diff --git "a/clean_navasahasankacarita.csv" "b/clean_navasahasankacarita.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/clean_navasahasankacarita.csv" @@ -0,0 +1,1531 @@ +verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari +PNc_1.1,avyāt sa vo yasya nisargavakraḥ spṛśaty adhijyasmaracāpalīlām jaṭāpinaddhoragarājaratnamarīcilīḍhobhayakoṭir induḥ,अव्यात् स वो यस्य निसर्गवक्रः स्पृशत्य् अधिज्यस्मरचापलीलाम् जटापिनद्धोरगराजरत्नमरीचिलीढोभयकोटिर् इन्दुः +PNc_1.2,jaṭāhiratnadyutipāṭalo 'vyāt sa vaḥ śaśī śaṅkaramauliratnam śrutāv aśokāṅkurakautukena yaṃ kartum icchaty acalendrakanyā,जटाहिरत्नद्युतिपाटलो ऽव्यात् स वः शशी शङ्करमौलिरत्नम् श्रुताव् अशोकाङ्कुरकौतुकेन यं कर्तुम् इच्छत्य् अचलेन्द्रकन्या +PNc_1.3,kumbhasthalī rakṣatu vo vikīrṇasindūrareṇur dviradānanasya praśāntaye vighnatamaśchaṭānāṃ niṣṭhyūtabālātapapallaveva,कुम्भस्थली रक्षतु वो विकीर्णसिन्दूररेणुर् द्विरदाननस्य प्रशान्तये विघ्नतमश्छटानां निष्ठ्यूतबालातपपल्लवेव +PNc_1.4,cakṣus tad unmeṣi sadā mukhe vaḥ sārasvataṃ śāśvatam āvir astu paśyanti yenāvahitāḥ kavīndrās triviṣṭapābhyantaravarti vastu,चक्षुस् तद् उन्मेषि सदा मुखे वः सारस्वतं शाश्वतम् आविर् अस्तु पश्यन्ति येनावहिताः कवीन्द्रास् त्रिविष्टपाभ्यन्तरवर्ति वस्तु +PNc_1.5,prācīnakavivarṇanam tattvaspṛśas te kavayaḥ purāṇāḥ śrībhartṛmeṇṭhapramukhā jayanti nistṛṃśadhārāsadṛśena yeṣāṃ vaidarbhamārgeṇa giraḥ pravṛttāḥ,प्राचीनकविवर्णनम् तत्त्वस्पृशस् ते कवयः पुराणाः श्रीभर्तृमेण्ठप्रमुखा जयन्ति निस्तृंशधारासदृशेन येषां वैदर्भमार्गेण गिरः प्रवृत्ताः +PNc_1.6,pūrṇendubimbād api sundarāṇi teṣām adūre purato yaśāṃsi ye bhartṛmeṇṭhādikavīndrasūktivyaktopadiṣṭena pathā prayānti,पूर्णेन्दुबिम्बाद् अपि सुन्दराणि तेषाम् अदूरे पुरतो यशांसि ये भर्तृमेण्ठादिकवीन्द्रसूक्तिव्यक्तोपदिष्टेन पथा प्रयान्ति +PNc_1.7,sarasvatīkalpalataikakandaṃ vandāmahe vākpatirājadevam yasya prasādād vayam apy ananyakavīndracīrṇe pathi sañcarāmaḥ,सरस्वतीकल्पलतैककन्दं वन्दामहे वाक्पतिराजदेवम् यस्य प्रसादाद् वयम् अप्य् अनन्यकवीन्द्रचीर्णे पथि सञ्चरामः +PNc_1.8,divaṃ yiyāsur mama vāci mudrām adatta yāṃ vākpatirājadevaḥ tasyānujanmā kavibāndhavasya bhinatti tāṃ saṃprati sindhurājaḥ,दिवं यियासुर् मम वाचि मुद्राम् अदत्त यां वाक्पतिराजदेवः तस्यानुजन्मा कविबान्धवस्य भिनत्ति तां संप्रति सिन्धुराजः +PNc_1.9,kaveḥ śālīnatādi naite kavīndrāḥ kati kāvyabandhe tad eṣa rājñā kim ahaṃ niyuktaḥ kiṃ vālukāparvatake dhareyam āropyate satsu kulācaleṣu,कवेः शालीनतादि नैते कवीन्द्राः कति काव्यबन्धे तद् एष राज्ञा किम् अहं नियुक्तः किं वालुकापर्वतके धरेयम् आरोप्यते सत्सु कुलाचलेषु +PNc_1.10,aho mahatsāhasam etad eva yad varṇaṇīyo navasāhasāṅkaḥ dūre paricchedakathā hi satyam etadguṇānām udadher apāṃ ca,अहो महत्साहसम् एतद् एव यद् वर्णणीयो नवसाहसाङ्कः दूरे परिच्छेदकथा हि सत्यम् एतद्गुणानाम् उदधेर् अपां च +PNc_1.11,bhaktyāthavāsyaiva mama prabandhe sūkṣmo 'yam unmīlati śaktileśaḥ ullaṅghito yat kapinā payodhiḥ sevānubhavaḥ sa raghūdvahasya,भक्त्याथवास्यैव मम प्रबन्धे सूक्ष्मो ऽयम् उ���्मीलति शक्तिलेशः उल्लङ्घितो यत् कपिना पयोधिः सेवानुभवः स रघूद्वहस्य +PNc_1.12,samatsare cetasi durjanānāṃ na jātucit sūktiguṇo guṇāya nisargakṛṣṇendravadhūkapole nirarthakaḥ kuṅkumapattrabhaṅgaḥ,समत्सरे चेतसि दुर्जनानां न जातुचित् सूक्तिगुणो गुणाय निसर्गकृष्णेन्द्रवधूकपोले निरर्थकः कुङ्कुमपत्त्रभङ्गः +PNc_1.13,kim anyad asyāś caritair nṛpasya muktāvadātaiḥ kṛtamaṇḍanāyāḥ madīyasūkter mukulībhavantu svabhāvaśuddhāni satāṃ manāṃsi,किम् अन्यद् अस्याश् चरितैर् नृपस्य मुक्तावदातैः कृतमण्डनायाः मदीयसूक्तेर् मुकुलीभवन्तु स्वभावशुद्धानि सतां मनांसि +PNc_1.14,namo 'stu sāhityarasāya tasmai niṣiktam antaḥ pṛṣatāpi yasya suvarṇatāṃ vaktram upaiti sadhor durvarṇatāṃ yāti ca durjanasya,नमो ऽस्तु साहित्यरसाय तस्मै निषिक्तम् अन्तः पृषतापि यस्य सुवर्णतां वक्त्रम् उपैति सधोर् दुर्वर्णतां याति च दुर्जनस्य +PNc_1.15,śrīsāhasāṅkojjvalakīrtigarbhā mamāthavā kaṃ na haranti vācaḥ kasyātra lobhāya na śuktayas tā muktā hi yāsām udare sphuranti,श्रीसाहसाङ्कोज्ज्वलकीर्तिगर्भा ममाथवा कं न हरन्ति वाचः कस्यात्र लोभाय न शुक्तयस् ता मुक्ता हि यासाम् उदरे स्फुरन्ति +PNc_1.16,pratijñā etāny avantīśvarapārijātajātāni tārāpatipāṇḍurāṇi sampraty ahaṃ paśyata! digvadhūnāṃ yaśaḥprasūnāny avataṃsayāmi,प्रतिज्ञा एतान्य् अवन्तीश्वरपारिजातजातानि तारापतिपाण्डुराणि सम्प्रत्य् अहं पश्यत! दिग्वधूनां यशःप्रसूनान्य् अवतंसयामि +PNc_1.17,atha ujjayinīvarṇanam asti kṣitaūjjayinīti nāmnā purī vihāyasy amarāvatīva babandha yasyāṃ padam indrakalpaḥ śrīvikramāditya iti kṣitīśaḥ,अथ उज्जयिनीवर्णनम् अस्ति क्षितऊज्जयिनीति नाम्ना पुरी विहायस्य् अमरावतीव बबन्ध यस्यां पदम् इन्द्रकल्पः श्रीविक्रमादित्य इति क्षितीशः +PNc_1.18,āmañjuguñjatkalahaṃsapaṅktivikasvarāmbhojarajaḥpiśaṅgā ābhāti yasyāḥ parikhā nitambe saśabdajambūnadamekhaleva,आमञ्जुगुञ्जत्कलहंसपङ्क्तिविकस्वराम्भोजरजःपिशङ्गा आभाति यस्याः परिखा नितम्बे सशब्दजम्बूनदमेखलेव +PNc_1.19,prākāravapracchalataḥ śarīram āvartya līlāśayanaṃ murāreḥ yatrāntarasthāyinidhānarakṣāṃ vidhātum unmagna ivoragendraḥ,प्राकारवप्रच्छलतः शरीरम् आवर्त्य लीलाशयनं मुरारेः यत्रान्तरस्थायिनिधानरक्षां विधातुम् उन्मग्न इवोरगेन्द्रः +PNc_1.20,pade pade sāndrasudhojjvalāni gṛhāṇi yā nākasadāṃ bibharti abhyudgatānīva phaṇīndralokam āpūrya tadbhūmibhṛtāṃ yaśāṃsi,पदे पदे सान्द्रसुधोज्ज्वलानि गृहाणि या नाकसदां बिभर्ति अभ्युद्गतानीव फणीन्द्रलोकम् आपूर्य तद्भूमिभृतां यशांसि +PNc_1.21,himacchaṭāhāribhir aṃśujālaiḥ prālambimuktāphalajālakāni vilāsinīvibhramamandirāṇi yasyāṃ hasantīva parasparasya,हिमच्छटाहारिभिर् अंशुजालैः प्रालम्बिमुक्ताफलजालकानि विलासिनीविभ्रममन्दिराणि यस्यां हसन्तीव परस्परस्य +PNc_1.22,gṛhāṇi yasyāṃ savarāṅganāni varāṅganā rūpapuraskṛtāṅgyaḥ rūpaṃ samunmīlitasadvilāsam astraṃ vilāsāḥ kusumāyudhasya,गृहाणि यस्यां सवराङ्गनानि वर���ङ्गना रूपपुरस्कृताङ्ग्यः रूपं समुन्मीलितसद्विलासम् अस्त्रं विलासाः कुसुमायुधस्य +PNc_1.23,yatrānanair eṇādṛśām abhikhyāṃ sitāśmavātāyanapaṅktir eti ambhoruhair ujjvalahemakḷptair ākāśagaṅgājalaveṇikeva,यत्राननैर् एणादृशाम् अभिख्यां सिताश्मवातायनपङ्क्तिर् एति अम्भोरुहैर् उज्ज्वलहेमकॢप्तैर् आकाशगङ्गाजलवेणिकेव +PNc_1.24,vidhūyamānāḥ pavanena yasyāṃ nīlāśmaveśmāruṇavaijayantyaḥ bhinnāñjanaśyāmaghanodgatānāṃ taḍillatānāṃ dyutim āvahanti,विधूयमानाः पवनेन यस्यां नीलाश्मवेश्मारुणवैजयन्त्यः भिन्नाञ्जनश्यामघनोद्गतानां तडिल्लतानां द्युतिम् आवहन्ति +PNc_1.25,udeti kāntāmaṇimekhalānāṃ gṛhe gṛhe yatra muhur ninādaḥ āyāti yo 'naṅgajayadvipasya madāvatārotsavaḍiṇḍimatvam,उदेति कान्तामणिमेखलानां गृहे गृहे यत्र मुहुर् निनादः आयाति यो ऽनङ्गजयद्विपस्य मदावतारोत्सवडिण्डिमत्वम् +PNc_1.26,mukhendubhiḥ pauravilāsinīnāṃ kapolakāntyā kṛtasaṃvibhāgaḥ na yāti kārśyaṃ bahule 'pi yatra vātāyanāsannataraḥ śaśāṅkaḥ,मुखेन्दुभिः पौरविलासिनीनां कपोलकान्त्या कृतसंविभागः न याति कार्श्यं बहुले ऽपि यत्र वातायनासन्नतरः शशाङ्कः +PNc_1.27,na pakṣapātena vadāmi satyam uṣassu yasyāṃ bhavanāṅganebhyaḥ sammarjanībhiḥ parataḥ kriyante visūtritaikāvalimauktikāni,न पक्षपातेन वदामि सत्यम् उषस्सु यस्यां भवनाङ्गनेभ्यः सम्मर्जनीभिः परतः क्रियन्ते विसूत्रितैकावलिमौक्तिकानि +PNc_1.28,yasyām asaṅkṣiptadṛśāṃ stanāṅke kastūrikāpattralatā cakāsti śarāsanābhyāsavidhau samāpte mukteva godhā makaradhvajena,यस्याम् असङ्क्षिप्तदृशां स्तनाङ्के कस्तूरिकापत्त्रलता चकास्ति शरासनाभ्यासविधौ समाप्ते मुक्तेव गोधा मकरध्वजेन +PNc_1.29,vilāsinīsadmalasatpatākāpaṭāñcale kāñcanakiṅkiṇīnām nirantarair yā raṇitair ajasram ājñām ivodghoṣayati smarasya,विलासिनीसद्मलसत्पताकापटाञ्चले काञ्चनकिङ्किणीनाम् निरन्तरैर् या रणितैर् अजस्रम् आज्ञाम् इवोद्घोषयति स्मरस्य +PNc_1.30,pratikṣaṇaṃ yā galitāṃśukānām anaṅgalīlākalahotsaveṣu analpakṛṣṇāgurudhūmabhaṅgyā vāmabhruvām arpayatīva vāsaḥ,प्रतिक्षणं या गलितांशुकानाम् अनङ्गलीलाकलहोत्सवेषु अनल्पकृष्णागुरुधूमभङ्ग्या वामभ्रुवाम् अर्पयतीव वासः +PNc_1.31,yatrāṣṭamīcandram upeyivāṃsam ālambya saudheṣv asamagrakāntim keśāhṛtaiḥ ketakagarbhabarhair āpūrayanty ardham arālakeśyaḥ,यत्राष्टमीचन्द्रम् उपेयिवांसम् आलम्ब्य सौधेष्व् असमग्रकान्तिम् केशाहृतैः केतकगर्भबर्हैर् आपूरयन्त्य् अर्धम् अरालकेश्यः +PNc_1.32,līlākaṭākṣe madirekṣaṇānāṃ sammohanāstrasphuritaṃ niveśya ratyā saha kṛīḍati puṣpadhanvā yasyām aśokadrumavīthikāsu,लीलाकटाक्षे मदिरेक्षणानां सम्मोहनास्त्रस्फुरितं निवेश्य रत्या सह कृईडति पुष्पधन्वा यस्याम् अशोकद्रुमवीथिकासु +PNc_1.33,jāne jaganmohanakautukena vidhāya kūjāmiṣam anyapuṣṭaiḥ aharniśaṃ cūtavaneṣu yasyām adhīyate mānmatham astravedam,जाने जगन्मोहनकौतुकेन विधाय कूजामिषम् अन्यपुष्टैः अहर्निशं चू��वनेषु यस्याम् अधीयते मान्मथम् अस्त्रवेदम् +PNc_1.34,dikcakrasaṃcārimarīcidaṇḍa= cchalena cāmīkaratoraṇānām avaimi dikpālapurīr vijitya yā hemavetragrahaṇe niyuṅkte,दिक्चक्रसंचारिमरीचिदण्ड= च्छलेन चामीकरतोरणानाम् अवैमि दिक्पालपुरीर् विजित्य या हेमवेत्रग्रहणे नियुङ्क्ते +PNc_1.35,ullāsiṣu svarṇagavākṣapaṅkter yā raśmidaṇḍeṣu vighūrṇamānaiḥ bhāty agravedisphaṭikāṃśujālair dodhūyamānojjvalacāmareva,उल्लासिषु स्वर्णगवाक्षपङ्क्तेर् या रश्मिदण्डेषु विघूर्णमानैः भात्य् अग्रवेदिस्फटिकांशुजालैर् दोधूयमानोज्ज्वलचामरेव +PNc_1.36,yasyāṃ gṛhaprāṅganapadmarāgaraśmicchaṭāpāṭalam antarikṣam āliṅgitaṃ kiṃśukaśoṇabhāsā sandhyātapeneva sadā vibhāti,यस्यां गृहप्राङ्गनपद्मरागरश्मिच्छटापाटलम् अन्तरिक्षम् आलिङ्गितं किंशुकशोणभासा सन्ध्यातपेनेव सदा विभाति +PNc_1.37,avāpya yasyāṃ gṛhadīrghikācchavaiḍūryasopānamayūkhasakhyam hārītaśaṅkāṃ kalahaṃsaśāvā vāmabhruvāṃ pratyaham arpayanti,अवाप्य यस्यां गृहदीर्घिकाच्छवैडूर्यसोपानमयूखसख्यम् हारीतशङ्कां कलहंसशावा वामभ्रुवां प्रत्यहम् अर्पयन्ति +PNc_1.38,nikāmam acchaiḥ pramadākapolair yatrendubimbākṛtibhiḥ kriyante svavaktrasaundaryavilokaneṣu vilāsino darpaṇanirvyapekṣāḥ,निकामम् अच्छैः प्रमदाकपोलैर् यत्रेन्दुबिम्बाकृतिभिः क्रियन्ते स्ववक्त्रसौन्दर्यविलोकनेषु विलासिनो दर्पणनिर्व्यपेक्षाः +PNc_1.39,parāṅmukhīnām api ratnabhittau prasādavat tadvadanaṃ vilokya yasyāṃ yuvāno hariṇekṣaṇānām alīkakopaṃ sahasā vidanti,पराङ्मुखीनाम् अपि रत्नभित्तौ प्रसादवत् तद्वदनं विलोक्य यस्यां युवानो हरिणेक्षणानाम् अलीककोपं सहसा विदन्ति +PNc_1.40,kurvanti yasyāṃ kusumeṣukeliśramonmiṣatsvedalavās taruṇyaḥ kapolakālāgurupattravallīkalmāṣam ambho gṛhadīrghikāsu,कुर्वन्ति यस्यां कुसुमेषुकेलिश्रमोन्मिषत्स्वेदलवास् तरुण्यः कपोलकालागुरुपत्त्रवल्लीकल्माषम् अम्भो गृहदीर्घिकासु +PNc_1.41,yasyāṃ samunmīlati sundarīṇāṃ sā kāpi saubhāgyaviśeṣalakṣmīḥ vilāsamuktāguṇavad yad āsāṃ sadā priyas tiṣṭhati kaṇṭhalagnaḥ,यस्यां समुन्मीलति सुन्दरीणां सा कापि सौभाग्यविशेषलक्ष्मीः विलासमुक्तागुणवद् यद् आसां सदा प्रियस् तिष्ठति कण्ठलग्नः +PNc_1.42,avaimi gītena hṛte kuraṅge purandhribhiḥ saudhatalasthitābhiḥ śyāmāsu yasyāṃ labhate tadaccha= kapolabimbānukṛtiṃ mṛgāṅkaḥ,अवैमि गीतेन हृते कुरङ्गे पुरन्ध्रिभिः सौधतलस्थिताभिः श्यामासु यस्यां लभते तदच्छ= कपोलबिम्बानुकृतिं मृगाङ्कः +PNc_1.43,durgeti sarvatra gatā prasiddhiṃ nagendrakanyeva sanīlakaṇṭhā yā lagnakāñcīviṣayeṇa kāntiṃ siṃhāsanenātitarāṃ bibharti,दुर्गेति सर्वत्र गता प्रसिद्धिं नगेन्द्रकन्येव सनीलकण्ठा या लग्नकाञ्चीविषयेण कान्तिं सिंहासनेनातितरां बिभर्ति +PNc_1.44,vṛntād apāstair marutā vikīrṇaiḥ sugandhibhis tīrataruprasūnaiḥ śiprāsarit kūlatamālanīlā vibhāti yasyāḥ kabarīlateva,वृन्ताद् अपास्तैर् मरुता विकीर्णैः सुगन्धिभिस् तीरतरुप्रसूनैः शिप्रासरित् कूलतमालनीला विभाति यस्याः कबरीलतेव +PNc_1.45,dhūmena yā naikamukhogatena saṃveṣṭyamāṇā paritaś cakāsti madāttaratneti samatsareṇa kṛtoparodheva mahārṇaveṇa,धूमेन या नैकमुखोगतेन संवेष्ट्यमाणा परितश् चकास्ति मदात्तरत्नेति समत्सरेण कृतोपरोधेव महार्णवेण +PNc_1.46,vilaṅghayanti śrutivartma yasyāṃ līlāvatīnāṃ nayanotpalāni bibharti yasyām api vakrimāṇam eko mahākālajaṭārdhacandraḥ,विलङ्घयन्ति श्रुतिवर्त्म यस्यां लीलावतीनां नयनोत्पलानि बिभर्ति यस्याम् अपि वक्रिमाणम् एको महाकालजटार्धचन्द्रः +PNc_1.47,dhvajāgralagnena vilambatā kham anekaratnāṃśukadambakena yasyāṃ sa caṇḍīpatimaṇḍapo 'pi bibharti māyūram ivātapattram,ध्वजाग्रलग्नेन विलम्बता खम् अनेकरत्नांशुकदम्बकेन यस्यां स चण्डीपतिमण्डपो ऽपि बिभर्ति मायूरम् इवातपत्त्रम् +PNc_1.48,purā kila brahmakamaṇḍalor yat āpūritaṃ puṇyatamābhir adbhiḥ dhatte 'tra yā tat tripurāntakasya taḍāgam ādarśam ivāṅkadeśe,पुरा किल ब्रह्मकमण्डलोर् यत् आपूरितं पुण्यतमाभिर् अद्भिः धत्ते ऽत्र या तत् त्रिपुरान्तकस्य तडागम् आदर्शम् इवाङ्कदेशे +PNc_1.49,yasyām anekāmaraveśmarājir maṇidhvajāgrocchalitair mayūkhaiḥ likhaty amartyapramadākuceṣu vicitravarṇā iva patralekhāḥ,यस्याम् अनेकामरवेश्मराजिर् मणिध्वजाग्रोच्छलितैर् मयूखैः लिखत्य् अमर्त्यप्रमदाकुचेषु विचित्रवर्णा इव पत्रलेखाः +PNc_1.50,yasyāṃ visūtrojjhitamekhalāni tathā śukāvartitasītkṛtāni śaṃsanti saṃketam uṣassu yūnāṃ śiprātaṭodyānalatāgṛhāṇi,यस्यां विसूत्रोज्झितमेखलानि तथा शुकावर्तितसीत्कृतानि शंसन्ति संकेतम् उषस्सु यूनां शिप्रातटोद्यानलतागृहाणि +PNc_1.51,manoharaiḥ kāmijanasya yasyāṃ nīrandhraniryanmṛganābhigandhaiḥ sacandanaiḥ kāñcanakeliśailaiḥ kucair ivodyānabhuvo vibhānti,मनोहरैः कामिजनस्य यस्यां नीरन्ध्रनिर्यन्मृगनाभिगन्धैः सचन्दनैः काञ्चनकेलिशैलैः कुचैर् इवोद्यानभुवो विभान्ति +PNc_1.52,gatāsu tīraṃ timighaṭṭanena sasaṃbhramaṃ pauravilāsinīṣu yatrollasatphenataticchalena muktārdrahāseva vibhāti śiprā,गतासु तीरं तिमिघट्टनेन ससंभ्रमं पौरविलासिनीषु यत्रोल्लसत्फेनततिच्छलेन मुक्तार्द्रहासेव विभाति शिप्रा +PNc_1.53,saṃsargam āsādya vilāsinīnāṃ vilāsaveśmāgurudhūpadhūmaiḥ baddhāspadāḥ saudhaśikhāsu yasyāṃ sugandhi toyaṃ jaladā vamanti,संसर्गम् आसाद्य विलासिनीनां विलासवेश्मागुरुधूपधूमैः बद्धास्पदाः सौधशिखासु यस्यां सुगन्धि तोयं जलदा वमन्ति +PNc_1.54,satpuṣkaroddyotitaraṅgaśobhiny amandam ārabdhamṛdaṅgavādye udyānavāpīpayasīva yasyām eṇīdṛśo lāsyagṛhe ramante,सत्पुष्करोद्द्योतितरङ्गशोभिन्य् अमन्दम् आरब्धमृदङ्गवाद्ये उद्यानवापीपयसीव यस्याम् एणीदृशो लास्यगृहे रमन्ते +PNc_1.55,māṇikyavātāyanakāntijālaviluptarathyātimirotkarāsu śyāmāsu yasyāṃ pramadāḥ kathaṃ cit saṅketam utkampikucāḥ prayānti,माणिक्यवातायनकान्तिजालविलुप्तरथ्यातिमिरोत्करासु श्यामासु यस्यां प्रमदाः कथं चित् सङ्केतम् उत्कम्पिकुचाः प्रयान्ति +PNc_1.56,navāmbuvāhapratibimbavatyāṃ yatroccaharmyāruṇaratnabhūmau vyaktiṃ labhante surasundarīṇāṃ sālaktakāḥ prāvṛṣi pādamudrāḥ,नवाम्बुवाहप्रतिबिम्बवत्यां यत्रोच्चहर्म्यारुणरत्नभूमौ व्यक्तिं लभन्ते सुरसुन्दरीणां सालक्तकाः प्रावृषि पादमुद्राः +PNc_1.57,kṛtāvadhānātiśayena manye yā vedhasā madhyamalokaratnam svaśilpavijñānaparaprakarṣaprakāśanāyātra vinirmiteva,कृतावधानातिशयेन मन्ये या वेधसा मध्यमलोकरत्नम् स्वशिल्पविज्ञानपरप्रकर्षप्रकाशनायात्र विनिर्मितेव +PNc_1.58,atha nāyakavarṇanam rājāsti tasyāṃ sa kulācalendranikuñjaviśrāntayaśastaraṅgaḥ bhāsvān grahāṇām iva bhūpatīnām avāptasaṃkhyo dhuri sindhurājaḥ,अथ नायकवर्णनम् राजास्ति तस्यां स कुलाचलेन्द्रनिकुञ्जविश्रान्तयशस्तरङ्गः भास्वान् ग्रहाणाम् इव भूपतीनाम् अवाप्तसंख्यो धुरि सिन्धुराजः +PNc_1.59,nirvyūḍhanānādbhutasāhasaṃ ca raṇe vṛtaṃ ca svayam eva lakṣmyā nāmnā yam eke navasāhasāṅkaṃ kumāranārāyaṇam āhur anye,निर्व्यूढनानाद्भुतसाहसं च रणे वृतं च स्वयम् एव लक्ष्म्या नाम्ना यम् एके नवसाहसाङ्कं कुमारनारायणम् आहुर् अन्ये +PNc_1.60,sahelam abhyuddharatā dharitrīṃ magnāṃ dviṣadvārinidhāv agādhe yenātra nītā pṛthuvikrameṇa vyaktiṃ jagaty ādivarāhalīlā,सहेलम् अभ्युद्धरता धरित्रीं मग्नां द्विषद्वारिनिधाव् अगाधे येनात्र नीता पृथुविक्रमेण व्यक्तिं जगत्य् आदिवराहलीला +PNc_1.61,uddāmadugdhābdhitaraṅgahāse yasyārikāntākucamaṇḍalāni hārāḥ patatsāñjanabāṣpapaṅkakalaṅkabhītyeva parityajanti,उद्दामदुग्धाब्धितरङ्गहासे यस्यारिकान्ताकुचमण्डलानि हाराः पतत्साञ्जनबाष्पपङ्ककलङ्कभीत्येव परित्यजन्ति +PNc_1.62,sadyaḥ karasparśam avāpya citraṃ raṇe raṇe yasya kṛpāṇalekhā tamālanīlā śaradindupāṇḍu yaśas trilokābharaṇaṃ prasūte,सद्यः करस्पर्शम् अवाप्य चित्रं रणे रणे यस्य कृपाणलेखा तमालनीला शरदिन्दुपाण्डु यशस् त्रिलोकाभरणं प्रसूते +PNc_1.63,parāṅmukhenāpi sadā parasve patyā bhuvaḥ sāgaramekhalāyāḥ aho yaśaḥ pūrvamahīpatīnām anāvilaṃ yena balād viluptam,पराङ्मुखेनापि सदा परस्वे पत्या भुवः सागरमेखलायाः अहो यशः पूर्वमहीपतीनाम् अनाविलं येन बलाद् विलुप्तम् +PNc_1.64,cittaṃ prasādaś ca manasvitā ca bhujaṃ pratāpaś ca vasundharā ca adhyāsate yasya mukhāravindaṃ dve eva satyaṃ ca sarasvatī ca,चित्तं प्रसादश् च मनस्विता च भुजं प्रतापश् च वसुन्धरा च अध्यासते यस्य मुखारविन्दं द्वे एव सत्यं च सरस्वती च +PNc_1.65,yasyāpsarobhiḥ parigīyamānam ākarṇya bāhvor vijayaprapañcam śacīkucasparśam ivāpya dhatte romodgamādhyāsitam aṅgam indraḥ,यस्याप्सरोभिः परिगीयमानम् आकर्ण्य बाह्वोर् विजयप्रपञ्चम् शचीकुचस्पर्शम् इवाप्य धत्ते रोमोद्गमाध्यासितम् अङ्गम् इन्द्रः +PNc_1.66,prasādhitā yena ca bālya eva caturbhir utsāhavatā catasraḥ śrutena buddhiḥ prabhutā nayena tyāgena lakṣmīr vasudhā balena,प्रसाधिता येन च बाल्य एव चतुर्भिर् उत्साहवता चतस्रः श्रुतेन बुद्धिः प्रभुता नयेन त्यागेन लक्ष्मीर् वसुधा बलेन +PNc_1.67,raṇe raṇe muktakṛpaḥ kṛpāṇaṃ yaḥ śātadhāraṃ kṛtavān kṛtāstraḥ anekarājanyaghaṭākirīṭamāṇikyaśāṇopalapaṭṭikāsu,रणे रणे मुक्तकृपः कृपाणं यः शातधारं कृतवान् कृतास्त्रः अनेकराजन्यघटाकिरीटमाणिक्यशाणोपलपट्टिकासु +PNc_1.68,bhareṇa bhūmeḥ sphuṭam ā namantyāḥ pāṃsucchaṭāḥ śeṣaphaṇāmaṇīnām nyamīlayan yadvijayaprayāṇe nāgāṅganānāṃ nayanotpalāni,भरेण भूमेः स्फुटम् आ नमन्त्याः पांसुच्छटाः शेषफणामणीनाम् न्यमीलयन् यद्विजयप्रयाणे नागाङ्गनानां नयनोत्पलानि +PNc_1.69,anyonyasaṃśleṣaviśīrṇahāracyutena sevāvasare nṛpāṇām kīrṇāsu muktānikareṇa yasya kakṣyāsu vārapramadāḥ skhalanti,अन्योन्यसंश्लेषविशीर्णहारच्युतेन सेवावसरे नृपाणाम् कीर्णासु मुक्तानिकरेण यस्य कक्ष्यासु वारप्रमदाः स्खलन्ति +PNc_1.70,ākṣipya hārān nijavikramāgnisphuliṅgaśaṅkām anusandadhanti yenārikāntākucamaṇḍaleṣu guñjāphalāny ābharaṇīkṛtāni,आक्षिप्य हारान् निजविक्रमाग्निस्फुलिङ्गशङ्काम् अनुसन्दधन्ति येनारिकान्ताकुचमण्डलेषु गुञ्जाफलान्य् आभरणीकृतानि +PNc_1.71,kṛpāṇapātair dalatām arātikarīndrakumbhasthalamauktikānām dhūlicchaṭā māṃsalayanti yasya samudgatāny ājimukhe yaśāṃsi,कृपाणपातैर् दलताम् अरातिकरीन्द्रकुम्भस्थलमौक्तिकानाम् धूलिच्छटा मांसलयन्ति यस्य समुद्गतान्य् आजिमुखे यशांसि +PNc_1.72,indudyutiḥ kundasitān dadhānā guṇān anaṅgotsavavaijayantī yena dviṣāṃ dūram anāyi kaṇṭhād ekāvalī vāmavilocanā ca,इन्दुद्युतिः कुन्दसितान् दधाना गुणान् अनङ्गोत्सववैजयन्ती येन द्विषां दूरम् अनायि कण्ठाद् एकावली वामविलोचना च +PNc_1.73,yasmin vahaty ambudhinemim urvīm maurvīkiṇaśyāmaladīrghadoṣṇi vibhāvyate pauravarāṅganānām madhyaṃ paraṃ dhāma daridratāyāḥ,यस्मिन् वहत्य् अम्बुधिनेमिम् उर्वीम् मौर्वीकिणश्यामलदीर्घदोष्णि विभाव्यते पौरवराङ्गनानाम् मध्यं परं धाम दरिद्रतायाः +PNc_1.74,ākrāntadiṅmaṇḍalakuntalendrasāndrāndhakārāntaritaṃ raṇe yaḥ svarājyam astrāruṇamaṇḍalāgro gṛhītavān dīdhitimān ivāhaḥ,आक्रान्तदिङ्मण्डलकुन्तलेन्द्रसान्द्रान्धकारान्तरितं रणे यः स्वराज्यम् अस्त्रारुणमण्डलाग्रो गृहीतवान् दीधितिमान् इवाहः +PNc_1.75,ākampitānāṃ maruteva yasya doṣṇājibhūmāv atidakṣiṇena ajāyatāripramadālatānāṃ bāṣpodabindūtkarapuṣpamokṣaḥ,आकम्पितानां मरुतेव यस्य दोष्णाजिभूमाव् अतिदक्षिणेन अजायतारिप्रमदालतानां बाष्पोदबिन्दूत्करपुष्पमोक्षः +PNc_1.76,vipakṣahṛdbhaṅgakṛtā nitāntam bhrūlekhayākuñcitayollasantyā nākāramātreṇa parantapasya yasyānvakāri kriyayāpi cāpam,विपक्षहृद्भङ्गकृता नितान्तम् भ्रूलेखयाकुञ्चितयोल्लसन्त्या नाकारमात्रेण परन्तपस्य यस्यान्वकारि क्रिययापि चापम् +PNc_1.77,doścandanānokaham āpya yasya samullasatsāndrayaśaḥprasūnā gatātivṛddhiṃ lavalīlateva nibaddhamūlā paramāralakṣmīḥ,दोश्चन्दनानोकहम् आप्य यस्य समुल्लसत्सान्द्रयशःप्रसूना गतातिवृद्धिं लवलीलतेव निबद्धमूला परमारलक्ष्मीः +PNc_1.78,kṛtānatibhyaḥ sahasā dadāti yaḥ sāmparāyeṣv abhayaṃ ripubhyaḥ yaśaś ca gṛhṇāti tuṣārahāram���ṇālakarpūraparāgapāṇḍu,कृतानतिभ्यः सहसा ददाति यः साम्परायेष्व् अभयं रिपुभ्यः यशश् च गृह्णाति तुषारहारमृणालकर्पूरपरागपाण्डु +PNc_1.79,prakāśitāśaṃ paritaḥ prajānāṃ yasyodayaṃ dhāmanidher vadanti muktāñjanadhvāntaparigrahāṇi netrāṇi śatrupramadājanasya,प्रकाशिताशं परितः प्रजानां यस्योदयं धामनिधेर् वदन्ति मुक्ताञ्जनध्वान्तपरिग्रहाणि नेत्राणि शत्रुप्रमदाजनस्य +PNc_1.80,yasya prayāṇe pṛtanābhareṇa pariskhalatsaptasamudramudrā parasparakṣodasamākulāsu dolāyate bhūḥ phaṇabhṛtphaṇāsu,यस्य प्रयाणे पृतनाभरेण परिस्खलत्सप्तसमुद्रमुद्रा परस्परक्षोदसमाकुलासु दोलायते भूः फणभृत्फणासु +PNc_1.81,vibhinnamānaṃ kamalekṣaṇānāṃ vyaktānubhāvaṃ bhuvanatraye 'pi āhur janā dīrghaguṇābhirāmaṃ yam ekacāpaṃ kusumāyudhasya,विभिन्नमानं कमलेक्षणानां व्यक्तानुभावं भुवनत्रये ऽपि आहुर् जना दीर्घगुणाभिरामं यम् एकचापं कुसुमायुधस्य +PNc_1.82,asaṃśayaṃ prāg asṛjad vidhātā yam ekam eva trijagadvadānyam kalpadrumādīn atha tais tadīyanirmāṇaśeṣaiḥ paramāṇuleśaiḥ,असंशयं प्राग् असृजद् विधाता यम् एकम् एव त्रिजगद्वदान्यम् कल्पद्रुमादीन् अथ तैस् तदीयनिर्माणशेषैः परमाणुलेशैः +PNc_1.83,akṛtrimatyāgasamudgatāni vipakvatālīdalapāṇḍurāṇi āśālatānāṃ valayeṣu bhartur yaśāṃsi yasya stabakībhavanti,अकृत्रिमत्यागसमुद्गतानि विपक्वतालीदलपाण्डुराणि आशालतानां वलयेषु भर्तुर् यशांसि यस्य स्तबकीभवन्ति +PNc_1.84,yatra pratāporjitarājacakrakirīṭaratnadyuticumbitāṅghrau yathārthatāṃ yāti yayātipāṇḍudilīpatulyaujasi rājaśabdaḥ,यत्र प्रतापोर्जितराजचक्रकिरीटरत्नद्युतिचुम्बिताङ्घ्रौ यथार्थतां याति ययातिपाण्डुदिलीपतुल्यौजसि राजशब्दः +PNc_1.85,ucchindataḥ kṣmāsarasīṃ vigāhya dharmakriyāpaṅkajinīvanāni svairapracāraḥ kalikuñjarasya yenāṅkuśeneva balān niruddhaḥ,उच्छिन्दतः क्ष्मासरसीं विगाह्य धर्मक्रियापङ्कजिनीवनानि स्वैरप्रचारः कलिकुञ्जरस्य येनाङ्कुशेनेव बलान् निरुद्धः +PNc_1.86,ciraṃ vibhinnāḥ kumudendukundabhāsaḥ samagrā api yatra te te anyonyam ekatra nivāsasaukhyakutūhaleneva guṇā ghaṭante,चिरं विभिन्नाः कुमुदेन्दुकुन्दभासः समग्रा अपि यत्र ते ते अन्योन्यम् एकत्र निवाससौख्यकुतूहलेनेव गुणा घटन्ते +PNc_1.87,kāntyānuliptāni vilocanānām ā pāṭalānām atirodanena sakuṅkumānīva puno bhavanti yasyārinārīkucamaṇḍalāni,कान्त्यानुलिप्तानि विलोचनानाम् आ पाटलानाम् अतिरोदनेन सकुङ्कुमानीव पुनो भवन्ति यस्यारिनारीकुचमण्डलानि +PNc_1.88,śriyi pratāpe yaśasi kṣamāyāṃ tyāge vilāse vinaye mahimni kim anyad ārohati yasya sāmyaṃ na rantidevo na pṛthur na pārthaḥ,श्रियि प्रतापे यशसि क्षमायां त्यागे विलासे विनये महिम्नि किम् अन्यद् आरोहति यस्य साम्यं न रन्तिदेवो न पृथुर् न पार्थः +PNc_1.89,sacivavarṇanam sāmrājyabhārodvahanapragalbho yaśobhaṭākhyaḥ sacivo 'sti yasya svasūkticaryāsv apareṇa nāmnā ramāṅgadaṃ yaṃ kavayo vadanti,सचिववर्णनम् साम्राज्यभारोद्वहनप्रगल्भो यशोभटाख्यः सचिवो ऽस्ति यस्य स्व���ूक्तिचर्यास्व् अपरेण नाम्ना रमाङ्गदं यं कवयो वदन्ति +PNc_1.90,kularājadhānīvarṇanam vijitya laṅkām api vartate yā yasyāś ca nāyāty alakāpi sāmyam jetuḥ purī sāpy aparāsti tasya dhāreti nāmnā kularājadhānī,कुलराजधानीवर्णनम् विजित्य लङ्काम् अपि वर्तते या यस्याश् च नायात्य् अलकापि साम्यम् जेतुः पुरी साप्य् अपरास्ति तस्य धारेति नाम्ना कुलराजधानी +PNc_1.91,tasyāṃ sa sāhasajitāvanipālamauliratnāṃśupallavitakāñcanapādapīṭhaḥ devaḥ kṣamāvalayam etad udañcitaikalīlātapatrasulabhābharaṇaṃ bhunakti,तस्यां स साहसजितावनिपालमौलिरत्नांशुपल्लवितकाञ्चनपादपीठः देवः क्षमावलयम् एतद् उदञ्चितैकलीलातपत्रसुलभाभरणं भुनक्ति +PNc_2.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye nagarī-nare1ndra-varṇano nāma dvitīyaḥ sargaḥ kadā cil locanātithyam āptenālekhyaveśmani sa mṛgavyāvinodena paspṛśe pārthivo bhṛśam,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये नगरी-नरे१न्द्र-वर्णनो नाम द्वितीयः सर्गः कदा चिल् लोचनातिथ्यम् आप्तेनालेख्यवेश्मनि स मृगव्याविनोदेन पस्पृशे पार्थिवो भृशम् +PNc_2.2,udagraturagārūḍhaḥ sa samaṃ rājasūnubhiḥ girer agacchad vipinam vindhyasyāvandhyaśasanaḥ,उदग्रतुरगारूढः स समं राजसूनुभिः गिरेर् अगच्छद् विपिनम् विन्ध्यस्यावन्ध्यशसनः +PNc_2.3,hāreṇāmalakasthūlamuktenāmuktakuntalaḥ phaṇīndrabaddhajūṭasya śriyam āpa sa dhūrjaṭeḥ,हारेणामलकस्थूलमुक्तेनामुक्तकुन्तलः फणीन्द्रबद्धजूटस्य श्रियम् आप स धूर्जटेः +PNc_2.4,devaḥ sa vārabāṇena nalinīpatrabandhunā śyāmajīmūtasannaddhaḥ kāñcanādrir ivābabhau,देवः स वारबाणेन नलिनीपत्रबन्धुना श्यामजीमूतसन्नद्धः काञ्चनाद्रिर् इवाबभौ +PNc_2.5,tasyopari vibho nīlam ātapatraṃ vyarājata vāridher iva pītāmbhaśśyāmalaṃ meghamaṇḍalam,तस्योपरि विभो नीलम् आतपत्रं व्यराजत वारिधेर् इव पीताम्भश्श्यामलं मेघमण्डलम् +PNc_2.6,vyādhūtimuktamarutā vyarucac cāmareṇa saḥ bandigṛhān niḥśvasatā yaśasevādibhūbhujām,व्याधूतिमुक्तमरुता व्यरुचच् चामरेण सः बन्दिगृहान् निःश्वसता यशसेवादिभूभुजाम् +PNc_2.7,vyadhād ivodgatair dūraṃ cūḍāratnaraśmibhiḥ niśākarakuraṅgasya pāśam ākāśavartmani,व्यधाद् इवोद्गतैर् दूरं चूडारत्नरश्मिभिः निशाकरकुरङ्गस्य पाशम् आकाशवर्त्मनि +PNc_2.8,tasyāṃsayor nṛsiṃhasya hārakāntisaṭābharaḥ uvāha kaṇṭhalagnaśrīvilāsahasitaśriyam,तस्यांसयोर् नृसिंहस्य हारकान्तिसटाभरः उवाह कण्ठलग्नश्रीविलासहसितश्रियम् +PNc_2.9,puraḥ pade pade tasya nānāratnāṅgadatviṣaḥ racayanti sma sañcāri cāpaṃ prācīnabarhiṣaḥ,पुरः पदे पदे तस्य नानारत्नाङ्गदत्विषः रचयन्ति स्म सञ्चारि चापं प्राचीनबर्हिषः +PNc_2.10,bhāti sma kaṇṭhābharaṇapadmarāgaprabhāvṛtaḥ rājanyāsrasaraḥsnātaḥ sa bhārgava ivāparaḥ,भाति स्म कण्ठाभरणपद्मरागप्रभावृतः राजन्यास्रसरःस्नातः स भार्गव इवापरः +PNc_2.11,ruruce sa purastvaṅgatsitacchatraparamparaḥ velānilasamuddhūtapheṇaḥ patir ivārṇasām,रुरुचे स पुरस्त्वङ्गत्सितच्छत्रपरम्परः वेलानिलसमुद्धूतफेणः पतिर् इवार्णसाम् +PNc_2.12,upāyanīkṛtonnidrapadmakiñjalkasaurabhaḥ tam asevata samrājaṃ vindhyadūta ivānilaḥ,उपायनीकृतोन्निद्रपद्मकिञ्जल्कसौरभः तम् असेवत सम्राजं विन्ध्यदूत इवानिलः +PNc_2.13,tadaśvīyakhurotkhātaiḥ pāṃsukūṭair ajāyata punaḥ prasabhavardhiṣṇuvindhyaśaṅkākulaṃ jagat,तदश्वीयखुरोत्खातैः पांसुकूटैर् अजायत पुनः प्रसभवर्धिष्णुविन्ध्यशङ्काकुलं जगत् +PNc_2.14,sahemaśṛṅkhalāḥ śvānaḥ śvetās tasyāgrato yayuḥ vahantaḥ sataḍiddāmaśāradāmbudharaśriyam,सहेमशृङ्खलाः श्वानः श्वेतास् तस्याग्रतो ययुः वहन्तः सतडिद्दामशारदाम्बुधरश्रियम् +PNc_2.15,tatas turagaheṣābhiḥ pattikolāhalena ca ajāyanta bhayodbhrāntaśvāpadā vindhyabhūmayaḥ,ततस् तुरगहेषाभिः पत्तिकोलाहलेन च अजायन्त भयोद्भ्रान्तश्वापदा विन्ध्यभूमयः +PNc_2.16,rabhasākṛṣṭakodaṇḍaṃ karṇapūrīkṛtekṣaṇāḥ tam anaṅgam ivāpaśyan vanānte vanadevatāḥ,रभसाकृष्टकोदण्डं कर्णपूरीकृतेक्षणाः तम् अनङ्गम् इवापश्यन् वनान्ते वनदेवताः +PNc_2.17,mayi goptari coro 'yam abalālocanaśriyaḥ itīva mumuce tena kṛṣṇasāre śilīmukhaḥ,मयि गोप्तरि चोरो ऽयम् अबलालोचनश्रियः इतीव मुमुचे तेन कृष्णसारे शिलीमुखः +PNc_2.18,sa citravarṇavicchittihāriṇor avanīpatiḥ śrīharṣa iva saṃghaṭṭaṃ cakre bāṇamayūrayoḥ,स चित्रवर्णविच्छित्तिहारिणोर् अवनीपतिः श्रीहर्ष इव संघट्टं चक्रे बाणमयूरयोः +PNc_2.19,camarīṇāṃ śarotkṛttaiḥ sa vāladhibhir ujjvalam parito vyadhitāraṇyaṃ svayaśaḥstabakair iva,चमरीणां शरोत्कृत्तैः स वालधिभिर् उज्ज्वलम् परितो व्यधितारण्यं स्वयशःस्तबकैर् इव +PNc_2.20,āhuta iva sāṭopaṃ lāṅgūlasphoṭaniḥsvanaiḥ abhyadhāvad abhivyāghrān āgrataḥ kautukena sa,आहुत इव साटोपं लाङ्गूलस्फोटनिःस्वनैः अभ्यधावद् अभिव्याघ्रान् आग्रतः कौतुकेन स +PNc_2.21,vidhitsur ātmanaḥ śauryam asāmānyam ivādadhe sa śarān puṇḍarīkeṣu puṇḍarīkāyatekṣaṇaḥ,विधित्सुर् आत्मनः शौर्यम् असामान्यम् इवादधे स शरान् पुण्डरीकेषु पुण्डरीकायतेक्षणः +PNc_2.22,tais tasya bāhuvīryeṇa dṛṣṭena vrīḍitair iva tatyaje vikramaspardhā puraḥ paścāt tu jīvitam,तैस् तस्य बाहुवीर्येण दृष्टेन व्रीडितैर् इव तत्यजे विक्रमस्पर्धा पुरः पश्चात् तु जीवितम् +PNc_2.23,kṣiter ekātapatrāyāḥ sa patir matsarād iva udagrapuṇḍarīkatvaṃ na sehe vindhyabhūbhṛtaḥ,क्षितेर् एकातपत्रायाः स पतिर् मत्सराद् इव उदग्रपुण्डरीकत्वं न सेहे विन्ध्यभूभृतः +PNc_2.24,araṇyamahiṣair dūraṃ tasmāt sāyakavarṣiṇaḥ apasasre vikīrṇāṃśos tamobhir iva bhāsvataḥ,अरण्यमहिषैर् दूरं तस्मात् सायकवर्षिणः अपसस्रे विकीर्णांशोस् तमोभिर् इव भास्वतः +PNc_2.25,mahāmahiṣaniṣpeṣakeliḥ pāram agād dvayoḥ rājñas tasyāticaṇḍasya caṇḍikācaraṇasya ca,महामहिषनिष्पेषकेलिः पारम् अगाद् द्वयोः राज्ञस् तस्यातिचण्डस्य चण्डिकाचरणस्य च +PNc_2.26,śaradīva prasarpantyāṃ tasya kodaṇḍaṭāṅkṛtau vinidrajṛmbhitaharir vindhyodadhir ajāyata,शरदीव प्रसर्पन्त्यां तस्य ��ोदण्डटाङ्कृतौ विनिद्रजृम्भितहरिर् विन्ध्योदधिर् अजायत +PNc_2.27,aśeṣabhuvanakhyātavikrame 'vyaktavikramaiḥ darpān mumucire tasmin tiryakkesaribhir dṛśaḥ,अशेषभुवनख्यातविक्रमे ऽव्यक्तविक्रमैः दर्पान् मुमुचिरे तस्मिन् तिर्यक्केसरिभिर् दृशः +PNc_2.28,sa teṣāṃ sahajodagraśauryasañcāravīthiṣu mattebhamauktikottaṃsān na sehe nakhaśuktiṣu,स तेषां सहजोदग्रशौर्यसञ्चारवीथिषु मत्तेभमौक्तिकोत्तंसान् न सेहे नखशुक्तिषु +PNc_2.29,yūthe mahāvarāhāṇāṃ gate tadbāṇagocaram cirāt palvalamustānāṃ santānaḥ svastimān abhūt,यूथे महावराहाणां गते तद्बाणगोचरम् चिरात् पल्वलमुस्तानां सन्तानः स्वस्तिमान् अभूत् +PNc_2.30,samadakroḍadaṃṣṭrābhiḥ kṛttābhiḥ kautukena sa sthalīr vyadhita vindhyasya vikīrṇendukalā iva,समदक्रोडदंष्ट्राभिः कृत्ताभिः कौतुकेन स स्थलीर् व्यधित विन्ध्यस्य विकीर्णेन्दुकला इव +PNc_2.31,asairibham asāraṅgam avārāham akesari kṣaṇād vanam aśārdūlam āttacāpaś cakāra sa,असैरिभम् असारङ्गम् अवाराहम् अकेसरि क्षणाद् वनम् अशार्दूलम् आत्तचापश् चकार स +PNc_2.32,alaṃ prahṛtya bhūpāla sattveṣv anaparādhiṣu itīva saḥ khagārāvair nyaṣedhi vanarājibhiḥ,अलं प्रहृत्य भूपाल सत्त्वेष्व् अनपराधिषु इतीव सः खगारावैर् न्यषेधि वनराजिभिः +PNc_2.33,asevanta samīrās tam anastamṛgayāśramam surataśrāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ,असेवन्त समीरास् तम् अनस्तमृगयाश्रमम् सुरतश्रान्तशबरीकबरीमाल्यचुम्बिनः +PNc_2.34,sacivavarṇanam athendracāpalalitaṃ sañcarantam itas tataḥ amandamṛgayāsaṅgaḥ saḥ kuraṅgam alokata,सचिववर्णनम् अथेन्द्रचापललितं सञ्चरन्तम् इतस् ततः अमन्दमृगयासङ्गः सः कुरङ्गम् अलोकत +PNc_2.35,so 'pi taṃ valitagrīvaḥ kṣaṇaṃ sthitvā dadarśa ca nirantaralatāpuñjaṃ vindhyakuñjaṃ viveśa ca,सो ऽपि तं वलितग्रीवः क्षणं स्थित्वा ददर्श च निरन्तरलतापुञ्जं विन्ध्यकुञ्जं विवेश च +PNc_2.36,tatas turagam utsṛjya visṛjyānuplavān api tam anviyāya sāraṅgaṃ sāraṅgāyatalocanaḥ,ततस् तुरगम् उत्सृज्य विसृज्यानुप्लवान् अपि तम् अन्वियाय सारङ्गं सारङ्गायतलोचनः +PNc_2.37,devo ramāṅgadenātha saḥ śriyevānvagamyata chāyā nivartate jātu na tu tasyaiṣa bhūpateḥ,देवो रमाङ्गदेनाथ सः श्रियेवान्वगम्यत छाया निवर्तते जातु न तु तस्यैष भूपतेः +PNc_2.38,mṛgānusārī vicarann āttacāpo vane vane līlāṃ kirātaveṣasya saḥ prapede pinākinaḥ,मृगानुसारी विचरन्न् आत्तचापो वने वने लीलां किरातवेषस्य सः प्रपेदे पिनाकिनः +PNc_2.39,dūrād eva sa tenātha śaravyatvam anīyata svanāmadheyasya cihnasya hemapuṅkhasya patriṇaḥ,दूराद् एव स तेनाथ शरव्यत्वम् अनीयत स्वनामधेयस्य चिह्नस्य हेमपुङ्खस्य पत्रिणः +PNc_2.40,śilābhedakṣamenāpi kim api ślathamuṣṭinā abhūd viddhaḥ saḥ sāraṅgas tena tvaci ca marmaṇi,शिलाभेदक्षमेनापि किम् अपि श्लथमुष्टिना अभूद् विद्धः सः सारङ्गस् तेन त्वचि च मर्मणि +PNc_2.41,saḥ śarāpātabhītena manaso 'py atiraṃhasā atidūraṃ kuraṅgeṇa ninye rāma ivāparaḥ,सः शरापातभीतेन मनसो ऽप्य् अतिरंहसा अतिदूरं कुरङ्गेण निन्ये राम इवापर�� +PNc_2.42,tena vindhyāṭavīmadhye dhāvan nīrandhravīrudhi utpatann utpatann eva sa kevalam alakṣyata,तेन विन्ध्याटवीमध्ये धावन् नीरन्ध्रवीरुधि उत्पतन्न् उत्पतन्न् एव स केवलम् अलक्ष्यत +PNc_2.43,dṛśā vanasthalīḥ kurvan vikīrṇendīvarā iva javād dūram atikrāntaṃ taṃ kṣitīśas tadaikṣata,दृशा वनस्थलीः कुर्वन् विकीर्णेन्दीवरा इव जवाद् दूरम् अतिक्रान्तं तं क्षितीशस् तदैक्षत +PNc_2.44,tatas tirohite tasminn asamāptakutūhalaḥ svabāṇa iva sa prāpa pṛthivīṃ durvilakṣatām,ततस् तिरोहिते तस्मिन्न् असमाप्तकुतूहलः स्वबाण इव स प्राप पृथिवीं दुर्विलक्षताम् +PNc_2.45,daśanajyotsnayā kurvan latāḥ stabakitā iva iti pārśvagataṃ smitvā sa jagāda ramāṅgadam,दशनज्योत्स्नया कुर्वन् लताः स्तबकिता इव इति पार्श्वगतं स्मित्वा स जगाद रमाङ्गदम् +PNc_2.46,ramāṅgadāya mṛgavarṇanam ayaṃ tulitapaulomīkāntakāmukavigrahaḥ mṛgo dṛggocaraṃ kaccitgatas tava ramāṅgada!,रमाङ्गदाय मृगवर्णनम् अयं तुलितपौलोमीकान्तकामुकविग्रहः मृगो दृग्गोचरं कच्चित्गतस् तव रमाङ्गद! +PNc_2.47,tadvadhūsvakaranyastacitrapatralatāṅkitaḥ asau vihārahariṇaḥ kiṃ syād analasāratheḥ,तद्वधूस्वकरन्यस्तचित्रपत्रलताङ्कितः असौ विहारहरिणः किं स्याद् अनलसारथेः +PNc_2.48,api dṛṣṭā tvayaitasya kaṇṭhe kanakaśṛṅkhalā? churitasyendracāpena meghasyeva taḍillatā,अपि दृष्टा त्वयैतस्य कण्ठे कनकशृङ्खला? छुरितस्येन्द्रचापेन मेघस्येव तडिल्लता +PNc_2.49,mṛgajātir apūrveyaṃ sarvathā vasudhātale sambhavaty amarādrau vā bhuvane vā phaṇābhṛtām,मृगजातिर् अपूर्वेयं सर्वथा वसुधातले सम्भवत्य् अमराद्रौ वा भुवने वा फणाभृताम् +PNc_2.50,asyākhaṇḍalakodaṇḍakānti carmātipāvanam gajapṛṣṭhe nidhāsyāmi mahāsamaraparvasu,अस्याखण्डलकोदण्डकान्ति चर्मातिपावनम् गजपृष्ठे निधास्यामि महासमरपर्वसु +PNc_2.51,yan nimajjati maccetaḥ kutūhalarasormiṣu mārgam anveṣṭum etasya tad ehi prayatāvahe,यन् निमज्जति मच्चेतः कुतूहलरसोर्मिषु मार्गम् अन्वेष्टुम् एतस्य तद् एहि प्रयतावहे +PNc_2.52,ity uktvā virate tasmin paramāramahībhṛti ūce ramāṅgadenaivam avāpyāvasaraṃ vacaḥ,इत्य् उक्त्वा विरते तस्मिन् परमारमहीभृति ऊचे रमाङ्गदेनैवम् अवाप्यावसरं वचः +PNc_2.53,ramāṅgadakṛto mṛgānusaraṇaniṣedhaḥ krudhevādhijyacāpena varṇasaṅkaradarśinā tvayaiṣa citrasāraṅgo deva dūram anudruta,रमाङ्गदकृतो मृगानुसरणनिषेधः क्रुधेवाधिज्यचापेन वर्णसङ्करदर्शिना त्वयैष चित्रसारङ्गो देव दूरम् अनुद्रुत +PNc_2.54,aśūnyāḥ suragandharvasiddhavidyādharoragaiḥ imā navanavāścaryanidhayo vindhyabhūmayaḥ,अशून्याः सुरगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगैः इमा नवनवाश्चर्यनिधयो विन्ध्यभूमयः +PNc_2.55,viramātyādaraḥ ko 'yaṃ kuraṅgānveṣaṇe tava na dhāvanty arthariktāsu kriyāsu tvādṛśāṃ dhiyaḥ,विरमात्यादरः को ऽयं कुरङ्गान्वेषणे तव न धावन्त्य् अर्थरिक्तासु क्रियासु त्वादृशां धियः +PNc_2.56,mṛgayāsaktacittasya tavātra vicariṣyataḥ pathi locanayor eṣa puno 'py āpatiṣyati,मृगयासक्तचित्तस्य तवात्र विचरिष्यतः पथि लोचनयोर् एष पुनो ऽप्य् आपतिष्यति +PNc_2.57,śaraḥ saṃhriyatām eṣa dhanur apy avatāryatām śeṣā ca svastimaty astu deva śvāpadasantatiḥ,शरः संह्रियताम् एष धनुर् अप्य् अवतार्यताम् शेषा च स्वस्तिमत्य् अस्तु देव श्वापदसन्ततिः +PNc_2.58,daśā dinasya tīvreyaṃ yad ayaṃ bhagavān raviḥ kṛṣṇasyorasi puṣṇāti nabhasaḥ kaustubhaśriyam,दशा दिनस्य तीव्रेयं यद् अयं भगवान् रविः कृष्णस्योरसि पुष्णाति नभसः कौस्तुभश्रियम् +PNc_2.59,nihateṣu tvayā deva sattveṣu vyathitā iva etā vahanti santāpam atīvāraṇyabhūmayaḥ,निहतेषु त्वया देव सत्त्वेषु व्यथिता इव एता वहन्ति सन्तापम् अतीवारण्यभूमयः +PNc_2.60,amībhir bālavānīraviṭapeṣv agataklamaiḥ kapiñjalair itaḥ paśya sahasaiva nilīyate,अमीभिर् बालवानीरविटपेष्व् अगतक्लमैः कपिञ्जलैर् इतः पश्य सहसैव निलीयते +PNc_2.61,arkāṃśuglapitair ebhir ito 'py ālikhitair iva rājajambūnikuñjeṣu paśya puṃskokilaiḥ sthitam,अर्कांशुग्लपितैर् एभिर् इतो ऽप्य् आलिखितैर् इव राजजम्बूनिकुञ्जेषु पश्य पुंस्कोकिलैः स्थितम् +PNc_2.62,āhlādahetuḥ snigdheyam ito vanyena dantinā paśya nīpataroś chāyā savaśena niṣevyate,आह्लादहेतुः स्निग्धेयम् इतो वन्येन दन्तिना पश्य नीपतरोश् छाया सवशेन निषेव्यते +PNc_2.63,navāmbudharanīlo 'yaṃ dāvadhūmalatodgamaḥ nīlakaṇṭhair itas tarṣāt sotkaṇṭhair avalokyate,नवाम्बुधरनीलो ऽयं दावधूमलतोद्गमः नीलकण्ठैर् इतस् तर्षात् सोत्कण्ठैर् अवलोक्यते +PNc_2.64,anayā vidrumastambabhaṅgapiṅgalayā dṛśā itaḥ palvalapaṅkānto vyaktim abhyeti sairibhaḥ,अनया विद्रुमस्तम्बभङ्गपिङ्गलया दृशा इतः पल्वलपङ्कान्तो व्यक्तिम् अभ्येति सैरिभः +PNc_2.65,kaṭhorātapataptasya rājahaṃsasya samprati narendra nalinīpatram ātapatrībhavaty adaḥ,कठोरातपतप्तस्य राजहंसस्य सम्प्रति नरेन्द्र नलिनीपत्रम् आतपत्रीभवत्य् अदः +PNc_2.66,mukham aśvarajachannakapolaphalakadyuti deva danturayanty ete tavāpi svedabindavaḥ,मुखम् अश्वरजछन्नकपोलफलकद्युति देव दन्तुरयन्त्य् एते तवापि स्वेदबिन्दवः +PNc_2.67,tad atra kusumasmere niḥsvanatsamadālini vinīyatāṃ latākuñje tvayaiṣa mṛgayāśramaḥ,तद् अत्र कुसुमस्मेरे निःस्वनत्समदालिनि विनीयतां लताकुञ्जे त्वयैष मृगयाश्रमः +PNc_2.68,api svacchajalā deva kalahaṃsāṅkasaikatā varāhotkhātamṛtsneyaṃ puraḥ puṣkariṇī tava,अपि स्वच्छजला देव कलहंसाङ्कसैकता वराहोत्खातमृत्स्नेयं पुरः पुष्करिणी तव +PNc_2.69,tvām ivārkakaraklāntam ākārayitum etayā ayam ādhūtakahlārakalikaḥ preṣito 'nilaḥ,त्वाम् इवार्ककरक्लान्तम् आकारयितुम् एतया अयम् आधूतकह्लारकलिकः प्रेषितो ऽनिलः +PNc_2.70,latāpuṣpotkaraiḥ kīrṇo mārgo 'yam avagāhyatām ito vanyebhamuktābhir imāḥ śarkarilā bhuvaḥ,लतापुष्पोत्करैः कीर्णो मार्गो ऽयम् अवगाह्यताम् इतो वन्येभमुक्ताभिर् इमाः शर्करिला भुवः +PNc_2.71,ity ukte masṛṇaṃ tena nṛpasya padam ādadhe smitaṃ sarasvatīratnaparyaṅke dantavāsasi,इत्य् उक्ते मसृणं तेन नृपस्य पदम् आदधे स्मितं सरस्वतीरत्नपर्यङ्के दन्तवाससि +PNc_2.72,yaśobhaṭopadiṣṭena gatvā kiñcid ivādhvanā prāpa puṣkariṇītīram avantitilako 'tha saḥ,यशोभटोपदिष्टेन गत्वा किञ्चिद् इवाध्वना प्राप पुष्करिणीतीरम् अवन्तितिलको ऽथ सः +PNc_2.73,karād anucaras tasya sāndrasvedajalāṅguleḥ madhur manobhavasyeva saśaraṃ cāpam ādade,कराद् अनुचरस् तस्य सान्द्रस्वेदजलाङ्गुलेः मधुर् मनोभवस्येव सशरं चापम् आददे +PNc_2.74,atha snānādivarṇanam tataḥ snānecchayā spṛṣṭo visṛṣṭaśyāmakañcukaḥ sa reje meghanirmuktaḥ paryāpta iva candramaḥ,अथ स्नानादिवर्णनम् ततः स्नानेच्छया स्पृष्टो विसृष्टश्यामकञ्चुकः स रेजे मेघनिर्मुक्तः पर्याप्त इव चन्द्रमः +PNc_2.75,pramṛṣtamṛgayāreṇu tanmukhaṃ pārśvavartinā ruruce mārutākṣiptaparāgam iva paṅkajam,प्रमृष्तमृगयारेणु तन्मुखं पार्श्ववर्तिना रुरुचे मारुताक्षिप्तपरागम् इव पङ्कजम् +PNc_2.76,nisargalalitā tasya vimuktālaṅkṛtis tanuḥ lateva pārijātasya paryastastabakābhavat,निसर्गललिता तस्य विमुक्तालङ्कृतिस् तनुः लतेव पारिजातस्य पर्यस्तस्तबकाभवत् +PNc_2.77,svedanunnāṅgavarṇasya sarasīm avagāhataḥ vanyasyevābhavat tasya śrīḥ paryantavisarpiṇī,स्वेदनुन्नाङ्गवर्णस्य सरसीम् अवगाहतः वन्यस्येवाभवत् तस्य श्रीः पर्यन्तविसर्पिणी +PNc_2.78,sa tasyāṃ dūravikṣiptavihagaśreṇimekhalaḥ vijahāra yathākāmaṃ vilāsakusumāyudhaḥ,स तस्यां दूरविक्षिप्तविहगश्रेणिमेखलः विजहार यथाकामं विलासकुसुमायुधः +PNc_2.79,uvāha visphurannālakaṇṭakacchadmanāpi sā tadaṅgayaṣṭisparśena romañcam iva padminī,उवाह विस्फुरन्नालकण्टकच्छद्मनापि सा तदङ्गयष्टिस्पर्शेन रोमञ्चम् इव पद्मिनी +PNc_2.80,tatas taraṅganirdhautam adhyāsya sa śilātalam yaśaḥsnapitadiksīmā devaḥ sasnau yathāvidhi,ततस् तरङ्गनिर्धौतम् अध्यास्य स शिलातलम् यशःस्नपितदिक्सीमा देवः सस्नौ यथाविधि +PNc_2.81,tasyā-viralamattāliniḥsvanacchadmanā vane agīyateva devasya latābhiḥ snānakautukam,तस्या-विरलमत्तालिनिःस्वनच्छद्मना वने अगीयतेव देवस्य लताभिः स्नानकौतुकम् +PNc_2.82,so dūrodastaparyastasapuṣpasalilāñjaliḥ jagattamo'pahaṃ jyotis trayīmayam upasthitaḥ,सो दूरोदस्तपर्यस्तसपुष्पसलिलाञ्जलिः जगत्तमोऽपहं ज्योतिस् त्रयीमयम् उपस्थितः +PNc_2.83,tam ānarca sa rājendur maulau yasyendulekhayā kriyate svardhunībālamṛṇālaśakalabhramaḥ,तम् आनर्च स राजेन्दुर् मौलौ यस्येन्दुलेखया क्रियते स्वर्धुनीबालमृणालशकलभ्रमः +PNc_2.84,dhanyā hi tā vanalatā yatphalāny ajahāra sa kāryataḥ sadṛśī tāsāṃ samudraraśanā mahī,धन्या हि ता वनलता यत्फलान्य् अजहार स कार्यतः सदृशी तासां समुद्ररशना मही +PNc_2.85,nipīya nikhilavyaktarājacihnena pāṇinā upāspṛśat sa cāmbhojakiñjalkakapiśaṃ payaḥ,निपीय निखिलव्यक्तराजचिह्नेन पाणिना उपास्पृशत् स चाम्भोजकिञ्जल्ककपिशं पयः +PNc_2.86,nīlātapatramitreṇa patreṇāmbujinībhuvā nivāritoṣṇaḥ saśrīkaṃ latākuñjaṃ jagāma sa,नीलातपत्रमित्रेण पत्रेणाम्बुजिनीभुवा निवारितोष्णः सश्रीकं लताकुञ्जं जगाम स +PNc_2.87,saparāge viśaśrāma kusumaprastare ca sa lakṣmīkucāṅgarāgeṇa bhinne śeṣa ivācyutaḥ,सपरागे विशश्राम कुसुमप्रस्तरे च स लक्ष्मीकुचाङ्गरागेण भिन्ने शेष इवाच्युतः +PNc_2.88,ramāṅgado 'pi nirvartya tvarayā kiṃ cid āhnikam avāptasevāvasaraḥ paryupāsta viśāmpatim,रमाङ्गदो ऽपि निर्वर्त्य त्वरया किं चिद् आह्निकम् अवाप्तसेवावसरः पर्युपास्त विशाम्पतिम् +PNc_2.89,so bhṛṅgadhvaninā supto vipañcīnādabandhunā tamālapallavais tena kiṃ cit kiṃ cid avījyata,सो भृङ्गध्वनिना सुप्तो विपञ्चीनादबन्धुना तमालपल्लवैस् तेन किं चित् किं चिद् अवीज्यत +PNc_2.90,nidrāgṛhītanirmuktalocano 'tha jahāra sa ghanachāyāvṛtavyaktabhāsvato nabhasaḥ śriyam,निद्रागृहीतनिर्मुक्तलोचनो ऽथ जहार स घनछायावृतव्यक्तभास्वतो नभसः श्रियम् +PNc_2.91,pīnāṃsataṭasaṃśliṣṭapuṣpakesaraśobhinā uṣaḥsākalpakeneva śayanīyam amucyate,पीनांसतटसंश्लिष्टपुष्पकेसरशोभिना उषःसाकल्पकेनेव शयनीयम् अमुच्यते +PNc_2.92,punar mṛgayāvihāraḥ cakāra ca padaṃ citraḥ sa mṛgas tasya cetasi lagnaṃ hi kim api kvāpi kṛcchrād ākṛṣyate manaḥ,पुनर् मृगयाविहारः चकार च पदं चित्रः स मृगस् तस्य चेतसि लग्नं हि किम् अपि क्वापि कृच्छ्राद् आकृष्यते मनः +PNc_2.93,prasādahṛdyālaṅkārais tena mūrtir abhūṣyata atyujjvalaiḥ kavīndreṇa kālidāsena vāg iva,प्रसादहृद्यालङ्कारैस् तेन मूर्तिर् अभूष्यत अत्युज्ज्वलैः कवीन्द्रेण कालिदासेन वाग् इव +PNc_2.94,jagāhe sa mahāraṇyam aṃsāsaktadhanurlataḥ upoḍhaśaśabhṛllekhaḥ sāyam abdhim ivāryamā,जगाहे स महारण्यम् अंसासक्तधनुर्लतः उपोढशशभृल्लेखः सायम् अब्धिम् इवार्यमा +PNc_2.95,tasmin kusumakirmīratale ca vicacāra sa sphurannakṣatraśabale nabhasīva niśākaraḥ,तस्मिन् कुसुमकिर्मीरतले च विचचार स स्फुरन्नक्षत्रशबले नभसीव निशाकरः +PNc_2.96,mṛgānugamanirbandho na jagāmāsya mandatām maithilīramaṇasyeva vipine pṛthivīpateḥ,मृगानुगमनिर्बन्धो न जगामास्य मन्दताम् मैथिलीरमणस्येव विपिने पृथिवीपतेः +PNc_2.97,niśātikramaṇam tataḥ papāta jaladhau virocanaphaṇāmaṇiḥ dināher nīyamānasya balātkāragarutmatā,निशातिक्रमणम् ततः पपात जलधौ विरोचनफणामणिः दिनाहेर् नीयमानस्य बलात्कारगरुत्मता +PNc_2.98,śanaiḥ śanair atha vyomni mṛgāṅkaḥ padam ādadhe saśaṅka iva bhūpālān mṛgayāsaktacetasaḥ,शनैः शनैर् अथ व्योम्नि मृगाङ्कः पदम् आदधे सशङ्क इव भूपालान् मृगयासक्तचेतसः +PNc_2.99,ramāṅgadāstṛtasnigdhapallavaprastare tataḥ vane rājendunā ninye tenendutilakā niśā,रमाङ्गदास्तृतस्निग्धपल्लवप्रस्तरे ततः वने राजेन्दुना निन्ये तेनेन्दुतिलका निशा +PNc_2.100,atha mukharakhagāpanītanidraḥ kvacid api padmasarasy upāsya sandhyām puno 'pi tam avekṣituṃ niśānte nṛpatir iyeṣṭa mṛgaṃ mṛgendrakalpaḥ,अथ मुखरखगापनीतनिद्रः क्वचिद् अपि पद्मसरस्य् उपास्य सन्ध्याम् पुनो ऽपि तम् अवेक्षितुं निशान्ते नृपतिर् इयेष्ट मृगं मृगेन्द्रकल्पः +PNc_2.101,pañcaikena smara iva śarān pāṇinā hemapuṅkhān anyenorvīvijayi ca dhanuḥ sāhasāṅkaṃ dadhānaḥ devaḥ sa atha vyavaharad ariṣu nyastapādaḥ pikālīnīḍanyañcanniculanicayaśyāmalāsu sthalīṣu,पञ्चैकेन स्मर इव शरान् पाणिना हेमपुङ्खान् अन्येनोर्वीविजयि च धनुः साहसाङ्कं दधानः देवः स अथ व्यवहरद् अरिषु न्यस्तपादः पिकालीनीडन्यञ्चन्निचुलनिचयश्यामल���सु स्थलीषु +PNc_3.