Question:
Er loopt een consultatie van de VNR over aangepast aansluitingscontract. Dit is de voornaamste conclusie. Wat is het verschil met de huidige wetgeving?

1. Technische flexibiliteit wordt uitgebreid naar kleinere batterijen

Vandaag vallen batterijen pas verplicht onder technische flexibiliteit vanaf ≥ 1 MVA.

Voortaan kunnen energieopslagsystemen vanaf 100 kVA verplicht onder technische flexibiliteit vallen (mits telecontrole).

Dit geldt op niveau van de volledige aansluiting (totaal ontwikkelbaar netgekoppeld vermogen), niet per individuele batterij.

1. Valorisation van de flexibiliteit

Alvorens een valorisatiemodel kan worden opgesteld, is het essentieel om alle betrokken partijen in kaart te brengen en duidelijkheid te verkrijgen over de exacte meterconfiguratie. Bijgevolg starten we met een theoretische toelichting.

Het doel van batterijopslag is in essentie eenvoudig: energie wordt afgenomen en opgeslagen om op een later tijdstip opnieuw te worden geïnjecteerd. Hierbij treedt een beperkt efficiëntieverlies op, gekend als de round-trip efficiency. Het is dan ook noodzakelijk dat er door het tijdsverschil in afname en injectie waarde wordt gecreëerd.

Er zijn verschillende manieren waarop deze waardecreatie kan plaatsvinden:

Ondersteuning – en dus versterking – van de netaansluiting, alsook

zelftconsumptie verhogen;

Bijdrage aan het lokale elektriciteitsnet om congestieproblemen te

verminderen;

Ondersteuning van het Belgische en ruimer het Europese elektriciteitsnet

door de energiehandel op de elektriciteitsmarkten

Ondersteuning van de netaansluiting wordt, in het licht van toenemende elektricificatie
en stijgende nettarieven, steeds belangrijker. Door het lokale elektriciteitsverbruik teoptimaliseren via flexibele laadschema's, kan op termijn aanzienlijk bespaard worden.

Ook de bijdrage aan netbeheerders om congestieproblemen te verminderen is van waarde. Door de stijgende elektricificatie raakt het elektriciteitsnet namelijk steeds meer verzadigd, waardoor niet iedereen nog een vaste aansluiting kan verkrijgen. Netbeheerders werken daarom aan de ontwikkeling van een congestieproduct, waarop batterijen in de toekomst kunnen intekennen.

Vandaag wordt de meeste waarde echter gegenereerd door batterijen in te zetten ter ondersteuning van het netevenwicht in de Belgische regelzone. De laatste jaren is er een stijgende volatiliteit op de energiemarkten door de stijgende volumes aan zonne-energie. Ook dit kan op verschillende manieren, afhankelijk van het gekozen marktmechanisme.

De uitdaging hierbij is om de gegenereerde inkomsten ook terug tot bij de batterij-investeerder te brengen op sites die verhuurd worden en waarbij het afnamecontract van elektriciteit beheerd wordt door een andere partij dan de batterij-investeerder. Er dient telkens afgetoetst te worden of de marktmechanismes effectief toepasbaar zijn op het van toepassing zijnde leveringspunt voor afname en injectie, en of de gegenereerde waarde daadwerkelijk terugvloeit naar de investeerder. Dit is onafhankelijk van de meterconfiguratie. In deze nota gaan we hier graag verder op in. 2. Marktmechanisme

De waarde van industriële batterijen kan gevaloriseerd worden als impliciete of expliciete flexibiliteit. Bij expliciete flexibiliteit (balanceringsmarkten zoals FCR, aFRR en mFRR) wordt de batterijcapaciteit vooraf gereserveerd en wordt de capaciteit gecontracteerd voor specifieke marktdiensten. Hiervoor is een bijkomende capaciteitsvergoeding voorzien en niet-naleving kan leiden tot penaliteiten. Bij impliciete flexibiliteit (energiemarkten zoals day-ahead, intraday en real-time) blijft de batterij vrij om te reageren op prijssignalen of andere sturingen, zonder voorafgaande verplichtingen.

In België wordt expliciete flexibiliteit doorgaans aangeboden via een Balance Service Provider (BSP), terwijl stuurignalen voor impliciete flexibiliteit afkomstig zijn van de evenwichtsverantwoordelijke of Balance Responsible Party (BRP). Eenzelfde partij kan zowel de rol van BRP als BSP opnemen, al blijkt in de praktijk dat in België slechts een beperkt aantal spelers effectief beide rollen combineert. EMPOWERING YOUR FUTURE

Figure 1: Werking elektriciteitsmarkten

Forward

>1.5 or

<1.5

D-1

12:00

D-1

14:00

Spot

Day-Ahead

Market

Intraday Market

Real-Time

Balancing Market

Reactive Balancing

After-market

Forward Markets

Capacity Procurement for
Balancing Reserves

FCR
aFRR
mFRR
D+1

12:00

D+1

14:00

Real-Time

Balancing
Reserves

Aftermarket
trades

Activation-based
System Imbalance

 Zonder in detail te gaan over de volledige werking van de elektriciteitsmarkten is het
van belang dat de beschikbare capaciteit voor FCR en aFRR (expliciete flexibiliteit)
wordt geveild de dag voordien (D-1) om 8u voor FCR en 9u voor aFRR.

Darnaast moeten de EPEX Spot veiling (day-ahead markt) gesloten om 12u. Voor dit
tijdstip moeten alle leveranciers en BRPs hun programma’s voor verbruik en
productie vastleggen waarna de benodigde elektriciteit wordt aangekocht en
verkocht. Op dat ogenblik zijn ook de Day-Ahead prijzen gekend.

Het is echter real-time dat het gebeurt: Elke afwijking tussen verbruik en afname op
kwartierbasis in de portefeuille van de BRP, dient vergoed te worden aan de
onbalansprijs.

Het is dus van belang dat het siteverbruik en de zonneproductie correct worden
ingeschat teneinde de valorisatie van de batterij niet te beïnvloeden, of ervoor te
zorgen dat er verschillende facturatieregimes van toepassing zijn.

2.1 Valoristatie via BSP

De BSP (Balancing Service Provider) zal de beschikbare flexibiliteit van de batterij in
eerste instantie proberen te valoriseren via deelname aan de FCR- en aFRR-
veilingen. Hiertoe aggregeert de BSP de beschikbare flexibiliteit over zijn volledige
portefeuille en biedt deze gebundeld aan op de respectieve markten.

Dit vormt het vertrekpunt van hun activatiestrategie. De resterende beschikbare
flexibiliteit in hun portefeuille wordt vervolgens verder geglobaliseerd via de intraday-
en real-time markten. Deze markten worden eveneens benut voor het optimaliseren
van de state of charge van de batterij. In de meeste gevallen wordt er een revenue
share overeengekomen met de BSP. Hierbij wordt een percentage van de inkomsten
gedeeld met de BSP.
EMPOWERING YOUR FUTURE
Het volume dat aan de BSP wordt aangeboden, moet effectief beschikbaar zijn.
Concreet betekent dit dat er rekening moet worden gehouden met de totale
aansluitingscapaciteit voor zowel afname als injectie. Bij injectie kan dit bijvoorbeeld
leiden tot preventieve curtailment van zonne-installaties.
De grootste BSP’s, actief in België, zijn meestal geen energieleverancier. Dit leidt tot
enkele operationele complexiteiten. Zij activeren flexibiliteit op een leveringspunt dat
toebehoort aan een energieleverancier en dus ook aan een
evenwichtsverantwoordelijke. De geactiveerde flexibiliteit mag echter geen impact
hebben op de onbalanspositie van die leverancier. Daarom kan – mits onderlinge
overeenkomst – een Transfer of energy regime toegepast worden. Via dit regime
wordt de onbalanspositie gecorrigeerd zodat er geen onbalans wordt gecreëerd in de
portefeuille van de evenwichtsverantwoordelijke van de leverancier. De
eindverbruiker zal echter wel een verhoogde elektriciteitsafname zien op zijn factuur.
De afgenomen energie op het leveringspunt zal volgens de contractuele afspraken
van het leveringscontract afgerekend worden, tenzij er specifieke afspraken worden
gemaakt voor de batterij.
Voor een optimale valorisatie wordt dit volume d
afgerekend te worden aan de dayaheadmarktprijs, en dus niet aan de - met de energieleverancier van de huurder -
contractueel afgesproken energieprijs. Dit kan een negatieve impact hebben op de
Rol van het batterijopslagsysteem. Bovendien moet worden nagegaan of er in het
energiecontract geen afspraken zijn opgenomen rond afnamevolumes.
Concreet betekent dit volgende:
- Leveringscontract voor afname dient de integratie van een industriële batterij
mogelijk te maken.
- Zowel de batterij-investeerder als de huurder dienen idealiter een akkoord te
geven
toegevoegde leveringscontracten.
over
Bij het ontbreken van een contract- of supply split (zie verder), dient een
overeenkomst - Settlement Agreement - tussen huurder en verhuurder opgesteld te
worden die vastlegt hoe de kosten voor afname verdeeld zullen worden.
2.2 Valoristie via BRP
Door de almaar toenemende penetratie van hernieuwbare energiebronnen worden
de energietransformatie steeds dynamischer en volatieler. Dit creëert de stijgende nood
aan bijkomende flexibiliteit: Deze wordt momenteel in grote getalen ontwikkeld in
België, maar op heden is er nog maar een beperkt volume operationeel.
Evenwichtsverantwoordelijken onderzoeken op welke
manieren zij de
flexibiliteitsmogelijkheden het best kunnen integreren in hun portefeuille. De meesteevenwichtsverantwoordelijken hebben een product ter beschikking om industriële
batterijen te valoriseren binnen hun portefeuille.
Een uitdaging hierbij is dat er vaak kleine, maar relevante verschillen bestaan tussen
de producten van verschillende evenwichtsverantwoordelijken. Dit heeft een directe
impact op de keuze van leverancier. De leverancierskeuze beïnvloedt dus niet langer
uitsluitend de eindverbruiker, maar ook de investeerder van deze industriële
batterijen. Ook hier kan een contract of supply split een mogelijke oplossing zijn.
In de meeste gevallen wordt een revenue share overeengekomen met de
evenwichtsverantwoordelijke. Er zijn ook partijen die met een vaste
inkomstenvergoeding werken.
3. Meterconfiguratie
Met de meterconfiguratie wijzen we op de verschillende mogelijkheden voor de
aansluiting van de batterij.
3.1 Behind-the-meter batterijopslag
Behind-the-meter batterijopslag zijn industriële batterijen die achter hetzelfde
aansluitings- en toegangs-punt geplaatst als het verbruik en de
zonneproductie.
Batterijen die achter de meter worden geplaatst, bieden een belangrijk intrinsiek
voordeel. Ze kunnen niet alleen worden ingezet voor energiehandel op de
elektrificiteitsmarkten, maar ook voor het ondersteunen van een slim en
geoptimaliseerd lokaal energie-ecosysteem.
Ze dragen bij aan de verdere elektrificatie van de site, waarbij de eindverbruiker
alle relevante randvoorwaarden zoals het beschikbare aansluitingsvermogen,
nettari
even, elektriciteitsprijzen en marktopportuniteiten — kan combineren om de
gemiddelde elektriciteitsprijs op de site te optimaliseren. EMPOWERING YOUR FUTURE

evenwichtsverantwoordelijken hebben een product ter beschikking om industriële
batterijen te valoriseren binnen hun portefeuille.

Een uitdaging hierbij is dat er vaak kleine, maar relevante verschillen bestaan tussen
de producten van verschillende evenwichtsverantwoordelijken. Dit heeft een directe
impact op de keuze van leverancier. De leverancierskeuze beïnvloedt dus niet langer
uitsluitend de eindverbruiker, maar ook de investeerder van deze industriële
batterijen. Ook hier kan een contract of supply split een mogelijke oplossing zijn.

In de meeste gevallen wordt een revenue share overeengekomen met de
evenwichtsverantwoordelijke. Er zijn ook partijen die met een vaste
inkomstenvergoeding werken.

3. Meterconfiguratie

Met de meterconfiguratie wijzen we op de verschillende mogelijkheden voor de
aansluiting van de batterij.

3.1 Behind-the-meter batterijopslag

Behind-the-meter batterijopslag zijn industriële batterijen die achter hetzelfde
aansluitings- en toegangspunt worden geplaatst als het verbruik en de
zonneproductie.

Batterijen die achter de meter worden geplaatst, bieden een belangrijk intrinsiek
voordeel. Ze kunnen niet alleen worden ingezet voor energiehandel op de
elektriciteitsmarkten, maar ook voor het ondersteunen van een slim en
geoptimaliseerd lokaal energie-ecosysteem.

