Sco finiziun sa la scolasta schar discutar ils scolars a moda cuntraversa la tematica da selfies ellas reits socialas. Per parter la classa en gruppas 'pro' e 'contra' sa la scolasta tschentar las damondas: «Tgi da vus publichescha fotografias persunalas ella reit? Tgi fa buca ni fagess mai quei? Tgi ha aunc buca fatg patratgs davart quei?» Ils scolars discuteschan igl emprem en lur gruppas ils arguments 'pro' e 'contra' publicar selfies ellas reits socialas e nodan quels sin cedels. Ils scolars che han buc in meini en caussa ein ils observaturs dalla discussiun. Mintgin dad els seconcentrescha sin in dils suandonts aspects:

A la fin po la magistra lascher discuter als scolars in möd cuntravers la tematica da selfies persunels illas raits socielas. Per divider la classa in gruppas 'per' e 'cunter' selfies, po la magistra fer las seguaintas dumandas: «Chi da vus publichescha fotografias persunelas illas raits socielas? Chi nu fo u nu fess que mê? Chi nu s'ho auncha fat impissamaints davart quellas dumandas?» Ils scolars discutan il prüm in lur gruppas ils argumaints 'per' u 'cunter' publicher selfies illas raits socielas e las notan sün scrittins. Ils scolars chi nu vöglian s'exprimer observan la discussiun. Minchün dad els as concentrescha sün ün dals seguaints aspets:

A la fin po la magistra laschar discuter als scolars in möd cuntravers la tematica da selfies persunals illas raits socialas. Per divider la classa in gruppas 'per' e 'cunter' selfies, po la magistra far las seguaintas dumondas: «Chi da vus publichescha fotografias persunalas illas raits socialas? Chi nu fa o nu fess quai mai? Chi nu s'ha amo fat impissamaints davart quistas dumondas?» Ils scolars discutan il prüm in lur gruppas ils argumaints 'per' o 'cunter' publichar selfies illas raits socialas e tils notan sün scrittins. Ils scolars chi nu vöglian s'exprimer observan la discussiun. Minchün dad els as concentrescha sün ün dals seguaints aspets:


Tgei rolla gioga la mimica e la gestica en ina discussiun cuntraversa sco quella?

Tge rola gioia la mimica a la gestica an egna discussiùn cuntraversa sco quella?

Che rolla giouvan la mimica e'ls gests in üna discussiun cuntraversa scu quista?

Che rolla giovan la mimica e'ls gests in üna discussiun cuntraversa sco quista?


In # (hashtag) ei in segn duvraus per marcar certs plaids en in messadi ellas medias socialas. Reits socialas sco Pinterest, Instagram, Twitter ni Facebook drovan quels segns per optimar las retschercas che vegnan fatgas cun quels cavazzins.

Egn # (hashtag) e egn segn ca vean duvro par marcar tschearts pleds an egn messadi an las medias sozialas. Reets sozialas sco Pinterest, Instagram, Twitter near Facebook dovran quels segns par optimar las retscheartgas ca vignan fatgas cun quels tgavazegns.

Ün # (hashtag) es ün segn druvo per marker tscherts pleds in ün messagi aint illas medias socielas. Raits socielas scu Pinterest, Instagram, Twitter u Facebook drouvan quels segns per optimer las retscherchas chi vegnan fattas cun quels chavazzins.

Ün # (hashtag) es ün segn dovrà per marcar tscherts pleds in ün messagi aint illas medias socialas. Raits socialas sco Pinterest, Instagram, Twitter o Facebook douvran quels segns per optimar las retscherchas chi vegnan fattas cun quels chavazzins.


Cun in 'like' san ils utilisaders da plattaformas socialas exprimer, sch'enzatgei plai ad els ni sch'els sustegnan enzatgei.

Cun egn 'like' san igls utilisaders da platafurmas sozialas exprimer, sch'anzatge ple ad els near sch'els sustegnan anzatge.

Cun ün 'like' paun ils ütiliseders da plattafuormas socielas exprimer, scha qualchosa als plescha u sch'els sustegnan üna chosa.

Cun ün 'like' pon ils ütilisaders da plattafuormas socialas exprimer, scha alch tils plascha o sch'els sustegnan üna chosa.


In 'shitstorm' ei ina gronda 'unda da critica' negativa e destructiva ch'ina contribuziun ellas medias socialas provochescha.

Egn 'shitstorm' e egna grànda 'unda da critica' negativa a destructiva c'egna cuntribuziùn an las medias sozialas provotgescha.

Ün 'shitstorm' es üna granda 'uonda da critica' negativa e destructiva ch'üna contribuziun illas medias socielas provochescha.

Ün 'shitstorm' es üna gronda 'uonda da critica' negativa e destructiva ch'üna contribuziun illas medias socialas provochescha.


enzatgei che sesanfla ella meisetta da notg

qualchosa chi'd es aint il maisin da not


enzatgei ch'ins savess haver si surcombras

anzatge c'ign savess ver segl surtgombras

ensatge tgi ins pudess aveir se sotigltetg

qualchosa cha's pudess avair sün crapenda


Tgei criteris – dano la tematica sco tala – decidan, sch'ina sgnocca vegn resentida sco acceptabla ni buc?

Tge criteris – dano la tematica sco tala – dezidan, sch'egna sgnoca vean resentida sco aczeptabla near betg?

Che criteris – cun excepziun da la tematica – decidan, sch'ün viz vain resentieu scu acceptabel u na?

Che criteris – cun excepziun da la tematica – decidan, sch'ün viz vain resenti sco acceptabel o na?


E co eis ei enteifer las differentas culturas? Astgan auters pievels far legher sur da caussas che nus vesein sco tabu e viceversa?

A co e'gl an las diferaintas culturas? Dastgan oters pievels far legher davart tgosas ca nus vasagn sco tabu a vizeversa?

E cu es que illas differentas culturas? Paun oters pövels fer schnöss da chosas chi sun per nus tabu e viceversa?

E co esa illas differentas culturas? Pon oters pövels far schnöss da chosas chi sun per nus tabu e viceversa?


d) Il scolast tacca las propostas vid la tabla. Ei vegn discutau e votau (tener si det, far strehs vid la tabla) qualas treis reglas che duein valer en classa. Ils scolars nodan las treis reglas ch'ein vegnidas decididas en classa e che vegnan dacheudenvi era suandadas.

d) Igl surmester tatga las propostas ved la tavla. Igl vean discuto a vuscho (taner sei igl det, far strehs ved la tavla) tge tres reglas ca den valer an classa. Igls sculars nodan las tres reglas c'en vagnidas dezididas an classa a ca vignan davent da qua ear savundadas.

d) Ils scolars tachan las propostas vi da la tevla. A vain discuto e vuscho (cun tgnair sü il maun u fer strichins vi da la tevla) davart las trais reglas chi dessan valair in classa. Ils scolars notan quellas trais reglas chi dessan gnir resguardedas da quinderinavaunt.

d) Ils scolars tachan las propostas vi da la tabla. I vain discus e vuschà cun tgnair sü il man o cun far strichins vi da la tabla davart trais reglas chi dessan valair in classa. Ils scolars notan quellas trais reglas chi dessan gnir resguardadas da quinderinavant.


Daco essas vus dil meini ch'ins astgi (buca) far sgnoccas sur da quei tema?

Partge eassas vus digl meni c'ign dastgi (betga) far sgnocas da que tema?

Perche essas vus da l'avis cha's possa (nu's possa) fer vizs sur da quista tematica?

Perche eschat vus da l'idea chi's possa (o nu's possa) far vizs sur da quista tematica?


Daco astgan ins far sgnoccas da (scolasts), denton buca da (purs)?

Daco dastgan ign far sgnocas da (surmesters), dantànt betga da (purs)?

Perche as po fer vizs da (magisters), però na da (purs)?

Perche as poja far vizs da (magisters), però na da (paurs)?


c) Sin fundament dalla discussiun pondereschan ils scolars dus a dus tgei reglas che duein valer en classa. Els nodan silmeins ina regla sin in sboz.

c) Sen fundamaint da la discussiùn studegian igls sculars an grupas da dus tge reglas ca den valer an classa. Els nodan seglmains egna regla sen egn sboz.

c) Zieva la discussiun pondereschan ils scolars in gruppas da duos che reglas chi dessan valair in classa. Els notan almain üna regla sün ün fögl.

c) Davo la discussiun pondereschan ils scolars in gruppas da duos che reglas chi dessan valair in classa. Els notan almain üna regla sün ün fögl.


Resposta pussibla: la maniera da quinter

Resposta pussibla: la maniera da quintar


Lungatg: Vegn ei duvrau plaids che offendan?

Lungatg: Vean igl duvro pleds c'ofendan?

Lingua: Vegnan druvos pleds chi offendan?

Lingua: Vegnan dovrats pleds chi offendan?


Intenziun: Vegn enzatgi blamaus/degradaus?

Intenziun: As fo ster mel a qualchün? Vain qualchün discrimino?

Intenziun: As faja star mal ad inchün? / Vain inchün discriminà?


b) Ils scolars nodan las tematicas ch'ein per els persunalmein 'sut la tschenta'.

b) Igls sculars nodan las tematicas ca surpassan par els igl cunfegn.

b) Ils scolars notan las tematicas chi sun per els persunelmaing 'suot la tschinta'.

b) Ils scolars notan las tematicas chi sun per els persunalmaing 'suot la tschinta'.


Suenter haver giudicau tut las tematicas discutar damondas sco las suandontas:

Suainter ver giudico tut las tematicas, discutar amparadas sco las savundàntas:

Zieva avair güdicho tuot las tematicas, po la classa discuter las seguaintas dumandas:

Davo avair güdichà tuot las tematicas, po la classa discuter las seguaintas dumondas:


Tgei autras tematicas savessen esser tabu?

Tge otras tematicas savessan easser tabu?

Che otras tematicas pudessan esser tabu?


Suenter mintga tematica vegn tschentau la suandonta damonda:

Suainter mintga tematica vean fatg la savundànta amparada:

Zieva mincha tematica vain fatta la seguainta dumanda:

Davo mincha tematica vain fatta la seguainta dumonda:


b) Ils scolars emprovan da secunvegnir en classa davart ina definiziun dalla pointa e nodan quella cun agens plaids.

b) Igls sculars amprovan da sacunvagnir an classa davart egna definiziùn da la pointa a nodan quella cun agens pleds.

b) Ils scolars tscherchan in classa üna definiziun da la pointa e la notan cun egens pleds.

b) Ils scolars tscherchan insembel üna definiziun da la pointa e tilla notan cun agens pleds.


La scolasta dictescha ils pensums da casa:

La magistra dicta las lezchas per fer a chesa:

La magistra dicta las lezchas per far a chasa:


«Fagei tut ils pensums sillas paginas 29, 30 e 31.»

«Faged tut las leztgas sen las paginas 29, 30 a 31.»

«Fè tuot las lezchas a las paginas 29, 30 e 31.»

«Fat tuot las lezchas a las paginas 29, 30 e 31.»


Daco ei negin staus sin peis tier las sgnoccas 4 e 6?

Partge e nign sto sen pes tier las sgnocas 4 a 6?

Perche nun es üngün sto sü tals vizs 4 e 6?

Perche nun es ingün stat sü pro'ls vizs 4 e 6?


La Lea scutegna an l'ureglia da la sia vaschegna:

Lea scutta aint ill'uraglia da sia chantunaisa:

Lea scutta aint ill'uraglia da sia vaschina:


Gia dapi uras ha in CANNIBAL il SINGLUT. El di: «Jeu havess mai astgau magliar igl acrobat da trampolin.»

Gea pliras uras â egn CANIBAL igl SANGLUT. El gi: «Jou vess mai stgieu magliear egn acrobat da trampolin.»

5. Già daspö uras ho il CANIBAL il SANGLUOT. El disch: «Eau vess fat meglder da lascher sainza manger l'acrobat da trampolin.»

5. Fingià daspö uras ha il CANIBAL il SINGLUOT. El disch: «Eu vess fat meglder da laschar sainza mangiar l'acrobat da trampolin.»


Tino di: «Jeu hai semiau dad in giug da ballapei.»

Igl Tino gi: «Jou ve sasamgnieu d'egn gioi da burape.»

Tino disch: «Eau m'he insömgio d'ün gö da ballapè.»

Tino disch: «Eu n'ha sömgià d'ün gö da ballapè.»


Risposta pusseivla: Sgnocca 8: 'carn bov' enstagl 'ruasseivel'

Rasposta pussevla: Sgnoca 8: egn menu da quell'ustreia anstagl igl cunzegl dad ir an egn'otra ustreia.

Resposta pussibla: per exaimpel as vess spetto aint il viz 8 il pled 'pur' impè da 'cuafför'.

Resposta pussibla: Per exaimpel as vessa spettà aint il viz 8 il pled 'paur' impè da 'cuafför'.


Il scolast sevila cun Tino: «Ti eis puspei memia tard!»

Igl surmester savila cugl Tino: «Tei es puspe megna tard!»

Il magister sbregia cun Tino: «Tü est darcho memma tard!»

Il magister sbragia cun Tino: «Tü est darcheu massa tard!»


d) Ils scolars translateschan las sgnoccas en tudestg. Els indicheschan con legras che las sgnoccas ein per els.

d) Igls sculars translateschan las sgnocas an tudestg. Els inditgeschan quànt legras ca las sgnocas en ussa par els.

d) Ils scolars tradüan ils vizs in tudas-ch. Els indichan, quaunt da rir cha quels sun per els uossa.

d) Ils scolars tradüan ils vizs in tudais-ch. Els indichan, quant da rier cha quels sun uossa per els.


Risposta pusseivla: Quei ei la finiziun spirtusa e legra che vegn nunspitgadamein (cunzun d'ina sgnocca).

Rasposta pussevla: Quegl e la finiziùn spiertusa a legra ca vean nunspitgeadameing (cunzùnd d'egna sgnoca).

<strong>Resposta pussibla: </strong>La pointa es la fin umoristica ed inaspetteda d'ün viz.