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye citra-mṛgā1valokano nāma dvitīyaḥ sargaḥ tritīyaḥ sargaḥ atha bahu carato 'sya cāpapāṇeś cakitavalanmṛgayūthavīkṣitasya vanabhuvi sulabhaḥ pariśramo 'bhūn na tu hariṇaḥ sa hṛtendracāpaśobhaḥ,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये चित्र-मृगा१वलोकनो नाम द्वितीयः सर्गः त्रितीयः सर्गः अथ बहु चरतो ऽस्य चापपाणेश् चकितवलन्मृगयूथवीक्षितस्य वनभुवि सुलभः परिश्रमो ऽभून् न तु हरिणः स हृतेन्द्रचापशोभः +PNc_3.2,dhanuṣi tanubharaṃ nidhāya kiṃcit taruṇatamālavane vinītakhedaḥ mṛgarudhirakalaṅkitena devaḥ samaviṣameṇa pathā puraḥ pratasthe,धनुषि तनुभरं निधाय किंचित् तरुणतमालवने विनीतखेदः मृगरुधिरकलङ्कितेन देवः समविषमेण पथा पुरः प्रतस्थे +PNc_3.3,vindhyakandarapraveśaḥ atha sa caṭulaṣaṭpadopagītaṃ vanagajadānasugandhigandhavāham parisaram abhinṛttanīlakaṇṭhaṃ nyaviśata vindhyanagendrakandarasya,विन्ध्यकन्दरप्रवेशः अथ स चटुलषट्पदोपगीतं वनगजदानसुगन्धिगन्धवाहम् परिसरम् अभिनृत्तनीलकण्ठं न्यविशत विन्ध्यनगेन्द्रकन्दरस्य +PNc_3.4,caṭulakṛtakacagrahaḥ sa gacchan vanalatayā parihāsalolayeva narapatir avaśaḥ kṛtaḥ sa kāmaṃ viyati mukhendum udañcayāṃ cakāra,चटुलकृतकचग्रहः स गच्छन् वनलतया परिहासलोलयेव नरपतिर् अवशः कृतः स कामं वियति मुखेन्दुम् उदञ्चयां चकार +PNc_3.5,namad avanipatiḥ patiḥ prajānām ayi! capale nu vikṛṣyate kaceṣu virama muhur itīva manyuguñjaddhvanibhir asāv alibhir latābhyadhāyi,नमद् अवनिपतिः पतिः प्रजानाम् अयि! चपले नु विकृष्यते कचेषु विरम मुहुर् इतीव मन्युगुञ्जद्ध्वनिभिर् असाव् अलिभिर् लताभ्यधायि +PNc_3.6,katicidalinipītadhūpagandhān anativilambiparārdhyamauliratnān tvaritam atha ramāṅgado 'sya keśān vipinalatāviṭapāntarāc cakarṣa,कतिचिदलिनिपीतधूपगन्धान् अनतिविलम्बिपरार्ध्यमौलिरत्नान् त्वरितम् अथ रमाङ्गदो ऽस्य केशान् विपिनलताविटपान्तराच् चकर्ष +PNc_3.7,haṃsadarśanam nṛpatir atha tadonmukhaś carantaṃ jhaṭiti sitacchadam ambare dadarśa dadhatam adhigatāṃ kuto 'pi cañcvā bisalatikām iva tārahāralekhām,हंसदर्शनम् नृपतिर् अथ तदोन्मुखश् चरन्तं झटिति सितच्छदम् अम्बरे ददर्श दधतम् अधिगतां कुतो ऽपि चञ्च्वा बिसलतिकाम् इव तारहारलेखाम् +PNc_3.8,vikasitakumudacchadāvadāte tatanibhṛte patatāṃ tatī dadhānam viracayitum upāyanaṃ nṛpendor navaghaṭite iva dantapatralekhe,विकसितकुमुदच्छदावदाते ततनिभृते पततां तती दधानम् विरचयितुम् उपायनं नृपेन्दोर् नवघटिते इव दन्तपत्रलेखे +PNc_3.9,citam atanu visarpatā samantāt kiraṇalatānikareṇa hārayaṣṭeḥ sitamaṇimayasūcinirmitasya sthitam iva jaṅgamapañjarasya madhye,चितम् अतनु विसर्पता समन्तात् किरणलतानिकरेण हारयष्टेः सितमणिमयसूचिनिर्मितस्य स्थितम् इव जङ्गमपञ्जरस्य मध्ये +PNc_3.10,taralamaṇirucāvṛtaṃ prakṛtyā vidalitavidrumakandakāñcituṇḍam praṇayanihitapādayāvakāṅkaṃ kamalavanasthitilolayeva lakṣmyā,तरलमणिरुचावृतं प्रकृत्या विदलितविद्रुमकन्दकाञ्चितुण्डम् प्रणयनिहितपादयावकाङ्कं कमलवनस्थितिलोलयेव लक्ष्म्या +PNc_3.11,caraṇayugatale vibhātakālasphuṭitajapākusumābhitāmrabhāsi svayam iva nalinīvanaprasūteḥ paricayataḥ kṛtakāntisaṃvibhāgam,चरणयुगतले विभातकालस्फुटितजपाकुसुमाभिताम्रभासि स्वयम् इव नलिनीवनप्रसूतेः परिचयतः कृतकान्तिसंविभागम् +PNc_3.12,pratipadam atidīrghahārabhārāt avanamadunnamayantam uttamāṅgam śirasi nipatato nikāmam uṣṇān ahimarucaḥ kiraṇān ivotkṣipantam,प्रतिपदम् अतिदीर्घहारभारात् अवनमदुन्नमयन्तम् उत्तमाङ्गम् शिरसि निपततो निकामम् उष्णान् अहिमरुचः किरणान् इवोत्क्षिपन्तम् +PNc_3.13,vivṛtamukhadhṛtasya niṣpatadbhis taralamaṇer aruṇasya kāntileśaiḥ aviratam aravindavṛndapītān madhupṛṣatān iva bhūyasodvamantam,विवृतमुखधृतस्य निष्पतद्भिस् तरलमणेर् अरुणस्य कान्तिलेशैः अविरतम् अरविन्दवृन्दपीतान् मधुपृषतान् इव भूयसोद्वमन्तम् +PNc_3.14,parikhacitam ayatnapūritāśair aviralamauktikadāmaraśmijālaiḥ yaśa iva parabhūtabhṛtāṃ niruddhya prasabham upāhṛtam ātmano yaśobhiḥ,परिखचितम् अयत्नपूरिताशैर् अविरलमौक्तिकदामरश्मिजालैः यश इव परभूतभृतां निरुद्ध्य प्रसभम् उपाहृतम् आत्मनो यशोभिः +PNc_3.15,abhinavabisaśaṅkayāpahṛtya sphaṭikamayīm asamakṣam akṣamālām vihagam iva vimānahaṃsapaṅkter vighaṭitam ekataraṃ caturmukhasya,अभिनवबिसशङ्कयापहृत्य स्फटिकमयीम् असमक्षम् अक्षमालाम् विहगम् इव विमानहंसपङ्क्तेर् विघटितम् एकतरं चतुर्मुखस्य +PNc_3.16,cyutam iva sitacāmaraṃ maghoneḥ śramajaḍavāravilāsinīkarāgrāt apahṛtam iva lolapatrajālaṃ surasaritaḥ pavanena puṇḍarīkam,च्युतम् इव सितचामरं मघोनेः श्रमजडवारविलासिनीकराग्रात् अपहृतम् इव लोलपत्रजालं सुरसरितः पवनेन पुण्डरीकम् +PNc_3.17,harahasitasitaṃ divāpi kāntistabakam ivāpatitam sudhākarasya api patitam ivāntarikṣapīlor maghavadibhasya vilāsakarṇaśaṅkham,हरहसितसितं दिवापि कान्तिस्तबकम् इवापतितम् सुधाकरस्य अपि पतितम् इवान्तरिक्षपीलोर् मघवदिभस्य विलासकर्णशङ्खम् +PNc_3.18,sa ca pariṇatalodhradhūliśuklas taralam avantipateś cakāra cetaḥ kisalayam iva bālacandanasya stimitagatir malayācalendravātaḥ,स च परिणतलोध्रधूलिशुक्लस् तरलम् अवन्तिपतेश् चकार चेतः किसलयम् इव बालचन्दनस्य स्तिमितगतिर् मलयाचलेन्द्रवातः +PNc_3.19,nāyakavarṇanam avadad atha vibuddhapuṇḍarīkapratimam upāntacare nidhāya cakṣuḥ daśanamaṇimayūkhabhinnavarṇāṃ girim iti mālavarājapūrṇacandraḥ,नायकवर्णनम् अवदद् अथ विबुद्धपुण्डरीकप्रतिमम् उपान्तचरे निधाय चक्षुः दशनमणिमयूखभिन्नवर्णां गिरिम् इति मालवराजपूर्णचन्द्रः +PNc_3.20,surabhikusumacumbināvanamrām alipaṭalena latām imāṃ vinā me khagam amum upadarśayet ka evaṃ gaganaramāpatipāñcajanyam anyaḥ,सुरभिकुसुमचुम्बिनावनम्राम् अलिपटलेन लताम् इमां विना मे खगम् अमुम् उपदर्शयेत् क एवं गगनरमापतिपाञ्चजन्यम् अन्यः +PNc_3.21,smaravarakarihastaśīkarāṇām vidadhati rucayo navahāramauktikānām vidadhati rucayo 'sya canncukoṭau kavalitabālamṛṇālasūtralīlām,स्मरवरकरिहस्तशीकराणाम् विदधत��� रुचयो नवहारमौक्तिकानाम् विदधति रुचयो ऽस्य चन्न्चुकोटौ कवलितबालमृणालसूत्रलीलाम् +PNc_3.22,ayi! kathaya sitacchadaḥ kva cāyaṃ vananalinīpulināntabaddhavāsaḥ avanipatikalatrakaṇṭhayogyaḥ kva ca śaśibandhur anargha eṣa hāraḥ,अयि! कथय सितच्छदः क्व चायं वननलिनीपुलिनान्तबद्धवासः अवनिपतिकलत्रकण्ठयोग्यः क्व च शशिबन्धुर् अनर्घ एष हारः +PNc_3.23,vanabhuvipatitaḥ kuto 'yam asyāṃ katham ayam asya mukhātithitvam āptaḥ? guruvibhavapadasya kasya vā syād ayam iti me na paricchinatti cetaḥ,वनभुविपतितः कुतो ऽयम् अस्यां कथम् अयम् अस्य मुखातिथित्वम् आप्तः? गुरुविभवपदस्य कस्य वा स्याद् अयम् इति मे न परिच्छिनत्ति चेतः +PNc_3.24,ayam ucitataraḥ phaṇistriyo vā kucakalaśāntaramartyayoṣito vā ? niyatam udadhim udram īdṛśāni kṣititalam ābharaṇāni na spṛśanti,अयम् उचिततरः फणिस्त्रियो वा कुचकलशान्तरमर्त्ययोषितो वा ? नियतम् उदधिम् उद्रम् ईदृशानि क्षितितलम् आभरणानि न स्पृशन्ति +PNc_3.25,kim aparam anugamya eṣa haṃsaḥ śramajaḍapakṣatirāvayor vanānte ayi! yad ayam avāmanasya bhūmir mukhadhṛtahāralataḥ kutūhalasy,किम् अपरम् अनुगम्य एष हंसः श्रमजडपक्षतिरावयोर् वनान्ते अयि! यद् अयम् अवामनस्य भूमिर् मुखधृतहारलतः कुतूहलस्य् +PNc_3.26,ramāṅgadavākyam iti viratavacasy udīrya tasmin kṛtini nṛpe paramāravaṃśaketau sphuradadharavikīrṇadantakāntiprasaram idaṃ jagade ramāṅgadena,रमाङ्गदवाक्यम् इति विरतवचस्य् उदीर्य तस्मिन् कृतिनि नृपे परमारवंशकेतौ स्फुरदधरविकीर्णदन्तकान्तिप्रसरम् इदं जगदे रमाङ्गदेन +PNc_3.27,jaḍarucir api rocate na kasmai katham api dīrghaguṇena labdhasaṅgaḥ naravara yad anena hāradāmnā tava patagaḥ spṛhaṇīya eṣa jātaḥ,जडरुचिर् अपि रोचते न कस्मै कथम् अपि दीर्घगुणेन लब्धसङ्गः नरवर यद् अनेन हारदाम्ना तव पतगः स्पृहणीय एष जातः +PNc_3.28,upavana iva sambhavaḥ kadācin nṛpa ghaṭate vipine 'pi hārayaṣṭeḥ yad asurasuranāgarājakanyā iha viharanti nagendrakandareṣu,उपवन इव सम्भवः कदाचिन् नृप घटते विपिने ऽपि हारयष्टेः यद् असुरसुरनागराजकन्या इह विहरन्ति नगेन्द्रकन्दरेषु +PNc_3.29,śakunir ayam ito digantalagnair anupamamauktikanirgatair mayūkhaiḥ tava viracayatīva sūtrapātaṃ sukṛtanidhāna! bhaviṣyataḥ śubhasya,शकुनिर् अयम् इतो दिगन्तलग्नैर् अनुपममौक्तिकनिर्गतैर् मयूखैः तव विरचयतीव सूत्रपातं सुकृतनिधान! भविष्यतः शुभस्य +PNc_3.30,drutam ayam anugamyatām idānīm anugamanena yato 'sya hāralābhaḥ phalam adhikam ato 'pi naḥ kadācit kim api bhaved ayam asya hetuḥ,द्रुतम् अयम् अनुगम्यताम् इदानीम् अनुगमनेन यतो ऽस्य हारलाभः फलम् अधिकम् अतो ऽपि नः कदाचित् किम् अपि भवेद् अयम् अस्य हेतुः +PNc_3.31,taruviṭapalatāntareṇa gacchan bhuvam abhajan bahumuktameghavartmā ayam atiguruhārabhārajātāṃ śramajaḍatāmalam ātmano vyanakti,तरुविटपलतान्तरेण गच्छन् भुवम् अभजन् बहुमुक्तमेघवर्त्मा अयम् अतिगुरुहारभारजातां श्रमजडतामलम् आत्मनो व्यनक्ति +PNc_3.32,nayanapatham ayaṃ yathā tavārāt tvam api tathāsya sitacchadasya yātaḥ avanitalamṛgāṅka! yad vanāntaś cakitam ivāyam itas tataḥ prayāti,नयनपथम् अयं यथा तवारात् त्वम् अपि तथास्य सितच्छदस्य यातः अवनितलमृगाङ्क! यद् वनान्तश् चकितम् इवायम् इतस् ततः प्रयाति +PNc_3.33,niculavanam atītya vartate 'yam purata imām ayam abjinīm upetaḥ navajaladharaśaṅkayeva śaṅke taruṇatamālavanādito nivṛttaḥ,निचुलवनम् अतीत्य वर्तते ऽयम् पुरत इमाम् अयम् अब्जिनीम् उपेतः नवजलधरशङ्कयेव शङ्के तरुणतमालवनादितो निवृत्तः +PNc_3.34,kisalayakalitāñjaliṃ tvarāvān ayam upasarpati nīlasinduvāram kṣaṇam ayam iha bālacūtamaulau vicakilamālyavilāsam ādadhāti,किसलयकलिताञ्जलिं त्वरावान् अयम् उपसर्पति नीलसिन्दुवारम् क्षणम् अयम् इह बालचूतमौलौ विचकिलमाल्यविलासम् आदधाति +PNc_3.35,ayam abhinavakarṇikārayaṣṭiṃ jhaṭiti ghanastabakastanīm upaiti ayam aticapalo nisargaraktāṃ sthalanalinīm avadhīrya deva! yātaḥ,अयम् अभिनवकर्णिकारयष्टिं झटिति घनस्तबकस्तनीम् उपैति अयम् अतिचपलो निसर्गरक्तां स्थलनलिनीम् अवधीर्य देव! यातः +PNc_3.36,ayam iha hi latām upaiti kaundīṃ kusumavatīṃ navamādhavīṃ vilaṅghya kvaṇadalivalayāsu nāsu tena skhalitam itaḥ sahakāramañjarīṣu,अयम् इह हि लताम् उपैति कौन्दीं कुसुमवतीं नवमाधवीं विलङ्घ्य क्वणदलिवलयासु नासु तेन स्खलितम् इतः सहकारमञ्जरीषु +PNc_3.37,abhisarati vanasthalīm ivaitāṃ madanavatīmayamūḍhakāmilīlaḥ sphuradatanuśilīmukhasya cāgre vicarati karṇe ivāyam arjunasya,अभिसरति वनस्थलीम् इवैतां मदनवतीमयमूढकामिलीलः स्फुरदतनुशिलीमुखस्य चाग्रे विचरति कर्णे इवायम् अर्जुनस्य +PNc_3.38,śramam apaharatas tanūrmivātair ayam atithir vanapalvalasya jātaḥ tarutatiṣu tirohito 'yam etāsv ayam aravindavanād ivojjihīte,श्रमम् अपहरतस् तनूर्मिवातैर् अयम् अतिथिर् वनपल्वलस्य जातः तरुततिषु तिरोहितो ऽयम् एतास्व् अयम् अरविन्दवनाद् इवोज्जिहीते +PNc_3.39,kurabakavanataḥ kadambarājiṃ vrajati tato mucakundakānanāni iti nagam avagāhate sahāras tvam iva dhrtaklama eṣa rājahaṃsaḥ,कुरबकवनतः कदम्बराजिं व्रजति ततो मुचकुन्दकाननानि इति नगम् अवगाहते सहारस् त्वम् इव ध्र्तक्लम एष राजहंसः +PNc_3.40,kuru vijayam ito mamārpya etad dhanur adhunā sasuvarṇapuṅkhabāṇam yad ayam itagatir gato 'tidūraṃ jalapatagaḥ saha naḥ kutūhalena,कुरु विजयम् इतो ममार्प्य एतद् धनुर् अधुना ससुवर्णपुङ्खबाणम् यद् अयम् इतगतिर् गतो ऽतिदूरं जलपतगः सह नः कुतूहलेन +PNc_3.41,haṃsānugamanam iti kathayati cāpam arpayitvā samam iṣubhiḥ sa ramāṅgade narendras patagam anu tam āttahāraṃ harati na kaṃ navavastusaṃprayogaḥ,हंसानुगमनम् इति कथयति चापम् अर्पयित्वा समम् इषुभिः स रमाङ्गदे नरेन्द्रस् पतगम् अनु तम् आत्तहारं हरति न कं नववस्तुसंप्रयोगः +PNc_3.42,ṛju tam atha vihāyasā vrajantam rabhasavaśād anugacchato nṛpasya samajani bhṛśam āyato 'sya panthās taruviṭapāvaṭavarjanena vakraḥ,ऋजु तम् अथ विहायसा व्रजन्तम् रभसवशाद् अनुगच्छतो नृपस्य समजनि भृशम् आयतो ऽस्य पन्थास् तरुविटपावटवर्जनेन वक्रः +PNc_3.43,nṛpatir anuyayau vane vihaṅgaṃ nṛpatim abhi praṇayī ramāṅgado 'pi śrutam iva viśadaṃ śucir vivekaḥ kṛtini vivekam ivāntaraḥ prasādaḥ,नृपतिर् अनुययौ वने विहङ्गं नृपतिम् अभ�� प्रणयी रमाङ्गदो ऽपि श्रुतम् इव विशदं शुचिर् विवेकः कृतिनि विवेकम् इवान्तरः प्रसादः +PNc_3.44,atha kamalasarastaraṅgadolācalayavilolarathāṅganāmayugmam madakalakalahaṃsanādakṛṣṭaḥ śramaviveśaḥ saḥ sitacchadaḥ prapede,अथ कमलसरस्तरङ्गदोलाचलयविलोलरथाङ्गनामयुग्मम् मदकलकलहंसनादकृष्टः श्रमविवेशः सः सितच्छदः प्रपेदे +PNc_3.45,vilulitakabarīkalāpamālyā mṛdunavaśaivalamekhalā vahantyaḥ ratiraṇam avasāya yatra nityaṃ saha ramaṇair amarāṅganā ramante,विलुलितकबरीकलापमाल्या मृदुनवशैवलमेखला वहन्त्यः रतिरणम् अवसाय यत्र नित्यं सह रमणैर् अमराङ्गना रमन्ते +PNc_3.46,salilagatadhiyātha tena dūrāt sa gurur amucyata niḥsahena hāraḥ jaḍahṛtahṛdayāḥ kiyac ciraṃ vā guṇamahatām iha bhāram udvahanti,सलिलगतधियाथ तेन दूरात् स गुरुर् अमुच्यत निःसहेन हारः जडहृतहृदयाः कियच् चिरं वा गुणमहताम् इह भारम् उद्वहन्ति +PNc_3.47,sa ca vitatamarīcicañculekho vigalitahāralatāmiṣeṇa haṃsaḥ pariṇatabisakāṇḍabhaṅgapītaṃ paya iva vistṛtadhāram ujjagāra,स च विततमरीचिचञ्चुलेखो विगलितहारलतामिषेण हंसः परिणतबिसकाण्डभङ्गपीतं पय इव विस्तृतधारम् उज्जगार +PNc_3.48,atha kanakamṛṇālikāyugasya dyutinicayena citaṃ visarpatādhaḥ aśiśiramahaso visāriṇā khe valayitam aṃśulatākadambakena,अथ कनकमृणालिकायुगस्य द्युतिनिचयेन चितं विसर्पताधः अशिशिरमहसो विसारिणा खे वलयितम् अंशुलताकदम्बकेन +PNc_3.49,taṭabhuvi tam apaśyad āpatantaṃ patir avane ravataṃsitāyatākṣaḥ sitam abhinavahemadaṇḍaśobhi sphaṭikaśalākam ivātapatram aindram,तटभुवि तम् अपश्यद् आपतन्तं पतिर् अवने रवतंसितायताक्षः सितम् अभिनवहेमदण्डशोभि स्फटिकशलाकम् इवातपत्रम् ऐन्द्रम् +PNc_3.50,sarasi dhavalite tataḥ samantād amṛtamarīciruceva tasya kāntyā vyadhita balavatī viyogapīḍā padam apade hṛdayeṣu cakranāmnām,सरसि धवलिते ततः समन्ताद् अमृतमरीचिरुचेव तस्य कान्त्या व्यधित बलवती वियोगपीडा पदम् अपदे हृदयेषु चक्रनाम्नाम् +PNc_3.51,ativitataguṇaikadhāmni tasmin vidhuram adhaḥpatite viśuddhibhāji katham api vasudhādhipaḥ pramodaṃ jhaṭiti jagāma guṇiṣv amatsaro hi,अतिविततगुणैकधाम्नि तस्मिन् विधुरम् अधःपतिते विशुद्धिभाजि कथम् अपि वसुधाधिपः प्रमोदं झटिति जगाम गुणिष्व् अमत्सरो हि +PNc_3.52,atha nabhasi piśaṅgasāndhyarāgacchurita ivāmbaranimnagātaraṅgam kiyad api sarasas taṭe sa gatvā kamalarajaḥkapiśe dadarśa hāram,अथ नभसि पिशङ्गसान्ध्यरागच्छुरित इवाम्बरनिम्नगातरङ्गम् कियद् अपि सरसस् तटे स गत्वा कमलरजःकपिशे ददर्श हारम् +PNc_3.53,sa ca sapadi ramāṅgadopanītaṃ kanakasaroruhakāntinā kareṇa nijayaśa iva mūrtam ādade taṃ bhuvanatalābhayadānadīkṣitena,स च सपदि रमाङ्गदोपनीतं कनकसरोरुहकान्तिना करेण निजयश इव मूर्तम् आददे तं भुवनतलाभयदानदीक्षितेन +PNc_3.54,sujanam iva guṇair upoḍhaśobhaṃ śucitarabālamṛṇālasūtradīrghaiḥ ahamahamikayā kṛtapraveśaṃ taraṇikaraglapitair ivendupādaiḥ,सुजनम् इव गुणैर् उपोढशोभं शुचितरबालमृणालसूत्रदीर्घैः अहमहमिकया कृतप्रवेशं तरणिकरग्लपितैर् इवेन्दुपादैः +PNc_3.55,dadhatam aruṇam aṅgarāgaśeṣaṃ kvacid api yaṣṭiṣu tāramauktikāsu ghaṭitam iva navātapena kiṃcid bahunavayā śaśalakṣmaṇas tviṣā ca,दधतम् अरुणम् अङ्गरागशेषं क्वचिद् अपि यष्टिषु तारमौक्तिकासु घटितम् इव नवातपेन किंचिद् बहुनवया शशलक्ष्मणस् त्विषा च +PNc_3.56,ativitataruciṃ vahantam antas taralamaṇiṃ taruṇendragopaśr̆bham aviralam asakṛnnivāsalagnaṃ lalitavadhūhṛdayād ivānurāgam,अतिविततरुचिं वहन्तम् अन्तस् तरलमणिं तरुणेन्द्रगोपश्र्̆भम् अविरलम् असकृन्निवासलग्नं ललितवधूहृदयाद् इवानुरागम् +PNc_3.57,katicid api latāntare dadhānaṃ mṛgamadaliptatalāni mauktikāni śabalajalalavair ivāttajanmāny ayam aranadīyamunātither ghanasya,कतिचिद् अपि लतान्तरे दधानं मृगमदलिप्ततलानि मौक्तिकानि शबलजललवैर् इवात्तजन्मान्य् अयम् अरनदीयमुनातिथेर् घनस्य +PNc_3.58,anuguṇapadavīvinirgatāsu pratilatam āyatamauktikaprabhāsu rajanikaramarīcisūcidīrghair bahubhir iva grathitaṃ mṛṇālasūtraiḥ,अनुगुणपदवीविनिर्गतासु प्रतिलतम् आयतमौक्तिकप्रभासु रजनिकरमरीचिसूचिदीर्घैर् बहुभिर् इव ग्रथितं मृणालसूत्रैः +PNc_3.59,atidṛḍham anuraktayā vitīrṇaṃ mukharamahodadhimekhalāṃ vahantyā urasi nihitabandhujīvam urvyā vicakilamālyam iva svayaṃvarāya,अतिदृढम् अनुरक्तया वितीर्णं मुखरमहोदधिमेखलां वहन्त्या उरसि निहितबन्धुजीवम् उर्व्या विचकिलमाल्यम् इव स्वयंवराय +PNc_3.60,arucad atha kare sa tasya bibhrad yuvatiradacchadakāntimadhyaratnam kim api manasijena śāsanāṅkaḥ prahitanijāyudhacitrapuṣpamudraḥ,अरुचद् अथ करे स तस्य बिभ्रद् युवतिरदच्छदकान्तिमध्यरत्नम् किम् अपि मनसिजेन शासनाङ्कः प्रहितनिजायुधचित्रपुष्पमुद्रः +PNc_3.61,śaśikararucā sa tena reje mṛdukarapuṣkaravartinā narendraḥ amarapuradhunīsamuddhṛtena tridaśakarīva mṛṇālakandalena,शशिकररुचा स तेन रेजे मृदुकरपुष्करवर्तिना नरेन्द्रः अमरपुरधुनीसमुद्धृतेन त्रिदशकरीव मृणालकन्दलेन +PNc_3.62,urasi narapateḥ pataṃś cakāśe kanakaśilāvipule tadaṃśupūraḥ akhilabhuvanakośarājalakṣmyā nihita ivādhikam utkyā kaṭākṣaḥ,उरसि नरपतेः पतंश् चकाशे कनकशिलाविपुले तदंशुपूरः अखिलभुवनकोशराजलक्ष्म्या निहित इवाधिकम् उत्क्या कटाक्षः +PNc_3.63,vikṛtir udadhiśuktieṣu cyutānāṃ dhruvam iyam indukalāsudhālavānām jaladajalakaṇodbhaveṣu kāmaṃ nivasati kāntir iyaṃ na mauktikeṣu,विकृतिर् उदधिशुक्तिएषु च्युतानां ध्रुवम् इयम् इन्दुकलासुधालवानाम् जलदजलकणोद्भवेषु कामं निवसति कान्तिर् इयं न मौक्तिकेषु +PNc_3.64,na kim ayam uḍumaṇḍalāpavādaḥ kumudavanāni puro 'sya na trapante katham ayam avadhir na muktibhājām iti tam avekṣya sa cintayāṃ cakāra,न किम् अयम् उडुमण्डलापवादः कुमुदवनानि पुरो ऽस्य न त्रपन्ते कथम् अयम् अवधिर् न मुक्तिभाजाम् इति तम् अवेक्ष्य स चिन्तयां चकार +PNc_3.65,sphuradudaraniveśitendranīlāṃ madajalarājim iva smaradvipasya avanipatir apaśyad akṣarāṇāṃ tatim atha hāramṛṇālikāntarāle,स्फुरदुदरनिवेशितेन्द्रनीलां मदजलराजिम् इव स्मरद्विपस्य अवनिपतिर् अपश्यद् अक्षराणां ततिम् अथ हारमृणालिकान्तराले +PNc_3.66,abhinavalikhitām iva praśatiṃ madanamahānṛpateḥ sa pārthivendraḥ iti nibiḍakutūhalākulas tāṃ lalitapadābharaṇām avācayac ca,अभिनवलिखिताम् इव प्रशतिं मदनमहानृपतेः स पार्थिवेन्द्रः इति निबिडकुतूहलाकुलस् तां ललितपदाभरणाम् अवाचयच् च +PNc_3.67,``manasijavaravīravaijantyās tribhuvanadurlabhavibhramaikabhūmeḥ kucamukulavicitrapatravallīparicita eṣa sadā śaśiprabhāyāḥ'',``मनसिजवरवीरवैजन्त्यास् त्रिभुवनदुर्लभविभ्रमैकभूमेः कुचमुकुलविचित्रपत्रवल्लीपरिचित एष सदा शशिप्रभायाःऽऽ +PNc_3.68,kim u vipulam imaṃ manuṣyalokaṃ puram uta parvatapakṣaśātanasya kim u yuvatir iyaṃ bhujaṅgabhartur bhuvanam alaṅkurute śaśiprabheti,किम् उ विपुलम् इमं मनुष्यलोकं पुरम् उत पर्वतपक्षशातनस्य किम् उ युवतिर् इयं भुजङ्गभर्तुर् भुवनम् अलङ्कुरुते शशिप्रभेति +PNc_3.69,vadati śaśimukhīm itas na dūre taruṇavilepanabhinna eṣa hāraḥ saritam iva vanāntare samīraḥ sphutitasaroruhareṇunā piśaṅgaḥ,वदति शशिमुखीम् इतस् न दूरे तरुणविलेपनभिन्न एष हारः सरितम् इव वनान्तरे समीरः स्फुतितसरोरुहरेणुना पिशङ्गः +PNc_3.70,kusumaśarasakhasya kasya cit kiṃ samajani nākatalādhidevateyam uta mukulitamanmathāvatāre pathi vicare 'dhinākakanyakānām,कुसुमशरसखस्य कस्य चित् किं समजनि नाकतलाधिदेवतेयम् उत मुकुलितमन्मथावतारे पथि विचरे ऽधिनाककन्यकानाम् +PNc_3.71,api kṛtanayanotsavena tanvī taruṇasudhāmadhureṇa darśanena mudam upajaned vane kim eṣā ? mama śaradindukaleva kairavasya,अपि कृतनयनोत्सवेन तन्वी तरुणसुधामधुरेण दर्शनेन मुदम् उपजनेद् वने किम् एषा ? मम शरदिन्दुकलेव कैरवस्य +PNc_3.72,iti kiyad api yāvad eva cintāvaśam agamat sa manuṣyalokapālaḥ dhanur api niculaṃ vidhāya tāvat kusumaśaro 'sya babhūva pārśvavartī,इति कियद् अपि यावद् एव चिन्तावशम् अगमत् स मनुष्यलोकपालः धनुर् अपि निचुलं विधाय तावत् कुसुमशरो ऽस्य बभूव पार्श्ववर्ती +PNc_3.73,atha sambhramād anucareṇa nihitatamālapallave āsta tarukusumasaṃvalite sarasaḥ saḥ saikataśilātale nṛpaḥ,अथ सम्भ्रमाद् अनुचरेण निहिततमालपल्लवे आस्त तरुकुसुमसंवलिते सरसः सः सैकतशिलातले नृपः +PNc_3.74,ālakṣya stanasakhyalakṣmaṇi tatas tasmin kuraṅgīdṛśo muktādāmni karodarapraṇayitām āpte tuṣāratviṣi vismṛtyā sahasā hṛtaṃ caturayā kroḍīkṛtaṃ cintayā cetaḥ śrīnavasāhasāṅkanṛpater utkaṇṭhayākṛṣyata,आलक्ष्य स्तनसख्यलक्ष्मणि ततस् तस्मिन् कुरङ्गीदृशो मुक्तादाम्नि करोदरप्रणयिताम् आप्ते तुषारत्विषि विस्मृत्या सहसा हृतं चतुरया क्रोडीकृतं चिन्तया चेतः श्रीनवसाहसाङ्कनृपतेर् उत्कण्ठयाकृष्यत +PNc_4.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-hāra-lābho nāma tṛtīyaḥ sargaḥ caturthaḥ sargaḥ tataḥ saś cetasy avanīpatir dadhe śaśiprabhālokamahotsavaspṛhām upoḍharāgām udadhis taṭodare navodgatāṃ vidrumakandalīm iva,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये शशिप्रभा-हार-लाभो नाम तृतीयः सर्गः चतुर्थः सर्गः ततः सश् चेतस्य् अवनीपतिर् दधे शशिप्रभालोकमहोत्सवस्पृहाम् उपोढरागाम् उदधिस् तटोदरे नवोद्गतां विद्रुमकन्दलीम् इव +PNc_4.2,śaśiprabhāśānalinīmṛṇālatām upāgate mauktikadāmni sādaraḥ tadāgate dūta iva nyaveśayat sa darśitapremalave vilocane,शशिप्रभाशानलिनीमृणालताम् उपागते मौक्तिकदाम्नि सादरः तदागते दूत इव न्यवेशयत् स दर्शितप्रेमलवे विलोचने +PNc_4.3,punaḥ punaḥ ṣaṭpadarājimecakāṃ tadindranīlākṣarapaṅktim aikṣata sa tatkṣanān manmathajātavedasaṃ tanīyasīṃ dhūmalatām ivodgatām,पुनः पुनः षट्पदराजिमेचकां तदिन्द्रनीलाक्षरपङ्क्तिम् ऐक्षत स तत्क्षनान् मन्मथजातवेदसं तनीयसीं धूमलताम् इवोद्गताम् +PNc_4.4,sugandhihārād anulepanaṃ kare samunmiṣatsvedalave vilumpati asaṅgatāyā api dīrghacakṣuṣaḥ payodharaspṛśam ivāsasāda sa,सुगन्धिहाराद् अनुलेपनं करे समुन्मिषत्स्वेदलवे विलुम्पति असङ्गताया अपि दीर्घचक्षुषः पयोधरस्पृशम् इवाससाद स +PNc_4.5,tadīyanāmāṅkalipiṃ śanaiḥ śanaiḥ salīlam āvartayituṃ pracakrame parisphuratpallavapāṭalādharo rahasyavidyām iva manmathasya sa,तदीयनामाङ्कलिपिं शनैः शनैः सलीलम् आवर्तयितुं प्रचक्रमे परिस्फुरत्पल्लवपाटलाधरो रहस्यविद्याम् इव मन्मथस्य स +PNc_4.6,anekarūpālikhanapragalbhayā sutīkṣṇayā vartikayeva cintayā sas tām anāptekṣaṇasaṃstavāṃ purā lilekha citte muhur anyathānyathā,अनेकरूपालिखनप्रगल्भया सुतीक्ष्णया वर्तिकयेव चिन्तया सस् ताम् अनाप्तेक्षणसंस्तवां पुरा लिलेख चित्ते मुहुर् अन्यथान्यथा +PNc_4.7,anaṅgacaṇḍātapataptayos tadā śaśiprabhāvibhramadarśanaṃ prati dvayor abhūd utsukatā vanāntare vilāsinas tasya ca kairavasya ca,अनङ्गचण्डातपतप्तयोस् तदा शशिप्रभाविभ्रमदर्शनं प्रति द्वयोर् अभूद् उत्सुकता वनान्तरे विलासिनस् तस्य च कैरवस्य च +PNc_4.8,udagradigvāraṇahastahāriṇā sa dakṣiṇena sphuratā ca bahunā sthirīkṛtāśo manāsāpi durlabhām adurlabhām indumukhīm amanyata,उदग्रदिग्वारणहस्तहारिणा स दक्षिणेन स्फुरता च बहुना स्थिरीकृताशो मनासापि दुर्लभाम् अदुर्लभाम् इन्दुमुखीम् अमन्यत +PNc_4.9,puro vimuñcannayane yadṛcchayā nṛpas tamāladrumakānanodare apaśyad atravāsare vilāsinīṃ payodhamadhye śaśinaḥ kalām iva,पुरो विमुञ्चन्नयने यदृच्छया नृपस् तमालद्रुमकाननोदरे अपश्यद् अत्रवासरे विलासिनीं पयोधमध्ये शशिनः कलाम् इव +PNc_4.10,nāyakavākyam athaiṣa dīrghā darśanārciṣaḥ kiran mukhāmṛtāṃśoḥ kiraṇacchaṭā iva nirīkṣya tām unmadahaṃsagāminīṃ ramāṅgadaṃ sasmitam ity avocat,नायकवाक्यम् अथैष दीर्घा दर्शनार्चिषः किरन् मुखामृतांशोः किरणच्छटा इव निरीक्ष्य ताम् उन्मदहंसगामिनीं रमाङ्गदं सस्मितम् इत्य् अवोचत् +PNc_4.11,śanaiś carantī vipine tava sthitā nitambinī kaccid iyaṃ dṛśaḥ pathi? adhīratāṃ dakṣiṇamātariśvanā lateva nītā masṛṇena mādhavī,शनैश् चरन्ती विपिने तव स्थिता नितम्बिनी कच्चिद् इयं दृशः पथि? अधीरतां दक्षिणमातरिश्वना लतेव नीता मसृणेन माधवी +PNc_4.12,yutā sitābhaiḥ sumanobhir etayā pariślatheyaṃ kabarī niyamyate udastabhāsvatkarakāntayā śriyā dinasya tārāśabaleva śarvarī,युता सिताभैः सुमनोभिर् एतया परिश्लथेयं कबरी नियम्यते उदस्तभास्वत्करकान्तया श्रिया दिनस्य ताराशबलेव शर्वरी +PNc_4.13,asatkaver vāg iva vītasauṣṭhavaṃ niveśayantī padam avyavasthayā asāv anekaskhalitaiḥ samākulā vimucya mārgaṃ kim itaḥ pratiṣṭhate,असत्कवेर् वाग् इव वीतसौष्ठवं निवेशयन्ती पदम् अव्यवस्थया असाव् अनेकस्खलितैः समाकुला विमुच्य मार्गं किम् इतः प्रतिष्ठते +PNc_4.14,haṭhena netuṃ vaśatām ivātmano mano'bhirāmāsu vilāsabhaṅgiṣu dhṛtāṃśukā tābhir iyaṃ pade pade latābhir ambhojamukhī niruddhyate,हठेन नेतुं वशताम् इवात्मनो मनोऽभिरामासु विलासभङ्गिषु धृतांशुका ताभिर् इयं पदे पदे लताभिर् अम्भोजमुखी निरुद्ध्यते +PNc_4.15,vicinvatī kiṃ cid iveyam ādarād apakṣamapātastimite vilocane gate 'vataṃsotpalapatrabandhutām itas tataḥ padmavane vimuñcati,विचिन्वती किं चिद् इवेयम् आदराद् अपक्षमपातस्तिमिते विलोचने गते ऽवतंसोत्पलपत्रबन्धुताम् इतस् ततः पद्मवने विमुञ्चति +PNc_4.16,mṛdu prayāntīyam animnanimnayoḥ sitāṃśukā kām api kāntim aśnute jale kalā iva pratibimbitaindavī vanānilodañcadavāñcadūrmiṇi,मृदु प्रयान्तीयम् अनिम्ननिम्नयोः सितांशुका काम् अपि कान्तिम् अश्नुते जले कला इव प्रतिबिम्बितैन्दवी वनानिलोदञ्चदवाञ्चदूर्मिणि +PNc_4.17,prasādam asmākam araṇyadurlabhair vidhehi sālaktakapādatāḍanaiḥ asāv aśokaiḥ kṣaṇam āśritaiḥ śramāt itīva mattālirutena yācyate,प्रसादम् अस्माकम् अरण्यदुर्लभैर् विधेहि सालक्तकपादताडनैः असाव् अशोकैः क्षणम् आश्रितैः श्रमात् इतीव मत्तालिरुतेन याच्यते +PNc_4.18,abhedamūḍhastabakābhir āvṛtā latābhir īṣal lulitālipaṅktibhiḥ iyaṃ puro mārutanartitālakā na lakṣyate vyaktam avāmanastanī,अभेदमूढस्तबकाभिर् आवृता लताभिर् ईषल् लुलितालिपङ्क्तिभिः इयं पुरो मारुतनर्तितालका न लक्ष्यते व्यक्तम् अवामनस्तनी +PNc_4.19,ṛju kvacit kvāpi anṛju pravartate kvacit skhalaty uccaśilātale pathi iyaṃ śanaiḥ śailanadīva ca kvacit vinamravānīratalena gacchati,ऋजु क्वचित् क्वापि अनृजु प्रवर्तते क्वचित् स्खलत्य् उच्चशिलातले पथि इयं शनैः शैलनदीव च क्वचित् विनम्रवानीरतलेन गच्छति +PNc_4.20,sthite pariṣvajya sarojinīm imāṃ vane ghane 'smin kusumonmadālini prayāti sāsūyam iyaṃ kathaṃcana svahastasīmantitamārgavīrudhi,स्थिते परिष्वज्य सरोजिनीम् इमां वने घने ऽस्मिन् कुसुमोन्मदालिनि प्रयाति सासूयम् इयं कथंचन स्वहस्तसीमन्तितमार्गवीरुधि +PNc_4.21,kvacit kvacit svedalavodgamo mukhe samāhṛteyaṃ kabarī yathā tathā sayaṃ ca kampaḥ kucayor vadhūr iyaṃ ratiśramavyākuliteva lakṣyate,क्वचित् क्वचित् स्वेदलवोद्गमो मुखे समाहृतेयं कबरी यथा तथा सयं च कम्पः कुचयोर् वधूर् इयं रतिश्रमव्याकुलितेव लक्ष्यते +PNc_4.22,anena rūpātiśayena līlayā viviktanepathyaparigraheṇa ca araṇyasañcāraparā iyam ekikā kutūhalaṃ me hṛdaye niṣiñcati,अनेन रूपातिशयेन लीलया विविक्तनेपथ्यपरिग्रहेण च अरण्यसञ्चारपरा इयम् एकिका कुतूहलं मे हृदये निषिञ्चति +PNc_4.23,asau parādhīnatayāspadīkṛtā na bālikā na pratibhāsate na mama ayaṃ sphuratkāñcanapadmasodaraḥ sacāmaro 'syāḥ kathamanyathā karaḥ,अ���ौ पराधीनतयास्पदीकृता न बालिका न प्रतिभासते न मम अयं स्फुरत्काञ्चनपद्मसोदरः सचामरो ऽस्याः कथमन्यथा करः +PNc_4.24,iyaṃ kim u syād vanadevatāgatā ? gatā dharāṃ vyomavadhūr iyaṃ kim u ? avekṣituṃ hāram iheyam āgatā śaśiprabhāvāravilāsinī kim u ?,इयं किम् उ स्याद् वनदेवतागता ? गता धरां व्योमवधूर् इयं किम् उ ? अवेक्षितुं हारम् इहेयम् आगता शशिप्रभावारविलासिनी किम् उ ? +PNc_4.25,itaḥ saś citrākṛtir īkṣato mṛgaḥ sitacchadādāptam ito vibhūṣaṇam itaś ca dṛṣṭeyam iti sprasūyate prasaktam āścaryam iyaṃ vanasthalī,इतः सश् चित्राकृतिर् ईक्षतो मृगः सितच्छदादाप्तम् इतो विभूषणम् इतश् च दृष्टेयम् इति स्प्रसूयते प्रसक्तम् आश्चर्यम् इयं वनस्थली +PNc_4.26,pāṭalāyā nāyakadarśanam iti prakṛtyā madhuroktir uktavān tayāyatākṣyā dadṛśe viśāmpatiḥ tamālapatrāpihite śilātale kumudvatīkānta ivāmbare sthitaḥ,पाटलाया नायकदर्शनम् इति प्रकृत्या मधुरोक्तिर् उक्तवान् तयायताक्ष्या ददृशे विशाम्पतिः तमालपत्रापिहिते शिलातले कुमुद्वतीकान्त इवाम्बरे स्थितः +PNc_4.27,tatas tadālokanakautukena sā sthitā nimeṣojjhitapakṣmalekṣaṇam vinidrasatkesarapaṅkajā babhau vane nivātastimiteva padminī,ततस् तदालोकनकौतुकेन सा स्थिता निमेषोज्झितपक्ष्मलेक्षणम् विनिद्रसत्केसरपङ्कजा बभौ वने निवातस्तिमितेव पद्मिनी +PNc_4.28,pāṭalāyāḥ svagatam acintayat seti ca pāṭalādharaḥ sitāravindacchadadīrghalocanaḥ mukhaṃ sudhādīdhitisundaraṃ dadhan vane gataḥ ko 'yam anaṅgavibhramaḥ,पाटलायाः स्वगतम् अचिन्तयत् सेति च पाटलाधरः सितारविन्दच्छददीर्घलोचनः मुखं सुधादीधितिसुन्दरं दधन् वने गतः को ऽयम् अनङ्गविभ्रमः +PNc_4.29,vyanakti kalyāṇamayīyam ākṛtir mahīyasīmasya mahānubhavatām asatyam etāsu rucā vitanvatī latāsu kārtasvarapallavodgamam,व्यनक्ति कल्याणमयीयम् आकृतिर् महीयसीमस्य महानुभवताम् असत्यम् एतासु रुचा वितन्वती लतासु कार्तस्वरपल्लवोद्गमम् +PNc_4.30,bhujena citrāṅgadaratnaśobhinā satārahāreṇa bhujāntareṇa ca vadaty ayaṃ madhyamalokapālatāṃ parārdhyacūḍāmaṇinā ca maulinā,भुजेन चित्राङ्गदरत्नशोभिना सतारहारेण भुजान्तरेण च वदत्य् अयं मध्यमलोकपालतां परार्ध्यचूडामणिना च मौलिना +PNc_4.31,anātapatro 'yam atra lakṣyate sitātapatrair iva sarvato vṛtaḥ acāmaro 'py eṣa sateva vījyate vilāsavālavyajanena ko 'pi ayam,अनातपत्रो ऽयम् अत्र लक्ष्यते सितातपत्रैर् इव सर्वतो वृतः अचामरो ऽप्य् एष सतेव वीज्यते विलासवालव्यजनेन को ऽपि अयम् +PNc_4.32,priyā iyam ārūḍhaguṇā suvaṃśabhūr na cāntikaṃ cāpalatāsya muñcati ime pṛṣatkā api pārthivaśriyo vilāsakarṇotpalapallavā iva,प्रिया इयम् आरूढगुणा सुवंशभूर् न चान्तिकं चापलतास्य मुञ्चति इमे पृषत्का अपि पार्थिवश्रियो विलासकर्णोत्पलपल्लवा इव +PNc_4.33,itaḥ śilotsaṅgatale niṣeduṣā divaścyuteneva kuraṅgalakṣmaṇā adhas taruṇām amunā vinīyate kṣaṇaṃ mṛgavyopanataḥ pariśramaḥ,इतः शिलोत्सङ्गतले निषेदुषा दिवश्च्युतेनेव कुरङ्गलक्ष्मणा अधस् तरुणाम् अमुना विनीयते क्षणं मृगव्य���पनतः परिश्रमः +PNc_4.34,ayaṃ sa na syān navasāhasāṅka ity anaṅgalīlāsu kṛtī bhuvaḥpatiḥ sa yena mukto nijanāmalāñchitaḥ śaśiprabhākelikuraṅgake śaraḥ,अयं स न स्यान् नवसाहसाङ्क इत्य् अनङ्गलीलासु कृती भुवःपतिः स येन मुक्तो निजनामलाञ्छितः शशिप्रभाकेलिकुरङ्गके शरः +PNc_4.35,ayaṃ sa no hāra ivāsya dṛśyate karodare pallavapāṭalatviṣi itaḥ kim etasya na saikate saḥ kiṃ sitacchado locanagocaraṃ gataḥ,अयं स नो हार इवास्य दृश्यते करोदरे पल्लवपाटलत्विषि इतः किम् एतस्य न सैकते सः किं सितच्छदो लोचनगोचरं गतः +PNc_4.36,suvarṇapuṅkhe likhitaṃ śilīmukhe tad asya nāmāsti samānam ākṛteḥ yad adbhutām ekapade pṛṣatkatām agād anaṅgasya śaśiprābhāṃ prati,सुवर्णपुङ्खे लिखितं शिलीमुखे तद् अस्य नामास्ति समानम् आकृतेः यद् अद्भुताम् एकपदे पृषत्कताम् अगाद् अनङ्गस्य शशिप्राभां प्रति +PNc_4.37,anena ced yogam upaiti daivataḥ phanīndrakanyā śaśineva rohiṇī analpalāvaṇyatiraskṛtopamaṃ vapus tad asyāḥ saphalatvam eṣyati,अनेन चेद् योगम् उपैति दैवतः फनीन्द्रकन्या शशिनेव रोहिणी अनल्पलावण्यतिरस्कृतोपमं वपुस् तद् अस्याः सफलत्वम् एष्यति +PNc_4.38,vidhātum enām aham eva vā kṣamā mitodarīm aṅkatale 'sya ko vidhiḥ mamedṛśe yadviṣaye vimatsarāḥ stuvanti sakhyo masṛṇoktisauṣṭhavam,विधातुम् एनाम् अहम् एव वा क्षमा मितोदरीम् अङ्कतले ऽस्य को विधिः ममेदृशे यद्विषये विमत्सराः स्तुवन्ति सख्यो मसृणोक्तिसौष्ठवम् +PNc_4.39,sahāmunā kiṃcidupāntavartinā vadaty asaūdgatadantadīdhitiḥ kutūhalākṣiptanimeṣalāsyayā vilokayan mām iva dīrghayā dṛśā,सहामुना किंचिदुपान्तवर्तिना वदत्य् असऊद्गतदन्तदीधितिः कुतूहलाक्षिप्तनिमेषलास्यया विलोकयन् माम् इव दीर्घया दृशा +PNc_4.40,pāṭalāyāḥsamīpagamanam athādhigantuṃ kila tasya patriṇo gatiṃ vanānte katham apy alakṣitām tam abhyagāt sā nṛpatiṃ sacāmarā sarit saphenā nidhim ambhasām iva,पाटलायाःसमीपगमनम् अथाधिगन्तुं किल तस्य पत्रिणो गतिं वनान्ते कथम् अप्य् अलक्षिताम् तम् अभ्यगात् सा नृपतिं सचामरा सरित् सफेना निधिम् अम्भसाम् इव +PNc_4.41,samuccaran nūpurasinncitaiḥ padair yathā yathā saṃmukham ājagāma sā tayāyatākṣyeva tathātatheritā dṛg asya paścād apasāram ādade,समुच्चरन् नूपुरसिन्न्चितैः पदैर् यथा यथा संमुखम् आजगाम सा तयायताक्ष्येव तथातथेरिता दृग् अस्य पश्चाद् अपसारम् आददे +PNc_4.42,śanais tatas tāṃ savidhopasarpaṇīṃ nirīkṣya hāraṃ pidadhe narādhipaḥ nijottarīyeṇa sitena mārutaḥ śaraddhaneneva śaśāṅkamaṇḍalam,शनैस् ततस् तां सविधोपसर्पणीं निरीक्ष्य हारं पिदधे नराधिपः निजोत्तरीयेण सितेन मारुतः शरद्धनेनेव शशाङ्कमण्डलम् +PNc_4.43,payodharotsaṅganivāsalālitaṃ vyadhād imaṃ pannagarājakanyakā iti prarohadbahumānamantharo babhūva tasminn avanīpurandaraḥ,पयोधरोत्सङ्गनिवासलालितं व्यधाद् इमं पन्नगराजकन्यका इति प्ररोहद्बहुमानमन्थरो बभूव तस्मिन्न् अवनीपुरन्दरः +PNc_4.44,analpalāvaṇyavilāsajanmabhūr vicitraratnadyutibhāsvarormikā tamiddhamuktābharaṇaṃ bhuvaḥpatiṃ payodhiveleva suvelam āpa sā,अनल्पलावण्यविलासजन्मभूर् विचित्र���त्नद्युतिभास्वरोर्मिका तमिद्धमुक्ताभरणं भुवःपतिं पयोधिवेलेव सुवेलम् आप सा +PNc_4.45,avāpa devaḥ śriyam antikasthayā tayā sa vālavyajanāṅkahastayā niṣevyamāṇaḥ sphuṭalakṣyadehayā narendralakṣmyeva yaśaḥsametayā,अवाप देवः श्रियम् अन्तिकस्थया तया स वालव्यजनाङ्कहस्तया निषेव्यमाणः स्फुटलक्ष्यदेहया नरेन्द्रलक्ष्म्येव यशःसमेतया +PNc_4.46,pāṭalākṛtaḥ satkāraḥ vibhinnacūrṇālakabhakti kurvatī vikīrṇacūḍāmaṇicandrikaṃ śiraḥ athānubhavena nideśiteva sā nanāma māninyavaśā viśāṃpatim,पाटलाकृतः सत्कारः विभिन्नचूर्णालकभक्ति कुर्वती विकीर्णचूडामणिचन्द्रिकं शिरः अथानुभवेन निदेशितेव सा ननाम मानिन्यवशा विशांपतिम् +PNc_4.47,dṛśā narendreṇa nideśite svayaṃ śilātale nātividūravartini upāviśat sā raśanāmaṇitviṣā niṣicyamāne 'maracāpaśobhini,दृशा नरेन्द्रेण निदेशिते स्वयं शिलातले नातिविदूरवर्तिनि उपाविशत् सा रशनामणित्विषा निषिच्यमाने ऽमरचापशोभिनि +PNc_4.48,ramāṅgadavākyam tayātidīrghair daśanānupātibhir vikṛṣyamāṇām iva bhūṣaṇāṃśubhiḥ iti kṣitīśeṅgitavartmadīpikām udīrayām āsa giraṃ ramāṅgadaḥ,रमाङ्गदवाक्यम् तयातिदीर्घैर् दशनानुपातिभिर् विकृष्यमाणाम् इव भूषणांशुभिः इति क्षितीशेङ्गितवर्त्मदीपिकाम् उदीरयाम् आस गिरं रमाङ्गदः +PNc_4.49,anena vindhyādrivihārajanmanā śrameṇa kāmaṃ bhavatī kadarthitā prasuptajūṭāhimukhāniloṣmaṇā jaṭāviṭaṅkendukaleva śūlinaḥ,अनेन विन्ध्याद्रिविहारजन्मना श्रमेण कामं भवती कदर्थिता प्रसुप्तजूटाहिमुखानिलोष्मणा जटाविटङ्केन्दुकलेव शूलिनः +PNc_4.50,amī sarojapratime mukhe muhus tavātapātāmrakapolabhittini samunmiṣanti śramavāribindavo natāṅgi lāvaṇyasudhālavās iva,अमी सरोजप्रतिमे मुखे मुहुस् तवातपाताम्रकपोलभित्तिनि समुन्मिषन्ति श्रमवारिबिन्दवो नताङ्गि लावण्यसुधालवास् इव +PNc_4.51,ito 'vataṃsotpalalāsyadeśike nirantaraṃ gandhavahe vahaty api na ghūrṇate khinnalalāṭasaṅginī tavālakaśreṇir iyaṃ manāg api,इतो ऽवतंसोत्पललास्यदेशिके निरन्तरं गन्धवहे वहत्य् अपि न घूर्णते खिन्नललाटसङ्गिनी तवालकश्रेणिर् इयं मनाग् अपि +PNc_4.52,anena pīnastanakampadāyinā nirāyatenodvahatā kaduṣṇatām atha pravālād api pāṭalacchavir na dūyate niḥśvasitena te 'dharaḥ,अनेन पीनस्तनकम्पदायिना निरायतेनोद्वहता कदुष्णताम् अथ प्रवालाद् अपि पाटलच्छविर् न दूयते निःश्वसितेन ते ऽधरः +PNc_4.53,uditya paṅktyā śramavārivipruṣāṃ nirantarādhyāsitarekhayānayā tavaiṣa kaṇṭhaḥ kuṭajāvadātayā vilāsamuktālatatayeva bhūṣyate,उदित्य पङ्क्त्या श्रमवारिविप्रुषां निरन्तराध्यासितरेखयानया तवैष कण्ठः कुटजावदातया विलासमुक्तालततयेव भूष्यते +PNc_4.54,idaṃ mahac citram amānuṣaṃ tvayā vigāhyate yad vanam advitīyayā imāḥ kva vindhyasya bhuvo 'tidurgamāḥ kva rājaveśmābharaṇaṃ bhavādṛśī,इदं महच् चित्रम् अमानुषं त्वया विगाह्यते यद् वनम् अद्वितीयया इमाः क्व विन्ध्यस्य भुवो ऽतिदुर्गमाः क्व राजवेश्माभरणं भवादृशी +PNc_4.55,navodgatāśokapalāśakāntinā nikāmaniryannakhacandrikeṇa ca bibharṣi kasyedam anena pāṇinā vadāvadhūtendumarīci cāmaram,नवोद्गताशोकपलाशकान्तिना निकामनिर्यन्नखचन्द्रिकेण च बिभर्षि कस्येदम् अनेन पाणिना वदावधूतेन्दुमरीचि चामरम् +PNc_4.56,nṛpasya kasyāpi paricchadāṅganā yadi tvam uccair vibhavo hi ko 'pi sa marutpatir menakayeva tanvi yas tvayāpi vālavyajanena vījyate,नृपस्य कस्यापि परिच्छदाङ्गना यदि त्वम् उच्चैर् विभवो हि को ऽपि स मरुत्पतिर् मेनकयेव तन्वि यस् त्वयापि वालव्यजनेन वीज्यते +PNc_4.57,atha rdhimatyā paravaty asi striyā kayāpi kāsau jagadekasundarī natabhru yasyāḥ smaracāpayaṣṭayo vidheyatāṃ yānti bhavadvidhā api,अथ र्धिमत्या परवत्य् असि स्त्रिया कयापि कासौ जगदेकसुन्दरी नतभ्रु यस्याः स्मरचापयष्टयो विधेयतां यान्ति भवद्विधा अपि +PNc_4.58,parasparaspardhi vilāsasampadāṃ trayaṃ bhavatsvāmitayā vikalpyate marutvato vā ramaṇī ramātha vā kalatram ardhenduvibhūṣaṇasya vā ?,परस्परस्पर्धि विलाससम्पदां त्रयं भवत्स्वामितया विकल्प्यते मरुत्वतो वा रमणी रमाथ वा कलत्रम् अर्धेन्दुविभूषणस्य वा ? +PNc_4.59,iyaṃ paribhrāntir agendrakandare sakhīva te śaṃsati kāryagauravam bhavādṛśaḥ śvāpadadūṣite 'nyathā caranty araṇye kim adhīnanītayaḥ,इयं परिभ्रान्तिर् अगेन्द्रकन्दरे सखीव ते शंसति कार्यगौरवम् भवादृशः श्वापददूषिते ऽन्यथा चरन्त्य् अरण्ये किम् अधीननीतयः +PNc_4.60,anena khelanmadadantinā vada tvam āgatā caṇḍi kuto duradhvanā vidhāya viśleṣaviṣādam āvayoḥ svakāryaniṣṭhe kathaya kva yāsyasi ?,अनेन खेलन्मददन्तिना वद त्वम् आगता चण्डि कुतो दुरध्वना विधाय विश्लेषविषादम् आवयोः स्वकार्यनिष्ठे कथय क्व यास्यसि ? +PNc_4.61,nāyakavākyam iti sābhihitā mṛgāyatākṣī samupoḍhapraṇayaṃ yaśobhaṭena sahasā na jagāda lajjayā nu śramataḥ kiṃ tu nṛpas tu tām avocat,नायकवाक्यम् इति साभिहिता मृगायताक्षी समुपोढप्रणयं यशोभटेन सहसा न जगाद लज्जया नु श्रमतः किं तु नृपस् तु ताम् अवोचत् +PNc_4.62,śrāntāsi kautukahṛtena kadarthitāsi praśnair anena vihito na tavopacāraḥ ātithyam eṣa kurute param aṅgalekhāsaṃvāhanaikacaturo niculānilas te,श्रान्तासि कौतुकहृतेन कदर्थितासि प्रश्नैर् अनेन विहितो न तवोपचारः आतिथ्यम् एष कुरुते परम् अङ्गलेखासंवाहनैकचतुरो निचुलानिलस् ते +PNc_4.63,evaṃ nisargamadhureṇa sudhārasaikaniṣyandinā phaṇivadhūr atha sā hasantī candrāṃśunā kumudinīva dinoṣmataptā vītaklamā narapater vacasā babhūva,एवं निसर्गमधुरेण सुधारसैकनिष्यन्दिना फणिवधूर् अथ सा हसन्ती चन्द्रांशुना कुमुदिनीव दिनोष्मतप्ता वीतक्लमा नरपतेर् वचसा बभूव +PNc_5.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pāṭalā-darśanaṃ nāma caturthaḥ sargaḥ pañcamaḥ sargaḥ atha sā vadane navendukāntismitam aṅke viniveśya cāmaraṃ ca jagatīpatim evam ā babhāṣe masṛṇaṃ mūrtimatī vidagdhateva,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये पाटला-दर्शनं नाम चतुर्थः सर्गः पञ्चमः सर्गः अथ सा वदने नवेन्दुकान्तिस्मितम् अङ्��े विनिवेश्य चामरं च जगतीपतिम् एवम् आ बभाषे मसृणं मूर्तिमती विदग्धतेव +PNc_5.2,tvayi puṇyavaśena dṛṣtim āpte labhate śarma gataśramo mamātmā udite hi virocane nalinyā vitamastāmarasaṃ vikāsam eti,त्वयि पुण्यवशेन दृष्तिम् आप्ते लभते शर्म गतश्रमो ममात्मा उदिते हि विरोचने नलिन्या वितमस्तामरसं विकासम् एति +PNc_5.3,atimātram upoḍhasaukumārye vacasi śrotram upeyuṣi tvadīye jhaṭiti pratibhāsate mamāyaṃ kaṭhinaś candanapallavāvataṃsaḥ,अतिमात्रम् उपोढसौकुमार्ये वचसि श्रोत्रम् उपेयुषि त्वदीये झटिति प्रतिभासते ममायं कठिनश् चन्दनपल्लवावतंसः +PNc_5.4,kim ayaṃ mayi saṃbhramo 'yam āstāṃ kim ayaṃ na eva janaḥ paricchadas te upacāraviśeṣasaṃvidhāne pratipaccandra iva uditas tvam eva,किम् अयं मयि संभ्रमो ऽयम् आस्तां किम् अयं न एव जनः परिच्छदस् ते उपचारविशेषसंविधाने प्रतिपच्चन्द्र इव उदितस् त्वम् एव +PNc_5.5,bhavadiṅgitavedinaiva pṛṣṭā yad anenāham upāntavartinā te kim u tat kathayāmi sammataṃ cet kriyatāṃ me svayam ājñayā prasādaḥ,भवदिङ्गितवेदिनैव पृष्टा यद् अनेनाहम् उपान्तवर्तिना ते किम् उ तत् कथयामि सम्मतं चेत् क्रियतां मे स्वयम् आज्ञया प्रसादः +PNc_5.6,nāyakanideśaḥ abhidhehi lavaḥ kutūhalasya tvadudantaśravaṇe mamāpi jātaḥ iti sā vasudhāpater nideśād atha pātālavilāsinī jagāda,नायकनिदेशः अभिधेहि लवः कुतूहलस्य त्वदुदन्तश्रवणे ममापि जातः इति सा वसुधापतेर् निदेशाद् अथ पातालविलासिनी जगाद +PNc_5.7,bhujaṅgalokavarṇanam sa tava śrutim āpta eva tāvat smaralīlābhavanaṃ bhujaṅgalokaḥ upayāti yad ekadeśasāmyaṃ na mahī nāpi purī purandarasya,भुजङ्गलोकवर्णनम् स तव श्रुतिम् आप्त एव तावत् स्मरलीलाभवनं भुजङ्गलोकः उपयाति यद् एकदेशसाम्यं न मही नापि पुरी पुरन्दरस्य +PNc_5.8,atidurlabhasūryabhāsi yasmiṃs tamasām ullasatāṃ tiraskriyāyai phaṇino 'ruṇakāntibhiḥ śirasthair maṇibhir bālam ivātapaṃ vahanti,अतिदुर्लभसूर्यभासि यस्मिंस् तमसाम् उल्लसतां तिरस्क्रियायै फणिनो ऽरुणकान्तिभिः शिरस्थैर् मणिभिर् बालम् इवातपं वहन्ति +PNc_5.9,anulimpati rodasī yathenduḥ prabhayā māṃ na tathety asūyayeva paṭu yaḥ pramādāvilāsahāsastabakair induparamparāḥ prasūte,अनुलिम्पति रोदसी यथेन्दुः प्रभया मां न तथेत्य् असूययेव पटु यः प्रमादाविलासहासस्तबकैर् इन्दुपरम्पराः प्रसूते +PNc_5.10,savilāsam udastahastamuktair nikarair digdviradendraśīkarāṇām parito nicitāḥ sadaiva yasmin kakubhas tārikā ivāvabhānti,सविलासम् उदस्तहस्तमुक्तैर् निकरैर् दिग्द्विरदेन्द्रशीकराणाम् परितो निचिताः सदैव यस्मिन् ककुभस् तारिका इवावभान्ति +PNc_5.11,pratibhāti dadhan phaṇākalāpe pṛthivīṃ yatra saḥ śeṣanāgarājaḥ nabhaso nipatañ javena bhittvā jagatīṃ gāṅga iva cyutaḥ pravāhaḥ,प्रतिभाति दधन् फणाकलापे पृथिवीं यत्र सः शेषनागराजः नभसो निपतञ् जवेन भित्त्वा जगतीं गाङ्ग इव च्युतः प्रवाहः +PNc_5.12,bhogavatīvarṇanam viditā khalu vāsukes trilokyāṃ harakaṇṭhābharaṇasya bhogibhartuḥ lalitādbhutabhūmir asti tasmin nagarī bhogavatīti rājadhānī,भोगवतीवर्णनम् विदिता खलु वासुकेस् त्रिलोक्या�� हरकण्ठाभरणस्य भोगिभर्तुः ललिताद्भुतभूमिर् अस्ति तस्मिन् नगरी भोगवतीति राजधानी +PNc_5.13,maṇiharmyatalāni ratnadīpāḥ phaṇikāntārdhavilokitāni vīṇāḥ ṛtavo 'py akhilāḥ sametya yatra smarasāmrājyamahādhuraṃ vahanti,मणिहर्म्यतलानि रत्नदीपाः फणिकान्तार्धविलोकितानि वीणाः ऋतवो ऽप्य् अखिलाः समेत्य यत्र स्मरसाम्राज्यमहाधुरं वहन्ति +PNc_5.14,anupādhir upāhṛto vikāsaḥ kamalair yatra vilāsadīrghikāsu api yatra kumudvatībhir astaḥ sahajaś candramarīcipakṣapātaḥ,अनुपाधिर् उपाहृतो विकासः कमलैर् यत्र विलासदीर्घिकासु अपि यत्र कुमुद्वतीभिर् अस्तः सहजश् चन्द्रमरीचिपक्षपातः +PNc_5.15,abhikān abhisartum udyataḥ san sapadi vyālavilāsinīsamūhaḥ bhavati svaphaṇāmaṇipradīpe timirotsāriṇi yatra sābhyasūyaḥ,अभिकान् अभिसर्तुम् उद्यतः सन् सपदि व्यालविलासिनीसमूहः भवति स्वफणामणिप्रदीपे तिमिरोत्सारिणि यत्र साभ्यसूयः +PNc_5.16,adhirohati yatra vaṃśamuktāpaṭalasmerataṭā surasravantī saritaḥ śriyam īrṣyayeva tasyāḥ suvate mauktikam eva yat payāṃsi,अधिरोहति यत्र वंशमुक्तापटलस्मेरतटा सुरस्रवन्ती सरितः श्रियम् ईर्ष्ययेव तस्याः सुवते मौक्तिकम् एव यत् पयांसि +PNc_5.17,atikāntaguṇābhirāmamūrtir madhureṇa dhvaninā manoharantī vidadhāti sadaiva yatra yūnāṃ padam aṅke vanitā ca vallakī ca,अतिकान्तगुणाभिराममूर्तिर् मधुरेण ध्वनिना मनोहरन्ती विदधाति सदैव यत्र यूनां पदम् अङ्के वनिता च वल्लकी च +PNc_5.18,śataśo vilasanty udaṃśuratnastabakāḥ kalpalatā yad aṅgaṇeṣu pratimandriram evam eva yasyām api cintāmaṇayaḥ pade luṭhanti,शतशो विलसन्त्य् उदंशुरत्नस्तबकाः कल्पलता यद् अङ्गणेषु प्रतिमन्द्रिरम् एवम् एव यस्याम् अपि चिन्तामणयः पदे लुठन्ति +PNc_5.19,api dattakutūhalāḥ surāṇām api vāñcchāpadam ekapiṅgalasya api nirviṣayā manorathānām uragān yatra vibhūtayaḥ śrayante,अपि दत्तकुतूहलाः सुराणाम् अपि वाञ्च्छापदम् एकपिङ्गलस्य अपि निर्विषया मनोरथानाम् उरगान् यत्र विभूतयः श्रयन्ते +PNc_5.20,vasati svayam eva yatra devaḥ sadā kalpitahāṭakeśvarākhyaḥ smaram ūrdhvavilocanārciṣīva tripuraṃ yaḥ śarapāvake juhāva,वसति स्वयम् एव यत्र देवः सदा कल्पितहाटकेश्वराख्यः स्मरम् ऊर्ध्वविलोचनार्चिषीव त्रिपुरं यः शरपावके जुहाव +PNc_5.21,śaṅkhapālavarṇanam nijavaṃśaviśeṣako 'sti tasyām uragāṇām adhipaḥ saḥ śaṅkhapālaḥ srag asāv iti yat phaṇāsu dhatte vasudhāṃ vāsukinā samānasāraḥ,शङ्खपालवर्णनम् निजवंशविशेषको ऽस्ति तस्याम् उरगाणाम् अधिपः सः शङ्खपालः स्रग् असाव् इति यत् फणासु धत्ते वसुधां वासुकिना समानसारः +PNc_5.22,śaśiprabhāvarṇanam jagadekalalāma tasya kanyā guṇavaty asti śaśiprabhā nāmnā sahasaiva phaṇabhṛtāṃ praviṣṭā bhuvane rāhubhayād ivendulekhā,शशिप्रभावर्णनम् जगदेकललाम तस्य कन्या गुणवत्य् अस्ति शशिप्रभा नाम्ना सहसैव फणभृतां प्रविष्टा भुवने राहुभयाद् इवेन्दुलेखा +PNc_5.23,na kayāpy atiśayyate 'tiśīghraṃ yad iyaṃ kandukakeliṣu bhramantī aparaṃ kṛtam arthavat tad asyāḥ sutarāṃ nāma sakhībhir āśugeti,न कयाप्य् अतिशय्यते ऽतिशीघ्र��� यद् इयं कन्दुककेलिषु भ्रमन्ती अपरं कृतम् अर्थवत् तद् अस्याः सुतरां नाम सखीभिर् आशुगेति +PNc_5.24,sphuradadbhutarūpasampadāṃ tām anukartuṃ kalayāpi dhārṣṭyam eti na ratir na śacī na citralekhā na ghṛtācī na tilottamā na rambhā,स्फुरदद्भुतरूपसम्पदां ताम् अनुकर्तुं कलयापि धार्ष्ट्यम् एति न रतिर् न शची न चित्रलेखा न घृताची न तिलोत्तमा न रम्भा +PNc_5.25,surakinnarasiddhakanyakābhiḥ svakalābhyāsavatībhir āptasakhyā nikhilāsu gatā paraṃ prakarṣaṃ śitadhīḥ śaiśavas eva yā kalāsu,सुरकिन्नरसिद्धकन्यकाभिः स्वकलाभ्यासवतीभिर् आप्तसख्या निखिलासु गता परं प्रकर्षं शितधीः शैशवस् एव या कलासु +PNc_5.26,anivāritakelikautukā sā sutanuḥ snehavaṃśavadena pitrā viharaty apacīyamānabālyā haraśaile malaye himālaye ca,अनिवारितकेलिकौतुका सा सुतनुः स्नेहवंशवदेन पित्रा विहरत्य् अपचीयमानबाल्या हरशैले मलये हिमालये च +PNc_5.27,adhunā puno 'tra vindhyapade viharantyāḥ kusumāvacūḍanāmni kvacid apy agamat palāyya tasyāś capalaḥ kelimṛgo mṛgāyatākṣyāḥ,अधुना पुनो ऽत्र विन्ध्यपदे विहरन्त्याः कुसुमावचूडनाम्नि क्वचिद् अप्य् अगमत् पलाय्य तस्याश् चपलः केलिमृगो मृगायताक्ष्याः +PNc_5.28,ativatsalayā samaṃ sakhībhir vipine taṃ paritas tayā vicitya puline saritaḥ śaśāṅkasūteḥ śramavatyeyam anīyata triyāmā,अतिवत्सलया समं सखीभिर् विपिने तं परितस् तया विचित्य पुलिने सरितः शशाङ्कसूतेः श्रमवत्येयम् अनीयत त्रियामा +PNc_5.29,kalahaṃsakalasvanair vibuddhā parivārapramadānideśitaṃ sā nikaṣā niculapravālaśayyāṃ tam atha prekṣitavaty āptanidram,कलहंसकलस्वनैर् विबुद्धा परिवारप्रमदानिदेशितं सा निकषा निचुलप्रवालशय्यां तम् अथ प्रेक्षितवत्य् आप्तनिद्रम् +PNc_5.30,tapanīyaśilīmukhas tadaṅge cakitaṃ citrarucau tayā ca dṛṣṭaḥ jalade lalitendracāpabhaktau ahimāṃśor iva bhāsuro mayūkhaḥ,तपनीयशिलीमुखस् तदङ्गे चकितं चित्ररुचौ तया च दृष्टः जलदे ललितेन्द्रचापभक्तौ अहिमांशोर् इव भासुरो मयूखः +PNc_5.31,aravindadalatviṣā kareṇa svayam utpāṭya sakautukaṃ gṛhīte avalokitam etayātha tasmin vijayāṅke navasāhasāṅkanāma,अरविन्ददलत्विषा करेण स्वयम् उत्पाट्य सकौतुकं गृहीते अवलोकितम् एतयाथ तस्मिन् विजयाङ्के नवसाहसाङ्कनाम +PNc_5.32,aviśan naranātha nāma pūrvaṃ hṛdaye 'syāḥ sahasātha puṣpaketuḥ amṛtāṃśumarīciluptanidre labhate yat kumude 'ntaraṃ dvirephaḥ,अविशन् नरनाथ नाम पूर्वं हृदये ऽस्याः सहसाथ पुष्पकेतुः अमृतांशुमरीचिलुप्तनिद्रे लभते यत् कुमुदे ऽन्तरं द्विरेफः +PNc_5.33,navameghamalīmasād yugānte vasudhām uddharato rathāṅgapāṇeḥ paritaḥ śramavāribindavo ye nirapīyanta payodhaśuktiyūthaiḥ,नवमेघमलीमसाद् युगान्ते वसुधाम् उद्धरतो रथाङ्गपाणेः परितः श्रमवारिबिन्दवो ये निरपीयन्त पयोधशुक्तियूथैः +PNc_5.34,prakṛtiḥ kila yasya te parītā pariṇāmena tadantare 'tra haṃsaḥ śayanāntagataṃ mṛṇālaśaṅki shṛtavān hāram adhīralocanāyāḥ,प्रकृतिः किल यस्य ते परीता परिणामेन तदन्तरे ऽत्र हंसः शयनान्तगतं मृणालशङ्कि स्हृतवान् हारम् अधीर���ोचनायाः +PNc_5.35,udaḍīyata khe mukhena bibhrad bhujagendrapratimaṃ tam añjasā sa apadārpitavaitaneyaśaṅkaḥ phaṇikanyāsu muhūrtaviklavāsu,उदडीयत खे मुखेन बिभ्रद् भुजगेन्द्रप्रतिमं तम् अञ्जसा स अपदार्पितवैतनेयशङ्कः फणिकन्यासु मुहूर्तविक्लवासु +PNc_5.36,sa ca vindhyavanāntarājim etām aviśan mārutapītapadmagandhām atidūravikṛṣṭanāgakanyācakitodañcitadīrghanetramālaḥ,स च विन्ध्यवनान्तराजिम् एताम् अविशन् मारुतपीतपद्मगन्धाम् अतिदूरविकृष्टनागकन्याचकितोदञ्चितदीर्घनेत्रमालः +PNc_5.37,ahirājasutānideśato 'smin asamāpteṣuvilokanotsavo 'pi atha haṃsam itas tato vicetuṃ vijane nāgavadhūjanaḥ pravṛttaḥ,अहिराजसुतानिदेशतो ऽस्मिन् असमाप्तेषुविलोकनोत्सवो ऽपि अथ हंसम् इतस् ततो विचेतुं विजने नागवधूजनः प्रवृत्तः +PNc_5.38,śabalāsv iha kṛṣṇasārayūthaiḥ samadakroḍasanāthapalvalāsu gahanāsv api tadgaveṣaṇāyai vanalekhāsu mama tvayaṃ prayatnaḥ,शबलास्व् इह कृष्णसारयूथैः समदक्रोडसनाथपल्वलासु गहनास्व् अपि तद्गवेषणायै वनलेखासु मम त्वयं प्रयत्नः +PNc_5.39,sa mayā na taṭeṣu nirjharāṇāṃ sarasāṃ nāpsu na puṇḍarīkaṣaṇḍe sarasīṣv api nāyatormilekhā ntarapāriplavasārasāsu dṛṣṭaḥ,स मया न तटेषु निर्झराणां सरसां नाप्सु न पुण्डरीकषण्डे सरसीष्व् अपि नायतोर्मिलेखा न्तरपारिप्लवसारसासु दृष्टः +PNc_5.40,sitacāmaradhāraṇe niyuktāṃ duhitas tena bhujaṅgamādhipena avadhāraya pāṭaleti nāmnā tanayāṃ mām uragasya hemanāmnaḥ,सितचामरधारणे नियुक्तां दुहितस् तेन भुजङ्गमाधिपेन अवधारय पाटलेति नाम्ना तनयां माम् उरगस्य हेमनाम्नः +PNc_5.41,acale vicayaḥ patatriṇo 'yaṃ phalitaḥ sādhu mamāhitaśramo 'pi yad itaḥ puruṣottamo 'si dṛṣṭo vanamadhye nibiḍaśriyopagūḍhaḥ,अचले विचयः पतत्रिणो ऽयं फलितः साधु ममाहितश्रमो ऽपि यद् इतः पुरुषोत्तमो ऽसि दृष्टो वनमध्ये निबिडश्रियोपगूढः +PNc_5.42,uparodham imaṃ na manyase ced yadi vāsmāsu tavāsti pakṣapātaḥ vada tac caratā kvacid vane 'smin saḥ sahāro vihagas tvayā nu dṛṣṭaḥ,उपरोधम् इमं न मन्यसे चेद् यदि वास्मासु तवास्ति पक्षपातः वद तच् चरता क्वचिद् वने ऽस्मिन् सः सहारो विहगस् त्वया नु दृष्टः +PNc_5.43,na sa dṛṣṭim itas tavāpi manye tad ahaṃ tadvicayād ito nivarte nanu tāmyati kāmam āttacintā cirayantyāṃ mayi sāhirājakanyā,न स दृष्टिम् इतस् तवापि मन्ये तद् अहं तद्विचयाद् इतो निवर्ते ननु ताम्यति कामम् आत्तचिन्ता चिरयन्त्यां मयि साहिराजकन्या +PNc_5.44,atha vā mṛgabhaṅginopanīte vidhinā sā navasāhasāṅkabāṇe praṇayārpitalocanā sanāmany adhunāpy ālikhiteva nūnam āste,अथ वा मृगभङ्गिनोपनीते विधिना सा नवसाहसाङ्कबाणे प्रणयार्पितलोचना सनामन्य् अधुनाप्य् आलिखितेव नूनम् आस्ते +PNc_5.45,puno 'pi pāṭaloktiḥ iti sā samudīrya tatpṛṣatkān avalokyaiva punaś camatkṛtā iva sphuṭakelimṛgopanītabāṇasmaraṇasmeramukhī puno jagāda,पुनो ऽपि पाटलोक्तिः इति सा समुदीर्य तत्पृषत्कान् अवलोक्यैव पुनश् चमत्कृता इव स्फुटकेलिमृगोपनीतबाणस्मरणस्मेरमुखी पुनो जगाद +PNc_5.46,so nṛlokaśaśī tvam eva manye mṛgayābaddharuciḥ sa yatpṛṣatkaḥ bhuvanābhayadāyinām amīṣāṃ bhavataḥ saṃvadatīva sāyakānām,सो नृलोकशशी त्वम् एव मन्ये मृगयाबद्धरुचिः स यत्पृषत्कः भुवनाभयदायिनाम् अमीषां भवतः संवदतीव सायकानाम् +PNc_5.47,sthitam etad ayomukheṣv amīṣu sphutavarṇaṃ tava nāmadheyalakṣma avanītilaka tvayi prarūḍhaṃ mama sandehalavaṃ balāt pramārṣṭi,स्थितम् एतद् अयोमुखेष्व् अमीषु स्फुतवर्णं तव नामधेयलक्ष्म अवनीतिलक त्वयि प्ररूढं मम सन्देहलवं बलात् प्रमार्ष्टि +PNc_5.48,samupaiti sanāthatāṃ kim anyat tritayena tritayaṃ narendracandra tridivaṃ namucidviṣā tvayeyaṃ vasudhā vāsukinā rasātalaṃ ca,समुपैति सनाथतां किम् अन्यत् त्रितयेन त्रितयं नरेन्द्रचन्द्र त्रिदिवं नमुचिद्विषा त्वयेयं वसुधा वासुकिना रसातलं च +PNc_5.49,sanaye nṛpatāv akhaṇḍitājñe tvayi śāsaty avanīṃ dilīpakalpe vidadhīta padaṃ sudurnaye kas tam ṛte hāramalimlucaṃ vihaṅgam,सनये नृपताव् अखण्डिताज्ञे त्वयि शासत्य् अवनीं दिलीपकल्पे विदधीत पदं सुदुर्नये कस् तम् ऋते हारमलिम्लुचं विहङ्गम् +PNc_5.50,asatām asuhṛn na lajjate 'yaṃ kim iti jyākiṇalāñchito bhujas te avanau yad anena rakṣitāyāṃ vayam asyāṃ mūṣitāḥ patatriṇāpi,असताम् असुहृन् न लज्जते ऽयं किम् इति ज्याकिणलाञ्छितो भुजस् ते अवनौ यद् अनेन रक्षितायां वयम् अस्यां मूषिताः पतत्रिणापि +PNc_5.51,apayātu khagaḥ sas tena kṛtyaṃ na hi me hāram iha tvam eva yācyaḥ na diśanti kim atra coraluptaṃ bata ṣaṣṭāṃśabhujo vasundharāyāḥ,अपयातु खगः सस् तेन कृत्यं न हि मे हारम् इह त्वम् एव याच्यः न दिशन्ति किम् अत्र चोरलुप्तं बत षष्टांशभुजो वसुन्धरायाः +PNc_5.52,pathi ced avatiṣṭhase praṇīte manunā nātha tad arpyatāṃ sa hāraḥ na narendra bhavādṛśāḥ kadācit padavīṃ nyāyavidāṃ vilaṅghayanti,पथि चेद् अवतिष्ठसे प्रणीते मनुना नाथ तद् अर्प्यतां स हारः न नरेन्द्र भवादृशाः कदाचित् पदवीं न्यायविदां विलङ्घयन्ति +PNc_5.53,nijam arthayase śilīmukhaṃ ced bhavatā yatnavatāpi kiṃ na labhyaḥ? tvam anāgasi yac chaśiprabhāyāḥ praharan