Zo dragen ze bij aan de verdere elektrificatie van de site, waarbij de eindverbruiker
alle relevante randvoorwaarden— zoals het beschikbare aansluitingsvermogen,
nettarieven, elektriciteitsprijzen en marktopportuniteiten — kan combineren om de
gemiddelde elektriciteitsprijs op de site te optimaliseren.EMPOWERING YOUR FUTURE

Figuur 2: Behind the meter batterijopslag

3.2 Aansluiting met extra meter

Bij een aansluiting met een extra submeter zoals op Figuur 3, wordt er achter de
hoofdmeter en extra Fluvius facturatiemeter geïnstalleerd. De submeter wordt hierbij
voorzien van een eigen toegangspunt (EAN-nummer). Er worden dus twee
toegangspunten achter één aansluitingspunt gecreëerd. Hoewel deze configuratie er
naar alle waarschijnlijkheid in de nabije toekomst zal komen (verwacht Q1 2026), is
dit vandaag de dag nog niet mogelijk.

Deze aansluitingsconfiguratie beperkt de contractuele afspraken tussen
verschillende partijen, alsook administratieve last indien de batterij door een andere
partij wordt geïnstalleerd.

In het huidige concept zoals Fluvius de dienst heeft uitgewerkt is er geen netting
mogelijk tussen de batterij en de rest van de site. Hiervoor dienen nettarieven
betaald te worden. De batterij kan bijgevolg uitsluitend ingezet worden voor
energiehandel en ondersteuning van de netstabiliteit van de Belgische netzone.
Bij de uitwerking van de supply split wordt bekeken welke nettarieven bij deze
configuratie dienen betaald te worden.

Deze regeling maakt het technisch en juridisch mogelijk dat verschillende entiteiten
(zoals een batterij, laadpaal of productie-eenheid) achter dezelfde aansluiting elk
een afzonderlijk contract met een eigen energieleverancier (en BRP) kunnen
aangaan.

In het kader van de Europese Elektriciteitsrichtlijn (EU 2019/944), onderdeel van het
Clean Energy Package, worden lidstaten verplicht om eindgebruikers meer
keuzevrijheid te geven in hun toegang tot de elektriciteitsmarkt. Eén van de concrete
verplichtingen is de mogelijkheid om meerdere toegangspunten of leveranciers te
activeren achter één fysieke aansluiting — de zogenaamde “contract split”. De
contract split moet volgens deze richtlijn op 17 januari 2025 omgezet zijn in nationale
wetgeving.


Question: Kun je een lijst geven van standaardautomaten tot 100A met de daarbijhorende kabelsecties?

2.5.1.2. Vaste aannemers
* Elektrische poorten en schuiven: Hans Cuypers, info@poortautomatisatie.be
* Automatisatie deuren: Aesa Abloy
* Elektrische sloten: Aesa Abloy
* Valbeveiliging: Migale, info@migale.be
* Glasvezel afwerking: A² Networks (wordt opgevuld door ICT)
* Kijk: DJ Networks(Nieuw-huis) (wordt opgevuld door TB)
* Kabeldozen: Telenet (wordt opgevuld door ICT)
* Branddetectie en centrale: Telenet (opgevold door ICT)
* Omroepinstallatie: Blue Moon (opgevold door ICT) 2.5.2. Kabels
Omschrijving
Het betreft alle leveringen en werken voor de realisatie van het elektrische leidingnet. In overeenstemming met de algemene en/of specifieke bepalingen van het bijzonder bestek, dienen de onder deze post begrepen eenheidsprijzen, hetzij volgens uitsplitsing in de samenvattende opmeting, hetzij in hun globaliteit, steeds te omvatten:
* het maken van de nodige sleuven en doorgangen in wanden, vloeren en plafonds;
* het leveren en montage van de mantelbuizen en/of kabelgeleiders;
* het trekken en verleggen van de draadgeleiders;
* het afdichten van doorboringen en sleuven in muren, doorgangen in vloeren en plafonds;
* het waar nodig voorzien van brandwerende afdichtingen in functie van de vereiste brandweerstand (volgens het KB van 07/12/1997 en wijzigingen);
* het verzamelen van alle puin en afval en zijn dagelijkse afvoer. Meting
meeteenheid: per lopende meter, per sectie;
meetcode: netto lengte, gemeten volgens de afmetingen op plan, te vermeerderen met de lengte nodig voor de aansluiting een de elektrische installatie (min. 2 x 1 m), exclusief kniplengte.
aard van de overeenkomst : Forfaitaire Hoeveelheid (FH). Uitvoering: Route van de "externe" LS kabels (buiten het gebouw)
Momenteel is er nog geen nood aan extra bekabeling buiten het gebouw. Echter dient er voor de toekomst wel iets voorzien te worden. Er zal op het nieuwe traject tussen bestaande trekput en nieuwe trekputten een extra wachtbuis Laagspanning voorzien worden diameter minimaal 160mm. REFERENTIENORMEN
MATERIALEN
A.R.E.I.: Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties
NBN C 15-364-23 - Elektrische laagspanningsinstallaties - Elektrische installaties van gebouwen - Keuze en opstelling van
het elektrisch materieel - Leidraad (1987)
NBN C 32 - reeks123/124 /131/132+addenda - Geïsoleerde draden en leidingen voor installaties en NBN C 33
Reeks NBN C 61- Materieel voor huishoudelijke installaties en dergelijke
NBN EN 50085-1 - Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 1: Algemene eisen (1994)
NBN EN 50086-2-1 - Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-1: Bijzondere eisen voor systemen met harde
buizen (1996)
NBN EN 50086-2-2 - Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-2: Bijzondere eisen voor systemen met
buigzame buizen (1995)
NBN EN 50086-2-3 - Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-3: Bijzondere eisen voor systemen met
flexibele buizen (1995)
NBN EN 50086-2-4 - Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-4: Systemen van buizen voor aanleg in de
grond (1995)
NBN C 30-004 - Blanke draden - Geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en
leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003)
NBN C 30-004 - Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en
leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003)
NBN C 18-300 - Leidraad voor de bescherming tegen blikseminslag van elektronische en elektrische installaties voor lage en
zeer lage spanning (1989)
NBN C 68-685-2-1 - Materieel voor het aanbrengen van blanke draden, geleiders en kabels - Leidingen en toebehoren -
Verbindingsinrichtingen (fuse- en afschakeltoebehoren voor huishoudelijke en gelijkaardige elektrische installaties - Deel
2: Bijzondere voorschriften voor aftakdozen, verbindingsdozen, trek- en lasdozen (1990)
NBN C 71-100 - Elektrische verlichtingsstoestellen en toebehoren - Veiligheidsverlichting - Installatieregels en instructies voor
de controle en het onderhoud (1988)
NBN C 71-207 - Algemene voorschriften voor elektrische kook- en verwarmingstoestellen voor huishoudelijk en analoog
gebruik (CEI 11 Deel I - 1984) (1977) BEVEILIGINGSMAATREGELEN
De kabelbuizen moeten vervaardigd zijn uit een onbrandbaar, zelfdovend materiaal, zij dragen het CE
merkteken. De diameter van de buizen wordt gekozen, in functie van het aantal en de
maximumdiameter van de draden die erin moeten getrokken worden, overeenkomstig de
aansluitingen op het overdrachtssysteem. De inwendige afmetingen van de kabelbuizen en hun
aansluitbenodigdheden moeten daarbij zodanig gekozen zijn, dat het mogelijk blijft de geleiders of de
kabels gemakkelijk te trekken en/of te verwijderen na plaatsing van de kabelbuizen en hun onderdelen
(conform A.R.E.I.). De kabelbuizen zullen aan hun uiteinden de isolatie van de geleiders niet kunnen
beschadigen (conform A.R.E.I.). Stalen van de aan te wenden bevestigingsmiddelen (klemmen,
kabelgoten, zadels, beugels, pluggen en schroeven) worden voorafgaandelijk ter goedkeuring
voorgelegd aan het bestuur. GELEIDERS - DRADEN
De geleiders en de toegelaten stroomsterktes stemmen overeen met de voorschriften van het A.R.E.I..
Het aantal geleiders en de geleiderdoorsnede van een stroombaan wordt oordeelkundig gekozen in
functie van haar bestemming.
Ze dienen in overeenstemming te zijn met de respectievelijke belasting van de stroombaan :
*   Stroombanen die uitsluitend verlichtingstoestellen voeden moeten minstens een
    geleiderdoorsnede van 1,5 mm2 hebben.
*   Stroombanen die contactdozen voeden moeten minstens een geleiderdoorsnede van 2,5
    mm2 hebben.
*   In geval van een driefasige aansluiting moeten de éénfasige stroombanen (zowel die voor de
    verlichting als die voor de voeding van de contactdozen) zo gelijkmatig mogelijk verdeeld
    worden over de drie fazen.
*   De doorsnede van de geleiders van een mono- of driefasige stroombaan bestemt voor de
    voeding van een elektrisch fornuis, afzonderlijke ovens en verwarmingsplaten, een
    wasmachine of elektroboiler moet minimaal 4 mm2 bedragen.
*   Kleinere doorsneden zijn slechts toegelaten voor voedingsstroombanen die deel uitmaken van
    bediening-, controle- signalisatie of meetstroombanen (0,5 mm²).De draden, die in de buizen getrokken worden, zijn van het type VOB voor plaatsing in
thermoplastische buizen (type 1fh), of
Eén en ander vergezeld van een attest van de fabrikant, waarop de isolering is aangeduid. De
geleiders zullen alle uit één stuk zijn, zonder binddraad, noch las. De draden die worden aangesloten
op een fase, dienen een isolatie te hebben, conform de genormaliseerde kleurcodes.
Beschermingsgeleiders zijn geelgroen. GELEIDERS - KABELS
Behoudens concrete aanwijzingen in het bijzonder bestek worden het type kabel en de voorziene
diameters van de geleiders gekozen door de installateur overeenkomstig hun bestemming binnen het
installatienetwerk en opstellingswijze conform het A.R.E.I. De installateur draagt in deze de volledige
verantwoordelijkheid. Conform AREI richtlijn zijn volgende classificatie van toepassing:
1. F2-bekabeling (AREI, uitzonderlijk geplaatst) = ECA of hoger (CPR)
2. F1-bekabeling (AREI, in buizen geplaatst) = ECA of hoger (CPR)
3. ZA-bekabeling (AREI, zwaartegraad) = C2 (CPR)
4. SD-bekabeling (AREI, rookontwikkeling) = c1 (CPR) UITVOERING
ALGEMEEN
Het plaatsen en bevestigen van de kabelbuizen gebeurt overeenkomstig A.R.E.I.. Behoudens
andersluidende bepalingen gelden onderstaande voorschriften.
Alle leidingen worden in principe onzichtbaar (inbouw) aangelegd. Behoudens specifieke voorschriften
in het bestek mogen leidingen evenwel zichtbaar (opbouw) uitgevoerd worden in de lokalen die niet
bepleisterd worden, zoals kelders, zolders, garages, e.d.
Alle inbouwwerken en het doorboren van gewelven, muren, plafonds, het uithollen van de groeven
voor het blindleggen van de buizen, de inkepingen in het timmerwerk, zullen minimaal volgens de
regels van de kunst en volgens de aanwijzingen van de architect uitgevoerd worden. Waar sanitaire,
verwarmings- of ventilatieleidingen en elektrische leidingen elkaar zouden kruisen, is een optimale
coördinatie vereist.
Men zal ervoor zorgen de leidingen verwijderd te houden van schouwen en verwarmingsinstallaties.
Voorzorgen worden genomen om te vermijden dat de buizen geplaatst worden in een omgeving met
chemisch corrosieve atmosfeer.
Het is verboden:
- verbindingen, aansluitingen of draadbussen tussen geleiders te verwezenlijken in de
kabelbuizen.
- buizen uit thermoplastisch materiaal aan te wenden op plaatsen waar de temperatuur
normaal de 60°C kan overschrijden.
- in kabelbuizen leidraden, koperbanddraad, soepele Csub-snoeren of gelijkaardige te
trekken.
- in niet-geïsoleerde kabelbuizen, leidingen zonder versterkte isolatie, zoals het type VOB te
plaatsen.
Thermoplastische vlamverspreidende buizen mogen slechts worden gebruikt wanneer ze ingegoten
zijn in beton.
De kabelbuizen moeten voldoende vastgehecht worden en hun eventuele verbindingsmoffen mogen
niet kunnen verschuiven.
Voor de ter plaatse gemaakte bochten in de kabelbuis en mits de kromtestraal niet kleiner zijn dan:
- 10 x de uitwendige diameter, bij metalen kabelbuizen.
- 8 x de uitwendige diameter, bij soepele thermoplastische kabelbuizen.
- 5 x de uitwendige diameter, bij stijve thermoplastische kabelbuizen.
Het moet steeds mogelijk zijn de geleiders in te trekken of er terug uit te verwijderen.
In de aftak-, trek- & verbindingsdozen moeten de geleiders toegankelijk blijven; knie- en T-vormige
stukken zijn verboden. De aansluitingen van toestellen in trek- en doorvoerkasten mogen slechts
uitgevoerd worden op een bijpassend klemmenblok.
Alle puin en gruis afkomstig van doorboringen en inslijpingen dient opgemaakt en van de werf
afgevoerd te worden.
Alle gebeurlijke schade die door de installateur van de elektrische installatie veroorzaakt wordt, zal
door zijn zorgen en op zijn kosten worden hersteld. INBOUW IN BETON (vloeren/wanden in zichtbeton, wanden in zichtmetselwerk, ...)
Bij betonnen afwerkingen worden de buizen op aanduiding van de architect in de bekisting aangebracht en/of rechtstreeks op de beton in nieuwbouw gelegd en/of tijdens het metsen in de zichtmetselwerkmuur verwerkt, op voldoende plaatsen bevestigd en met mortel ingeplakt, vóór het storten van de betonmassa.
De buizen kunnen ook worden ingewerkt in een dekvloer, voorzover deze een dikte heeft van minimaal 3 cm. Buizen die op vloeren zonder dekvloer liggen (bv. op zolders) dienen over hun ganse lengte en op een breedte van 5 cm aan weerszijden beschermd met een laag cementmortel.
Let wel: zonder voorafgaandelijke toelating van de architect/stabiliteitsingenieur mogen er in geen geval gaten en sleuven (zelfs geen oppervlakkige) worden gemaakt in betonnen wanden, zichtmetselwerk, betonbalken of voorgespannen liggers. Toepassing: zie plannen (symbolen hebben andere kleur) INBOUW IN HOLLE CONSTRUCTIES (Gipswanden, voorzetwanden, verhoogde vloeren)
De ingewerkte buizen zijn verplicht van het niet-vlamverspreidende type. Wanneer leidingen geplaatst worden tussen een plafond en een vloer, in de spouw en andere lege ruimten, zijn ze - indien ze niet geplaatst worden in buizen - tenminste gelijkwaardig aan het type met PVC- isolatie al dan niet voorzien van een metalen bescherming zoals VEVE of VVE.
Is leidingen onzichtbaar worden in buizen die niet de vereiste mechanische weerstand bezitten, dienen deze beschermd te worden op de plaatsen waar risico's op beschadiging bestaan, zoals bijvoorbeeld bij kruising op vloerbalken.
Zonder voorafgaandelijke toelating van de architect mogen geen sleuven in kepers van 4" of minder en geen inkepingen gemaakt worden in constructiehout van vloer- of dakgebinten, op meer dan 25 cm van de muren en de balken ondersteunen. Geen inkepingen dieper dan 2 cm mogen gemaakt worden in houten vloergebinten. OPBOUW VAN LEIDINGEN (boven valse plafonds, aan plafonds, op betonnen wanden en kolommen)
De opbouwleidingen worden waterdicht uitgevoerd.
Waar geen mechanische beschadigingen (ook vanwege ongedierte) te verwachten is kunnen opbouw PVC buizen in WD-uitvoering toegelaten worden. In alle andere gevallen zal de uitvoering in XFVB zijn.
Wanneer verschillende kabelbuizen eenzelfde weg volgen, moeten ze onderling volstrekt evenwijdig zijn in de rechtlijnige gedeelten en volgens volledig concentrische cirkelbogen in de bochten geplooid worden. In de bochten mag ook aaneenrijgen worden dat alle kabelbuizen van hetzelfde stel, gebogen worden volgens cirkelbogen met eenzelfde straal waarvan de middelpunt gemeen zijn op de middenlijn van de hoek gevormd door de twee rechtlijnige gedeelten. De keuze tussen beide werkwijzen behoort in elk geval door de architect goedgekeurd te worden. De kabelbuizen van eenzelfde stel worden met gelijke tolerantie van elkaar geplaatst.
De afstanden tussen de bevestigingspunten worden zodanig gekozen dat de kabelbuizen een goed rechtlijnig tracé volgen. In de rechte gedeelten is er minstens een bevestiging op de 80 cm verticaal en 30 cm horizontaal voor kabelbuizen van plastisch materiaal en op de 80 cm voor stalen kabelbuizen, één bevestiging aan elk uiteinde van de bochten, alsook één bevestiging langs beide zijden van verbindingsdozen. De bevestigingen worden met gelijke tussenafstanden geplaatst. Ter plaatse van koppelstukken, schakelaars, stopcontacten,... wordt een bevestiging voorzien op maximaal 10 cm van het element.
De kabelbuizen in plastisch materiaal moeten vrij kunnen uitzetten. Hiertoe worden de bevestigingen niet op de kabelbuizen verankerd en worden de doorsvoeren door muren en plafonds uitgevoerd door een kabelbuis met grotere diameter, vastgehecht in metselwerk. Alle vrije uiteinden van kabelbuizen uit plastisch materiaal of staal worden zorgvuldig afgezaagd en ontbraamd.
Ter hoogte van uitzettingsvoegen moeten de kabelbuizen op deze plaats van een schuifstelsel worden voorzien.
De kabelbuizen worden bevestigd met tweevleugelige zadels in de droge lokalen, en op bodembetonvloer met schroeven met ronde kop in pluggen van minstens 30 mm lengte vastgezet. De zadels worden met schroeven met ronde kop in pluggen van minstens 30 mm lengte vastgezet. De dozen worden met schroeven met afgeschuinde kop in pluggen van minstens 40 mm lengte vastgezet. KABELS MET FUNCTIEBEHOUD BIJ BRANDVolgende kabels dienen uitgevoerd te worden in een type en bevestigingswijze, zodanig dat zij bij brand hun functie behouden:
* Rookafzuiging: de kabels tussen bedieningspunten en centrales en de kabels tussen de centrales en de motoren
* Voedingen van de datakasten (2)
* Voedingen voor de LSS kasten
* Voeding van drukopvoerpomp brand


