diff --git "a/Saddharmapundarikasutra_cleaned.csv" "b/Saddharmapundarikasutra_cleaned.csv"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/Saddharmapundarikasutra_cleaned.csv"
@@ -0,0 +1,28 @@
+section,roman_sanskrit,devanagari
+saddhp_1,"nidānaparivartaḥ evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭe parvate mahatā bhikṣusaṃghena sārdhaṃ dvādaśabhirbhikṣuśataiḥ sarvairarhadbhiḥ kṣīṇāsravairniḥkleśairvaśībhūtaiḥ suvimuktacittaiḥ suvimuktaprajñairājāneyairmahānāgaiḥ kṛtakṛtyaiḥ kṛtakaraṇīyairapahṛtabhārairanuprāptasvakārthaiḥ parikṣīṇabhavasaṃyojanaiḥ samyagājñāsuvimuktacittaiḥ sarvacetovaśitāparamapāramitāprāptairabhijñātābhijñātairmahāśrāvakaiḥ tadyathā - āyuṣmatā ca ājñātakauṇḍinyena, āyuṣmatā ca aśvajitā, āyuṣmatā ca bāṣpeṇa, āyuṣmatā ca mahānāmnā, āyuṣmatā ca bhadrikeṇa, āyuṣmatā ca mahākāśyapena, āyuṣmatā ca urubilvakāśyapena, āyuṣmatā ca nadīkāśyapena, āyuṣmatā ca gayākāśyapena, āyuṣmatā ca śāriputreṇa, āyuṣmatā ca mahāmaudgalyāyanena, āyuṣmatā ca mahākātyāyanena, āyuṣmatā ca aniruddhena, āyuṣmatā ca revatena, āyuṣmatā ca kapphinena, āyuṣmatā ca gavāṃpatinā, āyuṣmatā ca pilindavatsena, āyuṣmatā ca bakkulena, āyuṣmatā ca mahākauṣṭhilena, āyuṣmatā ca bharadvājena, āyuṣmatā ca mahānandena, āyuṣmatā ca upanandena, āyuṣmatā ca sundaranandena, āyuṣmatā ca pūrṇamaitrāyaṇīputreṇa, āyuṣmatā ca subhūtinā āyuṣmatā ca rāhulena ebhiścānyaiśca mahāśrāvakaiḥ - āyuṣmatā ca ānandena śaikṣeṇa anyābhyāṃ ca dvābhyāṃ bhikṣusahasrābhyāṃ śaikṣāśaikṣābhyām mahāprajāpatīpramukhaiśca ṣaḍbhirbhikṣuṇīsahasraiḥ yaśodharayā ca bhikṣuṇyā rāhulamātrā saparivārayā aśītyā ca bodhisattvasahasraiḥ sārdhaṃ sarvairavaivartikairekajātipratibaddhairyaduta anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, dhāraṇīpratilabdhairmahāpratibhānapratiṣṭhitairavaivartyadharmacakrapravartakairbahubuddhaśataparyupāsitairbahubuddha śatasahasrāvaropitakuśalamūlairbuddhaśatasahasrasaṃstutairmaitrīparibhāvitakāyacittaistathāgatajñānāvatāraṇakuśalairmahāprajñaiḥ prajñāpāramitāgatiṃgatairbahulokadhātuśatasahasraviśrutairbahuprāṇikoṭīnayutaśatasahasrasaṃtārakaiḥ tadyathā - mañjuśriyā ca kumārabhūtena bodhisattvena mahāsattvena, avalokiteśvareṇa ca mahāsthāmaprāptena ca sarvārthanāmnā ca nityodyuktena ca anikṣiptadhureṇa ca ratnapāṇinā ca bhaiṣajyarājena ca bhaiṣajyasamudgatena ca vyūharājena ca pradānaśūreṇa ca ratnacandreṇa ca ratnaprabheṇa ca pūrṇacandreṇa ca mahāvikrāmiṇā ca anantavikrāmiṇā ca trailokyavikrāmiṇā ca mahāpratibhānena ca satatasamitābhiyuktena ca dharaṇīdhareṇa ca akṣayamatinā ca padmaśriyā ca nakṣatrarājena ca maitreyeṇa ca bodhisattvena mahāsattvena, siṃhena ca bodhisattvena mahāsattvena bhadrapālapūrvaṃgamaiśca ṣoḍaśabhiḥ satpuruṣaiḥ sārdham tadyathā - bhadrapālena ca ratnākareṇa ca susārthavāhena ca naradattena ca guhyaguptena ca varuṇadattena ca indradattena ca uttaramatinā ca viśeṣamatinā ca vardhamānamatinā ca amoghadarśinā ca susaṃprasthitena ca suvikrāntavikrāmiṇā ca anupamamatinā ca sūryagarbheṇa ca dharaṇīṃdhareṇa ca evaṃpramukhairaśītyā ca bodhisattvasahasraiḥ sārdham śakreṇa ca devānāmindreṇa sārdhaṃ viṃśatidevaputrasahasraparivāreṇa tadyathā - candreṇa ca devaputreṇa sūryeṇa ca devaputreṇa samantagandhena ca devaputreṇa ratnaprabheṇa ca devaputreṇa avabhāsaprabheṇa ca devaputreṇa evaṃpramukhairviśatyā ca devaputrasahasraiḥ caturbhiśca mahārājaiḥ sārdhaṃ triṃśaddevaputrasahasraparivāraiḥ tadyathā - virūḍhakena ca mahārājena, virūpākṣeṇa ca mahārājena, dhṛtarāṣṭreṇa ca mahārājena, vaiśravaṇena ca mahārājena īśvareṇa ca devaputreṇa ca maheśvareṇa ca devaputreṇa triṃśaddevaputrasahasraparivārābhyām brahmaṇā ca sahāṃpatinā sārdhaṃ dvādaśabrahmakāyikadevaputrasahasraparivāreṇa tadyathā - śikhinā ca brahmaṇā jyotiṣprabheṇa ca brahmaṇā evaṃpramukhairdvādaśabhiśca brahmakāyikadevaputrasahasraiḥ aṣṭābhiśca nāgarājaiḥ sārdhaṃ bahunāgakoṭīśatasahasraparivāraiḥ tadyathā - nandena ca nāgarājena, upanandena ca nāgarājena, sāgareṇa ca vāsukinā ca takṣakeṇa ca manasvinā ca anavataptena ca utpalakena ca nāgarājena caturbhiśca kinnararājaiḥ sārdhaṃ bahukinnarakoṭīśatasahasraparivāraiḥ tadyathā - drumeṇa ca kinnararājena, mahādharmeṇa ca kinnararājena, sudharmeṇa ca kinnararājena, dharmadhareṇa ca kinnararājena caturbhiśca gandharvakāyikadevaputraiḥ sārdhaṃ bahugandharvaśatasahasraparivāraiḥ tadyathā - manojñena ca gandharveṇa manojñasvareṇa ca madhureṇa ca madhurasvareṇa ca gandharveṇa caturbhiścāsurendraiḥ sārdhaṃ bahvasurakoṭīśatasahasraparivāraiḥ tadyathā - balinā ca asurendreṇa, kharaskandhena ca asurendreṇa, vemacitriṇā ca asurendreṇa, rāhuṇā ca asurendreṇa caturbhiśca garuḍendraiḥ sārdhaṃ bahugaruḍakoṭīśatasahasraparivāraiḥ tadyathā - mahātejasā ca garuḍendreṇa, mahākāyena ca mahāpūrṇena ca maharddhiprāptena ca garuḍendreṇa rājñā ca ajātaśatruṇā māgadhena vaidehīputreṇa sārdham tena khalu punaḥ samayena bhagavāṃścatasṛbhiḥ parṣadbhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito 'rcito 'pacāyito mahānirdeśaṃ nāma dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ bhāṣitvā tasminneva mahādharmāsane paryaṅkamābhujya anantanirdeśapratiṣṭhānaṃ nāma samādhiṃ samāpanno 'bhūdaniñjamānena kāyena sthito 'niñjaprāptena ca cittena samanantarasamāpannasya khalu punarbhagavato māndāravamahāmāndāravāṇāṃ mañjūṣakamahāmañjūṣakāṇāṃ divyānāṃ puṣpāṇāṃ mahatpuṣpavarṣamabhiprāvarṣat, bhagavantaṃ tāśca catasraḥ parṣado 'bhyavākiran sarvāvacca buddhakṣetraṃ ṣaḍvikāraṃ prakampitamabhūccalitaṃ saṃpracalitaṃ vedhitaṃ saṃpravedhitaṃ kṣubhitaṃ saṃprakṣubhitam tena khalu punaḥ samayena tasyāṃ parṣadi bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ saṃnipatitā abhūvan saṃniṣaṇṇāḥ, rājānaśca maṇḍalino balacakravartinaścaturdvīpakacakravartinaśca te sarve saparivārā bhagavantaṃ vyavalokayanti sma āścaryaprāptā adbhutaprāptā audbilyaprāptāḥ atha khalu tasyāṃ velāyāṃ bhagavato bhrūvivarāntarādūrṇākośādekā raśmirniścaritā sā pūrvasyāṃ diśi aṣṭādaśabuddhakṣetrasahasrāṇi prasṛtā tāni ca sarvāṇi buddhakṣetrāṇi tasyā raśmeḥ prabhayā suparisphuṭāni saṃdṛśyante sma yāvadavīcirmahānirayo yāvacca bhavāgram ye ca teṣu buddhakṣetreṣu ṣaṭsu gatiṣu sattvāḥ saṃvidyante sma, te sarve 'śeṣeṇa saṃdṛśyante sma ye ca teṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavantastiṣṭhanti dhriyante yāpayanti ca, te 'pi sarve saṃdṛśyante sma yaṃ ca te buddhā bhagavanto dharmaṃ deśayanti, sa ca sarvo nikhilena śrūyate sma ye ca teṣu buddhakṣetreṣu bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā yogino yogācārāḥ prāptaphalāścāprāptaphalāśca, te 'pi sarve saṃdṛśyante sma ye ca teṣu buddhakṣetreṣu bodhisattvā mahāsattvā anekavividhaśravaṇārambaṇādhimuktihetukāraṇairupāyakauśalyairbodhisattvacaryāṃ caranti, te 'pi sarve saṃdṛśyante sma ye ca teṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavantaḥ parinirvṛtāḥ, te 'pi sarve saṃdṛśyante sma ye ca teṣu buddhakṣetreṣu parinirvṛtānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ dhātustūpā ratnamayāḥ te 'pi sarve saṃdṛśyante sma atha khalu maitreyasya bodhisattvasya mahāsattvasyaitadabhūt - mahānimittaṃ prātihāryaṃ batedaṃ tathāgatena kṛtam ko nvatra heturbhaviṣyati kiṃ kāraṇaṃ yadbhagavatā idamevaṃrūpaṃ mahānimittaṃ prātihāryaṃ kṛtam? bhagavāṃśca samādhiṃ samāpannaḥ imāni caivaṃrūpāṇi mahāścaryādbhutācintyāni maharddhiprātihāryāṇi saṃdṛśyante sma kiṃ nu khalvahametamarthaṃ paripraṣṭavyaṃ paripṛccheyam? ko nvatra samarthaḥ syādetamarthaṃ visarjayitum? tasyaitadabhūt - ayaṃ mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ pūrvajinakṛtādhikāro 'varopitakuśalamūlo bahubuddhaparyupāsitaḥ dṛṣṭapūrvāṇi ca anena mañjuśriyā kumārabhūtena pūrvakāṇāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmevaṃrūpāṇi nimittāni bhaviṣyanti, anubhūtapūrvāṇi ca mahādharmasāṃkathyāni yannvahaṃ mañjuśriyaṃ kumārabhūtametamarthaṃ paripṛccheyam tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikānāṃ bahūnāṃ ca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāṇāmimamevaṃrūpaṃ bhagavato mahānimittaṃ prātihāryāvabhāsaṃ dṛṣṭvā āścaryaprāptānāmadbhutaprāptānāṃ kautūhalaprāptānāmetadabhavat - kiṃ nu khalu vayamimamevaṃrūpaṃ bhagavato maharddhiprātihāryāvabhāsaṃ kṛtaṃ paripṛcchema? atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastasminneva kṣaṇalavamuhūrte tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya ātmanā ca dharmasaṃśayaprāptastasyāṃ velāyāṃ mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - ko nvatra mañjuśrīrhetuḥ kaḥ pratyayo yadayamevaṃrūpa āścaryādbhuto bhagavatā ṛddhayavabhāsaḥ kṛtaḥ, imāni cāṣṭādaśabuddhakṣetrasahasrāṇi vicitrāṇi darśanīyāni paramadarśanīyāni tathāgatapūrvaṃgamāni tathāgatapariṇāyakāni saṃdṛśyante? atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtamābhirgāthābhiradhyabhāṣata - kiṃ kāraṇaṃ mañjuśirī iyaṃ hi raśmiḥ pramuktā naranāyakena / prabhāsayantī bhramukāntarātu ūrṇāya kośādiyamekaraśmiḥ // saddhp_1.1 // māndāravāṇāṃ ca mahanta varṣaṃ puṣpāṇi muñcanti surāḥ suhṛṣṭāḥ / mañjūṣakāṃścandanacūrṇamiśrān divyān sugandhāṃśca manoramāṃśca // saddhp_1.2 // yehī mahī śobhatiyaṃ samantāt parṣāśca catvāra sulabdhaharṣāḥ / sarvaṃ ca kṣetraṃ imu saṃprakampitaṃ ṣaḍbhirvikārehi subhīṣmarūpam // saddhp_1.3 // sā caiva raśmī purimādiśāya aṣṭādaśakṣetrasahasra pūrṇāḥ / avabhāsayī ekakṣaṇena sarve suvarṇavarṇā iva bhonti kṣetrāḥ // saddhp_1.4 // yāvānavīcī paramaṃ bhavāgraṃ kṣetreṣu yāvanti ca teṣu sattvāḥ / ṣaṭsū gatīṣū tahi vidyamānā cyavanti ye cāpyupapadyi tatra // saddhp_1.5 // karmāṇi citrā vividhāni teṣāṃgatīṣu dṛśyanti sukhā dukhā ca / hīnā praṇītā tatha madhyamā ca iha sthito addaśi sarvametat // saddhp_1.6 // buddhāṃśca paśyāmi narendrasiṃhān prakāśayanto vivaranti dharmam / praśāsamānān bahusattvakoṭīḥ udāharanto madhurasvarāṃ giram // saddhp_1.7 // gambhīranirghoṣamudāramadbhutaṃ muñcanti kṣetreṣu svakasvakeṣu / dṛṣṭāntahetūnayutāna koṭibhiḥ prakāśayanto imu buddhadharmam // saddhp_1.8 // duḥkhena saṃpīḍita ye ca sattvā jātījarākhinnamanā ajānakāḥ / teṣāṃ prakāśenti praśāntanirvṛtiṃ duḥkhasya anto ayu bhikṣave ti // saddhp_1.9 // udārasthāmādhigatāśca ye narāḥ puṇyairupetāstatha buddhadarśanaiḥ / pratyekayānaṃ ca vadanti teṣāṃ saṃvarṇayanto ima dharmanetrīm // saddhp_1.10 // ye cāpi anye sugatasya putrā anuttaraṃ jñāna gaveṣamāṇāḥ / vividhāṃ kriyāṃ kurviṣu sarvakālaṃ teṣāṃ pi bodhāya vadanti varṇam // saddhp_1.11 // śṛṇomi paśyāmi ca mañjughoṣa iha sthito īdṛśakāni tatra / anyā viśeṣāṇa sahasrakoṭyaḥ pradeśamātraṃ tatu varṇayiṣye // saddhp_1.12 // paśyāmi kṣetreṣu bahūṣu cāpi ye bodhisattvā yatha gaṅgavālikāḥ / koṭīsahasrāṇi analpakāni vividhena vīryeṇa janenti bodhim // saddhp_1.13 // dadanti dānāni tathaiva kecid dhanaṃ hiraṇyaṃ rajataṃ suvarṇam / muktāmaṇiṃ śaṅkhaśilāpravālaṃ dāsāṃśca dāsī rathaaśvaeḍakān // saddhp_1.14 // śibikāstathā ratnavibhūṣitāśca dadanti dānāni prahṛṣṭamānasāḥ / pariṇāmayanto iha agrabodhau vayaṃ hi yānasya bhavema lābhinaḥ // saddhp_1.15 // traidhātuke śreṣṭhaviśiṣṭayānaṃ yadbuddhayānaṃ sugatehi varṇitam / ahaṃ pi tasyo bhavi kṣipra lābhī dadanti dānāni imīdṛśāni // saddhp_1.16 // caturhayairyuktarathāṃśca kecit savedikān puṣpadhvajairalaṃkṛtān / savaijayantān ratanāmayāni dadanti dānāni tathaiva kecit // saddhp_1.17 // dadanti putrāṃśca tathaiva putrīḥ priyāṇi māṃsāni dadanti kecit / hastāṃśca pādāṃśca dadanti yācitāḥ paryeṣamāṇā imamagrabodhim // saddhp_1.18 // śirāṃsi kecinnayanāni kecid dadanti kecitpravarātmabhāvān / datvā ca dānāni prasannacittāḥ prārthenti jñānaṃ hi tathāgatānām // saddhp_1.19 // paśyāmyahaṃ mañjuśirī kahiṃcit sphītāni rājyāni vivarjayitvā / antaḥpurān dvīpa tathaiva sarvān amātyajñātīṃśca vihāya sarvān // saddhp_1.20 // upasaṃkramī lokavināyakeṣu pṛcchanti dharmaṃ pravaraṃ śivāya / kāṣāyavastrāṇi ca prāvaranti keśāṃśca śmaśrūṇyavatārayanti // saddhp_1.21 // kāṃścicca paśyāmyahu bodhisattvān bhikṣū samānāḥ pavane vasanti / śūnyānyaraṇyāni niṣevamāṇān uddeśasvādhyāyaratāṃśca kāṃścit // saddhp_1.22 // kāṃścicca paśyāmyahu bodhisattvān girikandareṣu praviśanti dhīrāḥ / vibhāvayanto imu buddhajñānaṃ paricintayanto hyupalakṣayanti // saddhp_1.23 // utsṛjya kāmāṃśca aśeṣato 'nye paribhāvitātmāna viśuddhagocarāḥ / abhijña pañceha ca sparśayitvā vasantyaraṇye sugatasya putrāḥ // saddhp_1.24 // pādaiḥ samaiḥ sthitviha keci dhīrāḥ kṛtāñjalī saṃmukhi nāyakānām / abhistavantīha harṣaṃ janitvā gāthāsahasrehi jinendrarājam // saddhp_1.25 // smṛtimanta dāntāśca viśāradāśca sūkṣmāṃ cariṃ keci prajānamānāḥ / pṛcchanti dharmaṃ dvipadottamānāṃ śrutvā ca te dharmadharā bhavanti // saddhp_1.26 // paribhāvitātmāna jinendraputrān kāṃścicca paśyāmyahu tatra tatra / dharmaṃ vadanto bahuprāṇakoṭināṃ dṛṣṭāntahetūnayutairanekaiḥ // saddhp_1.27 // prāmodyajātāḥ pravadanti dharmaṃ samādapento bahubodhisattvān / nihatya māraṃ sabalaṃ savāhanaṃ parāhanantī imu dharmadundubhim // saddhp_1.28 // paśyāmi kāṃścit sugatasya śāsane saṃpūjitānnaramaruyakṣarākṣasaiḥ / avismayantān sugatasya putrān anunnatān śāntapraśāntacārīn // saddhp_1.29 // vanaṣaṇḍa niśrāya tathānyarūpā avabhāsu kāyātu pramuñcamānāḥ / abhyuddharanto narakeṣu sattvāṃstāṃścaiva bodhāya samādapenti // saddhp_1.30 // vīrye sthitāḥ keci jinasya putrā middhaṃ jahitvā ca aśeṣato 'nye / caṃkramyayuktāḥ pavane vasanti vīryeṇa te prasthita agrabodhim // saddhp_1.31 // ye cātra rakṣanti sadā viśuddhaṃ śīlaṃ akhaṇḍaṃ maṇiratnasādṛśam / paripūrṇacārī ca bhavanti tatra śīlena te prasthita agrabodhim // saddhp_1.32 // kṣāntībalā keci jinasya putrā adhimānaprāptāna kṣamanti bhikṣuṇām / ākrośa paribhāṣa tathaiva tarjanāṃ kṣāntyā hi te prasthita agrabodhim // saddhp_1.33 // kāṃścicca paśyāmyahu bodhisattvān krīḍāratiṃ sarva vivarjayitvā / bālān sahāyān parivarjayitvā āryeṣu saṃsargaratān samāhitān // saddhp_1.34 // vikṣepacittaṃ ca vivarjayantān ekāgracittān vanakandareṣu / dhyāyanta varṣāṇa sahasrakoṭyo dhyānena te prasthita agrabodhim // saddhp_1.35 // dadanti dānāni tathaiva kecit saśiṣyasaṃgheṣu jineṣu saṃmukham / khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathānnapānnaṃ gilānabhaiṣajya bahū analpakam // saddhp_1.36 // vastrāṇa koṭīśata te dadanti sahasrakoṭīśatamūlya kecit / anarghamūlyāṃśca dadanti vastrān saśiṣyasaṃghāna jināna saṃmukham // saddhp_1.37 // vihāra koṭīśata kārayitvā ratnāmayāṃśco tatha candanāmayān / prabhūtaśayyāsanamaṇḍitāṃśca niryātayanto sugatāna saṃmukham // saddhp_1.38 // ārāma caukṣāṃśca manoramāṃśca phalairupetān kusumaiśca citraiḥ / divāvihārārtha dadanti kecit saśrāvakāṇāṃ puruṣarṣabhāṇām // saddhp_1.39 // dadanti dānānimamevarūpā vividhāni citrāṇi ca harṣajātāḥ / datvā ca bodhāya janenti vīryaṃ dānena te prasthita agrabodhim // saddhp_1.40 // dharmaṃ ca kecit pravadanti śāntaṃ dṛṣṭāntahetūnayutairanekaiḥ / deśenti te prāṇasahasrakoṭināṃ jñānena te prasthita agrabodhim // saddhp_1.41 // nirīhakā dharma prajānamānā dvayaṃ pravṛttāḥ khagatulyasādṛśāḥ / anopaliptāḥ sugatasya putrāḥ prajñāya te prasthita agrabodhim // saddhp_1.42 // bhūyaśca paśyāmyahu mañjughoṣa parinirvṛtānāṃ sugatāna śāsane / utpanna dhīrā bahubodhisattvāḥ kurvanti satkāru jināna dhātuṣu // saddhp_1.43 // stūpāna paśyāmi sahasrakoṭyo analpakā yathariva gaṅgavālikāḥ / yebhiḥ sadā maṇḍita kṣetrakoṭiyo ye kāritā tehi jinātmajehi // saddhp_1.44 // ratnāna saptāna viśiṣṭa ucchritāḥ sahasra pañco paripūrṇa yojanā / dve co sahasre pariṇāhavantaśchatradhvajāsteṣu sahasrakoṭayaḥ // saddhp_1.45 // savaijayantāḥ sada śobhamānā ghaṇṭāsamūhai raṇamāna nityam / puṣpaiśca gandhaiśca tathaiva vādyaiḥ saṃpūjitā naramaruyakṣarākṣasaiḥ // saddhp_1.46 // kārāpayantī sugatasya putrā jināna dhātuṣviha pūjamīdṛśīm / yebhirdiśāyo daśa śobhitā yaḥ supuṣpitairvā yatha pārijātaiḥ // saddhp_1.47 // ahaṃ cimāśco bahuprāṇakoṭya iha sthitāḥ paśyiṣu sarvametat / prapuṣpitaṃ lokamimaṃ sadevakaṃ jinena muktā iyamekaraśmiḥ // saddhp_1.48 // aho prabhāvaḥ puruṣarṣabhasya aho 'sya jñānaṃ vipulaṃ anāsravam / yasyaikaraśmiḥ prasṛtādya loke darśeti kṣetrāṇa bahū sahasrān // saddhp_1.49 // āścaryaprāptāḥ sma nimitta dṛṣṭvā imamīdṛśaṃ cādbhutamaprameyam / vadasva mañjusvara etamarthaṃ kautūhalaṃ hyapanaya buddhaputra // saddhp_1.50 // catvārimā parṣa udagracittāstvāṃ cābhivīkṣantiha māṃ ca vīra / janehi harṣaṃ vyapanehi kāṅkṣāṃ tvaṃ vyākarohī sugatasya putra // saddhp_1.51 // kimarthameṣaḥ sugatena adya prabhāsa etādṛśako vimuktaḥ / aho prabhāvaḥ puruṣarṣabhasya aho 'sya jñānaṃ vipulaṃ viśuddham // saddhp_1.52 // yasyaikaraśmī prasṛtādya loke darśeti kṣetrāṇa bahūn sahasrān / etādṛśo artha ayaṃ bhaviṣyati yenaiṣa raśmī vipulā pramuktā // saddhp_1.53 // ye agradharmā sugatena spṛṣṭāstada bodhimaṇḍe puruṣottamena / kiṃ teha nirdekṣyati lokanātho atha vyākariṣyatyayu bodhisattvān // saddhp_1.54 // analpakaṃ kāraṇametta bheṣyati yaddarśitāḥ kṣetrasahasra neke / sucitracitrā ratanopaśobhitā buddhāśca dṛśyanti anantacakṣuṣaḥ // saddhp_1.55 // pṛccheti maitreyu jinasya putra spṛhenti te naramaruyakṣarākṣasāḥ / catvārimā parṣa udīkṣamāṇā mañjusvaraḥ kiṃ nviha vyākariṣyati // saddhp_1.56 // atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ taṃ ca sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇamāmantrayate sma - mahādharmaśravaṇasāṃkathyamidaṃ kulaputrāstathāgatasya kartumabhiprāyaḥ, mahādharmavṛṣṭhayabhipravarṣaṇaṃ ca mahādharmadundubhisaṃpravādanaṃ ca mahādharmadhvajasamucchrayaṇaṃ ca mahādharmolkāsaṃprajvālanaṃ ca mahādharmaśaṅkhābhiprapūraṇaṃ ca mahādharmabherīparāhaṇanaṃ ca mahādharmanirdeśaṃ ca adya kulaputrāstathāgatasya kartumabhiprāyaḥ yathā mama kulaputrāḥ pratibhāti, yathā ca mayā pūrvakāṇāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmidamevaṃrūpaṃ pūrvanimittaṃ dṛṣṭamabhūt, teṣāmapi pūrvakāṇāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmeva��� raśmipramocanāvabhāso 'bhut tenaivaṃ prajānāmi - mahādharmaśravaṇasāṃkathyaṃ tathāgataḥ kartukāmo mahādharmaśravaṇaṃ śrāvayitukāmaḥ, yathedamevaṃrūpaṃ pūrvanimittaṃ prāduṣkṛtavān tatkasya hetoḥ? sarvalokavipratyanīyakadharmaparyāyaṃ śrāvayitukāmastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ, yathedamevaṃrūpaṃ mahāprātihāryaṃ raśmipramocanāvabhāsaṃ ca pūrvanimittamupadarśayati anusmarāmyahaṃ kulaputrā atīte 'dhvani asaṃkhyeyaiḥ kalpairasaṃkhyeyatarairvipulairaprameyairacintyairaparimitairapramāṇaistataḥpareṇa parataraṃ yadāsīt - tena kālena tena samayena candrasūryapradīpo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān sa dharmaṃ deśayati sma ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇam svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ saṃprakāśayati sma yaduta śrāvakāṇāṃ caturāryasatyasaṃprayuktaṃ pratītyasamutpādapravṛttaṃ dharmaṃ deśayati sma jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsānāṃ samatikramāya nirvāṇaparyavasānam bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ ca ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya sarvajñajñānaparyavasānaṃ dharmaṃ deśayati sma tasya khalu punaḥ kulaputrāḥ candrasūryapradīpasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pareṇa parataraṃ candrasūryapradīpa eva nāmnā tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi iti hi ajita etena paraṃparodāhāreṇa candrasūryapradīpanāmakānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmekanāmadheyānāmakekulagotrāṇāṃ yadidaṃ bharadvājasagotrāṇāṃ viṃśatitathāgatasahasrāṇyabhūvan tatra ajita teṣāṃ viṃśatitathāgatasahasrāṇāṃ pūrvakaṃ tathāgatamupādāya yāvat paścimakastathāgataḥ, so 'pi candrasūryapradīpanāmadheya eva tathāgato 'bhūdarhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān so 'pi dharmaṃ deśitavān ādau kalyāṇaṃ madhye kalyāṇaṃ paryavasāne kalyāṇam svarthaṃ suvyañjanaṃ kevalaṃ paripūrṇaṃ pariśuddhaṃ paryavadātaṃ brahmacaryaṃ saṃprakāśitavān yaduta śrāvakāṇāṃ caturāryasatyasaṃyuktaṃ pratītyasamutpādapravṛttaṃ dharmaṃ deśitavān jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsānāṃ samatikramāya nirvāṇaparyavasānam bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ ca ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya sarvajñajñānaparyavasānaṃ dharma deśitavān tasya khalu punarajita bhagavataścandrasūryapradīpasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūrvaṃ kumārabhūtasyānabhiniṣkrāntagṛhāvāsasya aṣṭau putrā abhūvan tadyathā - matiśca nāma rājakumāro 'bhūt sumatiśca nāma rājakumāro 'bhūt anantamatiśca nāma, ratnamatiśca nāma, viśeṣamatiśca nāma, vimatisamuddhāṭī ca nāma, ghoṣamatiśca nāma, dharmamatiśca nāma rājakumāro 'bhūt teṣāṃ khalu punarajita aṣṭānāṃ rājakumārāṇāṃ tasya bhagavataścandrasūryapradīpasya tathāgatasyaputrāṇāṃ vipularddhirabhūt ekaikasya catvāro mahādvīpāḥ paribhogo 'bhūt teṣveva ca rājyaṃ kārayāmāsuḥ te taṃ bhagavantamabhiniṣkrāntagṛhāvāsaṃ viditvā anuttarāṃ ca samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaṃ śrutvā sarvarājyaparibhogānutsṛjya taṃ bhagavantamanu pravrajitāḥ sarve ca anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitā dharmabhāṇakāścābhuvan sadā ca brahmacāriṇo bahubuddhaśatasahasrāvaropitakuśalamūlāśca te rājakumārā abhuvan tena khalu punarajita samayena sa bhagavāṃścandrasūryapradīpastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho mahānirdeśaṃ nāma dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ bhāṣitvā tasminneva kṣaṇalavamuhūrte tasminneva parṣatsaṃnipāte tasminneva mahādharmāsane paryaṅkamābhujya anantanirdeśapratiṣṭhānaṃ nāma samādhiṃ samāpanno 'bhūdaniñjamānena kāyena sthitena aniñjamānena cittena samanantarasamāpannasya khalu punastasya bhagavato māndāravamahāmāndāravāṇāṃ mañjūṣakamahāmañjūṣakāṇāṃ ca divyānāṃ puṣpāṇāṃ mahatpuṣpavarṣamabhiprāvarṣat taṃ bhagavantaṃ saparṣadamabhyavākirat, sarvāvacca tad buddhakṣetraṃ ṣaḍvikāraṃ prakampitamabhūt calitaṃ saṃpracalitaṃ vedhitaṃ saṃpravedhitaṃ kṣubhitaṃ saṃprakṣubhitam tena khalu punarajita samayena tena kālena ye tasyāṃ parṣadi bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ saṃnipatitā abhūvan saṃniṣaṇṇāḥ, rājānaśca maṇḍalino balacakravartinaścaturdvīpakacakravartinaśca, te sarve saparivārāstaṃ bhagavantaṃ vyavalokayanti sma āścaryaprāptā adbhutaprāptā audbilyaprāptāḥ atha khalu tasyāṃ velāyāṃ tasya bhagavataścandrasūryapradīpasya tathāgatasya bhrūvivarāntarādūrṇākośādekā raśmirniścaritā sā pūrvasyāṃ diśi aṣṭādaśabuddhakṣetrasahasrāṇi prasṛtā tāni ca buddhakṣetrāṇi sarvāṇi tasyā raśmeḥ prabhayā suparisphuṭāni saṃdṛśyante sma, tadyathāpi nāma ajita etarhyetāni buddhakṣetrāṇi saṃdṛśyante tena khalu punarajita samayena tasya bhagavato viṃśatibodhisattvakoṭyaḥ samanubaddhā abhuvan ye tasyāṃ parṣadi dharmaśravaṇikāḥ, te āścaryaprāptā abhūvan adbhutaprāptā audbilyaprāptāḥ kautūhalasamutpannā etena mahāraśmyavabhāsenāvabhāsitaṃ lokaṃ dṛṣṭvā tena khalu punarajita samayena tasya bhagavataḥ śāsane varaprabho nāma bodhisattvo 'bhūt tasyāṣṭau śatānyantevāsināmabhūvan sa ca bhagavāṃstataḥ samādhervyutthāya taṃ varaprabhaṃ bodhisattvamārabhya saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayāmāsa yāvat paripūrṇān ṣaṣṭyantarakalpān bhāṣitavān ekāsane niṣaṇṇo 'saṃpravedhamānena kāyena aniñjamānena cittena sā ca sarvāvatī parṣadekāsane niṣaṇṇā tān ṣaṣṭyantarakalpāṃstasya bhagavato 'ntikāddharmaṃ śṛṇoti sma na ca tasyāṃ parṣadi ekasattvasyāpi kāyaklamatho 'bhūt, na ca cittaklamathaḥ atha sa bhagavāṃścandrasūryapradīpastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ ṣaṣṭayantarakalpānāmatyayāt taṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ nirdiśya tasminneva kṣaṇalavamuhūrte parinirvāṇamārocitavān sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ purastāt - adya bhikṣavo 'syāmeva rātryāṃ madhyame yāme tathāgato 'nupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyatīti atha khalvajita sa bhagavāṃścandrasūryapradīpastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ śrīgarbhaṃ nāma bodhisattvaṃ mahāsattvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākṛtya tāṃ sarvāvatīṃ parṣadamāmantrayate sma - ayaṃ bhikṣavaḥ śrīgarbho bodhisattvo mamānantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate vimalanetro nāma tathogato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaviṣyati atha khalvajita sa bhagavāṃścandrasūryapradīpastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastasyāmeva rātryāṃ madhyame yāme 'nupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ taṃ ca saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sa varaprabho bodhisattvo mahāsattvo dhāritavān aśītiṃ cāntarakalpāṃstasya bhagavataḥ parinirvṛtasya śāsanaṃ sa varaprabho bodhisattvo mahāsattvo dhāritavān saṃprakāśitavān tatra ajita ye tasya bhagavato 'ṣṭau putrā abhūvan, matipramukhāḥ, te tasyaiva varaprabhasya bodhisattvasyāntevāsino 'bhūvan te tenaiva paripācitā abhūvannanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau taiśca tataḥ paścādbahūni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇi dṛṣṭāni satkṛtāni ca sarve ca te 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhāḥ paścimakaśca teṣāṃ dīpaṃkaro 'bhūttathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ teṣāṃ ca aṣṭānāmantevāsiśatānāmeko bodhisattvo 'dhimātraṃ lābhaguruko 'bhūt satkāraguruko jñātaguruko yaśaskāmaḥ tasyoddiṣṭoddiṣṭāni padavyañjanānyantardhīyante na saṃtiṣṭhante sma tasya yaśaskāma ityeva saṃjñābhūt tenāpi tena kuśalamūlena bahūni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇyārāgitānyabhūvan ārāgayitvā ca satkṛtāni gurukṛtāni mānitāni pūjitānyarcitānyapacāyitāni syātkhalu punaste ajita kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyaḥ sa tena kālena tena samayena varaprabho nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūddharmabhāṇakaḥ na khalu punarevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ahaṃ sa tena kālena tena samayena varaprabho nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūddharmabhāṇakaḥ yaścāsau yaśaskāmo nāma bodhisattvo 'bhūt kausīdyaprāptaḥ, tvameva ajita sa tena kālena tena samayena yaśaskāmo nāma bodhisattvo 'bhūt kausīdyaprāptaḥ iti hi ajita ahamanena paryāyeṇedaṃ bhagavataḥ pūrvanimittaṃ dṛṣṭvā evaṃrūpāṃ raśmimutsṛṣṭāmevaṃ parimīmāṃse, yathā bhagavānapi taṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ bhāṣitukāmaḥ atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūta etamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā pradarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - atītamadhvānamanusmarāmi acintiye aparimitasmi kalpe / yadā jino āsi prajāna uttamaścandrasya sūryasya pradīpa nāma // saddhp_1.57 // saddharma deśeti prajāna nāyako vineti sattvāna anantakoṭyaḥ / samādapetī bahubodhisattvānacintiyānuttami buddhajñāne // saddhp_1.58 // ye cāṣṭa putrāstada tasya āsan kumārabhūtasya vināyakasya / dṛṣ���vā ca taṃ pravrajitaṃ mahāmuniṃ jahitva kāmāṃllaghu sarvi prāvrajan // saddhp_1.59 // dharmaṃ ca so bhāṣati lokanātho anantanirdeśavaraṃ ti sūtram / nāmeva vaipulyamidaṃ pravucyati prakāśayī prāṇisahasrakoṭinām // saddhp_1.60 // samanantaraṃ bhāṣiya so vināyakaḥ paryaṅka bandhitva kṣaṇasmi tasmin / anantanirdeśavaraṃ samādhiṃ dharmāsanastho muniśreṣṭha dhyāyī // saddhp_1.61 // divyaṃ ca māndāravavarṣamāsīdaghaṭṭitā dundubhayaśca neduḥ / devāśca yakṣāśca sthitāntarīkṣe kurvanti pūjāṃ dvipadottamasya // saddhp_1.62 // sarvaṃ ca kṣetraṃ pracacāla tatkṣaṇam āścaryamatyadbhutamāsi tatra / raśmiṃ ca ekāṃ pramumoca nāyako bhruvāntarāttāmatidarśanīyām // saddhp_1.63 // pūrvāṃ ca gatvā diśa sā hi raśmiraṣṭādaśakṣetrasahasra pūrṇā / prabhāsayaṃ bhrājati sarvalokaṃ darśeti sattvāna cyutopapādam // saddhp_1.64 // ratnāmayā kṣetra tathātra kecidvaiḍūryanirbhāsa tathaiva kecit / dṛśyanti citrā atidarśanīyā raśmiprabhāsena vināyakasya // saddhp_1.65 // devā manuṣyāstatha nāga yakṣā gandharva tatrāpsarakinnarāśca / ye cābhiyuktāḥ sugatasya pūjayā dṛśyanti pūjenti ca lokadhātuṣu // saddhp_1.66 // buddhāśca dṛśyanti svayaṃ svayaṃbhuvaḥ suvarṇayūpā iva darśanīyāḥ / vaiḍūryamadhye ca suvarṇabimbaṃ parṣāya madhye pravadanti dharmam // saddhp_1.67 // tahi śrāvakāṇāṃ gaṇanā na vidyate te cāpramāṇāḥ sugatasya śrāvakāḥ / ekaikakṣetrasmi vināyakānāṃ raśmiprabhā darśayate hi sarvān // saddhp_1.68 // vīryairupetāśca akhaṇḍaśīlā acchidraśīlā maṇiratnasādṛśāḥ / dṛśyanti putrā naranāyakānāṃ viharanti ye parvatakandareṣu // saddhp_1.69 // sarvasvadānāni parityajantaḥ kṣāntībalā dhyānaratāśca dhīrāḥ / bahubodhisattvā yatha gaṅgavālikāḥ sarve 'pi dṛśyanti tayā hi raśmyā // saddhp_1.70 // aniñjamānāśca avedhamānāḥ kṣāntau sthitā dhyānaratāḥ samāhitāḥ / dṛśyanti putrāḥ sugatasya aurasā dhyānena te prasthita agrabodhim // saddhp_1.71 // bhūtaṃ padaṃ śāntamanāsravaṃ ca prajānamānāśca prakāśayanti / deśenti dharmaṃ bahulokadhātuṣu sugatānubhāvādiyamīdṛśī kriyā // saddhp_1.72 // dṛṣṭvā ca tā parṣa catasra tāyinaścandrārkadīpasya imaṃ prabhāvam / harṣasthitāḥ sarvi bhavitva tatkṣaṇamanyonya pṛcchanti kathaṃ nu etat // saddhp_1.73 // acirācca so naramaruyakṣapūjitaḥ samādhito vyutthita lokanāyakaḥ / varaprabhaṃ putra tadādhyabhāṣata yo bodhisattvo vidu dharmabhāṇakaḥ // saddhp_1.74 // lokasya cakṣuśca gatiśca tvaṃ vidurvaiśvāsiko dharmadharaśca mahyam / tvaṃ hyatra sākṣī mama dharmakośe yathāhu bhāṣiṣyi hitāya prāṇinām // saddhp_1.75 // saṃsthāpayitvā bahubodhisattvān harṣitva saṃvarṇiya saṃstavitvā / prabhāṣate tajjina agradharmān paripūrṇa so antarakalpa ṣaṣṭim // saddhp_1.76 // yaṃ caiva so bhāṣati lokanātho ekāsanasthaḥ pravarāgradharmam / taṃ sarvamādhārayi so jinātmajo varaprabho yo abhu dharmabhāṇakaḥ // saddhp_1.77 // so co jino bhāṣiya agradharmaṃ praharṣayitvā janatāmanekām / tasmiṃśca divase vadate sa nāyakaḥ purato hi lokasya sadevakasya // saddhp_1.78 // prakāśitā me iya dharmanetrī ācakṣito dharmasvabhāva yādṛaśaḥ / nirvāṇakālo mama adya bhikṣavo rātrīya yāmasmiha madhyamasmin // saddhp_1.79 // bhavathāpramattā adhimuktisārā abhiyujyathā mahya imasmi śāsane / sudurlabhā bhonti jinā maharṣayaḥ kalpāna koṭīnayutāna atyayāt // saddhp_1.80 // saṃtāpajātā bahubuddhaputrā duḥkhena cogreṇa samarpitābhavan / śrutvāna ghoṣaṃ dvipadottamasya nirvāṇaśabdaṃ atikṣiprametat // saddhp_1.81 // āśvāsayitvā ca narendrarājā tāḥ prāṇakoṭyo bahavo acintiyāḥ / mā bhāyathā bhikṣava nirvṛte mayi bhaviṣyatha buddha mamottareṇa // saddhp_1.82 // śrīgarbha eṣo vidu bodhisattvo gatiṃ gato jñāni anāsravasmin / spṛśiṣyate uttamamagrabodhiṃ vimalāgranetro ti jino bhaviṣyati // saddhp_1.83 // tāmeva rātriṃ tada yāmi madhyame parinirvṛto hetukṣaye va dīpaḥ / śarīra vaistāriku tasya cābhūt stūpāna koṭīnayutā anantakā // saddhp_1.84 // bhikṣuśca tatrā tatha bhikṣuṇīyo ye prasthitā uttamamagrabodhim / analpakāste yatha gaṅgabālikā abhiyukta tasyo sugatasya śāsane // saddhp_1.85 // yaścāpi bhikṣustada dharmabhāṇako varaprabho yena sa dharma dhāritaḥ / aśīti so antarakalpa pūrṇāṃ tahi śāsane bhāṣati agradharmān // saddhp_1.86 // aṣṭāśataṃ tasya abhūṣi śiṣyāḥ paripācitā ye tada tena sarve / dṛṣṭā ca tebhirbahubuddhakoṭyaḥ satkāru teṣāṃ ca kṛto maharṣiṇām // saddhp_1.87 // caryāṃ caritvā tada ānulomikīṃ buddhā abhūvan bahulokadhātuṣu parasparaṃ te ca anantareṇa anyonya vyākarṣu tadāgrabodhaye // saddhp_1.88 // teṣāṃ ca buddhāna paraṃpareṇa dīpaṃkaraḥ paścimako abhūṣi / devātidevo ṛṣisaṃghapūjito vinītavān prāṇisahasrakoṭyaḥ // saddhp_1.89 // yaścāsi tasyo sugatātmajasya varaprabhasyo tada dharma bhāṣataḥ / śiṣyaḥ kusīdaśca sa lolupātmā lābhaṃ ca jñānaṃ ca gaveṣamāṇaḥ // saddhp_1.90 // yaśorthikaścāpyatimātra āsīt kulākulaṃ ca pratipannamāsīt / uddeśa svādhyāyu tathāsya sarvo na tiṣṭhate bhāṣitu tasmi kāle // saddhp_1.91 // nāmaṃ ca tasyo imamevamāsīd yaśakāmanāmnā diśatāsu viśrutaḥ / sa cāpi tenākuśalena karmaṇā kalmāṣabhūtenabhisaṃskṛtena // saddhp_1.92 // ārāgayī buddhasahasrakoṭyaḥ pūjāṃ ca teṣāṃ vipulāmakārṣīt / cīrṇā ca caryā vara ānulomikī dṛṣṭaśca buddho ayu śākyasiṃhaḥ // saddhp_1.93 // ayaṃ ca so paścimako bhaviṣyati anuttarāṃ lapsyati cāgrabodhim / maitreyagotro bhagavān bhaviṣyati vineṣyati prāṇasahasrakoṭyaḥ // saddhp_1.94 // kausīdyaprāptastada yo babhūva parinirvṛtasya sugatasya śāsane / tvameva so tādṛśako babhūva ahaṃ ca āsīttada dharmabhāṇakaḥ // saddhp_1.95 // imena haṃ kāraṇahetunādya dṛṣṭvā nimittaṃ idamevarūpam / jñānasya tasya prathitaṃ nimittaṃ prathamaṃ mayā tatra vadāmi dṛṣṭam // saddhp_1.96 // dhruvaṃ jinendro 'pi samantacakṣuḥ śākyādhirājaḥ paramārthadarśī / tameva yaṃ icchati bhāṣaṇāya paryāyamagraṃ tadadyo mayā śrutaḥ // saddhp_1.97 // tadeva paripūrṇa nimittamadya upāyakauśalya vināyakānām / saṃsthāpanaṃ kurvati śākyasiṃho bhāṣiṣyate dharmasvabhāvamudrām // saddhp_1.98 // prayatā sucittā bhavathā kṛtāñjalī bhāṣiṣyate lokahitānukampī / varṣiṣyate dharmamanantavarṣaṃ tarpiṣyate ye sthita bodhihetoḥ // saddhp_1.99 // yeṣāṃ ca saṃdehagatīha kācid ye saṃśayā yā vicikitsa kācit / vyapaneṣyate tā vidurātmajānāṃ ye bodhisattvā iha bodhiprasthitāḥ // saddhp_1.100 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dhamaparyāye nidānaparivarto nāma prathamaḥ 1","निदानपरिवर्तः एवं मया श्रुतम् एकस्मिन् समये भगवान् राजगृहे विहरति स्म गृध्रकूटे पर्वते महता भिक्षुसंघेन सार्धं द्वादशभिर्भिक्षुशतैः सर्वैरर्हद्भिः क्षीणास्रवैर्निःक्लेशैर्वशीभूतैः सुविमुक्तचित्तैः सुविमुक्तप्रज्ञैराजानेयैर्महानागैः कृतकृत्यैः कृतकरणीयैरपहृतभारैरनुप्राप्तस्वकार्थैः परिक्षीणभवसंयोजनैः सम्यगाज्ञासुविमुक्तचित्तैः सर्वचेतोवशितापरमपारमिताप्राप्तैरभिज्ञाताभिज्ञातैर्महाश्रावकैः तद्यथा - आयुष्मता च आज्ञातकौण्डिन्येन, आयुष्मता च अश्वजिता, आयुष्मता च बाष्पेण, आयुष्मता च महानाम्ना, आयुष्मता च भद्रिकेण, आयुष्मता च महाकाश्यपेन, आयुष्मता च उरुबिल्वकाश्यपेन, आयुष्मता च नदीकाश्यपेन, आयुष्मता च गयाकाश्यपेन, आयुष्मता च शारिपुत्रेण, आयुष्मता च महामौद्गल्यायनेन, आयुष्मता च महाकात्यायनेन, आयुष्मता च अनिरुद्धेन, आयुष्मता च रेवतेन, आयुष्मता च कप्फिनेन, आयुष्मता च गवांपतिना, आयुष्मता च पिलिन्दवत्सेन, आयुष्मता च बक्कुलेन, आयुष्मता च महाकौष्ठिलेन, आयुष्मता च भरद्वाजेन, आयुष्मता च महानन्देन, आयुष्मता च उपनन्देन, आयुष्मता च सुन्दरनन्देन, आयुष्मता च पूर्णमैत्रायणीपुत्रेण, आयुष्मता च सुभूतिना आयुष्मता च राहुलेन एभिश्चान्यैश्च महाश्रावकैः - आयुष्मता च आनन्देन शैक्षेण अन्याभ्यां च द्वाभ्यां भिक्षुस��स्राभ्यां शैक्षाशैक्षाभ्याम् महाप्रजापतीप्रमुखैश्च षड्भिर्भिक्षुणीसहस्रैः यशोधरया च भिक्षुण्या राहुलमात्रा सपरिवारया अशीत्या च बोधिसत्त्वसहस्रैः सार्धं सर्वैरवैवर्तिकैरेकजातिप्रतिबद्धैर्यदुत अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, धारणीप्रतिलब्धैर्महाप्रतिभानप्रतिष्ठितैरवैवर्त्यधर्मचक्रप्रवर्तकैर्बहुबुद्धशतपर्युपासितैर्बहुबुद्ध शतसहस्रावरोपितकुशलमूलैर्बुद्धशतसहस्रसंस्तुतैर्मैत्रीपरिभावितकायचित्तैस्तथागतज्ञानावतारणकुशलैर्महाप्रज्ञैः प्रज्ञापारमितागतिंगतैर्बहुलोकधातुशतसहस्रविश्रुतैर्बहुप्राणिकोटीनयुतशतसहस्रसंतारकैः तद्यथा - मञ्जुश्रिया च कुमारभूतेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन, अवलोकितेश्वरेण च महास्थामप्राप्तेन च सर्वार्थनाम्ना च नित्योद्युक्तेन च अनिक्षिप्तधुरेण च रत्नपाणिना च भैषज्यराजेन च भैषज्यसमुद्गतेन च व्यूहराजेन च प्रदानशूरेण च रत्नचन्द्रेण च रत्नप्रभेण च पूर्णचन्द्रेण च महाविक्रामिणा च अनन्तविक्रामिणा च त्रैलोक्यविक्रामिणा च महाप्रतिभानेन च सततसमिताभियुक्तेन च धरणीधरेण च अक्षयमतिना च पद्मश्रिया च नक्षत्रराजेन च मैत्रेयेण च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन, सिंहेन च बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन भद्रपालपूर्वंगमैश्च षोडशभिः सत्पुरुषैः सार्धम् तद्यथा - भद्रपालेन च रत्नाकरेण च सुसार्थवाहेन च नरदत्तेन च गुह्यगुप्तेन च वरुणदत्तेन च इन्द्रदत्तेन च उत्तरमतिना च विशेषमतिना च वर्धमानमतिना च अमोघदर्शिना च सुसंप्रस्थितेन च सुविक्रान्तविक्रामिणा च अनुपममतिना च सूर्यगर्भेण च धरणींधरेण च एवंप्रमुखैरशीत्या च बोधिसत्त्वसहस्रैः सार्धम् शक्रेण च देवानामिन्द्रेण सार्धं विंशतिदेवपुत्रसहस्रपरिवारेण तद्यथा - चन्द्रेण च देवपुत्रेण सूर्येण च देवपुत्रेण समन्तगन्धेन च देवपुत्रेण रत्नप्रभेण च देवपुत्रेण अवभासप्रभेण च देवपुत्रेण एवंप्रमुखैर्विशत्या च देवपुत्रसहस्रैः चतुर्भिश्च महाराजैः सार्धं त्रिंशद्देवपुत्रसहस्रपरिवारैः तद्यथा - विरूढकेन च महाराजेन, विरूपाक्षेण च महाराजेन, धृतराष्ट्रेण च महाराजेन, वैश्रवणेन च महाराजेन ईश्वरेण च देवपुत्रेण च महेश्वरेण च देवपुत्रेण त्रिंशद्देवपुत्रसहस्रपरिवाराभ्याम् ब्रह्मणा च सहांपतिना सार्धं द्वादशब्रह्मकायिकदेवपु��्रसहस्रपरिवारेण तद्यथा - शिखिना च ब्रह्मणा ज्योतिष्प्रभेण च ब्रह्मणा एवंप्रमुखैर्द्वादशभिश्च ब्रह्मकायिकदेवपुत्रसहस्रैः अष्टाभिश्च नागराजैः सार्धं बहुनागकोटीशतसहस्रपरिवारैः तद्यथा - नन्देन च नागराजेन, उपनन्देन च नागराजेन, सागरेण च वासुकिना च तक्षकेण च मनस्विना च अनवतप्तेन च उत्पलकेन च नागराजेन चतुर्भिश्च किन्नरराजैः सार्धं बहुकिन्नरकोटीशतसहस्रपरिवारैः तद्यथा - द्रुमेण च किन्नरराजेन, महाधर्मेण च किन्नरराजेन, सुधर्मेण च किन्नरराजेन, धर्मधरेण च किन्नरराजेन चतुर्भिश्च गन्धर्वकायिकदेवपुत्रैः सार्धं बहुगन्धर्वशतसहस्रपरिवारैः तद्यथा - मनोज्ञेन च गन्धर्वेण मनोज्ञस्वरेण च मधुरेण च मधुरस्वरेण च गन्धर्वेण चतुर्भिश्चासुरेन्द्रैः सार्धं बह्वसुरकोटीशतसहस्रपरिवारैः तद्यथा - बलिना च असुरेन्द्रेण, खरस्कन्धेन च असुरेन्द्रेण, वेमचित्रिणा च असुरेन्द्रेण, राहुणा च असुरेन्द्रेण चतुर्भिश्च गरुडेन्द्रैः सार्धं बहुगरुडकोटीशतसहस्रपरिवारैः तद्यथा - महातेजसा च गरुडेन्द्रेण, महाकायेन च महापूर्णेन च महर्द्धिप्राप्तेन च गरुडेन्द्रेण राज्ञा च अजातशत्रुणा मागधेन वैदेहीपुत्रेण सार्धम् तेन खलु पुनः समयेन भगवांश्चतसृभिः पर्षद्भिः परिवृतः पुरस्कृतः सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो ऽर्चितो ऽपचायितो महानिर्देशं नाम धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं भाषित्वा तस्मिन्नेव महाधर्मासने पर्यङ्कमाभुज्य अनन्तनिर्देशप्रतिष्ठानं नाम समाधिं समापन्नो ऽभूदनिञ्जमानेन कायेन स्थितो ऽनिञ्जप्राप्तेन च चित्तेन समनन्तरसमापन्नस्य खलु पुनर्भगवतो मान्दारवमहामान्दारवाणां मञ्जूषकमहामञ्जूषकाणां दिव्यानां पुष्पाणां महत्पुष्पवर्षमभिप्रावर्षत्, भगवन्तं ताश्च चतस्रः पर्षदो ऽभ्यवाकिरन् सर्वावच्च बुद्धक्षेत्रं षड्विकारं प्रकम्पितमभूच्चलितं संप्रचलितं वेधितं संप्रवेधितं क्षुभितं संप्रक्षुभितम् तेन खलु पुनः समयेन तस्यां पर्षदि भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याः संनिपतिता अभूवन् संनिषण्णाः, राजानश्च मण्डलिनो बलचक्रवर्तिनश्चतुर्द्वीपकचक्रवर्तिनश्च ते सर्वे सपरिवारा भगवन्तं व्यवलोकयन्ति स्म आश्चर्यप्राप्ता अद���भुतप्राप्ता औद्बिल्यप्राप्ताः अथ खलु तस्यां वेलायां भगवतो भ्रूविवरान्तरादूर्णाकोशादेका रश्मिर्निश्चरिता सा पूर्वस्यां दिशि अष्टादशबुद्धक्षेत्रसहस्राणि प्रसृता तानि च सर्वाणि बुद्धक्षेत्राणि तस्या रश्मेः प्रभया सुपरिस्फुटानि संदृश्यन्ते स्म यावदवीचिर्महानिरयो यावच्च भवाग्रम् ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु षट्सु गतिषु सत्त्वाः संविद्यन्ते स्म, ते सर्वे ऽशेषेण संदृश्यन्ते स्म ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु बुद्धा भगवन्तस्तिष्ठन्ति ध्रियन्ते यापयन्ति च, ते ऽपि सर्वे संदृश्यन्ते स्म यं च ते बुद्धा भगवन्तो धर्मं देशयन्ति, स च सर्वो निखिलेन श्रूयते स्म ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका योगिनो योगाचाराः प्राप्तफलाश्चाप्राप्तफलाश्च, ते ऽपि सर्वे संदृश्यन्ते स्म ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु बोधिसत्त्वा महासत्त्वा अनेकविविधश्रवणारम्बणाधिमुक्तिहेतुकारणैरुपायकौशल्यैर्बोधिसत्त्वचर्यां चरन्ति, ते ऽपि सर्वे संदृश्यन्ते स्म ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु बुद्धा भगवन्तः परिनिर्वृताः, ते ऽपि सर्वे संदृश्यन्ते स्म ये च तेषु बुद्धक्षेत्रेषु परिनिर्वृतानां बुद्धानां भगवतां धातुस्तूपा रत्नमयाः ते ऽपि सर्वे संदृश्यन्ते स्म अथ खलु मैत्रेयस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्यैतदभूत् - महानिमित्तं प्रातिहार्यं बतेदं तथागतेन कृतम् को न्वत्र हेतुर्भविष्यति किं कारणं यद्भगवता इदमेवंरूपं महानिमित्तं प्रातिहार्यं कृतम्? भगवांश्च समाधिं समापन्नः इमानि चैवंरूपाणि महाश्चर्याद्भुताचिन्त्यानि महर्द्धिप्रातिहार्याणि संदृश्यन्ते स्म किं नु खल्वहमेतमर्थं परिप्रष्टव्यं परिपृच्छेयम्? को न्वत्र समर्थः स्यादेतमर्थं विसर्जयितुम्? तस्यैतदभूत् - अयं मञ्जुश्रीः कुमारभूतः पूर्वजिनकृताधिकारो ऽवरोपितकुशलमूलो बहुबुद्धपर्युपासितः दृष्टपूर्वाणि च अनेन मञ्जुश्रिया कुमारभूतेन पूर्वकाणां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामेवंरूपाणि निमित्तानि भविष्यन्ति, अनुभूतपूर्वाणि च महाधर्मसांकथ्यानि यन्न्वहं मञ्जुश्रियं कुमारभूतमेतमर्थं परिपृच्छेयम् तासां चतसृणां पर्षदां भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानां बहूनां च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याणामिममेवंरूपं भगवतो महानि��ित्तं प्रातिहार्यावभासं दृष्ट्वा आश्चर्यप्राप्तानामद्भुतप्राप्तानां कौतूहलप्राप्तानामेतदभवत् - किं नु खलु वयमिममेवंरूपं भगवतो महर्द्धिप्रातिहार्यावभासं कृतं परिपृच्छेम? अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्मिन्नेव क्षणलवमुहूर्ते तासां चतसृणां पर्षदां चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय आत्मना च धर्मसंशयप्राप्तस्तस्यां वेलायां मञ्जुश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् - को न्वत्र मञ्जुश्रीर्हेतुः कः प्रत्ययो यदयमेवंरूप आश्चर्याद्भुतो भगवता ऋद्धयवभासः कृतः, इमानि चाष्टादशबुद्धक्षेत्रसहस्राणि विचित्राणि दर्शनीयानि परमदर्शनीयानि तथागतपूर्वंगमानि तथागतपरिणायकानि संदृश्यन्ते? अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो मञ्जुश्रियं कुमारभूतमाभिर्गाथाभिरध्यभाषत - किं कारणं मञ्जुशिरी इयं हि रश्मिः प्रमुक्ता नरनायकेन / प्रभासयन्ती भ्रमुकान्तरातु ऊर्णाय कोशादियमेकरश्मिः // सद्ध्प्_१.१ // मान्दारवाणां च महन्त वर्षं पुष्पाणि मुञ्चन्ति सुराः सुहृष्टाः / मञ्जूषकांश्चन्दनचूर्णमिश्रान् दिव्यान् सुगन्धांश्च मनोरमांश्च // सद्ध्प्_१.२ // येही मही शोभतियं समन्तात् पर्षाश्च चत्वार सुलब्धहर्षाः / सर्वं च क्षेत्रं इमु संप्रकम्पितं षड्भिर्विकारेहि सुभीष्मरूपम् // सद्ध्प्_१.३ // सा चैव रश्मी पुरिमादिशाय अष्टादशक्षेत्रसहस्र पूर्णाः / अवभासयी एकक्षणेन सर्वे सुवर्णवर्णा इव भोन्ति क्षेत्राः // सद्ध्प्_१.४ // यावानवीची परमं भवाग्रं क्षेत्रेषु यावन्ति च तेषु सत्त्वाः / षट्सू गतीषू तहि विद्यमाना च्यवन्ति ये चाप्युपपद्यि तत्र // सद्ध्प्_१.५ // कर्माणि चित्रा विविधानि तेषांगतीषु दृश्यन्ति सुखा दुखा च / हीना प्रणीता तथ मध्यमा च इह स्थितो अद्दशि सर्वमेतत् // सद्ध्प्_१.६ // बुद्धांश्च पश्यामि नरेन्द्रसिंहान् प्रकाशयन्तो विवरन्ति धर्मम् / प्रशासमानान् बहुसत्त्वकोटीः उदाहरन्तो मधुरस्वरां गिरम् // सद्ध्प्_१.७ // गम्भीरनिर्घोषमुदारमद्भुतं मुञ्चन्ति क्षेत्रेषु स्वकस्वकेषु / दृष्टान्तहेतूनयुतान कोटिभिः प्रकाशयन्तो इमु बुद्धधर्मम् // सद्ध्प्_१.८ // दुःखेन संपीडित ये च सत्त्वा जातीजराखिन्नमना अजानकाः / तेषां प्रकाशेन्ति प्रशान्तनिर्वृतिं दुःखस्य अन्तो अयु भिक्षवे ति // सद्ध्प्_१.९ // उदारस्थामाधिगताश्च ये नराः पुण्यैरुपेतास्तथ बुद्धदर्शनैः / प्रत्येकयानं च वदन्ति तेषां संवर्णयन्तो इम धर्मनेत्रीम् // सद्ध्प्_१.१० // ये चापि अन्ये सुगतस्य पुत्रा अनुत्तरं ज्ञान गवेषमाणाः / विविधां क्रियां कुर्विषु सर्वकालं तेषां पि बोधाय वदन्ति वर्णम् // सद्ध्प्_१.११ // शृणोमि पश्यामि च मञ्जुघोष इह स्थितो ईदृशकानि तत्र / अन्या विशेषाण सहस्रकोट्यः प्रदेशमात्रं ततु वर्णयिष्ये // सद्ध्प्_१.१२ // पश्यामि क्षेत्रेषु बहूषु चापि ये बोधिसत्त्वा यथ गङ्गवालिकाः / कोटीसहस्राणि अनल्पकानि विविधेन वीर्येण जनेन्ति बोधिम् // सद्ध्प्_१.१३ // ददन्ति दानानि तथैव केचिद् धनं हिरण्यं रजतं सुवर्णम् / मुक्तामणिं शङ्खशिलाप्रवालं दासांश्च दासी रथअश्वएडकान् // सद्ध्प्_१.१४ // शिबिकास्तथा रत्नविभूषिताश्च ददन्ति दानानि प्रहृष्टमानसाः / परिणामयन्तो इह अग्रबोधौ वयं हि यानस्य भवेम लाभिनः // सद्ध्प्_१.१५ // त्रैधातुके श्रेष्ठविशिष्टयानं यद्बुद्धयानं सुगतेहि वर्णितम् / अहं पि तस्यो भवि क्षिप्र लाभी ददन्ति दानानि इमीदृशानि // सद्ध्प्_१.१६ // चतुर्हयैर्युक्तरथांश्च केचित् सवेदिकान् पुष्पध्वजैरलंकृतान् / सवैजयन्तान् रतनामयानि ददन्ति दानानि तथैव केचित् // सद्ध्प्_१.१७ // ददन्ति पुत्रांश्च तथैव पुत्रीः प्रियाणि मांसानि ददन्ति केचित् / हस्तांश्च पादांश्च ददन्ति याचिताः पर्येषमाणा इममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.१८ // शिरांसि केचिन्नयनानि केचिद् ददन्ति केचित्प्रवरात्मभावान् / दत्वा च दानानि प्रसन्नचित्ताः प्रार्थेन्ति ज्ञानं हि तथागतानाम् // सद्ध्प्_१.१९ // पश्याम्यहं मञ्जुशिरी कहिंचित् स्फीतानि राज्यानि विवर्जयित्वा / अन्तःपुरान् द्वीप तथैव सर्वान् अमात्यज्ञातींश्च विहाय सर्वान् // सद्ध्प्_१.२० // उपसंक्रमी लोकविनायकेषु पृच्छन्ति धर्मं प्रवरं शिवाय / काषायवस्त्राणि च प्रावरन्ति केशांश्च श्मश्रूण्यवतारयन्ति // सद्ध्प्_१.२१ // कांश्चिच्च पश्याम्यहु बोधिसत्त्वान् भिक्षू समानाः पवने वसन्ति / शून्यान्यरण्यानि निषेवमाणान् उद्देशस्वाध्यायरतांश्च कांश्चित् // सद्ध्प्_१.२२ // कांश्चिच्च पश्याम्यहु बोधिसत्त्वान् गिरिकन्दरेषु प्रविशन्ति धीराः / विभावयन्तो इमु बुद्धज्ञानं परिचिन्तयन्तो ह्युपलक्षयन्ति // सद्ध्प्_१.२३ // उत्सृज्य कामांश्च अशेषतो ऽन्ये परिभावितात्मान विशुद्धगोचराः / अभिज्ञ पञ्चेह च स्पर्शयित्वा वसन्त्यरण्ये सुगतस्य पुत्राः // सद्ध्प्_१.२४ // पादैः समैः स्थित्विह केचि धीराः कृताञ्जली संमुखि नायकानाम् / अभिस्तवन्तीह हर्षं जनित्वा गाथासहस्रेहि जिनेन्द्रराजम् // सद्ध्प्_१.२५ // स्मृतिमन्त दान्ताश्च विशारदाश्च सूक्ष्मां चरिं केचि प्रजानमानाः / पृच्छन्ति धर्मं द्विपदोत्तमानां श्रुत्वा च ते धर्मधरा भवन्ति // सद्ध्प्_१.२६ // परिभावितात्मान जिनेन्द्रपुत्रान् कांश्चिच्च पश्याम्यहु तत्र तत्र / धर्मं वदन्तो बहुप्राणकोटिनां दृष्टान्तहेतूनयुतैरनेकैः // सद्ध्प्_१.२७ // प्रामोद्यजाताः प्रवदन्ति धर्मं समादपेन्तो बहुबोधिसत्त्वान् / निहत्य मारं सबलं सवाहनं पराहनन्ती इमु धर्मदुन्दुभिम् // सद्ध्प्_१.२८ // पश्यामि कांश्चित् सुगतस्य शासने संपूजितान्नरमरुयक्षराक्षसैः / अविस्मयन्तान् सुगतस्य पुत्रान् अनुन्नतान् शान्तप्रशान्तचारीन् // सद्ध्प्_१.२९ // वनषण्ड निश्राय तथान्यरूपा अवभासु कायातु प्रमुञ्चमानाः / अभ्युद्धरन्तो नरकेषु सत्त्वांस्तांश्चैव बोधाय समादपेन्ति // सद्ध्प्_१.३० // वीर्ये स्थिताः केचि जिनस्य पुत्रा मिद्धं जहित्वा च अशेषतो ऽन्ये / चंक्रम्ययुक्ताः पवने वसन्ति वीर्येण ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.३१ // ये चात्र रक्षन्ति सदा विशुद्धं शीलं अखण्डं मणिरत्नसादृशम् / परिपूर्णचारी च भवन्ति तत्र शीलेन ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.३२ // क्षान्तीबला केचि जिनस्य पुत्रा अधिमानप्राप्तान क्षमन्ति भिक्षुणाम् / आक्रोश परिभाष तथैव तर्जनां क्षान्त्या हि ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.३३ // कांश्चिच्च पश्याम्यहु बोधिसत्त्वान् क्रीडारतिं सर्व विवर्जयित्वा / बालान् सहायान् परिवर्जयित्वा आर्येषु संसर्गरतान् समाहितान् // सद्ध्प्_१.३४ // विक्षेपचित्तं च विवर्जयन्तान् एकाग्रचित्तान् वनकन्दरेषु / ध्यायन्त वर्षाण सहस्रकोट्यो ध्यानेन ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.३५ // ददन्ति दानानि तथैव केचित् सशिष्यसंघेषु जिनेषु संमुखम् / खाद्यं च भोज्यं च तथान्नपान्नं गिलानभैषज्य बहू अनल्पकम् // सद्ध्प्_१.३६ // वस्त्राण कोटीशत ते ददन्ति सहस्रकोटीशतमूल्य केचित् / अनर्घमूल्यांश्च ददन्ति वस्त्रान् सशिष्यसंघान जिनान संमुखम् // सद्ध्प्_१.३७ // विहार कोटीशत कारयित्वा रत्नामयांश्चो तथ चन्दनामयान् / प्रभूतशय्यासनमण्डितांश्च निर्यातयन्तो सुगतान संमुखम् // सद्ध्प्_१.३८ // आराम चौक्षांश्च मनोरमांश्च फलैरुपेतान् कुसुमैश्च चित्रैः / दिवाविहारार्थ ददन्ति केचित् सश्रावकाणां पुरुषर्षभाणाम् // सद्ध्प्_१.३९ // ददन्ति दानानिममेवरूपा विविधानि चित्राणि च हर्षजाताः / दत्वा च बोधाय जनेन्ति वीर्यं दानेन ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.४० // धर्मं च केचित् प्रवदन्ति शान्तं दृष्टान्तहेतूनयुतैरनेकैः / देशेन्ति ते प्राणसहस्रकोटिनां ज्ञानेन ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.४१ // निरीहका धर्म प्रजानमाना द्वयं प्रवृत्ताः खगतुल्यसादृशाः / अनोपलिप्ताः सुगतस्य पुत्राः प्रज्ञाय ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.४२ // भूयश्च पश्याम्यहु मञ्जुघोष परिनिर्वृतानां सुगतान शासने / उत्पन्न धीरा बहुबोधिसत्त्वाः कुर्वन्ति सत्कारु जिनान धातुषु // सद्ध्प्_१.४३ // स्तूपान पश्यामि सहस्रकोट्यो अनल्पका यथरिव गङ्गवालिकाः / येभिः सदा मण्डित क्षेत्रकोटियो ये कारिता तेहि जिनात्मजेहि // सद्ध्प्_१.४४ // रत्नान सप्तान विशिष्ट उच्छ्रिताः सहस्र पञ्चो परिपूर्ण योजना / द्वे चो सहस्रे परिणाहवन्तश्छत्रध्वजास्तेषु सहस्रकोटयः // सद्ध्प्_१.४५ // सवैजयन्ताः सद शोभमाना घण्टासमूहै रणमान नित्यम् / पुष्पैश्च गन्धैश्च तथैव वाद्यैः संपूजिता नरमरुयक्षराक्षसैः // सद्ध्प्_१.४६ // कारापयन्ती सुगतस्य पुत्रा जिनान धातुष्विह पूजमीदृशीम् / येभिर्दिशायो दश शोभिता यः सुपुष्पितैर्वा यथ पारिजातैः // सद्ध्प्_१.४७ // अहं चिमाश्चो बहुप्राणकोट्य इह स्थिताः पश्यिषु सर्वमेतत् / प्रपुष्पितं लोकमिमं सदेवकं जिनेन मुक्ता इयमेकरश्मिः // सद्ध्प्_१.४८ // अहो प्रभावः पुरुषर्षभस्य अहो ऽस्य ज्ञानं विपुलं अनास्रवम् / यस्यैकरश्मिः प्रसृताद्य लोके दर्शेति क्षेत्राण बहू सहस्रान् // सद्ध्प्_१.४९ // आश्चर्यप्राप्ताः स्म निमित्त दृष्ट्वा इममीदृशं चाद्भुतमप्रमेयम् / वदस्व मञ्जुस्वर एतमर्थं कौतूहलं ह्यपनय बुद्धपुत्र // सद्ध्प्_१.५० // चत्वारिमा पर्ष उदग्रचित्तास्त्वां चाभिवीक्षन्तिह मां च वीर / जनेहि हर्षं व्यपनेहि काङ्क्षां त्वं व्याकरोही सुगतस्य पुत्र // सद्ध्प्_१.५१ // किमर्थमेषः सुगतेन अद्य प्रभास एतादृशको विमुक्तः / अहो प्रभावः पुरुषर्षभस्य अहो ऽस्य ज्ञानं विपुलं विशुद्धम् // सद्ध्प्_१.५२ // यस्यैकरश्मी प्रसृता��्य लोके दर्शेति क्षेत्राण बहून् सहस्रान् / एतादृशो अर्थ अयं भविष्यति येनैष रश्मी विपुला प्रमुक्ता // सद्ध्प्_१.५३ // ये अग्रधर्मा सुगतेन स्पृष्टास्तद बोधिमण्डे पुरुषोत्तमेन / किं तेह निर्देक्ष्यति लोकनाथो अथ व्याकरिष्यत्ययु बोधिसत्त्वान् // सद्ध्प्_१.५४ // अनल्पकं कारणमेत्त भेष्यति यद्दर्शिताः क्षेत्रसहस्र नेके / सुचित्रचित्रा रतनोपशोभिता बुद्धाश्च दृश्यन्ति अनन्तचक्षुषः // सद्ध्प्_१.५५ // पृच्छेति मैत्रेयु जिनस्य पुत्र स्पृहेन्ति ते नरमरुयक्षराक्षसाः / चत्वारिमा पर्ष उदीक्षमाणा मञ्जुस्वरः किं न्विह व्याकरिष्यति // सद्ध्प्_१.५६ // अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वं तं च सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणमामन्त्रयते स्म - महाधर्मश्रवणसांकथ्यमिदं कुलपुत्रास्तथागतस्य कर्तुमभिप्रायः, महाधर्मवृष्ठयभिप्रवर्षणं च महाधर्मदुन्दुभिसंप्रवादनं च महाधर्मध्वजसमुच्छ्रयणं च महाधर्मोल्कासंप्रज्वालनं च महाधर्मशङ्खाभिप्रपूरणं च महाधर्मभेरीपराहणनं च महाधर्मनिर्देशं च अद्य कुलपुत्रास्तथागतस्य कर्तुमभिप्रायः यथा मम कुलपुत्राः प्रतिभाति, यथा च मया पूर्वकाणां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामिदमेवंरूपं पूर्वनिमित्तं दृष्टमभूत्, तेषामपि पूर्वकाणां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामेवं रश्मिप्रमोचनावभासो ऽभुत् तेनैवं प्रजानामि - महाधर्मश्रवणसांकथ्यं तथागतः कर्तुकामो महाधर्मश्रवणं श्रावयितुकामः, यथेदमेवंरूपं पूर्वनिमित्तं प्रादुष्कृतवान् तत्कस्य हेतोः? सर्वलोकविप्रत्यनीयकधर्मपर्यायं श्रावयितुकामस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः, यथेदमेवंरूपं महाप्रातिहार्यं रश्मिप्रमोचनावभासं च पूर्वनिमित्तमुपदर्शयति अनुस्मराम्यहं कुलपुत्रा अतीते ऽध्वनि असंख्येयैः कल्पैरसंख्येयतरैर्विपुलैरप्रमेयैरचिन्त्यैरपरिमितैरप्रमाणैस्ततःपरेण परतरं यदासीत् - तेन कालेन तेन समयेन चन्द्रसूर्यप्रदीपो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् स धर्मं देशयति स्म आदौ कल्याणं मध्ये कल्याणं पर्यवसाने कल्याणम् स्वर्थं सुव्यञ्जनं केवलं परिपूर्णं परिशुद्धं पर्यवदातं ब्रह्मचर्यं संप्रकाशयति स्म यदुत श्रावकाणां चतुरार्यसत्यसंप्रयुक्तं प्रतीत्यसमुत्पादप्रवृत्तं धर्मं देशयति स्म जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासानां समतिक्रमाय निर्वाणपर्यवसानम् बोधिसत्त्वानां च महासत्त्वानां च षट्पारमिताप्रतिसंयुक्तमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य सर्वज्ञज्ञानपर्यवसानं धर्मं देशयति स्म तस्य खलु पुनः कुलपुत्राः चन्द्रसूर्यप्रदीपस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परेण परतरं चन्द्रसूर्यप्रदीप एव नाम्ना तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि इति हि अजित एतेन परंपरोदाहारेण चन्द्रसूर्यप्रदीपनामकानां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामेकनामधेयानामकेकुलगोत्राणां यदिदं भरद्वाजसगोत्राणां विंशतितथागतसहस्राण्यभूवन् तत्र अजित तेषां विंशतितथागतसहस्राणां पूर्वकं तथागतमुपादाय यावत् पश्चिमकस्तथागतः, सो ऽपि चन्द्रसूर्यप्रदीपनामधेय एव तथागतो ऽभूदर्हन् सम्यक्संबुद्धो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् सो ऽपि धर्मं देशितवान् आदौ कल्याणं मध्ये कल्याणं पर्यवसाने कल्याणम् स्वर्थं सुव्यञ्जनं केवलं परिपूर्णं परिशुद्धं पर्यवदातं ब्रह्मचर्यं संप्रकाशितवान् यदुत श्रावकाणां चतुरार्यसत्यसंयुक्तं प्रतीत्यसमुत्पादप्रवृत्तं धर्मं देशितवान् जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासानां समतिक्रमाय निर्वाणपर्यवसानम् बोधिसत्त्वानां च महासत्त्वानां च षट्पारमिताप्रतिसंयुक्तमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य सर्वज्ञज्ञानपर्यवसानं धर्म देशितवान् तस्य खलु पुनरजित भगवतश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पूर्वं कुमारभूतस्यानभिनिष्क्रान्तगृहावासस्य अष्टौ पुत्रा अभूवन् तद्यथा - मतिश्च नाम राजकुमारो ऽभूत् सुमतिश्च नाम राजकुमारो ऽभूत् अनन्तमतिश्च नाम, रत्नमतिश्च नाम, विशेषमतिश्च नाम, विमतिसमुद्धाटी च नाम, घोषमतिश्च नाम, धर्ममतिश्च नाम राजकुमारो ऽभूत् तेषां खलु पुनरजित अष्टानां राजकुमाराणां तस्य भगवतश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्य तथागतस्यपुत्राणां विपुलर्द्धिरभूत् एकैकस्य चत्वारो महाद्वीपाः परिभोगो ऽभूत् तेष्वेव च राज्यं कारयामासुः ते तं भगवन्तमभिनिष्क्रान्तगृहावासं विदित्वा अनुत्तरां च सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धं श्रुत्वा सर्वराज्यपरिभोगानुत्सृज्य तं भगवन्तमनु प्रव्रजिताः सर्वे च अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंप्रस्थिता धर्मभाणकाश्चाभुवन् सदा च ब्रह्मचारिणो बहुबुद्धशतसहस्रावरोपितकुशलमूलाश्च ते राजकुमारा अभुवन् तेन खलु पुनरजित समयेन स भगवांश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो महानिर्देशं नाम धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं भाषित्वा तस्मिन्नेव क्षणलवमुहूर्ते तस्मिन्नेव पर्षत्संनिपाते तस्मिन्नेव महाधर्मासने पर्यङ्कमाभुज्य अनन्तनिर्देशप्रतिष्ठानं नाम समाधिं समापन्नो ऽभूदनिञ्जमानेन कायेन स्थितेन अनिञ्जमानेन चित्तेन समनन्तरसमापन्नस्य खलु पुनस्तस्य भगवतो मान्दारवमहामान्दारवाणां मञ्जूषकमहामञ्जूषकाणां च दिव्यानां पुष्पाणां महत्पुष्पवर्षमभिप्रावर्षत् तं भगवन्तं सपर्षदमभ्यवाकिरत्, सर्वावच्च तद् बुद्धक्षेत्रं षड्विकारं प्रकम्पितमभूत् चलितं संप्रचलितं वेधितं संप्रवेधितं क्षुभितं संप्रक्षुभितम् तेन खलु पुनरजित समयेन तेन कालेन ये तस्यां पर्षदि भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याः संनिपतिता अभूवन् संनिषण्णाः, राजानश्च मण्डलिनो बलचक्रवर्तिनश्चतुर्द्वीपकचक्रवर्तिनश्च, ते सर्वे सपरिवारास्तं भगवन्तं व्यवलोकयन्ति स्म आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता औद्बिल्यप्राप्ताः अथ खलु तस्यां वेलायां तस्य भगवतश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्य तथागतस्य भ्रूविवरान्तरादूर्णाकोशादेका रश्मिर्निश्चरिता सा पूर्वस्यां दिशि अष्टादशबुद्धक्षेत्रसहस्राणि प्रसृता तानि च बुद्धक्षेत्राणि सर्वाणि तस्या रश्मेः प्रभया सुपरिस्फुटानि संदृश्यन्ते स्म, तद्यथापि नाम अजित एतर्ह्येतानि बुद्धक्षेत्राणि संदृश्यन्ते तेन खलु पुनरजित समयेन तस्य भगवतो विंशतिबोधिसत्त्वकोट्यः समनुबद्धा अभुवन् ये तस्यां पर्षदि धर्मश्रवणिकाः, ते आश्चर्यप्राप्ता अभूवन् अद्भुतप्राप्ता औद्बिल्यप्राप्ताः कौतूहलसमुत्पन्ना एतेन महारश्म्यवभासेनावभासितं लोकं दृष्ट्वा तेन खलु पुनरजित समयेन तस्य भगवतः शासने वरप्रभो नाम बोधिसत्त्वो ऽभूत् तस्याष्टौ शतान्यन्तेवासिनामभूवन् स च भगवांस्ततः समाधेर्व्युत्थाय तं वरप्रभं बोधिसत्त्वमारभ्य सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं संप्रकाशयामास यावत् परिपूर्णान् षष्ट्यन्तरकल्पान् भाषितवान् एकासने निषण्णो ऽसंप्रवेधमानेन कायेन अनिञ्जमानेन चित्तेन सा च सर्वावती पर्षदेकासने निषण्णा तान् षष्ट्यन्तरकल्पांस्तस्य भगवतो ऽन्तिकाद्धर्मं शृणोति स्म न च तस्यां पर्षदि एकसत्त्वस्यापि कायक्लमथो ऽभूत्, न च चित्तक्लमथः अथ स भगवांश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः षष्टयन्तरकल्पानामत्ययात् तं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं निर्दिश्य तस्मिन्नेव क्षणलवमुहूर्ते परिनिर्वाणमारोचितवान् सदेवकस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरायाः पुरस्तात् - अद्य भिक्षवो ऽस्यामेव रात्र्यां मध्यमे यामे तथागतो ऽनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वास्यतीति अथ खल्वजित स भगवांश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः श्रीगर्भं नाम बोधिसत्त्वं महासत्त्वमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ व्याकृत्य तां सर्वावतीं पर्षदमामन्त्रयते स्म - अयं भिक्षवः श्रीगर्भो बोधिसत्त्वो ममानन्तरमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते विमलनेत्रो नाम तथोगतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भविष्यति अथ खल्वजित स भगवांश्चन्द्रसूर्यप्रदीपस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तस्यामेव रात्र्यां मध्यमे यामे ऽनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वृतः तं च सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं स वरप्रभो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो धारितवान् अशीतिं चान्तरकल्पांस्तस्य भगवतः परिनिर्वृतस्य शासनं स वरप्रभो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो धारितवान् संप्रकाशितवान् तत्र अजित ये तस्य भगवतो ऽष्टौ पुत्रा अभूवन्, मतिप्रमुखाः, ते तस्यैव वरप्रभस्य बोधिसत्त्वस्यान्तेवासिनो ऽभूवन् ते तेनैव परिपाचिता अभूवन्ननुत्तरायां सम्यक्संबोधौ तैश्च ततः पश्चाद्बहूनि बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणि दृष्टानि सत्कृतानि च सर्वे च ते ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धाः पश्चिमकश्च तेषां दीपंकरो ऽभूत्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः तेषां च अष्टानामन्तेवासिशतानामेको बोधिसत्त्वो ऽधिमात्रं लाभगुरुको ऽभूत् सत्कारगुरुको ज्ञ���तगुरुको यशस्कामः तस्योद्दिष्टोद्दिष्टानि पदव्यञ्जनान्यन्तर्धीयन्ते न संतिष्ठन्ते स्म तस्य यशस्काम इत्येव संज्ञाभूत् तेनापि तेन कुशलमूलेन बहूनि बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राण्यारागितान्यभूवन् आरागयित्वा च सत्कृतानि गुरुकृतानि मानितानि पूजितान्यर्चितान्यपचायितानि स्यात्खलु पुनस्ते अजित काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन वरप्रभो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूद्धर्मभाणकः न खलु पुनरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अहं स तेन कालेन तेन समयेन वरप्रभो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूद्धर्मभाणकः यश्चासौ यशस्कामो नाम बोधिसत्त्वो ऽभूत् कौसीद्यप्राप्तः, त्वमेव अजित स तेन कालेन तेन समयेन यशस्कामो नाम बोधिसत्त्वो ऽभूत् कौसीद्यप्राप्तः इति हि अजित अहमनेन पर्यायेणेदं भगवतः पूर्वनिमित्तं दृष्ट्वा एवंरूपां रश्मिमुत्सृष्टामेवं परिमीमांसे, यथा भगवानपि तं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं भाषितुकामः अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूत एतमेवार्थं भूयस्या मात्रया प्रदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अतीतमध्वानमनुस्मरामि अचिन्तिये अपरिमितस्मि कल्पे / यदा जिनो आसि प्रजान उत्तमश्चन्द्रस्य सूर्यस्य प्रदीप नाम // सद्ध्प्_१.५७ // सद्धर्म देशेति प्रजान नायको विनेति सत्त्वान अनन्तकोट्यः / समादपेती बहुबोधिसत्त्वानचिन्तियानुत्तमि बुद्धज्ञाने // सद्ध्प्_१.५८ // ये चाष्ट पुत्रास्तद तस्य आसन् कुमारभूतस्य विनायकस्य / दृष्ट्वा च तं प्रव्रजितं महामुनिं जहित्व कामांल्लघु सर्वि प्राव्रजन् // सद्ध्प्_१.५९ // धर्मं च सो भाषति लोकनाथो अनन्तनिर्देशवरं ति सूत्रम् / नामेव वैपुल्यमिदं प्रवुच्यति प्रकाशयी प्राणिसहस्रकोटिनाम् // सद्ध्प्_१.६० // समनन्तरं भाषिय सो विनायकः पर्यङ्क बन्धित्व क्षणस्मि तस्मिन् / अनन्तनिर्देशवरं समाधिं धर्मासनस्थो मुनिश्रेष्ठ ध्यायी // सद्ध्प्_१.६१ // दिव्यं च मान्दारववर्षमासीदघट्टिता दुन्दुभयश्च नेदुः / देवाश्च यक्षाश्च स्थितान्तरीक्षे कुर्वन्ति पूजां द्विपदोत्तमस्य // सद्ध्प्_१.६२ // सर्वं च क्षेत्रं प्रचचाल तत्क्षणम् आश्चर्यमत्यद्भुतमासि तत्र / रश्मिं च एकां प्रमुमोच नायको भ्रुवान्तरात्तामतिदर्शनीयाम् // सद्ध��प्_१.६३ // पूर्वां च गत्वा दिश सा हि रश्मिरष्टादशक्षेत्रसहस्र पूर्णा / प्रभासयं भ्राजति सर्वलोकं दर्शेति सत्त्वान च्युतोपपादम् // सद्ध्प्_१.६४ // रत्नामया क्षेत्र तथात्र केचिद्वैडूर्यनिर्भास तथैव केचित् / दृश्यन्ति चित्रा अतिदर्शनीया रश्मिप्रभासेन विनायकस्य // सद्ध्प्_१.६५ // देवा मनुष्यास्तथ नाग यक्षा गन्धर्व तत्राप्सरकिन्नराश्च / ये चाभियुक्ताः सुगतस्य पूजया दृश्यन्ति पूजेन्ति च लोकधातुषु // सद्ध्प्_१.६६ // बुद्धाश्च दृश्यन्ति स्वयं स्वयंभुवः सुवर्णयूपा इव दर्शनीयाः / वैडूर्यमध्ये च सुवर्णबिम्बं पर्षाय मध्ये प्रवदन्ति धर्मम् // सद्ध्प्_१.६७ // तहि श्रावकाणां गणना न विद्यते ते चाप्रमाणाः सुगतस्य श्रावकाः / एकैकक्षेत्रस्मि विनायकानां रश्मिप्रभा दर्शयते हि सर्वान् // सद्ध्प्_१.६८ // वीर्यैरुपेताश्च अखण्डशीला अच्छिद्रशीला मणिरत्नसादृशाः / दृश्यन्ति पुत्रा नरनायकानां विहरन्ति ये पर्वतकन्दरेषु // सद्ध्प्_१.६९ // सर्वस्वदानानि परित्यजन्तः क्षान्तीबला ध्यानरताश्च धीराः / बहुबोधिसत्त्वा यथ गङ्गवालिकाः सर्वे ऽपि दृश्यन्ति तया हि रश्म्या // सद्ध्प्_१.७० // अनिञ्जमानाश्च अवेधमानाः क्षान्तौ स्थिता ध्यानरताः समाहिताः / दृश्यन्ति पुत्राः सुगतस्य औरसा ध्यानेन ते प्रस्थित अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१.७१ // भूतं पदं शान्तमनास्रवं च प्रजानमानाश्च प्रकाशयन्ति / देशेन्ति धर्मं बहुलोकधातुषु सुगतानुभावादियमीदृशी क्रिया // सद्ध्प्_१.७२ // दृष्ट्वा च ता पर्ष चतस्र तायिनश्चन्द्रार्कदीपस्य इमं प्रभावम् / हर्षस्थिताः सर्वि भवित्व तत्क्षणमन्योन्य पृच्छन्ति कथं नु एतत् // सद्ध्प्_१.७३ // अचिराच्च सो नरमरुयक्षपूजितः समाधितो व्युत्थित लोकनायकः / वरप्रभं पुत्र तदाध्यभाषत यो बोधिसत्त्वो विदु धर्मभाणकः // सद्ध्प्_१.७४ // लोकस्य चक्षुश्च गतिश्च त्वं विदुर्वैश्वासिको धर्मधरश्च मह्यम् / त्वं ह्यत्र साक्षी मम धर्मकोशे यथाहु भाषिष्यि हिताय प्राणिनाम् // सद्ध्प्_१.७५ // संस्थापयित्वा बहुबोधिसत्त्वान् हर्षित्व संवर्णिय संस्तवित्वा / प्रभाषते तज्जिन अग्रधर्मान् परिपूर्ण सो अन्तरकल्प षष्टिम् // सद्ध्प्_१.७६ // यं चैव सो भाषति लोकनाथो एकासनस्थः प्रवराग्रधर्मम् / तं सर्वमाधारयि सो जिनात्मजो वरप्रभो यो अभु धर्मभाणकः // सद्ध्प्_१.७७ // सो चो जिनो भाषिय अग्रध��्मं प्रहर्षयित्वा जनतामनेकाम् / तस्मिंश्च दिवसे वदते स नायकः पुरतो हि लोकस्य सदेवकस्य // सद्ध्प्_१.७८ // प्रकाशिता मे इय धर्मनेत्री आचक्षितो धर्मस्वभाव यादृअशः / निर्वाणकालो मम अद्य भिक्षवो रात्रीय यामस्मिह मध्यमस्मिन् // सद्ध्प्_१.७९ // भवथाप्रमत्ता अधिमुक्तिसारा अभियुज्यथा मह्य इमस्मि शासने / सुदुर्लभा भोन्ति जिना महर्षयः कल्पान कोटीनयुतान अत्ययात् // सद्ध्प्_१.८० // संतापजाता बहुबुद्धपुत्रा दुःखेन चोग्रेण समर्पिताभवन् / श्रुत्वान घोषं द्विपदोत्तमस्य निर्वाणशब्दं अतिक्षिप्रमेतत् // सद्ध्प्_१.८१ // आश्वासयित्वा च नरेन्द्रराजा ताः प्राणकोट्यो बहवो अचिन्तियाः / मा भायथा भिक्षव निर्वृते मयि भविष्यथ बुद्ध ममोत्तरेण // सद्ध्प्_१.८२ // श्रीगर्भ एषो विदु बोधिसत्त्वो गतिं गतो ज्ञानि अनास्रवस्मिन् / स्पृशिष्यते उत्तममग्रबोधिं विमलाग्रनेत्रो ति जिनो भविष्यति // सद्ध्प्_१.८३ // तामेव रात्रिं तद यामि मध्यमे परिनिर्वृतो हेतुक्षये व दीपः / शरीर वैस्तारिकु तस्य चाभूत् स्तूपान कोटीनयुता अनन्तका // सद्ध्प्_१.८४ // भिक्षुश्च तत्रा तथ भिक्षुणीयो ये प्रस्थिता उत्तममग्रबोधिम् / अनल्पकास्ते यथ गङ्गबालिका अभियुक्त तस्यो सुगतस्य शासने // सद्ध्प्_१.८५ // यश्चापि भिक्षुस्तद धर्मभाणको वरप्रभो येन स धर्म धारितः / अशीति सो अन्तरकल्प पूर्णां तहि शासने भाषति अग्रधर्मान् // सद्ध्प्_१.८६ // अष्टाशतं तस्य अभूषि शिष्याः परिपाचिता ये तद तेन सर्वे / दृष्टा च तेभिर्बहुबुद्धकोट्यः सत्कारु तेषां च कृतो महर्षिणाम् // सद्ध्प्_१.८७ // चर्यां चरित्वा तद आनुलोमिकीं बुद्धा अभूवन् बहुलोकधातुषु परस्परं ते च अनन्तरेण अन्योन्य व्याकर्षु तदाग्रबोधये // सद्ध्प्_१.८८ // तेषां च बुद्धान परंपरेण दीपंकरः पश्चिमको अभूषि / देवातिदेवो ऋषिसंघपूजितो विनीतवान् प्राणिसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_१.८९ // यश्चासि तस्यो सुगतात्मजस्य वरप्रभस्यो तद धर्म भाषतः / शिष्यः कुसीदश्च स लोलुपात्मा लाभं च ज्ञानं च गवेषमाणः // सद्ध्प्_१.९० // यशोर्थिकश्चाप्यतिमात्र आसीत् कुलाकुलं च प्रतिपन्नमासीत् / उद्देश स्वाध्यायु तथास्य सर्वो न तिष्ठते भाषितु तस्मि काले // सद्ध्प्_१.९१ // नामं च तस्यो इममेवमासीद् यशकामनाम्ना दिशतासु विश्रुतः / स चापि तेनाकुशलेन कर्मणा कल्माषभूतेनभिसंस्कृतेन // सद्ध्प्_१.९२ // आराग��ी बुद्धसहस्रकोट्यः पूजां च तेषां विपुलामकार्षीत् / चीर्णा च चर्या वर आनुलोमिकी दृष्टश्च बुद्धो अयु शाक्यसिंहः // सद्ध्प्_१.९३ // अयं च सो पश्चिमको भविष्यति अनुत्तरां लप्स्यति चाग्रबोधिम् / मैत्रेयगोत्रो भगवान् भविष्यति विनेष्यति प्राणसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_१.९४ // कौसीद्यप्राप्तस्तद यो बभूव परिनिर्वृतस्य सुगतस्य शासने / त्वमेव सो तादृशको बभूव अहं च आसीत्तद धर्मभाणकः // सद्ध्प्_१.९५ // इमेन हं कारणहेतुनाद्य दृष्ट्वा निमित्तं इदमेवरूपम् / ज्ञानस्य तस्य प्रथितं निमित्तं प्रथमं मया तत्र वदामि दृष्टम् // सद्ध्प्_१.९६ // ध्रुवं जिनेन्द्रो ऽपि समन्तचक्षुः शाक्याधिराजः परमार्थदर्शी / तमेव यं इच्छति भाषणाय पर्यायमग्रं तदद्यो मया श्रुतः // सद्ध्प्_१.९७ // तदेव परिपूर्ण निमित्तमद्य उपायकौशल्य विनायकानाम् / संस्थापनं कुर्वति शाक्यसिंहो भाषिष्यते धर्मस्वभावमुद्राम् // सद्ध्प्_१.९८ // प्रयता सुचित्ता भवथा कृताञ्जली भाषिष्यते लोकहितानुकम्पी / वर्षिष्यते धर्ममनन्तवर्षं तर्पिष्यते ये स्थित बोधिहेतोः // सद्ध्प्_१.९९ // येषां च संदेहगतीह काचिद् ये संशया या विचिकित्स काचित् / व्यपनेष्यते ता विदुरात्मजानां ये बोधिसत्त्वा इह बोधिप्रस्थिताः // सद्ध्प्_१.१०० // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धमपर्याये निदानपरिवर्तो नाम प्रथमः १"
+saddhp_2,"upāyakauśalyaparivartaḥ atha khalu bhagavān smṛtimān saṃprajānaṃstataḥ samādhervyutthitaḥ vyutthāya āyuṣmantaṃ śāriputramāmantrayate sma - gambhīraṃ śāriputra durdṛśaṃ duranubodhaṃ buddhajñānaṃ tathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ pratibuddham, durvijñeyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhaiḥ tatkasya hetoḥ? bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāvino hi śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasracīrṇacaritāvino 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau dūrānugatāḥ kṛtavīryā āścaryādbhutadharmasamanvāgatā durvijñeyadharmasamanvāgatā durvijñeyadharmānujñātāvinaḥ durvijñeyaṃ śāriputra saṃdhābhāṣyaṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānām tatkasya hetoḥ? svapratyayān dharmān prakāśayanti vividhopāyakauśalyajñānadarśanahetukāraṇanirdeśanārambaṇaniruktiprajñaptibhistairupāyakauśalyaistasmiṃstasmiṃllagnān sattvān pramocayitum mahopāyakauśalyajñānadarśanaparamapāramitāprāptāḥ śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ asaṅgāpratihatajñānadarśanabalavaiśāradyāveṇikendriyabalabodhyaṅgadhyānavimokṣasamādhisamāpattyadbhutadharmasamanvāgatā vividhadharmasaṃprakāśakāḥ mahāścaryādbhutaprāptāḥ śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ alaṃ śāriputra etāvadeva bhāṣituṃ bhavatu - paramāścaryaprāptāḥ śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ tathāgata eva śāriputra tathāgatasya dharmān deśayet, yān dharmāṃstathāgato jānāti sarvadharmānapi śāriputra tathāgata eva deśayati sarvadharmānapi tathāgata eva jānāti, ye ca te dharmāḥ, yathā ca te dharmāḥ, yādṛśāśca te dharmāḥ, yallakṣaṇāśca te dharmāḥ, yatsvabhāvāśca te dharmāḥ, ye ca yathā ca yādṛśāśca yallakṣaṇāśca yatsvabhāvāśca te dharmā iti teṣu dharmeṣu tathāgata eva pratyakṣo 'parokṣaḥ atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - aprameyā mahāvīrā loke samarumānuṣe / na śakyaṃ sarvaśo jñātuṃ sarvasattvairvināyakāḥ // saddhp_2.1 // balā vimokṣā ye teṣāṃ vaiśāradyāśca yādṛśāḥ / yādṛśā buddhadharmāśca na śakyaṃ jñātu kenacit // saddhp_2.2 // pūrve niṣevitā caryā buddhakoṭīna antike / gambhīrā caiva sūkṣmā ca durvijñeyā sudurdṛśā // saddhp_2.3 // tasyāṃ cīrṇāya caryāyāṃ kalpakoṭyo acintiyā / phalaṃ me bodhimaṇḍasmin dṛṣṭaṃ yādṛśakaṃ hi tat // saddhp_2.4 // ahaṃ ca tatprajānāmi ye cānye lokanāyakāḥ / yathā yad yādṛśaṃ cāpi lakṣaṇaṃ cāsya yādṛśam // saddhp_2.5 // na taddarśayituṃ śakyaṃ vyāhāro 'sya na vidyate / nāpyasau tādṛśaḥ kaścit sattvo lokasmi vidyate // saddhp_2.6 // yasya taṃ deśayeddharma deśitaṃ cāpi jāniyāt / anyatra bodhisattvebhyo adhimuktīya ye sthitāḥ // saddhp_2.7 // ye cāpi te lokavidusya śrāvakāḥ kṛtādhikārāḥ sugatānuvarṇitāḥ / kṣīṇāsravā antimadehadhāriṇo na teṣa viṣayo 'sti jināna jñāne // saddhp_2.8 // sa caiva sarvā iya lokadhātu pūrṇā bhavecchārisutopamānām / ekībhavitvāna vicintayeyuḥ sugatasya jñānaṃ na hi śakya jānitum // saddhp_2.9 // saceha tvaṃ sādṛśakehi paṇḍitaiḥ pūrṇā bhaveyurdaśā pi ddiśāyo / ye cāpi mahyaṃ imi śrāvakānye teṣāṃ pi pūrṇā bhavi evameva // saddhp_2.10 // ekībhavitvāna ca te 'dya sarve vicintayeyuḥ sugatasya jñānam / na śakta sarve sahitā pi jñātuṃ yathāprameyaṃ mama buddhajñānam // saddhp_2.11 // pratyekabuddhāna anāsravāṇāṃ tīkṣṇendriyāṇāntimadehadhāriṇām / diśo daśaḥ sarva bhaveyuḥ pūrṇā yathā naḍānāṃ vanaveṇunāṃ vā // saddhp_2.12 // eko bhavitvāna vicintayeyurmamāgradharmāṇa pradeśamātram / kalpāna koṭīnayutānanantānna tasya bhūtaṃ parijāni artham // saddhp_2.13 // navayānasaṃprasthita bodhisattvāḥ kṛtādhikārā bahubuddhakoṭiṣu / suviniścitārthā bahudharmabhāṇakāsteṣāṃ pi pūrṇā daśimā diśo bhavet // saddhp_2.14 // naḍāna veṇūna va nityakālamacchidrapūrṇo bhavi sarvalokaḥ / ekībhavitvāna vicintayeyuryo dharma sākṣāt sugatena dṛṣṭaḥ // saddhp_2.15 // anucintayitvā bahukalpakoṭyo gaṅgā yathā vālika aprameyāḥ / ananyacittāḥ sukhumāya prajñayā teṣāṃ pi cāsmin viṣayo na vidyate // saddhp_2.16 // avivartikā ye bhavi bodhisattvā analpakā yathariva gaṅgavālikāḥ / ananyacittāśca vicintayeyusteṣāṃ pi cāsmin viṣayo na vidyate // saddhp_2.17 // gambhīra dharmā sukhumā pi buddhā atarkikāḥ sarvi anāsravāśca / ahaṃ ca jānāmiha yādṛśā hi te te vā jinā loki daśaddiśāsu // saddhp_2.18 // yaṃ śāriputro sugataḥ prabhāṣate adhimuktisaṃpanna bhavāhi tatra / ananyathāvādi jino maharṣī cireṇa pī bhāṣati uttamārtham // saddhp_2.19 // āmantrayāmī imi sarvaśrāvakān pratyekabodhāya ca ye 'bhiprasthitāḥ / saṃsthāpitā ye maya nirvṛtīya saṃmokṣitā duḥkhaparaṃparātaḥ // saddhp_2.20 // upāyakauśalya mametadagraṃ bhāṣāmi dharmaṃ bahu yena loke / tahiṃ tahiṃ lagna pramocayāmi trīṇī ca yānānyupadarśayāmi // saddhp_2.21 // atha khalu ye tatra parṣatsaṃnipāte mahāśrāvakā ājñātakauṇḍinyapramukhā arhantaḥ kṣīṇāsravā dvādaśa vaśībhūtaśatāni ye cānye śrāvakayānikā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā ye ca pratyekabuddhayānasaṃprasthitāḥ, teṣāṃ sarveṣāmetadabhavat - ko nu hetuḥ kiṃ kāraṇaṃ yad bhagavānadhimātramupāyakauśalyaṃ tathāgatānāṃ saṃvarṇayati? gambhīraścāyaṃ mayā dharmo 'bhisaṃbuddha iti saṃvarṇayati? durvijñeyaśca sarvaśrāvakapratyekabuddhairiti saṃvarṇayati? yathā tāvad bhagavatā ekaiva vimuktirākhyātā, vayamapi buddhadharmāṇāṃ lābhino nirvāṇaprāptāḥ asya ca vayaṃ bhagavato bhāṣitasyārtha na jānīmaḥ atha khalvāyuṣmān śāriputrastāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ vicikitsākathaṃkathāṃ viditvā cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya ātmanā ca dharmasaṃśayaprāptastasyāṃ velāyāṃ bhagavantametadavocat - ko bhagavan hetuḥ, kaḥ pratyayo yad bhagavānadhimātraṃ punaḥ punastathāgatānāmupāyakauśalyajñānadarśanadharmadeśanāṃ saṃvarṇayati - gambhīraśca me dharmo 'bhisaṃbuddha iti durvijñeyaṃ ca saṃghābhāṣyamiti punaḥ punaḥ saṃvarṇayati na ca me bhagavato 'ntikādevaṃrūpo dharmaparyāyaḥ śrutapūrvaḥ imāśca bhagavaṃścatasraḥ parṣado vicikitsākathaṃkathāprāptāḥ tatsādhu bhagavānnirdiśatu yatsaṃghāya tathāgato gambhīrasya tathāgatadharmasya punaḥ punaḥ saṃvarṇanāṃ karoti atha khalvāyuṣmān śāriputrastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - cirasyādya narāditya īdṛśīṃ kurute kathām / balā vimokṣā dhyānāśca aprameyā mi sparśitāḥ // saddhp_2.22 // bodhimaṇḍaṃ ca kīrtesi pṛcchakaste na vidyate / saṃdhābhāṣyaṃ ca kīrtesi na ca tvāṃ kaści pṛcchati // saddhp_2.23 // apṛcchito vyāharasi caryāṃ varṇesi cātmanaḥ / jñānādhigama kīrtesi gambhīraṃ ca prabhāṣase // saddhp_2.24 // adyeme saṃśayaprāptā vaśībhūtā anāsravāḥ / nirvāṇaṃ prasthitā ye ca kimetad bhāṣate jinaḥ // saddhp_2.25 // pratyekabodhiṃ prārthentā bhikṣuṇyo bhikṣavastathā / devā nāgāśca yakṣāśca gandharvāśca mahoragāḥ // saddhp_2.26 // samālapanto anyonyaṃ prekṣante dvipadottamam / kathaṃkathī vicintentā vyākuruṣva mahāmune // saddhp_2.27 // yāvantaḥ śrāvakāḥ santi sugatasyeha sarvaśaḥ / ahamatra pāramīprāpto nirdiṣṭaḥ paramarṣiṇā // saddhp_2.28 // mamāpi saṃśayo hyatra svake sthāne narottama / kiṃ niṣṭhā mama nirvāṇe atha caryā mi darśitā // saddhp_2.29 // pramuñca ghoṣaṃ varadundubhisvarā udāharasvā yatha eṣa dharmaḥ / ime sthitā putra jinasya aurasā vyavalokayantaśca kṛtāñjalī jinam // saddhp_2.30 // devāśca nāgāśca sayakṣarākṣasāḥ koṭīsahasrā yatha gaṅgavālikāḥ / ye cāpi prārthenti samagrabodhiṃ sahasraśītiḥ paripūrṇa ye sthitāḥ // saddhp_2.31 // rājāna ye mahipati cakravartino ye āgatāḥ kṣetrasahasrakoṭibhiḥ / kṛtāñjalī sarvi sagauravāḥ sthitāḥ kathaṃ nu caryāṃ paripūrayema // saddhp_2.32 // evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - alaṃ śāriputra kimanenārthena bhāṣitena? tatkasya hetoḥ? utrasiṣyati śāriputra ayaṃ sadevako loko 'sminnarthe vyākriyamāṇe dvaitīyakamapyāyuṣmān śāriputro bhagavantamadhyeṣate sma - bhāṣatāṃ bhagavān, bhāṣatāṃ sugata etamevārtham tatkasya hetoḥ? santi bhagavaṃstasyāṃ parṣadi bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi pūrvabuddhadarśāvīni prajñāvanti, yāni bhagavato bhāṣitaṃ śraddhāsyanti pratīyiṣyanti udgrahīṣyanti atha khalvāyuṣmān śāriputro bhagavantamanayā gāthayādhyabhāṣata - vispaṣṭu bhāṣasva jināna uttamā santīha parṣāya sahasra prāṇinām / śrāddhāḥ prasannāḥ sugate sagauravā jñāsyanti ye dharmamudāhṛtaṃ te // saddhp_2.33 // atha khalu bhagavān dvaitīyakamapyāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - alaṃ śāriputra anenārthena prakāśitena utrasiṣyati śāriputra ayaṃ sadevako loko 'sminnarthe vyākriyamāṇe abhimānaprāptāśca bhikṣavo mahāprapātaṃ prapatiṣyanti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata - alaṃ hi dharmeṇiha bhāṣitena sūkṣmaṃ idaṃ jñānamatarkikaṃ ca / abhimānaprāptā bahu santi bālā nirdiṣṭadharmasmi kṣipe ajānakāḥ // saddhp_2.34 // traitīyakamapyāyuṣmān śāriputro bhagavantamadhyeṣate sma - bhāṣatāṃ bhagavān, bhāṣatāṃ sugata etamevārtham mādṛśānāṃ bhagavanniha parṣadi bahūni prāṇiśatāni saṃvidyante, anyāni ca bhagavan bahūni prāṇiśatāni bahūni prāṇisahasrāṇi bahūni prāṇiśatasahasrāṇi bahūni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi, yāni bhagavatā pūrvabhaveṣu paripācitāni, tāni bhagavato bhāṣitaṃ śraddhāsyanti pratīyiṣyanti udgahīṣyanti teṣāṃ tadbhabhaviṣyati dīrgharātramarthāya hitāya sukhāyeti atha khalvāyuṣmān śāriputrastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - bhāṣasva dharmaṃ dvipadānamuttamā ahaṃ tvāmadhyeṣami jyeṣṭhaputraḥ / santīha prāṇīna sahasrakoṭayo ye śraddadhāsyanti te dharma bhāṣitam // saddhp_2.35 // ye ca tvayā pūrvabhaveṣu nityaṃ paripācitāḥ sattva sudīrgharātram / kṛtāñjalī te pi sthitātra sarve ye śraddadhāsyanti tavaita dharmam // saddhp_2.36 // asmādṛśā dvādaśime śatāśca ye cāpi te prasthita agrabodhaye / tān paśyamānaḥ sugataḥ prabhāṣatāṃ teṣāṃ ca harṣaṃ paramaṃ janetu // saddhp_2.37 // atha khalu bhagavāṃstraitīyakamapyāyuṣmataḥ śāriputrasyādhyeṣaṇāṃ viditvā āyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - yadidānīṃ tvaṃ śāriputra yāvatraitīyakamapi tathāgatamadhyeṣase evamadhyeṣamāṇaṃ tvāṃ śāriputra kiṃ vakṣyāmi ? tena hi śāriputra śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru bhāṣiṣye 'haṃ te samanantarabhāṣitā ceyaṃ bhagavatā vāk, atha khalu tataḥ parṣada ābhimānikānāṃ bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāmupāsakānāmupāsikānāṃ pañcamātrāṇi sahasrāṇyutthāya āsanebhyo bhagavataḥ pādau śirasābhivanditvā tataḥ parṣado 'pakrāmanti sma, yathāpīdamabhimānākuśalamūlena aprāpte prāptasaṃjñino 'nadhigate 'dhigatasaṃjñinaḥ te ātmānaṃ savraṇaṃ jñātvā tataḥ parṣado 'pakrāntāḥ bhagavāṃśca tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayati sma atha khalu bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputramāmantrayate sma - nippalāvā me śāriputra parṣat apagataphalguḥ śraddhāsāre pratiṣṭhitā sādhu śāriputra eteṣāmābhimānikānāmato 'pakramaṇam tena hi śāriputra bhāṣiṣye etamartham sādhu bhagavannityāyuṣmān śāriputro bhagavataḥ pratyaśrauṣīt bhagavānetadavocat - kadācit karhicicchāriputra tathāgata evaṃrūpāṃ dharmadeśanāṃ kathayati tadyathāpi nāma śāriputra udumbarapuṣpaṃ kadācit karhicit saṃdṛśyate, evameva śāriputra tathāgato 'pi kadācit karhicit evaṃrūpāṃ dharmadeśanāṃ kathayati śraddadhata me śāriputra, bhūtavādyahamasmi, tathāvādyahamasmi, ananyathāvādyahamasmi durbodhyaṃ śāriputra tathāgatasya saṃdhābhāṣyam tatkasya hetoḥ? nānāniruktinirdeśābhilāpanirdeśanairmayā śāriputra vividhairupāyakauśalyaśatasahasrairdharmaḥ saṃprakāśitaḥ atarko 'tarkāvacarastathāgatavijñeyaḥ śāriputra saddharmaḥ tatkasya hetoḥ? ekakṛtyena śāriputra ekakaraṇīyena tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate mahākṛtyena mahākaraṇīyena katamaṃ ca śāriputra tathāgatasya ekakṛtyamekakaraṇīyaṃ mahākṛtyaṃ mahākaraṇīyaṃ yena kṛtyena tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate? yadidaṃ tathāgatajñānadarśanasamādāpanahetunimittaṃ sattvānāṃ tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate tathāgatajñānadarśanasaṃdarśanahetunimittaṃ sattvānāṃ tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate tathāgatajñānadarśanāvatāraṇahetunimittaṃ sattvānāṃ tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate tathāgatajñānapratibodhanahetunimittaṃ sattvānāṃ tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraṇahetunimittaṃ sattvānāṃ tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate idaṃ tacchāriputra tathāgatasya ekakṛtyamekakaraṇīyaṃ mahākṛtyaṃ mahākaraṇīyamekaprayojanaṃ loke prādurbhāvāya iti hi śāriputra yattathāgatasya ekakṛtyamekakaraṇīyaṃ mahākṛtyaṃ mahākaraṇīyam, tattathāgataḥ karoti tatkasya hetoḥ? tathāgatajñānadarśanasamādāpaka evāhaṃ śāriputra, tathāgatajñānadarśanasaṃdarśaka evāhaṃ śāriputra, tathāgatajñānadarśanāvatāraka evāhaṃ śāriputra, tathāgatajñānadarśanapratibodhaka evāhaṃ śāriputra, tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraka evāhaṃ śāriputra ekamevāhaṃ śāriputra yānamārabhya sattvānāṃ dharma deśayāmi yadidaṃ buddhayānam na kiṃcicchāriputra dvitīyaṃ vā tṛtīyaṃ vā yānaṃ saṃvidyate sarvatraiṣā śāriputra dharmatā daśadigloke tatkasya hetoḥ? ye 'pi tu śāriputra atīta 'dhvanyabhūvan daśasu dikṣvaprameyeṣvasaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca ye nānābhinirhāranirdeśavividhahetukāraṇanidarśanārambaṇaniruktyupāyakauśalyairnānādhimuktānāṃ sattvānāṃ nānādhātvāśayānāmāśayaṃ viditvā dharmaṃ deśitavantaḥ te 'pi sarve śāriputra buddhā bhagavanta ekameva yānamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśitavantaḥ, yadidaṃ buddhayānaṃ sarvajñatāparyavasānam, yadidaṃ tathāgatajñānadarśanasamādāpanameva sattvānāṃ tathāgatajñānadarśanasaṃdarśanameva tathāgatajñānadarśanāvatāraṇameva tathāgatajñānadarśanapratibodhanameva tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraṇameva sattvānāṃ dharmaṃ deśitavantaḥ yairapi śāriputra sattvaisteṣāmatītānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantikāt saddharmaḥ śrutaḥ, te 'pi sarve 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino 'bhūvan ye 'pi te śāriputra anāgate 'dhvani bhaviṣyanti daśasu dikṣvaprameyeṣvasaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca, ye ca nānābhirnihāranirdeśavividhahetukāraṇanidarśanārambaṇaniruktyupāyakauśalyairnānādhimuktānāṃ sattvānāṃ nānādhātvāśayānāmāśayaṃ viditvā dharmaṃ deśayiṣyanti, te 'pi sarve śāriputra buddhā bhagavanta ekameva yānamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayiṣyanti yadidaṃ buddhayānaṃ sarvajñatāparyavasānam, yadidaṃ tathāgatajñānadarśanasamādāpanameva sattvānāṃ tathāgatajñānadarśanasaṃdarśanameva tathāgatajñānadarśanāvatāraṇameva tathāgatajñānadarśanapratibodhanameva tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraṇameva sattvānāṃ dharmaṃ deśayiṣyanti ye 'pi te śāriputra sattvāsteṣāmanāgatānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantikāt taṃ dharmaṃ śroṣyanti, te 'pi sarve 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino bhaviṣyanti ye 'pi te śāriputra etarhi pratyutpanne 'dhvani daśasu dikṣvaprameyeṣvasaṃkhyeyeṣu lokadhātuṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāstiṣṭhanti ghriyante yāpayanti, dharmaṃ ca deśayanti bahujanahitāya bahujanahitāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca, ye nānābhinirhāranirdeśavividhahetukāraṇanidarśanārambaṇaniruktyupāyakauśalyairnānādhimuktānāṃ sattvānāṃ nānādhātvāśayānāmāśayaṃ viditvā dharmaṃ deśayanti, te 'pi sarve śāriputra buddhā bhagavanta ekameva yānamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti yadidaṃ buddhayānaṃ sarvajñatāparyavasānam, yadidaṃ tathāgatajñānadarśanasamādāpanameva sattvānāṃ tathāgatajñānadarśanasaṃdarśanameva tathāgatajñānadarśanāvatāraṇameva tathāgatajñānadarśanapratibodhanameva tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraṇameva sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti ye 'pi te śāriputra sattvāsteṣāṃ pratyutpannānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantikāt taṃ dharmaṃ śṛṇvanti, te 'pi sarve 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino bhaviṣyanti ahamapi śāriputra etarhi tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca nānābhinirhāranirdeśavividhahetukāraṇanidarśanārambaṇaniruktyupāyakauśalyairnānādhimuktānāṃ sattvānāṃ nānādhātvāśayānāmāśayaṃ viditvā dharmaṃ deśayāmi ahamapi śāriputra ekameva yānamārabhya sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi yadidaṃ buddhayānaṃ sarvajñatāparyavasānam, yadidaṃ tathāgatajñānadarśanasamādāpanameva sattvānāṃ tathāgatajñānadarśanasaṃdarśanameva tathāgatajñānadarśanāvatāraṇameva tathāgatajñānadarśanapratibodhanameva tathāgatajñānadarśanamārgāvatāraṇameva sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi ye 'pi te śāriputra sattvā etarhi mamemaṃ dharmaṃ śṛṇvanti, te 'pi sarve 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino bhaviṣyanti tadanenāpi śāriputra paryāyeṇa evaṃ veditavyaṃ yathā nāsti dvitīyasya yānasya kvaciddaśasu dikṣu loke prajñaptiḥ, kutaḥ punastṛtīyasya api tu khalu punaḥ śāriputra yadā tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā kalpakaṣāye votpadyante sattvakaṣāye vā kleśakaṣāye vā dṛṣṭikaṣāye vā āyuṣkaṣāye votpadyante evaṃrūpeṣu śāriputra kalpasaṃkṣobhakaṣāyeṣu bahusattveṣu lubdheṣvalpakuśalamūleṣu tadā śāriputra tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā upāyakauśalyena tadevaikaṃ buddhayānaṃ triyānanirdeśena nirdiśanti tatra śāriputra ye śrāvakā arhantaḥ pratyekabuddhā vā imāṃ kriyāṃ tathāgatasya buddhayānasamādapanāṃ na śṛṇvanti nāvataranti nāvabudhyanti, na te śāriputra tathāgatasya śrāvakā veditavyāḥ, nāpyarhanto nāpi pratyekabuddhā veditavyāḥ api tu khalu punaḥ śāriputra yaḥ kaścid bhikṣurvā bhikṣuṇī vā arhattvaṃ pratijānīyāt, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau praṇidhānamaparigṛhya ucchinno 'smi buddhayānāditi vadet, etāvanme samucchrayasya paścimakaṃ parinirvāṇaṃ vadet, ābhimānikaṃ taṃ śāriputra prajānīyāḥ tatkasya hetoḥ? asthānametacchāriputra anavakāśo yadbhikṣurarhan kṣīṇāsravaḥ saṃmukhībhūte tathāgate imaṃḥ dharmaṃ śrutvā na śraddadhyāt sthāpayitvā parinirvṛtasya tathāgatasya tatkasya hetoḥ? na hi śāriputra śrāvakāstasmin kāle tasmin samaye parinirvṛte tathāgate eteṣāmevaṃrūpāṇāṃ sūtrāntānāṃ dhārakā vā deśakā vā bhaviṣyanti anyeṣu punaḥ śāriputra tathāgateṣvarhatsu samyaksaṃbuddheṣu niḥsaṃśayā bhaviṣyanti imeṣu buddhadharmeṣu śraddadhādhvaṃ me śāriputra pattīyata avakalpayata na hi śāriputra tathāgatānāṃ mṛṣāvādaḥ saṃvidyate ekamevedaṃ śāriputra yānaṃ yadidaṃ buddhayānam atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - athābhimānaprāptā ye bhikṣubhikṣuṇyupāsakāḥ / upāsikāśca aśrāddhāḥ sahasrāḥ pañcanūnakāḥ // saddhp_2.38 // apaśyanta imaṃ doṣaṃ chidraśikṣāsamanvitāḥ / vraṇāṃśca parirakṣantaḥ prakrāntā bālabuddhayaḥ // saddhp_2.39 // parṣatkaṣāyatāṃ jñātvā lokanātho 'dhivāsayi / tatteṣāṃ kuśalaṃ nāsti śṛṇuyurdharma ye imam // saddhp_2.40 // śuddhā ca niṣpalāvā ca susthitā pariṣanmama / phalguvyapagatā sarvā sārā ceyaṃ pratiṣṭhitā // saddhp_2.41 // śṛṇohi me śārisutā yathaiṣa saṃbuddha dharmaḥ puruṣottamehi / yathā ca buddhāḥ kathayanti nāyakā upāyakauśalyaśatairanekaiḥ // saddhp_2.42 // yathāśayaṃ jāniya te cariṃ ca nānādhimuktāniha prāṇakoṭinām / citrāṇi karmāṇi viditva teṣāṃ purākṛtaṃ yatkuśalaṃ ca tehi // saddhp_2.43 // nānāniruktīhi ca kāraṇehi saṃprāpayāmī ima teṣa prāṇinām / hetūhi dṛṣṭāntaśatehi cāhaṃ tathā tathā toṣayi sarvasattvān // saddhp_2.44 // sūtrāṇi bhāṣāmi tathaiva gāthā itivṛttakaṃ jātakamadbhutaṃ ca / nidāna aupamyaśataiśca citrairgeyaṃ ca bhāṣāmi tathopadeśān // saddhp_2.45 // ye bhonti hīnābhiratā avidvasū acīrṇacaryā bahubuddhakoṭiṣu / saṃsāralagnāśca suduḥkhitāśca nirvāṇa teṣāmupadarśayāmi // saddhp_2.46 // upāyametaṃ kurute svayaṃbhūrbauddhasya jñ��nasya prabodhanārtham / na cāpi teṣāṃ pravade kadācid yuṣme 'pi buddhā iha loki bheṣyatha // saddhp_2.47 // kiṃ kāraṇaṃ kālamavekṣya tāyī kṣaṇaṃ ca dṛṣṭvā tatu paśca bhāṣate / so 'yaṃ kṣaṇo adya kathaṃci labdho vadāmi yeneha ca bhūtaniścayam // saddhp_2.48 // navāṅgametanmama śāsanaṃ ca prakāśitaṃ sattvabalābalena / upāya eṣo varadasya jñāne praveśanārthāya nidarśito me // saddhp_2.49 // bhavanti ye ceha sadā viśuddhā vyaktā śucī sūrata buddhaputrāḥ / kṛtādhikārā bahubuddhakoṭiṣu vaipulyasūtrāṇi vadāmi teṣām // saddhp_2.50 // tathā hi te āśayasaṃpadāya viśuddharūpāya samanvitābhūn / vadāmi tān buddha bhaviṣyatheti anāgate 'dhvāni hitānukampakāḥ // saddhp_2.51 // śrutvā ca prītisphuṭa bhonti sarve buddhā bhaviṣyāma jagatpradhānāḥ / punaśca haṃ jāniya teṣa caryāṃ vaipulyasūtrāṇi prakāśayāmi // saddhp_2.52 // ime ca te śrāvaka nāyakasya yehi śrutaṃ śāsanametamagryam / ekāpi gāthā śruta dhāritā vā sarveṣa bodhāya na saṃśayo 'sti // saddhp_2.53 // ekaṃ hi yānaṃ dvitiyaṃ na vidyate tṛtiyaṃ hi naivāsti kadāci loke / anyatrupāyā puruṣottamānāṃ yadyānanānātvupadarśayanti // saddhp_2.54 // bauddhasya jñānasya prakāśanārthaṃ loke samutpadyati lokanāthaḥ / ekaṃ hi kāryaṃ dvitiyaṃ na vidyate na hīnayānena nayanti buddhāḥ // saddhp_2.55 // pratiṣṭhito yatra svayaṃ svayaṃbhūryaccaiva buddhaṃ yatha yādṛśaṃ ca / balāśca ye dhyānavimokṣa-indriyāstatraiva sattvā pi pratiṣṭhapeti // saddhp_2.56 // mātsaryadoṣo hi bhaveta mahyaṃ spṛśitva bodhiṃ virajāṃ viśiṣṭām / yadi hīnayānasmi pratiṣṭhapeyamekaṃ pi sattvaṃ na mamate sādhu // saddhp_2.57 // mātsarya mahyaṃ na kahiṃci vidyate īrṣyā na me nāpi ca chandarāgaḥ / ucchinna pāpā mama sarvadharmāstenāsmi buddho jagato 'nubodhāt // saddhp_2.58 // yathā hyahaṃ citritu lakṣaṇehi prabhāsayanto imu sarvalokam / puraskṛtaḥ prāṇiśatairanekairdeśemimāṃ dharmasvabhāvamudrām // saddhp_2.59 // evaṃ ca cintemyahu śāriputra kathaṃ nu evaṃ bhavi sarvasattvāḥ / dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhāriṇaḥ svayaṃprabhā lokavidū svayaṃbhūḥ // saddhp_2.60 // yathā ca paśyāmi yathā ca cintaye yathā ca saṃkalpa mamāsi pūrvam / paripūrṇametat praṇidhānu mahyaṃ buddhā ca bodhiṃ ca prakāśayāmi // saddhp_2.61 // sacedahaṃ śārisutā vadeyaṃ sattvāna bodhāya janetha chandam / ajānakāḥ sarva bhrameyuratra na jātu gṛhṇīyu subhāṣitaṃ me // saddhp_2.62 // tāṃścaiva haṃ jāniya evarūpān na cīrṇacaryāḥ purimāsu jātiṣu / adhyoṣitāḥ kāmaguṇeṣu saktāstṛṣṇāya saṃmūrchita mohacittāḥ // saddhp_2.63 // te kāmahetoḥ prapatanti durgatiṃ ṣaṭsū gatīṣū parikhidyamānāḥ / kaṭasī ca vardhenti punaḥ punaste duḥkhena saṃpīḍita alpapuṇyāḥ // saddhp_2.64 // vilagna dṛṣṭīgahaneṣu nityamastīti nāstīti tathāsti nāsti / dvāṣaṣṭi dṛṣṭīkṛta niśrayitvā asanta bhāvaṃ parigṛhya te sthitāḥ // saddhp_2.65 // duḥśodhakā mānina dambhinaśca vaṅkāḥ śaṭhā alpaśrutāśca bālāḥ / te naiva śṛṇvanti subuddhaghoṣaṃ kadāci pi jātisahasrakoṭiṣu // saddhp_2.66 // teṣāmahaṃ śārisutā upāyaṃ vadāmi duḥkhasya karotha antam / duḥkhena saṃpīḍita dṛṣṭva sattvān nirvāṇa tatrāpyupadarśayāmi // saddhp_2.67 // evaṃ ca bhāṣāmyahu nityanirvṛtā ādipraśāntā imi sarvadharmāḥ / caryāṃ ca so pūriya buddhaputro anāgate 'dhvāni jino bhaviṣyati // saddhp_2.68 // upāyakauśalya mamaivarūpaṃ yat trīṇi yānānyupadarśayāmi / ekaṃ tu yānaṃ hi nayaśca eka ekā ciyaṃ deśana nāyakānām // saddhp_2.69 // vyapanehi kāṅkṣāṃ tatha saṃśayaṃ ca yeṣāṃ ca keṣāṃ ciha kāṅkṣa vidyate / ananyathāvādina lokanāyakā ekaṃ idaṃ yānu dvitīyu nāsti // saddhp_2.70 // ye cāpyabhūvan purimāstathāgatāḥ parinirvṛtā buddhasahasra neke / atītamadhvānamasaṃkhyakalpe teṣāṃ pramāṇaṃ na kadāci vidyate // saddhp_2.71 // sarvehi tehi puruṣottamehi prakāśitā dharma bahū viśuddhāḥ / dṛṣṭāntakaiḥ kāraṇahetubhiśca upāyakauśalyaśatairanekaiḥ // saddhp_2.72 // sarve ca te darśayi ekayānamekaṃ ca yānaṃ avatārayanti / ekasmi yāne paripācayanti acintiyā prāṇisahasrakoṭyaḥ // saddhp_2.73 // anye upāyā vividhā jinānāṃ yehī prakāśentimamagradharmam / jñātvādhimuktiṃ tatha āśayaṃ ca tathāgatā loki sadevakasmin // saddhp_2.74 // ye cāpi sattvāstahi teṣa saṃmukhaṃ śṛṇvanti dharmaṃ atha vā śrutāvinaḥ / dānaṃ ca dattaṃ caritaṃ ca śīlaṃ kṣāntyā ca saṃpādita sarvacaryāḥ // saddhp_2.75 // vīryeṇa dhyānena kṛtādhikārāḥ prajñāya vā cintita eti dharmāḥ / vividhāni puṇyāni kṛtāni yehi te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.76 // parinirvṛtānāṃ ca jināna teṣāṃ ye śāsane kecidabhūṣi sattvāḥ / kṣāntā ca dāntā ca vinīta tatra te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.77 // ye cāpi dhātūna karonti pūjāṃ jināna teṣāṃ parinirvṛtānām / ratnāmayān stūpasahasra nekān suvarṇarūpyasya ca sphāṭikasya // saddhp_2.78 // ye cāśmagarbhasya karonti stūpān karketanāmuktamayāṃśca kecit / vaiḍūryaśreṣṭhasya tathendranīlān te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.79 // ye cāpi śaileṣu karonti stūpān ye candanānāmagurusya kecit / ye devadārūsya karonti stūpān ye dārusaṃghātamayāṃśca kecit // saddhp_2.80 // iṣṭāmayān mṛttikasaṃcitān vā prītāśca kurvanti jināna stūpān / uddiśya ye pāṃsukarāśayo 'pi aṭavīṣu durgeṣu ca kārayanti // saddhp_2.81 // sikatāmayān vā puna kūṭa kṛtvā ye keciduddiśya jināna stūpān / kumārakāḥ krīḍiṣu tatra tatra te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.82 // ratnāmayā bimba tathaiva kecid dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhāriṇaḥ / uddiśya kārāpita yehi cāpi te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.83 // ye saptaratnāmaya tatra kecid ye tāmrikā vā tatha kāṃsikā vā / kārāpayīṣu sugatāna bimbā te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.84 // sīsasya lohasya ca mṛttikāya vā kārāpayīṣu sugatāna vigrahān / ye pustakarmāmaya darśanīyāṃste sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.85 // ye citrabhittīṣu karonti vigrahān paripūrṇagātrān śatapuṇyalakṣaṇān / likhetsvayaṃ cāpi likhāpayedvā te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.86 // ye cāpi kecittahi śikṣamāṇāḥ krīḍāratiṃ cāpi vinodayantaḥ / nakhena kāṣṭhena kṛtāsi vigrahān bhittīṣu puruṣā ca kumārakā vā // saddhp_2.87 // sarve ca te kārūṇikā abhūvan sarve 'pi te tārayi prāṇikoṭyaḥ / samādapentā bahubodhisatvāṃste sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.88 // dhātūṣu yaiścāpi tathāgatānāṃ stūpeṣu vā mṛttikavigraheṣu vā / ālekhyabhittīṣvapi pāṃsustūpe puṣpā ca gandhā ca pradatta āsīt // saddhp_2.89 // vādyā ca vādāpita yehi tatra bheryo 'tha śaṅkhāḥ paṭahāḥ sughoṣakāḥ / nirnāditā dundubhayaśca yehi pūjāvidhānāya varāgrabodhinām // saddhp_2.90 // vīṇāśca tālā paṇavāśca yehi mṛdaṅga vaṃśā tuṇavā manojñāḥ / ekotsavā vā sukumārakā vā te sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.91 // vādāpitā jhallariyo 'pi yehi jalamaṇḍakā carpaṭamaṇḍakā vā / sugatāna uddiśyatha pūjanārthaṃ gītaṃ sugītaṃ madhuraṃ manojñam // saddhp_2.92 // sarve ca te buddha abhūṣi loke kṛtvāna tāṃ bahuvidhadhātupūjām / kimalpakaṃ pi sugatāna dhātuṣu ekaṃ pi vādāpiya vādyabhāṇḍam // saddhp_2.93 // puṣpeṇa caikena pi pūjayitvā ālekhyabhittau sugatāna bimbān / vikṣiptacittā pi ca pūjayitvā anupūrva drakṣyanti ca buddhakoṭyaḥ // saddhp_2.94 // yaiścāñjalistatra kṛto 'pi stūpe paripūrṇa ekā talasaktikā vā / unnāmitaṃ śīrṣamabhūnmuhūrtamavanāmitaḥ kāyu tathaikavāram // saddhp_2.95 // namo 'stu buddhāya kṛtaikavāraṃ yehī tadā dhātudhareṣu teṣu / vikṣiptacittairapi ekavāraṃ te sarvi prāptā imamagrabodhim // saddhp_2.96 // sugatāna teṣāṃ tada tasmi kāle parinirvṛtānāmatha tiṣṭhatāṃ vā / ye dharmanāmāpi śruṇiṃsu sattvāste sarvi bodhāya abhūṣi lābhinaḥ // saddhp_2.97 // anāgatā pī bahubuddhakoṭyo acintiyā yeṣu pramāṇu nāsti / te pī jinā uttamalokanāthāḥ prakāśayiṣyanti upāyametam // saddhp_2.98 // upāyakauśalyamanantu teṣāṃ bhaviṣyati lokavināyakānām / yenā vineṣyantiha prāṇakoṭyo bauddhasmi jñānasmi anāsravasmin // saddhp_2.99 // eko 'pi sattvo na kadāci teṣāṃ śrutvāna dharmaṃ na bhaveta buddhaḥ / praṇidhānametaddhi tathāgatānāṃ caritva bodhāya carāpayeyam // saddhp_2.100 // dharmāmukhā koṭisahasra neke prakāśayiṣyanti anāgate 'dhve / upadarśayanto imamekayānaṃ vakṣyanti dharmaṃ hi tathāgatatve // saddhp_2.101 // sthitikā hi eṣā sada dharmanetrī prakṛtiśca dharmāṇa sadā prabhā[sate] / viditva buddhā dvipadānamuttamā prakāśayiṣyanti mamekayānam // saddhp_2.102 // dharmasthitiṃ dharmaniyāmatāṃ ca nityasthitāṃ loki imāmakampyām / buddhāśca bodhiṃ pṛthivīya maṇḍe prakāśayiṣyanti upāyakauśalam // saddhp_2.103 // daśasū diśāsū naradevapūjitāstiṣṭhanti buddhā yatha gaṅgavālikāḥ / sukhāpanārthaṃ iha sarvaprāṇināṃ te cāpi bhāṣantimamagrabodhim // saddhp_2.104 // upāyakauśalya prakāśayanti vividhāni yānānyupadarśayanti / ekaṃ ca yānaṃ paridīpayanti buddhā imāmuttamaśāntabhūmim // saddhp_2.105 // caritaṃ ca te jāniya sarvadehināṃ yathāśayaṃ yacca purā niṣevitam / vīryaṃ ca sthāmaṃ ca viditva teṣāṃ jñātvādhimuktiṃ ca prakāśayanti // saddhp_2.106 // dṛṣṭāntahetūn bahu darśayanti bahukāraṇān jñānabalena nāyakāḥ / nānādhimuktāṃśca viditva sattvān nānābhinirhārupadarśayanti // saddhp_2.107 // ahaṃ pi caitarhi jinendranāyako utpanna sattvāna sukhāpanārtham / saṃdarśayāmī ima buddhabodhiṃ nānābhinirhārasahasrakoṭibhiḥ // saddhp_2.108 // deśemi dharmaṃ ca bahuprakāraṃ adhimuktimadhyāśaya jñātva prāṇinām / saṃharṣayāmī vividhairupāyaiḥ pratyātmikaṃ jñānabalaṃ mamaitat // saddhp_2.109 // ahaṃ pi paśyāmi daridrasattvān prajñāya puṇyehi ca viprahīṇān / praskanna saṃsāri niruddha durge magnāḥ punarduḥkhaparaṃparāsu // saddhp_2.110 // tṛṣṇāvilagnāṃścamarīva bāle kāmairihāndhīkṛta sarvakālam / na buddhameṣanti mahānubhāvaṃ na dharma mārganti dukhāntagāminam // saddhp_2.111 // gatīṣu ṣaṭsu pariruddhacittāḥ kudṛṣṭidṛṣṭīṣu sthitā akampyāḥ / duḥkhātu duḥkhānupradhāvamānāḥ kāruṇya mahyaṃ balavantu teṣu // saddhp_2.112 // so 'haṃ viditvā tahi bodhimaṇḍe saptāha trīṇi paripūrṇa saṃsthitaḥ / arthaṃ vicintemimamevarūpaṃ ullokayan pādapameva tatra // saddhp_2.113 // prekṣāmi taṃ cānimiṣaṃ drumendraṃ tasyaiva heṣṭhe anucaṃkramāmi / āścaryajñānaṃ ca idaṃ viśiṣṭaṃ sattvāśca mohāndha avidvasū ime // saddhp_2.114 // brahmā ca māṃ yācati tasmi kāle śakraśca catvāri ca lokapālāḥ / maheśvaro īśvara eva cāpi marudgaṇānāṃ ca sahasrakoṭayaḥ // saddhp_2.115 // kṛtāñjalī sarvi sthitāḥ sagauravā arthaṃ ca cintemi kathaṃ karomi / ahaṃ ca bodhīya vadāmi varṇān ime ca duḥkhairabhibhūta sattvāḥ // saddhp_2.116 // te mahya dharmaṃ kṣipi bālabhāṣitaṃ kṣipitva gaccheyurapāyabhūmim / śreyo mamā naiva kadāci bhāṣituṃ adyaiva me nirvṛtirastu śāntā // saddhp_2.117 // purimāṃśca buddhān samanusmaranto upāyakauśalyu yathā ca teṣām / yaṃ nūna haṃ pi ima buddhabodhiṃ tridhā vibhajyeha prakāśayeyam // saddhp_2.118 // evaṃ ca me cintitu eṣa dharmo ye cānye buddhā daśasu ddiśāsu / darśiṃsu te mahya tadātmabhāvaṃ sādhuṃ ti ghoṣaṃ samudīrayanti // saddhp_2.119 // sādhū mune lokavināyakāgra anuttaraṃ jñānamihādhigamya / upāyakauśalyu vicintayanto anuśikṣase lokavināyakānām // saddhp_2.120 // vayaṃ pi buddhāya paraṃ tadā padaṃ tṛdhā ca kṛtvāna prakāśayāmaḥ / hīnādhimuktā hi avidvasū narā bhaviṣyathā buddha na śraddadheyuḥ // saddhp_2.121 // tato vayaṃ kāraṇasaṃgraheṇa upāyakauśalya niṣevamāṇāḥ / phalābhilāṣaṃ parikīrtayantaḥ samādapemo bahubodhisattvān // saddhp_2.122 // ahaṃ cudagrastada āsi śrutvā ghoṣaṃ manojñaṃ puruṣarṣabhāṇām / udagracitto bhaṇi teṣa tāyināṃ na mohavādī pravarā maharṣī // saddhp_2.123 // ahaṃ pi evaṃ samudācariṣye yathā vadantī vidu lokanāyakāḥ / ahaṃ pi saṃkṣobhi imasmi dāruṇe utpanna sattvāna kaṣāyamadhye // saddhp_2.124 // tato hyahaṃ śārisutā viditvā vārāṇasīṃ prasthitu tasmi kāle / tahi pañcakānāṃ pravadāmi bhikṣuṇāṃ dharmaṃ upāyena praśāntabhūmim // saddhp_2.125 // tataḥ pravṛttaṃ mama dharmacakraṃ nirvāṇaśabdaśca abhūṣi loke / arhantaśabdastatha dharmaśabdaḥ saṃghasya śabdaśca abhūṣi tatra // saddhp_2.126 // bhāṣāmi varṣāṇi analpakāni nirvāṇabhūmiṃ cupadarśayāmi / saṃsāraduḥkhasya ca eṣa anto evaṃ vadāmī ahu nityakālam // saddhp_2.127 // yasmiṃśca kāle ahu śāriputra paśyāmi putrān dvipadottamānām / ye prasthitā uttamamagrabodhiṃ koṭīsahasrāṇi analpakāni // saddhp_2.128 // upasaṃkramitvā ca mamaiva antike kṛtāñjalīḥ sarvi sthitāḥ sagauravāḥ / yehī śruto dharma jināna āsīt upāyakauśalyu bahuprakāram // saddhp_2.129 // tato mamā etadabhūṣi tatkṣaṇaṃ samayo mamā bhāṣitumagradharmam / yasyāhamarthaṃ iha loki jātaḥ prakāśayāmī tamihāgrabodhim // saddhp_2.130 // duḥśraddadhaṃ etu bhaviṣyate 'dya nimittasaṃjñāniha bālabuddhinām / adhimānaprāptāna avidvasūnāṃ ime tu śroṣyanti hi bodhisattvāḥ // saddhp_2.131 // viśāradaścāhu tadā prahṛṣṭaḥ saṃlīyanāṃ sarva vivarjayitvā / bhāṣāmi madhye sugatātmajānāṃ tāṃścaiva bodhāya samādapemi // saddhp_2.132 // saṃdṛśya caitādṛśabuddhaputrāṃstavāpi kāṅkṣā vyapanīta bheṣyati / ye cā śatā dvādaśime anāsravā buddhā bhaviṣyantimi loki sarve // saddhp_2.133 // yathaiva teṣāṃ purimāṇa tāyināṃ anāgatānāṃ ca jināna dharmatā / mamāpi eṣaiva vikalpavarjitā tathaiva haṃ deśayi adya tubhyam // saddhp_2.134 // kadāci kahiṃci kathaṃci loke utpādu bhoti puruṣarṣabhāṇām / utpadya cā loki anantacakṣuṣaḥ kadācidetādṛśu dharma deśayuḥ // saddhp_2.135 // sudurlabho īdṛśu agradharmaḥ kalpāna koṭīnayutairapi syāt / sudurlabhā īdṛśakāśca sattvāḥ śratvāna ye śraddadhi agradharmam // saddhp_2.136 // audumbaraṃ puṣpa yathaiva durlabhaṃ kadāci kahiṃci kathaṃci dṛśyate / manojñarūpaṃ ca janasya tadbhavedāścaryu lokasya sadevakasya // saddhp_2.137 // ataśca āścaryataraṃ vadāmi śrutvāna yo dharmamimaṃ subhāṣitam / anumodi ekaṃ pi bhaṇeya vācaṃ kṛta sarvabuddhāna bhaveya pūjā // saddhp_2.138 // vyapanehi kāṅkṣāmiha saṃśayaṃ ca ārocayāmi ahu dharmarājā / samādapemi ahamagrabodhau na śrāvakāḥ kecidihāsti mahyam // saddhp_2.139 // tava śāriputraitu rahasyu bhotu ye cāpi me śrāvaka mahya sarve / ye bodhisattvāśca ime pradhānā rahasyametanmama dhārayantu // saddhp_2.140 // kiṃ kāraṇaṃ pañcakaṣāyakāle kṣudrāśca duṣṭāśca bhavanti sattvāḥ / kāmairihāndhīkṛta bālabuddhayo na teṣa bodhāya kadāci cittam // saddhp_2.141 // śrutvā ca yānaṃ mama etadekaṃ prakāśitaṃ tena jinena āsīt / anāgate 'dhvāni bhrameyu sattvāḥ sūtraṃ kṣipitvā narakaṃ vrajeyuḥ // saddhp_2.142 // lajjī śucī ye ca bhaveyu sattvāḥ saṃprasthitā uttamamagrabodhim / viśārado bhūtva vademi teṣāmekasya yānasya anantavarṇān // saddhp_2.143 // etādṛśī deśana nāyakānāmupāyakauśalyamidaṃ variṣṭham / bahūhi saṃdhāvacanehi coktaṃ durbodhyametaṃ hi aśikṣitehi // saddhp_2.144 // tasmāddhi saṃdhāvacanaṃ vijāniyā buddhāna lokācariyāṇa tāyinām / jahitva kāṅkṣāṃ vijahitva saṃśayaṃ bhaviṣyathā buddha janetha harṣam // saddhp_2.145 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye upāyakauśalyaparivarto nāma dvitīyaḥ","उपायकौशल्यपरिवर्तः अथ खलु भगवान् स्मृतिमान् संप्रजानंस्ततः समाधेर्व्युत्थितः व्युत्थाय आयुष्मन्तं शारिपुत्रमामन्त्रयते स्म - गम्भीरं शारिपुत्र दुर्दृशं दुरनुबोधं बुद्धज्ञानं तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैः प्रतिबुद्धम्, दुर्विज्ञेयं सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैः तत्कस्य हेतोः? बहुबुद्धकोटीनयुतशतसहस्रपर्युपासिताविनो हि शारिपुत्र तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा बहुबुद्धकोटीनयुतशतसहस्रचीर्णचरिताविनो ऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ दूरानुगताः कृतवीर्या आश्चर्याद्भुतधर्मसमन्वागता दुर्विज्ञेयधर्मसमन्वागता दुर्विज्ञेयधर्मानुज्ञाताविनः दुर्विज्ञेयं शारिपुत्र संधाभाष्यं तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानाम् तत्कस्य हेतोः? स्वप्रत्ययान् धर्मान् प्रकाशयन्ति विविधोपायकौशल्यज्ञानदर्शनहेतुकारणनिर्देशनारम्बणनिरुक्तिप्रज्ञप्तिभिस्तैरुपायकौशल्यैस्तस्मिंस्तस्मिंल्लग्नान् सत्त्वान् प्रमोचयितुम् महोपायकौशल्यज्ञानदर्शनपरमपारमिताप्राप्ताः शारिपुत्र तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः असङ्गाप्रतिहतज्ञानदर्शनबलवैशारद्यावेणिकेन्द्रियबलबोध्यङ्गध्यानविमोक्षसमाधिसमापत्त्यद्भुतधर्मसमन्वागता विविधधर्मसंप्रकाशकाः महाश्चर्याद्भुतप्राप्ताः शारिपुत्र तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः अलं शारिपुत्र एतावदेव भाषितुं भवतु - परमाश्चर्यप्राप्ताः शारिपुत्र तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः तथागत एव शारिपुत्र तथागतस्य धर्मान् देशयेत्, यान् धर्मांस्तथागतो जानाति सर्वधर्मानपि शारिपुत्र तथागत एव देशयति सर्वधर्मानपि तथागत एव जानाति, ये च ते धर्माः, यथा च ते धर्माः, यादृशाश्च ते धर्माः, यल्लक्षणाश्च ते धर्माः, यत्स्वभावाश्च ते धर्माः, ये च यथा च यादृशाश्च यल्लक्षणाश्च यत्स्वभावाश्च ते धर्मा इति तेषु धर्मेषु तथागत एव प्रत्यक्षो ऽपरोक्षः अथ खलु भगवानेतमेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अप्रमेया महावीरा लोके समरुमानुषे / न शक्यं सर्वशो ज्ञातुं सर्वसत्त्वैर्विनायकाः // सद्ध्प्_२.१ // बला विमोक्षा ये तेषां वैशारद्याश्च यादृशाः / यादृशा बुद्धधर्माश्च न शक्यं ज्ञातु केनचित् // सद्ध्प्_२.२ // पूर्वे निषेविता चर्या बुद्धकोटीन अन्तिके / गम्भीरा चैव सूक्ष्मा च दुर्विज्ञेया सुदुर्दृशा // सद्ध्प्_२.३ // तस्यां चीर्णाय चर्यायां कल्पकोट्यो अचिन्तिया / फलं मे बोधिमण्डस्मिन् दृष्टं यादृशकं हि तत् // सद्ध्प्_२.४ // अहं च तत्प्रजानामि ये चान्ये लोकनायकाः / यथा यद् यादृशं चापि लक्षणं चास्य यादृशम् // सद्ध्प्_२.५ // न तद्दर्शयितुं शक्यं व्याहारो ऽस्य न विद्यते / नाप्यसौ तादृशः कश्चित् सत्त्वो लोकस्मि विद्यते // सद्ध्प्_२.६ // यस्य तं देशयेद्धर्म देशितं चापि जानियात् / अन्यत्र बोधिसत्त्वेभ्यो अधिमुक्तीय ये स्थिताः // सद्ध्प्_२.७ // ये चापि ते लोकविदुस्य श्रावकाः कृताधिकाराः सुगतानुवर्णिताः / क्षीणास्रवा अन्तिमदेहधारिणो न तेष विषयो ऽस्ति जिनान ज्ञाने // सद्ध्प्_२.८ // स चैव सर्वा इय लोकधातु पूर्णा भवेच्छारिसुतोपमानाम् / एकीभवित्वान विचिन्तयेयुः सुगतस्य ज्ञानं न हि शक्य जानितुम् // सद्ध्प्_२.९ // सचेह त्वं सादृशकेहि पण्डितैः पूर्णा भवेयुर्दशा पि द्दिशायो / ये चापि मह्यं इमि श्रावकान्ये तेषां पि पूर्णा भवि एवमेव // सद्ध्प्_२.१० // एकीभवित्वान च ते ऽद्य सर्वे विचिन्तयेयुः सुगतस्य ज्ञानम् / न शक्त सर्वे सहिता पि ज्ञातुं यथाप्रमेयं मम बुद्धज्ञानम् // सद्ध्प्_२.११ // प्रत्येकबुद्धान अनास्रवाणां तीक्ष्णेन्द्रियाणान्तिमदेहधारिणाम् / दिशो दशः सर्व भवेयुः पूर्णा यथा नडानां वनवेणुनां वा // सद्ध्प्_२.१२ // एको भवित्वान विचिन्तयेयुर्ममाग्रधर्माण प्रदेशमात्रम् / कल्पान कोटीनयुताननन्तान्न तस्य भूतं परिजानि अर्थम् // सद्ध्प्_२.१३ // नवयानसंप्रस्थित बोधिसत्त्वाः कृताधिकारा बहुबुद्धकोटिषु / सुविनिश्चितार्था बह���धर्मभाणकास्तेषां पि पूर्णा दशिमा दिशो भवेत् // सद्ध्प्_२.१४ // नडान वेणून व नित्यकालमच्छिद्रपूर्णो भवि सर्वलोकः / एकीभवित्वान विचिन्तयेयुर्यो धर्म साक्षात् सुगतेन दृष्टः // सद्ध्प्_२.१५ // अनुचिन्तयित्वा बहुकल्पकोट्यो गङ्गा यथा वालिक अप्रमेयाः / अनन्यचित्ताः सुखुमाय प्रज्ञया तेषां पि चास्मिन् विषयो न विद्यते // सद्ध्प्_२.१६ // अविवर्तिका ये भवि बोधिसत्त्वा अनल्पका यथरिव गङ्गवालिकाः / अनन्यचित्ताश्च विचिन्तयेयुस्तेषां पि चास्मिन् विषयो न विद्यते // सद्ध्प्_२.१७ // गम्भीर धर्मा सुखुमा पि बुद्धा अतर्किकाः सर्वि अनास्रवाश्च / अहं च जानामिह यादृशा हि ते ते वा जिना लोकि दशद्दिशासु // सद्ध्प्_२.१८ // यं शारिपुत्रो सुगतः प्रभाषते अधिमुक्तिसंपन्न भवाहि तत्र / अनन्यथावादि जिनो महर्षी चिरेण पी भाषति उत्तमार्थम् // सद्ध्प्_२.१९ // आमन्त्रयामी इमि सर्वश्रावकान् प्रत्येकबोधाय च ये ऽभिप्रस्थिताः / संस्थापिता ये मय निर्वृतीय संमोक्षिता दुःखपरंपरातः // सद्ध्प्_२.२० // उपायकौशल्य ममेतदग्रं भाषामि धर्मं बहु येन लोके / तहिं तहिं लग्न प्रमोचयामि त्रीणी च यानान्युपदर्शयामि // सद्ध्प्_२.२१ // अथ खलु ये तत्र पर्षत्संनिपाते महाश्रावका आज्ञातकौण्डिन्यप्रमुखा अर्हन्तः क्षीणास्रवा द्वादश वशीभूतशतानि ये चान्ये श्रावकयानिका भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका ये च प्रत्येकबुद्धयानसंप्रस्थिताः, तेषां सर्वेषामेतदभवत् - को नु हेतुः किं कारणं यद् भगवानधिमात्रमुपायकौशल्यं तथागतानां संवर्णयति? गम्भीरश्चायं मया धर्मो ऽभिसंबुद्ध इति संवर्णयति? दुर्विज्ञेयश्च सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैरिति संवर्णयति? यथा तावद् भगवता एकैव विमुक्तिराख्याता, वयमपि बुद्धधर्माणां लाभिनो निर्वाणप्राप्ताः अस्य च वयं भगवतो भाषितस्यार्थ न जानीमः अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रस्तासां चतसृणां पर्षदां विचिकित्साकथंकथां विदित्वा चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय आत्मना च धर्मसंशयप्राप्तस्तस्यां वेलायां भगवन्तमेतदवोचत् - को भगवन् हेतुः, कः प्रत्ययो यद् भगवानधिमात्रं पुनः पुनस्तथागतानामुपायकौशल्यज्ञानदर्शनधर्मदेशनां संवर्णयति - गम्भीरश्च मे धर्मो ऽभिसंबुद्ध इति दुर्विज्ञेयं च संघाभाष्यमिति पुनः पुनः संवर्णयति न च मे भगवतो ऽन्तिकादेवंरूपो धर्मपर्यायः श्रुतपूर्वः इ��ाश्च भगवंश्चतस्रः पर्षदो विचिकित्साकथंकथाप्राप्ताः तत्साधु भगवान्निर्दिशतु यत्संघाय तथागतो गम्भीरस्य तथागतधर्मस्य पुनः पुनः संवर्णनां करोति अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - चिरस्याद्य नरादित्य ईदृशीं कुरुते कथाम् / बला विमोक्षा ध्यानाश्च अप्रमेया मि स्पर्शिताः // सद्ध्प्_२.२२ // बोधिमण्डं च कीर्तेसि पृच्छकस्ते न विद्यते / संधाभाष्यं च कीर्तेसि न च त्वां कश्चि पृच्छति // सद्ध्प्_२.२३ // अपृच्छितो व्याहरसि चर्यां वर्णेसि चात्मनः / ज्ञानाधिगम कीर्तेसि गम्भीरं च प्रभाषसे // सद्ध्प्_२.२४ // अद्येमे संशयप्राप्ता वशीभूता अनास्रवाः / निर्वाणं प्रस्थिता ये च किमेतद् भाषते जिनः // सद्ध्प्_२.२५ // प्रत्येकबोधिं प्रार्थेन्ता भिक्षुण्यो भिक्षवस्तथा / देवा नागाश्च यक्षाश्च गन्धर्वाश्च महोरगाः // सद्ध्प्_२.२६ // समालपन्तो अन्योन्यं प्रेक्षन्ते द्विपदोत्तमम् / कथंकथी विचिन्तेन्ता व्याकुरुष्व महामुने // सद्ध्प्_२.२७ // यावन्तः श्रावकाः सन्ति सुगतस्येह सर्वशः / अहमत्र पारमीप्राप्तो निर्दिष्टः परमर्षिणा // सद्ध्प्_२.२८ // ममापि संशयो ह्यत्र स्वके स्थाने नरोत्तम / किं निष्ठा मम निर्वाणे अथ चर्या मि दर्शिता // सद्ध्प्_२.२९ // प्रमुञ्च घोषं वरदुन्दुभिस्वरा उदाहरस्वा यथ एष धर्मः / इमे स्थिता पुत्र जिनस्य औरसा व्यवलोकयन्तश्च कृताञ्जली जिनम् // सद्ध्प्_२.३० // देवाश्च नागाश्च सयक्षराक्षसाः कोटीसहस्रा यथ गङ्गवालिकाः / ये चापि प्रार्थेन्ति समग्रबोधिं सहस्रशीतिः परिपूर्ण ये स्थिताः // सद्ध्प्_२.३१ // राजान ये महिपति चक्रवर्तिनो ये आगताः क्षेत्रसहस्रकोटिभिः / कृताञ्जली सर्वि सगौरवाः स्थिताः कथं नु चर्यां परिपूरयेम // सद्ध्प्_२.३२ // एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदवोचत् - अलं शारिपुत्र किमनेनार्थेन भाषितेन? तत्कस्य हेतोः? उत्रसिष्यति शारिपुत्र अयं सदेवको लोको ऽस्मिन्नर्थे व्याक्रियमाणे द्वैतीयकमप्यायुष्मान् शारिपुत्रो भगवन्तमध्येषते स्म - भाषतां भगवान्, भाषतां सुगत एतमेवार्थम् तत्कस्य हेतोः? सन्ति भगवंस्तस्यां पर्षदि बहूनि प्राणिशतानि बहूनि प्राणिसहस्राणि बहूनि प्राणिशतसहस्राणि बहूनि प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि पूर्वबुद्धदर्शावीनि प्रज्ञावन्ति, यानि भगवतो भाषितं श्रद्धास्यन्ति प्रतीयिष्यन्त�� उद्ग्रहीष्यन्ति अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रो भगवन्तमनया गाथयाध्यभाषत - विस्पष्टु भाषस्व जिनान उत्तमा सन्तीह पर्षाय सहस्र प्राणिनाम् / श्राद्धाः प्रसन्नाः सुगते सगौरवा ज्ञास्यन्ति ये धर्ममुदाहृतं ते // सद्ध्प्_२.३३ // अथ खलु भगवान् द्वैतीयकमप्यायुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदवोचत् - अलं शारिपुत्र अनेनार्थेन प्रकाशितेन उत्रसिष्यति शारिपुत्र अयं सदेवको लोको ऽस्मिन्नर्थे व्याक्रियमाणे अभिमानप्राप्ताश्च भिक्षवो महाप्रपातं प्रपतिष्यन्ति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमां गाथामभाषत - अलं हि धर्मेणिह भाषितेन सूक्ष्मं इदं ज्ञानमतर्किकं च / अभिमानप्राप्ता बहु सन्ति बाला निर्दिष्टधर्मस्मि क्षिपे अजानकाः // सद्ध्प्_२.३४ // त्रैतीयकमप्यायुष्मान् शारिपुत्रो भगवन्तमध्येषते स्म - भाषतां भगवान्, भाषतां सुगत एतमेवार्थम् मादृशानां भगवन्निह पर्षदि बहूनि प्राणिशतानि संविद्यन्ते, अन्यानि च भगवन् बहूनि प्राणिशतानि बहूनि प्राणिसहस्राणि बहूनि प्राणिशतसहस्राणि बहूनि प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि, यानि भगवता पूर्वभवेषु परिपाचितानि, तानि भगवतो भाषितं श्रद्धास्यन्ति प्रतीयिष्यन्ति उद्गहीष्यन्ति तेषां तद्भभविष्यति दीर्घरात्रमर्थाय हिताय सुखायेति अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - भाषस्व धर्मं द्विपदानमुत्तमा अहं त्वामध्येषमि ज्येष्ठपुत्रः / सन्तीह प्राणीन सहस्रकोटयो ये श्रद्दधास्यन्ति ते धर्म भाषितम् // सद्ध्प्_२.३५ // ये च त्वया पूर्वभवेषु नित्यं परिपाचिताः सत्त्व सुदीर्घरात्रम् / कृताञ्जली ते पि स्थितात्र सर्वे ये श्रद्दधास्यन्ति तवैत धर्मम् // सद्ध्प्_२.३६ // अस्मादृशा द्वादशिमे शताश्च ये चापि ते प्रस्थित अग्रबोधये / तान् पश्यमानः सुगतः प्रभाषतां तेषां च हर्षं परमं जनेतु // सद्ध्प्_२.३७ // अथ खलु भगवांस्त्रैतीयकमप्यायुष्मतः शारिपुत्रस्याध्येषणां विदित्वा आयुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदवोचत् - यदिदानीं त्वं शारिपुत्र यावत्रैतीयकमपि तथागतमध्येषसे एवमध्येषमाणं त्वां शारिपुत्र किं वक्ष्यामि ? तेन हि शारिपुत्र शृणु, साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु भाषिष्ये ऽहं ते समनन्तरभाषिता चेयं भगवता वाक्, अथ खलु ततः पर्षद आभिमानिकानां भिक्षूणां भिक्षुणीनामुपासकानामुपासिकानां पञ्चमात्राणि सहस्राण्युत्थाय आ���नेभ्यो भगवतः पादौ शिरसाभिवन्दित्वा ततः पर्षदो ऽपक्रामन्ति स्म, यथापीदमभिमानाकुशलमूलेन अप्राप्ते प्राप्तसंज्ञिनो ऽनधिगते ऽधिगतसंज्ञिनः ते आत्मानं सव्रणं ज्ञात्वा ततः पर्षदो ऽपक्रान्ताः भगवांश्च तूष्णींभावेनाधिवासयति स्म अथ खलु भगवानायुष्मन्तं शारिपुत्रमामन्त्रयते स्म - निप्पलावा मे शारिपुत्र पर्षत् अपगतफल्गुः श्रद्धासारे प्रतिष्ठिता साधु शारिपुत्र एतेषामाभिमानिकानामतो ऽपक्रमणम् तेन हि शारिपुत्र भाषिष्ये एतमर्थम् साधु भगवन्नित्यायुष्मान् शारिपुत्रो भगवतः प्रत्यश्रौषीत् भगवानेतदवोचत् - कदाचित् कर्हिचिच्छारिपुत्र तथागत एवंरूपां धर्मदेशनां कथयति तद्यथापि नाम शारिपुत्र उदुम्बरपुष्पं कदाचित् कर्हिचित् संदृश्यते, एवमेव शारिपुत्र तथागतो ऽपि कदाचित् कर्हिचित् एवंरूपां धर्मदेशनां कथयति श्रद्दधत मे शारिपुत्र, भूतवाद्यहमस्मि, तथावाद्यहमस्मि, अनन्यथावाद्यहमस्मि दुर्बोध्यं शारिपुत्र तथागतस्य संधाभाष्यम् तत्कस्य हेतोः? नानानिरुक्तिनिर्देशाभिलापनिर्देशनैर्मया शारिपुत्र विविधैरुपायकौशल्यशतसहस्रैर्धर्मः संप्रकाशितः अतर्को ऽतर्कावचरस्तथागतविज्ञेयः शारिपुत्र सद्धर्मः तत्कस्य हेतोः? एककृत्येन शारिपुत्र एककरणीयेन तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते महाकृत्येन महाकरणीयेन कतमं च शारिपुत्र तथागतस्य एककृत्यमेककरणीयं महाकृत्यं महाकरणीयं येन कृत्येन तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते? यदिदं तथागतज्ञानदर्शनसमादापनहेतुनिमित्तं सत्त्वानां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शनहेतुनिमित्तं सत्त्वानां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते तथागतज्ञानदर्शनावतारणहेतुनिमित्तं सत्त्वानां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते तथागतज्ञानप्रतिबोधनहेतुनिमित्तं सत्त्वानां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारणहेतुनिमित्तं सत्त्वानां तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते इदं तच्छारिपुत्र तथागतस्य एककृत्यमेककरणीयं महाकृत्यं महाकरणीयमेकप्रयोजनं लोके प्रादुर्भावाय इति हि शारिपुत्र यत्तथागतस्य एककृत्यमेककरणीयं महाकृत्यं महाकरणीयम्, तत्तथागतः करोति तत्कस्य हेतो���? तथागतज्ञानदर्शनसमादापक एवाहं शारिपुत्र, तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शक एवाहं शारिपुत्र, तथागतज्ञानदर्शनावतारक एवाहं शारिपुत्र, तथागतज्ञानदर्शनप्रतिबोधक एवाहं शारिपुत्र, तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारक एवाहं शारिपुत्र एकमेवाहं शारिपुत्र यानमारभ्य सत्त्वानां धर्म देशयामि यदिदं बुद्धयानम् न किंचिच्छारिपुत्र द्वितीयं वा तृतीयं वा यानं संविद्यते सर्वत्रैषा शारिपुत्र धर्मता दशदिग्लोके तत्कस्य हेतोः? ये ऽपि तु शारिपुत्र अतीत ऽध्वन्यभूवन् दशसु दिक्ष्वप्रमेयेष्वसंख्येयेषु लोकधातुषु तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च ये नानाभिनिर्हारनिर्देशविविधहेतुकारणनिदर्शनारम्बणनिरुक्त्युपायकौशल्यैर्नानाधिमुक्तानां सत्त्वानां नानाधात्वाशयानामाशयं विदित्वा धर्मं देशितवन्तः ते ऽपि सर्वे शारिपुत्र बुद्धा भगवन्त एकमेव यानमारभ्य सत्त्वानां धर्मं देशितवन्तः, यदिदं बुद्धयानं सर्वज्ञतापर्यवसानम्, यदिदं तथागतज्ञानदर्शनसमादापनमेव सत्त्वानां तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शनमेव तथागतज्ञानदर्शनावतारणमेव तथागतज्ञानदर्शनप्रतिबोधनमेव तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारणमेव सत्त्वानां धर्मं देशितवन्तः यैरपि शारिपुत्र सत्त्वैस्तेषामतीतानां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामन्तिकात् सद्धर्मः श्रुतः, ते ऽपि सर्वे ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर्लाभिनो ऽभूवन् ये ऽपि ते शारिपुत्र अनागते ऽध्वनि भविष्यन्ति दशसु दिक्ष्वप्रमेयेष्वसंख्येयेषु लोकधातुषु तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च, ये च नानाभिर्निहारनिर्देशविविधहेतुकारणनिदर्शनारम्बणनिरुक्त्युपायकौशल्यैर्नानाधिमुक्तानां सत्त्वानां नानाधात्वाशयानामाशयं विदित्वा धर्मं देशयिष्यन्ति, ते ऽपि सर्वे शारिपुत्र बुद्धा भगवन्त एकमेव यानमारभ्य सत्त्वानां धर्मं देशयिष्यन्ति यदिदं बुद्धयानं सर्वज्ञतापर्यवसानम्, यदिदं तथागतज्ञानदर्शनसमादापनमेव सत्त्वानां तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शनमेव तथागतज्ञानदर्शनावतारणमेव तथागतज्ञानदर्शनप्रतिबोधनमेव तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारणमेव सत्���्वानां धर्मं देशयिष्यन्ति ये ऽपि ते शारिपुत्र सत्त्वास्तेषामनागतानां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामन्तिकात् तं धर्मं श्रोष्यन्ति, ते ऽपि सर्वे ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर्लाभिनो भविष्यन्ति ये ऽपि ते शारिपुत्र एतर्हि प्रत्युत्पन्ने ऽध्वनि दशसु दिक्ष्वप्रमेयेष्वसंख्येयेषु लोकधातुषु तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धास्तिष्ठन्ति घ्रियन्ते यापयन्ति, धर्मं च देशयन्ति बहुजनहिताय बहुजनहिताय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च, ये नानाभिनिर्हारनिर्देशविविधहेतुकारणनिदर्शनारम्बणनिरुक्त्युपायकौशल्यैर्नानाधिमुक्तानां सत्त्वानां नानाधात्वाशयानामाशयं विदित्वा धर्मं देशयन्ति, ते ऽपि सर्वे शारिपुत्र बुद्धा भगवन्त एकमेव यानमारभ्य सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति यदिदं बुद्धयानं सर्वज्ञतापर्यवसानम्, यदिदं तथागतज्ञानदर्शनसमादापनमेव सत्त्वानां तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शनमेव तथागतज्ञानदर्शनावतारणमेव तथागतज्ञानदर्शनप्रतिबोधनमेव तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारणमेव सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति ये ऽपि ते शारिपुत्र सत्त्वास्तेषां प्रत्युत्पन्नानां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामन्तिकात् तं धर्मं शृण्वन्ति, ते ऽपि सर्वे ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर्लाभिनो भविष्यन्ति अहमपि शारिपुत्र एतर्हि तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च नानाभिनिर्हारनिर्देशविविधहेतुकारणनिदर्शनारम्बणनिरुक्त्युपायकौशल्यैर्नानाधिमुक्तानां सत्त्वानां नानाधात्वाशयानामाशयं विदित्वा धर्मं देशयामि अहमपि शारिपुत्र एकमेव यानमारभ्य सत्त्वानां धर्मं देशयामि यदिदं बुद्धयानं सर्वज्ञतापर्यवसानम्, यदिदं तथागतज्ञानदर्शनसमादापनमेव सत्त्वानां तथागतज्ञानदर्शनसंदर्शनमेव तथागतज्ञानदर्शनावतारणमेव तथागतज्ञानदर्शनप्रतिबोधनमेव तथागतज्ञानदर्शनमार्गावतारणमेव सत्त्वानां धर्मं देशयामि ये ऽपि ते शारिपुत्र सत्त्वा एतर्हि ममेमं धर्मं शृण्वन्ति, ते ऽपि सर्वे ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर्लाभिनो भविष्यन्ति तदनेनापि शारिपुत्र पर्यायेण एवं वेदितव्यं यथा नास्ति द्वितीयस्य यानस्य क्वचिद्दशसु दिक्षु ���ोके प्रज्ञप्तिः, कुतः पुनस्तृतीयस्य अपि तु खलु पुनः शारिपुत्र यदा तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा कल्पकषाये वोत्पद्यन्ते सत्त्वकषाये वा क्लेशकषाये वा दृष्टिकषाये वा आयुष्कषाये वोत्पद्यन्ते एवंरूपेषु शारिपुत्र कल्पसंक्षोभकषायेषु बहुसत्त्वेषु लुब्धेष्वल्पकुशलमूलेषु तदा शारिपुत्र तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा उपायकौशल्येन तदेवैकं बुद्धयानं त्रियाननिर्देशेन निर्दिशन्ति तत्र शारिपुत्र ये श्रावका अर्हन्तः प्रत्येकबुद्धा वा इमां क्रियां तथागतस्य बुद्धयानसमादपनां न शृण्वन्ति नावतरन्ति नावबुध्यन्ति, न ते शारिपुत्र तथागतस्य श्रावका वेदितव्याः, नाप्यर्हन्तो नापि प्रत्येकबुद्धा वेदितव्याः अपि तु खलु पुनः शारिपुत्र यः कश्चिद् भिक्षुर्वा भिक्षुणी वा अर्हत्त्वं प्रतिजानीयात्, अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ प्रणिधानमपरिगृह्य उच्छिन्नो ऽस्मि बुद्धयानादिति वदेत्, एतावन्मे समुच्छ्रयस्य पश्चिमकं परिनिर्वाणं वदेत्, आभिमानिकं तं शारिपुत्र प्रजानीयाः तत्कस्य हेतोः? अस्थानमेतच्छारिपुत्र अनवकाशो यद्भिक्षुरर्हन् क्षीणास्रवः संमुखीभूते तथागते इमंः धर्मं श्रुत्वा न श्रद्दध्यात् स्थापयित्वा परिनिर्वृतस्य तथागतस्य तत्कस्य हेतोः? न हि शारिपुत्र श्रावकास्तस्मिन् काले तस्मिन् समये परिनिर्वृते तथागते एतेषामेवंरूपाणां सूत्रान्तानां धारका वा देशका वा भविष्यन्ति अन्येषु पुनः शारिपुत्र तथागतेष्वर्हत्सु सम्यक्संबुद्धेषु निःसंशया भविष्यन्ति इमेषु बुद्धधर्मेषु श्रद्दधाध्वं मे शारिपुत्र पत्तीयत अवकल्पयत न हि शारिपुत्र तथागतानां मृषावादः संविद्यते एकमेवेदं शारिपुत्र यानं यदिदं बुद्धयानम् अथ खलु भगवानेतमेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अथाभिमानप्राप्ता ये भिक्षुभिक्षुण्युपासकाः / उपासिकाश्च अश्राद्धाः सहस्राः पञ्चनूनकाः // सद्ध्प्_२.३८ // अपश्यन्त इमं दोषं छिद्रशिक्षासमन्विताः / व्रणांश्च परिरक्षन्तः प्रक्रान्ता बालबुद्धयः // सद्ध्प्_२.३९ // पर्षत्कषायतां ज्ञात्वा लोकनाथो ऽधिवासयि / तत्तेषां कुशलं नास्ति शृणुयुर्धर्म ये इमम् // सद्ध्प्_२.४० // शुद्धा च निष्पलावा च सुस्थिता परिषन्मम / फल्गुव्यपगता सर्वा सारा चेयं प्रतिष्ठिता // सद्ध्प्_२.४१ // शृणोहि मे शारि���ुता यथैष संबुद्ध धर्मः पुरुषोत्तमेहि / यथा च बुद्धाः कथयन्ति नायका उपायकौशल्यशतैरनेकैः // सद्ध्प्_२.४२ // यथाशयं जानिय ते चरिं च नानाधिमुक्तानिह प्राणकोटिनाम् / चित्राणि कर्माणि विदित्व तेषां पुराकृतं यत्कुशलं च तेहि // सद्ध्प्_२.४३ // नानानिरुक्तीहि च कारणेहि संप्रापयामी इम तेष प्राणिनाम् / हेतूहि दृष्टान्तशतेहि चाहं तथा तथा तोषयि सर्वसत्त्वान् // सद्ध्प्_२.४४ // सूत्राणि भाषामि तथैव गाथा इतिवृत्तकं जातकमद्भुतं च / निदान औपम्यशतैश्च चित्रैर्गेयं च भाषामि तथोपदेशान् // सद्ध्प्_२.४५ // ये भोन्ति हीनाभिरता अविद्वसू अचीर्णचर्या बहुबुद्धकोटिषु / संसारलग्नाश्च सुदुःखिताश्च निर्वाण तेषामुपदर्शयामि // सद्ध्प्_२.४६ // उपायमेतं कुरुते स्वयंभूर्बौद्धस्य ज्ञानस्य प्रबोधनार्थम् / न चापि तेषां प्रवदे कदाचिद् युष्मे ऽपि बुद्धा इह लोकि भेष्यथ // सद्ध्प्_२.४७ // किं कारणं कालमवेक्ष्य तायी क्षणं च दृष्ट्वा ततु पश्च भाषते / सो ऽयं क्षणो अद्य कथंचि लब्धो वदामि येनेह च भूतनिश्चयम् // सद्ध्प्_२.४८ // नवाङ्गमेतन्मम शासनं च प्रकाशितं सत्त्वबलाबलेन / उपाय एषो वरदस्य ज्ञाने प्रवेशनार्थाय निदर्शितो मे // सद्ध्प्_२.४९ // भवन्ति ये चेह सदा विशुद्धा व्यक्ता शुची सूरत बुद्धपुत्राः / कृताधिकारा बहुबुद्धकोटिषु वैपुल्यसूत्राणि वदामि तेषाम् // सद्ध्प्_२.५० // तथा हि ते आशयसंपदाय विशुद्धरूपाय समन्विताभून् / वदामि तान् बुद्ध भविष्यथेति अनागते ऽध्वानि हितानुकम्पकाः // सद्ध्प्_२.५१ // श्रुत्वा च प्रीतिस्फुट भोन्ति सर्वे बुद्धा भविष्याम जगत्प्रधानाः / पुनश्च हं जानिय तेष चर्यां वैपुल्यसूत्राणि प्रकाशयामि // सद्ध्प्_२.५२ // इमे च ते श्रावक नायकस्य येहि श्रुतं शासनमेतमग्र्यम् / एकापि गाथा श्रुत धारिता वा सर्वेष बोधाय न संशयो ऽस्ति // सद्ध्प्_२.५३ // एकं हि यानं द्वितियं न विद्यते तृतियं हि नैवास्ति कदाचि लोके / अन्यत्रुपाया पुरुषोत्तमानां यद्याननानात्वुपदर्शयन्ति // सद्ध्प्_२.५४ // बौद्धस्य ज्ञानस्य प्रकाशनार्थं लोके समुत्पद्यति लोकनाथः / एकं हि कार्यं द्वितियं न विद्यते न हीनयानेन नयन्ति बुद्धाः // सद्ध्प्_२.५५ // प्रतिष्ठितो यत्र स्वयं स्वयंभूर्यच्चैव बुद्धं यथ यादृशं च / बलाश्च ये ध्यानविमोक्ष-इन्द्रियास्तत्रैव सत्त्वा पि प्रतिष्ठपेति // सद्ध्प्_२.५६ // मात्सर्यदोषो हि भवेत मह्यं स्पृशित्व बोधिं विरजां विशिष्टाम् / यदि हीनयानस्मि प्रतिष्ठपेयमेकं पि सत्त्वं न ममते साधु // सद्ध्प्_२.५७ // मात्सर्य मह्यं न कहिंचि विद्यते ईर्ष्या न मे नापि च छन्दरागः / उच्छिन्न पापा मम सर्वधर्मास्तेनास्मि बुद्धो जगतो ऽनुबोधात् // सद्ध्प्_२.५८ // यथा ह्यहं चित्रितु लक्षणेहि प्रभासयन्तो इमु सर्वलोकम् / पुरस्कृतः प्राणिशतैरनेकैर्देशेमिमां धर्मस्वभावमुद्राम् // सद्ध्प्_२.५९ // एवं च चिन्तेम्यहु शारिपुत्र कथं नु एवं भवि सर्वसत्त्वाः / द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारिणः स्वयंप्रभा लोकविदू स्वयंभूः // सद्ध्प्_२.६० // यथा च पश्यामि यथा च चिन्तये यथा च संकल्प ममासि पूर्वम् / परिपूर्णमेतत् प्रणिधानु मह्यं बुद्धा च बोधिं च प्रकाशयामि // सद्ध्प्_२.६१ // सचेदहं शारिसुता वदेयं सत्त्वान बोधाय जनेथ छन्दम् / अजानकाः सर्व भ्रमेयुरत्र न जातु गृह्णीयु सुभाषितं मे // सद्ध्प्_२.६२ // तांश्चैव हं जानिय एवरूपान् न चीर्णचर्याः पुरिमासु जातिषु / अध्योषिताः कामगुणेषु सक्तास्तृष्णाय संमूर्छित मोहचित्ताः // सद्ध्प्_२.६३ // ते कामहेतोः प्रपतन्ति दुर्गतिं षट्सू गतीषू परिखिद्यमानाः / कटसी च वर्धेन्ति पुनः पुनस्ते दुःखेन संपीडित अल्पपुण्याः // सद्ध्प्_२.६४ // विलग्न दृष्टीगहनेषु नित्यमस्तीति नास्तीति तथास्ति नास्ति / द्वाषष्टि दृष्टीकृत निश्रयित्वा असन्त भावं परिगृह्य ते स्थिताः // सद्ध्प्_२.६५ // दुःशोधका मानिन दम्भिनश्च वङ्काः शठा अल्पश्रुताश्च बालाः / ते नैव शृण्वन्ति सुबुद्धघोषं कदाचि पि जातिसहस्रकोटिषु // सद्ध्प्_२.६६ // तेषामहं शारिसुता उपायं वदामि दुःखस्य करोथ अन्तम् / दुःखेन संपीडित दृष्ट्व सत्त्वान् निर्वाण तत्राप्युपदर्शयामि // सद्ध्प्_२.६७ // एवं च भाषाम्यहु नित्यनिर्वृता आदिप्रशान्ता इमि सर्वधर्माः / चर्यां च सो पूरिय बुद्धपुत्रो अनागते ऽध्वानि जिनो भविष्यति // सद्ध्प्_२.६८ // उपायकौशल्य ममैवरूपं यत् त्रीणि यानान्युपदर्शयामि / एकं तु यानं हि नयश्च एक एका चियं देशन नायकानाम् // सद्ध्प्_२.६९ // व्यपनेहि काङ्क्षां तथ संशयं च येषां च केषां चिह काङ्क्ष विद्यते / अनन्यथावादिन लोकनायका एकं इदं यानु द्वितीयु नास्ति // सद्ध्प्_२.७० // ये चाप्यभूवन् पुरिमास्तथागताः परिनिर्वृता बुद्धसहस्र नेके / अतीतमध्वानमसंख्यकल्पे तेषां प्रमाणं न कदाचि विद���यते // सद्ध्प्_२.७१ // सर्वेहि तेहि पुरुषोत्तमेहि प्रकाशिता धर्म बहू विशुद्धाः / दृष्टान्तकैः कारणहेतुभिश्च उपायकौशल्यशतैरनेकैः // सद्ध्प्_२.७२ // सर्वे च ते दर्शयि एकयानमेकं च यानं अवतारयन्ति / एकस्मि याने परिपाचयन्ति अचिन्तिया प्राणिसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_२.७३ // अन्ये उपाया विविधा जिनानां येही प्रकाशेन्तिममग्रधर्मम् / ज्ञात्वाधिमुक्तिं तथ आशयं च तथागता लोकि सदेवकस्मिन् // सद्ध्प्_२.७४ // ये चापि सत्त्वास्तहि तेष संमुखं शृण्वन्ति धर्मं अथ वा श्रुताविनः / दानं च दत्तं चरितं च शीलं क्षान्त्या च संपादित सर्वचर्याः // सद्ध्प्_२.७५ // वीर्येण ध्यानेन कृताधिकाराः प्रज्ञाय वा चिन्तित एति धर्माः / विविधानि पुण्यानि कृतानि येहि ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.७६ // परिनिर्वृतानां च जिनान तेषां ये शासने केचिदभूषि सत्त्वाः / क्षान्ता च दान्ता च विनीत तत्र ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.७७ // ये चापि धातून करोन्ति पूजां जिनान तेषां परिनिर्वृतानाम् / रत्नामयान् स्तूपसहस्र नेकान् सुवर्णरूप्यस्य च स्फाटिकस्य // सद्ध्प्_२.७८ // ये चाश्मगर्भस्य करोन्ति स्तूपान् कर्केतनामुक्तमयांश्च केचित् / वैडूर्यश्रेष्ठस्य तथेन्द्रनीलान् ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.७९ // ये चापि शैलेषु करोन्ति स्तूपान् ये चन्दनानामगुरुस्य केचित् / ये देवदारूस्य करोन्ति स्तूपान् ये दारुसंघातमयांश्च केचित् // सद्ध्प्_२.८० // इष्टामयान् मृत्तिकसंचितान् वा प्रीताश्च कुर्वन्ति जिनान स्तूपान् / उद्दिश्य ये पांसुकराशयो ऽपि अटवीषु दुर्गेषु च कारयन्ति // सद्ध्प्_२.८१ // सिकतामयान् वा पुन कूट कृत्वा ये केचिदुद्दिश्य जिनान स्तूपान् / कुमारकाः क्रीडिषु तत्र तत्र ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८२ // रत्नामया बिम्ब तथैव केचिद् द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारिणः / उद्दिश्य कारापित येहि चापि ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८३ // ये सप्तरत्नामय तत्र केचिद् ये ताम्रिका वा तथ कांसिका वा / कारापयीषु सुगतान बिम्बा ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८४ // सीसस्य लोहस्य च मृत्तिकाय वा कारापयीषु सुगतान विग्रहान् / ये पुस्तकर्मामय दर्शनीयांस्ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८५ // ये चित्रभित्तीषु करोन्ति विग्रहान् परिपूर्णगात्रान् शतपुण्यलक्ष���ान् / लिखेत्स्वयं चापि लिखापयेद्वा ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८६ // ये चापि केचित्तहि शिक्षमाणाः क्रीडारतिं चापि विनोदयन्तः / नखेन काष्ठेन कृतासि विग्रहान् भित्तीषु पुरुषा च कुमारका वा // सद्ध्प्_२.८७ // सर्वे च ते कारूणिका अभूवन् सर्वे ऽपि ते तारयि प्राणिकोट्यः / समादपेन्ता बहुबोधिसत्वांस्ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.८८ // धातूषु यैश्चापि तथागतानां स्तूपेषु वा मृत्तिकविग्रहेषु वा / आलेख्यभित्तीष्वपि पांसुस्तूपे पुष्पा च गन्धा च प्रदत्त आसीत् // सद्ध्प्_२.८९ // वाद्या च वादापित येहि तत्र भेर्यो ऽथ शङ्खाः पटहाः सुघोषकाः / निर्नादिता दुन्दुभयश्च येहि पूजाविधानाय वराग्रबोधिनाम् // सद्ध्प्_२.९० // वीणाश्च ताला पणवाश्च येहि मृदङ्ग वंशा तुणवा मनोज्ञाः / एकोत्सवा वा सुकुमारका वा ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.९१ // वादापिता झल्लरियो ऽपि येहि जलमण्डका चर्पटमण्डका वा / सुगतान उद्दिश्यथ पूजनार्थं गीतं सुगीतं मधुरं मनोज्ञम् // सद्ध्प्_२.९२ // सर्वे च ते बुद्ध अभूषि लोके कृत्वान तां बहुविधधातुपूजाम् / किमल्पकं पि सुगतान धातुषु एकं पि वादापिय वाद्यभाण्डम् // सद्ध्प्_२.९३ // पुष्पेण चैकेन पि पूजयित्वा आलेख्यभित्तौ सुगतान बिम्बान् / विक्षिप्तचित्ता पि च पूजयित्वा अनुपूर्व द्रक्ष्यन्ति च बुद्धकोट्यः // सद्ध्प्_२.९४ // यैश्चाञ्जलिस्तत्र कृतो ऽपि स्तूपे परिपूर्ण एका तलसक्तिका वा / उन्नामितं शीर्षमभून्मुहूर्तमवनामितः कायु तथैकवारम् // सद्ध्प्_२.९५ // नमो ऽस्तु बुद्धाय कृतैकवारं येही तदा धातुधरेषु तेषु / विक्षिप्तचित्तैरपि एकवारं ते सर्वि प्राप्ता इममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_२.९६ // सुगतान तेषां तद तस्मि काले परिनिर्वृतानामथ तिष्ठतां वा / ये धर्मनामापि श्रुणिंसु सत्त्वास्ते सर्वि बोधाय अभूषि लाभिनः // सद्ध्प्_२.९७ // अनागता पी बहुबुद्धकोट्यो अचिन्तिया येषु प्रमाणु नास्ति / ते पी जिना उत्तमलोकनाथाः प्रकाशयिष्यन्ति उपायमेतम् // सद्ध्प्_२.९८ // उपायकौशल्यमनन्तु तेषां भविष्यति लोकविनायकानाम् / येना विनेष्यन्तिह प्राणकोट्यो बौद्धस्मि ज्ञानस्मि अनास्रवस्मिन् // सद्ध्प्_२.९९ // एको ऽपि सत्त्वो न कदाचि तेषां श्रुत्वान धर्मं न भवेत बुद्धः / प्रणिधानमेतद्धि तथागतानां चरित्व बोधाय चरापयेयम् // सद्ध्प्_२.१०० // धर्मामुखा कोटिसहस्र नेके प्रकाशयिष्यन्ति अनागते ऽध्वे / उपदर्शयन्तो इममेकयानं वक्ष्यन्ति धर्मं हि तथागतत्वे // सद्ध्प्_२.१०१ // स्थितिका हि एषा सद धर्मनेत्री प्रकृतिश्च धर्माण सदा प्रभा[सते] / विदित्व बुद्धा द्विपदानमुत्तमा प्रकाशयिष्यन्ति ममेकयानम् // सद्ध्प्_२.१०२ // धर्मस्थितिं धर्मनियामतां च नित्यस्थितां लोकि इमामकम्प्याम् / बुद्धाश्च बोधिं पृथिवीय मण्डे प्रकाशयिष्यन्ति उपायकौशलम् // सद्ध्प्_२.१०३ // दशसू दिशासू नरदेवपूजितास्तिष्ठन्ति बुद्धा यथ गङ्गवालिकाः / सुखापनार्थं इह सर्वप्राणिनां ते चापि भाषन्तिममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_२.१०४ // उपायकौशल्य प्रकाशयन्ति विविधानि यानान्युपदर्शयन्ति / एकं च यानं परिदीपयन्ति बुद्धा इमामुत्तमशान्तभूमिम् // सद्ध्प्_२.१०५ // चरितं च ते जानिय सर्वदेहिनां यथाशयं यच्च पुरा निषेवितम् / वीर्यं च स्थामं च विदित्व तेषां ज्ञात्वाधिमुक्तिं च प्रकाशयन्ति // सद्ध्प्_२.१०६ // दृष्टान्तहेतून् बहु दर्शयन्ति बहुकारणान् ज्ञानबलेन नायकाः / नानाधिमुक्तांश्च विदित्व सत्त्वान् नानाभिनिर्हारुपदर्शयन्ति // सद्ध्प्_२.१०७ // अहं पि चैतर्हि जिनेन्द्रनायको उत्पन्न सत्त्वान सुखापनार्थम् / संदर्शयामी इम बुद्धबोधिं नानाभिनिर्हारसहस्रकोटिभिः // सद्ध्प्_२.१०८ // देशेमि धर्मं च बहुप्रकारं अधिमुक्तिमध्याशय ज्ञात्व प्राणिनाम् / संहर्षयामी विविधैरुपायैः प्रत्यात्मिकं ज्ञानबलं ममैतत् // सद्ध्प्_२.१०९ // अहं पि पश्यामि दरिद्रसत्त्वान् प्रज्ञाय पुण्येहि च विप्रहीणान् / प्रस्कन्न संसारि निरुद्ध दुर्गे मग्नाः पुनर्दुःखपरंपरासु // सद्ध्प्_२.११० // तृष्णाविलग्नांश्चमरीव बाले कामैरिहान्धीकृत सर्वकालम् / न बुद्धमेषन्ति महानुभावं न धर्म मार्गन्ति दुखान्तगामिनम् // सद्ध्प्_२.१११ // गतीषु षट्सु परिरुद्धचित्ताः कुदृष्टिदृष्टीषु स्थिता अकम्प्याः / दुःखातु दुःखानुप्रधावमानाः कारुण्य मह्यं बलवन्तु तेषु // सद्ध्प्_२.११२ // सो ऽहं विदित्वा तहि बोधिमण्डे सप्ताह त्रीणि परिपूर्ण संस्थितः / अर्थं विचिन्तेमिममेवरूपं उल्लोकयन् पादपमेव तत्र // सद्ध्प्_२.११३ // प्रेक्षामि तं चानिमिषं द्रुमेन्द्रं तस्यैव हेष्ठे अनुचंक्रमामि / आश्चर्यज्ञानं च इदं विशिष्टं सत्त्वाश्च मोहान्ध अविद्वसू इमे // सद्ध्प्_२.११४ // ब्रह्मा च मां याचति तस्मि काले शक्रश्च चत्वारि च लोकपालाः / महेश्वरो ईश्वर एव चापि मरुद्गणानां च सहस्रकोटयः // सद्ध्प्_२.११५ // कृताञ्जली सर्वि स्थिताः सगौरवा अर्थं च चिन्तेमि कथं करोमि / अहं च बोधीय वदामि वर्णान् इमे च दुःखैरभिभूत सत्त्वाः // सद्ध्प्_२.११६ // ते मह्य धर्मं क्षिपि बालभाषितं क्षिपित्व गच्छेयुरपायभूमिम् / श्रेयो ममा नैव कदाचि भाषितुं अद्यैव मे निर्वृतिरस्तु शान्ता // सद्ध्प्_२.११७ // पुरिमांश्च बुद्धान् समनुस्मरन्तो उपायकौशल्यु यथा च तेषाम् / यं नून हं पि इम बुद्धबोधिं त्रिधा विभज्येह प्रकाशयेयम् // सद्ध्प्_२.११८ // एवं च मे चिन्तितु एष धर्मो ये चान्ये बुद्धा दशसु द्दिशासु / दर्शिंसु ते मह्य तदात्मभावं साधुं ति घोषं समुदीरयन्ति // सद्ध्प्_२.११९ // साधू मुने लोकविनायकाग्र अनुत्तरं ज्ञानमिहाधिगम्य / उपायकौशल्यु विचिन्तयन्तो अनुशिक्षसे लोकविनायकानाम् // सद्ध्प्_२.१२० // वयं पि बुद्धाय परं तदा पदं तृधा च कृत्वान प्रकाशयामः / हीनाधिमुक्ता हि अविद्वसू नरा भविष्यथा बुद्ध न श्रद्दधेयुः // सद्ध्प्_२.१२१ // ततो वयं कारणसंग्रहेण उपायकौशल्य निषेवमाणाः / फलाभिलाषं परिकीर्तयन्तः समादपेमो बहुबोधिसत्त्वान् // सद्ध्प्_२.१२२ // अहं चुदग्रस्तद आसि श्रुत्वा घोषं मनोज्ञं पुरुषर्षभाणाम् / उदग्रचित्तो भणि तेष तायिनां न मोहवादी प्रवरा महर्षी // सद्ध्प्_२.१२३ // अहं पि एवं समुदाचरिष्ये यथा वदन्ती विदु लोकनायकाः / अहं पि संक्षोभि इमस्मि दारुणे उत्पन्न सत्त्वान कषायमध्ये // सद्ध्प्_२.१२४ // ततो ह्यहं शारिसुता विदित्वा वाराणसीं प्रस्थितु तस्मि काले / तहि पञ्चकानां प्रवदामि भिक्षुणां धर्मं उपायेन प्रशान्तभूमिम् // सद्ध्प्_२.१२५ // ततः प्रवृत्तं मम धर्मचक्रं निर्वाणशब्दश्च अभूषि लोके / अर्हन्तशब्दस्तथ धर्मशब्दः संघस्य शब्दश्च अभूषि तत्र // सद्ध्प्_२.१२६ // भाषामि वर्षाणि अनल्पकानि निर्वाणभूमिं चुपदर्शयामि / संसारदुःखस्य च एष अन्तो एवं वदामी अहु नित्यकालम् // सद्ध्प्_२.१२७ // यस्मिंश्च काले अहु शारिपुत्र पश्यामि पुत्रान् द्विपदोत्तमानाम् / ये प्रस्थिता उत्तममग्रबोधिं कोटीसहस्राणि अनल्पकानि // सद्ध्प्_२.१२८ // उपसंक्रमित्वा च ममैव अन्तिके कृताञ्जलीः सर्वि स्थिताः सगौरवाः / येही श्रुतो धर्म जिनान आसीत् उपायकौशल्यु बहुप्रकारम् // सद्ध्प्_२.१२९ // ततो ममा एतदभूषि तत्क्षणं समयो ममा भाषितुमग्रधर्मम् / यस्याहमर्थं इह लोकि जातः प्रकाशयामी तमिहाग्रबोधिम् // सद्ध्प्_२.१३० // दुःश्रद्दधं एतु भविष्यते ऽद्य निमित्तसंज्ञानिह बालबुद्धिनाम् / अधिमानप्राप्तान अविद्वसूनां इमे तु श्रोष्यन्ति हि बोधिसत्त्वाः // सद्ध्प्_२.१३१ // विशारदश्चाहु तदा प्रहृष्टः संलीयनां सर्व विवर्जयित्वा / भाषामि मध्ये सुगतात्मजानां तांश्चैव बोधाय समादपेमि // सद्ध्प्_२.१३२ // संदृश्य चैतादृशबुद्धपुत्रांस्तवापि काङ्क्षा व्यपनीत भेष्यति / ये चा शता द्वादशिमे अनास्रवा बुद्धा भविष्यन्तिमि लोकि सर्वे // सद्ध्प्_२.१३३ // यथैव तेषां पुरिमाण तायिनां अनागतानां च जिनान धर्मता / ममापि एषैव विकल्पवर्जिता तथैव हं देशयि अद्य तुभ्यम् // सद्ध्प्_२.१३४ // कदाचि कहिंचि कथंचि लोके उत्पादु भोति पुरुषर्षभाणाम् / उत्पद्य चा लोकि अनन्तचक्षुषः कदाचिदेतादृशु धर्म देशयुः // सद्ध्प्_२.१३५ // सुदुर्लभो ईदृशु अग्रधर्मः कल्पान कोटीनयुतैरपि स्यात् / सुदुर्लभा ईदृशकाश्च सत्त्वाः श्रत्वान ये श्रद्दधि अग्रधर्मम् // सद्ध्प्_२.१३६ // औदुम्बरं पुष्प यथैव दुर्लभं कदाचि कहिंचि कथंचि दृश्यते / मनोज्ञरूपं च जनस्य तद्भवेदाश्चर्यु लोकस्य सदेवकस्य // सद्ध्प्_२.१३७ // अतश्च आश्चर्यतरं वदामि श्रुत्वान यो धर्ममिमं सुभाषितम् / अनुमोदि एकं पि भणेय वाचं कृत सर्वबुद्धान भवेय पूजा // सद्ध्प्_२.१३८ // व्यपनेहि काङ्क्षामिह संशयं च आरोचयामि अहु धर्मराजा / समादपेमि अहमग्रबोधौ न श्रावकाः केचिदिहास्ति मह्यम् // सद्ध्प्_२.१३९ // तव शारिपुत्रैतु रहस्यु भोतु ये चापि मे श्रावक मह्य सर्वे / ये बोधिसत्त्वाश्च इमे प्रधाना रहस्यमेतन्मम धारयन्तु // सद्ध्प्_२.१४० // किं कारणं पञ्चकषायकाले क्षुद्राश्च दुष्टाश्च भवन्ति सत्त्वाः / कामैरिहान्धीकृत बालबुद्धयो न तेष बोधाय कदाचि चित्तम् // सद्ध्प्_२.१४१ // श्रुत्वा च यानं मम एतदेकं प्रकाशितं तेन जिनेन आसीत् / अनागते ऽध्वानि भ्रमेयु सत्त्वाः सूत्रं क्षिपित्वा नरकं व्रजेयुः // सद्ध्प्_२.१४२ // लज्जी शुची ये च भवेयु सत्त्वाः संप्रस्थिता उत्तममग्रबोधिम् / विशारदो भूत्व वदेमि तेषामेकस्य यानस्य अनन्तवर्णान् // सद्ध्प्_२.१४३ // एतादृशी देशन नायकानामुपायकौशल्यमिदं वरिष्ठम् / बहूहि संधावचनेहि चोक्तं दुर्बोध्यमेतं हि अशिक्षितेहि // सद्ध्प्_२.१४४ // तस्माद्धि संधावचनं विजान���या बुद्धान लोकाचरियाण तायिनाम् / जहित्व काङ्क्षां विजहित्व संशयं भविष्यथा बुद्ध जनेथ हर्षम् // सद्ध्प्_२.१४५ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये उपायकौशल्यपरिवर्तो नाम द्वितीयः"
