Tgisà sch'il drag patratga aunc vid la barca? En grondas stortas suondan els las costas dils cuolms, e propi: Sin in spitg vesan ins ina casa da lenn cun in tetg. Pauc pli tard setschentan els dasperas.

Tgissà, sch'igl dragùn patratga ànc ve da la bartga? An grànds stierts savundan els a las spundas da la muntogna a varda: Sen egn spei vez'ign egna cesta da len cun egn tetg. Poc ple tard saplatgan els sper la cesta.

Tgi so, schi igl dragung painsa anc ve dalla bartga? An stiertas grondas suondan els allas spondas dalla muntogna e varda: Sen en feil ins vei ena tgascha da lenn cun en tetg. Pac pi tard sa platgan els dasper la tgascha.

Chi so, scha'l dragun pensa auncha vi da la barcha? In grandas stüertas seguan els a las spuondas da la muntagna, e mera: Sün ün spih as vezza üna chascha da lain cun ün tet. Poch pü tard as plachan els dasper la chascha.

Chi sa, scha'l dragun pensa amo vi da la barcha? In grondas stortas seguan els las spuondas da la muntogna, e mera: Sün ün spi as vezza üna chaista da lain cun ün tet. Pac plü tard as plachan els dasper la chaista.


Mauro ha gia viu ina gronda part dil mund. Sil dies da siu drag stgir-verd cullas alas violettas sgola il buob sut il blau dil tschiel. Sch'el mira engiu, vesa el tiaras jastras, inslas ed adina puspei mar.

Igl Mauro â gea vieu egna bùna part digl mund. Segl dies digl sieus dragùn stgir-verd cun las alas violetas sgola igl noss buab sut igl tschiel blau. Sch'el varda angiou, vez'el tearas eastras, inslas ad adigna puspe mar.

Mauro ò gio via ena bunga part digl mond. Sen igl dies digl sies dragung verdstgeir cun alas violettas sgola igl noss mattatsch sot igl blo digl tschiel. Schi el varda angiu, vei el teras estras, inslas ed adegna puspe mar.

Mauro ho già vis üna buna part dal muond. Sün las arains da sieu dragun verd s-chür cun las elas violettas svoula nos mat suot il blov dal tschêl. Sch'el guarda ingiò, vezza'l terras estras, islas ed adüna darcho mer.

Mauro ha fingià vis üna buna part dal muond. Sülla rain da seis dragun verd s-chür cullas alas violettas svoula nos mat suot il blau dal tschêl. Sch'el guarda ingiò, vezza'l terras estras, islas ed adüna darcheu mar.


«Sas», entscheiva Mauro puspei suenter in mument, «ussa hai jeu viu la mar senza barcas e la mar cun barcas.»

«Sas», antscheva igl Mauro puspe suainter egn mumaint, «ussa ve jou vieu la mar sainza bartgas a la mar cun bartgas.»

«Sast», antscheva Mauro puspe siva en'urela, «ossa va ia via la mar sainza bartgas e la mar cun bartgas.»

«Sest», cumainza Mauro darcho zieva üna pezza, «uossa d'heja vis il mer sainza barchas ed il mer cun barchas.»

«Sast», cumainza Mauro darcheu davo üna pezza, «uossa n'haja vis il mar sainza barchas ed il mar cun barchas.»


«Va en, car buob, jeu dormel denton.» Il drag pusa il tgau sut l'ala dretga e siara ils egls.

«Va aint, tgear buab, jou dorm dantànt.» Igl dragùn posa igl tgieu sut l'ala dretga a seara igls îls.

«Vo aint, tger mattatsch, ia dorm dantant.» Igl dragung posa la testa sot l'ala dretga e sera igls îgls.

«Vo aint, cher mat, eau dorm intaunt.» Il dragun pozza il cho suot l'ela dretta e serra ils ögls.

«Va inaint, char mat, eu dorm intant.» Il dragun pozza il cheu suot l'ala dretta e serra ils ögls.


«Curios ei bia, miu buob!» Il drag volva il tgau e ri.

«Curius e blear, igl mieus buab!» Igl dragùn volva igl tgieu a ri.

«Curious è bler, mies mattatsch!» Igl dragung volva igl tgea e rei.

«Curius es bger, mieu mat!» Il dragun volva il cho e ria.

«Curius es bler, meis mat!» Il dragun volva il cheu e ria.


«Ussa sedamondel jeu, sch'ei dat era ina barca senza mar. Manegias ch'ei detti enzatgei semegliont?»

«Ussa s'ampear jou, sch'igl dat ear egna bartga sainza mar. Manegias c'igl deti aschei'anzatge?»

«Ossa ma dumond ia, schi dat er ena bartga sainza mar. Creist te tgi detta uscheia ensatge?»

«Uossa am dumand eau, scha que do eir üna barcha sainza mer. Crajast cha que detta qualchosa simil?»

«Uossa am dumond eu, schi dà eir üna barcha sainza mar. Crajast chi detta alch simil?»


Il drag dat buca risposta. Suenter in mument mida el denton direcziun.

Igl dragùn dat nigna rasposta. Suainter egn mumaint mid'el dantànt la direcziùn.

Igl dragung dat nigna rasposta. Siva en mument meida el pero la direcziun.

Il dragun nu do üngüna resposta. Zieva ün mumaint müda'l però la direcziun.

Il dragun nu dà ingüna resposta. Davo ün mumaint müda'l però la direcziun.


Legia l'emprema part dil 5. capetel 'La barca sil muot' e fai ils pensums.

Ligia egn'amprema part digl 5. capetel 'La bartga segl bot' a fe las leztgas sutvart.

Ligia u tedla l'amprema part digl 5. tgapetel 'La bartga sen igl mot' e fò igls exercezis sotvart.

Legia la prüma part dal 5. chapitel 'La barcha sül muot' e fo las lezchas suotvart.

Legia la prüma part dal 5. chapitel 'La barcha sül muot' e fa las lezchas suotvart.


... tgei che fuss il pli prudent per vegnir en contact cun auters affons.

... tge ca fuss igl ple pardeart par vagnir an contact cun oters unfànts.

Tge fiss igl pi prudent da far per neir an contact cun oters unfants?

... che cha füss da fer per gnir in contact cun oters iffaunts.

... che chi füss da far per gnir in contact cun oters uffants.


... daco che affons vulan buca ch'in auter affon fetschi termagls cun els.

... partge c'unfànts vutan betga c'egn oter unfànt fetschi tarmagls cun els.

Pertge vottan unfants betg tgi en oter unfant fetscha tarmagls cun els?

... perche cha iffaunts nu vöglian ch'ün oter iffaunt giouva cun els.

... perche cha uffants nu vöglian ch'ün oter uffant giova cun els.


a) Tgei situaziun(s) enconuschas ti per atgna experientscha? Dai colur.

a) Tge situaziùn(s) ancanuschas tei ord atgn'experienztga? De calur.

a) Tge situaziun(s) soura canoschas te tenor atgna experientscha? Colurescha las tgaschettas.

a) Che situaziun(s) cugnuoschast tü our d'egna experienza? Culurescha.

a) Che situaziun(s) cugnuoschast tü our d'aigna experienza? Culurischa.


1. Ti eis en vacanzas e vulesses vegnir en contact cun in auter buob ni cun in'autra buoba. Tgei fas?

1. Tei es an vacànzas a lessas vagnir an contact cun egn oter buab near cun egn’otra buaba. Tge fas?

1. Te ist an vacanzas e vot neir an contact cun en'otra mattatscha u cun en oter mattatsch. Tge fast te?

1. Tü est in vacanzas e vulessast gnir in contact cun ün oter mat u ün'otra matta. Che fest?

1. Tü est in vacanzas e lessast gnir in contact cun ün oter mat o ün'otra matta. Che fast?


... tgei ch'ei igl emprem pass per far pasch.

... tge c'e igl amprem pass par far pasch.

... che chi'd es il prüm pass per fer la pêsch cun qualchün.

... che chi'd es il prüm pass per far la pasch cun inchün.


Co reagesses vus en quellas situaziuns? Presentei vossa sligiaziun en giugs da rolla. Evaluei ils resultats en classa.

Co reagessas vus an quellas situaziùns? Preschantad la vossa schliaziùn an giois da rola. Evaluad igls resultats an classa.

Scu reagessas vusoters ainten chellas situaziuns? Preschente las vossas schliaziuns an gis da rollas. Evalue igls resultats an classa.

Cu reagissas vus illas seguaintas situaziuns? Preparè ün gö da rollas. Discutè alura ils resultats in classa.

Co reagissat vus illas seguaintas situaziuns? Preparai ün gö da rollas. Discutai lura ils resultats in classa.


3. In auter affon ri ora tei pervia da tiu resti. Tgei fas?

3. Egn oter unfànt ri or te parveda la tia raglia. Tge fas?

3. En oter unfant rei or tè perveia dalla tia vistgadeira. Tge fast te?

3. Ün oter iffaunt at ria our pervi da tieus vstieus. Che fest?

3. Ün oter uffant at ria oura pervi da tia büschmainta. Che fast?


2. Ti eis en vacanzas e vul vegnir en contact cun in auter affon, tschontschas denton buc il medem lungatg sco quei affon. Tgei fas?

2. Tei es an vacànzas a vol vagnir an contact cun egn oter unfànt, bagliafas dantànt betg igl madem lungatg sco que unfànt. Tge fas?

2. Te ist an vacanzas e vot neir an contact cun en oter unfant, vusoters baitez pero betg igl madem lungatg. Tge fast te?

2. Tü est in vacanzas e vulessast gnir in contact cun ün oter iffaunt chi discuorra però ün'otra lingua cu tü. Che fest?

2. Tü est in vacanzas e lessast gnir in contact cun ün oter uffant chi discuorra però ün'otra lingua co tü. Che fast?


Empleina il fegl d'evaluaziun e discutescha ils resultats cun tes conscolars e tias conscolaras.

Amplanescha igl figl d'evaluaziùn a discutescha igls resultats cugls teas cunsculars a cun las tias cunscularas.

Amplanescha igl figl d'evaluaziun e discutescha igls resultats cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars.

Impla il fögl e discuta ils resultats cun tieus conscolars e tias conscolaras.

Implischa il fögl e discuta ils resultats cun teis conscolars e tias conscolaras.


4. Ti vul far termagls cun auters affons, denton lezs ein buca d'accord e catschan naven tei. Tgei fas?

4. Tei vol far tarmagls cun oters unfànts, lezs dantànt vutan betga quegl a tgatschan davent te. Tge fas?

4. Te vot far tarmagls cun oters unfants, chels èn dantant betg ancletgs ed at catschan davent. Tge fast te?

4. Tü vulessast giuver cun oters iffaunts, ma quels nu vöglian e't s-chatschan. Che fest?

4. Tü lessast giovar cun oters uffants, ma quels nu vöglian e't s-chatschan. Che fast?


2. Jeu vuless che ella ed Monica vegnessen gia damaun marvegl ad gidar nus.

2. Jou less c'ella ad la Monica vagnessan gea damàn marvegl ad gidar a nus.

2. Eau vess gugent ch'ella ed Monica gnissan già damaun ad bunura ad güder a nus.

2. Eu vess jent cha ella ed Monica gnissan fingià daman ad bunura ad güdar a nus.


c) da ni dad? Scriva ils suandonts plaids el dretg liug ella tabella.

c) da near dad? Scriva igls savundànts pleds agl dretg liac an la tabela.

d) da u dad/d'? Scriva ils seguaints pleds al dret lö aint illa tabella.

d) da o dad/d'? Scriva ils seguaints pleds al dret lö aint illa tabella.


3. La umbriva resta aunc mesa ura sur il vitg dad Surpunt.

3. La umbriva resta ànc egna measa ura sur la vischnànca dad Surpùnt.

3. Aunz cha'l sulagl cumpera davous las muntagnas es auncha üna mezza ura sumbriva sur la vschinauncha dad Segl.

3. Avant cha'l sulai cumpara davo las muntognas, esa amo üna mezza ura sumbriva sur il cumün dad Scuol.


e) Fai construcziuns culs suandonts exempels:

e) Fe construcziùns cugls savundànts exaimpels:


7. Da oz naven han Duri ed Felix da ir da tutta aura a uaul.

7. Davent da oz ân igl Duri a igl Felix da ir da tuta ora agl gòld.

7. Da hoz davent haun Duri ed Felix da ir cun mincha ora ad god.

7. Da hoz davent han Duri ed Felix da ir cun mincha ora ad god.


La medema regla sco per la scripziun 'e' ni 'ed' vala era per 'a' ni 'ad' e 'da' ni 'dad'. Fai ils differents pensums.

La madema regla sco par la scripziùn 'a' near 'ad' vala ear par 'da' a 'dad'. Fe las diferaintas leztgas.

La listessa regla scu per la scripziun 'e' u 'ed' vela eir per 'a' u 'ad', 'da' u 'd'/dad' e 'nu/nun'. Fo las differentas lezchas.

La listessa regla sco per la scripziun 'e' o 'ed' vala eir per 'a' o 'ad', 'da' o 'dad/d''. Fa las differentas lezchas.


10. Oz mein jeu et il frar a encurir izuns.

10. Oz nagn jou at igl frar a ancurir nizùns.

10. Hoz giains eau ed mieu frer ad tschercher uzuns.

10. Hoz giain eu ed meis frar ad tscherchar uzuns.


8. Las prognosas dalla aura per la autra dumengia ein empermettentas.

8. Las prognosas da la ora par la otra dumeingia en bùnas.

8. Las prognosas dad la ora per dumengia chi vain sun grandiusas.

8. Las prognosas dad la ora per dumengia chi vain sun grondiusas.


b) a ni ad? Scriva ils suandonts plaids el dretg liug ella tabella.

b) a near ad? Scriva igls savundànts pleds agl dretg liac an la tabela.

c) a u ad? Scriva ils seguaints pleds al dret lö aint illa tabella.

c) a o ad? Scriva ils seguaints pleds al dret lö aint illa tabella.


En mintga construcziun eis ei zuppau sbagls. Scriva ell'emprema colonna cons sbagls che ti has anflau. Ella secunda colonna stos ti metter pag ina certa summa da tes 1000 francs, tut tenor con segirs/segira che ti eis. Sche ti has giu raschun e tuc la noda, cuntinueschas ti il giug culla summa da quei che ti havevas ed has mess pag. Sche ti has buca nudau il dretg diember da sbagls, stos ti trer giu da tiu total la summa che ti havevas mess pag.

