document dict | uuid stringlengths 36 36 | metadata dict |
|---|---|---|
{
"question": "Hvers vegna horfum við í raun aftur í tímann þegar við skoðum geiminn í sjónaukum?",
"answer": "Þegar við sjáum eldingu getum við tekið eftir því að við heyrum þrumuna nokkru eftir að við sjáum leiftrið. Ljós ferðast mjög hratt samkvæmt mælikvörðum okkar hér á jörðinni. Hraði þess í tómarúmi er 300.0... | 06215b46-c9ea-445f-bd1c-eef10de61321 | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_31",
"publish_timestamp": "2000-01-31T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=31",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 713
},
{
"... |
{
"question": "Hvað er yfirborðsspenna?",
"answer": "Taktu málningarpensil, dýfðu honum í vatn og dragðu hann síðan upp aftur. Þá sérðu að hárin á honum loða saman; nú fyrst má draga með honum fínar línur. Sams konar fyrirbæri sést þegar maður með úfið hár bleytir það þannig að það klessist niður.\n\nOft er sagt að... | 03b3dbe9-4ef4-4435-a3cf-ee93384e2dcf | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_32",
"publish_timestamp": "2000-01-31T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=32",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 245
},
{
"... |
{
"question": "Hvers vegna eru katlar, pottar og hitakönnur yfirleitt gljáandi að utan?",
"answer": "Varmi berst með þrennum hætti frá hlut sem er heitari en umhverfið. Í fyrsta lagi verður svokölluð varmaleiðing (e. conduction) sem felst í því að frumeindir og sameindir efnisins kringum hlutinn taka að hreyfast ör... | d1ef4631-911b-4a75-adbd-49dd7e6ab4df | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_33",
"publish_timestamp": "2000-01-31T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=33",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 734
},
{
"... |
{
"question": "Hvað er átt við með umframbyrði skatta?",
"answer": "Þótt heimasniðnir sauðskinnskór þekkist ekki lengur og handprjón teljist fremur tómstundagaman en heimilisverk er þó enn eitthvert lífsmark með heimilisiðnaði. Ef einhverju er að þakka virðist það helst vera nær óseðjandi þörf velferðarkerfisins fy... | 21293293-f4a4-4908-ad91-91984cb6e0dc | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_38",
"publish_timestamp": "2000-01-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=38",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 622
},
{
"offs... |
{
"question": "Er massi hlutar ekki sama og þyngd hans?",
"answer": "Nei, massi tiltekins hlutar er stærð sem breytist ekki hvað sem við gerum við hlutinn, nema þá að við bætum einhverju efni við hann eða skiljum efni frá honum. Massinn er til dæmis hinn sami hvort sem hluturinn er staddur hér á Íslandi, uppi á Eve... | 1cb4f883-97f4-4a9f-9c0f-62a9234f830e | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_40",
"publish_timestamp": "2000-01-31T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=40",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 314
},
{
"... |
{
"question": "Hvers vegna er sjórinn saltur?",
"answer": "Öll uppleyst efni í sjónum eiga uppruna sinn í bergi á landi og hafa borist þangað með ánum. Svo að dæmi sé tekið, þá bera árnar 190 milljón tonn af natríni (Na+) árlega til sjávar. Helstu jónir aðrar sem eru í upplausn í árvatni eru magnesín, kalín, kalsín... | 6c8bcd13-3aaf-41a0-ab6a-b3c7fc3a2668 | {
"author": "Sigurður Steinþórsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_100",
"publish_timestamp": "2000-02-15T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=100",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 688
},
{
... |
{
"question": "Er nógu mikið járn í íslenskum mýrarauða til vinna það með raunhæfum hætti?",
"answer": "Engin ástæða er til að ætla að íslenskur mýrarauði sé verri nú en hann var fyrr á öldum, þannig að út af fyrir sig mætti vinna járn að hætti forfeðranna ef einhver nennti því. Þó gæti rauðablástur aldrei orðið an... | 7508c287-13c7-4f12-a6a3-7fbcf179e9ca | {
"author": "Sigurður Steinþórsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_101",
"publish_timestamp": "2000-02-15T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=101",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 330
},
{
... |
{
"question": "Getur rúmið sem við hrærumst í haft fleiri víddir en þær þrjár sem við eigum að venjast?",
"answer": "Upphaflega spurningin var sem hér segir:\n\nKvarkakenning eðlisfræðinnar gengur út á að fjórar víddir nægi ekki til að útskýra innsta eðli allra hluta heldur þurfi a.m.k. 10 víddir. Þess vegna langar... | 06e8c601-c0be-4cfe-9a86-af9caab9b71e | {
"author": "Lárus Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_102",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=102",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 40
},
{
"of... |
{
"question": "Hversu langt skríða skjaldbökur á dag?",
"answer": "Því miður hefur ekki tekist að finna fyllilega viðunandi svar við spurningunni en henni verða þó gerð einhver skil hér á eftir.\n\nÍ heiminum lifa nú rúmlega 200 tegundir af skjaldbökum. Þær eru mjög misstórar og misfljótar. Sumar synda í sjó og kom... | d87c581e-d729-49d0-9543-49abb1837f57 | {
"author": "Örnólfur Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_104",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=104",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 127
},
{
... |
{
"question": "Hvaða dýr hefur stærstu augu í heimi?",
"answer": "Risasmokkfiskarnir, sem lifa á miklu hafdýpi, hafa stærst augu allra dýra. Þau geta orðið meira en 38 cm í þvermál. Samsvarandi mál fyrir augu stærstu stórhvela eru um 10-12 cm, og 2,5 cm fyrir mannsauga.\n\nÞessi lindýr, sem eru stærstu hrygglausu d... | 3feac751-8458-43c9-b8bd-0166366d2725 | {
"author": "Örnólfur Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_105",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=105",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 204
},
{
... |
{
"question": "Hvert er hraðskreiðasta dýr í heimi?",
"answer": "Fuglar komast öðrum dýrum hraðar yfir. Svölungur hefur mælst á 170 km hraða í láréttu flugi. Fálkar í steypiflugi komast enn hraðar. Förufálki steypir sér á bráð með hraða samsvarandi 360 km á klukkustund.\n\nSítan eða blettatígurinn, kattardýr í Afrí... | 77d8cdb8-6df5-45aa-9dcc-5e62b760c627 | {
"author": "Örnólfur Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_106",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=106",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 205
},
{
... |
{
"question": "Hver er minnsta öreindin?",
"answer": "Allt efni í heiminum er samsett úr örsmáum einingum sem nefnast öreindir. Jafnvel minnstu hlutir í umhverfi okkar innihalda aragrúa öreinda og það gerir okkur erfitt fyrir að mæla stærð öreindanna sjálfra. Þegar allar venjulegar mælistikur eru mun stærri en það ... | 2effb753-154f-4f51-89a5-3e9056e349ad | {
"author": "Lárus Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_107",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=107",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 576
},
{
"o... |
{
"question": "Hefur saltneysla (NaCl) innan skynsamlegra marka slæm áhrif á heilsuna?",
"answer": "Hófleg neysla matarsalts (NaCl) hefur að öllum líkindum ekki slæm áhrif á heilsuna. Í Manneldismarkmiðum fyrir Íslendinga er sagt æskilegt að saltneysla fari ekki yfir 8 grömm á dag hjá heilbrigðum einstaklingum, en ... | 7104038b-9b9c-46c1-b64a-adde10c13028 | {