+saddhp_3,"aupamyaparivartaḥ atha khalvāyuṣmān śāriputrastasyāṃ velāyāṃ tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavato 'bhimukho bhagavantameva vyavalokayamāno bhagavantametadavocat - āścaryādbhutaprāpto 'smi bhagavan audbilyaprāptaḥ idamevaṃrūpaṃ bhagavato 'ntikād ghoṣaṃ śrutvā tatkasya hetoḥ? aśrutvaiva tāvadahaṃ bhagavan idamevaṃrūpaṃ bhagavato 'ntikād dharmaṃ tadanyān bodhisattvān dṛṣṭvā bodhisattvānāṃ ca anāgate 'dhvani buddhanāma śrutvā atīva śocāmi atīva saṃtapye, bhraṣṭo 'smyevaṃrūpāt tathāgatajñānagocarād jñānadarśanāt yadā cāhaṃ bhagavan abhīkṣṇaṃ gacchāmi parvatagirikandarāṇi vanaṣaṇḍānyārāmanadīvṛkṣamūlānyekāntāni divāvihārāya, tadāpyahaṃ bhagavan yadbhūyastvena anenaiva vihāreṇa viharāmi tulye nāma dharmadhātupraveśe vayaṃ bhagavatā hīnena yānena niryātitāḥ evaṃ ca me bhagavaṃstasmin samaye bhavati - asmākamevaiṣo 'parādhaḥ, naiva bhagavato 'parādhaḥ tatkasya hetoḥ? sacedbhagavānasmābhiḥ pratīkṣitaḥ syāt sāmutkarṣikīṃ dharmadeśanāṃ kathayamānaḥ, yadidamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya, teṣveva vayaṃ bhagavan dharmeṣu niryātāḥ syāma yatpunarbhagavan asmābhiranupasthiteṣu bodhisattveṣu saṃdhābhāṣyaṃ bhagavato 'jānamānaistvaramāṇaiḥ prathamabhāṣitaiva tathāgatasya dharmadeśanā śrutvodgṛhītā dhāritā bhāvitā cintitā manasikṛtā so 'haṃ bhagavan ātmaparibhāṣaṇayaiva bhūyiṣṭhena rātriṃdivānyatināmayāmi adyāsmi bhagavan nirvāṇaprāptaḥ adyāsmi bhagavan parinirvṛtaḥ adya me bhagavan arhattvaṃ prāptam adyāhaṃ bhagavan bhagavataḥ putro jyeṣṭha auraso mukhato jāto dharmajo dharmanirmito dharmadāyādo dharmanirvṛttaḥ apagataparidāho 'smyadya bhagavan imamevaṃrūpamadbhutadharmamaśrutapūrvaṃ bhagavato 'ntikād ghoṣaṃ śrutvā atha khalvāyuṣmān śāriputrastasyāṃ velāyāṃ bhagavantamābhirgāthābhiradhyabhāṣata - āścaryaprāpto 'smi mahāvināyaka audbilyajāto imu ghoṣa śrutvā / kathaṃkathā mahya na bhūya kācit paripācito 'haṃ iha agrayāne // saddhp_3.1 // āścaryabhūtaḥ sugatāna ghoṣaḥ kāṅkṣāṃ ca śokaṃ ca jahāti prāṇinām / kṣīṇāsravasyo mama yaśca śoko vigato 'sti sarvaṃ śruṇiyāna ghoṣam // saddhp_3.2 // divāvihāramanucaṃkramanto vanaṣaṇḍa ārāmatha vṛkṣamūlam / girikandarāṃścāupyupasevamāno anucintayāmī imameva cintām // saddhp_3.3 // aho 'smi parivañcitu pāpacittaistulyeṣu dharmeṣu anāsraveṣu / yannāma traidhātuki agradharmaṃ na deśayiṣyāmi anāgate 'dhve // saddhp_3.4 // dvātriṃśatī lakṣaṇa mahya bhraṣṭā suvarṇavarṇacchavitā ca bhraṣṭā / balā vimokṣāścimi sarvi riñcitā tulyeṣu dharmeṣu aho 'smi mūḍhaḥ // saddhp_3.5 // anuvyañjanā ye ca mahāmunīnāmaśīti pūrṇāḥ pravarā viśiṣṭāḥ / aṣṭādaśāveṇika ye ca dharmāste cāpi bhraṣṭā ahu vañcito 'smi // saddhp_3.6 // dṛṣṭvā ca tvāṃ lokahitānukampī divāvihāraṃ parigamya caikaḥ / hā vañcito 'smīti vicintayāmi asaṅgajñānātu acintiyātaḥ // saddhp_3.7 // rātriṃdivāni kṣapayāmi nātha bhūyiṣṭha so eva vicintayantaḥ / pṛcchāmi tāvad bhagavantameva bhraṣṭo 'hamasmītyatha vā na veti // saddhp_3.8 // evaṃ ca me cintayato jinendra gacchanti rātriṃdiva nityakālam / dṛṣṭvā ca anyān bahubodhisattvān saṃvarṇitāṃllokavināyakena // saddhp_3.9 // śrutvā ca so 'haṃ imu buddhadharmaṃ saṃghāya etatkila bhāṣitaṃ ti / atarkikaṃ sūkṣmamanāsravaṃ ca jñānaṃ praṇetī jina bodhimaṇḍe // saddhp_3.10 // dṛṣṭīvilagno hyahamāsi pūrvaṃ parivrājakastīrthikasaṃmataśca / tato mamā āśayu jñātva nātho dṛṣṭīvimokṣāya bravīti nirvṛtim // saddhp_3.11 // vimucya tā dṛṣṭikṛtāni sarvaśaḥ śūnyāṃśca dharmānahu sparśayitvā / tato vijānāmyahu nirvṛto 'smi na cāpi nirvāṇamidaṃ pravucyati // saddhp_3.12 // yadā tu buddho bhavate 'grasattvaḥ puraskṛto naramaruyakṣarākṣasaiḥ / dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhārī aśeṣato nirvṛtu bhoti tatra // saddhp_3.13 // vyapanīta sarvāṇi mi manyitāni śrutvā ca ghoṣaṃ ahamadya nirvṛtaḥ / yadāpi vyākurvasi agrabodhau purato hi lokasya sadevakasya // saddhp_3.14 // balavacca āsīnmama chambhitatvaṃ prathamaṃ giraṃ śrutva vināyakasya / mā haiva māro sa bhavedviheṭhako abhinirmiṇitvā bhuvi buddhaveṣam // saddhp_3.15 // yadā tu hetūhi ca kāraṇaiśca dṛṣṭāntakoṭīnayutaiśca darśitā / suparisthitā sā varabuddhabodhistato 'smi niṣkāṅkṣu śruṇitva dharmam // saddhp_3.16 // yadā ca me buddhasahasrakoṭyaḥ kīrteṣyatī tān parinirvṛtān jinān / yathā ca tairdeśitu eṣa dharma upāyakauśalya pratiṣṭhihitvā // saddhp_3.17 // anāgatāśco bahu buddha loke tiṣṭhanti ye co paramārthadarśinaḥ / upāyakauśalyaśataiśca dharmaṃ nidarśayiṣyantyatha deśayanti ca // saddhp_3.18 // tathā ca te ātmana yādṛśī carī abhiniṣkramitvā prabhṛtīya saṃstutā / buddhaṃ ca te yādṛśu dharmacakraṃ tathā ca te 'vasthita dharmadeśanā // saddhp_3.19 // tataśca jānāmi na eṣa māro bhūtāṃ cariṃ darśayi lokanāthaḥ / na hyatra mārāṇa gatī hi vidyate mamaiva cittaṃ vicikitsaprāptam // saddhp_3.20 // yadā tu madhureṇa gabhīravalgunā saṃharṣito buddhasvareṇa cāham / tadā mi vidhvaṃsita sarvasaṃśayā vicikitsa naṣṭā ca sthito 'smi jñāne // saddhp_3.21 // niḥsaṃśayaṃ bheṣyi tathāgato 'haṃ puraskṛto loki sadevake 'smin / saṃghāya vakṣye imu buddhabodhiṃ samādapento bahubodhisattvān // saddhp_3.22 // evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - ārocayāmi te śāriputra, prativedayāmi te asya sadevakasya lokasya purataḥ samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ purataḥ mayā tvaṃ śāriputra viṃśatīnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmantike paripācito 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau mama ca tvaṃ śāriputra dīrgharātramanuśikṣito 'bhūt sa tvaṃ śāriputra bodhisattvasaṃmantritena bodhisattvarahasyena iha mama pravacane upapannaḥ sa tvaṃ śāriputra bodhisattvādhiṣṭhānena tatpaurvakaṃ caryāpraṇidhānaṃ bodhisattvasaṃmantritaṃ bodhisattvarahasyaṃ na samanusmarasi nirvṛto 'smīti manyase so 'haṃ tvāṃ śāriputra pūrvacaryāpraṇidhānajñānānubodhamanusmārayitukāma imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ śrāvakāṇāṃ saṃprakāśayāmi api khalu punaḥ śāriputra, bhaviṣyasi tvamanāgate 'dhvani aprameyaiḥ kalpairacintyairapramāṇairbahūnāṃ tathāgatakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ saddharmaṃ dhārayitvā vividhāṃ ca pūjāṃ kṛtvā imāmeva bodhisattvacaryāṃ paripūrya padmaprabho nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyasi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān tena khalu punaḥ śāriputra samayena tasya bhagavataḥ padmaprabhasya tathāgatasya virajaṃ nāma buddhakṣetraṃ bhaviṣyati samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ paramasudarśanīyaṃ pariśuddhaṃ ca sphītaṃ ca ṛddhaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca bahujananārīgaṇākīrṇaṃ ca maruprakīrṇaṃ ca vaiḍūryamayaṃ suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddham teṣu ca aṣṭāpadeṣu ratnavṛkṣā bhaviṣyanti saptānāṃ ratnānāṃ puṣpaphalaiḥ satatasamitaṃ samarpitāḥ so 'pi śāriputra padmaprabhastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastrīṇyeva yānānyārabhya dharmaṃ deśayiṣyati kiṃcāpi śāriputra sa tathāgato na kalpakaṣāya utpatsyate, api tu praṇidhānavaśena dharmaṃ deśayiṣyati mahāratnapratimaṇḍitaśca nāma śāriputra sa kalpo bhaviṣyati tatkiṃ manyase śāriputra kena kāraṇena sa kalpo mahāratnapratimaṇḍita ityucyate? ratnāni śāriputra buddhakṣetre bodhisattvā ucyante te tasmin kāle tasyāṃ virajāyāṃ lokadhātau bahavo bodhisattvā bhaviṣyantyaprameyā asaṃkhyeyā acintyā atulyā amāpyā gaṇanāṃ samatikrāntā anyatra tathāgatagaṇanayā tena kāraṇena sa kalpo mahāratnapratimaṇḍita ityucyate tena khalu punaḥ śāriputra samayena bodhisattvāstasmin buddhakṣetre yadbhūyasā ratnapadmavikrāmiṇo bhaviṣyanti anādikarmikāśca te bodhisattvā bhaviṣyanti ciracaritakuśalamūlā bahubuddhaśatasahasracīrṇabrahmacaryāḥ, tathāgataparisaṃstutā buddhajñānābhiyuktā mahābhijñāparikarmanirjātāḥ sarvadharmanayakuśalā mārdavāḥ smṛtimantaḥ bhūyiṣṭhena śāriputra evaṃrūpāṇāṃ bodhisattvānāṃ paripūrṇaṃ tadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati tasya khalu punaḥ śāriputra padmaprabhasya tathāgatasya dvādaśāntarakalpā āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati sthāpayitvā kumārabhūtatvam teṣāṃ ca sattvānāmaṣṭāntarakalpā āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati sa ca śāriputra padmaprabhastathāgato dvādaśānāmantarakalpānāmatyayena dhṛtiparipūrṇaṃ nāma bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ vyākṛtya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau parinirvāsyati ayaṃ bhikṣavo dhṛtiparipūrṇo bodhisattvo mahāsattvo mamānantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate padmavṛṣabhavikrāmī nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācara��asaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān tasyāpi śāriputra padmavṛṣabhavikrāmiṇastathāgatasya evaṃrūpameva buddhakṣetraṃ bhaviṣyati tasya khalu punaḥ śāriputra padmaprabhasya tathāgatasya parinirvṛtasya dvātriṃśadantarakalpān saddharmaḥ sthāsyati tatastasya tasmin saddharme kṣīṇe dvātriṃśadantarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - bhaviṣyase śārisutā tuhaṃ pi anāgate 'dhvāni jinastathāgataḥ / padmaprabho nāma samantacakṣurvineṣyase prāṇisahasrakoṭyaḥ // saddhp_3.23 // bahubuddhakoṭīṣu karitva satkriyāṃ caryābalaṃ tatra upārjayitvā / utpādayitvā ca daśo balāni spṛśiṣyase uttamamagrabodhim // saddhp_3.24 // acintiye aparimitasmi kalpe prabhūtaratnastada kalpu bheṣyati / virajā ca nāmnā tada lokadhātuḥ kṣetraṃ viśuddhaṃ dvipadottamasya // saddhp_3.25 // vaidūryasaṃstīrṇa tathaiva bhūmiḥ suvarṇasūtrapratimaṇḍitā ca / ratnāmayairvṛkṣaśatairupetā sudarśanīyaiḥ phalapuṣpamaṇḍitaiḥ // saddhp_3.26 // smṛtimanta tasmin bahubodhisattvāḥ caryābhinirhārasukovidāśca / ye śikṣitā buddhaśateṣu caryāṃ te tatra kṣetre upapadya santi // saddhp_3.27 // so cejjinaḥ paścimake samucchraye kumārabhūmīmatināmayitvā / jahitva kāmānabhiniṣkamitvā spṛśiṣyate uttamamagrabodhim // saddhp_3.28 // sama dvādaśā antarakalpa tasya bhaviṣyate āyu tadā jinasya / manujānapī antarakalpa aṣṭa āyuṣpramāṇaṃ tahi teṣa bheṣyati // saddhp_3.29 // parinirvṛtasyāpi jinasya tasya dvātriṃśatiṃ antarakalpa pūrṇām / saddharma saṃsthāsyati tasmi kāle hitāya lokasya sadevakasya // saddhp_3.30 // saddharmi kṣīṇe pratirūpako 'sya dvātriṃśatī antarakalpa sthāsyati / śarīravaistārika tasya tāyinaḥ susatkṛto naramarutaiśca nityam // saddhp_3.31 // etādṛśaḥ so bhagavān bhaviṣyati prahṛṣṭa tvaṃ śārisutā bhavasva / tvameva so tādṛśako bhaviṣyasi anābhibhūto dvipadānamuttamaḥ // saddhp_3.32 // atha khalu tāścatasraḥ parṣado bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyā āyuṣmataḥ śāriputrasyedaṃ vyākaraṇamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bhagavato 'ntikāt saṃmukhaṃ śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanasaḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātāḥ svakasvakaiścīvarairbhagavantamabhicchādayāmāsuḥ śakraśca devānāmindro brahmā ca sahāṃpatiranyāśca devaputraśatasahasrakoṭyo bhagavantaṃ divyairvastrairabhicchādayāmāsuḥ divyaiśca māndāravairmahāmāndaravaiśca puṣpairabhyavakiranti sma divyāni ca vastrāṇyuparyantarīkṣe bhrāmayanti sma divyāni ca tūryaśatasahasrāṇi dundubhayaścoparyantarīkṣe parāhananti sma mahāntaṃ ca puṣpavarṣamabhipravarṣayitvā evaṃ ca vācaṃ bhāṣante sma - pūrvaṃ bhagavatā vārāṇasyāmṛṣipatane mṛgadāve dharmacakraṃ pravartitam idaṃ punarbhagavatā adya anuttaraṃ dvitīyaṃ dharmacakraṃ pravartitam te ca devaputrāstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣanta - dharmacakraṃ pravartesi loke apratipudgala / vārāṇasyāṃ mahāvīra skandhānāmudayaṃ vyayam // saddhp_3.33 // prathamaṃ pravartitaṃ tatra dvitīyamiha nāyaka / duḥśraddadheya yasteṣāṃ deśito 'dya vināyaka // saddhp_3.34 // bahu dharmaḥ śruto 'smābhiarlokanāthasya saṃmukham / na cāyamīdṛśo dharmaḥ śrutapūrvaḥ kadācana // saddhp_3.35 // anumodāma mahāvīra saṃdhābhāṣyaṃ maharṣiṇaḥ / yathārtho vyākṛto hyeṣa śāriputro viśāradaḥ // saddhp_3.36 // vayamapyedṛśāḥ syāmo buddhā loke anuttarāḥ / saṃdhābhāṣyeṇa deśento buddhabodhimanuttarām // saddhp_3.37 // yacchrutaṃ kṛtamasmābhirasmiṃlloke paratra vā / ārāgitaśca yadbuddhaḥ prārthanā bhotu bodhaye // saddhp_3.38 // atha khalvāyuṣmān śāriputro bhagavantametadavocat - niṣkāṅkṣo 'smi bhagavan vigatakathaṃkatho bhagavato 'ntikāt saṃmukhamidamātmano vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau yāni ca imāni bhagavan dvādaśa vaśībhūtaśatāni bhagavatā pūrvaṃ śaikṣabhūmau sthāpitāni evamavavaditāni evamanuśiṣṭānyabhūvan etatparyavasāno me bhikṣavo dharmavinayo yadidaṃ jātijarāvyādhimaraṇaśokasamatikramo nirvāṇasamavasaraṇaḥ ime ca bhagavan dve bhikṣusahasre śaikṣāśaikṣāṇāṃ bhagavataḥ śrāvakāṇāṃ sarveṣāmātmadṛṣṭibhavadṛṣṭivibhavadṛṣṭisarvadṛṣṭivivarjitānāṃ nirvāṇabhūmisthitāḥ smaḥ ityātmanaḥ saṃjānatām, te bhagavato 'ntikādimamevaṃrūpamaśrutapūrvaṃ dharma śrutvā kathaṃkathāmāpannāḥ tatsādhu bhagavān bhāṣatāmeṣāṃ bhikṣūṇāṃ kaukṛtyavinodanārtha yathā bhagavannetāścatasraḥ parṣado niṣkāṅkṣā nirvicikitsā bhaveyuḥ evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - nanu te mayā śāriputra pūrvamevākhyātaṃ yathā nānābhinirhāranirdeśavividhahetukāraṇanidarśanārambaṇaniruktyupāyakauśalyairnānādhimuktānāṃ sattvānāṃ nānādhātvāśayānāmāśayaṃ viditvā tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho dharmaṃ deśayati imāmevānuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya sarvadharmadeśanābhirbodhisattvayānameva samādāpayati api tu khalu punaḥ śāriputra aupamyaṃ te kariṣyāmi asyaivārthasya bhūyasyā mātrayā saṃdarśanārtham tatkasya hetoḥ? upamayā iha ekatyā vijñapuruṣā bhāṣitasyārthamājānanti tadyathāpi nāma śāriputra iha syāt kasmiṃścideva grāme vā nagare vā nigame vā janapade vā janapadapradeśe vā rāṣṭre vā rājadhānyāṃ vā gṛhapatirjīrṇo vṛddho mahallako 'bhyatītavayo 'nuprāpta āḍhyo mahādhano mahābhogaḥ mahaccāsya niveśanaṃ bhaveducchritaṃ ca vistīrṇaṃ ca cirakṛtaṃ ca jīrṇaṃ ca dvayorvā trayāṇāṃ vā caturṇāṃ vā pañcānāṃ vā prāṇiśatānāmāvāsaḥ ekadvāraṃ ca tanniveśanaṃ bhavet tṛṇasaṃchannaṃ ca bhavet vigalitaprāsādaṃ ca bhavet pūtistambhamūlaṃ ca bhavet saṃśīrṇakuḍyakaṭalepanaṃ ca bhavet tacca sahasaiva mahātāgniskandhena sarvapārśveṣu sarvāvantaṃ niveśanaṃ pradīptaṃ bhavet tasya ca puruṣasya bahavaḥ kumārakāḥ syuḥ pañca vā daśa vā viṃśatirvā sa ca puruṣastasmānniveśanād bahirnirgataḥ syāt atha khalu śāriputra sa puruṣastaṃ svakaṃ niveśanaṃ mahātāgniskandhena samantāt saṃprajvalitaṃ dṛṣṭvā bhītastrasta udvignacitto bhavet, evaṃ cānuvicintayet - pratibalo 'hamanena mahatāgniskandhenāsaṃspṛṣṭo 'paridagdhaḥ kṣiprameva svastinā asmād gṛhādādīptād dvāreṇa nirgantuṃ nirdhāvitum api tu ya ime mamaiva putrā bālakāḥ kumārakā asminneva niveśane ādīpte taistaiḥ krīḍanakaiḥ krīḍanti ramanti paricārayanti, imaṃ cāgāramādīptaṃ na jānanti na budhyante na vidanti na cetayanti nodvegamāpadyante, saṃtapyamānā apyanena mahatāgniskandhena mahatā ca duḥkhaskandhena spṛṣṭāḥ samānā na duḥkhaṃ manasi kurvanti, nāpi nirgamanamanasikāramutpādayanti sa ca śāriputra puruṣo balavān bhaved bāhubalikaḥ sa evamanuvicintayet - ahamasmi balavān bāhubalikaśca yannvahaṃ sarvānimān kumārakānekapiṇḍayitvā utsaṅgenādāya asmād gṛhānnirgamayeyam sa punarevamanuvicintayet - idaṃ khalu niveśanamekapraveśaṃ saṃvṛtadvārameva kumārakāścapalāścañcalā bālajātīyāśca mā haiva paribhrameyuḥ te 'nena mahatāgniskandhenānayavyasanamāpadyeran yannūnamahametān saṃcodayayam iti pratisaṃkhyāya tān kumārakānāmantrayate sma - āgacchata bhavantaḥ kumārakāḥ, nirgacchata ādīptamidaṃ gṛhaṃ mahatā agniskandhena mā haivātraiva sarve 'nena mahatāgniskandhena dhakṣyatha, anayavyasanamāpatsyatha atha khalu te kumārakā evaṃ tasya hitakāmasya puruṣasya tadbhāṣitaṃ nāvabudhyante nodvijanti notrasanti na saṃtrasanti na saṃtrāsamāpadyante, na vicintayanti na nirdhāvanti, nāpi jānanti na vijānanti kimetadādīptaṃ nāmeti anyatra tena tenaiva dhāvanti vidhāvanti, punaḥ punaśca taṃ pitaramavalokayanti tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ bālabhāvatvāt atha khalu sa puruṣa evamanuvicintayet - ādīptamidaṃ niveśanaṃ mahatāgniskandhena saṃpradīptam mā haivāhaṃ ceme ca kumārakā ihaivānena mahātāgniskandhena anayavyasanamāpatsyāmahe yannvahamupāyakauśalyenemān kumārakān asmād gṛhāt niṣkrāmayeyam sa ca puruṣasteṣāṃ kumārakāṇāmāśayajño bhavet, adhimuktiṃ ca vijānīyāt teṣāṃ ca kumārakāṇāmanekavidhānyanekāni krīḍanakāni bhaveyurvividhāni ca ramaṇīyakānīṣṭāni kāntāni priyāṇi manaāpāni, tāni ca durlabhāni bhaveyuḥ atha khalu sa puruṣasteṣāṃ kumārakāṇāmāśayaṃ jānaṃstān kumārakānetadavocat - yāni tāni kumārakā yuṣmākaṃ krīḍanakāni ramaṇīyakānyāścaryādbhutāni, yeṣāmalābhāt saṃtapyatha, nānāvarṇāni bahuprakārāṇi tadyathā gorathakānyajarathakāni mṛgarathakāni yāni bhavatāmiṣṭāni kāntāni priyāṇi manaāpāni tāni ca mayā sarvāṇi bahinirveśanadvāre sthāpitāni yuṣmākaṃ krīḍanahetoḥ āgacchantu bhavanto nirdhāvantvasmānniveśanāt ahaṃ vo yasya yasya yenārtho yena prayojanaṃ bhaviṣyati, tasmai tasmai tatpradāsyāmi āgacchata śīghraṃ teṣāṃ kāraṇam, nirdhāvata atha khalu te kumārakāsteṣāṃ krīḍanakānāṃ ramaṇīyakānāmarthāya yathepsitānāṃ yathāsaṃkalpitānāmiṣṭānāṃ kāntānāṃ priyāṇāṃ manaāpānāṃ nāmadheyāni śrutvā tasmādādīptādagārāt kṣipramevārabdhavīryā balavatā javena anyonyamapratīkṣamāṇāḥ kaḥ prathamaṃ kaḥ prathamataramityanyonyaṃ saṃghaṭṭitakāyāstasmādādīptādagārāt kṣiprameva nirdhāvitāḥ atha sa puruṣaḥ kṣemasvastinā tān kumārakān nirgatān dṛṣṭvā abhayaprāptāniti viditvā ākāśe grāmacatvare upaviṣṭaḥ prītiprāmodyajāto nirupādāno vigatanīvaraṇo 'bhayaprāpto bhavet atha khalu te kumārakā yena sa pitā tenopasaṃkrāman, upasaṃkramyaivaṃ vadeyuḥ - dehi nastāta tāni vividhāni krīḍanakāni ramaṇīyāni tadyathā - gorathakānyajarathakāni mṛgarathakāni atha khalu śāriputra sa puruṣasteṣāṃ svakānāṃ putrāṇāṃ vātajavasaṃpannān gorathakānevānuprayacchet saptaratnamayān savedikān sakiṅkiṇījālābhipralambitānuccān pragṛhītānāścaryādbhutaratnālaṃkṛtān ratnadāmakṛtaśobhān puṣpamālyālaṃkṛtāṃstūlikāgoṇikāstaraṇān dūṣyapaṭapratyāstīrṇānubhayato lohitopadhānān śvetaiḥ prapāṇḍaraiḥ śīghrajavairgoṇairyojitān bahupuruṣaparigṛhītān savaijayantān gorathakāneva vātabalajavasaṃpannānekavarṇānekavidhānekaikasya dārakasya dadyāt tatkasya hetoḥ? tathā hi śāriputra sa puruṣa āḍhyaśca bhavenmahādhanaśca prabhūtakoṣṭhāgāraśca sa evaṃ manyeta - alaṃ ma eṣāṃ kumārakāṇāmanyairyānairdattairiti tatkasya hetoḥ? sarva evaite kumārakā mamaiva putrāḥ, sarve ca me priyā manaāpāḥ saṃvidyante ca me imānyevaṃrūpāṇi mahāyānāni samaṃ ca mayaite kumārakāḥ sarve cintayitavyā na viṣamam ahamapi bahukoṣakoṣṭhāgāraḥ sarvasattvānāmapyahamimānyevaṃrūpāṇi mahāyānāni dadyām, kimaṅga punaḥ svakānāṃ putrāṇām te ca dārakāstasmin samaye teṣu mahāyāneṣvabhiruhya āścaryādbhutaprāptā bhaveyuḥ tatkiṃ manyase śāriputra mā haiva tasya puruṣasya mṛṣāvādaḥ syāt, yena teṣāṃ dārakāṇāṃ pūrvaṃ trīṇi yānānyupadarśayitvā paścātsarveṣāṃ mahāyānānyeva dattāni, udārayānānyeva dattāni? śāriputra āha - na hyetad bhagavan, na hyetat sugata anenaiva tāvad bhagavan kāraṇena sa puruṣo na mṛṣāvādī bhaved yattena puruṣeṇopāyakauśalyena te dārakāstasmādādīptād gṛhānniṣkāsitāḥ, jīvitena ca abhicchāditāḥ tatkasya hetoḥ? ātmabhāvapratilambhenaiva bhagavan sarvakrīḍanakāni labdhāni bhavanti yadyapi tāvad bhagavan sa puruṣasteṣāṃ kumārakāṇāmekarathamapi na dadyāt, tathāpi tāvad bhagavan sa puruṣo na mṛṣāvādī bhavet tatkasya hetoḥ? tathā hi bhagavaṃstena puruṣeṇa pūrvameva evamanuvicintitam - upāyakauśalyena ahamimān kumārakāṃstasmānmahato duḥkhaskandhāt parimocayiṣyāmīti anenāpi bhagavan paryāyeṇa tasya puruṣasya na mṛṣāvādo bhavet kaḥ punarvādo yattena puruṣeṇa prabhūtakośakoṣṭhāgāramastīti kṛtvā putrapriyatāmeva manyamānena ślāghamānenaikavarṇānyekayānāni dattāni, yaduta mahāyānāni nāsti bhagavaṃstasya puruṣasya mṛṣāvādaḥ evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ śāriputrametadavocat - sādhu sādhu śāriputra evametacchāriputra, evametad yathā vadasi evameva śāriputra tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvabhayavinivṛttaḥ sarvopadravopāyāsopasargaduḥkhadaurmanasyāvidyāndhakāratamastimirapaṭalaparyavanāhebhyaḥ sarveṇa sarvaṃ sarvathā vipramuktaḥ tathāgato jñānabalavaiśāradyāveṇikabuddhadharmasamanvāgataḥ ṛddhibalenātibalavāṃllokapitāḥ, mahopāyakauśalyajñānaparamapāramitāprāpto mahākāruṇiko 'parikhinnamānaso hitaiṣī anukampakaḥ sa traidhātuke mahatā duḥkhadaurmanasyaskandhena ādīptajīrṇapaṭalaśaraṇaniveśanasadṛśa utpadyate sattvānāṃ jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāvidyāndhakāratamastimirapaṭalaparyavanāhapratiṣṭhānāṃ rāgadveṣamohaparimocanahetoranuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpanahetoḥ sa utpannaḥ samānaḥ paśyati sattvān dahyataḥ pacyamānāṃstapyamānān paritapyamānān jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaiḥ, paribhoganimittaṃ ca kāmahetunidānaṃ ca anekāvidhāni duḥkhāni pratyanubhavanti dṛṣṭadhārmikaṃ ca paryeṣṭinidānaṃ parigrahanidānaṃ sāṃparāyikaṃ narakatiryagyoniyamalokeṣvanekavidhāni duḥkhāni pratyanubhaviṣyanti devamanuṣyadāridryamaniṣṭasaṃyogamiṣṭavinābhāvikāni ca duḥkhāni pratyanubhavanti tatraiva ca duḥkhaskandhe parivartamānāḥ krīḍanti ramante paricārayanti notrasanti na saṃtrasanti na saṃtrāsamāpadyante na budhyante na cetayanti nodvijanti na niḥsaraṇaṃ paryeṣante tatraiva ca ādīptāgārasadṛśe traidhātuke 'bhiramanti, tena tenaiva vidhāvanti tena ca mahatā duḥkhaskandhena abhyāhatā na duḥkhamanasikārasaṃjñāmutpādayanti tatra śāriputra tathāgata evaṃ paśyati - ahaṃ khalveṣāṃ sattvānāṃ pitā mayā hyete sattvā asmādevaṃrūpānmahato duḥkhaskandhāt parimocayitavyāḥ, mayā caiṣāṃ sattvānāmaprameyamacintyaṃ buddhajñānasukhaṃ dātavyam, yenaite sattvāḥ krīḍiṣyanti ramiṣyanti paricārayiṣyanti, vikrīḍitāni ca kariṣyanti tatra śāriputra tathāgata evaṃ paśyati - sacedahaṃ jñānabalo 'smīti kṛtvā ṛddhibalo 'smīti kṛtvā anupāyenaiṣāṃ sattvānāṃ tath��gatajñānabalavaiśāradyāni saṃśrāvayeyam, naite sattvā ebhirdharbhairniryāyeyuḥ tatkasya hetoḥ? adhyavasitā hyamī sattvāḥ pañcasu kāmaguṇeṣu traidhātukaratyām aparimuktā jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ dahyante pacyante tapyante paritapyante anirdhāvitāstraidhātukādādīptajīrṇapaṭalaśaraṇaniveśanasadṛśāt kathamete buddhajñānaṃ paribhotsyante? tatra śāriputra tathāgato yadyathāpi nāma sa puruṣo bāhubalikaḥ sthāpayitvā bāhubalam, upāyakauśalyena tān kumārakāṃstasmādādīptādagārānniṣkāsayet, niṣkāsayitvā sa teṣāṃ paścādudārāṇi mahāyānāni dadyāt, evameva śāriputra tathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddhastathāgatajñānabalavaiśāradyasamanvāgataḥ sthāpayitvā tathāgatajñānabalavaiśāradyam, upāyakauśalyajñānenādīptajīrṇapaṭalaśaraṇaniveśanasadṛśāt traidhātukāt sattvānāṃ niṣkāsanahetostrīṇi yānānyupadarśayati yadut śrāvakayānaṃ pratyekabuddhayānaṃ bodhisattvayānamiti tribhiśca yānaiḥ sattvāṃllobhayati, evaṃ caiṣāṃ vadati - mā bhavanto 'sminnādīptāgārasadṛśe traidhātuke 'bhiramadhvaṃ hīneṣu rūpaśabdagandharasasparśeṣu atra hi yūyaṃ traidhātuke 'bhiratāḥ pañcakāmaguṇasahagatayā tṛṣṇayā dahyatha tapyatha paritapyatha nirdhāvadhvamasmāt traidhātukāt trīṇi yānānyanuprāpsyatha yadidaṃ śrāvakayānaṃ pratyekabuddhayānaṃ bodhisattvayānamiti ahaṃ vo 'tra sthāne pratibhūḥ ahaṃ vo dāsyāmyetāni trīṇi yānāni abhiyujyadhve traidhātukānni 'saraṇahetoḥ evaṃ caitāṃllobhayāmi - etāni bhoḥ sattvā yāni āryāṇi ca āryapraśastāni ca mahāramaṇīyakasamanvāgatāni ca akṛpaṇametairbhavantaḥ krīḍiṣyatha ramiṣyatha paricārayiṣyatha indriyabalabodhyaṅgadhyānavimokṣasamādhisamāpattibhiśca mahatīṃ ratiṃ pratyanubhaviṣyatha mahatā ca sukhasaumanasyena samanvāgatā bhaviṣyatha tatra śāriputra ye sattvāḥ paṇḍitajātīyā bhavanti, te tathāgatasya lokapiturabhiśraddadhanti abhiśraddadhitvā ca tathāgataśāsane 'bhiyujyante udyogamāpadyante tatra kecit sattvā paraghoṣaśravānugamanamākāṅkṣamāṇā ātmaparinirvāṇahetoścaturāryasatyānubodhāya tathāgataśāsane 'bhiyujyante te ucyante śrāvakayānamākāṅkṣamāṇāḥ traidhātukānnirdhāvanti tadyathāpi nāma tasmādādīptādagārādanyatare dārakā mṛgarathamākāṅkṣamāṇā nirdhāvitāḥ anye sattvā anācāryakaṃ jñānaṃ damaśamathamākāṅkṣamāṇā ātmaparinirvāṇahetorhetupratyayānubodhāya tathāgataśāsane 'bhiyujyante, te ucyante pratyekabuddhayānamākāṅkṣamāṇāstraidhātukānnirdhāvanti tadyathāpi nāma tasmādādīptādagārādanyatare dārakā ajarathamāṅkṣamāṇā nirdhāvitāḥ apare punaḥ sattvāḥ sarvajñajñānaṃ buddhajñānaṃ svayaṃbhūjñānamanācāryakaṃ jñānamākāṅkṣamāṇā bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca sarvasattvaparinirvāṇahetostathāgatajñānabalavaiśāradyānubodhāya tathāgataśāsane 'bhiyujyante te ucyante mahāyānamākāṅkṣamāṇāstraidhātukānnirdhāvanti tena kāraṇenocyante bodhisattvā mahāsattvā iti tadyathāpi nāma tasmādādīptādagārādanyatare dārakā gorathamākāṅkṣamāṇānirdhāvitāḥ tadyathāpi nāma śāriputra sa puruṣastān kumārakāṃstasmādādīptādagārānnirdhāvitān dṛṣṭvā kṣemasvastibhyāṃ parimuktānabhayaprāptāniti viditvā ātmānaṃ ca mahādhanaṃ viditvā teṣāṃ dārakāṇāmekameva yānamudāramanuprayacchet, evameva śāriputra tathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho yadā paśyati - anekāḥ sattvakoṭīstraidhātukāt parimuktā duḥkhabhayabhairavopadravaparimuktāstathāgataśāsanadvāreṇa nirdhāvitāḥ parimuktāḥ sarvabhayopadravakāntārebhyaḥ nirvṛtisukhaprāptāḥ nirvṛtisukhāprāptāḥ tānetān śāriputra tasmin samaye tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ prabhūto mahājñānabalavaiśāradyakośa iti viditvā sarve caite mamaiva putrā iti jñātvā buddhayānenaiva tān sattvān parinirvāpayati na ca kasyacit sattvasya pratyātmikaṃ parinirvāṇaṃ vadati sarvāṃśca tān sattvāṃstathāgataparinirvāṇena mahāparinirvāṇena parinirvāpayati ye cāpi te śāriputra sattvāstraidhātukāt parimuktā bhavanti, teṣāṃ tathāgato dhyānavimokṣasamādhisamāpattīrāryāṇi paramasukhāni krīḍanakāni ramaṇīyakāni dadāti, sarvāṇyetānyekavarṇāni tadyathāpi nāma śāriputra tasya puruṣasya na mṛṣāvādo bhavet, yena trīṇi yānānyupadarśayitvā teṣāṃ kumārakāṇāmekameva mahāyānaṃ sarveṣāṃ dattaṃ saptaratnamayaṃ sarvālaṃkāravibhūṣitamekavarṇameva udārayānameva sarveṣāmagrayānameva dattaṃ bhavet evameva śāriputra tathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho na mṛṣāvādī bhavati, yena pūrvamupāyakauśalyena trīṇi yānānyupadarśayitvā paścānmahāyānenaiva sattvān parinirvāpayati tatkasya hetoḥ? tathāgato hi śāriputra prabhūtajñānabalavaiśāradyakośakoṣṭhāgārasamanvāgataḥ pratibalaḥ sarvasattvānāṃ sarvajñajñānasahagataṃ dharmamupadarśayitum anenāpi śāriputra paryāyeṇaivaṃ veditavyam, yathā upāyakauśalyajñānābhinirhāraistathāgata ekameva mahāyānaṃ deśayati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - yathā hi puruṣasya bhavedagāraṃ jīrṇaṃ mahantaṃ ca sudurbalaṃ ca / viśīrṇa prāsādu tathā bhaveta stambhāśca mūleṣu bhaveyu pūtikāḥ // saddhp_3.39 // gavākṣaharmyā galitaikadeśā viśīrṇa kuḍayaṃ kaṭalepanaṃ ca / jīrṇu pravṛddhoddhṛtavedikaṃ ca tṛṇacchadaṃ sarvata opatantam // saddhp_3.40 // śatāna pañcāna anūnakānāṃ āvāsu so tatra bhaveta prāṇinām / bahūni cā niṣkuṭasaṃkaṭāni uccārapūrṇāni jugupsitāni // saddhp_3.41 // gopānasī vigalita tatra sarvā kuḍayāśca bhittīśca tathaiva srastāḥ / gṛdhrāṇa koṭyo nivasanti tatra pārāvatolūka tathānyapakṣiṇaḥ // saddhp_3.42 // āśīviṣā dāruṇa tatra santi deśapradeśeṣu mahāviṣogrāḥ / vicitrikā vṛścikamūṣikāśca etāna āvāsu suduṣṭaprāṇinām // saddhp_3.43 // deśe ca deśe amanuṣya bhūyo uccāraprasrāvavināśitaṃ ca / kṛmikīṭakhadyotakapūritaṃ ca śvabhiḥ śṛgālaiśca nināditaṃ ca // saddhp_3.44 // bheruṇḍakā dāruṇā tatra santi manuṣyakuṇapāni ca bhakṣayantaḥ / teṣāṃ ca niryāṇu pratīkṣamāṇāḥ śvānāḥ śṛgālāśca vasantyaneke // saddhp_3.45 // te durbalā nitya kṣudhābhibhūtā deśeṣu deśeṣu vikhādamānāḥ / kalahaṃ karontāśca ninādayanti subhairavaṃ tadgṛhamevarūpam // saddhp_3.46 // suraudracittā pi vasanti yakṣā manuṣyakuṇapāni vikaḍḍhamānāḥ / deśeṣu deśeṣu vasanti tatra śatāpadī gonasakāśca vyālāḥ // saddhp_3.47 // deśeṣu deśeṣu ca nikṣipanti te potakānyālayanāni kṛtvā / nyastāni nyastāni ca tāni teṣāṃ te yakṣa bhūyo paribhakṣayanti // saddhp_3.48 // yadā ca te yakṣa bhavanti tṛptāḥ parasattva khāditva suraudracittāḥ / parasattvamāṃsaiḥ paritṛptagātrāḥ kalahaṃ tadā tatra karonti tīvram // saddhp_3.49 // vidhvastaleneṣu vasanti tatra kumbhāṇḍakā dārūṇaraudracittāḥ / vitastimātrāstatha hastamātrā dvihastamātrāścanucaṃkramanti // saddhp_3.50 // te cāpi śvānān parigṛhya pādairuttānakān kṛtva tathaiva bhūmau / grīvāsu cotpīḍya vibhartsayanto vyābādhayantaśca ramanti tatra // saddhp_3.51 // nānāśca kṛṣṇāśca tathaiva durbalā uccā mahantāśca vasanti pretāḥ / jighatsitā bhojana mārgamāṇā ārtasvaraṃ krandiṣu tatra tatra // saddhp_3.52 // sūcīmukhā goṇamukhāśca kecit manuṣyamātrāstatha śvānamātrāḥ / prakīrṇakeśāśca karonti śabdamāhāratṛṣṇāparidahyamānāḥ // saddhp_3.53 // caturdiśaṃ cātra vilokayanti gavākṣa-ullokanakehi nityam / te yakṣa pretāśca piśācakāśca gṛdhrāśca āhāra gaveṣamāṇāḥ // saddhp_3.54 // etādṛśaṃ bhairavu tad gṛhaṃ bhavet mahantamuccaṃ ca sudurbalaṃ ca / vijarjaraṃ durbalamitvaraṃ ca puruṣasya ekasya parigrahaṃ bhavet // saddhp_3.55 // sa ca bāhyataḥ syātpuruṣo gṛhasya niveśanaṃ tacca bhavetpradīptam / sahasā samantena caturdiśaṃ ca jvālāsahasraiḥ paridīpyamānam // saddhp_3.56 // vaṃśāśca dārūṇi ca agnitāpitāḥ karonti śabdaṃ gurukaṃ subhairavam / pradīpta stambhāśca tathaiva bhittayo yakṣāśca pretāśca mucanti nādam // saddhp_3.57 // jvālūṣitā gṛdhraśatāśca bhūyaḥ kumbhāṇḍakāḥ ploṣṭamukhā bhramanti / samantato vyālaśatāśca tatra nadanti krośanti ca dahyamānāḥ // saddhp_3.58 // piśācakāstatra bahū bhramanti saṃtāpitā agnina mandapuṇyāḥ / dantehi pāṭitva ti anyamanyaṃ rudhireṇa siñcanti ca dahyamānāḥ // saddhp_3.59 // bherūṇḍakāḥ kālagatāśca tatra khādanti sattvāśca ti anyamanyam / uccāra dahyatyamanojñagandhaḥ pravāyate loki caturdiśāsu // saddhp_3.60 // śatāpadīyo prapalāyamānāḥ kumbhāṇḍakāstāḥ paribhakṣayanti / pradīptakeśāśca bhramanti pretāḥ kṣudhāya dāhena ca dahyamānāḥ // saddhp_3.61 // etādṛśaṃ bhairava tanniveśanaṃ jvālāsahasrairhi viniścaradbhiḥ / puruṣaśca so tasya gṛhasya svāmī dvārasmi asthāsi vipaśyamānaḥ // saddhp_3.62 // śṛṇoti cāsau svake atra putrān krīḍāpanaiḥ krīḍanasaktabuddhīn / ramanti te krīḍanakapramattā yathāpi bālā avijānamānāḥ // saddhp_3.63 // śrutvā ca so tatra praviṣṭu kṣipraṃ pramocanārthāya tadātmajānām / mā mahya bālā imi sarva dārakā dahyeyu naśyeyu ca kṣiprameva // saddhp_3.64 // sa bhāṣate teṣamagāradoṣān duḥkhaṃ idaṃ bhoḥ kulaputra dāruṇam / vividhāśca sattveha ayaṃ ca agni mahantikā duḥkhaparaṃparā tu // saddhp_3.65 // āśīviṣā yakṣa suraudracittāḥ kumbhāṇḍa pretā bahavo vasanti / bheruṇḍakāḥ śvānaśṛgālasaṃghā gṛdhrāśca āhāra gaveṣamāṇāḥ // saddhp_3.66 // etādṛśāsmin bahavo vasanti vināpi cāgneḥ paramaṃ subhairavam / duḥkhaṃ idaṃ kevalamevarūpaṃ samantataścāgnirayaṃ pradīptaḥ // saddhp_3.67 // te codyamānāstatha bālabuddhayaḥ kumārakāḥ krīḍanake pramattāḥ / na cintayante pitaraṃ bhaṇantaṃ na cāpi teṣāṃ manasīkaronti // saddhp_3.68 // puruṣaśca so tatra tadā vicintayet suduḥkhito 'smī iha putracintayā / kiṃ mahya putrehi aputrakasya mā nāma dahyeyurihāgninā ime // saddhp_3.69 // upāyu so cintayi tasmi kāle lubdhā ime krīḍanakeṣu bālāḥ / na cātra krīḍā ca ratī ca kācid bālāna ho yādṛśu mūḍhabhāvaḥ // saddhp_3.70 // sa tānavocachṛṇuthā kumārakā nānāvidhā yānaka yā mamāsti / mṛgairajairgoṇavaraiśca yuktā uccā mahantā samalaṃkṛtā ca // saddhp_3.71 // tā bāhyato asya niveśanasya nirdhāvathā tehi karotha kāryam / yuṣmākamarthe maya kāritāni niryātha taistuṣṭamanāḥ sametya // saddhp_3.72 // te yāna etādṛśakā niśāmya ārabdhavīryāstvaritā hi bhūtvā / nirdhāvitāstatkṣaṇameva sarve ākāśi tiṣṭhanti dukhena muktāḥ // saddhp_3.73 // puruṣaśca so nirgata dṛṣṭva dārakān grāmasya madhye sthitu catvarasmin / upaviśya siṃhāsani tānuvāca aho ahaṃ nirvṛtu adya mārṣāḥ // saddhp_3.74 // ye duḥkhalabdhā mama te tapasvinaḥ putrā priyā orasa viṃśa bālāḥ / te dārūṇe durgagṛhe abhūvan bahūjantūpūrṇe ca subhairave ca // saddhp_3.75 // ādīptake jvālasahasrapūrṇe ratā ca te krīḍaratīṣu āsan / mayā ca te mocita adya sarve yenāhu nirvāṇu samāgato 'dya // saddhp_3.76 // sukhasthitaṃ taṃ pitaraṃ viditvā upagamya te dāraka evamāhuḥ / dadāhi nastāta yathābhibhāṣitaṃ trividhāni yānāni manoramāṇi // saddhp_3.77 // sacettava satyaka tāta sarvaṃ yadbhāṣitaṃ tatra niveśane te / trividhāni yānāni ha saṃpradāsye dadasva kālo 'yamihādya teṣām // saddhp_3.78 // puruṣaśca so kośabalī bhaveta suvarṇarūpyāmaṇimuktakasya / hiraṇya dāsāśca analpakāḥ syurupasthape ekavidhā sa yānā // saddhp_3.79 // ratnāmayā goṇarathā viśiṣṭā savedikāḥ kiṅkiṇijālanaddhāḥ / chatradhvajebhiḥ samalaṃkṛtāśca muktāmaṇījālikachāditāśca // saddhp_3.80 // suvarṇapuṣpāṇa kṛtaiśca dāmairdeśeṣu deśeṣu pralambamānaiḥ / bastrairudāraiḥ parisaṃvṛtāśca pratyāstṛtā dūṣyavaraiśca śuklaiḥ // saddhp_3.81 // mṛdukān paṭṭāna tathaiva tatra varatūlikāsaṃstṛta ye 'pi te rathāḥ / pratyāstṛtāḥ koṭisahasramūlyairvaraiśca kockairbakahaṃsalakṣaṇaiḥ // saddhp_3.82 // śvetāḥ supuṣṭā balavanta goṇā mahāpramāṇā abhidarśanīyāḥ / ye yojitā ratnaratheṣu teṣu parigṛhītāḥ puruṣairanekaiḥ // saddhp_3.83 // etādṛśān so puruṣo dadāti putrāṇa sarvāṇa varān viśiṣṭān / te cāpi tuṣṭāttamanāśca tehi diśāśca vidiśāśca vrajanti krīḍakāḥ // saddhp_3.84 // emeva haṃ śārisutā maharṣī sattvāna trāṇaṃ ca pitā ca bhomi / putrāśca te prāṇina sarvi mahyaṃ traidhātuke kāmavilagna bālāḥ // saddhp_3.85 // traidhātukaṃ co yatha tanniveśanaṃ subhairavaṃ duḥkhaśatābhikīrṇam / aśeṣataḥ prajvalitaṃ samantājjātījarāvyādhiśatairanekaiḥ // saddhp_3.86 // ahaṃ ca traidhātukamukta śānto ekāntasthāyī pavane vasāmi / traidhātukaṃ co mamidaṃ parigraho ye hyatra dahyanti mamaiti putrāḥ // saddhp_3.87 // ahaṃ ca ādīnava tatra darśayī viditva trāṇaṃ ahameva caiṣām / na caiva me te śruṇi sarvi bālā yathāpi kāmeṣu vilagnabuddhayaḥ // saddhp_3.88 // upāyakauśalyamahaṃ prayojayī yānāni trīṇi pravadāmi caiṣām / jñātvā ca traidhātuki nekadoṣān nirdhāvanārthāya vadāmyupāyam // saddhp_3.89 // māṃ caiva ye niśrita bhonti putrāḥ ṣaḍabhijña traividya mahānubhāvāḥ / pratyekabuddhāśca bhavanti ye 'tra avivartikā ye ciha bodhisattvāḥ // saddhp_3.90 // samāna putrāṇa hu teṣa tatkṣaṇamimena dṛṣṭāntavareṇa paṇḍita / vadāmi ekaṃ imu buddhayānaṃ parigṛhṇathā sarvi jinā bhaviṣyatha // saddhp_3.91 // taccā variṣṭhaṃ sumanoramaṃ ca viśiṣṭarūpaṃ ciha sarvaloke / buddhāna jñānaṃ dvipadottamānāmudārarūpaṃ tatha vandanīyam // saddhp_3.92 // balāni dhyānāni tathā vimokṣāḥ samādhināṃ koṭiśatā ca nekā / ayaṃ ratho īdṛśako variṣṭho ramanti yeno sada buddhaputrāḥ // saddhp_3.93 // krīḍanta etena kṣapenti rātrayo divasāṃśca pakṣānṛtavo 'tha māsān / saṃvatsarānantarakalpameva ca kṣapenti kalpāna sahasrakoṭyaḥ // saddhp_3.94 // ratnāmayaṃ yānamidaṃ variṣṭhaṃ gacchanti yeno iha bodhimaṇḍe / vikrīḍamānā bahubodhisattvā ye co śṛṇonti sugatasya śrāvakāḥ // saddhp_3.95 // evaṃ prajānāhi tvamadya tiṣya nāstīha yānaṃ dvitiyaṃ kahiṃcit / diśo daśā sarva gaveṣayitvā sthāpetvupāyaṃ puruṣottamānām // saddhp_3.96 // putrā mamā yūyamahaṃ pitā vo mayā ca niṣkāsita yūya duḥkhāt / paridahyamānā bahukalpakoṭayastraidhātukāto bhayabhairavātaḥ // saddhp_3.97 // evaṃ ca haṃ tatra vadāmi nirvṛtimanirvṛtā yūya tathaiva cādya / saṃsāraduḥkhādiha yūya muktā bauddhaṃ tu yānaṃ va gaveṣitavyam // saddhp_3.98 // ye bodhisattvāśca ihāsti kecicchṛṇvanti sarve mama buddhanetrīm / upāyakauśalyamidaṃ jinasya yeno vinetī bahubodhisattvān // saddhp_3.99 // hīneṣu kāmeṣu jugupsiteṣu ratā yadā bhontimi atra sattvāḥ / duḥkhaṃ tadā bhāṣati lokanāyako ananyathāvādirihāryasatyam // saddhp_3.100 // ye cāpi duḥkhasya ajānamānā mūlaṃ na paśyantiha bālabuddhayaḥ / mārgaṃ hi teṣāmanudarśayāmi samudāgamastṛṣṇa dukhasya saṃbhavaḥ // saddhp_3.101 // tṛṣṇānirodho 'tha sadā aniśritā nirodhasatyaṃ tṛtiyaṃ idaṃ me / ananyathā yena ca mucyate naro mārgaṃ hi bhāvitva vimukta bhoti // saddhp_3.102 // kutaśca te śārisutā vimuktā asantagrāhātu vimukta bhonti / na ca tāva te sarvata mukta bhonti anirvṛtāṃstān vadatīha nāyakaḥ // saddhp_3.103 // kikāraṇaṃ nāsya vadāmi mokṣamaprāpyimāmuttamamagrabodhim / mamaiṣa chando ahu dharmarājā sukhāpanārthāyiha loki jātaḥ // saddhp_3.104 // iya śāriputrā mama dharmamudrā yā paścime kāli mayādya bhāṣitā / hitāya lokasya sadevakasya diśāsu vidiśāsu ca deśayasva // saddhp_3.105 // yaścāpi te bhāṣati kaści sattvo anumodayāmīti vadeta vācam / mūrdhnena cedaṃ pratigṛhya sūtraṃ avivartikaṃ taṃ naru dhārayestvam // saddhp_3.106 // dṛṣṭāśca teno purimāstathāgatāḥ satkāru teṣāṃ ca kṛto abhūṣi / śrutaśca dharmo ayamevarūpo ya eta sūtraṃ abhiśraddadheta // saddhp_3.107 // ahaṃ ca tvaṃ caiva bhaveta dṛṣṭo ayaṃ ca sarvo mama bhikṣusaṃghaḥ / dṛṣṭāśca sarve imi bodhisattvā ye śraddadhe bhāṣitameta mahyam // saddhp_3.108 // sūtraṃ imaṃ bālajanapramohanamabhijñajñānāna mi etu bhāṣitam / viṣayo hi naivāstiha śrāvakāṇāṃ pratyekabuddhāna gatirna cātra // saddhp_3.109 // adhimuktisārastuva śāriputra kiṃ vā punarmahya ime 'nyaśrāvakāḥ / ete 'pi śraddhāya mamaiva yānti pratyātmikaṃ jñānu na caiva vidyate // saddhp_3.110 // mā caiva tvaṃ stambhiṣu mā ca māniṣu māyuktayogīna vadesi etat / bālā hi kāmeṣu sadā pramattā ajānakā dharmu kṣipeyu bhāṣitam // saddhp_3.111 // upāyakauśalya kṣipitva mahyaṃ yā buddhanetrī sada loki saṃsthitā / bhṛkuṭiṃ karitvāna kṣipitva yānaṃ vipāku tasyeha śṛṇohi tīvram // saddhp_3.112 // kṣipitva sūtraṃ idamevarūpaṃ mayi tiṣṭhamāne parinirvṛte vā / bhikṣūṣu vā teṣu khilāni kṛtvā teṣāṃ vipākaṃ mamihaṃ śṛṇohi // saddhp_3.113 // cyutvā manuṣyeṣu avīci teṣāṃ pratiṣṭha bhotī paripūrṇakalpāt / tataśca bhūyo 'ntarakalpa nekāṃścyutāścyutāstatra patanti bālāḥ // saddhp_3.114 // yadā ca narakeṣu cyutā bhavanti tataśca tiryakṣu vrajanti bhūyaḥ / sudurbalāḥ śvānaśṛgālabhūtāḥ pareṣa krīḍāpanakā bhavanti // saddhp_3.115 // varṇena te kālaka tatra bhonti kalmāṣakā vrāṇika kaṇḍulāśca / nirlomakā durbala bhonti bhūyo vidveṣamāṇā mama agrabodhim // saddhp_3.116 // jugupsitā prāṇiṣu nitya bhonti loṣṭaprahārābhihatā rudantaḥ / daṇḍena saṃtrāsita tatra tatra kṣudhāpipāsāhata śuṣkagātrāḥ // saddhp_3.117 // uṣṭrātha vā gardabha bhonti bhūyo bhāraṃ vahantaḥ kaśadaṇḍatāḍitāḥ / āhāracintāmanucintayanto ye buddhanetrī kṣipi bālabuddhayaḥ // saddhp_3.118 // punaśca te kroṣṭuka bhonti tatra bībhatsakāḥ kāṇaka kuṇṭhakāśca / utpīḍitā grāmakumārakehi loṣṭaprahārābhihatāśca bālāḥ // saddhp_3.119 // tataścyavitvāna ca bhūyu bālāḥ pañcāśatīnāṃ sama yojanānām / dīrghātmabhāvā hi bhavanti prāṇino jaḍāśca mūḍhāḥ parivartamānāḥ // saddhp_3.120 // apādakā bhonti ca kroḍasakkino vikhādyamānā bahuprāṇikoṭibhiḥ / sudāruṇāṃ te anubhonti vedanāṃ kṣipitva sūtraṃ idamevarūpam // saddhp_3.121 // puruṣātmabhāvaṃ ca yada labhante te kuṇṭhakā laṅgaka bhonti tatra / kubjātha kāṇā ca jaḍā jaghanyā aśraddadhantā ima sūtra mahyam // saddhp_3.122 // apratyanīyāśca bhavanti loke pūtī mukhātteṣa pravāti gandhaḥ / yakṣagraho ukrami teṣa kāye aśraddadhantānima buddhabodhim // saddhp_3.123 // daridrakā peṣaṇakārakāśca upasthāyakā nitya parasya durbalāḥ / ābādha teṣāṃ bahukāśca bhonti anāthabhūtā viharanti loke // saddhp_3.124 // yasyaiva te tatra karonti sevanāmadātukāmo bhavatī sa teṣām / dattaṃ pi co naśyati kṣiprameva phalaṃ hi pāpasya imevarūpam // saddhp_3.125 // yaccāpi te tatra labhanti auṣadhaṃ suyuktarūpaṃ kuśalehi dattam / tenāpi teṣāṃ ruja bhūyu vardhate so vyādhirantaṃ na kadāci gacchati // saddhp_3.126 // anyehi cauryāṇi kṛtāni bhonti ḍamarātha ḍimbāstatha vigrahāśca / dravyāpahārāśca kṛtāstathānyairnipatanti tasyopari pāpakarmaṇaḥ // saddhp_3.127 // na jātu so paśyati lokanāthaṃ narendrarājaṃ mahi śāsamānam / tasyākṣaṇeṣveva hi vāsu bhoti imāṃ kṣipitvā mama buddhanetrīm // saddhp_3.128 // na cāpi so dharma śṛṇoti bālo badhiraśca so bhoti acetanaśca / kṣipitva bodhīmimamevarūpāmupaśānti tasyo na kadāci bhoti // saddhp_3.129 // sahasra nekā nayutāṃśca bhūyaḥ kalpāna koṭyo yatha gaṅgavālikāḥ / jaḍātmabhāvo vikalaśca bhoti kṣipitva sūtraṃ imu pāpakaṃ phalam // saddhp_3.130 // udyānabhūmī narako 'sya bhoti niveśanaṃ tasya apāyabhūmiḥ / kharasūkarā kroṣṭuka bhūmisūcakāḥ pratiṣṭhitasyeha bhavanti nityam // saddhp_3.131 // manuṣyabhāvatvamupetya cāpi andhatva badhiratva jaḍatvameti / parapreṣya so bhoti daridra nityaṃ tatkāli tasyābharaṇānimāni // saddhp_3.132 // vastrāṇi co vyādhayu bhonti tasya vraṇāna koṭīnayutāśca kāye / vicarcikā kaṇḍu tathaiva pāmā kuṣṭhaṃ kilāsaṃ tatha āmagandhaḥ // saddhp_3.133 // satkāyadṛṣṭiśca ghanāsya bhoti udīryate krodhabalaṃ ca tasya / saṃrāgu tasyātibhṛśaṃ ca bhoti tiryāṇa yonīṣu ca so sadā ramī // saddhp_3.134 // sacedahaṃ śārisutādya tasya paripūrṇakalpaṃ pravadeya doṣān / yo hī mamā etu kṣipeta sūtraṃ paryantu doṣāṇa na śakya gantum // saddhp_3.135 // saṃpaśyamāno idameva cārthaṃ tvāṃ saṃdiśāmī ahu śāriputra / mā haiva tvaṃ bālajanasya agrato bhāṣiṣyase sūtramimevarūpam // saddhp_3.136 // ye tū iha vyakta bahuśrutāśca smṛtimanta ye paṇḍita jñānavantaḥ / ye prasthitā uttamamagrabodhiṃ tān śrāvayestvaṃ paramārthametat // saddhp_3.137 // dṛṣṭāśca yehī bahubuddhakoṭyaḥ kuśalaṃ ca yai ropitamaprameyam / adhyāśayāścā dṛḍha yeṣa co syāttān śrāvayestvaṃ paramārthametat // saddhp_3.138 // ye vīryavantaḥ sada maitracittā bhāventi maitrīmiha dīrgharātram / utsṛṣṭakāyā tatha jīvite ca teṣāmidaṃ sūtra bhaṇeḥ samakṣam // saddhp_3.139 // anyonyasaṃkalpa sagauravāśca teṣāṃ ca bālehi na saṃstavo 'sti / ye cāpi tuṣṭā girikandareṣu tān śrāvayestvaṃ ida sūtra bhadrakam // saddhp_3.140 // kalyāṇamitrāṃśca niṣevamāṇāḥ pāpāṃśca mitrān parivarjayantaḥ / yānīdṛśān paśyasi buddhaputrāṃsteṣāmidaṃ sūtra prakāśayesi // saddhp_3.141 // acchidraśīlā maṇiratnasādṛśā vaipulyasūtrāṇa parigrahe sthitāḥ / paśyesi yānīdṛśa buddhaputrāṃsteṣāgrataḥ sūtramidaṃ vadesi // saddhp_3.142 // akrodhanā ye sada ārjavāśca kṛpāsamanvāgata sarvaprāṇiṣu / sagauravā ye sugatasya antike teṣāgrataḥ sūtramidaṃ vadesi // saddhp_3.143 // yo dharmu bhāṣe pariṣāya madhye asaṅgaprāpto vadi yuktamānasaḥ / dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaistasyeda sūtraṃ upadarśayesi // saddhp_3.144 // mūrdhnāñjaliṃ yaśca karoti baddhvā sarvajñabhāvaṃ parimārgamāṇaḥ / daśo diśo yo 'pi ca caṃkrameta subhāṣitaṃ bhikṣu gaveṣamāṇaḥ // saddhp_3.145 // vaipulyasūtrāṇi ca dhārayeta na cāsya rucyanti kadācidanye / ekāṃ pi gāthāṃ na ca dhāraye 'nyatastaṃ śrāvayestvaṃ varasūtrametat // saddhp_3.146 // tathāgatasyo yatha dhātu dhārayettathaiva yo mārgati koci taṃ naraḥ / emeva yo mārgati sūtramīdṛśaṃ labhitva yo mūrdhani dhārayeta // saddhp_3.147 // anyeṣu sūtreṣu na kāci cintā lokāyatairanyataraiśca śāstraiḥ / bālāna etādṛśa bhonti gocarāstāṃstvaṃ vivarjitva prakāśayeridam // saddhp_3.148 // pūrṇaṃ pi kalpaṃ ahu śāriputra vadeyamākāra sahasrakoṭyaḥ / ye prasthitā uttamamagrabodhiṃ teṣāgrataḥ sūtramidaṃ vadesi // saddhp_3.149 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye aupamyaparivarto nāma tṛtīyaḥ","औपम्यपरिवर्तः अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रस्तस्यां वेलायां तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवतो ऽभिमुखो भगवन्तमेव व्यवलोकयमानो भगवन्तमेतदवोचत् - आश्चर्याद्भुतप्राप्तो ऽस्मि भगवन् औद्बिल्यप्राप्तः इदमेवंरूपं भगवतो ऽन्तिकाद् घोषं श्रुत्वा तत्कस्य हेतोः? अश्रुत्वैव तावदहं भगवन् इदमेवंरूपं भगवतो ऽन्तिकाद् धर्म�� तदन्यान् बोधिसत्त्वान् दृष्ट्वा बोधिसत्त्वानां च अनागते ऽध्वनि बुद्धनाम श्रुत्वा अतीव शोचामि अतीव संतप्ये, भ्रष्टो ऽस्म्येवंरूपात् तथागतज्ञानगोचराद् ज्ञानदर्शनात् यदा चाहं भगवन् अभीक्ष्णं गच्छामि पर्वतगिरिकन्दराणि वनषण्डान्यारामनदीवृक्षमूलान्येकान्तानि दिवाविहाराय, तदाप्यहं भगवन् यद्भूयस्त्वेन अनेनैव विहारेण विहरामि तुल्ये नाम धर्मधातुप्रवेशे वयं भगवता हीनेन यानेन निर्यातिताः एवं च मे भगवंस्तस्मिन् समये भवति - अस्माकमेवैषो ऽपराधः, नैव भगवतो ऽपराधः तत्कस्य हेतोः? सचेद्भगवानस्माभिः प्रतीक्षितः स्यात् सामुत्कर्षिकीं धर्मदेशनां कथयमानः, यदिदमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य, तेष्वेव वयं भगवन् धर्मेषु निर्याताः स्याम यत्पुनर्भगवन् अस्माभिरनुपस्थितेषु बोधिसत्त्वेषु संधाभाष्यं भगवतो ऽजानमानैस्त्वरमाणैः प्रथमभाषितैव तथागतस्य धर्मदेशना श्रुत्वोद्गृहीता धारिता भाविता चिन्तिता मनसिकृता सो ऽहं भगवन् आत्मपरिभाषणयैव भूयिष्ठेन रात्रिंदिवान्यतिनामयामि अद्यास्मि भगवन् निर्वाणप्राप्तः अद्यास्मि भगवन् परिनिर्वृतः अद्य मे भगवन् अर्हत्त्वं प्राप्तम् अद्याहं भगवन् भगवतः पुत्रो ज्येष्ठ औरसो मुखतो जातो धर्मजो धर्मनिर्मितो धर्मदायादो धर्मनिर्वृत्तः अपगतपरिदाहो ऽस्म्यद्य भगवन् इममेवंरूपमद्भुतधर्ममश्रुतपूर्वं भगवतो ऽन्तिकाद् घोषं श्रुत्वा अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रस्तस्यां वेलायां भगवन्तमाभिर्गाथाभिरध्यभाषत - आश्चर्यप्राप्तो ऽस्मि महाविनायक औद्बिल्यजातो इमु घोष श्रुत्वा / कथंकथा मह्य न भूय काचित् परिपाचितो ऽहं इह अग्रयाने // सद्ध्प्_३.१ // आश्चर्यभूतः सुगतान घोषः काङ्क्षां च शोकं च जहाति प्राणिनाम् / क्षीणास्रवस्यो मम यश्च शोको विगतो ऽस्ति सर्वं श्रुणियान घोषम् // सद्ध्प्_३.२ // दिवाविहारमनुचंक्रमन्तो वनषण्ड आरामथ वृक्षमूलम् / गिरिकन्दरांश्चाउप्युपसेवमानो अनुचिन्तयामी इममेव चिन्ताम् // सद्ध्प्_३.३ // अहो ऽस्मि परिवञ्चितु पापचित्तैस्तुल्येषु धर्मेषु अनास्रवेषु / यन्नाम त्रैधातुकि अग्रधर्मं न देशयिष्यामि अनागते ऽध्वे // सद्ध्प्_३.४ // द्वात्रिंशती लक्षण मह्य भ्रष्टा सुवर्णवर्णच्छविता च भ्रष्टा / बला विमोक्षाश्चिमि सर्वि रिञ्चिता तुल्येषु धर्मेषु अहो ऽस्मि मूढः // सद्ध्प्_३.५ // अनुव्यञ्जना ये च महामुनीनामशीति पूर्णाः प्रवरा विशिष्टाः / अष्टादशावेणिक ये च धर्मास्ते चापि भ्रष्टा अहु वञ्चितो ऽस्मि // सद्ध्प्_३.६ // दृष्ट्वा च त्वां लोकहितानुकम्पी दिवाविहारं परिगम्य चैकः / हा वञ्चितो ऽस्मीति विचिन्तयामि असङ्गज्ञानातु अचिन्तियातः // सद्ध्प्_३.७ // रात्रिंदिवानि क्षपयामि नाथ भूयिष्ठ सो एव विचिन्तयन्तः / पृच्छामि तावद् भगवन्तमेव भ्रष्टो ऽहमस्मीत्यथ वा न वेति // सद्ध्प्_३.८ // एवं च मे चिन्तयतो जिनेन्द्र गच्छन्ति रात्रिंदिव नित्यकालम् / दृष्ट्वा च अन्यान् बहुबोधिसत्त्वान् संवर्णितांल्लोकविनायकेन // सद्ध्प्_३.९ // श्रुत्वा च सो ऽहं इमु बुद्धधर्मं संघाय एतत्किल भाषितं ति / अतर्किकं सूक्ष्ममनास्रवं च ज्ञानं प्रणेती जिन बोधिमण्डे // सद्ध्प्_३.१० // दृष्टीविलग्नो ह्यहमासि पूर्वं परिव्राजकस्तीर्थिकसंमतश्च / ततो ममा आशयु ज्ञात्व नाथो दृष्टीविमोक्षाय ब्रवीति निर्वृतिम् // सद्ध्प्_३.११ // विमुच्य ता दृष्टिकृतानि सर्वशः शून्यांश्च धर्मानहु स्पर्शयित्वा / ततो विजानाम्यहु निर्वृतो ऽस्मि न चापि निर्वाणमिदं प्रवुच्यति // सद्ध्प्_३.१२ // यदा तु बुद्धो भवते ऽग्रसत्त्वः पुरस्कृतो नरमरुयक्षराक्षसैः / द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारी अशेषतो निर्वृतु भोति तत्र // सद्ध्प्_३.१३ // व्यपनीत सर्वाणि मि मन्यितानि श्रुत्वा च घोषं अहमद्य निर्वृतः / यदापि व्याकुर्वसि अग्रबोधौ पुरतो हि लोकस्य सदेवकस्य // सद्ध्प्_३.१४ // बलवच्च आसीन्मम छम्भितत्वं प्रथमं गिरं श्रुत्व विनायकस्य / मा हैव मारो स भवेद्विहेठको अभिनिर्मिणित्वा भुवि बुद्धवेषम् // सद्ध्प्_३.१५ // यदा तु हेतूहि च कारणैश्च दृष्टान्तकोटीनयुतैश्च दर्शिता / सुपरिस्थिता सा वरबुद्धबोधिस्ततो ऽस्मि निष्काङ्क्षु श्रुणित्व धर्मम् // सद्ध्प्_३.१६ // यदा च मे बुद्धसहस्रकोट्यः कीर्तेष्यती तान् परिनिर्वृतान् जिनान् / यथा च तैर्देशितु एष धर्म उपायकौशल्य प्रतिष्ठिहित्वा // सद्ध्प्_३.१७ // अनागताश्चो बहु बुद्ध लोके तिष्ठन्ति ये चो परमार्थदर्शिनः / उपायकौशल्यशतैश्च धर्मं निदर्शयिष्यन्त्यथ देशयन्ति च // सद्ध्प्_३.१८ // तथा च ते आत्मन यादृशी चरी अभिनिष्क्रमित्वा प्रभृतीय संस्तुता / बुद्धं च ते यादृशु धर्मचक्रं तथा च ते ऽवस्थित धर्मदेशना // सद्ध्प्_३.१९ // ततश्च जानामि न एष मारो भूतां चरिं दर्शयि लोकना���ः / न ह्यत्र माराण गती हि विद्यते ममैव चित्तं विचिकित्सप्राप्तम् // सद्ध्प्_३.२० // यदा तु मधुरेण गभीरवल्गुना संहर्षितो बुद्धस्वरेण चाहम् / तदा मि विध्वंसित सर्वसंशया विचिकित्स नष्टा च स्थितो ऽस्मि ज्ञाने // सद्ध्प्_३.२१ // निःसंशयं भेष्यि तथागतो ऽहं पुरस्कृतो लोकि सदेवके ऽस्मिन् / संघाय वक्ष्ये इमु बुद्धबोधिं समादपेन्तो बहुबोधिसत्त्वान् // सद्ध्प्_३.२२ // एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदवोचत् - आरोचयामि ते शारिपुत्र, प्रतिवेदयामि ते अस्य सदेवकस्य लोकस्य पुरतः समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः पुरतः मया त्वं शारिपुत्र विंशतीनां बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणामन्तिके परिपाचितो ऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ मम च त्वं शारिपुत्र दीर्घरात्रमनुशिक्षितो ऽभूत् स त्वं शारिपुत्र बोधिसत्त्वसंमन्त्रितेन बोधिसत्त्वरहस्येन इह मम प्रवचने उपपन्नः स त्वं शारिपुत्र बोधिसत्त्वाधिष्ठानेन तत्पौर्वकं चर्याप्रणिधानं बोधिसत्त्वसंमन्त्रितं बोधिसत्त्वरहस्यं न समनुस्मरसि निर्वृतो ऽस्मीति मन्यसे सो ऽहं त्वां शारिपुत्र पूर्वचर्याप्रणिधानज्ञानानुबोधमनुस्मारयितुकाम इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं श्रावकाणां संप्रकाशयामि अपि खलु पुनः शारिपुत्र, भविष्यसि त्वमनागते ऽध्वनि अप्रमेयैः कल्पैरचिन्त्यैरप्रमाणैर्बहूनां तथागतकोटीनयुतशतसहस्राणां सद्धर्मं धारयित्वा विविधां च पूजां कृत्वा इमामेव बोधिसत्त्वचर्यां परिपूर्य पद्मप्रभो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यसि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् तेन खलु पुनः शारिपुत्र समयेन तस्य भगवतः पद्मप्रभस्य तथागतस्य विरजं नाम बुद्धक्षेत्रं भविष्यति समं रमणीयं प्रासादिकं परमसुदर्शनीयं परिशुद्धं च स्फीतं च ऋद्धं च क्षेमं च सुभिक्षं च बहुजननारीगणाकीर्णं च मरुप्रकीर्णं च वैडूर्यमयं सुवर्णसूत्राष्टापदनिबद्धम् तेषु च अष्टापदेषु रत्नवृक्षा भविष्यन्ति सप्तानां रत्नानां पुष्पफलैः सततसमितं समर्पिताः सो ऽपि शारिपुत्र पद्मप्रभस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्त्रीण्येव यानान्यारभ्य धर्मं देशयिष्यति किंचापि शारिपुत्र स तथागतो न कल्पकषाय उत्पत्स्यते, अपि तु प्रणिधानवशेन धर्मं देशयिष्यति महारत्नप्रतिमण्डितश्च नाम शारिपुत्र स कल्पो भविष्यति तत्किं मन्यसे शारिपुत्र केन कारणेन स कल्पो महारत्नप्रतिमण्डित इत्युच्यते? रत्नानि शारिपुत्र बुद्धक्षेत्रे बोधिसत्त्वा उच्यन्ते ते तस्मिन् काले तस्यां विरजायां लोकधातौ बहवो बोधिसत्त्वा भविष्यन्त्यप्रमेया असंख्येया अचिन्त्या अतुल्या अमाप्या गणनां समतिक्रान्ता अन्यत्र तथागतगणनया तेन कारणेन स कल्पो महारत्नप्रतिमण्डित इत्युच्यते तेन खलु पुनः शारिपुत्र समयेन बोधिसत्त्वास्तस्मिन् बुद्धक्षेत्रे यद्भूयसा रत्नपद्मविक्रामिणो भविष्यन्ति अनादिकर्मिकाश्च ते बोधिसत्त्वा भविष्यन्ति चिरचरितकुशलमूला बहुबुद्धशतसहस्रचीर्णब्रह्मचर्याः, तथागतपरिसंस्तुता बुद्धज्ञानाभियुक्ता महाभिज्ञापरिकर्मनिर्जाताः सर्वधर्मनयकुशला मार्दवाः स्मृतिमन्तः भूयिष्ठेन शारिपुत्र एवंरूपाणां बोधिसत्त्वानां परिपूर्णं तद्बुद्धक्षेत्रं भविष्यति तस्य खलु पुनः शारिपुत्र पद्मप्रभस्य तथागतस्य द्वादशान्तरकल्पा आयुष्प्रमाणं भविष्यति स्थापयित्वा कुमारभूतत्वम् तेषां च सत्त्वानामष्टान्तरकल्पा आयुष्प्रमाणं भविष्यति स च शारिपुत्र पद्मप्रभस्तथागतो द्वादशानामन्तरकल्पानामत्ययेन धृतिपरिपूर्णं नाम बोधिसत्त्वं महासत्त्वं व्याकृत्य अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ परिनिर्वास्यति अयं भिक्षवो धृतिपरिपूर्णो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ममानन्तरमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते पद्मवृषभविक्रामी नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् तस्यापि शारिपुत्र पद्मवृषभविक्रामिणस्तथागतस्य एवंरूपमेव बुद्धक्षेत्रं भविष्यति तस्य खलु पुनः शारिपुत्र पद्मप्रभस्य तथागतस्य परिनिर्वृतस्य द्वात्रिंशदन्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति ततस्तस्य तस्मिन् सद्धर्मे क्षीणे द्वात्रिंशदन्तरकल्पान् सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थास्यति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - भविष्यसे शारिसुता तुहं पि अनागते ऽध्वानि जिनस्तथागतः / पद्मप्रभो नाम समन्तचक्षुर्विनेष्यसे प्राणिसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_३.२३ // बहुबुद्धकोटीषु करित्व सत्क्रियां चर्याबलं तत्र उपार्जयित्वा / उत्पादयित्वा च दशो बलानि स्पृशिष्यसे उत्तममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_३.२४ // अचिन्तिये अपरिमितस्मि कल्पे प्रभूतरत्नस्तद कल्पु भेष्यति / विरजा च नाम्ना तद लोकधातुः क्षेत्रं विशुद्धं द्विपदोत्तमस्य // सद्ध्प्_३.२५ // वैदूर्यसंस्तीर्ण तथैव भूमिः सुवर्णसूत्रप्रतिमण्डिता च / रत्नामयैर्वृक्षशतैरुपेता सुदर्शनीयैः फलपुष्पमण्डितैः // सद्ध्प्_३.२६ // स्मृतिमन्त तस्मिन् बहुबोधिसत्त्वाः चर्याभिनिर्हारसुकोविदाश्च / ये शिक्षिता बुद्धशतेषु चर्यां ते तत्र क्षेत्रे उपपद्य सन्ति // सद्ध्प्_३.२७ // सो चेज्जिनः पश्चिमके समुच्छ्रये कुमारभूमीमतिनामयित्वा / जहित्व कामानभिनिष्कमित्वा स्पृशिष्यते उत्तममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_३.२८ // सम द्वादशा अन्तरकल्प तस्य भविष्यते आयु तदा जिनस्य / मनुजानपी अन्तरकल्प अष्ट आयुष्प्रमाणं तहि तेष भेष्यति // सद्ध्प्_३.२९ // परिनिर्वृतस्यापि जिनस्य तस्य द्वात्रिंशतिं अन्तरकल्प पूर्णाम् / सद्धर्म संस्थास्यति तस्मि काले हिताय लोकस्य सदेवकस्य // सद्ध्प्_३.३० // सद्धर्मि क्षीणे प्रतिरूपको ऽस्य द्वात्रिंशती अन्तरकल्प स्थास्यति / शरीरवैस्तारिक तस्य तायिनः सुसत्कृतो नरमरुतैश्च नित्यम् // सद्ध्प्_३.३१ // एतादृशः सो भगवान् भविष्यति प्रहृष्ट त्वं शारिसुता भवस्व / त्वमेव सो तादृशको भविष्यसि अनाभिभूतो द्विपदानमुत्तमः // सद्ध्प्_३.३२ // अथ खलु ताश्चतस्रः पर्षदो भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्या आयुष्मतः शारिपुत्रस्येदं व्याकरणमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ भगवतो ऽन्तिकात् संमुखं श्रुत्वा तुष्टा उदग्रा आत्तमनसः प्रमुदिताः प्रीतिसौमनस्यजाताः स्वकस्वकैश्चीवरैर्भगवन्तमभिच्छादयामासुः शक्रश्च देवानामिन्द्रो ब्रह्मा च सहांपतिरन्याश्च देवपुत्रशतसहस्रकोट्यो भगवन्तं दिव्यैर्वस्त्रैरभिच्छादयामासुः दिव्यैश्च मान्दारवैर्महामान्दरवैश्च पुष्पैरभ्यवकिरन्ति स्म दिव्यानि च वस्त्राण्युपर्यन्तरीक्षे भ्रामयन्ति स्म दिव्यानि च तूर्यशतसहस्राणि दुन्दुभयश्चोपर्यन्तरीक्षे पराहनन्ति स्म महान्तं च पुष्पवर्षमभिप्रवर्षयित्वा एवं च वाचं भाषन्ते स्म - पूर्वं भगवता वाराणस्यामृषिपतने मृगदावे ध��्मचक्रं प्रवर्तितम् इदं पुनर्भगवता अद्य अनुत्तरं द्वितीयं धर्मचक्रं प्रवर्तितम् ते च देवपुत्रास्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषन्त - धर्मचक्रं प्रवर्तेसि लोके अप्रतिपुद्गल / वाराणस्यां महावीर स्कन्धानामुदयं व्ययम् // सद्ध्प्_३.३३ // प्रथमं प्रवर्तितं तत्र द्वितीयमिह नायक / दुःश्रद्दधेय यस्तेषां देशितो ऽद्य विनायक // सद्ध्प्_३.३४ // बहु धर्मः श्रुतो ऽस्माभिअर्लोकनाथस्य संमुखम् / न चायमीदृशो धर्मः श्रुतपूर्वः कदाचन // सद्ध्प्_३.३५ // अनुमोदाम महावीर संधाभाष्यं महर्षिणः / यथार्थो व्याकृतो ह्येष शारिपुत्रो विशारदः // सद्ध्प्_३.३६ // वयमप्येदृशाः स्यामो बुद्धा लोके अनुत्तराः / संधाभाष्येण देशेन्तो बुद्धबोधिमनुत्तराम् // सद्ध्प्_३.३७ // यच्छ्रुतं कृतमस्माभिरस्मिंल्लोके परत्र वा / आरागितश्च यद्बुद्धः प्रार्थना भोतु बोधये // सद्ध्प्_३.३८ // अथ खल्वायुष्मान् शारिपुत्रो भगवन्तमेतदवोचत् - निष्काङ्क्षो ऽस्मि भगवन् विगतकथंकथो भगवतो ऽन्तिकात् संमुखमिदमात्मनो व्याकरणं श्रुत्वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ यानि च इमानि भगवन् द्वादश वशीभूतशतानि भगवता पूर्वं शैक्षभूमौ स्थापितानि एवमववदितानि एवमनुशिष्टान्यभूवन् एतत्पर्यवसानो मे भिक्षवो धर्मविनयो यदिदं जातिजराव्याधिमरणशोकसमतिक्रमो निर्वाणसमवसरणः इमे च भगवन् द्वे भिक्षुसहस्रे शैक्षाशैक्षाणां भगवतः श्रावकाणां सर्वेषामात्मदृष्टिभवदृष्टिविभवदृष्टिसर्वदृष्टिविवर्जितानां निर्वाणभूमिस्थिताः स्मः इत्यात्मनः संजानताम्, ते भगवतो ऽन्तिकादिममेवंरूपमश्रुतपूर्वं धर्म श्रुत्वा कथंकथामापन्नाः तत्साधु भगवान् भाषतामेषां भिक्षूणां कौकृत्यविनोदनार्थ यथा भगवन्नेताश्चतस्रः पर्षदो निष्काङ्क्षा निर्विचिकित्सा भवेयुः एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदवोचत् - ननु ते मया शारिपुत्र पूर्वमेवाख्यातं यथा नानाभिनिर्हारनिर्देशविविधहेतुकारणनिदर्शनारम्बणनिरुक्त्युपायकौशल्यैर्नानाधिमुक्तानां सत्त्वानां नानाधात्वाशयानामाशयं विदित्वा तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो धर्मं देशयति इमामेवानुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य सर्वधर्मदेशनाभिर्बोधिसत्त्वयानमेव समादापयति अपि तु खलु पुनः शारिपुत्र औपम्यं ते करिष्यामि अस्यैवार्थस्य भूयस्या मात्रया संदर्शनार्थम् तत्क���्य हेतोः? उपमया इह एकत्या विज्ञपुरुषा भाषितस्यार्थमाजानन्ति तद्यथापि नाम शारिपुत्र इह स्यात् कस्मिंश्चिदेव ग्रामे वा नगरे वा निगमे वा जनपदे वा जनपदप्रदेशे वा राष्ट्रे वा राजधान्यां वा गृहपतिर्जीर्णो वृद्धो महल्लको ऽभ्यतीतवयो ऽनुप्राप्त आढ्यो महाधनो महाभोगः महच्चास्य निवेशनं भवेदुच्छ्रितं च विस्तीर्णं च चिरकृतं च जीर्णं च द्वयोर्वा त्रयाणां वा चतुर्णां वा पञ्चानां वा प्राणिशतानामावासः एकद्वारं च तन्निवेशनं भवेत् तृणसंछन्नं च भवेत् विगलितप्रासादं च भवेत् पूतिस्तम्भमूलं च भवेत् संशीर्णकुड्यकटलेपनं च भवेत् तच्च सहसैव महाताग्निस्कन्धेन सर्वपार्श्वेषु सर्वावन्तं निवेशनं प्रदीप्तं भवेत् तस्य च पुरुषस्य बहवः कुमारकाः स्युः पञ्च वा दश वा विंशतिर्वा स च पुरुषस्तस्मान्निवेशनाद् बहिर्निर्गतः स्यात् अथ खलु शारिपुत्र स पुरुषस्तं स्वकं निवेशनं महाताग्निस्कन्धेन समन्तात् संप्रज्वलितं दृष्ट्वा भीतस्त्रस्त उद्विग्नचित्तो भवेत्, एवं चानुविचिन्तयेत् - प्रतिबलो ऽहमनेन महताग्निस्कन्धेनासंस्पृष्टो ऽपरिदग्धः क्षिप्रमेव स्वस्तिना अस्माद् गृहादादीप्ताद् द्वारेण निर्गन्तुं निर्धावितुम् अपि तु य इमे ममैव पुत्रा बालकाः कुमारका अस्मिन्नेव निवेशने आदीप्ते तैस्तैः क्रीडनकैः क्रीडन्ति रमन्ति परिचारयन्ति, इमं चागारमादीप्तं न जानन्ति न बुध्यन्ते न विदन्ति न चेतयन्ति नोद्वेगमापद्यन्ते, संतप्यमाना अप्यनेन महताग्निस्कन्धेन महता च दुःखस्कन्धेन स्पृष्टाः समाना न दुःखं मनसि कुर्वन्ति, नापि निर्गमनमनसिकारमुत्पादयन्ति स च शारिपुत्र पुरुषो बलवान् भवेद् बाहुबलिकः स एवमनुविचिन्तयेत् - अहमस्मि बलवान् बाहुबलिकश्च यन्न्वहं सर्वानिमान् कुमारकानेकपिण्डयित्वा उत्सङ्गेनादाय अस्माद् गृहान्निर्गमयेयम् स पुनरेवमनुविचिन्तयेत् - इदं खलु निवेशनमेकप्रवेशं संवृतद्वारमेव कुमारकाश्चपलाश्चञ्चला बालजातीयाश्च मा हैव परिभ्रमेयुः ते ऽनेन महताग्निस्कन्धेनानयव्यसनमापद्येरन् यन्नूनमहमेतान् संचोदययम् इति प्रतिसंख्याय तान् कुमारकानामन्त्रयते स्म - आगच्छत भवन्तः कुमारकाः, निर्गच्छत आदीप्तमिदं गृहं महता अग्निस्कन्धेन मा हैवात्रैव सर्वे ऽनेन महताग्निस्कन्धेन धक्ष्यथ, अनयव्यसनमापत्स्यथ अथ खलु ते कुमारका एवं तस्य हितकामस्य पुरुषस्य तद्भाषितं नावबुध्यन्ते नोद्विजन्ति नोत्रसन्ति न संत्रसन्ति न संत्रासमापद्यन्ते, न विचिन्तयन्ति न निर्धावन्ति, नापि जानन्ति न विजानन्ति किमेतदादीप्तं नामेति अन्यत्र तेन तेनैव धावन्ति विधावन्ति, पुनः पुनश्च तं पितरमवलोकयन्ति तत्कस्य हेतोः? यथापीदं बालभावत्वात् अथ खलु स पुरुष एवमनुविचिन्तयेत् - आदीप्तमिदं निवेशनं महताग्निस्कन्धेन संप्रदीप्तम् मा हैवाहं चेमे च कुमारका इहैवानेन महाताग्निस्कन्धेन अनयव्यसनमापत्स्यामहे यन्न्वहमुपायकौशल्येनेमान् कुमारकान् अस्माद् गृहात् निष्क्रामयेयम् स च पुरुषस्तेषां कुमारकाणामाशयज्ञो भवेत्, अधिमुक्तिं च विजानीयात् तेषां च कुमारकाणामनेकविधान्यनेकानि क्रीडनकानि भवेयुर्विविधानि च रमणीयकानीष्टानि कान्तानि प्रियाणि मनआपानि, तानि च दुर्लभानि भवेयुः अथ खलु स पुरुषस्तेषां कुमारकाणामाशयं जानंस्तान् कुमारकानेतदवोचत् - यानि तानि कुमारका युष्माकं क्रीडनकानि रमणीयकान्याश्चर्याद्भुतानि, येषामलाभात् संतप्यथ, नानावर्णानि बहुप्रकाराणि तद्यथा गोरथकान्यजरथकानि मृगरथकानि यानि भवतामिष्टानि कान्तानि प्रियाणि मनआपानि तानि च मया सर्वाणि बहिनिर्वेशनद्वारे स्थापितानि युष्माकं क्रीडनहेतोः आगच्छन्तु भवन्तो निर्धावन्त्वस्मान्निवेशनात् अहं वो यस्य यस्य येनार्थो येन प्रयोजनं भविष्यति, तस्मै तस्मै तत्प्रदास्यामि आगच्छत शीघ्रं तेषां कारणम्, निर्धावत अथ खलु ते कुमारकास्तेषां क्रीडनकानां रमणीयकानामर्थाय यथेप्सितानां यथासंकल्पितानामिष्टानां कान्तानां प्रियाणां मनआपानां नामधेयानि श्रुत्वा तस्मादादीप्तादगारात् क्षिप्रमेवारब्धवीर्या बलवता जवेन अन्योन्यमप्रतीक्षमाणाः कः प्रथमं कः प्रथमतरमित्यन्योन्यं संघट्टितकायास्तस्मादादीप्तादगारात् क्षिप्रमेव निर्धाविताः अथ स पुरुषः क्षेमस्वस्तिना तान् कुमारकान् निर्गतान् दृष्ट्वा अभयप्राप्तानिति विदित्वा आकाशे ग्रामचत्वरे उपविष्टः प्रीतिप्रामोद्यजातो निरुपादानो विगतनीवरणो ऽभयप्राप्तो भवेत् अथ खलु ते कुमारका येन स पिता तेनोपसंक्रामन्, उपसंक्रम्यैवं वदेयुः - देहि नस्तात तानि विविधानि क्रीडनकानि रमणीयानि तद्यथा - गोरथकान्यजरथकानि मृगरथकानि अथ खलु शारिपुत्र स पुरुषस्तेषां स���वकानां पुत्राणां वातजवसंपन्नान् गोरथकानेवानुप्रयच्छेत् सप्तरत्नमयान् सवेदिकान् सकिङ्किणीजालाभिप्रलम्बितानुच्चान् प्रगृहीतानाश्चर्याद्भुतरत्नालंकृतान् रत्नदामकृतशोभान् पुष्पमाल्यालंकृतांस्तूलिकागोणिकास्तरणान् दूष्यपटप्रत्यास्तीर्णानुभयतो लोहितोपधानान् श्वेतैः प्रपाण्डरैः शीघ्रजवैर्गोणैर्योजितान् बहुपुरुषपरिगृहीतान् सवैजयन्तान् गोरथकानेव वातबलजवसंपन्नानेकवर्णानेकविधानेकैकस्य दारकस्य दद्यात् तत्कस्य हेतोः? तथा हि शारिपुत्र स पुरुष आढ्यश्च भवेन्महाधनश्च प्रभूतकोष्ठागारश्च स एवं मन्येत - अलं म एषां कुमारकाणामन्यैर्यानैर्दत्तैरिति तत्कस्य हेतोः? सर्व एवैते कुमारका ममैव पुत्राः, सर्वे च मे प्रिया मनआपाः संविद्यन्ते च मे इमान्येवंरूपाणि महायानानि समं च मयैते कुमारकाः सर्वे चिन्तयितव्या न विषमम् अहमपि बहुकोषकोष्ठागारः सर्वसत्त्वानामप्यहमिमान्येवंरूपाणि महायानानि दद्याम्, किमङ्ग पुनः स्वकानां पुत्राणाम् ते च दारकास्तस्मिन् समये तेषु महायानेष्वभिरुह्य आश्चर्याद्भुतप्राप्ता भवेयुः तत्किं मन्यसे शारिपुत्र मा हैव तस्य पुरुषस्य मृषावादः स्यात्, येन तेषां दारकाणां पूर्वं त्रीणि यानान्युपदर्शयित्वा पश्चात्सर्वेषां महायानान्येव दत्तानि, उदारयानान्येव दत्तानि? शारिपुत्र आह - न ह्येतद् भगवन्, न ह्येतत् सुगत अनेनैव तावद् भगवन् कारणेन स पुरुषो न मृषावादी भवेद् यत्तेन पुरुषेणोपायकौशल्येन ते दारकास्तस्मादादीप्ताद् गृहान्निष्कासिताः, जीवितेन च अभिच्छादिताः तत्कस्य हेतोः? आत्मभावप्रतिलम्भेनैव भगवन् सर्वक्रीडनकानि लब्धानि भवन्ति यद्यपि तावद् भगवन् स पुरुषस्तेषां कुमारकाणामेकरथमपि न दद्यात्, तथापि तावद् भगवन् स पुरुषो न मृषावादी भवेत् तत्कस्य हेतोः? तथा हि भगवंस्तेन पुरुषेण पूर्वमेव एवमनुविचिन्तितम् - उपायकौशल्येन अहमिमान् कुमारकांस्तस्मान्महतो दुःखस्कन्धात् परिमोचयिष्यामीति अनेनापि भगवन् पर्यायेण तस्य पुरुषस्य न मृषावादो भवेत् कः पुनर्वादो यत्तेन पुरुषेण प्रभूतकोशकोष्ठागारमस्तीति कृत्वा पुत्रप्रियतामेव मन्यमानेन श्लाघमानेनैकवर्णान्येकयानानि दत्तानि, यदुत महायानानि नास्ति भगवंस्तस्य पुरुषस्य मृषावादः एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तं शारिपुत्रमेतदव���चत् - साधु साधु शारिपुत्र एवमेतच्छारिपुत्र, एवमेतद् यथा वदसि एवमेव शारिपुत्र तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सर्वभयविनिवृत्तः सर्वोपद्रवोपायासोपसर्गदुःखदौर्मनस्याविद्यान्धकारतमस्तिमिरपटलपर्यवनाहेभ्यः सर्वेण सर्वं सर्वथा विप्रमुक्तः तथागतो ज्ञानबलवैशारद्यावेणिकबुद्धधर्मसमन्वागतः ऋद्धिबलेनातिबलवांल्लोकपिताः, महोपायकौशल्यज्ञानपरमपारमिताप्राप्तो महाकारुणिको ऽपरिखिन्नमानसो हितैषी अनुकम्पकः स त्रैधातुके महता दुःखदौर्मनस्यस्कन्धेन आदीप्तजीर्णपटलशरणनिवेशनसदृश उत्पद्यते सत्त्वानां जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासाविद्यान्धकारतमस्तिमिरपटलपर्यवनाहप्रतिष्ठानां रागद्वेषमोहपरिमोचनहेतोरनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ समादापनहेतोः स उत्पन्नः समानः पश्यति सत्त्वान् दह्यतः पच्यमानांस्तप्यमानान् परितप्यमानान् जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासैः, परिभोगनिमित्तं च कामहेतुनिदानं च अनेकाविधानि दुःखानि प्रत्यनुभवन्ति दृष्टधार्मिकं च पर्येष्टिनिदानं परिग्रहनिदानं सांपरायिकं नरकतिर्यग्योनियमलोकेष्वनेकविधानि दुःखानि प्रत्यनुभविष्यन्ति देवमनुष्यदारिद्र्यमनिष्टसंयोगमिष्टविनाभाविकानि च दुःखानि प्रत्यनुभवन्ति तत्रैव च दुःखस्कन्धे परिवर्तमानाः क्रीडन्ति रमन्ते परिचारयन्ति नोत्रसन्ति न संत्रसन्ति न संत्रासमापद्यन्ते न बुध्यन्ते न चेतयन्ति नोद्विजन्ति न निःसरणं पर्येषन्ते तत्रैव च आदीप्तागारसदृशे त्रैधातुके ऽभिरमन्ति, तेन तेनैव विधावन्ति तेन च महता दुःखस्कन्धेन अभ्याहता न दुःखमनसिकारसंज्ञामुत्पादयन्ति तत्र शारिपुत्र तथागत एवं पश्यति - अहं खल्वेषां सत्त्वानां पिता मया ह्येते सत्त्वा अस्मादेवंरूपान्महतो दुःखस्कन्धात् परिमोचयितव्याः, मया चैषां सत्त्वानामप्रमेयमचिन्त्यं बुद्धज्ञानसुखं दातव्यम्, येनैते सत्त्वाः क्रीडिष्यन्ति रमिष्यन्ति परिचारयिष्यन्ति, विक्रीडितानि च करिष्यन्ति तत्र शारिपुत्र तथागत एवं पश्यति - सचेदहं ज्ञानबलो ऽस्मीति कृत्वा ऋद्धिबलो ऽस्मीति कृत्वा अनुपायेनैषां सत्त्वानां तथागतज्ञानबलवैशारद्यानि संश्रावयेयम्, नैते सत्त्वा एभिर्धर्भैर्निर्यायेयुः तत्कस्य हेतोः? अध्यवसिता ह्यमी सत्त्वाः पञ्चसु कामगु��ेषु त्रैधातुकरत्याम् अपरिमुक्ता जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासेभ्यः दह्यन्ते पच्यन्ते तप्यन्ते परितप्यन्ते अनिर्धावितास्त्रैधातुकादादीप्तजीर्णपटलशरणनिवेशनसदृशात् कथमेते बुद्धज्ञानं परिभोत्स्यन्ते? तत्र शारिपुत्र तथागतो यद्यथापि नाम स पुरुषो बाहुबलिकः स्थापयित्वा बाहुबलम्, उपायकौशल्येन तान् कुमारकांस्तस्मादादीप्तादगारान्निष्कासयेत्, निष्कासयित्वा स तेषां पश्चादुदाराणि महायानानि दद्यात्, एवमेव शारिपुत्र तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तथागतज्ञानबलवैशारद्यसमन्वागतः स्थापयित्वा तथागतज्ञानबलवैशारद्यम्, उपायकौशल्यज्ञानेनादीप्तजीर्णपटलशरणनिवेशनसदृशात् त्रैधातुकात् सत्त्वानां निष्कासनहेतोस्त्रीणि यानान्युपदर्शयति यदुत् श्रावकयानं प्रत्येकबुद्धयानं बोधिसत्त्वयानमिति त्रिभिश्च यानैः सत्त्वांल्लोभयति, एवं चैषां वदति - मा भवन्तो ऽस्मिन्नादीप्तागारसदृशे त्रैधातुके ऽभिरमध्वं हीनेषु रूपशब्दगन्धरसस्पर्शेषु अत्र हि यूयं त्रैधातुके ऽभिरताः पञ्चकामगुणसहगतया तृष्णया दह्यथ तप्यथ परितप्यथ निर्धावध्वमस्मात् त्रैधातुकात् त्रीणि यानान्यनुप्राप्स्यथ यदिदं श्रावकयानं प्रत्येकबुद्धयानं बोधिसत्त्वयानमिति अहं वो ऽत्र स्थाने प्रतिभूः अहं वो दास्याम्येतानि त्रीणि यानानि अभियुज्यध्वे त्रैधातुकान्नि ऽसरणहेतोः एवं चैतांल्लोभयामि - एतानि भोः सत्त्वा यानि आर्याणि च आर्यप्रशस्तानि च महारमणीयकसमन्वागतानि च अकृपणमेतैर्भवन्तः क्रीडिष्यथ रमिष्यथ परिचारयिष्यथ इन्द्रियबलबोध्यङ्गध्यानविमोक्षसमाधिसमापत्तिभिश्च महतीं रतिं प्रत्यनुभविष्यथ महता च सुखसौमनस्येन समन्वागता भविष्यथ तत्र शारिपुत्र ये सत्त्वाः पण्डितजातीया भवन्ति, ते तथागतस्य लोकपितुरभिश्रद्दधन्ति अभिश्रद्दधित्वा च तथागतशासने ऽभियुज्यन्ते उद्योगमापद्यन्ते तत्र केचित् सत्त्वा परघोषश्रवानुगमनमाकाङ्क्षमाणा आत्मपरिनिर्वाणहेतोश्चतुरार्यसत्यानुबोधाय तथागतशासने ऽभियुज्यन्ते ते उच्यन्ते श्रावकयानमाकाङ्क्षमाणाः त्रैधातुकान्निर्धावन्ति तद्यथापि नाम तस्मादादीप्तादगारादन्यतरे दारका मृगरथमाकाङ्क्षमाणा निर्धाविताः अन्ये सत्त्वा अनाचार्यकं ज्ञानं दमशमथमाकाङ्क्षमाणा आत्मपरिनिर्वाणहेतोर्हेतुप्रत्ययानुबोधाय तथागतशासने ऽभियुज्यन्ते, ते उच्यन्ते प्रत्येकबुद्धयानमाकाङ्क्षमाणास्त्रैधातुकान्निर्धावन्ति तद्यथापि नाम तस्मादादीप्तादगारादन्यतरे दारका अजरथमाङ्क्षमाणा निर्धाविताः अपरे पुनः सत्त्वाः सर्वज्ञज्ञानं बुद्धज्ञानं स्वयंभूज्ञानमनाचार्यकं ज्ञानमाकाङ्क्षमाणा बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च सर्वसत्त्वपरिनिर्वाणहेतोस्तथागतज्ञानबलवैशारद्यानुबोधाय तथागतशासने ऽभियुज्यन्ते ते उच्यन्ते महायानमाकाङ्क्षमाणास्त्रैधातुकान्निर्धावन्ति तेन कारणेनोच्यन्ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इति तद्यथापि नाम तस्मादादीप्तादगारादन्यतरे दारका गोरथमाकाङ्क्षमाणानिर्धाविताः तद्यथापि नाम शारिपुत्र स पुरुषस्तान् कुमारकांस्तस्मादादीप्तादगारान्निर्धावितान् दृष्ट्वा क्षेमस्वस्तिभ्यां परिमुक्तानभयप्राप्तानिति विदित्वा आत्मानं च महाधनं विदित्वा तेषां दारकाणामेकमेव यानमुदारमनुप्रयच्छेत्, एवमेव शारिपुत्र तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबुद्धो यदा पश्यति - अनेकाः सत्त्वकोटीस्त्रैधातुकात् परिमुक्ता दुःखभयभैरवोपद्रवपरिमुक्तास्तथागतशासनद्वारेण निर्धाविताः परिमुक्ताः सर्वभयोपद्रवकान्तारेभ्यः निर्वृतिसुखप्राप्ताः निर्वृतिसुखाप्राप्ताः तानेतान् शारिपुत्र तस्मिन् समये तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः प्रभूतो महाज्ञानबलवैशारद्यकोश इति विदित्वा सर्वे चैते ममैव पुत्रा इति ज्ञात्वा बुद्धयानेनैव तान् सत्त्वान् परिनिर्वापयति न च कस्यचित् सत्त्वस्य प्रत्यात्मिकं परिनिर्वाणं वदति सर्वांश्च तान् सत्त्वांस्तथागतपरिनिर्वाणेन महापरिनिर्वाणेन परिनिर्वापयति ये चापि ते शारिपुत्र सत्त्वास्त्रैधातुकात् परिमुक्ता भवन्ति, तेषां तथागतो ध्यानविमोक्षसमाधिसमापत्तीरार्याणि परमसुखानि क्रीडनकानि रमणीयकानि ददाति, सर्वाण्येतान्येकवर्णानि तद्यथापि नाम शारिपुत्र तस्य पुरुषस्य न मृषावादो भवेत्, येन त्रीणि यानान्युपदर्शयित्वा तेषां कुमारकाणामेकमेव महायानं सर्वेषां दत्तं सप्तरत्नमयं सर्वालंकारविभूषितमेकवर्णमेव उदारयानमेव सर्वेषामग्रयानमेव दत्तं भवेत् एवमेव शारिपुत्र तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबु���्धो न मृषावादी भवति, येन पूर्वमुपायकौशल्येन त्रीणि यानान्युपदर्शयित्वा पश्चान्महायानेनैव सत्त्वान् परिनिर्वापयति तत्कस्य हेतोः? तथागतो हि शारिपुत्र प्रभूतज्ञानबलवैशारद्यकोशकोष्ठागारसमन्वागतः प्रतिबलः सर्वसत्त्वानां सर्वज्ञज्ञानसहगतं धर्ममुपदर्शयितुम् अनेनापि शारिपुत्र पर्यायेणैवं वेदितव्यम्, यथा उपायकौशल्यज्ञानाभिनिर्हारैस्तथागत एकमेव महायानं देशयति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - यथा हि पुरुषस्य भवेदगारं जीर्णं महन्तं च सुदुर्बलं च / विशीर्ण प्रासादु तथा भवेत स्तम्भाश्च मूलेषु भवेयु पूतिकाः // सद्ध्प्_३.३९ // गवाक्षहर्म्या गलितैकदेशा विशीर्ण कुडयं कटलेपनं च / जीर्णु प्रवृद्धोद्धृतवेदिकं च तृणच्छदं सर्वत ओपतन्तम् // सद्ध्प्_३.४० // शतान पञ्चान अनूनकानां आवासु सो तत्र भवेत प्राणिनाम् / बहूनि चा निष्कुटसंकटानि उच्चारपूर्णानि जुगुप्सितानि // सद्ध्प्_३.४१ // गोपानसी विगलित तत्र सर्वा कुडयाश्च भित्तीश्च तथैव स्रस्ताः / गृध्राण कोट्यो निवसन्ति तत्र पारावतोलूक तथान्यपक्षिणः // सद्ध्प्_३.४२ // आशीविषा दारुण तत्र सन्ति देशप्रदेशेषु महाविषोग्राः / विचित्रिका वृश्चिकमूषिकाश्च एतान आवासु सुदुष्टप्राणिनाम् // सद्ध्प्_३.४३ // देशे च देशे अमनुष्य भूयो उच्चारप्रस्रावविनाशितं च / कृमिकीटखद्योतकपूरितं च श्वभिः शृगालैश्च निनादितं च // सद्ध्प्_३.४४ // भेरुण्डका दारुणा तत्र सन्ति मनुष्यकुणपानि च भक्षयन्तः / तेषां च निर्याणु प्रतीक्षमाणाः श्वानाः शृगालाश्च वसन्त्यनेके // सद्ध्प्_३.४५ // ते दुर्बला नित्य क्षुधाभिभूता देशेषु देशेषु विखादमानाः / कलहं करोन्ताश्च निनादयन्ति सुभैरवं तद्गृहमेवरूपम् // सद्ध्प्_३.४६ // सुरौद्रचित्ता पि वसन्ति यक्षा मनुष्यकुणपानि विकड्ढमानाः / देशेषु देशेषु वसन्ति तत्र शतापदी गोनसकाश्च व्यालाः // सद्ध्प्_३.४७ // देशेषु देशेषु च निक्षिपन्ति ते पोतकान्यालयनानि कृत्वा / न्यस्तानि न्यस्तानि च तानि तेषां ते यक्ष भूयो परिभक्षयन्ति // सद्ध्प्_३.४८ // यदा च ते यक्ष भवन्ति तृप्ताः परसत्त्व खादित्व सुरौद्रचित्ताः / परसत्त्वमांसैः परितृप्तगात्राः कलहं तदा तत्र करोन्ति तीव्रम् // सद्ध्प्_३.४९ // विध्वस्तलेनेषु वसन्ति तत्र कुम्भाण्डका दारूणरौद्रचित्ताः / वितस्तिमात्रास्तथ हस्तमात्रा द्��िहस्तमात्राश्चनुचंक्रमन्ति // सद्ध्प्_३.५० // ते चापि श्वानान् परिगृह्य पादैरुत्तानकान् कृत्व तथैव भूमौ / ग्रीवासु चोत्पीड्य विभर्त्सयन्तो व्याबाधयन्तश्च रमन्ति तत्र // सद्ध्प्_३.५१ // नानाश्च कृष्णाश्च तथैव दुर्बला उच्चा महन्ताश्च वसन्ति प्रेताः / जिघत्सिता भोजन मार्गमाणा आर्तस्वरं क्रन्दिषु तत्र तत्र // सद्ध्प्_३.५२ // सूचीमुखा गोणमुखाश्च केचित् मनुष्यमात्रास्तथ श्वानमात्राः / प्रकीर्णकेशाश्च करोन्ति शब्दमाहारतृष्णापरिदह्यमानाः // सद्ध्प्_३.५३ // चतुर्दिशं चात्र विलोकयन्ति गवाक्ष-उल्लोकनकेहि नित्यम् / ते यक्ष प्रेताश्च पिशाचकाश्च गृध्राश्च आहार गवेषमाणाः // सद्ध्प्_३.५४ // एतादृशं भैरवु तद् गृहं भवेत् महन्तमुच्चं च सुदुर्बलं च / विजर्जरं दुर्बलमित्वरं च पुरुषस्य एकस्य परिग्रहं भवेत् // सद्ध्प्_३.५५ // स च बाह्यतः स्यात्पुरुषो गृहस्य निवेशनं तच्च भवेत्प्रदीप्तम् / सहसा समन्तेन चतुर्दिशं च ज्वालासहस्रैः परिदीप्यमानम् // सद्ध्प्_३.५६ // वंशाश्च दारूणि च अग्नितापिताः करोन्ति शब्दं गुरुकं सुभैरवम् / प्रदीप्त स्तम्भाश्च तथैव भित्तयो यक्षाश्च प्रेताश्च मुचन्ति नादम् // सद्ध्प्_३.५७ // ज्वालूषिता गृध्रशताश्च भूयः कुम्भाण्डकाः प्लोष्टमुखा भ्रमन्ति / समन्ततो व्यालशताश्च तत्र नदन्ति क्रोशन्ति च दह्यमानाः // सद्ध्प्_३.५८ // पिशाचकास्तत्र बहू भ्रमन्ति संतापिता अग्निन मन्दपुण्याः / दन्तेहि पाटित्व ति अन्यमन्यं रुधिरेण सिञ्चन्ति च दह्यमानाः // सद्ध्प्_३.५९ // भेरूण्डकाः कालगताश्च तत्र खादन्ति सत्त्वाश्च ति अन्यमन्यम् / उच्चार दह्यत्यमनोज्ञगन्धः प्रवायते लोकि चतुर्दिशासु // सद्ध्प्_३.६० // शतापदीयो प्रपलायमानाः कुम्भाण्डकास्ताः परिभक्षयन्ति / प्रदीप्तकेशाश्च भ्रमन्ति प्रेताः क्षुधाय दाहेन च दह्यमानाः // सद्ध्प्_३.६१ // एतादृशं भैरव तन्निवेशनं ज्वालासहस्रैर्हि विनिश्चरद्भिः / पुरुषश्च सो तस्य गृहस्य स्वामी द्वारस्मि अस्थासि विपश्यमानः // सद्ध्प्_३.६२ // शृणोति चासौ स्वके अत्र पुत्रान् क्रीडापनैः क्रीडनसक्तबुद्धीन् / रमन्ति ते क्रीडनकप्रमत्ता यथापि बाला अविजानमानाः // सद्ध्प्_३.६३ // श्रुत्वा च सो तत्र प्रविष्टु क्षिप्रं प्रमोचनार्थाय तदात्मजानाम् / मा मह्य बाला इमि सर्व दारका दह्येयु नश्येयु च क्षिप्रमेव // सद्ध्प्_३.६४ // ��� भाषते तेषमगारदोषान् दुःखं इदं भोः कुलपुत्र दारुणम् / विविधाश्च सत्त्वेह अयं च अग्नि महन्तिका दुःखपरंपरा तु // सद्ध्प्_३.६५ // आशीविषा यक्ष सुरौद्रचित्ताः कुम्भाण्ड प्रेता बहवो वसन्ति / भेरुण्डकाः श्वानशृगालसंघा गृध्राश्च आहार गवेषमाणाः // सद्ध्प्_३.६६ // एतादृशास्मिन् बहवो वसन्ति विनापि चाग्नेः परमं सुभैरवम् / दुःखं इदं केवलमेवरूपं समन्ततश्चाग्निरयं प्रदीप्तः // सद्ध्प्_३.६७ // ते चोद्यमानास्तथ बालबुद्धयः कुमारकाः क्रीडनके प्रमत्ताः / न चिन्तयन्ते पितरं भणन्तं न चापि तेषां मनसीकरोन्ति // सद्ध्प्_३.६८ // पुरुषश्च सो तत्र तदा विचिन्तयेत् सुदुःखितो ऽस्मी इह पुत्रचिन्तया / किं मह्य पुत्रेहि अपुत्रकस्य मा नाम दह्येयुरिहाग्निना इमे // सद्ध्प्_३.६९ // उपायु सो चिन्तयि तस्मि काले लुब्धा इमे क्रीडनकेषु बालाः / न चात्र क्रीडा च रती च काचिद् बालान हो यादृशु मूढभावः // सद्ध्प्_३.७० // स तानवोचछृणुथा कुमारका नानाविधा यानक या ममास्ति / मृगैरजैर्गोणवरैश्च युक्ता उच्चा महन्ता समलंकृता च // सद्ध्प्_३.७१ // ता बाह्यतो अस्य निवेशनस्य निर्धावथा तेहि करोथ कार्यम् / युष्माकमर्थे मय कारितानि निर्याथ तैस्तुष्टमनाः समेत्य // सद्ध्प्_३.७२ // ते यान एतादृशका निशाम्य आरब्धवीर्यास्त्वरिता हि भूत्वा / निर्धावितास्तत्क्षणमेव सर्वे आकाशि तिष्ठन्ति दुखेन मुक्ताः // सद्ध्प्_३.७३ // पुरुषश्च सो निर्गत दृष्ट्व दारकान् ग्रामस्य मध्ये स्थितु चत्वरस्मिन् / उपविश्य सिंहासनि तानुवाच अहो अहं निर्वृतु अद्य मार्षाः // सद्ध्प्_३.७४ // ये दुःखलब्धा मम ते तपस्विनः पुत्रा प्रिया ओरस विंश बालाः / ते दारूणे दुर्गगृहे अभूवन् बहूजन्तूपूर्णे च सुभैरवे च // सद्ध्प्_३.७५ // आदीप्तके ज्वालसहस्रपूर्णे रता च ते क्रीडरतीषु आसन् / मया च ते मोचित अद्य सर्वे येनाहु निर्वाणु समागतो ऽद्य // सद्ध्प्_३.७६ // सुखस्थितं तं पितरं विदित्वा उपगम्य ते दारक एवमाहुः / ददाहि नस्तात यथाभिभाषितं त्रिविधानि यानानि मनोरमाणि // सद्ध्प्_३.७७ // सचेत्तव सत्यक तात सर्वं यद्भाषितं तत्र निवेशने ते / त्रिविधानि यानानि ह संप्रदास्ये ददस्व कालो ऽयमिहाद्य तेषाम् // सद्ध्प्_३.७८ // पुरुषश्च सो कोशबली भवेत सुवर्णरूप्यामणिमुक्तकस्य / हिरण्य दासाश्च अनल्पकाः स्युरुपस्थपे एकविधा स याना // सद्ध्प्_३.७९ // रत्नामया गोणरथा विशि���्टा सवेदिकाः किङ्किणिजालनद्धाः / छत्रध्वजेभिः समलंकृताश्च मुक्तामणीजालिकछादिताश्च // सद्ध्प्_३.८० // सुवर्णपुष्पाण कृतैश्च दामैर्देशेषु देशेषु प्रलम्बमानैः / बस्त्रैरुदारैः परिसंवृताश्च प्रत्यास्तृता दूष्यवरैश्च शुक्लैः // सद्ध्प्_३.८१ // मृदुकान् पट्टान तथैव तत्र वरतूलिकासंस्तृत ये ऽपि ते रथाः / प्रत्यास्तृताः कोटिसहस्रमूल्यैर्वरैश्च कोच्कैर्बकहंसलक्षणैः // सद्ध्प्_३.८२ // श्वेताः सुपुष्टा बलवन्त गोणा महाप्रमाणा अभिदर्शनीयाः / ये योजिता रत्नरथेषु तेषु परिगृहीताः पुरुषैरनेकैः // सद्ध्प्_३.८३ // एतादृशान् सो पुरुषो ददाति पुत्राण सर्वाण वरान् विशिष्टान् / ते चापि तुष्टात्तमनाश्च तेहि दिशाश्च विदिशाश्च व्रजन्ति क्रीडकाः // सद्ध्प्_३.८४ // एमेव हं शारिसुता महर्षी सत्त्वान त्राणं च पिता च भोमि / पुत्राश्च ते प्राणिन सर्वि मह्यं त्रैधातुके कामविलग्न बालाः // सद्ध्प्_३.८५ // त्रैधातुकं चो यथ तन्निवेशनं सुभैरवं दुःखशताभिकीर्णम् / अशेषतः प्रज्वलितं समन्ताज्जातीजराव्याधिशतैरनेकैः // सद्ध्प्_३.८६ // अहं च त्रैधातुकमुक्त शान्तो एकान्तस्थायी पवने वसामि / त्रैधातुकं चो ममिदं परिग्रहो ये ह्यत्र दह्यन्ति ममैति पुत्राः // सद्ध्प्_३.८७ // अहं च आदीनव तत्र दर्शयी विदित्व त्राणं अहमेव चैषाम् / न चैव मे ते श्रुणि सर्वि बाला यथापि कामेषु विलग्नबुद्धयः // सद्ध्प्_३.८८ // उपायकौशल्यमहं प्रयोजयी यानानि त्रीणि प्रवदामि चैषाम् / ज्ञात्वा च त्रैधातुकि नेकदोषान् निर्धावनार्थाय वदाम्युपायम् // सद्ध्प्_३.८९ // मां चैव ये निश्रित भोन्ति पुत्राः षडभिज्ञ त्रैविद्य महानुभावाः / प्रत्येकबुद्धाश्च भवन्ति ये ऽत्र अविवर्तिका ये चिह बोधिसत्त्वाः // सद्ध्प्_३.९० // समान पुत्राण हु तेष तत्क्षणमिमेन दृष्टान्तवरेण पण्डित / वदामि एकं इमु बुद्धयानं परिगृह्णथा सर्वि जिना भविष्यथ // सद्ध्प्_३.९१ // तच्चा वरिष्ठं सुमनोरमं च विशिष्टरूपं चिह सर्वलोके / बुद्धान ज्ञानं द्विपदोत्तमानामुदाररूपं तथ वन्दनीयम् // सद्ध्प्_३.९२ // बलानि ध्यानानि तथा विमोक्षाः समाधिनां कोटिशता च नेका / अयं रथो ईदृशको वरिष्ठो रमन्ति येनो सद बुद्धपुत्राः // सद्ध्प्_३.९३ // क्रीडन्त एतेन क्षपेन्ति रात्रयो दिवसांश्च पक्षानृतवो ऽथ मासान् / संवत्सरानन्तरकल्पमेव च क्षपेन्ति कल्पान सहस्रकोट्यः // स���्ध्प्_३.९४ // रत्नामयं यानमिदं वरिष्ठं गच्छन्ति येनो इह बोधिमण्डे / विक्रीडमाना बहुबोधिसत्त्वा ये चो शृणोन्ति सुगतस्य श्रावकाः // सद्ध्प्_३.९५ // एवं प्रजानाहि त्वमद्य तिष्य नास्तीह यानं द्वितियं कहिंचित् / दिशो दशा सर्व गवेषयित्वा स्थापेत्वुपायं पुरुषोत्तमानाम् // सद्ध्प्_३.९६ // पुत्रा ममा यूयमहं पिता वो मया च निष्कासित यूय दुःखात् / परिदह्यमाना बहुकल्पकोटयस्त्रैधातुकातो भयभैरवातः // सद्ध्प्_३.९७ // एवं च हं तत्र वदामि निर्वृतिमनिर्वृता यूय तथैव चाद्य / संसारदुःखादिह यूय मुक्ता बौद्धं तु यानं व गवेषितव्यम् // सद्ध्प्_३.९८ // ये बोधिसत्त्वाश्च इहास्ति केचिच्छृण्वन्ति सर्वे मम बुद्धनेत्रीम् / उपायकौशल्यमिदं जिनस्य येनो विनेती बहुबोधिसत्त्वान् // सद्ध्प्_३.९९ // हीनेषु कामेषु जुगुप्सितेषु रता यदा भोन्तिमि अत्र सत्त्वाः / दुःखं तदा भाषति लोकनायको अनन्यथावादिरिहार्यसत्यम् // सद्ध्प्_३.१०० // ये चापि दुःखस्य अजानमाना मूलं न पश्यन्तिह बालबुद्धयः / मार्गं हि तेषामनुदर्शयामि समुदागमस्तृष्ण दुखस्य संभवः // सद्ध्प्_३.१०१ // तृष्णानिरोधो ऽथ सदा अनिश्रिता निरोधसत्यं तृतियं इदं मे / अनन्यथा येन च मुच्यते नरो मार्गं हि भावित्व विमुक्त भोति // सद्ध्प्_३.१०२ // कुतश्च ते शारिसुता विमुक्ता असन्तग्राहातु विमुक्त भोन्ति / न च ताव ते सर्वत मुक्त भोन्ति अनिर्वृतांस्तान् वदतीह नायकः // सद्ध्प्_३.१०३ // किकारणं नास्य वदामि मोक्षमप्राप्यिमामुत्तममग्रबोधिम् / ममैष छन्दो अहु धर्मराजा सुखापनार्थायिह लोकि जातः // सद्ध्प्_३.१०४ // इय शारिपुत्रा मम धर्ममुद्रा या पश्चिमे कालि मयाद्य भाषिता / हिताय लोकस्य सदेवकस्य दिशासु विदिशासु च देशयस्व // सद्ध्प्_३.१०५ // यश्चापि ते भाषति कश्चि सत्त्वो अनुमोदयामीति वदेत वाचम् / मूर्ध्नेन चेदं प्रतिगृह्य सूत्रं अविवर्तिकं तं नरु धारयेस्त्वम् // सद्ध्प्_३.१०६ // दृष्टाश्च तेनो पुरिमास्तथागताः सत्कारु तेषां च कृतो अभूषि / श्रुतश्च धर्मो अयमेवरूपो य एत सूत्रं अभिश्रद्दधेत // सद्ध्प्_३.१०७ // अहं च त्वं चैव भवेत दृष्टो अयं च सर्वो मम भिक्षुसंघः / दृष्टाश्च सर्वे इमि बोधिसत्त्वा ये श्रद्दधे भाषितमेत मह्यम् // सद्ध्प्_३.१०८ // सूत्रं इमं बालजनप्रमोहनमभिज्ञज्ञानान मि एतु भाषितम् / विषयो हि नैवास्तिह श्रावकाणां प्रत्येकबुद्धान ग��िर्न चात्र // सद्ध्प्_३.१०९ // अधिमुक्तिसारस्तुव शारिपुत्र किं वा पुनर्मह्य इमे ऽन्यश्रावकाः / एते ऽपि श्रद्धाय ममैव यान्ति प्रत्यात्मिकं ज्ञानु न चैव विद्यते // सद्ध्प्_३.११० // मा चैव त्वं स्तम्भिषु मा च मानिषु मायुक्तयोगीन वदेसि एतत् / बाला हि कामेषु सदा प्रमत्ता अजानका धर्मु क्षिपेयु भाषितम् // सद्ध्प्_३.१११ // उपायकौशल्य क्षिपित्व मह्यं या बुद्धनेत्री सद लोकि संस्थिता / भृकुटिं करित्वान क्षिपित्व यानं विपाकु तस्येह शृणोहि तीव्रम् // सद्ध्प्_३.११२ // क्षिपित्व सूत्रं इदमेवरूपं मयि तिष्ठमाने परिनिर्वृते वा / भिक्षूषु वा तेषु खिलानि कृत्वा तेषां विपाकं ममिहं शृणोहि // सद्ध्प्_३.११३ // च्युत्वा मनुष्येषु अवीचि तेषां प्रतिष्ठ भोती परिपूर्णकल्पात् / ततश्च भूयो ऽन्तरकल्प नेकांश्च्युताश्च्युतास्तत्र पतन्ति बालाः // सद्ध्प्_३.११४ // यदा च नरकेषु च्युता भवन्ति ततश्च तिर्यक्षु व्रजन्ति भूयः / सुदुर्बलाः श्वानशृगालभूताः परेष क्रीडापनका भवन्ति // सद्ध्प्_३.११५ // वर्णेन ते कालक तत्र भोन्ति कल्माषका व्राणिक कण्डुलाश्च / निर्लोमका दुर्बल भोन्ति भूयो विद्वेषमाणा मम अग्रबोधिम् // सद्ध्प्_३.११६ // जुगुप्सिता प्राणिषु नित्य भोन्ति लोष्टप्रहाराभिहता रुदन्तः / दण्डेन संत्रासित तत्र तत्र क्षुधापिपासाहत शुष्कगात्राः // सद्ध्प्_३.११७ // उष्ट्राथ वा गर्दभ भोन्ति भूयो भारं वहन्तः कशदण्डताडिताः / आहारचिन्तामनुचिन्तयन्तो ये बुद्धनेत्री क्षिपि बालबुद्धयः // सद्ध्प्_३.११८ // पुनश्च ते क्रोष्टुक भोन्ति तत्र बीभत्सकाः काणक कुण्ठकाश्च / उत्पीडिता ग्रामकुमारकेहि लोष्टप्रहाराभिहताश्च बालाः // सद्ध्प्_३.११९ // ततश्च्यवित्वान च भूयु बालाः पञ्चाशतीनां सम योजनानाम् / दीर्घात्मभावा हि भवन्ति प्राणिनो जडाश्च मूढाः परिवर्तमानाः // सद्ध्प्_३.१२० // अपादका भोन्ति च क्रोडसक्किनो विखाद्यमाना बहुप्राणिकोटिभिः / सुदारुणां ते अनुभोन्ति वेदनां क्षिपित्व सूत्रं इदमेवरूपम् // सद्ध्प्_३.१२१ // पुरुषात्मभावं च यद लभन्ते ते कुण्ठका लङ्गक भोन्ति तत्र / कुब्जाथ काणा च जडा जघन्या अश्रद्दधन्ता इम सूत्र मह्यम् // सद्ध्प्_३.१२२ // अप्रत्यनीयाश्च भवन्ति लोके पूती मुखात्तेष प्रवाति गन्धः / यक्षग्रहो उक्रमि तेष काये अश्रद्दधन्तानिम बुद्धबोधिम् // सद्ध्प्_३.१२३ // दरिद्रका पेषणक��रकाश्च उपस्थायका नित्य परस्य दुर्बलाः / आबाध तेषां बहुकाश्च भोन्ति अनाथभूता विहरन्ति लोके // सद्ध्प्_३.१२४ // यस्यैव ते तत्र करोन्ति सेवनामदातुकामो भवती स तेषाम् / दत्तं पि चो नश्यति क्षिप्रमेव फलं हि पापस्य इमेवरूपम् // सद्ध्प्_३.१२५ // यच्चापि ते तत्र लभन्ति औषधं सुयुक्तरूपं कुशलेहि दत्तम् / तेनापि तेषां रुज भूयु वर्धते सो व्याधिरन्तं न कदाचि गच्छति // सद्ध्प्_३.१२६ // अन्येहि चौर्याणि कृतानि भोन्ति डमराथ डिम्बास्तथ विग्रहाश्च / द्रव्यापहाराश्च कृतास्तथान्यैर्निपतन्ति तस्योपरि पापकर्मणः // सद्ध्प्_३.१२७ // न जातु सो पश्यति लोकनाथं नरेन्द्रराजं महि शासमानम् / तस्याक्षणेष्वेव हि वासु भोति इमां क्षिपित्वा मम बुद्धनेत्रीम् // सद्ध्प्_३.१२८ // न चापि सो धर्म शृणोति बालो बधिरश्च सो भोति अचेतनश्च / क्षिपित्व बोधीमिममेवरूपामुपशान्ति तस्यो न कदाचि भोति // सद्ध्प्_३.१२९ // सहस्र नेका नयुतांश्च भूयः कल्पान कोट्यो यथ गङ्गवालिकाः / जडात्मभावो विकलश्च भोति क्षिपित्व सूत्रं इमु पापकं फलम् // सद्ध्प्_३.१३० // उद्यानभूमी नरको ऽस्य भोति निवेशनं तस्य अपायभूमिः / खरसूकरा क्रोष्टुक भूमिसूचकाः प्रतिष्ठितस्येह भवन्ति नित्यम् // सद्ध्प्_३.१३१ // मनुष्यभावत्वमुपेत्य चापि अन्धत्व बधिरत्व जडत्वमेति / परप्रेष्य सो भोति दरिद्र नित्यं तत्कालि तस्याभरणानिमानि // सद्ध्प्_३.१३२ // वस्त्राणि चो व्याधयु भोन्ति तस्य व्रणान कोटीनयुताश्च काये / विचर्चिका कण्डु तथैव पामा कुष्ठं किलासं तथ आमगन्धः // सद्ध्प्_३.१३३ // सत्कायदृष्टिश्च घनास्य भोति उदीर्यते क्रोधबलं च तस्य / संरागु तस्यातिभृशं च भोति तिर्याण योनीषु च सो सदा रमी // सद्ध्प्_३.१३४ // सचेदहं शारिसुताद्य तस्य परिपूर्णकल्पं प्रवदेय दोषान् / यो ही ममा एतु क्षिपेत सूत्रं पर्यन्तु दोषाण न शक्य गन्तुम् // सद्ध्प्_३.१३५ // संपश्यमानो इदमेव चार्थं त्वां संदिशामी अहु शारिपुत्र / मा हैव त्वं बालजनस्य अग्रतो भाषिष्यसे सूत्रमिमेवरूपम् // सद्ध्प्_३.१३६ // ये तू इह व्यक्त बहुश्रुताश्च स्मृतिमन्त ये पण्डित ज्ञानवन्तः / ये प्रस्थिता उत्तममग्रबोधिं तान् श्रावयेस्त्वं परमार्थमेतत् // सद्ध्प्_३.१३७ // दृष्टाश्च येही बहुबुद्धकोट्यः कुशलं च यै रोपितमप्रमेयम् / अध्याशयाश्चा दृढ येष चो स्यात्तान् श्रावयेस्त्वं परमार्थमेतत् // सद्��्प्_३.१३८ // ये वीर्यवन्तः सद मैत्रचित्ता भावेन्ति मैत्रीमिह दीर्घरात्रम् / उत्सृष्टकाया तथ जीविते च तेषामिदं सूत्र भणेः समक्षम् // सद्ध्प्_३.१३९ // अन्योन्यसंकल्प सगौरवाश्च तेषां च बालेहि न संस्तवो ऽस्ति / ये चापि तुष्टा गिरिकन्दरेषु तान् श्रावयेस्त्वं इद सूत्र भद्रकम् // सद्ध्प्_३.१४० // कल्याणमित्रांश्च निषेवमाणाः पापांश्च मित्रान् परिवर्जयन्तः / यानीदृशान् पश्यसि बुद्धपुत्रांस्तेषामिदं सूत्र प्रकाशयेसि // सद्ध्प्_३.१४१ // अच्छिद्रशीला मणिरत्नसादृशा वैपुल्यसूत्राण परिग्रहे स्थिताः / पश्येसि यानीदृश बुद्धपुत्रांस्तेषाग्रतः सूत्रमिदं वदेसि // सद्ध्प्_३.१४२ // अक्रोधना ये सद आर्जवाश्च कृपासमन्वागत सर्वप्राणिषु / सगौरवा ये सुगतस्य अन्तिके तेषाग्रतः सूत्रमिदं वदेसि // सद्ध्प्_३.१४३ // यो धर्मु भाषे परिषाय मध्ये असङ्गप्राप्तो वदि युक्तमानसः / दृष्टान्तकोटीनयुतैरनेकैस्तस्येद सूत्रं उपदर्शयेसि // सद्ध्प्_३.१४४ // मूर्ध्नाञ्जलिं यश्च करोति बद्ध्वा सर्वज्ञभावं परिमार्गमाणः / दशो दिशो यो ऽपि च चंक्रमेत सुभाषितं भिक्षु गवेषमाणः // सद्ध्प्_३.१४५ // वैपुल्यसूत्राणि च धारयेत न चास्य रुच्यन्ति कदाचिदन्ये / एकां पि गाथां न च धारये ऽन्यतस्तं श्रावयेस्त्वं वरसूत्रमेतत् // सद्ध्प्_३.१४६ // तथागतस्यो यथ धातु धारयेत्तथैव यो मार्गति कोचि तं नरः / एमेव यो मार्गति सूत्रमीदृशं लभित्व यो मूर्धनि धारयेत // सद्ध्प्_३.१४७ // अन्येषु सूत्रेषु न काचि चिन्ता लोकायतैरन्यतरैश्च शास्त्रैः / बालान एतादृश भोन्ति गोचरास्तांस्त्वं विवर्जित्व प्रकाशयेरिदम् // सद्ध्प्_३.१४८ // पूर्णं पि कल्पं अहु शारिपुत्र वदेयमाकार सहस्रकोट्यः / ये प्रस्थिता उत्तममग्रबोधिं तेषाग्रतः सूत्रमिदं वदेसि // सद्ध्प्_३.१४९ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये औपम्यपरिवर्तो नाम तृतीयः"
+saddhp_4,"adhimuktiparivartaḥ atha khalvāyuṣmān subhūtirāyuṣmāṃśca mahākātyāyanaḥ āyuṣmāṃśca mahākāśyapaḥ āyuṣmāṃśca mahāmaudgalyāyanaḥ imamevaṃrūpamaśrutapūrvaṃ dharmaṃ śrutvā bhagavato 'ntikāt saṃmukhamāyuṣmataśca śāriputrasya vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau āścaryaprāptā adbhutaprāptā audbilyaprāptā stasyāṃ velāyāmutthāyāsanebhyo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāman upasaṃkramya ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānuṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamabhimukhamullokayamānā avanakāyā abhinatakāyāḥ praṇatakāyāstasyāṃ velāyāṃ bhagavantametadavocan - vayaṃ hi bhagavan jīrṇā vṛddhā mahallakā asmin bhikṣusaṃghe sthavirasaṃmatā jarājīrṇībhūtā nirvāṇaprāptāḥ sma iti bhagavan nirudyamā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāvapratibalāḥ smaḥ, aprativīryārambhāḥ smaḥ yadāpi bhagavān dharmaṃ deśayati, ciraṃ niṣaṇṇaśca bhagavān bhavati, vayaṃ ca tasyāṃ dharmadeśanāyāṃ pratyupasthitā bhavāmaḥ, tadāpyasmākaṃ bhagavan ciraṃ niṣaṇṇānāṃ bhagavantaṃ ciraṃ paryupāsitānāmaṅgapratyaṅgāni duḥkhanti, saṃdhivisaṃdhayaśca duḥkhanti tato vayaṃ bhagavan bhagavato dharmaṃ deśayamānasya śūnyatānimittāpraṇihitaṃ sarvamāviṣkurmaḥ nāsmābhireṣu buddhadharmeṣu buddhakṣetravyūheṣu vā bodhisattvavikrīḍiteṣu vā tathāgatavikrīḍiteṣu vā spṛhotpāditā tatkasya hetoḥ? yaccāsmādbhagavaṃstraidhātukānnirdhāvitā nirvāṇasaṃjñinaḥ, vayaṃ ca jarājīrṇāḥ tato bhagavan asmābhirapyanye bodhisattvā avavaditā abhūvannanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, anuśiṣṭāśca na ca bhagavaṃstatrāsmābhirekamapi spṛhācittamutpāditamabhūt te vayaṃ bhagavannetarhi bhagavato 'ntikācchrāvakāṇāmapi vyākaraṇamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bhavatīti śrutvā āścaryādbhutaprāptā mahālābhaprāptāḥ smaḥ bhagavannadya sahasaivemamevaṃrūpamaśrutapūrvaṃ tathāgataghoṣaṃ śrutvā mahāratnapratilabdhāśca smaḥ bhagavan aprameyaratnapratilabdhāśca smaḥ bhagavan amārgitamaparyeṣṭamacintitamaprārthitaṃ cāsmābhirbhagavannidamevaṃ rūpaṃ mahāratnaṃ pratilabdham pratibhāti no bhagavan, pratibhāti naḥ sugata tadyathāpi nāma bhagavan kaścideva puruṣaḥ piturantikādapakrāmet so 'pakramya anyataraṃ janapadapradeśaṃ gacchet sa tatra bahūni varṣāṇi vipravased viṃśatiṃ vā triṃśadvā catvāriṃśadvā pañcāśadvā atha sa bhagavan mahān puruṣo bhavet sa ca daridraḥ syāt sa ca vṛttiṃ paryeṣamāṇa āhāracīvarahetordiśo vidiśaḥ prakāman anyataraṃ janapadapradeśaṃ gacchet tasya ca sa pitā anyatamaṃ janapadaṃ prakrāntaḥ syāt bahudhanadhānyahiraṇyakośakoṣṭhāgāraśca bhavet bahusuvarṇarūpyamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatasamanvāgataśca bhavet bahudāsīdāsakarmakarapauruṣeyaśca bhavet bahuhastyaśvarathagaveḍakasamanvāgataśca bhavet mahāparivāraśca bhavet mahājanapadeṣu ca dhanikaḥ syāt āyogaprayogakṛṣivaṇijyaprabhūtaśca bhavet athe khalu bhagavan sa daridrapuruṣa āhāracīvaraparyeṣṭihetorgrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣu paryaṭamāno 'nupūrveṇa yatrāsau puruṣo bahudhanahiraṇyasuvarṇakośakoṣṭhāgārastasyaiva pitā vasati, tannagaramanuprāpto bhavet atha khalu bhagavan sa daridrapuruṣasya pitā bahudhanahiraṇyakośakoṣṭhāgārastasmin nagare vasamānastaṃ pañcāśadvarṣanaṣṭaṃ putraṃ satatasamitamanusmaret samanusmaramāṇaśca na kasyacidācakṣedanyatraika evātmanādhyātmaṃ saṃtapyet, evaṃ ca cintayet - ahamasmi jīrṇo vṛddho mahallakaḥ prabhūtaṃ me hiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgāraṃ saṃvidyate na ca me putraḥ kaścidasti mā haiva mama kālakriyā bhavet sarvamidamaparibhuktaṃ vinaśyet sa taṃ punaḥ punaḥ putramanusmaret - aho nāmāhaṃ nirvṛtiprāpto bhaveyaṃ yadi me sa putra imaṃ dhanaskandhaṃ paribhuñjīta atha khalu bhagavan sa daridrapuruṣa āhāracīvaraṃ paryeṣamāṇo 'nupūrveṇa yena tasya prabhūtahiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgārasya samṛddhasya puruṣasya niveśanaṃ tenopasaṃkrāmet atha khalu bhagavan sa tasya daridrapuruṣasya pitā svake niveśanadvāre mahatyā brāhmaṇakṣatriyaviṭśūdrapariṣadā parivṛtaḥ puraskṛto mahāsiṃhāsane sapādapīṭhe suvarṇarūpyapratimaṇḍite upaviṣṭo hiraṇyakoṭīśatasahasrairvyavahāraṃ kurvan vālavyajanena vījyamāno vitatavitāne pṛthivīpradeśe muktakusumābhikīrṇe ratnadāmābhipralambite mahatyaddharyā upaviṣṭaḥ syāt adrākṣīt sa bhagavan daridrapuruṣastaṃ svakaṃ pitaraṃ svake niveśanadvāre evaṃrūpayā ṛdhyā upaviṣṭaṃ mahatā janakāyena parivṛtaṃ gṛhapatikṛtyaṃ kurvāṇam dṛṣṭvā ca punarbhītastrastaḥ saṃvignaḥ saṃhṛṣṭaromakūpajātaḥ udvignamānasaḥ evamanuvicintayāmāsa - sahasaivāyaṃ mayā rājā vā rājamātro vā āsāditaḥ nāstyasmākamiha kiṃcit karma gacchāmo vayaṃ yena daridravīthī, tatrāsmākamāhāracīvaramalpakṛcchreṇaiva utpatsyate alaṃ me ciraṃ vilambitena mā haivāhamiha vaiṣṭiko vā gṛhyeya, anyataraṃ vā doṣamanuprāpnuyām atha khalu bhagavan sa daridrapuruṣo duḥkhaparaṃparāmanasikārabhayabhītastvaramāṇaḥ prakrāmet palāyet, na tatra saṃtiṣṭhet atha khalu bhagavan sa āḍhyaḥ puruṣaḥ svake niveśanadvāre siṃhāsane upaviṣṭastaṃ svakaṃ putraṃ sahadarśanenaiva pratyabhijānīyāt dṛṣṭvā ca punastuṣṭa udagra āttamanaskaḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhavet, evaṃ ca cintayet - āścaryaṃ yāvad yatra hi nāma asya mahato hiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgārasya paribhoktā upalabdhaḥ ahaṃ caitameva punaḥ punaḥ samanusmarāmi ayaṃ ca svayamevehāgataḥ ahaṃ ca jīrṇo vṛddho mahallakaḥ atha khalu bhagavan sa puruṣaḥ putratṛṣṇāsaṃpīḍitastasmin kṣaṇalavamuhūrte javanān puruṣān saṃpreṣayet - gacchata mārṣā etaṃ puruṣaṃ śīghramānayadhvam atha khalu bhagavaṃste puruṣāḥ rsava eva javena pradhāvitāstaṃ daridrapuruṣamadhyālambeyuḥ atha khalu daridrapuruṣastasyāṃ velāyāṃ bhītastrastaḥ saṃvignaḥ saṃhṛṣṭaromakūpajātaḥ udvigramānaso dāruṇamārtasvaraṃ muñcedāraved viravet nāhaṃ yuṣmākaṃ kiṃcidaparādhyāmīti vācaṃ bhāṣeta atha khalu te puruṣā balātkāreṇa taṃ daridrapuruṣaṃ viravantamapyākarṣeyuḥ atha khalu sa daridrapuruṣo bhītastrastaḥ saṃvigna udvignamānasa evaṃ ca cintayet - mā tāvadahaṃ vadhyo daṇḍayo bhaveyam naśyāmīti sa mūrchito dharaṇyāṃ prapatet, visaṃjñaśca syāt āsanne cāsya sa pitā bhavet sa tān puruṣānevaṃ vadet - mā bhavanta etaṃ puruṣamānayantviti tamenaṃ śītalena vāriṇā parisiñcitvā na bhūya ālapet tatkasya hetoḥ? jānāti sa gṛhapatistasya daridrapuruṣasya hīnādhimuktikatāmātmanaścodārasthāmatām jānīte ca mamaiṣa putra iti atha khalu bhagavan sa gṛhapatirupāyakauśalyena na kasyacidācakṣet - mamaiṣa putra iti atha khalu bhagavan sa gṛhapatiranyataraṃ puruṣamāmantrayet - gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa enaṃ daridrapuruṣamevaṃ vadasva - gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa yenākāṅkṣasi mukto 'si evaṃ vadati sa puruṣastasmai pratiśrutya yena sa daridrapuruṣastenopasaṃkrāmet upasaṃkramya taṃ daridrapuruṣamevaṃ vadet - gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa yenākāṅkṣasi mukto 'sīti atha khalu sa daridrapuruṣa idaṃ vacanaṃ śrutvā āścaryādbhutaprāpto bhavet sa utthāya tasmāt pṛthivīpradeśādyena daridravīthī tenopasaṃkrāmedāhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ atha khalu sa gṛhapatistasya daridrapuruṣasyākarṣaṇahetorupāyakauśalyaṃ prayojayet sa tatra dvau puruṣau prayojayet durvarṇāvalpaujaskau - gacchatāṃ bhavantau yo 'sau puruṣa ihāgato 'bhūt, taṃ yuvāṃ dviguṇayā divasamudrayā ātmavacanenaiva bharayitveha mama niveśane karma kārāpayethām sacet sa evaṃ vadet - kiṃ karma kartavyamiti, sa yuvābhyāmevaṃ vaktavyaḥ - saṃkāradhānaṃ śodhayitavyaṃ sahāvābhyāmiti atha tau puruṣau taṃ daridrapuruṣaṃ paryeṣayitvā tayā kriyayā saṃpādayetām atha khalu tau dvau puruṣau sa ca daridrapuruṣo vetanaṃ gṛhītvā tasya mahādhanasya puruṣasyāntikāttasminneva niveśane saṃkāradhānaṃ śodhayeyuḥ tasyaiva ca mahādhanasya puruṣasya gṛhaparisare kaṭapalikuñcikāyāṃ vāsaṃ kalpayeyuḥ sa cāḍhyaḥ puruṣo gavākṣavātāyanena taṃ svakaṃ putraṃ paśyet saṃkāradhānaṃ śodhayamānam dṛṣṭvā ca punarāścaryaprāpto bhavet atha khalu sa gṛhapatiḥ svakānniveśanādavatīrya apanayitvā mālyābharaṇani, apanayitvā mṛdukāni vastrāṇi, caukṣāṇyudārāṇi malināni vastrāṇi prāvṛtya, dakṣiṇena pāṇinā piṭakaṃ parigṛhya pāṃsunā svagātraṃ dūṣayitvā dūrata eva saṃbhāṣamāṇo yena sa daridrapuruṣastenopasaṃkrāmet upasaṃkramyaivaṃ vadet - vahantu bhavantaḥ piṭakāni, mā tiṣṭhata, harata pāṃsūni anenopāyena taṃ putramālapet saṃlapecca enaṃ vadet - ihaiva tvaṃ bhoḥ puruṣa karma kuruṣva mā bhūyo 'nyatra gamiṣyasi saviśeṣaṃ te 'haṃ vetanakaṃ dāsyāmi yena yena ca te kārya bhavet, tadviśrabdhaṃ māṃ yāceḥ, yadi vā kuṇḍamūlyena yadi vā kuṇḍikāmūlyena yadi vā sthālikāmūlyena yadi vā kāṣṭhamūlyena yadi vā lavaṇamūlyena yadi vā bhojanena yadi vā prāvaraṇena asti me bhoḥ puruṣa jīrṇaśāṭī sacettayā te kāryaṃ syāt, yāceḥ, ahaṃ te 'nupradāsyāmi yena yena te bhoḥ puruṣa kāryamevaṃrūpeṇa pariṣkāreṇa, taṃ tamevāhaṃ te sarvamanupradāsyāmi nirvṛtastvaṃ bhoḥ puruṣa bhava yādṛśaste pitā, tādṛśaste 'haṃ mantavyaḥ tatkasya hetoḥ? ahaṃ ca vṛddhaḥ, tvaṃ ca daharaḥ mama ca tvayā bahu karma kṛtamimaṃ saṃkāradhānaṃ śodhayatā na ca tvayā bhoḥ puruṣa atra karma kurvatā śāṭhayaṃ vā vakratā vā kauṭilyaṃ vā māno vā mrakṣo vā kṛtapūrvaḥ, karoṣi vā sarvathā te bhoḥ puruṣa na samanupaśyāmyekamapi pāpakarma, yathaiṣāmanyeṣāṃ puruṣāṇāṃ karma kurvatāmime doṣāḥ saṃvidyante yādṛśo me putra aurasaḥ, tādṛśastvaṃ mama adyāgreṇa bhavasi atha khalu bhagavan sa gṛhapatistasya daridrapuruṣasya putra iti nāma kuryāt sa ca daridrapuruṣastasya gṛhapaterantike pitṛsaṃjñāmutpādayet anena bhagavan paryāyeṇa sa gṛhapatiḥ putrakāmatṛṣito viṃśativarṣāṇi taṃ putraṃ saṃkāradhānaṃ śodhāpayet atha viṃśatervarṣāṇāmatyayena sa daridrapuruṣastasya gṛhapaterniveśane viśrabdho bhavenniṣkramaṇapraveśe, tatraiva ca kaṭapalikuñcikāyāṃ vāsaṃ kalpayet atha khalu bhagavaṃstasya gṛhapaterglānyaṃ pratyupasthitaṃ bhavet sa maraṇakālasamayaṃ ca ātmanaḥ pratyupasthitaṃ samanupaśyet sa taṃ daridrapuruṣamevaṃ vadet - āgaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa idaṃ mama prabhūtaṃ hiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgāramasti ahaṃ bāḍhaglānaḥ icchāmyetaṃ yasya dātavyaṃ yataśca grahītavyaṃ yacca nidhātavyaṃ bhavet, sarvaṃ saṃjānīyāḥ tatkasya hetoḥ? yādṛśa eva ahamasya dravyasya svāmī, tādṛśastvamapi mā ca me tvaṃ kiṃcidato vipraṇāśayiṣyasi atha khalu bhagavan sa daridrapuruṣo 'nena paryāyeṇa tacca tasya gṛhapateḥ prabhūtaṃ hiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgāraṃ saṃjānīyāt ātmanā ca tato niḥspṛho bhavet na ca tasmāt kiṃcit prārthayet, antaśaḥ saktuprasthamūlyamātramapi tatraiva ca kaṭapalikuñcikāyāṃ vāsaṃ kalpayet, tāmeva daridracintāmanuvicintayamānaḥ atha khalu bhagavan sa gṛhapatistaṃ putraṃ śaktaṃ paripālakaṃ paripakvaṃ viditvā avamarditacittamudārasaṃjñayā ca paurvikayā daridracintayā ārtīyantaṃ jehrīyamāṇaṃ jugupsamānaṃ viditvā maraṇakālasamaye pratyupasthite taṃ daridrapuruṣamānāyya mahato jñātisaṃghasyopanāmayitvā rājño vā rājamātrasya vā purato naigamajānapadānāṃ ca saṃmukhamevaṃ saṃśrāvayet - śṛṇvantu bhavantaḥ, ayaṃ mama putra auraso mayaiva janitaḥ amukaṃ nāma nagaram tasmādeṣa pañcāśadvarṣo naṣṭaḥ amuko nāmaiṣa nāmnā ahamapyamuko nāma tataścāhaṃ nagarādetameva mārgamāṇa ihāgataḥ eṣa mama putraḥ, ahamasya pitā yaḥ kaścinmamopabhogo 'sti, taṃ sarvamasmai puruṣāya niryātayāmi yacca me kiṃcidasti pratyātmakaṃ dhanam, tatsarvameṣa eva jānāti atha khalu bhagavan sa daridrapuruṣastasmin samaye imamevaṃrūpaṃ ghoṣaṃ śrutvā āścaryādbhutaprāpto bhavet evaṃ ca vicintayet - sahasaiva mayedameva tāvad hiraṇyasuvarṇadhanadhānyakośakoṣṭhāgāraṃ pratilabdhamiti evameva bhagavan vayaṃ tathāgatasya putrapratirūpakāḥ tathāgataśca asmākamevaṃ vadati - putrā mama yūyamiti, yathā sa gṛhapatiḥ vayaṃ ca bhagavaṃstisṛbhirduḥkhatābhiḥ saṃpīḍitā abhūma katamābhistisṛbhiḥ? yaduta duḥkhaduḥkhatayā saṃskāraduḥkhatayā vipariṇāmaduḥkhatayā ca saṃsāre ca hīnādhimuktikāḥ tato vayaṃ bhagavatā bahūn dharmān pratyavarān saṃkāradhānasadṛśānanuvicintayitāḥ teṣu cāsma prayuktā ghaṭamānā vyāyacchamānāḥ nirvāṇamātraṃ ca vayaṃ bhagavan divasamudrāmiva paryeṣamāṇā mārgāmaḥ tena ca vayaṃ bhagavan nirvāṇena pratilabdhena tuṣṭā bhavāmaḥ bahu ca labdhamiti manyāmahe tathāgatasyāntikāt eṣu dharmeṣvabhiyuktā ghaṭitvā vyāyamitvā prajānāti ca tathāgato 'smākaṃ hīnādhimuktikatām, tataśca bhagavānasmānupekṣate, na saṃbhinatti, nācaṣṭe - yo 'yaṃ tathāgatasya jñānakośaḥ, eṣa eva yuṣmākaṃ bhaviṣyatīti bhagavāṃścāsmākamupāyakauśalyena asmiṃstathāgatajñānakośe dāyādān saṃsthāpayati niḥspṛhāśca vayaṃ bhagavan tata evaṃ jānīma - etadevāsmākaṃ bahukaraṃ yadvayaṃ tathāgatasyāntikāddivasamudrāmiva nirvāṇaṃ pratilabhāmahe te vayaṃ bhagavan bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ tathāgatajñānadarśanamārabhya udārāṃ dharmadeśanāṃ kurmaḥ tathāgatajñānaṃ vivarāmo darśayāma upadarśayāmaḥ vayaṃ bhagavaṃstato niḥspṛhāḥ samānāḥ tatkasya hetoḥ? upāyakauśalyena tathāgato 'smākamadhimuktiṃ prajānāti tacca vayaṃ na jānīmo na budhyāmahe yadidaṃ bhagavatā etarhi kathitam - yathā vayaṃ bhagavato bhūtāḥ putrāḥ, bhagavāṃścāsmākaṃ smārayati tathāgatajñānadāyādān tatkasya hetoḥ? yathāpi nāma vayaṃ tathāgatasya bhūtāḥ putrāḥ iti, api tu khalu punarhīnādhimuktāḥ saced bhagavānasmākaṃ paśyedadhimuktibalam, bodhisattvaśabdaṃ bhagavānasmākamudāharet vayaṃ punarbhagavatā dve kārye kārāpitāḥ - bodhisattvānāṃ cāgrato hīnādhimuktikā ityuktāḥ, te codārāyāṃ buddhabodhau samādāpitāḥ, asmākaṃ cedānīṃ bhagavānadhimuktibalaṃ jñātvā idamudāhṛtavān anena vayaṃ bhagavan paryāyeṇaivaṃ vadāmaḥ - sahasaivāsmābhirniḥspṛhairākāṅkṣitamamārgitamaparyeṣitamacintitamaprārthitaṃ sarvajñatāratnaṃ pratilabdhaṃ yathāpīdaṃ tathāgatasya putraiḥ atha khalvāyuṣmān mahākāśyapastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣat - āścaryabhūtāḥ sma tathādbhutāśca audbilyaprāptāḥ sma śruṇitva ghoṣam / sahasaiva asmābhirayaṃ tathādya manojñaghoṣaḥ śrutu nāyakasya // saddhp_4.1 // viśiṣṭaratnāna mahantarāśirmuhūrtamātreṇayamadya labdhaḥ / na cintito nāpi kadāci prārthitastaṃ śrutva āścaryagatāḥ sma sarve // saddhp_4.2 // yathāpi bālaḥ puruṣo bhaveta utplāvito bālajanena santaḥ / pituḥ sakāśātu apakrameta anyaṃ ca deśaṃ vraji so sudūram // saddhp_4.3 // pitā ca taṃ śocati tasmi kāle palāyitaṃ jñātva svakaṃ hi putram / śocantu so digvidiśāsu añce varṣāṇi pañcāśadanūnakāni // saddhp_4.4 // tathā ca so putra gaveṣamāṇo anyaṃ mahantaṃ nagaraṃ hi gatvā / niveśanaṃ māpiya tatra tiṣṭhet samarpito kāmugaṇehi pañcabhiḥ // saddhp_4.5 // bahuṃ hiraṇyaṃ ca suvarṇarūpyaṃ dhānyaṃ dhanaṃ śaṅkhaśilāpravālam / hastī ca aśvāśca padātayaśca gāvaḥ paśūścaiva tathaiḍakāśca // saddhp_4.6 // prayoga āyoga tathaiva kṣetrā dāsī ca dāsā bahu preṣyavargaḥ / susatkṛtaḥ prāṇisahasrakoṭibhī rājñaśca so vallabhu nityakālam // saddhp_4.7 // kṛtāñjalī tasya bhavanti nāgarā grāmeṣu ye cāpi vasanti grāmiṇaḥ / bahuvāṇijāstasya vrajanti antike bahūhi kāryehi kṛtādhikārāḥ // saddhp_4.8 // etādṛśo ṛddhimato naraḥ syājjīrṇaśca vṛddhaśca mahallakaśca / sa putraśokaṃ anucintayantaḥ kṣapeya rātriṃdiva nityakālam // saddhp_4.9 // sa tādṛśo durmati mahya putraḥ pañcāśa varṣāṇi tadā palānakaḥ / ayaṃ ca kośo vipulo mamāsti kālakriyā co mama pratyupasthitā // saddhp_4.10 // so cāpi bālo tada tasya putro daridrakaḥ kṛpaṇaku nityakālam / grāmeṇa grāmaṃ anucaṃkramantaḥ paryeṣate bhakta athāpi colam // saddhp_4.11 // paryeṣamāṇo 'pi kadāci kiṃcillabheta kiṃcit puna naiva kiṃcit / sa śuṣyate paraśaraṇeṣu bālo dadrūya kaṇḍūya ca digdhagātraḥ // saddhp_4.12 // so ca vrajettaṃ nagaraṃ yahiṃ pitā anupūrvaśo tatra gato bhaveta / bhaktaṃ ca colaṃ ca gaveṣamāṇo niveśanaṃ yatra pituḥ svakasya // saddhp_4.13 // so cāpi āḍhyaḥ puruṣo mahādhano dvārasmi siṃhāsani saṃniṣaṇṇaḥ / parivāritaḥ prāṇiśatairanekairvitāna tasyā vitato 'ntarīkṣe // saddhp_4.14 // āpto janaścāsya samantataḥ sthito dhanaṃ hiraṇyaṃ ca gaṇenti kecit / kecittu lekhānapi lekhayanti kecit prayogaṃ ca prayojayanti // saddhp_4.15 // so cā daridro tahi etu dṛṣṭvā vibhūṣitaṃ gṛhapatino niveśanam / kahiṃ nu adya ahamatra āgato rājā ayaṃ bheṣyati rājamātraḥ // saddhp_4.16 // mā dāni doṣaṃ pi labheyamatra gṛhṇitva veṣṭiṃ pi ca kārayeyam / anucintayantaḥ sa palāyate naro daridravīthīṃ paripṛcchamānaḥ // saddhp_4.17 // so cā dhanī taṃ svaku putra dṛṣṭvā siṃhāsanasthaśca bhavet prahṛṣṭaḥ / sa dūtakān preṣayi tasya antike ānetha etaṃ puruṣaṃ daridram // saddhp_4.18 // samanantaraṃ tehi gṛhītu so naro gṛhītamātro 'tha ca mūrccha gacchet / dhrūvaṃ khu mahyaṃ vadhakā upasthitāḥ kiṃ mahya colenatha bhojanena vā // saddhp_4.19 // dṛṣṭvā ca so paṇḍitu taṃ mahādhanī hīnādhimukto ayu bāla durmatiḥ / na śraddadhī mahyamimāṃ vibhūṣitāṃ pitā mamāyaṃ ti na cāpi śraddadhīt // saddhp_4.20 // puruṣāṃśca so tatra prayojayeta vaṅkāśca ye kāṇaka kuṇṭhakāśca / kucelakāḥ kṛṣṇaka hīnasattvāḥ paryeṣathā taṃ naru karmakārakam // saddhp_4.21 // saṃkāradhānaṃ imu mahya pūtikamuccāraprasrāvavināśitaṃ ca / taṃ śodhanārthāya karohi karma dviguṇaṃ ca te vetanakaṃ pradāsye // saddhp_4.22 // etādṛśaṃ ghoṣa śruṇitva so naro āgatya saṃśodhayi taṃ pradeśam / tatraiva so āvasathaṃ ca kuryānniveśanasyopalikuñcike 'smin // saddhp_4.23 // so cā dhanī taṃ puruṣaṃ nirīkṣed gavākṣaolokanake 'pi nityam / hīnādhimukto ayu mahya putraḥ saṃkāradhānaṃ śucikaṃ karoti // saddhp_4.24 // sa otaritvā piṭakaṃ gṛhītvā malināni vastrāṇi ca prāvaritvā / upasaṃkramettasya narasya antike avabhartsayanto na karotha karma // saddhp_4.25 // dviguṇaṃ ca te vetanakaṃ dadāmi dviguṇāṃ ca bhūyastatha pādamrakṣaṇam / saloṇabhaktaṃ ca dadāmi tubhya śākaṃ ca śāṭiṃ ca punardadāmi // saddhp_4.26 // evaṃ ca taṃ bhartsiya tasmi kāle saṃśleṣayettaṃ punareva paṇḍitaḥ / suṣṭhuṃ khalū karma karoṣi atra putro 'si vyaktaṃ mama nātra saṃśayaḥ // saddhp_4.27 // sa stokastokaṃ ca gṛhaṃ praveśayet karmaṃ ca kārāpayi taṃ manuṣyam / viṃśacca varṣāṇi supūritāni krameṇa viśrambhayi taṃ naraṃ saḥ // saddhp_4.28 // hiraṇyu so mauktiku sphāṭikaṃ ca pratisāmayettatra niveśanasmin / sarvaṃ ca so saṃgaṇanāṃ karoti arthaṃ ca sarvaṃ anucintayeta // saddhp_4.29 // bahirdhā so tasya niveśanasya kuṭikāya eko vasamānu bālaḥ / daridracintāmanucintayeta na me 'sti etādṛśa bhoga kecit // saddhp_4.30 // jñātvā ca so tasya imevarūpamudārasaṃjñābhigato mi putraḥ / sa ānayitvā suhṛjñātisaṃghaṃ niryātayiṣyāmyahu sarvamartham // saddhp_4.31 // rājāna so naigamanāgarāṃśca samānayitvā bahuvāṇijāṃśca / uvāca evaṃ pariṣāya madhye putro mamāyaṃ cira vipranaṣṭakaḥ // saddhp_4.32 // pañcāśa varṣāṇi supūrṇakāni anye ca 'to viṃśatiye mi dṛṣṭaḥ / amukātu nagarātu mamaiṣa naṣṭo ahaṃ ca mārganta ihaivamāgataḥ // saddhp_4.33 // sarvasya dravyasya ayaṃ prabhurme etasya niryātayi sarvaśeṣataḥ / karotu kāryaṃ ca piturdhanena sarvaṃ kuṭumbaṃ ca dadāmi etat // saddhp_4.34 // āścaryaprāptaśca bhavennaro 'sau daridrabhāvaṃ purimaṃ smaritvā / hīnādhimuktiṃ ca pituśca tān guṇāṃllabdhvā kuṭumbaṃ sukhito 'smi adya // saddhp_4.35 // tathaiva cāsmāka vināyakena hīnādhimuktitva vijāniyāna / na śrāvitaṃ buddha bhaviṣyatheti yūyaṃ kila śrāvaka mahya putrāḥ // saddhp_4.36 // asmāṃśca adhyeṣati lokanātho ye prasthitā uttamamagrabodhim / teṣāṃ vade kāśyapa mārga nuttaraṃ yaṃ mārga bhāvitva bhaveyu buddhāḥ // saddhp_4.37 // vayaṃ ca teṣāṃ sugatena preṣitā bahubodhisattvāna mahābalānām / anuttaraṃ mārga pradarśayāma dṛṣṭāntahetūnayutāna koṭibhiḥ // saddhp_4.38 // śrutvā ca asmāku jinasya putrā bodhāya bhāventi sumārgamagryam / te vyākriyante ca kṣaṇasmi tasmin bhaviṣyathā buddha imasmi loke // saddhp_4.39 // etādṛśaṃ karma karoma tāyinaḥ saṃrakṣamāṇā ima dharmakośam / prakāśayantaśca jinātmajānāṃ vaiśvāsikastasya yathā naraḥ saḥ // saddhp_4.40 // daridracintāśca vicintayāma viśrāṇayanto imu buddhakośam / na caiva prārthema jinasya jñānaṃ jinasya jñānaṃ ca prakāśayāmaḥ // saddhp_4.41 // pratyātmikīṃ nirvṛti kalpayāma etāvatā jñānamidaṃ na bhūyaḥ / nāsmāka harṣo 'pi kadācia bhoti kṣetreṣu buddhāna śruṇitva vyūhān // saddhp_4.42 // śāntāḥ kilā sarvimi dharmanāsravā nirodhautpādavivarjitāśca / na cātra kaścidbhavatīha dharmo evaṃ tu cintetva na bhoti śraddhā // saddhp_4.43 // suniḥspṛhā smā vaya dīrgharātraṃ bauddhasya jñānasya anuttarasya / praṇidhānamasmāka na jātu tatra iyaṃ parā niṣṭha jinena uktā // saddhp_4.44 // nirvāṇaparyanti samucchraye 'smin paribhāvitā śūnyata dīrgharātram / parimukta traidhātukaduḥkhapīḍitāḥ kṛtaṃ ca asmābhi jinasya śāsanam // saddhp_4.45 // yaṃ hi prakāśema jinātmajānāṃ ye prasthitā bhonti ihāgrabodhau / teṣāṃ ca yatkiṃci vadāma dharmaṃ spṛha tatra asmāka na jātu bhoti // saddhp_4.46 // taṃ cāsma lokācariyaḥ svayaṃbhūrupekṣate kālamavekṣamāṇaḥ / na bhāṣate bhūtapadārthasaṃdhiṃ adhimuktimasmāku gaveṣamāṇaḥ // saddhp_4.47 // upāyakauśalya yathaiva tasya mahādhanasya puruṣasya kāle / hīnādhimuktaṃ satataṃ dameti damiyāna cāsmai pradadāti vittam // saddhp_4.48 // suduṣkaraṃ kurvati lokanātho upāyakauśalya prakāśayantaḥ / hīnādhimuktān damayantu putrān dametva ca jñānamidaṃ dadāti // saddhp_4.49 // āścaryaprāptāḥ sahasā sma adya yathā daridro labhiyāna vittam / phalaṃ ca prāptaṃ iha buddhāśāsane prathamaṃ viśiṣṭaṃ ca anāsravaṃ ca // saddhp_4.50 // yacchīlamasmābhi ca dīrgharātraṃ saṃrakṣitaṃ lokavidusya śāsane / asmābhi labdhaṃ phalamadya tasya śīlasya pūrvaṃ caritasya nātha // saddhp_4.51 // yad brahmacaryaṃ paramaṃ viśuddhaṃ niṣevitaṃ śāsani nāyakasya / tasyo viśiṣṭaṃ phalamadya labdhaṃ śāntaṃ udāraṃ ca anāsravaṃ ca // saddhp_4.52 // adyo vayaṃ śrāvakabhūta nātha saṃśrāvayiṣyāmatha cāgrabodhim / bodhīya śabdaṃ ca prakāśayāmasteno vayaṃ śrāvaka bhīṣmakalpāḥ // saddhp_4.53 // arhantabhūtā vayamadya nātha arhāmahe pūja sadevakātaḥ / lokātsamārātu sabrahmakātaḥ sarveṣa sattvāna ca antikātaḥ // saddhp_4.54 // ko nāma śaktaḥ pratikartu tubhyamudyuktarūpo bahukalpakoṭyaḥ / suduṣkarāṇīdṛśakā karoṣi suduṣkarān yāniha martyaloke // saddhp_4.55 // hastehi pādehi śireṇa cāpi pratipriyaṃ duṣkarakaṃ hi kartum / śireṇa aṃsena ca yo dhareta paripūrṇakalpān yatha gaṅgavālikāḥ // saddhp_4.56 // khādyaṃ dadedbhojanavastrapānaṃ śayanāsanaṃ co vimalottaracchadam / vihāra kārāpayi candanāmayān saṃstīrya co dūṣyayugehi dadyāt // saddhp_4.57 // gilānabhaiṣajya bahuprakāraṃ pūjārtha dadyāt sugatasya nityam / dadeya kalpān yatha gaṅgavālikā naivaṃ kadācit pratikartu śakyam // saddhp_4.58 // mahātmadharmā atulānubhāvā maharddhikāḥ kṣāntibale pratiṣṭhitāḥ / buddhā mahārāja anāsravā jinā sahanti bālāna imīdṛśāni // saddhp_4.59 // anuvartamānastatha nityakālaṃ nimittacārīṇa bravīti dharmam / dharmeśvaro īśvaru sarvaloke maheśvaro lokavināyakendraḥ // saddhp_4.60 // pratipatti darśeti bahuprakāraṃ sattvāna sthānāni prajānamānaḥ / nānādhimuktiṃ ca viditva teṣāṃ hetūsahasrehi bravīti dharmam // saddhp_4.61 // tathāgataścarya prajānamānaḥ sarveṣa sattvānatha pudgalānām / bahuprakāraṃ hi bravīti dharmaṃ nidarśayanto imamagrabodhim // saddhp_4.62 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye adhimuktiparivarto nāma caturthaḥ","अधिमुक्तिपरिवर्तः अथ खल्वायुष्मान् सुभूतिरायुष्मांश्च महाकात्यायनः आयुष्��ांश्च महाकाश्यपः आयुष्मांश्च महामौद्गल्यायनः इममेवंरूपमश्रुतपूर्वं धर्मं श्रुत्वा भगवतो ऽन्तिकात् संमुखमायुष्मतश्च शारिपुत्रस्य व्याकरणं श्रुत्वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता औद्बिल्यप्राप्ता स्तस्यां वेलायामुत्थायासनेभ्यो येन भगवांस्तेनोपसंक्रामन् उपसंक्रम्य एकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमभिमुखमुल्लोकयमाना अवनकाया अभिनतकायाः प्रणतकायास्तस्यां वेलायां भगवन्तमेतदवोचन् - वयं हि भगवन् जीर्णा वृद्धा महल्लका अस्मिन् भिक्षुसंघे स्थविरसंमता जराजीर्णीभूता निर्वाणप्राप्ताः स्म इति भगवन् निरुद्यमा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधावप्रतिबलाः स्मः, अप्रतिवीर्यारम्भाः स्मः यदापि भगवान् धर्मं देशयति, चिरं निषण्णश्च भगवान् भवति, वयं च तस्यां धर्मदेशनायां प्रत्युपस्थिता भवामः, तदाप्यस्माकं भगवन् चिरं निषण्णानां भगवन्तं चिरं पर्युपासितानामङ्गप्रत्यङ्गानि दुःखन्ति, संधिविसंधयश्च दुःखन्ति ततो वयं भगवन् भगवतो धर्मं देशयमानस्य शून्यतानिमित्ताप्रणिहितं सर्वमाविष्कुर्मः नास्माभिरेषु बुद्धधर्मेषु बुद्धक्षेत्रव्यूहेषु वा बोधिसत्त्वविक्रीडितेषु वा तथागतविक्रीडितेषु वा स्पृहोत्पादिता तत्कस्य हेतोः? यच्चास्माद्भगवंस्त्रैधातुकान्निर्धाविता निर्वाणसंज्ञिनः, वयं च जराजीर्णाः ततो भगवन् अस्माभिरप्यन्ये बोधिसत्त्वा अववदिता अभूवन्ननुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, अनुशिष्टाश्च न च भगवंस्तत्रास्माभिरेकमपि स्पृहाचित्तमुत्पादितमभूत् ते वयं भगवन्नेतर्हि भगवतो ऽन्तिकाच्छ्रावकाणामपि व्याकरणमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ भवतीति श्रुत्वा आश्चर्याद्भुतप्राप्ता महालाभप्राप्ताः स्मः भगवन्नद्य सहसैवेममेवंरूपमश्रुतपूर्वं तथागतघोषं श्रुत्वा महारत्नप्रतिलब्धाश्च स्मः भगवन् अप्रमेयरत्नप्रतिलब्धाश्च स्मः भगवन् अमार्गितमपर्येष्टमचिन्तितमप्रार्थितं चास्माभिर्भगवन्निदमेवं रूपं महारत्नं प्रतिलब्धम् प्रतिभाति नो भगवन्, प्रतिभाति नः सुगत तद्यथापि नाम भगवन् कश्चिदेव पुरुषः पितुरन्तिकादपक्रामेत् सो ऽपक्रम्य अन्यतरं जनपदप्रदेशं गच्छेत् स तत्र बहूनि वर्षाणि विप्रवसेद् विंशतिं वा त्रिंशद���वा चत्वारिंशद्वा पञ्चाशद्वा अथ स भगवन् महान् पुरुषो भवेत् स च दरिद्रः स्यात् स च वृत्तिं पर्येषमाण आहारचीवरहेतोर्दिशो विदिशः प्रकामन् अन्यतरं जनपदप्रदेशं गच्छेत् तस्य च स पिता अन्यतमं जनपदं प्रक्रान्तः स्यात् बहुधनधान्यहिरण्यकोशकोष्ठागारश्च भवेत् बहुसुवर्णरूप्यमणिमुक्तावैडूर्यशङ्खशिलाप्रवालजातरूपरजतसमन्वागतश्च भवेत् बहुदासीदासकर्मकरपौरुषेयश्च भवेत् बहुहस्त्यश्वरथगवेडकसमन्वागतश्च भवेत् महापरिवारश्च भवेत् महाजनपदेषु च धनिकः स्यात् आयोगप्रयोगकृषिवणिज्यप्रभूतश्च भवेत् अथे खलु भगवन् स दरिद्रपुरुष आहारचीवरपर्येष्टिहेतोर्ग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीषु पर्यटमानो ऽनुपूर्वेण यत्रासौ पुरुषो बहुधनहिरण्यसुवर्णकोशकोष्ठागारस्तस्यैव पिता वसति, तन्नगरमनुप्राप्तो भवेत् अथ खलु भगवन् स दरिद्रपुरुषस्य पिता बहुधनहिरण्यकोशकोष्ठागारस्तस्मिन् नगरे वसमानस्तं पञ्चाशद्वर्षनष्टं पुत्रं सततसमितमनुस्मरेत् समनुस्मरमाणश्च न कस्यचिदाचक्षेदन्यत्रैक एवात्मनाध्यात्मं संतप्येत्, एवं च चिन्तयेत् - अहमस्मि जीर्णो वृद्धो महल्लकः प्रभूतं मे हिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारं संविद्यते न च मे पुत्रः कश्चिदस्ति मा हैव मम कालक्रिया भवेत् सर्वमिदमपरिभुक्तं विनश्येत् स तं पुनः पुनः पुत्रमनुस्मरेत् - अहो नामाहं निर्वृतिप्राप्तो भवेयं यदि मे स पुत्र इमं धनस्कन्धं परिभुञ्जीत अथ खलु भगवन् स दरिद्रपुरुष आहारचीवरं पर्येषमाणो ऽनुपूर्वेण येन तस्य प्रभूतहिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारस्य समृद्धस्य पुरुषस्य निवेशनं तेनोपसंक्रामेत् अथ खलु भगवन् स तस्य दरिद्रपुरुषस्य पिता स्वके निवेशनद्वारे महत्या ब्राह्मणक्षत्रियविट्शूद्रपरिषदा परिवृतः पुरस्कृतो महासिंहासने सपादपीठे सुवर्णरूप्यप्रतिमण्डिते उपविष्टो हिरण्यकोटीशतसहस्रैर्व्यवहारं कुर्वन् वालव्यजनेन वीज्यमानो विततविताने पृथिवीप्रदेशे मुक्तकुसुमाभिकीर्णे रत्नदामाभिप्रलम्बिते महत्यद्धर्या उपविष्टः स्यात् अद्राक्षीत् स भगवन् दरिद्रपुरुषस्तं स्वकं पितरं स्वके निवेशनद्वारे एवंरूपया ऋध्या उपविष्टं महता जनकायेन परिवृतं गृहपतिकृत्यं कुर्वाणम् दृष्ट्वा च पुनर्भीतस्त्रस्तः संविग्नः संहृष्टरोमकूपजातः उद्विग्नमानसः एवमनुविचिन्तयामास - सहसैवायं मया राजा वा राजमात्रो वा आसादितः नास्त्यस्माकमिह किंचित् कर्म गच्छामो वयं येन दरिद्रवीथी, तत्रास्माकमाहारचीवरमल्पकृच्छ्रेणैव उत्पत्स्यते अलं मे चिरं विलम्बितेन मा हैवाहमिह वैष्टिको वा गृह्येय, अन्यतरं वा दोषमनुप्राप्नुयाम् अथ खलु भगवन् स दरिद्रपुरुषो दुःखपरंपरामनसिकारभयभीतस्त्वरमाणः प्रक्रामेत् पलायेत्, न तत्र संतिष्ठेत् अथ खलु भगवन् स आढ्यः पुरुषः स्वके निवेशनद्वारे सिंहासने उपविष्टस्तं स्वकं पुत्रं सहदर्शनेनैव प्रत्यभिजानीयात् दृष्ट्वा च पुनस्तुष्ट उदग्र आत्तमनस्कः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो भवेत्, एवं च चिन्तयेत् - आश्चर्यं यावद् यत्र हि नाम अस्य महतो हिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारस्य परिभोक्ता उपलब्धः अहं चैतमेव पुनः पुनः समनुस्मरामि अयं च स्वयमेवेहागतः अहं च जीर्णो वृद्धो महल्लकः अथ खलु भगवन् स पुरुषः पुत्रतृष्णासंपीडितस्तस्मिन् क्षणलवमुहूर्ते जवनान् पुरुषान् संप्रेषयेत् - गच्छत मार्षा एतं पुरुषं शीघ्रमानयध्वम् अथ खलु भगवंस्ते पुरुषाः र्सव एव जवेन प्रधावितास्तं दरिद्रपुरुषमध्यालम्बेयुः अथ खलु दरिद्रपुरुषस्तस्यां वेलायां भीतस्त्रस्तः संविग्नः संहृष्टरोमकूपजातः उद्विग्रमानसो दारुणमार्तस्वरं मुञ्चेदारवेद् विरवेत् नाहं युष्माकं किंचिदपराध्यामीति वाचं भाषेत अथ खलु ते पुरुषा बलात्कारेण तं दरिद्रपुरुषं विरवन्तमप्याकर्षेयुः अथ खलु स दरिद्रपुरुषो भीतस्त्रस्तः संविग्न उद्विग्नमानस एवं च चिन्तयेत् - मा तावदहं वध्यो दण्डयो भवेयम् नश्यामीति स मूर्छितो धरण्यां प्रपतेत्, विसंज्ञश्च स्यात् आसन्ने चास्य स पिता भवेत् स तान् पुरुषानेवं वदेत् - मा भवन्त एतं पुरुषमानयन्त्विति तमेनं शीतलेन वारिणा परिसिञ्चित्वा न भूय आलपेत् तत्कस्य हेतोः? जानाति स गृहपतिस्तस्य दरिद्रपुरुषस्य हीनाधिमुक्तिकतामात्मनश्चोदारस्थामताम् जानीते च ममैष पुत्र इति अथ खलु भगवन् स गृहपतिरुपायकौशल्येन न कस्यचिदाचक्षेत् - ममैष पुत्र इति अथ खलु भगवन् स गृहपतिरन्यतरं पुरुषमामन्त्रयेत् - गच्छ त्वं भोः पुरुष एनं दरिद्रपुरुषमेवं वदस्व - गच्छ त्वं भोः पुरुष येनाकाङ्क्षसि मुक्तो ऽसि एवं वदति स पुरुषस्तस्मै प्रतिश्रुत्य येन स दरिद्रपुरुषस्तेनोपसंक्रामेत् उपसंक्रम्य तं दरिद्रपुर��षमेवं वदेत् - गच्छ त्वं भोः पुरुष येनाकाङ्क्षसि मुक्तो ऽसीति अथ खलु स दरिद्रपुरुष इदं वचनं श्रुत्वा आश्चर्याद्भुतप्राप्तो भवेत् स उत्थाय तस्मात् पृथिवीप्रदेशाद्येन दरिद्रवीथी तेनोपसंक्रामेदाहारचीवरपर्येष्टिहेतोः अथ खलु स गृहपतिस्तस्य दरिद्रपुरुषस्याकर्षणहेतोरुपायकौशल्यं प्रयोजयेत् स तत्र द्वौ पुरुषौ प्रयोजयेत् दुर्वर्णावल्पौजस्कौ - गच्छतां भवन्तौ यो ऽसौ पुरुष इहागतो ऽभूत्, तं युवां द्विगुणया दिवसमुद्रया आत्मवचनेनैव भरयित्वेह मम निवेशने कर्म कारापयेथाम् सचेत् स एवं वदेत् - किं कर्म कर्तव्यमिति, स युवाभ्यामेवं वक्तव्यः - संकारधानं शोधयितव्यं सहावाभ्यामिति अथ तौ पुरुषौ तं दरिद्रपुरुषं पर्येषयित्वा तया क्रियया संपादयेताम् अथ खलु तौ द्वौ पुरुषौ स च दरिद्रपुरुषो वेतनं गृहीत्वा तस्य महाधनस्य पुरुषस्यान्तिकात्तस्मिन्नेव निवेशने संकारधानं शोधयेयुः तस्यैव च महाधनस्य पुरुषस्य गृहपरिसरे कटपलिकुञ्चिकायां वासं कल्पयेयुः स चाढ्यः पुरुषो गवाक्षवातायनेन तं स्वकं पुत्रं पश्येत् संकारधानं शोधयमानम् दृष्ट्वा च पुनराश्चर्यप्राप्तो भवेत् अथ खलु स गृहपतिः स्वकान्निवेशनादवतीर्य अपनयित्वा माल्याभरणनि, अपनयित्वा मृदुकानि वस्त्राणि, चौक्षाण्युदाराणि मलिनानि वस्त्राणि प्रावृत्य, दक्षिणेन पाणिना पिटकं परिगृह्य पांसुना स्वगात्रं दूषयित्वा दूरत एव संभाषमाणो येन स दरिद्रपुरुषस्तेनोपसंक्रामेत् उपसंक्रम्यैवं वदेत् - वहन्तु भवन्तः पिटकानि, मा तिष्ठत, हरत पांसूनि अनेनोपायेन तं पुत्रमालपेत् संलपेच्च एनं वदेत् - इहैव त्वं भोः पुरुष कर्म कुरुष्व मा भूयो ऽन्यत्र गमिष्यसि सविशेषं ते ऽहं वेतनकं दास्यामि येन येन च ते कार्य भवेत्, तद्विश्रब्धं मां याचेः, यदि वा कुण्डमूल्येन यदि वा कुण्डिकामूल्येन यदि वा स्थालिकामूल्येन यदि वा काष्ठमूल्येन यदि वा लवणमूल्येन यदि वा भोजनेन यदि वा प्रावरणेन अस्ति मे भोः पुरुष जीर्णशाटी सचेत्तया ते कार्यं स्यात्, याचेः, अहं ते ऽनुप्रदास्यामि येन येन ते भोः पुरुष कार्यमेवंरूपेण परिष्कारेण, तं तमेवाहं ते सर्वमनुप्रदास्यामि निर्वृतस्त्वं भोः पुरुष भव यादृशस्ते पिता, तादृशस्ते ऽहं मन्तव्यः तत्कस्य हेतोः? अहं च वृद्धः, त्वं च दहरः मम च त्वया बहु कर्म कृतमिमं संकारधानं शोधयता न च त्वया भोः पुरुष अत्र कर्म कुर्वता शाठयं वा वक्रता वा कौटिल्यं वा मानो वा म्रक्षो वा कृतपूर्वः, करोषि वा सर्वथा ते भोः पुरुष न समनुपश्याम्येकमपि पापकर्म, यथैषामन्येषां पुरुषाणां कर्म कुर्वतामिमे दोषाः संविद्यन्ते यादृशो मे पुत्र औरसः, तादृशस्त्वं मम अद्याग्रेण भवसि अथ खलु भगवन् स गृहपतिस्तस्य दरिद्रपुरुषस्य पुत्र इति नाम कुर्यात् स च दरिद्रपुरुषस्तस्य गृहपतेरन्तिके पितृसंज्ञामुत्पादयेत् अनेन भगवन् पर्यायेण स गृहपतिः पुत्रकामतृषितो विंशतिवर्षाणि तं पुत्रं संकारधानं शोधापयेत् अथ विंशतेर्वर्षाणामत्ययेन स दरिद्रपुरुषस्तस्य गृहपतेर्निवेशने विश्रब्धो भवेन्निष्क्रमणप्रवेशे, तत्रैव च कटपलिकुञ्चिकायां वासं कल्पयेत् अथ खलु भगवंस्तस्य गृहपतेर्ग्लान्यं प्रत्युपस्थितं भवेत् स मरणकालसमयं च आत्मनः प्रत्युपस्थितं समनुपश्येत् स तं दरिद्रपुरुषमेवं वदेत् - आगच्छ त्वं भोः पुरुष इदं मम प्रभूतं हिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारमस्ति अहं बाढग्लानः इच्छाम्येतं यस्य दातव्यं यतश्च ग्रहीतव्यं यच्च निधातव्यं भवेत्, सर्वं संजानीयाः तत्कस्य हेतोः? यादृश एव अहमस्य द्रव्यस्य स्वामी, तादृशस्त्वमपि मा च मे त्वं किंचिदतो विप्रणाशयिष्यसि अथ खलु भगवन् स दरिद्रपुरुषो ऽनेन पर्यायेण तच्च तस्य गृहपतेः प्रभूतं हिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारं संजानीयात् आत्मना च ततो निःस्पृहो भवेत् न च तस्मात् किंचित् प्रार्थयेत्, अन्तशः सक्तुप्रस्थमूल्यमात्रमपि तत्रैव च कटपलिकुञ्चिकायां वासं कल्पयेत्, तामेव दरिद्रचिन्तामनुविचिन्तयमानः अथ खलु भगवन् स गृहपतिस्तं पुत्रं शक्तं परिपालकं परिपक्वं विदित्वा अवमर्दितचित्तमुदारसंज्ञया च पौर्विकया दरिद्रचिन्तया आर्तीयन्तं जेह्रीयमाणं जुगुप्समानं विदित्वा मरणकालसमये प्रत्युपस्थिते तं दरिद्रपुरुषमानाय्य महतो ज्ञातिसंघस्योपनामयित्वा राज्ञो वा राजमात्रस्य वा पुरतो नैगमजानपदानां च संमुखमेवं संश्रावयेत् - शृण्वन्तु भवन्तः, अयं मम पुत्र औरसो मयैव जनितः अमुकं नाम नगरम् तस्मादेष पञ्चाशद्वर्षो नष्टः अमुको नामैष नाम्ना अहमप्यमुको नाम ततश्चाहं नगरादेतमेव मार्गमाण इहागतः एष मम पुत्रः, अहमस्य पिता यः कश्चिन्ममोपभोगो ऽस्ति, तं सर्वमस्मै पुरुषाय निर्यातयामि यच्च मे किंचिदस्त��� प्रत्यात्मकं धनम्, तत्सर्वमेष एव जानाति अथ खलु भगवन् स दरिद्रपुरुषस्तस्मिन् समये इममेवंरूपं घोषं श्रुत्वा आश्चर्याद्भुतप्राप्तो भवेत् एवं च विचिन्तयेत् - सहसैव मयेदमेव तावद् हिरण्यसुवर्णधनधान्यकोशकोष्ठागारं प्रतिलब्धमिति एवमेव भगवन् वयं तथागतस्य पुत्रप्रतिरूपकाः तथागतश्च अस्माकमेवं वदति - पुत्रा मम यूयमिति, यथा स गृहपतिः वयं च भगवंस्तिसृभिर्दुःखताभिः संपीडिता अभूम कतमाभिस्तिसृभिः? यदुत दुःखदुःखतया संस्कारदुःखतया विपरिणामदुःखतया च संसारे च हीनाधिमुक्तिकाः ततो वयं भगवता बहून् धर्मान् प्रत्यवरान् संकारधानसदृशाननुविचिन्तयिताः तेषु चास्म प्रयुक्ता घटमाना व्यायच्छमानाः निर्वाणमात्रं च वयं भगवन् दिवसमुद्रामिव पर्येषमाणा मार्गामः तेन च वयं भगवन् निर्वाणेन प्रतिलब्धेन तुष्टा भवामः बहु च लब्धमिति मन्यामहे तथागतस्यान्तिकात् एषु धर्मेष्वभियुक्ता घटित्वा व्यायमित्वा प्रजानाति च तथागतो ऽस्माकं हीनाधिमुक्तिकताम्, ततश्च भगवानस्मानुपेक्षते, न संभिनत्ति, नाचष्टे - यो ऽयं तथागतस्य ज्ञानकोशः, एष एव युष्माकं भविष्यतीति भगवांश्चास्माकमुपायकौशल्येन अस्मिंस्तथागतज्ञानकोशे दायादान् संस्थापयति निःस्पृहाश्च वयं भगवन् तत एवं जानीम - एतदेवास्माकं बहुकरं यद्वयं तथागतस्यान्तिकाद्दिवसमुद्रामिव निर्वाणं प्रतिलभामहे ते वयं भगवन् बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां तथागतज्ञानदर्शनमारभ्य उदारां धर्मदेशनां कुर्मः तथागतज्ञानं विवरामो दर्शयाम उपदर्शयामः वयं भगवंस्ततो निःस्पृहाः समानाः तत्कस्य हेतोः? उपायकौशल्येन तथागतो ऽस्माकमधिमुक्तिं प्रजानाति तच्च वयं न जानीमो न बुध्यामहे यदिदं भगवता एतर्हि कथितम् - यथा वयं भगवतो भूताः पुत्राः, भगवांश्चास्माकं स्मारयति तथागतज्ञानदायादान् तत्कस्य हेतोः? यथापि नाम वयं तथागतस्य भूताः पुत्राः इति, अपि तु खलु पुनर्हीनाधिमुक्ताः सचेद् भगवानस्माकं पश्येदधिमुक्तिबलम्, बोधिसत्त्वशब्दं भगवानस्माकमुदाहरेत् वयं पुनर्भगवता द्वे कार्ये कारापिताः - बोधिसत्त्वानां चाग्रतो हीनाधिमुक्तिका इत्युक्ताः, ते चोदारायां बुद्धबोधौ समादापिताः, अस्माकं चेदानीं भगवानधिमुक्तिबलं ज्ञात्वा इदमुदाहृतवान् अनेन वयं भगवन् पर्यायेणैवं वदामः - सहसैवास्माभिर्निःस्पृहैराकाङ्क्���ितममार्गितमपर्येषितमचिन्तितमप्रार्थितं सर्वज्ञतारत्नं प्रतिलब्धं यथापीदं तथागतस्य पुत्रैः अथ खल्वायुष्मान् महाकाश्यपस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत् - आश्चर्यभूताः स्म तथाद्भुताश्च औद्बिल्यप्राप्ताः स्म श्रुणित्व घोषम् / सहसैव अस्माभिरयं तथाद्य मनोज्ञघोषः श्रुतु नायकस्य // सद्ध्प्_४.१ // विशिष्टरत्नान महन्तराशिर्मुहूर्तमात्रेणयमद्य लब्धः / न चिन्तितो नापि कदाचि प्रार्थितस्तं श्रुत्व आश्चर्यगताः स्म सर्वे // सद्ध्प्_४.२ // यथापि बालः पुरुषो भवेत उत्प्लावितो बालजनेन सन्तः / पितुः सकाशातु अपक्रमेत अन्यं च देशं व्रजि सो सुदूरम् // सद्ध्प्_४.३ // पिता च तं शोचति तस्मि काले पलायितं ज्ञात्व स्वकं हि पुत्रम् / शोचन्तु सो दिग्विदिशासु अञ्चे वर्षाणि पञ्चाशदनूनकानि // सद्ध्प्_४.४ // तथा च सो पुत्र गवेषमाणो अन्यं महन्तं नगरं हि गत्वा / निवेशनं मापिय तत्र तिष्ठेत् समर्पितो कामुगणेहि पञ्चभिः // सद्ध्प्_४.५ // बहुं हिरण्यं च सुवर्णरूप्यं धान्यं धनं शङ्खशिलाप्रवालम् / हस्ती च अश्वाश्च पदातयश्च गावः पशूश्चैव तथैडकाश्च // सद्ध्प्_४.६ // प्रयोग आयोग तथैव क्षेत्रा दासी च दासा बहु प्रेष्यवर्गः / सुसत्कृतः प्राणिसहस्रकोटिभी राज्ञश्च सो वल्लभु नित्यकालम् // सद्ध्प्_४.७ // कृताञ्जली तस्य भवन्ति नागरा ग्रामेषु ये चापि वसन्ति ग्रामिणः / बहुवाणिजास्तस्य व्रजन्ति अन्तिके बहूहि कार्येहि कृताधिकाराः // सद्ध्प्_४.८ // एतादृशो ऋद्धिमतो नरः स्याज्जीर्णश्च वृद्धश्च महल्लकश्च / स पुत्रशोकं अनुचिन्तयन्तः क्षपेय रात्रिंदिव नित्यकालम् // सद्ध्प्_४.९ // स तादृशो दुर्मति मह्य पुत्रः पञ्चाश वर्षाणि तदा पलानकः / अयं च कोशो विपुलो ममास्ति कालक्रिया चो मम प्रत्युपस्थिता // सद्ध्प्_४.१० // सो चापि बालो तद तस्य पुत्रो दरिद्रकः कृपणकु नित्यकालम् / ग्रामेण ग्रामं अनुचंक्रमन्तः पर्येषते भक्त अथापि चोलम् // सद्ध्प्_४.११ // पर्येषमाणो ऽपि कदाचि किंचिल्लभेत किंचित् पुन नैव किंचित् / स शुष्यते परशरणेषु बालो दद्रूय कण्डूय च दिग्धगात्रः // सद्ध्प्_४.१२ // सो च व्रजेत्तं नगरं यहिं पिता अनुपूर्वशो तत्र गतो भवेत / भक्तं च चोलं च गवेषमाणो निवेशनं यत्र पितुः स्वकस्य // सद्ध्प्_४.१३ // सो चापि आढ्यः पुरुषो महाधनो द्वारस्मि सिंहासनि संनिषण्णः / परिवारितः प्राणिशतैरनेकैर्वितान तस्या विततो ऽन्तरीक्षे // सद्ध्प्_४.१४ // आप्तो जनश्चास्य समन्ततः स्थितो धनं हिरण्यं च गणेन्ति केचित् / केचित्तु लेखानपि लेखयन्ति केचित् प्रयोगं च प्रयोजयन्ति // सद्ध्प्_४.१५ // सो चा दरिद्रो तहि एतु दृष्ट्वा विभूषितं गृहपतिनो निवेशनम् / कहिं नु अद्य अहमत्र आगतो राजा अयं भेष्यति राजमात्रः // सद्ध्प्_४.१६ // मा दानि दोषं पि लभेयमत्र गृह्णित्व वेष्टिं पि च कारयेयम् / अनुचिन्तयन्तः स पलायते नरो दरिद्रवीथीं परिपृच्छमानः // सद्ध्प्_४.१७ // सो चा धनी तं स्वकु पुत्र दृष्ट्वा सिंहासनस्थश्च भवेत् प्रहृष्टः / स दूतकान् प्रेषयि तस्य अन्तिके आनेथ एतं पुरुषं दरिद्रम् // सद्ध्प्_४.१८ // समनन्तरं तेहि गृहीतु सो नरो गृहीतमात्रो ऽथ च मूर्च्छ गच्छेत् / ध्रूवं खु मह्यं वधका उपस्थिताः किं मह्य चोलेनथ भोजनेन वा // सद्ध्प्_४.१९ // दृष्ट्वा च सो पण्डितु तं महाधनी हीनाधिमुक्तो अयु बाल दुर्मतिः / न श्रद्दधी मह्यमिमां विभूषितां पिता ममायं ति न चापि श्रद्दधीत् // सद्ध्प्_४.२० // पुरुषांश्च सो तत्र प्रयोजयेत वङ्काश्च ये काणक कुण्ठकाश्च / कुचेलकाः कृष्णक हीनसत्त्वाः पर्येषथा तं नरु कर्मकारकम् // सद्ध्प्_४.२१ // संकारधानं इमु मह्य पूतिकमुच्चारप्रस्रावविनाशितं च / तं शोधनार्थाय करोहि कर्म द्विगुणं च ते वेतनकं प्रदास्ये // सद्ध्प्_४.२२ // एतादृशं घोष श्रुणित्व सो नरो आगत्य संशोधयि तं प्रदेशम् / तत्रैव सो आवसथं च कुर्यान्निवेशनस्योपलिकुञ्चिके ऽस्मिन् // सद्ध्प्_४.२३ // सो चा धनी तं पुरुषं निरीक्षेद् गवाक्षओलोकनके ऽपि नित्यम् / हीनाधिमुक्तो अयु मह्य पुत्रः संकारधानं शुचिकं करोति // सद्ध्प्_४.२४ // स ओतरित्वा पिटकं गृहीत्वा मलिनानि वस्त्राणि च प्रावरित्वा / उपसंक्रमेत्तस्य नरस्य अन्तिके अवभर्त्सयन्तो न करोथ कर्म // सद्ध्प्_४.२५ // द्विगुणं च ते वेतनकं ददामि द्विगुणां च भूयस्तथ पादम्रक्षणम् / सलोणभक्तं च ददामि तुभ्य शाकं च शाटिं च पुनर्ददामि // सद्ध्प्_४.२६ // एवं च तं भर्त्सिय तस्मि काले संश्लेषयेत्तं पुनरेव पण्डितः / सुष्ठुं खलू कर्म करोषि अत्र पुत्रो ऽसि व्यक्तं मम नात्र संशयः // सद्ध्प्_४.२७ // स स्तोकस्तोकं च गृहं प्रवेशयेत् कर्मं च कारापयि तं मनुष्यम् / विंशच्च वर्षाणि सुपूरितानि क्रमेण विश्रम्भयि तं नरं सः // सद्ध्प्_४.२८ // हिरण्यु सो मौक्तिकु स्फाटिकं च प्रतिसामयेत्तत्र निवेशनस���मिन् / सर्वं च सो संगणनां करोति अर्थं च सर्वं अनुचिन्तयेत // सद्ध्प्_४.२९ // बहिर्धा सो तस्य निवेशनस्य कुटिकाय एको वसमानु बालः / दरिद्रचिन्तामनुचिन्तयेत न मे ऽस्ति एतादृश भोग केचित् // सद्ध्प्_४.३० // ज्ञात्वा च सो तस्य इमेवरूपमुदारसंज्ञाभिगतो मि पुत्रः / स आनयित्वा सुहृज्ञातिसंघं निर्यातयिष्याम्यहु सर्वमर्थम् // सद्ध्प्_४.३१ // राजान सो नैगमनागरांश्च समानयित्वा बहुवाणिजांश्च / उवाच एवं परिषाय मध्ये पुत्रो ममायं चिर विप्रनष्टकः // सद्ध्प्_४.३२ // पञ्चाश वर्षाणि सुपूर्णकानि अन्ये च ऽतो विंशतिये मि दृष्टः / अमुकातु नगरातु ममैष नष्टो अहं च मार्गन्त इहैवमागतः // सद्ध्प्_४.३३ // सर्वस्य द्रव्यस्य अयं प्रभुर्मे एतस्य निर्यातयि सर्वशेषतः / करोतु कार्यं च पितुर्धनेन सर्वं कुटुम्बं च ददामि एतत् // सद्ध्प्_४.३४ // आश्चर्यप्राप्तश्च भवेन्नरो ऽसौ दरिद्रभावं पुरिमं स्मरित्वा / हीनाधिमुक्तिं च पितुश्च तान् गुणांल्लब्ध्वा कुटुम्बं सुखितो ऽस्मि अद्य // सद्ध्प्_४.३५ // तथैव चास्माक विनायकेन हीनाधिमुक्तित्व विजानियान / न श्रावितं बुद्ध भविष्यथेति यूयं किल श्रावक मह्य पुत्राः // सद्ध्प्_४.३६ // अस्मांश्च अध्येषति लोकनाथो ये प्रस्थिता उत्तममग्रबोधिम् / तेषां वदे काश्यप मार्ग नुत्तरं यं मार्ग भावित्व भवेयु बुद्धाः // सद्ध्प्_४.३७ // वयं च तेषां सुगतेन प्रेषिता बहुबोधिसत्त्वान महाबलानाम् / अनुत्तरं मार्ग प्रदर्शयाम दृष्टान्तहेतूनयुतान कोटिभिः // सद्ध्प्_४.३८ // श्रुत्वा च अस्माकु जिनस्य पुत्रा बोधाय भावेन्ति सुमार्गमग्र्यम् / ते व्याक्रियन्ते च क्षणस्मि तस्मिन् भविष्यथा बुद्ध इमस्मि लोके // सद्ध्प्_४.३९ // एतादृशं कर्म करोम तायिनः संरक्षमाणा इम धर्मकोशम् / प्रकाशयन्तश्च जिनात्मजानां वैश्वासिकस्तस्य यथा नरः सः // सद्ध्प्_४.४० // दरिद्रचिन्ताश्च विचिन्तयाम विश्राणयन्तो इमु बुद्धकोशम् / न चैव प्रार्थेम जिनस्य ज्ञानं जिनस्य ज्ञानं च प्रकाशयामः // सद्ध्प्_४.४१ // प्रत्यात्मिकीं निर्वृति कल्पयाम एतावता ज्ञानमिदं न भूयः / नास्माक हर्षो ऽपि कदाचिअ भोति क्षेत्रेषु बुद्धान श्रुणित्व व्यूहान् // सद्ध्प्_४.४२ // शान्ताः किला सर्विमि धर्मनास्रवा निरोधौत्पादविवर्जिताश्च / न चात्र कश्चिद्भवतीह धर्मो एवं तु चिन्तेत्व न भोति श्रद्धा // सद्ध्प्_४.४३ // सुनिःस्पृहा स्मा वय दीर्घरात्रं बौद्धस्य ज्ञानस्य अनुत्तरस्य / प्रणिधानमस्माक न जातु तत्र इयं परा निष्ठ जिनेन उक्ता // सद्ध्प्_४.४४ // निर्वाणपर्यन्ति समुच्छ्रये ऽस्मिन् परिभाविता शून्यत दीर्घरात्रम् / परिमुक्त त्रैधातुकदुःखपीडिताः कृतं च अस्माभि जिनस्य शासनम् // सद्ध्प्_४.४५ // यं हि प्रकाशेम जिनात्मजानां ये प्रस्थिता भोन्ति इहाग्रबोधौ / तेषां च यत्किंचि वदाम धर्मं स्पृह तत्र अस्माक न जातु भोति // सद्ध्प्_४.४६ // तं चास्म लोकाचरियः स्वयंभूरुपेक्षते कालमवेक्षमाणः / न भाषते भूतपदार्थसंधिं अधिमुक्तिमस्माकु गवेषमाणः // सद्ध्प्_४.४७ // उपायकौशल्य यथैव तस्य महाधनस्य पुरुषस्य काले / हीनाधिमुक्तं सततं दमेति दमियान चास्मै प्रददाति वित्तम् // सद्ध्प्_४.४८ // सुदुष्करं कुर्वति लोकनाथो उपायकौशल्य प्रकाशयन्तः / हीनाधिमुक्तान् दमयन्तु पुत्रान् दमेत्व च ज्ञानमिदं ददाति // सद्ध्प्_४.४९ // आश्चर्यप्राप्ताः सहसा स्म अद्य यथा दरिद्रो लभियान वित्तम् / फलं च प्राप्तं इह बुद्धाशासने प्रथमं विशिष्टं च अनास्रवं च // सद्ध्प्_४.५० // यच्छीलमस्माभि च दीर्घरात्रं संरक्षितं लोकविदुस्य शासने / अस्माभि लब्धं फलमद्य तस्य शीलस्य पूर्वं चरितस्य नाथ // सद्ध्प्_४.५१ // यद् ब्रह्मचर्यं परमं विशुद्धं निषेवितं शासनि नायकस्य / तस्यो विशिष्टं फलमद्य लब्धं शान्तं उदारं च अनास्रवं च // सद्ध्प्_४.५२ // अद्यो वयं श्रावकभूत नाथ संश्रावयिष्यामथ चाग्रबोधिम् / बोधीय शब्दं च प्रकाशयामस्तेनो वयं श्रावक भीष्मकल्पाः // सद्ध्प्_४.५३ // अर्हन्तभूता वयमद्य नाथ अर्हामहे पूज सदेवकातः / लोकात्समारातु सब्रह्मकातः सर्वेष सत्त्वान च अन्तिकातः // सद्ध्प्_४.५४ // को नाम शक्तः प्रतिकर्तु तुभ्यमुद्युक्तरूपो बहुकल्पकोट्यः / सुदुष्कराणीदृशका करोषि सुदुष्करान् यानिह मर्त्यलोके // सद्ध्प्_४.५५ // हस्तेहि पादेहि शिरेण चापि प्रतिप्रियं दुष्करकं हि कर्तुम् / शिरेण अंसेन च यो धरेत परिपूर्णकल्पान् यथ गङ्गवालिकाः // सद्ध्प्_४.५६ // खाद्यं ददेद्भोजनवस्त्रपानं शयनासनं चो विमलोत्तरच्छदम् / विहार कारापयि चन्दनामयान् संस्तीर्य चो दूष्ययुगेहि दद्यात् // सद्ध्प्_४.५७ // गिलानभैषज्य बहुप्रकारं पूजार्थ दद्यात् सुगतस्य नित्यम् / ददेय कल्पान् यथ गङ्गवालिका नैवं कदाचित् प्रतिकर्तु शक्यम् // सद्ध्प्_४.५८ // महात्मधर्मा अतुलानुभावा महर्द्धिकाः क्षान्तिबले प्रतिष्ठिताः / बुद्धा महाराज अनास्रवा जिना सहन्ति बालान इमीदृशानि // सद्ध्प्_४.५९ // अनुवर्तमानस्तथ नित्यकालं निमित्तचारीण ब्रवीति धर्मम् / धर्मेश्वरो ईश्वरु सर्वलोके महेश्वरो लोकविनायकेन्द्रः // सद्ध्प्_४.६० // प्रतिपत्ति दर्शेति बहुप्रकारं सत्त्वान स्थानानि प्रजानमानः / नानाधिमुक्तिं च विदित्व तेषां हेतूसहस्रेहि ब्रवीति धर्मम् // सद्ध्प्_४.६१ // तथागतश्चर्य प्रजानमानः सर्वेष सत्त्वानथ पुद्गलानाम् / बहुप्रकारं हि ब्रवीति धर्मं निदर्शयन्तो इममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_४.६२ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये अधिमुक्तिपरिवर्तो नाम चतुर्थः"