An mintga construcziùn en zupos sbagls? Scriva an l'amprema colona quànts sbagls ca tei âs cato. An la savunda colona stos tei scumeter egna tschearta suma digls teas 1000 fràncs, tut tanor quànt siir/siira ca tei es. Scha tei âs gieu raschùn a tutgas la noda, cuntinueschas tei igl gioi cun la suma da quegl ca tei vevas a quegl ca tei âs scumess. Scha tei âs betga nudo igl dretg diember da sbagls, stos tei trer giou digl tieus total la suma ca tei vevas scumess.

Per quist exercizi hest tü a disposiziun 1000 francs. In minchüna da las 10 frasas sun zuppos sbagls. Scriva adüna illa prüma culuonna quaunts sbagls cha tü hest chatto illa frasa e nota illa seguonda culuonna l'import cha tü scumettast da tieu summa da basa, tuot tenor quaunt sgür/sgüra cha tü est d'avair chatto tuot ils sbagls. Scha tü hest noto la güsta quantited da sbagls, poust tü quinter tiers l'import cha tü hest scumiss a la summa da basa, cas cuntrari il stust tü trer giò. Cuntinuescha alura il gö cun la prosma frasa e cun la summa chi resta.

Per quist exercizi hast tü a disposiziun 1000 francs. In minchüna da las 10 frasas sun zoppats fals. Scriva adüna aint illa prüma culuonna, quants fals cha tü hast chattà illa frasa e nota aint illa seguonda culuonna l'import cha tü scumettast da tia somma da basa, tuot tenor quant sgür/sgüra cha tü est d'avair chattà tuot ils fals. Scha tü hast notà la güsta quantità da fals, poust tü quintar pro l'import cha tü hast scumiss a la somma da basa, cas cuntrari til stoust tü trar giò. Cuntinuescha lura il gö culla prosma frasa e culla la somma chi resta.


4. Nossa andina maglia in tschuat schnecs et autra vermaneglia en ina entira stad.

4. La andeta maglia egna massa glimajas at otra vearmaneglia an egna antiera stad.

4. Nossa andina maglia üna pruna lindornas e otra vermiglia düraunt la sted.

4. Nossa andina maglia üna pruna lindornas e otra vermiglia dürant la stà.


6. Il padrin da ella ha empermess che el vegni en ina ura.

6. Igl padregn da ella â ampurmess ca el vigni an egna ura.

6. Il pin da ella ho impromiss cha el vain in üna ura.

6. Il pin da ella ha impromiss cha el vain in üna ura.


1. La onda vegn la autra mesjamna ad far ina viseta ad nus.

1. La onda vean la otra measeanda ad far egna visita ad nus.

1. La tanta vain la eivna chi vain ad fer üna visita ad nus.

1. La tanta vain la eivna chi vain ad far üna visita ad nus.


5. Mia amitga porta ina enzenna da aur entuorn culiez.

5. La mia amitga porta egna anzena da or anturn culiez.

5. Mia amia porta ün medagliun da or intuorn culöz.


9. Ella raquenta a auters dad quei dad pli baul.

9. Ella raquenta a oters dad quegl dad ple bòld.

9. Ella quinta a oters dad robas dad pü bod.

9. Ella quinta a oters dad robas dad plü bod.


Scriva ti ussa d'ina situaziun, ella quala ti has buca pli anflau enzatgei. Raquenta da tut quei che ti has fatg per anflar la caussa. Emprova d’exprimer exact ils sentiments che ti has giu, cura che ti has piars e puspei anflau la caussa. Sche ti eis aunc mai staus en ina tala situaziun, inventa ina historia en quei stil. Alla fin lignein nus en classa tgi che ha raquintau ina historia inventada e tgi ina vera (pia dir nuot ordavon al vischin).

Scriva ussa d'egna situaziùn, an la quala tei âs betga ple cato anzatge. Raquenta da tut quegl ca tei âs fatg par catar la tgossa. Amprova d'exprimer exact igls santimaints ca tei âs gieu, cur ca tei âs pears a puspe cato la tgossa. Scha tei es ànc mena sto an egna tala situaziùn, invantescha egn'istorgia da que gener. A la fegn angiavinagn nus an classa tgi c'â raquinto egn'istorgia invantada a tgi egna vera (peia gir nut oravànt agl vaschegn).

Screiva ossa dad ena situaziun, noua tgi te ast betg ple catto ensatge. Rachinta da tot chegl tgi te ast fatg per cattar la tgossa. Amprova da descreiver bagn igls sentimaints tgi te ast gia, cura tgi te ast pers e puspe catto la tgossa. Schi te ist anc mai sto/stada ainten ena tala situaziun, inventescha en'istorgia ainten chel stil. Alla fegn angivinagn nous ainten la classa, tge istorgias tgi èn veiras e tgenegnas tgi èn inventadas (damai, betg tradeir allas conscolaras u agls conscolars!).

Scriva uossa d'üna situaziun, inua cha tü nun hest pü chatto qualchosa. Quinta da tuot que cha tü hest fat per chatter la chosa. Prouva da declarar ils sentimaints cha tü hest gieu, cur cha tü hest pers la chosa e cur cha tü l'hest darcho chatteda. Scha tü nun est auncha mê sto/steda in üna tela situaziun, invainta svess üna simila istorgia. A la fin ingiuvinains nus in classa chi chi ho quinto ün'istorgia reela e chi ün'inventeda (dimena, nu tradir ouravaunt a tieus conscolars!).

Scriva uossa d'üna situaziun, ingio cha tü nun hast plü chattà alch. Quinta da tuot quai cha tü hast fat per chattar la chosa. Prouva da declerar ils sentimaints cha tü hast gnü, cur cha tü hast pers la chosa e cur cha tü tilla hast darcheu chattada. Scha tü nun est amo mai stat/statta in üna tala situaziun, invainta svess üna simla istorgia. A la fin ingiavinain nus in classa chi chi ha quintà ün'istorgia reala e chi ün'inventada (dimena, nu tradir ouravant a teis conscolars!).


Cun bucca rienta rispundan ils Crazy Kids: «Quei ei negin problem! Nus gidein bugen tei.» Mirco mira igl emprem sil nas dalla tatta. Ins sa mai … Forsa ha ella gie emblidau ch'ella porta els sin siu nas. Mo quella ga ei quei buc il cass.

Cun buca riainta raspundan igls Crazy Kids: «Quegl e nign problem! Nus gidagn bugent a tgei.» Igl Mirco varda igl amprem segl nas da la tata. Ign sa mai ... Forza â ella schon amblido c'ella porta els segl sieus nas. Mo quella geada e'gl betg igl cass.

Cun bucca rionta raspondan igls Crazy Kids: «Chegl è nign problem! Nous gidagn gugent a tè.» Mirco varda igl amprem sen igl nas dalla tatta. Ins so mai ... Forsa ò ella amblido tgi ella porta igls igliers sen igl nas. Ma chest'eda è chegl betg uscheia.

Cun buochas riantedas respuondan ils Crazy Kids: «Üngün problem! Nus at güdains fich gugent.» Mirco guarda il prüm sül nes da sia nona. A mê nu's so ... Forsa ho'la schmancho ch'ella ho sieus ögliers sül nes. Ma quista vouta nun es que il cas.

Cun boccas riantadas respuondan ils Crazy Kids: «Ingün problem! Nus at güdain fich jent.» Mirco guarda il prüm sül nas da sia nona. I mai nu's sa ... Forsa ha'la invlidà ch'ella ha seis ögliers sül nas. Ma quista jada nun es quai il cas.


b) Discutei en classa e rispundi allas damondas:

b) Discutad an classa a raspunded las amparadas:

Discute an classa e raspunde allas dumondas:

b) Discutè in classa e respundè a las dumandas:

b) Discutai in classa e respuondai a las dumondas:


Tgi da vossa classa porta egliers? Ei quei flot?

Tgi an la vossa classa porta igliers? E quegl flot?

Tgi dalla vossa classa porta igliers? Scu è chegl?

Chi da vossa classa ho ögliers? Es que flot?

Chi da vossa classa ha ögliers? Es quai flot?


Co proceda Mirco per anflar ils egliers dalla tatta?

Tge strategeia dovra igl Mirco par catar igls igliers da la tata?

Tge fò Mirco pass per pass per cattar igls igliers dalla tatta?

Che fo Mirco per chatter ils ögliers da la nona?

Che fa Mirco per chattar ils ögliers da la nona?


Tgei strategia has ti, cura che ti anflas buc enzatgei?

Tge strategeia âs tei, cur ca tei tgatas betg anzatge?

Tge strategia ast te, cura tgi te cattas betg ensatge?

Che strategias hest tü, cur cha tü nu chattast qualchosa?

Che strategias hast tü, cur cha tü nu chattast alch?


«Pia tatta, tgei has ti fatg oz avonmiezdi?», damonda Mirco tut serius e pren neunavon siu bloc da notizias.

«Peia tata, tge âs tei fatg oz avàntmiezgi?», ampeara igl Mirco tut seriusameing a prenda nanavànt igl sieus bloc da notiztgas.

«Damai tatta, tge ast te fatg oz avantmezde?», dumonda Mirco tot serious e peglia notiers igl sies bloc da notiztgas.

«Dimena nona, che hest tü fat hoz aunzmezdi?», dumanda Mirco tuot serius e piglia notiers sieu bloc da notizchas.

«Dimena nona, che hast tü fat hoz avantmezdi?», dumonda Mirco tuot serius e piglia nanpro seis bloc da notizchas.


Mirco ed ils Crazy Kids scalinan vid igl esch dalla tatta. «Tgei cletg che vus gideis mei», selegra la tatta. «Jeu sai veramein buca, nua che jeu hai mess ils egliers. Senza quels sai jeu buca far caltschiel tiu pullover niev.»

Igl Mirco ad igls Crazy Kids scalegnan ved igl esch da la tata. «Tge furtuna ca vus gidaz a mei», salegra la tata. «Jou se propi betga noua ca jou ve mess igls igliers. Sainza quels se jou betga far caltschol igl tieus pulover nov.»

Mirco ed igls Crazy Kids scalignan ve digl isch dalla tatta. «Tge cletg tgi vusoters am gidez», sa legra la tatta. «Ia sa propi betg, noua tgi ia va mess igls mies igliers. Sainza chels sa ia betg far anavant caltschoul igl ties pullover nov.»

Mirco ed ils Crazy Kids sclingian vi da la porta da la nona. «Che furtüna cha vus am güdais», disch la nona. «Eau nu se simplamaing na, inua ch'eau d'he miss mieus ögliers. Sainza quels nu poss eau glivrer tieu pullover nouv.»

Mirco ed ils Crazy Kids sclingian vi da la porta da la nona. «Che furtüna cha vus am güdais», disch la nona. «Eu nu sa simplamaing na, ingio ch'eu n'ha miss meis ögliers. Sainza quels nu possa finir teis pullover nouv.»


Tge tgossa anquieras tei igl ple savens?

Tge tgossas tschertgas te igl pi savens?


Tgi da vossa classa ni da tia famiglia sto encurir il pli stedi enzatgei?

Tgi da la vossa classa near da la tia famiglia sto ancurir igl ple savens anzatge?

Tgi dalla vossa classa u dalla tia famiglia stò tschartger igl pi savens ensatge?

Chi da vossa classa u da tia famiglia stu tschercher il pü suvenz qualchosa?

Chi da vossa classa o da tia famiglia sto tscherchar il plü suvent alch?


Ils Crazy Kids gidan la tatta dil Marco. Legia il text e fai ils pensums.

Igls Crazy Kids gidan a la tata digl Mirco. Ligia igl text a fe las leztgas sutvart.

Igls Crazy Kids geidan alla tatta da Mirco. Ligia igl text e fò igls exercezis.

Ils Crazy Kids güdan a la nona da Mirco. Legia il text e fo las lezchas.

Ils Crazy Kids güdan a la nona da Mirco. Legia il text e fa las lezchas.


Ti has saviu raquintar bein il capetel ed has giugau cun tia vusch, tia mimica e cun gèsts.

Tei âs savieu raquintar igl capetel ad âs giujieu cun la tia vusch, tia gestica a la tia mimica.

Te ast savia rachintar igl tgapetel ed ast giuia cun la tia vousch, igls ties gests e la tia mimica.

Tü hest savieu raquinter il chapitel e giuver cun tia vusch, tieus gests e tia mimica.

Tü hast savü raquintar il chapitel e giovar cun tia vusch, teis gests e tia mimica.


Ti has mussau engaschi da far quei pensum.

Tei âs musso angaschamaint tier quella leztga.

Tü hest musso ingaschamaint per quista lezcha.

Tü hast muossà ingaschamaint pro quista lezcha.


Legia ni teidla il 6. capetel 'Il vulcan stizzau'.

Ligia near tearla igl 6. capetel 'Igl vulcan stez'.

Ligia u tedla igl 6. tgapetel 'Igl vulcan stido'.

Legia u taidla il 6. chapitel 'Il vulcan stüz'.

Legia o taidla il 6. chapitel 'Il vulcan stüz'.


Jeu sun staus tier la caussa ed hai buca seschau disturbar.

Jou ve savieu star tier la tgossa a ve betga sascho distrer.

Eau d'he savieu rester tar la chosa e nu m'he lascho/lascheda distrer.

Eu n'ha savü restar pro la chosa e nu m'ha laschà/laschada distrar.


d) Analisei e cumparegliei vossas valetaziuns. Dei vos pareris arisguard ils singuls criteris.

d) Analisad a cumparagliead anzemel las vossas valitaziùns. Ged igl voss meni partutgànt igls singuls criteris.

d) Cumparagle an dus las vossas valetaziuns. Sche igl voss pareri (meini) tar igls singuls criteris.

d) Analisè e congualè insembel vossas valütaziuns. Dschè vos parair a reguard ils singuls criteris.

d) Analisai e congualai insembel vossas valütaziuns. Dit vos parair a reguard ils singuls criteris.


a) Notescha enzacons cavazzins impurtonts dil capetel 'Il vulcan stizzau' el maletg ni entuorn il maletg.

a) Noda egn peer tgavazegns impurtànts digl capetel 'Igl vulcan stez' agl maletg.

a) Noda en pêr tgavazzigns impurtants digl tgapetel 'Igl vulcan stido' sen en cedel.

a) Nota ün pêr chavazzins importants dal chapitel 'Il vulcan stüz' aint il purtret.


Ti eis staus tier la caussa ed has buca seschau disturbar.

Tei âs savieu star tier la tgossa ad âs betga sascho distrer.

Tü hest savieu rester tar la chosa e nu t'hest lascho/lascheda distrer.

Tü hast savü restar pro la chosa e nu t'hast laschà/laschada distrar.


Ti has tedlau cun attenziun quei che jeu hai raquintau a ti.

