section_id,roman_sanskrit,devanagari
"HSvs_1,1.1",yaṃ śrutvā sarvaśāstreṣu prāyas tattvaviniścayaḥ jāyate dveṣaśamanaḥ svargasiddhisukhāvahaḥ //,यं श्रुत्वा सर्वशास्त्रेषु प्रायस् तत्त्वविनिश्चयः जायते द्वेषशमनः स्वर्गसिद्धिसुखावहः //
"HSvs_1,1.2",duḥkhaṃ pāpāt sukhaṃ dharmāt sarvaśāstreṣu saṃsthitiḥ na kartavyam ataḥ pāpaṃ kartavyo dharmasaṃcayaḥ //,दुःखं पापात् सुखं धर्मात् सर्वशास्त्रेषु संस्थितिः न कर्तव्यम् अतः पापं कर्तव्यो धर्मसंचयः //
"HSvs_1,1.3",hiṃsānṛtādayaḥ pañca tattvāśraddhānam eva ca krodhādayaś ca catvāra iti pāpasya hetavaḥ //,हिंसानृतादयः पञ्च तत्त्वाश्रद्धानम् एव च क्रोधादयश् च चत्वार इति पापस्य हेतवः //
"HSvs_1,1.4",viparītāstu dharmasya eta evoditā buddhaiḥ eteṣu satataṃ yatnaḥ samyak kāryaḥ sukhaiṣiṇā //,विपरीतास्तु धर्मस्य एत एवोदिता बुद्धैः एतेषु सततं यत्नः सम्यक् कार्यः सुखैषिणा //
"HSvs_1,1.5",sādhusevā sadā bhaktyā maitrī sattveṣu bhāvataḥ ātmīyagrahamokṣaś ca dharmahetuprasādhanam //,साधुसेवा सदा भक्त्या मैत्री सत्त्वेषु भावतः आत्मीयग्रहमोक्षश् च धर्महेतुप्रसाधनम् //
"HSvs_1,1.6",upadeśaḥ śubho nityaṃ darśanaṃ dharmacāriṇām sthāne vinaya ityetat sādhusevāphalaṃ mahat //,उपदेशः शुभो नित्यं दर्शनं धर्मचारिणाम् स्थाने विनय इत्येतत् साधुसेवाफलं महत् //
"HSvs_1,1.7",maitrīṃ bhāvayato nityaṃ śubho bhāvaḥ prajāyate tato bhāvodayājjantor dveṣāgnir upaśāmyati //,मैत्रीं भावयतो नित्यं शुभो भावः प्रजायते ततो भावोदयाज्जन्तोर् द्वेषाग्निर् उपशाम्यति //
"HSvs_1,1.8",aśeṣadoṣajananī niḥśeṣaguṇaghātinī ātmīyagrahamokṣeṇa tṛṣṇāpi vinivarttate //,अशेषदोषजननी निःशेषगुणघातिनी आत्मीयग्रहमोक्षेण तृष्णापि विनिवर्त्तते //
"HSvs_1,1.9",evaṃ guṇagaṇopeto viśuddhātmā sthirāśayaḥ tattvaviddhiḥ samākhyātaḥ samyag dharmasya sādhakaḥ //,एवं गुणगणोपेतो विशुद्धात्मा स्थिराशयः तत्त्वविद्धिः समाख्यातः सम्यग् धर्मस्य साधकः //
"HSvs_1,1.10",upādeyaś ca saṃsāre dharma eva buddhaiḥ sadā viśuddho muktaye sarvaṃ yato 'nyad duḥkhakāraṇam //,उपादेयश् च संसारे धर्म एव बुद्धैः सदा विशुद्धो मुक्तये सर्वं यतो ऽन्यद् दुःखकारणम् //
"HSvs_1,1.11",anityaḥ priyasaṃyoga iherṣyāśokavatsalaḥ anityaṃ yauvanaṃ cāpi kutsitācaraṇāspadam //,अनित्यः प्रियसंयोग इहेर्ष्याशोकवत्सलः अनित्यं यौवनं चापि कुत्सिताचरणास्पदम् //
"HSvs_1,1.12",anityāḥ sampadas tīvrakleśavargasamudbhavāḥ anityaṃ jīvitaṃ ceha sarvabhāvanibandhanam //,अनित्याः सम्पदस् तीव्रक्लेशवर्गसमुद्भवाः अनित्यं जीवितं चेह सर्वभावनिबन्धनम् //
"HSvs_1,1.13",punarjanma punarmṛtyur hīnādisthānasaṃśrayaḥ punaḥ punaś ca yad ataḥ sukham atra na vidyate //,पुनर्जन्म पुनर्मृत्युर् हीनादिस्थानसंश्रयः पुनः पुनश् च यद् अतः सुखम् अत्र न विद्यते //
"HSvs_1,1.14",prakṛtyasundaraṃ hy evaṃ saṃsāre sarvam eva yat ato 'tra vada kiṃ yuktā kvacidāsthā vivekinām //,प्रकृत्यसुन्दरं ह्य् एवं संसारे सर्वम् एव यत् अतो ऽत्र वद किं युक्ता क्वचिदास्था विवेकिनाम् //
"HSvs_1,1.15",muktvā dharmaṃ jagad vandyam akalaṅkaṃ sanātanam parārthasādhakaṃ dhīraiḥ sevitaṃ śīlaśālibhiḥ //,मुक्त्वा धर्मं जगद् वन्द्यम् अकलङ्कं सनातनम् परार्थसाधकं धीरैः सेवितं शीलशालिभिः //
"HSvs_1,1.16",āha tatrāpi no yuktā yadi samyag nirūpyate dharmasyāpi śubho yasmād bandha eva phalaṃ matam //,आह तत्रापि नो युक्ता यदि सम्यग् निरूप्यते धर्मस्यापि शुभो यस्माद् बन्ध एव फलं मतम् //
"HSvs_1,1.17",na cāyasasya bandhasya tadā hemamayasya ca phale kaścid viśeṣo 'sti pāratantryāviśeṣataḥ //,न चायसस्य बन्धस्य तदा हेममयस्य च फले कश्चिद् विशेषो ऽस्ति पारतन्त्र्याविशेषतः //
"HSvs_1,1.18",tasmād adharmavat tvājyo dharmo 'py evaṃ mumukṣubhiḥ dharmādharmakṣayānm uktir munibhir varṇitā yataḥ //,तस्माद् अधर्मवत् त्वाज्यो धर्मो ऽप्य् एवं मुमुक्षुभिः धर्माधर्मक्षयान्म् उक्तिर् मुनिभिर् वर्णिता यतः //
"HSvs_1,1.19",ucyate evam evaitat kintu dharmo dvidhā mataḥ saṃjñānayoga evaikas tathānyaḥ puṇyalakṣaṇaḥ //,उच्यते एवम् एवैतत् किन्तु धर्मो द्विधा मतः संज्ञानयोग एवैकस् तथान्यः पुण्यलक्षणः //
"HSvs_1,1.20",jñānayogas tapaḥ śuddham āśaṃsādoṣavarjitam abhyāsātiśayād uktaṃ tad vimukteḥ prasādhanam //,ज्ञानयोगस् तपः शुद्धम् आशंसादोषवर्जितम् अभ्यासातिशयाद् उक्तं तद् विमुक्तेः प्रसाधनम् //
"HSvs_1,1.21",dharmas tadapi cet satyaṃ kiṃ na bandhaphalaḥ sa yat āśaṃsā varjito 'nyo 'pi kiṃ naivaṃ ced na yat tathā //,धर्मस् तदपि चेत् सत्यं किं न बन्धफलः स यत् आशंसा वर्जितो ऽन्यो ऽपि किं नैवं चेद् न यत् तथा //
"HSvs_1,1.22",bhogamuktiphalo dharmaḥ sa pravṛttītarātmakaḥ samyagmithyādirūpaś ca gatis tantrāntareṣv api //,भोगमुक्तिफलो धर्मः स प्रवृत्तीतरात्मकः सम्यग्मिथ्यादिरूपश् च गतिस् तन्त्रान्तरेष्व् अपि //
"HSvs_1,1.23",tam antareṇa tu tayoḥ kṣayaḥ kena prasādhyate sadā syān na kadācid vā yady ahetuka eva saḥ //,तम् अन्तरेण तु तयोः क्षयः केन प्रसाध्यते सदा स्यान् न कदाचिद् वा यद्य् अहेतुक एव सः //
"HSvs_1,1.24",tasmād avaśyam eṣṭavyaḥ kaścid hetus tayoḥ kṣayeṃ sa eva dharmo vijñeyaḥ śuddho muktiphalapradaḥ //,तस्माद् अवश्यम् एष्टव्यः कश्चिद् हेतुस् तयोः क्षयें स एव धर्मो विज्ञेयः शुद्धो मुक्तिफलप्रदः //
"HSvs_1,1.25",dharmādharmakṣayān muktir yac coktaṃ puṇyalakṣaṇam heyaṃ dharmaṃ tadāśritya na tu saṃjñānayogakam //,धर्माधर्मक्षयान् मुक्तिर् यच् चोक्तं पुण्यलक्षणम् हेयं धर्मं तदाश्रित्य न तु संज्ञानयोगकम् //
"HSvs_1,1.26",atas tatraiva yuktāsthā yadi samyag nirūpyate saṃsāre sarvam evānyat darśitaṃ duḥkhakāraṇam //,अतस् तत्रैव युक्तास्था यदि सम्यग् निरूप्यते संसारे सर्वम् एवान्यत् दर्शितं दुःखकारणम् //
"HSvs_1,1.27",tasmāc ca jāyate muktir yathā mṛtyādivarjitā tathopariṣṭād vakṣyāmaḥ samyakśāstrānusārataḥ //,तस्माच् च जायते मुक्तिर् यथा मृत्यादिवर्जिता तथोपरिष्टाद् वक्ष्यामः सम्यक्शास्त्रानुसारतः //
"HSvs_1,1.28",idānīṃ tu samāsena śāstrasamyaktvam ucyate kuvādiyuktyapavyākhyānirāsenāvirodhataḥ //,इदानीं तु समासेन शास्त्रसम्यक्त्वम् उच्यते कुवादियुक्त्यपव्याख्यानिरासेनाविरोधतः //
"HSvs_1,1.29",(2) bhūtacaitanyavāda-khaṇḍana pṛthivyādimahābhūtakāryamātram idaṃ jagat na cātmadṛṣṭasadbhāvaṃ manyante bhūtavādinaḥ //,(२) भूतचैतन्यवाद-खण्डन पृथिव्यादिमहाभूतकार्यमात्रम् इदं जगत् न चात्मदृष्टसद्भावं मन्यन्ते भूतवादिनः //
"HSvs_1,2.30",acetanāni bhūtāni na taddharmo na tatphalam cetanāsti ca yasyeyaṃ sa evātmeti cāpare //,अचेतनानि भूतानि न तद्धर्मो न तत्फलम् चेतनास्ति च यस्येयं स एवात्मेति चापरे //
"HSvs_1,2.31",yadīyaṃ bhūtadharmaḥ syāt pratyekaṃ teṣu sarvadā upalambhyeta sattvādikāṭhinatvādayo yathā //,यदीयं भूतधर्मः स्यात् प्रत्येकं तेषु सर्वदा उपलम्भ्येत सत्त्वादिकाठिनत्वादयो यथा //
"HSvs_1,2.32",śaktirūpeṇā sā teṣu sadāto nopalabhyate na ca tenāpi rūpeṇa satyasaty eva cen na tat //,शक्तिरूपेणा सा तेषु सदातो नोपलभ्यते न च तेनापि रूपेण सत्यसत्य् एव चेन् न तत् //
"HSvs_1,2.33",śaktivetanayoraivyaṃ nānātvaṃ vātha sarvathā aikye sā cetaneveti nānātve 'nyasya sā yataḥ //,शक्तिवेतनयोरैव्यं नानात्वं वाथ सर्वथा ऐक्ये सा चेतनेवेति नानात्वे ऽन्यस्य सा यतः //
"HSvs_1,2.34",anabhivyaktir apy asyā nyāyato nopapadyate āvṛtir na yad anyena tattvasaṃkhyāvirodhataḥ //,अनभिव्यक्तिर् अप्य् अस्या न्यायतो नोपपद्यते आवृतिर् न यद् अन्येन तत्त्वसंख्याविरोधतः //
"HSvs_1,2.35",na cāsau tatsvarūpeṇa teṣām anyatareṇa vā vyañjakatvapratijñānāt nāvṛtir vyañjakaṃ yataḥ //,न चासौ तत्स्वरूपेण तेषाम् अन्यतरेण वा व्यञ्जकत्वप्रतिज्ञानात् नावृतिर् व्यञ्जकं यतः //
"HSvs_1,2.36",viśiṣṭapariṇāmabhā-ve 'pi hy atrāvṛtir na vai bhāvatāptestathā nāmavyañjakatvaprasaṅgataḥ //,विशिष्टपरिणामभा-वे ऽपि ह्य् अत्रावृतिर् न वै भावताप्तेस्तथा नामव्यञ्जकत्वप्रसङ्गतः //
"HSvs_1,2.37",na cāsau bhūtabhinno yat tato vyaktiḥ sadā bhavet bhede tvadhikabhāvena tattvasaṃkhyā na yujyate //,न चासौ भूतभिन्नो यत् ततो व्यक्तिः सदा भवेत् भेदे त्वधिकभावेन तत्त्वसंख्या न युज्यते //
"HSvs_1,2.38",svakāle 'bhinna ity evaṃ kālābhāve na saṅgatam lokasiddhāśraye tv ātmā hanta ! nāśrīyate katham //,स्वकाले ऽभिन्न इत्य् एवं कालाभावे न सङ्गतम् लोकसिद्धाश्रये त्व् आत्मा हन्त ! नाश्रीयते कथम् //
"HSvs_1,2.39",nātmāpi loke no siddho jātismaraṇasaṃśrayāt sarveṣāṃ tadabhāvaś ca citrakarmavipākataḥ //,नात्मापि लोके नो सिद्धो जातिस्मरणसंश्रयात् सर्वेषां तदभावश् च चित्रकर्मविपाकतः //
"HSvs_1,2.40",loke 'pi naikataḥ sthānād āgatānāṃ tathekṣyate aviśeṣeṇa sarveṣām anubhūtārthasaṃsmṛtiḥ //,लोके ऽपि नैकतः स्थानाद् आगतानां तथेक्ष्यते अविशेषेण सर्वेषाम् अनुभूतार्थसंस्मृतिः //
"HSvs_1,2.41",divyadarśanataś caiva tacchiṣṭāvyabhicārataḥ pitṛkarmādisiddheś ca hanta ! nātmāpy alaukikaḥ //,दिव्यदर्शनतश् चैव तच्छिष्टाव्यभिचारतः पितृकर्मादिसिद्धेश् च हन्त ! नात्माप्य् अलौकिकः //
"HSvs_1,2.42",kāṭhinyābodharūpāṇi bhūtāny adhyakṣasiddhitaḥ cetanā tu na tadrūpā sā kathaṃ tatphalaṃ bhavet ? //,काठिन्याबोधरूपाणि भूतान्य् अध्यक्षसिद्धितः चेतना तु न तद्रूपा सा कथं तत्फलं भवेत् ? //
"HSvs_1,2.43",pratyekam asatī teṣu na ca syād reṇutailavat satī ced upalabhyeta bhinnarūpeṣu sarvadā //,प्रत्येकम् असती तेषु न च स्याद् रेणुतैलवत् सती चेद् उपलभ्येत भिन्नरूपेषु सर्वदा //
"HSvs_1,2.44",asat sthūlatvam aṇvādau ghaṭādau dṛśyate yathā tathāsatyeva bhūteṣu cetanāpīti cen matiḥ //,असत् स्थूलत्वम् अण्वादौ घटादौ दृश्यते यथा तथासत्येव भूतेषु चेतनापीति चेन् मतिः //
"HSvs_1,2.45",nāsat sthūlatvam aṇvādau tebhya eva tadudbhavāt asatastatsamutpādo na yukto 'tiprasaṅgataḥ //,नासत् स्थूलत्वम् अण्वादौ तेभ्य एव तदुद्भवात् असतस्तत्समुत्पादो न युक्तो ऽतिप्रसङ्गतः //
"HSvs_1,2.46",pañcamasyāpi bhūtasya tebhyo 'sattvāviśeṣataḥ bhaved utpattir evaṃ ca tattvasaṃkhyā na yujyate //,पञ्चमस्यापि भूतस्य तेभ्यो ऽसत्त्वाविशेषतः भवेद् उत्पत्तिर् एवं च तत्त्वसंख्या न युज्यते //
"HSvs_1,2.47",na tajjananasvabhāvāś cet te 'tra mānaṃ na vidyate sthūlatvotpāda iṣṭaś cet tatsadbhāve 'py asau samaḥ //,न तज्जननस्वभावाश् चेत् ते ऽत्र मानं न विद्यते स्थूलत्वोत्पाद इष्टश् चेत् तत्सद्भावे ऽप्य् असौ समः //
"HSvs_1,2.48",na ca mūrttāṇusaṅghātabhinnaṃ sthūlatvam ity adaḥ teṣām eva tathābhāvo nyāyyaṃ mānāvirodhataḥ //,न च मूर्त्ताणुसङ्घातभिन्नं स्थूलत्वम् इत्य् अदः तेषाम् एव तथाभावो न्याय्यं मानाविरोधतः //
"HSvs_1,2.49",bhede tadadalaṃ yasmāt kathaṃ sadbhāvam aśnute tadabhāve 'pi tadbhāve sadā sarvatra vā bhavet //,भेदे तददलं यस्मात् कथं सद्भावम् अश्नुते तदभावे ऽपि तद्भावे सदा सर्वत्र वा भवेत् //
"HSvs_1,2.50",na caivaṃ bhūtasaṅghātamātraṃ caitanyam iṣyate aviśeṣeṇa sarvatra tadvat tadbhāvasaṅgateḥ //,न चैवं भूतसङ्घातमात्रं चैतन्यम् इष्यते अविशेषेण सर्वत्र तद्वत् तद्भावसङ्गतेः //
"HSvs_1,2.51",evaṃ sati ghaṭādīnāṃ vyaktacaitanyabhāvataḥ puruṣān na viśeṣaḥ syāt sa ca pratyakṣabādhitaḥ //,एवं सति घटादीनां व्यक्तचैतन्यभावतः पुरुषान् न विशेषः स्यात् स च प्रत्यक्षबाधितः //
"HSvs_1,2.52",atha bhinnasvabhāvāni bhūtāny eva yatastataḥ tatsaṃghāteṣu caitanyaṃ na sarveṣv etad apy asat //,अथ भिन्नस्वभावानि भूतान्य् एव यतस्ततः तत्संघातेषु चैतन्यं न सर्वेष्व् एतद् अप्य् असत् //
"HSvs_1,2.53",svabhāvo bhūtamātratve sati nyāyān na bhidyate viśeṣaṇaṃ vinā yasmān na tulyānāṃ viśiṣṭatā //,स्वभावो भूतमात्रत्वे सति न्यायान् न भिद्यते विशेषणं विना यस्मान् न तुल्यानां विशिष्टता //
"HSvs_1,2.54",svarūpamātrabhede ca bhedo bhūtetarātmakaḥ anyabhedakabhāve tu sa evātmā prasajyate //,स्वरूपमात्रभेदे च भेदो भूतेतरात्मकः अन्यभेदकभावे तु स एवात्मा प्रसज्यते //
"HSvs_1,2.55",havir guḍakaṇikkādidravyasaṅghātajāny api yathā bhinnasvabhāvāni khādyakāni tatheti cet //,हविर् गुडकणिक्कादिद्रव्यसङ्घातजान्य् अपि यथा भिन्नस्वभावानि खाद्यकानि तथेति चेत् //
"HSvs_1,2.56",vyaktimātrata evaiṣāṃ nanu bhinnasvabhāvatā rasavīryavipākādikāryabhedo na vidyate //,व्यक्तिमात्रत एवैषां ननु भिन्नस्वभावता रसवीर्यविपाकादिकार्यभेदो न विद्यते //
"HSvs_1,2.57",tadātmakatvamātratve saṃsthānādivilakṣaṇā yatheyam asti bhūtānāṃ tathā sāpi kathaṃ na cet //,तदात्मकत्वमात्रत्वे संस्थानादिविलक्षणा यथेयम् अस्ति भूतानां तथा सापि कथं न चेत् //
"HSvs_1,2.58",kartrabhāvāt tathā deśakālabhedādyayogataḥ na cāsiddhamado bhūtamātratve tadasaṃbhavāt //,कर्त्रभावात् तथा देशकालभेदाद्ययोगतः न चासिद्धमदो भूतमात्रत्वे तदसंभवात् //
"HSvs_1,2.59",tathā ca bhūtamātratve na tatsaṅghātabhedayoḥ bhedakābhāvato bhedo yuktaḥ samyag vicintyatām //,तथा च भूतमात्रत्वे न तत्सङ्घातभेदयोः भेदकाभावतो भेदो युक्तः सम्यग् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_1,2.60",ekas tathāparo neti tanmātratve tathāvidhaḥ yatas tad api no bhinnaṃ tatas tulyaṃ ca tat tayoḥ //,एकस् तथापरो नेति तन्मात्रत्वे तथाविधः यतस् तद् अपि नो भिन्नं ततस् तुल्यं च तत् तयोः //
"HSvs_1,2.61",syādetad bhūtajatve 'pi grāvādīnāṃ vicitratā lokasiddheti siddhaiva na sā tanmātrajā nanu //,स्यादेतद् भूतजत्वे ऽपि ग्रावादीनां विचित्रता लोकसिद्धेति सिद्धैव न सा तन्मात्रजा ननु //
"HSvs_1,2.62",adṛṣṭākāśakālādisāmagrītaḥ samudbhavāt tathaiva lokasaṃvitter anyathā tadabhāvataḥ //,अदृष्टाकाशकालादिसामग्रीतः समुद्भवात् तथैव लोकसंवित्तेर् अन्यथा तदभावतः //
"HSvs_1,2.63",na ceha laukiko mārgaḥ sthito 'smābhir vicāryate kiṃ tv ayaṃ yujyate kveti tvannītau coktavan na saḥ //,न चेह लौकिको मार्गः स्थितो ऽस्माभिर् विचार्यते किं त्व् अयं युज्यते क्वेति त्वन्नीतौ चोक्तवन् न सः //
"HSvs_1,2.64",mṛtadehe ca caitanyam upalabhyeta sarvathā dehadharmādibhāvena tat taddharmādi nānyathā //,मृतदेहे च चैतन्यम् उपलभ्येत सर्वथा देहधर्मादिभावेन तत् तद्धर्मादि नान्यथा //
"HSvs_1,2.65",na ca lāvaṇyakārkaśyaśyāmatvair vyabhicāritā mṛtadehe 'pi sadbhāvād adhyakṣeṇaiva saṃgateḥ //,न च लावण्यकार्कश्यश्यामत्वैर् व्यभिचारिता मृतदेहे ऽपि सद्भावाद् अध्यक्षेणैव संगतेः //
"HSvs_1,2.66",na cel lāvaṇyasadbhāvo na sa tanmātrahetukaḥ ata evānyasadbhāvād asty ātmeti vyavasthitam //,न चेल् लावण्यसद्भावो न स तन्मात्रहेतुकः अत एवान्यसद्भावाद् अस्त्य् आत्मेति व्यवस्थितम् //
"HSvs_1,2.67",na prāṇādir asau mānaṃ kiṃ tadbhāve 'pi tulyatā tadabhāvād abhāvaś ced ātmābhāve na kā pramā //,न प्राणादिर् असौ मानं किं तद्भावे ऽपि तुल्यता तदभावाद् अभावश् चेद् आत्माभावे न का प्रमा //
"HSvs_1,2.68",tena tadbhāvabhāvitvaṃ na bhūyo nalikādinā saṃpādite 'py etat siddheḥ so 'nya eveti ced na tat //,तेन तद्भावभावित्वं न भूयो नलिकादिना संपादिते ऽप्य् एतत् सिद्धेः सो ऽन्य एवेति चेद् न तत् //
"HSvs_1,2.69",vāyusāmānyasaṃsiddhes tatsvabhāvaḥ sa neti cet atrāpi na pramāṇaṃ vaś caitanyotpattir eva cet //,वायुसामान्यसंसिद्धेस् तत्स्वभावः स नेति चेत् अत्रापि न प्रमाणं वश् चैतन्योत्पत्तिर् एव चेत् //
"HSvs_1,2.70",na tasyām eva saṃdehāt tavāyaṃ kena neti cet tattatsvarūpabhāvena tadabhāvaḥ kathaṃ nu cet //,न तस्याम् एव संदेहात् तवायं केन नेति चेत् तत्तत्स्वरूपभावेन तदभावः कथं नु चेत् //
"HSvs_1,2.71",tadvailakṣaṇyasaṃvitteḥ mātṛcaitanyaje hy ayam sute tasmin na doṣaḥ syān na na bhāve 'sya mātari //,तद्वैलक्षण्यसंवित्तेः मातृचैतन्यजे ह्य् अयम् सुते तस्मिन् न दोषः स्यान् न न भावे ऽस्य मातरि //
"HSvs_1,2.72",na ca saṃsvedajādyeṣu mātrabhāvena tad bhavet pradīpajñātam apy atra nimittatvān na bādhakam //,न च संस्वेदजाद्येषु मात्रभावेन तद् भवेत् प्रदीपज्ञातम् अप्य् अत्र निमित्तत्वान् न बाधकम् //
"HSvs_1,2.73",itthaṃ na tadupādānaṃ yujyate tat kathaṃcana anyopādānabhāve ca tad evātmā prasajyate //,इत्थं न तदुपादानं युज्यते तत् कथंचन अन्योपादानभावे च तद् एवात्मा प्रसज्यते //
"HSvs_1,2.74",na tathābhāvinaṃ hetum antareṇopajāyate kiñcin naśyati naikāntād yathāha vyāsamaharṣiḥ //,न तथाभाविनं हेतुम् अन्तरेणोपजायते किञ्चिन् नश्यति नैकान्ताद् यथाह व्यासमहर्षिः //
"HSvs_1,2.75",nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ abhayor api dṛṣṭo 'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ //,नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः अभयोर् अपि दृष्टो ऽन्तस् त्व् अनयोस् तत्त्वदर्शिभिः //
"HSvs_1,2.76",nābhāvo bhāvam āpnoti śaśaśṛṅge tathāgateḥ bhāvo nābhāvam etīha dīpaś cen na sa sarvathā //,नाभावो भावम् आप्नोति शशशृङ्गे तथागतेः भावो नाभावम् एतीह दीपश् चेन् न स सर्वथा //
"HSvs_1,2.77",evaṃ caitanyavān ātmā siddhaḥ satatabhāvataḥ paraloky api vijñeyo yuktimārgānusāribhiḥ //,एवं चैतन्यवान् आत्मा सिद्धः सततभावतः परलोक्य् अपि विज्ञेयो युक्तिमार्गानुसारिभिः //
"HSvs_1,2.78",(3)maiṃ viṣayaka pratyakṣa anubhava se ātmā kī siddhi sato 'sya kiṃ ghaṭasyeva pratyakṣeṇa na darśanam asty eva darśanaṃ spaṣṭam ahaṃpratyayavedanāt //,(३)मैं विषयक प्रत्यक्ष अनुभव से आत्मा की सिद्धि सतो ऽस्य किं घटस्येव प्रत्यक्षेण न दर्शनम् अस्त्य् एव दर्शनं स्पष्टम् अहंप्रत्ययवेदनात् //
"HSvs_1,3.79",bhrānto 'haṃ gurur ity eṣaḥ satyam anyas tv asau mataḥ vyabhicāritvato nāsya gamakatvam athocyate //,भ्रान्तो ऽहं गुरुर् इत्य् एषः सत्यम् अन्यस् त्व् असौ मतः व्यभिचारित्वतो नास्य गमकत्वम् अथोच्यते //
"HSvs_1,3.80",pratyakṣasyāpi tat tyājyaṃ tatsadbhāvāviśeṣataḥ pratyakṣābhāsam anyac ced vyabhicāri na sādhu tat //,प्रत्यक्षस्यापि तत् त्याज्यं तत्सद्भावाविशेषतः प्रत्यक्षाभासम् अन्यच् चेद् व्यभिचारि न साधु तत् //
"HSvs_1,3.81",ahaṃpratyayapakṣe 'pi nanu sarvam idaṃ samam atas tadvad asau mukhyaḥ samyak pratyakṣam iṣyatām //,अहंप्रत्ययपक्षे ऽपि ननु सर्वम् इदं समम् अतस् तद्वद् असौ मुख्यः सम्यक् प्रत्यक्षम् इष्यताम् //
"HSvs_1,3.82",gurvī me tanur ity ādau bhedapratyayadarśanāt bhrāntatābhimatasyaiva sā yuktā netarasya tu //,गुर्वी मे तनुर् इत्य् आदौ भेदप्रत्ययदर्शनात् भ्रान्तताभिमतस्यैव सा युक्ता नेतरस्य तु //
"HSvs_1,3.83",ātmanātmagraho 'py asya tathānubhavasiddhitaḥ tasyaiva tatsvabhāvatvāt na tu yuktyā na yujyate //,आत्मनात्मग्रहो ऽप्य् अस्य तथानुभवसिद्धितः तस्यैव तत्स्वभावत्वात् न तु युक्त्या न युज्यते //
"HSvs_1,3.84",na ca buddhiviśeṣo 'yam ahaṃkāraḥ prakalpyate dānādibuddhikāle 'pi tathāhaṃkāravedanāt //,न च बुद्धिविशेषो ऽयम् अहंकारः प्रकल्प्यते दानादिबुद्धिकाले ऽपि तथाहंकारवेदनात् //
"HSvs_1,3.85",ātmanātmagrahe tasya tatsvabhāvatvayogataḥ sadaivāgrahaṇaṃ hy evaṃ vijñeyaṃ karmadoṣataḥ //,आत्मनात्मग्रहे तस्य तत्स्वभावत्वयोगतः सदैवाग्रहणं ह्य् एवं विज्ञेयं कर्मदोषतः //
"HSvs_1,3.86",ataḥ pratyakṣasaṃsiddhaḥ sarvaprāṇabhṛtām ayam svayaṃjyotiḥ sadaivātmā tathā vede 'pi paṭhyate //,अतः प्रत्यक्षसंसिद्धः सर्वप्राणभृताम् अयम् स्वयंज्योतिः सदैवात्मा तथा वेदे ऽपि पठ्यते //
"HSvs_1,3.87",(4) ātmā tathā karma ke sambandha meṃ matamatāntara atrāpi varṇayantyeke saugatāḥ kṛtabuddhayaḥ kliṣṭaṃ mano 'sti yan nityaṃ tad yathoktātmalakṣaṇam //,(४) आत्मा तथा कर्म के सम्बन्ध में मतमतान्तर अत्रापि वर्णयन्त्येके सौगताः कृतबुद्धयः क्लिष्टं मनो ऽस्ति यन् नित्यं तद् यथोक्तात्मलक्षणम् //
"HSvs_1,4.88",yadi nityaṃ tadātmaiva saṃjñābhedo 'tra kevalam athānityaṃ tataś cedaṃ na yathoktātmalakṣaṇam //,यदि नित्यं तदात्मैव संज्ञाभेदो ऽत्र केवलम् अथानित्यं ततश् चेदं न यथोक्तात्मलक्षणम् //
"HSvs_1,4.89",yaḥ kartā karmabhedānāṃ bhoktā karmaphalasya ca saṃsarttā parinirvātā sa hy ātmā nānyalakṣaṇaḥ //,यः कर्ता कर्मभेदानां भोक्ता कर्मफलस्य च संसर्त्ता परिनिर्वाता स ह्य् आत्मा नान्यलक्षणः //
