Par vagnir segl tema tgatscha vean discuto agl plenum igl savundànt:

Per far la punt tar igl tema tgatscha discuteschan las scolaras las suandontas dumondas an classa:

Per tratter il tema chatscha discutan ils scolars las sguaintas dumandas in classa:

Per trattar il tema chatscha discutan ils scolars las sguaintas dumondas in classa:


Tgei saveis vus dalla catscha? Tgei differentas fuormas da catscha dat ei? (catscha aulta, catscha bassa, catscha da capricorns e catscha speciala)

Tge savez vus da la tgatscha? Tge diferaintas furmas da tgatscha dat igl? (tgatscha òlta, tgatscha bassa, tgatscha da capricorns a tgatscha speziala)

Tge savez vusoters dalla tgatscha? Tge differents geners da tgatscha dattigl? (tgatscha ota, tgatscha bassa, tgatscha da lietg e cun la trapla, tgatscha da capricorns, tgatscha speziala)

Che savais vus da la chatscha? Che differents geners da chatscha do que? (chatsch'ota, chatscha bassa, chatscha da sguaita e culla trapla, chatscha da capricorns, chatscha speciela)

Che savais vus da la chatscha? Che differents geners da chatscha daja? (chatsch'ota, chatscha bassa, chatscha da sguaita e culla trapla, chatscha da capricorns, chatscha speciala)


cloma igl agen num ni il num dad in animal ch'ei buca en quei rudi.

cloma igl agen num near igl num dad egn animal c'e betga an que rudi

sch'ins cloma igl nom digl agen animal u en animal tgi n'è betg nia numno.

scha's clama il nom da l'egna bes-cha u il nom d'üna bes-cha chi nun es gnida numneda

schi's cloma il nom da l'aigna bes-cha o il nom d'üna bes-cha chi nun es gnüda nomnada


Has ti gia astgau accumpignar in catschadur/ina catschadura?

Âs tei gea stgieu acumpagnear egn catschadur/egna catschadura?

Ist te gio ia/eida eneda a tgatscha cun ena catschedra u en catscheder?

Est tü già ieu/ida üna vouta a chatscha cun ün chatscheder u üna chatschedra?

Est tü fingià i/ida üna jada a chatscha cun ün chatschader o üna chatschadra?


Pertgei fan ins insumma catscha sils animals digl uaul? Tgei raschuns dat ei? (mantener il diember da selvaschinas saunas ed adattar el al territori/alla situaziun locala)

Partge fan ign anzuma tgatscha segls animals digl gòld? Tge raschùns dat igl? (mantaner igl diember da salvaschegna sàna ad adatar el agl teritori/a la situaziun locala)

Pertge ins vo atgnamaintg a tgatscha? (per regular igl domber da selvaschigna, per redutgier donns aint igls gôts e sen igls pros, accidents cun autos e malsognas; far preda; passiun)

Perche as vo vairamaing a chatscha? Che sun ils motivs? (reguler il numer da sulvaschina per diminuir dans a gods e preda, accidaints cun autos e malatias; fer butin; paschiun)

Perche as vaja vairamaing a chatscha? Che sun ils motivs? (regular il nomer da sulvaschina per diminuir dons a gods e prada, accidaints cun autos e malatias; far butin; paschiun)


Sin tgei animals astgan ins far catscha? (tschierv, cavriel, camutsch, capricorn, uolp, tais, muntaniala, lieur, piertg selvadi)

Sen tge animals dastg'ign far tgatscha? (tschearv, tgavriel, tgamutsch, capricorn, gualp, tes, muntaneala, lieur, piertg salvadi)

Tge animals ins pò sagettar da tgatscha? (tscherv, tgavroul/capriol, tgamutsch, capricorn, golp, tes, muntanela, glioir, portg selvadi)

Chenünas bes-chas as po que schluppetter a chatscha? (tschierv, chavriöl, chamuotsch, capricorn, vuolp, tass, muntanella, leivra, püerch sulvedi)

Chenünas bes-chas as poja schluppettar a chatscha? (tschiervi, chavriöl, chamuotsch, capricorn, vuolp, tass, muntanella, leivra, püerch sulvadi)


Sch'in scolar/sch'ina scolara ei tuccaus, sto el/ella ir enamiez e surprender la gasetta. Il scolar ni la scolara ch'ei staus/stada enamiez astga seser el rudi.

Sch'egn scular/sch'egna sculara e tutgieu, sto el/ella ir aintamiez a surprender la giaseta. Igl scular/la sculara c'e sto aintamiez dastga sear agl rudi.

Schi ena scolara è neida tschiffa, stò ella eir aintamez igl cres e surpiglier la rolla dalla catschedra cun la gasetta. La scolara tgi era aintamez pò turnar aint igl cres dallas conscolaras.

Sch'ün scolar es gnieu tucho, stu el ir immez il rinch e surpiglier la rolla dal chatscheder culla giazetta. Il scolar u la scolara chi d'eira immez il rinch po turner aint il rudè dals conscolars.

Sch'ün scolar es gnü toc, sto el ir immez il rinch e surtour la rolla dal chatschader/da la chatschadra culla gazetta. Il scolar o la scolara chi d'eira immez il rinch po tuornar aint il rudè dals conscolars.


cloma igl num digl animal (digl scular near da la sculara) c'e aintamiez.

sch'ins cloma igl nom digl animal (la scolara) tgi è aintamez igl cres.

scha's clama il nom da la bes-cha (il scolar/la scolara) chi'd es immez il rinch

schi's cloma il nom da la bes-cha (il scolar/la scolara) chi'd es immez il rinch


Tgi ha eligiu el giug in animal che sa sgular, in cun dapli che quater combas, in cun in peil, in ch'ins sa tener enta maun, in pli gronds che ti, in da catscha?

Tgi â tscharnieu agl gioi egn animal ca sa sgular, egn cun daple ca quater tgombas, egn cun egn pel, egn c'ign sa taner ainta màn,egn ple grànd ca tei, egn da tgatscha?

Tgi ò tscharnia aint igl gi en animal tgi so sgular, egn cun daple tgi quatter tgommas, egn cun peil, egn pitschnign, egn pi grond tgi te, egn tg'ins so sagettar?

Chi ho tschernieu i'l gö da clapper üna bes-cha chi so svuler, üna cun dapü cu quatter chammas, üna cun pail, üna pitschnina, üna pü granda cu tü, üna cha's po schluppetter?

Chi ha tschernü i'l gö da tschüffer üna bes-cha chi sa svolar, üna cun daplü co quatter chommas, üna cun pail, üna pitschnina, üna plü gronda co tü, üna chi's po schluppettar?


Va enzatgi da tia famiglia u parentella a catscha?

Va anzatgi da tia famiglia near parantela a tgatscha?

Vo ensatgi dalla tia famiglia a tgatscha?


ei staus memia plauns da clamar in auter animal ni sch'ins ei vegnius tuccaus avon dalla gasetta.

e sto megna plàn da clamar egn oter animal ad e vagnieu tutgieu avànt da la giaseta.

sch'ins è sto mengia plang cun clamar en oter nom e sch’ins è nia tutgia avant dalla gasetta.

scha s'es sto memma plaun cun clamer ün oter nom e scha s'es gnieu tucho avaunt da la giazetta.

schi s'es stat massa plan cun clomar ün oter nom e schi s'es gnü toc avant da la gazetta.


Il scolast metta a disposiziun differents materials da basa: lenn, pupi, cartun, material reciclau sco rollas da pupi, cups da pupi, butteglias da pet ed uviarchels. D'avantatg ein era: teila, balluns, gummis, plemas per la tracziun, paluttas da lenn, rodas da lenn. Il model da copiar M8.1a sa esser in impuls per discutar en classa las pusseivladads da construir in vehichel. Ussa sa mintga scolar ni mintga gruppa planisar e crear sia idea cun agid dil pensum. Igl emprem formuleschan ils scolars ensemen las premissas per garantir che tuttas e tuts hagien la medema basa. Premissas pusseivlas: Il vehichel sto haver rodas; il vehichel astga buc esser pli liungs che 15 cm; legos ein buca lubi sco material.

Igl surmester meta a disposiziùn diferaints materials da basa: len, pulpier, cartùn, material reziclo sco rolas da pulpier, cups da plastic, buteglias da pet ad urviercels. D'avantatg en ear: tela, balùns, elastics, plemas par la tracziùn, paletas da len, rodas da len. M8.1a sa dar egn impuls par discutar an la classa davart las pussevladads da construir egn vehicel. Suainter planisescha a creescha mintga scular near mintga grupa la sia ideia cun agid da la leztga. Gl'amprem formuleschan igls sculars cuminevlameing las fegnamiras/premissas par ca tuts vegian la madema basa. Fegnamiras/permissas pussevlas: igl vehicel sto ver rodas; igl vehicel dastga betg easser ple lùng ca 15 cm, legos en betga lubieus sco material.

Il magister metta a disposiziun differents materiels da basa: lain, palperi, chartun, materiel reciclo scu rollas da palperi, magöls da palperi, butiglias da pet e vierchels. D'avantag sun eir: stoffas, balluns, gommas, pennas per la tracziun, assinas, roudas da lain. Il model da copcher M8.1a po esser ün impuls per discuter in classa las pussibiliteds da construir ün veicul. Uossa po mincha scolar u mincha gruppa planiser e creer sia ideja cun agüd da l'incumbenza. Il prüm formuleschan ils scolars insembel las premissas per garantir cha tuottas e tuots hegian la listessa basa. Premissas pussiblas: il veicul stu avair roudas; il veicul nu suos-cha esser pü lung cu 15 cm; legos nu sun admiss scu materiel.

Il magister metta a disposiziun differents materials da basa: lain, palperi, chartun, material reciclà sco rollas da palperi, magöls da palperi, butiglias da pet e vierchels. D'avantag sun eir: stoffas, balluns, gommas, pennas per la tracziun, assinas, roudas da lain. Il model da copchar M8.1a po esser ün impuls per discuter in classa las pussibiltats da construir ün veicul. Uossa po mincha scolar o mincha gruppa planisar e crear sia idea cun agüd da l'incumbenza. Il prüm formuleschan ils scolars insembel las premissas per garantir cha tuottas e tuots hajan la listessa basa. Premissas pussiblas: il veicul sto avair roudas; il veicul nu das-cha esser plü lung co 15 cm; legos nu sun admiss sco material.


Quei pensum san ins cumbinar fetg bein culs roms lungatg e zambergiar. Quei dat la pusseivladad dad haver dapli lecziuns a disposiziun e da saver seprofundar ella construcziun.

Par quella leztga san ign cumbinar fetg bagn igls roms da lungatg a zambargear. Quegl pussibilitescha d'aver pliras lecziùns a disposiziùn a da saver saprofundir an la construcziùn.

Quista lezcha as po cumbiner fich bain culs rams da lingua e da zambrager. Que do la pussibilited d'avair dapü lecziuns e da pudair s'approfundir illa construcziun.

Quista lezcha as poja cumbinar fich bain culs roms da lingua e da zambriar. Quai dà la pussibiltà d'avair daplü lecziuns e da pudair s'approfundir illa construcziun.


Il scolast sa era schar far il pensum senza reparter il fegl M8.1a. Ils scolars proponan e rimnan sezs il material necessari per lur project. Aschia vegn lur idea buc influenzada. Quei sa dar curascha d'experimentar aunc pli fetg culla tracziun, la movibladad e las rodas.

Igl surmester sa ear surdar la leztga librameing sainza M8.1a. Igls sculars proponan a remnan sezs igl material basignevel par lur project. Ascheia vignan lur ideias betg influenzadas. Quegl sa augmentar la curascha d'experimentar ànc daple cun la tracziùn, la movibladad a las rodas.

Il magister po eir lascher fer la lezcha sainza scumpartir il fögl M8.1a. Ils scolars propuonan e ramassan svess il materiel necessari per lur proget. Uschè nu vain lur ideja influenzeda. Que po der curaschi d'experimenter auncha dapü culla tracziun, la movibilited e las roudas.

Il magister po eir laschar far la lezcha sainza scumpartir il fögl M8.1a. Ils scolars propuonan e ramassan svess il material necessari per lur proget. Uschè nu vain lur idea influenzada. Quai po dar curaschi d'experimentar amo daplü culla tracziun, la movibilità e las roudas.


Ils scolars decidan, sch'els vulan luvrar persuls ni en gruppas da dus. Il vehichel construiu sa silsuenter vegnir duvraus per introducir igl exercezi 10.

Igls sculars dezidan sch'els vutan luvrar an egna grupa da dus near sulets. Igl vehicel construieu sa suainter vagnir duvro par introdutgear igl exerzezi 10.

Ils scolars decidan, sch'els vulessan lavurer sulets u in gruppas da duos. Il veicul construieu as po druver pü tard per introdür l'exercizi 10.

Ils scolars decidan, schi lessan lavurar sulets o in gruppas da duos. Il veicul construi as poja dovrar plü tard per introdüer l'exercizi 10.


Igl mieus vehicel survean ear egna tracziùn:


Suenter haver baghegiau il vehichel analiseschan ils scolars il resultat e discuteschan las damondas en classa. Tier ils davos dus puncts: «Il pli bugen inventass jeu …!» e «Tgei invenziun para a ti indispensabla el mintgadi dad oz?» di il scolast dad era patertgar vid autras invenziuns che han buca da far cun vehichels, p.ex. igl internet, il telefon, il radio, il rispli. Cura ein quellas caussas vegnidas inventadas e co fuss ei senza quellas?

Cur c'igl vehicel e construieu, analiseschan igls sculars igl resultat a discuteschan suainter agl plenum las amparadas. Tier igls davos dus puncts: «Igl ple bugent invantass jou ...!» a «Tge invenziùn para a tgei indispensabla agl mintgagi dad oz?» animescha igl surmester da patartgear ear ved invenziùns c'ân betga da far cun vehicels. Quegl e egna bùna caschùn da bagliafar davart invenziùns digl noss mintgagi, cur c'ellas en vagnidas invantadas a co igl fuss sainza ellas (p.ex. igl internet, igl telefon, igl radio, igl risplei).

