diff --git "a/clean_sisupalavadha.csv" "b/clean_sisupalavadha.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/clean_sisupalavadha.csv" @@ -0,0 +1,1646 @@ +verse,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari +mspv_1.01,śriyaḥ pati śrīmati śāsituṃ jagajjagannivāso vasudevasadmani / vasan dadarśāvatarantamambarāddhiraṇyagarbhāṅgabhuvaṃ muniṃ hariḥ,श्रियः पति श्रीमति शासितुं जगज्जगन्निवासो वसुदेवसद्मनि / वसन् ददर्शावतरन्तमम्बराद्धिरण्यगर्भाङ्गभुवं मुनिं हरिः +mspv_1.02,gataṃ tiraścīnamanūrusāradheḥ prasiddhamūrdhvajvalanaṃ havirbhujaḥ / patatyadho dhāma visāri sarvataḥ kimedatityākulamīkṣitaṃ janaiḥ,गतं तिरश्चीनमनूरुसारधेः प्रसिद्धमूर्ध्वज्वलनं हविर्भुजः / पतत्यधो धाम विसारि सर्वतः किमेदतित्याकुलमीक्षितं जनैः +mspv_1.03,cayastaviṣāmityavadhāritaṃ purā tataḥ śarīrīti vibhāvitākṛtim / vibhurvibhaktāvayavaṃ pumāniti kramādamuṃ nārada ityabodhi saḥ,चयस्तविषामित्यवधारितं पुरा ततः शरीरीति विभाविताकृतिम् / विभुर्विभक्तावयवं पुमानिति क्रमादमुं नारद इत्यबोधि सः +mspv_1.04,navānadho 'dho bṛhataḥ payodharān samūḍhakarpūraparāgapāṇḍuram / kṣaṇaṃ kṣaṇotkṣiptagajendrakṛttinā sphuṭopamaṃ bhūtisitena śamghunā,नवानधो ऽधो बृहतः पयोधरान् समूढकर्पूरपरागपाण्डुरम् / क्षणं क्षणोत्क्षिप्तगजेन्द्रकृत्तिना स्फुटोपमं भूतिसितेन शम्घुना +mspv_1.05,dadhānamambhoruhakesaradyutīrjaṭāḥ śaraccandra marīcirociṣam / vipākastuṅgāstuhinasthalīruho dharādarendraṃ vratatītatīriva,दधानमम्भोरुहकेसरद्युतीर्जटाः शरच्चन्द्र मरीचिरोचिषम् / विपाकस्तुङ्गास्तुहिनस्थलीरुहो धरादरेन्द्रं व्रततीततीरिव +mspv_1.06,piśaṅgamauñjīyujamarjunacchaviṃ vasānameṇājinamañnadyuti / suvarmasūtrākalitādharāmbarāṃ viḍambayantaṃ śitivāsasastanum,पिशङ्गमौञ्जीयुजमर्जुनच्छविं वसानमेणाजिनमञ्नद्युति / सुवर्मसूत्राकलिताधराम्बरां विडम्बयन्तं शितिवाससस्तनुम् +mspv_1.07,vihaṅgarājāṅgaruhairivāyatairhiraṇmayorvīruhavallitatnubhiḥ / kṛtopavītaṃ himaśubhramuccakairghanaṃ ghanānte taṭitāṃ gaṇairiva,विहङ्गराजाङ्गरुहैरिवायतैर्हिरण्मयोर्वीरुहवल्लितत्नुभिः / कृतोपवीतं हिमशुभ्रमुच्चकैर्घनं घनान्ते तटितां गणैरिव +mspv_1.08,nisargacitrojvalasūkṣmapakṣmaṇā lasadbisacchedasitāṅgasaṅginā / cakāsataṃ cārucamūrucarmaṇā kuthena nāgendramivendravāhanam,निसर्गचित्रोज्वलसूक्ष्मपक्ष्मणा लसद्बिसच्छेदसिताङ्गसङ्गिना / चकासतं चारुचमूरुचर्मणा कुथेन नागेन्द्रमिवेन्द्रवाहनम् +mspv_1.09,ajasramāsphālitavallakīguṇakṣatojvalāṅguṣṭhanakhāṃśubhinnayā / puraḥ pravālairiva pūritārdhayā vibhāntamacchasphaṭikākṣamālayā,अजस्रमास्फालितवल्लकीगुणक्षतोज्वलाङ्गुष्ठनखांशुभिन्नया / पुरः प्रवालैरिव पूरितार्धया विभान्तमच्छस्फटिकाक्षमालया +mspv_1.10,raṇadbhirāghaṭṭanayā nabhasvataḥ pṛthagvibhinnaśrutimaṇḍalaiḥ svaraiḥ / sphuṭībhavadgrāmaviśeṣamūrcchanāmavekṣamāṇaṃ mahatīṃ muhurmuhuḥ,रणद्भिराघट्टनया नभस्वतः पृथग्विभिन्नश्रुतिमण्डलैः स्वरैः / स्फुटीभवद्ग्रामविशेषमूर्च्छनामवेक्षमाणं महतीं मुहुर्मुहुः +mspv_1.11,nivartya so 'nuvrajataḥ kṛtānatīnatīndrayajñānanidhirnabhaḥ sadaḥ / samāsadatsāditadaityasaṃpadaḥ padaṃ mahendralāyacāru cakriṇaḥ,निवर्त्य सो ऽनु���्रजतः कृतानतीनतीन्द्रयज्ञाननिधिर्नभः सदः / समासदत्सादितदैत्यसंपदः पदं महेन्द्रलायचारु चक्रिणः +mspv_1.12,patatpataṅgapratimastaponidhiḥ puro 'sya yāvanna bhuvi vlīyata / girestaḍitvāniva tāvaduccakairjavena pīṭhādutiṣṭhadacyutaḥ,पतत्पतङ्गप्रतिमस्तपोनिधिः पुरो ऽस्य यावन्न भुवि व्लीयत / गिरेस्तडित्वानिव तावदुच्चकैर्जवेन पीठादुतिष्ठदच्युतः +mspv_1.13,atha prayatnonnamitānatphaṇairdhṛte kathañcitphaṇināṃ gaṇairadhaḥ / nyadhāyiṣātāmabhi devakīsutaṃ sutena dhātuścaraṇau bhuvastale,अथ प्रयत्नोन्नमितानत्फणैर्धृते कथञ्चित्फणिनां गणैरधः / न्यधायिषातामभि देवकीसुतं सुतेन धातुश्चरणौ भुवस्तले +mspv_1.14,tamarghyamarghyādikayādipuruṣaḥ saparyayā sādhu sa paryapūjayat / gṛhānupaituṃ praṇayādabhīpsavo bhavanti nāpuṇyakṛtāṃ manīṣiṇaḥ,तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपुरुषः सपर्यया साधु स पर्यपूजयत् / गृहानुपैतुं प्रणयादभीप्सवो भवन्ति नापुण्यकृतां मनीषिणः +mspv_1.15,na yāvadetāvudapaśyadutthitau janastuṣārāñjanaparvatāviva / svahastadatte munimāsane muniściraṃstāvadabhinyavīviśat,न यावदेतावुदपश्यदुत्थितौ जनस्तुषाराञ्जनपर्वताविव / स्वहस्तदत्ते मुनिमासने मुनिश्चिरंस्तावदभिन्यवीविशत् +mspv_1.16,mahāmahānīlaśilārucaḥ puro niṣedivān kaṃsakṛṣaḥ sa viṣṭare / śritodayādrerabhisāyamuccakairacūcuraccandramaso 'bhirāmatām,महामहानीलशिलारुचः पुरो निषेदिवान् कंसकृषः स विष्टरे / श्रितोदयाद्रेरभिसायमुच्चकैरचूचुरच्चन्द्रमसो ऽभिरामताम् +mspv_1.17,vidhāya tasyāpacitiṃ praseduṣaḥ prakāmamaprīyata yajvanāṃ priyaḥ / grahītumāryānparicaryayā muhurmahānubhāvā hi nitāntamarthinaḥ,विधाय तस्यापचितिं प्रसेदुषः प्रकाममप्रीयत यज्वनां प्रियः / ग्रहीतुमार्यान्परिचर्यया मुहुर्महानुभावा हि नितान्तमर्थिनः +mspv_1.18,aśeṣatīrthopahṛtāḥ kamaṇḍalornidhāya pāṇāvṛṣīṇābhyudīritāḥ / aghaughavidhvaṃsavidhau paṭīyasīrnatena mūrdnā hariragrahīdāpaḥ,अशेषतीर्थोपहृताः कमण्डलोर्निधाय पाणावृषीणाभ्युदीरिताः / अघौघविध्वंसविधौ पटीयसीर्नतेन मूर्द्ना हरिरग्रहीदापः +mspv_1.19,sa kāñcane yatra muneranujñayā navāmbudaśayāmavapurnyavikṣata / jigāya jambūjanitaśriyaḥ śriyaṃ sumeruśṛṅgasya tadā tadāsanam,स काञ्चने यत्र मुनेरनुज्ञया नवाम्बुदशयामवपुर्न्यविक्षत / जिगाय जम्बूजनितश्रियः श्रियं सुमेरुशृङ्गस्य तदा तदासनम् +mspv_1.20,sa taptākārtasvarabhāsvarāmbaraḥ kaṭhoradhārādhipalāñchanacchaviḥ / vididyute bāḍavajātavedasaḥ śikhābhirāśliṣṭa ivāmbhasāṃ nidhiḥ,स तप्ताकार्तस्वरभास्वराम्बरः कठोरधाराधिपलाञ्छनच्छविः / विदिद्युते बाडवजातवेदसः शिखाभिराश्लिष्ट इवाम्भसां निधिः +mspv_1.21,rathāṅgapāṇeḥ paṭalena rociṣāmṛṣitviṣaḥ saṃvalitā virejire / calatpalāśāntaragocarastarotuṣāramūrteriva naktamaṃśavaḥ,रथाङ्गपाणेः पटलेन रोचिषामृषित्विषः संवलिता विरेजिरे / चलत्पलाशान्तरगोचरस्तरोतुषारमूर्तेरिव नक्तमंशवः +mspv_1.22,praphullatāpicchanibhairabhīṣubhiḥ śubhaiśca saptacchadapāṃsupāṇḍubhiḥ / parampareṇa cchuritāmalacchavī tadekavarṇāviva tau babhūvatuḥ,प्रफुल्लतापिच्छनिभैरभीषुभिः शुभैश्च सप्तच्छदपांसुपाण्डुभिः / परम्परेण च्छुरितामलच्छवी तदेकवर्णाविव तौ बभूवतुः +mspv_1.23,yugāntakālamatisaṃhṛtātmano jaganti yasyāṃ savikāsamāsata / tanau mamustatra na kaiṭabhadviṣastapodhanabhyāgamasaṃbhavā mudaḥ,युगान्तकालमतिसंहृतात्मनो जगन्ति यस्यां सविकासमासत / तनौ ममुस्तत्र न कैटभद्विषस्तपोधनभ्यागमसंभवा मुदः +mspv_1.24,nidādhadhāmānamivādhidīdhitiṃ mudāvikāsaṃ munimabhyupeyuṣī / vilocane bibhradadhiśritaśriṇī sa puṇḍarākākṣa iti sphuṭābhavat,निदाधधामानमिवाधिदीधितिं मुदाविकासं मुनिमभ्युपेयुषी / विलोचने बिभ्रदधिश्रितश्रिणी स पुण्डराकाक्ष इति स्फुटाभवत् +mspv_1.25,sitaṃsitimnā sutarāṃ munervapuḥ visāribhiḥ saudhamivātha lambhayan / dvijāvalivyājaniśākarāṃśubhiḥ śucismitāṃ vācamavocadacyutaḥ,सितंसितिम्ना सुतरां मुनेर्वपुः विसारिभिः सौधमिवाथ लम्भयन् / द्विजावलिव्याजनिशाकरांशुभिः शुचिस्मितां वाचमवोचदच्युतः +mspv_1.26,haratyaghaṃ saṃprati hetureṣyataḥ śubhasya pūrvācaritai kṛtarṃ śubhai / śarīrabhājāṃ bhavadīyadarśanaṃ vyanakti kālatritaye 'pi yogyatām,हरत्यघं संप्रति हेतुरेष्यतः शुभस्य पूर्वाचरितै कृतर्ं शुभै / शरीरभाजां भवदीयदर्शनं व्यनक्ति कालत्रितये ऽपि योग्यताम् +mspv_1.27,jagatparyāptasahasrabhānunā na yanniyantuṃ samabhāvi bhānunā / prasahya tejobhirasaṃkhyatāṃ gatair adastvayā nunnamanuttamaṃ tamaḥ,जगत्पर्याप्तसहस्रभानुना न यन्नियन्तुं समभावि भानुना / प्रसह्य तेजोभिरसंख्यतां गतैर् अदस्त्वया नुन्नमनुत्तमं तमः +mspv_1.28,kṛtaḥ prajākṣemakṛtā prajāsṛjā supātranikṣenirākulātmanā / sadopayoge 'pi gurustvamakṣayo nidhiḥ śrutīnāṃ dhanasaṃpadāmiva,कृतः प्रजाक्षेमकृता प्रजासृजा सुपात्रनिक्षेनिराकुलात्मना / सदोपयोगे ऽपि गुरुस्त्वमक्षयो निधिः श्रुतीनां धनसंपदामिव +mspv_1.29,vilokanenaiva tavāmunā mune kṛtaḥ kṛtārthosmi nibarhitāṃhasā / tathāpiśuśrūṣurahaṃ garīyasīrgiro 'thavā śreyasi kena vā tṛpyate,विलोकनेनैव तवामुना मुने कृतः कृतार्थोस्मि निबर्हितांहसा / तथापिशुश्रूषुरहं गरीयसीर्गिरो ऽथवा श्रेयसि केन वा तृप्यते +mspv_1.30,gataspṛho 'pyāgamanaprayojanaṃ vadeti vaktuṃ vyavasīyate yayā / tanoti nastāmuditmagauravo gurustavaivāgama eva dhṛṣyatām,गतस्पृहो ऽप्यागमनप्रयोजनं वदेति वक्तुं व्यवसीयते यया / तनोति नस्तामुदित्मगौरवो गुरुस्तवैवागम एव धृष्यताम् +mspv_1.31,itibruvantaṃ uvāca sa vratī na vācyamitthaṃ puruṣottama tvayā / tvameva sākṣātkaraṇīya ityataḥ kimasti kāryaṃ guru