+saddhp_5,"oṣadhīparivartaḥ atha khalu bhagavānāyuṣmantaṃ mahākāśyapaṃ tāṃścānyān sthavirān mahāśrāvakānāmantrayāmāsa - sādhu sādhu mahākāśyapa sādhu khalu punaryuṣmākaṃ kāśyapa yadyūyaṃ tathāgatasya bhūtān guṇavarṇān bhāṣadhve ete ca kāśyapa tathāgatasya bhūtā guṇāḥ ataścānye 'prameyā asaṃkhyeyāḥ, yeṣāṃ na sukaraḥ paryanto 'dhigantumaparimitānapi kalpān bhāṣamāṇaiḥ dharmasvāmī kāśyapa tathāgataḥ, sarvadharmāṇāṃ rājā prabhurvaśī yaṃ ca kāśyapa tathāgato dharmaṃ yatropanikṣipati, sa tathaiva bhavati sarvadharmāśca kāśyapa tathāgato yuktyopanikṣipati tathāgatajñānenopanikṣipati yathā te dharmāḥ sarvajñabhūmimeva gacchanti sarvadharmārthagatiṃ ca tathāgato vyavalokayati sarvadharmārthavaśitāprāptaḥ sarvadharmādhyāśayaprāptaḥ sarvadharmaviniścayakauśalyajñānaparamapāramitāprāptaḥ sarvajñajñānasaṃdarśakaḥ sarvajñajñānāvatārakaḥ sarvajñajñānopanikṣepakaḥ kāśyapa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ tadyathāpi nāma kāśyapa asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau yāvantastṛṇagulmauṣadhivanaspatayo nānāvarṇā nānāprakārā oṣadhigrāmā nānānāmadheyāḥ pṛthivyāṃ jātāḥ parvatagirikandareṣu vā meghaśca mahāvāriparipūrṇa unnamet, unnamitvā sarvāvatīṃ trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ saṃchādayet saṃchādya ca sarvatra samakālaṃ vāri pramuñcet tatra kāśyapa ye tṛṇagulmauṣadhivanaspatayo 'syāṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātau, tatra ye taruṇāḥ komalanālaśākhāpatrapalāśāstṛṇagulmauṣadhivanaspatayo drumā mahādrumāḥ, sarve te tato mahāmeghapramuktādvāriṇo yathābalaṃ yathāviṣayamabdhātuṃ pratyāpibanti te caikarasena vāriṇā prabhūtena meghapramuktena yathābījamanvayaṃ vivṛddhiṃ virūḍhiṃ vipulatāmāpadyante, tathā ca puṣpaphalāni prasavanti te ca pṛthak pṛthagū nānānāmadheyāni pratilabhante ekadharaṇīpratiṣṭhitāśca te sarve oṣadhigrāmā bījagrāmā ekarasatoyābhiṣyanditāḥ evameva kāśyapa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka utpadyate yathā mahāmeghaḥ unnamate, tathā tathāgato 'pyutpadya sarvāvantaṃ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ svareṇābhivijñāpayati tadyathāpi nāma kāśyapa mahāmeghaḥ sarvāvatīṃ trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātumavacchādayati, evameva kāśyapa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sadevamānuṣāsurasya lokasya purata evaṃ śabdamudīrayati, ghoṣamanuśrāvayati - tathāgato 'smi bhavanto devamanuṣyāḥ arhan samyaksaṃbuddhaḥ, tīrṇastārayāmi, mukto mocayāmi, āśvasta āśvāsayāmi, parinirvṛtaḥ parinirvāpayāmi ahamimaṃ ca lokaṃ paraṃ ca lokaṃ samyak prajñayā yathābhūtaṃ prajānāmi sarvajñaḥ sarvadarśī upasaṃkrāmantu māṃ bhavanto devamanuṣyā dharmaśravaṇāya ahaṃ mārgasyākhyātā mārgadeśiko mārgavit mārgakovidaḥ tatra kāśyapa bahūni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi tathāgatasya dharmaśravaṇāyopasaṃkrāmanti atha tathāgato 'pi teṣāṃ sattvānāmindriyavīryaparāparavaimātratāṃ jñātvā tāṃstān dharmaparyāyānupasaṃharati, tāṃ tāṃ dharmakathāṃ kathayati bahvīṃ vicitrāṃ harṣaṇīyāṃ paritoṣaṇīyāṃ prāmodyakaraṇīyāṃ hitasukhasaṃvartanakaraṇīyām yayā kathaya te sattvāḥ dṛṣṭa eva dharme sukhitā bhavanti, kālaṃ ca kṛtvā sugatīṣūpapadyante, yatra prabhūtāṃśca kāmān paribhuñjante, dharmaṃ ca śṛṇvanti śrutvā ca taṃ dharmaṃ vigatanīvaraṇā bhavanti anupūrveṇa ca sarvajñadharmeṣvabhiyujyante yathābalaṃ yathāviṣayaṃ yathāsthānam tadyathāpi nāma kāśyapa mahāmeghaḥ sarvāvatīṃ trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ saṃchādya samaṃ vāri pramuñcati, sarvāṃśca tṛṇagulmauṣadhivanaspatīn vāriṇā saṃtarpayati yathābalaṃ yathāviṣayaṃ yathāsthāmaṃ ca te tṛṇagulmauṣadhivanaspatayo vāryāpibanti, svakasvakāṃ ca jātipramāṇatāṃ gacchanti evameva kāśyapa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yaṃ dharmaṃ bhāṣate, sarvaḥ sa dharma ekaraso yaduta vimuktiraso virāgaraso nirodharasaḥ sarvajñajñānaparyavasānaḥ tatra kāśyapa ye te sattvāstathāgatasya dharmaṃ bhāṣamāṇasya śṛṇvanti dhārayanti abhisaṃyujyante, na te ātmanātmānaṃ jānanti vā vedayanti vā budhyanti vā tatkasya hetoḥ? tathāgata eva kāśyapa tān sattvāṃstathā jānāti, ye ca te, yathā ca te, yādṛśāśca te yaṃ ca te cintayanti, yathā ca te cintayanti, yena ca te cintayanti yaṃ ca te bhāvayanti, yathā ca te bhāvayanti, yena ca te bhāvayanti yaṃ ca te prāpnuvanti, yathā ca te prāpnuvanti, yena ca te prāpnuvanti tathāgata eva kāśyapa tatra pratyakṣaḥ pratyakṣadarśī yathā ca darśī teṣāṃ sattvānāṃ tāsu tāsu bhūmiṣu sthitānāṃ tṛṇagulmauṣadhivanaspatīnāṃ hīnotkṛṣṭamadhyamānām so 'haṃ kāśyapa ekarasadharma viditvā yaduta vimuktirasaṃ nirvṛtirasaṃ nirvāṇaparyavasānaṃ nityaparinirvṛtamekabhūmikamākāśagatikamadhimuktiṃ sattvānāmanurakṣamāṇo na sahasaiva sarvajñajñānaṃ saṃprakāśayāmi āścaryaprāptā adbhutaprāptā yūyaṃ kāśyapa yadyūyaṃ saṃdhābhāṣitaṃ tathāgatasya na śaknutha avataritum tatkasya hetoḥ? durvijñeyaṃ kāśyapa tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ saṃdhābhāṣitamiti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamāna imā gāthā abhāṣata - dharmarājā ahaṃ loke utpanno bhavamardanaḥ / dharmaṃ bhāṣāmi sattvānāmadhimuktiṃ vijāniya // saddhp_5.1 // dhīrabuddhī mahāvīrā ciraṃ rakṣanti bhāṣitam / rahasyaṃ cāpi dhārenti na ca bhāṣanti prāṇinām // saddhp_5.2 // durbodhyaṃ cāpi tajjñānaṃ sahasā śrutva bāliśāḥ / kāṅkṣāṃ kuryuḥ sudurmedhāstato bhraṣṭā bhrameyu te // saddhp_5.3 // yathāviṣayu bhāṣāmi yasya yādṛśakaṃ balam / anyamanyehi arthehi dṛṣṭiṃ kurvāmi ujjukām // saddhp_5.4 // yathāpi kāśyapā megho lokadhātūya unnataḥ / sarvamonahatī cāpi chādayanto vasuṃdharām // saddhp_5.5 // so ca vārisya saṃpūrṇo vidyunmālī mahāmbudaḥ / nirnādayanta śabdena harṣayet sarvadehinaḥ // saddhp_5.6 // sūryaraśmī nivāritvā śītalaṃ kṛtva maṇḍalam / hastaprāpto 'vatiṣṭhanto vāri muñcet samantataḥ // saddhp_5.7 // sa caiva mama muñceta āpaskandhamanalpakam / prākharantaḥ samantena tarpayenmedinīmimām // saddhp_5.8 // iha yā kāci medinyāṃ jātā oṣadhayo bhavet / tṛṇagulmavanaspatyo drumā vātha mahādrumāḥ // saddhp_5.9 // sasyāni vividhānyeva yadvāpi haritaṃ bhavet / parvate kandare caiva nikuñjeṣu ca yadbhavet // saddhp_5.10 // sarvān saṃtarpayenmeghastṛṇagulmavanaspatīn / tṛṣitāṃ dharaṇīṃ tarpet pariṣiñcati cauṣadhīḥ // saddhp_5.11 // tacca ekarasaṃ vāri meghamuktamihasthitam / yathābalaṃ yathāviṣayaṃ tṛṇagulmā pibanti tat // saddhp_5.12 // drumāśca ye keci mahādrumāśca khudrāka madhyāśca yathāvayāśca / yathābalaṃ sarve pibanti vāri pibanti vardhanti yathecchakāmāḥ // saddhp_5.13 // kāṇḍena nālena tvacā yathaiva śākhāpraśākhāya tathaiva patraiḥ / vardhanti puṣpehi phalehi caiva meghābhivṛṣṭena mahauṣadhīyaḥ // saddhp_5.14 // yathābalaṃ tā viṣayaśca yādṛśo yāsāṃ ca yad yādṛśakaṃ ca bījam / svakasvakaṃ tāḥ prasavaṃ dadanti vāriṃ ca taṃ ekarasaṃ pramuktam // saddhp_5.15 // emeva buddho 'pi ha loke kāśyapa utpadyate vāridharo va loke / utpadya ca bhāṣati lokanātho bhūtāṃ cariṃ darśayate ca prāṇinām // saddhp_5.16 // evaṃ ca saṃśrāvayate maharṣiḥ puraskṛto loke sadevake 'smin / tathāgato 'haṃ dvipadottamo jino utpannu lokasmi yathaiva meghaḥ // saddhp_5.17 // saṃtarpayiṣyāmyahu sarvasattvān saṃśuṣkagātrāṃstribhave vilagnān / duḥkhena śuṣyanta sukhe sthapeyaṃ kāmāṃśca dāsyāmyahu nirvṛtiṃ ca // saddhp_5.18 // śṛṇotha me devamanuṣyasaṃghā upasaṃkramadhvaṃ mama darśanāya / tathāgato 'haṃ bhagavānanābhibhūḥ saṃtāraṇārthaṃ iha loki jātaḥ // saddhp_5.19 // bhāṣāmi ca prāṇisahasrakoṭināṃ dharmaṃ viśuddhaṃ abhidarśanīyam / ekā ca tasyo samatā tathatvaṃ yadidaṃ vimuktiścatha nirvṛtī ca // saddhp_5.20 // svareṇa caikena vadāmi dharmaṃ bodhiṃ nidānaṃ kariyāna nityam / samaṃ hi etadvi��amatva nāsti na kaści vidveṣu na rāgu vidyate // saddhp_5.21 // anunīyatā mahya na kācidasti premā ca doṣaśca na me kahiṃcit / samaṃ ca dharmaṃ pravadāmi dehināṃ yathaikasattvasya tathā parasya // saddhp_5.22 // ananyakarmā pravadāmi dharmaṃ gacchantu tiṣṭhantu niṣīdamānaḥ / niṣaṇṇa śayyāsanamāruhitvā kilāsitā mahya na jātu vidyate // saddhp_5.23 // saṃtarpayāmī imu sarvalokaṃ megho va vāriṃ sama muñcamānaḥ / āryeṣu nīceṣu ca tulyabuddhirduḥśīlabhūteṣvatha śīlavatsu // saddhp_5.24 // vinaṣṭacāritra tathaiva ye narāścāritraācārasamanvitāśca / dṛṣṭisthitā ye ca vinaṣṭadṛṣṭī samyagdṛśo ye cāviśuddhadṛṣṭayaḥ // saddhp_5.25 // hīneṣu cotkṛṣṭamatīṣu cāpi mṛdvindriyeṣu pravadāmi dharmam / kilāsitāṃ sarva vivarjayitvā samyak pramuñcāmyahu dharmavarṣam // saddhp_5.26 // yathābalaṃ ca śruṇiyāna mahyaṃ vividhāsu bhūmīṣu pratiṣṭhihanti / deveṣu martyeṣu manorameṣu śakreṣu brahmeṣvatha cakravartiṣu // saddhp_5.27 // kṣudrānukṣudrā ima oṣadhīyo kṣudrīka etā iha yāva loke / anyā ca madhyā mahatī ca oṣadhī śṛṇotha tāḥ sarva prakāśayiṣye // saddhp_5.28 // anāsravaṃ dharma prajānamānā nirvāṇaprāptā viharanti ye narāḥ / ṣaḍabhijña traividya bhavanti ye ca sā kṣudrikā oṣadhi saṃpravuttā // saddhp_5.29 // girikandeṣū viharanti ye ca pratyekabodhiṃ spṛhayanti ye narāḥ / ye īdṛśā madhyaviśuddhabuddhayaḥ sā madhyamā oṣadhi saṃpravuttā // saddhp_5.30 // ye prārthayante puruṣarṣabhatvaṃ buddho bhaviṣye naradevanāthaḥ / vīryaṃ ca dhyānaṃ ca niṣevamāṇāḥ sā oṣadhī agra iyaṃ pravuccati // saddhp_5.31 // ye cāpi yuktāḥ sugatasya putrā maitrīṃ niṣevantiha śāntacaryām / niṣkāṅkṣaprāptā puruṣarṣabhatve ayaṃ drumo vucyati evarūpaḥ // saddhp_5.32 // avivarticakraṃ hi pravartayantā ṛddhībalasmin sthita ye ca dhīrāḥ / pramocayanto bahu prāṇikoṭī mahādrumo so ca pravuccate hi // saddhp_5.33 // samaśca so dharma jinena bhāṣito meghena vā vāri samaṃ pramuktam / citrā abhijñā ima evarūpā yathauṣadhīyo dharaṇītalasthāḥ // saddhp_5.34 // anena dṛṣṭāntanidarśanena upāyu jānāhi tathāgatasya / yathā ca so bhāṣati ekadharmaṃ nānāniruktī jalabindavo vā // saddhp_5.35 // mamāpi co varṣatu dharmavarṣaṃ loko hyayaṃ tarpitu bhoti sarvaḥ / yathābalaṃ cānuvicintayanti subhāṣitaṃ ekarasaṃ pi dharmam // saddhp_5.36 // tṛṇagulmakā vā yatha varṣamāṇe madhyā pi vā oṣadhiyo yathaiva / drumā pi vā te ca mahādrumā vā yatha śobhayante daśadikṣu sarve // saddhp_5.37 // iyaṃ sadā lokahitāya dharmatā tarpeti dharmeṇimu sarvalokam / saṃtarpitaścāpyatha sarvalokaḥ pramuñcate oṣadhi puṣpakāṇi // saddhp_5.38 // madhyāpi ca oṣadhiyo vivardhayī arhanta ye te sthita āsravakṣaye / pratyekabuddhā vanaṣaṇḍacāriṇo niṣpādayī dharmamimaṃ subhāṣitam // saddhp_5.39 // bahubodhisattvāḥ smṛtimanta dhīrāḥ sarvatra traidhātuki ye gatiṃgatāḥ / paryeṣamāṇā imamagrabodhiṃ drumā va vardhanti ti nityakālam // saddhp_5.40 // ye ṛddhimantaścatudhyānadhyāyino ye śūnyatāṃ śrutva janenti prītim / raśmīsahasrāṇi pramuñcamānāste caiva vuccanti mahādrumā iha // saddhp_5.41 // etādṛśī kāśyapa dharmadeśanā meghena vā vāri samaṃ pramuktam / bahvī vivardhanti mahauṣadhīyo manuṣyapuṣpāṇi anantakāni // saddhp_5.42 // svapratyayaṃ dharma prakāśayāmi kālena darśemi ca buddhabodhim / upāyakauśalyu mamaitadagraṃ sarveṣa co lokavināyakānām // saddhp_5.43 // paramārtha evaṃ mayaṃ bhūtabhāṣito te śrāvakāḥ sarvi na enti nirvṛtim / caranti ete vara bodhicārikāṃ buddhā bhaviṣyantimi sarvaśrāvakāḥ // saddhp_5.44 // punaraparaṃ kāśyapa tathāgataḥ sattvavinaye samo na cāsamaḥ tadyathā kāśyapa candrasuryaprabhā sarvalokamavabhāsayati kuśalakāriṇamakuśalakāriṇaṃ cordhvāvasthitamadharāvasthitaṃ ca sugandhi durgandhi, sā sarvatra samaṃ prabhā nipatati na viṣamam, evameva kāśyapa tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ sarvajñajñānacittaprabhā sarveṣu pañcagatyupapanneṣu sattveṣu yathādhimuktiṃ mahāyānikapratyekabuddhayānikaśrāvakayānikeṣu saddharmadeśanā samaṃ pravartate na ca tathāgatasya jñānaprabhāyā ūnatā vā atiriktatā vā yathāpuṇyajñānasamudāgamāya saṃbhavati na santi kāśyapa trīṇi yānāni kevalamanyonyacaritāḥ sattvāḥ, tena trīṇi yānāni prajñapyante evamukte āyuṣmān mahākāśyapo bhagavantametadavocat - yadi bhagavan na santi trīṇi yānāni, kiṃ kāraṇaṃ pratyutpanne 'dhvani śrāvakapratyekabuddhabodhisattvānāṃ prajñaptiḥ prajñapyate? evamukte bhagavānāyuṣmantaṃ mahākāśyapametadavocat - tadyathā kāśyapa kumbhakāraḥ samāsu mṛttikāsu bhājanāni karoti tatra kānicid guḍabhājanāni bhavanti, kānicid ghṛtabhājanāni, kānicid dadhikṣīrabhājanāni, kānicid hīnānyaśucibhājanāni bhavanti, na ca mṛttikāyā nānātvam, atha ca dravyaprakṣepamātreṇa bhājanānāṃ nānātvaṃ prajñāyate evameva kāśyapa ekamevedaṃ yānaṃ yaduta buddhayānam na dvitīyaṃ na tṛtīyaṃ vā yānaṃ saṃvidyate evamukte āyuṣmān mahākāśyapo bhagavantametadavocat - yadyapi bhagavan sattvā nānādhimuktayo ye traidhātukānniḥsṛtāḥ, kiṃ teṣāmekaṃ nirvāṇamuta dve trīṇi vā? bhagavānāha - sarvadharmasamatāvabodhāddhi kāśyapa nirvāṇam taccaikam, na dve na trīṇi tena hi kāśyapa upamāṃ te kariṣyāmi upamayā ihaikatyā vijñapuruṣā bhāṣitasyārthamājānanti tadyathā kāśyapa jātyandhaḥ puruṣaḥ sa evaṃ brūyānna santi suvarṇadurvaṇāni rūpāṇi, na santi suvarṇadurvarṇānāṃ rūpāṇāṃ draṣṭāraḥ, na staḥ sūryācandramasau, na santi nakṣatrāṇi, na santi grahāḥ, na santi grahāṇāṃ draṣṭāraḥ athānye puruṣāstasya jātyandhasya puruṣasya purata evaṃ vadeyuḥ - santi suvarṇadurvarṇāni rūpāṇi, santi suvarṇadurvarṇānāṃ rūpāṇāṃ draṣṭāraḥ, staḥ sūryācandramasau, santi nakṣatrāṇi, santi grahāḥ, santi grahāṇāṃ draṣṭāraḥ sa ca jātyandhaḥ puruṣasteṣāṃ puruṣāṇāṃ na śraddadhyāt, noktaṃ gṛhṇīyāt atha kaścid vaidyaḥ sarvavyādhijñaḥ syāt sa taṃ jātyandhaṃ puruṣaṃ paśyet tasyaivaṃ syāt - tasya puruṣasya pūrvapāpena karmaṇā vyādhirutpannaḥ ye ca kecana vyādhaya utpadyante, te sarve caturvidhāḥ - vātikāḥ paittikāḥ ślaiḥmikāḥ sāṃnipātikāśca atha sa vaidyastasya vyādhervyupaśamanārthaṃ punaḥ punarupāyaṃ cintayet tasyaivaṃ syāt - yāni khalvimāni dravyāṇi pracaranti, na taiḥ śakyo 'yaṃ vyādhiścikitsitum santi tu himavati parvatarāje catasra oṣadhayaḥ katamāścatasraḥ? tadyathā - prathamā sarvavarṇarasasthānānugatā nāma, dvitīyā sarvavyādhipramocanī nāma, tṛtīyā sarvaviṣavināśanī nāma, caturthī yathāsthānasthitasukhapradā nāma imāścatasraḥ oṣadhayaḥ atha sa vaidyastasmin jātyandhe kāruṇyamutpādya tādṛśamupāyaṃ cintayet, yenopāyena himavantaṃ parvatarājaṃ śaknuyādgantam gatvā cordhvamapyārohet, adho 'pyavataret, tiryagapipravicinuyāt sa evaṃ pravicinvaṃstāścatasra oṣadhīrārāgayet ārāgya ca kāṃciddantaiḥ kṣoditāṃ kṛtvā dadyāt, kāṃcit peṣayitvā dadyāt, kāṃcidanyadravyasaṃyojitāṃ pācayitvā dadyāt, kāṃcidāmadravyasaṃyojitāṃ kṛtvā dadyāt, kāṃcicchalākayā śarīrasthānaṃ viddhvā dadyāt, kāṃcidagninā paridāhya dadyāt, kāṃcidanyonyadravyasaṃyuktāṃ yāvat pānabhojanādiṣvapi yojayitvā dadyāt atha sa jātyandhapuruṣastenopāyayogena cakṣuḥ pratilabheta sa pratilabdhacakṣurbahiradhyātmaṃ dūre āsanne ca candrasūryaprabhāṃ nakṣatrāṇi grahān sarvarūpāṇi ca paśyet evaṃ ca vadet - aho batāhaṃ mūḍhaḥ, yo 'haṃ pūrvamācakṣamāṇānāṃ na śraddadhāmi, noktaṃ gṛhṇāmi so 'hamidānīṃ sarvaṃ paśyāmi mukto 'smi andhabhāvāt pratilabdhacakṣuścāsmi na ca me kaścid viśiṣṭataro 'stīti tena ca samayena pañcābhijñā ṛṣayo bhaveyurdivyacakṣurdivyaśrotraparacittajñānapūrvanivāsānusmṛtijñānarddhivimokṣakriyākuśalāḥ, te taṃ puruṣamevaṃ vadeyuḥ - kevalaṃ bhoḥ puruṣa tvayā cakṣuḥ pratilabdham na tu bhavān kiṃcijjānāti kuto 'bhimānaste samutpannaḥ? na ca te 'sti prajñā na cāsi paṇḍitaḥ tamenamevaṃ vadeyuḥ - yadā tvaṃ bhoḥ puruṣa antargṛhaṃ niṣaṇṇo bahiranyāni rūpāṇi na paśyasi, na ca jānāsi, nāpi te ye sattvāḥ snigdhacittā vā drugdhacittā vā na vijānīṣe pañcayojanāntarasthitasya janasya bhāṣamāṇasya bherīśaṅkhādīnāṃ śabdaṃ na prajānāsi, na śṛṇoṣi krośāntaramapyanutkṣipya pādau na śaknoṣi gantum jātasaṃvṛddhaścāsi mātuḥ kukṣau tāṃ ca kriyāṃ na smarasi tatkathamasi paṇḍitaḥ? kathaṃ ca sarvaṃ paśyāmīti vadasi? tatsādhu bhoḥ puruṣa yadandhakāraṃ tatprakāśamiti saṃjānīṣe, yacca prakāśaṃ tadandhakāramiti saṃjānīṣe atha sa puruṣastān ṛṣīnevaṃ vadet - ka upāyaḥ, kiṃ vā śubhaṃ karma kṛtvedṛśīṃ prajñāṃ pratilabheya, yuṣmākaṃ prasādāccaitān guṇān pratilabheya? atha khalu te ṛṣayastasya puruṣasyaivaṃ kathayeyuḥ - yadīcchasi, araṇye vasa parvataguhāsu vā niṣaṇṇo dharmaṃ cintaya kleśāśca te prahātavyāḥ tathā dhūtaguṇasamanvāgato 'bhijñāḥ pratilapsyase atha sa puruṣastamarthaṃ gṛhītvā pravrajitaḥ araṇye vasan ekāgracitto lokatṛṣṇāṃ prahāya pañcābhijñāḥ prāpnuyāt pratilabdhābhijñaśca cintayet - yadahaṃ pūrvamanyatkarma kṛtavān, tena me na kaścid guṇo 'dhigataḥ idānīṃ yathācintitaṃ gacchāmi pūrvaṃ cāhamalpaprajño 'lpapratisaṃvedī andhabhūto 'smyāsīt iti hi kāśyapa upamaiṣā kṛtā asyārthasya vijñaptaye ayaṃ ca punaratrārtho draṣṭavyaḥ jātyandha iti kāśyapa ṣaḍgatisaṃsārasthitānāṃ sattvānāmetadadhivacanam, ye saddharmaṃ na jānanti, kleśatamondhakāraṃ ca saṃvardhayanti te cāvidyāndhāḥ avidyāndhāśca saṃskārānupavicinvati, saṃskārapratyayaṃ ca nāmarūpam, yāvadevamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati evamavidyāndhāstiṣṭhanti sattvāḥ saṃsāre tathāgatastu karuṇāṃ janayitvā traidhātukānniḥsṛtaḥ piteva priye ekaputrake karuṇāṃ janayitvā traidhātuke 'vatīrya sattvān saṃsāracakre paribhramataḥ saṃpaśyati na ca te saṃsārānniḥsaraṇaṃ prajānanti atha bhagavāṃstān prajñācakṣuṣā paśyati dṛṣṭvā ca jānāti - amī sattvāḥ pūrvaṃ kuśalaṃ kṛtvā mandadveṣāstīvrarāgāḥ, mandarāgāstīvradveṣāḥ, kecidalpaprajñāḥ, kecit paṇḍitāḥ, kecitparipākaśuddhāḥ, kecinmithyādṛṣṭayaḥ teṣāṃ sattvānāṃ tathāgata upāyakauśalyena trīṇi yānāni deśayati tatra yathā te ṛṣayaḥ pañcābhijñā viśuddhacakṣuṣaḥ, evaṃ bodhisattvā bodhicittānyutpādya anutpattikīṃ dharmakṣāntiṃ pratilabhya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyante tatra yathāsau mahāvaidyaḥ, evaṃ tathāgato draṣṭavyaḥ yathāsau jātyandhastathā mohāndhāḥ sattvā draṣṭavyāḥ yathā vātapittaśleṣmāṇaḥ, evaṃ rāgadveṣamohāḥ, dvāṣaṣṭi ca dṛṣṭikṛtāni draṣṭavyāni yathā catasra oṣadhayastathā śūnyatānimittāpraṇihitanirvāṇadvāraṃ ca draṣṭavyam yathā yathā dravyāṇyupayujyante, tathā tathā vyādhayaḥ praśāmyantīti evaṃ śūnyatānimittāpraṇihitāni vimokṣamukhāni bhāvayitvā sattvā avidyāṃ nirodhayanti avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ, yāvadevamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati evaṃ cāsya cittaṃ na kuśale tiṣṭhati na pāpe yathā andhaścakṣuḥ pratilabhate, tathā śrāvakapratyekabuddhayānīyo draṣṭavyaḥ saṃsārakleśabandhanāni cchinatti kleśabandhanānnirmuktaḥ pramucyate ṣaṅgatikāt traidhātukāt tena śrāvakayānīyaḥ evaṃ jānāti, evaṃ ca vācaṃ bhāṣate - na santyapare dharmā abhisaṃboddhavyāḥ nirvāṇaprāpto 'smīti atha khalu tathāgatastasmai dharmaṃ deśayati yena sarvadharmā na prāptāḥ, kutastasya nirvāṇamiti? taṃ bhagavān bodhau samādāpayati sa utpannabodhicitto na saṃsārasthito na nirvāṇaprāpto bhavati so 'vabudhya traidhātukaṃ daśasu dikṣu śūnyaṃ nirmitopamaṃ māyopamaṃ svapnamarīcipratiśrutkopamaṃ lokaṃ paśyati sa sarvadharmānanutpannānaniruddhān abaddhānamuktān atamondhakārān naprakāśān paśyati ya evaṃ gambhīrān dharmān paśyati, sa paśyati apaśyanayā sarvatraidhātukaṃ paripūrṇamanyonyasattvāśayādhimuktam atha khalu bhagavānimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānaḥ tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - candrasūryaprabhā yadvannipatanti samaṃ nṛṣu / guṇavatsvatha pāpeṣu prabhāyā nonapūrṇatā // saddhp_5.45 // tathāgatasya prajñābhā samā hyādityacandravat / sarvasattvān vinayate na conā naiva cādhikā // saddhp_5.46 // yathā kulālo mṛdbhāṇḍaṃ kurvan mṛtsu samāsvapi / bhavanti bhājanā tasya guḍakṣīradhṛtāmbhasām // saddhp_5.47 // aśuceḥ kānicittatra dadhno 'nyāni bhavanti tu / mṛdamekāṃ sa gṛhṇāti kurvan bhāṇḍāni bhārgavaḥ // saddhp_5.48 // yādṛk prakṣipyate dravyaṃ bhājanaṃ tena lakṣyate / sattvāviśeṣe 'pi tathā rucibhedāttathāgatāḥ // saddhp_5.49 // yānabhedaṃ varṇayanti buddhayānaṃ tu niṃścitam / saṃsāracakrasyājñānānnirvṛtiṃ na vijānate // saddhp_5.50 // yastu śūnyān vijānāti dharmānātmavivarjitān / saṃbuddhānāṃ bhagavatāṃ bodhiṃ jānāti tattvataḥ // saddhp_5.51 // prajñāmadhyavyavasthānāt pratyekajina ucyate / śūnyajñānavihīnatvācchrāvakaḥ saṃprabhāṣyate // saddhp_5.52 // sarvadharmāvabodhāttu samyaksaṃbuddha ucyate / tenopāyaśatairnityaṃ dharmaṃ deśeti prāṇinām // saddhp_5.53 // yathā hi kaścijjātyandhaḥ sūryendugrahatārakāḥ / apaśyannevamāhāsau nāsti rūpāṇi sarvaśaḥ // saddhp_5.54 // jātyandhe tu mahāvaidyaḥ kāruṇyaṃ saṃniveśya ha / himavantaṃ sa gatvāna tiryagūrdhvamadhastathā // saddhp_5.55 // sarvavarṇarasthānā nagāllabhata oṣadhīḥ / evamādīścatasro 'tha prayogamakarottataḥ // saddhp_5.56 // dantaiḥ saṃcūrṇya kāṃcittu piṣṭvā cānyāṃ tathāparām / sūcyagreṇa praveśyāṅge jātyandhāya prayojayet // saddhp_5.57 // sa labdhacakṣuḥ saṃpaśyet sūryendugrahatārakāḥ / evaṃ cāsya bhavetpūrvajñānāttadudāhṛtam // saddhp_5.58 // evaṃ sattvā mahājñānā jātyandhāḥ saṃsaranti hi / pratītyotpādacakrasya ajñānādduḥkhavartmanaḥ // saddhp_5.59 // evamajñānasaṃmūḍhe loke sarvaviduttamaḥ / tathāgato mahāvaidya utpannaḥ karuṇātmakaḥ // saddhp_5.60 // upāyakuśalaḥ śāstā saddharmaṃ deśayatyasau / anuttarāṃ buddhabodhiṃ deśayatyagrayānike // saddhp_5.61 // prakāśayati madhyāṃ tu madhyaprajñāya nāyakaḥ / saṃsārabhīrave bodhimanyāṃ saṃvarṇayatyapi // saddhp_5.62 // traidhātukānniḥsṛtasya śrāvakasya vijānataḥ / bhavatyevaṃ mayā prāptaṃ nirvāṇamamalaṃ śivam // saddhp_5.63 // tāmeva tatra prakāśemi naitannirvāṇamucyate / sarvadharmāvabodhāttu nirvāṇaṃ prāpyate 'mṛtam // saddhp_5.64 // maharṣayo yathā tasmai karuṇāṃ saṃniveśya vai / kathayanti ca mūḍho 'si mā te 'bhūjjñānavānaham // saddhp_5.65 // abhyantarāvasthitastvaṃ yadā bhavasi koṣṭhake / bahiryadvartate tadvai na jānīṣe tvamalpadhīḥ // saddhp_5.66 // yo 'bhyantare 'vasthitastu bahirjñātaṃ kṛtākṛtam / so adyāpi na jānāti kutastvaṃ vetsyase 'lpadhīḥ // saddhp_5.67 // pañcayojanamātraṃ tu yaḥ śabdo niścarediha / taṃ śrotuṃ na samartho 'si prāgevānyaṃ vidūrataḥ // saddhp_5.68 // tvayi ye pāpacitta vā anunītāstathāpare / te na śakyaṃ tvayā jñātumabhimānaḥ kuto 'sti te // saddhp_5.69 // krośamātre 'pi gantavye padavīṃ na vinā gatiḥ / mātuḥ kukṣau ca yadvṛttaṃ vismṛtaṃ tattadeva te // saddhp_5.70 // abhijñā yasya pañcaitāḥ sa sarvajña ihocyate / tvaṃ mohādapyakiṃcijjñaḥ sarvajño 'smīti bhāṣase // saddhp_5.71 // sarvajñatvaṃ prārthayase yadyabhijñābhinirhareḥ / taṃ cābhijñābhinirhāramaraṇyastho vicintaya / dharmaṃ viśuddhaṃ tena tvamabhijñāḥ pratilapsyase // saddhp_5.72 // so 'rthaṃ gṛhya gato 'raṇyaṃ cintayet susamāhitaḥ / abhijñāḥ prāptavān pañca nacireṇa guṇānvitaḥ // saddhp_5.73 // tathaiva śrāvakāḥ sarve prāptanirvāṇasaṃjñinaḥ / jino 'tha deśayettasmai viśrāmo 'yaṃ na nirvṛtiḥ // saddhp_5.74 // upāya eṣa buddhānāṃ vadanti yadimaṃ nayam / sarvajñatvamṛte nāsti nirvāṇaṃ tatsamārabha // saddhp_5.75 // tryadhvajñānamanantaṃ ca ṣaṭ ca pāramitāḥ śubhāḥ / śūnyatāmanimittaṃ ca praṇidhānavivarjitam // saddhp_5.76 // bodhicittaṃ ca ye cānye dharmā nirvāṇagāminaḥ / sāsravānāsravāḥ śāntāḥ sarve gaganasaṃnibhāḥ // saddhp_5.77 // brahmavihārāścatvāraḥ saṃgrahā ye ca kīrtitāḥ / sattvānāṃ vinayārthāya kīrtitāḥ paramarṣibhiḥ // saddhp_5.78 // yaśca dharmān vijānāti māyāsvapnasvabhāvakān / kadalīskandhaniḥsārān pratiśrutkāsamānakān // saddhp_5.79 // tatsvabhāvaṃ ca jānāti traidhātukamaśeṣataḥ / abaddhamavimuktaṃ ca na vijānāti nirvṛtim // saddhp_5.80 // sarvadharmān samān śūnyānnirnānākaraṇātmakān / na caitān prekṣate nāpi kiṃciddharmaṃ vipaśyati // saddhp_5.81 // sa paśyati mahāprajño dharmakāyamaśeṣataḥ / nāsti yānatrayaṃ kiṃcidekayānamihāsti tu // saddhp_5.82 // sarvadharmāḥ samāḥ sarve samāḥ samasamāḥ sadā / evaṃ jñātvā vijānāti nirvāṇamamṛtaṃ śivam // saddhp_5.83 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye oṣadhīparivarto nāma pañcamaḥ","ओषधीपरिवर्तः अथ खलु भगवानायुष्मन्तं महाकाश्यपं तांश्चान्यान् स्थविरान् महाश्रावकानामन्त्रयामास - साधु साधु महाकाश्यप साधु खलु पुनर्युष्माकं काश्यप यद्यूयं तथागतस्य भूतान् गुणवर्णान् भाषध्वे एते च काश्यप तथागतस्य भूता गुणाः अतश्चान्ये ऽप्रमेया असंख्येयाः, येषां न सुकरः पर्यन्तो ऽधिगन्तुमपरिमितानपि कल्पान् भाषमाणैः धर्मस्वामी काश्यप तथागतः, सर्वधर्माणां राजा प्रभुर्वशी यं च काश्यप तथागतो धर्मं यत्रोपनिक्षिपति, स तथैव भवति सर्वधर्माश्च काश्यप तथागतो युक्त्योपनिक्षिपति तथागतज्ञानेनोपनिक्षिपति यथा ते धर्माः सर्वज्ञभूमिमेव गच्छन्ति सर्वधर्मार्थगतिं च तथागतो व्यवलोकयति सर्वधर्मार्थवशिताप्राप्तः सर्वधर्माध्याशयप्राप्तः सर्वधर्मविनिश्चयकौशल्यज्ञानपरमपारमिताप्राप्तः सर्वज्ञज्ञानसंदर्शकः सर्वज्ञज्ञा��ावतारकः सर्वज्ञज्ञानोपनिक्षेपकः काश्यप तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः तद्यथापि नाम काश्यप अस्यां त्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ यावन्तस्तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो नानावर्णा नानाप्रकारा ओषधिग्रामा नानानामधेयाः पृथिव्यां जाताः पर्वतगिरिकन्दरेषु वा मेघश्च महावारिपरिपूर्ण उन्नमेत्, उन्नमित्वा सर्वावतीं त्रिसाहस्रमहासाहस्रां लोकधातुं संछादयेत् संछाद्य च सर्वत्र समकालं वारि प्रमुञ्चेत् तत्र काश्यप ये तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो ऽस्यां त्रिसाहस्रमहासाहस्रलोकधातौ, तत्र ये तरुणाः कोमलनालशाखापत्रपलाशास्तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो द्रुमा महाद्रुमाः, सर्वे ते ततो महामेघप्रमुक्ताद्वारिणो यथाबलं यथाविषयमब्धातुं प्रत्यापिबन्ति ते चैकरसेन वारिणा प्रभूतेन मेघप्रमुक्तेन यथाबीजमन्वयं विवृद्धिं विरूढिं विपुलतामापद्यन्ते, तथा च पुष्पफलानि प्रसवन्ति ते च पृथक् पृथगू नानानामधेयानि प्रतिलभन्ते एकधरणीप्रतिष्ठिताश्च ते सर्वे ओषधिग्रामा बीजग्रामा एकरसतोयाभिष्यन्दिताः एवमेव काश्यप तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उत्पद्यते यथा महामेघः उन्नमते, तथा तथागतो ऽप्युत्पद्य सर्वावन्तं सदेवमानुषासुरं लोकं स्वरेणाभिविज्ञापयति तद्यथापि नाम काश्यप महामेघः सर्वावतीं त्रिसाहस्रमहासाहस्रां लोकधातुमवच्छादयति, एवमेव काश्यप तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सदेवमानुषासुरस्य लोकस्य पुरत एवं शब्दमुदीरयति, घोषमनुश्रावयति - तथागतो ऽस्मि भवन्तो देवमनुष्याः अर्हन् सम्यक्संबुद्धः, तीर्णस्तारयामि, मुक्तो मोचयामि, आश्वस्त आश्वासयामि, परिनिर्वृतः परिनिर्वापयामि अहमिमं च लोकं परं च लोकं सम्यक् प्रज्ञया यथाभूतं प्रजानामि सर्वज्ञः सर्वदर्शी उपसंक्रामन्तु मां भवन्तो देवमनुष्या धर्मश्रवणाय अहं मार्गस्याख्याता मार्गदेशिको मार्गवित् मार्गकोविदः तत्र काश्यप बहूनि प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि तथागतस्य धर्मश्रवणायोपसंक्रामन्ति अथ तथागतो ऽपि तेषां सत्त्वानामिन्द्रियवीर्यपरापरवैमात्रतां ज्ञात्वा तांस्तान् धर्मपर्यायानुपसंहरति, तां तां धर्मकथां कथयति बह्वीं विचित्रां हर्षणीयां परितोषणीयां प्रामोद्यकरणीयां हितसुखसंवर्तनकरणीयाम् यया कथय ते सत्त्वाः दृष्ट एव धर्मे सुखिता भवन्ति, कालं च कृत्वा सुगतीषूपपद्यन्त��, यत्र प्रभूतांश्च कामान् परिभुञ्जन्ते, धर्मं च शृण्वन्ति श्रुत्वा च तं धर्मं विगतनीवरणा भवन्ति अनुपूर्वेण च सर्वज्ञधर्मेष्वभियुज्यन्ते यथाबलं यथाविषयं यथास्थानम् तद्यथापि नाम काश्यप महामेघः सर्वावतीं त्रिसाहस्रमहासाहस्रां लोकधातुं संछाद्य समं वारि प्रमुञ्चति, सर्वांश्च तृणगुल्मौषधिवनस्पतीन् वारिणा संतर्पयति यथाबलं यथाविषयं यथास्थामं च ते तृणगुल्मौषधिवनस्पतयो वार्यापिबन्ति, स्वकस्वकां च जातिप्रमाणतां गच्छन्ति एवमेव काश्यप तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो यं धर्मं भाषते, सर्वः स धर्म एकरसो यदुत विमुक्तिरसो विरागरसो निरोधरसः सर्वज्ञज्ञानपर्यवसानः तत्र काश्यप ये ते सत्त्वास्तथागतस्य धर्मं भाषमाणस्य शृण्वन्ति धारयन्ति अभिसंयुज्यन्ते, न ते आत्मनात्मानं जानन्ति वा वेदयन्ति वा बुध्यन्ति वा तत्कस्य हेतोः? तथागत एव काश्यप तान् सत्त्वांस्तथा जानाति, ये च ते, यथा च ते, यादृशाश्च ते यं च ते चिन्तयन्ति, यथा च ते चिन्तयन्ति, येन च ते चिन्तयन्ति यं च ते भावयन्ति, यथा च ते भावयन्ति, येन च ते भावयन्ति यं च ते प्राप्नुवन्ति, यथा च ते प्राप्नुवन्ति, येन च ते प्राप्नुवन्ति तथागत एव काश्यप तत्र प्रत्यक्षः प्रत्यक्षदर्शी यथा च दर्शी तेषां सत्त्वानां तासु तासु भूमिषु स्थितानां तृणगुल्मौषधिवनस्पतीनां हीनोत्कृष्टमध्यमानाम् सो ऽहं काश्यप एकरसधर्म विदित्वा यदुत विमुक्तिरसं निर्वृतिरसं निर्वाणपर्यवसानं नित्यपरिनिर्वृतमेकभूमिकमाकाशगतिकमधिमुक्तिं सत्त्वानामनुरक्षमाणो न सहसैव सर्वज्ञज्ञानं संप्रकाशयामि आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता यूयं काश्यप यद्यूयं संधाभाषितं तथागतस्य न शक्नुथ अवतरितुम् तत्कस्य हेतोः? दुर्विज्ञेयं काश्यप तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां संधाभाषितमिति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिममेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमान इमा गाथा अभाषत - धर्मराजा अहं लोके उत्पन्नो भवमर्दनः / धर्मं भाषामि सत्त्वानामधिमुक्तिं विजानिय // सद्ध्प्_५.१ // धीरबुद्धी महावीरा चिरं रक्षन्ति भाषितम् / रहस्यं चापि धारेन्ति न च भाषन्ति प्राणिनाम् // सद्ध्प्_५.२ // दुर्बोध्यं चापि तज्ज्ञानं सहसा श्रुत्व बालिशाः / काङ्क्षां कुर्युः सुदुर्मेधास्ततो भ्रष्टा भ्रमेयु ते // सद्ध्प्_५.३ // यथाविषयु भाषामि यस्य यादृशक�� बलम् / अन्यमन्येहि अर्थेहि दृष्टिं कुर्वामि उज्जुकाम् // सद्ध्प्_५.४ // यथापि काश्यपा मेघो लोकधातूय उन्नतः / सर्वमोनहती चापि छादयन्तो वसुंधराम् // सद्ध्प्_५.५ // सो च वारिस्य संपूर्णो विद्युन्माली महाम्बुदः / निर्नादयन्त शब्देन हर्षयेत् सर्वदेहिनः // सद्ध्प्_५.६ // सूर्यरश्मी निवारित्वा शीतलं कृत्व मण्डलम् / हस्तप्राप्तो ऽवतिष्ठन्तो वारि मुञ्चेत् समन्ततः // सद्ध्प्_५.७ // स चैव मम मुञ्चेत आपस्कन्धमनल्पकम् / प्राखरन्तः समन्तेन तर्पयेन्मेदिनीमिमाम् // सद्ध्प्_५.८ // इह या काचि मेदिन्यां जाता ओषधयो भवेत् / तृणगुल्मवनस्पत्यो द्रुमा वाथ महाद्रुमाः // सद्ध्प्_५.९ // सस्यानि विविधान्येव यद्वापि हरितं भवेत् / पर्वते कन्दरे चैव निकुञ्जेषु च यद्भवेत् // सद्ध्प्_५.१० // सर्वान् संतर्पयेन्मेघस्तृणगुल्मवनस्पतीन् / तृषितां धरणीं तर्पेत् परिषिञ्चति चौषधीः // सद्ध्प्_५.११ // तच्च एकरसं वारि मेघमुक्तमिहस्थितम् / यथाबलं यथाविषयं तृणगुल्मा पिबन्ति तत् // सद्ध्प्_५.१२ // द्रुमाश्च ये केचि महाद्रुमाश्च खुद्राक मध्याश्च यथावयाश्च / यथाबलं सर्वे पिबन्ति वारि पिबन्ति वर्धन्ति यथेच्छकामाः // सद्ध्प्_५.१३ // काण्डेन नालेन त्वचा यथैव शाखाप्रशाखाय तथैव पत्रैः / वर्धन्ति पुष्पेहि फलेहि चैव मेघाभिवृष्टेन महौषधीयः // सद्ध्प्_५.१४ // यथाबलं ता विषयश्च यादृशो यासां च यद् यादृशकं च बीजम् / स्वकस्वकं ताः प्रसवं ददन्ति वारिं च तं एकरसं प्रमुक्तम् // सद्ध्प्_५.१५ // एमेव बुद्धो ऽपि ह लोके काश्यप उत्पद्यते वारिधरो व लोके / उत्पद्य च भाषति लोकनाथो भूतां चरिं दर्शयते च प्राणिनाम् // सद्ध्प्_५.१६ // एवं च संश्रावयते महर्षिः पुरस्कृतो लोके सदेवके ऽस्मिन् / तथागतो ऽहं द्विपदोत्तमो जिनो उत्पन्नु लोकस्मि यथैव मेघः // सद्ध्प्_५.१७ // संतर्पयिष्याम्यहु सर्वसत्त्वान् संशुष्कगात्रांस्त्रिभवे विलग्नान् / दुःखेन शुष्यन्त सुखे स्थपेयं कामांश्च दास्याम्यहु निर्वृतिं च // सद्ध्प्_५.१८ // शृणोथ मे देवमनुष्यसंघा उपसंक्रमध्वं मम दर्शनाय / तथागतो ऽहं भगवाननाभिभूः संतारणार्थं इह लोकि जातः // सद्ध्प्_५.१९ // भाषामि च प्राणिसहस्रकोटिनां धर्मं विशुद्धं अभिदर्शनीयम् / एका च तस्यो समता तथत्वं यदिदं विमुक्तिश्चथ निर्वृती च // सद्ध्प्_५.२० // स्वरेण चैकेन वदामि धर्मं बोधिं निदानं करियान नित्यम् / समं हि ���तद्विषमत्व नास्ति न कश्चि विद्वेषु न रागु विद्यते // सद्ध्प्_५.२१ // अनुनीयता मह्य न काचिदस्ति प्रेमा च दोषश्च न मे कहिंचित् / समं च धर्मं प्रवदामि देहिनां यथैकसत्त्वस्य तथा परस्य // सद्ध्प्_५.२२ // अनन्यकर्मा प्रवदामि धर्मं गच्छन्तु तिष्ठन्तु निषीदमानः / निषण्ण शय्यासनमारुहित्वा किलासिता मह्य न जातु विद्यते // सद्ध्प्_५.२३ // संतर्पयामी इमु सर्वलोकं मेघो व वारिं सम मुञ्चमानः / आर्येषु नीचेषु च तुल्यबुद्धिर्दुःशीलभूतेष्वथ शीलवत्सु // सद्ध्प्_५.२४ // विनष्टचारित्र तथैव ये नराश्चारित्रआचारसमन्विताश्च / दृष्टिस्थिता ये च विनष्टदृष्टी सम्यग्दृशो ये चाविशुद्धदृष्टयः // सद्ध्प्_५.२५ // हीनेषु चोत्कृष्टमतीषु चापि मृद्विन्द्रियेषु प्रवदामि धर्मम् / किलासितां सर्व विवर्जयित्वा सम्यक् प्रमुञ्चाम्यहु धर्मवर्षम् // सद्ध्प्_५.२६ // यथाबलं च श्रुणियान मह्यं विविधासु भूमीषु प्रतिष्ठिहन्ति / देवेषु मर्त्येषु मनोरमेषु शक्रेषु ब्रह्मेष्वथ चक्रवर्तिषु // सद्ध्प्_५.२७ // क्षुद्रानुक्षुद्रा इम ओषधीयो क्षुद्रीक एता इह याव लोके / अन्या च मध्या महती च ओषधी शृणोथ ताः सर्व प्रकाशयिष्ये // सद्ध्प्_५.२८ // अनास्रवं धर्म प्रजानमाना निर्वाणप्राप्ता विहरन्ति ये नराः / षडभिज्ञ त्रैविद्य भवन्ति ये च सा क्षुद्रिका ओषधि संप्रवुत्ता // सद्ध्प्_५.२९ // गिरिकन्देषू विहरन्ति ये च प्रत्येकबोधिं स्पृहयन्ति ये नराः / ये ईदृशा मध्यविशुद्धबुद्धयः सा मध्यमा ओषधि संप्रवुत्ता // सद्ध्प्_५.३० // ये प्रार्थयन्ते पुरुषर्षभत्वं बुद्धो भविष्ये नरदेवनाथः / वीर्यं च ध्यानं च निषेवमाणाः सा ओषधी अग्र इयं प्रवुच्चति // सद्ध्प्_५.३१ // ये चापि युक्ताः सुगतस्य पुत्रा मैत्रीं निषेवन्तिह शान्तचर्याम् / निष्काङ्क्षप्राप्ता पुरुषर्षभत्वे अयं द्रुमो वुच्यति एवरूपः // सद्ध्प्_५.३२ // अविवर्तिचक्रं हि प्रवर्तयन्ता ऋद्धीबलस्मिन् स्थित ये च धीराः / प्रमोचयन्तो बहु प्राणिकोटी महाद्रुमो सो च प्रवुच्चते हि // सद्ध्प्_५.३३ // समश्च सो धर्म जिनेन भाषितो मेघेन वा वारि समं प्रमुक्तम् / चित्रा अभिज्ञा इम एवरूपा यथौषधीयो धरणीतलस्थाः // सद्ध्प्_५.३४ // अनेन दृष्टान्तनिदर्शनेन उपायु जानाहि तथागतस्य / यथा च सो भाषति एकधर्मं नानानिरुक्ती जलबिन्दवो वा // सद्ध्प्_५.३५ // ममापि चो वर्षतु धर्मवर्षं लोको ह्ययं तर्पितु भोति सर्वः / यथाबलं चानुविचिन्तयन्ति सुभाषितं एकरसं पि धर्मम् // सद्ध्प्_५.३६ // तृणगुल्मका वा यथ वर्षमाणे मध्या पि वा ओषधियो यथैव / द्रुमा पि वा ते च महाद्रुमा वा यथ शोभयन्ते दशदिक्षु सर्वे // सद्ध्प्_५.३७ // इयं सदा लोकहिताय धर्मता तर्पेति धर्मेणिमु सर्वलोकम् / संतर्पितश्चाप्यथ सर्वलोकः प्रमुञ्चते ओषधि पुष्पकाणि // सद्ध्प्_५.३८ // मध्यापि च ओषधियो विवर्धयी अर्हन्त ये ते स्थित आस्रवक्षये / प्रत्येकबुद्धा वनषण्डचारिणो निष्पादयी धर्ममिमं सुभाषितम् // सद्ध्प्_५.३९ // बहुबोधिसत्त्वाः स्मृतिमन्त धीराः सर्वत्र त्रैधातुकि ये गतिंगताः / पर्येषमाणा इममग्रबोधिं द्रुमा व वर्धन्ति ति नित्यकालम् // सद्ध्प्_५.४० // ये ऋद्धिमन्तश्चतुध्यानध्यायिनो ये शून्यतां श्रुत्व जनेन्ति प्रीतिम् / रश्मीसहस्राणि प्रमुञ्चमानास्ते चैव वुच्चन्ति महाद्रुमा इह // सद्ध्प्_५.४१ // एतादृशी काश्यप धर्मदेशना मेघेन वा वारि समं प्रमुक्तम् / बह्वी विवर्धन्ति महौषधीयो मनुष्यपुष्पाणि अनन्तकानि // सद्ध्प्_५.४२ // स्वप्रत्ययं धर्म प्रकाशयामि कालेन दर्शेमि च बुद्धबोधिम् / उपायकौशल्यु ममैतदग्रं सर्वेष चो लोकविनायकानाम् // सद्ध्प्_५.४३ // परमार्थ एवं मयं भूतभाषितो ते श्रावकाः सर्वि न एन्ति निर्वृतिम् / चरन्ति एते वर बोधिचारिकां बुद्धा भविष्यन्तिमि सर्वश्रावकाः // सद्ध्प्_५.४४ // पुनरपरं काश्यप तथागतः सत्त्वविनये समो न चासमः तद्यथा काश्यप चन्द्रसुर्यप्रभा सर्वलोकमवभासयति कुशलकारिणमकुशलकारिणं चोर्ध्वावस्थितमधरावस्थितं च सुगन्धि दुर्गन्धि, सा सर्वत्र समं प्रभा निपतति न विषमम्, एवमेव काश्यप तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां सर्वज्ञज्ञानचित्तप्रभा सर्वेषु पञ्चगत्युपपन्नेषु सत्त्वेषु यथाधिमुक्तिं महायानिकप्रत्येकबुद्धयानिकश्रावकयानिकेषु सद्धर्मदेशना समं प्रवर्तते न च तथागतस्य ज्ञानप्रभाया ऊनता वा अतिरिक्तता वा यथापुण्यज्ञानसमुदागमाय संभवति न सन्ति काश्यप त्रीणि यानानि केवलमन्योन्यचरिताः सत्त्वाः, तेन त्रीणि यानानि प्रज्ञप्यन्ते एवमुक्ते आयुष्मान् महाकाश्यपो भगवन्तमेतदवोचत् - यदि भगवन् न सन्ति त्रीणि यानानि, किं कारणं प्रत्युत्पन्ने ऽध्वनि श्रावकप्रत्येकबुद्धबोधिसत्त्वानां प्रज्ञप्तिः प्रज्ञप्यते? एवमुक्ते भगवानायुष्मन्तं म��ाकाश्यपमेतदवोचत् - तद्यथा काश्यप कुम्भकारः समासु मृत्तिकासु भाजनानि करोति तत्र कानिचिद् गुडभाजनानि भवन्ति, कानिचिद् घृतभाजनानि, कानिचिद् दधिक्षीरभाजनानि, कानिचिद् हीनान्यशुचिभाजनानि भवन्ति, न च मृत्तिकाया नानात्वम्, अथ च द्रव्यप्रक्षेपमात्रेण भाजनानां नानात्वं प्रज्ञायते एवमेव काश्यप एकमेवेदं यानं यदुत बुद्धयानम् न द्वितीयं न तृतीयं वा यानं संविद्यते एवमुक्ते आयुष्मान् महाकाश्यपो भगवन्तमेतदवोचत् - यद्यपि भगवन् सत्त्वा नानाधिमुक्तयो ये त्रैधातुकान्निःसृताः, किं तेषामेकं निर्वाणमुत द्वे त्रीणि वा? भगवानाह - सर्वधर्मसमतावबोधाद्धि काश्यप निर्वाणम् तच्चैकम्, न द्वे न त्रीणि तेन हि काश्यप उपमां ते करिष्यामि उपमया इहैकत्या विज्ञपुरुषा भाषितस्यार्थमाजानन्ति तद्यथा काश्यप जात्यन्धः पुरुषः स एवं ब्रूयान्न सन्ति सुवर्णदुर्वणानि रूपाणि, न सन्ति सुवर्णदुर्वर्णानां रूपाणां द्रष्टारः, न स्तः सूर्याचन्द्रमसौ, न सन्ति नक्षत्राणि, न सन्ति ग्रहाः, न सन्ति ग्रहाणां द्रष्टारः अथान्ये पुरुषास्तस्य जात्यन्धस्य पुरुषस्य पुरत एवं वदेयुः - सन्ति सुवर्णदुर्वर्णानि रूपाणि, सन्ति सुवर्णदुर्वर्णानां रूपाणां द्रष्टारः, स्तः सूर्याचन्द्रमसौ, सन्ति नक्षत्राणि, सन्ति ग्रहाः, सन्ति ग्रहाणां द्रष्टारः स च जात्यन्धः पुरुषस्तेषां पुरुषाणां न श्रद्दध्यात्, नोक्तं गृह्णीयात् अथ कश्चिद् वैद्यः सर्वव्याधिज्ञः स्यात् स तं जात्यन्धं पुरुषं पश्येत् तस्यैवं स्यात् - तस्य पुरुषस्य पूर्वपापेन कर्मणा व्याधिरुत्पन्नः ये च केचन व्याधय उत्पद्यन्ते, ते सर्वे चतुर्विधाः - वातिकाः पैत्तिकाः श्लैःमिकाः सांनिपातिकाश्च अथ स वैद्यस्तस्य व्याधेर्व्युपशमनार्थं पुनः पुनरुपायं चिन्तयेत् तस्यैवं स्यात् - यानि खल्विमानि द्रव्याणि प्रचरन्ति, न तैः शक्यो ऽयं व्याधिश्चिकित्सितुम् सन्ति तु हिमवति पर्वतराजे चतस्र ओषधयः कतमाश्चतस्रः? तद्यथा - प्रथमा सर्ववर्णरसस्थानानुगता नाम, द्वितीया सर्वव्याधिप्रमोचनी नाम, तृतीया सर्वविषविनाशनी नाम, चतुर्थी यथास्थानस्थितसुखप्रदा नाम इमाश्चतस्रः ओषधयः अथ स वैद्यस्तस्मिन् जात्यन्धे कारुण्यमुत्पाद्य तादृशमुपायं चिन्तयेत्, येनोपायेन हिमवन्तं पर्वतराजं शक्नुयाद्गन्तम् गत्वा चोर्ध्वमप्या��ोहेत्, अधो ऽप्यवतरेत्, तिर्यगपिप्रविचिनुयात् स एवं प्रविचिन्वंस्ताश्चतस्र ओषधीरारागयेत् आराग्य च कांचिद्दन्तैः क्षोदितां कृत्वा दद्यात्, कांचित् पेषयित्वा दद्यात्, कांचिदन्यद्रव्यसंयोजितां पाचयित्वा दद्यात्, कांचिदामद्रव्यसंयोजितां कृत्वा दद्यात्, कांचिच्छलाकया शरीरस्थानं विद्ध्वा दद्यात्, कांचिदग्निना परिदाह्य दद्यात्, कांचिदन्योन्यद्रव्यसंयुक्तां यावत् पानभोजनादिष्वपि योजयित्वा दद्यात् अथ स जात्यन्धपुरुषस्तेनोपाययोगेन चक्षुः प्रतिलभेत स प्रतिलब्धचक्षुर्बहिरध्यात्मं दूरे आसन्ने च चन्द्रसूर्यप्रभां नक्षत्राणि ग्रहान् सर्वरूपाणि च पश्येत् एवं च वदेत् - अहो बताहं मूढः, यो ऽहं पूर्वमाचक्षमाणानां न श्रद्दधामि, नोक्तं गृह्णामि सो ऽहमिदानीं सर्वं पश्यामि मुक्तो ऽस्मि अन्धभावात् प्रतिलब्धचक्षुश्चास्मि न च मे कश्चिद् विशिष्टतरो ऽस्तीति तेन च समयेन पञ्चाभिज्ञा ऋषयो भवेयुर्दिव्यचक्षुर्दिव्यश्रोत्रपरचित्तज्ञानपूर्वनिवासानुस्मृतिज्ञानर्द्धिविमोक्षक्रियाकुशलाः, ते तं पुरुषमेवं वदेयुः - केवलं भोः पुरुष त्वया चक्षुः प्रतिलब्धम् न तु भवान् किंचिज्जानाति कुतो ऽभिमानस्ते समुत्पन्नः? न च ते ऽस्ति प्रज्ञा न चासि पण्डितः तमेनमेवं वदेयुः - यदा त्वं भोः पुरुष अन्तर्गृहं निषण्णो बहिरन्यानि रूपाणि न पश्यसि, न च जानासि, नापि ते ये सत्त्वाः स्निग्धचित्ता वा द्रुग्धचित्ता वा न विजानीषे पञ्चयोजनान्तरस्थितस्य जनस्य भाषमाणस्य भेरीशङ्खादीनां शब्दं न प्रजानासि, न शृणोषि क्रोशान्तरमप्यनुत्क्षिप्य पादौ न शक्नोषि गन्तुम् जातसंवृद्धश्चासि मातुः कुक्षौ तां च क्रियां न स्मरसि तत्कथमसि पण्डितः? कथं च सर्वं पश्यामीति वदसि? तत्साधु भोः पुरुष यदन्धकारं तत्प्रकाशमिति संजानीषे, यच्च प्रकाशं तदन्धकारमिति संजानीषे अथ स पुरुषस्तान् ऋषीनेवं वदेत् - क उपायः, किं वा शुभं कर्म कृत्वेदृशीं प्रज्ञां प्रतिलभेय, युष्माकं प्रसादाच्चैतान् गुणान् प्रतिलभेय? अथ खलु ते ऋषयस्तस्य पुरुषस्यैवं कथयेयुः - यदीच्छसि, अरण्ये वस पर्वतगुहासु वा निषण्णो धर्मं चिन्तय क्लेशाश्च ते प्रहातव्याः तथा धूतगुणसमन्वागतो ऽभिज्ञाः प्रतिलप्स्यसे अथ स पुरुषस्तमर्थं गृहीत्वा प्रव्रजितः अरण्ये वसन् एकाग्रचित्तो लोकतृष्णां प्रहाय ��ञ्चाभिज्ञाः प्राप्नुयात् प्रतिलब्धाभिज्ञश्च चिन्तयेत् - यदहं पूर्वमन्यत्कर्म कृतवान्, तेन मे न कश्चिद् गुणो ऽधिगतः इदानीं यथाचिन्तितं गच्छामि पूर्वं चाहमल्पप्रज्ञो ऽल्पप्रतिसंवेदी अन्धभूतो ऽस्म्यासीत् इति हि काश्यप उपमैषा कृता अस्यार्थस्य विज्ञप्तये अयं च पुनरत्रार्थो द्रष्टव्यः जात्यन्ध इति काश्यप षड्गतिसंसारस्थितानां सत्त्वानामेतदधिवचनम्, ये सद्धर्मं न जानन्ति, क्लेशतमोन्धकारं च संवर्धयन्ति ते चाविद्यान्धाः अविद्यान्धाश्च संस्कारानुपविचिन्वति, संस्कारप्रत्ययं च नामरूपम्, यावदेवमस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति एवमविद्यान्धास्तिष्ठन्ति सत्त्वाः संसारे तथागतस्तु करुणां जनयित्वा त्रैधातुकान्निःसृतः पितेव प्रिये एकपुत्रके करुणां जनयित्वा त्रैधातुके ऽवतीर्य सत्त्वान् संसारचक्रे परिभ्रमतः संपश्यति न च ते संसारान्निःसरणं प्रजानन्ति अथ भगवांस्तान् प्रज्ञाचक्षुषा पश्यति दृष्ट्वा च जानाति - अमी सत्त्वाः पूर्वं कुशलं कृत्वा मन्दद्वेषास्तीव्ररागाः, मन्दरागास्तीव्रद्वेषाः, केचिदल्पप्रज्ञाः, केचित् पण्डिताः, केचित्परिपाकशुद्धाः, केचिन्मिथ्यादृष्टयः तेषां सत्त्वानां तथागत उपायकौशल्येन त्रीणि यानानि देशयति तत्र यथा ते ऋषयः पञ्चाभिज्ञा विशुद्धचक्षुषः, एवं बोधिसत्त्वा बोधिचित्तान्युत्पाद्य अनुत्पत्तिकीं धर्मक्षान्तिं प्रतिलभ्य अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यन्ते तत्र यथासौ महावैद्यः, एवं तथागतो द्रष्टव्यः यथासौ जात्यन्धस्तथा मोहान्धाः सत्त्वा द्रष्टव्याः यथा वातपित्तश्लेष्माणः, एवं रागद्वेषमोहाः, द्वाषष्टि च दृष्टिकृतानि द्रष्टव्यानि यथा चतस्र ओषधयस्तथा शून्यतानिमित्ताप्रणिहितनिर्वाणद्वारं च द्रष्टव्यम् यथा यथा द्रव्याण्युपयुज्यन्ते, तथा तथा व्याधयः प्रशाम्यन्तीति एवं शून्यतानिमित्ताप्रणिहितानि विमोक्षमुखानि भावयित्वा सत्त्वा अविद्यां निरोधयन्ति अविद्यानिरोधात् संस्कारनिरोधः, यावदेवमस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य निरोधो भवति एवं चास्य चित्तं न कुशले तिष्ठति न पापे यथा अन्धश्चक्षुः प्रतिलभते, तथा श्रावकप्रत्येकबुद्धयानीयो द्रष्टव्यः संसारक्लेशबन्धनानि च्छिनत्ति क्लेशबन्धनान्निर्मुक्तः प्रमुच्यते षङ्गतिकात् त्रैधातुकात् तेन श्रावकयानीयः एवं जानाति, एवं च वाचं भाषते - न सन्त्यपरे धर्मा अभिसंबोद्धव्याः निर्वाणप्राप्तो ऽस्मीति अथ खलु तथागतस्तस्मै धर्मं देशयति येन सर्वधर्मा न प्राप्ताः, कुतस्तस्य निर्वाणमिति? तं भगवान् बोधौ समादापयति स उत्पन्नबोधिचित्तो न संसारस्थितो न निर्वाणप्राप्तो भवति सो ऽवबुध्य त्रैधातुकं दशसु दिक्षु शून्यं निर्मितोपमं मायोपमं स्वप्नमरीचिप्रतिश्रुत्कोपमं लोकं पश्यति स सर्वधर्माननुत्पन्नाननिरुद्धान् अबद्धानमुक्तान् अतमोन्धकारान् नप्रकाशान् पश्यति य एवं गम्भीरान् धर्मान् पश्यति, स पश्यति अपश्यनया सर्वत्रैधातुकं परिपूर्णमन्योन्यसत्त्वाशयाधिमुक्तम् अथ खलु भगवानिममेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानः तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - चन्द्रसूर्यप्रभा यद्वन्निपतन्ति समं नृषु / गुणवत्स्वथ पापेषु प्रभाया नोनपूर्णता // सद्ध्प्_५.४५ // तथागतस्य प्रज्ञाभा समा ह्यादित्यचन्द्रवत् / सर्वसत्त्वान् विनयते न चोना नैव चाधिका // सद्ध्प्_५.४६ // यथा कुलालो मृद्भाण्डं कुर्वन् मृत्सु समास्वपि / भवन्ति भाजना तस्य गुडक्षीरधृताम्भसाम् // सद्ध्प्_५.४७ // अशुचेः कानिचित्तत्र दध्नो ऽन्यानि भवन्ति तु / मृदमेकां स गृह्णाति कुर्वन् भाण्डानि भार्गवः // सद्ध्प्_५.४८ // यादृक् प्रक्षिप्यते द्रव्यं भाजनं तेन लक्ष्यते / सत्त्वाविशेषे ऽपि तथा रुचिभेदात्तथागताः // सद्ध्प्_५.४९ // यानभेदं वर्णयन्ति बुद्धयानं तु निंश्चितम् / संसारचक्रस्याज्ञानान्निर्वृतिं न विजानते // सद्ध्प्_५.५० // यस्तु शून्यान् विजानाति धर्मानात्मविवर्जितान् / संबुद्धानां भगवतां बोधिं जानाति तत्त्वतः // सद्ध्प्_५.५१ // प्रज्ञामध्यव्यवस्थानात् प्रत्येकजिन उच्यते / शून्यज्ञानविहीनत्वाच्छ्रावकः संप्रभाष्यते // सद्ध्प्_५.५२ // सर्वधर्मावबोधात्तु सम्यक्संबुद्ध उच्यते / तेनोपायशतैर्नित्यं धर्मं देशेति प्राणिनाम् // सद्ध्प्_५.५३ // यथा हि कश्चिज्जात्यन्धः सूर्येन्दुग्रहतारकाः / अपश्यन्नेवमाहासौ नास्ति रूपाणि सर्वशः // सद्ध्प्_५.५४ // जात्यन्धे तु महावैद्यः कारुण्यं संनिवेश्य ह / हिमवन्तं स गत्वान तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा // सद्ध्प्_५.५५ // सर्ववर्णरस्थाना नगाल्लभत ओषधीः / एवमादीश्चतस्रो ऽथ प्रयोगमकरोत्ततः // सद्ध्प्_५.५६ // दन्तैः संचूर्ण्य कांचित्तु पिष्ट्वा चान्यां त��ापराम् / सूच्यग्रेण प्रवेश्याङ्गे जात्यन्धाय प्रयोजयेत् // सद्ध्प्_५.५७ // स लब्धचक्षुः संपश्येत् सूर्येन्दुग्रहतारकाः / एवं चास्य भवेत्पूर्वज्ञानात्तदुदाहृतम् // सद्ध्प्_५.५८ // एवं सत्त्वा महाज्ञाना जात्यन्धाः संसरन्ति हि / प्रतीत्योत्पादचक्रस्य अज्ञानाद्दुःखवर्त्मनः // सद्ध्प्_५.५९ // एवमज्ञानसंमूढे लोके सर्वविदुत्तमः / तथागतो महावैद्य उत्पन्नः करुणात्मकः // सद्ध्प्_५.६० // उपायकुशलः शास्ता सद्धर्मं देशयत्यसौ / अनुत्तरां बुद्धबोधिं देशयत्यग्रयानिके // सद्ध्प्_५.६१ // प्रकाशयति मध्यां तु मध्यप्रज्ञाय नायकः / संसारभीरवे बोधिमन्यां संवर्णयत्यपि // सद्ध्प्_५.६२ // त्रैधातुकान्निःसृतस्य श्रावकस्य विजानतः / भवत्येवं मया प्राप्तं निर्वाणममलं शिवम् // सद्ध्प्_५.६३ // तामेव तत्र प्रकाशेमि नैतन्निर्वाणमुच्यते / सर्वधर्मावबोधात्तु निर्वाणं प्राप्यते ऽमृतम् // सद्ध्प्_५.६४ // महर्षयो यथा तस्मै करुणां संनिवेश्य वै / कथयन्ति च मूढो ऽसि मा ते ऽभूज्ज्ञानवानहम् // सद्ध्प्_५.६५ // अभ्यन्तरावस्थितस्त्वं यदा भवसि कोष्ठके / बहिर्यद्वर्तते तद्वै न जानीषे त्वमल्पधीः // सद्ध्प्_५.६६ // यो ऽभ्यन्तरे ऽवस्थितस्तु बहिर्ज्ञातं कृताकृतम् / सो अद्यापि न जानाति कुतस्त्वं वेत्स्यसे ऽल्पधीः // सद्ध्प्_५.६७ // पञ्चयोजनमात्रं तु यः शब्दो निश्चरेदिह / तं श्रोतुं न समर्थो ऽसि प्रागेवान्यं विदूरतः // सद्ध्प्_५.६८ // त्वयि ये पापचित्त वा अनुनीतास्तथापरे / ते न शक्यं त्वया ज्ञातुमभिमानः कुतो ऽस्ति ते // सद्ध्प्_५.६९ // क्रोशमात्रे ऽपि गन्तव्ये पदवीं न विना गतिः / मातुः कुक्षौ च यद्वृत्तं विस्मृतं तत्तदेव ते // सद्ध्प्_५.७० // अभिज्ञा यस्य पञ्चैताः स सर्वज्ञ इहोच्यते / त्वं मोहादप्यकिंचिज्ज्ञः सर्वज्ञो ऽस्मीति भाषसे // सद्ध्प्_५.७१ // सर्वज्ञत्वं प्रार्थयसे यद्यभिज्ञाभिनिर्हरेः / तं चाभिज्ञाभिनिर्हारमरण्यस्थो विचिन्तय / धर्मं विशुद्धं तेन त्वमभिज्ञाः प्रतिलप्स्यसे // सद्ध्प्_५.७२ // सो ऽर्थं गृह्य गतो ऽरण्यं चिन्तयेत् सुसमाहितः / अभिज्ञाः प्राप्तवान् पञ्च नचिरेण गुणान्वितः // सद्ध्प्_५.७३ // तथैव श्रावकाः सर्वे प्राप्तनिर्वाणसंज्ञिनः / जिनो ऽथ देशयेत्तस्मै विश्रामो ऽयं न निर्वृतिः // सद्ध्प्_५.७४ // उपाय एष बुद्धानां वदन्ति यदिमं नयम् / सर्वज्ञत्वमृते नास्ति निर्वाणं त���्समारभ // सद्ध्प्_५.७५ // त्र्यध्वज्ञानमनन्तं च षट् च पारमिताः शुभाः / शून्यतामनिमित्तं च प्रणिधानविवर्जितम् // सद्ध्प्_५.७६ // बोधिचित्तं च ये चान्ये धर्मा निर्वाणगामिनः / सास्रवानास्रवाः शान्ताः सर्वे गगनसंनिभाः // सद्ध्प्_५.७७ // ब्रह्मविहाराश्चत्वारः संग्रहा ये च कीर्तिताः / सत्त्वानां विनयार्थाय कीर्तिताः परमर्षिभिः // सद्ध्प्_५.७८ // यश्च धर्मान् विजानाति मायास्वप्नस्वभावकान् / कदलीस्कन्धनिःसारान् प्रतिश्रुत्कासमानकान् // सद्ध्प्_५.७९ // तत्स्वभावं च जानाति त्रैधातुकमशेषतः / अबद्धमविमुक्तं च न विजानाति निर्वृतिम् // सद्ध्प्_५.८० // सर्वधर्मान् समान् शून्यान्निर्नानाकरणात्मकान् / न चैतान् प्रेक्षते नापि किंचिद्धर्मं विपश्यति // सद्ध्प्_५.८१ // स पश्यति महाप्रज्ञो धर्मकायमशेषतः / नास्ति यानत्रयं किंचिदेकयानमिहास्ति तु // सद्ध्प्_५.८२ // सर्वधर्माः समाः सर्वे समाः समसमाः सदा / एवं ज्ञात्वा विजानाति निर्वाणममृतं शिवम् // सद्ध्प्_५.८३ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये ओषधीपरिवर्तो नाम पञ्चमः"
+saddhp_6,"vyākaraṇaparivartaḥ atha khalu bhagavānimā gāthā bhāṣitvā sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi ayaṃ mama śrāvakaḥ kāśyapo bhikṣustriṃśato buddhakoṭīsahasrāṇāmantike satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmaṃ dhārayiṣyati sa paścime samucchraye avabhāsaprāptāyāṃ lokadhātau mahāvyūhe kalpe raśmiprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān dvādaśa cāsyāntarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati viṃśatiṃ cāsyāntarakalpān saddharmaḥ sthāsyati viṃśatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati taccāsya buddhakṣetraṃ śuddhaṃ bhaviṣyati śuci apagatapāṣāṇaśarkarakaṭhalyamapagataśvabhraprapātamapagatasyandanikāgūtholigallaṃ samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ vaiḍūryamayaṃ ratnavṛkṣapratimaṇḍitaṃ suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhaṃ puṣpābhikīrṇam bahūni ca tatra bodhisattvaśatasahasrāṇyutpatsyante aprameyāṇi ca tatra śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti na ca tatra māraḥ pāpīyānavatāraṃ lapsyate, na ca māraparṣat prajñāsyate bhaviṣyanti tatra khalu punarmāraśca māraparṣadaśca api tu khalu punastatra lokadhātau tasyaiva bhagavato raśmiprabhāsasya tathāgatasya śāsane saddharmaparigrahāyābhiyuktā bhaviṣyanti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - paśyāmyahaṃ bhikṣava buddhacakṣuṣā sthaviro hyayaṃ kāśyapa buddha bheṣyati / anāgate 'dhvāni asaṃkhyakalpe kṛtvāna pūjāṃ dvipadottamānām // saddhp_6.1 // triṃśatsahasrāḥ paripūrṇakoṭyo jinānayaṃ drakṣyati kāśyapo hyayam / cariṣyatī tatra ca brahmacaryaṃ bauddhasya jñānasya kṛtena bhikṣavaḥ // saddhp_6.2 // kṛtvāna pūjāṃ dvipadottamānāṃ samudāniya jñānamidaṃ anuttaram / sa paścime cocchrayi lokanātho bhaviṣyate apratimo maharṣiḥ // saddhp_6.3 // kṣetraṃ ca tasya pravaraṃ bhaviṣyati vicitra śuddhaṃ śubha darśanīyam / manojñarūpaṃ sada premaṇīyaṃ suvarṇasūtraiḥ samalaṃkṛtaṃ ca // saddhp_6.4 // ratnāmayā vṛkṣa tahiṃ vicitrā aṣṭāpadasmiṃ tahi ekameke / manojñagandhaṃ ca vimuñcamānā bheṣyanti kṣetrasmi imasmi bhikṣo // saddhp_6.5 // puṣpaprakāraiḥ samalaṃkṛtaṃ ca vicitrapuṣpairupaśobhitaṃ ca / śvabhraprapātā na ca tatra santi samaṃ śivaṃ bheṣyati darśanīyam // saddhp_6.6 // tahi bodhisattvāna sahasrakoṭyaḥ sudāntacittāna maharddhikānām / vaipulyasūtrāntadharāṇa tāyināṃ bahū bhaviṣyanti sahasra neke // saddhp_6.7 // anāsravā antimadehadhāriṇo bheṣyanti ye śrāvaka dharmarājñaḥ / pramāṇu teṣāṃ na kadāci vidyate divyena jñānena gaṇitva kalpān // saddhp_6.8 // so dvādaśa antarakalpa sthāsyati saddharma viṃśāntarakalpa sthāsyati / pratirūpakaścāntarakalpa viṃśatiṃ raśmiprabhāsasya viyūha bheṣyati // saddhp_6.9 // atha khalvāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ sthavira āyuṣmāṃśca subhūtirāyuṣmāṃśca mahākātyāyanaḥ pravepamānaiḥ kāyairbhagavantamanimiṣairnetrairvyavalokayanti sma tasyāṃ ca velāyāṃ pṛthak pṛthaṅamanaḥsaṃgītyā imā gāthā abhāṣanta - arhanta he mahāvīra śākyasiṃha narottama / asmākamanukampāya buddhaśabdamudīraya // saddhp_6.10 // avaśyamavasaraṃ jñātvā asmākaṃ pi narottama / amṛteneva siñcitvā vyākuruṣva vibhojana // saddhp_6.11 // durbhikṣādāgataḥ kaścinnaro labdhvā subhojanam / pratīkṣa bhūya ucyeta hastaprāptasmi bhojane // saddhp_6.12 // evamevotsukā asmo hīnayānaṃ vicintaya / duṣkālabhuktasattvā vā buddhajñānaṃ labhāmahe // saddhp_6.13 // na tāvadasmān saṃbuddho vyākaroti mahāmuniḥ / yathā hastasmi prakṣiptaṃ na tadbhuñjīta bhojanam // saddhp_6.14 // evaṃ ca utsukā vīra śrutvā ghoṣamanuttaram / vyākṛtā yada bheṣyāmastadā bheṣyāma nirvṛtāḥ // saddhp_6.15 // vyākarohi mahāvīra hitaiṣī anukampakaḥ / api dāridryacittānāṃ bhavedanto mahāmune // saddhp_6.16 // atha khalu bhagavāṃsteṣā mahāśrāvakāṇāṃ sthavirāṇāmimamevaṃrūpaṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya punarapi sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ayaṃ me bhikṣavo mahāśrāvakaḥ sthaviraḥ subhūtistriṃśata eva buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati tatra ca brahmacaryaṃ cariṣyati, bodhiṃ ca samudānayiṣyati evaṃrūpāṃścādhikārān kṛtvā paścime samucchraye śaśiketurnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān ratnasaṃbhavaṃ ca nāmāsya tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati ratnāvabhāsaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati samaṃ ca tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati, ramaṇīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣavicitritamapagataśvabhraprapātamapagatagūtholigallaṃ manojñaṃ puṣpābhikīrṇam kūṭāgāraparibhogeṣu cātra puruṣā vāsaṃ kalpayiṣyanti bahavaścāsya śrāvakā bhaviṣyantyaparimāṇāḥ, yeṣāṃ na śakyaṃ gaṇanayā paryanto 'dhigantum bahūni cātra bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviḥyanti tasya ca bhagavato dvādaśāntarakalpānāyuḥpramāṇaṃ bhaviḥyati viṃśatiṃ cāntarakalpān saddharmaḥ sthāsyati viṃśatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati sa ca bhagavān vaihāyasamantarīkḥe sthitvā abhīkḥṇaṃ dharmaṃ deśayiḥyati, bahūni ca bodhisattvaśatasahasrāṇi bahūni ca śrāvakaśatasahasrāṇi vineḥyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ārocayāmi ahamadya bhikṣavaḥ prativedayāmyadya mamā śṛṇotha / sthaviraḥ subhūtirmama śrāvako 'yaṃ bhaviṣyate buddha anāgate 'dhvani // saddhp_6.17 // buddhāṃśca paśyitva mahānubhāvān triṃśacca pūrṇānayutāna koṭīḥ / cariṣyate carya tadānulomikīmimasya jñānasya kṛtena caiṣaḥ // saddhp_6.18 // sa paścime vīra samucchrayasmin dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhārī / suvarṇayūpapratimo maharṣirbhaviṣyate lokahitānukampī // saddhp_6.19 // sudarśanīyaṃ ca sukṣetra bheṣyati iṣṭaṃ manojñaṃ ca mahājanasya / vihariṣyate yatra sa lokabandhustāritva prāṇīnayutāna koṭīḥ // saddhp_6.20 // bahubodhisattvātra mahānubhāvā avivartyacakrasya pravartitāraḥ / tīkṣṇendriyāstasya jinasya śāsane ye śobhayiṣyanti ta buddhakṣetram // saddhp_6.21 // bahuśrāvakāstasya na saṃkhya teṣāṃ pramāṇu naivāsti kadāci teṣām / ṣaḍabhijña traividya maharddhikāśca aṣṭāvimokṣeṣu pratiṣṭhitāśca // saddhp_6.22 // acintiyaṃ ṛddhibalaṃ ca bheṣyati prakāśayantasyimamagrabodhim / devā manuṣyā yatha gaṅgavālikā bheṣyanti tasyo satataṃ kṛtāñjalī // saddhp_6.23 // so dvādaśo antarakalpa sthāsyapi saddharmu viṃśāntarakalpa sthāsyati / pratirūpako viṃśatimeva sthāsyati kalpāntarāṇi dvipadottamasya // saddhp_6.24 // atha khalu bhagavān punareva sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣayaḥ, prativedayāmi ayaṃ mama śrāvakaḥ sthaviro mahākātyāyano 'ṣṭānāṃ buddhakoṭīśatasahasrāṇāmantike satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati parinirvṛtānāṃ ca teṣāṃ tathāgatānāṃ stūpān kariṣyati yojanasahasraṃ samucchrayeṇa pañcāśad yojanāni pariṇāhena saptānāṃ ratnānām tadyathā suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmargabhasya musāragalvasya saptamasya ratnasya teṣāṃ ca stūpānāṃ pūjāṃ kariṣyati puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiśca tataśca bhūyaḥ pareṇa paratareṇa punarviśatīnāṃ buddhakoṭīnāmantike evarūpameva satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati sa paścime samucchraye paścime ātmabhāvapratilambhe jāmbūnadaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavan pariśuddhaṃ cāsya buddhakṣetraṃ bhaviṣyati samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ darśanīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣābhivicitritaṃ suvarṇasūtrācchoḍitaṃ puṣpasaṃstarasaṃstṛtamapagatanirayatiryagyoniyamalokāsurakāyaṃ bahunaradevapratipūrṇaṃ bahuśrāvakaḥatasahasropaḥobhitaṃ bahubodhisattvaḥatasahasrālaṃkṛtam dvādaḥa cāsya antarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati viṃḥatiṃ cāsya antarakalpān saddharmaḥ sthāsyati viṃḥatimevāntarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - śṛṇotha me bhikṣava adya sarve udāharantasya girāmananyathām / kātyāyanaḥ sthaviru ayaṃ mi śrāvakaḥ kariṣyate pūja vināyakānām // saddhp_6.25 // satkāru teṣāṃ ca bahuprakāraṃ bahūvidhaṃ lokavināyakānām / stūpāṃśca kārāpayi nirvṛtānāṃ puṣpehi gandhehi ca pūjayiṣyati // saddhp_6.26 // labhitva so paścimakaṃ samucchrayaṃ pariśuddhakṣetrasmi jino bhaviṣyati / paripūrayitvā imameva jñānaṃ deśeṣyate prāṇisahasrakoṭinām // saddhp_6.27 // sa satkṛto loki sadevakasmin prabhākaro buddha vibhurbhaviṣyati / jāmbūnadābhāsu sa cāpi nāmnā saṃtārako devamanuṣyakoṭinām // saddhp_6.28 // bahubodhisattvāstatha śrāvakāśca amitā asaṃkhyā pi ca tatra kṣetre / upaśobhayiṣyanti ti buddhaśāsanaṃ bhavaprahīṇā vibhavāśca sarve // saddhp_6.29 // atha khalu bhagavān punareva sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi ayaṃ mama śrāvakaḥ sthaviro mahāmaudgalyāyano 'ṣṭāviṃśatibuddhasahasrāṇyārāgayiṣyati, teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ vividhaṃ satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati parinirvṛtānāṃ ca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ stūpān kārayiṣyati saptaratnamayān tadyathā suvarṇasya rūpyasya vaidūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāragalvasya yojanasahasraṃ samucchrayeṇa pañcayojanaśatāni pariṇāhena teṣāṃ ca stūpānāṃ vividhāṃ pūjāṃ kariṣyati puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiḥ tataśca bhūyaḥ pareṇa paratareṇa viṃśaterbuddhakoṭīśatasahasrāṇāmevaṃrūpameva satkāraṃ kariṣyati, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyati paścime ca ātmabhāvapratilambhe tamālapatracandanagandho nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān manobhirāmaṃ ca nāmāsya tadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati ratiprapūrṇaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati pariśuddhaṃ cāsya tadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati, samaṃ ramaṇīyaṃ prāsādikaṃ sudarśanīyaṃ sphaṭikamayaṃ ratnavṛkṣābhivicitritaṃ muktakusumābhikīrṇaṃ bahunaradevapratipūrṇamṛṣiśatasahasraniṣevitaṃ yaduta śrāvakaiśca bodhisattvaiśca caturviśatiṃ cāsya antarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati catvāriṃśacca antarakalpān saddharmaḥ sthāsyati catvāriṃśadeva antarakalpān saddharmapratirūpakaḥ sthāsyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - maudgalyagotro mama śrāvako 'yaṃ jahitva mānuṣyakamātmabhāvam / viṃśatsahasrāṇi jināna tāyināmanyāṃśca aṣṭau virajāna drakṣyati // saddhp_6.30 // cariṣyate tatra ca brahmacaryaṃ bauddhaṃ imaṃ jñāna gaveṣamāṇaḥ / satkāru teṣāṃ dvipadottamānāṃ vividhaṃ tadā kāhi vināyakānām // saddhp_6.31 // saddharmu teṣāṃ vipulaṃ praṇītaṃ dhāretva kalpāna sahasrakoṭyaḥ / pūjāṃ ca stūpeṣu kariṣyate tadā parinirvṛtānāṃ sugatāna teṣām // saddhp_6.32 // ratnāmayān stūpa savaijayantān kariṣyate teṣa jinottamānām / puṣpehi gandhehi ca pūjayanto vādyehi vā lokahitānukampinām // saddhp_6.33 // tatpaścime caiva samucchrayasmin priyadarśane tatra manojñakṣetre / bhaviṣyate lokahitānukampī tamālapatracandanagandha nāmnā // saddhp_6.34 // caturviśapūrṇāntarakalpa tasya āyuṣpramāṇaṃ sugatasya bheṣyati / prakāśayantasyima buddhanetrīṃ manujeṣu deveṣu ca nityakālam // saddhp_6.35 // bahuśrāvakātasya jinasya tatra koṭī sahasrā yatha gaṅgavālikāḥ / ṣaḍabhijña traividya maharddhikāśca abhijñaprāptāḥ sugatasya śāsane // saddhp_6.36 // avaivartikāśco bahubodhisattvā ārabdhavīryāḥ sada saṃprajānāḥ / abhiyuktarūpāḥ sugatasya śāsane teṣāṃ sahasrāṇi bahūni tatra // saddhp_6.37 // parinirvṛtasyāpi jinasya tasya saddharmu saṃsthāsyati tasmi kāle / viṃśacca viṃśāntarakalpa pūrṇā etatpramāṇaṃ pratirūpakasya // saddhp_6.38 // maharddhikāḥ pañca mi śrāvakā ye nirdiṣṭa ye te maya agrabodhaye / anāgate 'dhvāni jināḥ svayaṃbhuvasteṣāṃ ca caryāṃ śṛṇuthā mamāntikāt // saddhp_6.39 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye vyākaraṇaparivarto nāma ṣaṣṭhaḥ","व्याकरणपरिवर्तः अथ खलु भगवानिमा गाथा भाषित्वा सर्वावन्तं भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - आरोचयामि वो भिक्षवः, प्रतिवेदयामि अयं मम श्रावकः काश्यपो भिक्षुस्त्रिंशतो बुद्धकोटीसहस्राणामन्तिके सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति, तेषां च बुद्धानां भगवतां सद्धर्मं धारयिष्यति स पश्चिमे समुच्छ्रये अवभासप्राप्तायां लोकधातौ महाव्यूहे कल्पे रश्मिप्रभासो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् द्वादश चास्यान्तरकल्पानायुष्प्रमाणं भविष्यति विंशतिं चास्यान्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति विंशतिमेवान्तरकल्पान् सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थास्यति तच्चास्य बुद्धक्षेत्रं शुद्धं भविष्यति शुचि अपगतपाषाणशर्करकठल्यमपगतश्वभ्रप्रपातमपगतस्यन्दनिकागूथोलिगल्लं समं रमणीयं प्रासादिकं दर्शनीयं वैडूर्यमयं रत्नवृक्षप्रतिमण्डितं सुवर्णसूत्राष्टापदनिबद्धं पुष्पाभिकीर्णम् बहूनि च तत्र बोधिसत्त्वशतसहस्राण्युत्पत्स्यन्ते अप्रमेयाणि च तत्र श्रावककोटीनयुतशतसहस्राणि भविष्यन्ति न च तत्र मारः पापीयानवतारं लप्स्यते, न च मारपर्षत् प्रज्ञास्यते भविष्यन्ति तत्र खलु पुनर्मारश्च मारपर्षदश्च अपि तु खलु पुनस्तत्र लोकधातौ तस्यैव भगवतो रश्मिप्रभासस्य तथागतस्य शासने सद्धर्मपरिग्रहायाभियुक्ता भविष्यन्ति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - पश्याम्यहं भिक्षव बुद्धचक्षुषा स्थविरो ह्ययं काश्यप बुद्ध भेष्यति / अनागते ऽध्वानि असंख्यकल्पे कृत्वान पूजां द्विपदोत्तमानाम् // सद्ध्प्_६.१ // त्रिंशत्सहस्राः परिपूर्णकोट्यो जिनानयं द्रक्ष्यति काश्यपो ह्ययम् / चरिष्यती तत्र च ब्रह्मचर्यं बौद्धस्य ��्ञानस्य कृतेन भिक्षवः // सद्ध्प्_६.२ // कृत्वान पूजां द्विपदोत्तमानां समुदानिय ज्ञानमिदं अनुत्तरम् / स पश्चिमे चोच्छ्रयि लोकनाथो भविष्यते अप्रतिमो महर्षिः // सद्ध्प्_६.३ // क्षेत्रं च तस्य प्रवरं भविष्यति विचित्र शुद्धं शुभ दर्शनीयम् / मनोज्ञरूपं सद प्रेमणीयं सुवर्णसूत्रैः समलंकृतं च // सद्ध्प्_६.४ // रत्नामया वृक्ष तहिं विचित्रा अष्टापदस्मिं तहि एकमेके / मनोज्ञगन्धं च विमुञ्चमाना भेष्यन्ति क्षेत्रस्मि इमस्मि भिक्षो // सद्ध्प्_६.५ // पुष्पप्रकारैः समलंकृतं च विचित्रपुष्पैरुपशोभितं च / श्वभ्रप्रपाता न च तत्र सन्ति समं शिवं भेष्यति दर्शनीयम् // सद्ध्प्_६.६ // तहि बोधिसत्त्वान सहस्रकोट्यः सुदान्तचित्तान महर्द्धिकानाम् / वैपुल्यसूत्रान्तधराण तायिनां बहू भविष्यन्ति सहस्र नेके // सद्ध्प्_६.७ // अनास्रवा अन्तिमदेहधारिणो भेष्यन्ति ये श्रावक धर्मराज्ञः / प्रमाणु तेषां न कदाचि विद्यते दिव्येन ज्ञानेन गणित्व कल्पान् // सद्ध्प्_६.८ // सो द्वादश अन्तरकल्प स्थास्यति सद्धर्म विंशान्तरकल्प स्थास्यति / प्रतिरूपकश्चान्तरकल्प विंशतिं रश्मिप्रभासस्य वियूह भेष्यति // सद्ध्प्_६.९ // अथ खल्वायुष्मान् महामौद्गल्यायनः स्थविर आयुष्मांश्च सुभूतिरायुष्मांश्च महाकात्यायनः प्रवेपमानैः कायैर्भगवन्तमनिमिषैर्नेत्रैर्व्यवलोकयन्ति स्म तस्यां च वेलायां पृथक् पृथङमनःसंगीत्या इमा गाथा अभाषन्त - अर्हन्त हे महावीर शाक्यसिंह नरोत्तम / अस्माकमनुकम्पाय बुद्धशब्दमुदीरय // सद्ध्प्_६.१० // अवश्यमवसरं ज्ञात्वा अस्माकं पि नरोत्तम / अमृतेनेव सिञ्चित्वा व्याकुरुष्व विभोजन // सद्ध्प्_६.११ // दुर्भिक्षादागतः कश्चिन्नरो लब्ध्वा सुभोजनम् / प्रतीक्ष भूय उच्येत हस्तप्राप्तस्मि भोजने // सद्ध्प्_६.१२ // एवमेवोत्सुका अस्मो हीनयानं विचिन्तय / दुष्कालभुक्तसत्त्वा वा बुद्धज्ञानं लभामहे // सद्ध्प्_६.१३ // न तावदस्मान् संबुद्धो व्याकरोति महामुनिः / यथा हस्तस्मि प्रक्षिप्तं न तद्भुञ्जीत भोजनम् // सद्ध्प्_६.१४ // एवं च उत्सुका वीर श्रुत्वा घोषमनुत्तरम् / व्याकृता यद भेष्यामस्तदा भेष्याम निर्वृताः // सद्ध्प्_६.१५ // व्याकरोहि महावीर हितैषी अनुकम्पकः / अपि दारिद्र्यचित्तानां भवेदन्तो महामुने // सद्ध्प्_६.१६ // अथ खलु भगवांस्तेषा महाश्रावकाणां स्थविराणामिममेवंरूपं चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय पुनरपि सर्वावन्तं भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - अयं मे भिक्षवो महाश्रावकः स्थविरः सुभूतिस्त्रिंशत एव बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणां सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति तत्र च ब्रह्मचर्यं चरिष्यति, बोधिं च समुदानयिष्यति एवंरूपांश्चाधिकारान् कृत्वा पश्चिमे समुच्छ्रये शशिकेतुर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् रत्नसंभवं च नामास्य तद् बुद्धक्षेत्रं भविष्यति रत्नावभासश्च नाम स कल्पो भविष्यति समं च तद् बुद्धक्षेत्रं भविष्यति, रमणीयं स्फटिकमयं रत्नवृक्षविचित्रितमपगतश्वभ्रप्रपातमपगतगूथोलिगल्लं मनोज्ञं पुष्पाभिकीर्णम् कूटागारपरिभोगेषु चात्र पुरुषा वासं कल्पयिष्यन्ति बहवश्चास्य श्रावका भविष्यन्त्यपरिमाणाः, येषां न शक्यं गणनया पर्यन्तो ऽधिगन्तुम् बहूनि चात्र बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि भविःयन्ति तस्य च भगवतो द्वादशान्तरकल्पानायुःप्रमाणं भविःयति विंशतिं चान्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति विंशतिमेवान्तरकल्पान् सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थास्यति स च भगवान् वैहायसमन्तरीक्ःए स्थित्वा अभीक्ःणं धर्मं देशयिःयति, बहूनि च बोधिसत्त्वशतसहस्राणि बहूनि च श्रावकशतसहस्राणि विनेःयति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - आरोचयामि अहमद्य भिक्षवः प्रतिवेदयाम्यद्य ममा शृणोथ / स्थविरः सुभूतिर्मम श्रावको ऽयं भविष्यते बुद्ध अनागते ऽध्वनि // सद्ध्प्_६.१७ // बुद्धांश्च पश्यित्व महानुभावान् त्रिंशच्च पूर्णानयुतान कोटीः / चरिष्यते चर्य तदानुलोमिकीमिमस्य ज्ञानस्य कृतेन चैषः // सद्ध्प्_६.१८ // स पश्चिमे वीर समुच्छ्रयस्मिन् द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारी / सुवर्णयूपप्रतिमो महर्षिर्भविष्यते लोकहितानुकम्पी // सद्ध्प्_६.१९ // सुदर्शनीयं च सुक्षेत्र भेष्यति इष्टं मनोज्ञं च महाजनस्य / विहरिष्यते यत्र स लोकबन्धुस्तारित्व प्राणीनयुतान कोटीः // सद्ध्प्_६.२० // बहुबोधिसत्त्वात्र महानुभावा अविवर्त्यचक्रस्य प्रवर्तितारः / तीक्ष्णेन्द्रियास्तस्य जिनस्य शासने ये शोभयिष्यन्ति त बुद्धक्षेत्रम् // सद्ध्प्_६.२१ // बहुश्रावकास्तस्य न संख्य तेषां प्रमाणु नैवास्त��� कदाचि तेषाम् / षडभिज्ञ त्रैविद्य महर्द्धिकाश्च अष्टाविमोक्षेषु प्रतिष्ठिताश्च // सद्ध्प्_६.२२ // अचिन्तियं ऋद्धिबलं च भेष्यति प्रकाशयन्तस्यिममग्रबोधिम् / देवा मनुष्या यथ गङ्गवालिका भेष्यन्ति तस्यो सततं कृताञ्जली // सद्ध्प्_६.२३ // सो द्वादशो अन्तरकल्प स्थास्यपि सद्धर्मु विंशान्तरकल्प स्थास्यति / प्रतिरूपको विंशतिमेव स्थास्यति कल्पान्तराणि द्विपदोत्तमस्य // सद्ध्प्_६.२४ // अथ खलु भगवान् पुनरेव सर्वावन्तं भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - आरोचयामि वो भिक्षयः, प्रतिवेदयामि अयं मम श्रावकः स्थविरो महाकात्यायनो ऽष्टानां बुद्धकोटीशतसहस्राणामन्तिके सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति परिनिर्वृतानां च तेषां तथागतानां स्तूपान् करिष्यति योजनसहस्रं समुच्छ्रयेण पञ्चाशद् योजनानि परिणाहेन सप्तानां रत्नानाम् तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य स्फटिकस्य लोहितमुक्तेरश्मर्गभस्य मुसारगल्वस्य सप्तमस्य रत्नस्य तेषां च स्तूपानां पूजां करिष्यति पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीभिश्च ततश्च भूयः परेण परतरेण पुनर्विशतीनां बुद्धकोटीनामन्तिके एवरूपमेव सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति स पश्चिमे समुच्छ्रये पश्चिमे आत्मभावप्रतिलम्भे जाम्बूनदप्रभासो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवन् परिशुद्धं चास्य बुद्धक्षेत्रं भविष्यति समं रमणीयं प्रासादिकं दर्शनीयं स्फटिकमयं रत्नवृक्षाभिविचित्रितं सुवर्णसूत्राच्छोडितं पुष्पसंस्तरसंस्तृतमपगतनिरयतिर्यग्योनियमलोकासुरकायं बहुनरदेवप्रतिपूर्णं बहुश्रावकःअतसहस्रोपःओभितं बहुबोधिसत्त्वःअतसहस्रालंकृतम् द्वादःअ चास्य अन्तरकल्पानायुष्प्रमाणं भविष्यति विंःअतिं चास्य अन्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति विंःअतिमेवान्तरकल्पान् सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थास्यति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - शृणोथ मे भिक्षव अद्य सर्वे उदाहरन्तस्य गिरामनन्यथाम् / कात्यायनः स्थविरु अयं मि श्रावकः करिष्यते पूज विनायकानाम् // सद्ध्प्_६.२५ // सत्कारु तेषां च बहुप्रकारं बहूव���धं लोकविनायकानाम् / स्तूपांश्च कारापयि निर्वृतानां पुष्पेहि गन्धेहि च पूजयिष्यति // सद्ध्प्_६.२६ // लभित्व सो पश्चिमकं समुच्छ्रयं परिशुद्धक्षेत्रस्मि जिनो भविष्यति / परिपूरयित्वा इममेव ज्ञानं देशेष्यते प्राणिसहस्रकोटिनाम् // सद्ध्प्_६.२७ // स सत्कृतो लोकि सदेवकस्मिन् प्रभाकरो बुद्ध विभुर्भविष्यति / जाम्बूनदाभासु स चापि नाम्ना संतारको देवमनुष्यकोटिनाम् // सद्ध्प्_६.२८ // बहुबोधिसत्त्वास्तथ श्रावकाश्च अमिता असंख्या पि च तत्र क्षेत्रे / उपशोभयिष्यन्ति ति बुद्धशासनं भवप्रहीणा विभवाश्च सर्वे // सद्ध्प्_६.२९ // अथ खलु भगवान् पुनरेव सर्वावन्तं भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - आरोचयामि वो भिक्षवः, प्रतिवेदयामि अयं मम श्रावकः स्थविरो महामौद्गल्यायनो ऽष्टाविंशतिबुद्धसहस्राण्यारागयिष्यति, तेषां च बुद्धानां भगवतां विविधं सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति परिनिर्वृतानां च तेषां बुद्धानां भगवतां स्तूपान् कारयिष्यति सप्तरत्नमयान् तद्यथा सुवर्णस्य रूप्यस्य वैदूर्यस्य स्फटिकस्य लोहितमुक्तेरश्मगर्भस्य मुसारगल्वस्य योजनसहस्रं समुच्छ्रयेण पञ्चयोजनशतानि परिणाहेन तेषां च स्तूपानां विविधां पूजां करिष्यति पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीभिः ततश्च भूयः परेण परतरेण विंशतेर्बुद्धकोटीशतसहस्राणामेवंरूपमेव सत्कारं करिष्यति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यति पश्चिमे च आत्मभावप्रतिलम्भे तमालपत्रचन्दनगन्धो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् मनोभिरामं च नामास्य तद्बुद्धक्षेत्रं भविष्यति रतिप्रपूर्णश्च नाम स कल्पो भविष्यति परिशुद्धं चास्य तद्बुद्धक्षेत्रं भविष्यति, समं रमणीयं प्रासादिकं सुदर्शनीयं स्फटिकमयं रत्नवृक्षाभिविचित्रितं मुक्तकुसुमाभिकीर्णं बहुनरदेवप्रतिपूर्णमृषिशतसहस्रनिषेवितं यदुत श्रावकैश्च बोधिसत्त्वैश्च चतुर्विशतिं चास्य अन्तरकल्पानायुष्प्रमाणं भविष्यति चत्वारिंशच्च अन्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति चत्वारिंशदेव अन्तरकल्पान् सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थास्यति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा ��ाथा अभाषत - मौद्गल्यगोत्रो मम श्रावको ऽयं जहित्व मानुष्यकमात्मभावम् / विंशत्सहस्राणि जिनान तायिनामन्यांश्च अष्टौ विरजान द्रक्ष्यति // सद्ध्प्_६.३० // चरिष्यते तत्र च ब्रह्मचर्यं बौद्धं इमं ज्ञान गवेषमाणः / सत्कारु तेषां द्विपदोत्तमानां विविधं तदा काहि विनायकानाम् // सद्ध्प्_६.३१ // सद्धर्मु तेषां विपुलं प्रणीतं धारेत्व कल्पान सहस्रकोट्यः / पूजां च स्तूपेषु करिष्यते तदा परिनिर्वृतानां सुगतान तेषाम् // सद्ध्प्_६.३२ // रत्नामयान् स्तूप सवैजयन्तान् करिष्यते तेष जिनोत्तमानाम् / पुष्पेहि गन्धेहि च पूजयन्तो वाद्येहि वा लोकहितानुकम्पिनाम् // सद्ध्प्_६.३३ // तत्पश्चिमे चैव समुच्छ्रयस्मिन् प्रियदर्शने तत्र मनोज्ञक्षेत्रे / भविष्यते लोकहितानुकम्पी तमालपत्रचन्दनगन्ध नाम्ना // सद्ध्प्_६.३४ // चतुर्विशपूर्णान्तरकल्प तस्य आयुष्प्रमाणं सुगतस्य भेष्यति / प्रकाशयन्तस्यिम बुद्धनेत्रीं मनुजेषु देवेषु च नित्यकालम् // सद्ध्प्_६.३५ // बहुश्रावकातस्य जिनस्य तत्र कोटी सहस्रा यथ गङ्गवालिकाः / षडभिज्ञ त्रैविद्य महर्द्धिकाश्च अभिज्ञप्राप्ताः सुगतस्य शासने // सद्ध्प्_६.३६ // अवैवर्तिकाश्चो बहुबोधिसत्त्वा आरब्धवीर्याः सद संप्रजानाः / अभियुक्तरूपाः सुगतस्य शासने तेषां सहस्राणि बहूनि तत्र // सद्ध्प्_६.३७ // परिनिर्वृतस्यापि जिनस्य तस्य सद्धर्मु संस्थास्यति तस्मि काले / विंशच्च विंशान्तरकल्प पूर्णा एतत्प्रमाणं प्रतिरूपकस्य // सद्ध्प्_६.३८ // महर्द्धिकाः पञ्च मि श्रावका ये निर्दिष्ट ये ते मय अग्रबोधये / अनागते ऽध्वानि जिनाः स्वयंभुवस्तेषां च चर्यां शृणुथा ममान्तिकात् // सद्ध्प्_६.३९ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये व्याकरणपरिवर्तो नाम षष्ठः"
+saddhp_7,"pūrvayogaparivartaḥ bhūtapūrva bhikṣavo 'tīte 'dhvani asaṃkhyeyaiḥ kalpairasaṃkhyeyatarairvipulairaprameyairacintyairaparimitairapramāṇaistataḥ pareṇa paratareṇa yadāsīt - tena kālena tena samayena mahābhijñājñānābhibhūrnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstāḥ devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān saṃbhavāyāṃ lokadhātau mahārūpe kalpe kiyaccirotpannaḥ sa bhikṣavastathāgato 'bhūt tadyathāpi nāma bhikṣavo yāvāniha trisāhasramahāsāhasre lokadhātau pṛthivīdhātuḥ, taṃ kaścideva puruṣaḥ sarvaṃ cūrṇīkuryāt, maṣiṃ kuryāt atha khalu sa puruṣastasmāllokadhātorekaṃ paramāṇurajo gṛhītvā pūrvasyāṃ diśi lokadhātusahasramatikramya tadekaṃ paramāṇuraja upanikṣipet atha sa puruṣo dvitīyaṃ ca paramāṇurajo gṛhītvā tataḥ pareṇa parataraṃ lokadhātusahasramatikramya dvitīyaṃ paramāṇuraja upanikṣipet anena paryāyeṇa sa puruṣaḥ sarvāvantaṃ pṛthivīdhātumupanikṣipet pūrvasyāṃ diśi tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ śakyaṃ teṣāṃ lokadhātūnāmanto vā paryanto vā gaṇanayādhigantum? ta āhuḥ - no hīdaṃ bhagavan, no hīdaṃ sugata bhagavānāha - śakyaṃ punarbhikṣavasteṣāṃ lokadhātūnāṃ kenacid gaṇakena vā gaṇakamahāmātreṇa vā gaṇanayā paryanto 'dhigantum, yeṣu vopanikṣiptāni tāni paramāṇurajāṃsi, yeṣu vā nopanikṣiptāni na tveva teṣāṃ kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ śakyaṃ gaṇanāyogena paryanto 'dhigantum yāvantaḥ kalpāstasya bhagavato mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasya parinirvṛtasya, etāvān sa kālo 'bhūdevamacintyaḥ, evamapramāṇaḥ taṃ cāhaṃ bhikṣavastathāgataṃ tāvacciraṃ parinirvṛtamanena tathāgatajñānadarśanabalādhānena yathādya śvo vā parinirvṛtamanusmarāmi atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - abhū atītā bahu kalpakoṭyo anusmarāmi dvipadānamuttamam / abhijñajñānābhibhūvaṃ mahāmunimabhūṣi tatkālamanuttamo jinaḥ // saddhp_7.1 // yathā trisāhasrima lokadhātuṃ kaścid rajaṃ kurya aṇupramāṇam / paramāṇumekaṃ ca tato gṛhītvā kṣetraṃ sahasraṃ gamiyāna nikṣipet // saddhp_7.2 // dvitīyaṃ tṛtīyaṃ pi ca eva nikṣipet sarvaṃ pi so nikṣipi taṃ rajogatam / riktā bhavetā iya lokadhātuḥ sarvaśca so pāṃsu bhaveta kṣīṇaḥ // saddhp_7.3 // yo lokadhātūṣu bhaveta tāsu pāṃsu rajo yasya pramāṇu nāsti / rajaṃ karitvāna aśeṣatastaṃ lakṣyaṃ dade kalpaśate gate ca // saddhp_7.4 // evāprameyā bahu kalpakoṭyaḥ parinirvṛtasya sugatasya tasya / paramāṇu sarve na bhavanti lakṣyāstāvadbahu kṣīṇa bhavanti kalpāḥ // saddhp_7.5 // tāvacciraṃ nirvṛtu taṃ vināyakaṃ tān śrāvakāṃstāṃśca pi bodhisattvān / etādṛśaṃ jñānu tathāgatānāṃ smarāmi vṛttaṃ yatha adya śvo vā // saddhp_7.6 // etādṛśaṃ bhikṣava jñānametadanantajñānaśca tathāgatasya / buddhaṃ mayā kalpaśatairanekaiḥ smṛtīya sūkṣmāya anāsravāya // saddhp_7.7 // tasya khalu punarbhikṣavo mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya catuṣpañcāśatkalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt pūrve ca sa bhagavān mahābhijñānābhibhūstathāgato 'nabhisaṃbuddho 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ bodhimaṇḍavarāgragrata eva sarvāṃ mārasenāṃ prābhañjīt parājaiṣīt prabhañjayitvā parājayitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyāmiti na ca tāvattasya te dharmā āmukhībhavanti sma sa bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe ekamantarakalpamasthāt dvitīyamapyantarakalpasthāt na ca tāvadanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyate tṛtīyamapi caturthamapi pañcamamapi ṣaṣṭhamapi saptamamapi aṣṭamamapi navamamapi daśamamapyantarakalpaṃ bodhivṛkṣamūle bodhimaṇḍe 'sthāt sakṛdvartanena paryaṅkena antarādavyutthitaḥ aniñjamānena cittena acalamānena avepamānena kāyenāsthāt na ca tāvadasya te dharmā āmukhībhavanti sma tasya khalu punarbhikṣavo bhagavato bodhimaṇḍavarāgragatasya devaistrāyastriṃśairmahāsiṃhāsanaṃ prajñaptamabhūd yojanaśatasahasraṃ samucchrayeṇa, yatra sa bhagavān niṣadya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ samanantaraniṣaṇṇasya ca khalu punastasya bhagavato bodhimaṇḍe, atha brahmakāyikā devaputrā divyaṃ puṣpavarṣamabhipravarṣayāmāsuḥ bodhimaṇḍasya parisāmantakena yojanaśatamantarikṣe ca vātān pramuñcanti, ye taṃ jīrṇapuṣpamavakarṣayanti yathāpravarṣitaṃ ca tat puṣpavarṣaṃ tasya bhagavato bodhimaṇḍe niṣaṇṇasya avyucchinnaṃ pravarṣayanti paripūrṇān daśāntarakalpān taṃ bhagavantamabhyavakiranti sma tathā pravarṣitaṃ ca tatpuḥpavarḥaṃ pravarḥayanti yāvat parinirvāṇakālasamaye tasya bhagavatastaṃ bhagavantamabhyavakiranti cāturmahārājakāyikāśca devaputrā divyāṃ devadundubhimabhipravādayāmāsuḥ tasya bhagavato bodhimaṇḍavarāgragatasya satkārārthamavyucchinnaṃ pravādayāmāsuḥ paripūrṇān daśāntarakalpān tasya bhagavato niḥaṇṇasya tata uttari tāni divyāṇi tūryāṇi satatasamitaṃ pravādayāmāsuryāvattasya bhagavato mahāparinirvāṇakālasamayāt atha khalu bhikṣavo daśānāmantarakalpānāmatyayena sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ samanantarābhisaṃbuddhaṃ ca taṃ viditvā ye tasya bhagavataḥ kumārabhūtasya ṣoḍaśa putrā abhūvannaurasāḥ, jñānākaro nāma teṣāṃ jyeṣṭho 'bhūt teṣāṃ ca khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśānāṃ rājakumārāṇāmekaikasya ca vividhāni krīḍanakāni rāmaṇīyakānyabhūvan vicitrāṇi darśanīyāni atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa rājakumārāstāni vividhāni krīḍanakāni rāmaṇīyakāni visarjayitvā, taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaṃ viditvā, mātṛbhirdhātrībhiśca rudantībhiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ tena ca mahārājñā cakravartinā āryakeṇa mahākośena rājāmātyaiśca bahubhiśca prāṇikoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtāḥ puraskṛtāḥ yena bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bodhimaṇḍavarāgragataḥ, tenopasaṃkrāmanti sma tasya bhagavataḥ satkārārthāya gurukārārthāya mānanārthāya pūjanārthāya arcanārthāya apacāyanārthāya upasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantaṃ triṣpradakṣiṇīkṛtya añjaliṃ pragṛhya taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti sma - mahābhiṣaṭko 'si anuttaro 'si anantakalpaiḥ samudāgato 'si / uttāraṇārthāyiha sarvadehināṃ paripūrṇa saṃkalpu ayaṃ ti bhadrakaḥ // saddhp_7.8 // suduṣkarā antarakalpimān daśa kṛtāni ekāsani saṃniṣadya / na ca te 'ntarā kāyu kadāci cālito na hastapādaṃ na pi cānyadaṅgam // saddhp_7.9 // cittaṃ pi te śāntagataṃ susaṃsthitamaniñjyabhūtaṃ sada aprakampyam / vikṣepu naivāsti kadāci pi tava atyantaśāntasthitu tvaṃ anāsravaḥ // saddhp_7.10 // diṣṭayāsi kṣemeṇa ca svastinā ca aviheṭhitaḥ prāpta imāgrabodhim / asmākamṛddhī iyamevarūpā diṣṭayā ca vardhāma narendrasiṃha // saddhp_7.11 // anāyikeyaṃ praja sarva duḥkhitā utpāṭitākṣī va nihīnasaukhyā / mārgaṃ na jānanti dukhāntagāminaṃ na mokṣahetorjanayanti vīryam // saddhp_7.12 // apāya vardhanti ca dīrgharātraṃ divyāśca kāyāḥ parihāṇadharmāḥ / na śrūyate jātu jināna śabdastamondhakāro ayu sarvalokaḥ // saddhp_7.13 // prāptaṃ ca te lokavidū ihādya śivaṃ padaṃ uttama nāsravaṃ ca / vayaṃ ca lokaśca anugṛhītaḥ śaraṇaṃ ca tvā eti vrajāma nātha // saddhp_7.14 // atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva bālakāḥ, taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhimukhaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamābhiḥ sārūpyabhīrgāthābhiḥ saṃmukhamabhiṣṭutya taṃ bhagavantamadhyeṣante sma dharmacakrapravartanatāyai - deśayatu bhagavān dharmam, deśayatu sugato dharmaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣanta - deśehi dharmaṃ śatapuṇyalakṣaṇā vināyakā apratimā maharṣe / labdhaṃ ti jñānaṃ pravaraṃ viśiṣṭaṃ prakāśayā loki sadevakasmin // saddhp_7.15 // asmāṃśca tārehi imāṃśca sattvān nidarśaya jñānu tathāgatānām / yathā vayaṃ pi imamagrabodhiṃ anuprāpnuyāmo 'tha ime ca sattvāḥ // saddhp_7.16 // caryāṃ ca jñānaṃ pi ca sarva jānasi adhyāśayaṃ pūrvakṛtaṃ ca puṇyam / adhimukti jānāsi ca sarvaprāṇināṃ pravartayā cakravaraṃ anuttaram // saddhp_7.17 // iti tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyamānena daśasu dikṣvaikaikasyāṃ diśi pañcāśallokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇi ṣaḍvikāraṃ prakampitānyabhūīvan, mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yā lokāntarikāstāsu ye akṣaṇāḥ saṃvṛtā andhakāratamisrāḥ yatra imāvapi candrasūryau evaṃmaharddhikau evaṃmahānubhāvau evaṃmahaujaskau ābhayāpyābhāṃ nānubhavataḥ, varṇenāpi varṇaṃ tejasāpi tejo nānubhavataḥ, tāsvapi tasmin samaye mahato 'vabhāsasya prādurbhāvo 'bhūt ye 'pi tāsu lokāntarikāsu sattvā upapannāḥ, te 'pyanyonyamevaṃ paśyanti anyonyamevaṃ saṃjānanti - anye 'pi bata bhoḥ sattvāḥ santīhopapannāḥ anye 'pi bata bhoḥ sattvāḥ santīhopapannāḥ iti sarveṣu ca teṣu lokadhātuṣu yāni devabhavanāni devavimānāni ca, yāvad brahmalokād ṣaḍvikāraṃ prakampitānyabhūvan, mahatā cāvabhāsena sphuṭānyabhūvan atikramya devānāṃ devānubhāvam iti hi bhikṣavastasmin samaye teṣu lokadhātuṣu mahataḥ pṛthivīcālasya mahataśca audārikasyāvabhāsasya loke prādurbhāvo 'bhūt atha pūrvasyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti, śrīmanti aujasvīni ca atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti aujasvīni ca kasya khalvidaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ atha khalu bhikṣavaḥ sarvasattvatrātā nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata - atīva no harṣita adya sarve vimānaśreṣṭhā imi prajvalanti / śriyā dyutīyā ca manoramā ye kiṃ kāraṇaṃ īdṛśu bheṣyate 'dya // saddhp_7.18 // sādhu gaveṣāmatha etamarthaṃ ko devaputro upapannu adya / yasyānubhāvo ayamevarūpo abhūtapūrvo ayamadya d���śyate // saddhp_7.19 // yadi vā bhaved buddha narendrarājā utpannu lokasmi kahiṃcidadya / yasyo nimittaṃ imamevarūpaṃ śriyā daśo dikṣu jvalanti adya // saddhp_7.20 // atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicarantaḥ paścimaṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ adrākṣuḥ khalu punasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu bhikṣavaste mahābrahmāṇaḥ paścime digbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiśca sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma, taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam abhyavakīrya tāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhirgāthābhiḥ sārūpyābhirabhiṣṭuvanti sma - āścaryabhūto jina aprameyo utpanna lokasmi hitānukampī / nātho 'si śāstāsi gurūsi jāto anugṛhītā daśimā diśo 'dya // saddhp_7.21 // pañcāśatī koṭisahasra pūrṇā yā lokadhātūna ito bhavanti / yato vayaṃ vandana āgatā jinaṃ vimānaśreṣṭhān prajahitva sarvaśaḥ // saddhp_7.22 // pūrveṇa karmeṇa kṛtena asmin vicitracitrā hi ime vimānāḥ / pratigṛhya asmākamanugrahārthaṃ paribhuñjatāṃ lokavidū yatheṣṭam // saddhp_7.23 // atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānabhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram, pravartayatu sugato dharmacakraṃ loke deśayatu bhagavān nirvṛtim tārayatu bhagavān sattvān anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam deśayatu bhagavān dharmasvāmī dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ tad bhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhiradhyabhāṣanta - deśehi bhagavan dharmaṃ deśehi dvipadottama / maitrībalaṃ ca deśehi sattvāṃstārehi duḥkhitān // saddhp_7.24 // durlabho lokapradyotaḥ puṣpamaudumbaraṃ yathā / utpanno 'si mahāvīra adhyeṣāmastathāgatam // saddhp_7.25 // atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāṃ mahābrahmaṇāṃ tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayati sma tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena pūrvadakṣiṇe digbhāge teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca atha khalu bhikṣavasteṣāṃ brahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca kasya khalvidaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te 'pi sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ atha khalu bhikṣavo 'dhimātrakāruṇiko nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata - kasya pūrvanimittena māriṣā atha dṛśyate / vimānāḥ sarvi bhrājanti adhimātraṃ yaśasvinaḥ // saddhp_7.26 // yadi vā devaputro 'dya puṇyavanta ihāgataḥ / yasyeme anubhāvena vimānāḥ sarvi śobhitāḥ // saddhp_7.27 // atha vā buddha loke 'sminnutpanno dvipadottamaḥ / anubhāvena yasyādya vimānā imi īdṛśāḥ // saddhp_7.28 // sahitāḥ sarvi mārgāmo naitat kāraṇamalpakam / na khalvetādṛśaṃ pūrvaṃ nimittaṃ jātu dṛśyate // saddhp_7.29 // caturdiśaṃ prapadyāmo añcāmaḥ kṣetrakoṭiyo / vyaktaṃ loke 'dya buddhasya prādurbhāvo bhaviṣyati // saddhp_7.30 // atha khalu bhikṣavastānyapi pañcāśad brahmakoṭīnayutaḥatasahasrāṇi tāni svāni svāni divyāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃḥca sumerumātrān puṣpapuṭ��n gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranta uttarapaḥcimaṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttarapaḥcime digbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭa parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiḥca putraiḥ ṣoḍaḥabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastenopasaṃkrantāḥ upasaṃkramya ca tasya bhagavataḥ pādau ḥirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaḥatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daḥayojanapramāṇam abhyavakīrya tāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma - namo 'stu te apratimā maharṣe devātidevā kalaviṅkasusvarā / vināyakā loki sadevakasmin vandāmi te lokahitānukampī // saddhp_7.31 // āścaryabhūto 'si kathaṃciloke utpannu adyo sucireṇa nātha / kalpāna pūrṇā śata śūnya āsīdaśīti buddhairayu jīvalokaḥ // saddhp_7.32 // śūnyaśca āsīddvipadottamehi apāyabhūmī tada utsadāsi / divyāśca kāyāḥ parihāyiṣū tadā aśīti kalpāna śatā supūrṇā // saddhp_7.33 // so dāni cakṣuśca gatiśca leṇaṃ trāṇaṃ pitā co tatha bandhubhūtaḥ / utpannu lokasmi hitānukampī asmāka puṇyairiha dharmarājā // saddhp_7.34 // atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram pravartayatu sugato dharmacakraṃ loke deśayatu bhagavān nirvṛtim tārayatu bhagavān sattvān anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurayāḥ tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta - pravartayā cakravaraṃ mahāmune prakāśayā dharmu daśādiśāsu / tārehi sattvān dukhadharmapīḍitān prāmodya harṣaṃ janayasva dehinām // saddhp_7.35 // yaṃ śrutva bodhīya bhaveyu lābhino divyāni sthānāni vrajeyu cāpi / hāyeyu co āsurakāya sarve śāntāśca dāntāśca sukhī bhaveyuḥ // saddhp_7.36 // atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāmapi mahābrahmaṇāṃ tūṣṇībhāvenādhivāsayati sma tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena dakṣiṇasyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti, śrīmanti ojasvīni ca atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca kasya khalvidamevaṃrūpaṃ pūrvanimittaṃ bhaviṣyati? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ atha khalu bhikṣavaḥ sudharmo nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhyāmadhyabhāṣata - nāhetu nākāraṇamadya mārṣāḥ sarve vimānā iha jājvalanti / nimitta darśenti ha kiṃ pi loke sādhu gaveṣāma tametamartham // saddhp_7.37 // anūna kalpāna śatā hyatītā naitādṛśaṃ jātu nimittamāsīt / yadi vopapanno iha devaputro utpannu loke yadi veha buddhaḥ // saddhp_7.38 // atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranta uttaraṃ digbhāgaṃ prakrāntāḥ adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇa uttaraṃ digbhāgaṃ taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaṣabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam abhyavakīrya tāni brāhmāṇi divyāni vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - parigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānāni asmākamanukampāmupādāya atha khalu bhikṣavaste 'pi mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma - sudurlabhaṃ darśana nāyakānāṃ svabhyāgataṃ te bhavarāgamardana / sucirasya te darśanamadya loke paripūrṇa kalpāna śatebhi dṛśyase // saddhp_7.39 // tṛṣitāṃ prajāṃ tarpaya lokanātha adṛṣṭapūrvo 'si kathaṃci dṛśyase / audumbaraṃ puṣpa yathaiva durlabhaṃ tathaiva dṛṣṭo 'si kathaṃci nāyaka // saddhp_7.40 // vimāna asmākamimā vināyaka tavānubhāvena viśobhitādya / parigṛhya etāni samantacakṣuḥ paribhuñja cāsmākamanugrahārtham // saddhp_7.41 // atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyabhirgāthābhirabhiṣṭutya te bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakraṃ loke deśayatu bhagavān nirvṛtim tārayatu bhagavān sattvān anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta - deśehi dharmaṃ bhagavan vināyaka pravartayā dharmamayaṃ ca cakram / nirnādayā dharmamayaṃ ca dundubhiṃ taṃ dharmaśaṅkhaṃ ca prapūrayasva // saddhp_7.42 // saddharmavarṣaṃ varṣayasva loke valgusvaraṃ bhāṣa subhāṣitaṃ ca / adhyeṣito dharmamudīrayasva mocehi sattvā nayutāna koṭyaḥ // saddhp_7.43 // atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavāṃsteṣāṃ mahābrahmaṇāṃ tūṣṇīṃbhāvenādhivāsayati sma peyālam evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi, evaṃ paścimāyāṃ diśi, evaṃ paścimottarasyāṃ diśi, evamuttarasyāṃ diśi, evamuttarapūrvasyāṃ diśi, evamadhodiśi atha khalu bhikṣava ūrdhvāyāṃ diśi teṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni brāhmāṇi vimānāni, tānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca atha khalu bhikṣavasteṣāṃ mahābrahmaṇāmetadabhavat - imāni khalu punarbrāhmāṇi vimānānyatīva bhrājanti tapanti virājanti śrīmanti ojasvīni ca kasya khalvidamevaṃrūpaṃ pūrvaṃnimittaṃ bhaviṣyatīti? atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve 'nyonyabhavanāni gatvā ārocayāmāsuḥ atha khalu bhikṣavaḥ śikhī nāma mahābrahmā taṃ mahāntaṃ brahmagaṇaṃ gāthābhiradhyabhāṣata - kiṃ kāraṇaṃ mārṣa idaṃ bhaviṣyati yenā vimānāni parisphuṭāni / ojena varṇena dyutīya cāpi adhimātra vṛddhāni kimatra kāraṇam // saddhp_7.44 // na īdṛśaṃ no abhidṛṣṭapūrvaṃ śrutaṃ ca keno tatha pūrva āsīt / oja 'sphuṭāni yatha adya etā adhimātra bhrājanti kimatra kāraṇam // saddhp_7.45 // yadi vā nu kaścidbhavi devaputraḥ śubhena karmeṇa samanvito iha / upapannu tasyo ayamānubhāvo yadi vā bhaved buddha kadāci loke // saddhp_7.46 // atha khalu bhikṣavasteṣu pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye mahābrahmāṇaḥ, te sarve sahitāḥ samagrāstāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānānyabhiruhya divyāṃśca sumerumātrān puṣpapuṭān gṛhītvā catasṛṣu dikṣvanucaṃkramanto 'nuvicaranto yena adhodigbhāgastenopasaṃkrāntāḥ adrākṣuḥ khalu punarbhikṣavaste mahābrahmāṇo 'dhodigbhāge taṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bodhimaṇḍavarāgragataṃ bodhivṛkṣamūle siṃhāsanopaviṣṭaṃ parivṛtaṃ puraskṛtaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ, taiśca putraiḥ ṣoḍaśabhī rājakumārairadhyeṣyamāṇaṃ dharmacakrapravartanatāyai dṛṣṭvā ca punaryena sa bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirobhirvanditvā taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taiḥ sumerumātraiḥ puṣpapuṭaistaṃ bhagavantamabhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca bodhivṛkṣaṃ daśayojanapramāṇam abhyavakīrya tāni divyāni svāni svāni brāhmāṇi vimānāni tasya bhagavato niryātayāmāsuḥ - pratigṛhṇātu bhagavānimāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāya paribhuñjatu sugata imāni brāhmāṇi vimānānyasmākamanukampāmupādāyeti atha khalu bhikṣavaste 'pi mahābrahmāṇastāni svāni svāni vimānāni tasya bhagavato niryātya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭuvanti sma - sādhu darśana buddhāna lokanāthāna tāyinām / tradhātukasmi buddhā vai sattvānāṃ ye pramocakāḥ // saddhp_7.47 // samantacakṣu lokendrā vyavalokenti diśo daśa / vivaritvāmṛtadvāramotārenti bahūn janān // saddhp_7.48 // śūnyā acintiyāḥ kalpā atītāḥ pūrvi ye abhū / adarśanājjinendrāṇāṃ andhā āsīddiśo daśa // saddhp_7.49 // vardhanti narakāstīvrāstiryagyonistathāsurāḥ / preteṣu copapadyante prāṇikoṭyaḥ sahasraśaḥ // saddhp_7.50 // divyāḥ kāyāśca hīyante cyutā gacchanti durgatim / aśrutvā dharma buddhānāṃ gatyeṣāṃ bhoti pāpikā // saddhp_7.51 // caryāśuddhigatiprajñā hīyante sarvaprāṇinām / sukhaṃ vinaśyatī teṣāṃ sukhasaṃjñā ca naśyati // saddhp_7.52 // anācārāśca te bhonti asaddharme pratiṣṭhitāḥ / adāntā lokanāthena durgatiṃ prapatanti te // saddhp_7.53 // dṛṣṭo 'si lokapradyota sucireṇāsi āgataḥ / utpannu sarvasattvānāṃ kṛtena anukampakaḥ // saddhp_7.54 // diṣṭayā kṣemeṇa prāpto 'si buddhajñānamanuttaram / vayaṃ te anumodāmo lokaścaiva sadevakaḥ // saddhp_7.55 // vimānāni sucitrāṇi anubhāvena te vibho / dadāma te mahāvīra pratigṛhṇa mahāmune // saddhp_7.56 // asmākamanukampārthaṃ paribhuñja vināyaka / vayaṃ ca sarvasattvāśca agrāṃ bodhiṃ spṛśemahi // saddhp_7.57 // atha khalu bhikṣavaste mahābrahmāṇastaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ saṃmukhamābhiḥ sārūpyābhirgāthābhirabhiṣṭutya taṃ bhagavantametadūcuḥ - pravartayatu bhagavān dharmacakram pravartayatu sugato dharmacakram deśayatu bhagavān nirvṛtim tārayatu bhagavān sarvasattvān anugṛhṇātu bhagavānimaṃ lokam deśayatu bhagavān dharmamasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ tadbhaviṣyati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokanukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca atha khalu bhikṣavastāni pañcāśad brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇyekasvareṇa samasaṃgītyā taṃ bhagavantamābhyāṃ sārūpyābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta - pravartayā cakravaramanuttaraṃ parāhanasvā amṛtasya dundubhim / pramocayā duḥkhaśataiśca sattvān nirvāṇamārgaṃ ca pradarśayasva // saddhp_7.58 // asmābhiradhyeṣitu bhāṣa dharmamasmānanugṛhṇa imaṃ ca lokam / valgusvaraṃ co madhuraṃ pramuñca samudānitaṃ kalpasahasrakoṭibhiḥ // saddhp_7.59 // atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ brahmakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmadhyeṣaṇāṃ viditvā teṣāṃ ca ṣoḍaśānāṃ putrāṇāṃ rājakumārāṇām, tasyāṃ velāyāṃ dharmacakraṃ pravartayāmāsa triparivartaṃ dvādaśākāramapravartitaṃ śramaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā anyena vā kenacit punarloke saha dharmeṇa yadidaṃ duḥkham, ayaṃ duḥkhasamudayaḥ, ayaṃ duḥkhanirodhaḥ, iyaṃ duḥkhanirodhagāminī pratipadāryasatyamiti pratītyasamutpādapravṛttiṃ ca vistareṇa saṃprakāśayāmāsa - iti hi bhikṣavo 'vidyāpratyayāḥ saṃskārāḥ, saṃskārapratyayaṃ vijñānam, vijñānapratyayaṃ nāmarūpam, nāmarūpapratyayaṃ ṣaḍāyatanam, ṣaḍāyatanapratyayaḥ sparśaḥ, sparśapratyayā vedanā vedanāpratyayā tṛṣṇā, tṛṣṇāpratyayamupādānam, upādānapratyayo bhavaḥ, bhavapratyayā jātiḥ, jātipratyayā jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsāḥ saṃbhavanti evamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati avidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ, saṃskāranirodhād vijñānanirodhaḥ, vijñānanirodhānnāmarūpanirodhaḥ, nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ, ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ, sparśanirodhād vedanānirodhaḥ, vedanānirodhāttṛṣṇānirodhaḥ, tṛṣṇānirodhādupādānanirodhaḥ, upādānanirodhād bhavanirodhaḥ, bhavanirodhājjātinirodhaḥ, jātinirodhājjarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante evamasya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati sahapravartitaṃ cedaṃ bhikṣavastena bhagavatā mahābhijñājñānābhibhuvā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena dharmacakraṃ sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇik��yāḥ prajāyāḥ sadevamānuṣāsurāyāḥ parṣadaḥ purastāt, atha tasminneva kṣaṇalavamuhūrte ṣaṣṭeḥ prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni sarve ca te traividyāḥ ṣaḍabhijñā aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ saṃvṛttāḥ punaranupūrveṇa bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho dvitīyāṃ dharmadeśanāmakārṣīt, tṛtīyāmapi dharmadeśanāmakārṣīt, caturthīmapi dharmadeśanāmakārṣīt atha khalu bhikṣavastasya bhagavato mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaikaikasyāṃ dharmadeśanāyāṃ gaṅgānadīvālukāsamānāṃ prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni tataḥ paścād bhikṣavastasya bhagavato gaṇanāsamatikrāntaḥ śrāvakasaṃgho 'bhūt tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā eva samānāḥ śraddhayā agārādanāgārikāṃ pravrajitāḥ sarve ca te śrāmaṇerā abhūvan paṇḍitā vyaktā medhāvinaḥ kuśalā bahubuddhaśatasahasracaritāvino 'rthinaścānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadūcuḥ - imāni khalu punarbhagavaṃstathāgatasya bahūni śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi maharddhikāni mahānubhāvāni maheśākhyāni bhagavato dharmadeśanayā pariniṣpannāni tat sādhu bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'smākamanukampāmupādāya anuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya dharmaṃ deśayatu, yadvayamapi tathāgatasyānuśikṣemahi arthino vayaṃ bhagavaṃstathāgatajñānadarśanena bhagavānevāsmākamasminnevārthe sākṣī tvaṃ ca bhagavan sarvasattvāśayajño jānīṣe asmākamadhyāśayamiti tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tān bālān dārakān rājakumārān pravrajitān śrāmaṇerān dṛṣṭvā yāvāṃstasya rājñaścakravartinaḥ parivāraḥ, tato 'rdhaḥ pravrajito 'bhūdaśītiprāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ śrāmaṇerāṇāmadhyāśayaṃ viditvā viṃśateḥ kalpasahasrāṇāmatyayena saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ vistareṇa saṃprakāśayāmāsa tāsāṃ sarvāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadām tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tasya bhagavato bhāṣitaṃ te ṣodaśa rājakumārāḥ śrāmaṇerā udgṛhītavanto dhāritavanta ārādhitavantaḥ paryāptavantaḥ atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastān ṣoḍaśa śrāmaṇerān vyākārṣīdanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tasya khalu punarbhikṣavo mahābhijñājñānābhibhuvastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyemaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇasya śrāvakāścādhimuktavantaḥ te ca ṣoḍaśa śrāmaṇerā bahūni ca prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi vicikitsāprāptānyabhūvan atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamaṣṭau kalpasahasrāṇyaviśrānto bhāṣitvā vihāraṃ praviṣṭaḥ pratisaṃlayanāya tathā pratisaṃlīnaśca bhikṣavaḥ sa tathāgataścaturaśītikalpasahasrāṇi vihārasthita evāsīt atha khalu bhikṣavaste ṣoḍaśa śrāmaṇerāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgataṃ pratisaṃlīnaṃ viditvā pṛthak pṛthag dharmāsanāni siṃhāsanāni prajñāpya teṣu niṣaṇṇāstaṃ bhagavantaṃ mahābhijñājñānābhibhuvaṃ tathāgataṃ namaskṛtya taṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ vistareṇa catasṛṇāṃ parṣadāṃ caturaśītikalpasahasrāṇi saṃprakāśitavantaḥ tatra bhikṣava ekaikaḥ śrāmaṇero bodhisattvaḥ ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripācitavān samādāpitavān saṃharṣitavān samuttejitavān saṃpraharṣitavānavatāritavān atha khalu bhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ caturaśīteḥ kalpasahasrāṇāmatyayena smṛtimān saṃprajānastasmāt samādhervyuttiṣṭhat vyutthāya ca sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgato yena taddharmāsanaṃ tenopasaṃkrāmat upasaṃkramya prajñapta evāsane nyaṣīdat samanantaraniṣaṇṇaśca khalu punarbhikṣavaḥ sa bhagavān mahābhijñājñānābhibhūstathāgatastasmin dharmāsane, atha tāvadeva sarvāvantaṃ parṣanmaṇḍalamavalokya bhikṣusaṃghamāmantrayāmāsaāścaryaprāptā bhikṣavo 'dbhutaprāptā ime ṣoḍaśa śrāmaṇerāḥ prajñāvanto bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāścīrṇacaritā buddhajñānaparyupāsakā buddhajñānapratigrāhakā buddhājñānāvatārakā buddhajñānasaṃdarśakāḥ paryupāsadhvaṃ bhikṣava etān ṣoḍaśa śrāmaṇerān punaḥ punaḥ ye kecid bhikṣavaḥ śrāvakayānikā vā pratyekabuddhayānikā vā bodhisattvayānikā vā eṣāṃ kulaputrāṇāṃ dharmadeśanāṃ na pratikṣepsyanti na pratibādhiṣyante, sarve te kṣipramanuttarāyāḥ samyaksaṃbodherlābhino bhaviṣyanti, sarve ca te tathāgatajñānamanuprāpsyanti taiḥ khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśabhiḥ kulaputraistasya bhagavataḥ śāsane 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ punaḥ punaḥ saṃprakāśito 'bhūt taiḥ khalu punarbhikṣavaḥ ṣoḍaśabhiḥ śrāmaṇerairbodhisattvairmahāsattvairyāni tānyekaikena bodhisattvena mahāsattvena ṣaṣṭiṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bodhāya samādāpitānyabhūvan, sarvāṇi ca tāni taireva sārdhaṃ tāsu tāsu jātiṣvanupravrajitāni tānyeva samanupaśyantasteṣāmevāntikāddharmamaśrauṣuḥ taiścatvāriṃśad buddhakoṭīsahasrāṇyārāgitāni kecidadyāpyārāgayanti ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi vaḥ ye te ṣoḍaśa rājakumārāḥ kumārabhūtā ye tasya bhagavataḥ śāsane śrāmaṇerā dharmabhāṇakā abhūvan, sarve te 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhāḥ sarve ca ta etarhi tiṣṭhanti dhriyante yāpayanti daśasu dikṣu nānābuddhakṣetreṣu bahūnāṃ śrāvakabodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ dharmaṃ deśayanti yaduta pūrvasyāṃ diśi bhikṣavo 'bhiratyāṃ lokadhātāvakṣobhyo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho merukūṭaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi bhikṣavaḥ siṃhaghoṣaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhadhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ dakṣiṇasyāṃ diśi bhikṣavaḥ ākāśapratiṣṭhitaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho nityaparinirvṛtaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi bhikṣava indradhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho brahmadhvajaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ paścimāyāṃ diśi bhikṣavo 'mitāyuśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvalokadhātūpadravodvegapratyuttīrṇaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ paścimottarasyāṃ diśi bhikṣavastamālapatracandanagandhābhijñaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho merukalpaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ uttarasyāṃ diśi bhikṣavo meghasvaradīpaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho meghasvararājaśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ uttarapūrvasyāṃ diśi bhikṣavaḥ sarvalokabhayacchambhitatvavidhvaṃsanarakaraśca nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ ahaṃ ca bhikṣavaḥ śākyamunirnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ ṣoḍaśamo madhye khalvasyāṃ sahāyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ ye punaste bhikṣavastadā asmākaṃ śrāmaṇerabhūtānāṃ sattvāṃ dharmaṃ śrutavantaḥ tasya bhagavataḥ śāsana ekaikasya bodhisattvasya mahāsattvasya bahūni gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi yānyasmābhiḥ samādāpitānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, tānyetāni bhikṣavo 'dyāpi śrāvakabhūmāvevāvasthitāni paripācyanta evānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau eṣaivaiṣāmānupūrvī anuttarāyāḥ samyaksaṃbodherabhisaṃbodhanāya tatkasya hetoḥ? evaṃ duradhimocyaṃ hi bhikṣavastathāgatajñānam katame ca te bhikṣavaḥ sattvāḥ, ye mayā bodhisattvena tasya bhagavataḥ śāsane aprameyāṇyasaṃkhyeyāni gaṅgānadīvālukāsamāni sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvajñatādharmamanuśrāvitāni? yūyaṃ te bhikṣavastena kālena tena samayena sattvā abhūvan ye ca mama parinirvṛtasya anāgate 'dhvani śrāvakā bhaviṣyanti, bodhisattvacaryāṃ ca śroṣyanti, na cāvabhotsyante bodhisattvā vayamiti, kiṃcāpi te bhikṣavaḥ sarve parinirvāṇasaṃjñinaḥ parinirvāsyanti, api tu khalu punarbhikṣavo yadahamanyāsu lokadhātuṣvanyonyairnāmadheyairviharāmi, tatra te punarutpatsyante tathāgatajñānaṃ paryeṣamāṇāḥ tatra ca te punarevaitāṃ kriyāṃ śroṣyanti ekameva tathāgatānāṃ parinirvāṇam nāstyanyad dvitīyamito bahirnirvāṇam tathāgatānāmetadbhikṣava upāyakauśalyaṃ veditavyaṃ dharmadeśanābhinirhāraśca yasmin bhikṣavaḥ samaye tathāgataḥ parinirvāṇakālasamayamātmanaḥ samanupaśyati, pariśuddhaṃ ca parṣadaṃ paśyati adhimuktisārāṃ śūnyadharmagatiṃ gatāṃ dhyānavatīṃ mahādhyānavatīm, atha khalu bhikṣavastathāgato 'yaṃ kāla iti viditvā sarvān bodhisattvān sarvaśrāvakāṃśca saṃnipātya paścādetamarthaṃ saṃśrāvayati na bhikṣavaḥ kiṃcidasti loke dvitīyaṃ nāma yānaṃ parinirvāṇaṃ vā, kaḥ punarvādastṛtīyasya? upāyakauśalyaṃ khalvidaṃ bhikṣavastathāgatānāmarhatām - dūrapranaṣṭaṃ sattvadhātuṃ viditvā hīnābhiratān kāmapaṅkamagnān, tata eṣāṃ bhikṣavastathāgatastannirvāṇaṃ bhāṣate yadadhimucyante tadyathāpi nāma bhikṣava iha syāt pañcayojanaśatikamaṭavīkāntāram mahāṃścātra janakāyaḥ pratipanno bhaved ratnadīpaṃ gamanāya deśikaścaiṣāmeko bhaved vyaktaḥ paṇḍito nipuṇo medhāvī kuśalaḥ khalvaṭavīdurgāṇām sa ca taṃ sārthamaṭavīmavakrāmayet atha khalu sa mahājanakāyaḥ śrāntaḥ klānto bhītastrastaḥ evaṃ vadet - yat khalvārya deśika pariṇāyaka jānīyāḥ - vayaṃ hi śrāntāḥ klāntā bhītāstrastā anirvṛtāḥ punareva pratinivartayiṣyāmaḥ atidūramito 'ṭavīkāntāramiti atha khalu bhikṣavaḥ sa deśika upāyakuśalastān puruṣān pratinivartitukāmān viditvā evaṃ cintayet - mā khalvime tapasvinastādṛśaṃ mahāratnadvīpaṃ na gaccheyuriti sa teṣāmanukampārthamupāyakauśalyaṃ prayojayet tasyā aṭavyā madhye yojanaśataṃ vā dviyojanaśataṃ vā triyojanaśataṃ vā atikramya ṛddhimayaṃ nagaramabhinirmimīyāt tatastān puruṣānevaṃ vadet - mā bhavanto bhaiṣṭa, mā nivartadhvam ayamasau mahājanapadaḥ atra viśrāmyata atra vo yāni kānicit karaṇīyāni tāni sarvāṇi kurudhvam atra nirvāṇaprāptā viharadhvamatra viśrāntāḥ yasya punaḥ kāryaṃ bhaviṣyati, sa taṃ mahāratnadvīpaṃ gamiṣyati atha khalu bhikṣavaste kāntāraprāptāḥ sattvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā bhaveyuḥ - muktā vayamaṭavīkāntārāt iha nirvāṇaprāptā vihariṣyāma iti atha khalu bhikṣavaste puruṣāstadṛddhimayaṃ nagaraṃ praviśeyuḥ, āgatasaṃjñinaśca bhaveyuḥ, nistīrṇasaṃjñinaśca bhaveyuḥ nirvṛtāḥ śītībhūtā sma iti manyeran tatastān deśiko viśrāntān viditvā tadṛddhimayaṃ nagaramantardhāpayet antardhāpayitvā ca tān puruṣānevaṃ vadet - āgacchantu bhavantaḥ sattvāḥ abhyāsanna eṣa mahāratnadvīpaḥ idaṃ tu mayā nagaraṃ yuṣmākaṃ viśrāmaṇārthamabhinirmitamiti evameva bhikṣavastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yuṣmākaṃ sarvasattvānāṃ ca deśikaḥ atha khalu bhikṣavastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha evaṃ paśyati - mahadidaṃ kleśakāntāraṃ nirgantavyaṃ niṣkrāntavyaṃ prahātavyam mā khalvime ekameva buddhajñānaṃ śrutvā draveṇaiva pratinivartayeyuḥ, naivopasaṃkrameyuḥ bahuparikleśamidaṃ buddhajñānaṃ samudānayitavyamiti tatra tathāgataḥ sattvān durbalāśayān viditvā yathā sa deśikastadṛddhimayaṃ nagaramabhinirmitīte teṣāṃ sattvānāṃ viśrāmaṇārtham, viśrāntānāṃ caiṣāmevaṃ kathayati - idaṃ khalu ṛddhimayaṃ nagaramiti, evameva bhikṣavastathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho mahopāyakauśalyena antarā dve nirvāṇabhūmī sattvānāṃ viśrāmaṇārthaṃ deśayati saṃprakāśayati yadidaṃ śrāvakabhūmiṃ pratyekabuddhabhūmiṃ ca yasmiṃśca bhikṣavaḥ samaye te sattvāstatra sthitā bhavanti, atha khalu bhikṣavastathāgato 'pyevaṃ saṃśrāvayati - na khalu punarbhikṣavo yūyaṃ kṛtakṛtyāḥ kṛtakaraṇīyāḥ api tu khalu punarbhikṣavo yuṣmākamabhyāsaḥ itastathāgatajñānaṃ vyavalokayadhvaṃ bhikṣavo vyavacārayadhvam yad yuṣmākaṃ nirvāṇaṃ naiva nirvāṇam, api tu khalu punarūpāyakauśalyametad bhikṣavastathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ yat trīṇi yānāni saṃprakāśayantīti atha khalu bhagavānimamevārthaṃ bhūyasyā mātrayopadarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - abhijñajñānābhibhu lokanāyako yadbodhimaṇḍasmi niṣaṇṇa āsīt / daśeha so antarakalpa pūrṇān na lapsi bodhiṃ paramārthadarśī // saddhp_7.60 // devātha nāgā asurātha guhyakā udyukta pūjārtha jinasya tasya / puṣpāṇa varṣaṃ pramumocu tatra buddhe ca bodhiṃ naranāyake 'smin // saddhp_7.61 // upariṃ ca khe dundubhayo vineduḥ satkārapūjārtha jinasya tasya / suduḥkhitā cāpi jinena tatra cirabudhyamānena anuttaraṃ padam // saddhp_7.62 // daśāna co antarakalpa atyayāt spṛśe sa bodhiṃ bhagavānanābhibhūḥ / hṛṣṭā udagrāstada āsu sarve devā manuṣyā bhujagāsurāśca // saddhp_7.63 // vīrāḥ kumārā atha tasya ṣoḍaśa putrā guṇāḍhyā naranāyakasya / upasaṃkramī prāṇīsahasrakoṭibhiḥ puraskṛtāstaṃ dvipadendramagryam // saddhp_7.64 // vanditva pādau ca vināyakasya adhyeṣiṣū dharma prakāśayasva / asmāṃśca tarpehi imaṃ ca lokaṃ subhāṣiteneha narendrasiṃha // saddhp_7.65 // cirasya lokasya daśaddiśe 'smin vidito 'si utpannu mahāvināyaka / nimittasaṃcodanahetu prāṇināṃ brāhmā vimānāni prakampayantaḥ // saddhp_7.66 // diśāya pūrvāya sahasrakoṭyaḥ kṣetrāṇa pañcāśadabhūṣi kampitāḥ / tatrāpi ye brāhma vimāna agrāste tejavanto adhimātramāsi // saddhp_7.67 // viditva te pūrvanimittamīdṛśamupasaṃkramī lokavināyakendram / puṣpairihābhyokiriyāṇa nāyakamarpenti te sarva vimāna tasya // saddhp_7.68 // adhyeṣiṣū cakrapravartanāya gāthābhigītena abhisaṃstaviṃsu / tūṣṇīṃ ca so āsi narendrarājā na tāva kālo mama dharma bhāṣitum // saddhp_7.69 // evaṃ diśi dakṣiṇiyāṃ pi tatra atha paścimā heṣṭima uttarasyām / upariṣṭimāyāṃ vidiśāsu caiva āgatya brahmāṇa sahasrakoṭyaḥ // saddhp_7.70 // puṣpebhi abhyokiriyāṇa nāyakaṃ pādau ca vanditva vināyakasya / niryātayitvā ca vimāna sarvānabhiṣṭavitvā punarabhyayāci // saddhp_7.71 // pravartayā cakramanantacakṣuḥ sudurlabhastvaṃ bahukalpakoṭibhiḥ / darśehi maitrībala pūrvasevitamapāvṛṇohī amṛtasya dvāram // saddhp_7.72 // adhyeṣaṇāṃ jñātva anantacakṣuḥ prakāśate dharma bahuprakāram / catvāri satyāni ca vistareṇa pratītya sarve imi bhāva utthitāḥ // saddhp_7.73 // avidya ādīkariyāṇa cakṣumān prabhāṣate sa maraṇāntaduḥkham / jātiprasūtā imi sarvadoṣā mṛtyuṃ ca mānuṣyamimeva jānatha // saddhp_7.74 // samanantaraṃ bhāṣitu dharma tena bahuprakārā vividhā anantāḥ / śrutvānaśītī nayutāna koṭyaḥ sattvāḥ sthitāḥ śrāvaka bhūtale laghum // saddhp_7.75 // kṣaṇaṃ dvitīyaṃ aparaṃ abhūṣi jinasya tasyo bahu dharma bhāṣataḥ / viśuddhasattvā yatha gaṅgavālukāḥ kṣaṇena te śrāvakabhūta āsīt // saddhp_7.76 // tatottarī agaṇiyu tasya āsīt saṃghastadā lokavināyakasya / kalpāna koṭīnyayutā gaṇenta ekaika no cāntu labheya teṣām // saddhp_7.77 // ye cāpi te ṣoḍaśa rājaputrā ye aurasā cailakabhūta sarve / te śrāmaṇerā avaciṃsu taṃ jinaṃ prakāśayā nāyaka agradharmam // saddhp_7.78 // yathā vayaṃ lokavidū bhavema yathaiva tvaṃ sarvajinānamuttama / ime ca sattvā bhavi sarvi eva yathaiva tvaṃ vīra viśuddhacakṣuḥ // saddhp_7.79 // so cā jino āṃśayu jñātva teṣāṃ kumārabhūtāna tathātmajānām / prakāśayī uttamamagrabodhiṃ dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ // saddhp_7.80 // hetūsahasrairupadarśayanto abhijñajñānaṃ ca pravartayantaḥ / bhūtāṃ cariṃ darśayi lokanātho yathā caranto vidu bodhisattvāḥ // saddhp_7.81 // idameva saddharmapuṇḍarīkaṃ vaipulyasūtraṃ bhagavānuvāca / gāthāsahasrehi analpakehi yeṣāṃ pramāṇaṃ yatha gaṅgavālikāḥ // saddhp_7.82 // so cā jino bhāṣiya sūtrametadvihāru praviśitva vilakṣayīta / pūrṇānaśītiṃ caturaśca kalpān samāhitaikāsani lokanāthaḥ // saddhp_7.83 // te śrāmaṇerāśca viditva nāyakaṃ vihāri āsannamaniṣkramantam / saṃśrāvayiṃsu bahuprāṇikoṭināṃ bauddha imaṃ jñānamanāsravaṃ śivam // saddhp_7.84 // pṛthak pṛthagāsana prajñapitvā abhāṣi teṣāmidameva sūtram / sugatasya tasya tada śāsanasmin adhikāra kurvanti mamevarūpam // saddhp_7.85 // gaṅgā yathā vāluka aprameyā sahasra ṣaṣṭiṃ tada śrāvayiṃsu / ekaiku tasya sugatasya putro vineti sattvāni analpakāni // saddhp_7.86 // tasyo jinasya parinirvṛtasya caritva te paśyisu buddhakoṭyaḥ / tehī tadā śrāvitakehi sārdhaṃ kurvanti pūjāṃ dvipadottamānām // saddhp_7.87 // caritva caryāṃ vipulāṃ viśiṣṭāṃ buddhā ca te bodhi daśaddiśāsu / te ṣoḍaśā tasya jinasya putrā diśāsu sarvāsu dvayo dvayo jināḥ // saddhp_7.88 // ye cāpi saṃśrāvitakā tadāsī te śrāvakā teṣa jināna sarve / imameva bodhiṃ upanāmayanti kramakrameṇa vividhairupāyaiḥ // saddhp_7.89 // ahaṃ pi abhyantari teṣa āsīnmayāpi saṃśrāvita sarvi yūyam / teno mama śrāvaka yūyamadya bodhāvupāyeniha sarvi nemi // saddhp_7.90 // ayaṃ khu hetustada pūrva āsīdayaṃ pratyayo yena hu dharma bhāṣe / nayāmyahaṃ yena mamāgrabodhiṃ mā bhikṣavo utrasatheha sthāne // saddhp_7.91 // yathāṭavī ugra bhaveya dāruṇā śūnyā nirālamba nirāśrayā ca / bahuśvāpadā caiva apāniyā ca bālāna sā bhīṣaṇikā bhaveta // saddhp_7.92 // purūṣāṇa co tatra sahasra nekā ye prasthitāstāmaṭavīṃ bhaveyuḥ / aṭavī ca sā śūnya bhaveta dīrghā pūrṇāni pañcāśata yojanāni // saddhp_7.93 // puruṣaśca āḍhyaḥ smṛtimantu vyakto dhīro vinītaśca viśāradaśca / yo deśikasteṣa bhaveta tatra aṭavīya durgāya subhairavāya // saddhp_7.94 // te cāpi khinnā bahuprāṇikoṭya uvāca taṃ deśika tasmi kāle / khinnā vayaṃ ārya na śaknuyāma nivartanaṃ adyiha rocate naḥ // saddhp_7.95 // kuśalaśca so pi tada paṇḍitaśca praṇāyakopāya tadā vicintayet / dhikkaṣṭa ratnairimi sarvi bālā bhraśyanti ātmāna nivartayantaḥ // saddhp_7.96 // yannūnahaṃ ṛddhibalena vādya nagaraṃ mahantaṃ abhinirmiṇeyam / pratimaṇḍitaṃ veśmasahasrakoṭibhirvihāraudyānupaśobhitaṃ ca // saddhp_7.97 // vāpī nadīyo abhinirmiṇeyam ārāmapuṣpaiḥ pratimaṇḍitaṃ ca / prākāradvārairupaśobhitaṃ ca nārīnaraiścāpratimairupetam // saddhp_7.98 // nirmāṇu kṛtva iti tān vadeya mā bhāyathā harṣa karotha caiva / prāptā bhavanto nagaraṃ variṣṭhaṃ praviśya kāryāṇi kuruṣva kṣipram // saddhp_7.99 // udagracittā bhaṇatheha nirvṛtā nistīrṇa sarvā aṭavī aśeṣataḥ / āśvāsanārthāya vadeti vācaṃ kathaṃ na pratyāgata sarvi asyā // saddhp_7.100 // viśrāntarūpāṃśca viditva sarvān samānayitvā ca punarbravīti / āgacchatha mahya śṛṇotha bhāṣato ṛddhīmayaṃ nagaramidaṃ vinirmitam // saddhp_7.101 // yuṣmāka khedaṃ ca mayā vitdivā nivartanaṃ mā ca bhaviṣyatīti / upāyakauśalyamidaṃ mameti janetha vīryaṃ gamanāya dvīpam // saddhp_7.102 // emeva haṃ bhikṣava deśiko vā praṇāyakaḥ prāṇisahasrakoṭinām / khidyanta paśyāmi tathaiva prāṇinaḥ kleśāṇḍakośaṃ na prabhonti bhettum // saddhp_7.103 // tato mayā cintitu eṣa artho viśrāmabhūtā imi nirvṛtīkṛtāḥ / sarvasya duḥkhasya nirodha eṣa arhantabhūmau kṛtakṛtya yūyam // saddhp_7.104 // samaye yadā tu sthita atra sthāne paśyāmi yūyāmarhanta tatra sarvān / tadā ca sarvāniha saṃnipātya bhūtārthamākhyāmi yathaiṣa dharmaḥ // saddhp_7.105 // upāyakauśalya vināyakānāṃ yad yāna deśenti trayo maharṣī / ekaṃ hi yānaṃ na dvitīyamasti viśrāmaṇārthaṃ tu dviyāna deśitā // saddhp_7.106 // tato vademi ahamadya bhikṣavo janetha vīryaṃ paramaṃ udāram / sarvajñajñānena kṛtena yūyaṃ naitāvatā nirvṛti kāci bhoti // saddhp_7.107 // sarvajñajñānaṃ tu yadā spṛśiṣyatha daśo balā ye ca jināna dharmāḥ / dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhārī buddhā bhavitvāna bhavetha nirvṛtāḥ // saddhp_7.108 // etādṛśī deśana nāyakānāṃ viśrāmahetoḥ pravadanti nirvṛtim / viśrānta jñātvāna ca nirvṛtīye sarvajñajñāne upanenti sarvān // saddhp_7.109 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye pūrvayogaparivarto nāma saptamaḥ","पूर्वयोगपरिवर्तः भूतपूर्व भिक्षवो ऽतीते ऽध्वनि असंख्येयैः कल्पैरसंख्येयतरैर्विपुलैरप्रमेयैरचिन्त्यैरपरिमितैरप्रमाणैस्ततः परेण परतरेण यदासीत् - तेन कालेन तेन समयेन महाभिज्ञाज्ञानाभिभूर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ताः देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् संभवायां लोकधातौ महारूपे कल्पे कियच्चिरोत्पन्नः स भिक्षवस्तथागतो ऽभूत् तद्यथापि नाम भिक्षवो यावानिह त्रिसाहस्रमहासाहस्रे लोकधातौ पृथिवीधातुः, तं कश्चिदेव पुरुषः सर्वं चूर्णीकुर्यात्, मषिं कुर्यात् अथ खलु स पुरुषस्तस्माल्लोकधातोरेकं परमाणुरजो गृहीत्वा पूर्वस्यां दिशि लोकधातुसहस्रमतिक्रम्य तदेकं परमाणुरज उपनिक्षिपेत् अथ स पुरुषो द्वितीयं च परमाणुरजो गृहीत्वा ततः परेण परतरं लोकधातुसहस्रमतिक्रम्य द्वितीयं परमाणुरज उपनिक्षिपेत् अनेन पर्यायेण स पुरुषः सर्वावन्तं पृथिवीधातुमुपनिक्षिपेत् पूर्वस्यां दिशि तत्किं मन्यध्वे भिक्षवः शक्यं तेषां लोकधातूनामन्तो वा पर्यन्तो वा गणनयाधिगन्तुम्? त आहुः - नो हीदं भगवन्, नो हीदं सुगत भगवानाह - शक्यं पुनर्भिक्षवस्तेषां लोकधातूनां केनचिद् गणकेन वा गणकमहामात्रेण वा गणनया पर्यन्तो ऽधिगन्तुम्, येषु वोपनिक्षिप्तानि तानि परमाणुरजांसि, येषु वा नोपनिक्षिप्तानि न त्वेव तेषां कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणां शक्यं गणनायोगेन पर्यन्तो ऽधिगन्तुम् यावन्तः कल्पास्तस्य भगवतो महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य, एतावान् स कालो ऽभूदेवमचिन्त्यः, एवमप्रमाणः तं चाहं भिक्षवस्तथागतं तावच्चिरं परिनिर्वृतमनेन तथागतज्ञानदर्शनबलाधानेन यथाद्य श्वो वा परिनिर्वृतमनुस्मरामि अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अभू अतीता बहु कल्पकोट्यो अनुस्मरामि द्विपदानमुत्तमम् / अभिज्ञज्ञानाभिभूवं महामुनिमभूषि तत्कालमनुत्तमो जिनः // सद्ध्प्_७.१ // यथा त्रिसाहस्रिम लोकधातुं कश्चिद् रजं कुर्य अणुप्रमाणम् / परमाणुमेकं च ततो गृहीत्वा क्षेत्रं सहस्रं गमियान निक्षिपेत् // सद्ध्प्_७.२ // द्वितीयं तृतीयं पि च एव निक्षिपेत् सर्वं पि सो निक्षिपि तं रजोगतम् / रिक्ता भवेता इय लोकधातुः सर्वश्च सो पांसु भवेत क्षीणः // सद्ध्प्_७.३ // यो लोकधातूषु भवेत तासु पांसु रजो यस्य प्रमाणु नास्ति / रजं करित्वान अशेषतस्तं लक्ष्यं ददे कल्पशते गते च // सद्ध्प्_७.४ // एवाप्रमेया बहु कल्पकोट्यः परिनिर्वृतस्य सुगतस्य तस्य / परमाणु सर्वे न भवन्ति लक्ष्यास्तावद्बहु क्षीण भवन्ति कल्पाः // सद्ध्प्_७.५ // तावच्चिरं निर्वृतु तं विनायकं तान् श्रावकांस्तांश्च पि बोधिसत्त्वान् / एतादृशं ज्ञानु तथागतानां स्मरामि वृत्तं यथ अद्य श्वो वा // सद्ध्प्_७.६ // एतादृशं भिक्षव ज्ञानमेतदनन्तज्ञानश्च तथागतस्य / बुद्धं मया कल्पशतैरनेकैः स्मृतीय सूक्ष्माय अनास्रवाय // सद्ध्प्_७.७ // तस्य खलु पुनर्भिक्षवो महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य चतुष्पञ्चाशत्कल्पकोटीनयुतशतसहस्राण्यायुष्प्रमाणमभूत् पूर्वे च स भगवान् महाभिज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽनभिसंबुद्धो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिं बोधिमण्डवराग्रग्रत एव सर्वां मारसेनां प्राभञ्जीत् पराजैषीत् प्रभञ्जयित्वा पराजयित्वा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यामिति न च तावत्तस्य ते धर्मा आमुखीभवन्ति स्म स बोधिवृक्षमूले बोधिमण्डे एकमन्तरकल्पमस्थात् द्वितीयमप्यन्तरकल्पस्थात् न च तावदनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यते तृतीयमपि चतुर्थमपि पञ्चममपि षष्ठमपि सप्तममपि अष्टममपि नवममपि दशममप्यन्तरकल्पं बोधिवृक्षमूले बोधिमण्डे ऽस्थात् सकृद्वर्तनेन पर्यङ्केन अन्तरादव्युत्थितः अनिञ्जमानेन चित्तेन अचलमानेन अवेपमानेन कायेनास्थात् न च ताव��स्य ते धर्मा आमुखीभवन्ति स्म तस्य खलु पुनर्भिक्षवो भगवतो बोधिमण्डवराग्रगतस्य देवैस्त्रायस्त्रिंशैर्महासिंहासनं प्रज्ञप्तमभूद् योजनशतसहस्रं समुच्छ्रयेण, यत्र स भगवान् निषद्य अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धः समनन्तरनिषण्णस्य च खलु पुनस्तस्य भगवतो बोधिमण्डे, अथ ब्रह्मकायिका देवपुत्रा दिव्यं पुष्पवर्षमभिप्रवर्षयामासुः बोधिमण्डस्य परिसामन्तकेन योजनशतमन्तरिक्षे च वातान् प्रमुञ्चन्ति, ये तं जीर्णपुष्पमवकर्षयन्ति यथाप्रवर्षितं च तत् पुष्पवर्षं तस्य भगवतो बोधिमण्डे निषण्णस्य अव्युच्छिन्नं प्रवर्षयन्ति परिपूर्णान् दशान्तरकल्पान् तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति स्म तथा प्रवर्षितं च तत्पुःपवर्ःअं प्रवर्ःअयन्ति यावत् परिनिर्वाणकालसमये तस्य भगवतस्तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति चातुर्महाराजकायिकाश्च देवपुत्रा दिव्यां देवदुन्दुभिमभिप्रवादयामासुः तस्य भगवतो बोधिमण्डवराग्रगतस्य सत्कारार्थमव्युच्छिन्नं प्रवादयामासुः परिपूर्णान् दशान्तरकल्पान् तस्य भगवतो निःअण्णस्य तत उत्तरि तानि दिव्याणि तूर्याणि सततसमितं प्रवादयामासुर्यावत्तस्य भगवतो महापरिनिर्वाणकालसमयात् अथ खलु भिक्षवो दशानामन्तरकल्पानामत्ययेन स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धः समनन्तराभिसंबुद्धं च तं विदित्वा ये तस्य भगवतः कुमारभूतस्य षोडश पुत्रा अभूवन्नौरसाः, ज्ञानाकरो नाम तेषां ज्येष्ठो ऽभूत् तेषां च खलु पुनर्भिक्षवः षोडशानां राजकुमाराणामेकैकस्य च विविधानि क्रीडनकानि रामणीयकान्यभूवन् विचित्राणि दर्शनीयानि अथ खलु भिक्षवस्ते षोडश राजकुमारास्तानि विविधानि क्रीडनकानि रामणीयकानि विसर्जयित्वा, तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धं विदित्वा, मातृभिर्धात्रीभिश्च रुदन्तीभिः परिवृताः पुरस्कृताः तेन च महाराज्ञा चक्रवर्तिना आर्यकेण महाकोशेन राजामात्यैश्च बहुभिश्च प्राणिकोटीनयुतशतसहस्रैः परिवृताः पुरस्कृताः येन भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो बोधिमण्डवराग्रगतः, तेनोपसंक्रामन्ति स्म तस्य भगवतः सत्कारार्थाय गुरुकारार्थाय माननार्थाय पूजनार्थाय अर्चनार्था�� अपचायनार्थाय उपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य तस्य भगवतः पादौ शिरोभिर्वन्दित्वा तं भगवन्तं त्रिष्प्रदक्षिणीकृत्य अञ्जलिं प्रगृह्य तं भगवन्तं संमुखमाभिर्गाथाभिः सारूप्याभिरभिष्टुवन्ति स्म - महाभिषट्को ऽसि अनुत्तरो ऽसि अनन्तकल्पैः समुदागतो ऽसि / उत्तारणार्थायिह सर्वदेहिनां परिपूर्ण संकल्पु अयं ति भद्रकः // सद्ध्प्_७.