file_name
string
transcription
string
audio
audio
data/audio_3_100.mp3
samen vormen ze de ministerraad waarvan de eerste minister de eerste onder zijn gelijken is
data/audio_3_101.mp3
ministers en eerste minister worden benoemd door de koningin en zijn doorgaans vier jaar in functie
data/audio_3_102.mp3
zij moeten verantwoording afleggen aan het federaal parlement dat bestaat uit de kamer en de senaat
data/audio_4_103.mp3
een vuilnisbak is een bak waarin dat wat men niet meer nodig heeft wordt verzameld
data/audio_4_104.mp3
gemeenten in nederland hebben de plicht om ten minste eenmaal per week eventueel aangeboden huisvuil op te halen
data/audio_4_105.mp3
vaak worden de bakken onderscheiden in een grijze bak voor het gewone vuilnis en een groene bak voor het gftafval al wil dit nogal eens verschillen
data/audio_4_106.mp3
zo is de kleurencombinatie in dronten exact omgekeerd waardoor men het gewone vuilnis in de groene bak dient te deponeren
data/audio_4_107.mp3
een gevolg van het per soort ophalen van de bakken is dat de frequentie van ophalen verschoven is van eens per week naar eens per veertien dagen
data/audio_4_108.mp3
in de ene week wordt het gftafval opgehaald in de andere het restafval
data/audio_4_109.mp3
in sommige gemeentes worden de bakken ook gebruikt voor oud papier
data/audio_4_110.mp3
vanwege de van oorsprong voornamelijk grijze kleur wordt de vuilnisbak ook wel het grijze archief genoemd
data/audio_4_111.mp3
in diverse gemeenten wordt ook nog gebruikgemaakt van een met klemmen af te sluiten bak de zg chemobox
data/audio_4_112.mp3
deze is bedoeld voor klein chemisch afval en wordt in de regel maar één keer per maand opgehaald of moet door mensen zelf naar een verzamelpunt gebracht worden
data/audio_4_113.mp3
vuilnisemmer vroeger was de vuilnisemmer gemaakt van zink
data/audio_4_114.mp3
deze werd echter in de zeventiger jaren van de twintigste eeuw door de kunststof vuilniszak verdrongen
data/audio_4_115.mp3
deze werd echter in de zeventiger jaren van de twintigste eeuw door de kunststof vuilniszak verdrongen
data/audio_4_116.mp3
in de vuilnisemmer werd ook de soms nog hete as van de met kolen hout of turf gestookte kachels gegooid
data/audio_4_117.mp3
trivia een hond zonder duidelijk ras wordt wel een vuilnisbakkenras of vuilnisbakkie genoemd
data/audio_4_118.mp3
het friese woord voor vuilnisbak is zoals vaak foutief wordt gedacht jiskefet dat tegelijk de naam van een satirisch televisieprogramma is
data/audio_4_119.mp3
de werkelijke betekenis van jiskefet is echter asbak of asvat
data/audio_4_120.mp3
jiske is fries voor as
data/audio_5_121.mp3
stikstoffixatie is in de biologie het binden van gasvormige stikstof uit de lucht tot verbindingen die door planten kunnen worden gebruikt
data/audio_5_122.mp3
stikstof is in gasvormige toestand niet te gebruiken door planten hoewel het in gebonden vorm nodig is voor de synthese van talloze stoffen waaronder eiwitten en dna
data/audio_5_123.mp3
een groot aantal planten waarvan de vlinderbloemigen leguminosen de bekendste zijn leeft in symbiose met een bacterie genus rhizobium die in speciale wortelknolletjes rhizobia voorkomt waarin luchtstikstof wordt omgezet in stikstofverbindingen
data/audio_5_124.mp3
deze planten maken als het ware hun eigen kunstmest
data/audio_5_125.mp3
dit is de reden dat vooral vroeger vaak vlinderbloemigenteelt bv bonen werd gecombineerd met andere oogstplanten hetzij in een vorm van gemengde cultuur hetzij door rotatie van het verbouwde gewas in opeenvolgende jaren op hetzelfde stuk grond omdat die andere planten dan konden profiteren van de stikstof die door de vlinderbloemige in de grond was gebracht
data/audio_5_126.mp3
tegenwoordig fixeert de mens zelf de meeste stikstof voor de akkerbouw door het haberboschproces waarbij uit stikstof en waterstof onder hoge druk en temperatuur ammoniak wordt gevormd
data/audio_5_127.mp3
kwantitatief is wereldwijd bezien de biologische fixatie echter nog steeds de belangrijkste
data/audio_5_128.mp3
verder wordt nog wat stikstof in stikstofverbindingen omgezet door de bliksem
data/audio_6_129.mp3
dalem is een dorp dat vroeger behoorde tot de gemeente vuren in gelderland
data/audio_6_130.mp3