Question: Kun je een lijst geven van standaardautomaten tot 100A met de daarbijhorende kabelsecties?

De automaten moeten een uitschakelvermogen hebben dat overeenstemt met de te verwachten kortsluitstromen, zoals berekend volgens de gegevens van het A.R.E.I. De nominale stroomsterkten en het aantal polen worden afgelezen van de detailchema's. Alle automaten zullen steeds voldoen aan de BAS-systeem vereisten en bij gevolg een minimale kortsluitstroom hebben van 6kA. Residentiële componenten zijn niet toegelaten.


Question: Kun je een lijst geven van standaardautomaten tot 100A met de daarbijhorende kabelsecties?

Alle automaten zijn van het optype (DIN-rail), waarbij de bedrading is aan te sluiten met behulp van schroeven aan de voorkant van het apparaat.
De automaten moeten een uitschakelvermogen hebben dat overeenstemt met de kortsluitvermogens, zoals berekend volgens de gegevens van het A.R.E.I.
Een beschermingsinrichting tegen overstroom moet in principe geplaatst worden waar een verandering van doorsnede van, aard, van plaatsingswijze of van samenstelling een vermindering van de waarde van de toegelaten stroom in de geleiders voor gevolg heeft.
De beveiligingen zijn van niet-uitschakelbaar type.
Gelijktijdige onderbreking van alle polen door één mechanisme is vereist. In enkelfasige stroomkringen moet de bescherming voorzien worden op de twee actieve geleiders.


Question: Kun je een lijst geven van standaardautomaten tot 100A met de daarbijhorende kabelsecties?

Alle automaten zijn van het opklemtype (DIN-rail), waarbij de bedrading is aan te sluiten met behulp van schroeven aan de voorkant van het apparaat.

De automaten moeten een uitschakelvermogen hebben dat overeenstemt met de te verwachten kortsluitvermogens, zoals berekend volgens de gegevens van het A.R.E.I. De nominale stroomsterkten en het aantal polen worden afgelezen van de detailschema's.

Ze hebben per pool een magnetische en thermische beveiliging en de uitschakeling gebeurt gelijktijdig voor alle polen. De uitschakeling moet plaatshebben onafhankelijk van het inschakelmechanisme. De beveiligingen zijn van het onuitzetbare type.
Gelijktijdige onderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist. In enkelffasige stroomkringen moet de bescherming voorzien worden op de twee actieve geleiders.

Overeenkomstig blikseminslag en elektronische en elektrische installaties voor lage en zeer lage spanning" en IEC62305. ### Uitvoering
Overeenkomstig het A.R.E.I. en TB 400 index B.0.1.
Een beschermingsinrichting tegen kortsluiting moet geplaatst worden aan het begin van elke stroombaan, d.w.z. het begin van de leiding, of de plaats waar de doorsnede, aard of samenstelling van de leiding of haar plaatsingswijze verandert. Er wordt echter toegestaan geen beschermingsinrichting tegen kortsluiting te voorzien bij het begin van een stroombaan op voorwaarde dat de stroomopwaarts geplaatste beschermingsinrichting ook de bescherming van deze stroombaan kan verzekeren (A.R.E.I. art. 224-01 en 104.01).

Een beschermingsinrichting tegen overbelasting moet in principe geplaatst worden waar een verandering van doorsnede, van aard, van plaatsingswijze of van samenstelling een vermindering van de waarde van de toegelaten stroom in de geleiders voor gevolg heeft. ### BLIKSEM- EN OVERSPANNINGSBEVEILIGING
De elektrische installatie wordt beveiligd tegen overspanningen afkomstig van directe en indirecte blikseminslag en van overspanningen ten gevolge van schakelhandelingen. De toegepaste bliksemstroom- en overspanningsafleiders zijn conform NBN 61643-11 (voor laagspanningsinstallaties) en NBN 61643-21 (voor telecom- en datatoepassingen).

In het ALSB (bliksembeveiligingszone 0a, naar 1) wordt een bliksemstroomafleider van het Type 1 geplaatst. Indien het hoofdverdeelbord niet enkel een stroomverdeling naar secundaire verdeelborden voorziet, maar er vanuit het hoofdbord tevens rechtstreeks eindapparatuur wordt gevoed, dan wordt een gecombineerde bliksemstroom- en overspanningsafleider geplaatst (Type 1 en Type 2). In alle verdeelborden (bliksembeveiligingszone overgang 0a naar 1, resp. 1 naar 2) worden de voedingsgeleiders beveiligd door middel van Type 2 afleider.
Worden bepaalde eindgebruikers (bv. naar elektronische apparatuur die een hoge beschikbaarheid vereisen) zo geplaatst dat zij onderworpen kunnen worden aan hoge geïnduceerde overspanningen (vb. plaatsing kabels tegen buitengevel, lange trajecten enz...) dan worden overspanningsafleiders van het Type 3 voorzien ter hoogte van de eindapparatuur.

