text stringlengths 258 560k | source stringclasses 1
value | meta stringlengths 435 3.28k |
|---|---|---|
Киин процессор
Киин процессор (Central Processing Unit, CPU) диэн көмпүүтэр ааҕан суоттууругар аналлаах тэрил. Сүрүннээн кремний олоҕор миллиардынан анал технологиянан үүннэрэллибит транзистордартан (аныгы транзистор кээмэйэ 45 нм) турар. CPU үксэ туспа кыра чип гына оҥоhуллаллар. Ол иhин кинилэр микропроцессор диэн аа... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:b6115710-36c7-4a3f-bb9b-4668172d3ea4>", "dump": "CC-MAIN-2013-48", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%B8%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80", "date": "2013-12-06T13:36:45Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2013-48/segments/1386163051776/wa... |
Ааҥллыы Бикипиэдьийэ
Ааҥллыы Бикипиэдьийэ (Ааҥл: English Wikipedia) диэн Бикипиэдьийэ ааҥл тылынан салаата. 2001 c. тохсунньу 15 к. олохтоммута. 2009 c. атырдьах ыйын туругунан, үс мөлүйүөн ыстатыйалаах. Бикипиэдьийэ бары салааларыттан ордук былыргылара уонна бөдөҥнөрө буолар. 2009 с. туругунан, Бикипиэдьийэ бары ыстат... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:874733e3-089d-4914-b55a-1eb50be170b9>", "dump": "CC-MAIN-2013-48", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B0%D2%A5%D0%BB%D0%BB%D1%8B%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%8D%D0%B4%D1%8C%D0%B8%D0%B9%D1%8D", "date": "2013-12-05T12:34:48Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MA... |
Төлөппүөн
Телефон диэн электрическай тэрил, онон туһаннахха икки араас киһи ыраах сиртэн кэпсэтиэхтэрин сөп. Уруккут төлөппүөннэр провод нөҥүө холбонуохтара булгуччулаах этэ, билигин төлөппүөн радио нөҥүө кэпсэтиллиэн сөп. Ону өссө мобильнай телефон ол эбэтэр сиэп төлөппүөнэ дииллэр.
Дьон үксэ Александр Белл телефону а... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:bcada0e8-048f-480a-bfbd-9c94cb402c12>", "dump": "CC-MAIN-2013-48", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D0%BF%D0%BF%D2%AF%D3%A9%D0%BD", "date": "2013-12-06T17:02:46Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2013-48/segments/1386163052216/warc/CC-MAIN-20131204131732... |
Арассыыйа импиэрийэтэ
Арассыыйа импиэрийэтэ (нууч. Росси́йская импе́рия, Халыып:Lang-ru-dor) — 1721 сыллаахтан 1917 сыллааҕы Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ буолан Арассыыйа өрөспүүбүлүкэтэ тэриллиэр диэри баар буола сылдьыбыт судаарыстыба.
Арассыыйа импиэрийэтэ урут үөскүү сылдьыбыт судаарыстыбалартан сирин иэнинэн үһүс ми... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:bb99fbbf-879f-4f44-81de-8dab6bc7564f>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%81%D1%8B%D1%8B%D0%B9%D0%B0_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D1%8D%D1%80%D0%B8%D0%B9%D1%8D%D1%82%D1%8D", "date": "2014-03-08T08:37:18Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-dat... |
Ох саа
Сахалар Орто азия омуктарыттан атын ох саалаахтар эбит. Оҕу оҥороллоругар хатыҥ уонна тиит маһын тутталлар эбит. Ол мастарын хатыыс кутунан силим оҥорон силимниилэр эбит. Бүтүннү оҥоһуллан бэлэм буолбутун кэннэ тас өттүн бүтүннүү туоһунан бүрүйэллэр, сиик тардыбатын диэн.
Ох саа ортото, тутар сирэ тутаах дэнэр, ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:4c98590f-24dc-445f-82f4-ffeb5e1cc59e>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%85_%D1%81%D0%B0%D0%B0", "date": "2014-03-12T00:14:47Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1394011377581/warc/CC-MAIN-20140305092257-00063-ip-10-183-142-35... |
Саахар
Саахар эбэтэр саакыр - минньигэс амтаннаах химия субстанцияларыгар тарҕаныллыбыт аат. Ордук тарҕаныллыбыт саахар арааһа - сахароза, лактоза ол эбэтэр фруктоза. [1] Саахар араас аска баар буолар, уонна араас аска минньгиэс буоларыгар угуллар. Cаахар тростнига эбэтэр саахар сүбүөкүлэ курдук саахардаах үүнэйилэртэн... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:de84d26c-d68f-4218-89ab-36b638a61dd3>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80", "date": "2014-03-07T23:13:45Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1393999651825/warc/CC-MAIN-20140305060731-00009-ip-10-183-1... |
Коралл байҕала
Иэнэ 4068 тыһ. км². Дьириҥэ 9174 м. тиийэр. Коралл үөскэппит арыылар: Уиллис, Трегросс, Бамптон, Честерфилд уонна рифтар. Ордук биллибит риф Улахан хаххалыыр риф, аан дойдуга ордук улахан.
1969 сылтан Аустралияҕа бас бэринэр.
Арыыларга ким да олорбот, Уиллис арыыга метеорология станцията баар.
1942 сылла... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6b75f70e-6da8-4726-b6b5-3a3b44a4e7ef>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%95%D0%B0%D0%BB%D0%B0", "date": "2014-03-11T20:33:44Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1394011267211/wa... |
Эволюция
Биологияҕа, эволюция диэн организмнар бөлөхтөрө көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иhэр чинчилэрэ уларыйыылара. Бу уларыйыылар сүрүн үс процесс дьүөрэлэһиилэриттэн буолаллар: арахсыы, ууhуу уонна талыы. Организм удьуоругар бэриллибит геннар ылыллыбыт чинчилэри оҥороллор, ол эволюция төрүтэ буолар. Бу чинчилэр араа... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ed19b7cc-1190-41f4-a8de-7916b64f9c17>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F", "date": "2014-03-11T12:53:56Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1394011198370/warc/CC-MAIN-20140305091958-00098... |
Байанай
Байанай (Баай Байанай) — хара тыа иччитэ.
Тыа, ойуур көтөрүн-сүүрэрин олоччу бас билэр, улахан иччи. Кини дьонтон кэһиини-тутууну эрэнимтиэ. Кыраҕа даҕаны олус үөрүнньэҥ, бэрт сайаҕас, эйэҕэс, сайдам майгылаах. Кини үөрдэҕинэ-көттөҕүнэ, санаата көнньүөрдэҕинэ, булчукка олус дьэллэм.
Булчуттар Баай Байанайы ытык... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:52692672-ec5a-4035-8eea-57ef05b8d75b>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9", "date": "2014-03-11T09:28:26Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1394011163856/warc/CC-MAIN-20140305091923-00050-ip-10... |
Ыам ыйын 15 диэн Грегориан халандаарыгар сыл 135-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 136-c күнэ). Сыл бүтүө 230 күн баар.
- 1852 — Илин Сибиир генерал-губернатора предписание таһаарбыт. Бу дьаһалы толорон Саха Сирин уобаластааҕы бырабылыанньата уонна Киренскэй исправнига Саха Сирин Иркутскай губернияны кытта кыраныыссатын чу... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:b3adda28-c7d2-4930-bb55-cb8cb09a6896>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AB%D0%B0%D0%BC_%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BD_15", "date": "2014-03-08T18:17:19Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1393999657009/warc/CC-MAIN-20140305060737-00021-i... |
Национализм
Омугумсуйуу диэн бэлиитикэ идеологията, бас ылынар санаатынан буолар нация (ил) үрдүкү суолтата уонна кини ил (дойду) тэриллиитигэр алын сүһүөх буолуута. Омугумсуйуу иhигэр элбэх араас хамсааhыннардаах, олортон сорохторо бэйэ бэйэлириниин утарсыылаахтар. Бэлиитикэ хамсааhынын быhыытынан, омугумсуйуу нация (... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ce2baebd-71dd-4f5f-8e1a-fe2d14b2e39b>", "dump": "CC-MAIN-2014-10", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC", "date": "2014-03-11T23:58:10Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-10/segments/1394011372778/warc/CC-MAIN-2... |
Хакас тыла
Хакас тыла — Хакаастар тыллара, түрк омуктар тылларыгар киирсэр, өссө биир аата тадар тыла.
Үксүнэн Хакасия республикатыгар туттуллар уонна Красноярскай кыраай Шарыповскай улууһугар, кыралаан Тыва республикатыгар.
Хакас тылынан саҥарааччы ахсаана 42 604 киһи (ити 2010 сыллаах перепись түмүгүнэн). Хакас тыла ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9e6fc21f-6af4-4418-bdda-2de9f478dc04>", "dump": "CC-MAIN-2014-15", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%81_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0", "date": "2014-04-23T14:26:02Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-15/segments/1398223202774.3/warc/CC-MAIN-20140423032... |
Тихо Браге
Тюге Браге (Тихо - латыынныы уларытыы) 1546 сыллаахха ахсынньы 14 күнүгэр Дания үрдүкү сановнигын дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Оҕото суох баай адмирал абаҕата уоран ылбыт (сорох источниктар этэллэринэн виикиннар абыычайдарынан биир уолларын ииттэрэ биэрбиттэр), бэйэтин замогар (Тоструп) ииппит.
