– «Eu venderei o leite e com o dinheiro, construirei uma casa. Comprarei também um gato preto. Ele fará 'miau, miau' para caçar todos os ratos.»


– «Venderò il suo latte e con i soldi, costruirò una grande casa. Comprerò anche un gatto nero. Farà 'miao, miao' per cacciare i topi.»


Dar Antonio a mieunat atât de tare că iepurele a fugit, ducând cu el visele săracului tăran.

Dar Antonio a mieunat atât de tare că iepurele a fugit, ducând cu el visele săracului țăran.


– «Vaig a agafar-lo i el vendre al mercat. Després compraré una gallina. Posarà ous i els vendré. Després em compraré una vaca.»


– «Catturerò questo coniglio e lo venderò al mercato. Poi, comprerò una gallina. Farà delle uova ed io le venderò. Allora comprerò una mucca.»


Antonio è un contadino povero. Non ha galline. Non ha mucca. Non ha niente. Si chiede: «Sarò ricco un giorno?»


Ma Antonio ha miagolato così forte che il coniglio è scappato, portando via con sé i sogni del povero contadino.


En ese momento, Antonio ve salir un conejo del bosque.


Mas o António miou tão forte que o coelho fugiu levando com ele os sonhos do pobre camponês.


– «Eu venderei o leite e com o dinheiro, construirei uma casa. Comprarei também um gato preto. Ele fará: 'Miau, miau' para caçar todos os ratos.»


– «Eu vou apanhar este coelho e vendê-lo no mercado. Em seguida, comprarei uma galinha. Ela porá ovos e eu irei vendê-los. Então eu comprarei uma vaca.»


Però l'Antoni va miolar tant fort que el conill va fugir portan-se amb ell tots els somnis del pobre pagès.


– «Voy a atrapar éste conejo y a venderlo en el mercado. Luego, compraré una gallina. Pondrá huevos y los venderé. Entonces compraré una vaca.»


Antonio è un contadino povero. Non ha galline. Non ha mucca. Non ha niente. Si chiede. «Sarò ricco un giorno?»


Las scolaras ed ils scolars reflecteschan cuortamein lur lavur.

d) Las scularas ad igls sculars reflecteschan curt lur lavur.

Igls scolars reflecteschan curtamaintg lour lavour an classa.

d) Las scolaras e'ls scolars reflettan cuortamaing lur lavur.


– «Venderé su leche y con el dinero, construiré una casa grande. Compraré también un gato negro. Hará 'Miau, miau' para cazar las ratas.»


Nello stesso momento, Antonio vede uscire un coniglio dalla foresta.


4. El sedamonda, sch'el daventi rehs in di.

4. El s'ampeara, sch'el segi reh egn gi.

4. El sa dumonda, schi el saro retg en de.

4. El as dumanda, sch'el saro rich ün di.

4. El as dumonda, sch'el sarà rich ün di.


6. cunegl, gaglina, vaccas, gat (ner), ratuns

6. cunegl, gagliegnas, vatgas, giat (ner), ratùns

6. cunigl, gillinas, vachas, giat (nair), rattas

6. cunigl, giallinas, vachas, giat (nair), rattas


No mesmo instante, António vê sair um coelho da floresta.


– «Vou a agarrar ese coello e vendelo na feira. Logo, mercarei unha galiña. Poñerá ovos e vendereinos. Despois mercarei unha vaca.»


– «Venderé su leche y con el dinero, construiré una casa grande. Compraré también un gato negro. Hará 'miau, miau' para cazar las ratas.»


b) Sco preparaziun legian las scolaras ed ils scolars igl emprem tut las damondas. La scolasta lai ir la historia d'Antonio ella versiun mischedada (talina, spagnol, portughes, franzos). Ils texts screts ein adina d'anflar sils models da copiar M10.1a-d. Per quei exercezi drovan ins mo la versiun mischedada. Cullas ulteriuras versiuns san ins far exercezis supplementars.

b) Sco preparaziùn ligian las scularas ad igls sculars igl amprem tut las amparadas. La surmestra lascha ir l'istorgia digl Antonio an la versiùn maschadada (talian, spagnol, portughes, franzos). Igls texts screts en da catar agls models M10.1a-d. Par que exerzezi vean duvro me la versiùn maschadada. Cun las ulteriuras versiùns san ign far exerzezis suplementars.

b) Scu preparaziun ligian igls scolars igl amprem tot las dumondas. La scolasta lascha eir l'istorgia d'Antonio ainten la versiun masdada (taliang, spagnol, portughes, franzos). Igls texts scretgs èn da cattar aint igls models M10.1a-d, la versiun rumantscha segl model M10.1d (scu ageid per la scolasta, la translaziun fon igls scolars aint igl proxim exercezi). Pigl exercezi vign duvrada angal la versiun masdada. Cun ulteriouras versiuns ins pò far exercezis supplementars.

b) Scu preparaziun legian las scolaras e'ls scolars il prüm tuot las dumandas. La magistra lascha ir l'istorgia d'Antonio illa versiun masdeda (taliaun, spagnöl, portugais, frances). Ils texts scrits sun da chatter i'ls models M10.1a-d. Per l'exercizi vain druveda be la versiun masdeda. Cullas ulteriuras versiuns as po fer exercizis supplementers.

b) Sco preparaziun legian las scolaras e'ls scolars il prüm tuot las dumondas. La magistra lascha ir l'istorgia d'Antonio illa versiun masdada (talian, spagnöl, portugais, frances). Ils texts scrits sun da chattar i'ls models M10.1a-d. Per l'exercizi vain dovrada be la versiun masdada. Cullas ulteriuras versiuns as poja far exercizis supplementars.


– «Voi vinde laptele de la vacă și cu banii câștigați voi construi o casă mare. Voi cumpăra și o pisică neagră care va face –miau, miau– ca să alunge șobolanii.»


Text en 4 lungatgs: talian, spagnol, portughes, franzos (versiun mischedada)

Text an 4 lungatgs: talian, spagnol, portughes, franzos (versiùn maschadada)

Text an quatter lungatgs: taliang, spagnol, portughes, franzos (versiun masdada)

Text in 4 linguas: taliaun, spagnöl, portugais, frances (versiun masdeda)

Text in 4 linguas: talian, spagnöl, portugais, frances (versiun masdada)


António é um pobre camponês. Não tem galinhas. Não tem vacas. Não tem nada. Ele interroga-se. «Serei eu rico um dia?»


– «Eu venderei o leite e com o dinheiro, construirei uma casa. Comprarei também um gato preto. Ele fará 'miau, miau' para caçar todos os ratos.»

– «Eu venderei o leite e com o dinheiro, construirei uma casa. Comprarei também um gato preto. Ele fará: 'miau, miau' para caçar todos os ratos.»


Ma Antonio ha miagolato così forte che il coniglio è scappato, portando via con sé i sogni del povero contadino.


Pero Antonio maulló tan fuerte que el conejo se escapó, llevándose consigo los sueños del pobre campesino.


António é um pobre camponês. Não tem galinhas. Não tem vacas. Não tem nada. Ele interroga-se: «Serei eu rico um dia?»


Pero Antón berrou tan forte que o coello fuxiu, levando consigo os soños do pobre campesiño.


Cheu sa la scolasta integrar enconuschentas canzuns talianas ell'instrucziun, p.ex. 'Un piatto di maccaroni'.

Qua sa la surmestra integrar las canzùns talianas ancunaschaintas an la sia instrucziùn da lungatg, p.ex. 'Un piatto di maccaroni' (Canzùns da cumpagneia pag. 45).

La scolasta pò integrar canzungs taliangas ancunaschaintas ainten la sia instrucziun da lungatg, p.ex. 'Un piatto di maccheroni'.

Cò po la magistra integrer las cuntschaintas chanzuns taliaunas in sia instrucziun da lingua, p.ex. 'Un piatto di maccaroni' (Chanzuns da cumpagnia, pag. 45).

Quia po la magistra integrar las cuntschaintas chanzuns talianas in sia instrucziun da lingua, p.ex. 'Un piatto di maccaroni' (Chanzuns da cumpagnia, pag. 45).


Nese intre, Antón ve saír un coello do monte.


În clipa acea Antonio vede un iepure ieșind din pădure.


– «Voy a atrapar éste conejo y a venderlo en el mercado. Luego, compraré una gallina. Pondrá huevos y los venderé. Entonces compraré una vaca.»


Antonio es un pobre campesino. No tiene gallinas. No tiene vacas. No tiene nada. Se pregunta:


– «Vendereille o leite e, cos cartos, construirei unha casa grande. Comprarei tamén un gato negro. Fará 'miau, miau' para cazar ratos.»


c) Ils scolars e las scolaras lavuran adina en dus. La scolasta reparta il model da copiar M10.2a e declara che la historia d'Antonio sesanfli sin quei fegl en treis differents lungatgs (portughes, spagnol, talian). Quellas treis parts ein buc ordinadas ella dretga successiun. Mintga scolar e mintga scolara taglia ora las singulas parts. Els ordineschan en in emprem pass las 12 parts tenor ils lungatgs. En in secund pass mettan els las parts ella dretga successiun e pér lu taccan els las parts en lur carnet. Suenter translateschan els ils plaids egl exercezi d). Quels pensums ein fetg pretensius.

c) Igls sculars a las scularas lavuran adigna an dus. La surmestra cumpertga igl figl M10.2a a declarescha c'igl satgata segl figl l'istorgia digl Antonio an tres diferaints lungatgs (portughes, spagnol, talian). Quellas tres parts en betg urdanadas an la dretga suczessiùn. Mintga scular a mintga sculara taglia or las singulas parts. Els urdaneschan an egn amprem pass las 12 parts tanor igls lungatgs. An egn savund pass metan els las parts an la dretga suczessiùn, a per alura tatgan els las parts an lur carnet. Quella leztga e fetg pratensiusa.

c) Igls scolars lavouran adegna an dus. La scolasta reparta igl figl M10.2a e daclera tgi ins catta segl figl l'istorgia d'Antonio an treis differents lungatgs (portughes, spagnol, taliang). Chellas treis parts èn betg ordinadas ainten la dretga successiun. Mintga scolar taglia or las singulas parts. Els ordineschan ainten en amprem pass las 12 parts tenor igls lungatgs. Ainten en sagond pass mettan els las parts ainten la dretga successiun e pir alloura tatgan els las parts ainten lour carnet. Siva translateschan els igls pleds (d). Chels exercezis èn fitg pretensious.

c) Ils scolars e las scolaras lavuran adüna in duos. La magistra scumparta il fögl M10.2a e declera cha's chatta sül fögl l'istorgia d'Antonio in trais differentas linguas (portugais, spagnöl, taliaun). Quistas trais parts nu sun ordinedas illa dretta successiun. Mincha scolara e mincha scolar taglia our las singulas parts. Els ordineschan in ün prüm pass las 12 parts tenor las linguas. In ün seguond pass mettan els las parts illa dretta successiun e pür alura tachan els las parts in lur quadern. Quista lezcha es fich pretensiusa.

c) Ils scolars e las scolaras lavuran adüna in duos. La magistra scumparta il fögl M10.2a e declera chi's chatta sül fögl l'istorgia d'Antonio in trais differentas linguas (portugais, spagnöl, talian). Quistas trais parts nu sun ordinadas illa dretta successiun. Mincha scolara e mincha scolar taglia oura las singulas parts. Els ordineschan in ün prüm pass las 12 parts tenor las linguas. In ün seguond pass mettan els las parts illa dretta successiun e pür lura tachan els las parts in lur quadern. Quista lezcha es fich pretensiusa.


– Catturerò questo coniglio e lo venderò al mercato. Poi, comprerò una gallina. Farà delle uova ed io le venderò. Allora comprerò una mucca.»


En ese momento, Antonio ve salir un conejo del bosque.


– «Vendré la seva llet i amb els diners construiré una casa molt gran. També compraré un gat negre. Dirà 'miau, miau' i caçarà totes les rates.»


Tgei plaids jasters dil 'rap da linguas' vegnan endamen a ti?

Tge pleds easters digl 'rap digl lungatg' vignan andamaint a tgei?

Che pleds esters dal 'rap da linguas' at vegnan adimmaint?


Las scolaras ed ils scolars mischeidan las cartas e mettan quellas entuorn il tscherchel. Els fan rullar la balla da tennis suenter igl ur dil tscherchel vi e rispundan alla damonda ch'ei il pli datier.

Las scularas ad igls sculars metan gioubass igl tschearcel. Anturn quel metan els las tgartas cun las amparadas. Els san far ir la bura da tenis suainter igl ur digl tschearcel a raspundan l'amparada c'e igl ple datier.

Las scolaras e'ls scolars mettan il rinch giò per terra. Intuorn quel mettan els las cartas cun las dumandas. Els paun fer ir la balla da tennis lung il rinch e respuondan a la dumanda chi'd es il pü daspera.

Las scolaras e'ls scolars mettan il rinch giò per terra. Intuorn quel mettan els las cartas cullas dumondas. Els pon far ir la balla da tennis lung il rinch e respuondan a la dumonda chi'd es il plü dastrusch.


Tgei ei ina conjuncziun? Declara cun agens plaids.

Tge e egna conjuncziùn? Declarescha cun agens pleds.

Che es üna conjuncziun? Declera cun egens pleds.

Che es üna conjuncziun? Declera cun agens pleds.


Tgei lungatg plai il meglier a ti e pertgei gest quel?

Tge lungatg ta ple igl miglier a partge gest quel?

Che lingua at plescha il meglder e perche güst quella?

Che lingua at plascha il meglder e perche güsta quella?


Tgei ha plaschiu a ti en quei capetel? Daco?

Tge â plaschieu a tgei an que capetel? Partge?

Che t'ho plaschieu in quist chapitel? Perche?

Che t'ha plaschü in quist chapitel? Perche?


Elegia in dils affons da DPPA e descriva el.

Tschearna egn unfànt da DPPA ad igl descriva.

Tscherna ad ün dals amihs da DPPA e descriva'l.

Tscherna ad ün dals amis da DPPA e til descriva.


Numna dus buns amitgs che cumparan en cudischs ni films.

