Las casas vegnan repartidas en stanza e mintga scolar legia sez tgei ch'ils auters han fatg.

Las tgeas vignan repartgidas an stànza a mintga scular ligia sez quegl c'igls oters ân fatg.

Las tgesas vignan reparteidas an stanza, mintga scolara vo da tgesa a tgesa a liger, tge tgi las otras on fatg.

Las chesas vegnan scumpartidas in staunza da scoula e mincha scolar legia svess che cha'ls oters haun fat e scrit.

Las chasas vegnan scumpartidas in stanza da scoula e mincha scolar legia svess che cha tschels han fat e scrit.


Il scolast sa era gia haver semtgau pliras cartas dil vitg. Seigi quei lu per nudar la tura dil velo ni per mirar suenter nums da vias e quatiers.  Singuls pensums ein pensums da casa. Planisar temps avunda da schar far quei.

Igl surmester sa ear gea ver samtgieu pliras tgartas da la vischnànca, u par nudar la tura da velo near par vurdar suainter nums da veias a quartiers.

Igl scolast pò er preparar differentas cartas dalla vischnanca. Per exaimpel per nudar la tura cugl velo u per vurdar igls noms dallas veias e digls quartiers. Singuls pensums èn pensums per a tgesa. Planisar avonda taimp per lascher far chegl.

Il magister po eir già avair pront püssas chartas da la vschinauncha per noter la tura cul velo u per guarder zieva noms da vias e quartiers.

Il magister po eir fingià avair pront plüssas chartas dal cumün per notar la tura cul velo o per verer davo noms da vias e quartiers.


In scolar tila la suandonta construcziun: 'Trumpaus sun jeu, cura che jeu hai fatg ina schliata nota en scola'. El sa ussa prender posiziun e dir, sch'el enconuscha era quei sentiment (ni buc), tgei ch'ins sa far per sedeliberar da quei sentiment, tgei ch'ins sto risguardar, tgei ch'ei buca capeivel.

Egn scular tira la savundànta construcziùn: 'Trumpo sund jou, cura ca jou ve fatg egna schleata nota an scola'. El sa ussa prender posiziùn a gir, sch'el ancanuscha ear que santimaint (near betg), tge c'ign sa far par sadeliberar da que santimaint, tge c'ign sto risguardar, tge c'e betga capevel.

Ün scolar/üna scolara tira ün scrittin culla seguainta frasa: 'Dischillus/dischillusa sun eau, cur ch'eau d'he fat üna noscha nota a scoula'. El/ella po uossa piglier pusiziun e dir, sch'el/ella cugnuoscha eir quel sentimaint (u na), che cha's po fer per as deliberer da quel sentimaint, che cha's stu resguarder, che chi nun es chapibel.

Ün scolar/üna scolara tira ün scrittin culla seguainta frasa: 'Dischillus/dischillusa sun eu, cur ch'eu n'ha fat üna noscha nota a scoula'. El/ella po uossa tour posiziun e dir, sch'el/ella cugnuoscha eir quel sentimaint (o brich), che chi's po far per as deliberar da quel sentimaint, che chi's sto resguardar, che chi nun es chapibel.


Quella posiziun sa lu menar ad ina discussiun el plenum. Sche gliez ei buc il cass, cuntinuescha il proxim scolar cun prender posiziun davart ina construcziun d'in auter scolar. Aschia discuteschan ils scolars sur dad agens sentiments e survegnan era la caschun da percepir sentiments dils conscolars e da reagir sin quels.

Quella posiziùn sa alura manar ad egna discussiùn agl plenum. Scha quegl e betg igl cass, cuntinuescha igl proxim scular cun prender posiziùn davart egna construcziùn c'el â prieu sei da gioubass. Ascheia discuteschan igls sculars dad agens santimaints a survignan ear la caschùn d'udir a da reagir sen santimaints digls cunsculars.

Quella pusiziun po alura svaglier üna discussiun in classa. Scha que nun es il cas, cuntinuescha il prossem scolar cun piglier pusiziun davart üna frasa d'ün oter scolar. Uschè discutan ils scolars sur dad egens sentimaints e paun eir resentir ils sentimaints dals conscolars e reagir sün quels.

Quella posiziun po lura svagliar üna discussiun in classa. Scha quai nun es il cas, cuntinuescha il prossem scolar cun tour posiziun davart üna frasa d'ün oter scolar. Uschè discutan ils scolars sur dad agens sentimaints e pon eir resentir ils sentimaints dals conscolars e reagir sün quels.


Crear ensemen in barometer da sentiments, per ch'ils scolars sappien nudar mintga di en ina moda ni l'autra co els sesentan (p.ex. cun mursets ni magnets).

Crear anzemel egn barometer da santimaints par c'igls sculars setgian nudar mintga gi sen egna moda near l'otra co els sasaintan (p.ex. cun clupers near magnets).

Creer insembel ün barometer da sentimaints, per cha'ls scolars sapchan noter mincha di in qualche maniera, cu ch'els as saintan (p.ex. cun magnets, cludins, ...)

Crear insembel ün barometer da sentimaints, per cha'ls scolars sapchan notar mincha di in alch maniera, co ch'els as saintan (p.ex. cun magnets, cludins, ...)


Aunc adina el stgir vegn dau risposta allas damondas:

Igls sculars en ànc adigna agl stgir a raspundan las savundàntas amparadas:

Anc adegna aint igl stgeir raspondan igls scolars allas suandontas dumondas:

Aunch'adüna aint il s-chür respuondan ils scolars a las seguaintas dumandas:

Amo adüna aint il s-chür respuondan ils scolars a las seguaintas dumondas:


1. Ils scolars e las scolaras fan in maletg che muossa da tgei ch'els han tema. Mintgina e mintgin duei ponderar, sche sias temas ein bunas per enzatgei. Suenter lain els ils maletgs sin lur pults ed ils conscolars astgan ir entuorn e contemplar els senza dir plaid.

1. Igls sculars a las scularas fan egn maletg ca mussa da tge c'els ân tema. Mintgegn a mintgegna de ponderar, scha las sias temas en bùnas par anzatge. Suainter laschan els igls maletgs sen lur pults ad igls cunsculars dastgan ir anturn a contemplar els sainza gir egn pled.

1. Igls scolars malegian, da tge tg'els on tema. Mintgign duess ponderar, schi las sias temas èn bungas per ensatge. Alloura laschan igls scolars lour maletgs segls pults e von, sainza deir pled, d'en pult a l'oter a vurdar igls maletgs digls conscolars.

1. Ils scolars e las scolaras disegnan da che ch'els haun temma. Minchüna e minchün dess ponderer, scha sias temmas sun bunas per qualchosa. Alura laschan ils iffaunts lur disegns süls baunchs e vaun, sainza dir pled, d'ün baunch a l'oter a guarder ils disegns dals conscolars.

1. Ils scolars e las scolaras disegnan da che chi han temma. Minchüna e minchün dess ponderar, scha sias temmas sun bunas per alch. Lura laschan ils uffants lur disegns süls bancs e van, sainza dir pled, d'ün banc a tschel a verer ils disegns dals conscolars.


- Tgi ha tema d'enzatgei che ha da far culs carstgauns?

- Tgi â tema d'anzatge c'â da far cun carstgàns?


2. Distribuir las rollas e schar leger la historia en treis: raquintader – bab – Gian

2. Schar liger l'istorgia an grupas da tres a partgir aint las rolas: raquintader – bab – Gian

2. Lascher liger l'istorgia an treis e distribueir a chels las rollas: rachintader – bab – Gian

2. Lascher ler l'istorgia in trais e distribuir a quels las rollas: raquinteder – bap – Gian

2. Laschar leger l'istorgia in trais e distribuir las rollas a quels scolars: raquintader – bap – Gian


- Tgi ha tema dad eveniments dalla natira?

Tgi ò tema dad evenimaints dalla nateira?

- Chi ho temma d'evenimaints da la natüra?

Chi ha temma d'evenimaints da la natüra?


Tgi ha bugen glisch en zuler, cura ch'el ei enta letg?

Tgi â bugent glisch agl zuler, cur c'el e agl litg?

• Tgi ò gugent da vaseir la gleisch digl pierti, cura tg'el/tg'ella è ainten letg?

Chi ho gugent da vzair la glüsch da suler, cur ch'el/ella es in let?

Chi ha jent, schi'd es glüm in piertan, cur ch'el/ella es in let?


Igl ei impurtont da declarar allas scolaras ed als scolars che la tema hagi savens era la funcziun da schurmegiar la veta. Ella ei ina sort d'alarm impurtont e prezius. Affons pigns sezuppan davos la rassa dalla mumma, sch'els han tema dil tgaun, ed animals selvadis metschan, sch'els sentan il prighel.

Igl e impurtànt da declarar agls unfànts ca la tema vegi savens la funcziùn da schurmagear la veta a c'ella segi egn andrez d'alarm impurtànt a prezius. Unfànts pintgs sazupan davo las tgombas digls carschieus ad animals salvadis fuin sch'els sasaintan an prievel.

Igl è impurtant da declarar agls scolars tgi la tema è savens cò per schurmager nous. Ella è ena sort d'alarm impurtanta e preziousa. Unfants pitschens sa zoppan davos la mamma u igl bab, sch'els on tema d'en tgang. Ed animals selvadis scappan, sch'els sa saintan smanatscheas.

Ad es important da declarer a las scolaras ed als scolars cha la temma ho suvenz eir la funcziun da's proteger. Ella es üna sort d'alarm importanta e preziusa. Iffaunts pitschens as zoppan davous la mamma, sch'els haun temma d'ün chaun, e bes-chas sulvedgias fügian, sch'ellas as saintan imnatschedas ed in prievel.

Id es important da declerar a las scolaras ed als scolars cha la temma ha suvent eir la funcziun da's proteger. Ella es üna sort d'alarm importanta e preziusa. Uffants pitschens as zoppan davo la schocca da la mamma, sch'els han temma dal chan, e bes-chas sulvadias mütschan, sch'ellas as saintan imnatschadas.


Tgi â egn urset near egn oter animal da plesch?


Il scolast fa lu damondas en connex culs maletgs, p.ex.:

La scolasta fò alloura dumondas an connex cugls maletgs, p.ex.:

Il magister fo alura dumandas in connex culs disegns, p.ex.:

Il magister fa lura dumondas in connex culs disegns, p.ex.:


Ia vign ainten chel bietg, cura tgi ia ...

Eau vegn in quist edifizi, cur ch'eau ...


Ainten la nossa vischnanca ò chel bietg ...

In nossa vschinauncha es quist edifizi ...


Contas baselgias, stizuns, ustrias e.a.v. dat ei en nies vitg?

Quàntas baselgias, stizùns, ustreias a.a.a. dat igl an la nossa vischnànca?

Quantas baselgias, buteias, ustareias e.u.a. dattigl ainten la tia vischnanca?

Quauntas baselgias, butias, ustarias u.e.i. do que in nossa vschinauncha?

Quantas baselgias, butias, ustarias u.e.i. daja in nos cumün?


Nua sesanflan ils baghetgs? (Tematisar mo cuort, vegn repetiu pli tard aunc ina gada.)

Noua satgatan igls bietgs? (Tematisar me curt, vean repetieu ple tard ànc egn'eada.)

Noua èn chels bietgs? (vign tracto pi tard, angal tematisar curt)

Inua as rechattan ils edifizis? (Tematiser quist aspet be cuort, el vain repetieu pü tard.)

Ingio as rechattan ils edifizis? (Tematisar quist aspet be cuort, el vain repeti plü tard.)


Per evaluar il pensum curregia il scolast l'emprema colonna 'Quei dat ei en nies vitg' ensemen culs scolars. Igl ei pusseivel da far ponderaziuns supplementaras. Il scolast sa per exempel tematisar ils suandonts aspects:

Par evaluar la leztga curegia igl surmester l'amprema colona 'Quegl dat igl an la nossa vischnànca' anzemel cugls sculars. Igl e pussevel da far ponderaziùns suplementaras. Igl surmester sa par exaimpel tematisar igls savundànts aspects:

Per evaluar igl exercezi currigia la classa ansemen scu amprem la colonna Chegl dattigl ainten la mia vischnanca. Igl è pussebel da far ulteriouras ponderaziuns. Igl scolast pò per exaimpel tematisar igls suandonts aspects:

Per evaluer la lezcha corregia il magister insembel culs scolars la prüma culuonna 'Que do que in nossa vschinauncha'. Ad es pussibel da fer ulteriuras ponderaziuns, il magister po p.ex. tematiser ils seguaints aspets:

Per evaluar la lezcha corregia il magister insembel culs scolars la prüma culuonna 'Quai daja in nos cumün'. Id es pussibel da far ulteriuras ponderaziuns, il magister po p.ex. tematisar ils seguaints aspets:


b) Ils scolars empleinan la tabella cun lur informaziuns. Duront ch'ils scolars sligian il pensum, va in scolar suenter l'auter alla tabla e fa in streh davos ils baghetgs corrispundents, per exempel: cun verd 'Cheu sun jeu gia staus/stada' e cun blau 'Quei havess jeu bugen en miu vitg'.

b) Igls sculars amplagnan la tabela cun lur infurmaziùns. Durànt c'igls sculars schleian la leztga, va egn scular suainter l'oter ved la tavla a fa egn streh davo igls bietgs coraspundaints, par exaimpel: cun verd 'Qua sund jou gea sto/stada' a cun blau 'Quegl vess jou bugent an la mi vischnànca'.

b) Las scolaras amplaneschan la tabella. Durant schliier igl exercezi, vo ena scolara siva l'otra ve tar la tavla e fò en stretg davos igl bietg correspondent, per exaimpel cun verd: Cò sunga gio sto/stada eneda e cun blo: Chegl vessa gugent ainten la mia vischnanca.

b) Ils scolars e las scolaras implan la tabella cun lur infurmaziuns. Intaunt ch'els faun la lezcha, vo ün scolar zieva l'oter vi da la tevla e fo ün strich davous l'edifizi correspundent, p.ex. verd: cò sun eau già sto, blov: que vess eau gugent cha que dess in mia vschinauncha.

b) Ils scolars e las scolaras implischan la tabella cun lur infuormaziuns. Intant ch'els fan la lezcha, va ün scolar davo tschel vi da la tabla e fa ün strich davo l'edifizi correspundent, p.ex. verd: quia sun eu fingià stat, blau: quai vess eu jent chi dess in meis cumün.


