Mauro schula culs dus dets pigns ed il drag stenda las alas.

Igl Mauro schivla cugls dus dets pintgs ad igl dragùn stenda las alas.

Mauro tschivla cun igls dus dets pitschens ed igl dragung stenda las alas.

Mauro tschüvla culs duos dantulins e'l dragun stenda las elas.

Mauro tschübla culs duos daintulins e'l dragun stenda las alas.


Il canal passa denter casas, ins vesa tras portas e finiastras en tschalers e cuschinas, pintgas punts meinan sur il canal ora ed Angelo sto far attenziun da buca pitgar en siu tgau. Davon els seferma ina barca a motor. Dus umens seglian alla riva ed entscheivan a cargar sacs da rumien.

Igl canal passa trànter tgeas, ign veza tras eschs a faneastras an tschalers a cuschegnas, pintgas pùnts passan suraint ad igl Angelo sto dar adatg da betga pitgear aint igl sieus tgieu. Davànt els safearma egna bartga a motor. Dus umens saglian sen la riva ad antschevan a cargear satgs da rumient.

Igl canal passa tranter tgesas, ins vei tras portas e fanestras an schlers e tgadafis, pitschnas punts passan suraint ed Angelo stò dar adatg da betg pitgier aint la sia testa. Davant els sa ferma ena bartga a motor. Dus omens saglian alla riva ed antschevan a carger satgs da rusment.

Il chanel passa traunter chesas, a's vezza tres portas e fnestras in murütschs e chadafös, pitschnas punts passan suraint ed Angelo stu fer attenziun da nu picher aint sieu cho. Davaunt els as ferma üna barcha a motor. Duos homens saglian a la riva e cumainzan a charger sachs d'immundizchas.

Il chanal passa tanter chasas, i's vezza tras portas e fanestras in schlers e cuschinas, pitschnas punts passan suraint ed Angelo sto far attenziun da nu pichar aint seis cheu. Davant els as ferma üna barcha a motor. Duos homens saglian sülla riva e cumainzan a chargiar sachs d'immundizchas.


Alla fin seferman els sper ina riva largia cun gronds hotels. Mo tgei vesan els leu? Sin in pilaster ault ei ina statua d'in liun. E tgi sesa si dies dil liun? Exact, il drag da Mauro. Turists e polizists stattan entuorn la statua e fan segns al drag da vegnir giu. Mo il drag stgir-verd semuenta buc.

A la fegn safearman els ved egna riva largia cun grànds hotels. Mo tge vezan els là? Sen egn òlt pilaster e egna statueta d'egn liùn. A tgi sea segl dies digl liùn? Prazis, igl dragùn digl Mauro. Igls turists a polizists fan anzenas ad el da vagnir giou, mo igl dragùn stgir-verd samuainta betga.

Alla fegn sa ferman els ve dad ena riva largia cun gronds hotels. Ma tge veian els lò? Sen en pilaster ot è ena statua dad en liun. E tgi tschainta sen igl dies digl liun? Precis, igl dragung da Mauro. Turists e pulicists stattan anturn e fon segns da neir giu, ma igl dragung verdstgeir sa muainta betg.

A la fin as ferman els vi d'üna riva largia cun grands hotels. Ma che vezzan els lo? Sün ün pilaster ot es üna statuetta d'ün liun. E chi tschainta süllas arains dal liun? Precis, il dragun da Mauro. Turists e polizists staun intuorn e'l faun segn da gnir giò, ma'l dragun verd s-chür nu's mouva.

A la fin as ferman els vi d'üna riva largia cun gronds hotels. Ma che vezzan els là? Sün ün pilaster ot es üna statuetta d'ün liun. E chi sezza sülla rain dal liun? Precis, il dragun da Mauro. Turists e polizists stan intuorn e til fan segn da gnir giò, ma il dragun verd


Mauro mira vi siper la finiastra, nua ch'il bab observa il tschiel.

«Tge fas?» Igl Mauro varda vei tier la faneastra.

«Tge fast te?» Mauro varda ve vers la fanestra.

«Che fest?» Mauro guarda vi vers la fanestra.

«Che fast?» Mauro guarda vi pro la fanestra.


In schul ed il drag stgir-verd cullas alas violettas ei cheu.

Egn schivel ad igl dragùn stgir-verd cun alas violetas e qua.

En tschivel ed igl dragung verd cun las alas violettas è cò.

Ün tschüvel e'l dragun verd s-chür cullas elas violettas es cò.

Ün tschübel e'l dragun verd s-chür cullas alas violettas es quia.


La mumma va en cuschina e prepara in gentar special: ligiongias engiadinesas cun truffels e salata. Il buob drova bia forza per siu viadi.

La mama va an cuschegna a prepara egna marenda speziala: Liongias gidignesas cun hardefels a salata. Igl buab dovra blearas forzas pigl sieus vieadi.

La mamma vo an tgadafi e prepara en giantar spezial: liongias engiadinesas cun tiffels e salata. Igl mattatsch dovra blera forza per igl sies viadi.

La mamma vo in chadafö e prepara ün gianter speciel: liangias engiadinaisas cun ardöffels e salata. Il mat drouva bgera forza per sieu viedi.

La mamma va in cuschina e prepara ün giantar special: liongias engiadinaisas cun mailinterra e salata. Il mat douvra blera forza per seis viadi.


«Quei tonscha buca, mumma. Ti stos dar a mi bunets per in entir onn.»

«Quegl tànscha betga mama. Tei stos dar bipas a mei par egn antier on.»

«Chegl tanscha betg, mamma. Te am stost dar bitschs per en antier onn.»

«Que nu basta, mamma. Tü am stust der bütschs per ün an inter.»

«Quai nu basta, mamma. Tü am stoust dar bütschs per ün on inter.»


«Mauro vul far in viadi, in viadi propi grond.» La mumma dat ora las ligiongias.

«Igl Mauro vut far egn vieadi, egn grànd vieadi .» La mama dat or las liongias.

«Mauro vot far en viadi, en viadi propi grond», dei la mamma tgi dat or las liongias.

«Mauro voul fer ün viedi, ün viedi vaira grand.» La mamma do our las liangias.

«Mauro voul far ün viadi, ün viadi vaira grond.» La mamma dà oura las liongias.


«Ha, ha, ha, buca fai sguezias a mi.» La comba trembla vi e neu e Mauro sto setener per buca vegnir sdermenaus naven. «Tgei vul saver?»

«Hi hi hi, betga fe sguztgas a mei.» La tgomba trembla vei a nà, ad igl Mauro sto sataner fearm par betga vagnir catapulto davent. «Tge vol saver?»

«Hi hi hi, betg am fò ghittas.» La tgomma trembla ve e no e Mauro sa stò tigneir fitg per betg neir catapulto davent. «Tge vot saveir?»

«Hi hi hi, nu'm fer sguozchas.» La chamma trembla vi e no, e Mauro as stu tgnair ferm per nu gnir schlavazzo davent. «Che voust savair?»

«Hi hi hi, nu'm far sguozchas.» La chomma trembla vi e nan, e Mauro as sto tgnair ferm per nu gnir schlavazzà davent. «Che voust savair?»


Mauro taglia sia ligiongia. «Jeu mon entuorn il mund!»

Igl Mauro taglia la sia liongia. «Jou vont anturn igl mund!»

Mauro taglia la sia liongia. «Ia vign anturn igl mond!»

Mauro taglia sia liangia. «Eau vegn intuorn il muond!»

Mauro taglia sia liongia. «Eu vegn intuorn il muond!»


«Enzatgi sto far quella lavur, mo plaunet hai jeu avunda. Jeu fagess bugen ina gada ina pausa.»

«Anzatgi sto far quella lavur, mo plànet ve jou avunda. Jou fagess bugent egn'eada egna possa.»

«Ensatgi stò far chella lavour, ma planget va ia avonda. Ia faschess gugent eneda ena pôssa.»

«Qualchün stu fer quella lavur, ma plaunet d'heja avuonda. Eau fess gugent üna vouta la posa.»

«Inchün sto far quella lavur, ma planet n’haja avuonda. Eu fess jent üna jà la posa.»


«Vul veser enzatgei special, Mauro, enzatgei ch'ins vesa buca mintgadi?» Mauro mo smacca las ureglias dil drag. Quei vul dir gie.

«Vol vaser anzatge spezial, Mauro, anzatge c'ign veza betga mintga gi?» Igl Mauro schmatga me fegn las ureglias digl dragùn. Quegl mùnta ea.

«Vot te vaseir ensatge spezial, Mauro, ensatge tgi ins vei betg mintga de?» Mauro strocla angal fegnign las ureglias digl dragung. Chegl vot deir ea.

«Voust vzair qualchosa speciel, Mauro, qualchosa cha nu's vezza mincha di?» Mauro schmacha be fin las uraglias dal dragun. Que voul dir schi.

«Voust verer alch special, Mauro, alch chi nu's vezza minchadi?» Mauro schmacha be fin las uraglias dal dragun. Quai voul dir schi.


«Tgei haveis magliau?», vul Mauro saver.


Ditg mira Mauro anavos, entochen ch'ins vesa mo aunc il nibel. Mauro sto rir. Sche la glieud savess ch'il tschiel penda mo vid ina suga da pumpiers ...

Gî vard'igl Mauro anavos, antocen c'ign veza me ànc egn nivel. Igl Mauro sto rir. Scha la glieud savess c'igl tschiel palenda ved egna suja da pumpiers ...

Dei varda Mauro anavos, anfignen tgi ins vei angal ple ena neivla. Mauro stò reir. Schi la gliout savess tgi igl tschiel penda ve dad ena soua da pumpiers ...

Lönch guarda Mauro inavous, fin cha's vezza be auncha üna nüvla. Mauro stu rir. Scha la glieud savess cha'l tschêl penda vi d'üna sua da pumpiers …

Lönch guarda Mauro inavo, fin chi's vezza be amo üna nüvla. Mauro sto rier. Scha la glieud savess cha'l tschêl penda vi d'üna sua da pumpiers …


«Tila ora ils calzers e metta els avon la pegna.»

«Tira or igls calzers a meta els davànt igl stgòldamaint.»

«Teira or igls calzers ed igls metta davant igl scoldamaint.»

«Tira our las s-charpas e mett'las davaunt il s-chudamaint.»

«Tira oura las s-charpas e tillas metta davant il s-chodamaint.»


«Setegn fermamein, car buob, e siara ils egls. Ei dat ina surpresa!» Mauro smacca ensemen ils egls, ins auda in sussurem, schsch ... Mauro senta co il drag setschenta. «Sche ti drovas mei, lu cloma semplamein!», e naven ei il drag. Mauro arva ils egls.

«Sategna fearm, tgear buab, a seara igls îls. Igl dat egna surpresa!» Igl Mauro schmatga anzemel igls îls, ign oda egn schuschurar, schsch … Igl Mauro sainta co igl dragùn satschainta. «Scha tei dovras me, scha me cloma!» a davent e igl dragùn. Igl Mauro earva igls îls.

«Ta tigna fitg, tger mattatsch, e sera igls îgls. I dat ena surpresa!» Mauro strocla ansemen igls îgls, ins sainta en smuschignem, schsch ... Mauro s'accorscha, scu tgi igl dragung sa platga. «Schi te am dovras, angal cloma!» E davent è igl dragung. Mauro derva igls îgls.

«Tegna't ferm, cher mat, e serra ils ögls. A do üna surpraisa!» Mauro schmacha insembel ils ögls, a s'oda ün schuschuröz, schsch ... Mauro bada cu cha'l dragun as placha. «Scha tü'm drouvast, schi be clama!» e davent es il dragun. Mauro evra ils ögls.

«At tegna ferm, char mat, e serra ils ögls. I dà üna surpraisa!» Mauro schmacha insembel ils ögls, i's doda ün schuschuröz, schsch … Mauro bada, co cha'l dragun as placha. «Scha tü'm douvrast, schi be cloma!» e davent es il dragun. Mauro driva ils ögls.


Suenter enzacontas minutas sgol vesan ei ch'ina insla grischa sesanfla sut quella nebla. Grugns e greppa meinan teis ensiviars. Ins vesa denton buc in péz. Quel ei probablamein zuppaus ella nebla.

Suainter egn peer minutas vezani ca sut que nivel e ear egn'insla grischa. Grepa magna tess ansei. Ign veza dantànt nign pez. Quel vean ad easser zupo agl nivel.

Siva en pêr minutas veian els tgi sot chella neivla è er en'insla greischa. Ena crepla magna ert anse. Ins vei pero nign piz. Chel saro zuppo davos la neivla.

Zieva ün pêr minuts vezzan els cha suot quella nüvla es eir ün'isla grischa. Spelma e grippa mainan stip insü. A nu's vezza però üngün piz. Quel saro zuppo davous la nüvla.

Davo ün pêr minuts vezzna cha suot quella nüvla es eir ün'isla grischa. Spelma e grippa mainan stip insü. I nu's vezza però ingün piz. Quel sarà zoppà davo la nüvla.


«Mo dai, tgei damonda? Quei ein nossas vias. Neu, seglia ella barca, jeu muossel tut a ti.» Angelo, aschia senumna il buob, pren sia pala da remar ed in gir misterius entscheiva.

«Ma na, tge amparada? Quegl en las nossas veias, via, saglia aint, jou muss tut a tgei.» Igl Angelo, ascheia â igl buab num, prenda la sia pala ad egn gir misterius antscheva.

«Ma tge dumonda. Chegl èn las nossas veias, vea, saglia aint, ia at moss tot.» Angelo, uscheia ò nom igl mattatsch, peglia la pala da remar ed en gir misterious antscheva.

«Ma dai, che dumanda. Que sun nossas vias, vè, saglia aint, eau at muoss tuot.» Angelo, uschè ho nom il mat, piglia sieu rembel ed ün gir misterius cumainza.

«Ma dai, che dumonda. Quai sun nossas vias, vè, saglia aint, eu at muoss tuot.» Angelo, uschè ha nom il mat, piglia seis rembel ed ün gir misterius cumainza.


Enconuschas ti Mauro? Na? Sas, el stat vi leu en quella casetta sper la plazza da giugs. Neu, lein arver la porta per mirar tgei ch'el fa pil mument.

Ancanuschas tei igl Mauro? Na? Sas, el stat velà an quella tgeeta sper la plaza da giujear. Via, arvainsa igl esch par vurdar tge c'el fa pigl mumaint.

Canoschas te Mauro? Na? Sast, el stat ve lò ainten chella tgesigna sper la plazza da giuier. Vea, darvign igl isch per vurdar, tge tgi el fò igl mument.

Cugnuoschast a Mauro? Na? Sest, el sto vi lo in quella chesina sper la plazza da giuver. Vè, avrins la porta per guarder che ch'el fo pel mumaint.

Cugnuoschast a Mauro? Na? Sast, el sta vi là in quella chasina sper la plazza da giovar. Vè, drivin la porta per verer che ch'el fa pel mumaint.


«Spetga, jeu muossel a ti ina da nossas vias.» Angelo meina sia barca entuorn ina storta e davon els semuossa in canal pli lartg. Tgei traffic! Dapertut barcas a motor che van vi e neu. Posta, verduras, ziaghels, tut vegn transportau sill'aua.

«Spetga, jou muss a tgei egna da las nossas veias.» Igl Angelo magna la sia bartga anturn egn stiert, a davànt els vezani egn canal ple lartg. Mo tge trafic! Dapartut bartgas a motor ca van vei a nà. Posta, verdira, quadrels, tut vean transpurto sen l'aua.

«Spetga, ia at moss egna dallas nossas veias.» Angelo navighescha la sia bartga anturn ena stierta e davant els veian els en canal pi lartg. Ma tge traffic! Dapertot bartgas a motor tgi von ve e no. Posta, verdura, pachets, tot vign transporto ainten l'ava.

«Spetta, eau at muoss üna da nossas vias.» Angelo navigescha sia barcha intuorn üna stüerta, e davaunt els vezzane ün chanel pü larg. Ma che trafic! Dapertuot barchas a motor chi vaun vi e no. Posta, verdüra, quadrels, tuot vain transporto süll'ova.

«Spetta, eu at muoss üna da nossas vias.» Angelo masina sia barcha intuorn üna storta, e davant els vezzna ün chanal plü larg. Ma che trafic! Dapertuot barchas a motor chi van vi e nan. Posta, verdüra, quadrels, tuot vain transportà süll'aua.


Mauro reiva dil bratsch si tochen tier il maun. Il gigant tegn ferm la teila blaua dil tschiel. Mauro pren la suga da pumpiers e ligia ensemen ils pézs dalla teila. Igl ei buca sempel da pender si igl entir tschiel cun ina suga da pumpiers. Per cletg dat ei ella vischinonza ina steila cun in crutsch e Mauro ha empriu biars nuvs da siu bab.

Igl Mauro saragata se digl bratsch antocen tigl màn. Igl gigànt tegna fearm la tela blaua digl tschiel. Igl Mauro prenda la suja da pumpiers a leia anzemel igls pezs da la tela. Igl e betga sempel da palandar sei igl antier tschiel cun egna suja da pumpiers. Par furtuna dat igl datier egna stéla cun landervei egn croc ad igl Mauro â amprieu blears nuvs digl sieus bab.

Mauro sclaveglia se digl bratsch anfignen tar igl mang. Igl gigant tigna fitg la teila blava digl tschiel. Mauro peglia la soua da pumpiers e leia ansemen igls pizs dalla teila. Igl è betg simpel da pender se igl tschiel antier cun ena soua da pumpiers. Per cletg dattigl damanevel ena steila cun en croc e Mauro ò amprandia blers noufs da sies bab.

Mauro rampcha sü dal bratsch fin tal maun. Il gigant tegna ferm la taila blova dal tschêl. Mauro piglia la sua da pumpiers e lia insembel ils pizs da la taila. A nun es simpel da pender sü il tschêl inter cun üna sua da pumpiers. Per furtüna do que in vicinanza üna staila cun landervi ün cröch e Mauro ho imprains bgers nufs da sieu bap.

Mauro rampigna sü dal bratsch fin pro'l man. Il gigant tegna ferm la taila blaua dal tschêl. Mauro piglia la sua da pumpiers e lia insembel ils pizs da la taila. I nun es simpel da pender sü il tschêl inter cun üna sua da pumpiers. Per furtüna daja in vicinanza üna staila cun landervia ün crötsch, e Mauro ha imprais blers nufs da seis bap.


«Perstgisa!» Il buob reiva vinavon d'ina comba siado. «Jeu sun Mauro ed havess ina damonda fetg impurtonta.»

«Stgisa!», igl buab saragata anavànt a sei d'egna tgomba, «jou sund igl Mauro a vess egn'amparada fetg impurtànta.»

«Stgisa!» Igl mattatsch sclaveglia anavant e se dad ena tgomma. «Ia sung Mauro e vess ena dumonda fitg impurtanta.»

«S-chüsa!» il mat rampcha inavaunt e sü d'üna chamma, «eau sun Mauro e vess üna dumanda fich importanta.»

«S-chüsa!» il mat rampigna inavant e sü d'üna chomma, «eu sun Mauro e vess üna dumonda fich importanta.»


Pli tard pren Mauro siu sacados tgietschen e va da scala si. El tila en il pigiama e lava ils dents. Speronza ei il bab buca memia vilaus pervia dalla suga da pumpiers.

Ple tard prenda igl Mauro igl sieus satgcadoss cotschen a va se da stgeala. El tira aint igl pigiama a lava igls daints. Sprànza e igl bab betga vilo parve da la suja da pumpiers.

Pi tard peglia Mauro igl sies lascher cotschen e vo se da stgela. El teira aint igl pischama e lava igls daints. Speranza è igl bab betg vilo perveia dalla soua da pumpiers.

Pü tard piglia Mauro sia buscha cotschna e vo sü da s-chela. El tira aint il pigiama e leva ils daints. Spraunza cha'l bap nun es grit pervi da la sua da pumpiers.

Plü tard piglia Mauro sia buscha cotschna e va sü da s-chala. El tira aint il pigiama e lava ils daints. Spranza cha bap nun es grit pervi da la sua da pumpiers.


«Jeu mirel, sche mia suga da pumpiers tegn quella peisa.»

«Jou vard, scha la mia suja da pumpiers tegna quella pesa.»

«Ia vard, schi la mia soua da pumpiers tigna chel peis.»

«Eau guard, scha mia sua da pumpiers tegna quist pais.»

«Eu guard, scha mia sua da pumpiers tegna quist pais.»


Il bab pren truffels. «Gie, maglia miu car, lu has ti biaras forzas.»

Igl bab prenda hardefels. «Scha maglia, igl mieus tgear, alura âs avunda forzas.»

Igl bab peglia tiffels. «Alloura maglia, mies tger, alloura ast avonda forzas.»

Il bap piglia ardöffels. «Schi mangia, mieu cher, alura hest avuonda forzas.»

Bap piglia mailinterra. «Schi mangia, meis char, lura hast avuonda forzas.»


Gia dalunsch vesan ins quella lingia fina, nua che la tiara finescha e nua che la mar entscheiva. Sill'aua clar blaua vesan ins puncts ners che semovan plaunet. Barcas. Mauro ha aunc mai viu la mar. El emprova da veser il cunfin dall'aua, mo quei ei nunpusseivel.

Gea da lientsch vez'ign quella lingia fegna, noua ca la teara feta a noua ca la mar antscheva. Sen l'aua cler-blaua vez'ign puncts ners ca samovan plànet. Bartgas. Igl Mauro â ànc mena vieu la mar. El amprova da vaser igl cunfegn da l'aua, mo quegl e nunpussevel.

Gio da gliunsch ins vei chella lengia fegna, noua tgi la tera vo a fegn e noua tgi la mar antscheva. Sen l'ava bloclera ins vei puncts neirs tgi sa muaintan planget. Bartgas. Mauro ò anc mai via la mar. El amprova da vaseir igl cunfegn dall'ava, ma chegl è impussebel.

Già dalöntsch as vezza quella lingia fina, inua cha la terra vo a fin ed inua cha'l mer cumainza. Sün l'ova blov clera as vezza puncts nairs chi's mouvan plaunet. Barchas. Mauro nun ho auncha mê vis il mer. El prouva da vzair il cunfin da l'ova, ma que es impussibel.

Fingià da dalöntsch as vezza quella lingia fina, ingio cha la terra finischa ed ingio cha'l mar cumainza. Sün l'aua blau clera as vezza puncts nairs chi's mouvan planet. Barchas. Mauro nun ha amo mai vis il mar. El prouva da verer il cunfin da l'aua, ma quai es impussibel.


«En in onn vuless jeu puspei magliar ligiongias engiadinesas cun truffels.» Mauro metta si il sacados e spetga tochen che la mumma trai la siaranetga dalla giacca. Era la mumma dat in bunet ad el.

«An egn on less jou puspe magliear liongias gidignesas cun hardefels.» Igl Mauro meta sei igl sieus satgcadoss, durànt ca la mama tira sei la seara anetga da la giaca. Ear la mama dat egna bipa agl Mauro.

«An en onn less ia puspe magler liongias engiadinesas cun tiffels.» Mauro metta igl sies lascher sen givi e spetga, anfignen tgi la mamma sera la seranetga dalla sia giacca. Er la mamma igl dat en grond bitsch.

«In ün an vuless eau darcho manger liangias engiadinaisas cun ardöffels.» Mauro metta sü sia buscha e spetta, fin cha la mamma serra il zip da sia giacca. Eir la mamma al do ün bütschun.

«In ün on vuless eu darcheu mangiar liongias engiadinaisas cun mailinterra.» Mauro metta sü sia buscha e spetta, fin cha la mamma til serra il zip da la giacca. Eir la mamma til dà ün bütschun.


«Tgau, Angelo, engraziel fetg. Jeu stoi ir, jeu fetsch in viadi entuorn il mund.» E gia ei il drag cheu e parta cun Mauro sur las undas dalla mar.

«Hei, Angelo, graztga fetg. Jou sto ir, jou fetsch egn vieadi anturn igl mund.» A schon e igl dragùn qua a parta cugl Mauro sur las undas da la mar.

«Uei, Angelo, angraztg fitg. Ia stò eir, ia fatsch en viadi anturn igl mond.» E gio è cò igl dragung e parta cun Mauro sur las ondas dalla mar.

«Uei, Angelo, grazcha fich. Eau stögl ir, eau fatsch ün viedi intuorn il muond.» E già es cò il dragun e parta cun Mauro sur las uondas dal mer.

«Uei, Angelo, grazcha fich. Eu stögl ir, eu fetsch ün viadi intuorn il muond.» E fingià es quia il dragun e parta cun Mauro sur las uondas dal mar.


«Neu si a mirar, jeu muossel a ti il grond misteri dil tschiel!»

«Via sei a vurdar, jou muss a tgei igl grànd misteri digl tschiel!»

«Vea se a vurdar, ia at moss igl grond misteri digl tschiel!»

«Vè sü a guarder, eau at muoss il grand misteri dal tschêl!»

«Vè sü a guardar, eu at muoss il grond misteri dal tschêl!»


«Setegn bein, Mauro!» E gia setschentan els davon baselgia. Mauro piarda igl equiliber e croda giu dil dies da siu drag.

«Sategna bagn, Mauro!» A gea satschaintan els davànt la baselgia. Igl Mauro pearda igl equiliber a cupetga giou digl dies digl dragùn.

«Ta tigna bagn, Mauro!» E gio sa platgan els davant baselgia. Mauro perda la balantscha e croda giu digl dies digl dragung.

«Tegn't bain, Mauro!» E già as plachan els davaunt baselgia. Mauro perda l'equiliber e crouda giò da las arains dal dragun.

«At tegna bain, Mauro!» E fingià as plachan els davant baselgia. Mauro perda l'equiliber e crouda giò da la rain dal dragun.


«Engraziel fetg, Mauro, ussa hai jeu finalmein vacanzas!» Il gigant seglia giu ell'aua ed entscheiva a senudar.

«Graztga fetg, Mauro, ussa ve jou finalmeing vacànzas!» Igl gigànt saglia giou an l'aua ad antscheva a sanudar.

«Angraztg fitg, Mauro, ossa va ia finalmaintg vacanzas!» Igl gigant saglia giu ainten l'ava ed antscheva a sa nudar.

«Grazcha fich, Mauro, uossa d'heja finelmaing vacanzas!» Il gigant saglia giò aint ill'ova e cumainza a nuder.

«Grazcha fich, Mauro, uossa n'haja finalmaing vacanzas!» Il gigant saglia giò aint ill'aua e cumainza a nodar.


«Quei ei propi lunsch, cura tuornas puspei?»

«Quegl e propi lientsch. Cura turnas puspe?»

«Chegl è propi gliunsch, cura turnas te puspe?»

«Que es propi dalöntsch, cura tuornast darcho?»

«Quai es propa dalöntsch, cura tuornast darcheu?»


«Si leu, Mauro, survegns ti risposta a tia damonda.»

«Se là, Mauro, surveans la rasposta a la tia amparada.»

«Se lò, Mauro, survignst te la rasposta alla tia dumonda.»

«Sü lo, Mauro, survainst la resposta a tia dumanda.»

«Sü là, Mauro, survainst la resposta a tia dumonda.»


«En in onn, exact en in onn sun jeu puspei cheu. Alla mussadra hai jeu gia detg tut.»

«An egn on, gest prazis an egn on sund jou puspe qua. A la mussadra ve jou schon getg tut.»

«An en onn, precis an en onn sung ia puspe cò. Alla mussadra va ia gio detg tot.»

«In ün an, be precis in ün an sun eau darcho cò. A la mussedra d'heja già dit tuot.»

«In ün on, be precis in ün on sun eu darcheu quia. A la muossadra n'haja fingià dit tuot.»


Angelo muossa ils canals pli stretgs, punts aultas e punts bassas, streglias e plazs lartgs, palazs cun finiastrunas e baselgias cun portals ch'ein pli aults che la casa da Mauro ell'Engiadina. E tut ei construiu amiez la mar.

Igl Angelo mussa igls canals ple stretgs, pùnts òltas a pùnts bassas, giassas stretgas a plazas largias, palazis cun gràndas faneastras a baselgias cun portals c'en ple òlts ca la tgea digl Mauro an Gidegna. A tut e fabritgieu amiez la mar.

Angelo mossa igls canals pi strètgs, punts otas e punts bassas, giassas strètgas e plazzas largias, palazs cun fanestrungas e baselgias cun portals tgi èn pi ots tgi la tgesa da Mauro an Nagiadegna. E tot è construia anmez la mar.

Angelo muossa ils chanels pü strets, punts otas e punts bassas, giassas strettas e plazzas largias, palazis cun fnestrunas e baselgias cun portels chi sun pü ots cu la chesa da Mauro in Engiadina. E tuot es fabricho immez il mer.

Angelo muossa ils chanals plü strets, punts otas e punts bassas, giassas strettas e plazzas largias, palazis cun fanestrunas e baselgias cun portals chi sun plü ots co la chasa da Mauro in Engiadina. E tuot es fabrichà immez il mar.


«Mo haveis vus buca vias per ils autos?» Mauro mira tut surstaus.