Numna 3 bùns amitgs ca cumparan an cudeschs near films.

Nomna a 3 buns amihs chi cumperan in cudeschs u films.

Nomna a 3 buns amis chi cumparan in cudeschs o films.


Cura dovras tei igls pronoms 'te near ta'. Declarescha!

Cura drouvast tü ils pronoms 'ans u as'? Declera!

Cura douvrast tü ils pronoms 'til o tilla'? Declera!


Tgei ei per tei in bien amitg ni ina buna amitga?

Tge e par te 'egn bùn amitg' near 'egna bùna amitga'?

Che es per te 'ün bun amih' u 'üna bun’amia'?

Che es per tai 'ün bun ami' o 'üna bun’amia'?


Declara la scripziun dils nums da tiaras, pievels e lungatgs.

Declarescha la scripziùn digls nums da tearas, pievels a lungatgs.

Declera la scripziun dals noms da pajais, pövels e linguas.


Partgir la classa an pintgas grupas. Igls sculars a las scularas da las singulas grupas resumeschan l'unitad an furma da rap.

Partir aint la classa in gruppas pitschnas. Ils scolars e las scolaras da las singulas gruppas daun ün resun davart l'united in fuorma da rap.

Partir aint la classa in gruppas pitschnas. Ils scolars e las scolaras da las singulas gruppas dan ün resun davart l'unità in fuorma da rap.


Per finir e per recapitular il capetel organisescha la scolasta in tscherchel ed ina balla da tennis e prepara las cartas da damondas sil model da copiar M10.1.

Par fitar a par recapitular igl capetel organisescha la surmestra egn tschearcel ad egna bura da tenis a prepara las tgartas digl model (M9.1).

Per glivrer e per recapituler il chapitel organisescha la magistra ün rinch ed üna balla da tennis e prepara las cartas dal model (M9.1).

Per finir e per recapitular il chapitel organisescha la magistra ün rinch ed üna balla da tennis e prepara las cartas dal model (M9.1).


Tgei ha buca plaschiu a ti en quei capetel? Daco?

Tge â betga plaschieu a tgei an que capetel? Partge?

Che nu t'ho plaschieu in quist chapitel? Perche?

Che nu t'ha plaschü in quist chapitel? Perche?


La scolasta damonda ils scolars e las scolaras, sch'els sappien aunc nua che Carlotta ed Elias ein i suenter esser stai en biblioteca.

La surmestra ampeara las scularas ad igls sculars, sch'els setgan ànc, noua ca la Carola ad igl Elias en ieus suainter easser stos an la biblioteca.

Sessour vardan igls scolars cun attenziun la genealogia dalla famiglia digls lungatgs neolategns. La scolasta daclera tgi tot chels lungatgs 'neolategns' (= 'nov lategn') dereivan uriundamaintg digl lategn.

La magistra dumanda a las scolaras ed als scolars, sch'els sapchan auncha, inua cha Carlotta ed Elias sun ieus zieva esser stos in biblioteca.

La magistra dumonda a las scolaras ed als scolars, sch'els sapchan amo, ingio cha Carlotta ed Elias sun its davo esser stats in biblioteca.


lavurs individualas a casa (dar pensums)

lavurs individualas a tgea (dar leztgas)

lavours individualas a tgesa (dar pensums)

lavuors individuelas a chesa (der lezchas)

lavurs individualas a chasa (dar lezchas)


crear in minidicziunari en quei lungatg per las vacanzas

crear an que lungatg egn minidicziunari par ir an vacànzas

crear en minidicziunari ainten chel lungatg per eir an vacanzas

creer ün minidicziunari in quella lingua per ir in vacanzas

crear ün minidicziunari in quella lingua per ir in vacanzas


9. Las scolaras ed ils scolars realiseschan la fiera da lungatgs e presentan lur lavurs als visitaders.

9. Las scularas ad ils sculars realiseschan la fiera da lungatgs a preschaintan lur lavurs agls visitaders.

9. Igls scolars realiseschan la fiera da lungatgs e preschaintan lour lavours allas visitadras ed agls visitaders.

9. Las scolaras e'ls scolars realiseschan il marcho da linguas e preschaintan lur lavuors als visitaduors.

9. Las scolaras e'ls scolars realiseschan il marchà da linguas e preschaintan lur lavurs als visitadurs.


Tgei endrieschan ins? Maunca in aspect impurtont?

Tge vean ign a saver? Mànca egn aspect impurtànt?

Tge ins vign a saveir? Mantga en aspect impurtant?

Che as vain a savair? Mauncha ün aspet important?

Che as vaina a savair? Manca ün aspet important?


2. La scolasta fa gruppas da 2 tochen 4 scolars, p.ex. tenor idioms, tenor ils emprems lungatgs ni tenor ils lungatgs, culs quals ils scolars han ina relaziun speciala.

2. La surmestra furma grupas da 2-4 sculars, p.ex. tanor idioms, tanor igls amprems lungatgs near tanor igls lungatgs, cugls quals els ân egna relaziùn speziala.

2. La scolasta furma gruppas da 2-4 scolars, p.ex. tenor idioms, tenor igls amprems lungatgs u tenor igls lungatgs, cun las qualas els on ena relaziun speziala.

2. La magistra fuorma gruppas da 2-4 scolars, p.ex. tenor idioms, tenor las prümas linguas u tenor las linguas, cullas quelas els haun üna relaziun speciela.

2. La magistra fuorma gruppas da 2–4 scolars, p.ex. tenor idioms, tenor las prümas linguas o tenor las linguas, cullas qualas els han üna relaziun speciala.


dessignar la bandiera dalla tiara, nua ch'ins discuora quei lungatg

malagear la bandiera da las naziùns noua ca que lungatg vean bagliafo

malager la bandiera dalla naziun/regiun tgi discorra chel lungatg

disegner la bindera da la naziun chi discuorra quella lingua

disegnar la bindera da la naziun chi discuorra quella lingua


La classa ha forsa gia entschiet ell'incumbensa 7 a luvrar vid la fiera da lungatgs. Sche quei ei buc il cass, proponin nus il suandont:

La classa â forza schon antschiet agl exerzezi 7 da luvrar ved la fiera da lungatgs. Scha quegl e betg igl cass, proponagn nus igl savundànt:

La classa ò forsa gio antschet aint igl exercezi 4 a luvrar ve dalla fiera da lungatgs. Schi chegl n'è betg igl cass, proponign nous igl suandont:

La classa ho forsa già cumanzo i'l exercizi A4 a lavurer vi dal marcho da linguas. Scha que nun es il cas, proponins nus il seguaint:


Sveglia il stan da fiera las marveglias? Pertgei (buc)?

Sveglia la mesa a la fiera da lungatgs marveglias? Partge (betga)?

Desda la meisa alla fiera da lungatg las marveglias? Pertge (betg)?

Svaglia la maisa al marcho da linguas il buonder? Perche (na)?

Svaglia la maisa al marchà da linguas il buonder? Perche (brich)?


Ils scolars e las scolaras seconcentreschan sin in lungatg e sia cultura ed han da presentar quel sin in stan dalla fiera da lungatgs. Els studegian co els savessen dar in'intervista el lungatg ch'els han eligiu, p.ex. cun plaids e construcziuns, cun ina canzun, ina historia, ina poesia, cun presentar ina persuna impurtonta ni cuschinar ina tratga enconuschenta da quella cultura. Silsuenter organiseschan ils scolars ensemen la fiera da lungatgs. Els presentan lur contribuziuns sin meisas, lain schigiar las specialitads culinaras, lain ir canzuns e.a.v. La classa sa era envidar autras classas ni ils geniturs alla fiera da lungatgs. Ulteriuras ideas per la fiera da lungatgs sesanflan sils models da copiar M12.1a.

Igls sculars a las scularas saconzentreschan sen egn lungatg a la sia cultura ad ân da 'vender' quels aspects ved egna mesa da la fiera da lungatgs. Els studegian, co els savessan preschantar igl lungatg c'els ân tscharnieu, p.ex. cun pleds a construcziùns an lur agen lungatg, cun egna canzùn, egn'istorgia near egna poeseia, cun preschantar egna parsùna impurtànta near cun cuschinar egna tratga ancunaschainta da quella cultura. Igls sculars organiseschan alura anzemel la fiera da lungatgs. Els preschaintan lur contribuziùns ved las mesas, laschan ampruvar las tratgas culinaricas spezialas, laschan tarlar las canzùns a.a.a. La classa sa ear anvidar otras classas near geniturs da vagnir a la fiera da lungatgs. Ulteriuras ideias par la fiera da lungatgs en da catar agls models M12.1a.

Igls scolars sa concentreschan sen en lungatg e la sia cultura ed on da 'vender' chel ve d'ena meisa dalla fiera da lungatgs. Els stebgian, scu tg'els pudessan preschentar igl lungatg tg'els on tscharnia, p.ex. cun pleds e construcziuns ainten lour agen lungatg, cun ena canzung/en'istorgia/ena poesia, cun preschentar ena persunga impurtanta u cun cuschinar ena speisa ancunaschainta da chella cultura. Igls scolars organiseschan alloura ansemen la fiera da lungatgs. Els preschaintan lour contribuziuns ve dallas meisas, laschan sager las speisas culinaras spezialas, laschan tadlar las canzungs e.u.a. La classa pò er anvidar otras classas u genitours da neir alla fiera da lungatgs. Ulteriouras ideias per la fiera da lungatgs èn da cattar aint igl model M15.1a.

Ils scolars e las scolaras as concentreschan sün üna lingua e sia cultura ed haun da 'vender' quellas vi d'üna maisa dal marcho da linguas. Els stüdgian, cu ch'els pudessan preschanter la lingua ch'els haun tschernieu, p.ex. cun pleds e frasas in lur egna lingua, cun üna chanzun, ün'istorgia, üna poesia ubain cun preschanter ad üna persuna importanta u cun cuschiner ün trat cuntschaint da quella cultura. Ils scolars organiseschan alura insembel il marcho da linguas. Els preschaintan lur contribuziuns vi da las maisas, laschan insager ils trats culinarics speciels, laschan tadler las chanzuns e.u.i. La classa po eir invider ad otras classas u a genituors da gnir al marcho da linguas. Ulteriuras idejas pel marcho da linguas sun da chatter i'ls models M12.1a.

Ils scolars e las scolaras as concentreschan sün üna lingua e sia cultura ed han da 'vender' quellas vi d'üna maisa dal marchà da linguas. Els stübgian, co ch'els pudessan preschantar la lingua ch'els han tschernü, p.ex. cun pleds e frasas in lur aigna lingua, cun üna chanzun, ün'istorgia, üna poesia opür cun preschantar ad üna persuna importanta o cun cuschinar ün trat cuntschaint da quella cultura. Ils scolars organiseschan lura insembel il marchà da linguas. Els preschaintan lur contribuziuns vi da las maisas, laschan insajar ils trats culinarics specials, laschan tadlar las chanzuns e.u.i. La classa po eir invidar ad otras classas o a genituors da gnir al marchà da linguas. Ulteriuras ideas pel marchà da linguas sun da chattar i'ls models M12.1a.


4. La scolasta dat temps alla classa dad elavurar las contribuziuns. Ella metta a disposiziun igl access agl internet.

4. La surmestra dat tains a la classa dad elavurar lur contribuziùns. Ella meta a disposiziùn aczess agl internet.

4. La scolasta dat taimp alla classa d'elaborar lour contribuziuns. Ella metta a disposiziun igl access agl internet.

4. La magistra do temp a la classa d'elavurer lur contribuziuns. Ella metta a disposiziun l'access a l'internet.

4. La magistra dà temp a la classa d'elavurar lur contribuziuns. Ella metta a disposiziun l'access a l'internet.


crear l'invitaziun en fuorma dad in flyer, reparter ni pender si il flyer (sch'il temps tonscha buc, san ins era envidar a bucca alla fiera ni che mo singuls scolars creeschan il flyer e la scolasta copiescha quel)

crear igl anvid an furma d'egn flyer, spartgir near palandar sei igl flyer (sch'igl e stretg cugl tains san ign ear far igl anvid a buca, near ca me singuls sculars creeschan igl flyer a la surmestra fa suainter copeias)

crear l'invitaziun an furma d'en flyer, reparteir u pender se igl flyer (sch'igl taimp è stgers, ins pò er anvidar a bucca u tgi angal singuls scolars creeschan igl flyer e la scolasta fò alloura cupeias)

creer l'invid in fuorma d'ün flyer, scumpartir u pender sü il flyer (scha'l temp es s-chars, as po eir fer l'invid a buocha ubain cha be singuls scolars creeschan il flyer e la magistra fo alura copchas)

crear l'invid in fuorma d'ün flyer, scumpartir o pender sü il flyer (scha'l temp es s-chars as poja eir far l'invid a bocca obain cha be singuls scolars creeschan il flyer e la magistra fa lura copchas)


presentar in cuort text en quei lungatg (poesia, comic, e.a.v.)

preschantar egn curt text an que lungatg (poeseia, comic, a.a.a.)

preschentar en curt text ainten chel lungatg (poesia, comic, e.u.a.).

preschanter ün cuort text in quella lingua (poesia, comics, e.u.i.)

preschantar ün cuort text in quella lingua (poesia, comics, e.u.i.)


5. Las gruppas presentan lur lavurs en classa. Ellas discuteschan tgei ch'ei gia bien e tgei ch'ins savess aunc migliurar ed aschuntar.

5. Las grupas da sculars preschaintan lur lavurs an classa. Ellas discuteschan anzemel tge c'e schon bien a tge c'ign savess ànc migliurar.

5. Las gruppas da scolars preschaintan lour lavours an classa. Ellas discuteschan ansemen, tge tgi è gio bung e tge tg'ins pudess anc migliurar.

5. Las gruppas da scolars preschaintan lur lavuors in classa. Ellas discutan insembel che chi'd es già bun e che cha's pudess auncha amegldrer.

5. Las gruppas da scolars preschaintan lur lavurs in classa. Ellas discutan insembel che chi'd es fingià bun e che chi's pudess amo amegldrar.


