Diğeri, ''Ne acelesi var, bir de fazladan onu mu taşıyacağız? Haklısın, hadi bakalım, hop!'' Ceset zannettikleri yükü sedyeye yerleştirdiler.


Dantes, ölü rolünü daha iyi oynayabilmek için kendini kasıyordu. İki adam sedyenin kollarından tutup kaldırdılar. Elinde fener tutan adama önde yürümesini söylediler.


Üç kişiden oluşan zindancı mangası merdivenleri tırmanarak yukarı çıktı. Dış avluya açılan hole gelince sedyeyi yere bıraktılar. Taşıyıcılardan biri, ''Ben ağırlığı alıp geleyim.'' dedi.


Koşarak olmasa da hızlı adımlarla oradan uzaklaştı. Elinde fener tutan adam ''Ağırlıktan resse'' dedi. ''Sanki çuvalın içindeki ağırlık yetmiyor mu?'' ''Gelene kassanım'' dedi öbürü.


''Sen büyüklerden daha mı iyi bileceksin?'' Dantes kendi kendine ''Ne ağırlığı bu?'' diye düşündü. Ağırlığı almaya giden adam söylene söylene geldi.


İhtiyar da tam ölecek zamanı buldu ha. Şu fırtınalı havada suyu buldurmak çok zor. Geçenlerde attığımız çuval kayaların üzerine düşünce epiyi azar işitmiştik.


Aynı adam feneri tutana bağırdı. ''Işığı iyi tutsana lanet herif!'' Öbürü bu tür azarlara alışık olacak ki ''Tamam patron tamam kızma!'' diyerek onu yatıştırdı.


Dantes neler olacağını merak ederken ayağına geçirilen ipin acısıyla canı yandı. ''Bu işte tamam'' dedi ipi bağlayan adam. ''Hadi yola devam.'' Sedyeyi kaldırıp yeniden yola düzüldüler.


Serin bir rüzgâr hissiyordu. Dantes üşüdüğünü hissetti. Elli adım kadar sonra durdular. Feneri tutan adam bir kapıyı açmaya çalışıyordu. Taşıyıcılardan biri tekrar bağırdı.


''Çabuk be tembel herif!'' Kapı açılınca yosun kokusuyla birlikte kayalara çarpan dalgaların sesi işitildi. Dantes iliklerine kadar titredi. On beş adım kadar ilerlemişlerdi ki...


Feneri tutan adam bağırdı. ''Tamam işte, buradan sallayalım gitsin.'' ''Kes sesini sersem herif'' dedi sedyeyi taşıyanlardan biri. ''Geçen sefer kiki bir kayaların üzerine düşüp parçalansın da müdürden fırça yiyelim öyle mi?''


''Daha ileriye gideceğiz hadi.'' Beş altı adım daha attılar. Sediyeyi büyük bir kayanın üzerine koydular. Feneri tutan adamı azarlayan taşıyıcı, ''İyice sallayıp olanca gücümüzde ileri fırlatacağız.'' dedi.


''Tamam'' dedi diğeri. ''Oğlanca göcümüzle ileri fırlatacağız.'' Dantes başından ve ayağından tutup salladıklarını anladı. Mezarcılardan biri bağırdı. ''Bir... İki...


''Üç, hadi bakalım hop!'' Genç mahkum boşlukta uçtuğunu dehşet ve korku içinde hissetti. Ayaklarına bağlı olan ağırlığın tesiriyle hızla indiği halde,


Bu düşüş ona yıllar kadar uzun geldi. Nihayet kulakları sağar eden bir gürültüye Dantes'in çığlığı eklendi. Önce ağırlık sonra genç mahkumun içinde olduğu çuval suya çarptı.


Boğulmak üzere olan genç adam kendisini zorlukla toparladı, nefesini tuttu, sağ elinde tutmakta olduğu bıçakla çuvalı kesti. Önce kolunu sonra başını dışarı çıkardı.


Ağırlık onu dibe çekmeye devam ediyordu. Son bir gayretle eğilerek ayaklarını bağlayan ipi kesti. Tam boğulmak üzereyken bir ayak darbesiyle kendisini yukarı fırlattı.


Deniz yüzeyine çıkar çıkmaz derin bir nefes aldı. Sonra tekrar suya daldı. İkinci defa nefes almak için çıktığında ilk bulunduğu yerden en az elli metre uzaklaşmıştı.


Sadece nefes almak için su yüzüne çıkarak yüzdü. Çok geçmeden ifşatosunu geride bıraktı. Ne gecenin karanlığı ne de kükreyen dalgalar onu korkutmadı.


Zindanda geçirdiği felaketlerin yanında bunlar hiç kalırdı. Hürriyetine kavuştuğu için Tanrı'ya şükretti. İfşatosuna en yakın toprak parçası Ratonev adasıydı.


Hemen yanında Pomekü adası vardı. Her ikisi de yerleşim yeri olduğundan hangisine çıksa yakalanabilirdi. Onlar kadar yakın olmasalar da iki ada daha vardı. Tibolen ve Lemar.


En emniyetlisi Tibolen'di. İfşatosuna 6 kilometre mesafedeydi. Oraya doğru yüzmeye karar verdi. Ancak bunun için yön tayin etmesi gerekiyordu.


Tam bu sırada Planiere fenerinin bir yıldız gibi parlayarak adeta ona göz kırptığını gördü. Tibolen adası fenerin solunda kalıyordu. Fenere doğru yüzecek sonra biraz sola dönüp yoluna devam edecekti.


''Tanrım bana güç ver.'' diye dua etti. Marsilya'nın en iyi yüzücüsü sevinçle kulaç attı. Gücünden ve yüzme kabiliyetinden bir şey kaybetmemişti.


Faryan'ın tavsiyesiyle her gün yaptığı vücut egzersizi işe yaramıştı. ''Ah sevgili efendim'' dedi içinden. ''Sanki başıma gelecekleri biliyormuş gibi eğittin beni.''


Yarım saat kadar da böyle yüzdü. Soğuk deniz iyice gücünü zayıflatmıştı. O anda içine bir korku düştü. Ya şaşırdıysam, ya adayı geçtiysem,


''Hayır, hayır'' diye bağırdı. ''Böyle kuruntularla gücümü tüketmemeliyim, doğru yoldayım.'' On dakika kadar yüzdükten sonra önünü kocaman kara bir bulutun kestiğini gördü.


Aynı anda sağ dizinde dayanılmaz bir acı duydu. ''Eyvah, bu da neyin nesi?'' diye inledi. Dizine çarpan şeyin ne olduğunu anlamak için elini uzatmıştı ki ayaklarının yere değdiğini hissetti.


Öyle bir sevinç çığlığı kopardı ki, yankılanan sesinden kendisi bile korktu. Önünü kestiğini zannettiği o kocaman kara bulut, Tibolen adasıydı. Artık ona genç mahkum değil,


Hür denizci veya sadece Edmond Dantes diyeceğiz. Senelerce zindanda yattıktan sonra hiçbir Marsilya'nın kıramayacağı yüzme rekorunu elde etmişti.


Ancak ne var ki bunu yalnız kendisi bilecekti. Dantes ayakları üzerine dikildi, birkaç adım attı. Elleriyle yakaladı, granit kayalarına tırmandı.


O anda kendisini kuş düğü yataktan daha yumuşak gelen sert kayaların üzerine attı. Esen fırtınaya, soğuk havaya, yağan yağmura aldırmaksızın derin bir uykuya daldı.


Bir saat sonra şiddetli bir gök gürültüsüyle uyandı. Yağmur şimdi daha hızlı yağıyordu. Fırtınanın şiddetiyle kabaran deniz, köpüklü dev dalgalarıyla kayaları dövüyordu.


Dante sığınabileceği bir yer ararken önünü aydınlatmak istercesine bir şimşek çaktı. Göğü delerek aşağılara süzüldü. Bir anlık ışık etrafını görmesine yetmişti.


Gövdesini ileriye uzatmış gibi duran bir kayanın dibine saklandı. İlk defa acıktığını ve susadığını hissetti. Oyuklara birikmiş olan yağmur suyundan kana kana içti. İkinci bir şimşek daha çaktı.


Adanın çevresi gündüz gibi aydınlandı. Dantes o anda pek uzakta olmayan bir teknenin fırtınaya tutulmuş olduğunu gördü. Yelkenleri parçalanmış, direği yan yatmış bu teknede beş kişi vardı.


Onlar da Dantes'i görmüşlerdi. Ölüm korkusundan çığlıklar koparıyor, yardım istiyorlardı. Çok geçmeden korkunç bir çatırtı ve yürekleri parçalayan bağırışlar duyuldu.


Dantes denize yuvarlanma, düşüp bir yerlerini parçalama tehlikesini aldırmadan kaygan kayalardan aşağı koştu, etrafı dinledi. Karanlığı delercesine denizi gözetledi.


Ne bir insan sesi ne de tekneden eser görebildi. Bir şey yapamamanın üzüntüsüyle kendini bir kayanın üzerine bıraktı. Fırtına esmeye dalgalar adayı dövmeye devam ediyordu.


Tibolen, üzerinde ot bitmeyen ıssız bir kaya yığınından ibaretti. Dantes, burada kalması halinde soğuktan olmasa bile açlıktan öleceğini biliyordu. Ölümle birlikte,


İfşatosu aklına geldi, açlığını unuttu, düşünmeye başladı. İki üç saat sonra zindancı hücreme gelecek. Sevgili efendimin cesedini görecek, beni arayıp bulamayacak.


Derken gizli geçit ortaya çıkacak. Polise haber verilecek. Her tarafta beni arayacaklar. İlk bakacakları yer babamın evi olacak. Ah zavallı babacığım mutlaka ölmüştür.


Sonra Mercedes'in kulübesine gidecekler. Mercedes intihar mı etti, Fernand'la evlendi mi kim bilir. O anda intikam hisleri kabardı, yüzü gerildi. ''Göstereceğim günlerini.''


Yif şatosu ufukta bir silüet gibi belli belirsiz kımıldamadan duruyordu. Yüzünü Pomekü adasından yana çevirdi. Ancak bir gemici gözünün fark edeceği, ufukta dalgaların üzerinde martı gibi süzülen,


Küçük bir Cenevre gemisinin yol almakta olduğunu gördü. Marsilya'dan kalkmış olmalıydı. Bunun kıyıları haraca kesen bir kaçakçı gemisi olduğunu anlayan Dantez fazla sevinemedi.


''Ah dedi, beni yakalayıp polise satmayacaklarını bilsem, yüzerek onları karşılarım. Ne yapsam ne etsem de onları kandırsam, karşılığını almadan babalarına bile yardım etmez bunlar.''


Sonra birden içinde bulunduğu zor durumu hatırladı. Açlıktan dizlerinde derman kalmamıştı. Bu yetmiyormuş gibi birazdan İfşatosu'nun alarm zili çalmaya başlayacaktı.


Denize atlayıp gemiye doğru yüzsem mi acaba diye sordu kendine. Bu gece fırtınaya tutulup batan geminin tayfası olduğumu söylerim. Hemen inanırlar. Aksini kim ispat edecek ki? Yalan değil.


Hem bunları düşünüyor hem de kayığın parçalandığı yeri gözden geçiriyordu. ''Aman Tanrım o da nesi?'' diye bağırdı. Boğulan tayfalardan birinin,


Frikyalı takkesi bir kayanın sivrisine takılıp kalmıştı. Hemen koşup takkeyi aldı başına geçirdi. Aynı anda kayanın dibinde tekneden geriye kalan kırık kiriş ve karinaların beşik gibi sallanmakta olduklarını gördü.


Suya indi. Kirişlerden birini alıp üstüne yüzüstü uzandı, gemiye doğru ilerlemeye başladı. Artık kurtuldum sayılır diye bağırdı. Bu inançla geminin yolunu kesecek şekilde kulaç atmaya başladı.


Gemiyle yüzücü yavaş yavaş birbirlerine yaklaşmaya başladılar. Dantes sesini duyurabileceği mesafeye gelince kirişin üzerinde dikildi. Takkeyi eline aldı, sallayarak bağırmaya ve yardım istemeye başladı.


Gemi yön değiştirir gibi yapıp burnunu sağa çevirdi. Eyvah beni görmediler diye inledi, elleri iki yana düştü. Tam ümidini kesmişken gemi tekrar rota değiştirdi.


Bir filika indirdiler, iki tayfa filikaya binerek ona doğru kürek çekti. Dandes yolu kısaltmak için kirişi bıraktı. Filikaya doğru yüzmeye başladı. Elli kulaç ancak atabildi.


Açlığın ve soğuk havanın etkisiyle iyice bitkin düşmüştü. Artık ihtiyacı kalmadığını düşünerek terk ettiği kirişin ne büyük bir nimet olduğunu anladı. Fakat onu tekrar ele geçirmek mümkün değildi.


Vücudunun ağırlaştığını ve suların onu yutmaya hazırlandığını hissetti. Sırt üstü yatıp dinlenmek istedi ancak güçlü dalgalar buna izin vermedi. Kolları kasılmaya, bacakları çevikliğini kaybetmeye başlamıştı.


Sert ve kesik hareketlerle suyun üstünde durmaya çalıştı. Koca bir dalganın üzerine geldiğini görünce acı bir çığlık kopardı. Filikadaki tayfalar küreklere daha hızlı asıldılar,


İçlerinden biri İtalyanca ''Cesaret!'' diye bağırdı. Aynı anda o koca dalga Dantes'i köpükleri içine aldı. Dibe doğru inmeye başladı.


İfşatosundan denize atıldığı ve ayaklarına bağlı ağırlıkla sulara gömüldüğü dakikaları hatırladı. Son bir gayretle çırpınıp yüze çıktı. O anda kuvvetli bir elin saçlarından yakaladığını hissetti.


Gözleri karardı, kulakları bir şey duyamaz oldu, bayılmıştı. Gözlerini açtığında kendisini geminin güvertesinde yatar halde buldu.


İlk işi ne kadar yol aldıklarını anlamak için etrafına bakmak oldu. İfşatosu gerilerde kalmıştı. Sevinçle haykırdı. Bu haykırış öylesine zayıf ve cılızdı ki,


Etrafını saran adamlar inlediğini zannettiler. Tayfalardan biri elindeki yün parçasıyla Dantes'in vücudunu ovuyordu. Gemi sahibi bozuk bir Fransızcayla...


Gemimiz Tibolen kayalıklarına çarpıp parçalandı. Kaptanımız dahil dört arkadaşım kurtulamayıp sulara gömüldüler. Ben son anda yakaladığım bir kiriş sayesinde boğulmaktan kurtuldum.


Eğer siz yardımıma koşmasaydınız ben de şu anda ölmüş olacaktım. Hayatımı kurtardınız. Teşekkür ederim. Peki bu anlattıklarınızın doğru olduğu ne malum? dedi Gim sahibi.


Şu uzun sakalınıza senelerdir berber eli değmemiş saçlarınızla gemiciden ziyade polisten kaçan bir eşkıyaya benziyorsunuz. Dantes iliklerine kadar titredi.


Bunu hiç hesaba katmamıştı. Ancak Farya onu çok iyi yetiştirmişti. Derhal kendisini toparlayıp etrafındakileri şaşırtan bir kahkaha attı. ''Çok haklısınız.'' dedi.


Sizin yerinizde olsam aynı şeyi düşünürdüm. Nereden bileceksiniz ki bu saç ve sakal bana kaybettiğim bir iddianın mirasıdır. İyi bildiğimi zannettiğim bir konuda bir arkadaşımla iddiaya girmiştim.


İddiayı kaybettiğim takdirde on sene müddetle saçımı ve sakalımı kesmeyeceğime yemin ettim. Bugün söz verdiğim müddetin son günüydü. Az daha tıraş olmadan öbür dünyayı boylayacaktım.


Patron, şimdi seni ne yapalım diye sordu. Dantes, ne isterseniz onu yapın. Çalıştığım gemi battığı için işsiz kaldım. Eğer beni ilk uğradığınız limana bırakırsanız mutlaka bir tüccar gemisinde iş bulurum.


Oldukça iyi bir denizciyimdir. Akdeniz'i iyi tanır mısın? Çocukluğumdan beri denizlerdeyim. Issız ve emniyetli demirleme yerlerini bilir misin?


''En koyutu yerleri gözüm kapalı bulabilirim. Akdeniz'i avucumun içi gibi tanırım.'' Dantes'i boğulmak üzereyken saçlarından yakalayıp filikaya çeken tayfa,


''Ne duruyorsunuz patron?'' dedi. ''Söyledikleri doğruysa tam aradığımız adam kendisine gemide kalmasını teklif edin.'' ''Haklısın eğer dedikleri doğruysa tam aradığım adam. Ancak böyle zor durumda kalan bir kimse genellikle bol keseden atar.''