De energetische coördinatie tussen bliksem- en overspanningsafleiders moet gewaarborgd worden overeenkomstig NBN EN62305-4, zowel aan energie, als aan databzijde. Bij toepassing van afleiders uit eenzelfde gecoördineerde fabrikantenfamilie mag dit worden aangetoond door een attest van de fabrikant. Worden bliksem- en overspanningsonderbrekers van verschillende fabrikanten toegepast, moet de energetische coördinatie door proeven of door berekening kunnen aangetoond worden. ### HOOFDSCHAKELAARS
#### Omschrijving
Hoofdschakelaars zijn schakelaars die de hoofdaansluiting van de elektrische installatie beveiligen...Het begin van iedere elektrische installatie moet voorzien zijn van een algemene scheidingsschakelaar (last- of hoofdschakelaar), die de gelijktijdige veiligheidsonderbreking van al de fazen en eventueel van de nulgeleider (4-polig) kan verzekeren. Materiaal
De algemene scheidingsschakelaar is van het hoofdtype of van het type met dubbele drukknop en geschikt voor inbouw in het verdeelbord. De nominale stroomsterkte is aangepast aan de aansluitautomaat, zonder nochtans minder dan 40 A te bedragen. DIFFERENTIEELSCHAKELAARS Omschrijving
Bij de differentieelschakelaars schakelt het gedeelte automaat in geval van kortsluiting of overstroom. In geval van aardlekstroom schakelt zowel de differentieelrichting als het gedeelte automaat. Materiaal
De differentieelschakelaars voldoen respectievelijk aan de voorschriften van NBN EN 61008 - Automatische differentieelschakelaars zonder ingebouwde bescherming tegen overstroom voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCCB's) en NBN EN 61009 - Automatische differentieelschakelaars met ingebouwde bescherming tegen overstroom voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCBO 's). Zij zijn ingebouwd in een zelfdovend kunststofomhulsel en uitgerust met een systeem voor snelbevestiging op DIN-rail. De aansluitklemmen laten Cu- of Alu-verbindingen toe van geleiders tot 25 mm2. Gelijktijdige onderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist. Elke beschermende pool van de uitschakelaar moet voorzien zijn van een thermische en een magnetische schakelaar. Elk toestel is voorzien van een testknop om de goede werking te kunnen nagaan. Zij moeten respectievelijk weerstaan aan een kortsluitstroom, die overeenstemt met het kortsluitvermogen op hun plaats binnen de installatie (minimaal 3000A). De gevoeligheid is respectievelijk 30, (100), 300mA of 500 mA, volgens de aanduidingen op de schema's en/of in overeenstemming met de vereisten van het A.R.E.I. Vast opgestelde gebruikstoestellen en contactdozen, toegelaten in wasruimten, stortbaden en badkamers, evenals contactdozen voor het aansluiten van wasmachines moeten door een differentieelschakelaar met grote of zeer grote gevoeligheid (ten hoogste 30mA) beschermd worden. Dit impliceert dat iedere huishoudelijke installatie standaard zal worden uitgerust met minimaal twee differentieelschakelaars. Indien de spreidingsweerstand van de aardverbinding groter is dan 30 Ohm, moet de bescherming aangevuld worden met inrichtingen met grote of zeer grote gevoeligheid. De nominale stroomsterkte, afschakelstroom en de gevoeligheid van de differentieelrichting wordt per type aangegeven op de schema's van de verdeelborden. AUTOMATISCHE SCHAKELAARS Omschrijving
Automatische schakelaars betreffen de toestellen die de bescherming tegen kortsluiting en overbelasting verzekeren. In principe wordt elke stroombaan beveiligd door een meerpolige automaat. Materiaal
De automatische schakelaars zijn conform NBN C 61-898 - Automatische schakelaars voor huishoudelijke installaties en dergelijke voor bescherming tegen overstroom + addenda (2000). Zij zijn van het thermo-elektromagnetische type, hun respectievelijke onderbrekingsvermogen is aangepast aan het gebruik binnen de installatie. Zij zijn 1-, 2-, 3- of 4-polig en behoren tot gamma 1 tot63 A. Zij zijn vastklikbaar op een symmetrische DIN-rail en langs beide zijden voorzien van een mantelklem tot 25 mm2. Twee draden van verschillende doorsnede moeten kunnen aangesloten worden.
In huishoudelijke lokalen of plaatsen mag de te verwachten éénfasige kortsluitstroom aan de uitgangsklemmen van de eerste reeks beschermingsinrichtingen tegen overstroom, geplaatst na de algemene automatische differentieelschakelaar, niet groter zijn dan 3000 A.
De beschermingsinrichtingen geplaatst voor dit punt hebben, hetzij een minimum-onderbrekingsvermogen en, indien van toepassing een minimum schakelvermogen, hetzij een minimumweerstand tegen kortsluiting zoals bepaald in de desbetreffende door KB gehomologeerde normen, voor de bescherming tegen overstroom en de automatische differentieelschakelaar, 3000 A op 230V éénfasig, voor de aansluitautomaat 6000 A.
De selectiviteit tussen de automatische schakelaars en de stroomopwaarts geïnstalleerde smeltveiligheid moet verzekerd zijn, dit wil zeggen dat de I2t waarde van de smeltveiligheid over de smelttijd groter moet zijn dan de totale I2t waarde van de automatische schakelaar voor alle waarden van de mogelijk optredende kortsluitstromen. ### 2.4.3. Andere modulaire toestellen
#### 2.4.3.1. Schakelklokken
Omschrijving
De modulaire toestellen dienen geschikt voor DIN - rail bevestiging.
De toestellen dienen gekozen te worden in functie van de elektrische installatie.
Alle sturingen dienen aan stuurzijde uitgevoerd te worden in 24 VDC tenzij uitdrukkelijk anders vermeld.
Meting
aard van de overeenkomst met Pro Memorie (PM), prijs zit vervat in prijs van het laagspanningsbord.
- Schakelklok met weekprogramma
- Astronomische schakelfunctie (automatische berekening van de zonsopgangs- en - ondergangstijden voor het hele jaar)
- Astro-modus omkeerbaar (s avonds AAN - 's morgens UIT of s avonds UIT - 's morgens AAN) of desgewenst naar
- Simulatie van de schakeltijden (berekende Astrotijden en geprogrammeerde AAN/UIT-schakelingen)
- 2 kanaal
- 56 geheugenplaatsen
- Vakantieprogramma
- Automatische zomer-/wintertijdomschakeling
- Schakelklokken zijn geschikt voor DIN rail bevestiging #### 2.4.3.2. Contactoren
Zijn overeenkomstig de norm NBN C63-158/1. Nominale stroomsterkte en aantal polen zoals vermeld op het schema indien aanwezig. DIN rail bevestiging. #### 2.4.3.3. Teleruptoren
Materiaal
Het betreft afstandsschakelaars aangewend voor de ontsteking van verlichting vanuit meerdere bedieningspunten, cascadebediening en/of het sequentieel aansturen van verschillendeverlichtingskringen. De bijhorende schakelpunten zijn elektronische drukknoppen (impulsschakelaars), bediend m.b.v. één enkel druk op de knop, zij voldoen aan de voorschriften van NBN C 61-1 en NBN EN 60-669-1. Schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik vaste elektrische installaties - elektronische schakelaars (2003). De bijhorende teleruptoren (relais) volgens NBN EN 60669-2-2(1998) worden opgesteld in de verdeelkast. Ze zijn van het modulaire type, bestemd voor bevestiging op DIN-rail en zijn geschikt voor 230 V, 16A en/of 10A, afhankelijk van het te schakelen vermogen, bijkomend voorzien van o.a. contactoren. De bedieningsspanning is 230V. Studie en bedieningsschema zijn voor te leggen aan de ontwerper.

Specificaties
Type: modulair voor bevestiging op DIN-rail
bedieningsfuncties: volgens aanduiding elektrisch schema
Schakelaars: inbouw 2.4.3.4. Transformatoren

Tegen kortsluiting en overbelasting beveiligde transformator voor DIN-rail bevestiging. Secundaire spanning is in functie van de aan te sluiten apparatuur. Primaire en secundaire zijn galvanisch gescheiden. 2.4.3.5. Enkelfasige voedingen

Tegen kortsluiting en overbelasting beveiligde enkelfasige voeding voor DIN-rail bevestiging. De voeding is gestabiliseerd en gefilterd. Ingangsspanning 230V, uitgangsspanning afhankelijk van aan te sluiten apparatuur. 2.4.3.6. Meettoestellen

Voorzien van een gemakkelijk leesbaar scherm dat het gelijktijdig toezicht van drie fasen en de nulleider toelaat.

Eigenschappen
* Compatibel met Emaze sensoren (gekoppeld via impulsgever-uitgang)
* Meting actieve energie
* Resolutie 1kWh
* Nauwkeurigheidsklasse 1
* DIN-rail montage
* Conform EN 62053-21 & EN 62053-23
* Voorzien van een impulsgever-systeem
* Intuïtief gebruik met behulp van menu's
* Groot scherm met krachtige verlichting voor een betere leesbaarheid
* Geoptimaliseerde alarmen met datering
* Intern geheugen 2.5. Verdeling

2.5.1.1. Kabels

Omschrijving
Het betreft alle leveren en werken voor de realisatie van het elektrische leidingnet. In overeenstemming met de algemene en/of specifieke bepalingen van het bijzonder bestek, dienen de onder deze post begrepen montagedraden, hetzij volgens uitsplitsing in de samenvattende opmeting, hetzij in hun globaliteit, steeds te omvatten:- het maken van de nodige sleuven en doorgangen in wanden, vloeren en plafonds;
- het leveren en montage van de mantelbuizen en/of kabelgeleiders;
- het trekken en verbinden van de draadgeleiders;
- het afdichten van doorboringen en sleuven in muren, doorgangen in vloeren en plafonds;
- het waar nodig voorzien van brandwerende afdichtingen in functie van de vereiste brandweerstand volgens het KB van 19/12/1997 en (wijzigingen);
- het verzamelen van alle puin en afval en zijn dagelijkse afvoer. Meting
meteenheid: pro memorie MATERIALEN
REFERENTIENORMEN
AREI: Algemeen reglement op de Elektrische Installaties
NBN C 15-215: Elektrische laagspanningsinstallaties - Elektrische installaties van gebouwen - Keuze en opstelling van het elektrisch materieel - Leidingen (1987)
NBN C 32-004/323/324/331/332-Vademecum - Geïsoleerde draden en leidingen voor installaties en NBN C 33
Werkt NBN C 61: Algemeen over huishoudelijke installaties en dergelijke
NBN EN 50086-1: Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 1: Algemene eisen (1994)
NBN EN 50086-2-1: Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-1: Bijzondere eisen voor systemen met harde buizen (1994)
NBN EN 50086-2-2: Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-2: Bijzondere eisen voor systemen met buigzame buizen (1995)
NBN EN 50086-2-3: Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-3: Bijzondere eisen voor systemen met beschermleidingen (1995)
NBN EN 50086-2-4: Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 2-4: Systemen van buizen voor aanleg in de grond (1994)
NBN C 32-004: Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003)
NBN C 30-004: Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003)
NBN N 18-300: Leidraad voor de bescherming tegen blikseminslag van elektronische en elektrische installaties voor lage en zeer lage spanning (1989)
NBN C 68-000-1-1: Materieel voor het aanbrengen van blanke draden, geleiders en kabels - Leidingen en toebehoren - Verbindingsinrichtingen (Las- en aftakkinginrichtingen) voor huishoudelijke en dergelijke vaste elektrische installaties - Deel 1-1: Algemene voorschriften voor draadklemmen en aftakkingen, trek- en lasdozen (1996)
NBN C 71-100: Elektrische verlichtingstoestellen en toebehoren - Veiligheidsverlichting - Installatieregels voor huiselijke en voor het gebruik in het openlucht (1988)
NBN C 73-201: Algemene voorschriften voor elektrische kook- en verwarmingstoestellen voor huishoudelijk en analoog gebruik (Deel 11 Deel I - 1964) (1977) BUIZEN & BEVESTIGINGSMIDDELEN
De kabelbuizen moeten vervaardigd zijn uit een onbrandbaar, zelfdovend materiaal, zij dragen het CE-merkketen. De diameter van de buizen wordt gekozen in functie van het aantal en de maximumdiameter van de draden die erin moeten gelegd worden, overeenstemmend de aanduidingen op het ééndraadsschema. De inwendige afmetingen van de kabelbuizen en hun aansluitbenodigdheden moeten daarbij zodanig gekozen zijn, dat het mogelijk blijft de geleiders en/of kabels gemakkelijk te trekken en te vervangen na plaatsing van de kabelbuizen en hun onderdelen (conform A.R.E.I.). De kabelbuizen zullen aan hun uiteinden op plaatsen waar de temperatuur permanent de 40°C kan overschrijden. De aan te wenden bevestigingsmiddelen (klemmen, beugels, pluggen en schroeven) worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. GELEIDERS - DRADEN
De geleiders en de toegelaten stroomsterktes stemmen overeen met de voorschriften van het A.R.E.I. Het aantal geleiders en de geleidersdoorsnede van een stroombaan wordt oordeelkundig gekozen in functie van het te beschermen.
Ze dienen in overeenstemming te zijn met de respectievelijke belasting van de stroombaan
- Stroombanen die uitsluitend verlichtingstoestellen voeden moeten minstens een geleidersdoorsnede van 1,5 mm² hebben.
- Stroombanen die contactdozen voeden moeten minstens een geleidersdoorsnede van 2,5Stroombanen die contactdozen moeten voeden moeten minstens een geleiderdoorsnede van 2,5 mm2 hebben.In het geval van een drie fasige aansluiting moeten de éénfasige stroombanen (zowel die voor de verlichting als die voor de voeding van de contactdozen) zo gelijkmatig mogelijk verdeeld worden over de drie fasen.De doorsnede van de geleiders van een mono- of driefasige stroombaan bestemd voor de voeding van een elektrisch fornuis, afzonderlijke ovens en verwarmingsplaten, een wasmachine of elektrobiler moet minimaal 4 mm² bedragen.Kleinere doorsneden zijn slechts toegelaten voor voedingsstroombanen die deel uitmaken van bediening, controle, signalisatie, of meetstroombanen (0,5 mm²).De draden, die in de buizen gestoken moeten worden van het type VOB voor plaatsing in hermetische buizen (type H) (...)Elk rol zal vergezeld zijn van een etiket van de fabrikant, waarop de isolatie is aangeduid. De geleiders zullen alle in één stuk zijn, zonder binddraad, noch las. De draden die worden aangesloten op een fase, dienen een isolatie te hebben, conform de genormaliseerde kleurcodes. Beschermingsgeleiders zijn geel/groen.


Question: Kun je een lijst geven van standaardautomaten tot 100A met de daarbijhorende kabelsecties?

3.5.2.6. Meettoestellen
De meetcentrales bundelen in een behuizing van 96x96 op compacte wijze door middel van hoog ontwikkelde functies alle noodzakelijke meetwaarden voor het toezicht op een elektrische installatie. Een gemakkelijk leesbaar scherm laat het gelijktijdig toezicht van drie fasen en de nulleider toe. De toestellen bevatten standaard een Modbus RS-485 (ASCII & RTU) communicatiepoort en een ethernet aansluiting. De uitlezing kan gebeuren via uitlezing via webinterface.