3. Las gruppas discuteschan lur ideas ed il proceder.

3. Las grupas da sculars discuteschan anzemel lur ideias ad igl prozeder.

3. Las gruppas digls scolars discuteschan ansemen lour ideias ed igl proceder.

3. Las gruppas da scolars discutan insembel lur idejas e'l proceder.

3. Las gruppas da scolars discutan insembel lur ideas e'l proceder.


10. Las scolaras ed ils scolars discuteschan ed evalueschan lur lavurs presentadas alla fiera da lungatgs.

10. Las scularas ad igls sculars discuteschan ad evalueschan lur lavurs preschantadas a la fiera da lungatgs.

10. Igls scolars discuteschan ed evalueschan lour lavours preschentadas alla fiera da lungatgs.

10. Las scolaras e'ls scolars discutan ed evalueschan lur lavuors preschantedas al marcho da linguas.

10. Las scolaras e'ls scolars discutan ed evalueschan lur lavurs preschantadas al marchà da linguas.


presentar ina persuna impurtonta che discuora quei lungatg

preschantar egna parsùna impurtànta ca bagliafa que lungatg

preschentar ena persunga impurtanta tgi discorra chel lungatg

preschanter ad üna persuna importanta chi discuorra quella lingua

preschantar ad üna persuna importanta chi discuorra quella lingua


encurir maletgs dalla tiara, nua ch'ins discuora quei lungatg

ancurir maletgs da la teara, noua c'ign bagliafa que lungatg

tschartger maletgs digl paeis, noua tg'ins discorra chel lungatg

tschercher purtrets dal pajais, inua cha's discuorra quella lingua

tscherchar purtrets dal pajais, ingio chi's discuorra quella lingua


render cunscients ils scolars che la plurilinguitad ha ina plivaleta.

far vagnir cunziaints igls sculars ca la plurilinguitad â egna plevalur.

render cunsciaint igls scolars tgi la plurilinguitad ò ena plevalour.

render consciaint als scolars cha la plurilinguited ho üna püvalur

render consciaint als scolars cha la plurilinguità ha üna plüvalur


realisar in placat cun fatgs davart ils lungatgs eligi (Nua discuoran ins quei lungatg? Contas persunas discuoran il lungatg? translaziuns dad expressiuns frequentas, sco p.ex. 'bien di', 'buna sera', 'engraziel fetg', 'bien appetit')

realisar egn placat cun fatgs davart igl lungatg tscharnieu (Noua bagliaf'ign que lungatg? Quàntas parsùnas bagliafan igl lungatg? Translaziùns dad expressiùns frequaintas, sco p.ex. 'bùn gi', 'bùna sera', 'graztga fetg', 'bùn apetit', a.a.a.)

realisar en placat cun fatgs davart igl lungatg tscharnia (noua ins discorra chel lungatg? quantas persungas discorran igl lungatg? translaziuns dad expressiuns frequaintas scu p.ex. 'bun de', 'buna seira', 'angraztg fitg', 'bun appatet!', e.u.a.)

realiser ün placat cun fats davart la lingua tschernida (inua as discuorra quista lingua? quauntas persunas discuorran la lingua? traducziuns dad expressiuns frequaintas, scu p.ex. 'bun di', 'buna saira', 'grazcha fich', 'bun appetit', e.u.i.)

realisar ün placat cun fats davart la lingua tschernüda (ingio as discuorra quista lingua? quantas persunas discuorran la lingua? traducziuns dad expressiuns frequaintas, sco p.ex. 'bun di', 'buna saira', 'grazcha fich', 'bun appetit', e.u.i.)


motivar ils scolars d'emprender d'enconuscher auters lungatgs ed autras culturas.

motivar igls sculars d'amprender ad ancanuscher oters lungatgs a culturas.

mutivar igls scolars d'amprender a canoscher oters lungatgs ed otras culturas.

motiver als scolars d'imprender a cugnuoscher otras linguas e culturas.

motivar als scolars d'imprender a cugnuoscher otras linguas e culturas.


6. Las gruppas da scolars surlavuran lur contribuziuns.

6. Las grupas da sculars surlavuran lur contribuziùns.

6. Las gruppas da scolars surlavouran lour contribuziuns.


presentar e giugar in tipic giug dalla tiara, nua ch'ins discuora quei lungatg

preschantar a giujear egn tipic gioi da la teara, noua c'ign bagliafa que lungatg

preschentar e giuier en gi tipic digl paeis, noua tg'ins discorra chel lungatg

preschanter e giuver ün tipic gö dal pajais, inua cha's discuorra quella lingua

preschantar e giovar ün tipic gö dal pajais, ingio chi's discuorra quella lingua


scriver ils nums dallas colurs en quei lungatg ed inventar in'activitad (p.ex. schar far ils visitaders in memori cullas colurs e caussas tipicas da quellas colurs: verd – salata, tgietschen – tomata, mellen – sulegl, e.a.v.)

scriver igls nums da las calurs an que lungatg ad invantar egn'activitad (p.ex. schar far igls visitaders egn memori cun quaders da diferaintas calurs a tgossas tipicas da quellas calurs: verd – salata, cotschen – tomata, melen – sulegl a.a.a.)

screiver igls noms dallas calours ainten chel lungatg ed inventar en’activitad (p.ex. lascher far igls visitaders en memori cun las calours e tgossas tipicas da chellas calours: verd – salata, cotschen – tomata, mellen – suglegl, e.u.a.).

scriver ils noms da las culuors in quella lingua ed inventer ün'activited (p.ex. lascher fer als visitaduors ün memori cun champs da differentas culuors e chosas tipicas da quellas culuors: verd – salata, cotschen – tomata, mellan – sulagl e.u.i.).

scriver ils noms da las culurs in quella lingua ed inventar ün'actività (p.ex. laschar far als visitadurs ün memori cun chomps da differentas culurs e chosas tipicas da quellas culurs: verd – salata, cotschen – tomata, gelg – sulai e.u.i.).


1. La scolasta declara a sia classa tgei ch'ina fiera da lungatgs ei. Ideas ein d'anflar sil model da copiar M12.1a. La scolasta sa declarar certas activitads sco obligatorias. Dallas autras activitads san ils scolars far in'elecziun.

1. La surmestra declarescha a la sia classa tge c'egna 'fiera da lungatgs' e. Ella tgata ideias ear agl model M12.1a. La surmestra sa declarar tscheartas activitats sco oblicatorias. Da las otras activitats san igls sculars p.ex. far egna tschearna.

1. La scolasta daclera alla classa, tge tgi è ena fiera da lungatgs. Ella catta er ideias aint igl model M15.1a. La scolasta pò declarar tschertas activitads scu obligatoricas. Dallas otras activitads pon igls scolars p.ex. far ena schelta.

1. La magistra declera a sia classa che chi'd es ün 'marcho da linguas'. Ella chatta idejas eir i'l model M12.1a. La magistra po declarer tschertas activiteds scu obligatoricas. Da las otras activiteds paun ils scolars p.ex. fer üna tscherna.

1. La magistra declera a sia classa che chi'd es ün 'marchà da linguas'. Ella chatta ideas eir i'l model M12.1a. La magistra po declerar tschertas activitats sco obligatoricas. Da las otras activitats pon ils scolars p.ex. far üna tscherna.


Co vegn il lungatg presentaus? Tgei vegn fatg bein? Tgei savess ins aunc migliurar?

Co vean 'vandieu' igl lungatg? Tge vean fatg bagn? Tge savess'ign ànc migliurar?

Scu vign 'vandia' igl lungatg? Tge vign fatg bagn? Tge ins pudess anc migliurar?

Cu vain 'vendida' la lingua? Che vain fat bain? Che as pudessa auncha amegldrer?

Co vain 'vendüda' la lingua? Che vain fat bain? Che as pudessa amo amegldrar?


presentar il pensum, formar gruppas ed encurir ideas

preschantar la leztga, furmar grupas ad ancurir ampremas ideias

preschentar igl pensum, furmar gruppas e tschartger ampremas ideias

preschanter la lezcha, furmer gruppas e tschercher prümas idejas

preschantar la lezcha, fuormar gruppas e tscherchar prümas ideas


presentaziun alla classa, dar resuns in a l'auter per optimar las lavurs (damondas pusseivlas ein d'anflar survart sut il punct 5)

preschantaziùn an classa, dar resùns l'egn a l'oter par optimar las lavurs (amparadas pussevlas en da catar survart sut igl punct 5)

preschentaziun an classa, dar resungs l'egn a l'oter per optimar las lavours (dumondas pusseblas èn da cattar survart sot igl punct 5)

preschantaziun in classa, der resuns ün a l'oter per optimer las lavuors (dumandas pussiblas sun da chatter survart suot il punct 5)

preschantaziun in classa, dar resuns ün a tschel per optimar las lavurs (dumondas pussiblas sun da chattar survart suot il punct 5)


activar las enconuschientschas linguisticas dils scolars.

activar las ancunaschientschas linguisticas digls sculars.

activar las ancunaschientschas linguisticas digls scolars.

activer las cugnuschentschas linguisticas dals scolars

activar las cugnuschentschas linguisticas dals scolars


rachintar ena sgnocca ainten chel lungatg


7. Las scolaras ed ils scolars creeschan in flyer (mira exercezi 13) ed envidan a bucca ni en scret in'autra classa ni ils geniturs da vegnir alla fiera da lungatgs.

7. Las scularas ad igls sculars creeschan egn flyer (varda 13) ad anvidan, a buca near an scret, egn'otra classa near ear geniturs da vagnir a la fiera da lungatgs.

7. Igls scolars creeschan en flyer (varda exercezi 16) ed anveidan, a bucca u an scretg, en'otra classa u genitours da neir alla fiera da lungatgs.

7. Las scolaras e'ls scolars creeschan ün flyer (guarda A12) ed invidan, a buocha u in scrit, ad ün'otra classa ubain a genituors da gnir al marcho da linguas.

7. Las scolaras e'ls scolars creeschan ün flyer (guarda A12) ed invidan, a bocca o in scrit, ad ün'otra classa obain a genituors da gnir al marchà da linguas.


schigiar ina tratga tipica dalla tiara, nua ch'ins discuora quei lungatg

ampruvar egna tipica tratga da la teara, noua c'ign bagliafa que lungatg

sager ena speisa tipica digl paeis, noua tg’ins discorra chel lungatg

insager ün tipic trat dal pajais, inua cha's discuorra quella lingua

insajar ün tipic trat dal pajais, ingio chi's discuorra quella lingua


presentar ina fiasta ni ina tradiziun impurtonta dil pievel che discuora quei lungatg

preschantar egna feasta near egna tradiziùn impurtànta digl pievel ca bagliafa que lungatg

preschentar ena festa u ena tradiziun impurtanta digl pievel tgi discorra chel lungatg

preschanter üna festa u üna tradiziun importanta dal pövel chi discuorra quella lingua

preschantar üna festa o üna tradiziun importanta dal pövel chi discuorra quella lingua


8. Las scolaras ed ils scolars drezzan en la fiera da lungatgs en stanza da scola ni el foyer cun meisas e preits moviblas per taccar si placats.

8. Las scularas ad igls sculars drezan aint la fiera da lungatgs an stànza da scola near agl foyer cun mesas a pares moviblas par tatgear sei placats.

8. Igls scolars andrezzan la fiera da lungatgs an stanza da scola u aint igl suler cun meisas e pareis moviblas per tatger se placats.

8. Las scolaras e'ls scolars drizzan aint il marcho da linguas in staunza da scoula u i'l foyer cun maisas e paraids moviblas per tacher sü placats.

8. Las scolaras e'ls scolars drizzan aint il marchà da linguas in stanza da scoula o i'l foyer cun maisas e paraids moviblas per tachar sü placats.


scriver ils dis dall'jamna en quei lungatg ed inventar in'activitad (p.ex. schar metter ils visitaders ils dis dall'jamna screts sin cartas ella dretga successiun)

scriver igls gis da l'eanda an que lungatg ad invantar egn'activitad (p.ex. schar meter igls visitaders igls gis da l'eanda, screts sen tgartetas, an la dretga suczessiùn)

screiver igls deis dall'emda ainten chel lungatg ed inventar en’activitad (p.ex. lascher metter igls visitaders igls deis dall’emda tgi èn scretgs sen cartignas ainten la dretga successiun)

scriver ils dis da l'eivna in quella lingua ed inventer ün'activited (p.ex. lascher metter als visitaduors ils dis da l'eivna, scrits sün cartinas, illa dretta successiun)

scriver ils dis da l'eivna in quella lingua ed inventar ün'actività (p.ex. laschar metter als visitadurs ils dis da l'eivna, scrits sün cartinas, illa dretta successiun)


lavur ellas gruppas (lavur da retscherca egl internet ni en biblioteca, structurar, scriver, formular, dessignar).

lavur an grupas (lavur da retscheartga agl internet near an la biblioteca, structurar, scriver, formular, malagear, a.a.a.).

lavour an gruppas (lavour da retschertga aint igl internet u an biblioteca, structurar, screiver, formular, malager e.u.a.).

lavur in gruppas (lavur da retschercha i'l internet u in biblioteca, structurer, scriver, formuler, disegner, e.u.i.).

lavur in gruppas (lavur da retschercha i'l internet o in biblioteca, structurar, scriver, formular, disegnar, e.u.i.).


Tgei temps grammaticals dat ei? Numna silmeins treis.

Tge tains gramaticals dat igl? Numna seglmains tres.

Tge taimps grammaticals dattigl? Nomna aglmanc treis. (8)

Che temps grammaticals do que? Nomna almain trais.

Che temps grammaticals daja? Nomna almain trais.


Co sedifferenziescha il perfect digl imperfect?

Co sadiferanztgescha igl perfect digl imperfect?

Scu ins disfranztgescha igl perfect digl imperfect? (15)

Cu as disferenzchescha il perfet da l'imperfet?

Co as disferenzchescha il perfet da l'imperfet?


Tgi en nossa classa sa discuorer biars lungatgs?

Tgi an nossa classa sa bagliafar blears lungatgs?

Tgi ainten la nossa classa so discorrer blers lungatgs?