''Deneyelim patron'' dedi bir başka tayfa. Dantes, ''Arkadaş doğru söylüyor. Ne derseniz yapmaya hazırım.'' ''Göreceğiz bakalım'' dedi gemi sahibi. Dantes,


''Nereye gittiğimizi sorabilir miyim?'' ''Patron, Livorno'ya.'' ''Bu yol çok uzun çeker.'' dedi Dantes. ''İzin verirseniz gemimizi daha kısa bir yoldan ve vakit kaybetmeden Livorno'ya ulaştırırım.''


Patron bu cesur adamı sevmeye başlamıştı. Hele gemiye sahip çıkıp, ''Gemimiz'' demesi daha da hoşuna gitti. ''Peki, geç dümenede marifetini görelim.'' dedi.


Genç adam dümeni oturdu. Önce geminin manevra kabiliyetini denedi. ''Sert manevralarda hızı düşüyor'' diye bağırdı. ''Burniyelere, Serenlere!'' Tayfalardan dördü koşarak emri yerine getirdiler.


Patron da onları seyrediyordu. Dantes ikinci bir emir verdi. Palamanları çekin! Bu emir de yerine getirilince tekrar bağırdı. Bağlayın!


Bağlama işi biterken gemi sahilden ayrılıp Rion adasına doğru ilerlemeye başladı. Genç denizci dümeni öyle hassas idare ediyordu ki adayı 20 kulaç açık


Sancak tarafında bırakarak yoluna devam etti. Patron, ''Aferin'' diye bağırdı. ''Gerçekten usta bir denizcisin.'' Diğerleri de gemi sahibini tasdik ettiler.


Bravo, çok iyi, çok iyi. Dantes patrona döndü. Gördüğünüz gibi işe yarayabilirim ama yine de beni istemiyorsanız Livorno'ya gelince bırakırsınız. İş bulur, ilk aldığım aylıkla yedirdiğiniz yemeklerin ve giydirdiğiniz elbisenin bedelini öderim.


Yemeğin ve elbisenin ne kıymeti var canım dedi adam. Bir denizcinin darda kalmış meslektaşına yardım etmesi bir gelenektir. Ücret konusunda insaflı davranırsan anlaşabiliriz.


Herkes dilediği ücreti istemek de serbesttir. Haklısınız efendim dedi Tayfa, kusura bakmayın düşünemedim. Madem yeni arkadaşını sevdin, hadi bakalım yedek elbiselerinden bir tane ver ona.


''Sende daima fazla elbise bulunur. Sadece bir pantolon ve gömleğim var fazladan.'' ''Bu bana yeter.'' dedi Dantes ve tayfaya teşekkür etti. Jacopo ambarın ağzından kayıp gözden kayboldu.


Çok geçmeden pantolon ve gömlekle geri döndü. Genç denizci sevinçle giyindi. Patron, ''Başka bir isteğin var mı?'' diye sordu. ''Biraz ekmek ve su'' dedi dantes başına yiyerek.


''Aa tabii ya'' dedi patron hayıflanarak. ''Nasıl da unuttuk açı olabileceğini?'' Adamlarına emir verdi. Jacopo koştu. Bir tepsi yiyecek ve beyaz ekmek getirdi.


Dantes bu iyi kalpli tayfaya minnet dolu bakışlarıyla teşekkür etti. Getirilen yiyecekleri büyük bir iştahla yerken sordu. Bugün ayın kaçı? Jacopo cevap verdi. 28 Şubat.


''Hangi senenin Şubatı?'' ''Hangi senenin ne demek?'' dedi iyi kalpli tayfa. ''Hangi yılda olduğumuzu gerçekten bilmiyor musun? Dün geçeki felaket sırasında az daha aklımı kaybedecektim öyle ki...''


Hala hafızamı toparlayabilmiş değilim. Bu sebeple hangi yılın Şubat'ında olduğumuzu soruyorum. 1829 yılının Şubat'ındayız dedi Jacopo, tereddüt


Dolu bakışlarla. Dantes tutuklanalı tam on dört yıl olmuştu. Hapse girdiğinde on dokuz yaşındaydı. Yaşadığı acı dolu yıllar film şeridi gibi gözlerinin önünden geçti.


Babam, zavallı babam, mutlaka ölmüştür. Ya Mercedes, evlendi mi acaba? Birden kendisine ihanet eden üç haini hatırladı. Gözlerinde intikam şimşekleri çaktı.


Arapçadan Provense diline kadar bildiğinden kimse ondan bir şey saklayamıyordu. Cenevizi gemi sahibi iyi bir tayfa bulduğuna seviniyor, kaçakçılık işiyle meşgul olduğu için yeni bulduğu adamın kimliğini fazla araştırmıyordu.


Dantes'in aralarına karışmasına belki de en çok sevinen oydu. Bilgili ve tecrübeli bir yardımcıya kavuştuğu için çok mutlu oldu. Bu adam Don Klars gibi kıskanç değildi.


Genç denizci sorulan sorulara akıllıca cevaplar vererek kimliğini gizlemeyi başarıyordu. Livorno'ya kadar gemiyi ustalıkla kullanmış, hepsinin takdirini kazanmıştı.


Limana ayak basar basmaz ilk işi berbere gitmek oldu. Adam onu görünce hayretten ağzı açık kaldı. ''Aman Tanrım!'' dedi içinden. ''Vahşi bir korsan olmalı bu. Koca limanda bula bula beni mi buldu?''


Korku hayretini bastırdığı için bu acayip müşteriyi kızdıracak hiçbir harekette bulunmadı, sadece kısık bir sesle ''Nasıl kesmemi istersiniz Mösyö?'' diye sordu.


Sakalımı tamamen kes, saçımı da seninkisi kadar kısalt dedi Dantes. Berber işini bitirdiğini haber verince genç adam bir ayna istedi. 13 sene sonra


Yüzünün aldığı şekli merak ediyordu. Şimdi hayret etmek sırası ona gelmişti. Aynada gördüğü kendi yüzünü tanıyamadı. Yuvarlak suratı uzamış, gülmeye alışık dudakları gerilmiş,


Yanlarına ciddiyet ifade eden birer kıvrım eklenmişti. Kaşları kalınlaşmış, altlarında endişe ve acının tesiriyle kırışıklıklar ortaya çıkmıştı.


Gözleri o masum toy bakışlarını kaybetmiş, yerini felakete uğramış mazlumlara has kederli bakışlara terk etmişti. Senelerce güneşin ışığından mahrum kalan yüzü,


Siyah saçlarla çevrildiğinden daha parlak görünüyordu. Geçirdiği acı tecrübeler ve öğrendiği kıymetli bilgiler bu yeni yüze bir ciddiyet kazandırmış, denizciden çok


Kuzeyli bir bilgeye benziyordu. Sesine gelince dualar, hıçkırıklar, inlemeler sonucu esrarlı bir tona kavuşmuştu. Edmond Dantes aynadaki hayaline gülümsedi.


En yakın arkadaşı bile ki hâlâ böyle biri varsa onu tanıyamazdı. Kendisinin bile tanıyamadığı bu yeni yüzün hapse girmeden önceki Dantes'e ait olduğunu kimse bilemezdi.


Berbere yüklü bir bahşiş verdikten sonra ona teşekkür edip dükkandan çıktı. Adam arkasından baka kaldı. Edmond gibi değerli bir denizciyi kaçırmamak için biraz avans vermişti patron.


Genç adam bir elbiseci dükkanına girdi. İyi bir denizci kıyafeti satın aldı. Jacapo'nun verdiklerini çıkarıp yeni elbiselerini giydi.


Gemiye döndüğünde onu görenler tanıyamadılar. Denizden kurtardıkları paspal tayfanın yerinde şık ve yakışıklı bir denizci duruyordu. Jacob onun verdiği elbiseleri iade ederken tekrar teşekkür etti.


Patron kendisini böyle kısa zamanda toparlamasını bilen Dante's'e iş teklifini yeniledi. Genç adam başka projeleri olduğunu söyleyerek ancak üç aylığına çalışabileceğini kaydetti.


Cenevizli gemi sahibi hızlı çalışan bir tüccardı. Livorno limanına geleli henüz sekiz gün olmuştu ama gemi yükünü almış kalkmaya hazırdı bile.


Ambar yasak kumaşlar, İngiliz barutu ve kaçak sigarayla doldurulmuştu. Patron, Livorno gümrüğündeki memurlara rüşvet vererek kalkışı emniyeti altına almıştı.


Geriye bunları Korsika kıyılarına çıkarmak ve oradaki spekülatörleri satmak kalıyordu. Onlar da bir kolayını bulup bu kaçak malları gizlice Fransa'ya sokacaklardı.


Hazırlıklarını tamamlayan bu yarı korsan Ceneviz gemisi derhal yola çıktı. Gorgoni'yi sağda, Planosa'yı solda bırakarak Paoli tarafına doğru ilerledi.


Ertesi sabah gemi sahibi alışık olduğu üzere gemiyi teftişe çıkınca, Dantes'i küpeşteye dayanmış ufukta doğmak üzere olan güneşin kızıla boyadığı dev bir kaya kütlesini seyrederken buldu.


Bu Monte Cristo adasıydı. Gemi adayı solda bırakarak Korsika'ya doğru yol alıyordu. Faryanın sesi kulaklarında çınladı. Monte Cristo'yu unutma!


Genç adam hemen o anda denize atlamak ve yüzerek adaya ulaşmak için sonsuz bir istek duydu. Farya'nın zindan okulundan öğrendikleri bu acele hevesinin tehlikeli olduğunu fısıldadı.


Zafere götüren sihirli formülü şu iki kelime de gizliydi. Ümit ve sabır. Ümidini kaybeden ve sabretmesini bilmeyen nice insan, yarı yolda kalmış,


Yenilginin acı tokadını yemişlerdi. Dantes ümitle ve sabırla bekleyecek, hazineyi çıkaracak alet, koruyacak silah elde edince gelip işe başlayacaktı.


13 sene sabreden bir adam, 13 hafta hatta 13 ay daha bekleyebilirdi. Spada ailesinden Farye'ye miras kalan vasiyetnamenin sözlerini tekrar içinden ezbere okudu.


Bir tek kelimesini bile unutmamıştı. Kaçakçılar arasında kod adı Jonamelli olan Ceneviz gemisi akşama doğru Korsika'nın Aleria tepesine yaklaşınca durdu demir attı.


Havanın iyice kararmasını beklediler. Geceleğin sahilde yanıp sönen fener ışıkları görüldü. John Amelie'nin direğine bayrak yerine bir fener çektiler. Kıyıya kurşun menzili kadar yaklaştılar.


Gemi sahibi tayfalara tedbir almaları için emir verdi. İşe alışık olan tayfalar, üzerlerine branda çekilmiş iki sahra topunu öne çıkardılar. Örtülerini açıp namlularını sahile doğru çevirdiler.


Dört sandal gemiye yaklaştı. Patron da bir filika indirip silahlı tayfalarla birlikte onlara doğru gitti. Hiçbir terslik olmadı. Gemideki bütün yükler sahile taşındı.


John Amelie'nin sahibi paraları alıp kemiğe dönünce derhal yerken açıp sahilden uzaklaştılar. Patron adil bir adamdı, bütün tayfaların ona büyük bir saygısı ve güveni vardı.


Kendisi kazanırken adamlarına da kazandırıyordu. Maaşlarına ilave eden kardan pay dağıtıyordu. Bu gece de öyle yapmıştı. Herkesin hissesine düşen payı dağıttıktan sonra


Disiplinli ve dürüst çalıştıkları için onlara teşekkür etmişti. Gayet tabii ki Dantes'te hissesine düşen kârı almış bulunuyordu. Patron ayrıca ona daha önce ödemiş olduğu avansı da kesmemiş, parasını tam vermişti.


Ziyafet sona erince dümene yine dantes geçti. Patron ona, yeni menzilimiz Sardonya dedi, yükleyeceğimiz mal çoktan hazır edilmiştir. Genç denizci bu çalışkan adamı sevmeye başlamıştı.


Geveze ve mütecessis biri değildi. Ona can sıkıcı sorular sormamış, kimliğini araştırmak hevesine kapılmamıştı. Belki de onu bu yüzden seviyordu. Sardonya limanına varınca bir terslik oldu.


Cenevizli'yi kıskanan bir başka kaçakçı adamlarını toplayıp kemiği bastı. Tabancalar patladı, ortalık ana baba gönü'ne döndü. Gümrük polisi bu hesaplaşmaya karışmadı bile.


Dantes silahsız olduğu halde kavgadan kaçmadı. Onun baskıncıların üzerine yürüdüğünü gören tayfalar cesarete gelip hep birlikte yüklendiler. Kaçakçının kiralık adamları fazla dayanamayıp kaçtılar.


Atılan kurşunlardan biri Dantes'in omzuna isabet etmişti. Faryen'in okulunda iyice pişmiş olan genç adam buna aldırış bile etmedi. Kaçakçılar gemiyi terk edinceye kadar patronunu korumaya devam etti.


Cenevizli tüccar, Dantes'in cesaretine hayran kaldı. Tayfalardan biri daha yere almıştı ama onunkisi pek ciddi değildi. Kurşun bacağını sıyırıp geçmişti. Patron da dahil,


Bütün tayfalar kavganın verdiği heyecanda ne yapacaklarını şaşırmışken o hiç soğukkanlılığını kaybetmemişti. Elini yarasına bastırırken hocasının öğrettiği şu latince cümleyi hatırlıyordu.


''Ey ağrı! Hastalık değilsin ki senden korkayım.'' Jacopo, Dantes'in yaralandığını görünce kamerasına koşmuş, sargı bezi ve merhem getirmişti. Bir elinde de kocaman bir bıçak tutuyordu.


Bu iyi kalpli tayfa, arkadaşlarından birine ateş yakmasını söyledi. Bıçağı ateşte kızdırıncaya kadar ısıttı, yarayı alkolle yıkadı. Yara soğumadan kurşunu çıkarmamız lazım dedi.


Tayfalara dantesi tutmaları için işaret verdi. Genç adam, ''Hayır, buna hiç gerek yok.'' dedi. ''Merak etme, işini zorlaştırmam.'' Bıçak yanık et kokuları çıkararak,


Omzuna girerken bağırmadı bile, sadece yüzünü buruşturup hafifçe inledi. Jacopo'nun usta elleri işi çabuk bitirdi. Çıkan mermi çekirdeğini elmas bulmuş gibi kimseye kaptırmadan cebine indirdi.


''Bu bana hayatını ikinci defa kurtardığım dostumdan hediye kalacak.'' dedi. Vakit geçirmeden yarayı pansuman etti. Merhem sürüp güzelce sardı. ''Onu kamerama taşıyın ve benim yatağıma yatırın.'' dedi Jacopo.


Dantes, ''Tanrı seni korusun, iyi kalpli dostum.'' dedi. Diğeri sıcak bir gülümsemeyle karşılık verdi. Jacopo, okul yüzü görmemiş bir gençti ama Dantes'teki gizli üstünlüğü sezmişti.


Ona hizmet etmekten büyük bir zevk duyuyordu. Genç denizci istirahat ederken tayfalar gemiyi yüklediler. Malı alıcısına ulaştırmak üzere denize açıldılar. Acıya alışık olan Dantes çabuk toparlandı.


İki gün sonra dümenin başına geçmek için patrondan izin istedi. Cenevizli tüccar gösterdiği fedakarlıktan dolayı Dantes'i ikramiye vermek isteyince o bunu şiddetle reddetti.


Borçlu olan siz değilsiniz benim dedi. Hayatımı kurtardınız, yedirdiniz, giydirdiniz, iş verdiniz. Bunun karşılığında sadakatsizlik göstermek alçaklık olurdu.


Patron bu büyüklük karşısında son derece duygulandı, gözleri doldu, elini Dantes'in omzuna koydu. ''Ben zannettiğin kadar iyi bir insan değilim.'' dedi. ''Benim yerimde kim olsa aynı şeyi yapardı.''


Genç denizci kısa zamanda işinin başına döndü. Jacopo, yarasını kontrol etmek bahanesiyle sık sık onun yanına geliyor, saatlerce birlikte kalıyorlardı. Bir gün Dantes…


''Dostum sen nerelisin?'' diye sordu. Jacob'a ''Korsikalıyım.'' ''Hımm tahmin etmiştim. Sana bir şey teklif etsem kızar mısın?'' ''Bu teklif edeceğiniz şeye bağlı.''