<strong>Resposta pussibla: </strong>La pointa es la fin umoristica ed inaspettada d'ün viz.


f) Ils scolars translateschan lur sgnoccas e scrivan ellas ellas niblettas. Els fan diever da vocabularis sche necessari. Il scolast sa far ina gliesta dils plaids ch'els han stuiu mirar suenter.

f) Igls sculars translateschan lur sgnocas a scrivan ellas agls nivelets. Els fan diever da vocabularis scha nezessari. Igl surmester sa far egna glista digls pleds c'els ân stuieu vurdar suainter.

f) Ils scolars tradüan ils vizs e'ls scrivan aint illas nüvlettas. Els drouvan il dicziunari, scha'd es necessari. Il magister po fer üna glista dals pleds cha'ls scolars haun stuvieu guarder zieva.

f) Ils scolars tradüan ils vizs e tils scrivan aint illa nüvlettas. Els douvran il dicziunari, schi fa dabsögn. Il magister po far üna glista dals pleds ch'els han stuvü verer davo.


La<strong> TGIRUNZA</strong> vegn tiel miedi e di: «Il simulant en combra 23 ei morts.» Il miedi rispunda: «Mo ussa surfa el propi in tec!»

La TGIRÙNZA vean tier igl miedi a gi: «Igl simulànt an tgombra 23 e mort.» Igl miedi raspunda: «Mo ussa surfa el propi ampo!»

6. La CHÜRUNZA vain tal meidi e disch: «Il simulant in chambra 23 es mort.» Il meidi respuonda: «Ma uossa exagerescha quel propi ün pô!»

6. La CHÜRUNZA vain pro'l meidi e disch: «Il simulant in chombra 23 es mort.» Il meidi respuonda: «Ma uossa exagerescha quel propa ün zich!»


c) Ils scolars legian las sgnoccas. Els suttastrehan la pointa dallas singulas sgnoccas ed indicheschan cun ina crusch con legra che la sgnocca ei per els. Per evaluar va il scolast atras las sgnoccas dad 1 tochen 6. Ils scolars san star sin peis tier las duas sgnoccas che plain il meglier ad els.

c) Igls sculars ligian las sgnocas. Els sutastreschan la pointa da las singulas sgnocas ad inditgeschan cun egna crusch quànt legra ca la sgnoca e par els. Par evaluar va igl surmester tras las sgnocas dad 1 antocen 6. Igls sculars san star sen pes tier las duas sgnocas ca plen igl miglier ad els.

c) Ils scolars legian ils vizs e suottastrichan la pointa da minchün. Els indichan cun üna crusch quaunt da rir cha'ls vizs sun per els. Per evaluer prelegia il magister ils vizs dad 1 fin 6. Ils scolars staun sü tar quels duos chi'ls pleschan il meglder.

c) Ils scolars legian ils vizs e suottastrichan la pointa da minchün. Els indichan cun üna crusch quant da rier cha'ls vizs sun per els. Per evaluar prelegia il magister ils vizs dad 1 fin 6. Ils scolars stan sü pro quels duos chi tils plaschan il meglder.


«E perquei vegns ti memia tard?», damonda il scolast.

«A parquegl veans tei megna tard?», ampeara igl surmester.

«E perque vainst tü memma tard?», dumanda il magister.

«E perquai vainst tü massa tard?», dumonda il magister.


Els tschentan ina damonda suenter l'autra.»

Els fan egn'amparada suainter l'otra a nus sculars.»


«Dunna Casutt, Vos SCHUMELLINS semeglian nundetg. Co saveis Vus tener els in ord l'auter?» «Fetg sempel, in ha num Clau e tschel Gian.»

«Duna Casutt, Voss SCHAMEALS sasameglian nungetg. Co savez Vus taner ordapar els?» «Fetg sempel, egn â num Clo a tschel Gian.»

3. «Duonna Saratz, Sieus DSCHIMELS as sumaglian ourdvart. Cu als so Ella tgnair ourdglioter?» «Fich simpel, ün ho nom Göri e l'oter Gian.»

3. «Duonna Sarott, Seis SCHEMBLINS as sumaglian ourdvart. Co tils sa Ella tgnair ourdglioter?» «Fich simpel, ün ha nom Jon e tschel Jachen.»


P.ex.: La pointa ei la finiziun d’ina sgnocca. Ella fa savens rir, perquei ch'ella ei nunspitgada.

P.ex.: La pointa e la finiziùn d'egna sgnoca. Ella fa savens rir, parquegl c'ella e nunspitgeada.

P.ex.: La pointa es la fin d'ün viz. Ella fo suvenz rir, perque ch'ella es inaspetteda.

P.ex.: La pointa es la fin d'ün viz. Ella fa suvent rier, perquai ch'ella es inaspettada.


Tgei han ils plaids che vus haveis anflau da far culla sligiaziun, 'la pointa'?

Tge ân igls pleds ca vus vez cato da far cun la schliaziùn, 'la pointa'?

Che haun ils pleds cha vus vais chatto da chefer culla soluziun 'la pointa'?

Che han ils pleds cha vus vais chattà da chefar culla soluziun 'La pointa'?


Las sgnoccas 4 e 6 sebasan sin in giug da plaids. La pointa funcziuna mo per tudestg. Il scolast sa dumandar:

Las sgnocas 4 a 6 sabasan sen egn gioi da pleds. La pointa funcziunescha me par tudestg. Igl surmester sa amparar:

Ils vizs 4 e 6 as basan sün ün gö da pleds. La pointa funcziuna be per tudas-ch. Il magister po dumander:

Ils vizs 4 e 6 as basan sün ün gö da pleds. La pointa funcziuna be per tudais-ch. Il magister po dumandar:


Dus LADERS bandunan in'ustria. Igl emprem di: «Has ti viu la bellezia ura digl USTIER?» Sinquei di tschel: «Na, muossa inaga!»

Dus LADERS bandùnan egn'ustreia. Igl amprem gi: «Âs tei vieu la balteztgas ura digl USTIER. Senaquegl gi tschel: «Na, mussa egn'ea!»

2. Duos LEDERS bandunan ün'ustaria. Il prüm disch: «Hest tü vis l'ura da bellezza da l'USTER?» Sün que disch l'oter: «Na, muossa üna vouta!»

2. Duos LADERS bandunan ün'ustaria. Il prüm disch: «Hast tü vis l'ura da bellezza da l'USTER?» Sün quai disch tschel: «Na, muossa üna jada!»


La mumma damonda Emil: «Sas ti nua ch'il CULIN ei?» Emil rispunda: «Quel hai jeu bess el canaster da pupi, el haveva memia bia ruosnas.»

La mama ampeara igl Emil: «Sas tei noua c'igl CUL e?» Igl Emil raspunda: «Quel ve jou fiers agl rumient, el eara plagn rusnas.»

7. La mamma dumanda ad Emil: «Sest tü, inua cha'l CRIVEL es?» Emil respuonda: «Quel d'he eau bütto aint illas immundizchas, perque ch'el vaiva memma bgeras fouras.»

7. La mamma dumonda ad Emil: «Sast tü, ingio cha'l CRIBEL es?» Emil respuonda: «Quel n'haja büttà aint illas immundizchas, perquai ch'el vaiva massa bleras fouras.»


Tgei stuess ins far, per che las pointas da quellas sgnoccas fussen legras?

Tge stuess ign far, par ca las pointas da quellas sgnocas fussan legras?

Che as stuvess fer, per cha la pointa da quels vizs füss da rir?

Che as stuvessa far, per cha la pointa da quels vizs füss da rier?


En in'ustria damonda in HOSP: «Tgei saveis Vus recumandar oz a mi?» Il CAMERIER rispunda: «Buns dents!»

An egn'ustreia ampeara egn HOSP: «Tge savez Vus racumandar oz a mei?» Igl CAMARIER raspunda: «Bùns daints!»

4. In ün'ustaria dumanda il GIAST: «Che am po El arcumander hoz?» Il CAMARIER respuonda: «Buns daints!»

4. In ün'ustaria dumonda il GIAST: «Che am po El racumandar hoz?» Il CAMARIER respuonda: «Buns daints!»


«Quei latg ei gie sco aua!», recloma Toni. Il camerier manegia: «Matei che la vacca ei stada memia ditg ella PLIEVGIA.»

«Que latg e gea sco aua!», recloma igl Toni. Igl camarier manegia: «Matem ca la vatga e stada megna gî an la PLIEVGIA.»

8. «Quist lat gusta scu ova!», reclama Andri. Il camarier managia: «Eau pens cha la vacha saja steda memma lönch suot la PLÖVGIA.»

8. «Quist lat gusta sco aua!», recloma Andri. Il camarier manaja: «Eu pens cha la vacha saja statta massa lönch suot la PLÖVGIA.»


In DALMATIN va a far cumpras. La CASSIERA damonda: «Rimneis Vus aunc puncts?»

Egn tgàn DALMATEGN va a cumprar aint. La CASSIERA ampeara: «Rimnaz Vus ànc puncts?»

1. Ün DALMATIN vo a fer cumischiuns. La BUTIERA dumanda: «Ramassa El auncha puncts?»

1. Ün DALMATIN va a far cumischiuns. La BUTIERA dumonda: «Ramassa El amo puncts?»


Risposta pusseivla: Ins havess spitgau enzatgei auter.

Rasposta pussevla: Ign vess spitgieu anzatge oter.

Resposta pussibla: Perque cha's vess spetto qualchos'oter.

Resposta pussibla: Perquai chi's vess spettà alch oter.


Risposta: Ils plaids anflai ein pli u meins la pointa da mintga sgnocca.

Rasposta: Igls pleds catos en ple u mains la pointa da mintga sgnoca.

Resposta: Ils pleds chattos faun part da la pointa dals vizs.

Resposta: Ils pleds chattats fan part da la pointa dals vizs.


e) Ils scolars van a casa ed enqueran sgnoccas. Els nodan ellas, squetschan ora ellas ni fan copias e portan ellas en scola.

e) Igls sculars van a tgea ad anquieran sgnocas. Els nodan quellas, squetschan or ellas near fan copeias a portan ellas an scola.

e) Ils scolars vaun a chesa e tscherchan oters vizs. Els notan, copchan u stampan our ils vizs e'ls mainan a scoula.

e) Ils scolars van a chasa e tscherchan ulteriurs vizs. Els notan, copchan o stampan oura ils vizs e tils mainan a scoula.


Lisa manegia: «Bein, mo ils scolasts san buca bia.

La Lisa manegia: «Bagn, me igls surmesters san betga blear.

Lisa managia: «Bain, ma ils magisters nu saun propi bger.

Lisa manaja: «Bain, ma ils magisters nu san propa bler.»


Risposta: Ins sto translatar la sgnocca en tudestg.

Rasposta: Ign sto translatar la sgnoca an tudestg.

Resposta: Que as stu tradür il vizs in tudas-ch.

Resposta: I's sto tradüer ils vizs in tudais-ch.


Savens dat ei era pointas che sebasan sin giugs da plaids. Tgeininas da quellas otg sgnoccas sebasan sin quei principi?

Savens dat igl ear pointas ca sabasan sen giois da pleds. Tgenegnas da quellas otg sgnocas sabasan sen que prinzipi?

Suvenz do que eir pointas chi's basan sün gös da pleds. Chenüns da quells och vizs as basan sün quel princip?

Suvent daja eir pointas chi's basan sün gös da pleds. Chenüns da quels 8 vizs as basan sün quel princip?


•<strong> exercitar:</strong> empruar il plan, adattar, scursanir, cumpletar ni migliurar

•<strong> exerzitar:</strong> ampruvar igl plan, adatar, scurzanir, cumpletar near migliurar

exercitar: far en test cugl plan, adattar, scursaneir, cumplettar u migliurar

•<strong> exerciter:</strong> fer ün test cul plaun, adatter, scurznir, cumpletter u amegldrer

•<strong> exercitar:</strong> far ün test cul plan, adattar, scurznir, cumplettar o amegldrar


• ev. colligiar las scenas ni tagliar il material

• ev. culiear las szenas near tagliear igl material

ev. colliier las scenas u tagler igl material

• ev. collier las scenas u taglier il materiel

• ev. colliar las scenas o tagliar il material


- successiun: nudar pass per pass ed il material che vegn duvraus

- suczessiùn: nudar pass par pass ad igl material ca vean duvro

- successiun: nudar pass per pass las infurmaziuns ed igl material tgi vign duvro

- successiun: noter pass per pass e'l materiel chi vain druvo

- successiun: notar pass per pass e'l material chi vain dovrà


plaids dil medem camp semantic, ordinai tenor la forza/quantitad dalla plievgia

pleds digl madem tgomp semantic, urdanos tanor la forza/quantitad da la plievgia

pleds tgi antschevan cun 'i', ordinos tenor la lunghezza da bustabs

pleds dal listess champ semantic, ordinos tenor la forza/quantited da la plövgia

pleds dal listess champ semantic, ordinats tenor la forza/quantità da la plövgia


d) Ils scolars miran il tutorial e discuteschan las suandontas damondas:

d) Igls sculars vardan igl tutorial a discuteschan las savundàntas amparadas:

d) Las scolaras vardan igl tutorial e discuteschan las suandontas dumondas:

d) Ils scolars guardan il tutorial e discutan las seguaintas dumandas:

d) Ils scolars guardan il tutorial e discutan las seguaintas dumondas:


•<strong> structurar:</strong> organisar las informaziuns dil mindmap, strihar, cumpletar

•<strong> structurar:</strong> organisar las infurmaziùns digl mindmap, strischear, cumpletar

structurar: organisar las infurmaziuns digl mindmap, stritgier, cumplettar

•<strong> structurer:</strong> organiser las infurmaziuns da la mindmap, stricher, cumpletter

•<strong> structurar:</strong> organisar las infuormaziuns da la mindmap, strichar, cumplettar


- finiziùn: preschantar igl product fito

- finiziun: preschentar igl product final

- finischun: preschanter il prodot finel

- finischun: preschantar il prodot final


Co ei il tutorial che ti has gest viu vegnius fatgs?

Co e igl tutorial ca tei âs gest vieu vagnieu fatg?

Scu è nia fatg igl tutorial tgi vusoters vez gist via?

Cu es gnieu fat il tutorial cha tü hest güst vis?

Co es gnü fat il tutorial cha tü hast güsta vis?


Tgei pusseivladads da far in tutorial havein nus cheu en scola?

Tge pussevladads da far egn tutorial vagn nus qua an scola?

Tge pussebladad da crear en tutorial vagn nous cò an scola?

Che pussibilited da creer ün tutorial vains nus cò a scoula?

Che pussibiltà da crear ün tutorial vaina in scoula?


Tgei autras pusseivladads da far in tutorial has ti gia viu egl internet?