«Mo vez vus nignas veias pigls autos?» Igl Mauro varda tut sursto.

«Ma vez vusoters nignas veias pigls autos?» Mauro varda tot sursto.

«Ma nu vais üngünas vias pels autos?» Mauro guarda tuot stut.

«Ma nu vais ingünas vias pels autos?» Mauro guarda tuot stut.


«Tgei cuschinas bien?» La mumma ei en cuschina e prepara la tscheina. Igl entir onn ha Mauro magliau dalla marenda ord il satget marviglius che la mumma ha dau ad el sin via. Ussa havess el bugen enzatgei special.

«Tge cuschegnas da bien?» La mama e an cuschegna a prepara la tschagna. Igl antier on â igl Mauro me maglieu marenda or digl satg marveglius ca la mama veva do ad el sen veia. Ussa vess el bugent anzatge spezial.

«Tge cuschignas te da bung?» La mamma è an tgadafi e prepara la tschagna. Tot onn ò Mauro angal maglea dalla marenda digl satget marveglious tgi la mamma igl veva do sen veia. Ossa vess el gugent ensatge spezial.

«Che cuschinast da bun?» La mamma es in chadafö e prepara la tschaina. Tuot an ho Mauro mangio be da la marenda our dal sach müravglius cha la mamma al vaiva do sün via. Uossa vess el gugent qualchosa speciel.

«Che cuschinast da bun?» La mamma es in cuschina e prepara la tschaina. Tuot on ha mangià Mauro be da la marenda our dal sach müravglius cha mamma til vaiva dat sün via. Uossa vessa'l jent alch special.


Mauro pren ord il sacados la suga da pumpiers che siu bab haveva dau sin via ad el. Senza mirar anavos reiva Mauro dil grep si. Ina gada vegn el gest aunc da setener cul det pign vid ina jarva, in'autra gada stat el cul péz dil pei sin in pizzet fin sco ina guila. Pli tard arriva el tier in crap pli grond che ha la fuorma d'in pei enorm. Savess ei esser che ...

Igl Mauro prenda la suja da pumpiers, c'igl sieus bab veva do ad el, or digl satgcadoss . Sainza vurdar anavos saragata igl Mauro ansei. Egn'eada sa'l gest ànc sataner cugl det pintg ved egn'earva, egn'otr'eada sto'l ir cugl pez d'egn pe sen egn pezet fegn sco egna guila. Ple tard riv'el tier egn crap ple grànd c'â la furma d'egn enorm pe . Savess quegl easser ca ...

Mauro peglia or digl sies lascher la soua da pumpiers tgi sies bab igl veva do sen veia. Sainza vurdar anavos sclaveglia Mauro anse. Eneda sa pò el gist anc tigneir cun igl det pitschen ve dad en'erva, en'otra geda stò el eir cun igl piz d'en pe sen en pizzign fegn scu ena guglia. Pi tard reiva el tar en crap pi grond tgi ò la furma dad en pe enorm. Pudess chegl esser ...

Mauro piglia our da la buscha la sua da pumpiers cha sieu bap al vaiva do sün via. Sainza guarder inavous rampcha Mauro insü. Üna vouta as po'l güst auncha tgnair cul dantulin vi dad ün'erva, ün'otra vouta stu'l ir cul piz d'ün pè sün ün pizin fin scu ün'aguoglia. Pü tard riva'l tar ün crap pü grand chi ho la fuorma d'ün pè enorm. Pudess que esser cha …

Mauro piglia our da la buscha la sua da pumpiers cha seis bap til vaiva dat sün via. Sainza guardar inavo, rampigna Mauro insü. Üna jada as po'l güst amo tgnair cul daintulin vi dad ün'erba, ün'otra jada sto'l ir cul piz d'ün pè sün ün pizin fin sco ün'aguoglia. Plü tard riva'l pro ün crap plü grond chi ha la fuorma d'ün pè enorm. Pudess quai esser cha …


«Has fatg ina buna tscheina per mei, mumma?»

«Âs preparo egna bùna tschagna par me, mama?»

«Ast te preparo ena bunga tschagna per me, mamma?»

«Hest preparo üna buna tschaina per me, mamma?»

«Hast preparà üna buna tschaina per mai, mamma?»


«Has fatg tiu viadi entuorn il mund, Mauro?»

«Âs fatg igl tieus vieadi anturn igl mund, Mauro?»

«Ast te fatg igl ties viadi anturn igl mond, Mauro?»

«Hest fat tieu viedi intuorn il muond, Mauro?»

«Hast fat teis viadi intuorn il muond, Mauro?»


«Jeu sun vid pachetar. Oz mon jeu naven!»

«Jou sund veda pacatar. Oz vont jou davent!»

«Ia sung ve da pachetar. Oz vign ia davent!»

«Eau sun landervi a paquetter. Hoz vegn eau davent!»

«Eu sun landervia a pakettar. Hoz vegn eu davent!»


La mumma dat in betsch ad el. «Il temps va buca per tuts tuttina spert. Dorma ussa, igl ei tard.»

La mama dat egna bipa ad el. «Igl tains va betga par tuts madem speart. Dorma ussa, igl e tard.»

La mamma igl dat en bitsch. «Igl taimp passa betg per tots madem. Dorma ossa, igl è tard.»

La mamma al do ün bütsch. «Il temp nu passa per tuots listess svelt. Dorma uossa, ad es tard.»

La mamma til dà ün bütsch. «Il temp nu va per tuots listess svelt. Dorma uossa, id es tard.»


«Buna notg, Mauro, ussa eis ti staunchels, ni buc?»

«Bùna notg, Mauro, uss es stàncel, never?»

«Buna notg, Mauro, ossa ist stanchel, ubetg?»

«Buna not, Mauro, uossa est staungel, nischi?»

«Buna not, Mauro, uossa est stanguel, nun?»


Els sgolan treis gadas entuorn l'insla e setschentan finalmein sin ina pintga caglia che penda vid il grep.

Els sgolan tres geadas anturn l'insla a satschaintan finalmeing sen egna pintga tgaglia ca crescha ved igl grep.

Els sgolan treis gedas anturn l’insla e sa platgan finalmaintg sen ena pitschna tgaglia tgi crescha ve dalla crepla.

Els svoulan trais voutas intuorn l'isla e's plachan finelmaing sün ün pitschen frus-cher chi crescha vi dal spelm.

Els svoulan trais voutas intuorn l'isla e's plachan finalmaing sün ün pitschen frus-cher chi crescha vi dal spelm.


«Ea, alura se jou ear ànc gir tgau agl bab.»

«Ea, alloura poss ia er anc deir tgau a bab.»

«Schi, alura poss eau eir auncha dir chau a bap.»

«Schi, lura poss eu eir amo dir chau a bap.»


«Tgi disturba miu ruaus?» La tiara strembla ed il vent tila vid la giacca da Mauro. Il gigant!

«Tgi disturba la mia possa?» La teara trembla ad igl vent stira ved la giaca digl Mauro. Igl gigànt!

«Tgi disturba la mia pôssa?» La tera trembla ed igl vent steira ve dalla giacca da Mauro. Igl gigant!

«Chi disturba mia posa?» La terra trembla e'l vent stira vi da la giacca da Mauro. Il gigant!


Quei sa buc esser, Mauro ei tut surprius. «Ussa hai jeu fatg in viadi entuorn il mund, in viadi che ha cuzzau in entir onn e ...» Pli lunsch vegn Mauro buca cun siu discuors. Il bab vegn dad esch en.

«E'gl pussevel?» Igl Mauro e fetg sursto. «Ussa ve jou fatg egn vieadi anturn igl mund, egn vieadi d'egn on a …» Ple lientsch riva igl Mauro betga da raquintar. Igl bab vean aint dad esch.

«È chegl pussebel?» Mauro è fitg sursto. «Ossa va ia fatg en viadi anturn igl mond, en viadi dad en onn e ...» Daple vign Mauro betg da rachintar. Igl bab vign aint dad isch.

«Es que pussibel?» Mauro es fich stut. «Uossa d'he eau fat ün viedi intuorn il muond, ün viedi d'ün an e …» Dapü nu riva Mauro da quinter. Il bap vain aint da porta.

«Esa pussibel?» Mauro es fich stut. «Uossa n'ha eu fat ün viadi intuorn il muond, ün viadi dad ün on e …» Plü inavant nu riva Mauro da quintar. Bap vain aint da porta.


«Tgi sa?» Il bab ri e pren il maun da Mauro. «Ti has fatg in viadi dad in entir onn e nus havein passentau in bi suentermiezdi.»

«Tgissà?» Igl bab ri a prenda igl màn digl Mauro. «Tei âs fatg egn vieadi d'egn on a nus vagn passanto egn beal suaintermiezgi.»

«Tgi so?» Igl bab rei e peglia igl mang da Mauro. «Te ast fatg en viadi dad en onn e nous vagn passanto en bel sivamezde.»

«Chi so?» Il bap ria e piglia il maun da Mauro. «Tü hest fat ün viedi d'ün an e nus vains passanto ün bel zievamezdi.»

«Chi sa?» Il bap ria e piglia il man da Mauro. «Tü hast fat ün viadi dad ün on e no vain passantà ün bel davomezdi.»


«Tegns ti si igl entir temps il tschiel?»

«Tegnas tei sei igl antier tains igl tschiel?»

«Tignas te se igl tschiel tot igl taimp?»


«Cun tia suga da pumpiers che jeu hai priu cun mei!»

«Cun la tia suja da pumpiers ca jou ve prieu cun me!»

«Cun la tia soua da pumpiers tgi ia va piglia cun me!»

«Cun tia sua da pumpiers ch'eau d'he piglio cun me!»

«Cun tia sua da pumpiers ch'eu n'ha tut cun mai!»


Igl bab dat agl Mauro egna bipa segl nas.

Igl bab dat a Mauro en grond bitsch sen igl nas.


E la mumma dat betschs sil frunt, sillas vestas e sin bucca, tochen che Mauro vegn buca pli da trer flad. Ella mira co Mauro reiva sur la seiv e co el svanescha denter las casas.

A la mama dat bipas segl frùnt, sen las vestas a sen la buca, antocen c'igl Mauro sa betga ple trer igl flo. Ella varda co'gl Mauro saragata sur la sev a co el svanescha trànter las tgeas.

E la mamma dat bitschs sen igl front, sen las vestas e sen la bucca, anfignen tgi Mauro pò betg ple trer igl flo. Ella varda, scu tgi Mauro sclaveglia sur la seiv e scu tgi el svanescha tranter las tgesas.

E la mamma do bütschs sül frunt, süllas massellas e sülla buocha, fin cha Mauro nu po pü trer il fled. Ella guarda, cu cha Mauro rampcha sur la saiv vi e cu ch'el svanescha traunter las chesas.

E la mamma dà bütschs sül frunt, süllas massellas e sün bocca, fin cha Mauro nu po plü trar il flà. Ella guarda, co cha Mauro rampigna sur la saiv e co ch'el svanischa tanter las chasas.


«Vesas miu bratsch?» Mauro mira ensi, e propi: Cun siu maun tegn il gigant si ina teila blaua. El ei sco il pal amiez ina gronda tenda.

«Vezas igl mieus bratsch?» Igl Mauro varda ansei, a varda qua, cugl sieus màn tegna igl gigànt sei egna tela blaua. El e sco igl pal aintamiez d'egna grànda tenda.

«Veist te igl mies bratsch?» Mauro varda anse. E varda! Cun igl sies mang tigna igl gigant se ena teila blava. El è scu igl pal damez dad ena gronda tenda.

«Vezzast mieu bratsch?» Mauro guarda insü, e mera, cun sieu maun tegna il gigant sü üna taila blova. El es scu il pêl d'immez d'üna granda tenda.

«Vezzast meis bratsch?» Mauro guarda insü, e mera: cun seis man tegna il gigant sü üna taila blaua. El es sco il pal d’immez d'üna gronda tenda.


«Buna notg, mumma, buna notg, bab. Sun jeu ussa staus naven in onn ni mo in suentermiezdi?»

«Bùna notg, mama, bùna notg bab. Sund jou sto davent egn on near me egn suaintermiezgi?»

«Buna notg, mamma, buna notg, bab. Sung ia sto davent en onn antier u angal en sivamezde?»

«Buna not, mamma, buna not bap. Sun eau sto davent ün an inter u be ün zievamezdi?»

«Buna not, mamma, buna not bap. Sun eu stat davent ün on inter o be ün davomezdi?»


«He, tgau. Vul veser miu marcau?», damonda in buob cun pullover sdrimau e capi da strom. Curios, da quei buob vesan ins mo la mesadad sura. Mauro va pli datier. Agl ur dalla gassa ei in canal plein aua. Il buob ei en ina barca nera.

«Tgau Mauro. Vol vurdar igl mieus martgieu?», ampeara egn buab cun egn pulover strivlo a tgapi da strom. Mo curius, da que buab vez'ign me la measadad sura. Igl Mauro va ple datier. Agl ur da la giassa e egn canal plagn aua. Igl buab stat an egna bartga nera.

«Uei Mauro. Vot vaseir igl mies martgea?», dumonda en mattatsch cun en pullover striflo e tgapi da strom. Ma curious, da chel mat ins vei angal la mesadad soura. Mauro vo pi manevel. Agl our dalla giassa è en canal plagn ava. Igl mattatsch stat sen ena bartga neira.

«Uei Mauro. Voust vzair mia cited?» dumanda ün mat cun pullover strivlo e chapè da stram. Ma curius, da quel mat as vezza be la mited sura. Mauro vo pü daspera. A l'ur da la giassa es ün chanel plain ova. Il mat sto in üna barcha naira.

«Uei Mauro. Voust verer mia cità?», dumonda ün mat cun pullover striblà e chapè da strom. Ma curius, da quel mat as vezza be la mità sura. Mauro va plü dastrusch. A l'ur da la giassa es ün chanal plain aua. Il mat sta in üna barcha naira.


Plaunet daventan las muntognas sut las alas dil drag pli pintgas.

Plànet vignan las muntognas sut las alas digl dragùn ple pintgas.

Planget davaintan las muntognas sot las alas digl dragung pi pitschnas.

Plaunet dvaintan las muntagnas suot las elas dal dragun pü pitschnas.

Planet dvaintan las muntognas suot las alas dal dragun plü pitschnas.


Suenter las combas vegn in venterun, il pèz, ina barbuna e la schuiala che para in bien liug per haver la survesta.

Suainter las tgombas vean egn vainterùn, igl pèz, egna barbùna a la giveala, ca para dad easser egn bùn liac par ver la survesta.

Davos las tgommas vign en vainterung, igl pèz, ena barbunga e la spatla tgi para en bung li per aveir la survista.