"HSvs_1,4.90",ātmatvenāviśiṣṭasya vaicitryaṃ tasya yadvaśāt narādirūpaṃ taccitram adṛṣṭaṃ karmasaṃjñitam //,आत्मत्वेनाविशिष्टस्य वैचित्र्यं तस्य यद्वशात् नरादिरूपं तच्चित्रम् अदृष्टं कर्मसंज्ञितम् //
"HSvs_1,4.91",tathā tulye 'pi cārambhe sadupāye 'pi yo nṛṇām phalabhedaḥ sa no yukto yuktyā hetvantaraṃ vinā //,तथा तुल्ये ऽपि चारम्भे सदुपाये ऽपि यो नृणाम् फलभेदः स नो युक्तो युक्त्या हेत्वन्तरं विना //
"HSvs_1,4.92",tasmādavaśyameṣṭavyaṃ tatra hetvantaraṃ paraiḥ tadevādṛṣṭamityāhur anye śāstrakṛtaśramāḥ //,तस्मादवश्यमेष्टव्यं तत्र हेत्वन्तरं परैः तदेवादृष्टमित्याहुर् अन्ये शास्त्रकृतश्रमाः //
"HSvs_1,4.93",bhūtānāṃ tatsvabhāvatvād ayam ity apy anuttaram na bhūtātmaka evātmety etad atra nidarśitam //,भूतानां तत्स्वभावत्वाद् अयम् इत्य् अप्य् अनुत्तरम् न भूतात्मक एवात्मेत्य् एतद् अत्र निदर्शितम् //
"HSvs_1,4.94",karmaṇo bhautikatvena yad vaitad api sāmpratam ātmano vyatiriktaṃ tat citrabhāvaṃ yato matam //,कर्मणो भौतिकत्वेन यद् वैतद् अपि साम्प्रतम् आत्मनो व्यतिरिक्तं तत् चित्रभावं यतो मतम् //
"HSvs_1,4.95",śaktirūpaṃ tad anye tu sūrayaḥ saṃpracakṣate anye tu vāsanārūpaṃ vicitraphaladaṃ matam //,शक्तिरूपं तद् अन्ये तु सूरयः संप्रचक्षते अन्ये तु वासनारूपं विचित्रफलदं मतम् //
"HSvs_1,4.96",anye tv abhidadhaty atra svarūpaniyatasya vai kartur vinānyasaṃbandhaṃ śaktir ākasmikī kutaḥ //,अन्ये त्व् अभिदधत्य् अत्र स्वरूपनियतस्य वै कर्तुर् विनान्यसंबन्धं शक्तिर् आकस्मिकी कुतः //
"HSvs_1,4.97",tatkriyāyogataḥ sā cet tadapuṣṭau na yujyate tadanyayogābhāve ca puṣṭir asya kathaṃ bhavet //,तत्क्रियायोगतः सा चेत् तदपुष्टौ न युज्यते तदन्ययोगाभावे च पुष्टिर् अस्य कथं भवेत् //
"HSvs_1,4.98",asty eva sā sadā kantu kriyayā vyajyate param ātmamātrasthitāyā na tasyā vyaktiḥ kadācana //,अस्त्य् एव सा सदा कन्तु क्रियया व्यज्यते परम् आत्ममात्रस्थिताया न तस्या व्यक्तिः कदाचन //
"HSvs_1,4.99",tadanyāvaraṇābhāvād bhāve vāsyaiva karmatā tannirākaraṇād vyaktir iti tadbhedasaṃsthitiḥ //,तदन्यावरणाभावाद् भावे वास्यैव कर्मता तन्निराकरणाद् व्यक्तिर् इति तद्भेदसंस्थितिः //
"HSvs_1,4.100",pāpaṃ tadbhinnam evāstu kriyāntaranibandhanam evam iṣṭakriyājanyaṃ puṇyaṃ kim iti nekṣyate //,पापं तद्भिन्नम् एवास्तु क्रियान्तरनिबन्धनम् एवम् इष्टक्रियाजन्यं पुण्यं किम् इति नेक्ष्यते //
"HSvs_1,4.101",vāsanāpy anyasaṃbandhaṃ vinā naivopapadyate puṣpādigandhavaikalye tilādau nekṣyate yataḥ //,वासनाप्य् अन्यसंबन्धं विना नैवोपपद्यते पुष्पादिगन्धवैकल्ये तिलादौ नेक्ष्यते यतः //
"HSvs_1,4.102",bodhamātrātiriktaṃ tad vāsakaṃ kiñcid iṣyatām mukhyaṃ tad eva vaḥ karma na yuktā vāsanānyathā //,बोधमात्रातिरिक्तं तद् वासकं किञ्चिद् इष्यताम् मुख्यं तद् एव वः कर्म न युक्ता वासनान्यथा //
"HSvs_1,4.103",bodhamātrasya tadbhāve nāsti jñānam avāsitam tato 'muktiḥ sadaiva syād vaiśiṣṭyaṃ kevalasya na //,बोधमात्रस्य तद्भावे नास्ति ज्ञानम् अवासितम् ततो ऽमुक्तिः सदैव स्याद् वैशिष्ट्यं केवलस्य न //
"HSvs_1,4.104",evaṃ śaktyādipakṣo 'yaṃ ghaṭate nāpapattitaḥ bandhān nyūnātiriktatve tadbhāvān upapattitaḥ //,एवं शक्त्यादिपक्षो ऽयं घटते नापपत्तितः बन्धान् न्यूनातिरिक्तत्वे तद्भावान् उपपत्तितः //
"HSvs_1,4.105",tasmāt tadātmano bhinnaṃ saccitraṃ cātmayogi ca adṛṣṭam avagantavyaṃ tasya śaktyādisādhakam //,तस्मात् तदात्मनो भिन्नं सच्चित्रं चात्मयोगि च अदृष्टम् अवगन्तव्यं तस्य शक्त्यादिसाधकम् //
"HSvs_1,4.106",adṛṣṭaṃ karma saṃskārāḥ puṇyāpuṇye śubhāśubhe dharmādharmau tathā pāśaḥ paryāyās tasya kīrttitāḥ //,अदृष्टं कर्म संस्काराः पुण्यापुण्ये शुभाशुभे धर्माधर्मौ तथा पाशः पर्यायास् तस्य कीर्त्तिताः //
"HSvs_1,4.107",hetavo 'sya samākhyātāḥ pūrvaṃ hiṃsānṛtādayaḥ tadvān saṃyujyate tena vicitraphaladāyinā //,हेतवो ऽस्य समाख्याताः पूर्वं हिंसानृतादयः तद्वान् संयुज्यते तेन विचित्रफलदायिना //
"HSvs_1,4.108",naivaṃ dṛṣṭeṣṭabādhā yat siddhiś cāsyānivāritā tad enam eva vidvāṃsas tattvavādaṃ pracakṣate //,नैवं दृष्टेष्टबाधा यत् सिद्धिश् चास्यानिवारिता तद् एनम् एव विद्वांसस् तत्त्ववादं प्रचक्षते //
"HSvs_1,4.109",(5) bhūtacaitanyavādakhaṃḍana kā upasaṃhāra lokāyatamataṃ prājñair jñeyaṃ pāpaughakāraṇam itthaṃ tattvavilomaṃ yat tan na jñānavivardhanam //,(५) भूतचैतन्यवादखंडन का उपसंहार लोकायतमतं प्राज्ञैर् ज्ञेयं पापौघकारणम् इत्थं तत्त्वविलोमं यत् तन् न ज्ञानविवर्धनम् //
"HSvs_1,5.110",indrapratāraṇāyedaṃ cakre kila bṛhaspatiḥ ado 'pi yuktiśūnyaṃ yan nettham indraḥ pratāryate //,इन्द्रप्रतारणायेदं चक्रे किल बृहस्पतिः अदो ऽपि युक्तिशून्यं यन् नेत्थम् इन्द्रः प्रतार्यते //
"HSvs_1,5.111",tasmād duṣṭāśayakaraṃ kliṣṭasattvavicintitam pāpaśrutaṃ sadā dhīrair varjyaṃ nāstikadarśanam //,तस्माद् दुष्टाशयकरं क्लिष्टसत्त्वविचिन्तितम् पापश्रुतं सदा धीरैर् वर्ज्यं नास्तिकदर्शनम् //
"HSvs_1,5.112","dūsarā stabaka (2)puṇya, pāpa tathā mokṣa se saṃbaṃdhita kuccha praśna hiṃsādibhyo 'śubhaṃ karma tadanyebhyaś ca tacchubham jāyate niyamo mānāt kuto 'yam iti nāpare //","दूसरा स्तबक (२)पुण्य, पाप तथा मोक्ष से संबंधित कुच्छ प्रश्न हिंसादिभ्यो ऽशुभं कर्म तदन्येभ्यश् च तच्छुभम् जायते नियमो मानात् कुतो ऽयम् इति नापरे //"
"HSvs_2,1.113",āgamākhyāt tadanye tu tac ca dṛṣṭādyabādhitam sarvārthaviṣayaṃ nityaṃ vyaktārthaṃ paramātmanā //,आगमाख्यात् तदन्ये तु तच् च दृष्टाद्यबाधितम् सर्वार्थविषयं नित्यं व्यक्तार्थं परमात्मना //
"HSvs_2,1.114",candrasūryoparāgādes tataḥ saṃvādadarśanāt tasyāpratyakṣe 'pi pāpādau na prāmāṇyaṃ na yujyate //,चन्द्रसूर्योपरागादेस् ततः संवाददर्शनात् तस्याप्रत्यक्षे ऽपि पापादौ न प्रामाण्यं न युज्यते //
"HSvs_2,1.115",yadi nāma kvacid dṛṣṭaḥ saṃvādo 'nyatra vastuni tadbhāvas tasya tattvaṃ vā kathaṃ samavasīyate ? //,यदि नाम क्वचिद् दृष्टः संवादो ऽन्यत्र वस्तुनि तद्भावस् तस्य तत्त्वं वा कथं समवसीयते ? //
"HSvs_2,1.116",āgamaikatvatas tac ca vākyādes tulyatādinā suvṛddhasaṃpradāyena tathā pāpakṣayeṇa ca //,आगमैकत्वतस् तच् च वाक्यादेस् तुल्यतादिना सुवृद्धसंप्रदायेन तथा पापक्षयेण च //
"HSvs_2,1.117",anyathā vastutattvasya parīkṣaiva na yujyate āśaṅkā sarvagā yasmāt chadmasthasyopajāyate //,अन्यथा वस्तुतत्त्वस्य परीक्षैव न युज्यते आशङ्का सर्वगा यस्मात् छद्मस्थस्योपजायते //
"HSvs_2,1.118",aparīkṣāpi no yuktā guṇadoṣāvivekataḥ mahat saṃkaṭamāyātam āśaṅke nyāyavādinaḥ //,अपरीक्षापि नो युक्ता गुणदोषाविवेकतः महत् संकटमायातम् आशङ्के न्यायवादिनः //
"HSvs_2,1.119",tasmād yathoditāt samyag āgamakhyāt pramāṇataḥ hiṃsādibhyo 'śubhādīni niyamo 'yaṃ vyavasthitaḥ //,तस्माद् यथोदितात् सम्यग् आगमख्यात् प्रमाणतः हिंसादिभ्यो ऽशुभादीनि नियमो ऽयं व्यवस्थितः //
"HSvs_2,1.120",kliṣṭād hiṃsādyanuṣṭhānāt prāptiḥ kliṣṭasya karmaṇaḥ yathāpathyabhujo vyādher akliṣṭasya viparyayāt //,क्लिष्टाद् हिंसाद्यनुष्ठानात् प्राप्तिः क्लिष्टस्य कर्मणः यथापथ्यभुजो व्याधेर् अक्लिष्टस्य विपर्ययात् //
"HSvs_2,1.121",svabhāva eṣa jīvasya yat tathāpariṇāmabhāk badhyate puṇyapāpābhyāṃ mādhyasthyāt tu vimucyate //,स्वभाव एष जीवस्य यत् तथापरिणामभाक् बध्यते पुण्यपापाभ्यां माध्यस्थ्यात् तु विमुच्यते //
"HSvs_2,1.122",sudūram api gatveha vihitāsūpapattiṣu kaḥ svabhāvāgamāvante śaraṇaṃ na prapadyate //,सुदूरम् अपि गत्वेह विहितासूपपत्तिषु कः स्वभावागमावन्ते शरणं न प्रपद्यते //
"HSvs_2,1.123",pratipakṣasvabhāvena pratipakṣāgamena ca bādhitvāt kathaṃ hy etau śaraṇaṃ yuktivādinām //,प्रतिपक्षस्वभावेन प्रतिपक्षागमेन च बाधित्वात् कथं ह्य् एतौ शरणं युक्तिवादिनाम् //
"HSvs_2,1.124",pratītyā bādhyate yo yat svabhāvo na sa yujyate vastunaḥ kalpyamāno 'pi vahnyādeḥ śītatādivat //,प्रतीत्या बाध्यते यो यत् स्वभावो न स युज्यते वस्तुनः कल्प्यमानो ऽपि वह्न्यादेः शीततादिवत् //
"HSvs_2,1.125",vahneḥ śītatvam asty eva tatkāryaṃ kiṃ na dṛśyate dṛśyate hi himāsanne katham itthaṃ svabhāvataḥ //,वह्नेः शीतत्वम् अस्त्य् एव तत्कार्यं किं न दृश्यते दृश्यते हि हिमासन्ने कथम् इत्थं स्वभावतः //
"HSvs_2,1.126",himasyāpi svabhāvo 'yaṃ niyamād vahnisaṃnidhau karoti dāham ity evaṃ vahnyādeḥ śītatā na kim //,हिमस्यापि स्वभावो ऽयं नियमाद् वह्निसंनिधौ करोति दाहम् इत्य् एवं वह्न्यादेः शीतता न किम् //
"HSvs_2,1.127",vyavasthābhāvato hy evaṃ yā tvadbuddhir ihedṛśī sā loṣṭād asya yat kāryaṃ tat tvattas tatsvabhāvataḥ //,व्यवस्थाभावतो ह्य् एवं या त्वद्बुद्धिर् इहेदृशी सा लोष्टाद् अस्य यत् कार्यं तत् त्वत्तस् तत्स्वभावतः //
"HSvs_2,1.128",evaṃ subuddhiśūnyatvaṃ bhavato 'pi prasajyate astu cet ko vivādo no buddhiśūnyena sarvathā //,एवं सुबुद्धिशून्यत्वं भवतो ऽपि प्रसज्यते अस्तु चेत् को विवादो नो बुद्धिशून्येन सर्वथा //
"HSvs_2,1.129",anyastvāheha siddhe 'pi hiṃsādibhyo 'śubhādike śubhāder eva saukhyādi kena mānena gamyate //,अन्यस्त्वाहेह सिद्धे ऽपि हिंसादिभ्यो ऽशुभादिके शुभादेर् एव सौख्यादि केन मानेन गम्यते //
"HSvs_2,1.130",atrāpi bruvate kecit sarvathā yuktivādinaḥ pratītigarbhayā yuktyā kilaitad avasīyate //,अत्रापि ब्रुवते केचित् सर्वथा युक्तिवादिनः प्रतीतिगर्भया युक्त्या किलैतद् अवसीयते //
"HSvs_2,1.131",tayāhur nāśubhāt saukhyaṃ tadbāhulyaprasaṃgataḥ bahavaḥ pāpakarmāṇo viralāḥ śubhakāriṇaḥ //,तयाहुर् नाशुभात् सौख्यं तद्बाहुल्यप्रसंगतः बहवः पापकर्माणो विरलाः शुभकारिणः //
"HSvs_2,1.132",na caitad dṛśyate loke duḥkhabāhulyadarśanāt śubhāt saukhyaṃ tataḥ siddham ato 'nyac cāpy ato 'nyataḥ //,न चैतद् दृश्यते लोके दुःखबाहुल्यदर्शनात् शुभात् सौख्यं ततः सिद्धम् अतो ऽन्यच् चाप्य् अतो ऽन्यतः //
"HSvs_2,1.133",anye punar idaṃ śrāddhā bruvate āgamena vai śubhāder eva saukhyādi gamyate nānyataḥ kvacit //,अन्ये पुनर् इदं श्राद्धा ब्रुवते आगमेन वै शुभादेर् एव सौख्यादि गम्यते नान्यतः क्वचित् //
"HSvs_2,1.134",atīndriyeṣu bhāveṣu prāyaḥ evaṃvidheṣu yat chadmasthasyāvisaṃvādi mānam atra na vidyate //,अतीन्द्रियेषु भावेषु प्रायः एवंविधेषु यत् छद्मस्थस्याविसंवादि मानम् अत्र न विद्यते //
"HSvs_2,1.135",yac coktaṃ duḥkhabāhulyadarśanaṃ tan na sādhakam kvacit tathopalambhe 'pi sarvatrādarśanād iti //,यच् चोक्तं दुःखबाहुल्यदर्शनं तन् न साधकम् क्वचित् तथोपलम्भे ऽपि सर्वत्रादर्शनाद् इति //
"HSvs_2,1.136",sarvatra darśanaṃ yasya tadvākyāt kiṃ na sādhanam sādhanaṃ tad bhavaty evam āgamāt tu na bhidyate //,सर्वत्र दर्शनं यस्य तद्वाक्यात् किं न साधनम् साधनं तद् भवत्य् एवम् आगमात् तु न भिद्यते //
"HSvs_2,1.137",aśubhād apy anuṣṭhānāt saukhyaprāptiś ca yā kvacit phalaṃ vipākavirasā sā tathāvidhakarmaṇaḥ //,अशुभाद् अप्य् अनुष्ठानात् सौख्यप्राप्तिश् च या क्वचित् फलं विपाकविरसा सा तथाविधकर्मणः //
"HSvs_2,1.138",brahmahatyānideśānu-ṣṭhānād grāmādilābhavat na punas tata evaitad āgamād eva gamyate //,ब्रह्महत्यानिदेशानु-ष्ठानाद् ग्रामादिलाभवत् न पुनस् तत एवैतद् आगमाद् एव गम्यते //
"HSvs_2,1.139",pratipakṣāgamānāṃ ca dṛṣṭeṣṭābhyāṃ virodhataḥ tathānāptapraṇītatvād āgamatvaṃ na yujyate //,प्रतिपक्षागमानां च दृष्टेष्टाभ्यां विरोधतः तथानाप्तप्रणीतत्वाद् आगमत्वं न युज्यते //
"HSvs_2,1.140",dṛṣṭeṣṭābhyāṃ virodhāc ca teṣāṃ nāptapraṇītatā niyamād gamyate yasmāt tad asāv eva darśyate //,दृष्टेष्टाभ्यां विरोधाच् च तेषां नाप्तप्रणीतता नियमाद् गम्यते यस्मात् तद् असाव् एव दर्श्यते //
"HSvs_2,1.141",agamyagamanādīnāṃ dharmasādhanatā kvacit uktā lokaprasiddhena pratyakṣeṇa viruddhyate //,अगम्यगमनादीनां धर्मसाधनता क्वचित् उक्ता लोकप्रसिद्धेन प्रत्यक्षेण विरुद्ध्यते //
"HSvs_2,1.142",svadharmotkarṣād eva tathā muktir apīṣyate hetvabhāvena tadbhāvo nitya iṣṭena bādhyate //,स्वधर्मोत्कर्षाद् एव तथा मुक्तिर् अपीष्यते हेत्वभावेन तद्भावो नित्य इष्टेन बाध्यते //
"HSvs_2,1.143",mādhyasthyam eva taddhetur agamyagamanādinā sādhyate tat paraṃ yena tena doṣo na kaścana //,माध्यस्थ्यम् एव तद्धेतुर् अगम्यगमनादिना साध्यते तत् परं येन तेन दोषो न कश्चन //
"HSvs_2,1.144",etad apy uktimātraṃ yad agamyagamanādiṣu tathāpravṛttito yuktyā mādhyasthyaṃ nopapadyate //,एतद् अप्य् उक्तिमात्रं यद् अगम्यगमनादिषु तथाप्रवृत्तितो युक्त्या माध्यस्थ्यं नोपपद्यते //
"HSvs_2,1.145",apravṛttyaiva sarvatra yathāsāmarthyabhāvataḥ viśuddhabhāvanābhyāsāt tanmādhyasthyaṃ paraṃ yataḥ //,अप्रवृत्त्यैव सर्वत्र यथासामर्थ्यभावतः विशुद्धभावनाभ्यासात् तन्माध्यस्थ्यं परं यतः //
"HSvs_2,1.146",yāvad evaṃvidhaṃ naivaṃ pravṛttis tāvad eva yā sāviśeṣeṇa sādhvīti tasyotkarṣaprasādhanāt //,यावद् एवंविधं नैवं प्रवृत्तिस् तावद् एव या साविशेषेण साध्वीति तस्योत्कर्षप्रसाधनात् //
"HSvs_2,1.147",nāpravṛtter iyaṃ hetuḥ kutaścid anivarttanāt sarvatra bhāvāvicchedād anyathāgamyasaṃsthitiḥ //,नाप्रवृत्तेर् इयं हेतुः कुतश्चिद् अनिवर्त्तनात् सर्वत्र भावाविच्छेदाद् अन्यथागम्यसंस्थितिः //
"HSvs_2,1.148",tac cāstu lokaśāstroktaṃ tatraudāsīnyayogataḥ saṃbhāvyate paraṃ hy etad bhāvaśuddher mahātmanām //,तच् चास्तु लोकशास्त्रोक्तं तत्रौदासीन्ययोगतः संभाव्यते परं ह्य् एतद् भावशुद्धेर् महात्मनाम् //
"HSvs_2,1.149",saṃsāramocakasyāpi hiṃsā yad dharmasādhanam muktiś cāsti tatas tasyāpy eṣa doṣo 'nivāritaḥ //,संसारमोचकस्यापि हिंसा यद् धर्मसाधनम् मुक्तिश् चास्ति ततस् तस्याप्य् एष दोषो ऽनिवारितः //
"HSvs_2,1.150",muktikarmakṣayād eva jāyate nānyataḥ kvacit janmādirahitā yat tat sa evātra nirūpyate //,मुक्तिकर्मक्षयाद् एव जायते नान्यतः क्वचित् जन्मादिरहिता यत् तत् स एवात्र निरूप्यते //
"HSvs_2,1.151",hiṃsādyutkarṣasādhyo vā tadviparyayajo 'pi vā anyahetur ahetur vā sa vai karmakṣayo nanu //,हिंसाद्युत्कर्षसाध्यो वा तद्विपर्ययजो ऽपि वा अन्यहेतुर् अहेतुर् वा स वै कर्मक्षयो ननु //
"HSvs_2,1.152",hiṃsādyutkarṣasādhyatve tadabhāve na tatsthitiḥ karmakṣayāsthitau ca syān muktānāṃ muktatākṣitiḥ //,हिंसाद्युत्कर्षसाध्यत्वे तदभावे न तत्स्थितिः कर्मक्षयास्थितौ च स्यान् मुक्तानां मुक्तताक्षितिः //
"HSvs_2,1.153",tadviparyayasādhyatve parasiddhāntasaṃsthitiḥ karmakṣayaḥ satāṃ yasmād ahiṃsādiprasādhanaḥ //,तद्विपर्ययसाध्यत्वे परसिद्धान्तसंस्थितिः कर्मक्षयः सतां यस्माद् अहिंसादिप्रसाधनः //
"HSvs_2,1.154",tadanyahetusādhyatve tatsvarūpam asaṃsthitam ahetutve sadā bhāvo 'bhāvo vā syāt sadaiva hi //,तदन्यहेतुसाध्यत्वे तत्स्वरूपम् असंस्थितम् अहेतुत्वे सदा भावो ऽभावो वा स्यात् सदैव हि //
"HSvs_2,1.155",muktiḥ karmakṣayād iṣṭā jñānayogaphalaṃ ca saḥ ahiṃsādi ca taddhetur iti nyāyaḥ satāṃ mataḥ //,मुक्तिः कर्मक्षयाद् इष्टा ज्ञानयोगफलं च सः अहिंसादि च तद्धेतुर् इति न्यायः सतां मतः //
"HSvs_2,1.156",evaṃ vedavihitāpi hiṃsāpāyāya tattvataḥ śāstracoditabhāve 'pi vacanāntarabādhanāt //,एवं वेदविहितापि हिंसापायाय तत्त्वतः शास्त्रचोदितभावे ऽपि वचनान्तरबाधनात् //
"HSvs_2,1.157",na hiṃsyād iha bhūtāni hiṃsanaṃ doṣakṛn matam dāhavad vaidyake spaṣṭam utsargapratiṣedhataḥ //,न हिंस्याद् इह भूतानि हिंसनं दोषकृन् मतम् दाहवद् वैद्यके स्पष्टम् उत्सर्गप्रतिषेधतः //
"HSvs_2,1.158",tato vyādhinivṛttyarthaṃ dāhaḥ kāryas tu codite na tato 'pi na doṣaḥ syāt phaloddeśena codanāt //,ततो व्याधिनिवृत्त्यर्थं दाहः कार्यस् तु चोदिते न ततो ऽपि न दोषः स्यात् फलोद्देशेन चोदनात् //
"HSvs_2,1.159",evaṃ tatphalabhāve 'pi codanāto 'pi sarvathā dhruvam autsargiko doṣo jāyate phalacodanāt //,एवं तत्फलभावे ऽपि चोदनातो ऽपि सर्वथा ध्रुवम् औत्सर्गिको दोषो जायते फलचोदनात् //
"HSvs_2,1.160",anyeṣām api buddhyaivaṃ dṛṣṭeṣṭābhyāṃ viruddhatā darśanīyā kuśāstrāṇāṃ tataś ca sthitamityadaḥ //,अन्येषाम् अपि बुद्ध्यैवं दृष्टेष्टाभ्यां विरुद्धता दर्शनीया कुशास्त्राणां ततश् च स्थितमित्यदः //
"HSvs_2,1.161",kliṣṭaṃ hiṃsādyanuṣṭhānaṃ na yat tasyānyato bhavet tataḥ kartā sa eva syāt sarvasyaiva hi karmaṇaḥ //,क्लिष्टं हिंसाद्यनुष्ठानं न यत् तस्यान्यतो भवेत् ततः कर्ता स एव स्यात् सर्वस्यैव हि कर्मणः //
"HSvs_2,1.162",anādikarmayuktatvāt tanmohāt saṃpravartate ahite 'py ātmanaḥ prāyo vyādhipīḍitacittavat //,अनादिकर्मयुक्तत्वात् तन्मोहात् संप्रवर्तते अहिते ऽप्य् आत्मनः प्रायो व्याधिपीडितचित्तवत् //
"HSvs_2,1.163","(1)kālavāda, svabhāvavāda, niyativāda, karmavāda, kālādisāmagrīvāda kālādīnāṃ ca kartṛtvaṃ manyante 'nye pravādinaḥ kevalānāṃ tadanye tu mithaḥ sāmagryapekṣayā //","(१)कालवाद, स्वभाववाद, नियतिवाद, कर्मवाद, कालादिसामग्रीवाद कालादीनां च कर्तृत्वं मन्यन्ते ऽन्ये प्रवादिनः केवलानां तदन्ये तु मिथः सामग्र्यपेक्षया //"
"HSvs_2,2.164",na kālavyatirekeṇa garbhabālaśubhādikam yat kiñcij jāyate loke tad asau kāraṇaṃ kila //,न कालव्यतिरेकेण गर्भबालशुभादिकम् यत् किञ्चिज् जायते लोके तद् असौ कारणं किल //
"HSvs_2,2.165",kālaḥ pacati bhūtāni kālaḥ saṃharati prajāḥ kālaḥ supteṣu jāgartti kālo hi duratikramaḥ //,कालः पचति भूतानि कालः संहरति प्रजाः कालः सुप्तेषु जागर्त्ति कालो हि दुरतिक्रमः //
"HSvs_2,2.166",kiñca kālādṛte naiva mudgapaktir apīṣyate sthālyādisaṃnidhāne 'pi tataḥ kālād asau matā //,किञ्च कालादृते नैव मुद्गपक्तिर् अपीष्यते स्थाल्यादिसंनिधाने ऽपि ततः कालाद् असौ मता //
"HSvs_2,2.167",kālābhāve ca garbhādi sarvaṃ syād avyavasthayā pareṣṭahetusadbhāvamātrād eva tadudbhavāt //,कालाभावे च गर्भादि सर्वं स्याद् अव्यवस्थया परेष्टहेतुसद्भावमात्राद् एव तदुद्भवात् //
"HSvs_2,2.168",na svabhāvātirekeṇa garbhabālaśubhādikam yat kiñcij jāyate loke tad asau kāraṇaṃ kila //,न स्वभावातिरेकेण गर्भबालशुभादिकम् यत् किञ्चिज् जायते लोके तद् असौ कारणं किल //
"HSvs_2,2.169",sarvabhāvāḥ svabhāvena svasvabhāve tathā tathā varttante 'tha nivarttante kāmacāraparāṅmukhāḥ //,सर्वभावाः स्वभावेन स्वस्वभावे तथा तथा वर्त्तन्ते ऽथ निवर्त्तन्ते कामचारपराङ्मुखाः //
"HSvs_2,2.170",na vineha svabhāvena mudgapaktir apīṣyate tathākālādibhāve 'pi nāśvamāṣasya sā yataḥ //,न विनेह स्वभावेन मुद्गपक्तिर् अपीष्यते तथाकालादिभावे ऽपि नाश्वमाषस्य सा यतः //
"HSvs_2,2.171",atatsvabhāvāt tadbhāve'tiprasaṃgo 'nivāritaḥ tulye tatra mṛdaḥ kumbho na paṭādītyayuktimat //,अतत्स्वभावात् तद्भावेऽतिप्रसंगो ऽनिवारितः तुल्ये तत्र मृदः कुम्भो न पटादीत्ययुक्तिमत् //
"HSvs_2,2.172",niyatenaiva rūpeṇa sarve bhāvā bhavanti yat tato niyatijā hy ete tatsvarūpānuvedhataḥ //,नियतेनैव रूपेण सर्वे भावा भवन्ति यत् ततो नियतिजा ह्य् एते तत्स्वरूपानुवेधतः //
"HSvs_2,2.173",yad yadaiva yato yāvat tat tadaiva tatas tathā niyataṃ jāyate nyāyāt ka etāṃ bādhituṃ kṣamaḥ //,यद् यदैव यतो यावत् तत् तदैव ततस् तथा नियतं जायते न्यायात् क एतां बाधितुं क्षमः //
"HSvs_2,2.174",na carte niyatiṃ loke mudgapaktir apīkṣyate tatsvabhāvādibhāve 'pi nāsāvaniyatā yataḥ //,न चर्ते नियतिं लोके मुद्गपक्तिर् अपीक्ष्यते तत्स्वभावादिभावे ऽपि नासावनियता यतः //
"HSvs_2,2.175",anyathāniyatatvena sarvabhāvaḥ prasajyate anyonyātmakatāpatteḥ kriyāvaiphalyam eva ca //,अन्यथानियतत्वेन सर्वभावः प्रसज्यते अन्योन्यात्मकतापत्तेः क्रियावैफल्यम् एव च //
"HSvs_2,2.176",na bhoktṛvyatirekeṇa bhogyaṃ jagati vidyate na cākṛtasya bhogaḥ syān muktānāṃ bhogabhāvataḥ //,न भोक्तृव्यतिरेकेण भोग्यं जगति विद्यते न चाकृतस्य भोगः स्यान् मुक्तानां भोगभावतः //
"HSvs_2,2.177",bhogyaṃ ca viśvaṃ sattvānāṃ vidhinā tena tena yat dṛśyate 'dhyakṣam evedaṃ tasmāt tat karmajaṃ hi tat //,भोग्यं च विश्वं सत्त्वानां विधिना तेन तेन यत् दृश्यते ऽध्यक्षम् एवेदं तस्मात् तत् कर्मजं हि तत् //