12 саастааҕытта... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:7d14e13b-3f5f-4af3-8157-1c225b3098a3>", "dump": "CC-MAIN-2014-15", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D1%85%D0%BE_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5", "date": "2014-04-24T14:36:50Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-15/segments/1398223206147.1/warc/CC-MAIN-2014042303... |
География координаталара
География координаталара, точка балаһыанньатын быһаараллар.
География координаталара сфера координаталарын курдук быһаарыллар. Итинник координаталар атын халлаан куйаарын системаларга эмиэ туттуллаллар.
Кэтирээһин[уларыт]
Сир дьҥнээх халыыба сфераттан атын буолан география кэтирээһинэ геоцентр ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:e8ab936c-5670-42f0-b2ed-b2290730bd56>", "dump": "CC-MAIN-2014-15", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%BA%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0", "date": "2014-04-20T11:01:16Z", "file_path": "s3://com... |
Паданг
Паданг (Padang) - Индонезия дойдутугар баар биир улахан куорат, нэһилиэнньэтэ 1 мөллүйүөн, куорат тулатынааҕы дэриэбинэлэри уонна кыра куораттары аахтахха 23 мөллүйүөн курдук буолар. Улахан биир шопинг, үп, туризм уонна мода киинэ буолар. Улахан норуоттар икки ардыларынааҕы Аэропорт баар, 31 мөллүйүөн киһи сылга... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6939e7ea-5a78-4781-bc3c-e845c22a5d64>", "dump": "CC-MAIN-2014-15", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B3", "date": "2014-04-20T05:47:16Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-15/segments/1397609538022.19/warc/CC-MAIN-20140416005218-00006-ip-10-14... |
Рамадаан
Рамадаан (сороҕор Рамазаан диэн этиллэр) диэн ислаам итэҕэлин халандаарыгар тохсус ый. Бу ый кэмигэр мусульмааннар күнүс аһаабаттар. Бу аһаабат буолуулара эмиэ рамадаан диэн ааттанар. Түүр тылларыгар бу ыйы өссө Уразаа диэн ааттыыллар.
Көстүүтэ[уларыт]
Саҕаланар күнэ сылтан сыл аайы атын, ый халандаарыттан тут... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6e546954-9943-441e-9e77-820e75669dba>", "dump": "CC-MAIN-2014-15", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B0%D0%BD", "date": "2014-04-23T14:21:46Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-15/segments/1398223202774.3/warc/CC-MAIN-20140423032002-00... |
Радлов Василий Васильевич
Василий Васильевич (Фридрих Вильгельм) Радлов - востоковед-тюрколог, академик, аан дойду түүр тылын чинчийиитигэр саҥа хайысханы арыйан төрүттээччи. РАН Азиатскай музейын салайаачыта (1894-1948). 1837 сыллаахха тохсунньу 17 (тохсунньу 5) күнүгэр Берлиҥҥэ төрөөбүт (өлбүт сыла 1918).
1858 с. Бер... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:71a816ee-b8c2-407e-8c12-4374965dcff9>", "dump": "CC-MAIN-2014-23", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87", "date": "2014-07-29T18:50:10Z", "file_path": "s3://com... |
Фундаментализм
Фундаментализм (лат. Fundamentum - олоҕуруу) диэн муҥутуур консерватив итэҕэл санааны тутуhуу. Сүрүн илгэлэринэн буолар ытык суруйуулар дьаhалларын булгуччу тутуhуу, уонна олору сэмэлээhини эбэтэр либераллык тойоннооhуну утарыы.
Фундаментализм аныгы дьоҥҥо-сэргэҕэ бара турар секуляризацияҕа хардарыы буол... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:12f8758a-aa5a-4096-b9ac-2f2a335914f9>", "dump": "CC-MAIN-2014-23", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%BC", "date": "2014-07-24T13:00:38Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-23/segments/14059978889... |
Өлөҥ
Былыр былыргыттан дьон аһылыкка туттар отторо. Сахалар эмиэ сииллэрин, киниэхэ суолта биэрэллэрин элбэх топонимнар туоһулууллар: Өлөҥнөөх диэн сирдэр, күөллэр өрөспүүбүлүкэ хас да улуустарыгар бааллара биллэр. Холобура билиҥҥи Үөһээ Бүлүү Өлөҥнөөҕөр (Нам нэһилиэгин сирэ) нуучча хаһаахтара симиэбийэ туппуттара билл... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9fe8d538-34cd-41f4-82b9-4dfa0b27c33f>", "dump": "CC-MAIN-2014-35", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D3%A8%D0%BB%D3%A9%D2%A5", "date": "2014-08-31T02:14:33Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-35/segments/1408500835872.63/warc/CC-MAIN-20140820021355-00389-ip-10-180-136-8.ec2.... |
Сыаналаах кумааҕы
Сыаналаах кумааҕы — ханнык эмит үп-мал баайы бас билиитин туоһулуур докумуон буолар.Атын илиигэ бэриллиннэҕинэ онно суруллубут бырааптар барыта ылбыт илиигэ көһөр диэн Арассыыйа Гражданскай кодеса быһаарар. Аныгы бириэмэҕэ специальнай реестрга эбэтэр компьютернай базаҕа суруллуон сөп.
Арассыыйа сыанал... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ed291621-d22a-456f-b95c-451caf84a5ee>", "dump": "CC-MAIN-2014-35", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%8B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D1%85_%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%B0%D2%95%D1%8B", "date": "2014-08-29T08:02:06Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-35/segment... |
Кытыйа (сулустар бөлөхтөрө)
Кытыйа (лат. Crater, Crt) — соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө. Халааҥҥа 282,4 квадрат кыраадыс иэннээх, 20 харахха көстөр сулустардаах. Арассыыйа территориятыттан кулун тутар ыйга +65° кэтирээһинтэн соҕуруу толору көстөр.
Устуоруйата[уларыт]
Былыргы бөлөх. Гириэктэр номохторунан Аполлон тура... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:7e133577-8631-490c-a957-f2fd4fd9c9d2>", "dump": "CC-MAIN-2014-35", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8B%D1%82%D1%8B%D0%B9%D0%B0_(%D1%81%D1%83%D0%BB%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D1%85%D1%82%D3%A9%D1%80%D3%A9)", "date": "2014-09-02T18:53:47Z", "file_path": "s3://c... |
Халыып:Note
[[#ref_{{{1}}}|^]]
|Бу high-risk template вандааллартан көмүскээн уларытыллара бобуллубут.
Бу туһунан сиһилии билиэххин баҕардаххына көмүскээһин бэлиитикэтин уонна сурунаалын көр. Уларытыы киллэрэр туһунан ырытыы сирэйигэр суруй; эбэтэр {{editprotected}} халыыбы туһанан атыттар сөбүлэспит буоллахтарына дь... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:10e56ca2-6bef-47b9-90b5-ddf46426b244>", "dump": "CC-MAIN-2014-35", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%8B%D0%BF:Note", "date": "2014-08-27T23:00:45Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-35/segments/1408500829916.85/warc/CC-MAIN-20140820021349-00070-ip-... |
Йосемит национальнай паарката
Йосемит национальнай паарката (Yosemite National Park), АХШ Калифорния штаатыгар баар, Сьерра-Невада хайаларынан, Йосемити-Крик өрүс хочотунан сытар. АХШ-ка бастакы харабылланар сир (1864 сылтан), 1890 сылтан национальнай паарка. Иэнэ 304 тыһ. га.
1864 сыл бэс ыйын 30 күнүгэр президент Авр... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:0e63ca17-3063-408b-af4d-8cc443cdab6f>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%99%D0%BE%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%82_%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0", "date": "2014-09-23T06:20:04Z"... |
Кытайдар
|Хань (кытайдар)
(ханьцзу: 漢族 эбэтэр 汉族)
|Сун Ятсен · Дьэки Чэн
Суҥ Чиҥ-лиҥ · Сяо Хоҥ · Яо Миҥ
|Бүтүн ахсааннара|
1,310,158,851
|Олорор сирдэрэ|
|Тыллара|
|Кытай тыла|
|Итэҕэллэрэ|
|Сүрүннээн буддизм уонна таоизм.|
Кытайдар, ол эбэтэр хань (Кытайдыы: судургутуллубуттуу 汉族 эбэтэр 汉人, төрүкүлүү 漢族 эбэтэр... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:e9bfca3b-336e-48cb-9428-f003a086d40b>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80", "date": "2014-09-18T17:45:55Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1410657128337.85/warc/CC-MAIN-20140914011208-00... |
Археология култуурата
Археология култуурата - биир сиргэ булуллубут/көстөр, атын сирдэргэ булуллубуттартан туох эрэ уратылаах малы-салы, археология мэҥэлэрин холбуу ааттыыр тиэрмин.