''İki defa hayatımı kurtardın. İsteme düşen kârı sana vermek istiyorum. Lütfen kabul et.'' Jacopo kulaklarına kadar kızardı. Ağzını açıp bir şey söyleyecekti ki,


Sonra vazgeçti. Anlaşılan Dantes'i üzmek istemiyordu. Bakışlarını ondan kaçırdı. Başı önünde ayağa kalktı, kaçar gibi oradan uzaklaştı. Jacopo küsmüştü. Dantes sevinçle...


''Aferin iyi kalpli dostum.'' dedi. ''Güvenimi kazandım.'' Genç tenizci Faryan'ın kendisine yaptığı gibi Jacopo'ya sahip çıktı. Her gün ona ders verdi. Önce okuma yazma öğretti. Sonra haritacılık bilgisi verdi.


Kıyıların kuzeye olan açısını anlattı. Pusulayı nasıl kullanacağını öğretti. Onu dümene geçirerek gemiyi nasıl yöneteceğini gösterdi. Jakob ona,


''Benim gibi zavallı bir adama bu kadar çok şey niçin öğretiyorsun?'' diye sordu. Dantes, ''Kim bilir, belki bir gün kaptan olursun.'' dedi. ''Hemşehrin Bonopart İmparator olmadı mı?''


Jacopo, hocasının ellerine sarıldı, öpüp alnına götürdü minnet dolu bir sesle, ''Emeğinizi boşa çıkarmayacağım.'' dedi. Gerçekten de öyle oldu. İyi kalpli tayfa kısa zamanda çok şey öğrendi.


O da hocasına kaçakçılığın sırlarını anlattı. Gittiği limanlarda onu büyük kaçakçılarla tanıştırdım. İki ay içerisinde en az yirmi defa Monte Cristo adasının yanından geçtiler.


Dantes kararını vermişti. Cenevizli patronla olan üç aylık anlaşması biter bitmez, işi bırakacaktı. Biriktirdiği parayla bir tekne, yeterince el aleti ve silah satın alacak,


Kimseye hissettirmeden adaya çıkacaktı. Üç ay dolmak üzereyken bir gün patron onu çağırdı. Çok önemli bir toplantıya katılacağını söyledikten sonra ''Senin de benimle gelmeni istiyorum.'' dedi.


Cenevizli kaçakçı akıllı bir adamdı. Bu davranışıyla Dante'si olan güvenini ifade etmişti. Anlaşma süresinin dolmak üzere olduğunu o da biliyordu. Yanında kalmasını sağlamak için genç denizciyi ikna etmenin yollarını arıyordu.


O gece gidecekleri toplantıda bütün büyük kaçakçılar hazır bulunacak, önemli kararlar alınacaktı. Oglio meyhanesinin arka odalarından birinde bu gizli toplantı başladı.


Cenevizli tüccar Dantes'i kaçakçılarla tanıştırdı. Zaten çoğu Jacopo vasıtasıyla onu tanıyorlardı. Görüşmenin ilk maddesi Fransa'ya gönderilecek olan büyük bir partinin sevkiyat planı hakkındaydı.


Malın güvenli bir şekilde el değiştirmesi için tarafsız bir bölgeye ihtiyaç vardı. Öyle bir bölge ki insandan, askerden ve polisten arındırılmış olsun. Genç denizci sabırla bekledi.


Teklif edilen bölgelerin hiçbiri aranılan özellikleri taşımadığı gerekçesiyle kabul edilmemişti. Dantes söz istedi. Başkan, buyurun söz edinliyoruz dedi.


''Ben böyle bir yer biliyorum.'' dedi genç denizci. Bütün kaçakçılar başlarını ondan yana çevirdiler. Kaçakçılığa daha yeni adım atmış olan bu yabancının teklif edeceği tarafsız bölgeyi herkes merak ediyordu.


Akdeniz'de uzun seneler seyahat ettim. Çocukluğum ticaret gemisinde geçti diye söze başladı Dantes. Bütün kuytu köşeleri, ıssız adaları gözüm kapalı gösterebilirim.


Aradığınız özellikleri taşıyan en emniyetli yer bence Monte Cristo adasıdır. Bütün kaçakçılar birbirine bakıştılar. Dantes devam etti.


Üzerinde ne asker, ne polis, ne de tek bir insan vardır. Issız, fırtınalı, koca bir kaya kütlesidir. Kaçakçılar böyle tecrübeli bir tayfası olduğu için,


Ceneviz kaçakçı gemisinin personeli kısa zamanda ambarı kıymetli yüklerle doldurdu. Patron Dantes'i çağırdı. Geminin kumandasını ona verdiğini söyledi.


Kaptan dahil hiçbir tayfa bu karara itiraz etmedi. Emirleri kesin, anlaşılır ve uygulanabilir olduğu için tayfalar sadece koşa koşa değil seve seve yerine getiriyorlardı.


Plana göre onlar yola çıktıktan yarım saat sonra ikinci bir kaçakçı gemisi harekete geçecek ve açıklarda birleşeceklerdi. Ceneviz gemisinin kapalı hiçbir yelkeni kalmadı.


Tam yol suları yararak ilerliyordu. Öğleye doğru Monte Cristo adası ufukta göründü. Dante Spinoza adasını sağda bırakacak şekilde dümeni ayarladı.


İki saat sonra Elbeyi geçmek üzereydiler. Akşamın beşine doğru Monte Cristo tamamen görünür hale geldi. Batan güneşin ışıkları bu dev kaya kütlesini


Monte Cristo'ya yanaştıkları zaman saat 10'a geliyordu. Diğer gemi görünürlerde yoktu. Dantes iradesine hakim biri olduğu halde herkesten önce kıyıya atladı. Patron,


Yaşlı kaptan ve diğer tayfalar da karaya atladılar. Cenevizli tüccar, kaybedecek vaktimiz yok dedi, malları kıyıya boşaltmamız lazım, sabaha teslim almaya gelecekler.


Bütün tayfalar gemiden kıyıya bağlanan tahta merdivenin üzerinden malları taşımaya başladılar. Patron, Dantes ve kaptan da işçi gibi çalışıyorlardı.


Bu arada diğer kaçakçı gemisi de karaya yanaşmış, boşaltma işine başlamıştı. Ceneviz gemisi boşaltma işini bitirip malları emniyete alınca Dantes patrona sordu. ''Geceyi nerede geçireceğiz?''


Nerede olacak elbette ki gemide? Mağaralarda daha rahat etmez miyiz? Gecenin karanlığında mağara mı arayacağız? Sabah ola hayrola. Tan yeri ağrırken,


Müşteri gemisi geldi. Yükleme hızlı bir şekilde tamamlandı. Dantes, patrondan bir tüfek istedi ve ava çıkacağını söyledi. Genç denizci, şüphe çekmemek için Jacopo'nun gelişine itiraz etmedi.


Dantes'in şansı iyi gitmişti. Daha 500 metre ilerlemişlerdi ki bir karaca gördü. Tüfeği doğrultup ateş etti. İlk atışta isabet sağlamış, hayvanı yere sermişti. Avı Jacopo'ya verdi.


''Sen bunu götür, arkadaşlar ocak yakıp pişirsinler, ben biraz dolaşacağım, yemek hazır olunca bir el ateş edin gelirim.'' dedi. Jacopo itiraz etmedi, Karaca'yı sırtına vurup gemiye doğru yürüdü.


Dantes ara sıra geriye bakarak yoluna devam etti. Bir kayanın tepesine çıkıp aşağıya baktığında Jacopo'nun arkadaşlarının yanına doğru vardığını gördü. Kayaları geçerek Farya'nın vasiyetnamede ezberlettiği yere geldi.


İlk kayadan başlayarak ilerlemeye başladı. Her kayanın üzerinde ancak çok dikkat edildiği zaman fark edilen kertikler çizildiğini gördü. 20. kayaya gelince durdu.


Burada bir mağara olduğunu belli eden hiçbir şeye rastlamadı. Üst üste binmiş ve birbirine yaslanmış kayalar vardı. Etraf yaban çiçekleri, otlar ve yosunlarla doluydu.


Buraya bir zamanlar bir hazine gömüldüğüne hiç kimse inanamazdı. Arkadaşlarını kuşkulandırmamak için kayaların arkasına gizlene gizlene kıyıya vardı. Sonra kayaların üzerine çıktı.


Kayadan kayaya sıçrayarak tayfaların dikkatini çekti. Jacopo'nun kendisine işaret yaparak bir şeyler anlatmaya çalıştığını gördü. ''Dikkat edin düşersiniz'' demek istediğini anladı.


Zaten Dantes'in de istediği böyle düşünmeleriydi. Sirk cambazı gibi atlayıp zıplamalarına devam etti, sonra yüksek bir kayadan düşmüş gibi yaparak kendisini aşağı attı.


İlk yetişen Jacopo oldu. Onu kanlar içinde yatar halde buldu. Diğerleri de geldiler. Dantes dizinin çok ağrıdığından, başını kaldıramadığından, böğrüne sancılar girdiğinden yakındı.


Onu kıyıya kadar taşımak istediler fakat o belini kıpırdatamayacağını söyleyerek buna itiraz etti. Siz gidip yemeklerinizi yiyin, Jacopo benim payımı getirir, yemek yiyip biraz dinlenince belki kendimi daha iyi hissederim.


O zaman beni taşırsınız. Tayfalar fazla ısrar etmediler. Karaca kızartmasının kokuları oraya kadar geliyordu. Patron, peki istediğin gibi olsun dedi. Jacopo ile payını göndeririz.


Jacopo elinde bir parça karaca eti, ekmek ve su ile dönünce onu bir kayaya yaslanmış halde buldu. Çok üzüldüğü her halinden belli oluyordu. Yemeği birlikte yediler.


Bir saat sonra patron ve tayfalar geri döndüler. Cinevizli tüccar Edmond Ağa kendisini nasıl hissettiğini sordu. ''Benimdeki ağrılar daha da şiddetlendi'' dedi genç denizci.


Ama yine de kalkmayı denemeliyim. Yerinden kalkmak için davranmasıyla düşmesi bir oldu. Belini tutarak acı acı inledi. ''Beli kırılmış'' dedi patron. ''Bu halde taşınması tehlikeli olabilir.''


Sonra üzüntülü bir sese devam etti. ''Hay aksi malı gönderdik ama arkasından gitmemiz ve paramızı almamız gerekiyor. Eee ne yapalım dostumuzu bu halde bırakıp gidecek değiliz ya.''


Biz de akşama kadar bekleriz. Bir değişiklik olmazsa sedyeyle gemiye taşır yola çıkarız. Hayır dedi Edmond. Benim için gecikmenizi istemem. Yanımda birkaç gün yetecek kadar yiyecek bırakın başka bir şey istemem.


''Olmaz'' dedi iyi kalpli denizci. ''Sekiz günden önce dönemeyiz. Seni bu halde bırakıp gitmeye gönlüm razı olmuyor. İzin ver de gemiye taşıyalım.'' ''Görmediniz mi? Yerimden kımıldayacak halim yok. Lütfen gidiniz.''


''Birkaç gün içinde kendime geleceğimi sanıyorum. Buradan sık sık balıkçı tekneleri geçer, birine biner Livorno'ya giderim.'' O zamana kadar susmuş olan Jacopo söze karıştı. ''Bakın patron.'' dedi.


Her şeyin bir ortalaması vardır. Ben burada kalır hocama bakarım. Siz de işinizi bitirip geri dönerken beni alırsınız. Cenevizli tüccar ne dersin gibilerinden Dantes'e baktı.


Edmond Jacopo'ya döndü. ''Benim için kazancından vazgeçiyorsun öyle mi?'' diye sordu. ''Seve seve'' dedi Jacopo. ''Sen mert bir gençsin. Teklifin için sağ ol ama kimseye ihtiyacım yok.''


Şu kayaların arasında kırık ve çıkıklara iyi gelecek şifalı otlar gördüm. Kendimi biraz iyi hissedince


Peki aslanım dedi patron, madem istediğin budur bizden günah gitti. Tüfek sana hediyemiz olsun. Ben Jacopo'yla sana lazım olacak bir şeyler gönderirim. Hadi bakalım, hoşça kal.


Sağ olun dostum, siz iyi bir patronsunuz. Şunu da al, kullandıkça beni hatırlarsın. Çok güzel bir Fransız çakmağıydı bu. Tayfalar da vedalaşıp Dantes'e iyi şanslar dilediler.


Şaşılacak şey dedi Dantes, dostluk ve fedakarlık bu gibi adamlarda daha çok. Jacopo sırtında büyük bir torba, elinde bir kazmayla görününce,


Dantes şaşırdı. Torba neyse de kazmayı niçin getiriyordu? Bunun sebebini sorunca Jacopo, bilmem dedi patron gönderdi lazım olurmuş. Genç tayfa torbayı yere koydu. Dantes'e sevgi ve hürmet dolu gözlerle baktı.


Sizden ayrılmak bana o kadar zor geliyor ki. Ne diyeceğimi bilemiyorum. Çok emeğiniz geçti. Sağ olun. Sen de sağ ol dostum. İki defa hayatımı kurtardın.


Jacopo çok hassas bir gençti. Eğilip hocasının boynuna sarıldım. ''Hadi dostum geç kalma seni bekliyorlar.'' dedi Dantes. Elini onun omzuna vurdu. Jacopo koşarak oradan uzaklaştı.


Genç denizci göremiyordu ama onun giderken ağladığını biliyordu. Yalnız kalınca saklanarak gemiyi görebileceği bir karaya çıktı.


Patron etrafına emirler yağdırıyordu. Çok geçmeden hazırlıklar tamamlanmış olacak ki gemi hareket etti.


Elinde silahı çevreyi dolaştı. Adanın en yüksek tepesine çıkıp aşağılara baktı. Zaman zaman görünüp kaybolan yaban keçilerinden başka canlı göremedi. Yaralı numarası yaptığı yere geri döndü.


Patronun gönderdiği çuvalı açıp içinde neler olduğuna baktı. Bir haftadan fazla yetecek kadar yiyecek konmuştu. O da nesi? Uzunluğu yirmi metreden az olmayan sağlam bir halat.


Hayret dedi Dantes. Cenevezli kaçakçı sandığımdan da akıllıymış. Sanki yakacaklarımı biliyormuş gibi en lazım şeyleri verdi. Tüfek, çakmak, kazma, halat…


Eh Cenevizli, bu iyiliğini unutmayacağım. Dilerim dostluğumuz devam eder. Eşyalarını alıp daha evvel araştırma yaptığı yeri geldi. İşaretli kayaları bir kere daha saydı.


20. kaya, yerinden kımıldatmasına imkanı olmayan en az 500-600 kiloluk kocaman bir şeydi. Bahsi geçen kapak taşı bu olamazdı. Tekrar çevreyi dolaştım.


Ya Faryan'ın eklediği kısım yanlışsa diye şüpheye düştü. Sonra birden hocasının sesi kulaklarında çınladı. Peşin hükümlere kapılma, kendin düşün, kendin araştır.


Yine Faryen'in okulunda şunu öğrenmişti. Bir problemi çözmenin çok çeşitli yolları vardır. Deha, sıradan insanların düşünemediğini düşünebilmektir.


Bunları düşündükten sonra tekrar harekete geçti. Dev kayanın çevresini dolaştı. Kayadan başlayarak yukarı çıkan yol sonradan yapılmış izlenimi veriyordu. Dantes'in beyninde şimşekler çaktı.


''Evet'' dedi kendi kendine. ''Bu yol şu koca kayayı mağaranın ağzına kapamak için yapılmış olmalı. Kaldırmak yerine indirmişler.'' Yolu dikkatle inceledi.


Kayanın izini ortadan kaldırmak için taş ve çakıllarla örtülmüş ve üzerine çim toprak döşenmişti. Kayanın çevresi de aynı şekilde toprakla örtülmüş, böylece yere yapışık


Bir görüntü verilmişti. Dantes derhal kazmayı eline aldı. Dev kayanın kenarındaki toprağı kazmaya başladı. Az sonra kocaman bir oyuk açıldı.


Toprağın kolayca kazılabilmesi genç denizciyi haklı çıkarıyordu. Kalın bir zeytin ağacı kesti, dallarını budadı, kaldıraç görevi yapacak şekilde ucunu delikten içeriye soktu.


