6. Igl ei impurtont dad esser precauts/precauta cun metter uorden ella reit.

6. Igl e impurtànt dad easser precaut/precauta cun meter roba an la reet.

6. Ad es important dad esser precaut/precauta cun metter qualchosa illa rait.

6. Id es important dad esser precaut cun metter alch illa rait.


Aunc pli directa ei la communicaziun via telefonin, p.ex. cul messenger. Ti scrivas ina novitad e l'autra persuna survegn ella automaticamein.

Ànc ple directa e la comunicaziùn via telefonet, p.ex. cugl messenger. Tei scrivas egna novitad a l'otra parsùna la survean directameing.

Auncha pü directa es la comunicaziun via telefonin, p.ex. cul messenger. Tü scrivast üna novited e l'otra persuna la survain automaticamaing.

Amo plü directa es la comunicaziun via telefonin, p.ex. cul messenger. Tü scrivast üna novità e l'otra persuna tilla survain automaticamaing.


3. Ozildi han ins buca pli las informaziuns mo ord la gasetta.

3. Oziglgi ân ign las infurmaziùns betga me ord la giaseta.

3. Hozindi nu s'ho las infurmaziuns be our da la giazetta.

3. Hozindi nu s'haja las infuormaziuns be our da la gazetta.


f) Scriva ella tabella avantatgs e disavantatgs dalla communicaziun digitala.

f) Amplanescha la tabela cugls avantatgs a dischavantatgs da la comunicaziùn digitala.

f) Impla la tabella culs avantags e dischavantags da la comunicaziun digitela.

f) Implischa la tabella culs avantags e dischavantags da la comunicaziun digitala.


Cugl internet ei la communicaziun semidada cumpletamein. Per scriver ad enzatgi ston ins buca pli scriver ina carta e spitgar, tochen che quella arriva culla posta. Ozildi sas ti semplamein scriver in e-mail ed ina secunda pli tard ei quel tier l'autra persuna.

Cugl internet â la comunicaziùn samido cumpletameing. Par scriver ad anzatgi ston ign betga ple scriver egna breav a spitgear, tocen ca quella riva cun la posta. Oziglgi sas tei semplameing scriver egn mail ad egn peer secundas ple tard e quel tier l'otra parsùna.

Cul internet s'ho müdeda la comunicaziun cumplettamaing. Per scriver a qualchün nu's stu pü scriver üna charta e spetter, fin cha quella riva cun la posta. Hozindi poust tü simplamaing scriver ün e-mail ed üna secunda pü tard es quel tar l'otra persuna.

Cul internet s'ha müdada la comunicaziun cumplettamaing. Per scriver ad inchün nu's stoja plü scriver üna charta e spettar, fin cha quella riva culla posta. Hozindi poust tü simplamaing scriver ün e-mail ed üna secunda plü tard es quel pro l'otra persuna.


• Dat ei reglas per duvrar ils mieds da communicaziun en vossa famiglia? Sche gie, tgeininas? Sche na, fuss ei bien dad haver reglas?

• Dat igl reglas par duvrar igls mieds da comunicaziùn an la vossa famiglia? Scha ea, tgenegnas e quegl? Scha na, fuss igl bien da ver reglas?

• Do que reglas per druver ils mezs da comunicaziun in vossa famiglia? Scha schi, chenünas sun que? Scha na, füss que bun dad avair reglas?

• Daja reglas per dovrar ils mezs da comunicaziun in vossa famiglia? Scha schi, chenünas sun quai? Scha na, füssa bun d'avair reglas?


2. Ins sto haver silmeins 18 onns, sch'ins vul derasar novitads ella reit.

2. Ign sto ver seglmains 18 ons, sch'ign vut darasar novitads an la reet.

2. Que as stu avair almain 18 ans, scha's voul deraser noviteds illa rait.

2. I's sto avair almain 18 ons, schi's voul derasar novitats illa rait.


Buca mo ils alfabets e las scartiras ein differents e semidan, mobein era ils mieds da communicaziun.

Betga me igls alfabets a las scripziùns en diferaints a samidan, mobagn ear igls mieds da comunicaziùn.

Na be ils differents alfabets as distinguan, ma eir ils mezs da comunicaziun.

Na be ils differents alfabets as distinguan, dimpersè eir ils mezs da comunicaziun.


• Tgei mieds da communicaziun muossan las illustraziuns?

• Tge mieds da comunicaziùn mussan las ilustraziùns?

• Che mezs da comunicaziun muossan las illustraziuns?


• Enconuschas ti aunc auters mieds da communicaziun?

• Ancanuschas tei ear oters mieds da comunicaziùn?

• Cugnuoschast tü eir oters mezs da comunicaziun?


1. Sch'ins scriva in messadi via telefonin, va quei 5 minutas, tochen che l'autra persuna survegn quel.

1. Sch'ign scriva egn messadi via telefonet, va'gl seglmains 5 minutas, tocen ca l'otra parsùna survean quel.

1. Scha's scriva ün messagi via telefonin, vo que almain 5 minuts, fin cha l'otra persuna survain quel.

1. Schi's scriva ün messagi via telefonin, vaja almain 5 minuts, fin cha l'otra persuna survain quel.


Mo quella sort da communicaziun ha era disavantatgs. Aschia essan nus permanentamein ella reit e schein leu anavos fastitgs. Da quei has ti segir gia udiu. Schar anavos fastitgs vul dir che nos apparats registreschan automaticamein tut quei che nus fagein. Sche ti enqueras p.ex. 'elefants', tegn tiu computer endamen che ti has googlau 'elefants' e probablamein survegns ti beinspert reclamas dad in zoo sin tiu monitur. Il computer observa numnadamein attentamein tut tes pass e tratga ussa che ti s'interesseschies enormamein per elefants.

Mo quella sort da comunicaziùn â ear dischavantatgs. Ascheia eassan nus permanentameing an la reet a là schagn nus anavos fastezs. Da quegl âs tei siir ear schon udieu. Schar anavos fastezs vut gir c'igls noss aparats registreschan automaticameing tut quegl ca nus fagiagn. Scha tei googleschas p.ex. 'elefants', alura tegna igl tieus computer andamaint ca tei âs googlo 'elefants' a probablameing surveans tei alura bagnbòld reclama digl zoo segl tieus monitur. Igl computer quenta numnadameing ussa ca tei s'interesseschias fetg par elefants.

Ma quista sort da comunicaziun ho eir dischavantags. Uschè essans nus permanentamaing illa rait e lo laschainsa inavous stizis. Da que hest sgür eir tü già udieu. Lascher inavous stizis voul dir cha noss apparats registreschan automaticamaing tuot que cha nus fains. Scha tü googlast p.ex. 'elefants', alura tegna tieu computer adimmaint cha tü hest googlo 'elefants' e prubabelmaing survainst tü bainbod reclama dal zoo sün tieu monitur. Il computer pensa nempe uossa cha tü t'interessast enormamaing per elefants.

Ma quist gener da comunicaziun ha eir dischavantags. Uschè eschan nus permanentamaing illa rait e là laschaina inavo fastizis. Da quai hast sgür eir tü fingià dudi. Laschar inavo fastizis voul dir cha la rait registrescha automaticamaing tuot quai cha nus scrivain e fain. Scha tü googlast p.ex. 'elefants', lura tegna la rait adimmaint cha tü hast googlà 'elefants' e probabelmaing survainst tü bainbod reclama dal zoo sün teis monitur. Quel pensa nempe uossa cha tü t'interessast enormamaing per elefants.


5. Sche nus encurin enzatgei ella reit, sa quei esser che nus survegnin reclamas per ina caussa semeglionta.

5. Scha nus ancuragn anzatge an la reet, sa'gl easser ca nus survagnagn suainter reclama par egna tgossa samagliànta.

5. Scha nus tscherchains qualchosa illa rait, po que esser cha nus survgnins zieva reclama per üna chosa sumgiainta.

5. Scha nus tscherchain alch illa rait, po quai esser cha nus surgnin davo reclama per üna chosa sumgliainta.


7. Metter enzatgei ella reit ei sco da metter enzatgei vid la tabla nera ni sin in placat che mintgin sa veser.

7. Meter anzatge an la reet e sco da meter anzatge sen la tavla nera near sen egn placat ca mintgegn sa vaser.

7. Metter qualchosa illa rait es scu da metter qualchosa sülla tevla naira u sün ün placat cha minchün po vzair.

7. Metter alch illa rait es sco metter alch illa tabla naira o sün ün placat cha minchün po verer.


e) Tgei tetel desses ti al text? Fai ina proposta.

e) Tge tetel dessas tei agl text? Fe egna proposta.

e) Che titul dessast tü al text? Fo üna proposta.

e) Che titel dessast tü al text? Fa üna proposta.


Ed era cun nies cumpurtament activ schein nus anavos fastitgs egl internet. Tut quei che nus scrivin, p.ex. sin facebook, resta leu e sa vegnir legiu dad auters. Era las fotografias che nus mettein ella reit e che nus tarmettein entuorn ein fastitgs e nus savein buca controllar bein tgi che vesa propi ellas. Igl ei impurtont dad ir entuorn precautamein cun datas persunalas. Nus stuein pia ponderar bein tgei che nus vulein metter ella reit e tarmetter via mieds da communicaziun digitals. La finfinala stuein nus esser cunscients che tut quei che nus mettein ella reit sa vegnir viu e legiu da tuts, gest sco sche nus scrivessen tut quei sin in placat e pendessen quel vid la tabla nera en vischnaunca.

Ad ear cugl noss cumpurtamaint activ schagn nus anavos fastezs agl internet. Tut quegl ca nus scrivagn, par exaimpel sen facebook, resta là a sa vagnir ligieu dad oters. Ear las fotografeias ca's matagn an la reet a ca's tarmatagn anturn en fastezs a nus savagn betga controlar, tgi ca las veza propi. Igl e impurtànt dad ir anturn precautameing cun las datas parsunalas, vut gir, ca nus stuagn ponderar bagn tge ca nus lagn meter an la reet a tarmeter via mieds da comunicaziùn digitals. La fegn finala stuagn nus easser cunziaints ca tut quegl ca nus matagn an la reet sa vagnir vieu a ligieu da tuts, ascheia sco scha nus scrivessan tut quegl ved la tavla nera an vischnànca near sen egn placat.

Ed eir cun noss cumportamaint activ laschainsa inavous stizis i'l internet. Tuot que cha nus scrivains, per exaimpel sün facebook, resta lo e po gnir let dad oters. Eir las fotografias cha mettains illa rait e cha tramettains per que d'intuorn sun stizis e nus nu pudains controller bain chi chi las vezza propi. Ad es important dad ir intuorn precautamaing cun datas persunelas, que voul dir cha nus stuvains ponderer bain che cha nus vulains metter illa rait e trametter via mezs da comunicaziun digitels. A la fin dals quints stuvains nus esser consciaints cha tuot que cha nus mettains illa rait po gnir vis e let da tuots, uschè scu scha nus scrivessans tuot que vi da la tevla naira in vschinauncha u sün ün placat.

Ed eir cun nos cumportamaint activ laschaina inavo fastizis i'l internet. Tuot quai cha nus scrivain, per exaimpel sün facebook, resta là e po gnir let dad oters. Eir las fotografias cha nus mettain illa rait e cha nus tramettain per quai d'intuorn sun fastizis, e nus nu pudain controllar chi chi tillas vezza propa. Id es important dad ir intuorn precautamaing cun datas persunalas, quai voul dir cha nus stuvain ponderar bain che cha nus vulain metter illa rait e trametter via ils mezs da comunicaziun digitals. A la fin dals quints stuvain nus esser consciaints cha tuot quai cha nus mettain illa rait po gnir vis e let da tuots, uschè sco scha nus publichessan tuot quai vi da la tabla naira in cumün o sün ün placat.


a) Suttastreha tut ils plaids che fineschan cun -mein e ponderescha las suandontas damondas:

a) Sutastrischead tut igls pleds ca tgalan cun -meing a ponderad las savundàntas amparadas.

a) Ligia anc eneda la sgnocca e sottastretga tot igls pleds tgi fettan cun <strong>-maintg</strong>. Ponderescha alloura las dumondas sot.

a) Suottastrichè tuot ils pleds chi glivran cun -maing e respundè a las seguaintas dumandas.

a) Suottastrichai tuot ils pleds chi finischan cun -maing e respuondai a las seguaintas dumondas.


Legi aunc ina ga il text davart il svilup dils mieds da communicaziun (p. 17) e fagei ils suandonts pensums.

Liged ànc egn'eada igl text davart igl svilup digls mieds da comunicaziùn (p. 17) a faged las savundàntas leztgas.

Legè aunch'üna vouta il text davart il svilup dals mezs da comunicaziun (p. 17) e fè las lezchas.

Legiai amo üna jada il text davart il svilup dals mezs da comunicaziun (p. 17) e fat las lezchas.


• Cura ins catta chels pleds aint igl text?

Cura as chatta quists pleds aint il text?


Lavura vid tes pazients e daventa in profi d'ortografia.

Lavura cugls teas paztgaints a davainta egn profi d'ortografeia.

Lavoura ve digls ties paziaints e davainta en profi dall’ortografia.

Lavura vi da tieus paziaints e dvainta ün profi da l'ortografia.