Davous las chammas vain ün vainterun, il pet, üna barbuna e la spedla chi pera ün bun lö per avair la survista.

Davo las chommas vain ün vainterun, il pet, üna barbuna e la spadla chi para ün bun lö per avair la survista.


«Clar, jeu hai viu ...» E Mauro entscheiva a raquintar dil viadi, duront ch'els maglian, era ch'el hagi ligiau igl entir tschiel vid ina steila.

«Mo cler, jou ve vieu …» Ad igl Mauro antscheva a raquintar digl vieadi durànt c'els maglian. Ear c'el vegi liieu igl tschiel ved egna stéla.

«Ma cler, ia va via ...» E Mauro antscheva a rachintar digl viadi, dantant tgi els maglian. Er tgi el vegia liia igl tschiel ve dad ena steila.

«Ma cler, eau d'he vis …» E Mauro cumainza a quinter dal viedi intaunt cha mangian. Eir ch'el hegia lio il tschêl vi d'üna staila.

«Ma cler, eu n'ha vis …» E Mauro cumainza a quintar dal viadi intant chi mangian. Eir ch'el haja lià il tschêl vi d'üna staila.


Curios! Mauro ei ussa staus naven in onn e la mumma fa buca stem dad el.

Curius! Igl Mauro e ussa sto davent egn antier on a la mama gnànc reagescha.

Curious! Mauro è ossa sto davent en onn e la mamma fò betg stem.

Curius! Mauro es uossa sto davent ün an e la mamma nu do bada.

Curius! Mauro es uossa stat davent ün on e mamma nu dà bada.


«Mira, drag, leu ei miu vitg. Vesas la staziun, la scola e nossa casa?» Mauro tila mo finet vid las ureglias dil drag. Quel sgola pli bass, las casas vegnan pli e pli grondas.

«Varda, dragùn, là e la mia vischnànca. Vezas la staziùn, la scola a la nossa tgea?» Igl Mauro tegna me fegnet ve da las ureglias digl dragùn. Quel sgola ple bass, las tgeas vignan ple a ple gràndas.

«Guarda, dragun, lo es mia vschinauncha. Vezzast la staziun, la scoula e nossa chesa?» Mauro tira be finin vi da las uraglias dal dragun. Quel svoula pü bass, las chesas vegnan viepü grandas.

«Guarda, dragun, là es meis cumün. Vezzast la staziun, la scoula e nossa chasa?» Mauro tira be finin vi da las uraglias dal dragun. Quel svoula plü bass, las chasas vegnan vieplü grondas.


Mo ella vesa buca ch'in drag stgir-verd cun alas violettas spetga davos baselgia. La mumma vesa era buca co il drag parta cun Mauro sin siu dies.

Mo ella veza betga c'egn dragùn stgir-verd cun alas violetas spetga davo la baselgia. La mama veza ear betga, co'gl dragùn parta cugl Mauro segl dies.

Ma ella vei betg tgi spetga en dragung verdstgeir cun alas violettas davos la baselgia. La mamma vei er betg, scu tgi igl dragung parta cun Mauro sen igl dies.

Ma ella nu vezza cha davous la baselgia spetta ün dragun verd s-chür cun elas violettas. La mamma nu vezza neir, cu cha'l dragun parta cun Mauro süllas arains.

Ma ella nu vezza cha davo la baselgia spetta ün dragun verd s-chür cun alas violettas. La mamma nu vezza neir, co cha'l dragun parta cun Mauro sülla rain.


«Na, na, mo tgei manegias?» Per cletg mira il drag buc anavos, schiglioc havess el viu che Mauro ei daventaus in tec pallids.

«Na, na, tge manegias?» Par furtuna varda igl dragùn betg anavos, schiglioc vess el vieu c'igl Mauro e vagnieu tut sbleh.

«Na, na, tge creist te?» Per cletg varda igl dragung betg anavos, schiglio vess el via tgi Mauro è nia tot sblatg.

«Na, na, che crajast?» Per furtüna nu guarda il dragun inavous, uschigliö vess el vis cha Mauro es gnieu tuot sblech.

«Na na, che crajast?» Per furtüna nu guarda il dragun inavo, uschigliö vess el vis cha Mauro es gnü tuot sblach.


Exact in onn ei vargaus, dapi che Mauro ei ius naven da casa. Sil dies da siu drag stgir-verd cullas alas violettas ha el viu la mar dil sid e las muntognas dil nord. El ha giugau culs Indians, Japanes ed auters. Ed adina ei il drag staus leu, cura ch'ei fageva da basegns.

Exact egn on e passo, davent da c'igl Mauro e ieu davent da tgea. Segl dies digl sieus dragùn stgir-verd cun las alas violetas â'l vieu la mar digl sid a las muntognas digl nord. El â giujieu cugls Indians, Giapunes a blears oters. Ad igl dragùn eara adigna là, cu'gl â fatg dabasegns.

Precis en onn è passo, siva tgi Mauro è ia davent da tgesa. Sen igl dies digl sies dragung verdstgeir cun las alas violettas ò el via la mar digl sid e las muntognas digl nord. El ò giuia cun igls Indians, Giapunes ed oters ple. Ed adegna era igl dragung preschaint, cura tgi fascheva basigns.

Precis ün an es passo, daspö cha Mauro es ieu davent da chesa. Süllas arains da sieu dragun verd s-chür cullas elas violettas ho'l vis il mer dal süd e las muntagnas dal nord. El ho giuvo culs Indiauns, Giapunais ed oters pü. Ed adüna d'eira il dragun preschaint, cur cha que faiva dabsögn.

Precis ün on es passà, daspö cha Mauro es i davent da chasa. Sülla rain da seis dragun verd s-chür cullas alas violettas ha'l vis il mar dal süd e las muntognas dal nord. El ha giovà culs Indians, Giapunais ed oters. Ed adüna d'eira il dragun preschaint, cur chi faiva dabsögn.


«Quei ei bein in siemi, ni buc?» Mauro fruscha ils egls.

«Quegl e bagn egn siemi, never?» Igl Mauro sfruscha igls îls.

«Chegl è bagn en semi, ubetg?» Mauro sfrouscha igls îgls.

«Que es bain ün sömmi, nischi?» Mauro as sfruscha ils ögls.

«Quai es bain ün sömmi, nun?» Mauro as struscha ils ögls.


Mauro ei vid pachetar siu sacados, il sacados tgietschen ch'el ha survegniu da Nadal da sia madretscha. La mumma vegn da scala si.

Igl Mauro e landervei da pacatar igl sieus satgcadoss, igl satgcadoss cotschen c'el â survagnieu da Nadal da la sia madretscha. La mama vean se da stgeala.

Mauro è ve da pachetar igl sies lascher, igl lascher cotschen tgi el ò survagnia da Nadal dalla sia madretscha. La mamma vign se da stgela.

Mauro es landervi a paquetter sia buscha, la buscha cotschna ch'el ho survgnieu da Nadel da sia madrütscha. La mamma vain sü da s-chela.

Mauro es landervia a pakettar sia buscha, la buscha cotschna ch'el ha surgni da Nadal da sia mima. La mamma vain sü da s-chala.


«Quei sas ti bein, miu buob. Oz havein nus magliau ligiongias engiadinesas cun truffels, sas buca pli?»

«Quegl sas bagn, mieus buab. Oz vainsa maglieu liongias gidignesas cun hardefels, saragordas betga ple?»

«Chegl sast te bagn, mies mattatsch. Oz vagn nous maglea liongias engiadinesas cun tiffels, ta regordas te betg ple?»

«Que sest bain, mieu mat. Hoz vainsa mangio liangias engiadinaisas cun ardöffels, nu t'algordast pü?»

«Quai sast bain, meis mat. Hoz vaina mangià liongias engiadinaisas cun mailinterra, nu't regordast plü?»


«Has tema da gigants, miu buob?» Il drag stgir-verd ha midau direcziun e sgola viers ina nebla.

«Âs tema da gigànts, igl mieus buab?» Igl dragùn stgir-verd â mido direcziùn a sgola anviers egn nivel.

«Ast te tema da gigants, mies mattatsch?» Igl dragung verdstgeir ò mido direcziun e sgola vers ena neivla.

«Hest temma da gigants, mieu mat?» Il dragun verd s-chür ho müdo direcziun e svoula vers üna nüvla.

«Hast temma da gigants, meis mat?» Il dragun verd s-chür ha müdà direcziun e svoula vers üna nüvla.


Il drag verd cullas alas violettas sgola sur las muntognas. Mauro setegn ferm vid las ureglias dil drag. El vul buc aunc seplaccar. Las muntognas dil Grischun enconuscha el gia. El vul veser enzatgei niev.

Igl dragùn verd cun las alas violetas sgola sur las muntognas. Igl Mauro sategna fearm veda las ureglias. El â betga gust da satschantar. Las muntognas digl Grischùn ancanusch'el schon. El vut vaser anzatge nov.

Igl dragung verd cun alas violettas sgola sur las muntognas. Mauro sa tigna fitg ve dallas ureglias. Dantant ò el nign gost da sa platger. Las muntognas digl Grischun canoscha el gio. El vot vaseir ensatge nov.

Il dragun verd cullas elas violettas svoula sur las muntagnas. Mauro as tegna ferm vi da las uraglias. Intaunt nun ho'l vöglia da's placher. Las muntagnas dal Grischun cugnuoscha'l già. El voul vzair qualchosa nouv.

Il dragun verd cullas alas violettas svoula sur las muntognas. Mauro as tegna ferm vi da las uraglias. Intant nun ha'l vöglia da's plachar. Las muntognas dal Grischun cugnuoscha'l fingià. El voul verer alch nouv.


Il drag da Mauro sgola sur la mar. La mar ei blaua ed il tschiel era. Suenter in mument ei quei lungurus.

Igl dragùn digl Mauro sgola sur la mar. La mar e blaua ad igl tschiel ear. Suainter egn mumaint e'gl ampo lungurus.

Igl dragung da Mauro sgola sur la mar. La mar è blava ed igl tschiel er. Siva en mument è chegl lungurous.

Il dragun da Mauro svoula sur il mer. Il mer es blov e'l tschêl eir. Ziev'ün mumaint es que tuottüna lungurus.

Il dragun da Mauro svoula sur il mar. Il mar es blau e'l tschêl eir. Davo ün mumaint esa bain lungurus.


«Spetgas aunc tochen suenter gentar? Lu sai jeu far enzatgei che ti has bugen.»

«Spetgas ànc antocen suainter marenda? Alura se jou far anzatge ca tei âs bugent.»

«Spetgas te anc anfignen siva giantar? Alloura poss ia far ensatge tgi te ast gugent.»

«Spettast auncha fin zieva gianter? Alura poss eau fer qualchosa cha tü hest gugent.»

«Spettast amo fin davo giantar? Lura poss eu far alch cha tü hast jent.»


Quei exercezi sa vegnir duvraus sco punct da partenza per formular reglas da classa ni da convivenza.

Que exerzezi sa vagnir duvro sco punct da partenza par formular reglas da classa near da cunvivenza.


Per ch'ins sappi buc offender ni mussar cul det sin enzatgi, eis ei d'avantatg da tractar il questiunari confidenzialmein. Igl ei era da far attent ils scolars ch'ins vegni buca perina tuttina bein cun tut ils concarstgauns e ch'ins stoppi buc adina esser dil medem meini, ch'ei seigi denton impurtont da respectar tuts. Per finir tematisar la davosa damonda el plenum.

Par c'ign setgi betg ofender near mussar cugl det sen anzatgi, stuess'ign tractar da moda cunfidenziala igl questiunari. Igl e ear da far atents igls sculars c'ign vigni betga paregna tutegna bagn cun tut igls cuncarstgàns a c'ign stotgi betg adigna easser digl madem meni par easser amitgs, mo c'igl segi tutegna impurtànt da respectar tuts. Tematisar la davosa amparada an classa.


igl num da l'autura Christine Nöstlinger

igl nom dall'autoura Christine Nöstlinger


la Lia Rumantscha sco editura dil cudisch

la Lia Rumàntscha sco editura digl cudesch


Susi va cun ses geniturs en vacanzas. (C)

La Susi va cun seas geniturs an vacànzas. (C)

Susi vo cun igls sies genitours an vacanzas. (d)

Susi vo in vacanzas cun sieus genituors. (G)

Susi va in vacanzas cun seis genituors. (G)


Las spisas englesas havevan buca plaschiu a Susi. (C)

Las tschaveras anglesas vevan betga plaschieu a la Susi. (C)

Susi ò betg gia gugent las speisas englesas. (d)

Las spaisas inglaisas nu vaivan gusto a Susi. (G)

Las spaisas inglaisas nu vaivan gustà a Susi. (G)


Els passentan lur vacanzas ell’Italia. (F)

Els passaintan lur vacànzas an l'Itaglia. (F)

Els passaintan lour vacanzas an Italgia. (f)

Els passaintan lur vacanzas in Italia. (F)


Naven da lur combra da hotel vesa Susi la mar. (F)

Davent da lur tgombra agl hotel veza la Susi la mar. (F)

Or dalla sia tgombra vei Susi la mar. (f)

Davent da lur staunza d'hotel vezza Susi il mer. (F)

Davent da lur stanza d'hotel vezza Susi il mar. (F)


Susi scriva ina brev a sia megliera amitga. (F)

La Susi scriva egna breav a la sia miglra amitga. (F)

Susi screiva ena brev alla sia miglra cumarata. (f)

Susi scriva üna charta a sia megldra amia. (F)


La mumma da Susi ha survegniu schliet d’ir cun auto. (F)

La mama da la Susi â survagnieu schliet cun dad ir cun auto. (F)

La mamma da Susi ò tgappo schlet cun eir cun auto. (f)

La mamma da Susi ho clappo mel cun ir cul auto. (F)

La mamma da Susi ha tschüf mal cun ir cul auto. (F)


Susi ha plascher che Paul vegn era a passentar las vacanzas cun ella. (C)

La Susi â plascher c'igl Pol vean ear a passantar las vacànzas cun ella. (C)

Susi ò plascheir tgi Pol vign a passantar las vacanzas cun ella. (d)

Susi ho plaschair ch'eir Paul passainta las vacanzas cun ella. (G)

Susi ha plaschair cha Paul passainta eir las vacanzas cun ella. (G)


2. Ils quater peis muossan ch'ei dat quater sutgruppas da particlas. (Ils scolars han denton aunc buca da saver distinguer las 4 sutgruppas.)

2. Igls 4 pes mussan c'igl dat 4 sutgrupas da particlas. (Igl sculars ân dantànt ànc betga da diferanztgear las 4 sutgrupas.)

