diff --git "a/Sumagadha_cleaned.csv" "b/Sumagadha_cleaned.csv"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/Sumagadha_cleaned.csv"
@@ -0,0 +1,271 @@
+section_id,roman_sanskrit,devanagari
+SumAv_1,Sumāgadhāvadāna # Text namaḥ śrīsarvabuddhabodhisattvebhyaḥ buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājāmātyair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍair gandharvaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme.,सुमागधावदान # तेxत् नमः श्रीसर्वबुद्धबोधिसत्त्वेभ्यः बुद्धो भगवान् सत्कृतो गुरुकृतो मानितः पूजितो राजभी राजामात्यैर् धनिभिः पौरैः श्रेष्ठिभिः सार्थवाहैर् देवैर् नागैर् यक्षैर् असुरैर् गरुडैर् गन्धर्वैः किन्नरैर् महोरगैर् इति देवनागयक्षगन्धर्वासुरगरुडकिन्नरमहोरगाभ्यर्चितो बुद्धो भगवान् ज्ञातो महापुण्यो लाभी चीवरपिण्डपात्रशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्काराणां सश्रावकसंघः श्रावस्त्यां विहरति स्म जेतवने ऽनाथपिण्डदस्यारामे.
+SumAv_2,tena khalu punaḥ samayena śrāvastyām anāthapiṇḍado nāma gṛhapatiḥ prativasaty āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī.,तेन खलु पुनः समयेन श्रावस्त्याम् अनाथपिण्डदो नाम गृहपतिः प्रतिवसत्य् आढ्यो महाधनो महाभोगो विस्तीर्णविशालपरिग्रहो वैश्रवणधनसमुदितो वैश्रवणधनप्रतिस्पर्धी.
+SumAv_3,tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā. sāṣṭānāṃ navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā.,तेन सदृशात् कुलात् कलत्रम् आनीतम्. स तया सार्धं क्रीडति रमते परिचारयति. तस्य क्रीडतो रममाणस्य परिचारयतः पत्नी आपन्नसत्त्वा संवृत्ता. साष्टानां नवानां वा मासानाम् अत्ययात् प्रसूता.
+SumAv_4,"dārikā jātā, abhirūpā darśanīyā prāsādikā sarvāṅgapratyaṅgopetā sā unnītā vardhitā mahatī saṃvṛttā, jñātibhir asyāḥ sumāgadheti nāma vyavasthāpitam.","दारिका जाता, अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेता सा उन्नीता वर्धिता महती संवृत्ता, ज्ञातिभिर् अस्याः सुमागधेति नाम व्यवस्थापितम्."
+SumAv_5,puṇḍravardhane 'pi ca nagare mūṣilo nāma gṛhapatiḥ prativasaty āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī.,पुण्ड्रवर्धने ऽपि च नगरे मूषिलो नाम गृहपतिः प्रतिवसत्य् आढ्यो महाधनो महाभोगो विस्तीर्णविशालपरिग्रहो वैश्रवणधनसमुदितो वैश्रवणधनप्रतिस्पर्धी.
+SumAv_6,"tasya putro vṛṣabhadatto nāma, so 'py abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvāṅgapratyaṅgopetaḥ, sa cānyatīrthyasaṃsargān nirgrantheṣv abhiprasanno 'bhūt.","तस्य पुत्रो वृषभदत्तो नाम, सो ऽप्य् अभिरूपो दर्शनीयः प्रासादिकः सर्वाङ्गप्रत्यङ्गोपेतः, स चान्यतीर्थ्यसंसर्गान् निर्ग्रन्थेष्व् अभिप्रसन्नो ऽभूत्."
+SumAv_7,"yadā bhagavatānuttare manuṣyadharme ṛddhiprātihāryaṃ tadā sarve 'nyatīrthyā bhagnāḥ parājitāḥ pratyantaṃ samāśritāḥ, kecit gauḍikaṃ grāmaṃ, kecit puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ, kecit bhadrikaṃ nagaram.","यदा भगवतानुत्तरे मनुष्यधर्मे ऋद्धिप्रातिहार्यं तदा सर्वे ऽन्यतीर्थ्या भग्नाः पराजिताः प्रत्यन्तं समाश्रिताः, केचित् गौडिकं ग्रामं, केचित् पुण्ड्रवर्धनं नगरं, केचित् भद्रिकं नगरम्."
+SumAv_8,"sa ca gṛhapatiputro dainyenāvatiṣṭhate, sa ca nirgranthair ucyate: kim arthaṃ tvaṃ no vivāhayasīti. sa provāca: patnī me sadṛśī na vidyate. ta ūcur: anāthapiṇḍadasya duhitā sumāgadhā nāmāsti, sāpi abhirūpā darśanīyā prāsādikā janapadakalyāṇīsadṛśī, tāṃ prārthayeti.","स च गृहपतिपुत्रो दैन्येनावतिष्ठते, स च निर्ग्रन्थैर् उच्यते: किम् अर्थं त्वं नो विवाहयसीति. स प्रोवाच: पत्नी मे सदृशी न विद्यते. त ऊचुर्: अनाथपिण्डदस्य दुहिता सुमागधा नामास्ति, सापि अभिरूपा दर्शनीया प्रासादिका जनपदकल्याणीसदृशी, तां प्रार्थयेति."
+SumAv_9,"tato 'sau sahaśravaṇād eva tasyāṃ saṃraktacitto babhūva. yāvad anyatīrthikaveśaṃ kṛtvānupūrveṇa śrāvastīm anuprāptaḥ, piṇḍapātram anuvicarann anāthapiṇḍadasya gṛhaṃ praviṣṭaḥ. sumāgadhā bhikṣāṃ gṛhītvā nirgatā. sā tena dṛṣṭā. sahadarśanād evātīva saṃraktacitto babhūva. sa bhrāntena khorakena śaktuṃ pratigṛhnāti, mathitaṃ ca sikkāyāṃ.","ततो ऽसौ सहश्रवणाद् एव तस्यां संरक्तचित्तो बभूव. यावद् अन्यतीर्थिकवेशं कृत्वानुपूर्वेण श्रावस्तीम् अनुप्राप्तः, पिण्डपात्रम् अनुविचरन्न् अनाथपिण्डदस्य गृहं प्रविष्टः. सुमागधा भिक्षां गृहीत्वा निर्गता. सा तेन दृष्टा. सहदर्शनाद् एवातीव संरक्तचित्तो बभूव. स भ्रान्तेन खोरकेन शक्तुं प्रतिगृह्नाति, मथितं च सिक्कायां."
+SumAv_10,"tataḥ sumāgadhā tam asaṃvṛtendriyaṃ dṛṣṭvā prahasitā, āha ca: asaṃprajānā ime 'nyatīrthyā bhikṣāṃ pratigṛhṇantīti. tataḥ so 'pi tayā saha prahasito bhikṣāṃ gṛhītvā prakrāntaḥ.","ततः सुमागधा तम् असंवृतेन्द्रियं दृष्ट्वा प्रहसिता, आह च: असंप्रजाना इमे ऽन्यतीर्थ्या भिक्षां प्रतिगृह्णन्तीति. ततः सो ऽपि तया सह प्रहसितो भिक्षां गृहीत्वा प्रक्रान्तः."
+SumAv_11,tataḥ puṇḍravardhanaṃ gatvā pitur niveditavān. tena sā dārikā śrāvastīṃ gatvā yācitā.,ततः पुण्ड्रवर्धनं गत्वा पितुर् निवेदितवान्. तेन सा दारिका श्रावस्तीं गत्वा याचिता.
+SumAv_12,"anāthapiṇḍadena gṛhapatinā bhagavān pṛsṭaḥ. bhagavān āha: gṛhapate, pravrajitām idam akaraṇīyam. api tu yadi sumāgadhā puṇḍravardhanaṃ yāsyati, tatrāpi buddhakāryaṃ kariṣyatīti.","अनाथपिण्डदेन गृहपतिना भगवान् पृस्टः. भगवान् आह: गृहपते, प्रव्रजिताम् इदम् अकरणीयम्. अपि तु यदि सुमागधा पुण्ड्रवर्धनं यास्यति, तत्रापि बुद्धकार्यं करिष्यतीति."
+SumAv_13,"tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā sumāgadhā mahatā śrisamudayena vṛṣabhadattāya dattā, tenāpi svagṛhaṃ nītā.","ततो ऽनाथपिण्डदेन गृहपतिना सुमागधा महता श्रिसमुदयेन वृषभदत्ताय दत्ता, तेनापि स्वगृहं नीता."
+SumAv_14,"yāvad apareṇa samayena tasmin gṛhe nirgranthā bhuñjate, sā śvaśruṇocyate: dārike, āgaccha dakṣiṇīyān paśyeti.","यावद् अपरेण समयेन तस्मिन् गृहे निर्ग्रन्था भुञ्जते, सा श्वश्रुणोच्यते: दारिके, आगच्छ दक्षिणीयान् पश्येति."
+SumAv_15,tasyā buddhir abhavat: nūnaṃ sthavirāryaśāradvatīputramahāmaudgalyāyanāryānandaprabhṛtayo mahāśrāvakā upanimantritā iti. sā hṛṣṭatuṣṭā nirgatā.,तस्या बुद्धिर् अभवत्: नूनं स्थविरार्यशारद्वतीपुत्रमहामौद्गल्यायनार्यानन्दप्रभृतयो महाश्रावका उपनिमन्त्रिता इति. सा हृष्टतुष्टा निर्गता.
+SumAv_16,tayā te nirgranthāḥ kākapakṣamalinā malapaṭalavastrā durgandhaśarīrā nagnāḥ pretasadṛśā dṛṣṭvā ca punar durmanāḥ saṃvṛttā.,तया ते निर्ग्रन्थाः काकपक्षमलिना मलपटलवस्त्रा दुर्गन्धशरीरा नग्नाः प्रेतसदृशा दृष्ट्वा च पुनर् दुर्मनाः संवृत्ता.
+SumAv_17,"sā śvaśruṇocyate: dārike, kimarthaṃ parikhinnāsīti. sā provāca: ārye, yady evaṃvidhā dakṣinīyāḥ. pāpakārinaḥ punaḥ kīdṛśā bhavantīti.","सा श्वश्रुणोच्यते: दारिके, किमर्थं परिखिन्नासीति. सा प्रोवाच: आर्ये, यद्य् एवंविधा दक्षिनीयाः. पापकारिनः पुनः कीदृशा भवन्तीति."
+SumAv_18,"sā kathayati: dārike, 'sti kaścid ebhyo 'nyaḥ prativiśiṣṭataraḥ śāstā loke.","सा कथयति: दारिके, ऽस्ति कश्चिद् एभ्यो ऽन्यः प्रतिविशिष्टतरः शास्ता लोके."
+SumAv_19,"sā kathayati: asti śrāvastyāṃ pitur me vihāre sa bhagavān upeto mātṛtaḥ pitṛtaḥ saṃśuddhaḥ, kṣatriyo jātyā, rājakulāt pravrajitaś cakravartivaṃśāt; uccāt kulāt pravrajito 'nūnāt. punar aparaṃ, sa bhagavān āḍhyāt kulāt pravrajito 'dīnāt. punar aparaṃ, sa bhagavān daharas taruṇaḥ pratyagrayauvanasamanvāgataḥ.","सा कथयति: अस्ति श्रावस्त्यां पितुर् मे विहारे स भगवान् उपेतो मातृतः पितृतः संशुद्धः, क्षत्रियो जात्या, राजकुलात् प्रव्रजितश् चक्रवर्तिवंशात्; उच्चात् कुलात् प्रव्रजितो ऽनूनात्. पुनर् अपरं, स भगवान् आढ्यात् कुलात् प्रव्रजितो ऽदीनात्. पुनर् अपरं, स भगवान् दहरस् तरुणः प्रत्यग्रयौवनसमन्वागतः."
+SumAv_20,"yasmin samaye krīḍāharṣamaṇḍanavibhūṣaṇasthānayogam anuyuktena vihartavyam, tasmin samaye 'kāmakānāṃ jñātīnām sāśrukaṇṭhānāṃ rudanmukhānāṃ keśaśmaśrūṇy avatārya kāśāyāṇi vastrāṇy ācchādya samyag eva śraddhayāgārād anagārikāṃ pravrajitaḥ.","यस्मिन् समये क्रीडाहर्षमण्डनविभूषणस्थानयोगम् अनुयुक्तेन विहर्तव्यम्, तस्मिन् समये ऽकामकानां ज्ञातीनाम् साश्रुकण्ठानां रुदन्मुखानां केशश्मश्रूण्य् अवतार्य काशायाणि वस्त्राण्य् आच्छाद्य सम्यग् एव श्रद्धयागाराद् अनगारिकां प्रव्रजितः."
+SumAv_21,"punar aparaṃ, bhagavān dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgato 'sītyanuvyañjanair virājitagātro vyāmaprabhālaṃkṛtaḥ, sūryasahasrātirekaprabhaḥ, jaṅgama iva ratnaparvataḥ samantato bhadrako 'bhirūpako darśanīyaḥ prāsādikaḥ.","पुनर् अपरं, भगवान् द्वात्रिंशता महापुरुषलक्षणैः समन्वागतो ऽसीत्यनुव्यञ्जनैर् विराजितगात्रो व्यामप्रभालंकृतः, सूर्यसहस्रातिरेकप्रभः, जङ्गम इव रत्नपर्वतः समन्ततो भद्रको ऽभिरूपको दर्शनीयः प्रासादिकः."
+SumAv_22,"jñātvā sa bhagavān dṛṣṭvā, sanidānaṃ śrāvakānāṃ dharmaṃ deśayati nānidānaṃ, saniḥsaraṇaṃ nāniḥsaraṇaṃ, saparikramaṃ nāparikramaṃ, sapratisaraṇaṃ nāpratisaraṇaṃ, saparākramaṃ nāparākramaṃ, saprātihāryaṃ nāprātihāryam.","ज्ञात्वा स भगवान् दृष्ट्वा, सनिदानं श्रावकानां धर्मं देशयति नानिदानं, सनिःसरणं नानिःसरणं, सपरिक्रमं नापरिक्रमं, सप्रतिसरणं नाप्रतिसरणं, सपराक्रमं नापराक्रमं, सप्रातिहार्यं नाप्रातिहार्यम्."
+SumAv_23,"prajñāvan sa bhagavān mahāprājñaḥ, alam utpannānāṃ paravādināṃ saha dharmeṇa nirgṛhītā, alaṃ svakasya vādasya pratiṣṭhāpayitā, karmavādī sa bhagavān kriyāvādī.","प्रज्ञावन् स भगवान् महाप्राज्ञः, अलम् उत्पन्नानां परवादिनां सह धर्मेण निर्गृहीता, अलं स्वकस्य वादस्य प्रतिष्ठापयिता, कर्मवादी स भगवान् क्रियावादी."
+SumAv_24,"pūrvābhilāpī sa bhagavān priyabhāṣī, uttānamukhavarṇo vigatabhṛkuṭiḥ smitapūrvaṃgamaḥ. ehīti svāgatavādī, kalyāṇavākyaḥ sa bhagavān bāhyakaraṇopetaś, citrakathaḥ sa bhagavān madhurakathaḥ, kalyāṇapraṇidhāno bahuhitānukampī bahvanekajanatāvinīta.","पूर्वाभिलापी स भगवान् प्रियभाषी, उत्तानमुखवर्णो विगतभृकुटिः स्मितपूर्वंगमः. एहीति स्वागतवादी, कल्याणवाक्यः स भगवान् बाह्यकरणोपेतश्, चित्रकथः स भगवान् मधुरकथः, कल्याणप्रणिधानो बहुहितानुकम्पी बह्वनेकजनताविनीत."
+SumAv_25,"āryadharmatayā nyāyadharmatayā virajadharmatayā atuladharmatayā labdhasahāyaḥ sa bhagavān, bahavo 'sya sahāyakāḥ śīlasaṃpannāḥ samādhisaṃpannāḥ prajñāsaṃpannā vimuktisaṃpannā vimuktijñānasaṃpannāḥ.","आर्यधर्मतया न्यायधर्मतया विरजधर्मतया अतुलधर्मतया लब्धसहायः स भगवान्, बहवो ऽस्य सहायकाः शीलसंपन्नाः समाधिसंपन्नाः प्रज्ञासंपन्ना विमुक्तिसंपन्ना विमुक्तिज्ञानसंपन्नाः."
+SumAv_26,"punar aparaṃ; sa bhagavān yaṃ grāmakṣetram upaniśritya viharati, na tatra manuṣyā amanuṣyā vā viheṭhayanti, kālena kālaṃ divyāni rūpāṇi dṛśyante, divyāḥ śabdāḥ śrūyante, udārāś cāvabhāsāḥ prajñāyante, devaḥ kālena kālaṃ samyag vāridhārām anuprayacchatīti.","पुनर् अपरं; स भगवान् यं ग्रामक्षेत्रम् उपनिश्रित्य विहरति, न तत्र मनुष्या अमनुष्या वा विहेठयन्ति, कालेन कालं दिव्यानि रूपाणि दृश्यन्ते, दिव्याः शब्दाः श्रूयन्ते, उदाराश् चावभासाः प्रज्ञायन्ते, देवः कालेन कालं सम्यग् वारिधाराम् अनुप्रयच्छतीति."
+SumAv_27,"tasyāḥ sahaśravaṇād eva bhagavato 'ntike cittam abhiprasannaṃ, sā prasannacittā kathayati: dārike, śakyasi tvaṃ taṃ bhagavantam asmākam upadarśayitum.","तस्याः सहश्रवणाद् एव भगवतो ऽन्तिके चित्तम् अभिप्रसन्नं, सा प्रसन्नचित्ता कथयति: दारिके, शक्यसि त्वं तं भगवन्तम् अस्माकम् उपदर्शयितुम्."
+SumAv_28,"sā kathayati: ārye, tena hi tvaṃ bhaktaṃ sajjīkuru, śvo 'haṃ bhagavantam ānayisyāmīti. mūṣilapatnī kathayati: sādhu, sarvaṃ sajjitam iti.","सा कथयति: आर्ये, तेन हि त्वं भक्तं सज्जीकुरु, श्वो ऽहं भगवन्तम् आनयिस्यामीति. मूषिलपत्नी कथयति: साधु, सर्वं सज्जितम् इति."