Las rispostas individualas dalla secunda e tiarza colonna vegnan discutadas el plenum. La survesta vid la tabla (strehs) gida d'analisar la situaziun dalla classa e da trer conclusiuns.

Las raspostas individualas da la savunda a tearza colona vignan discutadas an classa. La survesta ved la tavla (strehs) gida d'analisar la situaziùn da la classa a da trer conclusiùns.

Las raspostas individualas dalla sagonda e terza colonna vignan discutadas aint igl plenum. La survista alla tavla (stretgs) geidan dad analisar la situaziun dalla classa e da trer conclusiuns.

Las respostas individuelas da la seguonda e terza culuonna vegnan discusas in classa. La survista vi da la tevla (strichs) güda ad analiser la situaziun da la classa ed a trer conclusiuns.

Las respostas individualas da la seguonda e terza culuonna vegnan discusas in classa. La survista vi da la tabla (strichs) güda ad analisar la situaziun da la classa ed a trar conclusiuns.


Ils conscolars legnan da tgei baghetg ch'ei setracta. Cura ch'els han anflau la sligiaziun, noda il scolast il num dil baghetg vid la tabla.

Igls cunsculars angiavegnan da tge bietg c'igl satracta. Cura c'els ân cato la schliaziùn, noda igl surmester igl num digl bietg ved la tavla.

Las conscolaras amprovan dad angivinar igl bietg. Cura tgi on catto igl nom, noda igl scolast chel nom alla tavla.

Ils conscolars ingiuvinan da che edifizi cha que as tratta. Cur ch'els haun chatto la soluziun, scriva il magister il nom da quel edifizi vi da la tevla.

Ils conscolars ingiavinan da che edifizis chi's tratta. Cur ch'els han chattà la soluziun, scriva il magister il nom da quel edifizi vi da la tabla.


Tgi ha enzatgei en combra ch'ils auters han buca? Tgei ei quei?

Tgi â anzatge an tgombra c'igls oters ân betga? Tge e quegl?

Tgi ò ensatge ainten la sia tgombra tgi nign oter ò? Tge è chegl?

Chi ho qualchosa in sia staunza cha üngün oter nun ho? Che es que?

Chi ha alch in sia stanza cha ingün oter nun ha? Che es quai?


Pensum supplementar: nudar ils nomens el text dall'incumbensa 1.

Leztga suplementara: nudar igls nomens agl text da la leztga 1.

Pensum supplementar: marcar igls nomens digl text b).

Lezcha supplementera: noter ils nomens dal text 1b).

Lezcha supplementara: notar ils nomens dal text 1b).


Tgei ei la differenza denter quels? Fai in exempel.

Tge e la diferenza trànter quels? Fe egn exaimpel.

Tge è la differenza tranter chels accumpagneders? Fò exaimpels.

Che es la differenza traunter quels duos? Fo exaimpels.

Che es la differenza tanter quels duos? Fa exaimpels.


Tgei ei il pli grond/pign dings en vossa combra?

Tge e la tgossa la ple grànda/pintga an la vossa tgombra?

Tge è igl dings igl pi grond/pitschen ainten la vossa tgombra?

Che es il 'dings' il pü grand/pitschen in vossa staunza?

Che es il 'dings' il plü grond/pitschen in vossa stanza?


Damondas pusseivlas per l'evaluaziun e per far la punt culla grammatica:

Amparadas pussevlas par l'evaluaziùn a par far la pùnt cun la gramatica:

Dumondas pusseblas per evaluar igl exercezi e per far la punt tar la grammatica:

Dumandas pussiblas per evaluer l'exercizi e per fer la punt a la grammatica:

Dumondas pussiblas per evaluar l'exercizi e per far la punt a la grammatica:


Tier tgei specia da plaids s'audan ils dings? (nomens)

Tier tge spezia da pleds s'odan la stgossas? (nomens)


5. igl pled survign en -s (igl codesch – igls codeschs)

5. il pled survain ün -s (il cudesch – ils cudeschs)


Tgei accumpignaders dat ei tut? (definits ed indefinits)

Tge acumpagneaders dat igl? (definits ad indefinits)

Tge accumpagneders dattigl? (p.ex. igls artetgels definits ed indefinits)

Che accumpagneders do que? (p.ex. ils artichels definieus ed indefinieus)

Che accumpagnaders daja? (p.ex. ils artichels definits ed indefinits)


Tgei caussas sesanflan tier tuts en combra?

Tge tgossas satgatan tier tuts an tgombra?

Tge roba on tottas e tots ainten lour tgombra da durmeir?

Che robas haun tuottas e tuots in lur staunza da durmir?

Che robas han tuottas e tuots in lur stanza da durmir?


Co san ins ch'in plaid ei in nomen? (in sa metter in accumpignader davontier)

Co san ign c'egn pled e egn nomen? (ign sa meter davànttier egn acumpagneader)

Scu ins so, schi en pled è en nomen? (ins pò metter en accumpagneder davantvart)

Cu as so que, sch'ün pled es ün nomen? (que as po metter ün accumpagneder davauntvart )

Co as saja, sch'ün pled es ün nomen? (i's po metter ün accumpagnader davantvart )


Il tema grammatical dalla formaziun dil plural regular ed irregular dils nomens ei gia vegnius introducius e tractaus el capetel 'Stagiuns' dil 3. cudisch da lavur dalla secunda classa. En quei capetel anflan ins era cartas cun illustraziuns da nomens irregulars.

Igl tema gramatical da la furmaziùn digl plural regular ad iregular digls nomens e gea vagnieu introdutgieu a tracto agl capetel 'Stagiùns' digl 3. cudesch da lavur da la savunda classa. An que capetel tgat'ign ear tgartas cun ilustraziùns da nomens iregulars.

Igls memos sa basan sen la grammatica da scola, 2.1.3a-b. Igl tema grammatical dalla furmaziun digl plural regular ed irregular digls nomens è gio nia introduia e tracto aint igl tgapetel Staschungs digl 3. codesch da lavour dalla sagonda classa. Ainten chel tgapetel ins catta er cartas cun illustraziuns da nomens irregulars.

Il tema grammatical da la furmaziun dal plural reguler ed irreguler dals nomens es già gnieu introdüt e tratto i'l chapitel  'Stagiuns' dal 3. cudesch da lavur da la seguonda classa. In quel chapitel as chatta eir cartas cun illustraziuns da nomens irregulers.

Il tema grammatical da la fuormaziun dal plural regular ed irregular dals nomens es fingià gnü introdüt e trattà i'l chapitel 'Stagiuns' dal 3. cudesch da lavur da la seguonda classa. In quel chapitel as chatta eir cartas cun illustraziuns da nomens irregulars.


Dat ei era nomens en vossa combra che han da far cun lezza, mo ch'ins vesa buc? (la temperatura, il siemi, il fried, l'aria, ...)

Dat igl ear nomens an la vossa tgombra c'ân da far cun leza, mo c'ign veza betg? (la temperatura, igl siemi, igl fried, l'aria, ...)

Dattigl er ensatge ainten la vossa tgombra tgi totga tar chella speztga da pleds, ma tg'ins vei betg? (p.ex. la temperatura, igl semi u l'aria)

Do que eir qualchosa in vossa staunza chi tuocha tar quella spezcha da pleds, ma cha nu's vezza? (p.ex. la temperatura, il sömmi u l'ajer)

Daja eir alch in vossa stanza chi tocca pro quella spezcha da pleds, ma chi nu's vezza? (p.ex. la temperatura, il sömmi o l'ajer)


4. artechels (artechels definits ed indefinits)

4. artetgels (artetgels definits ad indefinits)

4. artichels (artichels definieus ed indefinieus)

4. artichels (artichels definits ed indefinits)


Il plural collectiv exprima in diember ch'ins sa buca dumbrar.

Igl plural colectiv exprima egn diember c'ign sa betga dumbrar.

Igl plural collectiv ins dovra tar tgossas tgi ins so betg dumbrar.

Il plural collectiv exprima ün numer cha nu's po innumbrer

Il plural collectiv exprima ün nomer chi nu's po dombrar.


Suenter il plural collectiv s'auda adina era in verb el plural.

Suainter igl plural colectiv s'oda adigna ear egn verb agl plural.

Siva igl plural collectiv totga igl verb er aint igl plural.

Zieva il plural collectiv sto eir il verb adüna i'l plural.

Davo il plural collectiv sta eir il verb adüna i'l plural.


Per formar il plural collectiv san ins aschuntar in -s alla fin.

Par furmar igl plural colectiv san ign aschuntar egn -s a la fegn.

Per furmar igl plural collectiv ins pò agiuntar en -s alla fegn.

Per furmer il plural collectiv as po metter ün -s a la fin.

Per fuormar il plural collectiv as poja metter ün-s a la fin.


Il pled 'tschuetta' es ün plural collectiv.


Il plural collectiv survegn la finiziun -a.

Igl plural colectiv survean la finiziùn -a.

Igl plural collectiv survign la finiziun -a.

Il plural collectiv survain ün -a a la fin.


b) Ils scolars cumpleteschan las construcziuns cun agid dil maletg-furmicler e las activitads da pensum a). Els conjugheschan ils verbs ella 3. persuna singular e plural. Els ston sezs eruir tgi che las persunas sil maletg-furmicler ein.

b) Igls sculars cumpleteschan las construcziùns cun agid digl maletg furmicler a las activitads da leztga a). Els conjugheschan igls verbs an la 3. parsùna singular a plural. Els ston sezs eruir tgi ca las parsùnas segl maletg furmicler en.

b) Las scolaras cumpletteschan la construcziun cun ageid digl maletg-furmiler e las activitads da pensum a). Ellas conjugheschan igls verbs ainten la 3. persunga singular e plural. Ellas ston erueir sezzas, tgi tgi las persungas segl maletg-furmiler èn.

b) Ils scolars cumpletteschan las frasas cun agüd dal disegn e da las activiteds (ils verbs) da la lezcha a). Els mettan las frasas illa 3. persuna singular ed illa 3. persuna plural. Els stöglian chatter our svess chi cha las persunas sun.

b) Ils scolars cumpletteschan las frasas cun agüd dal disegn e da las activitats (ils verbs) da la lezcha a). Els mettan las frasas illa 3. persuna singular ed illa 3. persuna plural. Els ston chattar oura svess chi cha las persunas sun.


c) Suenter haver currigiu igl exercezi contemplan ils scolars aunc ina gada ils verbs conjugai el pensum b). En pèrs ni en gruppas pintgas dattan els risposta allas damondas. Las suandontas rispostas ein pusseivlas:

c) Suainter ver curagieu igl exerzezi contemplan igls sculars ànc egn'ea igls verbs conjugos an la leztga b). An dus near an grupas pintgas raspundan els las amparadas. Las savundàntas raspostas en pussevlas.

c) Siva d'aveir currigia igl exercezi contaimplan las scolaras anc ena geda igls verbs conjugos aint igl pensum b). An gruppas u an dus raspondan ellas las dumondas.

c) Ils scolars scrivan las frasas illa 2. persuna singular e stöglian fer attenziun da scriver inandret la desinenza da la 2. persuna singular (-ast impè dad -asch).

c) Ils scolars scrivan las frasas illa 2. persuna singular e ston star attent da scriver inandret la finischun da la 2. persuna singular (-ast invezza dad -asch).


Ils scolars discuteschan las damondas e scrivan sin sdremas da pupi lur cussegls per haver e tener uorden en combra. Il scolast noda ils cussegls vid la tabla. Mintga scolar tscherna treis cussegls e scriva els sillas lingias previdas ed emprova d'applicar ils cussegls el decuors dallas proximas duas jamnas. Tematisar las experientschas suenter quei temps. Mira era il fegl da lavur supplementar.

Igls sculars discuteschan las amparadas a scrivan sen sdremas da pulpier lur cunzegls par ver a taner urden an tgombra. Igl surmester noda igls cunzegls ved la tavla. Mintga scular tschearna tres cunzegls a scriva els sen las lingias previdas, ad amprova d'aplitgear igls cunzegls agl decurs da las proximas duas eandas. Tematisar las experienzas suainter que tains. Varda ear igl figl da lavur suplementar.

Igls scolars discuteschan las dumondas e screivan sen streflas da palpieri lour cunsegls per aveir e tigneir rughel an tgombra. La scolasta noda igls cunsegls alla tavla. Mintga scolar tscherna treis cunsegls ed igls screiva sen las lengias preveidas ed amprova d'applitgier igls cunsegls aint igl decurs dallas proximas dus emdas. La classa tematisescha las experientschas siva chel taimp (varda er igl exercezi supplementar 4.1).

Ils scolars e las scolaras discutan las dumandas e notan lur cussagls per tgnair uorden in staunza sün strivlas da palperi. Il magister scriva ils cussagls vi da la tevla. Mincha scolar tscherna trais cussagls ed ils scriva süllas lingias previsas. Els prouvan da seguir ils cussagls düraunt las prosmas duos eivnas. Zieva quellas duos eivnas discutan ils scolars insembel las experienzas ch'els haun fat. Guarder eir il fögl da lavur supplementer.

Ils scolars e las scolaras discutan las dumondas e notan lur cussagls per tgnair uorden in stanza sün striblas da palperi. Il magister scriva ils cussagls vi da la tabla. Mincha scolar tscherna trais cussagls e tils scriva süllas lingias previssas. Els prouvan da seguir ils cussagls dürant las prosmas duos eivnas. Davo quellas duos eivnas discutan ils scolars insembel las experienzas ch'els han fat. Guarda eir il fögl da lavur supplementar.


Silsuenter legian ils scolars il text en dus. Els controlleschan in l'auter. Mintga gada ch'in scolar fa in sbagl cun leger, cloma l'auter scolar 'stop'. Lura cuntinuescha quel che ha detg 'stop' tochen ch'el fa puspei in sbagl.