Lavura vi da teis paziaints e dvainta ün profi da l'ortografia.


a) Nua fas ti ils pli biars sbagls? Cumpletescha la survesta da sbagls per anflar ils temas che fan a ti las pli grondas difficultads.

a) Noua fas tei igls ple blears sbagls? Cumpletescha la survesta da sbagls par catar igls temas ca fan a tgei las ple gràndas dificultads.

a) Noua fast te igls pi blers sbagls? Varda la tia survista da sbagls digl exercezi 5 per cattar igls temas tgi at fon las pi grondas difficultads.

a) Inua fest tü ils pü bgers fals? Cumplettescha la survista da fals per chatter ils temas chi't faun las pü grandas difficulteds.

a) Ingio fast tü ils plü blers fals? Cumplettescha la survista da fals per chattar ils temas chi't fan las plü grondas difficultats.


b) Elegia silmeins siat posts che gidan tei da meglierar tia ortografia. Empleina suenter mintga post la tabella cun plaids che ti scrivas ussa endretg. Malegia igl emoji che va a prau e lai suttascriver la scolasta tia lavur.

b) Eligia seglmains seat posts ca gidan a tgei da migliurar la tia ortografeia. Amplanescha suainter mintga post la tabela cun pleds ca tei scrivas uss andretg, malegia igl emoji ca safa igl miglier a le signear la tia lavur da la surmestra.

b) Tscherna aglmanc set posts tgi at geidan a migliurar la tia ortografia. Igls marchescha ainten la tabella dalla proxima pagina. Amplanescha alloura ainten mintga post la tabella cun pleds tgi te screivas ossa andretg, dessegna igl emoji tgi mossa chegl tgi te painsas u resaintas e lascha visar la tia lavour dalla scolasta.

b) Tscherna almain set posts chi't güdan ad amegldrer tia ortografia. Impla alura in mincha post la tabella cun pleds cha tü scrivast uossa inandret, disegna l'emoji chi spievla que cha tü pensast u saintast e lascha segner u viser tia lavur da la magistra.

b) Tscherna almain set posts chi't güdan ad amegldrar tia ortografia. Implischa lura in mincha post la tabella cun pleds cha tü scrivast uossa inandret, disegna l'emoji chi spievla quai cha tü pensast o saintast e lascha segnar o visar tia lavur da la magistra.


4. scriver 'sch' near 's' avànt consonànt


Scriva aschia ch'ins sa leger. Quei fas ti buca mo per tiu scolast ni tia scolasta, mobein era per che ti vesies immediat sbagls da distracziun.

Scriva ascheia c'ign sa liger bagn. Quegl fas tei betga me par la surmestra near pigl surmester, mobagn ear par ca tei vezias imediatameing sbagls antras superfizialitad.

Screiva uscheia tgi ins so liger. Chegl fast te betg angal per la tia scolasta, ma er per tgi te vesas dalunga igls sbagls da distracziun.

Scriva uschè cha's so ler. Que nu fest tü be per tia magistra u tieu magister, ma eir per cha tü vezzast dalum ils fals da distracziun.

Scriva uschè chi's sa leger. Quai nu fast tü be per tia magistra o teis magister, ma eir per cha tü vezzast subit ils fals da distracziun.


Ia sung betg bung/bunga da ma concentrar.


Elavura il text culla strategia da pronunziar e structurar.

Elavura igl text cun la strategeia da pronunztgear a structurar.

Elaborescha igl text cun la strategia da pronunztgier e structurar.

Elavura il text culla strategia da pronunzcher e structurer.

Elavura il text culla strategia da pronunzchar e structurar.


• Dictat da stop: Lavura cun in partenari. In scriva, l'auter dictescha. Aschiprest ch'il scribent fa in sbagl, interrumpa il dictader cun 'stop' e lai curreger. El astga era dar tips e gidar da ponderar, pertgei ch'igl ei falliu.

• Dictat da stop: Lavura cun egn partenari. L'egn scriva, l'oter dictescha. Aschiprest ca quel ca scriva fa egn sbagl, interrumpa igl dictader cun 'stop' ad igl curegia. El dastga ear dar tips a gidar da ponderar partge c'igl e falo.

Dictat da stop: Lavoura cun ena partenaria u en partenari. Egn screiva, l'otra dictescha. Schi spert tgi chel tgi screiva fò en sbagl, igl interrompa chella tgi dictescha cun 'stop' e lascha curriger igl sbagl. La partenaria pò er dar tips e gidar a stibgier, pertge tgi igl pled è scretg fallo.

• Dictat da stop: Lavura cun ün partenari u üna partenaria. Ün scriva, l'otra dicta. Dalum cha quel chi scriva fo ün fal, al interrumpa quella chi dicta cun 'stop' e lascha correger il fal. Il partenarti u la partenaria suos-cha eir der tips e güder a stüdger, perche cha'l pled es scrit fos.

• Dictat da stop: Lavura cun ün partenari o üna partenaria. Ün scriva, l'otra dicta. Subit cha quel chi scriva fa ün fal, til interrumpa quella chi dicta cun 'stop' e lascha correger il fal. Il partenari o la partenaria das-cha eir dar tips e güdar a stübgiar, perche cha'l pled es scrit fos.


a) Con gronda ei tia tema da far dictats?

a) Quànt grànda e la tia tema da far dictats?

a) Quant gronda è la tia tema da far dictats? Fò ena crousch.

a) Quaunt granda es tia temma da fer dictats?


Tgei constat per tei? Colurescha cun verd quei ch'ei negin problem per tei e cun tgietschen, sch'ei caschuna miserias.

Tge cunstat par te? Fe egna crusch verda, sch'igl e nign problem par te ad egna crusch cotschna, sch'igl caschùna fadeia.

Tge constat per tè? Colurescha cun verd chegl tgi è nign problem per tè (chegl tgi constat betg per tè) e cun cotschen chegl tgi at fò fadeia (chegl tgi constat per tè).

Che tuorna per te? Culurescha cun verd que chi nun es üngün problem per te e cun cotschen que chi't fo fadia.

Che tuorna per tai? Culurischa cun verd quai chi nun es ingün problem per tai e cun cotschen quai chi't fa fadia.


Nus havein viu che l'ortografia vegn examinada savens cun agid da dictats. Co has ti culs dictats?

Nus vagn vieu ca l'ortografeia vean controlada savens cugl agid da dictats. Co âs tei cugls dictats?

Nous vagn via tgi l'ortografia pò neir examinada er cun ageid da dictats. Fast te gugent dictats?

Nus vains vis cha l'ortografia po gnir examineda eir cun agüd da dictats. Fest tü gugent dictats?

Nus vain vis chi's po exercitar l'ortografia eir cun agüd da dictats. Fast tü jent dictats?


b) Exercitei ussa da far in dictat cullas strategias da scriver senza sbagls. Luvrei en dus. Mintgin survegn in dictat e prepara quel cullas strategias sutvart.

b) Exerzitad ussa da far egn dictat cun las strategeias da scriver sainza sbagls. Luvrad an dus. Mintgegn survean egn dictat a prepara quel cun las strategeias sutvart.

b) Exercite ossa a far en dictat cun las strategias da screiver sainza sbagls. Luvre adegna an dus. Mintgign e mintgigna da vous survign en dictat e prepara chel cun las strategias sotvart.

b) Exercitè uossa a fer ün dictat cullas strategias da scriver sainza fals. Lavurè adüna in duos. Minchün e minchüna da vus survain ün dictat e prepara quel cullas strategias suotvart.

b) Exercitai uossa a far ün dictat cullas strategias da scriver sainza fals. Lavurai adüna in duos. Minchün e minchüna da vus survain ün dictat e prepara quel cullas strategias suotvart.


c) Brattei ussa ils fegls e dictei in a l'auter las construcziuns. Currigi las construcziuns da vies vischin e discutei communablamein il resultat.

c) Baratad uss igls figls a dictad l'egn a l'oter las construcziùns. Curaged las construcziùns digl voss vaschegn a discutad anzemel igl resultat.

c) Baratte ossa igls figls e dicte las construcziuns egn a l’oter. Currige las construcziuns dalla vossa vaschigna u digl voss vaschign e discute ansemen igl resultat.

c) Barattè uossa ils fögls e dictè las frasas ün a l'oter. Corregè las frasas da vos chantunais/vossa chantunaisa e discutè insembel il resultat.

c) Brattai uossa ils fögls e dictai las frasas ün a tschel. Corregiai las frasas da vos vaschin/vossa vaschina e discutai insembel il resultat.


• Registrescha il text. Teidla silsuenter part per part e scriva il dictat en tiu tempo.

• Registrescha igl text. Tearla suainter part par part a scriva igl dictat agl tieus tempo.

Registrescha igl text. Tedla alloura ena part siva l'otra e screiva igl dictat aint igl ties tempo.

• Registrescha il text. Taidla alura üna part zieva l'otra e scriva il dictat in tieu tempo.

• Registrescha il text. Taidla lura üna part davo tschella e scriva il dictat in teis tempo.


Ti sas era far ina cartoteca culs plaids grevs ni cun quels che ti scrivas adina puspei falliu. Scriva perquei davontier silla carta il plaid a moda correcta. Davostier sas ti scriver in'explicaziun, in sinonim, in antonim ni era far in maletg. Cun quellas cartas sas ti adina puspei repeter ils plaids ni schar dumandar giu enzatgi.

Tei sas ear far egna cartoteca cugls pleds greavs near cun quels ca tei scrivas adigna puspe falo. Scriva parquegl davànttier sen la tgarta igl pled a moda corecta. Davostier sas tei scriver egna declaraziùn, egn sinonim, egn antonim near far egn maletg. Cun quellas tgartas sas tei adigna puspe repeter igls pleds near schar amparar giou anzatgi.

Screiva igls pleds grevs aint igl ties carnet da correcturas ed igls repeta adegna puspe. Te post er far ena cartoteca cugls pleds grevs u cun chels tgi te screivas adegna puspe fallo. Screiva per chella igls pleds corrects egn siva l'oter sen mintga carta. Davosvart post te screiver en'explicaziun, en sinonim (pled tgi monta igl madem), en antonim (cuntrari) u er far en maletg. Cun chellas cartas post te adegna puspe repeter igls pleds u igls lascher dumandar giu dad ensatgi.

Tü poust eir fer üna cartoteca culs pleds difficils u cun quels cha tü scrivast adüna darcho fos. Scriva perque ils pleds corrects ün zieva l'oter sülla carta. Davousvart poust tü scriver ün'explicaziun, ün sinonim, ün antonim u eir fer ün disegn. Cun quellas cartas poust tü adüna darcho repeter ils pleds u ils lascher dumander giò a qualchün.

Tü poust eir far üna cartoteca culs pleds difficils o cun quels cha tü scrivast adüna darcheu fos. Scriva perquai ils pleds corrects ün davo tschel sülla carta. Davovart poust tü scriver ün'explicaziun, ün sinonim, ün antonim o eir far ün disegn. Cun quellas cartas poust tü adüna darcheu repeter ils pleds o tils laschar dumandar giò ad inchün.


Co sas ti migliurar las situaziuns che ti has marcau cun tgietschen? Discutescha cun tes conscolars e noda treis pusseivladads.

Co sas tei migliurar las situaziùns ca tei âs marco cun cotschen? Discutescha cugls teas cunsculars a noda tres pussevladads.

Scu post te migliurar las situaziuns tgi te ast marco cun cotschen? Discutescha cun las tias conscolaras ed igls ties conscolars e noda treis pussebladads:

Cu poust tü amegldrer las situaziuns cha tü hest marco cun cotschen? Discuta cun tieus conscolars e nota trais pussibiliteds:

Co poust tü amegldrar las situaziuns cha tü hast marcà cun cotschen? Discuta cun teis conscolars e nota trais pussibiltats:


Il tempo, el qual ei vegn dictau, ei memia sperts.

Igl tempo agl qual igl vean dicto e megna speart.


Fai ina buna correctura cun duvrar las strategias che ti has empriu.

Fe egna bùna corectura cun duvrar las strategeias ca tei âs amprieu.

Currigia bagn e sober igl ties dictat cun ageid dallas strategias tgi te ast amprandia.

Corregia conscienziusamaing tieu dictat cun agüd da las strategias cha tü hest imprains.

Corregia conscienziusamaing teis dictat cun agüd da las strategias cha tü hast imprais.


• Dictat da viandar: Depona il text in tec naven da tei. Va tier il text, memorisescha ina part, tuorna anavos el plaz e scriva. Viandescha vi e neu tochen che ti has scret igl entir text.

• Dictat da viandar: Depona igl text ampo davent da te. Va tigl text, memorisescha egna part, turna agl plaz a scriva. Viandescha tocen ca tei âs scret gl'antier text.

Dictat da girar: Metta igl text en po davent da tè. Vo alloura ve tigl text, tigna andamaint ena part da chel, turna agl ties plaz e screiva chella part digl text aint igl ties carnet da lavour. Vo ve e no, anfignen tgi te ast scretg igl antier text.

• Dictat da girer: Metta il text ün pô davent da te. Vo alura vi tal text, tegna adimmaint üna part da quel, tuorna a tia plazza e scriva quella part dal text in tieu quadern da lavur. Vo vi e no, fin cha tü hest scrit tuot il text.

• Dictat da girar: Metta il text d'üna vart. Va lura vi pro'l text, tegna adimmaint üna part da quel, tuorna a tia plazza e scriva quella part dal text in teis quadern da lavur. Va vi e nan fin cha tü hast scrit tuot il text.


Jeu sun buca motivaus ni motivada d’exercitar.

Jou sund betga motivo near motivada d'exerzitar.

Ia sung betg mutivo/mutivada dad exercitar.


Ia sa betg, scu ma preparar pigl dictat.


Ed aunc in tip: sche ti eis malsegirs, sas ti scriver il plaid sin differentas modas. Cumpareglia ils plaids in cun l'auter. Tgei scripziun para enconuschenta a ti?

Ad ànc egn tip: Scha tei es malsiir/a, sas tei scriver igl pled sen diferaintas modas. Cumpareglia igls pleds l'egn cun l'oter. Tge scripziùn para ancunaschainta a tgei?

Ed anc en tip: Schi te ist malsieir/malsieira, post te screiver igls pleds an differentas modas. Cumpareglia igls pleds egn cun l’oter. Tge scripziun at para ancunaschainta?

Ed auncha ün tip: Scha tü est melsgür/melsgüra, poust tü scriver il pled in differents möds. Conguela ils pleds ün cun l'oter. Che scripziun at pera cuntschainta?

Ed amo ün tip: Scha tü est malsgür/malsgüra, poust tü scriver il pled in differents möds. Conguala ils pleds ün cun tschel. Che scripziun at para cuntschainta?


Jeu sun aschi nervus che jeu sai nuot pli.

Jou sund aschi narvus ca jou se nut ple.

Ia sung schi nervous/nervousa tgi ia sa navot ple.

Eau sun uschè gniervus/gniervusa ch'eau nu se pü ünguotta.

Eu sun uschè nervus/nervusa ch'eu nu sa plü nöglia.