Tge otras pussevladads da far egn tutorial âs tei gea vieu agl internet?

Tge otras variantas da tutorials vez vusoters gio via aint igl internet?

Che otras variantas da tutorials hest tü già vis i'l internet?

Che otras variantas da tutorials hast tü fingià vis i'l internet?


• presentaziun: discuorer dad ault e cun in tempo adattau, mirar ella camera

• preschantaziùn: bagliafar dadòlt a cun egn tempo adato, vurdar an la camera

preschentaziun: discorrer dad ot ed ainten en tempo adatto, vurdar ainten la camera

• preschantaziun: discuorrer dad ot ed in ün tempo adatto, guarder illa camera

• preschantaziun: discuorrer dad ot ed in ün tempo adattà, guardar illa camera


• preparar il material: apparat per registrar il tutorial (telefonin, iPad), utensils, illustraziuns, auter material

• preparar igl material: aparat par registrar igl tutorial (telefonet, iPad), utensils, ilustraziùns, oter material

preparar igl material: apparat per registrar igl tutorial (telefonign, tablet), utensils, illustraziuns, oter material

• preparer il materiel: apparat per registrer il tutorial (telefonin, iPad), utensils, illustraziuns, oter materiel

• preparar il material: apparat per registrar il tutorial (telefonin, iPad), utensils, illustraziuns, oter material


• liug da registraziun: quiet, negins disturbis, ina buna culissa

• liac da registraziùn: quiet, nigns disturbis, egna bùna culissa

li da registrar: quiet, nigns disturbis, ena bunga culissa

• lö da registraziun: quiet, üngüns disturbis, üna buna culissa

• lö da registraziun: quiet, ingüns disturbis, üna buna culissa


plaids ch'entscheivan cun i, ordinai tenor la quantitad da bustabs

pleds c'antschevan cun i, urdanos tanor la quantitad da bustabs

pleds dalla madema famiglia (vaseir/vista), ordinos tenor speztgas da pleds, per mintga speztga treis exaimpels

pleds da la listessa famiglia, ordinos tenor spezchas da pleds; per mincha spezcha trais exaimpels

pleds da la listessa famiglia, ordinats tenor l'alfabet in spezchas da pleds; per mincha spezcha trais exaimpels


plaids che cuntegnan -aun, ordinai tenor igl alfabet, fan rema

pleds ca cuntegnan -àn, urdanos tanor igl alfabet, fan par grànda part rema

pleds tgi cuntignan -ang, ordinos tenor igl alfabet

pleds chi cuntegnan -aun, sun ordinos tenor l'alfabet e's riman

pleds chi cuntegnan -an, sun ordinats tenor l'alfabet


Damonda per far la punt alla proxima incumbensa: Tgei havein nus fatg en quei pensum culs plaids? far uorden: gruppar, classificar, sortir, zavrar (plaids dil medem camp semantic).

Amparada par far la pùnt cun la proxima leztga: Tge vagn nus fatg an quella leztga cugls pleds? Far urden: grupar, classifitgear, sortar, zavrar p.ex. pleds digl madem tgomp semantic.

Dumonda per far la punt tigl proxim exercezi: Tge vagn nous fatg cugls pleds aint igls davos exercezis? (Rasposta: far urden; gruppar, classifitgier, sorteir, zavrar (p.ex. pleds digl madem camp semantic etc.)).

Dumanda per fer la punt a la prosma lezcha: Che vains nus fat culs pleds illas ultimas lezchas? Resposta: fer uorden; grupper, classificher, sortir, zavrer (p.ex. pleds dal listess champ semantic etc.).

Dumonda per far la punt a la prosma lezcha: Che vain nus fat culs pleds illas ultimas lezchas? Resposta: far uorden; far gruppas, classifichar, sortir, zavrar (p.ex. pleds dal listess chomp semantic e.u.i.).


•<strong> script:</strong> formular ils differents pass, declarar, dar tips, menziunar difficultads

•<strong> script:</strong> formular igls diferaints pass, declarar, dar tips, manzunar dificultads

script: formular igls differents pass, declarar, dar tips, menziunar difficultads

•<strong> script:</strong> formuler ils differents pass, declarer, der tips, manzuner difficulteds

•<strong> script:</strong> formular ils differents pass, declerar, dar tips, manzunar difficultats


tut ils plaids ein adjectivs, ordinai tenor la quantitad da consonants

tut igls pleds en adjectivs, tuts ân me egna silba, urdanos tanor la quantitad da consonànts

pleds digl madem camp semantic (plover), ordinos tenor la forza/quantitad dalla plievgia

pleds chi cumainzan cun a, ordinos tenor la quantited da custabs

pleds chi cumainzan cun a, ordinats tenor la quantità da custabs


davantar en expert / en'experta cun retschartger

• dvanter ün expert/ün'experta cun retschercher

• dvantar ün expert/ün'experta da teis tema


• far egn brainstorming near egn mindmap


Ils scolars san crear il tutorial cul telefonin ni cugl iPad. L'idea ei buca da seprofundar ella tecnica e d'empruar differents tools, mobein dad esser sez igl actur. Eventualmein san ins tagliar ensemen differentas scenas ni integrar musica duront las lecziuns dad informatica.

Igls sculars san crear igl tutorial cugl telefonet near cugl iPad. L'ideia e betga da saprofundar an la tecnica ad ampruvar diferaints tools, mobagn dad easser sez igl actur. Eventualmeing san ign tagliear anzemel diferaintas szenas near integrar musica durànt las lecziùns d'informatica.

Las scolaras pon crear igl tutorial cugl telefonign u cun en tablet. L'ideia n'è betg da s'approfundar ainten la tecnica e dad ampruar differents utensils, mabagn dad esser sez/sezza igl actour u l'actoura. Ev. ins pò tagler ansemen differentas scenas u integrar musica durant las lecziuns da 'Medias ed informatica'.

Ils scolars paun creer il tutorial cul telefonin u cul iPad. L'ideja nun es quella da s'approfundir illa tecnica e da pruver our differents utensils, dimpersè dad esser svess l'actur. Eventuelmaing as po taglier insembel differentas scenas u integrer musica düraunt las lecziuns d'informatica.

Ils scolars pon crear il tutorial cul telefonin o cul iPad. L'idea nun es quella da s'approfundir illa tecnica e da provar oura differents utensils, dimpersè dad esser svess l'actur. Eventualmaing as poja tagliar insembel differentas scenas o integrar musica dürant las lecziuns d'informatica.


• Dat ei aunc autras pusseivladads da s'informar, auters mieds d'informaziun?

• Dat igl ànc otras pussevladads da s'infurmar, cun oters mieds d'infurmaziùn?

• Do que eir aunch'otras pussibiliteds da s'infurmer, cun oters mezs d'infurmaziun?

• Daja eir amo otras pussibiltats da s'infuormar, cun oters mezs d'infuormaziun?


Ils scolars resumeschan ils resultats da lur retscherca cun finir las construcziuns dall'incumbensa c). Eventualmein dat ei differenzas ella lectura da gasettas denter umens e dunnas, giuvnas e giuvens. Quellas differenzas san vegnir tematisadas en classa.

Igls sculars resumeschan igls resultats da lur retscheartga cun finir las construcziùns da la leztga c). Eventualmeing dat igl diferenzas an la lectura da giasetas trànter umens a dunas, giuvnas a giuvens. Quellas diferenzas san vagnir tematisadas an classa.

Ils scolars resüman ils resultats da lur retschercha cun glivrer las frasas da la lezcha c). Eventuelmaing do que differenzas illa lectüra da giazettas traunter homens e duonnas, giuvnas e giuvens. Quellas differenzas paun gnir tematisedas in classa.

Ils scolars resümeschan ils resultats da lur retschercha cun finir las frasas da la lezcha c). Eventualmaing daja differenzas illa lectüra da gazettas tanter homens e duonnas, giuvnas e giuvens. Quellas differenzas pon gnir tematisadas in classa.


Igl 1. d'avrel zuppan quasi tut las gasettas ina novitad sfalsificada per menar la glieud pil nas.

Igl 1. d'avregl zupan quasi tut las giasetas egna novitad falsifitgeada par manar la glieud pigl nas.

Ils 1. avrigl publicheschan bod tuot las giazettas üna novited falsificheda per piglier pel nes a lur lectuors.

Ils 1. avrigl publicheschan bod tuot las gazettas üna novità falsifichada per tour pel nas a lur lecturs.


• Tgi da vus sfeglia mintgaton en gasettas? Tgi fa quei regularmein?

• Tgi da vus sfiglia mintgatànt an giasetas? Tgi fa regularmeing quegl?

• Chi da vus sföglia minchataunt in giazettas? Chi fo que regulermaing?

• Chi da vus sföglia minchatant in gazettas? Chi fa quai regularmaing?


• Tgei haveis vus tut anflau ora egl artechel che vus haveis eligiu? Resumei la novitad en duas ni treis construcziuns.

• Tge vez vus ligieu agl artetgel ca vus vez tscharnieu? Resumad la novitad cun duas near tres construcziùns.

• Che essas vus gnieus a savair cun ler l'artichel cha vus vais tschernieu? Resümè la novited in duos u trais frasas.

• Che eschat vus gnüts a savair cun leger l'artichel cha vus vais tschernü? Resümai la novità in duos o trais frasas.


Las suandontas damondas vegnan discutadas en classa:

Las savundàntas amparadas vignan discutadas an classa:

Las seguaintas dumandas vegnan discusas in classa:

Las seguaintas dumondas vegnan discusas in classa:


La scolasta dat il pensum da leger duront duas jamnas (ni era duront in temps pli liung) differentas gasettas dil di (en romontsch ed en tudestg) ch'ella metta a disposiziun alla classa. Suenter quei temps fa la scolasta in quiz davart eveniments schabegiai duront quei temps. Il scolar/la scolara che recaltga ils pli biars puncts survegn in pign premi.

La surmestra dat la leztga da liger durànt duas eandas (near durànt egn tains ple lùng) diferaintas giasetas digl gi c'ella meta a disposiziùn a la classa. Suainter que tains fa la surmestra egn quiz davart schabetgs actuals c'en capitos agl decurs da quellas duas eandas. Igl scular/la sculara ca remna igls ple blears puncts survean egn pintg premi.

La magistra do als scolars la lezcha da ler düraunt duos eivnas (u eir düraunt ün temp pü lung) differentas giazettas dal di (in rumauntsch ed in tudas-ch) ch'ella metta a disposiziun a la classa. Zieva quist temp fo la magistra ün quiz davart evenimaints capitos düraunt quel temp. Il scolar/la scolara chi fo ils pü bgers puncts survain ün pitschen premi.

La magistra dà als scolars la lezcha da leger dürant duos eivnas (o eir dürant ün temp plü lung) differentas gazettas dal di (in rumantsch ed in tudais-ch) ch'ella metta a disposiziun a la classa. Davo quist temp fa la magistra ün quiz davart evenimaints capitats dürant quel temp. Il scolar/la scolara chi fa ils plü blers puncts survain ün pitschen premi.


Ils scolars dattan en lavur singula risposta allas damondas sut a) e b). En in proxim pass dat la scolasta ad els il pensum da far a casa ina retscherca davart il diever da gasettas tier ils confamiliars (M6.1a-b).

Igls sculars raspundan an lavur singula las amparadas sut a) a b). An egn proxim pass survignan els da la surmestra la leztga da far a tgea egna retscheartga davart igl diever da giasetas tier igls cunfamigliars (M6.1a-b).

Ils scolars e las scolaras respuondan daperse a las dumandas suot a) e b). In ün prossem pass als do la magistra la lezcha da fer a chesa üna retschercha davart l'adöver da giazettas tals confamiliers (M6.1a-b).

Ils scolars e las scolaras respuondan da per sai a las dumondas suot a) e b). In ün prossem pass tils dà la magistra la lezcha da far a chasa üna retschercha davart l'adöver da gazettas pro'ls confamiliars (M6.1a-b).


• Anflan ins en tut las gasettas las medemas informaziuns?

• Tgat'ign an tut las giasetas las mademas infurmaziùns?

• As chatta in tuot las giazettas las listessas infurmaziuns?

• As chatta in tuot las gazettas las listessas infuormaziuns?


• Tgei novitads han interessau vus il pli fetg? Pertgei gest quellas?

• Tge novitads ân interesso vus igl ple fetg? Partge gest quellas?

• Che noviteds haun interesso a vus il pü ferm? Perche güst quellas?

• Che novitats han interessà a vus il plü ferm? Perche güsta quellas?


La scolasta reparta igl emprem a mintga scolara e mintga scolar ina gasetta (sto buc esser l'ediziun dil medem di). Ella di d'encurir ella gasetta in artechel che plai, ni ch'interessescha. Ils scolars taglian ora e legian igl artechel ch'els han eligiu. Silsuenter raquenta mintgin a dus differents conscolars tgei ch'el ha intervegniu.

La surmestra repertga igl amprem a mintga sculara ad a mintga scular egna giaseta (sto betg easser l'ediziùn digl madem gi). Ella gi agls sculars d'ancurir an la giaseta egn artetgel ca ple ad els near c'interessescha els. Igls sculars taglian or a ligian igl artetgel c'els ân eligieu. Suainter raquenta mintgegn a mintgegna a dus diferaints cunsculars tge c'el near ella â andarschieu.

La magistra scumparta il prüm a mincha scolara ed a mincha scolar üna giazetta (nu stu esser l'ediziun da quel di). Ella als disch da tschercher ün artichel chi als plescha u chi als interessa. Ils scolars taglian our e legian l'artichel ch'els haun tschernieu. Alura quintan els a duos conscolaras u conscolars che ch'els sun gnieus a savair.

La magistra scumparta il prüm a mincha scolara ed a mincha scolar üna gazetta (nu mangla esser l'ediziun da quel di). Ella tils disch da tscherchar ün artichel chi tils plascha o chi tils interessa. Ils scolars taglian oura e legian l'artichel ch'els han tschernü. Lura quintan els a duos conscolaras o conscolars che ch'els sun gnüts a savair.


Ils scolars cumpareglian lur retschercas ella proxima lecziun. La scolasta sa visualisar ils resultats ils pli impurtonts cun ina sempla survesta statistica ch'ella presenta vid la tabla.