Zieva avair construieu il veicul, analiseschan ils scolars il resultat e discutan las dumandas in classa. Tals ultims duos puncts: «Il pü gugent inventess eau ...!» e «Che invenziun at pera indispensabla i'l minchadi dad hoz?» disch il magister da penser eir vi dad otras invenziuns chi nun haun da chefer cun veiculs, p.ex. l'internet, il telefon, il radio, il rispli. Cura sun quellas gnidas inventedas e cu füss que sainza quellas?

Davo avair construi il veicul, analiseschan ils scolars il resultat e discutan las dumondas in classa. Pro'ls ultims duos puncts: «Il plü jent inventess eu ...!» e «Che invenziun at para indispensabla i'l minchadi dad hoz?» disch il magister da pensar eir vi dad otras invenziuns chi nun han da chefar cun veiculs, p.ex. l'internet, il telefon, il radio, il rispli. Cura sun quellas sun gnüdas inventadas e co füssa sainza quellas?


frar e sora, uaul, casa da piziultas = Gionin e Grettina

frar a sora, gòld, tgea da pizieultas = Gion a Margreata

frar e sora, gôt, tgesa da picetra = Gionign e Grettigna

frer e sour, god, chesa da pizetra = Gianin e Grettina

frar e sour, god, chasa da piziouter = Ansin e Grettina


mattatscha, cisterna, neiv = Donna Holla


Ils scolars noteschan sin in fegl la figura principala dad ina praula ed aunc dus ulteriurs cavazzins. Els lain lignar ils conscolars tgei praula ch'ei manegiada.

Igls sculars nodan sen egn figl la figura prinzipala dad egna praula ad ànc dus ulteriurs tgavazegns ca van a pro cun quella figura. Els laschan angiavinar igls cunsculars tge praulas c'en manageadas.

Las scolaras nodan sen en figl la figura principala e dus tgavazzigns dad ena praula. Ellas laschan angivinar las conscolaras, tge praula tg'ellas manegian.

Ils scolars notan sün ün fögl la figüra principela e duos chavazzins dad üna parevla. Els laschan ingiuviner als conscolars che parevla ch'els managian.

Ils scolars notan sün ün fögl la figüra principala e duos chavazzins dad üna parabla. Els laschan ingiavinar als conscolars che parabla ch'els manajan.


anseuls, luf = Il luf ed ils siat anseuls

ansolas, luf = Igl luf a las seat ansolas

ansouls, louf, tgesa = Igl louf ed igls set ansouls


Giais vus eir sulets/sulettas aint il god?


La scolasta fa la punt culla historia dalla strietta: stria, quac, onda Rumpumpel.

La surmestra fa la pùnt tier l'istorgia da 'La Streieta': streia, corv, onda Rumpumpel.

Igl scolast fò la punt tar l'istorgia dalla streietta: streia, corv Abraxas.

La magistra fo la punt a l'istorgia da la strietta: stria, corv, Rumpumpel.

La magistra fa la punt a l'istorgia da la strietta: stria, corv, Rumpumpel.


Haveis vus era giu tema, cura che vus essas stai inaga egl uaul?

Vez vus ear gieu tema cur ca vus eassas stos egn'ea agl gòld?

Vez vusoters er gio gia eneda tema aint igl gôt?

Vais vus eir già gieu üna vouta temma aint il god?

Vais vus eir fingià gnü üna jada temma aint il god?


Nua vegn igl uaul meinsvart descrets sco misterius, stgirs e malsegirs? (ellas praulas)

Noua vean igl gòld anqualgeadas descret sco misterius, stgir a privlus? (an las praulas)

Noua vign igl gôt mintgatant er descretg scu misterious, stgeir e malsieir? (ainten las praulas)

Inua vain il god minchataunt descrit scu misterius, s-chür e melsgür? (illas parevlas)

Ingio vain il god minchatant descrit sco misterius, s-chür e malsgür? (illas parablas)


matta, cavels fetg liungs, tuor = Rampuniala

mata, tgavels fetg lùngs, tur = Rumplarot

mattatscha, tgavels fitg lungs, tor = Rampunela

matta, chavels fich lungs, tuor = Rapunzel

matta, chavels fich lungs, tuor = Rampunzla


buoba, manti tgietschen, luf = Capetscha cotschna

buaba, manti cotschen, luf = Tgapetscha cotschna

matta, tgapitscha cotschna, louf = Tgapitschigna cotschna

matta, giacca cotschna, luf = Chapütschina cotschna


Co sesentis vus, cura che vus essas egl uaul?

Co sasantez vus, cur ca vus eassas agl gòld?

Scu az santiz, cura tgi vous ischas aint igl gôt?

Cu as sentis vus, cur cha vus essas aint il god?

Co as sentis vus, cur cha vus eschat aint il god?


Fabian ha rut il spieghel. El sto cumprar in spieghel niev.

Igl Fabian â rut igl schlieuset. El sto cumprar egn nov schlieuset.

Flavio ò rot l'oura. El stò cumprar ena nov'oura.

Flavio ho ruot l'ura. El stu cumprer ün'ura nouva.

Flavio ha ruot l'ura. El sto cumprar ün'ura nouva.


Andrina survegn ina tschugalata. La tschugalata ha en cocs.

L'Andrina survean egna tschiculata. La tschiculata â aint nuschs.

Andrina survign ena tschigulatta. La tschigulatta ò aint nouschs da cocos.

Annetta survain üna tschiculatta. La tschiculatta ho aint cocus.

Annetta survain üna tschiculatta. La tschiculatta ha aint cocus.


<strong>Egna </strong>plànta â scho dar tut la figlia.


Il stilograf da Clau ei egl etui. Sil baun ha ei aunc in auter.

Igl stilograf digl Gian e agl etui. Segl bànc â'gl ànc egn oter.

Igl stilograf da Niclo è aint igl etui. Segl banc ògl anc en oter.

Il stilograf da Claudio es aint il etui. Sül baunch es auncha ün oter.

Il stilograf da Claudio es aint il etui. Sün banc esa amo ün oter.


Ils scolars contan la canzun dil bau. Lu contan els aunc in'autra canzun.

Igls sculars tgàntan egna canzùn. Quegl e la canzùn digl bo.

Igls scolars cantan la canzung da calonda mars. Siva cantan els anc en'otra canzung.

Ils scolars chauntan la chanzun da Chalandamarz. Zieva chauntan els auncha ün'otra chanzun.

Ils scolars chantan la chanzun da Chalandamarz. Lura chantan els amo ün'otra chanzun.


• igl artechel indefinit vegn apostrofaus avon nomens feminins ch'entscheivan cun in vocal

• Igl artetgel indefinit vean apostrofo avànt nomens feminins c'antschevan cun egn vocal.

• igl artetgel indefinit vign apostrofo avant nomens feminins tgi antschevan cun en vocal

• l'artichel indefinieu vain apostrofo davaunt nomens feminins chi cumainzan cun ün vocal

• l'artichel indefini vain apostrofà avant nomens feminins chi cumainzan cun ün vocal


Petra legia in cudisch. Igl ei il cudisch dalla biblioteca.

La Petra ligia egn cudesch. Igl cudesch e da la biblioteca.

Petra ligia en codesch. Ella ò ampresto igl codesch dalla biblioteca.

Petra legia ün cudesch. Ella ho imprasto il cudesch da la biblioteca.

Petra legia ün cudesch. Id es il cudesch ch'ella ha imprastà da la biblioteca.


Ella ha anflau ina buorsa. Igl ei la buorsa da Melina.

Ella â cato egna bursa. Igl e la bursa da la Melina.

Luisa ò catto ena bursa. Igl è la bursa da Melina.

Ella ho chatto üna buorsa. Que es la buorsa da Mevina.

Ella ha chattà üna buorsa. Id es la buorsa da Mevina.


• igl artechel indefinit vegn buc apostrofaus avon nomens masculins ch'entscheivan cun in vocal, cunquei ch'igl artechel indefinit masculin ha in -n alla fin.

• Igl artetgel indefinit vean betg apostrofo avànt nomens masculins c'antschevan cun egn vocal, cunquegl c'igl artetgel indefinit masculin â egn -n a la fegn.

• igl artetgel indefinit na vign betg apostrofo avant nomens masculins tgi antschevan cun en vocal, perchegl tg'igl artetgel indefinit masculin ò en 'n' alla fegn

• l'artichel indefinieu nu vain apostrofo davaunt nomens masculins chi cumainzan cun ün vocal, perque cha l'artichel indefinieu glivra cun ün -n.

• l'artichel indefini nu vain apostrofà avant nomens masculins chi cumainzan cun ün vocal, causa cha l'artichel indefini finischa cun ün -n.


d) Il scolars enqueran nomens ch'entscheivan cun in vocal e noteschan quels. Els scrivan quels cugl artechel indefinit ed emprovan co ei tuna cun apostrofar e senza. La scolasta diregia e sustegn ils scolars, aschia ch'els percorschan duas caussas:

d) Igls sculars anquieran nomens c'antschevan cun egn vocal a nodan quels. Els scrivan quels cugl artetgel indefinit ad amprovan co igl tùna cun apostrofar a sainza. La surmestra magna a sustegna igls sculars, ascheia c'els saintan duas tgossas:

d) Igls scolars tschertgan nomens tgi antschevan cun en vocal e nodan chels. Els screivan chels cugl artetgel indefinit ed amprovan, scu tgi tunga cun u sainza apostrofar. La scolasta diriga e sustigna igls scolars, uscheia tg'els s’accorschan dus tgossas:

c) Ils scolars tscherchan nomens chi cumainzan cun ün vocal ed ils scrivan in lur quaderns. Els scrivan alura l'artichel indefinieu e prouvan, cu cha que tuna cun e sainza l'apostrof. La magistra als sustegna e cussaglia, uschè cha badan il seguaint:

c) Ils scolars tscherchan nomens chi cumainzan cun ün vocal e tils scrivan in lur quaderns. Els scrivan lura l'artichel indefini e prouvan, co chi tuna cun e sainza l'apostrof. La magistra tils sustegna e cussaglia, uschè chi badan il seguaint:


Ils scolars zambregian gronds segns d'interpuncziun da pupi gries ni da cartun e scrivan exempels sper quels segns. Ils segns d'interpuncziun culs exempels san vegnir pendi si en stanza da scola.

Igls sculars zambregian anzenas gràndas or da pulpier gross near cartùn a scrivan exaimpels sper quellas. Palandar sei las anzenas an stànza da scola.

Las scolaras ed igls scolars zambregian gronds segns d'interpuncziun da palpieri gross u da cartung e screivan exaimpels sper chels segns d'interpuncziun. Els pon pender se lour resultats an stanza da scola.

Ils scolars zambragian grands segns d'interpuncziun da palperi gross u da chartun e scrivan exaimpels sper quels segns d'interpuncziun. Els paun pender sü lur resultats in staunza da scoula.

Ils scolars zambrajan gronds segns d'interpuncziun da palperi gross o da chartun e scrivan exaimpels sper quels segns d'interpuncziun. Els pon pender sü lur resultats in stanza da scoula.


Co ha il conscolar che sesa sper tei num?

Scu ò nom la conscolara u igl conscolar tgi tschainta dasper tè?

Cu ho nom il conscolar/la conscolara chi tschainta dasper te?

Co ha nom il conscolar/la conscolara chi sezza sper tai?


Seglia sco ina lieur tras la stanza da scola!

Saglia sco egna lieur tras la stànza da scola!

Saglia scu ena glioir tras la stanza da scola!

Saglia scu üna leivra tres la staunza da scoula!

Saglia sco üna leivra tras la stanza da scoula!


Semetta en dies giun plaun e fai la candeila!

Sameta an dies gioubass a fe la candela!

Ta metta an dies giu mez e fò la candeila!

Metta't in arains giò per terra e fo la chandaila!

At metta in rain giò per terra e fa la chandaila!


Prenda egn pulpier a taglia or egn triànghel!

Peglia en palpieri e taglia or en trianghel!

Piglia ün palperi e taglia our ün triangul!

Piglia ün palperi e taglia oura ün triangul!


Va avon esch, siara el e splunta treis gadas!

Va avànt igl esch, seara el a splùnta tres geadas!

Vo davant isch, igl sera e petga treis gedas!

Vo davaunt üsch, serra'l e picha trais voutas sün porta!

Va davant üsch, til serra e clocca trais jadas sün porta!


Varda sen l'oura e dei las quantas tg'igl è!

Guarda sün l'ura e di las quauntas cha'd es!

Guarda süll'ura e di las quantas chi'd es!


Sest tü che chi'd es il cuntrari da lam?

Sast tü che chi'd es il cuntrari da lom?


Enconuschas ti enzatgei da magliar cun ina fuorma triangulara?

Ancanuschas tei anzatge da magliear cun egna furma triangulara?

Canoschast ensatge da magler cun ena furma triangulara?

Cugnuoschast tü qualchosa da manger cun üna fuorma triangulera?

Cugnuoschast tü alch da mangiar cun üna fuorma triangulara?


Malegia en grond suglegl ve dalla tavla!


Construcziuns declarativas (che raquentan ni declaran enzatgei)

Construcziùns declarativas (ca raquentan near declaran anzatge)

Construcziuns declarativas (tgi rachintan u dacleran ensatge)

Frasas declarativas (chi quintan u decleran qualchosa)

Frasas declerativas (chi quintan o decleran alch)


Construcziuns interrogativas (che damondan enzatgei)

Construcziuns interrogativas (tgi dumondan ensatge)

Frasas interrogativas (chi dumandan qualchosa)

Frasas interrogativas (chi dumondan alch)


Tgei fuorma han las patgnas dils aviuls?

Tge furma on las patgnas (igls nias) d'aviouls?


Stai sin peis sin tia sutga e seglia giu dad ella!

Ste sen pes sen la tia sutga a saglia giou dad ella!

Stò an peis sen la tia soptga e saglia giu dad ella!

Sto in pè sün tieu s-chabè e saglia giò da quel!

Sta in pè sün tia sopcha e saglia giò da quella!


Fai ina damonda a treis da tes conscolars!

Fe egn'amparada a tres digls teas cunsculars!

Fò ena dumonda a treis conscolaras u conscolars!

Fo üna dumanda a trais da tieus conscolars!

Fa üna dumonda a trais da teis conscolars!


Dessegna in cor tgietschen vid la tabla!

Disegna ün cour cotschen vi da la tevla!

Disegna ün cour cotschen vi da la tabla!


