias conscolaras.


Â la tia tgea/habitaziùn balcùns? Quànts?

Ò la tia tgesa/abitaziun balcungs? Quants?

Ho tia chesa/abitaziun lobgias? Quauntas?

Ha tia chasa/abitaziun lobgias? Quantas?


Contas differentas sorts da stanzas vesas ti sil maletg? Co han quellas num?

Quàntas diferaintas sorts da stànzas vezas tei segl maletg? Co ân quellas num?

Quantas differentas sorts da stanzas veist te sen igl maletg? Scu sa nomnan chellas?

Che staunzas vezzast tü sül purtret? Nomn'las.

Che stanzas vezzast tü sül purtret? Tillas nomna.


Tras l'entira casa menava ina stanga da reiver. Sch'ils affons vulevan buc ir da scala si, savevan els reiver si e giu da quella stanga.

Tras l'antiera tgea manava egna stànga da rever. Sch'igls unfànts levan betg ir da stgeala sei, savevan els rever sei a giou da quella stànga.

Da giudem anfignen sensom la tgesa dattigl ena pitga da scliviglier. Schi igls unfants vottan betg eir giu per stgela, pon els sglischier giu per la pitga.

Sü tres tuot la chesa maina üna staungia da rampcher. Scha'ls iffaunts nun haun vöglia dad ir giò da s-chela, paun els sglischer giò da quella staungia.

Tras tuot la chasa sü maina üna stanga da rampignar. Scha'ls uffants nun han vöglia dad ir giò da s-chala, pon els sglischir giò da quella stanga.


Tier la nossa tgea/habitaziùn s'odan ...


Tgei midasses ti bugen vid tia casa/habitaziun?

Tge midassas tei bugent ved la tia tgea/habitaziùn?

Tge midessas te gugent ve dalla tia tgesa/abitaziun?

Che müdessast tü gugent vi da tia chesa/abitaziun?

Che müdessast tü jent vi da tia chasa/abitaziun?


Si surcombras era nuot auter che puorla ed ina trapla da miurs. Quella trapla duvrava negin, pertgei en quella casa deva ei neginas miurs. Mo ei deva in gat. Quel era cotschens e durmeva sper la platta da cuschinar ella stanza il pli giudem la casa. Sper la porta da quella stanza pendevan treis pegliamustgas.

Segl surtgombras eara nut oter ca pulvra ad egna trapla da mirs. Quella trapla duvrava nign, parquegl c'igl veva nignas mirs an quella tgea. Mo igl veva egn giat. Quel eara cotschen a durmeva sper la plata da cuschinar an la stànza igl ple giodem la tgea. Sper igl esch da quella stànza palandavan tres tgapamustgas.

Se sotigltetg ègl navot oter tgi polvra ed ena trapla da meirs. Chella trapla vign betg duvrada, perchegl tgi ainten chella tgesa dattigl nignas meirs. Ma i dat en giat. Chel è cotschen e dorma dasper la platta da cuschinar ainten la stanza igl pi giudem. Dasper igl isch da chella stanza pendan treis tgappamostgas.

Sün crappenda nun ho que ünguotta oter cu puolvra ed üna trapla da müers. Quella trapla nu fess dabsögn, in quella chesa nun ho que nempe üngünas müers. Be ün giat. Quel es cotschen e dorma sper la platta da cuschiner aint il local giosom la chesa. Sper la porta da quel local pendan trais clappamuos-chas.

Sül palantschin nun esa nöglia oter co puolvra ed üna trapla da mürs. Quella trapla nu fess dabsögn, in quella chasa nun esa nempe ingünas mürs. Be ün giat. Quel es cotschen e dorma sper la platta da cuschinar aint il local giosom la chasa. Sper la porta da quel local pendan trais clappamuos-chas.


Scriva ussa tgei caussas ch'ins fa per ordinari buc ellas singulas stanzas.

Scriva ussa tge tgossas c'ign fa par ordinari betg an las singulas stànzas.

Varda igls maletgs e screiva, tge tgossas tgi ins fò normalmaintg betg ainten chellas stanzas.

Scriva uossa che chosas cha nu's fo pel solit illas singulas staunzas.

Scriva uossa che chosas chi nu's fa pel solit illas singulas stanzas.


Da che on es gnüda fabrichada tia chasa?


Tgei plaschess era a ti aschi bein che ti vulesses haver ei tier tei a casa?

Tge plaschess ear aschi bagn a tgei ca tei vulessas ver egl tier te a tgea?

Tge plaschess er a tè schi bagn tgi te vessas chegl er gugent ainten la tia tgesa?

Che at plescha uschè bain cha eir tü vulessast avair que tar te a chesa?

Che at plascha uschè bain cha eir tü lessast avair quai pro tai a chasa?


Raquenta tgei che las singulas persunas fan e dai nums ad ellas.

Raquenta tge ca las singulas parsùnas fan a de nums ad ellas.

Rachinta, tge tgi las singulas persungas fon e dò en nom ad ellas.

Che faun las singulas persunas in quellas staunzas? Quinta.

Che fan las singulas persunas in quellas stanzas? Quinta.


Dat ei animals da casa? Sche gie, tgeinins?

Dat igl animals da tgea? Scha ea, tgenegns?

Dattigl animals da tgesa? Schi ea, tgenegns?

Vivan eir bes-chas in tia chesa/abitaziun? Scha schi, chenünas?

Esa eir bes-chas in tia chasa/abitaziun? Scha schi, chenünas?


Con ditg habiteschas ti gia en quella casa/habitaziun?

Quànt gî stas tei gea an quella tgea/habitaziùn?

Quant dei abiteschas te gio ainten chella tgesa/abitaziun?

Quaunt lönch vivast tü già in quella chesa/abitaziun?

Quant lönch vivast tü fingià in quella chasa/abitaziun?


b) Legia il text e dai risposta allas damondas.

b) Ligia igl text a raspunda las amparadas.

b) Ligia igl text e dò rasposta allas dumondas.

b) Legia il text e respuonda a las dumandas.

b) Legia il text e respuonda a las dumondas.


Tgei ei special vida la casa ni la habitaziun?

Tge e spezial ved la tgea near habitaziùn?

Tge è spezial ve dalla tgesa u l'abitaziun?

Che es speciel vi da tia chesa/abitaziun?

Che es special vi da tia chasa/abitaziun?


Cumpletescha la descripziun da tia casa. Damonda in carschiu, sche ti sas buc enzatgei.

Cumpletescha la descripziùn da la tia tgea. Ampeara egn carschieu, scha tei sas betg anzatge.

Cumplettescha la descripziun dalla tia tgesa. Dumonda en carschia, schi te sast ensatge betg.

Descriva a fin tia chesa. Dumanda ad üna persuna creschida, scha tü nu sest qualchosa.

Descriva a fin tia chasa. Dumonda ad üna persuna creschüda, scha tü nu sast alch.


Cheu constat enzatgei buca. Contempla la casa e fai ils pensums.

Qua cunstat anzatge betga. Contaimpla la tgea a fe las leztgas.

Cò constat ensatge betg. Contaimpla la tgesa e fò igls exercezis.

Qualchosa nu tuorna cò! Guarda bain la chesa e fo las lezchas.

Alch nu tuorna quia! Guarda bain la chasa e fa las lezchas.


Con ditg has ti dad ir naven da tia casa tochen a scola? Noda las minutas.

Quànt gî âs tei dad ir davent da la tia tgea a scola? Noda las minutas.

Quant dei ast te dad eir davent dalla tia tgesa anfignen tar la scola? Noda las minutas.

Quaunt lönch hest tü da chaminer da tia chesa fin a scoula? Nota ils minuts.

Quant lönch hast tü da chaminar da tia chasa fin a scoula? Nota ils minuts.


Sil secund plaun era la combra da durmir. En quella era mo in letg fetg grond. Vid la preit pendeva la vestgadira e vid igl esch in sac cun calzers. Luisa e Curdin targevan en la damaun semplamein quei che vegneva per mauns ad els e quei eran per part curiosas clamottas. Ella combra cul letg sesanflava ina clappa. Tras quella savevan ins seschar curdar directamein ella bognera.

Segl savund plàn eara la tgombra da durmir. An quella eara me egn litg fetg grànd. Ved la pare palandava la raglia a ved igl esch egn satg cun calzers. La Luisa ad igl Curdin targevan la damàn semplameing aint quegl ca vagneva ainta màn ad els a quegl earan par part curiusas clamotas. An la tgombra cugl litg vev'igl egna clapa. Tras quella savev'ign saschar curdar directameing an la bognera.