Үксүн археология култууратын ханнык эрэ бэлиэ уратытынан ааттыыллар: иһит-хомуос буоллаҕына ойуутунан, тас көрүҥүнэн, көмүү буоллаҕына сиэ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:4e041838-dedb-4c6e-8e96-fcd8e43d5106>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%82%D1%83%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0", "date": "2014-09-23T08:21:32Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data... |
Орто Африка
Орто Африка диэн Африка региона. Саhаараттан соҕуруу, Арҕаа Африкаттан илин уонна Улуу Рифт Хонууттан арҕаа баар. Регион устун Конго өрүс уонна кини салаалара сүүрэллэр. Холбоһуктаах Иллэр быhаарыыларынан Орто Африкаҕа тоҕус дойду баар: Ангола, Камерун, Орто Африка Республиката, Чад, Конго Демократ Республи... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9fbe2469-eb2b-417f-a2a3-555715121c3e>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE_%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0", "date": "2014-09-30T19:54:37Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1412037663135.34/warc/CC-MAIN-2014... |
NISSAN
NISSAN (NISSAN Corp), Дьоппуон дойдутун биир улахан тэрилтэтэ, 20-н тахса араас промышленнай уонна научнай табаардары оҥорон таһаарар тэрилтэ, олор ортолоругар араас гражданскай көтөр ааллары уонна массыыналары. Nissan массыыналара 180 дойдуга атыыланаллар, 500-н тахса массыына көрүҥүн оҥорор.
Улахан салалтата —... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9a0596fb-0436-4d61-ba84-ea90e62747b0>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/NISSAN", "date": "2014-10-02T04:23:45Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1412037663711.39/warc/CC-MAIN-20140930004103-00339-ip-10-234-18-248.ec2.internal.warc.gz"... |
Индустрия
Индустрия диэн маллары уонна хааччыйыылары мануфактура ньыматынан оҥоруу, ол эбэтэр массыыналар уонна уустук тэриллэр көмөлөрүнэн. Индустрия оҥоруутунан анал тэрилтэлэр (фабрикалар, шахталар, электростанциялар) дьарыктаналлар.
Түөрт тутаах индустрия экономика сектора баар:
- Бастакы сектор — сиикэй матырыйаал... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:fcea7ed1-7ea8-46d3-a991-973c7b0026ef>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D0%B4%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F", "date": "2014-09-18T15:42:29Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1410657128304.55/warc/CC-MAIN-20140914011... |
Бэс ыйын 2 диэн Грегориан халандаарыгар сыл 153-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 154-c күнэ). Сыл бүтүө 212 күн баар.
1928 — Саха Сирин ВКП(б) обкомун бюрота «Саха омук» уопсастыбаны бобор туһунан уураах ылыммыт. Бобуу төрүөтүнэн уопсастыбаҕа «сэбиэттэри утарар дьон» киирэллэрэ, оттон салалтатыгар «омугумсук интэлигиэннэр... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:868ccd41-db5e-4abf-b2ea-a50a3e86e5ad>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%8D%D1%81_%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BD_2", "date": "2014-09-20T22:02:10Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1410657133568.71/warc/CC-MAIN-20140914011213-00053... |
Хаартылааһын
Хаартылааһын — аналлаах хаарты холуодатын көмөтүнэн оонньонор остуол оонньууларын уопсай ааттара. Оонньуу саҕаланыытыгар оонньооччулар тэҥ туруктаахтар, хайдах хаарты тиксибититтэн уонна ону сөпкө туһанан утарылаһааччылары (эбэтэр бааны, казинону) кыайа сатыахтааххын.
Хаарты оонньууларын икки бөлөххө араар... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:1ebf329a-7861-4e96-b95f-75c29fb23531>", "dump": "CC-MAIN-2014-41", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D2%BB%D1%8B%D0%BD", "date": "2014-10-02T06:24:02Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-41/segments/1412037663718.7/warc/CC... |
Дипломатия
Дипломатия диэн бөлөхтөр уонна иллэр икки ардыларынааҕы кэпсэтиилэр дьоҕура уонна практиката. Омуктар икки ардыларынааҕы дипломатия омуктар икки ардыларынааҕы сыhыаннар майгылара, эйэни тутуу, эргиэн, сэрии, экономика уонна култуура эйгэлэринэн дьарыктанар. Омуктар икки ардыларынааҕы сөбүлэhиилэр тустарынан ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:dabd33b7-baf5-4f13-af83-4af3190217f0>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F", "date": "2014-10-31T05:34:18Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414637898978.59/warc/CC-MAIN-20141... |
Юлиан халандаара
Арассыыйаҕа Юлиан халандаарын эргэ истиил диэн аатынан билэллэр. Бу халандаар итэҕэһэ: планеталар хамсааһыннарын кытта сөп түбэспэт буолан хас 128 сыл аайы ордук күн мунньуллар. Онтон сылтаан, холобур, Ороһооспо аан бастаан кыһыҥҥы күн оройун кытта сөп түбэһэр күн, аа-дьуо сааскы диэки сыҕарыйан испитэ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:a0086a7a-2704-408a-996e-cc544547addb>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AE%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B0", "date": "2014-10-25T02:47:10Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414... |
Пандора
Пандора - былыргы гириэктэр үһүйээннэригэр бастакы дьахтар. Прометей уоту уоран дьоҥҥо биэрбитин кэннэ Зевс дьоҥҥо бэриллибит үтүөнү тэҥнээри Гефест диэн уус-таҥараҕа дьоҥҥо дьахтар оҥорон биэрэригэр соруйбут. Пандора Прометей инитигэр ойох тахсар уонна туох баар куһаҕан, мөкү мунньулла сытар иһитин арыйар. Куһ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:f4b331ed-34f6-4e06-9661-4f93e0aef924>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%B0", "date": "2014-10-30T15:11:52Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414637898226.7/warc/CC-MAIN-20141030025818-00163-ip-... |
In Flames
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
|Бу сирэйи уһаппакка-кэҥэппэккэ сотуллуохтаах диэбиттэр.
Ыйыллыбыт төрүөтэ: түргэнник сотуу критиэрийэ С.1 — кураанах эбэтэр энциклопедияҕа дьүөрэлээх иһинээҕитэ суох сирэй.
Атын тылынан суруллубут ыстатыйаҕа саатар биир сигэлээх ыстатыйаны Бикипиэдьийэ:Тупсарарга диэҥҥэ т... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:09c6f891-afdb-4e63-8949-2ce71044d82b>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/In_Flames", "date": "2014-11-01T01:45:38Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414637902725.6/warc/CC-MAIN-20141030025822-00072-ip-10-16-133-185.ec2.internal.warc.g... |
Кыһыл кинигэ
Кыһыл кинигэ диэн сэдэх, сүтэн эрэр харамайдар, үүнээйилэр уонна тэллэйдэр тиһиктэрэ. Кыһыл кинигэлэр араас дьаарыһы хабаллар — аан дойдутааҕы, биирдиилээн судаарыстыбалар киэннэрэ уонна регионнар Кыһыл кинигэлэрэ.
Сүтэн эрэр сэдэх көрүҥнэри харыстааһын бастакы соруга — бу көрүҥнэри ааҕыы уонна чуолкайдааһ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6e22fef1-fd77-41ae-823d-c55fcd726e0b>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8B%D2%BB%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D1%8D", "date": "2014-10-24T10:16:26Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414119645845.57/warc/CC-MAI... |
Киhи
Киhи (лат. Homo sapiens) — элбэх ахсааҥҥа дьон диэн Hominidae ыалга киирэр көнөтүк хаамар приматтар. ДНА көрдөрүүтүнэн дьон Африкаҕа 200,000 сыл кэриҥэ анараа өттүгэр үөскээбиттэр. Киhи cайдыылаах мэйиилээх, сатабыллара: абстракция, тыл, интроспекция уонна проблеманы быhаарыы. Киhи араас эттиктэри туттар илиилээх.... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:21da4c3b-dc70-4ac8-9f77-f0aeeb063829>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8h%D0%B8", "date": "2014-10-25T10:13:34Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414119648146.0/warc/CC-MAIN-20141024030048-00027-ip-10-16-133-185.ec2.inter... |
Кэм зоната
Кэм курдааһына диэн Сиргэ баар араас уобаластарга араас бириэмэни араарга туттуллар, тоҕо диэн Сир биир өттүгэр күн буоллаҕына түүн буолар. Сиргэ билигин 39 кэм кэрдээһинэ баар, хас кэрдээһин бэйэтэ туспа ааттаах.