Birkaç defa bütün gücüyle yüklendiyse de kayada en ufak bir kımıldamak görülmedi. Onu takozlarından oynatmanın başka bir yolu olmalıydı ama nasıl?


Çaresizlik içinde düşünürken, Cenevizli patronun tüfekle birlikte verdiği bir kutu barutu hatırladı. Kaya ile kayanın dayandığı taşın arasına madencilerin yaptığı


Mendilin dışarıda kalan ucunu ateşleyip kayanın arkasına saklandı. Bir iki saniye sonra müthiş bir patlama oldu. Üst kayadan kopan parçalar etrafa savruldu. Dayandığı taş paramparça olmuştu.


Dantes korkuyla irkildi. Bu korkunun sebebi, patlamanın bir balıkçı veya kaçakçı teknesi tarafından doyulmuş olabileceğiydi. Derhal koşarak adanın en yüksek yerine çıktı.


Etrafı gözden geçirdi. Adayı çevreleyen deniz bomboştu. Yüreği rahatlamış olarak geri döndü. Destekten mahrum kalan koca kaya uçurumdan tarafa yatmış...


Eğik duruyordu. Kayanın çevresini dolaştı. Aşağıya yuvarlanmasını kolaylaştıracak en zayıf noktasını aradı. Buraya kazmayla bir oyuk açtı. Daha önce kesmiş olduğu zeytin ağacının gövdesini oyuktan içeri geçirdi.


Sabırla yüklenmeye devam etti. Nihayet kaya yuvarlandı ve uçurumdan aşağı düşüp denizin dibini boyladı. Kayanın boşaldığı yerde kocaman bir çukur açılmış,


Ortaya etrafı demir çemberle çevrili kare biçiminde bir taş döşeme çıkmıştı. Dantes bir sevinç çığlığı attı. Devam edecek gücü kendinde bulamadı.


Bacakları titriyor, kalbi göğsünden dışarı fırlayacakmış gibi hızla çarpıyordu. Şaşkınlığı uzun sürmedi. Merak diğer bütün hislerine galip geldi.


Kaldıraç olarak kullandığı ağacı aldı. Kapağın ortasındaki halkadan geçirdi. Ağaca kuvvetlice yüklendi. Kapak fazla direnç göstermeden açıldı.


Aşağıya inen merdivenimsi basamakları gördü. Hemen içeriye girdi. Zindanda kaldığı uzun seneler içinde karanlıkta görmeye alışmış olduğundan ışığa ihtiyaç duymadan ilerledi.


Girdiği mağara tek odadan ibaretti. Halbuki vasiyetnamede ikinci bir odadan bahsediliyordu. Elindeki kazmanın sapını duvarlara vurarak çıkardığı sesi dinledi.


Zindan hayatı gözleri kadar kulaklarını da hassaslaştırmıştı. Arkası boş bir duvarla dolu bir duvarın çıkaracağı ses mutlaka farklı olacaktı. Nitekim bu farklı sesi veren bölgeyi keşfetti.


Birkaç kazma darbesi, sonradan örülmüş olan bu duvarı çökertmeye yetti. Açılan delikten ikinci bir oda göründü. Dantes deliği genişleterek ikinci odaya girdi.


En uzak köşesini aradı. Odanın sol tarafı daha karanlık ve derindi. Buraya doğru yürüdü. Kalbi tekrar hızla çarpmaya başladı. Hazine burada olmalıydı. Kazmayı ümitle kaldırdı.


Yeri kazmaya başladı. Beşinci veya altıncı darbede sert bir cisime rastladı. Çıkan sesle birlikte benzi uçtu. Eliyle toprağı eşeleyerek bu sert cisime dokundu. Hiç şüphesi kalmamıştı.


Hazine sandığı elinin altındaydı. Tam o sırada bir gölge şimşek hızıyla geçti. Dantes'in korkudan yüreği ağzına geldi. Tüfeği kaptığı gibi dışarı fırladı. Hızla ikinci odayı geçip dışarı çıktı.


Gölgenin sahibi bir yaban keçisiydi. Biraz ileri de umursamadan otluyordu. Dantes kuru bir ağaç dalı bulup ucunu çakmak aleviyle tutuşturdu. Meşale gibi tutarak mağaraya girdi.


Hazinesinin başına gelince meşaleyi yere çaktı. Sandığın kapağını ortaya çıkaracak şekilde etrafındaki toprağı eşeledi. Kapak kilitliydi. Kazmanın ucunu kilide takıp


Kırdı, kapağı kaldırdı. Gözlerine inanamıyordu. Sandık üç bölme halinde düzenlenmişti. Birinci bölmede altın sikkeler, ikincisinde külçe altınlar ve üçüncüsünde elmas ve mücevherler vardı.


Başı döndü, gözleri karardı. Rüyada olup olmadığını anlamak için elini meşalenin alevine tuttu. Sonra deli gibi mağaranın içinde bağırarak dolaşmaya başladı. Çıkardığı tuhaf seslerden kendisi de korktu.


Aniden bir ses duymuş gibi yerinde çakılı kaldı. Bu şaşkınlık hali iki saniye sürmedi. Tüfeğini kaptığı gibi dışarı fırladı. Kimsecikler yoktu. Hatta yaban keçisi bile.


Adanın en yüksek yerine çıktı, çevreyi taradı. Kendisinden başka bir insanın bulunduğunu gösteren herhangi bir ize rastlayamadı. Hazinesini özlemişti. Koşar adımlarla mağaraya girdi, sandığın başına dikildi.


Gözlerini bu büyüleyici manzaradan ayıramıyordu. Gerçek olup olmadıklarını anlamak istercesine elini sandığa daldırdı. Gerçi sahte de olsalar tanıyacak tecrübesi yoktu ya.


Altınları kıymetli taşları okşadı. Meşale sönmek üzere olduğundan sandığın kapağını kapattı. Heyecanını bastırmak için yere uzanıp boylu boyunca yattı.


Eğer zindanda geçirdiği acı tecrübeler ve Farya'nın okulunda öğrendiği bilgiler olmasaydı, çıldırması işlem bile değildi.


Kalbi şiddetli heyecanlara alışmış olduğundan, sıradan insanı rahatlıkla çıldırtacak olan bu inanılmaz hadiseyi kolay atlatmıştı. Heyecanını yatıştırıp kendisini toparlayınca havanın kararmış olduğunu fark etti.


Mağarada yatması tehlikeli olabilirdi. Biri onu içeride kıstırıp öldürebilirdi. Tüfeğini alıp dışarı çıktı. Halkalı kapağı yerini yerleştirip üzerini toprakla örttü.


Bütün gün hiç yemek yemediğini hatırladı. Biraz ekmekle kurutulmuş et yedi. Kapağın üzerine uzanıp yattı.


Gece boyunca hemen hemen gözleri açık yattı. Toplam uykusu iki saati bulmadı. Güneşin ilk ışıklarıyla birlikte kalktı. Adanın en yüksek tepesine tekrar çıktı. Etrafı gözden geçirdi.


Ada dünkü gibi ıssızdı. Mağaraya geri döndü. Kapak taşını kaldırdı. Hazine sandığının başına gitti. Kıymetli taşlardan bir avuç alıp çebbine doldurdu. Sandığın kapağını kapattı.


Yeni toprağın üstüne diğer taraftan getirdiği eski topraktan serpti, ayağıyla çiğnedi. Geri geri yürüyerek ayak izlerini sildi. Dışarı çıkıp kapak taşını örtü.


Düğü üzerini toprakla kapattı. Bu işi yaparken zindanda farya ile geçirdiği günleri ve tünel maceralarını hatırladı. Kendisine pek çok şey borçlu olduğu bu aziz insana dua etti.


Tam altı gün sonra, Dantes'in yiyeceği bitmek üzereyken Ceneviz gemisi geldi. Kaçakçılar onu unutmamışlardı. Hasta ve halsiz düşmüş bir insan gibi davranarak onları karşıladı.


Belindeki ağrının geçtiğini, kendisini daha iyi hissettiğini söyledi. Onlar da başlarından geçen macerayı anlattılar. Bir gümrükçü devriyesi neredeyse onları yakalayacakmış. O zaman Dantes'in yanlarında bulunmadığına çok üzülmüşler.


Jacopo, hocasını tekrar gördüğüne çok sevindiğini söyledi. Yanımızda bulunup da kardan pay alamadığınız için üzüldüm dedi. Beni unutmadığına sevindim dostum dedi Dantes.


Kaçakçı gemisi sadece onu almak için yolunu değiştirip Monte Cristo'ya gelmişti. Bu sebeple genç denizci kendilerine teşekkür etti. Vakit geçirmeden gemiye bindi.


Livorno'ya doğru yelken açtılar. Yolda Cenevizli patron, Dantes'in kendileriyle çalışması için iyi bir ücret teklif etmişse de genç denizci başka planları olduğunu söyleyerek kabul etmedi.


Livorno'ya gelir gelmez, Dantes bir kuyumcu dükkanına girdi. Üzerindeki en küçük elmaslardan dördünü sattı. Her birine beşer bin frank veren Yahudi,


Nereden bulduğunu sormadı bile, ucuza aldığı için seviniyordu. Ertesi gün genç denizci yepyeni bir sandal satın alarak Jacopo'ya hediye etti. Mürettebat kiralaması için de 500 kuruş verdi.


İyi kalpli tayfa buna inanamadı. Dantes bu iyiliğine karşılık bir şart koştu. Jacopo Marsilya'ya gidecek, Melhan yolunda oturan Louis Dantes ve Katalan köyünde yaşayan Mercedes ismindeki bir kız hakkında bilgi toplayacak,


Öğrendiklerini gelip kendisine anlatacaktı. Jacopo'yu şüphelendirmemek için tek varisi olan amcasının öldüğünü ve kendisine iyi bir miras bıraktığını söyledi.


Jacopo, Dantes'e artık daha da büyük bir sevgiyle bağlanmıştı. Marsilya'ya yelken açmış gitmeye hazırlanırken genç denizci onu Monte Cristo adasında bekleyeceğini söyledi.


Aynı gün Dantes kaçakçı gemisine gitti. Kendisine büyük iyilikleri dokunmuş olan bu insanlarla vedalaştı. Bir kayık kiralayarak Ceneve'ye hareket etti.


Ceneve'ye vardığı zaman gemi imalatçılarını dolaştı. Bir imalatçı yeni bitirdiği güzel ve pahalı bir yatı tecrübe ediyordu.


Dantes imalatçı ile konuşurken bu yatın bir İngiliz müşteri tarafından ısmarlandığını ve 40 bin franka anlaştıklarını söyledi. Genç denizci hemen o gün kendisine teslim edilmesi şartıyla


Bu yata 60.000 frank teklif etti. İngiliz müşteri yatı ısmarladıktan sonra İsviçre'ye seyahate çıktığından 3 haftadan önce dönmezdi. Bu sürede imalatçı ikinci bir yat daha yapabilirdi.


20 bin frank fazladan kârı kabul etmemek aptallık olurdu. İmalatçı bu teklifi hemen kabul etti. Dantes, adamın parasını verdikten sonra geminin arka kamerasında yatağın altına gelen yere üç bölmeli bir sandık yapmasını rica etti.


Ölçülerini verdi. İmalatçı bu cömert müşterinin ricasını kabul etti. Sabaha hazır olacağını söyledi. Ertesi gün hazırlıklarını tamamlayan İspanyol asilzadesi,


Dantes kendisini böyle tanıtmıştı, denize açıldı. Tersanenin sahibi ona çok tecrübeli tayfalar bulabileceğini söylemişse de Dantes kabul etmemişti.


Ceneve limanından çıkarken balıkçı teknelerinin bu zengin İspanyol asilzadesini görmek için toplandıklarını fark etti. Genç denizci, yeni teknesini denemek için çeşitli manevralar yaptı.


Teknesinden fazlasıyla memnun kalan Dantes, Cenevizli imalatçıyı bir kere daha takdir etti.


Balıkçı tekneleri onu gözden kayboluncaya kadar izlediler. Nereye gittiği konusunda tahminler yürüttüler. Kimi Korsika, kimi Elbe, kimi Afrika diyordu.


Hiç kimsenin aklına Monte Cristo gelmiyordu. İkinci gün akşamüstüne doğru adaya vardı Dantes. Eski bir geminin ancak dört günde kat edebileceği yolu otuz beş saatte almıştı.


Dantes Liman'a yanaşacağı yerde hazinesine yakın olan küçük koya demir attı, mağaraya gitti, her şeyi bıraktığı gibi duruyordu. Ertesi gün sabahın erken saatlerinde hazinesini yata taşımaya başladı.


Öğleye doğru Cenevizli ustanın yaptırdığı üç bölmelik özel sandık doldu. Hazinenin tamamını yatına taşımıştı. Sekiz gün adada kaldı. Her tarafını karış karış gezdi.


En gizli yerlerini keşfetti, kıyıları dolaştı. Artık burasını avucunun içi gibi tanıyacak hale geldi. Sekizinci günü ikindiye doğru bir yelkenlinin adaya yaklaştığını gördü.


Bu, Jakopoydu, işaret verdi. Dantes de karşı işaret gönderdi. Yerkenli kıyıya yanaşıp yatın yanına demir attı. Getirdiği iki haber de sevindirici olmamakla beraber,


Dantes'in tahmin ettiği gibiydi. İhtiyar babası ölmüş, Mercedes de ortadan kaybolmuştu. Genç denizci, kimsenin kendisini takip etmemesini söyleyerek adaya çıktı.


İki saat sonra geri döndü. Jacopo'dan iki adam istedi. İyi kalpli tayfa hiçbir şey sormadan en güvendiği iki adamına yata geçmelerini söyledi.


Dantes bir ihtiyacı olduğunda kendisini Monte Cristo adasında bulabileceğini söyleyerek Jacopo'ya veda etti. Yatına geçerek Marsilya'ya doğru hareket emri verdi.


Livorno'da tıraş olduktan sonra aynı da kendi yüzünü tanıyamadığını hatırladı. Zindanda geçirdiği 13 yıl onu öylesine değiştirmişti ki en yakın arkadaşı bile onu tanıyamazdı.


Babası ölmüştü ama ya Mercedes'e ne olmuştu? Bunu bizzat kendisi öğrenecekti. Marsilya limanına girince o uğursuz gecede,


Kendisini İf Şatosuna götürmek için sandala bindirdikleri yerin tam karşısına demir attı. Bir sahil muhafaza teknesinin yata doğru geldiğini gördü. Tekne yatın yanına yaklaşınca,


İçinden bir jandarma çıktı. Dantes büyük bir soğukkanlılıkla Livorno'dan aldığı İngiliz pasaportunu uzattı. Jandarma pasaportu inceledikten sonra hürmetle eğilip selam verdi ve onu rahatsız ettiği için özür diledi.


Sahile çıkınca Firavun gemisinde birlikte çalıştıkları bir tayfaya rastladı. Cesaretli bir denemeye girişti, adamı çağırdı. Tayfa temiz giyimli bir yabancının önünde yerlere kadar eğildi.


Ne gibi bir hizmeti dokunabileceğini sordu. Deneme başarılıydı. Emrinde çalışan tayfa Dantes'i tanıyamamıştı. Ona birkaç soru sordu. Adam elinden geldiği kadar cevap vermeye çalıştı.


Yardımcı olduğu için ona teşekkür edip bahşiş verdi. Beş altı adım atmıştı ki tayfanın arkasından seslendiğini duydu. Acaba onu tanımış mıydı? ''Mösyö, mösyö'' dedi tayfa.


''Bir yanlışlık yaptınız, beş kuruşluk bahşiş veriyorum zannıyla çift Napolyonlu bir altın vermişsiniz.'' ''Haklısınız dostum, yanılmışım.'' dedi Dantes.


''Madem dürüstlük yapıp geri döndünüz, işte size bir altın daha veriyorum. Karınıza ve çocuklarınıza bununla elbise alırsınız.'' ''Tanrı yardımcınız olsun bayım. Karım ve çocuklarım size dua edecekler.''


Şu dünyada hâlâ iyi insanlar bulunduğuna sevindim efendim. Dürüst tayfalar varsa, dürüst zenginler de vardır. Hadi hoşça kal. Güle güle bayım, Tanrı işinizi rast getirsin.


Dantes yoluna devam etti. Her adımda eski hatıraları canlanıyor, çocukluğunun ve gençliğinin geçtiği bu yerleri garip garip seyrediyordu. Nuvay caddesini geçip,


Melhan yoluna sapınca bacaklarının titrediğini hissetti. Öyle dalgındı ki az kalsın oradan hızla geçen bir arabanın altında kalıyordu. Babasının oturduğu evin önüne geldi.