Sen igl sagond plang è la tgombra da durmeir. Ainten chella dattigl angal en letg fitg grond. Ve dalla pare penda la vistgadeira e ve digl isch en satg cun aint calzers. Nesa e Luregn teiran aint la dumang gist chegl tgi vign ainta mang. Chegl èn per part cumbinaziuns mecta curiousas. Ainten la tgombra cun igl letg sa catta ena clappa. Tras chella ins pò sa lascher crudar directamaintg ainten la bognera.

Sül seguond plaun es la staunza da durmir. Aint in quella es be ün grandischem let. Vi da la paraid pendan ils vstieus e vi da la porta ün sach cun s-charpas. Luisa e Curdin tiran aint la bunura simplamaing que cha'ls vain güst per mauns, e que sun alura per part cumbinaziuns vaira straunas. Aint illa staunza cul lettun es ün burel. Tres quel paun els saglir directamaing aint illa bagnera.

Sül seguond plan es la stanza da durmir. Aint in quella esa be ün grondischem let. Vi da la paraid penda la büschmainta e vi da la porta ün sach cun s-charpas. Luisa e Curdin tiran aint la bunura simplamaing quai chi tils vain güsta per mans, e quai sun lura per part cumbinaziuns vaira stranas. Aint illa stanza cul lettun es ün bural. Tras quel pon els saglir directamaing aint illa bognaduoira.


Co ei il contuorn dalla casa? Fai mintgamai ina crusch e cumpletescha.

Co e igl conturn da la tgea? Fe mintgame egna crusch a cumpletescha.

Cu es il contuorn da tia chesa? Fo adüna üna crusch e cumplettescha.

Co es il contuorn da tia chasa? Fa adüna üna crusch e cumplettescha.


Tgei animals dat ei en quella casa? E tier vus a casa?

Tge animal dat igl an quella tgea? A tier vus a tgea?

Tge animals dattigl ainten chella tgesa? E tar tè a tgesa?

Che bes-chas do que in quista chesa? E tar te a chesa?

Che bes-chas daja in quista chasa? E pro tai a chasa?


Tgei para a ti pauc probabel? Pertgei manegias quei?

Tge para a tgei poc probabel? Partge manegias quegl?

Tge at para pac prubabel ainten chella tgesa? Pertge?

Che at pera poch prubabel in quista chesa? Perche?

Che at para pac probabel in quista chasa? Perche?


Tgei vulesses ti buca tier tei a casa? Pertgei buc?

Tge vulessas tei betga tier te a tgea? Partge betg?

Tge vot te betg tar tè a tgesa? Pertge betg?

Che nu vulessast tü avair tar te a chesa? Perche na?

Che nu lessast tü avair pro tai a chasa? Perche brich?


En quella historia ei nuot ver e tuttina eis ei aschia sco quei che vus saveis leger. Avon ch'ils geniturs da Luisa e Curdin ein i a far in'expediziun entuorn il mund, han els construiu ina casa exactamein sco quei ch'ils affons han vuliu. Al plaunterren era ina gronda stanza sper la cuschina. Leu sesanflavan biars casets d'utschals cun massa utschals gagls. Cu ei vegneva a plover, savevan ins schar giu schalusas da veider. Ina scala a spirala menava da leu anora egl emprem plaun. Sin quei plaun sesanflava nuot auter ch'ina gronda bognera, gronda sco l'entira stanza e plein aua.

An quell'istorgia e nut ver a tutegna e'gl ascheia sco quegl ca vus savez liger. Avànt c'igls geniturs da la Luisa a digl Curdin en ieus a far egn'expediziùn anturn igl mund, ân els construieu egna tgea exactameing sco quegl c'igls unfànts ân lieu. Agl plàntaragn eara egna grànda stànza sper la tgadafiac. Là sacatavan blears cloters d'utscheals cun blears utscheals giagls. Cur c'igl vagneva a plover, savev'ign schar giou schaluseias da veder. Egna stgeala a spirala manava da là anor agl amprem plàn. Sen que plàn sacatava nut oter c'egna grànda bognera, grànda sco l'antiera stànza a plagn aua.

Ainten chell'istorgia è navot veir e tuttegna ègl uscheia, scu tgi vous savez liger cò. Avant tgi igls genitours da Nesa e Luregn èn partias per far en viadi anturn igl mond, on els construia ena tgesa exactamaintg scu chegl tgi igls unfants on giavischia. Sen igl plang-taragn è ena gronda stanza dasper la tgadafi. Lò dattigl bleras tgasprettas dad utschels cun aint ena massa utschels giagls. Cura tgi vign da plover, ins pò lascher giu las storas da vèder. Ena stgela a spirala magna sen igl amprem plang. Sen chel plang sa catta navot oter tgi ena gronda bognera, schi gronda scu l'antiera stanza ed amplaneida cun ava.

In quist'istorgia nun es ünguotta vaira e listess es tuot uschè scu cha vus pudais ler cò. Aunz cha'ls genituors da Luisa e Curdin sun ieus a fer ün viedi intuorn il muond, haun els fabricho üna chesa precis uschè scu cha'ls iffaunts haun giavüscho. Al plaun terrain es üna granda staunza sper la chadafö. Lo ho que bgeras chabgias d'utschels cun üna pruna utschels sgiaglios. Cur cha que plouva, as po lascher giò schalusias. Üna s-chela a spirala maina sül prüm plaun. Lo es be üna granda bagnera, granda scu tuot il local e plain ova.

In quist'istorgia nun es nöglia vaira e listess esa tuot uschè sco cha vus pudais leger quia. Avant cha'ls genituors da Luisa e Curdin sun its a far ün viadi intuorn il muond, hana fabrichà üna chasa precis uschè sco cha'ls uffants han giavüschà. Al plan terrain es üna gronda stanza sper la cuschina. Là esa bleras chabgias d'utschels cun üna pruna utschels sgiagliats. Cur chi plova, as poja laschar giò schalusias. Üna s-chala a spirala maina sül prüm plan. Là esa be üna gronda bognaduoira, gronda sco tuot il local e plain aua.


Sil tierz plaun era la stanza da termagls. Treis preits eran per malegiar. Vid la quarta preit pendeva in calender che perdeva semplamein mintgaton ses fegls, senza ch'ei fuss stau enzatgei special. Sper il calender era ina finiastretta per la ruschnera che menava directamein en iert.

Segl tearz plàn eara la stànza da tarmagls. Tres pares earan per malagear. Ved la quarta pare palandava egn calender ca pardeva semplameing mintgatànt igls seas figls, sainza c'igl fuss sto anzatge spezial. Sper igl calender eara egna faneastreta par la ruschnera ca manava directameing agl iert.

Sen igl terz plang è la stanza da far tarmagls. Treis pareis èn per malager. Ve dalla quarta pare penda en calender tgi perda sainza muteiv mintgatant igls sies figls. Sper igl calender è ena pitschna fanestra per la ruschnera tgi magna directamaintg giu aint igl iert.

Sül terz plaun es üna staunza da giuver. Trais paraids sun per pittürer. Vi da la quarta paraid penda ün chalender chi perda be uschè minchataunt sieus fögls. Sper il chalender es üna fnestra. Davent da quella maina üna sglischaduira fin giò'n üert.

Sül terz plan esa üna stanza da giovar. Trais paraids sun per pitturar. Vi da la quarta paraid penda ün chalender chi perda be uschè minchatant seis fögls. Sper il chalender esa üna fanestra. Davent da quella maina üna sglischaduoira fin giò'n üert.


Tgeinin ei tiu liug preferiu en tiu dacasa?

Tgenegn e igl tieus liac preferieu agl tieus datgea?

Tge è igl ties li preferia aint igl ties datgesa?

Chenün es tieu lö predilet in tia chesa/abitaziun?

Che es teis lö predilet in tia chasa/abitaziun?


Quella casa senumna la casa balurda. Pertgei?

Quella tgea sanumna la tgea balurda. Partge?

Chella tgesa sa nomna la tgesa balurda. Pertge?


Dat ei en ina casa normalmein era aunc autras stanzas ch'ins vesa buca sin quei maletg?

Dat igl an egna tgea normalmeing ear ànc otras stànzas c'ign veza betga sen que maletg?

Dattigl ainten ena tgesa anc otras stanzas tgi ins vei betg sen chel maletg?

Do que in üna chesa eir auncha otras staunzas cha nu's vezza sün quist purtret? Chenünas?