Гринвич бириэмэтэ (GMT) билигин UTC (Coordinated Universal Time) диэн ааттанар. Атын кэм курдаа... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:99840245-aa07-4c05-a79e-82d6902db3fb>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8D%D0%BC_%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0", "date": "2014-10-26T08:30:53Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414119661285.56/warc/CC-MAIN-2014102403... |
Юннань
ЮНЬНАНЬ (Yunnan), диэн Ар5аанны-Со5уруу Кытай өттүгэр баар улуус. Күрүөлэһэр хоту өттүттэн — Сычуань улууһун кытта уонна Тибет, оттон илин өттүгэр — Гуанси-Чжуан аутоном оройуона уонна Гуйчжоу улууһун кытта, оттон со5уруу өттүгэр — с Лаостуун уонна Вьетнамныын, оттон ар5аа уонна со5урулуу-Ар5аа — Мьянманы кытта.... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:24aca8d7-b2c9-4f47-b43d-dec87e5886ff>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8C", "date": "2014-10-25T01:24:46Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414119646849.7/warc/CC-MAIN-20141024030046-00295-ip-10-16-... |
Таджик тыла
Таджик тыла (Халыып:Lang-tg [za’bɔːni tɔːd͡ʒi’ki], эбэтэр форси́и тоҷикӣ́ [fɔːr’siji tɔːd͡ʒi’ki] «таджик фарсита») — Орто Азия таджиктарын тыллара, Таджикистаан судаарыстыбатын тыла. Ииндийэ-Ираан тылларын ираан тылларын бөлөҕөр киирэр. Персия тылын хотугулуу-илин барылын курдук көрүөххэ сөп - таджииктар уо... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:e9197151-431c-4f2b-b1fd-0f618b05e097>", "dump": "CC-MAIN-2014-42", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0", "date": "2014-10-24T08:29:57Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-42/segments/1414119645573.31/warc/CC-MAIN-2014... |
Жанна д’Арк
Жанна эр киһи таҥаһын таҥнан баран дофины кытта көрсөр уонна кинини, кини сүбэһиттэрин уонна таҥара үлэһиттэрин бэйэтин өйүүргэ күһэйэр. Француз сэриилэрин бэйэтин тула түмэр, сүргэлэрин көтөҕөр, Орлеан осаадатын суох оҥорор (1429). Онтон французтар сэриилэрэ Реймс диэн куораты босхолууллар, ол куоракка Кар... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:432fc2d0-7e7c-4d70-bb2b-fad5afd131bf>", "dump": "CC-MAIN-2014-49", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D1%80%D0%BA", "date": "2014-11-29T06:07:19Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-49/segments/1416931013466.18/warc/CC-MAIN-2... |
Алыһар
Алыһар (нууч. окунь, лат. Perca) - Саха сиригэр да Арассыыйаҕа да тарҕаммыт балык. Европаҕа Испанияттан ураты сирдэргэ, Хотугу Америкаҕа уонна Азия хоту өттүгэр барытыгар үөскүүр. Өрүстэргэ да, күөллэргэ да, кыра туустаах күөллэргэ уонна муораларга кытта баар буолар.
Алыһар үксүн бытаан сүүрүктээх чычаас уонна э... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ae59d67e-a481-48b7-a5c1-824c3db059d6>", "dump": "CC-MAIN-2014-49", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D1%8B%D2%BB%D0%B0%D1%80", "date": "2014-11-27T22:58:12Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-49/segments/1416931009292.37/warc/CC-MAIN-20141125155649-00199-ip-10-23... |
Ил
Ил диэн биир сиргэ олорор дьону холбуур суверенитеттаах политика үлэҕэ. Ил үөскээhинин уонна суолтатын туhунан элбэх санаалар бааллар. Ол аата үөрэххэ да, омуктар икки ардыларынааҕы бырааптарыгар да биир ылыллыбыт быhаарыы билигин суох. Сороҕор дойду диэн өйдөбүллүүн быhыылаhар. Билигин социологтар угустэрэ "ил" диэ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:3a07b28f-e67a-45ab-af41-92b36a9e5b52>", "dump": "CC-MAIN-2014-49", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BB", "date": "2014-11-27T16:01:20Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-49/segments/1416931008899.16/warc/CC-MAIN-20141125155648-00243-ip-10-235-23-156.ec2.internal.wa... |
Людвиг ван Бетховен
Людвиг ван Бетховен (1770—1827) — ниэмэс композитора, дирижер, пианист. Бары жанрга үлэлиир аан дойду биир саамай аатырыт мусукаана. Классическай муусуканы пианоҕа, оркестрга уонна араас инструменнарга суруйбута. Ордук биллэр үлэлэрэ үһүс (Эроика), бэһис, алтыс (Пастораль) уонна тохсус (Хораль) Симф... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:5353203b-3360-419f-a142-c2b3622c6775>", "dump": "CC-MAIN-2014-49", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%8D%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B2%D1%8D%D0%BD", "date": "2014-11-21T16:28:28Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-49/segments/1416400372999.9/warc/CC-MAIN-20141119123252-001... |
Тайпэй 101
Халыып:Сүдү тутуу Тайпэй 101 (кыт. трад. 臺北101, судургу 台北101, пиньинь Táiběi Yīlíngyī) — Тайбаан киинигэр Тайпэйга баар небоскрёб. Небоскрёб 101 мэндиэмэннээх, үрдүгэ — 509,2 м (шпилын кытта). Аллараа мэндиэмэннэргэ атыы-эргиэн кииннэрэ, онтон үөһээ офистар бааллар. Үрдүгүнэн аан дойдуга иккис миэстэни ылар... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:703d42a9-3f48-4f94-8fc5-ccc291a990f2>", "dump": "CC-MAIN-2014-52", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D1%8D%D0%B9_101", "date": "2014-12-20T06:32:31Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2014-52/segments/1418802769550.123/warc/CC-MAIN-20141217075249-00031-ip-... |
Бүлүүтээҕи ууну хаайар сир
Бүлүүтээҕи ууну хаайар сир. Ирбэт тоҥ тарҕаммыт сиргэ уонна тыйыс климаттаах сиргэ маҥнайгы улахан ууну хаайар сир.
70 м үрдүктээх Бүлүүтээҕи ГЭС быһыта тутуллубутун кэннэ 1963 - 1967 сылларга туолбута. Үксүнэн Бүлүү уонна кини салаата Чуона хочолоро туолбуттара.
Иэнэ 2200 км², сабардама 36 к... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:1dbaadce-1aaf-4e41-a810-4d190e2f668c>", "dump": "CC-MAIN-2014-52", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D2%AF%D0%BB%D2%AF%D2%AF%D1%82%D1%8D%D1%8D%D2%95%D0%B8_%D1%83%D1%83%D0%BD%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%B0%D0%B9%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%80", "date": "2014-12-18T10:28:27Z", "file_path": "s3://co... |
Абыраам
Абыраам (Дьэбэриэй тыла: אַבְרָהָם, Авраhаам) халдей Ур диэн сиригэр биhиги эрабыт саҕаланыа 2000 сыл кэриҥэ аннараа ɵттyгэр тɵрɵɵбyт. Биибилийэҕэ кэпсэнэринэн, кини бастаан Авраhаам диэн ааттаах эбит, онтон кэлин Аврахаам (Абырахаам) диэн ааттаммыт. Кини ойоҕо Саара кэлин Саарра диэн буолбут. Абыраам Ной үс уо... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6d3baa93-ca46-4013-8eb3-413e860ca849>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B0%D0%BC", "date": "2015-02-01T13:13:41Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-06/segments/1422121899763.95/warc/CC-MAIN-20150124175139-00160-ip... |
Бикипиэдьийэ:Күннээҕи ойуу
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Бу нуучча википедияттыгар баар халыыпка олоҕурбут халыып. Онон сорох быһаарыылар онно сигэнэллэр.
- Источники изображений дня — см. в проекте «Изображение дня» на Викискладе. Служебный список со ссылками на подписи для всех поддерживаемых языков (в том числе... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:aa507d40-de79-4c06-b774-2693fe33e75b>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%8D%D0%B4%D1%8C%D0%B8%D0%B9%D1%8D:%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D2%95%D0%B8_%D0%BE%D0%B9%D1%83%D1%83", "date": "2015-01-28T09:12:52Z", "file_path": "s3... |
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Генеральнай Ассамблея 217 А (III) нүөмэрдээх резолюциятынан 1948 cыл олунньу 10 күнүгэр ылылынна.
Киһи аймах бэйэ суолтатын өйдөбулэ, тэҥ уонна быстыспат бырааба аан... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:d6f83a6d-2505-45f1-9318-e949389bae83>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://unicode.org/udhr/d/udhr_sah.html", "date": "2015-01-28T14:12:48Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-06/segments/1422121961657.12/warc/CC-MAIN-20150124175241-00250-ip-10-180-212-252.ec2.internal.warc... |
Америка Холбоhуктаах Штаттарын конституцията
Халыып:Infobox document Америка Холбоhуктаах Штаттарын конституцията - АХШ үрдүкү сокуона. Конституция конвенциятын үлэтин түмүгүнэн 1787 сыл балаҕан ыйын 17 күнүгэр Филадельфия куоракка суруллан бүтэриллибит, уонна кэлин бастакы 13 штаттарга ратификацияламмыт. Тоҕус штат ра... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ae43f16d-459b-4aea-b8f3-a7d41be28ac6>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%BEh%D1%83%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%B0%D1%85_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%... |
Линус Торвальдс
Линус Торвальдс (Linus Benedict Torvalds) - аатырбыт Линукс (Linux) систиэмэ иччитин суруйбут киһи. Омуга финн, билигин АХШ-ка олорор.