İhtiyarın titizlikle ektiği Latin çiçeklerinden eser kalmamıştı. Bir ağaca yaslanıp evi seyretti. Sonra kapıya yanaşıp eşikten içeri adımını attı.


Karşısına çıkan adama bu evde kiralık oda bulunup bulunmadığını sordu. Adam bütün odaların dolu olduğunu söyleyince, beşinci katı görmek için izin istedi. Adam yukarı çıktı.


Beşinci kata yeni taşınmış olan evli çifte bir yabancının odaları gezmek için çok rica ettiğini söyledi. Yeni evli çift bunda bir mahsur görmediklerini söyleyip yabancıyı içeriye buyur ettiler.


Dantes bütün eşyanın değiştirilmiş olduğunu görüp buna üzüldü. Babasının pencere önünde oturduğunu ve genç denizci oğlunun seferden dönmesini beklediğini görür gibi oldu.


İçinden bir şeylerin koptuğunu hissetti. Gözleri doldu. Genç çift yabancının bu hüzünlü halini görünce serbestçe ağlaması için odadan çıktılar. Yabancıyı kapıya kadar götürüp uğurladılar.


Ne zaman arzu ederse kapılarının kendisi için açık olduğunu söylediler. Dantes bu anlayışlı gençlere teşekkür etti. Ev sahibinin adresini istedi, onlar da çekinmeden verdiler.


Birinci katta oturan eski kiracıya, yandaki evde Terzi Kadrus adında birinin oturup oturmadığını sordu. Adam Kadrus'un işlerinin bozulduğunu, buradan taşındığını,


ve Belgrad'dan Buxer yolu üzerinde bir ev kiralayarak oraya yerleştiğini söyledi. Dantes doğruca gidip adresini aldığı ev sahibini buldu. Melhan yolu üzerindeki eski evi satın almak istediğini söyledi.


Kendisini Lord Wilmore olarak tanıttı. Adam bu eski eve 25 bin frank isterken içinden 20 bine kadar inmeyi düşünüyordu.


Lord Wilmore pazarlık etmeden bu parayı verdi ve evi hemen üzerine kaydettirdi. Ev sahibi yarım milyon isteseydi düşünmeden verecekti.


Anlaşmayı yapan noter hemen o gün 5. katın kiracılarına burasını boşaltmalarını, evin bundan başka hangi dairesini isterlerse aynı kira karşılığında oturabileceklerini söyledi.


Melhan yolunda oturanlar bir hafta boyunca bu tuhaf olayın dedikodusunu yaptılar. Evi satın alan Lord Wilmore aynı gün Katalan köyünde görüldü.


Eski bir kulübeye girip saatlerce kaldı. Evvelce bu kulübede yaşamış olan kimsesiz bir kız hakkında bilgi topladı. Kendisine bu konuda yardımcı olan balıkçılara birer yeni sandalla,


Birer çift ağ hediye etti. İyi kalpli fakir balıkçılar bu cömert adama teşekkür etmek istedilerse de bulamadılar.


Burası terziliği bırakıp hancılığa başlayan Gaspar Kadros'un oturduğu sapa bir yerdi. Kadros her sabah yaptığı gibi kapının önüne oturmuş müşteri bekliyordu.


45 yaşına geldiği halde, saçında tek tük beyaz kıllar vardı. Bütün güneyliler gibi kolye şeklinde kesildiği sakalı sık ve kıvırcıktı. Parlak ve çukur gözlerinin alt ortasında


Kartal gagası gibi kıvrık bir burun taşıyordu. Uzun ve hantal bir vücudu olduğu için tembel tembel oturmaktan hoşlanıyordu. Birden karısının cırtlak sesini duyup yüzünü buruşturdu.


Homurdana homurdana içeri girdi. Bir yolcu şaşırır da gelirse diye dış kapıyı ardına kadar açık tutmayı unutmadı. Böyle düşünmek de haksız da değildi.


Zira tam o içeri girerken, iki sıra cılız ağaçların ortasında uzanan tozlu yolda bir atlı belirmişti.


Yakıcı öğle güneşine rağmen altın üzerindeki adam siyah elbiseler giymişti. Başında da üç köşeli bir papaz şapkası vardı.


Dış kapının önüne gelince durdu, atından indi, cebinden çıkardığı kırmızı mendille alnındaki terleri sildi. Ucu demirli bastonuyla eşiğe üç defa vurdu. Siyah bir köpek yattığı yerden kalktı.


Beyaz dişlerini göstererek hırlamaya başladı. Papaz hiç istifini bozmadan atının dizginlerini sağdaki pencerenin demirlerine bağladı. Kadruz hantal adımlarla merdivenleri inerken köpeğine bağırıyordu.


''Kes sesini Margontin, müşterimizi rahatsız etme.'' ''Geliyorum efendim, geliyorum.'' Aşağı inip karşısında bir papaz görünce şaşırdı. Hemen düğmelerini ilikleyip yerleri kadar eğildi.


''Hoş geldiniz peder, şeref verdiniz. İçeri buyurun lütfen, ayakta beklemeyin.'' Müşterisini salona benzeyen bir odaya götürdü. En yeni sandalyenin tozunu eteğiyle silerek ona oturttu.


''Emrinizdeyim peder.'' Papaz İtalyan şivesiyle sordu. ''Adınız Kadrus değil mi?'' ''Evet efendim adım Gaspar Kadrus.''


''Kasbar Kadrus, evet, öyle olacak sanıyorum. Siz evvelce Melhan yolunda oturdunuz mu?'' ''Evet efendim, orada terzilik yapıyordunuz değil mi?''


''Evet efendim öyleydi ama işler bozulunca dükkanı sattım buraya taşındım. Burada tek başınıza mı oturuyorsunuz? Öyle sayılır bir karım var ama hep hastalıklı olduğu için bana bir faydası dokunmaz.''


''Yah, demek evlisiniz de.'' Hancı tuhaf bakışlarıyla papazı sözerken, o da bakışlarını ondan kaçırmış etrafa göz gezdiriyordu. ''Peki neyle geçiniyorsunuz?''


Kadrus içini çekerek cevap verdi. ''Ah efendim siz de görüyorsunuz ki fakir bir insanım. İyi bir gelire sahip olmak için namuslu yaşamak yetmiyor.''


Halbuki ben dürüst ve namuslu kimselerin ödüllendirileceğine, kötülerinse ceza göreceğine inanıyorum.


Siz mesleğiniz icabı öyle inanabilirsiniz. Ama herkesten aynı inancı bekleyemezsiniz. Hele dürüst ve namuslu yaşadığı halde feleğin acı tokadını yemiş biri olarak benden...


''Biraz sonra yanıldığınızı size ispatlayacağım. Ne demek istediğinizi anlayamadım. Bu sizin aradığım adam olduğunuza tamamıyla inanmama bağlı. Nasıl bir ispat istiyorsunuz?''


1815 ya da 1814 yılında, Dantes adında bir denizci tanıdınız mı? Nasıl tanımam benim en iyi dostumdu, Edmond Dantes.


Evet, bir adı da Edmond'tu galiba. Onu tanır mıydınız efendim? Tolon tersanesinin zindanlarında, bileklerinde ve ayaklarında zincirlerle bağlı olduğu halde sefil bir şekilde gözlerimin önünde ölüp gitti.


Kadrosun çehresine ölü sarılığı kapladı, başını çevirdi. Cebinden çıkardığı buruşuk bir mendille gözyaşlarını sildi. Üzüntülü bir sesle, ''İşte deminki sözümün ispatı rahip efendi.''


Tanrı kötüleri unutup iyileri felakete düşürüyor. Her gün daha kötüye gidiyoruz. Keşke gökten ateş yağsa da hepimiz mahvolup gitsek. Bu genci çok seviyordunuz anlaşılan.


Nasıl sevmem, dürüst, çalışkan, hayat dolu bir gençti. Gerçi bir ara onu kıskanmışsam da bundan pişmanlık duydum. Tutuklanıp götürüldükten sonra hep onun için üzüntü duydum.


Uzun bir sessizlik oldu. Papaz onun samimi olup olmadığını anlamak istercesine dikkatle süzüyordu. Sessizliği kadrus bozdu. ''Bu zavallı genci gördünüz mü?''


Onunla konuştunuz mu? Evet, ölüm anında yanındaydım. Neden öldü efendim? Yirmi yaşında suçsuz yere zindana kapatılan...


Ve on sene boyunca taş duvarlar arasında tek başına bırakılan bir insan neden ölür? Kadrus alnında biriken terleri sildi. Rahip devam etti.


''Papaz efendi, zindana atılışımın sebebini araştırınız. Eğer alnıma sürülen bir leke varsa ne olur adımı temize çıkarınız.'' Kadrosun rengi attı, bacakları titremeye başladı.


Belli etmemek için ellerini dizlerinin üzerine bastırıyordu. Papaz bunu görmezlikten geldi. Ayrıca ölürken bana çok kıymetli bir emanet bıraktı.


Zengin bir İngiliz de aynı hücrede kalıyorlarmış. İngiliz hastalanmış. Dantes ona günlerce bakmış, hizmet etmiş. Adam iyileşip çıkarken ona elmas taşlı bir yüksük hediye etmiş.


Dantes suçsuz olduğu için bir gün serbest bırakılacağı ümidiyle bu yüksüyü saklamış. Serbest kalabilseydi gerçekten de bir servete kavuşmuş olacaktı. Zira değerini sorduğum kuyumcular en az 50 bin frank edeceğini söylediler.


''Elli bin frank mı?'' dedi kadrus hayret dolu bir sesle. ''Elması ceviz büyüklüğünde olmalı.'' ''Hayır hayır o kadar da değil.'' dedi papaz. Elini cebine sokup yüzüğü çıkardı. Kadrus'a uzatırken...


Bakın işte dostunuz Edmond'un mirası. Hancı elması taşlı yüzüğü aldı. Göz kamaştıran bu hazineyi hayran hayran seyretti. Papaz uzanıp yüksüğü onun elinden aldı, tekrar cebine soktu. Kadrus...


''Demek 50 bin frank değer biçtiler öyle mi efendim?'' ''Kâr yapmak için eksik de söylemiş olabilirler. Biz en az 50 bin frank diyelim.''


''Ne şanslı insansınız peder.'' Demek onu size verdi. ''Hayır dostum benim değil. Sahiplerini buluncaya kadar bende emanet kalacak.'' ''Sahiplerini mi?''


Evet, vasiyetini yerine getirmem için emanet etti. Ölürken dedi ki, benim üç dostumla bir nişanlım var. Eminim ki hapse girişime çok üzülmüşlerdir. Bu dostlarımdan birinin adı Kadrus'tur.


Hancı'yı bir titreme aldı. Papaz bunu görmemiş gibi sözlerine devam etti. İkincisi Donklas, üçüncüsü de her ne kadar rakibimse de beni sevdiğine emin olduğum...


Kadros, şeytani bir gülüşle papazın sözünü kesmek istediyse de biri ki buna fırsat vermedi. Sabrediniz de ben sözümü bitireyim. Ondan sonra söyleyeceğiniz bir şey varsa söylersiniz.


Evet ne diyordum? Rakibimse demiştiniz. Evet, üçüncüsü her ne kadar rakibimse de beni sevdiğine emin oldum Fernand'tır. Nişanlımın adı...


Hay aksi unuttum galiba. ''Mersedes, Mercedes demiştir.'' ''Aa evet evet, Mercedes demişti.'' ''Evet efendim, sonra?'' ''Bana bir sürahi su getiriniz.''


Kadrus o hantal vücuduna rağmen fırladı, hemen bir sürahi su ve bardak getirdi. Tahta masayı papazın yanına yaklaştırarak sürahiyi üzerine koydu, bardağı eline verdi.


İlk suyunu kendi eliyle doldurdu, saygıyla eğilerek yerine döndü. Papazın suyu içmesini bekledi. Bu bekleyiş ona asırlar geçmiş gibi geldi. Heyecanı had safhaya varmıştı.


Papaz suyunu içerken, elinden geldiğince din adamına yakışan bir teslimiyet göstermeye çalışıyordu. Ancak onun bu kayıtsızlığı kadrosun sinirlerine dokunuyordu.


Bir an evvel sözlerini bitirmesini istiyordu. Papaz bardağı yerine koyarken aynı kayıtsızlıkla ''Evet efendim nerede kalmıştık?'' diye sordu. Anca ''Mercedes'te efendim, Mercedes'te.''


Ha evet, Mercedes'de kalmıştık. Dostunuz Edmond sözlerine devam etti dedi ki, elmas yüksüğü satın, beş eşit parçaya bölüp beni seven bu dostlarıma paylaştırın.


Demin dört demiştiniz peder. Beşincisi nereden çıktı? Haklısınız. Beşincisi öldüğü için payı alamayacak. İlk ziyaretimi Milhan yolundaki eski eve yaptım ama yaşlı Dantes'in öldüğünü söylediler.


''Evet peder, adamcağızla kapı komşusuyduk. Oğlunun kaybolmasından bir sene sonra öldü.'' Papaz soğukkanlılığını muhafaza etmeye çalışarak...


''Neden öldü? Yani ölüm sebebi neydi?'' ''Doktorlar ölüm sebebine mide ve bağırsak iltihabı'' dediler ama... ''Evet ama...'' ''Ben neden öldüğünü biliyorum.''


''Neden peki?'' ''Açlıktan peder, açlıktan.'' Papaz ayağı fırladı. ''Açlıktan ha?'' diye bağırdı. ''Hayvanlar bile açlıktan ölmezler.''


Sokak köpeklerine bile bir parça ekmek atan vicdan sahipleri bulunur. Siz dürüst ve namuslu olduğunuzu söyleyen siz. Komşunuz açlıktan ölürken seyirci kaldınız öyle mi?


Olamaz. Mümkün değil bu. Efendim, Tanrı biliyor ya, ben doğruyu söyledim. Papaz masadaki sürahiye uzandı. Bir bardak su daha içti. Sonra sakin ve fakat titrek bir sesle


Bu ihtiyar adam, açlıktan ölmeyi hak edecek kadar kötü bir insan, kötü bir komşu muydu? Hayır efendim, asla. Yalnız biraz fazla gururluydu.


Edmond'un patronu Mösyö Morelle, Mercedes onu unutmadılar. Yardım etmek için ellerinden geleni yaptılar. Ama o her defasında kendisine teklif edilen yardımı reddetti.


Mercedes'in yanında gelen gençten nefret ediyordu. Kimdi bu genç? Edmond'un dost bildiği bir yılan, Fernand. Gerçekten Edmond'u sevmez miydi?


Kadrus o şeytani gülüşüyle beyaz deşlerini gösterdi. Edmund düşmanını dost zanneden saf bir delikanlıydı. Beni şaşırtıyorsunuz.


Eğer bildiklerimi bilmiş olsaydınız hiç şaşırmazdınız peder. İnsanın karısına göz diken adamdan dost olur mu? Bunu bana ispatlarsanız onu paydan düşebilirim. Buna yetkim var.


''Size söyleyeceklerimin bir gün aleyhimde kullanılmayacağını ve iki güçlü hainin düşmanlığını kazanmayacağımı nereden bileyim?'' ''Hain iki mi oldu?''


Evet peder ancak endişenizi anlıyorum. Unutmayınız ki ben bir din adamıyım. Ölmüş bir adamın intikamını almaya çıkmış biri değilim. Bana emanet ettiği mirası


Hakkı olan kişilere vermekle sorumluyum. Bunu da adaletle ve vicdanım rahat olarak yerine getirmek isterim. Size söz veriyorum, anlattığınız şeyler ikimizin arasında kalacak.


Size inanıyorum peder. Bu iki hain şimdi öyle güçlü ve öyle zengin kişiler ki istedikleri an beni parmakları arasında ezi verirler.


''Babasından başlayalım.'' dedi. ''Bu zavallı ihtiyarın hikayesini merak ediyorum.'' ''Edmond size tutuklanıncaya kadar olanını anlatmıştır sanırım.''


''Evet, nişan ziyafetine kadarını biliyorum. Dantes 4 jandarma ve başlarında bir polis komiseri tarafından tutuklanıp götürülürken Mösyö Morel ihtiyarı teselli etti.''


Jandarmalının arkasından gideceğini ve savcıdan bilgi alıp geleceğini söyledi. Ancak getirdiği haber hiç de sevindirici değildi. İhtiyar yalnız başına ağlaya ağlaya evine gitti.