Daja in üna chasa eir amo otras stanzas chi nu's vezza sün quist purtret? Chenünas?


a) Tgei vesas, fredas ni audas ti en in vitg ed en in marcau grond? Fai ils pensums sil fegl da lavur cun tia gruppa.

a) Tge vezas, freadas near odas tei an egna vischnànca ad an egn martgieu grànd? Fe las leztgas segl figl da lavur cun la tia grupa.

a) Tge veist te, tge savoiras te e tge saintas te ainten ena vischnanca u ainten en martgea grond? Fasche igls pensums sen igl figl da lavour ainten la gruppa.

a) Che vezzast, savurast u odast tü in tia vschinauncha ed in üna granda cited? Fo las lezchas sül fögl da lavur insembel culs conscolars da tia gruppa.

a) Che vezzast, savurast o dodast tü in teis cumün ed in üna gronda cità? Fa las lezchas sül fögl da lavur insembel culs conscolars e las conscolaras da tia gruppa.


c) Noda per mintga senn in'atgnadad tipica pil vitg ed in'autra pil marcau.

c) Noda par mintga sen egn'atgnadad tipica par la vischnànca ad egn'otra pigl martgieu.

c) Noda per mintga senn en'atgnadad tipica per la vischnanca ed en'otra per igl martgea.

c) Nota per mincha sen üna particularited tipica per la vschinauncha ed ün'otra per la cited.

c) Nota per mincha sen üna particularità tipica pel cumün ed ün'otra per la cità.


Va alla tscherca d'atgnadads en vitgs ed en marcaus gronds.

Anquiera atgnadads da vischnàncas a da martgieus grànds.

Vo alla tschertga dad atgnadads ainten vischnancas e martgeas gronds.

Vo in tschercha da particulariteds in vschinaunchas ed in citeds grandas.

Va in tschercha da particularitats in cumüns ed in citads grondas.


e) Vitg ni marcau? Colurescha mintgamai il dretg caum e noda il bustab silla lingia da sligiaziun.

e) Vischnànca near martgieu? Calurescha mintgame igl spazi ca coraspunda a noda igl bustab sen la lingia da schliaziùn.

e) Vischnanca u martgea? Colurescha mintgamai igl dretg quadret e noda igl bustab sen la lengia dalla schliaziun.

e) Vschinauncha u cited? Culurescha adüna il dret spazi e scriva il custab sülla lingia da soluziun.

e) Cumün o cità? Culurischa adüna il dret spazi e scriva il custab sülla lingia da soluziun.


b) Presentei en gruppa las atgnadads che vus haveis anflau.

b) Preschantad an la grupa las atgnadads ca vus vez cato.

b) Preschente an gruppa las atgnadads tgi vous vez catto.

b) Preschantè in gruppa las particulariteds cha vus vais chatto.

b) Preschantai in gruppa las particularitats cha vus vais chattà.


Co eis ei tier vus a casa? Tgei reglas haveis vus?

Co e'gl tier vus a tgea? Tge reglas vez vus?

Scu ègl tar vusoters a tgesa? Tge reglas vez vous?

Cu es que tar vus a chesa? Che reglas vais vus?

Co esa pro vus a chasa? Che reglas vais vus?


a) Tgei situaziuns ein vegnidas presentadas? Noda ellas sutvart e dai mintgamai ina nota sebasond sils criteris nudai.

a) Tge situaziùns en vagnidas preschantadas? Noda ellas sutvart a de mintgame egna nota ca sabasa segls criteris nudos.

Tge situaziuns èn neidas preschentadas? Screiva chellas sotvart e dò ena nota per mintga criteri (situaziun, preschentaziun, lungatg).

a) Che situaziuns sun gnidas preschantedas? Scriva quellas suotvart e do üna nota a minchün dals trais criteris (situaziun, preschantaziun, lingua).

a) Che situaziuns sun gnüdas preschantadas? Scriva quellas suotvart e dà üna nota a minchün dals trais criteris (situaziun, preschantaziun, lingua).


Presentei en gruppas situaziuns che san far tema.

Preschantad an grupas situaziùns ca san far tema.

Fè gruppas e preschantè situaziuns chi paun fer temma.

Fat gruppas e preschantai situaziuns chi pon far temma.


2. Tgei fa signur Wenger, cura ch'el ei sesius sin ina sutga?

2. Tge fa igl signur Wenger, cura c'el e sasieu sen egna sutga?

2. Che fo sar Reto adüna, cur ch'el as tschainta a maisa?

2. Che fa sar Reto adüna, cur ch'el as tschainta a maisa?


b) Legia las damondas. Noda el text las rispostas a mintga damonda cun in'autra colur e scriva la risposta.

b) Ligia las amparadas. Noda agl text las raspostas par mintga amparada cun egn'otra calur a scriva la rasposta.

b) Legia las dumandas. Markescha aint il text las respostas a mincha dumanda cun ün'otra culur. Scriva alura las repostas cun frasas.

b) Legia las dumondas. Markescha aint il text las respostas a mincha dumonda cun ün'otra culur. Scriva lura las repostas cun frasas.


La famiglia da Clau, ils Wengers, ein differents da nus. Jeu manegel buca ch'els han in auter num ni ch'els vesan ora auter ni ch'els han semplamein autras mobiglias, auters cudischs, autras plontas. Igl ei plitost l'odur en lur zuler ni la maniera che dunna Wenger ha da prender en la posta, da trer ora la giacca ni da metter crema sin ses mauns suenter haver lavau giu la vischala. Atgnamein sai jeu buca tgei ch'igl ei. Quei vul dir, jeu sai bein, mo jeu sai buca numnar quei.

La famiglia digl Clo, igls Wengers, e diferainta da nus. Jou maneg betga c'els ân egn oter num near c'els vezan or oter near c'els ân semplameing otras mobiglias, oters cudeschs, otras plàntas. Igl e pletost l'odur an lur zuler near la maniera ca la duna Wenger â da prender aint la posta, da trer or la giaca near da meter crema segls seas màns suainter ver lavo giou la vascheala. Atgnameing se jou betga tge c'igl e. Quegl vut gir, jou se bagn, mo jou se betga numnar quegl.

La famiglia da Clot, ils Wengers, sun oters co nus. Eu nu manai chi hajan ün oter nom o chi guardan oura oter o chi hajan otra mobiglia, oters cudeschs, oters bös-chs. Id es plüchöntsch l'odur in piertan o il möd, co cha duonna Ladina va per la posta, tira oura la giacca o metta sü crema süls mans. Vairamaing nu saja che chi'd es. Quai voul dir, eu sa bain che chi'd es, ma eu nu sa co dir.


4. Tgei fa la mumma dil raquintader cun ses cudischs?

4. Tge fa la mama digl raquintader digl text cugls seas cudeschs?

4. Che fo duonna Ladina adüna cun sieus cudeschs?

4. Che fa duonna Ladina adüna cun seis cudeschs?


Igl ei sco sch'ils Wengers fussen secunvegni d'enzatgei, sco sch'els savessen adina tgei che vegn sco proxim. Jeu, sche jeu sun tier els sin viseta, sai denton buca quei. Suenter che signur Wenger ei sesius giu, suspira el adina. Cura che dunna Wenger ei sesida giu, di ella: «Schia.» Lu savein nus entscheiver a magliar. Lur spisa ei, tratgel jeu, segir aschi buna sco la nossa, mo jeu sefidel buca propi diltut. Jeu mustegel precautamein. Per autra glieud essan nus autra glieud.

Igl e sco sch'igls Wengers fussan sacunvagnieus d'anzatge, sco sch'els savessan adigna tge ca vean sco proxim. Jou, scha jou sund tier els sin visita, se dantànt betga quegl. Suainter c'igl signur Wenger e sasieu giou, susda el adigna. Cura ca la duna Wenger e sasida giou, gi ella: «Scheia.» Alura savagn nus antschever a magliear. Lur damagliear e, tratg jou, siir aschi bùn sco igl noss, mo jou safid betga propi digltut. Jou mastei precautameing. Par otra glieud eassan nus otra glieud.

Ad es scu scha'ls Wengers vessan üna cunvegna, scu sch'els savessan adüna precis che chi vain scu prossem. Eau nu se que, neir cur ch'eau sun in visita tar els. Zieva cha sar Reto as tschainta a maisa, do el adüna ün grand suspir. E cur cha duonna Ladina tschainta giò, disch ella adüna: «Uossa bain.» Alura pudainsa cumanzer a manger. Lur trats sun sgür uschè buns scu ils noss, ma dal tuot nu'm fid eau. Eau inseg il prüm be culs leivs. Schi, eau se, per otra glieud essans nus oter.