Suainter ligian igls sculars igl text an dus. Els controleschan l'egn l'oter. Mintg'ea c'egn scular fa egn sbagl cun liger, cloma l'oter 'stop'. Alura cuntinuescha quel c'â getg 'stop', antocen c'el fa egn sbagl.

Alloura ligian igls scolars igl text an dus. Els controlleschan l'egn l'oter. Mintg'eda tgi en scolar fò en sbagl cun liger, cloma l'oter stop. Alloura cuntinuescha chel tgi ò detg stop, anfignen tg'el fò en sbagl, e.u.a.

Alura legian ils scolars il text in duos. Els controllan ün a l'oter. Mincha vouta ch'ün scolar fo ün sbagl cun ler, clama l'oter 'stop'. Alura cuntinuescha quel chi ho dit 'stop', fin ch'el fo ün sbagl, ed uschè inavaunt.

Lura legian ils scolars il text in duos. Els controllan ün a tschel. Mincha jada ch'ün scolar fa ün fal cun leger, cloma l'oter 'stop'. Lura cuntinuescha quel chi ha dit 'stop', fin ch'el fa ün fal, ed uschè inavant.


Per far la punt culs suffixs tschenta il scolast las suandontas damondas:

Par far la pùnt cugls sufixs tschainta igl surmester las savundàntas amparadas:

Per far la punt tar igls suffixs fò la scolasta las suandontas dumondas:

Per fer la punt als suffixs fo il magister las seguaintas dumandas:

Per far la punt als suffixs fa il magister las seguaintas dumondas:


... sche vus haveis buca mo in tec disuorden en combra, mobein in fetg grond disuorden? -> disuordenun

... scha vus vez betga me ampo dischurden an tgombra, mobagn egn fetg grànd dischurden? -> dischurdenùn

agl disurden ainten la tia tgombra, schi chel è fitg grond? -> disurdenung

... al dischuorden in tia staunza, scha quel es fich grand? -> dischuordenun

al dischuorden in tia stanza, scha quel es fich grond? -> dischuordenun


c) Ei dat era medusas fetg grondas. (endretg)

c) Igl dat ear medusas fetg gràndas. (andretg)

c) I dat er medusas fitg grondas. (dretg)

c) A do eir medusas da passa 100 kils. (güst)

c) I dà eir medusas da passa 100 kils. (güst)


3. a) Las medusas vivan els flums. (falliu)

3. a) Las medusas vivan agls flems. (falo)

3. a) Las medusas veivan aint igls flems. (fallo)

3. a) Las medusas vivan aint ils flüms. (fos)


i) La medusa vid il plantschiu sura dil bogn che tschaghegna sin el.

i) La medusa ved igl palantschieu sura digl bogn ca tschegna anviers el.

i) La medusa ve digl palantschia soura digl bogn tgi tschigna vers el.

i) La medusa vi dal tschêlsur dal bagn chi fo bella tschera.

i) La medusa vi dal tschêlsura dal bogn chi fa bella tschera.


5. Âs tei gea vieu egna medusa? Raquenta.

5. Ast te gio via eneda ena medusa? Rachinta.

5. Hest tü già vis üna vouta üna medusa? Quinta.

5. Hast tü fingià vis üna jada üna medusa? Quinta.


4. Daco duessen ins buca tuccar en ina medusa?

4. Partge duess ign betga tutgear egna medusa?

4. Pertge ins duess betg tutgier aint ena medusa?

4. Perche nu's dessa tucher aint las medusas?

4. Perche nu's dessa tocker aint las medusas?


1. Las medusas glischan en tuttas colurs.

1. Las medusas glischan an tutas calurs.

1. Las medusas gleischan an tottas calours.


Las medusas ein bellezia animals che glischan en tuttas colurs. Mo adatg: ellas san esser fetg tussegadas. Ellas han bratschs liungs ch'ins numna tentachels. Quels san barschar nossa pial. Las medusas vivan ella mar. Magari vegnan ellas bessas a riva cullas undas. Lu ein ellas plattas e leischnas. Ei dat medusas fetg pintgas, mo era da quellas fetg grondas che peisan bunamein ton sco dus umens carschi.

Las medusas en baleztgas animals cun egn tgierp prest transparent ca glischa an tutas calurs. Mo adatg: ellas san easser fetg tistgantadas. Ellas ân bratschs lùngs c'ign numna tentacels. Quels san arder la nossa peal. Las medusas vivan an la mar. Magari vignan ellas fiersas a la riva cun las undas. Alura en ellas platas a glieschas. Igl dat medusas fetg pintgas, mo ear da quellas fetg gràndas ca pesan bùnameing tànt sco dus umens carschieus.

Las medusas èn belezza animals tgi gleischan an tottas calours. Ma adatg: Ellas pon esser da teissa! Ellas on bratscha lunga tgi ins nomna tentachels. Chels pon arder la pel. Las medusas veivan ainten la mar. Mintgatant vignan ellas purtadas cun las ondas alla riva. Alloura èn ellas plattas e glischas. I dat medusas fitg pitschnas, ma i dat er da chellas fitg grondas tgi peisan prest tant scu dus omens carschias.

Las medusas sun bes-chas da bellezza chi glüschan in tuot las culuors. Ma attenziun: Ellas paun esser da tössi! Ellas haun bratscha lungia cha's nomna tentaculs. Quels paun brüscher nossa pel. Las medusas vivan aint il mer. Minchataunt vegnan ellas purtedas cun las uondas a la riva. Alura sun ellas plattas e glischas. A do medusas fich pitschnas, ma eir da quellas fich grandas chi paisan bod taunt scu duos homens creschieus.

Las medusas sun bes-chas da bellezza chi glüschan in tuottas culurs. Ma attenziun: Ellas pon esser da tössi! Ellas han bratscha lunga chi's nomna tentaculs. Quels pon brüschar nossa pel. Las medusas vivan aint il mar. Minchatant vegnan ellas portadas cullas uondas a la riva. Lura sun ellas plattas e glischas. I dà medusas fich pitschnas, ma eir da quellas fich grondas chi paisan bod tant sco duos homens creschüts.


f) L'aua ei freida e porta buc ed els astgan buca senudar sco pèschs, mobein ston star sco barcas sur l'aua.

f) L'aua e freda a porta betg, ad els dastgan betga sanudar sco pestgs, mobagn ston star sco bartgas sen l'aua.

f) L'ava è freida e porta betg. Tiers chegl pon els betg nudar scu peschs, mabagn ston star scu bartgas sur l'ava.

f) L'ova es fraida e nu porta. Impü nu paun els nuder scu peschs, ma stöglian ster scu barchas sur l'ova.

f) L'aua es fraida e nu porta. Implü nu pon els nodar sco peschs, ma ston star sco barchas sur l'aua.


2. Co numnan ins ils bratschs dallas medusas?

2. Co numn'ign la bratscha da las medusas?

2. Scu ins nomna igls bratschs dallas medusas?

2. Cu as nomna ils bratschs da las medusas?

2. Co as nomnan ils bratschs da las medusas?


b) Quellas semeglian la tabla da schah da siu bab.

b) Quellas sameglian la tavla da schah da sieus bab.

b) Ellas regordan alla tavla da schah digl bab.

b) Ellas algordan a la tevla da schah dal bap.

b) Ellas fan gnir adimmaint la tabla da schah dal bap.


e) El curreva ellas undas e seschava curdar per senudar sut l'aua. El sesenteva sco in pèsch sut l'aua.

e) El cureva an las undas a saschava curdar par sanudar sut l'aua. El sasanteva sco egn pestg sut l'aua.

e) El sagliva ainten las ondas e sa lascheva crudar per nudar sot l'ava. El sa santiva scu en pesch ainten l'ava.

e) El sagliva aint illas uondas e's laschaiva cruder per nuder suot ova. El as sentiva scu ün pesch aint ill'ova.

e) El sagliva aint illas uondas e's laschaiva crodar per nodar suot aua. El as sentiva sco ün pesch aint ill'aua.


g) Pèschs, delfins, balenas, conchiglias, glimaias, in calimar ed ina medusa.

g) Pestgs, delfins, balenas, conciglias, glimajas, egn calimar ad egna medusa.

g) peschs, delfins, balenas, conchiglias, glimaias, en calimar ed ena medusa

g) Peschs, delfins, balenas, coquiglias, lindornas, üna chalamera ed üna medusa.


c) El ha buca bugen il venderdis, perquei ch'el tema da stuer ir a far bogn. Quei ei siu di da mal il venter e mintgaton era da mal il tgau.

c) El â betga bugent igl vendargis, parquegl c'el tema da stuer ir a far bogn. Quegl e igl sieus gi da mal igl vainter a mintgatànt ear da mal igl tgieu.

c) El ò betg gugent igl venderde, perchegl tg'el ò tema da sagleir giu dalla sagliera. Chegl è igl de tg'el ò mal agl vainter u agl tgea.

c) El nun ho gugent il venderdi, perque ch'el ho temma da saglir giò da l'assa. Que es il di da mel il vainter u da mel il cho.

c) El nun ha jent il venderdi, perquai ch'el ha temma da saglir giò da l'assa. Quai es il di da mal il vainter o da mal il cheu.


h) In animal che semeglia ina massa leischna cun fils che san barschar silla pial.

h) Egn animal ca sameglia egna massa schelatina, cun fils ca san arder sen la peal.

h) En animal tgi sumeglia ena massa glischa cun feils tgi pon arder la pel.

h) Üna bes-cha chi pera ün burlun glisch cun fils chi paun brüscher la pel.

h) Üna bes-cha chi para ün barlun glisch cun fils chi pon brüschar sülla pel.


b) Magari vegnan las medusas bessas a riva.

b) Magari vignan las medusas fiersas a riva.

b) Magari vignan las medusas alla riva dalla mar.

b) Minchataunt vegnan las medusas a la riva dal mer.

b) Minchatant vegnan las medusas fin a la riva dal mar.


a) Fadri sesanfla silla tuor da treis meters el bogn cuvretg.

a) Igl Fadri satgata sen la tur da tres meters agl bogn curvato.

a) Fadri è sen la tor da sagleir da treis meters aint igl bogn cuvert.

a) Fadri es sülla tuor da saglir da trais meters aint il bagn cuviert.

a) Fadri es sülla tuor da saglir da trais meters aint il bogn cuvert.


2. Quels bratschs numnan ins tentachels.

2. Ils bratschs da las medusas as nomnan tentaculs.


Ils scolars teidlan il text cun egls serrai. Silsuenter dattan els risposta allas damondas e controlleschan cun agid dil text.

Igl surmester preligia igl text. Igls sculars tearlan igl text cun îls saros. Seglsuainter raspundan els las amparadas a controleschan cun agid digl text.

La scolasta lascha tadlar igl audio. Igls scolars tedlan igl text cun îgls saros. Alloura raspondan els allas dumondas e controlleschan cun ageid digl text.

Il magister prelegia il text. Ils scolars taidlan il text cun ögls serros. Alura respuondan els a las dumandas e controllan cun agüd dal text.

Il magister prelegia il text. Ils scolars taidlan il text cun ögls serrats. Lura respuondan els a las damondas e controllan lur respostas cun agüd dal text.


4. Sch'ins tucca en ina medusa, sa quei barschar la pial.

4. Sch'ign tutga aint egna medusa, sa quegl arder la peal.

4. Sch'ins totga aint ena medusa, pò chegl arder la pel.

4. Scha's tuocha üna medusa, po quella brüscher la pel.

4. Schi's tocca üna medusa, po quella brüschar la pel.


d) Cun dir ch'el dueigi siglir e senudar gest sco la stad vargada sper la mar.

d) Cun gir c'el degi saglir a sanudar gest sco la stad vargeada sper la mar.

d) Cun deir tg'el duessa sagleir e nudar precis scu la stad passada ainten la mar.

d) Cun dir ch'el dessa saglir e nuder precis scu la sted passeda aint il mer.

d) Cun dir ch'el dessa saglir e nodar precis sco d'instà aint il mar.


b) Magari vegnan las medusas bessas a riva. (endretg)

b) Magari vignan las medusas fiersas a riva. (andretg)

b) Magari vignan las medusas alla riva dalla mar. (dretg)

b) Minchataunt rivan las medusas a la riva dal mer. (güst)

b) Minchatant vegnan las medusas fin a la riva dal mar. (güst)


Ins sa era introducir la historia cun agid dil model M4.1a-b che descriva cuort igl animal.

Ign sa ear introdutgear l'istorgia cun agid digl modèl M4.1a-b ca declara curt igl animal.

La scolasta pò er preschentar la medusa cun ageid digl model M4.1a-b.

Il magister po eir preschanter la medusa cun agüd dal model M4.1a-b.

Il magister po eir preschantar la medusa cun agüd dal model M4.1a-b.


- d'anzatgi ca fa tut ple tgearign/pintg

- qualchosa chi fo gnir tuot pü pitschen e pü cherin.

alch chi fa gnir tuot plü pitschen e plü charin.


a) Suffixs ein silbas ch'ins sa aschuntar a plaids per crear novs plaids dalla medema famiglia.

a) Sufixs en silbas c'ign sa aschuntar a pleds par crear novs pleds da la madema famiglia.

tudestg svizzer: (-) <strong>-li </strong>(Tischli); tudestg da scritgira: <strong>-lein</strong> (Kindlein),

a) Suffixs sun desinenzas cha's po agiundscher a pleds per creer nouvs pleds da la listessa famiglia.

a) Suffixs sun desinenzas chi's po agiundscher a pleds per crear nouvs pleds da la listessa famiglia.


tudestg: -lein (Männlein), -chen (Hänschen); engles: -let (booklet); franzos: -ette (soeurette); talian: -ina (signorina); portughes: -inha (casinha)

tudestg: -lein (Männlein), -chen (Hänschen); angles: -let (booklet); franzos: -ette (soeurette); talian: -ina (signorina); portughes: -inha (casinha)

6. exaimpels da prenoms cun suffixs -in/-ina u -et/-etta: Andrin(a), Corina, Corsin, Carolina, Flurin(a), Martin(a), Valentin(a), Alvetta, Marietta, Andreetta

tudas-ch: -lein (Männlein), -chen (Hänschen); inglais: -let (booklet); frances: -ette (maisonnette); taliaun: -ina (signorina); portugais: -inha (casinha)

tudais-ch: -lein (Männlein), -chen (Hänschen); inglais: -let (booklet); frances: -ette (maisonnette); talian: -ina (signorina); portugais: -inha (casinha)


- d'enzatgi che vesa tut negativ e fa tut mender che quei ch'igl ei.