2. Igls 4 peis mossan tgi dat 4 sotgruppas da particlas (las scolaras na ston pero betg anc saveir disfranztger las 4 sotgruppas).

2. Ils 4 peis muossan cha que do 4 suotgruppas da particlas. (Ils scolars nu stöglian però auncha savair distinguer las 4 suotgruppas.)

2. Ils 4 peis muossan chi dà 4 suotgruppas da particlas. (Ils scolars nun han però amo da savair distinguer las 4 suotgruppas.)


1. Las particlas ein verdas. Verds ei era il drag da Mauro e quei maletg duess esser ina punt d'asen pils scolars.

1. Las particlas en da calur verda. Verd e ear igl dragùn digl Mauro a que maletg de easser egn gidamimorgia pigls sculars.

1. Las particlas èn verdas. Verd è er igl dragung da Mauro e chel maletg duess esser ena punt d’asen per las scolaras.

1. Las particlas sun da culur verda. Verd es eir il dragun da Mauro, e quel purtret dess esser üna punt d'esan pels scolars.

1. Las particlas sun da culur verda. Verd es eir il dragun da Mauro, e quel purtret dess esser üna punt d'asen pels scolars.


• Tgi ha priu enzatgei ch’ei sil maletg?

• Chi ho piglio cun se qualchosa chi'd es süls purtrets?

• Chi ha tut cun sai alch chi'd es süls purtrets?


Ils scolars e las scolaras faun alura las lezchas.

Ils scolars e las scolaras fan lura las lezchas.


Cullas davosas damondas dalla part b) fa il scolast la punt culla proxima incumbensa.

Cun las davosas amparadas da la part b) fa igl surmester la pùnt tier proxima leztga.

Cullas ultimas dumandas da la part b) fo il magister la punt a la prosma incumbenza.

Cullas ultimas dumondas da la part c) fa il magister la punt a la prosma incumbenza.


• Tgi anzolva, tgi anzolva betga la damàn?

• Chi mangia, chi nu mangia cruschina/culazchun?


• Tgei astgan ins prender per pausa en nossa scola? Tgei buc? Pertgei buc?

• Tge dastg'ign prender par possa an la nossa scola? Tge betg? Partge betg?

• Che as po piglier cun se per la posa in nossa scoula? Che na? Perche na?

• Che as poja tour cun sai per la posa in nossa scoula? Che na? Perche na?


• Chi nun ho piglio cun se ünguotta per la posa? Perche?

• Chi nun ha tut cun sai nöglia per la posa? Perche?


• Tgei havess Sina detg da vossas marendas?

• Tge vess la Sina getg da las vossas marendas pintgas?


Organisar communablamein in buffet cun marendas sanadeivlas per l'auter di.

Organisar cuminevlameing egn bufet cun marendas pintgas sanadevlas par l'oter gi.

Organiser insembel ün büfè cun marendas saunas pel prossem di.

Organisar insembel ün büfè cun marendas sanas pel prossem di.


8. Els descrivan ils loghens senza numnar quels.

8. Els descrivan liacs sen tgartas sainza numnar els.

8. Ellas descreivan lis cun cartignas sainza igl nomer.

8. Els descrivan lös sün cartinas sainza ils numner.

8. Els descrivan lös sün cartinas, sainza tils nomnar.


Sil plaz da pausa sut in object ei il proxim indezi zuppaus.

Sen la plaza da giujear <strong>sut </strong>igl balabagn e igl proxim indezi zupo.

Sen la plazza da giuier <strong>sot </strong>la ballasoua è zuppo igl proxim indezi.

Sün la plazza da giuver suot la sbaluonzcha es zuppo il prossem indizi.

Sülla plazza da giovar suot la sbaluonzcha es zoppà il prossem indizi.


Igl emprem pass ei sempels: Mei ad encurir la zensla ell'entrada dalla scola.

Gl'amprem pass e sempel: Nad ad ancurir egna tgarta sur l'antrada da la scola.

Suande igls fastezs per cattar la surpresa. Igl amprem pass è simpel: Ge a tschartger ena cartigna <strong>sur </strong>l'antrada dalla scola.

Il prüm pass es simpel: Gè a tschercher üna cartina sur l'entreda da la scoula.

Il prüm pass es simpel: It a tscherchar üna cartina sur l'entrada da la scoula.


Ei dat da quellas per buobas e da quellas per buobs. Suenter mintga viseta en quella stanza lavas ti ils mauns. Oz eis ei pli interessant <strong>ella </strong>stanza per las buobas.

Igl dat quellas par buabas a quellas par buabs. Suainter mintga visita an quella stànza lavas tei igls màns. Oz e'gl ple interessànt an egna stànza da las buabas.

I dat da chels per mattatschas e da chels per mattatschs. Siva mintga viseta ainten chel local lavas te igls mangs. Oz è chegl pi interessant <strong>ainten </strong>en local per mattatschas.

A do da quellas per mattas e da quellas pels mats. Zieva mincha visita in quel local levast tü ils mauns. Hoz es que pü interessant in ün local per mattas.

I dà da quellas per mattas e da quellas per mats. Davo mincha visita in quel local lavast tü ils mans. Hoz esa plü interessant in ün local per mattas.


5. Realisar la catscha da zenslas culla classa.

5. Realisar la tgatscha da gualp cun la classa.

5. Realisar la tgatscha da zenslas cun la classa.

5. Realiser la chatscha da la vuolp culla classa.

5. Realisar la chatscha da la vuolp culla classa.


Mei avon igl esch digl object che sezuppa davos ils diembers.

Nad alura davànt igl esch digl object ca sazupa davo las zefras.

Ge ossa davant igl isch digl object tgi sa zoppa davos las cefras.

Gè alura davaunt la porta da l'oget chi’s zoppa davous las cifras.

It lura davant la porta da l'oget chi's zoppa davo las cifras.


6. Ils scolars e las scolaras preparan sezs ina catscha da zenslas per lur conscolars.

6. Igls sculars a las scularas preparan sezs egna tgatscha da gualp par lur cunsculars.

6. Las scolaras preparan sezzas ena tgatscha da zenslas per lour conscolaras.

6. Ils scolars e las scolaras preparan svess üna chatscha da la vuolp per lur conscolars.


9. Ils scolars zuppan las zenslas (sco punct 3).

9. Igls sculars zupan las tgartas (madem sco punct 3).

9. Las scolaras zoppan las cartignas (madem scu punct 3).

9. Ils scolars zoppan las cartinas (listess scu punct 3).

9. Ils scolars zoppan las cartinas (listess sco punct 3).


Ils diembers indicheschan la posiziun dils bustabs egl alfabet.

Igls numers inditgeschan la posiziùn da mintga bustab agl alfabet.

Igls dombers inditgeschan la posiziun da mintga bustab digl alfabet.

Ils numers indichan la posiziun da mincha custab i'l alfabet.

Ils nomers indichan la posiziun da mincha custab i'l alfabet.


Quei plaz ei reservaus per vehichels cun quater rodas. Tscherchei bein entuorn quei liug.

Que plaz e reservo par vehicels cun quater rodas. Ancured bagn an que liac.

Chella plazza è reservada per meds da transport cun quatter rodas. Tschartge bagn anturn chel li!

Quista plazza es reserveda per veiculs cun quatter roudas. Tscherchè bain intuorn quist lö!

Quista plazza es reservada per veiculs cun quatter roudas. Tscherchai bain intuorn quist lö.


Scuas, lumpas e barschuns. Quella stanza ei reservada pil pedel. Visavi anfleis vus il proxim indezi.

Scùas, sdratschs a barschùns. Quella stànza e reservada pigl pedel. <strong>Visavi </strong>cataz vus igl proxim indezi.

Scuas, sdratschs e barschungs. Chella stanza è reservada per igl pedel. Visavi cattez vous igl proxim indezi.

Scuas, sdratschs e braschuns. Quella staunza es reserveda pel custodi. <strong>Visavi </strong>chattais vus il prossem indizi.

Scuas, sdratschs e barschuns. Quella stanza es reservada pel pedel. <strong>Visavi </strong>chattais vus il prossem indizi.


1. Adattar igl exempel (M4.1b) alla situaziun en casa da scola.

1. Adatar igl exaimpel (M4.1b) a la situaziùn an la tgea da scola.

1. Adattar igl exaimpel (M4.1b) alla situaziun an tgesa da scola.

1. Adatter l'exaimpel (M4.1b) a la situaziun in chesa da scoula.

1. Adattar l'exaimpel (M4.1b) a la situaziun in chasa da scoula.


Jou sund là, noua c'igls placats palendan. Ancured bagn davos egn placat.

Ia sung lò, noua tgi pendan igls placats. Tschartge bagn davos en placat.

Eau sun lo inua cha pendan ils placats. Tscherchè bain davous ün placat.

Eu sun là, ingio chi pendan ils placats. Tscherchai bain davo ün placat.


La scolasta sa organisar cun sia classa ina catscha da zenslas (Schnitzeljagd) el contuorn dalla casa da scola. Cun suandar ils fastitgs s'occupan ils scolars a moda activa cullas preposiziuns.

La surmestra sa organisar cun la sia classa egna tgatscha da gualp (Schnitzeljagd) agl conturn da la tgea da scola. Cun far las leztgas s'ocupeschan igls sculars an moda activa da las preposiziùns.

Igl scolast pò organisar cun la sia classa ena tgatscha da zenslas (tud. Schnitzeljagd) aint igl conturn dalla tgesa da scola. Cun far igls exercezis s’occupeschan las scolaras an ena moda activa dallas preposiziuns.

La magistra po organiser cun sia classa üna chatscha da la vuolp (Schnitzeljagd) i'ls contuorns da la chesa da scoula. Cun fer las lezchas s'occupan ils scolars in ün möd activ da las preposiziuns.

La magistra po organisar cun sia classa üna chatscha da la vuolp (Schnitzeljagd) i'ls contuorns da la chasa da scoula. Cun far las lezchas s'occupan ils scolars in ün möd activ da las preposiziuns.


Gè alura davaunt la porta da l'oget chi's zoppa davous las cifras.


Il proxim indezi anfleis vus sper igl esch, nua ch'ei ha tradels, martials e scalpers.

Igl proxim indezi cataz vus sper igl esch, noua c'igl â tardeals a marteals.

Igl proxim indezi cattez vusoters dasper igl isch, noua tgi sa cattan igls taraders, martels e stgalpers.

Il prossem indizi chattais vus dasper la porta, inua cha's rechattan ils tareders, martels e s-charpels.

Il prossem indizi chattais vus dasper la porta, ingio chi's rechattan ils taraders, martels e s-chalpens.


Ussa essas vus prest alla fin. La surpresa ei zuppada en tia stanza da scola en in turnister blau.

Ussa eassas vus prest a la fegn. La surpresa e zupada an la tia stànza da scola an egn turnister verd.

Ossa ischas vusoters prest aint igl final. La surpresa è zuppada ainten la vossa stanza da scola <strong>ainten </strong>en turnister blo.

Uossa essas vus bod al böt. La surpraisa es zuppeda in tia staunza da scoula in ün turnister blov.

Uossa eschat vus bod al böt. La surpraisa es zoppada in tia stanza da scoula in ün turnister blau.


En quella pintga scaffa anfleis vus buca mo novitads, quens e catalogs, mobein era il proxim indezi. Tscherchei bein entuorn quella scaffa.

An quella pintga stgafa cataz vus betga me novitads, quents a catalogs, mo ear igl proxim indezi. Ancured bagn an que liac.

Ainten chella pitschna stgaffa cattez betg angal novitads, chints e catalogs, mabagn er igl proxim indezi. Tschartge bagn anturn chel li.

In quista pitschna s-chantschia nu chattais vus be noviteds, quints e catalogs, ma eir il prossem indizi. Tscherchè bain intuorn quist lö.

In quista pitschna s-chaffa nu chattais vus be novitats, quints e catalogs, ma eir il prossem indizi. Tscherchai bain intuorn quist lö.


Vuleis vus saver tgei marendas ch'ils affons han giu oz? Pupi, pelletschas da bananas, ... Igl indezi anfleis vus dasperas.

Lez vus saver tge c'igls unfànts ân oz maglieu da las nov? Pulpier, paletschas da bananas ... Igl indezi cataz vus sutaint.

Lez er saveir tge marendas tgi igls unfants on gia oz? Palpieri, pagletschas da bananas ... Igl indezi cattez vous sotaint.

Vulais vus savair che marendas cha'ls iffaunts haun gieu hoz? Palperi, pletschas da bananas … L'indizi chattais vus suotaint.

Vulais vus savair che marendas cha'ls uffants han gnü hoz? Palperi, pletschas da bananas … L'indizi chattais vus suotaint.


Ussa essas vus prest alla fin. La surpresa ei zuppada en tia stanza da scola silla cruna da cudischs.

Ussa eassas vus prest a la fegn. La surpresa e zupada an la tia stànza da scola sen la crùna da cudeschs.

Ossa ischas vusoters prest aint igl final. La surpresa è zuppada ainten la vossa stanza da scola <strong>sen </strong>la carunga da codeschs.

Uossa essas vus bod al böt. La surpraisa es zuppeda in tia staunza da scoula sün la curuna da cudeschs.

Uossa eschat vus bod al böt. La surpraisa es zoppada in tia stanza da scoula sülla curuna da cudeschs.


Las cartas culs maletgs ein d'anflar sils models da copiar (M4.1a).

Las tgartas en da catar segls modèls da cuptgear (M4.1a).

Las cartinas sun da chatter i'ls models da copcher (M4.1a).

Las cartinas sun da chattar i'ls models da copchar (M4.1a).


Il proxim indezi anfleis vus sper igl esch nua ch'ei ha barras, madrazzas e tscherchels.

Igl proxim indezi cattez vusoters dasper igl isch, noua tgi sa cattan las barras ed igls rentgs.

Il prossem indizi chattais vus dasper la porta, inua cha's rechattan las barras e'ls rinchs.

Il prossem indizi chattais vus dasper la porta, ingio chi's rechattan las barras e'ls rinchs.


Tschentas oranschas che reflecteschan pendan vid ils crutschs. Quellas duvreis vus buca pli. Mei ad encurir denter ils crutschs.

Tschintas oranschas tgi reflecteschan pendan ve dad en croc. Chellas duvrez vusoters ossa betg ple ainten la 3. classa. Tschartge <strong>tranter </strong>chels crocs.

Tschintas orandschas chi reflettan pendan vi d'ün cröch. Quellas nu druvais vus uossa pü in 3. classa. Tscherchè <strong>traunter </strong>ils cröchs.

Tschintas orandschas chi reflettan pendan vi d'ün crötsch. Quellas nu dovrais vus uossa plü in 3. classa. Tscherchai <strong>tanter </strong>ils crötschs.