Igls sculars cumpareglian alura lur retscheartgas an la proxima lecziùn. La scolasta sa visualisar igls resultats igls ple impurtànts cun egna sempla survesta statistica c'ella preschanta ved la tavla.

Ils scolars conguelan alura lur retscherchas illa prosma lecziun. La magistra po visualiser ils resultats ils pü importants cun üna simpla survista statistica ch'ella preschainta vi da la tevla.

Ils scolars congualan lura lur retscherchas illa prosma lecziun. La magistra po visualisar ils resultats ils plü importants cun üna simpla survista statistica ch'ella preschainta vi da la tabla.


2. Tgei gasetta(s) legias ti? Setracta ei da gasettas stampadas ni da gasettas online?

2. Tge giaseta(s) ligias tei? Satract'igl giasetas da pulpier near da giasetas online?

2. Che giazetta(s) legiast tü? As tratta que da giazettas stampedas u da giazettas online?

2. Che gazetta(s) legiast tü? As tratta da gazettas stampadas o da gazettas online?


Ils scolars e las scolaras scrivan in artechel davart in'occurrenza ch'els han fatg en classa (di da sport, project, exposiziun, viseta en in museum, eveniment special, ...). Ils artechels vegnan surluvrai en gruppas da dus cun agid dil model M1.3a. Silsuenter vegnan tut ils artechels prelegi ni exponi e la classa elegia il meglier. Quel duei vegnir publicaus ella gasetta da scola ni ella gasetta regiunala.

Ils sculars produzeschan egn artetgel davart egn'ocurenza c'els ân fatg an classa (gi da sport, project, exposiziùn, visita agl museum, schabetg spezial, ...). Igls artetgels vignan surluvros an grupas da dus cun agid digl model M1.3a. Seglsuainter vignan tut igls artetgels preligieus near exponieus a la classa eligia igl miglier. Quel de vagnir publitgieu an la giaseta da scola near an la giaseta regiunala.

Ils scolars e las scolaras scrivan ün artichel davart ün'occurrenza ch'els haun fat in classa (di da sport, proget, exposiziun, visita ad ün museum, evenimaint speciel, ...). Ils artichels vegnan surlavuros in gruppas da duos cun agüd dal model M1.3a. Alura vegnan tuot ils artichels prelets u exposts e la classa tscherna il meglder. Quel pudess alura gnir publicho illa giazetta da scoula u illa giazetta regiunela.

Ils scolars e las scolaras scrivan ün artichel davart ün'occurrenza ch'els han fat in classa (di da sport, proget, exposiziun, visita ad ün museum, evenimaint special, ...). Ils artichels vegnan surlavurats in gruppas da duos cun agüd dal model M1.3a. Lura vegnan tuot ils artichels prelets o exposts e la classa tscherna il meglder. Quel pudess lura gnir publichà illa gazetta da scoula o illa gazetta regiunala.


3. Con ditg prendas ti peda da leger la gasetta?

3. Quànt gî prendas tei peada da liger la giaseta?

3. Quaunt lönch at pigliast tü il temp da ler la giazetta?

3. Quant lönch at pigliast tü la peida da leger la gazetta?


Suenter haver resumau igl artechel fan ils scolars gruppas ed emprovan da far uorden e gruppar ils artechels ch'els han eligiu ord las gasettas.

Suainter la fasa da resumar las novitads fan igls sculars grupas ad amprovan ascheia da far urden a grupar igls artetgels tscharnieus ord las giasetas.

Zieva avair resümo l'artichel faun ils scolars gruppas e prouvan da fer uorden e grupper ils artichels ch'els haun tschernieu da las giazettas.

Davo avair resümà l'artichel fan ils scolars gruppas e prouvan da far uorden e gruppar ils artichels ch'els han tschernü da las gazettas.


• Tgei tematica han ils biars dalla classa eligiu? Tgei geners dad artechels che vus haveis viu ella gasetta ha negin eligiu?

• Tge tema ân igls blears da la classa eligieu? Tge sort dad artetgels ca vus vez vieu an la giaseta â nign tscharnieu?

• Che tematica haun tschernieu ils pü bgers scolars? Che geners d'artichels nun ho tschernieu üngün dals scolars?

• Che tematica han tschernü ils plü blers scolars? Che geners d'artichels nun ha tschernü ingün dals scolars?


Novitads sfalsificadas san haver consequenzas fatalas pils pertuccai. Ellas san ruinar il bien num dalla persuna che sa p.ex. piarder la lavur ni vegnir smanatschada.

Novitads falsifitgeadas san ver consequenzas fatalas pigls partutgieus. Igl bùn num sa vagnir donagieu, els san survagnir schmanatschas near ân dischavantatgs an egn'otra moda a maniera.

Noviteds falsifichedas paun avair consequenzas fatelas pels pertuchos. Ellas paun ruiner il bun nom da la persuna chi po p.ex. perder la lavur u gnir imnatscheda.

Novitats falsifichadas pon avair consequenzas fatalas pels pertocs. Ellas pon ruinar il bun nom da la persuna chi po p.ex. perder la lavur o gnir imnatschada.


Sco agid per resumar igl artechel sa la scolasta scriver vid la tabla las damondas 'Tgi?', 'Tgei?', 'Nua?', 'Cura?', 'Pertgei?', 'Con?' e 'Co?'. La scolasta declara che rispunder a quellas damondas, pia informar il lectur, seigi la finamira impurtonta dils schurnalists (e buc en emprema lingia far paleis il meini persunal).

Sco agid par quella curta resumaziùn sa la surmestra scriver ved la tavla las amparadas 'Tgi?', 'Tge?', 'Noua?', 'Cura?', 'Partge?', 'Quànt?' a 'Co?'. La surmestra declarescha ca raspunder a quellas amparadas, peia infurmar igl lectur, segi la fegnamira prinzipala digls schurnalists (a betga far valer igl meni parsunal).

Scu agüd per resümer l'artichel po la magistra scriver las dumandas 'chi?' 'che?' 'inua?' 'cura?' 'perche?' 'quaunt?' e 'cu?' vi da la tevla. La magistra declera cha'ls böts ils pü importants dals schurnalists sajan da respuonder a quellas dumandas e d'infurmer als lectuors (e na in prüma lingia da dir lur egna opiniun).

Sco agüd per resümar l'artichel po la magistra scriver las dumondas 'chi?' 'che?' 'ingio?' 'cura?' 'perche?' 'quant?' e 'co?' vi da la tabla. La magistra declera cha'ls böts ils plü importants dals schurnalists sajan da respuonder a quellas dumondas e d'infuormar als lecturs (e na in prüma lingia da dir lur aigna opiniun).


• A tgei rubricas san ins attribuir ils artechels? Tgei scolars han eligiu las medemas rubricas?

• A tge rubricas san ign atribuir igls artetgels? Tge sculars ân ancuretg or las mademas rubricas?

• A che rubricas as po que attribuir ils artichels? Che scolars haun tschernieu las listessas rubricas?

• A che rubricas as poja attribuir ils artichels? Che scolars han tschernü las listessas rubricas?


Retscherca davart la lectura da gasettas en famiglia

Retscheartga davart la lectura da giasetas an famiglia

Retschercha davart la lectüra da giazettas in famiglia

Retschercha davart la lectüra da gazettas in famiglia


• Havesses vus saviu quei, sche vus havesses buca legiu igl artechel?

• Vessas vus savieu quegl, scha vus vessas betga ligieu igl artetgel?

• Vessas vus savieu que, scha vus nu vessas let l'artichel?

• Vessat vus savü quai, scha vus nu vessat let l'artichel?


• Tgei fas ti pil pli duront pausa? Tgei fagesses ti bugen duront pausa?

• Tge fas tei piglple durànt la possa? Tge fagessas tei bugent durànt la possa?

• Tge fast te igl ple durant la pôssa? Tge faschessas te gugent durant la pôssa?

• Che fest tü pelpü düraunt la posa? Che fessast tü gugent düraunt la posa?

• Che fast tü pelplü dürant la posa? Che fessast tü jent dürant la posa?


• Tgei situaziuns divertentas ha ei dau duront igl onn da scola?

• Tge situaziùns divertaintas â'gl do durànt igl on da scola?

• Tge situaziuns divertentas ògl do durant igl onn da scola?

• Che situaziuns divertaivlas ho que do düraunt l'an da scoula?

• Che situaziuns divertaivlas haja dat dürant l'on da scoula?


• Has ti piars enzatgei duront igl onn da scola?

• Âs tei pears anzatge durànt igl on da scola?

• Ast te pers ensatge durant igl onn da scola?

• Hest tü pers qualchosa düraunt l'an da scoula?

• Hast tü pers alch dürant l'on da scoula?


• Tgei raquintass tiu rispli digl onn da scola?

• Tge raquintass igl tieus risplei tgissà digl on da scola?

• Tge rachintess igl ties risplei digl onn da scola?

• Che quintess tieu rispli da l'an da scoula?

• Che quintess teis rispli da l'on da scoula?


La scolasta presenta igl emprem differentas fotografias e products ch'ein vegni fatgs duront igl onn da scola. Ils scolars mettan quels en ina successiun logica/cronologica giun plaun. La scolasta integrescha in iev marsch e mira, schebein ils scolars anflan quel. Ins sa era schar gruppar las fotografias ed ils products tenor differents criteris: igl ei stau bi, legher, stentus, lungurus, interessant, stregn.

La surmestra preschainta igl amprem diferaintas fotografeias a products c'en vagnieus fatgs durànt igl on da scola. Igls sculars metan quels gioubass an egna suczessiùn logica/cronologica. La surmestra integrescha egn ov martsch a varda, sch'igls sculars tgatan quel. Ign sa ear schar grupar las fotografeias ad igls products tanor diferaints criteris: sto bi, legher, stantus, lungurus, interessànt, fadius.

La scolasta preschainta igl amprem differentas fotografias e products tgi èn nias fatgs durant igl onn da scola. Igls scolars mettan chels ainten ena successiun logica (cronologica) giumez. La scolasta integrescha en ov marsch e varda, sch'igls scolars igl cattan. Igl è er pussebel da lascher gruppar las fotografias ed igls products tenor differents criteris: Chegl è sto bel, divertent, stentous, lungurous, interessant, grev, ...

La magistra preschainta il prüm differentas fotografias e prodots chi sun gnieus fats düraunt l'an da scoula. Ils scolars mettan quels in üna successiun logica/cronologica giò per terra. La magistra integrescha ün öv marsch e guarda, scha'ls scolars il chattan. Ad es eir pussibel da lascher grupper las fotografias e'ls prodots tenor differents criteris: Que es sto bel, divertaivel, stantus, lungurus, interessant, difficil.

La magistra preschainta il prüm differentas fotografias e prodots chi sun gnüts fats dürant l'on da scoula. Ils scolars mettan quels in üna successiun logica/cronologica giò per terra. La magistra integrescha ün öv marsch e guarda, scha'ls scolars til chattan. I's po eir laschar gruppar las fotografias e'ls prodots tenor differents criteris: Id es stat bel, divertaivel, stantus, lungurus, interessant, difficil.


• Tgei ei stau per tei il punct culminont dalla 4. classa?

• Tge e sto par te igl punct culminànt da la 4. classa?

• Tge è sto per tè igl punct culminont (igl pi bel mument) dalla 4. classa?

• Che es sto per te il punct culminant da la 4. classa?

• Che es stat per tai il punct culminant da la 4. classa?


Ussa discuteschan ils scolars ensemen las damondas dil pensum 1. La scolasta lai resumar el plenum ils tips pils scolars dalla 3. classa. Suenter sligian ils scolars ils pensums 2 e 3 en lavur singula. La scolasta organisescha ina sentupada culs scolars dalla 3. e 5avla classa, per ch'ils scolars sappien dar a quels lur tips e far lur damondas. Per finir fan ils scolars il pensum 4 en lavur singula.

Ussa discuteschan igls sculars an dus las amparadas da la leztga 1. La surmestra lascha resumar an classa igls tips pigls sculars da la 3. classa. Suainter schleian igls sculars las leztgas 2 a 3 an lavur singula. La surmestra organisescha egna santupada cugls sculars da la 3. a 5. classa, par c'igls sculars setgian dar a quels lur tips a far lur amparadas. Par fitar fan igls sculars la leztga 4 an lavur singula.

Ossa discuteschan igls scolars ansemen las dumondas digl pensum 1 digl codesch da lavour. La scolasta lascha resumar an classa igls cunsegls pigls scolars dalla 3. classa. Alloura fon igls scolars per sasezs las incumbensas 2 e 3. La scolasta organisescha en antop cugls unfants dalla 3. e 5. classa, per tg'igls scolars possan dar a chels lour cunsegls e far lour dumondas.

Uossa discutan ils scolars insembel las dumandas da la lezcha 1. La magistra lascha resümer in classa ils tschegns pels scolars da la 3. classa. Alura faun ils scolars daperse las lezchas 2 e 3. La magistra organisescha ün inscunter culs iffaunts da la

Uossa discutan ils scolars insembel las dumondas da la lezcha 1. La magistra lascha resümar in classa ils tschegns pels scolars da la 3. classa. Lura fan ils scolars da per sai las lezchas 2 e 3. La magistra organisescha ün inscunter culs uffants da la 3. e 5. classa, per cha'ls scolars possan dar a quels lur tschegns e far lur dumondas. Per finir fan ils scolars, minchün da per sai, la lezcha 4.


Lu fa la scolasta differentas damondas en connex cugl onn da scola ed ils scolars rispundan a quellas damondas. Els fuorman per quei dus rudials, in intern ed in extern. Ils dus scolars che stattan ni sesan visavi in a l'auter discuteschan ensemen las damondas. Suenter mintga damonda sespostan las persunas dil rudi extern per ina posiziun.

Alura fa la surmestra diferaintas amparadas an conex cugl on da scola ad igls sculars raspundan a quellas amparadas. Els furman par quegl dus rudeals, egn intern ad egn extern. Igls dus sculars ca statan near sean visavi l'egn a l'oter discuteschan anzemel las amparadas. Suainter mintga amparada rucegian igls unfànts digl rudi extern par egn plaz.

Alloura fò la scolasta differentas dumondas an connex cugl onn da scola ed igls scolars raspondan a chellas dumondas. Els furman dus cres, en intern ed en extern. Igls dus scolars tgi stattan u tschaintan visavi l'egn l'oter discuteschan ansemen las dumondas. Siva mintga dumonda sa spostan igls scolars digl cres extern per en post.