Chi in nossa classa so discuorrer bgeras linguas?

Chi in nossa classa sa discuorrer bleras linguas?


Scu antscheva pigl solit ena praula? (14)


Diversitad da lungatgs: Tge è chegl? (10)


Tgei ha buca plaschiu a ti en quei capetel?

Che nu t'ho plaschieu in quist chapitel?


Co essas vus sesenti en vossa rolla duront la planisaziun?

Co vez vus sasantieu an la vossa rola durànt la planisaziùn?

Cu as vais vus sentieus in vossa rolla düraunt la planisaziun?

Co as vais vus sentits/sentidas in vossa rolla dürant la planisaziun?


In affon da siat onns damonda tei tgei ch'in poliglot ei. Tgei dis ti?

Egn unfànt da seat ons ampeara te tge c'egn poliglot e. Tge gis tei?

En unfant da set onns at dumonda, tge tgi è en poliglot. Tge deist te? (5)

Ün iffaunt da set ans at dumanda che chi'd es ün poliglot. Che dist tü?

Ün uffant da set ons at dumonda che chi'd es ün poliglot. Che dist tü?


Numna otg tratgs tipics d'ina tiara jastra.

Numna 8 tratgs tipics d'egna teara eastra.

Nomna 8 speisas tipicas d’en paeis ester.


Tgei has ti empriu da niev en quei capetel?

Tge âs tei amprieu da nov an que capetel?

Tge ast te amprandia da nov ainten chel tgapetel?

Che hest tü imprains da nouv in quist chapitel?

Che hast tü imprais da nouv in quist chapitel?


Tgei finiziuns aschuntein nus al tschep dil verb per formar igl imperfect?

Co sanumna la finiziùn par furmar igl imperfect digls verbs ca fetan cun -ir (sco survir)?

Scu ins nomna la desinenza (finiziun) per furmar igl imperfect digls verbs tgi fettan cun -ier (scu piglier)? (12)

Cu as nomna la desinenza per furmer l'imperfet dals verbs chi glivran cun -ir (scu cusir)?

Co as nomna la desinenza per fuormar l'imperfet dals verbs chi finischan cun -ir (sco cusir)?


Tgei lungatgs vegnan discurri en nossa scola?

Tge lungatgs vignan bagliafos an la nossa scola?

Che linguas vegnan discurridas in nossa scoula?

Che linguas vegnan discurrüdas in nossa scoula?


Declara il plaid genealogia da lungatgs.

Declarescha igl pled genealogeia da lungatgs.

Daclera, tge connex tgi igl rumantsch ò cugl lategn. (9)


Eis ti cuntents/cuntenta da saver bein romontsch? Pertgei?

Es tei cuntaint/cuntainta da saver bagn rumàntsch? Partge?

Ist te cuntaint/cuntainta da saveir bagn rumantsch? Pertge?

Est tü cuntaint/cuntainta da savair bain rumauntsch? Perche?

Est tü cuntaint/cuntainta da savair bain rumantsch? Perche?


Co has ti collaborau duront la planisaziun e realisaziun dalla fiera da lungatgs?

Co âs tei colavuro durànt la planisaziùn a la realisaziùn da la fiera da lungatgs?

Scu ast te luvro cugls oters durant la planisaziun e realisaziun dalla fiera da lungatgs?

Cu hest tü collavuro düraunt la planisaziun e realisaziun dal marcho da linguas?

Co hast tü collavurà dürant la planisaziun e realisaziun dal marchà da linguas?


Co haveis vus planisau la fiera da lungatgs?

Co vez vus planiso la fiera da lungatgs?

En poliglot è ena persunga tgi discorra blers lungatgs.

Cu vais vus planiso il marcho da linguas?

Co vais vus planisà il marchà da linguas?


Ins sa leger ils texts en classa, en gruppas ni individualmein.

Ign sa liger igls texts an classa, an lavur da grupa near an lavur individuala.

Ins pò liger igls texts an classa, an lavour da gruppa u an lavour individuala.

Que as po ler ils texts in classa, in lavur da gruppa ubain in lavur individuela.

I's po leger ils texts in classa, in lavur da gruppa obain in lavur individuala.


En mintga text cun ina numera nudada silla lingia sut la carta ei in bustab screts grass e suttastrihaus. Sch'ins scriva quels bustabs in suenter l'auter ella successiun dallas numeras, survegnan ins il plaid da sligiaziun ch'ei la colur dalla tastga piarsa.

An mintga part digl text e egn bustab scret gross a sutastrischieu. Sch'ign scriva quels bustabs l'egn suainter l'oter an la suczessiùn digls numers, survean ign igl pled da schliaziùn c'e la calur da la tastga pearsa.

Ainten mintga text cugls nomers nudos alla fegn digl text è en bustab scretg grass e sottastritgia. Sch'ins screiva chels bustabs egn siva l'oter ainten la successiun digls nomers, ins survign igl pled da schliaziun tgi è la calour dalla tastga persa.

In minchün dals texts culs numers notos a la fin dal text es ün custab scrit grass e suottastricho. Scha's scriva quels custabs ün zieva l'oter illa successiun dals numers, as survain il pled da soluziun chi'd es la culur da la tas-cha persa.

In minchün dals texts culs nomers notats a la fin dal text es ün custab scrit grass e suottastrichà. Schi's scriva quels custabs ün davo tschel illa successiun dals nomers, as survain il pled da soluziun chi'd es la culur da la tas-cha persa.


L'amicezia ei sco ina porta denter dus carstgauns: mintgaton ei quella porta bloccada; ella sa tgular, mo ella ei mai serrada.

Amizeztga e sco egna porta trànter dus carstgàns. Mintgatànt blocesch'ella, mintgatànt sgreztg'ella, mo ella e mena sarada.

L'amicizcha es scu üna porta traunter duos umauns: Minchataunt es quella porta blockeda; ella po sgrizcher, ma ella nun es mê serreda.

L'amicizcha es sco üna porta tanter duos umans: Minchatant es quella porta bloccada; ella po sgrizchir, ma ella nun es mai serrada.


2. Ils quater scolars ein ils megliers amitgs.

2. Igls quater amitgs en igls migliers amitgs.

2. Ils quatter amihs sun ils meglders amihs.

2.  Ils quatter scolars sun ils meglders amis.


L'amicezia ei sco ina flur: sco quei che las flurs san buca flurir senza il cauld dil sulegl, san ils carstgauns buca flurir senza il cauld dall'amicezia.

Flurs san betga flurir sainza igl tgòld digl sulegl. Carstgàns san betga davantar carstgàn sainza igl tgòld da l'amizeztga.

L'amicizcha es scu üna flur: Uschè scu cha fluors nu paun flurir sainza il chod dal sulagl, nu paun ils umauns flurir sainza il chod da l'amicizcha.

L'amicizcha es sco üna fluor: Uschè sco cha fluors nu pon flurir sainza il chod dal sulai, nu pon ils umans flurir sainza il chod da l'amicizcha.


Amitgs ein sco parts d'ina cumbiniala: els san esser fetg differents e tuttina vegnir bein perina.

Nus eassan sco parts d’egna cumbineala: fetg diferaints a tutegna nagn nus bagn paregna.

Amihs sun scu parts d’üna cumbinella: Els paun esser fich differents e listess gnir bain daperüna.

Amis sun sco parts d’üna cumbinella: Els pon esser fich differents e listess gnir bain daperüna.


Amitgs ein sco steilas: ti vesas buc adina ellas, mo ti sas ch'ellas lain tei mai sulet/suletta.

Amitgs en sco stélas. Tei vezas betg'adigna ellas, mo tei sas c'ellas ta laschan mena sulet.

Amihs sun scu stailas: Tü nu'ls vezzast adüna, ma tü sest ch'els nu't laschan mê sulet/suletta.

Amis sun sco stailas: Tü nu tils vezzast adüna, ma tü sast ch'els nu't laschan mai sulet/suletta.


La classa teidla il text 'In bi di d'unviern'. Il text sa era vegnir legius en rollas. Suenter vegn fatg igl exercezi 'c' che stat en connex culla capientscha dil text.

La classa tearla igl text 'Egn beal gi d’unviern'. Igl text sa ear vagnir ligieu an rolas. Alura vean fatg igl exerzezi an conex cun l'antalgientscha digl text.

La classa taidla il text 'Ün bel di d’inviern'. Il text po eir gnir let in rollas. Alura vain fat l'exercizi davart l'incletta dal text.

La classa taidla il text 'Ün bel di d’inviern'. Il text po eir gnir let in rollas. Davo vain fat l'exercizi davart l'incletta dal text.


La scolasta fa la punt alla lectura dils quater amitgs e scriva ils bustabs DPPA. Quei sa ella far per exempel cun agid d'ina corda ni cun scriver ils bustabs DPPA vid la tabla. Ella fa la damonda: «Tgei savessen quels quater bustabs simbolisar?» Ils scolars legnan il senn. Sch'els realiseschan ch'ei setracta da nums, san els lignar ils nums pusseivels dils amitgs.

La surmestra fa la pùnt cun la lectura digls quater amitgs a scriva igls bustabs DPPA. Quegl sa ella par exaimpel far cun agid d'egna corda near scriver igls bustabs DPPA ved la tavla. Ella ampeara: «Tge savessan quels quater bustabs simbolisar?» Igls sculars san alura angiavinar la muntada. Sch'els realiseschan c'igl satracta da nums, san els angiavinar igls nums pussevels digls amitgs.

La magistra fo la punt a la lectüra dals quatter amihs DPPA. Que po ella fer per exaimpel cun agüd d'üna corda u cun scriver ils custabs DPPA vi da la tevla. Ella fo la dumanda: «Per che staun quels quatter custabs?» Ils scolars paun alura ingiuviner. Sch'els realiseschan cha que as tratta da noms, paun els ingiuviner ils noms dals amihs.

La magistra fa la punt a la lectüra dals quatter amis DPPA. Quai po ella far per exaimpel cun agüd d'üna corda o cun scriver ils custabs DPPA vi da la tabla. Ella fa la dumonda: «Per che stan quels quatter custabs?» Ils scolars pon lura ingiavinar. Sch'els realiseschan chi's tratta da noms, pon els ingiavinar ils noms dals amis.


Amitgs ein sco plontas: ei dependa buca cons ch'ins ha, mobein con profundas che lur ragischs ein.

Igl dependa betga quàntas c'ign â, mobagn quànt profundas ca las rischs en.

Amihs sun scu bös-chs: A nu dependa quaunts cha s'ho, dimpersè quaunt profuondas cha lur rischs sun<strong>.</strong>

Amis sun sco bös-chs: I nu dependa quants chi s'ha, dimpersè quant profuondas cha lur ragischs sun.


1. DPPA ein ils emprems bustabs da Duri, Pieder, Patricia ed Anna.

1. La scurzanida DPPA stat pigls nums: Duri, Peider, Patrizia ad Ana.

1. DPPA sun ils prüms custabs da Duri, Peider, Patrica ed Anna.

1. DPPA sun ils prüms custabs da Duri, Peider, Patricia ed Anna.


L'amicezia ei sco ina fatscha che ri: ella fa bein a ti e dat curascha, perquei ch'ella accumpogna tei en buns ed en grevs muments.

L'amicizcha es scu üna fatscha chi ria: Ella at fo bain e do curaschi, perque ch'ella t'accumpagna in buns e greivs mumaints.

L'amicizcha es sco üna fatscha chi ria: Ella at fa bain e dà curaschi, perquai ch'ella t'accumpogna in buns e greivs mumaints.


Las singulas gruppas han il pensum da sviluppar cun agid dalla corda in simbol ni in maletg persunal per l'amicezia. Els san sviluppar ideas, formar in simbol, tagliar, nuar ni teisser. Ils scolars taccan lur simbol sin in fegl empau pli gries. Odentuorn il simbol formaus culla corda declaran els lur simbol e nodan patratgs. La scolasta accumpogna las gruppas.

Las singulas grupas ân la leztga da svilupar cun agid da la corda near da la làna egn simbol near egn maletg parsunal par l'amizeztga. Els san svilupar ideias, furmar igl simbol, tagliear, nuar near tesser. Igls sculars tatgan alura lur simbol cun cola sen egn figl ampo ple gross. Anturn ad anturn igl simbol creo cun la corda declareschan els lur simbol a nodan lur ideias a patratgs. Els san ear descriver lur simbols. La surmestra acumpogna las grupas.

Las singulas gruppas haun la lezcha da svilupper cun agüd da la corda ün simbol u ün purtret persunel per l'amicizcha. Els paun svilupper idejas, furmer il simbol, taglier, nuater u tesser. Ils scolars tachan alura lur simbol cun colla sün ün fögl ün pô pü gross. Intuorn il simbol furmo culla corda decleran els lur simbol e notan lur impissamaints. Els paun eir descriver lur simbols. La magistra accumpagna a las gruppas.

Las singulas gruppas han la lezcha da sviluppar cun agüd da la corda ün simbol o ün purtret persunal per l'amicizcha. Els pon sviluppar ideas, fuormar il simbol, tagliar, nufar o tesser. Ils scolars tachan lura lur simbol cun colla sün ün fögl ün pa plü gross. Intuorn il simbol fuormà culla corda decleran els lur simbol e notan lur impissamaints. Els pon eir descriver lur simbols. Il magister accumpogna a las gruppas.


Exempels da simbols ni maletgs pusseivels che la scolasta sa formar:

Exaimpels da simbols near maletgs pussevels ca la surmestra sa furmar

Exaimpels da simbols u purtrets pussibels cha'l magister po furmer:

Exaimpels da simbols o purtrets pussibels cha'l magister po fuormar:


5. DPPA han entschiet a construir in iglu.

5. DPPA ân antschiet a biagear egn iglu.

5. DPPA haun cumanzo a fabricher ün iglu.

5. DPPA han cumanzà a fabrichar ün iglu.


Las singulas gruppas presentan lur simbols alla classa.

Las singulas grupas preschaintan lur simbols a la classa.

Las singulas gruppas preschaintan lur simbols a la classa.