- d'anzatgi ca veza tut negativ a fa tut mender ca quegl c'igl e.

- qualchosa chi fo gnir tuot pês cu que cha'd es.


b) En gruppas pintgas creeschan ils scolars plaids cun suffixs ord la perspectiva

b) An grupas pintgas creeschan igls sculars pleds cun sufixs ord la perspectiva

Suffixs èn finiziuns tg'ins pò agiuntar a pleds per crear novs pleds dalla madema famiglia.

b) Ils scolars creeschan in gruppas pitschnas pleds cun suffixs per descriver ...


- d'enzatgi che surfa bugen e fa tut pli grond

- d'anzatgi ca surfa bugent a fa tut ple grànd

- qualchosa chi fo gnir tuot pü grand e pü intensiv.

alch chi fa gnir tuot plü grond e plü intensiv.


Els fuorman ina construcziun ord la perspectiva da mintga persuna e presentan quellas construcziuns als conscolars. Silsuenter schar far en scret pensum b).

Els furman egna construcziùn ord la perspectiva da mintga parsùna a preschaintan quellas construcziùns agls cunsculars. Suainter schar far an scret la leztga b).

Els scrivan lura frasas culs nouvs pleds ch'els haun creo e prelegian quellas a las conscolaras ed als conscolars.

Els scrivan lura frasas culs nouvs pleds ch'els han creà e prelegian quellas a las conscolaras ed als conscolars.


Per crear plaids ch'expriman ch'enzatgei ei pli pign, pli grond, mender ni pli intensiv.

Per crear pleds c'expriman c'anzatge e ple pintg, ple grànd, mender near ple intensiv.

-chen (Hänschen); engles: -let (booklet);

Cun suffixs as po fer cha qualchosa dvainta pü pitschen, pü grand u pês.

Cun suffixs as poja far cha alch vain plü pitschen, plü grond o pês.


fimaglia, ladernaglia, risaglia, biestgamenta, stiarlamenta, lennam, scalinam, …

ladernaglia, risaglia, biestgamainta, stearlamainta, lenom, tarmagliem, scalinem, …

il pennam, la frus-chaglia, la pastriglia, la chindlamainta

il pennom, la frus-chaglia, la pastriglia, la kindlamainta


Co surmuntas ti tia tema? Vegns ti da midar la tema en curascha cun far enzatgei special?

Co surmùntas tei la tia tema? Es tei bùn da midar la tema an curascha cun far anzatge spezial?

Scu surmontas te la tema? Ist te bung/bunga da midar la tema an curasch cun far ensatge spezial?

Cu survaindschast tü tia temma? Est tü bun/buna da müder la temma in curaschi cun fer qualchosa speciel?

Co survendschast tü tia temma? Est tü bun/buna da transfuormar la temma in curaschi cun far alch special?


da preschentar ensatge davant ena gruppa


Suenter san ils questiunaris vegnir cumparegliai ed evaluai. Ins sa p.ex. mirar da tgei che las pli biaras persunas han tema e da tgei il pli pauc. Plinavon san ins rimnar las strategias che mintgin applichescha per far enzatgei encunter la tema e nudar quellas sin in fegl. Aschia vesan ils scolars che tut las persunas, era ils carschi, han temas e che biaras persunas han lur trics e metodas da surmuntar quellas.

Suainter san igls questiunaris vagnir cumparaglieus ad evaluos. Ign sa p.ex. vurdar da tge ca las ple blearas parsùnas ân tema a da tge las ple pocas. Plenavànt san ign rimnar strategeias ca mintgegn aplitgescha par far anzatge ancùnter la tema a nudar quellas sen egn figl. Ascheia vezan igls sculars ca tut las parsùnas, ear igls carschieus, ân temas, a ca blearas parsùnas ân lur trics a metodas da surmuntar quellas.

Igls scolars pon alloura cumparagler ed evaluar igls questiunaris. Els pon p.ex. vurdar, da tge u tgi tgi las pi bleras persungas on tema e da tge u tgi las pi pacas (p.ex. pò la scolasta far ena tabella cun stretgs, scu tg'ella vign preschentada ainten la controlla digl progress CP2.1). Els pon er rimnar las strategias tgi las persungas on per survantscher la tema e screiver chellas sen en figl. Uscheia veian igls scolars tgi tot la gliout ò temas, er igls carschias, e tgi bleras persungas on lour atgnas strategias per survantscher las temas.

Ils scolars paun alura congualer ed evaluer ils questiunaris. Els paun p.ex. guarder da che u chi cha las pü bgeras persunas haun temma e da che u chi las pü pochas. Els paun eir ramasser las strategias cha las persunas haun per survaindscher la temma e scriver quellas sün ün fögl. Uschè vezzan ils scolars cha tuot la glieud ho temmas, eir ils creschieus, e cha bgeras persunas haun lur egnas strategias per survaindscher las temmas.

Ils scolars pon lura congualar ed evaluar ils questiunaris. Els pon p.ex. verer da che o chi cha las plü bleras persunas han temma e da che o chi las plü pacas. Els pon eir ramassar las strategias cha las persunas han per survendscher la temma e scriver quellas sün ün fögl. Uschè vezzan ils scolars cha tuot la glieud ha temmas, eir ils creschüts, e cha bleras persunas han lur aignas strategias per survendscher las temmas.


Havevas ti d'affon aunc autras temas? Tgei fagevas ti encunter quellas?

Vevas tei da pintg ànc otras temas? Tge fagevas tei ancùnter quellas?

Vevas te d'unfant anc otras temas? Tge faschevas te cunter chellas temas?

Vaivast tü d'iffaunt aunch'otras temmas? Che faivast tü cunter quellas temmas?

Vaivast tü d'uffant amo otras temmas? Che faivast tü cunter quellas temmas?


Ils scolars implan alura la tabella a) e culureschan las müdedas dals vocals cun mellan. Els badan cha tar la 1. e 2. persuna plural vain intuneda adüna la desinenza dal pled

Ils scolars implischan lura la tabella a) e culurischan las müdadas dals vocals cun gelg. Els badan cha pro la 1. e 2. persuna vain intunada adüna la finischun dal pled (-ain/


La tgea digl vaschinadi e davo la baselgia.

La tgesa communala è davos igl bogn cuvert.

La chesa cumünela es davous la baselgia.


c) Ils scolars rispundan allas damondas cun duvrar las preposiziuns da pensum b).

c) Igls sculars raspundan las amparadas cun duvrar las preposiziùns da la leztga b).

c) Las scolaras raspondan allas dumondas cun duvrar las preposiziuns digl pensum b).

c) Ils scolars respuondan a las dumandas cun druver las preposiziuns da la

c) Ils scolars respuondan a las dumondas cun dovrar las preposiziuns da la


b) Ils scolars lavuran dus a dus. Els elegian in dils 20 baghetgs ni indrezs e descrivan in a l'auter, nua che quel sesanfla. Els drovan las preposiziuns indicadas. Cura ch'il partenari ha lignau il baghetg ni igl indrez, vegnan las rollas brattadas.

b) Igls sculars lavuran dus a dus. Els tschearnan egn digls 16 bietgs near andrezs a descrivan l'egn a l'oter, noua ca quel satgata. Els dovran las preposiziùns inditgeadas. Cur c'igl partenari â angiavino igl bietg near igl andrez, vignan las rolas baratadas.

b) Las scolaras lavouran dus e dus. Ellas eligian egn digls 20 bietgs u indrezs e descreivan l'egna all’otra, noua tgi sa catta. Ellas dovran las preposiziuns inditgeidas. Cura tgi la partenaria ò angivino igl bietg u indrez, vignan las rollas barattadas.

b) Ils scolars lavuran adüna in duos. Els tschernan ün dals 20 edifizis u indrizs e descrivan ün a l'oter, inua cha quel as rechatta. Els drouvan las preposiziuns indichedas illa lezcha b. Cur cha'l partenari u la partenaria ho chatto l'edifizi u l'indriz, müdan els las rollas.

b) Ils scolars lavuran adüna in duos. Els tschernan ün dals 20 edifizis o indrizs e descrivan ün a tschel, ingio cha quel as rechatta. Els douvran las preposiziuns indichadas illa lezcha b. Cur cha'l partenari o la partenaria ha chattà l'edifizi o l'indriz, müdan els las rollas.


Igl bogn cuvert è da mang dretg dalla scoletta.

Il bagn cuviert es a dretta da la scoulina.

Il bogn cuvert es a dretta da la scoulina.


Il hotel ei seniester dalla stizun da flurs.

Igl hotel e saniester da la stizùn da flurs.

Igl hotel è a sanester dalla buteia da flours.

L'hotel es a schnestra da la butia da fluors.


Successiun per sligiar il logical: 5 / 10 / 8, 11 / 7, 2, 3, 6, 9 / 1 / 4

Successiun per schliier igl logical (angiavign da logica): 5 / 10 / 8, 11/ 7, 2, 3, 6, 9 / 1 / 4

Successiun per schoglier l'ingiuvinera logica (il logical): 5 / 10 / 8 / 11 / 7 /2 / 3 / 6 / 9 /

Successiun per schoglier l'ingiavinera (il logical): 5 / 10 / 8 / 11 / 7 /2 / 3 / 6 / 9 /1 / 4


La posta ei denter il parcadi e la stizun.

La posta e trànter igl parcadi a la stizùn.

La posta è tranter igl parcadi e la buteia.

La posta es traunter il parkegi e la staziun.

La posta es tanter il parcadi e la stizun.


Risposta: La mazlaria sesanfla ella Via Principala.

Rasposta: La mazlareia satgata an la Veia Prinzipala.

Rasposta: La mazlareia è alla Veia Principala.

Resposta: La bacharia es illa Via Maistra.


La plaza da giujear e davànt la scoleta.

La plazza da giuier è davant la scoletta.

La plazza da giuver es davaunt la scoulina.

La plazza da giovar es davant la scoulina.


Igl parcadi è dasper la tgesa communala.

La plazza da parker es sper la baselgia.

La plazza da parcar es sper la baselgia.


La stizun ei denter la posta e la banca.

La stizùn e trànter la posta a la bànca.

La butia es traunter la posta e la banca.


Il scolast metta en in cantun dalla stanza da scola in maletg d'in sulegl ed en in auter cantun in maletg d'ina nebla. El prelegia ina construcziun davart la tema. Sche la construcziun constat, van ils scolars el cantun dil sulegl. Sche la construcziun constat buca, van els el cantun dalla nebla. Suenter mintga construcziun san ils scolars discutar ensemen ils sentiments che quella sveglia en els.

An egn cantùn palenda igl surmester egn maletg d'egn sulegl ad an egn oter egn d'egn nivel. El preligia egna construcziùn davart la tema. Scha quella construcziùn cunstat, sapostan igls sculars agl cantùn cugl sulegl. Scha la construcziùn cunstat betga par els, van els agl cantùn cugl nivel. Suainter mintga construcziùn san igls sculars raquintar tge santimaints ca quella desda an els.

La scolasta metta igl maletg d'en suglegl ainten en cantung dalla stanza da scola ed igl maletg d'ena neivla ainten en oter cantung. Ella preligia alloura ena construcziun davart la tema. Schi la construcziun è correcta, von igls scolars aint igl cantung digl suglegl. Schi la construcziun è fallada, von els aint igl cantung dalla neivla. Siva mintga construcziun pon igls scolars discutar lour opiniuns.

Il magister metta il purtret d'ün sulagl aint in ün chantun da la staunza da scoula ed il purtret d'üna nüvla aint in ün oter chantun. El prelegia alura üna frasa davart la temma. Scha la frasa es güsta, vaun ils scolars aint il chantun dal sulagl. Scha la frasa es fosa, vaun els aint il chantun da la nüvla. Zieva mincha frasa paun ils scolars discuter insembel ils sentimaints cha quella svaglia in els.

Il magister metta il purtret d'ün sulai aint in ün chantun da la stanza da scoula ed il purtret d'üna nüvla aint in ün oter chantun. El prelegia lura üna frasa davart la temma. Scha la frasa es güsta, van ils scolars aint il chantun dal sulai. Scha la frasa es fosa, van els aint il chantun da la nüvla. Davo mincha frasa pon ils scolars discuter insembel ils sentimaints cha quella svaglia in els.