kelimṛge kṛtavyālīkaḥ,निजम् अर्थयसे शिलीमुखं चेद् भवता यत्नवतापि किं न लभ्यः? त्वम् अनागसि यच् छशिप्रभायाः प्रहरन् केलिमृगे कृतव्यालीकः +PNc_5.54,atha vā mṛgayiṣyate na hāraṃ viśikhaṃ dāsyati coragendrakanyā tvayi netrapathātithitvam āpte sulabho 'syā hi mahājanoparodhaḥ,अथ वा मृगयिष्यते न हारं विशिखं दास्यति चोरगेन्द्रकन्या त्वयि नेत्रपथातिथित्वम् आप्ते सुलभो ऽस्या हि महाजनोपरोधः +PNc_5.55,atidūrato dṛśyate 'yaṃ tvam ivābhyunnatimānino nagendraḥ vahati praṇayoparuddhakūlā kalahaṃsair amum antareṇa revā,अतिदूरतो दृश्यते ऽयं त्वम् इवाभ्युन्नतिमानिनो नगेन्द्रः वहति प्रणयोपरुद्धकूला कलहंसैर् अमुम् अन्तरेण रेवा +PNc_5.56,amṛtendukalāsahodarāsyāḥ sutanus tīratale 'vatiṣṭhate sā urasīva payodhirājakanyā vanamālābharaṇe rathāṅgapāṇeḥ,अमृतेन्दुकलासहोदरास्याः सुतनुस् तीरतले ऽवतिष्ठते सा उरसीव पयोधिराजकन्या वनमालाभरणे रथाङ्गपाणेः +PNc_5.57,tad itaḥ svayam eva deva gatvā pulinaṃ somabhuvas taraṅgavatyāḥ khagaluptavibhūṣaṇaṃ kṣitau te phaṇirājendrasutāṃ vibodhayehi,तद् इतः स्वयम् एव देव गत्वा पुलिनं सोमभुवस् तरङ्गवत्याः खगलुप्तविभूषणं क्षितौ ते फणिराजेन्द्रसुतां विबोधयेहि +PNc_5.58,iti tadvacasā smaraikadūtaprasavollāsavasantavāsareṇa so nṛpaḥ kam api pramodam āpat ghanarājidhvanineva nīlakaṇṭhaḥ,इति तद्वचसा स्मरैकदूतप्रसवोल्लासवसन्तवासरेण सो नृपः कम् अपि प्रमोदम् आपत् घनराजिध्वनिनेव नीलकण्ठः +PNc_5.59,avadac ca vihasya pārthivendraḥ phaṇirājendrasutāvilāsinīṃ tām vacasotkayatā mayūraśāvān navajīmūtaninādasodareṇa,अवदच् च विहस्य पार्थिवेन्द्रः फणिराजेन्द्रसुताविलासिनीं ताम् वचसोत्कयता मयूरशावान् नवजीमूतनिनादसोदरेण +PNc_5.60,api nāma mṛdūni vetsi vaktuṃ nipunaṃ nyāyam anujjhatī vacāṃsi prasabhaṃ vihitās tvayā yad ete vayam ātmaskhalite 'pi sāparādhāḥ,अपि नाम मृदूनि वेत्सि वक्तुं निपुनं न्यायम् अनुज्झती वचांसि प्रसभं विहितास् त्वया यद् एते वयम् आत्मस्खलिते ऽपि सापराधाः +PNc_5.61,idam om iti gṛhyate vacas te saha medhāvini kas tvayā vivādaḥ yad imā viśadodgamā giras te pathi siddhāntasamīkṣite caranti,इदम् ॐ इति गृह्यते वचस् ते सह मेधाविनि कस् त्वया विवादः यद् इमा विशदोद्गमा गिरस् ते पथि सिद्धान्तसमीक्षिते चरन्ति +PNc_5.62,tad anena vinodayāśu tāvan mama hāreṇa manaḥ śaśiprabhāyāḥ iha palvalasaikateṣu yāvat tadalaṅkāram avekṣituṃ yatiṣyate,तद् अनेन विनोदयाशु तावन् मम हारेण मनः शशिप्रभायाः इह पल्वलसैकतेषु यावत् तदलङ्कारम् अवेक्षितुं यतिष्यते +PNc_5.63,hārapradānam atha hāram anādareṇa kaṇṭhāt svayam ākṛṣya saḥ kṛṣṭacandraśobham vihasann aravindakośatāmre nidade pāṇitale vilāsavatyāḥ,हारप्रदानम् अथ हारम् अनादरेण कण्ठात् स्वयम् आकृष्य सः कृष्टचन्द्रशोभम् विहसन्न् अरविन्दकोशताम्रे निददे पाणितले विलासवत्याः +PNc_5.64,api kośagṛhodare durāpaṃ phaṇināṃ bhartur upoḍhavismayā sā tam udañcitapakṣmaṇā mṛgākṣī likhitenaiva dadarśa locanena,अपि कोशगृहोदरे दुरापं फणिनां भर्तुर् उपोढविस्मया सा तम् उदञ्चितपक्ष्मणा मृगाक्षी लिखितेनैव ददर्श लोचनेन +PNc_5.65,śaśiprabhāhārapradānam avakṛṣya salīlam uttarīyāt sitameghād iva tārakāvitānam urasā sa babhāra hāram īśaḥ stanaparyaṅkaśayaṃ śaśiprabhāyāḥ,शशिप्रभाहारप्रदानम् अवकृष्य सलीलम् उत्तरीयात् सितमेघाद् इव तारकावितानम् उरसा स बभार हारम् ईशः स्तनपर्यङ्कशयं शशिप्रभायाः +PNc_5.66,vadati sma hasan ramāṅgadas tām uragastrīm atah bhartur iṅgitajñaḥ yadi kautukavaty amatsaras te tad itaḥ kiṃ cid ito 'valokayeti,वदति स्म हसन् रमाङ्गदस् ताम् उरगस्त्रीम् अतह् भर्तुर् इङ्गितज्ञः यदि कौतुकवत्य् अमत्सरस् ते तद् इतः किं चिद् इतो ऽवलोकयेति +PNc_5.67,atha hāralatāvikṛṣṭadṛṣṭiḥ sahasā vārivihaṅgamāvaluptam uragendrasutāvibhūṣaṇaṃ tan nṛpater vakṣasi pāṭalā dadarśaḥ,अथ हारलताविकृष्टदृष्टिः सहसा वारिविहङ्गमावलुप्तम् उरगेन्द्रसुताविभूषणं तन् नृपतेर् वक्षसि पाटला ददर्शः +PNc_5.68,punaḥ pāṭalāvākyam daśanacchadam āttabimbaśobhaṃ snapayantī sudhayeva hāsakāntyā avadac ca vācāṃsi pārthivaṃ sā caturaivaṃ parihāsapeśalāni,पुनः पाटलावाक्यम् दशनच्छदम् आत्तबिम्बशोभं स्नपयन्ती सुधयेव हासकान्त्या अवदच् च वाचांसि पार्थिवं सा चतुरैवं परिहासपेशलानि +PNc_5.69,apahartum agās tvam eva hāraṃ kim itaḥ kalpitarājahaṃsarūpaḥ vidito 'si ghanā tavoragāṇāṃ nagare 'sty eva hi kāmarūpavārtā,अपहर्तुम् अगास् त्वम् एव हारं किम् इतः कल्पितराजहंसरूपः विदितो ऽसि घना तवोरगाणां नगरे ऽस्त्य् एव हि कामरूपवार्ता +PNc_5.70,paravañcanapaṇḍitā matis te yadi naivaṃ katham anyathā narendra idam ābharaṇaṃ harasy araṇye harahāsaikasitaṃ śaśiprabhāyāḥ,परवञ्चनपण्डिता मतिस् ते यदि नैवं कथम् अन्यथा नरेन्द्र इदम् आभरणं हरस्य् अरण्ये हरहासैकसितं शशिप्रभायाः +PNc_5.71,avanīvalaye tvam āttadaṇḍaḥ sahase nāvinayāṃśam ity avaimi atha ca sthitim ātmanā vidhatse viṣaye dasyuniṣevite kim etat,अवनीवलये त्वम् आत्तदण्डः सहसे नाविनयांशम् इत्य् अवैमि अथ च स्थितिम् आत्मना विधत्से विषये दस्युनिषेविते किम् एतत् +PNc_5.73,72 kṣitipa smayase kim eṣa kelir na bhavaty arpaya hāram asmadīyam nayavartmajuṣo bhavādṛśāḥ kiṃ na parasvagrahaṇād iha trapante // PNc_5. athavā parato 'stu narma nāsyāṃ bhuvi devena samo 'sti pārthivo 'nyaḥ apaviddhanayā na yasya dṛṣṭer apasarpanty atha khecarāḥ kim anye,७२ क्षितिप स्मयसे किम् एष केलिर् न भवत्य् अर्पय हारम् अस्मदीयम् नयवर्त्मजुषो भवादृशाः किं न परस्वग्रहणाद् इह त्रपन्ते // प्न्च्_५. अथवा परतो ऽस्तु नर्म नास्यां भुवि देवेन समो ऽस्ति पार्थिवो ऽन्यः अपविद्धनया न यस्य दृष्टेर् अपसर्पन्त्य् अथ खेचराः किम् अन्ये +PNc_5.74,anayoḥ kim api tvayā vilāsin parivarto 'yam akāri hārayor yaḥ vacasām avakāśam īśa datte sa na kasyānṛjucetaso janaḥ?,अनयोः किम् अपि त्वया विलासिन् परिवर्तो ऽयम् अकारि हारयोर् यः वचसाम् अवकाशम् ईश दत्ते स न कस्यानृजुचेतसो जनः? +PNc_5.75,vihito na hi vakṣasi tvayāyaṃ nṛpa hāraḥ phaṇirājakanyakāyāḥ kim apīpsitam ātmano vidhātur vihitaṃ sūtram idaṃ manobhavena,विहितो न हि वक्षसि त्वयायं नृप हारः फणिराजकन्यकायाः किम् अपीप्सितम् आत्मनो विधातुर् विहितं सूत्रम् इदं मनोभवेन +PNc_5.76,nanu yāmy amunā śaśiprabhāyās tava hāreṇa mano vinodayāmi tvayi sāpy alam eva sāndracetaḥ sutanuḥ sneharasārdratām upaitu,ननु याम्य् अमुना शशिप्रभायास् तव हारेण मनो विनोदयामि त्वयि साप्य् अलम् एव सान्द्रचेतः सुतनुः स्नेहरसार्द्रताम् उपैतु +PNc_5.77,ucitaṃ nijasāyakānurodhād ahirājendrasutopasarpaṇaṃ te parato 'stu śaras tvadarthitā sā kim u na tyāgavaśaṃvadā dadāti,उचितं निजसायकानुरोधाद् अहिराजेन्द्रसुतोपसर्पणं ते परतो ऽस्तु शरस् त्वदर्थिता सा किम् उ न त्यागवशंवदा ददाति +PNc_5.78,saraso 'sya vimuñca tīralekhām anurevā pulinaṃ gṛhāṇa yātrām uragādhiparūpapakṣapātaṃ śamaya vyālavadhūvilocanānām,सरसो ऽस्य विमुञ्च तीरलेखाम् अनुरेवा पुलिनं गृहाण यात्राम् उरगाधिपरूपपक्षपातं शमय व्यालवधूविलोचनानाम् +PNc_5.79,śaśiprabhādarśanārthaṃ gamanam iti valgu vaco niśamya tasyāḥ sa nṛpaḥ pannagavāmalocanāyāḥ sthitam atra vacasy alaṅghanīye tava kalyāṇi mayeti t��m uvāca,शशिप्रभादर्शनार्थं गमनम् इति वल्गु वचो निशम्य तस्याः स नृपः पन्नगवामलोचनायाः स्थितम् अत्र वचस्य् अलङ्घनीये तव कल्याणि मयेति ताम् उवाच +PNc_5.80,atha sānṛjuvādinī vidhāya kṣitipālaṃ purataś cacāla bālā hṛdayena parāmamarśa caivaṃ vilasanmāṃsalavismayo narendraḥ,अथ सानृजुवादिनी विधाय क्षितिपालं पुरतश् चचाल बाला हृदयेन पराममर्श चैवं विलसन्मांसलविस्मयो नरेन्द्रः +PNc_5.81,araṇyānī kveyaṃ dhṛtakanasūtraḥ kva sa mṛgaḥ kva muktāhāro 'yaṃ kva ca saḥ patagaḥ kveyam abalā kva tat kanyāratnaṃ lalitam ahibhartuḥ kva ca vayam svam ākūtaṃ dhātā kim api nibhṛtaṃ pallavayati,अरण्यानी क्वेयं धृतकनसूत्रः क्व स मृगः क्व मुक्ताहारो ऽयं क्व च सः पतगः क्वेयम् अबला क्व तत् कन्यारत्नं ललितम् अहिभर्तुः क्व च वयम् स्वम् आकूतं धाता किम् अपि निभृतं पल्लवयति +PNc_5.82,atha madagajalīlākhelagāmī saḥ kṛtvā kanakaviśikhayācñāvyājam avyājakāntaḥ avanihariṇalakṣmā sāhasopārjitaśrīr ahiparivṛḍhakanyālokanāya pratasthe,अथ मदगजलीलाखेलगामी सः कृत्वा कनकविशिखयाच्ञाव्याजम् अव्याजकान्तः अवनिहरिणलक्ष्मा साहसोपार्जितश्रीर् अहिपरिवृढकन्यालोकनाय प्रतस्थे +PNc_6.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā2valokanā1rtha-prasthānaṃ nāma pañcamaḥ sargaḥ ṣaṣṭhaḥ sargaḥ nāyikāvasthāvarṇanam tadā phaṇīndrakanyāpi bāṇanāmāṅkasūcite narendratilake tasminn abhilāṣaṃ babandha sā,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये शशिप्रभा२वलोकना१र्थ-प्रस्थानं नाम पञ्चमः सर्गः षष्ठः सर्गः नायिकावस्थावर्णनम् तदा फणीन्द्रकन्यापि बाणनामाङ्कसूचिते नरेन्द्रतिलके तस्मिन्न् अभिलाषं बबन्ध सा +PNc_6.2,sahasā hṛdaye tasyā nidadhe manmathaḥ padam aśokayaṣṭistabake sarāga iva ṣaṭpadaḥ,सहसा हृदये तस्या निदधे मन्मथः पदम् अशोकयष्टिस्तबके सराग इव षट्पदः +PNc_6.3,avaśā sābhavac citraṃ nāmnāpi pṛthivīpateḥ na tad asty atra yan nāstraṃ sannaddhasya manobhuvaḥ,अवशा साभवच् चित्रं नाम्नापि पृथिवीपतेः न तद् अस्त्य् अत्र यन् नास्त्रं सन्नद्धस्य मनोभुवः +PNc_6.4,smarāgnikaṇameṇākṣyās tasyāḥ samudadīpayat makaradhvajasāmrājyasacivo malayānilaḥ,स्मराग्निकणमेणाक्ष्यास् तस्याः समुददीपयत् मकरध्वजसाम्राज्यसचिवो मलयानिलः +PNc_6.5,sollasatsmaralīlena navena vayasā babhau unmiṣanmadhulekhena mukuleneva mālatī,सोल्लसत्स्मरलीलेन नवेन वयसा बभौ उन्मिषन्मधुलेखेन मुकुलेनेव मालती +PNc_6.6,sātanuśvasanaspṛṣṭapāṭalādharapallavam uvāha mukham ujjṛmbham ambhojam iva padminī,सातनुश्वसनस्पृष्टपाटलाधरपल्लवम् उवाह मुखम् उज्जृम्भम् अम्भोजम् इव पद्मिनी +PNc_6.7,nikāmasarale tasmin sā muhus taraledṛśau śare narendracandrasya cikṣepa na sakhījane,निकामसरले तस्मिन् सा मुहुस् तरलेदृशौ शरे नरेन्द्रचन्द्रस्य चिक्षेप न सखीजने +PNc_6.8,narendranāmāṅkalipis tām ānandayati sma sā kumudvatīm ivodañcatbālendukiraṇacchaṭā,नरेन्द्रनामाङ्कलिपिस् ताम् आनन्दयति स्म सा कुमुद्वतीम् इवोदञ्चत्बालेन्दुकिरणच्छटा +PNc_6.9,hemapuṅkhāṅkite tasmin śare karam upeyuṣi balād viveśa sā bālā dīkṣāṃ vaivāhikīm iva,हेमपुङ्खाङ्किते तस्मिन् शरे करम् उपेयुषि बलाद् विवेश सा बाला दीक्षां वैवाहिकीम् इव +PNc_6.10,tenāvāptatadātāmrapāṇisparśeṇa patriṇā sphuratkānticayavyājād amucyanteva pallavāḥ,तेनावाप्ततदाताम्रपाणिस्पर्शेण पत्रिणा स्फुरत्कान्तिचयव्याजाद् अमुच्यन्तेव पल्लवाः +PNc_6.11,navīnasāhasāṅkasya kāmadevākṛter ayam mālavaikamṛgāṅkasya sindhurājasya sāyakaḥ,नवीनसाहसाङ्कस्य कामदेवाकृतेर् अयम् मालवैकमृगाङ्कस्य सिन्धुराजस्य सायकः +PNc_6.12,punaḥpuna iti svādu nṛpater nāmalakṣma sā apaṭhac cārubimbauṣṭhaluṭhaddaśanacandrikā,पुनःपुन इति स्वादु नृपतेर् नामलक्ष्म सा अपठच् चारुबिम्बौष्ठलुठद्दशनचन्द्रिका +PNc_6.13,adhītya kautukenātha kṛtapañcamamūrcchanāḥ tadagre nṛpanāmāṅkaṃ jaguḥ pātālakanyakāḥ,अधीत्य कौतुकेनाथ कृतपञ्चममूर्च्छनाः तदग्रे नृपनामाङ्कं जगुः पातालकन्यकाः +PNc_6.14,adṛṣṭe 'py utsukā rājñi tadgītena babhūva sā prabodhe yadanaṅgāgneḥ pañcamaḥ prathāmā samit,अदृष्टे ऽप्य् उत्सुका राज्ञि तद्गीतेन बभूव सा प्रबोधे यदनङ्गाग्नेः पञ्चमः प्रथामा समित् +PNc_6.15,avepata samunmīlatvilāsakusumānncitā manobhavānilasparśavaśād vanalateva sā,अवेपत समुन्मीलत्विलासकुसुमान्न्चिता मनोभवानिलस्पर्शवशाद् वनलतेव सा +PNc_6.16,navānurāgam aṅgena vyaktataccihnacumbinā vināvacanam ācakhyau sakhīṣu caturāsu sā,नवानुरागम् अङ्गेन व्यक्ततच्चिह्नचुम्बिना विनावचनम् आचख्यौ सखीषु चतुरासु सा +PNc_6.17,śaśiprabhāyāḥ praśnaḥ sāvahittham athetthaṃ sā sakhījanam abhāṣata sudhāniṣyandajaḍayā śaradindumukhī girā,शशिप्रभायाः प्रश्नः सावहित्थम् अथेत्थं सा सखीजनम् अभाषत सुधानिष्यन्दजडया शरदिन्दुमुखी गिरा +PNc_6.18,abhedam indunā nītaḥ sācivyaṃ menaketunā sakhyaḥ kaḥ sindhurājo 'yaṃ sāhasāṅkanirūpyate,अभेदम् इन्दुना नीतः साचिव्यं मेनकेतुना सख्यः कः सिन्धुराजो ऽयं साहसाङ्कनिरूप्यते +PNc_6.19,kim evam avatiṣṭhadhvai maunaṃ muñcata śaṃsata unmīlati yad antar me balāt kautukakandalī,किम् एवम् अवतिष्ठध्वै मौनं मुञ्चत शंसत उन्मीलति यद् अन्तर् मे बलात् कौतुककन्दली +PNc_6.20,malyavatyā uttaram atha mālyavatī nāma tatsakhī siddhakanyakā iti smitasudhārdreṇa vacasā tām avocata,मल्यवत्या उत्तरम् अथ माल्यवती नाम तत्सखी सिद्धकन्यका इति स्मितसुधार्द्रेण वचसा ताम् अवोचत +PNc_6.21,sakhi sāhāsikaḥ sa ayam avantitilako nṛpaḥ gīyate ketakāpāṇḍu yasyoragapure yaśaḥ,सखि साहासिकः स अयम् अवन्तितिलको नृपः गीयते केतकापाण्डु यस्योरगपुरे यशः +PNc_6.22,taṃ kāśyapīsahasrākṣam adrakṣam aham ekadā gatā śrīmanmahākālaparvaṇy ujjayinīṃ purīṃ,तं काश्यपीसहस्राक्षम् अद्रक्षम् अहम् एकदा गता श्रीमन्महाकालपर्वण्य् उज्जयिनीं पुरीं +PNc_6.23,tanvi tigmāṃśuneva dyaur niśeva śaśalakṣmaṇā sā sanāthā purī tena vajriṇevāmarāvatī,तन्वि तिग्मांशुनेव द्यौर् निशेव श��लक्ष्मणा सा सनाथा पुरी तेन वज्रिणेवामरावती +PNc_6.24,rambhā tvayeva yat satyaṃ tenāli nalakūbaraḥ tyājito rūpajaṃ garvam urvīmakaraketunā,रम्भा त्वयेव यत् सत्यं तेनालि नलकूबरः त्याजितो रूपजं गर्वम् उर्वीमकरकेतुना +PNc_6.25,akalaṅkākṛtes tasya catuḥṣaṣṭhikalāvataḥ tulādhirohahevāke kaḥ ṣoḍaśakalaḥ śaśī,अकलङ्काकृतेस् तस्य चतुःषष्ठिकलावतः तुलाधिरोहहेवाके कः षोडशकलः शशी +PNc_6.26,tasyāvanipradīpasya te te naisargikā guṇāḥ kva nāma na prakāśante raver iva marīcayaḥ,तस्यावनिप्रदीपस्य ते ते नैसर्गिका गुणाः क्व नाम न प्रकाशन्ते रवेर् इव मरीचयः +PNc_6.27,na nāgeṣu na siddheṣu na nareṣv amareṣv atha avāpi kvāpi saṃvādas tadrūpollekhalekhayā,न नागेषु न सिद्धेषु न नरेष्व् अमरेष्व् अथ अवापि क्वापि संवादस् तद्रूपोल्लेखलेखया +PNc_6.28,so hi kenāpi kṛtyena gāṃ gataḥ śrūyate punaḥ nihnutaikabhujadvandvo devaḥ śrīvatsalāñchanaḥ,सो हि केनापि कृत्येन गां गतः श्रूयते पुनः निह्नुतैकभुजद्वन्द्वो देवः श्रीवत्सलाञ्छनः +PNc_6.29,kim anyat tava saṃtuṣṭyai paśya citre likhāmy aham cirasya dīrghanayane tavāstu nayanotsavaḥ,किम् अन्यत् तव संतुष्ट्यै पश्य चित्रे लिखाम्य् अहम् चिरस्य दीर्घनयने तवास्तु नयनोत्सवः +PNc_6.30,ākṛtilekhanam atha sā siddhatanayā taṃ lilekha śilātale hṛdi tūragarājendraduhitur mīnaketanaḥ,आकृतिलेखनम् अथ सा सिद्धतनया तं लिलेख शिलातले हृदि तूरगराजेन्द्रदुहितुर् मीनकेतनः +PNc_6.31,tadālikhitabhūpālaṃ tayā cintitakāmadam cintāmaṇer apy adhikaṃ śilātalam amāṃsta sā,तदालिखितभूपालं तया चिन्तितकामदम् चिन्तामणेर् अप्य् अधिकं शिलातलम् अमांस्त सा +PNc_6.32,tataś citragate tasmin mahīpālo madālasāḥ samam evāhikanyānāṃ petur netraparamparāḥ,ततश् चित्रगते तस्मिन् महीपालो मदालसाः समम् एवाहिकन्यानां पेतुर् नेत्रपरम्पराः +PNc_6.33,papau śaśiprabhāpy enaṃ ciram utpakṣmalekhayā punaruktīkṛtonnidrakarṇendīvarayā dṛśā,पपौ शशिप्रभाप्य् एनं चिरम् उत्पक्ष्मलेखया पुनरुक्तीकृतोन्निद्रकर्णेन्दीवरया दृशा +PNc_6.34,rūpam āsvādayām āsa tasyālekhyagatasya sā bhramarīvāravindasya sudhāsahacaram madhu,रूपम् आस्वादयाम् आस तस्यालेख्यगतस्य सा भ्रमरीवारविन्दस्य सुधासहचरम् मधु +PNc_6.35,ānīyatākulatvaṃ sā tritīyena tanūdarī vismayenātisāndreṇa madena madanena ca,आनीयताकुलत्वं सा त्रितीयेन तनूदरी विस्मयेनातिसान्द्रेण मदेन मदनेन च +PNc_6.36,viveśa hṛdaye tasyāḥ sa citralikhito nṛpaḥ śaratprasanne saritaḥ pratimendur iva ambhasi,विवेश हृदये तस्याः स चित्रलिखितो नृपः शरत्प्रसन्ने सरितः प्रतिमेन्दुर् इव अम्भसि +PNc_6.37,stanapatralatāṃ tasyā bibheda pulakodgamaḥ satyaṃ yadantaraṅgeṇa bahiraṅgo nirasyate,स्तनपत्रलतां तस्या बिभेद पुलकोद्गमः सत्यं यदन्तरङ्गेण बहिरङ्गो निरस्यते +PNc_6.38,tasyāḥ kucayuge kiṃcin niśvāsaḥ kampam ādadhe rathāṅganāmamithune sāyantana ivānilaḥ,तस्याः कुचयुगे किंचिन् निश्वासः कम्पम् आदधे रथाङ्गनाममिथुने सायन्तन इवानिलः +PNc_6.39,tasyāḥ svedalavaśreṇicchadmanā vadanaśriyā viśato 'ntar anaṅgasya lājāñjalir ivojjhitaḥ,तस्याः ���्वेदलवश्रेणिच्छद्मना वदनश्रिया विशतो ऽन्तर् अनङ्गस्य लाजाञ्जलिर् इवोज्झितः +PNc_6.40,śaṅke śaram ṛjūkurvan dadṛśe manmathas tayā yat sā mṛdukvaṇatkāñcikiṅkiṇīkam akampata,शङ्के शरम् ऋजूकुर्वन् ददृशे मन्मथस् तया यत् सा मृदुक्वणत्काञ्चिकिङ्किणीकम् अकम्पत +PNc_6.41,eṣa dṛṣṭas tvayety uktā sakhyā sā sādhvasākulā gadgadākṣaram avyaktaṃ kṛcchrāt prativaco dadau,एष दृष्टस् त्वयेत्य् उक्ता सख्या सा साध्वसाकुला गद्गदाक्षरम् अव्यक्तं कृच्छ्रात् प्रतिवचो ददौ +PNc_6.42,citravartiny api nṛpe tattvāveśena cetasi vrīḍārdhavalitaṃ cakre mukhendum avaśaiva sā,चित्रवर्तिन्य् अपि नृपे तत्त्वावेशेन चेतसि व्रीडार्धवलितं चक्रे मुखेन्दुम् अवशैव सा +PNc_6.43,dṛṣṭā sakhībhiḥ sākūtaṃ sā bālādharapallave dadhau vailakṣyahasitaṃ prasūnam iva mādhavī,दृष्टा सखीभिः साकूतं सा बालाधरपल्लवे दधौ वैलक्ष्यहसितं प्रसूनम् इव माधवी +PNc_6.44,navaṃ prema navotkaṇṭhā navās te te manorathāḥ iti tasyās tathaivābhūd antaraṅgaḥ paricchadaḥ,नवं प्रेम नवोत्कण्ठा नवास् ते ते मनोरथाः इति तस्यास् तथैवाभूद् अन्तरङ्गः परिच्छदः +PNc_6.45,kiṃcit trapānuviddhena puṇḍarīkadalatviṣā tam ānarceva rājendum animittasmitena sā,किंचित् त्रपानुविद्धेन पुण्डरीकदलत्विषा तम् आनर्चेव राजेन्दुम् अनिमित्तस्मितेन सा +PNc_6.46,sā ca doḥśayitabhuvā nṛpeṇāddhyāsitā hṛdi kṛtāṅgabhaṅgavalanā jhaṭity ālasyam āyayau,सा च दोःशयितभुवा नृपेणाद्ध्यासिता हृदि कृताङ्गभङ्गवलना झटित्य् आलस्यम् आययौ +PNc_6.47,tatkṣaṇenaiva sā citraṃ tanvī tanmayatāṃ yayau kaṃ na pratārayaty eṣa kitavaḥ kusumāyudhaḥ,तत्क्षणेनैव सा चित्रं तन्वी तन्मयतां ययौ कं न प्रतारयत्य् एष कितवः कुसुमायुधः +PNc_6.48,stimitevāvatasthe sā sāraṅgāyatalocanā acetaneva śūnyeva suptevālikhiteva ca,स्तिमितेवावतस्थे सा सारङ्गायतलोचना अचेतनेव शून्येव सुप्तेवालिखितेव च +PNc_6.49,smareṇa marmaṇi kvāpi sāvidhyata sumadhyamā anidritāpi yat sābhūt kṣaṇaṃ mukulitekṣaṇā,स्मरेण मर्मणि क्वापि साविध्यत सुमध्यमा अनिद्रितापि यत् साभूत् क्षणं मुकुलितेक्षणा +PNc_6.50,vyañcitānaṅgalīlena śṛṅgārarasabandhunā tanvī navānurāgeṇa sānyaiva ghaṭitābhavat,व्यञ्चितानङ्गलीलेन शृङ्गाररसबन्धुना तन्वी नवानुरागेण सान्यैव घटिताभवत् +PNc_6.51,ṛjunā aikṣata yac citraṃ yad abhūc ca trapāvatī tenātigūḍhabhāvāpi sā sakhībhir alakṣyata,ऋजुना ऐक्षत यच् चित्रं यद् अभूच् च त्रपावती तेनातिगूढभावापि सा सखीभिर् अलक्ष्यत +PNc_6.52,athānaṅgavatī nāma sakhī tām ity avocata daśanajyotsnayāraṇyaṃ sudhayeva niṣiñcatī,अथानङ्गवती नाम सखी ताम् इत्य् अवोचत दशनज्योत्स्नयारण्यं सुधयेव निषिञ्चती +PNc_6.53,kac cid asya pramodāya kumudasyeva cakṣuṣaḥ ayaṃ madhyamalokenduḥ pātālendukale tava,कच् चिद् अस्य प्रमोदाय कुमुदस्येव चक्षुषः अयं मध्यमलोकेन्दुः पातालेन्दुकले तव +PNc_6.54,vanānilāhṛtonnidrapadmakesaraśālinā romodgama ivānena dhṛtas tvadavalokanāt,वनानिलाहृतोन्निद्रपद्मकेसरशालिना रोमोद्गम इवानेन धृतस��� त्वदवलोकनात् +PNc_6.55,adya naḥ saphalaṃ cakṣuś citre yad avalokitaḥ kandarpādhikakānto 'yam avantimṛgalāñchanaḥ,अद्य नः सफलं चक्षुश् चित्रे यद् अवलोकितः कन्दर्पाधिककान्तो ऽयम् अवन्तिमृगलाञ्छनः +PNc_6.56,tvām apy avāñcitāṃ manye yat tvayaitasya vakṣasi ete savibhramaṃ nyaste dṛśau muktālate iva,त्वाम् अप्य् अवाञ्चितां मन्ये यत् त्वयैतस्य वक्षसि एते सविभ्रमं न्यस्ते दृशौ मुक्तालते इव +PNc_6.57,jitam etena ko 'py eṣa satyaṃ kāmo 'sya kiṅkaraḥ ārohati parāṃ koṭim atra yat tava sambhramaḥ,जितम् एतेन को ऽप्य् एष सत्यं कामो ऽस्य किङ्करः आरोहति परां कोटिम् अत्र यत् तव सम्भ्रमः +PNc_6.58,tvam atra baddhabhāveva kim indumukhi lajjase vilaṅghayaty alaṅghyāni smaradurlalitāni kaḥ,त्वम् अत्र बद्धभावेव किम् इन्दुमुखि लज्जसे विलङ्घयत्य् अलङ्घ्यानि स्मरदुर्ललितानि कः +PNc_6.59,ko 'nyaḥ sakhi nṛśaṃso 'sti kāmaṃ viṣamabāṇataḥ sukumāre tavāpy aṅge yena vyāpāritaḥ śaraḥ,को ऽन्यः सखि नृशंसो ऽस्ति कामं विषमबाणतः सुकुमारे तवाप्य् अङ्गे येन व्यापारितः शरः +PNc_6.60,bimbauṣṭhe eva rāgas te tanvi pūrvam adṛśyata adhunā hṛdaye 'py eṣa mṛgaśāvākṣi lakṣyate,बिम्बौष्ठे एव रागस् ते तन्वि पूर्वम् अदृश्यत अधुना हृदये ऽप्य् एष मृगशावाक्षि लक्ष्यते +PNc_6.61,ekena rājahaṃsena hṛto hāras tanūdari anena tu dvitīyena likhitenāpi te manaḥ,एकेन राजहंसेन हृतो हारस् तनूदरि अनेन तु द्वितीयेन लिखितेनापि ते मनः +PNc_6.62,kutas trapā tavālīṣu kiṃcid unnamayānanam aho bata tvam etasminn atyāyatakutūhalā,कुतस् त्रपा तवालीषु किंचिद् उन्नमयाननम् अहो बत त्वम् एतस्मिन्न् अत्यायतकुतूहला +PNc_6.63,etat karṇotpalaṃ lolam apāṅgaprativeśitam tvad udantam ivaitasya kathayaty alikūjitaiḥ,एतत् कर्णोत्पलं लोलम् अपाङ्गप्रतिवेशितम् त्वद् उदन्तम् इवैतस्य कथयत्य् अलिकूजितैः +PNc_6.64,aho dūrasthitenāpi hṛdi spṛṣṭā nṛpendunā indukāntaśileva tvam ārdratām avagāhase,अहो दूरस्थितेनापि हृदि स्पृष्टा नृपेन्दुना इन्दुकान्तशिलेव त्वम् आर्द्रताम् अवगाहसे +PNc_6.65,nipuṇe niḥśvasiṣy evam atigūḍhaṃ yathā yathā tathā tathā tava vyaktam ayam ucchvasati smaraḥ,निपुणे निःश्वसिष्य् एवम् अतिगूढं यथा यथा तथा तथा तव व्यक्तम् अयम् उच्छ्वसति स्मरः +PNc_6.66,smitam etad alolākṣi lajjāsaṃvalitaṃ tava idaṃ nirjitabālyasya yauvanasyoditaṃ yaśaḥ,स्मितम् एतद् अलोलाक्षि लज्जासंवलितं तव इदं निर्जितबाल्यस्य यौवनस्योदितं यशः +PNc_6.67,yathā taveyam aratir yathā sutanu vepase tathā kavacitaḥ śaṅke niḥśaṅkaṃ madanas tvayi,यथा तवेयम् अरतिर् यथा सुतनु वेपसे तथा कवचितः शङ्के निःशङ्कं मदनस् त्वयि +PNc_6.68,kim atra karavai gāḍham ākalpakam idaṃ tava iyaṃ ca manmathasyāstraṃ nirgatā cūtamañjarī,किम् अत्र करवै गाढम् आकल्पकम् इदं तव इयं च मन्मथस्यास्त्रं निर्गता चूतमञ्जरी +PNc_6.69,surataklāntaśabarīkabarīmālyacumbinaḥ katham ete tvayā tanvi sahyā malayavāyavaḥ,सुरतक्लान्तशबरीकबरीमाल्यचुम्बिनः कथम् एते त्वया तन्वि सह्या मलयवायवः +PNc_6.70,kiṃ tāmyasi tavopāntam ānayāmy adhunaiva tam ity āśvāsayatīva tvām kokilo 'yaṃ kalasvana���,किं ताम्यसि तवोपान्तम् आनयाम्य् अधुनैव तम् इत्य् आश्वासयतीव त्वाम् कोकिलो ऽयं कलस्वनः +PNc_6.71,kūjantī kokilavadhūr iyam ādhiṃ dhunoti te anaṅganṛpasāmrājyalīlāmaṅgalagāyinī,कूजन्ती कोकिलवधूर् इयम् आधिं धुनोति ते अनङ्गनृपसाम्राज्यलीलामङ्गलगायिनी +PNc_6.72,vanāntadevatāvāptapādanyāsotsavaḥ sphuṭam eṣa stabakito 'śokaḥ suhṛt kāmasya kā gatiḥ,वनान्तदेवतावाप्तपादन्यासोत्सवः स्फुटम् एष स्तबकितो ऽशोकः सुहृत् कामस्य का गतिः +PNc_6.73,atrorvītilake dṛṣṭim asyantīṃ tilakaḥ krudhā ayaṃ tarjayatīva tvāṃ vātādhūtalatāṅguliḥ,अत्रोर्वीतिलके दृष्टिम् अस्यन्तीं तिलकः क्रुधा अयं तर्जयतीव त्वां वाताधूतलताङ्गुलिः +PNc_6.74,pathi smarasya viṣame skhalitāyām itas tvayi smitacchaṭeva niryāti sinduvārasya mañjarī,पथि स्मरस्य विषमे स्खलितायाम् इतस् त्वयि स्मितच्छटेव निर्याति सिन्दुवारस्य मञ्जरी +PNc_6.75,drāghayaty astabimbauṣṭharuciniḥśvasitāni te ayaṃ mukulitaḥ kiṃcid bakulo mukulastani,द्राघयत्य् अस्तबिम्बौष्ठरुचिनिःश्वसितानि ते अयं मुकुलितः किंचिद् बकुलो मुकुलस्तनि +PNc_6.76,latayā karṇikārasya puraḥ puṣpitayānayā anaṅgasyaikarājye 'smin hemavetralatāyitam,लतया कर्णिकारस्य पुरः पुष्पितयानया अनङ्गस्यैकराज्ये ऽस्मिन् हेमवेत्रलतायितम् +PNc_6.77,aho na kasya bhindanti hṛdayaṃ vīkṣitā api nisargamṛdavo 'py ete sahakāranavāṅkurāḥ,अहो न कस्य भिन्दन्ति हृदयं वीक्षिता अपि निसर्गमृदवो ऽप्य् एते सहकारनवाङ्कुराः +PNc_6.78,caturāṃ kokilām eṣa kṛtvā kurabako mukhe durlabhaṃ yācatīva tvāṃ līlāliṅganadohadam,चतुरां कोकिलाम् एष कृत्वा कुरबको मुखे दुर्लभं याचतीव त्वां लीलालिङ्गनदोहदम् +PNc_6.79,aśokaskandhalagneyaṃ kusumair navamādhavī prārthanīyapriyasparśāṃ hasati tvām ivotsukām,अशोकस्कन्धलग्नेयं कुसुमैर् नवमाधवी प्रार्थनीयप्रियस्पर्शां हसति त्वाम् इवोत्सुकाम् +PNc_6.80,bhūpatāv anuraktāyās tava santāpadīpanam sthalāravindaṃ serṣyeva sūte sakhi vasundharā,भूपताव् अनुरक्तायास् तव सन्तापदीपनम् स्थलारविन्दं सेर्ष्येव सूते सखि वसुन्धरा +PNc_6.81,amīṣv aṅkasthakandarpajagadvijagayasiddhiṣu dṛṣṭir udvijate tanvi pāṭalākuḍmaleṣu te,अमीष्व् अङ्कस्थकन्दर्पजगद्विजगयसिद्धिषु दृष्टिर् उद्विजते तन्वि पाटलाकुड्मलेषु ते +PNc_6.82,sundari dvitayasyātra kraśimā bhūṣaṇāyate rājanyābaddhabhāvāyās tava rātreś ca samprati,सुन्दरि द्वितयस्यात्र क्रशिमा भूषणायते राजन्याबद्धभावायास् तव रात्रेश् च सम्प्रति +PNc_6.83,eṣa caitrotsavaś citre nṛpo 'yaṃ nūtanaṃ vayaḥ prāptāvakāśaḥ kāmo 'pi patitāsyatisaṅkaṭe,एष चैत्रोत्सवश् चित्रे नृपो ऽयं नूतनं वयः प्राप्तावकाशः कामो ऽपि पतितास्यतिसङ्कटे +PNc_6.84,kim ālikhitavaty eṣā citre mālyavatī nṛpam dvārīkṛteyam athavā vāmena vidhinā tava,किम् आलिखितवत्य् एषा चित्रे माल्यवती नृपम् द्वारीकृतेयम् अथवा वामेन विधिना तव +PNc_6.85,bahunā kiṃ cakorākṣi chalitāsi manobhuvā sarvathā te kariṣyanti kuśalaṃ kuladevatāḥ,बहुना किं चकोराक्षि छलितासि मनोभुवा सर्वथा ते करिष्यन्ति कुशलं कुलदेवताः +PNc_6.86,ityādi vyāharantī sā kṛtabhrūbhaṅgayā tayā narendrabāṇapuṅkhena kuce kiṃ cid atudyata,इत्यादि व्याहरन्ती सा कृतभ्रूभङ्गया तया नरेन्द्रबाणपुङ्खेन कुचे किं चिद् अतुद्यत +PNc_6.87,kalāvatīvacanam atha kinnararājendrakanyā nāmnā kalāvatī evaṃ vacaḥ smitasudhāniṣiktākṣaram ādade,कलावतीवचनम् अथ किन्नरराजेन्द्रकन्या नाम्ना कलावती एवं वचः स्मितसुधानिषिक्ताक्षरम् आददे +PNc_6.88,kāmaṃ durlabham evaitac caitraś candrāṅkitā niśāḥ preyān vipañcīraṇitaṃ pañcabāṇāṅkitaṃ vayaḥ,कामं दुर्लभम् एवैतच् चैत्रश् चन्द्राङ्किता निशाः प्रेयान् विपञ्चीरणितं पञ्चबाणाङ्कितं वयः +PNc_6.89,ayi tvāṃ mlāpayaty eṣa kālaḥ kamalalocane jagadāhlādajanakaḥ sudhāsūtir ivābjinīm,अयि त्वां म्लापयत्य् एष कालः कमललोचने जगदाह्लादजनकः सुधासूतिर् इवाब्जिनीम् +PNc_6.90,sthāne tavānurāgo 'yam anaṅgasyāyam utsavaḥ sakhi snihyati nirvyājam indāv eva kumudvatī,स्थाने तवानुरागो ऽयम् अनङ्गस्यायम् उत्सवः सखि स्निह्यति निर्व्याजम् इन्दाव् एव कुमुद्वती +PNc_6.91,nṛpasyāraṇyasañcāraḥ śareṇānena sūcyate marutā dviradasyeva madaniṣyandagandhinā,नृपस्यारण्यसञ्चारः शरेणानेन सूच्यते मरुता द्विरदस्येव मदनिष्यन्दगन्धिना +PNc_6.92,avaśyaṃ tanvi cinvānā vane haṃsam itas tataḥ kvacid vilokayiṣyanti taṃ tvatparijanastriyaḥ,अवश्यं तन्वि चिन्वाना वने हंसम् इतस् ततः क्वचिद् विलोकयिष्यन्ति तं त्वत्परिजनस्त्रियः +PNc_6.93,jñātatvadiṅgitaivātra taṃ ced drakṣyati pāṭalā tato 'sya ṣaṭpadasyeva balāc ceto hariṣyati,ज्ञातत्वदिङ्गितैवात्र तं चेद् द्रक्ष्यति पाटला ततो ऽस्य षट्पदस्येव बलाच् चेतो हरिष्यति +PNc_6.94,sthirā bhava nṛpena tvam iha saṃyogam āpsyasi yathā kaṇvāśrame pūrvaṃ duṣyantena śakuntalā,स्थिरा भव नृपेन त्वम् इह संयोगम् आप्स्यसि यथा कण्वाश्रमे पूर्वं दुष्यन्तेन शकुन्तला +PNc_6.95,iti tadvacasaḥ sīmni masṛṇotkampitastanī vyājasācīkṛtamukhaṃ niśaśvāsa śaśiprabhā,इति तद्वचसः सीम्नि मसृणोत्कम्पितस्तनी व्याजसाचीकृतमुखं निशश्वास शशिप्रभा +PNc_6.96,vanaśrīratnamañjīro latākuñjodare tataḥ cukūja mañjukaṇṭhas tāṃ dakṣiṇena kapiñjalaḥ,वनश्रीरत्नमञ्जीरो लताकुञ्जोदरे ततः चुकूज मञ्जुकण्ठस् तां दक्षिणेन कपिञ्जलः +PNc_6.97,harṣāśrulavakīrṇena satpatrāvalicāruṇā vāmena pasphure tasyāś cakṣuṣā ca stanena ca,हर्षाश्रुलवकीर्णेन सत्पत्रावलिचारुणा वामेन पस्फुरे तस्याश् चक्षुषा च स्तनेन च +PNc_6.98,atrāntare samāyāntī dadṛśe dūratas tayā narendrasavitus tasya puraḥ sandhyeva pāṭalā,अत्रान्तरे समायान्ती ददृशे दूरतस् तया नरेन्द्रसवितुस् तस्य पुरः सन्ध्येव पाटला +PNc_6.99,tasyās traye ca tritayam apaśyat phaṇikanyakā mukhe smitaṃ kare hāraṃ sitam aṃse ca cāmaram,तस्यास् त्रये च त्रितयम् अपश्यत् फणिकन्यका मुखे स्मितं करे हारं सितम् अंसे च चामरम् +PNc_6.100,sā hārahastā ruruce dhṛtastimitacāmarā sarasī suptahaṃseva phenādhyāsitapaṅkajā,सा हारहस्ता रुरुचे धृतस्तिमितचामरा सरसी सुप्तहंस��व फेनाध्यासितपङ्कजा +PNc_6.101,dṛṣṭiḥ phanīndraduhitur atikramyaiva pāṭalām bhṛṅgaśreṇir ivāśoke papātāvantibhartari,दृष्टिः फनीन्द्रदुहितुर् अतिक्रम्यैव पाटलाम् भृङ्गश्रेणिर् इवाशोके पपातावन्तिभर्तरि +PNc_6.102,priyaṃ naḥ sa ayam āyāti paśya paśya śaśiprabhe paramārānvayodārahāramadhyamaṇir nṛpas,प्रियं नः स अयम् आयाति पश्य पश्य शशिप्रभे परमारान्वयोदारहारमध्यमणिर् नृपस् +PNc_6.103,iti priyasakhīsūktisudhāniṣyandalekhayā sikte tadābhavat tasyāḥ smaraḥ pallavito hṛdi,इति प्रियसखीसूक्तिसुधानिष्यन्दलेखया सिक्ते तदाभवत् तस्याः स्मरः पल्लवितो हृदि +PNc_6.104,sudhārasa ivorvībhṛt tayā saṃmukham āpatan dṛśā sphaṭikaśuktyeva vāraṃvāram apīyata,सुधारस इवोर्वीभृत् तया संमुखम् आपतन् दृशा स्फटिकशुक्त्येव वारंवारम् अपीयत +PNc_6.105,vitene 'py ahikanyābhiḥ kautukenātanīyasā tasyāgre rājahaṃsasya netrendīvaravāgurā,वितेने ऽप्य् अहिकन्याभिः कौतुकेनातनीयसा तस्याग्रे राजहंसस्य नेत्रेन्दीवरवागुरा +PNc_6.106,avantitilakodantam upasṛtyātha pāṭalā anaṅgadīpanaṃ tasyai jagādeṅgitavedinī,अवन्तितिलकोदन्तम् उपसृत्याथ पाटला अनङ्गदीपनं तस्यै जगादेङ्गितवेदिनी +PNc_6.107,deva paścātsthito 'py agre prāptaḥ paryutsuko bhavān ity abhāṣyata bhūpālaḥ citre caturayā tayā,देव पश्चात्स्थितो ऽप्य् अग्रे प्राप्तः पर्युत्सुको भवान् इत्य् अभाष्यत भूपालः चित्रे चतुरया तया +PNc_6.108,abhūt paryākulā sā ca muhūrtam asitekṣaṇā paścād alajjatālībhis tathā sasmitam īkṣitā,अभूत् पर्याकुला सा च मुहूर्तम् असितेक्षणा पश्चाद् अलज्जतालीभिस् तथा सस्मितम् ईक्षिता +PNc_6.109,tasyai hāraṃ mahībhartur arpayām āsa pāṭalā ākṛṣya bhartum ānītam atiśuddham iva āśayam,तस्यै हारं महीभर्तुर् अर्पयाम् आस पाटला आकृष्य भर्तुम् आनीतम् अतिशुद्धम् इव आशयम् +PNc_6.110,sakhīnām anurodhena sā kilānaṅgamohitā hṛdi dīrghaguṇaṃ dadhre hāraṃ priyam ivāparam,सखीनाम् अनुरोधेन सा किलानङ्गमोहिता हृदि दीर्घगुणं दध्रे हारं प्रियम् इवापरम् +PNc_6.111,tuṣārapāṇḍunā tena vavṛdhe 'syā manobhavaḥ digantavāntajyotsnena mahodadhir ivendunā,तुषारपाण्डुना तेन ववृधे ऽस्या मनोभवः दिगन्तवान्तज्योत्स्नेन महोदधिर् इवेन्दुना +PNc_6.112,puṣpodgameneva latā prasādeneva bhāratī sā tena reje hāreṇa yaśaseva narendratā,पुष्पोद्गमेनेव लता प्रसादेनेव भारती सा तेन रेजे हारेण यशसेव नरेन्द्रता +PNc_6.113,tataḥ śithilaparyastavilolakabarīlatā ketuyaṣṭir iva śyāmapatākāṅgā hiraṇmayī,ततः शिथिलपर्यस्तविलोलकबरीलता केतुयष्टिर् इव श्यामपताकाङ्गा हिरण्मयी +PNc_6.114,vasaṃtakamalollāsimattabhramaraniḥsvanā dīpamānopadeśeva svarahasye manobhuvaḥ,वसंतकमलोल्लासिमत्तभ्रमरनिःस्वना दीपमानोपदेशेव स्वरहस्ये मनोभुवः +PNc_6.115,ullasatkuṭajācchācchavilāsahasitacchaviḥ jhaṭity uadadhiveleva nirgacchad amṛtacchaṭā,उल्लसत्कुटजाच्छाच्छविलासहसितच्छविः झटित्य् उअदधिवेलेव निर्गच्छद् अमृतच्छटा +PNc_6.116,sarojinīva haṃsībhir bhṛṅgībhir iva mālatī śaśilekheva tārābhiḥ sakhībhir abhito vṛtā,सरोजिनीव हंसीभिर् ��ृङ्गीभिर् इव मालती शशिलेखेव ताराभिः सखीभिर् अभितो वृता +PNc_6.117,dṛṣṭvā narandram āyāntam udasthād utsukātha sā dadhatī nūtanapremapariṇītām adhīratām,दृष्ट्वा नरन्द्रम् आयान्तम् उदस्थाद् उत्सुकाथ सा दधती नूतनप्रेमपरिणीताम् अधीरताम् +PNc_6.118,atha sutanur alolatārake sā suciram udañcitadīrghapakṣmamāle śaśina iva navodgatasya dūrātavanipateḥ pathi locane mumoca,अथ सुतनुर् अलोलतारके सा सुचिरम् उदञ्चितदीर्घपक्ष्ममाले शशिन इव नवोद्गतस्य दूरातवनिपतेः पथि लोचने मुमोच +PNc_6.119,āsannānucaradhṛtena paṅkajinyāḥ patreṇa sphuṭaghaṭitātapatralīlaḥ saś cchāyām atha mahasā hasan himāṃśoḥ kṣmāpālaḥ pulinam avāpa narmadāyās,आसन्नानुचरधृतेन पङ्कजिन्याः पत्रेण स्फुटघटितातपत्रलीलः सश् च्छायाम् अथ महसा हसन् हिमांशोः क्ष्मापालः पुलिनम् अवाप नर्मदायास् +PNc_7.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-darśano nāma ṣaṣṭhaḥ sargaḥ saptamaḥ sargaḥ śaśiprabhādarśanam tataḥ sa dūrād ahirājakanyakāṃ javaikamitreṇā yutāṃ patatriṇā viśāmpatidīrghaguṇānuṣaṅgiṇīm anaṅgakodaṇḍalatām ivaikṣata,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये शशिप्रभा-दर्शनो नाम षष्ठः सर्गः सप्तमः सर्गः शशिप्रभादर्शनम् ततः स दूराद् अहिराजकन्यकां जवैकमित्रेणा युतां पतत्रिणा विशाम्पतिदीर्घगुणानुषङ्गिणीम् अनङ्गकोदण्डलताम् इवैक्षत +PNc_7.2,upoḍhalāvaṇyataraṅgabhaṅgayā sarāgabimbauṣṭhagalatpravālayā ahāri lolaṃ nṛpates tayā balāt anaṅgaratnākaravelayā manaḥ,उपोढलावण्यतरङ्गभङ्गया सरागबिम्बौष्ठगलत्प्रवालया अहारि लोलं नृपतेस् तया बलात् अनङ्गरत्नाकरवेलया मनः +PNc_7.3,ramāṅgadakṛtaṃ śaśiprabhāvarṇanam savismayo locanamārgam āptayā tayā saḥ pātālatalendulekhayā athettham amlānamanorathodgamo ramāṅgadenābhidadhe narādhipaḥ,रमाङ्गदकृतं शशिप्रभावर्णनम् सविस्मयो लोचनमार्गम् आप्तया तया सः पातालतलेन्दुलेखया अथेत्थम् अम्लानमनोरथोद्गमो रमाङ्गदेनाभिदधे नराधिपः +PNc_7.4,avaimi saiveyam amogham āyudhaṃ manobhuvaḥ pannagarājakanyakā udaṃśulekhena mukhena kurvatī jagad vilīnenduvilokanaspṛham,अवैमि सैवेयम् अमोघम् आयुधं मनोभुवः पन्नगराजकन्यका उदंशुलेखेन मुखेन कुर्वती जगद् विलीनेन्दुविलोकनस्पृहम् +PNc_7.5,narendra satyaṃ saḥ kutūhalī bhaved alaukikaṃ rūpam avekṣituṃ rateḥ iyaṃ na yasyātithitāṃ gatā dṛśor agādhalāvaṇyasarit sumadhyamā,नरेन्द्र सत्यं सः कुतूहली भवेद् अलौकिकं रूपम् अवेक्षितुं रतेः इयं न यस्यातिथितां गता दृशोर् अगाधलावण्यसरित् सुमध्यमा +PNc_7.6,iyaṃ sudhā mugdhavilāsajanmabhūr iyaṃ bhujaṅgālayaratnadīpikā iyaṃ jagannetracakoracandrikā puraḥ patākeyam ayugmapatriṇaḥ,इयं सुधा मुग्धविलासजन्मभूर् इयं भुजङ्गालयरत्नदीपिका इयं जगन्नेत्रचकोरचन्द्रिका पुरः पताकेयम् अयुग्मपत्रिणः +PNc_7.7,iyattayā muktam avaimi naipuṇaṃ prajāpater adbhutaśilpakarmaṇi nṛpopamānām upamānatāṃ gataṃ vinirmitaṃ yena hi ratnam īdṛśam,इयत्तया मुक्तम् अवैमि नैपुणं प्रजापतेर् अद्भुतशिल्पकर्मणि नृपोपमानाम् उपमानतां गतं विनिर्मितं येन हि रत्नम् ईदृशम् +PNc_7.8,iyaṃ tavānena virājatetarāṃ karasthitenāvanipālapatriṇā upeyuṣā kāñcanapadmam aṃśunā himetarāṃśor iva jahnukanyakā,इयं तवानेन विराजतेतरां करस्थितेनावनिपालपत्रिणा उपेयुषा काञ्चनपद्मम् अंशुना हिमेतरांशोर् इव जह्नुकन्यका +PNc_7.9,arālakeśīyam anena bhāti te śareṇa kārtasvarapuṅkhaśobhinā nisargagaureṇa narendraraśminā sakajjalā dīpaśikheva śārvarī,अरालकेशीयम् अनेन भाति ते शरेण कार्तस्वरपुङ्खशोभिना निसर्गगौरेण नरेन्द्ररश्मिना सकज्जला दीपशिखेव शार्वरी +PNc_7.10,iyaṃ vilāsorminimagnaśaiśavaṃ svibhāvyamānastanakuḍmalodgamam madaikavisrambhagṛhaṃ vigāhate vayo vibhaktāṅgam anaṅgadohadam,इयं विलासोर्मिनिमग्नशैशवं स्विभाव्यमानस्तनकुड्मलोद्गमम् मदैकविस्रम्भगृहं विगाहते वयो विभक्ताङ्गम् अनङ्गदोहदम् +PNc_7.11,iyaṃ natāṅgī jagadekasundare nideśite pāṭalayā nṛpa tvayi dṛśau navendīvarapatrapeśale vimuñcati śrīr iva śārṅgadhanvani,इयं नताङ्गी जगदेकसुन्दरे निदेशिते पाटलया नृप त्वयि दृशौ नवेन्दीवरपत्रपेशले विमुञ्चति श्रीर् इव शार्ङ्गधन्वनि +PNc_7.12,anaṅgasāmrājyavilāsacāmare vanānilavyākulite 'ṃsucumbini pariślathe saṃyamanārtham etayā salīlam astaḥ kabarībhare karaḥ,अनङ्गसाम्राज्यविलासचामरे वनानिलव्याकुलिते ऽंसुचुम्बिनि परिश्लथे संयमनार्थम् एतया सलीलम् अस्तः कबरीभरे करः +PNc_7.13,vilokayantī kusumaṃ kacāgrataś cyutaṃ kucasparśadhiyeva vakṣasi iyaṃ kṛśāṅgī kusumāstraśaṅkayā kṛtapraṇāmeva tavāvalokyate,विलोकयन्ती कुसुमं कचाग्रतश् च्युतं कुचस्पर्शधियेव वक्षसि इयं कृशाङ्गी कुसुमास्त्रशङ्कया कृतप्रणामेव तवावलोक्यते +PNc_7.14,vilokayāsyāḥ kṣitipāla bibhratīṃ pradīpaśobhāṃ kabarīṃ niśāmukhe amī muhuḥ kuṅkumakesarāruṇā lasanti sīmantamaṇer marīcayaḥ,विलोकयास्याः क्षितिपाल बिभ्रतीं प्रदीपशोभां कबरीं निशामुखे अमी मुहुः कुङ्कुमकेसरारुणा लसन्ति सीमन्तमणेर् मरीचयः +PNc_7.15,virājate 'syās tilako 'yam añcito vikuñcitabhrūlatikāntare nṛpa vijitya lokadvitayaṃ divaṃ prati smareṇa bāṇo dhanuṣīva saṃhitaḥ,विराजते ऽस्यास् तिलको ऽयम् अञ्चितो विकुञ्चितभ्रूलतिकान्तरे नृप विजित्य लोकद्वितयं दिवं प्रति स्मरेण बाणो धनुषीव संहितः +PNc_7.16,apāṅgasaṃvardhitaśoṇakāntinā sukṛṣṇatāreṇa tuṣārapāṇḍunā iyaṃ pravālāsitaratnamauktikair vinirmiteneva cakāsti cakṣuṣā,अपाङ्गसंवर्धितशोणकान्तिना सुकृष्णतारेण तुषारपाण्डुना इयं प्रवालासितरत्नमौक्तिकैर् विनिर्मितेनेव चकास्ति चक्षुषा +PNc_7.17,iyaṃ puro niryatidūram āyate kapolataḥ kāñcanakuṇḍalārciṣi iṣuṃ ruṣeva pratibhoktum udyatā manobhuve muktaśilīmukhe hṛdi,इयं पुरो निर्यतिदूरम् आयते कपोलतः काञ्चनकुण्डलार्चिषि इषुं रुषेव प्रतिभोक्तुम् उद्यता मनोभुवे मुक्तशिलीमुखे हृदि +PNc_7.18,iyaṃ triyāmāpatikāntipeśalaṃ vibuddhabandhūkadalādhikatviṣā bibharti bimbādharamudrayā mukhaṃ manobhirāmaṃ rajanīva sandhyayā,इयं त्रियामापतिकान्तिपेशलं विबुद्धबन्धूकदलाधिकत्विषा बिभर्ति बिम्बाधरमुद्रया मुखं मनोभिरामं रजनीव सन्ध्यया +PNc_7.19,upoḍhatārāpatitārahārayor iyaṃ yugena stanayor virājate dvayena deva uṣasi cakravākayoḥ saridgṛhītaikamṛṇālayor iva,उपोढतारापतितारहारयोर् इयं युगेन स्तनयोर् विराजते द्वयेन देव उषसि चक्रवाकयोः सरिद्गृहीतैकमृणालयोर् इव +PNc_7.20,surāpagāvīcivipāṇḍur eṣa te cireṇa hāraś caritārthatāṃ gataḥ dhṛtaḥ kṣitīśa praṇayārdrayānayā salīlam utkampini yat kucadvaye,सुरापगावीचिविपाण्डुर् एष ते चिरेण हारश् चरितार्थतां गतः धृतः क्षितीश प्रणयार्द्रयानया सलीलम् उत्कम्पिनि यत् कुचद्वये +PNc_7.21,iyaṃ mahīpāla vilokitena te vigāhate kāntam idaṃ daśāntaram bhavaty anārūḍhavikāsavibhramā kim udgame candramasaḥ kumudvatī,इयं महीपाल विलोकितेन ते विगाहते कान्तम् इदं दशान्तरम् भवत्य् अनारूढविकासविभ्रमा किम् उद्गमे चन्द्रमसः कुमुद्वती +PNc_7.22,kim anyad uktaṃ sudhayeva sāndrayā tad anyathā nātha na pāṭalavacaḥ sphuṭeyam asyāḥ kurute yad aṅgake balāt pariṣvaṅgam anaṅgavikriyā,किम् अन्यद् उक्तं सुधयेव सान्द्रया तद् अन्यथा नाथ न पाटलवचः स्फुटेयम् अस्याः कुरुते यद् अङ्गके बलात् परिष्वङ्गम् अनङ्गविक्रिया +PNc_7.23,śaśiprabhāsamīpagamanam itīṅgitajñe vadati priyaṃvade ramāṅgadena smitam udgatasmitaḥ avāpa paryāptaśaśāṅkadarśanaḥ phanīndrakanyāsavidhaṃ narādhipaḥ,शशिप्रभासमीपगमनम् इतीङ्गितज्ञे वदति प्रियंवदे रमाङ्गदेन स्मितम् उद्गतस्मितः अवाप पर्याप्तशशाङ्कदर्शनः फनीन्द्रकन्यासविधं नराधिपः +PNc_7.24,nāyikāceṣṭāḥ uvāha lajjānatam añcitālakaṃ tato bhujaṅgādhipateḥ sutāmukhaṃ avāñcitaṃ kiṃ cana mātariśvanā saṣaṭpadaṃ padmam ivāravindinī,नायिकाचेष्टाः उवाह लज्जानतम् अञ्चितालकं ततो भुजङ्गाधिपतेः सुतामुखं अवाञ्चितं किं चन मातरिश्वना सषट्पदं पद्मम् इवारविन्दिनी +PNc_7.25,pataty adhaḥ kuṅkumapaṅkapāṭale mayūkhalekhāpaṭale śikhāmaṇeḥ hriyeva raktāṃśukapallavas tayā pidhātum ālekhyanṛpe nyadhīyata,पतत्य् अधः कुङ्कुमपङ्कपाटले मयूखलेखापटले शिखामणेः ह्रियेव रक्तांशुकपल्लवस् तया पिधातुम् आलेख्यनृपे न्यधीयत +PNc_7.26,nṛpasya citre madhureyam ākṛtir na bhidyate candramaso yathāmbhasi sakhījanas tām iti narmapeśalaḥ śanais trapānamramukhīm abhāṣata,नृपस्य चित्रे मधुरेयम् आकृतिर् न भिद्यते चन्द्रमसो यथाम्भसि सखीजनस् ताम् इति नर्मपेशलः शनैस् त्रपानम्रमुखीम् अभाषत +PNc_7.27,yathāsmi vaktāsi tathāsya bhūpater yadā punaḥ karṇasamīpam āpsyasi itīva nirvyājam udīrya tatyaje tayāyatākṣyā sa narendrasāyakaḥ,यथास्मि वक्तासि तथास्य भूपतेर् यदा पुनः कर्णसमीपम् आप्स्यसि इतीव निर्व्याजम् उदीर्य तत्यजे तयायताक्ष्या स नरेन्द्रसायकः +PNc_7.28,alaṃ hriyaivaṃ samupekṣya gṛhyatām ayaṃ hi pāṇigrahaṇocitas tava itīrayantyāḥ kuṭilaṃ vacaḥ karād anaṅgavatyāḥ kamalaṃ jahāra sā,अलं ह्रियैवं समुपेक्ष्य गृह्यताम् अयं हि पाणिग्रहणोचितस् तव इतीरयन्त्याः कुट��लं वचः कराद् अनङ्गवत्याः कमलं जहार सा +PNc_7.29,atha svabimbādharapāṭalacchadaṃ kareṇa tattatsadṛśena bibhratī niṣevitum bhūpatim abhyupāgatā rameva rājīvamukhī rarāja sā,अथ स्वबिम्बाधरपाटलच्छदं करेण तत्तत्सदृशेन बिभ्रती निषेवितुम् भूपतिम् अभ्युपागता रमेव राजीवमुखी रराज सा +PNc_7.30,dṛśas tatas tatparivārayoṣitāṃ netrāñjanaśyāmalapakṣmarājayaḥ śaśiprabhe bhūmipatau sakautukāḥ samāpatan kunda ivālipaṅktayaḥ,दृशस् ततस् तत्परिवारयोषितां नेत्राञ्जनश्यामलपक्ष्मराजयः शशिप्रभे भूमिपतौ सकौतुकाः समापतन् कुन्द इवालिपङ्क्तयः +PNc_7.31,nṛpārhaṇam nipīyamānasya tayā śanaiḥśanair apāṅgasañcāritadīrghanetrayā upāttapuṣpaḥ kṣitibhartur arhaṇāṃ cakāra tasyāś caturaḥ sakhījanaḥ,नृपार्हणम् निपीयमानस्य तया शनैःशनैर् अपाङ्गसञ्चारितदीर्घनेत्रया उपात्तपुष्पः क्षितिभर्तुर् अर्हणां चकार तस्याश् चतुरः सखीजनः +PNc_7.32,puraḥ śirasy āhitamanmathājñayā tayā kaṭākṣaiḥ kuṭajair ivārcitaḥ nṛpaḥ saparyāṃ punaruktasaṃvidāṃ sas tadvayasyānihitāv amanyata,पुरः शिरस्य् आहितमन्मथाज्ञया तया कटाक्षैः कुटजैर् इवार्चितः नृपः सपर्यां पुनरुक्तसंविदां सस् तद्वयस्यानिहिताव् अमन्यत +PNc_7.33,sarāgavaty utkalikābhir ākule mṛduny alaṃ pāṭalayā samarpite atha nyaṣīdannavapallavāsane phanīndrakanyāmanasīva pārthivaḥ,सरागवत्य् उत्कलिकाभिर् आकुले मृदुन्य् अलं पाटलया समर्पिते अथ न्यषीदन्नवपल्लवासने फनीन्द्रकन्यामनसीव पार्थिवः +PNc_7.34,anu kṣitīśaṃ nalinīdalāsane kayā cid āste parivārayoṣitā ramāṅgado 'py āsanabandham ādade vasundharāyāṃ vinayaikabandhuḥ,अनु क्षितीशं नलिनीदलासने कया चिद् आस्ते परिवारयोषिता रमाङ्गदो ऽप्य् आसनबन्धम् आददे वसुन्धरायां विनयैकबन्धुः +PNc_7.35,śramānurodhād upaviśyatām itaḥ kṣaṇaṃ kṛśāṅgīti sakhībhir arthitā upāviśad vepitavāmanastanī tataḥ samaṃ tābhir ahīndrakanyakā,श्रमानुरोधाद् उपविश्यताम् इतः क्षणं कृशाङ्गीति सखीभिर् अर्थिता उपाविशद् वेपितवामनस्तनी ततः समं ताभिर् अहीन्द्रकन्यका +PNc_7.36,nāyikāvilasitāni vivartayantī vadanendumaṇḍalaṃ viśālanetrāntaniṣaktatārakam dvayena sā kṛṣyata sundarī samaṃ hriyā nṛpālokanakautukena ca,नायिकाविलसितानि विवर्तयन्ती वदनेन्दुमण्डलं विशालनेत्रान्तनिषक्ततारकम् द्वयेन सा कृष्यत सुन्दरी समं ह्रिया नृपालोकनकौतुकेन च +PNc_7.37,athāvataṃsīkṛtalocanotpalaṃ kapoladolāyitaratnakuṇḍalam ciraṃ papau saḥ stimitena cakṣuṣā tadānanaṃ mālavamīnaketanaḥ,अथावतंसीकृतलोचनोत्पलं कपोलदोलायितरत्नकुण्डलम् चिरं पपौ सः स्तिमितेन चक्षुषा तदाननं मालवमीनकेतनः +PNc_7.38,kṛtī dṛśāsyāḥ sudṛśaḥ pibaty ayaṃ kapolalāvaṇyasudhāṃ narādhipaḥ mithaḥ sakhīnām iti sasmitaṃ vaco niśamya sābhūd adhikādhikatrapā,कृती दृशास्याः सुदृशः पिबत्य् अयं कपोललावण्यसुधां नराधिपः मिथः सखीनाम् इति सस्मितं वचो निशम्य साभूद् अधिकाधिकत्रपा +PNc_7.39,manāg ivāṃsād apavartitānanā nirīkṣya taṃ bhūpatim arpitekṣaṇam vihasya lajjāmukule cakarṣa sā balād apāṅgaprasṛte vilocane,मनाग् इवांसाद् अप���र्तितानना निरीक्ष्य तं भूपतिम् अर्पितेक्षणम् विहस्य लज्जामुकुले चकर्ष सा बलाद् अपाङ्गप्रसृते विलोचने +PNc_7.40,yaśobhaṭe rūpam avantiśasituḥ kṛtasmite citragataṃ praśaṃsati karasthitaṃ sā jhaṭiti nyadhāt tataḥ śilātale tāmarasaṃ trapāvatī,यशोभटे रूपम् अवन्तिशसितुः कृतस्मिते चित्रगतं प्रशंसति करस्थितं सा झटिति न्यधात् ततः शिलातले तामरसं त्रपावती +PNc_7.41,nikāmam uktaṃ sukumāram aṅganā vilāsinas tasya jahāra sā manaḥ smaraikadūtīsahakāraśākhino lasanmadhāv anyabhṛteva pallavam,निकामम् उक्तं सुकुमारम् अङ्गना विलासिनस् तस्य जहार सा मनः स्मरैकदूतीसहकारशाखिनो लसन्मधाव् अन्यभृतेव पल्लवम् +PNc_7.42,tadīyam uddāmarasorminirbharaṃ sa rājahaṃso 'pi viveśa mānasam kṛtapraveśaś ca salīlam acchinan manāṅ mṛṇālīm iva dhīratām ataḥ,तदीयम् उद्दामरसोर्मिनिर्भरं स राजहंसो ऽपि विवेश मानसम् कृतप्रवेशश् च सलीलम् अच्छिनन् मनाङ् मृणालीम् इव धीरताम् अतः +PNc_7.43,kṣaṇād apāṅgastimitāyatākṣayoḥ sakampayoḥ kaṇṭakitāṅgalekhayoḥ avāpad anyonyanibaddhabhāvayos tayoḥ prarohaṃ hṛdi bālamanmathaḥ,क्षणाद् अपाङ्गस्तिमितायताक्षयोः सकम्पयोः कण्टकिताङ्गलेखयोः अवापद् अन्योन्यनिबद्धभावयोस् तयोः प्ररोहं हृदि बालमन्मथः +PNc_7.44,nāyakasya nāyikāṃ praty uktiḥ asūyayevātha vimuñcatī dṛśaṃ sakhīṣu sā sūtritanarmasūktiṣu iti smitakṣālitadantavāsasā nṛpeṇa nāgendrasutābhyadhīyata,नायकस्य नायिकां प्रत्य् उक्तिः असूययेवाथ विमुञ्चती दृशं सखीषु सा सूत्रितनर्मसूक्तिषु इति स्मितक्षालितदन्तवाससा नृपेण नागेन्द्रसुताभ्यधीयत +PNc_7.45,vadānavadyāṅgi sakhījanādṛtaḥ kim eṣa nāma vyatiricyate janaḥ vihāya visrambhaviśeṣam etayā yad aṅgam anto viśatīva lajjayā,वदानवद्याङ्गि सखीजनादृतः किम् एष नाम व्यतिरिच्यते जनः विहाय विस्रम्भविशेषम् एतया यद् अङ्गम् अन्तो विशतीव लज्जया +PNc_7.46,sadā sadācārapareti vārtayā vayaṃ hṛtāḥ pannagarājaputri te ataḥ kim evaṃ pratipattimūḍhatāṃ vigāhase 'smāsu vimucyatām iyam,सदा सदाचारपरेति वार्तया वयं हृताः पन्नगराजपुत्रि ते अतः किम् एवं प्रतिपत्तिमूढतां विगाहसे ऽस्मासु विमुच्यताम् इयम् +PNc_7.47,anena te sundari darśanena vā kṛtopacāro 'smi kiyat kadarthyase na vīkṣate valgu na mañju bhāṣate gatā kvacil locanavartmamālatī,अनेन ते सुन्दरि दर्शनेन वा कृतोपचारो ऽस्मि कियत् कदर्थ्यसे न वीक्षते वल्गु न मञ्जु भाषते गता क्वचिल् लोचनवर्त्ममालती +PNc_7.48,adhaḥkṛtāḥ satyam adhīralocane rasātalena tridivasya bhūmayaḥ anaṅgadurvāraśarādhidaivataṃ bhavadvidhaṃ ratnam avāpyate 'tra yat,अधःकृताः सत्यम् अधीरलोचने रसातलेन त्रिदिवस्य भूमयः अनङ्गदुर्वारशराधिदैवतं भवद्विधं रत्नम् अवाप्यते ऽत्र यत् +PNc_7.49,kutūhalādhyāsitamadhyalokayā tvayā muhūrtaṃ phaṇilokakaumudi avaimi pātālam avāptasandhinā vilaṅghyate santamasena samprati,कुतूहलाध्यासितमध्यलोकया त्वया मुहूर्तं फणिलोककौमुदि अवैमि पातालम् अवाप्तसन्धिना विलङ्घ्यते सन्तमसेन सम्प्रति +PNc_7.50,idaṃ mṛṇālad api komalaṃ vapus tavaiṣa dūrād aravindinīpatiḥ punaḥ punaḥ saṃspṛśatīva kautukāt tamālagulmāntarapātibhiḥ karaiḥ,इदं मृणालद् अपि कोमलं वपुस् तवैष दूराद् अरविन्दिनीपतिः पुनः पुनः संस्पृशतीव कौतुकात् तमालगुल्मान्तरपातिभिः करैः +PNc_7.51,anena te saśramavāribindunā navīnapīyūṣatuṣāradanturaḥ śirīṣamṛdvaṅgi tuṣārapāṇḍunā kapolabimbena viḍambyate śāśī,अनेन ते सश्रमवारिबिन्दुना नवीनपीयूषतुषारदन्तुरः शिरीषमृद्वङ्गि तुषारपाण्डुना कपोलबिम्बेन विडम्ब्यते शाशी +PNc_7.52,idaṃ vadāśikṣata kaitavaṃ kutas tavaiṣa mugdhe saralāṅguliḥ karaḥ ihaitad ālikhya śilātale śanair anena līlākamalaṃ yad ujjhitam,इदं वदाशिक्षत कैतवं कुतस् तवैष मुग्धे सरलाङ्गुलिः करः इहैतद् आलिख्य शिलातले शनैर् अनेन लीलाकमलं यद् उज्झितम् +PNc_7.53,na citram evaṃ kva cid asti bhūtale mamātra tenāsti kutūhalaṃ mahat ataḥ kim etat pihitaṃ prakāśyatām ahetukas tanvi ka eṣa matsaraḥ,न चित्रम् एवं क्व चिद् अस्ति भूतले ममात्र तेनास्ति कुतूहलं महत् अतः किम् एतत् पिहितं प्रकाश्यताम् अहेतुकस् तन्वि क एष मत्सरः +PNc_7.54,adṛśyam etad yadi manyase tataḥ kim arthyase kiṃ tv iyad eva śaṃso naḥ kṛtī tvayāyaṃ bhujagāmbaraukasām alekhi citre katamaḥ kṛśodari,अदृश्यम् एतद् यदि मन्यसे ततः किम् अर्थ्यसे किं त्व् इयद् एव शंसो नः कृती त्वयायं भुजगाम्बरौकसाम् अलेखि चित्रे कतमः कृशोदरि +PNc_7.55,lateva sammīlitaṣaṭpadasvanā kiyac ciraṃ nirvacanaiva tiṣṭhasi itaś cakorākṣi vicintya sūnṛtaṃ mamottaraṃ kiṃ cana dātum arhasi,लतेव सम्मीलितषट्पदस्वना कियच् चिरं निर्वचनैव तिष्ठसि इतश् चकोराक्षि विचिन्त्य सूनृतं ममोत्तरं किं चन दातुम् अर्हसि +PNc_7.56,yathātijihreṣi yathātivepase yathā kapole pulakaṃ bibharṣi ca tathātra manye tava pakṣapātavan nitāntam antaḥkaraṇaṃ kṛśodari,यथातिजिह्रेषि यथातिवेपसे यथा कपोले पुलकं बिभर्षि च तथात्र मन्ये तव पक्षपातवन् नितान्तम् अन्तःकरणं कृशोदरि +PNc_7.57,hriye taveyaṃ yadi kalpate kathā kim etayā naḥ prakṛte yatāmahe yad artham ete vayam āgatāḥ svayaṃ sa nārpyate kiṃ karabhoru sāyakaḥ,ह्रिये तवेयं यदि कल्पते कथा किम् एतया नः प्रकृते यतामहे यद् अर्थम् एते वयम् आगताः स्वयं स नार्प्यते किं करभोरु सायकः +PNc_7.58,salīlam evaṃ vadati smitānane nṛpe navapremasārdracetasi vivartayantī maṇikaṅkaṇaṃ kare mumoca maunaṃ na phaṇīndrakanyakā,सलीलम् एवं वदति स्मितानने नृपे नवप्रेमसार्द्रचेतसि विवर्तयन्ती मणिकङ्कणं करे मुमोच मौनं न फणीन्द्रकन्यका +PNc_7.59,mālyavatīvacanam tayā tathā dṛṣṭam athāntarāntarā kaṭākṣakāntiḥ snapitāvataṃsayā iti smitāpy āyitadantadīdhitir jagāda taṃ mālyavātī viśāmpatim,माल्यवतीवचनम् तया तथा दृष्टम् अथान्तरान्तरा कटाक्षकान्तिः स्नपितावतंसया इति स्मिताप्य् आयितदन्तदीधितिर् जगाद तं माल्यवाती विशाम्पतिम् +PNc_7.60,tavaitayā satkṛtipātra satkṛtaṃ svayaṃ na yat kalpitam alpamadhyayā na sa avalepo na ca sā pramāditā na ca trapā tatra nṛpo 'parāddhyati,तवैतया सत्कृतिपात्र सत्कृतं स्वयं न