+SumAv_29,"tataḥ sumāgadhā bhavanapṛṣṭham abhiruhya maṇḍalakam upalipya puṣpāṇy avakīrya bhagavantam abhinamasya yasyāṃ diśi prativasati tasyāṃ diśi puṣpāṇi kṣipati, dhūpaṃ ca dadāti, bhṛṅgārodakaṃ ca bhagavato nimantraṇakaṃ preṣayati. evam āha:","ततः सुमागधा भवनपृष्ठम् अभिरुह्य मण्डलकम् उपलिप्य पुष्पाण्य् अवकीर्य भगवन्तम् अभिनमस्य यस्यां दिशि प्रतिवसति तस्यां दिशि पुष्पाणि क्षिपति, धूपं च ददाति, भृङ्गारोदकं च भगवतो निमन्त्रणकं प्रेषयति. एवम् आह:"
+SumAv_30,sarvajña kāruṇika bho khalu sāṃprataṃ me saṃdarśanaṃ svayam ihāgamanaṃ kurusva / saṃghena sāgarasamena samaṃ jitāre āgāminīṃ prativasasva niśām atulyam // anugrahārthaṃ bhagavan mamādya kartuṃ narāṇāṃ manasaḥ prasādaṃ / rūpasya te darśanamātrakena lokaikanātha kriyatāṃ prasādaḥ //,सर्वज्ञ कारुणिक भो खलु सांप्रतं मे संदर्शनं स्वयम् इहागमनं कुरुस्व / संघेन सागरसमेन समं जितारे आगामिनीं प्रतिवसस्व निशाम् अतुल्यम् // अनुग्रहार्थं भगवन् ममाद्य कर्तुं नराणां मनसः प्रसादं / रूपस्य ते दर्शनमात्रकेन लोकैकनाथ क्रियतां प्रसादः //
+SumAv_31,"tatas tāni puṣpāṇi buddhānāṃ buddhānubhāvena devatānāṃ ca devatānubhāvena haṃsapaṅktir ivākāśe jetavanābhimukhāni saṃprasthitāni, dhūpo 'bhrakūṭavad vaiḍūryaśalākovedakaṃ bhagavato 'grataḥ sthitam.","ततस् तानि पुष्पाणि बुद्धानां बुद्धानुभावेन देवतानां च देवतानुभावेन हंसपङ्क्तिर् इवाकाशे जेतवनाभिमुखानि संप्रस्थितानि, धूपो ऽभ्रकूटवद् वैडूर्यशलाकोवेदकं भगवतो ऽग्रतः स्थितम्."
+SumAv_32,taṃ dṛṣṭvāyuṣmān ānando bhagavantaṃ papracha: kuto bhagavann idaṃ nimantraṇakam āyātam.,तं दृष्ट्वायुष्मान् आनन्दो भगवन्तं पप्रछ: कुतो भगवन्न् इदं निमन्त्रणकम् आयातम्.
+SumAv_33,"puṇḍravardhanād, ānanda, ṣaṣṭyuttarād yojanaśatāt. gacchānanda, bhikṣūṇām ārocaya: śvo yuṣmābhiḥ puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ, tirthyāvaṣṭabdhaṃ taṃ nagaram ṛddhivikurvaṇaṃ kartavyam, aprasannānāṃ prasādāya, prasannānāṃ bhūyobhāvāya, durmaṅkūnāṃ nirgrahāya, lajjināṃ sparśavihārāyeti.","पुण्ड्रवर्धनाद्, आनन्द, षष्ट्युत्तराद् योजनशतात्. गच्छानन्द, भिक्षूणाम् आरोचय: श्वो युष्माभिः पुण्ड्रवर्धनं नगरं गन्तव्यं, तिर्थ्यावष्टब्धं तं नगरम् ऋद्धिविकुर्वणं कर्तव्यम्, अप्रसन्नानां प्रसादाय, प्रसन्नानां भूयोभावाय, दुर्मङ्कूनां निर्ग्रहाय, लज्जिनां स्पर्शविहारायेति."
+SumAv_34,"evaṃ bhadantety āyuṣmān ānando bhagavataḥ pratiśrutya gaṇḍīm ākoṭya bhikṣusaṃghaṃ saṃnipātya vṛddhānte sthitvā śalākāṃ cārayann evam āha: śṛṇvantu bhadantāh, saṃghaṃ bhagavān ājñāpayati.","एवं भदन्तेत्य् आयुष्मान् आनन्दो भगवतः प्रतिश्रुत्य गण्डीम् आकोट्य भिक्षुसंघं संनिपात्य वृद्धान्ते स्थित्वा शलाकां चारयन्न् एवम् आह: शृण्वन्तु भदन्ताह्, संघं भगवान् आज्ञापयति."
+SumAv_35,"śvo yuṣmābhiḥ puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ, tīrthyāvaṣṭabdhaṃ taṃ nagaram, ṛddhivikurvaṇam kartavyam, aprasannānāṃ prasādāya, prasannānāṃ bhūyobhāvāya, durmaṅkūnāṃ nirgrahāya, lajjināṃ sparśavihārayeti.","श्वो युष्माभिः पुण्ड्रवर्धनं नगरं गन्तव्यं, तीर्थ्यावष्टब्धं तं नगरम्, ऋद्धिविकुर्वणम् कर्तव्यम्, अप्रसन्नानां प्रसादाय, प्रसन्नानां भूयोभावाय, दुर्मङ्कूनां निर्ग्रहाय, लज्जिनां स्पर्शविहारयेति."
+SumAv_36,"tataḥ sthavirasthavirāḥ śalākāṃ grahītum ārabdhāḥ. tatra pūrṇo nāma sukuṇḍopadhānīyaḥ sthaviraḥ, so 'pi śalākāṃ grahītum ārabdhaḥ. āyuṣmatānandenocyate: sthavira, nedam anāthapiṇḍadasya gṛhaṃ gantavyam, api tu puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ ṣaṣṭyuttarayojanaśataṃ yāvad ṛddhivikurvaṇaṃ kartavyam.","ततः स्थविरस्थविराः शलाकां ग्रहीतुम् आरब्धाः. तत्र पूर्णो नाम सुकुण्डोपधानीयः स्थविरः, सो ऽपि शलाकां ग्रहीतुम् आरब्धः. आयुष्मतानन्देनोच्यते: स्थविर, नेदम् अनाथपिण्डदस्य गृहं गन्तव्यम्, अपि तु पुण्ड्रवर्धनं नगरं गन्तव्यं षष्ट्युत्तरयोजनशतं यावद् ऋद्धिविकुर्वणं कर्तव्यम्."
+SumAv_37,"tataḥ sasaṃbhramaṃ sthaviraḥ śalākāṃ chorayitvā, yāvad dvitīyasya bhikṣoḥ śalākā na dīyate, tāvat ṣaḍabhijñām utpādya gajabhujasadṛśaṃ dakṣiṇaṃ bāhum abhiprasārya śalākāṃ gṛhītvā kathayati: na hi rūpaguṇair na hi sauṣṭhavair na balātkāraguṇair na gauravāt / jarayā hi nipīḍitayauvanāḥ ṣaḍabhijñās tu bhavanti madvidhāḥ //","ततः ससंभ्रमं स्थविरः शलाकां छोरयित्वा, यावद् द्वितीयस्य भिक्षोः शलाका न दीयते, तावत् षडभिज्ञाम् उत्पाद्य गजभुजसदृशं दक्षिणं बाहुम् अभिप्रसार्य शलाकां गृहीत्वा कथयति: न हि रूपगुणैर् न हि सौष्ठवैर् न बलात्कारगुणैर् न गौरवात् / जरया हि निपीडितयौवनाः षडभिज्ञास् तु भवन्ति मद्विधाः //"
+SumAv_38,tataḥ prabhatāyām rajanyāṃ sthavirasthavirāḥ svakasvakena ṛddhyanubhāvena saṃprasthitāḥ.,ततः प्रभतायाम् रजन्यां स्थविरस्थविराः स्वकस्वकेन ऋद्ध्यनुभावेन संप्रस्थिताः.
+SumAv_39,"atha mūṣilapatnī bhagavato 'rthe śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīyāsanakāni prajñapya, udakamaṇiṃ pratiṣṭhāpya, bhavanapṛṣṭham abhiruhya, sumāgadhāpi svāminā sārdhaṃ śvaśureṇa bahiḥ sthitā cintayati.","अथ मूषिलपत्नी भगवतो ऽर्थे शुचिं प्रणीतं खादनीयं भोजनीयं समुदानीयासनकानि प्रज्ञप्य, उदकमणिं प्रतिष्ठाप्य, भवनपृष्ठम् अभिरुह्य, सुमागधापि स्वामिना सार्धं श्वशुरेण बहिः स्थिता चिन्तयति."
+SumAv_40,kiṃ bhagavān āgamiṣyati. atha nāgamisyatīti. athavānyatropanimantrito bhaviṣyati.,किं भगवान् आगमिष्यति. अथ नागमिस्यतीति. अथवान्यत्रोपनिमन्त्रितो भविष्यति.
+SumAv_41,tato bhagavantaṃ namaskṛtya yasyāṃ diśi prativasati tām diśaṃ prekṣitum ārabdhā.,ततो भगवन्तं नमस्कृत्य यस्यां दिशि प्रतिवसति ताम् दिशं प्रेक्षितुम् आरब्धा.
+SumAv_42,atrāntareṇāyuṣmān ājñātakauṇḍinya uragaratham abhinirmāya śanair mandaṃ mandaṃ deve vṛṣṭāyamāne vidyutsu niścarantīṣu meghadhvaninirnādena tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् आज्ञातकौण्डिन्य उरगरथम् अभिनिर्माय शनैर् मन्दं मन्दं देवे वृष्टायमाने विद्युत्सु निश्चरन्तीषु मेघध्वनिनिर्नादेन तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्���ति.
+SumAv_43,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā, yo 'yam uragarathopaviṣṭaḥ śanair mandaṃ mandaṃ deve vṛṣṭāyamāne vidyududdyotaṃ darśayamāno meghadhvaninirnādena ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता, यो ऽयम् उरगरथोपविष्टः शनैर् मन्दं मन्दं देवे वृष्टायमाने विद्युदुद्द्योतं दर्शयमानो मेघध्वनिनिर्नादेन ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_44,"sā provāca: nāyam āryo 'jñātakauṇḍinyaḥ saṃghasthaviraḥ, anena bhagavatā bārāṇasyāṃ dharme deśyamāne tatprathamato vairāgyam adhigatam ayaṃ bhagavatā nirvāṇādhigamaprāptānām agro nirdiṣṭah, sa eṣāgacchati. (1)","सा प्रोवाच: नायम् आर्यो ऽज्ञातकौण्डिन्यः संघस्थविरः, अनेन भगवता बाराणस्यां धर्मे देश्यमाने तत्प्रथमतो वैराग्यम् अधिगतम् अयं भगवता निर्वाणाधिगमप्राप्तानाम् अग्रो निर्दिष्टह्, स एषागच्छति. (१)"
+SumAv_45,atrāntareṇāyuṣmāñ chāriputraḥ siṃharatham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā rddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्माञ् छारिपुत्रः सिंहरथम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा र्द्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_46,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ siṃharathenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं सिंहरथेनागच्छति."
+SumAv_47,"sā kathayati: nāyam āryaḥ śāriputro, yo 'yaṃ bhagavatā prajñāvatām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यः शारिपुत्रो, यो ऽयं भगवता प्रज्ञावताम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_48,asya ca garbhasthasya mātrā jambūdvīpe sarvavādino nirgṛhītāḥ.,अस्य च गर्भस्थस्य मात्रा जम्बूद्वीपे सर्ववादिनो निर्गृहीताः.
+SumAv_49,jananyāś cānena dauhadam utpāditam: apy evāhaṃ sumerumūrdhāruhya caturṇām api ratnākarāṇāṃ payaḥ pibeyam iti.,जनन्याश् चानेन दौहदम् उत्पादितम्: अप्य् एवाहं सुमेरुमूर्धारुह्य चतुर्णाम् अपि रत्नाकराणां पयः पिबेयम् इति.
+SumAv_50,atha tiṣyena dvijapravareṇendrajālapāramiprāptaṃ harim indrajālācāryam āhūya narasurāsuragaruḍakinnaramahoragagandharvayakṣasamavāye devyā dauhadaṃ vinītam.,अथ तिष्येन द्विजप्रवरेणेन्द्रजालपारमिप्राप्तं हरिम् इन्द्रजालाचार्यम् आहूय नरसुरासुरगरुडकिन्नरमहोरगगन्धर्वयक्षसमवाये देव्या दौहदं विनीतम्.
+SumAv_51,"asya ca mātuḥ kukṣiniṣkrāntasya pitrā sarvanaimittikāḥ samāhūyoktāḥ: paśyantu bhavantaḥ, kumārasya kiṃ prabhāvo bhaviṣyatīti.","अस्य च मातुः कुक्षिनिष्क्रान्तस्य पित्रा सर्वनैमित्तिकाः समाहूयोक्ताः: पश्यन्तु भवन्तः, कुमारस्य किं प्रभावो भविष्यतीति."
+SumAv_52,"te cāvalokayitum ārabdhāḥ. kumārasya lakṣaṇodāratāṃ rūpodāratāṃ ca dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpannā, na śaknuvanti vyākartuṃ kumārasyedaṃ prabhāvam iti.","ते चावलोकयितुम् आरब्धाः. कुमारस्य लक्षणोदारतां रूपोदारतां च दृष्ट्वा परं विस्मयम् आपन्ना, न शक्नुवन्ति व्याकर्तुं कुमारस्येदं प्रभावम् इति."
+SumAv_53,athāmbaragatena mahābrāhmaṇā teṣām saṃśayam apanayanārthaṃ brāhmaṇasvareṇāvaghoṣitam.,अथाम्बरगतेन महाब्राह्मणा तेषाम् संशयम् अपनयनार्थं ब्राह्मणस्वरेणावघोषितम्.
+SumAv_54,"eṣa kumāraḥ śākyamuneḥ samyaksaṃbuddhasya śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣāt kariṣyati, sarvaśrāvakānāṃ cāgro bhaviṣyati, dharmacakrānuvartayitā.","एष कुमारः शाक्यमुनेः सम्यक्संबुद्धस्य शासने प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्त्वं साक्षात् करिष्यति, सर्वश्रावकानां चाग्रो भविष्यति, धर्मचक्रानुवर्तयिता."
+SumAv_55,"idānīṃ vādinaś cāsya mukhaṃ nirīkṣya cirakālābhilaṣitāṃ vācam api na niścārayanti, kaḥ punar vādo. vādakaraṇe ayaṃ bhagavatā evam uktaḥ.","इदानीं वादिनश् चास्य मुखं निरीक्ष्य चिरकालाभिलषितां वाचम् अपि न निश्चारयन्ति, कः पुनर् वादो. वादकरणे अयं भगवता एवम् उक्तः."
+SumAv_56,"mahāsamudrapramāṇaṃ pūrṇamasibhājanasya, sumerupramāṇam bhūrjapatrabhārasya, caturdvīpeṣu sarvasattvadhātupramāṇaṃ lekhakānām, asyāḥ pṛthivyās tṛṇakāsṭhaśākhāparṇasadapramāṇaṃ kalamānāṃ parikṣayaṃ paryāyena gacchet, na tv evāsya śāriputrasya prajñāyāḥ kṣayaṃ vadāmi. ato mahāprajña ity ākhyātaḥ mahāsārthavāhavat.","महासमुद्रप्रमाणं पूर्णमसिभाजनस्य, सुमेरुप्रमाणम् भूर्जपत्रभारस्य, चतुर्द्वीपेषु सर्वसत्त्वधातुप्रमाणं लेखकानाम्, अस्याः पृथिव्यास् तृणकास्ठशाखापर्णसदप्रमाणं कलमानां परिक्षयं पर्यायेन गच्छेत्, न त्व् एवास्य शारिपुत्रस्य प्रज्ञायाः क्षयं वदामि. अतो महाप्रज्ञ इत्य् आख्यातः महासार्थवाहवत्."
+SumAv_57,yāvat sarvasattveṣu prajñā 'sya sarvotkṛṣṭā yāvat tribhuvavāsisakalanarāmarasurasya sarvalokasya yā prajñā sthāpayitvā tathāgatam / śāriputrasya prajñāyāḥ kalāṃ nārhati ṣoḍaśām //,यावत् सर्वसत्त्वेषु प्रज्ञा ऽस्य सर्वोत्कृष्टा यावत् त्रिभुववासिसकलनरामरसुरस्य सर्वलोकस्य या प्रज्ञा स्थापयित्वा तथागतम् / शारिपुत्रस्य प्रज्ञायाः कलां नार्हति षोडशाम् //
+SumAv_58,"anyam apy uktam: caturāryasatyasaṃkṣepavistaravibhāgavidhikathāvasare nāsty utpattiṣv asya samo jagati pratyekabuddho 'pi, sa eṣāgacchati. (2)","अन्यम् अप्य् उक्तम्: चतुरार्यसत्यसंक्षेपविस्तरविभागविधिकथावसरे नास्त्य् उत्पत्तिष्व् अस्य समो जगति प्रत्येकबुद्धो ऽपि, स एषागच्छति. (२)"
+SumAv_59,atrāntareṇāyuṣmān mahākāśyapaḥ sauvarṇaṃ parvatam abhinirmāya nānāmṛgagaṇopetaṃ nānāprasravākulaṃ nānāpakṣigaṇākīrṇaṃ nānāvṛkṣopaśobhitaṃ tatropaviṣṭaḥ sa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् महाकाश्यपः सौवर्णं पर्वतम् अभिनिर्माय नानामृगगणोपेतं नानाप्रस्रवाकुलं नानापक्षिगणाकीर्णं नानावृक्षोपशोभितं तत्रोपविष्टः स उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_60,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, ayaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ suvarṇam parvatam abhiruhyāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, अयं ते स शास्ता यो ऽयं सुवर्णम् पर्वतम��� अभिरुह्यागच्छति."
+SumAv_61,"sā kathayati: nāyam āryo mahākāśyapo, 'yaṃ bhagavatā alpecchānāṃ saṃtuṣṭānāṃ dhūtaguṇadharāṇām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो महाकाश्यपो, ऽयं भगवता अल्पेच्छानां संतुष्टानां धूतगुणधराणाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_62,"anenaikonaṃ lāṅgalasahasraṃ lakṣāhatānāṃ, ṣaṣṭihiraṇyakoṭyaḥ sauvarṇānāṃ, yavānām aśītibhiḥ khāryaṃ, ṣoḍaśa dāsagrāmam, aṣṭādaśa mahābhāktagrāmāḥ, anekaśatasahasrāṇi vastūny upakaraṇaṃ samutsṛjya pravrajitaḥ.","अनेनैकोनं लाङ्गलसहस्रं लक्षाहतानां, षष्टिहिरण्यकोट्यः सौवर्णानां, यवानाम् अशीतिभिः खार्यं, षोडश दासग्रामम्, अष्टादश महाभाक्तग्रामाः, अनेकशतसहस्राणि वस्तून्य् उपकरणं समुत्सृज्य प्रव्रजितः."
+SumAv_63,"punar aparaṃ: sarvaśrāvakānāṃ samakṣam ayaṃ bhagavatārdhāsanenopanimantritaḥ. ekaprasthodanaṃ śreyaḥ, ekaśayyā sukhāvahā / ekadūṣyayugaṃ vāryaṃ, geyo mohaparigrahaḥ // iti kṛtvā, pratigṛhītāśeṣā yā aparigraha iti na gṛhītaḥ. yaś ca bhāgineyām abhirūpāṃ darśanīyāṃ janapadakalyāṇīsadṛśīṃ tām apahāya pravrajitaḥ, sa eṣāgacchati. (3)","पुनर् अपरं: सर्वश्रावकानां समक्षम् अयं भगवतार्धासनेनोपनिमन्त्रितः. एकप्रस्थोदनं श्रेयः, एकशय्या सुखावहा / एकदूष्ययुगं वार्यं, गेयो मोहपरिग्रहः // इति कृत्वा, प्रतिगृहीताशेषा या अपरिग्रह इति न गृहीतः. यश् च भागिनेयाम् अभिरूपां दर्शनीयां जनपदकल्याणीसदृशीं ताम् अपहाय प्रव्रजितः, स एषागच्छति. (३)"
+SumAv_64,atrāntareṇāyuṣmān mahāmaudgalyāyana airāvaṇagajavaravilāsagāminaṃ paramasvabhāvalakṣaṇavyañjanopetapuṇyadarśanaṃ hastinam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् महामौद्गल्यायन ऐरावणगजवरविलासगामिनं परमस्वभावलक्षणव्यञ्जनोपेतपुण्यदर्शनं हस्तिनम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_65,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ nāgendrarathenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं नागेन्द्ररथेनागच्छति."