Düğün elbiselerini çıkardı. Bütün gün odasında gezindi durdu. Gecede yatmadı biliyorum çünkü alt katında oturuyordum. Benim de gözüme uyku girmedi. Zavallı ihtiyarın çektiği hacı vicdanımı sızlatıyordu.


Ertesi gün Mercedes şansını denedi. Savcı yardımcısı Wilford'un makam odasına gitti. O da bir netice elde edemedi. İhtiyarın evine geldi. Onu kendisiyle birlikte Katalan köyüne götürmek istedi.


Adam kabul etmedi. Hayır dedi, hiçbir yere gitmeyeceğim. Burada durup oğlumun dönmesini bekleyeceğim. O herkesten çok sever beni. Hapisten çıkınca doğruca bana koşar. Gelince beni bulamazsa sonra ne düşünür?


''Onu teselli etmek için yukarı çıkmadınız mı?'' ''Ah peder, teselliyi bulmak isteyen teselli edilir. O teselli istemiyordu ki. Zaten nedendir bilmem, benden pek hoşlanmadığını hissediyordum.''


Günden güne daha yalnız daha kimsesiz yaşıyordu. Mösyö Morelle Mercedes sık sık onu ziyarete geliyor ancak her defasında kapıyı kapalı buluyorlardı.


Biliyorum içerdeydi ama kapıyı açmıyordu. Ara sıra tanımadığım kimseler yukarı çıkar, ellerinde paketlerle inerlerdi. Sonradan anladım ki,


Eşyalarını satıyordu. Nihayet satacağı eşyası kalmadı. Üç aylık kirası birikmişti. Onu evden atmakla tehdit ettiler. Sekiz gün süre istemiş. Bunları bana ev sahibi anlatmıştı.


Üç gün odanın içinde döndü durdu. Dördüncü gün ses kesildi. Cesaretimi toplayıp yukarı çıktım. Anahtar deliğinden içeriye baktım. Kıpırdamadan yattığını gördüm.


Hasta olduğunu düşünerek Mösyö Morel'e ve Mercedes'e haber verdim. İkisi de hemen geldiler. Morel beraberinde bir de doktor getirmişti. Doktor mide ve bağırsak iltihabı teşhisi koydu.


Perhiz tavsiye etti. Sabahlı ihtiyarın doktora öyle anlamlı bir gülümsemesi vardı ki unutamam. O günden sonra kapısını hep açık tuttu. Yemek yememek için mazereti hazırdı.


Doktor Perhiz tavsiye etmişti. Kadrus sözlerini ara verip papaza sordu. ''Hikâye sizi üzdü galiba peder. İnsan olup da üzülmemek mümkün mü?''


Haklısınız efendim. Devam edin lütfen. Mösyö Morel ve Mercedes ihtiyarın durumunu görmek için tekrar geldiler. Onun iyice kötüye gittiğini gören Mercedes ona bakmak için kendisiyle katalana gelmesini söyledi.


M. Morel de aynı fikirdeydi. Fakat ihtiyar öyle çığlıklar kopararak bunu reddetti ki ikisi de korktular. Mercedes zavallı adamın başucunda bekledi. M. Morel gitti.


Giderken ocağın üzerine bir kese bıraktığını kıza işaret etti. Ev sahibinden istediği sürenin son gününde Mercedes'e şunları söylediğini duydum. Kızım seni çok üzdüm, hakkını helal et.


Gelinim olmanı Edmund'umla mutlu bir ömür sürmeni ne kadar arzu ediyordum bilemezsin ama ne yapalım ki kader buna izin vermedi. Eğer bir gün oğlum dönecek olursa onu çok sevdiğimi


Ve kendisi için hayır dua ederek öldüğümü söyle. Tanrım, oğlumu koru, ona daha fazla acı çektirme. Evet, peder. Oğluna dua ederken son nefesini verdi.


Papaz yerinden kalktı, yaka düğmesini açtı, bir bardak su içti. Gözleri kıpkırmızı ve yüzü solgundu, boğuk bir sesle, ''Ne büyük felaket!'' dedi.


''Evet peder, gerçekten büyük felaket. Bu felakete maalesef Dantes'in dostları zannettiği iki adam sebep olmuştu.'' ''Evet, gelirim onlara. Bana her şeyi anlatacağınıza söz vermiştiniz.''


Kimmiş oğlunu ümitsizlikten, babasını açlıktan öldüren bu iki hain? Biri sevgilisini, diğeri mesleğini kıskanan iki kişi efendim, Fernand ve Donklas.


Ne yaptılar? Nasıl bir ihanette bulundular? Edmond'u Bonopart ajanı olarak ihbar ettiler. Hangisi ihbar etti? Gerçek suçlu kim?


İkisi peder, ikisi de suçlu. Biri yazdı, öbürü postaya attı. Nerede yazıldı bu mektup? Rezervide efendim, Panfil Baba'nın meyhanesinde.


Nişan ziyaretinden bir gün önce. Öyle ya diye mırıldandı papaz. Ah Farya, aziz dostum, insanları ne de iyi tanırmışsın.


''Efendim bir şey mi dediniz?'' ''Hayır hayır siz devam edin.'' Donklas yazısı tanınmasın diye sol eliyle yazdı. ''O halde siz de oradaydınız.'' Kadrus titredi.


Artık olan olmuştu. Saklamanın bir faydası yoktu. ''Evet peder, ben de oradaydım. Ve bu alçaklığa engel olmadınız. Susarak suç ortaklığı yaptınız.''


''Bakın efendim, bana öyle çok içki içirmişlerdi ki her şeyi kalın bir bulutun gerisinden görüyordum. Bu durumdaki bir sarhoş ne diyebilirse dedim.''


İkisi de bunun bir şaka olduğunu söyledi. Hatta Don Klas beni ikna etmek için mektubu elinde buruşturup ağaçların altına attı. Ya ertesi gün?


Edmond'un tutuklandığını gördüğünüz halde sustunuz. Buna ne demeli? Pek sustuğum söylenemez efendim. Jandarmaların Edmond'u tutukladıklarını görünce durumu anladım.


Donkler ise bunun alçaklık olduğunu ve bildiklerimi anlatacağımı söyledim. O da beni kenara çekerek, ''Eğer Edmond gerçekten bir Bono Part ajanıysa senin de başın belaya girer, yok değilse...''


''Bir güne kalmaz zaten serbest kalır.'' dedi. Söyledikleri bana mantıklı geldi. Korkudan susmayı tercih ettim. ''Evet, itiraf ediyorum. Ben korkan biriyim ama hain değilim.''


Ancak Tanrı buna razı olmamış ki o günden sonra başımdan bela eksik olmadı. Madem samimiyetle itiraf ediyor ve pişmanlık duyuyorsunuz, umarım Tanrı sizi bağışlar.


''Umarım peder, umarım. Ama Tanrı bağışlasa bile Edmond beni affetmeyecektir. Biraz da M. Morel'den bahseder misiniz? Bu hikayedeki rolü neydi?''


''Aa efendim yine bana kızacaksınız ama söylemeden duramayacağım. O da Tanrı biliyor ki iyi insanlardan biridir.'' ''Ne demek istiyorsunuz? Lütfen açıklayın.''


Daha önce de söylediğim gibi, Mösyö Morel, Dantes'in çalıştığı geminin sahibidir. Ondan daha namuslu, daha yürekli ve daha iyiliksever bir zengin tanımıyordum.


Edmond için başvurmadığı yer kalmadı. İmparator tekrar tahta geçince resmi makamlara yeniden yazdı, tehdit etti ama bir netice alamadı.


Napolyon, ikinci restorasyonda tahttan düşünce, Mösyö Morel'in bu teşebbüsleri aleyhinde kullanıldı. Adı Bono parçaya çıktı. O buna rağmen ihtiyardan teste irtibatını kesmedi.


Mercedes'e onun bakımını üstlendiği takdirde masraflarını karşılayacağına söz verdi. Ama dediğim gibi ihtiyar bütün yardım tekliflerini reddetti. Şöminenin üzerine bıraktığı para kesesinden bahsetmiştim.


''O parayla ihtiyarın bütün borçları ödendi, cenaze masrafları karşılandı. Bu kese hâlâ bende, kırmızı büyükçe bir kese.'' ''Peki, M. Morel hâlâ yaşıyor mu?''


''Evet ama...'' ''Aması ne yoksa bir felakete mi uğradı?'' ''Şerefli bir insanın uğrayabileceği en büyük felakete...'' ''Nasıl olur?'' ''Evet efendim.''


''Ben ne kadar mutluysam o da o kadar mutludur.'' Bunları söyleyen kadrus alaylı bir gülümsemeyle papazı süzdü. Papaz, ''Anlatın lütfen, M. Morale ne oldu?''


25 yıllık dürüst bir iş hayatından sonra Marsilya'nın en zengin insanı olmuşken birden felaketler peşi peşine geldi. 2 yılda 5 gemisini kaybetti.


İflasın eşiğine geldi. Elinde bir tek firavun gemisi kaldı. O da batarsa... Karısı çocukları var mı bu zavallının? Evet efendim, karısı da çocukları da...


Bu felaketlerde onun acısını paylaştılar. Eğer onların teselli edici sözleri olmasaydı adam belki de intihar ederdi. Nefici, çok üzüldüm. ''Ya peder işte böyle.''


Kötüler servet içinde, iyiler sefalet içinde yüzüyorlar. Donklas ve Fernando mı kastediyorsunuz? Evet efendim, toprak tuttular, altın oldu.


Demek öyle. Öyle peder. Önce Donklas'tan başlayın. Çünkü anlattığınıza göre en büyük hain o.


Evet, en büyük hain, en büyük zengin, Dante's hapse girdikten sonra bir gün çıkar gelir diye yüreğine korku düştü. Bir bahane uydurarak Marsilya'dan ayrıldı. Mösyö Morel'in tavsiyesiyle,


Çünkü işlediği suçu bilmiyordu, bir İspanyol bankacının yanına katip girdi. İspanya Savaşı'nda Fransız ordusuna müteahhitlik yaptı. Çok para kazandı.


Bu parayla borsacılığa başladı. Servetini üç dört misline çıkardı. Bir bankerin kızıyla evlenmişti. Kız ölünce serveti bir misli daha arttı. Gözü yükseklerde olan Donklas,


Krala yakınlığıyla tanınan Kardinal Salvio'nun dul kızıyla evlendi. Baron Donklas oldu. Şimdi Montblanc caddesinde saray gibi bir evde oturuyor.


Gelelim Fernanda, bu cahil balıkçı nasıl oluyor da bir servet sahibi olabiliyor? Evet inanması zor ama gerçek. Napolyon tahta geçince hemen asker toplamaya başladı.


Fernand'ı da orduya çağırdılar. Hatta ben bile gittim ancak evli ve yaşlı olduğum için yakın bir sahil kasabasına gönderdiler. Fernand savaş birliğine katıldı.


Lingi Muharebesinde bulundu. Muharebe gecesi, düşmanla işbirliği yapan bir generalin kapısında nöbetçiymiş. General İngiliz tarafına geçmeye karar verdiğinden,


Fernand'a kendisini takip etmesini söylemiş. Fernand da kabul edip birliğini terk etmiş. Eğer Napolyon başta kalsaydı, vatan hainliği sayılacak bu hareketi


Kral tarafından sadakat sayıldı ve Fernand Fransa'ya teğmen rütbesiyle döndü. Birlikte kaçtıkları general tarafından devamlı himaye gören Fernand albaylığa kadar yükseldi.


Yunanistan'ın Osmanlı'ya başkaldırdığını duyan Albay Fernand, Yunan ordusuna katılmak için kraldan izin istedi. Resmi izin verilmemekle beraber gitmesi için her türlü kolaylık sağlandı.


Bizim Fernand büyük bir servetle geri döndü. General rütbesine yükseldi. Şimdi Paris'in Eldar Caddesi'nde 27 numaralı büyük bir köşkte oturuyor.


''Kaderin ışına akıl ermiyor. Evet peder gerçekten akıl alacak gibi değil. Ya Mercedes? Mercedes'e ne oldu? Birdenbire ortadan kaybolduğunu söylüyorlar.''


Kaybolmak mı? Evet, ertesi gün güneş gibi doğmak üzere kayboldu. O da mı zengin oldu? Hem de ne zengin?


''Şu an Parisli kadınların gıptayla baktıkları sosyetik bir hanımdır.'' ''Hayret insanın inanası gelmiyor.'' ''Demek Edmond'u böyle çabuk unuttu.''


Yok yok bak bu doğru değil peder. Doğruyu söylemek gerekirse kızcağız çok acı çekti. Nişanlısı için çok yas tuttu. Edmond tutuklanınca tamamen kimsesiz kaldı.


Tek koruyucusu Fernand da orduya katılmıştı. Onun ihanetini bilmediği için bir kardeş gibi seviyordu. İhtiyar Dantes ölünce kulübesine çekilip üç ay yas tuttu.


Ne Edmond'dan ne de Fernand'dan bir haber yoktu. Bir gün Fernand Teğmen rütbesiyle döndü. Kızcağız kendisine yardım eli uzatacak birini bulduğu için çok sevindi.


Fernand tekrar gitmek zorunda olduğunu söyleyerek ona para verdi. Sevgiden ve evlenmekten söz etmedi çünkü o da Edmond'un bir gün çıkıp geleceğinden korkuyordu.


Neyse uzatmayalım, ikinci gelişinde kızın nişanlısından iyice ümidini kestiğini görüp sevindi. İhtiyar Dantes'te ölmüş olduğundan kimse Mercedes'i sadakatsizlikle suçlayamayacaktı.


Fernand kıza olan sevgisinden ve evlilikten söz etti. Kız buna rağmen teklifini kabul etmedi. Altı ay izin istedi. Bu süre içinde de Edmond'tan bir haber çıkmayınca...


Evlilik gerçekleşti. Nikâh Akules Kilisesi'nde yapıldı. Kız rezervi lokantasının yanından geçerken bayıldı. Fernand iki sevgilinin hatıralarıyla dolu olan Marsilya'da kalamazdı.


İlk işi evini Perjiknan'a taşımak oldu. Sonra bir daha Mercedes'i gördünüz mü? Evet, İspanya Savaşı sırasında Perjiknan'a gitmiştim orada gördüm.


Oğlunun eğitimiyle meşgul oluyordu. ''Oğlu mu?'' dediniz. ''Evet, küçük Albert adında bir oğlu var.'' Edmond'un bana anlattığına göre...


Mercedes okul yüzü görmemiş tahsilsiz bir kızdır. Oğlunun eğitimiyle nasıl meşgul olabilir? Ah peder! Zenginlik her şeyin çaresini bulmaya yeten sihirli bir güçtür.


Mercedes, zenginler arasında küçük düşmemek için önce okuma-yazma öğrendi, sonra müzik dersleri almaya başladı. Laf aramızla bütün bunları aslında avunmak için yapıyordu.


Geçmişini unutabilmek için dimağını yeni şeylerle dolduruyordu. Zengin oldu, kontes oldu ama yine de... Evet yine de...


Takdir edersiniz ki çok sefil duruma düştüm. Eski dostlarımdan yardım almak ümidiyle önce Banker Donklas'a gittim. Beni kabul etmedi. General Morsev, Fernand'ın yeni adı budur,


Hizmetçisiyle 100 frank gönderdi. Böyle dilenci yerine konmuş olmanın üzüntüsüyle dış kapıdan çıkarken önüme bir para kesesi düştü. Başımı kaldırıp yukarıya baktığımda...


Contest Morser'i yani Mercedes'i pancurları kapatırken gördüm. Peki ya M. Wilford'dan yani savcı yardımcısından ne haber? Ah!


Onu ne tanırım ne de gördüm, onunla bir alışverişim olmadı. Duyduğum Marki Dösemmera'nın kızı Rony ile evlenip Marsilya'dan gittiğidir. Marki kralın yakın adamı olduğu için


Wilford'a istediği rütbeyi elde etmiştir. Kala kala bir ben sefil ve fakir düştüm. Korkarım sefalet içinde de öleceğim.


''Yanılıyorsunuz dostum. Çileniz bu dakikadan itibaren dolmuştur. Buyurunuz. Edmond'un mirası sizindir.'' Papaz cebinden elmas yüzüğü çıkarıp kadrusa verdi.


Hancı bir elindeki göz kamaştırıcı yüksüye, bir papaza bakıyor ne söyleyeceğini bilemiyordu. Kısa bir şaşkınlıktan sonra ''Benimle alay etmiyorsunuz ya peder'' dedi.