Линус Торвальдс 1969 сыллаахха ахсынньы 28 күнүгэр Финляндия киин куоратыгар Хельсинкига төрөөбүт. Төрөппүттэрэ идэтийбит суруналыыстар, хомуньуустар. Уолу Линус Пойлиҥ ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:0dee9060-f2e9-410e-af01-5da92842c7ca>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%BD%D1%83%D1%81_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%81", "date": "2015-01-29T22:25:08Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-06/segments/1422115863... |
Айаан сэлиэнньэ уонна хомото халлаан куйаартан көстүүтэ
Айаан. (Нууччалыы: Аян) Сэлиэнньэ, Хабаровскай кыраай Айаан-Маайа оройуонун киинэ, Лаамы байҕал кытылыгар айылҕа үөскэппит хомоҕо турар.
Сэлиэнньэ атын бөһүөлэктэртэн ыраах сытар, сырыылара көтөр аал эрэ, сайын уунан.
Остуоруйаттан[уларыт]
- Сэлиэнньэ 1843 сыллаах... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:b5f9e54d-4ee0-45dc-958d-0121acd47b7d>", "dump": "CC-MAIN-2015-06", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B9%D0%B0%D0%B0%D0%BD", "date": "2015-01-30T02:36:02Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-06/segments/1422115927113.72/warc/CC-MAIN-20150124161207-00166-ip-10-180-212-... |
Алдан (өрүс)
|Алдан өрүс|
|Төрдө||Становой хребет|
|Ханна түһэрий||Өлүөнэ өрүс|
|Тардыытын дойдута||Россия|
|Уһуна||2273 км|
|Орто түһэрэр уута||5060 м³/с (төрдүн аттыгар)|
|Бассейнын иэнэ||729 000 км²|
Алдан өрүс диэн Өлүөнэ өрүс уҥа салаата, уһуна 2273 км, тэнийэн сытар иэнэ 729 тыһ. км², салаалартан уһуннара буолар ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:5b1aae36-da05-4237-915a-0dc31b547413>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_(%D3%A9%D1%80%D2%AF%D1%81)", "date": "2015-02-28T05:21:10Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936461650.2/warc/CC-MAIN-201502260... |
Опаал
Опаал — күндү таастарга киирэр минерал.
Аата латыынныы opalus уонна санскриттыы upala диэн «күндү таас» диэнтэн тахсыбыт. Химия өттүттэн көрдөххө опаал — кремний оксидын гидрогеля, атыннык эттэххэ 6-0 % уулаах кварц, химия формула SiO2·nH2O. Опааллар энин араас өҥнөөх буолаллар — кустук бары өҥүнэн; оннооҕор боро... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:828f12b4-4f28-4ba1-acab-dc55cdedc41d>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D0%B0%D0%B0%D0%BB", "date": "2015-03-04T07:02:12Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936463458.93/warc/CC-MAIN-20150226074103-00155-ip-10-28-5-15... |
Эт
Эт диэн кыыл уонна көтөр этэ. Киhи сиир аhа. Эт үксүн былчыҥ уонна уҥуох этин уонна сыаны ааттыыллар. Онтон таhынан эт диэн кыыл уонна көтөр араас тас уонна ис органнарын ааттыахтарын сөп: тыл, быар, бүөр, мэйии, сүрэх, диафрагма, бас, тирии, куртах у.д.а. Балык уонна атын уу харамайын аhа эт буолбатах. | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:6b4cecdc-99d7-4180-a250-3e8dede854ac>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%82", "date": "2015-03-02T07:22:36Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936462720.36/warc/CC-MAIN-20150226074102-00181-ip-10-28-5-156.ec2.internal.war... |
Киото боротокуола
Киото боротокуола — Киото куоракка (Дьоппуон) 1997 ахсынньытыгар ылыныллыбыт аан дойду дөкүмүөнэ. Сайдыылаах уонна сайдан эрэр экономикалаах дойдулар парниковай эффегы биэрэр гаастары кыччаталарын эбэтэр улаатыннарбаттарын мэктиэлиир. Боротокуолга илии баттааһын 1998 сыл кулун тутар 16 күнүттэн 1999 с... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:8b55916c-ec9e-4ae2-9842-5f280f1d7484>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%BE_%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BE%D0%BB%D0%B0", "date": "2015-03-06T07:30:35Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segment... |
Франкфурт
ФРАНКФУРТ (Frankfurt am Main) ол эбэтэр Франкфурт Майн өрүскэ, Германия дойдутугар биир улахан куорат уонна Гессен сирин саамай улахан куората. Билигин Фракфуртка - Европа уонна Аан Дойдуга биллэр баанкалара, корпорациялара представительстволара бааллар. Улахан промышленнай куорат - Аан Дойду 8% табаара оҥоһу... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:0163b239-ad4e-4ad6-950b-e20740e015c4>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%84%D1%83%D1%80%D1%82", "date": "2015-03-03T15:04:43Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936463318.72/warc/CC-MAIN-2015022607... |
Грамматика
Грамматика диэн хайа баҕар тыл этиилэрин уонна өстөрүн састааптарын салайар логика уонна тутул сиэрдэрин ааттара. Термин өссө бу сиэрдэри үөрэтии аата буолар уонна киниэхэ киирэллэр морфология уонна синтаксис, субуллук эбиллэллэр фонетика, фонология, семантика уонна прагматика.
Хас биирдии тыл бэйэтэ туспа г... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:738947b7-46a9-41f1-b2f4-83595a7d36c7>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0", "date": "2015-03-05T14:33:41Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936464193.61/warc/CC-MAIN-20150... |
Атыы уонна наадыйыы
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
|Бу сирэйи уһаппакка-кэҥэппэккэ сотуллуохтаах диэбиттэр.
Ыйыллыбыт төрүөтэ: Ы1: кураанах эбэтэр энциклопедияҕа дьүөрэлээх иһинээҕитэ суох сирэй.
Дьаһабылларга: манна сигэнэллэр, история (кэнники уларытыы), сурунааллар, соторго.
Атыы уонна наадыйыы диэн баhаарга с... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9473c5ae-d10d-4969-81b8-9982c8e72786>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%8B_%D1%83%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D1%8B", "date": "2015-02-27T13:08:04Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11... |
Этика
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Этика диэн сөбү уонна сыыhаны, сигилини үөрэтэр философия салаата.
Этика маннык курдук боппуруостарга эппиэтиир:
- Хайдах дьайыы үчүгэйий? Хайдах дьайыы куһаҕаный?
- Туох уларытыылааҕый?
- Үчүгэй уонна куһаҕан бары дьоҥҥо тэҥ дуо?
- Атын дьоҥҥо көмөлөһөр эбэтэр куһаҕаны оҥорор ы... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:663ec687-eda9-49b8-99df-7af9bde7f95b>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0", "date": "2015-03-06T02:27:42Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424936465456.40/warc/CC-MAIN-20150226074105-00169-ip-10-28-5-156... |
Нобель бириэмийэтэ
Халыып:Infobox Award Нобель бирииһэ - уһулуччу ситиһиилэр уонна өҥөлөр иһин сыл аайы биэриллэр аан дойдутааҕы наҕараада, Скандинавияҕа баар комитет талыытынан култуура уонна наука айыылар иһин биэриллэр. Альфред Нобель - Швеция хиимигэ, динамиты айбыт киһи, өлөрүгэр кэриэс этэн олохтообут. 1885 сылта... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:908aa4d5-fbe1-4fe6-bbe4-3bec25d78e87>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%8D%D0%BC%D0%B8%D0%B9%D1%8D%D1%82%D1%8D", "date": "2015-02-28T13:56:46Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/s... |
Астроном кээмэйэ
Астроном кээмэйэ (а. к.) — устуоруйаҕа киирбит куйаар ыраахтарын кээмэйдиир кээмэй.
149 597 870,610 километрга[1]. тэҥнээх. Астроном кээмэйэ Сир уонна Күн массаларын кииннэрин ыккардынааҕы ыраах. Эбэтэр Сир атын планеталар сабыдыалларын учуоттаабат сыллааҕы орбитатын радиуһа буолуо этэ, ол гынан баран ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:c47ca4b8-f8f1-4f9d-84ba-8495f0d072b8>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC_%D0%BA%D1%8D%D1%8D%D0%BC%D1%8D%D0%B9%D1%8D", "date": "2015-03-02T05:03:05Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-11/segments/1424... |
Категория:Кистэммит категориялар
Кистэммит категориялар — ыстатыйаларга көрдөрүллүбэт категориялар. Категория автоматически становится скрытой при добавлении магического слова
__HIDDENCAT__ на страницу категории.
Бэлиэтэммит кыттааччылар кистэммит категорияны көрөргө манна чыычаах туруоруохтарын сөп
Настройки → Внешний... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:2cac710a-0075-42e0-aed2-3fe1b136e033>", "dump": "CC-MAIN-2015-11", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8D%D0%BC%D0%BC%D0%B8%D1%82_%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80", "date": "201... |
Бильярд
Бильярд (биллиард) - анал остуолга шаардары анал маһынан охсон бэйэ-бэйэлэриттэн тэйитэн луузаҕа киллэрэр оонньуу.