८ // सुदुष्करा अन्तरकल्पिमान् दश कृतानि एकासनि संनिषद्य / न च ते ऽन्तरा कायु कदाचि चालितो न हस्तपादं न पि चान्यदङ्गम् // सद्ध्प्_७.९ // चित्तं पि ते शान्तगतं सुसंस्थितमनिञ्ज्यभूतं सद अप्रकम्प्यम् / विक्षेपु नैवास्ति कदाचि पि तव अत्यन्तशान्तस्थितु त्वं अनास्रवः // सद्ध्प्_७.१० // दिष्टयासि क्षेमेण च स्वस्तिना च अविहेठितः प्राप्त इमाग्रबोधिम् / अस्माकमृद्धी इयमेवरूपा दिष्टया च वर्धाम नरेन्द्रसिंह // सद्ध्प्_७.११ // अनायिकेयं प्रज सर्व दुःखिता उत्पाटिताक्षी व निहीनसौख्या / मार्गं न जानन्ति दुखान्तगामिनं न मोक्षहेतोर्जनयन्ति वीर्यम् // सद्ध्प्_७.१२ // अपाय वर्धन्ति च दीर्घरात्रं दिव्याश्च कायाः परिहाणधर्माः / न श्रूयते जातु जिनान शब्दस्तमोन्धकारो अयु सर्वलोकः // सद्ध्प्_७.१३ // प्राप्तं च ते लोकविदू इहाद्य शिवं पदं उत्तम नास्रवं च / वयं च लोकश्च अनुगृहीतः शरणं च त्वा एति व्रजाम नाथ // सद्ध्प्_७.१४ // अथ खलु भिक्षवस्ते षोडश राजकुमाराः कुमारभूता एव बालकाः, तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिमुखं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमाभिः सारूप्यभीर्गाथाभिः संमुखमभिष्टुत्य तं भगवन्तमध्येषन्ते स्म धर्मचक्रप्रवर्तनतायै - देशयतु भगवान् धर्मम्, देशयतु सुगतो धर्मं बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च तस्यां च वेलायामिमा गाथा अभाषन्त - देशेहि धर्मं शतपुण्यलक्षणा विनायका अप्रतिमा महर्षे / लब्धं ति ज्ञानं प्रवरं विशिष्टं प्रकाशया लोकि सदेवकस्मिन् // सद्ध्प्_७.१५ // अस्मांश्च तारेहि इमांश्च सत्त्वान् निदर्शय ज्ञानु तथागतानाम् / यथा वयं पि इममग्रबोधिं अनुप्राप्नुयामो ऽथ इमे च सत्त्वाः // सद्ध्प्_७.१६ // चर्यां च ज्ञानं पि च सर्व जानसि अध्याशयं पूर्वकृतं च पुण्यम् / अधिमुक्ति जानासि च सर्वप्राणिनां प्रवर्तया चक्रवरं अनुत्तरम् // सद्ध्प्_७.१७ // इति तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन ते��� भगवता महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवा तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्यमानेन दशसु दिक्ष्वैकैकस्यां दिशि पञ्चाशल्लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्राणि षड्विकारं प्रकम्पितान्यभूईवन्, महता चावभासेन स्फुटान्यभूवन् सर्वेषु च तेषु लोकधातुषु या लोकान्तरिकास्तासु ये अक्षणाः संवृता अन्धकारतमिस्राः यत्र इमावपि चन्द्रसूर्यौ एवंमहर्द्धिकौ एवंमहानुभावौ एवंमहौजस्कौ आभयाप्याभां नानुभवतः, वर्णेनापि वर्णं तेजसापि तेजो नानुभवतः, तास्वपि तस्मिन् समये महतो ऽवभासस्य प्रादुर्भावो ऽभूत् ये ऽपि तासु लोकान्तरिकासु सत्त्वा उपपन्नाः, ते ऽप्यन्योन्यमेवं पश्यन्ति अन्योन्यमेवं संजानन्ति - अन्ये ऽपि बत भोः सत्त्वाः सन्तीहोपपन्नाः अन्ये ऽपि बत भोः सत्त्वाः सन्तीहोपपन्नाः इति सर्वेषु च तेषु लोकधातुषु यानि देवभवनानि देवविमानानि च, यावद् ब्रह्मलोकाद् षड्विकारं प्रकम्पितान्यभूवन्, महता चावभासेन स्फुटान्यभूवन् अतिक्रम्य देवानां देवानुभावम् इति हि भिक्षवस्तस्मिन् समये तेषु लोकधातुषु महतः पृथिवीचालस्य महतश्च औदारिकस्यावभासस्य लोके प्रादुर्भावो ऽभूत् अथ पूर्वस्यां दिशि तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु यानि ब्राह्माणि विमानानि, तान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति, श्रीमन्ति औजस्वीनि च अथ खलु भिक्षवस्तेषां महाब्रह्मणामेतदभवत् - इमानि खलु पुनर्ब्राह्माणि विमानान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति औजस्वीनि च कस्य खल्विदं पूर्वनिमित्तं भविष्यतीति? अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते सर्वे ऽन्योन्यभवनानि गत्वा आरोचयामासुः अथ खलु भिक्षवः सर्वसत्त्वत्राता नाम महाब्रह्मा तं महान्तं ब्रह्मगणं गाथाभिरध्यभाषत - अतीव नो हर्षित अद्य सर्वे विमानश्रेष्ठा इमि प्रज्वलन्ति / श्रिया द्युतीया च मनोरमा ये किं कारणं ईदृशु भेष्यते ऽद्य // सद्ध्प्_७.१८ // साधु गवेषामथ एतमर्थं को देवपुत्रो उपपन्नु अद्य / यस्यानुभावो अयमेवरूपो अभूतपूर्वो अयमद्य दृश्यते // सद्ध्प्_७.१९ // यदि वा भवेद् बुद्ध नरेन्द्रराजा उत्पन्नु लोकस्मि कहिंचिदद्य / यस्यो निमित्तं इममेवरूपं श्रिया दशो दिक्षु ज्वलन्ति अद्य // सद्ध्प्_७.२० // अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुको��ीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते सर्वे सहिताः समग्रास्तानि दिव्यानि स्वानि स्वानि ब्राह्माणि विमानान्यभिरुह्य दिव्यांश्च सुमेरुमात्रान् पुष्पपुटान् गृहीत्वा चतसृषु दिक्ष्वनुचंक्रमन्तो ऽनुविचरन्तः पश्चिमं दिग्भागं प्रक्रान्ताः अद्राक्षुः खलु पुनस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणः पश्चिमे दिग्भागे तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं बोधिमण्डवराग्रगतं बोधिवृक्षमूले सिंहासनोपविष्टं परिवृतं पुरस्कृतं देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरूडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैः, तैश्च पुत्रैः षोडशभी राजकुमारैरध्येष्यमाणं धर्मचक्रप्रवर्तनतायै दृष्ट्वा च पुनर्येन स भगवांस्तेनोपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य तस्य भगवतः पादौ शिरोभिर्वन्दित्वा तं भगवन्तमनेकशतसहस्रकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तैश्च सुमेरुमात्रैः पुष्पपुटैस्तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म, तं च बोधिवृक्षं दशयोजनप्रमाणम् अभ्यवकीर्य तानि ब्राह्माणि विमानानि तस्य भगवतो निर्यातयामासुः - परिगृह्णातु भगवानिमानि ब्राह्माणि विमानानि अस्माकमनुकम्पामुपादाय परिभुञ्जतु सुगत इमानि ब्राह्माणि विमानान्यस्माकमनुकम्पामुपादाय अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तानि स्वानि स्वानि विमानानि तस्य भगवतो निर्यात्य तस्यां वेलायां तं भगवन्तं संमुखमाभिर्गाथाभिः सारूप्याभिरभिष्टुवन्ति स्म - आश्चर्यभूतो जिन अप्रमेयो उत्पन्न लोकस्मि हितानुकम्पी / नाथो ऽसि शास्तासि गुरूसि जातो अनुगृहीता दशिमा दिशो ऽद्य // सद्ध्प्_७.२१ // पञ्चाशती कोटिसहस्र पूर्णा या लोकधातून इतो भवन्ति / यतो वयं वन्दन आगता जिनं विमानश्रेष्ठान् प्रजहित्व सर्वशः // सद्ध्प्_७.२२ // पूर्वेण कर्मेण कृतेन अस्मिन् विचित्रचित्रा हि इमे विमानाः / प्रतिगृह्य अस्माकमनुग्रहार्थं परिभुञ्जतां लोकविदू यथेष्टम् // सद्ध्प्_७.२३ // अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य तं भगवन्तमेतदूचुः - प्रवर्तयतु भगवान् धर्मचक्रम्, प्रवर्तयतु सुगतो धर्मचक्रं लोके देशयतु भगवान् निर्वृतिम् तारयतु भगवान् सत्त्वान् अनुगृह्णातु भगवानिमं लोकम् देशयतु भगवान् धर्मस्वामी धर्ममस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरायाः तद् भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च अथ खलु भिक्षवस्तानि पञ्चाशद् ब्रह्मकोटीनयुतशतसहस्राण्येकस्वरेण समसंगीत्या तं भगवन्तमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरध्यभाषन्त - देशेहि भगवन् धर्मं देशेहि द्विपदोत्तम / मैत्रीबलं च देशेहि सत्त्वांस्तारेहि दुःखितान् // सद्ध्प्_७.२४ // दुर्लभो लोकप्रद्योतः पुष्पमौदुम्बरं यथा / उत्पन्नो ऽसि महावीर अध्येषामस्तथागतम् // सद्ध्प्_७.२५ // अथ खलु भिक्षवः स भगवांस्तेषां महाब्रह्मणां तूष्णींभावेनाधिवासयति स्म तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन पूर्वदक्षिणे दिग्भागे तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु यानि ब्राह्माणि विमानानि, तान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति ओजस्वीनि च अथ खलु भिक्षवस्तेषां ब्रह्मणामेतदभवत् - इमानि खलु पुनर्ब्राह्माणि विमानान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति ओजस्वीनि च कस्य खल्विदं पूर्वनिमित्तं भविष्यतीति? अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते ऽपि सर्वे ऽन्योन्यभवनानि गत्वा आरोचयामासुः अथ खलु भिक्षवो ऽधिमात्रकारुणिको नाम महाब्रह्मा तं महान्तं ब्रह्मगणं गाथाभिरध्यभाषत - कस्य पूर्वनिमित्तेन मारिषा अथ दृश्यते / विमानाः सर्वि भ्राजन्ति अधिमात्रं यशस्विनः // सद्ध्प्_७.२६ // यदि वा देवपुत्रो ऽद्य पुण्यवन्त इहागतः / यस्येमे अनुभावेन विमानाः सर्वि शोभिताः // सद्ध्प्_७.२७ // अथ वा बुद्ध लोके ऽस्मिन्नुत्पन्नो द्विपदोत्तमः / अनुभावेन यस्याद्य विमाना इमि ईदृशाः // सद्ध्प्_७.२८ // सहिताः सर्वि मार्गामो नैतत् कारणमल्पकम् / न खल्वेतादृशं पूर्वं निमित्तं जातु दृश्यते // सद्ध्प्_७.२९ // चतुर्दिशं प्रपद्यामो अञ्चामः क्षेत्रकोटियो / व्यक्तं लोके ऽद्य बुद्धस्य प्रादुर्भावो भविष्यति // सद्ध्प्_७.३० // अथ खलु भिक्षवस्तान्यपि पञ्चाशद् ब्रह्मकोटीनयुतःअतसहस्राणि तानि स्वानि स्वानि दिव्यानि ब्राह्माणि विमानान्यभिरुह्य दिव्यांःच सुमेरुमात्रान् पुष्पपुटान् गृहीत्वा चतसृषु दिक्ष्वनुचंक्रमन्तो ऽनुविचरन्त उत्तरपःचिमं दिग्भागं प���रक्रान्ताः अद्राक्षुः खलु पुनर्भिक्षवस्ते महाब्रह्माण उत्तरपःचिमे दिग्भागे तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं बोधिमण्डवराग्रगतं बोधिवृक्षमूले सिंहासनोपविष्ट परिवृतं पुरस्कृतं देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैः, तैःच पुत्रैः षोडःअभी राजकुमारैरध्येष्यमाणं धर्मचक्रप्रवर्तनतायै दृष्ट्वा च पुनर्येन स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तेनोपसंक्रन्ताः उपसंक्रम्य च तस्य भगवतः पादौ ःइरोभिर्वन्दित्वा तं भगवन्तमनेकःअतसहस्रकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तैः सुमेरुमात्रैः पुष्पपुटैस्तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म तं च बोधिवृक्षं दःअयोजनप्रमाणम् अभ्यवकीर्य तानि ब्राह्माणि विमानानि तस्य भगवतो निर्यातयामासुः - परिगृह्णातु भगवानिमानि ब्राह्माणि विमानान्यस्माकमनुकम्पामुपादाय परिभुञ्जतु सुगत इमानि ब्राह्माणि विमानान्यस्माकमनुकम्पामुपादाय अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तानि स्वानि स्वानि विमानानि तस्य भगवतो निर्यात्य तस्यां वेलायां तं भगवन्तं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुवन्ति स्म - नमो ऽस्तु ते अप्रतिमा महर्षे देवातिदेवा कलविङ्कसुस्वरा / विनायका लोकि सदेवकस्मिन् वन्दामि ते लोकहितानुकम्पी // सद्ध्प्_७.३१ // आश्चर्यभूतो ऽसि कथंचिलोके उत्पन्नु अद्यो सुचिरेण नाथ / कल्पान पूर्णा शत शून्य आसीदशीति बुद्धैरयु जीवलोकः // सद्ध्प्_७.३२ // शून्यश्च आसीद्द्विपदोत्तमेहि अपायभूमी तद उत्सदासि / दिव्याश्च कायाः परिहायिषू तदा अशीति कल्पान शता सुपूर्णा // सद्ध्प्_७.३३ // सो दानि चक्षुश्च गतिश्च लेणं त्राणं पिता चो तथ बन्धुभूतः / उत्पन्नु लोकस्मि हितानुकम्पी अस्माक पुण्यैरिह धर्मराजा // सद्ध्प्_७.३४ // अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य तं भगवन्तमेतदूचुः - प्रवर्तयतु भगवान् धर्मचक्रम् प्रवर्तयतु सुगतो धर्मचक्रं लोके देशयतु भगवान् निर्वृतिम् तारयतु भगवान् सत्त्वान् अनुगृह्णातु भगवानिमं लोकम् देशयतु भगवान् धर्ममस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरयाः तद्��विष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च अथ खलु भिक्षवस्तानि पञ्चाशद् ब्रह्मकोटीनयुतशतसहस्राणि एकस्वरेण समसंगीत्या तं भगवन्तमाभ्यां सारूप्याभ्यां गाथाभ्यामध्यभाषन्त - प्रवर्तया चक्रवरं महामुने प्रकाशया धर्मु दशादिशासु / तारेहि सत्त्वान् दुखधर्मपीडितान् प्रामोद्य हर्षं जनयस्व देहिनाम् // सद्ध्प्_७.३५ // यं श्रुत्व बोधीय भवेयु लाभिनो दिव्यानि स्थानानि व्रजेयु चापि / हायेयु चो आसुरकाय सर्वे शान्ताश्च दान्ताश्च सुखी भवेयुः // सद्ध्प्_७.३६ // अथ खलु भिक्षवः स भगवांस्तेषामपि महाब्रह्मणां तूष्णीभावेनाधिवासयति स्म तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन दक्षिणस्यां दिशि तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु यानि ब्राह्माणि विमानानि तान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति, श्रीमन्ति ओजस्वीनि च अथ खलु भिक्षवस्तेषां महाब्रह्मणामेतदभवत् - इमानि खलु पुनर्ब्राह्माणि विमानान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति ओजस्वीनि च कस्य खल्विदमेवंरूपं पूर्वनिमित्तं भविष्यति? अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते सर्वे ऽन्योन्यभवनानि गत्वा आरोचयामासुः अथ खलु भिक्षवः सुधर्मो नाम महाब्रह्मा तं महान्तं ब्रह्मगणं गाथाभ्यामध्यभाषत - नाहेतु नाकारणमद्य मार्षाः सर्वे विमाना इह जाज्वलन्ति / निमित्त दर्शेन्ति ह किं पि लोके साधु गवेषाम तमेतमर्थम् // सद्ध्प्_७.३७ // अनून कल्पान शता ह्यतीता नैतादृशं जातु निमित्तमासीत् / यदि वोपपन्नो इह देवपुत्रो उत्पन्नु लोके यदि वेह बुद्धः // सद्ध्प्_७.३८ // अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः ते सर्वे सहिताः समग्रास्तानि दिव्यानि स्वानि स्वानि ब्राह्माणि विमानान्यभिरुह्य दिव्यांश्च सुमेरुमात्रान् पुष्पपुटान् गृहीत्वा चतसृषु दिक्ष्वनुचंक्रमन्तो ऽनुविचरन्त उत्तरं दिग्भागं प्रक्रान्ताः अद्राक्षुः खलु पुनर्भिक्षवस्ते महाब्रह्माण उत्तरं दिग्भागं तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं बोधिमण्डवराग्रगतं बोधिवृक्षमूले सिंहासनोपविष्टं परिवृतं पुरस्कृतं देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैः, त���श्च पुत्रैः षोडषभी राजकुमारैरध्येष्यमाणं धर्मचक्रप्रवर्तनतायै दृष्ट्वा च पुनर्येन स भगवांस्तेनोपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य तस्य भगवतः पादौ शिरोभिर्वन्दित्वा तं भगवन्तमनेकशतसहस्रकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तैः सुमेरुमात्रैः पुष्पपुटैस्तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म तं च बोधिवृक्षं दशयोजनप्रमाणम् अभ्यवकीर्य तानि ब्राह्माणि दिव्यानि विमानानि तस्य भगवतो निर्यातयामासुः - परिगृह्णातु भगवानिमानि ब्राह्माणि विमानानि अस्माकमनुकम्पामुपादाय परिभुञ्जतु सुगत इमानि ब्राह्माणि विमानानि अस्माकमनुकम्पामुपादाय अथ खलु भिक्षवस्ते ऽपि महाब्रह्माणस्तानि स्वानि स्वानि विमानानि तस्य भगवतो निर्यात्य तस्यां वेलायां तं भगवन्तं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुवन्ति स्म - सुदुर्लभं दर्शन नायकानां स्वभ्यागतं ते भवरागमर्दन / सुचिरस्य ते दर्शनमद्य लोके परिपूर्ण कल्पान शतेभि दृश्यसे // सद्ध्प्_७.३९ // तृषितां प्रजां तर्पय लोकनाथ अदृष्टपूर्वो ऽसि कथंचि दृश्यसे / औदुम्बरं पुष्प यथैव दुर्लभं तथैव दृष्टो ऽसि कथंचि नायक // सद्ध्प्_७.४० // विमान अस्माकमिमा विनायक तवानुभावेन विशोभिताद्य / परिगृह्य एतानि समन्तचक्षुः परिभुञ्ज चास्माकमनुग्रहार्थम् // सद्ध्प्_७.४१ // अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं संमुखमाभिः सारूप्यभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य ते भगवन्तमेतदूचुः - प्रवर्तयतु भगवान् धर्मचक्रं लोके देशयतु भगवान् निर्वृतिम् तारयतु भगवान् सत्त्वान् अनुगृह्णातु भगवानिमं लोकम् देशयतु भगवान् धर्ममस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरायाः तद्भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च अथ खलु भिक्षवस्तानि पञ्चाशद् ब्रह्मकोटीनयुतशतसहस्राणि एकस्वरेण समसंगीत्या तं भगवन्तमाभ्यां सारूप्याभ्यां गाथाभ्यामध्यभाषन्त - देशेहि धर्मं भगवन् विनायक प्रवर्तया धर्ममयं च चक्रम् / निर्नादया धर्ममयं च दुन्दुभिं तं धर्मशङ्खं च प्रपूरयस्व // सद्ध्प्_७.४२ // सद्धर्मवर्षं वर्षयस्व लोके वल्गुस्वरं भाष सुभाषितं च / अध्येषितो धर्ममुदीरयस्व मोचेहि सत्त्वा नयुतान क��ट्यः // सद्ध्प्_७.४३ // अथ खलु भिक्षवः स भगवांस्तेषां महाब्रह्मणां तूष्णींभावेनाधिवासयति स्म पेयालम् एवं दक्षिणपश्चिमायां दिशि, एवं पश्चिमायां दिशि, एवं पश्चिमोत्तरस्यां दिशि, एवमुत्तरस्यां दिशि, एवमुत्तरपूर्वस्यां दिशि, एवमधोदिशि अथ खलु भिक्षव ऊर्ध्वायां दिशि तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु यानि ब्राह्माणि विमानानि, तान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति ओजस्वीनि च अथ खलु भिक्षवस्तेषां महाब्रह्मणामेतदभवत् - इमानि खलु पुनर्ब्राह्माणि विमानान्यतीव भ्राजन्ति तपन्ति विराजन्ति श्रीमन्ति ओजस्वीनि च कस्य खल्विदमेवंरूपं पूर्वंनिमित्तं भविष्यतीति? अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते सर्वे ऽन्योन्यभवनानि गत्वा आरोचयामासुः अथ खलु भिक्षवः शिखी नाम महाब्रह्मा तं महान्तं ब्रह्मगणं गाथाभिरध्यभाषत - किं कारणं मार्ष इदं भविष्यति येना विमानानि परिस्फुटानि / ओजेन वर्णेन द्युतीय चापि अधिमात्र वृद्धानि किमत्र कारणम् // सद्ध्प्_७.४४ // न ईदृशं नो अभिदृष्टपूर्वं श्रुतं च केनो तथ पूर्व आसीत् / ओज ऽस्फुटानि यथ अद्य एता अधिमात्र भ्राजन्ति किमत्र कारणम् // सद्ध्प्_७.४५ // यदि वा नु कश्चिद्भवि देवपुत्रः शुभेन कर्मेण समन्वितो इह / उपपन्नु तस्यो अयमानुभावो यदि वा भवेद् बुद्ध कदाचि लोके // सद्ध्प्_७.४६ // अथ खलु भिक्षवस्तेषु पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये महाब्रह्माणः, ते सर्वे सहिताः समग्रास्तानि दिव्यानि स्वानि स्वानि ब्राह्माणि विमानान्यभिरुह्य दिव्यांश्च सुमेरुमात्रान् पुष्पपुटान् गृहीत्वा चतसृषु दिक्ष्वनुचंक्रमन्तो ऽनुविचरन्तो येन अधोदिग्भागस्तेनोपसंक्रान्ताः अद्राक्षुः खलु पुनर्भिक्षवस्ते महाब्रह्माणो ऽधोदिग्भागे तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं बोधिमण्डवराग्रगतं बोधिवृक्षमूले सिंहासनोपविष्टं परिवृतं पुरस्कृतं देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरूडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैः, तैश्च पुत्रैः षोडशभी राजकुमारैरध्येष्यमाणं धर्मचक्रप्रवर्तनतायै दृष्ट्वा च पुनर्येन स भगवांस्तेनोपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरोभिर्वन्दित्वा तं भगवन्तमनेकशतसहस्रकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तैः सुमेरुमात्रैः प��ष्पपुटैस्तं भगवन्तमभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म तं च बोधिवृक्षं दशयोजनप्रमाणम् अभ्यवकीर्य तानि दिव्यानि स्वानि स्वानि ब्राह्माणि विमानानि तस्य भगवतो निर्यातयामासुः - प्रतिगृह्णातु भगवानिमानि ब्राह्माणि विमानान्यस्माकमनुकम्पामुपादाय परिभुञ्जतु सुगत इमानि ब्राह्माणि विमानान्यस्माकमनुकम्पामुपादायेति अथ खलु भिक्षवस्ते ऽपि महाब्रह्माणस्तानि स्वानि स्वानि विमानानि तस्य भगवतो निर्यात्य तस्यां वेलायां तं भगवन्तं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुवन्ति स्म - साधु दर्शन बुद्धान लोकनाथान तायिनाम् / त्रधातुकस्मि बुद्धा वै सत्त्वानां ये प्रमोचकाः // सद्ध्प्_७.४७ // समन्तचक्षु लोकेन्द्रा व्यवलोकेन्ति दिशो दश / विवरित्वामृतद्वारमोतारेन्ति बहून् जनान् // सद्ध्प्_७.४८ // शून्या अचिन्तियाः कल्पा अतीताः पूर्वि ये अभू / अदर्शनाज्जिनेन्द्राणां अन्धा आसीद्दिशो दश // सद्ध्प्_७.४९ // वर्धन्ति नरकास्तीव्रास्तिर्यग्योनिस्तथासुराः / प्रेतेषु चोपपद्यन्ते प्राणिकोट्यः सहस्रशः // सद्ध्प्_७.५० // दिव्याः कायाश्च हीयन्ते च्युता गच्छन्ति दुर्गतिम् / अश्रुत्वा धर्म बुद्धानां गत्येषां भोति पापिका // सद्ध्प्_७.५१ // चर्याशुद्धिगतिप्रज्ञा हीयन्ते सर्वप्राणिनाम् / सुखं विनश्यती तेषां सुखसंज्ञा च नश्यति // सद्ध्प्_७.५२ // अनाचाराश्च ते भोन्ति असद्धर्मे प्रतिष्ठिताः / अदान्ता लोकनाथेन दुर्गतिं प्रपतन्ति ते // सद्ध्प्_७.५३ // दृष्टो ऽसि लोकप्रद्योत सुचिरेणासि आगतः / उत्पन्नु सर्वसत्त्वानां कृतेन अनुकम्पकः // सद्ध्प्_७.५४ // दिष्टया क्षेमेण प्राप्तो ऽसि बुद्धज्ञानमनुत्तरम् / वयं ते अनुमोदामो लोकश्चैव सदेवकः // सद्ध्प्_७.५५ // विमानानि सुचित्राणि अनुभावेन ते विभो / ददाम ते महावीर प्रतिगृह्ण महामुने // सद्ध्प्_७.५६ // अस्माकमनुकम्पार्थं परिभुञ्ज विनायक / वयं च सर्वसत्त्वाश्च अग्रां बोधिं स्पृशेमहि // सद्ध्प्_७.५७ // अथ खलु भिक्षवस्ते महाब्रह्माणस्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं संमुखमाभिः सारूप्याभिर्गाथाभिरभिष्टुत्य तं भगवन्तमेतदूचुः - प्रवर्तयतु भगवान् धर्मचक्रम् प्रवर्तयतु सुगतो धर्मचक्रम् देशयतु भगवान् निर्वृतिम् तारयतु भगवान् सर्वसत्त्वान् अनुगृह्णातु भगवानिमं लोकम् देशयतु भगवान् धर्ममस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरायाः तद्भविष्यति बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकनुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय देवानां च मनुष्याणां च अथ खलु भिक्षवस्तानि पञ्चाशद् ब्रह्मकोटीनयुतशतसहस्राण्येकस्वरेण समसंगीत्या तं भगवन्तमाभ्यां सारूप्याभ्यां गाथाभ्यामध्यभाषन्त - प्रवर्तया चक्रवरमनुत्तरं पराहनस्वा अमृतस्य दुन्दुभिम् / प्रमोचया दुःखशतैश्च सत्त्वान् निर्वाणमार्गं च प्रदर्शयस्व // सद्ध्प्_७.५८ // अस्माभिरध्येषितु भाष धर्ममस्माननुगृह्ण इमं च लोकम् / वल्गुस्वरं चो मधुरं प्रमुञ्च समुदानितं कल्पसहस्रकोटिभिः // सद्ध्प्_७.५९ // अथ खलु भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तेषां ब्रह्मकोटीनयुतशतसहस्राणामध्येषणां विदित्वा तेषां च षोडशानां पुत्राणां राजकुमाराणाम्, तस्यां वेलायां धर्मचक्रं प्रवर्तयामास त्रिपरिवर्तं द्वादशाकारमप्रवर्तितं श्रमणेन वा ब्राह्मणेन वा देवेन वा मारेण वा ब्रह्मणा वा अन्येन वा केनचित् पुनर्लोके सह धर्मेण यदिदं दुःखम्, अयं दुःखसमुदयः, अयं दुःखनिरोधः, इयं दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदार्यसत्यमिति प्रतीत्यसमुत्पादप्रवृत्तिं च विस्तरेण संप्रकाशयामास - इति हि भिक्षवो ऽविद्याप्रत्ययाः संस्काराः, संस्कारप्रत्ययं विज्ञानम्, विज्ञानप्रत्ययं नामरूपम्, नामरूपप्रत्ययं षडायतनम्, षडायतनप्रत्ययः स्पर्शः, स्पर्शप्रत्यया वेदना वेदनाप्रत्यया तृष्णा, तृष्णाप्रत्ययमुपादानम्, उपादानप्रत्ययो भवः, भवप्रत्यया जातिः, जातिप्रत्यया जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासाः संभवन्ति एवमस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य समुदयो भवति अविद्यानिरोधात् संस्कारनिरोधः, संस्कारनिरोधाद् विज्ञाननिरोधः, विज्ञाननिरोधान्नामरूपनिरोधः, नामरूपनिरोधात् षडायतननिरोधः, षडायतननिरोधात् स्पर्शनिरोधः, स्पर्शनिरोधाद् वेदनानिरोधः, वेदनानिरोधात्तृष्णानिरोधः, तृष्णानिरोधादुपादाननिरोधः, उपादाननिरोधाद् भवनिरोधः, भवनिरोधाज्जातिनिरोधः, जातिनिरोधाज्जरामरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायासा निरुध्यन्ते एवमस्य केवलस्य महतो दुःखस्कन्धस्य निरोधो भवति सहप्रवर्तितं चेदं भिक्षवस्तेन भगवता महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवा तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन धर्मचक्रं सदेवकस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः सदेवमानुषासुरायाः पर्षदः पुरस्तात्, अथ तस्मिन्नेव क्षणलवमुहूर्ते षष्टेः प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणामनुपादाय आस्रवेभ्यश्चित्तानि विमुक्तानि सर्वे च ते त्रैविद्याः षडभिज्ञा अष्टविमोक्षध्यायिनः संवृत्ताः पुनरनुपूर्वेण भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो द्वितीयां धर्मदेशनामकार्षीत्, तृतीयामपि धर्मदेशनामकार्षीत्, चतुर्थीमपि धर्मदेशनामकार्षीत् अथ खलु भिक्षवस्तस्य भगवतो महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्यैकैकस्यां धर्मदेशनायां गङ्गानदीवालुकासमानां प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणामनुपादाय आस्रवेभ्यश्चित्तानि विमुक्तानि ततः पश्चाद् भिक्षवस्तस्य भगवतो गणनासमतिक्रान्तः श्रावकसंघो ऽभूत् तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन ते षोडश राजकुमाराः कुमारभूता एव समानाः श्रद्धया अगारादनागारिकां प्रव्रजिताः सर्वे च ते श्रामणेरा अभूवन् पण्डिता व्यक्ता मेधाविनः कुशला बहुबुद्धशतसहस्रचरिताविनो ऽर्थिनश्चानुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः अथ खलु भिक्षवस्ते षोडश श्रामणेरास्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदूचुः - इमानि खलु पुनर्भगवंस्तथागतस्य बहूनि श्रावककोटीनयुतशतसहस्राणि महर्द्धिकानि महानुभावानि महेशाख्यानि भगवतो धर्मदेशनया परिनिष्पन्नानि तत् साधु भगवांस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ऽस्माकमनुकम्पामुपादाय अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य धर्मं देशयतु, यद्वयमपि तथागतस्यानुशिक्षेमहि अर्थिनो वयं भगवंस्तथागतज्ञानदर्शनेन भगवानेवास्माकमस्मिन्नेवार्थे साक्षी त्वं च भगवन् सर्वसत्त्वाशयज्ञो जानीषे अस्माकमध्याशयमिति तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन तान् बालान् दारकान् राजकुमारान् प्रव्रजितान् श्रामणेरान् दृष्ट्वा यावांस्तस्य राज्ञश्चक्रवर्तिनः परिवारः, ततो ऽर्धः प्रव्रजितो ऽभूदशीतिप्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि अथ खलु भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तेषां श्रामणेराणामध्याशयं विदित्वा विंशतेः कल्पसहस्राणामत्ययेन सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं सूत्रान्तं म���ावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं विस्तरेण संप्रकाशयामास तासां सर्वासां चतसृणां पर्षदाम् तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन तस्य भगवतो भाषितं ते षोदश राजकुमाराः श्रामणेरा उद्गृहीतवन्तो धारितवन्त आराधितवन्तः पर्याप्तवन्तः अथ खलु भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तान् षोडश श्रामणेरान् व्याकार्षीदनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ तस्य खलु पुनर्भिक्षवो महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्येमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं भाषमाणस्य श्रावकाश्चाधिमुक्तवन्तः ते च षोडश श्रामणेरा बहूनि च प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि विचिकित्साप्राप्तान्यभूवन् अथ खलु भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्ध इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमष्टौ कल्पसहस्राण्यविश्रान्तो भाषित्वा विहारं प्रविष्टः प्रतिसंलयनाय तथा प्रतिसंलीनश्च भिक्षवः स तथागतश्चतुरशीतिकल्पसहस्राणि विहारस्थित एवासीत् अथ खलु भिक्षवस्ते षोडश श्रामणेरास्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतं प्रतिसंलीनं विदित्वा पृथक् पृथग् धर्मासनानि सिंहासनानि प्रज्ञाप्य तेषु निषण्णास्तं भगवन्तं महाभिज्ञाज्ञानाभिभुवं तथागतं नमस्कृत्य तं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं विस्तरेण चतसृणां पर्षदां चतुरशीतिकल्पसहस्राणि संप्रकाशितवन्तः तत्र भिक्षव एकैकः श्रामणेरो बोधिसत्त्वः षष्टिषष्टिगङ्गानदीवालुकासमानि प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राण्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ परिपाचितवान् समादापितवान् संहर्षितवान् समुत्तेजितवान् संप्रहर्षितवानवतारितवान् अथ खलु भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तेषां चतुरशीतेः कल्पसहस्राणामत्ययेन स्मृतिमान् संप्रजानस्तस्मात् समाधेर्व्युत्तिष्ठत् व्युत्थाय च स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतो येन तद्धर्मासनं तेनोपसंक्रामत् उपसंक्रम्य प्रज्ञप्त एवासने न्यषीदत् समनन्तरनिषण्णश्च खलु पुनर्भिक्षवः स भगवान् महाभिज्ञाज्ञानाभिभूस्तथागतस्तस्मिन् धर्मासने, अथ तावदेव सर्वावन्तं पर्षन्मण्डलमवलोक्य भिक्षुसंघमामन्त्रयामासआश्चर्यप्राप्ता भिक्षवो ऽद्भुतप्राप्ता इमे षोडश श्रामणेराः प्रज्���ावन्तो बहुबुद्धकोटीनयुतशतसहस्रपर्युपासिताश्चीर्णचरिता बुद्धज्ञानपर्युपासका बुद्धज्ञानप्रतिग्राहका बुद्धाज्ञानावतारका बुद्धज्ञानसंदर्शकाः पर्युपासध्वं भिक्षव एतान् षोडश श्रामणेरान् पुनः पुनः ये केचिद् भिक्षवः श्रावकयानिका वा प्रत्येकबुद्धयानिका वा बोधिसत्त्वयानिका वा एषां कुलपुत्राणां धर्मदेशनां न प्रतिक्षेप्स्यन्ति न प्रतिबाधिष्यन्ते, सर्वे ते क्षिप्रमनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेर्लाभिनो भविष्यन्ति, सर्वे च ते तथागतज्ञानमनुप्राप्स्यन्ति तैः खलु पुनर्भिक्षवः षोडशभिः कुलपुत्रैस्तस्य भगवतः शासने ऽयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः पुनः पुनः संप्रकाशितो ऽभूत् तैः खलु पुनर्भिक्षवः षोडशभिः श्रामणेरैर्बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैर्यानि तान्येकैकेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन षष्टिषष्टिगङ्गानदीवालुकासमानि सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि बोधाय समादापितान्यभूवन्, सर्वाणि च तानि तैरेव सार्धं तासु तासु जातिष्वनुप्रव्रजितानि तान्येव समनुपश्यन्तस्तेषामेवान्तिकाद्धर्ममश्रौषुः तैश्चत्वारिंशद् बुद्धकोटीसहस्राण्यारागितानि केचिदद्याप्यारागयन्ति आरोचयामि वो भिक्षवः, प्रतिवेदयामि वः ये ते षोडश राजकुमाराः कुमारभूता ये तस्य भगवतः शासने श्रामणेरा धर्मभाणका अभूवन्, सर्वे ते ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धाः सर्वे च त एतर्हि तिष्ठन्ति ध्रियन्ते यापयन्ति दशसु दिक्षु नानाबुद्धक्षेत्रेषु बहूनां श्रावकबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणां धर्मं देशयन्ति यदुत पूर्वस्यां दिशि भिक्षवो ऽभिरत्यां लोकधातावक्षोभ्यो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो मेरुकूटश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पूर्वदक्षिणस्यां दिशि भिक्षवः सिंहघोषश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सिंहध्वजश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः दक्षिणस्यां दिशि भिक्षवः आकाशप्रतिष्ठितश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो नित्यपरिनिर्वृतश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः दक्षिणपश्चिमायां दिशि भिक्षव इन्द्रध्वजश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ब्रह्मध्वजश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पश्चिमायां दिशि भिक्षवो ऽमितायुश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सर्वलोकधातूपद्रवोद्वेगप्रत्युत्तीर्णश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पश्चिमोत्तरस्यां दिशि भिक्षवस्तमालपत्रचन्दनगन्धाभिज्ञश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो मेरुकल्पश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः उत्तरस्यां दिशि भिक्षवो मेघस्वरदीपश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो मेघस्वरराजश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः उत्तरपूर्वस्यां दिशि भिक्षवः सर्वलोकभयच्छम्भितत्वविध्वंसनरकरश्च नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः अहं च भिक्षवः शाक्यमुनिर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः षोडशमो मध्ये खल्वस्यां सहायां लोकधातावनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धः ये पुनस्ते भिक्षवस्तदा अस्माकं श्रामणेरभूतानां सत्त्वां धर्मं श्रुतवन्तः तस्य भगवतः शासन एकैकस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य बहूनि गङ्गानदीवालुकासमानि सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि यान्यस्माभिः समादापितान्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, तान्येतानि भिक्षवो ऽद्यापि श्रावकभूमावेवावस्थितानि परिपाच्यन्त एवानुत्तरायां सम्यक्संबोधौ एषैवैषामानुपूर्वी अनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेरभिसंबोधनाय तत्कस्य हेतोः? एवं दुरधिमोच्यं हि भिक्षवस्तथागतज्ञानम् कतमे च ते भिक्षवः सत्त्वाः, ये मया बोधिसत्त्वेन तस्य भगवतः शासने अप्रमेयाण्यसंख्येयानि गङ्गानदीवालुकासमानि सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि सर्वज्ञताधर्ममनुश्रावितानि? यूयं ते भिक्षवस्तेन कालेन तेन समयेन सत्त्वा अभूवन् ये च मम परिनिर्वृतस्य अनागते ऽध्वनि श्रावका भविष्यन्ति, बोधिसत्त्वचर्यां च श्रोष्यन्ति, न चावभोत्स्यन्ते बोधिसत्त्वा वयमिति, किंचापि ते भिक्षवः सर्वे परिनिर्वाणसंज्ञिनः परिनिर्वास्यन्ति, अपि तु खलु पुनर्भिक्षवो यदहमन्यासु लोकधातुष्वन्योन्यैर्नामधेयैर्विहरामि, तत्र ते पुनरुत्पत्स्यन्ते तथागतज्ञानं पर्येषमाणाः तत्र च ते पुनरेवैतां क्रियां श्रोष्यन्ति एकमेव तथागतानां परिनिर्वाणम् नास्त्यन्यद् द्वितीयमितो बहिर्निर्वाणम् तथागतानामेतद्भिक्षव उपायकौशल्यं वेदितव्यं धर्मदेशनाभिनिर्हारश्च यस्मिन् भिक्षवः समये तथागतः परिनिर्वाणकालसमयमात्मनः समनुपश्यति, परिशुद्धं च पर्षदं पश्यति अधिमुक्तिसारां शून्यधर्मगतिं गतां ध्यानवतीं महाध्यानवतीम्, अथ खलु भिक्षवस्तथागतो ऽयं काल इति विदित्वा सर्वान् बोधिसत्त्वान् सर्वश्रावकांश्च संनिपात्य पश्चादेतमर्थं संश्रावयति न भिक्षवः किंचिदस्ति लोके द्वितीयं नाम यानं परिनिर्वाणं वा, कः पुनर्वादस्तृतीयस्य? उपायकौशल्यं खल्विदं भिक्षवस्तथागतानामर्हताम् - दूरप्रनष्टं सत्त्वधातुं विदित्वा हीनाभिरतान् कामपङ्कमग्नान्, तत एषां भिक्षवस्तथागतस्तन्निर्वाणं भाषते यदधिमुच्यन्ते तद्यथापि नाम भिक्षव इह स्यात् पञ्चयोजनशतिकमटवीकान्तारम् महांश्चात्र जनकायः प्रतिपन्नो भवेद् रत्नदीपं गमनाय देशिकश्चैषामेको भवेद् व्यक्तः पण्डितो निपुणो मेधावी कुशलः खल्वटवीदुर्गाणाम् स च तं सार्थमटवीमवक्रामयेत् अथ खलु स महाजनकायः श्रान्तः क्लान्तो भीतस्त्रस्तः एवं वदेत् - यत् खल्वार्य देशिक परिणायक जानीयाः - वयं हि श्रान्ताः क्लान्ता भीतास्त्रस्ता अनिर्वृताः पुनरेव प्रतिनिवर्तयिष्यामः अतिदूरमितो ऽटवीकान्तारमिति अथ खलु भिक्षवः स देशिक उपायकुशलस्तान् पुरुषान् प्रतिनिवर्तितुकामान् विदित्वा एवं चिन्तयेत् - मा खल्विमे तपस्विनस्तादृशं महारत्नद्वीपं न गच्छेयुरिति स तेषामनुकम्पार्थमुपायकौशल्यं प्रयोजयेत् तस्या अटव्या मध्ये योजनशतं वा द्वियोजनशतं वा त्रियोजनशतं वा अतिक्रम्य ऋद्धिमयं नगरमभिनिर्मिमीयात् ततस्तान् पुरुषानेवं वदेत् - मा भवन्तो भैष्ट, मा निवर्तध्वम् अयमसौ महाजनपदः अत्र विश्राम्यत अत्र वो यानि कानिचित् करणीयानि तानि सर्वाणि कुरुध्वम् अत्र निर्वाणप्राप्ता विहरध्वमत्र विश्रान्ताः यस्य पुनः कार्यं भविष्यति, स तं महारत्नद्वीपं गमिष्यति अथ खलु भिक्षवस्ते कान्तारप्राप्ताः सत्त्वा आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता भवेयुः - मुक्ता वयमटवीकान्तारात् इह निर्वाणप्राप्ता विहरिष्याम इति अथ खलु भिक्षवस्ते पुरुषास्तदृद्धिमयं नगरं प्रविशेयुः, आगतसंज्ञिनश्च भवेयुः, निस्तीर्णसंज्ञिनश्च भवेयुः निर्वृताः शीतीभूता स्म इति मन्येरन् ततस्तान् देशिको विश्रान्तान् विदित्वा तदृद्धिमयं नगरमन्तर्धापयेत् अन्तर्धापयित्वा च तान् पुरुषानेवं वदेत् - आगच्छन्तु भवन्तः सत्त्वाः अभ्यासन्न एष महारत्नद्वीपः इदं तु मया नगरं युष्माकं विश्रामणार्थमभिनिर्मितमिति एवमेव भिक्षवस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो युष्माकं सर्वसत्त्वानां च देशिकः अथ खलु भिक्षवस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक���संबुद्ध एवं पश्यति - महदिदं क्लेशकान्तारं निर्गन्तव्यं निष्क्रान्तव्यं प्रहातव्यम् मा खल्विमे एकमेव बुद्धज्ञानं श्रुत्वा द्रवेणैव प्रतिनिवर्तयेयुः, नैवोपसंक्रमेयुः बहुपरिक्लेशमिदं बुद्धज्ञानं समुदानयितव्यमिति तत्र तथागतः सत्त्वान् दुर्बलाशयान् विदित्वा यथा स देशिकस्तदृद्धिमयं नगरमभिनिर्मितीते तेषां सत्त्वानां विश्रामणार्थम्, विश्रान्तानां चैषामेवं कथयति - इदं खलु ऋद्धिमयं नगरमिति, एवमेव भिक्षवस्तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबुद्धो महोपायकौशल्येन अन्तरा द्वे निर्वाणभूमी सत्त्वानां विश्रामणार्थं देशयति संप्रकाशयति यदिदं श्रावकभूमिं प्रत्येकबुद्धभूमिं च यस्मिंश्च भिक्षवः समये ते सत्त्वास्तत्र स्थिता भवन्ति, अथ खलु भिक्षवस्तथागतो ऽप्येवं संश्रावयति - न खलु पुनर्भिक्षवो यूयं कृतकृत्याः कृतकरणीयाः अपि तु खलु पुनर्भिक्षवो युष्माकमभ्यासः इतस्तथागतज्ञानं व्यवलोकयध्वं भिक्षवो व्यवचारयध्वम् यद् युष्माकं निर्वाणं नैव निर्वाणम्, अपि तु खलु पुनरूपायकौशल्यमेतद् भिक्षवस्तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां यत् त्रीणि यानानि संप्रकाशयन्तीति अथ खलु भगवानिममेवार्थं भूयस्या मात्रयोपदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अभिज्ञज्ञानाभिभु लोकनायको यद्बोधिमण्डस्मि निषण्ण आसीत् / दशेह सो अन्तरकल्प पूर्णान् न लप्सि बोधिं परमार्थदर्शी // सद्ध्प्_७.६० // देवाथ नागा असुराथ गुह्यका उद्युक्त पूजार्थ जिनस्य तस्य / पुष्पाण वर्षं प्रमुमोचु तत्र बुद्धे च बोधिं नरनायके ऽस्मिन् // सद्ध्प्_७.६१ // उपरिं च खे दुन्दुभयो विनेदुः सत्कारपूजार्थ जिनस्य तस्य / सुदुःखिता चापि जिनेन तत्र चिरबुध्यमानेन अनुत्तरं पदम् // सद्ध्प्_७.६२ // दशान चो अन्तरकल्प अत्ययात् स्पृशे स बोधिं भगवाननाभिभूः / हृष्टा उदग्रास्तद आसु सर्वे देवा मनुष्या भुजगासुराश्च // सद्ध्प्_७.६३ // वीराः कुमारा अथ तस्य षोडश पुत्रा गुणाढ्या नरनायकस्य / उपसंक्रमी प्राणीसहस्रकोटिभिः पुरस्कृतास्तं द्विपदेन्द्रमग्र्यम् // सद्ध्प्_७.६४ // वन्दित्व पादौ च विनायकस्य अध्येषिषू धर्म प्रकाशयस्व / अस्मांश्च तर्पेहि इमं च लोकं सुभाषितेनेह नरेन्द्रसिंह // सद्ध्प्_७.६५ // चिरस्य लोकस्य दशद्दिशे ऽस्मिन् विदितो ऽसि उत्पन्नु महाविनायक / निमित्तसंचोदनहेतु प्राणिनां ब्���ाह्मा विमानानि प्रकम्पयन्तः // सद्ध्प्_७.६६ // दिशाय पूर्वाय सहस्रकोट्यः क्षेत्राण पञ्चाशदभूषि कम्पिताः / तत्रापि ये ब्राह्म विमान अग्रास्ते तेजवन्तो अधिमात्रमासि // सद्ध्प्_७.६७ // विदित्व ते पूर्वनिमित्तमीदृशमुपसंक्रमी लोकविनायकेन्द्रम् / पुष्पैरिहाभ्योकिरियाण नायकमर्पेन्ति ते सर्व विमान तस्य // सद्ध्प्_७.६८ // अध्येषिषू चक्रप्रवर्तनाय गाथाभिगीतेन अभिसंस्तविंसु / तूष्णीं च सो आसि नरेन्द्रराजा न ताव कालो मम धर्म भाषितुम् // सद्ध्प्_७.६९ // एवं दिशि दक्षिणियां पि तत्र अथ पश्चिमा हेष्टिम उत्तरस्याम् / उपरिष्टिमायां विदिशासु चैव आगत्य ब्रह्माण सहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_७.७० // पुष्पेभि अभ्योकिरियाण नायकं पादौ च वन्दित्व विनायकस्य / निर्यातयित्वा च विमान सर्वानभिष्टवित्वा पुनरभ्ययाचि // सद्ध्प्_७.७१ // प्रवर्तया चक्रमनन्तचक्षुः सुदुर्लभस्त्वं बहुकल्पकोटिभिः / दर्शेहि मैत्रीबल पूर्वसेवितमपावृणोही अमृतस्य द्वारम् // सद्ध्प्_७.७२ // अध्येषणां ज्ञात्व अनन्तचक्षुः प्रकाशते धर्म बहुप्रकारम् / चत्वारि सत्यानि च विस्तरेण प्रतीत्य सर्वे इमि भाव उत्थिताः // सद्ध्प्_७.७३ // अविद्य आदीकरियाण चक्षुमान् प्रभाषते स मरणान्तदुःखम् / जातिप्रसूता इमि सर्वदोषा मृत्युं च मानुष्यमिमेव जानथ // सद्ध्प्_७.७४ // समनन्तरं भाषितु धर्म तेन बहुप्रकारा विविधा अनन्ताः / श्रुत्वानशीती नयुतान कोट्यः सत्त्वाः स्थिताः श्रावक भूतले लघुम् // सद्ध्प्_७.७५ // क्षणं द्वितीयं अपरं अभूषि जिनस्य तस्यो बहु धर्म भाषतः / विशुद्धसत्त्वा यथ गङ्गवालुकाः क्षणेन ते श्रावकभूत आसीत् // सद्ध्प्_७.७६ // ततोत्तरी अगणियु तस्य आसीत् संघस्तदा लोकविनायकस्य / कल्पान कोटीन्ययुता गणेन्त एकैक नो चान्तु लभेय तेषाम् // सद्ध्प्_७.७७ // ये चापि ते षोडश राजपुत्रा ये औरसा चैलकभूत सर्वे / ते श्रामणेरा अवचिंसु तं जिनं प्रकाशया नायक अग्रधर्मम् // सद्ध्प्_७.७८ // यथा वयं लोकविदू भवेम यथैव त्वं सर्वजिनानमुत्तम / इमे च सत्त्वा भवि सर्वि एव यथैव त्वं वीर विशुद्धचक्षुः // सद्ध्प्_७.७९ // सो चा जिनो आंशयु ज्ञात्व तेषां कुमारभूतान तथात्मजानाम् / प्रकाशयी उत्तममग्रबोधिं दृष्टान्तकोटीनयुतैरनेकैः // सद्ध्प्_७.८० // हेतूसहस्रैरुपदर्शयन्तो अभिज्ञज्ञानं च प्रवर्तयन्तः / भूतां चरिं दर्शयि लोकनाथो यथा चरन्तो विद�� बोधिसत्त्वाः // सद्ध्प्_७.८१ // इदमेव सद्धर्मपुण्डरीकं वैपुल्यसूत्रं भगवानुवाच / गाथासहस्रेहि अनल्पकेहि येषां प्रमाणं यथ गङ्गवालिकाः // सद्ध्प्_७.८२ // सो चा जिनो भाषिय सूत्रमेतद्विहारु प्रविशित्व विलक्षयीत / पूर्णानशीतिं चतुरश्च कल्पान् समाहितैकासनि लोकनाथः // सद्ध्प्_७.८३ // ते श्रामणेराश्च विदित्व नायकं विहारि आसन्नमनिष्क्रमन्तम् / संश्रावयिंसु बहुप्राणिकोटिनां बौद्ध इमं ज्ञानमनास्रवं शिवम् // सद्ध्प्_७.८४ // पृथक् पृथगासन प्रज्ञपित्वा अभाषि तेषामिदमेव सूत्रम् / सुगतस्य तस्य तद शासनस्मिन् अधिकार कुर्वन्ति ममेवरूपम् // सद्ध्प्_७.८५ // गङ्गा यथा वालुक अप्रमेया सहस्र षष्टिं तद श्रावयिंसु / एकैकु तस्य सुगतस्य पुत्रो विनेति सत्त्वानि अनल्पकानि // सद्ध्प्_७.८६ // तस्यो जिनस्य परिनिर्वृतस्य चरित्व ते पश्यिसु बुद्धकोट्यः / तेही तदा श्रावितकेहि सार्धं कुर्वन्ति पूजां द्विपदोत्तमानाम् // सद्ध्प्_७.८७ // चरित्व चर्यां विपुलां विशिष्टां बुद्धा च ते बोधि दशद्दिशासु / ते षोडशा तस्य जिनस्य पुत्रा दिशासु सर्वासु द्वयो द्वयो जिनाः // सद्ध्प्_७.८८ // ये चापि संश्रावितका तदासी ते श्रावका तेष जिनान सर्वे / इममेव बोधिं उपनामयन्ति क्रमक्रमेण विविधैरुपायैः // सद्ध्प्_७.८९ // अहं पि अभ्यन्तरि तेष आसीन्मयापि संश्रावित सर्वि यूयम् / तेनो मम श्रावक यूयमद्य बोधावुपायेनिह सर्वि नेमि // सद्ध्प्_७.९० // अयं खु हेतुस्तद पूर्व आसीदयं प्रत्ययो येन हु धर्म भाषे / नयाम्यहं येन ममाग्रबोधिं मा भिक्षवो उत्रसथेह स्थाने // सद्ध्प्_७.९१ // यथाटवी उग्र भवेय दारुणा शून्या निरालम्ब निराश्रया च / बहुश्वापदा चैव अपानिया च बालान सा भीषणिका भवेत // सद्ध्प्_७.९२ // पुरूषाण चो तत्र सहस्र नेका ये प्रस्थितास्तामटवीं भवेयुः / अटवी च सा शून्य भवेत दीर्घा पूर्णानि पञ्चाशत योजनानि // सद्ध्प्_७.९३ // पुरुषश्च आढ्यः स्मृतिमन्तु व्यक्तो धीरो विनीतश्च विशारदश्च / यो देशिकस्तेष भवेत तत्र अटवीय दुर्गाय सुभैरवाय // सद्ध्प्_७.९४ // ते चापि खिन्ना बहुप्राणिकोट्य उवाच तं देशिक तस्मि काले / खिन्ना वयं आर्य न शक्नुयाम निवर्तनं अद्यिह रोचते नः // सद्ध्प्_७.९५ // कुशलश्च सो पि तद पण्डितश्च प्रणायकोपाय तदा विचिन्तयेत् / धिक्कष्ट रत्नैरिमि सर्वि बाला भ्रश्यन्ति आत्मान निवर्तयन्तः // सद्ध्प्_७.९६ // यन्नूनहं ऋद्धिबलेन वाद्य नगरं महन्तं अभिनिर्मिणेयम् / प्रतिमण्डितं वेश्मसहस्रकोटिभिर्विहारौद्यानुपशोभितं च // सद्ध्प्_७.९७ // वापी नदीयो अभिनिर्मिणेयम् आरामपुष्पैः प्रतिमण्डितं च / प्राकारद्वारैरुपशोभितं च नारीनरैश्चाप्रतिमैरुपेतम् // सद्ध्प्_७.९८ // निर्माणु कृत्व इति तान् वदेय मा भायथा हर्ष करोथ चैव / प्राप्ता भवन्तो नगरं वरिष्ठं प्रविश्य कार्याणि कुरुष्व क्षिप्रम् // सद्ध्प्_७.९९ // उदग्रचित्ता भणथेह निर्वृता निस्तीर्ण सर्वा अटवी अशेषतः / आश्वासनार्थाय वदेति वाचं कथं न प्रत्यागत सर्वि अस्या // सद्ध्प्_७.१०० // विश्रान्तरूपांश्च विदित्व सर्वान् समानयित्वा च पुनर्ब्रवीति / आगच्छथ मह्य शृणोथ भाषतो ऋद्धीमयं नगरमिदं विनिर्मितम् // सद्ध्प्_७.१०१ // युष्माक खेदं च मया वित्दिवा निवर्तनं मा च भविष्यतीति / उपायकौशल्यमिदं ममेति जनेथ वीर्यं गमनाय द्वीपम् // सद्ध्प्_७.१०२ // एमेव हं भिक्षव देशिको वा प्रणायकः प्राणिसहस्रकोटिनाम् / खिद्यन्त पश्यामि तथैव प्राणिनः क्लेशाण्डकोशं न प्रभोन्ति भेत्तुम् // सद्ध्प्_७.१०३ // ततो मया चिन्तितु एष अर्थो विश्रामभूता इमि निर्वृतीकृताः / सर्वस्य दुःखस्य निरोध एष अर्हन्तभूमौ कृतकृत्य यूयम् // सद्ध्प्_७.१०४ // समये यदा तु स्थित अत्र स्थाने पश्यामि यूयामर्हन्त तत्र सर्वान् / तदा च सर्वानिह संनिपात्य भूतार्थमाख्यामि यथैष धर्मः // सद्ध्प्_७.१०५ // उपायकौशल्य विनायकानां यद् यान देशेन्ति त्रयो महर्षी / एकं हि यानं न द्वितीयमस्ति विश्रामणार्थं तु द्वियान देशिता // सद्ध्प्_७.१०६ // ततो वदेमि अहमद्य भिक्षवो जनेथ वीर्यं परमं उदारम् / सर्वज्ञज्ञानेन कृतेन यूयं नैतावता निर्वृति काचि भोति // सद्ध्प्_७.१०७ // सर्वज्ञज्ञानं तु यदा स्पृशिष्यथ दशो बला ये च जिनान धर्माः / द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारी बुद्धा भवित्वान भवेथ निर्वृताः // सद्ध्प्_७.१०८ // एतादृशी देशन नायकानां विश्रामहेतोः प्रवदन्ति निर्वृतिम् / विश्रान्त ज्ञात्वान च निर्वृतीये सर्वज्ञज्ञाने उपनेन्ति सर्वान् // सद्ध्प्_७.१०९ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये पूर्वयोगपरिवर्तो नाम सप्तमः"
+saddhp_8,"pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivartaḥ atha khalvāyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputro bhagavato 'ntikādidamevaṃrūpamupāyakauśalyajñānadarśanaṃ saṃdhābhāṣitanirdeśaṃ śrutvā eṣāṃ ca mahāśrāvakāṇāṃ vyākaraṇaṃ śrutvā imāṃ ca pūrvayogapratisaṃyuktāṃ kathāṃ śrutvā imāṃ ca bhagavato vṛṣabhatāṃ śrutvā āścaryaprāpto 'bhūdadbhutaprāpto 'bhūnnirāmiṣeṇa ca cittena prītiprāmodyena sphuṭo 'bhūt mahatā ca prītiprāmodyena mahatā ca dharmagauraveṇa utthāyāsanād bhagavataścaraṇayoḥ praṇipatya evaṃ cittamutpāditavān - āścaryaṃ bhagavan, āścaryaṃ sugata paramaduṣkaraṃ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ kurvanti, ya imaṃ nānādhātukaṃ lokamanuvartayante, bahubhiścopāyakauśalyajñānanidarśanaiḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tasmiṃstasmiṃśca sattvān vilagnānupāyakauśalyena pramocayanti kimatra bhagavan asmābhiḥ śakyaṃ kartum? tathāgata evāsmākaṃ jānīte āśayaṃ pūrvayogacaryāṃ ca sa bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte sthito 'bhūd bhagavantameva namaskurvan animiṣābhyāṃ ca netrābhyāṃ saṃprekṣamāṇaḥ atha khalu bhagavānāyuṣmantaḥ pūrṇasya maitrāyaṇīputrasya cittāśayamavalokya sarvāvantaṃ bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - paśyatha bhikṣavo yūyamimaṃ śrāvakaṃ pūrṇaṃ maitrāyaṇīputraṃ yo mayāsya bhikṣusaṃghasya dharmakathikānāmagryo nirdiṣṭaḥ, bahubhiśca bhūtairguṇairabhiṣṭutaḥ, bahubhiśca prakārairasmin mama śāsane saddharmaparigrahāyābhiyuktaḥ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃharṣakaḥ samādāpakaḥ samuttejakaḥ saṃpraharṣako 'klānto dharmadeśanayā, alamasya dharmasyākhyātā, alamanugrahītā sabrahmacāriṇām muktvā bhikṣavastathāgataṃ nānyaḥ śaktaḥ pūrṇaṃ maitrāyaṇīputramarthato vā vyañjanato vā paryādātum tatkiṃ manyadhve bhikṣavo mamaivāyaṃ saddharmaparigrāhaka iti? na khalu punarbhikṣavo yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? abhijānāmyahaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani navanavatīnāṃ buddhakoṭīnām, yatra anenaiva teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane saddharmaḥ parigṛhītaḥ tadyathāpi nāma mama etarhi sarvatra cāgryo dharmakathikānāmabhūt, sarvatra ca śūnyatāgatiṃ gato 'bhūt sarvatra ca pratisaṃvidāṃ lābhī abhūt, sarvatra ca bodhisattvābhijñāsu gatiṃ gato 'bhūt suviniścitadharmadeśako nirvicikitsadharmadeśakaḥ pariśuddhadharmadeśakaścābhūt teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ śāsane yāvadāyuṣpramāṇaṃ brahmacaryaṃ caritavān sarvatra ca śrāvaka iti saṃjñāyate sma sa khalvanenopāyena aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmarthamakārṣīt, aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvān paripācitavānanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sarvatra ca buddhakṛtyena sattvānāṃ pratyupasthito 'bhūt sarvatra cātmano buddhakṣetraṃ pariśodhayati sma sattvānāṃ ca paripākāyābhiyukto 'bhūt eṣāmapi bhikṣavo vipaśyipramukhānāṃ saptānāṃ tathāgatānāṃ yeṣāmahaṃ saptamaḥ, eṣa evāgryo dharmakathikānāmabhūt yadapi tadbhikṣavo bhaviṣyatyanāgate 'dhvani asmin bhadrakalpe caturbhirbuddhairūnaṃ buddhasahasram, teṣāmapi śāsane eṣa eva pūrṇo maitrāyaṇīputro 'gryo dharmakathikānāṃ bhaviṣyati, saddharmaparigrāhakaśca bhaviṣyati evamanāgate 'dhvani aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmamādhārayiṣyati, aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmarthaṃ kariṣyati, aprameyānasaṃkhyeyāṃśca sattvān paripācayiṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau satatasamitaṃ cābhiyukto bhaviṣyatyātmano buddhakṣetrapariśuddhaye sattvaparipācanāya sa imāmevaṃrūpāṃ bodhisattvacaryāṃ paripūrya aprameyairasaṃkhyeyaiḥ kalpairanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate dharmaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān asminneva buddhakṣetra utpatsyate tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena gaṅgānadīvālukopamāstrisāhasramahāsāhasralokadhātava ekaṃ buddhakṣetraṃ bhaviṣyati samaṃ pāṇitalajātaṃ saptaratnamayamapagataparvataṃ saptaratnamayaiḥ kūṭāgāraiḥ paripūrṇaṃ bhaviṣyati devavimānāni cākāśasthitāni bhaviṣyanti devā api manuṣyān drakṣyanti, manuṣyā api devān drakṣyanti tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena idaṃ buddhakṣetramapagatapāpaṃ bhaviṣyati apagatamātṛgrāmaṃ ca sarve ca te sattvā aupapādukā bhaviṣyanti brahmacāriṇo manomayairātmabhāvaiḥ svayaṃprabhā ṛddhimanto vaihāyasaṃgamā vīryavantaḥ smṛtimantaḥ prajñāvantaḥ suvarṇavarṇaiḥ samucchrayairdvātriṃśadbhirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtavigrahāḥ tena khalu punarbhikṣavaḥ samayena tasmin buddhakṣetre teṣāṃ sattvānāṃ dvāvāhārau bhaviṣyataḥ katamau dvau? yaduta dharmaprītyāhāro dhyānaprītyāhāraśca aprameyāṇi cāsaṃkhyeyāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti sarveṣāṃ ca mahābhijñāprāptānāṃ pratisaṃvidgatiṃgatānāṃ sattvāvavādakuśalānām gaṇanāsamatikrāntāścāsya śrāvakā bhaviṣyanti maharddhikā mahānubhāvā aṣṭavimokṣadhyāyinaḥ evamaparimitaguṇasamanvāgataṃ tad buddhakṣetraṃ bhaviṣyati ratnāvabhāsaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati suviśuddhā ca nāma sā lokadhāturbhaviṣyati aprameyānasaṃkhyeyāṃścāsya kalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati parinirvṛtasya ca tasya bhagavato dharmaprabhāsasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya saddharmaścirasthāyī bhaviṣyati ratnamayaiśca stūpaiḥ sā lokadhātuḥ sphuṭā bhaviṣyati evamacintyaguṇasamanvāgataṃ bhikṣavastasya bhagavatastadbuddhakṣetraṃ bhaviṣyati idamavocadbhagavān idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā - śṛṇotha me bhikṣava etamarthaṃ yathā carī mahya sutena cīrṇā / upāyakauśalyasuśikṣitena yathā ca cīrṇā iya bodhicaryā // saddhp_8.1 // hīnādhimuktā ima sattva jñātvā udārayāne ca samuttrasanti / tatu śrāvakā bhontimi bodhisattvāḥ pratyekabodhiṃ ca nidarśayanti // saddhp_8.2 // upāyakauśalyaśatairanekaiḥ paripācayanti bahubodhisattvān / evaṃ ca bhāṣanti vayaṃ hi śrāvakā dūre vayaṃ uttamamagrabodhiyā // saddhp_8.3 // etāṃ cariṃ teṣvanuśikṣamāṇāḥ paripāku gacchanti hi sattvakoṭyaḥ / hīnādhimuktāśca kusīdarūpā anupūrva te sarvi bhavanti buddhāḥ // saddhp_8.4 // ajñānacaryāṃ ca caranti ete vayaṃ khalu śrāvaka alpakṛtyāḥ / nirviṇṇa sarvāsu cyutopapattiṣu svakaṃ ca kṣetraṃ pariśodhayanti // saddhp_8.5 // sarāgatāmātmani darśayanti sadoṣatāṃ cāpi samohatāṃ ca / dṛṣṭīvilagnāṃśca viditva sattvāṃsteṣāṃ pi dṛṣṭiṃ samupāśrayanti // saddhp_8.6 // evaṃ caranto bahu mahya śrāvakāḥ sattvānupāyena vimocayanti / unmādu gaccheyu narā avidvasū sa caiva sarvaṃ caritaṃ prakāśayet // saddhp_8.7 // pūrṇo ayaṃ śrāvaka mahya bhikṣavaścarito purā buddhasahasrakoṭiṣu / teṣāṃ ca saddharma parigrahīṣīd bauddhaṃ idaṃ jñāna gaveṣamāṇaḥ // saddhp_8.8 // sarvatra caiṣo abhu agraśrāvako bahuśrutaścitrakathī viśāradaḥ / saṃharṣakaścā akilāsi nityaṃ sada buddhakṛtyena ca pratyupasthitaḥ // saddhp_8.9 // mahāabhijñāsu sadā gatiṃgataḥ pratisaṃvidānāṃ ca abhūṣi lābhī / sattvāna co indriyagocarajño dharmaṃ ca deśeti sadā viśuddham // saddhp_8.10 // saddharma śreṣṭhaṃ ca prakāśayantaḥ paripācayī sattvasahasrakoṭyaḥ / anuttarasminniha agrayāne kṣetraṃ svakaṃ śreṣṭhu viśodhayantaḥ // saddhp_8.11 // anāgate cāpi tathaiva adhve pūjeṣyatī buddhasahasrakoṭyaḥ / saddharma śreṣṭhaṃ ca parigrahīṣyati svakaṃ ca kṣetraṃ pariśodhayiṣyati // saddhp_8.12 // deśeṣyatī dharma sadā viśārado upāyakauśalyasahasrakoṭibhiḥ / bahūṃśca sattvān paripācayiṣyati sarvajñajñānasmi anāsravasmin // saddhp_8.13 // so pūja kṛtvā naranāyakānāṃ saddharma śreṣṭhaṃ sada dhārayitvā / bhaviṣyatī buddha svayaṃbhu loke dharmaprabhāso diśatāsu viśrutaḥ // saddhp_8.14 // kṣetraṃ ca tasya suviśuddha bheṣyatī ratnāna saptāna sadā viśiṣṭam / ratnavabhāsaśca sa kalpu bheṣyatī suviśuddha so bheṣyati lokadhātuḥ // saddhp_8.15 // bahubodhisattvāna sahasrakoṭyo mahāabhijñāsu sukovidānām / yehi sphuṭo bheṣyati lokadhātuḥ suviśuddha śuddhehi maharddhikehi // saddhp_8.16 // atha śrāvakāṇāṃ pi sahasrakoṭyaḥ saṃghastadā bheṣyati nāyakasya / maharddhikānaṣṭavimokṣadhyāyināṃ pratisaṃvidāsū ca gatiṃgatānām // saddhp_8.17 // sarve ca sattvāstahi buddhakṣetre śuddhā bhaviṣyanti ca brahmacāriṇaḥ / upapādukāḥ sarvi suvarṇavarṇā dvātriṃśatīlakṣaṇarūpadhāriṇaḥ // saddhp_8.18 // āhārasaṃjñā ca na tatra bheṣyati anyatra dharme rati dhyānaprītiḥ / na mātṛgrāmo 'pi ca tatra bheṣyati na cāpyapāyāna ca durgatībhayam // saddhp_8.19 // etādṛśaṃ kṣetravaraṃ bhaviṣyati pūrṇasya saṃpūrṇaguṇānvitasya / ākīrṇa sattvehi subhadrakehi yatkiṃcimātraṃ pi idaṃ prakāśitam // saddhp_8.20 // atha khalu teṣāṃ dvādaśānāṃ vaśībhūtaśatānāmetadabhavat - āścaryaprāpta sma, adbhutaprāptāḥ sma sacedasmākamapi bhagavān yatheme 'nye mahāśrāvakā vyākṛtāḥ, evamasmākamapi tathāgataḥ pṛthak pṛthag vyākuryāt atha khalu bhagavāṃsteṣāṃ mahāśrāvakāṇāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya āyuṣmantaṃ mahākāśyapamāmantrayate sma - imāni kāśyapa dvādaśa vaśībhūtaśatāni, yeṣāmahametarhi saṃmukhībhūtaḥ sarvāṇyetānyahaṃ kāśyapa dvādaśa vaśībhūtaśatānyanantaraṃ vyākaromi tatra kāśyapa kauṇḍinyo bhikṣurmahāśrāvako dvāṣaṣṭīnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ pareṇa parataraṃ samantaprabhāso nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān tatra kāśyapa anenaikena nāmadheyena pañca tathāgataśatāni bhaviṣyanti ataḥ pañca mahāśrāvakaśatāni sarv��ṇyanantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante sarvāṇyeva samantaprabhāsanāmadheyāni bhaviṣyanti tadyathā gayākāśyapo nadīkāśyapaḥ urubilvakāśyapaḥ kālaḥ kālodāyī aniruddho revataḥ kapphiṇo bakkulaścundaḥ svāgataḥ ityevaṃpramukhāni pañca vaśībhūtaśatāni atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - kauṇḍinyagotro mama śrāvako 'yaṃ tathāgato bheṣyati lokanāthaḥ / anāgate 'dhvāni anantakalpe vineṣyate prāṇisahasrakoṭyaḥ // saddhp_8.21 // samantaprabho nāma jino bhaviṣyati kṣetraṃ ca tasya pariśuddha bheṣyati / anantakalpasmi anāgate 'dhvani dṛṣṭvāna buddhān bahavo hyanantān // saddhp_8.22 // prabhāsvaro buddhabalenupeto vighuṣṭaśabdo daśasu ddiśāsu / puraskṛtaḥ prāṇisahasrakoṭibhirdeśeṣyatī uttamamagrabodhim // saddhp_8.23 // tatu bodhisattvā abhiyuktarūpā vimānaśreṣṭhānyabhiruhya cāpi / viharanta tatra anucintayanti viśuddhaśīlā sada sādhuvṛttayaḥ // saddhp_8.24 // śrutvāna dharmaṃ dvipadottamasya anyāni kṣetrāṇyapi co sadā te / vrajanti te buddhasahasravandakāḥ pūjāṃ ca teṣāṃ vipulāṃ karonti // saddhp_8.25 // kṣeṇena te cāpi tadāsya kṣetraṃ pratyāgamiṣyanti vināyakasya / prabhāsanāmasya narottamasya caryābalaṃ tādṛśakaṃ bhaviṣyati // saddhp_8.26 // ṣaṣṭiḥ sahasrā paripūrṇakalpānāyuṣpramāṇaṃ sugatasya tasya / tataśca bhūyo dviguṇena tāyinaḥ parinirvṛtasyeha sa dharma sthāsyati // saddhp_8.27 // pratirūpakaścāsya bhaviṣyate punastriguṇaṃ tato ettakameva kālam / saddharmabhraṣṭe tada tasya tāyino dukhitā bhaviṣyanti narā marū ca // saddhp_8.28 // jināna teṣāṃ samanāmakānāṃ samantaprabhāṇāṃ puruṣottamānām / paripūrṇa pañcāśata nāyakānāṃ ete bhaviṣyanti paraṃparāya // saddhp_8.29 // sarveṣa etādṛśakāśca vyūhā ṛddhibalaṃ ca tatha buddhakṣetram / gaṇaśca saddharma tathaiva īdṛśaḥ saddharmasthānaṃ ca samaṃ bhaviṣyati // saddhp_8.30 // sarveṣametādṛśakaṃ bhaviṣyati nāmaṃ tadā loki sadevakasmin / yathā mayā pūrvi prakīrtitāsīt samantaprabhāsasya narottamasya // saddhp_8.31 // paraṃparā eva tathānyamanyaṃ te vyākariṣyanti hitānukampī / anantarāyaṃ mama adya bheṣyati yathaiva śāsāmyahu sarvalokam // saddhp_8.32 // evaṃ khu ete tvamihādya kāśyapa dhārehi pañcāśatanūnakāni / vaśibhūta ye cāpi mamānyaśrāvakāḥ kathayāhi cānyeṣvapi śrāvakeṣu // saddhp_8.33 // atha khalu tāni pañcārhacchatāni bhagavataḥ saṃmukhamātmano vyākaraṇāni śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanasa pramuditāḥ prītisaumanasyajātā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya bhagavataḥ pādayoḥ śirobhirnipatya evamāhuḥ - atyayaṃ vayaṃ bhagavan deśayāmo yairasmābhirbhagavannevaṃ satatasamitaṃ cittaṃ paribhāvitam - idamasmākaṃ parinirvāṇam parinirvṛtā vayamiti yathāpīdaṃ bhagavan avyaktā akuśalā avidhijñāḥ tatkasya hetoḥ? yairnāma asmābhirbhagavaṃstathāgatajñāne 'bhisaṃboddhavye evaṃrūpeṇa parīttena jñānena paritoṣaṃ gatāḥ sma tadyathāpi nāma bhagavan kasyacideva puruṣasya kaṃcideva mitragṛhaṃ praviṣṭasya mattasya vā suptasya vā sa mitro 'narghamaṇiratnaṃ vastrānte badhnīyāt - asyedaṃ maṇiratnaṃ bhavatviti atha khalu bhagavan sa puruṣa utthāyāsanāt prakāmet so 'nyaṃ janapadapradeśaṃ prapadyeta sa tatra kṛcchraprāpto bhavet āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ kṛcchramāpadyeta mahatā ca vyāyāmena kathaṃcit kaṃcidāhāraṃ pratilabheta tena ca saṃtuṣṭo bhavedāttamanaskaḥ pramuditaḥ atha khalu bhagavaṃstasya puruṣasya sa purāṇamitraḥ puruṣo yena tasya tadanargheyaṃ maṇiratnaṃ vastrānte baddham, sa taṃ punareva paśyet tamevaṃ vadet - kiṃ tvaṃ bhoḥ puruṣa kṛcchramāpadyase āhāracīvaraparyeṣṭihetoḥ, yadā yāvad bhoḥ puruṣa mayā tava sukhavihārārthaṃ sarvakāmanivartakamanargheyaṃ maṇiratnaṃ vastrānte upanibaddham niryātitaṃ te bhoḥ puruṣa mamaitanmaṇiratnam tadevamupanibaddhameva bhoḥ puruṣa vastrānte maṇiratnam na ca nāma tvaṃ bhoḥ puruṣa pratyavekṣase - kiṃ mama baddhaṃ yena vā baddhaṃ ko hetuḥ kiṃnidānaṃ vā baddhametat? bālajātīyastvaṃ bhoḥ puruṣa yastvaṃ kṛcchreṇa āhāracīvaraṃ paryeṣamāṇastuṣṭimāpadyase gaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa etanmaṇiratnaṃ grahāya mahānagaraṃ gatvā parivartayastva tena ca dhanena sarvāṇi dhanakaraṇīyāni kuruṣveti evameva bhagavan asmākamapi tathāgatena pūrvameva bodhisattvacaryāṃ caratā sarvajñatācittānyutpāditānyabhūvan tāni ca vayaṃ bhagavan na jānīmo na budhyāmahe te vayaṃ bhagavan arhadbhūmau nirvṛtāḥ sma iti saṃjānīmaḥ vayaṃ kṛcchraṃ jīvāmaḥ, yadvayaṃ bhagavan evaṃ parīttena jñānena paritoṣamāpadyāmaḥ sarvajñajñānapraṇidhānena sadā avinaṣṭena te vayaṃ bhagavaṃstathāgatena saṃbodhyamānāḥ - mā yūyaṃ bhikṣava etannirvāṇaṃ manyadhvam saṃvidyante bhikṣavo yuṣmākaṃ saṃtāne kuśalamūlāni yāni mayā pūrvaṃ paripācitāni etarhi ca mamaivedamupāyakauśalyaṃ dharmadeśanābhilāpena yad yūyametarhi nirvāṇamiti manyadhve evaṃ ca vayaṃ bhagavatā saṃbodhayitvā adyānuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākṛtāḥ atha khalu tāni pañca vaśībhūtaśatānyājñātakauṇḍinyapramukhāni tasyāṃ velāyamimā gāthā abhāṣanta - hṛṣṭā prahṛṣṭā sma śruṇitva etāṃ āśvāsanāmīdṛśikāmanuttarām / yaṃ vyākṛtāḥ sma paramāgrabodhaye namo 'stu te nāyaka nantacakṣuḥ // saddhp_8.34 // deśemahe atyayu tubhyamantike yathaiva bālā avidū ajānakāḥ / yaṃ vai vayaṃ nirvṛtimātrakeṇa parituṣṭa āsīt sugatasya śāsane // saddhp_8.35 // yathāpi puruṣo bhavi kaścideva praviṣṭa sa syādiha mitraśālam / mitraṃ ca tasya dhanavantamāḍhyaṃ so tasya dadyād bahū khādyabhojyam // saddhp_8.36 // saṃtarpayitvāna ca bhojanena anekamūlyaṃ ratanaṃ ca dadyāt / baddhvāntarīye vasanānti granthiṃ datvā ca tasyeha bhaveta tuṣṭaḥ // saddhp_8.37 // so cāpi prakrāntu bhaveta bālo utthāya so 'nyaṃ nagaraṃ vrajeta / so kṛcchraprāptaḥ kṛpaṇo gaveṣī āhāra paryeṣati khidyamānaḥ // saddhp_8.38 // paryeṣitaḥ bhojananirvṛtaḥ syād bhaktaṃ udāraṃ avicintayantaḥ / taṃ cāpi ratnaṃ hi bhaveta vismṛtaṃ baddhvāntarīye smṛtirasya nāsti // saddhp_8.39 // tameva so paśyati pūrvamitro yenāsya dattaṃ ratanaṃ gṛhe sve / tameva suṣṭhū paribhāṣayitvā darśeti ratnaṃ vasanāntarasmin // saddhp_8.40 // dṛṣṭvā ca so paramasukhaiḥ samarpito ratnasya tasyo anubhāva īdṛśaḥ / mahādhanī kośabalī ca so bhavet samarpitaḥ kāmaguṇehi pañcahi // saddhp_8.41 // emeva bhagavan vayamevarūpam ajānamānā praṇidhānapūrvakam / tathāgatenaiva idaṃ hi dattaṃ bhaveṣu pūrveṣviha dīrgharātram // saddhp_8.42 // vayaṃ ca bhagavanniha bālabuddhayo ajānakāḥ smo sugatasya śāsane / nirvāṇamātreṇa vayaṃ hi tuṣṭā na uttarī prārthayi nāpi cintayī // saddhp_8.43 // vayaṃ ca saṃbodhita lokabandhunā na eṣa etādṛśa kāci nirvṛtiḥ / jñānaṃ praṇītaṃ puruṣottamānāṃ yā nirvṛtīyaṃ paramaṃ ca saukhyam // saddhp_8.44 // idaṃ cudāraṃ vipulaṃ bahūvidhaṃ anuttaraṃ vyākaraṇaṃ ca śrutvā / prītā udagrā vipulā sma jātāḥ parasparaṃ vyākaraṇāya nātha // saddhp_8.45 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye pañcabhikṣuśatavyākaraṇaparivarto nāmāṣṭamaḥ","पञ्चभिक्षुशतव्याकरणपरिवर्तः अथ खल्वायुष्मान् पूर्णो मैत्रायणीपुत्रो भगवतो ऽन्तिकादिदमेवंरूपमुपायकौशल्यज्ञानदर्शनं संधाभाषितनिर्देशं श्रुत्वा एषां च महाश्रावकाणां व्याकरणं श्रुत्वा इमां च पूर्वयोगप्रतिसंयुक्तां कथां श्रुत्वा इमां च भगवतो वृषभतां श्रुत्वा आश्चर्यप्राप्तो ऽभूदद्भुतप्राप्तो ऽभून्निरामिषेण च चित्तेन प्रीतिप्रामोद्येन स्फुटो ऽभूत् महता च प्रीतिप्रामोद्येन महता च धर्मगौरवेण उत्थायासनाद् भगवतश्चरणयोः प्रणिपत्य एवं चित्तमुत्पादितवान् - आश्चर्यं भगवन्, आश्चर्यं सुगत परमदुष्करं तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः कुर्वन्ति, य इमं नानाधातुकं लोकमनुवर्तयन्ते, बहुभिश्चोपायकौशल्यज्ञाननिदर्शनैः सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति, तस्मिंस्तस्मिंश्च सत्त्वान् विलग्नानुपायकौशल्येन प्रमोचयन्ति किमत्र भगवन् अस्माभिः शक्यं कर्तुम्? तथागत एवास्माकं जानीते आशयं पूर्वयोगचर्यां च स भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य एकान्ते स्थितो ऽभूद् भगवन्तमेव नमस्कुर्वन् अनिमिषाभ्यां च नेत्राभ्यां संप���रेक्षमाणः अथ खलु भगवानायुष्मन्तः पूर्णस्य मैत्रायणीपुत्रस्य चित्ताशयमवलोक्य सर्वावन्तं भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - पश्यथ भिक्षवो यूयमिमं श्रावकं पूर्णं मैत्रायणीपुत्रं यो मयास्य भिक्षुसंघस्य धर्मकथिकानामग्र्यो निर्दिष्टः, बहुभिश्च भूतैर्गुणैरभिष्टुतः, बहुभिश्च प्रकारैरस्मिन् मम शासने सद्धर्मपरिग्रहायाभियुक्तः चतसृणां पर्षदां संहर्षकः समादापकः समुत्तेजकः संप्रहर्षको ऽक्लान्तो धर्मदेशनया, अलमस्य धर्मस्याख्याता, अलमनुग्रहीता सब्रह्मचारिणाम् मुक्त्वा भिक्षवस्तथागतं नान्यः शक्तः पूर्णं मैत्रायणीपुत्रमर्थतो वा व्यञ्जनतो वा पर्यादातुम् तत्किं मन्यध्वे भिक्षवो ममैवायं सद्धर्मपरिग्राहक इति? न खलु पुनर्भिक्षवो युष्माभिरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अभिजानाम्यहं भिक्षवो ऽतीते ऽध्वनि नवनवतीनां बुद्धकोटीनाम्, यत्र अनेनैव तेषां बुद्धानां भगवतां शासने सद्धर्मः परिगृहीतः तद्यथापि नाम मम एतर्हि सर्वत्र चाग्र्यो धर्मकथिकानामभूत्, सर्वत्र च शून्यतागतिं गतो ऽभूत् सर्वत्र च प्रतिसंविदां लाभी अभूत्, सर्वत्र च बोधिसत्त्वाभिज्ञासु गतिं गतो ऽभूत् सुविनिश्चितधर्मदेशको निर्विचिकित्सधर्मदेशकः परिशुद्धधर्मदेशकश्चाभूत् तेषां च बुद्धानां भगवतां शासने यावदायुष्प्रमाणं ब्रह्मचर्यं चरितवान् सर्वत्र च श्रावक इति संज्ञायते स्म स खल्वनेनोपायेन अप्रमेयाणामसंख्येयानां सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणामर्थमकार्षीत्, अप्रमेयानसंख्येयांश्च सत्त्वान् परिपाचितवाननुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सर्वत्र च बुद्धकृत्येन सत्त्वानां प्रत्युपस्थितो ऽभूत् सर्वत्र चात्मनो बुद्धक्षेत्रं परिशोधयति स्म सत्त्वानां च परिपाकायाभियुक्तो ऽभूत् एषामपि भिक्षवो विपश्यिप्रमुखानां सप्तानां तथागतानां येषामहं सप्तमः, एष एवाग्र्यो धर्मकथिकानामभूत् यदपि तद्भिक्षवो भविष्यत्यनागते ऽध्वनि अस्मिन् भद्रकल्पे चतुर्भिर्बुद्धैरूनं बुद्धसहस्रम्, तेषामपि शासने एष एव पूर्णो मैत्रायणीपुत्रो ऽग्र्यो धर्मकथिकानां भविष्यति, सद्धर्मपरिग्राहकश्च भविष्यति एवमनागते ऽध्वनि अप्रमेयाणामसंख्येयानां बुद्धानां भगवतां सद्धर्ममाधारयिष्यति, अप्रमेयाणामसंख्येयानां सत्त्वानामर्थं करिष्यति, अप्रमेयानसंख्येयांश्च सत्त्वान�� परिपाचयिष्यत्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सततसमितं चाभियुक्तो भविष्यत्यात्मनो बुद्धक्षेत्रपरिशुद्धये सत्त्वपरिपाचनाय स इमामेवंरूपां बोधिसत्त्वचर्यां परिपूर्य अप्रमेयैरसंख्येयैः कल्पैरनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यते धर्मप्रभासो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् अस्मिन्नेव बुद्धक्षेत्र उत्पत्स्यते तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन गङ्गानदीवालुकोपमास्त्रिसाहस्रमहासाहस्रलोकधातव एकं बुद्धक्षेत्रं भविष्यति समं पाणितलजातं सप्तरत्नमयमपगतपर्वतं सप्तरत्नमयैः कूटागारैः परिपूर्णं भविष्यति देवविमानानि चाकाशस्थितानि भविष्यन्ति देवा अपि मनुष्यान् द्रक्ष्यन्ति, मनुष्या अपि देवान् द्रक्ष्यन्ति तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन इदं बुद्धक्षेत्रमपगतपापं भविष्यति अपगतमातृग्रामं च सर्वे च ते सत्त्वा औपपादुका भविष्यन्ति ब्रह्मचारिणो मनोमयैरात्मभावैः स्वयंप्रभा ऋद्धिमन्तो वैहायसंगमा वीर्यवन्तः स्मृतिमन्तः प्रज्ञावन्तः सुवर्णवर्णैः समुच्छ्रयैर्द्वात्रिंशद्भिर्महापुरुषलक्षणैः समलंकृतविग्रहाः तेन खलु पुनर्भिक्षवः समयेन तस्मिन् बुद्धक्षेत्रे तेषां सत्त्वानां द्वावाहारौ भविष्यतः कतमौ द्वौ? यदुत धर्मप्रीत्याहारो ध्यानप्रीत्याहारश्च अप्रमेयाणि चासंख्येयानि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि भविष्यन्ति सर्वेषां च महाभिज्ञाप्राप्तानां प्रतिसंविद्गतिंगतानां सत्त्वाववादकुशलानाम् गणनासमतिक्रान्ताश्चास्य श्रावका भविष्यन्ति महर्द्धिका महानुभावा अष्टविमोक्षध्यायिनः एवमपरिमितगुणसमन्वागतं तद् बुद्धक्षेत्रं भविष्यति रत्नावभासश्च नाम स कल्पो भविष्यति सुविशुद्धा च नाम सा लोकधातुर्भविष्यति अप्रमेयानसंख्येयांश्चास्य कल्पानायुष्प्रमाणं भविष्यति परिनिर्वृतस्य च तस्य भगवतो धर्मप्रभासस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य सद्धर्मश्चिरस्थायी भविष्यति रत्नमयैश्च स्तूपैः सा लोकधातुः स्फुटा भविष्यति एवमचिन्त्यगुणसमन्वागतं भिक्षवस्तस्य भगवतस्तद्बुद्धक्षेत्रं भविष्यति इदमवोचद्भगवान् इदं वदित्वा सुगतो ह्यथापरमेतदुवाच शास्ता - शृणोथ मे भिक्षव एतमर्थं यथा चरी मह्य सुतेन चीर्णा / उपायकौशल्यसुशिक्षितेन यथा च चीर्णा इय बोधिचर्या // सद्ध्प्_८.१ // हीनाधिमुक्ता इम सत्त्व ज्ञात्वा उदारयाने च समुत्त्रसन्ति / ततु श्रावका भोन्तिमि बोधिसत्त्वाः प्रत्येकबोधिं च निदर्शयन्ति // सद्ध्प्_८.२ // उपायकौशल्यशतैरनेकैः परिपाचयन्ति बहुबोधिसत्त्वान् / एवं च भाषन्ति वयं हि श्रावका दूरे वयं उत्तममग्रबोधिया // सद्ध्प्_८.३ // एतां चरिं तेष्वनुशिक्षमाणाः परिपाकु गच्छन्ति हि सत्त्वकोट्यः / हीनाधिमुक्ताश्च कुसीदरूपा अनुपूर्व ते सर्वि भवन्ति बुद्धाः // सद्ध्प्_८.४ // अज्ञानचर्यां च चरन्ति एते वयं खलु श्रावक अल्पकृत्याः / निर्विण्ण सर्वासु च्युतोपपत्तिषु स्वकं च क्षेत्रं परिशोधयन्ति // सद्ध्प्_८.५ // सरागतामात्मनि दर्शयन्ति सदोषतां चापि समोहतां च / दृष्टीविलग्नांश्च विदित्व सत्त्वांस्तेषां पि दृष्टिं समुपाश्रयन्ति // सद्ध्प्_८.६ // एवं चरन्तो बहु मह्य श्रावकाः सत्त्वानुपायेन विमोचयन्ति / उन्मादु गच्छेयु नरा अविद्वसू स चैव सर्वं चरितं प्रकाशयेत् // सद्ध्प्_८.७ // पूर्णो अयं श्रावक मह्य भिक्षवश्चरितो पुरा बुद्धसहस्रकोटिषु / तेषां च सद्धर्म परिग्रहीषीद् बौद्धं इदं ज्ञान गवेषमाणः // सद्ध्प्_८.८ // सर्वत्र चैषो अभु अग्रश्रावको बहुश्रुतश्चित्रकथी विशारदः / संहर्षकश्चा अकिलासि नित्यं सद बुद्धकृत्येन च प्रत्युपस्थितः // सद्ध्प्_८.९ // महाअभिज्ञासु सदा गतिंगतः प्रतिसंविदानां च अभूषि लाभी / सत्त्वान चो इन्द्रियगोचरज्ञो धर्मं च देशेति सदा विशुद्धम् // सद्ध्प्_८.१० // सद्धर्म श्रेष्ठं च प्रकाशयन्तः परिपाचयी सत्त्वसहस्रकोट्यः / अनुत्तरस्मिन्निह अग्रयाने क्षेत्रं स्वकं श्रेष्ठु विशोधयन्तः // सद्ध्प्_८.११ // अनागते चापि तथैव अध्वे पूजेष्यती बुद्धसहस्रकोट्यः / सद्धर्म श्रेष्ठं च परिग्रहीष्यति स्वकं च क्षेत्रं परिशोधयिष्यति // सद्ध्प्_८.१२ // देशेष्यती धर्म सदा विशारदो उपायकौशल्यसहस्रकोटिभिः / बहूंश्च सत्त्वान् परिपाचयिष्यति सर्वज्ञज्ञानस्मि अनास्रवस्मिन् // सद्ध्प्_८.१३ // सो पूज कृत्वा नरनायकानां सद्धर्म श्रेष्ठं सद धारयित्वा / भविष्यती बुद्ध स्वयंभु लोके धर्मप्रभासो दिशतासु विश्रुतः // सद्ध्प्_८.१४ // क्षेत्रं च तस्य सुविशुद्ध भेष्यती रत्नान सप्तान सदा विशिष्टम् / रत्नवभासश्च स कल्पु भेष्यती सुविशुद्ध सो भेष्य���ि लोकधातुः // सद्ध्प्_८.१५ // बहुबोधिसत्त्वान सहस्रकोट्यो महाअभिज्ञासु सुकोविदानाम् / येहि स्फुटो भेष्यति लोकधातुः सुविशुद्ध शुद्धेहि महर्द्धिकेहि // सद्ध्प्_८.१६ // अथ श्रावकाणां पि सहस्रकोट्यः संघस्तदा भेष्यति नायकस्य / महर्द्धिकानष्टविमोक्षध्यायिनां प्रतिसंविदासू च गतिंगतानाम् // सद्ध्प्_८.१७ // सर्वे च सत्त्वास्तहि बुद्धक्षेत्रे शुद्धा भविष्यन्ति च ब्रह्मचारिणः / उपपादुकाः सर्वि सुवर्णवर्णा द्वात्रिंशतीलक्षणरूपधारिणः // सद्ध्प्_८.१८ // आहारसंज्ञा च न तत्र भेष्यति अन्यत्र धर्मे रति ध्यानप्रीतिः / न मातृग्रामो ऽपि च तत्र भेष्यति न चाप्यपायान च दुर्गतीभयम् // सद्ध्प्_८.१९ // एतादृशं क्षेत्रवरं भविष्यति पूर्णस्य संपूर्णगुणान्वितस्य / आकीर्ण सत्त्वेहि सुभद्रकेहि यत्किंचिमात्रं पि इदं प्रकाशितम् // सद्ध्प्_८.२० // अथ खलु तेषां द्वादशानां वशीभूतशतानामेतदभवत् - आश्चर्यप्राप्त स्म, अद्भुतप्राप्ताः स्म सचेदस्माकमपि भगवान् यथेमे ऽन्ये महाश्रावका व्याकृताः, एवमस्माकमपि तथागतः पृथक् पृथग् व्याकुर्यात् अथ खलु भगवांस्तेषां महाश्रावकाणां चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय आयुष्मन्तं महाकाश्यपमामन्त्रयते स्म - इमानि काश्यप द्वादश वशीभूतशतानि, येषामहमेतर्हि संमुखीभूतः सर्वाण्येतान्यहं काश्यप द्वादश वशीभूतशतान्यनन्तरं व्याकरोमि तत्र काश्यप कौण्डिन्यो भिक्षुर्महाश्रावको द्वाषष्टीनां बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणां परेण परतरं समन्तप्रभासो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति, विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् तत्र काश्यप अनेनैकेन नामधेयेन पञ्च तथागतशतानि भविष्यन्ति अतः पञ्च महाश्रावकशतानि सर्वाण्यनन्तरमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यन्ते सर्वाण्येव समन्तप्रभासनामधेयानि भविष्यन्ति तद्यथा गयाकाश्यपो नदीकाश्यपः उरुबिल्वकाश्यपः कालः कालोदायी अनिरुद्धो रेवतः कप्फिणो बक्कुलश्चुन्दः स्वागतः इत्येवंप्रमुखानि पञ्च वशीभूतशतानि अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - कौण्डिन्यगोत्रो मम श्रावको ऽयं तथागतो भेष्यति लोकनाथः / अनागते ऽध्वानि अनन्तकल्पे विनेष्यते प्राणिसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_८.२१ // समन्तप्रभो नाम जिनो भ��िष्यति क्षेत्रं च तस्य परिशुद्ध भेष्यति / अनन्तकल्पस्मि अनागते ऽध्वनि दृष्ट्वान बुद्धान् बहवो ह्यनन्तान् // सद्ध्प्_८.२२ // प्रभास्वरो बुद्धबलेनुपेतो विघुष्टशब्दो दशसु द्दिशासु / पुरस्कृतः प्राणिसहस्रकोटिभिर्देशेष्यती उत्तममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_८.२३ // ततु बोधिसत्त्वा अभियुक्तरूपा विमानश्रेष्ठान्यभिरुह्य चापि / विहरन्त तत्र अनुचिन्तयन्ति विशुद्धशीला सद साधुवृत्तयः // सद्ध्प्_८.२४ // श्रुत्वान धर्मं द्विपदोत्तमस्य अन्यानि क्षेत्राण्यपि चो सदा ते / व्रजन्ति ते बुद्धसहस्रवन्दकाः पूजां च तेषां विपुलां करोन्ति // सद्ध्प्_८.२५ // क्षेणेन ते चापि तदास्य क्षेत्रं प्रत्यागमिष्यन्ति विनायकस्य / प्रभासनामस्य नरोत्तमस्य चर्याबलं तादृशकं भविष्यति // सद्ध्प्_८.२६ // षष्टिः सहस्रा परिपूर्णकल्पानायुष्प्रमाणं सुगतस्य तस्य / ततश्च भूयो द्विगुणेन तायिनः परिनिर्वृतस्येह स धर्म स्थास्यति // सद्ध्प्_८.२७ // प्रतिरूपकश्चास्य भविष्यते पुनस्त्रिगुणं ततो एत्तकमेव कालम् / सद्धर्मभ्रष्टे तद तस्य तायिनो दुखिता भविष्यन्ति नरा मरू च // सद्ध्प्_८.२८ // जिनान तेषां समनामकानां समन्तप्रभाणां पुरुषोत्तमानाम् / परिपूर्ण पञ्चाशत नायकानां एते भविष्यन्ति परंपराय // सद्ध्प्_८.२९ // सर्वेष एतादृशकाश्च व्यूहा ऋद्धिबलं च तथ बुद्धक्षेत्रम् / गणश्च सद्धर्म तथैव ईदृशः सद्धर्मस्थानं च समं भविष्यति // सद्ध्प्_८.३० // सर्वेषमेतादृशकं भविष्यति नामं तदा लोकि सदेवकस्मिन् / यथा मया पूर्वि प्रकीर्तितासीत् समन्तप्रभासस्य नरोत्तमस्य // सद्ध्प्_८.३१ // परंपरा एव तथान्यमन्यं ते व्याकरिष्यन्ति हितानुकम्पी / अनन्तरायं मम अद्य भेष्यति यथैव शासाम्यहु सर्वलोकम् // सद्ध्प्_८.३२ // एवं खु एते त्वमिहाद्य काश्यप धारेहि पञ्चाशतनूनकानि / वशिभूत ये चापि ममान्यश्रावकाः कथयाहि चान्येष्वपि श्रावकेषु // सद्ध्प्_८.३३ // अथ खलु तानि पञ्चार्हच्छतानि भगवतः संमुखमात्मनो व्याकरणानि श्रुत्वा तुष्टा उदग्रा आत्तमनस प्रमुदिताः प्रीतिसौमनस्यजाता येन भगवांस्तेनोपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य भगवतः पादयोः शिरोभिर्निपत्य एवमाहुः - अत्ययं वयं भगवन् देशयामो यैरस्माभिर्भगवन्नेवं सततसमितं चित्तं परिभावितम् - इदमस्माकं परिनिर्वाणम् परिनिर्वृता वयमिति यथापीदं भगवन् अव्यक्ता अकुशला अविधिज्ञाः तत्कस्य हेतोः? यैर्नाम अस्माभिर्भगवंस्तथागतज्ञाने ऽभिसंबोद्धव्ये एवंरूपेण परीत्तेन ज्ञानेन परितोषं गताः स्म तद्यथापि नाम भगवन् कस्यचिदेव पुरुषस्य कंचिदेव मित्रगृहं प्रविष्टस्य मत्तस्य वा सुप्तस्य वा स मित्रो ऽनर्घमणिरत्नं वस्त्रान्ते बध्नीयात् - अस्येदं मणिरत्नं भवत्विति अथ खलु भगवन् स पुरुष उत्थायासनात् प्रकामेत् सो ऽन्यं जनपदप्रदेशं प्रपद्येत स तत्र कृच्छ्रप्राप्तो भवेत् आहारचीवरपर्येष्टिहेतोः कृच्छ्रमापद्येत महता च व्यायामेन कथंचित् कंचिदाहारं प्रतिलभेत तेन च संतुष्टो भवेदात्तमनस्कः प्रमुदितः अथ खलु भगवंस्तस्य पुरुषस्य स पुराणमित्रः पुरुषो येन तस्य तदनर्घेयं मणिरत्नं वस्त्रान्ते बद्धम्, स तं पुनरेव पश्येत् तमेवं वदेत् - किं त्वं भोः पुरुष कृच्छ्रमापद्यसे आहारचीवरपर्येष्टिहेतोः, यदा यावद् भोः पुरुष मया तव सुखविहारार्थं सर्वकामनिवर्तकमनर्घेयं मणिरत्नं वस्त्रान्ते उपनिबद्धम् निर्यातितं ते भोः पुरुष ममैतन्मणिरत्नम् तदेवमुपनिबद्धमेव भोः पुरुष वस्त्रान्ते मणिरत्नम् न च नाम त्वं भोः पुरुष प्रत्यवेक्षसे - किं मम बद्धं येन वा बद्धं को हेतुः किंनिदानं वा बद्धमेतत्? बालजातीयस्त्वं भोः पुरुष यस्त्वं कृच्छ्रेण आहारचीवरं पर्येषमाणस्तुष्टिमापद्यसे गच्छ त्वं भोः पुरुष एतन्मणिरत्नं ग्रहाय महानगरं गत्वा परिवर्तयस्त्व तेन च धनेन सर्वाणि धनकरणीयानि कुरुष्वेति एवमेव भगवन् अस्माकमपि तथागतेन पूर्वमेव बोधिसत्त्वचर्यां चरता सर्वज्ञताचित्तान्युत्पादितान्यभूवन् तानि च वयं भगवन् न जानीमो न बुध्यामहे ते वयं भगवन् अर्हद्भूमौ निर्वृताः स्म इति संजानीमः वयं कृच्छ्रं जीवामः, यद्वयं भगवन् एवं परीत्तेन ज्ञानेन परितोषमापद्यामः सर्वज्ञज्ञानप्रणिधानेन सदा अविनष्टेन ते वयं भगवंस्तथागतेन संबोध्यमानाः - मा यूयं भिक्षव एतन्निर्वाणं मन्यध्वम् संविद्यन्ते भिक्षवो युष्माकं संताने कुशलमूलानि यानि मया पूर्वं परिपाचितानि एतर्हि च ममैवेदमुपायकौशल्यं धर्मदेशनाभिलापेन यद् यूयमेतर्हि निर्वाणमिति मन्यध्वे एवं च वयं भगवता संबोधयित्वा अद्यानुत्तरायां सम्यक्संबोधौ व्याकृताः अथ खलु तानि पञ्च वशीभूतशतान्याज्ञातकौण्डिन्यप्रमुखानि तस्यां वेलायमिमा गाथा अभाषन्त - हृष्टा प्रहृष्टा स्म श्रुणित��व एतां आश्वासनामीदृशिकामनुत्तराम् / यं व्याकृताः स्म परमाग्रबोधये नमो ऽस्तु ते नायक नन्तचक्षुः // सद्ध्प्_८.३४ // देशेमहे अत्ययु तुभ्यमन्तिके यथैव बाला अविदू अजानकाः / यं वै वयं निर्वृतिमात्रकेण परितुष्ट आसीत् सुगतस्य शासने // सद्ध्प्_८.३५ // यथापि पुरुषो भवि कश्चिदेव प्रविष्ट स स्यादिह मित्रशालम् / मित्रं च तस्य धनवन्तमाढ्यं सो तस्य दद्याद् बहू खाद्यभोज्यम् // सद्ध्प्_८.३६ // संतर्पयित्वान च भोजनेन अनेकमूल्यं रतनं च दद्यात् / बद्ध्वान्तरीये वसनान्ति ग्रन्थिं दत्वा च तस्येह भवेत तुष्टः // सद्ध्प्_८.३७ // सो चापि प्रक्रान्तु भवेत बालो उत्थाय सो ऽन्यं नगरं व्रजेत / सो कृच्छ्रप्राप्तः कृपणो गवेषी आहार पर्येषति खिद्यमानः // सद्ध्प्_८.३८ // पर्येषितः भोजननिर्वृतः स्याद् भक्तं उदारं अविचिन्तयन्तः / तं चापि रत्नं हि भवेत विस्मृतं बद्ध्वान्तरीये स्मृतिरस्य नास्ति // सद्ध्प्_८.३९ // तमेव सो पश्यति पूर्वमित्रो येनास्य दत्तं रतनं गृहे स्वे / तमेव सुष्ठू परिभाषयित्वा दर्शेति रत्नं वसनान्तरस्मिन् // सद्ध्प्_८.४० // दृष्ट्वा च सो परमसुखैः समर्पितो रत्नस्य तस्यो अनुभाव ईदृशः / महाधनी कोशबली च सो भवेत् समर्पितः कामगुणेहि पञ्चहि // सद्ध्प्_८.४१ // एमेव भगवन् वयमेवरूपम् अजानमाना प्रणिधानपूर्वकम् / तथागतेनैव इदं हि दत्तं भवेषु पूर्वेष्विह दीर्घरात्रम् // सद्ध्प्_८.४२ // वयं च भगवन्निह बालबुद्धयो अजानकाः स्मो सुगतस्य शासने / निर्वाणमात्रेण वयं हि तुष्टा न उत्तरी प्रार्थयि नापि चिन्तयी // सद्ध्प्_८.४३ // वयं च संबोधित लोकबन्धुना न एष एतादृश काचि निर्वृतिः / ज्ञानं प्रणीतं पुरुषोत्तमानां या निर्वृतीयं परमं च सौख्यम् // सद्ध्प्_८.४४ // इदं चुदारं विपुलं बहूविधं अनुत्तरं व्याकरणं च श्रुत्वा / प्रीता उदग्रा विपुला स्म जाताः परस्परं व्याकरणाय नाथ // सद्ध्प्_८.४५ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये पञ्चभिक्षुशतव्याकरणपरिवर्तो नामाष्टमः"
+saddhp_9,"ānandādivyākaraṇaparivartaḥ atha khalvāyuṣmānānandastasyāṃ velāyāmevaṃ cintayāmāsa - apyeva nāma vayamevaṃrūpaṃ vyākaraṇaṃ pratilabhemahi evaṃ ca cintayitvā anuvicintya prārthayitvā utthāyāsanād bhagavataḥ pādayornipatya, āyuṣmāṃśca rāhulo 'pyevaṃ cintayitvā anuvicintya prārthayitvā bhagavataḥ pādayornipatya evaṃ vācamabhāṣata - asmākamapi tāvad bhagavan avasaro bhavatu asmākamapi tāvat sugata avasaro bhavatu asmākaṃ hi bhagavān pitā janako layanaṃ trāṇaṃ ca vayaṃ hi bhagavan sadevamānuṣāsure loke 'tīva citrīkṛtāḥ - bhagavataścaite putraḥ bhagavataścopasthāyakāḥ bhagavataśca dharmakośaṃ dhārayantīti tannāma bhagavan kṣiprameva pratirūpaṃ bhaved yad bhagavānasmākaṃ vyākuryādanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau anye ca dve bhikṣusahasre sātireke śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇāmutthāyāsanebhya ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā añjaliṃ pragṛhya bhagavato 'bhimukhaṃ bhagavantamullokayamāne tasthatuḥ etāmeva cintāmanuvicintayamāne yaduta idameva buddhajñānam - apyeva nāma vayamapi vyākaraṇaṃ pratilabhemahi anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhāviti atha khalu bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma - bhaviṣyasi tvamānanda anāgate 'dhvani sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijño nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān dvāṣaṣṭīnāṃ buddhakoṭīnāṃ satkāraṃ kṛtvā, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāṃ ca kṛtvā, teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmaṃ dhārayitvā, śāsanaparigrahaṃ ca kṛtvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyasi sa tvamānanda anuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ saṃbuddhaḥ samāno viṃśatigaṅgānadīvālukāsamāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi paripācayiṣyasyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samṛddhaṃ ca te buddhakṣetraṃ bhaviṣyati vaiḍūryamayaṃ ca anavanāmitavaijayantī ca nāma sā lokadhāturbhaviṣyati manojñaśabdābhigarjitaśca nāma sa kalpo bhaviṣyati aparimitāṃśca kalpāṃstasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, yeṣāṃ kalpānāṃ na śakyaṃ gaṇanayā paryanto 'dhigantum tāvadasaṃkhyeyāni tāni kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi tasya bhagavata āyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati yāvacca ānanda tasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, taddviguṇaṃ parinirvṛtasya saddharmaḥ sthāsyati yāvāṃstasya bhagavataḥ saddharmaḥ sthāsyati, taddviguṇaḥ saddharmapratirūpakaṃ sthāsyati tasya khalu punarānanda sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasya daśasu dikṣu bahūni gaṅgānadīvālukāsamāni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇi varṇaṃ bhāṣiṣyanti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ārocayāmi ahu bhikṣusaṃghe ānandabhadro mama dharmadhārakaḥ / anāgate 'dhvāni jino bhaviṣyati pūjitva ṣaṣṭiṃ sugatāna koṭyaḥ // saddhp_9.1 // nāmena so sāgarabuddhidhārī abhijñaprāpto iti tatra viśrutaḥ / pariśuddhakṣetrasmi sudarśanīye anonatāyāṃ dhvajavaijayantyām // saddhp_9.2 // tahi bodhisattvā yathā gaṅgavālikāstataśca bhūyo paripācayiṣyati / maharddhikaśco sa jino bhaviṣyati daśaddiśe lokavighuṣṭaśabdaḥ // saddhp_9.3 // amitaṃ ca tasyāyu tadā bhaviṣyati yaḥ sthāsyate lokahitānukampakaḥ / parinirvṛtasyāpi jinasya tāyino dviguṇaṃ ca saddharmu sa tasya sthāsyati // saddhp_9.4 // pratirūpakaṃ taddviguṇena bhūyaḥ saṃsthāsyate tasya jinasya śāsane / tadāpi sattvā yathā gaṅgavālikā hetuṃ janeṣyantiha buddhabodhau // saddhp_9.5 // atha khalu tasyāṃ parṣadi navayānasaṃprasthitānāmaṣṭānāṃ bodhisattvasahasrāṇāmetadabhavat - na bodhisattvānāmapi tāvadasmābhirevamudāraṃ vyākaraṇaṃ śrutapūrvam, kaḥ punarvādaḥ śrāvakāṇām? kaḥ khalvatra heturbhaviṣyati, kaḥ pratyaya iti? atha khalu bhagavāṃsteṣāṃ bodhisattvānāṃ cetasaiva cetaḥ parivitarkamājñāya tān bodhisattvānāmantrayāmāsa - samamasmābhiḥ kulaputrā ekakṣaṇe ekamuhūrte mayā ca ānandena ca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditaṃ dharmagaganābhyudgatarājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya saṃmukham tatraiṣa kulaputrā bāhuśrutye ca satatasamitamabhiyukto 'bhūt, ahaṃ ca vīryārambhe 'bhiyuktaḥ tena mayā kṣiprataramanuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā ayaṃ punarānandabhadro buddhānāṃ bhagavatāṃ saddharmakośadhara eva bhavati sma - yaduta bodhisattvānāṃ pariniṣpattihetoḥ praṇidhānametatkulaputrā asya kulaputrasyeti atha khalvāyuṣmānānando bhagavato 'ntikādātmano vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, ātmanaśca buddhakṣetraguṇavyūhān śrutvā, pūrvapraṇidhānacaryāṃ ca śrutvā, tuṣṭa udagra āttamanaskaḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto 'bhūt tasmiṃśca samaye bahūnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ saddharmamanusmarati sma, ātmanaśca purvapraṇidhānam atha khalvāyuṣmānānandastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - āścaryabhūtā jina aprameyā ye smārayanti mama dharmadeśanām / parinirvṛtānāṃ hi jināna tāyināṃ samanusmarāmī yatha adya śvo vā // saddhp_9.6 // niṣkāṅkṣaprāpto 'smi sthito 'smi bodhaye upāyakauśalya mamedamīddaśam / paricārako 'haṃ sugatasya bhomi saddharma dhāremi ca bodhikāraṇāt // saddhp_9.7 // atha khalu bhagavānāyuṣmantaṃ rāhulabhadramāmantrayate sma - bhaviṣyasi tvaṃ rāhulabhadra anāgate 'dhvani saptaratnapadmavikrāntagāmī nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān daśalokadhātuparamāṇurajaḥsamāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā arcayitvā sadā teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ jyeṣṭhaputro bhaviṣyasi tadyathāpi nāma mamaitarhi tasya khalu punā rāhulabhadra bhagavataḥ saptaratnapadmavikrāntagāminastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya evaṃrūpamevāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati, evaṃ rūpaiva sarvākāraguṇasaṃpad bhaviṣyati tadyathāpi nāma tasya bhagavataḥ sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sarvākāraguṇopetā buddhakṣetraguṇavyūhā bhaviṣyanti tasyāpi rāhula sāgaravaradharabuddhivikrīḍitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tvameva jyeṣṭhaputro bhaviṣyasi tataḥ paścāt pareṇānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyasīti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ayaṃ mamā rāhula jyeṣṭhaputro yo auraso āsi kumārabhāve / bodhiṃ pi prāptasya mamaiṣa putro dharmasya dāyādyadharo maharṣiḥ // saddhp_9.8 // anāgate 'dhve bahubuddhakoṭyo yān drakṣyase yeṣa pramāṇu nāsti / sarveṣa teṣāṃ hi jināna putro bhaviṣyatī bodhi gaveṣamāṇaḥ // saddhp_9.9 // ajñātacaryā iya rāhulasya praṇidhānametasya ahaṃ prajānami / karoti saṃvarṇana lokabandhuṣu ahaṃ kilā putra tathāgatasya // saddhp_9.10 // guṇāna koṭīnayutāprameyāḥ pramāṇu yeṣāṃ na kadācidasti / ye rāhulasyeha mamaurasatya tathā hi eṣo sthitu bodhikāraṇāt // saddhp_9.11 // adrākṣītkhalu punarbhagavāṃste dve śrāvakasahasre śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇāṃ bhagavantamavalokayamāne abhimukhaṃ prasannacitte mṛducitte mārdavacitte atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmāyuṣmantamānandamāmantrayate sma - paśyasi tvamānanda ete dve śrāvakasahasre śaikṣāśaikṣāṇāṃ śrāvakāṇām? āha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata bhagavānāha - sarva evaite ānanda dve bhikṣu sahasre samaṃ bodhisattvacaryāṃ samudānayiṣyanti, pañcāśallokadhātuparamāṇurajaḥsamāṃśca buddhān bhagavataḥ satkṛtya gurukṛtya mānayitvā pūjayitvā arcayitvā apacāyitvā saddharma ca dhārayitvā paścime samucchraye ekakṣaṇenaikamuhūrtenaikalavenaikasaṃnipātena daśasu dikṣvanyonyāsu lokadhātuṣu sveṣu sveṣu buddhakṣetreṣvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyante ratnaketurājā nāma tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā bhaviṣyanti paripūrṇaṃ caiṣāṃ kalpamāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati samāścaiṣāṃ buddhakṣetraguṇavyūhā bhaviṣyanti samaḥ śrāvakagaṇo bodhisattvagaṇaśca bhaviṣyati samaṃ caiṣāṃ parinirvāṇaṃ bhaviṣyati samaścaiṣāṃ saddharmaḥ sthāsyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - dve vai sahasre ime śrāvakāṇāṃ ānanda ye te mama agrataḥ sthitāḥ / tān vyākaromī ahamadya paṇḍitānanāgate 'dhvāni tathāgatatve // saddhp_9.12 // ananta aupamyanidarśanehi buddhāna agryāṃ kariyāṇa pūjām / ārāgayiṣyanti mamāgrabodhiṃ sthihitva carimasmi samucchrayasmin // saddhp_9.13 // ekena nāmena daśaddiśāsu kṣaṇasmi ekasmi tathā muhūrte / niṣadya ca drumapravarāṇa mūle buddhā bhaviṣyanti spṛśitva jñānam // saddhp_9.14 // ekaṃ ca teṣāmiti nāma bheṣyati ratnasya ketūtiha loki viśrutāḥ / samāni kṣetrāṇi varāṇi teṣāṃ samo gaṇaḥ śrāvakabodhisattvāḥ // saddhp_9.15 // ṛddhiprabhūtā iha sarvi loke samantataste daśasu ddiśāsu / dharmaṃ prakāśetva yadāpi nirvṛtāḥ saddharmu teṣāṃ samameva sthāsyati // saddhp_9.16 // atha khalu te śaikṣāśaikṣāḥ śrāvakā bhagavato 'ntikāt saṃmukhaṃ svāni svāni vyākaraṇāni śrutvā tuṣṭā udagrā āttamanaskāḥ pramuditāḥ prītisaumanasyajātā bhagavantaṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta - tṛptāḥ sma lokapradyota śrutvā vyākaraṇaṃ idam / amṛtena yathā siktāḥ sukhitāḥ sama tathāgata // saddhp_9.17 // nāsmākaṃ kāṅkṣā vimatirna bheṣyāma narottamāḥ / adyāsmābhiḥ sukhaṃ prāptaṃ śrutvā vyākaraṇaṃ idam // saddhp_9.18 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye ānandarāhulābhyāmanyābhyāṃ ca dvābhyāṃ bhikṣusahasrābhyāṃ vyākaraṇaparivarto nāma navamaḥ","आनन्दादिव्याकरणपरिवर्तः अथ खल्वायुष्मानानन्दस्तस्यां वेलायामेवं चिन्तयामास - अप्येव नाम वयमेवंरूपं व्याकरणं प्रतिलभेमहि एवं च चिन्तयित्वा अनुविचिन्त्य प्रार्थयि��्वा उत्थायासनाद् भगवतः पादयोर्निपत्य, आयुष्मांश्च राहुलो ऽप्येवं चिन्तयित्वा अनुविचिन्त्य प्रार्थयित्वा भगवतः पादयोर्निपत्य एवं वाचमभाषत - अस्माकमपि तावद् भगवन् अवसरो भवतु अस्माकमपि तावत् सुगत अवसरो भवतु अस्माकं हि भगवान् पिता जनको लयनं त्राणं च वयं हि भगवन् सदेवमानुषासुरे लोके ऽतीव चित्रीकृताः - भगवतश्चैते पुत्रः भगवतश्चोपस्थायकाः भगवतश्च धर्मकोशं धारयन्तीति तन्नाम भगवन् क्षिप्रमेव प्रतिरूपं भवेद् यद् भगवानस्माकं व्याकुर्यादनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अन्ये च द्वे भिक्षुसहस्रे सातिरेके शैक्षाशैक्षाणां श्रावकाणामुत्थायासनेभ्य एकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा अञ्जलिं प्रगृह्य भगवतो ऽभिमुखं भगवन्तमुल्लोकयमाने तस्थतुः एतामेव चिन्तामनुविचिन्तयमाने यदुत इदमेव बुद्धज्ञानम् - अप्येव नाम वयमपि व्याकरणं प्रतिलभेमहि अनुत्तरायां सम्यक्संबोधाविति अथ खलु भगवानायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म - भविष्यसि त्वमानन्द अनागते ऽध्वनि सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् द्वाषष्टीनां बुद्धकोटीनां सत्कारं कृत्वा, गुरुकारं माननां पूजनां च कृत्वा, तेषां बुद्धानां भगवतां सद्धर्मं धारयित्वा, शासनपरिग्रहं च कृत्वा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यसि स त्वमानन्द अनुत्तरां सम्यक्संबोधिं संबुद्धः समानो विंशतिगङ्गानदीवालुकासमानि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि परिपाचयिष्यस्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ समृद्धं च ते बुद्धक्षेत्रं भविष्यति वैडूर्यमयं च अनवनामितवैजयन्ती च नाम सा लोकधातुर्भविष्यति मनोज्ञशब्दाभिगर्जितश्च नाम स कल्पो भविष्यति अपरिमितांश्च कल्पांस्तस्य भगवतः सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य आयुष्प्रमाणं भविष्यति, येषां कल्पानां न शक्यं गणनया पर्यन्तो ऽधिगन्तुम् तावदसंख्येयानि तानि कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि तस्य भगवत आयुष्प्रमाणं भविष्यति यावच्च आनन्द तस्य भगवतः सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्यायुष्प्रमाणं भविष्यति, तद्द्विगुणं परिनिर्वृतस्य सद्धर्मः स्थास्यति यावांस्तस्य भगवतः सद्धर्मः स्थास्यति, तद्द्विगुणः सद्धर्मप्रतिरूपकं स्थास्यति तस्य खलु पुनरानन्द सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञस्य तथागतस्य दशसु दिक्षु बहूनि गङ्गानदीवालुकासमानि बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणि वर्णं भाषिष्यन्ति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - आरोचयामि अहु भिक्षुसंघे आनन्दभद्रो मम धर्मधारकः / अनागते ऽध्वानि जिनो भविष्यति पूजित्व षष्टिं सुगतान कोट्यः // सद्ध्प्_९.१ // नामेन सो सागरबुद्धिधारी अभिज्ञप्राप्तो इति तत्र विश्रुतः / परिशुद्धक्षेत्रस्मि सुदर्शनीये अनोनतायां ध्वजवैजयन्त्याम् // सद्ध्प्_९.२ // तहि बोधिसत्त्वा यथा गङ्गवालिकास्ततश्च भूयो परिपाचयिष्यति / महर्द्धिकश्चो स जिनो भविष्यति दशद्दिशे लोकविघुष्टशब्दः // सद्ध्प्_९.३ // अमितं च तस्यायु तदा भविष्यति यः स्थास्यते लोकहितानुकम्पकः / परिनिर्वृतस्यापि जिनस्य तायिनो द्विगुणं च सद्धर्मु स तस्य स्थास्यति // सद्ध्प्_९.४ // प्रतिरूपकं तद्द्विगुणेन भूयः संस्थास्यते तस्य जिनस्य शासने / तदापि सत्त्वा यथा गङ्गवालिका हेतुं जनेष्यन्तिह बुद्धबोधौ // सद्ध्प्_९.५ // अथ खलु तस्यां पर्षदि नवयानसंप्रस्थितानामष्टानां बोधिसत्त्वसहस्राणामेतदभवत् - न बोधिसत्त्वानामपि तावदस्माभिरेवमुदारं व्याकरणं श्रुतपूर्वम्, कः पुनर्वादः श्रावकाणाम्? कः खल्वत्र हेतुर्भविष्यति, कः प्रत्यय इति? अथ खलु भगवांस्तेषां बोधिसत्त्वानां चेतसैव चेतः परिवितर्कमाज्ञाय तान् बोधिसत्त्वानामन्त्रयामास - सममस्माभिः कुलपुत्रा एकक्षणे एकमुहूर्ते मया च आनन्देन च अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पादितं धर्मगगनाभ्युद्गतराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य संमुखम् तत्रैष कुलपुत्रा बाहुश्रुत्ये च सततसमितमभियुक्तो ऽभूत्, अहं च वीर्यारम्भे ऽभियुक्तः तेन मया क्षिप्रतरमनुत्तरा सम्यक्संबोधिरभिसंबुद्धा अयं पुनरानन्दभद्रो बुद्धानां भगवतां सद्धर्मकोशधर एव भवति स्म - यदुत बोधिसत्त्वानां परिनिष्पत्तिहेतोः प्रणिधानमेतत्कुलपुत्रा अस्य कुलपुत्रस्येति अथ खल्वायुष्मानानन्दो भगवतो ऽन्तिकादात्मनो व्याकरणं श्रुत्वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, आत्मनश्च बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहान् श्रुत्वा, पूर्वप्रणिधानचर्यां च श्रुत्वा, तुष्ट उदग्र आत्तमनस्कः प्रमुदितः प्रीतिसौम��स्यजातो ऽभूत् तस्मिंश्च समये बहूनां बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणां सद्धर्ममनुस्मरति स्म, आत्मनश्च पुर्वप्रणिधानम् अथ खल्वायुष्मानानन्दस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - आश्चर्यभूता जिन अप्रमेया ये स्मारयन्ति मम धर्मदेशनाम् / परिनिर्वृतानां हि जिनान तायिनां समनुस्मरामी यथ अद्य श्वो वा // सद्ध्प्_९.६ // निष्काङ्क्षप्राप्तो ऽस्मि स्थितो ऽस्मि बोधये उपायकौशल्य ममेदमीद्दशम् / परिचारको ऽहं सुगतस्य भोमि सद्धर्म धारेमि च बोधिकारणात् // सद्ध्प्_९.७ // अथ खलु भगवानायुष्मन्तं राहुलभद्रमामन्त्रयते स्म - भविष्यसि त्वं राहुलभद्र अनागते ऽध्वनि सप्तरत्नपद्मविक्रान्तगामी नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् दशलोकधातुपरमाणुरजःसमांस्तथागतानर्हतः सम्यक्संबुद्धान् सत्कृत्य गुरुकृत्य मानयित्वा पूजयित्वा अर्चयित्वा सदा तेषां बुद्धानां भगवतां ज्येष्ठपुत्रो भविष्यसि तद्यथापि नाम ममैतर्हि तस्य खलु पुना राहुलभद्र भगवतः सप्तरत्नपद्मविक्रान्तगामिनस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य एवंरूपमेवायुष्प्रमाणं भविष्यति, एवं रूपैव सर्वाकारगुणसंपद् भविष्यति तद्यथापि नाम तस्य भगवतः सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य सर्वाकारगुणोपेता बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहा भविष्यन्ति तस्यापि राहुल सागरवरधरबुद्धिविक्रीडिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य त्वमेव ज्येष्ठपुत्रो भविष्यसि ततः पश्चात् परेणानुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यसीति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अयं ममा राहुल ज्येष्ठपुत्रो यो औरसो आसि कुमारभावे / बोधिं पि प्राप्तस्य ममैष पुत्रो धर्मस्य दायाद्यधरो महर्षिः // सद्ध्प्_९.८ // अनागते ऽध्वे बहुबुद्धकोट्यो यान् द्रक्ष्यसे येष प्रमाणु नास्ति / सर्वेष तेषां हि जिनान पुत्रो भविष्यती बोधि गवेषमाणः // सद्ध्प्_९.९ // अज्ञातचर्या इय राहुलस्य प्रणिधानमेतस्य अहं प्रजानमि / करोति संवर्णन लोकबन्धुषु अहं किला पुत्र तथागतस्य // सद्ध्प्_९.१० // गुणान कोटीनयुताप्रमेयाः प्रमाणु येषां न कदाचिदस्ति / ये राहुलस्येह ममौरसत्य तथा हि एषो स्थितु बोधिकारणात् // सद्ध्प्_९.११ // अद्राक्षीत्खलु पुनर्भगवांस्ते द्वे श्रावकसहस्रे शैक्षाशैक्षाणां श्रावकाणां भगवन्तमवलोकयमाने अभिमुखं प्रसन्नचित्ते मृदुचित्ते मार्दवचित्ते अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामायुष्मन्तमानन्दमामन्त्रयते स्म - पश्यसि त्वमानन्द एते द्वे श्रावकसहस्रे शैक्षाशैक्षाणां श्रावकाणाम्? आह - पश्यामि भगवन्, पश्यामि सुगत भगवानाह - सर्व एवैते आनन्द द्वे भिक्षु सहस्रे समं बोधिसत्त्वचर्यां समुदानयिष्यन्ति, पञ्चाशल्लोकधातुपरमाणुरजःसमांश्च बुद्धान् भगवतः सत्कृत्य गुरुकृत्य मानयित्वा पूजयित्वा अर्चयित्वा अपचायित्वा सद्धर्म च धारयित्वा पश्चिमे समुच्छ्रये एकक्षणेनैकमुहूर्तेनैकलवेनैकसंनिपातेन दशसु दिक्ष्वन्योन्यासु लोकधातुषु स्वेषु स्वेषु बुद्धक्षेत्रेष्वनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंभोत्स्यन्ते रत्नकेतुराजा नाम तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा भविष्यन्ति परिपूर्णं चैषां कल्पमायुष्प्रमाणं भविष्यति समाश्चैषां बुद्धक्षेत्रगुणव्यूहा भविष्यन्ति समः श्रावकगणो बोधिसत्त्वगणश्च भविष्यति समं चैषां परिनिर्वाणं भविष्यति समश्चैषां सद्धर्मः स्थास्यति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - द्वे वै सहस्रे इमे श्रावकाणां आनन्द ये ते मम अग्रतः स्थिताः / तान् व्याकरोमी अहमद्य पण्डिताननागते ऽध्वानि तथागतत्वे // सद्ध्प्_९.१२ // अनन्त औपम्यनिदर्शनेहि बुद्धान अग्र्यां करियाण पूजाम् / आरागयिष्यन्ति ममाग्रबोधिं स्थिहित्व चरिमस्मि समुच्छ्रयस्मिन् // सद्ध्प्_९.१३ // एकेन नामेन दशद्दिशासु क्षणस्मि एकस्मि तथा मुहूर्ते / निषद्य च द्रुमप्रवराण मूले बुद्धा भविष्यन्ति स्पृशित्व ज्ञानम् // सद्ध्प्_९.१४ // एकं च तेषामिति नाम भेष्यति रत्नस्य केतूतिह लोकि विश्रुताः / समानि क्षेत्राणि वराणि तेषां समो गणः श्रावकबोधिसत्त्वाः // सद्ध्प्_९.१५ // ऋद्धिप्रभूता इह सर्वि लोके समन्ततस्ते दशसु द्दिशासु / धर्मं प्रकाशेत्व यदापि निर्वृताः सद्धर्मु तेषां सममेव स्थास्यति // सद्ध्प्_९.१६ // अथ खलु ते शैक्षाशैक्षाः श्रावका भगवतो ऽन्तिकात् संमुखं स्वानि स्वानि व्याकरणानि श्रुत्वा तुष्टा उदग्रा आत्तमनस्काः प्रमुदिताः प्रीतिसौमनस्यजाता भगवन्तं गाथाभ्यामध्यभाषन्त - तृप्ताः स्म लोकप्रद्योत श्रुत्वा व्याकरणं इदम् / अमृतेन यथा सिक्ताः सुखिताः सम तथागत // सद्ध्प्_९.१७ // नास्माकं काङ्क्षा विमतिर्न भेष्याम नरोत्तमाः / अद्यास्माभिः सुखं प्राप्तं श्रुत्वा व्याकरणं इदम् // सद्ध्प्_९.१८ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये आनन्दराहुलाभ्यामन्याभ्यां च द्वाभ्यां भिक्षुसहस्राभ्यां व्याकरणपरिवर्तो नाम नवमः"
+saddhp_10,"dharmabhāṇakaparivartaḥ atha khalu bhagavan bhaiṣajyarājaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamārabhya tānyaśītiṃ bodhisattvasahasrāṇyāmantrayate sma - paśyasi tvaṃ bhaiṣajyarāja asyāṃ parṣadi bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyān bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ śrāvakayānīyān pratyekabuddhayāniyān bodhisattvayānīyāṃśca, yairayaṃ dharmaparyāyastathāgatasya saṃmukhaṃ śrutaḥ? āha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata bhagavānāha - sarve svalvete bhaiṣajyarāja bodhisattvā mahāsattvāḥ, yairasyāṃ parṣadi antaśaḥ ekāpi gāthā śrutā, ekapadamapi śrutam, yairvā punarantaśa ekacittotpādenāpyanumoditamidaṃ sūtram sarvā etā ahaṃ bhaiṣajyarāja catasraḥ parṣado vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ye 'pi kecid bhaiṣajyarāja tathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyanti, antaśa ekagāthāmapi śrutvā, antaśa ekenāpi cittotpādena abhyamumodayiṣyanti, tānapyahaṃ bhaiṣajyarāja kulaputrān va kuladuhitṛrvā vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripūrṇabuddhakoṭīnayutaśatasahasraparyupāsitāvinaste bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaiṣyanti buddhakoṭīnayutaśatasahasrakṛtapraṇidhānāste bhaiṣajyarājakulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaviṣyanti sattvānāmanukampārthamasmin jambudvīpe manuṣyeṣu pratyājātā veditavyāḥ, ya ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti vācayiṣyanti prakāśayiṣyanti saṃgrāhayiṣyanti likhiṣyanti, likhitvā cānusmariṣyanti, kālena ca kālaṃ vyavalokayiṣyanti tasmiṃśca pustake tathāgatagauravamutpādayiṣyanti, śāstṛgauraveṇa satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti taṃ ca pustakaṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyādibhirnamaskārāñjalikarmabhiśca pūjayiṣyanti ye kecid bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayiṣyanti anumodayiṣyanti vā, sarvāṃstānahaṃ bhaiṣajyarāja vyākaromyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tatra bhaiṣajyarāja yaḥ kaścidanyataraḥ puruṣo vā strī vā evaṃ vadet - kīdṛśāḥ khalvapi te sattvā bhaviṣyantyanāgate 'dhvani tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā iti? tasya bhaiṣajyarāja puruṣasya vā striyā vā sa kulaputro vā kuladuhitā vā darśayitavyaḥ, ya ito dharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāṃ dhārayitā śrāvayitā vā deśayitā vā sagauravo veha dharmaparyāye ayaṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā, yo hyanāgate 'dhvani tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaviṣyati evaṃ paśya tatkasya hetoḥ? sa hi bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā va tathāgato veditavyaḥ sadevakena lokena tasya ca tathāgatasyaivaṃ satkāraḥ kartavyaḥ, yaḥ khalvasmāddharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi dhārayet, kaḥ punarvādo ya imaṃ dharmaparyāyaṃ sakalasamāpta mudgṛhṇīyād dhārayedvā vācayedvā paryavāpnuyādvā prakāśayedvā likhedvā likhāpayedvā, likhitvā cānusmaret tatra ca pustake satkāraṃ kuryāt gurukāraṃ kuryāt mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyāñjalinamaskāraiḥ praṇāmaiḥ pariniṣpannaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau veditavyaḥ tathāgatadarśī ca veditavyaḥ lokasya hitānukampakaḥ praṇidhānavaśenopapanno 'smin jambudvīpe manuṣyeṣu asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanatāyaiḥ yaḥ svayamudāraṃ dharmābhisaṃskāramudārāṃ ca buddhakṣetropapattiṃ sthāpayitvā asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanahetormayi parinirvṛte sattvānāṃ hitārthamanukampārthaṃ ca ihopapanno veditavyaḥ tathāgatadūtaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā veditavyaḥ tathāgatakṛtyakarastathāgatasaṃpreṣitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā saṃjñātavyaḥ, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya saṃprakāśayet, antaśo rahasi cauryeṇāpi kasyacidekasattvasyāpi saṃprakāśayedācakṣīta vā yaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja kaścideva sattvo duṣṭacittaḥ pāpacitto raudracittastathāgatasya saṃmukhaṃ kalpamavarṇaṃ bhāṣet, yaśca teṣāṃ tathārūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāmasya sūtrāntasya dhārakāṇāṃ gṛhasthānāṃ vā pravrajitānāṃ vā ekāmapi vācamapriyāṃ saṃśrāvayed bhūtāṃ vā abhūtāṃ vā, ida māgāḍhataraṃ pāpakaṃ karmeti vadāmi tatkasya hetoḥ? tathāgatabhāraṇapratimaṇḍitaḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā veditavyaḥ tathāgataṃ sa bhaiṣajyarāja aṃsena pariharati, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ likhitvā pustakagataṃ kṛtvā aṃsena pariharati sa yena yenaiva prakrāmet, tena tenaiva sattvairañjalīkaraṇīyaḥ satkartavyo gurukartavyo mānayitavyaḥ pūjayitavyo 'rcayitavyo 'pacāyitavyo divyamānuṣyakaiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvādyakhādyabhojyānnapānayānairagraprāptaiśca divyai ratnarāśibhiḥ sa dharmabhāṇakaḥ satkartavyo gurukartavyo mānayitavyaḥ pūjayitavyaḥ, divyāśca ratnarāśayastasya dharmabhāṇakasyopanāmayitavyāḥ tatkasya hetoḥ? apyeva nāma ekavāramapi imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃśrāvayet, yaṃ śrutvā aprameyā asaṃkhyeyāḥ sattvāḥ kṣipramanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariniṣpadyeyuḥ atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - buddhatve sthātukāmena svayaṃbhūjñānamicchatā / satkartavyāśca te sattvā ye dhārenti imaṃ nayam // saddhp_10.1 // sarvajñatvaṃ ca yo icchet kathaṃ śīrghaṃ bhavediti / sa imaṃ dhārayet sūtraṃ satkuryādvāpi dhārakam // saddhp_10.2 // preṣito lokanāthena sattvavaineyakāraṇāt / sattvānāmanukampārthaṃ sūtraṃ yo vācayedidam // saddhp_10.3 // upapattiṃ śūbhāṃ tyaktvā sa dhīra iha āgataḥ / sattvānāmanukampārthaṃ sūtraṃ yo dhārayedidam // saddhp_10.4 // upapatti vaśā tasya yena so dṛśyate tahi / paścime kāli bhāṣanto idaṃ sūtraṃ niruttaram // saddhp_10.5 // divyehi puṣpehi ca satkareta mānuṣyakaiścāpi hi sarvagandhaiḥ / divyehi vastrehi ca chādayeyā ratnehi abhyokiri dharmabhāṇakam // saddhp_10.6 // kṛtāñjalī tasya bhaveta nityaṃ yathā jinendrasya svayaṃbhuvastathā / yaḥ paścime kāli subhairave 'smin parinirvṛtasya ida sutra dhārayet // saddhp_10.7 // khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathānnapānaṃ vihāraśayyāsanavastrakoṭyaḥ / dadeya pūjārtha jinātmajasya apyekavāraṃ pi vadeta sūtram // saddhp_10.8 // tathāgatānāṃ karaṇīya kurvate mayā ca so preṣita mānuṣaṃ bhavam / yaḥ sūtrametaccarimasmi kāle likheya dhāreya śruṇeya vāpi // saddhp_10.9 // yaścaiva sthitveha jinasya saṃmukhaṃ śrāvedavarṇaṃ paripūrṇakalpam / praduṣṭacitto bhṛkuṭiṃ karitvā bahuṃ naro 'sau prasaveta pāpam // saddhp_10.10 // yaścāpi sūtrāntadharāṇa teṣāṃ prakāśayantāniha sūtrametat / avarṇamākrośa vadeya teṣāṃ bahūtaraṃ tasya vadāmi pāpam // saddhp_10.11 // naraśca yo saṃmukha saṃstaveyā kṛtāñjalī māṃ paripūrṇakalpam / gāthāna koṭīnayutairanekaiḥ paryeṣamāṇo imamagrabodhim // saddhp_10.12 // bahuṃ khu so tatra labheta puṇyaṃ māṃ saṃstavitvāna praharṣajātaḥ / ataśca so bahutarakaṃ labheta yo varṇa teṣāṃ pravadenmanuṣyaḥ // saddhp_10.13 // aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyo yasteṣu pusteṣu karoti pūjām / śabdehi rūpehi rasehi cāpi divyaiśca gandhaiśca sparśaiśca divyaiḥ // saddhp_10.14 // karitva pustāna tathaiva pūjāṃ aṣṭādaśa kalpasahasrakoṭyaḥ / yadi śruṇo ekaśa eta sūtraṃ āścaryalābho 'sya bhavenmahāniti // saddhp_10.15 // ārocayāmi te bhaiṣajyarāja, prativedayāmi te bahavo hi mayā bhaiṣajyarāja dharmaparyāyā bhāṣitāḥ, bhāṣāmi bhāṣiṣye ca sarveṣāṃ ca teṣāṃ bhaiṣajyarāja dharmaparyāyāṇāmayameva dharmaparyāyaḥ sarvalokavipratyanīkaḥ sarvalokāśraddadhanīyaḥ tathāgatasyāpyetad bhaiṣajyarāja ādhyātmikadharmarahasyaṃ tathāgatabalasaṃrakṣitamapratibhinnapūrvamanācakṣitapūrvamanākhyātamidaṃ sthānam bahujanapratikṣipto 'yaṃ bhaiṣajyarāja dharmaparyāyastiṣṭhato 'pi tathāgatasya, kaḥ punarvādaḥ parinirvṛtasya api tu khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaracchannāste kulaputrā vā kuladuhitaro vā veditavyāḥ anyalokadhātusthitaiśca tathāgatairavalokitāśca adhiṣṭhitāśca pratyātmikaṃ ca teṣāṃ śraddhābalaṃ bhaviṣyati, kuśalamūlabalaṃ ca praṇidhānabalaṃ ca tathāgatavihāraikasthānanivāsinaśca te bhaiṣajyarāja kulaputrā vā kuladuhitaro vā bhaviṣyanti, tathāgatapāṇiparimārjitamūrdhānaśca te bhaviṣyanti, ya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya śraddadhiṣyanti vācayiṣyanti likhiṣyanti satkariṣyanti gurukariṣyanti pareṣāṃ ca saṃśrāvayiṣyanti yasmin khalu punarbhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe 'yaṃ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta vā likhyeta vā svādhyāyeta vā saṃgāyeta vā, tasmin bhaiṣajyarāja pṛthivīpradeśe tathāgatacaityaṃ kārayitavyaṃ mahantaṃ ratnamayamuccaṃ pragṛhītam na ca tasminnavaśyaṃ tathāgataśarīrāṇi pratiṣṭhāpayitavyāni tatkasya hetoḥ? ekaghanameva tasmiṃstathāgataśarīramupanikṣiptaṃ bhavati, yasmin pṛthivīpradeśe 'yaṃ dharmaparyāyo bhāṣyeta vā deśyeta vā paṭhyeta vā saṃgāyeta vā likhyeta vā likhito vā pustakagatastiṣṭhet tasmiṃśca stūpe satkāro gurukāro mānanā pūjanā arcanā karaṇīyā sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhiḥ sarvagītavādyanṛtyatūryatālāvacarasaṃgītisaṃpravāditaiḥ pūjā karaṇīyā ye ca khalu punarbhaiṣajyarāja sattvāstaṃ tathāgatacaityaṃ labheran vandanāya pūjanāya darśanāya vā, sarve te bhaiṣajyarāja abhyāsannībhūtā veditavyā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ tatkasya hetoḥ? bahavo bhaiṣajyarāja gṛhasthāḥ pravrajitāśca bodhisattvacaryāṃ caranti, na ca punarimaṃ dharmaparyāyaṃ labhante darśanāya vā śravaṇāya vā likhanāya vā pūjanāya vā na tāvatte bhaiṣajyarāja bodhisattvacaryāyāṃ kuśalā bhavanti, yāvannemaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti ye tvimaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti, śrutvā cādhimucyanti avataranti vijānanti parigṛhṇanti, tasmin samaye te āsannasthāyino bhaviṣyantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, abhyāśībhūtāḥ tadyathāpi nāma bhaiṣajyarāja kaścideva puruṣo bhavedudakārthī udakagaveṣī sa udakārthamujjaṅgale pṛthivīpradeśe udapānaṃ khānayet sa yāvat paśyecchuṣkaṃ pāṇḍaraṃ pāṃsuṃ nirvāhyamānam, tāvajjānīyāt, dūra itastāvadūdakamiti atha pareṇa samayena sa puruṣa ārdrapaṃsumudakasaṃniśraṃ kardamapaṅkabhutamudakabindubhiḥ sravadbhirnirvāhyamānaṃ paśyet, tāṃśca puruṣānudapānakhānakān kardamapaṅkadigdhāṅgān, atha khalu punarbhaiṣajyarāja sa puruṣastatpūrvanimittaṃ dṛṣṭvā niṣkāṅkṣo bhavennirvicikitsaḥ - āsannamidaṃ khalūdakamiti evameva bhaiṣajyarāja dūre te bodhisattvā mahāsattvā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvannemaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti, nodgṛhṇanti nāvataranti nāvagāhante na cintayanti yadā khalu punarbhaiṣajyarāja bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇvanti udgṛhṇanti dhārayanti vācayanti avataranti svādhyāyanti cintayanti bhavayanti, tadā te 'bhyāśībhūtā bhaviṣyantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sattvānāmito bhaiṣajyarāja dharmaparyāyādanuttarā samyaksaṃbodhirājāyate tatkasya hetoḥ? paramasaṃdhābhāṣitavivaraṇo hyayaṃ dharmaparyāyastathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ dharmanigūḍhasthānamākhyātaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ pariniṣpattihetoḥ yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja bodhisattvo 'sya dharmaparyāyasyotraset saṃtraset saṃtrāsamāpadyet, navayānasaṃprasthitaḥ sa bhaiṣajyarāja bodhisattvo mahāsattvo veditavyaḥ sacet punaḥ śrāvakayānīyo 'sya dharmaparyāyasyotraset saṃtraset saṃtrāsamāpadyeta, adhimānikaḥ sa bhaiṣajyarāja śrāvakayānikaḥ pudgalo veditavyaḥ yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye imaṃ dharmaparyāyaṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayet, tena bhaiṣajyarāja bodhisattvena mahāsattvena tathāgatalayanaṃ praviśya tathāgatacīvaraṃ prāvṛtya tathāgatasyāsane niṣadya ayaṃ dharmaparyāyaścatasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ katamaśca bhaiṣajyarāja tathāgatalayanam? sarvasattvamaitrīvihāraḥ svalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatalayanam tatra tena kulaputreṇa praveṣṭavyam katamacca bhaiṣajyarāja tathāgatacīvaram? mahākṣāntisauratyaṃ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatacīvaram tattena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā prāvaritavyam katamacca bhaiṣajyarāja tathāgatasya dharmāsanam? sarvadharmaśūnyatāpraveśaḥ khalu punarbhaiṣajyarāja tathāgatasya dharmāsanam tatra tena kulaputreṇa niṣattavyam, niṣadya cāyaṃ dharmaparyāyaścatasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ anavalīnacittena bodhisattvena purastādbodhisattvagaṇasya bodhisattvayānasaṃprasthitānāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃprakāśayitavyaḥ anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya nirmitaiḥ parṣadaḥ samāvartayiṣyāmi nirmitāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya te tasya dharmabhāṇakasya bhāṣitaṃ na pratibādhiṣyanti, na pratikṣepsyanti sacetkhalu punararaṇyagato bhaviṣyati, tatrāpyahamasya bahudevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragān saṃpreṣayiṣyāmi dharmaśravaṇāya anyalokadhātusthitaścāhaṃ bhaiṣajyarāja tasya kulaputrasya mukhamupadarśayiṣyāmi yāni ca asya asmāddharmaparyāyāt padavyañjanāni paribhraṣṭāni bhaviṣyanti, tāni tasya svādhyāyataḥ pratyuccārayiṣyāmi atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - līyanāṃ sarva varjitvā śṛṇuyāt sūtramīdṛśam / durlabho vai śravo hyasya adhimuktī pi durlabhā // saddhp_10.16 // udakārthī yathā kaścit khānayet kūpa jaṅgale / śuṣkaṃ ca pāṃsu paśyeta khānyamāne punaḥ punaḥ // saddhp_10.17 // so dṛṣṭvā cintayettatra dūre vāri ito bhavet / idaṃ nimittaṃ dūre syāt śuṣkapāṃsuritotsṛtaḥ // saddhp_10.18 // yadā tu ārdraṃ paśyeta pāṃsuṃ snigdhaṃ punaḥ punaḥ / niṣṭhā tasya bhavettatra nāsti dūre jalaṃ iha // saddhp_10.19 // evameva tu te dūre buddhajñānasya tādṛśāḥ / aśṛṇvanta idaṃ sūtramabhāvitvā punaḥ punaḥ // saddhp_10.20 // yadā tu gambhīramidaṃ śrāvakāṇāṃ viniścayam / sūtrarājaṃ śruṇiṣyanti cintayiṣyanti vā sakṛt // saddhp_10.21 // te bhonti saṃnikṛṣṭā vai buddhajñānasya paṇḍitāḥ / yathaiva cārdre pāṃsusmin āsannaṃ jalamucyate // saddhp_10.22 // jinasya lenaṃ praviśitvā prāvaritvā mi cīvaram / mamāsane niṣīditvā abhīto bhāṣi paṇḍitaḥ // saddhp_10.23 // maitrībalaṃ ca layanaṃ kṣāntisauratya cīvaram / śūnyatā cāsanaṃ mahyamatra sthitvā hi deśayet // saddhp_10.24 // loṣṭaṃ daṇḍaṃ vātha śaktī ākrośa tarjanātha vā / bhāṣantasya bhavettatra smaranto mama tā sahet // saddhp_10.25 // kṣetrakoṭīsahasresu ātmabhāvo dṛḍho mama / deśemi dharma sattvānāṃ kalpakoṭīracintiyāḥ // saddhp_10.26 // ahaṃ pi tasya vīrasya yo mahya parinirvṛte / idaṃ sūtraṃ prakāśeyā preṣeṣye bahu nirmitān // saddhp_10.27 // bhikṣavo bhikṣuṇīyā ca upāsakā upāsikāḥ / tasya pūjāṃ kariṣyanti parṣadaśca samā api // saddhp_10.28 // loṣṭaṃ daṇḍāṃstathākrośāṃstarjanāṃ paribhāṣaṇām / ye cāpi tasya dāsyanti vāreṣyanti sma nirmitāḥ // saddhp_10.29 // yadāpi caiko viharan svādhyāyanto bhaviṣyati / narairvirahite deśe aṭavyāṃ parvateṣu vā // saddhp_10.30 // tato 'sya ahaṃ darśiṣye ātmabhāva prabhāsvaram / skhalitaṃ cāsya svādhyāyamuccāriṣye punaḥ punaḥ // saddhp_10.31 // tahiṃ ca sya viharato ekasya vanacāriṇaḥ / devān yakṣāṃśca preṣiṣye sahāyāṃstasya naikaśaḥ // saddhp_10.32 // etādṛśāstasya guṇā bhavanti caturṇa parṣāṇa prakāśakasya / eko vihāre vanakandareṣu svādhyāya kurvantu mamāhi paśyet // saddhp_10.33 // pratibhāna tasya bhavatī asaṅgaṃ nirukti dharmāṇa bahū prajānāti / toṣeti so prāṇisahasrakoṭyaḥ yathāpi buddhena adhiṣṭhitatvāt // saddhp_10.34 // ye cāpi tasyāśrita bhonti sattvāste bodhisattvā laghu bhonti sarve / tatsaṃgatiṃ cāpi niṣevamāṇāḥ paśyanti buddhāna yatha gaṅgavālikāḥ // saddhp_10.35 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dharmabhāṇakaparivarto nāma daśamaḥ","धर्मभाणकपरिवर्तः अथ खलु भगवन् भैषज्यराजं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमारभ्य तान्यशीतिं बोधिसत्त्वसहस्राण्यामन्त्रयते स्म - पश्यसि त्वं भैषज्यराज अस्यां पर्षदि बहुदेवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यान् भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः श्रावकयानीयान् प्रत्येकबुद्धयानियान् बोधिसत्त्वयानीयांश्च, यैरयं धर्मपर्यायस्तथागतस्य संमुखं श्रुतः? आह - पश्यामि भगवन्, पश्यामि सुगत भगवानाह - सर्वे स्वल्वेते भैषज्यराज बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः, यैरस्यां पर्षदि अन्तशः एकापि गाथा श्रुता, एकपदमपि श्रुतम्, यैर्वा पुनरन्तश एकचित्तोत्पादेनाप्यनुमोदितमिदं सूत्रम् सर्वा एता अहं भैषज्यराज चतस्रः पर्षदो व्याकरोम्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ ये ऽपि केचिद् भैषज्यराज तथागतस्य परिनिर्वृतस्य इमं धर्मपर्यायं श्रोष्यन्ति, अन्तश एकगाथामपि श्रुत्वा, अन्तश एकेनापि चित्तोत्पादेन अभ्यमुमोदयिष्यन्ति, तानप्यहं भैषज्यराज कुलपुत्रान् व कुलदुहितृर्वा व्याकरोम्यनुत्तरायां सम��यक्संबोधौ परिपूर्णबुद्धकोटीनयुतशतसहस्रपर्युपासिताविनस्ते भैषज्यराज कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा भैष्यन्ति बुद्धकोटीनयुतशतसहस्रकृतप्रणिधानास्ते भैषज्यराजकुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा भविष्यन्ति सत्त्वानामनुकम्पार्थमस्मिन् जम्बुद्वीपे मनुष्येषु प्रत्याजाता वेदितव्याः, य इतो धर्मपर्यायादन्तश एकगाथामपि धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति प्रकाशयिष्यन्ति संग्राहयिष्यन्ति लिखिष्यन्ति, लिखित्वा चानुस्मरिष्यन्ति, कालेन च कालं व्यवलोकयिष्यन्ति तस्मिंश्च पुस्तके तथागतगौरवमुत्पादयिष्यन्ति, शास्तृगौरवेण सत्करिष्यन्ति गुरुकरिष्यन्ति मानयिष्यन्ति पूजयिष्यन्ति तं च पुस्तकं पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावाद्यादिभिर्नमस्काराञ्जलिकर्मभिश्च पूजयिष्यन्ति ये केचिद् भैषज्यराज कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा इतो धर्मपर्यायादन्तश एकगाथामपि धारयिष्यन्ति अनुमोदयिष्यन्ति वा, सर्वांस्तानहं भैषज्यराज व्याकरोम्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ तत्र भैषज्यराज यः कश्चिदन्यतरः पुरुषो वा स्त्री वा एवं वदेत् - कीदृशाः खल्वपि ते सत्त्वा भविष्यन्त्यनागते ऽध्वनि तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा इति? तस्य भैषज्यराज पुरुषस्य वा स्त्रिया वा स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा दर्शयितव्यः, य इतो धर्मपर्यायादन्तशश्चतुष्पादिकामपि गाथां धारयिता श्रावयिता वा देशयिता वा सगौरवो वेह धर्मपर्याये अयं स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा, यो ह्यनागते ऽध्वनि तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भविष्यति एवं पश्य तत्कस्य हेतोः? स हि भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता व तथागतो वेदितव्यः सदेवकेन लोकेन तस्य च तथागतस्यैवं सत्कारः कर्तव्यः, यः खल्वस्माद्धर्मपर्यायादन्तश एकगाथामपि धारयेत्, कः पुनर्वादो य इमं धर्मपर्यायं सकलसमाप्त मुद्गृह्णीयाद् धारयेद्वा वाचयेद्वा पर्यवाप्नुयाद्वा प्रकाशयेद्वा लिखेद्वा लिखापयेद्वा, लिखित्वा चानुस्मरेत् तत्र च पुस्तके सत्कारं कुर्यात् गुरुकारं कुर्यात् माननां पूजनामर्चनामपचायनां पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावाद्याञ्जलिनमस्कारैः प्रणामैः परिनिष्पन्नः स भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ वेदितव्यः तथागतदर्शी च वेदितव्यः लोकस्य हितानुकम्पकः प्रणिधानवशेनोपपन्नो ऽस्मिन् जम्बुद्वीपे मनुष्येषु अस्य धर्मपर्यायस्य संप्रकाशनतायैः यः स्वयमुदारं धर्माभिसंस्कारमुदारां च बुद्धक्षेत्रोपपत्तिं स्थापयित्वा अस्य धर्मपर्यायस्य संप्रकाशनहेतोर्मयि परिनिर्वृते सत्त्वानां हितार्थमनुकम्पार्थं च इहोपपन्नो वेदितव्यः तथागतदूतः स भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा वेदितव्यः तथागतकृत्यकरस्तथागतसंप्रेषितः स भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा संज्ञातव्यः, य इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य संप्रकाशयेत्, अन्तशो रहसि चौर्येणापि कस्यचिदेकसत्त्वस्यापि संप्रकाशयेदाचक्षीत वा यः खलु पुनर्भैषज्यराज कश्चिदेव सत्त्वो दुष्टचित्तः पापचित्तो रौद्रचित्तस्तथागतस्य संमुखं कल्पमवर्णं भाषेत्, यश्च तेषां तथारूपाणां धर्मभाणकानामस्य सूत्रान्तस्य धारकाणां गृहस्थानां वा प्रव्रजितानां वा एकामपि वाचमप्रियां संश्रावयेद् भूतां वा अभूतां वा, इद मागाढतरं पापकं कर्मेति वदामि तत्कस्य हेतोः? तथागतभारणप्रतिमण्डितः स भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा वेदितव्यः तथागतं स भैषज्यराज अंसेन परिहरति, य इमं धर्मपर्यायं लिखित्वा पुस्तकगतं कृत्वा अंसेन परिहरति स येन येनैव प्रक्रामेत्, तेन तेनैव सत्त्वैरञ्जलीकरणीयः सत्कर्तव्यो गुरुकर्तव्यो मानयितव्यः पूजयितव्यो ऽर्चयितव्यो ऽपचायितव्यो दिव्यमानुष्यकैः पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावाद्यखाद्यभोज्यान्नपानयानैरग्रप्राप्तैश्च दिव्यै रत्नराशिभिः स धर्मभाणकः सत्कर्तव्यो गुरुकर्तव्यो मानयितव्यः पूजयितव्यः, दिव्याश्च रत्नराशयस्तस्य धर्मभाणकस्योपनामयितव्याः तत्कस्य हेतोः? अप्येव नाम एकवारमपि इमं धर्मपर्यायं संश्रावयेत्, यं श्रुत्वा अप्रमेया असंख्येयाः सत्त्वाः क्षिप्रमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ परिनिष्पद्येयुः अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - बुद्धत्वे स्थातुकामेन स्वयंभूज्ञानमिच्छता / सत्कर्तव्याश्च ते सत्त्वा ये धारेन्ति इमं नयम् // सद्ध्प्_१०.१ // सर्वज्ञत्वं च यो इच्छेत् कथं शीर्घं भवेदिति / स इमं धारयेत् सूत्रं सत्कुर्याद्वापि धारकम् // सद्ध्प्_१०.२ // प्रेषितो लोकनाथेन सत्त्ववैनेयकारणात् / सत्त्वानामनुकम्पार्थं सूत्रं यो वाचयेदिदम् // सद्ध्प्_१��.३ // उपपत्तिं शूभां त्यक्त्वा स धीर इह आगतः / सत्त्वानामनुकम्पार्थं सूत्रं यो धारयेदिदम् // सद्ध्प्_१०.४ // उपपत्ति वशा तस्य येन सो दृश्यते तहि / पश्चिमे कालि भाषन्तो इदं सूत्रं निरुत्तरम् // सद्ध्प्_१०.५ // दिव्येहि पुष्पेहि च सत्करेत मानुष्यकैश्चापि हि सर्वगन्धैः / दिव्येहि वस्त्रेहि च छादयेया रत्नेहि अभ्योकिरि धर्मभाणकम् // सद्ध्प्_१०.६ // कृताञ्जली तस्य भवेत नित्यं यथा जिनेन्द्रस्य स्वयंभुवस्तथा / यः पश्चिमे कालि सुभैरवे ऽस्मिन् परिनिर्वृतस्य इद सुत्र धारयेत् // सद्ध्प्_१०.७ // खाद्यं च भोज्यं च तथान्नपानं विहारशय्यासनवस्त्रकोट्यः / ददेय पूजार्थ जिनात्मजस्य अप्येकवारं पि वदेत सूत्रम् // सद्ध्प्_१०.८ // तथागतानां करणीय कुर्वते मया च सो प्रेषित मानुषं भवम् / यः सूत्रमेतच्चरिमस्मि काले लिखेय धारेय श्रुणेय वापि // सद्ध्प्_१०.९ // यश्चैव स्थित्वेह जिनस्य संमुखं श्रावेदवर्णं परिपूर्णकल्पम् / प्रदुष्टचित्तो भृकुटिं करित्वा बहुं नरो ऽसौ प्रसवेत पापम् // सद्ध्प्_१०.१० // यश्चापि सूत्रान्तधराण तेषां प्रकाशयन्तानिह सूत्रमेतत् / अवर्णमाक्रोश वदेय तेषां बहूतरं तस्य वदामि पापम् // सद्ध्प्_१०.११ // नरश्च यो संमुख संस्तवेया कृताञ्जली मां परिपूर्णकल्पम् / गाथान कोटीनयुतैरनेकैः पर्येषमाणो इममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१०.१२ // बहुं खु सो तत्र लभेत पुण्यं मां संस्तवित्वान प्रहर्षजातः / अतश्च सो बहुतरकं लभेत यो वर्ण तेषां प्रवदेन्मनुष्यः // सद्ध्प्_१०.१३ // अष्टादश कल्पसहस्रकोट्यो यस्तेषु पुस्तेषु करोति पूजाम् / शब्देहि रूपेहि रसेहि चापि दिव्यैश्च गन्धैश्च स्पर्शैश्च दिव्यैः // सद्ध्प्_१०.१४ // करित्व पुस्तान तथैव पूजां अष्टादश कल्पसहस्रकोट्यः / यदि श्रुणो एकश एत सूत्रं आश्चर्यलाभो ऽस्य भवेन्महानिति // सद्ध्प्_१०.१५ // आरोचयामि ते भैषज्यराज, प्रतिवेदयामि ते बहवो हि मया भैषज्यराज धर्मपर्याया भाषिताः, भाषामि भाषिष्ये च सर्वेषां च तेषां भैषज्यराज धर्मपर्यायाणामयमेव धर्मपर्यायः सर्वलोकविप्रत्यनीकः सर्वलोकाश्रद्दधनीयः तथागतस्याप्येतद् भैषज्यराज आध्यात्मिकधर्मरहस्यं तथागतबलसंरक्षितमप्रतिभिन्नपूर्वमनाचक्षितपूर्वमनाख्यातमिदं स्थानम् बहुजनप्रतिक्षिप्तो ऽयं भैषज्यराज धर्मपर्यायस्तिष्ठतो ऽपि तथागतस्य, कः पुनर्वादः परिनिर्वृतस्य अपि ���ु खलु पुनर्भैषज्यराज तथागतचीवरच्छन्नास्ते कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा वेदितव्याः अन्यलोकधातुस्थितैश्च तथागतैरवलोकिताश्च अधिष्ठिताश्च प्रत्यात्मिकं च तेषां श्रद्धाबलं भविष्यति, कुशलमूलबलं च प्रणिधानबलं च तथागतविहारैकस्थाननिवासिनश्च ते भैषज्यराज कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा भविष्यन्ति, तथागतपाणिपरिमार्जितमूर्धानश्च ते भविष्यन्ति, य इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य श्रद्दधिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति लिखिष्यन्ति सत्करिष्यन्ति गुरुकरिष्यन्ति परेषां च संश्रावयिष्यन्ति यस्मिन् खलु पुनर्भैषज्यराज पृथिवीप्रदेशे ऽयं धर्मपर्यायो भाष्येत वा देश्येत वा लिख्येत वा स्वाध्यायेत वा संगायेत वा, तस्मिन् भैषज्यराज पृथिवीप्रदेशे तथागतचैत्यं कारयितव्यं महन्तं रत्नमयमुच्चं प्रगृहीतम् न च तस्मिन्नवश्यं तथागतशरीराणि प्रतिष्ठापयितव्यानि तत्कस्य हेतोः? एकघनमेव तस्मिंस्तथागतशरीरमुपनिक्षिप्तं भवति, यस्मिन् पृथिवीप्रदेशे ऽयं धर्मपर्यायो भाष्येत वा देश्येत वा पठ्येत वा संगायेत वा लिख्येत वा लिखितो वा पुस्तकगतस्तिष्ठेत् तस्मिंश्च स्तूपे सत्कारो गुरुकारो मानना पूजना अर्चना करणीया सर्वपुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीभिः सर्वगीतवाद्यनृत्यतूर्यतालावचरसंगीतिसंप्रवादितैः पूजा करणीया ये च खलु पुनर्भैषज्यराज सत्त्वास्तं तथागतचैत्यं लभेरन् वन्दनाय पूजनाय दर्शनाय वा, सर्वे ते भैषज्यराज अभ्यासन्नीभूता वेदितव्या अनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः तत्कस्य हेतोः? बहवो भैषज्यराज गृहस्थाः प्रव्रजिताश्च बोधिसत्त्वचर्यां चरन्ति, न च पुनरिमं धर्मपर्यायं लभन्ते दर्शनाय वा श्रवणाय वा लिखनाय वा पूजनाय वा न तावत्ते भैषज्यराज बोधिसत्त्वचर्यायां कुशला भवन्ति, यावन्नेमं धर्मपर्यायं शृण्वन्ति ये त्विमं धर्मपर्यायं शृण्वन्ति, श्रुत्वा चाधिमुच्यन्ति अवतरन्ति विजानन्ति परिगृह्णन्ति, तस्मिन् समये ते आसन्नस्थायिनो भविष्यन्त्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, अभ्याशीभूताः तद्यथापि नाम भैषज्यराज कश्चिदेव पुरुषो भवेदुदकार्थी उदकगवेषी स उदकार्थमुज्जङ्गले पृथिवीप्रदेशे उदपानं खानयेत् स यावत् पश्येच्छुष्कं पाण्डरं पांसुं निर्वाह्यमानम्, तावज्जानीयात्, दूर इतस्तावदूदकमिति अथ परेण समयेन स पुरुष आर्द्रपंसुमुदकसंनिश्रं कर्दमपङ्कभुतमुदकबिन्दुभिः स्रवद्भिर्निर्वाह्यमानं पश्येत्, तांश्च पुरुषानुदपानखानकान् कर्दमपङ्कदिग्धाङ्गान्, अथ खलु पुनर्भैषज्यराज स पुरुषस्तत्पूर्वनिमित्तं दृष्ट्वा निष्काङ्क्षो भवेन्निर्विचिकित्सः - आसन्नमिदं खलूदकमिति एवमेव भैषज्यराज दूरे ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भवन्त्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, यावन्नेमं धर्मपर्यायं शृण्वन्ति, नोद्गृह्णन्ति नावतरन्ति नावगाहन्ते न चिन्तयन्ति यदा खलु पुनर्भैषज्यराज बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं शृण्वन्ति उद्गृह्णन्ति धारयन्ति वाचयन्ति अवतरन्ति स्वाध्यायन्ति चिन्तयन्ति भवयन्ति, तदा ते ऽभ्याशीभूता भविष्यन्त्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सत्त्वानामितो भैषज्यराज धर्मपर्यायादनुत्तरा सम्यक्संबोधिराजायते तत्कस्य हेतोः? परमसंधाभाषितविवरणो ह्ययं धर्मपर्यायस्तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैः धर्मनिगूढस्थानमाख्यातं बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां परिनिष्पत्तिहेतोः यः कश्चिद् भैषज्यराज बोधिसत्त्वो ऽस्य धर्मपर्यायस्योत्रसेत् संत्रसेत् संत्रासमापद्येत्, नवयानसंप्रस्थितः स भैषज्यराज बोधिसत्त्वो महासत्त्वो वेदितव्यः सचेत् पुनः श्रावकयानीयो ऽस्य धर्मपर्यायस्योत्रसेत् संत्रसेत् संत्रासमापद्येत, अधिमानिकः स भैषज्यराज श्रावकयानिकः पुद्गलो वेदितव्यः यः कश्चिद् भैषज्यराज बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य पश्चिमे काले पश्चिमे समये इमं धर्मपर्यायं चतसृणां पर्षदां संप्रकाशयेत्, तेन भैषज्यराज बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन तथागतलयनं प्रविश्य तथागतचीवरं प्रावृत्य तथागतस्यासने निषद्य अयं धर्मपर्यायश्चतसृणां पर्षदां संप्रकाशयितव्यः कतमश्च भैषज्यराज तथागतलयनम्? सर्वसत्त्वमैत्रीविहारः स्वलु पुनर्भैषज्यराज तथागतलयनम् तत्र तेन कुलपुत्रेण प्रवेष्टव्यम् कतमच्च भैषज्यराज तथागतचीवरम्? महाक्षान्तिसौरत्यं खलु पुनर्भैषज्यराज तथागतचीवरम् तत्तेन कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा प्रावरितव्यम् कतमच्च भैषज्यराज तथागतस्य धर्मासनम्? सर्वधर्मशून्यताप्रवेशः खलु पुनर्भैषज्यराज तथागतस्य धर्मासनम् तत्र तेन कुलपुत्रेण निषत्तव्यम्, निषद्य चायं धर्मपर्यायश्चतसृणां पर्षदां संप्रकाशयितव्यः अनवलीनचित्तेन बोधिसत्त्वेन पुरस्ताद्बोधिसत्त्वगणस्य बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितानां चतसृणां पर्षदां संप्रकाशयितव्यः अन्यलोकधातुस्थितश्चाहं भैषज्यराज तस्य कुलपुत्रस्य निर्मितैः पर्षदः समावर्तयिष्यामि निर्मितांश्च भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः संप्रेषयिष्यामि धर्मश्रवणाय ते तस्य धर्मभाणकस्य भाषितं न प्रतिबाधिष्यन्ति, न प्रतिक्षेप्स्यन्ति सचेत्खलु पुनररण्यगतो भविष्यति, तत्राप्यहमस्य बहुदेवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगान् संप्रेषयिष्यामि धर्मश्रवणाय अन्यलोकधातुस्थितश्चाहं भैषज्यराज तस्य कुलपुत्रस्य मुखमुपदर्शयिष्यामि यानि च अस्य अस्माद्धर्मपर्यायात् पदव्यञ्जनानि परिभ्रष्टानि भविष्यन्ति, तानि तस्य स्वाध्यायतः प्रत्युच्चारयिष्यामि अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - लीयनां सर्व वर्जित्वा शृणुयात् सूत्रमीदृशम् / दुर्लभो वै श्रवो ह्यस्य अधिमुक्ती पि दुर्लभा // सद्ध्प्_१०.१६ // उदकार्थी यथा कश्चित् खानयेत् कूप जङ्गले / शुष्कं च पांसु पश्येत खान्यमाने पुनः पुनः // सद्ध्प्_१०.१७ // सो दृष्ट्वा चिन्तयेत्तत्र दूरे वारि इतो भवेत् / इदं निमित्तं दूरे स्यात् शुष्कपांसुरितोत्सृतः // सद्ध्प्_१०.१८ // यदा तु आर्द्रं पश्येत पांसुं स्निग्धं पुनः पुनः / निष्ठा तस्य भवेत्तत्र नास्ति दूरे जलं इह // सद्ध्प्_१०.१९ // एवमेव तु ते दूरे बुद्धज्ञानस्य तादृशाः / अशृण्वन्त इदं सूत्रमभावित्वा पुनः पुनः // सद्ध्प्_१०.२० // यदा तु गम्भीरमिदं श्रावकाणां विनिश्चयम् / सूत्रराजं श्रुणिष्यन्ति चिन्तयिष्यन्ति वा सकृत् // सद्ध्प्_१०.२१ // ते भोन्ति संनिकृष्टा वै बुद्धज्ञानस्य पण्डिताः / यथैव चार्द्रे पांसुस्मिन् आसन्नं जलमुच्यते // सद्ध्प्_१०.२२ // जिनस्य लेनं प्रविशित्वा प्रावरित्वा मि चीवरम् / ममासने निषीदित्वा अभीतो भाषि पण्डितः // सद्ध्प्_१०.२३ // मैत्रीबलं च लयनं क्षान्तिसौरत्य चीवरम् / शून्यता चासनं मह्यमत्र स्थित्वा हि देशयेत् // सद्ध्प्_१०.२४ // लोष्टं दण्डं वाथ शक्ती आक्रोश तर्जनाथ वा / भाषन्तस्य भवेत्तत्र स्मरन्तो मम ता सहेत् // सद्ध्प्_१०.२५ // क्षेत्रकोटीसहस्रेसु आत्मभावो दृढो मम / देशेमि धर्म सत्त्वानां कल्पकोटीरचिन्तियाः // सद्ध्प्_१०.२६ // अहं पि तस्य वीरस्य यो मह्य परिनिर्वृते / इदं सूत्रं प्रकाशेया प्रेषेष्ये बहु निर्मितान् // सद्ध्प्_१०.२७ // भिक्षवो भिक्षुणीया च उपासका उपासिकाः / तस्य पूजां करिष्यन्ति पर्षदश्च समा अपि // सद्ध्प्_१०.२८ // लोष्टं दण्डांस्तथाक्रोशांस्तर्जनां परिभाषणाम् / ये चापि तस्य दास्यन्ति वारेष्यन्ति स्म निर्मिताः // सद्ध्प्_१०.२९ // यदापि चैको विहरन् स्वाध्यायन्तो भविष्यति / नरैर्विरहिते देशे अटव्यां पर्वतेषु वा // सद्ध्प्_१०.३० // ततो ऽस्य अहं दर्शिष्ये आत्मभाव प्रभास्वरम् / स्खलितं चास्य स्वाध्यायमुच्चारिष्ये पुनः पुनः // सद्ध्प्_१०.३१ // तहिं च स्य विहरतो एकस्य वनचारिणः / देवान् यक्षांश्च प्रेषिष्ये सहायांस्तस्य नैकशः // सद्ध्प्_१०.३२ // एतादृशास्तस्य गुणा भवन्ति चतुर्ण पर्षाण प्रकाशकस्य / एको विहारे वनकन्दरेषु स्वाध्याय कुर्वन्तु ममाहि पश्येत् // सद्ध्प्_१०.३३ // प्रतिभान तस्य भवती असङ्गं निरुक्ति धर्माण बहू प्रजानाति / तोषेति सो प्राणिसहस्रकोट्यः यथापि बुद्धेन अधिष्ठितत्वात् // सद्ध्प्_१०.३४ // ये चापि तस्याश्रित भोन्ति सत्त्वास्ते बोधिसत्त्वा लघु भोन्ति सर्वे / तत्संगतिं चापि निषेवमाणाः पश्यन्ति बुद्धान यथ गङ्गवालिकाः // सद्ध्प्_१०.३५ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये धर्मभाणकपरिवर्तो नाम दशमः"