+SumAv_66,"sā kathayati: nāyam āryo mahāmaudgalyāyano, 'yaṃ bhagavatā ṛddhimatām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो महामौद्गल्यायनो, ऽयं भगवता ऋद्धिमताम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_67,"anena śakrasya devānām indrasya vaijayantaḥ prāsādaḥ, yojanasahasraṃ samantāt, parikṣepeṇa caturaśītibhiḥ stambhasahasraiḥ supratiṣṭhitaḥ, ardhapañcemāni yojanāni devapurād atyudgataḥ pādāṅguṣthenābhikampitaḥ.","अनेन शक्रस्य देवानाम् इन्द्रस्य वैजयन्तः प्रासादः, योजनसहस्रं समन्तात्, परिक्षेपेण चतुरशीतिभिः स्तम्भसहस्रैः सुप्रतिष्ठितः, अर्धपञ्चेमानि योजनानि देवपुराद् अत्युद्गतः पादाङ्गुष्थेनाभिकम्पितः."
+SumAv_68,nandopanandau nāma nāgarājānau sumerubhṛguṇapariveṣṭitaṃ kṛtvāvasthitau ca vinītau.,नन्दोपनन्दौ नाम नागराजानौ सुमेरुभृगुणपरिवेष्टितं कृत्वावस्थितौ च विनीतौ.
+SumAv_69,"punar apy anena bhagavān evam uktaḥ: evaṃ hi bhadanta vaijayante durbhikṣaṃ kṛcchraṃ kāntāraṃ, durlabhaḥ piṇḍako yācanakena, bhikṣavo 'pi lūhabhojanena pariklāmyante.","पुनर् अप्य् अनेन भगवान् एवम् उक्तः: एवं हि भदन्त वैजयन्ते दुर्भिक्षं कृच्छ्रं कान्तारं, दुर्लभः पिण्डको याचनकेन, भिक्षवो ऽपि लूहभोजनेन परिक्लाम्यन्ते."
+SumAv_70,saṃmukhaṃ me bhadanta bhagavato 'ntikāc chrutaṃ saṃmukham udgṛhītam: asyāṃ mahāpṛthivyāṃ pārthivaḥ praṇīto rasadhātuḥ: so 'dhastād avasthita iti.,संमुखं मे भदन्त भगवतो ऽन्तिकाच् छ्रुतं संमुखम् उद्गृहीतम्: अस्यां महापृथिव्यां पार्थिवः प्रणीतो रसधातुः: सो ऽधस्ताद् अवस्थित इति.
+SumAv_71,"tad icchāmy asyā mahāpṛthivyāḥ pārthivaḥ praṇīto rasadhātuḥ tam ūrdhvaṃ kartuṃ, yam ūrdhvaṃ tam adhaḥ kartum.","तद् इच्छाम्य् अस्या महापृथिव्याः पार्थिवः प्रणीतो रसधातुः तम् ऊर्ध्वं कर्तुं, यम् ऊर्ध्वं तम् अधः कर्तुम्."
+SumAv_72,bhagavān āha: kasmin sthāne sthitvā mahāpṛthivīṃ parivartayasīti.,भगवान् आह: कस्मिन् स्थाने स्थित्वा महापृथिवीं परिवर्तयसीति.
+SumAv_73,eṣa evam āha: cakravāḍamahācakravāḍābhyāṃ stāne mahāpṛthiviṃ parivartayiṣyāmi.,एष एवम् आह: चक्रवाडमहाचक्रवाडाभ्यां स्ताने महापृथिविं परिवर्तयिष्यामि.
+SumAv_74,"bhagavān āha: ye pṛthivīsaṃniśritāḥ prāṇinas tān kathaṃ kariṣyasīti. eṣa evam āha: ye pṛthivīsaṃniśritāḥ prāṇinas tān vāmena pāṇinoddhṛtya dhārayiṣyāmi, dakṣiṇena prāṇinā mahāpṛthivīṃ parivartayiṣyāmi. bhagavān āha: kā tava saṃjnā bhaviṣyati.","भगवान् आह: ये पृथिवीसंनिश्रिताः प्राणिनस् तान् कथं करिष्यसीति. एष एवम् आह: ये पृथिवीसंनिश्रिताः प्राणिनस् तान् वामेन पाणिनोद्धृत्य धारयिष्यामि, दक्षिणेन प्राणिना महापृथिवीं परिवर्तयिष्यामि. भगवान् आह: का तव संज्ना भविष्यति."
+SumAv_75,"tadyathā, bhadanta, balavān puruṣaḥ kadalīpatraṃ parivartayan paramalaghusaṃjñī bhavati, evam evāhaṃ bhadanta, mahāpṛthivīṃ parivartayan paramalaghusaṃjñī bhaviṣyāmīti.","तद्यथा, भदन्त, बलवान् पुरुषः कदलीपत्रं परिवर्तयन् परमलघुसंज्ञी भवति, एवम् एवाहं भदन्त, महापृथिवीं परिवर्तयन् परमलघुसंज्ञी भविष्यामीति."
+SumAv_76,"sādhu sādhu, maudgalyāyana, śakyasi tvam anayā ṛddhyānenopāyena mahāpṛthivīṃ parivartayitum iti. sa eṣāgacchati. (4)","साधु साधु, मौद्गल्यायन, शक्यसि त्वम् अनया ऋद्ध्यानेनोपायेन महापृथिवीं परिवर्तयितुम् इति. स एषागच्छति. (४)"
+SumAv_77,"atrāntareṇāyuṣmān mahākātyāyanaḥ sphaṭikamayaṃ kūṭāgāram abhinirmāya marakatenācchāditaṃ nānāratnastambhopanibaddhaṃ pravālavedikopaśobhitaṃ, tatra paryaṇkaḥ prajñaptaḥ paṭikāstṛto goṇikāstṛtaś citrikāstṛtaś tūlikāstṛtaḥ, yāval lohitopadhānas, tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","अत्रान्तरेणायुष्मान् महाकात्यायनः स्फटिकमयं कूटागारम् अभिनिर्माय मरकतेनाच्छादितं नानारत्नस्तम्भोपनिबद्धं प्रवालवेदिकोपशोभितं, तत्र पर्यण्कः प्रज्ञप्तः पटिकास्तृतो गोणिकास्तृतश् चित्रिकास्तृतश् तूलिकास्तृतः, यावल् लोहितोपधानस्, तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_78,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ sphaṭikamayaṃ kūṭāgāram abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं स्फटिकमयं कूटागारम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_79,"sā kathayati: nāyam āryo mahākātyāyanaḥ, ayaṃ bhagavatā sūtrāntavaibhaṅgakānāṃ puṇyamaheśākhyānām agro nirdiṣṭaḥ, sa eṣāgacchati. (5)","सा कथयति: नायम् आर्यो महाकात्यायनः, अयं भगवता सूत्रान्तवैभङ्गकानां पुण्यमहेशाख्यानाम् अग्रो निर्दिष्टः, स एषागच्छति. (५)"
+SumAv_80,atrāntareṇāyuṣmān mahākausṭhilo vrṣabharatham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् महाकौस्ठिलो व्र्षभरथम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_81,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ vṛsabharathenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं वृसभरथेनागच्छति."
+SumAv_82,"sā kathayati: nāyam āryo mahākauṣṭhilo, 'yaṃ bhagavatālpecchānām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो महाकौष्ठिलो, ऽयं भगवताल्पेच्छानाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_83,"ayaṃ bhikṣūn evam āha: sātirekāṇi me, āyuṣmanto, 'śītivarṣāni pravrajitasya, nābhijānāmi sabrahmacāriṇām antikāt parikarma svīkartum antaśaḥ pṛṣṭhodgharṣaṇamātram api, sa eṣāgacchati. (6)","अयं भिक्षून् एवम् आह: सातिरेकाणि मे, आयुष्मन्तो, ऽशीतिवर्षानि प्रव्रजितस्य, नाभिजानामि सब्रह्मचारिणाम् अन्तिकात् परिकर्म स्वीकर्तुम् अन्तशः पृष्ठोद्घर्षणमात्रम् अपि, स एषागच्छति. (६)"
+SumAv_84,"atrāntareṇāyuṣmān upālī haimaṃ tālavanam abhinirmāya suvarṇapuṣpaphalopetaṃ vividhamanojñasvarasaṃyuktaṃ, tatrāsajjamānaśarīra ṛddhyākāśenāgacchati.","अत्रान्तरेणायुष्मान् उपाली हैमं तालवनम् अभिनिर्माय सुवर्णपुष्पफलोपेतं विविधमनोज्ञस्वरसंयुक्तं, तत्रासज्जमानशरीर ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_85,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yam te sa śāstā yo 'yaṃ haimaṃ tālavanam āśritya ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयम् ते स शास्ता यो ऽयं हैमं तालवनम् आश्रित्य ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_86,"sā kathayati: nāyam ārya upālī, ayaṃ bhagavatā vinayadharāṇām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्य उपाली, अयं भगवता विनयधराणाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_87,asya ca pañcamātrātraiḥ śākyakumāraśatair nānālaṃkāravibhūṣitaiḥ pravrajyamānaiḥ purastād vastrāṇām ābharaṇānāṃ ca mahān rāśiḥ kṛtaḥ.,अस्य च पञ्चमात्रात्रैः शाक्यकुमारशतैर् नानालंकारविभूषितैः प्रव्रज्यमानैः पुरस्ताद् वस्त्राणाम् आभरणानां च महान् राशिः कृतः.
+SumAv_88,"ayam āryaḥ saṃlakṣayati: ime tāvat kumārāḥ kulavibhavayauvanopetāḥ sphītāny antaḥpurā��i sphītāṇi ca kośakoṣṭhāgārāṇy apāsya pravrajitum ārabdhāḥ, aham asmim alaṃkāramātreṇa sakto.","अयम् आर्यः संलक्षयति: इमे तावत् कुमाराः कुलविभवयौवनोपेताः स्फीतान्य् अन्तःपुराणि स्फीताणि च कोशकोष्ठागाराण्य् अपास्य प्रव्रजितुम् आरब्धाः, अहम् अस्मिम् अलंकारमात्रेण सक्तो."
+SumAv_89,"'nena vyasanam āpatsyate iti tāṃ vibhūtiṃ kheṭapiṇḍam ivāpahāya pravrajya tatprathamataram arhattvam adhigataṃ, sa eṣāgacchati. (7)","ऽनेन व्यसनम् आपत्स्यते इति तां विभूतिं खेटपिण्डम् इवापहाय प्रव्रज्य तत्प्रथमतरम् अर्हत्त्वम् अधिगतं, स एषागच्छति. (७)"
+SumAv_90,"atrāntareṇāyuṣmān aśvajic chānteneryāpathena mattahastinaṃ damayati, pātrakaravyagrahasta upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","अत्रान्तरेणायुष्मान् अश्वजिच् छान्तेनेर्यापथेन मत्तहस्तिनं दमयति, पात्रकरव्यग्रहस्त उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_91,"taṃ dṛsṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ śānteneryāpathena pātrakaravyagrahasta upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृस्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं शान्तेनेर्यापथेन पात्रकरव्यग्रहस्त उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_92,"sā prāha: nāyam āryo 'śvajic, chānteneryāpathena mattahastinaṃ damayati. asya sakāśād anayā gāthayā: karmakleśahetukāraṇavatī lokasya nivṛttir yathā karmakleśanivṛttikāraṇam api provāca tan nāyakaḥ / yasmin janmajarāvipattiniyataṃ duḥkhaṃ na saṃtiṣṭhate tat mokṣapravaraṃ sa cādivṛṣabho jñātvā svayaṃ bhāṣate // śrutvā pūrvaṃ tīrthikasyāryeṇa śāriputreṇa śrotaāpattiphalam adhigatam ayaṃ bhagavatā smṛtimatām agro nirdiṣṭaḥ, sa esāgacchati. (8)","सा प्राह: नायम् आर्यो ऽश्वजिच्, छान्तेनेर्यापथेन मत्तहस्तिनं दमयति. अस्य सकाशाद् अनया गाथया: कर्मक्लेशहेतुकारणवती लोकस्य निवृत्तिर् यथा कर्मक्लेशनिवृत्तिकारणम् अपि प्रोवाच तन् नायकः / यस्मिन् जन्मजराविपत्तिनियतं दुःखं न संतिष्ठते तत् मोक्षप्रवरं स चादिवृषभो ज्ञात्वा स्वयं भाषते // श्रुत्वा पूर्वं तीर्थिकस्यार्येण शारिपुत्रेण श्रोतआपत्तिफलम् अधिगतम् अयं भगवता स्मृतिमताम् अग्रो निर्दिष्टः, स एसागच्छति. (८)"
+SumAv_93,atrāntareṇāyuṣmān pūrṇo maitrāyaṇīputraḥ sauvarṇaṃ padmam abhinirmāya sahasrapatraṃ śakaṭacakramātraṃ vaiḍūryadaṇḍaṃ vajrāṅkurakeśaraṃ tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् पूर्णो मैत्रायणीपुत्रः सौवर्णं पद्मम् अभिनिर्माय सहस्रपत्रं शकटचक्रमात्रं वैडूर्यदण्डं वज्राङ्कुरकेशरं तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_94,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, ayaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ sauvarnaṃ padmam abhinirmāya sahasrapatraṃ śakaṭacakramātraṃ vaiḍūryadaṇḍaṃ vajrāṅkurakeśaraṃ tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, अयं ते स शास्ता यो ऽयं सौवर्न��� पद्मम् अभिनिर्माय सहस्रपत्रं शकटचक्रमात्रं वैडूर्यदण्डं वज्राङ्कुरकेशरं तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_95,"sā kathayati: nayām āryo pūrṇo maitrāyaṇīputraḥ, ayaṃ bhagavatā maitrāṇikānām agro nirdiṣṭaḥ, sa eṣāgacchati. (9)","सा कथयति: नयाम् आर्यो पूर्णो मैत्रायणीपुत्रः, अयं भगवता मैत्राणिकानाम् अग्रो निर्दिष्टः, स एषागच्छति. (९)"
+SumAv_96,atrāntareṇāyuṣmān dravyo mallaputraś catūratnamayam parvataśikharam abhinirmāya nānāghaṇṭāravākīrṇaṃ nānādhvajapatākopaśohitaṃ tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् द्रव्यो मल्लपुत्रश् चतूरत्नमयम् पर्वतशिखरम् अभिनिर्माय नानाघण्टारवाकीर्णं नानाध्वजपताकोपशोहितं तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_97,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ: papraccha sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ catūratnamayaṃ parvataśikharam abhinirmāya nānāghaṇṭārāvakīrṇaṃ nānādhvajapatākopaśobhitaṃ tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां: पप्रच्छ सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं चतूरत्नमयं पर्वतशिखरम् अभिनिर्माय नानाघण्टारावकीर्णं नानाध्वजपताकोपशोभितं तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_98,"sā kathayati: nāyam āryo dravyo mallaputro, 'yaṃ bhagavatā pratilayakānām agro nirdiṣṭaḥ, yo 'yaṃ saṃlayān bhikṣūn tathā pratisaṃlayaneṣu niyojayati, sa eṣāgacchati. (10)","सा कथयति: नायम् आर्यो द्रव्यो मल्लपुत्रो, ऽयं भगवता प्रतिलयकानाम् अग्रो निर्दिष्टः, यो ऽयं संलयान् भिक्षून् तथा प्रतिसंलयनेषु नियोजयति, स एषागच्छति. (१०)"
+SumAv_99,"atrāntareṇāyuṣmān aniruddhaḥ sarvasauvarṇaṃ prāsādam abhinirmāya vaiḍūryapravālastambhopaśobhitaṃ nānāratnavicitraṃ vitānamālāviracitaṃ śatapatākopaśobhitaṃ tanmadhye, tatra cābhyantare niṣaṇṇa, upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","अत्रान्तरेणायुष्मान् अनिरुद्धः सर्वसौवर्णं प्रासादम् अभिनिर्माय वैडूर्यप्रवालस्तम्भोपशोभितं नानारत्नविचित्रं वितानमालाविरचितं शतपताकोपशोभितं तन्मध्ये, तत्र चाभ्यन्तरे निषण्ण, उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_100,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ sauvarṇaṃ prāsādam abhinirmāya, tatra cābhyantare siṃhāsane niṣaṇṇa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं सौवर्णं प्रासादम् अभिनिर्माय, तत्र चाभ्यन्तरे सिंहासने निषण्ण उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_101,"sā kathayati: nāyam āryo 'niruddho, 'yaṃ bhagavatā divyacakṣuṣām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो ऽनिरुद्धो, ऽयं भगवता दिव्यचक्षुषाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_102,"anena bārāṇasyām upaviṣṭasya pratyekabuddhasyaikapiṇḍapratipādanena saptakṛtvaś cakravartirājyāni kāritāni, saptakṛtvo deveṣu trayastriṃśeṣu devānāṃ rājyaṃ kāritam.","अनेन बाराणस्याम् उपविष्टस्य प्रत्येकबुद्धस्यैकपिण्डप्रतिपादनेन सप्तकृत्वश् चक्रवर्तिराज्यानि कारितानि, सप्तकृत्वो देवेषु त्रयस्त्रिंशेषु देवानां राज्यं कारितम्."
+SumAv_103,"tenaiva karmāvaśeṣeṇāḍhye śākyakule jātaḥ, anekāni ca śatasahasrāni lakṣāhatasya hiraṇyasuvarṇasya rūpyasya cāpahāya pravrajitaḥ, pravrajito 'pi cāyaṃ lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām.","तेनैव कर्मावशेषेणाढ्ये शाक्यकुले जातः, अनेकानि च शतसहस्रानि लक्षाहतस्य हिरण्यसुवर्णस्य रूप्यस्य चापहाय प्रव्रजितः, प्रव्रजितो ऽपि चायं लाभी चीवरपिण्डपात्रशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्काराणाम्."
+SumAv_104,"punar asya māhātmyaṃ śṛṇu: māhānāma mātrābhihitaḥ. putra, rājñā ghaṇṭāvaghoṣanaṃ kāritaṃ, śākyaiḥ kulaikayā pravrajitavyam iti, sa tvaṃ pravraja.","पुनर् अस्य माहात्म्यं शृणु: माहानाम मात्राभिहितः. पुत्र, राज्ञा घण्टावघोषनं कारितं, शाक्यैः कुलैकया प्रव्रजितव्यम् इति, स त्वं प्रव्रज."
+SumAv_105,"sa kathayati: nāhaṃ pravrajāmi. yas te priyaḥ putraḥ sukhāsane upari prāsādatale tiṣṭhati, taṃ pravrājayasveti.","स कथयति: नाहं प्रव्रजामि. यस् ते प्रियः पुत्रः सुखासने उपरि प्रासादतले तिष्ठति, तं प्रव्राजयस्वेति."