Construcziuns affectivas (che cuntegnan in camond ni in'exclamaziun)

Construcziùns afectivas (ca cuntegnan egn cumond near egn'exclamaziùn)

Construcziuns affectivas (tgi cuntignan en cumond u en'exclamaziun)

Frasas affectivas (chi cuntegnan ün cumand u ün'exclamaziun)

Frasas affectivas (chi cuntegnan ün cumond o ün'exclamaziun)


Ancanuschas tei egn animal lùng a sategl?

Cugnuoschast tü üna bes-cha lungia e fina?

Cugnuoschast tü üna bes-cha lunga e fina?


Dai il maun sco da dar bien di ad in conscolar ni ad ina conscolara!

De igl màn sco da gir 'bùn gi' ad egn cunscular near ad egna cunsculara!

Dò igl mang scu per deir 'bun de' ad en conscolar u ad ena conscolara!

Do il maun scu per dir 'bun di' ad ün conscolar u ad üna conscolara!

Dà il man sco per dir 'bun di' ad ün conscolar o ad üna conscolara!


Sas ti dir 'bien di' en in auter lungatg?

Sas tei gir 'bùn gi' an egn oter lungatg?


Schi spert tgi Chiara vign dasdada digl 'chicherichi' la dumang marvegl, saglia ella or da letg e varda or da fanestra. Chior è anc nign sen veia. Sies genitours chintan er, tg'igl pot vigna pir circa las diesch. Oz vess numnadamaintg da rivar igl pachet digl sies padregn. El è igl chino da sia mamma ed abitescha an China. Avant en pêr deis ò'l rachinto agl telefon tgi en pachet seia sen veia. Chiara so strousch spitgier tg'el reiva! Ella teira aint las sias jeans, en t-shirt ed ena giachetta alva. Chigiu sainta ella sies bab a preparar igl ansolver. Chiara vo giu da stgela an steiva e sa tschainta a meisa. Ella ò ansasez betg zichel fom, schi agitada è ella! Ella trouscha la boglia da Bircher e sainta strousch la musica d'orchester or digl radio. «Betg ta fò chitos, igl pachet reiva franc las diesch», la consolescha sies bab. Chiara suspeira e gioia cugls sies tschurrichels. Igl perpendichel dall'oura gronda para da batter bler pi plang.

Kerstin e Kevin vaun hoz culs skis. Els haun mangio ün kivi ed üna banana da culazchun. Cun ir our da chesa haun els udieu ün schnat ‚kikeriki', ‚kikeriki' no dal curtin dals chantunais. Che bellezza: Ad haun darcho ün kiker – che kerli! Ils iffaunts admiran sias pennas e sia bella crasta. Uossa stöglian els però ir scu raketas speravi il kiosc tar la fermativa dal bus. Aint il bus es ün hom vegl cun üna giacca türkis chi fo tuot il temp skerzs cun la glieud giuvna. Kerstin sto sü e fo lö a l'hom attempo. Il manaschunz ho plaschair da que ed ingrazcha a Kerstin. Ün pêr dis zieva vain il postin cun ün paquet e sün l'etiquetta legia ella sieu nom. Che saro be aint accò? Ün bikini u ün bun per ir a kino scu ch'ella vaiva giavüscho? Kerstin evra be buonder il paquet. Ad es aint üna tschiculatta da kivi, ün pitschen kenguru da plüsch ed ün cudaschin dad Eskimos. Giosom il paquet chatta ella üna chartina cun ün grazcha fich d'ün giast chi vain minch'an da la Slovakia in Engiadina per ir culs skis.

Kerstin e Kevin van hoz culs skis. Els han mangià ün kivi ed üna banana da püschain. Cun ir our da chasa hana dudi ün schnat ‚kikeriki', ‚kikeriki' nan dal curtin dals vaschins. Che bellezza: Id han darcheu ün kiker – che kerli! Ils uffants admiran sias pennas e sia bella craista. Uossa ston els però ir sco raketas sper il kiosc via pro la fermativa dal bus. Aint il bus es ün hom cun üna giacca türkis chi blastemma alch da kindels dal malom chi nu laschan sezzer giò a la glieud veglia. Kerstin sta sü subit e fa lö. Il manisunz ha gust da quai ed ingrazcha a Kerstin. Ün pêr dis plü tard vain il postin cun ün paket e süll'etiketta legia ella seis nom. Che sarà be aintaquia? Chi ha tramiss il paket? Kerstin til driva be buonder. Id es aint üna tschiculatta da kivi, ün pitschen kenguru da plüsch ed ün cudaschin dad eskimos. Giosom il paket chatta ella üna chartina cun ün sten grazcha fich d'ün giast chi vain minch'on da la Slovakia in Engiadina in vacanzas.


S La sera vean igl per tard puspe ple frestg.

La seira vignigl fitg tard freid e stgeir.


Igl apicultur prenda ora il mèl d'aviuls.

Igl apicultur prenda or igl meal d'avieuls.

3  Igl apicultour peglia or igl mêl d'aviouls.


La sera vean igl per tard puspe ple frestg.

3  La seira vignigl fitg tard freid e stgeir.

La saira vain que fich tard fraid e s-chür.

La saira vegna fich tard fraid e s-chür.


3  Igls meils sen las plantas èn madeirs.


P, S, A Bia glieud va a spass ellas muntognas.

U P S A  Bleara glieud va a spass an las muntognas.

Blera gliout vo a viandar ainten las muntognas.


U La damaun cura che nus levein eis ei aunc stgir.

U La damàn, cur ca nus levagn, e'gl ànc stgir.

La dumang, cura tgi nous lavagn, ègl anc stgeir.

La damaun, cur cha nus stains sü, es auncha s-chür.

La daman, cur cha nus stain sü, esa amo s-chür.


A Il brassamaruns ha bia da far davos siu stan.

A Igl brassamarùns â blear da far davos igl sieus stand.

Igl barsamarungs ò bler da far ainten la sia hettigna da lenn.

Il brassamaruns ho bger da fer in sia chamannina da lain.

Il brassamaruns ha bler da far in sia chamonnina da lain.


S Igl apicultur prenda ora il mèl d'aviuls.

S Igl apicultur prenda or igl meal d'avieuls.

Igl apicultour peglia or igl mêl d'aviouls.


Bleara glieud va a spass an las muntognas.

2, 3, 4  Blera gliout vo a viandar ainten las muntognas.


Igls unfànts van cun schlissarigns a cun skis.

1  Igls unfants von cun patinas e cun skis.

Ils iffaunts vaun culs patins e culs skis.

Ils uffants van culs patins e culs skis.


U Ils affons van cun patinas e cun skis.

U Igls unfànts van cun schlissarigns a cun skis.

Igls unfants von cun patinas e cun skis.


Il brassamaruns ha bia da far davos siu stan.

Igl brassamarùns â blear da far davos igl sieus stand.

4  Igl barsamarungs ò bler da far ainten la sia hettigna da lenn.


La damaun cura che nus levein eis ei aunc stgir.

La damàn cur ca nus levagn e'gl ànc stgir.

1  La dumang, cura tgi nous lavagn, ègl anc stgeir.


Scriver las fiastas sin cedels e metter ellas el dretg liug dil rudi digl onn.

Scriver las feastas sen egn zedel a meter ellas agl dretg liac digl rudi digl on.

Nudar las festas sen cedels e las ordinar aint igl cres digl onn.

Noter las festas sün scrittins e las ordiner aint il rinch da l'an.

Notar las festas sün scrittins e tillas ordinar aint il rinch da l'on.


Daniev – Buania – tscheiver – cureisma – Pastgas – vacanzas da stad – fiasta naziunala dalla Svizra – Sontgaclau – Nadal – Silvester

Biemàn – tschever – Pastgas – Anzainzas -Tschuntgesmas – vacànzas da stad – feasta naziunala da la Svizra – Sontgaclo – Nadal – Silvester

Bumang – tschever – calonda mars – Pasca – vacanzas da stad – de dalla festa naziunala – Son Niclo – Nadal – Son Silvester

Bümaun – carnaval – Chalandamarz – Pasqua – vacanzas da sted – di da la festa naziunela – Niculaus – Nadel – Silvester

Büman – carnaval – Chalandamarz – Pasqua – vacanzas da stà – di da la festa naziunala – Niculaus – Nadal – Silvester


di dalla mumma, s. Valentin, trer schibettas, perdanonza, diversas fiastas religiusas, ...

gi da la mama, s. Valentin, trer schibetas, calànda marz, diversas feastas religiusas, ...

festas pusseblas an vischnanca: purdananza, diversas festas religiousas, de dalla mamma, de digl bab, Son Valantegn, ...

Chanter suot las fnestras, Bavania, diversas festas religiusas, festas localas, festas da gruppas immigredas ...

di da la mamma, Babania, Hom strom, Pangronds, diversas festas religiusas, festas localas, festas dals Portugais in Engiadina Bassa, ...


b) El tudestg vegn duvrau 'k'/'ck', ins enconuscha buca 'chi' e 'che'. El talian eis ei tuttina sco el romontsch.

An engles ins pronunztga chels sungs savens scu tsch (p.ex. child u check), an franzos pero scu sch (p.ex. chéri u chiffre).


Il tudestg numna il temps da tscheiver <strong>Fas(t)nacht. </strong>En quei plaid ei 'fasten' zuppau, quei che munta 'giginar'. Il tscheiver ei pia il temps avon ch'ins fa gigina duront la cureisma.

Igl tudestg numna igl tains da tschever (13) Fas(t)nacht. An que pled e 'fasten' zupo, quegl ca mùnta 'gigignear'. Igl tschever e peia igl tains avànt far gigegna durànt la curesma.


Propi impurtonta ei la davosa jamna naven dalla gievgia grassa entochen che la cureisma entscheiva. Quella entscheiva culla mesjamna dalla tschendra ed ei la preparaziun per la fiasta da Pastgas. Duront il temps da cureisma che cuoza 40 dis vegn fatg gigina. Pli baul eran las reglas da far gigina fetg strentgas. Perquei magliavan ils carstgauns si tut las reservas e las victualias che seschevan buca conservar quei liung temps.

Propi impurtànta e la davos'eanda davent da la (8) gievgia grassa antocen ca la curesma antscheva. Quella antscheva cun la measeanda da la tschendra ad e la preparaziùn par la feasta da (9) Pastgas. Durànt igl tains da (10) curesma, ca cuza 40 gis, vean fatg (11) gigegna. Ple bòld earan las reglas da far gigegna fetg strictas. Parquegl maglieavan igls carstgàns sei tut las reservas a las (12) vivàndas ca saschavan betga conservar que lùng tains.


Quei exercezi introducescha era las noziuns da singular e plural. Sco proxim survegnan ils scolars il pensum dad encurir e nudar sil model (M15.1a) caussas e persunas che vegnan avon mo ina gada en stanza da scola (en lur combra, sin via a scola, vid els sezs ni ...) e caussas e persunas, dallas qualas els entaupan pliras. Els cumpareglian lur gliestas el plenum e legian silsuenter il memo dil pensum 16.

Que exerzezi introdutgescha ear las noziùns digl singular a digl plural. Sco proxim survignan igls sculars la leztga dad ancurir a nudar segl modèl (M15.1a) tgossas a parsùnas ca vignan avànt me egn'eada an la stànza da scola (an lur tgombra, sen veia da scola, ved els sezs near ...) a tgossas a parsùnas, da las qualas els antopan pliras. Els cumpareglian lur glistas an classa a ligian alura igl memo da la leztga 16.

Chel exercezi introduescha er las noziuns digl singular e plural. Scu proxim survignan igls scolars igl pensum da tschartger e nudar segl figl (M14.1a) tgossas e persungas tgi vignan avant angal eneda an stanza da scola, an lour tgombra, sen veia e ve dad els sezs scu er tgossas e persungas tgi vignan avant ples gedas. Els cumpareglian lour glistas l'egna cun l'otra e ligian alloura igl memo digl exercezi 15.

Quist exercizi introdüa eir las noziuns dal singular e plural. Scu prossem survegnan ils scolars la lezcha da tschercher e noter sül fögl (M13.1a) chosas e persunas chi vegnan avaunt be üna vouta in staunza da scoula, in lur chambra, sün via u vi dad els svess e chosas e persunas chi vegnan avaunt püssas voutas. Els conguelan lur glistas üna cun l'otra e legian alura il memo da la lezcha 16.

Quist exercizi introdüa eir las noziuns dal singular e plural. Sco prossem survegnan ils scolars la lezcha da tscherchar e notar sül fögl (M13.1a) chosas e persunas chi vegnan avant be üna jada in stanza da scoula, in lur chombra, sün via o vi dad els svess e chosas e persunas chi vegnan avant plüssas jadas. Els congualan lur glistas üna cun tschella e legian lura il memo da la lezcha 16.


bustabescha il plaid / lungatg da roboter

bustabescha igl pled / lungatg da roboter


declara me cun gestas a mimica igl tieus pled

daclera igl ties pled angal cun gests e mimica

Declera tieu pled be cun gests e mimica.

Declera teis pled be cun gests e mimica.


… has in aug ni in'onda che habitescha en in'autra tiara.

… âs egn ô near egn'onda ca viva an egn'otra teara.

... ast en barba u en'onda tgi abiteschan ainten en'otra tera.

… hest ün barba u üna tanta chi abitan in ün oter pajais.

… hast ün barba o üna tanta chi abitan in ün oter pajais.


… has plirs cusrins che habiteschan el medem vitg sco ti.

… âs plirs cusregns ca statan an la madema vischnànca sco tei.

... ast ples cusregns u cusregnas tgi stattan ainten la tia vischnanca.

… hest püs cusdrins chi staun in tia vschinauncha.

… hast plüs cusdrins chi abitan in teis cumün.


… has muncau plirs dis en scola, dapi che ti vas ella secunda classa.

… âs mantgieu plirs gis an scola, davent da ca tei vas an la savunda classa.

... ast mantgea ples deis an scola, davent tgi te vast ainten la sagonda classa.

… hest mancho püs dis da scoula in seguonda classa.

… hast mancà plüs dis da scoula in seguonda classa.


… eis en plirs clubs ni en pliras uniuns.

… es an plirs clubs near an pliras uniùns.


... ast bavia en magiol latg ozandumang.

… hest bavieu ün magöl lat da culazchun/cruschina.


… has survegniu in turnister niev per ir ella secunda classa.