+saddhp_11,"stūpasaṃdarśanaparivartaḥ atha khalu bhagavataḥ purastāttataḥ pṛthivīpradeśāt parṣanmadhyāt saptaratnamayaḥ stūpo 'bhyudgataḥ pañcayojanaśatānyuccaistvena tadanurūpeṇa ca pariṇāhena abhyudgamya vaihāyasamantarīkṣe samavātiṣṭhaccitro darśanīyaḥ pañcabhiḥ puṣpagrahaṇīyavedikāsahasraiḥ svabhyalaṃkṛto bahutoraṇasahasraiḥ pratimaṇḍitaḥ patākāvaijayantīsahasrābhiḥ pralambito ratnadāmasahasrābhiḥ pralambitaḥ paṭṭaghaṇṭāsahasraiḥ pralambitaḥ tamālapatracandanagandhaṃ pramuñcamānaḥ tena ca gandhena sarvāvatīyaṃ lokadhātuḥ saṃmūrcchitābhūt chatrāvalī cāsya yāvaccāturmahārājakāyikadevabhavanāni samucchritābhūt saptaratnamayī, tadyathā - suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya musāragalvasyāśmagarbhasya lohitamukteḥ karketanasya tasmiṃśca stūpe trāyastriṃśatkāyikā devaputrā divyairmāndāravamahāmāndāravaiḥ puṣpaistaṃ ratnastūpamavakiranti adhyavakiranti abhiprakiranti tasmācca ratnastūpādevaṃrūpaḥ śabdo niścarati sma - sādhu sādhu bhagavan śākyamune subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ evametat bhagavan, evametat sugata atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ dṛṣṭvā vaihāyasamantarīkṣe sthitaṃ saṃjātaharṣāḥ prītiprāmodyaprasādaprāptāḥ tasyāṃ velāyāmutthāya āsanebhyo 'ñjaliṃ pragṛhyāvasthitāḥ atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mahāpratibhāno nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ sadevamānuṣāsuraṃ lokaṃ kautūhalaprāptaṃ viditvā bhagavantametadavocat - ko bhagavan hetuḥ, kaḥ pratyayaḥ, asyaivaṃrūpasya mahāratnastūpasya loke prādurbhāvāya? ko vā bhagavan asmānmahāratnastūpādevaṃrūpaṃ śabdaṃ niścārayati? evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - asmin mahāpratibhāna mahāratnastūpe tathāgatasyātmabhāvastiṣṭhati ekaghanaḥ tasyaiṣa stūpaḥ sa eṣa śabdaṃ niścārayati asti mahāpratibhāna adhastāyāṃ diśi asaṃkhyeyāni lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya ratnaviśuddhā nāma lokadhātuḥ tasyāṃ prabhūtaratno nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'bhūt tasyaitadbhagavataḥ purvapraṇidhānamabhūt - ahaṃ khalu pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇo na tāvanniryāto 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, yāvanmayāyaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo bodhisattvāvavādo na śruto 'bhūt yadā tu mayā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śrutaḥ, tadā paścādahaṃ pariniṣpanno 'bhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tena khalu punarmahāpratibhāna bhagavatā prabhūtaratnena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena parinirvāṇakālasamaye sadevakasya lokasya samārakasya sabrahmakasya saśramaṇabrāhmaṇikāyāḥ prajāyāḥ purastādevamārocitam - mama khalu bhikṣavaḥ parinirvṛtasya asya tathāgatātmabhāvavigrahasya eko mahāratnastūpaḥ kartavyaḥ śeṣāḥ punaḥ stūpā mamoddiśya kartavyāḥ tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyaitadadhiṣṭhānamabhūt - ayaṃ mama stūpo daśasu dikṣu sarvalokadhātuṣu yeṣu buddhakṣetreṣvayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ saṃprakāśyeta, teṣu teṣvayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samabhyudgacchet taistairbuddhairbhagavadbhirasmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bhāṣyamāṇe parṣanmaṇḍalasyopari vaihāyasaṃ tiṣṭhet teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāmimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣamāṇānāmayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ sādhukāraṃ dadyāt tadayaṃ mahāpratibhāna tasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpaḥ asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau asmin saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye mayā bhāṣyamāṇe 'smāt parṣanmaṇḍalamadhyādabhyudgamya uparyantarīkṣe vaihāyasaṃ sthitvā sādhukāraṃ dadāti sma atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - paśyāma vayaṃ bhagavan etaṃ tathāgatavigrahaṃ bhagavato 'nubhāvena evamukte bhagavān mahāpratibhānaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - tasya khalu punarmahāpratibhāna bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya praṇidhānaṃ gurukamabhūt etadasya praṇidhānam - yadā khalvanyeṣu buddhakṣetreṣu buddhā bhagavanta imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣeyuḥ, tadāyaṃ mamātmabhāvavigrahastūpo 'sya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāya gacchet tathāgatānāmantikam yadā punaste buddhā bhagavanto mamātmabhāvavigrahamuddhāṭya darśayitukāmā bhaveyuścatasṛṇāṃ parṣadām, atha taistathāgatairdaśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu ya ātmabhāvanirmitāstathāgatavigrahā anyānyanāmadheyāḥ, teṣu teṣu buddhakṣetreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti, tān sarvān saṃnipātya tairātmabhāvanirmitaistathāgatavigrahaiḥ sārdhaṃ paścādayaṃ mamātmabhāvavigrahastūpaḥ samuddhāṭya upadarśayitavyaścatasṛṇāṃ parṣadām tanmayāpi mahāpratibhāna bahavastathāgatavigrahā nirmitāḥ, ye daśasu dikṣvanyonyeṣu buddhakṣetreṣu lokadhātusahasreṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti te sarve khalvihānayitavyā bhaviṣyanti atha khalu mahāpratibhāno bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - tānapi tāvad bhagavaṃstathāgatātmabhāvāṃstathāgatanirmitān sarvān vandāmahai atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmūrṇākośādraśmiṃ prāmuñcat, yayā raśmyā samanantarapramuktayā pūrvasyāṃ diśi pañcāśatsu gaṅgānadīvālukāsameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavanto viharanti sma, te sarve saṃdṛśyante sma tāni ca buddhakṣetrāṇi sphaṭikamayāni saṃdṛśyante sma, ratnavṛkṣaiśca citrāṇi saṃdṛśyante sma, dūṣyapaṭṭadāmasamalaṃkṛtāni bahubodhisattvaśatasahasraparipūrṇāni vitānavitatāni saptaratnahemajālapraticchannāni teṣu teṣu buddhā bhagavanto madhureṇa valgunā svareṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayamānāḥ saṃdṛśyante sma bodhisattvaśatasahasraiśca paripūrṇāni tāni buddhakṣetrāṇi saṃdṛśyante sma evaṃ pūrvadakṣiṇasyāṃ diśi evaṃ dakṣiṇasyāṃ diśi evaṃ dakṣiṇapaścimāyāṃ diśi evaṃ paścimāyāṃ diśi evaṃ paścimottarāyāṃ diśi evamuttarāyāṃ diśi evamuttarapūrvasyāṃ diśi evamadhastāyāṃ diśi evamūrdhvāyāṃ diśi evaṃ samantāddaśasu dikṣu ekaikasyāṃ diśi bahūni gaṅgānadīvālukopamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bahuṣu gaṅgānadīvālukopameṣu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye buddhā bhagavantastiṣṭhanti, te sarve saṃdṛśyante sma atha khalu te daśasu dikṣu tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ svān svān bodhisattvagaṇānāmantrayanti sma - gantavyaṃ khalu punaḥ kulaputrā bhaviṣyati asmābhiḥ sahāṃ lokadhātum, bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāntikam, prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śarīrastūpavandanāya atha khalu te buddhā bhagavantaḥ svaiḥ svairupasthāyakaiḥ sārdhamātmadvitīyā ātmatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma iti hi tasmin samaye iyaṃ sarvāvatī lokadhātū ratnavṛkṣapratimaṇḍitābhūd vaiḍūryamayī saptaratnahemajālasaṃchannā mahāratnagandhadhūpanadhūpitā māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇā kiṅkiṇījālālaṃkṛtā suvarṇasūtrāṣṭāpadanibaddhā apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānī apagatakālaparvatā apagatamucilindamahāmucilindaparvatā apagatacakravālamahācakravālaparvatā apagatasumeruparvatā apagatatadanyamahāparvatā apagatamahāsamudrā apagatanadīmahānadīparisaṃsthitābhūt, apagatedavamanuṣyāsurakāyā apagatanirayatiryagyoniyamalokā iti hi tasmin samaye ye 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau ṣaḍgatyupapannāḥ sattvāḥ, te sarve 'nyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptā abhūvan, sthāpayitvā ye tasyāṃ parṣadi saṃnipatitā abhūvan atha khalu te buddhā bhagavanta upasthāyakadvitīyā upasthāyakatṛtīyā imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma āgatāgatāśca te tathāgatā ratnavṛkṣamūle siṃhāsanamupaniśritya viharanti sma ekaikaśca ratnavṛkṣaḥ pañcayojanaśatānyuccaistvenābhūt anupūrvaśākhāpatrapalāśapariṇāhaḥ puṣpaphalapratimaṇḍitaḥ ekaikasmiṃśca ratnavṛkṣamūle siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt pañcayojanaśatānyuccaistvena mahāratnapratimaṇḍitam tasminnekaikastathāgataḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇo 'bhūt anena paryāyeṇa sarvasyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sarvaratnavṛkṣamūleṣu tathāgatāḥ paryaṅkaṃ baddhvā niṣaṇṇā abhūvan tena khalu punaḥ samayena iyaṃ trisāhasramahāsāhasrī lokadhātustathāgataparipūrṇābhūt na tāvad bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyātmabhāvanirmitā ekasmādapi digbhāgāt sarva āgatā abhūvan atha khalu punarbhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhasteṣāṃ tathāgatavigrahāṇāmāgatāgatānāmavakāśaṃ nirmimīte sma samantādaṣṭabhyo digbhyo viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālasaṃchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni sarvāṇi ca tāni viṃśatibuddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyapagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni tāni ca sarvāṇi bahubuddhakṣetrāṇi ekameva buddhakṣetramekameva pṛthivīpradeśaṃ parisaṃsthāpayāmāsa samaṃ ramaṇīyaṃ saptaratnamayaiśca vṛkṣaiścitritam teṣāṃ ca ratnavṛkṣāṇāṃ pañcayojanaśatānyārohapariṇāho 'nupūrvaśākhāpatrapuṣpaphalopetaḥ sarvasmiṃśca ratnavṛkṣamūle pañcayojanaśatānyārohapariṇāhaṃ divyaratnamayaṃ vicitraṃ darśanīyaṃ siṃhāsanaṃ prajñaptamabhūt teṣu ratnavṛkṣamūleṣvāgatāgatāstathāgatāḥ siṃhāsaneṣu paryaṅkaṃ baddhvā niṣīdante sma anena paryāyeṇa punaraparāṇi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyekaikasyāṃ diśi śākyamunistathāgataḥ pariśodhayati sma teṣāṃ tathāgatānāmāgatānāmavakāśārtham tānyapi viṃśatilokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyaikaikasyāṃ diśi apagatagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīni apagatakālaparvatāni apagatamucilindamahāmucilindaparvatāni apagatacakravālamahācakravālaparvatāni apagatasumeruparvatāni apagatatadanyamahāparvatāni apagatamahāsamudrāṇi apagatanadīmahānadīni parisaṃsthāpayati apagatadevamanuṣyāsurakāyāni apagatanirayatiryagyoniyamalokāni te ca sarvasattvā anyeṣu lokadhātuṣūpanikṣiptāḥ tānyapi buddhakṣetrāṇi vaiḍūryamayāni saptaratnahemajālapraticchannāni kiṅkiṇījālālaṃkṛtāni māndāravamahāmāndāravapuṣpasaṃstīrṇāni divyavitānavitatāni divyapuṣpadāmābhipralambitāni divyagandhadhūpanadhūpitāni ratnavṛkṣopaśobhitāni sarve ca te ratnavṛkṣāḥ pañcayojanaśatapramāṇāḥ pañcayojanapramāṇāni ca siṃhāsanānyabhinirmitāni tataste tathāgatā niṣīdante sma pṛthak pṛthak siṃhāsaneṣu ratnavṛkṣamūleṣu paryaṅkaṃ baddhvā tena khalu punaḥ samayena bhagavatā śākyamuninā ye nirmitāstathāgatāḥ pūrvasyāṃ diśi sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma gaṅgānadīvālukopameṣu buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasreṣu, te sarve samāgatā daśabhyo digbhyaḥ te cāgatā aṣṭāsu dikṣu niṣaṇṇā abhūvan tena khalu punaḥ samayenaikaikasyāṃ diśi triṃśallokadhātukoṭīśatasahasrāṇyaṣṭabhyo digbhyaḥ samantāttaistathāgatairākrāntā abhūvan atha khalu te tathāgatāḥ sveṣu sveṣu siṃhāsaneṣūpaviṣṭāḥ svān svānupasthāyakān saṃpreṣayanti sma bhagavataḥ śākyamunerantikam ratnapuṣpapuṭān datvā evaṃ vadanti sma - gacchata yūyaṃ gṛdhrakūṭaṃ parvatam gatvā ca punastasmiṃstaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ vanditvā asmadvacanādalpābādhatāṃ mandaglānatāṃ ca balaṃ ca sparśavihāratāṃ ca paripṛcchadhvaṃ sārdhaṃ bodhisattvagaṇena śrāvakagaṇena anena ca ratnarāśinā abhyavakiradhvam, evaṃ ca vadadhvam - dadāti khalu punarbhagavāṃstathāgataśchandamasya mahāratnastūpasya samuddhāṭane evaṃ te tathāgatāḥ sarve svān svānupasthāyakān saṃpreṣayāmāsuḥ atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ svānnirmitānaśeṣataḥ samāgatān viditvā, pṛthakpṛthak siṃhāsaneṣu niṣaṇṇāṃśca viditvā, tāṃścopasthāyakāṃsteṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmāgatān viditvā, chandaṃ ca taistathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairārocitaṃ viditvā, tasyāṃ velāyāṃ svakāddharmāsanādutthāya vaihāyasamantarīkṣe 'tiṣṭhat tāśca sarvāścatasraḥ pariṣadaḥ utthāyāsanebhyo 'ñjalīḥ parigṛhya bhagavato mukhamullokayantyastasthuḥ atha khalu bhagavāṃstaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭayati sma samuddhāṭya ca dve bhittī pravisārayati sma tadyathāpi nāma mahānagaradvāreṣu mahākapāṭasaṃpuṭāvargalavimuktau pravisāryete, evameva bhagavāṃstaṃ mahāntaṃ ratnastūpaṃ vaihāyasaṃ sthitaṃ dakṣiṇayā hastāṅgulyā madhye samuddhāṭya apāvṛṇoti sma samanantaravivṛtasya khalu punastasya mahāratnastūpasya, atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ siṃhāsanopaviṣṭaḥ paryaṅkaṃ baddvā pariśuṣkagātraḥ saṃghaṭitakāyo yathā samādhisamāpannastathā saṃdṛśyate sma evaṃ ca vācamabhāṣata - sādhu sādhu bhagavan śākyamune subhāṣitaste 'yaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sādhu khalu punastvaṃ bhagavan śākyamune yastvamimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ parṣanmadhye bhāṣase asyaivāhaṃ bhagavan saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāyehāgataḥ atha khalu tāścatasraḥ parṣadastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bahukalpakoṭīnayutaśatasahasraparinirvṛtaṃ tathā bhāṣamāṇaṃ dṛṣṭvā āścaryaprāptā adbhutaprāptā abhūvan tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddha taṃ ca bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ divyamānuṣyakai ratnarāśibhirabhyavakiranti sma atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tasminneva siṃhāsane 'rdhāsanamadāsīt, tasyaiva mahāratnastūpābhyantare, evaṃ ca vadati - ihaiva bhagavān śākyamunistathāgato niṣīdatu atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasminnardhāsane niṣasāda tenaiva tathāgatena sārdham ubhau ca tau tathāgatau tasya mahāratnastūpasya madhye siṃhāsanopaviṣṭau vaihāyasamantarīkṣasthau saṃdṛśyete atha khalu tāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāmetadabhavat - dūrasthā vayamābhyāṃ tathāgatābhyām yannūnaṃ vayamapi tathāgatānubhāvena vaihāyasamabhyudgacchema iti atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastāsāṃ catasṛṇāṃ parṣadāṃ cetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya tasyāṃ velāyāmṛddhibalena tāścatasraḥ parṣado vaihāyasamuparyantarīkṣe pratiṣṭhāpayati sma atha khalu bhagavān śākyamunistathāgatastasyāṃ velāyāṃ tāścatasraḥ parṣada āmantrayate sma - ko bhikṣavo yuṣmākamutsahate tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum? ayaṃ sa kālaḥ, ayaṃ sa samayaḥ saṃmukhībhūtastathāgataḥ parinirvāyitukābho bhikṣavastathāgata imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamupanikṣipya atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ayamāgato nirvṛtako maharṣī ratanāmayaṃ stūpa praviśya nāyakaḥ / śravaṇārtha dharmasya imasya bhikṣavaḥ ko dharmahetorna janeta vīryam // saddhp_11.1 // bahukalpakoṭīparinirvṛto 'pi so nāma adyāpi śṛṇoti dharmam / tahiṃ tahiṃ gacchati dharmahetoḥ sudurlabho dharma yamevarūpaḥ // saddhp_11.2 // praṇidhānametasya vināyakasya niṣevitaṃ pūrvabhave yadāsīt / parinirvṛto 'pī imu sarvalokaṃ paryeṣatī sarvadaśaddiśāsu // saddhp_11.3 // ime ca sarve mama ātmabhāvāḥ sahasrakoṭyo yatha gaṅgavālikāḥ / te dharmakṛtyasya kṛtena āgatāḥ parinirvṛtaṃ ca imu draṣṭu nātham // saddhp_11.4 // choritva kṣetrāṇi svakasvakāni tatha śrāvakāntara marutaśca sarvān / saddharmasaṃrakṣaṇahetu sarve kathaṃ ciraṃ tiṣṭhiya dharmanetrī // saddhp_11.5 // eteṣu buddhāna niṣīdanārthaṃ bahulokadhātūna sahasrakoṭyaḥ / saṃkrāmitā me tatha sarvasattvā ṛddhībalena pariśodhitāśca // saddhp_11.6 // etādṛśī utsukatā iyaṃ me kathaṃ prakāśediya dharmanetrī / ime ca buddhā sthita aprameyā drumāṇa mūle yatha padmarāśiḥ // saddhp_11.7 // drumamūlakoṭīya analpakāyo siṃhāsanasthehi vināyakehi / śobhanti tiṣṭhanti ca nityakālaṃ hutāśaneneva yathāndhakāram // saddhp_11.8 // gandho manojño daśasū diśāsu pravāyate lokavināyakānām / yenā ime mūrcchita sarvasattvā vāte pravāte iha nityakālam // saddhp_11.9 // mayi nirvṛte yo etaṃ dharmaparyāyu dhārayet / kṣipraṃ vyāharatāṃ vācaṃ lokanāthāna saṃmukham // saddhp_11.10 // parinirvṛto hi saṃbuddhaḥ prabhūtaratano muniḥ / siṃhanādaṃ śruṇe tasya vyavasāyaṃ karoti yaḥ // saddhp_11.11 // ahaṃ dvitīyo bahavo ime ca ye koṭiyo āgata nāyakānām / vyavasāya śroṣyāmi jinasya putrāt yo utsaheddharmamimaṃ prakāśitum // saddhp_11.12 // ahaṃ ca tena bhavi pūjitaḥ sadā prabhūtaratnaśca jinaḥ svayaṃbhūḥ / yo gacchate diśavidiśāsu nityaṃ śravaṇāya dharmaṃ imamevarūpam // saddhp_11.13 // ime ca ye āgata lokanāthā vicitritā yairiya śobhitā bhūḥ / teṣāṃ pi pūjā vipula analpakā kṛtā bhavetsūtraprakāśanena // saddhp_11.14 // ahaṃ ca dṛṣṭo iha āsanasmin bhagavāṃśca yo 'yaṃ sthitu stūpamadhye / ime ca anye bahulokanāthā ye āgatāḥ kṣetraśatairanekaiḥ // saddhp_11.15 // cintetha kulaputrāho sarvasatvānukampayā / suduṣkaramidaṃ sthānamutsahanti vināyakāḥ // saddhp_11.16 // bahusūtrasahasrāṇi yathā gaṅgāya vālikāḥ / tāni kaścitprakāśeta na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.17 // sumeruṃ yaśca hastena adhyālambitva muṣṭinā / kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.18 // yaśca imāṃ trisāhasrīṃ pādāṅguṣṭhena kampayet / kṣipeta kṣetrakoṭīyo na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.19 // bhavāgre yaśca tiṣṭhitvā dharmaṃ bhāṣennaro iha / anyasūtrasahasrāṇi na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.20 // nirvṛtasmiṃstu lokendre paścātkāle sudāruṇe / ya idaṃ dhārayet sūtraṃ bhāṣedvā tatsuduṣkaram // saddhp_11.21 // ākāśadhātuṃ yaḥ sarvāmekamuṣṭiṃ tu nikṣipet / prakṣipitvā ca gaccheta na tadbhavati duṣkaram // saddhp_11.22 // yastu īdṛśakaṃ sūtraṃ nirvṛtasmiṃstadā mayi / paścātkāle likheccāpi idaṃ bhavati duṣkaram // saddhp_11.23 // pṛthivīdhātuṃ ca yaḥ sarvaṃ nakhāgre saṃpraveśayet / prakṣipitvā ca gaccheta brahmalokaṃ pi āruhet // saddhp_11.24 // na duṣkaraṃ hi so kuryānna ca vīryasya tattakam / taṃ duṣkaraṃ karitvāna sarvalokasyihāgrataḥ // saddhp_11.25 // ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama / paścātkāle idaṃ sūtraṃ vadeyā yo muhūrtakam // saddhp_11.26 // na duṣkaramidaṃ loke kalpadāhasmi yo naraḥ / madhye gacchedadahyantastṛṇabhāraṃ vaheta ca // saddhp_11.27 // ato 'pi duṣkarataraṃ nirvṛtasya tadā mama / dhārayitvā idaṃ sūtramekasattvaṃ pi śrāvayet // saddhp_11.28 // dharmaskandhasahasrāṇi caturaśīti dhārayet / sopadeśān yathāproktān deśayet prāṇikoṭinām // saddhp_11.29 // na hyetaṃ duṣkaraṃ bhoti tasmin kālasmi bhikṣuṇām / vinayecchrāvakān mahyaṃ pañcābhijñāsu sthāpayet // saddhp_11.30 // tasyedaṃ duṣkarataraṃ idaṃ sūtraṃ ca dhārayet / śraddadhedadhimucyedvā bhāṣedvāpi punaḥ punaḥ // saddhp_11.31 // koṭīsahasrān bahavaḥ arhattve yo 'pi sthāpayet / ṣaḍabhijñān mahābhāgān yathā gaṅgāya vālikāḥ // saddhp_11.32 // ato bahutaraṃ karma karoti sa narottamaḥ / nirvṛtasya hi yo mahyaṃ sūtraṃ dhārayate varam // saddhp_11.33 // lokadhātusahasreṣu bahu me dharma bhāṣitāḥ / adyāpi cāhaṃ bhāṣāmi buddhajñānasya kāraṇāt // saddhp_11.34 // idaṃ tu sarvasūtreṣu sūtramagraṃ pravucyate / dhāreti yo idaṃ sūtraṃ sa dhāre jinavigraham // saddhp_11.35 // bhāṣadhvaṃ kulaputrāho saṃmukhaṃ vastathāgataḥ / ya utsahati vaḥ kaścit paścātkālasmi dhāraṇam // saddhp_11.36 // mahatpriyaṃ kṛtaṃ bhoti lokanāthāna sarvaśaḥ / durādhāramidaṃ sutraṃ dhārayedyo muhūrtakam // saddhp_11.37 // saṃvarṇitaśca so bhoti lokanāthehi sarvadā / śūraḥ śauṭīryavāṃścāpi kṣiprābhijñaśca bodhaye // saddhp_11.38 // dhurāvāhaśca so bhoti lokanāthāna aurasaḥ / dāntabhūmimanuprāptaḥ sūtraṃ dhāreti yo idam // saddhp_11.39 // cakṣubhūtaśca so bhoti loke sāmaramānuṣe / idaṃ sutraṃ prakāśitvā nirvṛte naranāyake // saddhp_11.40 // vandanīyaśca so bhoti sarvasattvāna paṇḍitaḥ / paścime kāli yo bhāṣet sūtramekaṃ muhūrtakam // saddhp_11.41 // atha khalu bhagavān kṛtsnaṃ bodhisattvagaṇaṃ sasurāsuraṃ ca lokamāmantraya etadavocat - bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani ahamaprameyāsaṃkhyeyān kalpān saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ paryeṣitavānakhinno 'viśrāntaḥ pūrvaṃ ca ahamanekān kalpānanekāni kalpaśatasahasrāṇi rājābhūvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau kṛtapraṇidhānaḥ na ca me cittavyāvṛttirabhūt ṣaṇṇāṃ ca pāramitānāṃ paripūryā udyukto 'bhūvamaprameyadānapradaḥ suvarṇamaṇimuktāvaidūryaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatāśmagarbham usāragalvalohitamuktāgrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānībhāryāputraduhitṛdāsīdāsakarmakarapauruṣeyahastyaśvarathaṃ yāvadātmaśarīraparityāgī karacaraṇaśirottamāṅgapratyaṅgajīvitadātā na ca me kadācidāgrahacittamutpannam tena ca samayena ayaṃ loko dīrghāyurabhat anekavarṣaśatasahasrajīvitena ca ahaṃ kālena dharmārthaṃ rājyaṃ kāritavān, na viṣayārtham so 'haṃ jyeṣṭhaṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya caturdiśaṃ jyeṣṭhadharmagaveṣaṇāya udyukto 'bhūvam evaṃ ghaṇṭayā ghoṣāpayitavān - yo me jyeṣṭhaṃ dharmamanupradāsyati, arthaṃ cākhyāsyati, tasyāhaṃ dāso bhūyāsam tena ca kālena ṛṣirabhūt sa māmetadavocat - asti mahārāja saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma sutraṃ jyeṣṭhadharmanirdeśakam tadyadi dāsyamabhyupagacchasi, tataste 'haṃ taṃ dharmaṃ śrāvayiṣyāmi so 'haṃ śrutvā tasyarṣervacanaṃ hṛṣṭastuṣṭa udagra āttamanāḥ prītisaumanasyajāto yena sa ṛṣistenopeyivān upetyāvocat - yatte dāsena karma karaṇīyaṃ tatkaromi so 'haṃ tasyarṣerdāsabhāvamabhyupetya tṛṇakāṣṭhapānīyakandamūlaphalādīni preṣyakarmāṇi kṛtavān, yāvad dvārādhyakṣo 'pyahamāsam divasaṃ caivaṃvidhaṃ karma kṛtvā rātrau śayānasya mañcake pādān dhārayāmi na ca me kāyaklamo na cetasi klamo 'bhūt evaṃ ca me kurvataḥ paripūrṇaṃ varṣāsahasraṃ gatam atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmetamevārthaṃ paridyotayannimā gāthā abhāṣata - kalpānatītān samanusmarāmi yadāhamāsaṃ dhārmiko dharmarājā / rājyaṃ came dharmahetoḥ kṛtaṃ tanna ca kāmahetorjyeṣṭhadharmahetoḥ // saddhp_11.42 // caturdiśaṃ me kṛta ghoṣaṇo 'yaṃ dharmaṃ vadedyastasya dāsyaṃ vrajeyam / āsīdṛṣistena kālena dhīmān sūtrasya saddharmanāmnaḥ pravaktāḥ // saddhp_11.43 // sa māmavocadyadi te dharmakāṅkṣā upehi dāsyaṃ dharmamataḥ pravakṣye / tuṣṭaścāhaṃ vacanaṃ taṃ niśāmya karmākaroddāsayogyaṃ tadā yam // saddhp_11.44 // na kāyacittaklamatho spṛśenmāṃ saddharmahetordāsamāgatasya / praṇidhistadā me bhavi sattvahetornātmānamuddiśya na kāmahetoḥ // saddhp_11.45 // sa rāja āsīttadā abdhavīryo ananyakarmāṇi daśaddiśāsu / paripūrṇa kalpāna sahasrakhinno yāvatsūtraṃ labdhavān dharmanāmam // saddhp_11.46 // tatkiṃ manyadhve bhikṣavaḥ anyaḥ sa tena kālena tena samayena rājābhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ahaṃ sa tena kālena tena samayena rājābhūvam syātkhalu punarbhikṣavo 'nyaḥ sa tena kālena tena samayenarṣirabhūt? na khalu punarevaṃ draṣṭavyam ayameva sa tena kālena tena samayena devadatto bhikṣurṛṣirabhut devadatto hi bhikṣavo mama kalyāṇamitram devadattameva cāgamya mayā ṣaṭū pāramitāḥ paripūritāḥ, mahāmaitrī mahākaruṇā mahāmuditā mahopekṣā dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇāni aśītyanuvyañjanāni suvarṇavarṇacchavitā daśa balāni catvāri vaiśāradyāni catvāri saṃgrahavastūni aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā maharddhibalatā daśadiksattvanistāraṇatā, sarvametaddevadattamāgasya ārocayāmi vo bhikṣavaḥ, prativedayāmi - eṣa devadatto bhikṣuranāgate 'dhvani aprameyaiḥ kalpairasaṃkhyeyairdevarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaviṣyati vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca bhagavān devasopānāyāṃ lokadhātau devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya viṃśatyantarakalpānāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati vistareṇa ca dharmaṃ deśayiṣyati gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvāḥ sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti aneke ca sattvāḥ pratyekabodhau cittamutpādayiṣyanti gaṅgānadīvālukāsamāśca sattvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayiṣyanti, avaivartikakṣāntipratilabdhāśca bhaviṣyanti devarājasya khalu punarbhikṣavastathāgatasya parinirvṛtasya viṃśatyantarakalpān saddharmaḥ sthāsyati na ca śarīraṃ dhātubhedena bhetsyate ekaghanaṃ cāsya śarīraṃ bhaviṣyati saptaratnastūpaṃ praviṣṭam sa ca stūpaḥ ṣaṣṭiyojanaśatānyuccaistvena bhaviṣyati, catvāriṃśadyojanānyāyāmena sarve ca tatra devamanuṣyāḥ pūjāṃ kariṣyanti puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākābhirgāthābhiḥ tena cābhiṣṭoṣyanti ye ca taṃ stūpaṃ pradakṣiṇaṃ kariṣyanti praṇāmaṃ vā, teṣāṃ kecidagraphalamarhattvaṃ sākṣātkariṣyanti kecit pratyekabodhimanuprāpsyante acintyācāścāprameyā devamanuṣyā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpādya avinivartanīyā bhaviṣyanti atha khalu bhagavān punareva bhikṣusaṃghamāmantrayate sma - yaḥ kaścit bhikṣavo 'nāgate 'dhvani kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraparivartaṃ śroṣyati, śrutvā ca na kāṅkṣiṣyati na vicikitsiṣyati, viśuddhacittaścādhimokṣyate, tena tisṛṇāṃ durgatīnāṃ dvāraṃ pithitaṃ bhaviṣyati ḥ narakatiryagyoniyamalokopapattiṣu na patiṣyati daśadigbuddhakṣetropapannaścedameva sūtraṃ janmani janmani śroṣyati devamanuṣyalokopapannasya cāsya viśiṣṭasthānaprāptirbhaviṣyati yasmiṃśca buddhakṣetra upapatsyate, tasminnaupapāduke saptaratnamaye padme upapatsyate tathāgatasya saṃmukham atha khalu tasyāṃ velāyāmadhastāddiśaḥ prabhūtaratnasya tathāgatasya buddhakṣetrādāgataḥ prajñākūṭo nāma bodhisattvaḥ sa taṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatametadavocat - gacchāmo bhagavan svakaṃ buddhakṣetram atha khalu bhagavān śākyamunistathāgataḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvanmadīyena bodhisattvena mañjuśriyā kumārabhūtena sārdhaṃ kaṃcideva dharmaviniścayaṃ kṛtvā paścāt svakaṃ buddhakṣetraṃ gamiṣyasi atha khalu tasyāṃ velāyāṃ mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sahasrapatre padme śakaṭacakrapramāṇamātre niṣaṇṇo 'nekabodhisattvaparivṛtaḥ puraskṛtaḥ samudramadhyāt sāgaranāgarājabhavanādabhyudgamya upari vaihāyasaṃ khagapathena gṛdhrakūṭe parvate bhagavato 'ntikamupasaṃkrāntaḥ atha mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ padmādavatīrya bhagavataḥ śākyamuneḥ prabhūtaratnasya ca tathāgatasya pādau śirasābhivanditvā yena prajñākūṭo bodhisattvastenopasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya prajñākūṭena bodhisattvena sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāmupasaṃgṛhya ekānte nyaṣīdat atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - samudramadhyagatena tvayā mañjuśrīḥ kiyān sattvadhāturvinītaḥ? mañjuśrīrāha - anekānyaprameyāṇyasaṃkhyeyāni sattvāni vinītāni tāvadaprameyāṇyasaṃkhyeyāni yāvadvācā na śakyaṃ vijñāpayituṃ cittena vā cintayitum muhūrtaṃ tāvat kulaputra āgamayasva yāvat pūrvanimittaṃ drakṣyasi samanantarabhāṣitā ceyaṃ mañjuśriyā kumārabhūtena vāk, tasyāṃ velāyāmanekāni padmasahasrāṇi samudramadhyādabhyudgatāni upari vaihāyasam teṣu ca padmeṣvanekāni bodhisattvasahasrāṇi saṃniṣaṇṇāni atha te bodhisattvāstenaiva khagapathena yena gṛdhrakūṭaḥ parvatastenopasaṃkrāntāḥ upasaṃkramya tataścopari vaihāyasaṃ sthitāḥ saṃdṛśyante sma sarve ca te mañjuśriyā kumārabhūtena vinītā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau tatra ye bodhisattvā mahāyānasaṃprasthitāḥ pūrvamabhūvan, te mahāyānaguṇān ṣaṭ pāramitāḥ saṃvarṇayanti ye śrāvakapūrvā bodhisattvāste śrāvakayānameva saṃvarṇayanti sarve ca te sarvadharmān śūnyāniti saṃjānanti sma, mahāyānagūṇāṃśca atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ prajñākūṭaṃ bodhisattvametadavocat - sarvo 'yaṃ kulaputra mayā samudramadhyagatena sattvavinayaḥ kṛtaḥ sa cāyaṃ saṃdṛśyate atha khalu prajñākūṭo bodhisattvo mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ gāthābhigītena paripṛcchati - mahābhadra prajñayā sūranāman asaṃkhyeyā ye vinītāstvayādya / sattvā amī kasya cāyaṃ prabhāvastadbūhi pṛṣṭo naradeva tvametat // saddhp_11.47 // kaṃ vā dharmaṃ deśitavānasi tvaṃ kiṃ vā sūtraṃ bodhimārgopadeśam / yacchrutvāmī bodhaye jātacittāḥ sarvajñatve niścitaṃ labdhagādhāḥ // saddhp_11.48 // mañjuśrīrāha - samudramadhye saddharmapuṇḍarīkaṃ sūtraṃ bhāṣitavān, na cānyat prajñākūṭa āha - idaṃ sūtraṃ gambhīraṃ sūkṣmaṃ durdṛśam, na cānena sutreṇa kiṃcidanyat sūtraṃ samamasti asti kaścit sattvo ya idaṃ sūtraratnaṃ satkuryādavaboddhumanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum? mañjuśrīrāha - asti kulaputra sāgarasya nāgarājño duhitā aṣṭavarṣā jātyā mahāprajñā tīkṣṇendriyā jñānapūrvaṃgamena kāyavāṅmanaskarmaṇā samanvāgatā sarvatathāgatabhāṣitavyañjanārthodgrahaṇe dhāraṇīpratilabdhā sarvadharmasattvasamādhānasamādhisahasraikakṣaṇapratilābhinī bodhicittāvinivartinī vistīrṇapraṇidhānā sarvasattveṣvātmapremānugatā guṇotpādane ca samarthā na ca tebhyaḥ parihīyate smitamukhī paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatā maitracittā karuṇāṃ ca vācaṃ bhāṣate sā samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhuṃ samarthāṃ prajñākūṭo bodhisattva āha - dṛṣṭo mayā bhagavān śākyamunistathāgato bodhāya ghaṭamāno bodhisattvabhūto 'nekāni puṇyāni kṛtavān anekāni ca kalpasahasrāṇi na kadācid vīryaṃ sraṃsitavān trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau nāsti kaścidantaśaḥ sarṣapamātro 'pi pṛthivīpradeśaḥ yatrānena śarīraṃ na nikṣiptaṃ sattvahitahetoḥ paścād bodhimabhisaṃbuddha ka evaṃ śraddadhyāt, yadanayā śakyaṃ muhūrtena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃboddhum? atha khalu tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitā agrataḥ sthitā saṃdṛśyate sma sā bhagavataḥ pādau śirasābhivandya ekānte 'sthāt tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - puṇyaṃ puṇyaṃ gabhīraṃ ca diśaḥ sphurati sarvaśaḥ / sūkṣmaṃ śarīraṃ dvātriṃśallakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam // saddhp_11.49 // anuvyajanayuktaṃ ca sarvasattvanamaskṛtam / sarvasattvābhigamyaṃ ca antarāpaṇavadyathā // saddhp_11.50 // yathecchayā me saṃbodhiḥ sākṣī me 'tra tathāgataḥ / vistīrṇaṃ deśayiṣyāmi dharmaṃ duḥkhapramocanam // saddhp_11.51 // atha khalu tasyāṃ velāyāmāyuṣmān śāriputrastāṃ sāgaranāgarājaduhitarametadavocat - kevalaṃ kulaputri bodhāya cittamutpannam avivartyāprameyaprajñā cāsi samyaksaṃbuddhatvaṃ tu durlabham asti kulaputri strī na ca vīryaṃ sraṃsayati, anekāni ca kalpaśatānyanekāni ca kalpasahasrāṇi puṇyāni karoti, ṣaṭ pāramitāḥ paripūrayati, na cādyāpi buddhatvaṃ prāpnoti kiṃ kāraṇam? pañca sthānāni strī adyāpi na prāpnoti katamāni pañca? prathamaṃ brahmasthānaṃ dvitīyaṃ śakrasthānaṃ tṛtīyaṃ mahārājasthānaṃ caturthaṃ cakravartisthānaṃ pañcamamavaivartikabodhisattvasthānam atha khalu tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitureko maṇirasti, yaḥ kṛtsnāṃ mahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ mūlyaṃ kṣamate sa ca maṇistayā sāgaranāgarājaduhitrā bhagavate dattaḥ sa bhagavatā ca anukampāmupādāya pratigṛhītaḥ atha sāgaranāgarājaduhitā prajñākūṭaṃ bodhisattvaṃ sthaviraṃ ca śāriputrametadavocat - yo 'yaṃ maṇirmayā bhagavato dattaḥ, sa ca bhagavatā śīrghraṃ pratigṛhīto veti? sthavira āha - tvayā ca śīghraṃ datto bhagavatā ca śīghraṃ pratigṛhītaḥ sāgaranāgarājaduhitā āha - yadyahaṃ bhadanta śāriputra maharddhikī syām, śīghrataraṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeyam na cāsya maṇeḥ pratigrāhakaḥ syāt atha tasyāṃ velāyāṃ sāgaranāgarājaduhitā sarvalokapratyakṣaṃ sthavirasya ca śāriputrasya pratyakṣaṃ tat strīndriyamantarhitaṃ puruṣendriyaṃ ca prādurbhūtaṃ bodhisattvabhūtaṃ cātmānaṃ saṃdarśayati tasyāṃ velāyāṃ dakṣiṇāṃ diśaṃ prakrāntaḥ atha dakṣiṇasyāṃ diśi vimalā nāma lokadhātuḥ tatra saptaratnamaye bodhivṛkṣamūle niṣaṇṇamabhisaṃbuddhamātmānaṃ saṃdarśayati sma, dvātriṃśallakṣaṇadharaṃ sarvānuvyajanarūpaṃ prabhayā ca daśadiśaṃ sphuritvā dharmadeśanāṃ kurvāṇam ye ca sahāyāṃ lokadhātau sattvāḥ, te sarve taṃ tathāgataṃ paśyanti sma, sarvaiśca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramanuṣyāmanuṣyairnamasyamānaṃ dharmadeśanāṃ ca kurvantam ye ca sattvāstasya tathāgatasya dharmadeśanāṃ śṛṇvanti, sarve te 'vinivartanīyā bhavantyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau sā ca vimalā lokadhātuḥ, iyaṃ ca sahā lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prākampat bhagavataśca śākyamuneḥ parṣanmaṇḍalānāṃ trayāṇāṃ prāṇisahasrāṇāmanutpattikadharmakṣāntipratilābho 'bhūt trayāṇāṃ ca prāṇiśatasahasrāṇāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau vyākaraṇapratilābho 'bhūt atha prajñākūṭo bodhisattvo mahāsattvaḥ sthaviraśca śāriputrastūṣṇīmabhūtām ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye stūpasaṃdarśanaparivarto nāmaikādaśamaḥ","स्तूपसंदर्शनपरिवर्तः अथ खलु भगवतः पुरस्तात्ततः पृथिवीप्रदेशात् पर्षन्मध्यात् सप्तरत्नमयः स्तूपो ऽभ्युद्गतः पञ्चयोजनशतान्युच्चैस्त्वेन तदनुरूपेण च परिणाहेन अभ्युद्गम्य वैहायसमन्तरीक्षे समवातिष्ठच्चित्रो दर्शनीयः पञ्चभिः पुष्पग्रहणीयवेदिकासहस्रैः स्वभ्यलंकृतो बहुतोरणसहस्रैः प्रतिमण्डितः पताकावैजयन्तीसहस्राभिः प्रलम्बितो रत्नदामसहस्राभिः प्रलम्बितः पट्टघण्टासहस्रैः प्रलम्बितः तमालपत्रचन्दनगन्धं प्रमुञ्चमानः तेन च गन्धेन सर्वावतीयं लोकधातुः संमूर्च्छिताभूत् छत्रावली चास्य यावच्चातुर्महाराजकायिकदेवभवनानि समुच्छ्रिताभूत् सप्तरत्��मयी, तद्यथा - सुवर्णस्य रूप्यस्य वैडूर्यस्य मुसारगल्वस्याश्मगर्भस्य लोहितमुक्तेः कर्केतनस्य तस्मिंश्च स्तूपे त्रायस्त्रिंशत्कायिका देवपुत्रा दिव्यैर्मान्दारवमहामान्दारवैः पुष्पैस्तं रत्नस्तूपमवकिरन्ति अध्यवकिरन्ति अभिप्रकिरन्ति तस्माच्च रत्नस्तूपादेवंरूपः शब्दो निश्चरति स्म - साधु साधु भगवन् शाक्यमुने सुभाषितस्ते ऽयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः एवमेतत् भगवन्, एवमेतत् सुगत अथ खलु ताश्चतस्रः पर्षदस्तं महान्तं रत्नस्तूपं दृष्ट्वा वैहायसमन्तरीक्षे स्थितं संजातहर्षाः प्रीतिप्रामोद्यप्रसादप्राप्ताः तस्यां वेलायामुत्थाय आसनेभ्यो ऽञ्जलिं प्रगृह्यावस्थिताः अथ खलु तस्यां वेलायां महाप्रतिभानो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सदेवमानुषासुरं लोकं कौतूहलप्राप्तं विदित्वा भगवन्तमेतदवोचत् - को भगवन् हेतुः, कः प्रत्ययः, अस्यैवंरूपस्य महारत्नस्तूपस्य लोके प्रादुर्भावाय? को वा भगवन् अस्मान्महारत्नस्तूपादेवंरूपं शब्दं निश्चारयति? एवमुक्ते भगवान् महाप्रतिभानं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - अस्मिन् महाप्रतिभान महारत्नस्तूपे तथागतस्यात्मभावस्तिष्ठति एकघनः तस्यैष स्तूपः स एष शब्दं निश्चारयति अस्ति महाप्रतिभान अधस्तायां दिशि असंख्येयानि लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्राण्यतिक्रम्य रत्नविशुद्धा नाम लोकधातुः तस्यां प्रभूतरत्नो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ऽभूत् तस्यैतद्भगवतः पुर्वप्रणिधानमभूत् - अहं खलु पूर्वं बोधिसत्त्वचर्यां चरमाणो न तावन्निर्यातो ऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, यावन्मयायं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो बोधिसत्त्वाववादो न श्रुतो ऽभूत् यदा तु मया अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः श्रुतः, तदा पश्चादहं परिनिष्पन्नो ऽभूवमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ तेन खलु पुनर्महाप्रतिभान भगवता प्रभूतरत्नेन तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन परिनिर्वाणकालसमये सदेवकस्य लोकस्य समारकस्य सब्रह्मकस्य सश्रमणब्राह्मणिकायाः प्रजायाः पुरस्तादेवमारोचितम् - मम खलु भिक्षवः परिनिर्वृतस्य अस्य तथागतात्मभावविग्रहस्य एको महारत्नस्तूपः कर्तव्यः शेषाः पुनः स्तूपा ममोद्दिश्य कर्तव्याः तस्य खलु पुनर्महाप्रतिभान भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्यैतदधिष्ठानमभूत् - अ���ं मम स्तूपो दशसु दिक्षु सर्वलोकधातुषु येषु बुद्धक्षेत्रेष्वयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः संप्रकाश्येत, तेषु तेष्वयं ममात्मभावविग्रहस्तूपः समभ्युद्गच्छेत् तैस्तैर्बुद्धैर्भगवद्भिरस्मिन् सद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये भाष्यमाणे पर्षन्मण्डलस्योपरि वैहायसं तिष्ठेत् तेषां च बुद्धानां भगवतामिमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं भाषमाणानामयं ममात्मभावविग्रहस्तूपः साधुकारं दद्यात् तदयं महाप्रतिभान तस्य भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य शरीरस्तूपः अस्यां सहायां लोकधातौ अस्मिन् सद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये मया भाष्यमाणे ऽस्मात् पर्षन्मण्डलमध्यादभ्युद्गम्य उपर्यन्तरीक्षे वैहायसं स्थित्वा साधुकारं ददाति स्म अथ खलु महाप्रतिभानो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - पश्याम वयं भगवन् एतं तथागतविग्रहं भगवतो ऽनुभावेन एवमुक्ते भगवान् महाप्रतिभानं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - तस्य खलु पुनर्महाप्रतिभान भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रणिधानं गुरुकमभूत् एतदस्य प्रणिधानम् - यदा खल्वन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु बुद्धा भगवन्त इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं भाषेयुः, तदायं ममात्मभावविग्रहस्तूपो ऽस्य सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य श्रवणाय गच्छेत् तथागतानामन्तिकम् यदा पुनस्ते बुद्धा भगवन्तो ममात्मभावविग्रहमुद्धाट्य दर्शयितुकामा भवेयुश्चतसृणां पर्षदाम्, अथ तैस्तथागतैर्दशसु दिक्ष्वन्योन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु य आत्मभावनिर्मितास्तथागतविग्रहा अन्यान्यनामधेयाः, तेषु तेषु बुद्धक्षेत्रेषु सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति, तान् सर्वान् संनिपात्य तैरात्मभावनिर्मितैस्तथागतविग्रहैः सार्धं पश्चादयं ममात्मभावविग्रहस्तूपः समुद्धाट्य उपदर्शयितव्यश्चतसृणां पर्षदाम् तन्मयापि महाप्रतिभान बहवस्तथागतविग्रहा निर्मिताः, ये दशसु दिक्ष्वन्योन्येषु बुद्धक्षेत्रेषु लोकधातुसहस्रेषु सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति ते सर्वे खल्विहानयितव्या भविष्यन्ति अथ खलु महाप्रतिभानो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - तानपि तावद् भगवंस्तथागतात्मभावांस्तथागतनिर्मितान् सर्वान् वन्दामहै अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामूर्णाकोशाद्रश्मिं प्र��मुञ्चत्, यया रश्म्या समनन्तरप्रमुक्तया पूर्वस्यां दिशि पञ्चाशत्सु गङ्गानदीवालुकासमेषु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये बुद्धा भगवन्तो विहरन्ति स्म, ते सर्वे संदृश्यन्ते स्म तानि च बुद्धक्षेत्राणि स्फटिकमयानि संदृश्यन्ते स्म, रत्नवृक्षैश्च चित्राणि संदृश्यन्ते स्म, दूष्यपट्टदामसमलंकृतानि बहुबोधिसत्त्वशतसहस्रपरिपूर्णानि वितानविततानि सप्तरत्नहेमजालप्रतिच्छन्नानि तेषु तेषु बुद्धा भगवन्तो मधुरेण वल्गुना स्वरेण सत्त्वानां धर्मं देशयमानाः संदृश्यन्ते स्म बोधिसत्त्वशतसहस्रैश्च परिपूर्णानि तानि बुद्धक्षेत्राणि संदृश्यन्ते स्म एवं पूर्वदक्षिणस्यां दिशि एवं दक्षिणस्यां दिशि एवं दक्षिणपश्चिमायां दिशि एवं पश्चिमायां दिशि एवं पश्चिमोत्तरायां दिशि एवमुत्तरायां दिशि एवमुत्तरपूर्वस्यां दिशि एवमधस्तायां दिशि एवमूर्ध्वायां दिशि एवं समन्ताद्दशसु दिक्षु एकैकस्यां दिशि बहूनि गङ्गानदीवालुकोपमानि बुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राणि बहुषु गङ्गानदीवालुकोपमेषु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये बुद्धा भगवन्तस्तिष्ठन्ति, ते सर्वे संदृश्यन्ते स्म अथ खलु ते दशसु दिक्षु तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः स्वान् स्वान् बोधिसत्त्वगणानामन्त्रयन्ति स्म - गन्तव्यं खलु पुनः कुलपुत्रा भविष्यति अस्माभिः सहां लोकधातुम्, भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्यान्तिकम्, प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य शरीरस्तूपवन्दनाय अथ खलु ते बुद्धा भगवन्तः स्वैः स्वैरुपस्थायकैः सार्धमात्मद्वितीया आत्मतृतीया इमां सहां लोकधातुमागच्छन्ति स्म इति हि तस्मिन् समये इयं सर्वावती लोकधातू रत्नवृक्षप्रतिमण्डिताभूद् वैडूर्यमयी सप्तरत्नहेमजालसंछन्ना महारत्नगन्धधूपनधूपिता मान्दारवमहामान्दारवपुष्पसंस्तीर्णा किङ्किणीजालालंकृता सुवर्णसूत्राष्टापदनिबद्धा अपगतग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानी अपगतकालपर्वता अपगतमुचिलिन्दमहामुचिलिन्दपर्वता अपगतचक्रवालमहाचक्रवालपर्वता अपगतसुमेरुपर्वता अपगततदन्यमहापर्वता अपगतमहासमुद्रा अपगतनदीमहानदीपरिसंस्थिताभूत्, अपगतेदवमनुष्यासुरकाया अपगतनिरयतिर्यग्योनियमलोका इति हि तस्मिन् समये ये ऽस्यां सहायां लोकधातौ षड्गत्युपपन्नाः सत्त्वाः, ते ���र्वे ऽन्येषु लोकधातुषूपनिक्षिप्ता अभूवन्, स्थापयित्वा ये तस्यां पर्षदि संनिपतिता अभूवन् अथ खलु ते बुद्धा भगवन्त उपस्थायकद्वितीया उपस्थायकतृतीया इमां सहां लोकधातुमागच्छन्ति स्म आगतागताश्च ते तथागता रत्नवृक्षमूले सिंहासनमुपनिश्रित्य विहरन्ति स्म एकैकश्च रत्नवृक्षः पञ्चयोजनशतान्युच्चैस्त्वेनाभूत् अनुपूर्वशाखापत्रपलाशपरिणाहः पुष्पफलप्रतिमण्डितः एकैकस्मिंश्च रत्नवृक्षमूले सिंहासनं प्रज्ञप्तमभूत् पञ्चयोजनशतान्युच्चैस्त्वेन महारत्नप्रतिमण्डितम् तस्मिन्नेकैकस्तथागतः पर्यङ्कं बद्ध्वा निषण्णो ऽभूत् अनेन पर्यायेण सर्वस्यां त्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ सर्वरत्नवृक्षमूलेषु तथागताः पर्यङ्कं बद्ध्वा निषण्णा अभूवन् तेन खलु पुनः समयेन इयं त्रिसाहस्रमहासाहस्री लोकधातुस्तथागतपरिपूर्णाभूत् न तावद् भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यात्मभावनिर्मिता एकस्मादपि दिग्भागात् सर्व आगता अभूवन् अथ खलु पुनर्भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तेषां तथागतविग्रहाणामागतागतानामवकाशं निर्मिमीते स्म समन्तादष्टभ्यो दिग्भ्यो विंशतिबुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राणि सर्वाणि वैडूर्यमयानि सप्तरत्नहेमजालसंछन्नानि किङ्किणीजालालंकृतानि मान्दारवमहामान्दारवपुष्पसंस्तीर्णानि दिव्यवितानविततानि दिव्यपुष्पदामाभिप्रलम्बितानि दिव्यगन्धधूपनधूपितानि सर्वाणि च तानि विंशतिबुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राण्यपगतग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीनि अपगतकालपर्वतानि अपगतमुचिलिन्दमहामुचिलिन्दपर्वतानि अपगतचक्रवालमहाचक्रवालपर्वतानि अपगतसुमेरुपर्वतानि अपगततदन्यमहापर्वतानि अपगतमहासमुद्राणि अपगतनदीमहानदीनि परिसंस्थापयति अपगतदेवमनुष्यासुरकायानि अपगतनिरयतिर्यग्योनियमलोकानि तानि च सर्वाणि बहुबुद्धक्षेत्राणि एकमेव बुद्धक्षेत्रमेकमेव पृथिवीप्रदेशं परिसंस्थापयामास समं रमणीयं सप्तरत्नमयैश्च वृक्षैश्चित्रितम् तेषां च रत्नवृक्षाणां पञ्चयोजनशतान्यारोहपरिणाहो ऽनुपूर्वशाखापत्रपुष्पफलोपेतः सर्वस्मिंश्च रत्नवृक्षमूले पञ्चयोजनशतान्यारोहपरिणाहं दिव्यरत्नमयं विचित्रं दर्शनीयं सिंहासनं प्रज्ञप्तमभूत् तेषु रत्नवृक्षमूलेष्वागतागतास्तथागताः सिंहासनेषु पर्यङ्कं बद्ध्वा निषीदन्ते स्म अनेन पर्यायेण पुनरपराणि विंशतिलोकधातुकोटीनयुतशतसहस्राण्येकैकस्यां दिशि शाक्यमुनिस्तथागतः परिशोधयति स्म तेषां तथागतानामागतानामवकाशार्थम् तान्यपि विंशतिलोकधातुकोटीनयुतशतसहस्राण्यैकैकस्यां दिशि अपगतग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीनि अपगतकालपर्वतानि अपगतमुचिलिन्दमहामुचिलिन्दपर्वतानि अपगतचक्रवालमहाचक्रवालपर्वतानि अपगतसुमेरुपर्वतानि अपगततदन्यमहापर्वतानि अपगतमहासमुद्राणि अपगतनदीमहानदीनि परिसंस्थापयति अपगतदेवमनुष्यासुरकायानि अपगतनिरयतिर्यग्योनियमलोकानि ते च सर्वसत्त्वा अन्येषु लोकधातुषूपनिक्षिप्ताः तान्यपि बुद्धक्षेत्राणि वैडूर्यमयानि सप्तरत्नहेमजालप्रतिच्छन्नानि किङ्किणीजालालंकृतानि मान्दारवमहामान्दारवपुष्पसंस्तीर्णानि दिव्यवितानविततानि दिव्यपुष्पदामाभिप्रलम्बितानि दिव्यगन्धधूपनधूपितानि रत्नवृक्षोपशोभितानि सर्वे च ते रत्नवृक्षाः पञ्चयोजनशतप्रमाणाः पञ्चयोजनप्रमाणानि च सिंहासनान्यभिनिर्मितानि ततस्ते तथागता निषीदन्ते स्म पृथक् पृथक् सिंहासनेषु रत्नवृक्षमूलेषु पर्यङ्कं बद्ध्वा तेन खलु पुनः समयेन भगवता शाक्यमुनिना ये निर्मितास्तथागताः पूर्वस्यां दिशि सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति स्म गङ्गानदीवालुकोपमेषु बुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्रेषु, ते सर्वे समागता दशभ्यो दिग्भ्यः ते चागता अष्टासु दिक्षु निषण्णा अभूवन् तेन खलु पुनः समयेनैकैकस्यां दिशि त्रिंशल्लोकधातुकोटीशतसहस्राण्यष्टभ्यो दिग्भ्यः समन्तात्तैस्तथागतैराक्रान्ता अभूवन् अथ खलु ते तथागताः स्वेषु स्वेषु सिंहासनेषूपविष्टाः स्वान् स्वानुपस्थायकान् संप्रेषयन्ति स्म भगवतः शाक्यमुनेरन्तिकम् रत्नपुष्पपुटान् दत्वा एवं वदन्ति स्म - गच्छत यूयं गृध्रकूटं पर्वतम् गत्वा च पुनस्तस्मिंस्तं भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं वन्दित्वा अस्मद्वचनादल्पाबाधतां मन्दग्लानतां च बलं च स्पर्शविहारतां च परिपृच्छध्वं सार्धं बोधिसत्त्वगणेन श्रावकगणेन अनेन च रत्नराशिना अभ्यवकिरध्वम्, एवं च वदध्वम् - ददाति खलु पुनर्भगवांस्तथागतश्छन्दमस्य महारत्नस्तूपस्य समुद्धाटने एवं ते तथागताः सर्वे स्वान् स्वानुपस्थायकान् संप्रेषयामासुः अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथा��तस्तस्यां वेलायां स्वान्निर्मितानशेषतः समागतान् विदित्वा, पृथक्पृथक् सिंहासनेषु निषण्णांश्च विदित्वा, तांश्चोपस्थायकांस्तेषां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामागतान् विदित्वा, छन्दं च तैस्तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैरारोचितं विदित्वा, तस्यां वेलायां स्वकाद्धर्मासनादुत्थाय वैहायसमन्तरीक्षे ऽतिष्ठत् ताश्च सर्वाश्चतस्रः परिषदः उत्थायासनेभ्यो ऽञ्जलीः परिगृह्य भगवतो मुखमुल्लोकयन्त्यस्तस्थुः अथ खलु भगवांस्तं महान्तं रत्नस्तूपं वैहायसं स्थितं दक्षिणया हस्ताङ्गुल्या मध्ये समुद्धाटयति स्म समुद्धाट्य च द्वे भित्ती प्रविसारयति स्म तद्यथापि नाम महानगरद्वारेषु महाकपाटसंपुटावर्गलविमुक्तौ प्रविसार्येते, एवमेव भगवांस्तं महान्तं रत्नस्तूपं वैहायसं स्थितं दक्षिणया हस्ताङ्गुल्या मध्ये समुद्धाट्य अपावृणोति स्म समनन्तरविवृतस्य खलु पुनस्तस्य महारत्नस्तूपस्य, अथ खलु भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सिंहासनोपविष्टः पर्यङ्कं बद्द्वा परिशुष्कगात्रः संघटितकायो यथा समाधिसमापन्नस्तथा संदृश्यते स्म एवं च वाचमभाषत - साधु साधु भगवन् शाक्यमुने सुभाषितस्ते ऽयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः साधु खलु पुनस्त्वं भगवन् शाक्यमुने यस्त्वमिमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं पर्षन्मध्ये भाषसे अस्यैवाहं भगवन् सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य श्रवणायेहागतः अथ खलु ताश्चतस्रः पर्षदस्तं भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं बहुकल्पकोटीनयुतशतसहस्रपरिनिर्वृतं तथा भाषमाणं दृष्ट्वा आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता अभूवन् तस्यां वेलायां तं भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्ध तं च भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं दिव्यमानुष्यकै रत्नराशिभिरभ्यवकिरन्ति स्म अथ खलु भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य तस्मिन्नेव सिंहासने ऽर्धासनमदासीत्, तस्यैव महारत्नस्तूपाभ्यन्तरे, एवं च वदति - इहैव भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो निषीदतु अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतस्तस्मिन्नर्धासने निषसाद तेनैव तथागतेन सार्धम् उभौ च तौ तथागतौ तस्य महारत्नस्तूपस्य मध्ये सिंहासनोपविष्टौ वै��ायसमन्तरीक्षस्थौ संदृश्येते अथ खलु तासां चतसृणां पर्षदामेतदभवत् - दूरस्था वयमाभ्यां तथागताभ्याम् यन्नूनं वयमपि तथागतानुभावेन वैहायसमभ्युद्गच्छेम इति अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतस्तासां चतसृणां पर्षदां चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय तस्यां वेलायामृद्धिबलेन ताश्चतस्रः पर्षदो वैहायसमुपर्यन्तरीक्षे प्रतिष्ठापयति स्म अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतस्तस्यां वेलायां ताश्चतस्रः पर्षद आमन्त्रयते स्म - को भिक्षवो युष्माकमुत्सहते तस्यां सहायां लोकधातौ इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं संप्रकाशयितुम्? अयं स कालः, अयं स समयः संमुखीभूतस्तथागतः परिनिर्वायितुकाभो भिक्षवस्तथागत इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमुपनिक्षिप्य अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अयमागतो निर्वृतको महर्षी रतनामयं स्तूप प्रविश्य नायकः / श्रवणार्थ धर्मस्य इमस्य भिक्षवः को धर्महेतोर्न जनेत वीर्यम् // सद्ध्प्_११.१ // बहुकल्पकोटीपरिनिर्वृतो ऽपि सो नाम अद्यापि शृणोति धर्मम् / तहिं तहिं गच्छति धर्महेतोः सुदुर्लभो धर्म यमेवरूपः // सद्ध्प्_११.२ // प्रणिधानमेतस्य विनायकस्य निषेवितं पूर्वभवे यदासीत् / परिनिर्वृतो ऽपी इमु सर्वलोकं पर्येषती सर्वदशद्दिशासु // सद्ध्प्_११.३ // इमे च सर्वे मम आत्मभावाः सहस्रकोट्यो यथ गङ्गवालिकाः / ते धर्मकृत्यस्य कृतेन आगताः परिनिर्वृतं च इमु द्रष्टु नाथम् // सद्ध्प्_११.४ // छोरित्व क्षेत्राणि स्वकस्वकानि तथ श्रावकान्तर मरुतश्च सर्वान् / सद्धर्मसंरक्षणहेतु सर्वे कथं चिरं तिष्ठिय धर्मनेत्री // सद्ध्प्_११.५ // एतेषु बुद्धान निषीदनार्थं बहुलोकधातून सहस्रकोट्यः / संक्रामिता मे तथ सर्वसत्त्वा ऋद्धीबलेन परिशोधिताश्च // सद्ध्प्_११.६ // एतादृशी उत्सुकता इयं मे कथं प्रकाशेदिय धर्मनेत्री / इमे च बुद्धा स्थित अप्रमेया द्रुमाण मूले यथ पद्मराशिः // सद्ध्प्_११.७ // द्रुममूलकोटीय अनल्पकायो सिंहासनस्थेहि विनायकेहि / शोभन्ति तिष्ठन्ति च नित्यकालं हुताशनेनेव यथान्धकारम् // सद्ध्प्_११.८ // गन्धो मनोज्ञो दशसू दिशासु प्रवायते लोकविनायकानाम् / येना इमे मूर्च्छित सर्वसत्त्वा वाते प्रवाते इह नित्यकालम् // सद्ध्प्_११.९ // मयि निर्वृते यो एतं धर्मपर्यायु धारयेत् / क्षिप्रं व्याहरतां वाचं लोकनाथान संमुखम् // सद्ध्प्_११.१० // परिन��र्वृतो हि संबुद्धः प्रभूतरतनो मुनिः / सिंहनादं श्रुणे तस्य व्यवसायं करोति यः // सद्ध्प्_११.११ // अहं द्वितीयो बहवो इमे च ये कोटियो आगत नायकानाम् / व्यवसाय श्रोष्यामि जिनस्य पुत्रात् यो उत्सहेद्धर्ममिमं प्रकाशितुम् // सद्ध्प्_११.१२ // अहं च तेन भवि पूजितः सदा प्रभूतरत्नश्च जिनः स्वयंभूः / यो गच्छते दिशविदिशासु नित्यं श्रवणाय धर्मं इममेवरूपम् // सद्ध्प्_११.१३ // इमे च ये आगत लोकनाथा विचित्रिता यैरिय शोभिता भूः / तेषां पि पूजा विपुल अनल्पका कृता भवेत्सूत्रप्रकाशनेन // सद्ध्प्_११.१४ // अहं च दृष्टो इह आसनस्मिन् भगवांश्च यो ऽयं स्थितु स्तूपमध्ये / इमे च अन्ये बहुलोकनाथा ये आगताः क्षेत्रशतैरनेकैः // सद्ध्प्_११.१५ // चिन्तेथ कुलपुत्राहो सर्वसत्वानुकम्पया / सुदुष्करमिदं स्थानमुत्सहन्ति विनायकाः // सद्ध्प्_११.१६ // बहुसूत्रसहस्राणि यथा गङ्गाय वालिकाः / तानि कश्चित्प्रकाशेत न तद्भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.१७ // सुमेरुं यश्च हस्तेन अध्यालम्बित्व मुष्टिना / क्षिपेत क्षेत्रकोटीयो न तद्भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.१८ // यश्च इमां त्रिसाहस्रीं पादाङ्गुष्ठेन कम्पयेत् / क्षिपेत क्षेत्रकोटीयो न तद्भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.१९ // भवाग्रे यश्च तिष्ठित्वा धर्मं भाषेन्नरो इह / अन्यसूत्रसहस्राणि न तद्भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.२० // निर्वृतस्मिंस्तु लोकेन्द्रे पश्चात्काले सुदारुणे / य इदं धारयेत् सूत्रं भाषेद्वा तत्सुदुष्करम् // सद्ध्प्_११.२१ // आकाशधातुं यः सर्वामेकमुष्टिं तु निक्षिपेत् / प्रक्षिपित्वा च गच्छेत न तद्भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.२२ // यस्तु ईदृशकं सूत्रं निर्वृतस्मिंस्तदा मयि / पश्चात्काले लिखेच्चापि इदं भवति दुष्करम् // सद्ध्प्_११.२३ // पृथिवीधातुं च यः सर्वं नखाग्रे संप्रवेशयेत् / प्रक्षिपित्वा च गच्छेत ब्रह्मलोकं पि आरुहेत् // सद्ध्प्_११.२४ // न दुष्करं हि सो कुर्यान्न च वीर्यस्य तत्तकम् / तं दुष्करं करित्वान सर्वलोकस्यिहाग्रतः // सद्ध्प्_११.२५ // अतो ऽपि दुष्करतरं निर्वृतस्य तदा मम / पश्चात्काले इदं सूत्रं वदेया यो मुहूर्तकम् // सद्ध्प्_११.२६ // न दुष्करमिदं लोके कल्पदाहस्मि यो नरः / मध्ये गच्छेददह्यन्तस्तृणभारं वहेत च // सद्ध्प्_११.२७ // अतो ऽपि दुष्करतरं निर्वृतस्य तदा मम / धारयित्वा इदं सूत्रमेकसत्त्वं पि श्रावयेत् // सद्ध्प्_११.२८ // धर्मस��कन्धसहस्राणि चतुरशीति धारयेत् / सोपदेशान् यथाप्रोक्तान् देशयेत् प्राणिकोटिनाम् // सद्ध्प्_११.२९ // न ह्येतं दुष्करं भोति तस्मिन् कालस्मि भिक्षुणाम् / विनयेच्छ्रावकान् मह्यं पञ्चाभिज्ञासु स्थापयेत् // सद्ध्प्_११.३० // तस्येदं दुष्करतरं इदं सूत्रं च धारयेत् / श्रद्दधेदधिमुच्येद्वा भाषेद्वापि पुनः पुनः // सद्ध्प्_११.३१ // कोटीसहस्रान् बहवः अर्हत्त्वे यो ऽपि स्थापयेत् / षडभिज्ञान् महाभागान् यथा गङ्गाय वालिकाः // सद्ध्प्_११.३२ // अतो बहुतरं कर्म करोति स नरोत्तमः / निर्वृतस्य हि यो मह्यं सूत्रं धारयते वरम् // सद्ध्प्_११.३३ // लोकधातुसहस्रेषु बहु मे धर्म भाषिताः / अद्यापि चाहं भाषामि बुद्धज्ञानस्य कारणात् // सद्ध्प्_११.३४ // इदं तु सर्वसूत्रेषु सूत्रमग्रं प्रवुच्यते / धारेति यो इदं सूत्रं स धारे जिनविग्रहम् // सद्ध्प्_११.३५ // भाषध्वं कुलपुत्राहो संमुखं वस्तथागतः / य उत्सहति वः कश्चित् पश्चात्कालस्मि धारणम् // सद्ध्प्_११.३६ // महत्प्रियं कृतं भोति लोकनाथान सर्वशः / दुराधारमिदं सुत्रं धारयेद्यो मुहूर्तकम् // सद्ध्प्_११.३७ // संवर्णितश्च सो भोति लोकनाथेहि सर्वदा / शूरः शौटीर्यवांश्चापि क्षिप्राभिज्ञश्च बोधये // सद्ध्प्_११.३८ // धुरावाहश्च सो भोति लोकनाथान औरसः / दान्तभूमिमनुप्राप्तः सूत्रं धारेति यो इदम् // सद्ध्प्_११.३९ // चक्षुभूतश्च सो भोति लोके सामरमानुषे / इदं सुत्रं प्रकाशित्वा निर्वृते नरनायके // सद्ध्प्_११.४० // वन्दनीयश्च सो भोति सर्वसत्त्वान पण्डितः / पश्चिमे कालि यो भाषेत् सूत्रमेकं मुहूर्तकम् // सद्ध्प्_११.४१ // अथ खलु भगवान् कृत्स्नं बोधिसत्त्वगणं ससुरासुरं च लोकमामन्त्रय एतदवोचत् - भूतपूर्वं भिक्षवो ऽतीते ऽध्वनि अहमप्रमेयासंख्येयान् कल्पान् सद्धर्मपुण्डरीकं सूत्रं पर्येषितवानखिन्नो ऽविश्रान्तः पूर्वं च अहमनेकान् कल्पाननेकानि कल्पशतसहस्राणि राजाभूवमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ कृतप्रणिधानः न च मे चित्तव्यावृत्तिरभूत् षण्णां च पारमितानां परिपूर्या उद्युक्तो ऽभूवमप्रमेयदानप्रदः सुवर्णमणिमुक्तावैदूर्यशङ्खशिलाप्रवालजातरूपरजताश्मगर्भम् उसारगल्वलोहितमुक्ताग्रामनगरनिगमजनपदराष्ट्रराजधानीभार्यापुत्रदुहितृदासीदासकर्मकरपौरुषेयहस्त्यश्वरथं यावदात्मशरीरपरित्यागी करचरणशिरोत्तमाङ्गप्रत्यङ्गजीवितदाता न �� मे कदाचिदाग्रहचित्तमुत्पन्नम् तेन च समयेन अयं लोको दीर्घायुरभत् अनेकवर्षशतसहस्रजीवितेन च अहं कालेन धर्मार्थं राज्यं कारितवान्, न विषयार्थम् सो ऽहं ज्येष्ठं कुमारं राज्ये ऽभिषिच्य चतुर्दिशं ज्येष्ठधर्मगवेषणाय उद्युक्तो ऽभूवम् एवं घण्टया घोषापयितवान् - यो मे ज्येष्ठं धर्ममनुप्रदास्यति, अर्थं चाख्यास्यति, तस्याहं दासो भूयासम् तेन च कालेन ऋषिरभूत् स मामेतदवोचत् - अस्ति महाराज सद्धर्मपुण्डरीकं नाम सुत्रं ज्येष्ठधर्मनिर्देशकम् तद्यदि दास्यमभ्युपगच्छसि, ततस्ते ऽहं तं धर्मं श्रावयिष्यामि सो ऽहं श्रुत्वा तस्यर्षेर्वचनं हृष्टस्तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रीतिसौमनस्यजातो येन स ऋषिस्तेनोपेयिवान् उपेत्यावोचत् - यत्ते दासेन कर्म करणीयं तत्करोमि सो ऽहं तस्यर्षेर्दासभावमभ्युपेत्य तृणकाष्ठपानीयकन्दमूलफलादीनि प्रेष्यकर्माणि कृतवान्, यावद् द्वाराध्यक्षो ऽप्यहमासम् दिवसं चैवंविधं कर्म कृत्वा रात्रौ शयानस्य मञ्चके पादान् धारयामि न च मे कायक्लमो न चेतसि क्लमो ऽभूत् एवं च मे कुर्वतः परिपूर्णं वर्षासहस्रं गतम् अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामेतमेवार्थं परिद्योतयन्निमा गाथा अभाषत - कल्पानतीतान् समनुस्मरामि यदाहमासं धार्मिको धर्मराजा / राज्यं चमे धर्महेतोः कृतं तन्न च कामहेतोर्ज्येष्ठधर्महेतोः // सद्ध्प्_११.४२ // चतुर्दिशं मे कृत घोषणो ऽयं धर्मं वदेद्यस्तस्य दास्यं व्रजेयम् / आसीदृषिस्तेन कालेन धीमान् सूत्रस्य सद्धर्मनाम्नः प्रवक्ताः // सद्ध्प्_११.४३ // स मामवोचद्यदि ते धर्मकाङ्क्षा उपेहि दास्यं धर्ममतः प्रवक्ष्ये / तुष्टश्चाहं वचनं तं निशाम्य कर्माकरोद्दासयोग्यं तदा यम् // सद्ध्प्_११.४४ // न कायचित्तक्लमथो स्पृशेन्मां सद्धर्महेतोर्दासमागतस्य / प्रणिधिस्तदा मे भवि सत्त्वहेतोर्नात्मानमुद्दिश्य न कामहेतोः // सद्ध्प्_११.४५ // स राज आसीत्तदा अब्धवीर्यो अनन्यकर्माणि दशद्दिशासु / परिपूर्ण कल्पान सहस्रखिन्नो यावत्सूत्रं लब्धवान् धर्मनामम् // सद्ध्प्_११.४६ // तत्किं मन्यध्वे भिक्षवः अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन राजाभूत्? न खलु पुनरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अहं स तेन कालेन तेन समयेन राजाभूवम् स्यात्खलु पुनर्भिक्षवो ऽन्यः स तेन कालेन तेन समयेनर्षिरभूत्? न खलु पुनरेवं द्रष्टव्यम् अयमेव स तेन कालेन तेन समयेन देवदत्तो भिक्षुरृषिरभुत् देवदत्तो हि भिक्षवो मम कल्याणमित्रम् देवदत्तमेव चागम्य मया षटू पारमिताः परिपूरिताः, महामैत्री महाकरुणा महामुदिता महोपेक्षा द्वात्रिंशन्महापुरुषलक्षणानि अशीत्यनुव्यञ्जनानि सुवर्णवर्णच्छविता दश बलानि चत्वारि वैशारद्यानि चत्वारि संग्रहवस्तूनि अष्टादशावेणिकबुद्धधर्मा महर्द्धिबलता दशदिक्सत्त्वनिस्तारणता, सर्वमेतद्देवदत्तमागस्य आरोचयामि वो भिक्षवः, प्रतिवेदयामि - एष देवदत्तो भिक्षुरनागते ऽध्वनि अप्रमेयैः कल्पैरसंख्येयैर्देवराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भविष्यति विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च भगवान् देवसोपानायां लोकधातौ देवराजस्य खलु पुनर्भिक्षवस्तथागतस्य विंशत्यन्तरकल्पानायुष्प्रमाणं भविष्यति विस्तरेण च धर्मं देशयिष्यति गङ्गानदीवालुकासमाश्च सत्त्वाः सर्वक्लेशप्रहाणादर्हत्त्वं साक्षात्करिष्यन्ति अनेके च सत्त्वाः प्रत्येकबोधौ चित्तमुत्पादयिष्यन्ति गङ्गानदीवालुकासमाश्च सत्त्वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पादयिष्यन्ति, अवैवर्तिकक्षान्तिप्रतिलब्धाश्च भविष्यन्ति देवराजस्य खलु पुनर्भिक्षवस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य विंशत्यन्तरकल्पान् सद्धर्मः स्थास्यति न च शरीरं धातुभेदेन भेत्स्यते एकघनं चास्य शरीरं भविष्यति सप्तरत्नस्तूपं प्रविष्टम् स च स्तूपः षष्टियोजनशतान्युच्चैस्त्वेन भविष्यति, चत्वारिंशद्योजनान्यायामेन सर्वे च तत्र देवमनुष्याः पूजां करिष्यन्ति पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकाभिर्गाथाभिः तेन चाभिष्टोष्यन्ति ये च तं स्तूपं प्रदक्षिणं करिष्यन्ति प्रणामं वा, तेषां केचिदग्रफलमर्हत्त्वं साक्षात्करिष्यन्ति केचित् प्रत्येकबोधिमनुप्राप्स्यन्ते अचिन्त्याचाश्चाप्रमेया देवमनुष्या अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तान्युत्पाद्य अविनिवर्तनीया भविष्यन्ति अथ खलु भगवान् पुनरेव भिक्षुसंघमामन्त्रयते स्म - यः कश्चित् भिक्षवो ऽनागते ऽध्वनि कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमं सद्धर्मपुण्डरीकं सूत्रपरिवर्तं श्रोष्यति, श्रुत्वा च न काङ्क्षिष्यति न विचिकित्सिष्यति, विशुद्धचित्तश्चाधिमोक्ष्यते, तेन तिसृणां दुर्गतीनां द्वारं पिथितं भविष्यति ः नरकतिर्यग्योनियमलोकोपपत्तिषु न पतिष्यति दशदिग्बुद्धक्षेत्रोपपन्नश्चेदमेव सूत्रं जन्मनि जन्मनि श्रोष्यति देवमनुष्यलोकोपपन्नस्य चास्य विशिष्टस्थानप्राप्तिर्भविष्यति यस्मिंश्च बुद्धक्षेत्र उपपत्स्यते, तस्मिन्नौपपादुके सप्तरत्नमये पद्मे उपपत्स्यते तथागतस्य संमुखम् अथ खलु तस्यां वेलायामधस्ताद्दिशः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्य बुद्धक्षेत्रादागतः प्रज्ञाकूटो नाम बोधिसत्त्वः स तं प्रभूतरत्नं तथागतमेतदवोचत् - गच्छामो भगवन् स्वकं बुद्धक्षेत्रम् अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतः प्रज्ञाकूटं बोधिसत्त्वमेतदवोचत् - मुहूर्तं तावत् कुलपुत्र आगमयस्व यावन्मदीयेन बोधिसत्त्वेन मञ्जुश्रिया कुमारभूतेन सार्धं कंचिदेव धर्मविनिश्चयं कृत्वा पश्चात् स्वकं बुद्धक्षेत्रं गमिष्यसि अथ खलु तस्यां वेलायां मञ्जुश्रीः कुमारभूतः सहस्रपत्रे पद्मे शकटचक्रप्रमाणमात्रे निषण्णो ऽनेकबोधिसत्त्वपरिवृतः पुरस्कृतः समुद्रमध्यात् सागरनागराजभवनादभ्युद्गम्य उपरि वैहायसं खगपथेन गृध्रकूटे पर्वते भगवतो ऽन्तिकमुपसंक्रान्तः अथ मञ्जुश्रीः कुमारभूतः पद्मादवतीर्य भगवतः शाक्यमुनेः प्रभूतरत्नस्य च तथागतस्य पादौ शिरसाभिवन्दित्वा येन प्रज्ञाकूटो बोधिसत्त्वस्तेनोपसंक्रान्तः उपसंक्रम्य प्रज्ञाकूटेन बोधिसत्त्वेन सार्धं संमुखं संमोदनीं संरञ्जनीं विविधां कथामुपसंगृह्य एकान्ते न्यषीदत् अथ खलु प्रज्ञाकूटो बोधिसत्त्वो मञ्जुश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् - समुद्रमध्यगतेन त्वया मञ्जुश्रीः कियान् सत्त्वधातुर्विनीतः? मञ्जुश्रीराह - अनेकान्यप्रमेयाण्यसंख्येयानि सत्त्वानि विनीतानि तावदप्रमेयाण्यसंख्येयानि यावद्वाचा न शक्यं विज्ञापयितुं चित्तेन वा चिन्तयितुम् मुहूर्तं तावत् कुलपुत्र आगमयस्व यावत् पूर्वनिमित्तं द्रक्ष्यसि समनन्तरभाषिता चेयं मञ्जुश्रिया कुमारभूतेन वाक्, तस्यां वेलायामनेकानि पद्मसहस्राणि समुद्रमध्यादभ्युद्गतानि उपरि वैहायसम् तेषु च पद्मेष्वनेकानि बोधिसत्त्वसहस्राणि संनिषण्णानि अथ ते बोधिसत्त्वास्तेनैव खगपथेन येन गृध्रकूटः पर्वतस्तेनोपसंक्रान्ताः उपसंक्रम्य ततश्चोपरि वैहायसं स्थिताः संदृश्यन्ते स्म सर्वे च ते मञ्जुश्रिया कुमारभूतेन विनीता अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ तत्र ये बोधिसत्त्वा महायानसंप्रस्थिताः पूर्वमभूवन्, ते महायानगुणान् षट् पारमिताः संवर्णयन्ति ये श्रावकपूर्वा बोधिसत्त्वास्ते श्रावकयानमेव संवर्णयन्ति सर्वे च ते सर्वधर्मान् शून्यानिति संजानन्ति स्म, महायानगूणांश्च अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतः प्रज्ञाकूटं बोधिसत्त्वमेतदवोचत् - सर्वो ऽयं कुलपुत्र मया समुद्रमध्यगतेन सत्त्वविनयः कृतः स चायं संदृश्यते अथ खलु प्रज्ञाकूटो बोधिसत्त्वो मञ्जुश्रियं कुमारभूतं गाथाभिगीतेन परिपृच्छति - महाभद्र प्रज्ञया सूरनामन् असंख्येया ये विनीतास्त्वयाद्य / सत्त्वा अमी कस्य चायं प्रभावस्तद्बूहि पृष्टो नरदेव त्वमेतत् // सद्ध्प्_११.४७ // कं वा धर्मं देशितवानसि त्वं किं वा सूत्रं बोधिमार्गोपदेशम् / यच्छ्रुत्वामी बोधये जातचित्ताः सर्वज्ञत्वे निश्चितं लब्धगाधाः // सद्ध्प्_११.४८ // मञ्जुश्रीराह - समुद्रमध्ये सद्धर्मपुण्डरीकं सूत्रं भाषितवान्, न चान्यत् प्रज्ञाकूट आह - इदं सूत्रं गम्भीरं सूक्ष्मं दुर्दृशम्, न चानेन सुत्रेण किंचिदन्यत् सूत्रं सममस्ति अस्ति कश्चित् सत्त्वो य इदं सूत्ररत्नं सत्कुर्यादवबोद्धुमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्धुम्? मञ्जुश्रीराह - अस्ति कुलपुत्र सागरस्य नागराज्ञो दुहिता अष्टवर्षा जात्या महाप्रज्ञा तीक्ष्णेन्द्रिया ज्ञानपूर्वंगमेन कायवाङ्मनस्कर्मणा समन्वागता सर्वतथागतभाषितव्यञ्जनार्थोद्ग्रहणे धारणीप्रतिलब्धा सर्वधर्मसत्त्वसमाधानसमाधिसहस्रैकक्षणप्रतिलाभिनी बोधिचित्ताविनिवर्तिनी विस्तीर्णप्रणिधाना सर्वसत्त्वेष्वात्मप्रेमानुगता गुणोत्पादने च समर्था न च तेभ्यः परिहीयते स्मितमुखी परमया शुभवर्णपुष्कलतया समन्वागता मैत्रचित्ता करुणां च वाचं भाषते सा सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्धुं समर्थां प्रज्ञाकूटो बोधिसत्त्व आह - दृष्टो मया भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो बोधाय घटमानो बोधिसत्त्वभूतो ऽनेकानि पुण्यानि कृतवान् अनेकानि च कल्पसहस्राणि न कदाचिद् वीर्यं स्रंसितवान् त्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ नास्ति कश्चिदन्तशः सर्षपमात्रो ऽपि पृथिवीप्रदेशः यत्रानेन शरीरं न निक्षिप्तं सत्त्वहितहेतोः पश्चाद् बोधिमभिसंबुद्ध क एवं श्रद्दध्यात्, यदनया शक्यं मुहूर्तेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबोद्धुम्? अथ खलु तस्यां वेलायां सागरनागराजदुहिता अग्रतः स्थिता संदृश्यते स्म सा भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य एकान्ते ऽस्थात् तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - पुण्यं पुण्यं गभीरं च दिशः स्फुरति सर्वशः / सूक्ष्मं शरीरं द्वात्रिंशल्लक्षणैः समलंकृतम् // सद्ध्प्_११.४९ // अनुव्यजनयुक्तं च सर्वसत्त्वनमस्कृतम् / सर्वसत्त्वाभिगम्यं च अन्तरापणवद्यथा // सद्ध्प्_११.५० // यथेच्छया मे संबोधिः साक्षी मे ऽत्र तथागतः / विस्तीर्णं देशयिष्यामि धर्मं दुःखप्रमोचनम् // सद्ध्प्_११.५१ // अथ खलु तस्यां वेलायामायुष्मान् शारिपुत्रस्तां सागरनागराजदुहितरमेतदवोचत् - केवलं कुलपुत्रि बोधाय चित्तमुत्पन्नम् अविवर्त्याप्रमेयप्रज्ञा चासि सम्यक्संबुद्धत्वं तु दुर्लभम् अस्ति कुलपुत्रि स्त्री न च वीर्यं स्रंसयति, अनेकानि च कल्पशतान्यनेकानि च कल्पसहस्राणि पुण्यानि करोति, षट् पारमिताः परिपूरयति, न चाद्यापि बुद्धत्वं प्राप्नोति किं कारणम्? पञ्च स्थानानि स्त्री अद्यापि न प्राप्नोति कतमानि पञ्च? प्रथमं ब्रह्मस्थानं द्वितीयं शक्रस्थानं तृतीयं महाराजस्थानं चतुर्थं चक्रवर्तिस्थानं पञ्चममवैवर्तिकबोधिसत्त्वस्थानम् अथ खलु तस्यां वेलायां सागरनागराजदुहितुरेको मणिरस्ति, यः कृत्स्नां महासाहस्रां लोकधातुं मूल्यं क्षमते स च मणिस्तया सागरनागराजदुहित्रा भगवते दत्तः स भगवता च अनुकम्पामुपादाय प्रतिगृहीतः अथ सागरनागराजदुहिता प्रज्ञाकूटं बोधिसत्त्वं स्थविरं च शारिपुत्रमेतदवोचत् - यो ऽयं मणिर्मया भगवतो दत्तः, स च भगवता शीर्घ्रं प्रतिगृहीतो वेति? स्थविर आह - त्वया च शीघ्रं दत्तो भगवता च शीघ्रं प्रतिगृहीतः सागरनागराजदुहिता आह - यद्यहं भदन्त शारिपुत्र महर्द्धिकी स्याम्, शीघ्रतरं सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्येयम् न चास्य मणेः प्रतिग्राहकः स्यात् अथ तस्यां वेलायां सागरनागराजदुहिता सर्वलोकप्रत्यक्षं स्थविरस्य च शारिपुत्रस्य प्रत्यक्षं तत् स्त्रीन्द्रियमन्तर्हितं पुरुषेन्द्रियं च प्रादुर्भूतं बोधिसत्त्वभूतं चात्मानं संदर्शयति तस्यां वेलायां दक्षिणां दिशं प्रक्रान्तः अथ दक्षिणस्यां दिशि विमला नाम लोकधातुः तत्र सप्तरत्नमये बोधिवृक्षमूले निषण्णमभिसंबुद्धमात्मानं संदर्शयति स्म, द्वात्रिंशल्लक्षणधरं सर्वानुव्यजनरूपं प्रभया च दशदिशं स्फुरित्वा धर्मदेशनां कुर्वाणम् ये च सहायां लोकधात�� सत्त्वाः, ते सर्वे तं तथागतं पश्यन्ति स्म, सर्वैश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमनुष्यामनुष्यैर्नमस्यमानं धर्मदेशनां च कुर्वन्तम् ये च सत्त्वास्तस्य तथागतस्य धर्मदेशनां शृण्वन्ति, सर्वे ते ऽविनिवर्तनीया भवन्त्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ सा च विमला लोकधातुः, इयं च सहा लोकधातुः षड्विकारं प्राकम्पत् भगवतश्च शाक्यमुनेः पर्षन्मण्डलानां त्रयाणां प्राणिसहस्राणामनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिप्रतिलाभो ऽभूत् त्रयाणां च प्राणिशतसहस्राणामनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ व्याकरणप्रतिलाभो ऽभूत् अथ प्रज्ञाकूटो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः स्थविरश्च शारिपुत्रस्तूष्णीमभूताम् इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये स्तूपसंदर्शनपरिवर्तो नामैकादशमः"
+saddhp_12,"utsāhaparivartaḥ atha khalu bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvo mahāpratibhānaśca bodhisattvo mahāsattvo viṃśatibodhisattvaśatasahasraparivāro bhagavataḥ saṃmukhamimāṃ vācamabhāṣetām - alpotsuko bhagavān bhavatvasminnarthe vayamimaṃ bhagavan dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya sattvānāṃ deśayiṣyāmaḥ saṃprakāśayiṣyāmaḥ kiṃcāpi bhagavan śaṭhakāḥ sattvāstasmin kāle bhaviṣyanti, parīttakuśalamūlā adhimānikā lābhasatkārasaṃniśritā akuśalamūlapratipannā durdamā adhimuktivirahitā anadhimuktibahulāḥ, api tu khalu punarvayaṃ bhagavan kṣāntibalamupadarśayitvā tasmin kāle idaṃ sūtramuddekṣyāmo dhārayiṣyāmo deśayiṣyāmo likhiṣyāmaḥ satkariṣyāmo gurukariṣyāmo mānayiṣyāmaḥ pūjayiṣyāmaḥ kāyajīvitaṃ ca vayaṃ bhagavan utsṛjya idaṃ sūtraṃ prakāśayiṣyāmaḥ alpotsuko bhagavān bhavatviti atha khalu tasyāṃ parṣadi śaikṣāśaikṣāṇāṃ bhikṣūṇāṃ pañcamātrāṇi bhikṣuśatāni bhagavanta metadūcuḥ - vayamapi bhagavan utsahāmahe imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitum, api tu khalu punarbhagavan anyāsu lokadhātuṣviti atha khalu yāvantaste bhagavataḥ śrāvakāḥ śaikṣāśaikṣā bhagavatā vyākṛtā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, aṣṭau bhikṣusahasrāṇi, sarvāṇi tāni yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantametadūcuḥ - alpotsuko bhagavān bhavatu vayamapīmaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayiṣyāmastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye api tvanyāsu lokadhātuṣu tatkasya hetoḥ? asyāṃ bhagavan sahāyāṃ lokadhātau adhimānikāḥ sattvā alpakuśalamūlā nityaṃ vyāpannacittāḥ śaṭhā vaṅkajātīyāḥ atha khalu mahāprajāpatī gautamī bhagavato mātṛbhaginī ṣaḍbhirbhikṣuṇīsahasraiḥ sārdhaṃ śaikṣāśaikṣābhirbhikṣuṇībhiḥ utthāyāsanād yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamayya bhagavantamullokayantī sthitābhūt atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ mahāprajāpatīṃ gautamīmāmantrayāmāsa - kiṃ tvaṃ gautami durmanasvinī sthitā tathāgataṃ vyavalokayasi? nāhaṃ parikīrtitā vyākṛtā ca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau api tu khalu punargautami sarvaparṣadvayākaraṇena vyākṛtāsi api tu khalu punastvaṃ gautami ita upādāya aṣṭātriṃśatāṃ buddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāmantike satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kṛtvā bodhisattvā mahāsattvo dharmabhāṇako bhaviṣyasi imānyapi ṣaḍ bhikṣuṇīsahasrāṇi śaikṣāśaikṣāṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ tvayaiva sārdhaṃ teṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantike bodhisattvā dharmabhāṇakā bhaviṣyanti tataḥ pareṇa paratareṇa bodhisattvacaryāṃ paripūrya sarvasattvapriyadarśano nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyasi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān sa ca gautami sarvasattvapriyadarśanastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastāni ṣaḍ bodhisattvasahasrāṇi paraṃparāvyākaraṇena vyākariṣyatyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau atha khalu rāhulamāturyaśodharāyā bhikṣuṇyā etadabhavat - na me bhagavatā n��madheyaṃ parikīrtitam atha khalu bhagavān yaśodharāyā bhikṣuṇyāścetasaiva cetaḥparivitarkamājñāya yaśodharāṃ bhikṣuṇīmetadavocat - ārocayāmi te yaśodhare, prativedayāmi te tvamapi daśānāṃ buddhakoṭīsahasrāṇāmantike satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kṛtvā bodhisattvo dharmabhāṇako bhaviṣyasi bodhisattvacaryāṃ ca anupūrveṇa paripūrya raśmiśatasahasraparipūrṇadhvajo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyasi vidhācaraṇasaṃpannaḥ sugatolokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān bhadrāyāṃ lokadhātau aparimitaṃ ca tasya bhagavato raśmiśatasahasraparipūrṇadhvajasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasyāyuṣpramāṇaṃ bhaviṣyati atha khalu mahāprajāpatī gautamī bhikṣuṇī ṣaḍbhikṣuṇīsahasraparivārā yaśodharā ca bhikṣuṇī caturbhikṣuṇīsahasraparivārā bhagavato 'ntikāt svakaṃ vyākaraṇaṃ śrutvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau āścaryaprāptā adbhutaprāptāśca tasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣanta - bhagavan vinetāsi vināyako 'si śāstāsi lokasya sadevakasya / āśvāsadātā naradevapūjito vayaṃ pi saṃtoṣita adya nātha // saddhp_12.1 // atha khalu tā bhikṣuṇyaḥ imāṃ gāthāṃ bhāṣitvā bhagavantametadūcuḥ - vayamapi bhagavan samutsahāmahe imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayituṃ paścime kāle paścime samaye, api tvanyāsu lokadhātuṣviti atha khalu bhagavān yena tānyaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi dhāraṇīpratilabdhānāṃ bodhisattvānāmavaivartikadharmacakrapravartakānāṃ tenāvalokayāmāsa atha khalu te bodhisattvā mahāsattvāḥ samanantarāvalokitā bhagavatā utthāyāsanebhyo yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmyaivaṃ cintayāmāsuḥ - asmākaṃ bhagavān adhyeṣati asya dharmaparyāyasya saṃprakāśanatāyai te khalvevamanuvicintya saṃprakampitāḥ parasparamūcuḥ - kathaṃ vayaṃ kulaputrāḥ kariṣyāmo yad bhagavānadhyeṣati asya dharmaparyāyasyānāgate 'dhvani saṃprakāśanatāyai? atha khalu te kulaputrā bhagavato gauraveṇa ātmanaśca purvacaryāpraṇidhānena bhagavato 'bhimukhaṃ siṃhanādaṃ nadante sma - vayaṃ bhagavan anāgate 'dhvani imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgate parinirvṛte daśasu dikṣu gatvā sarvasattvāṃllekhayiṣyāmaḥ pāṭhayiṣyāmaścintāpayiṣyāmaḥ prakāśayiṣyāmo bhagavata evānubhāvena bhagavāṃśca asmākamanyalokadhātusthito rakṣāvaraṇaguptiṃ kariṣyati atha khalu te bodhisattvā mahāsattvāḥ samasaṃgītyā bhagavantamābhirgāthābhiradhyabhāṣanta - alpotsukastvaṃ bhagavan bhavasva vayaṃ tadā te parinirvṛtasya / svaṃ paścime kāli subhairavasmin prakāśayiṣyāmida sūtramuttamam // saddhp_12.2 // ākrośāṃstarjanāṃścaiva daṇḍa-udgūraṇāni ca / bālānāṃ saṃsahiṣyāmo 'dhivāsiṣyāma nāyaka // saddhp_12.3 // durbuddhinaśca vaṅkāśca śaṭhā bālādhimāninaḥ / aprāpte prāptasaṃjñī ca ghore kālasmi paścime // saddhp_12.4 // araṇyavṛttakāścaiva kanthāṃ prāvariyāṇa ca / saṃlekhavṛtticāri sma evaṃ vakṣyanti durmatī // saddhp_12.5 // raseṣu gṛddha saktāśca gṛhīṇāṃ dharma deśayī / satkṛtāśca bhaviṣyanti ṣaḍabhijñā yathā tathā // saddhp_12.6 // raudracittāśca duṣṭāśca gṛhavittavicintakāḥ / araṇyaguptiṃ praviśitvā asmākaṃ parivādakāḥ // saddhp_12.7 // asmākaṃ caiva vakṣyanti lābhasatkāraniśritāḥ / tīrthikā batime bhikṣū svāni kāvyāni deśayuḥ // saddhp_12.8 // svayaṃ sūtrāṇi granthitvā lābhasatkārahetavaḥ / parṣāya madhye bhāṣante asmākamanukuṭṭakāḥ // saddhp_12.9 // rājeṣu rājaputreṣu rājāmātyeṣu vā tathā / viprāṇāṃ gṛhapatīnāṃ ca anyeṣāṃ cāpi bhikṣuṇām // saddhp_12.10 // vakṣyantyavarṇamasmākaṃ tīrthyavādaṃ ca kārayī / sarvaṃ vayaṃ kṣamiṣyāmo gauraveṇa maharṣiṇām // saddhp_12.11 // ye cāsmān kutsayiṣyanti tasmin kālasmi durmatī / ime buddhā bhaviṣyanti kṣamiṣyāmatha sarvaśaḥ // saddhp_12.12 // kalpasaṃkṣobhamīṣmasmin dāruṇasmi mahābhaye / yakṣarūpā bahu bhikṣū asmākaṃ paribhāṣakāḥ // saddhp_12.13 // gauraveṇeha lokendre utsahāma suduṣkaram / kṣāntīya kakṣyāṃ bandhitvā sūtrametaṃ prakāśaye // saddhp_12.14 // anarthikāḥ sma kāyena jīvitena ca nāyaka / arthikāśca sma bodhīya tava nikṣepadhārakāḥ // saddhp_12.15 // bhagavāneva jānīte yādṛśāḥ pāpabhikṣavaḥ / paścime kāli bheṣyanti saṃdhābhāṣyamajānakāḥ // saddhp_12.16 // bhṛkuṭī sarva soḍhavyā aprajñaptiḥ punaḥ punaḥ / niṣkāsanaṃ vihārebhyo bandhakuṭṭī bahūvidhā // saddhp_12.17 // ājñaptiṃ lokanāthasya smarantā kāli paścime / bhāṣiṣyāma idaṃ sūtraṃ parṣanmadhye viśāradāḥ // saddhp_12.18 // nagareṣvatha grāmeṣu ye bheṣyanti ihārthikāḥ / gatvā gatvāsya dāsyāmo nikṣepaṃ tava nāyaka // saddhp_12.19 // preṣaṇaṃ tava lokendra kariṣyāmo mahāmune / alpotsuko bhava tvaṃ hi śāntiprāpto sunirvṛtaḥ // saddhp_12.20 // sarve ca lokapradyotā āgatā ye diśo daśa / satyāṃ vācaṃ prabhāṣāmo adhimuktiṃ vijānasi // saddhp_12.21 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye utsāhaparivarto nāma dvādaśamaḥ","उत्साहपरिवर्तः अथ खलु भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो महाप्रतिभानश्च बोधिसत्त्वो महासत्त्वो विंशतिबोधिसत्त्वशतसहस्रपरिवारो भगवतः संमुखमिमां वाचमभाषेताम् - अल्पोत्सुको भगवान् भवत्वस्मिन्नर्थे वयमिमं भगवन् धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सत्त्वानां देशयिष्यामः संप्रकाशयिष्यामः किंचापि भगवन् शठकाः सत्त्वास्तस्मिन् काले भविष्यन्ति, परीत्तकुशलमूला अधिमानिका लाभसत्कारसंनिश्रिता अकुशलमूलप्रतिपन्ना दुर्दमा अधिमुक्तिविरहिता अनधिमुक्तिबहुलाः, अपि तु खलु पुनर्वयं भगवन् क्षान्तिबलमुपदर्शयित्वा तस्मिन् काले इदं सूत्रमुद्देक्ष्यामो धारयिष्यामो देशयिष्यामो लिखिष्यामः सत्करिष्यामो गुरुकरिष्यामो मानयिष्यामः पूजयिष्यामः कायजीवितं च वयं भगवन् उत्सृज्य इदं सूत्रं प्रकाशयिष्यामः अल्पोत्सुको भगवान् भवत्विति अथ खलु तस्यां पर्षदि शैक्षाशैक्षाणां भिक्षूणां पञ्चमात्राणि भिक्षुशतानि भगवन्त मेतदूचुः - वयमपि भगवन् उत्सहामहे इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयितुम्, अपि तु खलु पुनर्भगवन् अन्यासु लोकधातुष्विति अथ खलु यावन्तस्ते भगवतः श्रावकाः शैक्षाशैक्षा भगवता व्याकृता अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, अष्टौ भिक्षुसहस्राणि, सर्वाणि तानि येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणमय्य भगवन्तमेतदूचुः - अल्पोत्सुको भगवान् भवतु वयमपीमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयिष्यामस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य पश्चिमे काले पश्चिमे समये अपि त्वन्यासु लोकधातुषु तत्कस्य हेतोः? अस्यां भगवन् सहायां लोकधातौ अधिमानिकाः सत्त्वा अल्पकुशलमूला नित्यं व्यापन्नचित्ताः शठा वङ्कजातीयाः अथ खलु महाप्रजापती गौतमी भगवतो मातृभगिनी षड्भिर्भिक्षुणीसहस्रैः सार्धं शैक्षाशैक्षाभिर्भिक्षुणीभिः उत्थायासनाद् येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणमय्य भगवन्तमुल्लोकयन्ती स्थिताभूत् अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायां महाप्रजापतीं गौतमीमामन्त्रयामास - किं त्वं गौतमि दुर्मनस्विनी स्थिता तथागतं व्यवलोकयसि? नाहं परिकीर्तिता व्याकृता च अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अपि तु खलु पुनर्गौतमि सर्वपर्षद्वयाकरणेन व्याक���तासि अपि तु खलु पुनस्त्वं गौतमि इत उपादाय अष्टात्रिंशतां बुद्धकोटीनियुतशतसहस्राणामन्तिके सत्कारं गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां कृत्वा बोधिसत्त्वा महासत्त्वो धर्मभाणको भविष्यसि इमान्यपि षड् भिक्षुणीसहस्राणि शैक्षाशैक्षाणां भिक्षुणीनां त्वयैव सार्धं तेषां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामन्तिके बोधिसत्त्वा धर्मभाणका भविष्यन्ति ततः परेण परतरेण बोधिसत्त्वचर्यां परिपूर्य सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यसि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् स च गौतमि सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तानि षड् बोधिसत्त्वसहस्राणि परंपराव्याकरणेन व्याकरिष्यत्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अथ खलु राहुलमातुर्यशोधराया भिक्षुण्या एतदभवत् - न मे भगवता नामधेयं परिकीर्तितम् अथ खलु भगवान् यशोधराया भिक्षुण्याश्चेतसैव चेतःपरिवितर्कमाज्ञाय यशोधरां भिक्षुणीमेतदवोचत् - आरोचयामि ते यशोधरे, प्रतिवेदयामि ते त्वमपि दशानां बुद्धकोटीसहस्राणामन्तिके सत्कारं गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां कृत्वा बोधिसत्त्वो धर्मभाणको भविष्यसि बोधिसत्त्वचर्यां च अनुपूर्वेण परिपूर्य रश्मिशतसहस्रपरिपूर्णध्वजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यसि विधाचरणसंपन्नः सुगतोलोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् भद्रायां लोकधातौ अपरिमितं च तस्य भगवतो रश्मिशतसहस्रपरिपूर्णध्वजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्यायुष्प्रमाणं भविष्यति अथ खलु महाप्रजापती गौतमी भिक्षुणी षड्भिक्षुणीसहस्रपरिवारा यशोधरा च भिक्षुणी चतुर्भिक्षुणीसहस्रपरिवारा भगवतो ऽन्तिकात् स्वकं व्याकरणं श्रुत्वा अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ताश्च तस्यां वेलायामिमां गाथामभाषन्त - भगवन् विनेतासि विनायको ऽसि शास्तासि लोकस्य सदेवकस्य / आश्वासदाता नरदेवपूजितो वयं पि संतोषित अद्य नाथ // सद्ध्प्_१२.१ // अथ खलु ता भिक्षुण्यः इमां गाथां भाषित्वा भगवन्तमेतदूचुः - वयमपि भगवन् समुत्सहामहे इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयितुं पश्चिमे काले पश्चिमे समये, अपि त्वन्यासु ��ोकधातुष्विति अथ खलु भगवान् येन तान्यशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि धारणीप्रतिलब्धानां बोधिसत्त्वानामवैवर्तिकधर्मचक्रप्रवर्तकानां तेनावलोकयामास अथ खलु ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः समनन्तरावलोकिता भगवता उत्थायासनेभ्यो येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्यैवं चिन्तयामासुः - अस्माकं भगवान् अध्येषति अस्य धर्मपर्यायस्य संप्रकाशनतायै ते खल्वेवमनुविचिन्त्य संप्रकम्पिताः परस्परमूचुः - कथं वयं कुलपुत्राः करिष्यामो यद् भगवानध्येषति अस्य धर्मपर्यायस्यानागते ऽध्वनि संप्रकाशनतायै? अथ खलु ते कुलपुत्रा भगवतो गौरवेण आत्मनश्च पुर्वचर्याप्रणिधानेन भगवतो ऽभिमुखं सिंहनादं नदन्ते स्म - वयं भगवन् अनागते ऽध्वनि इमं धर्मपर्यायं तथागते परिनिर्वृते दशसु दिक्षु गत्वा सर्वसत्त्वांल्लेखयिष्यामः पाठयिष्यामश्चिन्तापयिष्यामः प्रकाशयिष्यामो भगवत एवानुभावेन भगवांश्च अस्माकमन्यलोकधातुस्थितो रक्षावरणगुप्तिं करिष्यति अथ खलु ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः समसंगीत्या भगवन्तमाभिर्गाथाभिरध्यभाषन्त - अल्पोत्सुकस्त्वं भगवन् भवस्व वयं तदा ते परिनिर्वृतस्य / स्वं पश्चिमे कालि सुभैरवस्मिन् प्रकाशयिष्यामिद सूत्रमुत्तमम् // सद्ध्प्_१२.२ // आक्रोशांस्तर्जनांश्चैव दण्ड-उद्गूरणानि च / बालानां संसहिष्यामो ऽधिवासिष्याम नायक // सद्ध्प्_१२.३ // दुर्बुद्धिनश्च वङ्काश्च शठा बालाधिमानिनः / अप्राप्ते प्राप्तसंज्ञी च घोरे कालस्मि पश्चिमे // सद्ध्प्_१२.४ // अरण्यवृत्तकाश्चैव कन्थां प्रावरियाण च / संलेखवृत्तिचारि स्म एवं वक्ष्यन्ति दुर्मती // सद्ध्प्_१२.५ // रसेषु गृद्ध सक्ताश्च गृहीणां धर्म देशयी / सत्कृताश्च भविष्यन्ति षडभिज्ञा यथा तथा // सद्ध्प्_१२.६ // रौद्रचित्ताश्च दुष्टाश्च गृहवित्तविचिन्तकाः / अरण्यगुप्तिं प्रविशित्वा अस्माकं परिवादकाः // सद्ध्प्_१२.७ // अस्माकं चैव वक्ष्यन्ति लाभसत्कारनिश्रिताः / तीर्थिका बतिमे भिक्षू स्वानि काव्यानि देशयुः // सद्ध्प्_१२.८ // स्वयं सूत्राणि ग्रन्थित्वा लाभसत्कारहेतवः / पर्षाय मध्ये भाषन्ते अस्माकमनुकुट्टकाः // सद्ध्प्_१२.९ // राजेषु राजपुत्रेषु राजामात्येषु वा तथा / विप्राणां गृहपतीनां च अन्येषां चापि भिक्षुणाम् // सद्ध्प्_१२.१० // वक्ष्यन्त्यवर्णमस्माकं तीर्थ्यवादं च कारयी / सर्वं वयं क्षमिष्��ामो गौरवेण महर्षिणाम् // सद्ध्प्_१२.११ // ये चास्मान् कुत्सयिष्यन्ति तस्मिन् कालस्मि दुर्मती / इमे बुद्धा भविष्यन्ति क्षमिष्यामथ सर्वशः // सद्ध्प्_१२.१२ // कल्पसंक्षोभमीष्मस्मिन् दारुणस्मि महाभये / यक्षरूपा बहु भिक्षू अस्माकं परिभाषकाः // सद्ध्प्_१२.१३ // गौरवेणेह लोकेन्द्रे उत्सहाम सुदुष्करम् / क्षान्तीय कक्ष्यां बन्धित्वा सूत्रमेतं प्रकाशये // सद्ध्प्_१२.१४ // अनर्थिकाः स्म कायेन जीवितेन च नायक / अर्थिकाश्च स्म बोधीय तव निक्षेपधारकाः // सद्ध्प्_१२.१५ // भगवानेव जानीते यादृशाः पापभिक्षवः / पश्चिमे कालि भेष्यन्ति संधाभाष्यमजानकाः // सद्ध्प्_१२.१६ // भृकुटी सर्व सोढव्या अप्रज्ञप्तिः पुनः पुनः / निष्कासनं विहारेभ्यो बन्धकुट्टी बहूविधा // सद्ध्प्_१२.१७ // आज्ञप्तिं लोकनाथस्य स्मरन्ता कालि पश्चिमे / भाषिष्याम इदं सूत्रं पर्षन्मध्ये विशारदाः // सद्ध्प्_१२.१८ // नगरेष्वथ ग्रामेषु ये भेष्यन्ति इहार्थिकाः / गत्वा गत्वास्य दास्यामो निक्षेपं तव नायक // सद्ध्प्_१२.१९ // प्रेषणं तव लोकेन्द्र करिष्यामो महामुने / अल्पोत्सुको भव त्वं हि शान्तिप्राप्तो सुनिर्वृतः // सद्ध्प्_१२.२० // सर्वे च लोकप्रद्योता आगता ये दिशो दश / सत्यां वाचं प्रभाषामो अधिमुक्तिं विजानसि // सद्ध्प्_१२.२१ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये उत्साहपरिवर्तो नाम द्वादशमः"
+saddhp_13,"sukhavihāraparivartaḥ atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto bhagavantametadavocata - duṣkaraṃ bhagavan paramaduṣkaramebhirbodhisattvairmahāsattvairutsoḍhaṃ bhagavato gauraveṇa kathaṃ bhagavan ebhirbodhisattvairmahāsattvairayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ? evamukte bhagavān mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - caturṣu mañjuśrīrdharmeṣu pratiṣṭhitena bodhisattvena mahāsattvena ayaṃ dharmaparyāyaḥ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ katameṣu caturṣu? iha mañjuśrīrbodhisattvena mahāsattvena ācāragocarapratiṣṭhitena ayaṃ dharmaparyāyaṃ paścime kāle paścime samaye saṃprakāśayitavyaḥ kathaṃ ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattva ācāragocarapratiṣṭhito bhavati? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ kṣānto bhavati, dānto dāntabhūmimanuprāpto 'nutrastāsaṃtrastamanā anabhyasūyakaḥ, yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na kasmiṃściddharme carati, yathābhūtaṃ ca dharmāṇāṃ svalakṣaṇaṃ vyavalokayati yā khalveṣu dharmeṣvavicāraṇā avikalpanā, ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasyācāraḥ katamaśca mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ? yadā ca mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na rājānaṃ saṃsevate, na rājaputrān na rājamahāmātrān na rājapuruṣān saṃsevate na bhajate na paryupāste nopasaṃkrāmati, nānyatīrthyāścarakaparivrājakājīvakanirgranthān na kāvyaśāstraprasṛtān sattvān saṃsevate, na bhajate na paryupāste, na ca lokāyatamantradhārakān na lokāyatikān sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti na cāṇḍalān na mauṣṭikān na saukarikān na kaukkuṭikān na mṛgalubdhakān na māṃsikān na naṭanṛttakān na jhallān na mallān anyāni pareṣāṃ ratikrīḍāsthānāni tāni nopasaṃkrāmati na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti anyatropasaṃkrāntānāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate śrāvakayānīyāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā na sevate na bhajate na paryupāste, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti na ca taiḥ saha samavadhānagocaro bhavati caṃkrame vā vihāre vā anyatropasaṃkrāntānāṃ caiṣāṃ kālena kālaṃ dharmaṃ bhāṣate, taṃ cāniśrito bhāṣate ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya gocaraḥ punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo na mātṛgrāmasya anyatarānyataramanunayanimittamudgṛhya abhīkṣṇaṃ dharmaṃ deśayati, na ca mātṛgrāmasya abhīkṣṇaṃ darśanakāmo bhavati na ca kulānyupasaṃkramati, na ca dārikāṃ vā kanyāṃ vā vadhukāṃ vā abhīkṣṇamābhāṣitavyāṃ manyate, na pratisaṃmodayati na ca paṇḍakasya dharmaṃ deśayati, na ca tena sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca pratisaṃmodayati na caikākī bhikṣārthamantargṛhaṃ praviśati anyatra tathāgatānusmṛtiṃ bhāvayamānaḥ sacetpunarmātṛgrāmasya dharmaṃ deśayati, sa nāntaśo dharmasaṃrāgeṇāpi dharmaṃ deśayati, kaḥ punarvādaḥ strīsaṃrāgeṇa nāntaśo dantāvalīmapyupadarśayati, kaḥ punarvāda audārikamukhavikāram na ca śrāmaṇeraṃ na ca śrāmaṇerīṃ na bhikṣuṃ na bhikṣuṇīṃ na kumārakaṃ na kumārikāṃ sātīyati, na ca taiḥ sārdhaṃ saṃstavaṃ karoti, na ca saṃlāpaṃ karoti sa ca pratisaṃlayanaguruko bhavati, abhīkṣṇaṃ ca pratisaṃlayanaṃ sevate ayamucyate mañjuśrīrbodhisattvasya mahāsattvasya prathamo gocaraḥ punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvaḥ sarvadharmān śūnyān vyavalokayati, yathāvat pratiṣṭhitān dharmān aviparītasthāyino yathābhūtasthitānacalānakampyānavivartyānaparivartān sadā yathābhūtasthitānākāśasvabhāvānniruktivyavahāravivarjitānajātānabhutān anasaṃbhūtān asaṃskṛtān asaṃtānān asattābhilāpapravyāhṛtānasaṅgasthānasthitān saṃjñāviparyāsaprādurbhūtān evaṃ hi mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvo 'bhīkṣṇaṃ sarvadharmān vyavalokayan viharati anena vihāreṇa viharan bodhisattvo mahāsattvo gocare sthito bhavati ayaṃ mañjuśrīrbodhisattvasya dvitīyo gocaraḥ atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - yo bodhisattva iccheyā paścātkāle sudāruṇe / idaṃ sūtraṃ prakāśetuṃ anolīno viśāradaḥ // saddhp_13.1 // ācāragocaraṃ rakṣedasaṃsṛṣṭaḥ śucirbhavet / varjayetsaṃstavaṃ nityaṃ rājaputrehi rājabhiḥ // saddhp_13.2 // ye cāpiṃ rājapuruṣāḥ kuryāttehi na saṃstavam / caṇḍālamuṣṭikaiḥ śauṇḍaistīrthikaiścāpi sarvaśaḥ // saddhp_13.3 // adhimānīnna seveta vinaye cāgame sthitān / arhantasaṃmatān bhikṣūn duḥśīlāṃścaiva varjayet // saddhp_13.4 // bhikṣuṇīṃ varjayennityaṃ hāsyasaṃlāpagocarām / upāsikāśca varjeta prākaṭā yā avasthitāḥ // saddhp_13.5 // yā nirvṛtiṃ gaveṣanti dṛṣṭe dharme upāsikāḥ / varjayet saṃstavaṃ tābhiḥ ācāro ayamucyate // saddhp_13.6 // yaścainamupasaṃkramya dharmaṃ pṛcche 'grabodhaye / tasya bhāṣet sadā dhīro anolīno aniśritaḥ // saddhp_13.7 // strīpaṇḍakāśca ye sattvāḥ saṃstavaṃ tairvivarjayet / kuleṣu cāpi vadhukāṃ kumāryaśca vivarjayet // saddhp_13.8 // na tā saṃmodayejjātu kauśalyaṃ hāsa pṛcchitum / saṃstavaṃ tehi varjeta saukaraurabhrikaiḥ saha // saddhp_13.9 // ye cāpi vividhān prāṇīn hiṃseyurbhogakāraṇāt / māṃsaṃ sūnāya vikrenti saṃstavaṃ tairvivarjayet // saddhp_13.10 // strīpoṣakāśca ye sattvā varjayettehi saṃstavam / naṭebhirjhallamallebhirye cānye tādṛśā janāḥ // saddhp_13.11 // vāramukhyā na seveta ye cānye bhogavṛttinaḥ / pratisaṃmodanaṃ tebhiḥ sarvaśaḥ parivarjayet // saddhp_13.12 // yadā ca dharmaṃ deśeyā mātṛgrāmasya paṇḍitaḥ / na caikaḥ praviśettatra nāpi hāsyasthito bhavet // saddhp_13.13 // yadāpi praviśed grāmaṃ bhojanārthī punaḥ punaḥ / dvitīyaṃ bhikṣu mārgeta buddhaṃ vā samanusmaret // saddhp_13.14 // ācāragocaro hyeṣa prathamo me nidarśitaḥ / viharanti yena saprajñā dhārentā sūtramīdṛśam // saddhp_13.15 // yadā na carate dharmaṃ hīnautkṛṣṭamadhyame / saṃskṛtāsaṃskṛte cāpi bhūtābhūte ca sarvaśaḥ // saddhp_13.16 // strīti nācarate dhīro puruṣeti na kalpayet / sarvadharma ajātatvād gaveṣanto na paśyati // saddhp_13.17 // ācāro hi ayaṃ ukto bodhisattvāna sarvaśaḥ / gocaro yādṛśasteṣāṃ taṃ śṛṇotha prakāśataḥ // saddhp_13.18 // asantakā dharma ime prakāśitā aprādubhūtāśca ajāta sarve / śūnyā nirīhā sthita nityakālaṃ ayaṃ gocaro ucyati paṇḍitānām // saddhp_13.19 // viparītasaṃjñīhi ime vikalpitā asantasantā hi abhūtabhūtataḥ / anutthitāścāpi ajātadharmā jātātha bhūtā viparītakalpitāḥ // saddhp_13.20 // ekāgracitto hi samāhitaḥ sadā sumerukūṭo yatha susthitaśca / evaṃ sthitaścāpi hi tān nirīkṣedākāśabhūtānima sarvadharmān // saddhp_13.21 // sadāpi ākāśasamānasārakān aniñjitān manyanavarjitāṃśca / sthitā hi dharmā iti nityakālaṃ ayu gocaro ucyati paṇḍitānām // saddhp_13.22 // īryāpathaṃ yo mama rakṣamāṇo bhaveta bhikṣū mama nirvṛtasya / prakāśayet sūtramidaṃ hi loke na cāpi saṃlīyana tasya kācit // saddhp_13.23 // kālena vā cintayamānu paṇḍitaḥ praviśya lenaṃ tatha ghaṭṭayitvā / vipaśya dharmaṃ imu sarva yoniśo utthāya deśeta alīnacittaḥ // saddhp_13.24 // rājāna tasyeha karonti rakṣāṃ ye rājaputrāśca śṛṇonti dharmam / anye 'pi co gṛhapati brāhmaṇāśca parivārya sarve 'sya sthitā bhavanti // saddhp_13.25 // punaraparaṃ mañjuśrirbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye saddharmavipralope vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayitukāmaḥ sukhasthito bhavati sa sukhasthitaśca dharmaṃ bhāṣate kāyagataṃ vā pustakagataṃ vā pareṣāṃ ca deśayamāno nādhimātramupālambhajātīyo bhavati, na cānyān dharmabhāṇakān bhikṣūn parivadati, na cāvarṇaṃ bhāṣate, na cāvarṇaṃ niścārayati, na cānyeṣāṃ śrāvakayānīyānāṃ bhikṣūṇāṃ nāma gṛhītvā avarṇa bhāṣate, na cāvarṇaṃ cārayati, na ca teṣāmantike pratyarthikasaṃjñī bhavati tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ sukhasthānavasthitatvāt sa āgatāgatānāṃ dhārmaśrāvaṇikānāmanuparigrāhikayā anabhyasūyayā dharmaṃ deśayati avivadamāno na ca praśnaṃ pṛṣṭaḥ śrāvakayānena visarjayati api tu khalu punastathā visarjayati, yathā buddhajñānamabhisaṃbudhyate atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - sukhasthito bhoti sadā vicakṣaṇaḥ sukhaṃ niṣaṇṇastatha dharmu bhāṣate / udāra prajñapta karitva āsanaṃ caukṣe manojñe pṛthivīpradeśe // saddhp_13.26 // caukṣaṃ cāsau cīvara prāvaritvā suraktaraṅgaṃ supraśastaraṅgaiḥ / āsevakāṃ kṛṣṇa tathādaditvā mahāpramāṇaṃ ca nivāsayitvā // saddhp_13.27 // sapādapīṭhasmi niṣadya āsane vicitradūṣyehi susaṃstṛtasmin / sudhautapādaśca upāruhitvā snigdhena śīrṣeṇa mukhena cāpi // saddhp_13.28 // dharmāsane cātra niṣīdiyāna ekāgrasattveṣu samāgateṣu / upasaṃhareccitrakathā bahūśca bhikṣūṇa co bhikṣūṇikāna caiva // saddhp_13.29 // upāsakānāṃ ca upāsikānāṃ rājñāṃ tathā rājasutāna caiva / vicitritārthāṃ madhurāṃ katheyā anabhyasūyantu sadā sa paṇḍitaḥ // saddhp_13.30 // pṛṣṭo 'pi cāsau tada praśna tehi anulomamarthaṃ punarnirdiśeta / tathā ca deśeya tamarthajātaṃ yatha śrutva bodhīya bhaveyu lābhinaḥ // saddhp_13.31 // kilāsitāṃ cāpi vivarjayitvā na cāpi utpādayi khedasaṃjñām / aratiṃ ca sarvāṃ vijaheta paṇḍito maitrībalaṃ cā pariṣāya bhāvayet // saddhp_13.32 // bhāṣecca rātriṃdivamagradharmaṃ dṛṣṭāntakoṭīnayutaiḥ sa paṇḍitaḥ / saṃharṣayetparṣa tathaiva toṣayenna cāpi kiṃcittatu jātu prārthayet // saddhp_13.33 // khādyaṃ ca bhojyaṃ ca tathānnapānaṃ vastrāṇi śayyāsana cīvaraṃ vā / gilānabhaiṣajya na cintayeta na vijñapeyā pariṣāya kiṃcit // saddhp_13.34 // anyatra cinteya sadā vicakṣaṇo bhaveya buddho 'hamime ca sattvāḥ / etanmamo sarvasukhopadhānaṃ yaṃ dharma śrāvemi hitāya loke // saddhp_13.35 // yaścāpi bhikṣū mama nirvṛtasya anīrṣuko eta prakāśayeyā / na tasya duḥkhaṃ na ca antarāyo śokopayāsā na bhavetkadācit // saddhp_13.36 // na tasya saṃtrāsana kaści kuryānna tāḍanāṃ nāpi avarṇa bhāṣet / na cāpi nipkāsana jātu tasya tathā hi so kṣāntibale pratiṣṭhitaḥ // saddhp_13.37 // sukhasthitasyo tada paṇḍitasya evaṃ sthitasyo yatha bhāṣitaṃ mayā / guṇāna koṭīśata bhontyaneke na śakyate kalpaśate hi vaktum // saddhp_13.38 // punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmakṣayāntakāle vartamāne idaṃ sūtraṃ dhārayamāṇo bodhisattvo mahāsattvo 'nīrṣuko bhavatyaśaṭho 'māyāvī, na cānyeṣāṃ bodhisattvayānīyānāṃ pudgalānāmavarṇaṃ bhāṣate, nāpavadati nāvasādayati na cānyeṣāṃ bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikānāṃ śrāvakayānīyānāṃ vā pratyekabuddhayānīyānāṃ vā bodhisattvayānīyānāṃ vā kaukṛtyamupasaṃharati - dūre yūyaṃ kulaputrā anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, na tasyāṃ yūyaṃ sadṛśyadhve atyantapramādavihāriṇo yūyam na yūyaṃ pratibalāstaṃ jñānamabhisaṃboddhum ityevaṃ na kasyacid bodhisattvayānīyasya kaukṛtyamupasaṃharati na ca dharmavivādābhirato bhavati, na ca dharmavivādaṃ karoti, sarvasattvānāṃ cāntike maitrībalaṃ na vijahāti sarvatathāgatānāṃ cāntike pitṛsaṃjñāmutpādayati, sarvabodhisattvānāṃ cāntike śāstṛsaṃjñāmutpādayati ye ca daśasu dikṣu loke bodhisattvā mahāsattvāḥ, tānabhīkṣṇamadhyāśayena gauraveṇa ca namaskurute dharmaṃ ca deśayamāno 'nūnamanadhikaṃ dharmaṃ deśayati samena dharmapremṇā, na ca kasyacidantaśo dharmapremṇāpyadhikataramanugrahaṃ karoti imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ anena mañjuśrīstṛtīyena dharmeṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmaparikṣayāntakāle vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ sukhasparśaṃ viharati, aviheṭhitaścemaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayati bhavanti cāsya dharmasaṃgītyāṃ sahāyakāḥ utpatsyante cāsya dhārmaśrāvaṇikāḥ, ye 'syemaṃ dharmaparyāyaṃ śroṣyanti śraddhāsyanti, pattīyiṣyanti dhārayiṣyanti paryavāpsyanti likhiṣyanti likhāpayiṣyanti, pustakagataṃ ca kṛtvā satkariṣyanti gurukariṣyanti mānayiṣyanti pūjayiṣyanti idamavocad bhagavān idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā - śāṭhyaṃ ca mānaṃ tatha kūṭanāṃ ca aśeṣato ujjhiya dharmabhāṇakaḥ / īrṣyāṃ na kuryāttatha jātu paṇḍito ya icchate sūtramidaṃ prakāśitum // saddhp_13.39 // avarṇa jātū na vadeya kasyaciddṛṣṭīvivādaṃ ca na jātu kuryāt / kaukṛtyasthānaṃ ca na jātu kuryānna lapsyase jñānamanuttara tvam // saddhp_13.40 // sadā ca so ārjavu mardāvaśca kṣāntaśca bhotī sugatasya putraḥ / dharmaṃ prakāśetuḥ punaḥ punaścimaṃ na tasya khedo bhavatī kadācit // saddhp_13.41 // ye bodhisattvā daśasū diśāsu sattvānukampāya caranti loke / te sarvi śāstāra bhavanti mahyaṃ gurugauravaṃ teṣu janeta paṇḍitaḥ // saddhp_13.42 // smaritva buddhāna dvipadānamuttamān jineṣu nityaṃ pitṛsaṃjña kuryāt / adhimānasaṃjñāṃ ca vihāya sarvāṃ na tasya bhotī tada antarāyaḥ // saddhp_13.43 // śruṇitva dharmaṃ imamevarūpaṃ sa rakṣitavyastada paṇḍitena / sukhaṃ vihārāya samāhitaśca surakṣito bhoti ca prāṇikoṭibhiḥ // saddhp_13.44 // punaraparaṃ mañjuśrīrbodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya saddharmapratikṣayāntakāle vartamāne imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayitukāmastena bhikṣuṇā gṛhasthapravrajitānāmantikād dūreṇa dūraṃ vihartavyam, maitrīvihāreṇa ca vihartavyam ye ca sattvā bodhāya saṃprasthitā bhavanti, teṣāṃ sarveṣāmantike spṛhotpādayitavyā evaṃ cānena cittamutpādayitavyam mahāduṣprajñajātīyā bateme sattvāḥ, ye tathāgatasyopāyakauśalyaṃ saṃdhābhāṣitaṃ na śṛṇvanti na jānanti na budhyante na pṛcchanti na śraddadhanti nādhimucyante kiṃcāpyete sattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ nāvataranti, na budhyante, api tu khalu punarahametāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya yo yasmin sthito bhaviṣyati, taṃ tasminneva ṛddhibalenāvarjayiṣyāmi pattīyāpayiṣyāmi avatārayiṣyāmi paripācayiṣyāmi anenāpi mañjuśrīścaturthena dharmeṇa samanvāgato bodhisattvo mahāsattvastathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamāno 'vyābādho bhavati, satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikānāṃ rājñā rajaputrāṇāṃ rājāmātyānāṃ rājamahāmātrāṇāṃ naigamajānapadānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnām antarīkṣāvacarāścāsya devatāḥ śrāddhāḥ pṛṣṭhato 'nubaddhā bhaviṣyanti dharmaśravaṇāya devaputrāścāsya sadānubaddhā bhaviṣyantyārakṣāyai grāmagatasya vā vihāragatasya vā upasaṃkramiṣyanti rātriṃdivaṃ dharmaṃ paripṛcchakāḥ tasya ca vyākaraṇenaṃ tuṣṭā udagrā āttamanaskā bhaviṣyanti tatkasya hetoḥ? sarvabuddhādhiṣṭhito 'yaṃ mañjuśrīrdharmaparyāyaḥ atītānāgatapratyutpannairmañjuśrīstathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairayaṃ dharmaparyāyo nityādhiṣṭhitaḥ durlabho 'sya mañjuśrīrdharmaparyāyasya bahuṣu lokadhātuṣu śabdo vā ghoṣo vā nāmaśravo vā tadyathāpi nāma mañjuśrī rājā bhavati balacakravartī, balena taṃ svakaṃ rājyaṃ nirjināti tato 'sya pratyarthikāḥ pratyamitrāḥ pratirājānastena sārdhaṃ vigrahamāpannā bhavanti atha tasya rājño balacakravartino vividhā yodhā bhavanti te taiḥ śatrubhiḥ sārdhaṃ yudhyante atha sa rājā tān yodhān yudhyamānān dṛṣṭvā teṣāṃ yodhānāṃ prīto bhavatyāttamanaskaḥ sa prīta āttamanāḥ samānasteṣāṃ yodhānāṃ vividhāni dānāni dadāti tadyathā grāmaṃ vā grāmakṣetrāṇi vā dadāti, nagaraṃ nagarakṣetrāṇi vā dadāti, vastrāṇi dadāti, veṣṭanāni hastābharaṇāni pādābharaṇāni kaṇṭhābharaṇāni karṇābharaṇāni sauvarṇasūtrāṇi hārārdhahārāṇi hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālānyapi dadāti, hastyaśvarathapattidāsīdāsānapi dadāti, yānāni śibikāśca dadāti na punaḥ kasyaciccūḍāmaṇiṃ dadāti tatkasya hetoḥ? eka eva hi sa cūḍāmaṇī rājño mūrdhasthāyī yadā punarmañjuśrī rājā tamapi cūḍāmaṇiṃ dadāti, tadā sa sarvo rājñaścaturaṅgabalakāya āścaryaprāpto bhavatyadbhutaprāptaḥ evameva mañjuśrīstathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho dharmasvāmī dharmarājā svena bāhubalanirjitena puṇyabalanirjitena traidhātuke dharmeṇa dharmarājyaṃ kārayati tasya māraḥ pāpīyāṃstraidhātukamākrāmati atha khalu tathāgatasyāpi āryā yodhā māreṇa sārdhaṃ yudhyante atha khalu mañjuśrīstathāgato 'pyarhan samyaksaṃbuddho dharmasvāmī dharmarājā teṣāmāryāṇāṃ yodhānāṃ yudhyatāṃ dṛṣṭvā vividhāni sūtraśatasahasrāṇi bhāṣate sma catasṛṇāṃ parṣadāṃ saṃharṣaṇārtham nirvāṇanagaraṃ caiṣāṃ mahādharmanagaraṃ dadāti nirvṛtyā cainān pralobhayati sma na punarimamevaṃrūpaṃ dharmaparyāyaṃ bhāṣate sma tatra mañjuśrīryathā sa rājā balacakravartī teṣāṃ yodhānāṃ yudhyatāṃ mahatā puruṣakāreṇa vismāpitaḥ samānaḥ paścāttaṃ sarvasvabhūtaṃ paścimaṃ cūḍāmaṇiṃ dadāti sarvalokāśraddheyaṃ vismayabhūtam yathā mañjuśrīstasya rājñaḥ sa cūḍāmaṇiścirarakṣito mūrdhasthāyī, evameva mañjuśrīstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastraidhātuke dharmarājo dharmeṇa rājyaṃ kārayamāṇo yasmin samaye paśyati śrāvakāṃśca bodhisattvāṃśca skandhamāreṇa vā kleśamāreṇa vā sārdhaṃ yudhyamānān, taiśca sārdhaṃ yudhyamānairyadā rāgadveṣamohakṣayaḥ sarvatraidhātukānniḥsaraṇaṃ sarvamāranirghātanaṃ mahāpuruṣakāraḥ kṛto bhavati, tadā tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'pyārāgitaḥ samānasteṣāmāryḥṇḥṃ yodhḥnḥmimamevaṃrūpaṃ sarvalokavipratyanīkaṃ sarvalokḥśraddheyamabhḥṣitapūrvamanirdiṣṭapūrvaṃ dharmaparyḥyaṃ bhḥṣate sma sarveṣḥṃ sarvajñatḥhḥrakaṃ mahḥcūḍḥmaṇiprakhyaṃ tathḥgataḥ śrḥvakebhyo 'nuprayacchati sma eṣḥ hi mañjuśrīstathḥgatḥnḥṃ paramḥ dharmadeśanḥ, ayaṃ paścimastathḥgatḥnḥṃ dharmaparyḥyaḥ sarveṣḥṃ dharmaparyḥyḥṇḥmayaṃ dharmaparyḥyaḥ sarvagambhīraḥ sarvalokavipratyanīkaḥ, yo 'yaṃ mañjuśrīstathḥgatena adya tenaiva rḥjñḥ balacakravartinḥ ciraparirakṣitaścūḍḥmaṇiravamucya yodhebhyo dattaḥ evameva mañjuśrīstathḥgato 'pīmaṃ dharmaguhyaṃ cirḥnurakṣitaṃ sarvadharmaparyḥyḥṇḥṃ mūrdhasthḥyi tathḥgatavijñeyam tadidaṃ tathḥgatenḥdya saṃprakḥśitamiti atha khalu bhagavānetamevārthaṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - maitrībalaṃ co sada darśayantaḥ kṛpāyamāṇaḥ sada sarvasattvān / prakāśayeddharmamimevarūpaṃ sūtraṃ viśiṣṭaṃ sugatehi varṇitam // saddhp_13.45 // gṛhastha ye pravrajitāśca ye syuratha bodhisattvāstada kāli paścime / sarveṣu maitrībala so hi darśayī mā haiva kṣepsyanti śruṇitva dharmam // saddhp_13.46 // ahaṃ tu bodhimanuprāpuṇitvā yadā sthito bheṣyi tathāgatatve / tato upāneṣyi upāyi sthitvā saṃśrāvayiṣye imamagrabodhim // saddhp_13.47 // yathāpi rājā balacakravartī yodhāna dadyādvividhaṃ hiraṇyam / hastīṃśca aśvāṃśca rathān padātīn nagarāṇi grāmāṃśca dadāti tuṣṭaḥ // saddhp_13.48 // keṣāṃci hastābharaṇāni prīto dadāti rūpyaṃ ca suvarṇasūtram / muktāmaṇiṃ śaṅkhaśilāpravālaṃ vividhāṃśca dāsān sa dadāti prītaḥ // saddhp_13.49 // yadā tu so uttamasāṃhasena vismāpito kenaci tatra bhoti / vijñāya āścaryamidaṃ kṛtaṃ ti mukuṭaṃ sa muñcitva maṇiṃ dadāti // saddhp_13.50 // tathaiva buddho ahu dharmarājā kṣāntībalaḥ prajñaprabhūtakośaḥ / dharmeṇa śāsāmimu sarvalokaṃ hitānukampī karūṇāyamānaḥ // saddhp_13.51 // sattvāṃśca dṛṣṭvātha vihanyamānān bhāṣāmi sūtrāntasahasrakoṭyaḥ / parākramaṃ jāniya teṣa prāṇināṃ ye śuddhasattvā iha kleśaghātinaḥ // saddhp_13.52 // atha dharmarājāpi mahābhiṣaṭkaḥ paryāyakoṭīśata bhāṣamāṇaḥ / jñātvā ca sattvān balavantu jñānī cūḍāmaṇiṃ vā ima sūtra deśayī // saddhp_13.53 // imu paścimu loki vadāmi sūtraṃ sūtrāṇa sarveṣa mamāgrabhūtam / saṃrakṣitaṃ me na ca jātu proktaṃ taṃ śrāvayāmyadya śṛṇotha sarve // saddhp_13.54 // catvāri dharmā imi evarūpāḥ mayi nirvṛte ye ca niṣevitavyāḥ / ye cārthikā uttamamagrabodhau vyāpāraṇaṃ ye ca karonti mahyam // saddhp_13.55 // na tasya śoko na pi cāntarāyo daurvarṇikaṃ nāpi gilānakatvam / na ca cchavī kṛṣṇika tasya bhoti na cāpi hīne nagarasmi vāsaḥ // saddhp_13.56 // priyadarśano 'sau satataṃ maharṣī tathāgato vā yatha pūjya bhoti / upasthāyakāstasya bhavanti nityaṃ ye devaputrā daharā bhavanti // saddhp_13.57 // na tasya śastraṃ na viṣaṃ kadācit kāye krame nāpi ca daṇḍaloṣṭam / saṃmīlitaṃ tasya mukhaṃ bhaveya yo tasya ākrośamapī vadeyā // saddhp_13.58 // so bandhubhūto bhavatīha prāṇināmālokajāto vicarantu medinīm / timiraṃ haranto bahuprāṇakoṭināṃ yo sūtradhāre imu nirvṛte mayi // saddhp_13.59 // supinasmi so paśyati bhadrarūpaṃ bhikṣūṃśca so paśyati bhikṣuṇīśca / sihāsanasthaṃ ca tathātmabhāvaṃ dharmaṃ prakāśentu bahuprakāram // saddhp_13.60 // devāṃśca yakṣān yatha gaṅgāvālikā asurāṃśca nāgāṃśca bahuprakārān / teṣāṃ ca so bhāṣati agradharmaṃ supinasmi sarveṣa kṛtāñjalīnām // saddhp_13.61 // tathāgataṃ so supinasmi paśyati deśenta dharmaṃ bahuprāṇikoṭinām / raśmīsahasrāṇi pramuñcamānaṃ valgusvaraṃ kāñcanavarṇanātham // saddhp_13.62 // so cā tahī bhoti kṛtāñjalisthito abhiṣṭuvanto dvipaduttamaṃ munim / so cā jino bhāṣati agradharmaṃ caturṇa parṣāṇa mahābhiṣaṭūkaḥ // saddhp_13.63 // so ca prahṛṣṭo bhavatī śruṇitvā prāmodyajātaśca karoti pūjām / supine ca so dhāraṇi prāpuṇoti avivartiyaṃ jñāna spṛśitva kṣipram // saddhp_13.64 // jñātvā ca so āśayu lokanāthastaṃ vyākarotī puruṣarṣabhatve / kulaputra tvaṃ pīha anuttaraṃ śivaṃ spṛśiṣyasi jñānamanāgate 'dhvani // saddhp_13.65 // tavāpi kṣetraṃ vipulaṃ bhaviṣyati parṣāśca catvāri yathaiva mahyam / śroṣyanti dharmaṃ vipulaṃ anāsravaṃ sagauravā bhūtva kṛtāñjalī ca // saddhp_13.66 // punaśca so paśyati ātmabhāvaṃ bhāventa dharmaṃ girikandareṣu / bhāvitva dharmaṃ ca spṛśitva dharmatāṃ samādhi so labdhu jinaṃ ca paśyati // saddhp_13.67 // suvarṇavarṇaṃ śatapuṇyalakṣaṇaṃ supinasmi dṛṣṭvā ca śṛṇoti dharmam / śrutvā ca taṃ parṣadi saṃprakāśayī supino khu tasyo ayamevarūpaḥ // saddhp_13.68 // svapne 'pi sarvaṃ prajahitva rājyamantaḥpuraṃ jñātigaṇaṃ tathaiva / abhiniṣkramī sarva jahitva kāmānupasaṃkramī yena ca bodhimaṇḍam // saddhp_13.69 // siṃhāsane tatra niṣīdiyāno drumasya mūle tahi bodhiarthikaḥ / divasāna saptāna tathātyayena anuprāpsyate jñānu tathāgatānām // saddhp_13.70 // bodhiṃ ca prāptastatu vyutthahitvā pravartayī cakramanāsravaṃ hi / caturṇa parṣāṇa sa dharma deśayī acintiyā kalpasahasrakoṭyaḥ // saddhp_13.71 // prakāśayitvā tahi dharma nāsravaṃ nirvāpayitvā bahu prāṇikoṭyaḥ / nirvāyatī hetukṣaye va dīpaḥ supino ayaṃ so bhavatevarūpaḥ // saddhp_13.72 // bahu ānuśaṃsāśca anantakāśca ye mañjughoṣā sada tasya bhonti / yo paścime kāli iamamagradharmaṃ sūtraṃ prakāśeya mayā sudeśitam // saddhp_13.73 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye sukhavihāraparivarto nāma trayodaśamaḥ","सुखविहारपरिवर्तः अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत - दुष्करं भगवन् परमदुष्करमेभिर्बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरुत्सोढं भगवतो गौरवेण कथं भगवन् एभिर्बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैरयं धर्मपर्यायः पश्चिमे काले पश्चिमे समये संप्रकाशयितव्यः? एवमुक्ते भगवान् मञ्जुश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् - चतुर्षु मञ्जुश्रीर्धर्मेषु प्रतिष्ठितेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन अयं धर्मपर्यायः पश्चिमे काले पश्चिमे समये संप्रकाशयितव्यः कतमेषु चतुर्षु? इह मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन आचारगोचरप्रतिष्ठितेन अयं धर्मपर्यायं पश्चिमे काले पश्चिमे समये संप्रकाशयितव्यः कथं च मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्व आचारगोचरप्रतिष्ठितो भवति? यदा च मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वः क्षान्तो भवति, दान्तो दान्तभूमिमनुप्राप्तो ऽनुत्रस्तासंत्रस्तमना अनभ्यसूयकः, यदा च मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो न कस्मिंश्चिद्धर्मे चरति, यथाभूतं च धर्माणां स्वलक्षणं व्यवलोकयति या खल्वेषु धर्मेष्वविचारणा अविकल्पना, अयमुच्यते मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्���ाचारः कतमश्च मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य गोचरः? यदा च मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो न राजानं संसेवते, न राजपुत्रान् न राजमहामात्रान् न राजपुरुषान् संसेवते न भजते न पर्युपास्ते नोपसंक्रामति, नान्यतीर्थ्याश्चरकपरिव्राजकाजीवकनिर्ग्रन्थान् न काव्यशास्त्रप्रसृतान् सत्त्वान् संसेवते, न भजते न पर्युपास्ते, न च लोकायतमन्त्रधारकान् न लोकायतिकान् सेवते न भजते न पर्युपास्ते, न च तैः सार्धं संस्तवं करोति न चाण्डलान् न मौष्टिकान् न सौकरिकान् न कौक्कुटिकान् न मृगलुब्धकान् न मांसिकान् न नटनृत्तकान् न झल्लान् न मल्लान् अन्यानि परेषां रतिक्रीडास्थानानि तानि नोपसंक्रामति न च तैः सार्धं संस्तवं करोति अन्यत्रोपसंक्रान्तानां कालेन कालं धर्मं भाषते, तं चानिश्रितो भाषते श्रावकयानीयांश्च भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका न सेवते न भजते न पर्युपास्ते, न च तैः सार्धं संस्तवं करोति न च तैः सह समवधानगोचरो भवति चंक्रमे वा विहारे वा अन्यत्रोपसंक्रान्तानां चैषां कालेन कालं धर्मं भाषते, तं चानिश्रितो भाषते अयं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य गोचरः पुनरपरं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो न मातृग्रामस्य अन्यतरान्यतरमनुनयनिमित्तमुद्गृह्य अभीक्ष्णं धर्मं देशयति, न च मातृग्रामस्य अभीक्ष्णं दर्शनकामो भवति न च कुलान्युपसंक्रमति, न च दारिकां वा कन्यां वा वधुकां वा अभीक्ष्णमाभाषितव्यां मन्यते, न प्रतिसंमोदयति न च पण्डकस्य धर्मं देशयति, न च तेन सार्धं संस्तवं करोति, न च प्रतिसंमोदयति न चैकाकी भिक्षार्थमन्तर्गृहं प्रविशति अन्यत्र तथागतानुस्मृतिं भावयमानः सचेत्पुनर्मातृग्रामस्य धर्मं देशयति, स नान्तशो धर्मसंरागेणापि धर्मं देशयति, कः पुनर्वादः स्त्रीसंरागेण नान्तशो दन्तावलीमप्युपदर्शयति, कः पुनर्वाद औदारिकमुखविकारम् न च श्रामणेरं न च श्रामणेरीं न भिक्षुं न भिक्षुणीं न कुमारकं न कुमारिकां सातीयति, न च तैः सार्धं संस्तवं करोति, न च संलापं करोति स च प्रतिसंलयनगुरुको भवति, अभीक्ष्णं च प्रतिसंलयनं सेवते अयमुच्यते मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य प्रथमो गोचरः पुनरपरं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सर्वधर्मान् शून्यान् व्यवलोकयति, यथावत् प्रतिष्ठितान् धर्मान् अविपरीतस्थायिनो यथाभूतस्थितानचलानकम्प्यानविवर्त्यानपरिवर्तान् सदा यथाभूतस्थितानाकाशस्वभावान्निरुक्तिव्यवहारविवर्जितानजातानभुतान् अनसंभूतान् असंस्कृतान् असंतानान् असत्ताभिलापप्रव्याहृतानसङ्गस्थानस्थितान् संज्ञाविपर्यासप्रादुर्भूतान् एवं हि मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभीक्ष्णं सर्वधर्मान् व्यवलोकयन् विहरति अनेन विहारेण विहरन् बोधिसत्त्वो महासत्त्वो गोचरे स्थितो भवति अयं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वस्य द्वितीयो गोचरः अथ खलु भगवानेतमेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - यो बोधिसत्त्व इच्छेया पश्चात्काले सुदारुणे / इदं सूत्रं प्रकाशेतुं अनोलीनो विशारदः // सद्ध्प्_१३.१ // आचारगोचरं रक्षेदसंसृष्टः शुचिर्भवेत् / वर्जयेत्संस्तवं नित्यं राजपुत्रेहि राजभिः // सद्ध्प्_१३.२ // ये चापिं राजपुरुषाः कुर्यात्तेहि न संस्तवम् / चण्डालमुष्टिकैः शौण्डैस्तीर्थिकैश्चापि सर्वशः // सद्ध्प्_१३.३ // अधिमानीन्न सेवेत विनये चागमे स्थितान् / अर्हन्तसंमतान् भिक्षून् दुःशीलांश्चैव वर्जयेत् // सद्ध्प्_१३.४ // भिक्षुणीं वर्जयेन्नित्यं हास्यसंलापगोचराम् / उपासिकाश्च वर्जेत प्राकटा या अवस्थिताः // सद्ध्प्_१३.५ // या निर्वृतिं गवेषन्ति दृष्टे धर्मे उपासिकाः / वर्जयेत् संस्तवं ताभिः आचारो अयमुच्यते // सद्ध्प्_१३.६ // यश्चैनमुपसंक्रम्य धर्मं पृच्छे ऽग्रबोधये / तस्य भाषेत् सदा धीरो अनोलीनो अनिश्रितः // सद्ध्प्_१३.७ // स्त्रीपण्डकाश्च ये सत्त्वाः संस्तवं तैर्विवर्जयेत् / कुलेषु चापि वधुकां कुमार्यश्च विवर्जयेत् // सद्ध्प्_१३.८ // न ता संमोदयेज्जातु कौशल्यं हास पृच्छितुम् / संस्तवं तेहि वर्जेत सौकरौरभ्रिकैः सह // सद्ध्प्_१३.९ // ये चापि विविधान् प्राणीन् हिंसेयुर्भोगकारणात् / मांसं सूनाय विक्रेन्ति संस्तवं तैर्विवर्जयेत् // सद्ध्प्_१३.१० // स्त्रीपोषकाश्च ये सत्त्वा वर्जयेत्तेहि संस्तवम् / नटेभिर्झल्लमल्लेभिर्ये चान्ये तादृशा जनाः // सद्ध्प्_१३.११ // वारमुख्या न सेवेत ये चान्ये भोगवृत्तिनः / प्रतिसंमोदनं तेभिः सर्वशः परिवर्जयेत् // सद्ध्प्_१३.१२ // यदा च धर्मं देशेया मातृग्रामस्य पण्डितः / न चैकः प्रविशेत्तत्र नापि हास्यस्थितो भवेत् // सद्ध्प्_१३.१३ // यदापि प्रविशेद् ग्रामं भोजनार्थी पुनः पुनः / द्वितीयं भिक्षु ���ार्गेत बुद्धं वा समनुस्मरेत् // सद्ध्प्_१३.१४ // आचारगोचरो ह्येष प्रथमो मे निदर्शितः / विहरन्ति येन सप्रज्ञा धारेन्ता सूत्रमीदृशम् // सद्ध्प्_१३.१५ // यदा न चरते धर्मं हीनौत्कृष्टमध्यमे / संस्कृतासंस्कृते चापि भूताभूते च सर्वशः // सद्ध्प्_१३.१६ // स्त्रीति नाचरते धीरो पुरुषेति न कल्पयेत् / सर्वधर्म अजातत्वाद् गवेषन्तो न पश्यति // सद्ध्प्_१३.१७ // आचारो हि अयं उक्तो बोधिसत्त्वान सर्वशः / गोचरो यादृशस्तेषां तं शृणोथ प्रकाशतः // सद्ध्प्_१३.१८ // असन्तका धर्म इमे प्रकाशिता अप्रादुभूताश्च अजात सर्वे / शून्या निरीहा स्थित नित्यकालं अयं गोचरो उच्यति पण्डितानाम् // सद्ध्प्_१३.१९ // विपरीतसंज्ञीहि इमे विकल्पिता असन्तसन्ता हि अभूतभूततः / अनुत्थिताश्चापि अजातधर्मा जाताथ भूता विपरीतकल्पिताः // सद्ध्प्_१३.२० // एकाग्रचित्तो हि समाहितः सदा सुमेरुकूटो यथ सुस्थितश्च / एवं स्थितश्चापि हि तान् निरीक्षेदाकाशभूतानिम सर्वधर्मान् // सद्ध्प्_१३.२१ // सदापि आकाशसमानसारकान् अनिञ्जितान् मन्यनवर्जितांश्च / स्थिता हि धर्मा इति नित्यकालं अयु गोचरो उच्यति पण्डितानाम् // सद्ध्प्_१३.२२ // ईर्यापथं यो मम रक्षमाणो भवेत भिक्षू मम निर्वृतस्य / प्रकाशयेत् सूत्रमिदं हि लोके न चापि संलीयन तस्य काचित् // सद्ध्प्_१३.२३ // कालेन वा चिन्तयमानु पण्डितः प्रविश्य लेनं तथ घट्टयित्वा / विपश्य धर्मं इमु सर्व योनिशो उत्थाय देशेत अलीनचित्तः // सद्ध्प्_१३.२४ // राजान तस्येह करोन्ति रक्षां ये राजपुत्राश्च शृणोन्ति धर्मम् / अन्ये ऽपि चो गृहपति ब्राह्मणाश्च परिवार्य सर्वे ऽस्य स्थिता भवन्ति // सद्ध्प्_१३.२५ // पुनरपरं मञ्जुश्रिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य पश्चिमे काले पश्चिमे समये सद्धर्मविप्रलोपे वर्तमाने इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयितुकामः सुखस्थितो भवति स सुखस्थितश्च धर्मं भाषते कायगतं वा पुस्तकगतं वा परेषां च देशयमानो नाधिमात्रमुपालम्भजातीयो भवति, न चान्यान् धर्मभाणकान् भिक्षून् परिवदति, न चावर्णं भाषते, न चावर्णं निश्चारयति, न चान्येषां श्रावकयानीयानां भिक्षूणां नाम गृहीत्वा अवर्ण भाषते, न चावर्णं चारयति, न च तेषामन्तिके प्रत्यर्थिकसंज्ञी भवति तत्कस्य हेतोः? यथापीदं सुखस्थानवस्थितत्वात् स आगतागतानां धार्मश्रावणिकानामनुपरिग्राहिकया अनभ्यसूयया धर्मं देशयति अविवदमानो न च प्रश्नं पृष्टः श्रावकयानेन विसर्जयति अपि तु खलु पुनस्तथा विसर्जयति, यथा बुद्धज्ञानमभिसंबुध्यते अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - सुखस्थितो भोति सदा विचक्षणः सुखं निषण्णस्तथ धर्मु भाषते / उदार प्रज्ञप्त करित्व आसनं चौक्षे मनोज्ञे पृथिवीप्रदेशे // सद्ध्प्_१३.२६ // चौक्षं चासौ चीवर प्रावरित्वा सुरक्तरङ्गं सुप्रशस्तरङ्गैः / आसेवकां कृष्ण तथाददित्वा महाप्रमाणं च निवासयित्वा // सद्ध्प्_१३.२७ // सपादपीठस्मि निषद्य आसने विचित्रदूष्येहि सुसंस्तृतस्मिन् / सुधौतपादश्च उपारुहित्वा स्निग्धेन शीर्षेण मुखेन चापि // सद्ध्प्_१३.२८ // धर्मासने चात्र निषीदियान एकाग्रसत्त्वेषु समागतेषु / उपसंहरेच्चित्रकथा बहूश्च भिक्षूण चो भिक्षूणिकान चैव // सद्ध्प्_१३.२९ // उपासकानां च उपासिकानां राज्ञां तथा राजसुतान चैव / विचित्रितार्थां मधुरां कथेया अनभ्यसूयन्तु सदा स पण्डितः // सद्ध्प्_१३.३० // पृष्टो ऽपि चासौ तद प्रश्न तेहि अनुलोममर्थं पुनर्निर्दिशेत / तथा च देशेय तमर्थजातं यथ श्रुत्व बोधीय भवेयु लाभिनः // सद्ध्प्_१३.३१ // किलासितां चापि विवर्जयित्वा न चापि उत्पादयि खेदसंज्ञाम् / अरतिं च सर्वां विजहेत पण्डितो मैत्रीबलं चा परिषाय भावयेत् // सद्ध्प्_१३.३२ // भाषेच्च रात्रिंदिवमग्रधर्मं दृष्टान्तकोटीनयुतैः स पण्डितः / संहर्षयेत्पर्ष तथैव तोषयेन्न चापि किंचित्ततु जातु प्रार्थयेत् // सद्ध्प्_१३.३३ // खाद्यं च भोज्यं च तथान्नपानं वस्त्राणि शय्यासन चीवरं वा / गिलानभैषज्य न चिन्तयेत न विज्ञपेया परिषाय किंचित् // सद्ध्प्_१३.३४ // अन्यत्र चिन्तेय सदा विचक्षणो भवेय बुद्धो ऽहमिमे च सत्त्वाः / एतन्ममो सर्वसुखोपधानं यं धर्म श्रावेमि हिताय लोके // सद्ध्प्_१३.३५ // यश्चापि भिक्षू मम निर्वृतस्य अनीर्षुको एत प्रकाशयेया / न तस्य दुःखं न च अन्तरायो शोकोपयासा न भवेत्कदाचित् // सद्ध्प्_१३.३६ // न तस्य संत्रासन कश्चि कुर्यान्न ताडनां नापि अवर्ण भाषेत् / न चापि निप्कासन जातु तस्य तथा हि सो क्षान्तिबले प्रतिष्ठितः // सद्ध्प्_१३.३७ // सुखस्थितस्यो तद पण्डितस्य एवं स्थितस्यो यथ भाषितं मया / गुणान कोटीशत भोन्त्यनेके न शक्यते कल्पशते हि वक्तुम् // सद्ध्प्_१३.३८ // पुनरपरं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्���क्षयान्तकाले वर्तमाने इदं सूत्रं धारयमाणो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽनीर्षुको भवत्यशठो ऽमायावी, न चान्येषां बोधिसत्त्वयानीयानां पुद्गलानामवर्णं भाषते, नापवदति नावसादयति न चान्येषां भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानां श्रावकयानीयानां वा प्रत्येकबुद्धयानीयानां वा बोधिसत्त्वयानीयानां वा कौकृत्यमुपसंहरति - दूरे यूयं कुलपुत्रा अनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेः, न तस्यां यूयं सदृश्यध्वे अत्यन्तप्रमादविहारिणो यूयम् न यूयं प्रतिबलास्तं ज्ञानमभिसंबोद्धुम् इत्येवं न कस्यचिद् बोधिसत्त्वयानीयस्य कौकृत्यमुपसंहरति न च धर्मविवादाभिरतो भवति, न च धर्मविवादं करोति, सर्वसत्त्वानां चान्तिके मैत्रीबलं न विजहाति सर्वतथागतानां चान्तिके पितृसंज्ञामुत्पादयति, सर्वबोधिसत्त्वानां चान्तिके शास्तृसंज्ञामुत्पादयति ये च दशसु दिक्षु लोके बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः, तानभीक्ष्णमध्याशयेन गौरवेण च नमस्कुरुते धर्मं च देशयमानो ऽनूनमनधिकं धर्मं देशयति समेन धर्मप्रेम्णा, न च कस्यचिदन्तशो धर्मप्रेम्णाप्यधिकतरमनुग्रहं करोति इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयमानः अनेन मञ्जुश्रीस्तृतीयेन धर्मेण समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्मपरिक्षयान्तकाले वर्तमाने इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयमानः सुखस्पर्शं विहरति, अविहेठितश्चेमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयति भवन्ति चास्य धर्मसंगीत्यां सहायकाः उत्पत्स्यन्ते चास्य धार्मश्रावणिकाः, ये ऽस्येमं धर्मपर्यायं श्रोष्यन्ति श्रद्धास्यन्ति, पत्तीयिष्यन्ति धारयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति लिखिष्यन्ति लिखापयिष्यन्ति, पुस्तकगतं च कृत्वा सत्करिष्यन्ति गुरुकरिष्यन्ति मानयिष्यन्ति पूजयिष्यन्ति इदमवोचद् भगवान् इदं वदित्वा सुगतो ह्यथापरमेतदुवाच शास्ता - शाठ्यं च मानं तथ कूटनां च अशेषतो उज्झिय धर्मभाणकः / ईर्ष्यां न कुर्यात्तथ जातु पण्डितो य इच्छते सूत्रमिदं प्रकाशितुम् // सद्ध्प्_१३.३९ // अवर्ण जातू न वदेय कस्यचिद्दृष्टीविवादं च न जातु कुर्यात् / कौकृत्यस्थानं च न जातु कुर्यान्न लप्स्यसे ज्ञानमनुत्तर त्वम् // सद्ध्प्_१३.४० // सदा च सो आर्जवु मर्दावश्च क्षान्तश्च भोती सुगतस्य पुत्रः / धर्मं प्रकाशेतुः पुनः पुनश्चिमं न तस्य खेदो भवती कदाचित् // सद्ध्प्_१३.४१ // ये बोधिसत्त्��ा दशसू दिशासु सत्त्वानुकम्पाय चरन्ति लोके / ते सर्वि शास्तार भवन्ति मह्यं गुरुगौरवं तेषु जनेत पण्डितः // सद्ध्प्_१३.४२ // स्मरित्व बुद्धान द्विपदानमुत्तमान् जिनेषु नित्यं पितृसंज्ञ कुर्यात् / अधिमानसंज्ञां च विहाय सर्वां न तस्य भोती तद अन्तरायः // सद्ध्प्_१३.४३ // श्रुणित्व धर्मं इममेवरूपं स रक्षितव्यस्तद पण्डितेन / सुखं विहाराय समाहितश्च सुरक्षितो भोति च प्राणिकोटिभिः // सद्ध्प्_१३.४४ // पुनरपरं मञ्जुश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्मप्रतिक्षयान्तकाले वर्तमाने इमं धर्मपर्यायं धारयितुकामस्तेन भिक्षुणा गृहस्थप्रव्रजितानामन्तिकाद् दूरेण दूरं विहर्तव्यम्, मैत्रीविहारेण च विहर्तव्यम् ये च सत्त्वा बोधाय संप्रस्थिता भवन्ति, तेषां सर्वेषामन्तिके स्पृहोत्पादयितव्या एवं चानेन चित्तमुत्पादयितव्यम् महादुष्प्रज्ञजातीया बतेमे सत्त्वाः, ये तथागतस्योपायकौशल्यं संधाभाषितं न शृण्वन्ति न जानन्ति न बुध्यन्ते न पृच्छन्ति न श्रद्दधन्ति नाधिमुच्यन्ते किंचाप्येते सत्त्वा इमं धर्मपर्यायं नावतरन्ति, न बुध्यन्ते, अपि तु खलु पुनरहमेतामनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्य यो यस्मिन् स्थितो भविष्यति, तं तस्मिन्नेव ऋद्धिबलेनावर्जयिष्यामि पत्तीयापयिष्यामि अवतारयिष्यामि परिपाचयिष्यामि अनेनापि मञ्जुश्रीश्चतुर्थेन धर्मेण समन्वागतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयमानो ऽव्याबाधो भवति, सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकानां राज्ञा रजपुत्राणां राजामात्यानां राजमहामात्राणां नैगमजानपदानां ब्राह्मणगृहपतीनाम् अन्तरीक्षावचराश्चास्य देवताः श्राद्धाः पृष्ठतो ऽनुबद्धा भविष्यन्ति धर्मश्रवणाय देवपुत्राश्चास्य सदानुबद्धा भविष्यन्त्यारक्षायै ग्रामगतस्य वा विहारगतस्य वा उपसंक्रमिष्यन्ति रात्रिंदिवं धर्मं परिपृच्छकाः तस्य च व्याकरणेनं तुष्टा उदग्रा आत्तमनस्का भविष्यन्ति तत्कस्य हेतोः? सर्वबुद्धाधिष्ठितो ऽयं मञ्जुश्रीर्धर्मपर्यायः अतीतानागतप्रत्युत्पन्नैर्मञ्जुश्रीस्तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैरयं धर्मपर्यायो नित्याधिष्ठितः दुर्लभो ऽस्य मञ्जुश्रीर्धर्मपर्यायस्य बहुषु लोकधातुषु शब्दो वा घोषो वा नामश्रवो वा तद्यथापि नाम मञ्जुश्री राजा भवति बलचक्रवर्ती, बलेन तं स्वकं राज्यं निर्जिनाति ततो ऽस्य प्रत्यर्थिकाः प्रत्यमित्राः प्रतिराजानस्तेन सार्धं विग्रहमापन्ना भवन्ति अथ तस्य राज्ञो बलचक्रवर्तिनो विविधा योधा भवन्ति ते तैः शत्रुभिः सार्धं युध्यन्ते अथ स राजा तान् योधान् युध्यमानान् दृष्ट्वा तेषां योधानां प्रीतो भवत्यात्तमनस्कः स प्रीत आत्तमनाः समानस्तेषां योधानां विविधानि दानानि ददाति तद्यथा ग्रामं वा ग्रामक्षेत्राणि वा ददाति, नगरं नगरक्षेत्राणि वा ददाति, वस्त्राणि ददाति, वेष्टनानि हस्ताभरणानि पादाभरणानि कण्ठाभरणानि कर्णाभरणानि सौवर्णसूत्राणि हारार्धहाराणि हिरण्यसुवर्णमणिमुक्तावैडूर्यशङ्खशिलाप्रवालान्यपि ददाति, हस्त्यश्वरथपत्तिदासीदासानपि ददाति, यानानि शिबिकाश्च ददाति न पुनः कस्यचिच्चूडामणिं ददाति तत्कस्य हेतोः? एक एव हि स चूडामणी राज्ञो मूर्धस्थायी यदा पुनर्मञ्जुश्री राजा तमपि चूडामणिं ददाति, तदा स सर्वो राज्ञश्चतुरङ्गबलकाय आश्चर्यप्राप्तो भवत्यद्भुतप्राप्तः एवमेव मञ्जुश्रीस्तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबुद्धो धर्मस्वामी धर्मराजा स्वेन बाहुबलनिर्जितेन पुण्यबलनिर्जितेन त्रैधातुके धर्मेण धर्मराज्यं कारयति तस्य मारः पापीयांस्त्रैधातुकमाक्रामति अथ खलु तथागतस्यापि आर्या योधा मारेण सार्धं युध्यन्ते अथ खलु मञ्जुश्रीस्तथागतो ऽप्यर्हन् सम्यक्संबुद्धो धर्मस्वामी धर्मराजा तेषामार्याणां योधानां युध्यतां दृष्ट्वा विविधानि सूत्रशतसहस्राणि भाषते स्म चतसृणां पर्षदां संहर्षणार्थम् निर्वाणनगरं चैषां महाधर्मनगरं ददाति निर्वृत्या चैनान् प्रलोभयति स्म न पुनरिममेवंरूपं धर्मपर्यायं भाषते स्म तत्र मञ्जुश्रीर्यथा स राजा बलचक्रवर्ती तेषां योधानां युध्यतां महता पुरुषकारेण विस्मापितः समानः पश्चात्तं सर्वस्वभूतं पश्चिमं चूडामणिं ददाति सर्वलोकाश्रद्धेयं विस्मयभूतम् यथा मञ्जुश्रीस्तस्य राज्ञः स चूडामणिश्चिररक्षितो मूर्धस्थायी, एवमेव मञ्जुश्रीस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्त्रैधातुके धर्मराजो धर्मेण राज्यं कारयमाणो यस्मिन् समये पश्यति श्रावकांश्च बोधिसत्त्वांश्च स्कन्धमारेण वा क्लेशमारेण वा सार्धं युध्यमानान्, तैश्च सार्धं युध्यमानैर्यदा रागद्वेष���ोहक्षयः सर्वत्रैधातुकान्निःसरणं सर्वमारनिर्घातनं महापुरुषकारः कृतो भवति, तदा तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ऽप्यारागितः समानस्तेषामार्य्ःण्ःं योध्ःन्ःमिममेवंरूपं सर्वलोकविप्रत्यनीकं सर्वलोक्ःश्रद्धेयमभ्ःषितपूर्वमनिर्दिष्टपूर्वं धर्मपर्य्ःयं भ्ःषते स्म सर्वेष्ःं सर्वज्ञत्ःह्ःरकं मह्ःचूड्ःमणिप्रख्यं तथ्ःगतः श्र्ःवकेभ्यो ऽनुप्रयच्छति स्म एष्ः हि मञ्जुश्रीस्तथ्ःगत्ःन्ःं परम्ः धर्मदेशन्ः, अयं पश्चिमस्तथ्ःगत्ःन्ःं धर्मपर्य्ःयः सर्वेष्ःं धर्मपर्य्ःय्ःण्ःमयं धर्मपर्य्ःयः सर्वगम्भीरः सर्वलोकविप्रत्यनीकः, यो ऽयं मञ्जुश्रीस्तथ्ःगतेन अद्य तेनैव र्ःज्ञ्ः बलचक्रवर्तिन्ः चिरपरिरक्षितश्चूड्ःमणिरवमुच्य योधेभ्यो दत्तः एवमेव मञ्जुश्रीस्तथ्ःगतो ऽपीमं धर्मगुह्यं चिर्ःनुरक्षितं सर्वधर्मपर्य्ःय्ःण्ःं मूर्धस्थ्ःयि तथ्ःगतविज्ञेयम् तदिदं तथ्ःगतेन्ःद्य संप्रक्ःशितमिति अथ खलु भगवानेतमेवार्थं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - मैत्रीबलं चो सद दर्शयन्तः कृपायमाणः सद सर्वसत्त्वान् / प्रकाशयेद्धर्ममिमेवरूपं सूत्रं विशिष्टं सुगतेहि वर्णितम् // सद्ध्प्_१३.४५ // गृहस्थ ये प्रव्रजिताश्च ये स्युरथ बोधिसत्त्वास्तद कालि पश्चिमे / सर्वेषु मैत्रीबल सो हि दर्शयी मा हैव क्षेप्स्यन्ति श्रुणित्व धर्मम् // सद्ध्प्_१३.४६ // अहं तु बोधिमनुप्रापुणित्वा यदा स्थितो भेष्यि तथागतत्वे / ततो उपानेष्यि उपायि स्थित्वा संश्रावयिष्ये इममग्रबोधिम् // सद्ध्प्_१३.४७ // यथापि राजा बलचक्रवर्ती योधान दद्याद्विविधं हिरण्यम् / हस्तींश्च अश्वांश्च रथान् पदातीन् नगराणि ग्रामांश्च ददाति तुष्टः // सद्ध्प्_१३.४८ // केषांचि हस्ताभरणानि प्रीतो ददाति रूप्यं च सुवर्णसूत्रम् / मुक्तामणिं शङ्खशिलाप्रवालं विविधांश्च दासान् स ददाति प्रीतः // सद्ध्प्_१३.४९ // यदा तु सो उत्तमसांहसेन विस्मापितो केनचि तत्र भोति / विज्ञाय आश्चर्यमिदं कृतं ति मुकुटं स मुञ्चित्व मणिं ददाति // सद्ध्प्_१३.५० // तथैव बुद्धो अहु धर्मराजा क्षान्तीबलः प्रज्ञप्रभूतकोशः / धर्मेण शासामिमु सर्वलोकं हितानुकम्पी करूणायमानः // सद्ध्प्_१३.५१ // सत्त्वांश्च दृष्ट्वाथ विहन्यमानान् भाषामि सूत्रान्तसहस्रकोट्यः / पराक्रमं जानिय तेष प्राणिनां ये शुद्धसत्त्वा इह क्लेशघातिनः // सद्ध्प्_१३.५२ // अथ धर्मराजापि महाभिषट्कः पर्यायकोटीशत भाषमाणः / ज्ञात्वा च सत्त्वान् बलवन्तु ज्ञानी चूडामणिं वा इम सूत्र देशयी // सद्ध्प्_१३.५३ // इमु पश्चिमु लोकि वदामि सूत्रं सूत्राण सर्वेष ममाग्रभूतम् / संरक्षितं मे न च जातु प्रोक्तं तं श्रावयाम्यद्य शृणोथ सर्वे // सद्ध्प्_१३.५४ // चत्वारि धर्मा इमि एवरूपाः मयि निर्वृते ये च निषेवितव्याः / ये चार्थिका उत्तममग्रबोधौ व्यापारणं ये च करोन्ति मह्यम् // सद्ध्प्_१३.५५ // न तस्य शोको न पि चान्तरायो दौर्वर्णिकं नापि गिलानकत्वम् / न च च्छवी कृष्णिक तस्य भोति न चापि हीने नगरस्मि वासः // सद्ध्प्_१३.५६ // प्रियदर्शनो ऽसौ सततं महर्षी तथागतो वा यथ पूज्य भोति / उपस्थायकास्तस्य भवन्ति नित्यं ये देवपुत्रा दहरा भवन्ति // सद्ध्प्_१३.५७ // न तस्य शस्त्रं न विषं कदाचित् काये क्रमे नापि च दण्डलोष्टम् / संमीलितं तस्य मुखं भवेय यो तस्य आक्रोशमपी वदेया // सद्ध्प्_१३.५८ // सो बन्धुभूतो भवतीह प्राणिनामालोकजातो विचरन्तु मेदिनीम् / तिमिरं हरन्तो बहुप्राणकोटिनां यो सूत्रधारे इमु निर्वृते मयि // सद्ध्प्_१३.५९ // सुपिनस्मि सो पश्यति भद्ररूपं भिक्षूंश्च सो पश्यति भिक्षुणीश्च / सिहासनस्थं च तथात्मभावं धर्मं प्रकाशेन्तु बहुप्रकारम् // सद्ध्प्_१३.६० // देवांश्च यक्षान् यथ गङ्गावालिका असुरांश्च नागांश्च बहुप्रकारान् / तेषां च सो भाषति अग्रधर्मं सुपिनस्मि सर्वेष कृताञ्जलीनाम् // सद्ध्प्_१३.६१ // तथागतं सो सुपिनस्मि पश्यति देशेन्त धर्मं बहुप्राणिकोटिनाम् / रश्मीसहस्राणि प्रमुञ्चमानं वल्गुस्वरं काञ्चनवर्णनाथम् // सद्ध्प्_१३.६२ // सो चा तही भोति कृताञ्जलिस्थितो अभिष्टुवन्तो द्विपदुत्तमं मुनिम् / सो चा जिनो भाषति अग्रधर्मं चतुर्ण पर्षाण महाभिषटूकः // सद्ध्प्_१३.६३ // सो च प्रहृष्टो भवती श्रुणित्वा प्रामोद्यजातश्च करोति पूजाम् / सुपिने च सो धारणि प्रापुणोति अविवर्तियं ज्ञान स्पृशित्व क्षिप्रम् // सद्ध्प्_१३.६४ // ज्ञात्वा च सो आशयु लोकनाथस्तं व्याकरोती पुरुषर्षभत्वे / कुलपुत्र त्वं पीह अनुत्तरं शिवं स्पृशिष्यसि ज्ञानमनागते ऽध्वनि // सद्ध्प्_१३.६५ // तवापि क्षेत्रं विपुलं भविष्यति पर्षाश्च चत्वारि यथैव मह्यम् / श्रोष्यन्ति धर्मं विपुलं अनास्रवं सगौरवा भूत्व कृताञ्जली च // सद्ध्प्_१३.६६ // पुनश्च सो पश्यति आत्मभावं भावेन्त धर्मं गिरिकन्दरेषु / भावित्व धर्मं च स्पृशित्व धर्मतां समाधि सो लब्धु जिनं च पश्यति // सद्ध्प्_१३.६७ // सुवर्णवर्णं शतपुण्यलक्षणं सुपिनस्मि दृष्ट्वा च शृणोति धर्मम् / श्रुत्वा च तं पर्षदि संप्रकाशयी सुपिनो खु तस्यो अयमेवरूपः // सद्ध्प्_१३.६८ // स्वप्ने ऽपि सर्वं प्रजहित्व राज्यमन्तःपुरं ज्ञातिगणं तथैव / अभिनिष्क्रमी सर्व जहित्व कामानुपसंक्रमी येन च बोधिमण्डम् // सद्ध्प्_१३.६९ // सिंहासने तत्र निषीदियानो द्रुमस्य मूले तहि बोधिअर्थिकः / दिवसान सप्तान तथात्ययेन अनुप्राप्स्यते ज्ञानु तथागतानाम् // सद्ध्प्_१३.७० // बोधिं च प्राप्तस्ततु व्युत्थहित्वा प्रवर्तयी चक्रमनास्रवं हि / चतुर्ण पर्षाण स धर्म देशयी अचिन्तिया कल्पसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_१३.७१ // प्रकाशयित्वा तहि धर्म नास्रवं निर्वापयित्वा बहु प्राणिकोट्यः / निर्वायती हेतुक्षये व दीपः सुपिनो अयं सो भवतेवरूपः // सद्ध्प्_१३.७२ // बहु आनुशंसाश्च अनन्तकाश्च ये मञ्जुघोषा सद तस्य भोन्ति / यो पश्चिमे कालि इअममग्रधर्मं सूत्रं प्रकाशेय मया सुदेशितम् // सद्ध्प्_१३.७३ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये सुखविहारपरिवर्तो नाम त्रयोदशमः"