thans behoort het tot zuidholland doordat het binnen de gorinchemse gemeentegrens getrokken is
data/audio_6_131.mp3
geschiedenis in dalem zijn geen tastbare bewijzen gevonden in de vorm van nagelaten bodemvondsten waarmee we het ontstaan van het dorp kunnen verklaren
data/audio_6_132.mp3
de vroegste geschiedenis van dalem begint voorzover bekend in 642
data/audio_6_133.mp3
in de koninklijke bibliotheek bevindt zich in het handschrift van aerndt kemp jacobz 1607 een kroniek over de arkels en de stad gorinchem waarin hij schrijft dat johan de 6e heer van arkel en de 4e heer van lederdam omstreeks 1050 huecklum vogelspijck en dalem maakte
data/audio_6_134.mp3
ook de bekende abraham kemp aertsz schrijft ongeveer tegelijkertijd de heer jan van arkel welke in 1126 is overleden schonk bij zijn leven aan zijn broeders gedeelten van zijn land van arkel
data/audio_6_135.mp3
aan folpert of dodo schonk hij leerdam schoonrewoerd de diefdijk haastrecht en overheykoop en voorts de halve heerlijkheid dalem
data/audio_6_136.mp3
de stad gorinchem werd in 1230 gesticht door heer jan van arkel 1e heer van gorinchem overleden 16 juli 1234 in een gevecht tegen de stadingers
data/audio_6_137.mp3
zijn zoon jan van arkel de sterke en 2e heer van gorinchem vangt de voltooiing van de bouw van de stad aan en de stad kreeg stadsrechten in 1382
data/audio_6_138.mp3
de heerlijkheid dalem was toen al bijna 600 jaar bekend
data/audio_6_139.mp3
een tak van de arkels de heeren van asperen bezaten vuren reeds in het begin van de 13e eeuw aan welk bezit in 1495 een einde kwam door het kinderloos overlijden van heer johan van asperen en vuren
data/audio_6_140.mp3
een andere tak van de van arkels die zich van dalem noemden bezaten de andere heerlijkheid dalem
data/audio_6_141.mp3
ook deze van dalems komen reeds in het begin van de 13e eeuw voor
data/audio_6_142.mp3
op 16 juni 1518 andere bronnen spreken van 1517 gaf hertog karel van egmondt hertog van gelre de heerlijkheid dalem levenslang aan christoffel graaf van meurs
data/audio_6_143.mp3
in een oorkonde van 1518 wordt vermeld dat dalem naast een kapel nog 13 tot 18 huizen heeft deze huizen waren echter zo armelijk dat er geen huur geheven werd
data/audio_6_144.mp3
dalem en het water de natuurlijke ligging van dalem in dit laagste deel van de tielerwaard bracht in de loop der eeuwen telkens zeer veel wateroverlast met zich mee
data/audio_6_145.mp3
de tielerwaard diende samen met de gehele betuwe als wateropvang ten tijde van extreem hoog water
data/audio_6_146.mp3
eventueel kan dan via doorgravingen van de overlaten en door de dalemse sluis dit water weer afgevoerd worden in de lagere loop van de rivier
data/audio_6_147.mp3
het niveauverschil met tiel bedraagt circa 720 meter
data/audio_6_148.mp3
een dijkgraaf noemde in 1995 na de bijnawatersnoodramp het onverantwoordelijk hier zoveel huizen te bouwen
data/audio_6_149.mp3
door de enorme waterkracht zullen veel woningen worden weggevaagd zie hierna 1809
data/audio_6_150.mp3
zoals toen gebruikelijk was zou deze sluis geheel van hout gemaakt worden
data/audio_6_151.mp3
de eerste steen voor de sluis in zijn ongeveer huidige vorm werd in 1661 gelegd
data/audio_6_152.mp3
in de 13e eeuw begon men dus met dijkaanleg voordien waren er dus geen dijkdoorbraken om dat er geen dijken waren
data/audio_6_153.mp3
over het fenomeen van de dijkdoorbraken in de gehele tielerwaard kan een apart boek geschreven worden
data/audio_6_154.mp3
een wiel ontstaat door het binnenkolkende water dat met ijzingwekkende snelheid de grond aan de binnenzijde van de dijk tot zeer grote diepte wegspoelt
data/audio_6_155.mp3
de wielen getuigen na bijna 3 eeuwen nog steeds van rampspoed van verdronken mensen en dieren en het verloren gaan van huizen en bezittingen met alle gevolgen daarvan
data/audio_6_156.mp3
de dijkbewoners waren over het algemeen toch al niet zo vermogend
data/audio_6_157.mp3
dijkdoorbraken waren in die tijd meestal het gevolg van ijsdammen in de rivier die de loop van het water versperden
data/audio_6_158.mp3
koning lodewijk napoleon het was in de franse tijd kwam onverwacht met zijn gevolg van uit vianen in de stad en verbleef in de oude doelen molenstraat
data/audio_6_159.mp3
toen hij de bedreigde plaatsen bezocht en zich met zijn rijtuig op de dalemsedijk bevond brak een gedeelte van de dijk