"HSvs_2,2.178",na ca tat karmavaidhurye mudgapaktir apīkṣyate sthālyādibhaṅgabhāvena yat kvacin nopapadyate //,न च तत् कर्मवैधुर्ये मुद्गपक्तिर् अपीक्ष्यते स्थाल्यादिभङ्गभावेन यत् क्वचिन् नोपपद्यते //
"HSvs_2,2.179",citraṃ bhogyaṃ tathā citrāt karmaṇo 'hetutānyathā tasya yasmād vicitratvaṃ niyatyāder na yujyate //,चित्रं भोग्यं तथा चित्रात् कर्मणो ऽहेतुतान्यथा तस्य यस्माद् विचित्रत्वं नियत्यादेर् न युज्यते //
"HSvs_2,2.180",niyater niyatātmatvān niyatānāṃ samānatā tathāniyatabhāve ca balāt syāt tadvicitratā //,नियतेर् नियतात्मत्वान् नियतानां समानता तथानियतभावे च बलात् स्यात् तद्विचित्रता //
"HSvs_2,2.181",na ca tanmātrabhāvāder yujyate 'syā vicitratā tadanyabhedakaṃ muktvā samyag nyāyāvirodhataḥ //,न च तन्मात्रभावादेर् युज्यते ऽस्या विचित्रता तदन्यभेदकं मुक्त्वा सम्यग् न्यायाविरोधतः //
"HSvs_2,2.182",na jalasyaikarūpasya viyatpātād vicitratā ūṣarādidharābhedam antareṇopajāyate //,न जलस्यैकरूपस्य वियत्पाताद् विचित्रता ऊषरादिधराभेदम् अन्तरेणोपजायते //
"HSvs_2,2.183",tadbhinnabhedakatve ca tatra tasyā na kartṛtā tatkartṛtve ca citratvaṃ tadvat tasyāpyasaṃgatam //,तद्भिन्नभेदकत्वे च तत्र तस्या न कर्तृता तत्कर्तृत्वे च चित्रत्वं तद्वत् तस्याप्यसंगतम् //
"HSvs_2,2.184",tasyā eva tathābhūtaḥ svabhāvo yadi ceṣyate tyaktaḥ niyativādaḥ syāt svabhāvāśrayaṇān nanu //,तस्या एव तथाभूतः स्वभावो यदि चेष्यते त्यक्तः नियतिवादः स्यात् स्वभावाश्रयणान् ननु //
"HSvs_2,2.185",svo bhāvaś ca svabhāvo 'pi svasattaiva hi bhāvataḥ tasyāpi bhedakābhāve vaicitryaṃ nopapadyate //,स्वो भावश् च स्वभावो ऽपि स्वसत्तैव हि भावतः तस्यापि भेदकाभावे वैचित्र्यं नोपपद्यते //
"HSvs_2,2.186",tatas tasyāviśiṣṭatvād yugapad viśvasaṃbhavaḥ na cāsāv iti sadyuktyā tadvādo 'ip na saṃgataḥ //,ततस् तस्याविशिष्टत्वाद् युगपद् विश्वसंभवः न चासाव् इति सद्युक्त्या तद्वादो ऽइप् न संगतः //
"HSvs_2,2.187",tattatkālādisāpekṣo viśvahetuḥ sa cen nanu muktaḥ svabhāvavādaḥ syāt kālavādaparigrahāt //,तत्तत्कालादिसापेक्षो विश्वहेतुः स चेन् ननु मुक्तः स्वभाववादः स्यात् कालवादपरिग्रहात् //
"HSvs_2,2.188",kālo 'pi samayādir yat kevalaṃ so 'pi kāraṇam tata eva hy asaṃbhūteḥ kasyacin nopapadyate //,कालो ऽपि समयादिर् यत् केवलं सो ऽपि कारणम् तत एव ह्य् असंभूतेः कस्यचिन् नोपपद्यते //
"HSvs_2,2.189",ataś ca kāle tulye 'pi sarvatraiva na tatphalam ato hetvantarāpekṣaṃ vijñeyaṃ tad vicakṣaṇaiḥ //,अतश् च काले तुल्ये ऽपि सर्वत्रैव न तत्फलम् अतो हेत्वन्तरापेक्षं विज्ञेयं तद् विचक्षणैः //
"HSvs_2,2.190",ataḥ kālādayaḥ sarve samudāyena kāraṇam garbhādeḥ kāryajātasya vijñeyā nyāyavādibhiḥ //,अतः कालादयः सर्वे समुदायेन कारणम् गर्भादेः कार्यजातस्य विज्ञेया न्यायवादिभिः //
"HSvs_2,2.191",na caikaikata eveha kvacit kiñcid apīkṣyate tasmāt sarvasya kāryasya sāmagrī janikā matā //,न चैकैकत एवेह क्वचित् किञ्चिद् अपीक्ष्यते तस्मात् सर्वस्य कार्यस्य सामग्री जनिका मता //
"HSvs_2,2.192",svabhāvo niyatiś caiva karmaṇo 'nye pracakṣate dharmāvanye tu sarvasya sāmānyenaiva vastunaḥ //,स्वभावो नियतिश् चैव कर्मणो ऽन्ये प्रचक्षते धर्मावन्ये तु सर्वस्य सामान्येनैव वस्तुनः //
"HSvs_2,2.193",tīsarā stabaka (1) īśvaravādakhaṃḍana īśvaraḥ prerakatvena kartā kaiścid iheṣyate acintyacic chaktiyukto 'nādiśuddhaś ca sūribhiḥ //,तीसरा स्तबक (१) ईश्वरवादखंडन ईश्वरः प्रेरकत्वेन कर्ता कैश्चिद् इहेष्यते अचिन्त्यचिच् छक्तियुक्तो ऽनादिशुद्धश् च सूरिभिः //
"HSvs_3,1.194",jñānam apratighaṃ yasya vairāgyaṃ ca jagatpateḥ aiśvaryaṃ caiva dharmaś ca sahasiddhaṃ catuṣṭayam //,ज्ञानम् अप्रतिघं यस्य वैराग्यं च जगत्पतेः ऐश्वर्यं चैव धर्मश् च सहसिद्धं चतुष्टयम् //
"HSvs_3,1.195",ajño jantur anīśo 'yam ātmanaḥ sukhaduḥkhayoḥ īśvaraprerito gacchet svargaṃ vā śvabhram eva vā //,अज्ञो जन्तुर् अनीशो ऽयम् आत्मनः सुखदुःखयोः ईश्वरप्रेरितो गच्छेत् स्वर्गं वा श्वभ्रम् एव वा //
"HSvs_3,1.196",anye tv abhidadhaty atra vītarāgasya bhāvataḥ itthaṃ prayojanābhāvāt kartṛtvaṃ yujyate katham ? //,अन्ये त्व् अभिदधत्य् अत्र वीतरागस्य भावतः इत्थं प्रयोजनाभावात् कर्तृत्वं युज्यते कथम् ? //
"HSvs_3,1.197",narakādiphale kāṃścit kāṃścit svargādisādhane karmaṇi prerayaty āśu sa jantūn kena hetunā ? //,नरकादिफले कांश्चित् कांश्चित् स्वर्गादिसाधने कर्मणि प्रेरयत्य् आशु स जन्तून् केन हेतुना ? //
"HSvs_3,1.198",svayam eva pravartante sattvāś cet citrakarmaṇi nirarthakam iheśasya kartṛtvaṃ gīyate katham ? //,स्वयम् एव प्रवर्तन्ते सत्त्वाश् चेत् चित्रकर्मणि निरर्थकम् इहेशस्य कर्तृत्वं गीयते कथम् ? //
"HSvs_3,1.199",phalaṃ dadāti cet sarvaṃ tat teneha pracoditam aphale pūrvadoṣaḥ syāt saphale bhaktimātratā //,फलं ददाति चेत् सर्वं तत् तेनेह प्रचोदितम् अफले पूर्वदोषः स्यात् सफले भक्तिमात्रता //
"HSvs_3,1.200",ādisarge 'pi na hetuḥ kṛtakṛtyasya vidyate pratijñātavirodhitvāt svabhāvo 'py apramāṇakaḥ //,आदिसर्गे ऽपि न हेतुः कृतकृत्यस्य विद्यते प्रतिज्ञातविरोधित्वात् स्वभावो ऽप्य् अप्रमाणकः //
"HSvs_3,1.201",karmādes tatsvabhāvatve na kiñcid bādhyate vibhoḥ vibhos tu tatsvabhāvatve kṛtakṛtyatvabādhanam //,कर्मादेस् तत्स्वभावत्वे न किञ्चिद् बाध्यते विभोः विभोस् तु तत्स्वभावत्वे कृतकृत्यत्वबाधनम् //
"HSvs_3,1.202",tataś ceśvarakartṛtvavādo 'yaṃ yujyate param samyag nyāyāvirodhena yathāhuḥ śuddhabuddhayaḥ //,ततश् चेश्वरकर्तृत्ववादो ऽयं युज्यते परम् सम्यग् न्यायाविरोधेन यथाहुः शुद्धबुद्धयः //
"HSvs_3,1.203",īśvaraḥ paramātmaiva taduktavratasevanāt yato muktis tatas tasyāḥ kartā syād guṇabhāvataḥ //,ईश्वरः परमात्मैव तदुक्तव्रतसेवनात् यतो मुक्तिस् ततस् तस्याः कर्ता स्याद् गुणभावतः //
"HSvs_3,1.204",tadanāsevanād eva yat saṃsāro 'pi tattvataḥ tena tasyāpi kartṛtvaṃ kalpyamānaṃ na duṣyati //,तदनासेवनाद् एव यत् संसारो ऽपि तत्त्वतः तेन तस्यापि कर्तृत्वं कल्प्यमानं न दुष्यति //
"HSvs_3,1.205",kartāyam iti tadvākye yataḥ keṣāṃcid ādaraḥ atas tadānuguṇyena tasya kartṛtvadeśanā //,कर्तायम् इति तद्वाक्ये यतः केषांचिद् आदरः अतस् तदानुगुण्येन तस्य कर्तृत्वदेशना //
"HSvs_3,1.206",paramaiśvaryayuktatvān mata ātmaiva ceśvaraḥ sa ca karteti nirdoṣaḥ kartṛvādo vyavasthitaḥ //,परमैश्वर्ययुक्तत्वान् मत आत्मैव चेश्वरः स च कर्तेति निर्दोषः कर्तृवादो व्यवस्थितः //
"HSvs_3,1.207",śāstrakārā mahātmānaḥ prāyo vītaspṛhā bhave sattvārthasaṃpravṛttāś ca kathaṃ te 'yuktabhāṣiṇaḥ //,शास्त्रकारा महात्मानः प्रायो वीतस्पृहा भवे सत्त्वार्थसंप्रवृत्ताश् च कथं ते ऽयुक्तभाषिणः //
"HSvs_3,1.208",abhiprāyas tatas teṣāṃ samyag mṛgyo hitaiṣiṇā nyāyaśāstrāvirodhena yathāha manur apyadaḥ //,अभिप्रायस् ततस् तेषां सम्यग् मृग्यो हितैषिणा न्यायशास्त्राविरोधेन यथाह मनुर् अप्यदः //
"HSvs_3,1.209",ārṣaṃ ca dharmaśāstraṃ ca vedaśāstrāvirodhinā yas tarkeṇānusaṃdhatte sa dharmaṃ veda netaraḥ //,आर्षं च धर्मशास्त्रं च वेदशास्त्राविरोधिना यस् तर्केणानुसंधत्ते स धर्मं वेद नेतरः //
"HSvs_3,1.210",(2) prakṛtipuruṣavāda khaṇḍana pradhānodbhavam anye tu manyante sarvam eva hi mahad ādikrameṇeha kāryajātaṃ vipaścitaḥ //,(२) प्रकृतिपुरुषवाद खण्डन प्रधानोद्भवम् अन्ये तु मन्यन्ते सर्वम् एव हि महद् आदिक्रमेणेह कार्यजातं विपश्चितः //
"HSvs_3,2.211",pradhānād mahato bhāvo 'haṃkārasya tato 'pi ca akṣatanmātravargasya tanmātrād bhūtasaṃhateḥ //,प्रधानाद् महतो भावो ऽहंकारस्य ततो ऽपि च अक्षतन्मात्रवर्गस्य तन्मात्राद् भूतसंहतेः //
"HSvs_3,2.212",ghaṭādy api pṛthivyādipariṇāmasamudbhavam nātmavyāpārajaṃ kiñcit teṣāṃ loke 'pi vidyate //,घटाद्य् अपि पृथिव्यादिपरिणामसमुद्भवम् नात्मव्यापारजं किञ्चित् तेषां लोके ऽपि विद्यते //
"HSvs_3,2.213",anye tu bruvate hy etat prakriyāmātravarṇanam avicāryaiva tad yuktyā śraddhayā gamyate param //,अन्ये तु ब्रुवते ह्य् एतत् प्रक्रियामात्रवर्णनम् अविचार्यैव तद् युक्त्या श्रद्धया गम्यते परम् //
"HSvs_3,2.214",yuktyā tu bādhyate yasmāt pradhānaṃ nityam iṣyate tathātvāpracyutau cāsya mahadādi kathaṃ bhavet ? //,युक्त्या तु बाध्यते यस्मात् प्रधानं नित्यम् इष्यते तथात्वाप्रच्युतौ चास्य महदादि कथं भवेत् ? //
"HSvs_3,2.215",tasyaiva tatsvabhāvatvād iti cet kiṃ na sarvadā ata eveti cet tasya tathātve nanu tat kutaḥ ? //,तस्यैव तत्स्वभावत्वाद् इति चेत् किं न सर्वदा अत एवेति चेत् तस्य तथात्वे ननु तत् कुतः ? //
"HSvs_3,2.216",nānupādānam anyasya bhāve 'nyaj jātucid bhavet tadupādānatāyāṃ ca na tasyaikāntanityatā //,नानुपादानम् अन्यस्य भावे ऽन्यज् जातुचिद् भवेत् तदुपादानतायां च न तस्यैकान्तनित्यता //
"HSvs_3,2.217",ghaṭādyapi kulālādisāpekṣaṃ dṛśyate bhavat ato na tat pṛthivyādipariṇāmasamudbhavam //,घटाद्यपि कुलालादिसापेक्षं दृश्यते भवत् अतो न तत् पृथिव्यादिपरिणामसमुद्भवम् //
"HSvs_3,2.218",tatrāpi dehaḥ kartā cen naivāsāv ātmanaḥ pṛthak pṛthag eveti ced bhoga ātmano yujyate katham ? //,तत्रापि देहः कर्ता चेन् नैवासाव् आत्मनः पृथक् पृथग् एवेति चेद् भोग आत्मनो युज्यते कथम् ? //
"HSvs_3,2.219",dehabhogena naivāsya bhāvato bhoga iṣyate pratibimbodayāt kintu yathoktaṃ pūrvasūribhiḥ //,देहभोगेन नैवास्य भावतो भोग इष्यते प्रतिबिम्बोदयात् किन्तु यथोक्तं पूर्वसूरिभिः //
"HSvs_3,2.220","""puruṣo 'vikṛtātmaiva svanirbhāsam acetanam manaḥ karoti sānnidhyād upādhiḥ sphaṭikaṃ yathā //","""पुरुषो ऽविकृतात्मैव स्वनिर्भासम् अचेतनम् मनः करोति सान्निध्याद् उपाधिः स्फटिकं यथा //"
"HSvs_3,2.221","vibhaktedṛkpariṇatau buddhau bhogo 'sya kathyate pratibimbodayaḥ svacche yathā candramaso 'mbhasi"" //","विभक्तेदृक्परिणतौ बुद्धौ भोगो ऽस्य कथ्यते प्रतिबिम्बोदयः स्वच्छे यथा चन्द्रमसो ऽम्भसि"" //"
"HSvs_3,2.222",pratibimbodayo 'py asya nāmūrtatvena yujyate muktair atiprasaṃgāc ca na vai bhogaḥ kadācana //,प्रतिबिम्बोदयो ऽप्य् अस्य नामूर्तत्वेन युज्यते मुक्तैर् अतिप्रसंगाच् च न वै भोगः कदाचन //
"HSvs_3,2.223",na ca pūrvasvabhāvatvāt sa muktānām asaṃgataḥ svabhāvāntarabhāve ca pariṇāmo 'nivāritaḥ //,न च पूर्वस्वभावत्वात् स मुक्तानाम् असंगतः स्वभावान्तरभावे च परिणामो ऽनिवारितः //
"HSvs_3,2.224",dehāt pṛthaktva evāsya na ca hiṃsādayaḥ kvacit tadabhāve 'nimittatvāt kathaṃ bandhaḥ śubhāśubhaḥ //,देहात् पृथक्त्व एवास्य न च हिंसादयः क्वचित् तदभावे ऽनिमित्तत्वात् कथं बन्धः शुभाशुभः //
"HSvs_3,2.225",bandhādṛte na saṃsāro muktir vāsyopapadyate yamādi tadabhāve ca sarvam eva hy apārthakam //,बन्धादृते न संसारो मुक्तिर् वास्योपपद्यते यमादि तदभावे च सर्वम् एव ह्य् अपार्थकम् //
"HSvs_3,2.226",ātmā na badhyate nāpi mucyate 'sau kadācana badhyate mucyate cāpi prakṛtiḥ svātmaneti cet //,आत्मा न बध्यते नापि मुच्यते ऽसौ कदाचन बध्यते मुच्यते चापि प्रकृतिः स्वात्मनेति चेत् //
"HSvs_3,2.227",ekāntenaikarūpāyā nityāyāś ca na sarvathā tasyāḥ kriyāntarābhāvād bandhamokṣau tu yujtitaḥ //,एकान्तेनैकरूपाया नित्यायाश् च न सर्वथा तस्याः क्रियान्तराभावाद् बन्धमोक्षौ तु युज्तितः //
"HSvs_3,2.228",mokṣaḥ prakṛtyayogo yad ato 'syaḥ sa kathaṃ bhavet svarūpavigamāpattes tathā tantravirodhataḥ //,मोक्षः प्रकृत्ययोगो यद् अतो ऽस्यः स कथं भवेत् स्वरूपविगमापत्तेस् तथा तन्त्रविरोधतः //
"HSvs_3,2.229",pañcaviṃśatitattvajño yatra tatrāśrame rataḥ jaṭī muṇḍī śikhī vāpi mucyate nātra saṃśayaḥ //,पञ्चविंशतितत्त्वज्ञो यत्र तत्राश्रमे रतः जटी मुण्डी शिखी वापि मुच्यते नात्र संशयः //
"HSvs_3,2.230",puruṣasyoditā muktir iti tantre cirantanaiḥ itthaṃ na ghaṭate ceyam iti sarvamayuktimat //,पुरुषस्योदिता मुक्तिर् इति तन्त्रे चिरन्तनैः इत्थं न घटते चेयम् इति सर्वमयुक्तिमत् //
"HSvs_3,2.231",atrāpi puruṣasyānye muktim icchanti vādinaḥ prakṛtiṃ cāpi sannyāyāt karmaprakṛtim eva ca //,अत्रापि पुरुषस्यान्ये मुक्तिम् इच्छन्ति वादिनः प्रकृतिं चापि सन्न्यायात् कर्मप्रकृतिम् एव च //
"HSvs_3,2.232",tasyāś cānekarūpatvāt pariṇāmitvayogataḥ ātmano bandhanatvāc ca noktadoṣasamudbhavaḥ //,तस्याश् चानेकरूपत्वात् परिणामित्वयोगतः आत्मनो बन्धनत्वाच् च नोक्तदोषसमुद्भवः //
"HSvs_3,2.233",nāmūrtaṃ mūrtatāṃ yāti mūrtaṃ na yāty amūrtatām yato bandhād yato nyāyād ātmano 'saṃgataṃ tayā //,नामूर्तं मूर्ततां याति मूर्तं न यात्य् अमूर्तताम् यतो बन्धाद् यतो न्यायाद् आत्मनो ऽसंगतं तया //
"HSvs_3,2.234",dehasparśādisaṃvittyā na yāty evety atyuktimat anyonyavyāptijā ceyam iti bandhādi saṃgatam //,देहस्पर्शादिसंवित्त्या न यात्य् एवेत्य् अत्युक्तिमत् अन्योन्यव्याप्तिजा चेयम् इति बन्धादि संगतम् //
"HSvs_3,2.235",mūrtayāpyātmano yogo ghaṭate nabhaso yathā upaghātādibhāvaś ca jñānasyeva surādinā //,मूर्तयाप्यात्मनो योगो घटते नभसो यथा उपघातादिभावश् च ज्ञानस्येव सुरादिना //
"HSvs_3,2.236",evaṃ prakṛtivādo 'pi vijñeyaḥ satya eva hi kapiloktatvataś caiva divyo hi sa mahāmuniḥ //,एवं प्रकृतिवादो ऽपि विज्ञेयः सत्य एव हि कपिलोक्तत्वतश् चैव दिव्यो हि स महामुनिः //
"HSvs_3,2.237",caithā stabaka (1) kṣaṇikavāda khaṃḍana kī prastāvanā manyante 'nye jagat sarvaṃ kleśakarmanibandhanam kṣaṇakṣayi mahāprajñā jñānamātraṃ tathāpare //,चैथा स्तबक (१) क्षणिकवाद खंडन की प्रस्तावना मन्यन्ते ऽन्ये जगत् सर्वं क्लेशकर्मनिबन्धनम् क्षणक्षयि महाप्रज्ञा ज्ञानमात्रं तथापरे //
"HSvs_4,1.238",ta āhuḥ kṣaṇikaṃ sarvaṃ nāśahetor ayogataḥ arthakriyāsamarthatvāt pariṇāmāt kṣayekṣaṇāt //,त आहुः क्षणिकं सर्वं नाशहेतोर् अयोगतः अर्थक्रियासमर्थत्वात् परिणामात् क्षयेक्षणात् //
"HSvs_4,1.239",jñānamātraṃ ca yal loke jñānam evānubhūyate nārthas tadvyatirekeṇa tato 'sau naiva vidyate //,ज्ञानमात्रं च यल् लोके ज्ञानम् एवानुभूयते नार्थस् तद्व्यतिरेकेण ततो ऽसौ नैव विद्यते //
"HSvs_4,1.240",atrāpy abhidadhaty anye smaraṇāder asaṃbhavāt bāhyārthavedanāc caiva sarvam etad apārthakam //,अत्राप्य् अभिदधत्य् अन्ये स्मरणादेर् असंभवात् बाह्यार्थवेदनाच् चैव सर्वम् एतद् अपार्थकम् //
"HSvs_4,1.241",anubhūtārthaviṣayaṃ smaraṇaṃ laukikaṃ yataḥ kālāntare tathānitye mukhyam etan na yujyate //,अनुभूतार्थविषयं स्मरणं लौकिकं यतः कालान्तरे तथानित्ये मुख्यम् एतन् न युज्यते //
"HSvs_4,1.242",so 'ntevāsī guruḥ so 'yaṃ pratyabhijñāpyasaṃgatā dṛṣṭakautukam udvegaḥ pravṛttiḥ prāptir eva ca //,सो ऽन्तेवासी गुरुः सो ऽयं प्रत्यभिज्ञाप्यसंगता दृष्टकौतुकम् उद्वेगः प्रवृत्तिः प्राप्तिर् एव च //
"HSvs_4,1.243",svakṛtasyopabhogas tu dūrotsārita eva hi śīlānuṣṭhānahetur yaḥ sa naśyati tadaiva yat //,स्वकृतस्योपभोगस् तु दूरोत्सारित एव हि शीलानुष्ठानहेतुर् यः स नश्यति तदैव यत् //
"HSvs_4,1.244",saṃtānāpekṣayāsmākaṃ vyavahāro 'khilo mataḥ sa caika eva tasmiṃś ca sati kasmān na yujyate //,संतानापेक्षयास्माकं व्यवहारो ऽखिलो मतः स चैक एव तस्मिंश् च सति कस्मान् न युज्यते //
"HSvs_4,1.245",yasminn eva tu saṃtāne āhitā karmavāsanā phalaṃ tatraiva saṃdhatte karpāse raktatā yathā //,यस्मिन्न् एव तु संताने आहिता कर्मवासना फलं तत्रैव संधत्ते कर्पासे रक्तता यथा //
"HSvs_4,1.246",etad apy uktimātraṃ yan na hetuphalabhāvataḥ santāno 'nyaḥ sa cāyukta evāsatkāryavādinaḥ //,एतद् अप्य् उक्तिमात्रं यन् न हेतुफलभावतः सन्तानो ऽन्यः स चायुक्त एवासत्कार्यवादिनः //
"HSvs_4,1.247",(2) bhāva abhāva bana jātā hai isa mata kā khaṃḍana nābhāvo bhāvatāṃ yāti śaśaśṛṅge tathāgateḥ bhāvo nābhāvam etīha tadutpattyādidoṣataḥ //,(२) भाव अभाव बन जाता है इस मत का खंडन नाभावो भावतां याति शशशृङ्गे तथागतेः भावो नाभावम् एतीह तदुत्पत्त्यादिदोषतः //
"HSvs_4,2.248",sato 'sattve tadutpādas tato nāśo 'pi tasya yat tannaṣṭasya punarbhāvaḥ sadā nāśo na tatsthitiḥ //,सतो ऽसत्त्वे तदुत्पादस् ततो नाशो ऽपि तस्य यत् तन्नष्टस्य पुनर्भावः सदा नाशो न तत्स्थितिः //
"HSvs_4,2.249",sa kṣaṇasthitidharmā ced dvitīyādikṣaṇasthitau yujyate hy etad apy asya tathā coktānatikramaḥ //,स क्षणस्थितिधर्मा चेद् द्वितीयादिक्षणस्थितौ युज्यते ह्य् एतद् अप्य् अस्य तथा चोक्तानतिक्रमः //
"HSvs_4,2.250",kṣaṇasthitau tadaivāsya nāsthitir yuktyasaṃgateḥ na paścād api sā neti sato 'sattvaṃ vyavasthitam //,क्षणस्थितौ तदैवास्य नास्थितिर् युक्त्यसंगतेः न पश्चाद् अपि सा नेति सतो ऽसत्त्वं व्यवस्थितम् //
"HSvs_4,2.251",na tad bhavati cet kiṃ na sadā sattva tad eva yat na bhavaty etad evāsya bhavanaṃ sūrayo viduḥ //,न तद् भवति चेत् किं न सदा सत्त्व तद् एव यत् न भवत्य् एतद् एवास्य भवनं सूरयो विदुः //
"HSvs_4,2.252",kādācitkamado yasmād utpādyasya tad dhruvam tucchatvān nety atucchasyāpy atucchatvāt kathaṃ nanu ? //,कादाचित्कमदो यस्माद् उत्पाद्यस्य तद् ध्रुवम् तुच्छत्वान् नेत्य् अतुच्छस्याप्य् अतुच्छत्वात् कथं ननु ? //
"HSvs_4,2.253",tadā bhūter iyaṃ tulyā tannivṛtter na tasya kim tucchatāpterna bhāvo 'stu nāsat sat sadasat katham ? //,तदा भूतेर् इयं तुल्या तन्निवृत्तेर् न तस्य किम् तुच्छताप्तेर्न भावो ऽस्तु नासत् सत् सदसत् कथम् ? //
"HSvs_4,2.254",svahetor eva tajjātaṃ tatsvabhāvaṃ yato nanu tadanantarabhāvitvād itaratrāpy adaḥ samam //,स्वहेतोर् एव तज्जातं तत्स्वभावं यतो ननु तदनन्तरभावित्वाद् इतरत्राप्य् अदः समम् //
"HSvs_4,2.255",nāhetorasya bhavanaṃ na tucche tatsvabhāvatā tataḥ kathaṃ nu tadbhāva iti yuktyā kathaṃ samam ? //,नाहेतोरस्य भवनं न तुच्छे तत्स्वभावता ततः कथं नु तद्भाव इति युक्त्या कथं समम् ? //
"HSvs_4,2.256",sa eva bhāvas taddhetus tasyaiva tathāsthiteḥ svanivṛttiḥ svabhāvo 'sya bhāvasyeva tato na kim ? //,स एव भावस् तद्धेतुस् तस्यैव तथास्थितेः स्वनिवृत्तिः स्वभावो ऽस्य भावस्येव ततो न किम् ? //
"HSvs_4,2.257",jñeyatvavat svabhāvo 'pi na cāyukto 'sya tadvidhaḥ tadabhāve na tajjñānaṃ tannivṛtter gatiḥ katham ? //,ज्ञेयत्ववत् स्वभावो ऽपि न चायुक्तो ऽस्य तद्विधः तदभावे न तज्ज्ञानं तन्निवृत्तेर् गतिः कथम् ? //
"HSvs_4,2.258",tat tadvidhasvabhāvaṃ yat pratyakṣeṇa tathaiva hi gṛhyate tadgatis tena naitat kvacid aniścayāt //,तत् तद्विधस्वभावं यत् प्रत्यक्षेण तथैव हि गृह्यते तद्गतिस् तेन नैतत् क्वचिद् अनिश्चयात् //
"HSvs_4,2.259",samāropādasau neti gṛhītaṃ tattvatas tu tat yathābhāvagrahāt tasyātiprasaṃgādado 'pyasat //,समारोपादसौ नेति गृहीतं तत्त्वतस् तु तत् यथाभावग्रहात् तस्यातिप्रसंगाददो ऽप्यसत् //
"HSvs_4,2.260",gṛhītaṃ sarvam etena tattvato niścayaḥ punaḥ mitagrahasamāropād iti tattvavyavasthiteḥ //,गृहीतं सर्वम् एतेन तत्त्वतो निश्चयः पुनः मितग्रहसमारोपाद् इति तत्त्वव्यवस्थितेः //
"HSvs_4,2.261",ekatra niścayo 'nyatra niraṃśānubhavād api na tathā pāṭavābhāvād ity apūrvam idaṃ tamaḥ //,एकत्र निश्चयो ऽन्यत्र निरंशानुभवाद् अपि न तथा पाटवाभावाद् इत्य् अपूर्वम् इदं तमः //
"HSvs_4,2.262",svabhāvakṣaṇato hy ūrdhvaṃ tucchatā tannivṛttitaḥ nāsāv ekakṣaṇagrāhijñānāt samyag vibhāvyate //,स्वभावक्षणतो ह्य् ऊर्ध्वं तुच्छता तन्निवृत्तितः नासाव् एकक्षणग्राहिज्ञानात् सम्यग् विभाव्यते //
"HSvs_4,2.263",tasyāṃ ca nāgṛhītāyāṃ tat tatheti viniścayaḥ na hīndriyam atītādigrāhakaṃ sadbhir iṣyate //,तस्यां च नागृहीतायां तत् तथेति विनिश्चयः न हीन्द्रियम् अतीतादिग्राहकं सद्भिर् इष्यते //
"HSvs_4,2.264",ante 'pi darśanaṃ nāsya kapālādigateḥ kvacit na tad eva ghaṭābhāvo bhāvatvena pratītitaḥ //,अन्ते ऽपि दर्शनं नास्य कपालादिगतेः क्वचित् न तद् एव घटाभावो भावत्वेन प्रतीतितः //
"HSvs_4,2.265",na tadgater gatis tasya pratibandhavivekataḥ tasyaivābhavanatve tu bhāvāvicchedato 'nvayaḥ //,न तद्गतेर् गतिस् तस्य प्रतिबन्धविवेकतः तस्यैवाभवनत्वे तु भावाविच्छेदतो ऽन्वयः //