+SumAv_106,"mātā prāha: putra, puṇyamaheśākhyo 'sau, mā tena saha spardhāṃ kuru.","माता प्राह: पुत्र, पुण्यमहेशाख्यो ऽसौ, मा तेन सह स्पर्धां कुरु."
+SumAv_107,"ambe, tvaṃ tasyābhiprasannā yenāsau puṇyamaheśākhyaḥ. adya tasya mā kiṃcit preṣayājñāsyāmi puṇyamaheśākhyo na veti.","अम्बे, त्वं तस्याभिप्रसन्ना येनासौ पुण्यमहेशाख्यः. अद्य तस्य मा किंचित् प्रेषयाज्ञास्यामि पुण्यमहेशाख्यो न वेति."
+SumAv_108,"putra, evaṃ pratyakṣīkuru.","पुत्र, एवं प्रत्यक्षीकुरु."
+SumAv_109,"tayā riktapiṭharikābhiḥ piṭakaṃ pūrayitvā śuklena vastreṇācchādya mudrābhilakṣitaṃ kṛtvā preṣyadārikāhaste preṣitam, saṃdiṣṭaṃ ca: dārike, yadi tvāṃ pṛcchet kim atreti, vaktavyṃ na kiṃcid iti. sā tam ādāya saṃprasthitā.","तया रिक्तपिठरिकाभिः पिटकं पूरयित्वा शुक्लेन वस्त्रेणाच्छाद्य मुद्राभिलक्षितं कृत्वा प्रेष्यदारिकाहस्ते प्रेषितम्, संदिष्टं च: दारिके, यदि त्वां पृच्छेत् किम् अत्रेति, वक्तव्य्ं न किंचिद् इति. सा तम् आदाय संप्रस्थिता."
+SumAv_110,"śakrasya ca devānām indrasyādhastāt jñānadarśanaṃ pravartate. sa saṃlakṣayati: yena nāma upari pratyekabuddhaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ, tasyādya kathaṃ bhojanena vighāto bhaviṣyati. bhojanopasaṃhāro 'sya kartavya iti. tenāsau piṭako nānāsūpikarabhojanopetasyāhārasya pūritaḥ.","शक्रस्य च देवानाम् इन्द्रस्याधस्तात् ज्ञानदर्शनं प्रवर्तते. स संलक्षयति: येन नाम उपरि प्रत्येकबुद्धः पिण्डकेन प्रतिपादितः, तस्याद्य कथं भोजनेन विघातो भविष्यति. भोजनोपसंहारो ऽस्य कर्तव्य इति. तेनासौ पिटको नानासूपिकरभोजनोपेतस्याहारस्य पूरितः."
+SumAv_111,"yāvad asau dārikā tam ādāyāniruddhasakāśaṃ gatā, tenoktā: dārike, kim atreti. sā kathayati: kumāra, na kiṃcid iti. aniruddhaḥ saṃlakṣayati: priyo 'haṃ mātuḥ, kim asau riktaṃ preṣayiṣyati. nūnam atra kiṃ nāma bhojyabhojanaṃ prakṣiptam paśyāmas tāvad iti.","यावद् असौ दारिका तम् आदायानिरुद्धसकाशं गता, तेनोक्ता: दारिके, किम् अत्रेति. सा कथयति: कुमार, न किंचिद् इति. अनिरुद्धः संलक्षयति: प्रियो ऽहं मातुः, किम् असौ रिक्तं प्रेषयिष्यति. नूनम् अत्र किं नाम भोज्यभोजनं प्रक्षिप्तम् पश्यामस् तावद् इति."
+SumAv_112,"yāvad udghāṭitaṃ sarvaṃ tad udyānam anekopakaraṇasurabhigandhasaṃpūrṇaṃ vyavasthitam. yaṃ ghrātvāniruddhaḥ paraṃ vismayam upagataḥ: mātṛbhakto 'yam, anena mātur agrapiṇḍaḥ preṣitaḥ. saṃdiṣṭaṃ cāmba, pratidinam īdṛśaṃ bhojanaṃ preṣitum arhasīti.","यावद् उद्घाटितं सर्वं तद् उद्यानम् अनेकोपकरणसुरभिगन्धसंपूर्णं व्यवस्थितम्. यं घ्रात्वानिरुद्धः परं विस्मयम् उपगतः: मातृभक्तो ऽयम्, अनेन मातुर् अग्रपिण्डः प्रेषितः. संदिष्टं चाम्ब, प्रतिदिनम् ईदृशं भोजनं प्रेषितुम् अर्हसीति."
+SumAv_113,"sā dṛṣṭvā paramavismayam upagatā. tayā mahānāmopadarśitaḥ: putra, dṛṣṭaṃ te. amba, dṛṣṭam. nanu tvaṃ mayā pūrvam evoktaḥ: punyamaheśākhyaḥ sattvo manuṣya subhago, mā tena saha spardhāṃ kurṣveti. sa eṣāgacchati.","सा दृष्ट्वा परमविस्मयम् उपगता. तया महानामोपदर्शितः: पुत्र, दृष्टं ते. अम्ब, दृष्टम्. ननु त्वं मया पूर्वम् एवोक्तः: पुन्यमहेशाख्यः सत्त्वो मनुष्य सुभगो, मा तेन सह स्पर्धां कुर्ष्वेति. स एषागच्छति."
+SumAv_114,āha ca: sauvarṇe suvimānamālaracite ratnaprabhālaṃkṛte dhyāyī dhyānarato niṣadya virajobhadrāsane saṃyataḥ / āyāty eṣa caladhvajoparacito āryāniruddho muniḥ mukto mocayitā nimagnam avaśaṃ lokaṃ bhavāmbho nidhau // (11),आह च: सौवर्णे सुविमानमालरचिते रत्नप्रभालंकृते ध्यायी ध्यानरतो निषद्य विरजोभद्रासने संयतः / आयात्य् एष चलध्वजोपरचितो आर्यानिरुद्धो मुनिः मुक्तो मोचयिता निमग्नम् अवशं लोकं भवाम्भो निधौ // (११)
+SumAv_115,atrāntareṇāyuṣmān śroṇaḥ koṭīkarṇaḥ puṣpamaṇḍapam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् श्रोणः कोटीकर्णः पुष्पमण्डपम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_116,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ puṣpamaṇḍapam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं पुष्पमण्डपम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_117,"sā kathayati: nāyam āryaḥ śroṇaḥ koṭīkarṇo, 'yaṃ bhagavatā alparajaskajātīyānām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यः श्रोणः कोटीकर्णो, ऽयं भगवता अल्परजस्कजातीयानाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_118,ayaṃ ratnaprayuktikayā karṇikayā karṇe āmuktikayā jātaḥ. mātāpitarau paraṃ vismayam āpannau.,अयं रत्नप्रयुक्तिकया कर्णिकया कर्णे आमुक्तिकया जातः. मातापितरौ परं विस्मयम् आपन्नौ.
+SumAv_119,"asya pitrā balasenena sarvaratnaparikṣakān āhūyoktaḥ: ratnānāṃ mūlyam kuruta iti. te ratnānāṃ mūlyaṃ kartum ārabdhā, na śaknuvanti ratnānāṃ mūlyaṃ kartum.","अस्य पित्रा बलसेनेन सर्वरत्नपरिक्षकान् आहूयोक्तः: रत्नानां मूल्यम् कुरुत इति. ते रत्नानां मूल्यं कर्तुम् आरब्धा, न शक्नुवन्ति रत्नानां मूल्यं कर्तुम्."
+SumAv_120,"dharmatā khalu yasya ratnasya na śakyate mūlyaṃ kartuṃ, tasya koṭimūlyaṃ kriyate. te kathayati: gṛhapate, ekaikasya ratnasya koṭimūlyam iti.","धर्मता खलु यस्य रत्नस्य न शक्यते मूल्यं कर्तुं, तस्य कोटिमूल्यं क्रियते. ते कथयति: गृहपते, एकैकस्य रत्नस्य कोटिमूल्यम् इति."
+SumAv_121,"jñātayaḥ kathayanti: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti. ayam dārakaḥ koṭimūlyakaratnikayā karṇikayā karṇe āmuktikayā jātah, śravaṇe nakṣatre jātas, tasmād bhavatu dārakasya śroṇaḥ koṭīkarṇa iti nāma. sa eṣāgacchati. (12)","ज्ञातयः कथयन्ति: किं भवतु दारकस्य नामेति. अयम् दारकः कोटिमूल्यकरत्निकया कर्णिकया कर्णे आमुक्तिकया जातह्, श्रवणे नक्षत्रे जातस्, तस्माद् भवतु दारकस्य श्रोणः कोटीकर्ण इति नाम. स एषागच्छति. (१२)"
+SumAv_122,atrāntareṇāyuṣmān śronaḥ koṭiviṃśaḥ nānāpuṣpaphalasaṃpannavanagahanam abhinirmāya rajodhvastāyām pṛthivyām ākāśacaṅkrame caṅkramyamāna upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् श्रोनः कोटिविंशः नानापुष्पफलसंपन्नवनगहनम् अभिनिर्माय रजोध्वस्तायाम् पृथिव्याम् आकाशचङ्क्रमे चङ्क्रम्यमान उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_123,"taṃ dṣṛṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yam te sa śāstā yo 'yaṃ nānāpuṣpaphalopetam vanagahanam saṃśrityākāśacaṅkrame caṅkramyamāṇo 'bhyāgacchati.","तं द्षृट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयम् ते स शास्ता यो ऽयं नानापुष्पफलोपेतम् वनगहनम् संश्रित्याकाशचङ्क्रमे चङ्क्रम्यमाणो ऽभ्यागच्छति."
+SumAv_124,"sā kathayati: nāyaṃ śāstā, āryo 'yaṃ śroṇaḥ koṭīviṃśah. asya jātamātrasya pitrā viṃśatihiraṇyakoṭyaḥ avalehikāmūlye 'nupradattā, asya dine dine pañcakārṣāpaṇaśatāni sthālīpākārthe vyayam upagacchati.","सा कथयति: नायं शास्ता, आर्यो ऽयं श्रोणः कोटीविंशह्. अस्य जातमात्रस्य पित्रा विंशतिहिरण्यकोट्यः अवलेहिकामूल्ये ऽनुप्रदत्ता, अस्य दिने दिने पञ्चकार्षापणशतानि स्थालीपाकार्थे व्ययम् उपगच्छति."
+SumAv_125,"āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena cāsya sakāśāt piṇḍapātram ādāya bhagavate dattam. yasya gandhena sarvaṃ rājagṛhaṃ nagaram āpūritaṃ pātrāvaśeṣaṃ ca rājña bimbisāreṇāsvāditam, āsvādya ca paraṃ vismayam āpannaḥ kathayaty:","आयुष्मता महामौद्गल्यायनेन चास्य सकाशात् पिण्डपात्रम् आदाय भगवते दत्तम्. यस्य गन्धेन सर्वं राजगृहं नगरम् आपूरितं पात्रावशेषं च राज्ञ बिम्बिसारेणास्वादितम्, आस्वाद्य च परं विस्मयम् आपन्नः कथयत्य्:"
+SumAv_126,"ahaṃ bhadanta rājakule jātaḥ, rājā saṃvṛtto, nābhijānāmi kadācid evaṃvidham annam āsvāditaṃ pūrvam.","अहं भदन्त राजकुले जातः, राजा संवृत्तो, नाभिजानामि कदाचिद् एवंविधम् अन्नम् आस्वादितं पूर्वम्."
+SumAv_127,asya pādatale caturaṅgulamātrāṇi suvarṇāni romāni jātāni.,अस्य पादतले चतुरङ्गुलमात्राणि सुवर्णानि रोमानि जातानि.
+SumAv_128,ayaṃ bhagavataḥ sakāśaṃ gantukāmaḥ pṛcchati: kiṃ bhagavān yānena gacchaty āhosvit padbhyām iti. apare kathayanti: padbhyām iti. sa eṣa kathayati: aham api padbhyāṃ gacchāmīti.,अयं भगवतः सकाशं गन्तुकामः पृच्छति: किं भगवान् यानेन गच्छत्य् आहोस्वित् पद्भ्याम् इति. अपरे कथयन्ति: पद्भ्याम् इति. स एष कथयति: अहम् अपि पद्भ्यां गच्छामीति.
+SumAv_129,"tasya pauruṣeyair vastrāṇi pṛthivyām āstīrṇāni. eṣa pṛcchati: kiṃ bhagavān āstīrṇena gacchaty āhosvid anāstīrṇeneti. te kathayati: nāstīrṇeneti. eṣa kathayati: apanayata vastrāṇi, aham apy anāstīrṇena gacchāmīti. tair apanītāni.","तस्य पौरुषेयैर् वस्त्राणि पृथिव्याम् आस्तीर्णानि. एष पृच्छति: किं भगवान् आस्तीर्णेन गच्छत्य् आहोस्विद् अनास्तीर्णेनेति. ते कथयति: नास्तीर्णेनेति. एष कथयति: अपनयत वस्त्राणि, अहम् अप्य् अनास्तीर्णेन गच्छामीति. तैर् अपनीतानि."
+SumAv_130,punar aparāṇi dūṣyavastrāṇi pṛthivyām āstīrṇāni. eṣa pṛcchati: kiṃ bhagavān dūṣyāstīrṇena gacchaty āhosvid anāstīrṇena. te prāhuḥ: nāstīrṇeneti. eṣa āha: apanayata dūṣyāṇi. tair apanītāni.,पुनर् अपराणि दूष्यवस्त्राणि पृथिव्याम् आस्तीर्णानि. एष पृच्छति: किं भगवान् दूष्यास्तीर्णेन गच्छत्य् आहोस्विद् अनास्तीर्णेन. ते प्राहुः: नास्तीर्णेनेति. एष आह: अपनयत दूष्याणि. तैर् अपनीतानि.
+SumAv_131,"kumāra, puṇyamaheśākhyaḥ. tato 'parāṇy amanuṣyāni divyavastrāṇi prādurbhūtāni. eṣa dṛṣṭvāha: apanayantu amanuṣyavastrāṇīti. tair apanītānī. anena pṛthivyāṃ pādo nyastaḥ. ṣaḍvikāraḥ pṛthivīkampo jātaḥ.","कुमार, पुण्यमहेशाख्यः. ततो ऽपराण्य् अमनुष्यानि दिव्यवस्त्राणि प्रादुर्भूतानि. एष दृष्ट्वाह: अपनयन्तु अमनुष्यवस्त्राणीति. तैर् अपनीतानी. अनेन पृथिव्यां पादो न्यस्तः. षड्विकारः पृथिवीकम्पो जातः."
+SumAv_132,"bhagavān āha: ito, bhikṣava, ekanavatiṃ kalpam upādāya na kadācic chroṇeṇa koṭīviṃśenānastīrṇe pṛthivīpradeśe pādo nyastaḥ. etarhi nyasto dharmagauravāt, na tu puṇyakṣayāt.","भगवान् आह: इतो, भिक्षव, एकनवतिं कल्पम् उपादाय न कदाचिच् छ्रोणेण कोटीविंशेनानस्तीर्णे पृथिवीप्रदेशे पादो न्यस्तः. एतर्हि न्यस्तो धर्मगौरवात्, न तु पुण्यक्षयात्."
+SumAv_133,yenāyaṃ ṣaḍvikāraḥ pṛthivīkampo jātaḥ. ayaṃ bhagavatā ārabdhavīryāṇām agro nirdiṣṭaḥ. sa eṣāgacchati. (13),येनायं षड्विकारः पृथिवीकम्पो जातः. अयं भगवता आरब्धवीर्याणाम् अग्रो निर्दिष्टः. स एषागच्छति. (१३)
+SumAv_134,atrāntareṇāyuṣmān pilindavatso haṃsaratham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् पिलिन्दवत्सो हंसरथम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_135,taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ haṃsarathenāgacchati.,तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागध�� ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं हंसरथेनागच्छति.
+SumAv_136,"sā kathayati: nāyam āryo pilindavatso, 'yaṃ bhagavatā karuṇāvihārāṇām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो पिलिन्दवत्सो, ऽयं भगवता करुणाविहाराणाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_137,"anena gaṅgābhihitā: kuśalītiṣṭhety. asya vacanasamanantaram eva gaṅgā sthitā, aṅkuśasaṃtāḍiteva dviradavadhūr na prahasati. so 'yam āgacchati. (14)","अनेन गङ्गाभिहिता: कुशलीतिष्ठेत्य्. अस्य वचनसमनन्तरम् एव गङ्गा स्थिता, अङ्कुशसंताडितेव द्विरदवधूर् न प्रहसति. सो ऽयम् आगच्छति. (१४)"
+SumAv_138,"atrāntareṇāyuṣmān udāyī aśvaratham abhinirmāya catūratnopaśobhitaṃ tatropaviṣṭa, upari vihayasā ṛddhyākāśenāgacchati.","अत्रान्तरेणायुष्मान् उदायी अश्वरथम् अभिनिर्माय चतूरत्नोपशोभितं तत्रोपविष्ट, उपरि विहयसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_139,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yam aśvaratham abhinirmāya catūratnopaśobhitaṃ tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयम् अश्वरथम् अभिनिर्माय चतूरत्नोपशोभितं तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_140,sā kathāyati: nāyam ārya udāyī ayaṃ bhagavatā kulaprasādakānām agro nirdiṣṭaḥ.,सा कथायति: नायम् आर्य उदायी अयं भगवता कुलप्रसादकानाम् अग्रो निर्दिष्टः.
+SumAv_141,"anena rājā śuddhodanaḥ śuklodano droṇodano 'mṛtodano dhautodanaś ca, gopikāmṛgajāyaśodharāpramukhāni ṣaṣṭistrīsahasrāṇi bodhisattvavirahāc chokasāgaranimagnās tābhis tābhiḥ śrutibhiś cittaprahlādanībhir vividhābhir vāgbhiḥ śokaṃ parityājitāni. so 'yam āgacchati. (15)","अनेन राजा शुद्धोदनः शुक्लोदनो द्रोणोदनो ऽमृतोदनो धौतोदनश् च, गोपिकामृगजायशोधराप्रमुखानि षष्टिस्त्रीसहस्राणि बोधिसत्त्वविरहाच् छोकसागरनिमग्नास् ताभिस् ताभिः श्रुतिभिश् चित्तप्रह्लादनीभिर् विविधाभिर् वाग्भिः शोकं परित्याजितानि. सो ऽयम् आगच्छति. (१५)"
+SumAv_142,atrāntareṇāyuṣmān jyotiḥpālo mayūraratham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhykāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् ज्योतिःपालो मयूररथम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्य्काशेनागच्छति.
+SumAv_143,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ mayūraratham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं मयूररथम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_144,"sā kathayati: nāyam āryo jyotiḥpālo, 'yaṃ bhagavatā divyamānuṣīśriyaṃ tyājayitvā pravrājitaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो ज्योतिःपालो, ऽयं भगवता दिव्यमानुषीश्रियं त्याजयित्वा प्रव्राजितः."