Eigenschappen:
* Eenvoudige installatie met slechts twee klemmen
* Spanningsingangen met direct verbinding zonder potentiaaltransformator (PT) tot 600V AC
* Intuïtief gebruik met behulp van easy's
* Groot scherm met krachtige verlichting voor een betere leesbaarheid
* Gepersonaliseerde alarmen met datering
* Intern geheugen
* Modulair 3.6. Verdeling
3.6.1. Kabels

Omschrijving
Het betreft alle leidingen en werken voor de realisatie van het elektrische leidingnet. In overeenstemming met de algemene en/of specifieke bepalingen van het bijzonder bestek, dienen de onder deze post begrepen eenheden/dozen, hetzij volgens uitsplitsing in de samenvattende opmeting, hetzij in hun globaliteit, steeds te omvatten:
* het maken van de nodige sleuven en doorgangen in wanden, vloeren en plafonds;
* de levering en montage van de mantelbuizen en/of kabelgeleiders;
* het trekken en verbinden van de kabelgeleiders;
* het afdichten van doorboringen en sleuven in muren, doorgangen in vloeren en plafonds;
* het waar nodig voorzien van brandwerende afdichtingen in functie van de vereiste brandweerstand (volgens het KB van 19/12/1997 en wijzigingen);
* het verzamelen van alle puin en afval en zijn dagelijkse afvoer.

Meting
meetmethode: per lopende meter, per sectie;
meetcode: netto lengte, gemeten volgens de afmetingen op plan, te vermeerderen met de lengte nodig voor de aansluiting aan de elektrische installatie (min. 2 x 1 m), exclusief kniplengte.
aard van de overeenkomst: Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materialen
REFERENTIENORMEN

| Standaard | Beschrijving |
| :-------- | :----------- |
| AREI | Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties |
| NBN C 10-564-523 | Elektrische laagspanningsinstallaties - Elektrische installaties van gebouwen - Keuze en opstelling van het elektrisch materieel - Leidingen (1987) |
| NBN C 32 - reeks123/124/131/132+addenda | Geïsoleerde draden en leidingen voor installaties en NBN C 33 |
| NBN EN 50086 | Systemen van buizen voor elektrische installaties - Deel 1: Algemene eisen (1994) |
| NBN C 30-002 | Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003) |
| NBN C 30-004 | Blanke draden, geleiders en kabels - Algemeenheden - Brandbestendigheid van elektrische kabels en leidingen - Classificatie en beproevingsmethoden voor de classificatie (2003) |
| NBN C 18-300 | Leidraad voor de bescherming tegen blikseminslag van elektronische en elektrische installaties voor lage en zeer lage spanning. (1989) |
| NBN C 71-100 | Elektrische verlichtingstoestellen en toebehoren - Veiligheidsverlichting - Installatieregels en instructies voor de controle en het onderhoud (1988) |
| IEC 61386 | Leidingsystemen voor kabelbeheer | ### 3.6.1.1. Buizen & Bevestigingsmiddelen
De kabelsystemen moeten zorgvuldig zijn uit een onbrandbaar, zelfdovend materiaal, zij dragen het CE-merk. De diameter van de buizen moet geschikt zijn om de maximale hoeveelheid kabels te bevatten en de aansluitbenodigdheden moeten daarbij zodanig gekozen zijn, dat het mogelijk blijft de geleiders en of kabels gemakkelijk te trekken en/of te verwijderen na plaatsing. Van de kabelbuizen en hun onderdelen (conform A.R.E.I.) en kabelgoten zullen aan alle uiteinden de isolatie van de geleiders niet kunnen beschadigen (conform A.R.E.I.). Stalen van de aan te wenden bevestigingsmiddelen (klemmen, kabelgoten, zadels, beugels, pluggen en schroeven) worden voorafgaandelijk ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. ### 3.6.1.2. Geleiders - draden
De geleiders en de toegelaten stroomsterktes stemmen overeen met de voorschriften van het A.R.E.I. Het aantal geleiders en de geleiderdoorsnede van een stroombaan wordt bepaald aan de hand van een berekening.
Ze dienen in overeenstemming te zijn met de respectievelijke belasting van de stroombaan:
* Stroombanen die uitsluitend verlichtingstoestellen voeden moeten minstens een geleiderdoorsnede van 1,5 mm² hebben.
* Stroombanen die contactdozen voeden moeten minstens een geleiderdoorsnede van 2,5 mm² hebben.
* In geval van een driefasige stroombaan moeten de eenfasige stroombaan (zowel de voor de verlichting als die voor de voeding van de contactdozen) zo gelijkmatig mogelijk verdeeld worden over de drie fazen.
* De doorsneden van de geleiders van een mono- of driefasige stroombaan bestemd voor de voeding van een elektrisch fornuis, afzonderlijke ovens en verwarmingsplaten, een wasmachine of elektroboiler moet minimaal 4 mm² bedragen.
De draden, die in de buizen getrokken worden, zijn van het type H07Z1-R voor plaatsing in thermoplastische buizen (type Tth).
Elke rol of rol verzegeld zijn door de fabrikant, waarop de isolering is aangeduid. De geleiders zullen uit één stuk zijn, zonder binddraad, noch las. De draden die worden aangesloten op een fase, dienen een isolatie te hebben, conform de genormaliseerde kleurcodes. Beschermingsgeleiders zijn geel/groen. ### 3.6.1.3. Geleiders - Kabels
Behoudens concrete aanwijzingen in het bijzonder bestek worden het type kabel en de voorziene diameters van de geleiders gekozen door de installateur, overeenkomstig hun bestemming binnen het installatieschema en opbouwschema conform het A.R.E.I. De installateur draagt in deze de volledige verantwoordelijkheid.
Alle bekabeling heeft het halogeenvrije type(F/SDI).
Conform de CPR richtlijn zijn volgende classificaties van toepassing:
1. F1-bekabeling (AREI, afzonderlijk geplaatst) = Cca of hoger (CPR)
2. F2-bekabeling (AREI, in bundel geplaatst) = Cca of hoger (CPR)
3. SA-bekabeling (AREI, zuurtegraad) = a1 (CPR)
4. SD-bekabeling (AREI, rookontwikkeling) = c1 (CPR)
Alle kabels zullen een minimum brandweerstand Cca hebben.
Gebruikte kabeltypes zijn XGB, EXVB en EXAVB.
**UITVOERING**
**ALGEMEEN**
Het plaatsen en bevestigen van de kabelbuizen gebeurt overeenkomstig A.R.E.I.. Behoudens andersluidende bepalingen gelden onderstaande voorschriften:
Alle leidingen worden in principe onzichtbaar (inbouw) aangelegd. Behoudens specifieke voorschriften in het bestek mogen leidingen evenwel zichtbaar (opbouw) uitgevoerd worden in de lokalen die niet bepleisterd worden, zoals kelders, zolders, garages, e.d.
Alle inbouwdozen en het doorvoeren van voetven, muren, plafonds, het uithollen van de groeven voor het blindleggen van de buizen, de inkepingen in het timmerwerk zullen machinaal volgens de regels van de kunst en volgens de aanwijzingen van de architect uitgevoerd worden. Waar sanitaire, verwarmings- of ventilatieleidingen en elektrische leidingen elkaar zouden kruisen, is een optimale coördinatie vereist.
Men zal ervoor zorgen de leidingen verwijderd te houden van schouwen en verwarmingsinstallaties.Voorzorgen worden genomen om te vermijden dat de buizen geplaatst worden in een omgeving met chemisch corrosieve atmosfeer. Het is verboden:
- verbindingen, aansluitingen of draadbussen tussen geleiders te verwezenlijken in de kabelbuizen.
- buizen uit thermoplastisch materiaal aan te wenden op plaatsen waar de temperatuur normaal de 100°C kan overschrijden.
- kabelbuizen te plooien, koperbanddraad, soepele Csub-snoeren of gelijkaardige te trekken.
- niet geïsoleerde kabelbuizen, leidingen zonder versterkte isolatie, zoals het type V08 te plaatsen. Thermoplastische vlamverspreidende buizen mogen slechts worden gebruikt wanneer ze ingegoten zijn in beton. De kabelbuizen moeten voldoende vastgehecht worden en hun eventuele verbindingsmoffen mogen niet kunnen verschuiven. Voor de ter plaatse gemaakte bochten in de kabelbuizen mag de kromtestraal niet kleiner zijn dan:
- 10 x de uitwendige diameter, bij metalen kabelbuizen;
- 8 x de uitwendige diameter, bij soepele thermoplastische kabelbuizen;
- 5 x de uitwendige diameter, bij stijve thermoplastische kabelbuizen. Het moet steeds mogelijk blijven de geleiders in te trekken of er terug uit te verwijderen; In de aftak-, trek- en verbindingsdozen moeten de geleiders toegankelijk blijven, knie- en T-vormige stukken zijn verboden. De aansluitingen van toestellen in trek- en dovoerkasten mogen slechts uitgevoerd worden op een bijpassend klemmenblok. Alle aan een gruis afkomstig van doorborringen en inslijpingen dient opgevulst en van de werf afgevoerd te worden. Alle gebeurlijke schade die door de installateur van de elektrische installatie veroorzaakt wordt, zal door zijn zorgen en op zijn kosten worden hersteld. 3.6.1.4. Inbouw in betonvloeren
Voor betonvloeren worden buizen de wijdte op aanduiding van de architect in de bekisting aangebracht en/of rechtstreeks op de beton in opbouw gelegd, op voldoende plaatsen bevestigd en met mortel ingeplakt, vóór het storten van de dekmassa.
De buizen kunnen ook worden ingewerkt in een dekvloer, voorzover deze een dikte heeft van minimaal 3 cm. Buizen die op vloeren zonder dekvloer liggen (bv. op zolders) dienen over hun ganse lengte en op een breedte van 5 cm aan weerszijden ingehermeld met een laag cementmortel.
Ter hoogte van iedere plafondlichtpunt zal een stevige bevestigingshaak mee in de vloerplaat gegoten of in het plafond ingewerkt worden. Deze beugel steekt 1 cm uit het afgewerkte oppervlak van het onderliggende plafond en kan een verlichtingsarmatuur dragen van minstens 25 kg. De lichtpunten staan aangegeven op het elektriciteitsschema en/of worden geplaatst op aanwijzing van de architect.
Let wel : zonder voorafgaandelijke toelating van de architect/stabiliteitsingenieur mogen er in geen geval gaten en sleuven (zelfs geen oppervlakkige) worden gemaakt in betonbalken of voorgespannen liggers. 3.6.1.5. Inbouw in holle constructies (Gipswanden, voorgewapenden, verhoogde vloeren)
De ingewerkte buizen zijn verplicht van het niet-vlamverspreidende type. Wanneer leidingen geplaatst worden tussen een plafond en een vloer, in de holten en andere lege ruimten, zijn ze - indien ze niet geplaatst worden in buizen - tenminste gelijkwaardig aan het type met PVC- isolatie al dan niet voorzien van een metalen bescherming, geen VFVB of VVB.
Als er leidingen geplaatst worden in buizen die niet de vereiste mechanische weerstand bezitten, dienen deze beschermd te worden op alle plaatsen waar risico's op beschadiging bestaan, zoals bijvoorbeeld bij plaatsing op vloerdelen.
Zonder voorafgaandelijke toelating van de architect mogen geen sleuven in kepers van 4" of minder en geen inkepingen gemaakt worden in constructiehout van vloer- of dakgebinten, op meer dan 25 cm van de muren die de balken ondersteunen. Geen inkepingen dieper dan 2 cm mogen gemaakt worden in houten vloergebinten. De opbouwleidingen worden waterdicht uitgevoerd.
Waar geen mechanische beschadigingen (ook vanwege ongedierte) te verwachten is kunnen opbouw PVC-buizen in WD-uitvoering toegestaan worden. In alle andere gevallen zal de uitvoering in XFVB zijn.
Wanneer verschillende kabeldozen eenzelfde weg volgen, moeten ze onderling volstrekt eenvoudig zijn in de rechtlijnige gedeelten en volgens volledig concentrische cirkelbogen in de bochten gebundeld worden. In de bochten mag ook aangenomen worden dat alle kabeldozen van hetzelfde stel, gebogen worden volgens cirkelbogen met eenzelfde straal waarvan de middelpunten gelegen zijn op de middenlijn van de hoek gevormd door de twee rechtlijnige gedeelten. De keuze tussen beide werkwijzen behoort in elk geval door de architect goedgekeurd te worden. De kabelbuizen van eenzelfde stel worden met gelijke tolerantie aan elkaar geplaatst. De afstanden tussen de bevestigingspunten worden zodanig gekozen dat de kabelbuizen een goed rechtlijnig tracé volgen in de rechte gedeelten. Er is minstens één bevestiging om de 45 cm verticaal en 70 cm horizontaal voor kabelbuizen van plastisch materiaal en om de 80 cm voor stalen kabelbuizen. Eén bevestiging aan elk uiteinde van de bochten, alsook één bevestiging langs beide zijden van verbindingsdozen. De bevestigingen worden met gelijke tussenafstanden geplaatst. Ter plaatse van koppelstukken, schakelaars, stopcontacten,... wordt een bevestiging voorzien op maximaal 10 cm van het element.
De kabelbuizen in plastisch materiaal mogen vrij kunnen uitzetten; daartoe worden de bevestigingen niet op de kabelbuizen aangedraaid en worden de doorvoeren door muren en plafonds omgeven door een kabelbuis met grotere diameter, vastgezet in metselwerk. Alle vrije uiteinden van kabelbuizen uit plastisch materiaal of staal worden zorgvuldig afgesaagd en ontbraamd.
Ter hoogte van uitzettingsvoegen moeten de kabelbuizen op deze plaats van een schuifstelsel worden voorzien.
De kabeldozen worden bevestigd met twee deugdelijke zaags in de drop, lokalen en de loodgieterijbeugels met verzwaarde voet met verbindingsschroeven uit messing in de vochtige lokalen. De zadels worden met schroeven met ronde kop in pluggen van minstens 30 mm lengte vastgezet. De doken worden met schroeven met afgeschuinde kop in pluggen van minstens 40 mm lengte vastgezet. ### 3.6.1.7. Kabels met functiebehoud bij brand
Volgende kabels dienen uitgevoerd te worden in een type en bevestigingswijze, zodanig dat zij bij brand hun functie behouden, dit wil zeggen dat elke component gebruikt voor de installatie de nodige certificaten heeft die duidelijk aantonen dat deze voldoen aan 1u brandweerstand:
*   Kabelkeuring, de kabels tussen bedieningspunten en centrales en de kabels tussen de centrales en de motoren,
*   Kabels naar branddetectoren, brandsirenes, brandmelders,
*   Kabels van veiligheidssystemen,
*   Kabels van UPS naar verbruikers. ### 3.6.1.8. Brandwerende afdichtingen
Conform de basisnormen voor brand (KB 19/12/1997 en aanvullingen), en de eisen van de plaatselijke brandweer, dienen er zonodig brandwerende afdichtingen rond leidingen, kokers en kabelbanen te worden voorzien. Er zijn daarbij in overeenstemming met de brandcompartimenteringen en in functie van de respectievelijke vereiste brandweerstand. De brandweerstand van de aangewende materialen ter hoogte van vloerdoorgangen herhaaldelijk te waarderen als de opéénvolgende waarde voor de bouwkundige constructie, deze ter hoogte van muurdoorgangen, minimaal dezelfde als deze opgelegd voor de muren in de respectievelijke wanden. Alle aangewende materialen worden beproefd volgens de voorschriften van NBN S 21-301 - Weerstand tegen brand van bouwelementen. Behoudens concrete voorschriften in het bijzonder bestek worden de aan te wenden systemen, op voorstel van de aannemer, ter goedkeuring voorgelegd aan het Bestuur. ### 3.6.1.9. Vochtdichte afdichtingen
Onder geen beding mag vocht infiltreren in de kabelbuizen of trek- & verbindingsdozen. Aangepaste maatregelen moeten genomen worden om te vermijden dat water zich kan ophouden in kabelbuizen en toestellen wanneer ze verbonden zijn. Waar risico zou bestaan op vochtinfiltratie worden, dienenaangepaste, gepaste afdichtingspluggen, doorvoerschijven, e.d. aangewend. Behoudens concrete voorschriften in het bijzonder bestek worden van de aan te wenden systemen, op voorstel van de aannemer, ter goedkeuring voorgelegd aan het bestuur. ### 3.6.2. Kabelgoten
#### Meting
meettoenheid: per lopende meter;
meetcode: netto lengte, gemeten volgens de afmetingen op plan. Buiten de kabelgoten wordt alle bekabeling wonderverdeeld opgebouwd is bij of nieuw te zijn. Indien de aannemer meer kabelgoot wenst te gebruiken dient dit aangegeven te worden in de offerte.
aard van de overeenkomst : Forfaitaire Hoeveelheid (FH) #### Materiaal
De kabelbanen zijn vervaardigd uit verzinkte staalplaat conform NBN-EN 10142/10143.
Ze hebben een U-vormige doorsnede met een boordhoogte van 60 mm. De overboord is dubbel omgezet ter bescherming bij het hanteren. De banen hebben een geschranste langsperforatie in de bodem en de zijwanden. De kabelbanen worden onderling verbonden door middel van:
* koppelplaten voor banen dikte 1 mm die geplaatst worden in de 2 sleufgaten op het einde van elke kabelbaanlengte.
* koppelplaten met lengte 150 mm, voor banen diktes 1,25 en 1,5 mm, die vastgezet worden met schroeven M6x10 en moeren M6.
* Het maken van richtingsveranderingen, T aftakkingen, stijg-en daal- en aanzetstukken, verloopstukken ... zal met behulp van geprefabriceerde hulpstukken, vervaardigd uit hetzelfde materiaal als de kabelgoten, gebeuren.
De aanbieder bepaalt per kabelgoot de breedte van de goot. hierbij gaat hij uit van een maximale vullingsgraad van 75% en scheiding van sterkstroom en zwakstroom. de breedte wordt voorafgaand aan de uitvoering op een uitvoeringsplan aangegeven en ter goedkeuring voorgelegd.
Op de huidige plannen worden enkel de hoofdkaabeladders opgetekend. Op de uitvoeringsplannen worden alle geplaatste kabelbanen opgetekend. De levering bevat, op het plan of in de meetstaat aangeduide hoeveelheden, richtingsveranderingen, zoals hoekstukken, T-stukken, stijg- en daal- en aanzetstukken e.d. zijn inbegrepen.
Deze geprefabriceerde aftakkingen worden in vlakke vorm geleverd en dienen voor het monteren in de juiste vorm geplooid te worden, ze worden schroefloos (snel en gemakkelijk) verbonden met de kabelbaan met behulp van klampen en. Uiteraard is het ook mogelijk de verbinding met een schroef M6 (op stand te brengen). De aftakkingen hebben dezelfde behandeling tegen corrosie en ze verminderen in geen geval de oorspronkelijke stevigheid. De data-, sterk- en zwakstroomleidingen worden steeds van elkaar gescheiden d.m.v. een scheidingsschot. Ze zijn uit hetzelfde fabrikaat als de kabelbanen, hebben een hoogte van 56 mm en zijn 3000 mm lang. Het scheidingsschot wordt eenvoudig vast gelikt in grendels voor scheidingsschotten. De verticale kabelbanen worden afgesloten met een passend deksel in lengten van 2000 mm. Het deksel wordt vastgezet door middel van dekselklemmen uit roestvrij staal. Deze dekselklemmen worden op de dekselrand geklemd en laten toe het deksel af te nemen zonder gereedschap.Het betreft geprefabriceerde elementen uit gegalvaniseerd staal voorzien van perforaties. De afmetingen zijn afgestemd op het aantal voorziene leidingen.Uitvoering
Bij horizontale kabelgoten worden de kabels in één laag aaneensluitend neergelegd op de goot.
Bij verticaal geplaatste kabelgoten of -ladders worden de kabels minimaal om de 50 cm individueel bevestigd. De spanbandjes die voor bevestiging worden gebruikt worden voor het einde der werken allemaal ingekort tot tegen de kabelgoot.
Safe working load en ondersteuningsafstand bij een ondersteuning om de 2m:
| Item | Value |
|---|---|
| kabelbanen i.e.m. breedte 200mm | 45kg/m |
| kabelbanen met breedte 300mm en 400mm | 80kg/m |
| kabelbanen met breedte 500mm en 600mm | 100kg/m |
De maximum ondersteuningsafstand is 3 m. Toepassing
Volgens aanduidingen op de plannen. 3.6.3. Kabeladder
Meting
meeteenheid: per lopende meter.
meetcode: De meting gaat uit van een volledige verticale verbinding tussen de posities van verdeelborden via de schachten of zoals aangegeven op het plan. Indien de aannemer meer kabelladder wenst te gebruiken dient dit aangegeven te worden in de offerte.
aard van de overeenkomst : Forfaitaire Hoeveelheid (FH) Materiaal
Indien de kabeladder is vervaardigd uit Sendzimir verzinkt 2275 staalplaat conform de NBN-EN 10346 en voldoet aan klasse3/klasse 3 voor bescherming tegen corrosie volgens IEC 61537.
De kabeladder is gevormd uit stevige gesloten profielen met minimale hoogte 55 mm en breedte 18 mm, waartussen om de 250 mm sporten zijn geplaatst. De trapeziumvormige sporten moeten vlak zijn met het oog op een goede kabelondersteuning. Ze zijn geperforeerd met sleuven (Ø 8,3 x 18 mm) voor een snelle kabelbevestiging.
De kabeladders worden onderling verbonden door middel van buitengewoon koppelplaten met een lengte van 300 mm, die eenvoudig met twee bijgevoerde bouten M6 vastgezet worden. Wanneer de aard van de te koppelen ladder afwijkt van de normale snijvlakken, gebruikt men vernieuwde koppelplaten. De koppelplaten laten een richtingverandering in het horizontale en het verticale vlak toe.
Alle hulpstukken, zoals bochten, T-stukken, en ophangelementen worden verplichtend van hetzelfde fabrikaat als de kabeladders aangewend. De hulpstukken verminderen in geen geval de oorspronkelijke stevigheid en bezitten dezelfde behandeling tegen corrosie als de kabeladders. Afmetingen:
breedte 100,150, 200, 300, 400, 500, 600, 800 of 1000 mm, lengte 6000 mm
De aannemer bepaalt per kabeladder de breedte van de goot. hierbij gaat hij uit van een maximale breedte benutting van 75%, de breedte wordt voorafgaand aan de uitvoering op een uitvoeringsplan aangegeven en ter goedkeuring voorgelegd. Op de huidige plannen worden enkel de hoofdkabeladders opgetekend. Op de uitvoeringsplannen worden alle geplaatste kabelbanen opgetekend.