Бильярд Саха сиригэр[уларыт]
1998 с. Дьокуускайга бильярд спордун сөбүлээччилэр ассоциациялара үөскээбитэ. Түмсүүнү энтузиаст оонньооччулар бу спорт көрүҥүн киэҥ эйгэҕэ таһаарар сыалтан көҕүлээбитт... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:00f05959-31e2-4a69-b2bd-63526920a5d8>", "dump": "CC-MAIN-2015-14", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%80%D0%B4", "date": "2015-03-27T10:17:48Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-14/segments/1427131296169.46/warc/CC-MAIN-20150323172136-00138-ip... |
Прованц
Прованс (фр. la Provence) — соҕуруу Францияҕа баар территория аата. Средиземнай муора кытылыгар дылы тэнийэр. Прованц 4 административнай департаменнардаах: улахан департамена Вар (Le Var), Альп-от-Прованс (Alpe de Haute Provence), Воклюз (Vaucluse) уонна Буш-дю-Рон (Bouche du Rhône). Улахан куораттара Буш-дю-Ро... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:56336398-967a-4639-a79f-53d06c42bc16>", "dump": "CC-MAIN-2015-14", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%86", "date": "2015-03-29T13:41:57Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-14/segments/1427131298538.29/warc/CC-MAIN-20150323172138-00073-i... |
Робеспьер
Максимилиан Робеспьер (фр. Maximilien François Marie Isidore de Robespierre, Максимилиан Франсуа Мари Исидор де Робеспьер; 1758, Аррас — 1794, Париж), үөлээннэхтэригэр Атыыламмат (фр. L'Incorruptible) эбэтэр Иирээки Гиена (өстөөхтөрүгэр) ааттарынан биллибит Улуу Французскай Өрөбөлүүссүйэ салайааччыларыттан би... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:aab84a5a-268c-4f11-a247-3a3c2651dc71>", "dump": "CC-MAIN-2015-18", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%80", "date": "2015-04-21T05:03:17Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-18/segments/1429246640124.22/warc/CC-MAIN-20150417045... |
Аан дойду тэрилтэлэрэ
Аан дойду тэрилтэлэрэ, угэс курдук, дойдулар икки ардыларынаа5ы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынаа5ы тэрилтэлэргэ уонна дойдуну салайыыга сыьыана суох тэрилтэлэргэ арахсаллар.
Дойдулар икки ардыларынаа5ы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынаа5ы тэрилтэлэр сыьыаннаьыылар... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:22a3be3b-3789-4bb2-95d9-49d72964c264>", "dump": "CC-MAIN-2015-18", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%83_%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%B8%D0%BB%D1%82%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D1%80%D1%8D", "date": "2015-05-06T06:26:06Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-M... |
Отфрид фон Вейсенбург
Отфрид фон Вейсенбург (ньиэмэстии: Otfrid von Weißenburg) (* 800 диэки; † 870 кэнниттэн) аан бастакы бэйэтин аатынан суруйбут ньиэмэс тыллаах суруйааччы, үөрэхтээх монах. Отфрид аатырбыт Фульда монастырыгар Рабан Мавр аббатка үөрэммитэ. Үөрэҕин кэннэ Эльзаска баар Вейсенбург монастырыгар улэлээбит... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9127146e-b58e-4972-b332-07916fd54e44>", "dump": "CC-MAIN-2015-18", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%82%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%B4_%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%92%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B3", "date": "2015-05-05T15:16:11Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-M... |
Иннокентий (Вениаминов)
Митрополит Иннокентий аҕабыыт (Иван Евсеевич Попов-Вениаминов) (1797—1879) — православнай сыаркап «Сибэтиэй» диэн ааты иҥэрбит киһитэ, Москуба митрополита, миссионер, Бииблия сорох тиэкистэрин саха уонна атын хоту норуоттар тылларыгар тылбаастааһыны тэрийбит уонна бэйэтэ тылбаастаабыт киһи.
Анга... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:1a5cea1d-5231-4706-b226-f7fe47b246da>", "dump": "CC-MAIN-2015-18", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B9_(%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2)", "date": "2015-04-26T01:17:58Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-d... |
Марина Цветаева
Олоҕо[уларыт | куодун уларытыы]
Марина Цветаева 1892 сыллаахха балаҕан ыйын 26 күнүгэр Москубаҕа төрөөбүтэ. Аҕата, Иван Владимирович, — Москуба университетын профессора, биллиилээх филолог уонна искусствовед; кэлин Румянцев түмэлин дириэктэрэ уонна и основателем Ойуулуур ускуустуба түмэлин тэрийээччи. И... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:4781c213-5cbd-4493-a9e7-30181402ec7a>", "dump": "CC-MAIN-2015-18", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A6%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0", "date": "2015-05-06T11:27:27Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-18/segments/1430458535... |
Үрүҥ эһэ
Үрүҥ эһэ — (лат. Ursus maritimus) — эһэлэр биис-ууһугар киирэр бөдөҥ сиэмэх кыыл. Ардыгар кинини туспа Thalarctos биискэ киллэрэллэр. Латыынныы аата Ursus maritimus «муора эһэтэ» диэн тылбаастанар.
Үрүҥ эһэ — аан дойдуга аарыма улахан сиринэн хаамар сиэмэх кыыл буолар. Кини уһуна 3 м. тиийэр, ыйааһына 800 кг. ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:f932443f-2b78-4895-9129-1bed885cf498>", "dump": "CC-MAIN-2015-22", "url": "http://sah.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%80%D2%AF%D2%A5_%D1%8D%D2%BB%D1%8D", "date": "2015-05-27T01:50:03Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-22/segments/1432207928865.24/warc/CC-MAIN-20150521113208-00061-i... |
Үрүҥ Аар Айыы Тойон
Үрүҥ Аар Айыы Тойон — айыы үөрэҕин быһыытынан сир-дойду, дьон-сэргэ үөскээ-һинин, олоҕун-дьаһаҕын, өйүн-санаатын, киһи киһи быһыытынан иитиллэн тахсыытын көрдөрөр.
Тэрээнньит. Тэрээнньит диэн олоҕу тэрийэр киһи. Үрүҥ Айыы — тэрээнньит төрдө. Тэрийэр дьоҕуру Орто дойдуга Хотой Айыы түһэрбит. Саха тэр... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:578dc62f-57e7-410a-88b4-4e2f2f8668b5>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%80%D2%AF%D2%A5_%D0%90%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%B9%D0%BE%D0%BD", "date": "2015-07-01T21:10:28Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segm... |
Чернобыль
Чернобыль сороҕор Чорнобыль (IPA /tʃɜː(ɹ)ˈnɒb.əl/; укр. Чорнобиль, Халыып:IPA-uk; нууч. Чернобыль, Халыып:IPA-ru, Polish Czarnobyl) Киев уобалаһын хоту өттүгэр баар Чернобыль отчужденнай зонатыгар баар сабыллыбыт куорат. Беларусь кыраныыссатыгар чугас турар. Чернобыль оройуонун киин куората
1986 Чернобыль саа... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:5b3d1b53-4b72-4eda-a139-29a61b50747e>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D1%8C", "date": "2015-07-05T07:48:46Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segments/1435375097354.86/warc/CC-MAIN-2015062703... |
Мустафа Кемал Ататүрк
1881 сыллаахха кулун тутар 12 күнүгэр Салоники куоракка төрөөбүтэ. Төрүүрүгэр Мустафа диэн ааты биэрбиттэрэ. Кемал («уһулуччу») диэн ааты байыаннай училищаҕа математикаҕа дьоҕурун иһин биэрбиттэрэ.
Аармыйаҕа коррупцияны утары хас да кистэлэҥ уопсастыбалары тэрийбитэ, онтон 1908 с. өрөбөлүүссүйэ кэ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:db44b854-e6f8-441b-b693-4972dafd714a>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA", "date": "2015-07-01T00:03:16Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-... |
Гаас
Гаас (нууч. газ, нидерл. gas диэнтэн) — мөлүөкүлэлэрэ, аатомнара эбэтэр ионнара бэйэ-бэйэлэрин кытта отой мөлтөх ситимнээх бэссэстибэ агрегатнай туруга. Гаас частицалара көҥүл уонна туох да бэрээдэгэ суох хамсыы сылдьаллар.
Саха быһаарыылаах тылдьыта маннык быһаарар: көҥүл тарҕанар, көтө сылдьар чэпчэки бэссэстибэ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:22959f92-4c01-40e1-a932-4e259eeb3e50>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B0%D1%81", "date": "2015-07-08T00:06:06Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segments/1435375635143.91/warc/CC-MAIN-20150627032715-00045-ip-10-179-60-89.ec2... |
Сибиир
Сибиир — Азия хоту уонна хотугулуу-илин өттүгэр баар киэҥ сир. Кини Ураал хайаларын, Киин Азия куйаардарын, Хотугу Муустаах акыйаан уонна Арассыыйа Уһук Хоту сирин ыккардыларыгар сытар. Сорохтор Сибииргэ Россия Уһук Илин (Дальнай Востогун) территориятын эмиэ киллэрэллэр, оннооҕор Арассыыйаны барытын киллэрэр дьо... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:9164ff49-f676-4be2-87fd-d2d5cda2f10f>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D0%B8%D1%80", "date": "2015-07-04T17:03:54Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segments/1435375096780.24/warc/CC-MAIN-20150627031816-00001-ip-10-1... |
Бофорт байҕала. Хараҥа сектор — Канада уонна АХШ мөккүөрдээх акваторията
Бофорт байҕала (ааҥл. Beaufort Sea, фр. mer de Beaufort) - Хоту океан байҕала.