… âs survagnieu egna tastga da scola nova par ir an la savunda classa.

... ast survagnia en nov turnister per eir ainten la sagonda classa.

… hest survgnieu ün nouv sach da scoula per ir in seguonda classa.

… hast surgni üna barsocca nouva per ir in seguonda classa.


... ast ena noda da naschientscha ve da tè.


... ast piglia oz en fretg per la pôssa.


… has fatg pliras cuorsas quest unviern.

… hest fat püssas cuorsas quist inviern.

… hast fat plüssas cuorsas quist inviern.


Alloura fon igls scolars igl exercezi c).


… hest aint ün pullover be dad üna culur.

… hast aint ün pullover be dad üna culur.


Per far quell'activitad van ils scolars en in cantun dalla stanza. Els astgan ir in cantun vinavon, sche la pretensiun che la scolasta prelegia constat per els (l'emprema runda pretensiuns el plural, la secunda el singular). Tgi arriva igl emprem puspei el medem cantun?

Par far quell'activitad van igls sculars an egn cantùn da la stànza. Els dastgan ir egn cantùn anavànt, scha la pratensiùn ca la surmestra preligia constat par els (l'amprema runda pratensiùns agl plural, la savunda agl singular). Tgi riva sco amprem puspe agl madem cantùn?

Per far chell'activitad von igls scolars ainten en cantung dalla stanza da scola. Els pon eir en cantung anavant, schi la preteisa tgi la scolasta preligia constat mintgamai per els (amprema runda: preteisas aint igl plural; sagonda runda: preteisas aint igl singular). Tgi è scu amprem puspe aint igl cantung da partenza?

Per fer quist'activited vaun ils scolars in ün chantun da la staunza da scoula. Els paun ir ün chantun inavaunt, scha la pretaisa cha la magistra prelegia als pera güsta (prüma runda: pretaisas pel plural; seguonda runda: pretaisas pel singular). Chi es scu prüm darcho aint il chantun da partenza?

Per far quist'actività van ils scolars in ün chantun da la stanza da scoula. Els pon ir ün chantun inavant, scha la pretaisa cha la magistra prelegia tils para güsta (prüma runda: pretaisas pel plural; seguonda runda: pretaisas pel singular). Chi es sco prüm darcheu aint il chantun da partenza?


… has fatg plirs umens da neiv quest unviern.

… âs fatg plirs umens da nev quest unviern.

... ast fatg ples omens da neiv chest anviern.

… hest fat püs pops da naiv quist inviern.

… hast fat plüs pops da naiv quist inviern.


Avon la tabla ein sis sutgas. A mintgina vegn attribuiu in dils artechels il, igl, la, l', ils e las. Ils scolars fuorman duas gruppas e semettan en colonna davostier ella stanza. La scolasta numna ussa in nomen, p.ex. uolp, ed igl emprem scolar da mintga colonna cuora vi e sesa giu silla sutga corrispundenta, en quei cass pia silla sutga cun l'. Per mintga sutga recaltgada dat ei in punct. Tgei gruppa ha ils pli biars puncts?

Avànt la tavla en tschentg sutgas. A mintgegna vean atribuieu egn digls artetgels igl, la, l' ad igls a las. Igls sculars furman duas grupas a sametan an colona davostier an la stànza. La surmestra numna uss egn nomen, p.ex. gualp ad igl amprem scular da mintga colona cura vei a sea giou sen la sutga coraspundainta, an que cass peia sen la sutga cun 'la'. Par mintga sutga corecta dat igl egn punct. Tge grupa â igls ple blears puncts?

Davant la tavla èn tschintg soptgas. Mintga soptga vign marcada cun en artetgel definit (la, l', igl, las, igls). Las scolaras ed igls scolars furman dus gruppas e fon dus colonnas. La scolasta dei ossa nomens, ma sainza igl artetgel, p.ex. ava. Igl amprem scolar da mintga gruppa stò correr ve e sa tschantar sen la dretga soptga (an chel cass sen chella tgi è marcada cun l'). Igl scolar tgi sa tschainta scu amprem sen la dretga soptga survign en punct per la sia gruppa. Sch'el tschainta sen la fallada soptga, vign tratg giu en punct alla sia gruppa. Siva fon igls scolars igls exercezis.

Davaunt la tevla sun tschinch s-chabels. Mincha s-chabè vain marco cun ün artichel definieu. Ils scolars fuorman duos gruppas e faun duos colonnas. La magistra disch uossa nomens, ma sainza l'artichel, p.ex. 'ova'. Il prüm scolar da mincha gruppa stu cuorrer vi e tschanter sül dret s-chabè, in quist cas sün quel marco cun ün l'. Il scolar chi's tschainta scu prüm sül dret s-chabè survain ün punct per sia gruppa. Sch'el tschainta sül fos s-chabè, vain trat giò ün punct a sia gruppa.

Davant la tabla esa tschinch sopchas. Mincha sopcha vain marcada cun ün artichel defini. Ils scolars fuorman duos gruppas e fan duos colonnas. La magistra disch uossa nomens, ma sainza l'artichel, p.ex. 'aua'. Il prüm scolar da mincha gruppa sto cuorrer via e sezzer giò sülla dretta sopcha, in quist cas sün quella marcada cun ün l'. Il scolar chi's tschainta sco prüm sülla dretta sopcha survain ün punct per sia gruppa. Sch'el tschainta sülla fosa sopcha, vain trat giò ün punct a sia gruppa.


Ils scolars fuorman gruppas da quater tochen tschun. Mintgin survegn ina part dad ina construcziun (M18.1a-b) e la gruppa sto semetter si aschia ch'ei dat ordlunder ina construcziun correcta. Era empruar cun schar leger e tener endamen il plaid.

Igls sculars furman grupas da quater tocen tschentg unfànts. Mintgegn survean egna part dad egna construcziùn a la grupa sto sameter sei ascheia c'igl dat landeror egna construcziùn corecta. Ear ampruvar cun schar liger a taner andamaint igl pled.

Igls scolars furman gruppas da quatter u tschintg. Mintgign survign ena part d'ena construcziun (M20.1a-b) e la gruppa stò sa posiziunar uscheia tgi las singulas parts furman ena construcziun correcta.

Ils scolars fuorman gruppas da quatter u tschinch. Minchün survain üna part d'üna frasa (M17.1a-b), e la gruppa as stu pusiziuner uschè cha las singulas parts fuorman üna frasa correcta.

Ils scolars fuorman gruppas da quatter o tschinch. Minchün survain üna part d'üna frasa (M17.1a-b), e la gruppa as sto posiziunar uschè cha las singulas parts fuorman üna frasa correcta.


Siva chel exercezi screivan igls scolars chellas construcziuns aint igl carnet da lavour. Els stuessan alloura neir alla conclusiun tgi las construcziuns cuntignan blers pleds cugls sungs gi u ge.

Zieva quist exercizi scrivan ils scolars ün pêr frasas aint il quadern da lavur. Els stuvessan alura gnir a la conclusiun cha las frasas cuntegnan bgers pleds culs suns 'gi', 'ge','gö' u 'gü'.

Davo quist exercizi scrivan ils scolars ün pêr frasas aint il quadern da lavur. Els stuvessan lura gnir a la conclusiun cha las frasas cuntegnan blers pleds culs suns 'gi', 'ge','gö' o 'gü'.


Otra pussibilited: Mincha scolar prelegia la part d'üna frasa sün sia carta, e la gruppa prouva alura da furmer üna frasa cun quellas parts ch'ella ho pruvo da tgnair adimmaint.

Otra pussibiltà: Mincha scolar prelegia la part d'üna frasa sün sia carta, e la gruppa prouva lura da fuormar üna frasa cun quellas parts ch'ella ha provà da tgnair adimmaint.


La historia sesanfla sin pagina gissiat.

Mengia legia gugent istorgias da gigants e giraffas.


Ils scolars pondereschan tgei sort da plaids ch'els han empleniu ellas largias (nomens) ed elegian in dils tetels per mintga poesietta. Allura cumpletar las poesias el cudisch da lavur.

Igls sculars studegian tge sort da pleds c'els ân amplanieu an las largias (nomens) a tschearnan egn digls tetels par mintga poeseia. Alura cumpletar las poeseias agl cudeschet.

Igls scolars tschernan igl tetel per mintga poesia (b) e pondereschan, tge speztga da pleds tg'els on amplania ainten las largias (c, nomens).

Ils scolars pondereschan che sort da pleds (nomens) ch'els haun implieu illas luochas e tschernan il titul per mincha poesia. Alura implan els las luochas in lur quaderns.

Ils scolars pondereschan che sort da pleds (nomens) chi han impli illas loccas e tschernan il titel per mincha poesia. Lura implischan els las loccas in lur quaderns.


Alla fin copiescha la scolasta la historia (M1.1a) e reparta ella als scolars per leger e nudar ils plaids cun 'gn'.

A la fegn coptga la surmestra l'istorgia (M1.1a) a dat ella agls sculars par liger a marcar igls pleds cun 'gn'.

Alla fegn coptga igl scolast l'istorgia (M1.1a) e la dat agls scolars per liger e screiver igls pleds cun gn.

A la fin copcha la magistra l'istorgia (M1.1a) e la do als scolars da ler e scriver ils pleds cun 'gn'.

A la fin copcha la magistra l'istorgia (M1.1a) e tilla dà als scolars da leger e scriver ils pleds cun 'gn'.


• Luvrar cun las tgartas (maletgs/pleds)

• Luvrar an gruppas u an classa cun las cartas (maletgs/pleds)

• Lavurer in gruppas/illa classa cullas cartas (purtrets/pleds)

• Lavurar in gruppas/illa classa cullas cartas (purtrets/pleds)


La classa vegn partida en pliras gruppas. Per mintga gruppa taglia la scolasta en parts in fegl pli grond cun in plaid che cuntegn il sun 'gn', p.ex. ina bugnera, in cign, in igniv ni in badugn. Mintga gruppa sto ussa metter ensemen la cumbiniala aschi spert sco pusseivel. Silsuenter legnan ils scolars tgei che quels plaids han da far in cun l'auter.

La classa vean partgida aint an pliras grupas. Par mintga grupa taglia la surmestra an tocs egn pulpier ple grànd cun egn pled ca cuntegna igl sùn 'gn', p. ex. egna bugnera, egn zign, egn gnieu near egn badugn. Mintga grupa sto meter anzemel la cumbineala aschi speart sco pussevel. Suainter angiavinan igls sculars tge ca quels maletgs ân da far l'egn cun l'oter.

La classa vign parteida an ples gruppas. Igl scolast prepara sen en figl pi grond maletgs da pleds tgi cuntignan igl sung gn (p.ex. bognera, cign u badogn). El taglia or per mintga gruppa igls maletgs digls pleds. Las gruppas amprovan alloura da cumbinar igls maletgs ed igls pleds schi spert scu pussebel. Siva pondereschan igls scolars, tge tg'igls maletgs on da far l'egn cun l'oter.

La classa vain partida aint in püssas gruppas. La magistra prepara sün ün fögl pü grand purtrets da pleds chi cuntegnan il sun 'gn' (p.ex: bagn, cign, gnieu, agnè, e.u.i.). Ella taglia our per mincha gruppa ils purtrets dal pleds. Las gruppas prouvan alura da cumbiner pü svelt pussibel ils purtrets ed ils pleds. Zieva pondereschan ils scolars che cha'ls purtrets haun da chefer ün cun l'oter.

La classa vain partida aint in püssas gruppas. La magistra prepara sün ün fögl plü grond purtrets da pleds chi cuntegnan il sun 'gn' (p.ex: bogn, cign, gnieu, agnè, e.u.i.). Ella taglia oura per mincha gruppa ils purtrets dal pleds. Las gruppas prouvan lura da cumbinar plü svelt pussibel ils purtrets ed ils pleds. Davo pondereschan ils scolars che cha'ls purtrets han da chefar ün cun tschel.


Ina roscha plaids cun suns specials gia enconuschents schain avon ils scolars. Ils biars da quels plaids cuntegnan il sun 'gn'. Ils scolars fan uorden. In migliac ha bia dapli plaids. Tgei sun special cuntegnan quels? Leger ils plaids, suenter declarar e raquintar sur da quels.

Egna roscha pleds cun sùns spezials schon ancunaschaints schen davànt igls sculars. Igls blears da quels pleds cuntegnan igl sùn 'gn'. Igls sculars fan urden. Egn hufen â blear daple pleds. Tge sùn spezial cuntegnan quels. Liger igls pleds, suainter declarar a raquintar sur da quels.

Davant las scolaras ed igls scolars è ena ploma cun pleds cun sungs spezials gio ancunaschaints (models M2.1a-n digl codesch da lavour 2). La gronda part da chels pleds cuntignan igl sung gn (M2.2f/M2.2g). Igls scolars fon urden. En mantung ò daple pleds. Tge sungs spezials cuntignan chels pleds? Igls scolars ligian igls pleds, nomnan igls sungs spezials e dacleran la muntada digls singuls pleds.

Davaunt ils scolars es ün mantun cun pleds cun suns speciels già cuntschaints. La granda part da quels pleds cuntegnan il sun 'gn'. Ils scolars faun uorden. Ün mantun ho dapü pleds. Che suns speciels cuntegnan quels pleds? Ils scolars legian ils pleds, nomnan ils suns speciels e decleran la significaziun dals singuls pleds.

Davant ils scolars es ün mantun cun pleds cun suns specials fingià cuntschaints. La gronda part da quels pleds cuntegnan il sun 'gn'. Ils scolars fan uorden. Ün mantun ha daplü pleds. Che suns specials cuntegnan quels pleds? Ils scolars legian ils pleds, nomnan ils suns specials e decleran la significaziun dals singuls pleds.


Duront la lecziun da dessegn ha Livia malegiau in cign. In magnific maletg ch'ei propi reussius bein. Mo duront colurar ei Livia setartignada bravamein. Sa tgei che la mumma vegn a dir? Cursera sto ella segir far bogn. Livia fa ina ghegna – ella lava numnadamein buca bugen ils cavels. Mo silmeins ha la mumma empermess da far ina buna tscheina! Ei dat gnocs, sia spisa preferida. Livia siemia dalla tscheina e mira da finiastra ora. Leu, in utschi che ha fatg in igniv sin in badugn. Ella dat cul cumbel a siu cumpogn Elia per mussar la scuvretga. Lez era gest vid finir da malegiar in cagniel. Mo cura che Livia ha buntganau el, eis el ius suro culla colur ed ussa ei il gnef in pign desaster. Elia tugna ella barba. In legn co spindrar siu bi maletg!