Question: Kun je zeggen of er voor vemrogenschakelaars van 400A nog sprake is van uitschakelcurves B, C, of D

2.4.3. Vermogensschakelaars (In 263A)
Omschrijving
Vermogensschakelaars zijn de geprefereerde toestellen die de bescherming tegen kortsluiting en overbelasting verzekeren voor vertrekken die installaties voeden met een stroomwaarde van de beveiliging <263A. De vermogensschakelaars zijn voorzien van een thermomagnetische of elektronische beveiliging. Eigenschappen
De vermogensschakelaars hebben ten minste volgende karakteristieken:
* Ze hebben een regelbaar onmiddellijk conform de normen IEC 60947-1 en 60947-2 categorie A.
* De vermogensschakelaars, dewelke ook lastscheiders zijn, zijn beschikbaar in drie- en vierpolige versie. Alle polen werken gelijktijdig bij opening, sluiting van de vermogensschakelaar.
* Ze hebben een isolatieklasse II volgens IEC 60664-1 tussen voorzijde en hoofdcontacten.
* De vermogen contacten bevinden zich in een omhulsel bestaande uit thermo hardende materie en zijn geïsoleerd t.o.v. het bedieningsmechanisme, het omhulsel, de beveiliging en de hulpmiddelen.
* Ze kunnen op afstand worden bediend via een elektrische motor met energie accumulatie. Bij generatorvoeding de bedienwijze dienen telkens de nodige veiligheidsregels die de fabrikant oplegt in acht genomen te worden.
* De vermogensschakelaars worden bediend met een hendel die drie posities heeft: ON OFF TRIPPED
* Vermogensschakelaars hebben een sterke stroombegrenzingscapaciteit. Hierdoor kan filliatie worden toegepast tussen de vermogensschakelaars. Dit dient adequaat te worden door berekening.
* Het moet mogelijk zijn vermogensschakelaars om percentueelveiligheidswaarden te doen voor toevoeging van een differentieelblok met conformiteit aan bijlage B van de norm IEC 60747-2. De vermogensschakelaar dient de mogelijkheid te hebben om de thermische en/of magnetische drempel in te stellen. Deze instelling kunnen:
* een vast onderdeel zijn van de vermogensschakelaar. Deze kan niet verwijderd worden vermogensschakelaar en vormt één geheel (geen uitwisselbare beveiligingsinstellingen).
* toegevoegd worden via een uitwisselbare module die geconnecteerd word op het basisframe van de vermogensschakelaar, (uitwisselbare beveiligingsinstellingen).
De beveiligingen zijn van het type thermomagnetische of elektronisch, deze zowel thermisch als magnetisch regelbaar en dit voor elke fase. Elektronische beveiligingen zijn conform aan de norm IEC947-2 bijlage F
De elektronische beveiliging laat toe om de beveiligingswijze van een nulgeleider in te stellen:
* Nulgeleider is niet beveiligd (niet geprefereerd)
* Nulgeleiders beveiligd aan de helft van de waarden van de fasen
* Nulgeleiders beveiligd gelijk aan de waarden van de fasen Een elektronisch beveiliging op de vermogensschakelaar laat toe om verschillende metingen uit te lezen dan kan:
* Ter plaatse op de vermogensschakelaar
* Op een display gemonteerd op het laagspanningsbord, het display is door een kabel verbonden met de desbetreffende vermogensschakelaar
* Decentraal waarbij een of meerdere vermogensschakelaars verbonden via een open bussysteem (Ethernet TCP/IP of Modbus RS485, ...) met het LAN netwerk. De vermogensschakelaar(s) dewelke aangesloten worden op het LAN, zal in reële tijd toegang geven tot de data van de uitrusting door gebruik te maken van een standaard internet web browser.
* De verbinding met het LAN kan gebeuren door middel van een draadloze communicatie of door een kabelverbinding. Het moet mogelijk zijn om hulpcontacten aan de vermogensschakelaar toe te voegen om de stand van de vermogensschakelaar of eventuele alarmen in een GBS of ander logisch systeem in te lezen. Standaardisatie binnen RMDA
Om de bestaande standaardisatie te respecteren mag er voor de diverse beveiligingen enkel gebruik gemaakt worden van de volgende merken:
1. ABB-Vynckier
2. Schneider Electric ## 2.4.4. Stroombeveiliging