Tei âs savieu tarlar cun atenziùn igl tieus cunscular near la tia cunsculara.

Te ast savia tadlar bagn chegl tgi ia va rachinto.

Tü hest savieu tadler cun attenziun a que ch'eau d'he raquinto.

Tü hast savü tadlar cun attenziun a quai ch'eu n'ha raquintà.


c) Valetescha tia lavur e la lavur da tiu partenari.

c) Valetescha la tia lavur a la lavur digl tieus partenari.

c) Valetescha la tia lavour e la lavour dalla tia partenaria / digl ties partenari.

c) Valütescha tia lavur e la lavur da tieu partenari e tia partenaria.

c) Valütescha tia lavur e la lavur da teis partenari o da tia partenaria.


b) S'imaginescha dad esser Mauro. Raquenta libramein la historia ord sia perspectiva ad in da tes conscolars. Drova ils cavazzins che ti has nudau sil cedel. Emprova da giugar cun tia vusch, tia mimica e cun gèsts.

b) S'imaginescha ca tei fussas igl Mauro. Raquenta librameing igl capetel or da la sia optica ad egn cunscular near ad egna cunsculara. Tei sas duvrar igls tgavazegns ca tei âs nudo sen egn scretet. Amprova da giujear cun la tia vusch, cun la tia gestica a la tia mimica.

b) T'imaginescha (ta metta avant) tgi te seias Mauro. Rachinta igl tgapetel tenor la sia vista ad ena conscolara u en conscolar. Te post duvrar igls tgavazzigns tgi te ast nudo sen igl cedel. Amprova da giuier cun la tia vousch, igls ties gests e la tia mimica.

b) Imaginescha't cha tü sajast Mauro. Raquinta il chapitel tenor sia perspectiva ad ün conscolar u ad üna conscolara. Tü poust druver ils chavazzins cha tü hest noto sün ün scrittin. Prouva da giuver cun tia vusch, tieus gests e tia mimica.

b) T'imaginescha cha tü sajast Mauro. Raquinta il chapitel our da sia optica ad ün conscolar o ad üna conscolara. Tü poust dovrar ils chavazzins cha tü hast notà sün ün scrittin. Prouva da giovar cun tia vusch, teis gests e tia mimica.


Jeu hai saviu raquintar bein il capetel ed hai giugau cun mia vusch, mia mimica e cun gèsts.

Jou ve savieu raquintar igl capetel a ve giujeu cun la mia vusch, mia gestica a la mia mimica.

Ia va savia rachintar igl tgapetel e va giuia cun la mia vousch, igls mies gests e la mia mimica.

Eau d'he savieu raquinter il chapitel e d'he giuvo cun mia vusch, mieus gests e mia mimica.

Eu n'ha savü raquintar il chapitel e n'ha giovà cun mia vusch, meis gests e mia mimica.


Igls tgavazegns segl scretet ân gido a mei.

Igls tgavazzigns sen igl cedel am on gido.

Ils chavazzins sül scrittin m'haun güdo.


Resumescha tia lavur cun ina solia interjecziun:

Resumescha la tia lavur cun egn'unica interjecziùn:

Resumescha la tia lavour cun en'interjecziun.

Resüma tia lavur cun ün'unica interjecziun:

Resümescha tia lavur cun ün'unica interjecziun:


Jeu hai tedlau cun attenziun quei che miu conscolar ni mia conscolara ha raquintau.

Jou ve savieu tarlar cun atenziùn igl mieus cunscular near la mia cunsculara.

Ia va savia tadlar bagn igl rachint dalla mia conscolara u digl mies conscolar.

Eau d'he savieu tadler cun attenziun a mieu conscolar u a mia conscolara.

Eu n'ha savü tadlar cun attenziun a meis conscolar o a mia conscolara.


Resumescha la lavur cun ina solia interjecziun:

Resumescha la lavur cun egn'unica interjecziùn:

Resumescha la lavour cun en'interjecziun.

Resüma la lavur cun ün'unica interjecziun:

Resümescha la lavur cun ün'unica interjecziun:


Jeu hai mussau engaschi duront far quei pensum.

Jou ve musso angaschamaint tier quella leztga.

Eau d'he musso ingaschamaint per quista lezcha.

Eu n'ha muossà ingaschamaint per quista lezcha.


Quei vuless jeu aunc emprender da far meglier:

Quegl less jou ànc amprender a far miglier:

Chegl less ia anc amprender a far migler:

Quist vulessi auncha imprender a fer meglder:

Quist vulessa amo imprender a far meglder:


Igls tgavazegns segl scret ân gido a tgei.

Igls tgavazzigns sen igl cedel at on gido.

Ils chavazzins sül scrittin t'haun güdo.


Paul ei buca vegnius culla 3 da 4. Al port d'Athen, al Pireus, 5 numnadamein in brav 6.

Igl Pol e betga rivo cun la 3 da 4. Agl port d'Athena c'â 5 Piräus, e'gl numnadameing egn teribel 6!

Paul nun es gnieu culla 3 da la 4. Al port d'Athen, chi ho nom 5, es nempe ün vaira 6 (vertical).

Paul nun es gnü culla 3 da la 4. Al port d'Athen, chi ha nom 5 (vertical), esa nempe ün vaira 6.


b) Scriva in plaid dalla medema famiglia da plaids.

b) Scriva egn pled da la madema famiglia da pleds.

b) Scriva ün pled da la listessa famiglia da pleds.


Bab di che jeu 9 historias da sgarschur.

Igl bab gi ca jou 9 istorgias da sgarschur.

Bap disch ch'eau 9 istorgias sgrischaivlas.

Bap disch ch'eu 9 istorgias sgrischusas.


«Jeu hai gie negin 9, jeu drovel buc in 'toc su-ra'.»

«Jou ve gea nign 9, jou dovr nigna part su – ra!»

«Eau nu d'he üngün 9 (orizontel), eau nu drouv dimena üngüna 'part s - u - r - a'.»

«Eu nun ha ingün 9 (orizontal), eu nu douvr dimena ingüna 'part sura'.»


Jou sund <strong>4 </strong>sco egna tomata.

Eau sun <strong>4 </strong>(orizontel) scu üna langusta.

Eu sun <strong>4 </strong>sco üna langusta.


<strong>8 </strong> sco sch'ella vuless mussar ad in jester in niev plaid!

Gest sco sch'ella less mussar egn nov pled ad egn 8!

<strong>8 </strong>uschè, scu sch'ella vuless musser ad ün ester ün nouv pled.

<strong>8 </strong>uschè, sco sch'ella vuless muossar ad ün ester ün nouv pled.


Igl bab gi ca jou invanteschi istorgias da 1.


Con bein enconuschas ti il cuntegn dalla brev dils 4 d'uost? Fai l'emprova.

Quànt bagn ancanuschas tei igl cuntegn da la breav digls 4 d'avust?

Quaunt bain cugnuoschast tü il cuntgnieu da la charta dals 4 avuost?

Quant bain cugnuoschast tü il cuntgnü da la charta dals 4 avuost?


Jeu sesel cun mumma e bab en in 1 al 2 e sun tresta.

Jou 1 agl 2 cugl bab a cun mia mama, ad jou sund tresta.

Eau tschaint cun bap e mamma in ün 1 (orizontel) al 2 e sun trista.

Eu sez cun mamma e bap in ün 1 al 2 (orizontal) e sun trista.


Ni che Paul ei vegnius malsauns ed ha <strong>8 </strong>e schai a casa enta letg!

Near c'igl Pol e vagnieu malzàn ad â 8 a sche a tgea agl sieus litg!

U cha Paul es gnieu amalo ed ho <strong>8 </strong>ed es a chesa in let!

O cha Paul es gnü amalà ed ha <strong>8 </strong>ed es a chasa in let!


... ed ussa ein Paul e ses geniturs 7 arrivai sin in'autra insla!

... ad ussa en igl Pol a seas geniturs <strong>7 </strong>sen tut egn'otra insla!

... ed uossa sun Paul e sieus genituors 7 sün tuot ün'otra isla!

... ed uossa sun Paul e seis genituors 7 sün tuot ün'otra isla!


Ina tala 6 sco quell'Anita dat ei buc ina secunda gada.

Egna 6 sco quell'Anita dat igl betg egna savunda geada.

Üna<strong> 6 </strong>scu quista Anita nu do que üna seguonda vouta.

Üna<strong> 6 </strong>sco quista Anita nu daja üna seguonda jada.


El manegia ch'ils geniturs da Paul hagien 2 decidiu dad ir a mirar l'Acropolis ad Athen e tut tschei 3 vegl ch'ei dat aunc leu.

El manegia c'igls geniturs digl Pol vegian me sadezidieu da 2 l'Acropolis ad Athena a tge 3 vigl c'igl deti là.

El managia cha'ls genituors da Paul varon 2 (vertical) decis dad ir a guarder l'Acropolis ad Athen e tuot quell' 3 veglia cha que detta lo.

El manaja cha'ls genituors da Paul varan 2 (vertical) decis dad ir a verer l'Acropolis ad Athen e tuot tschell' 3 veglia chi detta là.


... eis ella vegnida tier mei, ha mirau da quei 7 ed ha dumandau:

... e ella vagnida nà tier me, â vurdo da que<strong> 7 </strong>ad â amparo:

... es ella gnida tar me, m'ho guardeda da que <strong>7 </strong>ed ho dumando: Inua es tia part sura?»

... d'eir'la gnüda nan pro mai, m'ha guardada da quai 7 ed ha dumandà: «Ingio es tia part sura?»


Tochen che l'5 ei buca curada, astgel jeu buc ir pli alla riva.

Antocen ca l' <strong>5 </strong>e betga curada, dastg jou betga ple ir giou a la riva.

Fin cha la<strong> 5 </strong>(vertical) es guarida, nu possi pü ir giò a la riva dal mer.

Fin cha la<strong> 5 </strong>es guarida, nu possa plü ir giò a la riva dal mar.


c) Raquenta dalla davosa carplina che ti has giu.

c) Raquenta da la davosa daspeta ca tei âs gieu.

c) Quinta da l'ultima dispütta cha tü hest gieu.

c) Quinta da l'ultima dispitta cha tü hast gnü.


Igl imperativ vegn duvraus per formar camonds e scamonds, admoniziuns, giavischs e cussegls.

Igl imperativ vean duvro par furmar cumonds a scumonds, admoniziùns, giavischs a cunzegls.

Igl imperativ vign duvro per furmar cumonds, scumonds, admuniziuns, giaveischs, supplicas e cunsegls.

L'imperativ vain druvo per formuler cumands e scumands, admuniziuns, giavüschs e cussagls.

L'imperativ vain dovrà per formular cumonds e scumonds, admoniziuns, giavüschs e cussagls.


En mintgina da quellas construcziuns anflas ti in verb. Noda el cun blau e scriva igl infinitiv ella secunda colonna. Scriva lu ella tiarza colonna il camond el plural.

An mintgegna da quellas construcziùns tgatas tei egn verb. Noda el cun blau a scriva igl infinitiv an la savunda colona. Scriva alura an la tearza colona igl cumond agl plural.

Ainten mintga construcziun cattas te en verb. Igl marchescha cun blo e screiva igl infinitiv ainten la sagonda colonna. Scu tunga chegl, schi te cumondas igl madem a ples tgangs? Screiva alloura igl cumond ainten la terza colonna (aint igl plural).

In minchüna da quistas frasas chattast tü ün verb. Nota'l cun blov e scriva l'infinitiv aint illa seguonda culuonna. Scriva alura il cumand al plural aint illa terza culuonna.

Aint in minchüna da quistas frasas chattast tü ün verb. Til nota cun blau e scriva l'infinitiv aint illa seguonda culuonna. Scriva lura il cumond al plural aint illa terza culuonna.


Igl imperativ vegn buca mo duvraus per cumandar. Per tgei aunc? Fai mintgamai in exempel.

Igl imperativ vean betga me duvro par cumandar. Par tge ànc? Fe mintgame egn exaimpel.

Igl imperativ vign betg angal duvro per cumandar. Per tge anc? Fasche mintgamai en exaimpel.

L'imperativ nu's drouva be per cumander. Per che oter as drouva eir auncha quista fuorma? Fo adüna ün exaimpel.

L'imperativ nu's douvra be per cumandar. Per che oter as douvra eir amo quista fuorma? Fa adüna ün exaimpel.


a) Mirco e ses cumpogns fan ina spassegiada cun Luna. Els termaglian cul tgaun ed emprovan da mussar enzacons trics ad el. Quei tuna aschia:

a) Igl Mirco ad igls seas cumpogns fan egna spassageada cun la Luna. Els tarmaglian cugl tgàn ad amprovan da mussar anzaquànts trics ad el. Quegl tùna ascheia:

a) Mirco ed igls sies cumpogns fon ena spassageda cun Luna. Els discorran cun igl tgang ed amprovan da mussar ad el en pêr trics. Ed uscheia tunga chegl:

a) Mirco e sieus cumpagns faun üna spassageda cun Luna. Els discuorran cul chaun e prouvan da'l musser ün pêr trics. Ed uschè tuna que:

a) Mirco e seis cumpogns fan üna spassegiada cun Luna. Els discuorran cul chan e prouvan da til muossar ün pêr trics. Ed uschè tuna quai:


Sin tgi camondas ti il pli savens e tgi camonda savens sin tei?

A tgi cumondas tei igl ple savens a tgi cumonda savens a tgei?

A tgi dez vous igl pi savens cumonds e tgi dat savens cumonds a vous?

A chi dest tü il pü suvenz cumands e chi do suvenz cumands a te?

A chi dast tü il plü suvent cumonds e chi dà suvent cumonds a tai?


Tgei ei in scamond general? Numna treis da quels.

Tge e egn scumond general? Numna tres da quels.

Tge è en scumond? Numne egn cun igl imperativ ed egn cun igl infinitiv.

Che es ün scumand generel? Nota trais exaimpels.

Che es ün scumond general? Nota trais exaimpels.


Ed ussa van ils Crazy Kids in toc a spass cun Luna. Legia co ils Crazy Kids emprovan da dressar Luna e fai ils pensums sutvart.

Ad ussa van igls Crazy Kids egn toc a spass cun la Luna. Ligia co igls Crazy Kids amprovan da drassar la Luna a fe las leztgas sutvart.

Ed ossa von igls Crazy Kids en toc a spass cun Luna. Ligia, scu tgi igls Crazy Kids amprovan da dressar Luna e fò igls exercezis.

Ed uossa vaun ils Crazy Kids ün töch a spass cun Luna. Legia, cu cha'ls Crazy Kids prouvan da dresser a Luna e fo las lezchas.