Jou fetsch blears sbagls antras superfizialitad.


negina tema                                                                                gronda tema

nigna tema                                                                                grànda tema

nigna tema                                                                                gronda tema

üngüna temma                                                                                granda temma

ingüna temma                                                                                gronda temma


Jeu hai emblidau las reglas ortograficas.

Eau d'he schmancho las reglas ortograficas.

Eu n'ha invlidà las reglas ortograficas.


Igl adverb ei in plaid invariabel ch'ins drova per modificar il senn d'in verb, d'in adjectiv ni d'in auter adverb.

Igl adverb e egn pled invariabel c'ign dovra par modifitgear igl sen d'egn verb, d'egn adjectiv near d'egn oter adverb.

L'adverb es ün pled invariabel cha's drouva per modificher il sen d'ün verb, d'ün adjectiv u d'ün oter adverb.

L'adverb es ün pled invariabel chi's douvra per modifichar il sen d'ün verb, d'ün adjectiv o d'ün oter adverb.


• adverbs dil liug: cheu, leu, ordadora, dapertut, sura, lunsch

• adverbs dal lö: qua, là, dadoura, dapertuot, sur, sura, dalöntsch


• auters adverbs: bugen, bein, circa, pia, sco, avunda, forsa, co, gie, fetg, era, propi

• adverbs da la moda a maniera: bagn, bugent, nuidas, me, aposta, fetg, zund, mal, schliet, ascheia, otrameing, strusch, co, sco

• adverbs dal möd e da la maniera: bain, gugent, invidas, aposta, fich, zuond, mel, nosch, uschè, otramaing, apaina, cu, scu

• adverbs dal möd e da la maniera: bain, jent, invidas, aposta, fich, forsa, zuond, terribel, mal, nosch, uschè, otramaing, apaina, co, sco


Els ân maglieu, alura en els ieus a spass.

<strong>Alura </strong>as stu agiundscher la farina.


La differenza denter adjectivs ed adverbs

La diferenztga trànter adjectivs ad adverbs

La differenza traunter adjectivs ed adverbs

La differenza tanter adjectivs ed adverbs


Igl David va <strong>regularmeing </strong>a far bogn.

David vo <strong>regulermaing </strong>a nuder.

David va <strong>regularmaing </strong>a nodar.


Ils adjectivs che fineschan sin -ar ed -al vegnan formai cun aschuntar il suffix -mein alla fuorma masculina digl adjectiv.

Igls adjectivs ca fetan cun -ar ad -al vignan furmos cun aschuntar igl sufix (la finiziùn)

Ils adjectivs chi glivran cun -el, -er, -il ed -iv vegnan furmos cun agiundscher il suffix

Ils adjectivs in -al, -ar, -il ed -el vegnan fuormats cun agiundscher il suffix -maing a la fuorma masculina da l'adjectiv.


Ils adverbs vegnan per gronda part formai cun aschuntar il suffix <strong>-mein</strong> alla fuorma feminina digl adjectiv.

Blears adverbs vignan furmos cun aschuntar igl sufix (la finiziùn) -meing a la furma feminina digl adjectiv.

Bgers adverbs vegnan furmos cun agiundscher il suffix <strong>-maing</strong> a la fuorma feminina da l'adjectiv.

Ils adverbs vegnan fuormats per ordinari cun agiundscher il suffix -maing a la fuorma feminina da l'adjectiv.


La giaseta infurmescha detaglieadameing.


Igls unfànts tgàntan legrameing lur canzùns da Nadal.


Legia dad ault las fuormas dils adjectivs e dils adverbs corrispundents. Tgei dat en egl?

Ligia dadòlt las furmas digls adjectivs a digls adverbs coraspundaints. Tge ta dat an îl?

Legia dad ot las fuormas dals adjectivs e dals adverbs correspundents. Che at do in ögl?

Legia dad ot las fuormas dals adjectivs e dals adverbs correspundents. Che at dà in ögl?


a) Ti has empriu che biars adverbs vegnan formai cun aschuntar il suffix -mein alla fuorma feminina digl adjectiv. Marchescha cun colur ils adverbs che vegnan buca formai tenor quella regla.

a) Tei âs amprieu ca blears adverbs vignan furmos cun aschuntar il sufix -meing a la furma feminina digl adjectiv. Noda cun egna calur igls adverbs ca vignan betga furmos tanor quella regla.

-maing a la fuorma feminina da l'adjectiv. Markescha cun üna culur ils adverbs chi nu vegnan furmos tenor quista regla.

<strong>-maing</strong> a la fuorma feminina da l'adjectiv. Markescha cun üna culur ils adverbs chi nu vegnan fuormats tenor quista regla.


b) Sas ti formular ina regla per quels adverbs che vegnan formai en in'autra moda? Noda 2 tochen 3 exempels che corrispundan a tia regla.

b) Sas tei furmar duas otras reglas pigls adverbs ca vignan furmos an egn'otra maniera? Noda 2-3 exaimpels ca coraspundan a las tias reglas.

b) Sest tü furmer duos otras reglas pels adverbs chi vegnan furmos in ün'otra maniera? Notescha 2-3 exaimpels chi correspuondan a tias reglas.

b) Sast tü fuormar duos otras reglas pels adverbs chi vegnan fuormats in ün'otra maniera? Nota 2-3 exaimpels chi correspuondan a tias reglas.


Seregordas dil drag? Tgei visualiseschan sias quater toppas? Noda tias rispostas entuorn il maletg.

Saragordas tei digl dragùn? Tge visualiseschan las sias quater tapas? Noda las tias raspostas sper las tapas.

T'algordast dal dragun? Che visualiseschan sieus quatter peis? Nota tias respostas sper ils peis.

At regordast tü dal dragun? Che visualiseschan seis quatter peis? Nota tias respostas sper ils peis.


• adverbs dil temps: oz, ussa, lu, puspei, adina, mai, mintgaton, savens, prest

• adverbs dal temp: hoz, uossa, alura, darcho, adüna, mê, minchataunt, suvenz

• adverbs dal temp: hoz, uossa, lura, darcheu, adüna, mai, minchatant, suvent


Era ils adverbs san ins differenziar tenor lur funcziun semantica.

Ear igls adverbs san ign disfranztgear tanor lur funcziùn:

Eir ils adverbs as paun disferenzcher tenor lur funcziun:

Eir ils adverbs as poja disferenzchar tenor lur funcziun:


• adverbs da negaziun: buc(a), na, nuot, gnanc, negliu, neve

• adverbs da negaziùn: betg (betga: davànt consonànt), na, nut, gnànc, nagliur

• adverbs da negaziun: na, nu, nun, ünguotta, niauncha, inüngür

• adverbs da negaziun: na, nu, nun, nöglia, gnanca, inglur


Ti has gia empriu d'enconuscher ils adverbs ella secunda e tiarza classa. Sillas proximas duas paginas anflas ti aunc ina ga ils memos davart ils adverbs, quella ga cuntegnan els aunc enzacontas informaziuns supplementaras.

Tei âs gea amprieu d'ancanuscher igls adverbs an la savunda a tearza classa. Sen las proximas duas paginas tgatas tei ànc egn'eada igls memos davart igls adverbs, quell'eada cuntegnan els ànc egn peer infurmaziùns suplementaras.

Tü hest già imprains a cugnuoscher ils adverbs in seguonda e terza classa. Süllas prosmas duos paginas chattast tü aunch'üna vouta ils memos davart ils adverbs, quista vouta cuntegnan els auncha ün pêr infurmaziuns supplementeras.

Tü hast fingià imprais a cugnuoscher ils adverbs in seguonda e terza classa. Süllas prosmas duos paginas chattast tü amo üna jada ils memos davart ils adverbs, quista jada cuntegnan els amo ün pêr infuormaziuns supplementaras.


Il scribent prelegia cuortamein in text.

Igl scrivànt preligia curtameing egn text.


Legi las informaziuns davart igl adverb e discutei las damondas en classa.

Liged las infurmaziùns davart igl adverb a discutad las savundàntas amparadas an classa.

Legè las infurmaziuns davart l'adverb e discutè las seguaintas dumandas in classa.

Legiai las infuormaziuns davart l'adverb e discutai las seguaintas dumondas in classa.


Exercitei il diever dils adverbs cun agid dils giugs 'sfundrar navettas' e 'giug dils adverbs'.

Exerzitad igl diever digls adverbs cun agid digls giois 'sfundrar bartgetas' a 'gioi digls adverbs'.

Exercite igl adiever digls adverbs cun ageid digls gis 'sfundrar navettas' e 'gi digls adverbs'.

Exercitè l'adöver dals adverbs cun agüd dals gös 'sfundrer barchinas' e 'gö dals adverbs'.

Exercitai l'adöver dals adverbs cun agüd dals gös 'sfuondrar barchinas' e 'gö dals adverbs'.


e) Tgei dis ti dall'ortografia? Finescha la construcziun sutvart.

e) Tge gis tei da l'ortografeia? Feta la construcziùn sutvart.

e) Tge deist te dall'ortografia? Fetta la construcziun sotvart.

e) Che dist tü da l'ortografia? Glivra la frasa suotvart.

e) Che dist tü da l'ortografia? Finischa la frasa suotvart.


Cun tgei strategias vegns ti da memorisar il meglier ils plaids ch'ein grevs da scriver?

Cun tge strategeias veans tei da memorisar igl miglier igls pleds c'en greavs da scriver?

Cun tge strategias post te tigneir andamaint igl migler igls pleds tgi èn grevs da screiver?

Cun che strategias poust tü tgnair adimmaint il meglder ils pleds chi sun difficils da scriver?


Tgei prendas ti cun tei da quell'unitad, per che ti sappies scriver tut endretg era el futur?

Tge prendas tei cun te da quell'unitad, par ca tei setgias scriver tut andretg ear agl futur?

Tge peglias te cun tè da chell'unitad, per tgi te saptgas screiver tot andretg er aint igl avigneir?

Che pigliast tü cun te da quist'united, per cha tü sapchast scriver tuot inandret eir in avegnir?

Che pigliast tü cun tai da quist'unità, per cha tü sapchast scriver tuot inandret eir in avegnir?


b) Has ti anflau in bien verset ni fatg in bien maletg per tener endamen la scripziun da certs plaids? Noda il meglier exempel sutvart e presenta el a tes conscolars ed a tias conscolaras.

b) Âs tei cato egn bùn vearset near fatg egn bùn maletg par taner andamaint la scripziùn da tschearts pleds? Noda igl miglier exaimpel qua sut ad igl preschainta agls teas cunsculars ad a las tias cunscularas.

b) Ast te invento en bung verset u fatg en bung dessegn per tigneir andamaint la scripziun da tscherts pleds? Noda igl migler exaimpel sotvart ed igl preschainta allas tias conscolaras ed agls ties conscolars.

b) Hest tü chatto ün bun verset u fat ün bun disegn per tgnair adimmaint la scripziun da tscherts pleds? Nota il meglder exaimpel suotvart e preschainta'l a tieus conscolars ed a tias conscolaras.

b) Hast tü chattà ün bun verset o fat ün bun disegn per tgnair adimmaint la scripziun da tscherts pleds? Nota il meglder exaimpel suotvart e til preschainta a teis conscolars ed a tias conscolaras.


d) Il renomau linguist Hans Glinz, ch'ei s'occupaus bia cun grammatica ed ortografia, ha inaga formulau la suandonta construcziun:

d) Igl renumo linguist Hans Glinz, c'â s'ocupo blear cun gramatica ad ortografeia, â egn'eada formulo la savundànta construcziùn:

d) Igl linguist renumo Hans Glinz, tgi è s'occupo bler cun la grammatica ed ortografia, ò detg eneda igl suandont:

d) Il renumno linguist Hans Glinz, chi s'ho occupo bger culla grammatica ed ortografia, ho dit üna vouta il seguaint:

d) Il renomnà linguist Hans Glinz, chi s'ha occupà bler culla grammatica ed ortografia, ha dit üna jada il seguaint:


f) Ti eis ussa sefatschentaus intensivamein cun tia atgna ortografia. Valetescha il progress che ti has fatg suenter haver luvrau vid quell'unitad.

f) Tei âs ussa safatschando intensivameing cun la ti'atgna ortografeia. Valitescha igl progress ca tei âs fatg suainter ver luvro veda quell'unitad.

f) Te ist t'occupo/t'occupada an moda intensiva cun la tia atgna ortografia. Valetescha igl progress tgi te ast fatg (quant migler tgi te ist nia / quant miglra tgi te ist neida) siva aveir luvro cun chel tgapetel.

f) Tü t'hest uossa occupo/occupeda in maniera intensiva cun tia egna ortografia. Valütescha il progress cha tü hest fat zieva avair lavuro vi da quist'united.

f) Tü t'hast uossa occupà/occupada in maniera intensiva cun tia aigna ortografia. Valütescha il progress cha tü hast fat davo avair lavurà vi da quist'unità.


«L'ortografia ei buc impurtonta, ins sto denton dumignar ella.»

«L'ortografeia e betg impurtànta, ign sto dantànt dumagnear ella.»

«L'ortografia è betg impurtanta, ma ins stò saveir ella.»

«L'ortografia nun es importanta, ma ad es da la savair.»

«L'ortografia nun es importanta, i's sto però tilla savair.»


Dai in'egliada anavos sigl entir capetel e rispunda allas damondas.

De egn tgit anavos segl antier capetel a raspunda las amparadas.

Dò en'igleida anavos sen igl antier tgapetel e rasponda allas dumondas.

Do ün'öglieda inavous sün tuot il chapitel e respuonda a las dumandas.