L'amicezia ei sco ina spirala: ella sesviluppescha adina vinavon e vegn pli e pli gronda. Ei drova temps da mantener, schar crescher e tgirar amicezias. Mo ei vala la peina, perquei che amitgs dattan sustegn, segidan ed ein cheu per nus en temps grevs.

Amizeztga e sco egna spirala. Ella sasvilupa adigna anavànt a vean ple fearma cugl tains. Igl dovra tains par mantaner, schar crescher a cultivar amizeztgas. Mo igl vala la fadeia, parquegl c'amitgs datan tegn, gidan a sustegnan nus ear an tains greavs.

L'amicizcha es scu üna spirala: Ella as sviluppa adüna inavaunt ed as rinforza cul temp. A voul temp per mantgnair, lascher crescher e chürer amicizchas. Ma a vela la paina, perque cha amihs daun tegn, ans güdan e'ns sustegnan in greivs temps.

L'amicizcha es sco üna spirala: Ella as sviluppa adüna inavant ed as rinforza cul temp. I voul temp per mantgnair, laschar crescher e chürar amicizchas. Ma i vala la paina, perquai cha amis dan tegn, ans güdan e'ns sustegnan in greivs temps.


3. Igl ple bugent vardan els televisiùn.


Buns amitgs ein sco ina tuor da signals: els meinan nus e muossan a nus la via, sche nus perdein l'orientaziun. Els dattan a nus segirezia en temps difficils. Dad els savein nus sefidar.

Buns amihs sun scu üna tuor da signals: Els ans guidan ed ans muossan la via, scha nus perdains l'orientaziun. Els ans daun sgürezza in temps difficils. Dad els ans pudains fider.

Buns amis sun sco üna tuor da segnals: Els ans guidan ed ans muossan la via, scha nus perdain l'orientaziun. Els ans dan sgürezza in temps difficils. Dad els ans pudaina fidar.


Silsuenter scrivan ils scolars ina finiziun pusseivla dall'aventura da DPPA. Ei suonda puspei ina lavur da partenari. Sco egl emprem pensum prelegian ils scolars lur finiziuns dall'aventura in a l'auter. Mintgin e mintgina scriva in commentari davart la finiziun dall'aventura da siu partenari ni da sia partenaria.

Suainter scrivan igls sculars egna finiziùn pussevla da l'avantura da DPPA. Alura savunda ànc egn'eada egna lavur da partenari. Sco an l'amprema leztga preligian igls sculars lur finiziùns l'egn a l'oter. Mintgegn scriva egn feedback pigl sieus partenari.

Zieva scrivan ils scolars üna fin pussibla da l'aventüra da DPPA. Sün que segua darcho üna lavur da partenari. Scu illa prüma lezcha as prelegian ils scolars lur fins da l'aventüra. Minchün scriva ün commentar davart la fin da l'aventüra da sieu partenari.

Lura scrivan las scolaras e'ls scolars üna fin pussibla da l'aventüra da DPPA. I segua darcheu üna lavur da partenari. Sco illa prüma lezcha prelegian ils scolars lur fins da l'aventüra ün a l'oter. Minchüna e minchün scriva ün commentar davart la fin da l'aventüra da seis partenari o da sia partenaria.


La scolasta sa puspei prender cordas per far la punt al proxim memo. Ella pren duas cordas e fa in nuv cun quellas. Las duas cordas san simbolisar las parts d'ina construcziun (proposiziuns) che vegnan colligiadas cun in plaid special – la conjuncziun –, simbolisada tras il nuv. La classa s'occupescha lu dils nuvs resp. dallas conjuncziuns.

La surmestra sa ànc egn'eada prender cordas par far la pùnt agl proxim memo. Ella prenda dus tocs corda a fa egn nuv. La corda sa simbolisar igls pleds, igl nuv e egn pled fetg spezial ca culeia las construcziùns. Cugl nuv near cun quels pleds spezials – las conjuncziùns – s'ocupescha la classa sco savundànt.

La magistra po darcho piglier cordas per fer la punt al prossem memo. Ella piglia duos cordas e fo ün nuf cun quellas. Las cordas paun simboliser las parts d'üna frasa (proposiziuns) chi vegnan colliedas cun ün pled speciel – la conjuncziun –, simboliseda tres il nuf. La classa s'occupa alura dals nufs resp. da las conjuncziuns.

La magistra po darcheu tour cordas per far la punt al prossem memo. Ella piglia duos cordas e fa ün nuf cun quellas. Las duos cordas pon simbolisar las parts d'üna frasa (proposiziuns) chi vegnan colliadas cun ün pled special – la conjuncziun –, simbolisada tras il nuf. La classa s'occupa lura dals nufs resp.da las conjuncziuns.


a) Ei vegn discurriu engles, talian, tudestg, tudestg svizzer, romontsch ed albanes.

a) Igl vean bagliafo angles, talian, tudestg svizer, rumàntsch ad albanes.

a) I vign discurria engles, taliang, tudestg-svizzer, rumantsch (surmiran) ed albanes.

a) A vain discurrieu inglais, taliaun, tudas-ch svizzer, rumauntsch ed albanais.

a) I vain discurrü inglais, talian, tudais-ch svizzer, rumantsch ed albanais.


Silsuenter miran els il maletg el cudisch e rispundan allas damondas. Carlotta ed Elias ein giudem a seniester.

Las scularas ad igls sculars vardan segl maletg agl cudesch a raspundan las amparadas. La Carola ad igl Elias en sut saniester.

Las scolaras e'ls scolars guardan il purtret i'l cudesch e respuondan a las dumandas. Carlotta ed Elias sun giosom a schnestra.

Las scolaras e'ls scolars guardan il purtret i'l cudesch e respuondan a las dumondas. Carlotta ed Elias sun giosom a schnestra.


7. Petra ha mai freid ils peis, dapi ch'ella ha calzers novs.

8. La Petra â mena fred (igls pes), davent c'ella â novs calzers.

8. Petra nun ho mê fraid ils peis, daspö ch'ella (daspö cha + ella) ho s-charpas nouvas.

8. Petra nun ha mai fraid ils peis, daspö ch'ella (daspö cha + ella) ha s-charpas nouvas.


2. Las conjuncziuns ein verdas, perquei ch'ellas appartegnan allas particlas.

3. Las conjuncziùns en verdas parquegl c'ellas s'odan tier las particlas.

2. Las conjuncziuns sun verdas, perque ch'ellas appartegnan a las particlas.

2. Las conjuncziuns sun verdas, perquai ch'ellas appartegnan a las particlas.


3. Las particlas ein plaids che restan adina tuttina, ellas ein invariablas.

4. Las particlas en pleds ca restan adigna madems, ellas en invariablas.

3. Las particlas sun pleds chi restan adüna listess, ellas sun invariablas.


6. Aita ha adina freid, duront ch'ella va cun patinas.

7. L'Aita â adigna fred, durànt c'ella va cun schlissarigns.

7. Aita ho adüna fraid, düraunt ch'ella (düraunt cha + ella) vo culs patins.

7. Aita ha adüna fraid, dürant ch'ella (dürant cha + ella) va culs patins.


6. Sche jeu stuess dar ina colur all'amicezia, fuss ella verda, perquei che jeu mon bugen cun mia amitga egl uaul a baghegiar ina tegia.

6. Scha jou stuess dar egna calur a l’amizeztga, scha fuss ella verda parquegl ca jou vont bugent agl gòld a biagear tigias cun la mia amitga.

6. Sch’eau stuvess der üna culur a l’amicizcha, schi füss'la verda, perque ch'eau vegn gugent cun mi’amia aint il god a fabricher üna chamanna.

6. Sch’eu stuvess dar üna culur a l’amicizcha, schi füss'la verda, perquai ch'eu vegn jent cun mi’amia aint il god a fabrichar üna chamonna.


1. L'Aita scriva a la Petra fotografescha.


4. Jou stund a tgea, <strong>cur c'igl </strong>sbischa.

4. Eau stun a chesa, <strong>cur cha </strong>que naiva.

4. Eu stun a chasa, <strong>cur chi </strong>(cha + i) naiva.


4. Amitgs capeschan in l'auter, perquei ch'els respectan in l'auter.

4. Amitgs s'antalin, parquegl c’els schazegian l'egn l'oter.

4. Amihs as stiman, eir sch'els nu s'inclegian adüna.

4. Amis as stiman, eir sch'els nu s'inclegian adüna.


3. Paul va cun skis, perquei ch'el ei bugen ella natira.

3. Igl Paul va cun skis, parquegl c'el e bugent an la natira.

3. Paul vo culs skis, perque ch'el (perque cha + el) es gugent illa natüra.

3. Paul va culs skis, perquai ch'el (perquai cha + el) es jent illa natüra.


4. sche, perquei che, cura che, che, e/ed, ...

5. scha, oz, parquegl, juhé, u (ca)...near (ca), mo, ni...ni, davent, ca, dantànt, sainza ca, ...

4. schi, hoz, perque, juhè, na, ne, nu, davent, in, lo, scha, ...

4. schi, hoz, perquai, juhè, na, ne, nu, davent, in, là, scha, ...


8. Duri e Paul ein ordaviert, schegie ch'igl ei freid.

9. Igl Duri ad igl Paul en or agl liber, ear sch'igl e fred.

9. Duri e Paul badan cha'd (cha + ad) es fraid.

9. Duri e Paul badan <strong>chi'd </strong>(cha + id) es fraid.


d) Silsuenter teidlan ils scolars il suandont text:

Alura preligia la surmestra igl savundànt text:


2. Il scolast sa, nua che Paul habitescha.

2. Igl surmester sa, noua c'igl Paul stat.

2. Il magister sa, ingio cha Paul abita.


5. Tgei fagesses ti oz pli bugen: ir cun skis ni ir cun patinas?

6. Tge fagessas tei oz ple bugent: ir cun skis near ir cun schlissarigns?

6. Che fessast tü hoz pü gugent: ir culs skis u ir culs patins?

6. Che fessast tü hoz plü jent: ir culs skis o ir culs patins?


1. In nuv colligia duas cordas. Las conjuncziuns colligian duas parts dad ina construcziun.

1. Egn nuv culeia duas sujas. Las conjuncziùns culeian duas parts d'egna construcziùn.

1. Ün nuf collia duos suas. Las conjuncziuns collian duos parts d'üna frasa.


3. Amitgs ein impurtonts, perquei ch'ins sa discuorer, rir e bargir cun els.

3. Amitgs en impurtànts, parquegl c'ign sa dascurer, rir a bargir cun els.

3. Amihs sun importants, perque cha cun els as po discuorrer, rir e crider.

3. Amis sun importants, perquai cha cun els as poja discuorrer, rier e cridar.


a) Els discuteschan igl exercezi a bucca. Ils scolars fan persuls il pensum. Quels che drovan dapli sustegn, san nudar cavazzins (p.ex. ils nums) sur ils maletgs.

a) Els discuteschan a buca igl exerzezi. Igls sculars fan igl exerzezi a moda autonoma. Quels ca dovran daple sustegn, san nudar tgavazegns (p.ex. igls nums) sur igls maletgs.

a) Els discutan l'exercizi a buocha. Ils scolars faun l'exercizi in maniera autonoma. Quels chi drouvan dapü sustegn, paun noter chavazzins (p.ex. ils noms) sur ils purtrets.

a) Els discutan l'exercizi a bocca. Ils scolars fan l'exercizi in maniera autonoma. Quels chi douvran daplü sustegn, pon notar chavazzins (p.ex. ils noms) sur ils purtrets.


5. Amitgs san esser da different avis, senza ch'els survegnien dispeta.

5. Amitgs san easser da diferaints menis, sainza c'els ân daspeta.

5. Amihs paun esser da different avis, sainza cha clappan dispütta.

5. Amis pon esser da different avis, sainza chi tschüffan dispitta.


c) La scolasta muossa il maletg. Ils scolars menziuneschan tut quei ch'els vesan sil maletg. La scolasta tematisescha igl unviern ed enquera ensemen culs scolars plaids che van a prau cul tema (p.ex. neiv, freid, trer bottas, glatsch, capetscha, vons, calzers d'unviern, ir cun skis, ir cun aissa, ir cun patinas). Ils scolars fan construcziuns sco: «Jeu vesel sil maletg ...» Las construcziuns duessen esser cumpletas, mo semplas.

c) La surmestra mussa igl maletg. Igls sculars numnan tut quegl c’els vezan. La surmestra meta la pesa segl tgomp semantic 'unviern' ad anquiera cugls sculars pleds culiieus cun que tgomp (p.ex. unviern, nev, fred, fierer balotas, sglatsch, tgapetscha, guànts, calzers d'unviern, ir cun skis, ir cun essa, ir cun schlissarigns). Las construcziùns antieras den easser semplas. Igls sculars fan construcziùns digl tip: «Jou vez …».

c) La magistra muossa il purtret. Ils scolars manzunan tuot que ch’els vezzan sül purtret. La magistra tematisescha l'inviern e tschercha insembel culs scolars pleds chi s'affaun cul tema (p.ex. naiv, fraid, trer buorlas, glatsch, chapütscha, guaunts, s-charpas chodas, ir culs skis, ir cun l'assa, ir culs patins). Ils scolars faun frasas scu: «Eau vez sül purtret …». Las frasas dessan esser cumplettas, ma simplas.

c) La magistra muossa il purtret. Ils scolars manzunan tuot quai ch’els vezzan sül purtret. La magistra tematisescha l'inviern e tschercha insembel culs scolars pleds chi s'affan cul tema (p.ex. naiv, fraid, trar buorras, glatsch, chapütscha, manetschas, s-charpas chodas, ir culs skis, ir cun l'assa, ir culs patins). Ils scolars fan frasas sco: «Eu vez sül purtret …». Las frasas dessan esser cumplettas, ma simplas.


Las scolaras ed ils scolars proponan era co ins savess anflar ora tgi ch'ei il malfatschent. Tgei tradescha il malfatschent?

Las scularas ad ils sculars proponan ear co ign savess catar or tgi c'e igl malfagiaint. Tge sa tradir quel?