यत् कल्पितम् अल्पमध्यया न स अवलेपो न च सा प्रमादिता न च त्रपा तत्र नृपो ऽपराद्ध्यति +PNc_7.61,kṛtīti vārtā tava vetsi vāñchitaṃ tvam antarātmeva na kasya vā bhuvi ataḥ sakhībhāvagatasya gopanaṃ na yujyate nas tvayi tan niśāmyatām,कृतीति वार्ता तव वेत्सि वाञ्छितं त्वम् अन्तरात्मेव न कस्य वा भुवि अतः सखीभावगतस्य गोपनं न युज्यते नस् त्वयि तन् निशाम्यताम् +PNc_7.62,śilīmukhe 'smiṃs tava nāmalāñchite mṛgopanīte mṛgaśāvalocanā pramodam āpteyam ito vilokite kare cakorīva tuṣāradīdhiteḥ,शिलीमुखे ऽस्मिंस् तव नामलाञ्छिते मृगोपनीते मृगशावलोचना प्रमोदम् आप्तेयम् इतो विलोकिते करे चकोरीव तुषारदीधितेः +PNc_7.63,ka eṣa rājeti muhuḥ kutūhalād iyaṃ yadā pṛṣṭavatī sakhījanam atas tadāsyai kathitaḥ savistaraṃ mayā tvam urvītalamīnalāñchānaḥ,क एष राजेति मुहुः कुतूहलाद् इयं यदा पृष्टवती सखीजनम् अतस् तदास्यै कथितः सविस्तरं मया त्वम् उर्वीतलमीनलाञ्छानः +PNc_7.64,kareṇa sāsūyam apāsya karṇataḥ kvaṇaddvirephāvali nīlam utpalam tadaitayābhyudgatapakṣapātayā śrutā guṇāḍhyasya bṛhatkathā tava,करेण सासूयम् अपास्य कर्णतः क्वणद्द्विरेफावलि नीलम् उत्पलम् तदैतयाभ्युद्गतपक्षपातया श्रुता गुणाढ्यस्य बृहत्कथा तव +PNc_7.65,imāṃ tvadākāranirūpiṇe sakhīm avetya paryutsukalocanām iva tato mayā viśvavilocanotsavas tvam eva citre likhito 'si pārthiva !,इमां त्वदाकारनिरूपिणे सखीम् अवेत्य पर्युत्सुकलोचनाम् इव ततो मया विश्वविलोचनोत्सवस् त्वम् एव चित्रे लिखितो ऽसि पार्थिव ! +PNc_7.66,udañcitavyāyatapakṣmaṇā tataḥ sakhīsamakṣaṃ nibhṛtena cakṣuṣā ciraṃ nipītasatṛṣeva mugdhayā tvayaitayā madhyamalokavāsasaḥ,उदञ्चितव्यायतपक्ष्मणा ततः सखीसमक्षं निभृतेन चक्षुषा चिरं निपीतसतृषेव मुग्धया त्वयैतया मध्यमलोकवाससः +PNc_7.67,ato varo 'yaṃ yuvayoḥ samāgamaḥ kumudvatīcandramasor ivocitaḥ iyaṃ hi bālocchvasito manobhuvas tvam atra lokatritayaikasundaraḥ,अतो वरो ऽयं युवयोः समागमः कुमुद्वतीचन्द्रमसोर् इवोचितः इयं हि बालोच्छ्वसितो मनोभुवस् त्वम् अत्र लोकत्रितयैकसुन्दरः +PNc_7.68,nṛpa gṛhītuṃ nayam atra ko 'py alaṃ sureṣu vā pannagapuṅgaveṣu vā sa eṣa paṅkeruhakarṇikāmṛdus tvayā śayo 'syāḥ kriyate sakautukaḥ,नृप गृहीतुं नयम् अत्र को ऽप्य् अलं सुरेषु वा पन्नगपुङ्गवेषु वा स एष पङ्केरुहकर्णिकामृदुस् त्वया शयो ऽस्याः क्रियते सकौतुकः +PNc_7.69,ayācito 'py arpita eva te śaraḥ kṣiter ayaṃ nyāyavidāṃ varaitayā tad enam abhyarthayase kathaṃ punaḥ kalatram eṣā hi vasundharā tava,अयाचितो ऽप्य् अर्पित एव ते शरः क्षितेर् अयं न्यायविदां वरैतया तद् एनम् अभ्यर्थयसे कथं पुनः कलत्रम् एषा हि वसुन्धरा तव +PNc_7.70,itītivṛttaṃ tadupāśrayaṃ tathā prakāśayantī pṛthivīpatiṃ prati chalād alīkabhṛkuṭiṃ vidhāya sā tayāluloke phaṇirājakanyayā,इतीतिवृत्तं तदुपाश्रयं तथा प्रकाशयन्ती पृथिवीपतिं प्रति छलाद् अलीकभृकुटिं विधाय सा तयालुलोके फणिराजकन्यया +PNc_7.71,atha dvirephasya mukhābjapātino nivāraṇayoragarājakanyakā śilātalāt saṃbhramamīlitasmṛtis tadāśu līlāśatapatram ādade,अथ द्विरेफस्य मुखाब्जपातिनो निवारणयोरग��ाजकन्यका शिलातलात् संभ्रममीलितस्मृतिस् तदाशु लीलाशतपत्रम् आददे +PNc_7.72,tataḥ sa romañcanipīḍitāṅgado ramāṅgadaṃ vyaktaśaśiprabheṅgitaḥ apaśyad indīvaradāmadīrghayā pramodavistaritayā dṛśā nṛpaḥ,ततः स रोमञ्चनिपीडिताङ्गदो रमाङ्गदं व्यक्तशशिप्रभेङ्गितः अपश्यद् इन्दीवरदामदीर्घया प्रमोदविस्तरितया दृशा नृपः +PNc_7.73,ramāṅgadavacanam samarpitā pārthiva puṣpaketunā taveyam ārdrapraṇayā manasvinī asīmasaundaryasudhāvilāsabhūr udanvatevendukalā pinākinaḥ,रमाङ्गदवचनम् समर्पिता पार्थिव पुष्पकेतुना तवेयम् आर्द्रप्रणया मनस्विनी असीमसौन्दर्यसुधाविलासभूर् उदन्वतेवेन्दुकला पिनाकिनः +PNc_7.74,kim anyad atrollasitaṃ jagattraye tavaiva saubhāgyapatākayā nṛpa yad āgatā manmathapatriṇām iyaṃ śaravyatām evam api śrute tvayi,किम् अन्यद् अत्रोल्लसितं जगत्त्रये तवैव सौभाग्यपताकया नृप यद् आगता मन्मथपत्रिणाम् इयं शरव्यताम् एवम् अपि श्रुते त्वयि +PNc_7.75,vadhūr dilīpasya sudakṣiṇā yathā yathā sunandā bharatasya bhūpateḥ raghūdvahasyāvanikanyakā yathā tathā taveyaṃ vidhinā upapāditā,वधूर् दिलीपस्य सुदक्षिणा यथा यथा सुनन्दा भरतस्य भूपतेः रघूद्वहस्यावनिकन्यका यथा तथा तवेयं विधिना उपपादिता +PNc_7.76,kim anyad asyāḥ kṛtapāṇipīḍanaḥ padaṃ nidhatse gṛhamedhināṃ dhuri iti prasarpatsmitacandrikaḥ śanair abhāṣatorvītilakaṃ ramāṅgadaḥ,किम् अन्यद् अस्याः कृतपाणिपीडनः पदं निधत्से गृहमेधिनां धुरि इति प्रसर्पत्स्मितचन्द्रिकः शनैर् अभाषतोर्वीतिलकं रमाङ्गदः +PNc_7.77,vilokitaṃ citram alīkabhāṣiṇī bhavatsakhīyaṃ pratibhāsate mama udīritaivaṃ kila pārthivena sā bhṛśam lalajje nibhṛtaṃ jahāsa ca,विलोकितं चित्रम् अलीकभाषिणी भवत्सखीयं प्रतिभासते मम उदीरितैवं किल पार्थिवेन सा भृशम् ललज्जे निभृतं जहास च +PNc_7.78,vilokayantī tam apāṅgalocanā samullasatsvedalavāṅkitastanī tataḥ sujātastabakāstamauktikā lateva sā hemamayī vyakampata,विलोकयन्ती तम् अपाङ्गलोचना समुल्लसत्स्वेदलवाङ्कितस्तनी ततः सुजातस्तबकास्तमौक्तिका लतेव सा हेममयी व्यकम्पत +PNc_7.79,mukhe tavāsaktam idaṃ śaśiprabhe dṛśāvataṃsāgatayaitadīyayā sakhījanaḥ sasmitam ity uvāca tām avantināthaṃ ca mitho ramāṅgadaḥ,मुखे तवासक्तम् इदं शशिप्रभे दृशावतंसागतयैतदीयया सखीजनः सस्मितम् इत्य् उवाच ताम् अवन्तिनाथं च मिथो रमाङ्गदः +PNc_7.80,atrāntare jhaṭiti cittam ivāccham ambhaḥ kṣobhaṃ jagāma saritas tuhināṃśusūteḥ vāti sma ca prasabhabhagnatamālatālahintālasālasaralaḥ sahasā samīraḥ,अत्रान्तरे झटिति चित्तम् इवाच्छम् अम्भः क्षोभं जगाम सरितस् तुहिनांशुसूतेः वाति स्म च प्रसभभग्नतमालतालहिन्तालसालसरलः सहसा समीरः +PNc_7.81,payododayaḥ udanamad atha tatkṣaṇād udañcatkanakapiśaṅgataḍillataḥ payodaḥ adharitamurajadhvanīni muñcan vidhuritakarṇatalāni garjitāni,पयोदोदयः उदनमद् अथ तत्क्षणाद् उदञ्चत्कनकपिशङ्गतडिल्लतः पयोदः अधरितमुरजध्वनीनि मुञ्चन् विधुरितकर्णतलानि गर्जितानि +PNc_7.82,atha samuditatrāsā meghasvanān nanu bhūpater bhujaparighayor anto bālā praveṣṭum iyeṣa sā kim asi cakitā mā tvaṃ bhaiṣīr ito bhava lajjayā kṛtam iti ca tām ūce devaḥ sa sāhasalāñcanaḥ,अथ समुदितत्रासा मेघस्वनान् ननु भूपतेर् भुजपरिघयोर् अन्तो बाला प्रवेष्टुम् इयेष सा किम् असि चकिता मा त्वं भैषीर् इतो भव लज्जया कृतम् इति च ताम् ऊचे देवः स साहसलाञ्चनः +PNc_8.1,iti śrī-mṛgāṅkagupta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye śaśiprabhā-saṃllāpo nāma saptamaḥ sargaḥ samāptaḥ aṣṭamaḥ sargaḥ nāyikātirodhānam sāpade 'tha bhujagendrakanyakā khe payodapatalais tirohite narmadāpulinapallavasthitā haṃsapaṅktir iva kampam ādade,इति श्री-मृगाङ्कगुप्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये शशिप्रभा-संल्लापो नाम सप्तमः सर्गः समाप्तः अष्टमः सर्गः नायिकातिरोधानम् सापदे ऽथ भुजगेन्द्रकन्यका खे पयोदपतलैस् तिरोहिते नर्मदापुलिनपल्लवस्थिता हंसपङ्क्तिर् इव कम्पम् आददे +PNc_8.2,spardhayeva nicayaḥ payomucāṃ tāramandram anadad yathā yathā sā narendratilakaṃ tam aikṣata mugdhalolanayanā tathā tathā,स्पर्धयेव निचयः पयोमुचां तारमन्द्रम् अनदद् यथा यथा सा नरेन्द्रतिलकं तम् ऐक्षत मुग्धलोलनयना तथा तथा +PNc_8.3,ullasan navapayodharālasāṃ dyāṃ ca tāṃ ca sumukhīṃ vilokayan bhūpatiḥ sa nitarām abhūd vaśo vismayasya ca manobhavasya ca,उल्लसन् नवपयोधरालसां द्यां च तां च सुमुखीं विलोकयन् भूपतिः स नितराम् अभूद् वशो विस्मयस्य च मनोभवस्य च +PNc_8.4,vāmanatvam alinatvam atyajan vyañjitakrama iva trivikramaḥ krāmati sma sahasaiva meghabhūr andhakāranikaro 'tha rodasī,वामनत्वम् अलिनत्वम् अत्यजन् व्यञ्जितक्रम इव त्रिविक्रमः क्रामति स्म सहसैव मेघभूर् अन्धकारनिकरो ऽथ रोदसी +PNc_8.5,netrarodhini tayor na kevalaṃ mūrcchite tamasi vaiśasaṃ hṛdi yāvad āsyavigaladbisāṅkure cakravākamithune 'py ajṛmbhata,नेत्ररोधिनि तयोर् न केवलं मूर्च्छिते तमसि वैशसं हृदि यावद् आस्यविगलद्बिसाङ्कुरे चक्रवाकमिथुने ऽप्य् अजृम्भत +PNc_8.6,karṇabhūṣaṇamaṇiprabhālavais tokalakṣitakapolapatrayā kṛṣyamāṇanayano 'tha pipriye pannagendrasutayā tayā nṛpaḥ,कर्णभूषणमणिप्रभालवैस् तोकलक्षितकपोलपत्रया कृष्यमाणनयनो ऽथ पिप्रिये पन्नगेन्द्रसुतया तया नृपः +PNc_8.7,tejasi sphurati tāḍite muhur bibhyatī kanakabhaṅgapiṅgale taṃ hṛdisthitam iveśam īkṣituṃ sāpi mīlitavilocanābhavat,तेजसि स्फुरति ताडिते मुहुर् बिभ्यती कनकभङ्गपिङ्गले तं हृदिस्थितम् इवेशम् ईक्षितुं सापि मीलितविलोचनाभवत् +PNc_8.8,ākāśavāṇī eṣa te na ghaṭate manorathaḥ pārthivāhipatikanyakāṃ prati gaccha vindhyavipināntadṛṣṭayā vañcito 'si mṛgatṛṣṇayaitayā,आकाशवाणी एष ते न घटते मनोरथः पार्थिवाहिपतिकन्यकां प्रति गच्छ विन्ध्यविपिनान्तदृष्टया वञ्चितो ऽसि मृगतृष्णयैतया +PNc_8.9,sāhasodadhiviloḍane svayaṃ yo 'ṃsam aṃsalatayārpayiṣyati śrīr ivorasi muradviṣaḥ padaṃ tasya niścitam iyaṃ vidhāsyati,साहसोदधिविलोडने स्वयं यो ऽंसम् अंसलतयार्पयिष्यति श्रीर् इवोरसि मुरद्विषः पदं तस्य निश्चितम् इयं विधास्यति +PNc_8.10,paśya paśya capaleyam antikāt nīyate tava yathocitaṃ kuru evam eva yad iyaṃ na labhyate jānakīva janakapratijñayā,पश्य पश्य चपलेयम् अन्तिकात् नीयते तव यथोचितं कुरु एवम् एव यद् इयं न लभ्यते जानकीव जनकप्रतिज्ञया +PNc_8.11,kanyakāsi kim idaṃ śaśiprabhe yuktam ehi pitur antikaṃ vraja ity avigrahavatī nabhastalāt ullalāsa sahasā sarasvatī,कन्यकासि किम् इदं शशिप्रभे युक्तम् एहि पितुर् अन्तिकं व्रज इत्य् अविग्रहवती नभस्तलात् उल्ललास सहसा सरस्वती +PNc_8.12,tāṃ niśamya sa nikāmavismitaḥ sācikārmukalatām alokata indumauligalakandalāsitaṃ tatkṣaṇāc ca timiraṃ nyavartata,तां निशम्य स निकामविस्मितः साचिकार्मुकलताम् अलोकत इन्दुमौलिगलकन्दलासितं तत्क्षणाच् च तिमिरं न्यवर्तत +PNc_8.13,sācirāṃśutapanīyamekhalā śakracāpamaṇikuṇḍalā tataḥ kvāpi mudritamayūratāṇḍavā saṃhatir jalamucāṃ tirodadhe,साचिरांशुतपनीयमेखला शक्रचापमणिकुण्डला ततः क्वापि मुद्रितमयूरताण्डवा संहतिर् जलमुचां तिरोदधे +PNc_8.14,sā purātanapathena pāvanī somasūtir api nimnagā vahat svādunirmalarasorminirbharā bhāratīva masṛṇaṃ mahākaveḥ,सा पुरातनपथेन पावनी सोमसूतिर् अपि निम्नगा वहत् स्वादुनिर्मलरसोर्मिनिर्भरा भारतीव मसृणं महाकवेः +PNc_8.15,apy apākṛtarayaḥ sa narmadāvīcilāsyaracanākutūhalī āvavau śabararājayoṣitāṃ nartitālakalataḥ samīraṇaḥ,अप्य् अपाकृतरयः स नर्मदावीचिलास्यरचनाकुतूहली आववौ शबरराजयोषितां नर्तितालकलतः समीरणः +PNc_8.16,ity akālajaladādivaikṛte kena cid viracite gate śamam bhūpateḥ śaśimukhī sakhīyutā netranirviṣayatām avāpa sā,इत्य् अकालजलदादिवैकृते केन चिद् विरचिते गते शमम् भूपतेः शशिमुखी सखीयुता नेत्रनिर्विषयताम् अवाप सा +PNc_8.17,kvāpi nūnam apahṛtya tanmano nāgarājaduhitā jagāma sā utpalasya sarasaṃ lasatspṛhā cakravākavaniteva kesaram,क्वापि नूनम् अपहृत्य तन्मनो नागराजदुहिता जगाम सा उत्पलस्य सरसं लसत्स्पृहा चक्रवाकवनितेव केसरम् +PNc_8.18,agrataḥ kṛtapayodharaśriyā dhautataptatapanīyakāntayā vidyuteva sadṛśā tayākulaḥ sa abhavaj jhaṭiti dṛṣṭanaṣṭayā,अग्रतः कृतपयोधरश्रिया धौततप्ततपनीयकान्तया विद्युतेव सदृशा तयाकुलः स अभवज् झटिति दृष्टनष्टया +PNc_8.19,sā puro mama hṛteti lajjayā cintayā kim iva sā cared iti sā puno na sulabhety asau śucā tapyate sma tisṛbhiḥ kṣitīśvaraḥ,सा पुरो मम हृतेति लज्जया चिन्तया किम् इव सा चरेद् इति सा पुनो न सुलभेत्य् असौ शुचा तप्यते स्म तिसृभिः क्षितीश्वरः +PNc_8.20,tasya tāpajananena mānasaṃ tena bālaviraheṇa vivyathe ketakacchadakadarthane paraṃ yat kaṇo 'pi śiśiraḥ pragalbhate,तस्य तापजननेन मानसं तेन बालविरहेण विव्यथे केतकच्छदकदर्थने परं यत् कणो ऽपि शिशिरः प्रगल्भते +PNc_8.21,jitvaraṃ jagati puṣpaketunā tadvikṛṣya tarasā śarāsanam tāḍyate sma hṛdaye patatṛiṇā so 'tha mālavakuraṅgalāñchanaḥ,जित्वरं जगति पुष्पकेतुना तद्विकृष्य तरसा शरासनम् ताड्यते स्म हृदये पततृइणा सो ऽथ मालवकुरङ्गलाञ्छनः +PNc_8.22,lajjayā valitakaṇṭhakandalaṃ locanāñcalamiladvataṃsakam tasya vartitam ivābhavat tadā tat priyāvadanam unnasaṃ hṛdi,लज्जया वलितकण्ठकन्दलं लोचनाञ्चलमि���द्वतंसकम् तस्य वर्तितम् इवाभवत् तदा तत् प्रियावदनम् उन्नसं हृदि +PNc_8.23,mlānim āpa sas tayā vinā nṛpas tatra pannagapates tanūjayā svāṃ ruciṃ na hi kadā cid aśnute śarvarīvirahadhūsaraḥ śaśī,म्लानिम् आप सस् तया विना नृपस् तत्र पन्नगपतेस् तनूजया स्वां रुचिं न हि कदा चिद् अश्नुते शर्वरीविरहधूसरः शशी +PNc_8.24,pāṇḍupakṣmaladṛśaḥ paricyutaṃ so 'tha mālyaśakalaṃ vyalokata tādṛśi vyatikare vinirgataṃ hāsaleśam iva puṣpadhanvanaḥ,पाण्डुपक्ष्मलदृशः परिच्युतं सो ऽथ माल्यशकलं व्यलोकत तादृशि व्यतिकरे विनिर्गतं हासलेशम् इव पुष्पधन्वनः +PNc_8.25,śaṃsadujjvalakapolasaṃgataṃ kuṅkumena dalakoṭicumbinā sambhrameṇa galitaṃ natabhruvaḥ karṇatāmarasam ādade 'tha sa,शंसदुज्ज्वलकपोलसंगतं कुङ्कुमेन दलकोटिचुम्बिना सम्भ्रमेण गलितं नतभ्रुवः कर्णतामरसम् आददे ऽथ स +PNc_8.26,kārmuke sati śareṣu satsv api preyasī tava hṛtāntikād iti tena saurabhahṛtāliniḥsvanair vācyateva nṛpater vyadhīyata,कार्मुके सति शरेषु सत्स्व् अपि प्रेयसी तव हृतान्तिकाद् इति तेन सौरभहृतालिनिःस्वनैर् वाच्यतेव नृपतेर् व्यधीयत +PNc_8.27,koṣṇaniḥśvasitavepitacchadaṃ tanniveśya vadane saḥ sādaraḥ ardhanimīlitalocanotpalaḥ pustakalpita ivābhavat kṣaṇam,कोष्णनिःश्वसितवेपितच्छदं तन्निवेश्य वदने सः सादरः अर्धनिमीलितलोचनोत्पलः पुस्तकल्पित इवाभवत् क्षणम् +PNc_8.28,narmadormilulite tadaṃśuke pallavālikhitahaṃsahāriṇi āhṛtastanavilepane dṛśā so 'kṛtapraṇayam indupāṇḍuni,नर्मदोर्मिलुलिते तदंशुके पल्लवालिखितहंसहारिणि आहृतस्तनविलेपने दृशा सो ऽकृतप्रणयम् इन्दुपाण्डुनि +PNc_8.29,"mā viṣīda navasāhasāṅka, te kāntayā gatam anena vartmanā paśya tatpadam itīva revayā tasya sārasarutair asūcyata","मा विषीद नवसाहसाङ्क, ते कान्तया गतम् अनेन वर्त्मना पश्य तत्पदम् इतीव रेवया तस्य सारसरुतैर् असूच्यत" +PNc_8.30,kiṃ nimagnam iha bālayā tayā bhītayā bhujagarājakanyayā naivam atra niyataṃ rasātale vidyate vivaram ityatarkayat,किं निमग्नम् इह बालया तया भीतया भुजगराजकन्यया नैवम् अत्र नियतं रसातले विद्यते विवरम् इत्यतर्कयत् +PNc_8.31,so 'timātragahane 'pi raṃhasā pārthivaḥ patitum aicchad ambhasi jīvitaṃ tṛṇam ivāvajānate sāhasavyasanino 'pi tādṛśāḥ,सो ऽतिमात्रगहने ऽपि रंहसा पार्थिवः पतितुम् ऐच्छद् अम्भसि जीवितं तृणम् इवावजानते साहसव्यसनिनो ऽपि तादृशाः +PNc_8.32,tat samīhitam avantivāsavas tasya nāvadad upāntavartinaḥ eṣa vighnam iha sāhasotsave kalpayiṣyati mameti śaṅkitaḥ,तत् समीहितम् अवन्तिवासवस् तस्य नावदद् उपान्तवर्तिनः एष विघ्नम् इह साहसोत्सवे कल्पयिष्यति ममेति शङ्कितः +PNc_8.33,ujjhati sma saḥ śanaiḥ samucchvasan pallavāsanam upāsya śāsanaḥ agrahīc ca saśaraṃ kareṇa tad vyaktarājakakudena kārmukam,उज्झति स्म सः शनैः समुच्छ्वसन् पल्लवासनम् उपास्य शासनः अग्रहीच् च सशरं करेण तद् व्यक्तराजककुदेन कार्मुकम् +PNc_8.34,pannagendraduhituḥ kareṇa yaḥ sakhyam āpad aravindabandhunā arpitaṃ praṇayinā tam apy asau sāyakaṃ kanakapuṅkham ādade,पन्नगेन्द्रदुहितुः करेण यः सख्यम् आपद् अरव��न्दबन्धुना अर्पितं प्रणयिना तम् अप्य् असौ सायकं कनकपुङ्खम् आददे +PNc_8.35,subhruvaḥ smaravilāsadeśikaṃ taṃ śaśaṃsa saḥ śaram patatriṣu pītaśītakaramūrtitānavaṃ bhānumān iva mayūkham aṃśuṣu,सुभ्रुवः स्मरविलासदेशिकं तं शशंस सः शरम् पतत्रिषु पीतशीतकरमूर्तितानवं भानुमान् इव मयूखम् अंशुषु +PNc_8.36,vyaktataccaraṇalakṣmaṇā tataḥ srastakeśakusumākulālinā meghasiktasikatenavartmanā narmadājalasamīpam āpa sa,व्यक्ततच्चरणलक्ष्मणा ततः स्रस्तकेशकुसुमाकुलालिना मेघसिक्तसिकतेनवर्त्मना नर्मदाजलसमीपम् आप स +PNc_8.37,eṣa jātu na vikatthate kva cil lakṣyate 'sya phalataḥ sadā kriyā tat kariṣyati kim atra sāhasaṃ cetasīti vidadhe ramāṅgadaḥ,एष जातु न विकत्थते क्व चिल् लक्ष्यते ऽस्य फलतः सदा क्रिया तत् करिष्यति किम् अत्र साहसं चेतसीति विदधे रमाङ्गदः +PNc_8.38,narmadāpraveśaḥ akṣipat taṭaśilāviṭaṅkataḥ pārthivaḥ svam atha narmadāmbhasi vāridheḥ payasi viśvadīpakaḥ sāyamadriśikharād ivāryamā,नर्मदाप्रवेशः अक्षिपत् तटशिलाविटङ्कतः पार्थिवः स्वम् अथ नर्मदाम्भसि वारिधेः पयसि विश्वदीपकः सायमद्रिशिखराद् इवार्यमा +PNc_8.39,tatra mīnamakarākule patan āsasāda sa vilāsam iśvaraḥ yāmunāmbhasi nipātinaḥ purā gopatām upāgatasya śārṅgiṇaḥ,तत्र मीनमकराकुले पतन् आससाद स विलासम् इश्वरः यामुनाम्भसि निपातिनः पुरा गोपताम् उपागतस्य शार्ङ्गिणः +PNc_8.40,ambhasas tadavapātatāḍitād ūrdhvam etya nipatatsu binduṣu sāhasena paritoṣitaiḥ surair mauktikārgha iva tasya cikṣipe,अम्भसस् तदवपातताडिताद् ऊर्ध्वम् एत्य निपतत्सु बिन्दुषु साहसेन परितोषितैः सुरैर् मौक्तिकार्घ इव तस्य चिक्षिपे +PNc_8.41,kiṃ cid antaritamūrtibhiḥ kṣaṇād anvagacchad atha taṃ ramāṅgadaḥ yena yāty aruṇasārathiḥ pathā vāsaras tam avalambate na kim ?,किं चिद् अन्तरितमूर्तिभिः क्षणाद् अन्वगच्छद् अथ तं रमाङ्गदः येन यात्य् अरुणसारथिः पथा वासरस् तम् अवलम्बते न किम् ? +PNc_8.42,kas tulāgram adhiropya jīvitaṃ svāminaṃ tvam iva sevatām iti tasya haṃsaninādena valgunā sādhuvādam iva narmadā dadau,कस् तुलाग्रम् अधिरोप्य जीवितं स्वामिनं त्वम् इव सेवताम् इति तस्य हंसनिनादेन वल्गुना साधुवादम् इव नर्मदा ददौ +PNc_8.43,bilapraveśaḥ tau muhur jalacarair adṛśyatām agrataś cakitam uktavartmabhiḥ dhvāntasantatibhide rasātalaṃ prastitau raviniśākarāv iva,बिलप्रवेशः तौ मुहुर् जलचरैर् अदृश्यताम् अग्रतश् चकितम् उक्तवर्त्मभिः ध्वान्तसन्ततिभिदे रसातलं प्रस्तितौ रविनिशाकराव् इव +PNc_8.44,āśrayaty avanimeghavāhane vārigarbham abhito garīyasi prāpa mekalasutā samānatām antarāhitanidhānayā bhuvā,आश्रयत्य् अवनिमेघवाहने वारिगर्भम् अभितो गरीयसि प्राप मेकलसुता समानताम् अन्तराहितनिधानया भुवा +PNc_8.45,ujjhitā jhaṭiti kāryagauravād īśvareṇa ruruce na medinī sodyamena puno 'py avaiṣyatā bhānuneva padavī payomucām,उज्झिता झटिति कार्यगौरवाद् ईश्वरेण रुरुचे न मेदिनी सोद्यमेन पुनो ऽप्य् अवैष्यता भानुनेव पदवी पयोमुचाम् +PNc_8.46,āpapāta saramāṅgadaḥ kṣaṇāt sarvataḥ sas tamasāvile bile gūḍhamatsaraviṣe viśeṣavān durjanasya manasīva sadguṇaḥ,आपपात सरमाङ्गदः क्षणात् सर्वतः सस् तमसाविले बिले गूढमत्सरविषे विशेषवान् दुर्जनस्य मनसीव सद्गुणः +PNc_8.47,yad babhūva purato 'sya bhūpater ekakuṇḍalapaṭāsitaṃ tamaḥ tasya taddinakarāṃśubhāsurair mauliratnakiraṇair abhajyata,यद् बभूव पुरतो ऽस्य भूपतेर् एककुण्डलपटासितं तमः तस्य तद्दिनकरांशुभासुरैर् मौलिरत्नकिरणैर् अभज्यत +PNc_8.48,sandrahemarajasā mahaujasām agraṇīr agarudhūpagandhinā so 'tha tena bilavartmanā śanaiḥ krośamātram agaman nareśvaraḥ,सन्द्रहेमरजसा महौजसाम् अग्रणीर् अगरुधूपगन्धिना सो ऽथ तेन बिलवर्त्मना शनैः क्रोशमात्रम् अगमन् नरेश्वरः +PNc_8.49,siṃhadarśanam lagnasāndragajaśoṇitacchaṭaiḥ śauryapāvakaśikhāṅkurair iva kesarair atikarālakandharo mārgam asya rurudhe 'tha kesarī,सिंहदर्शनम् लग्नसान्द्रगजशोणितच्छटैः शौर्यपावकशिखाङ्कुरैर् इव केसरैर् अतिकरालकन्धरो मार्गम् अस्य रुरुधे ऽथ केसरी +PNc_8.50,muktagharghararavaḥ sa raṃhasā taṃ viśāmadhipam abhyadhāvata vyāttadīrghadaśanāsyakandaraḥ pūrṇam indum iva siṃhikāsutaḥ,मुक्तघर्घररवः स रंहसा तं विशामधिपम् अभ्यधावत व्यात्तदीर्घदशनास्यकन्दरः पूर्णम् इन्दुम् इव सिंहिकासुतः +PNc_8.51,ardhacandram atha tajjighāṃsayā saṃdadhe dhanuṣi yāvad īśvaraḥ tāvad asphuṭitakorakaṃ puro bālakundaviṭapaṃ tam aikṣata,अर्धचन्द्रम् अथ तज्जिघांसया संदधे धनुषि यावद् ईश्वरः तावद् अस्फुटितकोरकं पुरो बालकुन्दविटपं तम् ऐक्षत +PNc_8.52,bibhrato vikaṭadaṃṣṭram ānanaṃ kālameghaśakalāsitatviṣaḥ āyato 'bhimukham īrṣyayā javāt tena vartma mumuce na potriṇaḥ,बिभ्रतो विकटदंष्ट्रम् आननं कालमेघशकलासितत्विषः आयतो ऽभिमुखम् ईर्ष्यया जवात् तेन वर्त्म मुमुचे न पोत्रिणः +PNc_8.53,gajadarśanam kiṃ cid asya purato 'tha gacchataḥ karṇatālavidhutālipaṅktinā ruddhyate sma samadena paddhatir dīrghadantamusalena dantinā,गजदर्शनम् किं चिद् अस्य पुरतो ऽथ गच्छतः कर्णतालविधुतालिपङ्क्तिना रुद्ध्यते स्म समदेन पद्धतिर् दीर्घदन्तमुसलेन दन्तिना +PNc_8.54,mandrakaṇṭhaninado 'tivegavān ūrdhvavāladhir udagralocanaḥ kuṇḍalīkṛtakaras tam abhyagāt saḥ krudhā nibhṛtakarṇapallavaḥ,मन्द्रकण्ठनिनदो ऽतिवेगवान् ऊर्ध्ववालधिर् उदग्रलोचनः कुण्डलीकृतकरस् तम् अभ्यगात् सः क्रुधा निभृतकर्णपल्लवः +PNc_8.55,yāvad aṅkuritamatsaro 'bhavat tasya saṃmukham adhijyakārmukaḥ tāvad aikṣata na saḥ kva cid dvipaṃ rājagandhamadagandhakesarī,यावद् अङ्कुरितमत्सरो ऽभवत् तस्य संमुखम् अधिज्यकार्मुकः तावद् ऐक्षत न सः क्व चिद् द्विपं राजगन्धमदगन्धकेसरी +PNc_8.56,utpatan nipatad agrato muhur muñcad aṭṭahasitaṃ sahārciṣā kevalaṃ kapilakuntalaṃ śiraḥ paśyato 'sya na camatkṛtaṃ manaḥ,उत्पतन् निपतद् अग्रतो मुहुर् मुञ्चद् अट्टहसितं सहार्चिषा केवलं कपिलकुन्तलं शिरः पश्यतो ऽस्य न चमत्कृतं मनः +PNc_8.57,evamādi yad abhūn mahīpater adbhutaṃ pathi bibhīṣikāvaham tad bibheda nijasattvasampadā tigmadīdhitir iva tviṣā tamaḥ,एवमादि यद् अभून् महीपतेर् अद्भुतं पथि बिभीषिकावहम् तद् बिभेद निजसत्त्वसम्पदा तिग्मदीधितिर् इव त्विषा तमः +PNc_8.58,sariduttaraṇam tāṃ dadarśa saritaṃ sudustarām agrato 'tha bilakalpavin nṛpaḥ sparśataḥ kila yadambhasāṃ jhaṭity aśmabhāvam upayānty asūrayaḥ,सरिदुत्तरणम् तां ददर्श सरितं सुदुस्तराम् अग्रतो ऽथ बिलकल्पविन् नृपः स्पर्शतः किल यदम्भसां झटित्य् अश्मभावम् उपयान्त्य् असूरयः +PNc_8.59,mārutair aparapāranunnayā prāṃśu vaṃśalatayā saḥ sānugaḥ tām alaṅghayad athopagūḍhayā janmabhītim iva yogavidyayā,मारुतैर् अपरपारनुन्नया प्रांशु वंशलतया सः सानुगः ताम् अलङ्घयद् अथोपगूढया जन्मभीतिम् इव योगविद्यया +PNc_8.60,nagaradarśanam prasthitas tad anu sodyamaṃ puraḥ sa atha sāhasavatāṃ puraḥsaraḥ nirmitaṃ maṇimayūkhapallavair bālam ātapam iva vyalokata,नगरदर्शनम् प्रस्थितस् तद् अनु सोद्यमं पुरः स अथ साहसवतां पुरःसरः निर्मितं मणिमयूखपल्लवैर् बालम् आतपम् इव व्यलोकत +PNc_8.61,indranīlakapiśīrṣakaṃ tataḥ sa abhitaḥ sphaṭikasālam aikṣata sāvaśeṣajalanīlakoṭibhiḥ śāradair ghaṭitam ambudair iva,इन्द्रनीलकपिशीर्षकं ततः स अभितः स्फटिकसालम् ऐक्षत सावशेषजलनीलकोटिभिः शारदैर् घटितम् अम्बुदैर् इव +PNc_8.62,utpatākamaṇitoraṇāṅkitaṃ maṇditaṃ kanakapallavasrajā kiṃ ca kāñcanakapāṭasaṃpuṭaṃ tatra gopuram apaśyad īśvaraḥ,उत्पताकमणितोरणाङ्कितं मण्दितं कनकपल्लवस्रजा किं च काञ्चनकपाटसंपुटं तत्र गोपुरम् अपश्यद् ईश्वरः +PNc_8.63,vismayena viṣayīkṛtaḥ puraṃ tena sa aviśad avantivāsavaḥ nirvṛtaiḥ padam ivojjhitāvaniḥ sūryamaṇḍalapathena yogavān,विस्मयेन विषयीकृतः पुरं तेन स अविशद् अवन्तिवासवः निर्वृतैः पदम् इवोज्झितावनिः सूर्यमण्डलपथेन योगवान् +PNc_8.64,tatra vaidrumagavākṣam ucchritaṃ hemaharmyam avalokate sma sa meruśṛṅgam iva dhātutāmrayā sandhyayā kṛtapadaṃ kva cit kva cit,तत्र वैद्रुमगवाक्षम् उच्छ्रितं हेमहर्म्यम् अवलोकते स्म स मेरुशृङ्गम् इव धातुताम्रया सन्ध्यया कृतपदं क्व चित् क्व चित् +PNc_8.65,agrataḥ saś ca yaśobhaṭo 'viśat so 'tha kautukahṛtas tadaṅgaṇam indranīlamaṇikāntimecakaṃ vyoma sāruṇa ivoṣṇadīdhitiḥ,अग्रतः सश् च यशोभटो ऽविशत् सो ऽथ कौतुकहृतस् तदङ्गणम् इन्द्रनीलमणिकान्तिमेचकं व्योम सारुण इवोष्णदीधितिः +PNc_8.66,padmarāgaracitālavālakā vedikāmaṇiviṭaṅkavistṛtā tena tatra dadṛśe kutūhalād antike kanakamādhavīlatā,पद्मरागरचितालवालका वेदिकामणिविटङ्कविस्तृता तेन तत्र ददृशे कुतूहलाद् अन्तिके कनकमाधवीलता +PNc_8.67,strīdarśanam tattale sthitim upeyuṣā śamāt tena kā cid abalā vyalokata nirgatā jhaṭiti hemaveśmataḥ śrīḥ suvarṇakamalodarād iva,स्त्रीदर्शनम् तत्तले स्थितिम् उपेयुषा शमात् तेन का चिद् अबला व्यलोकत निर्गता झटिति हेमवेश्मतः श्रीः सुवर्णकमलोदराद् इव +PNc_8.68,aṃśukena śaradindubandhunā tyāgiteva yaśasāvabhāsitā kāntimatyadharanīlavāsasā yāmunena payaseva jāhnavī,अंशुकेन शरदिन्दुबन्धुना त्यागितेव यशसावभासिता कान्तिमत्यधरनीलवाससा यामुनेन पयसेव जाह्नवी +PNc_8.69,bandhujīvakumudachavī mukhe bibhratīva kuruvindakuṇḍale śarvarīva sitapakṣaparvaṇaḥ śītadīdhitipataṅgamaṇḍale,बन्धुजीवक���मुदछवी मुखे बिभ्रतीव कुरुविन्दकुण्डले शर्वरीव सितपक्षपर्वणः शीतदीधितिपतङ्गमण्डले +PNc_8.70,śobhitā kim api hāralekhayā bhinnakhelalolayorasi tatkṣaṇasphuṭitakundaśuddhayā gandhavāhapadavīva gaṅgayā,शोभिता किम् अपि हारलेखया भिन्नखेललोलयोरसि तत्क्षणस्फुटितकुन्दशुद्धया गन्धवाहपदवीव गङ्गया +PNc_8.71,ānanena lalitākṣipakṣmaṇā niryadujjvalakapolakāntinā kurvatīva phaṇilokam aṅkitaṃ yāminītilakabindunendunā,आननेन ललिताक्षिपक्ष्मणा निर्यदुज्ज्वलकपोलकान्तिना कुर्वतीव फणिलोकम् अङ्कितं यामिनीतिलकबिन्दुनेन्दुना +PNc_8.72,puṣpadāma dadhatī saṣaṭpadaṃ dakṣiṇena śaśipāṇḍupāṇinā sākṣataṃ sadadhidūrvayāñcitaṃ hemapātram itareṇa bibhratī,पुष्पदाम दधती सषट्पदं दक्षिणेन शशिपाण्डुपाणिना साक्षतं सदधिदूर्वयाञ्चितं हेमपात्रम् इतरेण बिभ्रती +PNc_8.73,tannirīkṣaṇasavismayaṃ tataḥ pārthivaṃ janitakautukaḥ śukaḥ ity uvāca maṇipañjare sthito bālacūtaviṭapāvalambini,तन्निरीक्षणसविस्मयं ततः पार्थिवं जनितकौतुकः शुकः इत्य् उवाच मणिपञ्जरे स्थितो बालचूतविटपावलम्बिनि +PNc_8.74,śukavākyam satkriyāṃ racayituṃ tavātither narmadā bhagavtīyam udyatā ślāghanīyacarito jagattraye kasya nāsi bahumānabhājanam,शुकवाक्यम् सत्क्रियां रचयितुं तवातिथेर् नर्मदा भगव्तीयम् उद्यता श्लाघनीयचरितो जगत्त्रये कस्य नासि बहुमानभाजनम् +PNc_8.75,deva pannagavadhūbhir ujjvalaṃ vallakīkalaravaṃ priyaiḥ saha mallikādhavalam atra gīyate keliratnabhavaneṣu te yaśaḥ,देव पन्नगवधूभिर् उज्ज्वलं वल्लकीकलरवं प्रियैः सह मल्लिकाधवलम् अत्र गीयते केलिरत्नभवनेषु ते यशः +PNc_8.76,"durmanā nṛpa, pathāmunā gatā sā vilāsavasatiḥ śaśiprabhā tatsakhījanakathānvayaśruter yuṣmad āgamanam ūhitaṃ mayā","दुर्मना नृप, पथामुना गता सा विलासवसतिः शशिप्रभा तत्सखीजनकथान्वयश्रुतेर् युष्मद् आगमनम् ऊहितं मया" +PNc_8.77,durlabho 'yam atithir mamāpi tad guhyatām ucitayā saparyayā pārthivo hi navasāhasāṅka ity eṣa sīyakanarendranandanaḥ,दुर्लभो ऽयम् अतिथिर् ममापि तद् गुह्यताम् उचितया सपर्यया पार्थिवो हि नवसाहसाङ्क इत्य् एष सीयकनरेन्द्रनन्दनः +PNc_8.78,peśaloktinipuṇasya pakṣiṇas tasya gām iti niśamya sasmitaḥ tām atha praṇamati sma nimnagām indusūtim avanīndur ādṛtaḥ,पेशलोक्तिनिपुणस्य पक्षिणस् तस्य गाम् इति निशम्य सस्मितः ताम् अथ प्रणमति स्म निम्नगाम् इन्दुसूतिम् अवनीन्दुर् आदृतः +PNc_8.79,narmadākṛtaḥ satkāraḥ kāritāsanaparigrahe puro bhūpatāv apacitiṃ vidhāya sā āsta mauktikaśilātale tataś cetasīva sukaveḥ sarasvatī,नर्मदाकृतः सत्कारः कारितासनपरिग्रहे पुरो भूपताव् अपचितिं विधाय सा आस्त मौक्तिकशिलातले ततश् चेतसीव सुकवेः सरस्वती +PNc_8.80,sthitvātha kiṃ cit tam avantinātham apṛcchad acchannakutūhalā sā nivedyatāṃ mānavadeva kasmād alaṅkṛtā bhūmir iyaṃ tvayeti,स्थित्वाथ किं चित् तम् अवन्तिनाथम् अपृच्छद् अच्छन्नकुतूहला सा निवेद्यतां मानवदेव कस्माद् अलङ्कृता भूमिर् इयं त्वयेति +PNc_8.81,tasyai śaśaṃsa nijam ā mṛgayāvihārād vṛttāntam antavirasaṃ sa vi��uddhavṛttiḥ kāntāsmṛtiprasabhakaṇṭakitāṅgajātalajjāvanamravadano navasāhasāṅkaḥ,तस्यै शशंस निजम् आ मृगयाविहाराद् वृत्तान्तम् अन्तविरसं स विशुद्धवृत्तिः कान्तास्मृतिप्रसभकण्टकिताङ्गजातलज्जावनम्रवदनो नवसाहसाङ्कः +PNc_9.1,iti parimalā1para-nāmno mṛgāṅkadatta-sūnoḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite nāga-lokā1vatāro nāmā7ṣṭamaḥ sargaḥ samāptaḥ navamaḥ sargaḥ narmadāvākyam atha svareṇāṅgaṇadīrghikāṇāṃ saṃvāhayantī kalahaṃsanādam tam ity avantīśvaram ā babhāṣe sā mekalakṣmādhararājakanyā,इति परिमला१पर-नाम्नो मृगाङ्कदत्त-सूनोः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते नाग-लोका१वतारो नामा७ष्टमः सर्गः समाप्तः नवमः सर्गः नर्मदावाक्यम् अथ स्वरेणाङ्गणदीर्घिकाणां संवाहयन्ती कलहंसनादम् तम् इत्य् अवन्तीश्वरम् आ बभाषे सा मेकलक्ष्माधरराजकन्या +PNc_9.2,nāsya kṣitīśopakṛtaṃ janasya kiyat tayā pannagarājaputryā yasyāḥ kṛte samprati bhūṣiteyaṃ bhūmis tvayā bhūśaśalāñchanena,नास्य क्षितीशोपकृतं जनस्य कियत् तया पन्नगराजपुत्र्या यस्याः कृते सम्प्रति भूषितेयं भूमिस् त्वया भूशशलाञ्छनेन +PNc_9.3,idaṃ nṛpa tvām avalokya jātaṃ manaḥ pramodena mamāsvatantram no kasya lokatrayasaṃmatānāṃ bhavet satāṃ saṅgatam utsavāya,इदं नृप त्वाम् अवलोक्य जातं मनः प्रमोदेन ममास्वतन्त्रम् नो कस्य लोकत्रयसंमतानां भवेत् सतां सङ्गतम् उत्सवाय +PNc_9.4,adyaiṣa kasyāpi mayā śubhasya tvaddarśanenānumito vipākaḥ ātithyam akṣṇoḥ katham anyathaivam āyānti ratnāni bhavadvidhāni,अद्यैष कस्यापि मया शुभस्य त्वद्दर्शनेनानुमितो विपाकः आतिथ्यम् अक्ष्णोः कथम् अन्यथैवम् आयान्ति रत्नानि भवद्विधानि +PNc_9.5,"so vatsa, jāte janakaḥ kṛtātmā sā puṇyamūrtijananī jagatsu mahīkalāpodvahanādipātraḥ putro yayos tvaṃ naralokapālaḥ","सो वत्स, जाते जनकः कृतात्मा सा पुण्यमूर्तिजननी जगत्सु महीकलापोद्वहनादिपात्रः पुत्रो ययोस् त्वं नरलोकपालः" +PNc_9.6,rūpeṇa tejasvitayārjavena priyaṃvadatvena tavāmunā ca dilīpaduṣyantabhagīrathādīn tān ādirājān jhaṭiti smarāmi,रूपेण तेजस्वितयार्जवेन प्रियंवदत्वेन तवामुना च दिलीपदुष्यन्तभगीरथादीन् तान् आदिराजान् झटिति स्मरामि +PNc_9.7,samānabhāvais tribhir eva manye samudranemivasudhā dhṛteyam bhujaṅgamendreṇa ca meruṇā ca doṣṇā ca maurvīkiṇaśobhinā te,समानभावैस् त्रिभिर् एव मन्ये समुद्रनेमिवसुधा धृतेयम् भुजङ्गमेन्द्रेण च मेरुणा च दोष्णा च मौर्वीकिणशोभिना ते +PNc_9.8,tvayi sthite samprati jāgarūke jagadvidheyeṣu vidhūtacintaḥ karoti netre bhagavān avaimi sa yoganidrāmukule mukundaḥ,त्वयि स्थिते सम्प्रति जागरूके जगद्विधेयेषु विधूतचिन्तः करोति नेत्रे भगवान् अवैमि स योगनिद्रामुकुले मुकुन्दः +PNc_9.9,na kiṃ cid ikṣvākukulāvatīrṇād rathāṅgapāṇeḥ parihīyate te ajāyatāmbhojadṛśā viyogo vane yathā tasya tathā tavāpi,न किं चिद् इक्ष्वाकुकुलावतीर्णाद् रथाङ्गपाणेः परिहीयते ते अजायताम्भोजदृशा वियोगो वने यथा तस्य तथा तवापि +PNc_9.10,akṛtrimo 'yaṃ guṇavatsu jāne jātyaiva te pārthiva pakṣapātaḥ yat prauḍhalāvaṇyasudhāsravantyā tayā vinā cetasi tāmyasīva,अकृत्रिमो ऽयं गुणवत्सु जाने जात्यैव ते पार्थिव पक्षपातः यत् प्रौढलावण्यसुधास्रवन्त्या तया विना चेतसि ताम्यसीव +PNc_9.11,alaṃ viṣādena ghanādhirūḍhā lalāmabhūtā jagato 'khilasya tavāṅkam abhyeṣyati sācireṇa śaśiprabhā pārthivakairavasya,अलं विषादेन घनाधिरूढा ललामभूता जगतो ऽखिलस्य तवाङ्कम् अभ्येष्यति साचिरेण शशिप्रभा पार्थिवकैरवस्य +PNc_9.12,ito 'dya yāntī purato mayā sā dṛṣṭā bhujaṅgādhipates tanūjā udagrabhogair ahibhiḥ parītā lateva tanvī haricandanasya,इतो ऽद्य यान्ती पुरतो मया सा दृष्टा भुजङ्गाधिपतेस् तनूजा उदग्रभोगैर् अहिभिः परीता लतेव तन्वी हरिचन्दनस्य +PNc_9.13,uddaṇḍahemāmburuhāsu khelad etāsu līlāgṛhadīrghikāsu samutkayantī kalahaṃsayūtham āmañjunā nūpurasiñjitena,उद्दण्डहेमाम्बुरुहासु खेलद् एतासु लीलागृहदीर्घिकासु समुत्कयन्ती कलहंसयूथम् आमञ्जुना नूपुरसिञ्जितेन +PNc_9.14,vyāpārayantī valitānanenduḥ paścād dṛśau ketakapatradīrghe itas tataḥ śūnyatayā skhalantī same 'pi mārge dadatī padāni,व्यापारयन्ती वलिताननेन्दुः पश्चाद् दृशौ केतकपत्रदीर्घे इतस् ततः शून्यतया स्खलन्ती समे ऽपि मार्गे ददती पदानि +PNc_9.15,visrastamālyaḥ ślathabandhanatvād aṃsāvakīrṇāṃ kabarīṃ vahantī kalindakanyāmasṛṇorminīlāṃ nistṛṃśalekhām iva manmathasya,विस्रस्तमाल्यः श्लथबन्धनत्वाद् अंसावकीर्णां कबरीं वहन्ती कलिन्दकन्यामसृणोर्मिनीलां निस्तृंशलेखाम् इव मन्मथस्य +PNc_9.16,mukhaṃ niśāghrātam ivāravindaṃ viṣadavītaprabham udvahantī vilumpatī niḥśvasitena kāntim āpāṭalasyādharapallavasya,मुखं निशाघ्रातम् इवारविन्दं विषदवीतप्रभम् उद्वहन्ती विलुम्पती निःश्वसितेन कान्तिम् आपाटलस्याधरपल्लवस्य +PNc_9.17,unmocayantīm alakāgram etya lagnaṃ calatkuṇḍalaratnakoṭau kim apy udañcaddaśanāṃśulekhā sakhīṃ śanaiḥ sasmitam ālapantī,उन्मोचयन्तीम् अलकाग्रम् एत्य लग्नं चलत्कुण्डलरत्नकोटौ किम् अप्य् उदञ्चद्दशनांशुलेखा सखीं शनैः सस्मितम् आलपन्ती +PNc_9.18,sudhāsitaṃ kṣaumam ivāstṛtaṃ taṃ nakhāṃśurekhāvalayacchalena kṛtaṃ dadhānopari pāṇipadmam udagrakampasya kucadvayasya,सुधासितं क्षौमम् इवास्तृतं तं नखांशुरेखावलयच्छलेन कृतं दधानोपरि पाणिपद्मम् उदग्रकम्पस्य कुचद्वयस्य +PNc_9.19,gatāni sadyaḥ ślathatāṃ sakhībhir vihasya sākūtavilokitāni krameṇa kiṃ cit pratisārayantī vilajjamānā maṇikaṅkaṇāni,गतानि सद्यः श्लथतां सखीभिर् विहस्य साकूतविलोकितानि क्रमेण किं चित् प्रतिसारयन्ती विलज्जमाना मणिकङ्कणानि +PNc_9.20,aśokapuṣpagrathitāṃ dadhānā prālambamālām avalagnamadhyā āropitajyeva jagajjayāya svacāpalekhā makaradhvajena,अशोकपुष्पग्रथितां दधाना प्रालम्बमालाम् अवलग्नमध्या आरोपितज्येव जगज्जयाय स्वचापलेखा मकरध्वजेन +PNc_9.21,ārdravraṇāṅkasya kṛpārdracittā kelīmṛgasya svayam eva tasya ācumbatī pāṇḍukapolalekhaṃ vataṃsadūrdhvāṅkuram arpayantī,आर्द्रव्रणाङ्कस्य कृपार्द्रचित्ता केलीमृगस्य स्वयम् एव तस्य आचुम्बती पाण्डुकपोललेखं वतंसदूर्ध्वाङ्कुरम् अर्पयन्ती +PNc_9.22,mārgeṣu rūḍhāsu nirūḍhabhāvāt dvirephasampātasamākulāpi latāsu puṣpāvacchayacchalena pade pade vatsa vilambamānā,मार्गेषु रूढासु निरूढभावात् द्विरेफसम्पातसमाकुलापि लतासु पुष्पावच्छयच्छलेन पदे पदे वत्स विलम्बमाना +PNc_9.23,"tvadīyaviśleṣam avāpya bālā sā lakṣyate kiṃ cid anirvṛteva bhavādṛśām ekapade viyogo na kasya, rājendra, mano dunoti","त्वदीयविश्लेषम् अवाप्य बाला सा लक्ष्यते किं चिद् अनिर्वृतेव भवादृशाम् एकपदे वियोगो न कस्य, राजेन्द्र, मनो दुनोति" +PNc_9.24,pṛthupratāpaḥ savitā yathaiva yathā kalānāṃ nidhir oṣadhīśaḥ yathā vasantaḥ sumano 'nukūlas tathāsi bhūmiḥ spṛhaṇīyatāyāḥ,पृथुप्रतापः सविता यथैव यथा कलानां निधिर् ओषधीशः यथा वसन्तः सुमनो ऽनुकूलस् तथासि भूमिः स्पृहणीयतायाः +PNc_9.25,nāyakavākyam iti kṣitīśaśrutiśuktipeyām udīrya vācaṃ virarāma revā sa ca smitadyotitadantam evam uvāca tāṃ madhyamalokapālaḥ,नायकवाक्यम् इति क्षितीशश्रुतिशुक्तिपेयाम् उदीर्य वाचं विरराम रेवा स च स्मितद्योतितदन्तम् एवम् उवाच तां मध्यमलोकपालः +PNc_9.26,sthāne yad āhlādayasi prapannaṃ pīyūṣadhārāmadhurair vacobhis sudhaikasūtiḥ sa yadākaras te caṇḍīśacūḍābharaṇaṃ śaśāṅkaḥ,स्थाने यद् आह्लादयसि प्रपन्नं पीयूषधारामधुरैर् वचोभिस् सुधैकसूतिः स यदाकरस् ते चण्डीशचूडाभरणं शशाङ्कः +PNc_9.27,ṛjuḥ prakṛtyāsi paraṃ tad amba vīcīśu paryāptam anārjavaṃ te na kevalaṃ sā payasi prasaktir ālakṣyate te bata mānase 'pi,ऋजुः प्रकृत्यासि परं तद् अम्ब वीचीशु पर्याप्तम् अनार्जवं ते न केवलं सा पयसि प्रसक्तिर् आलक्ष्यते ते बत मानसे ऽपि +PNc_9.28,yā jūṭamadhye ca śaśāṅkamauler unnidrakundasrag ivāvabhāti tām apyatīva trijagatpratīkṣyāṃ triḥsrotasaṃ puṇyatayātiśeṣe,या जूटमध्ये च शशाङ्कमौलेर् उन्निद्रकुन्दस्रग् इवावभाति ताम् अप्यतीव त्रिजगत्प्रतीक्ष्यां त्रिःस्रोतसं पुण्यतयातिशेषे +PNc_9.29,yā sāsya śaktiḥ prasarāmbupaṅke tvayā vṛtā dharmavihāravīthiḥ salīlam uddhūlakulācaleyaṃ mahī mahāsūkaradaṃṣṭra eva,या सास्य शक्तिः प्रसराम्बुपङ्के त्वया वृता धर्मविहारवीथिः सलीलम् उद्धूलकुलाचलेयं मही महासूकरदंष्ट्र एव +PNc_9.30,bhavādṛśīnāṃ mahatāṃ nadīnām adbhir jagatyastamitopasarge sukhaṃ sadaivāsurajit samudre nidrāti paryaṅkitapannagendraḥ,भवादृशीनां महतां नदीनाम् अद्भिर् जगत्यस्तमितोपसर्गे सुखं सदैवासुरजित् समुद्रे निद्राति पर्यङ्कितपन्नगेन्द्रः +PNc_9.31,asantam apy amba mayi prasannā sambhāvanābhāramaho nidhatse asty eva bhakteṣv ativatsalatvāt balād guṇāropaṇakautukaṃ te,असन्तम् अप्य् अम्ब मयि प्रसन्ना सम्भावनाभारमहो निधत्से अस्त्य् एव भक्तेष्व् अतिवत्सलत्वात् बलाद् गुणारोपणकौतुकं ते +PNc_9.32,anena me ko 'pi hṛdi praharṣas tava prasādātiśayena jātaḥ anārdratām indumarīcisakhye kiyac ciraṃ candramaṇir bibharti,अनेन मे को ऽपि हृदि प्रहर्षस् तव प्रसादातिशयेन जातः अनार्द्रताम् इन्दुमरीचिसख्ये कियच् चिरं चन्द्रमणिर् बिभर्ति +PNc_9.33,vidhāya tattādṛśam indrajālaṃ sā kena nītā phaṇirājakanyā apaśyato hetum ihopapannaṃ kim apy aho vismayate mano me,विधाय तत्तादृशम् इन्द्रजालं सा केन नीता फणिराजकन्या अपश्यतो हेतुम् इहोपपन्नं किम् अप्य् अहो विस्मयते मनो मे +PNc_9.34,ajñānam asmin viṣaye kim anyat mamaitad arhasy apanetum amba dināntasammūrcchitam andhakāraṃ niśāmukhasyeva śaśāṅkalekhā,अज्ञानम् अस्मिन् विषये किम् अन्यत् ममैतद् अर्हस्य् अपनेतुम् अम्ब दिनान्तसम्मूर्च्छितम् अन्धकारं निशामुखस्येव शशाङ्कलेखा +PNc_9.35,puno narmadāvākyam uktveti tūṣṇīm abhavan nṛsomaḥ sā somasūtiḥ sarid ity uvāca atretivṛttaṃ kathayāmy aśeṣaṃ niśamyatāṃ mālavalokapālaḥ,पुनो नर्मदावाक्यम् उक्त्वेति तूष्णीम् अभवन् नृसोमः सा सोमसूतिः सरिद् इत्य् उवाच अत्रेतिवृत्तं कथयाम्य् अशेषं निशम्यतां मालवलोकपालः +PNc_9.36,gṛhadevatāvācaḥ yadaiva sā tarjitacandrakāntir ajāyatendīvarapatranetrā citrasthitānāṃ gṛhadevatānām iti sphuranti sma tadaiva vācaḥ,गृहदेवतावाचः यदैव सा तर्जितचन्द्रकान्तिर् अजायतेन्दीवरपत्रनेत्रा चित्रस्थितानां गृहदेवतानाम् इति स्फुरन्ति स्म तदैव वाचः +PNc_9.37,"ratnākaratvaṃ, bhujagendra jātaṃ kanyā tava śrīḥ śubhalakṣaṇeyam vakṣaḥsthalaṃ madhyamalokabhartur vibhūṣayitrī puruṣottamasya","रत्नाकरत्वं, भुजगेन्द्र जातं कन्या तव श्रीः शुभलक्षणेयम् वक्षःस्थलं मध्यमलोकभर्तुर् विभूषयित्री पुरुषोत्तमस्य" +PNc_9.38,bhujaṅgavaṃśārṇavakaumudīyam iyaṃ patākāsya rasātalasya upāgateyaṃ nidhanāgradūtī vajrāṅkuśasyāsurapuṅgavasya,भुजङ्गवंशार्णवकौमुदीयम् इयं पताकास्य रसातलस्य उपागतेयं निधनाग्रदूती वज्राङ्कुशस्यासुरपुङ्गवस्य +PNc_9.39,svavīryaparyastapurandareṇa tenāsurendreṇa kadarthitasya tejaś cirād ucchvasitaṃ tadābhūd iti śrute bhogabhṛtāṃ kulasya,स्ववीर्यपर्यस्तपुरन्दरेण तेनासुरेन्द्रेण कदर्थितस्य तेजश् चिराद् उच्छ्वसितं तदाभूद् इति श्रुते भोगभृतां कुलस्य +PNc_9.40,taddehakāntis timiraṃ vyanaiṣīt yad atra moghīkṛtaratnadīpā pitrā tad asyāḥ kṛtam arthayuktam āhlādanaṃ nāma śaśiprabheti,तद्देहकान्तिस् तिमिरं व्यनैषीत् यद् अत्र मोघीकृतरत्नदीपा पित्रा तद् अस्याः कृतम् अर्थयुक्तम् आह्लादनं नाम शशिप्रभेति +PNc_9.41,tataḥ sudhāsūtikarābhirāmair guṇaiḥ parītā sahajanmabhiḥ sā śanaiḥ śanair vṛddhim avāpad atra rasātale bālamṛṇālokeva,ततः सुधासूतिकराभिरामैर् गुणैः परीता सहजन्मभिः सा शनैः शनैर् वृद्धिम् अवापद् अत्र रसातले बालमृणालोकेव +PNc_9.42,śaśiprābhāpituḥ pratijñā yad arthitābhūd anubaddhamānasaiḥ suraiś ca siddhaiś ca mahoragaiś ca teṣāṃ purastād akṛtavyavasthām ity ekadā saṃsadi pannagendraḥ,शशिप्राभापितुः प्रतिज्ञा यद् अर्थिताभूद् अनुबद्धमानसैः सुरैश् च सिद्धैश् च महोरगैश् च तेषां पुरस्ताद् अकृतव्यवस्थाम् इत्य् एकदा संसदि पन्नगेन्द्रः +PNc_9.43,guptābhihito yat tridaśārivīrair vajrāṅkuśākhyasya mahāsurasya asūta līlāgṛhadīrghikeha haimaṃ harer nābhir ivāravindam,गुप्ताभिहितो यत् त्रिदशारिवीरैर् वज्राङ्कुशाख्यस्य महासुरस्य असूत लीलागृहदीर्घिकेह हैमं हरेर् नाभिर् इवारविन्दम् +PNc_9.44,ānīya tad yo duhitur mamāsyāḥ karṇāvataṃsapraṇayīkaroti tasyeyam iṣvāsabhṛtaḥ kalatraṃ pārthasya pāñcālanṛpātmajeva,आनीय तद् यो दुहितुर् ममास्याः कर्णावतंसप्रणयीकरोति तस्येयम् इष्वासभृतः कलत्रं पार्थस्य पाञ्चालनृपात्मजेव +PNc_9.45,tenaivam ukte ca tadā pareṣu tam artham aṅgīkṛtavān na ko 'pi vanyadvipād udgatadānarājeḥ kaḥ kumbhamuktāphalam ādadīta,तेनैवम् उक्ते च तदा परेषु तम् अर्थम् अङ्गीकृतवान् न को ऽपि वन्यद्विपाद् उद्गतदानराजेः कः कुम्भमुक्ताफलम् आददीत +PNc_9.46,tataḥ prabhṛtyadbhutarūparekhā sā bālikābhūd avarā varāpi citte vacas tat kuladevatānāṃ kṛtvāpi tasyāḥ saś ca nānvaśeta,ततः प्रभृत्यद्भुतरूपरेखा सा बालिकाभूद् अवरा वरापि चित्ते वचस् तत् कुलदेवतानां कृत्वापि तस्याः सश् च नान्वशेत +PNc_9.47,sampraty avaimi prathitā yadātaḥ svarge ca bhūmau ca bhuvastale ca nīto 'si netrātithitāṃ tvam asyāḥ puṇyena janmāntarasambhṛtena,सम्प्रत्य् अवैमि प्रथिता यदातः स्वर्गे च भूमौ च भुवस्तले च नीतो ऽसि नेत्रातिथितां त्वम् अस्याः पुण्येन जन्मान्तरसम्भृतेन +PNc_9.48,ānetukāmena bhavantam atra nijaṃ vacas tannayatā pratiṣṭhām āptaprayatnena tathā sa manye phaṇīśvareṇopakṛtaḥ prapañcaḥ,आनेतुकामेन भवन्तम् अत्र निजं वचस् तन्नयता प्रतिष्ठाम् आप्तप्रयत्नेन तथा स मन्ये फणीश्वरेणोपकृतः प्रपञ्चः +PNc_9.49,ekaḥ kṣitau sāhasikas tvam eva nānyo 'sti rājan navasāhasāṅkaḥ nisargadurgām api bhūmim etāṃ svodyānavīthīm iva yaḥ praviṣṭaḥ,एकः क्षितौ साहसिकस् त्वम् एव नान्यो ऽस्ति राजन् नवसाहसाङ्कः निसर्गदुर्गाम् अपि भूमिम् एतां स्वोद्यानवीथीम् इव यः प्रविष्टः +PNc_9.50,tad asya kāryasya puraskṛtasya yatasva sīmāntavilokanāya vigāhamāno 'mbaram ardhamārgaṃ nivartate jātu kim uṣṇarāśmiḥ,तद् अस्य कार्यस्य पुरस्कृतस्य यतस्व सीमान्तविलोकनाय विगाहमानो ऽम्बरम् अर्धमार्गं निवर्तते जातु किम् उष्णराश्मिः +PNc_9.51,ito 'sti gavyūtiśatārdhamātraṃ gatvā purī ratnavatīti nāmnā vinirmitā śilpikalāmayena mayena yā nākajigīṣayena,इतो ऽस्ति गव्यूतिशतार्धमात्रं गत्वा पुरी रत्नवतीति नाम्ना विनिर्मिता शिल्पिकलामयेन मयेन या नाकजिगीषयेन +PNc_9.52,tasyāsurendrasya narādhipendra jagaddruhaḥ sā kila rājadhānī samedhitasyābjabhuvā vareṇa raṇeṣv avadhyo marutāṃ bhaveti,तस्यासुरेन्द्रस्य नराधिपेन्द्र जगद्द्रुहः सा किल राजधानी समेधितस्याब्जभुवा वरेण रणेष्व् अवध्यो मरुतां भवेति +PNc_9.53,so mauliratnāni mahoragāṇām utkhyāya cotkhāya ca kautukena karoti nirvāsitanāyakeṣu nijāṅganāhāralatāntareṣu,सो मौलिरत्नानि महोरगाणाम् उत्ख्याय चोत्खाय च कौतुकेन करोति निर्वासितनायकेषु निजाङ्गनाहारलतान्तरेषु +PNc_9.54,so bāṣpaparyākulalocanāni niḥśvāsabhinnādharapallavāni karoti vaktrāṇy amarāṅganānām utsannalīlāsmitacandrikāni,सो बाष्पपर्याकुललोचनानि निःश्वासभिन्नाधरपल्लवानि करोति वक्त्राण्य् अमराङ्गनानाम् उत्सन्नलीलास्मितचन��द्रिकानि +PNc_9.55,kṛtāṅgadaḥ kambalakāliyābhyāṃ yajñopavītīkṛtaśaṅkhacūḍaḥ sas takṣakāpāditakaṇṭhabhūṣo bibharti līlām aśivaḥ śivasya,कृताङ्गदः कम्बलकालियाभ्यां यज्ञोपवीतीकृतशङ्खचूडः सस् तक्षकापादितकण्ठभूषो बिभर्ति लीलाम् अशिवः शिवस्य +PNc_9.56,āstāṃ kim anyaiḥ phaṇibhiḥ saś cintyas tasyāpi śeṣasya ca vāsukeś ca rāhur yathā viśvabhayaikahetus tārādhipasyāhimadīdhiteś ca,आस्तां किम् अन्यैः फणिभिः सश् चिन्त्यस् तस्यापि शेषस्य च वासुकेश् च राहुर् यथा विश्वभयैकहेतुस् ताराधिपस्याहिमदीधितेश् च +PNc_9.57,khagendrabhaṅgena tathā tathā ca na sarpayajñe janamejayasya nidhānam ātaṅkaparamparāṇāṃ jāto yathā samprati nāgalokaḥ,खगेन्द्रभङ्गेन तथा तथा च न सर्पयज्ञे जनमेजयस्य निधानम् आतङ्कपरम्पराणां जातो यथा सम्प्रति नागलोकः +PNc_9.58,hares tvam aṃśo 'tra kṛtāvatāras tasyāsurendrasya nibarhaṇāya avaimi lokatrayakaṇṭakasya laṅkādhipasyeva sa maithilīśaḥ,हरेस् त्वम् अंशो ऽत्र कृतावतारस् तस्यासुरेन्द्रस्य निबर्हणाय अवैमि लोकत्रयकण्टकस्य लङ्काधिपस्येव स मैथिलीशः +PNc_9.59,śrīkaṇṭhavaikuṇṭhapurandarādyair upekṣitaṃ yat tridaśair aśaktyā kṛtasya tasyāsya bharaṃ visoḍhuṃ sambhāvyase me nṛpate tvam eva,श्रीकण्ठवैकुण्ठपुरन्दराद्यैर् उपेक्षितं यत् त्रिदशैर् अशक्त्या कृतस्य तस्यास्य भरं विसोढुं सम्भाव्यसे मे नृपते त्वम् एव +PNc_9.60,"kim anyad uttiṣṭha gṛhāṇa yātrāṃ vajrāṅkuśaṃ pratyamitapratāpa tac cāvataṃsīkuru hemapadmam ānīya, bhūśakra, śaśiprabhāyāḥ","किम् अन्यद् उत्तिष्ठ गृहाण यात्रां वज्राङ्कुशं प्रत्यमितप्रताप तच् चावतंसीकुरु हेमपद्मम् आनीय, भूशक्र, शशिप्रभायाः" +PNc_9.61,sā te samāptādbhutasāhasasya vatsāṅkam abhyetu phaṇīndrakanyā sītā yathā daśaratheḥ salīlam āropitatryambakakārmukasya,सा ते समाप्ताद्भुतसाहसस्य वत्साङ्कम् अभ्येतु फणीन्द्रकन्या सीता यथा दशरथेः सलीलम् आरोपितत्र्यम्बककार्मुकस्य +PNc_9.62,agādhapātālatalodgatāni vinidrakundacchadasundarāni lokadvaye samprati te yaśāṃsi ākalpapallavīphalavac carantu,अगाधपातालतलोद्गतानि विनिद्रकुन्दच्छदसुन्दरानि लोकद्वये सम्प्रति ते यशांसि आकल्पपल्लवीफलवच् चरन्तु +PNc_9.63,prasādam āptena cirād vilīne tasmin surārātighanoparodhe mukhendunā pannagasundarīṇāṃ punaḥ samāgacchatu patralekhā,प्रसादम् आप्तेन चिराद् विलीने तस्मिन् सुरारातिघनोपरोधे मुखेन्दुना पन्नगसुन्दरीणां पुनः समागच्छतु पत्रलेखा +PNc_9.64,āsīt purastāt tripurāvabhaṅge yan maṇḍalaṃ bālamṛgāṅkamauleḥ mahāsurair bhāvini sāmparāye tavāstu tat saṃyugajāmadagnya,आसीत् पुरस्तात् त्रिपुरावभङ्गे यन् मण्डलं बालमृगाङ्कमौलेः महासुरैर् भाविनि साम्पराये तवास्तु तत् संयुगजामदग्न्य +PNc_9.65,panthāḥ śivo 'yaṃ purato 'tra gantā vaṅkurmunir locanagocaraṃ te upācares taṃ ca tathāvidhānāṃ bhaktiṃ hi gāṃ kāmaduhām uśanti,पन्थाः शिवो ऽयं पुरतो ऽत्र गन्ता वङ्कुर्मुनिर् लोचनगोचरं ते उपाचरेस् तं च तथाविधानां भक्तिं हि गां कामदुहाम् उशन्ति +PNc_9.66,ity udīrya maṇikāntikandalīḥ kalpitaṃ tridaśacāpam asya sā ā mumoca nijakaṇkaṇaṃ bhuje jyākiṇāṅkakaṭhiṇīkṛtatvaci,इत्य् उदीर्य मणिकान्तिकन्दलीः कल्पितं त्रिदशचापम् अस्य सा आ मुमोच निजकण्कणं भुजे ज्याकिणाङ्ककठिणीकृतत्वचि +PNc_9.67,narmadoktisvīkāraḥ avadad atha saḥ sāhasonmukhas tām iha hi vayaṃ vacasi sthitās taveti taḍid iva na cirād udīritāśīḥ sarid api sāsya puras tirobabhūva,नर्मदोक्तिस्वीकारः अवदद् अथ सः साहसोन्मुखस् ताम् इह हि वयं वचसि स्थितास् तवेति तडिद् इव न चिराद् उदीरिताशीः सरिद् अपि सास्य पुरस् तिरोबभूव +PNc_10.