3. Zuppar las zenslas. Salvar mo la zensla dil post 1 (liug da partenza), deponer las indicaziuns pil post 2 al post 1, las indicaziuns per il post 3 al post 2 e.a.v.) Al post 8 san ins zuppar ina surpresa.

3. Zupar las tgartas. Salvar me las tgartas digl post 1 (liac da partenza), deponer las indicaziùns pigl post 2 tigl post 1, las indicaziùns pigl post 3 tigl post 2 a.a.a. Tigl post 8 san ign zupar egna surpresa near egn premi.

3. Zuppar las cartignas. Tigneir angal las cartignas digl post 1 (li da partenza), deponer las indicaziuns pigl post 2 tigl post 1, las indicaziuns pigl post 3 tigl post 2 e.u.a. Tigl post 8 ins pò zuppar ena surpresa u en premi.

3. Zupper las cartinas. Tegner be las cartinas dal post 1 (lö da partenza), depuoner las indicaziuns pel post 2 tal post 1, las indicaziuns pel post 3 tal post 2 e.u.i. Tal post 8 as po zupper üna surpraisa u ün premi.

3. Zoppar las cartinas. Tgnair be las cartinas dal post 1 (lö da partenza), depuoner las indicaziuns pel post 2 pro'l post 1, las indicaziuns pel post 3 pro'l post 2, e.u.i. Pro'l post 8 as poja zoppar üna surpraisa o ün premi.


7. Els elegian otg loghens nua ch'els vulan far ir lur concolars e scrivan in suenter l'auter sin in fegl.

7. Els anquieran or 8 liacs, noua c'els vutan far ir lur cunsculars a scrivan sei par els l'egn suainter l'oter sen egn figl.

7. Ellas tschernan 8 lis, noua tg’ellas vottan far eir lour conscolaras e nomnan chels egn siva l’oter sen en figl.

7. Els tschernan 8 lös, inua ch'els vulessan fer ir a lur conscolars e scrivan quels ün zieva l'oter sün ün fögl.

7. Els tschernan 8 lös, ingio ch'els vulessan far ir a lur conscolars e scrivan quels ün davo tschel sün ün fögl.


Cheu ha ei buca mo animals stuppai ora, cheu anfleis vus era la proxima zensla sper igl animal il pli grond.

Nad a vurdar igls animals ampaglieus. Sen la stgafa, igl ple senzum cataz vus la proxima tgarta.

Ge a vurdar igls animals ampagleas. Sot igl animal igl pi sensom cattez vous la proxima carta.

Gè a guarder las bes-chas impagliedas. Suot la bes-cha il pü süsom chattais vus la prosma cartina.

It a guardar las bes-chas impagliadas. Suot la bes-cha il plü süsom chattais vus la prosma cartina.


Tscherchei la proxima zensla sut in baun avon scola.

Ancured la proxima tgarta sut egn bànc sen la plaza da scola.

Tschartge la proxima cartigna sot en banchign sen plazza da scola.

Tscherchè la prosma cartina suot ün baunchin sün plazza da scoula.

Tscherchai la prosma cartina suot ün bankin sün plazza da scoula.


2. Copiar las descripziuns per la classa.

2. Cuptgear las descripziùns par la classa.

2. Cuptgier las descripziuns per la classa.

2. Copcher las descripziuns per la classa.

2. Copchar las descripziuns per la classa.


c) Susi ha in'arsentada dil sulegl ed astga buc ir alla riva. Ella sescogna cun ina buoba che fa vacanzas el medem liug. Susi spetga vess che Paul vegni gleiti.

c) La Susi â egn'arsantada digl sulegl a dastga betg ir a la riva. Ella sabaztga cun egna buaba ca fa vacànzas agl madem liac. La Susi spetga vess c'igl Pol vigni dalùnga.

c) Susi ò en'arsa digl suglegl e pò betg eir alla riva. Ella dispitescha cun ena mattatscha tgi fò vacanzas aint igl madem li. Susi spetga ardentamaintg tgi Pol vigna prest.

c) Susi ho survgnieu üna cotta e nu po intaunt pü ir a la riva dal mer. Ella as dispütta cun üna matta chi'd es eir lo in vacanzas. Susi spera cha Paul vegna bainbod.

c) Susi ha tschüf üna cotta e nu po intant plü ir a la riva dal mar. Ella as dispitta cun üna matta chi'd es eir là in vacanzas. Susi spera cha Paul vegna bainbod.


b) Susi, Pol, Anita e dus mattatschs engles


a) Ella beiba caffè cun ses geniturs al port. Ella va a far bogn ed a baghegiar castials da sablun sper la riva. Ella ha dispetas cun Anita, ina buoba ch’ella ha entupau ellas vacanzas.

a) Ella sea cun seas geniturs agl port. Ella va a far bogn ad a biagear casteals da sablùn sper la riva. Ella â daspetas cun l'Anita, egna buaba c’ella â antupo an las vacànzas.

a) Ella tschainta cun igls sies genitours ainten en café agl port. Ella vo a far bogn ed a biagier castis da sablung dasper la riva. Ella ò dispeta cun Anita, ena mattatscha tgi ella ò antupo durant las vacanzas.

a) Ella baiva cafè cun sieus genituors al port. Ella vo a nuder e fo chastels da sablun a la riva dal mer. Ella ho dispütta cun Anita, üna matta ch'ella ho imprains a cugnuoscher düraunt las vacanzas.

a) Ella baiva cafè cun seis genituors al port. Ella va a nodar e fa chastels da sablun a la riva dal mar. Ella ha dispitta cun Anita, üna matta ch'ella ha imprais a cugnuoscher dürant las vacanzas.


Quei din ins, cura ch'ins ha buca plascher d'enzatgei.

Quegl gin ign ad anzatgi par c'el saturpegi.

As disch per dir a qualchün da's svargugner.

As discha per dir ad inchün da's svarguognar.


Quei cloman ins per dar curascha ad in sportist.

Quegl clom ign par ancuraschar curiders.

Chegl ins cloma per far curasch ad en sportist.


Quei din ins, cura ch'enzatgi raquenta pulaccas.

Quegl gin ign, sch'anzatgi raquenta flausas.

Ins dei, cura tgi ensatgi rachinta badoias.


Rumur, scha que sclingia vi da la porta.


Quei din ins, sch'enzatgei gusta fetg bein.

Quegl gin ign, scha quegl da magliear gusta.

Chegl ins dei schi ensatge gosta fitg bagn.


Pled engles per deir an urden u vo bagn.


Quei din ins, cura ch'ins scarpetscha ni lai dar giu enzatgei.

Quegl gin ign, sch'egn unfànt scarpetscha.

Ins dei, cura tgi ins scarpitscha u lascha dar giu ensatge.

As disch, sch'ün iffaunt s'inchambüerla.

As discha, sch'ün uffantin s'ha inchambuorgià.


Quei din ins, cura ch'ins queta enzatgei disgustus.

Quegl gin ign, sch'ign tgata anzatge disgustus.

Chegl ins dei, schi ins catta ensatge disgustous.

As disch, scha's chatta qualchosa chi fo s-chif.

As discha, schi's chatta alch chi fa s-chif.


San ins far gruppas cullas cuntinuaziuns dil capetel che vus haveis scret?

Tge cuntinuaziùns da l'amprema part digl 5. capetel vez vus scret? San ign far grupas?

Tge cuntinuaziuns dall'amprema part digl 5. tgapetel vez scretg? Ins pò far chegl an gruppas?

Che cuntinuaziuns da la prüma part dal 5. chapitel vais vus scrit? As po que fer gruppas?

Che cuntinuaziuns da la prüma part dal 5. chapitel vais vus scrit? As poja far gruppas?


Co ha ei funcziunau cul ventagl? Tgei haveis vus stuiu midar en vos texts suenter ils differents pass?

Co â'gl funcziuno cugl vantagl? Tge vez vus stuieu midar agl voss text suainter igls diferaints pass?

Scu ògl funcziuno cugl ventagl? Tge vez stuia midar aint igls voss texts cun ageid digl ventagl?

Cu ho que funcziuno cul ventagl? Che vais vus stuvieu müder in voss texts cun agüd dal ventagl?

Co haja funcziunà cul ventagl? Che vais vus stuvü müdar in voss texts cun agüd dal ventagl?


Tgi ha scret la pli biala, la pli legra, la pli interessanta, la pli cumplicada, la pli tresta, quella cun la pli gronda tensiun?

Tgi â scret la cuntinuaziùn la ple beala, la ple legra, la ple interessànta, la ple cumplitgeada, quella cun la ple grànda tensiùn?

Tgi ò scretg la cuntinuaziun la pi bela, la pi legra, la pi interessanta, la pi cumplitgeida, la pi tensiunonta?

Chi ho scrit la cuntinuaziun la pü bella, la pü allegra, la pü interessanta, la pü cumplicheda, quella cun la pü granda tensiun?

Chi ha scrit la cuntinuaziun la plü bella, la plü allegra, la plü interessanta, la plü cumplichada, quella cun la plü gronda tensiun?


Pertgei eis ei raschuneivel da luvrar cul ventagl?

Partge e'gl raschunevel da luvrar cugl vantagl?

Perche es que radschunaivel da lavurer cul ventagl?

Perche esa radschunaivel da lavurar cul ventagl?


Has ti scret grond tut ils nums da persunas e dils loghens?

Âs tei scret tut igls nums da parsùnas a liacs cun egn bustab grànd?

Ast te scretg tot igls noms da persungas e lis cun en bustab grond?

Hest tü scrit tuot ils noms da persunas e lös cun ün custab grand?

Hast tü scrit tuot ils noms da persunas e lös cun ün custab grond?


Entscheivan tias construcziuns cun in bustab grond?

Antschevan las tias construcziùns cun egn bustab grànd?

Antschevan las tias construcziuns cun en bustab grond?

Cumainzan tias frasas cun ün custab grand?

Cumainzan tias frasas cun ün custab grond?


Has ti fatg alla fin da mintga construcziun in punct, in'enzenna d'exclamaziun ni in'enzenna da damonda?

Âs tei fatg egn punct a la fegn d'egna construcziùn, egn'anzena d'interpuncziùn near egn'anzena d'amparadas?

Ast te fatg en punct, en segn da dumonda u en segn d'exclamaziun alla fegn da mintga construcziun?

Hest tü fat ün punct, ün segn d'interpuncziun u ün segn da dumanda a la fin d'üna frasa?

Hast tü fat ün punct, ün segn d'interpuncziun o ün segn da dumonda a la fin d'üna frasa?


Ils texts presentai vegnan tematisai en classa cun agid dallas sequentas damondas:

Igls texts preschentos vignan tematisos an classa cun ageid dallas suandontas dumondas:

Ils texts preschantos vegnan tematisos in classa cun agüd da las seguaintas dumandas:

Ils texts preschantats vegnan tematisats in classa cun agüd da las seguaintas dumondas:


Eis ei stau sempel da schar sgular ils patratgs per inventar ina cuntinuaziun?

E'gl sto sempel da schar sgular igls patratgs par invantar egna cuntinuaziùn?

Ègl sto simpel da lascher sgular igls patratgs per inventar ena cuntinuaziun?

Es que sto simpel da lascher svuler ils impissamaints per inventer üna cuntinuaziun?

Esa stat simpel da laschar svolar ils impissamaints per inventar üna cuntinuaziun?


Tgei plaids has ti mirau suenter el vocabulari (stampau ni digital: www.vocabularisursilvan.ch)? Marchescha els cun violet.

Tge pleds greavs âs tei vurdo suainter agl pledari (stampo near digital: www.pledarigrond.ch)? Marcescha els cun violet.

Che pleds difficils hest tü guardo zieva aint il dicziunari (stampo u digitel: www.udg.ch)? Markescha quels pleds cun violet.

Che pleds difficils hast tü guardà davo aint il dicziunari (stampà o digital: www.udg.ch)? Tils markescha cun violet.


Las sligiaziuns vegnan rimnadas vid la tabla suenter mintga presentaziun. La classa discutescha las duas propostas (sche duas gruppas han la medema situaziun) e decida tgei sligiaziun che para la pli realistica e prudenta.

Suainter mintga preschantaziùn vignan las schliaziùns rimnadas ved la tavla. La classa discutescha las duas propostas (scha duas grupas ân la madema situaziùn) a dezeda tge schliaziùn ca para la ple realistica a pardearta.

Las schliaziuns vignan rimnadas alla tavla siva mintga preschentaziun. La classa discutescha las dus propostas (schi dus gruppas on la madema situaziun) e decidan, tge schliaziun tgi para la pi realistica e prudenta.

Las soluziuns vegnan ramassedas vi da la tevla zieva mincha preschantaziun. Ils scolars discutan las duos propostas (scha duos gruppas insceneschan la listessa situaziun) in classa e decidan chenüna situaziun chi als pera pü realistica e pü adatteda.

Las soluziuns vegnan ramassadas vi da la tabla davo mincha preschantaziun. Ils scolars discutan las duos propostas (scha duos gruppas insceneschan la listessa situaziun) in classa e decidan chenüna situaziun chi tils para plü realistica e plü adattada.


Alla fin sto quel che ha piars/gudignau il pag far quei ch'ei vegniu fixau ordavon.

A la fegn sto quel c'â pears/gudagnieu la scumessa far quegl c'e vagnieu fatg giou oravànt.

A la fin stu quel chi ho pers/guadagno la scumissa fer que chi'd es gnieu fat giò ouravaunt.

A la fin sto quel chi ha pers/guadagnà la scumissa far quai chi'd es gnü fat giò ouravant.


5. Mia amitga porta ina enzenna da aur entuorn culiez.

5. La mia amitga porta egna anzena da or anturn culiez.

5. Mia amia porta ün medagliun da or intuorn culöz.


10. Oz mein jeu et il frar a encurir izuns.

10. Oz nagn jou at igl frar a ancurir nizùns.

10. Hoz giains eau ed mieu frer ad tschercher uzuns.

10. Hoz giain eu ed meis frar ad tscherchar uzuns.


7. Dat oz naven han Duri ed Felix da ir da tutta aura a uaul.

7. Davent dad oz ân igl Duri a igl Felix da ir da tuta ora agl gòld.

7. Da hoz davent haun Duri ed Felix da ir cun mincha ora ad god.

7. Da hoz davent han Duri ed Felix da ir cun mincha ora ad god.


9. Ella raquenta a auters dad quei dad pli baul.

9. Ella raquenta a oters dad quegl dad ple bòld.

9. Ella quinta a oters dad robas dad pü bod.

9. Ella quinta a oters dad robas dad plü bod.


Evaluar l'activitad cullas suandontas damondas:

Evaluar l'activitad cun las savundàndas amparadas:

Evaluer l'activited cun las seguaintas dumandas:

Evaluar l'actività cullas seguaintas dumondas:


• Dat ei aunc damondas davart la tematica dils plaids che colligian?