Ed uossa van ils Crazy Kids ün toc a spass cun Luna. Legia, co cha'ls Crazy Kids prouvan da dressar a Luna e fa las lezchas.


Tgei segn d'interpuncziun drovas ti magari suenter igl imperativ?

Tge anzena d'interpuncziùn dovras tei magari suainter igl imperativ?

Tge segn d'interpuncziun duvragn nous savens siva igl imperativ?

Che segn d'interpuncziun drouvast tü cul imperativ?

Che segn d'interpuncziun douvrast tü cul imperativ?


Has ti era gia mussau in tric ad in animal? Raquenta.

Âs tei ear gea musso egn tric ad egn animal? Raquenta.

Vez vous gio musso en tric ad en animal? Rachinte.

Hest eir tü già musso ün tric ad üna bes-cha? Quinta.

Hast eir tü fingià muossà ün tric ad üna bes-cha? Quinta.


c) Metta igls suandonts verbs aint igl imperativ singular e plural:

c) Metta ils seguaints verbs a l'imperativ singular e plural:


Duvrei igl imperativ e fagei da tgaun e patrun. Controllei che vos camonds vegnien fatgs exact e bein. Fagei avon alla classa duas caussas.

Duvrad igl imperativ a faged da tgàn a patrùn. Controlad c'igls voss cumonds vignian fatgs exact a bagn. Faged avànt a la classa duas tgossas.

Duvre igl imperativ e fasche da tgang e patrung/patrunga. Controlle tgi igls voss cumonds vignan fatgs bagn. Preschente alla classa dus cumonds.

Druvè l'imperativ e giuvè da patrun e chaun. Guardè cha voss chaun fo eir propi per cumand. Preschantè duos cumands a la classa.

Dovrai l'imperativ e giovai da patrun e chan. Guardai cha vos chan fa eir propa per cumond. Preschantai duos cumonds a la classa.


b) La fuorma dil verb che ti anflas els camonds senumna imperativ. Legia il memo e fai ils pensums.

b) La furma digl verb ca tei tgatas agls cumonds sanumna imperativ. Ligia igl memo a fe las leztgas.

b) La furma digl verb tgi vous cattez aint igls cumonds ins nomna 'imperativ'. Lige igl memo sen la proxima pagina an classa e fasche igls exercezis.

b) La fuorma dal verb cha tü chattast i'ls cumands as nomna 'imperativ'. Legia il memo e fo las lezchas.

b) La fuorma dal verb cha tü chattast i'ls cumonds as nomna 'imperativ'. Legia il memo e fa las lezchas.


Ils adverbs vegnan per gronda part formai cun aschuntar il suffix <strong>-mein</strong> alla fuorma feminina digl adjectiv.

Igls adverbs vignan furmos par ordinari cun aschuntar igl sufix <strong>-meing</strong> a la furma feminina digl adjectiv.

Bgers adverbs vegnan furmos cun agiundscher il suffix <strong>-maing</strong> a la fuorma feminina da l'adjectiv.

Ils adverbs vegnan fuormats per ordinari cun agiundscher il suffix -maing a la fuorma feminina da l'adjectiv.


Il scribent prelegia cuortamein in text.

Igl scrivànt preligia curtameing egn text.


b) Quels plaids ein era ina sutgruppa dallas particlas. Legia il memo e fai il pensum.

b) Quels pleds en ear egna sutgrupa da las particlas. Ligia gl'amprem igl memo a fe la leztga.

b) Quist pleds sun eir üna suotgruppa da las particlas. Legia il prüm il memo e fo la lezcha.

b) Quists pleds sun eir üna suotgruppa da las particlas. Legia il prüm il memo e fa la lezcha.


6. La princessa ei ina matta cun ina cua da pèsch ed ina cruna sil tgau.

6. La prinzessa e egna buaba cun egna cùa da pestg ad egna crùna segl tgieu.

6. La princessa es üna matta cun üna cua da pesch ed üna curuna sül cho.

6. La princessa es üna matta cun üna cua da pesch ed üna curuna sül cheu.


Nossa nona es gnida <strong>fich </strong>veglia.


4. Cura che Mauro arva ils egls, vesa el ina gronda plonta.

4. Cur c'igl Mauro earva igls îls, veza el egn grànd pumer.

4. Cur cha Mauro evra ils ögls, vezza el ün grand bös-ch.

4. Cur cha Mauro driva ils ögls, vezza el ün grond bös-ch.


2. Igl Mauro ad igl dragùn sgolan sur la mar.

2. Mauro ed il dragun svoulan sur il mer.

2. Mauro ed il dragun svoulan sur il mar.


Legia ni teidla il 7. capetel 'La glisch dalla mar' e fai ils pensums.

Ligia near tearla igl 7. capetel 'La glisch da la mar' a fe las leztgas sutvart.

Legia u taidla il 7. chapitel 'La glüsch dal mer' e fo las lezchas suotvart.

Legia o taidla il 7. chapitel 'La glüm dal mar' e fa las lezchas suotvart.


Anetgamein croda Mauro giu da tschiel. El croda profundamein ell'aua dalla mar. Na, Mauro ha buca sefatg mal. L'aua ei loma sco in plumatsch. Nua eis el setschentaus? La princessa salida Mauro cordialmein.

Anetgameing cupetga igl Mauro giou da tschiel. El cupetga an l'aua da la mar. Na, igl Mauro â gnànc safatg mal. L'aua e loma sco plimatschs. Noua e'l rivo? La prinzessa salida cordialmeing igl Mauro.

Tuot in ün dandet crouda Mauro giò dal tschêl. El crouda profuondamaing aint ill'ova dal mer. Na, Mauro nu s'ho niauncha fat mel. L'ova es lamma scu üna plüma da pennas. Inua es el rivo? La princessa salüda cordielmaing a Mauro.

Tuot in ün dandet crouda Mauro giò dal tschêl. El crouda profuondamaing aint ill'aua dal mar. Na, Mauro nu s'ha gnanca fat mal. L'aua es lomma sco üna plüma da pennas. Ingio è'l rivà? La princessa salüda cordialmaing a Mauro.


a) Indichescha, sche la construcziun ei gesta ni buc e metta ils bustabs in suenter l'auter. Anflas ti il plaid da sligiaziun?

a) Inditgescha scha la construcziùn e vera near falada a meta igls bustabs l'egn davo l'oter. Tgatas tei igl pled da schliaziùn?

a) Indicha, scha la frasa es güsta u fosa e metta ils custabs ün zieva l'oter. Chattast tü il pled da soluziun?

a) Indicha scha la frasa es güsta o fosa e metta ils custabs ün davo tschel. Chattast tü il pled da soluziun?


Igl dragùn sgola regularmeing sur la mar.

David vo <strong>regulermaing </strong>a nuder.

David va <strong>regularmaing </strong>a nodar.


1. Il dragun es verd ed ha alas gelguas.


Igl surmester dovra zund gî da cureger la clausura.


7. La princessa havess bugen che Mauro reparass siu termagl.

7. La prinzessa vess bugent c'igl Mauro reparass igl sieus tarmagl.

7. La princessa vess gugent cha Mauro cumeda sieu giovaret.

7. La princessa vess jent cha Mauro cumoda seis giovaret.


10. Mauro ha saviu trer flad sut l'aua, perquei ch'el ei curdaus giu da tschiel.

10. Igl Mauro â savieu respirar sut l'aua, parquegl c'el e cupitgieu giou da tschiel.

10. Mauro ho pudieu respirer suot l'ova, perche ch'el es crudo giò dal tschêl.

10. Mauro ha pudü respirar suot l’aua, perche ch'el es crodà giò dal tschêl.


Igl adverb ei in plaid invariabel ch'ins drova per modificar il senn d'in verb, d'in adjectiv ni d'in auter adverb.

Igl adverb e egn pled invariabel c'ign dovra par midar igl sen d'egn verb, d'egn adjectiv near d'egn oter adverb.

L'adverb es ün pled invariabel cha's drouva per modificher il sen d'ün verb, d'ün adjectiv u d'ün oter adverb.

L'adverb es ün pled invariabel chi's douvra per modifichar il sen d'ün verb, d'ün adjectiv o d'ün oter adverb.


5. La princessa spetga tochen che Mauro vegn.

5. La prinzessa spetga antocen c'igl Mauro vean.

5. La princessa spetta fin cha Mauro vain.


c) Silla princessa anflas ti aunc dapli adverbs. Sutlingescha ils adverbs ellas construcziuns. Scriva duas atgnas construcziuns. Drova leutier adverbs che ti anflas ella princessa e marchescha els.

c) Sen la prinzessa sas tei liger plirs adverbs. Sutastrescha igls adverbs an las construcziùns. Scriva tres atgnas construcziùns. Dovra làtier adverbs ca tei tgatas sen la prinzessa a marcescha els.

c) Aint ils chavels e sül vstieu da la princessa poust tü ler auncha dapü adverbs. Suottastricha ils adverbs illas frasas. Scriva trais egnas frasas. Drouva adverbs cha tü chattast illa princessa e markescha quels.

c) Aint ils chavels e sül büschmaint da la princessa poust tü leger amo daplü adverbs. Suottastricha ils adverbs illas frasa. Scriva trais aignas frasas. Dovra adverbs cha tü chattast illa princessa e tils markescha.


8. Il palaz dalla princessa ei il tschiel.

8. Igl palazi da la prinzessa e agl tschiel.

8. Il palazi da la princessa es i'l tschêl.


9. Il drag spida fiug e peina aschia la clav dalla princessa.

9. Igl dragùn spida fiac a pena ascheia la clav da la prinzessa.

9. Il dragun spüda fö e repara uschè la clev da la princessa.

9. Il dragun spüda fö e repara uschè la clav da la princessa.


3. Mauro piarda igl equiliber e croda sco in crap tras l'aria.

3. Igl Mauro pearda igl equiliber a cupetga sco egn crap tras l'aria.

3. Mauro perda l'equiliber e crouda scu ün crap tres l'ajer.

3. Mauro perda l'equiliber e crouda sco ün crap tras l'ajer.


Nus havein affittau in auto e fagein in'excursiun egl intern dalla tiara.

Nus vagn prieu par tschains egn auto a fagiagn egn'excursiùn sur l'insla vei.

Nous vagn piglia a tschains en auto e faschagn en'excursiun aint igl 'intern dalla tera'.

Nus vains piglio a fit ün auto e giains a guarder il pajais.

Nus vain tut a fit ün auto e giain a verer il pajais.


Igl ei calira ed jeu hai in venter tut rodund, perquei che jeu hai buiu tschun butteglias Coca Cola. (Naturalmein repartiu sigl entir avonmiezdi).

Igl e caliras ad jou ve egn vainter tut radund, parquegl ca jou ve bavieu 5 buteglias Coca-Cola (sacapescha durànt gl'antier avàntmiezgi).

Igl è fitg tgod ed ia va en vainterung, perchegl tgi ia va bavia 5 cloccas Coca-Cola (naturalmaintg tot avant mezde).

Ad es chaluors ed eau d'he ün buttatschun, perche ch'eau d'he bavieu tschinch butiglias Cola. (Natürelmaing scumpartieu sün tuot l'aunzmezdi.)

Id es chalurs ed eu n'ha ün buttatschun, perquai ch'eu n'ha bavü tschinch butiglias Cola. (Natüralmaing scumparti sün tuot l'avantmezdi.)


Legia las brevs dils 5, 6, 7 ed 8 d'uost.

Ligia las breavs digls 5, 6, 7 ad 8 d'avust.

Ligia las brevs digls 5, 6, 7 ed 8 d'avost.

Legia las chartas dals 5, 6, 7 ed 8 avuost.


Cura ch'igl ei clar ed ha neginas neblas, eis el blaus.

Cur c'igl e cler ad â nigns nivels, e el blau.

Cura tg'igl è cler e seragn, è el bel blo.

Cur cha'd es cler e serain, es el bel blov.

Cur chi'd es cler e serain, es el bel blau.


El ei tut cotschens e fetg dultschs. El crescha en iert.

Ella e cotschna a dultscha. Ella crescha an iert.

Ella è cotschna e doltscha e crescha aint igl iert ed aint igl gôt.

Ella es cotschna e dutscha e crescha in üert ed aint il god.


Igl animal ei brins ed ha ina cua fetg spessa.

Igl animal e bregn ad â egna cùa fetg spessa.

La bes-cha es brüna ed ho üna bella cua spessa.

La bes-cha es brüna ed ha üna bella cua spessa.


El ei alvs ni brins e vegn coluraus da Pastgas.

El e alv near bregn a vean caluro da Pastgas.

El è alv u bregn e da Pasca vign el coluro cun pagletschas da tschavola.

El es alv u brün ed a Pasqua vain el culurieu cun pletschas da tschiguolla.

El es alb o brün ed a Pasqua vain el culuri cun pletschas da tschiguolla.


a) Las construcziuns 1 e 4 ein correctas.


Verduras ein sanadeivlas. Quella cheu ei oranscha.

Verdira e sanadevla. Quella qua e oranscha.

Verdura è sanga. Chella sort è oranscha.

Verdüra es sauna. Quista sort es orandscha.

Verdüra es sana. Quista sort es orandscha.


Ella crescha sin plontas e sa esser verda, melna ni brina.

Ella crescha sen plàntas a sa easser verda, melna near bregna.

Ella crescha sen plantas e pò esser verda, melna, cotschna u bregna.

Ella crescha sün bös-chs e po esser verda, melna u brüna.

Ella crescha sün bös-chs e po esser verda, gelgua o brüna.


El ha in nas tgietschen e fa rir la glieud.

El â egn nas cotschen a fa rir la glieud.

El u ella ò en nas cotschen e fò reir la gliout.

El ho ün nes cotschen e fo rir a la glieud.

El ha ün nas cotschen e fa rier a la glieud.


El schubregia ils tgamins. Sia vestgadira ei tut nera.

El schubregia igls tgamegns. La sia vastgadira e nera.

El u ella puzzegia igls tgamegns. La sia vistgadeira è tot neira.

El cunagia ils chamins. Sieu vstiari es tuot nair.

El pulischa ils chamins. Sia büschmainta es tuot naira.


Il pli savens eis ella brina e dultscha.

Igl ple savens e ella bregna a dultscha.

Ella es pel solit quedra, brüna e dutscha.

Ella es pel solit quadra, brüna e dutscha.


mirar per in bi vestgiu da nozzas per la tatta

vurdar par egn beal vastgieu da nozas par la tata

vurdar per en bel vistgia da nozzas per la tatta

guarder per ün bel vstieu da nozzas per la nona

verer per ün bel büschmaint da nozzas pella nona


• Tgei lavur(s) ei(n) tenor vus la(s) pli biala(s)?