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye narmadā-saṃvādo nāma navamaḥ sargaḥ daśamaḥ sargaḥ nāyakasya ramāṅgadaṃ prati praśnaḥ atha mekalācalasutātirohitau atimātravismayarasārdramānasaḥ daśanacchavicchuritapāṭalādharaḥ sa ramāṅgadaṃ nṛpatir ity avocat,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये नर्मदा-संवादो नाम नवमः सर्गः दशमः सर्गः नायकस्य रमाङ्गदं प्रति प्रश्नः अथ मेकलाचलसुतातिरोहितौ अतिमात्रविस्मयरसार्द्रमानसः दशनच्छविच्छुरितपाटलाधरः स रमाङ्गदं नृपतिर् इत्य् अवोचत् +PNc_10.2,adhirohati svayam acintitāpy aho śubhasampadaṅkam aparāṅmukhe vidhau savapur vilocanapathaṃ yadāvayor amṛtāṃśusūtir iyam āpadāpagā,अधिरोहति स्वयम् अचिन्तिताप्य् अहो शुभसम्पदङ्कम् अपराङ्मुखे विधौ सवपुर् विलोचनपथं यदावयोर् अमृतांशुसूतिर् इयम् आपदापगा +PNc_10.3,idam indrajālam iti me samutthitām matim etad arpitam udārayā tayā vikasanmarīciracitendrakārmukaṃ karavarti ratnavalayaṃ vilumpati,इदम् इन्द्रजालम् इति मे समुत्थिताम् मतिम् एतद् अर्पितम् उदारया तया विकसन्मरीचिरचितेन्द्रकार्मुकं करवर्ति रत्नवलयं विलुम्पति +PNc_10.4,ayi mekalādritanayāpuraḥkṛte kriyate kim atra vada kṛtyavastuni tava yat sadā nayarahasyavedino na dhiyaś caranty anayapāṃsule pathi,अयि मेकलाद्रितनयापुरःकृते क्रियते किम् अत्र वद कृत्यवस्तुनि तव यत् सदा नयरहस्यवेदिनो न धियश् चरन्त्य् अनयपांसुले पथि +PNc_10.5,ramāṅgadavākyam iti pārthivena kathite dadhan manāk pulakena cumbitakapolam ānanam idam āttanītipatham ādade vacaḥ smitapuṣpitādharadalo ramāṅgadaḥ,रमाङ्गदवाक्यम् इति पार्थिवेन कथिते दधन् मनाक् पुलकेन चुम्बितकपोलम् आननम् इदम् आत्तनीतिपथम् आददे वचः स्मितपुष्पिताधरदलो रमाङ्गदः +PNc_10.6,iha kiṃ pratisphurati me tavāgrato nayaśāstranīranidhipāradṛśvanaḥ avalīḍhaviśvatamasaḥ puro raver na hi jātu dipakaśikhā prakāśate,इह किं प्रतिस्फुरति मे तवाग्रतो नयशास्त्रनीरनिधिपारदृश्वनः अवलीढविश्वतमसः पुरो रवेर् न हि जातु दिपकशिखा प्रकाशते +PNc_10.7,viṣaye 'tra maunam ucitaṃ hi mādṛśām avaśas tathāpi kathayāmi kiṃ cana kṣitipālamaulimaṇiveṇikātithes tava kena śāsanam idaṃ vilaṅghyate,विषये ऽत्र मौनम् उचितं हि मादृशाम् अवशस् तथापि कथयामि किं चन क्षितिपालमौलिमणिवेणिकातिथेस् तव केन शासनम् इदं विलङ्घ्यते +PNc_10.8,"prathamaṃ hi maṇḍalam akhaṇḍaśāktibhir vijigīṣubhiḥ svam abhitaḥ prasādhyate paramaṇḍale tad anu nītipāragair avanīpurandara, karaḥ prasāryate","प्रथमं हि मण्डलम् अखण्डशाक्तिभिर् विजिगीषुभिः स्वम् अभितः प्रसाध्यते परमण्डले तद् अनु नीतिपारगैर् अवनीपुरन्दर, करः प्रसार्यते" +PNc_10.9,tad apāsyam evam avitarkitotthite paripanthinām iha vidheyavastuni yadi nābhaviṣyad abhimānaśālinas tava rājyam uddhṛtasamastakaṇṭakam,तद् अपास्यम् एवम् अवितर्कितोत्थिते परिपन्थिनाम् इह विधेयवस्तुनि यदि नाभविष्यद् अभिमानशालिनस् तव राज्यम् उद्धृतसमस्तकण्टकम् +PNc_10.10,śrutaśaktisaṅkalitamantraniścayair upalabdhaṣaḍguṇavivekavartmabhiḥ tadupāyatattvam adhigamya dhūḥ kṣites tava mantribhir nṛpa durudvahohyate,श्रुतशक्तिसङ्कलितमन्त्रनिश्चयैर् उपलब्धषड्गुणविवेकवर्त्मभिः तदुपायतत्त्वम् अधिगम्य धूः क्षितेस् तव मन्त्रिभिर् नृप दुरुद्वहोह्यते +PNc_10.11,atisāndrakāñcanamarīcipiṅgalaṃ digupāhitapracurapatraśobhinaḥ tava kośam utsṛjati na kṣaṇaṃ ramā paramāravaṃśasarasīsaroruha,अतिसान्द्रकाञ्चनमरीचिपिङ्गलं दिगुपाहितप्रचुरपत्रशोभिनः तव कोशम् उत्सृजति न क्षणं रमा परमारवंशसरसीसरोरुह +PNc_10.12,priyakīrtayo jayapavitritāśayās tarasā tṛṇīkṛtajagattrayā yudhi jagatīviśeṣaka tavānujīvino nivasanty avantiviṣaye sahasraśaḥ,प्रियकीर्तयो जयपवित्रिताशयास् तरसा तृणीकृतजगत्त्रया युधि जगतीविशेषक तवानुजीविनो निवसन्त्य् अवन्तिविषये सहस्रशः +PNc_10.13,pṛthivībhṛtaḥ prathitavikrameṇa ye gamitās tvayā vaśam upāyasampadā nayavartmagāḥ kṣitipate tavānyathā na bhavanti bhāvisamarābhiśaṅkayā,पृथिवीभृतः प्रथितविक्रमेण ये गमितास् त्वया वशम् उपायसम्पदा नयवर्त्मगाः क्षितिपते तवान्यथा न भवन्ति भाविसमराभिशङ्कया +PNc_10.14,apakartum atra samaye tavāttabhīr manasāpi hūṇanṛpatir na vāñchati ibhakumbhabhittidalanodyame harer na kapiḥ kadā cana saṭāṃ vikaṛṣati,अपकर्तुम् अत्र समये तवात्तभीर् मनसापि हूणनृपतिर् न वाञ्छति इभकुम्भभित्तिदलनोद्यमे हरेर् न कपिः कदा चन सटां विकऋषति +PNc_10.15,asikāntijālajaṭilāgrabāhunā raṇasīmni nātha nihateṣu bhartṛṣu bhavatātra vāgaḍavadhūjanaḥ kṛto ratisandhivigrahakathāparāṅmukhaḥ,असिकान्तिजालजटिलाग्रबाहुना रणसीम्नि नाथ निहतेषु भर्तृषु भवतात्र वागडवधूजनः कृतो रतिसन्धिविग्रहकथापराङ्मुखः +PNc_10.16,adhunāpi deva muralāṅganājanais vijayapraśastir iva likhyate tava galadañjanāśrupṛṣatāvalicchalāl lasadindupāṇḍuṣu kapolabhittiṣu,अधुनापि देव मुरलाङ्गनाजनैस् विजयप्रशस्तिर् इव लिख्यते तव गलदञ्जनाश्रुपृषतावलिच्छलाल् लसदिन्दुपाण्डुषु कपोलभित्तिषु +PNc_10.17,rabhasād apāsya maṇikaṅkaṇāvalīḥ kanakāravindakatakeṣu te 'sinā na kim arpitāni nṛpa lāṭayoṣitā sphaṭikākṣasūtravalayāni pāṇiṣu,रभसाद् अपास्य मणिकङ्कणावलीः कनकारविन्दकतकेषु ते ऽसिना न किम् अर्पितानि नृप लाटयोषिता स्फटिकाक्षसूत्रवलयानि पाणिषु +PNc_10.18,nayanāmbubhiḥ snapitadhūsarādharāḥ pratibaddharūkṣamalinaikaveṇayaḥ nihitā na kiṃ mahati śokasāgare jagatīndra kosalapateḥ purandhrayaḥ,नयनाम्बुभिः स्नपितधूस��ाधराः प्रतिबद्धरूक्षमलिनैकवेणयः निहिता न किं महति शोकसागरे जगतीन्द्र कोसलपतेः पुरन्ध्रयः +PNc_10.19,uditena vairitimiradruhābhitas tava nātha vikramamayūkhamālinā gamitāḥ prabhāvalayaśūnyatāṃ jhaṭity aparāntapārthivavadhūmukhendavaḥ,उदितेन वैरितिमिरद्रुहाभितस् तव नाथ विक्रममयूखमालिना गमिताः प्रभावलयशून्यतां झटित्य् अपरान्तपार्थिववधूमुखेन्दवः +PNc_10.20,ativelam uttaradigantavartinā samaraśramābhyuditagharmabindunā śaradindunirmalam apāyi bhūbhṛtām asipatrapātrapatitaṃ tvayā yaśaḥ,अतिवेलम् उत्तरदिगन्तवर्तिना समरश्रमाभ्युदितघर्मबिन्दुना शरदिन्दुनिर्मलम् अपायि भूभृताम् असिपत्रपात्रपतितं त्वया यशः +PNc_10.21,nijarandhragopanapaṭīyasābhitaḥ pararandhradṛṣṭipaṭucāracakṣuṣā nayabhinnasāhasabhuvā bhuvastale bhavatā samaṃ kathaya ko viruddhyate,निजरन्ध्रगोपनपटीयसाभितः पररन्ध्रदृष्टिपटुचारचक्षुषा नयभिन्नसाहसभुवा भुवस्तले भवता समं कथय को विरुद्ध्यते +PNc_10.22,naradeva daivam adhikṛtya yā vipat nipataty avantiviṣaye kathaṃ cana śikhimuktamantrahaviṣā vihanyate tava sā vasiṣṭhamahasā purodhasā,नरदेव दैवम् अधिकृत्य या विपत् निपतत्य् अवन्तिविषये कथं चन शिखिमुक्तमन्त्रहविषा विहन्यते तव सा वसिष्ठमहसा पुरोधसा +PNc_10.23,nṛpa vāsarāṇi nirupaplavāḥ prajāḥ sukham ātmakarmaṇi ratā nayanti yat vijayaṃ jayaikasuhṛdo 'sya sarvadā nanu kārmukasya tava tadvijṛmbhitam,नृप वासराणि निरुपप्लवाः प्रजाः सुखम् आत्मकर्मणि रता नयन्ति यत् विजयं जयैकसुहृदो ऽस्य सर्वदा ननु कार्मुकस्य तव तद्विजृम्भितम् +PNc_10.24,iti kiṃ cid eva na tava svamaṇḍale nṛpa cintyam asty uditaśaktisampadaḥ adhunā tu nītinihitena cetasā phaṇilokakṛtyam idam eva cintyatām,इति किं चिद् एव न तव स्वमण्डले नृप चिन्त्यम् अस्त्य् उदितशक्तिसम्पदः अधुना तु नीतिनिहितेन चेतसा फणिलोककृत्यम् इदम् एव चिन्त्यताम् +PNc_10.25,prabhuśāktir udyamaparatvam arpitatrijagaccamatkṛtir ahaṅkṛtiś ca sā asurasya tasya kathitā narendra te nagarī ca mekalanagendrakanyayā,प्रभुशाक्तिर् उद्यमपरत्वम् अर्पितत्रिजगच्चमत्कृतिर् अहङ्कृतिश् च सा असुरस्य तस्य कथिता नरेन्द्र ते नगरी च मेकलनगेन्द्रकन्यया +PNc_10.26,abhigamya eva sas tavādhunā ripur marutām udāranijakāryasiddhaye śrutilagnagandhagajabṛṃhitaḥ kṣaṇaṃ nṛpa kesarī kathaya kiṃ vilambate,अभिगम्य एव सस् तवाधुना रिपुर् मरुताम् उदारनिजकार्यसिद्धये श्रुतिलग्नगन्धगजबृंहितः क्षणं नृप केसरी कथय किं विलम्बते +PNc_10.27,"navasāhasāṅka, na tavāsurād ahaṃ kalayāmi samprati kim apy atādṛśam vidhutiḥ kadā cana vibho na bhūbhṛtaḥ kalaviṅkapakṣapavanena śāṅkyate","नवसाहसाङ्क, न तवासुराद् अहं कलयामि सम्प्रति किम् अप्य् अतादृशम् विधुतिः कदा चन विभो न भूभृतः कलविङ्कपक्षपवनेन शाङ्क्यते" +PNc_10.28,bhavatā yadoccalita eṣa dakṣiṇaś caraṇas tadaiva suravairiyoṣitām vigalanti deva nayanodabindavaḥ śaradindupāṇḍuni kapolamaṇḍale,भवता यदोच्चलित एष दक्षिणश् चरणस् तदैव सुरवैरियोषिताम् विगलन्ति देव नयनोदबिन्दवः शरदिन्दुपाण्डु��ि कपोलमण्डले +PNc_10.29,vijayaikasadmani guṇaḥ śarāsane tava yāvad atra na nṛpādhirohati tuhinacchaṭādhavalacāmarasmitā vilasanti tāvad asurālaye śriyaḥ,विजयैकसद्मनि गुणः शरासने तव यावद् अत्र न नृपाधिरोहति तुहिनच्छटाधवलचामरस्मिता विलसन्ति तावद् असुरालये श्रियः +PNc_10.30,kanakāravindam aravindalocana praṇayena naiva saḥ samarpayiṣyati suranirjayārjitamadāvṛte 'ntaraṃ labhate na sāma kila tādṛśaṃ hṛdi,कनकारविन्दम् अरविन्दलोचन प्रणयेन नैव सः समर्पयिष्यति सुरनिर्जयार्जितमदावृते ऽन्तरं लभते न साम किल तादृशं हृदि +PNc_10.31,bhavataḥ kuto 'pi nṛpa yāvad āgamaṃ na sa vetti tāvad abhiyoktum arhasi sahasānyathā rahasi mantribodhitaḥ paritaḥ svadurghaṭane yatiṣyate,भवतः कुतो ऽपि नृप यावद् आगमं न स वेत्ति तावद् अभियोक्तुम् अर्हसि सहसान्यथा रहसि मन्त्रिबोधितः परितः स्वदुर्घटने यतिष्यते +PNc_10.32,kṛtanūtanārgalakapāṭasaṃpuṭāṃ subhaṭair udāyudhakarair adhiṣṭhitām paritaḥ sukhātaparikhāṃ punaḥ purīṃ racitaikadurgam apathāṃ vidhāsyati,कृतनूतनार्गलकपाटसंपुटां सुभटैर् उदायुधकरैर् अधिष्ठिताम् परितः सुखातपरिखां पुनः पुरीं रचितैकदुर्गम् अपथां विधास्यति +PNc_10.33,valite 'pi kiṃ cana dhanuḥparigrahe bhuvanatrayaprathitasāhase tvayi api jāyate dhṛtiviparyayo harer asureṣu kaiva gaṇanā tapasviṣu,वलिते ऽपि किं चन धनुःपरिग्रहे भुवनत्रयप्रथितसाहसे त्वयि अपि जायते धृतिविपर्ययो हरेर् असुरेषु कैव गणना तपस्विषु +PNc_10.34,"niyataṃ, narendra, vidatphaṇāmaṇisphuradaṃśusūtritanavātapaṃ nabhaḥ suravairivīryadṛḍhamatsaraṃ puraḥ phaṇisainyam ājibhuvi te bhaviṣyati","नियतं, नरेन्द्र, विदत्फणामणिस्फुरदंशुसूत्रितनवातपं नभः सुरवैरिवीर्यदृढमत्सरं पुरः फणिसैन्यम् आजिभुवि ते भविष्यति" +PNc_10.35,adhunaiva te 'tra nijatāṃ vrajanti vā subhaṭāḥ svayaṃ vidhivaśena ke cana kapayaḥ purā raghupater yathā vane hanumatpataṅgatanayāṅgadādayaḥ,अधुनैव ते ऽत्र निजतां व्रजन्ति वा सुभटाः स्वयं विधिवशेन के चन कपयः पुरा रघुपतेर् यथा वने हनुमत्पतङ्गतनयाङ्गदादयः +PNc_10.36,yad udīritaś ca purukutsakāntayā saritāsi vaṅkumunidarśanaṃ prati pratibhāti kiṃ cana mamaiva tatra te kim u nirmukheṅgitavidas tadiṅgitam,यद् उदीरितश् च पुरुकुत्सकान्तया सरितासि वङ्कुमुनिदर्शनं प्रति प्रतिभाति किं चन ममैव तत्र ते किम् उ निर्मुखेङ्गितविदस् तदिङ्गितम् +PNc_10.37,athavaika eva vibhur asy arer vadhe nanu dhāma tat sphurati śārṅgiṇas tvayi uditakrudhas tripuradāhaḍambare śaratām avāpa kila yat pinākinaḥ,अथवैक एव विभुर् अस्य् अरेर् वधे ननु धाम तत् स्फुरति शार्ङ्गिणस् त्वयि उदितक्रुधस् त्रिपुरदाहडम्बरे शरताम् अवाप किल यत् पिनाकिनः +PNc_10.38,avalokayāmi śakunaṃ yathā tathā tad avaimi pakṣmaladṛśaḥ sabhāntare na cirād upoḍḥapulakena pāṇinā kanakāravindam avataṃsayiṣyasi,अवलोकयामि शकुनं यथा तथा तद् अवैमि पक्ष्मलदृशः सभान्तरे न चिराद् उपोड्ःअपुलकेन पाणिना कनकारविन्दम् अवतंसयिष्यसि +PNc_10.39,tvam ihaiva nātha maṇidhāmni tiṣṭha vā na hi nāma tādṛśam idaṃ prayojanam asuraṃ nihatya sahasaiva tatkṣaṇād aham ānayāmi tapanīyapaṅkajam,त्वम् इहैव नाथ मणिधाम्नि तिष्ठ वा न हि नाम तादृशम् इदं प्रयोजनम् असुरं निहत्य सहसैव तत्क्षणाद् अहम् आनयामि तपनीयपङ्कजम् +PNc_10.40,vijayī yad asmi smareṣu jitvarāḥ prabhavanti tatra tava pādapāṃsavaḥ aruṇo yad andhatamasaṃ niṣedhati sphuritaṃ narādhipa tad arkatejasām,विजयी यद् अस्मि स्मरेषु जित्वराः प्रभवन्ति तत्र तव पादपांसवः अरुणो यद् अन्धतमसं निषेधति स्फुरितं नराधिप तद् अर्कतेजसाम् +PNc_10.41,nāyakavākyam masṛṇoktipallavitanītivikramakramam ity udīrya virate ramāṅgade saḥ sarasvatīmukhararatnanūpuradhvanipeśalaṃ nṛpatir ādade vacaḥ,नायकवाक्यम् मसृणोक्तिपल्लवितनीतिविक्रमक्रमम् इत्य् उदीर्य विरते रमाङ्गदे सः सरस्वतीमुखररत्ननूपुरध्वनिपेशलं नृपतिर् आददे वचः +PNc_10.42,tvadṛte mukhāt sukhanirastasaṃśayaprasareyaṃ bhāratī ullasati kasya bhāratī śaśalakṣmaṇaḥ paramakharvaśarvarītimirachiducchalati kāntikandali,त्वदृते मुखात् सुखनिरस्तसंशयप्रसरेयं भारती उल्लसति कस्य भारती शशलक्ष्मणः परमखर्वशर्वरीतिमिरछिदुच्छलति कान्तिकन्दलि +PNc_10.43,tava vedmi pauruṣam ahaṃ tvayā vinā na vapuḥsthitiṃ kva cana kartum utsahe dhanuṣīva dīrghaguṇasaṅgate yatas tvayi me dṛḍhapraṇayavāsitaṃ manaḥ,तव वेद्मि पौरुषम् अहं त्वया विना न वपुःस्थितिं क्व चन कर्तुम् उत्सहे धनुषीव दीर्घगुणसङ्गते यतस् त्वयि मे दृढप्रणयवासितं मनः +PNc_10.44,gamane tad ehi sahitau yatāvahe jhaṭiti triviṣṭaparipoḥ purīṃ prati apade yad udyamakathāvirodhinī na hi siddhaye bhavati dīrghasūtratā,गमने तद् एहि सहितौ यतावहे झटिति त्रिविष्टपरिपोः पुरीं प्रति अपदे यद् उद्यमकथाविरोधिनी न हि सिद्धये भवति दीर्घसूत्रता +PNc_10.45,śukavākyam iti pārśvavartinam udīrya maunavān abhavat sa mālavakuraṅgalāñchanaḥ tvarayāvatīrya saś ca ratnapañjarāt purataḥ śuko 'sya puna ity abhāṣata,शुकवाक्यम् इति पार्श्ववर्तिनम् उदीर्य मौनवान् अभवत् स मालवकुरङ्गलाञ्छनः त्वरयावतीर्य सश् च रत्नपञ्जरात् पुरतः शुको ऽस्य पुन इत्य् अभाषत +PNc_10.46,"śṛṇu śaṅkhacūḍaśucivaṃśabhūr ahaṃ nṛpa, ratnacūḍa iti nāgarakaḥ udapādi kaṇvamuniśiṣyaśāpataḥ śukatā mameyam animīlitasmṛtiḥ","शृणु शङ्खचूडशुचिवंशभूर् अहं नृप, रत्नचूड इति नागरकः उदपादि कण्वमुनिशिष्यशापतः शुकता ममेयम् अनिमीलितस्मृतिः" +PNc_10.47,"praṇayoktibhir munir atha prasedivān iti me saḥ śāpatimirāvadhiṃ vyadhāt vaśināṃ ruṣo matiṣu nāsate ciraṃ jalavipuṣaś ca, nṛpa, sasyasūciṣu","प्रणयोक्तिभिर् मुनिर् अथ प्रसेदिवान् इति मे सः शापतिमिरावधिं व्यधात् वशिनां रुषो मतिषु नासते चिरं जलविपुषश् च, नृप, सस्यसूचिषु" +PNc_10.48,tvam aphalgu neṣyasi śaśiprabhāntikaṃ navasāhasāṅkanṛpater yadā vacaḥ niyataṃ bhaviṣyati tadā kumāra te śukarūparūpaparivartanotsavaḥ,त्वम् अफल्गु नेष्यसि शशिप्रभान्तिकं नवसाहसाङ्कनृपतेर् यदा वचः नियतं भविष्यति तदा कुमार ते शुकरूपरूपपरिवर्तनोत्सवः +PNc_10.49,tad anaṅgaṣaṣṭhaśaraṃ saṃdiśa svayaṃ śanakaiḥ kim apy uragabālikāṃ prati hṛdi yan nidhāya sahasaiva yāmy ahaṃ phaṇinām anamramaṇitoraṇāṃ purīm,तद् अनङ्गषष्ठशरं संदिश स्वयं शनकैः किम् अप्य् उरगबालिकां प्रति हृदि यन् निधाय सहसैव याम्य् अहं फणिनाम् अनम्रमणितोरणां पुरीम् +PNc_10.50,"ayi maunam etad avanīndra, mucyatāṃ drutam ucyatāṃ ca kim iyaṃ mayi trapā pṛthag asmi deva na hi te paricchadāt ucitaṃ na tan mayi rahasyagopanam","अयि मौनम् एतद् अवनीन्द्र, मुच्यतां द्रुतम् उच्यतां च किम् इयं मयि त्रपा पृथग् अस्मि देव न हि ते परिच्छदात् उचितं न तन् मयि रहस्यगोपनम्" +PNc_10.51,nāyakavākyam iti valgu jalpati śuke 'tha vismayād api vismayaṃ param avāpa pārthivaḥ avadac ca pañjaram ivāsya kalpayan daśanāṃśubhiḥ sphaṭikasūcikomalaiḥ,नायकवाक्यम् इति वल्गु जल्पति शुके ऽथ विस्मयाद् अपि विस्मयं परम् अवाप पार्थिवः अवदच् च पञ्जरम् इवास्य कल्पयन् दशनांशुभिः स्फटिकसूचिकोमलैः +PNc_10.52,vipadaṃ vilokya tava duḥsahām imām ayi ratnacūḍa mama dūyate manaḥ patitaṃ kukūladahane na kasya vā mṛdumālatīmukulamālyamādhaye,विपदं विलोक्य तव दुःसहाम् इमाम् अयि रत्नचूड मम दूयते मनः पतितं कुकूलदहने न कस्य वा मृदुमालतीमुकुलमाल्यमाधये +PNc_10.53,nāyikāṃ prati saṃdeśaḥ ghaṭitaṃ vidher idam ajaryam āvayor na ramāṅgadān mama sakhe 'tiricyase idam ārya tat tvayi vimuktayantraṇo nanu saṃdiśāmi hariṇīdṛśāṃ prati,नायिकां प्रति संदेशः घटितं विधेर् इदम् अजर्यम् आवयोर् न रमाङ्गदान् मम सखे ऽतिरिच्यसे इदम् आर्य तत् त्वयि विमुक्तयन्त्रणो ननु संदिशामि हरिणीदृशां प्रति +PNc_10.54,virate 'pi meghatimire natāṅgi me na gatāsi locanapathaṃ yadā tadā phaṇilokabhūmim atidurgamām imām aviśaṃ tava anupadam eva sudnari,विरते ऽपि मेघतिमिरे नताङ्गि मे न गतासि लोचनपथं यदा तदा फणिलोकभूमिम् अतिदुर्गमाम् इमाम् अविशं तव अनुपदम् एव सुद्नरि +PNc_10.55,nagarīṃ tvadāttahṛdayo 'pi bhoginām aham āgato na mṛgadīrghalocane śrutayendusūtisaritānyato hṛtaḥ sahasaiva hemaśatapatravārtayā,नगरीं त्वदात्तहृदयो ऽपि भोगिनाम् अहम् आगतो न मृगदीर्घलोचने श्रुतयेन्दुसूतिसरितान्यतो हृतः सहसैव हेमशतपत्रवार्तया +PNc_10.56,atipāṭalādharam avāñcitaṃ hriyā smitakāntimat stimitaratnakuṇḍalam tadapāṅgasaṅkalitalocanotpalaṃ phaṇilokakaumudi mukhaṃ smarāmi te,अतिपाटलाधरम् अवाञ्चितं ह्रिया स्मितकान्तिमत् स्तिमितरत्नकुण्डलम् तदपाङ्गसङ्कलितलोचनोत्पलं फणिलोककौमुदि मुखं स्मरामि ते +PNc_10.57,dvitaye dvayena sahasojjhitas tadā śaśisūtisindhupulinodare śaraḥ jagadekavibhramabhvā bhuvastale sutanu tvayā mayi ca puṣpadhanvanā,द्वितये द्वयेन सहसोज्झितस् तदा शशिसूतिसिन्धुपुलिनोदरे शरः जगदेकविभ्रमभ्वा भुवस्तले सुतनु त्वया मयि च पुष्पधन्वना +PNc_10.58,dhṛtam ūrmihastanivahena revayā nanu phenakānti karabhoru me patat viṣaye dṛśor upadaśaṃ manaḥśilālikhitaikahaṃsamithunaṃ tavāṃśukam,धृतम् ऊर्मिहस्तनिवहेन रेवया ननु फेनकान्ति करभोरु मे पतत् विषये दृशोर् उपदशं मनःशिलालिखितैकहंसमिथुनं तवांशुकम् +PNc_10.59,maṇikāntiluptatimire rasātale bhavatīm ihānusaratā tanūdari avalokitāny atha mayā padāni te sahasā suvarṇasikatāṅkite pathi,मणिकान्तिलुप्ततिमिरे रसातले भवतीम् इहानुसरता तनूदरि अवलोकितान्य् अथ मया पदानि ते सहसा सुवर्णसिकताङ्किते पथि +PNc_10.60,sarale jaṭhity uditakārśyadorlatāgailtāni ratnavalayāni te mayā katham apy udaśrupṛṣataṃ pade pade cakitena candramukhi vīkṣitāni ca,सरले जठित्य् उदितकार्श्यदोर्लतागैल्तानि रत्नवलयानि ते मया कथम् अप्य् उदश्रुपृषतं पदे पदे चकितेन चन्द्रमुखि वीक्षितानि च +PNc_10.61,manasā kim ālikhati kiṃ samācaraty adhunā kim induvadanā ca vakti sā iti me 'padiśya bhavatīṃ pravṛttayā hṛdayaṃ saśalyam iva hanta cintayā,मनसा किम् आलिखति किं समाचरत्य् अधुना किम् इन्दुवदना च वक्ति सा इति मे ऽपदिश्य भवतीं प्रवृत्तया हृदयं सशल्यम् इव हन्त चिन्तया +PNc_10.62,paritāpavatyaviralocchalatprabhātuhinacchaṭābhir asitābjalocane śaradindudīdhitikalāpasundaras tava hāra eṣa hṛdi siñcatīva mām,परितापवत्यविरलोच्छलत्प्रभातुहिनच्छटाभिर् असिताब्जलोचने शरदिन्दुदीधितिकलापसुन्दरस् तव हार एष हृदि सिञ्चतीव माम् +PNc_10.63,kathaya priye nihitasāndracandanadravaśītalojjvalakarā kucadvaye mama hārayaṣṭir api sā sakhīva kiṃ madanābhitāpam apaṭūkaroti te,कथय प्रिये निहितसान्द्रचन्दनद्रवशीतलोज्ज्वलकरा कुचद्वये मम हारयष्टिर् अपि सा सखीव किं मदनाभितापम् अपटूकरोति ते +PNc_10.64,kṣaṇam apy aho patasi me śucismite na samutsukasya tava vismṛteḥ pathi jhaṭiti praviśya hṛdaye mamātra kiṃ likhitāsi padmamukhi puṣpaketunā,क्षणम् अप्य् अहो पतसि मे शुचिस्मिते न समुत्सुकस्य तव विस्मृतेः पथि झटिति प्रविश्य हृदये ममात्र किं लिखितासि पद्ममुखि पुष्पकेतुना +PNc_10.65,samudvahantī sravadañjanāśrughorotkaraśyāmitakaṅkaṇena karāravindena mukhendubimbam āpāṇḍurakṣāmakapolabhitti,समुद्वहन्ती स्रवदञ्जनाश्रुघोरोत्करश्यामितकङ्कणेन करारविन्देन मुखेन्दुबिम्बम् आपाण्डुरक्षामकपोलभित्ति +PNc_10.66,nave nave paṅkajinīpalāśamṛṇālahārādisanāthapārśve pravālalīlāstaraṇe niṣaṇṇā siṃhāsane manmathapārthivasya,नवे नवे पङ्कजिनीपलाशमृणालहारादिसनाथपार्श्वे प्रवाललीलास्तरणे निषण्णा सिंहासने मन्मथपार्थिवस्य +PNc_10.67,bālapravālāṅkurapāṭalasya lāvaṇyaratnākarakaustubhasya udūṣmaṇā niḥśvasitena kāntiṃ kadarthayantī daśanacchadasya,बालप्रवालाङ्कुरपाटलस्य लावण्यरत्नाकरकौस्तुभस्य उदूष्मणा निःश्वसितेन कान्तिं कदर्थयन्ती दशनच्छदस्य +PNc_10.68,analpasaṅkalpavikalpajālaviloḍanair na svam api smarantī sasādhvasenāvirataṃ mayā tvam utprekṣyase pannagarājaputri,अनल्पसङ्कल्पविकल्पजालविलोडनैर् न स्वम् अपि स्मरन्ती ससाध्वसेनाविरतं मया त्वम् उत्प्रेक्ष्यसे पन्नगराजपुत्रि +PNc_10.69,brūmaḥ kiyan naya kathaṃ cana kālam alpam atrābjapatranayane nayane nimīlya hemāmbujaṃ taruṇi tat tarasāpahṛtya devadviṣo 'yam aham āgata ity avehi,ब्रूमः कियन् नय कथं चन कालम् अल्पम् अत्राब्जपत्रनयने नयने निमील्य हेमाम्बुजं तरुणि तत् तरसापहृत्य देवद्विषो ऽयम् अहम् आगत इत्य् अवेहि +PNc_10.70,bhadraitad vraja ratnacūḍanibiḍapremārdram asmadvacas tasyās tatra kuraṅgaśāvakadṛśaḥ karṇāvataṃsīkuru śāpānte bata vismariṣyasi bhrātas tad ekaṃ kim apy ādāya svayam eva tatprativacaḥ pārśvaṃ mamābhyeṣyasi,भद्रैतद् व्रज रत्नचूडनिबिडप्रेमार्द्रम् अस्मद्वचस् तस्यास् तत्र कुरङ्गशावकदृशः कर्णावतंसीकुरु शापान्ते बत विस्मरिष्यसि भ्रातस् तद् एकं किम् अप्य् आदाय स्वयम् एव तत्प्रतिवचः पार्श्वं ममाभ्येष्यसि +PNc_10.71,iti nṛpateḥ svānte kṛtvā manomṛgavāgurāṃ giram udakamannistriṃśābhe nabhasy aśanaiḥ śukaḥ ciravinihitāṃ dṛṣṭiṃ tasmān nivartya tathotsuko jhaṭiti gamane devo 'py asīt saḥ sāhasalāñchanaḥ,इति नृपतेः स्वान्ते कृत्वा मनोमृगवागुरां गिरम् उदकमन्निस्त्रिंशाभे नभस्य् अशनैः शुकः चिरविनिहितां दृष्टिं तस्मान् निवर्त्य तथोत्सुको झटिति गमने देवो ऽप्य् असीत् सः साहसलाञ्छनः +PNc_11.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye ratnacūḍa-saṃpreṣaṇo nāma daśamaḥ sargaḥ ekādaśaḥ sargaḥ śatrujayārthaṃ prasthānam atha bibhrat sarāgeṇa hṛdayena kṛśodarīm saḥ pratasthe mahīnāthaḥ kareṇa ca dhanurlatām,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये रत्नचूड-संप्रेषणो नाम दशमः सर्गः एकादशः सर्गः शत्रुजयार्थं प्रस्थानम् अथ बिभ्रत् सरागेण हृदयेन कृशोदरीम् सः प्रतस्थे महीनाथः करेण च धनुर्लताम् +PNc_11.2,indranīlapratolītaḥ sa nirgacchan patiḥ śriyaḥ tatkāntiśyāmatāṃ gatvā kṣaṇaṃ kṛṣṇa ivābabhau,इन्द्रनीलप्रतोलीतः स निर्गच्छन् पतिः श्रियः तत्कान्तिश्यामतां गत्वा क्षणं कृष्ण इवाबभौ +PNc_11.3,āsannapadmasarasā kusumānamraśākhinā so narmadopadiṣṭena gantuṃ pravavṛte pathā,आसन्नपद्मसरसा कुसुमानम्रशाखिना सो नर्मदोपदिष्टेन गन्तुं प्रववृते पथा +PNc_11.4,yāntam ekāntaśiśirāḥ samīrās taṃ siṣevire elālavaṅgakaṅkolajātīphalasugandhayaḥ,यान्तम् एकान्तशिशिराः समीरास् तं सिषेविरे एलालवङ्गकङ्कोलजातीफलसुगन्धयः +PNc_11.5,cakras tasyānilasparśakvaṇatkāñcanapallavāḥ mauktikastabakasmerā vismayaṃ ratnavīrudhaḥ,चक्रस् तस्यानिलस्पर्शक्वणत्काञ्चनपल्लवाः मौक्तिकस्तबकस्मेरा विस्मयं रत्नवीरुधः +PNc_11.6,amandamārutākṣepamuktamuktāphalacchalāt caladvaṃśalatā mūrdhni tasya lājān ivākiran,अमन्दमारुताक्षेपमुक्तमुक्ताफलच्छलात् चलद्वंशलता मूर्ध्नि तस्य लाजान् इवाकिरन् +PNc_11.7,agalan kusumavyājāt tasminn abhyarṇagāmini pātālakalpavṛkṣāṇām ānandāśrulavā iva,अगलन् कुसुमव्याजात् तस्मिन्न् अभ्यर्णगामिनि पातालकल्पवृक्षाणाम् आनन्दाश्रुलवा इव +PNc_11.8,aravindamukhakroḍakrīḍanmukharaṣaṭpadā anāmayam ivāpṛcchat tam abhyāgatam abjinī,अरविन्दमुखक्रोडक्रीडन्मुखरषट्पदा अनामयम् इवापृच्छत् तम् अभ्यागतम् अब्जिनी +PNc_11.9,śaśiprabhākṣivistārasaṃvādinyaḥ pade pade taṃ kim apy ārdratāṃ ninyur araṇyahariṇīdṛśaḥ,शशिप्रभाक्षिविस्तारसंवादिन्यः पदे पदे तं किम् अप्य् आर्द्रतां निन्युर् अरण्यहरिणीदृशः +PNc_11.10,upayuktāmṛtaspardhinārikelaphalodakān āsvāditalavāṅgailāpūganāgalatādalān,उपयुक्तामृतस्पर्धिनारिकेलफलोदकान् आस्वादितलवाङ्गैलापूगनागलतादलान् +PNc_11.11,śayyīkṛtātanusvarṇakadalībālapallavān viṣṭarīkṛtavistīrṇacandrakāntaśilātalān,शय्यीकृतातनुस्वर्णकदलीबालपल्लवान् विष्टरीकृतविस्तीर्णचन्द्रकान्तशिलातलान् +PNc_11.12,tatkālocitakartavyavyāvṛttaikaramāṅgadān āvṛttivihitapreyaḥphaṇirājasutākathān,तत्कालोचितकर्तव्यव्यावृत्तैकरमाङ्गदान् आवृत्तिविहितप्रेयःफणिराजसुताकथान् +PNc_11.13,hṛdayanyastakarpūramṛṇālanalinīdalān puṃḥkokilakulollāpajanitasmarasañjvarā,हृदयन्यस्तकर्पूरमृणालनलिनीदलान् पुंःकोकिलकुलोल्लापजनितस्मरसञ्ज्वरा +PNc_11.14,jāmbūnadalatāgulmavihitāśrayasauhṛdān gacchan sas tatra kati cin nivāsān vyadhitādhvani,जाम्बूनदलतागुल्मविहिताश्रयसौहृदान् गच्छन् सस् तत्र कति चिन् निवासान् व्यधिताध्वनि +PNc_11.15,vaṅkumunyāśramaprāptiḥ saṃprāpa pṛthivīpālaḥ kālena kiyatāpy atha saḥ kūlopāntavicaranyaṅku vaṅkutapovanam,वङ्कुमुन्याश्रमप्राप्तिः संप्राप पृथिवीपालः कालेन कियताप्य् अथ सः कूलोपान्तविचरन्यङ्कु वङ्कुतपोवनम् +PNc_11.16,āśramavarṇanam hṛtaṃ kutūhalenālaṃ tadālokanajanmanā patiṃ madhyamalokasya taṃ jagāda ramāṅgadaḥ,आश्रमवर्णनम् हृतं कुतूहलेनालं तदालोकनजन्मना पतिं मध्यमलोकस्य तं जगाद रमाङ्गदः +PNc_11.17,sīmā satītiśabdasya sakuśāṅkālpapallavā maithilīva śriyaṃ dhatte kām apy āśramabhūr iyam,सीमा सतीतिशब्दस्य सकुशाङ्काल्पपल्लवा मैथिलीव श्रियं धत्ते काम् अप्य् आश्रमभूर् इयम् +PNc_11.18,ito vānti havir dhūmalatālasyapradā ime marutaḥ pāvanāḥ pakvapuroḍāśasugandhayaḥ,इतो वान्ति हविर् धूमलतालस्यप्रदा इमे मरुतः पावनाः पक्वपुरोडाशसुगन्धयः +PNc_11.19,ito hiraṇmayī bhūmis taravo hemavalkalāḥ unnidrahemapadmāni payāṃsīva pade pade,इतो हिरण्मयी भूमिस् तरवो हेमवल्कलाः उन्निद्रहेमपद्मानि पयांसीव पदे पदे +PNc_11.20,kākapakṣāṅkamūrdhānaḥ paśyaite guruśikṣayā baṭavaḥ khaṇḍayanty atra samidhaś ca padāni ca,काकपक्षाङ्कमूर्धानः पश्यैते गुरुशिक्षया बटवः खण्डयन्त्य् अत्र समिधश् च पदानि च +PNc_11.21,anayā sāma gāyantyā svarasaṃśayavān ayam itaḥ karoti kalahaṃ śukaḥ sārikayā samam,अनया साम गायन्त्या स्वरसंशयवान् अयम् इतः करोति कलहं शुकः सारिकया समम् +PNc_11.22,idam atrādbhutaṃ paśya madaklinnaṃ gajasya yat gaṇḍalekhāṃ nakhāgreṇa śanaiḥ kaṇḍūyate hariḥ,इदम् अत्राद्भुतं पश्य मदक्लिन्नं गजस्य यत् गण्डलेखां नखाग्रेण शनैः कण्डूयते हरिः +PNc_11.23,prabhāmaṇḍalaparyastatamasaḥ śataśaḥ pathi tavāpatanti pātālaravayo 'mī maharṣayaḥ,प्रभामण्डलपर्यस्ततमसः शतशः पथि तवापतन्ति पातालरवयो ऽमी महर्षयः +PNc_11.24,eṣāṃ dvitayam etābhiḥ kapilābhir alaṅkṛtam uṭajaprāṅgaṇaṃ gobhir jaṭābhir abhitaḥ śiraḥ,एषां द्वितयम् एताभिः कपिलाभिर् अलङ्कृतम् उटजप्राङ्गणं गोभिर् जटाभिर् अभितः शिरः +PNc_11.25,ito gātraparāvṛttibhagnāsthi puruṣetarān muneḥ śayyākuśān atti bālaḥ kastūrikāmṛgaḥ,इतो गात्रपरावृत्तिभग्नास्थि पुरुषेतरान् मुनेः शय्याकुशान् अत्ति बालः कस्तूरिकामृगः +PNc_11.26,ito 'py ayam ṛṣiḥ paśya japāpāṭalayānayā gavānugamyate sāyaṃ saṃdhyeva divākaraḥ,इतो ऽप्य् अयम् ऋषिः पश्य जपापाटलयानया गवानुगम्यते सायं संध्येव दिवाकरः +PNc_11.27,sahasaivātithiḥ prāptaḥ ko 'py ayaṃ bhavatām iti eṣa praty uṭajaṃ vakti sasaṃbhramam ayaṃ śukaḥ,सहसैवातिथिः प्राप्तः को ऽप्य् अयं भवताम् इति एष प्रत्य् उटजं वक्ति ससंभ्रमम् अयं शुकः +PNc_11.28,ataḥ saṃprati vīkṣante kautukottānitekṣaṇāḥ tvām indum iva paryāptamaṇḍalaṃ munikanyakāḥ,अतः संप्रति वीक्षन्ते कौतुकोत्तानितेक्षणाः त्वाम् इन्दुम् इव पर्याप्तमण्डलं मुनिकन्यकाः +PNc_11.29,bhūdattasmarasāmrājyaṃ mukhaśrītarjitendu ca āsām indīvarākṣīṇām alaṅkāro navaṃ vayaḥ,भूदत्तस्मरसाम्राज्यं मुखश्रीतर्जितेन्दु च आसाम् इन्दीवराक्षीणाम् अलङ्कारो नवं वयः +PNc_11.30,muktāstraḥ strīṣu kandarpo devātrānuśayād iva śaṅke saṃtyajya kodaṇḍam āttadaṇḍas tapasyati,मुक्तास्त्रः स्त्रीषु कन्दर्पो देवात्रानुशयाद् इव शङ्के संत्यज्य कोदण्डम् आत्तदण्डस् तपस्यति +PNc_11.31,vaṅkumunidarśanam tasminn ityuktavaty eva tathā savidhavartmani tataḥ pṛthvīśaśāṅkena vaṅkumunir adṛśyata,वङ्कुमुनिदर्शनम् तस्मिन्न् इत्युक्तवत्य् एव तथा सविधवर्त्मनि ततः पृथ्वीशशाङ्केन वङ्कुमुनिर् अदृश्यत +PNc_11.32,aṃsāvalambinīr bibhrat sandhyābhrakapiśā jaṭāḥ prasṛtā iva nirgatya paramajyotiṣaḥ śikhāḥ,अंसावलम्बिनीर् बिभ्रत् सन्ध्याभ्रकपिशा जटाः प्रसृता इव निर्गत्य परमज्योतिषः शिखाः +PNc_11.33,dadhadyajñopavītena sīmantitam uraḥsthalam jāhnavīnirjhareṇeva nabhaḥ prāleyapāṇḍunā,दधद्यज्ञोपवीतेन सीमन्तितम् उरःस्थलम् जाह्नवीनिर्झरेणेव नभः प्रालेयपाण्डुना +PNc_11.34,śuddhaikaguṇasaṃpṛktām akṣamālāṃ dadhat kare mūrtāṃ tīvratapaḥsiddhim ātmanaḥ phalitām iva,शुद्धैकगुणसंपृक्ताम् अक्षमालां दधत् करे मूर्तां तीव्रतपःसिद्धिम् आत्मनः फलिताम् इव +PNc_11.35,yogakṣemopapattyartham upaviṣṭaḥ kuśāsane napteva maithilībhartur atithir nāma pārthivaḥ,योगक्षेमोपपत्त्यर्थम् उपविष्टः कुशासने नप्तेव मैथिलीभर्तुर् अतिथिर् नाम पार्थिवः +PNc_11.36,priyasomaḥ sadāyuktaḥ priyayā cānasūyayā pātram atrir ivogrāṇāṃ tapasāṃ tejasām iva,प्रियसोमः सदायुक्तः प्रियया चानसूयया पात्रम् अत्रिर् इवोग्राणां तपसां तेजसाम् इव +PNc_11.37,so dṛṣṭipatham āyāti yayātipratime nṛpe tutoṣa kasya vā na syād ākṛtis tasya sā mude,सो दृष्टिपथम् आयाति ययातिप्रतिमे नृपे तुतोष कस्य वा न स्याद् आकृतिस् तस्य सा मुदे +PNc_11.38,tataḥ kṛtapraṇāmasya tasya praṇatabhūbhṛtaḥ vidadhe sa viśāmpatyur ātithyam attithipriyaḥ,ततः कृतप्रणामस्य तस्य प्रणतभूभृतः विदधे स विशाम्पत्युर् आतिथ्यम् अत्तिथिप्रियः +PNc_11.39,athādūre sukhāsīnaḥ sukhāsīne mahībhṛti iti sūnṛtayā vācā sa vaktum upacakrame,अथादूरे सुखासीनः सुखासीने महीभृति इति सूनृतया वाचा स वक्तुम् उपचक्रमे +PNc_11.40,adya naḥ puṇyabījena mukto yat satyam aṅkuraḥ lalāma lokatritaye yena tvam avalokitaḥ,अद्य नः पुण्यबीजेन मुक्तो यत् सत्यम् अङ्कु���ः ललाम लोकत्रितये येन त्वम् अवलोकितः +PNc_11.41,tava śaṃsati saubhāgyam abhijāteyam ākṛtiḥ indoḥ sudhānidhānatvaṃ jyotsnayā yat pratīyate,तव शंसति सौभाग्यम् अभिजातेयम् आकृतिः इन्दोः सुधानिधानत्वं ज्योत्स्नया यत् प्रतीयते +PNc_11.42,yathā pradeśam āyātair vyaktiṃ vajrāṅkuśādibhiḥ cakravartīty anukto 'pi cihnais tvam anumīyase,यथा प्रदेशम् आयातैर् व्यक्तिं वज्राङ्कुशादिभिः चक्रवर्तीत्य् अनुक्तो ऽपि चिह्नैस् त्वम् अनुमीयसे +PNc_11.43,tvadarśanotsavenaiva kṛtārthaṃ cakṣur adya naḥ vimuñcati śaraccandre cirarūḍham api spṛhām,त्वदर्शनोत्सवेनैव कृतार्थं चक्षुर् अद्य नः विमुञ्चति शरच्चन्द्रे चिररूढम् अपि स्पृहाम् +PNc_11.44,hetudvitayam evātra paramānandasampadaḥ parabrahmopalabdhir vā saṅgataṃ vā bhavādṛśām,हेतुद्वितयम् एवात्र परमानन्दसम्पदः परब्रह्मोपलब्धिर् वा सङ्गतं वा भवादृशाम् +PNc_11.45,akṛtvā bhavataḥ praśnaṃ na sthātum aham utsahe dhīratāṃ mama bhindanti yat kautukarasormayaḥ,अकृत्वा भवतः प्रश्नं न स्थातुम् अहम् उत्सहे धीरतां मम भिन्दन्ति यत् कौतुकरसोर्मयः +PNc_11.46,tvayā mahībhṛtām atra vaṃśaḥ keṣām alaṅkṛtaḥ? śrotrapīyūṣagaṇḍūṣaḥ kāni nāmākṣarāṇi te ?,त्वया महीभृताम् अत्र वंशः केषाम् अलङ्कृतः? श्रोत्रपीयूषगण्डूषः कानि नामाक्षराणि ते ? +PNc_11.47,anena guṇinā sārdhaṃ dhanuṣānucareṇa ca kena kāryātibhāreṇa tvam etām āgato bhuvam ?,अनेन गुणिना सार्धं धनुषानुचरेण च केन कार्यातिभारेण त्वम् एताम् आगतो भुवम् ? +PNc_11.48,ramāṅgadavākyam ity uktvā virate tasmin rājñā sasmitam īkṣitaḥ sthitvā kṣaṇam uvācedam iṅgitajño ramāṅgadaḥ,रमाङ्गदवाक्यम् इत्य् उक्त्वा विरते तस्मिन् राज्ञा सस्मितम् ईक्षितः स्थित्वा क्षणम् उवाचेदम् इङ्गितज्ञो रमाङ्गदः +PNc_11.49,arbudācalavarṇanam brahmāṇḍamaṇḍapastambhaḥ śrīmān asty abudo giriḥ upoḍhahaṃsikā yasya saritaḥ sālabhañjikā,अर्बुदाचलवर्णनम् ब्रह्माण्डमण्डपस्तम्भः श्रीमान् अस्त्य् अबुदो गिरिः उपोढहंसिका यस्य सरितः सालभञ्जिका +PNc_11.50,yaḥ sūryāṃśuśalākasya viśvasyopari tiṣṭhataḥ vyomanīlātapatrasya daṇḍatvam adhirohat,यः सूर्यांशुशलाकस्य विश्वस्योपरि तिष्ठतः व्योमनीलातपत्रस्य दण्डत्वम् अधिरोहत् +PNc_11.51,ādātum avataṃsāya svarṇadīhemapuṣkaram yaḥ sendranīlakaṭako bhuvo bhuja ivoddhṛtaḥ,आदातुम् अवतंसाय स्वर्णदीहेमपुष्करम् यः सेन्द्रनीलकटको भुवो भुज इवोद्धृतः +PNc_11.52,śikharāsannanakṣatro lakṣyate yaḥ pratikṣapam saśīkara ivodasto hastaḥ pātāladantinā,शिखरासन्ननक्षत्रो लक्ष्यते यः प्रतिक्षपम् सशीकर इवोदस्तो हस्तः पातालदन्तिना +PNc_11.53,yasya śṛṅgendranīlāṃśuśyāmam ādityamaṇḍalam kṣaṇaṃ puṭakinīpatrachatrākṛti vilokyate,यस्य शृङ्गेन्द्रनीलांशुश्यामम् आदित्यमण्डलम् क्षणं पुटकिनीपत्रछत्राकृति विलोक्यते +PNc_11.54,nīlakaṇṭhapriyā kāmaṃ kṛtapañcānanasthitiḥ yasyāgrabhūmir gaurīva guhāpītapayodharā,नीलकण्ठप्रिया कामं कृतपञ्चाननस्थितिः यस्याग्रभूमिर् गौरीव गुहापीतपयोधरा +PNc_11.55,adhaḥsaṃnaddhamedheṣu sthitā yasyāgrasānuṣu prāvṛḍvilāsālāsyānām anabhijñāḥ kalāpinaḥ,अधःसंनद्धमेधेषु स्थिता यस्याग्रसानुषु प्रावृड्विलासालास्यानाम् अनभिज्ञाः कलापिनः +PNc_11.56,induḥ kaṭakamāṇikyaṃ yasya tuṅgasya bhūbhṛtaḥ bhuvo yasya ca kāntāyā mekhalāmaṇir aṃśumān,इन्दुः कटकमाणिक्यं यस्य तुङ्गस्य भूभृतः भुवो यस्य च कान्ताया मेखलामणिर् अंशुमान् +PNc_11.57,kva cit kva cit patantyā yaḥ kṛṣṇasāraḥ śaśitviṣā kaṇḍūyata ivāsannaṃ śṛṅgeṇa hi mṛgīṃ niśi,क्व चित् क्व चित् पतन्त्या यः कृष्णसारः शशित्विषा कण्डूयत इवासन्नं शृङ्गेण हि मृगीं निशि +PNc_11.58,pāṇḍuḥ śaraddhanair ūrdhvam adhastālīvanāsitaḥ yaḥ kailāsa ivāśliṣṭaḥ paulastyabhujasampradā,पाण्डुः शरद्धनैर् ऊर्ध्वम् अधस्तालीवनासितः यः कैलास इवाश्लिष्टः पौलस्त्यभुजसम्प्रदा +PNc_11.59,harayaḥ śerate yasya mattebhavadhaniḥsahāḥ guhāsu nakhanirmuktamuktādanturabhūmiṣu,हरयः शेरते यस्य मत्तेभवधनिःसहाः गुहासु नखनिर्मुक्तमुक्तादन्तुरभूमिषु +PNc_11.60,alakacyutamandāramakarandasugandhibhiḥ amartyamithunakrīḍā nikuñjair yasya sūcyate,अलकच्युतमन्दारमकरन्दसुगन्धिभिः अमर्त्यमिथुनक्रीडा निकुञ्जैर् यस्य सूच्यते +PNc_11.61,udañcadindracāpāni nānāratnāṃśupallavaiḥ sānūni yasya sevante dvaye citraśīnaḥ,उदञ्चदिन्द्रचापानि नानारत्नांशुपल्लवैः सानूनि यस्य सेवन्ते द्वये चित्रशीनः +PNc_11.62,patyā saha vanānteṣu viharantyādrikanyayā nīyante śoṇatāṃ yasya śilāḥ sālaktakaiḥ padaiḥ,पत्या सह वनान्तेषु विहरन्त्याद्रिकन्यया नीयन्ते शोणतां यस्य शिलाः सालक्तकैः पदैः +PNc_11.63,pratibhānti puras te 'pi yasya valmīkavāmanāḥ śailāḥ suvelakailāsamahendramalayādayaḥ,प्रतिभान्ति पुरस् ते ऽपि यस्य वल्मीकवामनाः शैलाः सुवेलकैलासमहेन्द्रमलयादयः +PNc_11.64,vasiṣṭhāśramavarṇanam atisvādhīnanīvāraphalamūlasamitkuśam munis tapovanaṃ cakre tatrekṣvākupurohitaḥ,वसिष्ठाश्रमवर्णनम् अतिस्वाधीननीवारफलमूलसमित्कुशम् मुनिस् तपोवनं चक्रे तत्रेक्ष्वाकुपुरोहितः +PNc_11.65,hṛtā tasyaikadā dhenuḥ kāmasargādhisūnunā kārtavīryārjuneneva jamadagner anīyata,हृता तस्यैकदा धेनुः कामसर्गाधिसूनुना कार्तवीर्यार्जुनेनेव जमदग्नेर् अनीयत +PNc_11.66,sthūlāśrudhārāsaṃtānasnapitastanavalkalā amarṣapāvakasyābhūd bhartuḥ samid arundhatī,स्थूलाश्रुधारासंतानस्नपितस्तनवल्कला अमर्षपावकस्याभूद् भर्तुः समिद् अरुन्धती +PNc_11.67,athātharvavidām ādyaḥ samantrām āhutiṃ dadau vikasadvikaṭajvālājaṭile jātavedasi,अथाथर्वविदाम् आद्यः समन्त्राम् आहुतिं ददौ विकसद्विकटज्वालाजटिले जातवेदसि +PNc_11.68,tataḥ kṣaṇat sakodaṇḍaḥ kirīṭī kāñcanāṅgadaḥ ujjagāmāgnitaḥ ko 'pi sahemakavacaḥ pumān,ततः क्षणत् सकोदण्डः किरीटी काञ्चनाङ्गदः उज्जगामाग्नितः को ऽपि सहेमकवचः पुमान् +PNc_11.69,dūraṃ saṃtamaseneva viśvāmitreṇa sā hṛtā tenāninye muner dhenur dinaśrīr iva bhānunā,दूरं संतमसेनेव विश्वामित्रेण सा हृता तेनानिन्ये मुनेर् धेनुर् दिनश्रीर् इव भानुना +PNc_11.70,tatas tāpasakanyābhir ānandāśrulavā��kitaḥ kapolaḥ pāṇiparyaṅkāt sāśrulekhād apāsyata,ततस् तापसकन्याभिर् आनन्दाश्रुलवाङ्कितः कपोलः पाणिपर्यङ्कात् साश्रुलेखाद् अपास्यत +PNc_11.71,paramāravaṃśavarṇanam paramāra iti prapāt sa muner nāma cārthavat mīlitānyanṛpacchatram ātapatraṃ ca bhūtale,परमारवंशवर्णनम् परमार इति प्रपात् स मुनेर् नाम चार्थवत् मीलितान्यनृपच्छत्रम् आतपत्रं च भूतले +PNc_11.72,pravartitātivistīrṇasaptatantuparamparaḥ purāṇakūrmaśeṣaṃ yaś cakārāmbhonidheḥ payaḥ,प्रवर्तितातिविस्तीर्णसप्ततन्तुपरम्परः पुराणकूर्मशेषं यश् चकाराम्भोनिधेः पयः +PNc_11.73,sthāpitair maṇipīṭheṣu muktāprālambamālibhiḥ bhūr iyaṃ yajvanā yena hemayūpair apūryata,स्थापितैर् मणिपीठेषु मुक्ताप्रालम्बमालिभिः भूर् इयं यज्वना येन हेमयूपैर् अपूर्यत +PNc_11.74,praśāntacintāsantāne cireṇa namucidviṣi amocyatāstadaityena yenerṣyākalahaṃ śacī,प्रशान्तचिन्तासन्ताने चिरेण नमुचिद्विषि अमोच्यतास्तदैत्येन येनेर्ष्याकलहं शची +PNc_11.75,vaṃśaḥ pravaṛte tasmād ādirājān manor iva nītaḥ suvṛttair gurutāṃ nṛpair muktāphalair iva,वंशः प्रवऋते तस्माद् आदिराजान् मनोर् इव नीतः सुवृत्तैर् गुरुतां नृपैर् मुक्ताफलैर् इव +PNc_11.76,tasmin pṛthupratāpo 'pi nirvāpitamahītalaḥ upendra iti sañjajñe rājā sūryendusaṃnibhaḥ,तस्मिन् पृथुप्रतापो ऽपि निर्वापितमहीतलः उपेन्द्र इति सञ्जज्ञे राजा सूर्येन्दुसंनिभः +PNc_11.77,sadāgatipravṛttena sītocchvasitahetunā hanumateva yaśasā yasyālaṅghyata sāgaraḥ,सदागतिप्रवृत्तेन सीतोच्छ्वसितहेतुना हनुमतेव यशसा यस्यालङ्घ्यत सागरः +PNc_11.78,śaṅkitendreṇa dadhatā pūtām avabhṛtais tanum akāri yajvanā yena hemayūpāṅkitā mahī,शङ्कितेन्द्रेण दधता पूताम् अवभृतैस् तनुम् अकारि यज्वना येन हेमयूपाङ्किता मही +PNc_11.79,atyacchadaśanodgacchataṃśulekhātaraṅgibhiḥ dīrghair yasyārinārīṇāṃ niḥśvāsaiś cāmārayitam,अत्यच्छदशनोद्गच्छतंशुलेखातरङ्गिभिः दीर्घैर् यस्यारिनारीणां निःश्वासैश् चामारयितम् +PNc_11.80,tasmin gate narendreṣu tadanyeṣu gateṣu ca tatra vākpatirājākhyaḥ pārthivendur ajāyata,तस्मिन् गते नरेन्द्रेषु तदन्येषु गतेषु च तत्र वाक्पतिराजाख्यः पार्थिवेन्दुर् अजायत +PNc_11.81,dīrgheṇa cakṣuṣā lakṣmīṃ bheje kuvalayasya yaḥ nārīṇāṃ diśatānandaṃ doṣṇā sattārakeṇa ca,दीर्घेण चक्षुषा लक्ष्मीं भेजे कुवलयस्य यः नारीणां दिशतानन्दं दोष्णा सत्तारकेण च +PNc_11.82,śithilīkṛtajīvāśā yasmin koponnatabhruvi ninyuḥ śirāṃsi stabdhāni na dhanūṃṣi natiṃ nṛpāḥ,शिथिलीकृतजीवाशा यस्मिन् कोपोन्नतभ्रुवि निन्युः शिरांसि स्तब्धानि न धनूंषि नतिं नृपाः +PNc_11.83,vairisiṃha iti prāpaj janma tasmāj janādhipaḥ kīrtibhir yasya kundenduviśadābhiḥ saṭāyitam,वैरिसिंह इति प्रापज् जन्म तस्माज् जनाधिपः कीर्तिभिर् यस्य कुन्देन्दुविशदाभिः सटायितम् +PNc_11.84,paulomīramaṇasyeva yasya cāpe vilokite cakitaiḥ sarasīva kṣmā rājahaṃsair amucyata,पौलोमीरमणस्येव यस्य चापे विलोकिते चकितैः सरसीव क्ष्मा राजहंसैर् अमुच्यत +PNc_11.85,śrīsīyaka iti kṣetraṃ yaśasām udabhūt tataḥ dilīpapratimaḥ pṛthvīśuktimuktāphalaṃ nṛpaḥ,श्रीसीयक इति क्षेत्रं यशसाम् उदभूत् ततः दिलीपप्रतिमः पृथ्वीशुक्तिमुक्ताफलं नृपः +PNc_11.86,lakṣmīr adhokṣajasyeva śaśimauler ivāmbikā vaḍajety abhavad devī kalatraṃ yasya bhūr iva,लक्ष्मीर् अधोक्षजस्येव शशिमौलेर् इवाम्बिका वडजेत्य् अभवद् देवी कलत्रं यस्य भूर् इव +PNc_11.87,akhaṇḍamaṇḍalenāpya prajāpuṇyair mahodayam kalisaṃtamasaṃ yena vyanīyata nṛpendunā,अखण्डमण्डलेनाप्य प्रजापुण्यैर् महोदयम् कलिसंतमसं येन व्यनीयत नृपेन्दुना +PNc_11.88,vaśīkṛtākṣamālo yaḥ kṣmām atyāyatāṃ dadhan rājyāśramam alaṃcakre rājārṣiḥ kuśacīvaraḥ,वशीकृताक्षमालो यः क्ष्माम् अत्यायतां दधन् राज्याश्रमम् अलंचक्रे राजार्षिः कुशचीवरः +PNc_11.89,smitajyotsnādaridreṇa bāṣpasrāvimukhendunā śaśaṃsur vijayaṃ yasya rudrapāṭīpatistriyaḥ,स्मितज्योत्स्नादरिद्रेण बाष्पस्राविमुखेन्दुना शशंसुर् विजयं यस्य रुद्रपाटीपतिस्त्रियः +PNc_11.90,akaṅkaṇam akeyūram anūpuram amekhalam hūṇāvarodhavaidhavyadīkṣādānaṃ vyadhatta yaḥ,अकङ्कणम् अकेयूरम् अनूपुरम् अमेखलम् हूणावरोधवैधव्यदीक्षादानं व्यधत्त यः +PNc_11.91,nāyakavarṇanam ayaṃ netrotsavas tasmāj jajñe devaḥ pitṛpriyaḥ jagattamo'paho netrād atrer iva niśākaraḥ,नायकवर्णनम् अयं नेत्रोत्सवस् तस्माज् जज्ञे देवः पितृप्रियः जगत्तमोऽपहो नेत्राद् अत्रेर् इव निशाकरः +PNc_11.92,śrīmadvākapatirājo 'bhūtagrajo 'syāgraṇīḥ satām sagarāpatyadattābdhiparikhāyāḥ patir bhuvaḥ,श्रीमद्वाकपतिराजो ऽभूतग्रजो ऽस्याग्रणीः सताम् सगरापत्यदत्ताब्धिपरिखायाः पतिर् भुवः +PNc_11.93,atīte vikramāditye gate 'staṃ sātavāhane kavimitre viśaśrāma yasmin devī sarasvatī,अतीते विक्रमादित्ये गते ऽस्तं सातवाहने कविमित्रे विशश्राम यस्मिन् देवी सरस्वती +PNc_11.94,cakrire vedhasā nūnaṃ nirvyājaudāryaśālinaḥ te cintāmaṇayo yasya nirmāṇe paramāṇavaḥ,चक्रिरे वेधसा नूनं निर्व्याजौदार्यशालिनः ते चिन्तामणयो यस्य निर्माणे परमाणवः +PNc_11.95,yaśobhis induśucibhir yasyācchataravārijaiḥ apūryatā iyaṃ brahmāṇḍaśuktir muktāphalair iva,यशोभिस् इन्दुशुचिभिर् यस्याच्छतरवारिजैः अपूर्यता इयं ब्रह्माण्डशुक्तिर् मुक्ताफलैर् इव +PNc_11.96,śriyaṃ nīlābjakāntyā yaḥ praṇayibhyo dadau dṛśā arātibhyaś ca sahasā jahre nistriṃśalekhayā,श्रियं नीलाब्जकान्त्या यः प्रणयिभ्यो ददौ दृशा अरातिभ्यश् च सहसा जह्रे निस्त्रिंशलेखया +PNc_11.97,aṃsaḥ savalkalagranthiḥ sajaṭāpallavaṃ śiraḥ cakre yenāhitastrīṇām akṣasūtrāṅkitaḥ karaḥ,अंसः सवल्कलग्रन्थिः सजटापल्लवं शिरः चक्रे येनाहितस्त्रीणाम् अक्षसूत्राङ्कितः करः +PNc_11.98,puraṃ kālakramāt tena prasthitenāmbikāpateḥ maurvīkiṇāṅkavaty asya pṛthvī doṣṇi niveśitā,पुरं कालक्रमात् तेन प्रस्थितेनाम्बिकापतेः मौर्वीकिणाङ्कवत्य् अस्य पृथ्वी दोष्णि निवेशिता +PNc_11.99,praśasti parito viśvam ujjayinyāṃ puri sthitaḥ ayaṃ yayātimandhātṛduṣyantabharatopamaḥ,प्रशस्ति परितो विश्वम् उज्जयिन्यां पुरि स्थितः अयं ययातिमन्धातृदुष्यन्तभरतोपमः +PNc_11.100,anenāstaḥ kapoleṣu pāṇḍimā ripuyoṣitām samāhṛtyeva tadbhartṛyaśaso bāhuśalinā,अनेनास्तः कपोलेषु पाण्डिमा रिपुयोषिताम् समाहृत्येव तद्भर्तृयशसो बाहुशलिना +PNc_11.101,sadā samakarasyāsya lakṣmīkulagṛhasya ca sindhurāja iti vyaktaṃ nāma dugdhodadher iva,सदा समकरस्यास्य लक्ष्मीकुलगृहस्य च सिन्धुराज इति व्यक्तं नाम दुग्धोदधेर् इव +PNc_11.102,anena vihitāny atra yat sāhasaśatāny ataḥ navīnasāhasāṅko 'yaṃ vīragoṣṭhīṣu gīyate,अनेन विहितान्य् अत्र यत् साहसशतान्य् अतः नवीनसाहसाङ्को ऽयं वीरगोष्ठीषु गीयते +PNc_11.103,vindhyāntaś caratānena mṛgayāsaktacetasā kanyā śaśiprabhā nāma nāgasūtir adṛśyata,विन्ध्यान्तश् चरतानेन मृगयासक्तचेतसा कन्या शशिप्रभा नाम नागसूतिर् अदृश्यत +PNc_11.104,adṛśyair atha sā nāgair asya pārśvād anīyata tām anveṣṭuṃ praviṣṭena kutūhalabalād iha,अदृश्यैर् अथ सा नागैर् अस्य पार्श्वाद् अनीयत ताम् अन्वेष्टुं प्रविष्टेन कुतूहलबलाद् इह +PNc_11.105,samaṇistambham agre 'tha dhāma hiraṇmayam tatra mūrtā tataḥ sindhur indusūtir vilokitā,समणिस्तम्भम् अग्रे ऽथ धाम हिरण्मयम् तत्र मूर्ता ततः सिन्धुर् इन्दुसूतिर् विलोकिता +PNc_11.106,akṛtātithyam etasya bhaktinamrasya sā tataḥ nītā pṛṣṭena caitena svavārtāyām abhijñatām,अकृतातिथ्यम् एतस्य भक्तिनम्रस्य सा ततः नीता पृष्टेन चैतेन स्ववार्तायाम् अभिज्ञताम् +PNc_11.107,tato vajrāṅkuśodyānahemābjāhṛtisāhasam hetuḥ śaśiprabhāvāpter vivṛtyāveditas tayā,ततो वज्राङ्कुशोद्यानहेमाब्जाहृतिसाहसम् हेतुः शशिप्रभावाप्तेर् विवृत्यावेदितस् तया +PNc_11.108,asūcayat prasaṅgena triviṣṭaparipor atha udagram asurendrasya vīryaṃ vajrāṅkuśasya sā,असूचयत् प्रसङ्गेन त्रिविष्टपरिपोर् अथ उदग्रम् असुरेन्द्रस्य वीर्यं वज्राङ्कुशस्य सा +PNc_11.109,tatas tam pratyamarṣo 'sya jhaṭity aṅkurito hṛdi anyatra vīravṛtter yad ayam ekāntamatsarī,ततस् तम् प्रत्यमर्षो ऽस्य झटित्य् अङ्कुरितो हृदि अन्यत्र वीरवृत्तेर् यद् अयम् एकान्तमत्सरी +PNc_11.110,panthāḥ puro 'surasyāsya prāñjaleḥ śaṃsitas tayā asūcyatāgrataś caitatamoghaṃ darśanaṃ tava,पन्थाः पुरो ऽसुरस्यास्य प्राञ्जलेः शंसितस् तया असूच्यताग्रतश् चैततमोघं दर्शनं तव +PNc_11.111,athedaṃ ratnavalayaṃ dattvāsmai samam āśiṣā kāntā tirohitā sā ca purukutsasya bhūpateḥ,अथेदं रत्नवलयं दत्त्वास्मै समम् आशिषा कान्ता तिरोहिता सा च पुरुकुत्सस्य भूपतेः +PNc_11.112,athaitena gṛhīteyaṃ yātrā vajrāṅkuśaṃ prati eṣā ca sukṛtair dṛṣṭā pādapadmadvayī tava,अथैतेन गृहीतेयं यात्रा वज्राङ्कुशं प्रति एषा च सुकृतैर् दृष्टा पादपद्मद्वयी तव +PNc_11.113,vaṅkumunivākyam ity uktvā sūkticaturo virarāma ramāṅgadaḥ ādade munir apy udyatdantāṃśuśabalaṃ vacaḥ,वङ्कुमुनिवाक्यम् इत्य् उक्त्वा सूक्तिचतुरो विरराम रमाङ्गदः आददे मुनिर् अप्य् उद्यत्दन्तांशुशबलं वचः +PNc_11.114,aho purāṇarājārṣisantānakathayaitayā puṇyayā hṛtam ātmānam adhunā manmahe vayam,अहो पुराणराजार्षिसन्तानकथयैतया पु���्यया हृतम् आत्मानम् अधुना मन्महे वयम् +PNc_11.115,avaśyambhāvinī tatra siddhiḥ sāhasikasya te śalyaṃ triviṣṭapasyāsya hṛdayād uddhariṣyasi,अवश्यम्भाविनी तत्र सिद्धिः साहसिकस्य ते शल्यं त्रिविष्टपस्यास्य हृदयाद् उद्धरिष्यसि +PNc_11.116,eṣa vajrāṅkuśasyājau nākṛtvāntaṃ nivartitā bhujo bhuvanabhartus te diṅnāgakarapīvaraḥ,एष वज्राङ्कुशस्याजौ नाकृत्वान्तं निवर्तिता भुजो भुवनभर्तुस् ते दिङ्नागकरपीवरः +PNc_11.117,vadhūs tavācireṇātra bhaviṣyati śaśiprabhā yathā kuvalayāśvasya divaḥkanyā madālasā,वधूस् तवाचिरेणात्र भविष्यति शशिप्रभा यथा कुवलयाश्वस्य दिवःकन्या मदालसा +PNc_11.118,sthiro bhava mitaṃ kālaṃ sthitvāsmin nas tapovane tvayā vinīyatām eṣa dīrghadhvajanitaḥ śramaḥ,स्थिरो भव मितं कालं स्थित्वास्मिन् नस् तपोवने त्वया विनीयताम् एष दीर्घध्वजनितः श्रमः +PNc_11.119,sindhurājavākyam ity ukte muninā sa atha rājendur idam abravīt ājñā vilaṅghyate tāta tava kena jagadguroḥ,सिन्धुराजवाक्यम् इत्य् उक्ते मुनिना स अथ राजेन्दुर् इदम् अब्रवीत् आज्ञा विलङ्घ्यते तात तव केन जगद्गुरोः +PNc_11.120,atha kramonmīlitasauhṛdāsu kathāsv anekāsu mithaḥkṛtāsu viśramyatām ity avadan maharṣiḥ patiṃ pṛthivyāḥ prathitaprabhāvaḥ,अथ क्रमोन्मीलितसौहृदासु कथास्व् अनेकासु मिथःकृतासु विश्रम्यताम् इत्य् अवदन् महर्षिः पतिं पृथिव्याः प्रथितप्रभावः +PNc_11.121,devas tataḥ sa munikalpitam indranīlaparyaṅkavat kanakavedisanāthamadhyam adhyāsta ratnasadanaṃ parito vitānavyālambitamauktikalataṃ navasāhasāṅkaḥ,देवस् ततः स मुनिकल्पितम् इन्द्रनीलपर्यङ्कवत् कनकवेदिसनाथमध्यम् अध्यास्त रत्नसदनं परितो वितानव्यालम्बितमौक्तिकलतं नवसाहसाङ्कः +PNc_12.