Dà ün'ögliada inavo sün tuot il chapitel e respuonda a las dumondas.


c) Tgei propostas da tes conscolars savessen era esser in agid per tei? Cheu has ti plaz per rimnar las meglieras ideas da tes conscolars.

c) Tge propostas digls teas cunsculars savessan ear easser egn agid par te? Qua âs tei plaz par rimnar las miglras ideias digls teas cunsculars.

c) Tge propostas dallas tias conscolaras e digls ties conscolars pudessan er esser en ageid per tè? Cò ast te plaz per rimnar las miglras ideias.

c) Che propostas da tieus conscolars e da tias conscolaras pudessan eir esser ün agüd per te? Cò hest tü plazza per ramasser las megldras idejas da tieus conscolars.

c) Che propostas da teis conscolars e da tias conscolaras pudessan eir esser ün agüd per tai? Quia hast tü plazza per ramassar las megldras ideas da teis conscolars.


negin                                                                                fetg grond

nign                                                                                fetg grànd

nign progress                                                                                fitg grond progress

üngün progress                                                                                progress fich grand

ingün progress                                                                                progress fich grond


g) Anflas ils plaids? Jeu vesel enzatgei che ti vesas buc …

g) Tgatas igls pleds? Jou vez anzatge ca tei vezas betg …

g) Cattas te igls pleds? Ia vei ensatge tgi te veist betg ...

g) Chattast tü ils pleds? Eau vez qualchosa cha tü nu vezzast …

g) Chattast tü ils pleds? Eu vez alch cha tü nu vezzast …


Co interpreteschas ti quei citat? Scriva silmeins duas construcziuns.

Co interpreteschas tei que zitat? Scriva seglmains duas construcziùns.

Scu interpreteschas te chel citat? Screiva aglmanc dus construcziuns.

Cu interpreteschast tü quist citat? Scriva almain duos frasas.

Co interpreteschast tü quist citat? Scriva almain duos frasas.


c) Tgei sas ti bein? Patratga vid las caussas che ti fas bein e bugen a casa, en scola ed en tiu temps liber. Scriva sutvart in text da silmeins tschun construcziuns.

c) Tge sas tei bagn? Patratga ved las tgossas ca tei fas bagn a bugent an scola, a tgea ad agl tieus tains liber. Scriva qua sut egn text da seglmains 5 construcziùns.

c) Che sest tü bain? Pensa vi da las chosas cha tü fest bain e gugent a scoula, a chesa ed in tieu temp liber. Scriva suotvart ün text d'almain 5 frasas.

c) Che sast tü far bain? Pensa vi da las chosas cha tü fast bain e jent a scoula, a chasa ed in teis temp liber. Scriva suotvart ün text d'almain 5 frasas.


Colligia endretg e cumpletescha cugl adjectiv ni cugl adverb. Noda alla fin digl exercezi tgei bustab che s'auda tier tgei diember.

Culeia andretg a cumpletescha cugl adjectiv near cugl adverb. Noda a la fegn digl exerzezi tge bustab ca s'oda tier tge diember.

Collia inandret e cumplettescha cul adjectiv u cul adverb. Nota a la fin da l'exercizi che custab chi tuocha tar che numer.

Collia inandret e cumplettescha cul adjectiv o cul adverb. Nota a la fin da l'exercizi che custab chi tocca pro che nomer.


10) fer........................................ perschuadida da sia decisiun dad ir in onn egl jester.

10) fear......................................... parschuadida da la sia dezisiùn d'ir egn on agl iester.


7) sp.................... igl cloter digls tighers.


b) Scriva ti ussa tschun construcziuns culs plaids 'bien/buna' e 'bein'. Drova aposta falliu quels plaids e dai da curreger a tia partenaria ni a tiu partenari. Anfla el ni ella tut ils sbagls?

b) Scriva tei ussa aposta 5 construcziùns faladas. De ellas da curagear a la tia partenaria near agl tieus partenari. Tgata ella near el tut igls sbagls?

b) Scriva uossa aposta 5 frasas fosas. Do'las da correger a tia partenaria u a tieu partenari. Chatta ella u el tuot ils sbagls?

b) Scriva uossa aposta 5 frasas fosas. Tillas dà da correger a tia partenaria o a teis partenari. Chatta ella o el tuot ils fals?


a) Legia las reglas ellas niblettas. Legia silsuenter las construcziuns e streha il 'bien' ni 'bein', sche quel ei fallius e scriva dasperas la dretga fuorma. Fai in crutsch, sche la construcziun ei correcta. Fai alla fin dus agens exempels e lai curreger els da tiu vischin ni da tia vischina.

a) Ligia las reglas agls nivels. Ligia alura las construcziùns sutvart a strescha tras igl 'bùn', 'bien' near 'bagn', scha quel e falo a scriva dasperas la furma corecta. Fe egn croc, scha la construcziùn e corecta. Fe a la fegn dus agens exaimpels a le cureger els digl tieus vaschegn near da la tia vaschegna.

a) Legia las reglas illas nüvlettas. Legia alura las frasas suotvart, stricha tres il 'bun' u 'bain', scha que es fos e scriva daspera la dretta fuorma. Fo ün cröchin, scha la frasa es correcta. Fo a la fin duos egens exaimpels e lascha'ls correger da tieu chantunais u da tia chantunaisa.

a) Legia las reglas illas nüvlettas. Legia lura las frasas suotvart, stricha il 'bun' o 'bain', scha quel es fos e scriva daspera la dretta fuorma. Fa ün crötschin, scha la frasa es correcta. Fa a la fin duos agens exaimpels e tils lascha correger da teis vaschin o da tia vaschina.


Igl adverb 'bein' ei probablamein quel ch'ins drova il pli savens el mintgadi. Perquei eis ei impurtont da duvrar endretg el. Anflas ils sbagls?

Igl adverb 'bagn' e probablameing quel c'ign dovra igl ple savens agl mintgagi. Parquegl e'gl impurtànt d'igl duvrar andretg. Tgatas tei igls sbagls?

L'adverb 'bain' es prubabelmaing quel cha's drouva il pü suvenz i'l minchadi. Perque es que important da'l druver inandret. Chattast tü ils sbagls?

L'adverb 'bain' es probabelmaing quel chi's douvra il plü suvent i'l minchadi. Perquai esa important da til dovrar inandret. Chattast tü ils fals?


2) be................. vacànzas da parmavera.

2) be................. vacanzas da prümavaira.


Tgei ein ils avantatgs e tgei ils disavantatgs dad emojis?

Tge e igl avantatg a tge e igl dischavantatg digls emojis?

Che es l'avantag e che il dischavantag dad emojis?


Entschiet ha ei cul :-), la cumbinaziun da tastas che muossa ina fatscha rienta. Inventau quella haveva il professer d'informatica Scott Fahlman igl onn 1982. Sia idea era da duvrar quella cumbinaziun da segns per mussar ch'enzatgei ei buca manegiau diltut serius.

Antschiet â tut cugl :-). La cumbinaziùn da tastas ca mussa egna fatscha ca ri. Invanto veva quegl igl on 1982 igl professer d'informatica american Scott Fahlman. La sia ideia eara da duvrar quella cumbinaziùn da segns par mussar, c'anzatge segi betga managieu digl tutafatg serius.

Cumanzo ho que cul :-). La cumbinaziun da tastas chi muossa üna fatscha chi ria. Invento vaiva quelò l'an 1982 il professer d'informatica Scott Fahlman. Sia ideja d'eira da druver quella cumbinaziun da segns per musser, scha qualchosa nun es managio dal tuot serius.

Cumanzà haja cul :-). La cumbinaziun da tastas chi muossa üna fatscha chi ria. Inventà vaiva quai l'on 1982 il professer d'informatica Scott Fahlma. Sia idea d'eira da dovrar quella cumbinaziun da segns per muossar, scha alch nun es manià dal tuot serius.


In pèr onns pli tard ha il Japanes Shigetaka Kurita giu ina gronda visiun: cun sempels segns duevan tut ils carstgauns secapir. Perquei ha el inventau ils emprems emojis. Emoji vul dir per japanes nuot auter che pictogram, pia in maletg che dat in'informaziun, sco per exempel ils pictograms che muossan tgeinina ch'ei la dretga tualetta.

Egn peer ons ple tard â igl Giapunes Shigetaka Kurita gieu egna grànda visiùn: Cun sempels segns duessan tut igls carstgàns antalir l'egn l'oter. El â parquegl invanto igls amprems emojis. Emoji vut gir par giapunes semplameing pictogram, peia egn maletg ca dat egn'infurmaziùn, ascheia sco par exaimpel igls pictograms ca mussan tgenegna c'e la dretga tualeta par te.

Ün pêr ans pü tard ho ils Giapunais Shigetaka Kurita gieu üna granda visiun: tuot ils umauns as dessan incler cun simpels segns. El ho perque invento ils prüms emojis. Emoji voul dir in giapunais simplamaing pictogram, dimena ün purtret chi do ün'infurmaziun, uschè scu per exaimpel ils pictograms chi muossan chenüna chi'd es la güsta tualetta.

Ün pêr ons plü tard ha il Giapunais Shigetaka Kurita gnü üna gronda visiun: tuot ils umans as dessan incleger cun simpels segns. El ha perquai inventà ils prüms emojis. Emoji voul dir in giapunais simplamaing pictogram, dimena ün purtret chi dà ün'infuormaziun, uschè sco per exaimpel ils pictograms chi muossan chenüna chi'd es la güsta tualetta.


Ti survegns in emoji. Muossa l'emoziun cun tia fatscha. Fai silsuenter ils differents pensums.

Tei surveans egn emoji. Mussa l'emoziùn cun la tia fatscha. Fe alura las diferaintas leztgas.

Tü survainst ün emoji. Muossa l'emoziun cun tia fatscha. Fo alura las differentas lezchas.

Tü survainst ün emoji. Muossa l'emoziun cun tia fatscha. Fa lura las differentas lezchas.


Pertgei creis ti che emojis ein aschi populars?

Partge cres tei c'igls emojis en aschi populars?

Perche crajast tü cha emojis sun uschè populers?

Perche crajast tü cha emojis sun uschè populars?


Ozildi vegnan emojis duvrai fetg savens ed ei dat perfin in di internaziunal digl emoji.

Oziglgi vignan emojis duvros fetg savens ad igl dat parfegn egn gi internaziunal digl emoji.

Hozindi vegnan emojis druvos fich suvenz ed a do perfin ün di internaziunel da l'emoji.

Hozindi vegnan emojis dovrats fich suvent ed i dà perfin ün di internaziunal da l'emoji.


d) Discutei las suandontas damondas en classa:

d) Discutad las savundàntas amparadas an classa.

d) Discutè las seguaintas dumandas in classa.

d) Discutai las seguaintas dumondas in classa.


Tgei emojis drovas ti, cura che ti communicheschas cun carschi? Tgeinins cun auters da tia vegliadetgna?

Tge emojis dovras tei par comunitgear cugls carschieus? Tgenegns cun oters da la tia vigliadetgna?

Chenüns emojis drouvast tü per comunicher cun creschieus? Chenüns cun persunas da tia eted?

Che emojis douvrast tü per comunichar cun creschüts? Chenüns cun persunas da tia età?


Chattast tü our chi chi muossa che emoziun?

Chattast tü oura chi chi muossa che emoziun?


c) Emojis vignan oravànttut duvros par comunitgear cun agid digls canals digitals (p.ex: sms/e-mail), par ilustrar santimaints ad activitads. Igl dat da tutas sorts emojis, betga me fatschas. Tge emojis savess ign duvrar par exprimer las savundàntas modas da gir near locuziùns?

c) Emojis vegnan druvos impustüt per comunicher cun agüd dals chanels digitels (p.ex.: sms/e-mail), per illustrer sentimaints ed activiteds. Que do da tuottas sorts emojis, na be fatschas. Che emojis as pudess druver per exprimer ils seguaints möds da dir.

c) Emojis vegnan dovrats impustüt per comunichar cun agüd dals chanals digitals (p.ex.: sms/e-mail), per illustrar sentimaints ed activitats. I dà da tuottas sorts emojis, na be fatschas. Che emojis as pudessa dovrar per exprimer ils seguaints möds da dir.


Tgei malcapientschas sa ei dar, sch'ins communichescha cun emojis?

Tge malcapientschas sa'gl dar, sch'ign comunitgescha cun emojis?

Che melinclettas po que der, scha's comunichescha cun emojis?

Che malinclettas poja dar, schi's comunichescha cun emojis?


Il scolast quenta ora ils puncts da mintga gruppa e noda ils puncts ella gliesta (M6.1a). Medemamein vegnan ils pass che mintga gruppa sa far visualisai sil maletg dalla rallye (M5.1a).

Igl surmester quenta or igls puncts da mintga grupa a noda igls puncts an la glista (M6.1a). Mademameing vignan igls pass ca mintga grupa sa far visualisos segl maletg da la rallye (M5.1a).

La scolasta chinta igls puncts (c.v.d. igl progress total) da mintga gruppa ed igls noda ainten la tabella (M6.1a). Igl madem mument vignan visualisos igls pass tgi mintga gruppa ò fatg segl maletg dalla rallye (M5.1a).

Il magister quinta insembel ils puncts da mincha gruppa e nota quels illa tabella (M6.1a). A listess temp vegnan visualisos ils pass cha mincha gruppa ho fat sül purtret da la rallye (M5.1a).

Il magister quinta insembel ils puncts da mincha gruppa e nota quels illa tabella (M6.1a). A listess temp vegnan visualisats ils pass cha mincha gruppa ha fat sül purtret da la rallye (M5.1a).


Mintga scolar survegn ina carta d'in liug (M11.2a) e descriva quel cun cumpletar las construcziuns. Silsuenter legia il scolar sia descripziun dad ault, ferton che tschels legnan da tgei liug ch'ei setracta.

Mintga scular survean egna tgarta d'egn liac (M11.2a) a dascriva quel cun cumpletar las construcziùns. Suainter ligia igl scular dadòlt la sia descripziùn, dantànt ca tschels angiavegnan da tge liac c'igl satracta.

Mintga scolar survign ena carta d’en li (M11.2a-b) e descreiva chel li cun cumplettar las construcziuns. Siva ligia igl scolar dad ot la sia descripziun digl li, dantant tg’igls oters scolars angiavignan, da tge li tgi sa tracta.

Mincha scolara e scolar survain üna carta d'ün lö (M11.2a) e descriva quel lö cun cumpletter las frasas. Zieva legia il scolar dad ot sia descripziun dal lö, intaunt cha'ls oters scolars ingiuvinan da che lö chi's tratta.

Mincha scolara e scolar survain üna carta d'ün lö (M11.2a) e descriva quel lö cun cumplettar las frasas. Davo legia il scolar dad ot sia descripziun dal lö, intant cha'ls oters scolars ingiavinan da che lö chi's tratta.