Durànt la lecziùn da dissignear â la Livia malagieu egn zign. Que magnific maletg e propi gartagieu bagn. Mo durànt calurar e la Livia satschufargneada nunudieu. Tgissà tge ca la mama vean a gir? Quersera sto ella siir far bogn. La Livia fa egna ghegna. Ella lava numnadameing betga bugent igls tgavels. Mo seglmains â la mama ampurmess da far egna bùna tschagna! Igl dat gnocs, la sia tschavera preferida. La Livia sasiemgna da la tschagna a varda ord faneastra. Là, egn utschi c'â fatg egn gnieu sen egn badugn. Ella dat egn stiempel agl sieus cumpogn Elia par mussar la scuvierta. Lez veva gest a màn da fitar da malagear egn tgignol. Mo cur ca la Livia â tutgieu el, e el ieu suror cun la calur ad ussa e igl gnef egn pintg desaster. Igl Elia marmugna an la barba. Egn legn sco spindrar igl sieus beal maletg!

Durant la lecziun da dessegn ò Livia malagea en cign. El sa noda ainten en bel lai blo e davosvart ins vei muntognas. En magnific maletg tgi è propi gartagea bagn. Ma durant colurar è Livia sa tschuffargneda bravamaintg. Tgi so tge tgi mamma vign a deir? Chesta seira stò ella franc far en bogn. Livia fò ena ghigna – ella lava numnadamaintg betg gugent igls tgavels. Tiers chegl la dat la canera digl favogn sen la nerva. Ma aglmanc ò la mamma ampurmess da far ena bunga tschagna! I dat lasagna, igl sies past preferia. Livia semgia dalla tschagna e varda or da fanestra. Ella vei ena sbrensligna tgi tschainta segl badogn. Ella dat en cuffen agl sies cumpogn Elia per mussar igl utschel. Lez è gist ve da fittar da malager en cagnoul. Ma cura tgi Livia igl ò do en stompel vo'l suror cugl pinel. Tge smarlattem anturn igl gnif digl cagnoul! Elia marmogna. Scu savess el spindrar igl sies maletg?

Düraunt la lecziun da disegn ho Livia fat ün purtret cun ün cign. El nouda in ün bel lej blov e davousvart as vezza muntagnas plain naiv. Il magnific purtret es propi gratagio bain. Livia il voul regaler a sia sour Bigna. Ma cun pittürer es Livia gnida magari ascra. A chesa stögli sgür fer il bagn, pensa ella. Livia fo üna grimassa – ella nu leva nempe gugent ils chavels. Impü la do la canera dal favuogn sülla gnierva. Ma almain ho la mamma impromiss da fer üna buna tschaina! A do lasagna, sieu past predilet. Livia clappa cuvaida. Svelt picla ella ün pêr spagnolettas our da sia s-chaclina da marenda. E baincumel vezza ella ün aragnun chi chamina tres la staunza da scoula. Livia s'insömgia darcho da la tschaina e guarda our da fnestra. Ella vezza l'utschè chi ho fat ün gnieu sül vduogn. Duos agnels cuorran intuorn il bös-ch. Ella do üna scunduneda a sieu cumpagn Elia per al musser las scuviertas. El disegna güst ün chagnöl. Cur cha Livia al do ün stumpel vo el cul pinè surour. Che pastrüglieda intuorn il gnif dal chaun! Elia do üna rögneda. Cu pudess el be salver sieu purtret?

Dürant la lecziun da disegn ha Livia fat ün purtret cun ün cign. El nouda in ün lai bel blau, e davovart as vezza muntognas plain naiv. Ün magnific purtret chi tilla es propa gratià bain. Livia til voul regalar a seis bazegner. Ma cun pitturar es Livia gnüda vaira suos-cha. A chasa stöglia sgüra far il bogn, pensa ella. Livia fa üna grimassa – ella nu lava nempe gugent ils chavels. Implü tilla secca la canera dal favuogn. Ma almain ha la mamma impromiss da far üna buna tschaina! I dà lasagna, seis past predilet. Livia tschüffa cuaida. Svelt picla ella ün pêr spagnolettas our da sia troclina da marenda. E baincomal vezza ella ün arogn chi chamina tras la stanza da scoula. Livia s'insömgia darcheu da la tschaina e guarda our da fanestra. Ella vezza l'utschè chi ha fat ün gnieu sül baduogn. Suotvart flurischan ün pêr bellas fanzögnas. Ella dà üna chandunada a seis cumpogn Elia per til muossar las scuvertas. El disegna güsta ün chagnöl. Cur cha Livia til dà ün stumpel va el cul pinel suroura. Che pastrügliada intuorn il gnif dal chanin! Elia dà üna rögnada. Co pudess el be salvar seis purtret?


Incumbensa cul text 'Ina lecziun da dessegn'

• Pensum pigl text 'Ena lecziun da dessegn'


Ils scolars taglian ora ils plaids cul sun 'gn' (M1.1b) e legian els. Els teidlan la historia (M1.1a) e mettan ils plaids ella successiun, ella quala els vegnan prelegi.

Igls sculars taglian or igls pleds cugl sùn 'gn' (M1.1b) a ligian els. Els tearlan l'istorgia (M1.1a) a metan igls pleds an la suczessiùn, an la quala els vignan prelegieus.

Las scolaras ed igls scolars taglian or igls pleds cugl sung gn (M1.1b) ed igls ligian. Els tedlan l'istorgia (M1.1a) e mettan igls pleds ainten la dretga successiun tenor l'istorgia.

Ils scolars taglian our ils pleds cul sun 'gn' (M1.1b) e'ls legian. Els taidlan l'istorgia (M1.1a) e mettan ils pleds illa güsta successiun tenor l'istorgia.

Ils scolars taglian oura ils pleds cul sun 'gn' (M1.1b) e tils legian. Els taidlan l'istorgia (M1.1a) e mettan ils pleds illa güsta successiun tenor l'istorgia.


Individualisar: Il text cuntegn 16 plaids cun 'gn', quei che sa esser pulit bia da mantener la survesta per entgins scolars. En quei cass eis ei pusseivel da schar luvrar cun in partenari ni da buca dar ora tut ils plaids.

Individualisar: Igl text cuntegna 16 pleds cun 'gn'. Par anqual scular po'gl easser pulit greav da mantaner la survesta. An que cass  e'gl da schar luvrar el cun egn partenari. L'otra pussevladad e da betga dar or tut igls pleds.

Per individualisar: Igl text cuntigna 18 pleds cun gn, chegl tgi pudess esser ena sfida mengia gronda per tscherts scolars. An chel cass ins pò er lascher luvrar igls scolars ansemen cun en partenari u igls dar angal ena part digls pleds.

Individualiser: Il text cuntegna 17 pleds cun 'gn', que cha pudess esser üna sfida memma granda per tscherts scolars. In quist cas as po que eir lascher lavurer als scolars insembel cun ün partenari u als der be üna part dals pleds.

Il text cuntegna 17 pleds cun 'gn', quai chi pudess esser massa difficil per tscherts scolars. In quist cas as poja eir laschar lavurar als scolars insembel cun ün partenari o tils dar be üna part dals pleds.


Ils cups astgan buc esser transparents ed igl ei d’avantatg, sch’els ein da differenta colur ni han differents musters e differentas grondezias. Ussa astga in scolar suenter l’auter plazzar ina fuorma sut in cup. Avon che plazzar la fuorma sut il cup di el il num da lezza. Tgi sa aunc nua che tgei fuorma sesanfla, cura che tut las fuormas ein zuppadas sut ils cups? E co eis ei, sche la posiziun d’entgins cups vegn midada?

Igls bihers dastgan betg easser transparents ad igl e d'avantatg, sch'els en da diferaintas calurs a diferaintas grandeztgas near sch'els en decoros cun diferaints musters. Egn scular suainter l'oter dastga zupar egna furma sut igl biher. Avànt ca far quegl gi el igl num da leza. Cur ca tut las furmas en zupadas sut igls bihers e'gl d'angiavinar noua ca tge furma satgata. Igls sculars fan la leztga ear suainter ver mido la posiziùn d'anquals bihers.

Igls bitgers na dastgan betg esser transparents ed i fiss d'avantatg, sch'els fissan da differentas calours u sch'els vessan differents mosters e differentas grondezzas. Ossa dastga en scolar siva l'oter zuppar ena furma sot en bitger. Avant tgi metter la furma sot igl bitger, dei el igl nom dalla furma. Cura tgi tot las furmas èn zuppadas sot igls bitgers, angiavignan igls scolars, noua tgi chellas sa cattan. E scu ègl, sch'ins meida la posiziun d'en pêr bitgers?

Ils magöls nu suos-chan esser transparents ed ad es ün avantag, sch'els sun da differentas culuors u haun differentas muostras e grandezzas. Uossa suos-cha ün scolar zieva l'oter zupper üna fuorma suot ün magöl. Aunz cu metter la fuorma suot il magöl, disch el il nom da la fuorma. Cur cha tuot las fuormas sun zuppedas suot ils magöls, ingiuvinan ils scolars, inua cha quellas as rechattan? E cu es que, scha's müda la pusiziun d'ün pêr magöls?

Ils magöls nu das-chan esser transparents ed id es ün avantag, sch'els sun da differentas culurs o han differentas muostras e grondezzas. Uossa das-cha ün scolar davo tschel zoppar üna fuorma suot ün magöl. Avant co metter la fuorma suot il magöl, disch el il nom da la fuorma. Cur cha tuot las fuormas sun zoppadas suot ils magöls, ingiavinan ils scolars, ingio quellas as rechattan? E co esa, schi's müda la posiziun d'ün pêr magöls?


Ussa dat ei la pusseivladad da far ord l’activitad in memori. Per quei giug drova ei semplamein mintgamai dus pèrs da fuormas identicas. Anflas ti las duas fuormas identicas?

Or da quell'activitad e'gl pussevel da far egn memori. Par que gioi dovr'igl semplameing mintgame dus peers da furmas identicas.

Las scolaras ed igls scolars on ossa la pussebladad da far en memori da chell'activitad. Pigl memori dovran els simplamaintg adegna dus pêrigns da furmas identicas. Cattan els las dus furmas identicas?

Ils scolars haun uossa la pussibilited da fer ün memori da quist'activited. Pel memori drouvan els simplamaing adüna duos pêrins da fuormas identicas. Chattan els las duos fuormas identicas?

Ils scolars han uossa la pussibiltà da far ün memori da quist'actività. Pel memori douvran els simplamaing adüna duos pêrins da fuormas identicas. Chattan els las duos fuormas identicas?


• La scolasta sa era preparar in domino tactil.

La surmestra sa ear preparar egn domino tactil.

• La scolasta pò er preparar en domino tactil (varda exercezi 3).

La magistra po eir preparer ün domino tactil.

La magistra po eir preparar ün domino tactil.


• La scolasta metta las fuormas en in satget. In scolar palpa ina fuorma e dessegna ella vid la tabla. Ils conscolars numnan la fuorma.

La surmestra meta las furmas an egn satget. Egn scular palpa egna furma a malegia ella ved la tavla. Igls cunsculars numnan la furma.

• La scolasta metta las furmas ainten en satget. En scolar palpa ena furma e la malegia ve dalla tavla. Igls conscolars nomnan la furma.

La magistra metta las fuormas aint in ün sachin. Ün scolar palpa üna fuorma e la disegna vi da la tevla. Ils conscolars nomnan la fuorma.

La magistra metta las fuormas aint in ün sachin. Ün scolar palpa üna fuorma e tilla disegna vi da la tabla. Ils conscolars nomnan la fuorma.


• In scolar 'dessegna' cul det ina dallas fuormas sil dies dad in conscolar e lez sto lignar tgeinina ch’igl ei.

Egn scular 'malegia' cugl det egna da las furmas ad egn cunscular sto angiavinar tgenegna c'igl e.

• En scolar dessegna cugl det egna dallas furmas segl dies d'en conscolar tgi stò angivinar da tge furma tgi sa tracta.

Ün scolar 'disegna' cul daunt üna da las fuormas süllas arains d'ün conscolar chi stu ingiuviner da che fuorma cha's tratta.

Ün scolar 'disegna' cul daint üna da las fuormas sülla rain d'ün conscolar chi sto ingiavinar da che fuorma chi's tratta.


Igl ei era pusseivel da preparar plaids cun treis silbas e consequentamein far treis plunas.

Igl e ear pussevel da preparar pleds cun tres silbas a consequentameing far tres plùnas.

Igl è er pussebel da preparar pleds cun treis silbas e da far consequentamaintg treis mantungs.

Ad es eir pussibel da preparer pleds cun trais silbas e da fer consequentamaing trais mantuns.

Id es eir pussibel da preparar pleds cun trais silbas e da far consequentamaing trais mantuns.


Ins sa era far duas plunas ina sper l'autra cullas cartas cul tgau engiu. Volver ina carta da mintga pluna e far cullas cartas duas novas plunas. Metter las cartas aschia ch'ins vesa las silbas. Ussa volver ina carta dad ina dallas plunas oriundas e mirar, sch'ei dat in plaid cun ina dallas cartas dallas novas plunas. Sche quei ei il cass, vegnan las cartas pridas ord il giug. Cuntinuar culla proxima carta dallas plunas oriundas.

Ign sa ear far duas plùnas l'egna sper l'otra cun las tgartas cugl tgieu angiou. Volver egna tgarta da mintga plùna a far cun las tgartas duas novas plùnas. Meter las tgartas, ascheia c'ign veza las silbas. Ussa volver egna tgarta dad egna da las plùnas oriundas a vurdar, sch'igl dat egn pled cun egna da las tgartas da las novas plùnas. Scha quegl e igl cass, vignan las tgartas pridas ord igl gioi. Cuntinuar cun la proxima tgarta da las plùnas oriundas.