• Tge lavur(s) e(n) tanor vus la(s) ple beala(s)?


Il scolast surdat a mintga scolar ina dallas suandontas rollas: salep, furmicla, cambrer/cambrera, musicant etc. Ussa prelegia el differentas 'lavurs' che ston vegnir fatgs per che la fiasta da nozzas gartegi. Ils scolars stattan mintgamai sin peis, cura ch'ina lavur va a prau cun lur rolla.

Igl surmester surdat a mintga scular egna da las savundàntas rolas: salep, furmicla, tgambrer/tgambrera, musicànt etc. Ussa preligia el diferaintas 'lavurs' ca ston vagnir fatgas par ca la feasta da noza gartegi. Igls sculars statan mintgame sen pes, cur c'egna lavur va a pro cun lur rola.

Igl scolast attribuescha a mintga scolar egna dallas suandontas rollas: salep, furmeila, perdetga, plevant, musicant, e.u.a. Ossa preligia el diversas lavours tgi ston neir fatgas per tgi las nozzas gartegian. Igls scolars stattan an peis, schi vign preligeida ena lavour tg'els on da far an lour funcziun.

Il magister attribuescha a mincha scolar üna da las seguaintas rollas: silip, furmia, perdütta, ravarenda/preir, musicant e.u.i. Uossa prelegia el diversas 'lavuors' chi stöglian gnir fattas per cha las nozzas gratagian. Ils scolars staun sü, scha vain prelet üna lavur ch'els haun da fer in lur funcziun.

Il magister attribuischa a mincha scolar üna da las seguaintas rollas: silip, furmia, perdütta, ravarenda, musicant e.u.i. Uossa prelegia el diversas 'lavurs' chi ston gnir fattas per cha las nozzas gratajan. Ils scolars stan sü, schi vain prelet üna lavur ch'els han da far in lur funcziun.


• Sche gie, tgei fiasta plaschess a ti il meglier?

• Scha ea, tge feasta plaschess a tgei igl miglier?

Schi ea, tge festa faschessas te igl pi gugent?

• Scha schi, che festa fessast tü il pü gugent?

• Scha schi, che festa fessast tü il plü jent?


• Tgi ha da far il pli bia ell'organisaziun d'ina nozza?

• Tgi â da far igl ple blear an l'organisaziùn d'egna noza?

Tgi ò da far igl pi bler per organisar nozzas?

• Chi ho da fer il pü bger per organiser üna nozza?

• Chi ha da far il plü bler per organisar üna nozza?


dumandar enzatgi da far cambrer e cambrera

amparar anzatgi sch'el fetschi tgambrer near tgambrera


lavar igl vistgia da nozzas digl salep (u: cumprar en nov)


• Vol tei ear egn'ea maridar? Partge (betg)?

• At vulessast eir tü marider üna vouta? Perche (na)?

• At lessast eir tü maridar üna jada? Perche (brich)?


cumprar büschmaints nouvs pels nozzadurs


Evaluaziun dall'activitad cun entginas damondas

Evaluaziùn da l'activitad cun anqualas amparadas

Evaluaziun dall'activitad cun en pêr dumondas

Evaluaziun da l'activited cun ün pêr dumandas

Evaluaziun da l'actività cun ün pêr dumondas


Tgei lavur ston ils affons far il pli savens?

Tge lavur ston igls unfànts far igl ple savens?

Tge lavours stuez far igl pi savens a tgesa?

• Che lavuors stuvais vus fer il pü suvenz a chesa?

• Che lavurs stuvais vus far il plü suvent a chasa?


Copiar pli grond la retscherca e pender quella vid la tabla. Mintga scolar noda cun in streh las lavurs ch'el sto far. Cumparegliar tgei lavurs ch'ils scolars han da far e con stedi ch'els ston far quellas.

Coptgear ple grànd la retschartga a palandar quella ved la tavla. Mintga scular noda cun egn streh las lavurs c'el sto far. Cumparagliear tge lavurs c'igls sculars ston far a quànt savens c'els ston far quellas.

Angrondaneir la retschertga sen en placat e fixar chel ve dalla tavla. Igls scolars fon en stretg per mintga lavour tg'els on da far a tgesa. Els pon alloura cumparagler, tge lavours tg'els on da far e quants scolars tgi on da far igl madem.

Ingrandir la retschercha sün ün placat e fixer quel vi da la tevla. Ils scolars faun ün strich per mincha lavur ch'els haun da fer a chesa. Els paun alura congualer che lavuors ch'els haun da fer e quaunts scolars chi haun da fer il listess.

Ingrondir la retschercha sün ün placat e fixar quel vi da la tabla. Ils scolars fan ün strich per mincha lavur ch'els han da far a chasa. Els pon lura congualar che lavurs ch'els han da far e quants scolars chi han da far il listess.


Dat ei ina lavur che sto mai vegnir fatga dils affons?

Dat igl egna lavur ca sto mai vagnir fatga digls unfànts?

Dattigl lavours tgi stuez mai far a tgesa?

• Do que lavuors cha vus nu stuvais mê fer a chesa?

• Daja lavurs cha vus nu stuvais mai far a chasa?


Ni: Far star si ils scolars tier la lavur ch'els fan il pli bugen e tier la lavur ch'els fan il pli nuidis.

Near: Far star sen pes igls sculars tier la lavur c'els fan igl ple bugent a tier la lavur c'els fan igl ple nuidas.

Far star se igls scolars tar lavours tg'els fon gugent u lavours tg'els fon anaveidas.

Fer ster sü als scolars tar lavuors ch'els faun gugent u lavuors ch'els faun invidas.

Far star sü als scolars pro lavurs chi fan jent o lavurs chi fan invidas.


Tgi da vus ha da far las pli biaras lavurs dil percasa?

Tgi da vus sto far las ple blearas lavurs digl partgea?

Tgi da vous ò da gidar igl pi savens a tgesa?

• Chi da vus ho da güder il pü bger a chesa?

• Chi da vus ha da güdar il plü bler a chasa?


gleisch, glischour, glischier, glischaint


Studegiar co ins sa anflar ils plaids encuretgs ella siarp da plaids.

Studagear co ign sa catar igls pleds ancuretgs an la zearp da pleds.

c) Stibgier scu tg'ins pò cattar igls pleds tschartgeas ainten la zerp da pleds.

c) Stüdger cu cha's po chatter ils pleds tscherchos illa serp da pleds.

c) Stübgiar co chi's po chattar ils pleds tscherchats illa serp da pleds.


casa, casetta, secasar, casament, meinacasa

tgea, tgeaseta, tgeasaregna, tgeasamaint, tanertgea

tgesa, tgesigna, datgesa, tgesamaint, tigneirtgesa

chesamaint, chesina, chesa, chesarina, dachesa

chasamaint, chasina, chasa, chasarina, dachasa


d) Plaids pusseivels dalla famiglia dil plaid<strong> 'luvrar'</strong>:

d) Pleds pussevels da la famiglia digl pled 'luvrar'

e) Pleds pussebels dalla famiglia digl pled 'luvrar':

d) Pleds pussibels da la famiglia dal pled 'lavurer':

d) Pleds pussibels da la famiglia dal pled 'lavurar':


luvrar, luvrus, luvrer, luvratori, conluvrer, luvrusadad, seluvrar en, capoluvrer, surluvrar

luvrar, luvrus, luvraint, luvraduir, luvrusadad, saluvrar aint, capoluvraint, surluvrar, luvergis

lavour, luvrant, luvranta, luvrer, luvrera, luvratori, luvrous, luvrada, luvriera (avioul), collaborar, collaboratour, elaborar

lavur, lavuraint, lavuratori, lavurius, collavurer, collavuratur, capolavuraint, elavurer

lavur, lavuraint, lavuratori, lavurius, collavurar, collavuratur, capolavuraint, elavurar


Il scolast scriva ils verbs conjugai culla medema persuna vid la tabla e repeta aschia las finiziuns dils verbs per mintga pronom persunal. Ils scolars enqueran ils verbs irregulars e fan lu igl exercezi b).

Igl surmester scriva igls verbs conjugos cun la madema parsùna ved la tavla a repeta ascheia las finiziùns digls verbs par mintga pronom parsunal. Igls sculars anquieran igls verbs iregulars a fan alura igl exerzezi b).

Igl scolast screiva igls verbs conjugos cun la madema persunga ve dalla tavla e repeta uscheia las desinenzas digls verbs per mintga pronom persunal. El dumonda igls scolars, sch'els veian la differenza tranter igls verbs cugl fons mellen, cotschen u blo (varda er grammatica da scola 2.4.7. e 2.4.8).

Il magister scriva ils verbs conjugos culla listessa persuna vi da la teva e repeta uschè las desinenzas dals verbs per mincha pronom persunel. Ils scolars tscherchan ils verbs irregulers e faun alura l'exercizi b)

Il magister scriva ils verbs conjugats culla listessa persuna vi da la tabla e repeta uschè las desinenzas dals verbs per mincha pronom persunal. Ils scolars tscherchan ils verbs irregulars e fan lura l'exercizi b)


Per far il pensum b) survegnan ils scolars il model da copiar (M12.2a-b). In scolar survegn la part A, tschel la part B. Els dattan in a l'auter ils verbs da conjugar e controlleschan.

Par far la leztga b) survignan igls sculars igls modèl da cuptgear (M12.2a-b). Egn scular survean la part A, tschel la part B. Els datan l'egn a l'oter igls verbs da conjugar a controleschan.

Per far igl exercezi b) survignan igls scolars igl model da cuptgier (M12.2a-b). En scolar survign la part A, l'oter la part B. Els deian a l'egn l'oter verbs per conjugar e controlleschan l'egn l'oter.

Per fer la lezcha b) survegnan ils scolars il model da copcher (M12.2a-b). Ün scolar survain la part A, l'oter la part B. Els dian ün a l'oter verbs per conjugher ed as controllan vicendaivelmaing.

Per far la lezcha b) survegnan ils scolars il model da copchar (M12.2a-b). Ün scolar survain la part A, tschel la part B. Els dischan ün a tschel verbs per conjugar e's controllan vicendaivelmaing.


a) Discutar el plenum davart ils tratgs caracteristics d'ina furmicla (luvrusa, pintga, sperta).

a) discutar agl plenum davart igls tratgs caracteristics d'egna furmicla (luvrusa, pintga, spearta)

a) La classa discutescha aint igl plenum davart igls tratgs caracteristics d'ena furmeila (luvrousa, pitschna, sperta).

a) Discuter in classa ils trats caracteristics d'üna furmia (lavuriusa, pitschna, svelta, ferma ...)


Gianna fa bia sport: ella reiva, senoda, saulta e va a cavagl.

La Giana fa blear sport: Ella saragata, sanoda, sòlta a va a tgavagl.

Gianna fo bger sport: ella rampcha, nouda, sota e vo a sella.


Jeu legel adina comics. Ils cudischs emprestel jeu dalla biblioteca. Mintgaton survegn jeu era in ni l’auter sco regal.

Jou lig adigna comics. Igls cudeschs amprest jou da la biblioteca. Mintgatànt survignt jou ear l'egn near l'oter sco regal.

• La classa rimna activitads cunter la lungurela: Igls scolars nodan las activitads sen cedels e mettan chels ainten ena cuppa; durant muments da lungurela pon igls scolars piglier en cedel or dalla cuppa e far chegl tgi stat scretg sen chel.

Eau leg adüna comics. Eau imprast ils cudeschs da la biblioteca. Minchataunt survegn eau eir ün u l'oter da regal.


6. Igl ei impurtont dad ir a scola per saver luvrar ina gada e gudagnar il paun da mintgadi e per saver realisar siemis.

6. Igl e impurtànt dad ir a scola par saver luvrar egn'ea a gudagnear igl pàn da mintgagi a par saver realisar siemis.

6. Igl è impurtant dad eir a scola per pudeir luvrar eneda e gudagner raps e per pudeir realisar semis (u sumigliaint).

6. Ad es important dad ir a scoula per pudair lavurer üna vouta e guadagner il paun da minchadi e per pudair realiser sömmis.

6. Id es important dad ir a scoula per pudair lavurar üna jada e guadagnar il pan da minchadi e per pudair realisar sömmis.


Il telefon scalina. Igl ei Lia. Ella damonda, sche jeu vegni in tec giuado. Mia sora ed jeu stuein denton igl emprem far ils pensums. «Jeu vegn en diesch minutas», rispundel jeu e fineschel dabot mes pensums.

Igl telefon scalegna. Igl e la Lia. Ella ampeara, scha jou vigni ampo ordafora. Mia sora a jou stuagn dantànt gl'amprem far las leztgas. «Jou vignt an diesch minutas», raspund jou a fet dabot las mias leztgas.

Il telefon sclingia. Ad es Lea. Ella dumanda, sch'eau vegna ün pô dadour. Mia sour ed eau stuvains però fer il prüm las lezchas. «Eau vegn in desch minuts», respuond eau e glivr svelt mias lezchas.

9. Il telefon sclingia. Id es Lea. Ella dumonda, sch'eu vegna ün pa dadoura. Eu e mia sour stuvain però far il prüm las lezchas. «Eu vegn in desch minuts», respuond eu e finisch svelt mias lezchas.


Bruno e Lucas van igl unviern adina cun skis. Cura che la neiv ei luada, passentan els bugen lur temps liber ella hetta ch’els han baghegiau sin ina plonta. Mintgaton fan els era lumparias e vilentan la glieud.

Igl Bruno ad igl Lucas van igl unviern adigna cun skis. Cur ca la nev e luada, passaintan els bugent lur tains liber an la tigia c'els ân biagieu sen egna plànta. Mintgatànt fan els ear lumpareias a vilaintan la glieud.

Bruno e Lucas vaun adüna culs skis d'inviern. Cur cha la naiv es algueda, passaintan els gugent lur temp liber illa chamanna ch'els haun fabricho sün ün bös-ch. Minchataunt faun els eir lumparias e rabgiaintan a la glieud.

6. Bruno e Lucas van adüna culs skis d'inviern. Cur cha la naiv es alguada, passaintan els jent lur temp liber illa chamonna ch'els han fabrichà sün ün bös-ch. Minchatant fan els eir lumparias e rabgiaintan a la glieud.


Mias amitgas ed jeu, nus zambergein bugen. Nus tedlein savens musica e saltein. Tgei musica tedleis vus?

Las mias amitgas a jou, nus zambargiagn bugent. Nus tarlagn savens musica a saltagn. Tge musica tarlaz vus?

3. Ia litg adegna comics. Igls codeschs amprest ia dalla biblioteca. Mintgatant survign ia er l'egn u l'oter regal.

Mias amias ed eau, nus zambragiains gugent. Nus tadlains suvenz musica e sutains. Che musica tadlais vus?