... vutan egn'ea viagear anturn igl mund

... vulessan ir üna vouta intuorn il muond

... vulessan ir üna jada intuorn il muond


La Nina ...................... betga far las leztgas.

Belinda ...................... betg far igls pensums, ella è mengia stancla.

Nino nu ...................... udir il sbragizi dal pop.

Nino nu ...................... dudir il sbragizi dal pop.


Melina ...................... buca magliar il spinat.

La Melina ...................... betga magliear igl spinat.

Jehona ...................... betg magler igl spinat.

Melina nu ...................... manger la ravitscha.

Melina nu ...................... mangiar il spinat.


... san discuorer dapli che dus lungatgs.

... saun discuorrer dapü cu duos linguas

... san discuorrer daplü co duos linguas


Ideas supplementaras per introducir ils verbs modals

Ideias suplementaras par introdutgear igls verbs modals

Ideias supplementaras per introdueir igls verbs modals

Idejas supplementeras per introdür ils verbs models

Ideas supplementaras per introdüer ils verbs modals


... astgan buca tedlar musica l'entira notg.

... dastgan betga tarlar musica l'antiera notg


Ad in verb modal suonda adina in auter verb egl infinitiv.

Ad egn verb modal savunda adigna egn oter verb agl infinitiv.

Ad ün verb model segua adüna ün oter verb a l'infinitiv.

Ad ün verb modal segua adüna ün oter verb a l'infinitiv.


... dastgan magliear avànt la televisiùn

... suos-chan manger davaunt la televisiun

... das-chan mangiar davant la televisiun


Igl Andrin ...................... oz star ainta litg.

Fortunat ...................... star oz ainten letg.


ston far rughel ainten lour tgombra da durmeir.


... vulessan gnir üna vouta cuntschaints


Seser in sin l'auter: Ils scolars sesan cun lur sutgas en in rudi. Il scolast fa pretensiuns cun verbs modals. Il scolar che auda ina pretensiun che corrispunda ad el astga avanzar per ina sutga da sia vart dretga. Sche quella sutga ei gia occupada, pren el plaz silla schanuglia da siu conscolar. Ei sa bein esser che plirs scolars sesan in sin l'auter. Ins astga denton mo s'avanzar, sche negin sesa silla schanuglia ad ins.

Sear l'egn sen l'oter: Igls sculars sean cun lur sutgas an egn rudi. Igl surmester fa pratensiùns cun verbs modals. Igl scular c'oda egna pratensiùn ca cunstat par el parsunalmeing dastga avanzar par egna sutga a dretg. Scha quella sutga e schon ocupada, prenda el plaz sen la schanuglia digl sieus cunscular. Igl sa bagn easser ca plirs sculars sean l'egn sen l'oter.

Igls scolars fon en cres e sa tschaintan sen soptgas. La scolasta formulescha alloura construcziuns tgi cuntignan verbs modals. Siva mintga construcziun fo ò ella ena curta pôssa. Igls scolars tgi pon confirmar igl cuntign dalla construcziun sa spostan per ena soptga a dretga. Schi chella soptga è gio occupada, tschaintan els sen la schanuglia da lour conscolars. I pò esser tgi ples scolars tschaintan egn sen l'oter.

Ils scolars faun ün rinch e tschaintan giò sün lur s-chabels. Il magister fuorma alura frasas chi cuntegnan verbs models. Zieva mincha frasa fo el üna cuorta posa. Ils scolars chi paun affirmer il cuntgnieu da la frasa as spostan per ün s-chabè a dretta. Scha quel s-chabè es già occupo, tschainta el sülla schnuoglia da sieu conscolar. A po esser cha püs scolars tschaintan ün sün l'oter.

Ils scolars fan ün rinch e sezzan giò sün lur sopchas. Il magister fa lura ün'actività cun dovrar verbs modals. Il scolar chi doda üna pretaisa chi til correspuonda as po spostar per üna sopcha a dretta. Scha quella sopcha es fingià occupada, tschainta el sülla schnuoglia da seis conscolar. I po esser cha plüs scolars sezzan ün sün l'oter.


Il scolars legian silsuenter en classa il memo grammatical e rispundan allas damondas. Il scolast controllescha la capientscha avon che cuntinuar culs exercezis.

Igl sculars ligian suainter an classa igl memo gramatical a raspundan las amparadas. Igl surmester controlescha la capientscha avànt ca cuntinuar cugls exerzezis.

Igls scolars ligian alloura igl memo grammatical e raspondan allas dumondas. La scolasta controllescha las raspostas, avant tgi cuntinuar cugls exercezis.

Il scolars legian alura il memo grammatical e respuondan a las dumandas. Il magister controlla las respostas, aunz cu cuntinuer culs exercizis.

Il scolars legian lura il memo grammatical e respuondan a las dumondas. Il magister controlla las respostas, avant co cuntinuar culs exercizis.


Exaimpel: Per ün s-chabel a dretta as spostan tuot ils scolars chi …

Exaimpel: Per üna sopcha a dretta as spostan tuot ils scolars chi …


c) Rico sa buca capir ch'el ha buca dumignau igl examen.

c) Igl Rico sa betga capir c'el â betga passo igl examen.

c) Elona so prest betg creir tgi ella seia stada bunga da far igl examen.

c) Rico nu po bod na crajer, ch'el es sto bun da fer l'examen.

c) Rico nu po amo incleger, ch'el es stat bun da far l'examen.


20. Cun tgei verb modal san ins exprimer ina voluntad?

20. Cun tge verb modal san ign exprimer egna voluntad?

20. Cun tge verb ins so exprimer ena voluntad (ensatge tgi ins vot far)?

20. Cun che verb model as po exprimer üna volunted?

20. Cun che verb modal as poja exprimer üna voluntà?


c) Jeu pos fa buca pass pli en quella direcziun.

c) Jou po far nign pass ple an quella direcziùn.

c) Ia poss betg far ple en pass ainten chella direcziun.

c) Eau poss fer niauncha pass pü in quella direcziun.

c) Eu poss far gnanca pass plü in quella direcziun.


5. Tgei construcziun cuntegn negin verb modal?

5. Tge construcziùn cuntegna nign verb modal?

5. Tge construcziun cuntigna nign verb modal?

5. Chenüna frasa nu cuntegna üngün verb model?

5. Chenüna frasa nu cuntegna ingün verb modal?


3. Tgei construcziun va buc a prau culla construcziun sutvart?

3. Tge construcziùn va betg a pro cun la construcziùn sutvart?

3. Tge construcziun vo betg a pro cun chella sotvart?

3. Che frasa nu s'affo cun quella suotvart?

3. Che frasa nu s'affa cun quella suotvart?


4. Quaunts verbs models do que (sainza 'solair')?

4. Quants verbs modals daja (sainza 'solair')?


c) Ellas duein calar da catschar el sur cuolms e vals.

c) Ellas den calar da catschar el sur cualms a vals.


6. Tgei verb modal fa senn ella suandonta construcziun?

6. Tge verb modal fa sen an la savundànta construcziùn?

6. Tge verb modal fò senn ainten la suandonta construcziun?

6. Che verb model fo sen illa seguainta frasa?

6. Che verb modal fa sen illa seguainta frasa?


10. Tgei san ins exprimer cul verb modal 'puder' ella fuorma negativa?

10. Tge san ign exprimer cugl verb modal 'puder' an la furma negativa?

10. Tge ins pò exprimer cugl verb modal 'dueir'?

10. Che as po exprimer cul verb model 'dovair'?

10. Che as poja exprimer cul verb modal 'dovair'?


a) Igl um sto svanir, avon che la polizia vegni.

a) Igl um sto svanir, avànt ca la polizeia vigni.

a) Flora stò saveir, schi Enzo vot neir u betg.

a) El stu tuottüna savair, sch'el voul gnir u na.

a) El sto tantüna savair, sch'el voul gnir o brich.


a) Era ils verbs gidonters s’audan tier ils verbs modals.

a) Ear igls verbs gidànters s'odan tier igls verbs modals.

a) Er igls verbs gidanters totgan tar igls verbs modals.

a) Eir ils verbs auxiliers tuochan tals verbs models.

a) Eir ils verbs auxiliars toccan pro'ls verbs modals.


b) Jeu poi cuorer vegn minutas senza pausa.

b) Jou po curer veintg minutas sainza possa.

b) Ia stos correr diesch minutas sainza far ena pôssa.

b) Eau poss cuorer vainch minuts sainza fer üna posa.

b) Eu poss cuorer vainch minuts sainza far üna posa.


Tge donn: A tgesa ... ia betg magler ainten letg.


b) Inaga en mia veta vi jeu veser la mar.

b) Egn'ea an la mia veta vi jou vaser la mar.

b) Üna vouta in mia vita vuless eau ir a sella.

b) Üna jada in mia vita vuless eu ir a sella.


En biblioteca ... ins empristar cudischs.

An biblioteca ... ign amprastar cudeschs.

Igl è bel tgi ins ... amprestar codeschs ainten la biblioteca.

In biblioteca as ... impraster cudeschs.

In biblioteca as ....... imprastar cudeschs.


a) Jeu possel cuorer vegn minutas senza pausa.

a) Jou poss curer veintg minutas sainza possa.

a) Ia stoss correr diesch minutas sainza far ena pôssa.

a) Eau pos cuorrer vainch minuts sainza fer üna posa.

a) Eu pos cuorrer vainch minuts sainza far üna posa.


7. Tgei verb modal fa senn ella suandonta construcziun?

7. Tge verb modal fa sen an la savundànta construcziùn?

7. Tge verb modal fò senn ainten la suandonta construcziun?

7. Che verb model fo sen illa seguainta frasa?

7. Che verb modal fa sen illa seguainta frasa?


c) Ella â malagieu egn balteztga maletg.


1. Tgei construcziun cuntegn in verb modal?

1. Tge construcziùn cuntegna egn verb modal?

1. Tge construcziun cuntigna en verb modal?


2. Ainten tge construcziun è igl verb scretg fallo?


13. Tgei verb modal va a prau en quella construcziun?

13. Tge verb modal va bagn an quella construcziùn?

13. Tge verb modal vo a pro cun la suandonta construcziun?

13. Che verb model s'affo culla seguainta frasa?

13. Che verb modal s'affa culla seguainta frasa?


a) Cura che jeu sun stauncla, pos jeu buca cuorer entuorn.

a) Cur ca jou sund stàncla, pos jou betga curer anturn.

a) Cura tgi ia sung stancla, poss ia betg correr anturn.

a) Cur ch'eau sun staungla, nu poss eau cuorrer intuorn.

a) Cur ch'eu sun stangla, nu poss eu cuorrer intuorn.


Milena ... discuorer fluentamein franzos, cunquei ch'ella ei stada dus onns a Marseille.

La Milena ... bagliafar curaintameing franzos, cunquegl c'ella e stada dus ons a Marseille.

Eric ... discorrer bagn franzos, perchegl tgi el è sto dus onns a Paris.

Milena ... discuorrer bain frances, perche ch'ella es steda duos ans a Marseille.

Milena ... discuorrer bain frances, perche ch'ella es statta duos ons a Marseille.


b) Nus munglassen propi s'annunzia ina ga tier ella.

b) Nus manglan propi s'anunztgear egna geada tier ella.

b) El sò anc, scu tgi ins cusa en battung.

b) Nus stuvains s'annunzcher üna vouta tar ella.

b) Nus stuvain s'annunzchar üna jada pro ella.


9. Tgei fuorma dil verb 'astgar' constat?

9. Tge furma digl verb 'pudeir' è correcta?

9. Che fuorma dal verb 'sus-chair' es güsta?

9. Che fuorma dal verb 'das-chair' es güsta?


17. Obligaziuns vegnan exprimidas cul verb modal ...

17. Obligaziùns vignan exprimidas cugl verb modal ...

17. En dueir vign exprimia cugl verb modal ...

17. Ün dovair vain exprimieu cul verb model ...

17. Ün dovair vain exprimi cul verb modal ...


b) Jeu astgel buca mirar televisiun igl entir di.

b) Jou dastg betga vurdar televisiùn igl antier gi.

b) Ia duess betg vurdar igl antier de televisiun.

b) Eau nu suos-ch guarder tuottadi televisiun.

b) Eu nu das-ch guardar tuottadi televisiun.


b) Oz havein nus viu Robert cantond avon baselgia.

b) Oz vagn nus vieu igl Robert a cantànd avànt baselgia.

b) Oz vagn nous via Robert a neir giu da veia.

b) Hoz vains nus vis a Robert a gnir giò per via.

b) Hoz vain nus vis a Robert a gnir giò per via.


18. Tgei construcziun cuntegn in verb modal?

18. Tge construcziùn cuntegna egn verb modal?

18. Tge construcziun cuntigna en verb modal?


a) Rinaldo ha giu in grev accident avon in onn.

a) Igl Rinaldo â gieu egn greav aczidaint avànt egn on.

a) Dolf ò gia en grev accident avant en onn.

a) Rinaldo ho gieu ün greiv accidaint avaunt ün an.

a) Rinaldo ha gnü ün greiv accidaint avant ün on.