Igls scolars pon er far dus mantungs cun las cartas cugl tgea giudem. Alloura peglian els ena carta da mintga mantung, las volvan e fon cun chellas cartas dus novs mantungs cugl tgea sensom. Ossa volvan els ena carta d'egn digls amprems mantungs e vardan, sch'ins pò furmar en pled cun chella silba e cun egna dallas silbas sen las cartas digls novs mantungs. Schi chegl è igl cass, pon igls scolars piglier las dus cartas or digl gi. Els cuntinueschan cun las proximas dus cartas digls amprems mantungs.

Ils scolars paun eir fer duos mantuns cullas cartas cul cho ingiò. Alura piglian els üna carta da mincha mantun, las volvan cullas silbas insü e faun cun quellas cartas duos nouvs mantuns. Uossa volvan els üna carta d'ün dals prüms mantuns e guardan, scha's po furmer ün pled cun quella silba e cun üna da las silbas süllas cartas dals nouvs mantuns. Scha que es il cas, paun ils scolars piglier las duos cartas our dal gö. Cuntinuer cun las prosmas duos cartas dals prüms mantuns.

Ils scolars po eir far duos mantuns cullas cartas cul cheu ingiò. Lura piglian els üna carta da mincha mantun, tillas volvan cullas silbas insü e fan cun quellas cartas duos nouvs mantuns. Uossa volvan els üna carta d'ün dals prüms mantuns e guardan, schi's po fuormar ün pled cun quella silba e cun üna da las silbas süllas cartas dals nouvs mantuns. Scha quai es il cas, pon ils scolars tour las duos cartas our dal gö. Cuntinuar cun las prosmas duos cartas dals prüms mantuns.


• accentuar ils plaids ch'ein impurtonts, far stem dils segns d'interpuncziun

• aczentuar igls pleds c'en impurtànts, far stem digls segns d'interpuncziùn


• tempo adequat: buca memia spert, nua ch'il text damonda in tempo pli spert, far pausas

• tempo adequat: betga megna speart, noua c'igl text dumonda egn tempo ple speart, far possas


Mintga scolar survegn 4 fegliets da differenta colur per indicar las stagiuns. La scolasta prelegia ils cavazzins dil model da copiar M20.1a ed ils scolars tegnan si il fegl culla colur che corrispunda alla stagiun. Cumparegliar el plenum e discutar ils cavazzins, ev. sclarir damondas ni malcapientschas. Schar far il fegl da lavur M20.1a-b en lavur singula ni sco repetiziun. Silsuenter far ils pensums e controllar el plenum.

Igls sculars ligian par sasez la poeseia ad amprovan da catar or da tgi c'igl satracta. La surmestra lascha tarlar igls sculars la canzùn (Canzùns par unfànts, disc cumpact, Lia Rumantscha, 2006) near tgànt'avànt ella. Igls sculars controleschan lur schliaziùn. Mintga scular survean igl figl da lavur cun la poeseia a marcescha sen quel pleds near tgavazegns c'ân da far cugl unviern. Cumparagliear an classa a discutar igls tgavazegns, ev. sclarir amparadas near malcapientschas. Sco finiziùn scrivan igls sculars quels sen las lingias sutvart.


Scriva mintga lingia sin in cedelet. Mischeida tes cedels ed emprova silsuenter da puspei metter ensemen la poesia. Legia la poesia pliras gadas e volva mintgamai ina lingia dapli. Sche ti has emblidau quella lingia, astgas ti dar in'egliada. Volva pér in auter cedel, cura che ti has saviu dir senza mirar suenter quellas lingias che ti havevas gia viult.

Scriva mintga lingia sen egn zedelet. Mascheda igls teas zedels ad amprova alura da puspe meter anzemel la poeseia. Ligia la poeseia pliras geadas a volva mintgame egna lingia daple. Scha tei âs amblido quella lingia, dastgas tei dar egn'iglieada. Volva per anturn egn oter zedel, cur ca tei âs savieu rezitar quellas lingias, ca tei vevas gea vieult, sainza dar egn tgit.


Legia la poesia pliras gadas. Suenter mintga gada colureschas ti cun ner in plaid en mintga lingia aschia ch'el ei nunveseivels. Sas ti il davos dir si l'entira poesia?

Ligia la poeseia pliras geadas. Suainter mintga geada calureschas tei cun ner egn pled an mintga lingia ascheia c'el e nunvasevel. Sas tei igl davos gir sei l'antiera poeseia?


In scolar prelegia ina lingia dalla poesia. L'auter teidla e va vi da l'autra vart dalla stanza e repeta quella. Il partenari curregia ni segida, sch'ei fa da basegns.

Egn scular preligia egna lingia da la poeseia. L'oter tearla a va da l'otra vart da la stànza a repeta quella. Igl partenari curegia near gida sch'igl fa da basegns.


• vusch clara: buna pronunzia, bein capeivel

• vusch clera: bùna pronunztga, bagn capevel


Suenter quell'activitad nodan ils scolars sillas lingias tut ils plaids cun 'gi' e 'ge' che cumparan ella historia.

Suainter quell'activitad survean mintga scular las quater parts da l'istorgia. Igls sculars metan ellas an la dretga suczessiùn a scrivan giou igl curt text.

Siva chell'activitad survign mintga scolar las quatter parts dall'istorgia. Els nodan sen las lengias tot igls pleds cun gi e ge tgi cumparan ainten l'istorgia.

Zieva quist'activited survain mincha scolar las quatter parts da l'istorgia, las metta illa dretta successiun e scriva giò il text.

Davo quist'actività survain mincha scolar las quatter parts da l'istorgia, tillas metta illa dretta successiun e scriva giò il text.


In currier da pizzas ha denton saviu gidar ed ei vegnius cun siu gentar en in gienà.

Igl calger ca steva dasperas â gieu plascher ca la girafa â finalmeing stgieu giuder la piza gustusa.

En currier da pizza ò pudia gidar ed è rivo cun la pizza giavischeida – la giraffa ò do givels digl plascheir!

Ma il currier da pizza po güder e porta dalum üna pizza squisita.

Ma il currier da pizza po güdar e maina subit üna pizza squisita.


Tut a bargend ha ella stuiu turnar anavos en sia tegia da giraffas.

Tot rabgiantada ò ella stuia turnar ainten la sia tgebgia da giraffas.


Ei era inaga in gigant che haveva fetg bugen ligiongias engiadinesas.

Igl eara egn'eada egn gigànt ca veva fetg bugent liongias gidignesas.

Igl era eneda en gigant tgi veva fitg gugent liongias engiadinesas.

A d'eira üna vouta ün gigant chi vaiva fich gugent liangias engiadinaisas.

I d'eira üna jada ün gigant chi vaiva fich jent liongias engiadinaisas.


Ina dumengia ha ina giraffa vuliu ir a gentar ina pizza.

Egna dumeingia â egna girafa lieu ir a magliear egna piza.

Ena dumengia ò la giraffa gost da magler ena pizza vegetarica.

Üna dumengia ho la giraffa cuvaida da manger üna pizza da gianter.

Üna dumengia ha la giraffa cuaida da mangiar üna pizza da giantar.


Perchegl tg'el veva navot ple da magler, ò el antschet a bargeir ed ò bargia anfignen gievgia.

Perque ch'el nu vaiva pü ünguotta da manger, ho'l cumanzo a crider e crider ed ho crido fin gövgia.

Perquai ch'el nu vaiva plü nöglia da mangiar, ha'l cumanzà a cridar e cridar ed ha cridà fin gövgia.


In di duront gentar haveva el ina tala fomaz ch'el ha magliau si tuttas.

Egn gi durànt marenda vev'el egna tala fomaz c'el â maglieu sei tutas.

En de durant giantar veva el schi fomaz tg'el ò maglea tottas.

Ün di vaiva el üna fam naira ed ho simplamaing mangio tuottas.

Ün di vaiva el üna fom naira ed ha simplamaing mangià tuottas.


Mo nua ch'ella vegneva, negin haveva baghegiau in esch aschi ault.

Mo noua c'ella vagneva, nign veva biagieu egn esch aschi òlt, c'ella vess savieu antrar.

Ma dapertot èn igls ischs mengia bass per ella.

Ma dapertuot sun las portas memma bassas per ella.

Ma dapertuot sun las portas massa bassas per ella.


Per cletg ha in giuvenot gidau e purtau in hazer gentar.

Par furtùna â egn giuvenot gido ad â radetg egna grànda padeala supa da giuta.

Per cletg ò en giuvenot gido e purto en grond giantar agl gigant.

Per furtüna ho ün nanin mno in gövgia ün bun gianter al gigant.

Per furtüna ha ün nanin manà in gövgia ün bun giantar al gigant.


Surluvrar en gruppas las poesias. Mintga scolar prelegia sia poesia als auters. El rudi emprovan tuts ensemen dad optimar las poesias sin fundament da damondas (Tgei plai a mi? Tgei plaids van bein a prau? Tgeinins savessen ins aunc remplazzar cun plaids pli adattai?). Sin fundament da quels resuns surluvrar aunc ina gada las poesias e scriver ellas da bi sin in fegl. Ils scolars decoreschan quei fegl tenor la stagiun ch'els han eligiu e pendan l'ovra vid la preit.

Surluvrar an grupas las poeseias. Mintga scular preligia la sia poeseia agls oters. Agl rudi amprovan tuts anzemel dad optimar las poeseias sen fundamaint dad amparadas (Tge ple a mei? Tge pleds van bagn a pro? Tgenegns savess'ign ànc ramplazar cun pleds ple adatos?). Sen fundamaint da quels resùns surluvrar ànc egn'eada las poeseias a scriver ellas da schuber sen egn figl. Igls sculars decoreschan que figl tanor la stagiùn c'els ân tscharnieu a palendan l'ovra ved la pare.

Igls scolars surlavouran lour poesias an gruppas. Mintga scolar preligia la sia poesia. Ansemen amprovan tots dad optimar las poesias cun ageid dallas suondantas dumondas: «Tge am plai? Tge pleds von a pro? Tgenegns ins pudess ramplazzar cun pleds pi adattos?» A basa digls resungs surlavouran igls scolars lour poesias e las screivan da sober sen en figl. Els decoreschan igl figl tenor la staschung tg'els on tscharnia e pendan lour poesia ve dalla pare.

Surlavurer las poesias in gruppas. Mincha scolar prelegia sia poesia. Insembel prouvan tuots dad optimer las poesias cun agüd da las dumandas (Che am plescha? Che pleds s'affaun? Chenüns as pudess rimplazzer cun pleds pü adattos?). A basa dals resuns surlavuran ils scolars lur poesias e las scrivan in net sün ün fögl. Els decoreschan il fögl tenor la stagiun ch'els haun tschernieu e pendan lur poesia vi da la paraid.

Surlavurar las poesias in gruppas. Mincha scolar prelegia sia poesia. Insembel prouvan tuots dad optimar las poesias cun agüd da las dumondas (Che am plascha? Che pleds s'affan? Chenüns as pudessa rimplazzar cun pleds plü adattats?). A basa dals resuns surlavuran ils scolars lur poesias e tillas scrivan in net sün ün fögl. Els decoreschan il fögl tenor la stagiun ch'els han tschernü e pendan lur poesia vi da la paraid.


Ils scolars survegnan mintgin ina carta cun in maletg dils nomens irregulars (M22.1a-c). Els fuorman il plural e scrivan quel vid la tabla.

Igls sculars survignan mintgegn egna tgarta cun egn maletg digls nomens iregulars (M22.1a-b). Els furman igl plural a scrivan quel ved la tavla.

Mincha scolar survain ün scrittin cun ün purtret dals nomens irregulers (M20.1a-c). Els fuorman il plural dal nomen e scrivan quel vi da la tevla.

Mincha scolar survain ün scrittin cun ün purtret dals nomens irregulars (M20.1a-c). Els fuorman il plural dal nomen e til scrivan vi da la tabla.


Ulteriura pusseivladad da luvrar cullas construcziuns

Ulteriura pussevladad da luvrar cun las construcziùns

La magistra discuta la differenza da la pronunzcha culs scolars.

La magistra discuta lura la differenza da la pronunzcha culs scolars.


6. Quei aunghelet tegn enta maun ina ghitara d'aur.

6. Que ànghelet tegna ainta màn egna ghitara d'or.

Durmir a l'hotel es adüna qualchosa speciel.


Il claun sepresenta savens cun quei instrument.

Üna bes-cha sulvedgia chi viva in Africa ed in Asia.

Üna bes-cha sulvadia chi viva in Africa ed in Asia.


Il di zieva hoz es damaun, il di aunz hoz d'eira ...

Il di davo hoz es daman, il di avant hoz d'eira ...


Quei musicist anfla il pli savens lavur en ina band.

Que musizist sùna savens an egna band da roc.


7. Gionin ha zuppau in giug en sia giacca.

7. Igl Gionet â zupo egn gioi an la sia giaca.


Que cha's fo gugent düraunt il temp liber es ün ...

Quai chi's fa jent dürant il temp liber es ün ...


Cun sosa da tomatas gustan els igl miglier.

In vacanzas as dorma pel solit in quellas chesas.

In vacanzas as dorma pel solit in quellas chasas.


5. Il domptur drova mintgaton la gheisla per dressar ils tighers.

5. Igl domptur dovra savens la ghesla par drassar igls tighers.

L'hom e la duonna vaun a spass cul chaun.


Tgei suns specials cumparan savens? Scriver quels vid la tabla e far las conturas, pia dessignar la 'mondura'.

Tge sùns spezials cumparan savens? Scriver quels ved la tavla a far las conturas, peia dissignear la 'mondura'.

Tge sungs spezials cumparan savens? Igl scolast screiva chels ve dalla tavla e mossa, tge tgi monta travistgeir. El fò las conturas resp. malegia igl vistgia.

Che suns speciels cumperan suvenz? La magistra scriva ils pleds vi da la tevla e muossa che cha voul dir 'as travestir'. Ella fo las conturas e disegna ils 'vstieus'.