"author": "Björn Sigurður Gunnarsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_108",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=108",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 331
},
{
... |
{
"question": "Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?",
"answer": "Á Íslandi lifir ein tegund refa villt. Það er tófan eða melrakkinn, sem fengið hefur latneska heitið Alopex lagopus. Tófan settist að á Íslandi í lok ísaldar, fyrir um það bil 10 þúsund árum, en hingað komst hún á hafís. Útbr... | ffe3dde3-225a-48f3-9402-7cc171c13c84 | {
"author": "Páll Hersteinsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_109",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=109",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 874
},
{
"... |
{
"question": "Hvers vegna er ekki farið að smíða móðurborð í tölvur úr ljósleiðurum?",
"answer": "Grundvallareining örrása, eins og til dæmis þeirra sem notaðar eru í tölvum, er smárinn eða transistorinn. Í smára er einn rafstraumur notaður til að stýra öðrum og með því að tengja saman marga smára má framkvæma ýms... | aacfbb4d-a61d-4082-bc37-cf1105afe241 | {
"author": "Kristján Leósson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_110",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=110",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 779
},
{
"o... |
{
"question": "Af hverju getur maður séð sjálfan sig í spegli?",
"answer": "Sami spyrjandi lagði einnig fram spurninguna Af hverju er snjórinn hvítur? Þessar tvær spurningar eru skyldari en ætla mætti við fyrstu sýn, og mætti allt eins svara þeim saman í samfelldu máli. Við kjósum þó að svara þeim hvorri í sínu lag... | 4cd50482-9676-4942-8933-8852a793e5da | {
"author": "Ari Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_111",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=111",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 242
},
{
"offse... |
{
"question": "Af hverju er snjórinn hvítur?",
"answer": "Sýnilegt ljós spannar öldulengdarbilið 400 - 700 nanometrar (nm: nanómetri er einn milljónasti hluti úr millimetra). Geislun á stystu öldulengdunum skynjum við sem blátt ljós, þá tekur við grænt og gult og á þeim lengstu sem rautt ljós. Blöndu af geislun á ö... | db0ec9d3-b2c1-4790-9084-3a194fbebe30 | {
"author": "Ari Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_112",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=112",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 316
},
{
"offse... |
{
"question": "Af hverju er gler gegnsætt og hvaða efni eru í gleri?",
"answer": "Fyrsta framleiðslustig á einfaldasta formi á glæru gleri er blöndun á sandi og efnum sem innihalda frumeindirnar kalsín og natrín auk súrefnis og kolefnis, til dæmis kalsínkarbónat (CaCO3) og natrínkarbonat (Na2CO3) við hátt hitastig.... | b0049198-1306-43f6-aafc-9f7fb847d9a0 | {
"author": "Ágúst Kvaran",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_114",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=114",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 996
},
{
"offse... |
{
"question": "Af hverju er vindur?",
"answer": "Ef loftþrýstingur er breytilegur frá einum stað til annars verður vindur.\n\nDæmi: Inni í uppblásinni blöðru er meiri loftþrýstingur en utan hennar. Ef stungið er gat á blöðruna streymir loftið út og úr verður vindur sem leitar frá meiri þrýstingi í átt að minni. Vin... | 67b72b36-d288-45db-9b75-1f98dee50ae3 | {
"author": "Haraldur Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_117",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=117",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 73
},
{
"o... |
{
"question": "Hvað orsakaði það að stórir ísklumpar féllu til jarðar fyrir skömmu?",
"answer": "Það er óleyst ráðgáta, en böndin beinast að flugvélum.\n\nÍ stórum skúraklökkum myndast stundum haglmolar sem geta orðið hátt í kg að þyngd. Svo þungt hagl myndast í sterku uppstreymi þar sem ísmoli getur náð töluverðri... | 057b4bbe-26e7-4ba4-af3a-41131cbbe3df | {
"author": "Haraldur Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_118",
"publish_timestamp": "2000-02-16T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=118",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 54
},
{
"o... |
{
"question": "Af hverju kemur stjörnuhrap?",
"answer": "Í sólkerfinu, það er á svæðinu kringum sólina okkar, eru ýmsir hlutir á ferð. Þar eru reikistjörnur eins og jörðin okkar og Júpíter, smástirni, tungl og halastjörnur. Auk þess eru þar enn smærri hlutir sem sjást þó vel með berum augum. Þetta eru grjót- eða má... | 9426e7ea-a437-48c4-adf0-bc70fd743722 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_119",
"publish_timestamp": "2000-02-17T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=119",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 514
},
{
... |
{
"question": "Hvernig breytist hegðun frumeindar eða rafeindar ef umhverfi hennar er tómarúm?",
"answer": "Við gerum stundum greinarmun á því sem við köllum stórsætt (macroscopic) annars vegar og smásætt (microscopic) hins vegar. Við köllum þá hluti stórsæja sem eru nógu stórir til þess að við sjáum þá með berum a... | e24cde0d-3276-406d-a761-974bf3528a29 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_120",
"publish_timestamp": "2000-02-17T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=120",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 371
},
{
... |
{
"question": "Mig langar að vita af hverju stjörnurnar skína.",
"answer": "Þetta er mikil og merkileg spurning sem menn hafa velt fyrir sér frá alda öðli, en kannski ekki vitað neitt að marki um svarið fyrr en á seinni helmingi tuttugustu aldar.\n\nSvarið er fólgið djúpt inni í stjörnunum. Efnið er þar gífurlega h... | 8ecf4d9e-cb79-46ad-944f-aad3b029c5fe | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_121",
"publish_timestamp": "2000-02-17T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=121",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 170
},
{
... |
{
"question": "Hvers vegna er munur á kaup- og sölugengi gjaldmiðla?",
"answer": "Skýringin á þessu er í raun sú sama og á því að smásöluverð er alla jafna hærra en heildsöluverð á vörum. Það fylgir því einhver kostnaður að versla með allar vörur og sá kostnaður rekur fleyg milli kaup- og söluverðs. Hversu stór þes... | 9baa5d28-4672-4fec-93b4-734c1f60d8fe | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_123",
"publish_timestamp": "2000-02-18T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=123",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 424
},
{
"of... |
{
"question": "Hvers vegna hverfa sumar spurningar á vefnum? Er óþægilegt að svara þeim eða er um samsæri yfirvalda að ræða?",
"answer": "Aðeins örfáar spurningar hafa verið teknar viljandi út af listanum um \"spurningar í vinnslu\" enn sem komið er. Ástæður hafa verið nokkrar:\n\nSpurning þegar komin, eins eða svi... | 65ecaf5e-022a-441f-bdda-dd5497ece245 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_124",
"publish_timestamp": "2000-02-18T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=124",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 138
},
{
... |
{
"question": "Hvor var á undan að finna Ameríku, Leifur heppni eða Bjarni Herjólfsson?",