Id es sco scha'ls Wengers vessan üna cunvegna, sco sch'els savessan adüna precis che chi vain sco prossem. Eu nu sa quai, neir cur ch'eu sun in visita pro els. Davo cha sar Reto as tschainta a maisa, dà el adüna ün grond suspür. E cur cha duonna Ladina tschainta giò, disch ella adüna: «Uossa bain.» Lura pudaina cumanzar a mangiar. Lur trats, pens eu, sun sgüra uschè buns sco ils noss, ma dal tuot nu'm fida. Eu insai il prüm be culs lefs. Schi, eu sa, per otra glieud eschan nus oter.


Nus havein empruau dad esser auters. Nus havein midau ils plazs vid la meisa. Bab ha surviu ils truffels cun star sin peis sco in camerier. Mumma haveva in capi sin tgau, jeu hai magliau cul maun seniester e mia sora ha insumma buca magliau. Ella ei stada surstada.

Nus vagn ampruvo dad easser oters. Nus vagn mido igls plazs ved la mesa. Igl bab â survieu igls hardefels cun star sen pes sco egn camarier. La mama â mess egna tgapeala segl tgieu, jou ve maglieu cugl màn saniester a mia sora â anzuma betga maglieu. Ella e stada surstada.

Nus vains pruvo d'esser oter. Nus vains baratto ils lös da tschanter a maisa. Bap ho cumanzo a servir ils ardöffels in pè, scu ün camarier. Mamma ho miss sü ün chapè, eau d'he cumanzo a manger cul maun schnester e mia sour nu mangiaiva pü ünguotta. Ella d'eira memma stutta per manger.

Nus vain provà d'esser oters. Nus vain barattà ils lös da sezzer a maisa. Bap ha cumanzà a servir la mailinterra in pè, sco ün camarier. Mamma ha miss sü ün chapè, eu n'ha cumanzà a mangiar cul man schnester e mia sour nu mangiaiva plü nöglia. Ella d'eira massa stutta per mangiar.


Cura che mumma ha lu aunc entschiet a cantar «Ussa maglia, Anna, fai aschi bien», ha mia sora mo aunc bargiu. Ella capeva nuot pli, ei era tut memia bia per ella. En in batterdegl eran bab e mumma puspei sco adina. Mumma ha priu giu il capi, ha giugau aunc in tec cun el e bab ei sesius giu silla sutga libra.

Cur ca la mama â alura ànc antschiet a cantar «Ussa maglia, Anna, fe igl bagn», â mia sora antschiet a dar is. Ella capeva nut ple, quegl e tut sto megna blear par ella. An egn baterdîl earan igl bab a la mama puspe sco adigna. La mama â prieu giou la tgapeala, â ànc giujieu ampo cun ella ad igl bab e sasieu giou sen la sutga libra.

Cur cha mamma ho alura auncha cumanzo a dir «Uossa mangia, Anna, fo il bain», ho mia sour be auncha crido. Ella nun inclegiaiva pü ünguotta, que d'eira memma bger per ella. In ün batterdögl s'haun bap e mamma darcho cumportos scu adüna. Mamma ho piglio giò il chapè e bap s'ho tschanto sül s-chabè liber.

Cur cha mamma ha lura amo cumanzà a dir «Uossa mangia, Anna, fa il bain», ha mia sour be amo cridà. Ella nun inclegiaiva plü nöglia, i d'eira massa bler per ella. In ün batterdögl s'han bap e mamma darcheu cumportats sco adüna. Mamma ha tut giò il chapè e bap s'ha tschantà sülla sopcha libra.


Sai jeu tgi che jeu sun? Jeu sun buca segirs che jeu sai tgi che jeu sun.

Se jou, tgi ca jou sund? Jou sund betga siir ca jou se tgi ca jou sund.

Se eau chi ch'eau sun? Eau nu sun sgür ch'eau sapcha chi ch'eau sun.

Sa eu chi ch'eu sun? Eu nu sun sgür ch'eu sapcha chi ch'eu sun.


8. Ha l'entira famiglia giu plascher da far ina gada tut auter che schiglioc?

8. Â l'antiera famiglia gieu plascher da far egn'ea tut oter ca schiglioc?

8. Haun tuots da la famiglia gieu plaschair da müder qualchosa per esser oter cu uschigliö?

8. Han tuots da la famiglia gnü plaschair da müdar alch per esser oters co uschigliö?


Co nus essan, sche nus essan auters, stuessen plitost auters saver, per exempel gest ils Wengers. Jeu savess dumandar els. Mo jeu hai empau tema ch'els capessen buca tgei che jeu manegel. Era cheu essan nus auters. Els han adina mustarda sin meisa, nus denton quasi mai.

Co nus eassan, scha nus eassan oters, stuessan pletost oters saver, par exaimpel gest igls Wengers. Jou savess amparar els. Mo jou ve ampo tema c'els capessan betga tge ca jou maneg. Ear qua eassan nus oters. Els ân adigna mustarda sen mesa, nus dantànt quasi mai.

Cu cha nus essans, scha nus essans oter, stuvessan vairamaing savair oters, per exaimpel ils Wengers. Eau als pudess dumander. Ma eau d'he ün pô temma ch'els nun inclegian che ch'eau manag. Eir cha nus essans oter. Els haun adüna mustarda sün maisa, nus bod mê.

Co cha nus eschan, scha nus eschan oter, stuvessan vairamaing savair oters, per exaimpel ils Wengers. Eu tils pudess dumandar. Ma eu n'ha ün pa temma ch'els nun inclegian che ch'eu manai. Eir cha nus eschan oter. Els han adüna mustarda sün maisa, nus bod mai.


6. Tgei ei special vid il bab dil raquintader?

6. Tge e spezial ved igl bab digl raquintader?


Nus savein propi buc esser bia auter che quei che nus essan.

Nus savagn propi betg easser blear oters ca quegl ca nus eassan.

Nus nu pudains propi na esser bger oter cu que cha nus essans.

Nus nu pudain propa na esser bler oter co quai cha nus eschan.


Nus savein mo midar nossa vestgadira, denton buc ir ord nossa pial.

Nus savagn me ir ord la nossa raglia, dantànt betg ord la nossa peal.

Nus pudains be ir our da noss vstieus, ma na our da nossa pel.

Nus pudain be ir our da nossa büschmainta, ma na our da nossa pel.


Suenter tscheina havein nus discurriu da quei, digl esser auter. Dalla moda cumplicada che bab ha da far giu nas, dalla moda e maniera dalla mumma da far svanir patratgs mulestus cun in moviment da siu maun, da mia disa da discuorer pli spert, sche negin teidla sin mei, dad Anna che mira adina, sch'ella hagi mauns che taccan.

Suainter tschagna vagn nus bagliafo da quegl, digl easser oter. Da la moda cumplitgeada c'igl bab â da zuflar giou nas, da la moda a maniera da la mama da far svanir patratgs mulastus cun egn movimaint digl sieus màn, da la mia disa da bagliafar ple speart, scha nign tearla sen me, da l'Anna ca varda adigna, sch'ella vegi màns ca tatgan.

Zieva tschaina vains nus discurrieu da que, da l'esser oter. Dal möd cumplicho da bap cun fer giò il nes, da la maniera da mamma da s-chatscher impissamaints seccants cun sventuler il maun, da mieu adüs da discuorrer pü svelt, scha qualchün nu taidla che ch'eau di, dad Anna chi guarda adüna da nun avair ils mauns chi tachan.

Davo tschaina vaina discurrü da quai, da l'esser oter. Dal möd cumplichà da bap cun far giò il nas, da la maniera da mamma da s-chatschar impissamaints seccants cun sventular il man, da meis adüs da discuorrer plü svelt, sch'ingün nu'm taidla, dad Anna chi guarda adüna da nun avair ils mans chi tachan.


5. Sa la sora dil raquintader gia leger cudischs?

5. Sa la sora digl raquintader gea liger cudeschs?

5. So la sour dal raquinteder già ler ils cudeschs?

5. Sa la sour dal raquintader fingià leger ils cudeschs?


1. Tgei sas ti raquintar da dunna Wenger?

1. Tge sas tei raquintar da la duna Wenger?

1. Che sest tü quinter da duonna Ladina?

1. Che sast tü quintar da duonna Ladina?


9. Tgei odiescha il gat e tgei odiescha il raquintader?

9. Tge odiescha igl giat a tge odiescha igl raquintader digl text?

9. Che ödiescha il giat e che ödiescha il raquinteder (eau) dal text?

9. Che ödiescha il giat e che ödiescha il raquintader (eu) dal text?


Tgi essan nus?, hai jeu scret el cudisch da damondas. Mia sora ha malegiau en quei cudisch in'enzenna da damonda che stat sil tgau.