"HSvs_4,2.266",tasmād avaśyam eṣṭavyaṃ tad ūrdhvaṃ tuccham eva tat jñeyaṃ sad jñāyate hy etad apareṇāpi yuktimat //,तस्माद् अवश्यम् एष्टव्यं तद् ऊर्ध्वं तुच्छम् एव तत् ज्ञेयं सद् ज्ञायते ह्य् एतद् अपरेणापि युक्तिमत् //
"HSvs_4,2.267",notpattyādes tayor aikyaṃ tucchetaraviśeṣataḥ nivṛttibhedataś caiva buddhibhedāc ca bhāvyatām //,नोत्पत्त्यादेस् तयोर् ऐक्यं तुच्छेतरविशेषतः निवृत्तिभेदतश् चैव बुद्धिभेदाच् च भाव्यताम् //
"HSvs_4,2.268",etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ nyāyamāninā na tatra kiñcid bhavati na bhavaty eva kevalam //,एतेनैतत् प्रतिक्षिप्तं यद् उक्तं न्यायमानिना न तत्र किञ्चिद् भवति न भवत्य् एव केवलम् //
"HSvs_4,2.269",bhāve hy eṣa vikalpaḥ syād vidher vastvanurodhataḥ na bhāvo bhavatīty uktam abhāvo bhavatīty api //,भावे ह्य् एष विकल्पः स्याद् विधेर् वस्त्वनुरोधतः न भावो भवतीत्य् उक्तम् अभावो भवतीत्य् अपि //
"HSvs_4,2.270",etenāhetukatve 'pi hy abhūtvā nāśabhāvataḥ sattānāśitvadoṣasya pratyākhyātaṃ prasañjanam //,एतेनाहेतुकत्वे ऽपि ह्य् अभूत्वा नाशभावतः सत्तानाशित्वदोषस्य प्रत्याख्यातं प्रसञ्जनम् //
"HSvs_4,2.271",pratikṣiptaṃ ca yat sattā'nāśitvāgo 'nivāritam tuccharūpā tadāsattā bhāvāpternāśitoditā //,प्रतिक्षिप्तं च यत् सत्ताऽनाशित्वागो ऽनिवारितम् तुच्छरूपा तदासत्ता भावाप्तेर्नाशितोदिता //
"HSvs_4,2.272",bhāvasyābhavanaṃ yat tad abhāvabhavanaṃ tu yat tattathādharmake hy uktavikalpo na virudhyate //,भावस्याभवनं यत् तद् अभावभवनं तु यत् तत्तथाधर्मके ह्य् उक्तविकल्पो न विरुध्यते //
"HSvs_4,2.273",tad eva na bhavatyetad viruddhamiva lakṣyate tad eva vastusaṃsparśād bhavanapratiṣedhataḥ //,तद् एव न भवत्येतद् विरुद्धमिव लक्ष्यते तद् एव वस्तुसंस्पर्शाद् भवनप्रतिषेधतः //
"HSvs_4,2.274",sato 'sattvaṃ yataś caivaṃ sarvathā nopapadyate bhāvo nābhāvametīha tataś caitad vyavasthitam //,सतो ऽसत्त्वं यतश् चैवं सर्वथा नोपपद्यते भावो नाभावमेतीह ततश् चैतद् व्यवस्थितम् //
"HSvs_4,2.275",(3) abhāva bhāva bana jātā hai isa mata kā khaṃḍana asataḥ sattvayoge tu tattathāśaktiyogataḥ nāsattvaṃ tadabhāve tu na tatsattvaṃ tadanyavat //,(३) अभाव भाव बन जाता है इस मत का खंडन असतः सत्त्वयोगे तु तत्तथाशक्तियोगतः नासत्त्वं तदभावे तु न तत्सत्त्वं तदन्यवत् //
"HSvs_4,3.276",asadutpadyate taddhi vidyate yasya kāraṇam viśiṣṭaśaktimat tac ca tatastatsattvasaṃsthitiḥ //,असदुत्पद्यते तद्धि विद्यते यस्य कारणम् विशिष्टशक्तिमत् तच् च ततस्तत्सत्त्वसंस्थितिः //
"HSvs_4,3.277",atyantāsati sarvasmin kāraṇasya na yuktitaḥ viśiṣṭaśaktimattvaṃ hi kalpyamānaṃ virājate //,अत्यन्तासति सर्वस्मिन् कारणस्य न युक्तितः विशिष्टशक्तिमत्त्वं हि कल्प्यमानं विराजते //
"HSvs_4,3.278",tatsattvasādhakaṃ tan na tad eva hi tadā na yat ata evedamicchantu na vai tasyetyayogataḥ //,तत्सत्त्वसाधकं तन् न तद् एव हि तदा न यत् अत एवेदमिच्छन्तु न वै तस्येत्ययोगतः //
"HSvs_4,3.279",vastusthityā tathā tadyat tadanantarabhāvi tat nānyat tataś ca nāmneha na tathāsti prayojanam //,वस्तुस्थित्या तथा तद्यत् तदनन्तरभावि तत् नान्यत् ततश् च नाम्नेह न तथास्ति प्रयोजनम् //
"HSvs_4,3.280",nāmnā vināpi tattvena viśiṣṭāvidhinā vinā cintyatāṃ yadi sannyāyād vastusthityāpi tattathā //,नाम्ना विनापि तत्त्वेन विशिष्टाविधिना विना चिन्त्यतां यदि सन्न्यायाद् वस्तुस्थित्यापि तत्तथा //
"HSvs_4,3.281",sādhakatve tu sarvasya tato bhāvaḥ prasajyate kāraṇāśrayaṇo 'py evaṃ na tatsattvaṃ tadanyavat //,साधकत्वे तु सर्वस्य ततो भावः प्रसज्यते कारणाश्रयणो ऽप्य् एवं न तत्सत्त्वं तदन्यवत् //
"HSvs_4,3.282",kiñca tat kāraṇaṃ kāryabhūtikāle na vidyate tato na janakaṃ tasya tadāsattvāt paraṃ yathā //,किञ्च तत् कारणं कार्यभूतिकाले न विद्यते ततो न जनकं तस्य तदासत्त्वात् परं यथा //
"HSvs_4,3.283",anantaraṃ ca tadbhāvas tattvād eva nirarthakaḥ samaṃ ca hetuphalayor nāśotpādavasaṅgatau //,अनन्तरं च तद्भावस् तत्त्वाद् एव निरर्थकः समं च हेतुफलयोर् नाशोत्पादवसङ्गतौ //
"HSvs_4,3.284",stastau bhinnāvabhinnau vā tābhyāṃ bede tayoḥ kutaḥ nāśotpādāvabhede tu tayorvai tulyakālatā //,स्तस्तौ भिन्नावभिन्नौ वा ताभ्यां बेदे तयोः कुतः नाशोत्पादावभेदे तु तयोर्वै तुल्यकालता //
"HSvs_4,3.285",na hetuphalabhāvaś ca tasyāṃ satyāṃ hi yujyate tannibandhanabhāvasya dvayor api viyogataḥ //,न हेतुफलभावश् च तस्यां सत्यां हि युज्यते तन्निबन्धनभावस्य द्वयोर् अपि वियोगतः //
"HSvs_4,3.286",kalpitaś ced ayaṃ dharmadharmibhāvo hi bhāvataḥ na hetuphalabhāvaḥ syāt sarvathā tadabhāvataḥ //,कल्पितश् चेद् अयं धर्मधर्मिभावो हि भावतः न हेतुफलभावः स्यात् सर्वथा तदभावतः //
"HSvs_4,3.287",na dharmī kalpito dharmadharmibhāvas tu kalpitaḥ pūrvo hetur niraṃśaḥ sa uttaraḥ phalam ucyate //,न धर्मी कल्पितो धर्मधर्मिभावस् तु कल्पितः पूर्वो हेतुर् निरंशः स उत्तरः फलम् उच्यते //
"HSvs_4,3.288",pūrvasyaiva tathābhāvābhāve hantottaraṃ kutaḥ tasyaiva tu tathābhāve 'sataḥ sattvamado na sat //,पूर्वस्यैव तथाभावाभावे हन्तोत्तरं कुतः तस्यैव तु तथाभावे ऽसतः सत्त्वमदो न सत् //
"HSvs_4,3.289",taṃ pratītya tadutpāda iti tuccham idaṃ vacaḥ atiprasaṃgataś caiva tathā cāha mahāmatiḥ //,तं प्रतीत्य तदुत्पाद इति तुच्छम् इदं वचः अतिप्रसंगतश् चैव तथा चाह महामतिः //
"HSvs_4,3.290",sarvathaiva tathābhāvivastubhāvādṛte na yat kāraṇānantaraṃ kāryaṃ drāg nabhastas tato na tat //,सर्वथैव तथाभाविवस्तुभावादृते न यत् कारणानन्तरं कार्यं द्राग् नभस्तस् ततो न तत् //
"HSvs_4,3.291",tasyaiva tatsvabhāvatvakalpanāsampad apy alam na yuktā yuktivaikalyarāhuṇā janmapīḍanāt //,तस्यैव तत्स्वभावत्वकल्पनासम्पद् अप्य् अलम् न युक्ता युक्तिवैकल्यराहुणा जन्मपीडनात् //
"HSvs_4,3.292",tadanantarabhāvitvamātratas tadvyavasthiteḥ viśvasya viśvakāryatvaṃ syāt tadbhāvāviśeṣataḥ //,तदनन्तरभावित्वमात्रतस् तद्व्यवस्थितेः विश्वस्य विश्वकार्यत्वं स्यात् तद्भावाविशेषतः //
"HSvs_4,3.293",abhinnadeśatādīnām asiddhatvād ananvayāt sarveṣām aviśiṣṭatvān na tanniyamahetutā //,अभिन्नदेशतादीनाम् असिद्धत्वाद् अनन्वयात् सर्वेषाम् अविशिष्टत्वान् न तन्नियमहेतुता //
"HSvs_4,3.294",yo 'py ekasyānyato bhāvaḥ santāne dṛśyate 'nyadā tata eva videśasthāt so 'pi yat tan na bādhakam //,यो ऽप्य् एकस्यान्यतो भावः सन्ताने दृश्यते ऽन्यदा तत एव विदेशस्थात् सो ऽपि यत् तन् न बाधकम् //
"HSvs_4,3.295",etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ sūkṣmabuddhinā nāsato bhāvakartṛtvaṃ tadavasthāntaraṃ na saḥ //,एतेनैतत् प्रतिक्षिप्तं यद् उक्तं सूक्ष्मबुद्धिना नासतो भावकर्तृत्वं तदवस्थान्तरं न सः //
"HSvs_4,3.296",vastuno 'nantaraṃ sattā kasyacid yā niyogataḥ sā tatphalaṃ matā saiva bhāvotpattis tadātmikā //,वस्तुनो ऽनन्तरं सत्ता कस्यचिद् या नियोगतः सा तत्फलं मता सैव भावोत्पत्तिस् तदात्मिका //
"HSvs_4,3.297",asadutpattir apy asya prāgasattvāt prakīrtitā nāsataḥ sattvayogena kāraṇāt kāryabhāvataḥ //,असदुत्पत्तिर् अप्य् अस्य प्रागसत्त्वात् प्रकीर्तिता नासतः सत्त्वयोगेन कारणात् कार्यभावतः //
"HSvs_4,3.298",pratikṣiptaṃ ca tad hetoḥ prāpnoti phalatāṃ vinā asato bhāvakartṛtvaṃ tadavasthāntaraṃ ca saḥ //,प्रतिक्षिप्तं च तद् हेतोः प्राप्नोति फलतां विना असतो भावकर्तृत्वं तदवस्थान्तरं च सः //
"HSvs_4,3.299",vastuno 'nantaraṃ sattā tattathātāṃ vinā bhavet nabhaḥpātād asatsattvayogād veti na tatphalam //,वस्तुनो ऽनन्तरं सत्ता तत्तथातां विना भवेत् नभःपाताद् असत्सत्त्वयोगाद् वेति न तत्फलम् //
"HSvs_4,3.300",asadutpattir apy eva nāsyaiva prāg asattvataḥ kiṃ tv asat sad bhavaty evam iti samyag vicāryatām //,असदुत्पत्तिर् अप्य् एव नास्यैव प्राग् असत्त्वतः किं त्व् असत् सद् भवत्य् एवम् इति सम्यग् विचार्यताम् //
"HSvs_4,3.301",etac ca noktavad yuktyā sarvathā yujyate yataḥ nābhāvo bhāvatāṃ yāti vyavasthitam idaṃ tataḥ //,एतच् च नोक्तवद् युक्त्या सर्वथा युज्यते यतः नाभावो भावतां याति व्यवस्थितम् इदं ततः //
"HSvs_4,3.302",(4) kṣaṇikavāda meṃ sāmagrīkāraṇatāvāda kī anupapatti yāpi rūpādisāmagrī viśiṣṭapratyayodbhavā janakatvena buddhyādeḥ kalpyate sāpy anarthikā //,(४) क्षणिकवाद में सामग्रीकारणतावाद की अनुपपत्ति यापि रूपादिसामग्री विशिष्टप्रत्ययोद्भवा जनकत्वेन बुद्ध्यादेः कल्प्यते साप्य् अनर्थिका //
"HSvs_4,4.303",sarveṣāṃ buddhijanane yadi sāmarthyam iṣyate rūpādīnāṃ tataḥ kāryabhedas tebhyo na yujyate //,सर्वेषां बुद्धिजनने यदि सामर्थ्यम् इष्यते रूपादीनां ततः कार्यभेदस् तेभ्यो न युज्यते //
"HSvs_4,4.304",rūpālokādikaṃ kāryam anekaṃ copajāyate tebhyas tāvadbhya eveti tad etac cintyatāṃ katham //,रूपालोकादिकं कार्यम् अनेकं चोपजायते तेभ्यस् तावद्भ्य एवेति तद् एतच् चिन्त्यतां कथम् //
"HSvs_4,4.305",prabhūtānāṃ ca naikatra sādhvī sāmarthyakalpanā teṣāṃ prabhūtabhāvena tadekatvavirodhataḥ //,प्रभूतानां च नैकत्र साध्वी सामर्थ्यकल्पना तेषां प्रभूतभावेन तदेकत्वविरोधतः //
"HSvs_4,4.306",tān aśeṣān pratītyeha bhavad ekaṃ kathaṃ bhavet ekasvabhāvam ekaṃ yat tat tu nānekabhāvataḥ //,तान् अशेषान् प्रतीत्येह भवद् एकं कथं भवेत् एकस्वभावम् एकं यत् तत् तु नानेकभावतः //
"HSvs_4,4.307",yato bhinnasvabhāvatve sati teṣām anekatā tāvat sāmarthyajatve ca kutas tasyaikarūpatā //,यतो भिन्नस्वभावत्वे सति तेषाम् अनेकता तावत् सामर्थ्यजत्वे च कुतस् तस्यैकरूपता //
"HSvs_4,4.308",yaj jāyate pratītyaikasāmarthyaṃ nānyato hi tat tayor abhinnatāpatter bhede bhedas tayor api //,यज् जायते प्रतीत्यैकसामर्थ्यं नान्यतो हि तत् तयोर् अभिन्नतापत्तेर् भेदे भेदस् तयोर् अपि //
"HSvs_4,4.309",na pratītyaikasāmarthyaṃ jāyate tatra kiñcana sarvasāmarthyabhūtisvabhāvatvāt tasya cen na tat //,न प्रतीत्यैकसामर्थ्यं जायते तत्र किञ्चन सर्वसामर्थ्यभूतिस्वभावत्वात् तस्य चेन् न तत् //
"HSvs_4,4.310",pratyekaṃ tasya tadbhāve yuktā hy uktasvabhāvatā na hi tatsarvasāmarthyaṃ tatpratyekatvavarjitam //,प्रत्येकं तस्य तद्भावे युक्ता ह्य् उक्तस्वभावता न हि तत्सर्वसामर्थ्यं तत्प्रत्येकत्ववर्जितम् //
"HSvs_4,4.311",atra coktaṃ na cāpy eṣāṃ tatsvabhāvatvakalpanā sādhvīty atiprasaṃgāder anyathāpy uktisaṃbhavāt //,अत्र चोक्तं न चाप्य् एषां तत्स्वभावत्वकल्पना साध्वीत्य् अतिप्रसंगादेर् अन्यथाप्य् उक्तिसंभवात् //
"HSvs_4,4.312",athānyatrāpi sāmarthyaṃ rūpādīnāṃ prakalpyate na tad eva tad ity evaṃ nānā caikatra tat kutaḥ //,अथान्यत्रापि सामर्थ्यं रूपादीनां प्रकल्प्यते न तद् एव तद् इत्य् एवं नाना चैकत्र तत् कुतः //
"HSvs_4,4.313",sāmagrībhedato yaś ca kāryabhedaḥ pragīyate nānākāryasamutpādād ekasyāḥ so 'pi bādhyate //,सामग्रीभेदतो यश् च कार्यभेदः प्रगीयते नानाकार्यसमुत्पादाद् एकस्याः सो ऽपि बाध्यते //
"HSvs_4,4.314",upādānādibhāvena na caikasyāstu saṃgatā yuktyā vicāryamāṇeha tadenakatvakalpanā //,उपादानादिभावेन न चैकस्यास्तु संगता युक्त्या विचार्यमाणेह तदेनकत्वकल्पना //
"HSvs_4,4.315",rūpaṃ yena svabhāvena rūpopādānakāraṇam nimittakāraṇaṃ jñāne tat tenānyena vā bhavet //,रूपं येन स्वभावेन रूपोपादानकारणम् निमित्तकारणं ज्ञाने तत् तेनान्येन वा भवेत् //
"HSvs_4,4.316",yadi tenaiva vijñānaṃ bodharūpaṃ na yujyate athānyena balād rūpaṃ dvisvabhāvaṃ prasajyate //,यदि तेनैव विज्ञानं बोधरूपं न युज्यते अथान्येन बलाद् रूपं द्विस्वभावं प्रसज्यते //
"HSvs_4,4.317",abuddhijanakavyāvṛt-tyā ced buddhiprasādhakaḥ rūpakṣaṇo hy abuddhitvāt kathaṃ rūpasya sādhakaḥ //,अबुद्धिजनकव्यावृत्-त्या चेद् बुद्धिप्रसाधकः रूपक्षणो ह्य् अबुद्धित्वात् कथं रूपस्य साधकः //
"HSvs_4,4.318",sa hi vyāvṛttibhedena rūpādijanako nanu ucyate vyavahārārtham ekarūpo 'pi tattvataḥ //,स हि व्यावृत्तिभेदेन रूपादिजनको ननु उच्यते व्यवहारार्थम् एकरूपो ऽपि तत्त्वतः //
"HSvs_4,4.319",agandhajananavyāvṛtty-āyaṃ kasmān na gandhakṛt ucyate tadabhāvāc ced bhāvo 'nyasyāḥ prasajyate //,अगन्धजननव्यावृत्त्य्-आयं कस्मान् न गन्धकृत् उच्यते तदभावाच् चेद् भावो ऽन्यस्याः प्रसज्यते //
"HSvs_4,4.320",evaṃ vyāvṛttibhede 'pi tasyānekasvabhāvatā balād āpadyate sā cā-yuktābhyupagamakṣateḥ //,एवं व्यावृत्तिभेदे ऽपि तस्यानेकस्वभावता बलाद् आपद्यते सा चा-युक्ताभ्युपगमक्षतेः //
"HSvs_4,4.321",vibhinnakāryajanana-svabhāvāś cakṣur ādayaḥ yadi jñāne 'pi bhedaḥ syāt na ced bhedo na yujyate //,विभिन्नकार्यजनन-स्वभावाश् चक्षुर् आदयः यदि ज्ञाने ऽपि भेदः स्यात् न चेद् भेदो न युज्यते //
"HSvs_4,4.322",sāmagryapekṣayāpy evaṃ sarvathā nopapadyate yad hetuhetumadbhāvas tad eṣāpy uktimātrakam //,सामग्र्यपेक्षयाप्य् एवं सर्वथा नोपपद्यते यद् हेतुहेतुमद्भावस् तद् एषाप्य् उक्तिमात्रकम् //
"HSvs_4,4.323",(5) kṣaṇikavāda meṃ vāsyavāsakabhāva kī anupapatti nānātvābādhānācceha kutaḥ svakṛtavedanam saty apy asmin mitho 'tyantaṃ tadbhedād iti cintyatām //,(५) क्षणिकवाद में वास्यवासकभाव की अनुपपत्ति नानात्वाबाधानाच्चेह कुतः स्वकृतवेदनम् सत्य् अप्य् अस्मिन् मिथो ऽत्यन्तं तद्भेदाद् इति चिन्त्यताम् //
"HSvs_4,5.324",vāsyavāsakabhāvāc cen naitat tasyāpy asaṃbhavāt asaṃbhavaḥ kathaṃ nv asya vikalpānupapattitaḥ //,वास्यवासकभावाच् चेन् नैतत् तस्याप्य् असंभवात् असंभवः कथं न्व् अस्य विकल्पानुपपत्तितः //
"HSvs_4,5.325",vāsakād vāsanā bhinnā abhinnā vā bhaved yadi bhinnā svayaṃ tayā śūnyo naivānyaṃ vāsayaty asau //,वासकाद् वासना भिन्ना अभिन्ना वा भवेद् यदि भिन्ना स्वयं तया शून्यो नैवान्यं वासयत्य् असौ //
"HSvs_4,5.326",athābhinnā na saṃkrāntis tasyā vāsakarūpavat vāsye satyāṃ ca saṃsiddhir dravyāṃśasya prajāyate //,अथाभिन्ना न संक्रान्तिस् तस्या वासकरूपवत् वास्ये सत्यां च संसिद्धिर् द्रव्यांशस्य प्रजायते //
"HSvs_4,5.327",asatyām api saṃkrāntau vāsayaty eva ced asau atiprasaṃgaḥ syād evaṃ sa ca nyāyabahiṣkṛtaḥ //,असत्याम् अपि संक्रान्तौ वासयत्य् एव चेद् असौ अतिप्रसंगः स्याद् एवं स च न्यायबहिष्कृतः //
"HSvs_4,5.328",vāsyavāsakabhāvaś ca na hetuphalabhāvataḥ tattvato 'nya iti nyāyāt sa cāyukto nidarśitaḥ //,वास्यवासकभावश् च न हेतुफलभावतः तत्त्वतो ऽन्य इति न्यायात् स चायुक्तो निदर्शितः //
"HSvs_4,5.329",(6) kṣaṇikavāda meṃ kāryakāraṇa jñāna kī anupapatti tat tajjananasvabhāvaṃ janyabhāvaṃ tathāparam ataḥ svabhāvaniyamān nāyuktaḥ sa kadācana //,(६) क्षणिकवाद में कार्यकारण ज्ञान की अनुपपत्ति तत् तज्जननस्वभावं जन्यभावं तथापरम् अतः स्वभावनियमान् नायुक्तः स कदाचन //
"HSvs_4,6.330",ubhayor grahaṇābhāve na tathābhāvakalpanam tayor nyāyyaṃ na caikena dvayor gahaṇam asti vaḥ //,उभयोर् ग्रहणाभावे न तथाभावकल्पनम् तयोर् न्याय्यं न चैकेन द्वयोर् गहणम् अस्ति वः //
"HSvs_4,6.331",ekam arthaṃ vijānāti na vijñānadvayaṃ yathā vijānāti na vijñānam ekam arthadvayaṃ tathā //,एकम् अर्थं विजानाति न विज्ञानद्वयं यथा विजानाति न विज्ञानम् एकम् अर्थद्वयं तथा //
"HSvs_4,6.332",vastusthityā tayos tattve ekenāpi tathāgrahāt no bādhakaṃ na caikena dvayor gahaṇam asty adaḥ //,वस्तुस्थित्या तयोस् तत्त्वे एकेनापि तथाग्रहात् नो बाधकं न चैकेन द्वयोर् गहणम् अस्त्य् अदः //
"HSvs_4,6.333",tathāgrahas tayor neta-retaragrahaṇātmakaḥ kadācid api yukto yad ataḥ katham abādhakam //,तथाग्रहस् तयोर् नेत-रेतरग्रहणात्मकः कदाचिद् अपि युक्तो यद् अतः कथम् अबाधकम् //
"HSvs_4,6.334",tathāgrahe ca sarvatrāvinābhāvagrahaṃ vinā na dhūmādigrahād eva hy analādigatiḥ katham //,तथाग्रहे च सर्वत्राविनाभावग्रहं विना न धूमादिग्रहाद् एव ह्य् अनलादिगतिः कथम् //
"HSvs_4,6.335",samanantaravaikalyaṃ tatrety anupapattikam tulyayor api tadbhāve hanta kvacid adarśanāt //,समनन्तरवैकल्यं तत्रेत्य् अनुपपत्तिकम् तुल्ययोर् अपि तद्भावे हन्त क्वचिद् अदर्शनात् //
"HSvs_4,6.336",na tayos tulyataikasya yasmāt kāraṇakāraṇam aughāt taddhetuviṣayaṃ na tv evam itarasya ca //,न तयोस् तुल्यतैकस्य यस्मात् कारणकारणम् औघात् तद्धेतुविषयं न त्व् एवम् इतरस्य च //
"HSvs_4,6.337",yaḥ kevalānalagrāhijñānakāraṇakāraṇaḥ so 'py evaṃ na ca taddhetos tajjñānād api tadgatiḥ //,यः केवलानलग्राहिज्ञानकारणकारणः सो ऽप्य् एवं न च तद्धेतोस् तज्ज्ञानाद् अपि तद्गतिः //
"HSvs_4,6.338",tajjñānaṃ yan na vai dhūmajñānasya samanantaraḥ tathābhūd ity ato neha tajjñānād api tadgatiḥ //,तज्ज्ञानं यन् न वै धूमज्ञानस्य समनन्तरः तथाभूद् इत्य् अतो नेह तज्ज्ञानाद् अपि तद्गतिः //
"HSvs_4,6.339",tatheti hanta ko nv arthaḥ tattathābhāvato yadi itaratraikam evetthaṃ jñānaṃ tadgrāhi bhāvyatām //,तथेति हन्त को न्व् अर्थः तत्तथाभावतो यदि इतरत्रैकम् एवेत्थं ज्ञानं तद्ग्राहि भाव्यताम् //
"HSvs_4,6.340",tadabhāve 'nyathā bhāvas tasya so 'syāpi vidyate anantaracirātītaṃ tat punarvastutaḥ samam //,तदभावे ऽन्यथा भावस् तस्य सो ऽस्यापि विद्यते अनन्तरचिरातीतं तत् पुनर्वस्तुतः समम् //
"HSvs_4,6.341",agnijñānajam etena dhūmajñānaṃ svabhāvataḥ tathā vikalpakṛn nānyad iti pratyuktam iṣyatām //,अग्निज्ञानजम् एतेन धूमज्ञानं स्वभावतः तथा विकल्पकृन् नान्यद् इति प्रत्युक्तम् इष्यताम् //
"HSvs_4,6.342",ataḥ kathaṃcid ekena tayor agrahaṇe sati tathāpratītito nyāyyaṃ na tathābhāvakalpanam //,अतः कथंचिद् एकेन तयोर् अग्रहणे सति तथाप्रतीतितो न्याय्यं न तथाभावकल्पनम् //
"HSvs_4,6.343",pratyakṣānupalambhābhyāṃ hantaivaṃ sādhyate katham kāryakāraṇatā tasmāt tadbhāvāder aniścayāt //,प्रत्यक्षानुपलम्भाभ्यां हन्तैवं साध्यते कथम् कार्यकारणता तस्मात् तद्भावादेर् अनिश्चयात् //
"HSvs_4,6.344",na pūrvam uttaraṃ ceha tadanyāgrahaṇād dhruvam gṛhyate 'ta idaṃ nāto na tv atīndriyadarśanam //,न पूर्वम् उत्तरं चेह तदन्याग्रहणाद् ध्रुवम् गृह्यते ऽत इदं नातो न त्व् अतीन्द्रियदर्शनम् //
"HSvs_4,6.345",vikalpo 'pi tathā nyāyād yujyate na hy anīdṛśaḥ tatsaṃskāraprasūtatvāt kṣaṇikatvāc ca sarvathā //,विकल्पो ऽपि तथा न्यायाद् युज्यते न ह्य् अनीदृशः तत्संस्कारप्रसूतत्वात् क्षणिकत्वाच् च सर्वथा //
"HSvs_4,6.346",netthaṃ bodhānvayābhāve ghaṭate tadviniścayaḥ mādhyasthyam avalambyaitat cintyatāṃ svayam eva tu //,नेत्थं बोधान्वयाभावे घटते तद्विनिश्चयः माध्यस्थ्यम् अवलम्ब्यैतत् चिन्त्यतां स्वयम् एव तु //
"HSvs_4,6.347",agnyādijñānam eveha na dhūmajñānatāṃ yataḥ vrajaty ākārabhedena kuto bodhānvayas tataḥ //,अग्न्यादिज्ञानम् एवेह न धूमज्ञानतां यतः व्रजत्य् आकारभेदेन कुतो बोधान्वयस् ततः //
"HSvs_4,6.348",tadākāraparityāgāt tasyākārāntarasthitiḥ bodhānvayaḥ pradīrghaikādhy-avasāyapravartakaḥ //,तदाकारपरित्यागात् तस्याकारान्तरस्थितिः बोधान्वयः प्रदीर्घैकाध्य्-अवसायप्रवर्तकः //
"HSvs_4,6.349",svasaṃvedanasiddhatvāt na ca bhrānto 'yam ity api kalpanā yujyate yuktyā sarvabhrāntiprasaṃgataḥ //,स्वसंवेदनसिद्धत्वात् न च भ्रान्तो ऽयम् इत्य् अपि कल्पना युज्यते युक्त्या सर्वभ्रान्तिप्रसंगतः //
"HSvs_4,6.350",pradīrghādhyavasāyena naśvarādiviniścayaḥ asya ca bhrāntatāyāṃ yat tat tatheti na yuktimat //,प्रदीर्घाध्यवसायेन नश्वरादिविनिश्चयः अस्य च भ्रान्ततायां यत् तत् तथेति न युक्तिमत् //
"HSvs_4,6.351",tasmād avaśyam eṣṭavyaṃ vikalpasyāpi kasyacit yena kena prakāreṇa sarvathābhrāntarūpatā //,तस्माद् अवश्यम् एष्टव्यं विकल्पस्यापि कस्यचित् येन केन प्रकारेण सर्वथाभ्रान्तरूपता //
"HSvs_4,6.352",satyām asyāṃ sthito 'smākam uktavannyāyayogataḥ bodhānvayo 'dalotpattyabhāvāc cātiprasaṃgataḥ //,सत्याम् अस्यां स्थितो ऽस्माकम् उक्तवन्न्याययोगतः बोधान्वयो ऽदलोत्पत्त्यभावाच् चातिप्रसंगतः //
"HSvs_4,6.353",anyādṛśapadārthebhyaḥ svayam anyādṛśo 'py ayam yataś ceṣṭas tato nāsmāt tatrāsaṃdigdhaniścayaḥ //,अन्यादृशपदार्थेभ्यः स्वयम् अन्यादृशो ऽप्य् अयम् यतश् चेष्टस् ततो नास्मात् तत्रासंदिग्धनिश्चयः //