• Dat igl ànc amparadas davart la tematica da las conjuncziùns?

• Do que auncha dumandas davart la tematica dals pleds chi collian?

• Daja amo dumondas davart la tematica dals pleds chi collian?


Per introducir quei pensum sa la scolasta metter pag culs scolars (p.ex. «Jeu mettel pag che la mesadad dalla classa ha suenter quei pensum dapli che 1'000 francs»). Ins secunvegn ordavon tgei che tgi che sto far tgei, sch'el spiarda ni gudogna il pag (p.ex. san ils scolars giavischar tgei che vegn fatg da gimnastica ni che la scolasta porta ina pintga marenda per pausa).

Par introdutgear quella leztga sa la surmestra scumeter cugls sculars (p.ex. «Jou scumet ca la measadad da la classa â suainter quella leztga daple ca 1'000 fr.»). Igl vean fatg giou oravànt tgi ca sto far tge, sch'el pearda near gudogna la scumessa (p.ex. san igls sculars giavischar tge ca vean fatg da gimnastica near ca la surmestra radi egna pintga possa).

Per introdür quista lezcha dess la magistra fer scumissas culs scolars (p.ex.: «Eau scumet cha la mited da la classa ho zieva quista lezcha dapü cu 1'000 francs.»). Ad es da fer giò ouravaunt chi chi stu fer che, sch'el perda u guadagna la scumissa (p.ex. paun ils scolars giavüscher che chi vain fat a gimnastica u cha la magistra prepara üna pitschna marenda per la posa).

Per introdüer quista lezcha dess la magistra far scumissas culs scolars (p.ex.: «Eu scumet cha la mità da la classa ha davo quista lezcha daplü co 1'000 francs.»). I's fa giò ouravant chi chi sto far che, sch'el perda o guadogna la scumissa (p.ex. pon ils scolars giavüschar che chi vain fat a gimnastica o cha la magistra prepara üna pitschna marenda per la posa).


2. Jeu vuless che ella ed Monica vegnessen gia damaun marvegl ad gidar nus.

2. Jou less ca ella ad la Monica vagnessan gea damàn marvegl ad gidar a nus.

2. Eau vess gugent ch'ella ed Monica gnissan già damaun ad bunura ad güder a nus.

2. Eu vess jent cha ella ed Monica gnissan fingià daman ad bunura ad güdar a nus.


• Tgi metta era schiglioc mintgaton pag?

• Chi fo eir uschigliö minchataunt scumissas?

• Chi fa eir uschigliö minchatant scumissas?


4. Nossa andina maglia in tschuat schnecs et autra vermaneglia en ina entira stad.

4. La andeta maglia egn massa glimajas at otra vearmaneglia an egna antiera stad.

4. Nossa andina maglia üna pruna lindornas e otra vermiglia düraunt la sted.

4. Nossa andina maglia üna pruna lindornas e otra vermaglia dürant la stà.


1. La onda vegn la autra jamna ad far ina viseta ad nus.

1. La onda vean la otra measeanda ad far egna visita ad nus.

1. La tanta vain la eivna chi vain ad fer üna visita ad nus.

1. La tanta vain la eivna chi vain ad far üna visita ad nus.


3. La umbriva resta aunc mesa ura sur il vitg dad Surpunt.

3. La umbriva resta ànc egna measa ura sur la vischnànca dad Surpùnt.

3. Aunz cha'l sulagl cumpera davous las muntagnas es auncha üna  mezza ura sumbriva sur la vschinauncha dad Segl.

3. Avant cha'l sulai cumpara davo las muntognas, esa amo üna mezza ura sumbriva sur il cumün dad Scuol.


• Tgei haveis vus gia gudignau? Tgei piars?

• Che vais vus fingià guadagnà? Che pers?


• Tgi ei plitost in tip curaschus? Tgi ha mess pag mo paucs daners?

• Tgi e pletost egn tip curaschus? Tgi â scumess me pocs daners?

• Chi es pütost ün tip curaschus? Chi ho scumiss be cun pochs raps?

• Chi es plüchöntsch ün tip curaschus? Chi ha scumiss be cun pacs raps?


6. Il padrin da ella ha empermess che el vegni en ina ura.

6. Igl padregn da ella â ampurmess ca el vigni an egna ura.

6. Il pin da ella ho impromiss ch'el vain in üna ura.

6. Il pin da ella ha impromiss cha el vain in üna ura.


• Tgi ha alla fin aunc ils pli biars daners? Tgi ils pli paucs?

• Tgi â a la fegn ànc igls ple blears daners? Tgi igls ple pocs?

• Chi ho a la fin auncha ils pü bgers raps? Chi ils pü pochs?

• Chi ha a la fin amo ils plü blers raps? Chi ils plü pacs?


'Tgi resta il pli rehs?' – repeter igl apostrofar avon che far l'activitad.

'Tgi resta igl ple reh?' – repeter igl apostrofar avànt ca far l'activitad.

'Chi resta il pü rich?' – repeter l'apostrof aunz cu fer l'activited.

'Chi resta il plü rich?' – repeter l'apostrof avant co far l'actività.


Il pensum san ins far el plenum dalla classa (ils scolars sligian ina construcziun suenter l'autra ed la scolasta presenta la sligiaziun vid la tabla) ni che mintga scolar empleina il fegl en lavur singula. Lu savessen ins tagliar ora las construcziuns correctas e taccar ellas en differents loghens dalla stanza da scola (per ch'ins vesi buca gia la sligiaziun dalla proxima construcziun).

La leztga san ign far agl plenum da la classa (igls sculars schleian egna construcziùn suainter l'otra ad igl surmester preschainta la schliaziùn ved la tavla) near ca mintga scular amplanescha igl figl an lavur singula. Alura savess ign tagliear or las construcziùns corectas a tatgear ellas an diferaints liacs da la stànza da scola (par c'ign vezi betga gea la schliaziùn da la proxima construcziùn).

La lezcha as po fer in classa (ils scolars schoglian üna frasa zieva l'otra e'l magister preschainta la soluziun vi da la tevla) u cha mincha scolar impla il fögl daperse. Alura as pudess taglier our las frasas correctas e las tacher sü in differents lös in staunza da scoula (per cha nu's vezza già la soluziun da la prosma frasa).

La lezcha as poja far in classa (ils scolars schoglian üna frasa davo tschella e'l magister preschainta la soluziun vi da la tabla) o cha mincha scolar implischa il fögl da per sai. Lura as pudessa tagliar oura las frasas correctas e tillas tachar sü in differents lös in stanza da scoula (per chi nu's vezza fingià la soluziun da la prosma frasa).


8. Las prognosas dalla aura per la autra dumengia ein empermettentas.

8. Las prognosas da la ora par la otra dumengia en bùnas.

8. Las prognosas dad la ora per dumengia chi vain sun grandiusas.

8. Las prognosas dad la ora per dumengia chi vain sun grondiusas.


Tgei sentiments han ins, sch'ins piarda ed anfla caussas ch'ins ha bugen?

Tge santimaints ân ign, sch'ign pearda a tgata tgossas c'ign â bugent?

Tge sentimaints ins ò, sch'ins perda e catta puspe ensatge tg’ins ò gugent?

Che sentimaints s'ho que, scha's perda e chatta darcho qualchosa cha s'ho gugent?

Che sentimaints s'haja, schi's perda e chatta darcheu alch chi s'ha jent?


Tgei strategias dat ei per anflar caussas piarsas?

Tge strategeias dat igl par catar tgossas pearsas?

Tge strategias dattigl per cattar ensatge tg'ins ò pers?

Che strategias do que per chatter qualchosa cha s'ho pers?

Che strategias daja per chattar alch chi s'ha pers?


Eis ei pli sempel da scriver ina historia inventada ni ina vera? Pertgei resentas ti quei aschia?

E'gl ple sempel da scriver egn'istorgia invantada near egna vera? Partge resaintas tei quegl ascheia?

Ègl pi simpel da screiver en'istorgia reala u en'inventada? Pertge?

Es que pü simpel da scriver ün'istorgia reela u üna inventeda? Perche?

Esa plü simpel da scriver ün'istorgia reala o üna inventada? Perche?


Tge fas tei, scha tei tgatas egna tgossa?

Tge fast te, schi te cattas ensatge tgi totga betg a tè?

Che fest tü, scha tü chattast qualchosa chi nu tuocha a te?

Che fast tü, scha tü chattast alch chi nu tocca a tai?


Tgei historia inventada havein nus tuts cartiu?

Tge istorgia invantada vagn nus tuts cartieu?

Tgenegnas dallas istorgias inventadas vagn nous cartia tg'ellas seian veiras?

Chenünas da las istorgias inventedas vains nus cret ch'ellas sajan vaira?

Chenünas da las istorgias inventadas vain nus cret ch'ellas sajan vaira?


Cura che jeu hai schigiau l'emprema gada quella tratga, eis ei capitau il suandont ...

Cur ca jou ve ampruvo l'amprem'eada que damagliear, e gartagieu igl savundànt ...

Cura tgi ia va sagea l'amprema geda chella speisa, è capito igl suandont ...

Cur ch'eau d'he insagio la prüma vouta quista mangiativa, es capito il seguaint ...

Cur ch'eu n'ha insajà la prüma jada quista mangiativa, esa capità il seguaint ...


Cura che jeu sun ius/ida l'emprema gada cun quei vehichel (aviun, barca, ...), eis ei capitau il suandont ...

Cur ca jou sund ida l'amprem'eada cun que vehicel (aviùn, bartga ...) e capito igl savundànt ...

Cura tgi ia sung ia/eida l'amprema geda cun chel med da transport (aviun,

Cur ch'eau sun ieu/ida la prüma vouta cun quist veicul (aviun, barcha, …), es capito il seguaint ...

Cur ch'eu sun i/ida la prüma jada cun quist veicul (aviun, barcha, …), esa capità il seguaint ...


Tgei savein nus emprender da quei raquintader/da quella raquintadra?

Tge savagn nus amprender da que raquintader/quella raquintadra?

Tge pudagn nous amprender da chella rachintadra/chel rachintader?

Che pudains nus imprender da quist raquinteder/quista raquintedra?

Che pudain nus imprender da quist raquintader/quista raquintadra?


Suenter las scenas rimna la scolasta sia classa en in grond rudi. Ils scolars e las scolaras raquentan lur historias aschi autenticamein sco pusseivel. Ils auters legnan, sche quei ei ver ni inventau. Ins sa finir l'activitad cullas suandontas damondas:

La surmestra fa alura egn grànd rudi cun la sia classa. Igls sculars a las scularas raquentan lur istorgias da maniera la ple autentica pussevla. Tschels da la classa angiavegnan, scha quegl e sto ver near invanto. Ign sa sarar giou l'activitad cun las savundàntas amparadas:

Igl scolast fò alloura en grond cres cun la sia classa. Las scolaras rachintan lour istorgias schi autenticamaintg scu pussebel. Las otras amprovan dad angivinar, schi sa tracta d'en'istorgia reala u fictiva. Ins pò concluder l'activitad cun las suandontas dumondas:

La magistra fo alura ün grand rinch cun sia classa. Ils scolars e las scolaras raquintan lur istorgias in maniera pü autentica pussibla. Ils oters da la classa ingiuvinan, scha que as tratta d'üna istorgia reela u fictiva. Que as po conclüder l'activited cun las seguaintas dumandas:

La magistra fa lura ün grond rinch cun sia classa. Ils scolars e las scolaras raquintan lur istorgias in maniera plü autentica pussibla. Ils oters da la classa ingiavinan, schi's tratta d'ün'istorgia reala o fictiva. I's po conclüder l'actività cullas seguaintas dumondas:


La scolasta fuorma gruppas cun sia classa. Enzacons scolars dalla gruppa raquentan enzatgei ch'ei ver ed ils auters enzatgei ch'els han inventau.

La surmestra furma grupas cun la sia classa. Egn peer sculars da la grupa raquentan anzatge c'e sto ver ad igls oters raquentan anzatge c'els ân invanto.

Igl scolast furma gruppas cun la sia classa. En pêr scolaras dalla gruppa rachintan en'istorgia reala (ensatge tgi è propi capito) e las otras inventeschan en evenimaint fictiv.

La magistra fuorma gruppas cun sia classa. Ün pêr scolars da la gruppa raquintan ün'istorgia reela, qualchosa chi'd es propi capito e'ls oters invaintan ün evenimaint fictiv.

La magistra fuorma gruppas cun sia classa. Ün pêr scolars da la gruppa raquintan ün'istorgia reala, alch chi'd es propa capità e'ls oters invaintan ün evenimaint fictiv.


Las gruppas exerciteschan da raquintar las situaziuns. Els emprovan era da luvrar cun lur vusch, lur mimica e cun gèsts.

Las grupas exerziteschan da raquintar las situaziùns. Els amprovan da luvrar cun lur vusch, lur gestica a lur mimica.

Las gruppas exerciteschan a rachintar las scenas. Ellas amprovan er da luvrar cun lour vousch, lour gests e lour mimica.

Las gruppas exerciteschan a raquinter las scenas. Els prouvan eir da lavurer cun lur vusch, lur gests e lur mimica.

Las gruppas exerciteschan a raquintar las scenas. Els provan eir da lavurar cun lur vusch, lur gests e lur mimica.


Tgi da nus ha raquintau la historia a moda la pli divertenta?

Tgi da nus â raquinto l'istorgia an la moda la ple divertainta?

Tgi da vous ò rachinto l'istorgia an moda la pi divertenta?

Chi da nus ho raquinto l'istorgia in möd il pü divertent?

Chi da nus ha raquintà l'istorgia in möd il plü divertent?


Penibel! Exact en quella situaziun hai jeu schau dar il scuffel (Lachanfall) ...

Penibel! Prazis an quella situaziùn ve jou survagnieu egn'atatga da rir ...

Penibel. Precis ainten chella situaziun va ia ...

Penibel. Precis in quista situaziun d'heja largio il scuffel ...

Penibel! Precis in quista situaziun n'haja largià il scuffel ...


Alla fin valeteschan ils scolars en lavur individuala lur atgna lavur, mo era quella da lur partenari. Lu sesan els puspei ensemen cun lur partenari, cumpareglian ed analiseschan lur valetaziuns e s'expriman davart ils singuls criteris.