Dario, miu frar, va pli bugen giuado cun ses amitgs. Nus dus sescagnein savens. La mumma sto lu sevilar.

Igl Dario, mieus frar, va ple bugent ordafora cugls seas amitgs. Nus dus sabaztgagn savens. La mama sto alura savilar.

• Igl scolast discutescha cugls scolars, tge funcziun tgi la lungurela vegia (funtanga d'inspiraziun).

Dario, mieu frer, vo il pü gugent dadour cun sieus amihs. Nus duos ans dispüttains suvenz. Mamma stu alura blastemmer.

4. Dario, meis frar, va il plü jent dadoura cun seis amis. Nus duos fain suvent dispitta. Mamma sto lura blastemmar.


Ina tiara imaginara nua ch'ins survegn tut senza stuer far enzatgei.

1. Egna teara invantada, an la quala ign survean tut sainza stuer far anzatge.

Ena tera da fantascheia, noua tg'ins survign tot e noua tg'ins stò far navot.

Ün pajais da fantasia, inua cha's survain tuot e nu's stu fer ünguotta.

Ün pajais da fantasia, ingio chi's survain tuot e nu's sto far nöglia.


2. Quella tiara dat ei buca; igl ei ina tiara da siemi e perquei sa negin mussar a ti la via.

2. Quella teara dat igl betga; igl e egna teara da siemi a parquegl sa nign mussar a tgei la veia.

2. Chella tera dattigl betg; igl è ena tera da semis e perchegl so nign mussar la veia (u sumigliaint).

2. Quel pajais nu do que; ad es ün pajais da sömmis e perque nun ans so üngün musser la via.

2. Quel pajais nu daja; id es ün pajais da sömmis e perquai nu'ns sa ingün muossar la via.


Silvana fa bugen pettas e nus magliein bugen ellas.

Igl Silvan fa bugent petas a nus magliagn bugent ellas.

Silvana fo gugent tuortas e nus las mangiains gugent.


3. Ins vegn castigiaus per ir a scola e per emprender.

3. Ign vean castiieu par ir a scola a par amprender.

3. Ins vign strufagea per eir a scola e per amprender (u sumigliaint).

3. A's vain chastio per ir a scoula e per imprender.

3. I's vain chastià per ir a scoula e per imprender.


La sera vi jeu mai ir baul a letg. Jeu dun giugs, baghegel tuors culs legos e termagliel cul gat. Il bab raquenta mintgaton ina praula.

La sera vi jou mena ir bòld a litg. Jou fetsch giois, bieg turs cugls legos a tarmagl cugl giat. Igl bab raquenta mintgatànt egna praula.

4. Dario, mies frar, vo igl pi gugent oravant cugls sies ameis. Nous faschagn savens carplina. Mamma stò alloura deir malaverva.

La saira nu vögl eau mê ir bod in let. Eau leg, fabrich tuors culs legos e giouv cul giat. Bap quinta minchataunt ün'istorgia.


Il scolast reparta ussa cartas cun caussas ni animals che fan rema. Ils scolars emprovan aunc auters plaids che fan rema culs pèrs illustrai. Controllar en classa.

Igl surmester dat agls sculars pintgs zedels sen igls quals els san scriver agen pleds. Mintgegn amprova da catar tànts pleds sco pussevel ca van an rema cun egn near l'oter peer. Alura atribueschan igls sculars quels agls maletgs. Controlar an classa.

Il magister scumparta uossa cartas cun chosas u bes-chas chi's riman. Ils scolars tscherchan auncha oters pleds chi riman culs quels pêrins illustros. Controller in classa.

Il magister scumparta uossa cartas cun chosas o bes-chas chi's riman. Ils scolars tscherchan amo oters pleds chi riman culs quels pêrins illustrats. Controllar in classa.


Ils scolars enqueran plaids che fan rema cun lur prenum e num da famiglia e scrivan in verset.

Igls sculars anquieran pleds ca van an rema cun lur nums a scrivan egn pintg vearset. Marcar las remas an la poeseia.

• Igls scolars tschertgan pleds tgi von an rema cun lour prenom u nom da famiglia e screivan en verset. Els pon er duvrar ples lungatgs ainten chel verset.

Ils scolars tscherchan pleds chi riman cun lur prenom u nom da famiglia e scrivan ün versin.

Ils scolars tscherchan pleds chi riman cun lur prenom o nom da famiglia e scrivan ün versin.


• Numnar in dils plaids als scolars e schar encurir il plaid che fa rema.

• Numnar egn digls pleds ad igls unfànts ston ancurir aschi speart sco pussevel la tgarta cugl pled ca va an rema.

• Numnar egn digls pleds agls scolars ed igls lascher tschartger igl pled tgi vo an rema.

• Numner ün dals pleds als scolars ed als lascher tschercher il pled chi vo in rima.

• Nomnar ün dals pleds als scolars e tils laschar tscherchar il pled chi va in rima.


• Metter tut las cartas dil model M13.1a-f en in sachet. Schar trer ora ils scolars ina carta cun in plaid e far encurir in plaid che va en rema. Sch'els anflan in plaid che va en rema, san els salvar la carta, schiglioc ston els metter la carta anavos el sachet.

• Meter tut las tgartas digls modèls da cuptgear an egn satget, schar trer or egna ad ancurir egn pled ca va an rema. Scha quegl gartegia, dastgani salvar la tgarta, a scha betg stoni puspe meter anavos ella agl satget.

• Igl scolast metta tot las cartas digl model M13.1a-f ainten en satg. Igls scolars teiran mintgamai ena carta cun en pled e tschertgan en pled tgi vo an rema. Sch'els cattan en pled tgi vo an rema, pon els tigneir la carta, schiglio ston els metter la carta puspe aint igl satg.

• Metter tuot las cartas dal model M13.1a-f in ün sach. Lascher trer als scolars üna carta cun ün pled e fer tschercher ün pled chi vo in rima. Scha's chatta ün pled chi rima, as po tgnair la carta, uschigliö as stu metter la carta darcho aint il sach.

• Metter tuot las cartas dal model M13.1a-f aint in ün sach. Laschar trar als scolars üna carta cun ün pled e far tscherchar ün pled chi va in rima. Schi's chatta ün pled chi rima, as poja tgnair la carta, uschigliö esa da metter la carta darcheu aint il sach.


• Reparter las cartas als scolars che ston ir alla tscherca dil plaid che fa rema.

• Repartgir las tgartas agls sculars a schar ancurir igl partenari.

• Scumpartir las cartas als scolars chi stöglian ir in tschercha dal pled chi vo in rima.

• Scumpartir las cartas als scolars chi ston ir in tschercha dal pled chi va in rima.


Il bab da Curdin ei conditer. El ha fatg ina petta. Nus havein fetg bugen la petta. Has ti pli bugen petta ni pommes chips? Tut ils affons ein cuntents. Els han tuts purtau in pign regal per Curdin. Jeu hai regalau ina scadiola cul num e dultschergnems. Ils geniturs vegnan pils affons allas quater e mesa. Ti vegns cun mei a casa. Vus essas vischins e meis a pei a casa. E cura has ti natalezi?

Igl bab digl Curdegn e conditer. El â fatg egna peta. Nus vagn fetg bugent la peta. Âs tei ple bugent petas near pommes chips? Tut igls unfànts en cuntaints. Els ân tuts purto egn pintg tschincetg pigl Curdegn. Jou ve tschincagieu egna scariola cun sei igl num a cun aint dultschem. Igls geniturs vignan pigls unfànts a las quater a measa. Tei veans cun me a tgea. Vus eassas vaschegns a naz a pe a tgea. A cura âs tei aniversari?

Igl bab da Curdign è conditer. El ò fatg ena turta. Nous vagn fitg gugent la turta. Ast (te) pi gugent turta u chips? Tot igls unfants èn cuntaints. Els on tots purto en pitschen regal per Curdign. Ia va regalo ena scatla cugl nom e dultschem. Igls genitours vignan pigls unfants allas quatter e mesa. Te vignst cun me a tgesa. Vous vez la tgesa gist sper la mia. E cura ast te anniversari?

Il bap da Curdin es pastizier. El ho fat üna tuorta. Nus vains fich gugent quella tuorta. Hest tü pü gugent tuorta u pommes chips? Tuot ils iffaunts sun cuntaints. Els haun tuots mno ün regalin a Curdin. Eu d'he regalo üna tazza cun sü sieu nom e cun dutscharias. Ils genituors haun dit ch'els vegnan a las quatter e mez per lur iffaunts. Tü poust gnir a chesa cun me, nus essans chantunais. Cura hest tü anniversari?

Il bap da Curdin es pastizier. El ha fat üna tuorta. Nus vain fich jent quella tuorta. Hast tü plü jent tuorta o pommes chips? Tuot ils uffants sun cuntaints. Els han tuots manà ün regalin a Curdin. Eu n'ha regalà üna tazza cun sü seis nom e cun dutscharias. Ils genituors han dit chi vegnan a las quatter e mezza pels uffants. Tü poust gnir a chasa cun mai, nus eschan vaschins. Cura hast tü anniversari?


surfatscha arduonda – surfatscha quadrata

surfatscha raduonda – surfatscha quadrata


Taccar si dies als scolars in cedel cun in adjectiv. Ils scolars ston empruar d'anflar ora tgei plaid ch'els han si dies ed encurir il cuntrari.

Tatgear davostier segl pulover egn zedel da post-it cugl pled. Igls sculars ston catar or, tge pled c'els ân segl dies ad ear catar igl cuntrari aschi speart sco pussevel.

• Ena gruppa da scolars tatga cedels cun mintgamai en adjectiv ve digls dies da lour conscolars. Chels ston ossa ampruar da cattar or, tge pled tg'els on ve digl dies e tschartger alloura igl cuntrari.

Tacher ün scrittin cun ün adjectiv vi da las arains dals conscolars. Quels stöglian uossa pruver da chatter our che pled ch'els haun vi da las arains e tschercher alura il cuntrari.

Tachar ün scrittin cun ün adjectiv vi da la rain dals conscolars. Quels ston uossa provar da chattar oura che pled ch'els han vi da la rain e tscherchar lura il cuntrari.


Amiez la punt romana spitgava in asen vegl.

Amiez la pùnt romana spitgeava egn asen vigl.

Anmez la punt -> viglia spetga en asen -> greisch.

Immez la punt veglia spetta ün esan grisch.

Immez la punt veglia spetta ün asen grisch.


Il pign Pietro raquenta dall'excursiun da scola aventurursa.

Igl pintg Pietro raquenta da l'excursiùn da scola avanturusa.

Igl scolar rachinta dalla spassageda -> interessanta.

Il scolar quinta da la spassageda interessanta.

Il scolar quinta da la spassegiada interessanta.


La Maria tgavaltgescha sen egn tgavagl bregn.

Maria vo a tgavagl sen en tgaval -> bregn.


La praula raquenta da dialas amicablas, retgs nauschs e nanins segideivels.

La praula raquenta da dealas amitgevlas, da retgs noschs a da nanigns survatschevels.

La praula rachinta da dialas -> buntadevlas, rètgs -> noschs e nanigns -> gidevels.

La parevla quinta da dialas buntadaivlas, raigs noschs e nanins serviziaivels.

La parabla quinta da dialas buntadaivlas, rais noschs e nanins serviziaivels.


Ella trai en il pli bugen las caultschas cotschnas.

Ella tira aint igl ple bugent las tgòltschas cotschnas.

Ella porta igl pi gugent tgotschas -> cotschnas.

Ella tira aint il pü gugent chotschas cotschnas.

Ella tira aint il plü jent chotschas cotschnas.


... sa cantar la canzun dil salep e dalla furmicla.

... sa cantar la canzùn digl salep a da la furmicla.

... so cantar la canzung digl salep e la furmeila.

... so chanter la chanzun dal silip e la furmia.

... sa chantar la chanzun dal silip e la furmia.


Sils models M1.3a-d anflan ins la historia originala ord il cudisch 'Salep e la furmicla' da Peter Haas. Sils models M1.2a-z e M1.2A-F anflan ins las illustraziuns originalas.

Segls models M1.3a-f ins catta l'istorgia originala digl codesch Salep e la furmeila da Peter Haas cugl text surmiran da Leza Uffer. Segls models M1.2a-z e M1.2A-F èn las illustraziuns originalas.

Süls models da copcher M1.3a-e as chatta l'istorgia dal silip e la furmia in fuorma da vers in rima tenor la versiun chanteda dad Aita Biert e Men Steiner. Ils disegns (M1.2a-z e M1.2A-F) sun our dal cudesch 'Il silip e la furmia' da Peter Haas (text vallader dad Armon Planta, miss in puter per quist'united).

Süls models da copchar M1.3a-e es da chattar l'istorgia dal silip e la furmia in fuorma da vers in rima tenor la versiun chantada dad Aita Biert e Men Steiner. Ils disegns (M1.2a-z e M1.2A-F) sun our dal cudesch 'Il silip e la furmia' da Peter Haas (text ladin dad Armon Planta).


Va a la tscheartga d'egna parsùna ca ...


Informaziun en connex cugl entir capetel

Infurmaziùns an conex cugl antier capetel

Infurmaziun an connex cugl antier tgapetel

Infurmaziuns in connex cun l'inter chapitel

Infuormaziuns in connex cul inter chapitel


Ina versiun en prosa dalla historia ed ina part dallas illustraziuns vegnan duvradas en quell'unitad. Sch'il scolast preferescha da mo leger la historia culs scolars ni da preleger ella, sa el duvrar quei material.

Egna versiùn an prosa da l'istorgia ad egna part da las ilustraziùns vignan duvradas an quell'unitad. Sch'igl surmester preferescha da me liger l'istorgia cugls sculars near da preliger ella, sa el duvrar que material.

Ena versiun an prosa dall'istorgia ed ena part dallas illustraziuns vignan duvradas ainten chell'unitad. Sch'igl scolast preferescha d'angal liger l'istorgia cugls scolars u da preliger ella, so el duvrar chel material.

Üna versiun in prosa da l'istorgia ed üna part da las illustraziuns vegnan druvedas düraunt quist'united. Scha'l magister preferescha be da ler l'istorgia culs scolars u da'ls preler l'istorgia, po el druver quist materiel.

Üna versiun in prosa da l'istorgia ed üna part da las illustraziuns vegnan dovradas dürant quist'unità. Scha'l magister preferischa be da leger l'istorgia culs scolars o da tils preleger l'istorgia, po el dovrar quist material.


Quei text s'auda tier las illustraziuns M1.2B-F.