Tgi eassan nus?, ve jou scret agl cudesch d'amparadas. Mia sora â malagieu an que cudesch egn'anzena d'amparada ca stat segl tgieu.

«Chi essans nus?», d'heja scrit aint il cudesch da dumandas. Mia sour ho piglio üna culur ed ho fat in quel cudesch ün segn da dumanda suotsura.

«Chi eschan nus?», n'haja scrit aint il cudesch da dumondas. Mia sour ha tut üna culur ed ha fat in quel cudesch ün segn da dumonda suotsura.


Jeu hai magliau vinavon cul maun seniester. Jeu sesentevel in tec tup, mo jeu hai teniu la dira, sco sulet, mo ussa pli che mai. Che jeu hai fatg quei cul maun seniester era curios.

Jeu ve maglieu anavànt cugl màn saniester. Jou sasanteva ampo tgutg, mo jou ve tanieu la dira, sco sulet, mo ussa ple ca mai. Ca jou ve fatg quegl cugl màn saniester eara tscheart.

Eau d'he mangio inavaunt cul maun schnester. Eau am sentiva ün pô curius, ma eau d'he tgnieu dür – scu unic a maisa. Da manger cul maun schnester d'eira bain ün pô insolit.

Eu n'ha mangià inavant cul man schnester. Eu am sentiva ün pa curius, ma eu n'ha tgnü dür – sco unic a maisa. Da mangiar cul man schnester d'eira bain ün pa insolit.


Mintga famiglia ei autra, speciala ed ha atgnas reglas ed agens rituals. Empren d'enconuscher ils Wengers e fai ils pensums.

Mintga famiglia e otra, speziala ad â atgnas reglas ad agens rituals. Amprenda d'ancanuscher igls Wengers a fe las leztgas.

Mincha famiglia es otra ed ho otras reglas ed egens rituels. Imprenda a cugnuoscher a la famiglia Wenger e fo las lezchas.

Mincha famiglia es otra ed ha otras reglas ed agens rituals. Imprenda a cugnuoscher a la famiglia Wenger e fa las lezchas.


Nus savein mo fetg pauc da noss'atgna veta. Igl ei pli sempel da discuorer dalla vanaun da vapur dils Wengers che da nossa famiglia. Nus savein buca ferdar nies agen nas, ha bab detg.

Nus savagn me fetg poc da la noss'atgna veta. Igl e ple sempel da bagliafar da las disas digls Wengers ca da nossa famiglia. Nus savagn betga fardar igl noss agen nas, â igl bab getg.

Nus savains be poch da noss'egna vita. Ad es pü simpel da discuorrer dal furnin modern dals Wengers cu da nossa famiglia. Nus nu pudains savurer nos egen nes, ho dit bap.

Nus savain be pac da noss'aigna vita. Id es plü simpel da discuorrer dal fuornin modern dals Wengers co da nossa famiglia. Nus nu pudain savurar nos agen nas, ha dit bap.


Nus essan disai vid ina veta, vid noss'atgna veta, e quella para a nus normala. Tier nus freda ei probablamein era auter che tier autra glieud. Igl ei grev da s'imaginar quei. Mumma metta il cudisch, el qual ella legia adina denteren, cullas paginas aviartas engiu sin meisa, sil sem dalla finiastra ni sil mir digl iert ed ella segrittentescha, sche mia sora tucca en siu cudisch. Mo ella metta giu vinavon il cudisch en tut ils loghens pusseivels e mia sora pren vinavon naven el e fa sco sch'ella legess. Tier ils Wengers capeta quei buc. Quei ei mo in exempel e lu forsa aunc in schliet.

Nus eassan disos ved egna veta, ved la noss'atgna veta, a quella para a nus normala. Tier nus fread'igl probablameing ear oter ca tier otra glieud. Igl e greav da s'imaginar quegl. La mama meta igl cudesch, agl qual ella ligia adigna puspe trànteraint, cun las paginas aviertas angiou sen mesa, segl parsiel da la faneastra near segl mir digl iert, ad ella sagritainta, scha mia sora tutga igl sieus cudesch. Mo ella meta anavànt giou igl cudesch an tut igls liacs pussevels a mia sora prenda anavànt davent el a fa sco sch'ella ligess. Tier igls Wengers capeta quegl betg. Quegl e me egn exaimpel a forza parfegn egn schleat.

Nus essans adüsos vi da nossa vita, e quella ans pera normela. Tar nus savura que prubabelmaing oter cu tar otra glieud. Que es greiv da s'imaginer. Nossa mamma metta sieu cudesch adüna cullas paginas aviertas ingiò sün maisa, sül balcun da la fnestra u sül mürin da l'üert, ed ella vain gritta, scha mia sour piglia il cudesch. Ma ella metta listess inavaunt sieu cudesch in tuot ils lös pussibels ed impussibels, e mia sour piglia inavaunt il cudesch e fo finta da ler. Tals Wengers nu capitess que mê. Quist es be ün exaimpel e forsa eir auncha ün nosch.

Nus eschan adüsats vi da nossa vita, e quella ans para normala. Pro nus savura faquint oter co pro otra glieud. Id es greiv da s'imaginar quai. Mamma metta seis cudesch adüna cullas paginas avertas ingiò sün maisa, sül balcun da la fanestra o sül mürin da l'üert, ed ella vain gritta, scha mia sour piglia il cudesch. Ma ella metta listess inavant seis cudesch in tuot ils lös pussibels ed impussibels, e mia sour piglia inavant il cudesch e fa finta da leger. Pro'ls Wengers nu capitess quai mai. Quist es be ün exaimpel e forsa eir amo ün nosch.


3. Tgei di il raquintader davart il magliar dalla famiglia Wenger?

3. Tge gi igl raquintader davart igl damagliear da la famiglia Wenger?

3. Che disch il raquinteder (eau) dal damanger dals Wengers?

3. Che disch il raquintader (eu) dal damangiar dals Wengers?


7. Tgei caussas ha la famiglia fatg auter per esser ina gada differenta?

7. Tge tgossas â la famiglia fatg oter par easser egn'ea otra?

7. Che ho la famiglia müdo per esser üna vouta oter?

7. Che ha la famiglia müdà per esser üna jada otra?


a) Marchescha la risposta che constat il pli fetg per tei.

a) Marcescha la rasposta ca cunstat igl ple fetg par te.

a) Markescha la resposta chi's cunfo il meglder per te.

a) Markescha la resposta chi's cunfa il meglder per tai.


b) Evaluescha il test. Las cefras en parentesa sper la risposta indicheschan ils puncts. Per mintga punct colureschas ti ina sdrema el baghetg. Entscheiva giudem.

b) Evaluescha igl test. Las zefras an parantesa sper la rasposta inditgeschan igls puncts. Par mintga punct calureschas tei egna strivla agl bietg. Antscheva gioudapes.

b) Evaluescha il test. Ils numers in parantesa sper la resposta indichan ils puncts. Culurescha per mincha punct üna strivla illa chesa. Cumainza giosom.

b) Evaluescha il test. Ils nomers in parantesa sper la resposta indichan ils puncts. Culurischa per mincha punct üna stribla illa chasa. Cumainza giosom.


C: Sgarscheivel – jeu savess buca tgei far. (1)

C: Sgarschevel – jou savess betga tge far. (1)

C: Sgrischaivel – eau nu se che fer. (1)


A: stun jeu il pli bugen endadens e dun giugs al computer. (3)

A: stund jou igl ple bugent andavains a fetsch giois ved igl computer. (3)

A: stun eau il pü gugent a chesa e fatsch gös cul computer. (3)

A: stun eu il plü jent dadaint e fetsch gös cul computer. (3)


A: Grondius – quei ei in'aventura per mei. (3)

A: Gràndius – quegl e egn'aventura par me. (3)

A: Grandius – que es üna vair'aventüra! (3)

A: Grondius – quai es üna vair'aventüra! (3)


B: sturnidar, vegnir miers da muschins, esser tschufs (3)

B: sturnidar, vagnir mors da mustgigns, easser tschuf (3)

B: starnüder, gnir pizcho da mus-chins, esser as-cher/ascra (3)

B: starnüdar, gnir pizchà da muos-chins, esser suos-ch (3)


7. Ti vas ad in concert. Per entrar stos ti ir atras ina fuola glieud. Co sesentas?

7. Tei vas ad egn conzert. Par antrar stos tei ir tras egna massa glieud. Co sasaintas?

7. Tü vest ad ün concert. Per entrer stust tü ir tres üna granda fuolla. Cu at saintast?

7. Tü vast ad ün concert. Per entrar stoust tü ir tras üna gronda fuolla. Co at saintast?


B: Jeu hai in curios sentiment, mo enzaco vegn jeu segiramein da sestellegiar. (2)