Las scolaras e'ls scolars discutan eir, cu cha's pudess chatter our chi chi'd es il melfattur. Che po tradir al melfattur?

Las scolaras e'ls scolars discutan eir, co chi's pudess chattar oura chi chi'd es il malfattur. Che po tradir al malfattur?


1. Amicezia dat ei buca, senza ch'ins hagi fidonza d'enzatgi.

1. Amizeztga sa betg exister, sainza c'ign â fidànza an anzatgi.

1. Amicizcha nu do que, sainza cha s'ho fiduzcha in qualchün.

1. Amicizcha nu daja, sainza chi s'ha fiduzcha in inchün.


Il proxim di duront la pausa dallas diesch ein tut ils scolars sco adina sil plaz da scola. Igl ei macort'aura, sco savens il davos temps. Ei neiva ed igl ei freid. Enzacons affons miran viers il tschiel ed emprovan da puder tier scrottas da neiv cun lur lieungas. Ina buoba trembla e schela. Las conscolaras han furschau en ella cun neiv frestga. Auters affons tilan bottas, schegie ch'ils scolasts han scumandau quei. Duri, Petra, Paul ed Aita ein sco adina ensemen duront la pausa. Els discuoran e siemian con bi ch'ei fuss, sch'els savessen ir ora el liber suenter scola. Ferton che Petra va bugen cun aissa, va Duri bugen cun skis, Paul dat da narr bugen ballapei ed Aita va savens a cavalcar. Mo oz vulessen els en sesez anflar ora tgei scolara ni scolar che ha demoliu lur iglu. Paul raquenta ch'el seigi ius sin tualetta duront l'emprema lecziun. Ch'el hagi saviu cumparegliar ella gardaroba las solas dils calzers dils conscolars culs fastitgs silla fotografia. Deplorablamein seigien denton duas solas medemas sco silla fotografia. Cheu interrumpa Petra Paul e di ch'ei detti aunc in secund indezi. Naturalmein! Co han els saviu emblidar il von verd! Ils quater amitgs miran entuorn sil plaz da scola. Els contemplan lur conscolars. Mo en quella ferdaglia para negin da vuler prender ils mauns orda sac. En quei mument scalina ei. Ils scolars han oz prescha dad ir a cauld. Era DPPA van viers l'entrada. Ils amitgs vesan che Duri surri. Avon che Petra, Paul ed Aita sappien dumandar pertgei ch'el rigi, di Duri: «Jeu crei che jeu hagi anflau il malfatschent!»

L'oter gi durànt la possa da las 10 en tut igls sculars sco adigna sen la plaza da scola a l'ora e pora, sco savens igl davos tains an la pintga vischnànca da DPPA. Igl sbischa ad igl e fred. Egn peer unfànts vardan anviers igl tschiel ad amprovan da tschifar scrotas da nev cun lur lieunga. Egna buaba trembla a scheala. Las cunscularas ân sfurscho aint ella cun nev frestga. Oters unfànts fieran balotas, schabagn ca las surmestras ân scumando da far quegl. Igl Duri, la Petra, igl Paul a l'Aita en sco usito anzemel durànt la possa. Els bagliafan a sasiemgnan quànt bi c'igl fuss, sch'els savessan ir ordafora a far sport suainter scola. Dantànt ca la Petra va bugent cun l'essa, preferescha igl Duri dad ir cun skis, igl Paul dat fetg bugent burape a l'Aita va bugent a tgavaltgear. Mo oz vutan els ansasez catar or, tge sculara near scular c'â rut lur iglu. Igl Paul raquenta c'el segi ieu sen tualeta durànt l'amprema lecziùn. C'el vegi savieu cumparagliear an la gardaroba las solas digls calzers digls cunsculars cugls fastezs sen la fotografeia. Malaveta segian dantànt duas solas mademas sco sen la fotografeia. Qua interrumpa la Petra igl Paul a gi c'els vegian ànc egn savùnd indezi. Natiralmeing! Co ân els me savieu amblidar igl guànt verd? Igls quater amitgs vardan anturn sen la plaza da scola. Els contaimplan lur cunsculars. Mo an quella fardaglia para nign da ler prender igls màns ord igl satg. An que mumaint scalegn'igl. Igls sculars ân oz preascha dad ir agl tgòld. Ear DPPA van an direcziùn da l'antrada. Qua vezan igls amitgs c'igl Duri antscheva a surir. Avànt ca la Petra, igl Paul a l'Aita san amparar partge c'el risi, declara igl Duri: «Jou creg ca jou vegi cato igl malfagiaint!»

Il di zieva düraunt la posa da las 10 sun tuot ils scolars scu adüna sün plazza da scoula. Ad es trid'ora, scu suvenz l'ultim temp. A naiva ed ad es fraid. Ün pêr iffaunts guardan sü vers il tschêl e prouvan da clapper flöchs da naiv cun lur laungias. Üna matta trembla e dscheila. Las conscolaras l'haun sfrusched'aint cun naiv fras-cha. Oters iffaunts tiran buorlas, eir scha'ls magisters haun scumando da fer que. Duri, Petra, Paul ed Aita sun scu adüna insembel düraunt la posa. Els discuorran e s'insömgian quaunt bel cha que füss, sch'els pudessan ir our il liber zieva scoula. Intaunt cha Petra vo gugent cun l'assa, vo Duri gugent culs skis, Paul es be nar da ballape ed Aita vo suvenz a sella. Ma hoz vulessan els insè chatter our che scolara u scolar chi ho demolieu lur iglu. Paul quinta ch'el saja sto sün tualetta düraunt la prüma lecziun. Ch'el hegia pudieu congualer illa gardaroba las soulas da las s-charpas dals conscolars culs stizis sülla fotografia. Melavita sajan però duos soulas listessas scu sülla fotografia. Cò interrumpa Petra a Paul e disch cha que detta auncha ün seguond indizi. Cler! Cu haun els be pudieu schmancher il guaunt verd! Ils quatter amihs guardan intuorn sün plazza da scoula. Els observan a lur conscolars. Ma in quista fradaglia nu pera üngün da vulair piglier ils mauns our da giglioffa. In quist mumaint sclingia que per annunzcher la fin da la posa. Ils scolars haun hoz prescha dad ir a chod. Eir DPPA vaun vers l'entreda. Ils amihs vezzan cha Duri surria. Aunz cha Petra, Paul ed Aita al possan dumander, perche ch’el surria, disch Duri: «Eau craj ch'eau hegia chatto al melfattur! Guardè bain las giaccas d'inviern.»

Il di davo dürant la posa da las 10 sun tuot ils scolars sco adüna sün plazza da scoula. Id es trid'ora, sco suvent l'ultim temp. I naiva ed id es fraid. Ün pêr uffants guardan sü vers il tschêl e prouvan da tschüffer flocs da naiv cun lur leuas. Üna matta trembla e dscheila. Las conscolaras tilla han struschada aint cun naiv frais-cha. Oters uffants tiran buorras, eir scha'ls magisters han scumandà da far quai. Duri, Petra, Paul ed Aita sun sco adüna insembel dürant la posa. Els discuorran e s'insömgian quant bel chi füss, sch'els pudessan ir our il liber davo scoula. Intant cha Petra va jent cun l'assa, va Duri jent culs skis, Paul es be nar da ballapè ed Aita va suvent a sella. Ma hoz vulessan els insè chattar oura che scolara o scolar chi ha demoli lur iglu. Paul quinta ch'el saja i sün tualetta dürant la prüma lecziun. Ch'el haja pudü congualar illa gardaroba las soulas da las s-charpas dals conscolars culs fastizis sülla fotografia. Malavita sajan però duos soulas listessas sco sülla fotografia. Qua interrumpa Petra a Paul e disch chi detta amo ün seguond indizi. Natüralmaing! Co han els be pudü invlidar la manetscha verda! Ils quatter amis guardan intuorn sün plazza da scoula. Els observan a lur conscolars. Ma in quista fradaglia nu para ingün da vulair tour ils mans our da gialoffa. In quist mumaint sclingia per annunzchar la fin da la posa. Ils scolars han hoz prescha dad ir a chod. Eir DPPA van vers l'entrada. Ils amis vezzan cha Duri surria. Avant cha Petra, Paul ed Aita til possan dumandar, perche ch’el surria, disch Duri: «Eu crai ch'eu n'haja chattà al malfattur! Guardai bain las giaccas d'inviern.»


2. L'amicezia e l'amur s'audan tier las pli preziusas valurs ch'ei dat sin nies mund.

2. Amizeztga ad amur s'odan tier las ple praztgusas valurs c'igl dat sen que mund.

2. Amicizcha ed amur tuochan tar las pü preziusas valuors chi existan sün quist muond.

2. Amicizcha ed amur toccan pro las plü preziusas valurs chi dà sün quist muond.


Las scolaras ed ils scolars reflecteschan davart lur agens amitgs.

Las scularas ad igls sculars reflecteschan davart lur agens amitgs.

Las scolaras e'ls scolars reflettan davart lur egens amihs.

Las scolaras e'ls scolars reflettan davart lur agens amis.


La tiarza gruppa recitescha ni conta la lingia 'Ils profis ein cheu'. Els sblatschan il ritmus dil vers e fan cun mintga sblatschada in pass el rudi ed in moviment cul tgierp, p.ex. star sin ina comba e cruschar la bratscha avon il pèz, sbargatar ora las combas e stender la bratscha – moviments che la classa inventa ensemen culla scolasta.

La tearza grupa rezitescha near tgànta la lingia 'Igls profis en qua'. Egna frida avànt fan els egn pass agl rudi ad egn movimaint tipic, sco p.ex. star sen egna tgomba a cruschar la bratscha avànt igl pèz near egn oter movimaint ca l'antiera classa invantescha anzemel cun la surmestra.

La terza gruppa recitescha u chaunta il vers 'Ils profis sun cò'. Ils scolars splattan il ritem dal vers culs mauns e faun cun mincha splat ün pass aint il rinch ed ün muvimaint cul corp, scu p.ex. ster sün üna chamma e cruscher la bratscha davaunt il pet, sbrajazzer las chammas e stender la bratscha, muvimaints cha la classa invainta insembel culla magistra.

La terza gruppa recitescha o chanta il vers 'Ils profis sun qua'. Ils scolars sclatschan il ritem dal vers culs mans e fan cun mincha sclatsch ün pass aint il rinch ed ün movimaint cul corp, sco p.ex. star sün üna chomma e cruschar la bratscha davant il pet, sbrajazzar las chommas e stender la bratscha, movimaints cha la classa invainta insembel culla magistra.


La secunda gruppa muossa culla bratscha in D, in P, in P ed in A. La scolasta lai empruar ora e declara tenor basegns co ils scolars san mussar il meglier ils bustabs. Cun mussar ils bustabs pronunzian ils scolars quels.

La savunda grupa mussa cun la bratscha egn D, egn P, egn P ad egn A. La surmestra lascha scurvatar a declara – sch'igl fa dabsegns – co igls sculars san mussar igl miglier igls bustabs. Cun mussar igl bustab pronunztgan els quel.

La seguonda gruppa muossa culla bratscha ün D, ün P, ün P ed ün A. La magistra la lascha pruver our e declera, scha que fo dabsögn, cu cha'ls scolars paun musser il meglder ils custabs. Cun musser ils custabs pronunzchan ils scolars quels custabs.

La seguonda gruppa muossa culla bratscha ün D, ün P, ün P ed ün A. La magistra tilla lascha provar oura e declera, schi fa dabsögn, co cha'ls scolars pon muossar il meglder ils custabs. Cun muossar ils custabs pronunzchan ils scolars quels custabs.


Igl urs alv ad igl tigheret (Las aventuras digl urs alv)


a) Ils scolars e las scolaras elavuran ensemen ina coreografia pil refrain dalla canzun. La scolasta fa igl emprem in rudi culs scolars. Lu parta ella ils affons en treis gruppas.

a) Igls sculars a las scularas elavuran anzemel egna coreografeia pigl refrain da la canzùn. La surmestra furma igl amprem egn rudi cugls sculars. Alura pertga ella igls unfànts an tres grupas.

a) Ils scolars e las scolaras elavuran insembel üna coreografia pel refrain da la chanzun. La magistra fuorma il prüm ün rinch culs scolars. Alura parta ella aint ils iffaunts in trais gruppas.

a) Ils scolars e las scolaras elavuran insembel üna coreografia pel refrain da la chanzun. La magistra fuorma il prüm ün rinch culs scolars. Lura parta ella aint ils uffants in trais gruppas.


Ils scolars e las scolaras emprendan da recitar ils vers cul carnet enta maun. Sco agid lai la scolasta ir la versiun instrumentala dalla canzun. L'idea ei ch'ils scolars contan adina puspei la canzun duront quei capetel, aschia ch'ella daventa in'auricula.

Igls sculars amprendan a rezitar igls vears cugl cudesch ainta màn. Sco agid lascha la surmestra ir la versiùn instrumentala da la canzùn. L'ideia e ch'igls sculars tgàntan adigna puspe la canzùn durànt que capetel, ascheia c'ella davainta egn'auricula.

Ils scolars e las scolaras imprendan a reciter ils vers cul cudesch in maun. Scu agüd lascha la magistra ir la versiun instrumentela da la chanzun. L'ideja es cha'ls scolars chauntan adüna darcho la chanzun düraunt quist chapitel, uschè ch'ella dvainta ün'auricula.

Ils scolars e las scolaras imprendan a recitar ils vers cul cudesch in man. Sco agüd lascha la magistra ir la versiun instrumentala da la chanzun. L'idea es cha'ls scolars chantan adüna darcheu la chanzun dürant quist chapitel, uschè ch'ella dvainta ün'auricula.


L'emprema gruppa sblatscha culs mauns il ritmus dil refrain. Cheu sa la scolasta era variar cun schar sunar differents instruments da lenn, sblatschar silla schanuglia ni sil pèz ni alternar quels elements (mira 'body percussion').

L'amprema grupa splatscha agl ritmus da basa digl refrain (ta-te-tate-ta). Qua sa la surmestra ear variar cun schar sunar diferaints instrumaints da len, splatschar sen la schnuglia, segl pèz near cun midar quels elemaints (varda 'body percussion').