"answer": "Norrænir menn munu hafa siglt til Norður-Ameríku um aldamótin 1000, og frá því segir þýski presturinn Adam frá Brimum strax á öldinni á eftir. En enginn Ameríkufari er nafngreindur í ritum sem hafa verið skráð fyrr ... | b031efcc-ec37-4d25-bcfb-8540889d43f0 | {
"author": "Gunnar Karlsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_125",
"publish_timestamp": "2000-02-19T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=125",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 426
},
{
"of... |
{
"question": "Hvaða máli skiptir hvort miðstöðvarofnar eru hvítir eða svartir?",
"answer": "Varmaflutningur frá venjulegum miðstöðvarofnum skiptist gróflega til helminga. Annars vegar verður varmageislun frá yfirborði ofnsins til umhverfisins, og hins vegar varmaburður með loftinu sem leikur um ofninn. Ef ofninn v... | 72766ee9-ef92-4f13-9393-496059ecb160 | {
"author": "Páll Valdimarsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_126",
"publish_timestamp": "2000-02-19T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=126",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 412
},
{
"... |
{
"question": "Er hægt að búa til lyf gegn Alzheimer-sjúkdómi með því að genabreyta hákörlum?",
"answer": "Upphaflega spurningin var svohljóðandi:\n\nEr hægt að búa til lyf gegn veikinni Alzheimer, með því að genabreyta hákörlum og þá nota efnið úr heila þeirra (eins og í bíómyndinni Deep Blue Sea)?\n\nÉg vil taka ... | 7a68ebf8-316c-4379-90f4-579ed401a66a | {
"author": "Magnús Jóhannsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_127",
"publish_timestamp": "2000-02-21T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=127",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 39
},
{
"o... |
{
"question": "Hvers vegna er hægt að kæsa brjóskfiska en ekki beinfiska?",
"answer": "Upphaflega spurningin var þessi:\n\nHvers vegna er hægt að kæsa brjóskfiska, svo sem skötu og hákarl, en ekki beinfiska, sem úldna við sömu meðferð?\n\nBrjóskfiskar, svo sem háfiskar, innihalda háan styrk þvagefnis (urea) í holdi... | 8ff00a3b-f21b-4d20-95d7-9486cae8e50e | {
"author": "Magnús Már Kristjánsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_128",
"publish_timestamp": "2000-02-21T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=128",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 32
},
{
... |
{
"question": "Hversu langt eru Voyager-gervitunglin komin út í geiminn?",
"answer": "Voyager-geimförin lögðu af stað frá jörðu árið 1977. Þau voru hönnuð til að kanna Júpíter og Satúrnus og áttu að endast í 5 ár. Hjá Satúrnusi var Voyager I sveigt út úr sléttu sólkerfisins svo að hægt væri að ná betri myndum af Tí... | dcd1007d-5432-4751-8567-843471d2a78d | {
"author": "Stefán Ingi Valdimarsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_130",
"publish_timestamp": "2000-02-21T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=130",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 481
},
{
... |
{
"question": "Af hverju er sólin til?",
"answer": "Sólin er ein af milljörðum stjarna í Vetrarbrautinni okkar. Í Vetrarbrautinni er að finna risavaxin gas- og rykský. Efnið í hverju slíku skýi gæti dugað til mynda hundruð, jafnvel þúsundir stjarna á borð við sólina. Stjarna myndast þegar slíkt ský verður fyrir ytr... | ba745c41-8ec5-4431-919d-ccd8484b3d09 | {
"author": "Árdís Elíasdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_131",
"publish_timestamp": "2000-02-21T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=131",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 600
},
{
"... |
{
"question": "Af hverju er brjóstakrabbamein kvenna svona algengt og hver eru meðferðarúrræðin?",
"answer": "Það er rétt að ein af algengustu dánarorsökum vegna krabbameins meðal kvenna í Evrópu og Norður-Ameríku er brjóstakrabbamein. Í þessum heimshluta hefur tíðni sjúkdómsins farið vaxandi á undanförnum áratugum... | ca4bf711-22d9-4ea5-b47c-b046beda9bb7 | {
"author": "Magnús Jóhannsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_135",
"publish_timestamp": "2000-02-22T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=135",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 743
},
{
"... |
{
"question": "Hvað er ást? Er hún mælanleg?",
"answer": "Sigmund Freud sagði: Án ástar, ekkert líf - án átaka, enginn þroski. Þessi tvö öfl, meðbyr-mótbyr, sem svo oft takast á, eru líklega forsendur lífsins. Ástin er í upprunalegu merkingunni afl lífsins, \"já-ið\", lífs- og kynhvötin, afl gleðinnar, hins góða, j... | 91f422b1-8895-4259-bb82-d56abd7e1f29 | {
"author": "Sigrún Júlíusdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_136",
"publish_timestamp": "2000-02-22T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=136",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 611
},
{
... |
{
"question": "Eru \"diet\"-vörur fitandi eða óhollar?",
"answer": "Það að segja vöru \"diet\" eða \"létta\" flokkast í reglugerð Hollustuverndar Ríkisins undir næringarfræðilegar fullyrðingar. Til að vöru megi merkja á þennan hátt þarf orkuinnihald í vörunni að vera að minnsta kosti 25% minna en í sambærilegri vör... | ecc92b4c-6087-47ed-b89e-be75071e167f | {
"author": "Ingibjörg Gunnarsdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_139",
"publish_timestamp": "2000-02-23T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=139",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 246
},
{
... |
{
"question": "Hvernig er einfaldasta skýringin á verðbólgu og hvað er „mínus“-verðbólga?",
"answer": "Eitt af hlutverkum peninga er að vera mælieining á verðmæti. Þessi mælieining hefur þó þann galla, ólíkt til dæmis mælieiningum metrakerfisins, að vera síbreytileg. Stundum er hægt að kaupa minna fyrir ákveðinn fj... | d9a248cb-cb50-4de0-bbcd-33610b36a58f | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_140",
"publish_timestamp": "2000-02-23T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=140",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 437
},
{
"of... |
{
"question": "Hvers vegna er kaldara í háloftum og á fjöllum en á láglendi?",
"answer": "Rósa Hildur Bragadóttir spurði: \"Hvers vegna er kaldara uppi í háloftunum en á jörðu niðri?\"\n\nEyvindur Örn Barðason spurði: \"Hversvegna er kaldara uppi á fjalli en niður við sjó, þó að fjallið sé nær sólinni?\"\n\nÁ fjöll... | 45bb281a-c25b-414c-8909-4f071cbd09eb | {
"author": "Haraldur Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_141",
"publish_timestamp": "2000-02-24T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=141",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 92
},
{
"o... |
{
"question": "Hvort eru sebrahestar hvítir með svörtum röndum eða svartir með hvítum röndum?",
"answer": "Þrjár tegundir sebrahesta eru til um þessar mundir. Það eru greifasebra (á ensku Grevy's zebra, á latínu Equus grevyi), fjallasebra (á ensku Mountain zebra, á latínu Equus zebra) og sléttusebra (á ensku Burche... | 3d350c3d-66e2-4438-bef9-ddabdba736fe | {
"author": "Páll Hersteinsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_143",
"publish_timestamp": "2000-02-25T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=143",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 399
},
{
"... |
{
"question": "Hvað er framlegð?",