"HSvs_4,6.354",tattajjananabhāvatve dhruvaṃ tadbhāvasaṃgatiḥ tasyaiva bhāvo nānyo yaj janyāc ca jananaṃ tathā //,तत्तज्जननभावत्वे ध्रुवं तद्भावसंगतिः तस्यैव भावो नान्यो यज् जन्याच् च जननं तथा //
"HSvs_4,6.355",evaṃ tajjanyabhāvatve 'py eṣā bhāvyā vicakṣaṇaiḥ tad eva hi yato bhāvaḥ sa cetarasamāśrayaḥ //,एवं तज्जन्यभावत्वे ऽप्य् एषा भाव्या विचक्षणैः तद् एव हि यतो भावः स चेतरसमाश्रयः //
"HSvs_4,6.356",ity evam anvayāpattiḥ śabdārthād eva jāyate anyathā kalpanaṃ cāsya sarvathā nyāyabādhitam //,इत्य् एवम् अन्वयापत्तिः शब्दार्थाद् एव जायते अन्यथा कल्पनं चास्य सर्वथा न्यायबाधितम् //
"HSvs_4,6.357",tadrūpaśaktiśūnyaṃ tat kāryaṃ kāryāntaraṃ yathā vyāpāro 'pi na tasyāpi nāpekṣāsattvataḥ kvacit //,तद्रूपशक्तिशून्यं तत् कार्यं कार्यान्तरं यथा व्यापारो ऽपि न तस्यापि नापेक्षासत्त्वतः क्वचित् //
"HSvs_4,6.358",tathāpi tu tayor eva tatsvabhāvatvakalpanam anyatrāpi samānatvāt kevalaṃ dhyāndhyasūcakam //,तथापि तु तयोर् एव तत्स्वभावत्वकल्पनम् अन्यत्रापि समानत्वात् केवलं ध्यान्ध्यसूचकम् //
"HSvs_4,6.359",(7) buddhavacanoṃ kī sahāyatā se kṣaṇikavāda kā khaṃḍana kiñcanyāt kṣaṇikatve va ārṣo 'rtho 'pi virudhyate virodhāpādanaṃ cāsya nālpasya tamasaḥ phalam //,(७) बुद्धवचनों की सहायता से क्षणिकवाद का खंडन किञ्चन्यात् क्षणिकत्वे व आर्षो ऽर्थो ऽपि विरुध्यते विरोधापादनं चास्य नाल्पस्य तमसः फलम् //
"HSvs_4,7.360",ita ekanavate kalpe śaktyā me puruṣo hataḥ tena karmavipākena pāde viddho 'smi bhikṣavaḥ //,इत एकनवते कल्पे शक्त्या मे पुरुषो हतः तेन कर्मविपाकेन पादे विद्धो ऽस्मि भिक्षवः //
"HSvs_4,7.361",me mayety ātmanirdeśas tadgatoktā vadhakriyā svayam āptena yat tad vaḥ ko 'yaṃ kṣaṇikatāgrahaḥ //,मे मयेत्य् आत्मनिर्देशस् तद्गतोक्ता वधक्रिया स्वयम् आप्तेन यत् तद् वः को ऽयं क्षणिकताग्रहः //
"HSvs_4,7.362",santānāpekṣayaitac ced uktaṃ bhagavatā nanu sa hetuphalabhāvo yat tan me iti na saṃgatam //,सन्तानापेक्षयैतच् चेद् उक्तं भगवता ननु स हेतुफलभावो यत् तन् मे इति न संगतम् //
"HSvs_4,7.363",mameti hetuśaktyā cet tasyārtho 'yaṃ vivakṣitaḥ nātra pramāṇam atyakṣā tadvivakṣā yato matā //,ममेति हेतुशक्त्या चेत् तस्यार्थो ऽयं विवक्षितः नात्र प्रमाणम् अत्यक्षा तद्विवक्षा यतो मता //
"HSvs_4,7.364",taddeśanā pramāṇaṃ cet na sānyārthā bhaviṣyati tatrāpi kiṃ pramāṇaṃ ced idaṃ pūrvoktam ārṣakam //,तद्देशना प्रमाणं चेत् न सान्यार्था भविष्यति तत्रापि किं प्रमाणं चेद् इदं पूर्वोक्तम् आर्षकम् //
"HSvs_4,7.365",tathānyad api yat kalpasthāyinī pṛthivī kvacit uktā bhagavatā bhikṣūn āmantrya svayam eva tu //,तथान्यद् अपि यत् कल्पस्थायिनी पृथिवी क्वचित् उक्ता भगवता भिक्षून् आमन्त्र्य स्वयम् एव तु //
"HSvs_4,7.366",pañca bāhyā dvivijñeyā ity anyad api cārṣakam pramāṇam avagantavyaṃ prakrāntārthaprasādhakam //,पञ्च बाह्या द्विविज्ञेया इत्य् अन्यद् अपि चार्षकम् प्रमाणम् अवगन्तव्यं प्रक्रान्तार्थप्रसाधकम् //
"HSvs_4,7.367",kṣaṇikatve yato 'mīṣāṃ na dvivijñeyatā bhavet bhinnakālagrahe hy ābhyāṃ tacchabdārthopapattitaḥ //,क्षणिकत्वे यतो ऽमीषां न द्विविज्ञेयता भवेत् भिन्नकालग्रहे ह्य् आभ्यां तच्छब्दार्थोपपत्तितः //
"HSvs_4,7.368",ekakālagrahe tu syāt tasyaikasyāpramāṇatā gṛhītagrahaṇād evaṃ mithyā tathāgataṃ vacaḥ //,एककालग्रहे तु स्यात् तस्यैकस्याप्रमाणता गृहीतग्रहणाद् एवं मिथ्या तथागतं वचः //
"HSvs_4,7.369",indriyeṇa paricchinne rūpādau tadanantaram yadrūpādi tatas tatra manojñānaṃ pravartate //,इन्द्रियेण परिच्छिन्ने रूपादौ तदनन्तरम् यद्रूपादि ततस् तत्र मनोज्ञानं प्रवर्तते //
"HSvs_4,7.370",evaṃ ca na virodho 'sti dvivijñeyatvabhāvataḥ pañcānām api cen nyāyād etad apy asamañjasam //,एवं च न विरोधो ऽस्ति द्विविज्ञेयत्वभावतः पञ्चानाम् अपि चेन् न्यायाद् एतद् अप्य् असमञ्जसम् //
"HSvs_4,7.371",naiko 'pi yad dvivijñeya ekaikenaiva vedanāt sāmānyāpekṣayaitac cen na tatsattvaprasaṃgataḥ //,नैको ऽपि यद् द्विविज्ञेय एकैकेनैव वेदनात् सामान्यापेक्षयैतच् चेन् न तत्सत्त्वप्रसंगतः //
"HSvs_4,7.372",sattve 'pi nendriyajñānaṃ hanta tad gocaraṃ matam dvivijñeyatvam ity evaṃ kṣaṇabhede na tattvataḥ //,सत्त्वे ऽपि नेन्द्रियज्ञानं हन्त तद् गोचरं मतम् द्विविज्ञेयत्वम् इत्य् एवं क्षणभेदे न तत्त्वतः //
"HSvs_4,7.373",sarvam etena vikṣiptaṃ kṣaṇikatvaprasādhanam tathāpy ūrdhvaṃ viśeṣeṇa kiñcit tatrāpi vakṣyate //,सर्वम् एतेन विक्षिप्तं क्षणिकत्वप्रसाधनम् तथाप्य् ऊर्ध्वं विशेषेण किञ्चित् तत्रापि वक्ष्यते //
"HSvs_4,7.374",pāṃcavāṃ stabaka (1)bāhyārthakhaṃḍana khaṃḍana vijñānamātravādo 'pi na samyagupapadyate mānaṃ yat tattvataḥ kiñcid arthābhāve na vidyate //,पांचवां स्तबक (१)बाह्यार्थखंडन खंडन विज्ञानमात्रवादो ऽपि न सम्यगुपपद्यते मानं यत् तत्त्वतः किञ्चिद् अर्थाभावे न विद्यते //
"HSvs_5,1.375",na pratyakṣaṃ yato 'bhāvālambanaṃ na tad iṣyate nānumānaṃ tathābhūtasalliṅgānupapattitaḥ //,न प्रत्यक्षं यतो ऽभावालम्बनं न तद् इष्यते नानुमानं तथाभूतसल्लिङ्गानुपपत्तितः //
"HSvs_5,1.376",upalabdhilakṣaṇaprāp-to 'rtho yan nopalabhyate tataś cānupalabdhyaiva tadabhāvo 'vasīyate //,उपलब्धिलक्षणप्राप्-तो ऽर्थो यन् नोपलभ्यते ततश् चानुपलब्ध्यैव तदभावो ऽवसीयते //
"HSvs_5,1.377",upalabdhilakṣaṇaprāp-tis taddhatvantarasaṃhatiḥ eṣāṃ ca tatsvabhāvatve tasyāsiddhiḥ kathaṃ bhavet //,उपलब्धिलक्षणप्राप्-तिस् तद्धत्वन्तरसंहतिः एषां च तत्स्वभावत्वे तस्यासिद्धिः कथं भवेत् //
"HSvs_5,1.378",sahārthena tajjananasvabhāvānīti cen nanu janayaty eva saty evam anyathātatsvabhāvatā //,सहार्थेन तज्जननस्वभावानीति चेन् ननु जनयत्य् एव सत्य् एवम् अन्यथातत्स्वभावता //
"HSvs_5,1.379",yogyatām adhikṛtyātha tatsvabhāvatvakalpanā hantaivam api siddho vaḥ kadācid upalabdhitaḥ //,योग्यताम् अधिकृत्याथ तत्स्वभावत्वकल्पना हन्तैवम् अपि सिद्धो वः कदाचिद् उपलब्धितः //
"HSvs_5,1.380",anyathā yogyatā teṣāṃ kathaṃ yuktyopapadyate na hi loke 'śvam āṣādeḥ siddhā paktyādiyogyatā //,अन्यथा योग्यता तेषां कथं युक्त्योपपद्यते न हि लोके ऽश्वम् आषादेः सिद्धा पक्त्यादियोग्यता //
"HSvs_5,1.381",parābhiprāyato hy etad evaṃ ced ucyate na yat upalabdhilakṣaṇaprāp-to 'rthas tasyopalabhyate //,पराभिप्रायतो ह्य् एतद् एवं चेद् उच्यते न यत् उपलब्धिलक्षणप्राप्-तो ऽर्थस् तस्योपलभ्यते //
"HSvs_5,1.382",atadgrahaṇabhāvaiś ca yadi nāma na gṛhyate tata etāvatāsattvaṃ na tasyātiprasaṃgataḥ //,अतद्ग्रहणभावैश् च यदि नाम न गृह्यते तत एतावतासत्त्वं न तस्यातिप्रसंगतः //
"HSvs_5,1.383",vijñānaṃ yat svasaṃvedyaṃ na tvartho yuktyayogataḥ atas tadvedane tasya grahaṇaṃ nopapadyate //,विज्ञानं यत् स्वसंवेद्यं न त्वर्थो युक्त्ययोगतः अतस् तद्वेदने तस्य ग्रहणं नोपपद्यते //
"HSvs_5,1.384",evaṃ cāgrahaṇād eva tadabhāvo 'vasīyate ataḥ kimucyate mānam arthābhāve na vidyate //,एवं चाग्रहणाद् एव तदभावो ऽवसीयते अतः किमुच्यते मानम् अर्थाभावे न विद्यते //
"HSvs_5,1.385",arthagrahaṇarūpaṃ yat tat svasaṃvedyam iṣyate tadvedane grahas tasya tataḥ kiṃ nopapadyate //,अर्थग्रहणरूपं यत् तत् स्वसंवेद्यम् इष्यते तद्वेदने ग्रहस् तस्य ततः किं नोपपद्यते //
"HSvs_5,1.386",ghaṭādijñānam ity ādisaṃvittes tatpravṛttitaḥ prāpter arthakriyāyogāt smṛteḥ kautukabhāvataḥ //,घटादिज्ञानम् इत्य् आदिसंवित्तेस् तत्प्रवृत्तितः प्राप्तेर् अर्थक्रियायोगात् स्मृतेः कौतुकभावतः //
"HSvs_5,1.387",jñānamātre tu vijñānaṃ jñānam evety ado bhavet pravṛttyādi tato na syāt prasiddhaṃ lokaśāstrayoḥ //,ज्ञानमात्रे तु विज्ञानं ज्ञानम् एवेत्य् अदो भवेत् प्रवृत्त्यादि ततो न स्यात् प्रसिद्धं लोकशास्त्रयोः //
"HSvs_5,1.388",tadanyagrahaṇe cāsya pradveṣo 'rthe 'nibandhanaḥ jñānāntare 'pi sadṛśaṃ tadasaṃvedanādi yat //,तदन्यग्रहणे चास्य प्रद्वेषो ऽर्थे ऽनिबन्धनः ज्ञानान्तरे ऽपि सदृशं तदसंवेदनादि यत् //
"HSvs_5,1.389",yuktyayogāś ca yo 'rthasya gīyate jātivādataḥ grāhyādibhāvadvāreṇa jñānavāde 'py asau samaḥ //,युक्त्ययोगाश् च यो ऽर्थस्य गीयते जातिवादतः ग्राह्यादिभावद्वारेण ज्ञानवादे ऽप्य् असौ समः //
"HSvs_5,1.390",naikāntagrāhyabhāvaṃ tad grāhakābhāvato bhuvi grāhakaikāntabhāvaṃ tu grāhyābhāvād asaṃgatam //,नैकान्तग्राह्यभावं तद् ग्राहकाभावतो भुवि ग्राहकैकान्तभावं तु ग्राह्याभावाद् असंगतम् //
"HSvs_5,1.391",virodhān nobhayākāram anyathā tad asad bhavet niḥsvabhāvatvatas tasya sattaivaṃ yujyate katham //,विरोधान् नोभयाकारम् अन्यथा तद् असद् भवेत् निःस्वभावत्वतस् तस्य सत्तैवं युज्यते कथम् //
"HSvs_5,1.392",prakāśaikasvabhāvaṃ hi vijñānaṃ tattvato matam akarmakaṃ tathā caitat svayam eva prakāśate //,प्रकाशैकस्वभावं हि विज्ञानं तत्त्वतो मतम् अकर्मकं तथा चैतत् स्वयम् एव प्रकाशते //
"HSvs_5,1.393",yathāste śeta ity ādau vinā karma sa eva hi tathocyate jagaty asmiṃs tathā jñānam apīṣyatām //,यथास्ते शेत इत्य् आदौ विना कर्म स एव हि तथोच्यते जगत्य् अस्मिंस् तथा ज्ञानम् अपीष्यताम् //
"HSvs_5,1.394",ucyate sāṃpratam adaḥ svayam eva vicintyatām pramāṇābhāvatas tatra yady etad upapadyate //,उच्यते सांप्रतम् अदः स्वयम् एव विचिन्त्यताम् प्रमाणाभावतस् तत्र यद्य् एतद् उपपद्यते //
"HSvs_5,1.395",evaṃ na yat tadātmānam api hanta prakāśayet atas tad itthaṃ no yuktam anyathā na vyavasthitiḥ //,एवं न यत् तदात्मानम् अपि हन्त प्रकाशयेत् अतस् तद् इत्थं नो युक्तम् अन्यथा न व्यवस्थितिः //
"HSvs_5,1.396",vyavasthitau ca tattvasya tathābhāvaprakāśakam dhruvaṃ yatas tato 'karma-katvam asya kathaṃ bhavet //,व्यवस्थितौ च तत्त्वस्य तथाभावप्रकाशकम् ध्रुवं यतस् ततो ऽकर्म-कत्वम् अस्य कथं भवेत् //
"HSvs_5,1.397",vyavasthāpakam asyaivaṃ bhrāntaṃ caitat tu bhāvataḥ tathety abhrāntam atrāpi nanu mānaṃ na vidyate //,व्यवस्थापकम् अस्यैवं भ्रान्तं चैतत् तु भावतः तथेत्य् अभ्रान्तम् अत्रापि ननु मानं न विद्यते //
"HSvs_5,1.398",bhrāntāc cābhrāntarūpā na yuktiyuktā vyavasthitiḥ dṛṣṭā taimirikādīnām akṣādāv iti cen na tat //,भ्रान्ताच् चाभ्रान्तरूपा न युक्तियुक्ता व्यवस्थितिः दृष्टा तैमिरिकादीनाम् अक्षादाव् इति चेन् न तत् //
"HSvs_5,1.399",nākṣādidoṣavijñānaṃ tadanyabhrāntivadyataḥ bhrāntaṃ tasya tathābhāve bhrāntasyābhrāntatā bhavet //,नाक्षादिदोषविज्ञानं तदन्यभ्रान्तिवद्यतः भ्रान्तं तस्य तथाभावे भ्रान्तस्याभ्रान्तता भवेत् //
"HSvs_5,1.400",na ca prakāśamātraṃ tu loke kvacid akarmakam dīpādau yujyate nyāyād ataś caitad apārthakam //,न च प्रकाशमात्रं तु लोके क्वचिद् अकर्मकम् दीपादौ युज्यते न्यायाद् अतश् चैतद् अपार्थकम् //
"HSvs_5,1.401",dṛṣṭāntamātrataḥ siddhis tadatyantavidharmiṇaḥ na ca sādhyasya yat tena śabdamātram asāv api //,दृष्टान्तमात्रतः सिद्धिस् तदत्यन्तविधर्मिणः न च साध्यस्य यत् तेन शब्दमात्रम् असाव् अपि //
"HSvs_5,1.402",(2) vijñānādvaitavāda meṃ mokṣa kī anupapatti kiṃ ca vijñānāmātratve na saṃsārāpavargayoḥ viśeṣo vidyate kaścit tathā caitad vṛthoditam //,(२) विज्ञानाद्वैतवाद में मोक्ष की अनुपपत्ति किं च विज्ञानामात्रत्वे न संसारापवर्गयोः विशेषो विद्यते कश्चित् तथा चैतद् वृथोदितम् //
"HSvs_5,2.403",cittam eva hi saṃsāro rāgādikleśavāsitam tad eva tair vinirmuktaṃ bhavānta iti kathyate //,चित्तम् एव हि संसारो रागादिक्लेशवासितम् तद् एव तैर् विनिर्मुक्तं भवान्त इति कथ्यते //
"HSvs_5,2.404",rāgādikleśavargo yan na vijñānāt pṛthag mataḥ ekāntaikasvabhāve ca tasmin kiṃ kena vāsitam //,रागादिक्लेशवर्गो यन् न विज्ञानात् पृथग् मतः एकान्तैकस्वभावे च तस्मिन् किं केन वासितम् //
"HSvs_5,2.405",kliṣṭaṃ vijñānam evāsau kliṣṭatā tasya yadvaśāt nīlyādivad asau vastu tadvad eva prasajyate //,क्लिष्टं विज्ञानम् एवासौ क्लिष्टता तस्य यद्वशात् नील्यादिवद् असौ वस्तु तद्वद् एव प्रसज्यते //
"HSvs_5,2.406",muktau ca tasya bhedena bhāvaḥ syāt paṭaśuddhivat tato bāhyārthatāsiddhir aniṣṭā saṃprasajyate //,मुक्तौ च तस्य भेदेन भावः स्यात् पटशुद्धिवत् ततो बाह्यार्थतासिद्धिर् अनिष्टा संप्रसज्यते //
"HSvs_5,2.407",prakṛtyaiva tathābhūtaṃ tad eva kliṣṭateti cet tadanyūnātiriktatve kena muktir vicintyatām //,प्रकृत्यैव तथाभूतं तद् एव क्लिष्टतेति चेत् तदन्यूनातिरिक्तत्वे केन मुक्तिर् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_5,2.408",asaty api ca yā bāhye grāhyagrāhakalakṣaṇā dvicandrabhrāntivad bhrāntir iyaṃ naḥ kliṣṭateti cet //,असत्य् अपि च या बाह्ये ग्राह्यग्राहकलक्षणा द्विचन्द्रभ्रान्तिवद् भ्रान्तिर् इयं नः क्लिष्टतेति चेत् //
"HSvs_5,2.409",astv etat kintu taddhetubhinnahetvantarodbhavā iyaṃ syāt timirābhāve na hīndudvayadarśanam //,अस्त्व् एतत् किन्तु तद्धेतुभिन्नहेत्वन्तरोद्भवा इयं स्यात् तिमिराभावे न हीन्दुद्वयदर्शनम् //
"HSvs_5,2.410",na cāsad eva taddhetur bodhamātraṃ na cāpi tat sadaiva kliṣṭatāpatter iti muktir na yujyate //,न चासद् एव तद्धेतुर् बोधमात्रं न चापि तत् सदैव क्लिष्टतापत्तेर् इति मुक्तिर् न युज्यते //
"HSvs_5,2.411",muktyabhāve ca sarvaiva nanu cintā nirarthikā bhāve 'pi sarvadā tasyāḥ samyag etat vicintyatām //,मुक्त्यभावे च सर्वैव ननु चिन्ता निरर्थिका भावे ऽपि सर्वदा तस्याः सम्यग् एतत् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_5,2.412",vijñānamātravādo yat netthaṃ yuktyopapadyate prājñasyābhineveśo na tasmād atrāpi yujyate //,विज्ञानमात्रवादो यत् नेत्थं युक्त्योपपद्यते प्राज्ञस्याभिनेवेशो न तस्माद् अत्रापि युज्यते //
"HSvs_5,2.413",chaṭhā stabaka (1) nirhetuka vināśa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ yaccoktaṃ pūrvam atraiva kṣaṇikatvaprasādhakam nāśahetor ayogādi tad idānīṃ parīkṣyate //,छठा स्तबक (१) निर्हेतुक विनाश से क्षणिकवाद की सिद्धि नहीं यच्चोक्तं पूर्वम् अत्रैव क्षणिकत्वप्रसाधकम् नाशहेतोर् अयोगादि तद् इदानीं परीक्ष्यते //
"HSvs_6,1.414",hetoḥ syān naśvaro bhāvo 'naśvaro vā vikalpya yat nāśahetor ayogitvam ucyate tan na yuktimat //,हेतोः स्यान् नश्वरो भावो ऽनश्वरो वा विकल्प्य यत् नाशहेतोर् अयोगित्वम् उच्यते तन् न युक्तिमत् //
"HSvs_6,1.415",hetuṃ pratītya yad asau tathā naśvara iṣyate yathaiva bhavato hetur viśiṣṭaphalasādhakaḥ //,हेतुं प्रतीत्य यद् असौ तथा नश्वर इष्यते यथैव भवतो हेतुर् विशिष्टफलसाधकः //
"HSvs_6,1.416",tathāsvabhāva evāsau svahetor eva jāyate sahakāriṇam āsādya yas tathāvidhakāryakṛt //,तथास्वभाव एवासौ स्वहेतोर् एव जायते सहकारिणम् आसाद्य यस् तथाविधकार्यकृत् //
"HSvs_6,1.417",na punaḥ kriyate kiñcit tenāsya sahakāriṇā samānakālabhāvitvāt tathā coktam idaṃ tava //,न पुनः क्रियते किञ्चित् तेनास्य सहकारिणा समानकालभावित्वात् तथा चोक्तम् इदं तव //
"HSvs_6,1.418",upakārī virodhī ca sahakārī ca yo mataḥ prabandhāpekṣayā sarvo naikakāle kadācana //,उपकारी विरोधी च सहकारी च यो मतः प्रबन्धापेक्षया सर्वो नैककाले कदाचन //
"HSvs_6,1.419",sahakārikṛto hetor viśeṣo nāsti yady api phalasya tu viśeṣo 'sti tatkṛtātiśayāptitaḥ //,सहकारिकृतो हेतोर् विशेषो नास्ति यद्य् अपि फलस्य तु विशेषो ऽस्ति तत्कृतातिशयाप्तितः //
"HSvs_6,1.420",na cāsyātatsvabhāvatve sa phalasyāpi yujyate sabhāgakṣaṇajanmāptes tathāvidhatadanyavat //,न चास्यातत्स्वभावत्वे स फलस्यापि युज्यते सभागक्षणजन्माप्तेस् तथाविधतदन्यवत् //
"HSvs_6,1.421",asthānapakṣapātaś ca hetor anupakāriṇī apekṣāyāṃ niyuṅkte yat kāryametad vṛthoditam //,अस्थानपक्षपातश् च हेतोर् अनुपकारिणी अपेक्षायां नियुङ्क्ते यत् कार्यमेतद् वृथोदितम् //
"HSvs_6,1.422",yasmāt tasyāpy adas tulyaṃ viśiṣṭaphalasādhakam bhāvahetuṃ samāśritya nanu nyāyān nidarśitam //,यस्मात् तस्याप्य् अदस् तुल्यं विशिष्टफलसाधकम् भावहेतुं समाश्रित्य ननु न्यायान् निदर्शितम् //
"HSvs_6,1.423",evaṃ ca vyartham eveha vyatiriktādicintanam nāśyamāśritya nāśasya kriyate yad vicakṣaṇaiḥ //,एवं च व्यर्थम् एवेह व्यतिरिक्तादिचिन्तनम् नाश्यमाश्रित्य नाशस्य क्रियते यद् विचक्षणैः //
"HSvs_6,1.424",kiñca nirhetuke nāśe hiṃsakatvaṃ na yujyate vyāpādyate sadā yasmān na kaścit kenacit kvacit //,किञ्च निर्हेतुके नाशे हिंसकत्वं न युज्यते व्यापाद्यते सदा यस्मान् न कश्चित् केनचित् क्वचित् //
"HSvs_6,1.425",kāraṇatvāt sa santānaviśeṣaprabhavasya cet hiṃsakas tan na santānasamutpatter asaṃbhavāt //,कारणत्वात् स सन्तानविशेषप्रभवस्य चेत् हिंसकस् तन् न सन्तानसमुत्पत्तेर् असंभवात् //
"HSvs_6,1.426",sāṃvṛtatvāt vyayotpādau santānasya khapuṣpavat na stastadadharmatvāc ca hetus tatprabhave kutaḥ //,सांवृतत्वात् व्ययोत्पादौ सन्तानस्य खपुष्पवत् न स्तस्तदधर्मत्वाच् च हेतुस् तत्प्रभवे कुतः //
"HSvs_6,1.427",visabhāgakṣaṇasyātha janako hiṃsako na tat svato 'pi tasya tatprāpter janakatvāviśeṣataḥ //,विसभागक्षणस्याथ जनको हिंसको न तत् स्वतो ऽपि तस्य तत्प्राप्तेर् जनकत्वाविशेषतः //
"HSvs_6,1.428",hanmyenam iti saṃkleśād hiṃsakaś cet prakalpyate naivaṃ tvannītito yasmād ayam eva na yujyate //,हन्म्येनम् इति संक्लेशाद् हिंसकश् चेत् प्रकल्प्यते नैवं त्वन्नीतितो यस्माद् अयम् एव न युज्यते //
"HSvs_6,1.429",saṃkleśo yad guṇotpādaḥ sa cākliṣṭān na kevalāt na cānyasacivasyāpi tasyānatiśayāt tataḥ //,संक्लेशो यद् गुणोत्पादः स चाक्लिष्टान् न केवलात् न चान्यसचिवस्यापि तस्यानतिशयात् ततः //
"HSvs_6,1.430",taṃ prāpya tatsvabhāvatvāt tataḥ sa iti cen nanu nāśahetum avāpyaivaṃ nāśapakṣe 'pi na kṣatiḥ //,तं प्राप्य तत्स्वभावत्वात् ततः स इति चेन् ननु नाशहेतुम् अवाप्यैवं नाशपक्षे ऽपि न क्षतिः //
"HSvs_6,1.431",anye tu janyam āśritya satsvahbāvādyapekṣayā evam āhur ahetutvaṃ janakasyāpi sarvathā //,अन्ये तु जन्यम् आश्रित्य सत्स्वह्बावाद्यपेक्षया एवम् आहुर् अहेतुत्वं जनकस्यापि सर्वथा //
"HSvs_6,1.432",na satsvabhāvajanakas tadvaiphalyaprasaṃgataḥ janmāyogādidoṣāc ca netarasyāpi yujyate //,न सत्स्वभावजनकस् तद्वैफल्यप्रसंगतः जन्मायोगादिदोषाच् च नेतरस्यापि युज्यते //
"HSvs_6,1.433",na cobhayādibhāvasya virodhāsaṃbhavāditaḥ svanivṛttyādibhāvādau kāryābhāvādito 'pare //,न चोभयादिभावस्य विरोधासंभवादितः स्वनिवृत्त्यादिभावादौ कार्याभावादितो ऽपरे //
"HSvs_6,1.434",na cādhyakṣaviruddhatvaṃ janakatvasya mānataḥ asiddhes tatra nītyā tad vyavahāraniṣedhataḥ //,न चाध्यक्षविरुद्धत्वं जनकत्वस्य मानतः असिद्धेस् तत्र नीत्या तद् व्यवहारनिषेधतः //
"HSvs_6,1.435",mānābhāve pareṇāpi vyavahāro niṣidhyate sajjñānaśabdaviṣayas tadvad atrāpi dṛśyatām //,मानाभावे परेणापि व्यवहारो निषिध्यते सज्ज्ञानशब्दविषयस् तद्वद् अत्रापि दृश्यताम् //
"HSvs_6,1.436",(2) arthakriyākāritva se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ arthakriyāsamarthatvaṃ kṣaṇike yac ca gīyate utpattyanantaraṃ nāśād vijñeyaṃ tadayuktimat //,(२) अर्थक्रियाकारित्व से क्षणिकवाद की सिद्धि नहीं अर्थक्रियासमर्थत्वं क्षणिके यच् च गीयते उत्पत्त्यनन्तरं नाशाद् विज्ञेयं तदयुक्तिमत् //
"HSvs_6,2.437",arthakriyā yato 'sau vā tadanyā vā dvayī gatiḥ tattve na tatra sāmarthyam anyatas tatsamudbhavāt //,अर्थक्रिया यतो ऽसौ वा तदन्या वा द्वयी गतिः तत्त्वे न तत्र सामर्थ्यम् अन्यतस् तत्समुद्भवात् //
"HSvs_6,2.438",na svasaṃdhāraṇe nyāyāt janmānantaranāśataḥ na ca nāśe 'pi sadyuktyā taddhetos tatsamudbhavāt //,न स्वसंधारणे न्यायात् जन्मानन्तरनाशतः न च नाशे ऽपि सद्युक्त्या तद्धेतोस् तत्समुद्भवात् //
"HSvs_6,2.439",anyatve 'nyasya sāmarthyam anyatreti na saṃgatam tato 'nyabhāva evaitan nāsau nyāyyo dalaṃ vinā //,अन्यत्वे ऽन्यस्य सामर्थ्यम् अन्यत्रेति न संगतम् ततो ऽन्यभाव एवैतन् नासौ न्याय्यो दलं विना //
"HSvs_6,2.440",nāsat sat jāyate yasmād anyasattvasthitāv api tasyaiva tu tathābhāve nanv asiddho 'nvayaḥ katham //,नासत् सत् जायते यस्माद् अन्यसत्त्वस्थिताव् अपि तस्यैव तु तथाभावे नन्व् असिद्धो ऽन्वयः कथम् //