Nua sesanfla Mexico silla carta dil mund? → ell'America Centrala

Noua è Perth sen la carta digl mond? (an Australia, agl vest, dasper la mar)

Inua as rechatta California sülla charta dal muond? (ill'America dal vest)

Ingio as rechatta Mexico sülla carta dal muond? (ill’America Centrala)


a) Il scolast parta la classa en treis gruppas: tschéss (veser), miezmiur e miezutschi (udir) e tgaun (ferdar). Per mintga gruppa dat ei in fegl da lavur (M7.1a-c). Il fegl da lavur ei partius en duas parts, seniester vitg e dretg marcau. Silla vart seniastra nodan ils affons tut las atgnadads dil vitg en connex cun lur senn, silla vart dretga fan els il medem pil marcau. Il scolast animescha ils affons da concretisar lur ideas. Per exempel: enstagl da scriver mo 'natira' scrivan els 'praus, uaul ...' ni schizun aunc pli concretamein sco 'il zenn dalla baselgia', 'ils freins dil tram'.

a) Igl surmester pertga la classa an tres grupas: tschess (vaser), miezmir a miezutschi (udir) a tgàn (fardar). Par mintga grupa dat igl egn figl da lavur (M7.1a-c). Igl figl da lavur e partgieu an duas parts, saniester vischnànca a dretg martgieu. Sen la vart saniestra nodan igls unfànts tut las atgnadads da la vischnànca an conex cun lur sen, sen la vart dretga fan els igl madem pigl martgieu. Igl surmester animescha igls unfànts da concretisar lur ideias. Par exaimpel: anstagl da scriver me 'natira' scrivan els 'pros, gòld ...' near schizùnd ànc ple concretameing sco 'igl zen da la baselgia', 'igls fragns digl tram'.

a) Igl scolast parta la classa an treis gruppas: tschess (vurdar), sgolanotg (santeir) e tgang (suarar). Per mintga gruppa dattigl en figl da lavour (M7.1a -c). Igl figl da lavour è partia an dus parts, da mang sanester è la vischnanca e da mang dretg igl martgea. Sen la vart sanestra nodan las scolaras tot las atgnadads dalla vischnanca an connex cun lour senn, sen la vart dretga fon ellas igl madem pigl martgea. Igl scolast animescha las scolaras da concretisar lour ideias. Per exaimpel: Anstagl da screiver angal nateira screivan ellas pros, gôt ... u per ramours/canera schizont anc pi concret sains dalla baselgia, igls fragns digl tram.

a) Il magister fuorma trais gruppas: sprer (vzair), utschè mezmür (udir) e chaun (savurer). Per mincha gruppa do que ün fögl da lavur (M7.1a-c). Il fögl da lavur es partieu aint in duos parts: a schnestra la vschinauncha ed a dretta la cited. Ils scolars notan a schnestra las particulariteds da la vschinauncha che'ls scuvreschan cun lur sens, ed a dretta faun els il listess per la cited. Il magister animescha als scolars da concretiser lur idejas, p.ex. da scriver – invezza da 'natüra' – 'preda', 'god' u fluors' u da noter pleds concrets scu 'clucher, frains dal tram', e.u.i.

a) Il magister fuorma trais gruppas: sprer (verer), utschè mezmür (dudir) e chan (savurar). Per mincha gruppa daja ün fögl da lavur (M7.1a-c). Il fögl da lavur es parti aint in duos parts: a schnestra il cumün ed a dretta la cità. Ils scolars notan a schnestra las particularitats dal cumün che'ls scuvran cun lur sens, ed a dretta fan els il listess per la cità. Il magister animescha als scolars da concretisar lur ideas, p.ex. da scriver – invezza da 'natüra' – 'prada', 'god' o fluors' o da notar pleds concrets sco 'clucher, frains dal tram', e.u.i.


Essas vus gia stai en ina metropola / in marcau grond? Nua?

Esssas vus gea stos an egna metropola / egn martgieu grànd? Noua?

Ischas gio stos/stadas ainten en martgea grond? Noua?

Essas vus già stos/stedas in üna metropola? Inua?

Eschat vus fingià stats/stattas in üna metropola? Ingio?


Tgei ei ina metropola? Exempels? → ina capitala, in center, in marcau fetg grond, sco per exempel Mexico City, New York, Paris e Londra

Tge e egna metropola? Exaimpels? → egna capitala, egn zenter, egn martgieu fetg grànd, sco par exaimpel New York, Paris, Londra, Roma, Berlin, ...

Tge è ena metropola? Pudez far exaimpels? (ena capitala, en center, en martgea fitg grond scu per exaimpel Sydney, New York, Paris, Londra)

Che es üna metropola? Exaimpels: üna chapitela, ün center, üna cited fich granda, scu p.ex. San Diego, New York, Paris e Londra

Che es üna metropola? Exaimpels: üna chapitala, ün center, üna cità fich gronda, sco p.ex. Mexico City, New York, Paris e Londra


• Nua ha ei dau discussiuns cul partenari? E daco?

• Noua â'gl do discussiùns cugl partenari? A partge?

• Noua ògl do discussiuns cun la partenaria? E pertge?

• Inua ho que do discussiun cul partenari u culla partenaria e perche?

Ingio haja dat discussiun cul partenari o culla partenaria e perche?


mintgign/mintgigna è pitost per sasez/sasezza


b) Ils scolars presentan las atgnadads ch'els han anflau. Igl emprem presentan tut las gruppas las atgnadads dil vitg, silsuenter quellas dil marcau. Il scolast penda ils fegls da lavur in sut l'auter vid tabla. Per concluder la lavur da gruppa sa il scolast aunc tschentar las suandontas damondas:

b) Igls sculars preschaintan las atgnadads c'els ân cato. Igl amprem preschaintan tut las grupas las atgnadads da la vischnànca, suainter quellas digl martgieu. Igl surmester palenda igls figls da lavur l'egn sut l'oter ved la tavla. Par sarar giou la lavur da grupa sa igl surmester ànc far las savundàntas amparadas:

b) Las scolaras preschaintan las atgnadads tg'ellas on catto. Igl amprem nomnan tot las gruppas chellas dalla vischnanca e siva chellas digl martgea. Igl scolast penda igls figls da lavour egn sot l'oter alla tavla. Per fittar la lavour da gruppa pò igl scolast anc dumandar:

b) Las gruppas da scolars preschaintan las particulariteds ch'ellas haun chatto, il prüm quellas da la vschinauncha, alura quellas da la cited. Il magister penda sü ils fögls da lavur vi da la tevla. Per conclüder la lavur in gruppa po il magister fer auncha las seguaintas dumandas:

b) Las gruppas da scolars preschaintan las particularitats ch'ellas han chattà, il prüm quellas dal cumün, lura quellas da la cità. Il magister penda sü ils fögls da lavur vi da la tabla. Per conclüder la lavur in gruppa po il magister far amo las seguaintas dumondas:


Plaschess quei a vus? (buc ir memia fetg el detagl, cunquei che quella tematica vegn repetida pli tard)

Plaschess quegl a vus? (betg ir megna fetg agl detagl, cunquegl ca quella tematica vean repetida ple tard)

Plaschess chegl a vusoters? (betg eir mengia fitg aint igls detagls, la tematica vign repeteida pi tard)

Plaschess que a vus? (nun ir memma in detagl, que vain repetieu pü tard)

Plaschess quai a vus? (nöglia ir massa in detagl, quai vain repeti plü tard)


- traffic: autos, trams, metros, bus, signals da traffic, sdremas melnas, trens, vias pli ladas, vias cun plirs vials, ...

- trafi: autos, trams, metros, bus, signals da trafi, strivlas melnas, trens, veias ple ladas, veias cun plirs vials, ...

<strong>- traffic</strong>: autos, trams, metros, bus, amplas, streflas melnas, trens, veias pi largias, veias cun ples vials, ...

- trafic: autos, trams, trens, metros, bus, signels da trafic, strivlas melnas, vias largias cun püs viels, viels da velos ...

- trafic: autos, trams, trens, metros, bus, signals da trafic, striblas gelguas, vias largias cun plüs vials, vials da velos ...


<strong>- nateira</strong>: parcs, lais (artifizials)


pli gronda purschida da plazzas da lavur

a do bgers restorats cun specialiteds d'oters pajais

i dà blers restorats cun specialitats d'oters pajais


e) Il pensum fa la punt cul proxim capetel. Ils affons sligian il legn 'vitg ni marcau'. Sin fundament dil plaid da sligiaziun 'metropola' sa il scolast tschentar las suandontas damondas:

e) La leztga fa la pùnt tigl proxim capetel. Igls unfànts schleian igl legn 'vischnànca near martgieu.' Sen fundamaint digl pled da schliaziùn 'metropola' sa igl surmester far amparadas:

e) Igl exercezi fò la punt tar la proxima part digl tgapetel. Igls unfants fon igl angivign vischnanca u martgea? Sen fundamaint digl pled da schliaziun metropola pò igl scolast far las suandontas dumondas:

e) La lezcha fo la punt al prossem chapitel. Ils iffaunts faun l'ingiuvinera 'vschinauncha u cited'. A basa dal pled da soluziun 'METROPOLA' po il magister fer las seguaintas dumandas:

e) La lezcha fa la punt al prossem chapitel. Ils uffants fan l'ingiavinera 'cumün o cità'. A basa dal pled da soluziun 'METROPOLA' po il magister far las seguaintas dumondas:


Aschia sa il scolast tscherner singulas atgnadads per la discussiun.

• Ascheia sa igl surmester ancurir or singulas atgnadads par la discussiùn

Uscheia pò igl scolast tscherner singulas atgnadads per la discussiun.

Uschè po il magister tscherner singulas particulariteds per la discussiun.

Uschè po il magister tscherner singulas particularitats per la discussiun.


- natira: animals da casa, animals selvadis, plontas, flurs, praus, cuolms, uauls, lags ...

- natira: animals da tgea, animals salvadis, plàntas, flurs, pros, cualms, gòlds, lais ...

<strong>- nateira</strong>: animal da tgesa, animals selvadis, plantas, muntognas, flours, pros, colms, gôts, lais ...

- natüra: bes-chas chasaunas, bes-chas sulvedgias, bos-cha, fluors, preda, gods, lejs, flüms ...

- natüra: bes-chas chasanas, bes-chas sulvadias, bos-cha, fluors, prada, gods, lais, flüms ...


Per introducir il tema fa il scolast in cuort giug. El numna differents loghens. Ils scolars decidan, sch'ei setracta d'in vitg ni d'in marcau. Eis ei in vitg, sesan els giun plaun – eis ei in marcau, stattan els sin peis e stendan la bratscha ell'aria.

Par introdutgear igl tema fa igl surmester egn curt gioi. El numna diferaints liacs. Igls sculars dezidan, sch'igl satracta d'egna vischnànca near d'egn martgieu. E'gl egna vischnànca, sean els gioubass – e'gl egn martgieu, statan els sen pes a stendan ad òlt la bratscha.

Per introdueir igl tema fò igl scolast en curt gi. El nomna differents lis. Las scolaras decidan, schi sa tracta d'ena vischnanca u d'en martgea. Ègl ena vischnanca, tschaintigl giumez – ègl en martgea, stattan ellas an peis e stendan la bratscha all'aria.

Per introdür illa tematica fo il magister ün pitschen gö. El nomna differents lös. Ils scolars decidan, scha que as tratta d'üna vschinauncha u d'üna cited. Scha que es üna vschinauncha, tschaintan els giò per terra, scha que es üna cited staun els in pè e stendan la bratscha.

Per introdüer illa tematica fa il magister ün pitschen gö. El nomna differents lös. Ils scolars decidan, schi's tratta d'ün cumün o d'üna cità. Schi'd es ün cumün, sezzan els giò per terra, schi'd es üna cità stan els in pè e stendan la bratscha.


• Tgei ein las pli grondas differenzas denter vitgs e marcaus?

• Tge en las ple gràndas diferenztgas trànter vischnàncas a martgieus?

• Tge è la pi gronda differenza tranter la vischnanca ed igl martgea?

• Che sun las pü grandas differenzas traunter la vschinauncha e la cited?

Che sun las plü grondas differenzas tanter il cumün e la cità?


- traffic: autos, maschinas agricolas, auto da posta, trens, (per part) vias plitost stretgas, vias da funs, sdremas melnas ...

- trafi: autos, maschinas agricolas, auto da posta, trens, (par part) veias pletost stretgas, veias da fùns, strivlas melnas ...

<strong>- traffic</strong>: autos, maschinas agricolas, auto da posta, trens, (per part) veias pitost strètgas, veias da fons, streflas melnas

- trafic: autos, maschinas agriculas, auto da posta, trens, vias strettas, vias natürelas ...

- trafic: autos, maschinas agriculas, auto da posta, trens, vias strettas, vias natüralas ...


Tgei lungatg discuoran ins a Mexico City? → spagnol

Tge lungatg bagliaf'ign a Taiwan? → taiwanes, cines

Che lingua as discuora a San Diego? (inglais)

Che lingua vain discurrü a Mexico City? (spagnöl)


- auter: tschiel illuminaus dallas cazzolas, pauc plaz per giugar entuorn casa, massa glieud, plazza da giug ...

- oter: tschiel ilumino da las cazolas, poc plaz par giujear anturn tgea, fetg bleara glieud, plaza da giujear ...

<strong>- oter</strong>: igl tschiel è illumino dallas gleischs, pac plaz per giuier anturn tgesa, blera gliout, plazzas da giuier

- oter: bgeras glüschs, clarited eir la saira, poch lö intuorn chesa, bgera glieud, bgers incuntschaints, plazzas da giuver

- oter: bleras glüms, clerità eir la saira, pac lö intuorn chasa, blera glieud, blers incuntschaints, plazzas da giovar


- baghetgs: casas d'ina famiglia, clavaus, stallas, baselgias, stizuns, ustrias ...

- bietgs: tgeas d'egna famiglia, clavos, nuegls, baselgias, stizùns, ustreias ...

<strong>- bietgs</strong>: tgesas d'ena famiglia, clavos, uigls, baselgias, buteias, ustareias ...

- edifizis: chesas d'üna famiglia, talvos, stallas, baselgias, butias, ustarias ...

- stabilimaints: chasas d'üna famiglia, tablats, stallas, baselgias, butias, ustarias ...


Haveis vus gia viviu en in marcau grond?