Che suns specials cumparan suvent? La magistra scriva ils pleds vi da la tabla e muossa che chi voul dir 'as vestir'. Ella fa las conturas e disegna la 'mandura'.


c) La scolasta declara ch'ei detti plitost paucs plaids cun 'qu'. La problematica da 'cu' e 'qu' vegn tematisada cuortamein.

c) La surmestra declara c'igl deti pletost pocs pleds cun 'qu'. La problematica da 'cu' a 'qu' vean tematisada curtameing.

c) Igl scolast daclera tgi dat pitost pacs pleds cun qu. El tracta sessour las reglas digl exercezi suandont (varda er grammatica da scola 1.3.3.d.).

c) La magistra declera cha que detta püchöntsch pochs pleds cun 'qu'. La scripziun da 'qu' e 'cu' vain tratteda cuortamaing cun agüd da las reglas suotvart. Pella scripziun da 'qu' fer attent a la punt da l'esan da 'qui', 'que' e 'qua'.

c) La magistra declera chi detta plüchöntsch pacs pleds cun 'qu'. La scripziun da 'qu' e 'cu' vain trattada cuortamaing cun agüd da las reglas suotvart. Per la scripziun da 'qu' far attent a la punt d'asen da 'qui', 'que' e 'qua'.


Ils scolars legian silsuenter ils plaids e sligian il legn. Els enqueran aunc auters plaids che cuntegnan in 'qu' e fan cun quels in legn pils conscolars.

Igls sculars ligian suainter igls pleds a schleian igl legn. Els anquieran ànc oters pleds ca cuntegnan egn 'qu' a fan cun quels egn legn pigls cunsculars.

Igls scolars ligian siva igls pleds e schleian igl angiavign aint igl codesch da lavour. Els tschertgan anc oters pleds tgi cuntignan en qu e fon cun chels en angiavign pigls conscolars.

Ils scolars legian ils pleds e faun l'ingiuvinera. Els tscherchan ulteriurs pleds chi cuntegnan ün 'qu' e paun fer svess ingiuvineras per lur conscolars.

Ils scolars legian ils pleds e fan l'ingiavinera. Els tscherchan ulteriurs pleds chi cuntegnan ün 'qu' e pon far svess ingiavineras per lur conscolars.


El raquenta cun luschezia da sias aventuras en tiaras jastras.

El raquenta cun loscheztga da las sias avanturas an tearas eastras.


Las gaglinas dalla quinada mettan ina massa ovs.


Ils pèschs senodan ruasseivlamein el<strong> laghet.</strong>

Igls pestgs sanodan ruassevlameing agl laiet.


Bravo, ti has fatg il tierz en quella cuorsa!

Bravo, tei es vagnieu tearz an quella cursa!


Gion dat ballapei ella medema equipa sco Linus.

Igl Gion ad igl Linus datan burape an la madema equipa.


La scolasta prepara ils suandonts plaids: curonta, curios, cunegl, cucu, cucca, quater, quei, quintar, quel, quet. Ils plaids ein nudai sin cartas, las presilbas 'cu' e 'qu' ein tagliadas naven. Ils scolars emprovan da far gruppas cun 'cu' e 'qu'. La scolasta survigilescha e sustegn ils scolars. Empruar d'eruir ina regla.

La surmestra prepara igls savundànts pleds: curànta, curius, cunegl, cucumera, quater, quegl, quintar, quel, quet. Igls pleds en nudos sen tgartas, las presilbas 'cu' a 'qu' en taglieadas davent. Igls sculars amprovan da far grupas cun 'cu' a 'qu'. La surmestra surveglia a sustegna igls sculars. Ampruvar d'eruir egna regla.


Suenter survegnan ils affons il model da copiar (M27.1a-b) cun plaids cun 'qu' e 'cu'. Els nodan 'qui', 'que' e 'qua' cun ina colur e 'cuo' e 'cu' + consonant cun in'autra colur. Entgins plaids sil model ein excepziuns e vegnan perquei 'mess en perschun'. Suenter scrivan ils scolars ils plaids el dretg liug ella tabella e las excepziuns sutvart.

Suainter survignan igls unfànts igl modèl da cuptgear (M27.1a-b) cun pleds cun 'qu' a 'cu'. Els marceschan 'qui', 'que' a 'qua' cun egna calur a 'cu' + consonànt cun egn'otra calur. Anquals pleds segl modèl en exzepziùns a vignan parquegl "mess an parschùn". Suainter scrivan igls sculars igls pleds agl dretg liac an la tabela a las exzepziùns giousut.


-> 'qui', 'que', 'qua', denton 'cuo' e 'cu' + consonant

-> 'qui', 'que', 'qua', dantànt 'cu' + consonànt


Ia va catto 50 / 53 sungs u segns spezials.


• Mintga scolar scriva siu num cul datum da naschientscha sin in cedel ed attribuescha quel al dretg meins.

• Mintga scular scriva igl sieus num cun la data da naschientscha sen egn zedel a meta quel tigl dretg mains.

• Las scolaras ed igls scolars screivan lour data da naschientscha sen en cedel e mettan chel aint igl dretg li aint igl cres.

Ils scolars scrivan lur data da naschentscha sün ün scrittin e mettan quel al dret lö aint il rinch.


• Schar scriver ina construcziun tier mintga meins/mintga stagiun ed il scolars ston plazzar quella tier il maletg corrispundent.

• Schar scriver egna construcziùn tier mintga mains/mintga stagiùn ad igls sculars ston plazar quella tigl maletg coraspundaint.

• La scolasta lascha screiver igls scolars construcziuns per mintga meis/staschung e fò metter chellas aint igl dretg li aint igl cres.

La magistra lascha scriver als scolars frasas per mincha mais/stagiun e fo metter quellas al dret lö aint il rinch.

La magistra lascha scriver als scolars frasas per mincha mais/stagiun e fa metter quellas al dret lö aint il rinch.


• Midar ora entgins tocs dil rudi ed ils scolars ston anflar ils sbagls e puspei ordinar il rudi correctamein.

• Midar or anzaquànts tocs digl rudi ad igls sculars ston catar igls sbagls a puspe urdanar igl rudi corectameing.

• La scolasta metta igls singuls tocs digl cres digl onn ainten en'otra part digl cres e varda, sch'igls scolars s'accorschan chegl.

La magistra metta ils singuls töchs dal rinch da l'an in ün'otra part dal rinch e guarda, scha'ls scolars badan que.

La magistra metta ils singuls tocs dal rinch da l'on in ün'otra part dal rinch e guarda, scha'ls scolars badan quai.


Igl ei era pusseivel da limitar ils suns specials, da surdar dus ad in scolar ('gi' e 'ge', 'ghi' e 'ghe', ...) ni da midar il diember per ina gliesta pleina. Ins sa era far quei exercezi cullas cartas da plaids: leger la carta, volver e scriver giu, controllar.

Igl e ear pussevel da limitar igls sùns spezials, da surdar mintgame dus ad egn scular ('gi' e 'ge', 'ghi' a 'ghe', ...) near da midar igl diember da pleds par glista. Ign sa ear far que exerzezi cun las tgartas da pleds: liger la tgarta, volver a scriver giou, controlar.

Igl è er pussebel da limitar igls sungs u segns spezials, da surdar dus ad en scolar (gi e ge, ghi e ghe, ...) u da midar igl domber per ena glista plagna. Ins so er far chel exercezi cun las cartas da pleds: Alloura onigl da preliger la carta, volver ella e nudar igl pled, siva controllar.


Igls sculars fan igl domino da furmas. Mintga partizipànt (2-3) survean tres tgartas (M3.1a-b) c'el mussa betg agls oters. Igl rest vean mess sutsur sen egna plùna. L'amprema tgarta da la plùna vean vieulta a tschantada aintamiez. Egn unfànt suainter l'oter amprova da meter giou egna da las sias tgartas. Cur c'igls sculars metan giou egna tgarta numnan els adigna las furmas ca cumparan sen la tgarta. Sch'igl e betga pussevel da meter giou egna tgarta, ston'ign prender egna tgarta da la plùna a vurdar sch'igl va ussa da meter giou. E quegl betga igl cass, vean igl vaschegn landervei. Gudagnieu â quel c'â sco amprem davent tut las sias tgartas.

Las scolaras ed igls scolars furman ossa gruppas da 2-3 e fon igl domino da furmas. Mintga scolar survign treis cartignas cun adegna treis maletgs u noms da furmas (M3.1a-b) tg'el na mossa betg agls oters. Ena cartigna vign viouta cun las furmas u igls noms sensom e vign messa giu sen meisa. Igls scolars amprovan ossa l'egn siva l'oter da metter giu lour cartignas tenor las reglas digl gi da domino (metter an lengia pêrigns da furmas identicas u da furmas e noms identics). Schi chegl gartegia, nomna igl scolar las furmas sen la sia cartigna, cass cuntrari stò el piglier ena cartigna dalla ploma e vurdar, sch'el pò ossa metter giu. Schi chegl n'è betg pussebel, pò igl proxim scolar ampruar igl sies cletg. Gudagnea ò chel scolar u chella scolara tgi ò mess giu igl amprem tot las sias cartignas.

Ils scolars fuorman uossa gruppas da 2-3 e faun il domino da fuormas. Mincha scolara e scolar survain trais cartinas cun adüna trais disegns u noms da fuormas (M3.1a-b) ch'ella u el nu muossa als oters. Üna cartina vain vouta cullas fuormas u ils noms insü e missa giò sün maisa. Ils scolars prouvan uossa ün zieva l'oter da metter giò lur cartinas tenor las reglas dal gö da domino (metter in lingia pêrins da fuormas identicas u da fuormas e noms identics). Scha que gratagia, nomna il scolar las fuormas sün sia cartina, cas cuntrari stu el piglier üna cartina dal mantun e guarder, sch'el la po uossa metter giò. Scha que nun es pussibel, po il prossem scolar pruver sia furtüna. Guadagno ho quel scolar u quella scolara chi ho miss giò il prüm tuot sias cartinas.

Ils scolars fuorman uossa gruppas da 2-3 e fan il domino da fuormas. Mincha scolara e scolar survain trais cartinas cun adüna trais disegns o noms da fuormas (M3.1a-b) ch'ella o el nu muossa als conscolars. Üna cartina vain vouta cullas fuormas o ils noms insü e missa giò sün maisa. Ils scolars prouvan uossa ün davo tschel da metter giò lur cartinas tenor las reglas dal gö da domino (metter in lingia pêrins da fuormas identicas o da fuormas e noms identics). Scha quai grataja, nomna il scolar las fuormas sün sia cartina, cas cuntrari sto el tour üna cartina dal mantun e verer, sch'el tilla po uossa metter giò. Scha quai nun es pussibel, po il prossem scolar provar sia furtüna. Guadagnà ha quel scolar o quella scolara chi ha miss giò il prüm tuot sias cartinas.


c) Il 'gn' ei in sun palatal. La lieunga vegn smaccada encunter il tschiel dalla bucca, l'aria passa tras il nas. Ils dents tuccan buc in l'auter, schegie ch'els ein fetg datier e las levzas ein levamein dapart.

c) Igl 'gn' e egn sùn palatal. La lieunga vean smatscheada ancùnter igl tschiel da la buca, l'aria passa tras igl nas. Igls daints tutgan betg l'egn l'oter, schagea c'els en fetg datier l'egn da l'oter. Las leavzas en betga digl tutafatg anzemel.

c) Pigl sung 'gn' vign struclada la glianga cunter igl tschiel soura dalla bucca, l'aria passa tras igl nas. Igls daints na sa totgan betg, er sch'els èn fitg damanevels. Igls lefs èn en po averts.

c) Il 'gn' es ün sun palatel. La laungia vain schmacheda cunter il tschêlsur da la buocha, l'ajer passa tres il nes. Ils daints nu's tuochan, eir sch'els as sun fich daspera. Ils leivs sun ün pô avierts.

c) l 'gn' es ün sun palatal. La lengua vain schmachada cunter il tschêlsura da la bocca, l'ajer passa tras il nas. Ils daints nu's toccan, eir sch'els as sun fich dastrusch. Ils lefs sun ün pa averts.


e) Bigna, Luregn, Gudegn, Bogn da Peiden, Sagogn, Spagna, Pologna, Bretagna, tiara dalla cucagna, Crap Sogn Gion, Favugn, Schlarigna

e) Bigna, Luregn, Curdegn, Catregna, Pignia, Sagogn, Spagna, Pologna, Bretagna, Teara da la Cucagna, Crap Sogn Gion, Favugn, Schlaregna

e) p.ex. Bigna, Catregna, Curdegn, Fluregn, Madlagna, Martegn; Pass digl Lucmagn, Mulegns, Muntogna, Nagiadegna, Schlarigna, Spagna

e) Bigna, Chatrigna, San Murezzan Bagn, Schlarigna, Puntraschigna, Savognin, Bravuogn, Castasegna, Spagna, Pologna, Bretagna, il pajais da la cucagna

e) Bigna, Chatrigna, Bogn Engiadina, Schlarigna, Puntraschigna, Savognin, Bravuogn, Castasegna, Spogna, Pologna, Bretagna, il pajais da la cucogna


Tgi va en vacanzas la stad, tgi la primavera?

Tgi va an vacànzas la stad, tgi la parmavera?

• Tgi vo an vacanzas la stad, tgi la premaveira?

• Chi vo in vacanzas la sted, chi la prümavaira?

• Chi va in vacanzas la stà, chi la prümavaira?


• Tgi ha pli bugen ils cuolms, tgi la mar?

Tgi â ple bugent igls cualms, tgi la mar?

• Tgi ò pi gugent las muntognas, tgi la mar?

• Chi ho pü gugent las muntagnas, chi il mer?

• Chi ha plü jent las muntognas, chi il mar?


• Tgi fa bugen cuorsa liunga e tgi va pli bugen a senudar?

Tgi fa bugent pass lùng a tgi va ple bugent a sanudar?

• Tgi fò gugent cursa lunga e tgi vo pi gugent a sa nudar?

• Chi fo gugent passlung e chi vo pü gugent a nuder?

• Chi fa jent passlung e chi va plü jent a nodar?


• Tgi va bugen a viandar e tgi va pli bugen cun velo?

Tgi va bugent a viandar a tgi va ple bugent cun velo?

• Tgi vo gugent a viandar e tgi vo pi gugent cun velo?

• Chi vo gugent a chaminer e chi vo pü gugent cul velo?

• Chi va jent a chaminar e chi va plü jent cul velo?


• Tgi ha natalezi igl unviern e tgi la stad? Ni la primavera ed igl atun?

Tgi â natalezi igl unviern a tgi da stad? Near la parmavera ad igl atun?

• Tgi ò anniversari igl anviern e tgi la stad? U la premaveira ed igl aton?

• Chi ho anniversari l'inviern e chi la sted? Chi la prümavaira e chi l'utuon?