Het betreft de stroombeveiliging van de verdeelklemmen d.m.v. differentieelschakelaars, automatische zekeringen en hun toebehoren. Er wordt tevens een overspanningsbeveiliging voorzien ter bescherming van het laagspanningsgedeelte en data gedeelte. In geval dat het gebouw hoger is dan 20 m moet er bliksembeveiliging voorzien worden. De werken omvatten het leveren en plaatsen van kalibreerelementen en overeenkomstige automatische schakelaars in de verdeelborden. ### Meting

Pro Memorie. Inbegrepen in de eenheidsprijs van het verdeelbord. ### REFERENTIENORMEN

| Norm | Beschrijving |
|---|---|
| NBN EN 61008 - Automatische differentieelschakelaars zonder ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (1994-2000) | Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties |
| NBN EN 61009 - Automatische differentieelschakelaars met ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (1994-2000) | |
| NBN C 61-141 - Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Kleine automatische schakelaars + add (1982/1001) | |
| NBN C 61-142 - Materieel voor huishoudelijke installaties en dergelijke - Automatische schakelaars voor aansluiting + addenda (1996-1998) | |
| NBN C 61-143 - Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Patronen voor smeltveiligheden met pennen (met erratum) (1982) | |
| NBN C 61-144 - Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Voetstukken voor smeltveiligheden en kleine automatische schakelaars met pennen, herziening 20 (met 1984) | |
| NBN C 61-898 - Automatische schakelaars voor huishoudelijke installaties en dergelijke voor bescherming tegen overstromen + addenda (1992-2000) | |
| NBN EN 60 439 - Schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik in vaste elektrische installaties - Elektronische schakelaars (2001) | |
| NBN EN 61 095 - Elektromechanische schakelaars voor huishoudelijk en dergelijk gebruik + addenda (1996-1998) | |
| NBN EN 61-543 - Aardlekschakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik - Elektromagnetische compatibiliteit (1996) | |
| NBN EN 60255 - Elektrische relais - Werkingseigenschappen van de contacten van elektrische relais (1977) | |
| NBN EN 61-543 - Aardlekschakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik - Elektromagnetische compatibiliteit (1996) | | Alle automaten zijn van het oplegtype (DIN-rail), waarbij de bedrading is aan te sluiten met behulp van schroeven aan de voorkant van het apparaat. De automaten moeten een uitschakelvermogen hebben dat overeenstemt met de te verwachten kortsluitvermogens, zoals berekend volgens de gegevens van het A.R.E.I. De nominale stroomsterkten en het aantal polen worden afgelezen van de schema's. Ze hebben per pool een magnetische en thermische beveiliging en de uitschakeling gebeurt gelijktijdig voor alle polen. De uitschakeling moet plaatshebben onafhankelijk van het inschakelmechanisme.
De beveiligingen zijn uit het netwerkswisselbaar.
Gelijktijdige onderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist. In enkelfasige stroomkringen moet de bescherming voorzien worden op de twee actieve geleiders. Overeenkomstig beveiliging conform de C18-300 - 1989: "Leidraad voor de bescherming tegen blikseminslag van elektronische en elektrische installaties voor lage en zeer lage spanning" en IEC62305. ### Uitvoering

Overeenkomstig het A.R.E.I. en TB 400 index B.0.1. Een beschermingsinrichting tegen kortsluiting moet geplaatst worden aan het begin van elke stroombaan, d.w.z. het begin van de leiding, of de plaats waar de doorsnede, aard of samenstelling van de leiding of haar plaatsingswijze verandert. Er wordt echter toegestaan geen beschermingsinrichting tegen kortsluiting te voorzien bij het begin van een stroombaan op voorwaarde dat de stroomopwaarts geplaatste beschermingsinrichting ook de bescherming van deze stroombaan kan verzekeren. (A.R.E.I. art. 122-B1 en 125-B1).Een beschermingsinrichting tegen overbelasting moet in principe geplaatst worden waar een verandering van doorsnede, van aard, van plaatsingswijze of van samenstelling een vermindering van de waarde van de toegelaten stroom in de geleider voor gevolg heeft. 2.4.4.3. BLIKSEM- EN OVERSPANNINGSBEVEILIGING

De elektrische installatie wordt beveiligd tegen overspanningen afkomstig van directe en indirecte blikseminslag en van overspanningen ten gevolge van schakelhandelingen. De toegepaste bliksemstroom- en overspanningsafleiders zijn conform NBN 61643-11 (voor laagspanningstoepassingen) en NBN 61643-21 (voor telecom- en datatoepassingen).

In het ALSB (bliksembeveiligingszone 0x, naar 1) wordt een bliksemstroomafleider van het Type 1 geplaatst. Indien het hoofdborddeel niet enkel een stroomverdeling naar secundaire verdeelborden voorziet, maar er vanaf het hoofdbord tevens rechtstreeks eindapparatuur wordt gevoed, dan wordt een gecombineerde bliksemstroom- en overspanningsafleider geplaatst (Type 1 en Type 2). In alle verdeelborden (bliksembeveiligingszone overgang 0a naar 1, resp. 1 naar 2) worden de voedingsgeleiders beveiligd door middel van Type 2 afleiders. Worden bepaalde eindgebruikerkringen naar elektrische apparatuur die een hoge beschikbaarheid vereisen zo geplaatst dat zij onderworpen kunnen worden aan hoge geïnduceerde overspanningen (vb. plaatsing kabels tegen buitengevel, lange trajecten enz...) dan worden overspanningsafleiders van het Type 3 voorzien ter hoogte van de eindapparatuur.

De energetische coördinatie tussen bliksem- en overspanningsafleiders moet gewaarborgd worden overeenkomstig NBN EN62305-4, zowel qua energie- als qua afstand. Bij toepassing van afleiders uit eenzelfde geprefabriceerde fabrikantenfamilie mag dit worden verondersteld voor een groot deel van de fabrikant. Worden bliksem- en overspanningsafleiders van verschillende fabrikanten toegepast, moet de energetische coördinatie door proeven of door berekening worden aangetoond worden. 2.4.4.4. HOOFDSCHAKELAARS

Omschrijving
Het begin van iedere elektrische installatie moet voorzien zijn van een algemene scheidingsschakelaar (last- of hoofdschakelaar), die de gelijktijdige veiligheidsonderbreking van al de fazen en eventueel van de nulgeleider (al-polig) kan verzekeren.

Materiaal
De algemene scheidingsschakelaar is van het hefboomtype of van het type met dubbele drukknop en geschikt voor inbouw in het verdeelbord. De nominale stroomsterkte is aangepast aan de aansluitautomaat, zonder nochtans minder dan 40 A te bedragen. 2.4.4.3. DIFFERENTIEELSCHAKELAARS

Omschrijving
De differentieelschakelaars schakelt het gedeelte automaat in geval van kortsluiting of overstroom. In geval van een diëlektroom schakelt zowel de differentieelrichting als het gedeelte automaat.

Materiaal
De differentieelschakelaars voldoen respectievelijk aan de voorschriften van NBN EN 61008 - Automatische differentieelschakelaars zonder ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCCB's) en NBN EN 61009 - Automatische differentieelschakelaars met ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (RCBO's).

Zij zijn ingebouwd in een zelfdovend kunststofomhulsel en uitgerust met een systeem voor snelbevestiging op DIN-rail. De aansluitklemmen laten Cu- of Alu-verbindingen toe van geleiders tot 35 mm2.

Gelijkstroomonderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist. Elke beschermende pool van de uitschakelaar moet voorzien zijn van een thermische en een magnetische schakelaar. Elk toestel is voorzien van een testknop om de goede werking te kunnen nagaan.Bij het plaatsen respectievelijk weerstaan aan een kortsluitstroom, die overeenstemt met het kortsluitvermogen op hun plaats binnen de installatie (minimaal 3000A). De gevoeligheid is respectievelijk 30, (100), 300mA of 1000 mA, volgens de handleidingen op de schema's en/of in overeenstemming met de vereisten van het A.R.E.I. Vooropgestelde gebruikstoestellen en contactdozen, toegelaten in wasruimtes, stortbaden en badkamers, evenals contactdozen voor het aansluiten van wasmachines moeten door een differentieelschakelaar met grote of zeer grote gevoeligheid (ten hoogste 30mA) beschermd worden. Dit impliceert dat iedere huishoudelijke installatie standaard zal worden uitgerust met minimaal twee differentieelschakelaars. Indien de spreidingsweerstand van de aardverbinding groter is dan 30 Ohm, moet de bescherming aangevuld worden met inrichtingen met grote of zeer grote gevoeligheid. De nominale stroomsterkte, afschakelstroom en de gevoeligheid van de differentieelbeveiliging wordt per type aangegeven op de schema's van de verdeelborden. ### 2.4.4.4. AUTOMATISCHE SCHAKELAARS
#### Omschrijving
Automatische schakelaars betreffen de toestellen die de bescherming tegen kortsluiting en overbelasting verzekeren. In principe wordt elke stroombaan beveiligd door een meerpolige automaat. #### Materiaal
De automatische schakelaars zijn conform NBN C 61-898 - Automatische schakelaars voor huishoudelijke installaties en dergelijke voor bescherming tegen overstromen + addenda (2009).
Zij zijn van het thermomagnetische type, hun respectievelijk onderbrekingsvermogen is aangepast aan het gebruik binnen de installatie. Zij zijn 1-, 2-, 3- en 4-polig en behoren tot een stroom van 1 tot 63 A. Zij zijn vastklikbaar op een symmetrische DIN-rail en langs beide zijden voorzien van een mantelklem tot 25 mm2. Tevens draden van verschillende doorsnede moeten kunnen aangesloten worden. In huishoudelijke lokalen of plaatsen mag de te verwachten éénfasige kortsluitstroom aan de uitgangsklemmen van de eerste reeks beschermingsinrichtingen tegen overstroom, geplaatst na de algemene automatische differentieelschakelaar, niet groter zijn dan 3000 A.


Question: Kun je zeggen of er voor vemrogenschakelaars van 400A nog sprake is van uitschakelcurves B, C, of D

### 2.4.3. Vermogensschakelaars (in ≥63A)

Vermogensschakelaars zijn de geprefereerde toestellen die de bescherming tegen kortsluiting en overbelasting verzekeren, voor vertrekken die installaties voeden met een stroomwaarde van de beveiliging ≥63A. De vermogensschakelaars zijn voorzien van een thermomagnetische of elektronische beveiliging. ### Eigenschappen

*   Ze hebben een gesloten omhulsel conform de normen IEC 60947-1 en 60947-2 categorie A.
*   De vermogensschakelaars, hoewel ook lastscheiders zijn, zijn beschikbaar in drie- en vierpolige versie. Alle polen werken gelijktijdig bij opening, sluiting van de vermogensschakelaar.
*   Ze hebben een isolatieklasse II volgens IEC 60664-1 tussen voorzijde en hoofdcontacten.
*   De vermogen contacten bevinden zich in een omhulsel bestaande uit thermohardende materie en zijn geïsoleerd t.o.v. het bedieningsmechanisme, het omhulsel, de beveiliging en de hulpmiddelen.
*   Ze kunnen op afstand worden bediend via een elektrische motor met energie accumulatie. Bij gestuurde/bediende/gewijzigde dienen telkens de nodige veiligheidsregels die de fabrikant oplegt in acht genomen te worden.
*   De vermogensschakelaars worden bediend met een hendel die drie posities heeft: ON OFF TRIPPED.
*   De vermogensschakelaars hebben een sterke stroombegrenzingscapaciteit. Hierdoor kan filiale worden toegepast tussen de vermogensschakelaars. Dit dient aangetoond te worden door vereffening.
*   Het moet mogelijk zijn vermogensschakelaars om personenbeveiliging te garanderen door toevoeging van een differentieelblok met conformiteit aan bijlage B van de norm IEC 60747-2. Iedere vermogensschakelaar dient de mogelijkheid te hebben om de thermische en/of magnetische drempel in te stellen. Deze instelling kunnen:

*   een vast onderdeel zijn van de vermogensschakelaar. Deze kan niet verwijderd worden en vermogensschakelaar en vormt één geheel (geen uitwisselbare beveiligingsinstellingen)
*   toegevoegd worden via een uitwisselbare module die geconnecteerd word op het basisframe van de vermogensschakelaar (uitwisselbare beveiligingsinstellingen)

De beveiligingen zijn van het type thermomagnetische of elektronisch. Deze zowel thermisch als magnetisch regelbaar en dit voor elke fase. De electronische beveiligingen zijn conform aan de norm IEC60747-2 bijlage F. De elektronische beveiliging laat toe om de beveiligingswijze van een nulgeleider in te stellen:

*   Nulgeleider is niet beveiligd (niet geprefereerd)
*   Nulgeleiders beveiligd aan de helft aan de waarden van de fasen
*   Nulgeleiders beveiligd gelijk aan de waarden van de fasen Een elektronisch beveiliging op de vermogensschakelaar laat toe om verschillende metingen uit te lezen dit zijn:

*   Ter plaatse op de vermogensschakelaar
*   Op een display gemonteerd op het laagspanningsbord, het display is door een kabel verbonden met de desbetreffende vermogensschakelaar.
*   Decentraal, waarbij een of meerdere vermogensschakelaars verbonden via een open bussysteem (Ethernet TCP/IP of Modbus RS485; ...) met het LAN netwerk. De vermogensschakelaar(s) dewelke aangesloten worden op het LAN, zal in reële tijd toegang geven tot de data van de uitrusting door gebruik te maken van een standaard internet web browser.