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite vaṅku-maharṣi-darśanaṃ nāma daśamaḥ sargaḥ dvādaśaḥ sargaḥ atha mānavamīnalakṣmaṇo maṇiparyaṅkagatasya tasya sā apatat phaṇirājakanyakā jagadekābharaṇam smṛteḥ pathi,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते वङ्कु-महर्षि-दर्शनं नाम दशमः सर्गः द्वादशः सर्गः अथ मानवमीनलक्ष्मणो मणिपर्यङ्कगतस्य तस्य सा अपतत् फणिराजकन्यका जगदेकाभरणम् स्मृतेः पथि +PNc_12.2,vyadhita praṇayaṃ dṛśāṃ puraḥ kamanīyeṣu sa yeṣu vastuṣu janitotkalikāśataiḥ sas tair arater āyatanaṃ vyadhīyata,व्यधित प्रणयं दृशां पुरः कमनीयेषु स येषु वस्तुषु जनितोत्कलिकाशतैः सस् तैर् अरतेर् आयतनं व्यधीयत +PNc_12.3,muhur aṅgalatāvivartanaiḥ śvasitaiḥ śūnyavilokanena ca kṣitibhartur upāntavartinā madanākalpakam anvamīyata,मुहुर् अङ्गलताविवर्तनैः श्वसितैः शून्यविलोकनेन च क्षितिभर्तुर् उपान्तवर्तिना मदनाकल्पकम् अन्वमीयत +PNc_12.4,kadalīdaladattamāruto hṛdayanyastamṛṇālakandalaḥ atha tasya babhūva yatnavān upacāre śiśire ramāṅgadaḥ,कदलीदलदत्तमारुतो हृदयन्यस्तमृणालकन्दलः अथ तस्य बभूव यत्नवान् उपचारे शिशिरे रमाङ्गदः +PNc_12.5,abhavad dvayam eva bhūpateḥ smarataptasya manovinodanam sudṛśaḥ saḥ karātithiḥ śaraḥ saś ca hāraḥ stanacandanāṅkitaḥ,अभवद् द्वयम् एव भूपतेः स्मरतप्तस्य मनोविनोदनम् सुदृशः सः करातिथिः शरः सश् च हारः स्तनचन्दनाङ्कितः +PNc_12.6,madanāntarito 'pi laṅghitaḥ pathi jātena pariśrameṇa sa stimitaḥ kṣaṇam āsta kaumudīviśadakṣaumatirohitānanaḥ,मदनान्तरितो ऽपि लङ्घितः पथि जातेन परिश्रमेण स स्तिमितः क्षणम् आस्त कौमुदीविशदक्षौमतिरोहिताननः +PNc_12.7,atha pārśvacareṇa sādaraṃ mṛdusaṃvāhitapādapallavaḥ saḥ kuraṅgadṛśeva nidrayā caturaṃ locanayor acumbyata,अथ पार्श्वचरेण सादरं मृदुसंवाहितपादपल्लवः सः कुरङ्गदृशेव निद्रया चतुरं लोचनयोर् अचुम्ब्यत +PNc_12.8,svapuropavane samutsukaḥ sumukhīṃ svapnaprathena pārthivaḥ avataṃsitahemapaṅkajām atha tām aṅkagatāṃ vyalokayat,स्वपुरोपवने समुत्सुकः सुमुखीं स्वप्नप्रथेन पार्थिवः अवतंसितहेमपङ्कजाम् अथ ताम् अङ्कगतां व्यलोकयत् +PNc_12.9,abhikāntam apāṅgapātinā jitanīlābjadalena cakṣuṣā dadhatīm apavartitaṃ hriyā mukham āpāṇḍukapolamaṇḍalam,अभिकान्तम् अपाङ्गपातिना जितनीलाब्जदलेन चक्षुषा दधतीम् अपवर्तितं ह्रिया मुखम् आपाण्डुकपोलमण्डलम् +PNc_12.10,śaradindumarīcinirmalaṃ vigaladvepathunā stanāṃśukam muhur ākṣipatīm alakṣitam ślathamuktāvalayena pāṇinā,शरदिन्दुमरीचिनिर्मलं विगलद्वेपथुना स्तनांशुकम् मुहुर् आक्षिपतीम् अलक्षितम् श्लथमुक्तावलयेन पाणिना +PNc_12.11,navapallavakāntinā kim apy acirāvāsitapuṣpaketunā lalitām adhareṇa bibhratīṃ mukhacandrāṃśusaṭāṃ smitacchaṭām,नवपल्लवकान्तिना किम् अप्य् अचिरावासितपुष्पकेतुना ललिताम् अधरेण बिभ्रतीं मुखचन्द्रांशुसटां स्मितच्छटाम् +PNc_12.12,jagadekavilokanotsave vapuṣi svedakaṇair alaṅkṛtām uditām iva mandarāhatāt udadher lagnasudhālavāṃ śriyam,जगदेकविलोकनोत्सवे वपुषि स्वेदकणैर् अलङ्कृताम् उदिताम् इव मन्दराहतात् उदधेर् लग्नसुधालवां श्रियम् +PNc_12.13,valitāhitaniḥsahāṅgulisvakaraśleṣaviśeṣakampini pulakiny adhikaṃ vimuñcatīṃ cakitaṃ vāmakuce vilocane,वलिताहितनिःसहाङ्गुलिस्वकरश्लेषविशेषकम्पिनि पुलकिन्य् अधिकं विमुञ्चतीं चकितं वामकुचे विलोचने +PNc_12.14,atibhāsuraratnakuṇḍalām atikāntāyatahāramaṇḍalām jaghanaślathahemamekhalām asameṣor adhidevatām iva,अतिभासुररत्नकुण्डलाम् अतिकान्तायतहारमण्डलाम् जघनश्लथहेममेखलाम् असमेषोर् अधिदेवताम् इव +PNc_12.15,nāyakoktiḥ atha sasmitam āttavepathuḥ patito manmathapatriṇāṃ pathi iti tāṃ praṇayārdragirā saḥ kilāmbhojamukhīm avocat,नायकोक्तिः अथ सस्मितम् आत्तवेपथुः पतितो मन्मथपत्रिणां पथि इति तां प्रणयार्द्रगिरा सः किलाम्भोजमुखीम् अवोचत् +PNc_12.16,valitaṃ na vibhāti pṛṣṭhataḥ kabarīkāntam idaṃ tavānanam ayi nīlapayodhalekhayā saḥ pariṣvaṅgam ivendumaṇḍalam,वलितं न विभाति पृष्ठतः कबरीकान्तम् इदं तवाननम् अयि नीलपयोधलेखया सः परिष्वङ्गम् इवेन्दुमण्डलम् +PNc_12.17,idam aṅgadavartinā karair maṇinā ruddham iveritaṃ hriyā na samarthamitopavartituṃ vadanaṃ te lalitāṅgi kā gatiḥ,इदम् अङ्गदवर्तिना करैर् मणिना रुद्धम् इवेरितं ह्रिया न समर्थमितोपव���्तितुं वदनं ते ललिताङ्गि का गतिः +PNc_12.18,idam ardhavilokitādharaṃ madhurāpāṅgataraṅgitekṣaṇam śriyam ātanute sitāsitaṃ sutanu tryaśruvilokitaṃ tava,इदम् अर्धविलोकिताधरं मधुरापाङ्गतरङ्गितेक्षणम् श्रियम् आतनुते सितासितं सुतनु त्र्यश्रुविलोकितं तव +PNc_12.19,militas tava gaṇḍalekhayā sudati svedalavārdrapatrayā kim api spṛhaṇīya eṣa me marudāsannadivāntaśītalaḥ,मिलितस् तव गण्डलेखया सुदति स्वेदलवार्द्रपत्रया किम् अपि स्पृहणीय एष मे मरुदासन्नदिवान्तशीतलः +PNc_12.20,ayam utpalaḥpatralocane tava bimbādharapāṭalacchaviḥ avalokaya kartum īhate padam astācalacūlake raviḥ,अयम् उत्पलःपत्रलोचने तव बिम्बाधरपाटलच्छविः अवलोकय कर्तुम् ईहते पदम् अस्ताचलचूलके रविः +PNc_12.21,duritaghnam idaṃ sudarśanaṃ dadhatā bimbam anūrusāratheḥ smaralakṣmi vihāyasāmunā tava kṛṣṇena hṛte vilocane,दुरितघ्नम् इदं सुदर्शनं दधता बिम्बम् अनूरुसारथेः स्मरलक्ष्मि विहायसामुना तव कृष्णेन हृते विलोचने +PNc_12.22,aravindakareṇa lohitaṃ kamalinyā dhṛtam ātapāśukam idam uṣṇakareṇa kṛṣyate valitenāparadigvadhūṃ prati,अरविन्दकरेण लोहितं कमलिन्या धृतम् आतपाशुकम् इदम् उष्णकरेण कृष्यते वलितेनापरदिग्वधूं प्रति +PNc_12.23,karuṇārpitalocanaṃ mithaḥ kramaviśleṣagaladbisāṅkuram idam ārdrayatīva me mano mithunaṃ mānini cakravākayoḥ,करुणार्पितलोचनं मिथः क्रमविश्लेषगलद्बिसाङ्कुरम् इदम् आर्द्रयतीव मे मनो मिथुनं मानिनि चक्रवाकयोः +PNc_12.24,"avalokaya bhīru samprati tritayena tritayaṃ viyujyate dyumaṇiḥ prabhayā, śriyāmbujaṃ priyayā sāśrur ayaṃ vihaṅgamaḥ","अवलोकय भीरु सम्प्रति त्रितयेन त्रितयं वियुज्यते द्युमणिः प्रभया, श्रियाम्बुजं प्रियया साश्रुर् अयं विहङ्गमः" +PNc_12.25,idam ambarapalvalodarād atitāmradyuti kāladantinā ravivāriruhaṃ nirasyate kanakasnigdhamayūkhakesaram,इदम् अम्बरपल्वलोदराद् अतिताम्रद्युति कालदन्तिना रविवारिरुहं निरस्यते कनकस्निग्धमयूखकेसरम् +PNc_12.26,paricumbati vāruṇīṃ diśaṃ purato rāgahṛte vivasvati dig iyaṃ śatamanyulāñchitā bhavati śyāmamukhī mitodari,परिचुम्बति वारुणीं दिशं पुरतो रागहृते विवस्वति दिग् इयं शतमन्युलाञ्छिता भवति श्याममुखी मितोदरि +PNc_12.27,iha bhānty atilohitātapastabakāḥ paśya vanāntabhūmayaḥ tapanānugamotsavāṅkitā dinalakṣmyeva padaiḥ sayāvakaiḥ,इह भान्त्य् अतिलोहितातपस्तबकाः पश्य वनान्तभूमयः तपनानुगमोत्सवाङ्किता दिनलक्ष्म्येव पदैः सयावकैः +PNc_12.28,madirākṣi puro 'valokyatām aparasyāmayamānato diśi stimitām avagāhate gatiṃ gurugotraskhalitākulo raviḥ,मदिराक्षि पुरो ऽवलोक्यताम् अपरस्यामयमानतो दिशि स्तिमिताम् अवगाहते गतिं गुरुगोत्रस्खलिताकुलो रविः +PNc_12.29,amunā śatapatrabandhunā sahasā sundari yad yad ujjhitam samam adriguhāmukhasthitais timirais tat tad itaḥkaṭākṣitam,अमुना शतपत्रबन्धुना सहसा सुन्दरि यद् यद् उज्झितम् समम् अद्रिगुहामुखस्थितैस् तिमिरैस् तत् तद् इतःकटाक्षितम् +PNc_12.30,viramannayi pallavādhare suravīthīpathiko virocanaḥ ayam astagirer niṣīdati svakarāmṛṣṭaśilātale tale,विरमन्नयि पल्लवाधर��� सुरवीथीपथिको विरोचनः अयम् अस्तगिरेर् निषीदति स्वकरामृष्टशिलातले तले +PNc_12.31,iyam aśrutaraṅgitāṃ dṛśaṃ dvitaye cakravadhūr vimuñcati navakuṅkumalohite ravau dayite cāndraviyogaviklave,इयम् अश्रुतरङ्गितां दृशं द्वितये चक्रवधूर् विमुञ्चति नवकुङ्कुमलोहिते रवौ दयिते चान्द्रवियोगविक्लवे +PNc_12.32,calito 'si vada kva māṃ vinā virahaṃ soḍhum ahaṃ na te kṣamā kṛtapaṅkajakuḍmalāñjalir nalinī kāntam itīva yācate,चलितो ऽसि वद क्व मां विना विरहं सोढुम् अहं न ते क्षमा कृतपङ्कजकुड्मलाञ्जलिर् नलिनी कान्तम् इतीव याचते +PNc_12.33,anupuñjitapiṅgadīdhitidrutalākṣāruṇadarpaṇopamam parato 'stagirer idaṃ galaty anavadyāṅgi pataṅgamaṇḍalam,अनुपुञ्जितपिङ्गदीधितिद्रुतलाक्षारुणदर्पणोपमम् परतो ऽस्तगिरेर् इदं गलत्य् अनवद्याङ्गि पतङ्गमण्डलम् +PNc_12.34,sarale saha vārijaśriyā nibhṛtaṃ kvāpi gataḥ sa bhāskaraḥ vada tena vinābjinī kathaṃ kṣaṇadām adya natāṅgi neṣyati,सरले सह वारिजश्रिया निभृतं क्वापि गतः स भास्करः वद तेन विनाब्जिनी कथं क्षणदाम् अद्य नताङ्गि नेष्यति +PNc_12.35,sphuṭavidrumarājinaikataḥ sadṛśaṃ jātam udañcatā nabhaḥ sudati tvadapāṅgapaṭale paṭu sāndhye mahasi prasarpati,स्फुटविद्रुमराजिनैकतः सदृशं जातम् उदञ्चता नभः सुदति त्वदपाङ्गपटले पटु सान्ध्ये महसि प्रसर्पति +PNc_12.36,paripiñjaritāsitāmbarair nibiḍaiḥ kaṃ na haranti hāribhiḥ ayi sāyam imāḥ payodharair dhṛtasandhyātapakuṅkumair diśaḥ,परिपिञ्जरितासिताम्बरैर् निबिडैः कं न हरन्ति हारिभिः अयि सायम् इमाः पयोधरैर् धृतसन्ध्यातपकुङ्कुमैर् दिशः +PNc_12.37,kṣaṇadābhimukhena khaṇḍitā nanu sandhyā tamasā manasvinī kupiteva nivartate javāt ativācālavihaṅganūpuram,क्षणदाभिमुखेन खण्डिता ननु सन्ध्या तमसा मनस्विनी कुपितेव निवर्तते जवात् अतिवाचालविहङ्गनूपुरम् +PNc_12.38,tava caṇḍi viḍamayaty adas tanusandhyātapaliptam ambujam maṇikuṇḍalakāntisaṅkarāt idam ātāmrakapolam ānanam,तव चण्डि विडमयत्य् अदस् तनुसन्ध्यातपलिप्तम् अम्बुजम् मणिकुण्डलकान्तिसङ्करात् इदम् आताम्रकपोलम् आननम् +PNc_12.39,uditāni tamāṃsi sā ca te dayitā dainyam upaiti padminī dinabhartur itīva śaṃsituṃ sahasā sundari sandhyayā gatam,उदितानि तमांसि सा च ते दयिता दैन्यम् उपैति पद्मिनी दिनभर्तुर् इतीव शंसितुं सहसा सुन्दरि सन्ध्यया गतम् +PNc_12.40,nihitaṃ balidīpakeṣu tat tapanenāśu mahaḥ kṛśodari svaśarasphuritaṃ manobhuvā tava savṛīḍavilokiteṣv iva,निहितं बलिदीपकेषु तत् तपनेनाशु महः कृशोदरि स्वशरस्फुरितं मनोभुवा तव सवृईडविलोकितेष्व् इव +PNc_12.41,atasīkusumopamaṃ mukhe tad anu tvatkucacūcukadyuti atha bālatamālamāṃsalaṃ prasṛtaṃ saṃprati sarvatas tamaḥ,अतसीकुसुमोपमं मुखे तद् अनु त्वत्कुचचूचुकद्युति अथ बालतमालमांसलं प्रसृतं संप्रति सर्वतस् तमः +PNc_12.42,tarukoṭaramūkaśārikaṃ nijanīḍāṅkanilīnakokilam karabhoru sanidrabarhiṇaṃ pramododyānam idaṃ nimīlati,तरुकोटरमूकशारिकं निजनीडाङ्कनिलीनकोकिलम् करभोरु सनिद्रबर्हिणं प्रमोदोद्यानम् इदं निमीलति +PNc_12.43,prasṛtair girikandarodarāt idam indīvaradāmakāntibhiḥ adhunā timirair vigāhyate bhuvanaṃ padmasaraś ca dantibhiḥ,प्रसृतैर् गिरिकन्दरोदरात् इदम् इन्दीवरदामकान्तिभिः अधुना तिमिरैर् विगाह्यते भुवनं पद्मसरश् च दन्तिभिः +PNc_12.44,timirāñjanabhaktiśobhinā dhavalenāyatapakṣmapaṅktinā amunā bhavatīva cakṣuṣā kumudenaiti rucaṃ kumudvatī,तिमिराञ्जनभक्तिशोभिना धवलेनायतपक्ष्मपङ्क्तिना अमुना भवतीव चक्षुषा कुमुदेनैति रुचं कुमुद्वती +PNc_12.45,udarasthitayoḥ kutūhalāt alinoḥ śrotum ivāsphuṭaṃ vacaḥ kamalasya nilīya niścalaṃ dalasandhiṣv avatiṣṭhate tamaḥ,उदरस्थितयोः कुतूहलात् अलिनोः श्रोतुम् इवास्फुटं वचः कमलस्य निलीय निश्चलं दलसन्धिष्व् अवतिष्ठते तमः +PNc_12.46,tarale 'tisitāsitadyutāv iha dolāyitam īkṣaṇadvaye likhitāgarupatralekhayos timiraṃ mūrcchati te kapolayoḥ,तरले ऽतिसितासितद्युताव् इह दोलायितम् ईक्षणद्वये लिखितागरुपत्रलेखयोस् तिमिरं मूर्च्छति ते कपोलयोः +PNc_12.47,uḍubhiḥ kham itas tataḥ kṣaṇād uditair bhaṅgurakeśi bhāty adaḥ atigāḍhadinoṣṇajanmabhiḥ paritaḥ svedalavair ivāṅkitam,उडुभिः खम् इतस् ततः क्षणाद् उदितैर् भङ्गुरकेशि भात्य् अदः अतिगाढदिनोष्णजन्मभिः परितः स्वेदलवैर् इवाङ्कितम् +PNc_12.48,śabalaṃ śaśalāñchanatviṣā satamaḥ paśya mahendradiṅmukham acalendrasutāsmitacchavichuritaṃ kaṇṭham umāpater iva,शबलं शशलाञ्छनत्विषा सतमः पश्य महेन्द्रदिङ्मुखम् अचलेन्द्रसुतास्मितच्छविछुरितं कण्ठम् उमापतेर् इव +PNc_12.49,ahirājasute vilokyatām iyam indoḥ prathamodgatā kalā ayi bhāti yayā indradiṅmukhe pramadevārdranakhāṅkarekhayā,अहिराजसुते विलोक्यताम् इयम् इन्दोः प्रथमोद्गता कला अयि भाति यया इन्द्रदिङ्मुखे प्रमदेवार्द्रनखाङ्करेखया +PNc_12.50,yadi kautukam āyatekṣane na cirād eva sudhārdrayānayā aravindadaladyutau kare mṛdu līlāvalayaṃ karomi te,यदि कौतुकम् आयतेक्षने न चिराद् एव सुधार्द्रयानया अरविन्ददलद्युतौ करे मृदु लीलावलयं करोमि ते +PNc_12.51,anavadyam itaḥ puraḥ sthitaṃ viditaṃ kiṃ śaśinā tavānanam nabhasaḥ sahasāṅkam eṣa yan na kalaṅkatrapayādhirohati,अनवद्यम् इतः पुरः स्थितं विदितं किं शशिना तवाननम् नभसः सहसाङ्कम् एष यन् न कलङ्कत्रपयाधिरोहति +PNc_12.52,idam udgatam indumaṇḍalaṃ dig iyaṃ paśya bibharti lakṣmavat tvam ivācchakapolamaṇḍalasphuṭakālāgarupatram ānanam,इदम् उद्गतम् इन्दुमण्डलं दिग् इयं पश्य बिभर्ति लक्ष्मवत् त्वम् इवाच्छकपोलमण्डलस्फुटकालागरुपत्रम् आननम् +PNc_12.53,vigalattimirāṃśuke śanaiḥ spṛśati vyaktim ādhīratārake iha paśya niśāvadhūmukhe sphurati śvetamarīcikuṇḍalam,विगलत्तिमिरांशुके शनैः स्पृशति व्यक्तिम् आधीरतारके इह पश्य निशावधूमुखे स्फुरति श्वेतमरीचिकुण्डलम् +PNc_12.54,ayam ullikhati dhruvaṃ karair vidhur indīvaralocane tamaḥ kumudeṣu tathā hi dṛśyatāṃ nipatanty asya lavā ivālayaḥ,अयम् उल्लिखति ध्रुवं करैर् विधुर् इन्दीवरलोचने तमः कुमुदेषु तथा हि दृश्यतां निपतन्त्य् अस्य लवा इवालयः +PNc_12.55,idam añjananīlam āhataṃ pihitāśaṃ tuhināṃśunā karaiḥ acalendraguhāsu līyate śanakaiḥ saṃkucitaṃ punastanaḥ,इदम् अञ्जननीलम् आहतं पिहिताशं तुहिनांशुना करैः अचलेन्द्रगुहासु लीयते शनकैः संकुचितं पुनस्तनः +PNc_12.56,masṛṇollasadaṃśumaṇḍalachalataḥ paśya divaḥkṛte 'nayā iyam indusamudgakādito niśayā hāralateva kṛṣyate,मसृणोल्लसदंशुमण्डलछलतः पश्य दिवःकृते ऽनया इयम् इन्दुसमुद्गकादितो निशया हारलतेव कृष्यते +PNc_12.57,yad abhūt tamasā jagat tathā pihite puṣkarapatralocane tad idaṃ parataḥ prakāśitam śaśinā kuṅkumakandapāṇḍunā,यद् अभूत् तमसा जगत् तथा पिहिते पुष्करपत्रलोचने तद् इदं परतः प्रकाशितम् शशिना कुङ्कुमकन्दपाण्डुना +PNc_12.58,prasṛteva vilocanodare tilake saṅkuciteva cāndena kaliteva natāṅgi lakṣyate tava muktāvalayeṣu candrikā,प्रसृतेव विलोचनोदरे तिलके सङ्कुचितेव चान्देन कलितेव नताङ्गि लक्ष्यते तव मुक्तावलयेषु चन्द्रिका +PNc_12.59,kucayoḥ pratibimbitaḥ samaṃ vidhur eko 'pi bhavaty ayaṃ dvidhā vidhineva vibhinnasaṃpuṭas tava lāvaṇyasudhāsamudgakaḥ,कुचयोः प्रतिबिम्बितः समं विधुर् एको ऽपि भवत्य् अयं द्विधा विधिनेव विभिन्नसंपुटस् तव लावण्यसुधासमुद्गकः +PNc_12.60,hṛtamugdhamadhūkaśobhayor anayoḥ pannagalokakaumudi tava candrakalāḥ kapolayoḥ patitāḥ sparśakutūhalād iva,हृतमुग्धमधूकशोभयोर् अनयोः पन्नगलोककौमुदि तव चन्द्रकलाः कपोलयोः पतिताः स्पर्शकुतूहलाद् इव +PNc_12.61,ayam indumukhi tvayā yathā samupaiti spṛhaṇīyatāṃ janaḥ anayaiṣa samāgatas tathā niśayā paśya kuraṅgalāñchanas,अयम् इन्दुमुखि त्वया यथा समुपैति स्पृहणीयतां जनः अनयैष समागतस् तथा निशया पश्य कुरङ्गलाञ्छनस् +PNc_12.62,dhanuṣi kriyate 'dhirohaṇaṃ smaramaurvīlatayā tanūdari śaśineritayā samucchrite pulinādrau ca payodhavelayā,धनुषि क्रियते ऽधिरोहणं स्मरमौर्वीलतया तनूदरि शशिनेरितया समुच्छ्रिते पुलिनाद्रौ च पयोधवेलया +PNc_12.63,kṛtacāṭuśataiḥ parasparaṃ makarandārdrarajaḥsugandhiṣu sthitam antaramīṣu sāṃprataṃ bhramaraiḥ puṣkaravāsaveśmasu,कृतचाटुशतैः परस्परं मकरन्दार्द्ररजःसुगन्धिषु स्थितम् अन्तरमीषु सांप्रतं भ्रमरैः पुष्करवासवेश्मसु +PNc_12.64,marutā suhṛdeva vījitaṃ kumudāmodamucā śanair itaḥ svapiti praṇayārdrayor idaṃ mithunaṃ mānini rājahaṃsayoḥ,मरुता सुहृदेव वीजितं कुमुदामोदमुचा शनैर् इतः स्वपिति प्रणयार्द्रयोर् इदं मिथुनं मानिनि राजहंसयोः +PNc_12.65,ayi cakravadhūr iyaṃ puraḥ karuṇaṃ kūjati hā tapasvini iha sākṣitayālam āvayor ucitaṃ gantum ataḥ kṛpāvati,अयि चक्रवधूर् इयं पुरः करुणं कूजति हा तपस्विनि इह साक्षितयालम् आवयोर् उचितं गन्तुम् अतः कृपावति +PNc_12.66,iti bhūtalavāsavaḥ sas tām abhidhāya pramadāṃ priyaṃvadaḥ praviveśa tayāsamaṃ kila pramanāḥ kelinagendrakandaram,इति भूतलवासवः सस् ताम् अभिधाय प्रमदां प्रियंवदः प्रविवेश तयासमं किल प्रमनाः केलिनगेन्द्रकन्दरम् +PNc_12.67,jhaṭiti sphuṭabhāvasaṅkarāṃ madhurāmaṅgalatāṃ dadhānayā śaśikāntaśilātalaṃ tataḥ saḥ kilādhyāsta tayā yuvānvitaḥ,झटिति स्फुटभावसङ्करां मधुरामङ्गलतां दधानया शशिकान्तशिलातलं ततः सः किलाध्यास्त तया युवान्वितः +PNc_12.68,tad anu trapayā parāṅmukhīṃ pulakālaṅkṛtapīvarastanīm saḥ kilāñcitacāṭur ānayat sumukhīṃ tām anukūlavṛttitām,तद् अनु त्रपया पराङ्मुखीं पुलकालङ्कृतपीवरस्तनीम् सः किलाञ्चितचाटुर् आनयत् सुमुखीं ताम् अनुकूलवृत्तिताम् +PNc_12.69,atha mantharalocanaṃ hriyā vinamatsmeramukhaḥ smitānncitam so dadarśa kila prajeśvaraḥ sudṛśaḥ svinnakapolam ānanam,अथ मन्थरलोचनं ह्रिया विनमत्स्मेरमुखः स्मितान्न्चितम् सो ददर्श किल प्रजेश्वरः सुदृशः स्विन्नकपोलम् आननम् +PNc_12.70,yad alaṃ kila mānavaty abhūd ṛjuvannendumukhī kilaikṣat likhiteva kilāsta yat paraṃ nṛpates tena manaḥ kilāharat,यद् अलं किल मानवत्य् अभूद् ऋजुवन्नेन्दुमुखी किलैक्षत् लिखितेव किलास्त यत् परं नृपतेस् तेन मनः किलाहरत् +PNc_12.71,parimṛjya mukhaṃ vilāsinā śravaṇendīvarareṇurūṣitam sudṛśaḥ śamavāripaṅkilāt alakāntas tilakād apāsyata,परिमृज्य मुखं विलासिना श्रवणेन्दीवररेणुरूषितम् सुदृशः शमवारिपङ्किलात् अलकान्तस् तिलकाद् अपास्यत +PNc_12.72,atha tāṃ śithilīkṛtatrapām asamapremahṛtaḥ kileśvaraḥ smarakelikalārasajñatām anayadyūthapatir vaśām iva,अथ तां शिथिलीकृतत्रपाम् असमप्रेमहृतः किलेश्वरः स्मरकेलिकलारसज्ञताम् अनयद्यूथपतिर् वशाम् इव +PNc_12.73,śithilākulakeśapāśayā parimṛṣṭārdrakapolapatrayā viralādhararatnarāgayā sulabhasvedamukhendubimbayā,शिथिलाकुलकेशपाशया परिमृष्टार्द्रकपोलपत्रया विरलाधररत्नरागया सुलभस्वेदमुखेन्दुबिम्बया +PNc_12.74,truṭitojjhitahāralekhayā nibiḍāśleṣakṛśāṅgarāgayā asamagranakhāṅgamaṇḍitastanavinyastasakampahastayā,त्रुटितोज्झितहारलेखया निबिडाश्लेषकृशाङ्गरागया असमग्रनखाङ्गमण्डितस्तनविन्यस्तसकम्पहस्तया +PNc_12.75,adhikādhikajātalajjayā mṛdumīlannayanatribhāgayā atha kām api nirvṛtiṃ tayā saḥ kilāpat phaṇirājakanyayā,अधिकाधिकजातलज्जया मृदुमीलन्नयनत्रिभागया अथ काम् अपि निर्वृतिं तया सः किलापत् फणिराजकन्यया +PNc_12.76,dadatā nalinīdalānilaṃ vikasatsvedakaṇe kucadvaye caturaṃ kila dīrghacakṣuṣas tad anu klāntir anena cicchide,ददता नलिनीदलानिलं विकसत्स्वेदकणे कुचद्वये चतुरं किल दीर्घचक्षुषस् तद् अनु क्लान्तिर् अनेन चिच्छिदे +PNc_12.77,atha satrapayā dhṛtāṃśukāṃ jaghanasrastavisūtramekhalām avataṃsitalocanotpalāṃ nijam aṅkaṃ lalanāṃ nināya ca,अथ सत्रपया धृतांशुकां जघनस्रस्तविसूत्रमेखलाम् अवतंसितलोचनोत्पलां निजम् अङ्कं ललनां निनाय च +PNc_12.78,sudṛśaḥ saḥ kilānyataścutaṃ svapade maulimaṇiṃ nyaveśayat akaroc ca kilāruṇāṅgulir lalitāvartanakuñcitān kacān,सुदृशः सः किलान्यतश्चुतं स्वपदे मौलिमणिं न्यवेशयत् अकरोच् च किलारुणाङ्गुलिर् ललितावर्तनकुञ्चितान् कचान् +PNc_12.79,paśyātra darpaṇatale likhitā mayeyaṃ patrāvalī taruṇi te valitānaneti svapnāntarapraṇayajalpitam ātmabhartur aśrūyata smitamukhena ramāṅgadena,पश्यात्र दर्पणतले लिखिता मयेयं पत्रावली तरुणि ते वलिताननेति स्वप्नान्तरप्रणयजल्पितम् आत्मभर्तुर् अश्रूयत स्मितमुखेन रमाङ्गदेन +PNc_12.80,atha śuci paṭhatā śukena sāma sphuṭam uṭajāṅgaṇapādapasthitena viracitadayitāsam��gamasya prasabham abhajyata pārthivasya nidrā,अथ शुचि पठता शुकेन साम स्फुटम् उटजाङ्गणपादपस्थितेन विरचितदयितासमागमस्य प्रसभम् अभज्यत पार्थिवस्य निद्रा +PNc_12.81,jhaṭiti vigate svapnāyātapriyānavasaṅgame puno 'pi tathā tatpratyāśānimīlitalocanaḥ likhita iva saḥ kṣmāpālo 'bhūt kṣaṇaṃ nanu tādṛśām api manasijo dhairyaṃ lumpaty aho bata sāhasam,झटिति विगते स्वप्नायातप्रियानवसङ्गमे पुनो ऽपि तथा तत्प्रत्याशानिमीलितलोचनः लिखित इव सः क्ष्मापालो ऽभूत् क्षणं ननु तादृशाम् अपि मनसिजो धैर्यं लुम्पत्य् अहो बत साहसम् +PNc_13.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye phaṇi-rāja-sutā-svapna-samāgamo nāma dvādaśaḥ sargaḥ trayodaśaḥ sargaḥ tatas tathā pañcaśarapratāritaḥ sajṛmbham unmīlayati sma locane kṛtāṅguliśleṣavivartitollasatbhujāṃsasampīḍitakuṇḍalo nṛpaḥ,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये फणि-राज-सुता-स्वप्न-समागमो नाम द्वादशः सर्गः त्रयोदशः सर्गः ततस् तथा पञ्चशरप्रतारितः सजृम्भम् उन्मीलयति स्म लोचने कृताङ्गुलिश्लेषविवर्तितोल्लसत्भुजांससम्पीडितकुण्डलो नृपः +PNc_13.2,saḥ saṅgataṃ yan mṛgaśāvacakṣuṣaḥ śramāptanidraḥ sphuṭam anvabhūd iva jhaṭity abhūj jāgradavasthayāsya tat purātanālekhyam ivāsphuṭaṃ hṛdi,सः सङ्गतं यन् मृगशावचक्षुषः श्रमाप्तनिद्रः स्फुटम् अन्वभूद् इव झटित्य् अभूज् जाग्रदवस्थयास्य तत् पुरातनालेख्यम् इवास्फुटं हृदि +PNc_13.3,kucāṅgarāgaḥ kṛśamadhyayā tayā mayi dhruvaṃ saṅkramito bhaved iti śanaiḥ sa nidrākaluṣeṇa cakṣuṣā parāmamarśāṅgam anaṅgamohitaḥ,कुचाङ्गरागः कृशमध्यया तया मयि ध्रुवं सङ्क्रमितो भवेद् इति शनैः स निद्राकलुषेण चक्षुषा पराममर्शाङ्गम् अनङ्गमोहितः +PNc_13.4,apāsya vāmetarakarṇabhūṣaṇaṃ tathā śarair enam avākirat smaraḥ yathāsya dhairyaṃ galati sma mānasāt savikriyaṃ śuktipuṭād iva udakam,अपास्य वामेतरकर्णभूषणं तथा शरैर् एनम् अवाकिरत् स्मरः यथास्य धैर्यं गलति स्म मानसात् सविक्रियं शुक्तिपुटाद् इव उदकम् +PNc_13.5,dṛśaṃ viṣādastimitām upāntage niveśya tenātha niśaśvase yathā muhuḥ śyāmalatāṃ jagāhire vitānamuktāphalajālakasrajaḥ,दृशं विषादस्तिमिताम् उपान्तगे निवेश्य तेनाथ निशश्वसे यथा मुहुः श्यामलतां जगाहिरे वितानमुक्ताफलजालकस्रजः +PNc_13.6,ramāṅgadavākyam kayā nu sāraṅgadṛśāsi kāritaḥ kapolapatrāvalikalpanaśramam tam ity avocat parihāsavān atho ramāṅgadaḥ kiṃcid iva ślathāṅgadam,रमाङ्गदवाक्यम् कया नु सारङ्गदृशासि कारितः कपोलपत्रावलिकल्पनश्रमम् तम् इत्य् अवोचत् परिहासवान् अथो रमाङ्गदः किंचिद् इव श्लथाङ्गदम् +PNc_13.7,tataḥ sa muktāsitam ādadhat smitaṃ jitapravālatviṣi dantavāsasi śaśaṃsa tasmai bhujagendrakanyakāsamāgamaṃ svapnajam abjalocanaḥ,ततः स मुक्तासितम् आदधत् स्मितं जितप्रवालत्विषि दन्तवाससि शशंस तस्मै भुजगेन्द्रकन्यकासमागमं स्वप्नजम् अब्जलोचनः +PNc_13.8,tadāśrayaivānucareṇa vardhitā kathāsudhevāsya tato vilāsinaḥ abhūt paraṃ manmathatāpaśāntaye na padminīpatramarun na candanam,तदाश्रयैवानुचरेण वर्धिता कथासुधेवास्य ततो विलासिनः अभूत् परं मन्मथतापशान्तये न पद्मिनीपत्रमरुन् न चन्दनम् +PNc_13.9,ajāyatāntaḥkaraṇena tāmyatā na hemapadmāharaṇāya satvaram bhujaḥ sadā rakṣaṇadīkṣitaḥ kṣiter amandam aspandata cāsya dakṣiṇaḥ,अजायतान्तःकरणेन ताम्यता न हेमपद्माहरणाय सत्वरम् भुजः सदा रक्षणदीक्षितः क्षितेर् अमन्दम् अस्पन्दत चास्य दक्षिणः +PNc_13.10,vaṅkumuner āgamanam tataḥ pinaddhojjvalahemavalkalaṃ vahantam aṃsārdhavilambinīr jaṭāḥ sanāthavāmetarapāṇipaṅkajaṃ parisphurantyā sphaṭikākṣamālayā,वङ्कुमुनेर् आगमनम् ततः पिनद्धोज्ज्वलहेमवल्कलं वहन्तम् अंसार्धविलम्बिनीर् जटाः सनाथवामेतरपाणिपङ्कजं परिस्फुरन्त्या स्फटिकाक्षमालया +PNc_13.11,viśālanetrābharaṇair anudrutaṃ sadaiva darbhāṅkuralālitair mṛgaiḥ saśiṣyam abhyāgatam aṅganāntike viśāmpatir vaṅkumaharṣim aikṣata,विशालनेत्राभरणैर् अनुद्रुतं सदैव दर्भाङ्कुरलालितैर् मृगैः सशिष्यम् अभ्यागतम् अङ्गनान्तिके विशाम्पतिर् वङ्कुमहर्षिम् ऐक्षत +PNc_13.12,vimuktaparyaṅkatalaḥ sasaṃbhramaṃ nirīkṣya sadyo maṇimandirād bahiḥ kirīṭaratnadyutidīptabhūtalaṃ praṇāmam asmai saś cakāra sādaram,विमुक्तपर्यङ्कतलः ससंभ्रमं निरीक्ष्य सद्यो मणिमन्दिराद् बहिः किरीटरत्नद्युतिदीप्तभूतलं प्रणामम् अस्मै सश् चकार सादरम् +PNc_13.13,tataḥ kṛtāśīr maṇivedikāstṛte munir nyaṣīdat sakuraṅgacarmaṇi saś cāsanatvaṃ tadanujñayānayan nṛpacandrāś candramaṇeḥ śilātalam,ततः कृताशीर् मणिवेदिकास्तृते मुनिर् न्यषीदत् सकुरङ्गचर्मणि सश् चासनत्वं तदनुज्ञयानयन् नृपचन्द्राश् चन्द्रमणेः शिलातलम् +PNc_13.14,munipraśnaḥ api śrameṇāyatamārgajanmanā tanur mahārāja taveyam ujjhitā muniḥ praharṣeṇa kṛtārhaṇas tadā sa rājacūḍāmaṇim ity apṛcchata,मुनिप्रश्नः अपि श्रमेणायतमार्गजन्मना तनुर् महाराज तवेयम् उज्झिता मुनिः प्रहर्षेण कृतार्हणस् तदा स राजचूडामणिम् इत्य् अपृच्छत +PNc_13.15,bhūpativākyam athādadhad vaktra ivāmśukāñcalaṃ tuṣārapāṇḍuprasṛtair dvijāṃśubhiḥ akṛtrimapraśrayapeśalaṃ vacaḥ sa bhūpatir vaktum iti pracakrame,भूपतिवाक्यम् अथादधद् वक्त्र इवाम्शुकाञ्चलं तुषारपाण्डुप्रसृतैर् द्विजांशुभिः अकृत्रिमप्रश्रयपेशलं वचः स भूपतिर् वक्तुम् इति प्रचक्रमे +PNc_13.16,amī sahante mama tāta na śramaṃ praṇāmalagnās tava pādapāṃsavaḥ kiyac ciraṃ candramarīcicumbite padaṃ nidhatte kumude dinaklamaḥ,अमी सहन्ते मम तात न श्रमं प्रणामलग्नास् तव पादपांसवः कियच् चिरं चन्द्रमरीचिचुम्बिते पदं निधत्ते कुमुदे दिनक्लमः +PNc_13.17,kapidarśanam nṛlokapātālatalāśraye mithaḥ kathānubandhe śithilībhavaty atha paryāṇaparyutsukamānaso muniḥ sa yāvad āpraṣṭum iyeṣa pārthivaḥ,कपिदर्शनम् नृलोकपातालतलाश्रये मिथः कथानुबन्धे शिथिलीभवत्य् अथ पर्याणपर्युत्सुकमानसो मुनिः स यावद् आप्रष्टुम् इयेष पार्थिवः +PNc_13.18,anena tāvad dadṛśe puraḥsthito viśālalāṅgūlalato valīmukhaḥ adhaḥsthalīnirgatajahnukanyako himojjvalaḥ pāda ivāmbikāguroḥ,अनेन तावद् ददृशे पुरःस्थितो विशाललाङ्गूललतो वलीमुखः अधःस्थलीनिर्गतजह्नुकन्यको हिमोज्ज्वलः पाद इवाम्बिकागुरोः +PNc_13.19,kareṇa bibhranmadhumattakeralīkapolavatpāṭalakānti dāḍimam aharmukhākṛṣṭapataṅgamaṇḍalaḥ phalāśayā bāla ivāñjanīsutaḥ,करेण बिभ्रन्मधुमत्तकेरलीकपोलवत्पाटलकान्ति दाडिमम् अहर्मुखाकृष्टपतङ्गमण्डलः फलाशया बाल इवाञ्जनीसुतः +PNc_13.20,phalārpaṇam dvayor ivārthaḥ khalu dharmakāmayos tayos trilokaspṛhaṇīyayoḥ kapiḥ munīndrabhūcandramasoḥ sthito 'ntare tapasvibhiḥ smeramukhair adṛśyata,फलार्पणम् द्वयोर् इवार्थः खलु धर्मकामयोस् तयोस् त्रिलोकस्पृहणीययोः कपिः मुनीन्द्रभूचन्द्रमसोः स्थितो ऽन्तरे तपस्विभिः स्मेरमुखैर् अदृश्यत +PNc_13.21,athārpitaṃ tena phalaṃ tadādade sa vismito madhyamalokavāsavaḥ japāruṇaṃ mārutineva maithilīśikhaṇḍaratnaṃ daśakaṇṭhaśāsanaḥ,अथार्पितं तेन फलं तदाददे स विस्मितो मध्यमलोकवासवः जपारुणं मारुतिनेव मैथिलीशिखण्डरत्नं दशकण्ठशासनः +PNc_13.22,akṛtrimaśrīnilayena rāgiṇā narendracihnāṅkitahastaśobhinā suvṛttatām udvahatā svabhāvataḥ sas tena reje bhṛśam ātmanā yathā,अकृत्रिमश्रीनिलयेन रागिणा नरेन्द्रचिह्नाङ्कितहस्तशोभिना सुवृत्तताम् उद्वहता स्वभावतः सस् तेन रेजे भृशम् आत्मना यथा +PNc_13.23,ajātapākasya navātapādhikāṃ punaḥ punas tasya vilokya śoṇatām navapravālopamam eṇacakṣuṣaḥ smaran sa bimboṣṭḥam avāpa śūnyatām,अजातपाकस्य नवातपाधिकां पुनः पुनस् तस्य विलोक्य शोणताम् नवप्रवालोपमम् एणचक्षुषः स्मरन् स बिम्बोष्ट्ःअम् अवाप शून्यताम् +PNc_13.24,athāsya sīdanmaṇibandhanāt karād avāñcataḥ kampavisūtritāṅguleḥ papāta paścād iva hemakuṭṭime tad asphutad drāg iva dāḍimīphalam,अथास्य सीदन्मणिबन्धनात् कराद् अवाञ्चतः कम्पविसूत्रिताङ्गुलेः पपात पश्चाद् इव हेमकुट्टिमे तद् अस्फुतद् द्राग् इव दाडिमीफलम् +PNc_13.25,tadantarāt kiṃśukakāntitaskaraḥ sphuranmaṇīnāṃ nikaro 'tha niryayau udarciṣaḥ puṣpaśarāsanakrudhā kaṇotkaras tryambakalocanād iva,तदन्तरात् किंशुककान्तितस्करः स्फुरन्मणीनां निकरो ऽथ निर्ययौ उदर्चिषः पुष्पशरासनक्रुधा कणोत्करस् त्र्यम्बकलोचनाद् इव +PNc_13.26,atha dvayenāvanipākaśāsanaḥ sa vismayasyāgramahīm anīyata vanaukasā tena vinītavṛttinā vikīrṇabhāsā maṇidāḍimena ca,अथ द्वयेनावनिपाकशासनः स विस्मयस्याग्रमहीम् अनीयत वनौकसा तेन विनीतवृत्तिना विकीर्णभासा मणिदाडिमेन च +PNc_13.27,saś cādbhutaprābhṛtatoṣitaḥ kare cakāra revāmaṇikaṅkaṇaṃ kapeḥ ghanātyayaṛtor nijam indupāṇḍure payodakhaṇḍe harivāḍ ivāyudham,सश् चाद्भुतप्राभृततोषितः करे चकार रेवामणिकङ्कणं कपेः घनात्ययऋतोर् निजम् इन्दुपाण्डुरे पयोदखण्डे हरिवाड् इवायुधम् +PNc_13.28,tataḥ sudhāsūtim ivojjhitākṛtir navāñjanaśyāmalayāṅgalekhayā nṛpaḥ kṣaṇād eva vicitrabhūṣaṇam pumāṃsam agre na hariṃ tam aikṣata,ततः सुधासूतिम् इवोज्झिताकृतिर् नवाञ्जनश्यामलयाङ्गलेखया नृपः क्षणाद् ���व विचित्रभूषणम् पुमांसम् अग्रे न हरिं तम् ऐक्षत +PNc_13.29,kṛtānatir vismitamānase munau ramāṅgade sādaramuktalocanaḥ vyadhāt praṇāmaṃ saḥ kṛtāñjalir nṛpe kapolavellatkaladhautakuṇḍalaḥ,कृतानतिर् विस्मितमानसे मुनौ रमाङ्गदे सादरमुक्तलोचनः व्यधात् प्रणामं सः कृताञ्जलिर् नृपे कपोलवेल्लत्कलधौतकुण्डलः +PNc_13.30,munikṛtaḥ praśnaḥ alaṅkṛtaḥ kasya vadānvayas tvayā padaṃ kva te kiṃ ca kapir bhavān abhūt tam evam āha sma savismayormiṇā nṛpeṇa sākūtavilokito muniḥ,मुनिकृतः प्रश्नः अलङ्कृतः कस्य वदान्वयस् त्वया पदं क्व ते किं च कपिर् भवान् अभूत् तम् एवम् आह स्म सविस्मयोर्मिणा नृपेण साकूतविलोकितो मुनिः +PNc_13.31,śaśikhaṇḍavākyam tataḥ sa mugdhendumayūkhabandhubhiḥ prasādayan dantamarīcibhir diśaḥ navāmbubhārālasanīradāvalīninādadhīrām iti vācam āde,शशिखण्डवाक्यम् ततः स मुग्धेन्दुमयूखबन्धुभिः प्रसादयन् दन्तमरीचिभिर् दिशः नवाम्बुभारालसनीरदावलीनिनादधीराम् इति वाचम् आदे +PNc_13.32,śikhaṇḍaketoḥ śaśikhaṇḍa ity ahaṃ munindra vidyādharaśāsituḥ sutaḥ surāṅganādhyāsitaratnakandhare mamādhivāsaḥ śaśikāntaparvate,शिखण्डकेतोः शशिखण्ड इत्य् अहं मुनिन्द्र विद्याधरशासितुः सुतः सुराङ्गनाध्यासितरत्नकन्धरे ममाधिवासः शशिकान्तपर्वते +PNc_13.33,rathāṅgapāṇeḥ pratimā samudrataḥ svayaṃ mahānīlamayī vinirgatā iti pravādaḥ param īkṣituṃ ca tāṃ gatā maṇidvīpam itaḥ purastriyaḥ,रथाङ्गपाणेः प्रतिमा समुद्रतः स्वयं महानीलमयी विनिर्गता इति प्रवादः परम् ईक्षितुं च तां गता मणिद्वीपम् इतः पुरस्त्रियः +PNc_13.34,mamāpi tasyām adhikaṃ kutūhalaṃ tad ehi yāvaḥ kṛta eṣa te 'ñjaliḥ kadā cid evaṃ sahasopasṛtya māṃ priyā yayāce praṇipatya mālatī,ममापि तस्याम् अधिकं कुतूहलं तद् एहि यावः कृत एष ते ऽञ्जलिः कदा चिद् एवं सहसोपसृत्य मां प्रिया ययाचे प्रणिपत्य मालती +PNc_13.35,tataḥ kham indīvaranīlam ekatas tayā sahotpatya javena gacchataḥ sas tāta śailendrabharakṣamaḥ kṣaṇāt papāta me locanagocare 'rṇavaḥ,ततः खम् इन्दीवरनीलम् एकतस् तया सहोत्पत्य जवेन गच्छतः सस् तात शैलेन्द्रभरक्षमः क्षणात् पपात मे लोचनगोचरे ऽर्णवः +PNc_13.36,upoḍhanānāmaṇimauktikotkaraiḥ karair ivordhvaṃ prasaradbhir ūrmibhiḥ anarghyam arghyaṃ jagadekacakṣuṣe samudyato dātum ivāṃśumāline,उपोढनानामणिमौक्तिकोत्करैः करैर् इवोर्ध्वं प्रसरद्भिर् ऊर्मिभिः अनर्घ्यम् अर्घ्यं जगदेकचक्षुषे समुद्यतो दातुम् इवांशुमालिने +PNc_13.37,navapravāladyutipāṭalodaraḥ karo murārer iva śārṅgalāñchitaḥ alaṅkṛto jahnumaharṣikanyayā pṛthur jaṭājūṭa ivāndhakadviṣaḥ,नवप्रवालद्युतिपाटलोदरः करो मुरारेर् इव शार्ङ्गलाञ्छितः अलङ्कृतो जह्नुमहर्षिकन्यया पृथुर् जटाजूट इवान्धकद्विषः +PNc_13.38,udagrakallolakadarthitagrahair agādhapātālatalāvagāhibhiḥ diśo nirundhan navameghanādibhir nimagnadiṅnāgamadāvilair jalaiḥ,उदग्रकल्लोलकदर्थितग्रहैर् अगाधपातालतलावगाहिभिः दिशो निरुन्धन् नवमेघनादिभिर् निमग्नदिङ्नागमदाविलैर् जलैः +PNc_13.39,samedhitaśrīr abhitas talotthitai��� sphuranmaṇistomamayūkhadāmabhiḥ yugāntajīmūtaśatodayārpitaiḥ pulomakanyāpatikārmukair iva,समेधितश्रीर् अभितस् तलोत्थितैः स्फुरन्मणिस्तोममयूखदामभिः युगान्तजीमूतशतोदयार्पितैः पुलोमकन्यापतिकार्मुकैर् इव +PNc_13.40,upāntaviśrāntapayodamaṇḍalair jaladvipaprastutavaprakelibhiḥ cirollasaddvīpadhiyā samīkṣitair viśālanetrais timibhiḥ kṛtādbhutaḥ,उपान्तविश्रान्तपयोदमण्डलैर् जलद्विपप्रस्तुतवप्रकेलिभिः चिरोल्लसद्द्वीपधिया समीक्षितैर् विशालनेत्रैस् तिमिभिः कृताद्भुतः +PNc_13.41,sujātakāṭhiṇyapayodharāḥ spṛhām upāharantīḥ pathi tādṛśoḥ pathi kva cid dadhānaḥ śaradindupeśalāḥ śilāsu śuktīr jalamānuṣīr iva,सुजातकाठिण्यपयोधराः स्पृहाम् उपाहरन्तीः पथि तादृशोः पथि क्व चिद् दधानः शरदिन्दुपेशलाः शिलासु शुक्तीर् जलमानुषीर् इव +PNc_13.42,nijaughasīmantitasānukardamair bṛhaddarīpuñjitaratnarāśibhiḥ adhaḥ praviṣṭoddhṛtakacchapoddhṛtair mahācalair ullikhitāmbaraḥ kva cit,निजौघसीमन्तितसानुकर्दमैर् बृहद्दरीपुञ्जितरत्नराशिभिः अधः प्रविष्टोद्धृतकच्छपोद्धृतैर् महाचलैर् उल्लिखिताम्बरः क्व चित् +PNc_13.43,savegavelānilavellitāḥ kva cin navodgatā vidrumakandalīr dadhan śikhā ivordhvaṃ taruṇārkalohitā vinirgatā vāḍavajātavedasaḥ,सवेगवेलानिलवेल्लिताः क्व चिन् नवोद्गता विद्रुमकन्दलीर् दधन् शिखा इवोर्ध्वं तरुणार्कलोहिता विनिर्गता वाडवजातवेदसः +PNc_13.44,kva cit sudhāpāṇḍuni phenamaṇḍale nilīnadūrvādalanīlanīradaḥ sanāthatāṃ nīta ivopari sphuṭam phaṇīndraparyaṅkaśayena śārṅgiṇā,क्व चित् सुधापाण्डुनि फेनमण्डले निलीनदूर्वादलनीलनीरदः सनाथतां नीत इवोपरि स्फुटम् फणीन्द्रपर्यङ्कशयेन शार्ङ्गिणा +PNc_13.45,kva cin maṇīnāṃ kumudodaratviṣaḥ sitetarendīvaramecakāḥ kva cit kva cid dadhānaḥ śukacañcupāṭalās taṭeṣu muktāśabalodarāḥ śilāḥ,क्व चिन् मणीनां कुमुदोदरत्विषः सितेतरेन्दीवरमेचकाः क्व चित् क्व चिद् दधानः शुकचञ्चुपाटलास् तटेषु मुक्ताशबलोदराः शिलाः +PNc_13.46,tathaiva tasyopari gatvarasya me tamālanīlena pathā payomucām tvarāviśīrṇaślathabandhanāñcitaḥ papāta sīmantamaṇir mṛgīdṛśaḥ,तथैव तस्योपरि गत्वरस्य मे तमालनीलेन पथा पयोमुचाम् त्वराविशीर्णश्लथबन्धनाञ्चितः पपात सीमन्तमणिर् मृगीदृशः +PNc_13.47,pradhāvamānena mayāntarāntarā nakhāgranirlūnamayūkhapallavaḥ saś cāntaraṃ dīdhitimān ivodadher viveśa kośāmratarucchaṭāruṇaḥ,प्रधावमानेन मयान्तरान्तरा नखाग्रनिर्लूनमयूखपल्लवः सश् चान्तरं दीधितिमान् इवोदधेर् विवेश कोशाम्रतरुच्छटारुणः +PNc_13.48,nivartamānaṃ tu haṭhād vikṛṣyatā turaṅgahastena nirundhatā nabhaḥ kṣaṇād iva kvāpi rasātalodare karīva cikṣepa kṛtāravo 'rṇavaḥ,निवर्तमानं तु हठाद् विकृष्यता तुरङ्गहस्तेन निरुन्धता नभः क्षणाद् इव क्वापि रसातलोदरे करीव चिक्षेप कृतारवो ऽर्णवः +PNc_13.49,strīdarśanam mayātha tatra bhramatā savismayaṃ tam udvahantī maṇim utprabhaṃ kare adṛśyataikā viśatī tapovanaṃ smarasya mūrtā mamateva kanyakā,स्त्रीदर्शनम् मयाथ तत्र भ्रमता सविस्मयं तम् उद्वहन���ती मणिम् उत्प्रभं करे अदृश्यतैका विशती तपोवनं स्मरस्य मूर्ता ममतेव कन्यका +PNc_13.50,tataḥ priyāmaulimaṇir na me 'rpitaḥ punaḥ punaḥ prārthitayāpi yat tvayā ahaṃ tad asyā makarāṅkite balād apāharaṃ manmatharatnapāduke,ततः प्रियामौलिमणिर् न मे ऽर्पितः पुनः पुनः प्रार्थितयापि यत् त्वया अहं तद् अस्या मकराङ्किते बलाद् अपाहरं मन्मथरत्नपादुके +PNc_13.51,kim āśramaṃ śūnyam idaṃ tapodhanair anena hā dhiṅ muṣitāsmi dasyunā atheti bāṣpodgamagadgadaiḥ padair nuhur vadantī karuṇaṃ ruroda sā,किम् आश्रमं शून्यम् इदं तपोधनैर् अनेन हा धिङ् मुषितास्मि दस्युना अथेति बाष्पोद्गमगद्गदैः पदैर् नुहुर् वदन्ती करुणं रुरोद सा +PNc_13.52,munidarśanam tatas tadīye ruditadhvanau śrute sasaṃbhramaṃ ko 'pi mahātapā muniḥ viniryayau ratnaśilāgṛhād bahis tamālabhāsas taraṇir ghanād iva,मुनिदर्शनम् ततस् तदीये रुदितध्वनौ श्रुते ससंभ्रमं को ऽपि महातपा मुनिः विनिर्ययौ रत्नशिलागृहाद् बहिस् तमालभासस् तरणिर् घनाद् इव +PNc_13.53,anena kenāpi tavāśrame balād idaṃ hi tātābharaṇaṃ hṛtaṃ mama iti krudhaṃ tadvacasā sa ādade havirniṣekeṇa śikhām ivānalaḥ,अनेन केनापि तवाश्रमे बलाद् इदं हि ताताभरणं हृतं मम इति क्रुधं तद्वचसा स आददे हविर्निषेकेण शिखाम् इवानलः +PNc_13.54,śāpavarṇanam nibaddhabhīmabhrukuṭir vilokayan dṛśā tadolkākapiśogratārayā sas tīvrakopasphuritādharo 'vadad vaco mamākṣipya kṛtānater iti,शापवर्णनम् निबद्धभीमभ्रुकुटिर् विलोकयन् दृशा तदोल्काकपिशोग्रतारया सस् तीव्रकोपस्फुरिताधरो ऽवदद् वचो ममाक्षिप्य कृतानतेर् इति +PNc_13.55,prasūnam apy atra na jātu vīrudhāṃ haraty ayaṃ naḥ pavanas tapovane tvayā tu saṃpraty abalāvibhūṣaṇe śaṭhātmanāśāya karaḥ prasāritaḥ,प्रसूनम् अप्य् अत्र न जातु वीरुधां हरत्य् अयं नः पवनस् तपोवने त्वया तु संप्रत्य् अबलाविभूषणे शठात्मनाशाय करः प्रसारितः +PNc_13.56,akāri kāpeyam idaṃ tvayedṛśaṃ yad adya sadyaḥ kapir eva tad bhava tataḥ sa mām ity aśapat kamaṇḍalor apaḥ samādāya davānalopamaḥ,अकारि कापेयम् इदं त्वयेदृशं यद् अद्य सद्यः कपिर् एव तद् भव ततः स माम् इत्य् अशपत् कमण्डलोर् अपः समादाय दवानलोपमः +PNc_13.57,kopaśāntiḥ athāsya kopaḥ praśaśāma mānase śanaiḥ kṛpā sānuśaye prasīdati apāṃ kaṇas tiṣṭhati vīcikampite na padminīpatrapuṭodare ciram,कोपशान्तिः अथास्य कोपः प्रशशाम मानसे शनैः कृपा सानुशये प्रसीदति अपां कणस् तिष्ठति वीचिकम्पिते न पद्मिनीपत्रपुटोदरे चिरम् +PNc_13.58,ihānutāpo bhagavan vimucyatām iyaṃ madīyā bhavitavyatedṛśī tad ucyatāṃ śāpaniśāmukhodgataṃ kadā mamedaṃ timiraṃ vyaraṃsyati,इहानुतापो भगवन् विमुच्यताम् इयं मदीया भवितव्यतेदृशी तद् उच्यतां शापनिशामुखोद्गतं कदा ममेदं तिमिरं व्यरंस्यति +PNc_13.59,mayaivam uktaḥ sas tadaivam ūcivān yadā puro vaṅkumuner ihāgataḥ kare tavādhāsyati vatsa kaṅkaṇaṃ sa nārmadaṃ sīyakarājanandanaḥ,मयैवम् उक्तः सस् तदैवम् ऊचिवान् यदा पुरो वङ्कुमुनेर् इहागतः करे तवाधास्यति वत्स कङ्कणं स नार्मदं सीयकराजनन्दनः +PNc_13.60,tataḥ prabh��ty eva valīmukhākṛteḥ samāḥ sahasraṃ vasato rasātale anena me saṃprati pārthivendunā tavāśrame śāpatamas tiraskṛtam,ततः प्रभृत्य् एव वलीमुखाकृतेः समाः सहस्रं वसतो रसातले अनेन मे संप्रति पार्थिवेन्दुना तवाश्रमे शापतमस् तिरस्कृतम् +PNc_13.61,pratikriyākaraṇecchā kṛtaṃ yad etena munīndra līlayā pratikriyāṃ tatra na kartum asmy alam himatviṣaḥ pratyupakāragocaro marīcilīḍhakraśimā kim aṃśumān,प्रतिक्रियाकरणेच्छा कृतं यद् एतेन मुनीन्द्र लीलया प्रतिक्रियां तत्र न कर्तुम् अस्म्य् अलम् हिमत्विषः प्रत्युपकारगोचरो मरीचिलीढक्रशिमा किम् अंशुमान् +PNc_13.62,tathāpy ayaṃ deva nijaprayojane laghīyasi kvāpi niyojyataṃ janaḥ anūrum urvītalaratnadīpakaḥ kim āryamā nādhita sūtakarmaṇi,तथाप्य् अयं देव निजप्रयोजने लघीयसि क्वापि नियोज्यतं जनः अनूरुम् उर्वीतलरत्नदीपकः किम् आर्यमा नाधित सूतकर्मणि +PNc_13.63,tenaivam uktaḥ praṇayonmukhena nrpas trapānamramukho babhūva atādṛśānāṃ stutayaḥ prakṛtyā madaṃ yad uddīpayituṃ yatante,तेनैवम् उक्तः प्रणयोन्मुखेन न्र्पस् त्रपानम्रमुखो बभूव अतादृशानां स्तुतयः प्रकृत्या मदं यद् उद्दीपयितुं यतन्ते +PNc_13.64,nijavṛttakathanam evaṃ sudhārasasamṛddhimanohareṇa ślāghyena tena śaśikhaṇḍasamāgamena kām apy avāpad umayā ghaṭitasya lakṣmīṃ saḥ kṣmāpatir jhaṭiti jūṭa ivāṣṭamūrteḥ,निजवृत्तकथनम् एवं सुधारससमृद्धिमनोहरेण श्लाघ्येन तेन शशिखण्डसमागमेन काम् अप्य् अवापद् उमया घटितस्य लक्ष्मीं सः क्ष्मापतिर् झटिति जूट इवाष्टमूर्तेः +PNc_13.65,tenātha sūnṛtavacaḥśrutaye saḥ pṛṣṭaḥ pṛthvītalāgamanahetum ajānateva ākhyātavān smitasudhāsnapitauṣṭhabimbas tasmai nijavyatikaraṃ naralokapālaḥ,तेनाथ सूनृतवचःश्रुतये सः पृष्टः पृथ्वीतलागमनहेतुम् अजानतेव आख्यातवान् स्मितसुधास्नपितौष्ठबिम्बस् तस्मै निजव्यतिकरं नरलोकपालः +PNc_13.66,vidyādharas tad anu saḥ prahito 'pi rājñā naiva svadhāmagamanābhimukho babhūva pūrvopakāriṇi jane 'nupakṛtya kiṃ cid yānto yad unnatadhiyaḥ kim api trapante,विद्याधरस् तद् अनु सः प्रहितो ऽपि राज्ञा नैव स्वधामगमनाभिमुखो बभूव पूर्वोपकारिणि जने ऽनुपकृत्य किं चिद् यान्तो यद् उन्नतधियः किम् अपि त्रपन्ते +PNc_13.67,deva prasīda samitiḥ kriyatām idānīṃ bhṛtyaḥ svapādarajasām ayam agrayāyī tasyeti valgu vacanaṃ vacasā maharṣeḥ samrāṭ tataḥ saḥ katham apy urarīcakāra,देव प्रसीद समितिः क्रियताम् इदानीं भृत्यः स्वपादरजसाम् अयम् अग्रयायी तस्येति वल्गु वचनं वचसा महर्षेः सम्राट् ततः सः कथम् अप्य् उररीचकार +PNc_13.68,vidyādharasainyāgamanam āmandraśaṅkhapaṭahasvanasūcitaṃ prāksainyaṃ kṣaṇān nijam atha smṛtamātram eva dhautāsipatrabahulāṃśulatopagūḍhaṃ pātālasaṃtamasam asya puro babhūva,विद्याधरसैन्यागमनम् आमन्द्रशङ्खपटहस्वनसूचितं प्राक्सैन्यं क्षणान् निजम् अथ स्मृतमात्रम् एव धौतासिपत्रबहुलांशुलतोपगूढं पातालसंतमसम् अस्य पुरो बभूव +PNc_13.69,prasthānam tenopapāditam atho ratham utpātakam adhyāsya kārmukasanāthakaro narendraḥ vajrāṅkuśaṃ prati sa vaṅkumuniprayuktaḥ prasthānamaṅgalavidhir masṛṇaṃ pratasthe,प���रस्थानम् तेनोपपादितम् अथो रथम् उत्पातकम् अध्यास्य कार्मुकसनाथकरो नरेन्द्रः वज्राङ्कुशं प्रति स वङ्कुमुनिप्रयुक्तः प्रस्थानमङ्गलविधिर् मसृणं प्रतस्थे +PNc_13.70,lagnenāṅge yugapad uṭajadvāradeśād adūre paśyantīnāṃ munimṛgadṛśāṃ locanāṃśūtkareṇa uddāmājikratumakhavidher dīkṣayā saḥ kṣitīśo medhyām eṇatvacam iva dadhan saḥ kṣaṇaṃ lakṣyate sma,लग्नेनाङ्गे युगपद् उटजद्वारदेशाद् अदूरे पश्यन्तीनां मुनिमृगदृशां लोचनांशूत्करेण उद्दामाजिक्रतुमखविधेर् दीक्षया सः क्षितीशो मेध्याम् एणत्वचम् इव दधन् सः क्षणं लक्ष्यते स्म +PNc_13.71,calitayatisamādhi trastasāraṅgaśāvaṃ nibhṛtaśukabhṛtoccair naḍim uḍḍīnabarhi hariṇamithunamuktānyonyakaṇḍūyanaṃ tan munivanam abhito 'bhūt sainyakolāhalena,चलितयतिसमाधि त्रस्तसारङ्गशावं निभृतशुकभृतोच्चैर् नडिम् उड्डीनबर्हि हरिणमिथुनमुक्तान्योन्यकण्डूयनं तन् मुनिवनम् अभितो ऽभूत् सैन्यकोलाहलेन +PNc_13.72,atha pathi navasāhasāṅkaḥ sa vidyādharair vanditaḥ pramuditamunikanyakāmuktanīvāralājāñjaliḥ śriyam adhita ramāṅgadenānvitas tūryaghoṣormibhiḥ kulagirikuharapratidhvānaṃ dīrghair nirundhan diśaḥ,अथ पथि नवसाहसाङ्कः स विद्याधरैर् वन्दितः प्रमुदितमुनिकन्यकामुक्तनीवारलाजाञ्जलिः श्रियम् अधित रमाङ्गदेनान्वितस् तूर्यघोषोर्मिभिः कुलगिरिकुहरप्रतिध्वानं दीर्घैर् निरुन्धन् दिशः +PNc_14.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye vidyādharā1dhipa-samāgamo nāma trayodaśaḥ sargaḥ caturdaśaḥ sargaḥ ākāśārohaṇam athāśramopāntamahīṃ vihāya nemisvanotkaṇṭhitanīlakaṇṭhām ratho 'sya vidyādharamantraśaktyā rathāṅgapaṇeḥ padam āruroha,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये विद्याधरा१धिप-समागमो नाम त्रयोदशः सर्गः चतुर्दशः सर्गः आकाशारोहणम् अथाश्रमोपान्तमहीं विहाय नेमिस्वनोत्कण्ठितनीलकण्ठाम् रथो ऽस्य विद्याधरमन्त्रशक्त्या रथाङ्गपणेः पदम् आरुरोह +PNc_14.2,sasaṃbhramottaṃbhitakarṇatālam ākarṇito dikkaribhiḥ sakaṃpaiḥ ādhmātaśaṅkhasvanamāṃsalo 'gre tasyodagān maṅgalatūryaghoṣaḥ,ससंभ्रमोत्तंभितकर्णतालम् आकर्णितो दिक्करिभिः सकंपैः आध्मातशङ्खस्वनमांसलो ऽग्रे तस्योदगान् मङ्गलतूर्यघोषः +PNc_14.3,udasya vaktrāṇi nabhasthalena yāntaṃ tam aikṣanta tapasvikanyāḥ ākarṇavistāritamugdhanetrāḥ patrāntarair āśramapādapānām,उदस्य वक्त्राणि नभस्थलेन यान्तं तम् ऐक्षन्त तपस्विकन्याः आकर्णविस्तारितमुग्धनेत्राः पत्रान्तरैर् आश्रमपादपानाम् +PNc_14.4,vrajan sa vidyādharavāhinīnāṃ madhye babhau madhyamalokapālaḥ analpasaundaryasudhaikasūtiḥ śaśīva nakṣatraparamparāṇām,व्रजन् स विद्याधरवाहिनीनां मध्ये बभौ मध्यमलोकपालः अनल्पसौन्दर्यसुधैकसूतिः शशीव नक्षत्रपरम्पराणाम् +PNc_14.5,kutūhalollolāsitapakṣalekhāny ākṛṣṭakarṇotpalavibhramāṇi tasminn amuñcyanta nitambinībhir apāṅgavalgīni vilocanāni,कुतूहलोल्लोलासितपक्षलेखान्य् आकृष्टकर्णोत्पलविभ्रमाणि तस्मिन्न् अमुञ्च्यन्त नितम्बिनीभिर् अपाङ्गवल्गीनि विलोचनानि +PNc_14.6,ramāṅgadakṛtaṃ varṇanam athāntikasthena saś cābhyadhāyi ramāṅgadenettham avantināthaḥ sahasraśaḥ khe calitāni paśyan vidyādharāṇāṃ purato balāni,रमाङ्गदकृतं वर्णनम् अथान्तिकस्थेन सश् चाभ्यधायि रमाङ्गदेनेत्थम् अवन्तिनाथः सहस्रशः खे चलितानि पश्यन् विद्याधराणां पुरतो बलानि +PNc_14.7,haimaṃ nṛpa syandanam utpatākam ākampi ratnāṅkitaketum ete sahasraraśmer iva vālakhilyā vidhyādharās te parivārayanti,हैमं नृप स्यन्दनम् उत्पताकम् आकम्पि रत्नाङ्कितकेतुम् एते सहस्ररश्मेर् इव वालखिल्या विध्याधरास् ते परिवारयन्ति +PNc_14.8,vrajann amartyapramadāvimuktamandāramālājaṭilāṃsakuṭaḥ kundacchaṭāpāṇḍusaṭākalāpaḥ kātyāyanīsiṃha ivāvabhāsi,व्रजन्न् अमर्त्यप्रमदाविमुक्तमन्दारमालाजटिलांसकुटः कुन्दच्छटापाण्डुसटाकलापः कात्यायनीसिंह इवावभासि +PNc_14.9,prayāṇatūryadhvanir eṣa kiṃ te pātālakukṣipratinādasāndraḥ ravaḥ prasarpaty uta bhairavo 'yam akālakalpāntapayodharāṇām,प्रयाणतूर्यध्वनिर् एष किं ते पातालकुक्षिप्रतिनादसान्द्रः रवः प्रसर्पत्य् उत भैरवो ऽयम् अकालकल्पान्तपयोधराणाम् +PNc_14.10,mūle bhuvaḥ kajjaladhūlikalpam ālakṣyate paśya nilīnam etat nīrandhravidyādharamauliratnaprabhāṅkuraprāśitam andhakāram,मूले भुवः कज्जलधूलिकल्पम् आलक्ष्यते पश्य निलीनम् एतत् नीरन्ध्रविद्याधरमौलिरत्नप्रभाङ्कुरप्राशितम् अन्धकारम् +PNc_14.11,āyāmimālāmaṇikāntidaṇḍair utsārayantaḥ paritas tamāṃsi amī marunnartitacāmarās te kham ullikhantīva khurais turaṅgāḥ,आयामिमालामणिकान्तिदण्डैर् उत्सारयन्तः परितस् तमांसि अमी मरुन्नर्तितचामरास् ते खम् उल्लिखन्तीव खुरैस् तुरङ्गाः +PNc_14.12,vihasya vidyādharabālikābhiḥ samaṃ vimuktā nayanatribhāgaiḥ prasthānalājāñjalayas tavaite rathe patākāskhalitāḥ patanti,विहस्य विद्याधरबालिकाभिः समं विमुक्ता नयनत्रिभागैः प्रस्थानलाजाञ्जलयस् तवैते रथे पताकास्खलिताः पतन्ति +PNc_14.13,narendra vidyādharapuṅgavānām ete puraḥ paśya kṛpāṇapaṭṭāḥ kālāñjanaśyāmatayāśrayante taraṅgatāṃ vyomamahārṇavasya,नरेन्द्र विद्याधरपुङ्गवानाम् एते पुरः पश्य कृपाणपट्टाः कालाञ्जनश्यामतयाश्रयन्ते तरङ्गतां व्योममहार्णवस्य +PNc_14.14,vācālayantyaḥ kakubhāṃ mukhāni nādena jāmbūnadakiṅkiṇīnām imā vimānāvalayaḥ kathaṃ cid anyonyaruddhaprasarāḥ prayānti,वाचालयन्त्यः ककुभां मुखानि नादेन जाम्बूनदकिङ्किणीनाम् इमा विमानावलयः कथं चिद् अन्योन्यरुद्धप्रसराः प्रयान्ति +PNc_14.15,vātavarṇanam ādhūtakārtasvaraketuyaṣtir enāny aśokastabakāruṇāni ānartayaty eṣa patākinīnāṃ vātaḥ patākāṃśukapallavāni,वातवर्णनम् आधूतकार्तस्वरकेतुयष्तिर् एनान्य् अशोकस्तबकारुणानि आनर्तयत्य् एष पताकिनीनां वातः पताकांशुकपल्लवानि +PNc_14.16,nabhaścarāṇāṃ vrajatām amīṣām anyonyapīnāṃsavigharṣaṇena ullāsitaḥ kuṅkumapāṃsupūraḥ piśaṅgayaty eṣa diśāṃ mukhāni,नभश्चराण��ं व्रजताम् अमीषाम् अन्योन्यपीनांसविघर्षणेन उल्लासितः कुङ्कुमपांसुपूरः पिशङ्गयत्य् एष दिशां मुखानि +PNc_14.17,prekṣakastrīvarṇanam saratnakāñcīvalayair vilāsasiṃhāsanair manmathapārthivasya ito nitambair asitekṣaṇānāṃ vyāptāntaraṃ vyoma samāptim eti,प्रेक्षकस्त्रीवर्णनम् सरत्नकाञ्चीवलयैर् विलाससिंहासनैर् मन्मथपार्थिवस्य इतो नितम्बैर् असितेक्षणानां व्याप्तान्तरं व्योम समाप्तिम् एति +PNc_14.18,anyonyasaṅghaṭṭavisūtritāni kumudvatīkāntakaropamāni etāni paśyāmbarataḥ patanti vimānamuktāphalajālakāni,अन्योन्यसङ्घट्टविसूत्रितानि कुमुद्वतीकान्तकरोपमानि एतानि पश्याम्बरतः पतन्ति विमानमुक्ताफलजालकानि +PNc_14.19,etāḥ prayāntyaḥ purato vimānair vivartya bālā mukhapaṅkajāni apāṅgaviśrāntavilolatārais tvāṃ nātha netrāñjalibhiḥ pibanti,एताः प्रयान्त्यः पुरतो विमानैर् विवर्त्य बाला मुखपङ्कजानि अपाङ्गविश्रान्तविलोलतारैस् त्वां नाथ नेत्राञ्जलिभिः पिबन्ति +PNc_14.20,āsām itaḥ satvaragāminīnāṃ gatāgatābhyāṃ maṇikuṇḍalāni bhindanti vidyādharakāminīnāṃ kapolakālāgurupattrakāni,आसाम् इतः सत्वरगामिनीनां गतागताभ्यां मणिकुण्डलानि भिन्दन्ति विद्याधरकामिनीनां कपोलकालागुरुपत्त्रकानि +PNc_14.21,ito mithaḥ pārśvavighaṭṭiteṣu javād vimāneṣu samāpatatsu āsām itaḥ preṅkhitamadhyaratnavisūtritā hāralatāḥ sphuṭanti,इतो मिथः पार्श्वविघट्टितेषु जवाद् विमानेषु समापतत्सु आसाम् इतः प्रेङ्खितमध्यरत्नविसूत्रिता हारलताः स्फुटन्ति +PNc_14.22,ete gatikṣobhavaśād vadhūnāṃ paśyonmayūkhā maṇikarṇapūrāḥ itas tale sañcaratām ahīnāṃ nipatya cūḍāmaṇiṣu svananti,एते गतिक्षोभवशाद् वधूनां पश्योन्मयूखा मणिकर्णपूराः इतस् तले सञ्चरताम् अहीनां निपत्य चूडामणिषु स्वनन्ति +PNc_14.23,pātālam etan nayanotsavena vicintya śūnyaṃ śaśalāñchanena ihāṅganābhiḥ svamukhachalena kṛto 'mbare candramayīva sṛṣṭiḥ,पातालम् एतन् नयनोत्सवेन विचिन्त्य शून्यं शशलाञ्छनेन इहाङ्गनाभिः स्वमुखछलेन कृतो ऽम्बरे चन्द्रमयीव सृष्टिः +PNc_14.24,ito rasaṃ pallavayanti vīraṃ vidyādharāṇāṃ karavālavallyaḥ etāś ca śṛṅgāram ito 'ṅganānāṃ dṛśo navendīvaradāmadīrghās,इतो रसं पल्लवयन्ति वीरं विद्याधराणां करवालवल्ल्यः एताश् च शृङ्गारम् इतो ऽङ्गनानां दृशो नवेन्दीवरदामदीर्घास् +PNc_14.25,jhaṭity avāptapratibimbam etat sainyaṃ vilokya sphaṭikāṅgaṇeṣu savismayaṃ nāgapurāṅganābhir itaḥ kriyante nayanotpalāni,झटित्य् अवाप्तप्रतिबिम्बम् एतत् सैन्यं विलोक्य स्फटिकाङ्गणेषु सविस्मयं नागपुराङ्गनाभिर् इतः क्रियन्ते नयनोत्पलानि +PNc_14.26,narendra tasmād gaganāvahagāhitvaddarśanavyagratapasvipaṅkteḥ dūraṃ havir dhūmasugandhisīmnaḥ sthānād vayaṃ vaṅkumuneḥ pravṛttāḥ,नरेन्द्र तस्माद् गगनावहगाहित्वद्दर्शनव्यग्रतपस्विपङ्क्तेः दूरं हविर् धूमसुगन्धिसीम्नः स्थानाद् वयं वङ्कुमुनेः प्रवृत्ताः +PNc_14.27,vanavarṇanam yathāyam abhyeti puro nabhasvān ākṛṣṭanānāvidhapuṣpagandhaḥ agre tathābhraṃlihabhūruhaṃ naḥ śaṅke vanaṃ dṛkpatham eṣyatīti,वनवर्णनम् यथायम् अभ्येति पुरो नभस्वान् आकृष्टनानाविधपुष्पगन्धः अग्रे तथाभ्रंलिहभूरुहं नः शङ्के वनं दृक्पथम् एष्यतीति +PNc_14.28,ebhir mahīpāla vimānaratnair agresaraiḥ sambhramamuktamārgaḥ niṣkampaketur mahatāspadena rathas tavāyaṃ viyati prayāti,एभिर् महीपाल विमानरत्नैर् अग्रेसरैः सम्भ्रममुक्तमार्गः निष्कम्पकेतुर् महतास्पदेन रथस् तवायं वियति प्रयाति +PNc_14.29,sitaprasūnastabakais tarūṇām eṣā purastārikāntarikṣā jhaṭity aśeṣaiva nimeṣamātrād unmīlitā paśya vanāntalekhā,सितप्रसूनस्तबकैस् तरूणाम् एषा पुरस्तारिकान्तरिक्षा झटित्य् अशेषैव निमेषमात्राद् उन्मीलिता पश्य वनान्तलेखा +PNc_14.30,yadīśa vidyādharavāhinīyam ākāśataḥ kiñcidadhaḥ pravṛttā avaimi citte nihitaṃ tad asyāḥ padaṃ vanālokanakautukena,यदीश विद्याधरवाहिनीयम् आकाशतः किञ्चिदधः प्रवृत्ता अवैमि चित्ते निहितं तद् अस्याः पदं वनालोकनकौतुकेन +PNc_14.31,eṣā tamālāvalinīlakānter upoḍharāmāmukhahemapadmā senā vanasyābhimukhaṃ prayāti paśyāmburāser iva jahnukanyā,एषा तमालावलिनीलकान्तेर् उपोढरामामुखहेमपद्मा सेना वनस्याभिमुखं प्रयाति पश्याम्बुरासेर् इव जह्नुकन्या +PNc_14.32,asyāḥ kṣamāpāla vanāntarājer vimānapaṅktiḥ purataḥsthiteyam ālambate ratnakirīṭalakṣmīṃ maṇiprabhodgīrṇamahendracāpā,अस्याः क्षमापाल वनान्तराजेर् विमानपङ्क्तिः पुरतःस्थितेयम् आलम्बते रत्नकिरीटलक्ष्मीं मणिप्रभोद्गीर्णमहेन्द्रचापा +PNc_14.33,ete khalīnakṣataśoṇitāktāḥ paśyendragopaśriyam udvahantaḥ turaṅgalālājalabindavas te luṭhanti hemadrumapallaveṣu,एते खलीनक्षतशोणिताक्ताः पश्येन्द्रगोपश्रियम् उद्वहन्तः तुरङ्गलालाजलबिन्दवस् ते लुठन्ति हेमद्रुमपल्लवेषु +PNc_14.34,mandānilāndolitapallavāgrāḥ samagrapuṣpāharaṇodyatābhyaḥ ito latāḥ pārthiva saṃrabhante lāvaṇyam ādātum ivāṅganābhyaḥ,मन्दानिलान्दोलितपल्लवाग्राः समग्रपुष्पाहरणोद्यताभ्यः इतो लताः पार्थिव संरभन्ते लावण्यम् आदातुम् इवाङ्गनाभ्यः +PNc_14.35,amūni puṣpāṇi mahīruhāṇām ābhānti līnabhramarodarāṇi vidyādharīvibhramadarśanārtham uttānitānīva vilocanāni,अमूनि पुष्पाणि महीरुहाणाम् आभान्ति लीनभ्रमरोदराणि विद्याधरीविभ्रमदर्शनार्थम् उत्तानितानीव विलोचनानि +PNc_14.36,paśyāgravātāyanam etad etya latāgrapuṣpāṇy acinvatīnām nṛpātibhāreṇa nitambinīnāṃ vimānaratnāni puro namanti,पश्याग्रवातायनम् एतद् एत्य लताग्रपुष्पाण्य् अचिन्वतीनाम् नृपातिभारेण नितम्बिनीनां विमानरत्नानि पुरो नमन्ति +PNc_14.37,śākhāgralagnāsu mahātarūṇāṃ viṭaṅkaratnadyutiśrṅkhalāsu vilambamānair iva cimbiteyam ito vimānair maṇipañjaraśrīḥ,शाखाग्रलग्नासु महातरूणां विटङ्करत्नद्युतिश्र्ङ्खलासु विलम्बमानैर् इव चिम्बितेयम् इतो विमानैर् मणिपञ्जरश्रीः +PNc_14.38,imāḥ samaṃ prāṇasamair vane 'smin sarvaṛtur lakṣmīnibiḍopagūḍhe nabhaḥsthitā eva narendra paśya puṣpoccaye loladṛśaḥ pravṛttāḥ,इमाः समं प्राणसमैर् वने ऽस्मिन् सर्वऋतुर् लक��ष्मीनिबिडोपगूढे नभःस्थिता एव नरेन्द्र पश्य पुष्पोच्चये लोलदृशः प्रवृत्ताः +PNc_14.39,etāḥ karaiḥ kāñcanapadmagaurair vilāsavatyaḥ sanibandhanāni haranti puṣpāṇi mahīruhāṇāṃ mṛdūni yūnām iva mānasāni,एताः करैः काञ्चनपद्मगौरैर् विलासवत्यः सनिबन्धनानि हरन्ति पुष्पाणि महीरुहाणां मृदूनि यूनाम् इव मानसानि +PNc_14.40,āsāṃ latāgrastabakotthitāni śikhaṇḍaratnadyuticumbitāni paśyopariṣṭād alimaṇḍalāni nīlātapatrabhramam ārabhante,आसां लताग्रस्तबकोत्थितानि शिखण्डरत्नद्युतिचुम्बितानि पश्योपरिष्टाद् अलिमण्डलानि नीलातपत्रभ्रमम् आरभन्ते +PNc_14.41,muñcaty aliḥ puṣpalatām ito 'yam āghrātarāmāmukhapadmagandhaḥ guṇaprakarṣe hi sadā manāṃsi guṇāntarajñāvatāṃ ramante,मुञ्चत्य् अलिः पुष्पलताम् इतो ऽयम् आघ्रातरामामुखपद्मगन्धः गुणप्रकर्षे हि सदा मनांसि गुणान्तरज्ञावतां रमन्ते +PNc_14.42,lataitayā cūtataroḥ salīlam ānīyamānā natim ānatāṅgyā paśyotpatatpuṣpaśilīmukheyam ābhāti kandarpadhanurlateva,लतैतया चूततरोः सलीलम् आनीयमाना नतिम् आनताङ्ग्या पश्योत्पतत्पुष्पशिलीमुखेयम् आभाति कन्दर्पधनुर्लतेव +PNc_14.43,bhramaddvirephāvaliloladṛṣṭir līlāvataṃsakriyayonmukhāni vicetum eṣā kusumāni nālaṃ tarostanāliṅganadohadasya,भ्रमद्द्विरेफावलिलोलदृष्टिर् लीलावतंसक्रिययोन्मुखानि विचेतुम् एषा कुसुमानि नालं तरोस्तनालिङ्गनदोहदस्य +PNc_14.44,priyārpitaḥ kāntanipītamuktapurandhribimbādharakānticoraḥ asyāḥ saratnatviṣi karṇapāśe kim apy aśokastabakaś cakāsti,प्रियार्पितः कान्तनिपीतमुक्तपुरन्ध्रिबिम्बाधरकान्तिचोरः अस्याः सरत्नत्विषि कर्णपाशे किम् अप्य् अशोकस्तबकश् चकास्ति +PNc_14.45,asyā latākṣepavisūtritasya hārasya lagnastanakuṅkumasya bhraṣṭāḥ kṣitau dāḍimabījamohād ākṣipya muktāḥ kapayaḥ kṣipanti,अस्या लताक्षेपविसूत्रितस्य हारस्य लग्नस्तनकुङ्कुमस्य भ्रष्टाः क्षितौ दाडिमबीजमोहाद् आक्षिप्य मुक्ताः कपयः क्षिपन्ति +PNc_14.46,nidāghalakṣmīhasitachaṭeyaṃ paryāptakṛṣṇāgurudhūmagandhe bandhe kacānā navamallikāsyāḥ paśyālinīle paribhāgam eti,निदाघलक्ष्मीहसितछटेयं पर्याप्तकृष्णागुरुधूमगन्धे बन्धे कचाना नवमल्लिकास्याः पश्यालिनीले परिभागम् एति +PNc_14.47,asāv itaḥ pārthiva dantapatram āpāsya haṃsachadapāṇḍu bālā karoti karṇe navakarṇikāram uttāpitāṣṭāpadaratnaśobhi,असाव् इतः पार्थिव दन्तपत्रम् आपास्य हंसछदपाण्डु बाला करोति कर्णे नवकर्णिकारम् उत्तापिताष्टापदरत्नशोभि +PNc_14.48,sthito 'yam anto navapallavānāṃ pravālatāmrāṅgulir āyatākṣyāḥ vyaktiṃ śaraccandrakarojjvalābhir nakhāṃśurekhābhir itaḥ prayāti,स्थितो ऽयम् अन्तो नवपल्लवानां प्रवालताम्राङ्गुलिर् आयताक्ष्याः व्यक्तिं शरच्चन्द्रकरोज्ज्वलाभिर् नखांशुरेखाभिर् इतः प्रयाति +PNc_14.49,dhāvatkarā karṇaśirīṣalobhād itas tataḥ sampatati dvirephe krīḍām iva vyākuladṛṣṭipātā bāleyam abhyasyati kandukasya,धावत्करा कर्णशिरीषलोभाद् इतस् ततः सम्पतति द्विरेफे क्रीडाम् इव व्याकुलदृष्���िपाता बालेयम् अभ्यस्यति कन्दुकस्य +PNc_14.50,prāvṛḍvilāsasmitam udvahantī karṇe navaṃ ketakabarham