+SumAv_145,"asya snānaśāṭako 'bhyavakāśe śoṣito vāyunohyamāno rājño bimbisārasyopari patitaḥ. rājā kathayati: bhavanto, rājārham idaṃ vastraṃ, kutra etat. te kathayanti: deva, śrūyate rājño māndhātasya saptāhaṃ hiraṇyavarṣaḥ patita iti, devasyāpi vastravarṣaḥ patitum ārabdho, nacirād hiraṇyavarṣaḥ patiṣyatīti.","अस्य स्नानशाटको ऽभ्यवकाशे शोषितो वायुनोह्यमानो राज्ञो बिम्बिसारस्योपरि पतितः. राजा कथयति: भवन्तो, राजार्हम् इदं वस्त्रं, कुत्र एतत्. ते कथयन्ति: देव, श्रूयते राज्ञो मान्धातस्य सप्ताहं हिरण्यवर्षः पतित इति, देवस्यापि वस्त्रवर्षः पतितुम् आरब्धो, नचिराद् हिरण्यवर्षः पतिष्यतीति."
+SumAv_146,"rājā kathayati: bhavanto jyotiṣko gṛhapatir bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīśriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti, idaṃ ca divyaṃ vastram ākāśāt patitam, sthāpayata, tasyaivāgatasya dāsyāma iti.","राजा कथयति: भवन्तो ज्योतिष्को गृहपतिर् भगवता व्याकृतो दिव्यमानुषीश्रियं प्रत्यनुभविष्यतीति, इदं च दिव्यं वस्त्रम् आकाशात् पतितम्, स्थापयत, तस्यैवागतस्य दास्याम इति."
+SumAv_147,"te caivam ālāpaṃ kurvanti, ayaṃ ca rājñaḥ sakāśam āgatah.","ते चैवम् आलापं कुर्वन्ति, अयं च राज्ञः सकाशम् आगतह्."
+SumAv_148,"rājā kathayati: kumāra, tvaṃ bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīśriyaṃ pratyanubhaviṣyasīti, idaṃ ca divyaṃ ākāśāt patitam, gṛhāṇeti.","राजा कथयति: कुमार, त्वं भगवता व्याकृतो दिव्यमानुषीश्रियं प्रत्यनुभविष्यसीति, इदं च दिव्यं आकाशात् पतितम्, गृहाणेति."
+SumAv_149,tena hastaḥ prasāritaḥ. devānaya paśyāmīti. sa nirīkṣitum ārabdho yāvat paśyaty ātmīyaṃ snānaśāṭakam.,तेन हस्तः प्रसारितः. देवानय पश्यामीति. स निरीक्षितुम् आरब्धो यावत् पश्यत्य् आत्मीयं स्नानशाटकम्.
+SumAv_150,"sa vipuṣpya kathayati: deva, madīyaḥ snānaśāṭako 'yaṃ vāyunopakṣipyehānīta iti.","स विपुष्प्य कथयति: देव, मदीयः स्नानशाटको ऽयं वायुनोपक्षिप्येहानीत इति."
+SumAv_151,"rājā kathayati: kumāra, kiṃ tava divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā. deva, prādurbhūtā. kumāra, yady evaṃ kimarthaṃ māṃ na nimantrayase. deva, nimantrito bhava. gaccha, bhaktaṃ sajjīkuru. deva, yasya divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, kiṃ tena sajjīkartavyam. nanu sajjīkṛtam evāgaccheti.","राजा कथयति: कुमार, किं तव दिव्यमानुषी श्रीः प्रादुर्भूता. देव, प्रादुर्भूता. कुमार, यद्य् एवं किमर्थं मां न निमन्त्रयसे. देव, निमन्त्रितो भव. गच्छ, भक्तं सज्जीकुरु. देव, यस्य दिव्यमानुषी श्रीः प्रादुर्भूता, किं तेन सज्जीकर्तव्यम्. ननु सज्जीकृतम् एवागच्छेति."
+SumAv_152,"sa jyotiṣkasya gṛhaṃ gatvā bāhyaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇy utkṣipati. jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kimartham indriyāṇy utkṣipasīti. sa kathayati: kumāra, vadhūjano 'yam iti kṛtvā. nāyaṃ vadhūjano, bāhyo 'yaṃ parijanaḥ. sa paraṃ vismayam āpannaḥ.","स ज्योतिष्कस्य गृहं गत्वा बाह्यं परिजनं दृष्ट्वा इन्द्रियाण्य् उत्क्षिपति. ज्योतिष्कः कथयति: देव, किमर्थम् इन्द्रियाण्य् उत्क्षिपसीति. स कथयति: कुमार, वधूजनो ऽयम् इति कृत्वा. नायं वधूजनो, बाह्यो ऽयं परिजनः. स परं विस्मयम् आपन्नः."
+SumAv_153,"punar madhyamaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇy utkṣeptum ārabdhaḥ. jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kimartham indriyāṇy utkṣipasīti. rājā kathayati: kumāra, vadhūjano 'yam iti kṛtvā. deva, nāyam api vadhūjanaḥ, kiṃtu madhyamo 'yaṃ parijanah. sa bhūyasyā mātrayā paraṃ vismayam āpannah.","पुनर् मध्यमं परिजनं दृष्ट्वा इन्द्रियाण्य् उत्क्षेप्तुम् आरब्धः. ज्योतिष्कः कथयति: देव, किमर्थम् इन्द्रियाण्य् उत्क्षिपसीति. राजा कथयति: कुमार, वधूजनो ऽयम् इति कृत्वा. देव, नायम् अपि वधूजनः, किंतु मध्यमो ऽयं परिजनह्. स भूयस्या मात्रया परं विस्मयम् आपन्नह्."
+SumAv_154,tatra madhyamāyām dvāraśālāyāṃ maṇibhir upacitā bhūmiḥ. tasyāṃ matsyā udakapūrṇāyām iva yantraprayogenoparibhramanto dṛśyante. rājā praveṣṭukamo jalam iti kṛtvā upānahau moktum ārabdhaḥ.,तत्र मध्यमायाम् द्वारशालायां मणिभिर् उपचिता भूमिः. तस्यां मत्स्या उदकपूर्णायाम् इव यन्त्रप्रयोगेनोपरिभ्रमन्तो दृश्यन्ते. राजा प्रवेष्टुकमो जलम् इति कृत्वा उपानहौ मोक्तुम् आरब्धः.
+SumAv_155,"jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kasyārthe upānahāv apanayasīti. kumāra, pānīyam uttaritavyam. deva, nedaṃ pānīyam, api tu maṇibhūmir eṣā. kumāra, ime matsyā uparibhramanto dṛśyante. deva, yantraprayogenaite paribhramanti. rājā na śraddadhāte tenāṅgulimudrā kṣiptā sā raṇaraṇāśabdena bhūmau patitā. tato rājā vismayam āpannaḥ.","ज्योतिष्कः कथयति: देव, कस्यार्थे उपानहाव् अपनयसीति. कुमार, पानीयम् उत्तरितव्यम्. देव, नेदं पानीयम्, अपि तु मणिभूमिर् एषा. कुमार, इमे मत्स्या उपरिभ्रमन्तो दृश्यन्ते. देव, यन्त्रप्रयोगेनैते परिभ्रमन्ति. राजा न श्रद्दधाते तेनाङ्गुलिमुद्रा क्षिप्ता सा रणरणाशब्देन भूमौ पतिता. ततो राजा विस्मयम् आपन्नः."
+SumAv_156,"praviśya siṃhāsane niṣaṇṇaḥ. tato vadhūjanaḥ pādābhivandaka upasaṃkrāntaḥ. tāsām aśrupāto jātaḥ. rājā kathayati: kumāra, kasmād ayaṃ vadhūjano roditi. deva, nāyaṃ roditi, kiṃtu devasya kāṣṭhadhūpena vastrāṇi dhūpitāni, tenāsām aśrupāto jāta iti.","प्रविश्य सिंहासने निषण्णः. ततो वधूजनः पादाभिवन्दक उपसंक्रान्तः. तासाम् अश्रुपातो जातः. राजा कथयति: कुमार, कस्माद् अयं वधूजनो रोदिति. देव, नायं रोदिति, किंतु देवस्य काष्ठधूपेन वस्त्राणि धूपितानि, तेनासाम् अश्रुपातो जात इति."
+SumAv_157,rājā tatra tayā divyamānuṣikayā śriyā upacaryamāṇo na niṣkrāmati; rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihātum ārabdhāni.,राजा तत्र तया दिव्यमानुषिकया श्रिया उपचर्यमाणो न निष्क्रामति; राजकृत्यानि राजकरणीयानि परिहातुम् आरब्धानि.
+SumAv_158,"amātyair ajātaśatruḥ kumāro 'bhihitaḥ: kumāra, devo jyotiṣkasya gṛhaṃ praviśya pramattaḥ, gaccha, nivedayeti.","अमात्यैर् अजातशत्रुः कुमारो ऽभिहितः: कुमार, देवो ज्योतिष्कस्य गृहं प्रविश्य प्रमत्तः, गच्छ, निवेदयेति."
+SumAv_159,"tena gatvā ukto: deva, kiṃ tvam atra pariviśyāvasthito, rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihīyanta iti.","तेन गत्वा उक्तो: देव, किं त्वम् अत्र परिविश्यावस्थितो, राजकृत्यानि राजकरणीयानि परिहीयन्त इति."
+SumAv_160,"rājā kathayati: kumāra, na śakto 'si tvam ekaṃ divasaṃ rājyaṃ kārayitum. devo jānīte, mamaiko divasaḥ praviṣṭasyati. adya devasya saptamo divaso vartate.","राजा कथयति: कुमार, न शक्तो ऽसि त्वम् एकं दिवसं राज्यं कारयितुम्. देवो जानीते, ममैको दिवसः प्रविष्टस्यति. अद्य देवस्य सप्तमो दिवसो वर्तते."
+SumAv_161,"rājā jyotiṣkasya mukham nirīkṣya kathayati: kumāra, satyam. deva, satyam. saptamo divaso vartate.","राजा ज्योतिष्कस्य मुखम् निरीक्ष्य कथयति: कुमार, सत्यम्. देव, सत्यम्. सप्तमो दिवसो वर्तते."
+SumAv_162,"kumāra, kathaṃ rātriḥ prajñāyate divaso vā. deva, puṣpāṇāṃ saṃvikocavikāsān, maṇīnāṃ jvalanājvalanāt, śakunīnāṃ kūjanākūjanāt; santi tāni kusumāni yāni rātrau vikasanti na divā, santi yāni divā vikasanti na rātrau; santi te maṇayo ye rātrau jvalanti na divā, santi ye divā jvalanti na rātrau; santi te śakunayo ye rātrau kūjanti na divā, santi ye divā kūjanti na rātrau. rājā paraṃ vismayam āpannaḥ kathayati:","कुमार, कथं रात्रिः प्रज्ञायते दिवसो वा. देव, पुष्पाणां संविकोचविकासान्, मणीनां ज्वलनाज्वलनात्, शकुनीनां कूजनाकूजनात्; सन्ति तानि कुसुमानि यानि रात्रौ विकसन्ति न दिवा, सन्ति यानि दिवा विकसन्ति न रात्रौ; सन्ति ते मणयो ये रात्रौ ज्वलन्ति न दिवा, सन्ति ये दिवा ज्वलन्ति न रात्रौ; सन्ति ते शकुनयो ये रात्रौ कूजन्ति न दिवा, सन्ति ये दिवा कूजन्ति न रात्रौ. राजा परं विस्मयम् आपन्नः कथयति:"
+SumAv_163,"kumāra, avitathavādī bhagavān, yathā tvaṃ bhagavatā vyākṛtaḥ tathaiva nānyathety uktvā jyotiṣkasya gṛhān niṣkrāntaḥ.","कुमार, अवितथवादी भगवान्, यथा त्वं भगवता व्याकृतः तथैव नान्यथेत्य् उक्त्वा ज्योतिष्कस्य गृहान् निष्क्रान्तः."
+SumAv_164,ajātaśatrukumāreṇa jyotiṣkasantako maṇir apahṛtya dārakasya haste dattaḥ. tena yata eva gṛhītas tatraiva gatvāvasthitaḥ.,अजातशत्रुकुमारेण ज्योतिष्कसन्तको मणिर् अपहृत्य दारकस्य हस्ते दत्तः. तेन यत एव गृहीतस् तत्रैव गत्वावस्थितः.
+SumAv_165,"ajātaśatruḥ kathayati: dārakānaya taṃ maṇim, paśyāmīti. sa muṣṭiṃ vighāṭya kathayati: kumāra, kutra, na jāne kutra gata iti.","अजातशत्रुः कथयति: दारकानय तं मणिम्, पश्यामीति. स मुष्टिं विघाट्य कथयति: कुमार, कुत्र, न जाने कुत्र गत इति."
+SumAv_166,"sa tāḍayitum ārabdhaḥ. jyotiṣkaḥ kathayati: kumāra, kimartham enaṃ tāḍayasi. gṛhapate, 'haṃ caura, eṣa mahācauro, mayā tvadīyo maṇir apahṛtaḥ, so 'py anenāpahṛta iti.","स ताडयितुम् आरब्धः. ज्योतिष्कः कथयति: कुमार, किमर्थम् एनं ताडयसि. गृहपते, ऽहं चौर, एष महाचौरो, मया त्वदीयो मणिर् अपहृतः, सो ऽप्य् अनेनापहृत इति."
+SumAv_167,"sa āha: kumāra, na tvayāpahṛto, nāpy anenāpi tu yata eva tvayā gṛhītas tatraiva gatvāvasthito; 'pi tu, kumāra, svakaṃ te gṛhaṃ yāvadbhir maṇibhir anyena vā prayojanam tāvad gṛhāṇa yathāsukham iti.","स आह: कुमार, न त्वयापहृतो, नाप्य् अनेनापि तु यत एव त्वया गृहीतस् तत्रैव गत्वावस्थितो; ऽपि तु, कुमार, स्वकं ते गृहं यावद्भिर् मणिभिर् अन्येन वा प्रयोजनम् तावद् गृहाण यथासुखम् इति."
+SumAv_168,"sa pratibhinnakaḥ saṃlakṣayate: yadā pitur atyayād rājā bhaviṣyāmi, tadā grahīṣyāmīti.","स प्रतिभिन्नकः संलक्षयते: यदा पितुर् अत्ययाद् राजा भविष्यामि, तदा ग्रहीष्यामीति."
+SumAv_169,"yadājātaśatruṇā devadattavigrāhitena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopitaḥ, svayam eva ca paṭṭaṃ baddhvā rājye pratiṣṭhitaḥ, tadā tena jyotiṣko 'bhihito: gṛhapate, tvaṃ mama bhrātā bhavati, gṛhaṃ bhājayāma iti.","यदाजातशत्रुणा देवदत्तविग्राहितेन पिता धार्मिको धर्मराजो जीविताद् व्यपरोपितः, स्वयम् एव च पट्टं बद्ध्वा राज्ये प्रतिष्ठितः, तदा तेन ज्योतिष्को ऽभिहितो: गृहपते, त्वं मम भ्राता भवति, गृहं भाजयाम इति."
+SumAv_170,"eṣa samlakṣayati: yena pitā dhārmiko dharmarājaḥ praghātitaḥ, sa mām marṣayatīti. kuta etan. nūnam ayaṃ madgṛham āgacchatu, kāmaṃ prayacchāmīti viditvā kathayati: deva, bibhaktam eva. kim atra vibhaktavyam. madīyaṃ gṛham āgaccha. ahaṃ tvadīyaṃ gṛham āgacchāmīti.","एष सम्लक्षयति: येन पिता धार्मिको धर्मराजः प्रघातितः, स माम् मर्षयतीति. कुत एतन्. नूनम् अयं मद्गृहम् आगच्छतु, कामं प्रयच्छामीति विदित्वा कथयति: देव, बिभक्तम् एव. किम् अत्र विभक्तव्यम्. मदीयं गृहम् आगच्छ. अहं त्वदीयं गृहम् आगच्छामीति."
+SumAv_171,"ajātaśatruḥ kathayati: śobhanam, evam kuru. sa tasya gṛhaṃ gataḥ. eṣo 'pi ajātaśatror gṛhaṃ gatah. sā śrīs tasmād gṛhād antarhitā yatraiṣa jyotiṣkas tatraiva gatā. evaṃ yāvat sapta vārān antarhitā prādurbhūtā ca.","अजातशत्रुः कथयति: शोभनम्, एवम् कुरु. स तस्य गृहं गतः. एषो ऽपि अजातशत्रोर् गृहं गतह्. सा श्रीस् तस्माद् गृहाद् अन्तर्हिता यत्रैष ज्योतिष्कस् तत्रैव गता. एवं यावत् सप्त वारान् अन्तर्हिता प्रादुर्भूता च."
+SumAv_172,"ajātaśatruḥ saṃlakṣayate: evam api mayā na śakitaṃ jyotiṣkasya maṇīn apahartum, anyad upāyaṃ karomi.","अजातशत्रुः संलक्षयते: एवम् अपि मया न शकितं ज्योतिष्कस्य मणीन् अपहर्तुम्, अन्यद् उपायं करोमि."
+SumAv_173,"tena dhūrtapuruṣāḥ prayuktā: gacchata, jyotiṣkasya gṛhān maṇīn apaharateti.","तेन धूर्तपुरुषाः प्रयुक्ता: गच्छत, ज्योतिष्कस्य गृहान् मणीन् अपहरतेति."
+SumAv_174,"te hi śiṭākarkaṭakaprayogenābhiroḍhum ārabdhāḥ. te 'ntaḥpurikayā upariprāsādatalagatayā dṛṣṭāḥ, tayā dhūrtadhūrtakā iti nādo muktaḥ.","ते हि शिटाकर्कटकप्रयोगेनाभिरोढुम् आरब्धाः. ते ऽन्तःपुरिकया उपरिप्रासादतलगतया दृष्टाः, तया धूर्तधूर्तका इति नादो मुक्तः."
+SumAv_175,"anena jyotiṣkena śrutam, anenāśayato vāg niścarita: tiṣṭhantu dhūrtakā iti. teṣāṃ yo yatrābhirūḍhaḥ, sa tatraivāsthitaḥ, yāvat prabhātā rajanī saṃvṛttā.","अनेन ज्योतिष्केन श्रुतम्, अनेनाशयतो वाग् निश्चरित: तिष्ठन्तु धूर्तका इति. तेषां यो यत्राभिरूढः, स तत्रैवास्थितः, यावत् प्रभाता रजनी संवृत्ता."
+SumAv_176,"mahājanakāyena dṛṣṭās, te kathayanti: bhavanto 'nena kalirājena pitā dhārmiko dharmarājo jīvitād vyaparopita, idānīm gṛhāṇy api moṣayati, tat kiṃ na me muṣiṣyata iti. purakṣobho jātaḥ.","महाजनकायेन दृष्टास्, ते कथयन्ति: भवन्तो ऽनेन कलिराजेन पिता धार्मिको धर्मराजो जीविताद् व्यपरोपित, इदानीम् गृहाण्य् अपि मोषयति, तत् किं न मे मुषिष्यत इति. पुरक्षोभो जातः."
+SumAv_177,"ajātaśatruṇāsya jyotiṣkasya dūto 'nupreṣito: muñcata, mamāyaṃ khalīkāra iti.","अजातशत्रुणास्य ज्योतिष्कस्य दूतो ��नुप्रेषितो: मुञ्चत, ममायं खलीकार इति."
+SumAv_178,anena jyotiṣkenāśayato vāg niścāritā: gacchantu dhūrtakā iti. te gatāḥ.,अनेन ज्योतिष्केनाशयतो वाग् निश्चारिता: गच्छन्तु धूर्तका इति. ते गताः.