"answer": "Framlegð er notuð yfir tekjur að frádregnum breytilegum kostnaði. Með breytilegum kostnaði er átt við kostnað sem breytist með framleiddu magni (ef um framleiðslufyrirtæki er að ræða) eða seldu magni (ef um dreifingaraðila er að ræða). Sem dæmi má nefna smásala sem kaup... | dc2c40a2-9c26-4346-a1f7-05e8d961c66f | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_144",
"publish_timestamp": "2000-02-26T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=144",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 624
},
{
"of... |
{
"question": "Af hverju ætti Guð að leiða okkur í freistni eins og segir í Faðirvorinu?",
"answer": "Faðir vor er bænin sem Jesús kenndi okkur. Það er að finna á tveimur stöðum í Nýja testamentinu, annars vegar í Fjallræðu Jesú í Matteusarguðspjalli, 6. kapitula, 9.-13. versi og hins vegar í Lúkasarguðspjalli, 11.... | d4b59350-24ef-49df-ab1d-c41ea882b4eb | {
"author": "Einar Sigurbjörnsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_145",
"publish_timestamp": "2000-02-26T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=145",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 237
},
{
... |
{
"question": "Hvernig varð jörðin til?",
"answer": "Athugasemd ritstjórnar: Þegar þetta svar var upphaflega skrifað var Plútó flokkaður sem ein af reikistjörnum sólkerfisins. 24. ágúst árið 2006 samþykkti Alþjóðasamband stjarnfræðinga aftur á móti nýja skilgreiningu á reikistjörnum. Plútó fellur ekki undir hana og... | fc538def-d265-49ab-969a-4b0ba37858a0 | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_147",
"publish_timestamp": "2000-02-26T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=147",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 482
},
{
... |
{
"question": "Hvað er diffrun og hvernig get ég notað hana í rekstri?",
"answer": "Diffrun er hugtak úr stærðfræði. Orðið diffrun er nýyrði eða tökuorð, náskylt difference í ensku sem þýðir mismunur. Diffrun er hluti af því sem stundum er kallað örsmæðareikningur (calculus á ensku). Henni er til dæmis beitt ef við... | 69a82ca7-7ad2-4e01-8d0d-876fe9298e5c | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_148",
"publish_timestamp": "2000-02-27T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=148",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 536
},
{
"of... |
{
"question": "Hvernig getur venjulegur tölvunotandi kælt örgjörva í -40°C?",
"answer": "Upphitun í örgjörvum (e. microprocessor) er vandamál sem vex með hverri kynslóð og fylgir auknum klukkuhraða þeirra. Hitni örgjörvi of mikið getur hann farið að hegða sér óeðlilega og jafnvel brætt úr sér. Sérstök vifta á móður... | bdb36d04-9bab-45ff-96ba-d2e44e8adf80 | {
"author": "Kristján Leósson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_150",
"publish_timestamp": "2000-02-27T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=150",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 528
},
{
"o... |
{
"question": "Hvernig er best að lágmarka áhrif gengisbreytinga á kostnað af láni sem tekið er í erlendum gjaldmiðlum?",
"answer": "Í flestum tilfellum er ekki skynsamlegt að reyna eingöngu að lágmarka áhrif gengisbreytinga á afborganir láns sem tekið er í erlendum gjaldmiðlum. Ef það er eina markmiðið er einfalda... | c43b611c-3c8a-4836-b18b-2f466f5b0c7c | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_151",
"publish_timestamp": "2000-02-27T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=151",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 731
},
{
"of... |
{
"question": "Hvort erum við komin af öpum eða fiskum?",
"answer": "Því miður er ekki fullljóst hvað átt er við með spurningunni. Mennirnir eru ekki \"komnir af\" þeim tegundum lífríkisins sem lifa á jörðinni núna. Hins vegar er allt líf á jörð komið af einni rót, og því eiga allar lífverur á jörðinni sér sameigin... | f5504fd5-bddb-4245-bccf-01d13e21092b | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_154",
"publish_timestamp": "2000-02-28T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=154",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 406
},
{
... |
{
"question": "Eru menn dýr?",
"answer": "Orðin í máli okkar geta haft svolítið mismunandi merkingu eftir því hver segir þau og í hvaða samhengi þau eru. Á máli líffræði og raunvísinda merkir orðið \"maður\" einstakling af tegundinni sem kölluð er á vísindamáli Homo sapiens. Orðið \"tegund\" hefur síðan nánar skilg... | 5f512be7-9452-42b4-ab9c-00809820b20f | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_155",
"publish_timestamp": "2000-02-28T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=155",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 378
},
{
... |
{
"question": "Hvað er grávirði fyrirtækja?",
"answer": "Grávirði fyrirtækis sem ekki er skráð á hlutabréfamarkaði er samanlagt virði allra hlutabréfa í fyrirtækinu miðað við það gengi sem almennt tíðkast í viðskiptum. Sem dæmi má taka fyrirtæki sem hefur gefið út bréf að nafnvirði 100 milljónir króna en er ekki sk... | ce01074f-f4bb-44ec-a824-5be62ad41af5 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_156",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=156",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 283
},
{
"of... |
{
"question": "Hver er orkubrennsla í mismunandi áreynslu, eins og sundi, skokki, göngu, golfi og körfubolta?",
"answer": "Orkunotkun við áreynslu er mjög mismunandi eftir einstaklingum og fer meðal annars eftir þyngd, þar sem þyngri einstaklingar eyða meiri orku við að hreyfa sig heldur en léttari. Erfitt getur ve... | dff71d23-4df1-4ac6-acb3-022fff7e1926 | {
"author": "Ingibjörg Gunnarsdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_159",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=159",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 479
},
{
... |
{
"question": "Er hægt að finna hitaeiningafjöldann í brauðinu ef maður veit hver hann er í hráefnunum?",
"answer": "Ef aðeins er verið að skoða hitaeiningafjölda í brauðinu öllu er hægt að leggja saman hitaeiningafjölda hráefnanna til að fá út heildarfjölda hitaeininga í brauðinu. Síðan er hægt að skoða hvað hver ... | 0b8fd4d2-70ed-4676-a230-759b9bd904a7 | {
"author": "Ingibjörg Gunnarsdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_160",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=160",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 643
},
{
... |
{
"question": "Er lífrænt ræktað grænmeti hollara en annað og hvers vegna er það svona dýrt?",
"answer": "Aðalástæða þess að lífrænt ræktaðar vörur eru taldar hollari en aðrar er sú að þær innihalda minna af varnarefnum, en notkun þeirra er bönnuð í lífrænni ræktun. Menn eru þó ekki á einu máli varðandi hollustu lí... | 4fc7f471-636c-4301-b7cf-dc53c6181ca1 | {
"author": "Ingibjörg Gunnarsdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_165",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=165",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 487
},
{
... |
{
"question": "Rýrnar næringargildi fæðu í örbylgjuofnum?",
"answer": "Flestir eru sammála um að næringarefnainnihald í mat úr örbylgjuofnum sé alls ekki minna en í mat sem eldaður er á hefðbundinn hátt og jafnvel meira í sumum tilfellum.\n\nMatreiðsla veldur alltaf einhverju tapi á næringarefnum og þá aðallega á v... | f3f64496-c833-4a62-b560-78af0395552a | {