Канада Хотугулуу-Арҕаа территорияларын, Юкон Территориятын уонна АХШ Аляска штатын хотугу кытылларыгар баар байҕал. илин өртүнэн Канада Арктика архипелага сыстар.
Бофор... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:c4d0dc39-b03d-466e-9818-1a987ef8585c>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%95%D0%B0%D0%BB%D0%B0", "date": "2015-07-01T15:13:56Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segments/1435375094957.7... |
Пирогов Николай Иванович
|Пирогов Николай Иванович|
|Төрөөбүт күнэ:||
1810 сыл, сэтинньи 13 күнэ
|Төрөөбүт сирэ:|
|Дойдута:|
|Өлбүт күнэ:|
Пирогов Николай Иванович - аатырбыт нуучча хируура, анаатом-учуонайа.
Москубаҕа 1810 сыллаахха сэтинньи 13 (аныгы истиилиэн 25) күнүгэр байыаннай казначей дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:14e67738-9de4-4663-9154-db659f10e601>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87", "date": "2015-07-04T08:23:23Z", "file_path": "s3://commoncr... |
Калахаари
Калахаари — Африка соҕуруу өттүгэр Ботсвана, ЮАР уонна Намибия дойдулар истэринэн сытар кумах куйаар. Кэлин улаата турар буолан Ангола, Зимбабве уонна Замбия сирдэригэр киирэн эрэр. Иэнэ 600 тыһ. км² кэриҥэ. Килиимэтэ ариднай, түһэр сөҥүүтэ сайынын (сэтинньиттэн муус устарга дылы) элбэх соҕус, сымнаҕас кыһынн... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:3398edc3-9776-4754-8fc2-41c5b0606340>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B8", "date": "2015-07-01T16:57:38Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/segments/1435375095183.13/warc/CC-MAIN-2015062703... |
Византия Империята
Византия Империята (сороҕор Илин Рим Империята) диэн Рим Империятын Грек чааһын аатыллар, орто сылларга дылы хаала сылдьыбыта. Киин куоратынан Константинополь этот, билигин Турцияҕа баар, Стамбул диэн билигин ааттаах. Арҕаа Рим Империятыттан уратыта диэн дьон Латыын тылын буолбакка Грек тылын саҥарал... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:b12dbbc9-34d3-41cc-8187-26cb3e716b6c>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%8F_%D0%98%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B0", "date": "2015-06-30T21:27:17Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-27/... |
Абстрактнай экспрессионизм
Абстракт экспрессионизм (ааҥл. abstract expressionism) — киһи санаатын толору биэрэ сатаан, улахан болотунаҕа бөдөҥ киистэнэн быстах штрихтэри туһанан түргэнник уруһуйдуур ньыманы туһанар худуоһунньуктар оскуолалара (хамсааһыннара). Сороҕор кыраасканы соруйан таммалаталлар. Худуоһунньук соруг... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:7d5375ca-e73d-4787-8908-bc6d25d3c6d9>", "dump": "CC-MAIN-2015-27", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC", "date": "2015-07-03T15:38:56Z", "file_path... |
Термодинамика
Термодина́мика (гир. θέρμη — «сылаас», δύναμις — «күүс») — сылаас уларыйыытын уонна халбааннаһыытын үөрэтэр физика салаата. Туспа салааларга химия термодиниката - араас сылаас тахсар уларыйыылар физикалаах химиятын үөрэтэр уонна теплотехника салааларыгар.
Темродинамкаҕа туспа молекулалары кытта буолбакка,... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:4ce95c58-3765-4521-a8ff-a622755f0d74>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0", "date": "2015-08-02T00:16:33Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-32/segments/1438042988924.75... |
Киһи быраабын биирдэһиллибит декларацията
Киһи быраабын биирдэһиллибит декларацията — ХНТ дойдуларыгар туһанарга сүбэлэммит дөкүмүөн. ХНТ Генеральнай Ассамблеятын үһүс сиэссийэтигэр 217 А (III) («Киһи быраабын туһунан аан дойдутааҕы паакт») резолюциянан 1948 сыллаахха Парижка ылыныллыбыта.
Декларация тиэкиһэ 375 тылга ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:97709e37-ec95-44b1-b1ee-2e7b852790aa>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D2%BB%D0%B8_%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B8%D0%B8%D1%80%D0%B4%D1%8D%D2%BB%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%80%... |
Италия фашист хамсааhынын бэлиэтэ
Фашизм (италиялыы: fascio — "тутум", "сүгэһэр", "холбоһук") диэн уһук уонна ауторитар националист политика идеологията уонна корпоратист экономика идеологията.
Фашистар итэҕэйиилэринэн омуктар уонна расалар муҥура суох иирсээҥҥэ сылдьаллар, онон ордук модьу, тулуурдаах кыайыылаах буолу... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:8e9ffdb3-0606-40e4-ac83-59bdfb4596a0>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%BC", "date": "2015-07-31T23:29:27Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-32/segments/1438042988317.67/warc/CC-MAIN-20150728002308-00056-ip-10-2... |
Авантюрин
Авантюрин — кварц арааһа, кварцит. Авантюриннар үксүн араҕас, чээл күөх, халлаан күөх эбэтэр вишня өҥнөөх буолаллар. Сороҕор хап-хара таастар эмиэ көстөллөр. Авантюрин уратыта — биир тэҥник ыһыллыбыт сүлүүдэ, гетит уонна гематит кыырпахтара кыбыллыбыта буолар. Өссө да атын кыбытыктар баар буолуохтарын сөп. Эб... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:dd959a07-9885-4e14-8be9-fb28aaabc593>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%8E%D1%80%D0%B8%D0%BD", "date": "2015-07-29T15:57:08Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-32/segments/1438042986451.45/warc/CC-MAIN-2015072800... |
Буҕарҕана
Буҕарҕана (нууч. коростель, пастушок, лат. Rallus aquaticus). Күрэҥ өҥнөөх. Көхсүн түүтэ усталыы хара сурааһыннардаах, оттон иһин ортотунан туора сурааһыннаах. Харахтарын аннынан хара хаймыылаах. Атыырын уонна тыһытын өҥнөрө майгыннаһаллар. Ыйааһына 100-130 г. Аймаҕа коростельтан уһун, арыый токур тумсунан ур... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:7ae7eb19-68c0-4b0e-847a-26527deb8618>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D2%95%D0%B0%D1%80%D2%95%D0%B0%D0%BD%D0%B0", "date": "2015-07-31T05:03:43Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-32/segments/1438042988051.33/warc/CC-MAIN-2015072800... |
Аан дойду сылыйыыта
Аан Дойду сылыйыыта (Глобальнай сылыйыы) — Сир уонна Сир байҕалын уутун сыллааҕы орто температууралара сылыйыылара. ХНТ экспердэрэ этиилэринэн Сир орто температуурата киһи-аймах балысханнык сайдыбытын кэннэ (XVIII үйэ иккис аҥаарыттан ыла) 0,7 °C тахсыбыт үһү. Онтон улахан аҥаара бүтэһик 50 сылга бу... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:01cfa29e-2774-4406-b84f-f4a8a4016456>", "dump": "CC-MAIN-2015-32", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%83_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D1%8B%D1%82%D0%B0", "date": "2015-08-02T14:17:00Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-32... |
Чыҥыс Хаан
|Чыҥыс Хаан|
|Моҕол Ыраахтааҕылыгын Хаҕана
(Моҕоллор Хааннара)
|Reign||1206–1227|
|Coronation||1206 Курултайга, Онон өрүс, Монголия|
|Full name||
(төрөөбүт аата: Тэмүдьин)
Монгол бичигинэн.