data/audio_6_160.mp3
de koning moest met een vaartuig weggehaald worden
data/audio_6_161.mp3
toen op 30 januari de bekisting bezwak op de kortendijk stroomde het water van de linge via de hoogstraat en de stegen de benedenstad in
data/audio_6_162.mp3
met veel moeite hebben soldaten en burgers de gaten kunnen dichten en de stad voor overstroming kunnen behoeden
data/audio_6_163.mp3
ook was er een dijkdoorbraak bij kedichem en liep de alblasserwaard geheel onder
data/audio_6_164.mp3
in 1734 wordt de heerlijkheid vuren en dalem verkocht aan otto roeleman frederik graaf van bijlandt
data/audio_6_165.mp3
in 1822 komt de heerlijkheid in het bezit van de familie van viruly welke tot 1895 in vuren zijn blijven wonen
data/audio_6_166.mp3
j van viruly de eerste steen gelegd voor een woning nabij de nederlandse hervormde kerk voor de schooldienaar met in het onderhuis een ruimte om onderwijs te geven
data/audio_6_167.mp3
het heeft daarna toch nog wel even geduurd doch waarschijnlijk werd in 1652 met de komst van de eerste predikant ds
data/audio_6_168.mp3
abel van hesse heer van piershil een eerste stap voor onderwijs in vuren en dalem gezet
data/audio_6_169.mp3
evenementen jaarlijks wordt rondom de tweede week in december het evenement dalem bij kaarslicht georganiseerd
data/audio_6_170.mp3
het hele dorp is dan feestelijk verlicht
data/audio_6_171.mp3
sport de plaatselijke voetbalvereniging gjs gorinchem neemt een belangrijke plaats in
data/audio_7_172.mp3
drieborg gronings drijbörg is een dorp in de gemeente oldambt in de nederlandse provincie groningen
data/audio_7_173.mp3
het dorp telt ongeveer 350 inwoners terwijl in het buitengebied rond drieborg nog 180 mensen wonen
data/audio_7_174.mp3
drieborg ontstond in de achttiende eeuw op de zeedijk
data/audio_7_175.mp3
voor die tijd lag er al een kleine nederzetting onder de dijk stocksterhorn
data/audio_7_176.mp3
de oorsprong van de naam drieborg is niet helemaal duidelijk
data/audio_7_177.mp3
het zou kunnen verwijzen naar vroegere tijden toen er nog 3 borgen stonden
data/audio_7_178.mp3
borg is het groningse woord voor burchtkasteel
data/audio_7_179.mp3
ook wordt vaak verwezen naar drie dijken die hier samen kwamen
data/audio_7_180.mp3
ten noorden van het dorp liggen de stadspolder en de kroonpolder
data/audio_7_181.mp3
beide polders liggen ruim een meter hoger dan het ingeklonken oudere land ten zuiden van het dorp
data/audio_7_182.mp3
drieborg was altijd een landarbeidersdorp
data/audio_7_183.mp3
de arbeiders werkten op de grote boerderijen in de omgeving
data/audio_7_184.mp3
het oldambt groeide in de achttiende en negentiende eeuw doordat er weer land op de zee werd teruggewonnen
data/audio_7_185.mp3
na de tweede wereldoorlog was er steeds minder behoefte aan arbeidskrachten in de landbouw
data/audio_7_186.mp3
dat leidde tot vertrek uit de regio
data/audio_7_187.mp3
in drieborg leidde dit tot de sloop van een groot aantal huizen
data/audio_8_188.mp3
baflo gronings bavvelt is een dorp in de gemeente winsum in de nederlandse provincie groningen
data/audio_8_189.mp3
tot 1990 was het de hoofdplaats van de gemeente baflo
data/audio_8_190.mp3
het dorp heeft samen met het dubbeldorp rasquert ruim 1800 inwoners
data/audio_8_191.mp3
het wapen van baflo is afgeleid van het wapen van rudolf agricola de bekende humanist die in baflo is geboren
data/audio_8_192.mp3
het dorp is gebouwd rond de wierde die aangelegd is omstreeks 600 voor christus
data/audio_8_193.mp3
rond die tijd was het gebied van noordgroningen half land en half zee waardoor het periodiek werd overstroomd
data/audio_8_194.mp3
in de middeleeuwen vanaf plusminus 1200 werden zeedijken aangelegd waardoor veel delen van het oorspronkelijke landschap bewaard zijn gebleven
data/audio_8_195.mp3
het wierdenlandschap wordt gerekend als het oudste cultuurlandschap van nederland
data/audio_8_196.mp3
op de wierde van baflo staat de romaanse st laurentiuskerk uit de 12e eeuw
data/audio_8_197.mp3
de kerk heeft een vrijstaande toren uit de 13e eeuw
data/audio_8_198.mp3
bij het dorp ligt een station aan de spoorlijn groningen roodeschool
data/audio_8_199.mp3
hiervandaan vertrekken treinen naar de stad en naar roodeschool