+SumAv_179,"athaiṣa jyotiskaḥ saṃlakṣayate: yena nāma pitā jīvitād vyaparopitaḥ, sa māṃ na praghātayisyatīti. kuta etat. sarvathāhaṃ bhagavatā vyākṛto: mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣāt kariṣyatīti. gacchāmi, pravrajāmīti.","अथैष ज्योतिस्कः संलक्षयते: येन नाम पिता जीविताद् व्यपरोपितः, स मां न प्रघातयिस्यतीति. कुत एतत्. सर्वथाहं भगवता व्याकृतो: मम शासने प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्त्वं साक्षात् करिष्यतीति. गच्छामि, प्रव्रजामीति."
+SumAv_180,"anena sarvaṃ dhanajātaṃ dīnānathakṛpaṇebhyo dattam, adhanāḥ sadhanā vyavasthāpitāḥ. sa eṣāgacchati. (16)","अनेन सर्वं धनजातं दीनानथकृपणेभ्यो दत्तम्, अधनाः सधना व्यवस्थापिताः. स एषागच्छति. (१६)"
+SumAv_181,atrāntareṇāyuṣmān kapphiṇo vicitraratnācalam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् कप्फिणो विचित्ररत्नाचलम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_182,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ vicitraratnācalam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं विचित्ररत्नाचलम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_183,"sā kathayati: nāyam āryaḥ kapphiṇo, yo 'yaṃ bhagavatā vigatamadadarpāṇām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यः कप्फिणो, यो ऽयं भगवता विगतमददर्पाणाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_184,yo 'yaṃ rājā mahākapphiṇa ekasmin samaye aṣṭādaśāmātyasahasraparivṛto mṛgavadhāya nirgataḥ.,यो ऽयं राजा महाकप्फिण एकस्मिन् समये अष्टादशामात्यसहस्रपरिवृतो मृगवधाय निर्गतः.
+SumAv_185,"purastāt pṛṣṭhataś ca sarvabalaugham avalokyāmātyān āmantrayate: asti, bhavantaḥ, kasyacid evaṃrūpo balaughas tadyathā mamaitarhīti. te kathayanti: deva, nānyasya kasyacit.","पुरस्तात् पृष्ठतश् च सर्वबलौघम् अवलोक्यामात्यान् आमन्त्रयते: अस्ति, भवन्तः, कस्यचिद् एवंरूपो बलौघस् तद्यथा ममैतर्हीति. ते कथयन्ति: देव, नान्यस्य कस्यचित्."
+SumAv_186,"yāvad anena mahākapphiṇena rājñā śrāvastyādiṣu ṣaṭsu mahānagareṣu dūtaṃ preṣitam: yad vyutthitā bhavatha nopaveṣṭavyaṃ, śīghram āgantavyam; anyathā ced uttamena daṇḍena samanuśāsiṣyāmīti.","यावद् अनेन महाकप्फिणेन राज्ञा श्रावस्त्यादिषु षट्सु महानगरेषु दूतं प्रेषितम्: यद् व्युत्थिता भवथ नोपवेष्टव्यं, शीघ्रम् आगन्तव्यम्; अन्यथा चेद् उत्तमेन दण्डेन समनुशासिष्यामीति."
+SumAv_187,etad vacanam upaśrutya ṣaṇmahānagaravāsino rājāno bhītās trastāḥ saṃvignāḥ samāgamya śrāvastīṃ gatvā bhagavate etad vṛttāntaṃ nivedayanti.,एतद् वचनम् उपश्रुत्य षण्महानगरवासिनो राजानो भीतास् त्रस्ताः संविग्नाः समागम्य श्रावस्तीं गत्वा भगवते एतद् वृत्तान्तं निवेदयन्ति.
+SumAv_188,"bhagavatā te samāśvāsitā, uktāś ca: sa dūto matsakāśam ānetavya iti. tair dūtasya niveditam: asty asmākam rājādhirājas, taṃ tāvat paśyeti.","भगवता ते समाश्वासिता, उक्ताश् च: स दूतो मत्सकाशम् आनेतव्य इति. तैर् दूतस्य निवेदितम्: अस्त्य् अस्माकम् राजाधिराजस्, तं तावत् पश्येति."
+SumAv_189,"bhagavatā jetavanam catūratnamayaṃ nirmitaṃ devānām iva sudarśanaṃ nagaraṃ catvāro mahārājā dauvārikāḥ sthāpitāḥ, airāvatasadṛśā hastino, bālāhakasadṛśā, nandīghoṣasadṛśā rathā, vyāḍayakṣasadṛśā manuṣyāḥ, svayaṃ ca bhagavāṃś cakravartiveśam ātmānam abhinirmāya saptatālodgate mahāratnasiṃhāsane niṣaṇnāḥ.","भगवता जेतवनम् चतूरत्नमयं निर्मितं देवानाम् इव सुदर्शनं नगरं चत्वारो महाराजा दौवारिकाः स्थापिताः, ऐरावतसदृशा हस्तिनो, बालाहकसदृशा, नन्दीघोषसदृशा रथा, व्याडयक्षसदृशा मनुष्याः, स्वयं च भगवांश् चक्रवर्तिवेशम् आत्मानम् अभिनिर्माय सप्ततालोद्गते महारत्नसिंहासने निषण्नाः."
+SumAv_190,dūtas tathāvidhāṃ śobhāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpannaḥ.,दूतस् तथाविधां शोभां दृष्ट्वा परं विस्मयम् आपन्नः.
+SumAv_191,"bhagavatā lekhaṃ likhayitvābhihitaḥ: kapphiṇo madvacanād vaktavyo lekhavācasamakalam eva: yat vyutthito bhavasi nopaveṣṭavyaṃ, śīghram āgantavyam, atha nāgacchasi, aham eva mahatā balaughena sārdham āgamiṣyamīti.","भगवता लेखं लिखयित्वाभिहितः: कप्फिणो मद्वचनाद् वक्तव्यो लेखवाचसमकलम् एव: यत् व्युत्थितो भवसि नोपवेष्टव्यं, शीघ्रम् आगन्तव्यम्, अथ नागच्छसि, अहम् एव महता बलौघेन सार्धम् आगमिष्यमीति."
+SumAv_192,dūtena mahākapphiṇasya tat sarvaṃ saṃdiṣṭaṃ niveditam.,दूतेन महाकप्फिणस्य तत् सर्वं संदिष्टं निवेदितम्.
+SumAv_193,"ayaṃ kapphiṇo rājāṣṭādaśāmātyasahasraparivṛtaḥ śrāvastīm anupraveśya jetavanaṃ praviṣṭaḥ, sahadarśanād asya yo rūpe rūpamada aiśvarye aiśvaryamadaḥ sa prativigataḥ, baladarpo 'dyāpi vadhyata eva.","अयं कप्फिणो राजाष्टादशामात्यसहस्रपरिवृतः श्रावस्तीम् अनुप्रवेश्य जेतवनं प्रविष्टः, सहदर्शनाद् अस्य यो रूपे रूपमद ऐश्वर्ये ऐश्वर्यमदः स प्रतिविगतः, बलदर्पो ऽद्यापि वध्यत एव."
+SumAv_194,"tato bhagavatā laukikaṃ cittam utpāditam: aho bata, śakro devānām indra aindraṃ dhanur ādāyāgacched iti.","ततो भगवता लौकिकं चित्तम् उत्पादितम्: अहो बत, शक्रो देवानाम् इन्द्र ऐन्द्रं धनुर् आदायागच्छेद् इति."
+SumAv_195,"sahacittotpādād bhagavataḥ śakro devānām indraḥ sārathiveśenaindraṃ dhanur upanāmitavān. tato bhagavatā tad dhanur upanāmitam. tad utkṣeptum api na śaknoti, kutaḥ punar āropayitum.","सहचित्तोत्पादाद् भगवतः शक्रो देवानाम् इन्द्रः सारथिवेशेनैन्द्रं धनुर् उपनामितवान्. ततो भगवता तद् धनुर् उपनामितम्. तद् उत्क्षेप्तुम् अपि न शक्नोति, कुतः पुनर् आरोपयितुम्."
+SumAv_196,"tato bhagavatā saptāyomayyo bheryo nirmitāḥ, svayam eva tad dhanur ardhacandrākāreṇāropya śaraḥ kṣipto yena saptāyomayyo bheryaś chidrīkṛtās, tataḥ śabdo nirgataḥ.","ततो भगवता सप्तायोमय्यो भेर्यो निर्मिताः, स्वयम् एव तद् धन��र् अर्धचन्द्राकारेणारोप्य शरः क्षिप्तो येन सप्तायोमय्यो भेर्यश् छिद्रीकृतास्, ततः शब्दो निर्गतः."
+SumAv_197,"ārabhadhvam, niṣkrāmata, yujyadhvaṃ buddhaśāsane / dhūnīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāraṃ iva kuñjaraḥ //","आरभध्वम्, निष्क्रामत, युज्यध्वं बुद्धशासने / धूनीत मृत्युनः सैन्यं नडागारं इव कुञ्जरः //"
+SumAv_198,yo hy asmin dharmavinaye apramattaś cariṣyati / prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti //,यो ह्य् अस्मिन् धर्मविनये अप्रमत्तश् चरिष्यति / प्रहाय जातिसंसारं दुःखस्यान्तं करिष्यतीति //
+SumAv_199,"sa ca śabdo yāvad akaniṣṭhān devān gataḥ, tato 'sya yo 'bhūd baladarpaḥ sa prativigataḥ.","स च शब्दो यावद् अकनिष्ठान् देवान् गतः, ततो ऽस्य यो ऽभूद् बलदर्पः स प्रतिविगतः."
+SumAv_200,"tato bhagavatāsya cittam ājñāya rājaveśam antardhāpya dharmo deśitah. yenāṣṭādaśāmātyasahasraparivāreṇa yāvac chrotaāpattiphalaṃ sākṣāt kṛtavān, tato dṛṣṭasatyaś ca bhagavataḥ śāsane pravrajitaḥ. so 'yam āgaccati. (17)","ततो भगवतास्य चित्तम् आज्ञाय राजवेशम् अन्तर्धाप्य धर्मो देशितह्. येनाष्टादशामात्यसहस्रपरिवारेण यावच् छ्रोतआपत्तिफलं साक्षात् कृतवान्, ततो दृष्टसत्यश् च भगवतः शासने प्रव्रजितः. सो ऽयम् आगच्चति. (१७)"
+SumAv_201,atrāntareṇāyuṣmān ānandaḥ haṃsakrauñcamayūraśukasārikākokilajīvaṃjīvakanādopakūjitam ārāmam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेणायुष्मान् आनन्दः हंसक्रौञ्चमयूरशुकसारिकाकोकिलजीवंजीवकनादोपकूजितम् आरामम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_202,"taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ haṃsakrauñcamayūraśukasārikākokilajīvaṃjīvakanādopakūjitam ārāmam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","तं दृष्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता यो ऽयं हंसक्रौञ्चमयूरशुकसारिकाकोकिलजीवंजीवकनादोपकूजितम् आरामम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_203,"sā kathayati: nāyam ārya ānandaḥ, ayaṃ ca bhagavatā indriyaguptadvārāṇām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्य आनन्दः, अयं च भगवता इन्द्रियगुप्तद्वाराणाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_204,ayaṃ ca bhagavataś caturbhir aṅgulair ūnaḥ suvarṇavarṇo dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtaḥ.,अयं च भगवतश् चतुर्भिर् अङ्गुलैर् ऊनः सुवर्णवर्णो द्वात्रिंशन्महापुरुषलक्षणैः समलंकृतः.
+SumAv_205,anena kāśyapasya samyaksaṃbuddhasya stūpe madhyamaṃ chattram āropitam. tasya karmaṇo vipākenārdhatṛtīyāni cakravartirājyasahasrāṇi; yady etarhi na pravrajito 'bhaviṣyad etarhi apy anena balacakravartirājyam akariṣyat.,अनेन काश्यपस्य सम्यक्संबुद्धस्य स्तूपे मध्यमं छत्त्रम् आरोपितम्. तस्य कर्मणो विपाकेनार्धतृतीयानि चक्रवर्तिराज्यसहस्राणि; यद्य् एतर्हि न प्रव्रजितो ऽभविष्यद् एतर्हि अप्य् अनेन बलचक्रवर्तिराज्यम् अकरिष्��त्.
+SumAv_206,ayaṃ ca bhagavatā balāt pravrajitaḥ. ayaṃ ca bhagavato mātṛsvasāputro bhrātā bhavati. sa eṣāgacchati. (18),अयं च भगवता बलात् प्रव्रजितः. अयं च भगवतो मातृस्वसापुत्रो भ्राता भवति. स एषागच्छति. (१८)
+SumAv_207,atrāntarenāyuṣmān rāhulaś cakravartiveśam abhinirmāya saptaratnasamanvāgataś caturaśītyā bhaṭabalāgrakoṭibhiḥ samanugamyamānaś caturaśītyā nāgasahasrair upoṣadhanāgarājapramukhaiś caturaśītyāśvasahasrair bālāhakāśvarājapramukhair caturaśītyā rathasahasrair nandīghoṣarathapramukhair anekaiś ca paurajānapadasahasrair nānāpaṭahaśaṅkhabherīninādair ucchritadhvajapatākopaśobhitam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.,अत्रान्तरेनायुष्मान् राहुलश् चक्रवर्तिवेशम् अभिनिर्माय सप्तरत्नसमन्वागतश् चतुरशीत्या भटबलाग्रकोटिभिः समनुगम्यमानश् चतुरशीत्या नागसहस्रैर् उपोषधनागराजप्रमुखैश् चतुरशीत्याश्वसहस्रैर् बालाहकाश्वराजप्रमुखैर् चतुरशीत्या रथसहस्रैर् नन्दीघोषरथप्रमुखैर् अनेकैश् च पौरजानपदसहस्रैर् नानापटहशङ्खभेरीनिनादैर् उच्छ्रितध्वजपताकोपशोभितम् अभिनिर्माय तत्रोपविष्ट उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति.
+SumAv_208,"taṃ dṛsṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā, yo 'yaṃ cakravartiveśenāgacchati.","तं दृस्ट्वा सुमागधायाः स्वामी सुमागधां पप्रच्छ: सुमागधे, ऽयं ते स शास्ता, यो ऽयं चक्रवर्तिवेशेनागच्छति."
+SumAv_209,"sā kathayati: nāyam āryo rāhulo, 'yaṃ bhagavatā śikṣakāmānām agro nirdiṣṭaḥ.","सा कथयति: नायम् आर्यो राहुलो, ऽयं भगवता शिक्षकामानाम् अग्रो निर्दिष्टः."
+SumAv_210,"bhagavataḥ putro 'yaṃ pitur ujjhitāṃ śriyam uddyotamānaḥ, sarvacakravartiprativiśiṣṭatarām ṛddhim upadarśayann upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.","भगवतः पुत्रो ऽयं पितुर् उज्झितां श्रियम् उद्द्योतमानः, सर्वचक्रवर्तिप्रतिविशिष्टतराम् ऋद्धिम् उपदर्शयन्न् उपरि विहायसा ऋद्ध्याकाशेनागच्छति."
+SumAv_211,āha ca: lakṣmīṃ lakṣaṇamālinīṃ surucirāṃ śakrarddhivispardhanīṃ nāgānīkabalānvitāṃ sumahatīṃ ratnair vṛtāṃ saptabhiḥ / kṛtvā buddhasuto 'bhyupaiti nabhasā veśaṃ ca rājñām ayaṃ nāmnā rāhula ity aveti sumahate sampūjyamānaḥ suraiḥ //,आह च: लक्ष्मीं लक्षणमालिनीं सुरुचिरां शक्रर्द्धिविस्पर्धनीं नागानीकबलान्वितां सुमहतीं रत्नैर् वृतां सप्तभिः / कृत्वा बुद्धसुतो ऽभ्युपैति नभसा वेशं च राज्ञाम् अयं नाम्ना राहुल इत्य् अवेति सुमहते सम्पूज्यमानः सुरैः //
+SumAv_212,bhittvorvīṃ jalavat prayānti munayaḥ kecit sṛjanto 'nalaṃ ramyatoyadharā ivāśu jagati spaṣṭaṃ kṣaranto jalam / śakrabrahmakuberavigrahadharāś candrārkadaityatviṣo lokasyodayakāṅkṣiṇo hi nabhasā saṃprasthitāḥ sūratāḥ // sa eṣāgacchati. (19),भित्त्वोर्वीं जलवत् प्रयान्ति मुनयः केचित् सृजन्तो ऽनलं रम्यतोयधरा इवाशु जगति स्पष्टं क्षरन्तो जलम् / शक्रब्रह्मकुबेरविग्रहधराश् चन्द्रार्कदैत्यत्विषो लोकस्योदयकाङ्क्षिणो हि नभसा संप्रस्थिताः सूरताः // स एषागच्छति. (१९)
+SumAv_213,"saṃprasthitesu bhikṣusaṃghesu atrāntareṇa tathāgatapraveśaḥ. bhagavāṃs tathārūpaṃ samādhiṃ samāpanno, yathāsamāhite citte bhagavataḥ kāyād raśmayo niścaranti, tadyathā nīlapītalohitāvadātamañjiṣṭhasphaṭikavarṇaḥ, yair ayaṃ loke udāreṇāvabhāsenāvabhāsito yāvac ca śrāvastīṃ yāvac ca puṇḍravardhanaṃ nagaram.","संप्रस्थितेसु भिक्षुसंघेसु अत्रान्तरेण तथागतप्रवेशः. भगवांस् तथारूपं समाधिं समापन्नो, यथासमाहिते चित्ते भगवतः कायाद् रश्मयो निश्चरन्ति, तद्यथा नीलपीतलोहितावदातमञ्जिष्ठस्फटिकवर्णः, यैर् अयं लोके उदारेणावभासेनावभासितो यावच् च श्रावस्तीं यावच् च पुण्ड्रवर्धनं नगरम्."
+SumAv_214,"atrāntareṇa sarve lokā bhagavantam abhiniṣkramantaṃ paśyanti, mahāṃś ca pṛthivīcālo babhūva.","अत्रान्तरेण सर्वे लोका भगवन्तम् अभिनिष्क्रमन्तं पश्यन्ति, महांश् च पृथिवीचालो बभूव."
+SumAv_215,atha brahmā sahāṃpatir bhagavataś cetasā cittam ājñāya sārdhaṃ rūpāvacarair devair āgatya bhagavato dakṣiṇe pārśve vyavasthitaḥ.,अथ ब्रह्मा सहांपतिर् भगवतश् चेतसा चित्तम् आज्ञाय सार्धं रूपावचरैर् देवैर् आगत्य भगवतो दक्षिणे पार्श्वे व्यवस्थितः.
+SumAv_216,śakro 'pi devānām indraḥ sārdhaṃ kāmāvacarair devair āgatya vāme pārśve vyavasthitaḥ.,शक्रो ऽपि देवानाम् इन्द्रः सार्धं कामावचरैर् देवैर् आगत्य वामे पार्श्वे व्यवस्थितः.
+SumAv_217,tumburusupriyapramukhāni pañcamātrāṇi gandharvaśatāny āgatya bhagavato 'grato vividhair vādyagītanṛttaviśeṣair upasthānaṃ kurvanto gacchanti.,तुम्बुरुसुप्रियप्रमुखानि पञ्चमात्राणि गन्धर्वशतान्य् आगत्य भगवतो ऽग्रतो विविधैर् वाद्यगीतनृत्तविशेषैर् उपस्थानं कुर्वन्तो गच्छन्ति.