|Titles||Хаан, Хаҕан|
|Born||c. 1162|
|Birthplace||Khentii Mountains, Монголия|
|Died||1227 (65 сааhыгар)|
|Success... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:b09f0edd-35f6-467f-8620-505a17f975a2>", "dump": "CC-MAIN-2015-35", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D1%8B%D2%A5%D1%8B%D1%81_%D0%A5%D0%B0%D0%B0%D0%BD", "date": "2015-09-01T18:07:57Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-35/segments/1440645199297.56/warc/CC-MAIN-201508270... |
Үрдүкү үүнээйилэр
Үрдүкү үүнээйилэр, эбэтэр Сир үүнээйилэрэ, эбэтэр Эмбриофиты (лат. Embryophyta) — күөх үүнээйилэр көрүҥнэрэ, кинилэр анныкы үүнээйилэртэн (уу салахайдарыттан) уратылара килиэккэлэрэ араас аналлаах ткааннарга арахсар (дифференциация). Үрдүкү үүнээйилэргэ муохтар уонна тымырдаах үүнээйилэр (папоротникты... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:0a212a1c-87c3-47ce-a771-12513b178e9e>", "dump": "CC-MAIN-2015-35", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D1%80%D0%B4%D2%AF%D0%BA%D2%AF_%D2%AF%D2%AF%D0%BD%D1%8D%D1%8D%D0%B9%D0%B8%D0%BB%D1%8D%D1%80", "date": "2015-09-03T19:13:01Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-35/segmen... |
Тайҕа
Тайҕа диэн Евразия уонна Хотугу Америка хоту өттүлэригэр баар мутукчалаах тыалартан турар биом. Атыннык бореал ойуурдар дииллэр. Саха сиригэр - мутукчалаах, үксэ тиит түҥ ойуур; Илин Сибииргэ тайҕа — ханнык баҕарар киһитэ суох түҥ ойуур, Тываҕа — ойуурунан саба үүммүт хайа, Соҕурууҥу Сибииргэ — хаардаах, онон-ман... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:fff283ce-cd3d-4206-9a40-be1bf4139ae9>", "dump": "CC-MAIN-2015-35", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%95%D0%B0", "date": "2015-08-28T07:28:17Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-35/segments/1440644062327.4/warc/CC-MAIN-20150827025422-00212-ip-10-171-96-2... |
Харчы
Харчы историята[уларыт | куодун уларытыы]
Харчы диэн араас маллары атыылаһар тэрил буолар. Эргиэн идеята олус эргэ, ол бириэмэҕэ дьон бастаан атастаһар этэ, тугу наадыйалларын атастаһаллара. Бэйэтигэр баарыттан сороҕун атастаһан олороро. Ону билигин бартер диэн билэбит. Атын маллар, ол курдук бытархай буолар гына... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:685d2b01-d180-48c6-8076-c80cf467a505>", "dump": "CC-MAIN-2015-40", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D1%80%D1%87%D1%8B", "date": "2015-10-04T03:17:36Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-40/segments/1443736672328.14/warc/CC-MAIN-20151001215752-00167-ip-10-137-6-2... |
Софокл
|Софокл|
|Төрөөбүтэ||496 б.э.и.
Греция
|Өлбүтэ||406 б.э.и.
|Илэ||Атина|
|Суруйбут кэмэ||Былыргы Греция театра|
|Genres||Трагедия уонна сатира|
Софокл (гректыы Σοφοκλῆς, 496 б.э.и. - 406 б.э.и.) диэн Классик Греция биллиилээх үс трагедияhыттарыттан биирдэстэрэ (икки атын Эсхилос уонна Эурипидес). Суда диэн X ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:8fc458c2-891f-402a-8d68-caf157331de2>", "dump": "CC-MAIN-2015-48", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%84%D0%BE%D0%BA%D0%BB", "date": "2015-12-01T11:04:53Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-48/segments/1448398466260.18/warc/CC-MAIN-20151124205426-00295-ip-10-7... |
Азия диэн саамай улахан уонна элбэх киһилээх континент. Сир ньуурун 8,6% ылар (эбэтэр кураанах сир ньуурун 29,4%). Азияҕа 4 миллиардтан тахса киһи олорор (аан дойду дьонун 60%). Азия Эуропалыын Эуразия континент буолар. Азия кыраныыссалара: Суэц канаала, Ураал хайалара, Хапхаас хайалара, Каспий уонна Хара байҕаллар. Аз... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:d8c0b225-3797-4142-9cf6-e1402216bf96>", "dump": "CC-MAIN-2015-48", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F", "date": "2015-11-27T20:54:37Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-48/segments/1448398450581.71/warc/CC-MAIN-20151124205410-00328-ip-10-71-132-137.ec... |
Үкатан
Үкатан (өссө тарҕаммыт вариана Юкатан), Мексика соҕуруу өттүгэр баар улахан кытыл арыы. Улахан биллэр курортнай зоналарынан биллэр, сыл аайы 50 миллион турист сылдьар (5 миэстэ Аан Дойдуга турпотокка). Айылҕата эмиэ ынырык биллэр, холобура улуу Юкатан тыата, билигин биир улахан тропик тыата буолар. Кытыл арыытта... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:463a0601-c7ac-4bfc-ad88-c0082bb18f19>", "dump": "CC-MAIN-2015-48", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D2%AE%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BD", "date": "2015-11-28T14:51:22Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-48/segments/1448398453553.36/warc/CC-MAIN-20151124205413-00200-ip-10-7... |
Аан дойду дьахталларын күнэ
Аан дойду дьахталларын күнэ 1909 сыллаахтан сыл ахсын кулун тутар 8 күнүгэр бэлиэтэнэр. ХНТ сыл аайы дьахталлар бырааптарын харысхалыгар уонна эйии иһин тутуллар. История этэринэн үлэлиир дьахталлар бырааптарын тэҥнэтэргэ уонна эмансипацияҕа болҕомтону уурарга ыҥырар.
Дойдулар үгүс өттө поли... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:842db6fe-aa32-4458-a758-eba6d6463041>", "dump": "CC-MAIN-2015-48", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%83_%D0%B4%D1%8C%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%8D", "date": "2015-11-29T06:58:43Z", "file_path": "... |
Куорат
Куорат диэн элбэх дьон түөлбэлээн олорор сирэ. Куорат олохтоохторо үксүн тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктамматтар. Куорат административнай, юридическэй эбэтэр историческай суолталаах буолар. Индустриализацияламмыт куорат сайдыылаах санитария, олохтоох инфраструктура (сырдык, гаас, уу, канализация уонна телефон), си... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:ba44ad0e-33d5-4dc9-af59-1ab2ccefe7b3>", "dump": "CC-MAIN-2015-48", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%BE%D1%80%D0%B0%D1%82", "date": "2015-11-30T22:26:51Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2015-48/segments/1448398464253.80/warc/CC-MAIN-20151124205424-00215-ip-10-7... |
Томе Отто Вильгельм
«Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz in Wort und Bild für Schule und Haus» (Германия, Австрия уонна Швейцария флоратын туһунан осуолаҕа уонна дьиэҕэ туттарга аналлаах кэпсээннэр уонна ойуулар) диэн ааттаах хомуурунньук ааптарын быһыытынан биллэр. 4 туомнаах, 572 ойуулаах издание 1885 с... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:332d2f94-c389-4a64-840e-74bcff3dcdae>", "dump": "CC-MAIN-2016-07", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%B5_%D0%9E%D1%82%D1%82%D0%BE_%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BC", "date": "2016-02-06T15:35:26Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2016-07... |
Минералогия
Бикипиэдьийэ диэн сиртэн ылыллыбыт
Минералогия — айылҕаҕа үөскүүр минерааллар кристаалларын чинчийэр науука.
Кристааллары өссө маннык геохимия науукалара үөрэтэллэр:
- Кристаллография кристааллар тас симметрияларын уонна ис туруктарын быһаарыынан уонна классификациялааһынынан дьарыктанар.
- Кристаллохимия к... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:46afd6a5-f521-4ebc-bacb-df96deb601e3>", "dump": "CC-MAIN-2016-07", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F", "date": "2016-02-14T03:53:34Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2016-07/segments/1454701168998.49/warc/CC-MAI... |
Меридиан
Меридиан (лат. meridies — 'күн оройо'; 'medius + dies') - географияҕа уонна астрономияҕа туттуллар тиэрмин.
География меридиана[уларыт | куодун уларытыы]
Меридиан географияҕа — Сир полюһуттан полюһугар дылы ыытыллыбыт көнө дьураа. Туох баар меридианнар усталара 20 003,93 км. Биир меридиан точкалара барыта биир... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:debac1ab-35cd-4eb4-9977-a6963337d961>", "dump": "CC-MAIN-2016-07", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BD", "date": "2016-02-06T18:36:14Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2016-07/segments/1454701147492.21/warc/CC-MAIN-20160205193907-0... |
Аммонииттар
Хаптаҕай ньуурга биир туочуканы тула эриллэн тахсыбыт формалаах тас раковиналаахтар эбит. Бу раковинаны өскө көннөрүөххэ сөбө буоллар конус курдук уһун туруупка буолуо этэ. Ол туруупка саҕаланар сиригэр протконх диэн камера баар буолар. Кини кэнниттэн быыстарынан арахсар фрагмокон кэлэр. Ол кэнниттэн кэтит ... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:2822b89c-353e-4ef1-a316-522a09bc7439>", "dump": "CC-MAIN-2016-07", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80", "date": "2016-02-06T00:16:58Z", "file_path": "s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2016-07/segments/1454701145578.23/warc/CC-MAI... |
Бикипиэдьийэ:Дьаһабылларга көрдөбүллэр/Шапка
Бу сирэй дьаһабылларга көрдөбүл суруйарга аналлаах. Ырытыыны эрэйэр боппуруостары манна суруллубат.
Бу сирэйгэ өссө маннык боппуруостары суруйар сатаммат:
- Бикипиэдьийэ туһунан ыйытыылар — кэпсэтэр сиргэ ыйытыҥ;
- ыстатыйаны суруйарга сайаапкалар — вы можете написать стат... | fineweb-2 | {"id": "<urn:uuid:455ac543-5731-45f3-9504-90a450faf254>", "dump": "CC-MAIN-2016-07", "url": "https://sah.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B8%D1%8D%D0%B4%D1%8C%D0%B8%D0%B9%D1%8D:%D0%94%D1%8C%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%B4%D3%A9%D0%B1%D2%AF%D... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.