Ben vasiyeti yerine getirmekten başka bir şey yapmıyorum dostum. Bu yüksü Dantes'i sevenler arasında paylaştırmakla görevliydim. Ama görüyorum ki sizden başka seveni yok.


Anlattıklarınıza inanıyor ve doğru olanını yaptığımız sanıyorum. En küçük bir yalanım bile yok yüce peder. İsterseniz şurada duran kutsal kitaba el basıp yemin edeyim.


Hayır dostum, buna gerek yok. Tekrar ediyorum. Değeri 50 bin frank. Bu da sizi sefaletten kurtarmaya yetecektir. Yalnız bu hizmetimin karşılığında...


''Sizden bir şey istiyorum.'' ''Aman efendim, komisyon isteyecekseniz bu sizin hakkınızdır. O kadar zahmetlere katlanıp araştırmalar yaptınız.'' ''Yoo dostum, yo. Beni yanlış anladınız.''


Gerçek bir din adamının böyle bir şeye tenezzül etmeyeceğini bilmeniz gerekirdi. ''Özür dilerim peder. Benim gibi fakir bir insandan başka ne isteyebilirsiniz? Size verebilecek neyim var ki?''


Mösyö Morel'den kalan keseyi isteyecektim. Bu inanılmaz hikayenin bir hatırası olarak saklayacağım.


''Ah efendim, verin ellerinizi öpeyim. Sizi yanlış anladığım için affediniz. Bir bez parçasının ne kıymeti var, alın sizin olsun tabii.'' Kadrus o hantal vücudundan beklenmeyen bir çeviklikle koştu.


Keseyi bulup getirdi. Bu boş kırmızı ipek kesenin papaz için ne kadar değerli olduğunu asla anlayamazdı. Kadrosun eli tek öpmelerinden kendisini güçlükle kurtaran meçhul ziyaretçi atına atladı.


Hancı'yı selamlayarak oradan ayrıldı. Hancı içeri girince hasta karısının çığlık çığlığa bağırdığını duydu. ''Ahmak Kaspar, ahmak Kaspar!''


Kadrus fena halde kızdı. ''Ne bağırıyorsun be Karkonti?'' ''Ahmak herif, konuştuklarınızın hepsini duydum papaz mı her kimse işte. Ağzından laf almak için eline sahte bir yüksüğü tutuşturmadığını nereden biliyorsun?''


''Adamın polis olmadığı ne malum?'' Hancının gözleri karardı, başı döndü. Bu ihtimali hiç aklına getirmemişti. Kendi kendine teselli etmek için ''Olamaz.'' dedi. ''Bir din adamı bizi aldatamaz.''


''Sen öyle san aptal herif. Kes sesini be kadın. Kes de biraz düşüneyim. Adam ağzından laf almaya çalışırken düşünecektin. Şimdi düşünmüşsün neye yarar? Kes sesini dedim sana.''


Kadros bir müddet sersemlemiş halde odada dolaştı, sonra ceketini giydi, şapkasını başına geçirdi. Çıkarken, ''Şimdi anlarız.'' dedi. Kadın sordu, ''Neyi anlarmışız?''


Yüksün sahte olup olmadığını. Nasıl peki? Bugün beka irpan ayır var. Sen eve göz kulak ol. İki saate kalmaz dönerim. Kadrus koşar adımlarla evden çıktı.


Roma'daki Thompson French firmasının temsilcisi olduğunu söyleyerek Marsilya valisinin huzuruna çıktı. ''Efendim arz ettiğim gibi Thompson French firması adına Roma'dan geliyorum.''


10 seneden beridir Morel ve Oğlu firmasıyla iş yaparız. Son zamanlarda Mösyö Morel'in durumunun iyi olmadığına ve iflasın eşiğine geldiğine dair haberler aldık.


Bu söylentilerin gerçeklik payı nedir? Marsilya'nın en yetkili resmi kişisi olarak ancak sizin vereceğiniz bilgiye güvenebilirim.


Bakın Mösyö, armatör moralin işlerinin iyi gitmediği doğru. Ancak iflas ettiğini söylemek için vakit henüz erken. Çünkü o tanıdığım en namuslu iş adamıdır. Bugüne kadar...


Hiçbir senedi protesto olmuş değildir. Üst üste beş kemisi yükleriyle birlikte battıkları halde, borçlarını ertelemeden günü gününe ödedi. Ancak bundan sonrakiler için bir şey diyemem çünkü


Elinde bir tek firavun adlı gemisi kaldı. Eğer o da çıktığı seferden dönemeyecek olursa hem sizin hem benim için hem de moral için bir felaket demektir.


Neden sizin için de felaket oluyor efendim? Çünkü Morrel firmasına 200 bin frank yatırmıştım. Bu para kızımın çeyiziydi. 15 gün sonra evlenecek olan kızımın mutluluğu bu parayı tahsil edip edemeyeceğimize bağlı.


Yüz bini bu ayın on beşinde, geri kalanı da gelecek ayın on beşinde ödenecekti. Mösyö Morelle paranın zamanında ödenip ödenmeyeceğini bir resmi yazıyla sordum.


O da bizzat kendisi buraya gelerek ödemesini Firavun'un seferden dönmesi halinde yapabileceğini söyledi. ''Siz ne düşünüyorsunuz? Firavun dönebilecek mi?''


İçimde dönemeyecekmiş gibi bir his var. İş adamı olmadığınız belli efendim. Açık konuştuğum için bana kızmadınız umarım. Doğru iş adamı değilim. Korkumun sebebine gelince...


Eğer morellerdeki param batarsa kızımı evlendiremeyeceğim. Çünkü bütün paramız o 200 bin franktan ibaret. Alacağınızı bize devredin efendim. Morellerden aldığınız senetler yanınızda mı?


Evet, Mösyö, kasamda. Ne kadar iskonto istiyorsunuz? İskonto istemiyoruz efendim. Gerçek değerinden alacak ve karşılığını hemen nakit olarak ödeyeceğim. Nasıl olur?


Firavun batarsa senetler 100 frank bile etmeyecektir. Bu ne beni ne de sizi ilgilendirir. Batarsa Thompson French firmasının parası batacaktır.


Ama firmamız ne yaptığını çok iyi bilir. Bana böyle talimat verildiğine göre mutlaka gizli bir hesapları vardır. Belki de morallere rakip yeni bir firmanın ortaya çıkmasını istemiyoruz. Ne demek istediğimi anladınız mı?


Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez. İş adamı olmadığımı söylerken haklıydınız. Bunları düşünememiştim. Yalnız bu hizmetimin karşılığında sizden bir komisyon isteyeceğim efendim.


''Elbette Mösyö. Bu sizin hakkınızdır. Normal komisyon yüzde bir buçuktur. Siz kaç istersiniz? İki, üç, dört?'' ''Beni yanlış anladınız Vali Bey.''


''Ben de firmam gibi kuralcı biriyim. Böyle yüzdelere tenezzül etmem. Benim istediğim komisyon başka bir şey.'' Vali şaşkın şaşkın İngiliz temsilcinin yüzüne baktı.


Anlayamadım Mösyö, açıklar mısınız? Cezayirleri müfettişisiniz değil mi? Evet, hem de dört yıldan beri. Giriş çıkış sicillerini de siz tutuyorsunuz.


Evet, şüphesiz. Bu sicillere tutuklularla ilgili yazışmalarda ekleniyor mu? Elbette, her tutuklu için ayrı bir dosya tutulur.


Şimdi konuya geliyorum. Firmamız yüklü bir miras işiyle ilgilenmekte. Abe Faria isminde bir bürokratın Thompson French firmasına 2 milyon franklık bir borcu vardı.


Borcun ödenme tarihi gelmeden Farye siyasi bir suçtan mahkum edildi. Kapatıldı, İfşatosu'nda öldü. Geride hiçbir varisi olmadığı için


''Servete hakkında bilgi edinemedik. Eğer secilini incelememe izin verirseniz komisyonu ödemiş olursunuz.'' ''Vay be!'' dedi vali. ''Herkes onu deli sanıyordu.''


Belki de söyledikleri gerçekti. Anlayamadım efendim. Zindan görevlileri onu deli farya diye çağırırlardı. Önüne gelene büyük bir hazinesi olduğunu söyler...


Salı vermeleri için rüşvet teklif edermiş. İlginç! Daha da ilginç şeyler var. Öldüğü zaman hücresinin altında komşu zindana açılan bir tünel bulunmuş.


Komşusu Edmond Dantes adında tehlikeli bir bono parçıydı. İdi? Evet idi diyorum çünkü adam hiç kimsenin düşünemeyeceği bir kaçış planı gerçekleştirmiş.


''Kim? Edmondantes mi?'' ''Evet, o tehlikeli bono parçı.'' ''Çok ilgi çekici, anladın lütfen.'' Farya ölünce onu gizli geçitten kendi odasına taşımış.


Sonra ölüleri koydukları çuvala kendisi girmiş. Ancak zavallının hesap edemediği bir şey vardı. İfşatosunda ölüleri toprağa değil denize gömerler.


İngiliz temsilci anlamamış gibi omuz siltti. Her neyse sonra, İfşatosu'nun mezarlığı yoktur. Ölüleri bir çuvala koyar, ayağına da otuz altılık bir gülle bağlayıp,


Denize atarlar, olur biter. İngiliz, gerçekten mi? dedi. Mehvet Mösyö, zavallı Bono parçı kayalıklardan aşağı yuvarlanırken...


Kim bilir neler hissetmiştir. Düşünmesi bile güç. Sizin için belki ama benim için değil. İngiliz kahkahalarla güldü.


Öyleyse benim için de değil. Sonra İngilizlere has bir ciddiye takınarak sordu. Demek Bono parçada öldü. Hiç şüphesiz. Öyle ki şato idaresi


Hem deliden hem de komitacıdan kurtuldu. İngiliz, bu olay bir tutanakla tespit edildi değil mi?


Elbette, mirasçıları şayet varsa bize müracaat ettikleri takdirde ölüm tutanağını verebiliriz. Gerçi azılı bir bono parçaya kimse sahip çıkmaz ya.


''Aaah, özür dilerim sizi konudan uzaklaştırdım. Hayır hayır, çok ilgi çekici bir hikaye. Faryan'ın dosyasına bakmama izin verecek misiniz?'' ''İstediğiniz bu olsun. Buyurun, biroma geçelim.''


''Senetler de orada mı?'' ''Evet, Mösyö.'' ''Güzel, aynı zamanda alışverişi de gerçekleştirmiş oluruz.'' Valinin sevinçten gözleri parladı. ''Tabii, Mösyö, nasıl isterseniz.''


Büroya geçtiler. Vali önce kasayı açıp senetleri çıkardı. O senetleri çıkarırken İngiliz sessizce gülüyordu. Vali bir tomar senedi İngiliz temsilcinin eline verdi.


''Buyurun senetleri, hepsi tamamdır.'' İngiliz boşta kalan elini cebine soktu. Bir tomar banknot çıkardı. ''Siz de paranızı buyurun, hepsi tamamdır. 250 bin frank.''


Vahrik gözlerine inanamadı. Batacak sandığı bütün parası elindeydi. İngiliz, siciller efendim, siciller nerede? Ha tabii siciller ya, özür dilerim heyecandan unuttum.


İzninizle benim de bazı hesaplar yapmam lazım, anlarsınız ya. Sizin adınıza sevindim efendim, paranızı kurtardığınıza ve kızınızı evlendirebileceğinize.


Sağ olun Mösyö. Dileyelim Mösyö moralde iflastan kurtulsun. Çünkü gerçekten dürüst bir insandır. Kurtulacak efendim merak etmeyin. Firmamız dostlarını unutmaz.


Neyse sizi daha fazla meşgul etmeyeyim Bösyö. Umarım firmanızın işine yarayacak bir şeyler bulursunuz. Teşekkür ederim efendim. İngiliz temsilci kütüğe baktı.


Her şey örnek bir düzendeydi. Her mahkuma bir sıra numarası verilmişti. Farye'ye ait dosyayı kolayca buldu. Ancak bu dosya üzerinde fazla durmadı, göz ucuyla valiye baktı.


Adam paraları saymakla meşguldü, sonra hesap yapmaya geçecekti. Öyle dalmıştı ki İngiliz'i unutmuş gibiydi. Thompson French temsilcisi dosyaları çevirmeye devam etti.


Edmond Dantes'e gelince durdu. Vali doğru söylüyordu. Bütün belgeler yerindeydi. İhbar mektubu, tutuklama emri, moralin verdiği dilekçe, savcı yardımcısı Vilfor'un notu.


''Ah alçak adam dediği içinden fırsatları nasıl da değerlendirmiş.'' Gerçekten M. Morel'in dilekçesini göndermemiş, Napolyon'un tahttan tekrar düşmesine kadar beklemiş.


Ondan sonra bu dilekçeyi aleyhte kullanarak altına şu notu düşmüş. Edmond Dantes, azılı Bono parçı, Elbe ile Paris arasında casusluk yaparak faal bir rol oynamıştır.


Büyük bir gizlilik içinde ve sıkı bir denetim altında tutulacak hiçbir mahkumla görüştürülmeyecektir. Bu satırların altında değişik bir yazıyla şu not vardı.


Bir şey yok. Hatırlanacağı gibi bu not zindanı teftişe gelen kraliyet müfettişine aitti. İngiliz temsilci savcının iddianamesini okudu.


Paris'teki adresten ve Nuvardiyenin adından hiç bahsedilmediğini gördü. Papazın hancının yanındayken içinden söylediği şu sözleri içinden tekrarladı. ''Ah Fariya, Fariya!''


İnsanları ne de iyi tanırmışsın. Vali para sayma işini bitirmiş, hesapları yapmaya başlamıştı. İngiliz'e hiç dikkat ettiği yoktu. Thompson French firmasının temsilcisi...


Donklas tarafından yazılmış olan ihbarnameyi dosyadan çıkarıp dörde katladı ve cebine koydu. Vali hiçbir şeyin farkında değildi. İngiliz kütüğü hızla kapattı.


Teşekkür ederim Vali Bey dedi. İstediğim bilgiyi aldım. Belgeler olduğu gibi yerinde duruyor. Şimdi eğer sizce mahsuru yoksa, 250 bin frangı peşin olarak aldığınızı gösteren bir belge düzenlememiz gerekiyor.


Her ne kadar firmamın bana sonsuz güveni varsa da, söylediğim gibi prensipleri severim. Sizin gibi bir temsilcisi olduğu için firmanız çok şanslı Mösyö.


İstediğiniz belgeyi derhal hazırlayacağım. Bunları söyledikten sonra çekmecesinden boş bir kağıt çıkardı.


Efendim takdir edersiniz ki firmamın çıkarlarını korumak için buradayım. Bu sebeple Moral ailesini yakından tanımam gerekiyor. Kimdir, kaç çocuğu var, kaç işçi çalıştırıyor...


''Şu anki mal varlığı nedir? Bu bilgileri en doğru şekilde ancak siz verebilirsiniz.'' ''Tabii Mösyö memnuniyetle. Zaten Mösyö Morel'in gizli kapaklayışları yoktur.''


Ortağından tutun da en küçük tayfasına kadar kimseden bir şey saklamaz. Onun için herkes severek yanında çalışır, bugüne kadar bilerek kimseyi üzmemiştir.


Kimse onda hakkı olduğunu söyleyemez. İngiliz temsilcinin gözlerinden iki sıcak gözyaşı düştü. Bereket versin vali bunu görmedi. Vali devam ediyordu.


Bir oğlu ve bir de kızı var. Karısı melek gibi bir kadındır. Babasının işleri bozulunca oğlu askere yazıldı. Şimdi itibarlı ve yakışıklı bir yüzbaşıdır. Kızı ise...


Evlilik çağına gelmiş prensesler kadar güzel bir kız. Firavun hariç gemilerinin hepsini kaybedince ortağı ondan ayrıldı. İşçiler, tayfalar Mösyö Morel'in başına kaldı.


O da tazminatlarını verip hepsini memnun ettikten sonra iş yerine son verdi. M. Morel'in kızına aşık olan 23-24 yaşlarında depolar müdürü Emmanuel Raymond'a


Kokles lakabıyla çağrılan ve hesap yapmaktan kendi adını bile unutan emektar veznedar, tazminat almayı reddettikleri gibi maaş bile istemediklerini ve karın tokluğuna çalışacaklarını söylediler.


Bundan çok duygulanan M. Morel gözyaşlarına zor hakim oldu. Ne kadar ısrar etmişse de bu iki sadık adamı onu terk etmediler.