yogināmapi,इतिब्रुवन्तं उवाच स व्रती न वाच्यमित्थं पुरुषोत्तम त्वया / त्वमेव साक्षात्करणीय इत्यतः किमस्ति कार्यं गुरु योगिनामपि +mspv_1.32,udīrṇarāgapratirodhakaṃ janairabhīkṣṇamakṣuṇṇatayātidurgamam / upeyuṣomokṣapathaṃ manasvinastvamagramūrtirnirapāyasaṃśrayā,उदीर्णरागप्रतिरोधकं जनैरभीक्ष्णमक्षुण्णतयातिदुर्गमम् / उपेयुषोमोक्षपथं मनस्विनस्त्वमग्रमूर्तिर्निरपायसंश्रया +mspv_1.33,udāsitāraṃ nigrahītamānasairgṛhītamadhyātmadṛśā kathañcana / bahirvikaraṃ prakṛteḥ pṛthagviduḥ purātanaṃ tvāṃ puruṣaṃ purāvidaḥ,उदासितारं निग्रहीतमानसैर्गृहीतमध्यात्मदृशा कथञ्चन / बहिर्विकरं प्रकृतेः पृथग्विदुः पुरातनं त्वां पुरुषं पुराविदः +mspv_1.34,niveśayāmāsitha helayoddhṛtaṃ phaṇābhṛtāṃ chādanamekamokasaḥ / jagataikasthapatistvamuccakairahīśvarastambhaśiraḥsubhūtalam,निवेशयामासिथ हेलयोद्धृतं फणाभृतां छादनमेकमोकसः / जगतैकस्थपतिस्त्वमुच्चकैरहीश्वरस्तम्भशिरःसुभूतलम् +mspv_1.35,ananyagurvāstava kena kevalaḥ purāṇamūrtemahimāvagamyate / manuṣyajanmāpi surāsurānguṇairbhavānbhavacchedakarai karotyadhaḥ,अनन्यगुर्वास्तव केन केवलः पुराणमूर्तेमहिमावगम्यते / मनुष्यजन्मापि सुरासुरान्गुणैर्भवान्भवच्छेदकरै करोत्यधः +mspv_1.36,laghūkariṣyannatibhārabhaṅgurāmamūṃ kila tvaṃ tridivādavātaraḥ / udūḍhalokatritayena sāṃprataṃ gururdharitrī kriyatetarāṃ tvayā,लघूकरिष्यन्नतिभारभङ्गुराममूं किल त्वं त्रिदिवादवातरः / उदूढलोकत्रितयेन सांप्रतं गुरुर्धरित्री क्रियतेतरां त्वया +mspv_1.37,nijojasojjāsayituṃ jagadrahāmupajihīthā na mahītale yadi / samāhitairapyanirūpitastataḥ padaṃ dṛśaḥ syāḥ katham īśa mādṛśām,निजोजसोज्जासयितुं जगद्रहामुपजिहीथा न महीतले यदि / समाहितैरप्यनिरूपितस्ततः पदं दृशः स्याः कथम् ईश मादृशाम् +mspv_1.38,upaplutaṃ pātumado madoddhataistvameva viśvaṃbhara viśvamīśiṣe / ṛte raveḥ kṣālayituṃ kṣameta kaḥ kṣapātamaskāṇḍamalīmasaṃ tamaḥ,उपप्लुतं पातुमदो मदोद्धतैस्त्वमेव विश्वंभर विश्वमीशिषे / ऋते रवेः क्षालयितुं क्षमेत कः क्षपातमस्काण्डमलीमसं तमः +mspv_1.39,karoti kaṃsādimahībhṛtāṃ vadhājjano mṛgāṇāmiva yattava stavam / hare hiraṇyākṣapuraḥsarāsuradvipadviṣaḥ pratyuta sā tiraskriyā,करोति कंसादिमहीभृतां वधाज्जनो मृगाणामिव यत्तव स्तवम् / हरे हिरण्याक्षपुरःसरासुरद्विपद्विषः प्रत्युत सा तिरस्क्रिया +mspv_1.40,pravṛtta eva svayamujjhiśramaḥ krameṇa peṣṭuṃ bhuvanadvaṣāmasi / tathāpi vācālatayā yunakti māṃ mithastvadābhāṣaṇalolupaṃ manaḥ,प्रवृत्त एव स्वयमुज्झिश्रमः क्रमेण पेष्टुं भुवनद्वषामसि / तथापि वाचालतया युनक्ति मां मिथस्त्वदाभाषणलोलुपं मनः +mspv_1.41,tadindrasaṃdiṣṭamupendra yadvacaḥ kṣaṇaṃ mayā viśvajanīnamucyate / samastakāryeṣu gatena dhuryatāmahidviṣastadbhavatā niśamyatām,तदिन्द्रसंदिष्टमुपेन्द्र यद्वचः क्षणं मया विश्वजनीनमुच्यते / समस्तकार्येषु गतेन धुर्यतामहिद्विषस्तद्भवता निशम्यताम् +mspv_1.42,abhūdabhūmi pratipakṣajanmanāṃ bhiyāṃ tanūjaspanadyutirditeḥ / yamindraśabdārthaniṣūdanaṃ harerharaṇyapūrvaṃ kaśipuṃ pracakṣate,अभूदभूमि प्रतिपक्षजन्मनां भियां तनूजस्पनद्युतिर्दितेः / यमिन्द्रशब्दार्थनिषूदनं हरेर्हरण्यपूर्वं कशिपुं प्रचक्षते +mspv_1.43,samatsareṇāsura ityupeyuṣā cirāya nāmnaḥ prathamābhidheyatāṃ / bhayasyapūrvāvatarastarasvinā manastu yena dyusadāṃ nyadhīyata,समत्सरेणासुर इत्युपेयुषा चिराय नाम्नः प्रथमाभिधेयतां / भयस्यपूर्वावतरस्तरस्विना मनस्तु ये�� द्युसदां न्यधीयत +mspv_1.44,diśāmadhīśāṃścaturo yataḥ surānapāsya taṃ rāgāhṛtāḥ siṣevire / avāpurārabhya tataścalā iti pravādamuccairayaśaskaraṃ śriyaḥ,दिशामधीशांश्चतुरो यतः सुरानपास्य तं रागाहृताः सिषेविरे / अवापुरारभ्य ततश्चला इति प्रवादमुच्चैरयशस्करं श्रियः +mspv_1.45,purāṇi durgāṇi niśātamāyudhaṃ balāni śūrāṇi ghanāścakañcukāḥ / svarūpaśobhaikaphalāni nākināṃ gaṇairyamāśaṅkya tadādi cakrire,पुराणि दुर्गाणि निशातमायुधं बलानि शूराणि घनाश्चकञ्चुकाः / स्वरूपशोभैकफलानि नाकिनां गणैर्यमाशङ्क्य तदादि चक्रिरे +mspv_1.46,sa saṃcariṣṇu bhuvanāntareṣu yāṃ yadṛcchayāśiśriyādāśrayaḥ śriyaḥ / akāri tasyai mukuṭopalaskhalatkaraistrisandhyaṃ tridaśairdiśe namaḥ,स संचरिष्णु भुवनान्तरेषु यां यदृच्छयाशिश्रियादाश्रयः श्रियः / अकारि तस्यै मुकुटोपलस्खलत्करैस्त्रिसन्ध्यं त्रिदशैर्दिशे नमः +mspv_1.47,saṭācchaṭabhinnaghanena bibhratā nṛsiṃha saiṃhīmatanuṃ tanuṃ tvayā / sa mugdhakāntāstanasaṅgabhaṅgurairurovidāraṃ praticaskire nakhaiḥ,सटाच्छटभिन्नघनेन बिभ्रता नृसिंह सैंहीमतनुं तनुं त्वया / स मुग्धकान्तास्तनसङ्गभङ्गुरैरुरोविदारं प्रतिचस्किरे नखैः +mspv_1.48,vinodamicchannatha darpajanmano raṇena kaṇḍvāstridaśai samaṃ punaḥ / sa rāvaṇo nāma nikāmabhīṣaṇaṃ babhūva rakṣaḥ kṣatarakṣaṇaṃ divaḥ,विनोदमिच्छन्नथ दर्पजन्मनो रणेन कण्ड्वास्त्रिदशै समं पुनः / स रावणो नाम निकामभीषणं बभूव रक्षः क्षतरक्षणं दिवः +mspv_1.49,prabhurbubhūṣurbhuvanatrayasya yaḥ śiro 'tirāgāddaśamaṃ cikartiṣuḥ / atarkayadvighnamiveṣṭasādhasaḥ prasādamicchāsaddṛśaṃ pinākinaḥ,प्रभुर्बुभूषुर्भुवनत्रयस्य यः शिरो ऽतिरागाद्दशमं चिकर्तिषुः / अतर्कयद्विघ्नमिवेष्टसाधसः प्रसादमिच्छासद्दृशं पिनाकिनः +mspv_1.50,samutkṣipanyaḥ pṛthivībhṛtāṃ varaṃ varapradānasya cakāra śūlinaḥ / trasattuṣārādrisutāsasaṃbhramasvayaṅgrahāśleṣasukhena niṣkrayam,समुत्क्षिपन्यः पृथिवीभृतां वरं वरप्रदानस्य चकार शूलिनः / त्रसत्तुषाराद्रिसुताससंभ्रमस्वयङ्ग्रहाश्लेषसुखेन निष्क्रयम् +mspv_1.51,purīmavaskanda lunīhi nandanaṃ muṣāṇa ratnāni harāmarāṅganāḥ / vigṛhya cakre namucidviṣā balī ya itthamasvāsthyamahardivaṃ divaḥ,पुरीमवस्कन्द लुनीहि नन्दनं मुषाण रत्नानि हरामराङ्गनाः / विगृह्य चक्रे नमुचिद्विषा बली य इत्थमस्वास्थ्यमहर्दिवं दिवः +mspv_1.52,salīlayātāni na bharturabhramorna citramuccaiśravasaḥ padakramam / anudrutaḥ saṃyati yena kevalaṃ balasya śatruḥ praśaśaṃsa śīghratām,सलीलयातानि न भर्तुरभ्रमोर्न चित्रमुच्चैश्रवसः पदक्रमम् / अनुद्रुतः संयति येन केवलं बलस्य शत्रुः प्रशशंस शीघ्रताम् +mspv_1.53,aśuknuvan soḍhumadhīralocanaḥ sahasraraśmeriva yasya darśanam / praviśya hemādriguhāgṛhāntaraṃ nināya bibhyaddivasāni kauśikaḥ,अशुक्नुवन् सोढुमधीरलोचनः सहस्ररश्मेरिव यस्य दर्शनम् / प्रविश्य हेमाद्रिगुहागृहान्तरं निनाय बिभ्यद्दिवसानि कौशिकः +mspv_1.54,bṛhacchalāniṣṭhurakaṇṭhaghaṭṭanāvikīrṇalolāgnikaṇaṃ suradviṣaḥ / jagatprabhoraprasihiṣṇu vaiṣṇavaṃ na cakramasyākramatādhikandharaṃ,बृहच्छलानिष्ठुरकण्ठघट्टनाविकीर्णलोलाग्निकणं सुरद्विषः / जगत्प्रभोरप्रसिहिष्णु वैष्णवं न चक्रमस्याक्रमताधिकन्धरं +mspv_1.55,bibhinnaśaṅkhaḥ kaluṣībhavanmuhurmadena dantīva manuṣyadharmaṇaḥ / nirastaghāṃbhīryamapāstapuṣpakaṃ prakampayāmāsa na mānasaṃ na saḥ,बिभिन्नशङ्खः कलुषीभवन्मुहुर्मदेन दन्तीव मनुष्यधर्मणः / निरस्तघांभीर्यमपास्तपुष्पकं प्रकम्पयामास न मानसं न सः +mspv_1.56,raṇeṣu tasya prahitāḥ pracetasā saroṣahuṅkāraparāṅmukhīkṛtāḥ / praharturevoragarājarajjavo javena kaṇṭhaṃ sabhayāḥ prapedire,रणेषु तस्य प्रहिताः प्रचेतसा सरोषहुङ्कारपराङ्मुखीकृताः / प्रहर्तुरेवोरगराजरज्जवो जवेन कण्ठं सभयाः प्रपेदिरे +mspv_1.57,parebharturmahiṣo 'munā dhanurvidhātumutkhātaviṣāṇamaṇḍalaḥ / hṛte 'pibhāre mahatastrapābharāduvāha duḥkhena bhṛśānṛtaṃ śiraḥ,परेभर्तुर्महिषो ऽमुना धनुर्विधातुमुत्खातविषाणमण्डलः / हृते ऽपिभारे महतस्त्रपाभरादुवाह दुःखेन भृशानृतं शिरः +mspv_1.58,sṛpaśansaśaṅkaḥ samaye śucāvapi sthitaḥ karāgrairasamagrapātibhiḥ / aghagharmodakabindumauktikairalañcakārāsya vadhūrahaskaraḥ,सृपशन्सशङ्कः समये शुचावपि स्थितः कराग्रैरसमग्रपातिभिः / अघघर्मोदकबिन्दुमौक्तिकैरलञ्चकारास्य वधूरहस्करः +mspv_1.59,kalāsamagreṇagṛhānamuñcatā manasvinīrutkayituṃ paṭīyasā / visāsinastasya vitanvatāratiṃ na narmasācivyamakārinendunā,कलासमग्रेणगृहानमुञ्चता मनस्विनीरुत्कयितुं पटीयसा / विसासिनस्तस्य वितन्वतारतिं न नर्मसाचिव्यमकारिनेन्दुना +mspv_1.60,vidagdhalīlocitadantapatrikāvidhitsayā nūnamanena māninā / na jātu vaināyakamekamuddhṛtaṃ viṣāṇamadyāpi punaḥ prarohati,विदग्धलीलोचितदन्तपत्रिकाविधित्सया नूनमनेन मानिना / न जातु वैनायकमेकमुद्धृतं विषाणमद्यापि पुनः प्ररोहति +mspv_1.61,niśāntanārīparidhānadhūnanasphuṭāgasāpyūruṣu lolacakṣuṣaḥ / priyeṇa tasyānaparādhabādhitāḥ prakampanenānucakampire surāḥ,निशान्तनारीपरिधानधूननस्फुटागसाप्यूरुषु लोलचक्षुषः / प्रियेण तस्यानपराधबाधिताः प्रकम्पनेनानुचकम्पिरे सुराः +mspv_1.62,tiraskṛtastasya janābhibhāvinā muhurmahimnā mahasāṃ mahīyasāṃ / babhāra bāṣpairdvaguṇīkṛtaṃ tanutanūnapāddhūmamavitānamādhijaiḥ,तिरस्कृतस्तस्य जनाभिभाविना मुहुर्महिम्ना महसां महीयसां / बभार बाष्पैर्द्वगुणीकृतं तनुतनूनपाद्धूममवितानमाधिजैः +mspv_1.63,parasyamarmavidhamujjhatāṃ nijaṃ dvijihvatādoṣamajihmagāmibhiḥ / tamiddhamārādhayituṃ sakarṇakaiḥ kulairna bheje phaṇināṃ bhujaṅgatā,परस्यमर्मविधमुज्झतां निजं द्विजिह्वतादोषमजिह्मगामिभिः / तमिद्धमाराधयितुं सकर्णकैः कुलैर्न भेजे फणिनां भुजङ्गता +mspv_1.64,tadīyamātaṅgaghaṭāvighaṭṭitaiḥ kaṭasthalaproṣitadānavāribhiḥ / gṛhītadikkairapunarnivartibhiścirāya yāthārthyamalambi diggajaiḥ,तदीयमातङ्गघटाविघट्टितैः कटस्थलप्रोषितदानवारिभिः / गृहीतदिक्कैरपुनर्निवर्तिभिश्चिराय याथार्थ्यमलम्बि दिग्गजैः +mspv_1.65,abhīkṣṇamuṣṇairapi tasya soṣmaṇaḥ surendravandīśvasitānilairyathā / sacandanāmbhaḥkaṇakomalaistathā vapurjalārdrāpavanairna nirvabau,अभीक्ष्णमुष्णैरपि तस्य सोष्मणः सुरेन्द्रवन्दीश्वसितानिलैर्यथा / सचन्दनाम्भःकणकोमलैस्तथा वपुर्जलार्द्रापवनैर्न निर्वबौ +mspv_1.66,tapena varṣāḥ śaradā himāgamo vasantalakṣmyā śiśiraḥ sametya ca / prasūnakḷptiṃ dadhataḥ sadartavaḥ purosya vāstavyakuṭumbitāṃ yayau,तपेन वर्षाः शरदा हिमागमो वसन्तलक्ष्म्या शिशिरः समेत्य च / प्रसूनकॢप्तिं दधतः सदर्तवः पुरोस्य वास्तव्यकुटुम्बितां ययौ +mspv_1.67,amānavaṃ jātamajaṃ kule manoḥ prabhāvinaṃ bhāvinnamantamātmanaḥ / mumoca jānannapi jānakīṃ na yaḥ sadabhimānaikadhanā hi māninaḥ,अमानवं जातमजं कुले मनोः प्रभाविनं भाविन्नमन्तमात्मनः / मुमोच जानन्नपि जानकीं न यः सदभिमानैकधना हि मानिनः +mspv_1.68,smaratyado dāśarathirbhavānamuṃ vanāntādvanitāpahāriṇam / payodhimābaddhacalajjalābilaṃ vilaṅghyalaṅgāṃ nikaṣā haniṣyati,स्मरत्यदो दाशरथिर्भवानमुं वनान्ताद्वनितापहारिणम् / पयोधिमाबद्धचलज्जलाबिलं विलङ्घ्यलङ्गां निकषा हनिष्यति +mspv_1.69,atopapattiṃ chalanāparo 'parāmavāpya śailūṣa ivaiṣa bhūmikāṃ / tirohitātmā śiśupālasaṃjñayā pratīyate saṃprati sāpyasaḥ paraiḥ,अतोपपत्तिं छलनापरो ऽपरामवाप्य शैलूष इवैष भूमिकां / तिरोहितात्मा शिशुपालसंज्ञया प्रतीयते संप्रति साप्यसः परैः +mspv_1.70,sa bāla āsīdvapuṣā caturbhujo mukhena pūrṇendunibhastrilocanaḥ / yuvākarākrāntamahībhṛduccakairasaṃśayaṃ saṃprati tejasā raviḥ,स बाल आसीद्वपुषा चतुर्भुजो मुखेन पूर्णेन्दुनिभस्त्रिलोचनः / युवाकराक्रान्तमहीभृदुच्चकैरसंशयं संप्रति तेजसा रविः +mspv_1.71,svayaṃ vidhātā suradaityarakṣasāmanugrahāvagrahayoryadṛcchayā / daśānanādīnabhirāddhadaivatāvitīrṇavīryātiśayān hasatyasau,स्वयं विधाता सुरदैत्यरक्षसामनुग्रहावग्रहयोर्यदृच्छया / दशाननादीनभिराद्धदैवतावितीर्णवीर्यातिशयान् हसत्यसौ +mspv_1.72,balāvalepādadhunāpipūrvavaprabāddhyate tena jagajjigīṣuṇā / satīva yoṣitprakṛtiḥ suniścalā pumāṃsaṃmabyeti bhavāntareṣvapi,बलावलेपादधुनापिपूर्ववप्रबाद्ध्यते तेन जगज्जिगीषुणा / सतीव योषित्प्रकृतिः सुनिश्चला पुमांसंमब्येति भवान्तरेष्वपि +mspv_1.73,tadenamullaṅghitaśāsanaṃ vidhervidhehi kīnāśaniketanātithim / śubhetarācāravipaktrimāpado vipādanīyā hi satāmasādhavaḥ,तदेनमुल्लङ्घितशासनं विधेर्विधेहि कीनाशनिकेतनातिथिम् / शुभेतराचारविपक्त्रिमापदो विपादनीया हि सतामसाधवः +mspv_1.74,hṛdayamavirodhodayadadūḍhadraḍhima dadhātu punaḥ purandarasya / ghanapulakapulomajākucāgradrutaparirambhanipīḍanakṣamatvam,हृदयमविरोधोदयददूढद्रढिम दधातु पुनः पुरन्दरस्य / घनपुलकपुलोमजाकुचाग्रद्रुतपरिरम्भनिपीडनक्षमत्वम् +mspv_1.75,omityuktavato 'tha śāṅgiṇā iti vyāhṛtya vācaṃ nabhastasminnutpatite puraḥ suramunāvindoḥ śriyaṃ bibhrati / śatruṇāmaniśa vināśapiśunaḥ kruddhasya caidyaṃ prati vyomni bhrakuṭicchalena vadane ketuśacakārāspadam,ओमित्युक्तवतो ऽथ शाङ्गिणा इति व्याहृत्य वाचं नभस्तस्मिन्नुत्पतिते पुरः सुरमुनाविन्दोः श्रियं बिभ्रति / शत्रुणामनिश विनाशपिशुनः क्रुद्धस्य चैद्यं प्रति व्योम्नि भ्रकुटिच्छलेन वदने केतुशचकारास्पदम् +mspv_2.1,yiyakṣamāṇenāhūtaḥ pārthenātha dviṣanmuram / abhicaidyaṃ pratiṣṭhāsurāsītkāryadvayākulaḥ,यियक्षमाणेनाहूतः पार्थेनाथ द्विषन्मुरम् / अभिचैद्यं प्रतिष्ठासुरासीत्कार्यद्वयाकुलः +mspv_2.2,sārthamudhdhavasīribhyāmathāsāvasadatsadaḥ / gurukāvyānugāṃ bibhraccāndrīmabhinabhaḥ śriyam,सार्थमुध्धवसीरिभ्यामथासावसदत्सदः / गुरुकाव्यानुगां बिभ्रच्चान्द्रीमभिनभः श्रियम् +mspv_2.3,jājvalyamānā jagataḥ śāntaye samupeyuṣī / vyadyotiṣṭasabhāvedyāmasau naraśikhitrayī,जाज्वल्यमाना जगतः शान्तये समुपेयुषी / व्यद्योतिष्टसभावेद्यामसौ नरशिखित्रयी +mspv_2.4,ratnastambheṣu saṃkrāntapratimāste