"HSvs_6,2.441",bhūtir yaiṣāṃ kriyā soktā na cāsau yujyate kvacit kartṛbhoktṛsvabhāvatvavirodhād iti cintyatām //,भूतिर् यैषां क्रिया सोक्ता न चासौ युज्यते क्वचित् कर्तृभोक्तृस्वभावत्वविरोधाद् इति चिन्त्यताम् //
"HSvs_6,2.442",na cātītasya sāmarthyaṃ tasyām iti nidarśitam na cānyo laukikaḥ kaścic chabdārtho 'tretyayuktimat //,न चातीतस्य सामर्थ्यं तस्याम् इति निदर्शितम् न चान्यो लौकिकः कश्चिच् छब्दार्थो ऽत्रेत्ययुक्तिमत् //
"HSvs_6,2.443",(3) rūparūpāntaraṇa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ pariṇāmo 'pi no hetuḥ kṣaṇikatvaprasādhane sarvadaivānyathātve 'pi tathābhāvopalabdhitaḥ //,(३) रूपरूपान्तरण से क्षणिकवाद की सिद्धि नहीं परिणामो ऽपि नो हेतुः क्षणिकत्वप्रसाधने सर्वदैवान्यथात्वे ऽपि तथाभावोपलब्धितः //
"HSvs_6,3.444",nārthāntaragamo yasmāt sarvathaiva na cāgamaḥ pariṇāmaḥ pramāsiddhaḥ iṣṭaś ca khalu paṇḍitaiḥ //,नार्थान्तरगमो यस्मात् सर्वथैव न चागमः परिणामः प्रमासिद्धः इष्टश् च खलु पण्डितैः //
"HSvs_6,3.445",yac cedam ucyate brūmo'tādavasthyamanityatām etat tad eva na bhavaty ato 'nyatve dhruvo 'nvayaḥ //,यच् चेदम् उच्यते ब्रूमोऽतादवस्थ्यमनित्यताम् एतत् तद् एव न भवत्य् अतो ऽन्यत्वे ध्रुवो ऽन्वयः //
"HSvs_6,3.446",tad eva na bhavaty etat tac ca na bhavatīti ca viruddhaṃ hanta kiṃcānyad ādimat tat prasajyate //,तद् एव न भवत्य् एतत् तच् च न भवतीति च विरुद्धं हन्त किंचान्यद् आदिमत् तत् प्रसज्यते //
"HSvs_6,3.447",kṣīranāśaś ca dadhy eva yad dṛṣṭaṃ gorasānvitam na tu tailādyataḥ siddha pariṇamo 'nvayāvahaḥ //,क्षीरनाशश् च दध्य् एव यद् दृष्टं गोरसान्वितम् न तु तैलाद्यतः सिद्ध परिणमो ऽन्वयावहः //
"HSvs_6,3.448",nāsat sajjāyate jātu sac cāsat sarvathaiva hi śaktyabhāvād ativyāpteḥ satsvabhāvatvahānitaḥ //,नासत् सज्जायते जातु सच् चासत् सर्वथैव हि शक्त्यभावाद् अतिव्याप्तेः सत्स्वभावत्वहानितः //
"HSvs_6,3.449",nityetaradato nyāyāt tat tathābhāvato hi tat pratītisacivāt samyak pariṇāmena gamyate //,नित्येतरदतो न्यायात् तत् तथाभावतो हि तत् प्रतीतिसचिवात् सम्यक् परिणामेन गम्यते //
"HSvs_6,3.450",(4)antatogāmī nāśa se kṣaṇikavāda kī siddhi nahīṃ ante kṣayekṣaṇaṃ cādyakṣaṇakṣayaprasādhanam tasyaiva tatsvabhāvatvāt yujyate na kadācana //,(४)अन्ततोगामी नाश से क्षणिकवाद की सिद्धि नहीं अन्ते क्षयेक्षणं चाद्यक्षणक्षयप्रसाधनम् तस्यैव तत्स्वभावत्वात् युज्यते न कदाचन //
"HSvs_6,4.451",ādau kṣayasvabhāvatve tatrānte darśanaṃ katham tulyāparāparotpattivipralambhād yathoditam //,आदौ क्षयस्वभावत्वे तत्रान्ते दर्शनं कथम् तुल्यापरापरोत्पत्तिविप्रलम्भाद् यथोदितम् //
"HSvs_6,4.452",ante kṣayekṣaṇād ādau kṣayo 'dṛṣṭo 'numīyate sadṛśenāvaruddhatvāt tadgrahād hi tadagrahaḥ //,अन्ते क्षयेक्षणाद् आदौ क्षयो ऽदृष्टो ऽनुमीयते सदृशेनावरुद्धत्वात् तद्ग्रहाद् हि तदग्रहः //
"HSvs_6,4.453",etad apy asad eveti sadṛśo bhinna eva yat bhedāgrahe kathaṃ tasya tatsvabhāvatvato grahaḥ //,एतद् अप्य् असद् एवेति सदृशो भिन्न एव यत् भेदाग्रहे कथं तस्य तत्स्वभावत्वतो ग्रहः //
"HSvs_6,4.454",tadarthaniyato 'sau yad bhedam anyāgrahād hi tat na gṛhṇātīti cet tulyaḥ so 'pareṇa kuto gatiḥ //,तदर्थनियतो ऽसौ यद् भेदम् अन्याग्रहाद् हि तत् न गृह्णातीति चेत् तुल्यः सो ऽपरेण कुतो गतिः //
"HSvs_6,4.455",tathāgater abhāve ca vacas tuccham idaṃ nanu sadṛśenāvaruddhatvāt tadgrahād hi tadagrahaḥ //,तथागतेर् अभावे च वचस् तुच्छम् इदं ननु सदृशेनावरुद्धत्वात् तद्ग्रहाद् हि तदग्रहः //
"HSvs_6,4.456",bhāve cāsyā balād ekam anekagrahaṇātmakam anvayi jñānam eṣṭavyaṃ sarvaṃ tat kṣaṇikaṃ kutaḥ //,भावे चास्या बलाद् एकम् अनेकग्रहणात्मकम् अन्वयि ज्ञानम् एष्टव्यं सर्वं तत् क्षणिकं कुतः //
"HSvs_6,4.457",jñānena gṛhyate cārtho na cāpi paradarśane tadabhāve tu tadbhāvāt kadācid api tattvataḥ //,ज्ञानेन गृह्यते चार्थो न चापि परदर्शने तदभावे तु तद्भावात् कदाचिद् अपि तत्त्वतः //
"HSvs_6,4.458",grahaṇe 'pi yadā jñānam apaity utpattyanantaram tadā tat tasya jānāti kṣaṇikatvaṃ kathaṃ nanu //,ग्रहणे ऽपि यदा ज्ञानम् अपैत्य् उत्पत्त्यनन्तरम् तदा तत् तस्य जानाति क्षणिकत्वं कथं ननु //
"HSvs_6,4.459",tasyaiva tatsvabhāvatvāt svātmanaiva tadudbhavāt yathā nīlādi tādrūpyān naitan mithyātvasaṃśayāt //,तस्यैव तत्स्वभावत्वात् स्वात्मनैव तदुद्भवात् यथा नीलादि ताद्रूप्यान् नैतन् मिथ्यात्वसंशयात् //
"HSvs_6,4.460",na cāpi svānumānena dharmabhedasya saṃbhavāt liṅgadharmātipātāc ca tatsvabhāvādyayogataḥ //,न चापि स्वानुमानेन धर्मभेदस्य संभवात् लिङ्गधर्मातिपाताच् च तत्स्वभावाद्ययोगतः //
"HSvs_6,4.461",nityasyārthakriyāyogo 'py evaṃ yuktyā na gamyate sarvam evāviśeṣeṇa vijñānaṃ kṣaṇikaṃ yataḥ //,नित्यस्यार्थक्रियायोगो ऽप्य् एवं युक्त्या न गम्यते सर्वम् एवाविशेषेण विज्ञानं क्षणिकं यतः //
"HSvs_6,4.462",tathā citrasvabhāvatvān na cārthasya na yujyate arthakriyā nanu nyāyāt kramākramavibhāvinī //,तथा चित्रस्वभावत्वान् न चार्थस्य न युज्यते अर्थक्रिया ननु न्यायात् क्रमाक्रमविभाविनी //
"HSvs_6,4.463",(5) kṣaṇikavāda tathā vijñānavāda ke pratipādana kā eka saṃbhava āśayaviśeṣa anye tv abhidadhaty evam etad āsthānivṛttaye kṣaṇikaṃ sarvam eveti buddhenoktaṃ na tattvataḥ //,(५) क्षणिकवाद तथा विज्ञानवाद के प्रतिपादन का एक संभव आशयविशेष अन्ये त्व् अभिदधत्य् एवम् एतद् आस्थानिवृत्तये क्षणिकं सर्वम् एवेति बुद्धेनोक्तं न तत्त्वतः //
"HSvs_6,5.464",vijñānamātram apy evaṃ bāhyāsaṃganivṛttaye vineyān kāṃścid āśritya yad vā tad deśanārhataḥ //,विज्ञानमात्रम् अप्य् एवं बाह्यासंगनिवृत्तये विनेयान् कांश्चिद् आश्रित्य यद् वा तद् देशनार्हतः //
"HSvs_6,5.465",na caitad api na nyāyyaṃ yato buddho mahāmuniḥ suvaidyavad vinā kāryaṃ dravyāsatyaṃ na bhāṣate //,न चैतद् अपि न न्याय्यं यतो बुद्धो महामुनिः सुवैद्यवद् विना कार्यं द्रव्यासत्यं न भाषते //
"HSvs_6,5.466",(6) śūnyavāda khaṃḍana bruvate śūnyam anye tu sarvam eva vicakṣaṇāḥ na nityaṃ nāpy anityaṃ yad vastu yuktyopapadyate //,(६) शून्यवाद खंडन ब्रुवते शून्यम् अन्ये तु सर्वम् एव विचक्षणाः न नित्यं नाप्य् अनित्यं यद् वस्तु युक्त्योपपद्यते //
"HSvs_6,6.467",nityam arthakriyābhāvāt kramākramavirodhataḥ anityam api cotpādavyayābhāvān na jātucit //,नित्यम् अर्थक्रियाभावात् क्रमाक्रमविरोधतः अनित्यम् अपि चोत्पादव्ययाभावान् न जातुचित् //
"HSvs_6,6.468",utpādavyayabuddhiś ca bhrāntānandādikāraṇam kumāryāḥ svapnavajjñeyā putrajanmādibuddhivat //,उत्पादव्ययबुद्धिश् च भ्रान्तानन्दादिकारणम् कुमार्याः स्वप्नवज्ज्ञेया पुत्रजन्मादिबुद्धिवत् //
"HSvs_6,6.469",atrāpy abhidadhaty anye kim itthaṃ tattvasādhanam pramāṇaṃ vidyate kiñcid āhosvicchūnyam eva hi //,अत्राप्य् अभिदधत्य् अन्ये किम् इत्थं तत्त्वसाधनम् प्रमाणं विद्यते किञ्चिद् आहोस्विच्छून्यम् एव हि //
"HSvs_6,6.470",śūnyaṃ cet susthitaṃ tattvam asti cec chūnyatā katham tasyaiva nanu sadbhāvād iti samyag vicintyatām //,शून्यं चेत् सुस्थितं तत्त्वम् अस्ति चेच् छून्यता कथम् तस्यैव ननु सद्भावाद् इति सम्यग् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_6,6.471",pramāṇam antareṇāpi syād evaṃ tattvasaṃsthitiḥ anyathā neti suvyaktam idam īśvaraceṣṭitam //,प्रमाणम् अन्तरेणापि स्याद् एवं तत्त्वसंस्थितिः अन्यथा नेति सुव्यक्तम् इदम् ईश्वरचेष्टितम् //
"HSvs_6,6.472",uktaṃ vihāya mānaṃ cec chūnyatāny asya vastunaḥ śūnyatve pratipādyasya nanu vyarthaḥ pariśramaḥ //,उक्तं विहाय मानं चेच् छून्यतान्य् अस्य वस्तुनः शून्यत्वे प्रतिपाद्यस्य ननु व्यर्थः परिश्रमः //
"HSvs_6,6.473",tasyāpy aśūnyatāyāṃ ca prāśnikānāṃ bahutvataḥ prabhūtāśūnyatāpattir aniṣṭā saṃprasajyate //,तस्याप्य् अशून्यतायां च प्राश्निकानां बहुत्वतः प्रभूताशून्यतापत्तिर् अनिष्टा संप्रसज्यते //
"HSvs_6,6.474",yāvatām asti tanmānaṃ pratipādyās tathā ca ye santi te sarva eveti prabhūtānām aśūnyatā //,यावताम् अस्ति तन्मानं प्रतिपाद्यास् तथा च ये सन्ति ते सर्व एवेति प्रभूतानाम् अशून्यता //
"HSvs_6,6.475",evaṃ ca śūnyavādo 'pi tadvineyānuguṇyataḥ abhiprāyata ity ukto lakṣyate tattvavedinā //,एवं च शून्यवादो ऽपि तद्विनेयानुगुण्यतः अभिप्रायत इत्य् उक्तो लक्ष्यते तत्त्ववेदिना //
"HSvs_6,6.476",sātavāṃ stabaka (1) jainasammata nityānityatvavāda kā samarthana anye tv āhur anādy eva jīvājīvātmakaṃ jagat sadutpādavyayadhrauvyayuktaṃ śāstrakṛtaśramāḥ //,सातवां स्तबक (१) जैनसम्मत नित्यानित्यत्ववाद का समर्थन अन्ये त्व् आहुर् अनाद्य् एव जीवाजीवात्मकं जगत् सदुत्पादव्ययध्रौव्ययुक्तं शास्त्रकृतश्रमाः //
"HSvs_7,1.477",ghaṭamaulisuvarṇārthī nāśotpādasthitiṣv ayam śokapramodamādhyasthyaṃ jano yāti sahetukam //,घटमौलिसुवर्णार्थी नाशोत्पादस्थितिष्व् अयम् शोकप्रमोदमाध्यस्थ्यं जनो याति सहेतुकम् //
"HSvs_7,1.478",payovato na dadhyatti na payo 'tti dadhivrataḥ agorasavrato nobhe tasmāt tattvaṃ trayātmakam //,पयोवतो न दध्यत्ति न पयो ऽत्ति दधिव्रतः अगोरसव्रतो नोभे तस्मात् तत्त्वं त्रयात्मकम् //
"HSvs_7,1.479",atrāpy abhidadhaty anye viruddhaṃ hi mithastrayam ekatraivaikadā naitad ghaṭāṃ prāñcati jātucid //,अत्राप्य् अभिदधत्य् अन्ये विरुद्धं हि मिथस्त्रयम् एकत्रैवैकदा नैतद् घटां प्राञ्चति जातुचिद् //
"HSvs_7,1.480",utpādo 'bhūtabhavanaṃ vināśas tadviparyayaḥ dhrauvyaṃ cobhayaśūnyaṃ yad ekadaikatra tat katham //,उत्पादो ऽभूतभवनं विनाशस् तद्विपर्ययः ध्रौव्यं चोभयशून्यं यद् एकदैकत्र तत् कथम् //
"HSvs_7,1.481",śokapramodamādhyasthyam uktaṃ yac cātra sādhanam tadapy asāmprataṃ yat tad vāsanāhetukaṃ matam //,शोकप्रमोदमाध्यस्थ्यम् उक्तं यच् चात्र साधनम् तदप्य् असाम्प्रतं यत् तद् वासनाहेतुकं मतम् //
"HSvs_7,1.482",kiñca syādvādino naiva yujyate niścayaḥ kvacit svatantrāpekṣayā tasya na mānaṃ mānam eva yat //,किञ्च स्याद्वादिनो नैव युज्यते निश्चयः क्वचित् स्वतन्त्रापेक्षया तस्य न मानं मानम् एव यत् //
"HSvs_7,1.483",saṃsāry api na saṃsārī mukto 'pi na sa eva hi tadatadrūpabhāvena sarvam evāvyavasthitam //,संसार्य् अपि न संसारी मुक्तो ऽपि न स एव हि तदतद्रूपभावेन सर्वम् एवाव्यवस्थितम् //
"HSvs_7,1.484",ta āhur mukuṭotpādo na ghaṭānāśadharmakaḥ svarṇān na vānya eveti na viruddhaṃ mithastrayam //,त आहुर् मुकुटोत्पादो न घटानाशधर्मकः स्वर्णान् न वान्य एवेति न विरुद्धं मिथस्त्रयम् //
"HSvs_7,1.485",na cotpādavyayau na sto dhrauvyavat taddhiyā gateḥ nāstitve tu tayor dhrauvyaṃ tattvato 'stīti na pramā //,न चोत्पादव्ययौ न स्तो ध्रौव्यवत् तद्धिया गतेः नास्तित्वे तु तयोर् ध्रौव्यं तत्त्वतो ऽस्तीति न प्रमा //
"HSvs_7,1.486",na nāsti dhrauvyam apy evam avigānena tadgateḥ asyāś ca bhrāntatāyāṃ na jagaty abhrāntatāgatiḥ //,न नास्ति ध्रौव्यम् अप्य् एवम् अविगानेन तद्गतेः अस्याश् च भ्रान्ततायां न जगत्य् अभ्रान्ततागतिः //
"HSvs_7,1.487",utpādo 'bhūtabhavanaṃ svahetvantaradharmakam tathāpratītiyogena vināśas tadviparyayaḥ //,उत्पादो ऽभूतभवनं स्वहेत्वन्तरधर्मकम् तथाप्रतीतियोगेन विनाशस् तद्विपर्ययः //
"HSvs_7,1.488",tathaitad ubhayādhārasvabhāvaṃ dhrauvyam ity api anyathā tritayābhāva ekadaikatra kiṃ na tat //,तथैतद् उभयाधारस्वभावं ध्रौव्यम् इत्य् अपि अन्यथा त्रितयाभाव एकदैकत्र किं न तत् //
"HSvs_7,1.489",ekatraivaikadaivaitad itthaṃ trayam api sthitam nyāyyaṃ bhinnanimittatvāt tadabhede na yujyate //,एकत्रैवैकदैवैतद् इत्थं त्रयम् अपि स्थितम् न्याय्यं भिन्ननिमित्तत्वात् तदभेदे न युज्यते //
"HSvs_7,1.490",iṣyate ca parair mohāt tat kṣaṇasthitidharmiṇi abhāve 'nyatam asyāpi tatra tattvaṃ na yad bhavet //,इष्यते च परैर् मोहात् तत् क्षणस्थितिधर्मिणि अभावे ऽन्यतम् अस्यापि तत्र तत्त्वं न यद् भवेत् //
"HSvs_7,1.491",bhāvamātraṃ tad iṣṭaṃ cet tad itthaṃ nirviśeṣaṇam kṣaṇasthitisvabhāvatvaṃ na hy utpādavyayau vinā //,भावमात्रं तद् इष्टं चेत् तद् इत्थं निर्विशेषणम् क्षणस्थितिस्वभावत्वं न ह्य् उत्पादव्ययौ विना //
"HSvs_7,1.492",taditthaṃ bhūtam eveti drāgnabhasto na jātucit bhūtvābhāvaś ca nāśo 'pi tad eveti na laukikam //,तदित्थं भूतम् एवेति द्राग्नभस्तो न जातुचित् भूत्वाभावश् च नाशो ऽपि तद् एवेति न लौकिकम् //
"HSvs_7,1.493",vāsanāhetukaṃ yac ca śokādi parikīrtitam tadayuktaṃ yataś citrā sā na jātvanibandhanā //,वासनाहेतुकं यच् च शोकादि परिकीर्तितम् तदयुक्तं यतश् चित्रा सा न जात्वनिबन्धना //
"HSvs_7,1.494",sadābhāvetarāpatter ekabhāvāc ca vastunaḥ tadbhāve 'tiprasaṃgādi niyamāt saṃprasajyate //,सदाभावेतरापत्तेर् एकभावाच् च वस्तुनः तद्भावे ऽतिप्रसंगादि नियमात् संप्रसज्यते //
"HSvs_7,1.495",na mānaṃ mānam eveti sarvathāniścayaś ca yaḥ ukto na yujyate so 'pi yad ekāntanibandhanaḥ //,न मानं मानम् एवेति सर्वथानिश्चयश् च यः उक्तो न युज्यते सो ऽपि यद् एकान्तनिबन्धनः //
"HSvs_7,1.496",mānaṃ tanmānam eveti pratyakṣaṃ laiṅgikaṃ na tu tat tac cen mānam eveti syāt tadbhāvādṛte katham //,मानं तन्मानम् एवेति प्रत्यक्षं लैङ्गिकं न तु तत् तच् चेन् मानम् एवेति स्यात् तद्भावादृते कथम् //
"HSvs_7,1.497",na svasattvaṃ parāsattvaṃ sadasattvavirodhataḥ svasattvāsattvavannyāyān na ca nāsty eva tatra tat //,न स्वसत्त्वं परासत्त्वं सदसत्त्वविरोधतः स्वसत्त्वासत्त्ववन्न्यायान् न च नास्त्य् एव तत्र तत् //
"HSvs_7,1.498",parikalpitam etac cen na tv itthaṃ tattvato na tat tataḥ ka iha doṣaś cen na tu tadbhāvasaṃgatiḥ //,परिकल्पितम् एतच् चेन् न त्व् इत्थं तत्त्वतो न तत् ततः क इह दोषश् चेन् न तु तद्भावसंगतिः //
"HSvs_7,1.499",anekāntata evātaḥ samyag mānavyavasthiteḥ syādvādino niyogena yujyate niścayaḥ paraḥ //,अनेकान्तत एवातः सम्यग् मानव्यवस्थितेः स्याद्वादिनो नियोगेन युज्यते निश्चयः परः //
"HSvs_7,1.500",etena sarvam eveti yad uktaṃ tan nirākṛtam śiṣyavyutpattaye kiñcit tathāpy aparam ucyate //,एतेन सर्वम् एवेति यद् उक्तं तन् निराकृतम् शिष्यव्युत्पत्तये किञ्चित् तथाप्य् अपरम् उच्यते //
"HSvs_7,1.501",saṃsārī cet sa eveti kathaṃ muktasya saṃbhavaḥ mukto 'pi cet sa eveti vyapadeśo 'nibandhanaḥ //,संसारी चेत् स एवेति कथं मुक्तस्य संभवः मुक्तो ऽपि चेत् स एवेति व्यपदेशो ऽनिबन्धनः //
"HSvs_7,1.502",saṃsārād vipramukto yan mukta ity abhidhīyate naitat tasyaiva tadbhāvam antareṇopapadyate //,संसाराद् विप्रमुक्तो यन् मुक्त इत्य् अभिधीयते नैतत् तस्यैव तद्भावम् अन्तरेणोपपद्यते //
"HSvs_7,1.503",tasyaiva ca tathābhāve tannivṛttītarātmakam dravyaparyāyavad vastu balād eva prasiddhyati //,तस्यैव च तथाभावे तन्निवृत्तीतरात्मकम् द्रव्यपर्यायवद् वस्तु बलाद् एव प्रसिद्ध्यति //
"HSvs_7,1.504",lajjate bālyacaritair bāla eva na cāpi yat yuvā na lajjate cānyas tair āyatyaiva ceṣṭate //,लज्जते बाल्यचरितैर् बाल एव न चापि यत् युवा न लज्जते चान्यस् तैर् आयत्यैव चेष्टते //
"HSvs_7,1.505",yuvaiva na ca vṛddho 'pi nānyārthaṃ ceṣṭanaṃ ca tat anvayādimayaṃ vastu tadabhāvo 'nyathā bhavet //,युवैव न च वृद्धो ऽपि नान्यार्थं चेष्टनं च तत् अन्वयादिमयं वस्तु तदभावो ऽन्यथा भवेत् //
"HSvs_7,1.506",anvayo vyatirekaś ca dravyaparyāyasaṃjñitau anyonyavyāptito bhedābhedavṛttyaiva vastu tau //,अन्वयो व्यतिरेकश् च द्रव्यपर्यायसंज्ञितौ अन्योन्यव्याप्तितो भेदाभेदवृत्त्यैव वस्तु तौ //
"HSvs_7,1.507",nānyonyavyāptir ekāntabhede 'bhede ca yujyate atiprasaṃgād aikyāc ca śabdārthānupapattitaḥ //,नान्योन्यव्याप्तिर् एकान्तभेदे ऽभेदे च युज्यते अतिप्रसंगाद् ऐक्याच् च शब्दार्थानुपपत्तितः //
"HSvs_7,1.508",anyonyam iti yad bhedaṃ vyāptiś cāha viparyayam bhedābhede dvayos tasmād anyonyavyāptisaṃbhavaḥ //,अन्योन्यम् इति यद् भेदं व्याप्तिश् चाह विपर्ययम् भेदाभेदे द्वयोस् तस्माद् अन्योन्यव्याप्तिसंभवः //
"HSvs_7,1.509",evaṃ nyāyāviruddhe 'smin virodhodbhāvanaṃ nṛṇām vyasanaṃ dhījaḍatvaṃ vā prakāśayati kevalam //,एवं न्यायाविरुद्धे ऽस्मिन् विरोधोद्भावनं नृणाम् व्यसनं धीजडत्वं वा प्रकाशयति केवलम् //
"HSvs_7,1.510",nyāyāt khalu virodho yaḥ sa virodha ihocyate yadvadekāntabhedādau tayor evāprasiddhitaḥ //,न्यायात् खलु विरोधो यः स विरोध इहोच्यते यद्वदेकान्तभेदादौ तयोर् एवाप्रसिद्धितः //
"HSvs_7,1.511",mṛddravyaṃ yan na piṇḍādidharmāntaravivarjitam tad vā tena vinirmuktaṃ kevalaṃ gamyate kvacit //,मृद्द्रव्यं यन् न पिण्डादिधर्मान्तरविवर्जितम् तद् वा तेन विनिर्मुक्तं केवलं गम्यते क्वचित् //
"HSvs_7,1.512",tato 'sat tat tathā nyāyād ekaṃ cobhayasiddhitaḥ anyatrāto virodhas tadabhāvāpattilakṣaṇaḥ //,ततो ऽसत् तत् तथा न्यायाद् एकं चोभयसिद्धितः अन्यत्रातो विरोधस् तदभावापत्तिलक्षणः //
"HSvs_7,1.513",jātyantarātmake cāsmin nānavasthādidūṣaṇam niyatatvād viviktasya bhedādeś cāpy asaṃbhavāt //,जात्यन्तरात्मके चास्मिन् नानवस्थादिदूषणम् नियतत्वाद् विविक्तस्य भेदादेश् चाप्य् असंभवात् //
"HSvs_7,1.514",nābhedo bhedarahito bhedo vābhedavarjitaḥ kevalo 'sti yatas tena kutas tatra vikalpanam //,नाभेदो भेदरहितो भेदो वाभेदवर्जितः केवलो ऽस्ति यतस् तेन कुतस् तत्र विकल्पनम् //
"HSvs_7,1.515",yenākāreṇa bhedaḥ kiṃ tenāsāv eva vā dvayam asattvāt kevalasyeha sataś ca kathitatvataḥ //,येनाकारेण भेदः किं तेनासाव् एव वा द्वयम् असत्त्वात् केवलस्येह सतश् च कथितत्वतः //
"HSvs_7,1.516",yataś ca tat pramāṇena gamyate hy ubhayātmakam ato 'pi jātimātraṃ tad anavasthādikalpanam //,यतश् च तत् प्रमाणेन गम्यते ह्य् उभयात्मकम् अतो ऽपि जातिमात्रं तद् अनवस्थादिकल्पनम् //
"HSvs_7,1.517",evaṃ hy ubhayadoṣādidoṣā api na dūṣaṇam samyag jātyantaratvena bhedābhedaprasiddhitaḥ //,एवं ह्य् उभयदोषादिदोषा अपि न दूषणम् सम्यग् जात्यन्तरत्वेन भेदाभेदप्रसिद्धितः //
"HSvs_7,1.518",etenaitat pratikṣiptaṃ yad uktaṃ pūrvasūribhiḥ vihāyānubhavaṃ mohāj jātiyuktyanusāribhiḥ //,एतेनैतत् प्रतिक्षिप्तं यद् उक्तं पूर्वसूरिभिः विहायानुभवं मोहाज् जातियुक्त्यनुसारिभिः //
"HSvs_7,1.519",dravyaparyāyayor bhede naikasyobhayarūpatā abhede 'nyatarasthānanivṛttī cintyatāṃ katham //,द्रव्यपर्याययोर् भेदे नैकस्योभयरूपता अभेदे ऽन्यतरस्थाननिवृत्ती चिन्त्यतां कथम् //
"HSvs_7,1.520",yannivṛttau na yasyeha nivṛttis tat tato yataḥ bhinnaṃ niyamato dṛṣṭaṃ yathā karkaḥ kramelakāt //,यन्निवृत्तौ न यस्येह निवृत्तिस् तत् ततो यतः भिन्नं नियमतो दृष्टं यथा कर्कः क्रमेलकात् //
"HSvs_7,1.521",nivartate ca paryāyo na tu dravyaṃ tato na saḥ abhinno dravyato 'bhede'nivṛttis tatsvarūpavat //,निवर्तते च पर्यायो न तु द्रव्यं ततो न सः अभिन्नो द्रव्यतो ऽभेदेऽनिवृत्तिस् तत्स्वरूपवत् //
"HSvs_7,1.522",pratikṣiptaṃ ca yad bhedābhedapakṣo 'nya eva hi bhedābhedavikalpābhyāṃ hanta jātyantarātmakaḥ //,प्रतिक्षिप्तं च यद् भेदाभेदपक्षो ऽन्य एव हि भेदाभेदविकल्पाभ्यां हन्त जात्यन्तरात्मकः //
"HSvs_7,1.523",jātyantarātmakaṃ cainaṃ doṣās te samiyuḥ katham bhedābhede ca ye 'tyantaṃ jātibhinne vyavasthitāḥ //,जात्यन्तरात्मकं चैनं दोषास् ते समियुः कथम् भेदाभेदे च ये ऽत्यन्तं जातिभिन्ने व्यवस्थिताः //
"HSvs_7,1.524",kiñcin nivartate 'vaśyaṃ tasyāpy anyat tathā na yat atas tadbheda evātra nivṛttyādyanyathā katham //,किञ्चिन् निवर्तते ऽवश्यं तस्याप्य् अन्यत् तथा न यत् अतस् तद्भेद एवात्र निवृत्त्याद्यन्यथा कथम् //
"HSvs_7,1.525",tasyeti yogasāmarthyād bheda eveti bādhitam abhinnadeśas tasyeti yat tadvyāptyā tathocyate //,तस्येति योगसामर्थ्याद् भेद एवेति बाधितम् अभिन्नदेशस् तस्येति यत् तद्व्याप्त्या तथोच्यते //
"HSvs_7,1.526",atas tadbheda eveti pratītivimukhaṃ vacaḥ tasyaiva ca tathābhāvāt tannivṛttītarātmakam //,अतस् तद्भेद एवेति प्रतीतिविमुखं वचः तस्यैव च तथाभावात् तन्निवृत्तीतरात्मकम् //