16. Tgei fuorma dil verb 'vuler' ei correcta?

16. Tge furma digl verb 'vuler' e corecta?

16. Tge furma digl verb 'saveir' è correcta?

16. Che fuorma dal verb 'vulair' es güsta?


c) Jeu pos cuorer vegn minutas senza pausa.

c) Jou pos curer veintg minutas sainza possa.

c) Ia stò correr diesch minutas sainza far ena pôssa.

c) Eau poss cuorrer vainch minuts sainza fer üna posa.

c) Eu poss cuorrer vainch minuts sainza far üna posa.


c) 'Munglar' ei il verb modal che vegn duvraus savens el cundiziunal.

c) 'Manglar' e igl verb modal ca vean duvro igl ple savens agl cundiziunal.

c) 'Saveir' e 'pudeir' èn dus verbs tgi expriman adegna precis igl madem.

c) Il verb 'dovair' vain druvo suvenz in dumandas.

c) 'Manglair' vain suvent dovrà impè da 'stuvair'.


b) 'Saver' e 'puder' ein dus verbs ch'expriman il medem.

b) 'Saver' a 'puder' en dus verbs c'expriman igl madem.

b) Igl verb 'pudeir' exprima ensatge, tgi ins è bung da far.

b) 'Savair' e 'pudair' sun duos verbs chi expriman il listess.


a) Ella sto sedumandar, sch'ella vul propi quei.

a) Ella sto sadumandar, sch'ella vut propi quegl.

a) Ellas stòn anc dumandar agls genitours, schi ellas dastgan eir a kino.

a) Ella as stu dumander, sch'ella vöglia que propi.

a) Ella as sto dumandar, sch'ella vöglia quai propa.


b) Il publicum astga buc applaudi avon la finiziun dalla canzun.

b) Igl publicum lastga betg aplaudir avànt la finiziùn da la canzùn.

b) Igl publicum so betg applaudeir, avant tgi igl teater è a fegn.

b) Il public nu so applaudir, aunz cha'l teater es a fin.

b) Il public nu sa applaudir avant la fin dal teater.


c) Jeu duei buca mirar televisiun igl entir di.

c) Jou dueg betga vurdar televisiùn igl antier gi.

c) Ia dastg betg vurdar igl antier de televisiun.

c) Eau nu dess guarder tuottadi televisiun.

c) Eu nu dess guardar tuottadi televisiun.


a) Agl museum dastgas tei betga magliear.

a) Aint igl museum dastgas te betg magler.


a) Jeu stoi buca mirar televisiun igl entir di.

a) Jou sto betga vurdar televisiun igl antier gi.

a) Ia dess betg vurdar igl antier de televisiun.

a) Eau nu des guarder tuottadi televisiun.

a) Eu nu des guardar tuottadi televisiun.


11. Tgei stat adina ensemen cun in verb modal?

11. Tge stat adigna anzemel cun egn verb modal?


La scolasta quenta ora ils puncts da mintga gruppa e noda ils resultats ella gliesta (M6.1a). Medemamein vegnan ils pass che mintga gruppa sa far visualisai sil maletg dalla rallye (M5.1a).

La surmestra quenta or igls puncts da mintga grupa a noda igls resultats an la glista (M6.1a). Mademameing vignan igls pass ca mintga grupa sa far visualisos segl maletg da la rallye (M5.1a).

La scolasta calculescha igls puncts da mintga gruppa e noda igls resultats ainten la tabella (M6.1a). Igl madem mument vignan visualisos igls pass tgi mintga gruppa ò fatg segl maletg dalla rallye (M5.1a).

La magistra quinta insembel ils puncts da mincha gruppa e nota ils resultats illa tabella (M6.1a). A listess temp vegnan visualisos ils pass cha mincha gruppa ho fat sül purtret da la rallye (M5.1a).

La magistra quinta insembel ils puncts da mincha gruppa e nota ils resultats illa tabella (M6.1a). A listess temp vegnan visualisats ils pass cha mincha gruppa ha fat sül purtret da la rallye (M5.1a).


La dumengia vargada havein nus viu in giug da ballapei.

La dumeingia passada vagn nus vieu egn gioi da burape.

Dumengia passada vagn nous gia en gi da ballape.

In dumengia passeda vains nus gieu ün gö da ballapè.

In dumengia passada vain nus gnü ün gö da ballapè.


Jeu sun nervus, perquei che miu idol Roger Federer dat oz in giug impurtont.

Jou sund narvus, parquegl c'igl mieus idol Roger Federer dat oz egn gioi impurtànt.

Ia sung tot nervousa, perchegl tgi ia va ossa en examen.

Eau sun tuot gniervusa, perque ch'eau d'he damaun ün examen.

Eu sun tuot nervusa, perquai ch'eu n'ha daman ün examen.


Ils scolars sesan sin lur sutgas. Il scolast numna construcziuns el present, vargau e futur. Tut tenor cura che la situaziun ha liug midan ils scolars lur posiziun: seser giun plaun – situaziun el vargau, seser silla sutga – situaziun el present, star sin peis – situaziun el futur.

Igls sculars sean sen lur sutgas. Igl surmester numna construcziùns agl preschaint, passo ad agl futur. Tut tanor cura ca la situaziùn â liac midan igls sculars lur posiziùns: sear gioubass – situaziùn agl passosear sen la sutga – situaziùn agl preschaintstar sen pes – situaziùn agl futur.

Igls scolars tschaintan sen lour soptgas. La scolasta preligia construcziuns aint igl passo, preschaint e futur. Igls scolars meidan lour posiziun tenor igl taimp inditgia dalla scolasta: construcziun aint igl passo = sa tschantar giumez; construcziun aint igl preschaint = restar tschanto sen la soptga; construcziun aint igl futur = star se.

Ils scolars tschaintan sün lur s-chabels. Il magister prelegia frasas i'l passo, i'l preschaint ed i'l futur. Ils scolars müdan lur posiziun tenor il temp indicho dal magister: frasa i'l passo – tschanter giò per terra; frasa i'l preschaint – rester tschanto sül

Ils scolars tschaintan sün lur sopchas. Il magister prelegia frasas i'l passà, i'l preschaint ed i'l futur. Tuot tenor il temp müdan ils scolars lur posiziun: frasa i'l passà – tschantar giò per terra; frasa i'l preschaint – restar tschantà sülla sopcha; frasa i'l futur – star sü.


Cun tschun onns erel jeu fan da Spiderman.

Cun tschentg ons admirav jou igl Spiderman.

Cun tschintg onns era Menduri fan da Spiderman.

Cun tschinch ans d'eira el fan da Spiderman.

Cun tschinch ons d'eira fan da Spiderman.


En dus meins vegnel jeu a dar miu emprem concert.

An dus mains vignt jou a dar igl mieus amprem conzert.

An dus meis giaro ia a dar igl mies amprem concert.

In duos mais giaro eau a der mieu prüm concert.

In duos mais giarà eu a dar meis prüm concert.


La mumma da Livia era pli baul fan dils Beatles.

La mama da la Livia eara ple bòld fan digls Beatles.

La mamma da Leonita era pi bod fan digls Beatles.

La mamma da Livia d'eira pü bod fan dals Beatles.

La mamma da Livia d'eira plü bod fan dals Beatles.


Els saron cuntaints da pudair fer müdeda.

Els saran cuntaints da pudair far müdada.


Quei eveniment vegn ad esser in punct culminont da mia veta.

Que evenimaint vean ad easser egn punct culmaint da la mia veta.

Chel evenimaint saro igl punct culminont dalla mia veta.

Quist evenimaint saro ün punct culminant in mia vita.

Quist evenimaint sarà ün punct culminant in mia vita.


Cun quater onns erel jeu fan da Hello Kitty.

Cun quater ons er jou fan da Hello Kitty.

Cun quatter onns era ella fan da Hello Kitty.

Cun quatter ans d'eira ella fan da Hello Kitty.

Cun quatter ons d'eira fan da Hello Kitty.


Jeu legel tut ils artechels davart mia gruppa da musica preferida.

Jou lig tut igls artetgels da la mia grupa da musica preferida.

Ia litg tot chegl tgi vign scretg davart la mia band prefereida.

Eau leg tuot que chi vain scrit davart mia band preferida.

Eu leg tuot quai chi vain scrit davart mia band preferida.


Duront il campiunadi mundial da ballapei rimnel jeu ils taccaders da Panini.

Durànt igl campiunadi mundial da burape remn jou igls tatgeaders da Panini.

Durant igl campiunadi mundial da ballape rimn ia tatgeders da paninis.

Düraunt il champiunedi mundiel da ballapè ramass eau tacharöls da paninis.

Dürant il campiunadi mundial da ballapè ramass eu tachöls da paninis.


Oz avonmiezdi ha il postin purtau in pachet cun in cudisch da Harry Potter.

Oz avàntmiezgi â igl pot purto egn pacet cun egn cudesch digl Harry Potter.

Oz avantmezde ò igl pot purto en pachet cun en codesch da Blitz.

Hoz aunzmezdi ho il postin purto ün paquet cun ün cudesch da Harry Potter.

Hoz avantmezdi ha il postin manà ün paket cun ün cudesch da Harry Potter.


Ier hai jeu survegniu in capi da mia squadra preferida.

Ier ve jou survagnieu egna tgapetscha da la mia squadra preferida.

Ier va ia survagnia ena tgapela dalla mia squadra prefereida.

Her d'he eau survgnieu ün chapè da mia squedra prediletta.

Her n'haja surgni ün chapè da mia squadra preferida.


Nous nign a piglier igl aviun per eir an vacanzas.

Nus pigliarons l'aviun per ir in vacanzas.

Nus pigliaran l'aviun per ir in vacanzas.


a) Il scolast prepara las cartas da temps sin pupi tgietschen (M16.1a) e las cartas d'activitad sin pupi verd (M16.1b). Ils scolars lavuran en gruppas da treis tochen tschun. Sin meisa han els in mantun cullas cartas verdas ed in mantun cullas cartas cotschnas. Las cartas ein cul tgau engiu, aschia ch'ins vesa buca quei ch'ei scret. Ils scolars giogan en direcziun dall'ura. Scolar A pren l’emprema carta dil mantun verd e formulescha ina damonda el perfect ch’entscheiva cun: Cu has/eis ti … El elegia pia haver ni esser sco verb auxiliar. Exempel: Cu has ti fatg la davosa gada la duscha? Scolar B pren l'emprema carta dil mantun tgietschen e rispunda tenor l'indicaziun. Exempel: Avon diesch onns hai jeu fatg la davosa gada la duscha. Ils scolars cuntinueschan tenor il temps indicau dil scolast. Suenter l'activitad scrivan ils scolars tschun construcziuns en lur cudisch da lavur.

a) Igl surmester prepara las tgartas da tains sen pulpier cotschen (M16.1a) a las tgartas d'activitad sen pulpier verd (M16.1b). Igls sculars lavuran an grupas da tres antocen tschentg. Sen mesa ân els en mantùn cun las tgartas verdas ad egn mantùn cun las tgartas cotschnas. Las tgartas en vieultas, ascheia c'ign veza betga quegl c'e scret. Igls sculars giojan an direcziùn da l'ura. Igl scular A prenda l'amprema tgarta digl mantùn verd a formulescha egn'amparada agl perfect c'antscheva cun: Curs âs/es tei ... El eligia peia aver near easser sco verb auxiliar. Exaimpel: Cursa âs tei fatg la davosa geada la duscha? Igl scular B prenda l'amprema tgarta digl mantùn cotschen a raspunda tanor l'indicaziùn. Exaimpel: Avànt diesch ons ve jou fatg la davosa geada la duscha. Igls sculars cuntinueschan tanor igl tains inditgieu digl surmester. Suainter l'activitad scrivan igls sculars 5 construcziùns an lur cudeschs da lavur.

a) La scolasta prepara las cartas davart igls taimps sen palpieri cotschen (M16.6a), las cartas d'activitad sen palpieri blo (M16.6b). Igls scolars lavouran an gruppas da 3-5. Sen meisa è en mantung cun las cartas blavas ed egn cun las cartas cotschnas. Las cartas èn cugl tgea angiu, uscheia tg'ins na vei betg, tge tgi stat scretg. Las scolaras ed igls scolars gioian ainten la direcziun dall'oura. Igl scolar A peglia l’amprema carta digl mantung blo e formulescha ena dumonda aint igl perfect tgi antscheva cun: Cura ast te/ist te ... la davosa geda ...? El dovra igl dretg verb auxiliar ('aveir' u 'esser').

a) Il magister prepara las cartas davart ils temps sün palperi cotschen (M16.1a), las cartas d'activited sün palperi verd (M16.b). Ils scolars e las scolaras lavuran in gruppas da trais fin tschinch. Sün maisa haun els ün plic cun cartas verdas ed ün plic cun cartas cotschnas. Las cartas sun cul cho ingiò, uschè cha nu's vezza que chi'd es scrit. Ils scolars giouvan i'l sen da l'ura. Il scolar A piglia la prüma carta dal plic verd e formulescha üna dumanda al perfet chi cumainza cun: Cura hest/est tü ... l'ultima vouta ... El drouva il verb auxilier correct ('avair' u 'esser'). Exaimpel: Cura hest tü fat l'ultima vouta la duscha? Il scolar B piglia la prüma carta dal plic cotschen e respuonda tenor que chi'd es scrit sün quella. Exaimpel: Eau d'he fat l'ultima vouta la duscha avaunt desch ans. Ils scolars giouvan, fin ch'els haun druvo tuot las cartas u fin cha'l magister interrumpa il gö. Zieva scrivan ils scolars 5 frasas in lur quadern da lavur.

a) Il magister prepara las cartas davart ils temps sün palperi cotschen (M16.1a), las cartas d'actività sün palperi verd (M16.b). Ils scolars e las scolaras lavuran in gruppas da trais fin tschinch. Sün maisa han els ün plic cun cartas verdas ed ün plic cun cartas cotschnas. Las cartas sun cul cheu ingiò, uschè chi nu's vezza quai chi'd es scrit. Ils scolars giovan in direcziun da l'ura. Il scolar A piglia la prüma carta dal plic verd e formulescha üna dumonda al perfet chi cumainza cun: Cura hast/est tü ... l'ultima jada ... El douvra il verb auxiliar correct ('avair' o 'esser'). Exaimpel: Cura hast tü fat l'ultima jada la duscha? Il scolar B piglia la prüma carta dal plic cotschen e respuonda tenor quai chi'd es scrit sün quella. Exaimpel: Eu n'ha fat l'ultima jada la duscha avant desch ons. Ils scolars giovan, fin ch'els han dovrà tuot las cartas o fin cha'l magister interrumpa il gö. Davo scrivan ils scolars 5 frasas in lur quadern da lavur.


Ussa hai jeu mal la comba. Jeu sun ruclada tschell'jamna cun skis.

Ussa ve jou mal la tgomba. Jou sund cupitgeada tschell'eanda cugls skis.

Ia va rot la tgomma. Ia sung crudo/crudada cugls skis l’emda passada.

Eau d'he ruot üna chamma. Eau sun crudo culs skis l'eivna passeda.

Eu n'ha ruot üna chomma. Eu sun dat giò culs skis l'eivna passada.


Mia tatta cuschinava la dumengia per tuts.