A la fegn valiteschan igls sculars an lavur individuala lur atgna lavur, mo ear quella da lur partenari. Alura sean els puspe anzemel cun lur partenari, sabaratan or, analiseschan a cumpareglian lur valitaziùns a s'expriman davart igls singuls criteris.

Alla fegn valeteschan las scolaras lour atgna lavour ed er chella da lour partenaria per sasezzas. Alloura tschaintan ellas puspe ansemen cun lour partenaria per cumparagler e discutar igls singuls criteris.

A la fin valüteschan ils scolars in lavur individuela lur egna lavur, ma eir quella da lur partenari. Alura tschaintan els darcho insembel cun lur partenari, as barattan, analiseschan e conguelan lur valütaziuns e s'expriman davart ils singuls criteris.

A la fin valüteschan ils scolars in lavur individuala lur aigna lavur, ma eir quella da lur partenari o da lur partenaria. Lura sezzan els darcheu insembel cun lur partenari, as barattan, analiseschan e congualan lur valütaziuns e s'expriman davart ils singuls criteris.


Tgei qualitads ha in bien raquintader/ina buna raquintadra?

Tge e egn bùn raquintader/egna bùna raquintadra?

Tge è ena bunga rachintadra/en bung rachintader?

Che es ün bun raquinteder/üna buna raquintedra?

Che es ün bun raquintader/üna buna raquintadra?


Cavazzins pusseivels per talas historias:

Tgavazegns pussevels par talas istorgias:

Tgavazzigns pussebels per talas istorgias:

Chavazzins pussibels per telas istorgias:

Chavazzins pussibels per talas istorgias:


En quella situaziun hai jeu pigliau la dètga tema ...

An quella situaziùn ve jou survagnieu l'anguscha ...

Ainten chella situaziun va ia gia ena mecta tema ...

In quista situaziun d'heja gieu üna vaira sculozza ...

In quista situaziun n'haja gnü üna vaira sculozza ...


c) L'evaluaziun davart strategias pusseivlas co sligiar carplinas succeda el plenum dalla classa.

c) L'evaluaziùn davart strategeias pussevlas co schliear daspetas suczeda agl plenum da la classa.

c) L'evaluaziun davart strategias pussiblas cu schoglier dispüttas vain fatta in classa.

c) L'evaluaziun davart strategias pussiblas co schoglier dispittas vain fatta in classa.


nomen: la cuorsa, il curridur, la curridura


c) La scolasta fa exempels a bucca culs scolars. Silsuenter empleinan els la tabella en lavur singula. Controlla dalla scolasta ni dils scolars cun agid dalla sligiaziun.

c) La surmestra fa exaimpels a buca cugls sculars. Suainter amplaneschan els la tabela an lavur singula. Controla da la surmestra near digls sculars cun agid da la schliaziùn.

c) La scolasta fò exaimpels a bucca an classa. Alloura amplaneschan igls scolars la tabella scu lavour individuala. La scolasta u igls scolars controlleschan lour resultats cun ageid dalla schliaziun.

c) La magistra fo exaimpels a buocha in classa. Alura implan ils scolars la tabella in lavur individuela. La magistra u ils scolars controllan lur resultats cun agüd da la soluziun.

c) La magistra fa exaimpels a bocca in classa. Lura implischan ils scolars la tabella in lavur individuala. La magistra o ils scolars controllan lur resultats cun agüd da la soluziun.


Igl imperativ vegn era duvraus per scumandar (Buca tila pils cavels!), admonir (Seigies ruasseivels!), giavischar e supplicar (Dorma bein! Fai aschi bien e dai a mi il cudisch!) e cussegliar (Targei en resti cauld!).

Igl imperativ vean ear duvro par scumandar (Betga tira pigls tgavels!), admonir (Segias ruassevel!), giavischar a suplitgear (Dorma bagn! Fe igl bagn a de a mei igl cudesch!) a cunzagliear (Targed aint raglia tgòlda!).

Igl imperativ ins dovra er per scumandar (Betg saglia ainten l'ava freida!), admuneir (Gio betg fò beffas, schiglio dattigl en castei!), giavischier (Dorma bagn!), supplitgier (Fò igl bagn e geida a me!) e cunsiglier (Ta teira aint bagn!).

L'imperativ as drouva eir per scumander (Nu saglir aint ill'ova fraida!), admunir (Sajast radschunaivel!), giavüscher (Dorma bain!), supplicher (Fo il bain e güda'm!) e cusglier (Tira't aint bain!).

L'imperativ as douvra eir per scumandar (Nu saglir aint ill'aua fraida!), admonir (Sajast radschunaivel!), giavüschar (Dorma bain!), supplichar (Fa il bain e'm güda!) e cusgliar (At tira aint bain!).


b) Ei dat duas fuormas digl imperativ, il singular ed il plural.

b) Igl dat duas furmas digl imperativ, igl singular ad igl plural.

b) I dat igl imperativ aint igl singular (geida) ed aint igl plural (gide). I dat er igl imperativ negativ.

b) A do duos fuormas da l'imperativ, il singular (güda!) ed il plural  (güdainsa!, güdè!)

b) I dà duos fuormas da l'imperativ, il singular (güda!) ed il plural (güdain!, güdai!)


Ils scolars fan il pensum a) e legian silsuenter il memo.

Ils scolars e las scolaras faun la lezcha a) e legian alura il memo.

Ils scolars e las scolaras fan la lezcha a) e legian lura il memo.


Enzatgi camonda da ... scriver da bi, haver pazienzia, ir mo plaunsiu, far vinavon, dar in tip, esser ruasseivels, clamar per agid, buca haver nuidis, vegnir a casa, ...

Anzatgi cumonda da ... scriver da bi, ver pazienztga, ir me plànsieu, far anavànt, dar egn tip, easser ruassevel, clamar par agid, betga ver nuidas, vagnir a tgea, ...

Ensatgi cumonda da(d) eir spert, clamar per ageid, far anavant, screiver bel, dar en tip, deir la verdad, neir a tgesa, parteir la marenda, star quiet, aveir pazienztga, esser sincer/sincera ...

Qualchün cumanda da ... scriver bel, avair pazienzcha, ir svelt, fer inavaunt, der ün tip, ster quiet, clamer in agüd, nun avair temma, gnir a chesa, ...

Inchün cumonda da ... scriver bel, avair pazienza, ir svelt, far inavant, dar ün tip, star quiet, clomar in agüd, nun avair temma, gnir a chasa, ...


c) Anetgamein, giu, Na, buca, sco, Nua, cordialmein

c) Anetgamein, giou, Na, gnànc, sco, Noua, cordialmeing

c) tuot in ün dandet/dandettamaing, giò, profuondamaing, na, nu/nun, scu, inua, cordielmaing

c) tuot in ün dandet/dandettamaing, giò, profuondamaing, na, nu/nun, sco, ingio, cordialmaing


Igl John â diesch ons, igl Charlie â otg ons.


El curtin dil hotel ha ei in bogn aviert cun aua normala.

Agl iert digl hotel â'gl egn bogn aviert cun aua normala.

Aint igl iert digl hotel ògl en bogn. Cò è aint ava normala. Nigna ava da sal.

I'l üert da l'hotel ho que ün bagn aviert.

Aint il üert da l'hotel esa ün bogn avert.


Jeu hai mussau ad els che jeu hagi nov onns.

Jou ve ear musso ad els ca jou ve nov ons.

Er ia igls va musso cun la detta tgi ia vegia nov onns.

Eau ils d'he eir mussos culla daunta ch'eau hegia nouv ans.

Eu tils n'ha eir muossà culla dainta ch'eu n'haja nouv ons.


Mo avon stoi jeu dumandar mumma per <strong>muneida </strong>greca.

Mo avànt sto jou dumandar la mama par muneda.

Ma avant stò ia anc dumandar muneida greca a mamma.

Ma aunz stögli dumander a mamma per munaida greca.

Mo avant n'haja da rovar a mamma per munaida greca.


Jeu mon ussa giu ella halla e mirel, sche John e Charlie ein leu.

Ussa vont jou egn'eada giou an la hala a vurdar, sch'igl John ad igl Charlie en forza là.

Ia giaro ossa a vurdar, schi John e Charlie èn chigiu.

Eau giaregia uossa giò illa halla a guarder, scha John e Charlie sun tals automats.

Eu giarà uossa giò illa halla a verer, scha John e Charlie sun pro'ls automats.


Ella halla dil hotel ha ei treis automats da giugs.

An la hala digl hotel â'gl tres automats da giois.

Ainten la halla digl hotel ògl treis automats da giuier.

Illa halla da l'hotel ho que trais automats da giuver.

Illa halla da l'hotel esa trais automats da giovar.


a) In dils buobs engles ha num John e tschel Charlie. Els ein frars.

a) Egn digls buabs angles â num John, l'oter buab angles â num Charlie. Els en frars.

a) Ün dals mats inglais ho nom John e l'oter Charlie. A sun frers.

a) Ün dals mats inglais ha nom John e l'oter Charlie. I sun frars.


Ella di che jeu dueigi plitost ir ell'aria frestga.

Ella gi ca degi ir or an l'aria frestga.

Ella disch ch'eau dessa ir a l'ajer fras-ch.

Ella disch ch'eu dessa ir a l'ajer frais-ch.


Emprova da semetter ella rolla d'ina persuna e formulescha quei che ti manegias ch'ella savess dir. Tgei differenzas dat ei denter las singulas persunas?

Amprova da sameter an la rola d'egna parsùna a formulescha quegl ca tei manegias c'ella savess gir.

Amprova da ta metter ainten la rolla d'en unfant e formulescha chegl tgi te creist tg'el pudess deir. Tge differenzas dattigl tranter igls singuls unfants?

Prouva da't metter illa rolla d'ün iffaunt e formulescha que cha tü crajast ch'el pudess dir. Che differenzas do que traunter ils singuls iffaunts?

Prouva da't metter illa rolla d'ün uffant e formulescha quai cha tü crajast ch'el pudess dir. Che differenzas daja tanter ils singuls uffants?


Mira bein sils maletgs e scriva sut mintga illustraziun quei ch’ils affons din.

Varda bagn segls maletgs a scriva sut mintga ilustraziùn quegl c'igls unfànts gin.

Varda bagn segls maletgs e screiva sot mintga maletg chegl tg'igls unfants deian.

Guarda bain ils purtrets e scriva suot minchün que cha'ls duos iffaunts pudessan dir.

Guarda bain ils purtrets e scriva suot minchün quai cha'ls duos uffants pudessan dir.


Formulescha per mintga affon ina construcziun.

Formulescha par mintg'unfànt egna construcziùn.

Formulescha per mintga unfant ena construcziun.

Formulescha üna frasa per mincha iffaunt.

Formulescha üna frasa per mincha uffant.


Contempla il maletg e ponderescha tgei che quellas persunas savessen dir.

Contaimpla igl maletg a studegia tge ca quellas parsùnas savessan gir.

Varda bagn igl maletg e ponderescha tge tgi chels unfants pudessan deir.

Guarda bain il purtret e ponderescha che cha quels iffaunts pudessan dir.

Guarda bain il purtret e ponderescha che cha quels uffants pudessan dir.


a) 'La' ni 'l’'? Colurescha il dretg artechel. El davos caum sas ti far in agen maletg.

a) La near l'? Calurescha igl dretg artetgel. Agl davos tgomp sas tei far egn agen maletg.

La u l'? Marchescha igl dretg artetgel. Aint igl davos quader post far tez/tezza en maletg.

a) la u l'? Culurescha il dret artichel. Aint il ultim queder poust tü fer svess ün disegn.

a) la o l'? Culurischa il dret artichel. I'l ultim quader poust tü far svess ün disegn.


a     e           g   <strong>    </strong>

a                gn   <strong>    </strong>

a     e           g   <strong>    </strong>

a     e           g   <strong>    </strong>


a) Tgi anfla il dretg plaid? Scriva el silla lingia. L'entschatta dil plaid ei marcada cun tgietschen.

a) Chi chatta il dret pled? Scriva il pled cha tü hest chatto sülla lingia suotvart.

a) Chi chatta il dret pled? Scriva il pled cha tü hast chattà sülla lingia suotvart.


Dessegna ni tacca maletgs d'entgins dils plaids cheu sutvart.

Dissegna near tatga sutvart maletgs d'anzaquànts digls pleds ca tei âs cato.

Malegia u tatga en pêr digls pleds dalla tabella cò sotvart.

Disegna u tacha aint ün pêr da quists pleds cò suotvart.

Disegna o tacha aint ün pêr da quists pleds quia suotvart.


Legia il memo e fai las incumbensas cun tes conscolars.

Ligia igl memo a fe las leztgas cugls teas cunsculars.

Ligia igl memo e fò igls exercezis cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

Legia il memo e fo las lezchas cun tieus conscolars e tias conscolaras.

Legia il memo e fa las lezchas cun teis conscolars e tias conscolaras.


Legia attentamein las informaziuns sutvart.

Ligia cun atenziùn las infurmaziùns sutvart.

Ligia las infurmaziuns sotvart cun attenziun.

Legia cun attenziun las infurmaziuns suotvart.

Legia cun attenziun las infuormaziuns suotvart.


Cura â igl tieus bab igl gi da naschientscha?


Fai ils differents exercezis e trenescha ils segns d’interpuncziun.

Fe igls diferaints exerzezis a trenescha las anzenas d'interpuncziùn.

Fò igls differents exercezis e trenescha igls segns d'interpuncziun.

Fo ils differents exercizis e trenescha ils segns d'interpuncziun.

Fa ils differents exercizis e trenescha ils segns d'interpuncziun.


b) Legia ussa las suandontas construcziuns culla dretga vusch ed intunaziun.

b) Ligia las savundàntas construcziùns cun la dretga vusch ad intunaziùn.

b) Ligia ossa las suandontas construcziuns cun la dretga vousch ed intunaziun.

b) Legia uossa las seguaintas frasas ed intuna inandret.

b) Legia uossa las seguaintas frasas e tillas intunescha inandret.


Alla fin mettein nus adina in segn d'interpuncziun.

A la fegn matagn nus adigna egn'anzena d'interpuncziùn.

Alla fegn d'ena construcziun faschagn nous adegna en segn d'interpuncziun.

A la fin d'üna frasa fains nus adüna ün segn d'interpuncziun.

A la fin d'üna frasa fain nus adüna ün segn d'interpuncziun.


Exempel: Sandro scriva ina historia da drags.

Exaimpel: Igl Sandro scriva egn'istorgia da dragùns.

Exaimpel: Sandro screiva en'istorgia da dragungs.

Exaimpel: Sandro scriva ün'istorgia da draguns.


Ina construcziun ei sco ina pintga historia.

Egna construcziùn e sco egna pintg'istorgia.

Ena construcziun è scu ena pitschna istorgia.