+SumAv_218,anekāni ca devatāśatasahasrāṇi pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanugacchanti.,अनेकानि च देवताशतसहस्राणि पृष्ठतः पृष्ठतः समनुगच्छन्ति.
+SumAv_219,"upariṣṭāc ca bhagavato 'psaraso divyāny utpalapadmakumudapuṇḍarīkamāndāravāṇi puṣpāṇi, divyāny agarucūrṇāni tagaracūrṇāni candanacūrṇāni tamālapattracūrṇani, divyāni ca vādyāni saṃpravādayanti, cailavikṣepāṃś cākārṣuh.","उपरिष्टाच् च भगवतो ऽप्सरसो दिव्यान्य् उत्पलपद्मकुमुदपुण्डरीकमान्दारवाणि पुष्पाणि, दिव्यान्य् अगरुचूर्णानि तगरचूर्णानि चन्दनचूर्णानि तमालपत्त्रचूर्णनि, दिव्यानि च वाद्यानि संप्रवादयन्ति, चैलविक्षेपांश् चाकार्षुह्."
+SumAv_220,tena khalu punaḥ samayenānyatarasmin araṇyāyatane sapta ṛṣisahasrāṇi prativasanti.,तेन खलु पुनः समयेनान्यतरस्मिन् अरण्यायतने सप्त ऋषिसहस्राणि प्रतिवसन्ति.
+SumAv_221,"adrākṣus te ṛṣayo buddhaṃ bhagavantaṃ dvātrimśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam, aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ, sūryaprabhātirekaprabhaṃ, jaṅgamam iva ratnaparvatam, samantato bhadrakaṃ, havyāvasiktam iva hutavaham, kāñcanabhājanastham iva pradīpaṃ, suvarṇayūpam iva śriyā jvalantam.","अद्राक्षुस् ते ऋषयो बुद्धं भगवन्तं द्वात्रिम्शता महापुरुषलक्षणैः समलंकृतम्, अशीत्या चानुव्यञ्जनैर् विराजितगात्रं व्यामप्रभालंकृतं, सूर्यप्रभातिरेकप्रभं, जङ्गमम् इव रत्नपर्वतम्, समन्ततो भद्रकं, हव्यावसिक्तम् इव हुतवहम्, काञ्चनभाजनस्थम् इव प्रदीपं, सुवर्णयूपम् इव श्रिया ज्वलन्तम्."
+SumAv_222,"na tathā dvādaśavarṣābhyastaḥ śamathacittasya kalyatāṃ janayati, rājyābhinandino vā tatprathamato rājyābhiṣekaḥ, aputrasya vā putrapratilambhaḥ, daridrasya vā nidhidarśanaṃ, yathāvāropitaṃ kuśalamūlānāṃ tatprathamato buddhadarśanam.","न तथा द्वादशवर्षाभ्यस्तः शमथचित्तस्य कल्यतां जनयति, राज्याभिनन्दिनो वा तत्प्रथमतो राज्याभिषेकः, अपुत्रस्य वा पुत्रप्रतिलम्भः, दरिद्रस्य वा निधिदर्शनं, यथावारोपितं कुशलमूलानां तत्प्रथमतो बुद्धदर्शनम्."
+SumAv_223,"atha te ṛṣayo yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntā, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte tasthuḥ.","अथ ते ऋषयो येन भगवांस् तेनोपसंक्रान्ता, उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वैकान्ते तस्थुः."
+SumAv_224,"tato bhagavatā teṣām ṛṣīṇām āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tair ṛṣibhir viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā śrotaāpattiphalaṃ sākṣāt kṛtam.","ततो भगवता तेषाम् ऋषीणाम् आशयानुशयं धातुं प्रकृतिं च ज्ञात्वा तादृशी चतुरार्यसत्यसंप्रतिवेधिका धर्मदेशना कृता, यां श्रुत्वा तैर् ऋषिभिर् विंशतिशिखरसमुद्गतं सत्कायदृष्टिशैलं ज्ञानवज्रेण भित्त्वा श्रोतआपत्तिफलं साक्षात् कृतम्."
+SumAv_225,atha te ṛṣayo buddhaṃ bhagavantaṃ paricārya saṃprasthitāḥ.,अथ ते ऋषयो बुद्धं भगवन्तं परिचार्य संप्रस्थिताः.
+SumAv_226,tena khalu samayena puṇḍravardhane nagare 'ṣṭādaśa dvārāṇy ababhūvan.,तेन खलु समयेन पुण्ड्रवर्धने नगरे ऽष्टादश द्वाराण्य् अबभूवन्.
+SumAv_227,"atha bhagavata etad abhavat: yad ahaṃ paścimena dvāreṇa pravekṣyāmi, anyadvāranivāsināṃ nāgarāṇām anyathātvaṃ bhaviṣyati, yan nv aham aṣṭādaśa buddhān abhinirmāya svayaṃ paścimena dvāreṇa praveśayam iti.","अथ भगवत एतद् अभवत्: यद् अहं पश्चिमेन द्वारेण प्रवेक्ष्यामि, अन्यद्वारनिवासिनां नागराणाम् अन्यथात्वं भविष्यति, यन् न्व् अहम् अष्टादश बुद्धान् अभिनिर्माय स्वयं पश्चिमेन द्वारेण प्रवेशयम् इति."
+SumAv_228,atha bhagavān aṣṭādaśa buddhān abhinirmāyā svayaṃ paścimena dvāreṇa praviṣṭaḥ.,अथ भगवान् अष्टादश बुद्धान् अभिनिर्माया स्वयं पश्चिमेन द्वारेण प्रविष्टः.
+SumAv_229,"bhagavataḥ purapraveśe evaṃrūpāṇy āścaryāṇy atyadbhutāni bhavanty anyāni ca: tadyathonnatonnatāḥ pṛthivīpradeśāḥ avanamanty avanatāś connamanti, apagatapāṣānaśarkarakaṭhalyā bhavanti, nīcāni dvārāṇy uccībhavanti, saṃkṣiptāni viśālībhavanti, hastinaḥ kūjanti, aśvā heṣante, uṣṭrāḥ krośante, gāvo rambhante, vṛṣabhā nandante, mayūrāḥ kekāyante, gṛhagatāni ca vividhāni vādyabhāṇḍāni svayaṃ nadanti, andhāś cakṣūṃsi pratilabhante, badhirāḥ śṛṇvanti, mūkāḥ pravyāhārasamarthā bhavanti, paribhraṣṭendriyavikalā indriyāṇi paripūrnāṇi pratilabhante, madyamadanākṣiptā vimadī bhavanti, viṣapītā nirviṣā bhavanti, anyonyavairiṇo maitrīṃ pratilabhante, garbhiṇyaḥ svastinā prasūyante, bandhanabaddhāḥ pramucyante, adhanā dhanāni pratilabhante.","भगवतः पुरप्रवेशे एवंरूपाण्य् आश्चर्याण्य् अत्यद्भुतानि भवन्त्य् अन्यानि च: तद्यथोन्नतोन्नताः पृथिवीप्रदेशाः अवनमन्त्य् अवनताश् चोन्नमन्ति, अपगतपाषानशर्करकठल्या भवन्ति, नीचानि द्वाराण्य् उच्चीभवन्ति, संक्षिप्तानि विशालीभवन्ति, हस्तिनः कूजन्ति, अश्वा हेषन्ते, उष्ट्राः क्रोशन्ते, गावो रम्भन्ते, वृषभा नन्दन्ते, मयूराः केकायन्ते, गृहगतानि च विविधानि वाद्यभाण्डानि स्वयं नदन्ति, अन्धाश् चक्षूंसि प्रतिलभन्ते, बधिराः शृण्वन्ति, मूकाः प्रव्याहारसमर्था भवन्ति, परिभ्रष्टेन्द्रियविकला इन्द्रियाणि परिपूर्नाणि प्रतिलभन्ते, मद्यमदनाक्षिप्ता विमदी भवन्ति, विषपीता निर्विषा भवन्ति, अन्योन्यवैरिणो मैत्रीं प्रतिलभन्ते, गर्भिण्यः स्वस्तिना प्रसूयन्ते, बन्धनबद्धाः प्रमुच्यन्ते, अधना धनानि प्रतिलभन्ते."
+SumAv_230,evaṃvidhayā vibhūtyā praviśya yena sumāgadhāyā niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ.,एवंविधया विभूत्या प्रविश्य येन सुमागधाया निवेशनं तेनोपसंक्रान्तः.
+SumAv_231,atha sumāgadhā svayam eva gośīrṣacandanodakena bhṛṅgāraṃ pūrayitvā bhagavataḥ pādodakam anuprayacchati bhikṣusaṃghasya ca.,अथ सुमागधा स्वयम् एव गोशीर्षचन्दनोदकेन भृङ्गारं पूरयित्वा भगवतः पादोदकम् अनुप्रयच्छति भिक्षुसंघस्य च.
+SumAv_232,tataḥ sumāgadhā bhagavataḥ pādayor nipatyaivam āha: dhanyās te paravādivādamathanaṃ paśyanti ye te mukhaṃ vistīrṇe sadasi sthitasya vacanaṃ śṛṇvanti ye vā mudā / lābhas tasya mahān bhaviṣyati ca yaḥ pādau tava śrīnidher mūrdhnā caiva karadvayena vinayāt saṃpīḍya vandiṣyate //,ततः सुमागधा भगवतः पादयोर् निपत्यैवम् आह: धन्यास् ते परवादिवादमथनं पश्यन्ति ये ते मुखं विस्तीर्णे सदसि स्थितस्य वचनं शृण्वन्ति ये वा मुदा / लाभस् तस्य महान् भविष्यति च यः पादौ तव श्रीनिधेर् मूर्ध्ना चैव करद्वयेन विनयात् संपीड्य वन्दिष्यते //
+SumAv_233,"atha bhagavān purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ, sukhopaviṣṭaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpayati saṃpravārayati.","अथ भगवान् पुरस्ताद् भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः, सुखोपविष्टं बुद्धप्रमुखं भिक्षुसंघं विदित्वा शुचिना प्रणीतेन खादनीयेन भोजनीयेन स्वहस्तेन संतर्पयति संप्रवारयति."
+SumAv_234,"atha puṇḍravardhananivāsī janakāyo bhagavantam apaśyaṃs tadgṛhaṃ bhettum ārabdhaḥ. tato bhagavatā tadgṛhaṃ sphaṭikamayam abhinirmitaṃ, yataḥ sarvo mahājanakāya ādarśanagatam iva bhagavantaṃ bhuñjamānaṃ paśyati bhikṣusaṃghaṃ ca.","अथ पुण्ड्रवर्धननिवासी जनकायो भगवन्तम् अपश्यंस् तद्गृहं भेत्तुम् आरब्धः. ततो भगवता तद्गृहं स्फटिकमयम् अभिनिर्मितं, यतः सर्वो महाजनकाय आदर्शनगतम् इव भगवन्तं भुञ्जमानं पश्यति भिक्षुसंघं च."
+SumAv_235,āha ca. sphaṭikamayam abhūt tad eva ramyaṃ maṇikanakākṣaratnabhakticitraṃ / sthitam iva purato munīndracandraṃ nagarajano 'pi nirīkṣate samagraḥ //,आह च. स्फटिकमयम् अभूत् तद् एव रम्यं मणिकनकाक्षरत्नभक्तिचित्रं / स्थितम् इव पुरतो मुनीन्द्रचन्द्रं नगरजनो ऽपि निरीक्षते समग्रः //
+SumAv_236,prasādāromāñcitasarvagātrāḥ kṛtāñjaliṃ mūrdhni nipātya hastam / narā namanti sma munīndracandraṃ surā ivendraṃ bhavanodarastham //,प्रसादारोमाञ्चितसर्वगात्राः कृताञ्जलिं मूर्ध्नि निपात्य हस्तम् / नरा नमन्ति स्म मुनीन्द्रचन्द्रं सुरा इवेन्द्रं भवनोदरस्थम् //
+SumAv_237,atha bhagavān kṛtabhaktakṛtyaḥ purastād bhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ.,अथ भगवान् कृतभक्तकृत्यः पुरस्ताद् भिक्षुसंघस्य प्रज्ञप्त एवासने निषण्णः.
+SumAv_238,tataḥ sumāgadhāpramukho 'ntarjanakāyas te ca nāgarās te ca ṛṣayas te ca devāsuragaruḍayakṣagandharvakinnaramahoragā bhagavantaṃ parivāryāvasthitāḥ.,ततः सुमागधाप्रमुखो ऽन्तर्जनकायस् ते च नागरास् ते च ऋषयस् ते च देवासुरगरुडयक्षगन्धर्वकिन्नरमहोरगा भगवन्तं परिवार्यावस्थिताः.
+SumAv_239,"tato bhagavatā teṣāṃ ca tādṛśī caturāryasatyasaṃpravedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā kaiścic chrotaāpattiphalaṃ sākṣāt kṛtaṃ, kaiścit sakṛdāgāmiphalaṃ, kaiścid anāgāmiphalam, kaiścit pravrajya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣāt kṛtaṃ, kaiścid ūṣmagatāni kuśalamūlāni utpāditāni, kaiścin mūrdhānaḥ, kaiścin mṛdumadhyādhimātrakṣāntayaḥ, kaiścic chrāvakabodhau cittāny utpāditāni, kaiścit pratyekāyāṃ bodhau, kaiścid anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau, kaiścic charaṇagamanāni gṛhītāni, kaiścic chikṣāpadāni gṛhītāni.","ततो भगवता तेषां च तादृशी चतुरार्यसत्यसंप्रवेधिकी धर्मदेशना कृता, यां श्रुत्वा कैश्चिच् छ्रोतआपत्तिफलं साक्षात् कृतं, कैश्चित् सकृदागामिफलं, कैश्चिद् अनागामिफलम्, कैश्चित् प्रव्रज्य सर्वक्लेशप्रहाणाद् अर्हत्त्वं साक्षात् कृतं, कैश्चिद् ऊष्मगतानि कुशलमूलानि उत्पादितानि, कैश्चिन् मूर्धानः, कैश्चिन् मृदुमध्याधिमात्रक्षान्तयः, कैश्चिच् छ्रावकबोधौ चित्तान्य् उत्पादितानि, कैश्चित् प्रत्येकायां बोधौ, कैश्चिद् अनुत्तरायां सम्यक्संबोधौ, कैश्चिच् छरणगमनानि गृहीतानि, कैश्चिच् छिक्षापदानि गृहीतानि."
+SumAv_240,yad bhūyasā sā parṣad buddhanimnā dharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthitā.,यद् भूयसा सा पर्षद् बुद्धनिम्ना धर्मप्रवणा संघप्राग्भारा व्यवस्थिता.
+SumAv_241,"yadā bhagavataitat sūtraṃ bhāṣitaṃ, tadā bhikṣavo bhagavantam evam āhuḥ: āścaryaṃ bhagavann, āścaryaṃ sugata, yat sumāgadhayā bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya buddhakāryaṃ kṛtam iti.","यदा भगवतैतत् सूत्रं भाषितं, तदा भिक्षवो भगवन्तम् एवम् आहुः: आश्चर्यं भगवन्न्, आश्चर्यं सुगत, यत् सुमागधया भगवन्तं कल्याणमित्रम् आगम्य बुद्धकार्यं कृतम् इति."
+SumAv_242,"bhagavān āha: na bhikṣava etarhy eva yathātīte 'py adhvani buddhaṃ bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya kāñcanamālayā yad buddhakāryaṃ kṛtaṃ, tac chṛṇuta, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kurute, bhāṣiṣye.","भगवान् आह: न भिक्षव एतर्ह्य् एव यथातीते ऽप्य् अध्वनि बुद्धं भगवन्तं कल्याणमित्रम् आगम्य काञ्च���मालया यद् बुद्धकार्यं कृतं, तच् छृणुत, साधु च सुष्ठु च मनसि कुरुते, भाषिष्ये."
+SumAv_243,"bhūtapūrvaṃ, bhikṣavo, 'tīte 'dhvani viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma śāstā loka udapādi, tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān, sa bārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣivadane mṛgadāve.","भूतपूर्वं, भिक्षवो, ऽतीते ऽध्वनि विंशतिवर्षसहस्रायुषि प्रजायां काश्यपो नाम शास्ता लोक उदपादि, तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो विद्याचरणसंपन्नः सुगतो लोकविद् अनुत्तरः पुरुषदम्यसारथिः शास्ता देवानां च मनुष्याणां च बुद्धो भगवान्, स बाराणसीं नगरीम् उपनिश्रित्य विहरति ऋषिवदने मृगदावे."
+SumAv_244,tena khalu punaḥ samayena kṛkī nāma rājā babhūva.,तेन खलु पुनः समयेन कृकी नाम राजा बभूव.
+SumAv_245,"tasya duhitā kāñcanamālayā śirasi baddhayā jātā, tasyā mātāpitṛbhyāṃ kāñcanamāleti nāma kṛtam.","तस्य दुहिता काञ्चनमालया शिरसि बद्धया जाता, तस्या मातापितृभ्यां काञ्चनमालेति नाम कृतम्."
+SumAv_246,"sā unnītā vardhitā mahatī saṃvṛttā, rājñaḥ kṛkina iṣṭā kāntā priyā manāpā saṃvṛttā.","सा उन्नीता वर्धिता महती संवृत्ता, राज्ञः कृकिन इष्टा कान्ता प्रिया मनापा संवृत्ता."
+SumAv_247,"sā pañcaśataparivārā bhagavato darśanāyopasaṃkrāntā, tasyā bhagavatā dharmo deśitaḥ.","सा पञ्चशतपरिवारा भगवतो दर्शनायोपसंक्रान्ता, तस्या भगवता धर्मो देशितः."
+SumAv_248,"tayā taṃ dharmaṃ śrutvā bhagavato 'nitike mahān cittaprasāda utpanno, bhagavāṃś ca tayā yāvajjīvaṃ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraḥ pracāritah.","तया तं धर्मं श्रुत्वा भगवतो ऽनितिके महान् चित्तप्रसाद उत्पन्नो, भगवांश् च तया यावज्जीवं चीवरपिण्डपात्रशयनासनग्लानप्रत्ययभैषज्यपरिष्कारः प्रचारितह्."