Que text s'oda tier las ilustraziùns M1.2E-F.

Chel text totga tar las illustraziuns M1.2E-F.

Quist text tuocha tar las illustraziuns M1.2E-F.

Quist text tocca pro las illustraziuns M1.2E-F.


Il tetel s'auda tier l'illustraziun M1.2a.

Igl tetel s'oda tier l'ilustraziùn M1.2a.

Igl tetel totga tar l'illustraziun M1.2a.

Il titul tuocha tar l'illustraziun M1.2a.

Il titel tocca pro l'illustraziun M1.2a.


h) A mi raquenta pil solit miu ... / mia ... (sligiaziun individuala) historias.

h) A mei raquenta piglple mieus ... / mia ... las ple bealas istorgias.

h) A me rachinta(n) pigl solit mies ... / mia ... istorgias (schliaziun individuala).

h) A me quinta(n) pel solit mieus ... / mia ... istorgias (soluziun individuela).

h) A mai quinta(n) pel solit meis ... / mia ... istorgias (soluziun individuala).


d) Il raquintader envidava avon mintga historia ina glisch.

d) Igl raquintader anvidava avànt mintg'istorgia egna glisch.

d) Igl rachintader vidava ena gleisch d'ena calour digl artg son Martegn.

d) Il raquinteder impizzaiva üna glüsch d'üna culur da l'arch San Martin.

d) Il raquintader impizzaiva üna glüm d'üna culur da l'arch San Martin.


c) Ils carstgauns ein stai fetg cuntents che la tenda ei arrivada en lur marcau.

c) Igls carstgàns en stos fetg cuntaints ca la tenda e rivada an lur martgieu.

c) La gliout era fitg cuntainta tgi la tenda era finalmaintg rivada er ainten lour martgea.

c) La glieud d'eira fich cuntainta cha la tenda es riveda tuottüna eir in lur cited.

c) La glieud d'eira fich cuntainta cha la tenda es rivada tantüna eir in lur cità.


f) Biars carstgauns mavan ella tenda, biars dad els havevan gia daditg buc pli udiu ina historia.

f) Blears carstgàns navan an la tenda, blears dad els vevan gea ons or betga ple udieu istorgias.

f) Blera gliout tgi veva gio onns ed onns santia nignas istorgias ple.

f) Bgera glieud chi nu vaiva già dalönch innò pü udieu a quinter istorgias.

f) Blera glieud chi nu vaiva fingià dalönch innan plü dudi a quintar istorgias.


• La scolasta scriva plaids-clav vid la tabla ed ils scolars ston raquintar la historia sin basa da quels plaids (p.ex. marcau / tenda / colurs / raquintar / glisch / tedlar / vent / emplenir).

• La surmestra scriva pleds-clav ved la tavla ad igls sculars ston raquintar l'istorgia sen basa da quels pleds (p.ex. martgieu / tenda / calurs / raquintar / glisch / tarlar / vent / amplanir).

• La scolasta screiva pleds-clav ve dalla tavla ed igls scolars rachintan en'istorgia cun chels pleds-clav (p.ex.: vischnanca, tenda, calours, rachintar, gleisch, tadlar, vent).

• La magistra scriva pleds d'clev vi da la tevla, e'ls scolars quintan ün'istorgia cun quists pleds d'clev (p.ex.: vschinauncha, tenda, culuors, quinter, glüsch, tadler, vent, implir)

La magistra scriva pleds clav vi da la tabla e'ls scolars quintan ün'istorgia cun quists pleds clav (p.ex.: cumün, tenda, culurs, quintar, glüm, tadlar, vent, implir)


• Rimnar vid la tabla tgei colur che va a prau cun tgei historias; ils scolars san cumpletar la gliesta cun atgnas ideas (p.ex.: brin – historias da spérts).

• Rimnar ved la tavla tge calur ca va a pro cun tge istorgias. Igls sculars san cumpletar la glista cun atgnas ideias (p.ex.: bregn - istorgia da spérts).

• La scolasta screiva ve dalla tavla ulteriouras dumondas ed attribuescha a chellas geners d'istorgias. Igls scolars pon cumplettar chella glista cun atgnas ideias da calours ed istorgias, p.ex. bregn – istorgias da spierts, e.u.a.

• La magistra scriva vi da la tevla ulteriuras culuors ed attribuescha a quellas geners d'istorgias. Ils scolars paun cumpletter quella glista cun egnas idejas da culuors ed istorgias, p.ex. brün – istorgias da spierts, e.u.i.

La magistra scriva vi da la tabla ulteriuras culurs ed attribuischa a quellas geners d'istorgias. Ils scolars pon cumplettar quella glista cun aignas ideas da culurs ed istorgias, p.ex. brün – istorgias da spierts, e.u.i.


e) El raquintava ina historia dad animals.

e) El raquintava egn'istorgia d'animals.

e) El quintaiva ün'istorgia da bes-chas.


b) Ella ei seplaccada enamiez la plazza principala.

b) Ella e satschantada amiez la plaza prinzipala.

b) Ella è sa platgeda sen la plazza principala anmez igl martgea.

b) Ella s'ho placheda sülla plazza principela immez la cited.

b) Ella s'ha plachada sülla plazza principala immez la cità.


a) La tenda ha las siat colurs digl artg s. Martin: tgietschen, oransch, mellen, verd, blau e violet.

a) La tenda â las calurs digl artg da San Martegn: cotschen, oransch, melen, verd, blau a violet.

a) La tenda ò las seis calours digl artg son Martegn: cotschen, oransch, mellen, verd, blo e violet.

a) La tenda ho las ses culuors da l'arch San Martin: cotschen, orandsch, mellan, verd, blov e violet.

a) La tenda ha las ses culurs da l'arch San Martin: cotschen, orandsch, gelg, verd, blau e violet.


g) La tenda e turnada an la teara da las istorgias, cur c'egn fearm zufel e vagnieu ad â purto ella anavos an la teara da las istorgias.

g) La tenda è turnada aint igl mond dallas istorgias, cura tgi è nia en ventatsch cun ena zuflada ferma tgi ò dulzo la tenda artg son Martegn cugl rachintader ainten l'aria.

g) La tenda es turneda i'l muond da las istorgias, cur cha'd es gnieu ün ventatsch cun ün zoffel ferm. Quel ho uzo la tenda arch San Martin e'l raquinteder ill'ajer ed ils ho mno inavous i'l muond da las istorgias.

g) La tenda es tuornada i'l muond da las istorgias, cur chi'd es gnü ün ventatsch cun ün soffel ferm. Quel ha dozà la tenda arch San Martin e'l raquintader ill'ajer ed tils ha manà inavo i'l muond da las istorgias.


Enquera persunas da differents mistregns. Fai cun ellas in'intervista davart lur lavur.

Anquiera parsùnas cun diferaints mastregns. Fe cun ellas egn'intervesta davart lur lavur.

Tschertga persungas cun differents mastiers (betg igls ties genitours). Fò cun chellas en'intervista davart lour mastier.

Vo in tschercha da persunas cun differents misters (na tieus genituors). Fo cun quellas persunas ün'intervista davart lur lavur.

Va in tschercha da persunas cun differents mansters (na teis genituors). Fa cun quellas persunas ün'intervista davart lur lavur.


lavurs che vegnan fatgas en quei mistregn

lavours tgi vignan fatgas ainten chel mastier

lavuors chi vegnan fattas in quist mister

lavurs chi vegnan fattas in quist manster


d) Igls pours e las pouras on raccolto la meila.


g) Ils affons cuoran pil curtgin entuorn.

g) Ils iffaunts cuorran per l'üert intuorn.

g) Ils uffants cuorran pel üert intuorn.


f) Igl catschadur â sagito egn tgamutsch.

f) La catschedra ò sagetto en tgamutsch.

f) Il chatscheder ho schluppetto ün chamuotsch.

f) Il chatschader ha sajettà ün chamuotsch.


Far gruppas. In scolar pren ina carta da mintga mantun e volva ella. Lu vegn decidiu en gruppa, sch'ils dus plaids van a prau ni buca (exempels: 'dir' e 'plumatsch' van buc a prau, 'tgietschen' e 'farbun' van bein a prau). Sche las duas cartas van a prau, astga il giugadur salvar quellas, schiglioc tuornan las cartas silla pluna. Silsuenter volva il proxim scolar duas cartas.

Far grupas. Egn scular volva egna tgarta da mintga plùna. Alura vean dezidieu an la grupa, sch'igls dus pleds van a pro (exaimpels: dir a plimatsch van betg a pro, pintg a gigànt van betg a pro, cotschen a fraja van a pro). Scha las duas tgartas van a pro, dastga igl giujeader salvar quellas, schiglioc turnan las tgartas sen la plùna. Suainter volva igl proxim duas tgartas.

La scolasta fò dus plomas da cartignas: ena ploma cun adjectivs e l'otra cun nomens. Sessour fò'la gruppas. En scolar peglia da mintga ploma ena cartigna e la volva. Alloura vign decidia an gruppa, sch'igls dus pleds totgan ansemen u betg (exaimpels: deir e plimatsch na von betg a pro, cotschen e fraia dantant bagn). Schi las dus cartignas von bagn ansemen, dastga igl giuieder tigneir chellas, schiglio turnan las cartignas puspe ainten la ploma correspondenta. Siva volva igl proxim scolar dus cartignas.

Fer gruppas. Ün scolar piglia da mincha mantun üna cartina e la volva. Alura  vain decis in gruppa, scha'ls duos pleds tuochan insembel u na (exaimpels: 'dür' e 'cuschin' nu s'affaun, 'cotschen' e 'freja' invezza bain). Scha las duos cartinas vaun bain insembel, suos-cha il giuveder tgnair quellas, uschigliö tuornan las cartinas darcho sül mantun correspundent. Zieva volva il prossem scolar duos cartinas.

Far gruppas. Ün scolar piglia da mincha mantun üna cartina e tilla volva. Lura  vain decis in gruppa, scha'ls duos pleds toccan insembel o brich (exaimpels: 'dür' e 'plümatsch' nu s'affan, 'cotschen' e 'fraja' invezza bain). Scha las duos cartinas van bain insembel, das-cha il giovader tgnair quellas, uschigliö tuornan las cartinas darcheu sül mantun correspundent. Davo volva il prossem scolar duos cartinas.


La furmicla tuorna dalla lavur ed auda la biala melodia.

La furmicla turna da la lavur ad oda la beala melodeia.

La furmeila turna dalla lavour e sainta la bela melodia.

La furmia tuorna da la lavur ed oda la bella melodia.

La furmia tuorna da la lavur e doda la bella melodia.


Ils envidai semettan el til ed accumpognan ils spusai en baselgia.

Igls anvidos acumpognan igls spus an baselgia.

Igls anvidos sa mettan an lengia ed accumpognan igl spusalezi an baselgia.

Ils invidos as mettan in lingia ed accumpagnan als spus in baselgia.

Ils invidats as mettan in lingia ed accumpognan als spus in baselgia.


Cura che la furmicla tuorna, eis ei gia unviern.

Cur ca la furmicla turna, e'gl schon unviern.

Cura tgi la furmeila turna, ègl gio anviern.

Cur cha la furmia tuorna, es già inviern.

Cur cha la furmia tuorna, esa fingià inviern.


8. Nua va la furmicla per igl etg da medegar?

8. Noua va la furmicla par igl etg da madajear?

8. Noua vo la furmeila pigl itg da masdinar?

8. Inua vo la furmia per l'üt da masdiner?

8. Ingio va la furmia pel üt da masdinar?


• Raquintar la historia cun plaids-clav dil tuttafatg differents, p.ex. enstagl dil salep eis ei in elefant; enstagl dad ir sur mar, ir silla glina, e.a.v.

• Raquintar l'istorgia cun pleds-clav digl tutafatg diferaints, p.ex. anstagl digl salep e'gl egn elefànt; anstagl dad ir sur mar, ir sen la gliegna.

• Rachintar l'istorgia cun pleds-clav digl tot differents, p.ex. piglier igl elefant anstagl igl salep, eir sen la gligna anstagl dad eir ve sur mar, e.u.a.

• Quinter l'istorgia cun pleds d'clev tuottafat differents, p.ex. piglier l'elefant invezza dal silip, ir sülla glüna invezza dad ir vi sur mer, e.u.i.

• Quintar l'istorgia cun pleds clav tuottafat differents, p.ex. tour l'elefant invezza dal silip, ir sülla glüna invezza dad ir via sur mar, e.u.i.


• in animal ch'entscheiva cun 's' -> salep

• en animal tgi antscheva cun s -> salep

• üna bes-cha chi cumainza cun 's' -> silip


• Discutar la rolla dils plaids-clav. Silsuenter schar scriver ils scolars ulteriurs plaids-clav sin in cedel e schar zuppar denteren dus ni treis plaids che han da far nuot culla historia. Ils scolars brattan lu ils cedels ed emprovan d'anflar ils ovs marschs.

• Bagliafar sur da la muntada digls pleds-clav. Suainter schar scriver igls sculars ulteriurs pleds-clav sen egn zedel a schar zupar trànteraint dus near tres pleds c'ân da far nut cun l'istorgia. Igls sculars baratan alura igls zedels ad amprovan da catar igls ovs martschs.

• Discutar la rolla digls pleds centrals. Lascher screiver igls scolars anc oters pleds-clav sen cedels e lascher zuppar tranteraint er en pêr ovs marschs tgi n'on da far navot cun l’istorgia. Igls scolars barattan igls cedels ed amprovan da cattar igls ovs marschs.

• Discuter la rolla dals pleds d'clev. Lascher scriver als scolars auncha oters pleds d'clev sün scrittins e lascher zupper traunteraint eir ün pêr 'övs marschs' chi nun haun da chefer ünguotta cun l'istorgia. Ils scolars barattan ils scrittins e prouvan da chatter ils 'övs marschs'.

• Discuter la rolla dals pleds clav. Laschar scriver als scolars amo oters pleds clav sün scrittins e laschar zoppar tanteraint eir ün pêr 'övs marschs' chi nun han da chefar nöglia cull'istorgia. Ils scolars barattan ils scrittins e prouvan da chattar ils 'övs marschs'.


Ella va sur mar, en tiaras jastras, per anflar igl etg da medegar.

Ella va sur mar an tearas eastras par catar igl etg da madajear.

Ella vo sur mar, an teras estras, per cattar igl itg da masdinar.

Ella vo sur mer a tschercher l'üt da masdiner.

Ella va vi sur mar a tscherchar l'üt da masdinar.


Suenter l'enzinnada vegn ei saltau e fatg fiasta.

Suainter l'anzinada tut ca sòlta a fa feasta.