+saddhp_14,"bodhisattvapṛthivīvirasamudgamaparivartaḥ atha khalu anyalokadhātvāgatānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmaṣṭau gaṅgānadīvālukāsamā bodhisattvā mahāsattvāstasmin samaye tataḥ parṣanmaṇḍalādabhyutthitā abhūvan te 'ñjaliṃ pragṛhya bhagavato 'bhimukhā bhagavantaṃ namasyamānā bhagavantametadūcuḥ - saced bhagavānasmākamanujānīyāt, vayamapi bhagavan imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau saṃprakāśeyama vācayema lekhayema pūjayema, asmiṃśca dharmaparyāye yogamāpadyemahi tatsādhu bhagavānasmākamapīmaṃ dharmaparyāyamanujānātu atha khalu bhagavāṃstān bodhisattvānetadavocat - alaṃ kulaputrāḥ kiṃ yuṣmākamanena kṛtyena? santi kulaputrā iha mamaivāsyāṃ sahāyāṃ lokadhātau ṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāni bodhisattvasahasrāṇi ekasya bodhisattvasya parivāraḥ evaṃrūpāṇāṃ ca bodhisattvānāṃ ṣaṣṭyeva gaṅgānadīvālukāsamāni bodhisattvasahasrāṇi, yeṣāmekaikasya bodhisattvasya iyāneva parivāraḥ ye mama parinirvṛtasya paścime kāle paścime samaye imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayiṣyanti vācayiṣyanti saṃprakāśayiṣyanti samanantarabhāṣitā ceyaṃ bhagavatā vāk, atheyaṃ sahā lokadhātuḥ samantāt sphuṭitā visphuṭitā abhūt tebhyaśca sphoṭāntarebhyo bahūni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇyuttiṣṭhante sma suvarṇavarṇaiḥ kāyairdvātriṃśadbhirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgatāḥ, ye 'syāṃ mahāpṛthivyāmadha ākāśadhātau viharanti sma imāmeva sahāṃ lokadhātuṃ niśritya te khalvimamevaṃrūpaṃ bhagavataḥ śabdaṃ śrutvā pṛthivyā adhaṃ samutthitāḥ, yeṣāmekaiko bodhisattvaḥ ṣaṣṭigaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivāro gaṇī mahāgaṇī gaṇācaryaḥ tādṛśānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ gaṇīnāṃ mahāgaṇīnāṃ gaṇācāryāṇāṃ ṣaṣṭigaṅgānadīvālukopamāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi, ye itaḥ sahāyā lokadhātordharaṇīvivarebhyaḥ samunmajjante sma kaḥ punarvādaḥ pañcāśadgaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaścatvāriṃśadgaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādastriṃśadgaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādo viṃśatibodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādo daśagaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ pañcacatustridvigaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvāda ekagaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādo 'rdhagaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaścaturbhāga-ṣaḍbhāgāṣṭabhāga-daśabhāga-viṃśatibhāga-triṃśadbhāga-catvāriṃśadbhāga-pañcāśadbhāgaśatabhāgasahasrabhāgaśatasahasrabhāgakoṭībhāgakoṭīśatabhāgakoṭīsahasrabhāgakoṭīśatasahasrabhāgakoṭīnayutaśatasahasrabhāgagaṅgānadīvālukopamabodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādo bahubodhisattvakoṭīnayutaśatasahasraparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ koṭīparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ śatasahasraparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ sahasraparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ pañcaśataparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaścatuḥśatatriśatadviśataparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ ekaśataparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādaḥ pañcāśadbodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? peyālam kaḥ punarvādaścatvāriṃśatriṃśadviṃśatidaśapañcacatustridvibodhisattvaparivārāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvāda ātmadvitīyānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? kaḥ punarvādo 'parivārāṇāmekavihāriṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānām? na teṣāṃ saṃkhyā vā gaṇanā vā upamā vā upaniṣadvā upalabhyate, ya iha sahāyāṃ lokadhātau dharaṇīvivarebhyo bodhisattvā mahāsattvāḥ samunmajjante sma te ca unmajjyonmajjya yena sa mahāratnastūpo vaihāyasamantarīkṣe sthitaḥ, yasmin sa bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ parinirvṛtaḥ, bhagavatā śākyamuninā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena sārdhaṃ siṃhāsane niṣaṇṇaḥ, tenopasaṃkrāmanti sma upasaṃkramya ca ubhayayostathāgatayorarhatoḥ samyaksaṃbuddhayoḥ pādau śirobhirvanditvā sarvāṃśca tān bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyātmīyān nirmitāṃstathāgatavigrahān ye te samantato daśasu dikṣvanyonyāsu lokadhātuṣu saṃnipatitāḥ, nānāratnavṛkṣamūleṣu siṃhāsanopaviṣṭāḥ, tān sarvānabhivandya namaskṛtya ca anekaśatasahasrakṛtvastāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān pradakṣiṇīkṛtya nānāprakārairbodhisattvastavairabhiṣṭutya ekānte tasthuḥ añjaliṃ pragṛhya bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ bhagavantaṃ ca prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamabhisaṃmukhaṃ namaskurvanti sma tena khalu punaḥ samayena teṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ pṛthivīvivarebhya unmajjatāṃ tathāgatāṃśca vandamānānāṃ nānāprakārairbodhisattvastavairabhiṣṭuvatāṃ paripūrṇāḥ pañcāśadantarakalpā gacchanti sma tāṃśca pañcāśadantarakalpān sa bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastūṣṇīmabhūt tāścatasraḥ parṣadastāneva pañcāśadantakalpāṃstūṣṇīṃbhāvenāvasthitā abhūvan atha khalu bhagavāṃstathārūpamṛddhyabhisaṃskāramakarot, yathārūpeṇa ṛddhyabhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtena tāścatasraḥ parṣadastamevaikaṃ paścādbhaktaṃ saṃjānante sma imāṃ ca sahāṃ lokadhātuṃ śatasahasrākāśaparigṛhītāṃ bodhisattvaparipūrṇāmadrākṣuḥ tasya khalu punarmahato bodhisattvagaṇasya mahato bodhisattvarāśeścatvāro bodhisattvā mahāsattvāḥ, ye pramukhā abhūvan, tadyathā viśiṣṭacāritraśca nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ, anantacāritraśca nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ, viśuddhacāritraśca nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ, supratiṣṭhitacāritraśca nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ ime catvāro bodhisattvā mahāsattvāstasya mahato bodhisattvagaṇasya mahato bodhisattvarāśeḥ pramukhā abhūvan atha khalu catvāro bodhisattvā mahāsattvāstasya mahato bodhisattvagaṇasya mahato bodhisattvarāśeragrataḥ sthitvā bhagavato 'bhimukhamañjaliṃ pragṛhya bhagavantametadūcuḥ - kaccid bhagavato 'lpābādhatā mandaglānatā sukhasaṃsparśavihāratā ca? kaccid bhagavan sattvāḥ svākārāḥ suvijñāpakāḥ suvineyāḥ suviśodhakāḥ? mā haiva bhagavataḥ khedamutpādayanti atha khalu te catvāro bodhisattvā mahāsattvā bhagavantāmābhyāṃ gāthābhyāmadhyabhāṣanta - kaccit sukhaṃ viharasi lokanātha prabhaṃkara / ābādhavipramukto 'si sparśaḥ kāye tavānagha // saddhp_14.1 // svākārāścaiva te sattvāḥ suvineyāḥ suśodhakāḥ / mā haiva khedaṃ janayanti lokanāthasya bhāṣataḥ // saddhp_14.2 // atha khalu bhagavāṃstasya mahato bodhisattvagaṇasya mahato bodhisattvarāśeḥ pramukhāṃścaturo bodhisattvān mahāsattvānetadavocat - evametat kulaputrāḥ, evametat sukhasaṃsparśavihāro 'smi alpābādho mandaglānaḥ svākārāśca mamaiva te sattvāḥ suvijñāpakāḥ suvineyāḥ suviśodhakāḥ na ca me khedaṃ janayanti viśodhyamānāḥ tatkasya hetoḥ? mamaiva hyete kulaputrāḥ sattvāḥ paurvakeṣu samyaksaṃbuddheṣu kṛtaparikarmāṇaḥ darśanādeva hi kulaputrāḥ śravaṇācca mamādhimucyante, buddhajñānamavataranti avagāhante yatra ye 'pi śrāvakabhūmau vā pratekabuddhabhūmau vā kṛtaparicaryā abhuvan, te 'pi mayaiva etarhi buddhadharmajñānamavatāritāḥ saṃśrāvitāśca paramārtham atha khalu te bodhisattvā mahāsattvāstasyāṃ velāyāmime gāthe abhāṣanta - sādhu sādhu mahāvīra anumodāmahe vayam / svākārā yena te sattvāḥ suvineyāḥ suśodhakāḥ // saddhp_14.3 // ye cedaṃ jñāna gambhīraṃ śṛṇvanti tava nāyaka / śrutvā ca adhimucyante uttaranti ca nāyaka // saddhp_14.4 // evamukte bhagavāṃstasya mahato bodhisattvagaṇasya mahato bodhisattvarāśeḥ pramukhebhyaścaturbhyo bodhisattvebhyo mahāsattvebhyaḥ sādhukāramadāt - sādhu sādhu kulaputrāḥ, ye yūyaṃ tathāgatamabhinandatha iti tena khalu punaḥ samayena maitreyasya bodhisattvasya mahāsattvasya anyeṣāṃ cāṣṭānāṃ gaṅgānadīvālukopamānāṃ bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmetadabhavat - adṛṣṭapūrvo 'yamasmābhirmahābodhisattvagaṇo mahābodhisattvarāśiḥ aśrutapūrvaśca yo 'yaṃ pṛthivīvivarebhyaḥ samunmajya bhagavataḥ purataḥ sthitvā bhagavantaṃ satkurvanti gurukurvanti mānayanti pūjayanti bhagavantaṃ ca pratisaṃmodante kutaḥ khalvime bodhisattvā mahāsattvā āgatā iti? atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattva ātmanā vicikitsāṃ kathaṃkathāṃ viditvā teṣāṃ gaṅgānadīvālukopamānāṃ bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ cetasaiva cetaḥ parivitarkamājñāya tasyāṃ velāyāmañjaliṃ pragṛhya bhagavantaṃ gāthābhigītenaitamevārthaṃ paripṛcchanti sma - bahusahasrā nayutāḥ koṭīyo ca anantakāḥ / apūrvā bodhisattvānāmakhyāhi dvipadottama // saddhp_14.5 // kuto ime kathaṃ vāpi āgacchanti maharddhikāḥ / mahātmabhāvā rūpeṇa kuta eteṣa āgamaḥ // saddhp_14.6 // dhṛtimantāścime sarve smṛtimanto maharṣayaḥ / priyadarśanāśca rūpeṇa kuta eteṣa āgamaḥ // saddhp_14.7 // ekaikasya ca lokendra bodhisattvasya vijñinaḥ / aprameyaḥ parivāro yathā gaṅgāya vālikāḥ // saddhp_14.8 // gaṅgāvālikasamā ṣaṣṭi paripūrṇā yaśasvinaḥ / parivāro bodhisattvasya sarve bodhāya prasthitāḥ // saddhp_14.9 // evaṃrūpāṇa vīrāṇāṃ parṣavantāna tāyinām / ṣaṣṭireva pramāṇena gaṅgāvālikayā ime // saddhp_14.10 // ato bahutarāścānye parivārairanantakaiḥ / pañcāśatīya gaṅgāya catvāriṃśacca triṃśati // saddhp_14.11 // samo viṃśati gaṅgāyā parivāraḥ samantataḥ / ato bahutarāścānye yeṣāṃ daśa ca pañca ca // saddhp_14.12 // ekaikasya parīvāro buddhaputrasya tāyinaḥ / kuto 'yamīdṛśī parṣadāgatādya vināyaka // saddhp_14.13 // catvāri trīṇi dve cāpi gaṅgāvālikayā samāḥ / ekaikasya parīvārā ye 'nuśikṣā sahāyakāḥ // saddhp_14.14 // ato bahutarāścānye gaṇanā yeṣvanantikā / kalpakoṭīsahasreṣu upametuṃ na śaknuyāt // saddhp_14.15 // ardhagaṅgā tribhāgaśca daśaviṃśatibhāgikaḥ / parivāro 'tha vīrāṇāṃ bodhisattvāna tāyinām // saddhp_14.16 // ato bahutarāścānye pramāṇaiṣāṃ na vidyate / ekaikaṃ gaṇayantena kalpakoṭīśatairapi // saddhp_14.17 // ato bahutarāścānye parivārairanantakaiḥ / koṭī koṭī ca koṭī ca ardhakoṭī tathaiva ca // saddhp_14.18 // gaṇanāvyativṛttāśca anye bhūyo maharṣiṇām / bodhisattvā mahāprajñāḥ sthitāḥ sarve sagauravāḥ // saddhp_14.19 // parivārasahasraṃ ca śatapañcāśadeva ca / gaṇanā nāsti eteṣāṃ kalpakoṭīśatairapi // saddhp_14.20 // viṃśatiddaśa pañcātha catvāri trīṇi dve tathā / parivāro 'tha vīrāṇāṃ gaṇanaiṣāṃ na vidyate // saddhp_14.21 // carantyekātmakā ye ca śāntiṃ vindanti caikakāḥ / gaṇanā teṣa naivāsti ye ihādya samāgatāḥ // saddhp_14.22 // gaṅgāvālikāsamān kalpān gaṇayeta yadī naraḥ / śalākāṃ gṛhya hastena paryantaṃ naiva so labhet // saddhp_14.23 // mahātmanāṃ ca sarveṣāṃ vīryantāna tāyinām / bodhisattvāna vīrāṇāṃ kuta eteṣa saṃbhavaḥ // saddhp_14.24 // kenaiṣāṃ deśito dharmaḥ kena bodhīya sthāpitāḥ / rocanti śāsanaṃ kasya kasya śāsanadhārakāḥ // saddhp_14.25 // bhittvā hi pṛthivīṃ sarvāṃ samantena caturdiśam / unmajjanti mahāprajñā ṛddhimantā vicakṣaṇāḥ // saddhp_14.26 // jarjarā lokadhātveyaṃ samantena kṛtā mune / unmajjamānairetairhi bodhisattvairviśāradaiḥ // saddhp_14.27 // na hyete jātu asmābhirdṛṣṭapūrvāḥ kadācana / ākhyāhi no tasya nāma lokadhātorvināyaka // saddhp_14.28 // daśādiśā hi asmābhirañcitāyo punaḥ punaḥ / na ca dṛṣṭā ime 'smābhirbodhisattvāḥ kadācana // saddhp_14.29 // dṛṣṭo na jāturasmābhireko 'pi tanayastava / ime 'dya sahasā dṛṣṭā ākhyāhi caritaṃ mune // saddhp_14.30 // bodhisattvasahasrāṇi śatāni nayutāni ca / sarve kautūhalaprāptāḥ paśyanti dvipadottamam // saddhp_14.31 // vyākuruṣva mahāvīra aprameya niropadhe / kuta enti ime śūrā bodhisattvā viśāradaḥ // saddhp_14.32 // tena khalu punaḥ samayena ye te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā anyebhyo lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrebhyo 'bhyāgatā bhagavataḥ śākyamunestathāgatasya nirmitāḥ, ye 'nyeṣu lokadhātuṣu sattvānāṃ dharmaṃ deśayanti sma, ye bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya samantādaṣṭabhyo digbhyo ratnavṛkṣamūleṣu mahāratnasiṃhāsaneṣūpaviṣṭāḥ paryaṅkabaddhāḥ, teṣāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ ye svakasvakā upasthāyakāḥ, te 'pi taṃ mahāntaṃ bodhisattvagaṇaṃ bodhisattvarāśiṃ dṛṣṭvā samantāt pṛthivīvivarebhya unmajjantamākāśadhātupratiṣṭhitam, te 'pyāścaryaprāptāstān svān svāṃstathāgatānetadūcuḥ - kuto bhagavan iyanto bodhisattvā mahāsattvā āgacchantyaprameyā asaṃkhyeyāḥ? evamuktāste tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāstān svān svānupasthāyakānetadūcuḥ - āgamayadhvaṃ yūyaṃ kulaputrā muhūrtam eṣa maitreyo nāma bodhisattvo mahāsattvo bhagavataḥ śākyamuneranantaraṃ vyākṛto 'nuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, sa etaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametamarthaṃ paripṛcchati eṣa ca bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vyākariṣyati tato yūyaṃ śroṣyatheti atha khalu bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - sādhu sādhu ajita udārametadajita sthānaṃ yattvaṃ māṃ paripṛcchasi atha khalu bhagavān sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇamāmantrayate sma - tena hi kulaputrāḥ sarva eva prayatā bhavadhvam susaṃnaddhā dṛḍhasthāmāśca bhavadhvam, sarvaścāyaṃ bodhisattvagaṇaḥ tathāgatajñānadarśanaṃ kulaputrāstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sāṃprataṃ saṃprakāśayati, tathāgatavṛṣabhitaṃ tathāgatakarma tathāgatavikrīḍitaṃ tathāgatavijṛmbhitaṃ tathāgataparākramamiti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - prayatā bhavadhvaṃ kulaputra sarva imāṃ pramuñcāmi girāmananyathām / mā khū viṣādaṃ kurutheha paṇḍitā acintiyaṃ jñānu tathāgatānām // saddhp_14.33 // dhṛtimanta bhūtvā smṛtimanta sarve samāhitāḥ sarviḥ sthitā bhavadhvam / apūrvadharmo śruṇitavyu adya āścaryabhūto hi tathāgatānām // saddhp_14.34 // vicikitsa mā jātu kurudhva sarve ahaṃ hi yuṣmān parisaṃsthapemi / ananyathāvādirahaṃ vināyako jñānaṃ ca me yasya na kāci saṃkhyā // saddhp_14.35 // gambhīra dharmāḥ sugatena buddhā atarkiyā yeṣa premāṇu nāsti / tānadya haṃ dharma prakāśayiṣye śṛṇotha me yādṛśakā yathā ca te // saddhp_14.36 // atha khalu bhagavānimā gāthā bhāṣitvā tasyāṃ velāyāṃ maitrayaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - ārocayāmi te ajita, prativedayāmi ya ime ajita bodhisattvā aprameyā asaṃkhyeyā acintyā atulyā agaṇanīyāḥ, ye yuṣmābhiradṛṣṭapūrvāḥ, ya etarhi pṛthivīvirebhyo niṣkrāntāḥ, mayaite ajita sarve bodhisattvā mahāsattvā asyāṃ sahāyāṃ lokadhātāvanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya samādāpitāḥ samuttejitāḥ saṃpraharṣitāḥ, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmitāḥ mayā caite kulaputrā asmin bodhisattvadharme paripācitāḥ pratiṣṭhāpitā niveśitāḥ parisaṃsthāpitā avatāritāḥ paribodhitāḥ pariśodhitāḥ ete ca ajita bodhisattvā mahāsattvā asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau adhastādākāśadhātuparigrahe prativasanti svādhyāyoddeśacintāyoniśomanasikārapravṛttā ete kulaputrā asaṃgaṇikārāmā asaṃsargābhiratā anikṣiptadhurā ārabdhavīryāḥ ete ajita kulaputrā vivekārāmā vivekābhiratāḥ naite kulaputrā devamanuṣyānupaniśrāya viharanti asaṃsargacaryābhiratāḥ ete kulaputrā dharmārāmābhiratā buddhajñāne 'bhiyuktāḥ atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ye bodhisattvā ime aprameyā acintiyā yeṣa pramāṇu nāsti / ṛddhīya prajñāya śrutenupetā bahukalpakoṭīcaritāśca jñāne // saddhp_14.37 // paripācitāḥ sarvi mayaiti bodhaye mamaiva kṣetrasmi vasanti caite / paripācitāḥ sarvi mayaiva ete mamaiva putrāścimi bodhisattvāḥ // saddhp_14.38 // sarve ti āraṇyadhutābhiyuktāḥ saṃsargabhūmiṃ sada varjayanti / asaṅgacārī ca mamaiti putrā mamottamāṃ caryanuśikṣamāṇāḥ // saddhp_14.39 // vasanti ākāśaparigrahe 'smin kṣetrasya heṣṭhā paricāri vīrāḥ / samudānayantā imamagrabodhiṃ udyukta rātriṃdivamapramattāḥ // saddhp_14.40 // ārabdhavīryāḥ smṛtimanta sarve prajñābalasmin sthita aprameye / viśāradā dharmu kathenti caite prabhāsvarā putra mamaiti sarve // saddhp_14.41 // mayā ca prāpya imamagrabodhiṃ nagare gayāyāṃ drumamūli tatra / anuttaraṃ vartiya dharmacakraṃ paripācitāḥ sarvi ihāgrabodhau // saddhp_14.42 // anāsravā bhūta iyaṃ mi vācā śruṇitva sarve mama śraddadhadhvam / evaṃ ciraṃ prāpta mayāgrabodhi paripācitāścaiti mayaiva sarve // saddhp_14.43 // atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastāni ca saṃbahulāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāścaryaprāptānyabhūvan, adbhutaprāptāni vismayaprāptāni - kathaṃ nāma bhagavatā anena kṣaṇavihāreṇa alpena kālāntareṇa amī etāvanto bodhisattvā mahāsattvā asaṃkhyeyāḥ samādāpitāḥ, paripācitāśca anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - kathamidānīṃ bhagavaṃstathāgatena kumārabhūtena kapilavastunaḥ śākyanagarānniṣkasya gayānagarānnātidūre bodhimaṇḍavarāgragatena anuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā? tasyādya bhagavan kālasya sātiriṃkāṇi catvāriṃśadvarṣāṇi tatkathaṃ bhagavaṃstathāgatena iyatā kālāntareṇedamaparimitaṃ tathāgatakṛtyaṃ kṛtam, tathāgatena tathāgatavṛṣabhitā tathāgataparākramaḥ kṛtaḥ, yo 'yaṃ bodhisattvagaṇo bodhisattvarāśiriyatā bhagavan kālāntareṇa anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitaḥ paripācitaśca? asya bhagavan bodhisattvagaṇasya bodhisattvarāśergaṇyamānasya kalpakoṭīnayutaśatasahasrairapyanto nopalabhyate evamaprameyā bhagavan ime bodhisattvā mahāsattvāḥ, evamasaṃkhyeyāściracaritabrahmacaryā bahubuddhaśatasahasrāvaropitakuśalamūlā bahukalpaśatasahasrapariniṣpannāḥ tadyathāpi nāma bhagavan kaścideva puruṣo navo daharaḥ śiśuḥ kṛṣṇakeśaḥ prathamena vayasā samanvāgataḥ pañcaviṃśativarṣo jātyā bhavet sa varṣaśatikān putrānādarśayet, evaṃ ca vadet - ete kulaputrā mama putrā iti te ca varṣaśatikāḥ puruṣā evaṃ ca vadeyuḥ - eṣo 'smākaṃ pitā janaka iti tasya ca puruṣasya bhagavaṃstadvacanamaśraddheyaṃ bhavellokasya duḥśraddheyam evameva bhagavānacirābhisaṃbuddho 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim, ime ca bodhisattvā mahāsattvā bahvaprameyā bahukalpakoṭīnayutaśatasahasracīrṇacaritabrahmacaryāḥ, dīrgharātraṃ hi kṛtaniścayāḥ, buddhajñāne samādhimukhaśatasahasrasamāpadyanavyutthānakuśalāḥ mahābhijñāparikarmaniryātāḥ mahābhijñākṛtaparikarmāṇaḥ paṇḍitā buddhabhūmau, saṃgītakuśalāstathāgatadharmāṇām, āścaryādbhutā lokasya mahāvīryabalasthāmaprāptāḥ tāṃśca bhagavānevaṃ vadati - mayaite ādita eva samādāpitāḥ samuttejitāḥ paripācitāḥ, pariṇāmitāśca asyāṃ bodhisattvabhūmāviti anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhena mayaiṣa sarvavīryaparākramaḥ kṛta iti kiṃcāpi vayaṃ bhagavaṃstathāgatasya vacanaṃ śraddhayāgamiṣyāmaḥ - ananyathāvādī tathāgata iti tathāgata evaitamarthaṃ jānīyāt navayānasaṃprasthitāḥ khalu punarbhagavan bodhisattvā mahāsattvā vicikitsāmāpadyante atra sthāne parinirvṛte tathāgate imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā na pattīyiṣyanti na śraddhāsyanti nādhimokṣyanti tataste bhagavan dharmavyasanasaṃvartanīyena karmābhisaṃskāreṇa samanvāgatā bhaviṣyanti tatsādhu bhagavan etamevārtha deśaya, yadvayaṃ niḥsaṃśayā asmin dharme bhavema, anāgate 'dhvani bodhisattvayānīyāḥ kulaputrā vā kuladuhitaro vā śrutvā na vicikitsāmāpadyeranniti atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāṃ bhagavantamābhirgāthābhiradhyabhāṣata - yadāsi jāto kapilāhvayasmin śākyādhivāse abhiniṣkramitvā / prāpto 'si bodhiṃ nagare gayāhvaye kālo 'yamalpo 'tra tu lokanātha // saddhp_14.44 // ime ca te ārya viśāradā bahū ye kalpakoṭīcaritā mahāgaṇī / ṛddhībale ca sthita aprakampitāḥ suśikṣitāḥ prajñabale gatiṃgatāḥ // saddhp_14.45 // anūpaliptāḥ padumaṃ va vāriṇā bhittvā mahīṃ ye iha adya āgatāḥ / kṛtāñjalī sarvi sthitāḥ sagauravāḥ smṛtimanta lokādhipatisya putrāḥ // saddhp_14.46 // kathaṃ imaṃ adbhutamīdṛśaṃ te taṃ śraddadhiṣyantimi bodhisattvāḥ / vicikitsanirghātanahetu bhāṣa taṃ tvaṃ caiva deśehi yathaiva arthaḥ // saddhp_14.47 // yathā hi puruṣo iha kaścideva daharo bhaveyā śiśu kṛṣṇakeśaḥ / jātyā ca so viṃśatiruttare vā darśeti putrān śatavarṣajātān // saddhp_14.48 // valīhi palitehi ca te upetā eṣo ca no dehakaro ti brūyuḥ / duḥśraddadhaṃ tadbhavi lokanātha daharasya putrā imi evarūpāḥ // saddhp_14.49 // emeva bhagavāṃśca navo vayasthaḥ ime ca vijñā bahubodhisattvāḥ / smṛtimanta prajñāya viśāradāśca suśikṣitāḥ kalpasahasrakoṭiṣu // saddhp_14.50 // dhṛtimanta prajñāya vicakṣaṇāśca prāsādikā darśaniyāśca sarve / viśāradā dharmaviniścayeṣu parisaṃstutā lokavināyakehi // saddhp_14.51 // asaṅgacārī pavaneva santi ākāśadhātau satataṃ aniśritāḥ / jānenti vīryaṃ sugatasya putrāḥ paryeṣamāṇā ima buddhabhūmim // saddhp_14.52 // kathaṃ nu śraddheyamidaṃ bhaveyā parinirvṛte lokavināyakasmin / vicikitsa asmāka na kācidasti śṛṇomathā saṃmukha lokanāthā // saddhp_14.53 // vicikitsa kṛtvāna imasmi sthāne gaccheyu mā durgati bodhisattvāḥ / tvaṃ vyākuruṣvā bhagavan yathāvat katha bodhisattvāḥ paripācitā ime // saddhp_14.54 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bodhisattvapṛthivīvivarasamudgamaparivarto nāma caturdaśamaḥ","बोधिसत्त्वपृथिवीविरसमुद्गमपरिवर्तः अथ खलु अन्यलोकधात्वागतानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानामष्टौ गङ्गानदीवालुकासमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वास्तस्मिन् समये ततः पर्षन्मण्डलादभ्युत्थिता अभूवन् ते ऽञ्जलिं प्रगृह्य भगवतो ऽभिमुखा भगवन्तं नमस्यमाना भगवन्तमेतदूचुः - सचेद् भगवानस्माकमनुजानीयात्, वयमपि भगवन् इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य तस्यां सहायां लोकधातौ संप्रकाशेयम वाचयेम लेखयेम पूजयेम, अस्मिंश्च धर्मपर्याये योगमापद्येमहि तत्साधु भगवानस्माकमपीमं धर्मपर्यायमनुजानातु अथ खलु भगवांस्तान् बोधिसत्त्वानेतदवोचत् - अलं कुलपुत्राः किं युष्माकमनेन कृत्येन? सन्ति कुलपुत्रा इह ममैवास्यां सहायां लोकधातौ षष्टिगङ्गानदीवालुकासमानि बोधिसत्त्वसहस्राणि एकस्य बोधिसत्त्वस्य परिवारः एवंरूपाणां च बोधिसत्त्वानां षष्ट्येव गङ्गानदीवालुकासमानि बोधिसत्त्वसहस्राणि, येषामेकैकस्य बोधिसत्त्वस्य इयानेव परिवारः ये मम परिनिर्वृतस्य पश्चिमे काले पश्चिमे समये इमं धर्मपर्यायं धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति संप्रकाशयिष्यन्ति समनन्तरभाषिता चेयं भगवता वाक्, अथेयं सहा लोकधातुः समन्तात् स्फुटिता विस्फुटिता अभूत् तेभ्यश्च स्फोटान्तरेभ्यो बहूनि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राण्युत्तिष्ठन्ते स्म सुवर्णवर्णैः कायैर्द्वात्रिंशद्भिर्महापुरुषलक्षणैः समन्वागताः, ये ऽस्यां महापृथिव्यामध आकाशधातौ विहरन्ति स्म इमामेव सहां लोकधातुं निश्रित्य ते खल्विममेवंरूपं भगवतः शब्दं श्रुत्वा पृथिव्या अधं समुत्थिताः, येषामेकैको बोधिसत्त्वः षष्टिगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवारो गणी महागणी गणाचर्यः तादृशानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां गणीनां महागणीनां गणाचार्याणां षष्टिगङ्गानदीवालुकोपमानि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि, ये इतः सहाया लोकधातोर्धरणीविवरेभ्यः समुन्मज्जन्ते स्म कः पुनर्वादः पञ्चाशद्गङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादश्चत्वारिंशद्गङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादस्त्रिंशद्गङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादो विंशतिबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादो दशगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः पञ्चचतुस्त्रिद्विगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वाद एकगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादो ऽर्धगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादश्चतुर्भाग-षड्भागाष्टभाग-दशभाग-विंशतिभाग-त्रिंशद्भाग-चत्वारिंशद्भाग-पञ्चाशद्भागशतभागसहस्रभागशतसहस्रभागकोटीभागकोटीशतभागकोटीसहस्रभागकोटीशतसहस्रभागकोटीनयुतशतसहस्रभागगङ्गानदीवालुकोपमबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादो बहुबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्रपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः कोटीपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः शतसहस्रपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः सहस्रपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः पञ्चशतपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादश्चतुःशतत्रिशतद्विशतपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः एकशतपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादः पञ्चाशद्बोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? पेयालम् कः पुनर्वादश्चत्वारिंशत्रिंशद्विंशतिदशपञ्चचतुस्त्रिद्विबोधिसत्त्वपरिवाराणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वाद आत्मद्वितीयानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? कः पुनर्वादो ऽपरिवाराणामेकविहारिणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानाम्? न तेषां संख्या वा गणना वा उपमा वा उपनिषद्वा उपलभ���यते, य इह सहायां लोकधातौ धरणीविवरेभ्यो बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः समुन्मज्जन्ते स्म ते च उन्मज्ज्योन्मज्ज्य येन स महारत्नस्तूपो वैहायसमन्तरीक्षे स्थितः, यस्मिन् स भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः परिनिर्वृतः, भगवता शाक्यमुनिना तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन सार्धं सिंहासने निषण्णः, तेनोपसंक्रामन्ति स्म उपसंक्रम्य च उभययोस्तथागतयोरर्हतोः सम्यक्संबुद्धयोः पादौ शिरोभिर्वन्दित्वा सर्वांश्च तान् भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यात्मीयान् निर्मितांस्तथागतविग्रहान् ये ते समन्ततो दशसु दिक्ष्वन्योन्यासु लोकधातुषु संनिपतिताः, नानारत्नवृक्षमूलेषु सिंहासनोपविष्टाः, तान् सर्वानभिवन्द्य नमस्कृत्य च अनेकशतसहस्रकृत्वस्तांस्तथागतानर्हतः सम्यक्संबुद्धान् प्रदक्षिणीकृत्य नानाप्रकारैर्बोधिसत्त्वस्तवैरभिष्टुत्य एकान्ते तस्थुः अञ्जलिं प्रगृह्य भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं भगवन्तं च प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमभिसंमुखं नमस्कुर्वन्ति स्म तेन खलु पुनः समयेन तेषां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां पृथिवीविवरेभ्य उन्मज्जतां तथागतांश्च वन्दमानानां नानाप्रकारैर्बोधिसत्त्वस्तवैरभिष्टुवतां परिपूर्णाः पञ्चाशदन्तरकल्पा गच्छन्ति स्म तांश्च पञ्चाशदन्तरकल्पान् स भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तूष्णीमभूत् ताश्चतस्रः पर्षदस्तानेव पञ्चाशदन्तकल्पांस्तूष्णींभावेनावस्थिता अभूवन् अथ खलु भगवांस्तथारूपमृद्ध्यभिसंस्कारमकरोत्, यथारूपेण ऋद्ध्यभिसंस्कारेणाभिसंस्कृतेन ताश्चतस्रः पर्षदस्तमेवैकं पश्चाद्भक्तं संजानन्ते स्म इमां च सहां लोकधातुं शतसहस्राकाशपरिगृहीतां बोधिसत्त्वपरिपूर्णामद्राक्षुः तस्य खलु पुनर्महतो बोधिसत्त्वगणस्य महतो बोधिसत्त्वराशेश्चत्वारो बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः, ये प्रमुखा अभूवन्, तद्यथा विशिष्टचारित्रश्च नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः, अनन्तचारित्रश्च नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः, विशुद्धचारित्रश्च नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः, सुप्रतिष्ठितचारित्रश्च नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः इमे चत्वारो बोधिसत्त्वा महासत्त्वास्तस्य महतो बोधिसत्त्वगणस्य महतो बोधिसत्त्वराशेः प्रमुखा अभूवन् अथ खलु चत्व��रो बोधिसत्त्वा महासत्त्वास्तस्य महतो बोधिसत्त्वगणस्य महतो बोधिसत्त्वराशेरग्रतः स्थित्वा भगवतो ऽभिमुखमञ्जलिं प्रगृह्य भगवन्तमेतदूचुः - कच्चिद् भगवतो ऽल्पाबाधता मन्दग्लानता सुखसंस्पर्शविहारता च? कच्चिद् भगवन् सत्त्वाः स्वाकाराः सुविज्ञापकाः सुविनेयाः सुविशोधकाः? मा हैव भगवतः खेदमुत्पादयन्ति अथ खलु ते चत्वारो बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भगवन्तामाभ्यां गाथाभ्यामध्यभाषन्त - कच्चित् सुखं विहरसि लोकनाथ प्रभंकर / आबाधविप्रमुक्तो ऽसि स्पर्शः काये तवानघ // सद्ध्प्_१४.१ // स्वाकाराश्चैव ते सत्त्वाः सुविनेयाः सुशोधकाः / मा हैव खेदं जनयन्ति लोकनाथस्य भाषतः // सद्ध्प्_१४.२ // अथ खलु भगवांस्तस्य महतो बोधिसत्त्वगणस्य महतो बोधिसत्त्वराशेः प्रमुखांश्चतुरो बोधिसत्त्वान् महासत्त्वानेतदवोचत् - एवमेतत् कुलपुत्राः, एवमेतत् सुखसंस्पर्शविहारो ऽस्मि अल्पाबाधो मन्दग्लानः स्वाकाराश्च ममैव ते सत्त्वाः सुविज्ञापकाः सुविनेयाः सुविशोधकाः न च मे खेदं जनयन्ति विशोध्यमानाः तत्कस्य हेतोः? ममैव ह्येते कुलपुत्राः सत्त्वाः पौर्वकेषु सम्यक्संबुद्धेषु कृतपरिकर्माणः दर्शनादेव हि कुलपुत्राः श्रवणाच्च ममाधिमुच्यन्ते, बुद्धज्ञानमवतरन्ति अवगाहन्ते यत्र ये ऽपि श्रावकभूमौ वा प्रतेकबुद्धभूमौ वा कृतपरिचर्या अभुवन्, ते ऽपि मयैव एतर्हि बुद्धधर्मज्ञानमवतारिताः संश्राविताश्च परमार्थम् अथ खलु ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वास्तस्यां वेलायामिमे गाथे अभाषन्त - साधु साधु महावीर अनुमोदामहे वयम् / स्वाकारा येन ते सत्त्वाः सुविनेयाः सुशोधकाः // सद्ध्प्_१४.३ // ये चेदं ज्ञान गम्भीरं शृण्वन्ति तव नायक / श्रुत्वा च अधिमुच्यन्ते उत्तरन्ति च नायक // सद्ध्प्_१४.४ // एवमुक्ते भगवांस्तस्य महतो बोधिसत्त्वगणस्य महतो बोधिसत्त्वराशेः प्रमुखेभ्यश्चतुर्भ्यो बोधिसत्त्वेभ्यो महासत्त्वेभ्यः साधुकारमदात् - साधु साधु कुलपुत्राः, ये यूयं तथागतमभिनन्दथ इति तेन खलु पुनः समयेन मैत्रेयस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य अन्येषां चाष्टानां गङ्गानदीवालुकोपमानां बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणामेतदभवत् - अदृष्टपूर्वो ऽयमस्माभिर्महाबोधिसत्त्वगणो महाबोधिसत्त्वराशिः अश्रुतपूर्वश्च यो ऽयं पृथिवीविवरेभ्यः समुन्मज्य भगवतः पुरतः स्थित्वा भगवन्तं सत्कुर्वन्ति गुरुकुर्वन्ति मानयन्ति पूजयन्ति भगवन्तं च प्रतिसंमोदन्ते कुतः खल्विमे बोधिसत्त्वा महासत्त्वा आगता इति? अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्व आत्मना विचिकित्सां कथंकथां विदित्वा तेषां गङ्गानदीवालुकोपमानां बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणां चेतसैव चेतः परिवितर्कमाज्ञाय तस्यां वेलायामञ्जलिं प्रगृह्य भगवन्तं गाथाभिगीतेनैतमेवार्थं परिपृच्छन्ति स्म - बहुसहस्रा नयुताः कोटीयो च अनन्तकाः / अपूर्वा बोधिसत्त्वानामख्याहि द्विपदोत्तम // सद्ध्प्_१४.५ // कुतो इमे कथं वापि आगच्छन्ति महर्द्धिकाः / महात्मभावा रूपेण कुत एतेष आगमः // सद्ध्प्_१४.६ // धृतिमन्ताश्चिमे सर्वे स्मृतिमन्तो महर्षयः / प्रियदर्शनाश्च रूपेण कुत एतेष आगमः // सद्ध्प्_१४.७ // एकैकस्य च लोकेन्द्र बोधिसत्त्वस्य विज्ञिनः / अप्रमेयः परिवारो यथा गङ्गाय वालिकाः // सद्ध्प्_१४.८ // गङ्गावालिकसमा षष्टि परिपूर्णा यशस्विनः / परिवारो बोधिसत्त्वस्य सर्वे बोधाय प्रस्थिताः // सद्ध्प्_१४.९ // एवंरूपाण वीराणां पर्षवन्तान तायिनाम् / षष्टिरेव प्रमाणेन गङ्गावालिकया इमे // सद्ध्प्_१४.१० // अतो बहुतराश्चान्ये परिवारैरनन्तकैः / पञ्चाशतीय गङ्गाय चत्वारिंशच्च त्रिंशति // सद्ध्प्_१४.११ // समो विंशति गङ्गाया परिवारः समन्ततः / अतो बहुतराश्चान्ये येषां दश च पञ्च च // सद्ध्प्_१४.१२ // एकैकस्य परीवारो बुद्धपुत्रस्य तायिनः / कुतो ऽयमीदृशी पर्षदागताद्य विनायक // सद्ध्प्_१४.१३ // चत्वारि त्रीणि द्वे चापि गङ्गावालिकया समाः / एकैकस्य परीवारा ये ऽनुशिक्षा सहायकाः // सद्ध्प्_१४.१४ // अतो बहुतराश्चान्ये गणना येष्वनन्तिका / कल्पकोटीसहस्रेषु उपमेतुं न शक्नुयात् // सद्ध्प्_१४.१५ // अर्धगङ्गा त्रिभागश्च दशविंशतिभागिकः / परिवारो ऽथ वीराणां बोधिसत्त्वान तायिनाम् // सद्ध्प्_१४.१६ // अतो बहुतराश्चान्ये प्रमाणैषां न विद्यते / एकैकं गणयन्तेन कल्पकोटीशतैरपि // सद्ध्प्_१४.१७ // अतो बहुतराश्चान्ये परिवारैरनन्तकैः / कोटी कोटी च कोटी च अर्धकोटी तथैव च // सद्ध्प्_१४.१८ // गणनाव्यतिवृत्ताश्च अन्ये भूयो महर्षिणाम् / बोधिसत्त्वा महाप्रज्ञाः स्थिताः सर्वे सगौरवाः // सद्ध्प्_१४.१९ // परिवारसहस्रं च शतपञ्चाशदेव च / गणना नास्ति एतेषां कल्पकोटीशतैरपि // सद्ध्प्_१४.२० // विंशतिद्दश पञ्चाथ चत्वारि त्रीणि द्वे तथा / परिवारो ऽथ वीराणां गणन��षां न विद्यते // सद्ध्प्_१४.२१ // चरन्त्येकात्मका ये च शान्तिं विन्दन्ति चैककाः / गणना तेष नैवास्ति ये इहाद्य समागताः // सद्ध्प्_१४.२२ // गङ्गावालिकासमान् कल्पान् गणयेत यदी नरः / शलाकां गृह्य हस्तेन पर्यन्तं नैव सो लभेत् // सद्ध्प्_१४.२३ // महात्मनां च सर्वेषां वीर्यन्तान तायिनाम् / बोधिसत्त्वान वीराणां कुत एतेष संभवः // सद्ध्प्_१४.२४ // केनैषां देशितो धर्मः केन बोधीय स्थापिताः / रोचन्ति शासनं कस्य कस्य शासनधारकाः // सद्ध्प्_१४.२५ // भित्त्वा हि पृथिवीं सर्वां समन्तेन चतुर्दिशम् / उन्मज्जन्ति महाप्रज्ञा ऋद्धिमन्ता विचक्षणाः // सद्ध्प्_१४.२६ // जर्जरा लोकधात्वेयं समन्तेन कृता मुने / उन्मज्जमानैरेतैर्हि बोधिसत्त्वैर्विशारदैः // सद्ध्प्_१४.२७ // न ह्येते जातु अस्माभिर्दृष्टपूर्वाः कदाचन / आख्याहि नो तस्य नाम लोकधातोर्विनायक // सद्ध्प्_१४.२८ // दशादिशा हि अस्माभिरञ्चितायो पुनः पुनः / न च दृष्टा इमे ऽस्माभिर्बोधिसत्त्वाः कदाचन // सद्ध्प्_१४.२९ // दृष्टो न जातुरस्माभिरेको ऽपि तनयस्तव / इमे ऽद्य सहसा दृष्टा आख्याहि चरितं मुने // सद्ध्प्_१४.३० // बोधिसत्त्वसहस्राणि शतानि नयुतानि च / सर्वे कौतूहलप्राप्ताः पश्यन्ति द्विपदोत्तमम् // सद्ध्प्_१४.३१ // व्याकुरुष्व महावीर अप्रमेय निरोपधे / कुत एन्ति इमे शूरा बोधिसत्त्वा विशारदः // सद्ध्प्_१४.३२ // तेन खलु पुनः समयेन ये ते तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा अन्येभ्यो लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेभ्यो ऽभ्यागता भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्य निर्मिताः, ये ऽन्येषु लोकधातुषु सत्त्वानां धर्मं देशयन्ति स्म, ये भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य समन्तादष्टभ्यो दिग्भ्यो रत्नवृक्षमूलेषु महारत्नसिंहासनेषूपविष्टाः पर्यङ्कबद्धाः, तेषां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां ये स्वकस्वका उपस्थायकाः, ते ऽपि तं महान्तं बोधिसत्त्वगणं बोधिसत्त्वराशिं दृष्ट्वा समन्तात् पृथिवीविवरेभ्य उन्मज्जन्तमाकाशधातुप्रतिष्ठितम्, ते ऽप्याश्चर्यप्राप्तास्तान् स्वान् स्वांस्तथागतानेतदूचुः - कुतो भगवन् इयन्तो बोधिसत्त्वा महासत्त्वा आगच्छन्त्यप्रमेया असंख्येयाः? एवमुक्तास्ते तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धास्तान् स्वान् स्वानुपस्थायकानेतदूचुः - आगमयध्वं यूयं कुलपुत्रा मुहूर्तम् एष मैत्रेयो नाम बोधिसत���त्वो महासत्त्वो भगवतः शाक्यमुनेरनन्तरं व्याकृतो ऽनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, स एतं भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतमर्थं परिपृच्छति एष च भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो व्याकरिष्यति ततो यूयं श्रोष्यथेति अथ खलु भगवान् मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयते स्म - साधु साधु अजित उदारमेतदजित स्थानं यत्त्वं मां परिपृच्छसि अथ खलु भगवान् सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणमामन्त्रयते स्म - तेन हि कुलपुत्राः सर्व एव प्रयता भवध्वम् सुसंनद्धा दृढस्थामाश्च भवध्वम्, सर्वश्चायं बोधिसत्त्वगणः तथागतज्ञानदर्शनं कुलपुत्रास्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सांप्रतं संप्रकाशयति, तथागतवृषभितं तथागतकर्म तथागतविक्रीडितं तथागतविजृम्भितं तथागतपराक्रममिति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - प्रयता भवध्वं कुलपुत्र सर्व इमां प्रमुञ्चामि गिरामनन्यथाम् / मा खू विषादं कुरुथेह पण्डिता अचिन्तियं ज्ञानु तथागतानाम् // सद्ध्प्_१४.३३ // धृतिमन्त भूत्वा स्मृतिमन्त सर्वे समाहिताः सर्विः स्थिता भवध्वम् / अपूर्वधर्मो श्रुणितव्यु अद्य आश्चर्यभूतो हि तथागतानाम् // सद्ध्प्_१४.३४ // विचिकित्स मा जातु कुरुध्व सर्वे अहं हि युष्मान् परिसंस्थपेमि / अनन्यथावादिरहं विनायको ज्ञानं च मे यस्य न काचि संख्या // सद्ध्प्_१४.३५ // गम्भीर धर्माः सुगतेन बुद्धा अतर्किया येष प्रेमाणु नास्ति / तानद्य हं धर्म प्रकाशयिष्ये शृणोथ मे यादृशका यथा च ते // सद्ध्प्_१४.३६ // अथ खलु भगवानिमा गाथा भाषित्वा तस्यां वेलायां मैत्रयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयते स्म - आरोचयामि ते अजित, प्रतिवेदयामि य इमे अजित बोधिसत्त्वा अप्रमेया असंख्येया अचिन्त्या अतुल्या अगणनीयाः, ये युष्माभिरदृष्टपूर्वाः, य एतर्हि पृथिवीविरेभ्यो निष्क्रान्ताः, मयैते अजित सर्वे बोधिसत्त्वा महासत्त्वा अस्यां सहायां लोकधातावनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुध्य समादापिताः समुत्तेजिताः संप्रहर्षिताः, अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ परिणामिताः मया चैते कुलपुत्रा अस्मिन् बोधिसत्त्वधर्मे परिपाचिताः प्रतिष्ठापिता निवेशिताः परिसंस्थापिता अवतारिताः परिबोधिताः परिशोधिताः एते च अजित बोधिसत्त्वा महासत्त्वा अस्यां सहायां लोकधातौ अधस्तादाकाशधातुपरिग्रहे प्��तिवसन्ति स्वाध्यायोद्देशचिन्तायोनिशोमनसिकारप्रवृत्ता एते कुलपुत्रा असंगणिकारामा असंसर्गाभिरता अनिक्षिप्तधुरा आरब्धवीर्याः एते अजित कुलपुत्रा विवेकारामा विवेकाभिरताः नैते कुलपुत्रा देवमनुष्यानुपनिश्राय विहरन्ति असंसर्गचर्याभिरताः एते कुलपुत्रा धर्मारामाभिरता बुद्धज्ञाने ऽभियुक्ताः अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - ये बोधिसत्त्वा इमे अप्रमेया अचिन्तिया येष प्रमाणु नास्ति / ऋद्धीय प्रज्ञाय श्रुतेनुपेता बहुकल्पकोटीचरिताश्च ज्ञाने // सद्ध्प्_१४.३७ // परिपाचिताः सर्वि मयैति बोधये ममैव क्षेत्रस्मि वसन्ति चैते / परिपाचिताः सर्वि मयैव एते ममैव पुत्राश्चिमि बोधिसत्त्वाः // सद्ध्प्_१४.३८ // सर्वे ति आरण्यधुताभियुक्ताः संसर्गभूमिं सद वर्जयन्ति / असङ्गचारी च ममैति पुत्रा ममोत्तमां चर्यनुशिक्षमाणाः // सद्ध्प्_१४.३९ // वसन्ति आकाशपरिग्रहे ऽस्मिन् क्षेत्रस्य हेष्ठा परिचारि वीराः / समुदानयन्ता इममग्रबोधिं उद्युक्त रात्रिंदिवमप्रमत्ताः // सद्ध्प्_१४.४० // आरब्धवीर्याः स्मृतिमन्त सर्वे प्रज्ञाबलस्मिन् स्थित अप्रमेये / विशारदा धर्मु कथेन्ति चैते प्रभास्वरा पुत्र ममैति सर्वे // सद्ध्प्_१४.४१ // मया च प्राप्य इममग्रबोधिं नगरे गयायां द्रुममूलि तत्र / अनुत्तरं वर्तिय धर्मचक्रं परिपाचिताः सर्वि इहाग्रबोधौ // सद्ध्प्_१४.४२ // अनास्रवा भूत इयं मि वाचा श्रुणित्व सर्वे मम श्रद्दधध्वम् / एवं चिरं प्राप्त मयाग्रबोधि परिपाचिताश्चैति मयैव सर्वे // सद्ध्प्_१४.४३ // अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तानि च संबहुलानि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राण्याश्चर्यप्राप्तान्यभूवन्, अद्भुतप्राप्तानि विस्मयप्राप्तानि - कथं नाम भगवता अनेन क्षणविहारेण अल्पेन कालान्तरेण अमी एतावन्तो बोधिसत्त्वा महासत्त्वा असंख्येयाः समादापिताः, परिपाचिताश्च अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - कथमिदानीं भगवंस्तथागतेन कुमारभूतेन कपिलवस्तुनः शाक्यनगरान्निष्कस्य गयानगरान्नातिदूरे बोधिमण्डवराग्रगतेन अनुत्तरा सम्यक्संबोधिरभिसंबुद्धा? तस्याद्य भगवन् कालस्य सातिरिंकाणि चत्वारिंशद्वर्षाणि तत्कथं भगवंस्तथागतेन इयता कालान्तरेणेदमपरिमितं तथागतकृत्यं कृतम्, तथागतेन तथागत���ृषभिता तथागतपराक्रमः कृतः, यो ऽयं बोधिसत्त्वगणो बोधिसत्त्वराशिरियता भगवन् कालान्तरेण अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ समादापितः परिपाचितश्च? अस्य भगवन् बोधिसत्त्वगणस्य बोधिसत्त्वराशेर्गण्यमानस्य कल्पकोटीनयुतशतसहस्रैरप्यन्तो नोपलभ्यते एवमप्रमेया भगवन् इमे बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः, एवमसंख्येयाश्चिरचरितब्रह्मचर्या बहुबुद्धशतसहस्रावरोपितकुशलमूला बहुकल्पशतसहस्रपरिनिष्पन्नाः तद्यथापि नाम भगवन् कश्चिदेव पुरुषो नवो दहरः शिशुः कृष्णकेशः प्रथमेन वयसा समन्वागतः पञ्चविंशतिवर्षो जात्या भवेत् स वर्षशतिकान् पुत्रानादर्शयेत्, एवं च वदेत् - एते कुलपुत्रा मम पुत्रा इति ते च वर्षशतिकाः पुरुषा एवं च वदेयुः - एषो ऽस्माकं पिता जनक इति तस्य च पुरुषस्य भगवंस्तद्वचनमश्रद्धेयं भवेल्लोकस्य दुःश्रद्धेयम् एवमेव भगवानचिराभिसंबुद्धो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिम्, इमे च बोधिसत्त्वा महासत्त्वा बह्वप्रमेया बहुकल्पकोटीनयुतशतसहस्रचीर्णचरितब्रह्मचर्याः, दीर्घरात्रं हि कृतनिश्चयाः, बुद्धज्ञाने समाधिमुखशतसहस्रसमापद्यनव्युत्थानकुशलाः महाभिज्ञापरिकर्मनिर्याताः महाभिज्ञाकृतपरिकर्माणः पण्डिता बुद्धभूमौ, संगीतकुशलास्तथागतधर्माणाम्, आश्चर्याद्भुता लोकस्य महावीर्यबलस्थामप्राप्ताः तांश्च भगवानेवं वदति - मयैते आदित एव समादापिताः समुत्तेजिताः परिपाचिताः, परिणामिताश्च अस्यां बोधिसत्त्वभूमाविति अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धेन मयैष सर्ववीर्यपराक्रमः कृत इति किंचापि वयं भगवंस्तथागतस्य वचनं श्रद्धयागमिष्यामः - अनन्यथावादी तथागत इति तथागत एवैतमर्थं जानीयात् नवयानसंप्रस्थिताः खलु पुनर्भगवन् बोधिसत्त्वा महासत्त्वा विचिकित्सामापद्यन्ते अत्र स्थाने परिनिर्वृते तथागते इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा न पत्तीयिष्यन्ति न श्रद्धास्यन्ति नाधिमोक्ष्यन्ति ततस्ते भगवन् धर्मव्यसनसंवर्तनीयेन कर्माभिसंस्कारेण समन्वागता भविष्यन्ति तत्साधु भगवन् एतमेवार्थ देशय, यद्वयं निःसंशया अस्मिन् धर्मे भवेम, अनागते ऽध्वनि बोधिसत्त्वयानीयाः कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा श्रुत्वा न विचिकित्सामापद्येरन्निति अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायां भगवन्तमाभिर्गाथाभिरध्यभाषत - यदासि जातो कपिलाह्वयस्मि���् शाक्याधिवासे अभिनिष्क्रमित्वा / प्राप्तो ऽसि बोधिं नगरे गयाह्वये कालो ऽयमल्पो ऽत्र तु लोकनाथ // सद्ध्प्_१४.४४ // इमे च ते आर्य विशारदा बहू ये कल्पकोटीचरिता महागणी / ऋद्धीबले च स्थित अप्रकम्पिताः सुशिक्षिताः प्रज्ञबले गतिंगताः // सद्ध्प्_१४.४५ // अनूपलिप्ताः पदुमं व वारिणा भित्त्वा महीं ये इह अद्य आगताः / कृताञ्जली सर्वि स्थिताः सगौरवाः स्मृतिमन्त लोकाधिपतिस्य पुत्राः // सद्ध्प्_१४.४६ // कथं इमं अद्भुतमीदृशं ते तं श्रद्दधिष्यन्तिमि बोधिसत्त्वाः / विचिकित्सनिर्घातनहेतु भाष तं त्वं चैव देशेहि यथैव अर्थः // सद्ध्प्_१४.४७ // यथा हि पुरुषो इह कश्चिदेव दहरो भवेया शिशु कृष्णकेशः / जात्या च सो विंशतिरुत्तरे वा दर्शेति पुत्रान् शतवर्षजातान् // सद्ध्प्_१४.४८ // वलीहि पलितेहि च ते उपेता एषो च नो देहकरो ति ब्रूयुः / दुःश्रद्दधं तद्भवि लोकनाथ दहरस्य पुत्रा इमि एवरूपाः // सद्ध्प्_१४.४९ // एमेव भगवांश्च नवो वयस्थः इमे च विज्ञा बहुबोधिसत्त्वाः / स्मृतिमन्त प्रज्ञाय विशारदाश्च सुशिक्षिताः कल्पसहस्रकोटिषु // सद्ध्प्_१४.५० // धृतिमन्त प्रज्ञाय विचक्षणाश्च प्रासादिका दर्शनियाश्च सर्वे / विशारदा धर्मविनिश्चयेषु परिसंस्तुता लोकविनायकेहि // सद्ध्प्_१४.५१ // असङ्गचारी पवनेव सन्ति आकाशधातौ सततं अनिश्रिताः / जानेन्ति वीर्यं सुगतस्य पुत्राः पर्येषमाणा इम बुद्धभूमिम् // सद्ध्प्_१४.५२ // कथं नु श्रद्धेयमिदं भवेया परिनिर्वृते लोकविनायकस्मिन् / विचिकित्स अस्माक न काचिदस्ति शृणोमथा संमुख लोकनाथा // सद्ध्प्_१४.५३ // विचिकित्स कृत्वान इमस्मि स्थाने गच्छेयु मा दुर्गति बोधिसत्त्वाः / त्वं व्याकुरुष्वा भगवन् यथावत् कथ बोधिसत्त्वाः परिपाचिता इमे // सद्ध्प्_१४.५४ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये बोधिसत्त्वपृथिवीविवरसमुद्गमपरिवर्तो नाम चतुर्दशमः"
+saddhp_15,"tathāgatāyuṣpramāṇaparivartaḥ atha khalu bhagavān sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇamāmantrayate sma - avakalpayadhvaṃ me kulaputrāḥ, abhiśraddadhadhvaṃ tathāgatasya bhūtāṃ vācaṃ vyāharataḥ dvitīyakamapi bhagavāṃstān bodhisattvānāmantrayate sma - avakalpayadhvaṃ me kulaputrāḥ, abhiśraddadhadhvaṃ tathāgatasya bhutāṃ vācaṃ vyāharataḥ tṛtīyakamapi bhagavāṃstan bodhisattvānāmantrayate sma - avakalpayadhvaṃ me kulaputrāḥ, abhiśraddadhadhvaṃ tathāgatasya bhūtāṃ vācaṃ vyāharataḥ atha khalu sa sarvāvān bodhisattvagaṇo maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamagrataḥ sthāpayitvā añjaliṃ pragṛhya bhagavantametadavocat - bhāṣatu bhagavānetamevārtham, bhāṣatu sugataḥ vayaṃ tathāgatasya bhāṣitamabhiśraddhāsyāmaḥ dvitīyakamapi sa sarvāvān bodhisattvagaṇo bhagavantametadavocat - bhāṣatu bhagavānetamevārtham, bhāṣatu sugataḥ vayaṃ tathāgatasya bhāṣitamabhiśraddhāsyāmaḥ tṛtīyakamapi sa sarvāṃvān bodhisattvagaṇo bhagavantametadavocat - bhāṣatu bhagavānetamevārtham, bhāṣatu sugataḥ vayaṃ tathāgatasya bhāṣitamabhiśraddhāsyāma iti atha khalu bhagavāṃsteṣāṃ bodhisattvānāṃ yāvattṛtīyakamapyadhyeṣaṇāṃ viditvā tān bodhisattvānāmantrayate sma - tena hi kulaputrāḥ śṛṇudhvamidamevaṃrūpaṃ mamādhiṣṭhānabalādhānam, yadayaṃ kulaputrāḥ sadevamānuṣāsuro loka evaṃ saṃjānīte - sāṃprataṃ bhagavatā śākyamuninā tathāgatena śākyakulādabhiniṣkramya gayāhvaye mahānagare bodhimaṇḍavarāgragatena anuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddheti naivaṃ draṣṭavyam api tu khalu punaḥ kulaputrāḥ bahūni mama kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhasya tadyathāpi nāma kulaputrāḥ pañcāśatsu lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu ye pṛthivīdhātuparamāṇavaḥ, atha khalu kaścideva puruṣa utpadyate sa ekaṃ paramāṇurajaṃ gṛhītvā pūrvasyāṃ diśi pañcāśallokadhātvasaṃkhyeyaśatasahasrāṇyatikramya tadekaṃ paramāṇurajaḥ samupanikṣipet anena paryāyeṇa kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sa puruṣaḥ sarvāṃstāṃllokadhātūna vyapagatapṛthivīdhātūn kuryāt, sarvāṇi ca tāni pṛthivīdhātuparamāṇurajāṃsi anena paryāyeṇa anena ca lakṣanikṣepeṇa pūrvasyāṃ diśyupanikṣipet tatkiṃ manyadhve kulaputrāḥ śakyaṃ te lokadhātavaḥ kenaciccintayituṃ vā gaṇayituṃ vā tulayituṃ vā upalakṣayituṃ vā? evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattvaḥ sa ca sarvāvān bodhisattvagaṇo bodhisattvarāśirbhagavantametadavocat - asaṃkhyeyāste bhagavaṃllokadhātavaḥ, agaṇanīyāścittabhūmisamatikrāntāḥ sarvaśrāvakapratyekabuddhairapi bhagavan āryeṇa jñānena na śakyaṃ cintayituṃ vā gaṇayituṃ vā tulayituṃ vā upalakṣayituṃ vā asmākamapi tāvad bhagavan avaivartyabhūmisthitānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmasmin sthāne cittagocaro na pravartate tāvadaprameyā bhagavaṃste lokadhātavo bhaveyuriti evamukte bhagavāṃstān bodhisattvān mahāsattvānetadavocat - ārocayāmi vaḥ kulaputrāḥ, prativedayāmi vaḥ yāvantaḥ kulaputrāste lokadhātavo yeṣu tena puruṣeṇa tāni paramāṇurajāṃsyupanikṣiptāni, yeṣu ca nopanikṣiptāni, sarveṣu teṣu kulaputra lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu na tāvanti paramāṇurajāṃsi saṃvidyante, yāvanti mama kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhasya yataḥprabhṛtyahaṃ kulaputrā asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau sattvānāṃ dharmaṃ deśayāmi, anyeṣu ca lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu, ye ca mayā kulaputrā atrāntarā tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ parikīrtitā dīpaṃkaratathāgataprabhṛtayaḥ, teṣāṃ ca tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ parinirvāṇāni, mayaiva tāni kulaputrā upāyakauśalyadharmadeśanābhinirhāranirmitāni api tu khalu punaḥ kulaputrāḥ, tathāgata āgatāgatānāṃ sattvānāmindriyavīryavaimātratāṃ vyavalokya tasmiṃstasminnātmano nāma vyāharati tasmiṃstasmiṃścātmanaḥ parinirvāṇaṃ vyāharati, tathā tathā ca sattvān paritoṣayati nānāvidhairdharmaparyāyaiḥ tatra kulaputrāstathāgato nānādhimuktānāṃ sattvānāmalpakuśalamūlānāṃ bahūpakleśānāmevaṃ vadati - daharo 'hamasmi bhikṣavo jātyābhiniṣkrāntaḥ acirābhisaṃbuddho 'smi bhikṣavo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim yatkhalu punaḥ kulaputrāḥ, tathāgata evaṃ cirābhisaṃbuddha evaṃ vyāharati - acirābhisaṃbuddho 'hamasmīti, nānyatra sattvānāṃ paripācanārtham avatāraṇārthamete dharmaparyāyā bhāṣitāḥ sarve ca te kulaputrā dharmaparyāyāstathāgatena sattvānāṃ vinayārthāya bhāṣitāḥ yāṃ ca kulaputrāstathāgataḥ sattvānāṃ vinayārthavācaṃ bhāṣate ātmopadarśanena vā paropadarśanena vā, ātmārambaṇena vā parārambanena vā yatkiṃcittathāgato vyāharati, sarve te dharmaparyāyāḥ satyāstathāgatena bhāṣitāḥ nāstyatra tathāgatasya mṛṣāvādaḥ tatkasya hetoḥ? dṛṣṭaṃ hi tathāgatena traidhātukaṃ yathābhūtam na jāyate na mriyate na cyavate nopapadyate na saṃsarati na parinirvāti, na bhūtaṃ nābhūtaṃ na santaṃ nāsantaṃ na tathā nānyathā na vitathā nāvitathā na tathā traidhātukaṃ tathāgatena dṛṣṭaṃ yathā bālapṛthagjanāḥ paśyanti pratyakṣadharmā tathāgataḥ khalvasmin sthāne 'saṃpramoṣadharmā tatra tathāgato yāṃ kāṃcidvācaṃ vyāharati, sarvaṃ tatsatyaṃ na mṛṣā nānyathā api tu khalu punaḥ sattvānāṃ nānācaritānāṃ nānābhiprāyāṇāṃ saṃjñāvikalpacaritānāṃ kuśalamūlasaṃjananārthaṃ vividhān dharmaparyāyān vividhairārambaṇairvyāharati yaddhi kulaputrāstathāgatena kartavyaṃ tattathāgataḥ karoti tāvaccirābhisaṃbuddho 'parimitāyuṣpramāṇastathāgataḥ sadā sthitaḥ aparinirvṛtastathāgataḥ parinirvāṇamādarśayati vaineyavaśena na ca tāvanme kulaputrā adyāpi paurvikī bodhisattvacaryāṃ pariniṣpāditā āyuṣpramāṇamapyaparipūrṇam api tu khalu punaḥ kulaputrā adyāpi taddviguṇena me kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi bhaviṣyanti āyuṣpramāṇasyāparipūrṇatvāt idānīṃ khalu punarahaṃ kulaputrā aparinirvāyamāṇa eva parinirvāṇamārocayāmi tatkasya hetoḥ? sattvānahaṃ kulaputrā anena paryāyeṇa paripācayāmi - mā haiva me 'ticiraṃ tiṣṭhato 'bhīkṣṇadarśanena akṛtakuśalamūlāḥ sattvāḥ puṇyavirahitā daridrabhūtāḥ kāmalolupā andhā dṛṣṭijālasaṃchannāḥ tiṣṭhati tathāgata iti viditvā kilīkṛtasaṃjñā bhaveyuḥ, na ca tathāgate durlabhasaṃjñāmutpādayeyuḥ - āsannā vayaṃ tathāgatasyeti vīryaṃ nārabheyustraidhātukānniḥsaraṇārtham, na ca tathāgate durlabhasaṃjñāmutpādayeyuḥ tataḥ kulaputrāḥ tathāgataḥ upāyakauśalyena teṣāṃ sattvānāṃ durlabhaprādurbhāvo bhikṣavastathāgata iti vācaṃ vyāharati sma tatkasya hetoḥ? tathā hi teṣāṃ sattvānāṃ bahubhiḥ kalpakoṭīnayutaśatasahasrairapi tathāgatadarśanaṃ bhavati vā na vā tataḥ khalvahaṃ kulaputrāstadārambaṇaṃ kṛtvaivaṃ vadāmi - durlabhaprādurbhāvā hi bhikṣavastathāgatā iti te bhūyasyā mātrayā durlabhaprādurbhāvāṃstathāgatān viditvā āścaryasaṃjñāmutpādayiṣyanti, śokasaṃjñāmutpādayiṣyanti apaśyantaśca tathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhān tṛṣitā bhaviṣyanti tathāgatadarśanāya teṣāṃ tāni tathāgatārambaṇamanaskārakuśalamūlāni dīrgharātramarthāya hitāya sukhāya ca bhaviṣyanti etamarthaṃ viditvā tathāgato 'parinirvāyanneva parinirvāṇamārocayati sattvānāṃ vaineyavaśamupādāya tathāgatasyaiṣa kulaputrā dharmaparyāyo yadevaṃ vyāharati nāstyatra tathāgatasya mṛṣāvādaḥ tadyathāpi nāma kulaputrāḥ kaścideva vaidyapuruṣo bhavet paṇḍito vyakto medhāvī sukuśalaḥ sarvavyādhipraśamanāya tasya ca puruṣasya bahavaḥ putrā bhaveyurdaśa vā viṃśatirvā triṃśadvā catvāriṃśadvā pañcāśadvā śataṃ vā sa ca vaidyaḥ pravāsagato bhavet, te cāsya sarve putrā garapīḍā vā viṣapīḍā vā bhaveyuḥ tena gareṇa vā viṣeṇa vā duḥkhābhirvedanābhirabhitūrṇā bhaveyuḥ te tena gareṇa vā viṣeṇa vā dahyamānāḥ pṛthivyāṃ prapateyuḥ atha sa teṣāṃ vaidyaḥ pitā pravāsādāgacchet te cāsya putrāstena gareṇa vā viṣeṇa vā duḥkhābhirvedanābhirārtāḥ kecidviparītasaṃjñino bhaveyuḥ, kecidaviparītasaṃjñino bhaveyuḥ sarve ca te tenaiva duḥkhenārtāstaṃ pitaraṃ dṛṣṭvābhinandeyuḥ, evaṃ cainaṃ vadeyuḥ - diṣṭyāsi tāta kṣemasvastibhyāmāgataḥ tadasmākamasmādātmoparodhād garādvā viṣādvā parimocayasva dadasva nastāta jīvitamiti atha khalu sa vaidyastān putrān duḥkhārtān dṛṣṭvā vedanābhibhūtān dahyataḥ pṛthivyāṃ pariveṣṭamānān, tato mahābhaiṣajyaṃ samudānayitvā varṇasaṃpannaṃ gandhasaṃpannaṃ rasasaṃpannaṃ ca, śilāyāṃ piṣṭvā teṣāṃ putrāṇāṃ pānāya dadyāt, evaṃ cainān vadet - pibatha putrā idaṃ mahābhaiṣajyaṃ varṇasaṃpannaṃ gandhasaṃpannaṃ rasasaṃpannam idaṃ yūyaṃ putrā mahābhaiṣajyaṃ pītvā kṣipramevāsmād garādvā viṣādvā parimokṣyadhve, svasthā bhaviṣyatha arogāśca tatra ye tasya vaidyasya putrā aviparītasaṃjñinaḥ te bhaiṣajyasya varṇaṃ ca dṛṣṭvā gandhaṃ cāghrāya rasaṃ cāsvādya kṣipramevābhyavahareyuḥ te cābhyavaharantastasmādābādhāt sarveṇa sarvaṃ vimuktā bhaveyuḥ ye punastasya putrā viparītasaṃjñinaḥ te taṃ pitaramabhinandeyuḥ, enaṃ caivaṃ vadeyuḥ - diṣṭayāsi tāta kṣemasvastibhyāmāgato yastvamasmākaṃ cikitsaka iti te caivaṃ vācaṃ bhāṣeran, tacca bhaiṣajyamupanāmitaṃ na pibeyuḥ tatkasya hetoḥ? tathā hi teṣāṃ tayā viparītasaṃjñyā tad bhaiṣajyamupanāmitaṃ varṇenāpi na rocate, gandhenāpi rasenāpi na rocate atha khalu sa vaidyapuruṣa evaṃ cintayet - ime mama putrā anena gareṇa vā viṣeṇa vā viparītasaṃjñinaḥ te khalvidaṃ mahābhaiṣajyaṃ na pibanti, māṃ cābhinandanti yannavahamimān putrānupāyakauśalyena idaṃ bhaiṣajyaṃ pāyayeyamiti atha khalu sa vaidyastān putrānupāyakauśalyena tadbhaiṣajyaṃ pāyayitukāma evaṃ vadet - jīrṇo 'hamasmi kulaputrāḥ, vṛddho mahallakaḥ kālakriyā ca me pratyupasthitā mā ca yūyaṃ putrāḥ śociṣṭha, mā ca klamamāpadhvam idaṃ vo mayā mahābhaiṣajyamupanītam sacedākāṅkṣadhve, tadeva bhaiṣajyaṃ pibadhvam sa evaṃ tān putrānupāyakauśalyena anuśiṣya anyataraṃ janapadapradeśaṃ prakrāntaḥ tatra gatvā kālagatamātmānaṃ yeṣāṃ glānānāṃ putrāṇāmārocayet, te tasmin samaye 'tīva śocayeyuḥ, atīva parideveyuḥ - yo hyasmākaṃ pitā nātho janako 'nukampakaḥ so 'pi nāmaikaḥ kālagataḥ, te 'dya vayamanāthāḥ saṃvṛttāḥ te khalvanāthabhūtamātmānaṃ samanupaśyanto 'śaraṇamātmānaṃ samanupaśyanto 'bhīkṣṇaṃ śokārtā bhaveyuḥ teṣāṃ ca tayābhīkṣṇaṃ śokārtatayā sā viparītasaṃjñā aviparītasaṃjñā bhavet yacca tad bhaiṣajyaṃ varṇagandharasopetaṃ tadvarṇagandharasopetameva saṃjānīyuḥ tatastasmin samaye tadbhaiṣajyamabhyavahareyuḥ te cābhyavaharantastasmādābādhāt parimuktā bhaveyuḥ atha khalu sa vaidyastān putrānābādhavimuktān viditvā punarevātmānamupadarśayet tatkiṃ manyadhve kulaputrā mā haiva tasya vaidyasya tadupāyakauśalyaṃ kurvataḥ kaścinmṛṣāvādena saṃcodayet? āhuḥ - no hīdaṃ bhagavan, no hīdaṃ sugata āha - evameva kulaputrāḥ ahamapyaprameyāsaṃkhyeyakalpakoṭīnayutaśatasahasrābhisaṃbuddha imāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhim api tu khalu punaḥ kulaputrāḥ ahamantarāntaramevaṃrūpāṇyupāyakauśalyāni sattvānāmupadarśayāmi vinayārtham na ca me kaścidatra sthāne mṛṣāvādo bhavati atha khalu bhagavānimāmeva arthagatiṃ bhūyasyā mātrayā saṃdarśayamānastasyāṃ velāyāmimāṃ gāthā abhāṣata - acintiyā kalpasahasrakoṭyo yāsāṃ pramāṇaṃ na kadāci vidyate / prāptā mayā eṣa tadāgrabodhirdharmaṃ ca deśemyahu nityakālam // saddhp_15.1 // samādapemī bahubodhisattvān bauddhasmi jñānasmi sthapemi caiva / sattvāna koṭīnayutānanekān paripācayāmī bahukalpakoṭyaḥ // saddhp_15.2 // nirvāṇabhūmiṃ cupadarśayāmi vinayārtha sattvāna vadāmyupāyam / na cāpi nirvāmyahu tasmi kāle ihaiva co dharmu prakāśayāmi // saddhp_15.3 // tatrāpi cātmānamadhiṣṭhahāmi sarvāṃśca sattvāna tathaiva cāham / viparītabuddhī ca narā vimūḍhāḥ tatraiva tiṣṭhantu na paśyiṣū mām // saddhp_15.4 // parinirvṛtaṃ dṛṣṭva mamātmabhāvaṃ dhātūṣu pūjāṃ vividhāṃ karonti / māṃ cā apaśyanti janenti tṛṣṇāṃ tatorjukaṃ citta prabhoti teṣām // saddhp_15.5 // ṛjū yadā te mṛdumārdavāśca utsṛṣṭakāmāśca bhavanti sattvāḥ / tato ahaṃ śrāvakasaṃgha kṛtvāḥ ātmāna darśemyahu gṛdhrakūṭe // saddhp_15.6 // evaṃ ca haṃ teṣa vadāmi paścāt ihaiva nāhaṃ tada āsi nirvṛtaḥ / upāyakauśalya mameti bhikṣavaḥ punaḥ puno bhomyahu jīvaloke // saddhp_15.7 // anyehi sattvehi puraskṛto 'haṃ teṣāṃ prakāśemi mamāgrabodhim / yūyaṃ ca śabdaṃ na śṛṇotha mahyaṃ anyatra so nirvṛtu lokanāthaḥ // saddhp_15.8 // paśyāmyahaṃ sattva vihanyamānān na cāhu darśemi tadātmabhāvam / spṛhentu tāvanmama darśanasya tṛṣitāna saddharmu prakāśayiṣye // saddhp_15.9 // sadādhiṣṭhānaṃ mama etadīdṛśaṃ acintiyā kalpasahasrakoṭyaḥ / na ca cyavāmī itu gṛdhrakūṭāt anyāsu śayyāsanakoṭibhiśca // saddhp_15.10 // yadāpi sattvā ima lokadhātuṃ paśyanti kalpenti ca dahyamānam / tadāpi cedaṃ mama buddhakṣetraṃ paripūrṇa bhotī marumānuṣāṇām // saddhp_15.11 // krīḍā ratī teṣa vicitra bhoti udyānaprāsādavimānakoṭyaḥ / pratimaṇḍitaṃ ratnamayaiśca parvatairdrumaistathā puṣpaphalairupetaiḥ // saddhp_15.12 // upariṃ ca devābhihananti tūryān mandāravarṣaṃ ca visarjayanti / mamaṃ ca abhyokiri śrāvakāṃśca ye cānya bodhāviha prasthitā vidū // saddhp_15.13 // evaṃ ca me kṣetramidaṃ sadā sthitaṃ anye ca kalpentimu dahyamānam / subhairavaṃ paśyiṣu lokadhātuṃ upadrutaṃ śokaśatābhikīrṇam // saddhp_15.14 // na cāpi me nāma śṛṇonti jātu tathāgatānāṃ bahukalpakoṭibhiḥ / dharmasya vā mahya gaṇasya cāpi pāpasya karmasya phalevarūpam // saddhp_15.15 // lyadā tu sattvā mṛdu mārdavāśca utpanna bhontīha manuṣyaloke / utpannamātrāśca śubhena karmaṇā paśyanti māṃ dharmu prakāśayantam // saddhp_15.16 // na cāhu bhāṣāmi kadāci teṣāṃ imāṃ kriyāmīdṛśikīmanuttarām / teno ahaṃ dṛṣṭa cirasya bhomi tato 'sya bhāṣāmi sudurlabhā jināḥ // saddhp_15.17 // etādṛśaṃ jñānabalaṃ mayedaṃ prabhāsvaraṃ yasya na kaścidantaḥ / āyuśca me dīrghamanantakalpaṃ samupārjitaṃ pūrva caritva caryām // saddhp_15.18 // mā saṃśayaṃ atra kurudhva paṇḍitā vicikitsitaṃ co jahathā aśeṣam / bhūtāṃ prabhāṣāmyahameta vācaṃ mṛṣā mamā naiva kadāci vāg bhavet // saddhp_15.19 // yathā hi so vaidya upāyaśikṣito viparītasaṃjñīna sutāna hetoḥ / jīvantamātmāna mṛteti brūyāt taṃ vaidyu vijño na mṛṣeṇa codayet // saddhp_15.20 // yameva haṃ lokapitā svayaṃbhūḥ cikitsakaḥ sarvaprajāna nāthaḥ / viparīta mūḍhāṃśca viditva bālān anirvṛto nirvṛta darśayāmi // saddhp_15.21 // kiṃ kāraṇaṃ mahyamabhīkṣṇadarśanād viśraddha bhontī abudhā ajānakāḥ / viśvasta kāmeṣu pramatta bhontī pramādahetoḥ prapatanti durgatim // saddhp_15.22 // cariṃ cariṃ jāniya nityakālaṃ vadāmi sattvāna tathā tathāham / kathaṃ nu bodhāvupanāmayeyaṃ katha buddhadharmāṇa bhaveyu lābhinaḥ // saddhp_15.23 // ityāryasaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye tathāgatāyuṣpramāṇaparivarto nāma pañcadaśamaḥ","तथागतायुष्प्रमाणपरिवर्तः अथ खलु भगवान् सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणमामन्त्रयते स्म - अवकल्पयध्वं मे कुलपुत्राः, अभिश्रद्दधध्वं तथागतस्य भूतां वाचं व्याहरतः द्वितीयकमपि भगवांस्तान् बोधिसत्त्वानामन्त्रयते स्म - अवकल्पयध्वं मे कुलपुत्राः, अभिश्रद्दधध्वं तथागतस्य भुतां वाचं व्याहरतः तृतीयकमपि भगवांस्तन् बोधिसत्त्वानामन्त्रयते स्म - अवकल्पयध्वं मे कुलपुत्राः, अभिश्रद्दधध्वं तथागतस्य भूतां वाचं व्याहरतः अथ खलु स सर्वावान् बोधिसत्त्वगणो मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमग्रतः स्थापयित्वा अञ्जलिं प्रगृह्य भगवन्तमेतदवोचत् - भाषतु भगवानेतमेवार्थम्, भाषतु सुगतः वयं तथागतस्य भाषितमभिश्रद्धास्यामः द्वितीयकमपि स सर्वावान् बोधिसत्त्वगणो भगवन्तमेतदवोचत् - भाषतु भगवानेतमेवार्थम्, भाषतु सुगतः वयं तथागतस्य भाषितमभिश्रद्धास्यामः तृतीयकमपि स सर्वांवान् बोधिसत्त्वगणो भगवन्तमेतदवोचत् - भाषतु भगवानेतमेवार्थम्, भाषतु सुगतः वयं तथागतस्य भाषितमभिश्रद्धास्याम इति अथ खलु भगवांस्तेषां बोधिसत्त्वानां यावत्तृतीयकमप्यध्येषणां विदित्वा तान् बोधिसत्त्वानामन्त्रयते स्म - तेन हि कुलपुत्राः शृणुध्वमिदमेवंरूपं ममाधिष्ठानबलाधानम्, यदयं कुलपुत्राः सदेवमानुषासुरो लोक एवं संजानीते - सांप्रतं भगवता शाक्यमुनिना तथागतेन शाक्यकुलादभिनिष्क्रम्य गयाह्वये महानगरे बोधिमण्डवराग्रगतेन अनुत्तरा सम्यक्संबोधिरभिसंबुद्धेति नैवं द्रष्टव्यम् अपि तु खलु पुनः कुलपुत्राः बहूनि मम कल्पकोटीनयुतशतसहस्राण्यनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धस्य तद्यथापि नाम कुलपुत्राः पञ्चाशत्सु लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु ये पृथिवीधातुपरमाणवः, अथ खलु कश्चिदेव पुरुष उत्पद्यते स एकं परमाणुरजं गृहीत्वा पूर्वस्यां दिशि पञ्चाशल्लोकधात्वसंख्येयशतसहस्राण्यतिक्रम्य तदेकं परमाणुरजः समुपनिक्षिपेत् अनेन पर्यायेण कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि स पुरुषः सर्वांस्तांल्लोकधातून व्यपगतपृथिवीधातून् कुर्यात्, सर्वाणि च तानि पृथिवीधातुपरमाणुरजांसि अनेन पर्यायेण अनेन च लक्षनिक्षेपेण पूर्वस्यां दिश्युपनिक्षिपेत् तत्किं मन्यध्वे कुलपुत्राः शक्यं ते लोकधातवः केनचिच्चिन्तयितुं वा गणयितुं वा तुलयितुं वा उपलक्षयितुं वा? एवमुक्ते मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः स च सर्वावान् बोधिसत्त्वगणो बोधिसत्त्वराशिर्भगवन्तमेतदवोचत् - असंख्येयास्ते भगवंल्लोकधातवः, अगणनीयाश्चित्तभूमिसमतिक्रान्ताः सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धैरपि भगवन् आर्येण ज्ञानेन न शक्यं चिन्तयितुं वा गणयितुं वा तुलयितुं वा उपलक्षयितुं वा अस्माकमपि तावद् भगवन् अवैवर्त्यभूमिस्थितानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानामस्मिन् स्थाने चित्तगोचरो न प्रवर्तते तावदप्रमेया भगवंस्ते लोकधातवो भवेयुरिति एवमुक्ते भगवांस्तान् बोधिसत्त्वान् महासत्त्वानेतदवोचत् - आरोचयामि वः कुलपुत्राः, प्रतिवेदयामि वः यावन्तः कुलपुत्रास्ते लोकधातवो येषु तेन पुरुषेण तानि परमाणुरजांस्युपनिक्षिप्तानि, येषु च नोपनिक्षिप्तानि, सर्वेषु तेषु कुलपुत्र लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु न तावन्ति परमाणुरजांसि संविद्यन्ते, यावन्ति मम कल्पकोटीनयुतशतसहस्राण्यनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धस्य यतःप्रभृत्यहं कुलपुत्रा अस्यां सहायां लोकधातौ सत्त्वानां धर्मं देशयामि, अन्येषु च लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु, ये च मया कुलपुत्रा अत्रान्तरा तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः परिकीर्तिता दीपंकरतथागतप्रभृतयः, तेषां च तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां परिनिर्वाणानि, मयैव तानि कुलपुत्रा उपायकौशल्यधर्मदेशनाभिनिर्हारनिर्मितानि अपि तु खलु पुनः कुलपुत्राः, तथागत आगतागतानां सत्त्वानामिन्द्रियवीर्यवैमात्रतां व्यवलोक्य तस्मिंस्तस्मिन्नात्मनो नाम व्याहरति तस्मिंस्तस्मिंश्चात्मनः परिनिर्वाणं व्याहरति, तथा तथा च सत्त्वान् परितोषयति नानाविधैर्धर्मपर्यायैः तत्र कुलपुत्रास्तथागतो नानाधिमुक्तानां सत्त्वानामल्पकुशलमूलानां बहूपक्लेशानामेवं वदति - दहरो ऽहमस्मि भिक्षवो जात्याभिनिष्क्रान्तः अचिराभिसंबुद्धो ऽस्मि भिक्षवो ऽनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् यत्खलु पुनः कुलपुत्राः, तथागत एवं चिराभिसंबुद्ध एवं व्याहरति - अचिराभिसंबुद्धो ऽहमस्मीति, नान्यत्र सत्त्वानां परिपाचनार्थम् अवतारणार्थमेते धर्मपर्याया भाषिताः सर्वे च ते कुलपुत्रा धर्मपर्यायास्तथागतेन सत्त्वानां विनयार्थाय भाषिताः यां च कुलपुत्रास्तथागतः सत्त्वानां विनयार्थवाचं भाषते आत्मोपदर्शनेन वा परोपदर्शनेन वा, आत्मारम्बणेन वा परारम्बनेन वा यत्किंचित्तथागतो व्याहरति, सर्वे ते धर्मपर्यायाः सत्यास्तथागतेन भाषिताः नास्त्यत्र तथागतस्य मृषावादः तत्कस्य हेतोः? दृष्टं हि तथागतेन त्रैधातुकं यथाभूतम् न जायते न म्रियते न च्यवते नोपपद्यते न संसरति न परिनिर्वाति, न भूतं नाभूतं न सन्तं नासन्तं न तथा नान्यथा न वितथा नावितथा न तथा त्रैधातुकं तथागतेन दृष्टं यथा बालपृथग्जनाः पश्यन्ति प्रत्यक्षधर्मा तथागतः खल्वस्मिन् स्थाने ऽसंप्रमोषधर्मा तत्र तथागतो यां कांचिद्वाचं व्याहरति, सर्वं तत्सत्यं न मृषा नान्यथा अपि तु खलु पुनः सत्त्वानां नानाचरितानां नानाभिप्रायाणां संज्ञाविकल्पचरितानां कुशलमूलसंजननार्थं विविधान् धर्मपर्यायान् विविधैरारम्बणैर्व्याहरति यद्धि कुलपुत्रास्तथागतेन कर्तव्यं तत्तथागतः करोति तावच्चिराभिसंबुद्धो ऽपरिमितायुष्प्रमाणस्तथागतः सदा स्थितः अपरिनिर्वृतस्तथागतः परिनिर्वाणमादर्शयति वैनेयवशेन न च तावन्मे कुलपुत्रा अद्यापि पौर्विकी बोधिसत्त्वचर्यां परिनिष्पादिता आयुष्प्रमाणमप्यपरिपूर्णम् अपि तु खलु पुनः कुलपुत्रा अद्यापि तद्द्विगुणेन मे कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि भविष्यन्ति आयुष्प्रमाणस्यापरिपूर्णत्वात् इदानीं खलु पुनरहं कुलपुत्रा अपरिनिर्वायमाण एव परिनिर्वाणमारोचयामि तत्कस्य हेतोः? सत्त्वानहं कुलपुत्रा अनेन पर्यायेण परिपाचयामि - मा हैव मे ऽतिचिरं तिष्ठतो ऽभीक्ष्णदर्शनेन अकृतकुशलमूलाः सत्त्वाः पुण्यविरहिता दरिद्रभूताः कामलोलुपा अन्धा दृष्टिजालसंछन्नाः तिष्ठति तथागत इति विदित्वा किलीकृतसंज्ञा भवेयुः, न च तथागते दुर्लभसंज्ञामुत्पादयेयुः - आसन्ना वयं तथागतस्येति वीर्यं नारभेयुस्त्रैधातुकान्निःसरणार्थम्, न च तथागते दुर्लभसंज्ञामुत्पादयेयुः ततः कुलपुत्राः तथागतः उपायकौशल्येन तेषां सत्त्वानां दुर्लभप्रादुर्भावो भिक्षवस्तथागत इति वाचं व्याहरति स्म तत्कस्य हेतोः? तथा हि तेषां सत्त्वानां बहुभिः कल्पकोटीनयुतशतसहस्रैरपि तथागतदर्शनं भवति वा न वा ततः खल्वहं कुलपुत्रास्तदारम्बणं कृत्वैवं वदामि - दुर्लभप्रादुर्भावा हि भिक्षवस्तथागता इति ते भूयस्या मात्रया दुर्लभप्रादुर्भावांस्तथागतान् विदित्वा आश्चर्यसंज्ञामुत्पादयिष्यन्ति, शोकसंज्ञामुत्पादयिष्यन्ति अपश्य��्तश्च तथागतानर्हतः सम्यक्संबुद्धान् तृषिता भविष्यन्ति तथागतदर्शनाय तेषां तानि तथागतारम्बणमनस्कारकुशलमूलानि दीर्घरात्रमर्थाय हिताय सुखाय च भविष्यन्ति एतमर्थं विदित्वा तथागतो ऽपरिनिर्वायन्नेव परिनिर्वाणमारोचयति सत्त्वानां वैनेयवशमुपादाय तथागतस्यैष कुलपुत्रा धर्मपर्यायो यदेवं व्याहरति नास्त्यत्र तथागतस्य मृषावादः तद्यथापि नाम कुलपुत्राः कश्चिदेव वैद्यपुरुषो भवेत् पण्डितो व्यक्तो मेधावी सुकुशलः सर्वव्याधिप्रशमनाय तस्य च पुरुषस्य बहवः पुत्रा भवेयुर्दश वा विंशतिर्वा त्रिंशद्वा चत्वारिंशद्वा पञ्चाशद्वा शतं वा स च वैद्यः प्रवासगतो भवेत्, ते चास्य सर्वे पुत्रा गरपीडा वा विषपीडा वा भवेयुः तेन गरेण वा विषेण वा दुःखाभिर्वेदनाभिरभितूर्णा भवेयुः ते तेन गरेण वा विषेण वा दह्यमानाः पृथिव्यां प्रपतेयुः अथ स तेषां वैद्यः पिता प्रवासादागच्छेत् ते चास्य पुत्रास्तेन गरेण वा विषेण वा दुःखाभिर्वेदनाभिरार्ताः केचिद्विपरीतसंज्ञिनो भवेयुः, केचिदविपरीतसंज्ञिनो भवेयुः सर्वे च ते तेनैव दुःखेनार्तास्तं पितरं दृष्ट्वाभिनन्देयुः, एवं चैनं वदेयुः - दिष्ट्यासि तात क्षेमस्वस्तिभ्यामागतः तदस्माकमस्मादात्मोपरोधाद् गराद्वा विषाद्वा परिमोचयस्व ददस्व नस्तात जीवितमिति अथ खलु स वैद्यस्तान् पुत्रान् दुःखार्तान् दृष्ट्वा वेदनाभिभूतान् दह्यतः पृथिव्यां परिवेष्टमानान्, ततो महाभैषज्यं समुदानयित्वा वर्णसंपन्नं गन्धसंपन्नं रससंपन्नं च, शिलायां पिष्ट्वा तेषां पुत्राणां पानाय दद्यात्, एवं चैनान् वदेत् - पिबथ पुत्रा इदं महाभैषज्यं वर्णसंपन्नं गन्धसंपन्नं रससंपन्नम् इदं यूयं पुत्रा महाभैषज्यं पीत्वा क्षिप्रमेवास्माद् गराद्वा विषाद्वा परिमोक्ष्यध्वे, स्वस्था भविष्यथ अरोगाश्च तत्र ये तस्य वैद्यस्य पुत्रा अविपरीतसंज्ञिनः ते भैषज्यस्य वर्णं च दृष्ट्वा गन्धं चाघ्राय रसं चास्वाद्य क्षिप्रमेवाभ्यवहरेयुः ते चाभ्यवहरन्तस्तस्मादाबाधात् सर्वेण सर्वं विमुक्ता भवेयुः ये पुनस्तस्य पुत्रा विपरीतसंज्ञिनः ते तं पितरमभिनन्देयुः, एनं चैवं वदेयुः - दिष्टयासि तात क्षेमस्वस्तिभ्यामागतो यस्त्वमस्माकं चिकित्सक इति ते चैवं वाचं भाषेरन्, तच्च भैषज्यमुपनामितं न पिबेयुः तत्कस्य हेतोः? तथा हि तेषां तया विपरीतसंज्ञ्या तद् भैषज्यमुपनामितं वर्णेनापि न रोचते, गन्धेनापि रसेनापि न रोचते अथ खलु स वैद्यपुरुष एवं चिन्तयेत् - इमे मम पुत्रा अनेन गरेण वा विषेण वा विपरीतसंज्ञिनः ते खल्विदं महाभैषज्यं न पिबन्ति, मां चाभिनन्दन्ति यन्नवहमिमान् पुत्रानुपायकौशल्येन इदं भैषज्यं पाययेयमिति अथ खलु स वैद्यस्तान् पुत्रानुपायकौशल्येन तद्भैषज्यं पाययितुकाम एवं वदेत् - जीर्णो ऽहमस्मि कुलपुत्राः, वृद्धो महल्लकः कालक्रिया च मे प्रत्युपस्थिता मा च यूयं पुत्राः शोचिष्ठ, मा च क्लममापध्वम् इदं वो मया महाभैषज्यमुपनीतम् सचेदाकाङ्क्षध्वे, तदेव भैषज्यं पिबध्वम् स एवं तान् पुत्रानुपायकौशल्येन अनुशिष्य अन्यतरं जनपदप्रदेशं प्रक्रान्तः तत्र गत्वा कालगतमात्मानं येषां ग्लानानां पुत्राणामारोचयेत्, ते तस्मिन् समये ऽतीव शोचयेयुः, अतीव परिदेवेयुः - यो ह्यस्माकं पिता नाथो जनको ऽनुकम्पकः सो ऽपि नामैकः कालगतः, ते ऽद्य वयमनाथाः संवृत्ताः ते खल्वनाथभूतमात्मानं समनुपश्यन्तो ऽशरणमात्मानं समनुपश्यन्तो ऽभीक्ष्णं शोकार्ता भवेयुः तेषां च तयाभीक्ष्णं शोकार्ततया सा विपरीतसंज्ञा अविपरीतसंज्ञा भवेत् यच्च तद् भैषज्यं वर्णगन्धरसोपेतं तद्वर्णगन्धरसोपेतमेव संजानीयुः ततस्तस्मिन् समये तद्भैषज्यमभ्यवहरेयुः ते चाभ्यवहरन्तस्तस्मादाबाधात् परिमुक्ता भवेयुः अथ खलु स वैद्यस्तान् पुत्रानाबाधविमुक्तान् विदित्वा पुनरेवात्मानमुपदर्शयेत् तत्किं मन्यध्वे कुलपुत्रा मा हैव तस्य वैद्यस्य तदुपायकौशल्यं कुर्वतः कश्चिन्मृषावादेन संचोदयेत्? आहुः - नो हीदं भगवन्, नो हीदं सुगत आह - एवमेव कुलपुत्राः अहमप्यप्रमेयासंख्येयकल्पकोटीनयुतशतसहस्राभिसंबुद्ध इमामनुत्तरां सम्यक्संबोधिम् अपि तु खलु पुनः कुलपुत्राः अहमन्तरान्तरमेवंरूपाण्युपायकौशल्यानि सत्त्वानामुपदर्शयामि विनयार्थम् न च मे कश्चिदत्र स्थाने मृषावादो भवति अथ खलु भगवानिमामेव अर्थगतिं भूयस्या मात्रया संदर्शयमानस्तस्यां वेलायामिमां गाथा अभाषत - अचिन्तिया कल्पसहस्रकोट्यो यासां प्रमाणं न कदाचि विद्यते / प्राप्ता मया एष तदाग्रबोधिर्धर्मं च देशेम्यहु नित्यकालम् // सद्ध्प्_१५.१ // समादपेमी बहुबोधिसत्त्वान् बौद्धस्मि ज्ञानस्मि स्थपेमि चैव / सत्त्वान कोटीनयुताननेकान् परिपाचयामी बहुकल्पकोट्यः // सद���ध्प्_१५.२ // निर्वाणभूमिं चुपदर्शयामि विनयार्थ सत्त्वान वदाम्युपायम् / न चापि निर्वाम्यहु तस्मि काले इहैव चो धर्मु प्रकाशयामि // सद्ध्प्_१५.३ // तत्रापि चात्मानमधिष्ठहामि सर्वांश्च सत्त्वान तथैव चाहम् / विपरीतबुद्धी च नरा विमूढाः तत्रैव तिष्ठन्तु न पश्यिषू माम् // सद्ध्प्_१५.४ // परिनिर्वृतं दृष्ट्व ममात्मभावं धातूषु पूजां विविधां करोन्ति / मां चा अपश्यन्ति जनेन्ति तृष्णां ततोर्जुकं चित्त प्रभोति तेषाम् // सद्ध्प्_१५.५ // ऋजू यदा ते मृदुमार्दवाश्च उत्सृष्टकामाश्च भवन्ति सत्त्वाः / ततो अहं श्रावकसंघ कृत्वाः आत्मान दर्शेम्यहु गृध्रकूटे // सद्ध्प्_१५.६ // एवं च हं तेष वदामि पश्चात् इहैव नाहं तद आसि निर्वृतः / उपायकौशल्य ममेति भिक्षवः पुनः पुनो भोम्यहु जीवलोके // सद्ध्प्_१५.७ // अन्येहि सत्त्वेहि पुरस्कृतो ऽहं तेषां प्रकाशेमि ममाग्रबोधिम् / यूयं च शब्दं न शृणोथ मह्यं अन्यत्र सो निर्वृतु लोकनाथः // सद्ध्प्_१५.८ // पश्याम्यहं सत्त्व विहन्यमानान् न चाहु दर्शेमि तदात्मभावम् / स्पृहेन्तु तावन्मम दर्शनस्य तृषितान सद्धर्मु प्रकाशयिष्ये // सद्ध्प्_१५.९ // सदाधिष्ठानं मम एतदीदृशं अचिन्तिया कल्पसहस्रकोट्यः / न च च्यवामी इतु गृध्रकूटात् अन्यासु शय्यासनकोटिभिश्च // सद्ध्प्_१५.१० // यदापि सत्त्वा इम लोकधातुं पश्यन्ति कल्पेन्ति च दह्यमानम् / तदापि चेदं मम बुद्धक्षेत्रं परिपूर्ण भोती मरुमानुषाणाम् // सद्ध्प्_१५.११ // क्रीडा रती तेष विचित्र भोति उद्यानप्रासादविमानकोट्यः / प्रतिमण्डितं रत्नमयैश्च पर्वतैर्द्रुमैस्तथा पुष्पफलैरुपेतैः // सद्ध्प्_१५.१२ // उपरिं च देवाभिहनन्ति तूर्यान् मन्दारवर्षं च विसर्जयन्ति / ममं च अभ्योकिरि श्रावकांश्च ये चान्य बोधाविह प्रस्थिता विदू // सद्ध्प्_१५.१३ // एवं च मे क्षेत्रमिदं सदा स्थितं अन्ये च कल्पेन्तिमु दह्यमानम् / सुभैरवं पश्यिषु लोकधातुं उपद्रुतं शोकशताभिकीर्णम् // सद्ध्प्_१५.१४ // न चापि मे नाम शृणोन्ति जातु तथागतानां बहुकल्पकोटिभिः / धर्मस्य वा मह्य गणस्य चापि पापस्य कर्मस्य फलेवरूपम् // सद्ध्प्_१५.१५ // ल्यदा तु सत्त्वा मृदु मार्दवाश्च उत्पन्न भोन्तीह मनुष्यलोके / उत्पन्नमात्राश्च शुभेन कर्मणा पश्यन्ति मां धर्मु प्रकाशयन्तम् // सद्ध्प्_१५.१६ // न चाहु भाषामि कदाचि तेषां इमां क्रियामीदृशिकीमनुत्तराम् / तेनो अहं दृष्ट चिरस्य भोमि ततो ऽस्य भाषामि सुदुर्लभा जिनाः // सद्ध्प्_१५.१७ // एतादृशं ज्ञानबलं मयेदं प्रभास्वरं यस्य न कश्चिदन्तः / आयुश्च मे दीर्घमनन्तकल्पं समुपार्जितं पूर्व चरित्व चर्याम् // सद्ध्प्_१५.१८ // मा संशयं अत्र कुरुध्व पण्डिता विचिकित्सितं चो जहथा अशेषम् / भूतां प्रभाषाम्यहमेत वाचं मृषा ममा नैव कदाचि वाग् भवेत् // सद्ध्प्_१५.१९ // यथा हि सो वैद्य उपायशिक्षितो विपरीतसंज्ञीन सुतान हेतोः / जीवन्तमात्मान मृतेति ब्रूयात् तं वैद्यु विज्ञो न मृषेण चोदयेत् // सद्ध्प्_१५.२० // यमेव हं लोकपिता स्वयंभूः चिकित्सकः सर्वप्रजान नाथः / विपरीत मूढांश्च विदित्व बालान् अनिर्वृतो निर्वृत दर्शयामि // सद्ध्प्_१५.२१ // किं कारणं मह्यमभीक्ष्णदर्शनाद् विश्रद्ध भोन्ती अबुधा अजानकाः / विश्वस्त कामेषु प्रमत्त भोन्ती प्रमादहेतोः प्रपतन्ति दुर्गतिम् // सद्ध्प्_१५.२२ // चरिं चरिं जानिय नित्यकालं वदामि सत्त्वान तथा तथाहम् / कथं नु बोधावुपनामयेयं कथ बुद्धधर्माण भवेयु लाभिनः // सद्ध्प्_१५.२३ // इत्यार्यसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये तथागतायुष्प्रमाणपरिवर्तो नाम पञ्चदशमः"
+saddhp_16,"puṇyaparyāyaparivartaḥ asmin khalu punastathāgatāyuṣpramāṇanirdeśe nirdiśyamāne aprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ sattvānāmarthaḥ kṛto 'bhūt atha khalu bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - asmin khalu punarajita tathāgatāyuṣpramāṇanirdeśadharmaparyāye nirdiśyamāne aṣṭaṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamānāṃ bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāmanutpattikadharmakṣāntirutpannā ebhyaḥ sahasraguṇena yeṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ dhāraṇīpratilambho 'bhūt anyeṣāṃ ca sāhasrikalokadhātuparamāṇurajaḥsamānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmimaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā asaṅgapratibhānatāpratilambho 'bhūt anyeṣāṃ ca dvisāhasrikalokadhātuparamāṇurajaḥsamānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ koṭīnayutaśatasahasraparivartāyā dhāraṇyāḥ pratilambho 'bhūt anye ca trisāhasrikalokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā avaivartyadharmacakraṃ pravartayāmāsuḥ anye ca madhyamakalokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā vimalanirbhāsacakraṃ pravartayāmāsuḥ anye ca kṣudrakalokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā aṣṭajāti[prati]baddhā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau anye ca catuścāturdvīpikā lokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā caturjātipratibaddhā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau anye ca tricāturdvīpikā lokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvā mahāsattvā imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā trijātipratibaddhā abhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau anye ca dvicāturdvīpikā lokadhātuparamāṇurajaḥsamā bodhisattvḥ mahḥsattvḥ imaṃ dharmaparyḥyaṃ śrutvḥ dvijḥtipratibaddhḥ abhūvannanuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau anye caikacḥturdvīpikḥ lokadhḥtuparamḥṇurajaḥsamḥ bodhisattvḥ mahḥsattvḥ imaṃ dharmaparyḥyaṃ śrutvḥ ekajḥtipratibaddhḥ abhūvannanuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau aṣṭatrisḥhasramahḥsḥhasralokadhḥtuparamḥṇurajaḥsamaiśca bodhisattvairmahḥsattvairimaṃ dharmaparyḥyaṃ śrutvḥ anuttarḥyḥṃ samyaksaṃbodhau cittḥnyutpḥditḥni atha samanantaranirdiṣṭe bhagavataiṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ dharmābhisamaye pratiṣṭhāne, atha tāvadevoparivaihāyasādantarīkṣānmāndāravamahāmāndāravāṇā��� puṣpāṇāṃ puṣpavarṣamabhipravṛṣṭam teṣu ca lokadhātukoṭīnayutaśatasahasreṣu yāni tāni buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāgatya ratnavṛkṣamūleṣu siṃhāsanopaviṣṭāni, tāni sarvāṇi cāvakiranti sma, abhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma bhagavantaṃ ca śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ taṃ ca bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ parinirvṛtaṃ siṃhāsanopaviṣṭamavakiranti sma, abhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma taṃ ca sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇaṃ tāścatasraḥ parṣado 'vakiranti sma, abhyavakiranti sma, abhiprakiranti sma divyāni ca candanāgarucūrṇānyantarīkṣāt pravarṣanti sma upariṣṭāccāntarīkṣe vaihāyasaṃ mahādundubhayo 'ghaṭṭitāḥ praṇedurmanojñamadhuragambhīranirghoṣāḥ divyāni ca dūṣyayugmaśatasahasrāṇyupariṣṭādantarīkṣāt prapatanti sma hārārdhahāramuktāhāramaṇiratnamahāratnāni copariṣṭādvaihāyasamantarīkṣe samantāt savāsu dikṣu pralambanti sma samantācca anarghaprāptasya dhūpasya ghaṭikāsahasrāṇi ratnamayāni svayameva pravicaranti sma ekaikasya ca tathāgatasya ratnamayīṃ chatrāvalīṃ yāvad brahmalokādupari vaihāyasamantarīkṣe bodhisattvā mahāsattvā dhārayāmāsuḥ anena paryāyeṇa sarveṣāṃ teṣāmaprameyāṇāmasaṃkhyeyānāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ te bodhisattvā mahāsattvā ratnamayīṃ chatrāvalīṃ yāvadbrahmalokādupari vaihāyasamantarīkṣe dhārayāmāsuḥ pṛthak pṛthag gāthābhinirhārairbhūtairbuddhastavaistāṃstathāgatānābhiṣṭuvanti sma atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - āścarya dharmaḥ sugatena śrāvito na jātu asmābhiḥ śrutaiṣa pūrvam / mahātmatā yādṛśi nāyakānāṃ āyuṣpramāṇaṃ ca yathā anantam // saddhp_16.1 // evaṃ ca dharmaṃ śruṇiyāna adya vibhajyamānaṃ sugatena saṃmukham / prītisphuṭāḥ prāṇasahasrakoṭyo ya aurasā lokavināyakasya // saddhp_16.2 // avivartiyā keci sthitāgrabodhau keci sthitā dhāraṇiye varāyām / asaṅgapratibhāṇi sthitāśca kecit koṭīsahasrāya ca dhāraṇīye // saddhp_16.3 // paramāṇukṣetrasya tathaiva cānye ye prasthitā uttamabuddhajñāne / kecicca jātībhi tathaiva cāṣṭabhi jinā bhaviṣyanti anantadarśinaḥ // saddhp_16.4 // kecittu catvāri atikramitvā kecitribhiścaiva dvibhiśca anye / lapsyanti bodhiṃ paramārthadarśinaḥ śruṇitva dharmaṃ imu nāyakasya // saddhp_16.5 // ke cāpi ekāya sthihitva jātyā sarvajña bhoṣyanti bhavāntareṇa / śruṇitva āyu imu nāyakasya etādṛśaṃ labdhu phalaṃ anāsravam // saddhp_16.6 // aṣṭāna kṣetrāṇa yathā rajo bhavet evāpramāṇā gaṇanāya tattakāḥ / yāḥ sattvakoṭyo hi śruṇitva dharmaṃ utpādayiṃsū varabodhicittam // saddhp_16.7 // etādṛśaṃ karma kṛtaṃ maharṣiṇā prakāśayantenima buddhabodhim / anantakaṃ yasya pramāṇu nāsti ākāśadhātū ca yathāprameyaḥ // saddhp_16.8 // māndāravāṇāṃ ca pravarṣi varṣaṃ bahudevaputrāṇa sahasrakoṭyaḥ / śakrāśca brahmā yathā gaṅgavālikā ye āgatā kṣetrasahasrakoṭibhiḥ // saddhp_16.9 // sugandhacūrṇāni ca candanasya agarusya cūrṇāni ca muñcamānāḥ / caranti ākāśi yathaiva pakṣī abhyokirantā vidhivajjinendrān // saddhp_16.10 // upariṃ ca vaihāyasu dundubhīyo ninādayanto madhurā aghaṭṭitāḥ / divyāna dūṣyāṇa sahasrakoṭyaḥ kṣipanti bhrāmenti ca nāyakānām // saddhp_16.11 // anarghamūlyasya ca dhūpanasya ratnāmayī ghaṭikasahasrakoṭyaḥ / svayaṃ samantena viceru tatra pūjārtha lokādhipatisya tāyinaḥ // saddhp_16.12 // uccān mahantān ratanāmayāṃśca chatrāṇa koṭīnayutānanantān / dhārantime paṇḍita bodhisattvāḥ avataṃsakān yāvat brahmalokāt // saddhp_16.13 // savaijayantāṃśca sudarśanīyān dhvajāṃśca oropayi nāyakānām / gāthāsahasraiśca abhiṣṭuvanti prahṛṣṭacittāḥ sugatasya putrāḥ // saddhp_16.14 // etādṛśāścaryaviśiṣṭa adbhutā vicitra dṛśyantimi adya nāyakāḥ / āyuṣpramāṇasya nidarśanena prāmodyalabdhā imi sarvasattvāḥ // saddhp_16.15 // vipulo 'dya artho daśasū diśāsu ghoṣaśca abhyudgatu nāyakānām / saṃtarpitāḥ prāṇasahasrakoṭyaḥ kuśalena bodhāya samanvitāśca // saddhp_16.16 // atha khalu bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - yairajita asmiṃstathāgatāyuṣpramāṇanirdeśadharmaparyāye nirdiśyamāne sattvairekacittotpādikāpyadhimuktirutpāditā, abhiśraddadhānatā vā kṛtā, kiyatte kulaputrā vā kuladuhitaro vā puṇyaṃ prasavantīti tacchṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru bhāṣiṣye 'haṃ yāvat puṇyaṃ prasavantīti tadyathāpi nāma ajitakaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhikāṅkṣamāṇaḥ pañcasu pāramitāsvaṣṭau kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi caret tadyathā dānapāramitāyāṃ śīlapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ vīryapāramitāyāṃ dhyānapāramitāyāṃ virahitaḥ prajñāpāramitayā, yena ca ajita kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā imaṃ tathāgatāyuṣpramāṇanirdeśaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā ekacittotpādikāpyadhimuktirutpāditā abhiśraddadhānatā vā kṛtā, asya puṇyābhisaṃskārasya kuśalābhisaṃskārasya asau paurvakaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ kuśalābhisaṃskāraḥ pañcapāramitāpratisaṃyukto 'ṣṭakalpakoṭīnayutaśatasahasrapariniṣpannaḥ śatatamīmapi kalāṃ nopayāti, sahasratamīmapi śatasahasratamīmapi koṭīśatasahasratamīmapi koṭīnayutasahasratamīmapi koṭīnayutaśatasahasratamīmapi kalāṃ nopayāti, saṃkhyāmapi kalāmapi gaṇanāmapi upamāmapi upanisāmapi na kṣamate evaṃrūpeṇa ajita puṇyābhisaṃskāreṇa samanvāgataḥ kulaputro vā kuladuhitā vā vivartate 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheriti naitat sthānaṃ vidyate atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - yaśca pāramitāḥ pañca samādāyehi vartate / idaṃ jñānaṃ gaveṣanto buddhajñānamanuttaram // saddhp_16.17 // kalpakoṭīsahasrāṇi aṣṭau pūrṇāni yujyate / dānaṃ dadanto buddhebhyaḥ śrāvakebhyaḥ punaḥ punaḥ // saddhp_16.18 // pratyekabuddhāṃstarpento bodhisattvāna koṭiyaḥ / khādyabhojyānnapānehi vastraśayyāsanehi ca // saddhp_16.19 // pratiśrayān vihārāṃśca candanasyeha kārayet / ārāmān ramaṇīyāṃśca caṃkramasthānaśobhitān // saddhp_16.20 // etādṛśaṃ daditvāna dānaṃ citra bahūvidham / kalpakoṭīsahasrāṇi datvā bodhāya nāmayet // saddhp_16.21 // punaśca śīlaṃ rakṣeta śuddhaṃ saṃbuddhavarṇitam / akhaṇḍaṃ saṃstutaṃ vijñairbuddhajñānasya kāraṇāt // saddhp_16.22 // punaśca kṣānti bhāveta dāntabhūmau pratiṣṭhitaḥ / dhṛtimān smṛtimāṃścaiva paribhāṣāḥ kṣame bahūḥ // saddhp_16.23 // ye copalambhikāḥ sattvā adhimāne pratiṣṭhitāḥ / kutsanaṃ ca sahetteṣāṃ buddhajñānasya kāraṇāt // saddhp_16.24 // nityodyuktaśca vīryasmin abhiyukto dṛḍhasmṛtiḥ / ananyamanasaṃkalpo bhaveyā kalpakoṭiyaḥ // saddhp_16.25 // araṇyavāsi tiṣṭhanto caṃkramaṃ abhiruhya ca / styānamiddhaṃ ca varjitvā kalpakoṭyo hi yaścaret // saddhp_16.26 // yaśca dhyāyī mahādhyāyī dhyānārāmaḥ samāhitaḥ / kalpakoṭyaḥ sthito dhyāyet sahasrāṇyaṣṭanūnakāḥ // saddhp_16.27 // tena dhyānena so vīraḥ prārthayed bodhimuttamām / ahaṃ syāmiti sarvajño dhyānapāramitāṃ gataḥ // saddhp_16.28 // yacca puṇyaṃ bhavetteṣāṃ niṣevitvā imāṃ kriyām / kalpakoṭīsahasrāṇi ye pūrvaṃ parikīrtitāḥ // saddhp_16.29 // āyuṃ ca mama yo śrutvā strī vāpi puruṣo 'pi vā / ekakṣaṇaṃ pi śraddhāti idaṃ puṇyamanantakam // saddhp_16.30 // vicikitsāṃ ca varjitvā iñjitā manyitāni ca / adhimucyenmuhūrtaṃ pi phalaṃ tasyedamīdṛśam // saddhp_16.31 // bodhisattvāśca ye bhonti caritāḥ kalpakoṭiyaḥ / na te trasanti śrutvedaṃ mama āyuracintiyam // saddhp_16.32 // mūrdhena ca namasyanti ahamapyedṛśo bhavet / anāgatasminnadhvāni tāreyaṃ prāṇikoṭiyaḥ // saddhp_16.33 // yathā śākyamunirnāthaḥ śākyasiṃho mahāmuniḥ / bodhimaṇḍe niṣīditvā siṃhanādamidaṃ nadet // saddhp_16.34 // ahamapyanāgate 'dhvāni satkṛtaḥ sarvadehinām / bodhimaṇḍe niṣīditvā āyuṃ deśeṣyamīdṛśam // saddhp_16.35 // adhyāśayena saṃpannāḥ śrutādhārāśca ye narāḥ / saṃdhābhāṣyaṃ vijānanti kāṅkṣā teṣāṃ na vidyate // saddhp_16.36 // punaraparamajita ya imaṃ tathāgatāyuṣpramāṇanirdeśaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā avataredadhimucyeta avagāheta avabudhyeta, so 'smādaprameyataraṃ puṇyābhisaṃskāraṃ prasaved buddhajñānasaṃvartanīyam kaḥ punarvādo ya imamevaṃrūpaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇuyācchrāvayeta vācayeda dhārayedvā likhedvā likhāpayedvā pustakagataṃ vā satkuryāt, gurukuryānmānayet pūjayet satkārayedvā puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapātakābhistailapradīpairvā ghṛtapradīpairvā gandhatailapradīpairvā, bahutaraṃ puṇyābhisaṃskāraṃ prasaved buddhajñānasaṃvartanīyam yadā ca ajita sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ tathāgatāyuṣpramāṇanirdeśaṃ dharmaparyāya śrutvā adhyāśayenādhimucyate, tadā tasyedamadhyāśayalakṣaṇaṃ veditavyam - yaduta gṛdhrakūṭaparvatagataṃ māṃ dharmaṃ nirdeśayantaṃ drakṣyati bodhisattvagaṇaparivṛtaṃ bodhisattvagaṇapuraskṛtaṃ śrāvakasaṃghamadhyagatam idaṃ ca me buddhakṣetraṃ sahāṃ lokadhātuṃ vaiḍūryamayīṃ samaprastarāṃ drakṣyati suvarṇasūtrāṣṭāpadavinaddhāṃ ratnavṛkṣairvicitritām kūṭāgāraparibhogeṣu ca atra bodhisattvān nivasato drakṣyati idamajita adhyāśayenādhimuktasya kulaputrasya vā kuladuhiturvā adhyāśayalakṣaṇaṃ veditavyam api tu khalu punarajita tānapyahamadhyāśayādhimuktān kulaputrān vadāmi, ye tathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā na pratikṣepsyanti uttari cābhyanumodayiṣyanti kaṃḥ punarvādo ye dhārayiṣyanti vācayiṣyanti tatastathāgataṃ soṃ 'sena pariharati ya imaṃ dharmaparyāyaṃ pustakagataṃ kṛtvā aṃsena pariharati na me tenājita kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā stūpāḥ kartavyāḥ, na vihārā kartavyāḥ, na bhikṣusaṃghāya glānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāstenānupradeyā bhavanti tatkasya hetoḥ? kṛtā me tena ajita kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā śarīreṣu śarīrapūjā, saptaratnamayāśca stūpāḥ kāritāḥ, yāvad brahmalokamuccaistvena anupūrvapariṇāhena sacchatraparigrahāḥ savaijayantīkā ghaṇṭāsamudgānuratāḥ, teṣāṃ ca śarīrastūpānāṃ vividhāḥ satkārāḥ kṛtā nānāvidhairdivyairmānuṣyakaiḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhirvividhamadhuramanojñapaṭupaṭahadundubhimahādundubhibhirvādyatālaninādarnirghoṣaśabdairnānāvidhaiśca gītanṛtyalāsyaprakārairbahubhiraparimitairbahvaprameyāṇi kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi satkāraḥ kṛto bhavati imaṃ dharmaparyāyaṃ mama parinirvṛtasya dhārayitvā vācayitvā likhitvā prakāśayitvā vihārā api tena ajita kṛtā bhavanti vipulā vistīrṇāḥ pragṛhītāśca lohitacandanamayā dvātriṃśatprāsādā aṣṭatalā bhikṣusahasrāvāsāḥ ārāmapuṣpopaśobhitāścaṃkramavanopetāḥ śayanāsanopastabdhāḥ khādyabhojyānnapānaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraparipūrṇāḥ sarvasukhopadhānapratimaṇḍitāḥ te ca bahvaprameyā yaduta śataṃ vā sahasraṃ vā śatasahasraṃ vā koṭī vā koṭīśataṃ vā koṭīsahasraṃ vā koṭiśatasahasraṃ vā koṭīnayutaśatasahasraṃ vā te ca mama saṃmukhaṃ śrāvakasaṃghasya niryātitāḥ, te ca mayā paribhuktā veditavyāḥ ya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya dhārayedvā vācayedvā deśayedvā likhedvā lekhayedvā, tadanenāhamajitaparyāyeṇa evaṃ vadāmi - na me tena parinirvṛtasya dhātustūpāḥ kārayitavyāḥ, na saṃghapūjā kaḥ punarvādo 'jita ya imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayan dānena vā saṃpādayecchīlena vā kṣāntyā vā vīryeṇa vā dhyānena vā prajñayā vā saṃpādayet, bahutaraṃ puṇyābhisaṃskāraṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā prasaved buddhajñānasaṃvartanīyamaprameyamasaṃkhyeyamaparyantam tadyathāpi nāma ajita ākāśa dhāturaparyantaḥ pūrvadakṣiṇapaścimottarādharordhvāsu dikṣu vidikṣu, evamaprameyāsaṃkhyeyān sa kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyābhisaṃskārān prasaved buddhajñānasaṃvartanīyān ya imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayedvā vācayedvā deśayedvā likhedvā likhāpayedvā tathāgatacaityasatkārārthaṃ ca abhiyukto bhavet, tathāgataśrāvakāṇāṃ ca varṇaṃ bhāṣeta, bodhisattvānāṃ ca mahāsattvānāṃ guṇakoṭīnayutaśatasahasrāṇi parikīrtayet, pareṣāṃ ca saṃprakāśayet, kṣāntyā ca saṃpādayet, śīlavāṃśca bhavet, kalyāṇadharmaḥ sukhasaṃvāsaḥ kṣāntaśca bhavet, dāntaśca bhavedanabhyasūyakaśca, apagatakrodhamanaskāro 'vyāpannamanaskāraḥ smṛtimāṃśca sthāmavāṃśca bhavet, vīryavāṃśca nityābhiyuktaśca bhavet, buddhadharmaparyeṣṭyā dhyāyī ca bhavet, pratisaṃlayanagurukaḥ pratisaṃlayanabahulaśca praśnaprabhedakuśalaśca bhavet, praśnakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ visarjayitā yasya kasyacidajita bodhisattvasya mahāsattvasya imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya dhārayataḥ ime evaṃrūpā guṇā bhaveyurye mayā parikīrtitāḥ, so 'jita kulaputro vā kuladuhitā vā evaṃ veditavyaḥ - bodhimaṇḍasaṃprasthito 'yaṃ kulaputro vā kuladuhitā vā bodhimabhisaṃboddhuṃ bodhivṛkṣamūlaṃ gacchati yatra ca ajita sa kulaputro vā kuladuhitā vā tiṣṭhedvā niṣīdedvā caṃkramedvā, tatra ajita tathāgatamuddiśya caityaṃ kartavyam, tathāgatastūpo 'yamiti ca sa vaktavyaḥ sadevakena lokeneti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - puṇyaskandho aparyanto varṇito me punaḥ punaḥ / ya idaṃ dhārayetsūtraṃ nirvṛte naranāyake // saddhp_16.37 // pūjāśca me kṛtāstena dhātustūpāśca kāritāḥ / ratnāmayā vicitrāśca darśanīyaḥ suśobhanāḥ // saddhp_16.38 // brahmalokasamā uccā chatrāvalibhiranvitāḥ / pariṇāhavantaḥ śrīmanto vaijayantīsamanvitāḥ // saddhp_16.39 // paṭughaṇṭā raṇantaśca paṭṭadāmopaśobhitāḥ / vāteritāstathā ghaṇṭā śobhanti jinadhātuṣu // saddhp_16.40 // pūjā ca vipulā teṣāṃ puṣpagandhavilepanaiḥ / kṛtā vādyaiśca vastraiśca dundubhībhiḥ punaḥ puna // saddhp_16.41 // madhurā vādyabhāṇḍā ca vāditā teṣu dhātuṣu / gandhatailapradīpāśca dattāste 'pi samantataḥ // saddhp_16.42 // ya idaṃ dhārayet sūtraṃ kṣayakāli ca deśayet / īdṛśī me kṛtā tena vividhā pūjanantikā // saddhp_16.43 // agrā vihārakoṭyo 'pi bahuścandanakāritāḥ / dvātriṃśatī ca prāsādā uccaistvenāṣṭavattalāḥ // saddhp_16.44 // śayyāsanairupastabdhāḥ khādyabhojyaiḥ samanvitāḥ / praveṇī praṇīta prajñaptā āvāsāśca sahasraśaḥ // saddhp_16.45 // ārāmāścaṃkramā dattāḥ puṣpārāmopaśobhitāḥ / bahu ucchadakāścaiva bahurūpavicitritāḥ // saddhp_16.46 // saṃghasya vividhā pūjā kṛtā me tena saṃmukham / ya idaṃ dhārayetsūtraṃ nirvṛtasmin vināyake // saddhp_16.47 // adhimuktisāro yo syādato bahutaraṃ hi saḥ / puṇyaṃ labheta yo etatsūtraṃ vācellikheta vā // saddhp_16.48 // likhāpayennaraḥ kaścit suniruktaṃ ca pustake / pustakaṃ pūjayettacca gandhamālyavilepanaiḥ // saddhp_16.49 // dīpaṃ ca dadyādyo nityaṃ gandhatailasya pūritam / jātyutpalātimuktaiśca prakaraiścampakasya ca // saddhp_16.50 // kuryādetādṛśīṃ pūjāṃ pustakeṣu ca yo naraḥ / bahu prasavate puṇyaṃ pramāṇaṃ yasya no bhavet // saddhp_16.51 // yathaivākāśadhātau hi pramāṇaṃ nopalabhyate / diśāsu daśasū nityaṃ puṇyaskandho 'yamīdṛśaḥ // saddhp_16.52 // kaḥ punarvādo yaśca syāt kṣānto dāntaḥ samāhitaḥ / śīlavāṃścaiva dhyāyī ca pratisaṃlānagocaraḥ // saddhp_16.53 // akrodhano apiśunaścaityasmin gaurave sthitaḥ / bhikṣūṇāṃ praṇato nityaṃ nādhimānī na cālasaḥ // saddhp_16.54 // prajñavāṃścaiva dhīraśca praśnaṃ pṛṣṭo na kupyati / anulomaṃ ca deśeti kṛpābuddhī ca prāṇiṣu // saddhp_16.55 // ya īdṛśo bhavetkaścid yaḥ sūtraṃ dhārayedidam / na tasya puṇyaskandhasya pramāṇamupalabhyate // saddhp_16.56 // yadi kaścinnaraḥ paśyedīdṛśaṃ dharmabhāṇakam / dhārayantamidaṃ sūtraṃ kuryādvai tasya satkriyām // saddhp_16.57 // divyaiśca puṣpaistatha okireta divyaiśca vastrairabhicchādayeta / mūrdhena vanditva ca tasya pādau tathāgato 'yaṃ janayeta saṃjñām // saddhp_16.58 // dṛṣṭvā ca taṃ cintayi tasmi kāle gamiṣyate eṣa drumasya mūlam / budhyiṣyate bodhimanuttarāṃ śivāṃ hitāya lokasya sadevakasya // saddhp_16.59 // yasmiṃśca so caṃkrami tādṛśo viduḥ tiṣṭheta vā yatra niṣīdayedvā / śayyāṃ ca kalpeya kahiṃci dhīro bhāṣantu gāthāṃ pi tu ekasūtrāt // saddhp_16.60 // yasmiṃśca stūpaṃ puruṣottamasya kārāpayeccitrasudarśanīyam / uddiśya buddhaṃ bhagavanta nāyakaṃ pūjāṃ ca citrāṃ tahi kārayettathā // saddhp_16.61 // mayā sa bhuktaḥ pṛthivīpradeśo mayā svayaṃ caṃkramitaṃ ca tatraṃ / tatropaviṣṭo ahameva ca syāṃ yatra sthitaḥ so bhavi buddhaputraḥ // saddhp_16.62 // iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye puṇyaparyāyaparivarto nāma ṣoḍaśamaḥ","पुण्यपर्यायपरिवर्तः अस्मिन् खलु पुनस्तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशे निर्दिश्यमाने अप्रमेयाणामसंख्येयानां सत्त्वानामर्थः कृतो ऽभूत् अथ खलु भगवान् मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयते स्म - अस्मिन् खलु पुनरजित तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशधर्मपर्याये निर्दिश्यमाने अष्टषष्टिगङ्गानदीवालुकासमानां बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणामनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिरुत्पन्ना एभ्यः सहस्रगुणेन येषां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां धारणीप्रतिलम्भो ऽभूत् अन्येषां च साहस्रिकलोकधातुपरमाणुरजःसमानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानामिमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा असङ्गप्रतिभानताप्रतिलम्भो ऽभूत् अन्येषां च द्विसाहस्रिकलोकधातुपरमाणुरजःसमानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां कोटीनयुतशतसहस्रपरिवर्ताया धारण्याः प्रतिलम्भो ऽभूत् अन्ये च त्रिसाहस्रिकलोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा अवैवर्त्यधर्मचक्रं प्रवर्तयामासुः अ��्ये च मध्यमकलोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा विमलनिर्भासचक्रं प्रवर्तयामासुः अन्ये च क्षुद्रकलोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा अष्टजाति[प्रति]बद्धा अभूवन् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अन्ये च चतुश्चातुर्द्वीपिका लोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा चतुर्जातिप्रतिबद्धा अभूवन् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अन्ये च त्रिचातुर्द्वीपिका लोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा त्रिजातिप्रतिबद्धा अभूवन् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ अन्ये च द्विचातुर्द्वीपिका लोकधातुपरमाणुरजःसमा बोधिसत्त्व्ः मह्ःसत्त्व्ः इमं धर्मपर्य्ःयं श्रुत्व्ः द्विज्ःतिप्रतिबद्ध्ः अभूवन्ननुत्तर्ःय्ःं सम्यक्संबोधौ अन्ये चैकच्ःतुर्द्वीपिक्ः लोकध्ःतुपरम्ःणुरजःसम्ः बोधिसत्त्व्ः मह्ःसत्त्व्ः इमं धर्मपर्य्ःयं श्रुत्व्ः एकज्ःतिप्रतिबद्ध्ः अभूवन्ननुत्तर्ःय्ःं सम्यक्संबोधौ अष्टत्रिस्ःहस्रमह्ःस्ःहस्रलोकध्ःतुपरम्ःणुरजःसमैश्च बोधिसत्त्वैर्मह्ःसत्त्वैरिमं धर्मपर्य्ःयं श्रुत्व्ः अनुत्तर्ःय्ःं सम्यक्संबोधौ चित्त्ःन्युत्प्ःदित्ःनि अथ समनन्तरनिर्दिष्टे भगवतैषां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां धर्माभिसमये प्रतिष्ठाने, अथ तावदेवोपरिवैहायसादन्तरीक्षान्मान्दारवमहामान्दारवाणां पुष्पाणां पुष्पवर्षमभिप्रवृष्टम् तेषु च लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेषु यानि तानि बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राण्यागत्य रत्नवृक्षमूलेषु सिंहासनोपविष्टानि, तानि सर्वाणि चावकिरन्ति स्म, अभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म भगवन्तं च शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं तं च भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं परिनिर्वृतं सिंहासनोपविष्टमवकिरन्ति स्म, अभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म तं च सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणं ताश्चतस्रः पर्षदो ऽवकिरन्ति स्म, अभ्यवकिरन्ति स्म, अभिप्रकिरन्ति स्म दिव्यानि च चन्दनागरुचूर्णान्यन्तरीक्षात् प्रवर्षन्ति स्म उपरिष्टाच्चान्तरीक्षे वैहायसं महादुन्दुभयो ऽघट्टिताः प्रणेदुर्मनोज्ञमधुरगम्भीरनिर्घोषाः दिव्यानि च दूष्ययुग्मशतसहस्राण्युपरिष्टादन्तरीक्षात् प्रपतन्ति स्म हारार्धहारमुक्ताहारमणिरत्नमहारत्नानि चोपरिष्टाद्वैहायसमन्तरीक्षे समन्तात् सवासु दिक्षु प्रलम्बन्ति स्म समन्ताच्च अनर्घप्राप्तस्य धूपस्य घटिकासहस्राणि रत्नमयानि स्वयमेव प्रविचरन्ति स्म एकैकस्य च तथागतस्य रत्नमयीं छत्रावलीं यावद् ब्रह्मलोकादुपरि वैहायसमन्तरीक्षे बोधिसत्त्वा महासत्त्वा धारयामासुः अनेन पर्यायेण सर्वेषां तेषामप्रमेयाणामसंख्येयानां बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणां ते बोधिसत्त्वा महासत्त्वा रत्नमयीं छत्रावलीं यावद्ब्रह्मलोकादुपरि वैहायसमन्तरीक्षे धारयामासुः पृथक् पृथग् गाथाभिनिर्हारैर्भूतैर्बुद्धस्तवैस्तांस्तथागतानाभिष्टुवन्ति स्म अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - आश्चर्य धर्मः सुगतेन श्रावितो न जातु अस्माभिः श्रुतैष पूर्वम् / महात्मता यादृशि नायकानां आयुष्प्रमाणं च यथा अनन्तम् // सद्ध्प्_१६.१ // एवं च धर्मं श्रुणियान अद्य विभज्यमानं सुगतेन संमुखम् / प्रीतिस्फुटाः प्राणसहस्रकोट्यो य औरसा लोकविनायकस्य // सद्ध्प्_१६.२ // अविवर्तिया केचि स्थिताग्रबोधौ केचि स्थिता धारणिये वरायाम् / असङ्गप्रतिभाणि स्थिताश्च केचित् कोटीसहस्राय च धारणीये // सद्ध्प्_१६.३ // परमाणुक्षेत्रस्य तथैव चान्ये ये प्रस्थिता उत्तमबुद्धज्ञाने / केचिच्च जातीभि तथैव चाष्टभि जिना भविष्यन्ति अनन्तदर्शिनः // सद्ध्प्_१६.४ // केचित्तु चत्वारि अतिक्रमित्वा केचित्रिभिश्चैव द्विभिश्च अन्ये / लप्स्यन्ति बोधिं परमार्थदर्शिनः श्रुणित्व धर्मं इमु नायकस्य // सद्ध्प्_१६.५ // के चापि एकाय स्थिहित्व जात्या सर्वज्ञ भोष्यन्ति भवान्तरेण / श्रुणित्व आयु इमु नायकस्य एतादृशं लब्धु फलं अनास्रवम् // सद्ध्प्_१६.६ // अष्टान क्षेत्राण यथा रजो भवेत् एवाप्रमाणा गणनाय तत्तकाः / याः सत्त्वकोट्यो हि श्रुणित्व धर्मं उत्पादयिंसू वरबोधिचित्तम् // सद्ध्प्_१६.७ // एतादृशं कर्म कृतं महर्षिणा प्रकाशयन्तेनिम बुद्धबोधिम् / अनन्तकं यस्य प्रमाणु नास्ति आकाशधातू च यथाप्रमेयः // सद्ध्प्_१६.८ // मान्दारवाणां च प्रवर्षि वर्षं बहुदेवपुत्राण सहस्रकोट्यः / शक्राश्च ब्रह्मा यथा गङ्गवालिका ये आगता क्षेत्रसहस्रकोटिभिः // सद्ध्प्_१६.९ // सुगन्धचूर्णानि च चन्दनस्य अगरुस्य चूर्णानि च मुञ्���मानाः / चरन्ति आकाशि यथैव पक्षी अभ्योकिरन्ता विधिवज्जिनेन्द्रान् // सद्ध्प्_१६.१० // उपरिं च वैहायसु दुन्दुभीयो निनादयन्तो मधुरा अघट्टिताः / दिव्यान दूष्याण सहस्रकोट्यः क्षिपन्ति भ्रामेन्ति च नायकानाम् // सद्ध्प्_१६.११ // अनर्घमूल्यस्य च धूपनस्य रत्नामयी घटिकसहस्रकोट्यः / स्वयं समन्तेन विचेरु तत्र पूजार्थ लोकाधिपतिस्य तायिनः // सद्ध्प्_१६.१२ // उच्चान् महन्तान् रतनामयांश्च छत्राण कोटीनयुताननन्तान् / धारन्तिमे पण्डित बोधिसत्त्वाः अवतंसकान् यावत् ब्रह्मलोकात् // सद्ध्प्_१६.१३ // सवैजयन्तांश्च सुदर्शनीयान् ध्वजांश्च ओरोपयि नायकानाम् / गाथासहस्रैश्च अभिष्टुवन्ति प्रहृष्टचित्ताः सुगतस्य पुत्राः // सद्ध्प्_१६.१४ // एतादृशाश्चर्यविशिष्ट अद्भुता विचित्र दृश्यन्तिमि अद्य नायकाः / आयुष्प्रमाणस्य निदर्शनेन प्रामोद्यलब्धा इमि सर्वसत्त्वाः // सद्ध्प्_१६.१५ // विपुलो ऽद्य अर्थो दशसू दिशासु घोषश्च अभ्युद्गतु नायकानाम् / संतर्पिताः प्राणसहस्रकोट्यः कुशलेन बोधाय समन्विताश्च // सद्ध्प्_१६.१६ // अथ खलु भगवान् मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयते स्म - यैरजित अस्मिंस्तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशधर्मपर्याये निर्दिश्यमाने सत्त्वैरेकचित्तोत्पादिकाप्यधिमुक्तिरुत्पादिता, अभिश्रद्दधानता वा कृता, कियत्ते कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा पुण्यं प्रसवन्तीति तच्छृणु, साधु च सुष्ठु च मनसि कुरु भाषिष्ये ऽहं यावत् पुण्यं प्रसवन्तीति तद्यथापि नाम अजितकश्चिदेव कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिकाङ्क्षमाणः पञ्चसु पारमितास्वष्टौ कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि चरेत् तद्यथा दानपारमितायां शीलपारमितायां क्षान्तिपारमितायां वीर्यपारमितायां ध्यानपारमितायां विरहितः प्रज्ञापारमितया, येन च अजित कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा इमं तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशं धर्मपर्यायं श्रुत्वा एकचित्तोत्पादिकाप्यधिमुक्तिरुत्पादिता अभिश्रद्दधानता वा कृता, अस्य पुण्याभिसंस्कारस्य कुशलाभिसंस्कारस्य असौ पौर्वकः पुण्याभिसंस्कारः कुशलाभिसंस्कारः पञ्चपारमिताप्रतिसंयुक्तो ऽष्टकल्पकोटीनयुतशतसहस्रपरिनिष्पन्नः शततमीमपि कलां नोपयाति, सहस्रतमीमपि शतसहस्रतमीमपि कोटीशतसहस्रतमीमपि कोटीनयुतसहस्रतमीमपि कोटीनयुतशतसहस्रतमीम���ि कलां नोपयाति, संख्यामपि कलामपि गणनामपि उपमामपि उपनिसामपि न क्षमते एवंरूपेण अजित पुण्याभिसंस्कारेण समन्वागतः कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा विवर्तते ऽनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेरिति नैतत् स्थानं विद्यते अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - यश्च पारमिताः पञ्च समादायेहि वर्तते / इदं ज्ञानं गवेषन्तो बुद्धज्ञानमनुत्तरम् // सद्ध्प्_१६.१७ // कल्पकोटीसहस्राणि अष्टौ पूर्णानि युज्यते / दानं ददन्तो बुद्धेभ्यः श्रावकेभ्यः पुनः पुनः // सद्ध्प्_१६.१८ // प्रत्येकबुद्धांस्तर्पेन्तो बोधिसत्त्वान कोटियः / खाद्यभोज्यान्नपानेहि वस्त्रशय्यासनेहि च // सद्ध्प्_१६.१९ // प्रतिश्रयान् विहारांश्च चन्दनस्येह कारयेत् / आरामान् रमणीयांश्च चंक्रमस्थानशोभितान् // सद्ध्प्_१६.२० // एतादृशं ददित्वान दानं चित्र बहूविधम् / कल्पकोटीसहस्राणि दत्वा बोधाय नामयेत् // सद्ध्प्_१६.२१ // पुनश्च शीलं रक्षेत शुद्धं संबुद्धवर्णितम् / अखण्डं संस्तुतं विज्ञैर्बुद्धज्ञानस्य कारणात् // सद्ध्प्_१६.२२ // पुनश्च क्षान्ति भावेत दान्तभूमौ प्रतिष्ठितः / धृतिमान् स्मृतिमांश्चैव परिभाषाः क्षमे बहूः // सद्ध्प्_१६.२३ // ये चोपलम्भिकाः सत्त्वा अधिमाने प्रतिष्ठिताः / कुत्सनं च सहेत्तेषां बुद्धज्ञानस्य कारणात् // सद्ध्प्_१६.२४ // नित्योद्युक्तश्च वीर्यस्मिन् अभियुक्तो दृढस्मृतिः / अनन्यमनसंकल्पो भवेया कल्पकोटियः // सद्ध्प्_१६.२५ // अरण्यवासि तिष्ठन्तो चंक्रमं अभिरुह्य च / स्त्यानमिद्धं च वर्जित्वा कल्पकोट्यो हि यश्चरेत् // सद्ध्प्_१६.२६ // यश्च ध्यायी महाध्यायी ध्यानारामः समाहितः / कल्पकोट्यः स्थितो ध्यायेत् सहस्राण्यष्टनूनकाः // सद्ध्प्_१६.२७ // तेन ध्यानेन सो वीरः प्रार्थयेद् बोधिमुत्तमाम् / अहं स्यामिति सर्वज्ञो ध्यानपारमितां गतः // सद्ध्प्_१६.२८ // यच्च पुण्यं भवेत्तेषां निषेवित्वा इमां क्रियाम् / कल्पकोटीसहस्राणि ये पूर्वं परिकीर्तिताः // सद्ध्प्_१६.२९ // आयुं च मम यो श्रुत्वा स्त्री वापि पुरुषो ऽपि वा / एकक्षणं पि श्रद्धाति इदं पुण्यमनन्तकम् // सद्ध्प्_१६.३० // विचिकित्सां च वर्जित्वा इञ्जिता मन्यितानि च / अधिमुच्येन्मुहूर्तं पि फलं तस्येदमीदृशम् // सद्ध्प्_१६.३१ // बोधिसत्त्वाश्च ये भोन्ति चरिताः कल्पकोटियः / न ते त्रसन्ति श्रुत्वेदं मम आयुरचिन्तियम् // सद्ध्प्_१६.३२ // मूर्धेन च नमस्यन्ति अहमप्येदृशो भवेत् / अनागतस्मिन्नध्वानि तारेयं प्राणिकोटियः // सद्ध्प्_१६.३३ // यथा शाक्यमुनिर्नाथः शाक्यसिंहो महामुनिः / बोधिमण्डे निषीदित्वा सिंहनादमिदं नदेत् // सद्ध्प्_१६.३४ // अहमप्यनागते ऽध्वानि सत्कृतः सर्वदेहिनाम् / बोधिमण्डे निषीदित्वा आयुं देशेष्यमीदृशम् // सद्ध्प्_१६.३५ // अध्याशयेन संपन्नाः श्रुताधाराश्च ये नराः / संधाभाष्यं विजानन्ति काङ्क्षा तेषां न विद्यते // सद्ध्प्_१६.३६ // पुनरपरमजित य इमं तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशं धर्मपर्यायं श्रुत्वा अवतरेदधिमुच्येत अवगाहेत अवबुध्येत, सो ऽस्मादप्रमेयतरं पुण्याभिसंस्कारं प्रसवेद् बुद्धज्ञानसंवर्तनीयम् कः पुनर्वादो य इममेवंरूपं धर्मपर्यायं शृणुयाच्छ्रावयेत वाचयेद धारयेद्वा लिखेद्वा लिखापयेद्वा पुस्तकगतं वा सत्कुर्यात्, गुरुकुर्यान्मानयेत् पूजयेत् सत्कारयेद्वा पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपातकाभिस्तैलप्रदीपैर्वा घृतप्रदीपैर्वा गन्धतैलप्रदीपैर्वा, बहुतरं पुण्याभिसंस्कारं प्रसवेद् बुद्धज्ञानसंवर्तनीयम् यदा च अजित स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमं तथागतायुष्प्रमाणनिर्देशं धर्मपर्याय श्रुत्वा अध्याशयेनाधिमुच्यते, तदा तस्येदमध्याशयलक्षणं वेदितव्यम् - यदुत गृध्रकूटपर्वतगतं मां धर्मं निर्देशयन्तं द्रक्ष्यति बोधिसत्त्वगणपरिवृतं बोधिसत्त्वगणपुरस्कृतं श्रावकसंघमध्यगतम् इदं च मे बुद्धक्षेत्रं सहां लोकधातुं वैडूर्यमयीं समप्रस्तरां द्रक्ष्यति सुवर्णसूत्राष्टापदविनद्धां रत्नवृक्षैर्विचित्रिताम् कूटागारपरिभोगेषु च अत्र बोधिसत्त्वान् निवसतो द्रक्ष्यति इदमजित अध्याशयेनाधिमुक्तस्य कुलपुत्रस्य वा कुलदुहितुर्वा अध्याशयलक्षणं वेदितव्यम् अपि तु खलु पुनरजित तानप्यहमध्याशयाधिमुक्तान् कुलपुत्रान् वदामि, ये तथागतस्य परिनिर्वृतस्य इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा न प्रतिक्षेप्स्यन्ति उत्तरि चाभ्यनुमोदयिष्यन्ति कंः पुनर्वादो ये धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति ततस्तथागतं सों ऽसेन परिहरति य इमं धर्मपर्यायं पुस्तकगतं कृत्वा अंसेन परिहरति न मे तेनाजित कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा स्तूपाः कर्तव्याः, न विहारा कर्तव्याः, न भिक्षुसंघाय ग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारास्तेनानुप्रदेया भवन्ति तत्कस्य हेतोः? कृता मे तेन अजित कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा शरीरेषु शरीरपूजा, सप्तरत्नमयाश्च स्तूपाः कारिताः, यावद् ब्रह्मलोकमुच्चैस्त्वेन अनुपूर्वपरिणाहेन सच्छत्रपरिग्रहाः सवैजयन्तीका घण्टासमुद्गानुरताः, तेषां च शरीरस्तूपानां विविधाः सत्काराः कृता नानाविधैर्दिव्यैर्मानुष्यकैः पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीभिर्विविधमधुरमनोज्ञपटुपटहदुन्दुभिमहादुन्दुभिभिर्वाद्यतालनिनादर्निर्घोषशब्दैर्नानाविधैश्च गीतनृत्यलास्यप्रकारैर्बहुभिरपरिमितैर्बह्वप्रमेयाणि कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि सत्कारः कृतो भवति इमं धर्मपर्यायं मम परिनिर्वृतस्य धारयित्वा वाचयित्वा लिखित्वा प्रकाशयित्वा विहारा अपि तेन अजित कृता भवन्ति विपुला विस्तीर्णाः प्रगृहीताश्च लोहितचन्दनमया द्वात्रिंशत्प्रासादा अष्टतला भिक्षुसहस्रावासाः आरामपुष्पोपशोभिताश्चंक्रमवनोपेताः शयनासनोपस्तब्धाः खाद्यभोज्यान्नपानग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारपरिपूर्णाः सर्वसुखोपधानप्रतिमण्डिताः ते च बह्वप्रमेया यदुत शतं वा सहस्रं वा शतसहस्रं वा कोटी वा कोटीशतं वा कोटीसहस्रं वा कोटिशतसहस्रं वा कोटीनयुतशतसहस्रं वा ते च मम संमुखं श्रावकसंघस्य निर्यातिताः, ते च मया परिभुक्ता वेदितव्याः य इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य धारयेद्वा वाचयेद्वा देशयेद्वा लिखेद्वा लेखयेद्वा, तदनेनाहमजितपर्यायेण एवं वदामि - न मे तेन परिनिर्वृतस्य धातुस्तूपाः कारयितव्याः, न संघपूजा कः पुनर्वादो ऽजित य इमं धर्मपर्यायं धारयन् दानेन वा संपादयेच्छीलेन वा क्षान्त्या वा वीर्येण वा ध्यानेन वा प्रज्ञया वा संपादयेत्, बहुतरं पुण्याभिसंस्कारं स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा प्रसवेद् बुद्धज्ञानसंवर्तनीयमप्रमेयमसंख्येयमपर्यन्तम् तद्यथापि नाम अजित आकाश धातुरपर्यन्तः पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तराधरोर्ध्वासु दिक्षु विदिक्षु, एवमप्रमेयासंख्येयान् स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा पुण्याभिसंस्कारान् प्रसवेद् बुद्धज्ञानसंवर्तनीयान् य इमं धर्मपर्यायं धारयेद्वा वाचयेद्वा देशयेद्वा लिखेद्वा लिखापयेद्वा तथागतचैत्यसत्कारार्थं च अभियुक्तो भवेत्, तथागतश्रावकाणां च वर्णं भाषेत, बोधिसत्त्वानां च महासत्त्वानां गुणकोटीनयुतशतसहस्राणि परिकीर्��येत्, परेषां च संप्रकाशयेत्, क्षान्त्या च संपादयेत्, शीलवांश्च भवेत्, कल्याणधर्मः सुखसंवासः क्षान्तश्च भवेत्, दान्तश्च भवेदनभ्यसूयकश्च, अपगतक्रोधमनस्कारो ऽव्यापन्नमनस्कारः स्मृतिमांश्च स्थामवांश्च भवेत्, वीर्यवांश्च नित्याभियुक्तश्च भवेत्, बुद्धधर्मपर्येष्ट्या ध्यायी च भवेत्, प्रतिसंलयनगुरुकः प्रतिसंलयनबहुलश्च प्रश्नप्रभेदकुशलश्च भवेत्, प्रश्नकोटीनयुतशतसहस्राणां विसर्जयिता यस्य कस्यचिदजित बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य धारयतः इमे एवंरूपा गुणा भवेयुर्ये मया परिकीर्तिताः, सो ऽजित कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा एवं वेदितव्यः - बोधिमण्डसंप्रस्थितो ऽयं कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा बोधिमभिसंबोद्धुं बोधिवृक्षमूलं गच्छति यत्र च अजित स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा तिष्ठेद्वा निषीदेद्वा चंक्रमेद्वा, तत्र अजित तथागतमुद्दिश्य चैत्यं कर्तव्यम्, तथागतस्तूपो ऽयमिति च स वक्तव्यः सदेवकेन लोकेनेति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - पुण्यस्कन्धो अपर्यन्तो वर्णितो मे पुनः पुनः / य इदं धारयेत्सूत्रं निर्वृते नरनायके // सद्ध्प्_१६.३७ // पूजाश्च मे कृतास्तेन धातुस्तूपाश्च कारिताः / रत्नामया विचित्राश्च दर्शनीयः सुशोभनाः // सद्ध्प्_१६.३८ // ब्रह्मलोकसमा उच्चा छत्रावलिभिरन्विताः / परिणाहवन्तः श्रीमन्तो वैजयन्तीसमन्विताः // सद्ध्प्_१६.३९ // पटुघण्टा रणन्तश्च पट्टदामोपशोभिताः / वातेरितास्तथा घण्टा शोभन्ति जिनधातुषु // सद्ध्प्_१६.४० // पूजा च विपुला तेषां पुष्पगन्धविलेपनैः / कृता वाद्यैश्च वस्त्रैश्च दुन्दुभीभिः पुनः पुन // सद्ध्प्_१६.४१ // मधुरा वाद्यभाण्डा च वादिता तेषु धातुषु / गन्धतैलप्रदीपाश्च दत्तास्ते ऽपि समन्ततः // सद्ध्प्_१६.४२ // य इदं धारयेत् सूत्रं क्षयकालि च देशयेत् / ईदृशी मे कृता तेन विविधा पूजनन्तिका // सद्ध्प्_१६.४३ // अग्रा विहारकोट्यो ऽपि बहुश्चन्दनकारिताः / द्वात्रिंशती च प्रासादा उच्चैस्त्वेनाष्टवत्तलाः // सद्ध्प्_१६.४४ // शय्यासनैरुपस्तब्धाः खाद्यभोज्यैः समन्विताः / प्रवेणी प्रणीत प्रज्ञप्ता आवासाश्च सहस्रशः // सद्ध्प्_१६.४५ // आरामाश्चंक्रमा दत्ताः पुष्पारामोपशोभिताः / बहु उच्छदकाश्चैव बहुरूपविचित्रिताः // सद्ध्प्_१६.४६ // संघस्य विविधा पूजा कृता मे तेन संमुखम् / य इदं धारयेत्सूत्रं निर्वृतस्मिन् विनायके // सद्ध्प्_१६.४७ // अधिमुक्तिसारो यो स्यादतो बहुतरं हि सः / पुण्यं लभेत यो एतत्सूत्रं वाचेल्लिखेत वा // सद्ध्प्_१६.४८ // लिखापयेन्नरः कश्चित् सुनिरुक्तं च पुस्तके / पुस्तकं पूजयेत्तच्च गन्धमाल्यविलेपनैः // सद्ध्प्_१६.४९ // दीपं च दद्याद्यो नित्यं गन्धतैलस्य पूरितम् / जात्युत्पलातिमुक्तैश्च प्रकरैश्चम्पकस्य च // सद्ध्प्_१६.५० // कुर्यादेतादृशीं पूजां पुस्तकेषु च यो नरः / बहु प्रसवते पुण्यं प्रमाणं यस्य नो भवेत् // सद्ध्प्_१६.५१ // यथैवाकाशधातौ हि प्रमाणं नोपलभ्यते / दिशासु दशसू नित्यं पुण्यस्कन्धो ऽयमीदृशः // सद्ध्प्_१६.५२ // कः पुनर्वादो यश्च स्यात् क्षान्तो दान्तः समाहितः / शीलवांश्चैव ध्यायी च प्रतिसंलानगोचरः // सद्ध्प्_१६.५३ // अक्रोधनो अपिशुनश्चैत्यस्मिन् गौरवे स्थितः / भिक्षूणां प्रणतो नित्यं नाधिमानी न चालसः // सद्ध्प्_१६.५४ // प्रज्ञवांश्चैव धीरश्च प्रश्नं पृष्टो न कुप्यति / अनुलोमं च देशेति कृपाबुद्धी च प्राणिषु // सद्ध्प्_१६.५५ // य ईदृशो भवेत्कश्चिद् यः सूत्रं धारयेदिदम् / न तस्य पुण्यस्कन्धस्य प्रमाणमुपलभ्यते // सद्ध्प्_१६.५६ // यदि कश्चिन्नरः पश्येदीदृशं धर्मभाणकम् / धारयन्तमिदं सूत्रं कुर्याद्वै तस्य सत्क्रियाम् // सद्ध्प्_१६.५७ // दिव्यैश्च पुष्पैस्तथ ओकिरेत दिव्यैश्च वस्त्रैरभिच्छादयेत / मूर्धेन वन्दित्व च तस्य पादौ तथागतो ऽयं जनयेत संज्ञाम् // सद्ध्प्_१६.५८ // दृष्ट्वा च तं चिन्तयि तस्मि काले गमिष्यते एष द्रुमस्य मूलम् / बुध्यिष्यते बोधिमनुत्तरां शिवां हिताय लोकस्य सदेवकस्य // सद्ध्प्_१६.५९ // यस्मिंश्च सो चंक्रमि तादृशो विदुः तिष्ठेत वा यत्र निषीदयेद्वा / शय्यां च कल्पेय कहिंचि धीरो भाषन्तु गाथां पि तु एकसूत्रात् // सद्ध्प्_१६.६० // यस्मिंश्च स्तूपं पुरुषोत्तमस्य कारापयेच्चित्रसुदर्शनीयम् / उद्दिश्य बुद्धं भगवन्त नायकं पूजां च चित्रां तहि कारयेत्तथा // सद्ध्प्_१६.६१ // मया स भुक्तः पृथिवीप्रदेशो मया स्वयं चंक्रमितं च तत्रं / तत्रोपविष्टो अहमेव च स्यां यत्र स्थितः सो भवि बुद्धपुत्रः // सद्ध्प्_१६.६२ // इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये पुण्यपर्यायपरिवर्तो नाम षोडशमः"
+saddhp_17,"anumodanāpuṇyanirdeśaparivartaḥ atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - yo bhagavan imaṃ dharmaparyāyaṃ deśyamānaṃ śrutvā anumodet kulaputro vā kuladuhitā vā, kiyantaṃ sa bhagavan kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṃ prasavediti? atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata - yo nirvṛte mahāvīre śṛṇuyātsūtramīdṛśam / śrutvā cābhyanumodeyā kiyantaṃ kuśalaṃ bhavet // saddhp_17.1 // atha khalu bhagavān maitreyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yaḥ kaścidajita kulaputro vā kuladuhitā vā tathāgatasya parinirvṛtasya imaṃ dharmaparyāya deśyamānaṃ saṃprakāśyamānaṃ śṛṇuyād bhikṣurvā bhikṣuṇī vā upāsako vā upāsikā vā vijñapuruṣo vā kumārako vā, kumārikā vā, śrutvā ca abhyanumodeta, sacettato dharmaśravaṇādutthāya prakrāmet, sa ca vihāragato vā gṛhagato vā araṇyagato vā vīthīgato vā grāmagato vā janapadagato vā tān hetūṃstāni kāraṇāni taṃ dharmaṃ yathāśrutaṃ yathodgṛhītaṃ yathābalamaparasya sattvasyācakṣīta māturvā piturvā jñātervā, saṃmoditasya vā anyasya vā saṃstutasya kasyacit, so 'pi yadi śrutvā anumodeta, anumodya ca punaranyasmai ācakṣīta so 'pi yadi śrutvānumodeta, anumodya ca so 'pyaparasmai ācakṣīta, so 'pi taṃ śrutvānumodeta ityanena paryāyeṇa yāvat pañcāśat paraṃparayā atha khalvajita yo 'sau pañcāśattamaḥ puruṣo bhavet paraṃparāśravānumodakaḥ, tasyāpi tāvadahamajita kulaputrasya vā kuladuhiturvā anumodanāsahagataṃ puṇyābhisaṃskāramabhinirdekṣyāmi taṃ śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasikuru bhāṣiṣye 'haṃ te tadyathāpi nāma ajita caturṣu lokadhātuṣvasaṃkhyeyaśatasahasreṣu ye sattvāḥ santaḥ saṃvidyamānāḥ ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ, aṇḍajā vā jarāyujā vā saṃsvedajā vā aupapādukā vā rūpiṇo vā arūpiṇo vā saṃjñino vā asaṃjñino vā naivasaṃjñino vā nāsaṃjñino vā apadā vā dvipadā vā catuṣpadā vā bahupadā vā yāvadeva sattvāḥ sattvadhātau saṃgrahasamavasaraṇaṃ gacchanti atha kaścideva puruṣaḥ samutpadyeta puṇyakāmo hitakāmastasya sattvakāyasya sarvakāmakrīḍāratiparibhogāniṣṭān kāntān priyān manāpān dadyāt ekaikasya sattvasya jambudvīpaṃ paripūrṇaṃ dadyāt kāmakrīḍāratiparibhogāya, hiraṇyasuvarṇarūpyamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālānaśvarathagorathahastirathān dadyāt prāsādān kūṭāgārān anena paryāyeṇa ajita sa puruṣo dānapatirmahādānapatiḥ paripūrṇānyaśītiṃ varṣāṇi dānaṃ dadyāt atha khalvajita sa puruṣo dānapatirmahādānapatirevaṃ cintayet - ime khalu sattvāḥ sarve mayā krīḍāpitā ramāpitāḥ sukhaṃ jivāpitāḥ ime ca te bhavantaḥ sattvā balinaḥ palitaśiraso jīrṇavṛddhā mahallakā aśītivarṣikā jātyā abhyāśībhūtāścaite kālakriyāyāḥ yannvahametāṃstathāgatapravedite dharmavinaye 'vatārayeyamanuśāsayeyam atha khalvajita sa puruṣastān sarvasattvān samādāpayet samādāpayitvā ca tathāgatapravedite dharmavinaye 'vatārayed grāhayet tasya te sattvāstaṃ ca dharmaṃ śṛṇuyuḥ śrutvā ca ekakṣaṇena ekamuhūrtena ekalavena sarve srotaāpannāḥ syuḥ, sakṛdāgāmino 'nāgāmino 'nāgāmiphalaṃ prāpnuyuryāvadarhanto bhaveyuḥ, kṣīṇāsravā dhyāyino mahādhyāyino 'ṣṭavimokṣadhyāyinaḥ tatkiṃ manyase ajita api nu sa puruṣo dānapatirmahādānapatistatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavedaprameyamasaṃkhyeyam? evamukte maitreyo bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - evametat bhagavan, evametat sugata anenaiva tāvad bhagavan kāraṇena sa puruṣo dānapatirmahādānapatirbahu puṇyaṃ prasavet, yastāvatāṃ sattvānāṃ sarvasukhopadhānaṃ dadyāt kaḥ punarvādo yaduttariarhattve pratiṣṭhāpayet evamukte bhagavānajitaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - ārocayāmi te ajita, prativedayāmi yaśca sa dānapatirmahādānapatiḥ puruṣaścaturṣu lokadhātuṣvasaṃkhyeyaśatasahasreṣu sarvasattvānāṃ sarvasukhopadhānaiḥ paripūrya arhattve pratiṣṭhāpya puṇyaṃ prasavet, yaśca pañcāśattamaḥ puruṣaḥ paraṃparāśravānugataḥ śravaṇena ito dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi śrutvā anumodeta yaccaitasya puruṣasyānumodanāsahagataṃ puṇyakriyāvastu, yacca tasya puruṣasya dānapatermahādānapaterdānasahagatamarhattvaṃ pratiṣṭhāpanāsahagatapuṇyakriyāvastu, idameva tato bahutaram yo 'yaṃ puruṣaḥ pañcāśattamaḥ, tataḥ puruṣaparaṃparāta ito dharmaparyāyādekāmapi gāthāmekapadamapi śrutvā anumodet asya anumodanāsahagatasya ajita puṇyābhisaṃskārasya kuśalamūlābhisaṃskārasya anumodanāsahagatasya agrataḥasau paurviko dānasahagataśca arhattvapratiṣṭhāpanāsahagataśca puṇyābhisaṃskāraḥ śatatamīmapi kalāṃ nopayāti, sahasratamīmapi śatasahasratamīmapi koṭītamīmapi koṭīśatatamīmapi koṭīsahasratamīmapi koṭīśatasahasratamīmapi koṭīniyutaśatasahasratamīmapi kalāṃ nopayāti saṃkhyāmapi kalāmapi gaṇanāmapi upamāmapi upaniḥadamapi na kḥamate evamaprameyamasaṃkhyeyamajita so 'pi tāvat pañcāśattamaḥ paraṃparāśravaṇe puruḥa ito dharmaparyāyādantaśa ekagāthāmapi ekapadamapi anumodya ca puṇyaṃ prasavati kaḥ punarvādo 'jita yo 'yaṃ mama saṃmukhamimaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇuyāt, śrutvā cābhyanumodet, aprameyataramasaṃkhyayetaraṃ tasyāhamajita taṃ puṇyābhisaṃskāraṃ vadāmi yaḥ khalu punarajita asya dharmaparyāyasya śravāṇārthaṃ kulaputro vā kuladuhitā vā svagṛhānniṣkramya vihāraṃ gacchet sa ca gattvā tasminnimaṃ dharmaparyāyaṃ muhūrtakamapi śṛṇuyāt sthito vā niṣaṇṇo vā sa sattvastanmātreṇa puṇyābhisaṃskāreṇa kṛtenopacitena jātivinivṛtto dvitīye samucchraye dvitīye ātmabhāvapratilambhe gorathānāṃ lābhī bhaviṣyati, aśvarathānāṃ hastirathānāṃ śibikānāṃ goyanānāmṛṣabhayānānāṃ divyānāṃ ca vimānānāṃ lābhī bhaviṣyati sacet punastatra dharmaśravaṇe muhūrtamātramapi niṣadya idaṃ dharmaparyāyaṃ śṛṇuyāt, paraṃ vā niṣādayet, āsanasaṃvibhāgaṃ vā kuryādaparasya sattvasya, tena sa puṇyābhisaṃskāreṇa lābhī bhaviṣyati śakrāsanānāṃ brahmāsanānāṃ cakravartisaṃhāsanānām sacet punarajita kaścideva kulaputro vā kuladuhitā vā aparaṃ puruṣamevaṃ vadet - āgaccha tvaṃ bhoḥ puruṣa saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ śṛṇuṣva sa ca puruṣastasya tāṃ protsāhanāmāgamya yadi muhūrtamātramapi śṛṇuyāt, sa sattvastena protsāhena kuśalamūlenābhisaṃskṛtena dhāraṇīpratilabdhairbodhisattvaiḥ sārdhaṃ samavadhānaṃ pratilabhate ajaḍaśca bhavati, tīkṣṇendriyaḥ prajñāvān na tasya jātiśatasahasrairapi pūti mukhaṃ bhavati na durgandhi nāpyasya jihvārogo bhavati, na mukharogo bhavati na ca śyāmadanto bhavati, na viṣamadanto bhavati, na pītadanto bhavati, na duḥsaṃsthitadanto na khaṇḍadanto na patitadanto na vakradanto na lamboṣṭho bhavati, nābhyantaroṣṭho na prasāritoṣṭho na khaṇḍoṣṭho na vaṅkoṣṭho na kṛṣṇoṣṭho na bībhatsoṣṭho bhavati na cipīṭanāso bhavati, na vakranāso bhavati na dīrghamukho bhavati, na vaṅkamukho bhavati, na kṛṣṇamukho bhavati, nāpriyadarśanamukhaḥ api tu khalvajita sūkṣmasujātajihvādantoṣṭho bhavati āyatanāsaḥ praṇītamukhamaṇḍalaḥ subhrūḥ suparinikṣiptalalāṭo bhavati suparipūrṇapuruṣavyañjanapratilābhī ca bhavati tathāgataṃ ca avavādānuśāsakaṃ pratilabhate kṣipraṃ ca buddhairbhagavadbhiḥ saha samavadhānaṃ pratilabhate paśya ajita ekasattvamapi nāma utsāhayitvā iyat puṇyaṃ prasavati kaḥ punarvādo yaḥ satkṛtya śṛṇuyāt, satkṛtya vācayet, satkṛtya deśayet, satkṛtya prakāśayediti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - pañcāśimo yaśca paraṃparāyāṃ sūtrasyimasyo śṛṇutekagāthām / anumodayitvā ca prasannacittaḥ śṛṇuṣva puṇyaṃ bhavi yattakaṃ tat // saddhp_17.2 // sa caiva puruṣo bhavi dānadātā sattvān koṭīnayuteṣu nityam / ye pūrvamaupamyakṛtā mayā vai tān sarvi tarpeya aśīti varṣān // saddhp_17.3 // so dṛṣṭva teṣāṃ ca jarāmupasthitāṃ valī ca khaṇḍaṃ ca śiraśca pāṇḍaram / hāhādhimucyanti hi sarvasattvā yannūna dharmeṇa hu ovadeyam // saddhp_17.4 // so teṣa dharmaṃ vadatīha paścānnirvāṇabhūmiṃ ca prakāśayeta / sarve bhavāḥ phenamarīcikalpā nirvidyathā sarvabhaveṣu kṣipram // saddhp_17.5 // te sarvasattvāśca śruṇitva dharmaṃ tasyaiva dātuḥ puruṣasya antikāt / arhantabhūtā bhavi ekakāle kṣīṇāsravā antimadehadhāriṇaḥ // saddhp_17.6 // puṇyaṃ tato bahutaru tasya hi syat paraṃparātaḥ śruṇi ekagāthām / anumodi vā yattaku tasya puṇyaṃ kala puṇyaskandhaḥ purimo na bhoti // saddhp_17.7 // evaṃ bahu tasya bhaveta puṇyaṃ anantakaṃ yasya pramāṇu nāsti / gāthāṃ pi śrutvaika paraṃparāya kiṃ vā punaḥ saṃmukha yo śruṇeyā // saddhp_17.8 // yaścaikasattvaṃ pi vadeya tatra protsāhaye gaccha śṛṇuṣva dharmam / sudurlabhaṃ sutramidaṃ hi bhoti kalpāna koṭīnayutairanekaiḥ // saddhp_17.9 // sa cāpi protsāhitu tena sattvaḥ śruṇeya sūtrema muhūrtakaṃ pi / tasyāpi dharmasya phalaṃ śṛṇohi mukharoga tasya na kadāci bhoti // saddhp_17.10 // jihvāpi tasya na kadāci duḥkhati na tasya dantā patitā bhavanti / śyāmātha pītā viṣamā ca jātu bībhatsitoṣṭho na ca jātu bhoti // saddhp_17.11 // kuṭilaṃ ca śuṣkaṃ ca na jātu dīrghaṃ mukhaṃ na cipiṭaṃ sya kadāci bhoti / susaṃsthitā nāsa tathā lalāṭaṃ dantā ca oṣṭho mukhamaṇḍalaṃ ca // saddhp_17.12 // priyadarśano bhoti sadā narāṇāṃ pūrtiṃ ca vakraṃ na kadāci bhoti / yathotpalasyeha sadā sugandhiḥ pravāyate tasya mukhasya gandhaḥ // saddhp_17.13 // gṛhādvihāraṃ hi vrajitva dhīro gaccheta sūtraṃ śravaṇāya etat / gatvā ca so tatra śṛṇe muhūrtaṃ prasannacittasya phalaṃ śṛṇotha // saddhp_17.14 // sugauru tasyo bhavatetmabhāvaḥ pariyāti co aśvarathehi dhīraḥ / hastīrathāṃśco abhiruhya uccān ratanehi citrānanucaṃkrameyā // saddhp_17.15 // vibhūṣitāṃ so śibikāṃ labheta narairanekairiha vāhyamānām / gatvāpi dharmaṃ śravaṇāya tasya phalaṃ śubhaṃ bhoti ca evarūpam // saddhp_17.16 // niṣadya cāsau pariṣāya tatra śuklena karmeṇa kṛtena tena / śakrāsanānāṃ bhavate sa lābhī brahmāsanānāṃ ca nṛpāsanānām // saddhp_17.17 // iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye anumodanāpuṇyanirdeśaparivarto nāma saptadaśamaḥ","अनुमोदनापुण्यनिर्देशपरिवर्तः अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - यो भगवन् इमं धर्मपर्यायं देश्यमानं श्रुत्वा अनुमोदेत् कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा, कियन्तं स भगवन् कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा पुण्यं प्रसवेदिति? अथ खलु मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामिमां गाथामभाषत - यो निर्वृते महावीरे शृणुयात्सूत्रमीदृशम् / श्रुत्वा चाभ्यनुमोदेया कियन्तं कुशलं भवेत् // सद्ध्प्_१७.१ // अथ खलु भगवान् मैत्रेयं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - यः कश्चिदजित कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा तथागतस्य परिनिर्वृतस्य इमं धर्मपर्याय देश्यमानं संप्रकाश्यमानं शृणुयाद् भिक्षुर्वा भिक्षुणी वा उपासको वा उपासिका वा विज्ञपुरुषो वा कुमारको वा, कुमारिका वा, श्रुत्वा च अभ्यनुमोदेत, सचेत्ततो धर्मश्रवणादुत्थाय प्रक्रामेत्, स च विहारगतो वा गृहगतो वा अरण्यगतो वा वीथीगतो वा ग्रामगतो वा जनपदगतो वा तान् हेतूंस्तानि कारणानि तं धर्मं यथाश्रुतं यथोद्गृहीतं यथाबलमपरस्य सत्त्वस्याचक्षीत मातुर्वा पितुर्वा ज्ञातेर्वा, संमोदितस्य वा अन्यस्य वा संस्तुतस्य कस्यचित्, सो ऽपि यदि श्रुत्वा अनुमोदेत, अनुमोद्य च पुनरन्यस्मै आचक्षीत सो ऽपि यदि श्रुत्वानुमोदेत, अनुमोद्य च सो ऽप्यपरस्मै आचक्षीत, सो ऽपि तं श्रुत्वानुमोदेत इत्यनेन पर्यायेण यावत् पञ्चाशत् परंपरया अथ खल्वजित यो ऽसौ पञ्चाशत्तमः पुरुषो भवेत् परंपराश्रवानुमोदकः, तस्यापि तावदहमजित कुलपुत्रस्य वा कुलदुहितुर्वा अनुमोदनासहगतं पुण्याभिसंस्कारमभिनिर्देक्ष्यामि तं शृणु, साधु च सुष्ठु च मनसिकुरु भाषिष्ये ऽहं ते तद्यथापि नाम अजित चतुर्षु लोकधातुष्वसंख्येयशतसहस्रेषु ये सत्त्वाः सन्तः संविद्यमानाः षट्सु गतिषूपपन्नाः, अण्डजा वा जरायुजा वा संस्वेदजा वा औपपादुका वा रूपिणो वा अरूपिणो वा संज्ञिनो वा असंज्ञिनो वा नैवसंज्ञिनो वा नासंज्ञिनो वा अपदा वा द्विपदा वा चतुष्पदा वा बहुपदा वा यावदेव सत्त्वाः सत्त्वधातौ संग्रहसमवसरणं गच्छन्ति अथ कश्चिदेव पुरुष�� समुत्पद्येत पुण्यकामो हितकामस्तस्य सत्त्वकायस्य सर्वकामक्रीडारतिपरिभोगानिष्टान् कान्तान् प्रियान् मनापान् दद्यात् एकैकस्य सत्त्वस्य जम्बुद्वीपं परिपूर्णं दद्यात् कामक्रीडारतिपरिभोगाय, हिरण्यसुवर्णरूप्यमणिमुक्तावैडूर्यशङ्खशिलाप्रवालानश्वरथगोरथहस्तिरथान् दद्यात् प्रासादान् कूटागारान् अनेन पर्यायेण अजित स पुरुषो दानपतिर्महादानपतिः परिपूर्णान्यशीतिं वर्षाणि दानं दद्यात् अथ खल्वजित स पुरुषो दानपतिर्महादानपतिरेवं चिन्तयेत् - इमे खलु सत्त्वाः सर्वे मया क्रीडापिता रमापिताः सुखं जिवापिताः इमे च ते भवन्तः सत्त्वा बलिनः पलितशिरसो जीर्णवृद्धा महल्लका अशीतिवर्षिका जात्या अभ्याशीभूताश्चैते कालक्रियायाः यन्न्वहमेतांस्तथागतप्रवेदिते धर्मविनये ऽवतारयेयमनुशासयेयम् अथ खल्वजित स पुरुषस्तान् सर्वसत्त्वान् समादापयेत् समादापयित्वा च तथागतप्रवेदिते धर्मविनये ऽवतारयेद् ग्राहयेत् तस्य ते सत्त्वास्तं च धर्मं शृणुयुः श्रुत्वा च एकक्षणेन एकमुहूर्तेन एकलवेन सर्वे स्रोतआपन्नाः स्युः, सकृदागामिनो ऽनागामिनो ऽनागामिफलं प्राप्नुयुर्यावदर्हन्तो भवेयुः, क्षीणास्रवा ध्यायिनो महाध्यायिनो ऽष्टविमोक्षध्यायिनः तत्किं मन्यसे अजित अपि नु स पुरुषो दानपतिर्महादानपतिस्ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेदप्रमेयमसंख्येयम्? एवमुक्ते मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - एवमेतत् भगवन्, एवमेतत् सुगत अनेनैव तावद् भगवन् कारणेन स पुरुषो दानपतिर्महादानपतिर्बहु पुण्यं प्रसवेत्, यस्तावतां सत्त्वानां सर्वसुखोपधानं दद्यात् कः पुनर्वादो यदुत्तरिअर्हत्त्वे प्रतिष्ठापयेत् एवमुक्ते भगवानजितं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - आरोचयामि ते अजित, प्रतिवेदयामि यश्च स दानपतिर्महादानपतिः पुरुषश्चतुर्षु लोकधातुष्वसंख्येयशतसहस्रेषु सर्वसत्त्वानां सर्वसुखोपधानैः परिपूर्य अर्हत्त्वे प्रतिष्ठाप्य पुण्यं प्रसवेत्, यश्च पञ्चाशत्तमः पुरुषः परंपराश्रवानुगतः श्रवणेन इतो धर्मपर्यायादेकामपि गाथामेकपदमपि श्रुत्वा अनुमोदेत यच्चैतस्य पुरुषस्यानुमोदनासहगतं पुण्यक्रियावस्तु, यच्च तस्य पुरुषस्य दानपतेर्महादानपतेर्दानसहगतमर्हत्त्वं प्रतिष्ठापनासहगतपुण्यक्रियावस्तु, इदमेव ततो बहुतरम् यो ��यं पुरुषः पञ्चाशत्तमः, ततः पुरुषपरंपरात इतो धर्मपर्यायादेकामपि गाथामेकपदमपि श्रुत्वा अनुमोदेत् अस्य अनुमोदनासहगतस्य अजित पुण्याभिसंस्कारस्य कुशलमूलाभिसंस्कारस्य अनुमोदनासहगतस्य अग्रतःअसौ पौर्विको दानसहगतश्च अर्हत्त्वप्रतिष्ठापनासहगतश्च पुण्याभिसंस्कारः शततमीमपि कलां नोपयाति, सहस्रतमीमपि शतसहस्रतमीमपि कोटीतमीमपि कोटीशततमीमपि कोटीसहस्रतमीमपि कोटीशतसहस्रतमीमपि कोटीनियुतशतसहस्रतमीमपि कलां नोपयाति संख्यामपि कलामपि गणनामपि उपमामपि उपनिःअदमपि न क्ःअमते एवमप्रमेयमसंख्येयमजित सो ऽपि तावत् पञ्चाशत्तमः परंपराश्रवणे पुरुःअ इतो धर्मपर्यायादन्तश एकगाथामपि एकपदमपि अनुमोद्य च पुण्यं प्रसवति कः पुनर्वादो ऽजित यो ऽयं मम संमुखमिमं धर्मपर्यायं शृणुयात्, श्रुत्वा चाभ्यनुमोदेत्, अप्रमेयतरमसंख्ययेतरं तस्याहमजित तं पुण्याभिसंस्कारं वदामि यः खलु पुनरजित अस्य धर्मपर्यायस्य श्रवाणार्थं कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा स्वगृहान्निष्क्रम्य विहारं गच्छेत् स च गत्त्वा तस्मिन्निमं धर्मपर्यायं मुहूर्तकमपि शृणुयात् स्थितो वा निषण्णो वा स सत्त्वस्तन्मात्रेण पुण्याभिसंस्कारेण कृतेनोपचितेन जातिविनिवृत्तो द्वितीये समुच्छ्रये द्वितीये आत्मभावप्रतिलम्भे गोरथानां लाभी भविष्यति, अश्वरथानां हस्तिरथानां शिबिकानां गोयनानामृषभयानानां दिव्यानां च विमानानां लाभी भविष्यति सचेत् पुनस्तत्र धर्मश्रवणे मुहूर्तमात्रमपि निषद्य इदं धर्मपर्यायं शृणुयात्, परं वा निषादयेत्, आसनसंविभागं वा कुर्यादपरस्य सत्त्वस्य, तेन स पुण्याभिसंस्कारेण लाभी भविष्यति शक्रासनानां ब्रह्मासनानां चक्रवर्तिसंहासनानाम् सचेत् पुनरजित कश्चिदेव कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा अपरं पुरुषमेवं वदेत् - आगच्छ त्वं भोः पुरुष सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं शृणुष्व स च पुरुषस्तस्य तां प्रोत्साहनामागम्य यदि मुहूर्तमात्रमपि शृणुयात्, स सत्त्वस्तेन प्रोत्साहेन कुशलमूलेनाभिसंस्कृतेन धारणीप्रतिलब्धैर्बोधिसत्त्वैः सार्धं समवधानं प्रतिलभते अजडश्च भवति, तीक्ष्णेन्द्रियः प्रज्ञावान् न तस्य जातिशतसहस्रैरपि पूति मुखं भवति न दुर्गन्धि नाप्यस्य जिह्वारोगो भवति, न मुखरोगो भवति न च श्यामदन्तो भवति, न विषमदन्तो भवति, न पीतदन्तो भवति, न दु��संस्थितदन्तो न खण्डदन्तो न पतितदन्तो न वक्रदन्तो न लम्बोष्ठो भवति, नाभ्यन्तरोष्ठो न प्रसारितोष्ठो न खण्डोष्ठो न वङ्कोष्ठो न कृष्णोष्ठो न बीभत्सोष्ठो भवति न चिपीटनासो भवति, न वक्रनासो भवति न दीर्घमुखो भवति, न वङ्कमुखो भवति, न कृष्णमुखो भवति, नाप्रियदर्शनमुखः अपि तु खल्वजित सूक्ष्मसुजातजिह्वादन्तोष्ठो भवति आयतनासः प्रणीतमुखमण्डलः सुभ्रूः सुपरिनिक्षिप्तललाटो भवति सुपरिपूर्णपुरुषव्यञ्जनप्रतिलाभी च भवति तथागतं च अववादानुशासकं प्रतिलभते क्षिप्रं च बुद्धैर्भगवद्भिः सह समवधानं प्रतिलभते पश्य अजित एकसत्त्वमपि नाम उत्साहयित्वा इयत् पुण्यं प्रसवति कः पुनर्वादो यः सत्कृत्य शृणुयात्, सत्कृत्य वाचयेत्, सत्कृत्य देशयेत्, सत्कृत्य प्रकाशयेदिति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - पञ्चाशिमो यश्च परंपरायां सूत्रस्यिमस्यो शृणुतेकगाथाम् / अनुमोदयित्वा च प्रसन्नचित्तः शृणुष्व पुण्यं भवि यत्तकं तत् // सद्ध्प्_१७.२ // स चैव पुरुषो भवि दानदाता सत्त्वान् कोटीनयुतेषु नित्यम् / ये पूर्वमौपम्यकृता मया वै तान् सर्वि तर्पेय अशीति वर्षान् // सद्ध्प्_१७.३ // सो दृष्ट्व तेषां च जरामुपस्थितां वली च खण्डं च शिरश्च पाण्डरम् / हाहाधिमुच्यन्ति हि सर्वसत्त्वा यन्नून धर्मेण हु ओवदेयम् // सद्ध्प्_१७.४ // सो तेष धर्मं वदतीह पश्चान्निर्वाणभूमिं च प्रकाशयेत / सर्वे भवाः फेनमरीचिकल्पा निर्विद्यथा सर्वभवेषु क्षिप्रम् // सद्ध्प्_१७.५ // ते सर्वसत्त्वाश्च श्रुणित्व धर्मं तस्यैव दातुः पुरुषस्य अन्तिकात् / अर्हन्तभूता भवि एककाले क्षीणास्रवा अन्तिमदेहधारिणः // सद्ध्प्_१७.६ // पुण्यं ततो बहुतरु तस्य हि स्यत् परंपरातः श्रुणि एकगाथाम् / अनुमोदि वा यत्तकु तस्य पुण्यं कल पुण्यस्कन्धः पुरिमो न भोति // सद्ध्प्_१७.७ // एवं बहु तस्य भवेत पुण्यं अनन्तकं यस्य प्रमाणु नास्ति / गाथां पि श्रुत्वैक परंपराय किं वा पुनः संमुख यो श्रुणेया // सद्ध्प्_१७.८ // यश्चैकसत्त्वं पि वदेय तत्र प्रोत्साहये गच्छ शृणुष्व धर्मम् / सुदुर्लभं सुत्रमिदं हि भोति कल्पान कोटीनयुतैरनेकैः // सद्ध्प्_१७.९ // स चापि प्रोत्साहितु तेन सत्त्वः श्रुणेय सूत्रेम मुहूर्तकं पि / तस्यापि धर्मस्य फलं शृणोहि मुखरोग तस्य न कदाचि भोति // सद्ध्प्_१७.१० // जिह्वापि तस्य न कदाचि दुःखति न तस्य दन्ता पतित�� भवन्ति / श्यामाथ पीता विषमा च जातु बीभत्सितोष्ठो न च जातु भोति // सद्ध्प्_१७.११ // कुटिलं च शुष्कं च न जातु दीर्घं मुखं न चिपिटं स्य कदाचि भोति / सुसंस्थिता नास तथा ललाटं दन्ता च ओष्ठो मुखमण्डलं च // सद्ध्प्_१७.१२ // प्रियदर्शनो भोति सदा नराणां पूर्तिं च वक्रं न कदाचि भोति / यथोत्पलस्येह सदा सुगन्धिः प्रवायते तस्य मुखस्य गन्धः // सद्ध्प्_१७.१३ // गृहाद्विहारं हि व्रजित्व धीरो गच्छेत सूत्रं श्रवणाय एतत् / गत्वा च सो तत्र शृणे मुहूर्तं प्रसन्नचित्तस्य फलं शृणोथ // सद्ध्प्_१७.१४ // सुगौरु तस्यो भवतेत्मभावः परियाति चो अश्वरथेहि धीरः / हस्तीरथांश्चो अभिरुह्य उच्चान् रतनेहि चित्राननुचंक्रमेया // सद्ध्प्_१७.१५ // विभूषितां सो शिबिकां लभेत नरैरनेकैरिह वाह्यमानाम् / गत्वापि धर्मं श्रवणाय तस्य फलं शुभं भोति च एवरूपम् // सद्ध्प्_१७.१६ // निषद्य चासौ परिषाय तत्र शुक्लेन कर्मेण कृतेन तेन / शक्रासनानां भवते स लाभी ब्रह्मासनानां च नृपासनानाम् // सद्ध्प्_१७.१७ // इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये अनुमोदनापुण्यनिर्देशपरिवर्तो नाम सप्तदशमः"