Mia tata cuschinava la dumeingia par tuts.

Mia tatta <strong>cuschigna </strong>la dumengia per tots.

Mia nona cuschinaiva la dumengia per tuots.


Nus magliein oz ina buna petta. La mumma ha anson fatg ina petta.

Nus magliagn oz egna bùna peta. La mama â ansànt fatg egna peta.

Nous magliagn gist en toc turta. Bab ò fatg oz an dumang ena bunga turta da tschigulatta.

Nus mangiains güst ün töch tuorta. Bap ho fat hoz a bunura üna buna tuorta da tschiculatta.

Nus mangiain güsta ün toc tuorta. Bap ha fat hoz a bunura üna buna tuorta da tschiculatta.


Ils verbs 'esser' e 'star' han omisdus il particip staus/stada.

Igls verbs 'easser' a 'star' possedan igl partizip sto/stada.

Ils verbs 'esser' e 'ster' haun il particip sto/steda.

Ils verbs 'esser' e 'star' han il particip stat/statta.


d) dau, detg, fatg, ius/ida/i/idas, staus/stada/stai/stadas, ris, giu, staus/stada/stai/stadas, scret, priu, buiu, viu

d) do, getg, fatg, ieu/ida/ieus/idas, sto/stada/stos/stadas, ris, gieu, sto/stada/stos/stadas, scret, prieu, bavieu, vieu

d) do, detg, fatg, ia(s)/eida(s), sto(s)/stada(s), riia, gia, sto(s)/stada(s), scretg, piglia, bavia, via

d) do, dit, fat, ieu/ida/ieus/idas, sto/steda/stos/stedas, ris, gieu, sto/steda/stos/stedas, scrit, piglio, bavieu, vis

d) dat, dit, fat, i/ida/its/idas, stat/statta/stats/stattas, ris, gnü, stat/statta/stats/stattas, scrit, tut, bavü, vis


Tschels dis havein nus fatg bogn e gudiu la mar ed il sulegl. E secapescha hai jeu magliau mintga di in glatsch e buiu in suc frestg.

Tschels gis vagn nus fatg bogn a vagn giudieu la mar ad igl sulegl. A sacapescha ve jou maglieu mintga gi egn glatsch a bavieu egn gis frestg.

Ils oters dis vains nus fat il bagn e giodieu il mer e'l sulagl. E bain cler d'he eau mangio mincha di ün glatsch e bavieu ün süj fras-ch.

Tschels dis vain nus fat il bogn e giodü il mar e'l sulai. E bain cler n'ha eu mangià mincha di üna glatscha e bavü ün schü frais-ch.


Has ti gia giu in siemi che ha fatg tema a ti?

- Âs tei gea gieu egn siemi c'â fatg tema a tgei?

Ast te gio gia en semi tgi at ò fatg tema? (en darschalet)

Hest tü già gieu ün sömmi chi t'ho fat temma?

- Hast tü fingià gnü ün sömmi chi t'ha fat temma?


Casualmein hai jeu viu la tenda dil circus ed aschia essan mia mumma, mia sora ed jeu entradas per mirar la presentaziun. Jeu hai ris fetg culs clowns. E mia sora pintga ha schizun astgau seser sil cavagl. Ti sas ch’ella ei in grond fan da cavals.

Casualmeing ve jou vieu la tenda digl zircus, ascheia eassan mia mama, mia sora ad jou antradas par vurdar la preschantaziùn. Jou ve ris fetg cugls clowns. A mia sora pintga â schizund stgieu  sear segl tgavagl. Tei sas c'ella e egn grànd fan da tgavals.

Per cass va ia via la tenda da circus, uscheia tgi mia mamma, mia sora ed ia ischan eidas a vurdar la preschentaziun. Ia va riia da schluppar digls clowns. Mia sorigna ò schizont pudia tschantar segl tgaval. Te sast tgi ella è en grond fan da tgavals.

Per cas d'he eau vis la tenda da circus, uschè cha mia mamma, mia sour ed eau essans idas a guarder la preschantaziun. Eau d'he ris da schlupper dals clowns. Mia sourina ho dafatta pudieu tschanter sül chavagl. Tü sest ch'ella es ün grand fan da chavals.

Per cas n'ha eu vis la tenda da circus, uschè cha mia mamma, mia sour ed eu eschan idas a verer la preschantaziun. Eu n'ha ris da schloppar dals clowns. Mia sourina ha dafatta pudü sezzer sül chavagl. Tü sast ch'ella es ün grond fan da chavals.


Has ti gia giu in siemi che ha fatg rir dad ault tei?

- Âs tei gea gieu egn siemi c'â fatg rir dadòlt te?

Ast te gio gia sen semi tgi at ò fatg reir?

Hest tü già gieu ün sömmi chi t'ho fat rir da schlupper?

- Hast tü fingià gnü ün sömmi chi t'ha fat rier da schloppar?


Jeu tarmettel a ti in car salid da mias vacanzas. Nus essan cheu dapi duas jamnas ed havein fatg ina massa bialas caussas.

Jou tarmet a tgei egn tgear salid da las mias vacànzas. Nus eassan qua davent da duas eandas a vagn fatg  blearas bealas tgossas.

ia at tarmet en tger saleid dallas mias vacanzas. Mia mamma, mia sorigna ed ia ischan cò siva da dus emdas e vagn fatg bleras belas tgossas.

eau at tramet ün cher salüd da mias vacanzas. Nus essans cò daspö duos eivnas e vains fat bgeras bellas robas.

eu at tramet ün char salüd da mias vacanzas. Nus eschan daspö duos eivnas quia e vain fat bleras bellas robas.


An scoligna zambretg ia ensatge cun arschiglia.

A scoulina zambrag eau qualchosa cun ardschiglia.

A scoulina zambrai eu alch cun ardschiglia.


Cu has ti la davosa ga magliau enzatgei dultsch?

Cura âs tei la davosa geada maglieu anzatge dultsch?

Els on nigna fom. Els on maglea totta de dultschem.

Els nun haun üngüna fam. Els haun mangio tuottadi dutscharias.

Els nun han ingüna fom. Els han mangià tuottadi dutscharias.


c) Ils scolars raquentan en gruppa. Cullas suandontas damondas san ils scolars e las scolaras s'approfundar ella tematica:

c) Igls sculars raquentan an grupa. Cun las savundàntas amparadas san igls sculars a las scularas saprofundar an la tematica:

c) Igls scolars rachintan da lour semis ainten lour gruppas. Els pon s’approfundar ainten la tematica cun las suandontas dumondas:

c) Ils scolars quintan da lur sömmis in lur gruppas. Els as paun approfundir illa tematica cullas seguaintas dumandas:

c) Ils scolars quintan da lur sömmis in lur gruppas. Els as pon approfundir illa tematica cullas seguaintas dumondas:


Gia igl emprem di essan nus i el bi marcau vegl.

Gea igl amprem gi eassan nus ieus agl beal martgieu vigl.

Già il prüm di essans nus ieus a visiter la bella cited veglia.

Fingià il prüm di eschan nus its a visitar la bella cità veglia.


Sina ei ussa en vacanzas. Ier ha ella pachetau la valischa.

La Sina e uss an vacànzas. Ier â ella pacato la valischa.

Sonja è an vacanzas. Ier ò ella fatg la valeisch.

Sina es ida in vacanzas. Her ho ella fat la valisch.

Sina es ida in vacanzas. Her ha ella fat la valisch.


b) Mieus tat â nursas ad egn peer vatgas.

b) Meis bazegner renovescha l'intera chasa.


b) Mila ha la buorsa vita. Ella ha cumprau bia resti niev.

b) La Mila â la bursa vida. Ella â cumpro bleara raglia nova.

Rut ò nigns raps ple. Ella ò cumpro ena bela rassa ed ena blusa.

Mila nun ho pü üngüns raps. Ella ho cumpro üna bella schocha ed üna blusa.

Mila nun ha plü ingüns raps. Ella ha cumprà üna bella schocca ed üna blusa.


Has ti gia giu in siemi che ha destadau tei?

- Âs tei gea gieu egn siemi c'â dasdo te?

Ast te gio gia en semi tgi at ò dasdo/dasdada?

Hest tü già gieu ün sömmi chi t'ho sdasdo/sdasdeda?

- Hast tü fingià gnü ün sömmi chi t'ha sdasdà/sdasdada?


Has ti gia giu in siemi ch'era aschi bials che ti havesses vuliu ch'el fussi vers?

- Âs tei gea gieu egn siemi c'eara aschi beal, ca tei âs lieu c'el fuss ver?

Ast te gio gia en semi tgi era schi bel, tgi te vessas giavischia tg’el fiss veir?

Hest tü già gieu ün sömmi chi d'eira uschè bel, cha tü at vessast giavüscho ch'el füss vaira?

- Hast tü fingià gnü ün sömmi chi d'eira uschè bel, cha tü at vessast giavüschà ch'el füss vaira?


Ellas ein fetg staunclas. Ellas han fatg ina tura cun velo.

Ellas en fetg stànclas. Ellas ân fatg egna lùnga tura cun velo.

Ellas èn fitg stanclas. Ellas on fatg ena tura cugl velo.

Ellas sun fich staunglas. Ellas haun fat üna tura cul velo.

Ellas sun fich stanglas. Ellas han fat üna tura cul velo.


Has ti gia giu in siemi e savevas l'auter di buc, sche quei era real ni sche quei era mo in siemi?

- Âs tei gea gieu egn siemi a savevas l'oter gi betga, sch'igl eara real near sch'igl eara me egn siemi?

Ast te gio gia en semi e savevas igl de siva betg ple, schi chegl era ensatge real u angal en semi?

Hest tü già gieu ün sömmi e nu savaivast pü il di zieva, scha que d'eira qualchosa reel u be ün sömmi?

- Hast tü fingià gnü ün sömmi e nu savaivast plü il di davo, scha quai d'eira alch real o be ün sömmi?


Silsuenter scrivan ils scolars e las scolaras davart in siemi. Cura ch'els han scret lur texts, prelegian els quels in a l'auter. En gruppa vegn controllau, sche las fuormas dil perfect ein vegnidas duvradas correctamein.

Suainter scrivan igls sculars a las scularas davart egn da lur siemis. Cur c'els ân scret lur texts, preligian els quels l'egn a l'oter. An grupa vean controlo, scha las furmas digl perfect en vagnidas duvradas corectameing.

Siva screivan igls scolars d'en semi tg'els on gia. Cura tg’els on scretg lour texts, igls preligian els egn a l'oter. An gruppa vign controllo, schi las furmas digl perfect èn neidas duvradas andretg.

Zieva scrivan ils scolars e las scolaras d'ün sömmi ch'els haun gieu. Cur ch'els haun scrit lur texts, prelegian els quels ün a l'oter. In gruppa vain controllo, scha las fuormas dal perfet sun gnidas druvedas inandret.

Lura scrivan ils scolars e las scolaras d'ün sömmi. Cur ch'els han scrit lur texts, prelegian els quels ün a tschel. In gruppa vain controllà, scha las fuormas dal perfet sun gnüdas dovradas inandret.


In di havein nus giu gust d'ir a viandar. Mo ei era cauld e suenter duas uras hai jeu buca pli pudiu. Silsuenter sun jeu currida ella mar per sefrestgentar.

Egn gi vagn nus gieu gust d'ir a viandar. Mo igl eara tgòld a suainter duas uras ve jou betga ple pudieu. Suainter sund jou curida an la mar par safrestgantar.

Ün di vains nus gieu vöglia dad ir a chaminer. Ma a d'eira fich chod e zieva duos uras essans nus turnos a l'hotel. Alura sun eau ida aint il mer a'm rinfras-cher.

Ün di vain nus gnü vöglia dad ir a chaminar. Ma i d'eira fich chod e davo duos uras eschan nus tuornats a l'hotel. Lura sun eu ida aint il mar a'm rinfras-char.


E ti creis buc! Ti sas gie da tgei gruppa che jeu sun fan. La secunda jamna han els dau in concert gest cheu en quei liug. Quei ei stau in bellezia sentiment da veser els da ver. Jeu selegrel gia da raquintar a ti tut ils detagls.

A tei cres betg! Tei sas gea da tge grupa ca jou sund fan. La savunda eanda ân els do egn conzert gest qua an que liac. Quegl e sto egn baltezgia santimaint da vaser els sen tirbuna. Jou salegr gea da raquintar a tgei tut igls detagls.

E te creist betg! Te sast, da tge gruppa tgi ia sung fan. La sagond’emda on els do en concert gist cò agl li. Igl è sto en belezza sentimaint da vaseir els schi manevel. Ia ma legr d'at rachintar tot igls detagls.

E tü nu crajast! Tü sest da che gruppa ch'eau sun fan. La seguond'eivna haun els do ün concert güst cò i'l lö. Que es sto ün bellischem sentimaint da'ls vzair uschè daspera. Eau m'allegr già da't quinter tuot ils detagls.

E tü nu crajast! Tü sast da che gruppa ch'eu sun fan. La seguond'eivna han els dat ün concert güsta quia i'l lö. Quai es stat ün bellischem sentimaint da tils verer uschè dastrusch. Eu m'allegr fingià da't quintar tuot ils detagls.


Jeu selegrel da gleiti puspei veser tei e tarmettel carissims salids,

Jou salegr da prest puspe vaser te a tarmet cordials salids,

Ia ma legr d'at vaseir bagnbod puspe ed at tarmet tgers saleids,

Eau m'allegr da't vzair bainbod darcho e't tramet cherischems salüds,

Eu m'allegr da't verer bainbod darcheu e't tramet charischems salüds,


Eau m'he allegro/allegreda dad ir culs skis.