B: Jou ve egn curius santimaint, mo anzaco vignt jou siirameing a saver sagidar. (2)

B: Eau d'he ün curius sentimaint, ma in qualche maniera am savaregi güder. (2)

B: Eu n'ha ün curius sentimaint, ma in alch maniera am savaraja güdar. (2)


A: micluns, canödels, plain in pigna (1)


A: Prima – quei ei per mei negin problem. (3)

A: Prima – quegl e par me nign problem. (3)

A: Bain – que nun es üngün problem per me. (3)

A: Bain – quai nun es ingün problem per mai. (3)


B: gaudel jeu da saver ir giuadora e far termagls cun auters affons. (1)

B: giod jou da saver ir ordafora a far tarmagls cun oters unfànts. (1)

B: giod eau dad ir our i'l liber e da giuver cun oters iffaunts. (1)

B: giod eu dad ir dadoura e da giovar cun oters uffants. (1)


B: Oh na! Tonta glieud en in migliac stermenta mei. (1)

B: Oh na! Tànta glieud sen egn hufen fa starmaints a mei. (1)

B: Oh na! Taunta glieud am strapatscha. (1)

B: Oh na! Tanta glieud am strapatscha. (1)


Era sche la veta en in vitg ha ses avantatgs, vivesses ti pli bugen en in marcau. Da caneras, traffic e terments baghetgs selais ti nuota stermentar. Per tei munta il marcau veta, distracziun, massa pusseivladads ed action.

Ear scha la veta an egna vischnànca â igls seas avantatgs, vivessas tei ple bugent an egn martgieu. Da caneras, trafi a tarments bietgs salaschas tei nuta starmantar. Par te munta igl martgieu veta, distracziùn, egna massa pussevladads ad acziùn.

Eir scha la vita in vschinauncha ho sieus avantags, vivessast tü pü gugent in üna cited. Caneras, trafic ed edifizis enorms nu't faun temma. Per te es la cited ün lö plain distracziun, cun bgeras pussibiliteds e bger trategnimaint.

Eir scha la vita in cumün ha seis avantags, vivessast tü plü jent in üna cità. Caneras, trafic ed edifizis enorms nu't fan temma. Per tai es la cità ün lö plain distracziun, cun bleras pussibiltats e bler trategnimaint.


Ti sesentas bein en in vitg e sas s'imaginar da passentar cheu tia veta entira. Il pli bugen eis ti giuadora ella natira, gaudas l'aria frestga e schazegias da s'entupar cun amitgas ed amitgs per far sport ni passentar il temps liber.

Tei sasaintas bagn an egna vischnànca a sas s'imaginar da passantar qua la tia veta antiera. Igl ple bugent es tei ordafora an la natira, giodas l'aria frestga a schazegias da s'antupar cun amitgas ad amitgs par far sport near passantar igl tains liber.

Tü at saintast bain in vschinauncha e't poust imaginer da passanter tuot tia vita cò. Il pü gugent est dadoura illa natüra, giodast l'ajer fras-ch ed hest gust d'inscuntrer a tieus amihs per fer sport u per giuver insembel.

Tü at saintast bain in cumün e't poust imaginar da passantar tuot tia vita quia. Il plü jent est dadoura illa natüra, giodast l'ajer frais-ch ed hast gust d'inscuntrar a teis amis per far sport o per giovar insembel.


Ti sesentas bein en in vitg. El porscha a ti ina massa avantatgs. Tuttina sas ti era s'imaginar da viver en in marcau, nua ch'ei marscha empau dapli e nua che ti sas empruar novas caussas.

Tei sasaintas bagn an egna vischnànca. Ella porscha a tgei blears avantatgs. Tutegna sas tei ear s'imaginar da viver an egn martgieu, noua c'igl cura ampo daple a noua ca tei savessas ampruvar or novas tgossas.

Tü at saintast bain in vschinauncha. Cò hest tü bgers avantags. Ma tü at sest eir imaginer da viver in üna cited, inua cha tü poust imprender a cugnuoscher qualchosa nouv.

Tü at saintast bain in cumün. Quia hast tü blers avantags. Ma tü at sast eir imaginar da viver in üna cità, ingio cha tü poust imprender a cugnuoscher alch nouv.


C: Jeu sun aunc mai staus/stada en ina tala situaziun. (2)

C: Jou sund ànc mena sto/stada an egna tala situaziùn. (2)

C: Eau nu sun auncha mê sto/steda in üna tela situaziun. (2)

C: Eu nu sun amo mai stat/statta in üna tala situaziun. (2)


3. Esser illa natüra significha per me ...

3. Esser illa natüra significha per mai ...


Vivesses ti pli bugen en in marcau grond ni ei in vitg il dretg liug da star per tei?

Vivessas tei ple bugent an egn martgieu grànd near e egna vischnànca igl dretg liac da star par te?

Vivessast tü pü gugent in üna cited u es üna vschinauncha il dret lö da viver per te?

Vivessast tü plü jent in üna cità o es ün cumün il dret lö da viver per tai?


8. Ti eis ius a piarder en in marcau. Co sesentas?

8. Tei es ieu/ida a pearder an egn martgieu. Co sasaintas?

8. Tü est ieu/ida a perder in üna cited. Cu at saintast?

8. Tü est i/ida a perder in üna cità. Co at saintast?


Tschinch tschankins tschantos sün üna tschücha tschütschan tschinch tschütschs

Tschinch tschancs tschantats sün üna tschücha tschütschan tschinch tschütschs


a) Emprova da dir il gezzalieunga fetg spert.

a) Amprova da gir igl gezalieunga fetg speart.


b) Enconuschas ti aunc auters gezzalieungas? Damonda era tes geniturs ed il tat ni la tatta, schebein els enconuschien gezzalieungas. Noda silmeins in sutvart.

b) Ancanuschas tei ànc oters gezalieungas? Ampeara ear igls teas geniturs, igls teas fardagliùns near igl tat a la tata. Noda seglmains egn sutvart.

b) Cugnuoschast tü aunch'oters rumpalaungias? Dumanda eir a tieus genituors ed a tieu non e tia nona, sch'els cugnuoschan rumpalaungias. Scriva almain ün rumpalaungia sün las lingias.

b) Cugnuoschast tü amo oters rumpalenguas? Dumonda eir a teis genituors ed a teis bazegner e tia nona, sch'els cugnuoschan rumpalenguas. Scriva almain ün rumpalengua süllas lingias.


Empleina las largias culs consonants 'j', 'k', 'q', 'x', 'z' e cumpletescha la tabella cun in plaid che cuntegn in dils consonants.

Amplagna las largias cugls consonànts 'j', 'k', 'q', 'x', 'z' a cumpletescha la tabela mintgame cun egn pled ca cuntegna egn digls consonànts.

Impla las luochas culs consonants 'j', 'k', 'q', 'x', u 'z' e cumplettescha la tabella adüna cun ün pled chi cuntegna ün dals consonants.

Impla las loccas culs consonants 'j', 'k', 'q', 'x' o 'z' e cumplettescha la tabella adüna cun ün pled chi cuntegna ün dals consonants.


Puspei bustabs che mauncan. Fai ils suandonts pensums.

Qua màncan puspe bustabs. Fe las savundàntas lavurs.

Darcho custabs chi maunchan. Fo las seguaintas lezchas.

Darcheu custabs chi mancan. Fa las seguaintas lezchas.


Noda mintgamai treis ulteriurs plaids che cuntegnan in 's', 'z', 'x'.

Noda mintgame tres ulteriurs pleds ca cuntegnan egn 's', 'z', 'x'.

Scriva süllas lingias trais oters pleds chi cuntegnan ün 's', ün 'z' u ün  'x'.

Scriva süllas lingias trais oters pleds chi cuntegnan ün 's', ün 'z' o ün 'x'.


Cuntegn il plaid in 's', in 'z' ni in 'x'?

Cuntegna igl pled egn 's', egn 'z', near egn 'x'?

Cuntegna il pled ün 's', ün 'z' u ün 'x'?

Cuntegna il pled ün 's', ün 'z' o ün 'x'?


Elegia tschun plaids ord la tabella e scriva ina historietta cun quels. Dai lu tia historia ad in conscolar. Lez sutlingescha ils plaids e controllescha che ti hagies scret endretg els. Lu scriva el vinavon tia historia cun duas construcziuns.

Tschearna tschentg pleds or da la tabela a scriva egn'istorgieta cun quels. Cur ca tei âs scret fito l'istorgia das ella ad egn cunscular. Lez sutastreha igls pleds a controlescha ca tei vegias scret andretg els. Suainter scriva que scular anavànt l'istorgia.