+saddhp_18,"dharmabhāṇakānuśaṃsāparivartaḥ atha khalu bhagavān satatasamitābhiyuktaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayāmāsa - yaḥ kaścit kulaputra imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayiṣyati vācayiṣyati vā deśayiṣyati vā likhiṣyati va, sa kulaputro vā kuladuhitā va aṣṭau cakṣurguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa śrotraguṇaśatāni pratilapsyate, aṣṭau ghrāṇaguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa jihvāguṇaśatāni pratilapsyate, aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyate, dvādaśa manoguṇaśatāni pratilapsyate tasyaibhirbahubhirguṇaśataiḥ ṣaḍindriyagrāmaḥ pariśuddhaḥ supariśuddho bhaviṣyati sa evaṃ pariśuddhena cakṣurindriyeṇa prākṛtena māṃsacakṣuṣā mātāpitṛsaṃbhavena trisāhasramahāsāhasrāṃ lokadhātuṃ sāntarbahiḥ saśailavanaṣaṇḍāmadho yāvadavīcimahānirayamupādāya upari ca yāvat bhavāgraṃ tat sarvaṃ drakṣyati prākṛtena māṃsacakṣuṣā ye ca tasmin sattvā upapannāḥ, tān sarvān drakṣyati, karmavipākaṃ ca teṣāṃ jñāsyatīti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ya imaṃ sūtra bhāṣeta parṣāsu ca viśāradaḥ / anolīnaḥ prakāśeyā guṇāṃstasya śṛṇuṣva me // saddhp_18.1 // aṣṭau guṇaśatāastasya cakṣuṣo bhonti sarvaśaḥ / yenāsya vimalaṃ bhoti śuddhaṃ cakṣuranāvilam // saddhp_18.2 // sa māṃsacakṣuṣā tena mātāpitṛkasaṃbhunā / paśyate lokadhātvemāṃ saśailavanakānanām // saddhp_18.3 // meruṃ sumeru sarvā ca cakravālā sa paśyati / ye cānye parvatāḥ khaṇḍāḥ samudrāṃścāpi paśyati // saddhp_18.4 // yāvānavīci heṣṭhena bhavāgraṃ copariṣṭataḥ / sarvaṃ sa paśyate dhīro māṃsacakṣusya īdṛśam // saddhp_18.5 // na tāva divyacakṣu sya bhoti no cāpi jāyate / viṣayo māṃsacakṣusya bhavettasyāyamīdṛśaḥ // saddhp_18.6 // punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayamānaḥ pareṣāṃ ca saṃśrāvayamānastairdvādaśabhiḥ śrotraguṇaśataiḥ samanvāgataḥ ye trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau vividhāḥ śabdā niścaranti yāvadavīcirmahānirayo yāvacca bhavāgraṃ sāntarbahiḥ, tadyathā - hastiśabdā vā aśvaśabdā vā uṣṭraśabdā vā gośabdā vā ajaśabdā vā janapadaśabdā vā rathaśabdā vā ruditaśabdā vā śokaśabdā vā bhairavaśabdā vā śaṅkhaśabdā vā ghaṇṭāśabdā vā paṭahaśabdā vā bherīśabdā vā krīḍāśabdā vā gītaśabdā vā nṛtyaśabdā vā tūryaśabdā vā vādyaśabdā vā strīśabdā vā puruṣaśabdā vā dārakaśabdā vā dārikāśabdā vā dharmaśabdā vā adharmaśabdā vā sukhaśabdā vā duḥkhaśabdā vā bālaśabdā vā āryaśabdā vā manojñaśabdā vā amanojñaśabdā vā devaśabdā vā nāgaśabdā vā yakṣaśabdā vā rākṣasaśabdā vā gandharvaśabdā vā asuraśabdā vā garuḍaśabdā vā kinnaraśabdā vā mahoragaśabdā vā manuṣyaśabdā vā amanuṣyaśabdā vā agniśabdā vā vāyuśabdā vā udakaśabdā vā grāmaśabdā vā nagaraśabdā vā bhikṣuśabdā vā śrāvakaśabdā vā pratyekabuddhaśabdā vā bodhisattvaśabdā vā tathāgataśabdā vā, yāvantaḥ kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sāntarbahiḥ śabdā niścaranti, tān śabdāṃstena prākṛtena pariśuddhena śrotrendriyeṇa śṛṇoti na ca tāvaddivyaṃ śrotramabhinirharati teṣāṃ teṣāṃ ca sattvānāṃ rutānyavabudhyate, vibhāvayati vibhajati tena ca prākṛtena śrotrendriyeṇa teṣāṃ teṣāṃ ca sattvānāṃ rutāni śṛṇvatastasya taiḥ sarvaśabdaiḥ śrotrendriyaṃ nābhibhūyate evaṃrūpaḥ satatasamitābhiyukta tasya bodhisattvasya mahāsattvasya śrotrendriyapratilambho bhavati, na ca tāvaddivyaṃ śrotramabhinirharati idamavocadbhagavān idaṃ vaditvā sugato hyathāparametaduvāca śāstā - śrotrendriyaṃ tasya viśuddhu bhoti anāvilaṃ prākṛtakaṃ ca tāvat / vividhān hi yeneha śṛṇoti śabdāniha lokadhātau hi aśeṣato 'yam // saddhp_18.7 // hastīna aśvāna śṛṇoti śabdān rathāna goṇāna ajaiḍakānām / bherīmṛdaṅgāna sughoṣakānāṃ vīṇāna veṇūnatha vallakīnām // saddhp_18.8 // gītaṃ manojñaṃ madhuraṃ śṛṇoti na cāpi so sajjati tatra dhīraḥ / manuṣyakoṭīna śṛṇoti śabdān bhāṣanti yaṃ yaṃ ca yahiṃ yahiṃ te // saddhp_18.9 // devāna co nitya śṛṇoti śabdān gītasvaraṃ ca madhuraṃ manojñam / puruṣāṇa istrīṇa rutāni cāpi tatha dārakāṇāmatha dārikāṇām // saddhp_18.10 // ye parvateṣveva guhānivāsī kalaviṅkakā kokila barhiṇaśca / pakṣīṇa ye jīvakajīvakā hi teṣāṃ ca valgū śṛṇute hi śabdān // saddhp_18.11 // narakeṣu ye vedana vedayanti sudāruṇāṃścāpi karonti śabdān / āhāraduḥkhairavapīḍitānāṃ yān preta kurvanti tathaiva śabdān // saddhp_18.12 // asurāśca ye sāgaramadhyavāsino muñcanti ghoṣāṃstatha cānyamanyān / sarvānihastho sa hi dharmabhāṇakaḥ śṛṇoti śabdānna ca ostarīyati // saddhp_18.13 // tiryāṇa yonīṣu rutāni yāni anyonyasaṃbhāṣaṇatāṃ karonti / iha sthitastānapi so śṛṇoti vividhāni śabdāni bahūvidhāni // saddhp_18.14 // ye brahmaloke nivasanti devā akaniṣṭha ābhāsvara ye ca devāḥ / ye cānyamanyasya karonti ghoṣān śṛṇoti tatsarvamaśeṣato 'sau // saddhp_18.15 // svādhyāya kurvantiha ye ca bhikṣavaḥ sugatāniha śāsani pravrajitvā / parṣāsu ye deśayate ca dharmaṃ teṣāṃ pi śabdaṃ śṛṇute sa nityam // saddhp_18.16 // ye bodhisattvāściha lokadhātau svādhyāya kurvanti paraspareṇa / saṃgīti dharmeṣu ca ye karonti śṛṇoti śabdān vividhāṃśca teṣām // saddhp_18.17 // bhagavān pi buddho naradamyasārathiḥ parṣāsu dharmaṃ bruvate yamagram / taṃ cāpi so śṛṇvanti ekakāle yo bodhisattvo imu sūtra dhārayet // saddhp_18.18 // sarve trisāhasri imasmi kṣetre ye sattva kurvanti bahūṃ pi śabdān / abhyantareṇāpi ca bāhireṇa avīciparyanta bhavāgramūrdhvam // saddhp_18.19 // sarveṣa sattvāna śṛṇoti śabdān naṃ cāpi kṣetraṃ uparudhyate 'sya / paṭvindriyo jānati sthānasthānaṃ śrotrendriyaṃ prākṛtakaṃ hi tāvat // saddhp_18.20 // na ca tāva divyasmi karoti yatnaṃ prakṛtya saṃtiṣṭhati śrotrametat / sūtraṃ hi yo dhārayate viśārado guṇā sya etādṛśakā bhavanti // saddhp_18.21 // punaraparaṃ satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayataḥ prakāśayataḥ svādhyāyato likhato 'ṣṭābhirguṇaśataiḥ samanvāgataṃ ghrāṇendriyaṃ pariśuddhaṃ bhavati sa tena pariśuddhena ghrāṇendriyeṇa ye trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau sāntarbahirvividhagandhāḥ saṃvidyante, tadyathā - pūtigandhā vā manojñagandhā vā nānāprakārāṇāṃ sumanasāṃ gandhāḥ, tadyathā - jātimallikācampakapāṭalagandhāḥ, tān gandhān ghrāyati jalajānāmapi puṣpāṇāṃ vividhān gandhān ghrāyati, tadyathā - utpalapadmakumudapuṇḍarīkāṇāṃ gandhān ghrāyati vividhānāṃ puṣpaphalavṛkṣāṇāṃ puṣpaphalagandhān ghrāyati, tadyathā - candanatamālapatratagarāgarusurabhigandhān ghrāyati nānāvikārāṇi gandhavikṛtiśatasahasrāṇi yānyekasthānasthitaḥ sarvāṇi ghrāyati sattvānāmapi vividhān gandhān ghrāyati, tadyathā - hastyaśvagaveḍakapaśugandhān ghrāyati vividhānāṃ ca tiryagyonigatānāṃ prāṇināmātmabhāvagandhān ghrāyati strīpuruṣātmabhāvagandhān ghrāyati dārakadārikātmabhāvagandhān ghrāyati dūrasthānāmapi tṛṇagulmauṣadhivanaspatīnāṃ gandhān ghrāyati bhūtān gandhān vandati, na ca tairgandhaiḥ saṃhriyate, na saṃmuhyati sa ihasthita eva devānāmapi gandhān ghrāyati, tadyathā - pārijātakasya kovidārasya māndāravamahāmāndāravamañjūṣakamahāmañjūṣakānāṃ divyānāṃ puṣpāṇāṃ gandhān ghrāyati divyānāmagarucūrṇacandanacūrṇānāṃ gandhān ghrāyati divyānāṃ ca nānāvidhānāṃ puṣpavikṛtiśatasahasrāṇāṃ gandhān ghrāyati, nāmāni caiṣāṃ saṃjānīte devaputrātmabhāvagandhān ghrāyati, tadyathā - śakrasya devānāmindrasya ātmabhāvagandhaṃ ghrāyati taṃ ca jānīte yadi vā vaijayante prāsāde krīḍantaṃ ramantaṃ paricārayantaṃ yadi vā sudharmāyāṃ devasabhāyāṃ devānāṃ trāyastriṃśānāṃ dharmaṃ deśayantaṃ yadi vā udyānabhūmau niryāntaṃ krīḍanāya anyeṣāṃ ca devaputrāṇāṃ pṛthakpṛthagātmabhāvagandhān ghrāyati devakanyānāmapi devavadhūnāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati devakumārāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati devakumārikāṇāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati na ca tairgandhaiḥ saṃhriyate anena paryāyeṇa yāvad bhavāgropapannānāmapi sattvānāmātmabhāvagandhān ghrāyati brahmakāyikānāmapi devaputrāṇāṃ mahābrahmaṇāmapi cātmabhāvagandhān ghrāyati anena paryāyeṇa sarvadevanikāyānāmapi ātmabhāvagandhān ghrāyati śrāvakapratyekabuddhabodhisattvatathāgatātmabhāvagandhān ghrāyati tathāgatāsanānāmapi gandhān ghrāyati yasmiṃśca sthāne te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā viharanti, tacca prajānāti na cāsya tad ghrāṇendiyaṃ taistairvividhairgandhaiḥ pratihanyate, nopahanyate, na saṃpīḍyate ākāṅkṣamāṇaśca tāṃstān gandhān pareṣāmapi vyākaroti na cāsya smṛtirupahanyate atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - ghrāṇendriyaṃ tasya viśuddha bhoti vividhāṃśca gandhān bahu ghrāyate 'sau / ye lokadhātau hi imasmi sarve sugandha durgandha bhavanti kecit // saddhp_18.22 // jātīya gandho atha mallikāyā tamālapatrasya ca candanasya / tagarasya gandho agarusya cāpi vividhāna puṣpāṇa phalāna cāpi // saddhp_18.23 // sattvāna gandhān pi tathaiva jānati narāṇa nārīṇa ca dūrataḥ sthitaḥ / kumārakāṇāṃ ca kumārikāṇāṃ gandhena so jānati teṣa sthānam // saddhp_18.24 // rājñāṃ pi so jānati cakravartināṃ balacakravartīnatha maṇḍalīnām / kumārakāmātya tathaiva teṣāṃ gandhena cāntaḥpura sarva jānati // saddhp_18.25 // paribhogaratnāni bahūvidhāni kupyāni bhūmau nihitāni yāni / strīratnabhūtāni bhavanti yāpi gandhena so jānati bodhisattvaḥ // saddhp_18.26 // teṣāṃ ca yā ābharaṇā bhavanti kāyasmi āmukta vicitrarūpā / vastraṃ ca mālyaṃ ca vilepanaṃ ca gandhena so jānati bodhisattvaḥ // saddhp_18.27 // sthitāṃ niṣaṇṇāṃ śayitāṃ tathaiva krīḍāratiṃ ṛddhibalaṃ ca sarvam / so jānatī ghrāṇabalena dhīro yo dhārayet sūtramidaṃ variṣṭham // saddhp_18.28 // sugandhatailāna tathaiva gandhān nānāvidhān puṣpaphalāna gandhān / sakṛtasthito jānati ghrāyate ca amukasmi deśasmi imasmi gandhān // saddhp_18.29 // ye parvatānāṃ vivarāntareṣu bahu candanā puṣpita tatra santi / ye cāpi tasminnivasanti sattvāḥ sarveṣa gandhena vidurvijānati // saddhp_18.30 // ye cakravālasya bhavanti pārśve ye sāgarasyo nivasanti madhye / pṛthivīya ye madhyi vasanti sattvāḥ sarvān sa gandhena vidurvijānati // saddhp_18.31 // surāṃśca jānāti tathāsurāṃśca asurāṇa kanyāśca vijānate 'sau / asurāṇa krīḍāśca ratiṃ ca jānati ghrāṇasya tasyedṛśakaṃ balaṃ hi // saddhp_18.32 // aṭavīṣu ye keci catuṣpadāsti siṃhāśca vyāghrāstatha hastināgāḥ / mahiṣā gavā ye gavayaśca tatra ghrāṇena so jānati teṣa vāsam // saddhp_18.33 // striyaśca yā gurviṇikā bhavanti kumārakāṃ vāpi kumārikāṃ vā / dhārenti kukṣau hi kilāntakāyā gandhena so jānati yaṃ tahiṃ syāt // saddhp_18.34 // āpannasattvāṃ pi vijānate 'sau vināśadharmāṃ pi vijānate 'sau / iyaṃ pi nārī vyapanītaduḥkhā prasaviṣyate puṇyamayaṃ kumāram // saddhp_18.35 // puruṣāṇa abhiprāyu bahuṃ vijānate abhiprāyagandhaṃ ca tathaiva ghrāyate / raktāna duṣṭāna tathaiva mrakṣiṇāṃ upaśāntacittāna ca gandha ghrāyate // saddhp_18.36 // pṛthivīya ye cāpi nidhāna santi ghanaṃ hiraṇyaṃ ca suvarṇarūpyam / mañjūṣa lohī ca tathā supūrṇā gandhena so ghrāyati bodhisattvaḥ // saddhp_18.37 // hārārdhahārān maṇimuktikāśca anarghaprāptā vividhā ca ratnā / gandhena so jānati tāni sarvā anarghanāmaṃ dyutisaṃsthitaṃ ca // saddhp_18.38 // upariṃ ca deveṣu tathaiva puṣpā mandāravāṃścaiva mañjūṣakāṃśca / yā pārijātasya ca santi puṣpā iha sthito ghrāyati tā sa dhīraḥ // saddhp_18.39 // vimāna ye yādṛśakāśca yasya udāra hīnāstatha madhyamāśca / vicitrarūpāśca bhavanti yatra iha sthito ghrāṇabalena ghrāyati // saddhp_18.40 // udyānabhūmiṃ ca tathā prajānate sudharma devāsani vaijayante / prāsādaśreṣṭhe ca tathā vijānate ye co ramante tahi devaputrāḥ // saddhp_18.41 // iha sthito ghrāyati gandhu teṣāṃ gandhena so jānati devaputrān / yo yatra karmā kurute sthito vā śete vā gacchati yatra vāpi // saddhp_18.42 // yā devakanyā bahupuṣpamaṇḍitā āmuktamālyābharaṇā alaṃkṛtāḥ / ramanti gacchanti ca yatra yatra gandhena so jānati bodhisattvaḥ // saddhp_18.43 // yāvadbhavāgrādupariṃ ca devā brahmā mahābrahma vimānacāriṇaḥ / tāṃścāpi gandhena tahiṃ prajānate sthitāṃśca dhyāne atha vyutthitān vā // saddhp_18.44 // ābhāsvarān jānati devaputrān cyutopapannāṃśca apūrvakāṃśca / ghrāṇendriyaṃ īdṛśa tasya bhoti yo bodhisattvo imu sūtra dhārayet // saddhp_18.45 // ya keci bhikṣū sugatasya śāsane abhiyuktarūpā sthita cakrameṣu / uddeśasvādhyāyaratāśca bhikṣavo sarvān hi so jānati bodhisattvaḥ // saddhp_18.46 // ye śrāvakā bhonti jinasya putrā viharanti kecit sada vṛkṣamūle / gandhena sarvān vidu jānate tān amutra bhikṣū amuko sthito ti // saddhp_18.47 // ye bodhisattvāḥ smṛtimanta dhyāyino uddeśasvādhyāyaratāśca ye sadā / parṣāsu dharmaṃ ca prakāśayanti gandhena tān jānati bodhisattvaḥ // saddhp_18.48 // yasyāṃ diśāyāṃ sugato mahāmunirdharmaṃ prakāśeti hitānukampakaḥ / puraskṛtaḥ śrāvakasaṃghamadhye gandhena so jānati lokanātham // saddhp_18.49 // ye cāpi sattvā sya śṛṇoti dharmaṃ śrutvā ca ye prītamanā bhavanti / iha sthito jānati bodhisattvo jinasya parṣāmapui tatra sarvām // saddhp_18.50 // etādṛśaṃ ghrāṇabalaṃ sya bhoti na ca tāva divyaṃ bhavate sya ghrāṇam / pūrvaṃgamaṃ tasya tu eta bhoti divyasya ghrāṇasya anāsravasya // saddhp_18.51 // punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa kulaputro vā kuladuhitā vā imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayamāṇo deśayamānaḥ prakāśayamāno likhamānastairdvādaśabhirjihvāguṇaśataiḥ samanvāgataṃ jihvendriyaṃ pratilapsyate sa tathārūpeṇa jihvendriyeṇa yān yān rasānāsvādayati, yān yān rasān jihvendriye upanikṣepsati, sarve te divyaṃ mahārasaṃ mokṣyante tathā ca āsvādayiṣyati yathā na kaṃcid rasamamanaāpamāsvādayiṣyati ye 'pi amanaāpā rasāste 'pi tasya jihvendriye samupanikṣiptāḥ divyaṃ rasaṃ mokṣyante yaṃ ca dharmaṃ vyāhariṣyati parṣanmadhyagataḥ, tena tasya te sattvāḥ prīṇitendriyā bhaviṣyanti tuṣṭāḥ paramatuṣṭāḥ prāmodyajātāḥ madhuraścāsya valgumanojñasvaro gambhīro niścariṣyati hṛdayaṃgamaḥ premaṇīyaḥ tenāsya te sattvāstuṣṭā udagracittā bhaviṣyanti yeṣāṃ ca dharmaṃ deśayiṣyati, te cāsya madhuranirghoṣaṃ śrutvā valgumanojñaṃ devā apyupasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravanāya ca devaputrā api devakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca śakrā api brahmāṇo 'pi brahmakāyikā api devaputrā upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca nāgā nāgakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca asurā asurakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca garūḍā garūḍakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca kinnarāḥ kinnarakanyā api, mahoragā mahoragakanyā api, yakṣā yakṣakanyā api, piśācāḥ piśācakanyā api upasaṃkramitavyaṃ maṃsyante darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya ca te cāsya satkāraṃ kariṣyanti, gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kariṣyanti bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā api darśanakāmā bhaviṣyanti rājāno 'pi rājaputrā api rājāmātyā api rājamahāmātrā api darśanakāmā bhaviṣyanti balacakravartino 'pi rājānaḥ, cakravartino 'pi saptaratnasamanvāgatāḥ sakumārāḥ sāmātyāḥ sāntaḥpuraparivārā darśanakāmā bhaviṣyanti satkārārthinaḥ tāvanmadhuraṃ sa dharmabhāṇako dharmaṃ bhāṣiṣyate yathābhūtaṃ yathoktaṃ tathāgatena anye 'pi brāhmaṇagṛhapatayo naigamajānapadāstasya dharmabhāṇakasya satatasamitaṃ samanubaddhā bhaviṣyanti yāvadāyuṣparyavasānam tathāgataśrāvakā api asya darśanakāmā bhaviṣyanti pratyekabuddhā apyasya darśanakāmā bhaviṣyanti buddhā apyasya bhagavanto darśanakāmā bhaviṣyanti yasyāṃ ca diśi sa kulaputro vā kuladuhitā vā vihariṣyati, tasyāṃ diśi tathāgatābhimukhaṃ dharmaṃ deśayiṣyati, buddhadharmāṇāṃ ca bhājanabhūto bhaviṣyati evaṃ manojñastasya gambhīro dharmaśabdo niścariṣyati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - jihvendriyaṃ tasya viśiṣṭu bhoti na jātu hīnaṃ rasa svādayeta / nikṣiptamātrāśca bhavanti divyā rasena divyena samanvitāśca // saddhp_18.52 // valgusvarāṃ madhura prabhāṣate girāṃ śravaṇīyamiṣṭāṃ ca manoramāṃ ca / parṣāya madhyasmi ha premaṇīyaṃ gambhīraghoṣaṃ ca sadā prabhāṣate // saddhp_18.53 // yaścāpi dharmaṃ śṛṇute 'sya bhāṣato dṛṣṭāntakoṭīnayutairanekaiḥ / prāmodya tatrāpi janeti so 'graṃ pūjāṃ ca tasya kurute 'prameyām // saddhp_18.54 // devā pi nāgāsuraguhyakāśca draṣṭuṃ tamicchanti ca nityakālam / śṛṇvanti dharmaṃ ca sagauravāśca ime guṇāstasya bhavanti sarve // saddhp_18.55 // ākāṅkṣamāṇaśca ima lokadhātuṃ svareṇa sarvāmabhivijñapeyā / snigdhaḥ svaro 'sya madhuraśca bhoti gambhīra valguśca supremaṇīyaḥ // saddhp_18.56 // rājāna ye kṣitipati cakravartinaḥ pūjārthikāstasyupasaṃkramanti / saputradārā kariyāṇa añjaliṃ śṛṇvanti dharmasya ca nityakālam // saddhp_18.57 // yakṣāṇa co bhoti sadā puraskṛto nāgāna gandharvagaṇāna caiva / piśācakānāṃ ca piśācikānāṃ susatkṛto mānitu pūjitaśca // saddhp_18.58 // brahmāpi tasya vaśavarti bhoti maheśvaro īśvara devaputraḥ / śakrastathānye 'pi ca devaputrā bahudevakanyāścupasaṃkramanti // saddhp_18.59 // buddhāśca ye lokahitānukampakāḥ saśrāvakāstasya niśāmya ghoṣam / karonti rakṣāṃ mukhadarśanāya tuṣṭāśca bhonti bruvato 'sya dharmam // saddhp_18.60 // punaraparaṃ satatasamitābhiyukta sa bodhisattvo mahāsattva imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayamāṇo vā vācayamāno vā prakāśayamāno vā deśayamāno vā likhamāno vā aṣṭau kāyaguṇaśatāni pratilapsyati tasya kāyaḥ śuddhaḥ pariśuddho vaiḍūryapariśuddhacchavivarṇo bhaviṣyati, priyadarśanaḥ sattvānām sa tasminnātmabhāve pariśuddhe sarvaṃ trisāhasramahāsāhasralokadhātuṃ drakṣyati ye ca trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sattvāścyavanti upapadyante ca, hīnāḥ praṇītāśca, suvarṇā durvarṇāḥ, sugatau durgatau, ye ca cakravālamahācakravāleṣu merusumeruṣu ca parvatarājeṣu sattvāḥ prativasanti, ye ca adhastādavīcyāmūrdhvaṃ ca yāvad bhavāgraṃ sattvāḥ prativasanti, tān sarvān sva ātmabhāve drakṣyati ye cāpi kecidasmiṃstrisāhasramahāsāhasre lokadhātrau śrāvakā vā pratyekabuddhā vā bodhisattvā vā tathāgatā vā prativasanti, yaṃ ca te tathāgatā dharmaṃ deśayanti, ye ca sattvāstāṃstathāgatān paryupāsante, sarveṣāṃ teṣāṃ sattvānāmātmabhāvapratilambhān sva ātmabhāve drakṣyati tatkasya hetoḥ? yathāpīdaṃ pariśuddhatvādātmabhāvasyeti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - pariśuddha tasyo bhavatetmabhāvo yathāpi vaiḍūryamayo viśuddhaḥ / sattvāna nityaṃ priyadarśanaśca yaḥ sūtra dhāreti idaṃ udāram // saddhp_18.61 // ādarśapṛṣṭhe yatha vimbu paśyet loko 'sya kāye ayu dṛśyate tathā / svayaṃbhu so paśyati nānyi sattvāḥ pariśuddhi kāyasmi ima evarūpā // saddhp_18.62 // ye lokadhātau hi ihāsti sattvā manuṣya devāsura guhyakā vā / narakeṣu preteṣu tiraścayoniṣu pratibimbu saṃdṛśyati tatra kāye // saddhp_18.63 // vimāna devāna bhavāgra yāvacchailaṃ pi co parvatacakravālam / himavān sumeruśca mahāṃśca meruḥ kāyasmi dṛśyantimi sarvathaiva // saddhp_18.64 // buddhān pi so paśyati ātmabhāve saśrāvakān buddhasutāṃstathānyān / ye bodhisattvā viharanti caikakā gaṇe ca ye dharma prakāśayanti // saddhp_18.65 // etādṛśī kāyaviśuddhi tasya yahi dṛśyate sarviya lokadhātuḥ / na ca tāva so divya na prāpuṇoti prakṛtīya kāyasyiyamīdṛśī bhavet // saddhp_18.66 // punaraparaṃ satatasamitābhiyukta asya bodhisattvasya mahāsattvasya tathāgate parinirvṛte imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayato deśayataḥ saṃprakāśayato likhato vācayatastairdvādaśabhirmanaskāraguṇaśataiḥ samanvāgataṃ manaindriyaṃ pariśuddhaṃ bhaviṣyati sa tena pariśuddhena manaindriyeṇa yadyekagāthāmapyantaśaḥ śroṣyati, tasya bahvarthamājñāsyati sa tāvamabudhya tannidānaṃ māsamapi dharmaṃ deśayiṣyati, caturmāsamapi saṃvatsaramapi dharmaṃ deśayiṣyati yaṃ ca dharmaṃ bhāṣiṣyati, so 'sya smṛto na sa saṃpramoṣaṃ yāsyati ye kecillaukikā lokavyavahārā bhāṣyāṇi vā mantrā vā, sarvāṃstān dharmanayena saṃsyandayiṣyati yāvantaśca kecitrisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau ṣaṭsu gatiṣūpapannāḥ sattvāḥ saṃsaranti, sarveṣāṃ teṣāṃ sattvānāṃ cittacaritavispanditāni jñāsyati iñjitamanyitaprapañcitāni jñāsyati praviciniṣyati apratilabdhe ca tāvadāryajñāne evaṃrūpaṃ cāsya manaindriyaṃ pariśuddhaṃ bhaviṣyati yāṃ yāṃ ca dharmaniruktimanuvicintya dharmaṃ deśayiṣyati, sarvaṃ tad bhūtaṃ deśayiṣyati sarvaṃ tattathāgatabhāṣitaṃ sarvaṃ pūrvajinasūtraparyāyanirdiṣṭaṃ bhāṣati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - manaindriyaṃ tasya viśuddha bhoti prabhāsvaraṃ śuddhamanāvilaṃ ca / so tena dharmān vividhān prajānati hīnānathotkṛṣṭa tathaiva madhyamān // saddhp_18.67 // ekāmapi gātha śruṇitva dhīro artha bahuṃ jānati tasya tatra / samitaṃ ca bhūtaṃ ca sadā prabhāṣate māsān pi catvāri tathāpi varṣam // saddhp_18.68 // ye cāpi sattvā iha lokadhātau abhyantare bāhiri ye vasanti / devā manuṣyāsuraguhyakāśca nāgāśca ye cāpi tiraścayoniṣu // saddhp_18.69 // ṣaṭsu gatīṣu nivasanti sattvā vicintitaṃ teṣa bhaveta yaṃ ca / ekakṣaṇe sarvi vidurvijānate dhāretva sūtraṃ ima ānuśaṃsāḥ // saddhp_18.70 // yaṃ cāpi buddhaḥ śatapuṇyalakṣaṇo dharmaṃ prakāśedida sarvaloke / tasyāpi śabdaṃ śṛṇute viśuddhaṃ yaṃ cāpi so bhāṣati gṛhyate tat // saddhp_18.71 // bahūn vicinteti ca agradharmān bahūṃśca so bhāṣati nityakālam / na cāsya saṃmoha kadāci bhoti dhāretva sūtraṃ imi ānuśaṃsāḥ // saddhp_18.72 // saṃdhiṃ visaṃdhiṃ ca vijānate 'sau sarveṣu dharmeṣu vilakṣaṇāni / prajānate artha niruktayaśca yathā ca taṃ jānati bhāṣate tathā // saddhp_18.73 // yaṃ bhāṣitaṃ bhotiha dīrgharātraṃ pūrvehi lokācariyehi sūtram / taṃ dharma so bhāṣati nityakālaṃ asaṃtrasanto pariṣāya madhye // saddhp_18.74 // manaindriyaṃ īdṛśamasya bhoti dhāretva sūtraṃ imu vācayitvā / na ca tāva asaṅgaṃ labhate ha jñānaṃ pūrvaṃgamaṃ tasya imaṃ tu bhoti // saddhp_18.75 // ācāryabhūmau hi sthitaśca bhoti sarveṣa sattvāna katheya dharmam / niruktikoṭīkuśalaśca bhoti imu dhārayanto sugatasya sutram // saddhp_18.76 // iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dharmabhāṇakānuśaṃsāparivarto nāmāṣṭādaśamaḥ","धर्मभाणकानुशंसापरिवर्तः अथ खलु भगवान् सततसमिताभियुक्तं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयामास - यः कश्चित् कुलपुत्र इमं धर्मपर्यायं धारयिष्यति वाचयिष्यति वा देशयिष्यति वा लिखिष्यति व, स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता व अष्टौ चक्षुर्गुणशतानि प्रतिलप्स्यते, द्वादश श्रोत्रगुणशतानि प्रतिलप्स्यते, अष्टौ घ्राणगुणशतानि प्रतिलप्स्यते, द्वादश जिह्वागुणशतानि प्रतिलप्स्यते, अष्टौ कायगुणशतानि प्रतिलप्स्यते, द्वादश मनोगुणशतानि प्रतिलप्स्यते तस्यैभिर्बहुभिर्गुणशतैः षडिन्द्रियग्रामः परिशुद्धः सुपरिशुद्धो भविष्यति स एवं परिशुद्धेन चक्षुरिन्द्रियेण प्राकृतेन मांसचक्षुषा मातापितृसंभवेन त्रिसाहस्रमहासाहस्रां लोकधातुं सान्तर्बहिः सशैलवनषण्डामधो यावदवीचिमहानिरयमुपादाय उपरि च यावत् भवाग्रं तत् सर्वं द्रक्ष्यति प्राकृतेन मांसचक्षुषा ये च तस्मिन् सत्त्वा उपपन्नाः, तान् सर्वान् द्रक्ष्यति, कर्मविपाकं च तेषां ज्ञास्यतीति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - य इमं सूत्र भाषेत पर्षासु च विशारदः / अनोलीनः प्रकाशेया गुणांस्तस्य शृणुष्व मे // सद्ध्प्_१८.१ // अष्टौ गुणशताअस्तस्य चक्षुषो भोन्ति सर्वशः / येनास्य विमलं भोति शुद्धं चक्षुरनाविलम् // सद्ध्प्_१८.२ // स मांसचक्षुषा तेन मातापितृकसंभुना / पश्यते लोकधात्वेमां सशैलवनकाननाम् // सद्ध्प्_१८.३ // मेरुं सुमेरु सर्वा च चक्रवाला स पश्यति / ये चान्ये पर्वताः खण्डाः समुद्रांश्चापि पश���यति // सद्ध्प्_१८.४ // यावानवीचि हेष्ठेन भवाग्रं चोपरिष्टतः / सर्वं स पश्यते धीरो मांसचक्षुस्य ईदृशम् // सद्ध्प्_१८.५ // न ताव दिव्यचक्षु स्य भोति नो चापि जायते / विषयो मांसचक्षुस्य भवेत्तस्यायमीदृशः // सद्ध्प्_१८.६ // पुनरपरं सततसमिताभियुक्त स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयमानः परेषां च संश्रावयमानस्तैर्द्वादशभिः श्रोत्रगुणशतैः समन्वागतः ये त्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ विविधाः शब्दा निश्चरन्ति यावदवीचिर्महानिरयो यावच्च भवाग्रं सान्तर्बहिः, तद्यथा - हस्तिशब्दा वा अश्वशब्दा वा उष्ट्रशब्दा वा गोशब्दा वा अजशब्दा वा जनपदशब्दा वा रथशब्दा वा रुदितशब्दा वा शोकशब्दा वा भैरवशब्दा वा शङ्खशब्दा वा घण्टाशब्दा वा पटहशब्दा वा भेरीशब्दा वा क्रीडाशब्दा वा गीतशब्दा वा नृत्यशब्दा वा तूर्यशब्दा वा वाद्यशब्दा वा स्त्रीशब्दा वा पुरुषशब्दा वा दारकशब्दा वा दारिकाशब्दा वा धर्मशब्दा वा अधर्मशब्दा वा सुखशब्दा वा दुःखशब्दा वा बालशब्दा वा आर्यशब्दा वा मनोज्ञशब्दा वा अमनोज्ञशब्दा वा देवशब्दा वा नागशब्दा वा यक्षशब्दा वा राक्षसशब्दा वा गन्धर्वशब्दा वा असुरशब्दा वा गरुडशब्दा वा किन्नरशब्दा वा महोरगशब्दा वा मनुष्यशब्दा वा अमनुष्यशब्दा वा अग्निशब्दा वा वायुशब्दा वा उदकशब्दा वा ग्रामशब्दा वा नगरशब्दा वा भिक्षुशब्दा वा श्रावकशब्दा वा प्रत्येकबुद्धशब्दा वा बोधिसत्त्वशब्दा वा तथागतशब्दा वा, यावन्तः केचित्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ सान्तर्बहिः शब्दा निश्चरन्ति, तान् शब्दांस्तेन प्राकृतेन परिशुद्धेन श्रोत्रेन्द्रियेण शृणोति न च तावद्दिव्यं श्रोत्रमभिनिर्हरति तेषां तेषां च सत्त्वानां रुतान्यवबुध्यते, विभावयति विभजति तेन च प्राकृतेन श्रोत्रेन्द्रियेण तेषां तेषां च सत्त्वानां रुतानि शृण्वतस्तस्य तैः सर्वशब्दैः श्रोत्रेन्द्रियं नाभिभूयते एवंरूपः सततसमिताभियुक्त तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य श्रोत्रेन्द्रियप्रतिलम्भो भवति, न च तावद्दिव्यं श्रोत्रमभिनिर्हरति इदमवोचद्भगवान् इदं वदित्वा सुगतो ह्यथापरमेतदुवाच शास्ता - श्रोत्रेन्द्रियं तस्य विशुद्धु भोति अनाविलं प्राकृतकं च तावत् / विविधान् हि येनेह शृणोति शब्दानिह लोकधातौ हि अशेषतो ऽयम् // सद्ध्प्_१८.७ // हस्तीन अश्वान शृणोति श��्दान् रथान गोणान अजैडकानाम् / भेरीमृदङ्गान सुघोषकानां वीणान वेणूनथ वल्लकीनाम् // सद्ध्प्_१८.८ // गीतं मनोज्ञं मधुरं शृणोति न चापि सो सज्जति तत्र धीरः / मनुष्यकोटीन शृणोति शब्दान् भाषन्ति यं यं च यहिं यहिं ते // सद्ध्प्_१८.९ // देवान चो नित्य शृणोति शब्दान् गीतस्वरं च मधुरं मनोज्ञम् / पुरुषाण इस्त्रीण रुतानि चापि तथ दारकाणामथ दारिकाणाम् // सद्ध्प्_१८.१० // ये पर्वतेष्वेव गुहानिवासी कलविङ्कका कोकिल बर्हिणश्च / पक्षीण ये जीवकजीवका हि तेषां च वल्गू शृणुते हि शब्दान् // सद्ध्प्_१८.११ // नरकेषु ये वेदन वेदयन्ति सुदारुणांश्चापि करोन्ति शब्दान् / आहारदुःखैरवपीडितानां यान् प्रेत कुर्वन्ति तथैव शब्दान् // सद्ध्प्_१८.१२ // असुराश्च ये सागरमध्यवासिनो मुञ्चन्ति घोषांस्तथ चान्यमन्यान् / सर्वानिहस्थो स हि धर्मभाणकः शृणोति शब्दान्न च ओस्तरीयति // सद्ध्प्_१८.१३ // तिर्याण योनीषु रुतानि यानि अन्योन्यसंभाषणतां करोन्ति / इह स्थितस्तानपि सो शृणोति विविधानि शब्दानि बहूविधानि // सद्ध्प्_१८.१४ // ये ब्रह्मलोके निवसन्ति देवा अकनिष्ठ आभास्वर ये च देवाः / ये चान्यमन्यस्य करोन्ति घोषान् शृणोति तत्सर्वमशेषतो ऽसौ // सद्ध्प्_१८.१५ // स्वाध्याय कुर्वन्तिह ये च भिक्षवः सुगतानिह शासनि प्रव्रजित्वा / पर्षासु ये देशयते च धर्मं तेषां पि शब्दं शृणुते स नित्यम् // सद्ध्प्_१८.१६ // ये बोधिसत्त्वाश्चिह लोकधातौ स्वाध्याय कुर्वन्ति परस्परेण / संगीति धर्मेषु च ये करोन्ति शृणोति शब्दान् विविधांश्च तेषाम् // सद्ध्प्_१८.१७ // भगवान् पि बुद्धो नरदम्यसारथिः पर्षासु धर्मं ब्रुवते यमग्रम् / तं चापि सो शृण्वन्ति एककाले यो बोधिसत्त्वो इमु सूत्र धारयेत् // सद्ध्प्_१८.१८ // सर्वे त्रिसाहस्रि इमस्मि क्षेत्रे ये सत्त्व कुर्वन्ति बहूं पि शब्दान् / अभ्यन्तरेणापि च बाहिरेण अवीचिपर्यन्त भवाग्रमूर्ध्वम् // सद्ध्प्_१८.१९ // सर्वेष सत्त्वान शृणोति शब्दान् नं चापि क्षेत्रं उपरुध्यते ऽस्य / पट्विन्द्रियो जानति स्थानस्थानं श्रोत्रेन्द्रियं प्राकृतकं हि तावत् // सद्ध्प्_१८.२० // न च ताव दिव्यस्मि करोति यत्नं प्रकृत्य संतिष्ठति श्रोत्रमेतत् / सूत्रं हि यो धारयते विशारदो गुणा स्य एतादृशका भवन्ति // सद्ध्प्_१८.२१ // पुनरपरं सततसमिताभियुक्त अस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य इमं धर्मपर्यायं धारयतः प��रकाशयतः स्वाध्यायतो लिखतो ऽष्टाभिर्गुणशतैः समन्वागतं घ्राणेन्द्रियं परिशुद्धं भवति स तेन परिशुद्धेन घ्राणेन्द्रियेण ये त्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ सान्तर्बहिर्विविधगन्धाः संविद्यन्ते, तद्यथा - पूतिगन्धा वा मनोज्ञगन्धा वा नानाप्रकाराणां सुमनसां गन्धाः, तद्यथा - जातिमल्लिकाचम्पकपाटलगन्धाः, तान् गन्धान् घ्रायति जलजानामपि पुष्पाणां विविधान् गन्धान् घ्रायति, तद्यथा - उत्पलपद्मकुमुदपुण्डरीकाणां गन्धान् घ्रायति विविधानां पुष्पफलवृक्षाणां पुष्पफलगन्धान् घ्रायति, तद्यथा - चन्दनतमालपत्रतगरागरुसुरभिगन्धान् घ्रायति नानाविकाराणि गन्धविकृतिशतसहस्राणि यान्येकस्थानस्थितः सर्वाणि घ्रायति सत्त्वानामपि विविधान् गन्धान् घ्रायति, तद्यथा - हस्त्यश्वगवेडकपशुगन्धान् घ्रायति विविधानां च तिर्यग्योनिगतानां प्राणिनामात्मभावगन्धान् घ्रायति स्त्रीपुरुषात्मभावगन्धान् घ्रायति दारकदारिकात्मभावगन्धान् घ्रायति दूरस्थानामपि तृणगुल्मौषधिवनस्पतीनां गन्धान् घ्रायति भूतान् गन्धान् वन्दति, न च तैर्गन्धैः संह्रियते, न संमुह्यति स इहस्थित एव देवानामपि गन्धान् घ्रायति, तद्यथा - पारिजातकस्य कोविदारस्य मान्दारवमहामान्दारवमञ्जूषकमहामञ्जूषकानां दिव्यानां पुष्पाणां गन्धान् घ्रायति दिव्यानामगरुचूर्णचन्दनचूर्णानां गन्धान् घ्रायति दिव्यानां च नानाविधानां पुष्पविकृतिशतसहस्राणां गन्धान् घ्रायति, नामानि चैषां संजानीते देवपुत्रात्मभावगन्धान् घ्रायति, तद्यथा - शक्रस्य देवानामिन्द्रस्य आत्मभावगन्धं घ्रायति तं च जानीते यदि वा वैजयन्ते प्रासादे क्रीडन्तं रमन्तं परिचारयन्तं यदि वा सुधर्मायां देवसभायां देवानां त्रायस्त्रिंशानां धर्मं देशयन्तं यदि वा उद्यानभूमौ निर्यान्तं क्रीडनाय अन्येषां च देवपुत्राणां पृथक्पृथगात्मभावगन्धान् घ्रायति देवकन्यानामपि देववधूनामपि आत्मभावगन्धान् घ्रायति देवकुमाराणामपि आत्मभावगन्धान् घ्रायति देवकुमारिकाणामपि आत्मभावगन्धान् घ्रायति न च तैर्गन्धैः संह्रियते अनेन पर्यायेण यावद् भवाग्रोपपन्नानामपि सत्त्वानामात्मभावगन्धान् घ्रायति ब्रह्मकायिकानामपि देवपुत्राणां महाब्रह्मणामपि चात्मभावगन्धान् घ्रायति अनेन पर्यायेण सर्वदेवनिकायानामपि आत्मभ��वगन्धान् घ्रायति श्रावकप्रत्येकबुद्धबोधिसत्त्वतथागतात्मभावगन्धान् घ्रायति तथागतासनानामपि गन्धान् घ्रायति यस्मिंश्च स्थाने ते तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा विहरन्ति, तच्च प्रजानाति न चास्य तद् घ्राणेन्दियं तैस्तैर्विविधैर्गन्धैः प्रतिहन्यते, नोपहन्यते, न संपीड्यते आकाङ्क्षमाणश्च तांस्तान् गन्धान् परेषामपि व्याकरोति न चास्य स्मृतिरुपहन्यते अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - घ्राणेन्द्रियं तस्य विशुद्ध भोति विविधांश्च गन्धान् बहु घ्रायते ऽसौ / ये लोकधातौ हि इमस्मि सर्वे सुगन्ध दुर्गन्ध भवन्ति केचित् // सद्ध्प्_१८.२२ // जातीय गन्धो अथ मल्लिकाया तमालपत्रस्य च चन्दनस्य / तगरस्य गन्धो अगरुस्य चापि विविधान पुष्पाण फलान चापि // सद्ध्प्_१८.२३ // सत्त्वान गन्धान् पि तथैव जानति नराण नारीण च दूरतः स्थितः / कुमारकाणां च कुमारिकाणां गन्धेन सो जानति तेष स्थानम् // सद्ध्प्_१८.२४ // राज्ञां पि सो जानति चक्रवर्तिनां बलचक्रवर्तीनथ मण्डलीनाम् / कुमारकामात्य तथैव तेषां गन्धेन चान्तःपुर सर्व जानति // सद्ध्प्_१८.२५ // परिभोगरत्नानि बहूविधानि कुप्यानि भूमौ निहितानि यानि / स्त्रीरत्नभूतानि भवन्ति यापि गन्धेन सो जानति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.२६ // तेषां च या आभरणा भवन्ति कायस्मि आमुक्त विचित्ररूपा / वस्त्रं च माल्यं च विलेपनं च गन्धेन सो जानति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.२७ // स्थितां निषण्णां शयितां तथैव क्रीडारतिं ऋद्धिबलं च सर्वम् / सो जानती घ्राणबलेन धीरो यो धारयेत् सूत्रमिदं वरिष्ठम् // सद्ध्प्_१८.२८ // सुगन्धतैलान तथैव गन्धान् नानाविधान् पुष्पफलान गन्धान् / सकृतस्थितो जानति घ्रायते च अमुकस्मि देशस्मि इमस्मि गन्धान् // सद्ध्प्_१८.२९ // ये पर्वतानां विवरान्तरेषु बहु चन्दना पुष्पित तत्र सन्ति / ये चापि तस्मिन्निवसन्ति सत्त्वाः सर्वेष गन्धेन विदुर्विजानति // सद्ध्प्_१८.३० // ये चक्रवालस्य भवन्ति पार्श्वे ये सागरस्यो निवसन्ति मध्ये / पृथिवीय ये मध्यि वसन्ति सत्त्वाः सर्वान् स गन्धेन विदुर्विजानति // सद्ध्प्_१८.३१ // सुरांश्च जानाति तथासुरांश्च असुराण कन्याश्च विजानते ऽसौ / असुराण क्रीडाश्च रतिं च जानति घ्राणस्य तस्येदृशकं बलं हि // सद्ध्प्_१८.३२ // अटवीषु ये केचि चतुष्पदास्ति सिंहाश्च व्याघ्रास्तथ हस्तिनागाः / महिषा गवा ��े गवयश्च तत्र घ्राणेन सो जानति तेष वासम् // सद्ध्प्_१८.३३ // स्त्रियश्च या गुर्विणिका भवन्ति कुमारकां वापि कुमारिकां वा / धारेन्ति कुक्षौ हि किलान्तकाया गन्धेन सो जानति यं तहिं स्यात् // सद्ध्प्_१८.३४ // आपन्नसत्त्वां पि विजानते ऽसौ विनाशधर्मां पि विजानते ऽसौ / इयं पि नारी व्यपनीतदुःखा प्रसविष्यते पुण्यमयं कुमारम् // सद्ध्प्_१८.३५ // पुरुषाण अभिप्रायु बहुं विजानते अभिप्रायगन्धं च तथैव घ्रायते / रक्तान दुष्टान तथैव म्रक्षिणां उपशान्तचित्तान च गन्ध घ्रायते // सद्ध्प्_१८.३६ // पृथिवीय ये चापि निधान सन्ति घनं हिरण्यं च सुवर्णरूप्यम् / मञ्जूष लोही च तथा सुपूर्णा गन्धेन सो घ्रायति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.३७ // हारार्धहारान् मणिमुक्तिकाश्च अनर्घप्राप्ता विविधा च रत्ना / गन्धेन सो जानति तानि सर्वा अनर्घनामं द्युतिसंस्थितं च // सद्ध्प्_१८.३८ // उपरिं च देवेषु तथैव पुष्पा मन्दारवांश्चैव मञ्जूषकांश्च / या पारिजातस्य च सन्ति पुष्पा इह स्थितो घ्रायति ता स धीरः // सद्ध्प्_१८.३९ // विमान ये यादृशकाश्च यस्य उदार हीनास्तथ मध्यमाश्च / विचित्ररूपाश्च भवन्ति यत्र इह स्थितो घ्राणबलेन घ्रायति // सद्ध्प्_१८.४० // उद्यानभूमिं च तथा प्रजानते सुधर्म देवासनि वैजयन्ते / प्रासादश्रेष्ठे च तथा विजानते ये चो रमन्ते तहि देवपुत्राः // सद्ध्प्_१८.४१ // इह स्थितो घ्रायति गन्धु तेषां गन्धेन सो जानति देवपुत्रान् / यो यत्र कर्मा कुरुते स्थितो वा शेते वा गच्छति यत्र वापि // सद्ध्प्_१८.४२ // या देवकन्या बहुपुष्पमण्डिता आमुक्तमाल्याभरणा अलंकृताः / रमन्ति गच्छन्ति च यत्र यत्र गन्धेन सो जानति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.४३ // यावद्भवाग्रादुपरिं च देवा ब्रह्मा महाब्रह्म विमानचारिणः / तांश्चापि गन्धेन तहिं प्रजानते स्थितांश्च ध्याने अथ व्युत्थितान् वा // सद्ध्प्_१८.४४ // आभास्वरान् जानति देवपुत्रान् च्युतोपपन्नांश्च अपूर्वकांश्च / घ्राणेन्द्रियं ईदृश तस्य भोति यो बोधिसत्त्वो इमु सूत्र धारयेत् // सद्ध्प्_१८.४५ // य केचि भिक्षू सुगतस्य शासने अभियुक्तरूपा स्थित चक्रमेषु / उद्देशस्वाध्यायरताश्च भिक्षवो सर्वान् हि सो जानति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.४६ // ये श्रावका भोन्ति जिनस्य पुत्रा विहरन्ति केचित् सद वृक्षमूले / गन्धेन सर्वान् विदु जानते तान् अमुत्र भिक्षू अमुको स्थितो ति // सद्ध्प्_१८.४७ // ये बोधिसत्त्वाः स्मृतिमन्त ध्यायिनो उद्देशस्वाध्यायरताश्च ये सदा / पर्षासु धर्मं च प्रकाशयन्ति गन्धेन तान् जानति बोधिसत्त्वः // सद्ध्प्_१८.४८ // यस्यां दिशायां सुगतो महामुनिर्धर्मं प्रकाशेति हितानुकम्पकः / पुरस्कृतः श्रावकसंघमध्ये गन्धेन सो जानति लोकनाथम् // सद्ध्प्_१८.४९ // ये चापि सत्त्वा स्य शृणोति धर्मं श्रुत्वा च ये प्रीतमना भवन्ति / इह स्थितो जानति बोधिसत्त्वो जिनस्य पर्षामपुइ तत्र सर्वाम् // सद्ध्प्_१८.५० // एतादृशं घ्राणबलं स्य भोति न च ताव दिव्यं भवते स्य घ्राणम् / पूर्वंगमं तस्य तु एत भोति दिव्यस्य घ्राणस्य अनास्रवस्य // सद्ध्प्_१८.५१ // पुनरपरं सततसमिताभियुक्त स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमं धर्मपर्यायं धारयमाणो देशयमानः प्रकाशयमानो लिखमानस्तैर्द्वादशभिर्जिह्वागुणशतैः समन्वागतं जिह्वेन्द्रियं प्रतिलप्स्यते स तथारूपेण जिह्वेन्द्रियेण यान् यान् रसानास्वादयति, यान् यान् रसान् जिह्वेन्द्रिये उपनिक्षेप्सति, सर्वे ते दिव्यं महारसं मोक्ष्यन्ते तथा च आस्वादयिष्यति यथा न कंचिद् रसममनआपमास्वादयिष्यति ये ऽपि अमनआपा रसास्ते ऽपि तस्य जिह्वेन्द्रिये समुपनिक्षिप्ताः दिव्यं रसं मोक्ष्यन्ते यं च धर्मं व्याहरिष्यति पर्षन्मध्यगतः, तेन तस्य ते सत्त्वाः प्रीणितेन्द्रिया भविष्यन्ति तुष्टाः परमतुष्टाः प्रामोद्यजाताः मधुरश्चास्य वल्गुमनोज्ञस्वरो गम्भीरो निश्चरिष्यति हृदयंगमः प्रेमणीयः तेनास्य ते सत्त्वास्तुष्टा उदग्रचित्ता भविष्यन्ति येषां च धर्मं देशयिष्यति, ते चास्य मधुरनिर्घोषं श्रुत्वा वल्गुमनोज्ञं देवा अप्युपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवनाय च देवपुत्रा अपि देवकन्या अपि उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च शक्रा अपि ब्रह्माणो ऽपि ब्रह्मकायिका अपि देवपुत्रा उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च नागा नागकन्या अपि उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च असुरा असुरकन्या अपि उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च गरूडा गरूडकन्या अपि उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च किन्नराः किन��नरकन्या अपि, महोरगा महोरगकन्या अपि, यक्षा यक्षकन्या अपि, पिशाचाः पिशाचकन्या अपि उपसंक्रमितव्यं मंस्यन्ते दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय च ते चास्य सत्कारं करिष्यन्ति, गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां करिष्यन्ति भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका अपि दर्शनकामा भविष्यन्ति राजानो ऽपि राजपुत्रा अपि राजामात्या अपि राजमहामात्रा अपि दर्शनकामा भविष्यन्ति बलचक्रवर्तिनो ऽपि राजानः, चक्रवर्तिनो ऽपि सप्तरत्नसमन्वागताः सकुमाराः सामात्याः सान्तःपुरपरिवारा दर्शनकामा भविष्यन्ति सत्कारार्थिनः तावन्मधुरं स धर्मभाणको धर्मं भाषिष्यते यथाभूतं यथोक्तं तथागतेन अन्ये ऽपि ब्राह्मणगृहपतयो नैगमजानपदास्तस्य धर्मभाणकस्य सततसमितं समनुबद्धा भविष्यन्ति यावदायुष्पर्यवसानम् तथागतश्रावका अपि अस्य दर्शनकामा भविष्यन्ति प्रत्येकबुद्धा अप्यस्य दर्शनकामा भविष्यन्ति बुद्धा अप्यस्य भगवन्तो दर्शनकामा भविष्यन्ति यस्यां च दिशि स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा विहरिष्यति, तस्यां दिशि तथागताभिमुखं धर्मं देशयिष्यति, बुद्धधर्माणां च भाजनभूतो भविष्यति एवं मनोज्ञस्तस्य गम्भीरो धर्मशब्दो निश्चरिष्यति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - जिह्वेन्द्रियं तस्य विशिष्टु भोति न जातु हीनं रस स्वादयेत / निक्षिप्तमात्राश्च भवन्ति दिव्या रसेन दिव्येन समन्विताश्च // सद्ध्प्_१८.५२ // वल्गुस्वरां मधुर प्रभाषते गिरां श्रवणीयमिष्टां च मनोरमां च / पर्षाय मध्यस्मि ह प्रेमणीयं गम्भीरघोषं च सदा प्रभाषते // सद्ध्प्_१८.५३ // यश्चापि धर्मं शृणुते ऽस्य भाषतो दृष्टान्तकोटीनयुतैरनेकैः / प्रामोद्य तत्रापि जनेति सो ऽग्रं पूजां च तस्य कुरुते ऽप्रमेयाम् // सद्ध्प्_१८.५४ // देवा पि नागासुरगुह्यकाश्च द्रष्टुं तमिच्छन्ति च नित्यकालम् / शृण्वन्ति धर्मं च सगौरवाश्च इमे गुणास्तस्य भवन्ति सर्वे // सद्ध्प्_१८.५५ // आकाङ्क्षमाणश्च इम लोकधातुं स्वरेण सर्वामभिविज्ञपेया / स्निग्धः स्वरो ऽस्य मधुरश्च भोति गम्भीर वल्गुश्च सुप्रेमणीयः // सद्ध्प्_१८.५६ // राजान ये क्षितिपति चक्रवर्तिनः पूजार्थिकास्तस्युपसंक्रमन्ति / सपुत्रदारा करियाण अञ्जलिं शृण्वन्ति धर्मस्य च नित्यकालम् // सद्ध्प्_१८.५७ // यक्षाण चो भोति सदा पुरस्कृतो नागान गन्धर्वगणान चैव / पिशाचक��नां च पिशाचिकानां सुसत्कृतो मानितु पूजितश्च // सद्ध्प्_१८.५८ // ब्रह्मापि तस्य वशवर्ति भोति महेश्वरो ईश्वर देवपुत्रः / शक्रस्तथान्ये ऽपि च देवपुत्रा बहुदेवकन्याश्चुपसंक्रमन्ति // सद्ध्प्_१८.५९ // बुद्धाश्च ये लोकहितानुकम्पकाः सश्रावकास्तस्य निशाम्य घोषम् / करोन्ति रक्षां मुखदर्शनाय तुष्टाश्च भोन्ति ब्रुवतो ऽस्य धर्मम् // सद्ध्प्_१८.६० // पुनरपरं सततसमिताभियुक्त स बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं धर्मपर्यायं धारयमाणो वा वाचयमानो वा प्रकाशयमानो वा देशयमानो वा लिखमानो वा अष्टौ कायगुणशतानि प्रतिलप्स्यति तस्य कायः शुद्धः परिशुद्धो वैडूर्यपरिशुद्धच्छविवर्णो भविष्यति, प्रियदर्शनः सत्त्वानाम् स तस्मिन्नात्मभावे परिशुद्धे सर्वं त्रिसाहस्रमहासाहस्रलोकधातुं द्रक्ष्यति ये च त्रिसाहस्रमहासाहस्रे लोकधातौ सत्त्वाश्च्यवन्ति उपपद्यन्ते च, हीनाः प्रणीताश्च, सुवर्णा दुर्वर्णाः, सुगतौ दुर्गतौ, ये च चक्रवालमहाचक्रवालेषु मेरुसुमेरुषु च पर्वतराजेषु सत्त्वाः प्रतिवसन्ति, ये च अधस्तादवीच्यामूर्ध्वं च यावद् भवाग्रं सत्त्वाः प्रतिवसन्ति, तान् सर्वान् स्व आत्मभावे द्रक्ष्यति ये चापि केचिदस्मिंस्त्रिसाहस्रमहासाहस्रे लोकधात्रौ श्रावका वा प्रत्येकबुद्धा वा बोधिसत्त्वा वा तथागता वा प्रतिवसन्ति, यं च ते तथागता धर्मं देशयन्ति, ये च सत्त्वास्तांस्तथागतान् पर्युपासन्ते, सर्वेषां तेषां सत्त्वानामात्मभावप्रतिलम्भान् स्व आत्मभावे द्रक्ष्यति तत्कस्य हेतोः? यथापीदं परिशुद्धत्वादात्मभावस्येति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - परिशुद्ध तस्यो भवतेत्मभावो यथापि वैडूर्यमयो विशुद्धः / सत्त्वान नित्यं प्रियदर्शनश्च यः सूत्र धारेति इदं उदारम् // सद्ध्प्_१८.६१ // आदर्शपृष्ठे यथ विम्बु पश्येत् लोको ऽस्य काये अयु दृश्यते तथा / स्वयंभु सो पश्यति नान्यि सत्त्वाः परिशुद्धि कायस्मि इम एवरूपा // सद्ध्प्_१८.६२ // ये लोकधातौ हि इहास्ति सत्त्वा मनुष्य देवासुर गुह्यका वा / नरकेषु प्रेतेषु तिरश्चयोनिषु प्रतिबिम्बु संदृश्यति तत्र काये // सद्ध्प्_१८.६३ // विमान देवान भवाग्र यावच्छैलं पि चो पर्वतचक्रवालम् / हिमवान् सुमेरुश्च महांश्च मेरुः कायस्मि दृश्यन्तिमि सर्वथैव // सद्ध्प्_१८.६४ // बुद्धान् पि सो पश्यति आत्मभावे सश्रावकान् बुद��धसुतांस्तथान्यान् / ये बोधिसत्त्वा विहरन्ति चैकका गणे च ये धर्म प्रकाशयन्ति // सद्ध्प्_१८.६५ // एतादृशी कायविशुद्धि तस्य यहि दृश्यते सर्विय लोकधातुः / न च ताव सो दिव्य न प्रापुणोति प्रकृतीय कायस्यियमीदृशी भवेत् // सद्ध्प्_१८.६६ // पुनरपरं सततसमिताभियुक्त अस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य तथागते परिनिर्वृते इमं धर्मपर्यायं धारयतो देशयतः संप्रकाशयतो लिखतो वाचयतस्तैर्द्वादशभिर्मनस्कारगुणशतैः समन्वागतं मनैन्द्रियं परिशुद्धं भविष्यति स तेन परिशुद्धेन मनैन्द्रियेण यद्येकगाथामप्यन्तशः श्रोष्यति, तस्य बह्वर्थमाज्ञास्यति स तावमबुध्य तन्निदानं मासमपि धर्मं देशयिष्यति, चतुर्मासमपि संवत्सरमपि धर्मं देशयिष्यति यं च धर्मं भाषिष्यति, सो ऽस्य स्मृतो न स संप्रमोषं यास्यति ये केचिल्लौकिका लोकव्यवहारा भाष्याणि वा मन्त्रा वा, सर्वांस्तान् धर्मनयेन संस्यन्दयिष्यति यावन्तश्च केचित्रिसाहस्रमहासाहस्रायां लोकधातौ षट्सु गतिषूपपन्नाः सत्त्वाः संसरन्ति, सर्वेषां तेषां सत्त्वानां चित्तचरितविस्पन्दितानि ज्ञास्यति इञ्जितमन्यितप्रपञ्चितानि ज्ञास्यति प्रविचिनिष्यति अप्रतिलब्धे च तावदार्यज्ञाने एवंरूपं चास्य मनैन्द्रियं परिशुद्धं भविष्यति यां यां च धर्मनिरुक्तिमनुविचिन्त्य धर्मं देशयिष्यति, सर्वं तद् भूतं देशयिष्यति सर्वं तत्तथागतभाषितं सर्वं पूर्वजिनसूत्रपर्यायनिर्दिष्टं भाषति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - मनैन्द्रियं तस्य विशुद्ध भोति प्रभास्वरं शुद्धमनाविलं च / सो तेन धर्मान् विविधान् प्रजानति हीनानथोत्कृष्ट तथैव मध्यमान् // सद्ध्प्_१८.६७ // एकामपि गाथ श्रुणित्व धीरो अर्थ बहुं जानति तस्य तत्र / समितं च भूतं च सदा प्रभाषते मासान् पि चत्वारि तथापि वर्षम् // सद्ध्प्_१८.६८ // ये चापि सत्त्वा इह लोकधातौ अभ्यन्तरे बाहिरि ये वसन्ति / देवा मनुष्यासुरगुह्यकाश्च नागाश्च ये चापि तिरश्चयोनिषु // सद्ध्प्_१८.६९ // षट्सु गतीषु निवसन्ति सत्त्वा विचिन्तितं तेष भवेत यं च / एकक्षणे सर्वि विदुर्विजानते धारेत्व सूत्रं इम आनुशंसाः // सद्ध्प्_१८.७० // यं चापि बुद्धः शतपुण्यलक्षणो धर्मं प्रकाशेदिद सर्वलोके / तस्यापि शब्दं शृणुते विशुद्धं यं चापि सो भाषति गृह्यते तत् // सद्ध्प्_१८.७१ // बहून् विचिन्तेति च अग्रधर्मा��् बहूंश्च सो भाषति नित्यकालम् / न चास्य संमोह कदाचि भोति धारेत्व सूत्रं इमि आनुशंसाः // सद्ध्प्_१८.७२ // संधिं विसंधिं च विजानते ऽसौ सर्वेषु धर्मेषु विलक्षणानि / प्रजानते अर्थ निरुक्तयश्च यथा च तं जानति भाषते तथा // सद्ध्प्_१८.७३ // यं भाषितं भोतिह दीर्घरात्रं पूर्वेहि लोकाचरियेहि सूत्रम् / तं धर्म सो भाषति नित्यकालं असंत्रसन्तो परिषाय मध्ये // सद्ध्प्_१८.७४ // मनैन्द्रियं ईदृशमस्य भोति धारेत्व सूत्रं इमु वाचयित्वा / न च ताव असङ्गं लभते ह ज्ञानं पूर्वंगमं तस्य इमं तु भोति // सद्ध्प्_१८.७५ // आचार्यभूमौ हि स्थितश्च भोति सर्वेष सत्त्वान कथेय धर्मम् / निरुक्तिकोटीकुशलश्च भोति इमु धारयन्तो सुगतस्य सुत्रम् // सद्ध्प्_१८.७६ // इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये धर्मभाणकानुशंसापरिवर्तो नामाष्टादशमः"
+saddhp_19,"sadāparibhūtaparivartaḥ atha khalu bhagavān mahāsthāmaprāptaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamāmantrayate sma - anenāpi tāvanmahāsthāmaprāpta paryāyeṇa evaṃ veditavyam - yathā ya imamevaṃrūpaṃ dharmaparyāyaṃ pratikṣepsyanti, evaṃrūpāṃśca sūtrāntadhārakāṃśca bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā ākrośiṣyanti, paribhāṣiṣyanti, asatyayā paruṣayā vācā samudācariṣyanti, teṣāmevamaniṣṭo vipāko bhaviṣyati, yo na śakyaṃ vācā parikīrtayitum ye ca imamaevaṃrūpaṃ sūtrāntaṃ dhārayiṣyanti vācayiṣyanti deśayiṣyanti paryavāpsyanti, parebhyaśca vistareṇa saṃprakāśayiṣyanti, teṣāmevamiṣṭo vipāko bhaviṣyati yādṛśo mayā pūrvaṃ parikīrtitaḥ evaṃrūpāṃ ca cakṣuḥśrotraghrāṇajihvākāyamanaḥ - pariśuddhimadhigamiṣyanti bhūtapūrvaṃ mahāsthāmaprāpta atīte 'dhvanyasaṃkhyeyaiḥ kalpairasaṃkhyeyatarairvipulairaprameyairacintyaistebhyaḥ pareṇa paratareṇa yadāsīt - tena kālena samayena bhīṣmagarjitasvararājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān vinirbhoge kalpe mahāsaṃbhavāyāṃ lokadhātau sa khalu punarmahāsthāmaprāpta bhagavān bhīṣmagarjitasvararājastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastasyāṃ mahāsaṃbhavāyāṃ lokadhātau sadevamānuṣāsurasya lokasya purato dharmaṃ deśayati sma yadidaṃ śrāvakāṇāṃ caturāryasatyasaṃprayuktaṃ dharmaṃ deśayati sma jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsasamatikramāya nirvāṇaparyavasānaṃ pratītyasamutpādapravṛttim bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ ṣaṭpāramitāpratisaṃyuktānāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimārabhya tathāgatajñānadarśanaparyavasānaṃ dharmaṃ deśayati sma tasya khalu punarmahāsthāmaprāpta bhagavato bhīṣmagarjitasvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya catvāriṃśadgaṅgānadīvālikāsamāni kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt parinirvṛtasya jambudvīpaparamāṇurajaḥsamāni kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi saddharmaḥ sthito 'bhūt caturdvīpaparamāṇurajaḥsamāni kalpakoṭīnayutasahasrāṇi saddharmapratirūpakaḥ sthito 'bhūt tasyāṃ khalu punarmahāsthāmaprāpta mahāsaṃbhavāyāṃ lokadhātau bhagavato bhīṣmagarjitasvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya parinirvṛtasya saddharmapratirūpake ca antarhite aparo 'pi bhīṣmagarjitasvararāja eva tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān anayā mahāsthāmaprāpta paraṃparayā tasyāṃ mahāsaṃbhavāyāṃ lokadhātau bhīṣmagarjitasvararājanāmnāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ viṃśatikoṭīnayutaśatasahasrāṇyabhūvan tatra mahāsthāmaprāpta yo 'sau tathāgataḥ sarvapūrvako 'bhūd bhīṣmagarjitasvararājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānā�� ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān, tasya bhagavataḥ parinirvṛtasya saddharme 'ntarhite saddharmapratirūpake ca antardhīyamāne tasmin śāsane 'dhimānikabhikṣvadhyākrānte sadāparibhūto nāma bodhisattvo bhikṣurabhūt kena kāraṇena mahāsthāmaprāpta sa bodhisattvo mahāsattvaḥ sadāparibhūta ityucyate? sa khalu punarmahāsthāmaprāpta bodhisattvo mahāsattvo yaṃ yameva paśyati bhikṣuṃ vā bhikṣūṇīṃ vā upāsakaṃ vā upāsikāṃ vā, taṃ tamupasaṃkramya eva vadati - nāhamāyuṣmanto yuṣmākaṃ paribhavāmi aparibhūtā yūyam tatkasya hetoḥ? sarve hi bhavanto bodhisattvacaryāṃ carantu bhaviṣyatha yūyaṃ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā iti anena mahāsthāmaprāpta paryāyeṇa sa bodhisattvo mahāsattvo bhikṣubhūto noddeśaṃ karoti, na svādhyāya karoti, anyatra yaṃ yameva paśyati dūragatamapi, sarvaṃ tamupaṃsakramya evaṃ saṃśrāvayati bhikṣuṃ vā bhikṣuṇīṃ vā upāsakaṃ vā upāsikāṃ vā, taṃ tamupasaṃkramyaivaṃ vadati - nāhaṃ bhaginyo yuṣmākaṃ paribhavāmi aparibhūtā yūyam tatkasya hetoḥ? sarvā yūyaṃ bodhisattvacaryāṃ caradhvam bhaviṣyatha yūyaṃ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ yaṃ yameva mahāsthāmaprāpta sa bodhisattvo mahāsattvastasmin samaye bhikṣuṃ vā bhikṣuṇīṃ vā upāsakaṃ vā upāsikāṃ vā evaṃ saṃśrāvayati, sarve 'sya yadbhūyastvena krudhyanti, vyāpādanti aprasādamutpādayanti ākrośanti paribhāṣante - kuto 'yamapṛṣṭo bhikṣuraparibhavacittamityasmākamupadarśayati? paribhūtamātmānaṃ karoti yadasmākaṃ vyākarotyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau asantamanākāṅkṣitaṃ ca atha khalu mahāsthāmaprāpta tasya bodhisattvasya mahāsattvasya bahūni varṣāṇi tathā ākruśyataḥ paribhāṣyamāṇasya gacchanti na ca kasyacit krudhyati, na vyāpādacittamutpādayati ye cāsya evaṃ saṃśrāvayato loṣṭaṃ vā daṇḍaṃ vā kṣipanti, sa teṣāṃ dūrata eva uccaiḥsvaraṃ kṛtvā saṃśrāvayati sma - nāhaṃ yuṣmākaṃ paribhavāmīti tasya tābhirabhimānikabhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikābhiḥ satatasamitaṃ saṃśrāvyamāṇābhiḥ sadāparibhūta iti nāma kṛtamabhūt tena khalu punarmahāsthāmaprāpta sadāparibhūtena bodhisattvena mahāsattvena kālakriyāyāṃ pratyupasthitāyāṃ maraṇakālasamaye pratyupasthite ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śruto 'bhūt tena ca bhagavatā bhīṣmagarjitasvararājena tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena ayaṃ dharmaparyāyo viṃśatibhirgāthāviṃśatikoṭīnayutaśatasahasrairbhāṣito 'bhūt sa ca sadāparibhūto bodhisattvo mahāsattvo maraṇakālasamaye pratyupasthite antarīkṣanirghoṣādimaṃ dharmaparyāyamaśrauṣīt yena kenacid bhāṣitamantarīkṣānnirghoṣaṃ śrutvā imaṃ dharmaparyāyamudgṛhītavān, imāṃ caivaṃrūpāṃ cakṣurviśuddhiṃ śrotraviśuddhiṃ ghrāṇaviśuddhiṃ jihvāviśuddhiṃ kāyaviśuddhiṃ manoviśuddhiṃ ca pratilabdhavān sahapratilabdhābhirviśuddhibhiḥ punaranyāni viṃśativarṣakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ātmano jīvitasaṃskāramadhiṣṭhāya imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśitavān ye ca te 'bhimānikāḥ sattvā bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāḥ, ye pūrvaṃ nāhaṃ yuṣmākaṃ paribhavāmīti saṃśrāvitāḥ, yairasyedaṃ sadāparibhūta iti nāma kṛtamabhūt, tasyodārarddhibalasthāmaṃ pratijñāpratibhānabalasthāmaṃ prajñābalasthāmaṃ ca dṛṣṭvā sarve 'nusahāyībhūtā abhūvan dharmaśravaṇāya sarve tena anyāni ca bahūni prāṇikoṭīnayutaśatasahasrāṇi anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpitānyabhūvan sa khalu punarmahāsthāmaprāpta bodhisattvo mahāsattvastataścyavitvā candrasvararājasahanāmnāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ viṃśatikoṭīśatānyārāgitavān, sarveṣu ca imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayāmāsa so 'nupūrveṇa tenaiva pūrvakeṇa kuśalamūlena punarapyanupūrveṇa dundubhisvararājasahanāmnāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ viṃśatimeva tathāgatakoṭīnayutaśatasahasrāṇyārāgitavān sarveṣu ca imameva saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamārāgitavān, saṃprakāśitavāṃścatasṛṇāṃ parṣadām so 'nenaiva pūrvakeṇa kuśalamūlena punarapyapūrveṇa meghasvararājasahanāmnāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ viṃśatimeva tathāgatakoṭīśatasahasrāṇyārāgitavān, sarveṣu ca imameva saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamāragitavān, saṃprakāśitavāṃścatasṛṇāṃ parṣadām sarveṣu ca evaṃrūpayā cakṣuḥpariśuddhayā samanvāgato 'bhūt, śrotrapariśuddhyā ghrāṇapariśuddhayā jihvāpariśuddhayā kāyapariśuddhayā manaḥpariśuddhayā samanvāgato 'bhūt sa khalu punarmahāsthāmaprāpta sadāparibhūto bodhisattvo mahāsattva iyatāṃ tathāgata koṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyan��ṃ kṛtvā anyeṣāṃ ca bahūnāṃ buddhakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ satkāraṃ gurukāraṃ mānanāṃ pūjanāmarcanāmapacāyanāṃ kṛtvā, sarveṣu ca teṣu imameva saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamārāgitavān, ārāgayitvā sa tenaiva pūrvakeṇa kuśalamūlena paripakvena anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ syātkhalu punaste mahāsthāmaprāpta evaṃ kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyaḥ sa tena kālena tena samayena sadāparibhūto nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūt, yastasya bhagavato bhīṣmagarjitasvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya śāsane catasṛṇāṃ parṣadāṃ sadāparibhūtaḥ saṃmato 'bhūt, yena te tāvantastathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ārāgitā abhūvan? na khalu punaste mahāsthāmaprāpta evaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ahameva sa mahāsthāmaprāpta tena kālena tena samayena sadāparibhūto nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūvam yadā mayā mahāsthāmaprāpta pūrvamayaṃ dharmaparyāyo nodgṛhīto 'bhaviṣyat, na dhāritaḥ, nāhamevaṃ kṣipramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddho 'bhaviṣyam yataścāhaṃ mahāsthāmaprāpta paurvikāṇāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmantikādimaṃ dharmaparyāyaṃ dhāritavān vācitavān deśitavān, tato 'hamevaṃ kṣipramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaḥ yānyapi tāni mahāsthāmaprāpta tena sadāparibhūtena bodhisattvena mahāsattvena bhikṣuśatāni bhikṣuṇīśatāni ca upāsakaśatāni upāsikāśatāni ca tasya bhagavataḥ śāsane imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃśrāvitānyabhūvan - nāhaṃ yuṣmākaṃ paribhavāmīti sarve bhavanto bodhisattvacaryāṃ carantu bhaviṣyatha yūyaṃ tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ yaistasya bodhisattvasyāntike vyāpādacittamutpāditamabhūt, tairviśatikalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi na jātu tathāgato dṛṣṭo 'bhūt, nāpi dharmaśabdo na saṃghaśabdaḥ śruto 'bhūt daśa ca kalpasahasrāṇyavīcau mahānarake dāruṇāṃ vedanāṃ vedayāmāsuḥ te ca sarve tasmāt karmāvaraṇāt parimuktāḥ tenaiva bodhisattvena mahāsattvena paripācitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau syātkhalu punaste mahāsthāmaprāpta kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - katame tena kālena tena samayena te sattvā abhūvan ye te taṃ bodhisattvaṃ ptahāsattvamullāpitavanta uccagghitavantaḥ? asyāmeva mahāsthāmaprāpta parṣadi bhadrapālapramukhāṇi pañca bodhisattvaśatāni siṃhacandrāpramukhāni pañcabhikṣuṇīśatāni sugatacetanāpramukhāni pañcopāsikāśatāni sarvāṇyavaivartikāni kṛtāni anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau evamiyaṃ mahāsthāmaprāpta mahārthasya dharmaparyāyasya dhāraṇā vācanā deśanā bodhisattvānāṃ mahāsattvānāmanuttarāyāḥ samyaksaṃbodherāhārikā saṃvartate tasmāttarhi mahāsthāmaprāpta ayaṃ dharmaparyāyo bodhisattvairmahāsattvaistathāgate parinirvṛte abhīkṣṇaṃ dhārayitavyo vācayitavyo deśayitavyaḥ saṃprakāśayitavya iti atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - atītamadhvānamanusmarāmi bhīṣmasvaro rāja jino yadāsi / mahānubhāvo naradevapūjitaḥ praṇāyako naramaruyakṣarakṣasām // saddhp_19.1 // tasya jinasya parinirvṛtasya saddharma saṃkṣobha vrajanti paścime / bhikṣū abhūṣī tada bodhisattvo nāmena so sadaparibhūta ucyate // saddhp_19.2 // upasaṃkramitvā tada bhikṣu anyān upalambhadṛṣṭīna tathaiva bhikṣuṇī / paribhāva mahyaṃ na kadācidasti yūyaṃ hi caryāṃ carathāgrabodhaye // saddhp_19.3 // evaṃ ca saṃśrāvayi nityakālaṃ ākrośa paribhāṣa sahantu teṣām / kālakriyāyāṃ samupasthitāyāṃ śrutaṃ idaṃ sūtramabhūṣi tena // saddhp_19.4 // akṛtva kālaṃ tada paṇḍitena adhiṣṭhihitvā ca sudīrghamāyuḥ / prakāśitaṃ sūtramidaṃ tadāsīt tahi śāsane tasya vināyakasya // saddhp_19.5 // te cāpi sarve bahu opalambhikā bodhīya tena paripācitāsīt / tataścyavitvāna sa bodhisattvo ārāgayī buddhasahasrakoṭyaḥ // saddhp_19.6 // anupūrva puṇyena kṛtena tena prakāśayitvā imu sūtra nityam / bodhiṃ sa saṃprāpta jinasya putro ahameva so śākyamunistadāsīt // saddhp_19.7 // ye cāpi bhikṣū tada opalambhikā yā bhikṣuṇī ye ca upāsakā vā / upāsikāstatra ca yā tadāsīd ye bodhi saṃśrāvita paṇḍitena // saddhp_19.8 // te cāpi dṛṣṭvā bahubuddhakoṭya ime ca te pañcaśatā anūnakāḥ / tathaiva bhikṣūṇa ca bhikṣuṇī ca upāsikāścāpi mi mahya saṃmukham // saddhp_19.9 // sarve mayā śrāvita agradharmā te caiva sarve paripācitā me / mayi nirvṛte cāpimi sarvi dhīrā imu dhārayiṣyanti ha sūtramagram // saddhp_19.10 // kalpāna koṭyo bahubhīracintyairna kadācidetādṛśa dharma śrūyate / buddhāna koṭīśata caiva bhonti na ca te pimaṃ sūtra prakāśayanti // saddhp_19.11 // tasmācchrūṇitvā idamevarūpaṃ parikīrtitaṃ dharmu svayaṃ svayaṃbhūvā / ārāgayitvā ca punaḥ punaścimaṃ prakāśayet sūtra mayīha nirvṛte // saddhp_19.12 // iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye sadāparibhūtaparivarto nāmaikonaviṃśatimaḥ","सदापरिभूतपरिवर्तः अथ खलु भगवान् महास्थामप्राप्तं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमामन्त्रयते स्म - अनेनापि तावन्महास्थामप्राप्त पर्यायेण एवं वेदितव्यम् - यथा य इममेवंरूपं धर्मपर्यायं प्रतिक्षेप्स्यन्ति, एवंरूपांश्च सूत्रान्तधारकांश्च भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका आक्रोशिष्यन्ति, परिभाषिष्यन्ति, असत्यया परुषया वाचा समुदाचरिष्यन्ति, तेषामेवमनिष्टो विपाको भविष्यति, यो न शक्यं वाचा परिकीर्तयितुम् ये च इममएवंरूपं सूत्रान्तं धारयिष्यन्ति वाचयिष्यन्ति देशयिष्यन्ति पर्यवाप्स्यन्ति, परेभ्यश्च विस्तरेण संप्रकाशयिष्यन्ति, तेषामेवमिष्टो विपाको भविष्यति यादृशो मया पूर्वं परिकीर्तितः एवंरूपां च चक्षुःश्रोत्रघ्राणजिह्वाकायमनः - परिशुद्धिमधिगमिष्यन्ति भूतपूर्वं महास्थामप्राप्त अतीते ऽध्वन्यसंख्येयैः कल्पैरसंख्येयतरैर्विपुलैरप्रमेयैरचिन्त्यैस्तेभ्यः परेण परतरेण यदासीत् - तेन कालेन समयेन भीष्मगर्जितस्वरराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् विनिर्भोगे कल्पे महासंभवायां लोकधातौ स खलु पुनर्महास्थामप्राप्त भगवान् भीष्मगर्जितस्वरराजस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तस्यां महासंभवायां लोकधातौ सदेवमानुषासुरस्य लोकस्य पुरतो धर्मं देशयति स्म यदिदं श्रावकाणां चतुरार्यसत्यसंप्रयुक्तं धर्मं देशयति स्म जातिजराव्याधिमरणशोकपरिदेवदुःखदौर्मनस्योपायाससमतिक्रमाय निर्वाणपर्यवसानं प्रतीत्यसमुत्पादप्रवृत्तिम् बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां षट्पारमिताप्रतिसंयुक्तानामनुत्तरां सम्यक्संबोधिमारभ्य तथागतज्ञानदर्शनपर्यवसानं धर्मं देशयति स्म तस्य खलु पुनर्महास्थामप्राप्त भगवतो भीष्मगर्जितस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य चत्वारिंशद्गङ्गानदीवालिकासमानि कल्पकोटीनयुतशतसहस्राण्यायुष्प्रमाणमभूत् परिनिर्वृतस्य जम्बुद्वीपपरमाणुरजःसमानि कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि सद्धर्मः स्थितो ऽभूत् चतुर्द्वीपपरमाणुरजःसमानि कल्पकोटीनयुतसहस्राणि सद्धर्मप्रतिरूपकः स्थितो ऽभूत् तस्यां खलु पुनर्महास्थामप्राप्त महासंभवायां लोकधातौ भगवतो भीष्मगर्जितस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्मप्रतिरूपके च अन्तर्हिते अपरो ऽपि भीष्मगर्जितस्वरराज एव तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् अनया महास्थामप्राप्त परंपरया तस्यां महासंभवायां लोकधातौ भीष्मगर्जितस्वरराजनाम्नां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां विंशतिकोटीनयुतशतसहस्राण्यभूवन् तत्र महास्थामप्राप्त यो ऽसौ तथागतः सर्वपूर्वको ऽभूद् भीष्मगर्जितस्वरराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान्, तस्य भगवतः परिनिर्वृतस्य सद्धर्मे ऽन्तर्हिते सद्धर्मप्रतिरूपके च अन्तर्धीयमाने तस्मिन् शासने ऽधिमानिकभिक्ष्वध्याक्रान्ते सदापरिभूतो नाम बोधिसत्त्वो भिक्षुरभूत् केन कारणेन महास्थामप्राप्त स बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सदापरिभूत इत्युच्यते? स खलु पुनर्महास्थामप्राप्त बोधिसत्त्वो महासत्त्वो यं यमेव पश्यति भिक्षुं वा भिक्षूणीं वा उपासकं वा उपासिकां वा, तं तमुपसंक्रम्य एव वदति - नाहमायुष्मन्तो युष्माकं परिभवामि अपरिभूता यूयम् तत्कस्य हेतोः? सर्वे हि भवन्तो बोधिसत्त्वचर्यां चरन्तु भविष्यथ यूयं तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा इति अनेन महास्थामप्राप्त पर्यायेण स बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भिक्षुभूतो नोद्देशं करोति, न स्वाध्याय करोति, अन्यत्र यं यमेव पश्यति दूरगतमपि, सर्वं तमुपंसक्रम्य एवं संश्रावयति भिक्षुं वा भिक्षुणीं वा उपासकं वा उपासिकां वा, तं तमुपसंक्रम्यैवं वदति - नाहं भगिन्यो युष्माकं परिभवामि अपरिभूता यूयम् तत्कस्य हेतोः? सर्वा यूयं बोधिसत्त्वचर्यां चरध्वम् भविष्यथ यूयं तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः यं यमेव महास्थामप्राप्त स बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्मिन् समये भिक्षुं वा भिक्षुणीं वा उपासकं वा उपासिकां वा एवं संश्रावयति, सर्वे ऽस्य यद्भूयस्त्वेन क्रुध्यन्ति, व्यापादन्ति अप्रसादमुत्पादयन्ति आक्रोशन्ति परिभाषन्ते - कुतो ऽयमपृष्टो भिक्षुरपरिभवचित्तमित्यस्माकमुपदर्शयति? परिभूतमात्मानं करोति यदस्माकं व्य��करोत्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ असन्तमनाकाङ्क्षितं च अथ खलु महास्थामप्राप्त तस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य बहूनि वर्षाणि तथा आक्रुश्यतः परिभाष्यमाणस्य गच्छन्ति न च कस्यचित् क्रुध्यति, न व्यापादचित्तमुत्पादयति ये चास्य एवं संश्रावयतो लोष्टं वा दण्डं वा क्षिपन्ति, स तेषां दूरत एव उच्चैःस्वरं कृत्वा संश्रावयति स्म - नाहं युष्माकं परिभवामीति तस्य ताभिरभिमानिकभिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाभिः सततसमितं संश्राव्यमाणाभिः सदापरिभूत इति नाम कृतमभूत् तेन खलु पुनर्महास्थामप्राप्त सदापरिभूतेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन कालक्रियायां प्रत्युपस्थितायां मरणकालसमये प्रत्युपस्थिते अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः श्रुतो ऽभूत् तेन च भगवता भीष्मगर्जितस्वरराजेन तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन अयं धर्मपर्यायो विंशतिभिर्गाथाविंशतिकोटीनयुतशतसहस्रैर्भाषितो ऽभूत् स च सदापरिभूतो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो मरणकालसमये प्रत्युपस्थिते अन्तरीक्षनिर्घोषादिमं धर्मपर्यायमश्रौषीत् येन केनचिद् भाषितमन्तरीक्षान्निर्घोषं श्रुत्वा इमं धर्मपर्यायमुद्गृहीतवान्, इमां चैवंरूपां चक्षुर्विशुद्धिं श्रोत्रविशुद्धिं घ्राणविशुद्धिं जिह्वाविशुद्धिं कायविशुद्धिं मनोविशुद्धिं च प्रतिलब्धवान् सहप्रतिलब्धाभिर्विशुद्धिभिः पुनरन्यानि विंशतिवर्षकोटीनयुतशतसहस्राणि आत्मनो जीवितसंस्कारमधिष्ठाय इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं संप्रकाशितवान् ये च ते ऽभिमानिकाः सत्त्वा भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाः, ये पूर्वं नाहं युष्माकं परिभवामीति संश्राविताः, यैरस्येदं सदापरिभूत इति नाम कृतमभूत्, तस्योदारर्द्धिबलस्थामं प्रतिज्ञाप्रतिभानबलस्थामं प्रज्ञाबलस्थामं च दृष्ट्वा सर्वे ऽनुसहायीभूता अभूवन् धर्मश्रवणाय सर्वे तेन अन्यानि च बहूनि प्राणिकोटीनयुतशतसहस्राणि अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ समादापितान्यभूवन् स खलु पुनर्महास्थामप्राप्त बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्ततश्च्यवित्वा चन्द्रस्वरराजसहनाम्नां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां विंशतिकोटीशतान्यारागितवान्, सर्वेषु च इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयामास सो ऽनुपूर्वेण तेनैव पूर्वकेण कुशलमूलेन पुनरप्यनुपूर्वेण दुन्दुभिस्वरराजसहनाम्नां तथागतानामर्हता��� सम्यक्संबुद्धानां विंशतिमेव तथागतकोटीनयुतशतसहस्राण्यारागितवान् सर्वेषु च इममेव सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमारागितवान्, संप्रकाशितवांश्चतसृणां पर्षदाम् सो ऽनेनैव पूर्वकेण कुशलमूलेन पुनरप्यपूर्वेण मेघस्वरराजसहनाम्नां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानां विंशतिमेव तथागतकोटीशतसहस्राण्यारागितवान्, सर्वेषु च इममेव सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमारगितवान्, संप्रकाशितवांश्चतसृणां पर्षदाम् सर्वेषु च एवंरूपया चक्षुःपरिशुद्धया समन्वागतो ऽभूत्, श्रोत्रपरिशुद्ध्या घ्राणपरिशुद्धया जिह्वापरिशुद्धया कायपरिशुद्धया मनःपरिशुद्धया समन्वागतो ऽभूत् स खलु पुनर्महास्थामप्राप्त सदापरिभूतो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इयतां तथागत कोटीनयुतशतसहस्राणां सत्कारं गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां कृत्वा अन्येषां च बहूनां बुद्धकोटीनयुतशतसहस्राणां सत्कारं गुरुकारं माननां पूजनामर्चनामपचायनां कृत्वा, सर्वेषु च तेषु इममेव सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमारागितवान्, आरागयित्वा स तेनैव पूर्वकेण कुशलमूलेन परिपक्वेन अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धः स्यात्खलु पुनस्ते महास्थामप्राप्त एवं काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन सदापरिभूतो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूत्, यस्तस्य भगवतो भीष्मगर्जितस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य शासने चतसृणां पर्षदां सदापरिभूतः संमतो ऽभूत्, येन ते तावन्तस्तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा आरागिता अभूवन्? न खलु पुनस्ते महास्थामप्राप्त एवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अहमेव स महास्थामप्राप्त तेन कालेन तेन समयेन सदापरिभूतो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूवम् यदा मया महास्थामप्राप्त पूर्वमयं धर्मपर्यायो नोद्गृहीतो ऽभविष्यत्, न धारितः, नाहमेवं क्षिप्रमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धो ऽभविष्यम् यतश्चाहं महास्थामप्राप्त पौर्विकाणां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामन्तिकादिमं धर्मपर्यायं धारितवान् वाचितवान् देशितवान्, ततो ऽहमेवं क्षिप्रमनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धः यान्यपि तानि महास्थामप्राप्त तेन सदापरिभूतेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन भिक्षुशतानि भिक्षुणीशतानि च उपासकशतानि उपासिकाशतानि च तस्य भगवतः शासने इमं धर्मपर्यायं संश्रावितान्यभूवन् - नाहं युष्माकं परिभवामीति सर्वे भवन्तो बोधिसत्त्वचर्यां चरन्तु भविष्यथ यूयं तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः यैस्तस्य बोधिसत्त्वस्यान्तिके व्यापादचित्तमुत्पादितमभूत्, तैर्विशतिकल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि न जातु तथागतो दृष्टो ऽभूत्, नापि धर्मशब्दो न संघशब्दः श्रुतो ऽभूत् दश च कल्पसहस्राण्यवीचौ महानरके दारुणां वेदनां वेदयामासुः ते च सर्वे तस्मात् कर्मावरणात् परिमुक्ताः तेनैव बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन परिपाचिता अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ स्यात्खलु पुनस्ते महास्थामप्राप्त काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - कतमे तेन कालेन तेन समयेन ते सत्त्वा अभूवन् ये ते तं बोधिसत्त्वं प्तहासत्त्वमुल्लापितवन्त उच्चग्घितवन्तः? अस्यामेव महास्थामप्राप्त पर्षदि भद्रपालप्रमुखाणि पञ्च बोधिसत्त्वशतानि सिंहचन्द्राप्रमुखानि पञ्चभिक्षुणीशतानि सुगतचेतनाप्रमुखानि पञ्चोपासिकाशतानि सर्वाण्यवैवर्तिकानि कृतानि अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ एवमियं महास्थामप्राप्त महार्थस्य धर्मपर्यायस्य धारणा वाचना देशना बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानामनुत्तरायाः सम्यक्संबोधेराहारिका संवर्तते तस्मात्तर्हि महास्थामप्राप्त अयं धर्मपर्यायो बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैस्तथागते परिनिर्वृते अभीक्ष्णं धारयितव्यो वाचयितव्यो देशयितव्यः संप्रकाशयितव्य इति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अतीतमध्वानमनुस्मरामि भीष्मस्वरो राज जिनो यदासि / महानुभावो नरदेवपूजितः प्रणायको नरमरुयक्षरक्षसाम् // सद्ध्प्_१९.१ // तस्य जिनस्य परिनिर्वृतस्य सद्धर्म संक्षोभ व्रजन्ति पश्चिमे / भिक्षू अभूषी तद बोधिसत्त्वो नामेन सो सदपरिभूत उच्यते // सद्ध्प्_१९.२ // उपसंक्रमित्वा तद भिक्षु अन्यान् उपलम्भदृष्टीन तथैव भिक्षुणी / परिभाव मह्यं न कदाचिदस्ति यूयं हि चर्यां चरथाग्रबोधये // सद्ध्प्_१९.३ // एवं च संश्रावयि नित्यकालं आक्रोश परिभाष सहन्तु तेषाम् / कालक्रियायां समुपस्थितायां श्रुतं इदं सूत्रमभूषि तेन // सद्ध्प्_१९.४ // अकृत्व कालं तद पण्डितेन अधिष्ठिहित्वा च सुदीर्घमायुः / प्रकाशितं सूत्रमिदं तदासीत् तहि शासने तस्य विनायकस्य // सद्ध्प्_१९.५ // ते चापि सर्वे बहु ओपलम्भिका बोधीय तेन परिपाचितासीत् / ततश्च्यवित���वान स बोधिसत्त्वो आरागयी बुद्धसहस्रकोट्यः // सद्ध्प्_१९.६ // अनुपूर्व पुण्येन कृतेन तेन प्रकाशयित्वा इमु सूत्र नित्यम् / बोधिं स संप्राप्त जिनस्य पुत्रो अहमेव सो शाक्यमुनिस्तदासीत् // सद्ध्प्_१९.७ // ये चापि भिक्षू तद ओपलम्भिका या भिक्षुणी ये च उपासका वा / उपासिकास्तत्र च या तदासीद् ये बोधि संश्रावित पण्डितेन // सद्ध्प्_१९.८ // ते चापि दृष्ट्वा बहुबुद्धकोट्य इमे च ते पञ्चशता अनूनकाः / तथैव भिक्षूण च भिक्षुणी च उपासिकाश्चापि मि मह्य संमुखम् // सद्ध्प्_१९.९ // सर्वे मया श्रावित अग्रधर्मा ते चैव सर्वे परिपाचिता मे / मयि निर्वृते चापिमि सर्वि धीरा इमु धारयिष्यन्ति ह सूत्रमग्रम् // सद्ध्प्_१९.१० // कल्पान कोट्यो बहुभीरचिन्त्यैर्न कदाचिदेतादृश धर्म श्रूयते / बुद्धान कोटीशत चैव भोन्ति न च ते पिमं सूत्र प्रकाशयन्ति // सद्ध्प्_१९.११ // तस्माच्छ्रूणित्वा इदमेवरूपं परिकीर्तितं धर्मु स्वयं स्वयंभूवा / आरागयित्वा च पुनः पुनश्चिमं प्रकाशयेत् सूत्र मयीह निर्वृते // सद्ध्प्_१९.१२ // इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये सदापरिभूतपरिवर्तो नामैकोनविंशतिमः"
+saddhp_20,"tathāgataddharyabhisaṃskāraparivartaḥ atha khalu yāni tāni sāhasralokadhātuparamāṇurajaḥsamāni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi pṛthivīvivarebhyo niṣkrāntāni, tāni sarvāṇi bhagavato 'bhimukhamañjaliṃ pragṛhya bhagavantametadūcuḥ - vayaṃ bhagavan imaṃ dharmaparyāyaṃ tathāgatasya parinirvṛtasya sarvabuddhakṣetreṣu yāni yāni bhagavato buddhakṣetrāṇi, yatra yatra bhagavān parinirvṛto bhaviṣyati, tatra tatra saṃprakāśayiṣyāmaḥ arthino vayaṃ bhagavan anenaikavamudāreṇa dharmaparyāyeṇa dhāraṇāya vācanāya deśanāya saṃprakāśanāya vā likhanāya atha khalu mañjuśrīpramukhāni bahūni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi yāni asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau vāstavyāni, bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikā devanāgayakṣāgandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ, bahavaśca gaṅgānadīvālikopamā bodhisattvā mahāsattvā bhagavantametadūcuḥ - vayamapi bhagavan imaṃ dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayiṣyāmastathāgatasya parinirvṛtasya addaṣṭenātmabhāvena, bhagavan antarīkṣe sthitā ghoṣaṃ saṃśrāvayiṣyāmaḥ, anavaropitakuśalamūlānāṃ ca sattvānāṃ kuśalamūlānyavaropayiṣyāmaḥ atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāṃ teṣāṃ paurvikāṇāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ gaṇināṃ mahāgaṇināṃ gaṇācāryāṇāmekaṃ pramukhaṃ viśiṣṭacāritraṃ nāma bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ mahāgaṇinaṃ gaṇācāryamāmantrayāmāsa - sādhu sādhu viśiṣṭacāritra evaṃ yuṣmābhiḥ karaṇīyamasya dharmaparyāyasyārthe yūyaṃ tathāgatena paripācitāḥ atha khalu bhagavān śākyamunistathāgataḥ sa ca bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ parinirvṛtaḥ stūpamadhye siṃhāsanopaviṣṭau dvāvapi smitaṃ prāduṣkṛrutaḥ, mukhavivarāntarābhyāṃ ca jihvendriyaṃ nirṇāmayataḥ tābhyāṃ ca jihvendriyābhyāṃ yāvad brahmalokamanuprāpnutaḥ tābhyāṃ ca jihvendriyābhyāṃ bahūni raśmikoṭīnayutaśatasahasrāṇi niścaranti sma tāsu ca raśmiṣvekaikasyā raśmerbahūni bodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi niśceruḥ suvarṇavarṇāḥ kāyairdvātriṃśadbhirmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgatāḥ padmagarbhe siṃhāsane niṣaṇṇāḥ te ca bodhisattvā digvidikṣu lokadhātuśatasahasreṣu visṛtāḥ, sarvāsu digvidikṣvantarīkṣe sthitā dharmaṃ deśayāmāsuḥ yathaiva bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho jihvendriyeṇa ṛddhiprātihāryaṃ karoti prabh��taratnaśca tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ tathaiva te sarve tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ, ye te 'nyalokadhātukoṭīnayutaśatasahasrebhyo 'bhyāgatā ratnavṛkṣamūleṣu pṛthak pṛthak siṃhāsanopaviṣṭā jihvendriyeṇa ṛddhiprātihāryaṃ kurvanti atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ te ca sarve tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ tamṛddhayabhisaṃskāraṃ paripūrṇaṃ varśaśatasahasraṃ kṛtavantaḥ atha khalu varṣaśatasahasrasyātyayena te tathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāstāni jihvendriyāṇi punarevopasaṃhṛtya ekasminneva kṣaṇalavamuhūrte samakālaṃ sarvairmahāsiṃhotkāsanaśabdaḥ kṛtaḥ, ekaścācchaṭāsaṃghātaśabdaḥ kṛtaḥ tena ca mahotkāsanaśabdena mahācchaṭāsaṃghātaśabdena yāvanti daśasu dikṣu buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi, tāni sarvāṇyākampitānyabhūvan, prakampitāni saṃprakampitāni calitāni pracalitāni saṃpracalitāni vedhitāni pravedhitāni saṃpravedhitāni teṣu ca sarveṣu buddhakṣetreṣu yāvantaḥ sarvasattvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ, te 'pi sarve buddhānubhāvena tatrasthā evamimāṃ sahāṃ lokadhātuṃ paśyanti sma tāni ca sarvatathāgatakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ratnavṛkṣamūleṣu pṛthak pṛthak siṃhāsanopaviṣṭāni bhagavantaṃ ca śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ taṃ ca bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ parinirvṛtaṃ tasya mahāratnastūpasya madhye siṃhāsanopaviṣṭaṃ bhagavatā śākyamuninā tathāgatena sārdhaṃ niṣaṇṇāṃ tāśca tisraḥ parṣadaḥ paśyanti sma dṛṣṭvā ca āścaryaprāptā adbhutaprāptā audbilyaprāptā abhūvan evaṃ ca antarīkṣād ghoṣamaśrauṣuḥ - eṣa mārṣā aprameyāṇyasaṃkhyeyāni lokadhātukoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya sahā nāma lokadhātuḥ tasyāṃ śākyamunirnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhāḥ sa etarhi saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ sūtrāntaṃ mahāvaipulyaṃ bodhisattvāvavādaṃ sarvabuddhaparigrahaṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ saṃprakāśayati taṃ yūyamadhyāśayena anumodadhvam, taṃ ca bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ taṃ ca bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ namaskurudhvam atha khalu te sarvasattvā imamevaṃrūpamantarīkṣānnirghoṣaṃ śrutvā tatrasthā eva namo bhagavate śākyamunaye tathāgatāyārhate samyaksaṃbuddhāyeti vācaṃ bhāṣante sma añjaliṃ pragṛhya vividhāśca puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantyo yeneyaṃ sahā lokadhātustena kṣipanti sma, nānavidhāni cābharaṇāni pindhāṇi hārārdhahāramaṇiratnānyapi kṣipanti sma, bhagavataḥ śākyamuneḥ prabhūtaratnasya ca tathāgatasya pūjākarmaṇe, asya ca saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya tāśca puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantyastāni ca hārārdhahāramaṇiratnāni kṣiptāni imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchanti sma taiśca puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantīrāśibhirhārārdhahārairmaṇiratnaiśca asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau sārdhaṃ tairanyarlokadhātukoṭīnayutaśatasahasrairekībhūtairye teṣu tathāgatāḥ saṃniṣaṇṇāḥ, teṣu sarveṣu vaihāyase 'ntarīkṣe samantānmahāpuṣpavitānaṃ parisaṃsthitamabhūt atha khalu bhagavāṃstān viśiṣṭacāritrapramukhān bodhisattvān mahāsattvānāmantrayāmāsa - acintyaprabhāvāḥ kulaputrāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhāḥ bahūnyapyahaṃ kulaputrāḥ kalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi asya dharmaparyāyasya parīndanārthaṃ nānādharmapramukhairbahūnānuśaṃsān bhāṣeyam na cāhaṃ guṇānāṃ pāraṃ gaccheyamasya dharmaparyāyasya bhāṣamāṇaḥ saṃkṣepeṇa kulaputrāḥ sarvabuddhavṛṣabhitā sarvabuddharahasyaṃ sarvabuddhagambhīrasthānaṃ mayā asmin dharmaparyāye deśitam tasmāttarhi kulaputrā yuṣmābhistathāgatasya parinirvṛtasya satkṛtya ayaṃ dharmaparyāyo dhārayitavyo deśayitavyo likhitavyo vācayitavyaḥ prakāśayitavyo bhāvayitavyaḥ pūjayitavyaḥ yasmiṃśca kulaputrāḥ pṛthivīpradeśe ayaṃ dharmaparyāyo vācyeta vā prakāśyeta vā deśyeta vā likhyeta vā cintyeta vā bhāṣyeta vā svādhyāyeta vā pustakagato vā tiṣṭhat ārāme vā vihāre vā gṛhe vā vane vā nagare vā vṛkṣamūle vā prāsāde vā layane vā guhāyāṃ vā, tasmin pṛthivīpradeśe tathāgatamudiśya caityaṃ kartavyam tatkasya hetoḥ? sarvatathāgatānāṃ hi sa pṛthivīpradeśo bodhimaṇḍo veditavyaḥ tasmiṃśca pṛthivīpradeśe sarvatathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhā iti veditavyam tasmiṃśca pṛthivīpradeśe sarvatathāgatairdharmacakraṃ pravartitam, tasmiṃścapṛthivīpradeśe sarvatathāgatāḥ parinirvṛtā iti veditavyam atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - acintiyā lokahitāna dharmatā abhijñajñānasmi pratiṣṭhitānām / ye ṛddhi darśenti anantacakṣuṣaḥ prāmodyahetoriha sarvadehinām // saddhp_20.1 // jihvendriyaṃ prāpiya brahmalokaṃ raśmīsahasrāṇi pramuñcamānāḥ / āścaryabhūtā iha ṛddhidarśitāḥ te sarvi ye prasthita agrabodhau // saddhp_20.2 // utkāsitaṃ cāpi karonti buddhā ekācchaṭā ye ca karonti śabdam / te vijñapentī imu sarvalokaṃ daśo diśāyāṃ ima lokadhātum // saddhp_20.3 // etāni cānyāni ca prātihāryā guṇānnidarśenti hitānukampakāḥ / kathaṃ nu te harṣita tasmi kāle dhāreyu sūtraṃ sugatasya nirvṛte // saddhp_20.4 // bahū pi kalpāna sahasrakoṭyo vadeya varṇaṃ sugatātmajānām / ye dhārayiṣyantima sūtramagraṃ parinirvṛte lokavināyakasmin // saddhp_20.5 // na teṣa paryanta bhavedguṇānāṃ ākāśadhātau hi yathā diśāsu / acintiyā teṣā guṇā bhavanti ye sūtra dhārenti idaṃ śubhaṃ sadā // saddhp_20.6 // dṛṣṭo ahaṃ sarva ime ca nāyakā ayaṃ ca yo nirvṛtu lokanāyakaḥ / ime ca sarve bahubodhisattvāḥ parṣāśca catvāri anena dṛṣṭāḥ // saddhp_20.7 // ahaṃ ca ārāgitu tenihādya ime ca ārāgita sarvi nāyakāḥ / ayaṃ ca yo nirvṛtako jinendro ye cāpi anye daśasū diśāsu // saddhp_20.8 // anāgatātīta tathā ca buddhāḥ tiṣṭhanti ye cāpi daśasu ddiśāsu / te sarvi dṛṣṭāśca supūjitāśca bhaveyu yo dhārayi sūtrametat // saddhp_20.9 // rahasyajñānaṃ puruṣottamānāṃ yaṃ bodhimaṇḍasmi vicintitāsīt / anucintayetso pi tu kṣiprameva yo dhārayet sūtrimu bhūtadharmam // saddhp_20.10 // pratibhānu tasyāpi bhavedanantaṃ yathāpi vāyurna kahiṃci sajjati / dharme 'pi cārthe ca nirukti jānati yo dhārayet sutramidaṃ viśiṣṭam // saddhp_20.11 // anusaṃdhisūtrāṇa sadā prajānati saṃdhāya yaṃ bhāṣitu nāyakehi / parinirvṛtasyāpi vināyakasya sūtrāṇa so jānati bhutamartham // saddhp_20.12 // candropamaḥ sūryasamaḥ sa bhāti ālokapradyotakaraḥ sa bhoti / vicarantu so medini tena tena samādapetī bahubodhisattvān // saddhp_20.13 // tasmāddhi ye paṇḍita bodhisattvāḥ śrutvānimānīddaśa ānuśaṃsān / dhāreyu sūtraṃ mama nirvṛtasya na teṣa bodhāya bhaveta saṃśayaḥ // saddhp_20.14 // iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye tathāgataddharyabhisaṃskāraparivarto nāma viṃśatitamaḥ","तथागतद्धर्यभिसंस्कारपरिवर्तः अथ खलु यानि तानि साहस्रलोकधातुपरमाणुरजःसमानि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि पृथिवीविवरेभ्यो निष्क्रान्तानि, तानि सर्वाणि भगवतो ऽभिमुखमञ्जलिं प्रगृह्य भगवन्तमेतदूचुः - वयं भगवन् इमं धर्मपर्यायं तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सर्वबुद्धक्षेत्रेषु यानि यानि भगवतो बुद्धक्षेत्राणि, यत्र यत्र भगवान् परिनिर्वृतो भविष्यति, तत्र तत्र संप्रकाशयिष्यामः अर्थिनो वयं भगवन् अनेनैकवमुदारेण धर्मपर्यायेण धारणाय वाचनाय देशनाय संप्रकाशनाय वा लिखनाय अथ खलु मञ्जुश्रीप्रमुखानि बहूनि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि यानि अस्यां सहायां लोकधातौ वास्तव्यानि, भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिका देवनागयक्षागन्धर्वासुरगरूडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याः, बहवश्च गङ्गानदीवालिकोपमा बोधिसत्त्वा महासत्त्वा भगवन्तमेतदूचुः - वयमपि भगवन् इमं धर्मपर्यायं संप्रकाशयिष्यामस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य अद्दष्टेनात्मभावेन, भगवन् अन्तरीक्षे स्थिता घोषं संश्रावयिष्यामः, अनवरोपितकुशलमूलानां च सत्त्वानां कुशलमूलान्यवरोपयिष्यामः अथ खलु भगवा���स्तस्यां वेलायां तेषां पौर्विकाणां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां गणिनां महागणिनां गणाचार्याणामेकं प्रमुखं विशिष्टचारित्रं नाम बोधिसत्त्वं महासत्त्वं महागणिनं गणाचार्यमामन्त्रयामास - साधु साधु विशिष्टचारित्र एवं युष्माभिः करणीयमस्य धर्मपर्यायस्यार्थे यूयं तथागतेन परिपाचिताः अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतः स च भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः परिनिर्वृतः स्तूपमध्ये सिंहासनोपविष्टौ द्वावपि स्मितं प्रादुष्कृरुतः, मुखविवरान्तराभ्यां च जिह्वेन्द्रियं निर्णामयतः ताभ्यां च जिह्वेन्द्रियाभ्यां यावद् ब्रह्मलोकमनुप्राप्नुतः ताभ्यां च जिह्वेन्द्रियाभ्यां बहूनि रश्मिकोटीनयुतशतसहस्राणि निश्चरन्ति स्म तासु च रश्मिष्वेकैकस्या रश्मेर्बहूनि बोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि निश्चेरुः सुवर्णवर्णाः कायैर्द्वात्रिंशद्भिर्महापुरुषलक्षणैः समन्वागताः पद्मगर्भे सिंहासने निषण्णाः ते च बोधिसत्त्वा दिग्विदिक्षु लोकधातुशतसहस्रेषु विसृताः, सर्वासु दिग्विदिक्ष्वन्तरीक्षे स्थिता धर्मं देशयामासुः यथैव भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो जिह्वेन्द्रियेण ऋद्धिप्रातिहार्यं करोति प्रभूतरत्नश्च तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः तथैव ते सर्वे तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः, ये ते ऽन्यलोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रेभ्यो ऽभ्यागता रत्नवृक्षमूलेषु पृथक् पृथक् सिंहासनोपविष्टा जिह्वेन्द्रियेण ऋद्धिप्रातिहार्यं कुर्वन्ति अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः ते च सर्वे तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः तमृद्धयभिसंस्कारं परिपूर्णं वर्शशतसहस्रं कृतवन्तः अथ खलु वर्षशतसहस्रस्यात्ययेन ते तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धास्तानि जिह्वेन्द्रियाणि पुनरेवोपसंहृत्य एकस्मिन्नेव क्षणलवमुहूर्ते समकालं सर्वैर्महासिंहोत्कासनशब्दः कृतः, एकश्चाच्छटासंघातशब्दः कृतः तेन च महोत्कासनशब्देन महाच्छटासंघातशब्देन यावन्ति दशसु दिक्षु बुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राणि, तानि सर्वाण्याकम्पितान्यभूवन्, प्रकम्पितानि संप्रकम्पितानि चलितानि प्रचलितानि संप्रचलितानि वेधितानि प्रवेधितानि संप्रवेधितानि तेषु च सर्वेषु बुद्धक्षेत्रेषु यावन्तः सर्वसत्त्वा देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याः, ते ऽपि सर्वे बुद्धानुभावेन तत्रस्था एवमिमां सहां लोकधातुं पश्यन्ति स्म तानि च सर्वतथागतकोटीनयुतशतसहस्राणि रत्नवृक्षमूलेषु पृथक् पृथक् सिंहासनोपविष्टानि भगवन्तं च शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं तं च भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं परिनिर्वृतं तस्य महारत्नस्तूपस्य मध्ये सिंहासनोपविष्टं भगवता शाक्यमुनिना तथागतेन सार्धं निषण्णां ताश्च तिस्रः पर्षदः पश्यन्ति स्म दृष्ट्वा च आश्चर्यप्राप्ता अद्भुतप्राप्ता औद्बिल्यप्राप्ता अभूवन् एवं च अन्तरीक्षाद् घोषमश्रौषुः - एष मार्षा अप्रमेयाण्यसंख्येयानि लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्राण्यतिक्रम्य सहा नाम लोकधातुः तस्यां शाक्यमुनिर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धाः स एतर्हि सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं सूत्रान्तं महावैपुल्यं बोधिसत्त्वाववादं सर्वबुद्धपरिग्रहं बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां संप्रकाशयति तं यूयमध्याशयेन अनुमोदध्वम्, तं च भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं तं च भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं नमस्कुरुध्वम् अथ खलु ते सर्वसत्त्वा इममेवंरूपमन्तरीक्षान्निर्घोषं श्रुत्वा तत्रस्था एव नमो भगवते शाक्यमुनये तथागतायार्हते सम्यक्संबुद्धायेति वाचं भाषन्ते स्म अञ्जलिं प्रगृह्य विविधाश्च पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्त्यो येनेयं सहा लोकधातुस्तेन क्षिपन्ति स्म, नानविधानि चाभरणानि पिन्धाणि हारार्धहारमणिरत्नान्यपि क्षिपन्ति स्म, भगवतः शाक्यमुनेः प्रभूतरत्नस्य च तथागतस्य पूजाकर्मणे, अस्य च सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य ताश्च पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्त्यस्तानि च हारार्धहारमणिरत्नानि क्षिप्तानि इमां सहां लोकधातुमागच्छन्ति स्म तैश्च पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीराशिभिर्हारार्धहारैर्मणिरत्नैश्च अस्यां सहायां लोकधातौ सार्धं तैरन्यर्लोकधातुकोटीनयुतशतसहस्रैरेकीभूतैर्ये तेषु तथागताः संनिषण्णाः, तेषु सर्वेषु वैहायसे ऽन्तरीक्षे समन्तान्महापुष्पवितानं परिसंस्थितमभूत् अथ खलु भगवांस्तान् विशिष्टचारित्र��्रमुखान् बोधिसत्त्वान् महासत्त्वानामन्त्रयामास - अचिन्त्यप्रभावाः कुलपुत्रास्तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धाः बहून्यप्यहं कुलपुत्राः कल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि अस्य धर्मपर्यायस्य परीन्दनार्थं नानाधर्मप्रमुखैर्बहूनानुशंसान् भाषेयम् न चाहं गुणानां पारं गच्छेयमस्य धर्मपर्यायस्य भाषमाणः संक्षेपेण कुलपुत्राः सर्वबुद्धवृषभिता सर्वबुद्धरहस्यं सर्वबुद्धगम्भीरस्थानं मया अस्मिन् धर्मपर्याये देशितम् तस्मात्तर्हि कुलपुत्रा युष्माभिस्तथागतस्य परिनिर्वृतस्य सत्कृत्य अयं धर्मपर्यायो धारयितव्यो देशयितव्यो लिखितव्यो वाचयितव्यः प्रकाशयितव्यो भावयितव्यः पूजयितव्यः यस्मिंश्च कुलपुत्राः पृथिवीप्रदेशे अयं धर्मपर्यायो वाच्येत वा प्रकाश्येत वा देश्येत वा लिख्येत वा चिन्त्येत वा भाष्येत वा स्वाध्यायेत वा पुस्तकगतो वा तिष्ठत् आरामे वा विहारे वा गृहे वा वने वा नगरे वा वृक्षमूले वा प्रासादे वा लयने वा गुहायां वा, तस्मिन् पृथिवीप्रदेशे तथागतमुदिश्य चैत्यं कर्तव्यम् तत्कस्य हेतोः? सर्वतथागतानां हि स पृथिवीप्रदेशो बोधिमण्डो वेदितव्यः तस्मिंश्च पृथिवीप्रदेशे सर्वतथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा अनुत्तरां सम्यक्संबोधिमभिसंबुद्धा इति वेदितव्यम् तस्मिंश्च पृथिवीप्रदेशे सर्वतथागतैर्धर्मचक्रं प्रवर्तितम्, तस्मिंश्चपृथिवीप्रदेशे सर्वतथागताः परिनिर्वृता इति वेदितव्यम् अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - अचिन्तिया लोकहितान धर्मता अभिज्ञज्ञानस्मि प्रतिष्ठितानाम् / ये ऋद्धि दर्शेन्ति अनन्तचक्षुषः प्रामोद्यहेतोरिह सर्वदेहिनाम् // सद्ध्प्_२०.१ // जिह्वेन्द्रियं प्रापिय ब्रह्मलोकं रश्मीसहस्राणि प्रमुञ्चमानाः / आश्चर्यभूता इह ऋद्धिदर्शिताः ते सर्वि ये प्रस्थित अग्रबोधौ // सद्ध्प्_२०.२ // उत्कासितं चापि करोन्ति बुद्धा एकाच्छटा ये च करोन्ति शब्दम् / ते विज्ञपेन्ती इमु सर्वलोकं दशो दिशायां इम लोकधातुम् // सद्ध्प्_२०.३ // एतानि चान्यानि च प्रातिहार्या गुणान्निदर्शेन्ति हितानुकम्पकाः / कथं नु ते हर्षित तस्मि काले धारेयु सूत्रं सुगतस्य निर्वृते // सद्ध्प्_२०.४ // बहू पि कल्पान सहस्रकोट्यो वदेय वर्णं सुगतात्मजानाम् / ये धारयिष्यन्तिम सूत्रमग्रं परिनिर्वृते लोकविनायकस्मिन् // सद्ध्प्_२०.५ // न ��ेष पर्यन्त भवेद्गुणानां आकाशधातौ हि यथा दिशासु / अचिन्तिया तेषा गुणा भवन्ति ये सूत्र धारेन्ति इदं शुभं सदा // सद्ध्प्_२०.६ // दृष्टो अहं सर्व इमे च नायका अयं च यो निर्वृतु लोकनायकः / इमे च सर्वे बहुबोधिसत्त्वाः पर्षाश्च चत्वारि अनेन दृष्टाः // सद्ध्प्_२०.७ // अहं च आरागितु तेनिहाद्य इमे च आरागित सर्वि नायकाः / अयं च यो निर्वृतको जिनेन्द्रो ये चापि अन्ये दशसू दिशासु // सद्ध्प्_२०.८ // अनागतातीत तथा च बुद्धाः तिष्ठन्ति ये चापि दशसु द्दिशासु / ते सर्वि दृष्टाश्च सुपूजिताश्च भवेयु यो धारयि सूत्रमेतत् // सद्ध्प्_२०.९ // रहस्यज्ञानं पुरुषोत्तमानां यं बोधिमण्डस्मि विचिन्तितासीत् / अनुचिन्तयेत्सो पि तु क्षिप्रमेव यो धारयेत् सूत्रिमु भूतधर्मम् // सद्ध्प्_२०.१० // प्रतिभानु तस्यापि भवेदनन्तं यथापि वायुर्न कहिंचि सज्जति / धर्मे ऽपि चार्थे च निरुक्ति जानति यो धारयेत् सुत्रमिदं विशिष्टम् // सद्ध्प्_२०.११ // अनुसंधिसूत्राण सदा प्रजानति संधाय यं भाषितु नायकेहि / परिनिर्वृतस्यापि विनायकस्य सूत्राण सो जानति भुतमर्थम् // सद्ध्प्_२०.१२ // चन्द्रोपमः सूर्यसमः स भाति आलोकप्रद्योतकरः स भोति / विचरन्तु सो मेदिनि तेन तेन समादपेती बहुबोधिसत्त्वान् // सद्ध्प्_२०.१३ // तस्माद्धि ये पण्डित बोधिसत्त्वाः श्रुत्वानिमानीद्दश आनुशंसान् / धारेयु सूत्रं मम निर्वृतस्य न तेष बोधाय भवेत संशयः // सद्ध्प्_२०.१४ // इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये तथागतद्धर्यभिसंस्कारपरिवर्तो नाम विंशतितमः"
+saddhp_21,"dhāraṇīparivartaḥ atha khalu bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattva utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadavocat kiyad bhagavan sa kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṃ prasavet, ya imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayet, kāyagataṃ vā pustakagataṃ vā kṛtvā? evamukte bhagavān bhaiṣajyarājaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā aśītigaṅgānadīvālikāsamāni tathāgatakoṭīnayutaśatasahasrāṇi satkuryād gurukuryānmānayet pūjayet, takiṃ manyase bhaiṣajyarāja kiyatkulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahu puṇyaṃ prasavet? bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattva āha - bahu bhagavan, bahu sugata bhagavānāha - ārocayāmi te bhaiṣajyarāja, prativedayāmi yaḥ kaścid bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā asmāt saddharmapuṇḍarīkāddharmaparyāyādantaśa ekāmapi catuṣpadīgāthāṃ dhārayet, vācayet, paryavāpnuyāt, pratipattyā ca saṃpādayet, ataḥ sa bhaiṣajyarāja kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahutaraṃ puṇyaṃ prasavet atha khalu bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāṃ bhagavantametadavocat - dāsyāmo vayaṃ bhagavaṃsteṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ vā yeṣāmayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ kāyagato vā syāt, pustakagato vā, rakṣāvaraṇaguptaye dhāraṇīmantrapadāni tadyathā - anye manye mane mamane citte carite same samitā viśānte mukte muktatame same aviṣame samasame jaye kṣaye akṣaye akṣiṇe śānte samite dhāraṇi ālokabhāṣe pratyavekṣaṇi nidhiru abhyantaraniviṣṭe abhyantarapāriśuddhimutkule araḍe paraḍe sukāṅkṣi asamasame buddhavilokite dharmaparīkṣite saṃghanirghoṣaṇi nirghoṇi bhayābhayaviśodhani mantre mantrākṣayate rute rutakauśalye akṣaye akṣayavanatāye vakkule valoḍra amanyanatāye svāhā imāni bhagavan mantradhāraṇīpadāni dvāṣaṣṭibhirgaṅgānadīvālikāsamairbuddhairbhagavadbhirbhāṣitāni te sarve buddhā bhagavantastena drugdhāḥ syuḥ, ya evaṃrupān dharmabhāṇakānevaṃrūpān sūtrāntadhārakānatikrāmet atha khalu bhagavān bhaiṣajyarājāya bodhisattvāya mahāsattvāya sādhukāramadāt sādhu sādhu bhaiṣajyarāja, sattvānāmarthaḥ kṛtaḥ dhāraṇīpadāni bhāṣitāni sattvānāmanukampāmupādaya rakṣāvaraṇaguptiḥ kṛtā atha khalu pradānaśūro bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - ahamapi bhagavan evaṃrūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāmarthāya dhāraṇīpadāni dāsyāmi, yatteṣāmevaṃrūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāṃ na kaścidavatāraprekṣī avatāragaveṣī avatāraṃ lapsyate tadyathā yakṣo vā rākṣaso vā pūtano vā kṛtyo vā kumbhāṇḍo vā preto vā avatāraprekṣī avatāragaveṣī avatāraṃ na lapsyata iti atha khalu pradānaśūro bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmimāni dhāraṇīmantrapadāni bhāṣate sma tadyathā - jvale mahājvale ukke tukke mukke aḍe aḍāvati nṛtye nṛtyāvati iṭṭini viṭṭini ciṭṭini nṛtyani nṛtyāvati svāhā imāni bhagavan dhāraṇīpadāni gaṅgānadīvālikāsamaistathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhairbhāṣitāni, anumoditāni ca te sarve tathāgatāstena drugdhāḥ syuḥ, yastānevaṃrūpān dharmabhāṇakānatikrameta atha khalu vaiśravaṇo mahārājo bhagavantametadavocat - ahamapi bhagavan dhāraṇīpadāni bhāṣiṣye teṣāṃ dharmabhāṇakānāṃ hitāya sukhāya anukampāyai rakṣāvaraṇaguptaye tadyathā - aṭṭe taṭṭe naṭṭe vanaṭṭe anaḍe nāḍi kunaḍi svāhā ebhirbhagavan dhāraṇīpadaisteṣāṃ dharmabhāṇakānāṃ pudgalānāṃ rakṣāṃ karomi, yojanaśatāccāhaṃ teṣāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca evaṃrūpāṇāṃ sūtrāntadhārakāṇāṃ rakṣā kṛtā bhaviṣyati, svastyayanaṃ kṛtaṃ bhaviṣyati atha khalu virūḍhako mahārājo tasyāmeva parṣadi saṃnipatito 'bhūt saṃniṣaṇṇaśca kumbhāṇḍakoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ sa utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmya bhagavantametadavocat - ahamapi bhagavan dhāraṇīpadāni bhāṣiṣye bahujanahitāya teṣāṃ ca tathārūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāmevaṃrūpāṇāṃ sūtrāntadhārakāṇāṃ rakṣāvaraṇaguptaye dhāraṇīmantrapadāni tadyathā - agaṇe gaṇe gauri gandhāri caṇḍāli mātaṅgi pukkasi saṃkule vrūsali sisi svāhā imāni tāni bhagavan dhāraṇīmantrapadāni, yāni dvācatvāriṃśadbhirbuddhakoṭībhirbhāṣitāni te sarve tena drugdhāḥ syuḥ, yastānevaṃrūpān dharmabhāṇakānatikrameta atha khalu lambā ca nāma rākṣasī vilambā ca nāma rākṣasī kūṭadantī ca nāma rākṣasī puṣpadantī ca nāma rākṣasī makuṭadantī ca nāma rākṣasī keśinī ca nāma rākṣasī acalā ca nāma rākṣasī mālādhārī ca nāma rākṣasī kuntī ca nāma rākṣasī sarvasattvojohārī ca nāma rākṣasī hḥrītī ca nḥma rḥkṣasī saputraparivḥrḥ etḥḥ sarvḥ rḥkṣasyo yena bhagavḥṃstenopasaṃkrḥntḥḥ upasaṃkramya sarvḥstḥ rḥkṣasya ekasvareṇa bhagavantametadavocan - vayamapi bhagavaṃsteṣḥmevaṃrūpḥṇḥṃ sūtrḥntadhḥrakḥṇḥṃ dharmabhḥṇakḥnḥṃ rakṣḥvaraṇaguptiṃ kariṣyḥmaḥ, svastyayanaṃ ca kariṣyḥmaḥ yathḥ teṣḥṃ dharmabhḥṇakḥnḥṃ na kaścidavatḥraprekṣī avatḥragaveṣī avatḥraṃ lapsyatīti atha khalu tāḥ sarvā rākṣasya ekasvareṇa samaṃ saṃgītyā bhagavata imāni dhāraṇīmantrapadāni prayacchanti sma tadyathā - iti me iti me iti me iti me iti me nime nime nime nime nime ruhe ruhe ruhe ruhe ruhe stuhe stuhe stuhe stuhe stuhe svāhā imaṃ śīrṣaṃ samāruhya mā kaścid drohī bhavatu dharmabhāṇakānāṃ yakṣo vā rākṣaso vā preto vā piśāco vā pūtano vā kṛtyo va vetālo vā kumbhāṇḍo vā stabdho vā omārako vā ostārako vā apasmārako vā yakṣakṛtyo vā amanuṣyakṛtyo vā manuṣyakṛtyo vā ekāhiko vā dvaitīyako vā traitīyako vā caturthako vā nityajvaro vā viṣamajvaro vā antaśaḥ svapnāntaragatasyāpi strīrūpāṇi vā puruṣarūpāṇi vā dārakarūpāṇi vā dārikārūpāṇi vā viheṭhāṃ kuryuḥ, nedaṃ sthānaṃ vidyate atha khalu tā rākṣasya evasvareṇa samaṃ saṃgītyā bhagavantamābhirgāthābhiradhyabhāṣanta - saptadhāsya sphuṭenmūrdhā arjakasyeva mañjarī / ya imaṃ mantra śrutvā vai atikrameddharmabhāṇakam // saddhp_21.1 // yā gatirmātṛghātīnāṃ pitṛghātīna yā gatiḥ / tāṃ gatiṃ pratigacchedyo dharmabhāṇakamatikramet // saddhp_21.2 // yā gatistilapīḍānāṃ tilakūṭānāṃ ca yā gatiḥ / tāṃ gatiṃ pratigacchedyo dharmabhāṇakamatikramet // saddhp_21.3 // yā gatistulakūṭānāṃ kāṃsyakūṭāna yā gatiḥ / tāṃ gatiṃ pratigacchedyo dharmabhāṇakamatikramet // saddhp_21.4 // evamuktvā tāḥ kuntipramukhā rākṣasyo bhagavantametadūcuḥ - vayamapi bhagavaṃsteṣāmevaṃrūpāṇāṃ dharmabhāṇakānāṃ rakṣāṃ kariṣyāmaḥ, svastyayanaṃ daṇḍaparihāraṃ viṣadūṣaṇaṃ kariṣyāma iti evamukte bhagavāṃstā rākṣasya etadavocat - sādhu sādhu bhaginyaḥ yad yūyaṃ teṣāṃ dharmabhāṇakānāṃ rakṣāvaraṇaguptiṃ kariṣyadhve ye 'sya dharmaparyāyasya antaśo nāmadheyamātramapi dhārayiṣyanti kaḥ punarvādo ya imaṃ dharmaparyāyaṃ sakalasamāptaṃ dhārayiṣyanti, pustakagataṃ vā satkuryuḥ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvaijayantībhistailapradīpairvā ghṛtapradīpairvā gandhatailapradīpairvā campakatailapradīpairvā vārṣikatailapradīpairvā utpalatailapradīpairvā sumanātailapradīpairvā īddaśairbahuvidhaiḥ pūjāvidhānaśatasahasraiḥ satkariṣyanti gurukariṣyanti, te tvayā kunti saparivārayā rakṣitavyāḥ asmin khalu punardhāraṇīparivarte nirdiśyamāne aṣṭāṣaṣṭīnāṃ prāṇisahasrāṇāmanutpattikadharmakṣāntipratilābho 'bhūt iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye dhāraṇīparivarto nāmaikaviṃśatimaḥ","धारणीपरिवर्तः अथ खलु भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणम्य भगवन्तमेतदवोचत् कियद् भगवन् स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा पुण्यं प्रसवेत्, य इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं धारयेत्, कायगतं वा पुस्तकगतं वा कृत्वा? एवमुक्ते भगवान् भैषज्यराजं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - यः कश्चिद् भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा अशीतिगङ्गानदीवालिकासमानि तथागतकोटीनयुतशतसहस्राणि सत्कुर्याद् गुरुकुर्यान्मानयेत् पूजयेत्, तकिं मन्यसे भैषज्यराज कियत्कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा ततोनिदानं बहु पुण्यं प्रसवेत्? भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्व आह - बहु भगवन्, बहु सुगत भगवानाह - आरोचयामि ते भैषज्यराज, प्रतिवेदयामि यः कश्चिद् भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा अस्मात् सद्धर्मपुण्डरीकाद्धर्मपर्यायादन्तश एकामपि चतुष्पदीगाथां धारयेत्, वाचयेत्, पर्यवाप्नुयात्, प्रतिपत्त्या च संपादयेत्, अतः स भैषज्यराज कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा ततोनिदानं बहुतरं पुण्यं प्रसवेत् अथ खलु भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायां भगवन्तमेतदवोचत् - दास्यामो वयं भगवंस्तेषां कुलपुत्राणां कुलदुहितृणां वा येषामयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः कायगतो वा स्यात्, पुस्तकगतो वा, रक्षावरणगुप्तये धारणीमन्त्रपदानि तद्यथा - अन्ये मन्ये मने ममने चित्ते चरिते समे समिता विशान्ते मुक्ते मुक्ततमे समे अविषमे समसमे जये क्षये अक्षये अक्षिणे शान्ते समिते धारणि आलोकभाषे प्रत्यवेक्षणि निधिरु अभ्यन्तरनिविष्टे अभ्यन्तरपारिशुद्धिमुत्कुले अरडे परडे सुकाङ्क्षि असमसमे बुद्धविलोकिते धर्मपरीक्षिते संघनिर्घोषणि निर्घोणि भयाभयविशोधनि मन्त्रे मन्त्राक्षयते रुते रुतकौशल्ये अक्षये अक्षयवनताये वक्कुले वलोड्र अमन्यनताये स्वाहा इमानि भगवन् मन्त्रधारणीपदानि द्वाषष्टिभिर्गङ्गानदीवालिकासमैर्बुद्धैर्भगवद्भिर्भाषितानि ते सर्वे बुद्धा भगवन्तस्तेन द्रुग्धाः स्युः, य एवंरुपान् धर्मभाणकानेवंरूपान् सूत्रान्तधारकानतिक्रामेत् अथ खलु भगवान् भैषज्यराजाय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय साधुकारमदात् साधु साधु भैषज्यराज, सत्त्वानामर्थः कृतः धारणीपदानि भाषितानि सत्त्वानामनुकम्पामुपादय रक्षावरणगुप्तिः कृता अथ खलु प्रदानशूरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - अहमपि भगवन् एवंरूपाणां धर्मभाणकानामर्थाय धारणीपदानि दास्यामि, यत्तेषामेवंरूपाणां धर्मभाणकानां न कश्चिदवतारप्रेक्षी अवतारगवेषी अवतारं लप्स्यते तद्यथा यक्षो वा राक्षसो वा पूतनो वा कृत्यो वा कुम्भाण्डो वा प्रेतो वा अवतारप्रेक्षी अवतारगवेषी अवतारं न लप्स्यत इति अथ खलु प्रदानशूरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामिमानि धारणीमन्त्रपदानि भाषते स्म तद्यथा - ज्वले महाज्वले उक्के तुक्के मुक्के अडे अडावति नृत्ये नृत्यावति इट्टिनि विट्टिनि चिट्टिनि नृत्यनि नृत्यावति स्वाहा इमानि भगवन् धारणीपदानि गङ्गानदीवालिकासमैस्तथागतैरर्हद्भिः सम्यक्संबुद्धैर्भाषितानि, अनुमोदितानि च ते सर्वे तथागतास्तेन द्रुग्धाः स्युः, यस्तानेवंरूपान् धर्मभाणकानतिक्रमेत अथ खलु वैश्रवणो महाराजो भगवन्तमेतदवोचत् - अहमपि भगवन् धारणीपदानि भाषिष्ये तेषां धर्मभाणकानां हिताय सुखाय अनुकम्पायै रक्षावरणगुप्तये तद्यथा - अट्टे तट्टे नट्टे वनट्टे अनडे नाडि कुनडि स्वाहा एभिर्भगवन् धारणीपदैस्तेषां धर्मभाणकानां पुद्गलानां रक्षां करोमि, योजनशताच्चाहं तेषां कुलपुत्राणां कुलदुहितृणां च एवंरूपाणां सूत्रान्तधारकाणां रक्षा कृता भविष्यति, स्वस्त्ययनं कृतं भविष्यति अथ खलु विरूढको महाराजो तस्यामेव पर्षदि संनिपतितो ऽभूत् संनिषण्णश्च कुम्भाण्डकोटीनयुतशतसहस्रैः परिवृतः पुरस्कृतः स उत्थायासनादे��ांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्य भगवन्तमेतदवोचत् - अहमपि भगवन् धारणीपदानि भाषिष्ये बहुजनहिताय तेषां च तथारूपाणां धर्मभाणकानामेवंरूपाणां सूत्रान्तधारकाणां रक्षावरणगुप्तये धारणीमन्त्रपदानि तद्यथा - अगणे गणे गौरि गन्धारि चण्डालि मातङ्गि पुक्कसि संकुले व्रूसलि सिसि स्वाहा इमानि तानि भगवन् धारणीमन्त्रपदानि, यानि द्वाचत्वारिंशद्भिर्बुद्धकोटीभिर्भाषितानि ते सर्वे तेन द्रुग्धाः स्युः, यस्तानेवंरूपान् धर्मभाणकानतिक्रमेत अथ खलु लम्बा च नाम राक्षसी विलम्बा च नाम राक्षसी कूटदन्ती च नाम राक्षसी पुष्पदन्ती च नाम राक्षसी मकुटदन्ती च नाम राक्षसी केशिनी च नाम राक्षसी अचला च नाम राक्षसी मालाधारी च नाम राक्षसी कुन्ती च नाम राक्षसी सर्वसत्त्वोजोहारी च नाम राक्षसी ह्ःरीती च न्ःम र्ःक्षसी सपुत्रपरिव्ःर्ः एत्ःः सर्व्ः र्ःक्षस्यो येन भगव्ःंस्तेनोपसंक्र्ःन्त्ःः उपसंक्रम्य सर्व्ःस्त्ः र्ःक्षस्य एकस्वरेण भगवन्तमेतदवोचन् - वयमपि भगवंस्तेष्ःमेवंरूप्ःण्ःं सूत्र्ःन्तध्ःरक्ःण्ःं धर्मभ्ःणक्ःन्ःं रक्ष्ःवरणगुप्तिं करिष्य्ःमः, स्वस्त्ययनं च करिष्य्ःमः यथ्ः तेष्ःं धर्मभ्ःणक्ःन्ःं न कश्चिदवत्ःरप्रेक्षी अवत्ःरगवेषी अवत्ःरं लप्स्यतीति अथ खलु ताः सर्वा राक्षस्य एकस्वरेण समं संगीत्या भगवत इमानि धारणीमन्त्रपदानि प्रयच्छन्ति स्म तद्यथा - इति मे इति मे इति मे इति मे इति मे निमे निमे निमे निमे निमे रुहे रुहे रुहे रुहे रुहे स्तुहे स्तुहे स्तुहे स्तुहे स्तुहे स्वाहा इमं शीर्षं समारुह्य मा कश्चिद् द्रोही भवतु धर्मभाणकानां यक्षो वा राक्षसो वा प्रेतो वा पिशाचो वा पूतनो वा कृत्यो व वेतालो वा कुम्भाण्डो वा स्तब्धो वा ओमारको वा ओस्तारको वा अपस्मारको वा यक्षकृत्यो वा अमनुष्यकृत्यो वा मनुष्यकृत्यो वा एकाहिको वा द्वैतीयको वा त्रैतीयको वा चतुर्थको वा नित्यज्वरो वा विषमज्वरो वा अन्तशः स्वप्नान्तरगतस्यापि स्त्रीरूपाणि वा पुरुषरूपाणि वा दारकरूपाणि वा दारिकारूपाणि वा विहेठां कुर्युः, नेदं स्थानं विद्यते अथ खलु ता राक्षस्य एवस्वरेण समं संगीत्या भगवन्तमाभिर्गाथाभिरध्यभाषन्त - सप्तधास्य स्फुटेन्मूर्धा अर्जकस्येव मञ्जरी / य इमं मन्त्र श्रुत्वा वै अतिक्रमेद्धर्मभाणकम् // सद्ध्प्_२१.१ // या गतिर्म��तृघातीनां पितृघातीन या गतिः / तां गतिं प्रतिगच्छेद्यो धर्मभाणकमतिक्रमेत् // सद्ध्प्_२१.२ // या गतिस्तिलपीडानां तिलकूटानां च या गतिः / तां गतिं प्रतिगच्छेद्यो धर्मभाणकमतिक्रमेत् // सद्ध्प्_२१.३ // या गतिस्तुलकूटानां कांस्यकूटान या गतिः / तां गतिं प्रतिगच्छेद्यो धर्मभाणकमतिक्रमेत् // सद्ध्प्_२१.४ // एवमुक्त्वा ताः कुन्तिप्रमुखा राक्षस्यो भगवन्तमेतदूचुः - वयमपि भगवंस्तेषामेवंरूपाणां धर्मभाणकानां रक्षां करिष्यामः, स्वस्त्ययनं दण्डपरिहारं विषदूषणं करिष्याम इति एवमुक्ते भगवांस्ता राक्षस्य एतदवोचत् - साधु साधु भगिन्यः यद् यूयं तेषां धर्मभाणकानां रक्षावरणगुप्तिं करिष्यध्वे ये ऽस्य धर्मपर्यायस्य अन्तशो नामधेयमात्रमपि धारयिष्यन्ति कः पुनर्वादो य इमं धर्मपर्यायं सकलसमाप्तं धारयिष्यन्ति, पुस्तकगतं वा सत्कुर्युः पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकावैजयन्तीभिस्तैलप्रदीपैर्वा घृतप्रदीपैर्वा गन्धतैलप्रदीपैर्वा चम्पकतैलप्रदीपैर्वा वार्षिकतैलप्रदीपैर्वा उत्पलतैलप्रदीपैर्वा सुमनातैलप्रदीपैर्वा ईद्दशैर्बहुविधैः पूजाविधानशतसहस्रैः सत्करिष्यन्ति गुरुकरिष्यन्ति, ते त्वया कुन्ति सपरिवारया रक्षितव्याः अस्मिन् खलु पुनर्धारणीपरिवर्ते निर्दिश्यमाने अष्टाषष्टीनां प्राणिसहस्राणामनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिप्रतिलाभो ऽभूत् इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये धारणीपरिवर्तो नामैकविंशतिमः"
+saddhp_22,"bhaiṣajyarājapūrvayogaparivartaḥ atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijño bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - kena kāreṇena bhagavan bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvo 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau pravicarati, bahūni cāsya bhagavan duṣkarakoṭīnayutaśatasahasrāṇi saṃdṛśyante? tatsādhu bhagavān deśayatu tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaiṣajyarājasya bodhisattvasya mahāsattvasya yat kiṃciccaryāpradeśamātram, yacchrutvā devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāstadanyalokadhātvāgatāśca bodhisattvā mahāsattvā ime ca mahāśrāvakāḥ śrutvā sarve prītāstuṣṭā udagrā āttamanaso bhaveyuriti atha khalu bhagavān nakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya bodhisattvasya mahāsattvasya adhyeṣaṇāṃ viditvā tasyāṃ velāyāṃ nakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - bhūtapurvaṃ kulaputra atīte 'dhvani gaṅgānadīvālikāsamaiḥ kalpairyadāsīt tena kālena tena samayena candrasūryavimalaprabhāsaśrīrnāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādividyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān tasya khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya aśītikoṭyo bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ mahāsaṃnipāto 'bhūt dvāsaptatigaṅgānadīvālikāsamāścāsya śrāvakasaṃnipāto 'bhūt apagamātṛgrāmaṃ ca tatpravacanamabhūt, apagatanirayatiryagyonipretāsurakāyaṃ samaṃ ramaṇīyaṃ pāṇitalajātaṃ ca tadbuddhakṣetramabhūt, divyavaiḍūryamayabhūmibhāgaṃ ratnacandanavṛkṣasamalakṛtaṃ ca ratnajālasamīritaṃ ca avasaktapaṭṭadāmābhipralambitaṃ ca ratnagandhaghaṭikānirdhūpitaṃ ca sarveṣu ca ratnavṛkṣamūleṣu iṣukṣepamānamātre ratnavyomakāni saṃsthitānyabhūvan sarveṣu ca ratnavyomakamūrdhneṣu koṭīśataṃ devaputrāṇāṃ tūryatālāvacarasaṃgītisaṃprabhāṇitena avasthitamabhūt tasya bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūjākarmaṇe sa ca bhagavānimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ teṣāṃ mahāśrāvakāṇāṃ teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ vistareṇa saṃprakāśayati sma, sarvasattvapriyadarśanaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamadhiṣṭhānaṃ kṛtvā tasya khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dvācatvāriṃśatkalpasahasrāṇyāyuṣpramāṇamabhūt, teṣāṃ ca bodhisattvanāṃ mahāsattvānāṃ teṣāṃ ca mahāśrāvakāṇāṃ tāvadevāyuṣpramāṇamabhūt sa ca sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasya bhagavataḥ pravacane duṣkaracaryābhiyukto 'bhūt sa dvādaśavarṣasahasrāṇi caṃkramābhiruḍho 'bhūt, mahāvīryārambheṇa yogābhiyukto 'bhūt sa dvādaśānāṃ varṣasahasrāṇāmatyayena sarvarūpasaṃdarśanaṃ nāma samādhiṃ pratilabhate sma sahapratilambhācca tasya samādheḥ sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātastasyāṃ velāyāmevaṃ cintayāmāsa - imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyamāgamya ayaṃ mayā sarvarūpasaṃdarśanaḥ samādhiḥ pratilabdhaḥ tasyāṃ velāyāṃ sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattva evaṃ cintayati sma - yannvahaṃ bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasya pūjāṃ kuryāmū, asya ca saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya sa tasyāṃ velāyāṃ tathārūpaṃ samādhiṃ samāpannaḥ yasya samādheḥ samanantarasamāpannasya sarvasattvapriyadarśanasya bodhisattvasya mahāsattvasya, adya tāvadevoparyandarīkṣānmāndāravamahāmāndāravāṇāṃ puṣpāṇāṃ mahantaṃ puṣpavarṣamabhipravṛṣḥam kālānusāricandanameghaḥ kṛtaḥ uragasāracandanavarṣanabhipravṛṣḥam tādṛśī ca nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sā gandhajātiḥ, yasyā ekaḥ karṣa imāṃ sahālokadhātuṃ mūlyena kṣamati atha khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvaḥ smṛtimān saṃprajānaṃstasmāt samādhervyudatiṣṭhat vyutthāya caivaṃ ciantayāmāsa - na tadarddhiprātihāryasaṃdarśanena bhagavataḥ pūjā kṛtā bhavati, yathā ātmabhāvaparityāgeneti atha khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmagaruturuṣkakundurukarasaṃ bhakṣayati sma, campakatailaṃ ca pibati sma tena khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña paryāyeṇa tasya sarvasattvapriyadarśanasya bodhisattvasya mahāsattvasya satatasamitaṃ gandhaṃ bhakṣayataścampakatailaṃ ca pibato dvādaśa varṣāṇyatikrāntānyabhūvan atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvasteṣāṃ dvādaśānāṃ varṣāṇāmatyayena taṃ svamātmabhāvaṃ divyairvastraiḥ pariveṣṭaya gandhatailaplutaṃ kṛtvā svakamadhiṣṭhānamakarot svakamadhiṣṭhānaṃ kṛtvā svaṃ kāyaṃ prajvālayāmāsa tathāgatasya pūjākarmaṇe, asya ca saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya pūjārtham atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña tasya sarvasattvapriyadarśanasya bodhisattvasya mahāsattvasya tābhiḥ kāyapradīpaprabhājvālābhiraśītigaṅgānadīvālikāsamā lokadhātavaḥ sphuṭā abhuvan tāsu ca lokadhātuṣu aśītigaṅgānadīvālikāsamā eva buddhā bhagavantaste sarve sādhukāraṃ dadanti sma - sādhu sādhu kulaputra, sādhu khalu punastvaṃ kulaputra, ayaṃ sa bhūto bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ vīryārambhaḥ iyaṃ sā bhūtā tathāgatapūjā dharmapūjā na tathā puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāpūjā, nāpyāmiṣapūjā nāpyuragasāracandanapūjā iyaṃ tatkulaputra agrapradānam na tathā rājyaparityāgadānaṃ na priyaputrabhāryāparityāgadānam iyaṃ punaḥ kulaputra viśiṣṭā agrā varā pravarā praṇītā dharmapūjā, yo 'yamātmabhāvaparityāgaḥ atha khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña te buddhā bhagavanta imāṃ vācaṃ bhāṣitvā tūṣṇīmabhūvan tasya khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarvasattvapriyadarśanātmabhāvasya dīpyato dvādaśa varṣaśatānyatikrāntānyabhūvan, na ca praśamaṃ gacchati sma sa paścāddvādaśānāṃ varṣaśatānāmatyayāt praśānto 'bhūt sa khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattva evaṃrūpāṃ tathāgatapūjāṃ ca dharmapūjāṃ ca kṛtvā tataścyutastasyaiva bhagavataścandrasūryavimalaprabh��saśriyastathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pravacane rājño vimaladattasya gṛhe upapanna aupapādikaḥ utsaṅge paryaṅkeṇa prādurbhūto 'bhūt samanantaropapannaśca khalu punaḥ sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāṃ svamātāpitarau gāthayādhyabhāṣata - ayaṃ mamā caṃkramu rājaśreṣṭha yasmin mayā sthitva samādhi labdhaḥ / vīryaṃ dṛḍhaṃ ārabhitaṃ mahāvrataṃ parityajitvā priyamātmabhāvam // saddhp_22.1 // atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattva imāṃ gāthāṃ bhāṣitvā svamātāpitarāvetadavocat - adyāpyamba tāta sa bhagavāṃścandrasūryavimalaprabhāsaśrīstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha etarhi tiṣṭhati dhriyate yāpayati dharmaṃ deśayati, yasya mayā bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasya pūjāṃ kṛtvā sarvarutakauśalyadhāraṇī pratilabdhā, ayaṃ ca saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo 'śītibhirgāthākoṭīnayutaśatasahasraiḥ kaṅkaraiśca vivaraiśca akṣobhyaiśca tasya bhagavato 'ntikācchruto 'bhūt sādhu amba tāta gamiṣyāmyahaṃ tasya bhagavato 'ntikam, tasmiṃśca gatvā bhūyastasya bhagavataḥ pūjāṃ kariṣyāmīti atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāṃ saptatālamātraṃ vaihāyasamabhyudgamya saptaratnamaye kūṭāgāre paryaṅkamābhujya tasya bhagavataḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantaṃ saptakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya yena sa bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmya taṃ bhagavantaṃ namaskṛtvā anayā gāthāyābhiṣṭauti sma - suvimalavadanā narendra dhīrā tava prabha rājatiyaṃ daśaddiśāsu / tubhya sugata kṛtva agrapūjāṃ ahamiha āgatu nātha darśanāya // saddhp_22.2 // atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāṃ bhāṣitvā taṃ bhagavantaṃ candrasūryavimalaprabhāsaśriyaṃ saṃkusumitābhijña sa bhagavāṃścandrasūryavimalaprabhāsaśrīstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ sarvasattvapriyadarśanaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - parinirvāṇakālasamayo me kulaputra anuprāptaḥ, kṣayāntakālo me kulaputra anuprāptaḥ tadgaccha tvaṃ kulaputra, mama mañcaṃ prajñapayasva, parinirvāyiṣyāmīti atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa bhagavāṃścandrasūryavimalaprabhāsaśrīstathāgatastaṃ sarvasattvapriyadarśanaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - idaṃ ca te kulaputra śāsanamanuparindāmi, imāṃśca bodhisattvān mahāsattvān, imāṃśca mahāśrāvakān, imāṃ ca buddhabodhim, imāṃ ca lokadhātum, imāni ca ratnavyomakāni, imāni ca ratnavṛkṣāṇi, imāṃśca devaputrān, mamopasthāyakānanuparindāmi parinirvṛtasya ca me kulaputra ye dhātavastānanuparindāmi ātmanā ca tvayā kulaputra mama dhātūnāṃ vipulā pūjā kartavyā vaistārikāśca te dhātavaḥ kartavyāḥ stūpānāṃ ca bahūni sahasrāṇi kartavyāni atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa bhagavāṃścandrasūryavimalaprabhāsaśrīstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ sarvasattvapriyadarśanaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamevamanuśiṣya tasyāmeva rātryāṃ paścime yāme anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛto 'bhūt atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastaṃ bhagavanta candrasūryavimalaprabhāsaśriyaṃ tathāgataṃ parinirvṛtaṃ viditvā uragasāracandanacittāṃ kṛtvā taṃ tathāgatātmabhāvaṃ saṃprajvālayāmāsa dagdhaṃ niśāntaṃ ca tathāgatātmabhāvaṃ viditvā tato dhātūn gṛhītvā rodati krandati paridevate sma atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvo ruditvā kranditvā paridevitvā saptaratnamayāni caturaśītikumbhasahasrāṇi kārayitvā teṣu tāṃstathāgatadhātūn prakṣipya saptaratnamayāni caturaśītistūpasahasrāṇi pratiṣṭhāpayāmāsa, yāvad brahmalokamuccaistvena, chatrāvalīsamalaṃkṛtāni paṭṭaghaṇṭāsamīritāni ca sa tān stūpān pratiṣṭhāpya evaṃ cintayāmāsa - kṛtā mayā tasya bhagavataścandrasūryavimalaprabhāsaśriyastathāgatasya dhātūnāṃ pūjā ataśca bhūya uttari viśiṣṭatarāṃ tathāgatadhātūnāṃ pūjāṃ kariṣyāmīti atha khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastaṃ sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇaṃ tāṃśca mahāśrāvakāṃstāṃśca devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyagaṇānāmantrayāmāsa - sarve yūyaṃ kulaputrāḥ samanvāharadhvam tasya bhagavato dhātūnāṃ pūjāṃ kariṣyāma iti atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāṃ teṣāṃ caturaśītīnāṃ tathāgatadhātustūpasahasrāṇāṃ purastācchatapuṇyavicitritaṃ svaṃ bāhumādīpayāmāsa ādīpya ca dvāsaptativarṣasahasrāṇi teṣāṃ tathāgatadhātustūpānāṃ pūjāmakarot pūjāṃ ca kurvatā tasyāḥ parṣado 'saṃkhyeyāni śrāvakakoṭīnayutaśatasahasrāṇi vinītāni sarvaiśca tairbodhisattvaiḥ sarvarūpasaṃdarśanasamādhiḥ pratilabdho 'bhūt atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvāvān bodhisattvagaṇaḥ, te ca sarve mahāśrāvakāḥ, taṃ sarvasattvapriyadarśanaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamaṅgahīnaṃ dṛṣṭvā aśrumukhā rudantaḥ krandantaḥ paridevamānāḥ parasparametadūcuḥ - ayaṃ sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvo 'smākamācāryo 'nuśāsakaḥ so 'yaṃ sāṃpratamaṅgahīno bāhuhīnaḥ saṃvṛtta iti atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sa sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvastān bodhisattvāṃstāṃśca mahāśrāvakāṃstāṃśca devaputrānāmantrayāmāsa - mā yūyaṃ kulaputrā māmaṅgahīnaṃ dṛṣṭvā rudata, mā kradanta, mā paridevadhvam eṣo 'haṃ kulaputrā ye keciddaśasu dikṣu anantāparyantāsu lokadhātuṣu buddhā bhagavantastiṣṭhanti dhriyante yāpayanti, tān sarvān buddhān bhagavataḥ sākṣiṇaḥ kṛtvā teṣāṃ purataḥ sattvādhiṣṭhānaṃ karomi, yena satyena satyavacanena svaṃ mama bāhuṃ tathāgatapūjākarmaṇe parityajya suvarṇavarṇo me kāyo bhaviṣyati tena satyena satyavacanena ayaṃ mama bāhuryathāpaurāṇo bhavatu, iyaṃ ca mahāpṛthivī ṣaḍvikāraṃ prakampatu, antarīkṣagatāśca devaputrā mahāpuṣpavarṣaṃ pravarṣantu atha khalu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña samanantarakṛte 'smin satyādhiṣṭhāne tena sarvasattvapriyadarśanena bodhisattvena mahāsattvena, atha khalviyaṃ trisāhasramahāsāhasrī lokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prakampitā, uparyantarīkṣācca mahāpuṣpavarṣamabhipravarṣitam tasya ca sarvasattvapriyadarśanasya bodhisattvasya mahāsattvasya sa bāhuryathāpaurāṇaḥ saṃsthito 'bhūt, yaduta tasyaiva bodhisattvasya mahāsattvasya jñānabalādhānena puṇyabalādhānena ca syāt khalu punaste nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyaḥ sa tena kālena tena samayena sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvo 'bhūt? na khalu punaste nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña evaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ayaṃ sa nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvastena kālena tena samayena sarvasattvapriyadarśano bodhisattvo mahāsattvo 'bhūt iyanti nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvo duṣkarakoṭīnayutaśatasahasrāṇi karoti, ātmabhāvaparityāgāṃśca karoti bahutaraṃ khalvapi sa nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bodhisattvayānasaṃprasthitaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhimākāṅkṣamāṇo yaḥ pādāṅguṣṭhaṃ tathāgatacaityeṣvādīpayet ekāṃ hastāṅguliṃ pādāṅguliṃ vā ekāṅgaṃ vā bāhumādīpayet, bodhisattvayānasaṃprasthitaḥ sa kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇyābhisaṃskāraṃ prasavati na tveva rājyaparityāgānna priyaputraduhitṛbhāryāparityāgānna trisāhasramahāsāhasrīlokadhātoḥ savanasamudraparvatotsasarastaḍāgakūpārāmāyāḥ parityāgāt yaśca khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bodhisattvayānasaṃprasthitaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā imāṃ trisāhasramahāsāhasrīṃ lokadhātuṃ saptaratnaparipūrṇāṃ kṛtvā sarvabuddhabodhisattvaśrāvakapratyekabuddhebhyo dānaṃ dadyāt, sa nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña kulaputro vā kuladuhitā vā tāvat puṇyaṃ prasavati, yāvat sa kulaputro vā kuladuhitā vā yaḥ itaḥ saddharmapuṇḍarīkāddharmaparyāyādantaśaścatuṣpādikāmapi gāthāṃ dhārayet, imaṃ tasya bahutaraṃ puṇyābhisaṃskāraṃ vadāmi na tvevaṃ imāṃ trisāhasramahāsāhasrīṃ lokadhātuṃ saptaratnaparipūrṇāṃ kṛtvā dānaṃ dadatastasya sarvabuddhabodhisattvaśrāvakapratyekabuddhebhyaḥ tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāmutsasarastaḍāgānāṃ mahāsamudro mūrdhaprāptaḥ, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāṃ tathāgatabhāṣitānāṃ sūtrāntānāmayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo mūrdhaprāptaḥ tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāṃ kālaparvatānāṃ cakravālānāṃ mahācakravālānāṃ ca sumeruḥ parvatarājo mūrdhaprāptaḥ, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarveṣāṃ tathāgatabhāṣitānāṃ sūtrāntānāṃ rājā mūrdhaprāptaḥ tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāṃ nakṣatrāṇāṃ candramāḥ prabhākaro 'graprāptaḥ, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāṃ tathāgatabhāṣitānāṃ sūtrāntānāmayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaścandrakoṭīnayutaśatasahasrātirekaprabhākaro 'graprāptaḥ tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sūryamaṇḍalaṃ sarvaṃ tamondhakāraṃ vidhamati, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarvākuśalatamondhakāraṃ vidhamati tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña trāyastriṃśānāṃ devānāṃ śakro devānāmindraḥ, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarveṣāṃ tathāgatabhāṣitānāṃ sūtrāntānāmindraḥ tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña brahmā sahāṃpatiḥ sarveṣāṃ brahmakāyikānāṃ devānāṃ rājā brahmaloke pitṛkāryaṃ karoti, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarveṣāṃ sattvānāṃ śaikṣāśaikṣāṇāṃ ca sarvaśrāvakāṇāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisattvayānasaṃprasthitānāṃ ca pitṛkāryaṃ karoti tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarvabālapṛthagjanānatikrāntaḥ srotaāpannaḥ sakṛdāgāmī anāgāmī arhan pratyekabuddhaśca, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarvāṃstathāgatabhāṣitān sūtrāntānatikramya abhyudgato mūrdhaprāpto veditavyaḥ te 'pi nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sattvā mūrdhaprāptā veditavyāḥ, ye khalvimaṃ sūtrarājaṃ dhārayiṣyanti tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarvaśrāvakapratyekabuddhānāṃ bodhisattvo 'gra ākhyāyate, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarveṣāṃ tathāgatabhāṣitānāṃ sutrāntānāmagra ākhyāyate tadyathāpi nāma nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña sarveṣāṃ śrāvakapratyekabuddhabodhisattvānāṃ tathāgato dharmarājaḥ paṭṭabaddhaḥ, evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyastathāgatabhūto bodhisattvayānasaṃprasthitānām trātā khalvapi nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarvasattvānāṃ sarvabhayebhyaḥ, vimocakaḥ sarvaduḥkhebhyaḥ taḍāga iva tṛṣitānāmagniriva śītārtānāṃ cailamiva nagnānāṃ sārthavāha iva vaṇijānāṃ māteva putrāṇāṃ nauriva pāragāmināṃ vaidya iva āturāṇāṃ dīpa iva tamondhakārāvṛtānāṃ ratnamiva dhanārthināṃ cakravartīva sarvakoṭṭarājānāṃ samudra iva saritāmulkeva sarvatamondhakāravidhamanāya evameva nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ sarvaduḥkhapramocakaḥ sarvavyādhicchedakaḥ sarvasaṃsārabhayabandhanasaṃkaṭapramocakaḥ yena cāyaṃ nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ śruto bhaviṣyati, yaśca likhati, yaśca lekhayati, eṣāṃ nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña puṇyābhisaṃskārāṇāṃ bauddhena jñānena na śakyaṃ paryanto 'dhigantum, yāvantaṃ puṇyābhisaṃskāraṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā prasaviṣyati ya imaṃ dharmaparyāyaṃ dhārayitvā vācayitvā vā deśayitvā vā śrutvā vā likhitvā vā pustakagataṃ vā kṛtvā satkuryāt gurukuryānmānayet pūjayet puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākavaijayantībhirvādyavastrāñjalikarmabhirvā ghṛtapradīpairvā gandhatailapradīpairvācampakatailapradīpairvā sumanātailapradīpairvā pāṭalatailapradipairvā vārṣikatailapradīpairvā navamālikātailapradīpairvā bahuvidhābhiśca pūjābhiḥ satkāraṃ kuryād gurukāraṃ kuryāt mānanāṃ kuryāt pūjanāṃ kuryāt, bahu sa nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bodhisattvayānasaṃprasthitaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā puṇyaṃ prasaviṣyati ya imaṃ bhaiṣajyarājapūvayogaparivartaṃ dhārayiṣyati vācayiṣyati śroṣyati sacet punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña mātṛgrāma imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā udgahīṣyati dhārayiṣyati tasya sa eva paścimaḥ strībhāvo bhaviṣyati yaḥ kaścinnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña imaṃ bhaiṣajyarājapūrvayogaparivartaṃ paścimāyāṃ pañcāśatyāṃ śrutvā mātṛgrāmaḥ pratipatsyate sa khalvataścyutaḥ sukhāvatyāṃ lokadhātāvupapatsyate yasyāṃ sa bhagavānamitāyustathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bodhisattvagaṇaparivṛtastiṣṭhati dhriyate yāpayati sa tasyāṃ padmagarbhe siṃhāsane niṣaṇṇa upapatsyate na ca tasya rāgo vyābādhiṣyate, na dveṣo na moho na māno na mātsaryaṃ na krodho na vyāpādaḥ sahopapannāśca pañcābhijñāḥ pratilapsyate anutpattikadharmakṣāntiṃ ca pratilapsyate anutpattikadharmakṣāntipratilabdhaḥ sa khalu punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bodhisattvo mahāsattvo dvāsaptatigaṅgānadīvālikāsamāṃstathāgatān drakṣyati tādṛśaṃ cāsya cakṣurindriyaṃ pariśuddhaṃ bhaviṣyati, yena cakṣurindriyeṇa pariśuddhena tān buddhān bhagavato drakṣyati te cāsya buddhā bhagavantaḥ sādhukāramanupradāsyanti - sādhu sādhu kulaputra, yattvayā saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā tasya bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pravacane uddiṣṭaṃ svādhyāyitaṃ bhāvitaṃ cintitaṃ manasi kṛtaṃ parasattvānāṃ ca saṃprakāśitam, ayaṃ te kulaputra puṇyābhisaṃskāro na śakyamagninā dagdhuṃ nodakena hartum ayaṃ te kulaputra puṇyābhisaṃskāro na śakyaṃ buddhasahesreṇāpi nirdeṣṭum vihatamārapratyarthikastvaṃ kulaputra uttīrṇabhayasaṃgrāmo marditaśatrukaṇṭakaḥ buddhaśatasahasrādhiṣṭhito 'si na tava kulaputra sadevake loke samārake sabrahmake saśramaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyāṃ sadṛśo vidyate tathāgatamekaṃ vinirmucya nānyaḥ kaścicchrāvako vā pratyekabuddho vā bodhisattvo vā yastvāṃ śaktaḥ puṇyena vā prajñayā vā samādhinā vā abhibhavitum evaṃ jñānabalādhānaprāptaḥ sa nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña bodhisattvo bhaviṣyati yaḥ kaścinnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña imaṃ bhaiṣajyarājapūrvayogaparivartaṃ bhāṣyamāṇaṃ śrutvā sādhukāramanupradāsyati, tasyotpalagandho mukhādvāsyati, gātrebhyaścāsya candanagandho bhaviṣyati ya iha dharmaparyāye sādhukāraṃ dāsyati, tasyema evaṃrūpā dṛṣṭadhārmikā guṇānuśaṃsā bhaviṣyanti, ye mayaitarhi nirdiṣṭāḥ tasmāttarhi nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña anuparindāmyahamimaṃ sarvasattvapriyadarśanasya bodhisattvasya mahāsattvasya pūrvayogaparivartam, yathā paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcāśatyāṃ vartamānāyāmasmin jambudvīpe pracaret, nāntardhānaṃ gacchet, na ca māraḥ pāpīyānavatāraṃ labhet, na mārakāyikā devatāḥ, na nāgā na yakṣā na gandharvā na kumbhāṇḍā avatāraṃ labheyuḥ tasmāttarhi nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña adhitiṣṭhāmīmaṃ dharmaparyāyamasmin jambudvīpe bhaiṣajyabhūto bhaviṣyati glānānāṃ sattvānāṃ vyādhispṛṣṭānām imaṃ dharmaparyāyaṃ śrutvā vyādhiḥ kāye na kramiṣyati, na jarā nākālamṛtyuḥ sacet punarnakṣatrarājasaṃkusumitābhijña yaḥ kaścid bodhisattvayānasaṃprasthitaḥ paśyedevaṃrūpaṃ sūtrāntadhārakaṃ bhikṣum, taṃ candanacūrṇairnīlotpalairabhyakiret, abhyavakīrya caivaṃ cittamutpādayitavyam - gamiṣyatyayaṃ kulaputro bodhimaṇḍam grahīṣyatyayaṃ tṛṇāni prajñapayiṣyatyayaṃ bodhimaṇḍe tṛṇasaṃstaram kariṣyatyayaṃ mārayakṣaparājayam prapūrayiṣyatyayaṃ dharmaśaṅkham parāhaniṣyatyayaṃ dharmabherīm uttariṣyatyayaṃ bhavasāgaram evaṃ nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña tena bodhisattvayānasaṃprasthitena kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā evaṃrūpaṃ sūtrāntadhārakaṃ bhikṣuṃ dṛṣṭvā evaṃ cittamutpādayitavyam - ityetādṛśāścāsya guṇānuśaṃsā bhaviṣyanti yādṛśāstathāgatena nirdiṣṭāḥ asmin khalu punarbhaiṣajyapūrvayogaparivarte nirdiśyamāne caturaśītīnāṃ bodhisattvasahasrāṇāṃ sarvarutakauśalyānugatāyā dhāraṇyāḥ pratilambho 'bhūt sa ca bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sādhukāramadāt - sādhu sādhu nakṣatrarājasaṃkusumitābhijña, yatra hi nāma tvamevamacintyaguṇadharmastathāgatena nirdiṣṭaḥ, tvaṃ cācintyaguṇadharmasamanvāgataṃ tathāgataṃ paripṛcchasīti iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye bhaiṣajyarājapūrvayogaparivarto nāma dvāviṃśatimaḥ","भैषज्यराजपूर्वयोगपरिवर्तः अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - केन कारेणेन भगवन् भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽस्यां सहायां लोकधातौ प्रविचरति, बहूनि चास्य भगवन् दुष्करकोटीनयुतशतसहस्राणि संदृश्यन्ते? तत्साधु भगवान् देशयतु तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भैषज्यराजस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य यत् किंचिच्चर्याप्रदेशमात्रम्, यच्छ्रुत्वा देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यास्तदन्यलोकधात्वागताश्च बोधिसत्त्वा महासत्त्वा इमे च महाश्रावकाः श्रुत्वा सर्वे प्रीतास्तुष्टा उदग्रा आत्तमनसो भवेयुरिति अथ ��लु भगवान् नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य अध्येषणां विदित्वा तस्यां वेलायां नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - भूतपुर्वं कुलपुत्र अतीते ऽध्वनि गङ्गानदीवालिकासमैः कल्पैर्यदासीत् तेन कालेन तेन समयेन चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रीर्नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादिविद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् तस्य खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य अशीतिकोट्यो बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां महासंनिपातो ऽभूत् द्वासप्ततिगङ्गानदीवालिकासमाश्चास्य श्रावकसंनिपातो ऽभूत् अपगमातृग्रामं च तत्प्रवचनमभूत्, अपगतनिरयतिर्यग्योनिप्रेतासुरकायं समं रमणीयं पाणितलजातं च तद्बुद्धक्षेत्रमभूत्, दिव्यवैडूर्यमयभूमिभागं रत्नचन्दनवृक्षसमलकृतं च रत्नजालसमीरितं च अवसक्तपट्टदामाभिप्रलम्बितं च रत्नगन्धघटिकानिर्धूपितं च सर्वेषु च रत्नवृक्षमूलेषु इषुक्षेपमानमात्रे रत्नव्योमकानि संस्थितान्यभूवन् सर्वेषु च रत्नव्योमकमूर्ध्नेषु कोटीशतं देवपुत्राणां तूर्यतालावचरसंगीतिसंप्रभाणितेन अवस्थितमभूत् तस्य भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पूजाकर्मणे स च भगवानिमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं तेषां महाश्रावकाणां तेषां च बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां विस्तरेण संप्रकाशयति स्म, सर्वसत्त्वप्रियदर्शनं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमधिष्ठानं कृत्वा तस्य खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य द्वाचत्वारिंशत्कल्पसहस्राण्यायुष्प्रमाणमभूत्, तेषां च बोधिसत्त्वनां महासत्त्वानां तेषां च महाश्रावकाणां तावदेवायुष्प्रमाणमभूत् स च सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्य भगवतः प्रवचने दुष्करचर्याभियुक्तो ऽभूत् स द्वादशवर्षसहस्राणि चंक्रमाभिरुढो ऽभूत्, महावीर्यारम्भेण योगाभियुक्तो ऽभूत् स द्वादशानां वर्षसहस्राणामत्ययेन सर्वरूपसंदर्शनं नाम समाधिं प्रतिलभते स्म सहप्रतिलम्भाच्च तस्य समाधेः स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातस्तस्यां वेलायामेवं चिन्तयामास - इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायमागम्य अयं मया सर्वरूपसंदर्शनः समाधिः प्रतिलब्धः तस्यां वेलायां स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्व एवं चिन्तयति स्म - यन्न्वहं भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्य पूजां कुर्यामू, अस्य च सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य स तस्यां वेलायां तथारूपं समाधिं समापन्नः यस्य समाधेः समनन्तरसमापन्नस्य सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य, अद्य तावदेवोपर्यन्दरीक्षान्मान्दारवमहामान्दारवाणां पुष्पाणां महन्तं पुष्पवर्षमभिप्रवृष्ःअम् कालानुसारिचन्दनमेघः कृतः उरगसारचन्दनवर्षनभिप्रवृष्ःअम् तादृशी च नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सा गन्धजातिः, यस्या एकः कर्ष इमां सहालोकधातुं मूल्येन क्षमति अथ खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः स्मृतिमान् संप्रजानंस्तस्मात् समाधेर्व्युदतिष्ठत् व्युत्थाय चैवं चिअन्तयामास - न तदर्द्धिप्रातिहार्यसंदर्शनेन भगवतः पूजा कृता भवति, यथा आत्मभावपरित्यागेनेति अथ खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामगरुतुरुष्ककुन्दुरुकरसं भक्षयति स्म, चम्पकतैलं च पिबति स्म तेन खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ पर्यायेण तस्य सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य सततसमितं गन्धं भक्षयतश्चम्पकतैलं च पिबतो द्वादश वर्षाण्यतिक्रान्तान्यभूवन् अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तेषां द्वादशानां वर्षाणामत्ययेन तं स्वमात्मभावं दिव्यैर्वस्त्रैः परिवेष्टय गन्धतैलप्लुतं कृत्वा स्वकमधिष्ठानमकरोत् स्वकमधिष्ठानं कृत्वा स्वं कायं प्रज्वालयामास तथागतस्य पूजाकर्मणे, अस्य च सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य पूजार्थम् अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ तस्य सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ताभिः कायप्रदीपप्रभाज्वालाभिरशीतिगङ्गानदीवालिकासमा लोकधातवः स्फुटा अभुवन् तासु च ���ोकधातुषु अशीतिगङ्गानदीवालिकासमा एव बुद्धा भगवन्तस्ते सर्वे साधुकारं ददन्ति स्म - साधु साधु कुलपुत्र, साधु खलु पुनस्त्वं कुलपुत्र, अयं स भूतो बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां वीर्यारम्भः इयं सा भूता तथागतपूजा धर्मपूजा न तथा पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकापूजा, नाप्यामिषपूजा नाप्युरगसारचन्दनपूजा इयं तत्कुलपुत्र अग्रप्रदानम् न तथा राज्यपरित्यागदानं न प्रियपुत्रभार्यापरित्यागदानम् इयं पुनः कुलपुत्र विशिष्टा अग्रा वरा प्रवरा प्रणीता धर्मपूजा, यो ऽयमात्मभावपरित्यागः अथ खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ ते बुद्धा भगवन्त इमां वाचं भाषित्वा तूष्णीमभूवन् तस्य खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वसत्त्वप्रियदर्शनात्मभावस्य दीप्यतो द्वादश वर्षशतान्यतिक्रान्तान्यभूवन्, न च प्रशमं गच्छति स्म स पश्चाद्द्वादशानां वर्षशतानामत्ययात् प्रशान्तो ऽभूत् स खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्व एवंरूपां तथागतपूजां च धर्मपूजां च कृत्वा ततश्च्युतस्तस्यैव भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने राज्ञो विमलदत्तस्य गृहे उपपन्न औपपादिकः उत्सङ्गे पर्यङ्केण प्रादुर्भूतो ऽभूत् समनन्तरोपपन्नश्च खलु पुनः स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायां स्वमातापितरौ गाथयाध्यभाषत - अयं ममा चंक्रमु राजश्रेष्ठ यस्मिन् मया स्थित्व समाधि लब्धः / वीर्यं दृढं आरभितं महाव्रतं परित्यजित्वा प्रियमात्मभावम् // सद्ध्प्_२२.१ // अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमां गाथां भाषित्वा स्वमातापितरावेतदवोचत् - अद्याप्यम्ब तात स भगवांश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रीस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्ध एतर्हि तिष्ठति ध्रियते यापयति धर्मं देशयति, यस्य मया भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्य पूजां कृत्वा सर्वरुतकौशल्यधारणी प्रतिलब्धा, अयं च सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो ऽशीतिभिर्गाथाकोटीनयुतशतसहस्रैः कङ्करैश्च विवरैश्च अक्षोभ्यैश्च तस्य भगवतो ऽन्तिकाच्छ्रुतो ऽभूत् साधु अम्ब तात गमिष्याम्यहं तस्य भगवतो ऽन्तिकम्, तस्मिंश्च गत्वा भूयस्तस्य भगवतः पूजां करिष्यामीति अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायां सप्ततालमात्रं वैहायसमभ्युद्गम्य सप्तरत्नमये कूटागारे पर्यङ्कमाभुज्य तस्य भगवतः सकाशमुपसंक्रान्तः उपसंक्रम्य तस्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य तं भगवन्तं सप्तकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य येन स भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्य तं भगवन्तं नमस्कृत्वा अनया गाथायाभिष्टौति स्म - सुविमलवदना नरेन्द्र धीरा तव प्रभ राजतियं दशद्दिशासु / तुभ्य सुगत कृत्व अग्रपूजां अहमिह आगतु नाथ दर्शनाय // सद्ध्प्_२२.२ // अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामिमां गाथां भाषित्वा तं भगवन्तं चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियं संकुसुमिताभिज्ञ स भगवांश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रीस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - परिनिर्वाणकालसमयो मे कुलपुत्र अनुप्राप्तः, क्षयान्तकालो मे कुलपुत्र अनुप्राप्तः तद्गच्छ त्वं कुलपुत्र, मम मञ्चं प्रज्ञपयस्व, परिनिर्वायिष्यामीति अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स भगवांश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रीस्तथागतस्तं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - इदं च ते कुलपुत्र शासनमनुपरिन्दामि, इमांश्च बोधिसत्त्वान् महासत्त्वान्, इमांश्च महाश्रावकान्, इमां च बुद्धबोधिम्, इमां च लोकधातुम्, इमानि च रत्नव्योमकानि, इमानि च रत्नवृक्षाणि, इमांश्च देवपुत्रान्, ममोपस्थायकाननुपरिन्दामि परिनिर्वृतस्य च मे कुलपुत्र ये धातवस्ताननुपरिन्दामि आत्मना च त्वया कुलपुत्र मम धातूनां विपुला पूजा कर्तव्या वैस्तारिकाश्च ते धातवः कर्तव्याः स्तूपानां च बहूनि सहस्राणि कर्तव्यानि अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स भगवांश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रीस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेवमनुशिष्य तस्यामेव रात्र्यां पश्चिमे यामे अनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वृतो ऽभूत् अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तं भगवन्त चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियं तथागतं परिनिर्वृतं विदित्वा उरगसारचन्दनचित्तां कृत्वा तं तथागतात्मभावं संप्रज्वालयामास दग्धं निशान्तं च तथागतात्मभावं विदित्वा ततो धातून् गृहीत्वा रोदति क्रन्दति परिदेवते स्म अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो रुदित्वा क्रन्दित्वा परिदेवित्वा सप्तरत्नमयानि चतुरशीतिकुम्भसहस्राणि कारयित्वा तेषु तांस्तथागतधातून् प्रक्षिप्य सप्तरत्नमयानि चतुरशीतिस्तूपसहस्राणि प्रतिष्ठापयामास, यावद् ब्रह्मलोकमुच्चैस्त्वेन, छत्रावलीसमलंकृतानि पट्टघण्टासमीरितानि च स तान् स्तूपान् प्रतिष्ठाप्य एवं चिन्तयामास - कृता मया तस्य भगवतश्चन्द्रसूर्यविमलप्रभासश्रियस्तथागतस्य धातूनां पूजा अतश्च भूय उत्तरि विशिष्टतरां तथागतधातूनां पूजां करिष्यामीति अथ खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तं सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणं तांश्च महाश्रावकांस्तांश्च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यगणानामन्त्रयामास - सर्वे यूयं कुलपुत्राः समन्वाहरध्वम् तस्य भगवतो धातूनां पूजां करिष्याम इति अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायां तेषां चतुरशीतीनां तथागतधातुस्तूपसहस्राणां पुरस्ताच्छतपुण्यविचित्रितं स्वं बाहुमादीपयामास आदीप्य च द्वासप्ततिवर्षसहस्राणि तेषां तथागतधातुस्तूपानां पूजामकरोत् पूजां च कुर्वता तस्याः पर्षदो ऽसंख्येयानि श्रावककोटीनयुतशतसहस्राणि विनीतानि सर्वैश्च तैर्बोधिसत्त्वैः सर्वरूपसंदर्शनसमाधिः प्रतिलब्धो ऽभूत् अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वावान् बोधिसत्त्वगणः, ते च सर्वे महाश्रावकाः, तं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमङ्गहीनं दृष्ट्वा अश्रुमुखा रुदन्तः क्रन्दन्तः परिदेवमानाः परस्परमेतदूचुः - अयं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽस्माकमाचार्यो ऽनुशासकः सो ऽयं सांप्रतमङ्गहीनो बाहुहीनः संवृत्त इति अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ स सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तान् बोधिसत्त्वांस्तांश्च महाश्रावकांस्तांश्च देवपुत्रानामन्त्रयामास - मा यूयं कुलपुत्रा मामङ्गह��नं दृष्ट्वा रुदत, मा क्रदन्त, मा परिदेवध्वम् एषो ऽहं कुलपुत्रा ये केचिद्दशसु दिक्षु अनन्तापर्यन्तासु लोकधातुषु बुद्धा भगवन्तस्तिष्ठन्ति ध्रियन्ते यापयन्ति, तान् सर्वान् बुद्धान् भगवतः साक्षिणः कृत्वा तेषां पुरतः सत्त्वाधिष्ठानं करोमि, येन सत्येन सत्यवचनेन स्वं मम बाहुं तथागतपूजाकर्मणे परित्यज्य सुवर्णवर्णो मे कायो भविष्यति तेन सत्येन सत्यवचनेन अयं मम बाहुर्यथापौराणो भवतु, इयं च महापृथिवी षड्विकारं प्रकम्पतु, अन्तरीक्षगताश्च देवपुत्रा महापुष्पवर्षं प्रवर्षन्तु अथ खलु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ समनन्तरकृते ऽस्मिन् सत्याधिष्ठाने तेन सर्वसत्त्वप्रियदर्शनेन बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन, अथ खल्वियं त्रिसाहस्रमहासाहस्री लोकधातुः षड्विकारं प्रकम्पिता, उपर्यन्तरीक्षाच्च महापुष्पवर्षमभिप्रवर्षितम् तस्य च सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य स बाहुर्यथापौराणः संस्थितो ऽभूत्, यदुत तस्यैव बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य ज्ञानबलाधानेन पुण्यबलाधानेन च स्यात् खलु पुनस्ते नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूत्? न खलु पुनस्ते नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ एवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अयं स नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तेन कालेन तेन समयेन सर्वसत्त्वप्रियदर्शनो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूत् इयन्ति नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो दुष्करकोटीनयुतशतसहस्राणि करोति, आत्मभावपरित्यागांश्च करोति बहुतरं खल्वपि स नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितः कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमामनुत्तरां सम्यक्संबोधिमाकाङ्क्षमाणो यः पादाङ्गुष्ठं तथागतचैत्येष्वादीपयेत् एकां हस्ताङ्गुलिं पादाङ्गुलिं वा एकाङ्गं वा बाहुमादीपयेत्, बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितः स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा बहुतरं पुण्याभिसंस्कारं प्रसवति न त्वेव राज्यपरित्यागान्न प्रियपुत्रदुहितृभार्यापरित्यागान्न त्रिसाहस्रमहासाहस्रीलोकधातोः सवनसमुद्रपर्वतोत्ससरस्तडागकूपारामायाः परित्यागात् यश्च खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसु��िताभिज्ञ बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितः कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा इमां त्रिसाहस्रमहासाहस्रीं लोकधातुं सप्तरत्नपरिपूर्णां कृत्वा सर्वबुद्धबोधिसत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धेभ्यो दानं दद्यात्, स नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा तावत् पुण्यं प्रसवति, यावत् स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा यः इतः सद्धर्मपुण्डरीकाद्धर्मपर्यायादन्तशश्चतुष्पादिकामपि गाथां धारयेत्, इमं तस्य बहुतरं पुण्याभिसंस्कारं वदामि न त्वेवं इमां त्रिसाहस्रमहासाहस्रीं लोकधातुं सप्तरत्नपरिपूर्णां कृत्वा दानं ददतस्तस्य सर्वबुद्धबोधिसत्त्वश्रावकप्रत्येकबुद्धेभ्यः तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषामुत्ससरस्तडागानां महासमुद्रो मूर्धप्राप्तः, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषां तथागतभाषितानां सूत्रान्तानामयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो मूर्धप्राप्तः तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषां कालपर्वतानां चक्रवालानां महाचक्रवालानां च सुमेरुः पर्वतराजो मूर्धप्राप्तः, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वेषां तथागतभाषितानां सूत्रान्तानां राजा मूर्धप्राप्तः तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषां नक्षत्राणां चन्द्रमाः प्रभाकरो ऽग्रप्राप्तः, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषां तथागतभाषितानां सूत्रान्तानामयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायश्चन्द्रकोटीनयुतशतसहस्रातिरेकप्रभाकरो ऽग्रप्राप्तः तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सूर्यमण्डलं सर्वं तमोन्धकारं विधमति, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वाकुशलतमोन्धकारं विधमति तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ त्रायस्त्रिंशानां देवानां शक्रो देवानामिन्द्रः, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वेषां तथागतभाषितानां सूत्रान्तानामिन्द्रः तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ ब्रह्मा सहांपतिः सर्वेषां ब्रह्मकायिकानां देवानां राजा ब्रह्मलोके पितृकार्यं करोति, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वेषां सत्त्वानां शैक्षाशैक्षाणां च सर्वश्रावकाणां प्रत्येकबुद्धानां बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितानां च पितृकार्यं करोति तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वबालपृथग्जनानतिक्रान्तः स्रोतआपन्नः सकृदागामी अनागामी अर्हन् प्रत्येकबुद्धश्च, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वांस्तथागतभाषितान् सूत्रान्तानतिक्रम्य अभ्युद्गतो मूर्धप्राप्तो वेदितव्यः ते ऽपि नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सत्त्वा मूर्धप्राप्ता वेदितव्याः, ये खल्विमं सूत्रराजं धारयिष्यन्ति तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वश्रावकप्रत्येकबुद्धानां बोधिसत्त्वो ऽग्र आख्यायते, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वेषां तथागतभाषितानां सुत्रान्तानामग्र आख्यायते तद्यथापि नाम नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सर्वेषां श्रावकप्रत्येकबुद्धबोधिसत्त्वानां तथागतो धर्मराजः पट्टबद्धः, एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायस्तथागतभूतो बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितानाम् त्राता खल्वपि नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वसत्त्वानां सर्वभयेभ्यः, विमोचकः सर्वदुःखेभ्यः तडाग इव तृषितानामग्निरिव शीतार्तानां चैलमिव नग्नानां सार्थवाह इव वणिजानां मातेव पुत्राणां नौरिव पारगामिनां वैद्य इव आतुराणां दीप इव तमोन्धकारावृतानां रत्नमिव धनार्थिनां चक्रवर्तीव सर्वकोट्टराजानां समुद्र इव सरितामुल्केव सर्वतमोन्धकारविधमनाय एवमेव नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सर्वदुःखप्रमोचकः सर्वव्याधिच्छेदकः सर्वसंसारभयबन्धनसंकटप्रमोचकः येन चायं नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः श्रुतो भविष्यति, यश्च लिखति, यश्च लेखयति, एषां नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ पुण्याभिसंस्काराणां बौद्धेन ज्ञानेन न शक्यं पर्यन्तो ऽधिगन्तुम्, यावन्तं पुण्याभिसंस्कारं स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा प्रसविष्यति य इमं धर्मपर्यायं धारयित्वा वाचयित्वा वा देशयित्वा वा श्रुत्वा वा लिखित्वा वा पुस्तकगतं वा कृत्वा सत्कुर्यात् गुरुकुर्यान्मानयेत् पूजयेत् पुष्पधूपगन्धमाल्यविलेपनचूर्णचीवरच्छत्रध्वजपताकवैजयन्तीभिर्वाद्यवस्त्राञ्जलिकर्मभिर्वा घृतप्रदीपैर्वा गन्धतैलप्रदीपैर्वाचम्पकतैलप्रदीपैर्वा सुमनातैलप्रदीपैर्वा पाटलतैलप्रदिपैर्वा वार्षिकतैलप्रदीपैर्वा नवमालिकातैलप्रदीपैर्वा बहुविधाभिश्च पूजाभिः सत्कारं कुर्याद् गुरुकारं कुर्यात् माननां कुर्यात् पूजनां कुर्यात्, बहु स नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितः कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा पुण्यं प्रसविष्यति य इमं भैषज्यराजपूवयोगपरिवर्तं धारयिष्यति वाचयिष्यति श्रोष्यति सचेत् पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ मातृग्राम इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा उद्गहीष्यति धारयिष्यति तस्य स एव पश्चिमः स्त्रीभावो भविष्यति यः कश्चिन्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ इमं भैषज्यराजपूर्वयोगपरिवर्तं पश्चिमायां पञ्चाशत्यां श्रुत्वा मातृग्रामः प्रतिपत्स्यते स खल्वतश्च्युतः सुखावत्यां लोकधातावुपपत्स्यते यस्यां स भगवानमितायुस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो बोधिसत्त्वगणपरिवृतस्तिष्ठति ध्रियते यापयति स तस्यां पद्मगर्भे सिंहासने निषण्ण उपपत्स्यते न च तस्य रागो व्याबाधिष्यते, न द्वेषो न मोहो न मानो न मात्सर्यं न क्रोधो न व्यापादः सहोपपन्नाश्च पञ्चाभिज्ञाः प्रतिलप्स्यते अनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिं च प्रतिलप्स्यते अनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिप्रतिलब्धः स खलु पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ बोधिसत्त्वो महासत्त्वो द्वासप्ततिगङ्गानदीवालिकासमांस्तथागतान् द्रक्ष्यति तादृशं चास्य चक्षुरिन्द्रियं परिशुद्धं भविष्यति, येन चक्षुरिन्द्रियेण परिशुद्धेन तान् बुद्धान् भगवतो द्रक्ष्यति ते चास्य बुद्धा भगवन्तः साधुकारमनुप्रदास्यन्ति - साधु साधु कुलपुत्र, यत्त्वया सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं श्रुत्वा तस्य भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने उद्दिष्टं स्वाध्यायितं भावितं चिन्तितं मनसि कृतं परसत्त्वानां च संप्रकाशितम्, अयं ते कुलपुत्र पुण्याभिसंस्कारो न शक्यमग्निना दग्धुं नोदकेन हर्तुम् अयं ते कुलपुत्र पुण्याभिसंस्कारो न शक्यं बुद्धसहेस्रेणापि निर्देष्टुम् विहतमारप्रत्यर्थिकस्त्वं कुलपुत्र उत्तीर्णभयसंग्रामो मर्दितशत्रुकण्टकः बुद्धशतसहस्राधिष्ठितो ऽसि न तव कुलपुत्र सदेवके लोके समारके सब्रह्मके ��श्रमणब्राह्मणिकायां प्रजायां सदृशो विद्यते तथागतमेकं विनिर्मुच्य नान्यः कश्चिच्छ्रावको वा प्रत्येकबुद्धो वा बोधिसत्त्वो वा यस्त्वां शक्तः पुण्येन वा प्रज्ञया वा समाधिना वा अभिभवितुम् एवं ज्ञानबलाधानप्राप्तः स नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ बोधिसत्त्वो भविष्यति यः कश्चिन्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ इमं भैषज्यराजपूर्वयोगपरिवर्तं भाष्यमाणं श्रुत्वा साधुकारमनुप्रदास्यति, तस्योत्पलगन्धो मुखाद्वास्यति, गात्रेभ्यश्चास्य चन्दनगन्धो भविष्यति य इह धर्मपर्याये साधुकारं दास्यति, तस्येम एवंरूपा दृष्टधार्मिका गुणानुशंसा भविष्यन्ति, ये मयैतर्हि निर्दिष्टाः तस्मात्तर्हि नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अनुपरिन्दाम्यहमिमं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य पूर्वयोगपरिवर्तम्, यथा पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चाशत्यां वर्तमानायामस्मिन् जम्बुद्वीपे प्रचरेत्, नान्तर्धानं गच्छेत्, न च मारः पापीयानवतारं लभेत्, न मारकायिका देवताः, न नागा न यक्षा न गन्धर्वा न कुम्भाण्डा अवतारं लभेयुः तस्मात्तर्हि नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ अधितिष्ठामीमं धर्मपर्यायमस्मिन् जम्बुद्वीपे भैषज्यभूतो भविष्यति ग्लानानां सत्त्वानां व्याधिस्पृष्टानाम् इमं धर्मपर्यायं श्रुत्वा व्याधिः काये न क्रमिष्यति, न जरा नाकालमृत्युः सचेत् पुनर्नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ यः कश्चिद् बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितः पश्येदेवंरूपं सूत्रान्तधारकं भिक्षुम्, तं चन्दनचूर्णैर्नीलोत्पलैरभ्यकिरेत्, अभ्यवकीर्य चैवं चित्तमुत्पादयितव्यम् - गमिष्यत्ययं कुलपुत्रो बोधिमण्डम् ग्रहीष्यत्ययं तृणानि प्रज्ञपयिष्यत्ययं बोधिमण्डे तृणसंस्तरम् करिष्यत्ययं मारयक्षपराजयम् प्रपूरयिष्यत्ययं धर्मशङ्खम् पराहनिष्यत्ययं धर्मभेरीम् उत्तरिष्यत्ययं भवसागरम् एवं नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ तेन बोधिसत्त्वयानसंप्रस्थितेन कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा एवंरूपं सूत्रान्तधारकं भिक्षुं दृष्ट्वा एवं चित्तमुत्पादयितव्यम् - इत्येतादृशाश्चास्य गुणानुशंसा भविष्यन्ति यादृशास्तथागतेन निर्दिष्टाः अस्मिन् खलु पुनर्भैषज्यपूर्वयोगपरिवर्ते निर्दिश्यमाने चतुरशीतीनां बोधिसत्त्वसहस्राणां सर्वरुतकौशल्यानुगताया धारण्याः प्रतिलम्भो ऽभूत् स च भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः साधुकारमदात् - साधु साधु नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञ, यत्र हि नाम त्वमेवमचिन्त्यगुणधर्मस्तथागतेन निर्दिष्टः, त्वं चाचिन्त्यगुणधर्मसमन्वागतं तथागतं परिपृच्छसीति इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये भैषज्यराजपूर्वयोगपरिवर्तो नाम द्वाविंशतिमः"