Eu m'ha allegrà/allegrada dad ir culs skis.


a) Tut ils verbs vegnan conjugai cun 'esser' el perfect.

a) Tut igls verbs vignan conjugos cun 'easser' agl perfect.

a) Tot igls verbs vignan conjugos cun 'aveir' aint igl perfect.

a) Tuot ils verbs vegnan conjugos cun 'esser' al perfet.

a) Tuot ils verbs vegnan conjugats cun 'esser' al perfet.


b) Ella ha cumandau al catschadur d'anflar la princessa.

b) Ella â cumando agl catschadur da catar la prinzessa.

b) Ella cumandaro agl catscheder da tschartger la princessa.

b) Ella cumandaro al chatscheder da tschercher la princessa.

b) Ella cumandarà al chatschader da tscherchar la princessa.


b) pudieu, stgieu, vulieu, santieu, cartieu

b) piglia, cuschino, lia, santia, amprandia

b) pudieu, sus-chieu, vulieu, sentieu, cot


a) El cuschinava adina per l'entira famiglia.

a) El cuschinava adigna par l'antiera famiglia.

a) El cuschinava adegna per l'antiera famiglia.

a) El cuschinaiva adüna per tuot la famiglia.


b) Pertge ischas vous neidas mengia tard?


20. Tgei retscha da particips cuntegn negins sbagls?

20. Tge retscha da partizips cuntegna nigns sbagls?

20. Ainten tge lengia èn tot igls particips perfect corrects?

20. In che lingia sun tuot ils particips passos corrects?

20. Ingio sun tuot ils particips passats corrects?


a) Miu bab ha vesiu bia tscharvas egl uaul.

a) Mieus bab â vasieu blears tschearvs agl gòld?

a) Mia mamma ò via blers tschervs aint igl gôt.

a) Mieu bap ho vis bgers tschiervs aint il god.

a) Meis bap ha vis blers tschiervis aint il god.


a) Ellas gevan a nudar aint igl bogn cuvert.

a) Els giaivan a nuder aint il bagn cuviert.

a) Els giaivan a nodar aint il bogn cuvert.


c) dil particip perfect e dils verbs 'vegnir' ed 'esser'

c) digl partizip perfect a digls verbs 'vagnir' ad 'easser'

c) digl particip perfect e digl verb 'neir' u 'esser'

c) dal particip passo e dals verbs 'gnir' ed 'esser'

c) dal particip passà e dals verbs 'gnir' ed 'esser'


14. Tgei plaids drovan ins per exprimer enzatgei el present?

14. Tge pleds drov'ign par exprimer anzatge agl preschaint?

14. Tge pleds ins dovra per exprimer ensatge aint igl preschaint?

14. Che pleds as drouva per exprimer qualchosa al preschaint?

14. Che pleds as douvra per exprimer alch al preschaint?


c) tagliau, tarmettiu, survegniu, mirau, dau

c) taglieu, tarmatieu, survagnieu, vurdo, do

c) taglea, tarmetto, survagnia, vurdo, do

c) taglio, trametto, survgnieu, guardo, do

c) taglià, tramettà, surgni, guardà, dat


11. Tgei retscha da particips cuntegn in sbagl?

11. Tge retscha da partizips cuntegna egn sbagl?

11. Noua cattas te en particip perfect scretg fallo?

11. Inua chattast tü ün particip passo scrit fos?

11. Ingio chattast tü ün particip passà scrit fos?


c) Tut ils verbs vegnan conjugai cun 'haver' el perfect.

c) Tut igls verbs vignan conjugos cun 'aver' agl perfect.

c) Tot igls verbs vignan furmos cun 'aveir' aint igl perfect.

c) Tuot ils verbs vegnan conjugos cun 'avair' al perfet.

c) Tuot ils verbs vegnan conjugats cun 'avair' al perfet.


3. Da tge dus parts consista igl perfect?

3. Da che duos parts consista il perfet?


a) Tot igls verbs on particips perfect irregulars.


b) Nus havein cartiu tut quei ch'el ha detg.

b) Nus vagn cartieu tut quegl c'el â getg.

b) Nous vagn cartia tot chegl tgi ella ò detg.

b) Nus vains cret tuot que ch'el ho dit.

b) Nus vain cret tuot quai ch'el ha dit.


c) avon in cuort mument, damaun, silsuenter

c) avànt egn curt mumaint, damàn, suainter


c) Ia va tschartgea ena pitschna glioir.

c) Els s'haun lavo, aunz cu ir a scoula.

c) Els s'han lavà, avant co ir a scoula.


12. Ils verbs da tgei retscha vegnan conjugai cun 'esser' el perfect?

12. Igls verbs da tge retscha vignan tuts conjugos cun 'easser' agl perfect?

12. Ainten tge gruppa da verbs ins dovra adegna 'esser' aint igl perfect?

12. Che gruppa da verbs vain conjugheda cun 'esser' al perfet?

12. Ingio vegnan tuot ils verbs conjugats cun 'esser' al perfet?


b) Tut ils verbs han particips irregulars.

b) Tut igls verbs ân partizips iregulars.

b) Tot igls verbs vignan furmos cun 'esser' aint igl perfect.

b) Tuot ils verbs haun particips passos irregulers.

b) Tuot ils verbs han particips passats irregulars.


7. Co senumna la suandonta construcziun el present?

7. Co sanumna la savundànta construcziùn agl preschaint?

7. Scu tunga la construcziun aint igl preschaint?


18. Tge particip perfect è correct ainten la suandonta construcziun?

18. Che particip passo s'affo illa seguainta frasa?

18. Che particip passà s'affa illa seguainta frasa?


a) Il tat e la tatta ein arrivadas cun retard alla staziun dil tren.

a) Igl tat a la tata en rivo cun retard a la staziùn digl tren.


b) Nus havein viu ina massa animals selvadis.

b) Nus vagn vieu fetg blears animals salvadis.

b) Nous ischan vias blers animals selvadis.

b) Nus vains vis bgeras bes-chas sulvedgias.

b) Nus vain vis bleras bes-chas sulvadias.


c) Tot igls verbs on particips perfect irregulars.


Avon in onn essan nus ... cull'entira famiglia sur mar.

Avànt egn on eassan nus ... cun l'antiera famiglia sur mar.

Avant en onn ischan nous ... cun l’antiera famiglia a Berlin.

Avaunt ün an essans nus ... cun tuot la famiglia a Berlin.

Avant ün on eschan nus ... cun tuot la famiglia a Berlin.


a) Ella ei cuschinada ina buna tscheina.

a) Ella â cuschinada egna bùna tschagna.

a) Ella è cuschinada ena bunga tschagna.

a) Ella es cuschineda üna buna tschaina.

a) Ella es cuschinada üna buna tschaina.


10. Tgei construcziun ei scretta el present?

10. Tge construcziùn e screta agl preschaint?

10. Tge construcziun è scretga aint igl preschaint?


c) Vus essas stai sper la mar a far vacanzas.

c) Vus eassas stos sper la mar a far vacànzas.

c) Vous ischas stos an vacanzas ainten la Svizra centrala.


13. Tgei construcziun ei scretta el perfect?

13. Tge construcziùn e screta agl perfect?

13. Tge construcziun è scretga aint igl perfect?


Ella ha cumandau al catschadur d'encurir la princessa.

Ella â cumando agl catschadur d'ancurir la prinzessa.

Ella ò cumando agl catscheder da tschartger la princessa.

Ella ho cumando al chatscheder da tschercher la princessa.

Ella ha cumandà al chatschader da tscherchar la princessa.


b) digl preschaint a digls verbs auxiliars

b) dal preschaint e dals verbs auxiliers

b) dal preschaint e dals verbs auxiliars


c) Ella camonda al catschadur d'encurir la princessa.

c) Ella cumonda agl catschadur d'ancurir la prinzessa.

c) Ella cumonda agl catscheder da tschartger la princessa.

c) Ella cumanda al chatscheder da tschercher la princessa.

c) Ella cumonda al chatschader da tscherchar la princessa.


c) Els han scret ina brev sil di da mummas.

c) Els ân scret egna breav segl gi da la mama.

c) Els on scretg ena carta da vacanzas a lour tatta.

c) Els haun scrit üna cartulina da las vacanzas a lur nona.

c) Els han scrit üna cartulina da las vacanzas a lur nona.


a) dil particip perfect e dil verb auxiliar

a) digl partizip perfect a digls verbs auxiliars

a) digl verb auxiliar e digl particip perfect

a) dals verbs auxiliers e dal particip passo

a) dals verbs auxiliars e dal particip passà


1. En tgei temps ei la suandonta construcziun scretta?

1. An tge tains e la savundànta construcziùn screta?

1. Ainten tge taimp è scretga la suandonta construcziun?

1. In che temp es scritta la seguainta frasa?


15. Tgei tratg communabel han ils suandonts verbs?

15. Tge tratg cuminevel ân igls savundànts verbs?

15. Tge tratg communabel on igls suandonts verbs? (Tge on els madem?)

15. Che trat cumünaivel haun ils seguaints verbs?

15. Che trat cumünaivel han ils seguaints verbs?


b) Tot igls verbs vignan conjugos cun 'esser' aint igl perfect.


2. Tgei temps duvrein nus per descriver quei che schabegia en quei mument?

2. Tge tains duvragn nus par descriver quegl ca schabegia an que mumaint?

2. Tge taimp duvragn nous per descreiver chegl tgi capeta ossa?

2. Che temp druvains nus per descriver que chi capita in quist mumaint?

2. Che temp dovrain nus per descriver quai chi capita in quist mumaint?


9. Tgei tratg communabel han ils suandonts verbs?

9. Tge tratg comunabel ân igls savundànts verbs?

9. Tge tratg communabel on igls suandonts verbs? (Tge on els madem?)

9. Che trat cumünaivel haun ils seguaints verbs?

9. Che trat cumünaivel han ils seguaints verbs?


a) Ella haveva cumandau al catschadur d'ir ad encurir la princessa.

a) Ella veva cumando agl catschadur d'ir ad ancurir la princessa.

a) Ella veva cumando agl catscheder da tschartger la princessa.

a) Ella vaiva cumando al chatscheder da tschercher la princessa.

a) Ella vaiva cumandà al chatschader da tscherchar la princessa.


b) Nus d'eirans idas a spass aint il god.

b) Nus d'eiran idas a spass aint il god.


8. Tgei fuorma grammaticala ei correcta?


Tgi astga decorar las preits en combra da durmir tenor giavisch?

Tgi dastga decorar las pares an tgombra da durmir tanor giavisch?

Tgi dastga decorar las pareis ainten la sia tgombra, scu tg'igl plai?

Chi suos-cha decorer las paraids in sia chambra scu cha que al plescha?

Chi das-cha decorar las paraids in sia chombra sco chi til plascha?


Tgi enconuscha era quella cantadura? Pertgei eis ti fan dad ella?

Tgi ancanuscha ear la cantadura, da la quala egna sculara e fan? Partge es tei fan dad ella?

Tgi canoscha er chella cantadoura u chel cantadour? Pertge ist te fan dad el/ella?

Chi cugnuoscha eir a quella chantadura? Perche est tü fan dad ella?


Tier tgi ein plirs en famiglia fans dil medem?

Tier tgi en plirs an famiglia fan digl madem?

Tar tgi èn igls ples an famiglia fan digl madem?

Tar chi sun püs in famiglia fan dal listess?

Pro chi sun plüs in famiglia fan dal listess?


3. Andrea ei fan dalla JUBLA, perquei ch'el ha bugen la cuminonza e less sez inaga daventar menader d'ina gruppa.

3. Igl Jan e fan digl MAURO CAVIEZEL, parquegl c'el â gudagnieu la cula da cristal dad ir cun skis an la cupa mundiala ad e igl ple beal skiùnz.

3. Olivia è fan digl screiver, perchegl tgi cun chel hobi so ella duvrar la sia fantascheia. Ella mossa pero a nign, chegl tgi ella screiva.

3. Niculin es fan da Franz Liszt, perque ch'el ho gugent musica e'l admira scu dirigent.

3. Nicolin es fan da Franz Liszt, perquai ch'el ha jent musica e til admira sco dirigent.


Dat ei en stanza aunc enzatgi auter ch'ei fan d'in sportist?

Dat igl an stànza ànc anzatgi oter c'e fan d'egn club da hockey?

Dattigl an stanza anc ensatgi oter tgi è fan dad ena ballapedista u en ballapedist?

Do que in staunza auncha qualchün'oter chi'd es fan d'ün ballapeist?

Daja in stanza amo inchün oter chi'd es fan d'ün ballapeist?


Tgi ei fan d'ina persuna? Tgi d'in passatemps? Tgi d'enzatgei auter?

Tgi e fan d'egna parsùna? Tgi d'egn passatains? Tgi d'anzatge oter?

Tgi è fan d’ena persunga? Tgi d'en passataimp? Tgi dad ensatge oter?

Chi es fan d'üna persuna? Chi d'ün passatemp? Chi da qualchos'oter?

Chi es fan d'üna persuna? Chi d'ün passatemp? Chi d'alch oter?


2. Jon ei fan da METALLICA e da QUEEN, perquei ch'el suna sez ghitara ed ha bugen musica da rock.

2. La Lisa e fan da PASTGAS, parquegl c'ella anquiera bugent la lieur da Pastgas a maglia bugent tschiculata.

2. Carlo è fan dad xBox, perchegl tgi sen chel apparat ins so dar fitg blers differents gis, scu er igl sies gi preferia Minecraft Super Mario.

2. David es fan da sglischaduiras d'ova, perque ch'el las chatta 'coolas' e perque ch'el vo insomma gugent a nuder.

2. David es fan da sglischaduoiras d'aua, perquai ch'el tillas chatta 'coolas' e perquai ch'el va insomma jent a nodar.


Tgei ei interessant? Tgei ha fatg surstar?

Tge è interessant? Tge ò fatg star stupia?

Che es interessant? Che ho fat ster stut?

Che es interessant? Che ha fat star stut?


4. Elina ei fan da sia SORA PINTGA, perquei ch'ella ha liunguriala e giavischa gia daditg ina.

4. L'Alina e fan digl sieus TGAVAGL, parquegl c'ella â schon sapartizipo cun el an egna cursa da saglir sur crapa a l'Alina va bugent an la natira.

4. Raphael es fan da nuder, perque cha s'ho il sentimaint da svuler e d'esser liber.

4. Raphael es fan da nodar, perquai chi s'ha il sentimaint da svolar e d'esser liber.


E tgi ei fan dad autras persunas ni caussas?

A tgi e fan d'anzatge near d'anzatgi oter?

E tgi è fan dad otras persungas ed otras tgossas?

E chi es fan dad otras persunas ed otras chosas?