De verbinding met het LAN kan gebeuren door middel van een draadloze communicatie of door een kabelverbinding. Het moet mogelijk zijn om hulpcontacten aan de vermogensschakelaar toe te voegen om de stand van de vermogensschakelaar of eventuele alarmen in een GBS of ander logisch systeem in te lezen. Standaardisatie binnen KMDA

Om de bestaande standaardisatie te respecteren mag er voor de diverse beveiligingen enkel gebruik gemaakt worden van de volgende merken:
- ABB-Vynckier
- Schneider Electric 2.4.4. Stroombeveiliging

Omschrijving
Het betreft de stroombeveiliging van de verdeelkringen d.m.v. differentieelschakelaars, automatische zekeringen en hun toebehoren. Er wordt tevens een overspanningsbeveiliging voorzien ter bescherming van het laagspanningsgedeelte en data gedeelte. In geval dat het gebouw hoger is dan 20 m, moet er bliksembeveiliging voorzien worden. De werken omvatten het leveren en plaatsen van kalibreerelementen en overeenkomstige automatische schakelaars in de verdeelborden.

Metring
Pro Memorie. Inbegrepen in de eenheidsprijs van het verdeelbord . Materialen

REFERENTIENORMEN

| NBN Standard | Description |
|---|---|
| NBN A.R.E.I. | Algemeen reglement op de elektrische installaties |
| NBN EN 61008 | Automatische differentieelschakelaars zonder ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (1994-2000) |
| NBN EN 61009 | Automatische differentieelschakelaars met ingebouwde bescherming tegen overstromen voor huishoudelijk en dergelijk gebruik (1994-2000) |
| NBN C 61-141 | Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Kleine automatische schakelaars + add (1982/1991) |
| NBN C 61-142 | Materieel voor huishoudelijke installaties en dergelijke - Automatische schakelaars voor aansluiting + addenda (1996-1998) |
| NBN C 61-143 | Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Patronen voor smeltveiligheden met pennen (met erratum) (2002) |
| NBN C 61-144 | Materieel voor huishoudelijke en dergelijke installaties - Voetstukken voor smeltveiligheden en kleine automatische schakelaars met pennen, maximaal 10 mA (1982) |
| NBN C 61-098 | Automatische schakelaars voor huishoudelijke installaties en dergelijke voor bescherming tegen overstromen + addenda (1998-2000) |
| NBN EN 60-669 | Schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik in vaste elektrische installaties - Elektronische schakelaars (2001) |
| NBN EN 61-089 | Elektromechanische schakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik + addenda (1999-2001) |
| NBN EN 61-543 | Aardlekschakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik - Elektromagnetische compatibiliteit (1996) |
| NBN EN 60255-23 | Elektrische relais - Werkingseigenschappen van de contacten van elektrische relais (1977) |
| NBN EN 61-543 | Aardlekschakelaars voor huishoudelijk en soortgelijk gebruik - Elektromagnetische compatibiliteit (1996) | Alle automaten zijn van het oplegtype (DIN-rail), waarbij de bedrading is aan te sluiten met behulp van schroeven aan de voorkant van het apparaat.

De automaten moeten een uitschakelvermogen hebben dat overeenstemt met de te verwachten kortsluitvermogens, zoals berekend volgens de gegevens van het A.R.E.I. De nominale stroomsterkten en het aantal polen worden afgelezen van de detailschema’s.

Ze hebben per pool een magnetische en thermische beveiliging en de uitschakeling gebeurt gelijktijdig voor alle polen. De uitschakeling moet plaatshebben onafhankelijk van het kortsluitmechanisme. De beveiligingen zijn van het onuitwisselbaar type. Gelijktijdige onderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist in enkelfasige stroomkringen met de bescherming voorzien wordt van de twee actieve geleiders.

Overspanningsbeveiliging conform de C18-300 - 1989 : "Leidraad voor de bescherming tegen blikseminslag van elektronische en elektrische installaties voor lage en zeer lage spanning" en IEC62305. Uitvoering
Overeenkomstig het A.R.E.I. en TB 400 index B.0.1. Een beschermingsinrichting tegen kortsluiting moet geplaatst worden aan het begin van elke stroombaan, d.w.z. het begin van de leiding of de plaats waar de doorsnede, aard of samenstelling van de leiding of haar plaatsingswijze verandert. Er wordt echter toegestaan geen beschermingsinrichting tegen kortsluiting te voorzien bij het begin van een stroombaan op voorwaarde dat de stroomopwaarts geplaatste beschermingsinrichting ook de bescherming van deze stroombaan kan verzekeren (A.R.E.I. art 122-04 en 125-01).

Een beschermingsinrichting tegen overbelasting moet in principe geplaatst worden waar een verandering van doorsnede, van aard, van plaatsingswijze of van samenstelling een vermindering van de waarde van de toegelaten stroom in de geleiders voor gevolg heeft.


Question: Kun je zeggen of er voor vemrogenschakelaars van 400A nog sprake is van uitschakelcurves B, C, of D

### 3.5.1.2. Hoofdschakelaars

#### Omschrijving

De compacte, 2-, 3- en 4-polige lastscheidingsschakelaar, uitgevoerd overeenkomstig EN 60947-1 en EN60947-3, kunnen voorzien zijn van een frontale (standaard) of (optioneel laterale bediening). De schakelaar beschikt over zichtbare dubbele onderbreking per fase. De afscherming van het schakelmechanisme is doorschijnig, de nulstand kan vergrendeld worden. Vingerveilige, gecompartimenteerde en onverliesbare aansluitklemmen met min. beschermingsgraad IP2X (clipcontacten) kunnen voorzien worden. Deze kunnen in alle posities worden opgestart zonder deklassering. Er kan eveneens een kit voor deurmontage voorzien worden.

DIN rail montage mogelijk tot 160A.

De schakelaars zijn voorzien van een toegekende stroomovereenkomstig het plan bij een isolatiespanning van 690V-50Hz en toepasbaar in de gebruiksklassen AC12 bij 415VAC – 50Hz. ### 3.5.1.3. Differentieelschakelaars

#### Omschrijving

Bij de differentieelschakelaars schakelt het gedeelte automaat in geval van kortsluiting of overstroom. In geval van aardlekstroom schakelt zowel de differentieelinrichting als het gedeelte automaat.

#### Materiaal

De differentieelschakelaars zijn van het type "A" en voldoen respectievelijk aan de voorschriften van IEC61557, IEC61008 en IEC61009 en dragen het CEBEC-goedkeurmerk.

Zij zijn ingebouwd in een zelfdovend kunststofomhulsel en uitgerust met een systeem voor snelbevestiging op DIN-rail. De aansluitklemmen laten Cu- of Alu-verbindingen toe. Een testknop is voorzien om de goede werking van het toestel na te gaan.

Gelijktijdige onderbreking van alle polen door een mechanisme is vereist. Elke beschermende pool van de uitschakelaar moet voorzien zijn van een thermische en een magnetische schakelaar. Elk toestel is voorzien van een testknop om de goede werking te kunnen nagaan.

Zij moeten respectievelijk weerstaan aan een kortsluitstroom, die overeenstemt met het kortsluitvermogen op hun plaats binnen de installatie (minimaal 3000A).

De gevoeligheid is 30, (100), 300mA of 1000 mA in overeenstemming met de vereisten van het A.R.E.I.

Vast opgestelde gebruikstoestellen en contactdozen, toegelaten in wasruimten, stortbaden en badkamers, evenals contactdozen voor het aansluiten van wasmachines moeten door een differentieelschakelaar met grote of zeer grote gevoeligheid (ten hoogste 30mA) beschermd worden.

De nominale stroomsterkte, afschakelstroom en de gevoeligheid van de differentieelinrichting wordt per type aangegeven op de schema's van de verdeelborden. ### 4.1.4. Automatische schakelaars

**Omschrijving**

Automatische schakelaars betreffen de toestellen die de bescherming tegen kortsluiting en overbelasting verzekeren. In principe wordt elke stroombaan beveiligd door een meerpolige automaat. **Materiaal**

Alle beveiligingsinrichtingen binnen hetzelfde bord dienen van hetzelfde merk te zijn zodat selectieve coördinatie steeds toepasbaar is.

De automatische schakelaars zijn conform NBN 60947-2 - Low-voltage switchgear and controlgear - Part 2: Circuit-breakers (2024) en hebben een minimum kortsluitwaarde van 10kA.

Zij zijn van het thermo-elektromagnetische type, met respectievelijk onderbrekingsvermogen is aangepast aan het gebruik binnen de installatie. Zij zijn 1-, 2-, 3- of 4-polig. Twee draden van verschillende doorsnede moeten kunnen aangesloten worden.

De beschermingsinrichtingen geplaatst voor dit punt hebben, hetzij een minimum-onderbrekingsvermogen en indien van toepassing een minimum schakelvermogen, hetzij een minimumweerstand tegen kortsluiting zoals bepaald in de desbetreffende door kjs gehomologeerde normen.

De selectiviteit tussen de automatische schakelaars en de stroomopwaarts geïnstalleerde beveiliging moet verzekerd zijn, dit wil zeggen dat de I2t waarde van de beveiliging stroomopwaarts groter moet zijn dan de totale I2t waarde van de automatische schakelaar voor alle waarden van de mogelijk optredende kortsluitstromen. ### 4.1.5. Klemmen

De doorverbindingsklemmen zijn van het type "rijgklem" die op een daartoe bestemd profiel worden vastgemaakt.

De klemmen worden gemakkelijk bereikbaar en zichtbaar opgesteld. Zij worden in reeksen van maximum 20 vastgezet tussen twee eindstukken. De klemmen zijn zelfdovend, onbreekbaar, kruipstroomvast en voorzien van een coderingsschijfje (3 x cijfer).

De nummering van de klemmen stemt overeen met de kringnummers. De klemmen zijn geschikt voor aansluiting met een geleider van 4 mm² en voor grotere draadsecties wordt de klem steeds voorzien voor een vette groter. Bij realisatie van een bestaand bord worden de bestaande kringen voor de aanpassing opgezocht en in het nieuw bord aangesloten op klemmen boven of onderaan het bord (afhankelijk hoe ze in het bord aankomen). ### 4.1.5.2. Andere modulaire toestellen

**Omschrijving**

De modulaire toestellen dienen geschikt voor DIN - rail bevestiging.

De toestellen dienen gekozen te worden in functie van de elektrische installatie.

Alle sturingen dienen aan stuurdraden uitgevoerd te worden in 24 VDC tenzij uitdrukkelijk anders vermeld. #### 4.1.5.2.1. Schakelklokken

*   Schakelklok met weekprogramma
*   Astronomische schakelfunctie (automatische berekening van de zonsopgang- en -ondergangstijden)
*   Astronomisch omkeerbaar (s avonds AAN - 's morgens UIT of 's avonds UIT - 's morgens AAN) of deactiveerbaar
*   Simulatie van de schakeltijden (berekende Astrotijden en geprogrammeerde AAN/UIT-schakelingen)
*   1 kanaal
*   56 geheugenplaatsen
*   Vakantieprogramma
*   Automatische zomer-/wintertijdomschakeling
*   Schakelklokken zijn geschikt voor DIN rail bevestiging #### 4.1.5.2.2. Contactoren

Zijn overeenkomstig de norm NBN C63-158/1. Nominale stroomsterkte en aantal polen zoals vermeld op het schema indien aanwezig. DIN rail bevestiging. 3.5.2.3. Teleruptoren
Het betreft afstandsbedienbare aangewend voor de ontsteking van verlichting vanuit meerdere bedieningspunten, cascadedebediening en/of het sequentieel aansturen van verschillende verlichtingskringen. De bijhorende schakelpunten zijn elektronische drukknoppen (impulsschakelaars), bediend d.m.v. één enkel druk op de knop, zij voldoen aan de voorschriften van bovenvermelde normeringen. De bijhorende teleruptoren (relais) worden opgesteld in de verdeelkast. Ze zijn van het modulaire type, bestemd voor bevestiging op DIN-rail. Ze zijn geschikt voor 230 V-16A en/of 24V en afhankelijk van het te schakelen vermogen bijkomend voorzien van o.a. contactoren. De bedieningsschema is 230V. Studie en bedieningsschema zijn voor te leggen aan de ontwerper.