Tscherna tschinch pleds da la tabella e scriva ün'istorgia cun quels pleds. Do alura da ler tia istorgia ad ün conscolar. Quel suottastricha ils pleds e guarda, scha tü als hest scrit inandret. El cumplettescha alura tia istorgia cun duos frasas.

Tscherna tschinch pleds da la tabella e scriva ün'istorgia cun quels pleds. Dà lura da leger tia istorgia ad ün conscolar o ad üna conscolara. Quel/Quella suottastricha ils pleds e guarda, scha tü tils hast scrit inandret. El/Ella cumplettescha lura tia istorgia cun duos frasas.


Legi avon in a l'auter vossas historias. Tgei historia ei la pli legra? Tgeinina la pli interessanta? Tgeinina la pli curiosa?

Liged avànt l'egn a l'oter las vossas istorgias. Tge istorgia e la ple legra? Tgenegna e quella cun la ple grànda tensiùn? Tgenegna e la ple curiusa?

Prelegè vossas istorgias ün a l'oter. Chenüna istorgia es la pü divertenta? Chenüna la pü interessanta? Chenüna la pü curiusa?

Prelegiai vossas istorgias ün a tschel. Chenün'istorgia es la plü divertaivla? Chenüna la plü interessanta? Chenüna la plü curiusa?


b) Empleina ussa la tabella cun plaids cun 'tsch'. Fai bein adatg, nua ch'il 'tsch' sesanfla.

b) Amplagna la tabela cugls pleds cun 'tsch'. Fe bagn adatg, noua c'igl 'tsch' satgata.

b) Impla uossa la tabella cun pleds cun 'tsch'. Fo bain attenziun, inua cha'l 'tsch' as rechatta e scriva ils pleds aint illa dretta culuonna.

b) Implischa uossa la tabella cun pleds cun 'tsch'. Fa bain attenziun, ingio cha'l 'tsch' as rechatta e scriva ils pleds aint illa dretta culuonna.


d) Co ein tias levzas? Tgei fa tia lieunga?

d) Co en las tias leavzas? Tge fa la tia lieunga?

d) Che faun tieus leivs? Che fo tia laungia?

d) Che fan teis lefs? Che fa tia lengua?


a) Teidla bein ils plaids che la scolasta prelegia e metta tiu umet sil dretg caum (davon, enamiez, davos).

a) Tearla bagn igls pleds ca la surmestra preligia a meta igl tieus umet agl dretg liac. (davànt, aintamiez, davos)

a) Taidla bain ils pleds cha la magistra prelegia e metta tia figürina al dret lö.


c) Di plaunsiu ils plaids 'tschut', 'tschuetta', 'tschien'.

c) Gi plànsieu igls pleds 'tschut', 'tschueta', 'tschient'.

c) Di plaun ils pleds 'tschuetta', 'tschient', 'tschic'.

c) Di be plan ils pleds 'tschuetta', 'tschient', 'tschic'.


e) Di ussa ils plaids 'tgaun', 'tgaper', 'tgiet'. Co eis ei cheu? Sentas la differenza?

e) Gi ussa igls pleds 'tgàn', 'tgora', 'tgomba'. Co e quegl? Saintas la diferenztga?

e) Di uossa ils pleds 'chesa', 'chaun', 'chejel'. Che faun uossa tieus leivs e che fo tia laungia? Badast la differenza?

e) Di uossa ils pleds 'chasa', 'chan', 'chejel'. Che fan uossa teis lefs e che fa tia lengua? Badast la differenza?


a) Tgei has ti fatg il pli ditg duront quei di?

a) Tge âs tei fatg igl ple gî durànt que gi?

a) Che hest tü fat il pü lönch düraunt il di?

a) Che hast tü fat il plü lönch dürant il di?


Noda ella gliesta tut quei che ti fas en in di. Colurescha mintga part dil di cun in'autra colur. Scriva dasperas quei che ti has fatg.

Noda an la glista tut quegl ca tei fas an egn gi. Calurescha mintga part cun egn'otra calur. Scriva dasperas tge ca tei âs fatg.

Scriva illa tabella suotvart tuot que cha tü fest düraunt ün di. Culurescha mincha part dal di cun ün'otra culur. Scriva daspera que cha tü hest fat.

Scriva illa tabella suotvart tuot quai cha tü fast dürant ün di. Culurischa mincha part dal di cun ün'otra culur. Scriva daspera quai cha tü hast fat.


Da tgei uras parta il tren, sche ti vul ir a Cuera?

Da tge uras parta igl tren, scha tei vol ir a Cuira?

Cura parta l'auto da posta u il tren da tia vschinauncha per Cuira?

Cura parta l'auto da posta obain il tren da teis cumün per Cuoira?


Cura ein las uras d'avertura da vossa stizun, dalla banca ni d'ina fatschenta en tiu vitg?

Sco en las uras d'avertura da la vossa stizùn, da la bànca near d'egna fatschenda an la tia regiùn?

Cura es il temp d'avertüra da vossas butias u d'ün affer in vossa vschinauncha?

Cura sun las uras d'avertüra da vossa butia o d'ün affar in vos cumün?


Discuta las seguaintas dumandas cun tieus conscolars e tias conscolaras.

Discuta las seguaintas dumondas cun teis conscolars e tias conscolaras.


Da tgei uras vegn tia emissiun preferida alla televisiun?

Da tge uras vean la ti'emissiùn preferida an la televisiùn?

Cura vain tia emischiun preferida a la televisiun?


Noda las uras exactas sin in cedel da notizias.

Noda las uras exactas sen egn zedel da notiztgas.


b) Prouva da respuonder eir a quistas dumandas:

b) Prouva da respuonder eir a quistas dumondas:


c) Tgei ei tuttina sco tier tes conscolars, tgei ei auter? Cumpareglia.

c) Tge e madem sco tier igls teas cunsculars, tge e oter? Cumpareglia.

c) Che es listess scu tar tieus conscolars, che es oter? Conguela.

c) Che es listess sco pro teis conscolars, che es oter? Conguala.


Tgei di e da tgei uras vegnan las emissiuns romontschas?

Tge gi a da tge uras vignan las emissiùns rumàntschas?

Cura vegnan las emischiuns rumauntschas a la televisiun?

Cura vegnan las emischiuns rumantschas a la televisiun?


a) Discutescha quellas damondas cun tes conscolars.

a) Bagliafa sur da quellas amparadas cugls teas cunsculars.

a) Discuta las seguaintas dumandas cun tieus conscolars e tias conscolaras.

a) Discuta las seguaintas dumondas cun teis conscolars e tias conscolaras.


Da tgei uras vegnan las novitads dalla sera emessas?

Da tge uras vignan emessas las novitads da la sera?


Trenei en dus vossa cumpetenza da tedlar e da memorisar plaids. Fagei la suandonta activitad.

Trenad an dus la vossa cumpetenza da tarlar a da memorisar pleds. Faged la savundànta activitad.

Trenè in duos vossa cumpetenza da tadler e da memoriser pleds. Fè la seguainta activited.

Trenai in duos vossa cumpetenza da tadlar e da memorisar pleds. Fat la seguainta actività.


Luvrei en dus cullas cartas ch'il scolast dat a vus. In scolar legia sco emprem avon ils plaids silla carta originala, tschel emprova da memorisar quels. Lu legia il scolar avon ils plaids silla carta A ed il conscolar sto anflar ora aschi spert sco pusseivel tgei plaid che maunca. Suenter san ils scolars midar las rollas. Il scolar che ha tedlau prelegia ussa ils plaids silla carta B e siu partenari emprova d'anflar ora tgei plaid che maunca.

Luvrad an dus cun las tgartas c'igl surmester dat a vus. Egn scular ligia sco amprem avànt igls pleds sen la tgarta originala, tschel amprova da memorisar quels. Alura ligia igl scular avànt igls pleds sen la tgarta A ad igl cunscular sto catar adavur aschi speart sco pussevel tge pled ca mànca. Suainter san igls sculars midar las rolas. Igl scular, c'â tarlo avànt, preligia ussa igls pleds c'en sen la tgarta B ad igl sieus partenari amprova ussa da catar tge pled ca mànca.

Lavurè cun las cartinas cha'l magister as scumparta. Ün scolar prelegia scu prüm ils pleds sülla cartina originela, l'oter prouva da memoriser quels pleds. Lura prelegia il scolar ils pleds sülla cartina A, e'l conscolar stu chatter our pü svelt pussibel che pled chi mauncha. Zieva müdan ils scolars las rollas. Il scolar chi ho il prüm tadlo, prelegia uossa ils pleds chi sun sülla cartina B, e sieu partenari prouva uossa da chatter our che pled chi mauncha.