Vez vus gea vivieu egn'ea an egn martgieu grànd?


a do bgeras pussibililteds da fer cumpras


vasta purschida da spisas d'autras tiaras

vasta purschida da tratgas d'otras tearas

gronda purscheida da speisas dad otras teras


d) Ils scolars colureschan cun verd las atgnadads ch'ein plitost tipicas per in vitg e cun oransch quellas ch'ein plitost tipicas per in marcau. Forsa ein entginas gia vegnidas numnadas el pensum b). Silsuenter cumpareglian ils scolars lur sligiaziun cun in partenari ed argumenteschan lur sligiaziun. Alla fin curregia il scolast il pensum el plenum. La suandonta damonda concluda l'activitad:

d) Igls sculars calureschan cun verd las atgnadads c'en pletost tipicas par egna vischnànca a quellas c'en pletost tipicas par egn martgieu. Forza en anzaquàntas gea vagnidas numnadas an la leztga b). Suainter cumpareglian igls sculars lur schliaziùn cun egn partenari ad argumanteschan ella. A la fegn curegia igl surmester la leztga an classa. La savundànta amparada seara giou l'activitad:

d) Las scolaras colureschan las atgnadads dalla vischnanca cun oransch e las atgnadads digl martgea cun violet. Forsa èn en pêr atgnadads gio neidas numnadas tar b). Siva cumpareglian las scolaras lour schliaziuns cun ena partenaria ed argumenteschan la schliaziun. Alla fegn currigia igl scolast igl pensum aint igl plenum. La suandonta dumonda concluda l'activitad:

d) Ils scolars culureschan cun verd las particulariteds chi sun püchöntsch tipicas per la vschinauncha e cun orandsch quellas chi sun tipicas per la cited. Forsa sun ün pêr gnidas manzunedas illa lezcha b). Zieva conguelan ils scolars lur soluziuns cun quellas d'ün conscolar u d'üna conscolara ed argumanteschan lur soluziuns. A la fin corregia il magister la lezcha in classa. La seguainta dumanda conclüda l'activited:

d) Ils scolars culurischan cun verd las particularitats chi sun plüchöntsch tipicas pel cumün e cun orandsch quellas chi sun tipicas per la cità. Forsa sun ün pêr gnüdas manzunadas illa lezcha b). Davo congualan ils scolars lur soluziuns cun quellas d'ün conscolar o d'üna conscolara ed argumanteschan lur soluziuns. A la fin corregia il magister la lezcha in classa. La seguainta dumonda conclüda l'actività:


Cons marcaus dat ei el cantun Grischun? Tgeinins? el Grischun han duas vischnauncas dapli che 10'000 habitonts (Cuera e Tavau); Glion e Maiavilla vegnan ultra da quei considerai sco marcaus pervia da lur mirs che conferman lur dretg da marcau historic

Quànts martgieus dat igl agl cantùn Grischùn? Tgenegns? Agl Grischùn ân duas vischnàncas daple ca 10'000 abitànts (Cuira a Tavo); Glion, Maiavilla a Farschno vignan plenavànt consideros sco martgieus parveda lur mirs ca cunfearman lur dretg da martgieu istoric.

Quants martgeas dattigl aint igl Grischun? Tgenegns? (Aint igl Grischun dattigl 2 martgeas cun daple tgi 10'000 abitants (Coira e Tavo); Farschno è igl pi pitschen martgea digl mond ed er Glion e Maiavilla pon sa numnar martgeas. Tots treis lis vevan meirs ed on uscheia igl dretg istoric da sa numnar martgeas.)

Quauntas citeds do que in Grischun? Chenünas? Il Grischun ho duos citeds chi haun dapü cu 10'000 abitants (Cuira e Tavo). Glion e Maiavilla velan eir scu citeds causa lur mürs chi conferman lur dret da cited istoric.

Quantas citads daja in Grischun? Chenünas? Il Grischun ha duos citads chi han daplü da 10'000 abitants (Cuoira e Tavo). Glion e Maiavilla valan eir sco citads causa lur mürs chi conferman lur dret da cità istoric.


Fuss ei per vus ina gronda midada dad ir a star en in marcau? Pertgei (buc)?

Fuss igl par vus egna grànda midada dad ir a star an egn martgieu? Partge (betg)?

Fissigl per vous ena gronda midada dad eir a star ainten en martgea grond? Pertge (betg)?

Füss que per vus ün grand müdamaint dad ir a ster in üna metropola? Perche (na)?

Füssa per vus ün grond müdamaint dad ir a star in üna metropola? Perche (na)?


Exempel: marcau da Mexico → Tgei saveis vus da Mexico?

Exaimpel: Tainan an Taiwan → Tge savez vus da Tainan?

En exaimpel per ena metropola è igl martgea da Perth. Tge savez da Perth?

Exaimpel: San Diego – Che savais vus da quella cited?

Exaimpel: Mexico City – Che savais vus da quella cità?


Cuera (marcau) – Sedrun (vitg) – Laax (vitg) – Tavau (marcau) – Lumbrein (vitg) – Berna (marcau) – New York (marcau) – S. Gagl (marcau) – Valendau (vitg) – Rueun (vitg)

Cuira (martgieu) – Andeer (vischnànca) – Laax (vischnànca) – Tavo (martgieu) – San Bernardino (vischnànca) – Berna (martgieu) – New York (martgieu) – S. Gagl (martgieu) – Bonaduz (vischnànca) – Sur (vischnànca)

Coira (martgea) – Surava - (vischnanca) – Mulegns (vischnanca) – Tavo (martgea) – Stierva (vischnanca) – Berna (martgea) – New York (martgea) – Son Giagl (martgea) – Casti (vischnanca) – Cunter (vischnanca)

Cuira (cited) – San Murezzan (vschinauncha) – S-chanf (vschinauncha) – Tavo (cited) – Puntraschigna (vschinauncha) – Berna (cited) – New York (cited) – Paris (cited) – Müstair (vschinauncha) – Segl (vschinauncha)

Cuoira (cità) – Scuol (cumün) – Müstair (cumün) – Tavo (cità) – Giarsun (cumün) – Berna (cità) – New York (cità) – Paris (cità) – Martina (cumün) – Susch (cumün)


Cons habitonts ha il marcau da Mexico City? Schazegei. → ca. 8.9 milliuns (quei ei quasi tons sco quei che la Svizra ha habitonts)

Quànts abitànts â igl martgieu da Tainan? Schazagead. → zirca 2 miliùns

Quants abitants veivan a Perth? Stime. (ca. 2.1 milliuns, chegl è en quart dall'antiera Svizra)

Quaunts abitants ho San Diego? Stimè. (ca. 1.4 milliuns, que es circa ün ochevel da la Svizra!)

Quants abitants ha Mexico City? Stimai. (ca. 8.9 milliuns, quai es tant sco cha la Svizra ha abitants)


- baghetgs: casas da pliras alzadas, sgrataneblas, baghegiau spess, baselgias, centers da cumpra, stizuns, kinos, ustrias, ...

- bietgs: tgeas da pliras ulzadas, sgratanivels, biagieu spess, baselgias, zenters da cumpra, stizùns, kinos, ustreias, ...

<strong>- bietgs</strong>: tgesas cun ples plangs, sgrattatschiels, biagia pi spess, baselgias, centers da compra, bleras buteias, kinos, ustareias, ...

- edifizis: chesas cun püssas abitaziuns, sgrattatschêls, möd da fabricher concentro, baselgias, centers da butias, kinos, ustarias, bars

- stabilimaints: chasas cun plüs abitaziuns, sgrattatschêls, möd da fabrichar concentrà, baselgias, centers da butias, kinos, ustarias, bars


c) Ils scolars nodan mintgamai in'atgnadad tipica pil vitg e pil marcau, e quei tier mintga senn. Sch'els drovan agid, san els mirar sils fegls da lavur che pendan vid la tabla.

c) Igls sculars nodan mintgame egn'atgnadad tipica par la vischnànca a pigl martgieu, a quegl tier mintga sen. Sch'els dovran agid, san els vurdar segls figls da lavur ca palendan ved la tavla.

c) La scolaras nodan mintgamai en'atgnadad tipica per la vischnanca e pigl martgea, e chegl tar mintga senn. Sch'ellas dovran ageid pon ellas screiver giu digls figls tgi pendan alla tavla.

c) Ils scolars notan adüna üna particularited per la vschinauncha ed üna per la cited, e que per mincha sen. Sch'els drouvan agüd, paune guarder süls fögls da lavur chi pendan vi da la tevla.

c) Ils scolars notan adüna üna particularità pel cumün ed üna per la cità, e quai per mincha sen. Sch'els douvran agüd, pona verer süls fögls da lavur chi pendan vi da la tabla.


Cura discuoran ins d'in marcau? da principi vala ina vischnaunca cun dapli che 10'000 habitonts sco marcau (sco p.ex. Cuera); ei dat denton vischnauncas ch'ein marcaus per motivs historics, perquei ch'ellas han survegniu antruras il dretg da marcau e possedan era mirs ed in marcau vegl

Cura bagliaf'ign d'egn martgieu? Da prinzipi vala egna vischnànca cun daple ca 10'000 abitànts sco martgieu (sco p.ex. Cuira); igl dat dantànt vischnàncas c'en martgieus par motivs istorics, parquegl c'ellas ân survagnieu ple bòld igl dretg da martgieu a possedan ear mirs ad egn martgieu vigl.

Cura ins discorra d'en martgea? (Da prancepi vala ena vischnanca cun daple tgi 10'000 abitants scu martgea (p.ex. Coira). I dat vischnancas tgi èn martgeas perveia da muteivs istorics, chellas on survagnia pi bod igl dretg da martgea e possedan meirs ed en martgea vigl.)

Cura as discuorra d'üna cited? Da principi vela ün lö cun dapü cu 10'000 abitants scu cited (p.ex. Cuira). A do però eir lös chi sun citeds per radschuns istoricas, perque cha haun clappo pü bod drets da cited ed haun ün mür da cited ed üna cited veglia (p.ex. Glion).

Cura as discuorra d'üna cità? Da princip vala ün lö cun daplü da 10'000 abitants sco cità (p.ex. Cuoira). I dà però eir lös chi sun citads per radschuns istoricas, perquai chi han surgni plü bod drets da cità ed han ün mür da cità ed üna cità veglia (p.ex. Glion).


• Tgei ein ils tratgs communabels da vitgs e marcaus?

• Tge en igls tratgs cuminevels da vischnàncas a martgieus?

• Tge èn igls tratgs communabels dalla vischnanca e digl martgea?

• Che trats cumünaivels haun la vschinauncha e la cited?

Che trats cumünaivels han il cumün e la cità?


- auter: tschiel stelliu, curtgins entuorn casa, plitost pauca glieud, plazza da giug ...

- oter: tschiel stelieu, ierts anturn tgea, pletost poca glieud, plaza da giujear ...

<strong>- oter</strong>: tschiel steilia, ierts anturn tgesa, pitost paca gliout, plazza da giuier

- oter: bella vista, üerts intuorn las chesas, pocha glieud, plazzas da giuver, glieud cha's cugnuoscha

- oter: bella vista, üerts intuorn las chasas, paca glieud, plazzas da giovar, glieud chi's cugnuoscha


Ella havess giu dad esser a casa allas sis, arriva denton ina mes'ura memia tard. Tgei capeta?

Ella vess gieu dad easser a tgea a las sis, riva dantànt egna meas'ura megna tard. Tge capeta?

Ella vess gia dad esser a tgesa allas seis, reiva pero ena mes'oura pi tard.

Ella vess gieu dad esser a chesa a las ses, riva però üna mezz'ura memma tard.

Ella vess gnü dad esser a chasa a las ses, riva però üna mezz'ura massa tard.


Cura ch'ella vul far in dessert culs farbuns, ei la scatla gia miez vita.

Cura c'ella vut far egn dessert cun las frajas, e la stgatla gea miez vita.

Cura tgi ella vot far en dessert cun las fraias, mantga la mesadad.

Cur ch'ella voul fer ün dessert cullas frejas, mauncha la mited.

Cur ch'ella voul far ün dessert cullas frajas, manca la mità.


Mo sia sora ei el bogn ed ha serrau igl esch.

Mo sia sora e agl bogn ad â saro igl esch.

Ma sia sora è aint igl bogn ed ò saro igl isch.

Ma sia sour es aint in bagn ed ho serro l'üsch.

Ma sia sour es aint in bogn ed ha serrà l'üsch.


8. Igl bab ad igl Silvan en an tgadafiac.


9. La mumma haveva cumprau ina scatla farbuns ed haveva mess ella en frestgera.

9. La mama veva cumpro egna stgatla frajas a veva mess ella an la frestgera.

9. La mamma veva cumpro fraias e mess ainten la frestgera.

9. La mamma vaiva cumpro frejas e miss aint illa fras-chera.

9. La mamma vaiva cumprà frajas e miss aint illa frais-chera.


L'aua va sur la bognera ora, igl entir plantschiu ei bletschs.

L'aua va sur la bognera or, igl antier palantschieu e bletsch. Tge capeta?

L'ava vo sur igl our dalla bognera, tot igl palantschia è bletsch.

L'ova vo surour la bagnera, tuot il palintschieu es bletsch.

L'aua va sur la bognaduoira oura, tuot il fuond es bletsch.


4. Igl Adrian vean a tgea suainter scola.


5. Andri sto ir urgentamein sin tualetta.

5. Igl Andri sto ir urgiaintameing sen tualeta.

5. Armon stò eir urgentamaintg sen sacret.

5. Andri stu ir urgiaintamaing sül comad.

5. Andri sto ir urgiaintamaing sün tualetta.


1. Flurin ed Andrea fan bogn ella bognera.

1. Igl Flurin ad igl Andrea fan bogn an la bognera.


11. Da miezdi suenter scola damonda Mattiu Luca, sch'el vulessi vegnir tier el a gentar.

11. Da miezgi suainter scola ampeara igl Matia agl Luca, sch'el vigli vagnir tier el a marandar.

11. Da mezde, siva scola, dumonda Diego a Luca, schi el viglia neir tar el a giantar.

11. A mezdi, zieva scoula, dumanda Duri a Luca, sch'el vöglia gnir tar el a gianter.

11. A mezdi, davo scoula, dumonda Duri a Luca, sch'el vöglia gnir pro el a giantar.


2. Norina ei stada a far termagls tier Livia.

2. La Norina e stada a far tarmagls tier la Livia.

2. Alina è stada a far tarmagls tar Livia.


El haveva priu cun el siu sac da gimnastica.

El veva prieu cun el igl sieus satg da gimnastica.

El veva piglia cun el igl sies satg da gimnastica.

El vaiva piglio cun se sieu sach da gimnastica.

El vaiva tut cun sai seis sach da gimnastica.


Ina dunna jastra di ch'ella stoppi discuorer urgentamein culla mumma.

Egna duna eastra gi c'ella stotgi bagliafar urgiaintameing cun la mama.

Ena donna estra dei tgi ella stoptga discorrer urgentamaintg cun la mamma.