eṣā priyāvataṃsīkṛtacandralekhā cakāsti kanyeva himācalasya,प्रावृड्विलासस्मितम् उद्वहन्ती कर्णे नवं केतकबर्हम् एषा प्रियावतंसीकृतचन्द्रलेखा चकास्ति कन्येव हिमाचलस्य +PNc_14.51,vilokitālekhyakapolabhāgāt plavaṅgaśāve 'dhigate vimānam itaḥ kadambād anivṛttahastam āste bhayād ālikhiteva tanvī,विलोकितालेख्यकपोलभागात् प्लवङ्गशावे ऽधिगते विमानम् इतः कदम्बाद् अनिवृत्तहस्तम् आस्ते भयाद् आलिखितेव तन्वी +PNc_14.52,puṣpāṇi cinvaty atimuktakasya paśya ślathaṃ keśakalāpam eṣā aṃse bibhartīva tamālanīlaṃ vilāsavālavyajanaṃ smarasya,पुष्पाणि चिन्वत्य् अतिमुक्तकस्य पश्य श्लथं केशकलापम् एषा अंसे बिभर्तीव तमालनीलं विलासवालव्यजनं स्मरस्य +PNc_14.53,vimuñcatī cakṣuṣi puṣpadhūlim eṣā gate taṃ prati vallabhasya citraṃ jhaṭity aśrulavāvakīrṇe dṛśau sapatnyāḥ kaluṣīkaroti,विमुञ्चती चक्षुषि पुष्पधूलिम् एषा गते तं प्रति वल्लभस्य चित्रं झटित्य् अश्रुलवावकीर्णे दृशौ सपत्न्याः कलुषीकरोति +PNc_14.54,madhyacyute bibhrati kiṃśuke 'sminn asrāruṇasyākṛtim aṅkuśasya asyāḥ stanābhyām adhunā dhṛteyam anaṅgamattadvipakumbhalakṣmīḥ,मध्यच्युते बिभ्रति किंशुके ऽस्मिन्न् अस्रारुणस्याकृतिम् अङ्कुशस्य अस्याः स्तनाभ्याम् अधुना धृतेयम् अनङ्गमत्तद्विपकुम्भलक्ष्मीः +PNc_14.55,abhyāgatāyāḥ sahasāmunāsyāḥ kandarpasāmrājyadhurodvahena sugandhibhiḥ pāṭalipādapena puṣpair itaḥ kalpitam ātitheyam,अभ्यागतायाः सहसामुनास्याः कन्दर्पसाम्राज्यधुरोद्वहेन सुगन्धिभिः पाटलिपादपेन पुष्पैर् इतः कल्पितम् आतिथेयम् +PNc_14.56,ārdrāgaseyaṃ gamitā prasādaṃ kṛtapraṇāmāñjalinā priyeṇa pramṛṣṭabāṣpā sumukhī nakhābhyāṃ cūtāṅkuraṃ mānam ivocchinatti,आर्द्रागसेयं गमिता प्रसादं कृतप्रणामाञ्जलिना प्रियेण प्रमृष्टबाष्पा सुमुखी नखाभ्यां चूताङ्कुरं मानम् इवोच्छिनत्ति +PNc_14.57,adhyāsate kām api kāntim āsām ete sakundāḥ kabarīkalāpāḥ kumudvatīkāntakarānuviddhās tamaḥpratānā iva yāminīnām,अध्यासते काम् अपि कान्तिम् आसाम् एते सकुन्दाः कबरीकलापाः कुमुद्वतीकान्तकरानुविद्धास् तमःप्रताना इव यामिनीनाम् +PNc_14.58,puṣpāṇi nānāvidhavarṇabhāñji vimānavātāyanato vicitya yuvāyam indrāyudhavarṇakāntam uttaṃsam asyāḥ sadṛśaḥ karoti,पुष्पाणि नानाविधवर्णभाञ्जि विमानवातायनतो विचित्य युवायम् इन्द्रायुधवर्णकान्तम् उत्तंसम् अस्याः सदृशः करोति +PNc_14.59,paśyeyam udbāhulatāhitaśrīr madhyena naśyattrivalī lateva vimānataḥ komalam uccinoti vadhūr madhūkaṃ svakapolakānti,पश्येयम् उद्बाहुलताहितश्रीर् मध्येन नश्यत्त्रिवली लतेव विमानतः कोमलम् उच्चिनोति वधूर् मधूकं स्वकपोलकान्ति +PNc_14.60,adaḥ sugandhīkuru matprasūnaṃ mukhābjasaugandhyakaṇārpaṇena ity añcalāsaktalato na yāñcām asyāḥ karotīva saḥ karṇikāraḥ,अदः सुगन्धीकुरु मत्प्रसूनं मुखाब्जसौगन्ध्यकणार्पणेन इत्य् अञ्चलासक्तलतो न याञ्चाम् अस्याः करोतीव सः कर्णिकारः +PNc_14.61,tathā na cūte navamañjarīyam avāptavaty ātmaguṇaprakarṣam asyāḥ sakālāgarupatralekhe yathā kapole kamalekṣaṇāyāḥ,तथा न चूते नवमञ्जरीयम् अवाप्तवत्य् आत्मगुणप्रकर्षम् अस्याः सकालागरुपत्रलेखे यथा कपोले कमलेक्षणायाः +PNc_14.62,vahaty aśoko 'yam amartyakāntāpadāhataḥ kāntam alaktakāṅgam kṛtvā jagaty askhalitāṃ nijājñāṃ skandhe 'rpitaṃ tūṇām iva smareṇa,वहत्य् अशोको ऽयम् अमर्त्यकान्तापदाहतः कान्तम् अलक्तकाङ्गम् कृत्वा जगत्य् अस्खलितां निजाज्ञां स्कन्धे ऽर्पितं तूणाम् इव स्मरेण +PNc_14.63,cireṇa manye bakuladrumo 'yam avāptapāraḥspṛhaṇīyatāyāḥ arthī karo 'syāḥ sumanaḥsu yasya jāto jitāmartyatarupravālaḥ,चिरेण मन्ये बकुलद्रुमो ऽयम् अवाप्तपारःस्पृहणीयतायाः अर्थी करो ऽस्याः सुमनःसु यस्य जातो जितामर्त्यतरुप्रवालः +PNc_14.64,phalaṃ śirīṣeṇa cirād avāptam asyāḥ samagraṃ sukumāratāyāḥ nirasya gīrvāṇataruprasūnāṃ yad etad uttaṃsitam āyātākṣyā,फलं शिरीषेण चिराद् अवाप्तम् अस्याः समग्रं सुकुमारतायाः निरस्य गीर्वाणतरुप्रसूनां यद् एतद् उत्तंसितम् आयाताक्ष्या +PNc_14.65,asyāḥ śrutau campakam ādadhatyāḥ kareṇa muktāvalayāṅkitena eṣa dvijaḥ svastyayanaṃ virāvair nāsyāḥ karotīti na mañjukaṇṭhaḥ,अस्याः श्रुतौ चम्पकम् आदधत्याः करेण मुक्तावलयाङ्कितेन एष द्विजः स्वस्त्ययनं विरावैर् नास्याः करोतीति न मञ्जुकण्ठः +PNc_14.66,vinyastabandhūkadalī mukhe 'syāḥ svedārdrakālāgarupatravallī cakāsti saṃdhyātapaleśaśaṅki kalaṅkalekhā śaśalakṣmanīva,विन्यस्तबन्धूकदली मुखे ऽस्याः स्वेदार्द्रकालागरुपत्रवल्ली चकास्ति संध्यातपलेशशङ्कि कलङ्कलेखा शशलक्ष्मनीव +PNc_14.67,etā mitho ruddhavimānamārgā latāgrajaṃ puṣpam anāpnuvantyaḥ bhavanti bhārānamitāṅgakeṣu baddhābhyasūyāḥ stanamaṇḍaleṣu,एता मिथो रुद्धविमानमार्गा लताग्रजं पुष्पम् अनाप्नुवन्त्यः भवन्ति भारानमिताङ्गकेषु बद्धाभ्यसूयाः स्तनमण्डलेषु +PNc_14.68,etāni kāntaiḥ pramadājanasya navapravālāny avataṃsitāni paśyanti paśya svam ivāptakāntiṃ kapolapālīmaṇidarpaṇeṣu,एतानि कान्तैः प्रमदाजनस्य नवप्रवालान्य् अवतंसितानि पश्यन्ति पश्य स्वम् इवाप्तकान्तिं कपोलपालीमणिदर्पणेषु +PNc_14.69,yad yad vane 'bhūt kusumaṃ sugandhi vadhūjanais tat tad ito gṛhītam kṛtsnatrilokīvijayāvataṃsaṃ nirmātum iṣvāsam iva smarasya,यद् यद् वने ऽभूत् कुसुमं सुगन्धि वधूजनैस् तत् तद् इतो गृहीतम् कृत्स्नत्रिलोकीविजयावतंसं निर्मातुम् इष्वासम् इव स्मरस्य +PNc_14.70,karṇāvataṃsīkṛtapallavānāṃ vicitrapuṣpābharaṇojjvaleṣu paśyābhitaḥ pallaviteyam āsām aṅgeṣu sāraṅgadṛśām ṛtuśrīḥ,कर्णावतंसीकृतपल्लवानां विचित्रपुष्पाभरणोज्ज्वलेषु पश्याभितः पल्लवितेयम् आसाम् अङ्गेषु सारङ्गदृशाम् ऋतुश्रीः +PNc_14.71,svedodabinduchalataḥ kapole vitīrṇamuktārgha iva smarasya eṇīdṛśāṃ kānta iva pravṛttaḥ śramo 'yam āliṅgitum aṅgalekhām,स्वेदोदबिन्दुछलतः कपोले वितीर्णमुक्तार्घ इव स्मरस्य एणीदृशां कान्त इव प्रवृत्तः श्रमो ऽ��म् आलिङ्गितुम् अङ्गलेखाम् +PNc_14.72,āsāṃ pṛthusvedakaṇāṅkitāni vaktrāṇi netrotsavam arpayanti pratyuptamuktāphaladanturāṇi hiraṇyamayānīva saroruhāṇi,आसां पृथुस्वेदकणाङ्कितानि वक्त्राणि नेत्रोत्सवम् अर्पयन्ति प्रत्युप्तमुक्ताफलदन्तुराणि हिरण्यमयानीव सरोरुहाणि +PNc_14.73,etāni paśya cyutapuṣpadhūlivyāluptapakṣmāvalisauṣṭhavāni śrameṇa kiṃ cin mukulībhavanti sīmantinīnāṃ nayanotpalāni,एतानि पश्य च्युतपुष्पधूलिव्यालुप्तपक्ष्मावलिसौष्ठवानि श्रमेण किं चिन् मुकुलीभवन्ति सीमन्तिनीनां नयनोत्पलानि +PNc_14.74,etāsu sīdanmaṇibandhamūlanilīnalīlāmaṇikaṅkaṇāsu vilokyatāṃ vyaktim upaiti khedo vidyādharastrījanadorlatāsu,एतासु सीदन्मणिबन्धमूलनिलीनलीलामणिकङ्कणासु विलोक्यतां व्यक्तिम् उपैति खेदो विद्याधरस्त्रीजनदोर्लतासु +PNc_14.75,anaṅgakalpadrumamañjarīṇām amoghamantraṃ kusumāyudhasya bhṛśam yathā puṣpamayī vibhūṣā nāsāṃ tathā ratnamayī vibhāti,अनङ्गकल्पद्रुममञ्जरीणाम् अमोघमन्त्रं कुसुमायुधस्य भृशम् यथा पुष्पमयी विभूषा नासां तथा रत्नमयी विभाति +PNc_14.76,vanāntam etā vanitā na muktum anekapuṣpaṃ nṛpa śaknuvanti vimucyate kena nāma sa deśo yatrāsti sāndraḥ sumanaḥpracāraḥ,वनान्तम् एता वनिता न मुक्तुम् अनेकपुष्पं नृप शक्नुवन्ति विमुच्यते केन नाम स देशो यत्रास्ति सान्द्रः सुमनःप्रचारः +PNc_14.77,ityujjvale tasya vacaḥprasūne nīte 'pi karṇātithitāṃ vihasya nṛpo babhūvāstamanāḥ sacitraṃ smṛtāhirājendrasutāvilāsaḥ,इत्युज्ज्वले तस्य वचःप्रसूने नीते ऽपि कर्णातिथितां विहस्य नृपो बभूवास्तमनाः सचित्रं स्मृताहिराजेन्द्रसुताविलासः +PNc_14.78,puṣpapravālāṅkuramaṇḍalaṃ tat kvaṇadvimānāvalihemaghaṇṭam vanaṃ vihāyātha samagram agre cacāla vidyādhararājasainyam,पुष्पप्रवालाङ्कुरमण्डलं तत् क्वणद्विमानावलिहेमघण्टम् वनं विहायाथ समग्रम् अग्रे चचाल विद्याधरराजसैन्यम् +PNc_14.79,gaṅgāvarṇanam atha pravālādharabimbacumbiparisphuratphenavilāsahāsā vācālahaṃsāvalikāñcidāmasanāthatīrorunitambabimbā,गङ्गावर्णनम् अथ प्रवालाधरबिम्बचुम्बिपरिस्फुरत्फेनविलासहासा वाचालहंसावलिकाञ्चिदामसनाथतीरोरुनितम्बबिम्बा +PNc_14.80,samīravellattaṭahemavallilolaprabhāpiñjaritormilekhā vilāsamajjatphaṇirājakanyāsaṅkrāntakāntastanakuṅkumeva,समीरवेल्लत्तटहेमवल्लिलोलप्रभापिञ्जरितोर्मिलेखा विलासमज्जत्फणिराजकन्यासङ्क्रान्तकान्तस्तनकुङ्कुमेव +PNc_14.81,nimagnadiṅnāgakapolabhittisantānaniryanmadaveṇikṛṣṇā tṛtīyanetrānaladhūmavallikalaṅkiteva tripurāntakasya,निमग्नदिङ्नागकपोलभित्तिसन्ताननिर्यन्मदवेणिकृष्णा तृतीयनेत्रानलधूमवल्लिकलङ्कितेव त्रिपुरान्तकस्य +PNc_14.82,bhārānamadbhogiphaṇāsthitāyāḥ sthalocchaladvīcicayacchalena uttambhayantīva tale satarkam arkopalastambhaśatāni bhūmeḥ,भारानमद्भोगिफणास्थितायाः स्थलोच्छलद्वीचिचयच्छलेन उत्तम्भयन्तीव तले सतर्कम् अर्कोपलस्तम्भशतानि भूमेः +PNc_14.83,taṭodgataprāṃśu tamālarājichāyāghanaśyāmalitārdhabhāgā mūrtis tuṣārācalatulyakāntir umāpatiśrīdharayor ivaikā,तटो��्गतप्रांशु तमालराजिछायाघनश्यामलितार्धभागा मूर्तिस् तुषाराचलतुल्यकान्तिर् उमापतिश्रीधरयोर् इवैका +PNc_14.84,kādambacañcūddhṛtacakravākīpāriplavavyaktamṛṇālakāṇḍā caṇḍīdhavonnaddhajaṭāviṭaṅkakṛṣṭendulekhāṅkuradantureva,कादम्बचञ्चूद्धृतचक्रवाकीपारिप्लवव्यक्तमृणालकाण्डा चण्डीधवोन्नद्धजटाविटङ्ककृष्टेन्दुलेखाङ्कुरदन्तुरेव +PNc_14.85,taraṅgabhaṅgojjvalacāmaraśrīr uddaṇḍahemāmburuhātapatrā puṇyā puro dūrata eva tena trimārgagādṛśyata pārthivena,तरङ्गभङ्गोज्ज्वलचामरश्रीर् उद्दण्डहेमाम्बुरुहातपत्रा पुण्या पुरो दूरत एव तेन त्रिमार्गगादृश्यत पार्थिवेन +PNc_14.86,tasyās taṭe 'tha kusumāvacayaśramārtasīmantinīnivahasasmitavīkṣitāyāḥ vidyādhareṇa vidadhe dhavalormidhautaparyantahemasikate pṛtanāniveśaḥ,तस्यास् तटे ऽथ कुसुमावचयश्रमार्तसीमन्तिनीनिवहसस्मितवीक्षितायाः विद्याधरेण विदधे धवलोर्मिधौतपर्यन्तहेमसिकते पृतनानिवेशः +PNc_14.87,tad anu puline sadyo vidyādharaiḥ parikalpitaṃ nrpatir aviśal līlāgāraṃ saḥ sāhasalāñchanaḥ bhramam ajanayan netrotkīrṇā iti pratibimbitāḥ sitamaṇimaye yasminn anto bahiś ca mṛgīdṛśaḥ,तद् अनु पुलिने सद्यो विद्याधरैः परिकल्पितं न्र्पतिर् अविशल् लीलागारं सः साहसलाञ्छनः भ्रमम् अजनयन् नेत्रोत्कीर्णा इति प्रतिबिम्बिताः सितमणिमये यस्मिन्न् अन्तो बहिश् च मृगीदृशः +PNc_15.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātālā1valokano nāma caturdaśaḥ sargaḥ pañcadaśaḥ sargaḥ atha sāndragharmajalabindululitatilakaḥ pracakrame hemakamalasubhage saritaḥ salile nimaṅktum asitekṣaṇājanaḥ,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये पाताला१वलोकनो नाम चतुर्दशः सर्गः पञ्चदशः सर्गः अथ सान्द्रघर्मजलबिन्दुलुलिततिलकः प्रचक्रमे हेमकमलसुभगे सरितः सलिले निमङ्क्तुम् असितेक्षणाजनः +PNc_15.2,śramam etya muñcata madamburabhasaparirambhalīlayā evam avadad iva dīrghadṛśaḥ kalahaṃsayūthaninadena jāhnavī,श्रमम् एत्य मुञ्चत मदम्बुरभसपरिरम्भलीलया एवम् अवदद् इव दीर्घदृशः कलहंसयूथनिनदेन जाह्नवी +PNc_15.3,marutāvadhūtakaladhautakamalamakarandagandhinā ūrmidalanaśiśireṇa balād abalājanasya nunude pariśramaḥ,मरुतावधूतकलधौतकमलमकरन्दगन्धिना ऊर्मिदलनशिशिरेण बलाद् अबलाजनस्य नुनुदे परिश्रमः +PNc_15.4,parividdharekham adhitīraviracitapade vadhūjane kāntim udavahad amartyasarit taṭarūḍhakāñcanalateva kāṃ cana,परिविद्धरेखम् अधितीरविरचितपदे वधूजने कान्तिम् उदवहद् अमर्त्यसरित् तटरूढकाञ्चनलतेव कां चन +PNc_15.5,sitacakṣuṣām asitaratnarucimuṣi mṛṇālinīdale sthūlajalalavanibhena dadhe navamauktikārdha iva jāhnukanyayā,सितचक्षुषाम् असितरत्नरुचिमुषि मृणालिनीदले स्थूलजललवनिभेन दधे नवमौक्तिकार्ध इव जाह्नुकन्यया +PNc_15.6,uditatrapā iva vilāsamasṛṇagamanena subrhuvām jagmur amarasaritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsapaṅktayaḥ,उदितत्रपा इव विलासमसृणगमनेन सुब्र्ह��वाम् जग्मुर् अमरसरितः पुलिनं सहसा विहाय कलहंसपङ्क्तयः +PNc_15.7,dhavalābhrakachuritabhittilikhitalalitāṅganālipim apsu kuvalayadṛśāṃ pratimāḥ sitaratnadarpaṇanibhāsu lebhire,धवलाभ्रकछुरितभित्तिलिखितललिताङ्गनालिपिम् अप्सु कुवलयदृशां प्रतिमाः सितरत्नदर्पणनिभासु लेभिरे +PNc_15.8,atha vallabhārpitakarāgranihitanijapāṇipallavāḥ vārivikacakanakābjarajaḥkapiśormimālam abalā jagāhire,अथ वल्लभार्पितकराग्रनिहितनिजपाणिपल्लवाः वारिविकचकनकाब्जरजःकपिशोर्मिमालम् अबला जगाहिरे +PNc_15.9,sudṛśāṃ nimajjya surasindhupayasi niyamasthitair iva ūrmitaralitamayūkhaśikhair maṇinūpuraiḥ sapadi maunam ādade,सुदृशां निमज्ज्य सुरसिन्धुपयसि नियमस्थितैर् इव ऊर्मितरलितमयूखशिखैर् मणिनूपुरैः सपदि मौनम् आददे +PNc_15.10,kucaluptapatralatayātha vigalitavisūtrahārayā prāpi ratiramaṇavilāsatulā lalitabhruvāṃ jalavihāralīlayā,कुचलुप्तपत्रलतयाथ विगलितविसूत्रहारया प्रापि रतिरमणविलासतुला ललितभ्रुवां जलविहारलीलया +PNc_15.11,navakuṅkumāruṇapurandhrikucakalaśatāḍitaṃ payaḥ rāgam abhajata na kasya bhavet sulabhāṅgakhelad abalasya vikriyā,नवकुङ्कुमारुणपुरन्ध्रिकुचकलशताडितं पयः रागम् अभजत न कस्य भवेत् सुलभाङ्गखेलद् अबलस्य विक्रिया +PNc_15.12,vikiran vihasya maṇiśṛṅgadhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ sācimukulitadṛśā dadṛśe dayito muhur valitakaṇṭham ekayā,विकिरन् विहस्य मणिशृङ्गधृतम् उदकम् एत्य पृष्ठतः साचिमुकुलितदृशा ददृशे दयितो मुहुर् वलितकण्ठम् एकया +PNc_15.13,pariṇāhavat kucaniṣiddhakaraṇavalanotkadorlatam lolamukharamaṇikaṅkaṇayā vidadhe jale murajavādyamanyayā,परिणाहवत् कुचनिषिद्धकरणवलनोत्कदोर्लतम् लोलमुखरमणिकङ्कणया विदधे जले मुरजवाद्यमन्यया +PNc_15.14,hariṇīdṛśo hṛtapurandhrikucakalaśakuṅkumāṅkitā kṣipram adhijaghanam ūrmilatā śithileva hemaraśanā vididyute,हरिणीदृशो हृतपुरन्ध्रिकुचकलशकुङ्कुमाङ्किता क्षिप्रम् अधिजघनम् ऊर्मिलता शिथिलेव हेमरशना विदिद्युते +PNc_15.15,salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam aparāṅganāmukhe citram aviraladhṛtāśrulave nimimīla kā cid abalā vilocane,सलिलं किरन्तम् अवलोक्य रमणम् अपराङ्गनामुखे चित्रम् अविरलधृताश्रुलवे निमिमील का चिद् अबला विलोचने +PNc_15.16,drutam atruṭad vibudhasindhunibiḍalaharīkarāhatam hāravalayam aravindadṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍāntare,द्रुतम् अत्रुटद् विबुधसिन्धुनिबिडलहरीकराहतम् हारवलयम् अरविन्ददृशां कुशलं कुतो ऽस्ति गुणिनां जडान्तरे +PNc_15.17,śuśubhe kayāpi karayantranihitaśucivāridhārayā muktasitakusumasāyakayā makarāṅkacāpalatayeva bālayā,शुशुभे कयापि करयन्त्रनिहितशुचिवारिधारया मुक्तसितकुसुमसायकया मकराङ्कचापलतयेव बालया +PNc_15.18,pariveṣavibhramaniveśimanasijatuṣāradīdhiteḥ ko 'pi karakisalaye kamitā vidadhe mṛṇālavalayaṃ mṛgīdṛśaḥ,परिवेषविभ्रमनिवेशिमनसिजतुषारदीधितेः को ऽपि करकिसलये कमिता विदधे मृणालवलयं मृगीदृशः +PNc_15.19,hṛdayeśamuktajaladhautamalayajavilepanair hriyā lakṣyanavanakhapadāv aparā nalinīdalena pidadhe payodharau,हृदयेशमुक्तजलधौतमलयजविलेपनैर् ह्रिया लक्ष्यनवनखपदाव् अपरा नलिनीदलेन पिदधे पयोधरौ +PNc_15.20,abhito 'ṅganāmukhamṛgāṅkam uḍunikarakāntim ādade kelitaralataruṇīnibiḍastanatāḍite payasi budbudotakaraḥ,अभितो ऽङ्गनामुखमृगाङ्कम् उडुनिकरकान्तिम् आददे केलितरलतरुणीनिबिडस्तनताडिते पयसि बुद्बुदोतकरः +PNc_15.21,vidadhe vadhūr nijakarāgragalitamaṇikaṅkaṇāṅkite meghaśakala iva sendradhanur valayodare nayanam abjinīdale,विदधे वधूर् निजकराग्रगलितमणिकङ्कणाङ्किते मेघशकल इव सेन्द्रधनुर् वलयोदरे नयनम् अब्जिनीदले +PNc_15.22,asitāñjanāṅkam abhijātakuvalayadṛśāṃ dṛśo 'ntarāt nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭavṛttir āśritakalaṅkamārjane,असिताञ्जनाङ्कम् अभिजातकुवलयदृशां दृशो ऽन्तरात् नीरमहृत न हि शुद्धिमतां तटवृत्तिर् आश्रितकलङ्कमार्जने +PNc_15.23,taralormilaṅghitanitambaphalakalulitācchavāsaḥ phenapaṭalam asitābjadṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśukavilāsam ādade,तरलोर्मिलङ्घितनितम्बफलकलुलिताच्छवासः फेनपटलम् असिताब्जदृशः क्षणम् एकम् अंशुकविलासम् आददे +PNc_15.24,sudṛśaḥ sphuṭaṃ navanakhāṅkam urasi jaladhatakuṅkume kāntanihitanayanaṃ pidadhe pṛthuhāratārataralāṃśupallavaḥ,सुदृशः स्फुटं नवनखाङ्कम् उरसि जलधतकुङ्कुमे कान्तनिहितनयनं पिदधे पृथुहारतारतरलांशुपल्लवः +PNc_15.25,lulitāñjanasya nayanasya sahabhuvam ivekṣituṃ śriyam lagnajalasaralitair alakair luluṭhe lalāṭataṭasīmni subhruvaḥ,लुलिताञ्जनस्य नयनस्य सहभुवम् इवेक्षितुं श्रियम् लग्नजलसरलितैर् अलकैर् लुलुठे ललाटतटसीम्नि सुभ्रुवः +PNc_15.26,dadhatīva kāpi rucim āpa manasijavilāsavallakīm aṃsavinihitamṛṇālalatātalavarty alābuparivartulastanī,दधतीव कापि रुचिम् आप मनसिजविलासवल्लकीम् अंसविनिहितमृणाललतातलवर्त्य् अलाबुपरिवर्तुलस्तनी +PNc_15.27,salilāhatitruṭitahāraparigalitamauktikabhramāt mugdhayuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinīdalapuṭodabinduṣu,सलिलाहतित्रुटितहारपरिगलितमौक्तिकभ्रमात् मुग्धयुवतिर् अपरा निदधे दृशम् अब्जिनीदलपुटोदबिन्दुषु +PNc_15.28,dhavalodarair bhayavaśena taralavalitair vilocanaiḥ nīlanalinadaladāmadṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame,धवलोदरैर् भयवशेन तरलवलितैर् विलोचनैः नीलनलिनदलदामदृशां शफरैः समं सुचिरम् अप्सु बभ्रमे +PNc_15.29,galitāṅgadā gurutaraṅgadalitamaṇikarṇapūrakāḥ srastakanakavalayāḥ sudṛśaḥ ślathabandharatnaraśanāś cakāśire,गलिताङ्गदा गुरुतरङ्गदलितमणिकर्णपूरकाः स्रस्तकनकवलयाः सुदृशः श्लथबन्धरत्नरशनाश् चकाशिरे +PNc_15.30,atikampam ūrmikuṭilabhru bahalanavakuṅkumāruṇam straiṇakaratalanirastam abhūd upajātakopam iva jāhnavījalam,अतिकम्पम् ऊर्मिकुटिलभ्रु बहलनवकुङ्कुमारुणम् स्त्रैणकरतलनिरस्तम् अभूद् उपजातकोपम् इव जाह्नवीजलम् +PNc_15.31,akarot padaṃ pṛthunitambavilulitajalārdraveṇiṣu nīralavaśabalagaṇḍatalāsv abalāsu kuṇḍalitakārmukaḥ smaraḥ,अकरोत् पदं पृथुनितम्बविलुलितजलार्द्रवेणिषु नीरलवशबलगण्डतलास्व् अबलासु कुण्डलितकार्मुकः स्मरः +PNc_15.32,cyutaratnabhūṣaṇamarīciracitasuracāpamaṇḍalam keśakusumaśabalam śuśubhe sudṛśām anaṅgamadadīpanaṃ payaḥ,च्युतरत्नभूषणमरीचिरचित��ुरचापमण्डलम् केशकुसुमशबलम् शुशुभे सुदृशाम् अनङ्गमददीपनं पयः +PNc_15.33,atha tābhir ekatapanīyasarasijasanāthapāṇibhiḥ śrībhir iva samudatāri tataḥ punaruktacāṭupaṭubhiḥ priyaiḥ saha,अथ ताभिर् एकतपनीयसरसिजसनाथपाणिभिः श्रीभिर् इव समुदतारि ततः पुनरुक्तचाटुपटुभिः प्रियैः सह +PNc_15.34,sajalāṃśukāntiviśadāṅgajanitanibiḍatrapākulāḥ vyaktanavanakhapadābharaṇāḥ priyalocanāny aramayan mṛgīdṛśaḥ,सजलांशुकान्तिविशदाङ्गजनितनिबिडत्रपाकुलाः व्यक्तनवनखपदाभरणाः प्रियलोचनान्य् अरमयन् मृगीदृशः +PNc_15.35,atha tā gṛhītaśaradindudhavalasicayāḥ prasādhanām cakrur adhivapur amartyasaritpulinasthalīkanakavallidhāmasu,अथ ता गृहीतशरदिन्दुधवलसिचयाः प्रसाधनाम् चक्रुर् अधिवपुर् अमर्त्यसरित्पुलिनस्थलीकनकवल्लिधामसु +PNc_15.36,tilakāṅkitāḥ pracurapuṣpaparimalamuco mṛgīdṛśaḥ ūḍhanavalalitapatralatā dadhur aṅgajopavanarājivibhramam,तिलकाङ्किताः प्रचुरपुष्पपरिमलमुचो मृगीदृशः ऊढनवललितपत्रलता दधुर् अङ्गजोपवनराजिविभ्रमम् +PNc_15.37,na cirād alaṅkṛtiviśeṣavihitarucayo 'tipeśalāḥ lakṣyanavanavarasāḥ śucayaḥ kavipuṅgavoktaya ivāṅganā babhuḥ,न चिराद् अलङ्कृतिविशेषविहितरुचयो ऽतिपेशलाः लक्ष्यनवनवरसाः शुचयः कविपुङ्गवोक्तय इवाङ्गना बभुः +PNc_15.38,vahati sma nirmalakapolalikhitamṛganābhipatrakam kāpi nibhṛtamadhupāvalimat kaladhautakokanadakāntam ānanam,वहति स्म निर्मलकपोललिखितमृगनाभिपत्रकम् कापि निभृतमधुपावलिमत् कलधौतकोकनदकान्तम् आननम् +PNc_15.39,adhikarṇam udgatamayūkhamarakatamanoharodaram bālam iva madanakalpataror dalam ekayā kanakapatram ādade,अधिकर्णम् उद्गतमयूखमरकतमनोहरोदरम् बालम् इव मदनकल्पतरोर् दलम् एकया कनकपत्रम् आददे +PNc_15.40,dhṛtayāvakāṅkam api kāntavadanaparicumbanocite rāgamadhurarucake nidadhe dayite ca kā cana cakoralocanā,धृतयावकाङ्कम् अपि कान्तवदनपरिचुम्बनोचिते रागमधुररुचके निदधे दयिते च का चन चकोरलोचना +PNc_15.41,hariṇāṅkasundaram anekaviśadaguṇagumphitākṛtim hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇadīpanam,हरिणाङ्कसुन्दरम् अनेकविशदगुणगुम्फिताकृतिम् हारम् अवहद् अपरा न परं हृदि कान्तम् अप्य् असमबाणदीपनम् +PNc_15.42,itarā padāṅkam iva mattamadanakariṇo 'likodare sāndramṛgamadanamaṣīracitaṃ tilakaṃ kuraṅgatilakānanā dadhe,इतरा पदाङ्कम् इव मत्तमदनकरिणो ऽलिकोदरे सान्द्रमृगमदनमषीरचितं तिलकं कुरङ्गतिलकानना दधे +PNc_15.43,hṛtasuptahemaśatapatrarucimukulitāṅgulīdale kā cid itarakarasaṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsamaṇikaṅkaṇaṃ kare,हृतसुप्तहेमशतपत्ररुचिमुकुलिताङ्गुलीदले का चिद् इतरकरसङ्घटितं निदधे विलासमणिकङ्कणं करे +PNc_15.44,uditāsu kāñciguṇamadhyamarakatamarīcisūciṣu vyaktim alabhata na romalatā smaradīpakajjalaśikhā mṛgīdṛśām,उदितासु काञ्चिगुणमध्यमरकतमरीचिसूचिषु व्यक्तिम् अलभत न रोमलता स्मरदीपकज्जलशिखा मृगीदृशाम् +PNc_15.45,sarasāgaseva ramaṇena caraṇanalinānuṣaṅgiṇā puṣpaśarataralitā dadhire maṇinūpureṇa mṛgalocanā rucim,सरसागसेव रमणेन चरणनलिनानुषङ्गिणा पुष्पशरतरलिता दधिरे मणिनूपुरेण मृ���लोचना रुचिम् +PNc_15.46,dadhatībhir indukarajālaśabalatimirormivibhramam ūḍhadhavalakusumābhir alaṃ kabarīlatābhir abalāś cakāśire,दधतीभिर् इन्दुकरजालशबलतिमिरोर्मिविभ्रमम् ऊढधवलकुसुमाभिर् अलं कबरीलताभिर् अबलाश् चकाशिरे +PNc_15.47,priyapāṇipaṅkajadhṛteṣu sakalaśaśibimbabandhuṣu vaktrakamalam aviloladṛśo maṇidarpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ,प्रियपाणिपङ्कजधृतेषु सकलशशिबिम्बबन्धुषु वक्त्रकमलम् अविलोलदृशो मणिदर्पणेषु ददृशुः पुरन्ध्रयः +PNc_15.48,prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati kāntinikara iva tigmarucer vanitājano 'bhimukhatāṃ samādade,प्रकटं दधज् झटिति रागम् अलघुम् अथ वारुणीं प्रति कान्तिनिकर इव तिग्मरुचेर् वनिताजनो ऽभिमुखतां समाददे +PNc_15.49,udiyāya mānatimiraughavighaṭanapaṭur mano'mbare bālakuvalayadṛśāṃ viśade śanakair manobhuvakuraṅgalāñchanaḥ,उदियाय मानतिमिरौघविघटनपटुर् मनोऽम्बरे बालकुवलयदृशां विशदे शनकैर् मनोभुवकुरङ्गलाञ्छनः +PNc_15.50,aruṇāṅgulīdalaniruddhanavakanakakośakarṇikaiḥ sāndramadhuparimalaī ruruce karapaṅkajair atha cakoracakṣuṣām,अरुणाङ्गुलीदलनिरुद्धनवकनककोशकर्णिकैः सान्द्रमधुपरिमलई रुरुचे करपङ्कजैर् अथ चकोरचक्षुषाम् +PNc_15.51,maṇiśuktiṣu kṣaṇam upoḍhakuvalayasugandhisīdhuṣu nyasyad asamaśarayantram iva bhramati sma bhṛṅgakulam utsukotsukam,मणिशुक्तिषु क्षणम् उपोढकुवलयसुगन्धिसीधुषु न्यस्यद् असमशरयन्त्रम् इव भ्रमति स्म भृङ्गकुलम् उत्सुकोत्सुकम् +PNc_15.52,ruruce 'limaṇḍalam udaṃśukamalacaṣakopari sthitam ekam iva ratipater uditaṃ tapanīyadaṇḍam asitoṣṇavāraṇam,रुरुचे ऽलिमण्डलम् उदंशुकमलचषकोपरि स्थितम् एकम् इव रतिपतेर् उदितं तपनीयदण्डम् असितोष्णवारणम् +PNc_15.53,vidhṛtā kare priyatamena katipayaśilīmukhānvitā cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusumeṣukārmukalateva vāruṇī,विधृता करे प्रियतमेन कतिपयशिलीमुखान्विता चित्तम् अकृत विवशं सुदृशां कुसुमेषुकार्मुकलतेव वारुणी +PNc_15.54,atirāgiṇi praṇayiṇīva madhuni paricumbitānane vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapolaphalake ca subhruvām,अतिरागिणि प्रणयिणीव मधुनि परिचुम्बितानने व्यक्तिम् अलभत मदो हृदये पुलकः कपोलफलके च सुभ्रुवाम् +PNc_15.55,pratimāgatendukarajāladhavalitam iva śriyaṃ dadhe pānanamitamukhamugdhavadhūvigaladvilāsahasitachaṭaṃ madhu,प्रतिमागतेन्दुकरजालधवलितम् इव श्रियं दधे पाननमितमुखमुग्धवधूविगलद्विलासहसितछटं मधु +PNc_15.56,madhu kāpi pāṭalakapolataralakaladhautakuṇḍalā lolanijamukhatuṣārakarapratibimbagarbham abhikārpitaṃ papau,मधु कापि पाटलकपोलतरलकलधौतकुण्डला लोलनिजमुखतुषारकरप्रतिबिम्बगर्भम् अभिकार्पितं पपौ +PNc_15.57,"atiraktam āyatatareṇa vilasadasitotpalaśriyā kāmam apibadaparendumukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham","अतिरक्तम् आयततरेण विलसदसितोत्पलश्रिया कामम् अपिबदपरेन्दुमुखी चषकेण सीधु, नयनेन वल्लभम्" +PNc_15.58,agamat trayasya samam eva parimalarasajñatām aliḥ kalpaviṭapimadhunaḥ pramadā mukhamārutasya vikacotpalasya,अगमत् त्रयस्य समम् एव परिमलरसज्ञताम् अलिः कल्पविटपिमधुनः प्रमदा मुखमारुतस्य विकचोत्पलस्य +PNc_15.59,adharāgracumbanam avāpya kamaladaladīrghacakṣuṣām śvāsataralam ajaniṣṭa mudā muhurāttalāsyam iva kāpiśāyanam,अधराग्रचुम्बनम् अवाप्य कमलदलदीर्घचक्षुषाम् श्वासतरलम् अजनिष्ट मुदा मुहुरात्तलास्यम् इव कापिशायनम् +PNc_15.60,madam āsavena rameṇa nakhapadam ivārpitaṃ hṛdi nātiviśadapadabandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ,मदम् आसवेन रमेण नखपदम् इवार्पितं हृदि नातिविशदपदबन्धमथो नवसाहसाङ्कचरितं जगुः स्त्रियः +PNc_15.61,madirārpitādharadalena yuvatir amṛtachaṭopamā premarasamṛduṣu dīrghadṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham,मदिरार्पिताधरदलेन युवतिर् अमृतछटोपमा प्रेमरसमृदुषु दीर्घदृशां हृदयेषु पल्लवयति स्म मन्मथम् +PNc_15.62,dayitāhite yuvajanena vilasadatipāṭaladyutau kāmasuhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adharapallave tataḥ,दयिताहिते युवजनेन विलसदतिपाटलद्युतौ कामसुहृदि विहितः प्रणयः प्रथमं मधुन्य् अधरपल्लवे ततः +PNc_15.63,avadhūtamānamadhupānarasarabhasataḥ prasannatām prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni cācchamaṇibhājanāni ca,अवधूतमानमधुपानरसरभसतः प्रसन्नताम् प्रापुर् अतिपृथुदृशां सहसा हृदयानि चाच्छमणिभाजनानि च +PNc_15.64,dayitām anaṅgamadasūtim asitanalināvataṃsakām sāndraruciyuvajano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api,दयिताम् अनङ्गमदसूतिम् असितनलिनावतंसकाम् सान्द्ररुचियुवजनो मदिरां परिचुम्बति स्म न परं वधूम् अपि +PNc_15.65,anayan sahaiva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām vrīḍam aruṇarucinā madhunā maṇikāñcidāma ca kareṇa kāminaḥ,अनयन् सहैव शिथिलत्वम् उभयम् उभयेन योषिताम् व्रीडम् अरुणरुचिना मधुना मणिकाञ्चिदाम च करेण कामिनः +PNc_15.66,sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇitasitodarāḥ karāt petur amarasaritaḥ puline maṇiśuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ,सुदृशां मदाद् अथ परिस्रुद् अरुणितसितोदराः करात् पेतुर् अमरसरितः पुलिने मणिशुक्तयः प्रियतमे च दृष्टयः +PNc_15.67,navapallavāruṇam uvāha dhṛtataruṇavāruṇīmadaḥ rāgam atha śucini gaṇḍatale nayanodare ca madirekṣanājanaḥ,नवपल्लवारुणम् उवाह धृततरुणवारुणीमदः रागम् अथ शुचिनि गण्डतले नयनोदरे च मदिरेक्षनाजनः +PNc_15.68,aparisphuṭoktilalitāsu madamukuladīrghadṛṣṭiṣu tāsu śabalakusumāṃsalasatkabarīlatāsu padam ādadhe smaraḥ,अपरिस्फुटोक्तिललितासु मदमुकुलदीर्घदृष्टिषु तासु शबलकुसुमांसलसत्कबरीलतासु पदम् आदधे स्मरः +PNc_15.69,āpānabhūr avasitāsavarāgadīrghasendīvarasphaṭikaśuktiśatā cakāse kautūhalān madavilolavadhūvilāsavyālokanonmiṣitavaktraparampareva,आपानभूर् अवसितासवरागदीर्घसेन्दीवरस्फटिकशुक्तिशता चकासे कौतूहलान् मदविलोलवधूविलासव्यालोकनोन्मिषितवक्त्रपरम्परेव +PNc_15.70,aviralamaṇidīpoddyotadūrāpasarpattimiram amarasindhoḥ kūlakacchaṃ praviśya atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasakanakajambūpallavaprastareṣu,अविरलमणिदीपोद्द्योतदूरापसर्पत्तिमिरम् अमरसिन्धोः कूलकच्छं प्रविश्य अथ सममसुनाथैस् ताः सलीलं निषेदुः सरसकनकजम्बूपल्लवप्रस्तरेषु +PNc_15.71,sāndronmīlatsaurabhāṇy udvahantyo vidyullekhapiṅgalāny aṅkāni lakṣmīṃ hemāmbhojamālā ivāpuḥ sāraṅgākṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭhalagnāḥ,सान्द्रोन्मीलत्सौरभाण्य् उद्वहन्त्यो विद्युल्लेखपिङ्गलान्य् अङ्कानि लक्ष्मीं हेमाम्भोजमाला इवापुः सारङ्गाक्ष्यः प्रेयसां कण्ठलग्नाः +PNc_15.72,tato visūtracyutahārayaṣṭiḥ śīrṇāṅgado bhaṅgurakarṇapūraḥ madena sadyo madirekṣaṇānāṃ ratotsavaḥ pallavito babhūva,ततो विसूत्रच्युतहारयष्टिः शीर्णाङ्गदो भङ्गुरकर्णपूरः मदेन सद्यो मदिरेक्षणानां रतोत्सवः पल्लवितो बभूव +PNc_15.73,nānāṅgarāgaśabale ślathabandhaloladhammillamālyakusumaprakarāvakīrṇe puṣpeṣutalpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surataśrameṇa,नानाङ्गरागशबले श्लथबन्धलोलधम्मिल्लमाल्यकुसुमप्रकरावकीर्णे पुष्पेषुतल्पे इव वक्षसि वल्लभानां निद्राम् अवापुर् अथ ताः सुरतश्रमेण +PNc_15.74,kandarpasya trilokīhaṭhavijayamahāsāhasotsāhahetur dhunvaṃs tatpakṣmadhūlivyatikarakapiśaḥ kāñcanāmbhoruhāṇi tanvānas tīrarūḍhatridaśatarulatālāsyam ālasyabhājāṃ tāsāṃ saṃbhogakeliklamabharam aharajjāhnavīvīcivātaḥ,कन्दर्पस्य त्रिलोकीहठविजयमहासाहसोत्साहहेतुर् धुन्वंस् तत्पक्ष्मधूलिव्यतिकरकपिशः काञ्चनाम्भोरुहाणि तन्वानस् तीररूढत्रिदशतरुलतालास्यम् आलस्यभाजां तासां संभोगकेलिक्लमभरम् अहरज्जाह्नवीवीचिवातः +PNc_16.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye pātāla-gaṅgā2vagāhano nāma pañcadaśaḥ sargaḥ ṣoḍaśaḥ sargaḥ atrāntare nabhaḥsindhupulinaṃ prāpa pāṭalā dadhaty anaṅgalekhena lāñchitaṃ pāṇipallavam,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये पाताल-गङ्गा२वगाहनो नाम पञ्चदशः सर्गः षोडशः सर्गः अत्रान्तरे नभःसिन्धुपुलिनं प्राप पाटला दधत्य् अनङ्गलेखेन लाञ्छितं पाणिपल्लवम् +PNc_16.2,maṇipragrīvakodgīrṇaśunāsīraśarāsanam apaśyad gaganollekhi tatra sphaṭikaveśma sā,मणिप्रग्रीवकोद्गीर्णशुनासीरशरासनम् अपश्यद् गगनोल्लेखि तत्र स्फटिकवेश्म सा +PNc_16.3,tadindranīladvāre sā hemavetrākule babhau śliṣyantī sataḍillekhe lekhevendoḥ payomuci,तदिन्द्रनीलद्वारे सा हेमवेत्राकुले बभौ श्लिष्यन्ती सतडिल्लेखे लेखेवेन्दोः पयोमुचि +PNc_16.4,ratnavātāyanasthasya tiṣṭhan pārśve mahīpateḥ dvāḥsthaṃ kim api pṛcchantīṃ tām aikṣata ramāṅgadaḥ,रत्नवातायनस्थस्य तिष्ठन् पार्श्वे महीपतेः द्वाःस्थं किम् अपि पृच्छन्तीं ताम् ऐक्षत रमाङ्गदः +PNc_16.5,antaḥ praveśayām āsa saś ca tām āttasaṃbhramaḥ yayau sā ca viśāṃpatyur locanāmṛtavartitām,अन्तः प्रवेशयाम् आस सश् च ताम् आत्तसंभ्रमः ययौ सा च विशांपत्युर् लोचनामृतवर्तिताम् +PNc_16.6,sitāśmaharmyam uttuṅgaṃ jhaṭity adhiruroha sā ānandakandalīcittam atyacchaṃ pārthivasya ca,सिताश्महर्म्यम् उत्तुङ्गं झटित्य् अधिरुरोह सा आनन्दकन्दलीचित्तम् अत्यच्छं पार्थिवस्य च +PNc_16.7,kṣiticumbitahāraṃ sā praṇanāma mahībhuje ramāṅgadaṃ karagrāhasauhārdye pātratāṃ nayat,क्षितिचुम्बितहारं सा प्रण��ाम महीभुजे रमाङ्गदं करग्राहसौहार्द्ये पात्रतां नयत् +PNc_16.8,nṛpeṇa svayam uktāpi ita ehy ehi pāṭale tallīlāmaṇiparyaṅkasavidhe niṣasāda sā,नृपेण स्वयम् उक्तापि इत एह्य् एहि पाटले तल्लीलामणिपर्यङ्कसविधे निषसाद सा +PNc_16.9,pāṭalāvākyam kṛtasambhāṣaṇā sātha tenāvanimanobhuvā ity avocata dantāṃśuśabalādharapallavā,पाटलावाक्यम् कृतसम्भाषणा साथ तेनावनिमनोभुवा इत्य् अवोचत दन्तांशुशबलाधरपल्लवा +PNc_16.10,mudritasmarasaundaryavāntā netrāmṛtachaṭā iyaṃ mūrtir mahārāja kaccit kuśalinī tava ?,मुद्रितस्मरसौन्दर्यवान्ता नेत्रामृतछटा इयं मूर्तिर् महाराज कच्चित् कुशलिनी तव ? +PNc_16.11,katham etāṃ praviṣṭās tvaṃ bhūmim atyantadurgamām na kasya vismayāyeyaṃ śaktir atyadbhutā tava,कथम् एतां प्रविष्टास् त्वं भूमिम् अत्यन्तदुर्गमाम् न कस्य विस्मयायेयं शक्तिर् अत्यद्भुता तव +PNc_16.12,deva vidyādharaḥ ko 'pi śāpān nirmocitas tvayā ity amandaḥ pravādo 'tra tat ko 'py asi namo 'stu te,देव विद्याधरः को ऽपि शापान् निर्मोचितस् त्वया इत्य् अमन्दः प्रवादो ऽत्र तत् को ऽप्य् असि नमो ऽस्तु ते +PNc_16.13,aho guṇena rājendra yena kenāpi gṛhyase yad evaṃ kliśyase tasyāḥ phaṇīndraduhituḥ kṛte,अहो गुणेन राजेन्द्र येन केनापि गृह्यसे यद् एवं क्लिश्यसे तस्याः फणीन्द्रदुहितुः कृते +PNc_16.14,nāyakavākyam atha vidrumatāmrauṣṭhaluṭhaddaśanadīdhitiḥ smitvā vasumatīnāthas tām iti pratyabhāṣata,नायकवाक्यम् अथ विद्रुमताम्रौष्ठलुठद्दशनदीधितिः स्मित्वा वसुमतीनाथस् ताम् इति प्रत्यभाषत +PNc_16.15,kadācit pāṭale kaccid bhujaṅgapatikanyakā smaraty asmān sakhīsvairasaṅkathāsv antarāntarā,कदाचित् पाटले कच्चिद् भुजङ्गपतिकन्यका स्मरत्य् अस्मान् सखीस्वैरसङ्कथास्व् अन्तरान्तरा +PNc_16.16,kim anaṅgavatī vakti brūte mālyavatī ca kim apy asty ahipure 'smākaṃ kiṃvadantī kiyaty api,किम् अनङ्गवती वक्ति ब्रूते माल्यवती च किम् अप्य् अस्त्य् अहिपुरे ऽस्माकं किंवदन्ती कियत्य् अपि +PNc_16.17,phaṇirājasutākarṇaṃ kaccit prāpayya madvacaḥ vihito ratnacūḍena śukarūpaviparyayaḥ,फणिराजसुताकर्णं कच्चित् प्रापय्य मद्वचः विहितो रत्नचूडेन शुकरूपविपर्ययः +PNc_16.18,kim āgatāsi kiṃ caivaṃ parimlāneva lakṣyase nivedaya drutaṃ yan me kim apy āśaṅkate manaḥ,किम् आगतासि किं चैवं परिम्लानेव लक्ष्यसे निवेदय द्रुतं यन् मे किम् अप्य् आशङ्कते मनः +PNc_16.19,lekhārpaṇam iti pṛṣṭavate tasmai sāndrapremārdracetase kandarpadīpanaṃ lekham arpayām āsa pāṭalā,लेखार्पणम् इति पृष्टवते तस्मै सान्द्रप्रेमार्द्रचेतसे कन्दर्पदीपनं लेखम् अर्पयाम् आस पाटला +PNc_16.20,tam āttaṃ vācayety uktvā paramārakulodvahaḥ ramāṅgadasya cikṣepa sambhramottānite kare,तम् आत्तं वाचयेत्य् उक्त्वा परमारकुलोद्वहः रमाङ्गदस्य चिक्षेप सम्भ्रमोत्तानिते करे +PNc_16.21,taṃ hemakadalīpatrakastūrilikhitākṣaram so 'vadhāryātha tasyāgre vyaktavāg ity avāacayat,तं हेमकदलीपत्रकस्तूरिलिखिताक्षरम् सो ऽवधार्याथ तस्याग्रे व्यक्तवाग् इत्य् अवाअचयत् +PNc_16.22,śaśiprabhālekhaḥ svasti sthitasya svaḥsindhutīre phaṇipurasthayā idaṃ madhyamalokendor mālyavatyā nivedyate,शशिप्रभालेखः स्वस्ति स्थितस्य स्वःसिन्धुतीरे फणिपुरस्थया इदं मध्यमलोकेन्दोर् माल्यवत्या निवेद्यते +PNc_16.23,yadaivāsmatsakhī vindhye tvayā rājan vyayujyata tadaiveyaṃ kuraṅgīva viddhā hṛdi manobhuvā,यदैवास्मत्सखी विन्ध्ये त्वया राजन् व्ययुज्यत तदैवेयं कुरङ्गीव विद्धा हृदि मनोभुवा +PNc_16.24,dṛṣṭiḥ sarvatra rājendoḥ sudhāniṣyandinī tava jātā śaśiprabhāyāṃ tu saiva hālāhalachaṭā,दृष्टिः सर्वत्र राजेन्दोः सुधानिष्यन्दिनी तव जाता शशिप्रभायां तु सैव हालाहलछटा +PNc_16.25,na vinodayituṃ śakyam eṣā kenāpi vastunā vineśa tava karpūraśītayā saṅgamāśayā,न विनोदयितुं शक्यम् एषा केनापि वस्तुना विनेश तव कर्पूरशीतया सङ्गमाशया +PNc_16.26,tvaddarśanopakāriṇyāḥ karoty ekāvalīm iva iyaṃ pakṣmāgravartyaśrupṛṣatachadmanā dṛśaḥ,त्वद्दर्शनोपकारिण्याः करोत्य् एकावलीम् इव इयं पक्ष्माग्रवर्त्यश्रुपृषतछद्मना दृशः +PNc_16.27,vakti vyaktāśrulekhena nihitena karodare iyam āpāṇḍugaṇḍena smaratāpamukhendunā,वक्ति व्यक्ताश्रुलेखेन निहितेन करोदरे इयम् आपाण्डुगण्डेन स्मरतापमुखेन्दुना +PNc_16.28,śirīṣād api mṛdvaṅgī kveyam āyātalocanā eṣa kva ca kukūlāgnikarkaśo madanajvaraḥ,शिरीषाद् अपि मृद्वङ्गी क्वेयम् आयातलोचना एष क्व च कुकूलाग्निकर्कशो मदनज्वरः +PNc_16.29,neyaṃ pravālaśayyāyāṃ nāpi prāleyaveśmani na cendumaṇiparyaṅke sakhī nirvṛtim eti naḥ,नेयं प्रवालशय्यायां नापि प्रालेयवेश्मनि न चेन्दुमणिपर्यङ्के सखी निर्वृतिम् एति नः +PNc_16.30,nisargaraktam etasyāḥ sakhījanam ivādharam nayanti kim api mlānim uṣṇā niḥśvasitormayaḥ,निसर्गरक्तम् एतस्याः सखीजनम् इवाधरम् नयन्ति किम् अपि म्लानिम् उष्णा निःश्वसितोर्मयः +PNc_16.31,aratitvam avāpyāmbhaḥkaṇikeva vighūrṇate eṣā kamalinīpatraśayyāyām āyatekṣaṇā,अरतित्वम् अवाप्याम्भःकणिकेव विघूर्णते एषा कमलिनीपत्रशय्यायाम् आयतेक्षणा +PNc_16.32,asyāḥ smarāgnisantaptaṃ vapuḥ śaśikalāmṛdu nīrandhragharmasalilachaleneva vilīyate,अस्याः स्मराग्निसन्तप्तं वपुः शशिकलामृदु नीरन्ध्रघर्मसलिलछलेनेव विलीयते +PNc_16.33,kṛśatām aṅgake gāḍham asyāḥ kusumakomale āropayati puṣpeṣu maurvīm iva śarāsane,कृशताम् अङ्गके गाढम् अस्याः कुसुमकोमले आरोपयति पुष्पेषु मौर्वीम् इव शरासने +PNc_16.34,dhṛtayā hṛdi bāleyaṃ vitīrṇaharicandane nirvāṇam eti bhavataḥ kathayā na jalārdrayā,धृतया हृदि बालेयं वितीर्णहरिचन्दने निर्वाणम् एति भवतः कथया न जलार्द्रया +PNc_16.35,ākarṇakṛṣṭakodaṇḍastvāṃ vinā niśitaiḥ śaraiḥ bhinatty aṅgam anaṅgo 'syāḥ kṣitiś cetasi kāpi me,आकर्णकृष्टकोदण्डस्त्वां विना निशितैः शरैः भिनत्त्य् अङ्गम् अनङ्गो ऽस्याः क्षितिश् चेतसि कापि मे +PNc_16.36,iyam atyacchahṛdaye dadhaty atisuvṛttatām bālā māṇikyamukure vimukhī saṃmukhī tvayi,इयम् अत्यच्छहृदये दधत्य् अतिसुवृत्तताम् बाला माणिक्यमुकुरे विमुखी संमुखी त्वयि +PNc_16.37,eṣā śikheva dīpasya mugdhā dagdhadaśāśrayā smarānilaparāmarśād itaś cetaś ca vepate,एषा शिखेव दीपस्य मुग्धा दग्धदशाश्रया स्मरानिलपरामर्शाद् इतश् चेतश् च वेपते +PNc_16.38,iyam indudyutiharaṃ yuktam atyāyatair guṇaiḥ mṛṇālavalayaṃ haste vahati tvāṃ ca cetasi,इयम् इन्दुद्युतिहरं युक्तम् अत्यायतैर् गुणैः मृणालवलयं हस्ते वहति त्वां च चेतसि +PNc_16.39,anaṅgatāpavaty asyā nikāmasarasaṃ hṛdi saṅkucaty abjinīpatraṃ na tu tvatpremapallavaḥ,अनङ्गतापवत्य् अस्या निकामसरसं हृदि सङ्कुचत्य् अब्जिनीपत्रं न तु त्वत्प्रेमपल्लवः +PNc_16.40,kriyate valayenāsyā maṇibandhe gatāgatam kārśyāgrabhūmim āptāyās tvayy antaḥkaraṇena ca,क्रियते वलयेनास्या मणिबन्धे गतागतम् कार्श्याग्रभूमिम् आप्तायास् त्वय्य् अन्तःकरणेन च +PNc_16.41,jāyate peśalam api prāyo vastv anyathāpadi prāpto mṛṇālahāro 'pi yad asyā dāhahetutām,जायते पेशलम् अपि प्रायो वस्त्व् अन्यथापदि प्राप्तो मृणालहारो ऽपि यद् अस्या दाहहेतुताम् +PNc_16.42,nihitāḥ sāsramālībhir lavalīpākapāṇḍunī asyāḥ stanataṭe bhāraḥ paraṃ vānīrapallavāḥ,निहिताः सास्रमालीभिर् लवलीपाकपाण्डुनी अस्याः स्तनतटे भारः परं वानीरपल्लवाः +PNc_16.43,na candanena nośīravāriṇā na jalārdrayā nāsyāḥ puṭakinīpatraiḥ śamam eti smarajvaraḥ,न चन्दनेन नोशीरवारिणा न जलार्द्रया नास्याः पुटकिनीपत्रैः शमम् एति स्मरज्वरः +PNc_16.44,kiṃ cāparam tvam etasyā hṛdayasyādhidevatā yatas tvanmayam evaiṣā viśvaṃ viśveśa paśyati,किं चापरम् त्वम् एतस्या हृदयस्याधिदेवता यतस् त्वन्मयम् एवैषा विश्वं विश्वेश पश्यति +PNc_16.45,ratnacūḍopanītena sandeśena tavādhunā iyam ucchvasitā kim cit sudhāgaṇḍūṣabandhunā,रत्नचूडोपनीतेन सन्देशेन तवाधुना इयम् उच्छ्वसिता किम् चित् सुधागण्डूषबन्धुना +PNc_16.46,tāvad āgaccha vegena gṛhītvā hemapaṅkajam anaṅgavidhunā yāvad iyaṃ śvasiti naḥ sakhī,तावद् आगच्छ वेगेन गृहीत्वा हेमपङ्कजम् अनङ्गविधुना यावद् इयं श्वसिति नः सखी +PNc_16.47,nāyakasya pratisandeśaḥ evam ākarṇya lalitaṃ lekhārtham atha pārthivaḥ udbhinnasāndrapulakaḥ pāṭalām ity avocata,नायकस्य प्रतिसन्देशः एवम् आकर्ण्य ललितं लेखार्थम् अथ पार्थिवः उद्भिन्नसान्द्रपुलकः पाटलाम् इत्य् अवोचत +PNc_16.48,yathā sakhī vaḥ kim api prapannā vidhurāṃ daśām tathā tvam api mām evaṃ pāṭale kiṃ na paśyasi ?,यथा सखी वः किम् अपि प्रपन्ना विधुरां दशाम् तथा त्वम् अपि माम् एवं पाटले किं न पश्यसि ? +PNc_16.49,tad gaccha tāṃ śaśimukhīm āśvāsayitum arhasi vayam ete ca hemābjam ānetuṃ prayatāmahe,तद् गच्छ तां शशिमुखीम् आश्वासयितुम् अर्हसि वयम् एते च हेमाब्जम् आनेतुं प्रयतामहे +PNc_16.50,tathā kāryaṃ na vandhyaḥ syād yathā mama manorathaḥ vaktavyā mālyavatyaivaṃ madgirā valguvādini,तथा कार्यं न वन्ध्यः स्याद् यथा मम मनोरथः वक्तव्या माल्यवत्यैवं मद्गिरा वल्गुवादिनि +PNc_16.51,pāṭalāprayāṇam āvṛttidattasandeśāsā tataḥ pṛthivībhujā phaṇirājendranagarīṃ tvaritam pāṭalā yayau,पाटलाप्रयाणम् आवृत्तिदत्तसन्देशासा ततः पृथिवीभुजा फणिराजेन्द्रनगरीं त्वरितम् पाटला ययौ +PNc_16.52,prasthānaśaṃsī sahasā tasyātha pṛthivīpateḥ pralayāmbudharadhvānadhīraṃ dadhvāna dundubhiḥ,प्रस्थानशंसी सहसा तस्याथ पृथिवीपतेः प्रलयाम्बुधरध्वानधीरं दध्वान दुन्दुभिः +PNc_16.53,vidyādharastrīpuruṣavarṇanam nadann utkampimanasāṃ sa vidyādharayoṣitām ninye priyapariṣvaṅgaślathatām atha dorlatāḥ,विद्याधरस्त्रीपुरुषवर्णनम् नदन्न् उत्कम्पिमनसां स विद्याधरयोषिताम् निन्ये प्रियपरिष्वङ्गश्लथताम् अथ दोर्लताः +PNc_16.54,kathaṃ cit prāṇanāthasya mukhādharapallavam bālā vyaghaṭayat kā cit kācid urasaś ca payodharau,कथं चित् प्राणनाथस्य मुखाधरपल्लवम् बाला व्यघटयत् का चित् काचिद् उरसश् च पयोधरौ +PNc_16.55,śanair babandha jaghane nakhāṅkavati mekhalām kāpi smitamukhī kānte tiryagarpitalocanā,शनैर् बबन्ध जघने नखाङ्कवति मेखलाम् कापि स्मितमुखी कान्ते तिर्यगर्पितलोचना +PNc_16.56,dṛṣṭiṃ dāsyanti me sakhyaḥ khaṇḍite dantavāsasi kim atra kṛtyam ity anyā kim api vyākulābhavat,दृष्टिं दास्यन्ति मे सख्यः खण्डिते दन्तवाससि किम् अत्र कृत्यम् इत्य् अन्या किम् अपि व्याकुलाभवत् +PNc_16.57,kā cit paryaṅkam ālokya sālaktakapadāṅkitam anyonyārpitanetrābhir vayasyābhir ahasyata,का चित् पर्यङ्कम् आलोक्य सालक्तकपदाङ्कितम् अन्योन्यार्पितनेत्राभिर् वयस्याभिर् अहस्यत +PNc_16.58,ekā māṇikyakaṭakaṃ karāgracyutam ādade hṛdayaṃ puṣpacāpena madhye viddham ivātmanaḥ,एका माणिक्यकटकं कराग्रच्युतम् आददे हृदयं पुष्पचापेन मध्ये विद्धम् इवात्मनः +PNc_16.59,cumbanakliṣṭabimbauṣṭhaṃ jāgarāruṇalocanam mukhāmbhojaṃ dṛśānyonaṃ vilāsibhir apīyata,चुम्बनक्लिष्टबिम्बौष्ठं जागरारुणलोचनम् मुखाम्भोजं दृशान्योनं विलासिभिर् अपीयत +PNc_16.60,ratnavatīṃ prati gamanam so 'tha pravavṛte gantuṃ vidyādharabalānvitaḥ rathena rathinām agryaḥ purīṃ ratnavatīm prati,रत्नवतीं प्रति गमनम् सो ऽथ प्रववृते गन्तुं विद्याधरबलान्वितः रथेन रथिनाम् अग्र्यः पुरीं रत्नवतीम् प्रति +PNc_16.61,ratnacūḍasamāgamaḥ tataḥ phaṇikumārena ratnacūḍena sa adhvani samagaṃsta jagatpūjyaḥ pūṣā darśa ivendunā,रत्नचूडसमागमः ततः फणिकुमारेन रत्नचूडेन स अध्वनि समगंस्त जगत्पूज्यः पूषा दर्श इवेन्दुना +PNc_16.62,sas tasyopayānīcakre dikcakraskhalitadhvanim acchinnadānaniṣyandam ātmānam iva vāraṇam,सस् तस्योपयानीचक्रे दिक्चक्रस्खलितध्वनिम् अच्छिन्नदाननिष्यन्दम् आत्मानम् इव वारणम् +PNc_16.63,nṛpasya dīpikākṛtyaṃ cakrire timiracchidaḥ puraḥ prasarpattatsainyaphaṇāratnāṃśusūcayaḥ,नृपस्य दीपिकाकृत्यं चक्रिरे तिमिरच्छिदः पुरः प्रसर्पत्तत्सैन्यफणारत्नांशुसूचयः +PNc_16.64,kiyatāpy atha kālena santataiḥ saḥ prayāṇakaiḥ prapede kusumāśleṣasugandhipavanaṃ vanam,कियताप्य् अथ कालेन सन्ततैः सः प्रयाणकैः प्रपेदे कुसुमाश्लेषसुगन्धिपवनं वनम् +PNc_16.65,dūtaprasthāpanam asurādhipatiṃ sāmnā yācituṃ hemapaṅkajam sthitvā sas tatra purato visasarja ramāṅgadam,दूतप्रस्थापनम् असुराधिपतिं साम्ना याचितुं हेमपङ्कजम् स्थित्वा सस् तत्र पुरतो विससर्ज रमाङ्गदम् +PNc_16.66,saś ca trijagataḥ sāram ādāyaiva vinirmitām uttuṅgaratnaprāsādāṃ prāpa ratnavatīṃ purīm,सश् च त्रिजगतः सारम् आदायैव विनिर्मिताम् उत्तुङ्गरत्नप्रासादां प्राप रत्नवतीं पुरीम् +PNc_16.67,rāmārthabaddhakakṣeṇa preṣitaḥ prabhuṇāviśat parikhārṇavam ullaṅghya sas tāṃ laṅkām ivāṅgadaḥ,रामार्थबद्धकक्षेण प्रेषितः प्रभुणाविशत् परिखार्णवम् उल्लङ्घ्य सस् तां लङ्काम् इवाङ्गदः +PNc_16.68,ko 'yaṃ ko 'py ayam anyonyam evaṃ pallavitoktibhiḥ kautukastimitākṣaiḥ saḥ pauraiś ciram adṛśyata,को ऽयं को ऽप्य् अयम् अन्योन्यम् एवं पल्लवितोक्तिभिः कौतुकस्तिमिताक्षैः सः पौरैश् चिरम् अदृश्यत +PNc_16.69,sa candranīlaharmyeṣu dadarśāsurakanyakāḥ lolās tamālaśyāmeṣu megheṣv iva śatahradāḥ,स चन्द्रनीलहर्म्येषु ददर्शासुरकन्यकाः लोलास् तमालश्यामेषु मेघेष्व् इव शतह्रदाः +PNc_16.70,nipīyamānaḥ paurastrīnetrasphaṭikaśuktibhiḥ vairidvipaghaṭāsiṃhaḥ siṃhadvāram avāpa sa,निपीयमानः पौरस्त्रीनेत्रस्फटिकशुक्तिभिः वैरिद्विपघटासिंहः सिंहद्वारम् अवाप स +PNc_16.71,asurendrasya doḥkaṇḍuduḥsthānaikabhaṭākulam vīraḥ sa aviśad āsthānam atha dvāḥsthaniveditaḥ,असुरेन्द्रस्य दोःकण्डुदुःस्थानैकभटाकुलम् वीरः स अविशद् आस्थानम् अथ द्वाःस्थनिवेदितः +PNc_16.72,asurendravarṇanam āsīnam añjanaśyāmam uccaiḥ sphaṭikaviṣṭare himācalendraśikhare navīnam iva nīradam,असुरेन्द्रवर्णनम् आसीनम् अञ्जनश्यामम् उच्चैः स्फटिकविष्टरे हिमाचलेन्द्रशिखरे नवीनम् इव नीरदम् +PNc_16.73,keyūrapadmarāgāṃśumañjarījaṭilaūbhau bhujau bibhrāṇam ujjvālapratāpajvalanāv iva,केयूरपद्मरागांशुमञ्जरीजटिलऊभौ भुजौ बिभ्राणम् उज्ज्वालप्रतापज्वलनाव् इव +PNc_16.74,urasā ruddhagīrvāṇadvipendraradakoṭinā hāravallīṃ dadhal lolāṃ dolām iva jayaśriyaḥ,उरसा रुद्धगीर्वाणद्विपेन्द्ररदकोटिना हारवल्लीं दधल् लोलां दोलाम् इव जयश्रियः +PNc_16.75,dadhānaṃ dīptiparyastatimirau maṇikuṇḍalau bandīkṛtau sahaivobhau sūryācandramasāv iva,दधानं दीप्तिपर्यस्ततिमिरौ मणिकुण्डलौ बन्दीकृतौ सहैवोभौ सूर्याचन्द्रमसाव् इव +PNc_16.76,vīravratasyālaṅkāram ahaṅkārasya jīvitam jagatām aṅkuśaṃ tatra sa vajrāṅkuśam aikṣata,वीरव्रतस्यालङ्कारम् अहङ्कारस्य जीवितम् जगताम् अङ्कुशं तत्र स वज्राङ्कुशम् ऐक्षत +PNc_16.77,tannideśitam adhyāsta sa hiraṇyamayam āsanam nānāratnāṃśuśabalaṃ śṛṅgaṃ meror ivāryamā,तन्निदेशितम् अध्यास्त स हिरण्यमयम् आसनम् नानारत्नांशुशबलं शृङ्गं मेरोर् इवार्यमा +PNc_16.78,dūtaṃ prati praśnaḥ kurvan mukhāni smerāṇi daśanajyotsnayā diśām vidhāya satkriyām evam asurendras tam abravīt,दूतं प्रति प्रश्नः कुर्वन् मुखानि स्मेराणि दशनज्योत्स्नया दिशाम् विधाय सत्क्रियाम् एवम् असुरेन्द्रस् तम् अब्रवीत् +PNc_16.79,aho kim api kalyāṇam āsannaphalam adya naḥ anyathā hi gṛhaṃ santaḥ kim āyānti bhavadvidhāḥ,अहो किम् अपि कल्याणम् आसन्नफलम् अद्य नः अन्यथा हि गृहं सन्तः किम् आयान्ति भवद्विधाः +PNc_16.80,yad āśrame vaṅkumuner yuvayor vṛttam adbhutam tat karṇātithitāṃ nītam etya praṇidhibhir mama,यद् आश्रमे वङ्कुमुनेर् युवयोर् वृत्तम् अद��भुतम् तत् कर्णातिथितां नीतम् एत्य प्रणिधिभिर् मम +PNc_16.81,etayā sāṃprataṃ brūhi yuto vidyādharair ayam kim ākaṅkṣati vaḥ svāmī phalaṃ pāṭālayātrayā,एतया सांप्रतं ब्रूहि युतो विद्याधरैर् अयम् किम् आकङ्क्षति वः स्वामी फलं पाटालयात्रया +PNc_16.82,niyujyante nṛpeṇārthe nālpīyasi bhavaddṛśāḥ śeṣo dhṛter bhuvo 'nyatra vyāpārayati kiṃ phaṇān,नियुज्यन्ते नृपेणार्थे नाल्पीयसि भवद्दृशाः शेषो धृतेर् भुवो ऽन्यत्र व्यापारयति किं फणान् +PNc_16.83,tad atra prahito rājñā kim artham asi kathyatām arthināṃ vyarthatām eti na jātu prārthanā mama,तद् अत्र प्रहितो राज्ञा किम् अर्थम् असि कथ्यताम् अर्थिनां व्यर्थताम् एति न जातु प्रार्थना मम +PNc_16.84,ramāṅgadoktiḥ mārgair ivāyatair vācāṃ śucibhir daśanāṃśubhiḥ sīmantitādharaḥ smitvā tam ity ūce ramāṅgadaḥ,रमाङ्गदोक्तिः मार्गैर् इवायतैर् वाचां शुचिभिर् दशनांशुभिः सीमन्तिताधरः स्मित्वा तम् इत्य् ऊचे रमाङ्गदः +PNc_16.85,āsāṃ sudhārasārdrāṇāṃ śuddhānām asurādhipa girāṃ tvam eko yat satyam indur bhāsām ivākaraḥ,आसां सुधारसार्द्राणां शुद्धानाम् असुराधिप गिरां त्वम् एको यत् सत्यम् इन्दुर् भासाम् इवाकरः +PNc_16.86,kac cit tvayāyam ajñāyi devaḥ sāhasalāñchanaḥ jagatpradīpam athavā ko na vetti virocanam,कच् चित् त्वयायम् अज्ञायि देवः साहसलाञ्छनः जगत्प्रदीपम् अथवा को न वेत्ति विरोचनम् +PNc_16.87,phaṇirājasutām eṣa pariṇetuṃ śaśiprabhām pathānena rathakṣuṇṇaratnaśailena gacchati,फणिराजसुताम् एष परिणेतुं शशिप्रभाम् पथानेन रथक्षुण्णरत्नशैलेन गच्छति +PNc_16.88,tvadvāpihemapadmena śulkasaṃsthā kṛtā kila asyāḥ pitreti devena tadarthaṃ prahitā vayam,त्वद्वापिहेमपद्मेन शुल्कसंस्था कृता किल अस्याः पित्रेति देवेन तदर्थं प्रहिता वयम् +PNc_16.89,anenecchasi cet kartuṃ sakhyaṃ sāhasalakṣmaṇā tat kārtasvararājīvam ānīya svayam arpyatām,अनेनेच्छसि चेत् कर्तुं सख्यं साहसलक्ष्मणा तत् कार्तस्वरराजीवम् आनीय स्वयम् अर्प्यताम् +PNc_16.90,lumpanti tvanmukhacchāyāṃ yāvan nāsya camūrajaḥ kuruṣva tāvad ātithyaṃ hemābjena mahībhuje,लुम्पन्ति त्वन्मुखच्छायां यावन् नास्य चमूरजः कुरुष्व तावद् आतिथ्यं हेमाब्जेन महीभुजे +PNc_16.91,kim anyan ``nārthināṃ matto vighaṭante manorathāḥ'' iti tvayā svam evāśu pramāṇīkriyatāṃ vacaḥ,किम् अन्यन् ``नार्थिनां मत्तो विघटन्ते मनोरथाःऽऽ इति त्वया स्वम् एवाशु प्रमाणीक्रियतां वचः +PNc_16.92,vajrāṅkuśavākyam ity uktavati sāmarṣabhaṭadṛṣṭe yaśobhaṭe pratyabhāṣata sāvajñaṃ vihasyāsurakuñjaraḥ,वज्राङ्कुशवाक्यम् इत्य् उक्तवति सामर्षभटदृष्टे यशोभटे प्रत्यभाषत सावज्ञं विहस्यासुरकुञ्जरः +PNc_16.93,aho bata vidagdho 'pi dhiṅ mugdha iva lakṣyase viduṣāpi tvayā kiṃcid yad uktam asamañjasam,अहो बत विदग्धो ऽपि धिङ् मुग्ध इव लक्ष्यसे विदुषापि त्वया किंचिद् यद् उक्तम् असमञ्जसम् +PNc_16.94,yūyaṃ kva māṇuṣāḥ pṛthvīsaṅkaṭasvāmyaduḥsthitāḥ sā ca trijagatāṃ bhartur ucitā kva śaśiprabhā,यूयं क्व माणुषाः पृथ्वीसङ्कटस्वाम्यदुःस्थिताः सा �� त्रिजगतां भर्तुर् उचिता क्व शशिप्रभा +PNc_16.95,tādṛṅmadaṅkam evātra strīratnam adhirohati ramate hi harasyaiva maulāv indukalāṅkuraḥ,तादृङ्मदङ्कम् एवात्र स्त्रीरत्नम् अधिरोहति रमते हि हरस्यैव मौलाव् इन्दुकलाङ्कुरः +PNc_16.96,yadyad astīha pātāle ratnaṃ kva cana kiṃ cana bhājanaṃ tasya tasyāham ekaḥ ke yūyam ucyatām ?,यद्यद् अस्तीह पाताले रत्नं क्व चन किं चन भाजनं तस्य तस्याहम् एकः के यूयम् उच्यताम् ? +PNc_16.97,sahate nṛpatau naiva hematāmarasārpaṇam mamaiṣa śakravijayakrīḍādurlalito bhujaḥ,सहते नृपतौ नैव हेमतामरसार्पणम् ममैष शक्रविजयक्रीडादुर्ललितो भुजः +PNc_16.98,prabhus tava nayajño 'pi kim anarthāya kevalam dīrghendīvaramāleti vikarṣaty asitoragam,प्रभुस् तव नयज्ञो ऽपि किम् अनर्थाय केवलम् दीर्घेन्दीवरमालेति विकर्षत्य् असितोरगम् +PNc_16.99,ita eva nivartadhvaṃ vartadhvaṃ vacane mama avaṭe kim iti kṣeptum ātmānaṃ yūyam udyatāḥ,इत एव निवर्तध्वं वर्तध्वं वचने मम अवटे किम् इति क्षेप्तुम् आत्मानं यूयम् उद्यताः +PNc_16.100,yāvad ete na muñcanti maryādām asurābdhayaḥ tāvat dūrāpasāreṇa svāminaṃ trātum arhatha,यावद् एते न मुञ्चन्ति मर्यादाम् असुराब्धयः तावत् दूरापसारेण स्वामिनं त्रातुम् अर्हथ +PNc_16.101,narendraṃ durjigīṣātas tad gaccha vinivāraya tvādṛśāḥ kim upekṣante patim utpathagāminam,नरेन्द्रं दुर्जिगीषातस् तद् गच्छ विनिवारय त्वादृशाः किम् उपेक्षन्ते पतिम् उत्पथगामिनम् +PNc_16.102,athavāsyāsti śaktiś cet kim adyāpi vilambate āyātu svayam ādātum itaḥ kāñcanapaṅkajam,अथवास्यास्ति शक्तिश् चेत् किम् अद्यापि विलम्बते आयातु स्वयम् आदातुम् इतः काञ्चनपङ्कजम् +PNc_16.103,kim anyaj jāyatām eṣa khaḍgadhārātithir mama ity uktvā kopataralaṃ virarāmāsureśvaraḥ,किम् अन्यज् जायताम् एष खड्गधारातिथिर् मम इत्य् उक्त्वा कोपतरलं विररामासुरेश्वरः +PNc_16.104,ramāṅgadasya prativacanam dhairyaṃ saṃvṛtakopo 'tha smayamāno ramāṅgadaḥ tam ity amuktaparyaṅkaḥ prativaktuṃ pracakrame,रमाङ्गदस्य प्रतिवचनम् धैर्यं संवृतकोपो ऽथ स्मयमानो रमाङ्गदः तम् इत्य् अमुक्तपर्यङ्कः प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे +PNc_16.105,nirvāṇavīryavāte 'smin rasātalabilodare abhugnabhujakaṇḍūtir aho kim api dṛpyase,निर्वाणवीर्यवाते ऽस्मिन् रसातलबिलोदरे अभुग्नभुजकण्डूतिर् अहो किम् अपि दृप्यसे +PNc_16.106,manye tavaitannīrandhram ajñātasvaparāntare pātālacirasaṃvāsāc citte pariṇataṃ tamaḥ,मन्ये तवैतन्नीरन्ध्रम् अज्ञातस्वपरान्तरे पातालचिरसंवासाच् चित्ते परिणतं तमः +PNc_16.107,yāṃ harasyāṣṭamīm āhur mūrtim āhutilehinīm tatsūtiḥ prāg abhūd bhartā paramāra iti kṣiteḥ,यां हरस्याष्टमीम् आहुर् मूर्तिम् आहुतिलेहिनीम् तत्सूतिः प्राग् अभूद् भर्ता परमार इति क्षितेः +PNc_16.108,kṛtāvatāraṃ tadvaṃśe vadhāya vibudhadviṣām kim ādidevaṃ kaṃsāriṃ dhiṅ martya iti manyase,कृतावतारं तद्वंशे वधाय विबुधद्विषाम् किम् आदिदेवं कंसारिं धिङ् मर्त्य इति मन्यसे +PNc_16.109,kamaleva mukundasya pārvatīva pinākinaḥ phaṇikanyocitā patnī sā mahīmīnalakṣmaṇaḥ,कमलेव मुकुन्दस्य पार���वतीव पिनाकिनः फणिकन्योचिता पत्नी सा महीमीनलक्ष्मणः +PNc_16.110,tāṃ haṭhenātmasātkartum asurendra na śakyase na ratnasūcim ākraṣṭum ayaskāntasya yogyatā,तां हठेनात्मसात्कर्तुम् असुरेन्द्र न शक्यसे न रत्नसूचिम् आक्रष्टुम् अयस्कान्तस्य योग्यता +PNc_16.111,padaṃ pathi nidhatse 'tra kim anyāyamalīyase apathe caratāṃ yānti dūrād dūraṃ vibhūtayaḥ,पदं पथि निधत्से ऽत्र किम् अन्यायमलीयसे अपथे चरतां यान्ति दूराद् दूरं विभूतयः +PNc_16.112,anarpaṇaṃ mahīpāle hemapaṅkeruhasya yat tavāparigham utprekṣe tad eva dvāram āpadām,अनर्पणं महीपाले हेमपङ्केरुहस्य यत् तवापरिघम् उत्प्रेक्षे तद् एव द्वारम् आपदाम् +PNc_16.113,rājendradīpake tasmin samarāṅgaṇavartini ete bhaṭās te na cirātāyāsyanti pataṅgatām,राजेन्द्रदीपके तस्मिन् समराङ्गणवर्तिनि एते भटास् ते न चिरातायास्यन्ति पतङ्गताम् +PNc_16.114,tathā vidhehi na yathā tvandataḥpurayoṣitām karapallavaśayyāsu śerate vadanendavaḥ,तथा विधेहि न यथा त्वन्दतःपुरयोषिताम् करपल्लवशय्यासु शेरते वदनेन्दवः +PNc_16.115,pravṛttapatiśokārtapaurastrīparidevanā iyam utsannasaṅgītā mā bhūd ratnavatī purī,प्रवृत्तपतिशोकार्तपौरस्त्रीपरिदेवना इयम् उत्सन्नसङ्गीता मा भूद् रत्नवती पुरी +PNc_16.116,devasyārpitahemābjas tad ehi pata pādayoḥ śiraḥ punantu te kāmaṃ puṇyās tatpādapāṃsavaḥ,देवस्यार्पितहेमाब्जस् तद् एहि पत पादयोः शिरः पुनन्तु ते कामं पुण्यास् तत्पादपांसवः +PNc_16.117,athavā subhaṭaiḥ sārdham uttiṣṭha purato bhava samaṃ vidyādharānīkair ayam āyāti bhūpatiḥ,अथवा सुभटैः सार्धम् उत्तिष्ठ पुरतो भव समं विद्याधरानीकैर् अयम् आयाति भूपतिः +PNc_16.118,kim anyat samam etena śirastāmarasena te hemakokanadaṃ devaḥ svayam eva grahīṣyati,किम् अन्यत् समम् एतेन शिरस्तामरसेन ते हेमकोकनदं देवः स्वयम् एव ग्रहीष्यति +PNc_16.119,ramāṅgadāgamanam tam ity uktvā sabhāmadhyān nirjagāma ramāṅgadaḥ nikaṭaṃ ca raṇotkasya jagāma jagatīpateḥ,रमाङ्गदागमनम् तम् इत्य् उक्त्वा सभामध्यान् निर्जगाम रमाङ्गदः निकटं च रणोत्कस्य जगाम जगतीपतेः +PNc_16.120,atha vadati śanaiḥ sametya tasminn amararipor vacanāni tānitāni asurapativināśakālarātrimbhṛkuṭīm uvāha mukhena mālavendraḥ,अथ वदति शनैः समेत्य तस्मिन्न् अमररिपोर् वचनानि तानितानि असुरपतिविनाशकालरात्रिम्भृकुटीम् उवाह मुखेन मालवेन्द्रः +PNc_16.121,gatvā vidyādharabhaṭacamūcakravālaiḥ sabhaṃ saḥ kṣmāpālo 'tha vyadhita paritas tatpuro ratnavatyāḥ yena vyaktāmarajayamahāsāhasasyāsurāṇāṃ nāthasyāsīn navaparibhavaśyāmalāvaktralakṣmīḥ,गत्वा विद्याधरभटचमूचक्रवालैः सभं सः क्ष्मापालो ऽथ व्यधित परितस् तत्पुरो रत्नवत्याः येन व्यक्तामरजयमहासाहसस्यासुराणां नाथस्यासीन् नवपरिभवश्यामलावक्त्रलक्ष्मीः +PNc_17.