Alura fo la magistra differentas dumandas in connex cul an da scoula e'ls scolars respuondan a quellas dumandas. Els fuorman duos rinchs, ün intern ed ün extern. Ils duos scolars chi staun u tschaintan visavi ün a l'oter discutan insembel las dumandas. Zieva mincha dumanda as spostan ils scolars dal rinch extern per üna plazza.

Lura fa la magistra differentas dumondas in connex cul on da scoula e'ls scolars respuondan a quellas dumondas. Els fuorman duos rinchs, ün intern ed ün extern. Ils duos scolars chi stan o tschaintan visavi ün a l'oter discutan insembel las dumondas. Davo mincha dumonda as spostan ils scolars dal rinch extern per üna plazza.


Las savundàntas amparadas san vagnir fatgas:


• Has ti giu da sescagnar cun in conscolar ni ina conscolara? Tgei dispetas ha ei dau? Co haveis vus sligiau quels conflicts?

• Âs tei gieu da sabaztgear cun anzatgi durànt igl on da scola? Tge daspetas â'gl do? Co vez vus schliieu quels conflicts?

• Ast te gia dispeta cun ena conscolara u en conscolar? Scu vez schliia chels conflicts?

• Hest tü gieu dispütta u baruffa cun ün conscolar u üna conscolara? Cu vais vus scholt quels conflicts?

• Hast tü gnü dispitta o baruffa cun ün conscolar o üna conscolara? Co vais vus scholt quels conflicts?


• Cun tgi vas ti mintga di a scola? Eis ei capitau enzatgei extraordinari sin via a scola? Tgei plai e tgei plai buc a ti vida tiu viadi a scola?

• Cun tgi vas tei mintga gi a scola? E'gl capito anzatge extraordinari sen veia a scola? Tge ple (betg) a tgei ved igl tieus vieadi a scola?

• Cun tgi vast te mintga de a scola? È capito ensatge extraordinari sen veia a scola? Tge at plai e tge betg ve dalla tia veia da scola?

• Cun chi vest tü mincha di a scoula? Es capito qualchosa  extraordinari sül viedi da scoula? Che at plescha e che na vi da tieu viedi da scoula?

• Cun chi vast tü mincha di a scoula? Esa capità alch extraordinari sül viadi da scoula? Che at plascha e che nöglia vi da teis viadi da scoula?


• Tge deian igls pitschens/gronds da vusoters?

• Che dischan ils pitschens/gronds da vus?


• Tgei san tes scalfins raquintar da tei?

• Tge san las tias pantoflas raquintar da te?

• Tge pon rachintar las tias pantoflas da tè?


• Haveis vus giu ina sentupada speciala cul pedel ni culla pedela? Has ti ni enzatgi da tia classa fatg enzatgei che ha grittentau il pedel ni la pedela?

• Âs tei gieu egna santupada speziala cugl pedel near cun la pedela? Âs tei near anzatgi da la tia classa fatg anzatge c'â gritanto igl pedel near la pedela?

• Ast te gia en antop spezial cun la pedela u cugl pedel? Ast te u ò ensatgi dalla tia classa forsa fatg ensatge tg’igl ò grittanto/tgi la ò grittantada?

• Vais vus gieu ün inscunter speciel cul custodi u culla custodia? Hest tü u ho qualchün da tia classa forsa fat qualchosa chi l'ho grittanto/grittanteda?

• Vais vus gnü ün inscunter special cul pedel o culla pedella? Hast tü o ha inchün da tia classa forsa fat alch chi til/tilla ha grittantà/grittantada?


• Has ti giu tema d'enzatgei avon ch'entscheiver la 4. classa? Sche gie, tgei ei quei stau? Eis ei lu era stau sco quei che ti havevas s'imaginau?

• Âs tei gieu tema d'anzatge avànt c'antschever la 4. classa? Scha ea, tge e quegl sto? E'gl alura ear sto ascheia sco quegl ca tei vevas s'imagino?

• Ast te gia tema d’antschever la 4. classa? Schi ea, pertge? È chegl alloura er propi sto uscheia, scu tgi te ast cartia?

• Hest tü gieu temma da cumanzer la 4. classa? Scha schi, perche? Es que alura eir propi sto uschè scu cha tü hest cret?

• Hast tü gnü temma da cumanzar la 4. classa? Scha schi, perche? Esa lura eir propa stat uschè sco cha tü hast cret?


• Sin tgei selegras ti il pli fetg, sche ti patratgas vid il proxim onn da scola?

• Sen tge salegras tei igl ple fetg, scha tei patratgas ved igl proxim on da scola?

• Da tge ta legras te igl pi fitg, schi te painsas agl proxim onn da scola?

• Da che t'allegrast tü il pü ferm, scha tü stüdgiast vi dal prossem an da scoula?

• Da che t'allegrast tü il plü ferm, scha tü stübgiast vi dal prossem on da scoula?


• Tgei creis ch'ils scolasts ni las scolastas patratgan da vossa classa? Pertgei?

• Tge cres c'igls surmesters near las surmestras patratgian da la vossa classa? Partge?

• Tge creist te tgi las scolastas u igls scolasts painsan dalla vossa classa? Pertge?

• Che crajast cha'ls magisters u las magistras pensan da vossa classa? Perche?

• Che crajast cha'ls magisters o las magistras pensan da vossa classa? Perche?


as parteciper, piglier/fer part (a qchs)


• engartar, observar, uardar, contemplar, laghegiar, fixar, tschaghignar

• traplar, observar, vurdar, contemplar, liagear, tgitar, fixar, tschignear

<strong>vurdar: </strong>contemplar, spiunar, admirar, observar, tgittar, fitgier, vurdar pitgiv

• observer, guarder, vzair, püffer, contempler, examiner, fisser

• observar, guardar, verer, püffar, contemplar, examinar, fissar


filar, runar peis, seruschnar, marschar, traversar, festginar, viandar, spassegiar, zuppegiar, lischnar, reiver

filar, runar pes, sglischear, marschar, traversar, fastginar, viandar, spassagear, zopagear, schlifragear, saragatar

d) <strong>eir: </strong>spassager, tgaminar, correr, viandar,  scarpitschier, palandrar, viagier, ruschnar, marschar, zoppager, lippar

filer, spassager, chaminer, struzcher ils peis, furier, marcher, ir zop, cuorrer, rupetter, girer, flandrager

filar, spassegiar, chaminar, struozchar ils peis, festinar, marchar, ir zop, cuorrer, rupettar, girar, flanar


Jeu mon sin viadi d'atun e caminel sper in uaul ora, traversel ina punt, reivel sin in crest, segliel sur in ual vi, ...

Jou vont sen vieadi d'atun a spasseg sper egn uaul or, travers egna pùnt, saragat sen egn crest, sagl sur egn ual vei, ...

• Ia vign per lung dalla riva digl lai, cor sur ena punt, fil se dalla sponda, sagl sur en ual, m'allontanesch adegna daple dalla vischnanca, ...

Eau pigl la via suot ils peis e chamin lung la riva dal lej, cuor suravi la punt, fil sü pel röven, sagl suravi ün ovel, m'alluntanesch adüna dapü da la vschinauncha, ...

Eu pigl la via suot ils peis e chamin lung la riva dal lai, cuor sur la punt, fil sü pel röven, sagl sur ün aual, m'allontanesch adüna daplü dal cumün, ...


• magliar, marendar, schigiar, gustar, pachetar giuaden, slignar, sbluccar, ruir, smugliaccar

• magliear, marandar, sagear, gustar, stranglar giouadaint, schlagnear, ramagliear, ruir

<strong>magler/bever: </strong>magler, mastger, piclar, rusagler, roir, stranglar, sager, smuglier, tschitschier

• manger, mas-cher, ruzgiglier, insager, blasser, magliocker, strangler giò, padeller, splücher

• mangiar, mas-char, ruslignar, insajar, blassar, maglioccar, stranglar giò, padellar, splüchar


e) cursiv: ins pò nudar ainten differentas colonnas


b) sgarscheivel, terribel, disastrus, smisereivel, horribel, snueivel, stermentus, stoda miarda, nundescrivibel, catastrofal, displascheivel, disgrazieivel, sventireivel

b) sgarschevel, teribel, oribel, masiravel, starmantus, schnuevel, desastrus, stoda mearda, nungetg, catastrofal, displaschevel, disgraztgevel, svantirevel

b) adjectivs pussebels: sgarschevel, terribel, desastrous, smisirevel, snuevel, orribel, fatal, catastrofal, tremend, detestabel

b) sgrischaivel, terribel, desastrus, schnuaivel, orribel, fatel, cha'l diavel porta! merda!, catastrofel, dal diamper!, cha'l dianzer! specat, sgrischus

b) sgrischaivel, terribel, desastrus, schnuaivel, orribel, fatal, cha'l diavel porta!, merda!, catastrofal, dal diamper!, cha'l dianzer!, spacat, sgrischus, enorm, trist


Jeu sun en vacanzas e schagel in glatsch da puaunas, pacheteschel giuaden ils pomfrits, ...

Jou sund an vacànzas a scheag egn sglatsch dad omtgas, stràngl giouadaint igls pommes frites, ...

• Ia sung sen ena muntogna e magl en meil, pecl en pêr pommes-chips, rusegl ve digl pang, mastg adegna pi spert, ...

Eau sun sün üna muntagna e maglioc pommes-chips, eau ruzgigl vi da singuls chips e cumainz a mas-cher adüna pü svelt, ...

Eu sun sün üna muntogna e maglioc pommes-chips, eu ruslign vi da singuls chips e cumainz a mas-char adüna plü svelt, ...


a) Quels plaids s'audan tier il camp semantic 'bi', superlativs da 'bi', tuts han ina muntada semeglionta.

a) Quels pleds s'odan tier igl tgomp semantic 'bi', igl e superlativs da 'bi', tuts ân egna muntada samagliànta.

a) Chels pleds totgan tigl camp semantic bel. Igl èn tots adjectivs e superlativs digl adjectiv bel ed on tots ena muntada sumigliainta.

a) Quists pleds tuochan tal champ semantic 'bel'. Els sun superlativs da l'adjectiv 'bel' ed haun tuots üna significaziun sumgiainta.

a) Quists pleds toccan pro'l chomp semantic 'bel'. Els sun superlativs da l'adjectiv 'bel' ed han tuots üna significaziun sumgliainta.


Jeu mon sin viadi e vesel in camutsch, contemplel in stgirat, observel ina muntaniala, ...

Jou vont sen vieadi a vez egn tgamutsch, contaimpl egn stgirat, observesch egna muntaneala, ...

• Ia fatsch ena spassageda aint igl gôt e vei en capriol, contaimpl en stgirat, observ ena furmeila, ...

Eau gir tres il god e vez ün chavriöl, contaimpl ün squigliat, observ üna muntanella, ...

Eu gir tras il god e vez ün chavriöl, contaimpl ün squilat, observ üna muntanella, ...


Jeu clomel la mumma, jeu raquentel ina praula, jeu ditgel la verdad, ...

Jou clom la mama, jou raquent egna parola, jou gitg la vardad, ...

• Ia bait cun la mia ameia, rachint dallas mias vacanzas, antschev a scutinar per tradeir en secret, ...

Eau baderl cun mia amia, quint da mias vacanzas, cumainz a scutter per tradir ün secret, ...

Eu baderl cun mi'amia, quint da mias vacanzas, cumainz a scuttar per tradir ün secret, ...


• paterlar, giblar, scutinar, risdar, raschunar, sevilar, tschintschar, selamentar, murmignar

• patarlar, givlar, scutinar, raschunar, ruschanar, savilar, talatgear, bagliafar, salamantar, gnurgnear

baitar: ruschanar, baterlar, sa lamentar, balbager, clamar, sbarbgliottar, rachintar, scutinar, sbrigeir

• baderler, lagner, marmugner, rapporter, tschantscher, scutter, barbotter, talacker, quinter

• baderlar, blastemmar, marmuognar, rapportar, discuorrer, scuttar, barbottar, taloccar, quintar


Per memorisar e duvrar ils plaids dils differents camps semantics san ins far il suandont giug (sco il giug dil pachetar la cofra):

Par memorisar a duvrar igls pleds digls diferaints tgomps semantics san ign far igl savundànt gioi (sco igl gioi digl pacatar la valischa):

Per tigneir andamaint e duvrar igls pleds digls differents camps semantics ins pò far igl suandont gi (varianta digl gi Pachetar la valeisch).

Per tgnair adimmaint e druver ils pleds dals differents champs semantics as po fer il seguaint gö (varianta dal gö 'Fer la valisch'):

Per tgnair adimmaint e dovrar ils pleds dals differents chomps semantics as poja far il seguaint gö (varianta dal gö 'Far la valisch'):


Mintga verb astga vegnir duvraus mo ina ga.

Mintga verb dastga vagnir duvro me egn'eada.

Mintga verb dastga neir duvro angal eneda.

Mincha verb suos-cha gnir druvo be üna vouta.

Mincha verb das-cha gnir dovrà be üna jada.


tonscher enzatgei ch'enzatgi po buca tier

tanscher ensatge tgi l'oter pò betg neir notiers

taundscher vi qualchosa a qualchün chi nu po tiers

tendscher via alch ad inchün chi nu riva pro


Sil plaz da giug ei ina termenta canera. Ina gruppa d'affons discutescha dad ault. In um pli vegl vegn sperasvi e damonda: «Daco sescagneis vus pomai?» Duri declara: «Nus havein mess pag. Tgi che raquenta la pli grossa manzegna survegn ina mandarina. Nus savein buca sedecider tgi che ha gudignau.» Igl um di: «Haiaiai, cura che jeu erel aschi vegls sco vus, gnanc savevel jeu tgei ch'ina manzegna seigi.» «Duri», cloma in auter buob dalla gruppa, «dai la mandarina al tat!»

Segl plaz da giujear e egna tarmenta canera. Egna grupa d'unfànts discutescha dadòlt. Egn um ple vigl vean sperasvei ad ampeara: «Mo partge sadaspitaz vus ascheia?» Igl Duri declara: «Nus vagn scumess. Tgi ca raquenta la ple grànda manzegna survean la mandarina. Nus savagn betga sadezeder tgi c'â gudagnieu.» Igl um gi: «Haiaiai, cur ca jou ear aschi giuven sco vus, savev jou gnànc tge c'egna manzegna segi.» «Duri», cloma egn oter buab da la grupa, «de la mandarina agl tat!»