La prüma gruppa splatta culs mauns il ritem dal refrain (ta-te-tate-ta). Cò po la magistra eir varier cun lascher suner differents instrumaints da lain, splatter sülla schnuoglia u sül pet u cun alterner quists elemaints (guarda 'body percussion').

La prüma gruppa sclatscha culs mans il ritem dal refrain (ta-te-tate-ta). Quia po la magistra eir variar cun laschar sunar differents instrumaints da lain, sclatschar sülla schnuoglia o sül pet o cun alternar quists elemaints (guarda 'body percussion').


f) Buns amitgs e bunas amitgas entaupan ins en bia cudischs, films, videos ed audios. La scolasta sa ir cun sia classa en ina biblioteca. Ils scolars che han gia legiu in cudisch davart buns amitgs san raquintar da quels amitgs fictivs. La classa sa lu per exempel encurir cudischs che tematiseschan l'amicezia. En biblioteca sa la scolasta perfin presentar enzacons cudischs che tractan il tema 'amicezia'. Suenter fan ils scolars igl exercezi.

e) Bùns amitgs a bùnas amitgas antop'ign an blears cudeschs a films. La surmestra sa ir cun la sia classa an egna biblioteca. Igls sculars c'ân gea ligieu egn cudesch davart bùns amitgs, san raquintar da quels amitgs fictivs. La classa sa alura par exaimpel ancurir cudeschs ca tematiseschan l'amizeztga. Cun agid da la bibliotecara sa la surmestra parfegn preschantar egn peer cudeschs ca satractan digl tema 'amizeztga'. Suainter fan igls sculars igl exerzezi.

e) Buns amihs s'inscuntra in bgers cudeschs, films, videos ed audios. La magistra po ir cun sia classa in üna biblioteca. Ils scolars, chi haun già let ün cudesch davart buns amihs, paun quinter da quels amihs fictivs. La classa po alura per exaimpel tschercher cudeschs chi tematiseschan l'amicizcha. Cun agüd da la bibliotecara po la magistra dafatta preschanter ün pêr cudeschs chi trattan il tema 'amicizcha'. Zieva faun ils scolars l'exercizi.

e) Buns amis s'inscuntra in blers cudeschs, films, videos ed audios. La magistra po ir cun sia classa in üna biblioteca. Ils scolars chi han fingià let ün cudesch davart buns amis, pon quintar da quels amis fictivs. La classa po lura per exaimpel tscherchar cudeschs chi tematiseschan l'amicizcha. Cun agüd da la bibliotecara po la magistra dafatta preschantar ün pêr cudeschs chi trattan il tema 'amicizcha'. Davo fan ils scolars l'exercizi.


Il secund vers dil refrain (Duri, Petra, Paul ed Aita) reciteschan ni contan ils scolars ensemen. La scolasta lai repeter quella coreografia enzacontas gadas. Lu sa ella era midar las rollas.

La savunda lingia digl refrain (Duri, Petra, Paul ad Aita) rezitescha near tgànta l'antiera classa anzemel. La surmestra lascha repeter egn peer geadas quella coreografeia. Alura sa ella ear midar las 'rolas'.

Il seguond vers dal refrain (Duri, Petra, Paul ed Aita) reciteschan u chauntan ils scolars insembel. La magistra lascha repeter quista coreografia püssas voutas. Alura po ella eir müder las rollas.

Il seguond vers dal refrain (Duri, Petra, Paul ed Aita) reciteschan o chantan ils scolars insembel. La magistra lascha repeter quista coreografia plüssas jadas. Lura po ella eir müdar las rollas.


b) Suenter l'elavuraziun d'ina coreografia legian ils scolars ils vers ed emprovan da capir quels. La scolasta mira ch'ils singuls vers vegnien legi endretg. Lu legian ils scolars ensemen ils vers el ritmus dalla canzun. Quei san els far cun agid dalla versiun instrumentala.

b) Suainter l'elavuraziùn d'egna coreografeia ligian igls sculars igls quater vears ad amprovan da capir quels. La surmestra meta pesa sen la lectura corecta digls singuls pleds. Alura ligia l'antiera classa igls vears agl ritmus da la canzùn. Quegl san els far cun agid da la versiùn instrumentala.

b) Zieva l'elavuraziun d'üna coreografia legian ils scolars ils quatter vers e prouvan d'incler quels. La magistra guarda cha'ls singuls pleds vegnan lets inandret. Alura legian ils scolars insembel ils vers i'l ritem da la chanzun. Que paun els fer cun agüd da la versiun instrumentela.

b) Davo l'elavuraziun d'üna coreografia legian ils scolars ils quatter vers e prouvan d'incleger quels. La magistra guarda cha'ls singuls pleds vegnan lets inandret. Lura legian ils scolars insembel ils vers i'l ritem da la chanzun. Quai pon els far cun agüd da la versiun instrumentala.


3. arab, farsi (dalla Persia), urdu (Pakistan, India), hebraic, japanes e chines (vegn scret en colonnas da dretg a seniester)

3. arab, farsi (da la Persia), urdu (Pakistan, India), ebraic, giapunes a cines (vean scret an colonas da dretg a saniester)

3. arab, farsi (dalla Persia), urdu (Pakistan, India), ebraic, giapunes e chines (vign scretg an colonnas da dretg a sanester)

3. arab, farsi (da la Persia), urdu (Pakistan, India), ebraic, giapunais e chinais (vain scrit in coluonnas da dretta a schnestra)


18. Liricas analas, Pascal Gamboni, Ursina, Chiara, Mattiu Defuns, Giganto, Corin Curschellas, Mario Pacchioli, Alexi e Marcus, Linard Bardill, chors d'affons, chors mischedai, chors virils, ...

18. Curdin Nicolay, Martina Linn, Paulin Nuotclà, Linard Bardill, Bibi Vaplan, Prefix, Ils Rebels, Rezia, Ils Jauers, Snook, Bulais, Chà da fö, Las Lodolas, Cor Proget, cors d'iffaunts, cors masdos, cors virils

18. Linard Bardill, Paulin Nuotclà, Dario Widmer, Bibi Vaplan, Curdin Nicolay, Ils Rebels, Rezia, Ils Jauers, Snook, Bulais, Chà da fö, Cor Proget, cors d'uffants, cors masdats, cors virils


Il placat empleniu duess esser in maletg linguistic dalla classa. El ei ina sort fotografia che muossa con bein che la classa enconuscha auters lungatgs ed el duess sensibilisar ils scolars e las scolaras per la valur d'auters lungatgs e pil gudogn ch'ins ha, sch'ins sa auters lungatgs.

Igl placat fito de easser egn maletg linguistic da la classa. El e egna sort fotografeia ca mussa quànt bagn ca la classa ancanuscha oters lungatgs a duess sensibilisar igls sculars a las scularas par la valur d'oters lungatgs ad igl gudogn c'ign â, sch'ign sa oters lungatgs.

Igl placat amplania duess esser en maletg linguistic dalla classa. El è ena sort da fotografia tgi mossa, quant bagn tgi la classa canoscha oters lungatgs ed el duess sensibilisar igls scolars per la valour dad oters lungatgs ed igl gudogn tg’ins ò, sch’ins so oters lungatgs. An chel connex ins pò er mussar igl antier frontispezi digl codesch (model M3.1a). La 20avla dumonda fò la punt tigl proxim exercezi.

Il placat implieu dess esser ün purtret linguistic da la classa. El es üna sort da fotografia chi muossa quaunt bain cha la classa cugnuoscha otras linguas ed el dess sensibiliser als scolars ed a las scolaras per la valur d'otras linguas e'l guadagn cha s'ho, scha's so otras linguas.

Il placat impli dess esser ün purtret linguistic da la classa. El es üna sort da fotografia chi muossa, quant bain cha la classa cugnuoscha otras linguas ed el dess sensibilisar als scolars ed a las scolaras per la valur d'otras linguas e'l guadogn chi s'ha, schi's sa otras linguas.


14. tudestg, franzos, taliang e rumantsch

14. tudas-ch, frances, taliaun, rumauntsch

14. tudais-ch, frances, talian, rumantsch


16. bien di, bun di, bonjour, guten Tag, good morning, buon giorno, buenos dias, calimera ...

16. bùn gi, bonjour, guten Tag, good morning, buond giorno, buenos dias, calimera ...

16. bun di, bonjour, guten Tag, good morning, buon giorno, buenos dìas, calimera ...

16. bun di, bonjour, guten Tag, good morning, buon giorno, buenos días, calimera ...


20. In poliglot ei ina persuna che discuora biars differents lungatgs.

20. Egn poliglot e egna parsùna ca bagliafa blears diferaints lungatgs.

20. En poliglot è ena persunga tgi discorra blers differents lungatgs.

20. Ün poliglot es üna persuna chi discuorra bgeras differentas linguas.

20. Ün poliglot es üna persuna chi discuorra bleras differentas linguas.


19. sursilvan, surmiran, sutsilvan, vallader (ladin), puter (ladin)

19. sursilvan, sotsilvan, surmiran, puter, vallader


Varianta d'evaluaziun: Il scolast copiescha il fegl cullas damondas en in format pli grond e penda el vid la tabla. El rimna cun agid dils scolars e dallas scolaras ils nums dils scolars sper las damondas. Las damondas e las rispostas vegnan discutadas en classa.

Variànta d'evaluaziùn: La surmestra coptga igl figl cun las amparadas an egn format ple grànd ad igl palenda ved la tavla. Ella scriva cun agid digls sculars a da las scularas igls nums digls cunsculars sper las amparadas. Las amparadas a las raspostas vignan discutadas an classa.

La scolasta coptga igl figl cun las dumondas ainten en format pi grond ed igl penda ve dalla tavla. Ella screiva cun ageid digls scolars igls noms digls conscolars sper las dumondas. Las dumondas e las raspostas vignan discutadas an classa.

Varianta d'evaluaziun: Il magister copcha il fögl cullas dumandas in ün format pü grand ed il metta vi da la tevla. El scriva cun agüd dals scolars e da las scolaras ils noms dals conscolars sper las dumandas. Las dumandas e las respostas vegnan discusas in classa.

Varianta d'evaluaziun: Il magister copcha il fögl cullas dumondas in ün format plü grond e til metta vi da la tabla. El scriva cun agüd dals scolars e da las scolaras ils noms dals conscolars sper las dumondas. Las dumondas e las respostas vegnan discusas in classa.


6. la Spagna, las tiaras dall'America dil Sid (dano la Brasilia) e tiaras cun immigrants spagnols

6. La Spogna, las tearas da l'America digl Sid (oter ca la Brasilia) a tearas, noua ca migrànts spagnols vivan.

6. La Spagna, igls paeis dall'America digl Sid (cun excepziun dalla Brasilia) e paeis, noua tgi veivan migrantas e migrants spagnols.

6. La Spagna, ils pajais da l'America dal Süd (cun excepziun da la Brasilia) e pajais, inua cha vivan migrants spagnöls.

6. La Spogna, ils pajais da l'America dal Süd (exceptuà la Brasilia) e pajais, ingio chi vivan migrants spagnöls.


• Tgei ha fatg surstar? Tgei savevas ti aunc buc?

• Tge ti â fatg surstar? Tge savevas tei gea?

• Che tho fat ster stut/stutta? Che nu savaivast tü auncha?

• Che t'ha fat star stut/stutta? Che nu savaivast tü amo?


Silsuenter scrivan ils scolars per mintga persuna duas atgnas construcziuns en lur cudisch da lavur.

Suainter formuleschan igls sculars an lur carnet duas atgnas construcziùns par mintga parsùna.

Zieva scrivan ils scolars per mincha persuna duos egnas frasas in lur quadern.

Lura scrivan ils scolars per mincha persuna duos aignas frasas in lur quadern.


• Tgei fagesses ti tut cun tes amitgs? Raquenta.

• Tge festiveschas tei cugls teas amitgs? Raquenta.

• Che festagiast tü tuot cun tieus amihs/tias amias? Quinta!

• Che festagiast tü tuot cun teis amis/tias amias? Quinta!


• A tgei damondas has ti giu breigia da dar risposta?

• Tier tge amparadas âs tei gieu fadeia da raspunder?

• A che dumandas hest tü gieu fadia da respuonder?

• A che dumondas hast tü gnü fadia da respuonder?


• Dat ei puncts, nua che l'entira classa ha rispostas semegliontas?

• Dat igl puncts noua ca l'antiera classa â samagliàntas raspostas?

• Do que puncts, inua cha tuot la classa ho respostas sumgiaintas?

• Daja puncts, ingio cha tuot la classa ha respostas sumgliaintas?


• Che es per te ün vair amih/üna vair'amia?

• Che es per tai ün vair ami/üna vair'amia?


• Tgi vul daventar ina saltunza? (Petra)

• Tgi vut davantar egna saltùnza? (Petra)


• Per tgi ei la mumma il pli grond idol? (Aita)

• Par tgi e la mama igl ple grànd star? (Aita)

• Per chi es la mamma il pü grand idol? (Aita)

• Per chi es la mamma il plü grond idol? (Aita)


Alla fin sa la scolasta discutar las suandontas damondas en classa:

A la fegn sa la surmestra discutar las savundàntas amparadas an classa:

A la fin po la magistra discuter las seguaintas dumandas in classa:

A la fin po la magistra discuter las seguaintas dumondas in classa:


• Tgei risposta ha plaschiu il meglier a ti?

• Tge rasposta â plaschieu igl miglier a tgei?

• Chenüna resposta t'ho plaschieu il meglder?


Sco punt alla proxima incumbensa sa la scolasta preleger als scolars la historia introductiva davart il natalezi ord il cudisch d'amitgs, dil qual ils scolars han empleniu la pagina dubla (Cathomas, A., Plouda F., Gienal Y. (2017). Mias amitgas e mes amitgs. Lia Rumantscha, Glion e Cuera).

Preliger agls sculars l'istorgia introductiva davart igl aniversari or digl cudesch d'amitgs, digl qual igls sculars ân amplanieu la pagina dubla (Cathomas Annalisa, Plouda Flurina, Gienal Yvonne. Las mias amitgas ad igls meas amitgs. Lia Rumantscha, Glion a Cuira 2017).