+saddhp_23,"gadgadasvaraparivartaḥ atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastasyāṃ velāyāṃ mahāpuruṣalakṣaṇād bhrūvivarāntarādūrṇākośāt prabhāṃ pramumoca, yayā prabhayā pūrvasyāṃ diśi aṣṭādaśagaṅgānadīvālikāsamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇi ābhayā sphuṭānyabhūvan tāni ca aṣṭādaśagaṅgānadīvālikāsamāni buddhakṣetrakoṭīnayutaśatasahasrāṇyatikramya vairocanaraśmipratimaṇḍitā nāma lokadhātuḥ, tatra kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijño nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastiṣṭhati dhriyate yāpayati vipulenāyuṣpramāṇena vipulena bodhisattvasaṃghena sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛto dharmaṃ deśayati sma atha khalu yā bhagavatā śākyamuninā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhenorṇākośāt prabhā pramuktāḥ, sā tasyāṃ velāyāṃ vairocanaraśmipratimaṇḍitāṃ lokadhātuṃ mahatyā ābhayā spharati sma tasyāṃ khalu punarvairocanaraśmipratimaṇḍitāyāṃ lokadhātau gadgadasvaro nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ prativasati sma avaropitakuśalamūlaḥ dṛṣṭapūrvāśca tena bahūnāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmevaṃrūpā raśmyavabhāsāḥ bahusamādhipratilabdhaśca sa gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ tadyathā dhvajāgrakeyūrasamādhipratilabdhaḥ saddharmapuṇḍarīkasamādhipratilabdho vimaladattasamādhipratilabdho nakṣatrarājavikrīḍitasamādhipratilabdhaḥ anilambhasamādhipratilabdho jñānamudrāsamādhipratilabdhaḥ candrapradīpasamādhipratilabdhaḥ sarvarutakauśalyasamādhipratilabdhaḥ sarvapuṇyasamuccayasamādhipratilabdhaḥ prasādavatīsamādhipratilabdhaḥ ṛddhivikrīḍitasamādhipratilabdho jñānolkāsamādhipratilabdho vyūharājasamādhipratilabdho vimalaprabhāsasamādhipratilabdho vimalagarbhasamādhipratilabdho 'pkṛtsnasamādhipratilabdhaḥ sūryāvartasamādhipratilabdhaḥ peyālaṃ yāvad gaṅgānadīvālikopamasamādhikoṭīnayutaśatasahasrapratilabdho gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ tasya khalu punargadgadasvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya sā prabhā kāye nipatitābhūt atha khalu gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmya taṃ bhagavantaṃ kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - gamiṣyāmyahaṃ bhagavaṃstāṃ sahāṃ lokadhātuṃ taṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya, taṃ ca mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ darśanāya, taṃ ca bhaiṣajyarājaṃ bodhisattvaṃ darśanāya, taṃ ca pradānaśūraṃ bodhisattvaṃ darśanāya, taṃ ca nakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ bodhisattvaṃ darśanāya, taṃ ca viśiṣṭacāritraṃ bodhisattvaṃ darśanāya, taṃ ca vyūharājaṃ bodhisattvaṃ darśanāya, taṃ ca bhaiṣajyarājasamudgataṃ bodhisattvaṃ darśanāya atha khalu bhagavān kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ gadgadasvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - na tvayā kulaputra tasyāṃ sahāyāṃ lokadhātau gatvā hīnasaṃjñotpādayitavyā sā khalu punaḥ kulaputra lokadhāturutkūlanikūlā mṛnmayī kālaparvatākīrṇā gūthoḍillaparipūrṇā sa ca bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho hrasvakāyaḥ, te ca bodhisattvā hrasvakāyāḥ tava ca kulaputra dvācatvāriṃśadyojanaśatasahasrāṇyātmabhāvapratilābhaḥ mama ca kulaputra aṣṭaṣaṣṭiyojanaśatasahasrāṇyātmabhāvapratilābhaḥ tvaṃ ca kulaputra prāsādiko darśanīyo 'bhirūpaḥ, paramaśubhavarṇapuṣkaratayā samanvāgataḥ, puṇyaśatasahasrātirekalakṣmīkaḥ tasmāttarhi kulaputra tāṃ sahāṃ lokadhātuṃ gatvā mā hīnasaṃjñāmutpādayiṣyasi tathāgate ca bodhisattveṣu ca tasmiṃśca buddhakṣetre evamukte gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvastaṃ bhagavantaṃ kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhanta�� samyaksaṃbuddhametadavocat - tathāhaṃ bhagavan kariṣye, yathā tathāgata ājñāpayati gamiṣyāmyahaṃ bhagavaṃstāṃ sahāṃ lokadhātuṃ tathāgatādhiṣṭhānena tathāgatabalādhānena tathāgatavikrīḍitena tathāgatavyūhena tathāgatābhyudgatajñānena atha khalu gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvastasyāṃ velāyāmanuccalita eva tasmād buddhakṣetrādanutthitaścaiva tasmādāsanāt tathārūpaṃ samādhiṃ samāpadyate sma, yasya samādheḥ samanantarasamāpannasya gadgadasvarasya bodhisattvasya atha tāvadeveha sahāyāṃ lokadhātau gṛdhrakūṭe parvate tasya tathāgatadharmāsanasya purastāccaturaśītipadmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi prādurbhūtānyabhūvan suvarṇadaṇḍāni rupyapatrāṇi padmakiṃśukarvaṇāni saṃdṛśyante sma atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtastaṃ padmavyūhaprādurbhāvaṃ dṛṣṭvā bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - kasyedaṃ bhagavan pūrvanimittaṃ yenemāni caturaśītipadmakoṭīnayutaśatasahasrāṇi saṃdṛśyante sma suvarṇadaṇḍāni rūpyapatrāṇi padmakiṃśukavarṇāni? evamukte bhagavān mañjuśriyaṃ kumārabhūtametadavocat - eṣa mañjuśrīḥ pūrvasmāddigbhāgādvairocanaraśmipratimaṇḍitāyā lokadhātostasya bhagavataḥ kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya buddhakṣetrād gadgadasvaro bodhisatvo mahāsattvaścaturaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛta imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchati mama darśanāya vandanāya paryupāsanāya, asya ca saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya śravaṇāya atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto bhagavantametadavocat - kastena bhagavan kulaputreṇa kuśalasaṃbhāraḥ kṛtaḥ, yena sa kuśalasaṃbhāreṇa kṛtenopacitena ayaṃ viśeṣaḥ pratilabdhaḥ? katamasmiṃśca bhagavan samādhau sa bodhisattvaścarati? taṃ vayaṃ bhagavan samādhiṃ śṛṇuyāma, tatra ya vayaṃ bhagavan samādhau carema taṃ ca vayaṃ bhagavan bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ paśyema, kīdṛśastasya bodhisattvasya varṇaḥ, kīdṛg rūpam, kīdṛg liṅgam, kīdṛkū saṃsthānam, ko 'syācāra iti tatsādhu bhagavan karotu tathāgatastathārūpaṃ nimittaṃ yena nimittena saṃcoditaḥ samānaḥ sa bodhisattvo mahāsattva imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchet atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ parinirvṛtametadavocat - karotu bhagavāṃstathārūpaṃ nimittaṃ yena gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchet atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ parinirvṛtastasyāṃ velāyāṃ tathārūpaṃ nimittaṃ prāduścakāragadgadasvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya saṃcodanārtham - āgaccha kulaputra imāṃ sahāṃ lokadhātum ayaṃ tu mañjuśrīḥ kumārabhūto darśanamabhinandati atha khalu gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvastasya bhagavataḥ kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pādau śirasābhivandya triḥ pradakṣiṇīkṛtya sārdhaṃ taiścaturaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛtastasyā vairocanaraśmipratimaṇḍitāyā lokadhātorantarhitaḥ imāṃ sahāṃ lokadhātumāgacchati sma, prakampadbhiḥ kṣetraiḥ, pravarṣadbhiḥ padmaiḥ, pravādyamānaistūryakoṭīnayutaśatasahasraiḥ, nīlotpalapadmanetreṇa vadanena, suvarṇavarṇena kāyena, puṇyaśatasahasrālaṃkṛtenātmabhāvena, śriyā jājvalyamānaḥ, tejasā dedīpyamānaḥ, lakṣaṇairvicitritagātro nārāyaṇasaṃhananakāyaḥ saptaratnamayaṃ kūṭāgāramabhiruhya vaihāyase saptatālamātreṇa bodhisattvagaṇaparivṛtaḥ puraskṛta āgacchati sma sa yeneyaṃ sahā lokadhātuḥ, yena ca gṛdhrakūṭaḥ parvatarājastenopasaṃkrāmat upasaṃkramya tasmāt kūṭāgārādavatīrya śatasahasramūlyaṃ muktāhāraṃ gṛhītvā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāmat upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya saptakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya taṃ muktāhāraṃ bhagavataḥ pūjākarmaṇe niryātayāmāsa niryātya ca bhagavantametadavocat - kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijño bhagavāṃstathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavataḥ paripṛcchati alpābādhatām ālpataṅkatāṃ laghūtthānatāṃ yātrāṃ balaṃ sukhasaṃsparśavihāratām evaṃ ca sa bhagavānavocat - kaccitte bhagavan kṣamaṇīyam, kaccid yāpanīyam, kacciddhātavaḥ pratikurvanti, kaccitte sattvāḥ svākārāḥ suvaineyāḥ sucikitsāḥ, kaccicchucikāyā mā atīva rāgacaritāḥ, mā atīva dveṣacaritā mā atīva mohacaritā mā atīva bhagavan sattvā īrṣyālukā mā matsariṇo mā amātṛjñā mā apitṛjñā mā aśrāmaṇya mā abrāhmaṇyā mā mithyādṛṣṭyo mā adāntacittā mā aguptendriyāḥ kaccitte bhagavan nihatamārapratyarthikā ete sattvāḥ kaccid bhagavan prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ parinirvṛtaḥ imāṃ sahāṃ lokadhātumāgato dharmaśravaṇāya saptaratnamaye stūpe madhyagataḥ taṃ ca bhagavantaṃ tathāgatarmahantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ sa bhagavān paripṛcchati - kaccidbhagavaṃstasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya kṣamaṇīyam, kaccid yāpanīyam, kaccid bhagavan prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaściraṃ sthāsyati vayamapi bhagavaṃstasya prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dhātuvigrahaṃ paśyema tatsādhu bhagavān darśayatu tathāgatastasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dhātuvigrahamiti atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ parinirvṛtametadavocat - ayaṃ bhagavan gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvo bhagavantaṃ prabhūtaratnaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ parinirvṛtaṃ draṣṭukāmaḥ atha khalu bhagavān prabhūtaratnastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ gadgadasvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yatra hi nāma tvaṃ bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ draṣṭukāmo 'bhyāgataḥ, imaṃ ca saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāya śrāvaṇāya mañjuśriyaṃ ca kumārabhūtaṃ darśanāyeti atha khalu padmaśrīrbodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - kīdṛśaṃ bhagavan gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena pūrvaṃ kuśalamūlamavaropitam, kasya vā tathāgatasyāntike? atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ padmaśriyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani asaṃkhyeye kalpe asaṃkhyeyatare vipule aprameye apramāṇe yadāsīt tena kālena tena samayena meghadundubhisvararājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān sarvarūpasaṃdarśanāyāṃ lokadhātau priyadarśane kalpe tasya khalu punaḥ kulaputra bhagavato meghadundubhisvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena tūryaśatasahasrapravāditena dvādaśavarṣaśatasahasrāṇi pūjā kṛtābhūt saptaratnamayānāṃ ca bhājanānāṃ caturaśītisahasrāṇi dattānyabhūvan tatra kulaputra meghadundubhisvararājasya tathāgatasya pravacane gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena iyamīdṛśī śrīḥ prāptā syāt khalu punaste kulaputra kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyaḥ sa tena kālena tena samayena gadgadasvaro nāma bodhisattvo mahāsattvo 'bhūt, yena sā tasya bhagavato meghadundubhisvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūjā kṛtā, tāni caturaśītibhājanasahasrāṇi dattāni? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ayameva sa kulaputra gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvo 'bhūt, yena sā tasya bhagavato meghadundubhisvararājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pūjā kṛtā, tāni caturaśitibhājanasahasrāṇi dattāni evaṃ bahubuddhaparyupāsitaḥ kulaputra gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ bahubuddhaśatasahasrāvaropitakuśalamūlaḥ kṛtabuddhaparikarmā dṛṣṭapūrvāścānena gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena gaṅgānadīvālikāsamā buddhā bhagavantaḥ paśyasi tvaṃ padmaśrīretaṃ gadgadasvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvam? padmaśrīrāha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata bhagavānāha - eṣa khalu punaḥ padmaśrīrgadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvo bahubhī rūpairimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ deśayati sma tadyathā - kvacid brahmarūpeṇa, kvacid rūdrarūpeṇa, kvacicchakrarūpeṇa, kvacidīśvararūpeṇa, kvacit senāpatirūpeṇa, kvacid vaiśravaṇarūpeṇa, kvaciccakravartirūpeṇa, kvacit koṭṭarājarūpeṇa, kvacicchreṣṭhirūpeṇa, kvacid gṛhapatirūpeṇa, kvacinnaigamarūpeṇa, kvacid brāhmaṇarūpeṇa imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ deśayati sma kvacid bhikṣurūpeṇa, kvacid bhikṣuṇīrūpeṇa, kvacidupāsakarūpeṇa, kvacidupāsikārūpeṇa kvacicchreṣṭhibhāryārūpeṇa, kvacid gṛhapatibhāryārūpeṇa, kvacinnaigamabhāryārūpeṇa, kvaciddārakarūpeṇa, kvaciddārikārūpeṇa, gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati sma iyadbhiḥ kulaputra rūpasaṃdarśanairgadgadasvaro bodhisatvo mahāsattva imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati sma yāvat keṣāṃcid yakṣarūpeṇa gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati sma keṣāṃcit surarūpeṇa, keṣāṃcid garūḍarūpeṇa, keṣāṃcit kinnararūpeṇa, keṣ��ṃcinmahoragarūpeṇa gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati sma yāvannirayatiryagyoniyamalokākṣaṇopapannānāmapi sattvānāṃ gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ deśayaṃstrātā bhavati yāvadantaḥpuramadhyagatānāmapi sattvānāṃ gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ strīrūpamabhinirmāya ima saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati sma asyāṃ sahāyāṃ lokadhātau sattvānāṃ dharmaṃ deśayati sma trātā khalvapi padmaśrīrgadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sahāyāṃ lokadhātāvupapannānāṃ sattvānām tasyāṃ ca sahāyāṃ lokadhātāveva sa gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattva iyadbhī rūpanimittairimaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ sattvānāṃ deśayati na cāsya satpuruṣasya ṛddhihānirnāpi prajñāhāniḥ iyadbhiḥ kulaputra jñānāvabhāsairgadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvo 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau prajñāyate anyeṣu ca gaṅgānadīvālikāsameṣu lokadhātuṣu bodhisattvavaineyānāṃ sattvānāṃ bodhisattvarūpeṇa dharmaṃ deśayati śrāvakavaineyānāṃ sattvānāṃ śrāvakarūpeṇa dharmaṃ deśayati pratyekabuddhavaineyānāṃ sattvānāṃ pratyekabuddharūpeṇa dharmaṃ deśayati tathāgatavaineyānāṃ sattvānāṃ tathāgatarūpeṇa dharmaṃ deśayati yāvattathāgatadhātuvaineyānāṃ sattvānāṃ tathāgatadhātuṃ darśayati yāvat parinirvāṇavaineyānāṃ sattvānāṃ parinirvṛtamātmānaṃ darśayati evaṃ jñānabalādhānaprāptaḥ khalu punaḥ padmaśrīrgadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ atha khalu padmaśrīrbodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - avaropitakuśalamūlo 'yaṃ bhagavan gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ katama eṣa bhagavan samādhiryasmin samādhāvavasthitena gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena iyantaḥ sattvā vinītā iti? evamukte bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ padmaśriyaṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - eṣa hi kulaputra sarvarūpasaṃdarśano nāma samādhiḥ asmin samādhāvavasthitena gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena evamaprameyaḥ sattvārthaḥ kṛtaḥ asmin khalu punargadgadasvaraparivarte nirdiśyamāne yāni gadgadasvareṇa bodhisattvena mahāsattvena sārdhaṃ caturaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi imāṃ sahāṃ lokadhātumāgatāni, sarveṣāṃ teṣāṃ sarvarūpasaṃdarśanasya samādheḥ pratilambho 'bhūt asyāṃ ca sahāyāṃ lokadhātau gaṇanāsamatikrāntānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ yeṣāṃ sarvarūpasaṃdarśanasya samādheḥ pratilambho 'bhūt atha khalu gadgadasvaro bodhisattvo mahāsattvo bhagavataḥ śākyamunestathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya tasya ca bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dhātustūpe vipulāṃ vistīrṇāṃ pūjāṃ kṛtvā punarapi saptaratnamaye kūṭāgāre 'bhiruhya prakampadbhiḥ kṣetraiḥ pravarṣadbhiḥ padmaiḥ pravādyamānaistūryakoṭīnayutaśatasahasraiḥ sārdhaṃ taiścaturaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ punarapi svaṃ buddhakṣetramabhigataḥ samabhigamya ca taṃ bhagavantaṃ kamaladalavimalanakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - kṛto me bhagavan sahāyāṃ lokadhātau sattvārthaḥ tasya ca bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya dhātustūpo dṛṣṭaḥ vanditaśca sa ca bhagavān śākyamunistathāgato dṛṣṭo vanditaśca sa ca mañjuśrīḥ kumārabhūto dṛṣṭaḥ sa ca bhaiṣajyarājo bodhisattvo mahāsattvo vīryabalabegaprāptaḥ, sa ca pradānaśūro bodhisattvo mahāsattvo dṛṣṭaḥ sarveṣāṃ ca teṣāṃ caturaśītibodhisattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ sarvarūpasaṃdarśanasya samādheḥ pratilambho 'bhūt asmin khalu punargadgadasvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya gamanāgamanaparivarte bhāṣyamāṇe dvācatvāriṃśatāṃ bodhisattvasahasrāṇāmanutpattikadharmakṣāntipratilambho 'bhūt padmaśriyaśca bodhisattvasya mahāsattvasya saddharmapuṇḍarīkasya samādheḥ pratilambho 'bhūt iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye gadgadasvaraparivarto nāma trayoviṃśatimaḥ","गद्गदस्वरपरिवर्तः अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तस्यां वेलायां महापुरुषलक्षणाद् भ्रूविवरान्तरादूर्णाकोशात् प्रभां प्रमुमोच, यया प्रभया पूर्वस्यां दिशि अष्टादशगङ्गानदीवालिकासमानि बुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राणि आभय��� स्फुटान्यभूवन् तानि च अष्टादशगङ्गानदीवालिकासमानि बुद्धक्षेत्रकोटीनयुतशतसहस्राण्यतिक्रम्य वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डिता नाम लोकधातुः, तत्र कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तिष्ठति ध्रियते यापयति विपुलेनायुष्प्रमाणेन विपुलेन बोधिसत्त्वसंघेन सार्धं परिवृतः पुरस्कृतो धर्मं देशयति स्म अथ खलु या भगवता शाक्यमुनिना तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेनोर्णाकोशात् प्रभा प्रमुक्ताः, सा तस्यां वेलायां वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डितां लोकधातुं महत्या आभया स्फरति स्म तस्यां खलु पुनर्वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डितायां लोकधातौ गद्गदस्वरो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वः प्रतिवसति स्म अवरोपितकुशलमूलः दृष्टपूर्वाश्च तेन बहूनां तथागतानामर्हतां सम्यक्संबुद्धानामेवंरूपा रश्म्यवभासाः बहुसमाधिप्रतिलब्धश्च स गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः तद्यथा ध्वजाग्रकेयूरसमाधिप्रतिलब्धः सद्धर्मपुण्डरीकसमाधिप्रतिलब्धो विमलदत्तसमाधिप्रतिलब्धो नक्षत्रराजविक्रीडितसमाधिप्रतिलब्धः अनिलम्भसमाधिप्रतिलब्धो ज्ञानमुद्रासमाधिप्रतिलब्धः चन्द्रप्रदीपसमाधिप्रतिलब्धः सर्वरुतकौशल्यसमाधिप्रतिलब्धः सर्वपुण्यसमुच्चयसमाधिप्रतिलब्धः प्रसादवतीसमाधिप्रतिलब्धः ऋद्धिविक्रीडितसमाधिप्रतिलब्धो ज्ञानोल्कासमाधिप्रतिलब्धो व्यूहराजसमाधिप्रतिलब्धो विमलप्रभाससमाधिप्रतिलब्धो विमलगर्भसमाधिप्रतिलब्धो ऽप्कृत्स्नसमाधिप्रतिलब्धः सूर्यावर्तसमाधिप्रतिलब्धः पेयालं यावद् गङ्गानदीवालिकोपमसमाधिकोटीनयुतशतसहस्रप्रतिलब्धो गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः तस्य खलु पुनर्गद्गदस्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य सा प्रभा काये निपतिताभूत् अथ खलु गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्य तं भगवन्तं कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - गमिष्याम्यहं भगवंस्तां सहां लोकधातुं तं भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय, तं च मञ्जुश्रियं कुमारभूतं दर्शनाय, तं च भैषज्यराजं बोधिसत्त्वं दर्शनाय, तं �� प्रदानशूरं बोधिसत्त्वं दर्शनाय, तं च नक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं बोधिसत्त्वं दर्शनाय, तं च विशिष्टचारित्रं बोधिसत्त्वं दर्शनाय, तं च व्यूहराजं बोधिसत्त्वं दर्शनाय, तं च भैषज्यराजसमुद्गतं बोधिसत्त्वं दर्शनाय अथ खलु भगवान् कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं गद्गदस्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - न त्वया कुलपुत्र तस्यां सहायां लोकधातौ गत्वा हीनसंज्ञोत्पादयितव्या सा खलु पुनः कुलपुत्र लोकधातुरुत्कूलनिकूला मृन्मयी कालपर्वताकीर्णा गूथोडिल्लपरिपूर्णा स च भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ह्रस्वकायः, ते च बोधिसत्त्वा ह्रस्वकायाः तव च कुलपुत्र द्वाचत्वारिंशद्योजनशतसहस्राण्यात्मभावप्रतिलाभः मम च कुलपुत्र अष्टषष्टियोजनशतसहस्राण्यात्मभावप्रतिलाभः त्वं च कुलपुत्र प्रासादिको दर्शनीयो ऽभिरूपः, परमशुभवर्णपुष्करतया समन्वागतः, पुण्यशतसहस्रातिरेकलक्ष्मीकः तस्मात्तर्हि कुलपुत्र तां सहां लोकधातुं गत्वा मा हीनसंज्ञामुत्पादयिष्यसि तथागते च बोधिसत्त्वेषु च तस्मिंश्च बुद्धक्षेत्रे एवमुक्ते गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तं भगवन्तं कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - तथाहं भगवन् करिष्ये, यथा तथागत आज्ञापयति गमिष्याम्यहं भगवंस्तां सहां लोकधातुं तथागताधिष्ठानेन तथागतबलाधानेन तथागतविक्रीडितेन तथागतव्यूहेन तथागताभ्युद्गतज्ञानेन अथ खलु गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्यां वेलायामनुच्चलित एव तस्माद् बुद्धक्षेत्रादनुत्थितश्चैव तस्मादासनात् तथारूपं समाधिं समापद्यते स्म, यस्य समाधेः समनन्तरसमापन्नस्य गद्गदस्वरस्य बोधिसत्त्वस्य अथ तावदेवेह सहायां लोकधातौ गृध्रकूटे पर्वते तस्य तथागतधर्मासनस्य पुरस्ताच्चतुरशीतिपद्मकोटीनयुतशतसहस्राणि प्रादुर्भूतान्यभूवन् सुवर्णदण्डानि रुप्यपत्राणि पद्मकिंशुकर्वणानि संदृश्यन्ते स्म अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतस्तं पद्मव्यूहप्रादुर्भावं दृष्ट्वा भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - कस्येदं भगवन् पूर्वनिमित्तं येनेमानि चतुरशीतिपद्मकोटीनयुतशतसहस्राणि संदृश्यन्ते स्म सुवर्णदण्डानि रूप्यपत्राणि पद्मकिंशुकवर्णानि? एवमुक्ते भगवान् मञ्जुश्रियं कुमारभूतमेतदवोचत् - एष मञ्जुश्रीः पूर्वस्माद्दिग्भागाद्वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डिताया लोकधातोस्तस्य भगवतः कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य बुद्धक्षेत्राद् गद्गदस्वरो बोधिसत्वो महासत्त्वश्चतुरशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्रैः परिवृतः पुरस्कृत इमां सहां लोकधातुमागच्छति मम दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय, अस्य च सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य श्रवणाय अथ खलु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो भगवन्तमेतदवोचत् - कस्तेन भगवन् कुलपुत्रेण कुशलसंभारः कृतः, येन स कुशलसंभारेण कृतेनोपचितेन अयं विशेषः प्रतिलब्धः? कतमस्मिंश्च भगवन् समाधौ स बोधिसत्त्वश्चरति? तं वयं भगवन् समाधिं शृणुयाम, तत्र य वयं भगवन् समाधौ चरेम तं च वयं भगवन् बोधिसत्त्वं महासत्त्वं पश्येम, कीदृशस्तस्य बोधिसत्त्वस्य वर्णः, कीदृग् रूपम्, कीदृग् लिङ्गम्, कीदृकू संस्थानम्, को ऽस्याचार इति तत्साधु भगवन् करोतु तथागतस्तथारूपं निमित्तं येन निमित्तेन संचोदितः समानः स बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमां सहां लोकधातुमागच्छेत् अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं परिनिर्वृतमेतदवोचत् - करोतु भगवांस्तथारूपं निमित्तं येन गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमां सहां लोकधातुमागच्छेत् अथ खलु भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः परिनिर्वृतस्तस्यां वेलायां तथारूपं निमित्तं प्रादुश्चकारगद्गदस्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य संचोदनार्थम् - आगच्छ कुलपुत्र इमां सहां लोकधातुम् अयं तु मञ्जुश्रीः कुमारभूतो दर्शनमभिनन्दति अथ खलु गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तस्य भगवतः कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पादौ शिरसाभिवन्द्य त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य सार्धं तैश्चतुरशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्रैः परिवृतः पुरस्कृतस्तस्या वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डिताया लोकधातोरन्तर्हितः इमां सहां लोकधातुमागच्छति स्म, प्रकम्पद्भिः क्षेत्रैः, प्रवर्षद्भिः पद्मैः, प्रवाद्यमानैस्तूर्यकोटीनयुतशतसहस्रैः, नीलोत्पलपद्मनेत्रेण वदनेन, सुवर्णवर्णेन कायेन, ��ुण्यशतसहस्रालंकृतेनात्मभावेन, श्रिया जाज्वल्यमानः, तेजसा देदीप्यमानः, लक्षणैर्विचित्रितगात्रो नारायणसंहननकायः सप्तरत्नमयं कूटागारमभिरुह्य वैहायसे सप्ततालमात्रेण बोधिसत्त्वगणपरिवृतः पुरस्कृत आगच्छति स्म स येनेयं सहा लोकधातुः, येन च गृध्रकूटः पर्वतराजस्तेनोपसंक्रामत् उपसंक्रम्य तस्मात् कूटागारादवतीर्य शतसहस्रमूल्यं मुक्ताहारं गृहीत्वा येन भगवांस्तेनोपसंक्रामत् उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य सप्तकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य तं मुक्ताहारं भगवतः पूजाकर्मणे निर्यातयामास निर्यात्य च भगवन्तमेतदवोचत् - कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञो भगवांस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भगवतः परिपृच्छति अल्पाबाधताम् आल्पतङ्कतां लघूत्थानतां यात्रां बलं सुखसंस्पर्शविहारताम् एवं च स भगवानवोचत् - कच्चित्ते भगवन् क्षमणीयम्, कच्चिद् यापनीयम्, कच्चिद्धातवः प्रतिकुर्वन्ति, कच्चित्ते सत्त्वाः स्वाकाराः सुवैनेयाः सुचिकित्साः, कच्चिच्छुचिकाया मा अतीव रागचरिताः, मा अतीव द्वेषचरिता मा अतीव मोहचरिता मा अतीव भगवन् सत्त्वा ईर्ष्यालुका मा मत्सरिणो मा अमातृज्ञा मा अपितृज्ञा मा अश्रामण्य मा अब्राह्मण्या मा मिथ्यादृष्ट्यो मा अदान्तचित्ता मा अगुप्तेन्द्रियाः कच्चित्ते भगवन् निहतमारप्रत्यर्थिका एते सत्त्वाः कच्चिद् भगवन् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः परिनिर्वृतः इमां सहां लोकधातुमागतो धर्मश्रवणाय सप्तरत्नमये स्तूपे मध्यगतः तं च भगवन्तं तथागतर्महन्तं सम्यक्संबुद्धं स भगवान् परिपृच्छति - कच्चिद्भगवंस्तस्य भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य क्षमणीयम्, कच्चिद् यापनीयम्, कच्चिद् भगवन् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धश्चिरं स्थास्यति वयमपि भगवंस्तस्य प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य धातुविग्रहं पश्येम तत्साधु भगवान् दर्शयतु तथागतस्तस्य भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य धातुविग्रहमिति अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं परिनिर्वृतमेतदवोचत् - अयं भगवन् गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तं प्रभूतरत्नं तथागतमर्हन्तं सम्यक्स���बुद्धं परिनिर्वृतं द्रष्टुकामः अथ खलु भगवान् प्रभूतरत्नस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं गद्गदस्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - साधु साधु कुलपुत्र, यत्र हि नाम त्वं भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं द्रष्टुकामो ऽभ्यागतः, इमं च सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्याय श्रावणाय मञ्जुश्रियं च कुमारभूतं दर्शनायेति अथ खलु पद्मश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - कीदृशं भगवन् गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन पूर्वं कुशलमूलमवरोपितम्, कस्य वा तथागतस्यान्तिके? अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पद्मश्रियं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - भूतपूर्वं कुलपुत्र अतीते ऽध्वनि असंख्येये कल्पे असंख्येयतरे विपुले अप्रमेये अप्रमाणे यदासीत् तेन कालेन तेन समयेन मेघदुन्दुभिस्वरराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् सर्वरूपसंदर्शनायां लोकधातौ प्रियदर्शने कल्पे तस्य खलु पुनः कुलपुत्र भगवतो मेघदुन्दुभिस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन तूर्यशतसहस्रप्रवादितेन द्वादशवर्षशतसहस्राणि पूजा कृताभूत् सप्तरत्नमयानां च भाजनानां चतुरशीतिसहस्राणि दत्तान्यभूवन् तत्र कुलपुत्र मेघदुन्दुभिस्वरराजस्य तथागतस्य प्रवचने गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन इयमीदृशी श्रीः प्राप्ता स्यात् खलु पुनस्ते कुलपुत्र काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन गद्गदस्वरो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूत्, येन सा तस्य भगवतो मेघदुन्दुभिस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पूजा कृता, तानि चतुरशीतिभाजनसहस्राणि दत्तानि? न खलु पुनस्ते कुलपुत्र एवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अयमेव स कुलपुत्र गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽभूत्, येन सा तस्य भगवतो मेघदुन्दुभिस्वरराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पूजा कृता, तानि चतुरशितिभाजनसहस्राणि दत्तानि एवं बहुबुद्धपर्युपासितः कुलपुत्र गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः बहुबुद्धशतसहस्रावरोपितकुशलमूलः कृतबुद्धपरिकर्मा दृष��टपूर्वाश्चानेन गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन गङ्गानदीवालिकासमा बुद्धा भगवन्तः पश्यसि त्वं पद्मश्रीरेतं गद्गदस्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वम्? पद्मश्रीराह - पश्यामि भगवन्, पश्यामि सुगत भगवानाह - एष खलु पुनः पद्मश्रीर्गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो बहुभी रूपैरिमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं देशयति स्म तद्यथा - क्वचिद् ब्रह्मरूपेण, क्वचिद् रूद्ररूपेण, क्वचिच्छक्ररूपेण, क्वचिदीश्वररूपेण, क्वचित् सेनापतिरूपेण, क्वचिद् वैश्रवणरूपेण, क्वचिच्चक्रवर्तिरूपेण, क्वचित् कोट्टराजरूपेण, क्वचिच्छ्रेष्ठिरूपेण, क्वचिद् गृहपतिरूपेण, क्वचिन्नैगमरूपेण, क्वचिद् ब्राह्मणरूपेण इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं देशयति स्म क्वचिद् भिक्षुरूपेण, क्वचिद् भिक्षुणीरूपेण, क्वचिदुपासकरूपेण, क्वचिदुपासिकारूपेण क्वचिच्छ्रेष्ठिभार्यारूपेण, क्वचिद् गृहपतिभार्यारूपेण, क्वचिन्नैगमभार्यारूपेण, क्वचिद्दारकरूपेण, क्वचिद्दारिकारूपेण, गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सत्त्वानां देशयति स्म इयद्भिः कुलपुत्र रूपसंदर्शनैर्गद्गदस्वरो बोधिसत्वो महासत्त्व इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सत्त्वानां देशयति स्म यावत् केषांचिद् यक्षरूपेण गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सत्त्वानां देशयति स्म केषांचित् सुररूपेण, केषांचिद् गरूडरूपेण, केषांचित् किन्नररूपेण, केषांचिन्महोरगरूपेण गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सत्त्वानां देशयति स्म यावन्निरयतिर्यग्योनियमलोकाक्षणोपपन्नानामपि सत्त्वानां गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं देशयंस्त्राता भवति यावदन्तःपुरमध्यगतानामपि सत्त्वानां गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः स्त्रीरूपमभिनिर्माय इम सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं सत्त्वानां देशयति स्म अस्यां सहायां लोकधातौ सत्त्वानां धर्मं देशयति स्म त्राता खल्वपि पद्मश्रीर्गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सहायां लोकधातावुपपन्नानां सत्त्वानाम् तस्यां च सहायां लोकधातावेव स गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इयद्भी रूपनिमित्तैरिमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्म��र्यायं सत्त्वानां देशयति न चास्य सत्पुरुषस्य ऋद्धिहानिर्नापि प्रज्ञाहानिः इयद्भिः कुलपुत्र ज्ञानावभासैर्गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽस्यां सहायां लोकधातौ प्रज्ञायते अन्येषु च गङ्गानदीवालिकासमेषु लोकधातुषु बोधिसत्त्ववैनेयानां सत्त्वानां बोधिसत्त्वरूपेण धर्मं देशयति श्रावकवैनेयानां सत्त्वानां श्रावकरूपेण धर्मं देशयति प्रत्येकबुद्धवैनेयानां सत्त्वानां प्रत्येकबुद्धरूपेण धर्मं देशयति तथागतवैनेयानां सत्त्वानां तथागतरूपेण धर्मं देशयति यावत्तथागतधातुवैनेयानां सत्त्वानां तथागतधातुं दर्शयति यावत् परिनिर्वाणवैनेयानां सत्त्वानां परिनिर्वृतमात्मानं दर्शयति एवं ज्ञानबलाधानप्राप्तः खलु पुनः पद्मश्रीर्गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः अथ खलु पद्मश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - अवरोपितकुशलमूलो ऽयं भगवन् गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः कतम एष भगवन् समाधिर्यस्मिन् समाधाववस्थितेन गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन इयन्तः सत्त्वा विनीता इति? एवमुक्ते भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः पद्मश्रियं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - एष हि कुलपुत्र सर्वरूपसंदर्शनो नाम समाधिः अस्मिन् समाधाववस्थितेन गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन एवमप्रमेयः सत्त्वार्थः कृतः अस्मिन् खलु पुनर्गद्गदस्वरपरिवर्ते निर्दिश्यमाने यानि गद्गदस्वरेण बोधिसत्त्वेन महासत्त्वेन सार्धं चतुरशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि इमां सहां लोकधातुमागतानि, सर्वेषां तेषां सर्वरूपसंदर्शनस्य समाधेः प्रतिलम्भो ऽभूत् अस्यां च सहायां लोकधातौ गणनासमतिक्रान्तानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां येषां सर्वरूपसंदर्शनस्य समाधेः प्रतिलम्भो ऽभूत् अथ खलु गद्गदस्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य तस्य च भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य धातुस्तूपे विपुलां विस्तीर्णां पूजां कृत्वा पुनरपि सप्तरत्नमये कूटागारे ऽभिरुह्य प्रकम्पद्भिः क्षेत्रैः प्रवर्षद्भिः पद्मैः प्रवाद्यमानैस्तूर्यकोटीनयुतशतसहस्रैः सार्धं तैश्चतुरशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्रैः परिवृतः पुरस्कृतः पुनरपि स्वं बुद्धक��षेत्रमभिगतः समभिगम्य च तं भगवन्तं कमलदलविमलनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - कृतो मे भगवन् सहायां लोकधातौ सत्त्वार्थः तस्य च भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य धातुस्तूपो दृष्टः वन्दितश्च स च भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो दृष्टो वन्दितश्च स च मञ्जुश्रीः कुमारभूतो दृष्टः स च भैषज्यराजो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो वीर्यबलबेगप्राप्तः, स च प्रदानशूरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो दृष्टः सर्वेषां च तेषां चतुरशीतिबोधिसत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणां सर्वरूपसंदर्शनस्य समाधेः प्रतिलम्भो ऽभूत् अस्मिन् खलु पुनर्गद्गदस्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य गमनागमनपरिवर्ते भाष्यमाणे द्वाचत्वारिंशतां बोधिसत्त्वसहस्राणामनुत्पत्तिकधर्मक्षान्तिप्रतिलम्भो ऽभूत् पद्मश्रियश्च बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य सद्धर्मपुण्डरीकस्य समाधेः प्रतिलम्भो ऽभूत् इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये गद्गदस्वरपरिवर्तो नाम त्रयोविंशतिमः"
+saddhp_24,"samantamukhaparivartaḥ atha khalu akṣayamatirbodhisattvo mahāsattva utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmya bhagavantametadavocat - kena kāraṇena bhagavan avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'valokiteśvara ityucyate? evamukte bhagavānakṣayamatiṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - iha kulaputra yāvanti sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇi yāni duḥkhāni pratyuanubhavanti, tāni sacedavalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya nāmadheyaṃ śṛṇuyuḥ, te sarve tasmādduḥkhaskandhād parimucyeran ye ca kulaputra sattvā avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya nāmadheyaṃ dhārayiṣyanti, sacette mahatyagniskandhe prapateyuḥ, sarve te avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya tejasā tasmānmahato 'gniskandhāt parimucyeran sacet punaḥ kulaputra sattvā nadībhiruhyamānā avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasyākrandaṃ kuryuḥ, sarvāstā nadyasteṣāṃ sattvānāṃ gādhaṃ dadyuḥ sacet punaḥ kulaputra sāgaramadhye vahanābhirūḍhānāṃ sattvakoṭīnayutaśatasahasrāṇāṃ hiraṇyasuvarṇamaṇimuktāvajravaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālāśmagarbhamusāragalvalohitamuktādīnāṃ kṛtanidhīnāṃ sa potasteṣāṃ kālikāvātena rākṣasīdvīpe kṣiptaḥ syāt, tasmiṃśca kaścidevaikaḥ sattvaḥ syāt yo 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasyākrandaṃ kuryāt, sarve te parimucyeraṃstasmād rākṣasīdvīpāt anena khalu punaḥ kulaputra kāraṇena avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'valokiteśvara iti saṃjñāyate sacet kulaputra kaścideva vadhyotsṛṣṭo 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasyākrandaṃ kuryāt, tāni teṣāṃ vadhyaghātakānāṃ śastrāṇi vikīryeran sacet khalu punaḥ kulaputra ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhāturyakṣarākṣasaiḥ paripūrṇo bhavet, te 'valokiteśvarasya mahāsattvasya nāmadheyagrahaṇena duṣṭacittā draṣṭumapyaśaktāḥ syuḥ sacetkhalu punaḥ kulaputra kaścideva sattvo dārvāyasmayairhaḍinigaḍabandhanairbaddho bhavet, aparādhyanaparādhī vā, tasyāvalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya nāmadheyagrahaṇena kṣipraṃ tāni haḍinigaḍabandhanāni vivaramanuprayacchanti īdṛśaḥ kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya prabhāvaḥ sacetkulaputra ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhāturdhūrtairamitraiścauraiśca śastrapāṇibhiḥ paripūrṇo bhavet, tasmiṃścaikaḥ sārthavāho mahāntaṃ sārthaṃ ratnāḍhyamanardhyaṃ gṛhītvā gacchet te gacchantastāṃścaurān dhūrtān śatrūṃśca śastrahastān paśyeyuḥ dṛṣṭvā ca punarbhītāstrastā aśaraṇamātmānaṃ saṃjānīyuḥ sa ca sārthavāhastaṃ sārthamevaṃ brūyāt - mā bhaiṣṭa kulaputrāḥ, mā bhaiṣṭa, abhayaṃdadamavalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvamekasvareṇa sarve samākrandadhvam tato yūyamasmāccaurabhayādamitrabhayāt kṣiprameva parimokṣyadhve atha khalu sarva eva sa sārthaḥ ekasvareṇa avalokiteśvaramākrandet - namo namastasmai abhayaṃdadāyāvalokiteśvarāya bodhisattvāya mahāsattvāyeti sahanāmagrahaṇenaiva sa sārthaḥ sarvabhayebhyaḥ parimukto bhavet īdṛśaḥ kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya prabhāvaḥ ye kulaputra rāgacaritāḥ sattvāḥ, te 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kṛtvā vigatarāgā bhavanti ye dveṣacaritāḥ sattvāḥ, te 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kṛtvā vigatadveṣā bhavanti ye mohacaritāḥ sattvāḥ, te 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kṛtvā vigatamohā bhavanti evaṃ maharddhikaḥ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ yaśca kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya putrakāmo mātṛgrāmo namaskāraṃ karoti, tasya putraḥ prajāyate abhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ putralakṣaṇasamanvāgato bahujanapriyo manāpo 'varopitakuśalamūlaśca bhavati yo dārikāmabhinandati, tasya dārikā prajāyate abhirūpā prāsādikā darśanīyā paramayā śubhavarṇapuṣkaratayā samanvāgatā dārikā - lakṣaṇasamanvāgatā bahujanapriyā manāpā avaropitakuśalabhūlā ca bhavati īdṛśaḥ kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya prabhāvaḥ ye ca kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kariṣyanti, nāmadheyaṃ ca dhārayiṣyanti, teṣāmamoghaphalaṃ bhavati yaśca kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kariṣyati, nāmadheyaṃ ca dhārayiṣyati, yaśca dvāṣaṣṭīnāṃ gaṅgānadīvālikāsamānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ namaskāraṃ kuryāt, nāmadheyāni ca dhārayet, yaśca tāvatāmeva buddhānāṃ bhagavatāṃ tiṣṭhatāṃ dhriyatāṃ yāpayatāṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ pūjāṃ kuryāt, tatkiṃ manyase kulaputra kiyantaṃ sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ puṇyābhisaṃskāraṃ prasavet? evamukte akṣayamatirbodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - bahu bhagavan, bahu sugata sa kulaputro vā kuladuhitā vā tatonidānaṃ bahuṃ puṇyābhisaṃskāraṃ prasavet bhagavānāha - yaśca kulaputra tāvatāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ satkāraṃ kṛtvā puṇyābhisaṃskāraḥ, yaśca avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya antaśa ekamapi namaskāraṃ kuryāt nāmadheyaṃ ca dhārayet, samo 'nadhiko 'natirekaḥ puṇyābhisaṃskāraḥ ubhayato bhavet yaśca teṣāṃ dvāṣaṣṭīnāṃ gaṅgānadīvālikāsamānāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ satkāraṃ kuryāt nāmadheyāni ca dhārayet, yaśca avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya namaskāraṃ kuryāt nāmadheyaṃ ca dhārayet, etāvubhau puṇyaskandhau na sukarau kṣapayituṃ kalpakoṭīnayutaśatasahasrairapi evamaprameyaṃ kulaputra avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya nāmadhāraṇāt puṇyam atha khalvakṣayamatirbodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - kathaṃ bhagavan avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātau pravicarati? kathaṃ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati? kīdṛśaścāvalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasyopāyakauśalyaviṣayaḥ? evamukte bhagavānakṣayamatiṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - santi kulaputra lokadhātavaḥ yeṣvavalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo buddharūpeṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayati santi lokadhātavaḥ, yeṣvavalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo bodhisattvarūpeṇa sattvānāṃ dharmaṃ deśayati keṣāṃcit pratyekabuddharūpeṇa avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati keṣāṃcicchrāvakarūpeṇa avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati keṣāṃcid brahmarūpeṇāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati keṣāṃcicchakrarūpeṇāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ dharmaṃ deśayati keṣāṃcid gandharvarūpeṇāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati keṣāṃcid gandharvarūpeṇāvalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ sattvānāṃ dharmaṃ deśayati yakṣavaineyānāṃ sattvānāṃ yakṣarūpeṇa dharmaṃ deśayati īśvaravaineyānāṃ sattvānāmīśvararūpeṇa, maheśvaravaineyānāṃ sattvānāṃ maheśvararūpeṇa dharmaṃ deśayati cakravartirājavaineyānāṃ sattvānāṃ cakravartirājarūpeṇa dharmaṃ deśayati piśācavaineyānāṃ sattvānāṃ piśācarūpeṇa dharmaṃ deśayati vaiśravaṇavaineyānāṃ sattvānāṃ vaiśravaṇarūpeṇa dharmaṃ deśayati senāpativaineyānāṃ sattvānāṃ senāpatirūpeṇa dharmaṃ deśayati brāhmaṇavaineyānāṃ sattvānāṃ brāhmaṇarūpeṇa dharmaṃ deśayati vajrapāṇivaineyānāṃ sattvānāṃ vajrapāṇirūpeṇa dharmaṃ deśayati evamacintyaguṇasamanvāgataḥ kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvaḥ tasmāttarhi kulaputra avalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvaṃ pūjayadhvam eṣa kulaputra avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo bhītānāṃ sattvānāmabhayaṃ dadāti anena kāraṇena abhayaṃdada iti saṃjñāyate iha sahāyāṃ lokadhātau atha khalvakṣayamatirbodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - dāsyāmo vayaṃ bhagavan avalokiteśvarāya bodhisattvāya mahāsattvāya dharmaprābhṛtaṃ dharmācchādam bhagavānāhayasyedānīṃ kulaputra kālaṃ manyase atha khalvakṣayamatirbodhasattvo mahāsattvaḥ svakaṇṭhādavartāya śatasahasramūlyaṃ muktāhāramavalokiteśvarāya bodhisattvāya mahāsattvāya dharmācchādamanuprayacchati sma - pratīccha satpuruṣa imaṃ dharmācchādaṃ mamāntikāt sa na pratīcchati sma atha khalvakṣayamatirbodhisattvo mahāsattvo 'valokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - pratigṛhāṇa tvaṃ kulaputra imaṃ muktāhāramasmākamanukampāmupādāya atha khalvavalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'kṣayamaterbodhisattvasya mahāsattvasyāntikāt taṃ muktāhāraṃ pratigṛhṇāti sma akṣayamaterbodhisattvasya mahasattvasyānukampāmupādāya, tāsāṃ ca catasṛṇāṃ parṣadāṃ teṣāṃ ca devanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāṇāmanukampāmupādāya pratigṛhya ca dvau pratyaṃśau kṛtavān kṛtvā caikaṃ pratyaṃśaṃ bhagavate śākyamunaye dadāti sma, dvitīyaṃ pratyaṃśaṃ bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya ratnastūpe samupanāmayāyāsa īdṛśyā kulaputra vikurvayā avalokiteśvaro bodhisattvo mahāsattvo 'syāṃ sahāyāṃ lokadhātāvanuvicarati atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata - citradhvaja akṣayomatī etamarthaṃ paripṛcchi kāraṇāt / kenā jinaputra hetunā ucyate hi avalokiteśvaraḥ // saddhp_24.1 // atha sa diśatā vilokiyā praṇidhīsāgaru akṣayomati / citradhvajo 'dhyabhāṣata śṛṇu caryāmavalokiteśvare // saddhp_24.2 // kalpaśata nekakoṭyacintiyā bahubuddhāna sahasrakoṭibhiḥ / praṇidhāna yathā viśodhitaṃ statha śṛṇvāhi mama pradeśataḥ // saddhp_24.3 // śravaṇo atha darśano 'pi ca anupūrvaṃ ca tathā anusmṛtiḥ / bhavatīha amogha prāṇināṃ sarvaduḥkhabhavaśokanāśakaḥ // saddhp_24.4 // saci agnikhadāya pātayed ghatanārthāya praduṣṭamānasaḥ / smarato avalokiteśvaraṃ abhisikto iva agni śāmyati // saddhp_24.5 // saci sāgaradurgi pātayennāgamakarasurabhūta-ālaye / smarato avalokiteśvaraṃ jalarāje na kadācisīdati // saddhp_24.6 // saci merutalātu pātayed ghatanārthāya praduṣṭamānasaḥ / smarato avalokiteśvaraṃ sūryabhūto va nabhe pratiṣṭhati // saddhp_24.7 // vajrāmaya parvato yadi ghatanārthāya hi mūrdhni oṣaret / smarato avalokiteśvaraṃ romakūpa na prabhonti hiṃsitum // saddhp_24.8 // saci śatrugaṇaiḥ parīvṛtaḥ śastrahastairvihiṃsacetasaiḥ / smarato avalokiteśvaraṃ maitracitta tada bhonti tatkṣaṇam // saddhp_24.9 // saci āghatane upasthito vadhyaghātanavaśaṃgato bhavet / smarato avalokiteśvaraṃ khaṇḍakhaṇḍa tada śastra gacchiyuḥ // saddhp_24.10 // saci dārumayairayomayairhaḍinigaḍairiha baddhabandhanaiḥ / smarato avalokiteśvaraṃ kṣiprameva vipaṭanti bandhanā // saddhp_24.11 // mantrā bala vidya oṣadhī bhūta vetāla śarīranāśakā / smarato avalokiteśvaraṃ tān gacchanti yataḥ pravartitāḥ // saddhp_24.12 // saci ojaharaiḥ parīvṛto nāgayakṣasurabhūtarākṣasaiḥ / smarato avalokiteśvaraṃ romakūpa na prabhonti hiṃsitum // saddhp_24.13 // saci vyālamṛgaiḥ parīvṛtastīkṣṇadaṃṣṭranakharairmahābhayaiḥ / smarato avalokiteśvaraṃ kṣipra gacchanti diśā anantataḥ // saddhp_24.14 // saci dṛṣṭiviṣaiḥ parīvṛto jvalanārciśikhiduṣṭadāruṇaiḥ / smarato avalokiteśvaraṃ kṣiprameva te bhonti nirviṣāḥ // saddhp_24.15 // gambhīra savidyu niścarī meghavajrāśani vāriprasravāḥ / smarato avalokiteśvaraṃ kṣiprameva praśamanti tatkṣaṇam // saddhp_24.16 // bahuduḥkhaśatairupadrutān sattva dṛṣṭva bahuduḥkhapīḍitān / śubhajñānabalo vilokiyā tena trātaru gaje sadevake // saddhp_24.17 // ṛddhībalapāramiṃgato vipulajñāna upāyaśikṣitaḥ / sarvatra daśaddiśī jage sarvakṣetreṣu aśeṣa dṛśyate // saddhp_24.18 // ye ca akṣaṇadurgatī bhayā narakatiryagyamasya śāsane / jātījaravyādhipīḍitā anupūrvaṃ praśamanti prāṇinām // saddhp_24.19 // atha khalu akṣamatirhṛṣṭatuṣṭamanā imā gāthā abhāṣata - śubhalocana maitralocanā prajñājñānaviśiṣṭalocanā / kṛpalocana śuddhalocanā premaṇīya sumukhā sulocanā // saddhp_24.20 // amalāmalanirmalaprabhā vitimira jñānadivākaraprabhā / apahṛtānilajvalaprabhā pratapanto jagatī virocase // saddhp_24.21 // kṛpasadguṇamaitragarjitā śubhaguṇa maitramanā mahāghanā / kleśāgni śamesi prāṇināṃ dharmavarṣaṃ amṛtaṃ pravarṣasi // saddhp_24.22 // kalahe ca vivādavigrahe narasaṃgrāmagate mahābhaye / smarato avalokiteśvaraṃ praśameyā arisaṃgha pāpakā // saddhp_24.23 // meghasvara dundubhisvaro jaladharagarjita brahmasusvaraḥ / svaramaṇḍalapāramiṃgataḥ smaraṇīyo avalokiteśvaraḥ // saddhp_24.24 // smarathā smarathā sa kāṅkṣathā śuddhasattvaṃ avalokiteśvaram / maraṇe vyasane upadrave trāṇu bhoti śaraṇaṃ parāyaṇam // saddhp_24.25 // sarvaguṇasya pāramiṃgataḥ sarvasattvakṛpamaitralocano / guṇabhūta mahāguṇodadhī vandanīyo avalokiteśvaraḥ // saddhp_24.26 // yo 'sau anukampako jage buddha bheṣyati anāgate 'dhvani / sarvaduḥkhabhayaśokanāśakaṃ praṇamāmī avalokiteśvaram // saddhp_24.27 // lokeśvara rājanāyako bhikṣudharmākaru lokapūjito / bahukalpaśatāṃścaritva ca prāptu bodhi virajāṃ anuttarām // saddhp_24.28 // sthita dakṣiṇavāmatastathā vījayanta amitābhanāyakam / māyopamatā samādhinā sarvakṣetre jina gatva pūjiṣu // saddhp_24.29 // diśi paścimataḥ sukhākarā lokadhātu virajā sukhāvatī / yatra eṣa amitābhanāyakaḥ saṃprati tiṣṭhati sattvasārathiḥ // saddhp_24.30 // na ca istriṇa tatra saṃbhavo nāpi ca maithunadharma sarvaśaḥ / upapāduka te jinorasāḥ padmagarbheṣu niṣaṇṇa nirmalāḥ // saddhp_24.31 // so caiva amitābhanāyakaḥ padmagarbhe viraje manorame / siṃhāsani saṃniṣaṇṇako śālarajo va yathā virājate // saddhp_24.32 // so 'pi tathā lokanāyako yasya nāsti tribhavesmi sādṛśaḥ / yanme puṇya stavitva saṃcitaṃ kṣipra bhomi yatha tvaṃ narottama // saddhp_24.33 // iti atha khalu dharaṇiṃdharo bodhisattvo mahāsattva utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇaṃ jānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpya yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇāmya bhagavantametadavocat - na te bhagavan sattvāḥ avarakeṇa kuśalamūlena samanvāgatā bhaviṣyanti, ye 'valokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasyemaṃ dharmaparyāyaparivartaṃ śroṣyanti avalokiteśvarasya bodhisattvasya mahāsattvasya vikurvānirdeśaṃ samantamukhaparivartaṃ nāma avalokiteśvarasya bodhisattvasya vikurvaṇaprātihāryam asmin khalu punaḥ samantamukhaparivarte bhagavatā nirdeśyamāne tasyāḥ parṣadaścaturaśītināṃ prāṇisahasrāṇāmasamasamāyāmanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittānyutpannānyabhūvan iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye samantamukhaparivarto nāmāvalokiteśvaravikurvaṇanirdeśaścaturviśatimaḥ","समन्तमुखपरिवर्तः अथ खलु अक्षयमतिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्य भगवन्तमेतदवोचत् - केन कारणेन भगवन् अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽवलोकितेश्वर इत्युच्यते? एवमुक्ते भगवानक्षयमतिं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - इह कुलपुत्र यावन्ति सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणि यानि दुःखानि प्रत्युअनुभवन्ति, तानि सचेदवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नामधेयं शृणुयुः, ते सर्वे तस्माद्दुःखस्कन्धाद् परिमुच्येरन् ये च कुलपुत्र सत्त्वा अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नामधेयं धारयिष्यन्ति, सचेत्ते महत्यग्निस्कन्धे प्रपतेयुः, सर्वे ते अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य तेजसा तस्मान्महतो ऽग्निस्कन्धात् परिमुच्येरन् सचेत् पुनः कुलपुत्र सत्त्वा नदीभिरुह्यमाना अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्याक्रन्दं कुर्युः, सर्वास्ता नद्यस्तेषां सत्त्वानां गाधं दद्युः सचेत् पुनः कुलपुत्र सागरमध्ये वहनाभिरूढानां सत्त्वकोटीनयुतशतसहस्राणां हिरण्यसुवर्णमणिमुक्तावज्रवैडूर्यशङ्खशिलाप्रवालाश्मगर्भमुसारगल्वलोहितमुक्तादीनां कृतनिधीनां स पोतस्तेषां कालिकावातेन राक्षसीद्वीपे क्षिप्तः स्यात्, तस्मिंश्च कश्चिदेवैकः सत्त्वः स्यात् यो ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्याक्रन्दं कुर्यात्, सर्वे ते परिमुच्येरंस्तस्माद् राक्षसीद्वीपात् अनेन खलु पुनः कुलपुत्र कारणेन अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽवलोकितेश्वर इति संज्ञायते सचेत् कुलपुत्र कश्चिदेव वध्योत्सृष्टो ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्याक्रन्दं कुर्यात्, तानि तेषां वध्यघातकानां शस्त्राणि विकीर्येरन् सचेत् खलु पुनः कुलपुत्र अयं त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकधातुर्यक्षराक्षसैः परिपूर्णो भवेत्, ते ऽवलोकितेश्वरस्य महासत्त्वस्य नामधेयग्रहणेन दुष्टचित्ता द्रष्टुमप्यशक्ताः स्युः सचेत्खलु पुनः कुलपुत्र कश्चिदेव सत्त्वो दार्वायस्मयैर्हडिनिगडबन्धनैर्बद्धो भवेत्, अपराध्यनपराधी वा, तस्यावलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नामधेयग्रहणेन क्षिप्रं तानि हडिनिगडबन्धनानि विवरमनुप्रयच्छन्ति ईदृशः कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य प्रभावः सचेत्कुलपुत्र अयं त्रिसाहस्रमहासाहस्रो लोकधातुर्धूर्तैरमित्रैश्चौरैश्च शस्त्रपाणिभिः परिपूर्णो भवेत्, तस्मिंश्चैकः सार्थवाहो महान्तं सार्थं रत्नाढ्यमनर्ध्यं गृहीत्वा गच्छेत् ते गच्छन्तस्तांश्चौरान् धूर्तान् शत्रूंश्च शस्त्रहस्तान् पश्येयुः दृष्ट्वा च पुनर्भीतास्त्रस्ता अशरणमात्मानं संजानीयुः स च सार्थवाहस्तं सार्थमेवं ब्रूयात् - मा भैष्ट कुलपुत्राः, मा भैष्ट, अभयंददमवलोकितेश्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेकस्वरेण सर्वे समाक्रन्दध्वम् ततो यूयमस्माच्चौरभयादमित्रभयात् क्षिप्रमेव परिमोक्ष्यध्वे अथ खलु सर्व एव स सार्थः एकस्वरेण अवलोकितेश्वरमाक्रन्देत् - नमो नमस्तस्मै अभयंददायावलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वायेति सहनामग्रहणेनैव स सार्थः सर्वभयेभ्यः परिमुक्तो भवेत् ईदृशः कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बो��िसत्त्वस्य महासत्त्वस्य प्रभावः ये कुलपुत्र रागचरिताः सत्त्वाः, ते ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं कृत्वा विगतरागा भवन्ति ये द्वेषचरिताः सत्त्वाः, ते ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं कृत्वा विगतद्वेषा भवन्ति ये मोहचरिताः सत्त्वाः, ते ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं कृत्वा विगतमोहा भवन्ति एवं महर्द्धिकः कुलपुत्र अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः यश्च कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य पुत्रकामो मातृग्रामो नमस्कारं करोति, तस्य पुत्रः प्रजायते अभिरूपः प्रासादिको दर्शनीयः पुत्रलक्षणसमन्वागतो बहुजनप्रियो मनापो ऽवरोपितकुशलमूलश्च भवति यो दारिकामभिनन्दति, तस्य दारिका प्रजायते अभिरूपा प्रासादिका दर्शनीया परमया शुभवर्णपुष्करतया समन्वागता दारिका - लक्षणसमन्वागता बहुजनप्रिया मनापा अवरोपितकुशलभूला च भवति ईदृशः कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य प्रभावः ये च कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं करिष्यन्ति, नामधेयं च धारयिष्यन्ति, तेषाममोघफलं भवति यश्च कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं करिष्यति, नामधेयं च धारयिष्यति, यश्च द्वाषष्टीनां गङ्गानदीवालिकासमानां बुद्धानां भगवतां नमस्कारं कुर्यात्, नामधेयानि च धारयेत्, यश्च तावतामेव बुद्धानां भगवतां तिष्ठतां ध्रियतां यापयतां चीवरपिण्डपातशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारैः पूजां कुर्यात्, तत्किं मन्यसे कुलपुत्र कियन्तं स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा ततोनिदानं पुण्याभिसंस्कारं प्रसवेत्? एवमुक्ते अक्षयमतिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - बहु भगवन्, बहु सुगत स कुलपुत्रो वा कुलदुहिता वा ततोनिदानं बहुं पुण्याभिसंस्कारं प्रसवेत् भगवानाह - यश्च कुलपुत्र तावतां बुद्धानां भगवतां सत्कारं कृत्वा पुण्याभिसंस्कारः, यश्च अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य अन्तश एकमपि नमस्कारं कुर्यात् नामधेयं च धारयेत्, समो ऽनधिको ऽनतिरेकः पुण्याभिसंस्कारः उभयतो भवेत् यश्च तेषां द्वाषष्टीनां गङ्गानदीवालिकासमानां बुद्धानां भगवतां सत्कारं कुर्यात् नामधेयानि च धारयेत्, य���्च अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नमस्कारं कुर्यात् नामधेयं च धारयेत्, एतावुभौ पुण्यस्कन्धौ न सुकरौ क्षपयितुं कल्पकोटीनयुतशतसहस्रैरपि एवमप्रमेयं कुलपुत्र अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नामधारणात् पुण्यम् अथ खल्वक्षयमतिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - कथं भगवन् अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽस्यां सहायां लोकधातौ प्रविचरति? कथं सत्त्वानां धर्मं देशयति? कीदृशश्चावलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्योपायकौशल्यविषयः? एवमुक्ते भगवानक्षयमतिं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - सन्ति कुलपुत्र लोकधातवः येष्ववलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो बुद्धरूपेण सत्त्वानां धर्मं देशयति सन्ति लोकधातवः, येष्ववलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो बोधिसत्त्वरूपेण सत्त्वानां धर्मं देशयति केषांचित् प्रत्येकबुद्धरूपेण अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वानां धर्मं देशयति केषांचिच्छ्रावकरूपेण अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वानां धर्मं देशयति केषांचिद् ब्रह्मरूपेणावलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वानां धर्मं देशयति केषांचिच्छक्ररूपेणावलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः धर्मं देशयति केषांचिद् गन्धर्वरूपेणावलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वानां धर्मं देशयति केषांचिद् गन्धर्वरूपेणावलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः सत्त्वानां धर्मं देशयति यक्षवैनेयानां सत्त्वानां यक्षरूपेण धर्मं देशयति ईश्वरवैनेयानां सत्त्वानामीश्वररूपेण, महेश्वरवैनेयानां सत्त्वानां महेश्वररूपेण धर्मं देशयति चक्रवर्तिराजवैनेयानां सत्त्वानां चक्रवर्तिराजरूपेण धर्मं देशयति पिशाचवैनेयानां सत्त्वानां पिशाचरूपेण धर्मं देशयति वैश्रवणवैनेयानां सत्त्वानां वैश्रवणरूपेण धर्मं देशयति सेनापतिवैनेयानां सत्त्वानां सेनापतिरूपेण धर्मं देशयति ब्राह्मणवैनेयानां सत्त्वानां ब्राह्मणरूपेण धर्मं देशयति वज्रपाणिवैनेयानां सत्त्वानां वज्रपाणिरूपेण धर्मं देशयति एवमचिन्त्यगुणसमन्वागतः कुलपुत्र अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः तस्मात्तर्हि कुलपुत्र अवलोकितेश्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वं पूजयध्वम् एष कुल���ुत्र अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भीतानां सत्त्वानामभयं ददाति अनेन कारणेन अभयंदद इति संज्ञायते इह सहायां लोकधातौ अथ खल्वक्षयमतिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - दास्यामो वयं भगवन् अवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय धर्मप्राभृतं धर्माच्छादम् भगवानाहयस्येदानीं कुलपुत्र कालं मन्यसे अथ खल्वक्षयमतिर्बोधसत्त्वो महासत्त्वः स्वकण्ठादवर्ताय शतसहस्रमूल्यं मुक्ताहारमवलोकितेश्वराय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय धर्माच्छादमनुप्रयच्छति स्म - प्रतीच्छ सत्पुरुष इमं धर्माच्छादं ममान्तिकात् स न प्रतीच्छति स्म अथ खल्वक्षयमतिर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽवलोकितेश्वरं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - प्रतिगृहाण त्वं कुलपुत्र इमं मुक्ताहारमस्माकमनुकम्पामुपादाय अथ खल्ववलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽक्षयमतेर्बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्यान्तिकात् तं मुक्ताहारं प्रतिगृह्णाति स्म अक्षयमतेर्बोधिसत्त्वस्य महसत्त्वस्यानुकम्पामुपादाय, तासां च चतसृणां पर्षदां तेषां च देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरूडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्याणामनुकम्पामुपादाय प्रतिगृह्य च द्वौ प्रत्यंशौ कृतवान् कृत्वा चैकं प्रत्यंशं भगवते शाक्यमुनये ददाति स्म, द्वितीयं प्रत्यंशं भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य रत्नस्तूपे समुपनामयायास ईदृश्या कुलपुत्र विकुर्वया अवलोकितेश्वरो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो ऽस्यां सहायां लोकधातावनुविचरति अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत - चित्रध्वज अक्षयोमती एतमर्थं परिपृच्छि कारणात् / केना जिनपुत्र हेतुना उच्यते हि अवलोकितेश्वरः // सद्ध्प्_२४.१ // अथ स दिशता विलोकिया प्रणिधीसागरु अक्षयोमति / चित्रध्वजो ऽध्यभाषत शृणु चर्यामवलोकितेश्वरे // सद्ध्प्_२४.२ // कल्पशत नेककोट्यचिन्तिया बहुबुद्धान सहस्रकोटिभिः / प्रणिधान यथा विशोधितं स्तथ शृण्वाहि मम प्रदेशतः // सद्ध्प्_२४.३ // श्रवणो अथ दर्शनो ऽपि च अनुपूर्वं च तथा अनुस्मृतिः / भवतीह अमोघ प्राणिनां सर्वदुःखभवशोकनाशकः // सद्ध्प्_२४.४ // सचि अग्निखदाय पातयेद् घतनार्थाय प्रदुष्टमानसः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं अभिसिक्तो इव अग्नि शाम्यति // सद्ध्प्_२४.५ // सचि सागरदुर्गि पातयेन्नागमकरसुरभूत-आलये / स्मरतो अवलोकितेश्वरं जलराजे न कदाचिसीदति // सद्ध्प्_२४.६ // सचि मेरुतलातु पातयेद् घतनार्थाय प्रदुष्टमानसः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं सूर्यभूतो व नभे प्रतिष्ठति // सद्ध्प्_२४.७ // वज्रामय पर्वतो यदि घतनार्थाय हि मूर्ध्नि ओषरेत् / स्मरतो अवलोकितेश्वरं रोमकूप न प्रभोन्ति हिंसितुम् // सद्ध्प्_२४.८ // सचि शत्रुगणैः परीवृतः शस्त्रहस्तैर्विहिंसचेतसैः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं मैत्रचित्त तद भोन्ति तत्क्षणम् // सद्ध्प्_२४.९ // सचि आघतने उपस्थितो वध्यघातनवशंगतो भवेत् / स्मरतो अवलोकितेश्वरं खण्डखण्ड तद शस्त्र गच्छियुः // सद्ध्प्_२४.१० // सचि दारुमयैरयोमयैर्हडिनिगडैरिह बद्धबन्धनैः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं क्षिप्रमेव विपटन्ति बन्धना // सद्ध्प्_२४.११ // मन्त्रा बल विद्य ओषधी भूत वेताल शरीरनाशका / स्मरतो अवलोकितेश्वरं तान् गच्छन्ति यतः प्रवर्तिताः // सद्ध्प्_२४.१२ // सचि ओजहरैः परीवृतो नागयक्षसुरभूतराक्षसैः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं रोमकूप न प्रभोन्ति हिंसितुम् // सद्ध्प्_२४.१३ // सचि व्यालमृगैः परीवृतस्तीक्ष्णदंष्ट्रनखरैर्महाभयैः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं क्षिप्र गच्छन्ति दिशा अनन्ततः // सद्ध्प्_२४.१४ // सचि दृष्टिविषैः परीवृतो ज्वलनार्चिशिखिदुष्टदारुणैः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं क्षिप्रमेव ते भोन्ति निर्विषाः // सद्ध्प्_२४.१५ // गम्भीर सविद्यु निश्चरी मेघवज्राशनि वारिप्रस्रवाः / स्मरतो अवलोकितेश्वरं क्षिप्रमेव प्रशमन्ति तत्क्षणम् // सद्ध्प्_२४.१६ // बहुदुःखशतैरुपद्रुतान् सत्त्व दृष्ट्व बहुदुःखपीडितान् / शुभज्ञानबलो विलोकिया तेन त्रातरु गजे सदेवके // सद्ध्प्_२४.१७ // ऋद्धीबलपारमिंगतो विपुलज्ञान उपायशिक्षितः / सर्वत्र दशद्दिशी जगे सर्वक्षेत्रेषु अशेष दृश्यते // सद्ध्प्_२४.१८ // ये च अक्षणदुर्गती भया नरकतिर्यग्यमस्य शासने / जातीजरव्याधिपीडिता अनुपूर्वं प्रशमन्ति प्राणिनाम् // सद्ध्प्_२४.१९ // अथ खलु अक्षमतिर्हृष्टतुष्टमना इमा गाथा अभाषत - शुभलोचन मैत्रलोचना प्रज्ञाज्ञानविशिष्टलोचना / कृपलोचन शुद्धलोचना प्रेमणीय सुमुखा सुलोचना // सद्ध्प्_२४.२० // अमलामलनिर्मलप्रभा वितिमिर ज्ञानदिवाकरप्रभा / अपहृतानिलज्वलप्रभा प्रतपन्तो जगती विरोचसे // सद्ध्प्_२४.२१ // कृपसद्गुणमैत्रगर्जिता शुभगुण मैत्रमना महाघना / क्लेशाग्नि शमेसि प्राणिनां धर्मवर्षं अमृतं प्रवर्षस��� // सद्ध्प्_२४.२२ // कलहे च विवादविग्रहे नरसंग्रामगते महाभये / स्मरतो अवलोकितेश्वरं प्रशमेया अरिसंघ पापका // सद्ध्प्_२४.२३ // मेघस्वर दुन्दुभिस्वरो जलधरगर्जित ब्रह्मसुस्वरः / स्वरमण्डलपारमिंगतः स्मरणीयो अवलोकितेश्वरः // सद्ध्प्_२४.२४ // स्मरथा स्मरथा स काङ्क्षथा शुद्धसत्त्वं अवलोकितेश्वरम् / मरणे व्यसने उपद्रवे त्राणु भोति शरणं परायणम् // सद्ध्प्_२४.२५ // सर्वगुणस्य पारमिंगतः सर्वसत्त्वकृपमैत्रलोचनो / गुणभूत महागुणोदधी वन्दनीयो अवलोकितेश्वरः // सद्ध्प्_२४.२६ // यो ऽसौ अनुकम्पको जगे बुद्ध भेष्यति अनागते ऽध्वनि / सर्वदुःखभयशोकनाशकं प्रणमामी अवलोकितेश्वरम् // सद्ध्प्_२४.२७ // लोकेश्वर राजनायको भिक्षुधर्माकरु लोकपूजितो / बहुकल्पशतांश्चरित्व च प्राप्तु बोधि विरजां अनुत्तराम् // सद्ध्प्_२४.२८ // स्थित दक्षिणवामतस्तथा वीजयन्त अमिताभनायकम् / मायोपमता समाधिना सर्वक्षेत्रे जिन गत्व पूजिषु // सद्ध्प्_२४.२९ // दिशि पश्चिमतः सुखाकरा लोकधातु विरजा सुखावती / यत्र एष अमिताभनायकः संप्रति तिष्ठति सत्त्वसारथिः // सद्ध्प्_२४.३० // न च इस्त्रिण तत्र संभवो नापि च मैथुनधर्म सर्वशः / उपपादुक ते जिनोरसाः पद्मगर्भेषु निषण्ण निर्मलाः // सद्ध्प्_२४.३१ // सो चैव अमिताभनायकः पद्मगर्भे विरजे मनोरमे / सिंहासनि संनिषण्णको शालरजो व यथा विराजते // सद्ध्प्_२४.३२ // सो ऽपि तथा लोकनायको यस्य नास्ति त्रिभवेस्मि सादृशः / यन्मे पुण्य स्तवित्व संचितं क्षिप्र भोमि यथ त्वं नरोत्तम // सद्ध्प्_२४.३३ // इति अथ खलु धरणिंधरो बोधिसत्त्वो महासत्त्व उत्थायासनादेकांसमुत्तरासङ्गं कृत्वा दक्षिणं जानुमण्डलं पृथिव्यां प्रतिष्ठाप्य येन भगवांस्तेनाञ्जलिं प्रणाम्य भगवन्तमेतदवोचत् - न ते भगवन् सत्त्वाः अवरकेण कुशलमूलेन समन्वागता भविष्यन्ति, ये ऽवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्येमं धर्मपर्यायपरिवर्तं श्रोष्यन्ति अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य विकुर्वानिर्देशं समन्तमुखपरिवर्तं नाम अवलोकितेश्वरस्य बोधिसत्त्वस्य विकुर्वणप्रातिहार्यम् अस्मिन् खलु पुनः समन्तमुखपरिवर्ते भगवता निर्देश्यमाने तस्याः पर्षदश्चतुरशीतिनां प्राणिसहस्राणामसमसमायामनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तान्युत्पन्नान्यभूवन् इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये समन्���मुखपरिवर्तो नामावलोकितेश्वरविकुर्वणनिर्देशश्चतुर्विशतिमः"
+saddhp_25,"śubhavyūharājapūrvayogaparivartaḥ atha khalu bhagavān sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇamāmantrayāmāsa - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvanyasaṃkhyeyaiḥ kalpairasaṃkhyeyatarairyadāsīt tena kālena tena samayena jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijño nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān priyadarśane kalpe vairocanaraśmipratimaṇḍitāyāṃ lokadhātau tasya khalu punaḥ kulaputrā jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasya pravacane śubhavyūho nāma rājābhūt tasya khalu punaḥ kulaputrā rājñaḥ śubhavyūhasya vimaladattā nāma bhāryābhūt tasya khalu punaḥ kulaputrā rājñaḥ śubhavyūhasya dvau putrāvabhūtām - eko vimalagarbho nāma, dvitīyo vimalanetro nāma tau ca dvau dārakāvṛddhimantau cābhūtām, prajñāvantau ca puṇyavantau ca jñānavantau ca bodhisattvacaryāyāṃ ca abhiyuktāvabhūtām tadyathā - dānapāramitāyāmabhiyuktāvabhūtām, śīlapāramitāyāṃ kṣāntipāramitāyāṃ vīryapāramitāyāṃ dhyānapāramitāyāṃ prajñāpāramitāyāmupāyakauśalyapāramitāyāṃ maitryāṃ karuṇāyāṃ muditāyāmupekṣāyāṃ yāvat saptatriṃśatsu bodhipakṣikeṣu dharmeṣu sarvatra pāraṃgatāvabhūtām, vimalasya samādheḥ pāraṃgatau, nakṣatrarājādityasya samādheḥ pāraṃgatau, vimalanirbhāsasya samādheḥ pāraṃgatau, vimalabhāsasya samādheḥ pāraṃgatau, alaṃkāraśubhasya samādheḥ pāraṃgatau, mahātejogarbhasya samādheḥ pāraṃgatāvabhūtām sa ca bhagavāṃstena kālena tena samayena imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ deśayāmāsa teṣāṃ sattvānāmanukampāyai, tasya ca rājñaḥ śubhavyūhasyānukampāyai atha khalu kulaputrā vimalagarbho dārako vimalanetraśca dārako yena svamātā janayitrī, tenopasaṃkrāmatām upasaṃkramya daśanakhamañjaliṃ pragṛhya janayitrīmetadavocatām ehyamba gamiṣyāvastasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sakāśam taṃ bhagavantaṃ jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya tatkasya hetoḥ? eṣa hyamba sa bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sadevakasya lokasya purataḥ saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ visteraṇa saṃprakāśayati, taṃ śravaṇāya gamiṣyāvaḥ evamukte kulaputrā vimaladattā rājabhāryā vimalagarbhaṃ dārakaṃ vimalanetraṃ ca dārakametadavocat - eṣa khalu kulaputrau yuvayoḥ pitā rājā śubhavyūho brāhmaṇeṣvabhiprasannaḥ tasmānna lapsyatha taṃ tathāgataṃ darśanāyābhigantum atha khalu kulaputrā vimalagarbho dārako vimalanetraśca dārako daśanakhamañjaliṃ pragṛhya tāṃ svamātaraṃ janayitrīmetadavocatām - mithyādṛṣṭikule 'sminnāvāṃ jātau? āvāṃ punardharmarājaputrāviti atha khalu kulaputrā vimaladattā rājabhāryā tau dvau dārakāvetadavocat - sādhu sādhu kulaputrau yuvāṃ tasya svapitū rājñaḥ śubhavyūhasyānukampāyai kiṃcideva prātihāryaṃ saṃdarśayatam apyeva nāma yuvayorantike prasādaṃ kuryāt prasannacittaśca asmākamanujānīyāt tasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhamabhigantum atha khalu kulaputrā vimalagarbho dārako vimalanetraśca dārakastasyāṃ velāyāṃ saptatālamātraṃ vaihāyasamabhyudgamya tasya pitū rājñaḥ śubhavyūhasyānukampāyai buddhānujñātāni yamakāni prātihāryāṇyakurutām tau tatraivāntarīkṣe gatau śayyāmakalpayatām tatraivāntarīkṣe caṃkramataḥ, tatraivāntarīkṣe rajo vyadhunītām, tatraivāntarīkṣe 'dhaḥkāyādvāridhārāṃ pramumocatuḥ, ūrdhvakāyādagniskandhaṃ prajvālayataḥ sma ūrdhvakāyādvāridhārāṃ pramumocatuḥ, adhaḥkāyādagniskandhaṃ prajvālayataḥ sma tau tasminnevākāśe mahāntau bhūtvā khuḍḍakau bhavataḥ, khuḍḍakau bhūtvā mahāntau bhavataḥ tasminnevāntarīkṣe 'ntardhāyataḥ pṛthivyāmunmajjataḥ pṛthivyāmunmajjitvā ākāśaunmajjataḥ iyadbhiḥ khalu punaḥ kulaputrā ṛddhiprātihāryaistābhyāṃ dvābhyāṃ dārakābhyāṃ sa śubhavyūho rājā svapitā vinītaḥ atha khalu kulaputrāḥ sa rājā śubhavyūhastayordārakayostamṛddhiprātihāryaṃ dṛṣṭvā tasyāṃ velāyāṃ tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto daśanakhamañjaliṃ pragṛhya tau dārakāvetadavocat - ko yuvayoḥ kulaputrau śāstā, kasya vā yuvāṃ śiṣyāviti? atha khalu kulaputrāstau dvau dārakau taṃ rājānaṃ śubhavyūhametadavocat - eṣa sa mahārāja bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastiṣṭhati dhriyate yāpayati ratnamaye bodhivṛkṣamūle dharmāsanopaviṣṭaḥ sadevakasya lokasya purataḥ saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma dharmaparyāyaṃ vistareṇa saṃprakāśayati sa āvayorbhagavān śāstā tasyāvāṃ mahārāja śiṣyau atha khalu kulaputrāḥ sa rājā śubhavyūhastau dārakāvetadavocat - paśyāmo vayaṃ kulaputrau taṃ yuvayoḥ śāstāram gamiṣyāmo vayaṃ tasya bhagavataḥ sakāśam atha khalu kulaputrāstau dvau dārakau tato 'ntarīkṣādavatīrya yena svamātā janayitrī tenopasaṃkrāmatām upasaṃkramya daśanakhamañjaliṃ pragṛhya svamātaraṃ janayitrīmetadavocatām - eṣa āvābhyāmamba vinītaḥ svapitā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau kṛtamāvābhyāṃ pituḥ śāstṛkṛtyam tadidānīmutsraṣṭumarhasi āvāṃ tasya bhagavataḥ sakāśe pravrajiṣyāva iti atha khalu kulaputrā vimalagarbho dārako vimalanetraśca dārakastasyāṃ velāyāṃ svamātaraṃ janayitrīṃ gāthābhyāmadhyabhāṣatām - anujānīhyāvayoramba pravrajyāmanagārikām / āvāṃ vai pravrajiṣyāvo durlabho hi tathāgataḥ // saddhp_25.1 // audumbaraṃ yathā puṣpaṃ sudurlabhataro jinaḥ / utsṛjya pravrajiṣyāvo durlabhā kṣaṇasaṃpadā // saddhp_25.2 // vimaladattā rājabhāryā āha - utsṛjāmi yuvāmadya gacchathā sādhu dārakau / vayaṃ pi pravrajiṣyāmo durlabho hi tathāgataḥ // saddhp_25.3 // iti atha khalu kulaputrāstau dvau dārakāvime gāthe bhāṣitvā tau mātāpitarāvetadavocatām - sādhu amba tāta eta vayaṃ sarve sahitā bhūtvā gamiṣyāmastasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sakāśam upasaṃkramiṣyāmastaṃ bhagavantaṃ darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya tatkasya hetoḥ? durlabho hyamba tāta buddhotpādaḥ, udumbarapuṣpasadṛśo mahārṇavyugacchidrakūrmagrīvāpraveśavat durlabhaprādurbhāvā amba buddhā bhagavantaḥ tasmāttarhi amba tāta paramapuṇyopastabdhā vayamīdṛśe pravacane upapannāḥ tat sādhu amba tāta utsṛjadhvam āvāṃ gamiṣyāvaḥ tasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya sakāśe pravrajiṣyāvaḥ durlabhaṃ hi amba tāta tathāgatānāṃ darśanam durlabho hyadya kālaḥ īdṛśo dharmarājā paramadurlabhedṛśī kṣaṇasaṃpat tena khalu punaḥ kulaputrāḥ samayena tasya rājñaḥ śūbhavyūhasya antaḥpurāccaturaśītirantaḥpurikāsahasrāṇi asya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya bhājanabhutānyabhūvan vimalanetraśca dārako 'smin dharmaparyāye caritāvī vimalagarbhaśca dārako bahukalpakoṭīnayutaśatasahasrāṇi sarvasattvapāpajahane samādhau carito 'bhūt kimiti sarvasattvāḥ sarvapāpaṃ jaheyuriti sā ca tayordārakayormātā vimaladattā rājabhāryā sarvabuddhasaṃgītiṃ sarvabuddhadharmaguhyasthānāni ca saṃjānīte sma atha khalu kulaputrā rājā śubhavyūhastābhyāṃ dvābhyāṃ dārakābhyāṃ tathāgataśāsane vinītaḥ, avatāritaśca, paripācitaśca sarvasvajanaparivāraḥ sā ca vimaladattā rājabhāryā sarvasvajanaparivārā tau ca dvau dārakau rājñaḥ śubhavyūhasya putrau dvācatvāriṃśadbhiḥ prāṇisahasraiḥ sārdhaṃ sāntapurau sāmātyau sarve sahitāḥ samagrāḥ yena bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ, tenopasaṃkrāman upasaṃkramya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantaṃ triṣkṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte tasthuḥ atha khalu kulaputrāḥ sa bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho rājānaṃ śubhavyūhaṃ saparivāramupasaṃkrāntaṃ viditvā dhārmyā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati atha khalu kulaputrā rājā śubhavyūhastena bhagavatā dhārmyā kathayā sādhu ca suṣṭhu ca saṃdarśitaḥ samādāpitaḥ samuttejitaḥ saṃpraharṣitastasyāṃ velāyāṃ tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ kanīyaso bhrātuḥ paṭṭaṃ baddhvā rājye pratiṣṭhāpya saputrasvajanaparivāraḥ, sā ca vimaladattā rājabhāryā sarvastrīgaṇaparivārā, tau ca dvau dārakau sārdhaṃ tairdvācatvāriṃśadbhiḥ prāṇisahasraiḥ, sarve sahitāḥ samagrāstasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pravacane śraddhayā agārādanagārikāṃ pravrajitāḥ pravrajitvā ca rājā śubhavyūhaḥ saparivāraścaturaśītivarṣasahasrāṇyabhiyukto vijahāra imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ cintayan bhāvayan paryavadāpayan atha khalu kulaputrā��� sa rājā śubhavyūhasteṣāṃ caturaśītīnāṃ varṣasahasrāṇāmatyayena sarvaguṇālaṃkāravyūhaṃ nāma samādhiṃ pratilabhate sma sahapratilabdhāccāsya samādheḥ, atha tāvadeva saptatālamātraṃ vaihāyasamabhyudgacchati sma atha khalu kulaputrāḥ sa rājāḥ śubhavyūho gaganatale sthitastaṃ bhagavantaṃ jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - imau bhagavan mama putrau śāstārau bhavataḥ yadahamābhyāmṛddhiprātihāryeṇa tasmānmahato dṛṣṭigatādvinivartitaḥ, tathāgataśāsane ca pratiṣṭhapitaḥ, paripācitaśca avatāritaśca, tathāgatadarśanāya ca saṃcoditaḥ kalyāṇamitrau bhagavan mama tau dvau dārakau putrarūpeṇa mama gṛha upapannau, yaduta pūrvakuśalamūlasmaraṇārtham evamukte bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhastaṃ rājānaṃ śubhavyūhametadavocat - evametanmahārāja, evametad yathā vadasi avaropitakuśalamūlānāṃ hi mahārāja kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca sarveṣu bhavagaticyutyupapattyāyataneṣūpapannānāṃ sulabhāni bhavanti kalyāṇamitrāṇi, yāni śāstṛkṛtyena pratyupasthitāni bhavanti, yānyanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau śāsakānyavatārakāṇi paripācakāni bhavanti udārametanmahārāja sthānaṃ yaduta kalyāṇamitraparigrahastathāgatadarśanasamādāpakaḥ paśyasi tvaṃ mahārāja etau dvau dārakau? āha - paśyāmi bhagavan, paśyāmi sugata bhagavānāha - etau khalu punarmahārāja kulaputrau pañcaṣṭīnāṃ gaṅgānadīvālikāsamānḥṃ tathḥgatḥnḥmarhatḥṃ samyaksaṃbuddhḥnḥmantike pūjḥṃ kariṣyataḥ, imaṃ ca saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyḥyaṃ dhḥrayiṣyataḥ sattvḥnḥmanukampḥyai, mithyḥdṛṣṭīnḥṃ ca sattvḥnḥṃ samyagdṛṣṭaye vīryasaṃjananḥrtham atha khalu kulaputrāḥ sa rājā śubhavyūhastato gaganatalādavatīrya daśanakhamañjaliṃ pragṛhya taṃ bhagavantaṃ jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - tatsādhu bhagavan nirdiśatu tathāgataḥ - kīdṛśena jñānena samanvāgatastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho yena mūrdhni uṣṇīṣo vibhāti, vimalanetraśca bhagavān, bhruvormadhye corṇā vibhāti śaśiśaṅkhapāṇḍarābhā, sā ca samasahitā dantāvalī vadanāntare virājati, bimboṣṭhaśca bhagavāṃścārunetraśca sugataḥ atha khalu kulaputrāḥ sa rāja śubhavyūha iyadbhirguṇaistaṃ bhagavantaṃ jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhamabhiṣṭutya anyaiśca guṇakoṭīnayutaśatasahasraistaṃ bhagavantamabhiṣṭutya tasyāṃ velāyāṃ taṃ bhagavantaṃ jaladharagarjitabhoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñaṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadavocat - āścaryaṃ bhagavan yāvanmahārthamidaṃ tathāgataśāsanam, acintyaguṇasamanvāgataśca tathāgatapravedito dharmavinayaḥ, yāvat suprajñaptā ca tathāgataśikṣā adyāgreṇa vayaṃ bhagavanna bhūyaścittasya vaśagā bhaviṣyāmaḥ, na bhūyo mithyādṛṣṭervaśagā bhaviṣyāmaḥ, na bhūyaḥ krodhasya vaśagā bhaviṣyāmaḥ, na bhūyaḥ pāpakānāṃ cittotpādānāṃ vaśagā bhaviṣyāmaḥ ebhirahaṃ bhagavan iyadbhirakuśalaidharmaiḥ samanvāgato necchāmi bhagavato 'ntikamupasaṃkramitum sa tasya bhagavato jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrajasaṃkusumitābhijñasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya pādau śirasābhivandya antarīkṣagata evāsthāt atha khalu sa rājā śubhavyūhaḥ sā ca vimaladattā rājabhāryā śatasahasramūlyaṃ muktāhāraṃ bhagavata uparyantarīkṣe 'kṣaipsīt samanantarakṣiptaśca sa muktāhārastasya bhagavato mūrdhni muktāhāraḥ kūṭāgāraḥ saṃsthito 'bhūccaturasraścatuḥsthūṇaḥ samabhāgaḥ suvibhakto darśanīyaḥ tasmiṃśca kūṭāgāre paryaṅkaḥ prādurbhūto 'nekadūṣyaśatasahasrasaṃstṛtaḥ tasmiṃśca paryaṅke tathāgatavigrahaḥ paryaṅkabaddhaṃ saṃdṛśyate sma atha khalu rājñaḥ śubhavyūhasyaitadabhavat - mahānubhāvamidaṃ buddhajñānam, acintyaguṇasamanvāgataśca tathāgataḥ yatra hi nāma ayaṃ tathāgatavigrahaḥ kūṭāgāramadhyagataḥ saṃdṛśyate prāsādiko darśanīyaḥ paramaśubhavarṇapuṣkaratayā samanvāgataḥ atha khalu bhagavān jaladharagarjitaghoṣasusvaranakṣatrarājasaṃkusumitābhijñastathāgataścatasraḥ parṣadaḥ āmantrayate sma - paśyatha bhikṣavo yūyaṃ śubhavyūhaṃ rājānaṃ gaganatalasthaṃ siṃhanādaṃ nadantam? āhuḥ - paśyāmo bhagavan bhagavānāha - eṣa khalu bhikṣavaḥ śubhavyūho rājā mama śāsane bhikṣubhāvaṃ kṛtvā śālendrarājo nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loke bhaviṣyati, vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manu��yāṇāṃ ca buddho bhagavān vistīrṇavatyāṃ lokadhātau abhyudgatarājo nāma sa kalpo bhaviṣyati tasya khalu punarbhikṣavaḥ śālendrarājasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya aprameyo bodhisattvasaṃgho bhaviṣyati, aprameyaḥ śrāvakasaṃghaḥ samā pāṇitalajātā ca vaidūryamayī sā vistīrṇavatī lokadhāturbhaviṣyati evamacintyaḥ sa tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhaviṣyati syāt khalu punaḥ kulaputrāḥ yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyaḥ sa tena kālena tena samayena śubhavyūho nāma rājābhūt? na khalu punaḥ kulaputrā yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ayameva sa padmaśrīrbodhisattvo mahāsattvastena kālena tena samayena śubhavyūho nāma rājābhut syātkhalu punaḥ kulaputrā yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyā sā tena kālena tena samayena vimaladattā nāma rājabhāryābhūt? na khalu punaḥ kulaputrā yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? ayaṃ sa vairocanaraśmipratimaṇḍitadhvajarājo nāma bodhisattvo mahāsattvastena kālena tena samayena vimaladattā nāma rājabhāryābhut tasya rājñaḥ śubhavyūhasyānukampāyai teṣāṃ ca sattvānāṃ rājñaḥ śubhavyūhasya bhāryātvamabhyupagato 'bhūt syātkhalu punaḥ kulaputrā yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā - anyau tau tena kālena tena samayena dvau dārakāvabhūtām? na khalu punaḥ kulaputrā yuṣmābhirevaṃ draṣṭavyam tatkasya hetoḥ? imau tau bhaiṣajyarājaśca bhaiṣajyasamundataśca tena kālena tena samayena tasya rājñaḥ śubhavyūhasya putrāvabhūtām evamacintyaguṇasamanvāgatau kulaputrā bhaiṣajyarājo bhaiṣajyasamudgataśca bodhisattvau mahāsattvau, bahubuddhakoṭīnayutaśatasahasrāvaropitakuśalamūlau etāvubhāvapi satpuruṣāvacintyadharmasamanvāgatau ye ca etayoḥ satpuruṣayornāmadheyaṃ dhārayiṣyanti, te sarve namaskaraṇīyā bhaviṣyanti sadevakena lokena asmin khalu punaḥ pūrvayogaparivarte bhāṣyamāṇe caturaśītīnāṃ prāṇisahasrāṇāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye śubhavyūharājapūrvayogaparivarto nāma pañcaviṃśatimaḥ","शुभव्यूहराजपूर्वयोगपरिवर्तः अथ खलु भगवान् सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणमामन्त्रयामास - भूतपूर्वं कुलपुत्र अतीते ऽध्वन्यसंख्येयैः कल्पैरसंख्येयतरैर्यदासीत् तेन कालेन तेन समयेन जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोक उदपादि, विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् प्रियदर्शने कल्पे वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डितायां लोकधातौ तस्य खलु पुनः कुलपुत्रा जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्य प्रवचने शुभव्यूहो नाम राजाभूत् तस्य खलु पुनः कुलपुत्रा राज्ञः शुभव्यूहस्य विमलदत्ता नाम भार्याभूत् तस्य खलु पुनः कुलपुत्रा राज्ञः शुभव्यूहस्य द्वौ पुत्रावभूताम् - एको विमलगर्भो नाम, द्वितीयो विमलनेत्रो नाम तौ च द्वौ दारकावृद्धिमन्तौ चाभूताम्, प्रज्ञावन्तौ च पुण्यवन्तौ च ज्ञानवन्तौ च बोधिसत्त्वचर्यायां च अभियुक्तावभूताम् तद्यथा - दानपारमितायामभियुक्तावभूताम्, शीलपारमितायां क्षान्तिपारमितायां वीर्यपारमितायां ध्यानपारमितायां प्रज्ञापारमितायामुपायकौशल्यपारमितायां मैत्र्यां करुणायां मुदितायामुपेक्षायां यावत् सप्तत्रिंशत्सु ब���धिपक्षिकेषु धर्मेषु सर्वत्र पारंगतावभूताम्, विमलस्य समाधेः पारंगतौ, नक्षत्रराजादित्यस्य समाधेः पारंगतौ, विमलनिर्भासस्य समाधेः पारंगतौ, विमलभासस्य समाधेः पारंगतौ, अलंकारशुभस्य समाधेः पारंगतौ, महातेजोगर्भस्य समाधेः पारंगतावभूताम् स च भगवांस्तेन कालेन तेन समयेन इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं देशयामास तेषां सत्त्वानामनुकम्पायै, तस्य च राज्ञः शुभव्यूहस्यानुकम्पायै अथ खलु कुलपुत्रा विमलगर्भो दारको विमलनेत्रश्च दारको येन स्वमाता जनयित्री, तेनोपसंक्रामताम् उपसंक्रम्य दशनखमञ्जलिं प्रगृह्य जनयित्रीमेतदवोचताम् एह्यम्ब गमिष्यावस्तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य सकाशम् तं भगवन्तं जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धं दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय तत्कस्य हेतोः? एष ह्यम्ब स भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सदेवकस्य लोकस्य पुरतः सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं विस्तेरण संप्रकाशयति, तं श्रवणाय गमिष्यावः एवमुक्ते कुलपुत्रा विमलदत्ता राजभार्या विमलगर्भं दारकं विमलनेत्रं च दारकमेतदवोचत् - एष खलु कुलपुत्रौ युवयोः पिता राजा शुभव्यूहो ब्राह्मणेष्वभिप्रसन्नः तस्मान्न लप्स्यथ तं तथागतं दर्शनायाभिगन्तुम् अथ खलु कुलपुत्रा विमलगर्भो दारको विमलनेत्रश्च दारको दशनखमञ्जलिं प्रगृह्य तां स्वमातरं जनयित्रीमेतदवोचताम् - मिथ्यादृष्टिकुले ऽस्मिन्नावां जातौ? आवां पुनर्धर्मराजपुत्राविति अथ खलु कुलपुत्रा विमलदत्ता राजभार्या तौ द्वौ दारकावेतदवोचत् - साधु साधु कुलपुत्रौ युवां तस्य स्वपितू राज्ञः शुभव्यूहस्यानुकम्पायै किंचिदेव प्रातिहार्यं संदर्शयतम् अप्येव नाम युवयोरन्तिके प्रसादं कुर्यात् प्रसन्नचित्तश्च अस्माकमनुजानीयात् तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धमभिगन्तुम् अथ खलु कुलपुत्रा विमलगर्भो दारको विमलनेत्रश्च दारकस्तस्यां वेलायां सप्ततालमात्रं वैहायसमभ्युद्गम्य तस्य पितू राज्ञः शुभव्यूहस्यानुकम्पायै बुद्धानुज्ञातानि यमकानि प्रातिहार्याण्यकुरुताम् तौ तत्रैवान्तरीक्षे गतौ शय्यामकल्पयताम् तत्रैवान्तरीक्षे चंक्रमतः, तत्रैवान्तरीक्षे रजो व्यधुनीताम्, तत्रैवान्तरीक्षे ऽधःकायाद्वारिधारां प्रमुमोचतुः, ऊर्ध्वकायादग्निस्कन्धं प्रज्वालयतः स्म ऊर्ध्वकायाद्वारिधारां प्रमुमोचतुः, अधःकायादग्निस्कन्धं प्रज्वालयतः स्म तौ तस्मिन्नेवाकाशे महान्तौ भूत्वा खुड्डकौ भवतः, खुड्डकौ भूत्वा महान्तौ भवतः तस्मिन्नेवान्तरीक्षे ऽन्तर्धायतः पृथिव्यामुन्मज्जतः पृथिव्यामुन्मज्जित्वा आकाशौन्मज्जतः इयद्भिः खलु पुनः कुलपुत्रा ऋद्धिप्रातिहार्यैस्ताभ्यां द्वाभ्यां दारकाभ्यां स शुभव्यूहो राजा स्वपिता विनीतः अथ खलु कुलपुत्राः स राजा शुभव्यूहस्तयोर्दारकयोस्तमृद्धिप्रातिहार्यं दृष्ट्वा तस्यां वेलायां तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो दशनखमञ्जलिं प्रगृह्य तौ दारकावेतदवोचत् - को युवयोः कुलपुत्रौ शास्ता, कस्य वा युवां शिष्याविति? अथ खलु कुलपुत्रास्तौ द्वौ दारकौ तं राजानं शुभव्यूहमेतदवोचत् - एष स महाराज भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तिष्ठति ध्रियते यापयति रत्नमये बोधिवृक्षमूले धर्मासनोपविष्टः सदेवकस्य लोकस्य पुरतः सद्धर्मपुण्डरीकं नाम धर्मपर्यायं विस्तरेण संप्रकाशयति स आवयोर्भगवान् शास्ता तस्यावां महाराज शिष्यौ अथ खलु कुलपुत्राः स राजा शुभव्यूहस्तौ दारकावेतदवोचत् - पश्यामो वयं कुलपुत्रौ तं युवयोः शास्तारम् गमिष्यामो वयं तस्य भगवतः सकाशम् अथ खलु कुलपुत्रास्तौ द्वौ दारकौ ततो ऽन्तरीक्षादवतीर्य येन स्वमाता जनयित्री तेनोपसंक्रामताम् उपसंक्रम्य दशनखमञ्जलिं प्रगृह्य स्वमातरं जनयित्रीमेतदवोचताम् - एष आवाभ्यामम्ब विनीतः स्वपिता अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ कृतमावाभ्यां पितुः शास्तृकृत्यम् तदिदानीमुत्स्रष्टुमर्हसि आवां तस्य भगवतः सकाशे प्रव्रजिष्याव इति अथ खलु कुलपुत्रा विमलगर्भो दारको विमलनेत्रश्च दारकस्तस्यां वेलायां स्वमातरं जनयित्रीं गाथाभ्यामध्यभाषताम् - अनुजानीह्यावयोरम्ब प्रव्रज्यामनगारिकाम् / आवां वै प्रव्रजिष्यावो दुर्लभो हि तथागतः // सद्ध्प्_२५.१ // औदुम्बरं यथा पुष्पं सुदुर्लभतरो जिनः / उत्सृज्य प्रव्रजिष्यावो दुर्लभा क्षणसंपदा // सद्ध्प्_२५.२ // विमलदत्ता राजभार्या आह - उत्सृजामि युवामद्य गच्छथा साधु दारकौ / वयं पि प्रव्रजिष्यामो दुर्लभो हि तथागतः // सद्ध्प्_२५.३ // इति अथ खलु कुलपुत्रास्तौ द्वौ दारकाविमे गाथे भाषित्वा तौ मातापितरावेतदवोचताम् - साधु अम्ब तात एत वयं सर्वे सहिता भूत्वा गमिष्यामस्तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य सकाशम् उपसंक्रमिष्यामस्तं भगवन्तं दर्शनाय वन्दनाय पर्युपासनाय धर्मश्रवणाय तत्कस्य हेतोः? दुर्लभो ह्यम्ब तात बुद्धोत्पादः, उदुम्बरपुष्पसदृशो महार्णव्युगच्छिद्रकूर्मग्रीवाप्रवेशवत् दुर्लभप्रादुर्भावा अम्ब बुद्धा भगवन्तः तस्मात्तर्हि अम्ब तात परमपुण्योपस्तब्धा वयमीदृशे प्रवचने उपपन्नाः तत् साधु अम्ब तात उत्सृजध्वम् आवां गमिष्यावः तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य सकाशे प्रव्रजिष्यावः दुर्लभं हि अम्ब तात तथागतानां दर्शनम् दुर्लभो ह्यद्य कालः ईदृशो धर्मराजा परमदुर्लभेदृशी क्षणसंपत् तेन खलु पुनः कुलपुत्राः समयेन तस्य राज्ञः शूभव्यूहस्य अन्तःपुराच्चतुरशीतिरन्तःपुरिकासहस्राणि अस्य सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य भाजनभुतान्यभूवन् विमलनेत्रश्च दारको ऽस्मिन् धर्मपर्याये चरितावी विमलगर्भश्च दारको बहुकल्पकोटीनयुतशतसहस्राणि सर्वसत्त्वपापजहने समाधौ चरितो ऽभूत् किमिति सर्वसत्त्वाः सर्वपापं जहेयुरिति सा च तयोर्दारकयोर्माता विमलदत्ता राजभार्या सर्वबुद्धसंगीतिं सर्वबुद्धधर्मगुह्यस्थानानि च संजानीते स्म अथ खलु कुलपुत्रा राजा शुभव्यूहस्ताभ्यां द्वाभ्यां दारकाभ्यां तथागतशासने विनीतः, अवतारितश्च, परिपाचितश्च सर्वस्वजनपरिवारः सा च विमलदत्ता राजभार्या सर्वस्वजनपरिवारा तौ च द्वौ दारकौ राज्ञः शुभव्यूहस्य पुत्रौ द्वाचत्वारिंशद्भिः प्राणिसहस्रैः सार्धं सान्तपुरौ सामात्यौ सर्वे सहिताः समग्राः येन भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः, तेनोपसंक्रामन् उपसंक्रम्य तस्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य तं भगवन्तं त्रिष्कृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य एकान्ते तस्थुः अथ खलु कुलपुत्राः स भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो राजानं शुभव्यूहं सपरिवारमुपसंक्रान्तं विदित्वा धार्म्या कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति अथ खलु कुलपुत्रा राजा शुभव्यूहस्तेन भगवता धार्म्या कथया साधु च सुष्ठु च संदर्शितः समादापितः समुत्तेजितः संप्रहर्षितस्तस्यां वेलायां तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातः कनीयसो भ्रातुः पट्टं बद्ध्वा राज्ये प्रतिष्ठाप्य सपुत्रस्वजनपरिवारः, सा च विमलदत्ता राजभार्या सर्वस्त्रीगणपरिवारा, तौ च द्वौ दारकौ सार्धं तैर्द्वाचत्वारिंशद्भिः प्राणिसहस्रैः, सर्वे सहिताः समग्रास्तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य प्रवचने श्रद्धया अगारादनगारिकां प्रव्रजिताः प्रव्रजित्वा च राजा शुभव्यूहः सपरिवारश्चतुरशीतिवर्षसहस्राण्यभियुक्तो विजहार इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं चिन्तयन् भावयन् पर्यवदापयन् अथ खलु कुलपुत्राः स राजा शुभव्यूहस्तेषां चतुरशीतीनां वर्षसहस्राणामत्ययेन सर्वगुणालंकारव्यूहं नाम समाधिं प्रतिलभते स्म सहप्रतिलब्धाच्चास्य समाधेः, अथ तावदेव सप्ततालमात्रं वैहायसमभ्युद्गच्छति स्म अथ खलु कुलपुत्राः स राजाः शुभव्यूहो गगनतले स्थितस्तं भगवन्तं जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - इमौ भगवन् मम पुत्रौ शास्तारौ भवतः यदहमाभ्यामृद्धिप्रातिहार्येण तस्मान्महतो दृष्टिगताद्विनिवर्तितः, तथागतशासने च प्रतिष्ठपितः, परिपाचितश्च अवतारितश्च, तथागतदर्शनाय च संचोदितः कल्याणमित्रौ भगवन् मम तौ द्वौ दारकौ पुत्ररूपेण मम गृह उपपन्नौ, यदुत पूर्वकुशलमूलस्मरणार्थम् एवमुक्ते भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धस्तं राजानं शुभव्यूहमेतदवोचत् - एवमेतन्महाराज, एवमेतद् यथा वदसि अवरोपितकुशलमूलानां हि महाराज कुलपुत्राणां कुलदुहितृणां च सर्वेषु भवगतिच्युत्युपपत्त्यायतनेषूपपन्नानां सुलभानि भवन्ति कल्याणमित्राणि, यानि शास्तृकृत्येन प्रत्युपस्थितानि भवन्ति, यान्यनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ शासकान्यवतारकाणि परिपाचकानि भवन्ति उदारमेतन्महाराज स्थानं यदुत कल्याणमित���रपरिग्रहस्तथागतदर्शनसमादापकः पश्यसि त्वं महाराज एतौ द्वौ दारकौ? आह - पश्यामि भगवन्, पश्यामि सुगत भगवानाह - एतौ खलु पुनर्महाराज कुलपुत्रौ पञ्चष्टीनां गङ्गानदीवालिकासमान्ःं तथ्ःगत्ःन्ःमर्हत्ःं सम्यक्संबुद्ध्ःन्ःमन्तिके पूज्ःं करिष्यतः, इमं च सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्य्ःयं ध्ःरयिष्यतः सत्त्व्ःन्ःमनुकम्प्ःयै, मिथ्य्ःदृष्टीन्ःं च सत्त्व्ःन्ःं सम्यग्दृष्टये वीर्यसंजनन्ःर्थम् अथ खलु कुलपुत्राः स राजा शुभव्यूहस्ततो गगनतलादवतीर्य दशनखमञ्जलिं प्रगृह्य तं भगवन्तं जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - तत्साधु भगवन् निर्दिशतु तथागतः - कीदृशेन ज्ञानेन समन्वागतस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो येन मूर्ध्नि उष्णीषो विभाति, विमलनेत्रश्च भगवान्, भ्रुवोर्मध्ये चोर्णा विभाति शशिशङ्खपाण्डराभा, सा च समसहिता दन्तावली वदनान्तरे विराजति, बिम्बोष्ठश्च भगवांश्चारुनेत्रश्च सुगतः अथ खलु कुलपुत्राः स राज शुभव्यूह इयद्भिर्गुणैस्तं भगवन्तं जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमभिष्टुत्य अन्यैश्च गुणकोटीनयुतशतसहस्रैस्तं भगवन्तमभिष्टुत्य तस्यां वेलायां तं भगवन्तं जलधरगर्जितभोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदवोचत् - आश्चर्यं भगवन् यावन्महार्थमिदं तथागतशासनम्, अचिन्त्यगुणसमन्वागतश्च तथागतप्रवेदितो धर्मविनयः, यावत् सुप्रज्ञप्ता च तथागतशिक्षा अद्याग्रेण वयं भगवन्न भूयश्चित्तस्य वशगा भविष्यामः, न भूयो मिथ्यादृष्टेर्वशगा भविष्यामः, न भूयः क्रोधस्य वशगा भविष्यामः, न भूयः पापकानां चित्तोत्पादानां वशगा भविष्यामः एभिरहं भगवन् इयद्भिरकुशलैधर्मैः समन्वागतो नेच्छामि भगवतो ऽन्तिकमुपसंक्रमितुम् स तस्य भगवतो जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रजसंकुसुमिताभिज्ञस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य पादौ शिरसाभिवन्द्य अन्तरीक्षगत एवास्थात् अथ खलु स राजा शुभव्यूहः सा च विमलदत्ता राजभार्या शतसहस्रमूल्यं मुक्ताहारं भगवत उपर्यन्तरीक्षे ऽक्षैप्सीत् समनन्तरक्षिप्तश्च स मुक्ताहारस्तस्य भगवतो मूर्ध्नि मुक्ताहारः कूटागारः संस्थितो ऽभूच्चतुरस्रश्चतुःस्थूणः समभागः सुवि��क्तो दर्शनीयः तस्मिंश्च कूटागारे पर्यङ्कः प्रादुर्भूतो ऽनेकदूष्यशतसहस्रसंस्तृतः तस्मिंश्च पर्यङ्के तथागतविग्रहः पर्यङ्कबद्धं संदृश्यते स्म अथ खलु राज्ञः शुभव्यूहस्यैतदभवत् - महानुभावमिदं बुद्धज्ञानम्, अचिन्त्यगुणसमन्वागतश्च तथागतः यत्र हि नाम अयं तथागतविग्रहः कूटागारमध्यगतः संदृश्यते प्रासादिको दर्शनीयः परमशुभवर्णपुष्करतया समन्वागतः अथ खलु भगवान् जलधरगर्जितघोषसुस्वरनक्षत्रराजसंकुसुमिताभिज्ञस्तथागतश्चतस्रः पर्षदः आमन्त्रयते स्म - पश्यथ भिक्षवो यूयं शुभव्यूहं राजानं गगनतलस्थं सिंहनादं नदन्तम्? आहुः - पश्यामो भगवन् भगवानाह - एष खलु भिक्षवः शुभव्यूहो राजा मम शासने भिक्षुभावं कृत्वा शालेन्द्रराजो नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो लोके भविष्यति, विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविदनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान् विस्तीर्णवत्यां लोकधातौ अभ्युद्गतराजो नाम स कल्पो भविष्यति तस्य खलु पुनर्भिक्षवः शालेन्द्रराजस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य अप्रमेयो बोधिसत्त्वसंघो भविष्यति, अप्रमेयः श्रावकसंघः समा पाणितलजाता च वैदूर्यमयी सा विस्तीर्णवती लोकधातुर्भविष्यति एवमचिन्त्यः स तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो भविष्यति स्यात् खलु पुनः कुलपुत्राः युष्माकं काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यः स तेन कालेन तेन समयेन शुभव्यूहो नाम राजाभूत्? न खलु पुनः कुलपुत्रा युष्माभिरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अयमेव स पद्मश्रीर्बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तेन कालेन तेन समयेन शुभव्यूहो नाम राजाभुत् स्यात्खलु पुनः कुलपुत्रा युष्माकं काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्या सा तेन कालेन तेन समयेन विमलदत्ता नाम राजभार्याभूत्? न खलु पुनः कुलपुत्रा युष्माभिरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? अयं स वैरोचनरश्मिप्रतिमण्डितध्वजराजो नाम बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तेन कालेन तेन समयेन विमलदत्ता नाम राजभार्याभुत् तस्य राज्ञः शुभव्यूहस्यानुकम्पायै तेषां च सत्त्वानां राज्ञः शुभव्यूहस्य भार्यात्वमभ्युपगतो ऽभूत् स्यात्खलु पुनः कुलपुत्रा युष्माकं काङ्क्षा वा विमतिर्वा विचिकित्सा वा - अन्यौ तौ तेन कालेन तेन समयेन द्वौ दारकावभूताम्? न खलु पुनः कुलपुत्रा युष्माभिरेवं द्रष्टव्यम् तत्कस्य हेतोः? इमौ तौ भैषज्यराजश्च भैषज्यसमुन्दतश्च तेन कालेन तेन समयेन तस्य राज्ञः शुभव्यूहस्य पुत्रावभूताम् एवमचिन्त्यगुणसमन्वागतौ कुलपुत्रा भैषज्यराजो भैषज्यसमुद्गतश्च बोधिसत्त्वौ महासत्त्वौ, बहुबुद्धकोटीनयुतशतसहस्रावरोपितकुशलमूलौ एतावुभावपि सत्पुरुषावचिन्त्यधर्मसमन्वागतौ ये च एतयोः सत्पुरुषयोर्नामधेयं धारयिष्यन्ति, ते सर्वे नमस्करणीया भविष्यन्ति सदेवकेन लोकेन अस्मिन् खलु पुनः पूर्वयोगपरिवर्ते भाष्यमाणे चतुरशीतीनां प्राणिसहस्राणां विरजो विगतमलं धर्मेषु धर्मचक्षुर्विशुद्धम् इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये शुभव्यूहराजपूर्वयोगपरिवर्तो नाम पञ्चविंशतिमः"
+saddhp_26,"samantabhadrotsāhanaparivartaḥ atha khalu samantabhadro bodhisattvo mahāsattvaḥ pūrvasyāṃ diśi gaṇanāsamatikrāntairbodhisattvairmahāsattvaiḥ sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ prakampadbhiḥ kṣetrai pravarṣadbhiḥ padmaiḥ pravādyamānaistūryakoṭīnayutaśatasahasraiḥ, mahatā bodhisattvānubhāvena mahatyā bodhisattvavikurvayā mahatyā bodhisattvaddharyā mahata bodhisattvamāhātmyena mahatā bodhisattvasamāhitena mahatā bodhisattvatejasā jājvalyamānena, mahatā bodhisattvayānena, mahatā bodhisattvaprātihāryeṇa, mahadbhirdevanāgayakṣagandharvāsuragarūḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyaiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ evamacintyairṛddhiprātihāryaiḥ samantabhadro bodhisattvo mahāsattva imāṃ lokadhātuṃ saṃprāptaḥ sa yenagṛdhrakūṭaḥ parvatarājaḥ yena ca bhagavāṃstenopasaṃkrāmat upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya saptakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavantametadavocat - ahaṃ bhagavaṃstasya bhagavato ratnatejobhyudgatarājasya tathāgatasya buddhakṣetrādihāgataḥ iha bhagavan sahāyāṃ lokadhātāvayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo deśyata iti tamahaṃ śravaṇāyāgato bhagavataḥ śākyamunestathāgatasya sakāśam amūni ca bhagavannetāvanti bodhisattvaśatasahasrāṇi imaṃ saddharmapuṇḍarīkaṃ dharmaparyāyaṃ śravaṇāyāgatāni tatsādhu bhagavān deśayatu tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha imaṃ saddharmapuṇḍārīkaṃ dharmaparyāyameṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ vistareṇa evamukte bhagavān samantabhadraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - uddhaṭitajñā hi kulaputra ete bodhisattvā mahāsattvāḥ api tvayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo yaduta asaṃbhinnatathatā te bodhisattvā āhuḥ - evametad bhagavan, evametatsugata atha khalu yāstasyāṃ parṣadi bhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāśca saṃnipatitāḥ, tāsāṃ saddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye pratiṣṭhāpanārthaṃ punarapi bhagavān samantabhadraṃ bodhisattvaṃ mahāsattvametadavocat - caturbhiḥ kulaputra dharmaiḥ samanvāgatasya mātṛgrāmasya ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo hastagato bhaviṣyati katamaiścaturbhiḥ? yaduta buddhairbhagavadbhiradhiṣṭhito bhaviṣyati, avaropitakuśalamūlaśca bhaviṣyati, nirayarāśivyavasthitaśca bhaviṣyati, sarvasattvaparitrāṇārthamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādayiṣyati ebhiḥ kulaputra caturbhirdharmaiḥ samanvāgatasya mātṛgrāmasya ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo hastagato bhaviṣyati atha khalu samantabhadro bodhisattvo mahāsattvo bhagavantametadavocat - ahaṃ bhagavan paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ vartamānāyāmevaṃrūpāṇāṃ sūtrāntadhārakāṇāṃ bhikṣūṇāṃ rakṣāṃ kariṣyāmi, svastyayanaṃ kariṣyāmi, daṇḍaparihāraṃ kariṣyāmi, viṣadūṣaṇaṃ kariṣyāmi, yathā na kaścitteṣāṃ dharmabhāṇakānāmavatāraprekṣī avatāragaveṣī avatāraṃ lapsyate na māraḥ pāpīyānavatāraprekṣī avatāragaveṣī avatāraṃ lapsyate, na māraputrā na mārakāyikā devaputrā na mārakanyā na mārapārṣadyā yāvanna bhūyo māraparyutthito bhaviṣyati na devaputrā na yakṣā na pretā na pūtanā na kṛtyā na vetālāstasya dharmabhāṇakasyāvatāraprekṣiṇo 'vatāragaveṣiṇo 'vatāraṃ lapsyante ahaṃ bhagavaṃstasya dharmabhāṇakasya satatasamitaṃ nityakālaṃ rakṣāṃ kariṣyāmi yadā ca sa dharmabhāṇako 'smin dharmaparyāye cintāyogamanuyuktaścaṃkramābhirūḍho bhaviṣyati, tadāhaṃ bhagavaṃstasya dharmabhāṇakasyāntike śvetaṣaḍdantaṃ gajarājamabhiruhya tasya dharmabhāṇakasya caṃkramakuṭīmupasaṃkramiṣyāmi bodhisattvagaṇaparivṛto 'sya dharmaparyāyasyārakṣāyai yadā punastasya dharmabhāṇakasya asmin dharmaparyāye cintāyogamanuyuktasya sataḥ ito dharmaparyāyadantaśaḥ padavyañjanaṃ paribhraṣṭaṃ bhaviṣyati, tadāhaṃ tasmin śvetaṣaḍdante gajarāje 'bhiruhya tasya dharmabhāṇakasya saṃmukhamupadarśayitvā imaṃ dharmaparyāyamavikalaṃ pratyuccārayiṣyāmi sa ca dharmabhāṇako mamātmabhāvaṃ dṛṣṭvā imaṃ ca dharmaparyāyamavikalaṃ mamāntikācchrutvā tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhūyasyā mātrayā asmin dharmaparyāye vīryamārapsyate, āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajāto bhūyasyā mātrayā asmin dharmaparyāye vīryamārapsyate, mama ca sahadarśanena samādhiṃ pratilapsyate, dhāraṇyāvartāṃ ca nāma dhāraṇīṃ pratilapsyate, koṭīśatasahasrāvartāṃ ca nāma dhāraṇīṃ pratilapsyate, sarvarutakauśalyāvartāṃ ca nāma dhāraṇīṃ pratilapsyate ye ca bhagavan paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcāśatyāṃ bhikṣavo vā bhikṣūṇyo vā upāsakā vā upāsikā vā evaṃ sūtrāntadhārakā evaṃ sūtrāntalekhakā evaṃ sūtrāntamārgakā evaṃ sūtrāntavācakā ye paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcaśatyāmasmin dharmaparyāye trisaptāhamekaviṃśatidivasāni caṃkramābhirūḍhā abhiyuktā bhaviṣyanti, teṣāmahaṃ sarvasattvapriyadarśanamātmabhāvaṃ saṃdarśayiṣyāmi tameva śvetaṃ ṣaḍdantaṃ gajarājamabhiruhya bodhisattvagaṇaparivṛtaḥ ekaviṃśatime divase teṣāṃ dharmabhāṇakānāṃ caṃkramamāgamiṣyāmi āgatya ca tān dharmabhāṇakān parisaṃharṣayiṣyāmi samādāpayiṣyāmi samuttejayiṣyāmi saṃpraharṣayiṣyāmi dhāraṇīṃ caiṣāṃ dāsyāmi, yathā te dharmabhāṇakā na kenaciddharṣaṇīyā bhaviṣyanti na caiṣāṃ manuṣyā vā amanuṣyā vā avatāraṃ lapsyante, na ca nāryo 'pasaṃhariaṣyanti rakṣāṃ caiṣāṃ kariṣyāmi, svastyayanaṃ kariṣyāmi, daṇḍaparihāraṃ kariṣyāmi, viṣadūṣaṇaṃ kariṣyāmi teṣāṃ vayaṃ bhagavan dharmabhāṇakānāmimāni dhāraṇīpadāni dāsyāmi tāni bhagavan dhāraṇīpadāni tadyathā - adaṇḍe daṇḍapati daṇḍāvartani daṇḍakuśale daṇḍasudhāri sudhārapati buddhapaśyane sarvadhāraṇi āvartani saṃvartani saṃghaparīkṣite saṃghanirghātani dharmaparīkṣite sarvasattvarutakauśalyānugate siṃhavikrīḍite anuvarte vartani vartāli svāhā imāni tāni bhagavan dhāraṇīpadāni yasya bodhisattvasya mahāsattvasya śrotrendriyasyāvabhāsamāgamiṣyanti, veditavyametat samantabhadrasya bodhisattvasya mahāsattvasyādhiṣṭhānamiti ayaṃ ca bhagavan saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo 'smin jambudvīpe pracaramāṇo yeṣāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ hastagato bhaviṣyati, tairbhagavan dharmabhāṇakairevaṃ veditavyam - samantabhadrasya bodhisattvasya mahāsattvasyānubhāvena yadasmākamayaṃ dharmaparyāyo hastagataḥ samantabhadrasya bodhisattvasya mahāsattvasya tejasā samantabhadrasya bodhisattvasya mahāsattvasya caryāyāste bhagavan sattvā lābhino bhaviṣyanti bahubuddhāvaropitakuśalamūlāśca te sattvā bhaviṣyanti tathāgatapāṇiparimārjitamūrdhānaśca te bhagavan sattvā bhaviṣyati ye idaṃ sūtraṃ likhiṣyanti dhārayiṣyanti, mama tairbhagavan priyaṃ kṛtaṃ bhaviṣyati ya idaṃ sūtraṃ likhisyanti, ye ca asyārthamanubhotsyante, likhitvā ca te bhagavannidaṃ sūtramitaścyutvā trāyastriṃśatāṃ devānāṃ sabhāgatāya upapatsyante, sahopapannānāṃ caiṣāṃ caturaśītirapsarasāṃ sahasrāṇyupasaṃkramiṣyanti bherīmātreṇa mukuṭena te devaputrāstāsāmapsarasāṃ madhye sthāsyanti īdṛśaḥ kulaputrā imaṃ dharmaparyāyaṃ likhitvā puṇyaskandhaḥ kaḥ punarvādo ye etamuddekṣyanti svādhyāyiṣyanti cintayiṣyanti manasi kariṣyanti tasmāttarhi kulaputrāḥ satkṛtya ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo likhitavyaḥ, sarvadetaḥ samanvāhṛtya yaśca avikṣiptena manasikāreṇa likhiṣyati, tasya buddhasahasraṃ hastamupanāmayiṣyati, maraṇakāle cāsya buddhasahasraṃ saṃmukhamupadarśanaṃ kariṣyati na ca durgativinipātagāmī bhaviṣyati itaścyutaśca tuṣitānāṃ devānāṃ sabhāgatāyopapatsyate, yatra sa maitreyo bodhisattvo mahāsattvastiṣṭhati, dvātriṃśadvaralakṣaṇo bodhisattvasattvagaṇaparivṛto 'psaraḥkoṭīnayutaśatasahasrapuraskṛto dharmaṃ deśayati tasmāttarhi kulaputrāḥ paṇḍitena kulaputreṇa vā kuladuhitā vā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyaḥ satkṛtya likhitavyaḥ satkṛtyoddeṣṭavyaḥ, satkṛtya sv��dhyāyitavyaḥ, satkṛtya manasikartavyaḥ imaṃ kulaputrā dharmaparyāyaṃ likhitvā uddiśya svādhyāyitvā bhāvayitvā manasikṛtvā evamaprameyā guṇā bhaviṣyanti tasmāttarhi tena paṇḍitena bhagavan kulaputreṇa vā kuladuhitrā vā ayaṃ saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyo dhārayitavyaḥ etāvantasteṣāṃ guṇānuśaṃsā bhaviṣyanti tasmāttarhi bhagavan ahamapi tāvadimaṃ dharmaparyāyamadhiṣṭhāsyāmi, yathā bhagavan mamādhiṣṭhānena ayaṃ dharmaparyāyo 'smin jambudvīpe pracariṣyati atha khalu tasyāṃ velāyāṃ bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ samantabhadrāya bodhisattvāya mahāsattvāya sādhukāramadāt - sādhu sādhu samantabhadra, yatra hi nāma tvamevaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya pratipannaḥ evamacintyadharmasamanvāgato 'si mahākaruṇāsaṃgṛhītenādhyāśayena, acintyasaṃgṛhītena cittotpādena, yastvaṃ svayameva teṣāṃ dharmabhāṇakānāmadhiṣṭhānaṃ karoṣi ye kecit kulaputrāḥ samantabhadrasya bodhisattvasya mahāsattvasya nāmadheyaṃ dhārayiṣyanti, veditavyaṃ taiḥ śākyamunistathāgato dṛṣṭa iti ayaṃ ca saddharmapuṇḍarīko dharmaparyāyastasya bhagavataḥ śākyamunerantikācchrutaḥ śākyamuniśca tathāgatastaiḥ pūjitaḥ śākyamuneśca tathāgatasya dharmaṃ deśayataḥ sādhukāro 'nupradattaḥ anumoditaścāyaṃ dharmaparyāyo bhaviṣyati śākyamuninā ca tathāgatena teṣāṃ mūrdhni pāṇiḥ pratiṣṭhāpito bhaviṣyati bhagavāṃśca śākyamunistaiścīvarairavacchādito bhaviṣyati tathāgataśāsanaparigrāhakāśca te samantabhadra kulaputrā vā kuladuhitaro vā veditavyāḥ na ca teṣāṃ lokāyate rucirbhaviṣyati, na kāvyaprasṛtāḥ sattvāsteṣāmabhirucitā bhaviṣyanti, na nṛttakā na mallā na nartakā na śauṇḍikaurabhrikakaukkuṭikasaukarikastrīpoṣakāḥ sattvāsteṣāmabhirucitā bhaviṣyanti īdṛśāṃśca sūtrāntān śrutvā likhitvā dhārayitvā vācayitvā vā na teṣāmanyadabhirucitaṃ bhaviṣyati svabhāvadharmasamanvāgatāśca te sattvā veditavyāḥ pratyātmikaśca teṣāṃ yoniśomanasikāro bhaviṣyati svapuṇyabalādhārāśca te sattvā bhaviṣyanti, priyadarśanāśca te bhaviṣyanti sattvānām evaṃ sūtrāntadhārakāśca ye bhikṣavo bhaviṣyanti, na teṣāṃ rāgo vyābādhiṣyati, na dveṣo na moho nerṣyā na mātsaryaṃ na mrakṣo na māno nādhimāno na mithyāmānaḥ svalābhasaṃtuṣṭāśca te samantabhadra dharmabhāṇakā bhaviṣyanti yaḥ samantabhadra paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ vartamānāyāmasya saddharmapuṇḍarīkasya dharmaparyāyasya dhārakaṃ bhikṣuṃ paśyet, evaṃ cittamutpādayitavyam - gamiṣyatyayaṃ kulaputro bodhimaṇḍam, nirjeṣyatyayaṃ kulaputro mārakalicakram, pravartayiṣyatyayaṃ dharmacakram, parāhaniṣyatyayaṃ dharmadundubhim, prapūrayiṣyatyayaṃ dharmaśaṅkham, pravarṣayiṣyatyayaṃ dharmavarṣam, abhirokṣyatyayaṃ dharmasiṃhāsanam ya imaṃ dharmaparyāyaṃ paścime kāle paścime samaye paścimāyāṃ pañcaśatyāṃ vartamānāyāṃ dhārayiṣyanti, na te bhikṣavo lubdhā bhaviṣyanti, na cīvaragṛddhā na pātragṛddhā bhaviṣyanti ṛjukāśca te dharmabhāṇakā bhaviṣyanti trivimokṣalābhinaśca te dharmabhāṇakā bhaviṣyanti dṛṣṭadhārmikaṃ ca teṣāṃ nivartiṣyati ya evaṃ sūtrāntadhārakāṇāṃ dharmabhāṇakānāṃ bhikṣūṇāṃ mohaṃ dāsyanti, jātyandhāste sattvā bhaviṣyanti ye caivaṃrūpāṇāṃ sūtrāntadhārakāṇāṃ bhikṣūṇāmavarṇaṃ saṃśrāvayiṣyanti, teṣāṃ dṛṣṭa eva dharme kāyaścitro bhaviṣyati ya evaṃ sūtrāntalekhakānāmuccagghanaṃ kariṣyanti ullapiṣyanti, te khaṇḍadantāśca bhaviṣyanti, varaladantāśca bhaviṣyanti, bībhatsoṣṭhāśca bhaviṣyanti, cipiṭanāsāśca bhaviṣyanti, viparītahastapādāśca bhaviṣyanti, viparītanetrāśca bhaviṣyanti, durgandhikāyāśca bhaviṣyanti, gaṇḍapiṭakavicarcidadrukaṇḍvākīrṇaśarīrāśca bhaviṣyanti ye īdṛśānāṃ sūtrāntalekhakānāṃ sūtrāntavācakānāṃ ca sūtrāntadhārakāṇāṃ ca sūtrāntadeśakānāṃ ca apriyāṃ vācaṃ bhūtāmabhūtāṃ vā saṃśrāvayiṣyanti, teṣāmidamāgāḍhataraṃ pāpakaṃ karma veditavyam tasmāttarhi samantabhadra asya dharmaparyāyasya dhārakāṇāṃ bhikṣūṇāṃ dūrata eva pratyutthātavyam yathā tathāgatasyāntike gauravaṃ kartavyam, tathā teṣāmeva sūtrāntadhārakāṇāṃ bhikṣūṇāmevaṃ gauravaṃ kartavyam asmin khalu punaḥ samantabhadrotsāhanaparivarte nirdiśyamāne gaṅgānadīvālikāsamānāṃ bodhisattvānāṃ mahāsattvānāṃ koṭīśatasahasrāvartāyā dhāraṇyāḥ pratilambho 'bhūt iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye samantabhadrotsāhanaparivarto nāma ṣaḍviṃśatimaḥ","समन्तभद्रोत्साहनपरिवर्त��� अथ खलु समन्तभद्रो बोधिसत्त्वो महासत्त्वः पूर्वस्यां दिशि गणनासमतिक्रान्तैर्बोधिसत्त्वैर्महासत्त्वैः सार्धं परिवृतः पुरस्कृतः प्रकम्पद्भिः क्षेत्रै प्रवर्षद्भिः पद्मैः प्रवाद्यमानैस्तूर्यकोटीनयुतशतसहस्रैः, महता बोधिसत्त्वानुभावेन महत्या बोधिसत्त्वविकुर्वया महत्या बोधिसत्त्वद्धर्या महत बोधिसत्त्वमाहात्म्येन महता बोधिसत्त्वसमाहितेन महता बोधिसत्त्वतेजसा जाज्वल्यमानेन, महता बोधिसत्त्वयानेन, महता बोधिसत्त्वप्रातिहार्येण, महद्भिर्देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरूडकिन्नरमहोरगमनुष्यामनुष्यैः परिवृतः पुरस्कृतः एवमचिन्त्यैरृद्धिप्रातिहार्यैः समन्तभद्रो बोधिसत्त्वो महासत्त्व इमां लोकधातुं संप्राप्तः स येनगृध्रकूटः पर्वतराजः येन च भगवांस्तेनोपसंक्रामत् उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसाभिवन्द्य सप्तकृत्वः प्रदक्षिणीकृत्य भगवन्तमेतदवोचत् - अहं भगवंस्तस्य भगवतो रत्नतेजोभ्युद्गतराजस्य तथागतस्य बुद्धक्षेत्रादिहागतः इह भगवन् सहायां लोकधातावयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो देश्यत इति तमहं श्रवणायागतो भगवतः शाक्यमुनेस्तथागतस्य सकाशम् अमूनि च भगवन्नेतावन्ति बोधिसत्त्वशतसहस्राणि इमं सद्धर्मपुण्डरीकं धर्मपर्यायं श्रवणायागतानि तत्साधु भगवान् देशयतु तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्ध इमं सद्धर्मपुण्डारीकं धर्मपर्यायमेषां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां विस्तरेण एवमुक्ते भगवान् समन्तभद्रं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - उद्धटितज्ञा हि कुलपुत्र एते बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः अपि त्वयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो यदुत असंभिन्नतथता ते बोधिसत्त्वा आहुः - एवमेतद् भगवन्, एवमेतत्सुगत अथ खलु यास्तस्यां पर्षदि भिक्षुभिक्षुण्युपासकोपासिकाश्च संनिपतिताः, तासां सद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये प्रतिष्ठापनार्थं पुनरपि भगवान् समन्तभद्रं बोधिसत्त्वं महासत्त्वमेतदवोचत् - चतुर्भिः कुलपुत्र धर्मैः समन्वागतस्य मातृग्रामस्य अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो हस्तगतो भविष्यति कतमैश्चतुर्भिः? यदुत बुद्धैर्भगवद्भिरधिष्ठितो भविष्यति, अवरोपितकुशलमूलश्च भविष्यति, निरयराशिव्यवस्थितश्च भविष्यति, सर्वसत्त्वपरित्राणार्थमनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ चित्तमुत्पादयिष्यति एभिः कुलपुत्र च��ुर्भिर्धर्मैः समन्वागतस्य मातृग्रामस्य अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो हस्तगतो भविष्यति अथ खलु समन्तभद्रो बोधिसत्त्वो महासत्त्वो भगवन्तमेतदवोचत् - अहं भगवन् पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चशत्यां वर्तमानायामेवंरूपाणां सूत्रान्तधारकाणां भिक्षूणां रक्षां करिष्यामि, स्वस्त्ययनं करिष्यामि, दण्डपरिहारं करिष्यामि, विषदूषणं करिष्यामि, यथा न कश्चित्तेषां धर्मभाणकानामवतारप्रेक्षी अवतारगवेषी अवतारं लप्स्यते न मारः पापीयानवतारप्रेक्षी अवतारगवेषी अवतारं लप्स्यते, न मारपुत्रा न मारकायिका देवपुत्रा न मारकन्या न मारपार्षद्या यावन्न भूयो मारपर्युत्थितो भविष्यति न देवपुत्रा न यक्षा न प्रेता न पूतना न कृत्या न वेतालास्तस्य धर्मभाणकस्यावतारप्रेक्षिणो ऽवतारगवेषिणो ऽवतारं लप्स्यन्ते अहं भगवंस्तस्य धर्मभाणकस्य सततसमितं नित्यकालं रक्षां करिष्यामि यदा च स धर्मभाणको ऽस्मिन् धर्मपर्याये चिन्तायोगमनुयुक्तश्चंक्रमाभिरूढो भविष्यति, तदाहं भगवंस्तस्य धर्मभाणकस्यान्तिके श्वेतषड्दन्तं गजराजमभिरुह्य तस्य धर्मभाणकस्य चंक्रमकुटीमुपसंक्रमिष्यामि बोधिसत्त्वगणपरिवृतो ऽस्य धर्मपर्यायस्यारक्षायै यदा पुनस्तस्य धर्मभाणकस्य अस्मिन् धर्मपर्याये चिन्तायोगमनुयुक्तस्य सतः इतो धर्मपर्यायदन्तशः पदव्यञ्जनं परिभ्रष्टं भविष्यति, तदाहं तस्मिन् श्वेतषड्दन्ते गजराजे ऽभिरुह्य तस्य धर्मभाणकस्य संमुखमुपदर्शयित्वा इमं धर्मपर्यायमविकलं प्रत्युच्चारयिष्यामि स च धर्मभाणको ममात्मभावं दृष्ट्वा इमं च धर्मपर्यायमविकलं ममान्तिकाच्छ्रुत्वा तुष्ट उदग्र आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो भूयस्या मात्रया अस्मिन् धर्मपर्याये वीर्यमारप्स्यते, आत्तमनाः प्रमुदितः प्रीतिसौमनस्यजातो भूयस्या मात्रया अस्मिन् धर्मपर्याये वीर्यमारप्स्यते, मम च सहदर्शनेन समाधिं प्रतिलप्स्यते, धारण्यावर्तां च नाम धारणीं प्रतिलप्स्यते, कोटीशतसहस्रावर्तां च नाम धारणीं प्रतिलप्स्यते, सर्वरुतकौशल्यावर्तां च नाम धारणीं प्रतिलप्स्यते ये च भगवन् पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चाशत्यां भिक्षवो वा भिक्षूण्यो वा उपासका वा उपासिका वा एवं सूत्रान्तधारका एवं सूत्रान्तलेखका एवं सूत्रान्तमार्गका एवं सूत्रान��तवाचका ये पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चशत्यामस्मिन् धर्मपर्याये त्रिसप्ताहमेकविंशतिदिवसानि चंक्रमाभिरूढा अभियुक्ता भविष्यन्ति, तेषामहं सर्वसत्त्वप्रियदर्शनमात्मभावं संदर्शयिष्यामि तमेव श्वेतं षड्दन्तं गजराजमभिरुह्य बोधिसत्त्वगणपरिवृतः एकविंशतिमे दिवसे तेषां धर्मभाणकानां चंक्रममागमिष्यामि आगत्य च तान् धर्मभाणकान् परिसंहर्षयिष्यामि समादापयिष्यामि समुत्तेजयिष्यामि संप्रहर्षयिष्यामि धारणीं चैषां दास्यामि, यथा ते धर्मभाणका न केनचिद्धर्षणीया भविष्यन्ति न चैषां मनुष्या वा अमनुष्या वा अवतारं लप्स्यन्ते, न च नार्यो ऽपसंहरिअष्यन्ति रक्षां चैषां करिष्यामि, स्वस्त्ययनं करिष्यामि, दण्डपरिहारं करिष्यामि, विषदूषणं करिष्यामि तेषां वयं भगवन् धर्मभाणकानामिमानि धारणीपदानि दास्यामि तानि भगवन् धारणीपदानि तद्यथा - अदण्डे दण्डपति दण्डावर्तनि दण्डकुशले दण्डसुधारि सुधारपति बुद्धपश्यने सर्वधारणि आवर्तनि संवर्तनि संघपरीक्षिते संघनिर्घातनि धर्मपरीक्षिते सर्वसत्त्वरुतकौशल्यानुगते सिंहविक्रीडिते अनुवर्ते वर्तनि वर्तालि स्वाहा इमानि तानि भगवन् धारणीपदानि यस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य श्रोत्रेन्द्रियस्यावभासमागमिष्यन्ति, वेदितव्यमेतत् समन्तभद्रस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्याधिष्ठानमिति अयं च भगवन् सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो ऽस्मिन् जम्बुद्वीपे प्रचरमाणो येषां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां हस्तगतो भविष्यति, तैर्भगवन् धर्मभाणकैरेवं वेदितव्यम् - समन्तभद्रस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्यानुभावेन यदस्माकमयं धर्मपर्यायो हस्तगतः समन्तभद्रस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य तेजसा समन्तभद्रस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य चर्यायास्ते भगवन् सत्त्वा लाभिनो भविष्यन्ति बहुबुद्धावरोपितकुशलमूलाश्च ते सत्त्वा भविष्यन्ति तथागतपाणिपरिमार्जितमूर्धानश्च ते भगवन् सत्त्वा भविष्यति ये इदं सूत्रं लिखिष्यन्ति धारयिष्यन्ति, मम तैर्भगवन् प्रियं कृतं भविष्यति य इदं सूत्रं लिखिस्यन्ति, ये च अस्यार्थमनुभोत्स्यन्ते, लिखित्वा च ते भगवन्निदं सूत्रमितश्च्युत्वा त्रायस्त्रिंशतां देवानां सभागताय उपपत्स्यन्ते, सहोपपन्नानां चैषां चतुरशीतिरप्सरसां सहस्राण्युपसंक्रमिष्यन्ति भेरीमात्रेण मुकुटेन ते देवपुत्रास्तासामप्सरसां मध्ये स्थास्यन्ति ईदृशः कुलपुत्रा इमं धर्मपर्यायं लिखित्वा पुण्यस्कन्धः कः पुनर्वादो ये एतमुद्देक्ष्यन्ति स्वाध्यायिष्यन्ति चिन्तयिष्यन्ति मनसि करिष्यन्ति तस्मात्तर्हि कुलपुत्राः सत्कृत्य अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो लिखितव्यः, सर्वदेतः समन्वाहृत्य यश्च अविक्षिप्तेन मनसिकारेण लिखिष्यति, तस्य बुद्धसहस्रं हस्तमुपनामयिष्यति, मरणकाले चास्य बुद्धसहस्रं संमुखमुपदर्शनं करिष्यति न च दुर्गतिविनिपातगामी भविष्यति इतश्च्युतश्च तुषितानां देवानां सभागतायोपपत्स्यते, यत्र स मैत्रेयो बोधिसत्त्वो महासत्त्वस्तिष्ठति, द्वात्रिंशद्वरलक्षणो बोधिसत्त्वसत्त्वगणपरिवृतो ऽप्सरःकोटीनयुतशतसहस्रपुरस्कृतो धर्मं देशयति तस्मात्तर्हि कुलपुत्राः पण्डितेन कुलपुत्रेण वा कुलदुहिता वा अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायः सत्कृत्य लिखितव्यः सत्कृत्योद्देष्टव्यः, सत्कृत्य स्वाध्यायितव्यः, सत्कृत्य मनसिकर्तव्यः इमं कुलपुत्रा धर्मपर्यायं लिखित्वा उद्दिश्य स्वाध्यायित्वा भावयित्वा मनसिकृत्वा एवमप्रमेया गुणा भविष्यन्ति तस्मात्तर्हि तेन पण्डितेन भगवन् कुलपुत्रेण वा कुलदुहित्रा वा अयं सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायो धारयितव्यः एतावन्तस्तेषां गुणानुशंसा भविष्यन्ति तस्मात्तर्हि भगवन् अहमपि तावदिमं धर्मपर्यायमधिष्ठास्यामि, यथा भगवन् ममाधिष्ठानेन अयं धर्मपर्यायो ऽस्मिन् जम्बुद्वीपे प्रचरिष्यति अथ खलु तस्यां वेलायां भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः समन्तभद्राय बोधिसत्त्वाय महासत्त्वाय साधुकारमदात् - साधु साधु समन्तभद्र, यत्र हि नाम त्वमेवं बहुजनहिताय बहुजनसुखाय लोकानुकम्पायै महतो जनकायस्यार्थाय हिताय सुखाय प्रतिपन्नः एवमचिन्त्यधर्मसमन्वागतो ऽसि महाकरुणासंगृहीतेनाध्याशयेन, अचिन्त्यसंगृहीतेन चित्तोत्पादेन, यस्त्वं स्वयमेव तेषां धर्मभाणकानामधिष्ठानं करोषि ये केचित् कुलपुत्राः समन्तभद्रस्य बोधिसत्त्वस्य महासत्त्वस्य नामधेयं धारयिष्यन्ति, वेदितव्यं तैः शाक्यमुनिस्तथागतो दृष्ट इति अयं च सद्धर्मपुण्डरीको धर्मपर्यायस्तस्य भगवतः शाक्यमुनेरन्तिकाच्छ्रुतः शाक्यमुनिश्च तथागतस्तैः पूजितः शाक्यमुनेश्च तथ���गतस्य धर्मं देशयतः साधुकारो ऽनुप्रदत्तः अनुमोदितश्चायं धर्मपर्यायो भविष्यति शाक्यमुनिना च तथागतेन तेषां मूर्ध्नि पाणिः प्रतिष्ठापितो भविष्यति भगवांश्च शाक्यमुनिस्तैश्चीवरैरवच्छादितो भविष्यति तथागतशासनपरिग्राहकाश्च ते समन्तभद्र कुलपुत्रा वा कुलदुहितरो वा वेदितव्याः न च तेषां लोकायते रुचिर्भविष्यति, न काव्यप्रसृताः सत्त्वास्तेषामभिरुचिता भविष्यन्ति, न नृत्तका न मल्ला न नर्तका न शौण्डिकौरभ्रिककौक्कुटिकसौकरिकस्त्रीपोषकाः सत्त्वास्तेषामभिरुचिता भविष्यन्ति ईदृशांश्च सूत्रान्तान् श्रुत्वा लिखित्वा धारयित्वा वाचयित्वा वा न तेषामन्यदभिरुचितं भविष्यति स्वभावधर्मसमन्वागताश्च ते सत्त्वा वेदितव्याः प्रत्यात्मिकश्च तेषां योनिशोमनसिकारो भविष्यति स्वपुण्यबलाधाराश्च ते सत्त्वा भविष्यन्ति, प्रियदर्शनाश्च ते भविष्यन्ति सत्त्वानाम् एवं सूत्रान्तधारकाश्च ये भिक्षवो भविष्यन्ति, न तेषां रागो व्याबाधिष्यति, न द्वेषो न मोहो नेर्ष्या न मात्सर्यं न म्रक्षो न मानो नाधिमानो न मिथ्यामानः स्वलाभसंतुष्टाश्च ते समन्तभद्र धर्मभाणका भविष्यन्ति यः समन्तभद्र पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चशत्यां वर्तमानायामस्य सद्धर्मपुण्डरीकस्य धर्मपर्यायस्य धारकं भिक्षुं पश्येत्, एवं चित्तमुत्पादयितव्यम् - गमिष्यत्ययं कुलपुत्रो बोधिमण्डम्, निर्जेष्यत्ययं कुलपुत्रो मारकलिचक्रम्, प्रवर्तयिष्यत्ययं धर्मचक्रम्, पराहनिष्यत्ययं धर्मदुन्दुभिम्, प्रपूरयिष्यत्ययं धर्मशङ्खम्, प्रवर्षयिष्यत्ययं धर्मवर्षम्, अभिरोक्ष्यत्ययं धर्मसिंहासनम् य इमं धर्मपर्यायं पश्चिमे काले पश्चिमे समये पश्चिमायां पञ्चशत्यां वर्तमानायां धारयिष्यन्ति, न ते भिक्षवो लुब्धा भविष्यन्ति, न चीवरगृद्धा न पात्रगृद्धा भविष्यन्ति ऋजुकाश्च ते धर्मभाणका भविष्यन्ति त्रिविमोक्षलाभिनश्च ते धर्मभाणका भविष्यन्ति दृष्टधार्मिकं च तेषां निवर्तिष्यति य एवं सूत्रान्तधारकाणां धर्मभाणकानां भिक्षूणां मोहं दास्यन्ति, जात्यन्धास्ते सत्त्वा भविष्यन्ति ये चैवंरूपाणां सूत्रान्तधारकाणां भिक्षूणामवर्णं संश्रावयिष्यन्ति, तेषां दृष्ट एव धर्मे कायश्चित्रो भविष्यति य एवं सूत्रान्तलेखकानामुच्चग्घनं करिष्यन्ति उल्लपिष्यन्ति, ते ख��्डदन्ताश्च भविष्यन्ति, वरलदन्ताश्च भविष्यन्ति, बीभत्सोष्ठाश्च भविष्यन्ति, चिपिटनासाश्च भविष्यन्ति, विपरीतहस्तपादाश्च भविष्यन्ति, विपरीतनेत्राश्च भविष्यन्ति, दुर्गन्धिकायाश्च भविष्यन्ति, गण्डपिटकविचर्चिदद्रुकण्ड्वाकीर्णशरीराश्च भविष्यन्ति ये ईदृशानां सूत्रान्तलेखकानां सूत्रान्तवाचकानां च सूत्रान्तधारकाणां च सूत्रान्तदेशकानां च अप्रियां वाचं भूतामभूतां वा संश्रावयिष्यन्ति, तेषामिदमागाढतरं पापकं कर्म वेदितव्यम् तस्मात्तर्हि समन्तभद्र अस्य धर्मपर्यायस्य धारकाणां भिक्षूणां दूरत एव प्रत्युत्थातव्यम् यथा तथागतस्यान्तिके गौरवं कर्तव्यम्, तथा तेषामेव सूत्रान्तधारकाणां भिक्षूणामेवं गौरवं कर्तव्यम् अस्मिन् खलु पुनः समन्तभद्रोत्साहनपरिवर्ते निर्दिश्यमाने गङ्गानदीवालिकासमानां बोधिसत्त्वानां महासत्त्वानां कोटीशतसहस्रावर्ताया धारण्याः प्रतिलम्भो ऽभूत् इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये समन्तभद्रोत्साहनपरिवर्तो नाम षड्विंशतिमः"
+saddhp_27,"anuparīndanāparivartaḥ atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha utthāya tasmāddharmāsanāt sarvāṃstān bodhisattvāan piṇḍīkṛtya dakṣiṇena pāṇinā ṛddhayabhisaṃskārapariniṣpannena dakṣiṇahasteṣvadhyālambya tasyāṃ velāyāmetadavocat - imāmahaṃ kulaputrā asaṃkhyeyakalpakoṭīnayutaśatasahasrasamudānītāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ yuṣmākaṃ haste parindāmi anuparindāmi nikṣipāmi upanikṣipāmi yathā vipulā vaistārikī bhavet, tathā yuṣmābhiḥ kulaputrāḥ karaṇīyam dvaitīyakamapi traitīyakamapi bhagavān sarvāvantaṃ bodhisattvagaṇaṃ dakṣiṇena pāṇināadhyālambyaitadavocat - imāmahaṃ kulaputrā asaṃkhyeyakalpakoṭīnayutaśatasahasrasamudānītāmanuttarāṃ samyaksaṃbodhiṃ yuṣmākaṃ haste parindāmi anuparindāmi nikṣipāmi upanikṣipami yuṣmābhiḥ kulaputra udgrahītavyā dhārayitavyā vācayitavyā paryavāptavyā deśayitavyā prakāśayitavyā sarvasattvānāṃ ca saṃśrāvayitavyā amātsaryo 'haṃ kulaputrā aparigṛhītacitto viśārado buddhajñānasya dātā, tathāgatajñānasya svayaṃbhūjñānasya dātā mahādānapatirahaṃ kulaputrāḥ yuṣmābhirapi kulaputrā mamaivānuśikṣitavyam amatsaribhirbhūtvemaṃ tathāgatajñānadarśanaṃ mahopāyakauśalyamāgatānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca ayaṃ dharmaparyāyaḥ saṃśrāvayitavyaḥ ye ca aśrāddhāḥ sattvāste 'smin dharmaparyāye samādāpayitavyāḥ evaṃ yuṣmābhiḥ kulaputrāstathāgatānāṃ pratikāraḥ kṛto bhaviṣyati evamuktāste bodhisattva mahāsattva bhagavatā śākyamuninā tathāgatenārhatā samyaksaṃbuddhena mahatā prītiprāmodyena sphutā abhūvan mahacca gauravamutpādya yena bhagavān śākyamunistathāgato 'rhana samyaksaṃbuddhastenāvanatakāyāḥ praṇatakāyāḥ saṃnatakāyāḥ śirāṃsyavanāmya añjaliṃ pragṛhya sarva ekasvaranirghoṣeṇa bhagavantaṃ śākyamuniṃ tathāgatamarhantaṃ samyaksaṃbuddhametadūcuḥ - tathā bhagavan kariṣyāmo yathā tathāgata ājñāpayati sarveṣāṃ ca tathāgatānāmājñāṃ kariṣyāmaḥ, paripūrayiṣyāmaḥ alpotsuko bhagavān bhavatu yathāsukhavihārī dvaitīyakamapi, traitīyakamapi sa sarvāvān bodhisattvagaṇa ekasvaranirghoṣeṇa evaṃ bhāṣate sma - alpotsuko bhagavān bhavatu yathāsukhavihārī tathā bhagavan kariṣyāmo yathā tathāgata ājñāpayati sarveṣāṃ ca tathāgatānāmājñāṃ paripūrayiṣyāmaḥ atha khalu bhagavān śākyamunistathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sarvāṃstāṃstathāgatānarhataḥ samyaksaṃbuddhānanyebhyo lokadhātubhyaḥ samāgatān visarjayati sma yathāsukhavihāraṃ ca teṣāṃ tathāgatānāmārocayati sma - yathāsukhaṃ tathāgatā viharantvarhantaḥ samyaksaṃbuddhā iti taṃ ca tasya bhagavataḥ prabhūtaratnasya tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya ratnastūpaṃ yathābhūmau sthāpayāmāsa tasyāpi tathāgatasyārhataḥ samyaksaṃbuddhasya yathāsukhavihāramārocayāmāsa idamavocad bhagavānāttamanāḥ te cāprameyā asaṃkhyeyāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā anyalokadhātvāgatā ratnavṛkṣamūleṣu siṃhāsanopaviṣṭāḥ, prabhutaratnaśca tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ sa ca sarvāvān bodhisattvagaṇaḥ, te ca viśiṣṭacāritrapramukhā aprameyā asaṃkhyeyā bodhisattva mahāsattvā ye pṛthivīvivarebhyo 'bhyudgatāḥ, te ca mahāśrāvakāḥ tāśca catasraḥ parṣadaḥ, sadevamānuṣāsuragandharvaśca loko bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti iti śrīsaddharmapuṇḍarīke dharmaparyāye 'nuparīndanāparivarto nāma saptaviṃśatimaḥ samāptaḥ * * * * * * ye dharmā hetuprabhavā hetuṃ teṣāṃ tathāgato hyavadat teṣāṃ ca yo nirodha evaṃ vādī mahāśramaṇaḥ","अनुपरीन्दनापरिवर्तः अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्ध उत्थाय तस्माद्धर्मासनात् सर्वांस्तान् बोधिसत्त्वाअन् पिण्डीकृत्य दक्षिणेन पाणिना ऋद्धयभिसंस्कारपरिनिष्पन्नेन दक्षिणहस्तेष्वध्यालम्ब्य तस्यां वेलायामेतदवोचत् - इमामहं कुलपुत्रा असंख्येयकल्पकोटीनयुतशतसहस्रसमुदानीतामनुत्तरां सम्यक्संबोधिं युष्माकं हस्ते परिन्दामि अनुपरिन्दामि निक्षिपामि उपनिक्षिपामि यथा विपुला वैस्तारिकी भवेत्, तथा युष्माभिः कुलपुत्राः करणीयम् द्वैतीयकमपि त्रैतीयकमपि भगवान् सर्वावन्तं बोधिसत्त्वगणं दक्षिणेन पाणिनाअध्यालम्ब्यैतदवोचत् - इमामहं कुलपुत्रा असंख्येयकल्पकोटीनयुतशतसहस्रसमुदानीतामनुत्तरां सम्यक्संबोधिं युष्माकं हस्ते परिन्दामि अनुपरिन्दामि निक्षिपामि उपनिक्षिपमि युष्माभिः कुलपुत्र उद्ग्रहीतव्या धारयितव्या वाचयितव्या पर्यवाप्तव्या देशयितव्या प्रकाशयितव्या सर्वसत्त्वानां च संश्रावयितव्या अमात्सर्यो ऽहं कुलपुत्रा अपरिगृहीतचित्तो विशारदो बुद्धज्ञानस्य दाता, तथागतज्ञानस्य स्वयंभूज्ञानस्य दाता महादानपतिरहं कुलपुत्राः युष्माभिरपि कुलपुत्रा ममैवानुशिक्षितव्यम् अमत्सरिभिर्भूत्वेमं तथागतज्ञानदर्शनं महोपायकौशल्यमागतानां कुलपुत्राणां कुलदुहितृणां च अयं धर्मपर्यायः संश्रावयितव्यः ये च अश्राद्धाः सत्त्वास्ते ऽस्मिन् धर्मपर्याये समादापयितव्याः एवं युष्माभिः कुलपुत्रास्तथागतानां प्रतिकारः कृतो भविष्यति एवमुक्तास्ते बोधिसत्त्व महासत्त्व भगवता शाक्यमुनिना तथागतेनार्हता सम्यक्संबुद्धेन महता प्रीतिप्रामोद्येन स्फुता अभूवन् महच्च गौरवमुत्पाद्य येन भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन सम्यक्संबुद्धस्तेनावनतकायाः प्रणतकायाः संनतकायाः शिरांस्यवनाम्य अञ्जलिं प्रगृह्य सर्व एकस्वरनिर्घोषेण भगवन्तं शाक्यमुनिं तथागतमर्हन्तं सम्यक्संबुद्धमेतदूचुः - तथा भगवन् करिष्यामो यथा तथागत आज्ञापयति सर्वेषां च तथागतानामाज्ञां करिष्यामः, परिपूरयिष्यामः अल्पोत्सुको भगवान् भवतु यथासुखविहारी द्वैतीयकमपि, त्रैतीयकमपि स सर्वावान् बोधिसत्त्वगण एकस्वरनिर्घोषेण एवं भाषते स्म - अल्पोत्सुको भगवान् भवतु यथासुखविहारी तथा भगवन् करिष्यामो यथा तथागत आज्ञापयति सर्वेषां च तथागतानामाज्ञां परिपूरयिष्यामः अथ खलु भगवान् शाक्यमुनिस्तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः सर्वांस्तांस्तथागतानर्हतः सम्यक्संबुद्धानन्येभ्यो लोकधातुभ्यः समागतान् विसर्जयति स्म यथासुखविहारं च तेषां तथागतानामारोचयति स्म - यथासुखं तथागता विहरन्त्वर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा इति तं च तस्य भगवतः प्रभूतरत्नस्य तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य रत्नस्तूपं यथाभूमौ स्थापयामास तस्यापि तथागतस्यार्हतः सम्यक्संबुद्धस्य यथासुखविहारमारोचयामास इदमवोचद् भगवानात्तमनाः ते चाप्रमेया असंख्येयास्तथागता अर्हन्तः सम्यक्संबुद्धा अन्यलोकधात्वागता रत्नवृक्षमूलेषु सिंहासनोपविष्टाः, प्रभुतरत्नश्च तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः स च सर्वावान् बोधिसत्त्वगणः, ते च विशिष्टचारित्रप्रमुखा अप्रमेया असंख्येया बोधिसत्त्व महासत्त्वा ये पृथिवीविवरेभ्यो ऽभ्युद्गताः, ते च महाश्रावकाः ताश्च चतस्रः पर्षदः, सदेवमानुषासुरगन्धर्वश्च लोको भगवतो भाषितमभ्यनन्दन्निति इति श्रीसद्धर्मपुण्डरीके धर्मपर्याये ऽनुपरीन्दनापरिवर्तो नाम सप्तविंशतिमः समाप्तः * * * * * * ये धर्मा हेतुप्रभवा हेतुं तेषां तथागतो ह्यवदत् तेषां च यो निरोध एवं वादी महाश्रमणः"