Sülla plazza da giuver es üna canera terribla. Üna gruppa d'iffaunts discuta dad ot. Ün hom pü vegl passa speravi e dumanda: «Perche as dispüttais vus telmaing?» Duri declera: «Nus vains fat üna scumissa. Chi chi quinta la pü granda manzögna, clappa üna mandarina. Ed uossa nu savainsa decider chi chi ho guadagno.» L'hom disch: «Bella quista, cur ch'eau d'eira ün iffaunt, nu savaivi niauncha che ch'üna manzögna es.» «Duri», clama ün oter mat da la gruppa, «do la mandarina al vegliet».

Sülla plazza da giovar esa üna canera terribla. Üna gruppa d'uffants discuta dad ot. Ün hom plü vegl passa speravia e dumonda: «Perche as dispittais vus talmaing?» Duri declera: «Nus vain fat üna scumissa. Chi chi quinta la plü gronda manzögna, tschüffa üna mandarina. Ed uossa nu savaina decider chi chi ha guadagnà.» L'hom disch: «Bella quista, cur ch'eu d'eira ün uffant, nu savaiv' eu gnanca che ch'üna manzögna es.» «Duri», cloma ün oter mat da la gruppa, «dà la mandarina al vegliet».


• Nus havein dau resuns a mintga gruppa. Daco ei quei impurtont?

• Nus vagn do resùns a mintga grupa. Partge e quegl impurtànt?

• Nus vains do resuns (feedbacks) a mincha gruppa. Perche es que important?

• Nus vain dat resuns (feedbacks) a mincha gruppa. Perche es quai important?


<strong>Pass 4: </strong>faldar il fegl sco in tetg da ziczac ed arver el puspei silla grondezia A5

<strong>Pass 4: </strong>faldar igl figl sco egn tetg da ziczac a puspe earver el sen la gràndeztga A5

<strong>Pass 4: </strong>fodager il fögl in quarts, scu ün orgelin da maun, e l'avrir darcho i'l format A5

<strong>Pass 4: </strong>fodar il fögl in quarts, sco ün orgelin da man, e til drivir darcheu i'l format A5


Treis astronauts sesan en ina bar: in Russ, in American ed in Austriac. Igl astronaut russ di: «Nus Russ essan ils megliers, nus essan stai ils emprems carstgauns egl univers!» Igl astronaut american interrumpa el e di: «Ussa cala! Nus Americans essan ils megliers, perquei che nus essan stai ils emprems carstgauns silla glina!» Cheu manegia igl astronaut austriac: «Pah, quei ei gie aunc nuot. Nus Austriacs essan ils megliers, perquei che nus vegnin ad esser ils emprems che setschentan sil sulegl!» Il Russ ed igl American miran in sin l'auter, semeinan puspei viers igl Austriac e din: «Sil sulegl vegns ti a sebarschar, ti tgutg!» Igl Austriac stat lucs e rispunda: «Ils tgutgs essas vus! Nus sgulein naturalmein la notg!»

Tres astronauts sean an egna bar: egn Russ, egn American ad egn Austriac. Igl astronaut russ gi: «Nus Russ eassan igls migliers, nus eassan stos igls amprems carstgàns agl univers!» Igl astronaut american interrumpa el a gi: «Ussa tgala! Nus Americans eassan igls migliers, parquegl ca nus eassan stos igls amprems carstgàns sen la gliegna!» Qua manegia igl astronaut austriac: «Pah, quegl e gea ànc nut. Nus Austriacs eassan igls migliers, parquegl ca nus vagnagn ad easser igls amprems ca satschaintan segl sulegl!» Igl Russ ad igl American vardan l'egn separ l'oter, samagnan puspe viers igl Austriac a gin: «Segl sulegl veans tei ad arder, tgutg ca tei es!» Igl Austriac stat ruassevel a raspunda: «Igls tgutgs eassas vus! Nus sgulagn natiralmeing la notg!»

Trais astronauts tschaintan in üna bar: ün Russ, ün Americaun ed ün Austriac. L'astronaut russ disch: «Nus Russ essans ils meglders, nus essans stos ils prüms umauns i'l univers!» L'Americaun l'interrumpa e disch: «Uossa be schmetta! Nus Americauns essans ils meglders, perque cha nus essans stos ils prüms umauns sülla glüna!» Sün que managia l'astronaut austriac: «Pah, que nun es aunch'ünguotta. Nus Austriacs essans ils meglders, perque cha nus sarons ils prüms chi rivan sül sulagl!» Il Russ e l'Americaun as guardan e guardan alura darcho vers l'Austriac e dian: «Sül sulagl ardarost be dalum, tü tamberl!» L'Austriac respuonda in tuotta calma: «Ils tamberls essas vus! Nus svulains natürelmaing da not!»

Trais astronauts sezzan in üna bar: ün Russ, ün American ed ün Austriac. L'astronaut russ disch: «Nus Russ eschan ils meglders, nus eschan stats ils prüms umans i'l univers!» L'American til interrumpa e disch: «Uossa be schmetta! Nus Americans eschan ils meglders, perquai cha nus eschan stats ils prüms umans sülla glüna!» Sün quai manaja l'astronaut austriac: «Pah, quai nun es amo nöglia. Nus Austriacs eschan ils meglders, perquai cha nus saran ils prüms chi rivan sül sulai!» Il Russ e l'American guardan ün aint per tschel, guardan lura darcheu vers l'Austriac e dischan: «Sül sulai brüscharast be subit, tü tamberl!» L'Austriac respuonda in tuotta calma: «Ils tamberls eschat vus! Nus svolain natüralmaing da not!»


«O na, nus havein emblidau nos migeuls!»

«O na, nus vagn amblido igls nos magiels!»

«O na, nus vains schmancho noss magöls!»


d) Raquintei la sgnocca ella gruppa. Discutei suenter mintga sgnocca ils criteris cheusut. Nudei cun ina crusch quei che corrispunda al meini dalla gruppa.

d) Raquintad la sgnoca a la grupa. Discutad suainter mintga sgnoca igls criteris quasut. Nudad cun egna crusch quegl ca coraspunda agl meni da la grupa.

d) Quintè il viz a la gruppa. Discutè alura zieva mincha viz ils criteris manzunos suotvart. Notè cun üna crusch che cha la gruppa managia.

d) Quintai il viz a la gruppa. Discutai lura davo mincha viz ils criteris manzunats suotvart. Notai cun üna crusch che cha la gruppa manaja.


Il scolast sa far la punt alla proxima incumbensa culs suandonts plaids: «Nus havein empriu d'enconuscher in tschuat novas sgnoccas, sgnoccas enconuschentas e da quellas che nus havevan aunc mai udiu. En quei connex havein nus era viu ch'ei dat sgnoccas ch’ins sa buca translatar bein dil tudestg, perquei ch'ellas sebasan sin giugs da plaids. Lein dar in'egliada pli detagliada a quei gener da sgnoccas.»

Igl surmester sa far la pùnt cun la proxima incumbensa cugls savundànts pleds: «Nus vagn amprieu d'ancanuscher egna massa novas sgnocas, sgnocas ancunaschaintas a da quellas ca nus vevan ànc mai udieu. An que conex vagn nus ear vieu c'igl dat sgnocas c’ign sa betga translatar bagn digl tudestg, parquegl c'ellas sabasan sen egn gioi da pleds. Lagn dar egn'igleada ple detaglieada a que gener da sgnocas.»

Il magister po fer la punt a la prosma incumbenza culs seguaints pleds: «Nus vains imprains a cugnuoscher üna pruna vizs, da quels cha nus cugnuschaivans già e da quels cha nus nu vaivans auncha mê udieu. In quist connex vains nus eir vis cha que do vizs cha nu's po bain tradür dal tudas-ch, perque ch'els as basan sün gös da pleds. E perque ans vulainsa uossa occuper pü a fuonz da quist gener da vizs.»

Il magister po far la punt a la prosma incumbenza culs seguaints pleds: «Nus vain imprais a cugnuoscher üna pruna vizs, da quels cha nus cugnuschaivan fingià e da quels cha nus nu vaivan amo mai dudi. In quist connex vain nus eir vis chi dà vizs chi nu's po bain tradüer dal tudais-ch, perquai ch'els as basan sün gös da pleds. Perquai ans laina uossa occupar plü a fond da quist gener da vizs.»


«Na na, sche vus cuglieneis, gnanc mon jeu …»

«Na na, scha vus anganaz, vont jou gnànc …»

«Na na, scha vus am cugliunais, nu vegn eau pels magöls ...»

«Na na, scha vus am cugliunais, nu vegn eu pels magöls ...»


Info auturs: per plascher transponer ils suandonts plaids:


b) Co savess ins raquintar quella sgnocca? Nudei ils effects specials cun ina colur:

b) Co savess ign raquintar quella sgnoca? Nudad igls efects spezials cun egna calur:

b) Cu as pudess que quinter quist viz? Markè ils effets speciels cun üna culur:

b) Co as pudessa quintar quist viz? Marcai ils effets specials cun üna culur:


Avon che schar far il pensum sa il scolast gidar da sclarir las noziuns 'mimica', 'gestica' e 'discuors direct'.

Avànt ca schar far la leztga sa igl surmester gidar da sclarir las noziùns 'mimica', 'gestica' a 'dascurs direct'.

Aunz cu lascher fer la lezcha, po il magister güder a sclarir ils pleds 'mimica', 'gests' e 'discuors direct'.

Avant co laschar far la lezcha, po il magister güdar a sclerir ils pleds 'mimica', 'gests' e 'discuors direct'.


Gioja cun la tia mimica a cu la tia gestica.


Cun tgei cussegls savess ins cumpletar la gliesta?

Cun tge cunzegls savess ign cumpletar la glista?

Cun che tips as pudess cumpletter la glista?

Cun che tips as pudessa cumplettar la glista?


c) Mintga gruppa presenta sia versiun dalla sgnocca. Il scolast sa dumandar:

c) Mintga grupa preschainta la sia versiùn da la sgnoca. Igl surmester sa amparar:

c) Mincha gruppa preschainta sia versiun dal viz. Il magister po dumander:

c) Mincha gruppa preschainta sia versiun dal viz. Il magister po dumandar:


e) Exercitei aunc ina ga la sgnocca. Sespruei da migliurar ils puncts ch'eran aunc buca dil tuttafatg buns.

e) Exerzitad ànc egn'ea la sgnoca. Ampruvad da migliurar igls puncts c'earan ànc betga digl tutafatg bùns.

e) Exercitè aunch'üna vouta a quinter il viz. Pruvè d'amegldrar que chi nu d'eira auncha uschè bun.

e) Exercitai amo üna jada a quintar il viz. Provai d'amegldrar quai chi nu d'eira amo uschè bun.


k) Sco pensum da casa exerciteschan els da raquintar lur atgnas sgnoccas (pensum 6f). Els raquentan lur sgnoccas a differentas persunas e nodan ils resuns el cudischet.

k) Sco leztga da tgea exerziteschan els da raquintar lur atgnas sgnocas (leztga 6f). Els raquentan lur sgnocas a diferaintas parsùnas a nodan igls resùns agl cudeschet.

k) Scu lezcha a chesa exerciteschan els a quinter lur egens vizs (lezcha 6f). Els quintan lur vizs a differentas persunas e notan ils resuns aint in lur cudaschin.

k) Sco lezcha a chasa exerciteschan els a quintar lur agens vizs (lezcha 6f). Els quintan lur vizs a differentas persunas e notas ils resuns in lur cudaschin.


Silsuenter penda il scolast ils criteris (M7.3a) vid la tabla e declara cun agid dall'illustraziun co il sistem da feedback funcziuna.

Suainter palenda igl surmester igls criteris (M7.3a) ved la tavla a declara cun agid da l'ilustraziùn co igl sistem da feedback funcziunescha.

Alura metta il magister ils criteris (M7.3a) vi da la tevla e declera cun agüd da l'illustraziun, cu cha'l proceder da der e survgnir resuns funcziuna.

Lura metta il magister ils criteris (M7.3a) vi da la tabla e declera cun agüd da l'illustraziun, co cha'l proceder da dar e surgnir resuns funcziuna.


Bugen ni nuidis ston tschellas duas tartarugas ceder. Ellas seplaccan sin in crap e spetgan. Ellas spetgan in onn, dus onns, treis onns …

Bugent near nuidas ston tschellas duas tartarugas zeder. Ellas saplatgan sen egn crap a spetgan. Ellas spetgan egn on, dus ons, tres ons …

Gugent u invidas stöglian las duos tartarugas ceder. Ellas vaun sün ün crap e spettan. Ellas spettan ün an, duos ans, trais ans ...

Jent o invidas ston las duos tartarugas ceder. Ellas van sün ün crap e spettan. Ellas spettan ün on, duos ons, trais ons ...


d) Il scolast reparta a mintga scolar il fegl M7.2a copiaus sin A3. Cun quel san ils scolars far in cudischet da resuns. Il scolast declara als scolars co els ston tagliar e faldar il fegl (instrucziun da faldar). Ils scolars zambregian lur cudischet e nodan lur num sill’emprema pagina.

d) Igl surmester repertga a mintga scular igl figl M7.2a. Cun quel san igls sculars far egn cudeschet da resùns. Igl surmester declara agls sculars co els san tagliear a faldar igl figl (instrucziùn da faldar). Igls sculars zambregian lur cudeschet a nodan lur num sen l'amprema pagina.

d) Il magister scumparta a mincha scolar il fögl M7.2a. Cun quel paun ils scolars fer ün cudaschin da resuns. Il magister declera als scolars, cu ch'els haun da taglier e fodager il fögl (instrucziun da fodager). Ils scolars zambragian lur cudaschin e notan lur nom sülla prüma pagina.

d) Il magister scumparta a mincha scolar il fögl M7.2a. Cun quel pon ils scolars far ün cudaschin da resuns. Il magister declera als scolars, co ch'els han da tagliar e fodar il fögl (instrucziun da fodar). Ils scolars zambrajan lur cudaschin e notan lur nom sülla prüma pagina.


• passaschas ch'ins sa accentuar cun mimica e gestica (mellen)

• passaschas c'ign sa aczentuar cun la mimica a gestica (melen)

• passaschas cha's po accentuer culla mimica e gestica (mellan)

• passaschas chi's po accentuar culla mimica e cun gests (gelg)


Tedlar ils resuns dil publicum ed udir tgei criteris ch'ein vegni adempli.