Siva la ceremonia vign salto e fatg festa.


Il scolast lai lignar ils scolars ils suandonts plaids e notescha els vid la tabla (ils scolars legnan aschi ditg tochen ch'els anflan il plaid encuretg):

Igl surmester lascha angiavinar igls sculars las savundàntas noziùns a noda ellas ved la tavla (igls sculars angiavegnan, antocen c'els tgatan igl pled ancuretg):

Igl scolast lascha angivinar las scolaras ed igls scolars igls suandonts pleds ed igls noda ve dalla tavla (igls scolars angiavignan schi dei anfignen tg'els cattan igl pled tschartgea):

Il magister lascha ingiuviner ils seguaints pleds als scolars ed ils scriva vi da la tevla (lascher ingiuviner fin cha'ls scolars haun chatto ün pled):

Il magister lascha ingiavinar ils seguaints pleds als scolars e tils scriva vi da la tabla (laschar ingiavinar, fin cha'ls scolars han chattà ün pled):


Il scolast prepara las construcziuns dil model (M2.1a) e metta ellas en in sachet. Ils scolars tilan ina carta suenter tschella e fan uorden tenor la successiun dalla historia (evtl. pender las cartas vid ina corda, aschia ch'ins sa lu cumpletar cun dessegns e vers dalla canzun).

Igl surmester prepara las construcziùns digl modèl da cuptgear (M2.1a) a meta ellas an egn satget. Igls sculars tiran egna tgarta suainter l'otra ad urdagnan igls evenimaints da l'istorgia tanor la dretga suczessiùn (near palendan els ved egna corda an la dretga suczessiùn, ascheia c'ign sa ple tard ear palandar dasperas igls maletgs near las strofas da la canzùn).

Il magister prepara las frasas dal model da copcher (M2.1a) e las metta aint in ün sachin. Ils scolars tiran üna carta zieva l'otra e faun uorden seguond l'andamaint da l'istorgia. (Ev. pender las cartas vi d'üna corda, uschè cha's po cumpletter quellas cartas culs disegns e'ls vers da la chanzun.)

Il magister prepara las frasas dal model da copchar (M2.1a) e tillas metta aint in ün sachin. Ils scolars tiran üna carta davo tschella e fan uorden tenor l'andamaint da l'istorgia. (Ev. pender las cartas vi d'üna corda, uschè chi's po cumplettar quellas cartas culs disegns e'ls vers da la chanzun.)


Ella catta angal ple la fossa digl salep.


Ella entscheiva a saltar ed emblida per in cuort mument la lavur.

Ella antscheva a saltar ad amblida par egn curt mumaint la lavur.

Ella antscheva a saltar ed ambleida la lavour per en curt mument.

Ella cumainza a suter e schmauncha la lavur per ün cuort mumaint.

Ella cumainza a ballar ed invlida la lavur per ün cuort mumaint.


• in di special ch'ins festivescha culla famiglia, cun amitgs ed enconuschents

• egn gi spezial ca duas parsùnas festiveschan anzemel cun la famiglia, cun amitgs ad ancunaschaints -> nozas

• en de spezial tg'ins festivescha cun la famiglia, cun ameis ed ancunaschaints

• ün di speciel cha's festagia cun la famiglia, cun amihs e cuntschaints -> nozzas

• ün di special chi's festagia culla famiglia, cun amis e cuntschaints -> nozzas


7. Cura semetta la furmicla sin via per ir per igl etg da medegar?

7. Cura sameta la furmicla sen veia par ir pigl etg da madajear?

7. Cura sa metta la furmeila an viadi per eir a tschartger la masdegna?

7. Cura as metta la furmia in viedi per ir in tschercha da la masdina?

7. Cura as metta la furmia in viadi per ir in tschercha da la masdina?


• ina rolla anavon (ch'ins fa pil pli da gimnastica) -> tgaubriechel

• egn vent ca zufla anturn ad anturn -> turnicel

• sa volver anturn sasez, scu p.ex. tigl ballet -> far piruettas

• sagls e piruettas, scu p.ex. tal ballet -> pierlas

• sagls e piruettas, sco p.ex. pro'l ballet -> pierlas


a) tgi? tgei? cura? nua? co? daco? pertgei?


La furmicla veglia di e notg sper il letg dil salep.

La furmicla veglia gi a notg sper igl litg digl salep.

La furmeila veglia de e notg sper igl letg digl salep.

La furmia vaglia di e not sper il let dal silip.


• in animal ch'entscheiva cun 'f' -> furmicla

• egn animal fetg husli c'antscheva cun 'f' -> furmicla

• en animal tgi antscheva cun f -> furmeila

• üna bes-cha chi cumainza cun 'f' -> furmia


Il salep e la furmicla s'entaupan la notg e s'inamureschan.

Igl salep a la furmicla s'antopan la notg a s'inamureschan.

Igl salep e la furmeila s'antopan la notg e s'inamureschan.

Il silip e la furmia s'inscuntran la not e s'inamureschan.


• Encurir auters tetels per la historia.

• Tschartger oters tetels per l'istorgia.

• Tschercher oters tituls per l'istorgia.

• Tscherchar oters titels pell'istorgia.


5. Tgei fa la furmicla di e notg suenter la disgrazia?

5. Tge fa la furmicla gi a notg suainter la disgraztga?

5. Tge fò la furmeila de e notg siva igl accident?

5. 5. Che fo la furmia di e not zieva la disgrazcha?

5. Che fa la furmia di e not davo la disgrazcha?


Igl ei era pusseivel da schar prender mintga scolar ina construcziun e da schar semetter en retscha tenor la successiun dalla historia. Ils scolars e las scolaras ston collaborar e discutar ensemen.

Igl scolast pò er lascher piglier mintga scolar ena construcziun digl model da cuptgier (M2.1a) e lascher sa metter an lengia tenor la successiun dall'istorgia. Igls scolars pon discutar ansemen e cattar communablamaintg la dretga successiun dallas construcziuns.

Il magister po eir lascher piglier a mincha scolar üna frasa dal model da copcher (M2.1a) e lascher as metter sü in lingia seguond l'andamaint da l'istorgia. Ils scolars paun discuter insembel e chatter cumünaivelmaing la dretta successiun da las frasas.

Il magister po eir laschar tour a mincha scolar üna frasa dal model da copchar (M2.1a) e laschar as metter sü in lingia tenor l'andamaint da l'istorgia. Ils scolars pon discuter insembel e chattar cumünaivelmaing la dretta successiun da las frasas.


3. Tgi e adigna luvrusa? / Co e la furmicla adigna?

3. Scu è la furmeila? / Tge è la furmeila adegna?


Il salep seleischna e stat sco sturnius giun plaun.

Igl salep sgliescha or a sche sco sturnieu gioubass.

Igl salep sglischa e stat starnia scu en mort.

Il silip sglischa our ed es stais e lung per que vi.

Il silip sglischa oura ed es stais e lung per quai via.


Il salep suna di e notg cun grond plascher.

Igl salep sùna gi a notg cun grànd plascher.

Igl salep sunga de e notg cun grond plascheir.


• enzatgei che ti unschas en, sche ti eis sefatgs mal -> etg

• anzatge ca tei unschas aint, scha tei âs safatg mal -> etg

• ensatge per onscher aint, sch'ins ò sa fatg mal ensanouas; en oter pled per

• qualchosa per stricher aint, scha s'ho fat mel da qualche vart; oter pled percrema -> üt

• alch per strichar aint, schi s'ha fat mal inglur; oter pled per crema -> üt


-> nozzas in instrument a cordas -> gegia


La gronda part dils scolars enconuscha probablamein la canzun ni la historia, aschia che las damondas ein buca aschi grevas. Il scolast declara che quei seigien las persunas principalas ed ils plaids-clav centrals dalla historia ch'els legian ussa en gruppas ni en classa.

Igls blears sculars ancanuschan fetg probabel l'istorgia near la canzùn, ascheia c'els tgatan leavameing la culiaziùn digls pleds. Scha quegl e betg igl cass, fa igl surmester atent c'igl satracti da las parsùnas prinzipalas a digls pleds-clav da l'istorgia c'igls sculars ligian ussa anzemel an classa near an grupas pintgas.

Ena part digls scolars canoscha prubablamaintg la canzung u l'istorgia, uscheia tgi las dumondas n'èn betg schi difficilas. Igl scolast daclera tgi chegl seian las persungas principalas ed igls pleds centrals dall'istorgia tg'els ligian ossa an gruppas u an classa.

La granda part dals scolars cugnuoscha prubabelmaing la chanzun u l'istorgia, uschè cha las dumandas nu sun uschè difficilas. Il magister declera cha quist saja las persunas principelas e'ls pleds d'clev centrels da l'istorgia ch'els legian uossa in gruppas u in classa.

La gronda part dals scolars cugnuoscha probabelmaing la chanzun o l'istorgia, uschè cha las dumondas nu sun uschè difficilas. Il magister declera cha quist sun las persunas principalas e'ls pleds clav centrals da l'istorgia ch'els legian uossa in gruppas o in classa.


Il salep suna mo per la furmicla avon sia casa.

Igl salep sùna me par la furmicla avànt la sia tgea.

Igl salep sunga angal per la furmeila davant la sia tgesa.

Il silip suna be per la furmia davaunt sia chesa.

Il silip suna be per la furmia davant sia chasa.


• La scolasta 'striunescha' in artg s. Martin cun sprizzar cun in uder d'iert enviers il sulegl.

• La surmestra creescha egn artg da San Martegn cun squitrar leavet cun egn uder dad iert anviers igl sulegl.

• La scolasta striunescha en artg son Martegn cun struclar en uder d'iert cunter igl suglegl.

• La magistra 'striuna' ün arch San Martin cun squitter cun ün uder d'üert cunter il sulagl.

La magistra 'striuna' ün arch San Martin cun squittar cun ün uder d'üert cunter il sulai.


• La scolasta damonda ils scolars, sch'els enconuschien historias, detgas ni legendas en connex cugl artg s. Martin (p.ex. la legenda dil scazi alla fin digl artg s. Martin, leu nua ch'el tucca la tiara; igl artg s. Martin che vuleva midar sias colurs)

• La surmestra ampeara igls sulars, sch'els ancanuschian istorgias near getgas digl artg da San Martegn (exaimpel: Là, noua c'igl artg da San Martegn tutga la teara, e zupo egn stgazi; L'arca da Noa; Igl utschi miraclus, ...)

• La scolasta dumonda agls scolars, sch'els canoschan istorgias, detgas u legendas an connex cugl artg son Martegn (p.ex. la legenda digl scazi alla fegn digl artg son Martegn, lò noua tgi chel totga la tera; igl artg son Martegn tgi leva midar las sias calours).

• La magistra dumanda als scolars, sch'els cugnuoschan istorgias, dittas u legendas in connex cun l'arch San Martin (p.ex. la legenda dal s-chazi a la fin da l'arch San Martin, lo inua cha quel tuocha la terra; l'arch San Martin chi vulaiva müder sias culuors)

La magistra dumonda als scolars, sch'els cugnuoschan istorgias, dittas o legendas in connex cul arch San Martin (p.ex. la legenda dal s-chazi a la fin da l'arch San Martin, là ingio cha quel tocca la terra; l'arch San Martin chi laiva müdar sias culurs)


• Mintga scolar survegn ina carta cun si in mistregn. Els stattan si, sche l'indicaziun ch'il scolast fa per quei mistregn constat (mira sura).

Mintga scular survean egna tgarta cun sei egn mastregn. Els leavan sei, scha l'indicaziùn, c'igl surmester fa par que mastregn, constat (varda sura).

Mintga scolar survign ena carta cun se en mastier. Igls scolars stattan an peis, schi la preteisa tg'igl scolast fò constat per chel mastier.

• Mincha scolar survain üna carta cun sü ün mister. Els staun sü, scha la pretaisa cha'l magister fo es güsta per quel mister.

Mincha scolar survain üna carta cun sü ün manster. Els stan sü, scha la pretaisa cha'l magister fa tuorna per quel manster.


- han ins da far fetg bia cun autra glieud?

- ân ign da far fetg blear cun otra glieud?

s'ho da chefer fich bger cun otra glieud?

s'haja da chefar fich bler cun otra glieud?


Il scolast sa era schar encurir mistregns cun indicar il suandont:

Igl surmester sa ear schar ancurir mastregns cun inditgear igl savundànt:

Igl scolast pò er lascher tschartger mastiers cun inditgier igl suandont:

Il magister po eir lascher tschercher misters cun indicher il seguaint:

Il magister po eir laschar tscherchar mansters cun indichar il seguaint:


Ils scolars scrivan sin in cedel duas activitads ch'els fan bugen e duas activitads ch'els fan buca bugen. Ils cedels vegnan mess sin in migliac. Mintga scolar pren in cedel, legia avon las activitads e metta il cedel sper il conscolar, al qual el suppona ch'il cedel appartegni. Il davos vegn il legn sligiaus.

Igls sculars scrivan sen egn zedel duas activitads c'els fan bugent a duas activitads c'els fan betga bugent. Igls zedels vignan mess sen egna plùna. Mintga scular prenda egn zedel, ligia avànt las activitads a meta igl zedel sper igl cunscular, agl qual el smegna c'igl zedel s'odi. Igl davos vean igl legn schliieu.

Las scolaras ed igls scolars screivan sen en cedel dus activitads tg'els fon gugent e dus tg'els na fon ansomma betg gugent. Els mettan igls cedels sen ena ploma. Mintga scolar peglia alloura en cedel, preligia las activitads e metta chel cedel tar chel scolar tg'igl pudess aveir scretg. Alla fegn varda la classa, tge cedels tgi èn nias mess agl dretg li. (Per tg'igls scolars n'ancanoschan betg la scritgira, pò igl scolast er screiver giu igls cedels segl computer e stampar).

Ils scolars scrivan sün ün scrittin duos activiteds ch'els faun gugent e duos ch'els nu faun insomma na gugent. Els mettan ils scrittins sün ün mantun. Mincha scolar piglia alura ün scrittin dal mantun, prelegia las activiteds chi sun scrittas sün quel e metta giò il scrittin tal scolar chi'l pudess avair scrit. L'ultim as guarda chenüns scrittins chi sun gnieus miss giò al dret lö.

Ils scolars scrivan sün ün scrittin duos activitats ch'els fan jent e duos ch'els nu fan insomma na jent. Els mettan ils scrittins sün ün mantun. Mincha scolar piglia lura ün scrittin dal mantun, prelegia las activitats chi sun scrittas sün quel e metta giò il scrittin pro'l scolar chi til pudess avair scrit. L'ultim as guarda chenüns scrittins chi sun gnüts miss giò al dret lö.