Preler als scolars l'istorgia introductiva davart l'anniversari our dal cudesch d'amihs, dal quêl ils scolars haun implieu la pagina dobla (Cathomas, A., Plouda F., Gienal Y. (2017). Mias amias e meis amis. Lia Rumantscha: Glion e Cuoira).

Preleger als scolars l'istorgia introductiva davart l'anniversari our dal cudesch d'amis, dal qual ils scolars han impli la pagina dubla (Cathomas, A., Plouda F., Gienal Y. (2017). Mias amias e meis amis. Lia Rumantscha: Glion e Cuoira).


La scolasta formulescha las damondas sutvart ed ils scolars legnan da tgi ch'ei setracta:

La surmestra formulescha las amparadas sutvart ad igls sculars angiavegnan da tgi c'igl satracta:

La magistra formulescha las dumandas suotvart e'ls scolars ingiuvinan da chi cha que as tratta:

La magistra formulescha las dumondas suotvart e'ls scolars ingiavinan da chi chi's tratta:


• Eis ei impurtont che amitgs hagien ils medems interess? Tgei manegeis vus?

• E'gl impurtànt c'amitgs vegian igls madems interess? Tge tartgeaz vus?

• Es que important cha amihs haun ils listess interess? Che pensais vus?

• Esa important ch'amis hajan ils listess interess? Che pensais vus?


En gruppas da dus (d) legnan ils scolars tgei constataziuns che van a prau cun lur vischin ni lur vischina. Tgei savevan els gia? Tgei ei niev?

An grupas da dus (d) angiavegnan igls sculars las descripziùns da parsùnas da lur partenari/partenaria. Tge savevan els gea? Tge e nov?

In gruppas da duos (d) ingiuvinan ils scolars il signalamaint da lur chantunais u da lur chantunaisa. Che savaivan els già? Che es nouv?

In gruppas da duos (d) ingiavinan ils scolars il signalamaint da lur vaschin o da lur vaschina. Che savaivan els fingià? Che es nouv?


Suenter empleinan els las duas paginas ord il cudisch d'amitgs. Alla fin san ins far in'exposiziun. Tuts mettan lur carnet aviert sil baun e van lu per la stanza entuorn e legian las duas paginas dils conscolars e dallas conscolaras.

Suainter amplaneschan els las duas paginas ord igl cudesch d'amitgs. A la fegn san ign far egna exposiziùn. Tuts metan lur carnets avierts segl bànc a san alura ir anturn ad ir a liger las duas paginas digls cunsculars a da las cunscularas.

Zieva implan els las duos paginas our dal cudesch d'amihs. A la fin as po que fer ün'exposiziun. Tuots mettan lur quadern aviert sül baunch e paun alura girer per que d'intuorn ed ir a ler las duos paginas dals conscolars e da las conscolaras.

Davo implischan els las duos paginas our dal cudesch d'amis. A la fin as poja far ün'exposiziun. Tuots mettan lur quadern avert sül banc e pon lura girar per quai d'intuorn ed ir a leger las duos paginas dals conscolars e da las conscolaras.


• Tgi ei il pli pign/la pli pintga dad els? (Aita)

• Tgi e igl ple pintg/la ple pintga dad els? (Aita)

• Chi es il pü pitschen/la pü pitschna dad els? (Aita)

• Chi es il plü pitschen/la plü pitschna dad els? (Aita)


• Pli probabel drovan ils scolars e las scolaras tut las cumbinaziuns a moda intuitiva el lungatg da mintgadi.

• Fri siir dovran igls sculars a las scularas tut las cumbinaziùns a moda intuitiva an lur lungatg da mintgagi.

• Cun scriver druvaron ils iffaunts intuitivmaing taunt las fuormas scrittas ourdglioter scu eir quellas scrittas insembel.

• Las cumbinaziuns 'pro + il/ils' ed, 'in + il/ils' vegnan scrittas cun ün apostrof: pro'l/pro'ls, i'l/i'ls. La cumbinaziun 'aint in + il/ils' vain scritta ourdglioter: aint il/ils.


Igl artechel e la preposiziun vegnan era colligiai a bucca.

Igl artetgel a la preposiziùn vignan culiieus ear a buca.

A buocha as drouva pelpü las fuormas colliedas, scrittas insembel.

Las cumbinaziuns 'pro + il/ils', 'in + il/ils' ed 'aint in + il/ils' nu's poja scriver insembel.


d) 1. dil, 2. ella, 3. dalla, 4. culla, 5. Ell', 6. culla, 7. cul, 8. cul, 9. sillas, 10. ell', 11. Silla,

d) 1) digl, 2) an la, 3) da la, 4) cun la, 5) An l', 6) spegl, 7) cugl, 8) agl, 9) sen las, 10) an l',

d) 1) dal, 2) illa, 3) da la, 4) culla/cun la, 5) ill'/in l', 6) culla/cun la, 7) cul, 8) cul, 9) süls,

d) 1) dal, 2) illa, 3) da la, 4) culla, 5) Ill', 6) culla, 7) cul, 8) cul, 9) süllas, 10) aint ill',


11) Sen la, 12) da las, 13) digl, 14) digl, 15) agls

10) aint ill', 11) Sülla/Sün las, 12) da las, 13) da l', 14) dal, 15) aint illa

11) Sülla, 12) da las, 13) da l', 14) dal, 15) aint illa


c) Ils scolars realiseschan che praulas entscheivan savens culla construcziun 'Ei era ina gada ...' (ins sa buc exact cu) e che l'entschatta da quella ei scretta egl imperfect.

c) Igl e impurtànt c'igls sculars realiseschian ca parolas antschevan savens cun la construcziùn 'Igl eara egn'eada ...' a ca l'antscheata da quella e screta agl imperfect.

• A bucca scursanign nous savens igl imperfect dall'amprema persunga singular (p.ex. ia vev, ia er, ia stav, ...). An scretg ègl pero adegna da duvrar la furma antiera.

c) Ad es important cha'ls scolars realiseschan cha parevlas cumainzan suvenz culla frasa 'A d'eira üna vouta/geda ...' e cha'l cumanzamaint da quella es scrit a l'imperfet.

c) Id es important cha'ls scolars realiseschan cha parablas cumainzan suvent culla frasa 'I d'eira üna jada ...' e cha'l cumanzamaint da quella es scrit a l'imperfet.


d) Ils scolars realiseschan ch'ei dat buc igl imperfect el tudestg svizzer.

d) Igls sculars den realisar c'igl dat betg igl imperfect an tudestg svizer.

• Igl memo sa basa sen la grammatica da scola 2.4.11c) e 2.4.11e).

d) Ad es important cha'ls scolars realiseschan cha que nu do l'imperfet in tudas-ch svizzer.

d) Id es important cha'ls scolars realiseschan chi nu dà l'imperfet in tudais-ch svizzer.


b) Il perfect vegn formaus cun 2 plaids.

b) Igl perfect vean furmo cun <strong>2 </strong>pleds.

b) Il perfet vain furmo cun <strong>2 </strong>pleds.

b) Il perfet vain fuormà cun <strong>2 </strong>pleds.


c) Il perfect descriva acziuns ni fatgs ch'ein terminai el vargau. El vegn savens accumpignaus d'adverbs dil temps, sco p.ex. ier, l'jamna vargada, avon in meins.

c) Igl perfect descriva acziùns near fatgs c'en terminos agl passo. El vean savens acumpagnieu d'adverbs digl tains sco p.ex.: ier, l'eanda passada, avànt egn mains.

c) Igl perfect descreiva acziuns u fatgs tgi èn <strong>fittos </strong>aint igl passo. El vign savens accumpagnea d'adverbs digl taimp, scu per exaimpel ier, l'emda passada, avant en meis.

c) Il perfet descriva acziuns u fats chi sun glivros u accumplieus i'l passo. El vain suvenz accumpagno d'adverbs dal temp, scu p.ex.: her, l'eivna passeda, avaunt ün mais.

c) Il perfet descriva acziuns o fats chi sun terminats o accumplits i'l passà. El vain suvent accumpagnà d'adverbs dal temp, sco p.ex.: her, l'eivna passada, avant ün mais.


Igl imperfect vegn formaus mo cun 1 plaid.

Igl imperfect vign furmo angal cun 1 pled.


Igl imperfect descriva acziuns ni fatgs el vargau che han ni in'entschatta ni ina fin per quel ni quella che tschontscha ni scriva.

Igl imperfect descriva acziùns near fatgs agl passo c'ân ni egn'antscheata ni egna fegn par quel near quella ca bagliafa near scriva.

Igl imperfect descreiva acziuns u fatgs aint igl passo tgi on nign'antschatta e nigna fegn per chel u chella tgi discorra u screiva.

L'imperfet descriva acziuns u fats i'l passo chi nun haun ne cumanzamaint ne fin per quel u quella chi discuorra u scriva.

L'imperfet descriva acziuns o fats i'l passà chi nun han ne cumanzamaint ne fin per quel o quella chi discuorra o scriva.


• La scolasta fa attent ils scolars al fatg ch'il romontsch ei parentaus culs lungatgs romans. Franzos, portughes, talian e spagnol ein lungatgs romans.

• La surmestra fa atents igls sculars c'igl rumàntsch e paraint cugls lungatgs romans. Franzos, portughes, talian a spagnol en lungatgs romans.

• La magistra fo attent als scolars cha'l rumauntsch es paraint cullas otras linguas neolatinas, p.ex. il taliaun, il frances, il spagnöl, il portugais ed il rumen.

• La magistra fa attent als scolars cha'l rumantsch es imparantà cullas otras linguas neolatinas, p.ex. il talian, il frances, il spagnöl, il portugais ed il rumen.


La scolasta sa far la punt al proxim exercezi cun dir il suandont: «Duront che DPPA legian la revista, vegn endamen a Duri ch'el ha survegniu in disc cumpact cun in rap da lungatgs sin in da ses anniversaris. El ha marveglias tgei canzun che quei ei. Perquei metta el il disc cumpact en sia stereo.»

La surmestra sa far la pùnt agl proxim exerzezi cun gir igl savundànt: «Durànt ca DPPA vardan la revista vean andamaint agl Duri c'el â survagnieu egn disc cumpact cun egn rap da lungatgs segl aniversari. El â marveglias tge canzùn ca quegl e. Parquegl meta el igl disc cumpact an la sia stereo.»

La magistra po fer la punt al prossem exercizi cun dir il seguaint: «Intaunt cha DPPA guardan la revista, vain adimmaint a Duri ch'el vaiva survgnieu ün disc cumpact da sia nona cun ün rap da linguas. El vo in tschercha dal disc e metta quel in sia stereo.»

La magistra po far la punt al prossem exercizi cun dir il seguaint: «Intant cha DPPA guardan la revista, vain adimmaint a Duri ch'el vaiva surgni üna jada ün disc cumpact cun ün rap da linguas da sia nona. El va in tschercha dal disc e til metta in sia stereo.»


La scolasta prepara il memori (M6.1a-e). Las scolaras ed ils scolars dattan il memori. Treis cartas s'audan adina ensemen: il num dalla tiara, ils habitonts da quella tiara (masculin e feminin) ed ils lungatgs naziunals che vegnan discurri en quellas tiaras.

La surmestra prepara igl memori (M6.1a-e). Las scularas ad igls sculars datan igl memori. Tres tgartas s'odan adigna anzemel: igl num da la teara, igls habitànts da quella teara (masculin a feminin) ad igls lungatgs naziunals ca vignan bagliafos an quella teara.

La magistra prepara il memori (M6.1a-e). Las scolaras e'ls scolars faun il memori. Trais cartinas tuochan adüna insembel: il nom dal pajais, ils abitants da quist pajais (masculin e feminin) e las linguas naziunelas chi vegnan discurridas in quist pajais.

La magistra prepara il memori (M6.1a-e). Las scolaras e'ls scolars fan il memori. Trais cartinas toccan adüna insembel: il nom dal pajais, ils abitants da quist pajais (masculin e feminin) e las linguas naziunalas chi vegnan discurrüdas in quist pajais.


Egl exercezi supplementar s'informeschan ils scolars e las scolaras sezs davart ina tiara, dessegnan la bandiera e scrivan construcziuns. Quei exercezi sa vegnir exponius, aschia ch'ils scolars han la pusseivladad d'emprender d'enconuscher tratgs caracteristics dad autras tiaras. Per finir empleinan ils scolars l'autoreflexiun, ils resultats san vegnir tematisai el plenum.

Agl exerzezi suplementar scurveartan igls sculars sezs egna teara, malegian la bandiera a scrivan construcziùns. Que exerzezi sa vagnir exponieu, ascheia c'igls sculars ân la pussevladad d'amprender d'ancanuscher tratgs caracteristics d'otras tearas. Par fitar amplaneschan igls sculars l'autoreflexiùn, igls resultats san vagnir tematisos an classa.

L'exercizi supplementer permetta als scolars ed a las scolaras da scruvrir svess ün pajais. Ils scolars disegnan la bindera da quel pajais e scrivan frasas. Quist exercizi po gnir preschanto in classa, uschè cha'ls scolars haun la pussibilited d'imprender a cugnuoscher trats caracteristics d'oters pajais. Per glivrer implan ils scolars la tabella d). Ils resultats paun gnir discutos in classa.

L'exercizi supplementar permetta als scolars ed a las scolaras da scruvrir svess ün pajais. Ils scolars disegnan la bindera da quel pajais e scrivan frasas. Quist exercizi po gnir preschantà in classa, uschè cha'ls scolars han la pussibiltà d'imprender a cugnuoscher trats caracteristics d'oters pajais. Per finir implischan ils scolars la tabella d). Ils resultats pon gnir discus in classa.


• Co havessen ils scolars e las scolaras num en in auter lungatg?

• Co vessan igls sculars a las scularas num an egn'oter lungatg?

• Cu vessan ils scolars e las scolaras nom in ün'otra lingua?

• Co vessan ils scolars e las scolaras nom in ün'otra lingua?