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye kanakā1ravinda-prārthano nāma ṣoḍaśaḥ sargaḥ saptadaśaḥ sargaḥ yuddhavarṇanaṃ athāhividyādhararājasainyair nipīḍitāyāṃ puri ratnavatyām bhaṭāḥ sakopaṃ bhujadarpabhājo nirjagmur ākṛṣṭakṛpāṇapaṭṭāḥ,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये कनका१रविन्द-प्रार्थनो नाम षोडशः सर्गः सप्तदशः सर्गः युद्धवर्णनं अथाहिविद्याधरराजसैन्यैर् निपीडितायां पुरि रत्नवत्याम् भटाः सकोपं भुजदर्पभाजो निर्जग्मुर् आकृष्टकृपाणपट्टाः +PNc_17.2,anyonyasaṅghaṭṭavaśena teṣām udañcitāḥ kāñcanakaṅkaṭebhyaḥ yugāntakālānalabījaśaṅkāṃ na kasya cakruḥ śikhinaḥ sphulliṅgāḥ,अन्योन्यसङ्घट्टवशेन तेषाम् उदञ्चिताः काञ्चनकङ्कटेभ्यः युगान्तकालानलबीजशङ्कां न कस्य चक्रुः शिखिनः स्फुल्लिङ्गाः +PNc_17.3,bhāleṣu bhīmā bhṛkuṭīr vahanto bhṛṅgatviṣaś cāsilatāḥ kareṣu khurāgrarugṇāvanibhiḥ saroṣaṃ nirīyur anye caturais turaṅgaiḥ,भालेषु भीमा भृकुटीर् वहन्तो भृङ्गत्विषश् चासिलताः करेषु खुराग्ररुग्णावनिभिः सरोषं निरीयुर् अन्ये चतुरैस् तुरङ्गैः +PNc_17.4,nyabhād anīkaṃ kariṇāṃ ca sāndrasindūrapūrāruṇagaṇḍabhitti pratyagradāvānalalīḍhakoṭikulācalendrapracayopameyam,न्यभाद् अनीकं करिणां च सान्द्रसिन्दूरपूरारुणगण्डभित्ति प्रत्यग्रदावानललीढकोटिकुलाचलेन्द्रप्रचयोपमेयम् +PNc_17.5,puro raṇotsekabhṛtāṃ niruddham oghena vidyādharavāhinīnām tat puñjitaṃ sainyam amartyaśatror babhūva mūle maṇitoraṇasya,पुरो रणोत्सेकभृतां निरुद्धम् ओघेन विद्याधरवाहिनीनाम् तत् पुञ्जितं सैन्यम् अमर्त्यशत्रोर् बभूव मूले मणितोरणस्य +PNc_17.6,sāṭopam āropitacāpayāṣṭir nibaddhatūṇīrayugo gajasthaḥ so nirjagāmātha mahāsurendro vegād ahaṃkāra ivāttadehaḥ,साटोपम् आरोपितचापयाष्टिर् निबद्धतूणीरयुगो गजस्थः सो निर्जगामाथ महासुरेन्द्रो वेगाद् अहंकार इवात्तदेहः +PNc_17.7,yugātyayāmbhodharanādadhīras tasyodgataḥ saṅgaratūryaghoṣaḥ baddhapratiśrunti nitāntabhīmaś cakāra pātālabilodarāṇi,युगात्ययाम्भोधरनादधीरस् तस्योद्गतः सङ्गरतूर्यघोषः बद्धप्रतिश्रुन्ति नितान्तभीमश् चकार पातालबिलोदराणि +PNc_17.8,satpuṣkarānañjanapuñjabhāsas patho jayasyātha gajān asīṃś ca vyāpārayanti sma rayeṇa vīrās tatpreritā vairivarūthinīṣu,सत्पुष्करानञ्जनपुञ्जभासस् पथो जयस्याथ गजान् असींश् च व्यापारयन्ति स्म रयेण वीरास् तत्प्रेरिता वैरिवरूथिनीषु +PNc_17.9,parasparāpātikṛpāṇaniryatjvālāvalīpallavitāntarikṣaḥ abhūt pravṛttaḥ samaro mahāhividyādharendrāsurapuṅgavānām,परस्परापातिकृपाणनिर्यत्ज्वालावलीपल्लवितान्तरिक्षः अभूत् प्रवृत्तः समरो महाहिविद्याधरेन्द्रासुरपुङ्गवानाम् +PNc_17.10,vīreṣu dhāvatsu caratsv amandaṃ gajeṣu valgatsu turaṅgameṣu akālakalpātyayayaśāṅkitāni cakampire sapta rasātalān,वीरेषु धावत्सु चरत्स्व् अमन्दं गजेषु वल्गत्सु तुरङ्गमेषु अकालकल्पात्यययशाङ्कितानि चकम्पिरे सप्त रसातलान् +PNc_17.11,prakāśayantaḥ karaṇaprapanncaṃ surāṅganābhiḥ spṛhayekṣyamāṇāḥ atyadbhutaṃ nṛttam ivārabhanta bhaṭā raṇaprāṅgaṇaraṅgamadhye,प्रकाशयन्तः करणप्रपन्न्चं सुराङ्गनाभिः स्पृहयेक्ष्यमाणाः अत्यद्भुतं नृत्तम् इवारभन्त भटा रणप्राङ्गणरङ्गमध्ये +PNc_17.12,utplutya vegāt pavamānamārgaṃ vidyādharair dānajalāvilāni paṭu vyapāṭyanta mataṅgajānāṃ tīkṣṇāsipatrakrakacaiḥ śirāṃsi,उत्प्लुत्य वेगात् पवमानमार्गं विद्याधरैर् दानजलाविलानि पटु व्यपाट्यन्त मतङ्गजानां तीक्ष्णासिपत्रक्रकचैः शिरांसि +PNc_17.13,nipatya kumbheṣu mahāgajānāṃ nīrandhramukteṣu paṭu kvaṇantaḥ bhānti sma vidyādharapuṅgavānāṃ muktāṭṭahāsā iva khaḍgapaṭṭāḥ,निपत्य कुम्भेषु महागजानां नीरन्ध्रमुक्तेषु पटु क्वणन्तः भान्ति स्म विद्याधरपुङ्गवानां मुक्ताट्टहासा इव खड्गपट्टाः +PNc_17.14,āvartatām ūrmilatāyamānanistriṃśavallīvalayākulāsu prapedire pūrvasurojjhitāni cakrāṇi vidyādharavāhinīṣu,आवर्तताम् ऊर्मिलतायमाननिस्त्रिंशवल्लीवलयाकुलासु प्रपेदिरे पूर्वसुरोज्झितानि चक्राणि विद्याधरवाहिनीषु +PNc_17.15,phaṇāvalīṣv āpatitoragāṇām aphalguratnopalakarkaśāsu kṛpāṇadharā masṛṇībabhūva mahāsurāṇāṃ na tu saṅgarecchā,फणावलीष्व् आपतितोरगाणाम् अफल्गुरत्नोपलकर्कशासु कृपाणधरा मसृणीबभूव महासुराणां न तु सङ्गरेच्छा +PNc_17.16,amānti pātālatale prasasruḥ kṣitau biladvāravinirgatāni jyāśabdahṛṣṭāsurasiṃhanādaturaṅgaheṣāgajabṛṃhitāni,अमान्ति पातालतले प्रसस्रुः क्षितौ बिलद्वारविनिर्गतानि ज्याशब्दहृष्टासुरसिंहनादतुरङ्गहेषागजबृंहितानि +PNc_17.17,pradhāvadaśvīyakhurāhatānām abhyudgato ratnabhuvāṃ parāgaḥ gīrvāṇacāpacchavilāñchitāni kṛtsnāni cakre kakubhāṃ mukhāni,प्रधावदश्वीयखुराहतानाम् अभ्युद्गतो रत्नभुवां परागः गीर्वाणचापच्छविलाञ्छितानि कृत्स्नानि चक्रे ककुभां मुखानि +PNc_17.18,bhaṭāstrapūrṇaiḥ parito gajānāṃ svadānapaṅkopacitaiḥ padāṅkaiḥ bhayaṅkarābhūt taruṇārkabimbasahasrakīrṇeva raṇāṅgaṇorvī,भटास्त्रपूर्णैः परितो गजानां स्वदानपङ्कोपचितैः पदाङ्कैः भयङ्कराभूत् तरुणार्कबिम्बसहस्रकीर्णेव रणाङ्गणोर्वी +PNc_17.19,lūnāḥ samūlaṃ subhaṭāsipatraiḥ sahasraśaḥ śoṇitaśīkarārdrāḥ uttālavaivasvatatālavṛntavicchittimūhuḥ karikarṇatālāḥ,लूनाः समूलं सुभटासिपत्रैः सहस्रशः शोणितशीकरार्द्राः उत्तालवैवस्वततालवृन्तविच्छित्तिमूहुः करिकर्णतालाः +PNc_17.20,anyonyakṛttāstarasā bhaṭānāṃ navātapātāmranakhatviṣo 'gre bhujā nipetuḥ samam īkṣaṇena samauliratnā iva pannagendrāḥ,अन्योन्यकृत्तास्तरसा भटानां नवातपाताम्रनखत्विषो ऽग्रे भुजा निपेतुः समम् ईक्षणेन समौलिरत्ना इव पन्नगेन्द्राः +PNc_17.21,aṅgād asiprāsapṛṣatkabhinnātasṛkpravāheṣu bhṛśaṃ vahatsu līlāgaladgairikanirjharāṇāṃ gajair jagāhe kulaparvatānām,अङ्गाद् असिप्रासपृषत्कभिन्नातसृक्प्रवाहेषु भृशं वहत्सु लीलागलद्गैरिकनिर्झराणां गजैर् जगाहे कुलपर्वतानाम् +PNc_17.22,kṣmāyāṃ babhuḥkhaḍgapṛthakkṛtāni sahasraśaḥ śastrabhṛtāṃ śirāṃsi kālena saṅgrāmasarontarālād utkhaṇḍitānīva saroruhāṇi,क्ष्मायां बभुःखड्गपृथक्कृतानि सहस्रशः शस्त्रभृतां शिरांसि कालेन सङ्ग्रामसरोन्तरालाद् उत्खण्डितानीव सरोरुह���णि +PNc_17.23,kabandhakaṇṭhocchaladasravantaḥ samīpam etyopari kaṅkayūtham muhūrtam iddhāruṇaratnadaṇḍam adṛśyata cchatram ivāntakasya,कबन्धकण्ठोच्छलदस्रवन्तः समीपम् एत्योपरि कङ्कयूथम् मुहूर्तम् इद्धारुणरत्नदण्डम् अदृश्यत च्छत्रम् इवान्तकस्य +PNc_17.24,muktaiḥ samūhena nabhaścarāṇāṃ kumbheṣu cakraiḥ kariṇāṃ patadbhiḥ astācalavyāyatavaprapātipataṅgabimbānukṛtir vitene,मुक्तैः समूहेन नभश्चराणां कुम्भेषु चक्रैः करिणां पतद्भिः अस्ताचलव्यायतवप्रपातिपतङ्गबिम्बानुकृतिर् वितेने +PNc_17.25,patadbhaṭaṃ nirdalitāśvavāraṃ nikṛttamattebhakaraṃ kṣaṇena vyadhāyi vidyādharasainikais tat sanāgavīrair asurendrasainyam,पतद्भटं निर्दलिताश्ववारं निकृत्तमत्तेभकरं क्षणेन व्यधायि विद्याधरसैनिकैस् तत् सनागवीरैर् असुरेन्द्रसैन्यम् +PNc_17.26,haṃsair iva smerataṭāḥsamantāt paricyutaiḥ kuñjarakarṇaśaṅkhaiḥ voḍhuṃ pravṛttā bhavaduttaraṅgā jhaṭity agādhā rudhirasravantī,हंसैर् इव स्मेरतटाःसमन्तात् परिच्युतैः कुञ्जरकर्णशङ्खैः वोढुं प्रवृत्ता भवदुत्तरङ्गा झटित्य् अगाधा रुधिरस्रवन्ती +PNc_17.27,vidyādharavyālabhaṭāvaluptadhairyeṣu naśyatsu mahāsureṣu viśvāṅkuśo nāma surārisūnur atho rathenājimahīṃ viveśa,विद्याधरव्यालभटावलुप्तधैर्येषु नश्यत्सु महासुरेषु विश्वाङ्कुशो नाम सुरारिसूनुर् अथो रथेनाजिमहीं विवेश +PNc_17.28,ākarṇakṛṣtād dhanuṣaḥ patadbhir bālendulekhākṛtibhiḥ pṛṣatkaiḥ arātisainye raṇadhīravīrān bhīrūnivaiko vimukhīcakāra,आकर्णकृष्ताद् धनुषः पतद्भिर् बालेन्दुलेखाकृतिभिः पृषत्कैः अरातिसैन्ये रणधीरवीरान् भीरूनिवैको विमुखीचकार +PNc_17.29,tadvīryanirvāsitasauṣṭhavānāṃ vidyādharāṇām apatan karebhyaḥ dhārāgralagnadvipakumbhamuktāḥ sabāṣpaleśā iva khaḍgalekhāḥ,तद्वीर्यनिर्वासितसौष्ठवानां विद्याधराणाम् अपतन् करेभ्यः धाराग्रलग्नद्विपकुम्भमुक्ताः सबाष्पलेशा इव खड्गलेखाः +PNc_17.30,kṣaṇād valanti sma tadā hatāni balāni vidyādharapannagānām saritpayāṃsīva niśakarāṃśupūrapravṛddhārṇavapīḍitāni,क्षणाद् वलन्ति स्म तदा हतानि बलानि विद्याधरपन्नगानाम् सरित्पयांसीव निशकरांशुपूरप्रवृद्धार्णवपीडितानि +PNc_17.31,na śekatus tasya gatiṃ niroddhuṃ vidyādharendroragarājaputrau ratnākarasyeva mahendrasahyā vasahyavegaṃ pralayotthitasya,न शेकतुस् तस्य गतिं निरोद्धुं विद्याधरेन्द्रोरगराजपुत्रौ रत्नाकरस्येव महेन्द्रसह्या वसह्यवेगं प्रलयोत्थितस्य +PNc_17.32,dordaṇḍakaṇḍūtim athāsya hartum udbhrūlataṃ bhūpatinā niyuktaḥ javāj jagāmājipathaṃ rathena ramāṅgadaḥkuṇḍalito 'gracāpaḥ,दोर्दण्डकण्डूतिम् अथास्य हर्तुम् उद्भ्रूलतं भूपतिना नियुक्तः जवाज् जगामाजिपथं रथेन रमाङ्गदःकुण्डलितो ऽग्रचापः +PNc_17.33,tathopalebhe samaronmukhasya nādena vṛddhiḥ śarajanmanāsya cakre padaṃ bāṣpakaṇotkareṇa yathā kapoleṣv asurāṅganānām,तथोपलेभे समरोन्मुखस्य नादेन वृद्धिः शरजन्मनास्य चक्रे पदं बाष्पकणोत्करेण यथा कपोलेष्व् असुराङ्गनानाम् +PNc_17.34,dūrāt suparvārisutaṃ rathena sa raṃhasā saṃmukham āpatantam rurodha taṃ bāṇaparaṃparābhir yaśobhaṭaḥ karṇam ivendrasūnus,दूरात् सुपर्वारिसुतं रथेन स रंहसा संमुखम् आपतन्तम् रुरोध तं बाणपरंपराभिर् यशोभटः कर्णम् इवेन्द्रसूनुस् +PNc_17.35,viśvāṅkuśaḥ satkavace mumoca vakṣaḥsthale haimam athāsya bāṇam taṭe 'ñjanaśyāmatanau mahādreḥ śātahradaṃ jyotir ivāmbuvāhaḥ,विश्वाङ्कुशः सत्कवचे मुमोच वक्षःस्थले हैमम् अथास्य बाणम् तटे ऽञ्जनश्यामतनौ महाद्रेः शातह्रदं ज्योतिर् इवाम्बुवाहः +PNc_17.36,alakṣyasaṃdhānavimokṣapātān yaśobhaṭasyāttaruṣo 'pi ropān mūrcchāluṭhatsārathir āhatāśvo rathaḥ śaśaṃsāsuranandanasya,अलक्ष्यसंधानविमोक्षपातान् यशोभटस्यात्तरुषो ऽपि रोपान् मूर्च्छालुठत्सारथिर् आहताश्वो रथः शशंसासुरनन्दनस्य +PNc_17.37,vilāsakāñcīm atha kālarātrer udyatkrudhaḥ paddhatim antakasya maurvīṃ pṛṣatkeṇa ramāṅgadasya ciccheda gīrvāṇaripos tanūjaḥ,विलासकाञ्चीम् अथ कालरात्रेर् उद्यत्क्रुधः पद्धतिम् अन्तकस्य मौर्वीं पृषत्केण रमाङ्गदस्य चिच्छेद गीर्वाणरिपोस् तनूजः +PNc_17.38,sannābhibimbena mahājilakṣmyā vīraśriyo vibhramanūpureṇa saṃrabhya rāhor iva cakrapāṇiḥ sa apy asya cakreṇa śiraś cakarta,सन्नाभिबिम्बेन महाजिलक्ष्म्या वीरश्रियो विभ्रमनूपुरेण संरभ्य राहोर् इव चक्रपाणिः स अप्य् अस्य चक्रेण शिरश् चकर्त +PNc_17.39,nanarta vidyādharasundarīṇāṃ gaṇo nadannūpuram ambare 'tha maulau śarakṣuṇṇaśirastraratne cikṣepa cāsyām arapuṣpavṛṣṭim,ननर्त विद्याधरसुन्दरीणां गणो नदन्नूपुरम् अम्बरे ऽथ मौलौ शरक्षुण्णशिरस्त्ररत्ने चिक्षेप चास्याम् अरपुष्पवृष्टिम् +PNc_17.40,dṛṣṭe śirasy utphalite svasūnor diṅmulalīnāsu patākinīṣu vajrāṅkuśāḥ saṃmukham āpapāta patyur viśām astagirer ivārkaḥ,दृष्टे शिरस्य् उत्फलिते स्वसूनोर् दिङ्मुललीनासु पताकिनीषु वज्राङ्कुशाः संमुखम् आपपात पत्युर् विशाम् अस्तगिरेर् इवार्कः +PNc_17.41,madāmbuvarṣī samare 'bhidhāvan reje gajas tasya sahemakakṣyaḥ bhinne 'ntarāle pavamānanunnas tamālanīlas taḍiteva meghaḥ,मदाम्बुवर्षी समरे ऽभिधावन् रेजे गजस् तस्य सहेमकक्ष्यः भिन्ने ऽन्तराले पवमाननुन्नस् तमालनीलस् तडितेव मेघः +PNc_17.42,patyuḥ prasādasmitarajjukṛṣṭā bhaṭā vivṛtyāsya puro babhūvuḥ svajīvitānyājimukhe vihātum atyutsukā bhaṅgamalīmasāni,पत्युः प्रसादस्मितरज्जुकृष्टा भटा विवृत्यास्य पुरो बभूवुः स्वजीवितान्याजिमुखे विहातुम् अत्युत्सुका भङ्गमलीमसानि +PNc_17.43,āruhya candraḥ kham ivābhirāmaṃ nakṣatramālābharaṇaṃ gajendram devo 'pi tadvairitamo niyantum atha pratasthe navasāhasāṅkaḥ,आरुह्य चन्द्रः खम् इवाभिरामं नक्षत्रमालाभरणं गजेन्द्रम् देवो ऽपि तद्वैरितमो नियन्तुम् अथ प्रतस्थे नवसाहसाङ्कः +PNc_17.44,ekatra pārśve śaśikhaṇḍanāmā vidyādharendro nṛpater babhūva arātisenānalinīvanaikaśītāṃśur anyatra yaśobhaṭaś ca,एकत्र पार्श्वे शशिखण्डनामा विद्याधरेन्द्रो नृपतेर् बभूव अरातिसेनानलिनीवनैकशीतांशुर् अन्यत्र यशोभटश् च +PNc_17.45,sphuratphaṇachatramaṇipratānatejaśchaṭājarjaritāndhakāraḥ aphalgur vīryaḥ phaṇabhṛtkumāro 'py agre 'bhavat tasya sa ratnacūḍaḥ,स्फुरत्फणछत्रमणिप्रतानतेजश्छटाजर्जरितान्धकारः अफल्गुर् वीर्यः फणभृत्कुमारो ऽप्य् अग्रे ऽभवत् तस्य स रत्नचूडः +PNc_17.46,vidhūtanistriṃśataraṅgitāni sabāṇacakrīkṛtakārmukāni hatāvaśeṣāṇi puro 'sya celur balāni vidyādharapannagānām,विधूतनिस्त्रिंशतरङ्गितानि सबाणचक्रीकृतकार्मुकानि हतावशेषाणि पुरो ऽस्य चेलुर् बलानि विद्याधरपन्नगानाम् +PNc_17.47,raktāsavakṣībasahastatālavetālatālocchalitāṭṭahāsaḥ mahābhaṭānām asunirvyapekṣam anyonyam āvartata saṃparāyaḥ,रक्तासवक्षीबसहस्ततालवेतालतालोच्छलिताट्टहासः महाभटानाम् असुनिर्व्यपेक्षम् अन्योन्यम् आवर्तत संपरायः +PNc_17.48,cakāśire śastrabhṛtāṃ śiraḥsu mithaḥ patantyaḥ karavālavallyaḥ muktāḥ salīlāṃ tridaśāṅganābhir mālā ivendīvarapatramayyaḥ,चकाशिरे शस्त्रभृतां शिरःसु मिथः पतन्त्यः करवालवल्ल्यः मुक्ताः सलीलां त्रिदशाङ्गनाभिर् माला इवेन्दीवरपत्रमय्यः +PNc_17.49,keṣāṃ cid ūhuḥ kavacāni śobhāṃ kva cit kva cil lohitapāṭalāni khelajjayaśrīcaraṇāravindalākṣāraseneva navāṅkitāni,केषां चिद् ऊहुः कवचानि शोभां क्व चित् क्व चिल् लोहितपाटलानि खेलज्जयश्रीचरणारविन्दलाक्षारसेनेव नवाङ्कितानि +PNc_17.50,hṛdipraviṣṭair aviśuddhimadbhir abhūd vyathā kāpi śaraiḥ pareṣām durātmanāṃ sādhuguṇair ivāgre phalena saṃyogam upeyivadbhiḥ,हृदिप्रविष्टैर् अविशुद्धिमद्भिर् अभूद् व्यथा कापि शरैः परेषाम् दुरात्मनां साधुगुणैर् इवाग्रे फलेन संयोगम् उपेयिवद्भिः +PNc_17.51,parasparāpātajuṣām asīnāṃ dhārācyutaḥ saṃyaticūrṇareṇuḥ avāpa tāpiccharucir jayaśrīvilāsakālāñjanadhūlilīlām,परस्परापातजुषाम् असीनां धाराच्युतः संयतिचूर्णरेणुः अवाप तापिच्छरुचिर् जयश्रीविलासकालाञ्जनधूलिलीलाम् +PNc_17.52,paryāyajātobhayasainyabhaṅgakarālakolāhalakātarāṇām surārividyādharasundarīṇāṃ doleva śokapramādāvabhūtām,पर्यायजातोभयसैन्यभङ्गकरालकोलाहलकातराणाम् सुरारिविद्याधरसुन्दरीणां दोलेव शोकप्रमादावभूताम् +PNc_17.53,athāsurendradviradena vegād abhyutthitenodgatadānadhāram madhyeraṇaṃ madhyamalokabhartur javān madāndho jaghaṭe gajendraḥ,अथासुरेन्द्रद्विरदेन वेगाद् अभ्युत्थितेनोद्गतदानधारम् मध्येरणं मध्यमलोकभर्तुर् जवान् मदान्धो जघटे गजेन्द्रः +PNc_17.54,mahebhayos tatra śikhāchalena pratiprahāraṃ radajaḥ kṛṣānuḥ kośeṣu vidutkapiśā muhūrtaṃ vyadhād ivāṣṭāpadapatravallīḥ,महेभयोस् तत्र शिखाछलेन प्रतिप्रहारं रदजः कृषानुः कोशेषु विदुत्कपिशा मुहूर्तं व्यधाद् इवाष्टापदपत्रवल्लीः +PNc_17.55,muhuḥ prajānām adhipena gāḍham ākṛṣyamāṇasya śarāsanasya dviṣadvadhārambhavidhau gabhīraḥ kreṅkārahuṅkāra ivoccacāra,मुहुः प्रजानाम् अधिपेन गाढम् आकृष्यमाणस्य शरासनस्य द्विषद्वधारम्भविधौ गभीरः क्रेङ्कारहुङ्कार इवोच्चचार +PNc_17.56,parisphuratkuṇḍalaghṛṣṭapuṅkhās tena prayuktās pṛthuvikrameṇa pramṛṣṭakāntākucapatralekhe lekhārivakṣasy apatan pṛṣatkāḥ,परिस्फुरत्कुण्डलघृष्टपुङ्खास् तेन ��्रयुक्तास् पृथुविक्रमेण प्रमृष्टकान्ताकुचपत्रलेखे लेखारिवक्षस्य् अपतन् पृषत्काः +PNc_17.57,arātimukteṣu tatas tanutrād vahnisphuliṅgeṣu samullasatsu mūrtir babhāse vasudhādhipasya niryatpratāpāgnikaṇachaṭeva,अरातिमुक्तेषु ततस् तनुत्राद् वह्निस्फुलिङ्गेषु समुल्लसत्सु मूर्तिर् बभासे वसुधाधिपस्य निर्यत्प्रतापाग्निकणछटेव +PNc_17.58,hiraṇmayī pārthivabāṇapaṅktir atyunnate mūrdhni mahāsurasya reje tarām añjanaparvatasya lagneva tigmāṃśumayūkhamālā,हिरण्मयी पार्थिवबाणपङ्क्तिर् अत्युन्नते मूर्ध्नि महासुरस्य रेजे तराम् अञ्जनपर्वतस्य लग्नेव तिग्मांशुमयूखमाला +PNc_17.59,abhyudgatā bhartur arātibāṇakṣuṇṇendranīlāṅgadareṇurājiḥ adṛśyatoddāmabhujāspadasya parākramāgner iva dhūmalekhā,अभ्युद्गता भर्तुर् अरातिबाणक्षुण्णेन्द्रनीलाङ्गदरेणुराजिः अदृश्यतोद्दामभुजास्पदस्य पराक्रमाग्नेर् इव धूमलेखा +PNc_17.60,ramāṅgado 'py udbhrukuṭiḥ kṛtāstraṃ vīraṃ dviṣaḥ pārśvagataṃ nihatya śarair alāvīj jayavaijayantīṃ jyotsnāsitaṃ kīrtim ivāsurasya,रमाङ्गदो ऽप्य् उद्भ्रुकुटिः कृतास्त्रं वीरं द्विषः पार्श्वगतं निहत्य शरैर् अलावीज् जयवैजयन्तीं ज्योत्स्नासितं कीर्तिम् इवासुरस्य +PNc_17.61,adhaḥsthitoḍḍāmaravairipattimukteṣu nirlūnaśarāsanajyaḥ cikṣepa cakrāṇy atidīrghabāhuḥ saḥ kālarātrer iva kaṅkaṇāni,अधःस्थितोड्डामरवैरिपत्तिमुक्तेषु निर्लूनशरासनज्यः चिक्षेप चक्राण्य् अतिदीर्घबाहुः सः कालरात्रेर् इव कङ्कणानि +PNc_17.62,utplutya helāhatasaṃmukhārir vidyādharendro 'py asinā cakarta jagajjayastambham ivoddhurasya suradviṣaḥ kāñcanaketudaṇḍam,उत्प्लुत्य हेलाहतसंमुखारिर् विद्याधरेन्द्रो ऽप्य् असिना चकर्त जगज्जयस्तम्भम् इवोद्धुरस्य सुरद्विषः काञ्चनकेतुदण्डम् +PNc_17.63,so ratnacūḍo 'pi tathā bhuśuṇḍyā pipeṣa vairidviṣakumbhapīṭham sitātapatratvam udañcad āpa yathāsya muktāphaladhūlijālam,सो रत्नचूडो ऽपि तथा भुशुण्ड्या पिपेष वैरिद्विषकुम्भपीठम् सितातपत्रत्वम् उदञ्चद् आप यथास्य मुक्ताफलधूलिजालम् +PNc_17.64,tuṅgaṃ dadhatkarkaśatām abhīkaḥ śrīsindhurājadvipakumbhayugmam payodharadvandvam ivājilakṣmyāś cakre 'rdhacandrāṅkitam indraśatruḥ,तुङ्गं दधत्कर्कशताम् अभीकः श्रीसिन्धुराजद्विपकुम्भयुग्मम् पयोधरद्वन्द्वम् इवाजिलक्ष्म्याश् चक्रे ऽर्धचन्द्राङ्कितम् इन्द्रशत्रुः +PNc_17.65,parasparāghaṭṭitadantakoṭibhraṣṭāgniveśabhramam ādadhanti raṇājire lohitarañjitāni virejire kuñjaramauktikāni,परस्पराघट्टितदन्तकोटिभ्रष्टाग्निवेशभ्रमम् आदधन्ति रणाजिरे लोहितरञ्जितानि विरेजिरे कुञ्जरमौक्तिकानि +PNc_17.66,cikṣepa pṛthītilake surārir yāṃ yām iṣuṃ kopakaṣāyitākṣaḥ tāṃ tāṃ jayāśām iva bāhuśālī śaraiḥ sas tasyārdhapathe lulova,चिक्षेप पृथीतिलके सुरारिर् यां याम् इषुं कोपकषायिताक्षः तां तां जयाशाम् इव बाहुशाली शरैः सस् तस्यार्धपथे लुलोव +PNc_17.67,tayos tatheṣvāsaprakarṣapratyuktakarṇārjunayor jayaśrīḥ suvelaratnākarayor udagrā cakāra veleva gatāgatāni,तयोस् तथेष्वासप्रकर्षप्रत्युक्तकर्णार्जुनयोर् जयश्रीः सुवेलरत्नाकरयोर् उदग्रा चकार वेलेव गतागतानि +PNc_17.68,patyuḥ prajānām asureśvaro 'tha kirīṭamāṇikyacayaṃ jahāra maṇiprasūnastabakapratānaṃ kalpadrumasyeva yugāntavātaḥ,पत्युः प्रजानाम् असुरेश्वरो ऽथ किरीटमाणिक्यचयं जहार मणिप्रसूनस्तबकप्रतानं कल्पद्रुमस्येव युगान्तवातः +PNc_17.69,krodhād athārdhaśaśalāñchanasodareṇa bāṇena vāsavaripor navasāhasāṅkaḥ ciccheda rāma iva viśravasaḥ sutasya pīnāṃsalolamaṇikuṇḍalam uttamāṅgam,क्रोधाद् अथार्धशशलाञ्छनसोदरेण बाणेन वासवरिपोर् नवसाहसाङ्कः चिच्छेद राम इव विश्रवसः सुतस्य पीनांसलोलमणिकुण्डलम् उत्तमाङ्गम् +PNc_17.70,āsan mukhāni kakubhām abhito 'tha citravāditranādalaharīmukharodarāṇi devasya ca tridivapuṣpamayaṃ papāta mālyaṃ śirasy asuravairipurandhrimuktam,आसन् मुखानि ककुभाम् अभितो ऽथ चित्रवादित्रनादलहरीमुखरोदराणि देवस्य च त्रिदिवपुष्पमयं पपात माल्यं शिरस्य् असुरवैरिपुरन्ध्रिमुक्तम् +PNc_17.71,lakṣmīpateḥ pṛthubhujadvayam ārdrasāndrajyāghātalāñchitam alāñchitavikramasya atyādarāgatajitorjitavairilakṣmīpādābjayāvakaniṣaktam ivācakāśe,लक्ष्मीपतेः पृथुभुजद्वयम् आर्द्रसान्द्रज्याघातलाञ्छितम् अलाञ्छितविक्रमस्य अत्यादरागतजितोर्जितवैरिलक्ष्मीपादाब्जयावकनिषक्तम् इवाचकाशे +PNc_17.72,tasyāgrataḥ kanakakuṇḍalatāḍyamānagaṇḍasthalīlulitakuṅkumapatralekhāḥ vidyādharoragakuraṅgadṛśaḥ pramodasāndrocchaladhvani jagur jayamaṅgalāni,तस्याग्रतः कनककुण्डलताड्यमानगण्डस्थलीलुलितकुङ्कुमपत्रलेखाः विद्याधरोरगकुरङ्गदृशः प्रमोदसान्द्रोच्छलध्वनि जगुर् जयमङ्गलानि +PNc_17.73,smitvā yaśobhaṭakarārpitacāpayaṣṭir unmuktaratnakavacaḥ khacareśvareṇa udbhinnamauktikanibhaśramavāribindur devo mamārja mukham aṃśukapallavena,स्मित्वा यशोभटकरार्पितचापयष्टिर् उन्मुक्तरत्नकवचः खचरेश्वरेण उद्भिन्नमौक्तिकनिभश्रमवारिबिन्दुर् देवो ममार्ज मुखम् अंशुकपल्लवेन +PNc_17.74,dattābhayopanatapauraśatārpyamāṇaratnopadhām atha sa ratnavatīṃ praviśya taṃ saṃyugasphuṭaparīkṣitaśauryasāraṃ rājye ripoḥ phaṇikumārakam abhyaṣiñcat,दत्ताभयोपनतपौरशतार्प्यमाणरत्नोपधाम् अथ स रत्नवतीं प्रविश्य तं संयुगस्फुटपरीक्षितशौर्यसारं राज्ये रिपोः फणिकुमारकम् अभ्यषिञ्चत् +PNc_17.75,mūrtaṃ manoratham ivopavanāt sakandam ādāya tat kanakakokanadaṃ narendraḥ ādātum īpsitamahīndrasuteti ratnam abhyutsukas tad anu bhogavatīṃ pratasthe,मूर्तं मनोरथम् इवोपवनात् सकन्दम् आदाय तत् कनककोकनदं नरेन्द्रः आदातुम् ईप्सितमहीन्द्रसुतेति रत्नम् अभ्युत्सुकस् तद् अनु भोगवतीं प्रतस्थे +PNc_17.76,devaḥ sāhasiko 'py amandamurajadhvānānumeyotsavām unnamraiḥ parito mahīṃ maṇigṛhair uttambhayantīm iva tām atyunnataratnatoraṇaśikhāpreṅkholamuktāphalaprālambocchaladacchakāntinikarasmerām avāpat purīm,देवः साहसिको ऽप्य् अमन्दमुरजध्वानानुमेयोत्सवाम् उन्नम्रैः परितो महीं मणिगृहैर् उत्तम्भयन्तीम् इव ताम् अत्युन्नतरत्नतोरणशिखाप्रेङ्खोलमुक्ताफलप्रालम्बोच्छलदच्छकान्तिनिकरस्मेराम् अवापत् पुरीम् +PNc_18.1,iti śrī-mṛgāṅkadatta-sūnoḥ parimalā1para-nāmnaḥ padmaguptasya kṛtau nava-sāhasā1ṅka-carite mahā-kāvye hema-kamala-haraṇo nāma saptadaśaḥ sargaḥ aṣṭādaśaḥ sargaḥ phaṇirājadarśanam taṃ viṣṭapatritayakaṇṭakadṛṣṭasāram abhyāgataṃ nṛpatim udgatagāḍhaharṣaḥ pratyudyayāv adhipatiḥ phaṇinām anargharatnārghapāṇiraśanair atha śaṅkhapālaḥ,इति श्री-मृगाङ्कदत्त-सूनोः परिमला१पर-नाम्नः पद्मगुप्तस्य कृतौ नव-साहसा१ङ्क-चरिते महा-काव्ये हेम-कमल-हरणो नाम सप्तदशः सर्गः अष्टादशः सर्गः फणिराजदर्शनम् तं विष्टपत्रितयकण्टकदृष्टसारम् अभ्यागतं नृपतिम् उद्गतगाढहर्षः प्रत्युद्ययाव् अधिपतिः फणिनाम् अनर्घरत्नार्घपाणिरशनैर् अथ शङ्खपालः +PNc_18.2,purapraveśaḥ ādāya sādaraphaṇīśvaradattam arghyam arghyaḥ satāṃ sa bahir eva niveśya sainyam devo 'viśad vinayavān puram agrayāyividyādharādhiparamāṅgadaratnacūḍaḥ,पुरप्रवेशः आदाय सादरफणीश्वरदत्तम् अर्घ्यम् अर्घ्यः सतां स बहिर् एव निवेश्य सैन्यम् देवो ऽविशद् विनयवान् पुरम् अग्रयायिविद्याधराधिपरमाङ्गदरत्नचूडः +PNc_18.3,utsṛjya gītam asamāpya vilāsalāsyam aṅkād apāsya sahasā maṇivallakīṃ ca atyunmanās tadavalokanakautukena vātāyanāny adhiruroha purandhrilokaḥ,उत्सृज्य गीतम् असमाप्य विलासलास्यम् अङ्काद् अपास्य सहसा मणिवल्लकीं च अत्युन्मनास् तदवलोकनकौतुकेन वातायनान्य् अधिरुरोह पुरन्ध्रिलोकः +PNc_18.4,utkṣipya vepathumatā karapallavena vātāyanāgramaṇimauktikalājakāni smitvaikayā sa vilasan makarāvacūlalīlālavāñcitavilocanam āluloke,उत्क्षिप्य वेपथुमता करपल्लवेन वातायनाग्रमणिमौक्तिकलाजकानि स्मित्वैकया स विलसन् मकरावचूललीलालवाञ्चितविलोचनम् आलुलोके +PNc_18.5,udyadvivṛttakaraveṇikayā nṛpendau tasmin smarollasitajṛmbhikayā kayā cit muktā muhur vibudhasindhukalindakanyākirmīravārilaharīsuhṛdaḥ kaṭākṣāḥ,उद्यद्विवृत्तकरवेणिकया नृपेन्दौ तस्मिन् स्मरोल्लसितजृम्भिकया कया चित् मुक्ता मुहुर् विबुधसिन्धुकलिन्दकन्याकिर्मीरवारिलहरीसुहृदः कटाक्षाः +PNc_18.6,vācālaratnavalayā savilāsam asmin nikṣipya kāpi navamauktikalājamuṣṭim tattāḍitāṃsataṭapārthivadattadṛṣṭir dīrghekṣaṇā kim iva na trapayā cakāra,वाचालरत्नवलया सविलासम् अस्मिन् निक्षिप्य कापि नवमौक्तिकलाजमुष्टिम् तत्ताडितांसतटपार्थिवदत्तदृष्टिर् दीर्घेक्षणा किम् इव न त्रपया चकार +PNc_18.7,vakṣo dadhānam amarādriśilāviśālam ājānubāhum avalokya narendracandram cittopanītaparirambhasukhātisāndram anyā payodharabhare pulakaṃ babhāra,वक्षो दधानम् अमराद्रिशिलाविशालम् आजानुबाहुम् अवलोक्य नरेन्द्रचन्द्रम् चित्तोपनीतपरिरम्भसुखातिसान्द्रम् अन्या पयोधरभरे पुलकं बभार +PNc_18.8,ālokya darpaṇatale pratimāgataṃ tam `ātto mayaiṣa' iti kāpi kṛtotsavābhūt mugdhā gate 'tha purato 'tra tadīyabimbe śūnyātmadarśavidhurendumukhī babhūva,आलोक्य दर्पणतले प्रतिमागतं तम् `आत्तो मयैषऽ इति कापि कृतोत्सवाभूत् मुग्धा गते ऽथ पुरतो ऽत्र तदीयबिम्बे शून्यात्मदर्शविधुरेन्दुमुखी बभूव +PNc_18.9,ity āpatan madanabāṇaparamparāṇām unmīlitāṅgavalanaślathamekhalānām eṇīdṛśāṃ vicarati sma sa rājahaṃsaḥ pārollasannavarasormiṣu mānaseṣu,इत्य् आपतन् मदनबाणपरम्पराणाम् उन्मीलिताङ्गवलनश्लथमेखलानाम् एणीदृशां विचरति स्म स राजहंसः पारोल्लसन्नवरसोर्मिषु मानसेषु +PNc_18.10,nāyakavarṇanam saṅgītaveśmani phaṇīśvaracāraṇānāṃ gīteṣv ajasram iha śuśruma yad yaśāṃsi yātaḥ sa eva nayanātithitām ayaṃ naḥ puṇyair aho bata nṛpo navasāhasāṅkaḥ,नायकवर्णनम् सङ्गीतवेश्मनि फणीश्वरचारणानां गीतेष्व् अजस्रम् इह शुश्रुम यद् यशांसि यातः स एव नयनातिथिताम् अयं नः पुण्यैर् अहो बत नृपो नवसाहसाङ्कः +PNc_18.11,kāntichaṭāchuritadiktaṭa eṣa devo jīyājjaganti paramārakulapradīpaḥ unmūlya saṃprati surāritamaḥ samūlaṃ yenāhiviṣṭapatale vihitaḥ prakāśaḥ,कान्तिछटाछुरितदिक्तट एष देवो जीयाज्जगन्ति परमारकुलप्रदीपः उन्मूल्य संप्रति सुरारितमः समूलं येनाहिविष्टपतले विहितः प्रकाशः +PNc_18.12,hantaiṣa pannagapater atulapratijñāprāgbhārasāgarasamuttaraṇaikapotaḥ utpākam eṣa ca phalaṃ phaṇirājakanyācitte ciraṃ kṛtapadasya manorathasya,हन्तैष पन्नगपतेर् अतुलप्रतिज्ञाप्राग्भारसागरसमुत्तरणैकपोतः उत्पाकम् एष च फलं फणिराजकन्याचित्ते चिरं कृतपदस्य मनोरथस्य +PNc_18.13,etad yaśobhaṭakare kanakāmbujaṃ tal līlāvataṃsam acirād viracayya yena pratyuptakalpatarupallavam eṣa pāṇim ādāsyate nṛpatir adya śaśiprabhāyāḥ,एतद् यशोभटकरे कनकाम्बुजं तल् लीलावतंसम् अचिराद् विरचय्य येन प्रत्युप्तकल्पतरुपल्लवम् एष पाणिम् आदास्यते नृपतिर् अद्य शशिप्रभायाः +PNc_18.14,hāṭakeśvaradarśanam sāndrānurāgapiśunāḥ paraśuḥ pareṣām ākarṇayann iti saḥ paurajanasya vācaḥ śrīhāṭakeśvara iti prathitasya tuṅgam agre dadarśa maṇimandiram indumauleḥ,हाटकेश्वरदर्शनम् सान्द्रानुरागपिशुनाः परशुः परेषाम् आकर्णयन्न् इति सः पौरजनस्य वाचः श्रीहाटकेश्वर इति प्रथितस्य तुङ्गम् अग्रे ददर्श मणिमन्दिरम् इन्दुमौलेः +PNc_18.15,tatra praviśya sakṛtānatir ādidevam ānarca kalpaviṭapiprabhavaiḥ prasūnaiḥ stotuṃ kṛtāñjalipuṭaḥ kuṭajāvadātadantāṃśupallavitavāg upacakrame ca,तत्र प्रविश्य सकृतानतिर् आदिदेवम् आनर्च कल्पविटपिप्रभवैः प्रसूनैः स्तोतुं कृताञ्जलिपुटः कुटजावदातदन्तांशुपल्लवितवाग् उपचक्रमे च +PNc_18.16,hāṭakeśvarastutiḥ antarjatāpihitasomasurāpagāya pracchannaśaraśāsanalocanāya tīvravrataglapitaśailasutāsvarūpavijñānanarmapaṭave baṭave namas te,हाटकेश्वरस्तुतिः अन्तर्जतापिहितसोमसुरापगाय प्रच्छन्नशरशासनलोचनाय तीव्रव्रतग्लपितशैलसुतास्वरूपविज्ञाननर्मपटवे बटवे नमस् ते +PNc_18.17,atyādarānatasurāsuramauliratnanānāmarīcikhacitāṅghrisaroruhāya dehārdhavartigirijāvihitābhyasūyasandhyāpraṇāmaviṣamāñjalaye namas te,अत्यादरानतसुरासुरमौलिरत्ननानामरीचिखचिताङ्घ्रिसरोरुहाय देहार्धवर्तिगिरिजाविहिताभ्यसूयसन्ध्याप्रणामविषमाञ्जलये नमस् ते +PNc_18.18,nīrandhrasindhujalasiktakapālamuktaratnāṅkurasya karaṇīṃ vidhurātanoti maulau sadaiva bhavato bhavabhedakartur nirdagdhabhāskaramahāya namo 'stu tasmai,नीरन्ध्रसिन्धुजलसिक्तकपालमुक्तरत्नाङ्कुरस्य करणीं विधुरातनोति मौलौ सदैव भवतो भवभेदकर्तुर् निर्दग्धभास्करमहाय नमो ऽस्तु तस्मै +PNc_18.19,kandarpadarpaśamanāya kṛtāntahartre kartre śubhasya bhujagādhipaveṣṭanāya urvīmarudraviniśākaravahnitoyayājyāmbaroccavapuṣe supuṣe namas te,कन्दर्पदर्पशमनाय कृतान्तहर्त्रे कर्त्रे शुभस्य भुजगाधिपवेष्टनाय उर्वीमरुद्रविनिशाकरवह्नितोययाज्याम्बरोच्चवपुषे सुपुषे नमस् ते +PNc_18.20,nīrandhrabhūtidhavalāya gajendrakṛttisaṃvītadehakavalīkṛtapannagāya nirdagdhadānavakulāya vipatkṣayaikakāryāya kāraṇanutāya namo 'stu tubhyam,नीरन्ध्रभूतिधवलाय गजेन्द्रकृत्तिसंवीतदेहकवलीकृतपन्नगाय निर्दग्धदानवकुलाय विपत्क्षयैककार्याय कारणनुताय नमो ऽस्तु तुभ्यम् +PNc_18.21,te te yam eva kila vāṅmayasāgarasya pāraṃ gatāḥ praṇavam ātmavido vadanti tasmai samāhitamaharṣivinidrahṛdyahṛtpuṇḍarīkavihitasthitaye namas te,ते ते यम् एव किल वाङ्मयसागरस्य पारं गताः प्रणवम् आत्मविदो वदन्ति तस्मै समाहितमहर्षिविनिद्रहृद्यहृत्पुण्डरीकविहितस्थितये नमस् ते +PNc_18.22,uttaṃsitenduśakalāya kapālajūṭasaṅghaṭṭitormimukharāmbaranirjharāya bhasmāṅgarāgaśucaye vikacopavītavyālendumaulimaṇidīdhitaye namas te,उत्तंसितेन्दुशकलाय कपालजूटसङ्घट्टितोर्मिमुखराम्बरनिर्झराय भस्माङ्गरागशुचये विकचोपवीतव्यालेन्दुमौलिमणिदीधितये नमस् ते +PNc_18.23,nāstraṃ na bhasma na jaṭā na kapāladāma nenduḥ siddhataṭinī na phaṇīndrahāraḥ nokṣā viṣaṃ na dayitāpi na yatra rūpam avyaktam īśa kila tad dadhate namas te,नास्त्रं न भस्म न जटा न कपालदाम नेन्दुः सिद्धतटिनी न फणीन्द्रहारः नोक्षा विषं न दयितापि न यत्र रूपम् अव्यक्तम् ईश किल तद् दधते नमस् ते +PNc_18.24,nāgarājagamanam stutvety avantipatir indukulāvataṃsaṃ tanmandirāt sahacaraiḥ saha nirjagāma antarniveśitaharinmaṇivedi valgannāgāṅganaṃ saḥ phaṇirājagṛhaṃ jagāma,नागराजगमनम् स्तुत्वेत्य् अवन्तिपतिर् इन्दुकुलावतंसं तन्मन्दिरात् सहचरैः सह निर्जगाम अन्तर्निवेशितहरिन्मणिवेदि वल्गन्नागाङ्गनं सः फणिराजगृहं जगाम +PNc_18.25,tatrāvatīrya rathataḥ sa ramāṅgadāttapāṇiḥ samucchalitamaṅgalatūryaghoṣe unnidrasāndrakusumaprakarāvakīrṇamāṇikyakuṭṭimatale masṛṇam viveśa,तत्रावतीर्य रथतः स रमाङ्गदात्तपाणिः समुच्छलितमङ्गलतूर्यघोषे उन्निद्रसान्द्रकुसुमप्रकरावकीर्णमाणिक्यकुट्टिमतले मसृणम् विवेश +PNc_18.26,anyonyapallavitatadvijayapraśaṃsaḥ prāptasthitir vikaṭakāñcanaviṣṭareṣu padmachadāyatadṛśā dadṛśe 'tha tasminn ekatra tena militaḥ phaṇirājalokaḥ,अन्योन्यपल्लविततद्विजयप्रशंसः प्राप्तस्थितिर् विकटकाञ्चनविष्टरेषु पद्मछदायतदृशा ददृशे ऽथ तस्मिन्न् एकत्र तेन मिलितः फणिराजलोकः +PNc_18.27,tatkṛtaḥ satkāraḥ tasmin gate nayanagocaram uddhṛtārau baddhāñjalir jhaṭiti pannagarājasaṃsat mandākinīva parito hariṇāvacūḍavyālokakuḍmalitakāñcanapaṅkajābhūt,तत्कृतः सत्कारः तस्मिन् गते नयनगोचरम् उद्धृतारौ बद्धाञ्जलिर् झटिति पन्नगराजसंसत् मन्दाकिनीव परितो हरिणावचूडव्यालोककुड्मलितकाञ्चनपङ्कजाभूत् +PNc_18.28,nyañcacchikhābharaṇabhāsurapadmarāgarocichaṭāghaṭitatatphaṇaratnakāntiḥ rājanyamaulimaṇicumbitapādapīṭhas tasmai cakāra sa mahābhijanaḥ praṇāmam,न्यञ्चच्छिखाभरणभासुरपद्मरागरोचिछटाघटिततत्फणरत्नकान्तिः राजन्यमौलिमणिचुम्बितपादपीठस् तस्मै चकार स महाभिजनः प्रणामम् +PNc_18.29,pratyuptaratnam abhitaḥ pramadāvakīrṇaṃ muktvā catuṣkam uragendranideśitaṃ sa adhyāsta sādarajaratphaṇikalpitāśīs tanmadhyavartikanakāsanam unnatāṃsaḥ,प्रत्युप्तरत्नम् अभितः प्रमदावकीर्णं मुक्त्वा चतुष्कम् उरगेन्द्रनिदेशितं स अध्यास्त सादरजरत्फणिकल्पिताशीस् तन्मध्यवर्तिकनकासनम् उन्नतांसः +PNc_18.30,vatsāṃ vrajanāya mameti śanair visṛjya nepathyanīlamaṇiveśmani ratnacūḍam tatrāsanadvayam adāpayad asya pārśve vidyādharādhipayaśobhaṭayoḥ phaṇīndraḥ,वत्सां व्रजनाय ममेति शनैर् विसृज्य नेपथ्यनीलमणिवेश्मनि रत्नचूडम् तत्रासनद्वयम् अदापयद् अस्य पार्श्वे विद्याधराधिपयशोभटयोः फणीन्द्रः +PNc_18.31,svarṇāsane svayam athācchaphaṇātapatraratnapradīpaśatajarjaritāndhakāraḥ lokatrayaikatilakasya sa nātidūre devasya dāritamahendraripor nyaṣīdat,स्वर्णासने स्वयम् अथाच्छफणातपत्ररत्नप्रदीपशतजर्जरितान्धकारः लोकत्रयैकतिलकस्य स नातिदूरे देवस्य दारितमहेन्द्ररिपोर् न्यषीदत् +PNc_18.32,sthitvaikato yuvatimaṅgalagītim atra śṛṇvan sa vindhyataṭadṛṣṭacaraḥ kuraṅgaḥ citre niveśita ivātha yaśobhaṭena smitvā savismayam asūcyata pārthivāya,स्थित्वैकतो युवतिमङ्गलगीतिम् अत्र शृण्वन् स विन्ध्यतटदृष्टचरः कुरङ्गः चित्रे निवेशित इवाथ यशोभटेन स्मित्वा सविस्मयम् असूच्यत पार्थिवाय +PNc_18.33,śaśiprabhādarśanam atrāntare pramadaloladṛśā nṛpeṇa dūrād adarśi phaṇirājasutābhiyāntī tanvī śirīśasumanaḥsukumāramūrtir devasya kārmukalateva manobhavasya,शशिप्रभादर्शनम् अत्रान्तरे प्रमदलोलदृशा नृपेण दूराद् अदर्शि फणिराजसुताभियान्ती तन्वी शिरीशसुमनःसुकुमारमूर्तिर् देवस्य कार्मुकलतेव मनोभवस्य +PNc_18.34,jyotsnāsitāmbararucisnapitānanendur mātrācirodgatayavāṅkurakarṇapūram muktvojjvalaṃ lalitakautukakaṅkaṇaṃ ca veṣaṃ vivāhasamayocitam udvahantī,ज्योत्स्नासिताम्बररुचिस्नपिताननेन्दुर् मात्राचिरोद्गतयवाङ्कुरकर्णपूरम् मुक्त्वोज्ज्वलं ललितकौतुककङ्कणं च वेषं विवाहसमयोचितम् उद्वहन्ती +PNc_18.35,sakhyā kayāpi likhitaṃ madanānalaikadhūmāvalīvalayasaṃśayam arpayantam ekāntakāntam asitāgarupatrabhaṅgam ābibhratī lavalipāṇḍutale kapole,सख्या कयापि लिखितं मदनानलैकधूमावलीवलयसंशयम् अर्पयन्तम् एकान्तकान्तम् असितागरुपत्रभङ्गम् आबिभ्रती लवलिपाण्डुतले कपोले +PNc_18.36,āttaprasādhanam anaṅgavilāsaveśma līlāvidhānam avadhir nayanotsavasya lāvaṇyasaṃvalitam aṅgakam udvahantī śṛṅgāradugdhajaladher adhidevateva,आत्तप्रसाधनम् अनङ्गविलासवेश्म लीलाविधानम् अवधिर् नयनोत्सवस्य लावण्यसंव���ितम् अङ्गकम् उद्वहन्ती शृङ्गारदुग्धजलधेर् अधिदेवतेव +PNc_18.37,sā pāṭalāvidhutacāmaramāruteṣatvyānartitālakalatā sahitā sakhībhiḥ nātisphuṭakvaṇitanūpuram ākulāni kiṃcid vilambya dadhatī trapayā padāni,सा पाटलाविधुतचामरमारुतेषत्व्यानर्तितालकलता सहिता सखीभिः नातिस्फुटक्वणितनूपुरम् आकुलानि किंचिद् विलम्ब्य दधती त्रपया पदानि +PNc_18.38,nāyikayā nāyakadarśanam utpakṣmaṇā nirupamollasitapramodavistāralaṅghitavilāsasaroruheṇa sāndrasmarajvarapipāsitayā tayāpi dūrād apāyi nayanāñjalinā narendraḥ,नायिकया नायकदर्शनम् उत्पक्ष्मणा निरुपमोल्लसितप्रमोदविस्तारलङ्घितविलाससरोरुहेण सान्द्रस्मरज्वरपिपासितया तयापि दूराद् अपायि नयनाञ्जलिना नरेन्द्रः +PNc_18.39,mālyavatīvākyam vrīḍāvanamramukhapadmam upāgatāyāṃ tasyāṃ pituḥ kanakaviṣṭarabhāgabhāji mālyādikalpitayathocitasatkriyānte taṃ mālavendram iti mālyavatī jagāda,माल्यवतीवाक्यम् व्रीडावनम्रमुखपद्मम् उपागतायां तस्यां पितुः कनकविष्टरभागभाजि माल्यादिकल्पितयथोचितसत्क्रियान्ते तं मालवेन्द्रम् इति माल्यवती जगाद +PNc_18.40,rājan! mahītalamṛgāṅga! vilambase kim? adyāpi tūrṇam amunā svabhujārjitena hemāmbujena viracayya vataṃsam asyāḥ pūrṇapratijñam uragādhipatiṃ vidhehi,राजन्! महीतलमृगाङ्ग! विलम्बसे किम्? अद्यापि तूर्णम् अमुना स्वभुजार्जितेन हेमाम्बुजेन विरचय्य वतंसम् अस्याः पूर्णप्रतिज्ञम् उरगाधिपतिं विधेहि +PNc_18.41,kamalāvataṃsaḥ ukte tayety akṛta kāñcanapuṣkaraṃ tad yāvat saḥ karṇaśikhare phaṇirājaputryāḥ tāvad vihāya mṛgarūpam udāramūrtir agre babhūva puruṣo 'sya sahemavetraḥ,कमलावतंसः उक्ते तयेत्य् अकृत काञ्चनपुष्करं तद् यावत् सः कर्णशिखरे फणिराजपुत्र्याः तावद् विहाय मृगरूपम् उदारमूर्तिर् अग्रे बभूव पुरुषो ऽस्य सहेमवेत्रः +PNc_18.42,puruṣaṃ prati praśnaḥ kas tvaṃ mṛgaḥ katham abhūr iti pārthivena pṛṣṭaḥ sa vismayasamutsukamānasena ity abravīd uraganetraparamparābhir āpīyamānavapur uktim avantinātham,पुरुषं प्रति प्रश्नः कस् त्वं मृगः कथम् अभूर् इति पार्थिवेन पृष्टः स विस्मयसमुत्सुकमानसेन इत्य् अब्रवीद् उरगनेत्रपरम्पराभिर् आपीयमानवपुर् उक्तिम् अवन्तिनाथम् +PNc_18.43,pratīhārasya vṛttāntaḥ kailāsaśailavasater giriśoparodhād dvārapraveśaviniṣedhakaṣāyitena śapto 'smi kaṇvamunināyam ahaṃ pitus te śrīharṣadevanṛpateḥ pratihārapālas,प्रतीहारस्य वृत्तान्तः कैलासशैलवसतेर् गिरिशोपरोधाद् द्वारप्रवेशविनिषेधकषायितेन शप्तो ऽस्मि कण्वमुनिनायम् अहं पितुस् ते श्रीहर्षदेवनृपतेः प्रतिहारपालस् +PNc_18.44,rājā phaṇīndraduhituḥ kanakāravindaṃ karṇe kariṣyati yadā navasāhasāṅkaḥ svaṃ rūpam āpsyasi tadeti samādideśa śāpāntam eṣa vihitānunayo maharṣiḥ,राजा फणीन्द्रदुहितुः कनकारविन्दं कर्णे करिष्यति यदा नवसाहसाङ्कः स्वं रूपम् आप्स्यसि तदेति समादिदेश शापान्तम् एष विहितानुनयो महर्षिः +PNc_18.45,tad vāsavārivijayottham idaṃ yaśas te gatvaikapiṅgalagirer avataṃsayāmi uktveti divyakusumair avakīrya maulau pātālamallam anilasya pathā jagāma,तद् व��सवारिविजयोत्थम् इदं यशस् ते गत्वैकपिङ्गलगिरेर् अवतंसयामि उक्त्वेति दिव्यकुसुमैर् अवकीर्य मौलौ पातालमल्लम् अनिलस्य पथा जगाम +PNc_18.46,vivāhavidhiḥ tūryasvaneṣu vilasatsu paṭhatsv amandaṃ bandiṣv anīyata phaṇīndrapurodhasā ca koṇāvasaktajalapūritaratnakumbhāṃ vediṃ tayā saha sa madhyamalokapālaḥ,विवाहविधिः तूर्यस्वनेषु विलसत्सु पठत्स्व् अमन्दं बन्दिष्व् अनीयत फणीन्द्रपुरोधसा च कोणावसक्तजलपूरितरत्नकुम्भां वेदिं तया सह स मध्यमलोकपालः +PNc_18.47,abhyudgatārcir analojjhitadhūmarājiśyāmībhavat kanakatāmarasāvataṃsām tasyāṃ yathāvidhi sa mālavapuṣpaketuḥ kanyām aheḥ kuvalayāśva iva upayeme,अभ्युद्गतार्चिर् अनलोज्झितधूमराजिश्यामीभवत् कनकतामरसावतंसाम् तस्यां यथाविधि स मालवपुष्पकेतुः कन्याम् अहेः कुवलयाश्व इव उपयेमे +PNc_18.48,ānītayā jhaṭiti rūpam adṛṣṭapūrvam aṅgena puṣpaśarabhaṅgitaraṅgitena bhāti sma śantanur iva tridivasravantyā pātālacandrakalayā sas tayā sametya,आनीतया झटिति रूपम् अदृष्टपूर्वम् अङ्गेन पुष्पशरभङ्गितरङ्गितेन भाति स्म शन्तनुर् इव त्रिदिवस्रवन्त्या पातालचन्द्रकलया सस् तया समेत्य +PNc_18.49,phaṇipativākyam nirgacchadaccharucinirbharam aṃśukena saṃchāditaṃ kim api pāṇitale dadhānaḥ ūce tam ity adhipatiḥ phaṇinām udañcatdantāṃśuśāritaradachadaratnakāntiḥ,फणिपतिवाक्यम् निर्गच्छदच्छरुचिनिर्भरम् अंशुकेन संछादितं किम् अपि पाणितले दधानः ऊचे तम् इत्य् अधिपतिः फणिनाम् उदञ्चत्दन्तांशुशारितरदछदरत्नकान्तिः +PNc_18.50,yad dīyate tava na tādṛśam asti kiṃcid gehe mamātra nṛpate navasāhasāṅka ! kośapratiṣṭhitanidhānaśataṃ yatas tvām aiśvaryanirjitapurandaram āmananti,यद् दीयते तव न तादृशम् अस्ति किंचिद् गेहे ममात्र नृपते नवसाहसाङ्क ! कोशप्रतिष्ठितनिधानशतं यतस् त्वाम् ऐश्वर्यनिर्जितपुरन्दरम् आमनन्ति +PNc_18.51,tat sphāṭikaṃ svam iva śuddham idaṃ gṛhāṇa tvaṣṭṛprayatnaghaṭitaṃ śivaliṅgam ekam ākāram ardhavanitāvapuṣaḥ purārer yasyāntare sukṛtino hi vilokayanti,तत् स्फाटिकं स्वम् इव शुद्धम् इदं गृहाण त्वष्टृप्रयत्नघटितं शिवलिङ्गम् एकम् आकारम् अर्धवनितावपुषः पुरारेर् यस्यान्तरे सुकृतिनो हि विलोकयन्ति +PNc_18.52,vyāsaḥ purā kila purāṇamuneḥ prapede tasmāt kilādikavipāṇitalaṃ jagāma lebhe tato 'pi bhagavān kapilo maharṣiḥ sānugraheṇa mama cedam adāyi tena,व्यासः पुरा किल पुराणमुनेः प्रपेदे तस्मात् किलादिकविपाणितलं जगाम लेभे ततो ऽपि भगवान् कपिलो महर्षिः सानुग्रहेण मम चेदम् अदायि तेन +PNc_18.53,śivaliṅgārpaṇam uktvety anargham atipāvanam arpitaṃ tad antaḥsphuṭaikaśivarūpam ahīśvareṇa pūrṇendukānti sahasā nigṛhītaśatrur jagrāha piṇḍitam iva svayaśo narendraḥ,शिवलिङ्गार्पणम् उक्त्वेत्य् अनर्घम् अतिपावनम् अर्पितं तद् अन्तःस्फुटैकशिवरूपम् अहीश्वरेण पूर्णेन्दुकान्ति सहसा निगृहीतशत्रुर् जग्राह पिण्डितम् इव स्वयशो नरेन्द्रः +PNc_18.54,tatrātha diktaṭapariskhalitapravṛttasīmantinīcaṭulanūpurakāñcinādaḥ ko 'py ucchalatpaṭahavaṃśahuḍḍukkaśaṅkhavīṇāmṛdaṅgamurajadhvanir utsavo 'bhūt,तत्राथ दिक्तटपरिस्खलितप्रवृत्तसीमन्तिनीचटुलनूपुरकाञ्चिनादः को ऽप्य् उच्छलत्पटहवंशहुड्डुक्कशङ्खवीणामृदङ्गमुरजध्वनिर् उत्सवो ऽभूत् +PNc_18.55,svanagarīṃ prati prasthāpanam vṛtte vadhūm atha vivāhamahotsave tām ādāya niṣpratimapauruṣavaijayantīm anvāgatādaranivartitapannagendraḥ paryutsukaḥ svanagarīṃ sa nṛpaḥ pratasthe,स्वनगरीं प्रति प्रस्थापनम् वृत्ते वधूम् अथ विवाहमहोत्सवे ताम् आदाय निष्प्रतिमपौरुषवैजयन्तीम् अन्वागतादरनिवर्तितपन्नगेन्द्रः पर्युत्सुकः स्वनगरीं स नृपः प्रतस्थे +PNc_18.56,gatvātha dūram ahiviṣṭapataḥ sahelam aṃśaḥ purāṇapuruṣasya sa nirjagāma śiprārpitena sahasā purataḥ prabhāvasīmantitāmbupaṭalena pathā sasainyaḥ,गत्वाथ दूरम् अहिविष्टपतः सहेलम् अंशः पुराणपुरुषस्य स निर्जगाम शिप्रार्पितेन सहसा पुरतः प्रभावसीमन्तिताम्बुपटलेन पथा ससैन्यः +PNc_18.57,tasyāḥ svahastamunisaṃhatikalpitārghaḥ sindhos taṭe saḥ padam ekapade cakāra śṛṅge tadā ca bhagavān aravindabandhur bandhūkapāṭalaruciḥ kanakācalasya,तस्याः स्वहस्तमुनिसंहतिकल्पितार्घः सिन्धोस् तटे सः पदम् एकपदे चकार शृङ्गे तदा च भगवान् अरविन्दबन्धुर् बन्धूकपाटलरुचिः कनकाचलस्य +PNc_18.58,ujjayinīpraveśaḥ bālātapachuritaharmyaviṭaṅkavartipārāvatātimadhuradhvanitachalena sambhāṣaṇaṃ vidadhatīm iva pauramuktapuṣpāñjaliḥ saḥ puram ujjayinīṃ viveśa,उज्जयिनीप्रवेशः बालातपछुरितहर्म्यविटङ्कवर्तिपारावतातिमधुरध्वनितछलेन सम्भाषणं विदधतीम् इव पौरमुक्तपुष्पाञ्जलिः सः पुरम् उज्जयिनीं विवेश +PNc_18.59,kāntāyaśobhaṭayutaṃ kṛśatām avāptās taccintayaiva sacivās tam atha praṇemuḥ kākutstham āhatasurārim ivānuyāntaṃ saumitriṇā janakarājatanūjayā ca,कान्तायशोभटयुतं कृशताम् अवाप्तास् तच्चिन्तयैव सचिवास् तम् अथ प्रणेमुः काकुत्स्थम् आहतसुरारिम् इवानुयान्तं सौमित्रिणा जनकराजतनूजया च +PNc_18.60,mahākāleśvaradarśanam ānandabāṣpasalilārdradṛśo 'rdhamārge sambhāṣya tān smitamukhaḥ saha tair jagāma vidyādharoragakarāhatahemaghaṇṭāṭāṅkārahāri bhavanaṃ tripurāntakasya,महाकालेश्वरदर्शनम् आनन्दबाष्पसलिलार्द्रदृशो ऽर्धमार्गे सम्भाष्य तान् स्मितमुखः सह तैर् जगाम विद्याधरोरगकराहतहेमघण्टाटाङ्कारहारि भवनं त्रिपुरान्तकस्य +PNc_18.61,tasmiṃś carācaraguror hariṇāvacūlacūḍāmaṇer apacitiṃ vidhivad vidhāya sākaṃ phaṇīndrasutayāmbararodhikambutūryasvanormi saś ca rājakulaṃ viveśa,तस्मिंश् चराचरगुरोर् हरिणावचूलचूडामणेर् अपचितिं विधिवद् विधाय साकं फणीन्द्रसुतयाम्बररोधिकम्बुतूर्यस्वनोर्मि सश् च राजकुलं विवेश +PNc_18.62,dhārāgamanam tatrārṇavadhvanighanotsavatūryaghoṣe sthitvā dināni katicit sa narendracandraḥ yāti sma bhūṣitakulaḥ kularājadhānīṃ dhārām amātyakathitāmṛgayetivṛttaḥ,धारागमनम् तत्रार्णवध्वनिघनोत्सवतूर्यघोषे स्थित्वा दिनानि कतिचित् स नरेन्द्रचन्द्रः याति स्म भूषितकुलः कुलराजधानीं धाराम् अमात्यकथितामृगयेतिवृत्तः +PNc_18.63,udghāṭiteṣv atha vilokanakautukena vātāyaneṣu paritaḥ purasundarībhiḥ tasmiṃś cirād viśati jīva iveśvare sā pronmīlitorunayaneva purī babhūva,उद्घाटितेष्व् अथ विलोकनकौतुकेन वातायनेषु परितः पुरसुन्दरीभिः तस्मिंश् चिराद् विशति जीव इवेश्वरे सा प्रोन्मीलितोरुनयनेव पुरी बभूव +PNc_18.64,śivaliṅgapratiṣṭhā tat sādhv akārayad athādhigatapratiṣṭhaṃ tatrāccharatnaśivaliṅgam anarghaśīlaḥ tasya prabhāvaghaṭitair vyadhur arhaṇāṃ ca vidyādharā vikacakalpataruprasūnaiḥ,शिवलिङ्गप्रतिष्ठा तत् साध्व् अकारयद् अथाधिगतप्रतिष्ठं तत्राच्छरत्नशिवलिङ्गम् अनर्घशीलः तस्य प्रभावघटितैर् व्यधुर् अर्हणां च विद्याधरा विकचकल्पतरुप्रसूनैः +PNc_18.65,anuyāyiprasthānam kṛtvā yathocitam akṛtrimam utsavānte satkāram āyatananiślathamauliratnau dattāṅkapāṇir ubhayoḥ prajighāya sa atha vidyādharādhipaphaṇīndrasūtau svadeśam,अनुयायिप्रस्थानम् कृत्वा यथोचितम् अकृत्रिमम् उत्सवान्ते सत्कारम् आयतननिश्लथमौलिरत्नौ दत्ताङ्कपाणिर् उभयोः प्रजिघाय स अथ विद्याधराधिपफणीन्द्रसूतौ स्वदेशम् +PNc_18.66,ekas tayor agamad ambaragāmisainyasīmantitābhrapaṭalaḥ śaśikāntaśailam anyo 'py agādhajalamālavajahnukanyāviśrāṇitorusaraṇir nijarājadhānīm,एकस् तयोर् अगमद् अम्बरगामिसैन्यसीमन्तिताभ्रपटलः शशिकान्तशैलम् अन्यो ऽप्य् अगाधजलमालवजह्नुकन्याविश्राणितोरुसरणिर् निजराजधानीम् +PNc_18.67,śaśiprabhāsakhīgamanam mābhūḥ kadāpi vimukhī rameṇa yad asya chandānuvṛttiratisaṃvananaṃ madasya uktveti tām ahisutām agaman gṛhāṇi gandharvakinnaramahoragasiddhakanyāḥ,शशिप्रभासखीगमनम् माभूः कदापि विमुखी रमेण यद् अस्य छन्दानुवृत्तिरतिसंवननं मदस्य उक्त्वेति ताम् अहिसुताम् अगमन् गृहाणि गन्धर्वकिन्नरमहोरगसिद्धकन्याः +PNc_18.68,sāmrājyalakṣmīsvīkāraḥ nīlachatrāvataṃsā bhujagapatisutāpāṇḍugaṇḍasthalāntaḥkastūrīpaṅkapatravyatikaraśabalavyāyatāṃse salīlam devenātha svamantripravaraciradhṛtā sāhasāṅkena dīrghe rohajjyāghātarekhe puno 'pi nidadhe doṣṇi sāmrājyalakṣmīḥ,साम्राज्यलक्ष्मीस्वीकारः नीलछत्रावतंसा भुजगपतिसुतापाण्डुगण्डस्थलान्तःकस्तूरीपङ्कपत्रव्यतिकरशबलव्यायतांसे सलीलम् देवेनाथ स्वमन्त्रिप्रवरचिरधृता साहसाङ्केन दीर्घे रोहज्ज्याघातरेखे पुनो ऽपि निदधे दोष्णि साम्राज्यलक्ष्मीः