"HSvs_7,1.527",nānuvṛttinivṛttibhyāṃ vinā yad upapadyate tasyaiva hi tathābhāvaḥ sūkṣmabuddhyā vicintyatām //,नानुवृत्तिनिवृत्तिभ्यां विना यद् उपपद्यते तस्यैव हि तथाभावः सूक्ष्मबुद्ध्या विचिन्त्यताम् //
"HSvs_7,1.528",tasyaiva tu tathābhāve tad eva hi yatas tathā bhavatyato na doṣo naḥ kaścid apy upapadyate //,तस्यैव तु तथाभावे तद् एव हि यतस् तथा भवत्यतो न दोषो नः कश्चिद् अप्य् उपपद्यते //
"HSvs_7,1.529",ittham ālocanaṃ cedam anvayavyatirekavat vastunas tatsvabhāvatvāt tathābhāvaprasādhakam //,इत्थम् आलोचनं चेदम् अन्वयव्यतिरेकवत् वस्तुनस् तत्स्वभावत्वात् तथाभावप्रसाधकम् //
"HSvs_7,1.530",na ca bhedo 'pi bādhāyai tasyānekāntavādinaḥ jātyantarātmakaṃ vastu nityānityaṃ yato matam //,न च भेदो ऽपि बाधायै तस्यानेकान्तवादिनः जात्यन्तरात्मकं वस्तु नित्यानित्यं यतो मतम् //
"HSvs_7,1.531",pratyabhijñābalāc caitad itthaṃ samavasīyate iyaṃ ca lokasiddhaiva tad evedam iti kṣitau //,प्रत्यभिज्ञाबलाच् चैतद् इत्थं समवसीयते इयं च लोकसिद्धैव तद् एवेदम् इति क्षितौ //
"HSvs_7,1.532",na yujyate ca sannyāyād ṛte tatpariṇāmitām kālādibhedato vastvabhedataś ca tathāgateḥ //,न युज्यते च सन्न्यायाद् ऋते तत्परिणामिताम् कालादिभेदतो वस्त्वभेदतश् च तथागतेः //
"HSvs_7,1.533",ekāntaikye na nānā yan nānātve caikam apy adaḥ ataḥ kathaṃ nu tadbhāvaḥ tadetadubhayātmakam //,एकान्तैक्ये न नाना यन् नानात्वे चैकम् अप्य् अदः अतः कथं नु तद्भावः तदेतदुभयात्मकम् //
"HSvs_7,1.534",tasyaiva tu tathābhāve kathañcid bhedayogataḥ pramātur api tadbhāvāt yujyate mukhyavṛttitaḥ //,तस्यैव तु तथाभावे कथञ्चिद् भेदयोगतः प्रमातुर् अपि तद्भावात् युज्यते मुख्यवृत्तितः //
"HSvs_7,1.535",nityaikayogato vyaktibhede 'py eṣā na saṃgatā tad iheti prasaṃgena tad evedam ayogataḥ //,नित्यैकयोगतो व्यक्तिभेदे ऽप्य् एषा न संगता तद् इहेति प्रसंगेन तद् एवेदम् अयोगतः //
"HSvs_7,1.536",sādṛśyājñānato nyāyyā na vibhramabalād api etad dvayāgrahe yuktaṃ na ca sādṛśyakalpanam //,सादृश्याज्ञानतो न्याय्या न विभ्रमबलाद् अपि एतद् द्वयाग्रहे युक्तं न च सादृश्यकल्पनम् //
"HSvs_7,1.537",na ca bhrāntāpi sadbādhā'bhāvād eva kadācana yogipratyayatadbhāve pramāṇaṃ nāsti kiñcana //,न च भ्रान्तापि सद्बाधाऽभावाद् एव कदाचन योगिप्रत्ययतद्भावे प्रमाणं नास्ति किञ्चन //
"HSvs_7,1.538",nānā yogī vijānātyanānā nety atra na pramā deśanāyā vineyānuguṇyenāpi pravṛttitaḥ //,नाना योगी विजानात्यनाना नेत्य् अत्र न प्रमा देशनाया विनेयानुगुण्येनापि प्रवृत्तितः //
"HSvs_7,1.539",yā ca lūnapunarjātanakhakeśatṛṇādiṣu iyaṃ saṃlakṣyate sāpi tadābhāsā na saiva hi //,या च लूनपुनर्जातनखकेशतृणादिषु इयं संलक्ष्यते सापि तदाभासा न सैव हि //
"HSvs_7,1.540",pratyakṣābhāsabhāve 'pi nāpramāṇaṃ yathaiva hi pratyakṣaṃ tadvad eveyaṃ pramāṇam avagamyatām //,प्रत्यक्षाभासभावे ऽपि नाप्रमाणं यथैव हि प्रत्यक्षं तद्वद् एवेयं प्रमाणम् अवगम्यताम् //
"HSvs_7,1.541",matijñānavikalpatvān na cāniṣṭir iyaṃ yataḥ etad balāt tataḥ siddhaṃ nityānityādi vastunaḥ //,मतिज्ञानविकल्पत्वान् न चानिष्टिर् इयं यतः एतद् बलात् ततः सिद्धं नित्यानित्यादि वस्तुनः //
"HSvs_7,1.542",āṭhavāṃ stabaka (1) brahmādvaitavādakhaṃḍana anye tv advaitam icchanti sadbrahmādivyapeṣayā sato yad bhedakaṃ nānyat tac ca tanmātram eva hi //,आठवां स्तबक (१) ब्रह्माद्वैतवादखंडन अन्ये त्व् अद्वैतम् इच्छन्ति सद्ब्रह्मादिव्यपेषया सतो यद् भेदकं नान्यत् तच् च तन्मात्रम् एव हि //
"HSvs_8,1.543",yathā viśuddham ākāśaṃ timiropapluto janaḥ saṃkīrṇam iva mātrābhir bhinnābhir abhimanyate //,यथा विशुद्धम् आकाशं तिमिरोपप्लुतो जनः संकीर्णम् इव मात्राभिर् भिन्नाभिर् अभिमन्यते //
"HSvs_8,1.544",tathedam amalaṃ brahma nirvikalpam avidyayā kaluṣatvam ivāpannaṃ bhedarūpaṃ prakāśate //,तथेदम् अमलं ब्रह्म निर्विकल्पम् अविद्यया कलुषत्वम् इवापन्नं भेदरूपं प्रकाशते //
"HSvs_8,1.545",atrāpy evaṃ vadanty anye avidyā na sataḥ pṛthak tac ca tanmātram eveti bhedābhāso 'nibandhanaḥ //,अत्राप्य् एवं वदन्त्य् अन्ये अविद्या न सतः पृथक् तच् च तन्मात्रम् एवेति भेदाभासो ऽनिबन्धनः //
"HSvs_8,1.546",saivāthābhedarūpāpi bhedābhāsanibandhanam pramāṇam antareṇaitad avagantuṃ na śakyate //,सैवाथाभेदरूपापि भेदाभासनिबन्धनम् प्रमाणम् अन्तरेणैतद् अवगन्तुं न शक्यते //
"HSvs_8,1.547",bhāve 'pi ca pramāṇasya prameyavyatirekataḥ nanu nādvaitam eveti tadabhāve 'pramāṇakam //,भावे ऽपि च प्रमाणस्य प्रमेयव्यतिरेकतः ननु नाद्वैतम् एवेति तदभावे ऽप्रमाणकम् //
"HSvs_8,1.548",vidyāvidyādibhedāc ca svatantreṇaiva bādhyate tatsaṃśayādiyogāc ca pratītyā ca vicintyatām //,विद्याविद्यादिभेदाच् च स्वतन्त्रेणैव बाध्यते तत्संशयादियोगाच् च प्रतीत्या च विचिन्त्यताम् //
"HSvs_8,1.549",anye vyākhyānayanty evaṃ samabhāvaprasiddhaye advaitadeśanā śāstre nirdiṣṭā na tu tattvataḥ //,अन्ये व्याख्यानयन्त्य् एवं समभावप्रसिद्धये अद्वैतदेशना शास्त्रे निर्दिष्टा न तु तत्त्वतः //
"HSvs_8,1.550",na caitat bādhyate yuktyā sacchāstrādivyavasthiteḥ saṃsāramokṣabhāvāc ca tadarthaṃ yatnasiddhitaḥ //,न चैतत् बाध्यते युक्त्या सच्छास्त्रादिव्यवस्थितेः संसारमोक्षभावाच् च तदर्थं यत्नसिद्धितः //
"HSvs_8,1.551",anyathā tattvato 'dvaite hanta saṃsāramokṣayoḥ sarvānuṣṭhānavaiyarthyam aniṣṭaṃ samprasajyate //,अन्यथा तत्त्वतो ऽद्वैते हन्त संसारमोक्षयोः सर्वानुष्ठानवैयर्थ्यम् अनिष्टं सम्प्रसज्यते //
"HSvs_8,1.552",navāṃ stabaka (1)mokṣa kī saṃbhāvanā tathā mokṣa ke sādhana anye punar vadanty evaṃ mokṣa eva na vidyate upāyābhāvataḥ kiṃ vā na sadā sarvadehinām //,नवां स्तबक (१)मोक्ष की संभावना तथा मोक्ष के साधन अन्ये पुनर् वदन्त्य् एवं मोक्ष एव न विद्यते उपायाभावतः किं वा न सदा सर्वदेहिनाम् //
"HSvs_9,1.553",karmādipariṇatyādisāpekṣo yady asau tataḥ anādimattvāt karmādipariṇatyādi kiṃ tathā //,कर्मादिपरिणत्यादिसापेक्षो यद्य् असौ ततः अनादिमत्त्वात् कर्मादिपरिणत्यादि किं तथा //
"HSvs_9,1.554",tasyaiva citrarūpatvāt tat tatheti na yujyate utkṛṣṭā yā sthitis tasya yaj jātānekaśaḥ kila //,तस्यैव चित्ररूपत्वात् तत् तथेति न युज्यते उत्कृष्टा या स्थितिस् तस्य यज् जातानेकशः किल //
"HSvs_9,1.555",atrāpi varṇayanty anye vidyate darśanādikaḥ upāyo mokṣatattvasya paraḥ sarvajñabhāṣitaḥ //,अत्रापि वर्णयन्त्य् अन्ये विद्यते दर्शनादिकः उपायो मोक्षतत्त्वस्य परः सर्वज्ञभाषितः //
"HSvs_9,1.556",darśanaṃ muktibījaṃ ca samyaktvaṃ tattvavedanam duḥkhāntakṛt sukhārambhaḥ paryāyās tasya kīrtitāḥ //,दर्शनं मुक्तिबीजं च सम्यक्त्वं तत्त्ववेदनम् दुःखान्तकृत् सुखारम्भः पर्यायास् तस्य कीर्तिताः //
"HSvs_9,1.557",anādibhavyabhāvasya tatsvabhāvatvayogataḥ utkṛṣṭādyāsvatītāsu tathā karmasthitiṣv alam //,अनादिभव्यभावस्य तत्स्वभावत्वयोगतः उत्कृष्टाद्यास्वतीतासु तथा कर्मस्थितिष्व् अलम् //
"HSvs_9,1.558",tad darśanam avāpnoti karmagranthiṃ sudāruṇam nirbhidya śubhabhāvena kadācit kaścid eva hi //,तद् दर्शनम् अवाप्नोति कर्मग्रन्थिं सुदारुणम् निर्भिद्य शुभभावेन कदाचित् कश्चिद् एव हि //
"HSvs_9,1.559",sati cāsminn asau dhanyaḥ samyagdarśanasaṃyutaḥ tattvaśraddhānapūtātmā ramate na bhavodadhau //,सति चास्मिन्न् असौ धन्यः सम्यग्दर्शनसंयुतः तत्त्वश्रद्धानपूतात्मा रमते न भवोदधौ //
"HSvs_9,1.560",sa paśyaty asya yad rūpaṃ bhāvato buddhicakṣuṣā samyakśāstrānusāreṇa rūpaṃ naṣṭākṣirogavat //,स पश्यत्य् अस्य यद् रूपं भावतो बुद्धिचक्षुषा सम्यक्शास्त्रानुसारेण रूपं नष्टाक्षिरोगवत् //
"HSvs_9,1.561",tad dṛṣṭvā cintayaty evaṃ praśāntenāntarātmanā bhāvagarbhaṃ yathābhāvaṃ paraṃ saṃvegam āśritaḥ //,तद् दृष्ट्वा चिन्तयत्य् एवं प्रशान्तेनान्तरात्मना भावगर्भं यथाभावं परं संवेगम् आश्रितः //
"HSvs_9,1.562",janmamṛtyujarāvyādhirogaśokādyupadrutaḥ kleśāya kevalaṃ puṃsām aho bhīmo mahodadhiḥ //,जन्ममृत्युजराव्याधिरोगशोकाद्युपद्रुतः क्लेशाय केवलं पुंसाम् अहो भीमो महोदधिः //
"HSvs_9,1.563",sukhāya tu paraṃ mokṣo janmādikleśavarjitaḥ bhayaśaktyā vinirmukto vyābādhāvarjitaḥ sadā //,सुखाय तु परं मोक्षो जन्मादिक्लेशवर्जितः भयशक्त्या विनिर्मुक्तो व्याबाधावर्जितः सदा //
"HSvs_9,1.564",hetur bhavasya hiṃsādir duḥkhādyanvayadarśanāt mukteḥ punar ahiṃsādir vyābādhāvinivṛttitaḥ //,हेतुर् भवस्य हिंसादिर् दुःखाद्यन्वयदर्शनात् मुक्तेः पुनर् अहिंसादिर् व्याबाधाविनिवृत्तितः //
"HSvs_9,1.565",buddhvaivaṃ bhavanairguṇyaṃ mukteś ca guṇarūpatām tad arthaṃ ceṣṭate nityaṃ viśuddhātmā yathāgamam //,बुद्ध्वैवं भवनैर्गुण्यं मुक्तेश् च गुणरूपताम् तद् अर्थं चेष्टते नित्यं विशुद्धात्मा यथागमम् //
"HSvs_9,1.566",duṣkaraṃ kṣudrasattvānām anuṣṭhānaṃ karoty asau muktau dṛḍhānurāgatvāt kāmīva vinitāntare //,दुष्करं क्षुद्रसत्त्वानाम् अनुष्ठानं करोत्य् असौ मुक्तौ दृढानुरागत्वात् कामीव विनितान्तरे //
"HSvs_9,1.567",upādeyaviśeṣasya na yat samyak prasādhanam dunoti ceto 'nuṣṭhānaṃ tadbhāvapratibandhataḥ //,उपादेयविशेषस्य न यत् सम्यक् प्रसाधनम् दुनोति चेतो ऽनुष्ठानं तद्भावप्रतिबन्धतः //
"HSvs_9,1.568",tataś ca duṣkaraṃ tan na samyag ālocyate yadā ato 'nyad duṣkaraṃ nyāyād heyavastuprasādhakam //,ततश् च दुष्करं तन् न सम्यग् आलोच्यते यदा अतो ऽन्यद् दुष्करं न्यायाद् हेयवस्तुप्रसाधकम् //
"HSvs_9,1.569",vyādhigrasto yathārogyaleśam āsvādayan buddhaḥ kaṣṭe 'py upakrame dhīraḥ samyak prītyā pravartate //,व्याधिग्रस्तो यथारोग्यलेशम् आस्वादयन् बुद्धः कष्टे ऽप्य् उपक्रमे धीरः सम्यक् प्रीत्या प्रवर्तते //
"HSvs_9,1.570",saṃsāravyādhinā grastas tadvaj jñeyo narottamaḥ śamārogyalavaṃ prāpya bhāvatas tadupakrame //,संसारव्याधिना ग्रस्तस् तद्वज् ज्ञेयो नरोत्तमः शमारोग्यलवं प्राप्य भावतस् तदुपक्रमे //
"HSvs_9,1.571",pravartamāna evaṃ ca yathāśakti sthirāśayaḥ śuddhaṃ cāritram āsādya kevalaṃ labhate kramāt //,प्रवर्तमान एवं च यथाशक्ति स्थिराशयः शुद्धं चारित्रम् आसाद्य केवलं लभते क्रमात् //
"HSvs_9,1.572",tataḥ sa sarvavid bhūtvā bhavopagrāhikarmaṇaḥ jñānayogāt kṣayaṃ kṛtvā mokṣam āpnoti śāśvatam //,ततः स सर्वविद् भूत्वा भवोपग्राहिकर्मणः ज्ञानयोगात् क्षयं कृत्वा मोक्षम् आप्नोति शाश्वतम् //
"HSvs_9,1.573",jñānayogas tapaḥ śuddham ity ādi yad udīritam aidamparyeṇa bhāvārthas tasyāyam abhidhīyate //,ज्ञानयोगस् तपः शुद्धम् इत्य् आदि यद् उदीरितम् ऐदम्पर्येण भावार्थस् तस्यायम् अभिधीयते //
"HSvs_9,1.574",jñānayogasya yogīndraiḥ parā kāṣṭhā prakīrtitā śaileśīsaṃjñitaṃ sthairyaṃ tato muktir asaṃśayam //,ज्ञानयोगस्य योगीन्द्रैः परा काष्ठा प्रकीर्तिता शैलेशीसंज्ञितं स्थैर्यं ततो मुक्तिर् असंशयम् //
"HSvs_9,1.575",dharmas tac cātmadharmatvān muktidaḥ śuddhisādhanāt akṣayo 'pratipātitvāt sadā muktau tathā sthiteḥ //,धर्मस् तच् चात्मधर्मत्वान् मुक्तिदः शुद्धिसाधनात् अक्षयो ऽप्रतिपातित्वात् सदा मुक्तौ तथा स्थितेः //
"HSvs_9,1.576",cāritrapariṇāmasya nivṛttir na ca sarvathā siddha ukto yataḥ śāstre na cāritrī na cetaraḥ //,चारित्रपरिणामस्य निवृत्तिर् न च सर्वथा सिद्ध उक्तो यतः शास्त्रे न चारित्री न चेतरः //
"HSvs_9,1.577",na cāvasthānivṛttyeha nivṛttis tasya yujyate samayātikrame yadvat siddhabhāvaś ca tatra vai //,न चावस्थानिवृत्त्येह निवृत्तिस् तस्य युज्यते समयातिक्रमे यद्वत् सिद्धभावश् च तत्र वै //
"HSvs_9,1.578",jñānayogād ato muktir iti samyag vyavasthitam tantrāntarānurodhena gītaṃ cetthaṃ na doṣakṛt //,ज्ञानयोगाद् अतो मुक्तिर् इति सम्यग् व्यवस्थितम् तन्त्रान्तरानुरोधेन गीतं चेत्थं न दोषकृत् //
"HSvs_9,1.579",dasavāṃ stabaka (1) mīmāṃsaka ke sarvajñatākhaṃḍana kā khaṃḍana atrāpy abhidadhaty anye sarvajño naiva vidyate tadgrāhakapramābhāvād iti nyāyānusāriṇaḥ //,दसवां स्तबक (१) मीमांसक के सर्वज्ञताखंडन का खंडन अत्राप्य् अभिदधत्य् अन्ये सर्वज्ञो नैव विद्यते तद्ग्राहकप्रमाभावाद् इति न्यायानुसारिणः //
"HSvs_10,1.580",pratyakṣeṇa pramāṇena sarvajño naiva gṛhyate liṅgam apy avinābhāvi tena kiñcin na vidyate //,प्रत्यक्षेण प्रमाणेन सर्वज्ञो नैव गृह्यते लिङ्गम् अप्य् अविनाभावि तेन किञ्चिन् न विद्यते //
"HSvs_10,1.581",na cāgamena yad asau vidhyādipratipādakaḥ apratyakṣatvato naivopamānenāpi gamyate //,न चागमेन यद् असौ विध्यादिप्रतिपादकः अप्रत्यक्षत्वतो नैवोपमानेनापि गम्यते //
"HSvs_10,1.582",nārthāpattyāpi sarvo 'rthas taṃ vināpy upapadyate pramāṇapañcakāvṛttes tatrābhāvapramāṇatā //,नार्थापत्त्यापि सर्वो ऽर्थस् तं विनाप्य् उपपद्यते प्रमाणपञ्चकावृत्तेस् तत्राभावप्रमाणता //
"HSvs_10,1.583",dharmādharmavyavasthā tu vedākhyād āgamāt kila apauruṣeyo 'sau yasmād hetudoṣavivarjitaḥ //,धर्माधर्मव्यवस्था तु वेदाख्याद् आगमात् किल अपौरुषेयो ऽसौ यस्माद् हेतुदोषविवर्जितः //
"HSvs_10,1.584",āha cālokavad vede sarvasādhāraṇe sati dharmādharmaparijñātā kim arthaṃ kalpyate naraḥ //,आह चालोकवद् वेदे सर्वसाधारणे सति धर्माधर्मपरिज्ञाता किम् अर्थं कल्प्यते नरः //
"HSvs_10,1.585",īṣṭāpūrtādibhedo 'smāt sarvalokapratiṣṭhitaḥ vyavahāraprasiddhayaiva yathaiva divasādayaḥ //,ईष्टापूर्तादिभेदो ऽस्मात् सर्वलोकप्रतिष्ठितः व्यवहारप्रसिद्धयैव यथैव दिवसादयः //
"HSvs_10,1.586",ṛtvigbhir mantrasaṃskārair brāhmaṇānāṃ samakṣataḥ antarvedyāṃ tu yad dattam iṣṭaṃ tad abhidhīyate //,ऋत्विग्भिर् मन्त्रसंस्कारैर् ब्राह्मणानां समक्षतः अन्तर्वेद्यां तु यद् दत्तम् इष्टं तद् अभिधीयते //
"HSvs_10,1.587",vāpīkūpataṅāgāni devatāyatanāni ca annapradānam ity etat pūrttam ity abhidhīyate //,वापीकूपतङागानि देवतायतनानि च अन्नप्रदानम् इत्य् एतत् पूर्त्तम् इत्य् अभिधीयते //
"HSvs_10,1.588",ato 'pi śuklaṃ yad vṛttaṃ nirīhasya mahātmanaḥ dhyānādi mokṣaphaladaṃ śreyas tad abhidhīyate //,अतो ऽपि शुक्लं यद् वृत्तं निरीहस्य महात्मनः ध्यानादि मोक्षफलदं श्रेयस् तद् अभिधीयते //
"HSvs_10,1.589",varṇāśramavyavasthāpi sarvā tatprabhavaiva hi atīndriyārthadraṣṭā tan nāsti kiñcit prayojanam //,वर्णाश्रमव्यवस्थापि सर्वा तत्प्रभवैव हि अतीन्द्रियार्थद्रष्टा तन् नास्ति किञ्चित् प्रयोजनम् //
"HSvs_10,1.590",atrāpi bruvate kecid itthaṃ sarvajñavādinaḥ pramāṇapañcakāvṛttiḥ kathaṃ tatropapadyate //,अत्रापि ब्रुवते केचिद् इत्थं सर्वज्ञवादिनः प्रमाणपञ्चकावृत्तिः कथं तत्रोपपद्यते //
"HSvs_10,1.591",sarvārthaviṣayaṃ tac cet pratyakṣaṃ tan niṣedhakṛt abhāvaḥ katham etasya na ced atrāpy adaḥ samam //,सर्वार्थविषयं तच् चेत् प्रत्यक्षं तन् निषेधकृत् अभावः कथम् एतस्य न चेद् अत्राप्य् अदः समम् //
"HSvs_10,1.592",dharmādayo 'pi cādhyakṣāḥ jñeyabhāvād ghaṭādivat kasyacit sarva eveti nānumānaṃ na vidyate //,धर्मादयो ऽपि चाध्यक्षाः ज्ञेयभावाद् घटादिवत् कस्यचित् सर्व एवेति नानुमानं न विद्यते //
"HSvs_10,1.593",āgamād api tatsiddhir yad asau codanāphalam prāmāṇyaṃ ca svatas tasya nityatvam ca śruter iva //,आगमाद् अपि तत्सिद्धिर् यद् असौ चोदनाफलम् प्रामाण्यं च स्वतस् तस्य नित्यत्वम् च श्रुतेर् इव //
"HSvs_10,1.594",hṛdgatāśeṣasaṃśītinirṇayāt tadgrahe punaḥ upamānyagrahe tatra na cānyatrāpi cānyathā //,हृद्गताशेषसंशीतिनिर्णयात् तद्ग्रहे पुनः उपमान्यग्रहे तत्र न चान्यत्रापि चान्यथा //
"HSvs_10,1.595",śāstrād atīndriyagater arthāpattyāpi gamyate anyathā tatra nāśvāsaś chadmasthasyopajāyate //,शास्त्राद् अतीन्द्रियगतेर् अर्थापत्त्यापि गम्यते अन्यथा तत्र नाश्वासश् छद्मस्थस्योपजायते //
"HSvs_10,1.596",pramāṇapañcakāvṛttir evaṃ tatra na yujyate tathāpy abhāvaprāmāṇyam iti dhyāndhyavijṛmbhitam //,प्रमाणपञ्चकावृत्तिर् एवं तत्र न युज्यते तथाप्य् अभावप्रामाण्यम् इति ध्यान्ध्यविजृम्भितम् //
"HSvs_10,1.597",vedād dharmādisaṃsthāpi hantātīndriyadarśinam vihāya gamyate samyak kuta etad vicintyatām //,वेदाद् धर्मादिसंस्थापि हन्तातीन्द्रियदर्शिनम् विहाय गम्यते सम्यक् कुत एतद् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_10,1.598",na vṛddhasampradāyena chinnamūlatvayogataḥ na cārvāgdarśinā tasyāt-īndriyārtho 'vasīyate //,न वृद्धसम्प्रदायेन छिन्नमूलत्वयोगतः न चार्वाग्दर्शिना तस्यात्-ईन्द्रियार्थो ऽवसीयते //
"HSvs_10,1.599",prāmāṇyaṃ rūpaviṣaye saṃpradāye na yuktimat yathānādimadandhānāṃ tathātrāpi nirūpyatām //,प्रामाण्यं रूपविषये संप्रदाये न युक्तिमत् यथानादिमदन्धानां तथात्रापि निरूप्यताम् //
"HSvs_10,1.600",na laukikapadārthena tatpadārthasya tulyatā niścetuṃ pāryate 'nyatra tadviparyayadarśanāt //,न लौकिकपदार्थेन तत्पदार्थस्य तुल्यता निश्चेतुं पार्यते ऽन्यत्र तद्विपर्ययदर्शनात् //
"HSvs_10,1.601",nityatvāpauruṣeyatvād yasti kiñcid alaukikam tatrānyatrāpy ataḥ śaṅkā viduṣo na nivartate //,नित्यत्वापौरुषेयत्वाद् यस्ति किञ्चिद् अलौकिकम् तत्रान्यत्राप्य् अतः शङ्का विदुषो न निवर्तते //
"HSvs_10,1.602",tannivṛttau ca nopāyo vinātīndriyavedinam evaṃ ca kṛtvā sādhv etat kīrtitaṃ dharmakīrtinā //,तन्निवृत्तौ च नोपायो विनातीन्द्रियवेदिनम् एवं च कृत्वा साध्व् एतत् कीर्तितं धर्मकीर्तिना //
"HSvs_10,1.603",svayaṃ rāgādimānnārthaṃ vetti vedasya nānyataḥ na vedayati vedo 'pi vedārthasya gatiḥ kutaḥ //,स्वयं रागादिमान्नार्थं वेत्ति वेदस्य नान्यतः न वेदयति वेदो ऽपि वेदार्थस्य गतिः कुतः //
"HSvs_10,1.604",tenāgnihotraṃ juhuyāt svargakāma iti śrutau khādet śvamāṃsam ity eṣa nārtha ity atra kā pramā //,तेनाग्निहोत्रं जुहुयात् स्वर्गकाम इति श्रुतौ खादेत् श्वमांसम् इत्य् एष नार्थ इत्य् अत्र का प्रमा //
"HSvs_10,1.605",pradīpādivadiṣṭaś cet tacchabdo 'rthaprakāśakaḥ svata eva pramāṇaṃ na kiñcid atrāpi vidyate //,प्रदीपादिवदिष्टश् चेत् तच्छब्दो ऽर्थप्रकाशकः स्वत एव प्रमाणं न किञ्चिद् अत्रापि विद्यते //
"HSvs_10,1.606",viparītaprakāśaś ca dhruvam āpadyate kvacit tathā hīndīvare dīpaḥ prakāśayati raktatām //,विपरीतप्रकाशश् च ध्रुवम् आपद्यते क्वचित् तथा हीन्दीवरे दीपः प्रकाशयति रक्तताम् //
"HSvs_10,1.607",tasmān na cāviśeṣeṇa pratītir upajāyate saṅketasavyapekṣatve svata evetyayuktimat //,तस्मान् न चाविशेषेण प्रतीतिर् उपजायते सङ्केतसव्यपेक्षत्वे स्वत एवेत्ययुक्तिमत् //
"HSvs_10,1.608",sādhur na veti saṅketo na cāśaṅkā nivartate tadvaicitryopalabdheś ca svāśayābhiniveśataḥ //,साधुर् न वेति सङ्केतो न चाशङ्का निवर्तते तद्वैचित्र्योपलब्धेश् च स्वाशयाभिनिवेशतः //
"HSvs_10,1.609",vyākhyāpy apauruṣeyyasya mānābhāvān na saṅgatā mitho viruddhabhāvāc ca tatsādhutvādyaniściteḥ //,व्याख्याप्य् अपौरुषेय्यस्य मानाभावान् न सङ्गता मिथो विरुद्धभावाच् च तत्साधुत्वाद्यनिश्चितेः //
"HSvs_10,1.610",nānyapramāṇasaṃvādāt tatsādhutvaviniścayaḥ so 'tīndriye na yannyāyyas tattadbhāvavirodhataḥ //,नान्यप्रमाणसंवादात् तत्साधुत्वविनिश्चयः सो ऽतीन्द्रिये न यन्न्याय्यस् तत्तद्भावविरोधतः //
"HSvs_10,1.611",tasmād vyākhyānam asyedaṃ svābhiprāyanivedanam jaiminyāder na tulyaṃ kiṃ vacanenāpareṇa vaḥ //,तस्माद् व्याख्यानम् अस्येदं स्वाभिप्रायनिवेदनम् जैमिन्यादेर् न तुल्यं किं वचनेनापरेण वः //
"HSvs_10,1.612",eṣa sthāṇur ayaṃ mārga iti vaktīha kaścana anyaḥ svayaṃ bravīmīti tayor bhedaḥ parīkṣyatām //,एष स्थाणुर् अयं मार्ग इति वक्तीह कश्चन अन्यः स्वयं ब्रवीमीति तयोर् भेदः परीक्ष्यताम् //
"HSvs_10,1.613",na cāpy apauruṣeyo 'sau ghaṭate sūpapattitaḥ vaktṛvyāpāravaikalye tacchabdānupalabdhitaḥ //,न चाप्य् अपौरुषेयो ऽसौ घटते सूपपत्तितः वक्तृव्यापारवैकल्ये तच्छब्दानुपलब्धितः //
"HSvs_10,1.614",vaktṛvyāpārabhāveti tadbhāve laukikaṃ na kim apauruṣeyam iṣṭaṃ vo vaco dravyavyapekṣayā //,वक्तृव्यापारभावेति तद्भावे लौकिकं न किम् अपौरुषेयम् इष्टं वो वचो द्रव्यव्यपेक्षया //
"HSvs_10,1.615",dṛśyamāne 'pi cāśaṅkā-dṛśyakartṛsamudbhavā nātīndriyārthadraṣāram antareṇa nivartate //,दृश्यमाने ऽपि चाशङ्का-दृश्यकर्तृसमुद्भवा नातीन्द्रियार्थद्रषारम् अन्तरेण निवर्तते //