• Chi ha anniversari l'inviern e chi la stà? Chi la prümavara e chi l'utuon?


Ils scolars legian il memo e discuteschan las damondas cun lur vischin. El plenum resumeschan els e la scolasta curregia/controllescha la capientscha. Ella menziunescha ch'il lungatg tudestg ha treis accumpignaders, ferton ch'il romontsch ha mo dus. Allura sligian ils scolars ils ulteriurs pensums.

Igls sculars ligian igl memo a discuteschan las amparadas cun lur vaschegn. An classa resumeschan els a la surmestra curegia/controlescha la capientscha. Ella menziunescha c'igl lungatg tudestg vegi tres acumpagneaders, dantànt c'igl rumàntsch vegi me dus. Alura schleian igls sculars las ulteriuras leztgas.

Igls scolars ligian igl memo e discuteschan la dumonda a) cun lour vaschign. Aint igl plenum resumeschan els igl memo e la scolasta currigia/controllescha la tgapientscha. Ella daclera tgi an tudestg dattigl treis artetgels (der, die, das), an rumantsch pero angal dus (igl, la) (ulteriours exaimpels varda schliaziun). Alloura fon igls scolars igls exercezis b)-g).


L'ura da bratsch portan ins da vart seniastra.

L'ura da bratsch port'ign da vart saniestra.

L'oura da bratsch ins porta normalmaintg dalla vart sanestra.

L'ura da bratsch as porta da la vart schnestra.


Da vart seniastra dil rudi dessegnas ti in paliet tgietschen.

Da la vart saniestra digl rudi malegias tei egn piliet cotschen.

Malegia ena frezza cotschna da mang sanester digl cres.

Disegna üna frizza cotschna a schnestra dal rinch.


Da vart dretga dil cor dessegnas ti in hexagon mellen.

Da la vart dretga digl cor malegias tei egn hexagon melen.

Malegia en hexagon mellen da mang dretg digl cor.

Disegna ün hexagon mellan a dretta dal cour.

Disegna ün hexagon gelg a dretta dal cour.


Sut igl cor malegias tei egn oval violet.


Sut il rudi dessegnas ti in dretganghel oransch.

Sut igl rudi malegias tei egn rectànghel oransch.

Malegia en rectanghel oransch sot igl cres.

Disegna ün rectangul orandsch suot il rinch.


Sur il cor dessegnas ti in quadrat stgir-verd.

Sur igl cor malegias tei egn quadrat stgir-verd.

Malegia en quadrat verdstgeir sur igl cor.

Disegna ün quadrat verd s-chür sur il cour.


Pren ina colur cotschna e dessegna enamiez il fegl in cor.

Prenda egna calur cotschna a malegia aintamiez igl figl egn cor.

Peglia ena calour cotschna e malegia en cor aintamez igl figl.

Piglia üna culur cotschna e disegna ün cour immez il fögl.


Pren ina colur blaua e dessegna enamiez il fegl in rudi.

Prenda egna calur blaua a malegia aintamiez igl figl egn rudi.

Peglia ena calour blava e malegia en cres aintamez igl figl.

Piglia üna culur blova e disegna ün rinch immez il fögl.

Piglia üna culur blaua e disegna ün rinch immez il fögl.


Enamiez il quadrat dessegnas ti in trianghel clar-verd.

Aintamiez igl quadrat malegias tei egn triànghel cler-verd.

Malegia en trianghel verdcler anmez igl quadrat.

Disegna ün triangul verd cler immez il quadrat.


Da vart seniastra digl oval dessegnas ti ina crusch clar-blaua.

Da la vart saniestra digl oval malegias tei egna crusch cler-blaua.

Malegia ena crousch bloclera da mang sanester digl oval.

Disegna üna crusch blov clera a schnestra da l'oval.

Disegna üna crusch blau clera a schnestra da l'oval.


Sur il rudi dessegnas ti ina steila melna.

Sur igl rudi malegias tei egna stéla melna.


Enamiez il rudi dessegnas ti in artg verd.

Aintamiez igl rudi malegias tei egn artg verd.


Da vart dretga dil rudi dessegnas ti in trianghel stgir-brin.

Da la vart dretga digl rudi malegias tei egn triànghel stgir-bregn.

Malegia en trianghel bregn da mang dretg digl cres.

Disegna ün triangul brün a dretta dal rinch.


Jeu hai negins cantuns. Biaras fatschas e biars spiaghels han mia fuorma.

Jou ve nigns cantùns. Blearas fatschas a blears spievels ân la mia furma.

Ia va nigns cantungs. Bleras fatschas e blers spievels on la mia furma.

Eau nu d'he üngüns chantuns. Bgeras fatschas e bgers spievels haun mia fuorma.

Eu nun ha ingüns chantuns. Bleras fatschas e blers spejels han mia fuorma.


Jeu hai quater varts. Duas varts ein pli liungas e duas pli cuortas.

Jou ve quater varts. Duas varts en ple lùngas a duas ple curtas.

Ia va quatter varts. Dus varts èn pi lungas e dus pi curtas.

Eau d'he quatter varts. Duos varts sun pü lungias e duos pü cuortas.

Eu n'ha quatter varts. Duos varts sun plü lungas e duos plü cuortas.


Jeu hai mo ina lingia. Jeu hai negins cantuns e neginas varts. Mia lingia va entuorn ed entuorn, adina tuttina.

Jou ve me egna lingia. Jou ve nign cantùn a nignas varts. La mia lingia va anturn ad anturn, adigna tutegna.

Ia va angal ena lengia. Ia va nigns cantungs e nignas varts. La mia lengia vo anturn ed anturn.

Eau d'he be üna lingia. Eau nu d'he üngüns chantuns ed üngünas varts. Mia lingia vo intuorn ed intuorn.

Eu n'ha be üna lingia. Eu nun ha ingüns chantuns ed ingünas varts. Mia lingia va intuorn ed intuorn.


Jeu hai mo lingias gradas. En tut hai jeu siat cantuns e siat varts. Jeu muossel savens la via.

Jou ve me lingias angulivas. An tut ve jou seat cantùns a seat varts. Jou muss savens la veia.

Ia va angal lengias guleivas. An tot vaia set cantungs e set varts. Ia moss savens la veia.

Eau d'he be lingias gualivas. In tuot d'he eau set chantuns e set varts. Eau muoss suvenz la via.

Eu n'ha be lingias gualivas. In tuot n'haja set chantuns e set varts. Eu muoss suvent la via.


Mia fuorma vesas ti cu ei plova e dat sulegl. Era portas e finiastras san haver mia fuorma.

Me vezas tei cur c'igl plova a dat sulegl. Ear portas a faneastras san ver la mia furma.

Te veist me, cura tgi plova e dat suglegl. Er ischs e fanestras pon aveir la mia furma.

A me vezzast, cur cha que plouva e do sulagl. Eir portas e fnestras paun avair mia fuorma.

A mai vezzast tü, cur chi plouva e dà sulai. Eir üschs e fanestras pon avair mia fuorma.


Jeu hai dus cantuns. Mias varts ein buca gradas. Pil pli sun jeu cotschens.

Jou ve dus cantùns. Las mias varts en betg angulivas. Piglple sund jou cotschen.

Ia va dus cantungs. Las mias varts èn betg guleivas. Pigl solit sunga cotschen.

Eau d'he duos chantuns. Mias varts nu sun gualivas. Pel solit sun eau cotschen.

Eu n'ha duos chantuns. Mias varts nu sun gualivas. Pel solit sun eu cotschen.


Jeu hai quater varts e quater cantuns. Tut mias varts ein tuttina liungas.

Jou ve quater varts a quater cantùns. Tut las mias varts en tutegna lùngas.

Ia va quatter varts e quatter cantungs. Tot las mias varts èn madem lungas.

Eau d'he quatter varts e quatter chantuns. Tuot mias varts sun listess lungias.

Eu n'ha quatter varts e quatter chantuns. Tuot mias varts sun listess lungas.


Mias varts san esser da differenta lunghezia. Jeu hai treis cantuns e treis varts.

Las mias varts san easser da diferainta lungheztga. Jou ve tres cantùns a tres varts.

Las mias varts pon esser da differenta lunghezza. Ia va treis cantungs e treis varts.

Mias varts paun esser da differenta lungezza. Eau d'he trais chantuns e trais varts.

Mias varts pon esser da differenta lunghezza. Eu n'ha trais chantuns e trais varts.


Jeu hai mo lingias gradas. En tut hai jeu sis varts e sis cantuns.

Jou ve me lingias angulivas. An tut ve jou sis varts a sis cantùns.

Ia va angal lengias guleivas. An tot vaia seis varts e seis cantungs.

Eau d'he be lingias gualivas. In tuot d'heja ses varts e ses chantuns.

Eu n'ha be lingias gualivas. In tuot n'haja ses varts e ses chantuns.


Jeu hai dus cantuns. Mias lingias ein uiarschas. Mia fuorma vesas ti savens la notg vid il firmament.

Jou ve dus cantùns. Las mias lingias en betg angulivas. La mia furma vezas tei savens da notg ved igl tschiel.

Ia va dus cantungs. Las mias lengias èn tortas. La mia furma veist savens la notg ve digl tschiel.

Eau d'he duos chantuns. Mias lingias nu sun gualivas. Mia fuorma vezzast suvenz la not vi dal tschêl.

Eu n'ha duos chantuns. Mias lingias nu sun gualivas. Mia fuorma vezzast tü suvent la not vi dal tschêl.


d) pievel, capeivel, 9itad, butteglia, capitani/capitani, damaun, carflur, salata

d) oval, capevel, 9itad/novitad, pegna/p1a, mul1/mulegn, damàn, carflur, salata/salata/salata

d) ancl1, sgolan8, cas7ta, pl[ov]er, cre[pe]l, 9itad, munt[anel]a, [ala]rm

d) gl1a, 7tember, 8a, pos6s, tü 6t, cas7ta

d) su8, 7tember, bancan8a, pos6s, 3-cha, pen2s, pern8tar, cas7ta


Ils scolars sesan sillas sutgas en in rudi. In scolar ei enamiez. Ils scolars el rudi lain ir entuorn in bal. Quel enamiez sto numnar sis caussas rodundas, quadraticas, dretgangularas ni triangularas, avon ch’il bal seigi ius entuorn ina gada (ev. schar naven fuormas ch’ei dat buc aschi savens). Sch'el damogna quei avon ch’il bal ha fatg la runda, astga el prender plaz ed in auter scolar vegn enamiez. Tut tenor il diember da scolars el rudi ston ins adattar il diember dad objects che sto vegnir numnaus ni variar la moda e maniera da circular il bal.

Igls sculars sean sen las sutgas an egn rudi. Egn scular e aintamiez. Igls sculars agl rudi laschan ir anturn egna bura. Igl scular aintamiez sto numnar sis tgossas radundas, quadras, rectangularas near triangularas, avànt ca la bura e ida anturn egn'ea (ev. schar davent furmas c'igl dat betg aschi savens). Sch'el dumogna quegl avànt ca la bura â fatg la runda, dastga el prender plaz ad egn oter scular vean aintamiez. Tut tanor igl diember da sculars agl rudi ston ign adatar la zefra dad objects ca ston vagnir numnos near variar la furma da zircular la bura.

Las scolaras ed igls scolars tschaintan sen soptgas aint igl cres. En scolar è damez igl cres. Igls scolars aint igl cres laschan circular ena balla. Chel damez igl cres stò numnar seis tgossas radondas, quadras, rectangularas u triangularas, avant tgi la balla ò fatg eneda la runda (ev. lascher davent furmas manc cunaschaintas). Schi chegl gartegia agl scolar aint igl cres da numnar seis tgossas, dastga el tschantar aint igl cres ed en oter scolar stò eir damez igl cres. Tot tenor domber da scolars aint igl cres ins stò adattar igl domber da tgossas tgi ston neir numnadas, u alloura ègl da variier la moda da lascher circular la balla.

Ils scolars tschaintan sün s-chabels in ün rinch. Ün scolar es in pè immez il rinch. Ils scolars aint il rinch laschan circuler üna balla. Quel immez il rinch stu numner ses chosas arduondas, quedras, rectanguleras u trianguleras, aunz cu cha la balla hegia fat üna vouta la runda (ev. lascher davent fuormas main cuntschaintas). Scha que gratagia al scolar aint il rinch da numner las ses chosas, suos-cha el tschanter aint il rinch, ed ün oter scolar stu ir immez il rinch. Tuot tenor il numer da scolars aint il rinch as stu adatter il numer da chosas chi stöglian gnir numnedas, u alura esa da varier il möd da lascher circuler la balla.

Ils scolars sezzan sün sopchas in ün rinch. Ün scolar es in pè immez il rinch. Ils scolars aint il rinch laschan circular üna balla. Quel immez il rinch sto nomnar ses chosas raduondas, quadratas, rectangularas o triangularas, avant co cha la balla haja fat üna jada la runda (ev. laschar davent fuormas main cuntschaintas). Schi grataja al scolar aint il rinch da nomnar las ses chosas, das-cha el sezzer aint il rinch ed ün oter scolar sto ir immez il rinch. Tuot tenor il nomer da scolars aint il rinch as stoja adattar il nomer da chosas chi ston gnir nomnadas, o lura esa da variar il möd da laschar circular la balla.


b) gliesta, plievgia, notg, tscherescha, davon, gimnastica, muniessa, capitani, arveglia, cotgla, november

b) gross, bova, notg, tschariescha, damàn, gimnastica, possa, capitani, baterdîl, cotgla, november

b) bova, notg, cumischungs, elegant, gimnastica, ravanel, biscotg, november, bregn , buccareida, flour-suglegl, daintliun

b) tössi, plövgia, fnestra, clocha, giavüsch, uraglia, döss, november, böglia, cruscher

b) tössi, plövgia, not, giavüsch, uraglia, gimnastica, döss, böglia


rudi: ani, sulegl, taglier, ballun, smiley, roda, nuv, balla

rudi: buma, zilender, candela, piza, tavla da scumond, nuv, ura, bustab o, roda, peta,

• cres: anel, suglegl, plat, ballun, smiley, roda, battung, balla

rinch: anè, sulagl, plat, ballun, smiley, rouda, buttun, balla

rinch: anè, sulai, plat, ballun, smiley, rouda, buttun, balla