Üna duonna estra disch ch'ella stopcha discuorrer urgiaintamaing cun la mamma.


12. Severin ha empristau in giug a Claudio. Cura che Claudio gioga a casa cun sia sora, han els carplina ed il giug rumpa.

12. Igl Severin â amprasto egn gioi agl Claudio. Cura c'igl Claudio â giujieu a tgea cun sia sora, ân els gieu daspeta a rut igl gioi.

12. Severin ho imprasto ün gö a Claudio. Cun fer il gö cun sia sour, faun els dispütta e rumpan il gö.

12. Severin ha imprastà ün gö a Claudio. Cun far il gö cun sia sour, fan els dispitta e rumpan il gö.


Ella tuorna a casa e camina tras tut la habitaziun cullas stivlas tschuffas.

Ella turna a tgea a va tras tut la habitaziùn cugls stivals tschufs.

Ella turna a tgesa e vo tras l'antiera abitaziun cun stivagls tschufs.

Ella tuorna a chesa e chamina tres tuot l'abitaziun cun stivels as-chers.

Ella tuorna a chasa e chamina tras tuot l'abitaziun cun stivals suos-chs.


3. La mumma ed il bab dad Emilia vulan ch'ella mondi a letg.

3. La mama ad igl bab da l'Emilia vutan c'ella vomi a litg.

3. La mamma ed igl bab dad Emilia vottan tgi ella geia a letg.

3. La mamma ed il bap dad Emilia vöglian ch'ella giaja in let.


Ella ha mal dapertut, ella sesenta malsauna.

Ella â mal dapartut, ella sasainta malzàna.

Ella ho mel dapertuot, ella as sainta amaleda.

Ella ha mal dapertuot, ella as sainta amalada.


En quei pachet da materialias anflan ins informaziuns ed access al tema: definiziuns, ina historia dils sentiments, ulteriuras informaziuns da basa e surtut ina pluna impuls per l'instrucziun e per la lavur en gruppas.

An que pacet da material tgat'ign infurmaziùns ad ideias par tractar igl tema: definiziùns, egn'istorgia da santimaints, ulteriuras infurmaziùns essenzialas ad oravàntut egna massa impuls par l'instrucziùn a par la lavur an grupas ad an teams.

Ainten chel pachet da material èn da cattar infurmaziuns ed access agl tema: definiziuns, en'istorgia digls sentimaints, ulteriouras infurmaziuns da basa e cunzont ena ploma impuls per l'instrucziun e per la lavour an gruppas.

In quist paquet da materiel sun da chatter infurmaziuns ed access al tema: definiziuns, ün'istorgia dals sentimaints, ulteriuras infurmaziuns da basa ed impustüt üna pruna impuls per l'instrucziun e per la lavur in gruppas.

In quist paket da materialias sun da chattar infuormaziuns ed access al tema: definiziuns, ün'istorgia dals sentimaints, ulteriuras infuormaziuns da basa ed impustüt üna pruna impuls pell'instrucziun e per la lavur in gruppas.


Ein Gefühl fürs Leben – Materialienpaket Jugendrotkreuz (funtàna: www.jugendrotkreuz.at)


b) Ils scolars sepreparan da far il dictat. Quei fan els cun in partenari tenor il muossavia. Igl ei impurtont ch'els fetschien quei en sequenzas cuortas, denton pliras gadas (far l'emprema sequenza (pass 1-4) en ina gada e suenter exercitar duront plirs dis). Il scolast accumpogna ils scolars e segida cull'analisa.

b) Igls sculars sapreparan da far igl dictat. Quegl fan els cun egn partenari tanor igl mussaveia. Igl e impurtànt c'els fan quegl an sequenzas curtas, dantànt pliras geadas (far l'amprema sequenza (pass 1-4) an egn'ea a suainter exerzitar durànt plirs gis). Igl surmester acumpogna igls sculars a gida cun l'analisa.

b) Ils scolars as preparan per fer il dictat. Els faun que cun ün partenari u üna partenaria tenor il muossavia. Ad es important da fer que püssas voutas in sequenzas cuortas (fer la prüma sequenza/ils pass 1-4 in üna tratta e l'exerciter alura düraunt püs dis). Il magister accumpagna als scolars ed als güda ad analiser.

b) Ils scolars as preparan per far il dictat. Els  fan quai cun ün partenari o üna partenaria tenor il muossavia. Id es important da far quai plüssas jadas in sequenzas cuortas (far la prüma sequenza/ils pass 1-4 in üna tratta e tilla exercitar lura dürant plüs dis). Il magister accumpogna als scolars e tils güda ad analisar.


Modas da dir ein mieds stilistics ch’embelleschan il lungatg. Ellas han la funcziun da dir enzatgei cun in maletg per render pli veseivla l'expressiun, p.ex. 'ir culs peis ensi' per 'murir'. La moda da dir daventa pér capeivla tras la cumbinaziun dils differents elements. Savens ston ins enconuscher las circumstanzias localas per capir ina moda da dir, p.ex. 'Enta Medel tgi che po, o da Medel tgi che sto.'

Modas da gir en mieds stilistics c'ambaleschan igl lungatg. Ellas ân la funcziùn da gir anzatge cun egn maletg par render ple vasevla l'expressiùn; p.ex. 'plover sco or da sadealas' munta c'igl plova aschi fearm sco sch'anzatgi svidass l'aua or da sadealas giou da tschiel. La moda da gir davainta ple capevla antras la cumbinaziùn digls diferaints elemaints. Savens ston ign ear ancanuscher las zircumstànzas localas par capir la moda da gir. 'Quels da Clugen vignan' munta par exaimpel c'ign susda ad e stàncel.

Möds da dir imbelleschan la lingua. Els haun la funcziun da dir qualchosa cun ün purtret; p.ex. 'ir culs peis insü' u 'ir culs daints insü' per 'murir'. Suvenz as stu cugnuoscher las circunstanzas localas per chapir ün möd da dir, scu p.ex. 'mner vin vi'n Vuclina' chi voul dir: fer qualchosa chi nun es necessari. (In Vuclina ho que nempe già vin pü cu avuonda.)

Möds da dir imbellischan la lingua. Els han la funcziun da dir alch cun ün purtret, p.ex. 'ir culs peis amunt' o 'ir culs daints insü' per 'murir'. Suvent as stoja cugnuoscher las circunstanzas localas per chapir ün möd da dir, p.ex. 'manar vin vi'n Vuclina', voul dir far alch chi nun es necessari (in Vuclina haja nempe fingià vin plü co avuonda).


6. lascher pender las alas = perder igl curasch (tudestg: den Kopf hängen lassen)

6. avair il cour (aint) illas chotschas (= avair granda temma)

6. avair il cour illas chotschas (= avair gronda temma)


4. Ella lai aviarts els cullas paginas engiu, p.ex. sil mir digl iert, sil sem dalla finiastra, sin meisa ... en tut ils loghens pusseivels.

4. Ella lascha aviert els cun las paginas angiou, p.ex. segl mir digl iert, segl parsiel da la faneastra, sen la mesa ... an tut igls liacs pussevels.

4. Ella lascha aviert dapertuot ils cudeschs cullas paginas ingiò, p.ex. sün maisa, sül balcun da la fnestra u sül mür da l'üert.

4. Ella lascha avert dapertuot ils cudeschs cullas paginas ingiò, p.ex. sün maisa, sül balcun da la fanestra o sül mür da l'üert.


Duonna Ladina ho ün möd tuot speciel dad ir per la posta, da trer our la giacca e da metter sü crema süls mauns. Cur ch'ella as tschainta a maisa, disch ella adüna: «Uossa bain.» Alura as po que cumanzer a manger.

Duonna Ladina ha ün möd tuot special dad ir per la posta, da trar oura la giacca e da metter sü crema süls mans. Cur ch'ella as tschainta a maisa, disch ella adüna: «Uossa bain.» Lura as poja cumanzar a mangiar.


Elavurar communablamein criteris che fan mintga famiglia unica, p.ex. disas da mintgin, reglas, rituals, friads en casa, interess, ...

Elavurar cuminevlameing criteris ca fan mintga famiglia unica, p.ex. disas da mintgegn, reglas, rituals, freads an tgea, interess, ...

Discuter insembel, perche cha mincha famiglia es otra. Che es oter? Per exaimpel ils adüs da minchüna e minchün, la repartizun da las rollas (chi fo che illa chaseda?), las reglas da's cumporter, ils rituels, las savuors, ils interess speciels, e.u.i.

Discuter insembel, perche cha mincha famiglia es otra. Che es oter? Per exaimpel ils adüs da minchüna e minchün, la repartizun da las rollas (chi fa che illa chasada?), las reglas da's cumportar, ils rituals, las savurs, ils interess specials, e.u.i.


6. Sch'el sesa giu, suspira el. Ed el ha ina moda cumplicada da far giu nas.

6. El â egna moda cumplitgeada da zuflar giou nas.

6. El ho ün möd cumplicho da fer giò il nes.

6. El ha ün möd cumplichà da far giò il nas.


7. Els han midau ils plazs vid la meisa. Il bab ha surviu ils truffels cun star sin peis sco in camerier. La mumma haveva in capi sin tgau, il raquintader ha magliau cul maun seniester e la sora ha insumma buca magliau. La mumma ha ultra da quei aunc entschiet a cantar.

7. Els ân mido igls plazs ved la mesa. Igl bab â survieu igls hardefels cun star sen pes sco egn camarier. La mama veva egna tgapeala segl tgieu, igl raquintader â maglieu cugl màn saniester a la sora â anzuma betga maglieu. La mama â ultra da quegl ànc antschiet a cantar.

7. Els haun baratto ils lös da tschanter a maisa. Il bap ho cumanzo a servir ils ardöffels in pè, scu ün camarier. La mamma ho miss sü ün chapè, il raquinteder (eau) ho cumanzo a manger cul maun schnester e la sour nun ho mangio pü ünguotta. La mamma ho eir auncha cumanzo a chanter.

7. Els han barattà ils lös da tschantar a maisa. Il bap ha cumanzà a servir la mailinterra in pè, sco ün camarier. La mamma ha miss sü ün chapè, il raquintader (eu) ha cumanzà a mangiar cul man schnester e la sour nun ha mangià plü nöglia. La mamma ha eir amo cumanzà a chantar.


8. Na, la sora era surstada ed ha la finala schizun entschiet a bargir, perquei ch'igl era tut auter che schiglioc.

8. Na, la sora eara surstada ad â parfegn antschiet a dar is, parquegl ca tut eara oter ca schiglioc.

8. Na, la sour es steda fich stutta. Ella ho schmiss da manger ed ho dafatta cumanzo a crider, perque cha tuot d'eira oter cu uschigliö.

8. Na, la sour es statta fich stutta. Ella ha rafüdà da mangiar ed ha dafatta cumanzà a cridar, perquai cha tuot d'eira oter co uschigliö.


Era discutar tgei ch'ei 'normal' ed haver endamen che quellas normas sedifferenzieschan en differentas culturas, denton era denter vegl e giuven.

Ear discutar tge c'e 'normal' a ca quellas normas sadiferanztgeschan an diferaintas culturas, dantànt ear trànter vigl a giuven.

A vain eir discus che chi'd es 'normel'. La magistra renda attent als scolars ed a las scolaras cha mincha cultura ho sieus egens möds da viver e cha eir ils vegls haun oters adüs ed oters interess cu ils giuvens.

I vain eir discus che chi'd es 'normal'. La magistra renda attent als scolars ed a las scolaras cha mincha cultura ha seis agens möds da viver e cha eir ils vegls han oters adüs ed oters interess co ils giuvens.


5. Ins sa buc dir ei definitivamein. Ella fa sco sch'ella legess, mo tgunsch sa ella aunc buca leger.

5. Ign sa betga gir quegl definitivameing. Ella fa sco sch'ella ligess, mo cartevel sa ella ànc betga liger.

5. Que nu's po propi dir. Ella fo finta da ler, ma forsa nu so'la auncha ler.

5. Quai nu's poja dir. Ella fa finta da leger, ma forsa nu sa ella amo leger.


Las s-charpas sun aint illa frais-chera.


3. Il da magliar ei segir buns, mo el sefida buca propi.

3. Igl damagliear e siir bùn, mo el safida betga propi.

3. El disch cha'l damanger saja sgür bun, ma ch'el nu's fida dal tuot.

3. El disch cha'l damangiar saja sgüra bun, ma ch'el nu's fida dal tuot.


9. Il gat odiescha urezis, il raquintader odiescha carflur.

9. Igl giat odiescha urezis, igl raquintader odiescha carflur.

9. Il giat ödiescha orizis, il raquinteder (eau) ödiescha cardifiol.

9. Il giat ödiescha orizis, il raquintader (eu) ödiescha cardifiol.


Il scolast sa tscherner singulas damondas dil test per discussiunar, sch'il pretendiu constat veramein; p.ex. damonda 6: San ins buca viver en in marcau ed aunc haver in poni? Daco ei in raspun pli adattaus? ...

Igl surmester sa tschearner singulas amparadas digl test par examinar, scha la pratensiùn cunstat verameing; p.ex. amparada 6: San ign betga viver an egn martgieu ad ànc ver egn poni? Partge e egn rafùn ple adato pigl martgieu c'egn poni?

Il magister po tscherner singulas dumandas dal test per discuter, scha que cha'd es gnieu pretais es eir güst; p.ex. la dumanda 6: «Nu's po que viver in cited, scha's voul avair ün poni?» u: «Perche es il furmanter pü adatto?» ...

Il magister po tscherner singulas dumondas dal test per discuter, scha quai chi'd es gnü pretais es eir güst; p.ex. la dumonda 6: «Nu's poja viver in cità, schi's voul avair ün poni?» o: «Perche es il furmanter plü adattà?» ...


Ils scolars fan il test ed evalueschan el. Cun agid dil maletg vesan els ualti spert tgei ch'il test cusseglia. Dapli puncts ch'els han e pli gronds ch'il giavisch da viver en in marcau ei.

Igls sculars fan igl test ad evalueschan el. Cun agid digl maletg vezan els fri speart tge c'igl test cunzeglia. Daple puncts c'els ân a ple grànd c'igl giavisch da viver an egn martgieu e.