"HSvs_10,1.616",pāpād atredṛśī buddhir na puṇyād iti na pramā na loko hi vigānatvāt tadbahutvādyaniściteḥ //,पापाद् अत्रेदृशी बुद्धिर् न पुण्याद् इति न प्रमा न लोको हि विगानत्वात् तद्बहुत्वाद्यनिश्चितेः //
"HSvs_10,1.617",bahūnām api saṃmohabhāvān mithyāpravartanāt mānasaṃkhyāvirodhāc ca katham ittham idaṃ nanu //,बहूनाम् अपि संमोहभावान् मिथ्याप्रवर्तनात् मानसंख्याविरोधाच् च कथम् इत्थम् इदं ननु //
"HSvs_10,1.618",atīndriyārthadraṣṭā tu pumān kaścid yadīṣyate saṃbhavadviṣayāpi syād evaṃbhūtārthakalpanā //,अतीन्द्रियार्थद्रष्टा तु पुमान् कश्चिद् यदीष्यते संभवद्विषयापि स्याद् एवंभूतार्थकल्पना //
"HSvs_10,1.619",apauruṣeyatāpy asya nānyato hy avagamyate kartur asmaraṇādīnāṃ vyabhicārādidoṣataḥ //,अपौरुषेयताप्य् अस्य नान्यतो ह्य् अवगम्यते कर्तुर् अस्मरणादीनां व्यभिचारादिदोषतः //
"HSvs_10,1.620",nābhyāsa evam ādīnām api kartāvigānataḥ smaryate ca vigānena hantehāpy aṣṭakādayaḥ //,नाभ्यास एवम् आदीनाम् अपि कर्ताविगानतः स्मर्यते च विगानेन हन्तेहाप्य् अष्टकादयः //
"HSvs_10,1.621",abhyāsaḥ karmaṇāṃ satyam utpādayati kauśalam svakṛtādhyayanasyāpi tadbhāvo na virudhyate gauravāpādanārthaṃ ca tathā syād anivedanam //,अभ्यासः कर्मणां सत्यम् उत्पादयति कौशलम् स्वकृताध्ययनस्यापि तद्भावो न विरुध्यते गौरवापादनार्थं च तथा स्याद् अनिवेदनम् //
"HSvs_10,1.622",mantrādīnāṃ ca sāmarthyaṃ śābarāṇām api sphuṭam pratītaṃ sarvaloke 'pi na cāpy avyabhicāri tat //,मन्त्रादीनां च सामर्थ्यं शाबराणाम् अपि स्फुटम् प्रतीतं सर्वलोके ऽपि न चाप्य् अव्यभिचारि तत् //
"HSvs_10,1.623",vede 'pi paṭhyate hy eṣa mahātmā tatra tatra yat sa ca mānamato 'py asyā-sattvaṃ vaktuṃ na yujyate //,वेदे ऽपि पठ्यते ह्य् एष महात्मा तत्र तत्र यत् स च मानमतो ऽप्य् अस्या-सत्त्वं वक्तुं न युज्यते //
"HSvs_10,1.624",na cāpy atīndriyārthatvāj jyāyo viṣayakalpanam asākṣāddarśinas tatra rūpe 'ndhasy eva sarvathā //,न चाप्य् अतीन्द्रियार्थत्वाज् ज्यायो विषयकल्पनम् असाक्षाद्दर्शिनस् तत्र रूपे ऽन्धस्य् एव सर्वथा //
"HSvs_10,1.625",sarvajñena hy abhivyaktāt sarvārthādāgamāt parā dharmādharmavyavastheyaṃ yujyate nānyataḥ kvacit //,सर्वज्ञेन ह्य् अभिव्यक्तात् सर्वार्थादागमात् परा धर्माधर्मव्यवस्थेयं युज्यते नान्यतः क्वचित् //
"HSvs_10,1.626",2. bauddha ke sarvajñatākhaṃḍana kā khaṃḍana atrāpi prājña ity anya ittham āha subhāṣitam iṣṭo 'yam arthaḥ śakyeta jñātuṃ so 'tiśayo yadi //,२. बौद्ध के सर्वज्ञताखंडन का खंडन अत्रापि प्राज्ञ इत्य् अन्य इत्थम् आह सुभाषितम् इष्टो ऽयम् अर्थः शक्येत ज्ञातुं सो ऽतिशयो यदि //
"HSvs_10,2.627",ayam evaṃ na vety anyadoṣo nirdoṣatāpi vā durlabhatvāt pramāṇānāṃ durbodhety apare viduḥ //,अयम् एवं न वेत्य् अन्यदोषो निर्दोषतापि वा दुर्लभत्वात् प्रमाणानां दुर्बोधेत्य् अपरे विदुः //
"HSvs_10,2.628",atrāpi bruvate vṛddhāḥ siddham avyabhicāry api loke guṇādivijñānaṃ sāmānyena mahātmanām //,अत्रापि ब्रुवते वृद्धाः सिद्धम् अव्यभिचार्य् अपि लोके गुणादिविज्ञानं सामान्येन महात्मनाम् //
"HSvs_10,2.629",tannītipratipattyāder anyathā tan na yuktimat viśeṣajñānam apy evaṃ tadvad abhyāsato na kim //,तन्नीतिप्रतिपत्त्यादेर् अन्यथा तन् न युक्तिमत् विशेषज्ञानम् अप्य् एवं तद्वद् अभ्यासतो न किम् //
"HSvs_10,2.630",doṣāṇāṃ hrāsadṛṣṭyeha tatsarvakṣayasaṃbhavāt tatsiddhau jñāyate prājñais tasyātiśaya ity api //,दोषाणां ह्रासदृष्ट्येह तत्सर्वक्षयसंभवात् तत्सिद्धौ ज्ञायते प्राज्ञैस् तस्यातिशय इत्य् अपि //
"HSvs_10,2.631",hṛdgatāśeṣasaṃśītinirṇayādiprabhāvataḥ tadātve vartamāne tu tadvyaktārthāvirodhataḥ //,हृद्गताशेषसंशीतिनिर्णयादिप्रभावतः तदात्वे वर्तमाने तु तद्व्यक्तार्थाविरोधतः //
"HSvs_10,2.632",na cāsyādarśane 'py adya sāmrājyasy eva nāstitā saṃbhavo nyāyayuktas tu pūrvam eva nidarśitaḥ //,न चास्यादर्शने ऽप्य् अद्य साम्राज्यस्य् एव नास्तिता संभवो न्याययुक्तस् तु पूर्वम् एव निदर्शितः //
"HSvs_10,2.633",pratibhālocanaṃ tāvad idānīm apy atīndriye suvaidyasaṃyatādīnām avisaṃvādi dṛśyate //,प्रतिभालोचनं तावद् इदानीम् अप्य् अतीन्द्रिये सुवैद्यसंयतादीनाम् अविसंवादि दृश्यते //
"HSvs_10,2.634",evaṃ tatrāpi tadbhāve na virodho 'sti kaścana tadvyaktārthāvirodhādau jñānabhāvāc ca sāmpratam //,एवं तत्रापि तद्भावे न विरोधो ऽस्ति कश्चन तद्व्यक्तार्थाविरोधादौ ज्ञानभावाच् च साम्प्रतम् //
"HSvs_10,2.635",sarvatra dṛṣṭe saṃvādād adṛṣṭe nopajāyate jñātur visaṃvādāśaṅkā tadvaiśiṣṭyopalabdhitaḥ //,सर्वत्र दृष्टे संवादाद् अदृष्टे नोपजायते ज्ञातुर् विसंवादाशङ्का तद्वैशिष्ट्योपलब्धितः //
"HSvs_10,2.636",vastusthityāpi tat tādṛg na visaṃvādakaṃ bhavet yathottaraṃ tathā dṛṣṭer iti caitan na sāṃpratam //,वस्तुस्थित्यापि तत् तादृग् न विसंवादकं भवेत् यथोत्तरं तथा दृष्टेर् इति चैतन् न सांप्रतम् //
"HSvs_10,2.637",siddhyet pramāṇaṃ yady evam apramāṇam atheha kim na hy ekaṃ nāsti satyārthaṃ puruṣe bahubhāṣiṇi //,सिद्ध्येत् प्रमाणं यद्य् एवम् अप्रमाणम् अथेह किम् न ह्य् एकं नास्ति सत्यार्थं पुरुषे बहुभाषिणि //
"HSvs_10,2.638",yata ekaṃ na satyārthaṃ kintu sarvaṃ yathāśrutam yatrāgame pramāṇaṃ sa iṣyate paṇḍitair janaiḥ //,यत एकं न सत्यार्थं किन्तु सर्वं यथाश्रुतम् यत्रागमे प्रमाणं स इष्यते पण्डितैर् जनैः //
"HSvs_10,2.639",ātmā nāmī pṛthak karma tatsaṃyogād bhavo 'nyathā muktir hiṃsādayo mukhyās tannivṛttiḥ sasādhanā //,आत्मा नामी पृथक् कर्म तत्संयोगाद् भवो ऽन्यथा मुक्तिर् हिंसादयो मुख्यास् तन्निवृत्तिः ससाधना //
"HSvs_10,2.640",atīndriyārthasaṃvādo viśuddho bhāvanāvidhiḥ yatredaṃ yujyate sarvaṃ yogivyaktaṃ sa āgamaḥ //,अतीन्द्रियार्थसंवादो विशुद्धो भावनाविधिः यत्रेदं युज्यते सर्वं योगिव्यक्तं स आगमः //
"HSvs_10,2.641",adhikāry api cāsyeha svayam ajño 'pi yaḥ pumān kathitajñaḥ punar dhīmāṃs tadvaiyarthyamato 'nyathā //,अधिकार्य् अपि चास्येह स्वयम् अज्ञो ऽपि यः पुमान् कथितज्ञः पुनर् धीमांस् तद्वैयर्थ्यमतो ऽन्यथा //
"HSvs_10,2.642",paricittādidharmāṇāṃ gatyupāyābhidhānataḥ sarvārthaviṣayo 'py eṣa iti tadbhāvasaṃsthitiḥ //,परिचित्तादिधर्माणां गत्युपायाभिधानतः सर्वार्थविषयो ऽप्य् एष इति तद्भावसंस्थितिः //
"HSvs_10,2.643",gyārahavāṃ stabaka 1. śabdārthasaṃbaṃdhakhaṃḍana kā khaṃḍana anye tv abhidadhaty atra yuktimārgakṛtaśramāḥ śabdārthayor na saṃbandho vastusthityeha vidyate //,ग्यारहवां स्तबक १. शब्दार्थसंबंधखंडन का खंडन अन्ये त्व् अभिदधत्य् अत्र युक्तिमार्गकृतश्रमाः शब्दार्थयोर् न संबन्धो वस्तुस्थित्येह विद्यते //
"HSvs_11,1.644",na tādātmyaṃ dvayābhāvaprasaṃgād buddhibhedataḥ śastrādyuktau mukhacchedā-disaṃgāt samayasthiteḥ //,न तादात्म्यं द्वयाभावप्रसंगाद् बुद्धिभेदतः शस्त्राद्युक्तौ मुखच्छेदा-दिसंगात् समयस्थितेः //
"HSvs_11,1.645",arthāsaṃnidhibhāvena taddṛṣṭāvanyathoktitaḥ anyābhāvaniyogāc ca na tadutpattir apy alam //,अर्थासंनिधिभावेन तद्दृष्टावन्यथोक्तितः अन्याभावनियोगाच् च न तदुत्पत्तिर् अप्य् अलम् //
"HSvs_11,1.646",paramārthaikatānatve śabdānām anibandhanā na syāt pravṛttir artheṣu darśanāntarabhediṣu //,परमार्थैकतानत्वे शब्दानाम् अनिबन्धना न स्यात् प्रवृत्तिर् अर्थेषु दर्शनान्तरभेदिषु //
"HSvs_11,1.647",atītājātayor vāpi na ca syād anṛtārthatā vācaḥ kasyāścid ity eṣā bauddhārthaviṣayā matā //,अतीताजातयोर् वापि न च स्याद् अनृतार्थता वाचः कस्याश्चिद् इत्य् एषा बौद्धार्थविषया मता //
"HSvs_11,1.648",vācya ittham apohas tu na jātiḥ pāramārthikī tadayogād vinā bhedaṃ tadanyebhyas tathāsthiteḥ //,वाच्य इत्थम् अपोहस् तु न जातिः पारमार्थिकी तदयोगाद् विना भेदं तदन्येभ्यस् तथास्थितेः //
"HSvs_11,1.649",sati cāsmin kim anyena śabdāt tadvatpratītitaḥ tadabhāve na tadvattvaṃ tadbhrāntatvāt tathā na kim //,सति चास्मिन् किम् अन्येन शब्दात् तद्वत्प्रतीतितः तदभावे न तद्वत्त्वं तद्भ्रान्तत्वात् तथा न किम् //
"HSvs_11,1.650",abhrāntajātivāde tu na daṇḍād daṇḍivad gatiḥ tadvaty ubhayasāṅkarye na bhedād vo 'pi tādṛśam //,अभ्रान्तजातिवादे तु न दण्डाद् दण्डिवद् गतिः तद्वत्य् उभयसाङ्कर्ये न भेदाद् वो ऽपि तादृशम् //
"HSvs_11,1.651",anye tv abhidadhaty evaṃ vācyavācakalakṣaṇaḥ asti śabdārthayor yogas tatpratītyāditas tataḥ //,अन्ये त्व् अभिदधत्य् एवं वाच्यवाचकलक्षणः अस्ति शब्दार्थयोर् योगस् तत्प्रतीत्यादितस् ततः //
"HSvs_11,1.652",naitad dṛśyavikalpyarthai-kīkaraṇena bhedataḥ ekapramātrabhāvāc ca tayos tattvāprasiddhitaḥ //,नैतद् दृश्यविकल्प्यर्थै-कीकरणेन भेदतः एकप्रमात्रभावाच् च तयोस् तत्त्वाप्रसिद्धितः //
"HSvs_11,1.653",śabdāt tadvāsanābodho vikalpasya tato hi yat tad ittham ucyate 'smābhir na tatas tadasiddhitaḥ //,शब्दात् तद्वासनाबोधो विकल्पस्य ततो हि यत् तद् इत्थम् उच्यते ऽस्माभिर् न ततस् तदसिद्धितः //
"HSvs_11,1.654",viśiṣṭaṃ vāsanājanma bodhas tac ca na jātucit anyatas tulyakālāder viśeṣo 'nyasya no yataḥ //,विशिष्टं वासनाजन्म बोधस् तच् च न जातुचित् अन्यतस् तुल्यकालादेर् विशेषो ऽन्यस्य नो यतः //
"HSvs_11,1.655",niṣpannatvād asattvāc ca dvābhyām anyodayo na saḥ upādānāviśeṣeṇa tatsvabhāvaṃ tu tatkutaḥ //,निष्पन्नत्वाद् असत्त्वाच् च द्वाभ्याम् अन्योदयो न सः उपादानाविशेषेण तत्स्वभावं तु तत्कुतः //
"HSvs_11,1.656",na hy uktavat svahetos tu syāc ca nāśaḥ sahetukaḥ itthaṃ prakalpane nyāyād ata eva na yuktimat //,न ह्य् उक्तवत् स्वहेतोस् तु स्याच् च नाशः सहेतुकः इत्थं प्रकल्पने न्यायाद् अत एव न युक्तिमत् //
"HSvs_11,1.657",anabhyupagamāc ceha tādātmyādisamudbhavāḥ na doṣā no na cānye 'pi tadbhedād hetubhedataḥ //,अनभ्युपगमाच् चेह तादात्म्यादिसमुद्भवाः न दोषा नो न चान्ये ऽपि तद्भेदाद् हेतुभेदतः //
"HSvs_11,1.658",vandhyetarādiko bhedo rāmādīnāṃ yathaiva hi mṛṣāsatyādiśabdānāṃ tadvat taddhetubhedataḥ //,वन्ध्येतरादिको भेदो रामादीनां यथैव हि मृषासत्यादिशब्दानां तद्वत् तद्धेतुभेदतः //
"HSvs_11,1.659",paramārthaikatānatve 'py anyadoṣopavarṇanam pratyākhyātaṃ hi śabdānām iti samyag vicintyatām //,परमार्थैकतानत्वे ऽप्य् अन्यदोषोपवर्णनम् प्रत्याख्यातं हि शब्दानाम् इति सम्यग् विचिन्त्यताम् //
"HSvs_11,1.660",anyadoṣo yad anyasya yuktyā yukto na jātucit vaktyavarṇaṃ na buddhānāṃ bhikṣvādiḥ śabarādivat //,अन्यदोषो यद् अन्यस्य युक्त्या युक्तो न जातुचित् वक्त्यवर्णं न बुद्धानां भिक्ष्वादिः शबरादिवत् //
"HSvs_11,1.661",jñāyate tadviśeṣas tu pramāṇetarayor iva svarūpālocanādibhyas tathā darśanato bhuvi //,ज्ञायते तद्विशेषस् तु प्रमाणेतरयोर् इव स्वरूपालोचनादिभ्यस् तथा दर्शनतो भुवि //
"HSvs_11,1.662",samayopekṣaṇaṃ ceha tatkṣayopaśamaṃ vinā tatkartṛtvena saphalaṃ yogināṃ tu na vidyate //,समयोपेक्षणं चेह तत्क्षयोपशमं विना तत्कर्तृत्वेन सफलं योगिनां तु न विद्यते //
"HSvs_11,1.663",sarvavācakabhāvatvāc chabdānāṃ citraśaktitaḥ vācyasya ca tathānyatra nāgo 'sya samaye 'pi hi //,सर्ववाचकभावत्वाच् छब्दानां चित्रशक्तितः वाच्यस्य च तथान्यत्र नागो ऽस्य समये ऽपि हि //
"HSvs_11,1.664",anantadharmakaṃ vastu taddharmaḥ kaścid eva ca vācyo na sarva eveti tataś caitan na bādhakam //,अनन्तधर्मकं वस्तु तद्धर्मः कश्चिद् एव च वाच्यो न सर्व एवेति ततश् चैतन् न बाधकम् //
"HSvs_11,1.665",anyad evendriyagrāhyam anyac chabdasya gocaraḥ śabdāt pratyeti bhinnākṣaḥ na tu pratyakṣam īkṣate //,अन्यद् एवेन्द्रियग्राह्यम् अन्यच् छब्दस्य गोचरः शब्दात् प्रत्येति भिन्नाक्षः न तु प्रत्यक्षम् ईक्षते //
"HSvs_11,1.666",anyathā dāhasambandhād dāhaṃ dagdho 'bhimanyate anyathā dāhaśabdena dāhārthaḥ saṃpratīyate //,अन्यथा दाहसम्बन्धाद् दाहं दग्धो ऽभिमन्यते अन्यथा दाहशब्देन दाहार्थः संप्रतीयते //
"HSvs_11,1.667",indriyagrāhyato 'nyo 'pi vācyo 'sau na ca dāhakṛt tathāpratītito bhedā-bhedasiddhyaiva vastu naḥ //,इन्द्रियग्राह्यतो ऽन्यो ऽपि वाच्यो ऽसौ न च दाहकृत् तथाप्रतीतितो भेदा-भेदसिद्ध्यैव वस्तु नः //
"HSvs_11,1.668",apohasyāpi vācyatvam upapattyā na yujyate asattvād vastubhedena buddhyā tasyāpi bodhataḥ //,अपोहस्यापि वाच्यत्वम् उपपत्त्या न युज्यते असत्त्वाद् वस्तुभेदेन बुद्ध्या तस्यापि बोधतः //
"HSvs_11,1.669",kṣaṇikāḥ sarvasaṃskārā anyathaitad virudhyate apoho yan na saṃskāro na ca kṣaṇika iṣyate //,क्षणिकाः सर्वसंस्कारा अन्यथैतद् विरुध्यते अपोहो यन् न संस्कारो न च क्षणिक इष्यते //
"HSvs_11,1.670",evaṃ ca vastunas tattvaṃ hanta śāstrād aniścitam tadabhāve ca suvyaktaṃ tad etat tuṣakhaṇḍanam //,एवं च वस्तुनस् तत्त्वं हन्त शास्त्राद् अनिश्चितम् तदभावे च सुव्यक्तं तद् एतत् तुषखण्डनम् //
"HSvs_11,1.671",buddhāvarṇe 'pi cādoṣaḥ saṃstave 'py aguṇas tathā āhvānāpratipattyādi śabdārthāyogato dhruvam //,बुद्धावर्णे ऽपि चादोषः संस्तवे ऽप्य् अगुणस् तथा आह्वानाप्रतिपत्त्यादि शब्दार्थायोगतो ध्रुवम् //
"HSvs_11,1.672",(2) jñāna tathā kiryā ke bīca prādhānya-aprādhānya kā praśna jñānād eva niyogena siddhim icchanti kecana anye kriyāta eveti dvābhyām anye vicakṣaṇāḥ //,(२) ज्ञान तथा किर्या के बीच प्राधान्य-अप्राधान्य का प्रश्न ज्ञानाद् एव नियोगेन सिद्धिम् इच्छन्ति केचन अन्ये क्रियात एवेति द्वाभ्याम् अन्ये विचक्षणाः //
"HSvs_11,2.673",jñānaṃ hi phaladaṃ puṃsāṃ na kiryā phaladā matā mithyājñānāt pravṛttasya phalaprāpter asaṃbhavāt //,ज्ञानं हि फलदं पुंसां न किर्या फलदा मता मिथ्याज्ञानात् प्रवृत्तस्य फलप्राप्तेर् असंभवात् //
"HSvs_11,2.674",jñānahīnāś ca yal loke dṛśyante hi mahākriyāḥ tāmyante 'ticiraṃ kālaṃ kleśāyāsaparāyaṇāḥ //,ज्ञानहीनाश् च यल् लोके दृश्यन्ते हि महाक्रियाः ताम्यन्ते ऽतिचिरं कालं क्लेशायासपरायणाः //
"HSvs_11,2.675",jñānavantaś ca tadvīryāt tatra tatra svakarmaṇi viśiṣṭaphalayogena sukhino 'lpakriyā api //,ज्ञानवन्तश् च तद्वीर्यात् तत्र तत्र स्वकर्मणि विशिष्टफलयोगेन सुखिनो ऽल्पक्रिया अपि //
"HSvs_11,2.676",kevalajñānabhāve ca muktir apy anyathā na yat kriyayāvato 'pi yatnena tasmāt jñānād asau matā //,केवलज्ञानभावे च मुक्तिर् अप्य् अन्यथा न यत् क्रिययावतो ऽपि यत्नेन तस्मात् ज्ञानाद् असौ मता //
"HSvs_11,2.677",kriyaiva phaladā puṃsāṃ na jñānaṃ phaladaṃ matam yataḥ strībhakṣyabhogajño na jñānāt sukhino bhavet //,क्रियैव फलदा पुंसां न ज्ञानं फलदं मतम् यतः स्त्रीभक्ष्यभोगज्ञो न ज्ञानात् सुखिनो भवेत् //
"HSvs_11,2.678",kriyāhīnāś ca yal loke dṛśyante jñānino 'pi hi kṛpāyatanam anyeṣāṃ sukhasampadvivarjitāḥ //,क्रियाहीनाश् च यल् लोके दृश्यन्ते ज्ञानिनो ऽपि हि कृपायतनम् अन्येषां सुखसम्पद्विवर्जिताः //
"HSvs_11,2.679",kriyopetāś ca tadyogād udagraphalabhāvataḥ mūrkhā api hi bhūyāṃso vipaścitsvāmino 'naghāḥ //,क्रियोपेताश् च तद्योगाद् उदग्रफलभावतः मूर्खा अपि हि भूयांसो विपश्चित्स्वामिनो ऽनघाः //
"HSvs_11,2.680",kriyātiśayayogāc ca muktiḥ kevalino 'pi hi nānyathā kevalitve 'pi tad asau tannibandhanā //,क्रियातिशययोगाच् च मुक्तिः केवलिनो ऽपि हि नान्यथा केवलित्वे ऽपि तद् असौ तन्निबन्धना //
"HSvs_11,2.681",phalaṃ jñānakriyāyoge sarvam evopapadyate tayor api ca tadbhāvaḥ paramārthena nānyathā //,फलं ज्ञानक्रियायोगे सर्वम् एवोपपद्यते तयोर् अपि च तद्भावः परमार्थेन नान्यथा //
"HSvs_11,2.682",sādhyam arthaṃ parijñāya yadi samyak pravartate tatas tat sādhayatv eva tathā cāha bṛhaspatiḥ //,साध्यम् अर्थं परिज्ञाय यदि सम्यक् प्रवर्तते ततस् तत् साधयत्व् एव तथा चाह बृहस्पतिः //
"HSvs_11,2.683",samyak pravṛttiḥ sādhyasya prāptyupāyo 'bhidhīyate tadaprāptāv upāyatvaṃ na tasyā upapadyate //,सम्यक् प्रवृत्तिः साध्यस्य प्राप्त्युपायो ऽभिधीयते तदप्राप्ताव् उपायत्वं न तस्या उपपद्यते //
"HSvs_11,2.684",asādhyārambhiṇas tena samyag jñānaṃ na jātucit sādhyānārambhiṇaś ceti dvayam anyo'nysaṃgatam //,असाध्यारम्भिणस् तेन सम्यग् ज्ञानं न जातुचित् साध्यानारम्भिणश् चेति द्वयम् अन्योऽन्य्संगतम् //
"HSvs_11,2.685",ata evāgamajñasya yā kriyā sā kriyocyate āgamajño 'pi yas tasyāṃ yathāśakti pravartate //,अत एवागमज्ञस्य या क्रिया सा क्रियोच्यते आगमज्ञो ऽपि यस् तस्यां यथाशक्ति प्रवर्तते //
"HSvs_11,2.686",cintāmaṇisvarūpajño daurgatyopahato na hi tatprāptyupāyavaicitrye muktvānyatra pravartate //,चिन्तामणिस्वरूपज्ञो दौर्गत्योपहतो न हि तत्प्राप्त्युपायवैचित्र्ये मुक्त्वान्यत्र प्रवर्तते //
"HSvs_11,2.687",na cāsau tatsvarūpajño yo 'nyatrāpi pravartate mālatīgandhagaṇavid darbhe na ramate hy aliḥ //,न चासौ तत्स्वरूपज्ञो यो ऽन्यत्रापि प्रवर्तते मालतीगन्धगणविद् दर्भे न रमते ह्य् अलिः //
"HSvs_11,2.688",muktiś ca kevalajñānakriyātiśayajaiva hi tadbhāva eva tadbhāvāt tadabhāve 'py abhāvataḥ //,मुक्तिश् च केवलज्ञानक्रियातिशयजैव हि तद्भाव एव तद्भावात् तदभावे ऽप्य् अभावतः //
"HSvs_11,2.689",na viviktaṃ dvayaṃ samyag etad anyair apīṣyate svakāryasādhanābhāvād yathāha vyāsamaharṣiḥ //,न विविक्तं द्वयं सम्यग् एतद् अन्यैर् अपीष्यते स्वकार्यसाधनाभावाद् यथाह व्यासमहर्षिः //
"HSvs_11,2.690",baṭharaś ca tapasvī ca śūraś cāpy akṛtavraṇaḥ madyapā strī satītvaṃ ca rājan na śraddadhāmy aham //,बठरश् च तपस्वी च शूरश् चाप्य् अकृतव्रणः मद्यपा स्त्री सतीत्वं च राजन् न श्रद्दधाम्य् अहम् //
"HSvs_11,2.691",(3) mokṣa kā svarūpa mṛtyādivarjitā ceha muktiḥ karmaparikṣayāt nākarmaṇaḥ kvacij janma yathoktaṃ pūrvasūribhiḥ //,(३) मोक्ष का स्वरूप मृत्यादिवर्जिता चेह मुक्तिः कर्मपरिक्षयात् नाकर्मणः क्वचिज् जन्म यथोक्तं पूर्वसूरिभिः //
"HSvs_11,3.692",dagdhe bīje yathātyantaṃ prādurbhavati nāṅkuraḥ karmabīje tathā dagdhe na rohati bhavāṅkuraḥ //,दग्धे बीजे यथात्यन्तं प्रादुर्भवति नाङ्कुरः कर्मबीजे तथा दग्धे न रोहति भवाङ्कुरः //
"HSvs_11,3.693",janmābhāve jarāmṛtyor abhāvo hetvabhāvataḥ tadabhāve ca niḥśeṣaduḥkhābhāvaḥ sadaiva hi //,जन्माभावे जरामृत्योर् अभावो हेत्वभावतः तदभावे च निःशेषदुःखाभावः सदैव हि //
"HSvs_11,3.694",paramānandabhāvaś ca tadabhāve hi śāśvataḥ vyābādhābhāvasaṃsiddhaḥ sidhānāṃ sukham iṣyate //,परमानन्दभावश् च तदभावे हि शाश्वतः व्याबाधाभावसंसिद्धः सिधानां सुखम् इष्यते //
"HSvs_11,3.695",sarvadvandvavinirmuktāḥ sarvābādhāvivarjitāḥ sarvasaṃsiddhasatkāryāḥ sukhaṃ teṣāṃ kimucyate //,सर्वद्वन्द्वविनिर्मुक्ताः सर्वाबाधाविवर्जिताः सर्वसंसिद्धसत्कार्याः सुखं तेषां किमुच्यते //
"HSvs_11,3.696",amūrtāḥ sarvabhāvajñās trailokyoparivartinaḥ kṣīṇasaṅgā mahātmānas te sadā sukham āsate //,अमूर्ताः सर्वभावज्ञास् त्रैलोक्योपरिवर्तिनः क्षीणसङ्गा महात्मानस् ते सदा सुखम् आसते //
"HSvs_11,3.697",etā vārtā upaśrutya bhāvayan buddhimān naraḥ ihopanyastaśāstrāṇāṃ bhāvārtham adhigacchati //,एता वार्ता उपश्रुत्य भावयन् बुद्धिमान् नरः इहोपन्यस्तशास्त्राणां भावार्थम् अधिगच्छति //
"HSvs_11,4.698",śatāni sapta ślokānām anuṣṭupchandasāṃ kṛtam ācāryaharibhadreṇa śāstravārtāsamuccayam //,शतानि सप्त श्लोकानाम् अनुष्टुप्छन्दसां कृतम् आचार्यहरिभद्रेण शास्त्रवार्तासमुच्चयम् //
"HSvs_11,4.699",kṛtvā prakaraṇam etad yad avāptaṃ kiñcid iha mayā kuśalam / bhavavirahabījam anaghaṃ labhatāṃ bhavyo janas tena // HSvs_11.4.700* yaṃ buddhaṃ bodhayantaḥ śikhijalamarutas tuṣṭuvur lokavṛttyai jñānaṃ yatrodapādi pratihatabhuvanālokavandhyatvahetu sarvaprāṇisvabhāṣāpariṇatisubhagaṃ kauśalaṃ yasya vācāṃ tasmin devādhideve bhagavati bhavatādhīyatāṃ bhaktirāgaḥ //,कृत्वा प्रकरणम् एतद् यद् अवाप्तं किञ्चिद् इह मया कुशलम् / भवविरहबीजम् अनघं लभतां भव्यो जनस् तेन // ह्स्व्स्_११.४.७००* यं बुद्धं बोधयन्तः शिखिजलमरुतस् तुष्टुवुर् लोकवृत्त्यै ज्ञानं यत्रोदपादि प्रतिहतभुवनालोकवन्ध्यत्वहेतु सर्वप्राणिस्वभाषापरिणतिसुभगं कौशलं यस्य वाचां तस्मिन् देवाधिदेवे भगवति भवताधीयतां भक्तिरागः //