Tarlar igls resùns digl publicum ad udir tge criteris c'en vagnieus adamplieus.

Tadler ils resuns dal public e gnir a savair che criteris chi sun gnieus accumplieus.

Tadlar ils resuns dal public e gnir a savair che criteris chi sun gnüts accumplits.


• passaschas c'ign sa aczentuar cun mimica a gestica (melen)


Tuttenina ha ina tartaruga avunda e di siper tschella:

Tutanegna â egna tartaruga avunda a gi separ tschella:

Tuot in ün dandet ho üna tartaruga avuonda e disch a l'otra:

Tuot in ün dandet ha üna tartaruga avuonda e disch a tschella:


• Tgei gruppa ha presentau il meglier la sgnocca? Tgei ha ella fatg meglier che las autras?

• Tge grupa â preschanto igl miglier la sgnoca? Tge â ella fatg miglier ca las otras?

• Che gruppa ho preschanto il meglder il viz? Che ho ella fat meglder cu las otras gruppas?

• Che gruppa ha preschantà il meglder il viz? Che ha ella fat meglder co tschellas gruppas?


Colurar las parts dil clown che corrispundan als criteris adempli. Ils scolars ni ils auters che giudicheschan san colurar cun differenta fermezia, tut tenor sch'il criteri ei vegnius ademplius mo in tec ni cumpleinamein.

Calurar las parts digl clown ca coraspundan agls criteris adamplieus. Ils sculars san calurar cun diferaintas farmeztgas, tut tanor sch'igl criteri e vagnieu adamplieu me ampo near cumpletameing.

Culurir las parts dal clown chi correspuondan als criteris accumplieus. Ils scolars paun der dapü u damain culur tuot tenor, scha'l criteri es gnieu accumplieu be ün pô u dal tuot.

Culurir las parts dal clown chi correspuondan als criteris accumplits. Ils scolars pon dar daplü o damain culur, tuot tenor scha'l criteri es gnü accumpli be ün zich o dal tuot.


• Co han las singulas gruppas presentau la sgnocca? Tgei ei stau bien? Tgei san las gruppas / ils singuls scolars aunc migliurar?

• Co ân las singulas grupas preschanto las sgnocas? Tge e sto bien? Tge san las grupas/ igls singuls sculars ànc migliurar?

• Cu haun preschanto las singulas gruppas il viz? Che es sto bun? Che paun las gruppas/ils singuls scolars auncha fer meglder?

• Co han preschantà las singulas gruppas il viz? Che es stat bun? Che pon las gruppas/ils singuls scolars amo far meglder?


d) Raquintei la sgnocca ella gruppa. Discutei suenter mintga sgnocca ils criteris cheusut. Nudei cun ina crusch quei che corrispunda al meini dalla gruppa.

d) Raquintad la sgnoca a la grupa. Discutad suainter mintga sgnoca igls criteris quasut. Nudad cun egna crusch quegl ca coraspunda agl meni da la grupa.

d) Quintè il viz a la gruppa. Discutè alura zieva mincha viz ils criteris manzunos suotvart. Notè cun üna crusch che cha la gruppa managia.

d) Quintai il viz a la gruppa. Discutai lura davo mincha viz ils criteris manzunats suotvart. Notai cun üna crusch che cha la gruppa manaja.


<strong>Pass 3: </strong>faldar il fegl atraviers ed arver el puspei

<strong>Pass 3: </strong>faldar igl figl traviers a puspe earver el

<strong>Pass 3: </strong>fodager il fögl a traviers e l'avrir darcho

<strong>Pass 3: </strong>fodar il fögl a travers e til drivir darcheu


Ella va tier la fontauna. Gest cura ch'ella vul prender in sitg, vegn la tiarza tartaruga ord il cagliom e di:

Ella va tier la funtàna. Gest cur c'ella vut prender igl amprem schuf, vean la tearza tartaruga ord igl tgagliom a gi:

Ella vo vi tal puoz. In quel mumaint ch'ella voul piglier ün süerv, vain la terza tartaruga our da la frus-chaglia e disch:

Ella va vi pro'l puoz. In quel mumaint ch'ella voul tour ün süerv, vain la terza tartaruga our da la frus-chaglia e disch:


<strong>Pass 1: </strong>tschentar il fegl sin meisa

<strong>Pass 1: </strong>tschantar igl figl sen mesa

<strong>Pass 1: </strong>metter il fögl sün maisa


«tgei tertgeis era, senza migeuls, quei va insumma buc! Haveis vus insumma neginas manieras? Tedlei inaga, vus duas spitgeis cheu ed jeu mon anavos per nos migeuls.»

«tge tartgeaz ear, sainza magiels, quegl va anzuma betg! Vez vus anzuma nignas manieras? Tarlad, vus duas spitgeaz qua, jou turn pigls noss magiels.»

«che crajais vus be, sainza magöls, que nu vo insomma na! Nu vais vus insè üngüna maniera? Tadlè, vus duos spettais cò ed eau tuorn per noss magöls.»

«che crajais be, sainza magöls, quai nu va insomma na! Nu vais vus insè ingüna maniera? Tadlai, vus duos spettais quia ed eu tuorn per noss magöls.»


David seglia cul paracurdada. Cura ch'il parisol resta serraus sin 1'500 meters, entscheiva el a vegnir nervus. Sin 1'000 meters sesarva il parisol aunc adina buc. David ha temuna. Sin 500 meters sedesperescha el bunamein. Diesch meters sur tiara vegn el plaunsiu pli ruasseivels e di si per sesez: «Sche jeu hai dumignau tochen cheu, lu damognel jeu era aunc quei davos toc senza paracurdada.»

Igl David saglia cugl paracurdada. Cur c'igl prisol resta saro sen 1'500 meters, antscheva el a vagnir narvus. Sen 1'000 meters sasearva igl prisol ànc adigna betg. Igl David â temùna. Sen 500 meters sadesperescha el bùnameing. Diesch meters sur teara vean el plànsieu ple ruassevel a gi separ sasez: «Scha jou ve dumagnieu tocen qua, alura damogn jou ear ànc que davos tocet sainza paracurdada.»

David saglia cul parasagl. Cur cha'l parasol resta serro sün 1'500 meters, cumainza'l a gnir gniervus. Sün 1'000 meters nu s'evra il parasol aunch'adüna na. David ho üna temma naira. Sün 500 meters as disperescha el bod. Desch meters sur terra dvainta el plaunet pü calm e disch a se svess: «Sch'eau d'he tgnieu our fin cò, alura tegni our eir auncha quist ultim töch sainza parasol.»

David saglia cul parasagl. Cur cha'l parasur resta serrà sün 1'500 meters, cumainza'l a gnir nervus. Sün 1'000 meters nu's driva il parasur amo adüna na. David ha üna temma naira. Sün 500 meters as disperescha el bod. Desch meters sur terra dvainta el planet plü calm e disch a sai svess: «Sch'eu n'ha tgnü oura fin quia, lura tegna oura eir amo quist ultim toc sainza parasur.»


l) Suenter ch'ils scolars han survegniu tut ils resuns e studegiau quels da rudien, nodan els sillas lingias tgei ch'els san gia bein e nua ch'els savessen aunc semigliurar.

l) Suainter c'igls sculars ân survagnieu tut igls resùns a studagieu quels detaglieadameing, nodan els sen las lingias tge c'els san gea bagn a noua c'els san ànc samigliurar.

l) Zieva cha'ls scolars haun survgnieu tuot ils resuns e ch'els haun repasso quels conscienziusamaing, notan els süllas lingias che ch'els saun già bain e che ch'els pudessan auncha fer meglder.

l) Davo cha'ls scolars han tschüf tuot ils resuns e ch'els han repassà quels conscienziusamaing, notan els süllas lingias che ch'els san fingià bain e che ch'els pudessan amo far meglder.


Mario viseta siu amitg Leo e sia dunna. Duront tscheina numna Leo sia dunna adina mo 'schatzi', 'cara', 'aunghel' ed aschia vinavon. Cura che la dunna porta la vischala en cuschina, di Mario si per Leo: «Wow, tgei bi che ti has aunc suenter tons onns aschi bials surnums per tia dunna ‒ sco in giuven inamurau!» Sinquei di Leo: «Hmm, per esser sincers, jeu hai emblidau siu num avon dus onns e miez.»

Igl Mario viseta igl sieus amitg Leo a sia duna. Durànt tschagna numna igl Leo sia duna adigna me 'schatzi', 'tgeara', 'ànghel' ad ascheia anavànt. Cur ca la duna porta la vascheala an tgadafiac, gi igl Mario agl Leo: «Wow, tge bi ca tei âs ànc suainter tànts ons aschi beals surnums par tia duna, sco egn giuven inamuro!» Senaquegl gi igl Leo: «Hmm, par easser sinzer, jou ve amblido igl sieus num avànt dus ons a miez.»

Mario fo üna visita a sieu amih Leo ed a sia duonna. Düraunt la tschaina nomna Leo a sia duonna adüna 'mürina', 'chera', 'aungel' ed uschè inavaunt. Cur cha la duonna porta la vaschella in cuschina, disch Mario a Leo: «Uau, che bel cha tü hest zieva taunts ans aunch'adüna uschè bels surnoms per tia duonna – scu ün giuven inamuro!» Sün que disch Leo: «Hmm, per esser sincer, eau d'he schmancho sieu nom avaunt duos ans e mez.»

Mario fa üna visita a seis ami Leo ed a sia duonna. Dürant la tschaina nomna Leo a sia duonna adüna 'marusa', 'mürina', 'anguel' ed uschè inavant. Cur cha la duonna porta la vaschella in cuschina, disch Mario a Leo: «Uau, che bel cha tü hast davo tants ons amo adüna uschè bels surnoms per tia duonna – sco ün giuven inamurà!» Sün quai disch Leo: «Hmm, per esser sincer, eu n'ha invlidà seis nom avant duos ons e mez.»


• auters plaids che ston vegnir pronunziai a moda speciala (verd)

• oters pleds ca ston vagnir pronunztgieus a moda speziala (verd)

• oters pleds chi stöglian gnir pronunzchos in maniera speciela (verd)

• oters pleds chi ston gnir pronunzchats in maniera speciala (verd)


<strong>Pass 7: </strong>faldar il fegl tochen ch'el ha sia fuorma definitiva

<strong>Pass 7: </strong>faldar igl figl, tocen c'el â la sia furma definitiva

Pass 7: fodager il fögl in fuorma d'ün cudaschin

Pass 7: fodar il fögl in fuorma d'ün cudaschin


<strong>Pass 2: </strong>faldar il fegl ina gada per liung ed arver el puspei

<strong>Pass 2: </strong>faldar igl figl egn'ea par lùng a puspe earver el

<strong>Pass 2: </strong>fodager il fögl üna vouta per lung e l'avrir alura darcho

<strong>Pass 2: </strong>fodar il fögl üna jada per lung e til drivir lura darcheu


b) Ils scolars legian la sgnocca en gruppas da quater (M7.1a). Els exerciteschan da presentar quella sgnocca alla classa.

b) Igls sculars ligian la sgnoca an grupas da quater (M7.1a). Els exerziteschan da preschantar quella sgnoca a la classa.

b) Ils scolars legian il viz in gruppas da quatter (M7.1a). Els exerciteschan a preschanter quel viz in classa.

b) Ils scolars legian il viz in gruppas da quatter (M7.1a). Els exerciteschan a preschantar quel viz in classa.


Treis tartarugas ein sin via tier ina fontauna. Ellas han numnadamein sitgira. Aschia trottan ellas in onn, dus onns, treis onns, tochen ch'ellas arrivan finalmein alla fontauna. Las empremas duas tartarugas ein enguordas e vulan immediat dustar la seit. La tiarza cloma denton:

Tres tartarugas en sen veia tier egna funtàna. Ellas ân numnadameing arsira. Ascheia trotan ellas egn on, dus ons, tres ons, tocen c'ellas rivan finalmeing a la funtàna. Las ampremas duas tartarugas en angurdas a vutan imediat antschever a bever. La tearza cloma dantànt:

Trais tartarugas sun in viedi tar ün puoz. Ellas haun propi üna said da murir. Uschè vaun ellas ün an, duos ans, trais ans, fin ch'ellas rivan finelmaing tal puoz. Las prümas duos tartarugas sun inguordas e vöglian dalum cumanzer a baiver. La terza clama però:

Trais tartarugas sun in viadi pro ün puoz. Ellas han propa üna said da murir. Uschè van ellas ün on, duos ons, trais ons, fin ch'ellas rivan finalmaing pro'l puoz. Las prümas duos tartarugas sun inguordas e vöglian subit cumanzar a baiver. La terza cloma però:


c) Exercitei mintgin per sesez da raquintar la sgnocca.

c) Exerzitad mintgegn par sasez da raquintar la sgnoca.

c) Exercitè minchün daperse a quinter il viz.

c) Exercitai minchün da per sai a quintar il viz.


udir tgei ch'ins fa bein e selegrar dil laud

udir tge c'ign fa bagn a salegrar digl lod

udir che cha's fo bain ed avair plaschair dal lod

dudir che chi's fa bain ed avair plaschair dal lod


<strong>Pass 5: </strong>tagliar il fegl dalla vart serrada per liung dalla faulda tochen tier la faulda traversala

<strong>Pass 5: </strong>tagliear igl figl da la vart sarada par lùng da la fòlda tocen tier la fòlda traversala

<strong>Pass 5: </strong>taglier il fögl da la vart serreda per lung da la foda fin tar la foda traversela

<strong>Pass 5: </strong>tagliar il fögl da la vart serrada per lung da la foda fin pro la foda traversala


• passaschas ch'ins sa accentuar cun mimica e gestica (mellen)

• passaschas c'ign sa aczentuar cun mimica a gestica (melen)

• passaschas cha's po accentuer culla mimica e gestica (mellan)

• passaschas chi's po accentuar culla mimica e cun gests (gelg)


Ina dunna pli veglia entra el bus e seplacca gest davos il manischunz. Suenter in mument fa ella amogna ina nusch al manischunz. Lez ha fetg bugen nuschs e pren perquei bugen encunter l'offerta dalla dunna. In tec pli tard fa la dunna puspei amogna ad el ina nusch ed aschia maglia il manischunz ina nusch suenter l’autra. Cura ch'il bus ei arrivaus alla staziun finala, di il manischunz: «Engraziel fetg per las buontad nuschs! Mo daco haveis Vus dau a mi mo ina nusch alla ga?» La dunna rispunda cun bucca pleina: «Saveis, jeu hai aschi bugen Toffifees, mo la nusch enamiez ei semplamein memia dira per mei!»