Raymond ne kadar yumuşak başlıysa Veznedar o kadar dik başlı bir adamdır. Mösyö Morel adamlarını toplayıp iflasın eşiğine geldiğini söylediği zaman ilk itiraz edeni koklesi olmuş.


''Hayır'' diye bağırmış, ''Moral firması iflas etmeyecek. Siz hesaptan ne anlarsınız? Bu firmanın veznedarı ve muhasebecisi siz misiniz? Hiçbir senedimiz geri dönmedi.''


Ödemeleri günü gününe yapıyorum. Firavun gemisi döndüğü zaman ne kadar kârımız olacağını bile hesap ettim. Önümüzdeki altı ay için hiçbir sıkıntı mevzu bahis değildir.


Bir sefer daha yaparsa sıkıntıları atlattık demektir. M. Morel acı bir tebessümle, ''Ya Firavun da batarsa?'' deyince kokles küplere binmiş,


''Mösyö fazla ileri gidiyorsunuz'' diye bağırmış. İngiliz ''Ne mert adammış'' dedi. Vali ''Görüyorsunuz ya Mösyö, moral firmasında da mert insanlar var.''


Evet, devam ediniz lütfen. Sıra Emmanuel Raymond'a gelince, söyleyeceklerinizi biliyorum Mösyö Morel demiş ama inanın bu sadakatimin sebebi


Sadece kızınıza olan sevgimden değildir. Onu Mösyö Morel'in kızı olduğu için seviyorum, armatör kızı olduğu için değil. Bunu ispat için kızınızı vermekten vazgeçseniz bile


Hizmetçiniz olarak kalmaya razıyım. Aferin şu Emanuel'e. Aferin ki ne aferin. Karısıyla kızına gelince, onlarda ne kadar mücevherleri, altınları varsa çıkarıp Mösyö Morel'e vermişler.


Kapımıza borçlular geleceğine ve senin küçük düştüğünü göreceğimize ölelim daha iyi demişler. Durumun düzelince tekrar alırsın diye teselli etmişler. İngiliz


''Ne mutlu insanmış şu moral'' dedi. ''Evet'' dedi vali, ''gerçekten de mutlu insanmış. Eğer o sadık adamları ve kendisini teselli eden bir ailesi olmasaydı...


Bu sıkıntılara katlanamaz, belki de intihar ederdi. Verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim efendim. Moraller firmamıza 10 sene zarfında çok kâr ettirdi. Firmamız bu iyiliğin altında kalacak değildir.


Eh artık orasını siz bilirsiniz Mösyö. Dediğiniz gibi ben iş adamı değilim. Ne yapacağınızı siz daha iyi bilirsiniz. Teşekkür ederim efendim.


İtiraf edeyim ki siz de iyi bir insansınız. M. Morelle iyi bir vali dostu olduğunu söylersem bana kızmazsınız umarım. O takdir size ait M. O takdir size ait.


Thompson French temsilcisi vilayet konağından çıkınca kiralık bir araba çevirdi. Arabacıya, ''Beni doğruca Morel firmasına götür.'' dedi. Firmanın kapısında onu Emmanuel karşıladı.


Bu her halinden zengin olduğu gözden kaçmayan temiz giyimli adamı görünce bir alacaklı zannedip telaşa kapıldı. ''Möse sizin için ne yapabilirim Mösyö?'' ''Mösyö Morel'i görmek istiyorum.''


''Efendim şu anda çok meşgul. Ne söyleyeceksiniz bana söyleyin.'' ''Size söyleyecek bir şeyim olduğunu sanmıyorum. Kendisini görmem lazım. Thompson French firmasının bir temsilcisi olduğumu söyleyin yeter.''


Beni kabul edecektir. Tam bu sırada merdivenlerden güzel bir kız göründü. Asilzadeleri yakışır bir nezaketle, Mösyö'yü üzmeyin Emanuel dedi.


''Kokles'e söyleyin, babama bir ziyaretçisi olduğunu haber versin.'' Yanındaki odanın kapısı açıldı. Gayet ciddi bir adam gözlüklerinin üzerinden bakarak, ''Beni mi çağırdınız prenses?''


Emmanuel, Mademoiselle Jolie babasına bir ziyaretçisi olduğunu haber vermenizi istiyor. Thompson French firmasından geliyormuş. Ciddi yüzlü adam, gözlüklerinin üzerinden İngiliz'e ters ters baktıktan sonra...


Merdivenleri sinirli adımlarla çıkmaya başladı. İngiliz genç kıza döndü gülerek, ''Mösyö benden hoşlanmadı galiba.'' dedi. ''Kim kokles mi?'' dedi genç kız utanarak,


''Onun her zamanki hali bu. Babama bile aynı sertlikte bakar.'' İngiliz tekrar güldü. ''Mademazel, lütfen endişelenmeyin.'' dedi. ''Firmamızın sahibi...''


Babanızın dostudur. On seneden fazladır moral firması ile iş yaparız. Bize çok para kazandırdı, onun batması işimize gelmez. Aksi halde Marsilya pazarını başka bir firma ele geçirir.


''Moral firmasının iflas etmemesi için ne gerekiyorsa yapmaya hazırız.'' Genç kızın sevinçten yanakları kızardı. Emanuel'in moraran dudaklarına kan geldi. İki genç birbirine bakıp tebessüm ettiler.


İngiliz bu manzaradan çok mutlu oldu. Genç kız, ''Ah Mösyö dedi, kulaklarıma inanamıyorum. Söyledikleriniz gerçek mi, inanayım mı?'' İngiliz tatlı bir gülümsemeyle,


''Ben de felakete uğramış insanlarla alay edecek bir görünüş var mı?'' mademezel dedi. ''Manebiliyim, birdenbire çok şaşırdım, çok özür dilerim, kabalığımı affedin lütfen.''


İngiliz genç kızı teselli edecek bir iki söz düşünürken kokles çıka geldi. Aynı ciddi yüzle ve sert bir sesle, ''Mösyö Moral sizi bekliyor efendim.'' dedi.


İngiliz kahkahayı koyuverdi. Genç kızla Emanuel'de güldüler. Kokles çok şaşırmıştı. ''Bunların hepsi çıldırmış galiba.'' dedi. İngiliz kızın kulağına eğildi. ''Mademoiselle?''


''Sakın bir yere ayrılmayın, burada beni bekleyin. Babanızla görüşmem bitince size söyleyecek çok önemli şeylerim var. Bekleyeceksiniz değil mi?'' Genç kız kulaklarına kadar kızardı. ''Peki, Mösyö?'' dedi.


Cocles önde İngiliz arkada Mösyö Morel'in bürosuna çıktılar. İçeri girdikleri zaman onu masasında önüne koyduğu kocaman bir pasifler defterini incelerken buldular.


Bu hikayenin başladığı zaman otuz altı yaşındayken şimdi ellisini bulmuştu. Üst üste gelen felaketler onu daha yaşlı gösteriyordu.


Saçları ağarmış, alnı endişe dolu kırışıklıklarla kaplanmıştı. Başını defterden kaldırdı. Felaketlere göğüs gerdiğini belli eden kararlı bir sesle,


''Beni görmek istemişsiniz, Mösyö.'' dedi. İngiliz onu merak ve hayranlıkla seyrediyordu. Öyle dalmıştı ki, morali duymadı. Yaşlı armatör, kendisine dikilmiş bu yabancı bakışlardan korktu.


Bu sefer daha yüksek sesle, ''Beni görmek istemişsiniz, Mösyö!'' İngiliz bir rüya âleminden uyanmış gibi irkildi. ''Şey, evet Mösyö, sizi görmek istedim.''


Mösyö Morel ona yanında yer gösterdi. ''Buyurun oturun.'' ''Teşekkür ederim efendim.'' ''Evet, sizi dinliyorum.'' ''Söyleyeceklerim çok ciddi, yalnız kalabilir miyiz?''


Kokles, moralini ikazına lüzum görmeden sinirli adımlarla odadan çıktı, kapıyı kapattı. İngiliz, kim olduğumu biliyorsunuz dedim. Evet, veznedarım söyledi.


Sizin batmanız demek bizim batmamız demek, bizim Marsilya pazarını kaybetmemiz demektir. Bugüne kadar hiçbir ödemenizi geri çevirmediğinizi ve borçlarınıza sadık olduğunuzu da biliyoruz.


Bizimle çalıştığınız 10 sene içinde bize çok para kazandırdınız. Ticaret karşılıklıdır Mösyö, ben de kazandım. Firmamız sizi kaybetmek istemiyor. Bu sebeple iflasınızı durdurmak için...


Beni tam yetkiyle göndermiş bulunuyorlar. Ben de bu yetkiye dayanarak, vadesi yaklaşmış bonolarınızı topladım. Elimde şu ana kadar…


''Size ait 287 bin 500 franklık bono, poliçe ve senet birikmiş durumda.'' Morrel şaşırdı. ''Bu kadar tuttu mu?'' ''Buyurun Mösyö, kendiniz inceleyin.''


Pascal, Wild ve Turner firmalarından adınıza devralınmış 85.500 franklık senet, Marsilya valisinden de 200.000 franklık bono ve poliçeler var.


Bu imzalar size ait değil mi? Mösyö Morel önüne konan tomarlara göz gezdirdikten sonra, ''Haklısınız Mösyö'' dedi. ''Hepsi de bana ait borçlar.''


İngiliz bir iş adamı ciddiyetiyle şunları söyledi. Evet Mösyö, bugüne kadar hiçbir ödemenizi geri çevirmemekle beraber kabul edin ki bunları ödemeniz çok zor olacaktı.


Oldukça sert düşen bu sözler karşısında Mösyö Morel irkildi. ''Bakın Mösyö dedi, ben bu firmayı şerefli bir geçmişi olan babamdan devraldım. 24 yıldır bu şerefe leke getirmedim.''


İngiliz, biliyorum Mösyö dedi. Yoksa burada bulunmamın bir sebebi kalmazdı. Şimdi aynı dürüstlükle cevap verin. Bu borçlarınızı da aynı titizlikle ödeyecek misiniz?


Kusura bakmayın, ticaretin kuralları katıdır. Böyle samimi bir soruya elbette samimi bir cevap gerekir. İtiraf edeyim ki bu borcumu ancak son gemim olan Firavun, Marsilya limanına kazasız belasız dönerse ödeyebilirim.


Aksi halde, bunu düşünmek bile beni korkutuyor. Morel daha fazla konuşmadı, gözü yaşlarla doldu. İngiliz soğukkanlılığını muhafaza etmeye çalışarak...


Tam o sırada aşağı kattan gürültüler gelmeye başladı. Ne olduğunu anlamaya fırsat kalmadan Morel'in genç kızı kapıdan başını uzattı. ''Babacığım, sizden rica ediyorum dayanıklı olunuz.''


''Firavun değil mi? Batmış değil mi? Ya tayfalar onlara bir şey olmuş mu? Hayır babacığım hepsi kurtulmuşlar.'' Moral soylu bir teslimiyetle ellerini havaya kaldırdı.


''Tanrım sana şükürler olsun. Hiç değilse felakete uğrayan sadece ben oldum.'' Soğukanlı İngiliz'in bile kirpikleri ıslandı, bu soylu insanı takdirle seyretti.


Morel kapıya doğru baktı. ''Girin'' dedi. ''Hepinizin kapı arkasında beklediğini hissediyorum.'' Yanılmamıştı, kapı açıldı. Önde karısı, arkada Emanuel göründü.


Sonra derhal toparlanıp bundan vazgeçti. Sandalyesini odanın en karanlık köşesine çekti. Moral tayfalardan yana baktı. ''Kaptanınız nerede? Onu aranızda göremiyorum.''


İkinci kaptanlık yapan Penelon adındaki tayfa cevap verdi. ''Kurtuldu Mösyö merak etmeyin o da kurtuldu. Lakin çok hasta olduğu için Palma'da bıraktık.''


İyileşir iyileşmez bir gemiye binip gelecek. Size elinden geleni yaptığını fakat buna rağmen felaketi önleyemediğiniz söylememizi istedi. Tamam tamam ona bütün kalbimle inanıyorum. Namuslu ve iyi bir kaptandır.


Söyleyin bakalım hastalığı neydi? Penelon. Sormayın patron. Belki iyi bir kaptan ama çok inatçı bir adam. Gemimiz şiddetli bir fırtınaya tutuldu.


Eski olduğu için her yanından çatlayıp su almaya başladı. Pompalarla boşaltmanın imkanı yoktu. Kaçalım kaptan batacağız dedim. Bana çok kızdı. Sen ne korkak bir yardımcısın diye bağırdı ve tayfalara kötü örnek olduğumu söyledi.


Arkadaşlar da beni destekleyince hemen kamerasına koştu. Ben ne yapacağımı bilirim dedi. Ellerinde iki tabanca döndü. Mösyö Morelle sadakasızlık edenin beynini parçalarım diye tehdit etti.


Delirmiş gibiydi, tabancaları beline soktu. Eline geçirdiği bir kovayla suları boşaltmaya çalışıyordu. Hiç kovayla su boşaltılır mı? Hepimiz onu bu halde görünce çocuklar gibi ağladık.


Peneron bunları anlatırken tayfaların hıçkırıkları duyuldu. En katı yürek bile onların ağlamasına dayanamazdı. Nitekim öyle oldu. İngilizce dahil odada bulunan herkes ağlıyordu.


İçlerinde kendisini ilk toparlayan Mösyö Moral oldu. Tamam, hepinize sadakatinizden dolayı teşekkür ederim. Ne yapalım buraya kadarmış dedi. Sonra Emanuel'e döndü.


Emmanuel dedi. Arkadaşları Mösyö Kokles'e götür. Ne kadar alacakları varsa son kuruşuna kadar ödesin. Başka zaman olsaydı iki yüz frank bahşiş verin derdim ama…


Ne yapayım işte. Penelon atıldı. Sizden para isteyen kim patron değil mi arkadaşlar? Hep Yağız'dan, evet sizden para isteyen kim dediler.


Sağ olun çocuklar, bu sadakatinizi unutmayacağım. Penelon, ne o patron, bize yol mu veriyorsunuz? Moral acı acı güldü. Siz de biliyorsunuz ki son gemim de battı.


Gemisiz adam tayfayı ne yapsın? Bekleriz dedi Penelon. Hiç mi işsiz kalmadık? Yeni bir gemi yaptırana kadar bekleriz. Diğerleri de onu desteklediler. Evet bekleriz. Siz yeni bir gemi yaptırana kadar bekleriz.


Hadi canım, yeni bir gemi yaptıracak param olmadığını siz de pekala biliyorsunuz. Beni daha fazla üzmeyin, hadi gidin artık. Kim bilir, Tanrı'dan ümit kesilmez. Belki bir gün tekrar bir araya geliriz.


''Tabii patron, bu ümit bize yeter.'' dedi Penelon. ''İyi bir iş bulursanız sakın kaçırmayın. Bu bir emirdir. Kokles'e uğramayı unutmayın. Herkes son kuruşuna kadar parasını alsın.''


''Emmanuel, emirlerimin yerine gelmesi için onlara göz kulak ol. Başüstüne efendim.'' Sonra karısıyla kızına döndü. ''Bizi Möslü'yle yalnız bırakın lütfen.'' dedi.


İkisi de bu emre sadakatli boyun eğdiler. Genç kız kapıdan çıkarken İngiliz'e yalvarırcasına baktı. O da boşalınca Mösyö Morel kendini koltuğa bıraktı. Çok bitkin bir haldeydi.


''İşle Mösyö'' dedi. ''Her şeyi gözlerinizde görüp kulaklarınızda işittiniz. Bana söyleyecek bir şey kalmadı.'' ''Evet efendim, gördüm ve duydum. Anladığım bir şey varsa...''


O da bu kadar insanın size boş yere sınırsız bir sadakat göstermeyeceğidir. Mutlaka onlara bu sadakati hak edecek iyiliklerde bulundunuz. İnanın deminki manzaradan çok etkilendim.


Dünyada çok az insan sizin eriştiğiniz şerefe erişebilir. Şuna inanıyorum ki hak etmediğiniz bir felakete uğradınız. Onun için size yardım etmeyi şimdi daha çok istiyorum.


''Söyleyiniz lütfen, borçlarınızın toplamı ne kadar?'' ''Yalnız firmanız ne der buna?'' ''Firmamın bana tam yetki verdiğini söylemiştim Mösyö. Siz...''


''Borçlarınızın tamamını söyleyin. Ödediklerinizden başka bin frank verseniz kalan borçlarımı karşılayacaktır.'' İngiliz cebine davrandı.