"author": "Bryndís Eva Birgisdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_166",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=166",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 167
},
{
... |
{
"question": "Er hægt að grennast með því að tyggja mikið tyggjó?",
"answer": "Allar hreyfingar líkamans krefjast orku. Það að tyggja tyggjó er engin undantekning.\n\nNýlega birtist í tímaritinu New England Journal of Medicine grein sem fjallar um orkunotkun við að tyggja tyggigúmmí. Þar kemur fram að þessi notkun... | 96642164-5e6b-4a8a-ac28-2603d61ef931 | {
"author": "Bryndís Eva Birgisdóttir",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_167",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=167",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 84
},
{
... |
{
"question": "Hvenær kviknaði líf á jörðinni og hvers vegna?",
"answer": "Leifar örvera hafa fundist með vissu í jarðlögum sem eru um 3100 milljón ára gömul og mjög sterkar líkur eru á því að þær megi líka greina í 3450 milljón ára gömlum jarðlögum. Þessi gömlu jarðlög eru í Ástralíu og Suður-Afríku. Menn hafa rey... | 7a3c3f74-a7cc-4dc4-8778-83bf4a08533f | {
"author": "Guðmundur Eggertsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_168",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=168",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 601
},
{
... |
{
"question": "Hvers vegna er ekki hægt að búa til lífveru úr súpu lífrænna efna eins og talið er hafa gerst við upphaf lífsins?",
"answer": "Jafnvel á frumjörð hafa aðstæður getað verið nokkuð fjölbreytilegar og enginn veit með vissu hvernig þær voru þar sem líf kviknaði. Líklegt er að það hafi kviknað þar sem líf... | bf3ce07d-4e0e-4813-9f9b-a37b8ae332e8 | {
"author": "Guðmundur Eggertsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_169",
"publish_timestamp": "2000-02-29T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=169",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 671
},
{
... |
{
"question": "Af hverju breytast egg við suðu?",
"answer": "Egg innihalda mikið prótein, sem hefur einnig verið kallað prótín, eggjahvíta eða hvíta á íslensku. Próteinsameindin er löng keðja af minni sameindum sem nefnast amínósýrur. Amínósýrurnar í hverri próteinsameind tengjast saman með sterkum samgildum tengju... | 1161690b-0fce-463c-9309-ddfb2a1db2d8 | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_34",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=34",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 364
},
{
"... |
{
"question": "Hvernig getur lífsbarátta og náttúruval leitt til þess sem við köllum óeigingirni hjá einstökum lífverum?",
"answer": "Allar núlifandi lífverur eru komnar út af einstaklingum sem auðnaðist að koma erfðaeiginleikum sínum áfram til næstu kynslóðar. Sú keðja er óslitin frá upphafi lífs á jörðu. Þessir e... | 83b5095f-2f01-422a-8690-139460593ee5 | {
"author": "Páll Hersteinsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_36",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=36",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 225
},
{
"of... |
{
"question": "Hvað er sjálfsofnæmi?",
"answer": "Er hugsanlegt að fólk sé með sjálfsofnæmi? Sumir hafa ofnæmi fyrir aukaefnum í fatnaði og ýmsu fleiru, en stundum er eins og ekkert þurfi til. Ef sjálfsofnæmi er til, er þá nokkur lækning við því? Hvert á maður að snúa sér til að fá úr því skorið?\n\nSvarið er að sj... | 4c731b72-724e-4614-afd4-9b085bc013a5 | {
"author": "Magnús Jóhannsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_37",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=37",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 247
},
{
"of... |
{
"question": "Breytist svefnþörf með aldri fólks?",
"answer": "Eldri kona bað um svör við því hvort það væri eðlilegt að aldrinum fylgdi minnkandi svefnþörf: „Ég hef fundið fyrir því hjá sjálfri mér að ég sef minna nú en áður og ég man að fóstri minn vaknaði alltaf klukkan fimm á morgnana þegar hann var farinn að ... | 9a521929-4e71-4b2e-9cb0-589721dfd530 | {
"author": "Magnús Jóhannsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_39",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=39",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 575
},
{
"of... |
{
"question": "Hvert er minnsta spendýr í heimi?",
"answer": "Minnsta þekkta núlifandi spendýrið er leðurblökutegund sem hefur verið nefnd hunangsblaka á íslensku (Craseonycteris thonglongyai á latínu en Kitti's Hog-nosed Bat og Bumblebee Bat á ensku). Massi hennar er aðeins um 2 g á þyngd; lengd frá trýni að aftur... | 3842ad10-6a52-49fd-a4a9-44db3be339c9 | {
"author": "Páll Hersteinsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_46",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=46",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 609
},
{
"of... |
{
"question": "Hvert er eitraðasta dýr í heimi?",
"answer": "Eitraðasta dýr á jörðinni er talinn vera froskur á Choco-svæðinu í Kólumbíu sem nefna mætti \"gullna eiturörvafroskinn\" á íslensku (Phyllobates terribilis á latínu en Golden Poison Dart Frog á ensku). Vitað er um nokkra tugi tegunda af eiturörvafroskum í... | b543109f-94bf-444c-80d1-28c1584f24ef | {
"author": "Páll Hersteinsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_47",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=47",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 783
},
{
"of... |
{
"question": "Eykst peningamagn í umferð með tilkomu greiðslukorta?",
"answer": "Greiðslukort, hvort heldur krítarkort eða debetkort, gegna um margt svipuðu hlutverki og peningar. Eitt af lykilhlutverkum peninga er að vera greiðslumiðill, tæki til að færa verðmæti milli manna sem eiga í viðskiptum. Greiðslukort ge... | 3e22e02d-0bef-4dce-bacd-e5a87c949905 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_48",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=48",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 259
},
{
"offs... |
{
"question": "Hvaða áhrif hefur verðbólga í framtíðinni á þann sem kaupir fasteign á lánum?",
"answer": "Verðbólga hefur ýmiss konar áhrif á þá sem taka lán til húsnæðiskaupa. Langtímalán vegna húsnæðiskaupa eru undantekningalítið verðtryggð á Íslandi. Því hefur verðbólga bein áhrif á þann fjölda króna sem greiða ... | 1649d924-ae95-44dd-a2d6-103dab1bdf2f | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_49",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=49",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 522
},
{
"offs... |
{
"question": "Hvert er stærsta skordýr í heimi?",
"answer": "Lengsta núlifandi skordýr sem mælst hefur er af ætt förustafa, og er þá miðað við heildarlengd. Lengsti búkurinn er hins vegar á Herkúlesbjöllu af ættkvísl nashyrningsbjalla. Þyngsta bjallan er golíatsbjallan af sömu ættkvísl. Stærsta skordýr sem lifað h... | c882b840-41ab-4d3a-9817-f4e7849597f1 | {
"author": "Gísli Már Gíslason",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_50",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=50",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 310
},
{
"o... |
{
"question": "Hvernig og hvers vegna er hægt að hita eldhúsið með ísskápnum?",
"answer": "Það kemur engum á óvart að bakaraofn sem kveikt er á hitar herbergið sem hann stendur í um leið og maturinn bakast. Hins vegar kann að virðast einkennilegt að ísskápur geti hitað upp eldhúsið, og það jafnvel þótt skápurinn st... | 9cde252d-6cc0-4371-a2c5-aabd1211268a | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_55",