Egna duna ple viglia aintra agl bus a saplaza gest davo igl manischùnz. Suainter egn mumaint fa ella amogna egna nusch agl manischùnz. Lez â fetg bugent nuschs a prenda parquegl bugent ancunter l'oferta da la duna. Ampo ple tard fa la duna puspe amogna ad el egna nusch ad ascheia maglia igl manischùnz egna nusch suainter l'otra. Cur c'igl bus riva a la staziùn finala, gi igl manischùnz: «Graztga fetg par las bùnas nuschs! Mo partge vez Vus do a mei me egna nusch a la gea?» La duna raspunda cun buca plagna: «Savez, jou ve aschi bugent Toffifees, mo la nusch aintamiez e semplameing megna dira par me!»

Üna duonna pü veglia vo aint il bus e's tschainta güst davous il manaschunz. Zieva ün mumaint spordscha ella üna nitschoula al manaschunz. Quel ho fich gugent nitschoulas e piglia perque gugent la nitschoula da la duonna. Zieva üna pezza al spordscha la duonna darcho üna nitschoula, ed uschè mangia il manaschunz üna nitschoula zieva l'otra. Cur cha'l bus riva a la staziun finela, disch il manaschunz: «Grazcha fichun per las bunas nitschoulas! Ma perche m'ho Ella do be üna nitschoula la vouta?» La duonna respuonda cun buocha plaina: «So'L, eau d'he uschè gugent Toffifees, ma las nitschoulas immez sun simplamaing memma düras per me!»

Üna duonna plü veglia va aint il bus e sezza giò güsta davo il manisunz. Davo ün mumaint spordscha ella üna nitschoula al manisunz. Quel ha fich jent nitschoulas e piglia perquai jent la nitschoula da la duonna. Davo üna pezza til spordscha la duonna darcheu üna nitschoula, ed uschè mangia il manisunz üna nitschoula davo tschella. Cur cha'l bus riva a la staziun finala, disch il manisunz: «Grazcha fichun per las bunas nitschoulas! Ma perche m'ha Ella dat be üna nitschoula la jada?» La duonna respuonda cun bocca plaina: «Sa'L, eu n'ha uschè jent Toffifees, ma las nitschoulas immez sun simplamaing massa düras per mai!»


3. Ils scolars s'entaupan ellas gruppas fixas – la 'meisa rodunda' (ABCD). Mintgin raquenta sia sgnocca. Suenter mintga presentaziun dat la gruppa in resun a quel che ha raquintau la sgnocca. Ils scolars decidan communablamein tgei criteris ch’ein vegni adempli.

3. Igls sculars s'antopan an las grupas fixas – la 'mesa radunda' (ABCD). Mintgegn raquenta la sia sgnoca. Suainter mintga preschantaziùn dat la grupa egn resùn a quel c'â raquinto la sgnoca. Igls sculars dezedan cuminevlameing tge criteris c'en vagnieus adamplieus.

3. Ils scolars as radunan illas gruppas fixas – a la 'maisa arduonda' (ABCD). Minchün quinta sieu viz. Zieva mincha preschantaziun do la gruppa ün resun a quel u quella chi ho quinto il viz. Ils scolars decidan illa gruppa che criteris chi sun gnieus accumplieus.

3. Ils scolars as radunan illas gruppas fixas – a la 'maisa raduonda' (ABCD). Minchün quinta seis viz. Davo mincha preschantaziun dà la gruppa ün resun a quel o quella chi ha quintà il viz. Ils scolars decidan illa gruppa che criteris chi sun gnüts accumplits.


e) Exercitei aunc ina ga la sgnocca. Sespruei da migliurar ils puncts ch'eran aunc buca dil tuttafatg buns.

e) Exerzitad ànc egn'ea da raquintar la sgnoca. Ampruvad da migliurar igls puncts c'earan ànc betga digl tutafatg bùns.

e) Exercitè aunch'üna vouta a quinter il viz. Pruvè d'amegldrar que chi nu d'eira auncha uschè bun.

e) Exercitai amo üna jada a quintar il viz. Provai d'amegldrar quai chi nu d'eira amo uschè bun.


1. Formar gruppas fixas (ABCD). Mintgin dalla gruppa survegn in'autra sgnocca (M7.4a-d).

1. Furmar grupas fixas (ABCD). Mintgegn da la grupa survean egn'otra sgnoca (M7.4a-d).

1. Furmer gruppas fixas (ABCD). Minchün da la gruppa survain ün oter viz

1. Fuormar gruppas fixas (ABCD). Minchün da la gruppa survain ün oter viz (M7.4a-d).


g) Ils scolars colureschan igl emprem clown en lur cudischet da resuns tenor ils resuns ch’els han survegniu dalla gruppa.

g) Igls sculars calureschan igl amprem clown an lur cudeschet da resùns tanor igls resùns c’els ân survagnieu da la grupa.

g) Ils scolars culureschan il prüm clown in lur cudaschin da resuns tenor ils resuns ch'els haun survgnieu da la gruppa.

g) Ils scolars culurischan il prüm clown in lur cudaschin da resuns tenor ils resuns ch'els han tschüf da la gruppa.


h) Ils scolars nodan dus puncts (criteris), vid ils quals els san aunc luvrar el decuors dallas proximas lecziuns.

h) Igls sculars nodan dus puncts (criteris), ved igls quals els san ànc luvrar agl dacurs da las proximas lecziùns.

h) Ils scolars notan duos puncts (criteris), vi dals quêls els paun auncha lavurer düraunt las prosmas lecziuns.

h) Ils scolars notan duos puncts (criteris), vi dals quals els pon amo lavurar dürant las prosmas lecziuns.


b) Co savess ins raquintar quella sgnocca? Nudei ils effects specials cun ina colur:

b) Co savess ign raquintar quella sgnoca? Nudad igls efects spezials cun egna calur:

b) Cu as pudess que quinter quist viz? Markè ils effets speciels cun üna culur:

b) Co as pudessa quintar quist viz? Marcai ils effets specials cun üna culur:


a) Gioga cun tia vusch, oravontut el discuors direct.

a) Gioja cun la tia vusch, oravàntut agl dascurs direct.

a) Giouva cun tia vusch, impustüt düraunt il discuors direct.

a) Giova cun tia vusch, impustüt pro'ls discuors directs.


La scolasta annunzia a ses scolars: «Mintga gliendisdis vegn jeu a tschentar a vus igl emprem ina damonda. Tgi che sa rispunder endretg ad ella, ha liber tochen gievgia!»

La surmestra anunztga agls seas sculars: «Mintga gliendasgis vignt jou a far a vus gl'amprem egn'amparada. Tgi ca sa raspunder andretg ella, â liber tocen gievgia!»

La magistra disch a sieus scolars: «Mincha lündeschdi as fatsch eau il prüm üna dumanda. Chi chi so respuonder inandret a quella dumanda, ho liber fin in gövgia!»

La magistra disch a seis scolars: «Mincha lündeschdi as fetsch eu il prüm üna dumonda. Chi chi sa respuonder inandret a quella dumonda, ha liber fin in gövgia!»


Patric ha tschun onns ed ha aunc mai tschintschau in plaid. In di di el duront gentar: «Ei maunca sal ella suppa.» Tut surstai miran ils geniturs in sin l'auter. La mumma damonda cun vusch tremblonta: «Patric, daco has ti tochen da cheu mai detg enzatgei?» Sinquei manegia Patric: «Daco era pomai? Tochen ussa era il da magliar gie adina buns.»

Igl Patric â tschentg ons ad â ànc mai bagliafo egn pled. Egn gi gi el durànt marandar: «Igl mànca sal an la supa.» Tut surstos vardan igls geniturs l'egn separ l'oter. La mama ampeara cun vusch tramblànta: «Patric, partge âs antocen ussa mai getg anzatge?» Senaquegl manegia igl Patric: «Mo partge ear? Tocen ussa ear'igl damagliear adigna bùn.»

Patric ho tschinch ans e nun ho auncha mê dit ün pled. Ün di disch el düraunt il gianter: «A mauncha il sel aint illa schoppa.» Tuot stuts guardan ils genituors ün aint per l'oter. La mamma dumanda cun vusch tremblanta: «Patric, perche nun hest tü fin uossa auncha mê dit qualchosa?» Sün que respuonda Patric: «Perche vessi gieu da dir qualchosa? Fin uossa d'eira il damanger adüna bun.»

Patric ha tschinch ons e nun ha amo mai dit ün pled. Ün di disch el dürant il giantar: «I manca sal aint illa schoppa.» Tuot stuts guardan ils genituors ün aint per tschel. La mamma dumonda cun vusch tremblanta: «Patric, perche nun hast tü fin uossa amo mai dit alch?» Sün quai respuonda Patric: «Perche vessa gnü da dir alch? Fin uossa d'eira il damangiar adüna bun.»


Per far la punt alla proxima activitad sa il scolast dumandar:

Par far la pùnt cun la proxima activitad sa igl surmester amparar:

Per fer la punt a la prosma activited po il magister dumander:

Per far la punt a la prosma actività po il magister dumandar:


Per far l'activitad 'meisa rodunda' drova ei ils suandonts pass:

Par far l'activitad 'mesa radunda' dovr'igl igls savundànts pass:

Per fer l'activited 'maisa arduonda' as stu fer ils seguaints pass:

Per far l'actività 'maisa raduonda' as stoja far ils seguaints pass:


«A mi ei ussa tut tuttina, jeu stoi semplamein beiber enzatgei!»

«A mei e ussa tut tutegna, jou sto semplameing bever anzatge!»

«A me es uossa tuot listess, eau stögl simplamaing baiver qualchosa!»

«A mai esa uossa tuot listess, eu stögl simplamaing baiver alch!»


e) Exercitei aunc ina ga la sgnocca. Sespruei da migliurar ils puncts ch’eran aunc buca dil tuttafatg buns.


c) Exercitei mintgin per sesez da raquintar la sgnocca.

c) Exerzitad mintgegn par sasez da raquintar la sgnoca.

c) Exercitè minchün daperse a quinter il viz.

c) Exercitai minchün da per sai a quintar il viz.


d) Raquintei la sgnocca ella gruppa. Discutei suenter mintga sgnocca ils criteris cheusut. Nudei cun ina crusch quei che corrispunda al meini dalla gruppa.

d) Raquintad la sgnoca a la grupa. Discutad suainter mintga sgnoca igls criteris qua sut. Nudad cun egna crusch quegl ca coraspunda agl meni da la grupa.

d) Quintè il viz a la gruppa. Discutè alura zieva mincha viz ils criteris manzunos suotvart. Notè cun üna crusch che cha la gruppa managia.

d) Quintai il viz a la gruppa. Discutai lura davo mincha viz ils criteris manzunats suotvart. Notai cun üna crusch che cha la gruppa manaja.


Ti vas cun auto. Da vart seniastra ei ina spunda. Da vart dretga carrescha in terment auto da pumpiers. Davon tei galoppescha in piertg ch’ei pli gronds che tiu auto. Ti sas buca vargar el. In helicopter persequitescha tei. Tgei fas ti per spindrar tetez? Neu semplamein giu dil carrussel!

Tei vas cun auto. Da vart saniestra e egna spunda. Da vart dretga carescha egn tarment auto da pumpiers. Davànt te galopescha egn piertg c’e ple grànd c'igl tieus auto. Tei sas betga vargear el. Egn helicopter persequitescha te. Tge fas tei par spindrar tatez? Via semplameing giou digl carussel!


j) Ils scolars raquentan lur sgnocca e dattan in resun in a l'auter. Silsuenter colureschan els in ulteriur clown en lur cudischet da resuns.

j) Igls sculars raquentan lur sgnoca a datan egn resùn l'egn a l'oter. Suainter calureschan els egn ulteriur clown an lur cudeschet da resùns.

j) Ils scolars as quintan lur vizs e daun ün resun ün a l'oter. Alura culureschan els ün clown impü in lur cudaschin da resuns.

j) Ils scolars as quintan lur vizs e dan ün resun ün a l'oter. Lura culurischan els ün clown implü in lur cudaschin da resuns.


<strong>Pass 6: </strong>arver ussa il fegl puspei dil tuttafatg e faldar el aunc ina gada per liung, faldar suenter il fegl, aschia ch'ei dat ina steila

<strong>Pass 6: </strong>earver ussa puspe digl tutafatg igl figl a faldar el ànc egn'ea par lùng, faldar suainter igl figl, ascheia c'igl dat egna stéla

<strong>Pass 6: </strong>avrir uossa il fögl darcho dal tuot e'l fodager aunch'üna vouta per lung, schmacher alura insembel il fögl, uschè cha que do üna staila

<strong>Pass 6: </strong>drivir uossa il fögl darcheu dal tuot e til fodar amo üna jada per lung, schmachar lura insembel il fögl, uschè chi dà üna staila


i) Il scolast fuorma pèrs che lavuran ensemen. In scolar survegn il fegl M7.5a e l'auter il fegl M7.5b. Els elegian ina dallas sgnoccas sin lur fegl e sepreparan individualmein da raquintar la sgnocca cun far diever dallas metodas empridas (marcar ils effects specials).

i) Igl surmester furma peers ca lavuran anzemel. Egn scular survean igl figl M7.5a a l'oter igl figl M7.5b. Els eligian egna da las sgnocas sen lur figl a sapreparan individualmeing da raquintar la sgnoca cun far diever da las metodas ampridas (marcar igls efects spezials).

i) Il magister fuorma pêrins chi lavuran insembel. Ün scolar survain il fögl M7.5b. Els tschernan ün dals vizs sün lur fögl e's preparan individuelmaing per quinter il viz cun druver las metodas ch'els haun imprains (marker ils effets speciels).

i) Il magister fuorma pêrins chi lavuran insembel. Ün scolar survain il fögl M7.5b. Els tschernan ün dals vizs sün lur fögl e's preparan individualmaing per quintar il viz cun dovrar las metodas ch'els han imprais (marcar ils effets specials).


Info grafica: Bernadette integrar tgau dil clown culs suandonts plaids