+SumAv_249,"tena khalu punaḥ samayena rājñā kṛkinā daśa svapnā dṛṣṭāḥ: (1) vātāyanena hastī nirgatas, puccho lagnaḥ. (2) tṛṣitaya pṛṣṭhataḥ kūpo dhāvati. (3) muktāprasthaṃ śaktuprasthena vikrīyamāṇaṃ. (4) candanaṃ kāṣṭhārgheṇa samīkriyamāṇaṃ. (5) gandhahastinaṃ kalabhair vitrāsyamānaṃ. (6) āramaṃ puṣpaphalasaṃpannam adattadāyibhir apahriyamāṇam. (7) aśucinā mrakṣito markaṭaḥ parān upaliṃpyamānaḥ. (8) markaṭasya rājyābhiṣekaḥ. (9) paṭo 'ṣṭādaśabhir janair ākṛṣyate, na śīryate. (10) mahājanakāyaś caikatra saṃnipatya kalahabhaṇḍanavigrahavivāde nātināmayati.","तेन खलु पुनः समयेन राज्ञा कृकिना दश स्वप्ना दृष्टाः: (१) वातायनेन हस्ती निर्गतस्, पुच्छो लग्नः. (२) तृषितय पृष्ठतः कूपो धावति. (३) मुक्ताप्रस्थं शक्तुप्रस्थेन विक्रीयमाणं. (४) चन्दनं काष्ठार्घेण समीक्रियमाणं. (५) गन्धहस्तिनं कलभैर् वित्रास्यमानं. (६) आरमं पुष्पफलसंपन्नम् अदत्तदायिभिर् अपह्रियमाणम्. (७) अशुचिना म्रक्षितो मर्कटः परान् उपलिंप्यमानः. (८) मर्कटस्य राज्याभिषेकः. (९) पटो ऽष्टादशभिर् जनैर् आकृष्यते, न शीर्यते. (१०) महाजनकायश् चैकत्र संनिपत्य कलहभण्डनविग्रहविव��दे नातिनामयति."
+SumAv_250,taṃ dṛṣṭvā ca punar bhītaś trastaś cintayati: mā me itonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitasya cāntarāya iti.,तं दृष्ट्वा च पुनर् भीतश् त्रस्तश् चिन्तयति: मा मे इतोनिदानं राज्याच् च्युतिर् भविष्यति जीवितस्य चान्तराय इति.
+SumAv_251,tato rājñā svapnādhyāyavido brāhmaṇān āhūya svapnān niveditavān.,ततो राज्ञा स्वप्नाध्यायविदो ब्राह्मणान् आहूय स्वप्नान् निवेदितवान्.
+SumAv_252,"te kāñcanamālāṃ dṛṣṭvā kathayanti: rājan, yā te sarvajanapriyā tasyā rudhireṇa yajño yaṣṭavyaḥ, antrair nagaraṃ veṣṭavyam, evaṃ devasya śreyo bhaviṣyati, svapnān dāruṇān dṛṣṭvā rājyajīvitahāriṇo 'nenopāyena svastir devasya bhaviṣyati.","ते काञ्चनमालां दृष्ट्वा कथयन्ति: राजन्, या ते सर्वजनप्रिया तस्या रुधिरेण यज्ञो यष्टव्यः, अन्त्रैर् नगरं वेष्टव्यम्, एवं देवस्य श्रेयो भविष्यति, स्वप्नान् दारुणान् दृष्ट्वा राज्यजीवितहारिणो ऽनेनोपायेन स्वस्तिर् देवस्य भविष्यति."
+SumAv_253,"rājā saṃlakṣayati: sarvajanapriyā me kāñcanamālā, tāṃ vyāpādayitukāmā brāhmaṇā evam āhuḥ. varaṃ mamaiva maraṇaṃ, na tu kāñcanamālāṃ vyāpādayiṣyāmīti.","राजा संलक्षयति: सर्वजनप्रिया मे काञ्चनमाला, तां व्यापादयितुकामा ब्राह्मणा एवम् आहुः. वरं ममैव मरणं, न तु काञ्चनमालां व्यापादयिष्यामीति."
+SumAv_254,"kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ, kāñcanamālayā dṛṣṭaḥ. sā kathayati: kim evaṃ cintāparo, deva, iti. tena sa vṛttānto vistareṇa niveditaḥ. sā kathayati: eṣa bhagavān kāśyapaḥ samyaksaṃbuddho bārāṇasīm upaniśritya viharati ṛṣivadane mṛgadāve, taṃ bhagavantaṃ gatvā pṛcchatha. yathā te bhagavān vyākaroti tathaivaṃ dhāraya.","करे कपोलं दत्त्वा चिन्तापरो व्यवस्थितः, काञ्चनमालया दृष्टः. सा कथयति: किम् एवं चिन्तापरो, देव, इति. तेन स वृत्तान्तो विस्तरेण निवेदितः. सा कथयति: एष भगवान् काश्यपः सम्यक्संबुद्धो बाराणसीम् उपनिश्रित्य विहरति ऋषिवदने मृगदावे, तं भगवन्तं गत्वा पृच्छथ. यथा ते भगवान् व्याकरोति तथैवं धारय."
+SumAv_255,"tato rājā mahatā śrīsamudāyena kāñcanamālayā sārdhaṃ barāṇasyā nirgatya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ, kāñcanamālāpi, anyāni ca brāhmaṇagṛhapatiśatasahasrāṇi.","ततो राजा महता श्रीसमुदायेन काञ्चनमालया सार्धं बराणस्या निर्गत्य येन भगवांस् तेनोपसंक्रान्तः, उपसंक्रम्य भगवतः पादौ शिरसा वन्दित्वैकान्ते निषण्णः, काञ्चनमालापि, अन्यानि च ब्राह्मणगृहपतिशतसहस्राणि."
+SumAv_256,atha bhagavān kṛkinaṃ rājānaṃ dharmayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati. anekaparyāyeṇa dharmayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīṃ babhūva.,अथ भगवान् कृकिनं राजानं धर्मया कथया संदर्शयति समादापयति समुत्तेजयति संप्रहर्षयति. अनेकपर्यायेण धर्मया कथया संदर्श्य समादाप्य समुत्तेज्य संप्रहर्ष्य तूष्णीं बभूव.
+SumAv_257,"atha kṛkī rājā daśa svapnān nivedyaivam āha: mā me, bhagavaṃs, tatonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitasya cāntarāya iti.","अथ क���की राजा दश स्वप्नान् निवेद्यैवम् आह: मा मे, भगवंस्, ततोनिदानं राज्याच् च्युतिर् भविष्यति जीवितस्य चान्तराय इति."
+SumAv_258,"bhagavān āha: mā bhaiṣīs tvaṃ, mahāraja, na tavetonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyatīti jīvitasya cāntarāyaḥ. (1) yat tvaṃ, mahārāja, svapnam adrākṣīr, vātāyanena hastī nirgacchan puccho lagna iti, bhaviṣyaty anāgate 'dhvani varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ, sa sakalaṃ buddhakāryaṃ kṛtvendhanakṣayād ivāgnir anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyatīti. tasya parinirvṛtasya paścime kāle aśrāddhā brāhmaṇagṛhapatayas, te rudanto 'śrumukhān bandhūn utsṛjya pravrajya vihāreṣu gṛhasaṃjñām utpādayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (2) yat tvaṃ punaḥ svapnam adrākṣīs, tṛṣitasya pṛṣṭhataḥ kūpo dhāvati, tasyaiva śravakā dharmaṃ deśayiṣyanti śraddhānāṃ gṛhapatīnāṃ, te satṛṣṇā eva prakramiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (3) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, muktāprasthena śaktuprasthaṃ krīyamāṇam iti, tasyaiva śrāvakāḥ śaktuprasthasya hetor indriyabalabodhyaṅgāni saṃprakāśayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (4) yat tvaṃ svapnam adrākṣīś, candanaṃ kāṣṭhārgheṇa samīkriyamāṇaṃ, tasyaiva śrāvakās taṃ tīrthikavākyam anugṛhya saddharmeṇa samīkariṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (5) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, gandhahastī kalabhair vitrāsyata iti, tasyaiva śrāvakā asaṃyatās te śīlavanto bhikṣūn niṣkāśayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (6) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, ārāmāṃ puṣpaphalasaṃpannaṃ adattādāyibhir apahriyamāṇaṃ, tasyaiva śrāvakā āryasaṃghasya pratipāditam ārāmaṃ saṃgham ālaṃbīkṛtya kecid abhāvitakāyā abhāvitacittā abhāvitaprajñāḥ saṃghād ācchidya puṣpaphalaṃ svajanebhyo dāsyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (7) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, aśucimrakṣito markaṭaḥ parān upaliṃpyatīti, tasyaiva śrāvakā abhāvitakāyā abhāvitacittā abhāvitaprajñā ātmanāpattim āpannāḥ śrāddhānām api bhikṣūṇām āpattiṃ vyavasthāpayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (8) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, markaṭasya rājyābhiṣekaḥ, tasmin samaye vikalendriyā api rājāno bhaviṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. (9) yat tvaṃ svapnam adrākṣīḥ, paṭo 'ṣṭādaśabhir janair ākṛṣyate na ca śīryata iti, tasya parinirvṛtasya śāsanam aṣṭādaśabhedabhinnaṃ bhaviṣyati, na ca śakyati vimuktipaṭaṃ pāṭayituṃ, tasyaitat pūrvanimittam. (10) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, mahājanakāyaś caikatra saṃnipatya kalahabhaṇḍena vivādavigrahenātināmayanti, tasya śāsane asaṃyatā bhikṣavaḥ kalahabhaṇḍanavigrahavivādenāntardhāpayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam. mā bhaiṣīs tvaṃ, mahārāja, na tavetonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitāntarāyo vā.","भगवान् आह: मा भैषीस् त्वं, महारज, न तवेतोनिदानं राज्याच् च्युतिर् भविष्यतीति जीवितस्य चान्तरायः. (१) यत् त्वं, महाराज, स्वप्नम् अद्राक्षीर्, वातायनेन हस्ती निर्गच्छन् पुच्छो लग्न इति, भविष्यत्य् अनागते ऽध्वनि वर्षशतायुषि प्रजायां शाक्यमुनिर् नाम तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धः, स सकलं बुद्धकार्यं कृत्वेन्धनक्षयाद् इवाग्निर् अनुपधिशेषे निर्वाणधातौ परिनिर्वास्यतीति. तस्य परिनिर्वृतस्य पश्चिमे काले अश्राद्धा ब्राह्मणगृहपतयस्, ते रुदन्तो ऽश्रुमुखान् बन्धून् उत्सृज्य प्रव्रज्य विहारेषु गृहसंज्ञाम् उत्पादयिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (२) यत् त्वं पुनः स्वप्नम् अद्राक्षीस्, तृषितस्य पृष्ठतः कूपो धावति, तस्यैव श्रवका धर्मं देशयिष्यन्ति श्रद्धानां गृहपतीनां, ते सतृष्णा एव प्रक्रमिष्यन्ति, तस्यैतत��� पूर्वनिमित्तम्. (३) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, मुक्ताप्रस्थेन शक्तुप्रस्थं क्रीयमाणम् इति, तस्यैव श्रावकाः शक्तुप्रस्थस्य हेतोर् इन्द्रियबलबोध्यङ्गानि संप्रकाशयिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (४) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीश्, चन्दनं काष्ठार्घेण समीक्रियमाणं, तस्यैव श्रावकास् तं तीर्थिकवाक्यम् अनुगृह्य सद्धर्मेण समीकरिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (५) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, गन्धहस्ती कलभैर् वित्रास्यत इति, तस्यैव श्रावका असंयतास् ते शीलवन्तो भिक्षून् निष्काशयिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (६) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, आरामां पुष्पफलसंपन्नं अदत्तादायिभिर् अपह्रियमाणं, तस्यैव श्रावका आर्यसंघस्य प्रतिपादितम् आरामं संघम् आलंबीकृत्य केचिद् अभावितकाया अभावितचित्ता अभावितप्रज्ञाः संघाद् आच्छिद्य पुष्पफलं स्वजनेभ्यो दास्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (७) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, अशुचिम्रक्षितो मर्कटः परान् उपलिंप्यतीति, तस्यैव श्रावका अभावितकाया अभावितचित्ता अभावितप्रज्ञा आत्मनापत्तिम् आपन्नाः श्राद्धानाम् अपि भिक्षूणाम् आपत्तिं व्यवस्थापयिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (८) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, मर्कटस्य राज्याभिषेकः, तस्मिन् समये विकलेन्द्रिया अपि राजानो भविष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (९) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीः, पटो ऽष्टादशभिर् जनैर् आकृष्यते न च शीर्यत इति, तस्य परिनिर्वृतस्य शासनम् अष्टादशभेदभिन्नं भविष्यति, न च शक्यति विमुक्तिपटं पाटयितुं, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. (१०) यत् त्वं स्वप्नम् अद्राक्षीर्, महाजनकायश् चैकत्र संनिपत्य कलहभण्डेन विवादविग्रहेनातिनामयन्ति, तस्य शासने असंयता भिक्षवः कलहभण्डनविग्रहविवादेनान्तर्धापयिष्यन्ति, तस्यैतत् पूर्वनिमित्तम्. मा भैषीस् त्वं, महाराज, न तवेतोनिदानं राज्याच् च्युतिर् भविष्यति जीवितान्तरायो वा."
+SumAv_259,"tato bhagavatā tasya rājñas tasya ca mahājanakāyasya tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā caturaśītyā prāṇiśatasahasraiḥ satyadarśanaṃ kṛtam.","ततो भगवता तस्य राज्ञस् तस्य च महाजनकायस्य तादृशी चतुरार्यसत्यसंप्रतिवेधिकी धर्मदेशना कृता, यां श्रुत्वा चतुरशीत्या प्राणिशतसहस्रैः सत्यदर्शनं कृतम्."
+SumAv_260,kāñcanamālayā bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya buddhakāryaṃ kṛtam.,काञ्चनमालया भगवन्तं कल्याणमित्रम् आगम्य बुद्धकार्यं कृतम्.
+SumAv_261,"kiṃ manyadhve, bhikṣavaḥ yāsau kāñcanamālā iyam eva sā sumāgadheti.","किं मन्यध्वे, भिक्षवः यासौ काञ्चनमाला इयम् एव सा सुमागधेति."
+SumAv_262,"bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kiṃ bhadanta, kāñcanamālayā karma kṛtaṃ yenāḍhye kule pratyajātā yena kāñcanamālayā śirasi baddhayā jātā iti.","भिक्षवः संशयजाताः सर्वसंशयच्छेत्तारं बुद्धं भगवन्तं पप्रच्छुः: किं भदन्त, काञ्चनमालया कर्म कृतं येनाढ्ये कुले प्रत्यजाता येन काञ्चनमालया शिरसि बद्धया जाता इति."
+SumAv_263,"bhagavān āha: kāñcanamālayaiva, bhikṣavaḥ, pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāni upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāny oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni. kāñcanamālayaiva, bhikṣavaḥ, karmāṇi kṛtāni upacitāni. ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati. na, bhikṣavaḥ, karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhyapṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātāv, api tūpātteṣu eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca.","भगवान् आह: काञ्चनमालयैव, भिक्षवः, पूर्वम् अन्यासु जातिषु कर्माणि कृतानि उपचितानि लब्धसंभाराणि परिणतप्रत्ययान्य् ओघवत् प्रत्युपस्थितान्य् अवश्यंभावीनि. काञ्चनमालयैव, भिक्षवः, कर्माणि कृतानि उपचितानि. को ऽन्यः प्रत्यनुभविष्यति. न, भिक्षवः, कर्माणि कृतान्य् उपचितानि बाह्यपृथिवीधातौ विपच्यन्ते, नाब्धातौ, न तेजोधातौ, न वायुधाताव्, अपि तूपात्तेषु एव स्कन्धधात्वायतनेषु कर्माणि कृतानि विपच्यन्ते शुभान्य् अशुभानि च."
+SumAv_264,na pranaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api / sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām //,न प्रनश्यन्ति कर्माणि कल्पकोटिशतैर् अपि / सामग्रीं प्राप्य कालं च फलन्ति खलु देहिनाम् //
+SumAv_265,"bhūtapūrvam, bhikṣavo, 'tīte 'dhvani bārāṇasyāṃ mahānagaryām anyatamā daridrā strī, tayā pratyekabuddhasya caitye nānāvicitrāṃ palālamālāṃ granthayitvā samāropya prasannacittayā praṇidhānaṃ kṛtam.","भूतपूर्वम्, भिक्षवो, ऽतीते ऽध्वनि बाराणस्यां महानगर्याम् अन्यतमा दरिद्रा स्त्री, तया प्रत्येकबुद्धस्य चैत्ये नानाविचित्रां पलालमालां ग्रन्थयित्वा समारोप्य प्रसन्नचित्तया प्रणिधानं कृतम्."
+SumAv_266,"anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca yatrayatropapadye 'haṃ tatratatra kāñcanamālayā śirasi baddhayā jāyeyam iti. kiṃ manyadhve, bhikṣavaḥ. yāsau daridrā strī, iyam asau kāñcanamālā. yad anayā prasannacittayā praṇidhānaṃ kṛtaṃ, tena pañcajanmaśatāni kāñcanamālayā śirasi baddhayā jātā.","अनेनाहं कुशलमूलेन चित्तोत्पादेन देयधर्मपरित्यागेन च यत्रयत्रोपपद्ये ऽहं तत्रतत्र काञ्चनमालया शिरसि बद्धया जायेयम् इति. किं मन्यध्वे, भिक्षवः. यासौ दरिद्रा स्त्री, इयम् असौ काञ्चनमाला. यद् अनया प्रसन्नचित्तया प्रणिधानं कृतं, तेन पञ्चजन्मशतानि काञ्चनमालया शिरसि बद्धया जाता."
+SumAv_267,paṇadvayaṃ ca tayā paṭāntāvabaddhaṃ vimucyāryasaṃghāya dattaṃ; tenāḍhyesu kulesu jātā praṇidhānavaśāc ceti.,पणद्वयं च तया पटान्तावबद्धं विमुच्यार्यसंघाय दत्तं; तेनाढ्येसु कुलेसु जाता प्रणिधानवशाच् चेति.
+SumAv_268,"atha bhagavān sumāgadhāpramukhaṃ puṇḍravardhananivāsinaṃ mahājanakāyam abhiprasādya prakrāntaḥ, tathaiva rddhyā sārdhaṃ bhikṣusaṃghena śrāvastīm āgataḥ.","अथ भगवान् सुमागधाप्रमुखं पुण्ड्रवर्धननिवासिनं महाजनकायम् अभिप्रसाद्य प्रक्रान्तः, तथैव र्द्ध्या सार्धं भिक्षुसंघेन श्रावस्तीम् आगतः."
+SumAv_269,"iti hi, bhikṣava, ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklo, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ. tasmāt tarhi, bhikṣava, ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīya iti. tasmāt tarhi, bhikṣava, evaṃ śikṣitavyam, yac chāstāraṃ satkariṣyāmo gurukariṣyāmo mānayiṣyāmaḥ pūjayiṣyāma ity evaṃ vo, bhikṣavaḥ, śikṣitavyam.","इति हि, भिक्षव, एकान्तकृष्णानां कर्मणाम् एकान्तकृष्णो विपाकः, एकान्तशुक्लानाम् एकान्तशुक्लो, व्यतिमिश्राणां व्यतिमिश्रः. तस्मात् तर्हि, भिक्षव, एकान्तकृष्णानि कर्माण्य् अपास्य व्यतिमिश्राणि च, एकान्तशुक्लेष्व् एव कर्मस्व् आभोगः करणीय इति. तस्मात् तर्हि, भिक्षव, एवं शिक्षितव्यम्, यच् छास्तारं सत्करिष्यामो गुरुकरिष्यामो मानयिष्यामः पूजयिष्याम इत्य् एवं वो, भिक्षवः, शिक्षितव्यम्."
+SumAv_270,"idam avocad bhagavān āttamanās, te ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandann iti. sumāgadhāvadānaṃ samāptam.","इदम् अवोचद् भगवान् आत्तमनास्, ते च भिक्षवो भगवतो भाषितम् अभ्यनन्दन्न् इति. सुमागधावदानं समाप्तम्."