"publish_timestamp": "2000-02-06T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=55",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 236
},
{
"... |
{
"question": "Hvernig er hugsanlegt að byggja tölvur á skammtafræðilegum vinnsluaðferðum?",
"answer": "Hefðbundnar tölvur\n\nVinnsluminni venjulegrar tölvu er mælt í bætum. Algengt er til dæmis að heimilistölva nú á dögum hafi 64 megabæti í vinnsluminni [Í dag(23. júlí 2010) er um 2 gígabæt algengt]. Hvert bæti er... | bd028c31-4c2c-4237-a890-6bf930a89197 | {
"author": "Viðar Guðmundsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_57",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=57",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 18
},
{
"off... |
{
"question": "Er einhvers staðar til erfðaefni úr risaeðlum og væri hægt að láta þær koma aftur?",
"answer": "Það eru víst um 65 milljónir ára síðan risaeðlurnar urðu útdauðar. Steingerð bein þeirra hafa varðveist en lítið sem ekkert annað. DNA sameindir erfðaefnisins eru óstöðugar og jafnvel í lifandi frumum eru ... | 1223c102-0bb9-4489-9c11-0a6d25bbca64 | {
"author": "Guðmundur Eggertsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_58",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=58",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 338
},
{
... |
{
"question": "Hversu langt er í að hægt verði að skapa líf á rannsóknarstofum?",
"answer": "Enginn veit hvernig líf myndaðist á jörðinni. Þrátt fyrir margvíslegar tilraunir og ótal skemmtilegar hugmyndir ríkir alger óvissa um fyrstu skrefin í náttúrulegri \"sköpun\" lífsins á jörðinni.\n\nTil dæmis er það mikil rá... | 5dfc53bd-1797-44c0-8efd-197baf5f1380 | {
"author": "Guðmundur Eggertsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_59",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=59",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 192
},
{
... |
{
"question": "Hvað þarf maður að borða mikið sælgæti, án þess að bursta tennurnar, til að tennurnar detti úr manni?",
"answer": "Ef við vildum svara þessu beint með rannsóknum, væri einfaldast að láta einstaklinga í tilteknum hópi borða misjafnlega mikið af sælgæti án tannburstunar, og fylgjast síðan með þróun tan... | 58436c36-e983-4bf6-a318-a8b0cf2e3771 | {
"author": "Peter Holbrook",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_62",
"publish_timestamp": "2000-02-05T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=62",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 335
},
{
"offse... |
{
"question": "Hvers vegna eru einungis 11 lærisveinar á málverki Da Vincis 'Síðasta kvöldmáltíðin'?",
"answer": "Spurningin er eðlileg við fyrstu sýn því að á myndinni eru að vísu samtals 13 manns en svo kann að virðast sem einn þeirra sé ung kona. Hún væri þá María Magdalena og lærisveinarnir væru ekki nema 11 ei... | 86cab450-8f54-4aa6-8de3-64033effe4ed | {
"author": "Tryggvi Þorgeirsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_63",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=63",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 579
},
{
"... |
{
"question": "Er líklegt að lækkun á tekjuskattshlutfalli auki skatttekjur ríkissjóðs?",
"answer": "Eins og fram kemur í öðru svari á Vísindavefnum, um umframbyrði skatta, þá geta skattar haft ýmis áhrif á hegðan manna. Með talsverðri einföldun má lýsa helstu áhrifunum þannig að fólk hafi yfirleitt tilhneigingu ti... | 330b619f-f077-4588-a7e9-5af7e023f561 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_64",
"publish_timestamp": "2000-02-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=64",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 337
},
{
"offs... |
{
"question": "Hvað er sokkinn kostnaður?",
"answer": "Sokkinn kostnaður er allur kostnaður sem fallið hefur til vegna kaupa á vöru eða þjónustu sem ekki er hægt að selja aftur og ekki er hægt að nýta til annars en upphaflega var ætlað. Slíkur kostnaður ætti ekki að hafa áhrif á ákvarðanir í framtíðinni.\n\nTil úts... | 1db5967a-e8f4-4553-8949-c21f91c43a90 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_65",
"publish_timestamp": "2000-02-08T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=65",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 250
},
{
"offs... |
{
"question": "Hver fann upp peningana?",
"answer": "Peningar gegna mikilvægu hlutverki í nútímahagkerfum. Þessu hefur þó ekki alltaf verið svo farið. Í einföldum þjóðfélögum fyrr á tímum tíðkuðust vöruskipti, það er skipt var á einni vöru fyrir aðra, eða jafnvel sjálfsþurftarbúskapur, það er hvert heimili var að m... | a55ab9d5-16de-434f-bb24-8f941b1d4b24 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_75",
"publish_timestamp": "2000-02-09T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=75",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 361
},
{
"offs... |
{
"question": "Hreyfast báðir endar á hlut á sama tíma þegar ýtt er á annan hvorn endann?",
"answer": "Nei, boðin þurfa að berast til hins endans á hlutnum. Við vitum að afstæðiskenning Einsteins segir að engin boð berist hraðar en með ljóshraðanum. En það er allt annað sem veldur hér mestu um takmörkun boðhraðans,... | 792339cd-fe73-4925-84d6-824ee2863834 | {
"author": "Viðar Guðmundsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_77",
"publish_timestamp": "2000-02-09T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 260
},
{
"of... |
{
"question": "Færast stjörnurnar á himninum á kerfisbundinn hátt?",
"answer": "Upphafleg spurning var sem hér segir:\n\nFærast stjörnurnar á himninum á kerfisbundinn hátt, sbr. sólargang, séð frá jörðinni, t.d. frá Íslandi?\n\nLangflestar stjörnurnar sem við sjáum á næturhimninum eru fastastjörnur eins og þær eru ... | 6273b056-32ea-4bf4-9b42-813e44667216 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_82",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=82",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 37
},
{
... |
{
"question": "Hve mikið af rekstri Háskóla Íslands fer fram utan höfuðborgarsvæðisins?",
"answer": "Upphafleg spurning var sem hér segir:\n\nHve stórum hluta af heildarrekstrarumfangi HÍ mælt í peningum er varið utan höfuðborgarsvæðisins, skipt eftir kjördæmum?\n\nHáskóli Íslands rekur nokkrar rannsóknastöðvar á l... | 706d125e-564f-4fb7-ae2b-bfaee919d37f | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_83",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=83",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 37
},
{
... |
{
"question": "Hvað er vitað um fingrarím?",
"answer": "Upphaflegu spurningarnar eru þessar:\n\nHver er uppruni og saga fingraríms? Hvað nefndist það á frummálinu? Hvernig er hægt að telja út fullkomlega rétt almanak á fingrunum með fingrarími?\n\nÞorsteinn Sæmundsson stjörnufræðingur hefur nýlega birt rit um fingr... | d24bea2e-d0af-4166-90f6-83a130f29cf7 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_84",
"publish_timestamp": "2000-02-10T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=84",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 36
},
{
... |
{
"question": "Hvað verður um hreyfingar efniseinda við alkul?",