Lavurai cullas cartinas cha'l magister as scumparta. Ün scolar prelegia sco prüm ils pleds sülla cartina originala, tschel prouva da memorisar quels pleds. Lura prelegia il scolar ils pleds sülla cartina A, e'l conscolar sto chattar oura il plü svelt pussibel che pled chi manca. Davo müdan ils scolars las rollas. Il scolar chi ha il prüm tadlà, prelegia uossa ils pleds chi sun sülla cartina B, e seis partenari prouva uossa da chattar oura che pled chi manca.


Ti has fatg in'activitad cun tia scolasta. Sas ti aunc ils plaids che vus haveis duvrau?

Tei âs fatg egn'activitad cun la tia surmestra. Sas tei ànc igls pleds ca vus vez duvro?

Vus vais fat ün'activited cun vossa magistra. Savais vus auncha ils pleds cha vus vais druvo?

Vus vais fat ün'actività cun vossa magistra. Savais vus amo ils pleds cha vus vais dovrà?


Scriva els sillas lingias cheusut. Colurescha il sun che cumpara en tut ils plaids.

Scriva els sen las lingias sutvart. Calurescha igl sùn ca cumpara an tut igls pleds.

Scriva'ls sün las lingias. Culurescha il sun speciel chi vain avaunt in tuot ils pleds.

Tils scriva süllas lingias. Culurischa il sun special chi vain avant in tuot ils pleds.


Sche nus duvrein consonants 'p' e 'b', 'd' e 't', 'g' e 'c', 'f' e 'v' sco suns finals, savein nus savens buca differenziar, sch'igl ei in sun lev ni in sun ferm. Entgins trics gidan.

Sch'igls consonànts 'p'/'b', 'd'/'t', 'g'/'c' a 'f'/'v' en a la fegn digl pled, ta gidan trics par disfranztgear igl sùn fearm digl leav.

Suvenz es que difficil da savair, scha's tratta d'ün consonant dür u lam a la fin dal pled. As scriva 'p' u 'b', 'd' u 't', 'g' u 'c', 'f' u 'v'. Ün pêr trics güdan.

Suvent esa difficil da savair, schi's tratta d'ün consonant dür o lom a la fin dal pled. As scriva 'p' o 'b', 'd' o 't', 'g' o 'c', 'f' o 'v'? Ün pêr trics güdan.


cura che jeu spetgel sin miu anniversari.

cur ca jou spetg segl mieus gi da naschientscha.


cura che jeu fetsch giugs cun mia amitga.

cur ca jou fetsch giois cun la mi'amitga near igl mieus amitg.

cur ch'eau fatsch ün gö cun amihs ed amias.

cur ch'eu fetsch ün gö cun amis ed amias.


cur ch'eau stögl ster in let, perche ch'eau sun amalo u amaleda.

cur ch'eu stögl restar in let, perche ch'eu sun amalà/amalada.


Noda aunc dus ulteriurs muments, cura ch'il temps varga spert ni plaun.

Noda ànc dus ulteriurs mumaints, cur c'igl tains passa speart near plàn.

Scriva auncha duos otras activiteds, üna cur cha que at pera cha'l temp passa svelt e l'otra, cur cha que at pera ch'el passa be plaun.

Scriva amo duos otras activitats: üna cur chi't para cha'l temp passa svelt e tschella, cur chi't para ch'el passa be plan.


cura che jeu spetgel sil tren cun mia tatta.

cur ca jou spetg segl tren cun mia tata.

cur ch'eau spet sül tren u sün l'auto da posta.

cur ch'eu spet sül tren o sül auto da posta.


cura che jeu spetgel tochen ch'il bab e la mumma tuornan a casa.

cur ca jou spetg antocen c'igl bab a la mama turnan a tgea

cura ch'eau spet cha bap e mamma tuornan a chesa.

cur ch'eu spet cha bap e mamma tuornan a chasa.


cura che jeu mirel in film alla televisiun.

cur ca jou vard egn film an la televisiùn.


Cura varga il temps spert ni plaun per tei? Fai ina crusch el quadret corrispundent.

Cura passa igl tains speart par te a cura plàn? Fe egna crusch.

Cura at pera cha'l temp passa svelt, cura be plaun? Fo üna crusch.

Cura at para cha'l temp passa svelt, cura be plan? Fa üna crusch.


cura che jeu sai buca sedurmentar la sera.

cur ca jou se betga sadurmantar la sera.

cur ch'eau nu se m'indrumanzer la saira.

cur ch'eu nu poss m'indurmanzar la saira.


cura che jeu fetsch ina viseta a miu padrin.

cur ca jou fetsch egna visita a mieus padregn.

cur ch'eau fatsch üna visita a mieu barba.

cur ch'eu fetsch üna visita a meis barba.


cur ca jou vont a spass cugl mieus tgàn.


b) Cheu mauncan ils vocals. Cumpletescha.

b) Qua màncan igls vocals. Cumpletescha.

b) Cò maunchan ils vocals. Cumplettescha.

b) Quia mancan ils vocals. Cumplettescha.


Consonants el falliu liug e vocals che mauncan – sas ti sligiar ils problems?

Consonànts agl falo liac a vocals ca màncan! Sas tei schliear igls problems?

Consonants al fos lö e vocals chi maunchan – sest tü güder?

Consonants al fos lö e vocals chi mancan – sast tü güdar?


a) Tut ils consonants ein buca leu nua ch'els s'udessen. Emprova da curreger ils plaids. Scriva ils plaids endretg ed ordeina els tenor igl alfabet. Igl emprem bustab dil plaid ei marcaus grass.

a) Betga tut igls consonànts en là noua c'els s'udessan. Curegia igls pleds ad urdagna els tanor igl alfabet.

a) Ün pêr consonants sun al fos lö. Prouva da correger ils pleds. Scriva'ls inandret e fo uorden tenor l'alfabet.

a) Ün pêr consonants sun al fos lö. Prouva da correger ils pleds. Tils scriva inandret e fa uorden tenor l'alfabet.


el/ella/a … (conjugher il verb correspundent)


el/ei ... (conjugar il verb corrispundent)


Mira aunc ina gada il davos exercezi. Tgei trics gidan da scriver endretg ils plaids?

De ànc egn'eada egn'iglieada segl davos exerzezi. Tge trics gidan da scriver andretg igls pleds?

Guardè aunch'üna vouta ils ultims exercizis. Che trics güdan a scriver inandret ils pleds?

Guardai amo üna jada ils ultims exercizis. Che trics güdan a scriver inandret ils peds?


el/ella … (conjugar igl verb coraspundaint)

el/ella/i … (conjugar il verb correspundent)


Schei si en classa igl alfabet anavon ed anavos.

Ged sei an classa igl alfabet anavànt ad anavos.

Dschè sü l'alfabet inavaunt (a, b, c ...) ed inavous (z, y,

Dit sü l'alfabet inavant (a, b, c, ...) ed inavo (z, y, x, ...) in classa.


Colligia las parts dallas construcziuns che s'audan ensemen. Scriva las construcziuns sutvart sillas lingias.

Culeia las parts da las construcziùns ca van anzemel. Scriva las construcziùns sutvart sen las lingias.

Collia las parts e fuorma frasas. Scriv'las sün las lingias.

Collia las parts e fuorma frasas. Tillas scriva süllas lingias.


Quaunt lönch drouvast tü per manger culazchun/cruschina?

Quant lönch douvrast tü per mangiar püschain?


Quànt gî dovras tei par lavar igls daints?

Quaunt lönch drouvast tü per laver ils daints?

Quant lönch douvrast tü per lavar ils daints?


Con ditg drovas ti per cuorer 60 meters?

Quànt gî dovras tei par curer 60 meters?

Quaunt lönch hest tü per cuorrer 60 meters?

Quant lönch douvrast tü per cuorrer 60 meters?


Con ditg drovas ti per ir dalla scola tochen a casa?

Quànt gî dovras tei par ir da la scola antocen a tgea?

Quaunt temp drouvast tü per ir (a pè, cul velo) da la scoula fin a chesa?

Quant lönch douvrast tü per ir (a pè, cul velo) da la scoula a chasa?


Discutad las amparadas a faged las leztgas.


b) Tgei bustab ei tiu bustab preferiu e daco gest quel?

b) Tge bustab e igl tieus bustab preferieu a partge gest quel?

b) Che custab es tieu preferieu e perche güst quel?

b) Che custab es teis preferi e perche güsta quel?