Ils scolars faun il test e'l evalueschan. Cun agüd dal disegn vezzan els vaira svelt che cha'l test cussaglia. Dapü puncts ch'els haun e pü grand cha'l giavüsch da viver in cited es.

Ils scolars fan il test e til evalueschan. Cun agüd dal disegn vezzan els vaira svelt che cha'l test cussaglia. Daplü puncts chi han e plü grond cha'l giavüsch da viver in cità es.


a) jeu roghel: ins sto scriver in 'h', schiglioc vegn il 'g' pronunziaus sc’in 'ge'

a) Tü pichast sün porta da la staunza da scoula.

a) Tü cloccasch sün porta da la stanza da scoula.


(Per mintga risposta correcta tier a) dat ei ½ punct, per la risposta plausibla tier b) dat ei 1 punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Par mintga rasposta corecta tier a) dat igl ½ punct, par la rasposta plausibla tier b) dat igl 1 punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Per mintga rasposta correcta tar a) dattigl ½ punct, per ena rasposta plausibla tar b) dattigl 1 punct, an tot dattigl 5 puncts.)

(Per mincha resposta correcta tar a) do que ½ punct, per la resposta plausibla tar b) do que 1 punct, in tuot do que 5 puncts.)

(Per mincha resposta correcta pro a) daja ½ punct, per la resposta plausibla pro b) daja 1 punct, in tuot daja 5 puncts.)


Ins sa aschuntar suffixs als nomens per crear novs plaids. Fai exempels cun quater differents suffixs.

Ign sa aschuntar sufixs agls nomens par crear novs pleds. Fe exaimpels cun quater diferaints sufixs.

Ins pò agiuntar suffixs agls nomens per crear novs pleds. Fò exaimpels cun quatter differents suffixs.

Que as po agiundscher suffixs als nomens per creer pleds nouvs. Fo exaimpels cun quatter differents suffixs.

I's po agiundscher suffixs als nomens per crear pleds nouvs. Fa exaimpels cun quatter differents suffixs.


(Per mintga risposta plausibla dat ei ½ punct, en tut dat ei 1 punct.)

(Par mintga rasposta plausibla dat igl ½ punct, an tut dat igl 1 punct.)

(Per mintga rasposta plausibla dattigl ½ punct, an tot dattigl 1 punct.)

(Per mincha resposta plausibla do que ½ punct, in tuot do que 1 punct.)

(Per mincha resposta plausibla daja ½ punct, in tuot daja 1 punct.)


Lorena habitescha sin in bein puril sper la staziun.

La Lorena stat sen egn bagn puril sper la staziùn.

Lorena stat sen en bagn puril gist dasper la scola.

Lorena sto sün ün bain puril güst sper la scoula.

Lorena sta sün ün bain pauril güsta sper la scoula.


Flurin ha dus pors da mar, in brin-alv ed in brin cun in peil burriu. Mintga mardis suenter scola va Flurin a trenament da ballapei. Quei ei siu sport preferiu.

Igl Flurin â dus purtscheals indians, egn bregn-alv ad egn bregn cun egn pel stgavalo. Mintga margis suainter scola va igl Flurin a trenamaint da burape. Quegl e igl sieus sport preferieu.

Enrico ò dus portgigns da mar, en alv cun tatgs bregns ed en bregn cun en peil lung. Mintga marde siva scola vo Enrico a dar a ballape. Chegl è igl sies sport preferia.

Flurin ho duos püerchins da mer, ün alv cun flachs brüns ed ün brün cul pail lung. Mincha mardi zieva scoula vo Flurin a giuver a ballapè. Que es sieu sport predilet.

Flurin ha duos chucalins da mar, ün alb cun flachs brüns ed ün brün cul pail lung. Mincha mardi davo scoula va Flurin a giovar a ballapè. Quai es seis sport predilet.


Ursina dorma en combra cun sia sora Laura.

L'Ursina dorma an tgombra cun sia sora Laura.

Valeria dorma an tgombra cun sia sora Lavigna.

Ursina dorma in staunza cun sia sour Laura.

Ursina dorma in stanza cun sia sour Laura.


parter il plaz, negin agen spazi per seretrer, il frar ni la sora va vid igl agen uorden

partgir igl plaz, nign agen spazi par saratrer, igl frar near la sora va ved igl agen urden

cunter: (p.ex.) ins stò parteir igl plaz, ins ò mengia pac spazi per sasez/sasezza, igl frar u la sora fò disurden cun la mia roba

a's stu partir tuot cul frer u cun la sour; a s'es memma a chavagl ün a l'oter; il frer/la sour fo dischuorden cun mia roba

i's sto partir tuot cul frar o culla sour; i s'es massa a chavagl ün a tschel; il frar/la sour fa dischuorden cun mia roba


Tgei fa che tia famiglia ei speciala ni autra che las famiglias da tes conscolars? Numna duas caussas.

Tge fa ca tia famiglia e speziala near otra ca las famiglias digls teas cunsculars? Numna duas tgossas.

Pertge è la tia famiglia otra tgi las famiglias dallas tias conscolaras u digls ties conscolars? Screiva dus tgossas.

Perche es tia famiglia otra cu las famiglias da tieus conscolars u da tias conscolaras? Scriva duos chosas.

Perche es tia famiglia otra co las famiglias da teis conscolars o da tias conscolaras? Scriva duos chosas.


Lorena ha aunc dus frars, in pli grond ed in pli pign.

La Lorena â ànc dus frars, egn ple grànd ad egn ple pintg.

Lorena ò anc dus frars, egn pi grond ed egn pi pitschen.

Lorena ho auncha duos frers, ün pü grand ed ün pü pitschen.

Lorena ha amo duos frars, ün plü grond ed ün plü pitschen.


Lorena ha in liung viadi a scola, perquei ch'ella habitescha sin in bein puril in tec dado il vitg. Cura ch'ei ha buca neiv, vegn Lorena cul velo a scola. Lorena ha aunc in frar grond che va ella sisavla classa ed in frar pign che va ell'emprema classa. La combra da Lorena ei sisum la casa sut il tetg. Sil bein puril dils geniturs da Lorena dat ei biars animals. Lur tgaun ha num Murlina ed ha giu la primavera tschun cagneuls.

La Lorena â egn lùng vieadi a scola, parquegl c'ella stat sen egn bagn puril ampo dafor la vischnànca. Cur c'igl â betga nev, vean la Lorena a scola cugl velo. La Lorena â ànc egn frar grànd ca va an la sisavla classa ad egn frar pintg ca va an l'amprema classa. La tgombra da la Lorena e senzum la tgea sut igl tetg. Segl bagn puril digls geniturs da la Lorena dat igl blears animals. Lur tgàn â num Murlina ad â gieu tschentg tgignols la parmavera.

Lorena ò ena lunga veia da scola, perchegl tgi ella stat sen en bagn puril en mecta toc davent dalla vischnanca. Schi igl ò nigna neiv, vign Lorena cun igl velo a scola. Lorena ò anc en frar pi vigl tgi vo ainten la seisavla classa ed en frarign tgi vo ainten l'amprema classa. La tgombra da Lorena è sensom la tgesa sot igl tetg. Sen igl bagn puril digls genitours da Lorena dattigl blers animals. Lour tgang (ena tganga) ò nom Murlina ed ò gia tschintg cagnouls la premaveira passada.

Lorena ho ün lung viedi a scoula, perque ch'ella sto sün ün bain puril ün vaira töch dadour la vschinauncha. Scha nun es naiv, vain Lorena cul velo a scoula. Lorena ho auncha ün frer pü vegl chi vo in sesevla classa ed ün frerin chi vo in prüma classa. La staunza da Lorena es süsom la chesa suot il tet. Sülla puraria dals genituors da Lorena ho que bgeras bes-chas. Lur chaun (üna chagna) ha nom Murlina, e la prümavaira passeda ho'la gieu tschinch chagnöls.

Lorena ha ün lung viadi a scoula, perquai ch'ella sta sün ün bain pauril ün ter toc dadour cumün. Schi nun es naiv, vain Lorena cul velo a scoula. Lorena ha amo ün frar plü vegl chi va in sesavla classa ed ün frarin chi va in prüma classa. La stanza da Lorena es süsom chasa suot il tet. Sülla pauraria dals genituors da Lorena esa bleras bes-chas. Lur chan (üna chogna) ha nom Murlina, e la prümavaira passada ha'la gnü tschinch chagnöls.


b) Scriva ils dretgs pronoms possessivs ellas largias.

b) Scriva igls dretgs pronoms possessivs an las largias.

b) Screiva igls dretgs pronoms possessivs ainten las largias.

b) Scriva ils drets pronoms possessivs illas luochas.

b) Scriva ils drets pronoms possessivs illas loccas.


b) Ella casa da tgei affon habitasses ti il pli bugen? Pertgei?

b) An la tgea da tge unfànt stessas tei igl ple bugent? Partge?

b) An tge tgesa digls treis unfants stessas te igl pi gugent? Pertge?

b) In chenüna chesa dals trais iffaunts stessast tü il pü gugent? Perche?

b) In chenüna chasa dals trais uffants stessast tü il plü jent? Perche?


Al plaunterren dalla casa nua che Ursina habitescha ei ina fatschenta da mobiglias.

Al plantaragn da la tgea noua ca l'Ursina viva e egna fatschenda da mobiglias.

Sen igl plang-taragn dalla tgesa, noua tgi Valeria abitescha, è en affar da mobiglia.

Al plaun terrain da la chesa, inua cha Ursina abita, es ün affer da mobiglia.

Al plan terrain da la chasa, ingio cha Ursina abita, es ün affar da mobiglia.


Ella malegia aint igl sies carnet. (igl carnet è dad ella)


Flurin habitescha en ina casa d'ina famiglia gest sper la casa da scola. Flurin ha negins fargliuns. El ha ina combra cun in balcun mo per el sez. Ella stiva dalla casa da Flurin ei in grond canapè tgietschen. Sin quel sesa Flurin bugen per leger. Ils geniturs da Flurin lavuran en lur hotel. A gentar va Flurin tier ses geniturs el hotel.

Igl Flurin stat an egna tgea d'egna famiglia gest sper la tgea da scola. Igl Flurin â nigns fardagliùns. El â egna tgombra cun egn balcùn me par el sez. An la stiva da la tgea digl Flurin e egn grànd canape cotschen. Sen quel sea igl Flurin bugent par liger. Igls geniturs digl Flurin lavuran an lur hotel. A marenda va igl Flurin tier seas geniturs agl hotel.

Enrico stat ainten ena tgesa d'ena famiglia gist dasper la scola. El ò nigns fardagliuns. El ò ena tgombra cun ena lobgia angal per el sulet. An steiva dalla famiglia dad Enrico è en grond canape cotschen. Sen chel tschainta Enrico gugent per liger. Igls genitours dad Enrico lavouran ainten lour hotel. A giantar vo Enrico tar igls sies genitours aint igl hotel.

Flurin sto in üna chesa d'üna famiglia be güst sper la scoula. El nun ho üngüns fradgliuns. El ho üna staunza cun üna lobgia be per el sulet. Aint in stüva da la famiglia da Flurin es ün grand canapè cotschen. Sün quel tschainta Flurin gugent per ler. Ils genituors da Flurin lavuran in lur hotel. A gianter vo Flurin tar sieus genituors aint il hotel.

Flurin sta in üna chasa d'üna famiglia be güsta sper la scoula. El nun ha ingüns fradgliuns. El ha üna stanza cun üna lobgia be per el sulet. Aint in stüva da la famiglia da Flurin es ün grond canapè cotschen. Sün quel sezza Flurin jent per leger. Ils genituors da Flurin lavuran in lur hotel. A giantar va Flurin pro seis genituors aint il hotel.


7. Els on amblido ............................... giaccas. (las giaccas èn dad els)


ins sa buca far canera sco ins vul ni schar entuorn termagls (ins sto prender risguard dils auters)

ign sa betga far canera sco ign vut near schar star anturn tarmagls (ign sto prender risguard digls oters)

cunter: ins dastga betg far mengia blera canera; ins dastga betg lascher anturn skis, velos e tarmagls; ins stò piglier risguard dad oters

a nu's suos-cha fer memma bgera canera e neir na lascher intuorn skis, velos e giovarets; a's stu piglier resguard sün oters

i nu's das-cha far massa bleras canera e neir na laschar intuorn skis, velos e giovarets; i's sto tour resguard sün oters


(Per mintga plural irregular e plural collectiv dat ei ¼ punct e per ina risposta correcta tier b) dat ei ½ punct, en tut dat ei 5 puncts.)

(Par mintga plural iregular a plural colectiv dat igl ¼ punct a par egna rasposta corecta tier b) dat igl ½ punct, an tut dat igl 5 puncts.)

(Per mintga plural regular, irregular e collectiv dattigl ¼ punct e per ena rasposta correcta tar b) dattigl ½ punct, an tot dattigl 5 puncts.)

Per mincha plural irreguler e plural collectiv do que ¼ punct e per üna resposta correcta tar b) do que ½ punct, in tuot do que 5 puncts.)

Per mincha plural irregular e plural collectiv daja ¼ punct e per üna resposta correcta pro b) daja ½ punct, in tuot daja 5 puncts.)


p.ex. las disas da mintgin, la moda e maniera da viver, reglas

p.ex. las disas da mintgegn, la moda a maniera da viver, reglas

p.ex. differentas deisas, differenta repartiziun dallas rollas an tgesa

p.ex. differents adüs, differenta repartiziun da las rollas in chesa

p.ex. differents adüs, differenta repartiziun da las rollas in chasa


(Per mintga exempel dat ei ¼ punct, en tut dat ei 1 punct.)

(Par mintga exaimpel dat igl ¼ punct, an tut dat igl 1 punct.)

(Per mintga exaimpel dattigl ¼ punct, an tot dattigl 1 punct.)

(Per mincha exaimpel do que ¼ punct, in tuot do que 1 punct.)

(Per mincha exaimpel daja ¼ punct, in tuot daja 1 punct.)