"answer": "Upphafleg spurning var sem hér segir:\n\nStöðvast hreyfingar í sameindum (til dæmis hreyfingar rafeinda) ef efni er kælt niður í alkul? Ef ekki, hvað myndi þá koma fyrir efni ef þessar hreyfingar stöðvuðust alveg?\n\nRétt er að hafa í huga ... | 04eb94b7-7dca-45fc-8e32-d4d214e7c5d7 | {
"author": "Viðar Guðmundsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_87",
"publish_timestamp": "2000-02-12T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=87",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 37
},
{
"off... |
{
"question": "Hvað er heimsframleiðslan mikil, mæld í krónum?",
"answer": "Árið 1996 var áætlað að samanlögð þjóðarframleiðsla allra þjóða heims hefði verið um tvö þúsund billjónir króna. Það eru 2.000.000.000.000.000 sem líka mætti kalla tvær milljónir milljarða króna.\n\nÍslendingar áttu ekki mjög mikið af þessu... | b5fcadea-1b8e-4620-8171-83599d7fa33d | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_88",
"publish_timestamp": "2000-02-13T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=88",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 195
},
{
"offs... |
{
"question": "Hvaða hlutabréf er best að kaupa?",
"answer": "Spyrjandi spyr í raun tveggja nær óskyldra spurninga, eins og sést hér neðst í svarinu. Annars vegar er spurt hvaða fyrirtæki best sé að kaupa á hlutabréfamarkaðinum. Hins vegar er spurt hvaða fyrirtæki sé best að kaupa í leik þar sem sigurvegarinn er sá... | 8b9320b5-c435-4020-9338-407934ee809d | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_91",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=91",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 679
},
{
"offs... |
{
"question": "Eru tölvuleikir vanabindandi?",
"answer": "Fyrst þarf aðeins að líta á merkingu orðsins „vanabindandi“. Það er yfirleitt notað um tilteknar afleiðingar sem fylgja neyslu sumra efna, til dæmis tóbaks, áfengis, heróíns og jafnvel koffíns. Efnin vekja lífeðlisfræðileg viðbrögð sem notandi efnisins sækir... | a920f158-bbde-4308-a0d2-1a169557d230 | {
"author": "Sigurður J. Grétarsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_92",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=92",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 616
},
{
... |
{
"question": "Hver er tilgangur lífsins? / Til hvers er lífið?",
"answer": "Í grófum dráttum má skipta svörum þeirra hugsuða sem hafa fjallað um þessa spurningu í tvo flokka: Annars vegar þá sem telja tilganginn búa í lífinu sjálfu; þetta mætti kalla hlutlæg viðhorf. Og hins vegar þá sem halda því fram að það búi ... | e57065d1-127c-4723-93a4-1d3c5f23cd3d | {
"author": "Vilhjálmur Árnason",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_93",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=93",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 876
},
{
"o... |
{
"question": "Hvar í kringum landið eru stærstar fiskitorfur?",
"answer": "Það eru einkum svokallaðir uppsjávarfiskar sem safnast oft í torfur er geta verið mjög misstórar. Algengustu uppsjávarfiskarnir og þeir sem mest veiðast eru loðna og síld.\n\nAllt fram á 7. áratuginn voru miklar síldargöngur við Norður- og ... | 531f103e-9866-43b3-a363-8d474b572d4c | {
"author": "Jakob Jakobsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_94",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=94",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 171
},
{
"offs... |
{
"question": "Er hægt að lækna fólk sem „paníkerar“? Hvað með fólk með áráttu eða þráhyggju?",
"answer": "Eru þeir sem „paníkera“ að missa vitið? Hvað um þá sem eru alltaf með einhverja vitleysu á heilanum, til dæmis að þeir þurfi sífellt að þvo sér um hendurnar? Er eitthvað hægt að aðstoða slíkt fólk?\n\nFelmtur\... | 8fafcabf-c1a8-4231-a9f6-caa6a408ab2d | {
"author": "Jakob Smári",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_95",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=95",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 197
},
{
"offset":... |
{
"question": "Skipta launahækkanir höfuðmáli í þróun verðbólgu og þá hvers vegna?",
"answer": "Laun eru ein af þeim stærðum sem mestu skipta fyrir efnahagslífið. Þau eru helsti kostnaðarliðurinn í flestum atvinnurekstri og jafnframt helsta uppspretta tekna hjá flestum. Þegar samið er um hækkun launa hækkar kostnað... | 7d38dad6-037e-49b3-a872-172a61911c96 | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_96",
"publish_timestamp": "2000-02-14T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=96",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 490
},
{
"offs... |
{
"question": "Hvers vegna eruð þið svona lengi að svara sumum spurningum?",
"answer": "Þetta er eðlileg spurning sem hefur komið fram áður. Svör Vísindavefsins eiga að segja heila hugsun og eru yfirleitt frá hálfri síðu upp í tvær venjulegar blaðsíður að lengd. Þau þurfa að standast fræðilegar kröfur og vera á góð... | 92a44ca9-276f-42b9-b3c9-c70c30e2ff6c | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_97",
"publish_timestamp": "2000-02-15T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=97",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 442
},
{
... |
{
"question": "Hvernig stendur á því að meginlönd heims safnast fremur saman norðanvert á heimsknöttinn?",
"answer": "Jörðin myndaðist að öllum líkindum fyrir 4600 milljón árum. Fljótlega skildist hún sundur í kjarna sem er að mestu úr járni og nikkel að talið er, og möttul, sem er úr ýmsum samböndum járns, kísils,... | b00e9611-f3f2-4011-a3ab-f4e753b23386 | {
"author": "Leó Kristjánsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_98",
"publish_timestamp": "2000-02-15T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=98",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 245
},
{
"off... |
{
"question": "Hefur þyngdarkrafturinn verið mældur nákvæmlega á Íslandi?",
"answer": "Já, styrkur þyndarsviðsins hefur verið mældur mjög nákvæmlega á mörgum stöðum á Íslandi, með mælitækjum sem nefnast þyngdarmælar og eru nokkurs konar óstöðugir pendúlar.\n\nFyrstu stóru syrpurnar af slíkum mælingum hérlendis voru... | 4684c079-8185-4eb4-a7b2-21a1f6de698c | {
"author": "Leó Kristjánsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_99",
"publish_timestamp": "2000-02-15T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=99",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 169
},
{
"off... |
{
"question": "Heldur Daniel Boorstin því fram að það hafi verið danskir víkingar sem komu til Ameríku?",
"answer": "Upphafleg spurning var sem hér segir:\n\nDaniel Boorstin, fyrrverandi yfirbókavörður í The U.S. Library of Congress, skrifaði bók sem hann kallar The Discoverers. Ég hef ekki lesið bókina. Mér hefur ... | ef65b820-d1a1-4cb8-ac37-ab3acd270d36 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_170",
"publish_timestamp": "2000-03-01T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=170",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 37
},
{
... |
{
"question": "Hvernig hljómar strengjakenningin og hver er hin sennilegasta minnsta eining?",
"answer": "Strengjafræði sameinar lýsingu á öllum þekktum öreindum og víxlverkunum náttúrunnar í einni kenningu. Hún er ennþá á rannsóknastigi og gæti átt eftir að víkja fyrir öðrum betri kenningum í framtíðinni, en sem s... | f8b035a9-a7a0-451f-bac7-99f5cee589b7 | {
"author": "Lárus Thorlacius",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_171",
"publish_timestamp": "2000-03-01T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=171",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 599
},
{
"o... |
{
"question": "Eru spurningar sem berast vísindavefnum ritskoðaðar?",
"answer": "Hugsanlegt er að leggja þann skilning í orðið \"ritskoðun\" að svarið við þessari spurningu verði játandi. Við lagfærum strax stafsetningu og málfar á spurningunum sjálfum og styttum líka stundum þegar í stað, ef það liggur beint við. ... | 7d1034cc-915f-4b99-b90f-1b35edd6f31e | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_174",
"publish_timestamp": "2000-03-02T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=174",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 363
},
{
... |
{
"question": "Hvað er DNA og RNA og hvert er hlutverk þeirra?",
"answer": "DNA og RNA eru kjarnsýrur sem báðar eru afar mikilvægar fyrir allar lífverur, sú fyrri sem erfðaefni en sú síðari sem túlkandi erfðaboða.\n\nKjarnsýrur eru langar keðjusameindir settar saman úr einingum sem kallast kirni (núkleótíð). Hvert ... | 63015c53-d82d-4bee-b1a1-e2a7f4aada9f | {
"author": "Guðmundur Eggertsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_175",
"publish_timestamp": "2000-03-03T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=175",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 137
},
{
... |
{
"question": "Af hverju eru hokkískautar með kúpt skautablað?",
"answer": "Við erum auðvitað ekki sérfræðingar í skautaíþróttinni og getum aðeins tjáð okkur um eðlisfræðilegar hliðar málsins. Aðrir gætu svo ef til vill bætt einhverju við út frá öðrum sjónarhornum.\n\nKúpt blöð hokkískauta auðvelda skautaranum að s... | bb630c95-e0ef-4a52-be6c-f66c647f4543 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_176",
"publish_timestamp": "2000-03-04T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=176",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 189
},
{
... |
{
"question": "Hvernig er stöðuorku breytt í hreyfiorku?",
"answer": "Orka hlutar er í stuttu máli geta hans eða hæfileiki til að framkvæma vinnu, en þessi hugtök eru útskýrð nánar hér á eftir.\n\nStöðuorka og hreyfiorka eru afar nátengd hugtök sem urðu til nokkurn veginn samhliða. Þegar hefðbundin aflfræði (classi... | 6f703135-2421-4dc4-b89c-755223624581 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_177",
"publish_timestamp": "2000-03-04T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=177",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 123
},
{
... |
{
"question": "Er hægt að hægja á taugaboðum milli heilans og skynfæranna þannig að maður skynji tímann hægar?",
"answer": "Ef ekkert annað mundi breytast en það að taugaboðin væru lengur á leiðinni frá skynfærum til heila en áður, þá mundum við ekki skynja tímann hægar. Taugaboðin yrðu að meðaltali jafnmörg á hver... | 11e35168-aa89-48ad-9e33-b15e939ab9f6 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_178",
"publish_timestamp": "2000-03-04T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=178",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 251
},
{
... |
{
"question": "Hafa svarendur Háskóla Íslands á þessum vef ekki sett sér einhver tímamörk?",
"answer": "Við þökkum þann staðfasta áhuga á Vísindavefnum sem lýsir sér í þessari spurningu.\n\nSvarið er nei: Við settum okkur ekki nein sérstök tímamörk í upphafi - og það var kannski eins gott því að við hefðum aldrei g... | 7bf33d39-755f-4369-9b0b-092e33391b00 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_181",
"publish_timestamp": "2000-03-05T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=181",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 82
},
{
... |
{
"question": "Hvernig verða síðustu fjórir tölustafirnir í íslensku kennitölunni til?",
"answer": "Barn fætt á Íslandi fær sjálfvirkt úthlutað kennitölu frá Þjóðskrá Íslands um leið og það er skráð í tölvukerfi fæðingarstofnunar. Aðrir fá kennitölu úthlutað sjálfvirkt um leið og þeir eru skráðir. Kennitala er reik... | 83b9d547-fe3e-4d5f-9f89-ec4c933b29b6 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_183",
"publish_timestamp": "2000-03-06T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=183",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 240
},
{
... |
{
"question": "Hvernig segir maður \"maður\" á grænlensku?",
"answer": "Þessari spurningu er varla hægt að svara henni nema með einu orði. Manneskja, maður, kallast á grænlensku inuk að því er segir í orðabók Schultz-Lorentzens, Den Grönlandske ordbog frá 1926, ljósprentun 1958. Þar segir: inuk, Menneske (maður, ma... | 3db04e36-f64c-40fa-a7ca-423124cff607 | {
"author": "Haraldur Ólafsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_184",
"publish_timestamp": "2000-03-06T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=184",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 432
},
{
"... |
{
"question": "Hver eru heildarútgjöld Íslendinga til hitaveitu á ári?",
"answer": "Árið 1996 voru heildartekjur hitaveitna á Íslandi 5,8 milljarðar króna. Notkun hitaveitna er vitaskuld meiri í hverjum mánuði á vetrum en sumrum. Álitamál er þó hvernig skipta á rekstrarkostnaði eftir árstímum og verður ekki gerð ti... | ad5ea8d3-2aee-4433-9ce3-e15b5c81d2bd | {
"author": "Gylfi Magnússon",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_185",
"publish_timestamp": "2000-03-06T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=185",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 251
},
{
"of... |
{
"question": "Hvað þýðir BC og AD?",
"answer": "Skammstafanirnar BC og AD eru notaðar um ártöl í ensku til að tákna fyrir Krist og eftir Krist. AD er komið úr latínu og stendur fyrir \"Anno Domini\" sem merkir eiginlega \"á því Herrans ári\". BC stendur hins vegar fyrir einföld ensk orð, \"before Christ,\" sem mer... | 3289cc25-c78b-4f4b-9168-2751a1f79769 | {
"author": "Stefán Ingi Valdimarsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_186",
"publish_timestamp": "2000-03-06T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=186",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 343
}
],
... |
{
"question": "Hver er sjaldgæfasta myntin sem vitað er um?",
"answer": "Því miður er ekki líklegt að nokkur maður geti svarað þessari spurningu með þeim hætti sem spyrjandi hefur í huga, það er að segja með því að benda á tiltekinn pening. Margar aldir eru síðan menn tóku upp myntsláttu og síðan hafa verið slegnar... | f14fcce4-12d9-4d54-a628-3d63f33a9834 | {
"author": "Þorsteinn Vilhjálmsson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_187",
"publish_timestamp": "2000-03-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=187",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 440
},
{
... |
{
"question": "Er fulltrúalýðræði hentugasta stjórnarfyrirkomulagið?",
"answer": "Erfitt er að fullyrða nokkuð um það hvert sé hentugasta stjórnarfyrirkomulagið sem hægt er að koma á, en greinilegt er þó að fulltrúakerfið hefur orðið órjúfanlegur þáttur í framkvæmd nútímalýðræðis einmitt vegna þess að það er afar h... | 60f874b0-0e3c-46cf-9daf-427b8c32e7b6 | {
"author": "Guðmundur Hálfdanarson",
"fetch_timestamp": "2025-03-04T00:00:00",
"xml_id": "VV_EV_188",
"publish_timestamp": "2000-03-07T00:00:00",
"source": "https://www.visindavefur.is/svar.php?id=188",
"answer": {
"paragraphs": [
{
"offset": 0,
"length": 253
},
{
... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.