cakāśire / ekākino 'pi paritaḥ pauruṣeyavṛtā iva,रत्नस्तम्भेषु संक्रान्तप्रतिमास्ते चकाशिरे / एकाकिनो ऽपि परितः पौरुषेयवृता इव +mspv_2.5,adhyāsāmāsuruttuṅgahemapīṭhāni yānyamī / tairūhe keśārikrāntatrikūṭaśikhiropamā,अध्यासामासुरुत्तुङ्गहेमपीठानि यान्यमी / तैरूहे केशारिक्रान्तत्रिकूटशिखिरोपमा +mspv_2.6,gurudvayāya guruṇorubhayoratha kāryayoḥ / harivipratiṣedhaṃ tamamācacakṣe vicakṣaṇaḥ,गुरुद्वयाय गुरुणोरुभयोरथ कार्ययोः / हरिविप्रतिषेधं तममाचचक्षे विचक्षणः +mspv_2.7,dyotitāntaḥsabhaiḥ kundakuḍmalāgradataḥ smitaiḥ / snapitevābhavattasya śuddhavarṇā sarasvatī,द्योतितान्तःसभैः कुन्दकुड्मलाग्रदतः स्मितैः / स्नपितेवाभवत्तस्य शुद्धवर्णा सरस्वती +mspv_2.8,bhavadgirāmavasarapradānāya vacāṃsi naḥ / pūrvaraṅgaḥ prasaṅgāya nāṭakīyasya vastunaḥ,भवद्गिरामवसरप्रदानाय वचांसि नः / पूर्वरङ्गः प्रसङ्गाय नाटकीयस्य वस्तुनः +mspv_2.9,karadīkṛtabhūpālo bhrātṛbhirjitvarairdiśām / vināpyasmadalaṃbhūṣṇurijyāyai tapasaḥ sutaḥ,करदीकृतभूपालो भ्रातृभिर्जित्वरैर्दिशाम् / विनाप्यस्मदलंभूष्णुरिज्यायै तपसः सुतः +mspv_2.10,uttiṣṭhamānastu paro nopekṣyaḥ patyamicchatā / samau hi śiṣṭairāmnātau vartsyantāvāmayaḥ sa ca,उत्तिष्ठमानस्तु परो नोपेक्ष्यः पत्यमिच्छता / समौ हि शिष्टैराम्नातौ वर्त्स्यन्तावामयः स च +mspv_2.11,na dūye sātvatīsūnuryanmahyamaparādhyati / yattu dahyante lokamado duḥkhākarotimām,न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति / यत्तु दह्यन्ते लोकमदो दुःखाकरोतिमाम् +mspv_2.12,mama tāvanmatamidaṃ śrūyatāmaṅga vāmapi / jñātasāro 'pi khalvekaḥ saṃdigdhe kāryavastuni,मम तावन्मतमिदं श्रूयतामङ्ग वामपि / ज्ञातसारो ऽपि खल्वेकः संदिग्धे कार्यवस्तुनि +mspv_2.13,yāvadarthapadāṃ vācamevamādāya mādhavaḥ / virarāma mahīyāṃsaḥ prakṛtyā mitabhāṣiṇaḥ,यावदर्थपदां वाचमेवमादाय माधवः / विरराम महीयांसः प्रकृत्या मितभाषिणः +mspv_2.14,tataḥ sapatnāpanayasmaraṇānuśayasphurā / oṣṭhena rāmo rāmoṣṭhabimbacumbanacuñcunā,ततः सपत्नापनयस्मरणानुशयस्फुरा / ओष्ठेन रामो रामोष्ठबिम्बचुम्बनचुञ्चुना +mspv_2.15,vivakṣitāmarthavidastatkṣaṇapratisaṃhṛtāṃ / prāpayanpavanavyādhergiramuttarapakṣatām,विवक्षितामर्थविदस्तत्क्षणप्रतिसंहृतां / प्रापयन्पव���व्याधेर्गिरमुत्तरपक्षताम् +mspv_2.16,ghūrṇayanmadirāsvādamadapāṭalitadyutī / revatīvadanocchiṣṭaparipūtapuṭe dṛśau,घूर्णयन्मदिरास्वादमदपाटलितद्युती / रेवतीवदनोच्छिष्टपरिपूतपुटे दृशौ +mspv_2.17,āśleṣalolupavadhūstanakārkaśyasākṣiṇīṃ / mlāpayannabhimānoṣṇairvanamālāṃ mukhānilaiḥ,आश्लेषलोलुपवधूस्तनकार्कश्यसाक्षिणीं / म्लापयन्नभिमानोष्णैर्वनमालां मुखानिलैः +mspv_2.18,dadhatsaṃndhyāruṇavyomasphurattārānukāriṇīḥ / dvaṣadveṣoparaktāṅgasaṅginīḥ svedavipruṣaḥ,दधत्संन्ध्यारुणव्योमस्फुरत्तारानुकारिणीः / द्वषद्वेषोपरक्ताङ्गसङ्गिनीः स्वेदविप्रुषः +mspv_2.19,prollasatkuṇaḍalaprotapadmarāgadalatviṣā / kṛṣṇottarāsaṅgarucaṃ vidadhaccautapallavīm,प्रोल्लसत्कुणडलप्रोतपद्मरागदलत्विषा / कृष्णोत्तरासङ्गरुचं विदधच्चौतपल्लवीम् +mspv_2.20,kakudmikanyāvaktrāntarvāsalabdhādhivāsayā / mukhamodaṃ madirayā kṛtānuvyādhamudvaman,ककुद्मिकन्यावक्त्रान्तर्वासलब्धाधिवासया / मुखमोदं मदिरया कृतानुव्याधमुद्वमन् +mspv_2.21,jagādavadanachadmapadmaparyantapātinaḥ / nayanmadhulihaḥ śvaityamudagradaśanāṃśubhiḥ,जगादवदनछद्मपद्मपर्यन्तपातिनः / नयन्मधुलिहः श्वैत्यमुदग्रदशनांशुभिः +mspv_2.22,yadvāsudevenādīnamanādīnavamīritam / vacasastasya sapadi kriyā kevalamuttaram,यद्वासुदेवेनादीनमनादीनवमीरितम् / वचसस्तस्य सपदि क्रिया केवलमुत्तरम् +mspv_2.23,naitallaghvapi bhūyasyā vaco vācātiśayyate / indhanaughadhagapyagnitviṣā nātyeti pūṣaṇam,नैतल्लघ्वपि भूयस्या वचो वाचातिशय्यते / इन्धनौघधगप्यग्नित्विषा नात्येति पूषणम् +mspv_2.24,saṃkṣiptasyāpyato 'syaiva vākyasyārthagarīyasaḥ / suvistaratarā vāco bhūṣyabhūtā bhavantu mo,संक्षिप्तस्याप्यतो ऽस्यैव वाक्यस्यार्थगरीयसः / सुविस्तरतरा वाचो भूष्यभूता भवन्तु मो +mspv_2.25,virodhivacaso mūkānvagīśānapi kurvate / jaḍānapyanulomārthānpravācaḥ kṛtināṃ giraḥ,विरोधिवचसो मूकान्वगीशानपि कुर्वते / जडानप्यनुलोमार्थान्प्रवाचः कृतिनां गिरः +mspv_2.26,ṣaḍguṇāḥ śaktayastisraḥ siddhayodayāstrayaḥ / grandhānadhītya vyākartumiti durmedhaso 'pyalam,षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः सिद्धयोदयास्त्रयः / ग्रन्धानधीत्य व्याकर्तुमिति दुर्मेधसो ऽप्यलम् +mspv_2.27,anirloḍitakāryasya vāgjālaṃ vāgmino vṛthā / nimittādaparāddheṣordhānuṣkasyeva valgitam,अनिर्लोडितकार्यस्य वाग्जालं वाग्मिनो वृथा / निमित्तादपराद्धेषोर्धानुष्कस्येव वल्गितम् +mspv_2.28,sarvakāryaśarīreṣu muktvāṅgaskandapañcakam / saugatānāmivātmānyo nāsti mantro mahībhṛtām,सर्वकार्यशरीरेषु मुक्त्वाङ्गस्कन्दपञ्चकम् / सौगतानामिवात्मान्यो नास्ति मन्त्रो महीभृताम् +mspv_2.29,mantro yodha ivādhīraḥ sarvāṅgaiḥ saṃvṛtairapi / ciraṃ na sthātuṃ parebhyo bhedaśaṅkayā,मन्त्रो योध इवाधीरः सर्वाङ्गैः संवृतैरपि / चिरं न स्थातुं परेभ्यो भेदशङ्कया +mspv_2.30,ātmodayaḥ parajyānirdvayaṃ nītiritīyati / tadūrīkṛtya kṛtibhirvācaspatyaṃ pratāyate,आत्मोदयः परज्यानिर्द्वयं नीतिरितीयति / तदूरीकृत्य कृतिभिर्वाचस्पत्यं प्रतायते +mspv_2.31,tṛptiyogaḥ pareṇāpimahimnā na mahātmanām / pūrṇaścandrodayākāṅkṣī dṛṣṭānato 'tra mahārṇavaḥ,तृप्तियोगः परेणापिमहिम्ना न महात्मनाम् / पूर्णश्चन्द्रोदयाकाङ्क्षी दृष्टानतो ऽत्र महार्णवः +mspv_2.32,saṃpadāsusthiraṃmanyo bhavati svalpayāpi yaḥ / kṛtakṛtyo vidhirmanye na vardhayanti tasya tām,संपदासुस्थिरंमन्यो भवति स्वल्पयापि यः / कृतकृत्यो विधिर्मन्ये न वर्धयन्ति तस्य ताम् +mspv_2.33,śamūlaghātamaghnantaḥ parānnodyanti māninaḥ / pradhvaṃsitāndhatamasastatrodāharaṇaṃ raviḥ,शमूलघातमघ्नन्तः परान्नोद्यन्ति मानिनः / प्रध्वंसितान्धतमसस्तत्रोदाहरणं रविः +mspv_2.34,vipakṣamamakhilīkṛtya pratiṣṭhā khalu durlabhā / anītvā paṅkatāṃ dhūlimudakaṃ nāvatiṣṭhate,विपक्षममखिलीकृत्य प्रतिष्ठा खलु दुर्लभा / अनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते +mspv_2.35,dhriyateyāvadeko 'pi ripustāvatkutaḥ sukham / puraḥ klaśnāti somaṃ hi saiṃhikeyo 'suradruhām,ध्रियतेयावदेको ऽपि रिपुस्तावत्कुतः सुखम् / पुरः क्लश्नाति सोमं हि सैंहिकेयो ऽसुरद्रुहाम् +mspv_2.36,sakhāgarīyān śatruśchakṛtrimastau hi kāryataḥ / syātāmamitrau mitreca sahajaprakṛtāvapi,सखागरीयान् शत्रुश्छकृत्रिमस्तौ हि कार्यतः / स्याताममित्रौ मित्रेच सहजप्रकृतावपि +mspv_2.37,upakartrariṇā saṃdhirna mitreṇāpakāriṇā / upakārāpakārau hi lakṣyaṃ lakṣamametayoḥ,उपकर्त्ररिणा संधिर्न मित्रेणापकारिणा / उपकारापकारौ हि लक्ष्यं लक्षममेतयोः +mspv_2.38,tvayāviprakṛtaścaidyo rukmiṇīṃ haratāhare / baddhamūlasyamūlaṃ hi mahadvairataroḥ striyaḥ,त्वयाविप्रकृतश्चैद्यो रुक्मिणीं हरताहरे / बद्धमूलस्यमूलं हि महद्वैरतरोः स्त्रियः +mspv_2.39,tvayi bhaumaṃ gate jetumarautsītsa purīmimām / proṣitāryamaṇaṃ merorandhakārastaṭīmiva,त्वयि भौमं गते जेतुमरौत्सीत्स पुरीमिमाम् / प्रोषितार्यमणं मेरोरन्धकारस्तटीमिव +mspv_2.40,ālāpyālamidaṃ babhroyatsa dārānapāharat / kathāpi khalu pāpānāmalamaśreyase yataḥ,आलाप्यालमिदं बभ्रोयत्स दारानपाहरत् / कथापि खलु पापानामलमश्रेयसे यतः +mspv_2.41,virāddha evaṃ bhamatā virāddhā bahudhā ca naḥ / nirvatyate 'riḥ kriyayā sa śrutaśravasaḥ sutaḥ,विराद्ध एवं भमता विराद्धा बहुधा च नः / निर्वत्यते ऽरिः क्रियया स श्रुतश्रवसः सुतः +mspv_2.42,vidhāyavairaṃ sāmarṣenare 'rau yaḥ udāsate / prakṣipyodarciṣaṃ kakṣe śerate te 'bhimārutam,विधायवैरं सामर्षेनरे ऽरौ यः उदासते / प्रक्षिप्योदर्चिषं कक्षे शेरते ते ऽभिमारुतम् +mspv_2.43,manāganabhyavṛtyā vā kāmaṃ kṣāmyatatu yaḥ kṣamī / krayāsamabhihāreṇa virādyantaṃ kṣameta kaḥ,मनागनभ्यवृत्या वा कामं क्षाम्यततु यः क्षमी / क्रयासमभिहारेण विराद्यन्तं क्षमेत कः +mspv_2.44,anyadā bhūṣaṇaṃ puṃsaḥ kṣamā lajjeva yoṣitaḥ / parākramaḥ paribhave vaiyātyaṃ surateṣviva,अन्यदा भूषणं पुंसः क्षमा लज्जेव योषितः / पराक्रमः परिभवे वैयात्यं सुरतेष्विव +mspv_2.45,mājīvanyaḥ parāvajñādukhadagdho 'pi jīvati / tasyājananirevāstu jananīkleśakāriṇaḥ,माजीवन्यः परावज्ञादुखदग्धो ऽपि जीवति / तस्याजननिरेवास्तु जननीक्लेशकारिणः +mspv_2.46,padāhataṃ yadutthāya mūrdhānamadhirohati / svasthādevavapamāne 'pi dehinastadvaraṃ rajaḥ,पदाहतं यदुत्थाय मूर्धानमधिरोहति / स्वस्थादेववपमाने ऽपि देहिनस्तद्वरं रजः +mspv_2.47,asaṃpādayataḥ kañcidarthaṃ jātikriyāguṇaiḥ / yadṛcchaśabdavatpuṃsaḥ saṃjñāyai janma kevalam,असंपादयतः कञ्चिदर्थं जातिक्रियागुणैः / यदृच्छशब्दवत्पुंसः संज्ञायै जन्म केवलम् +mspv_2.48,tuṅgatvamitarā nādrau nedaṃ sindhāvāgādhatā / alaṅghanīyatāheturubhayaṃ tanmanasvini,तुङ्गत्वमितरा नाद्रौ नेदं सिन्धावागाधता / अलङ्घनीयताहेतुरुभयं तन्मनस्विनि +mspv_2.49,tulye 'parādhe svarbhānurbhānumantaṃ cireṇa yat / himāṃśumāśu grasate tanmradimnaḥ sphuṭaṃ phalam,तुल्ये ऽपराधे स्वर्भानुर्भानुमन्तं चिरेण यत् / हिमांशुमाशु ग्रसते तन्म्रदिम्नः स्फुटं फलम् +mspv_2.50,svayaṃ praṇate 'lpe 'pi paravāyāvupeyuṣī / nidarśanamasārāṇāṃ laghurbahutṛṇaṃ naraḥ,स्वयं प्रणते ऽल्पे ऽपि परवायावुपेयुषी / निदर्शनमसाराणां लघुर्बहुतृणं नरः +mspv_2.51,tejasvimadhye tejasvī davīyānapi gaṇyate / pañcama pañcapasastapano jātavedasām,तेजस्विमध्ये तेजस्वी दवीयानपि गण्यते / पञ्चम पञ्चपसस्तपनो जातवेदसाम् +mspv_2.52,akṛtvā helayā pādamuccairmūrdhasu vidvaṣām / kathaṅkāramanālambā kīrtidyāmadhirohati,अकृत्वा हेलया पादमुच्चैर्मूर्धसु विद्वषाम् / कथङ्कारमनालम्बा कीर्तिद्यामधिरोहति +mspv_2.53,aṅgādhiropitaścandramā mṛgalāñchanaḥ / keśarī niṣṭhurākṣiptamṛgayūtho mṛgādhipaḥ,अङ्गाधिरोपितश्चन्द्रमा मृगलाञ्छनः / केशरी निष्ठुराक्षिप्तमृगयूथो मृगाधिपः +mspv_2.54,caturthopāyasādhyetu ripau sāntvamapakriyā / svedyamāmajvaraṃ prājñaḥ ko 'mbhasā pariṣiñcati,चतुर्थोपायसाध्येतु रिपौ सान्त्वमपक्रिया / स्वेद्यमामज्वरं प्राज्ञः को ऽम्भसा परिषिञ्चति +mspv_2.55,sāmavādāḥ sakopasya tasya pratyuta dīpakāḥ / prataptasyeva sahasā sarpiṣastoyabindavaḥ,सामवादाः सकोपस्य तस्य प्रत्युत दीपकाः / प्रतप्तस्येव सहसा सर्पिषस्तोयबिन्दवः +mspv_2.56,guṇānāmāyathātathyādarthaṃ viplāvayanti ye / amātyavyañjanārājñāṃ dūṣyāste śatrusaṃjñitāḥ,गुणानामायथातथ्यादर्थं विप्लावयन्ति ये / अमात्यव्यञ्जनाराज्ञां दूष्यास्ते शत्रुसंज्ञिताः +mspv_2.57,svaśaktyupacaye kecitparasya vyasane 'pare / yānamāhustadāsīnaṃ tvāmutthāpayati dvayam,स्वशक्त्युपचये केचित्परस्य व्यसने ऽपरे / यानमाहुस्तदासीनं त्वामुत्थापयति द्वयम् +mspv_2.58,lilaṅghayiṣato lokānalaṅghyānalaghīyasaḥ / yādavāmbhonidhīnrundhe veleva bhavataḥ kṣamā,लिलङ्घयिषतो लोकानलङ्घ्यानलघीयसः / यादवाम्भोनिधीन्रुन्धे वेलेव भवतः क्षमा +mspv_2.59,vijayasvayi senāyāḥ sākṣimātre 'pādiśyatām / phalabhāji samīkṣyokte buddherbhoga ivātmani,विजयस्वयि सेनायाः साक्षिमात्रे ऽपादिश्यताम् / फलभाजि समीक्ष्योक्ते बुद्धेर्भोग इवात्मनि +mspv_2.60,hṛtehiḍimbaripuṇā rājñi dvaimāture yudhi / cirasya mittravyasani sudamo damaghoṣajaḥ,हृतेहिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि / चिरस्य मित्त्रव्यसनि सुदमो दमघोषजः +mspv_2.61,nītirāpadi yadgamyaḥ parastanmānino hriye / vidhurvidhuntasyeva pūrṇastasyotsavāya saḥ,नीतिरापदि ��द्गम्यः परस्तन्मानिनो ह्रिये / विधुर्विधुन्तस्येव पूर्णस्तस्योत्सवाय सः +mspv_2.62,anyaducchṛṅghalaṃ satvamanyatchchāstraniyantritaṃ / sāmānādhikaraṇyaṃ hi tejastamirayoḥ kutaḥ,अन्यदुच्छृङ्घलं सत्वमन्यत्छ्छास्त्रनियन्त्रितं / सामानाधिकरण्यं हि तेजस्तमिरयोः कुतः +mspv_2.63,indraprasthagamastāvatkāri mā santu cedayaḥ / āsmākadantisānnidhyādvāmanībhūtabhūruhaḥ,इन्द्रप्रस्थगमस्तावत्कारि मा सन्तु चेदयः / आस्माकदन्तिसान्निध्याद्वामनीभूतभूरुहः +mspv_2.64,niruddhavīvadhāsāraprasārā gā iva vrajam / uparundhantu dāśārhāḥ purīṃ māhiṣmatīṃ dviṣaḥ,निरुद्धवीवधासारप्रसारा गा इव व्रजम् / उपरुन्धन्तु दाशार्हाः पुरीं माहिष्मतीं द्विषः +mspv_2.65,yajatāṃ pāṇḍavaḥ svargamavatvindraspasvinaḥ / vayaṃ hanāma dviṣataḥ sarvaḥ svārthaṃ samīhate,यजतां पाण्डवः स्वर्गमवत्विन्द्रस्पस्विनः / वयं हनाम द्विषतः सर्वः स्वार्थं समीहते +mspv_2.66,prāpyatāṃ vidyutāṃ saṃpadsaṃparkādarkarociṣām / śastraidviṣacchiraśchedaprocchalacchoṇitokṣitaiḥ,प्राप्यतां विद्युतां संपद्संपर्कादर्करोचिषाम् / शस्त्रैद्विषच्छिरश्छेदप्रोच्छलच्छोणितोक्षितैः +mspv_2.67,itisaṃrambhiṇo vāṇīrbalasyālekhyadevatāḥ / sabhābhittipratidhvanairbhayādanvavadanniva,इतिसंरम्भिणो वाणीर्बलस्यालेख्यदेवताः / सभाभित्तिप्रतिध्वनैर्भयादन्ववदन्निव +mspv_2.68,niśamya tāḥ śeṣagavīramabhidhātumadhokṣajaḥ / śiṣyāya bṛhatāṃ pratyuḥ prastāvamadiśaddṛśā,निशम्य ताः शेषगवीरमभिधातुमधोक्षजः / शिष्याय बृहतां प्रत्युः प्रस्तावमदिशद्दृशा +mspv_2.69,bhāratīmāhitabharāmathānuddhatamuddhavaḥ / tathyāmutathyānujavajjagādāgre gadāgrajam,भारतीमाहितभरामथानुद्धतमुद्धवः / तथ्यामुतथ्यानुजवज्जगादाग्रे गदाग्रजम् +mspv_2.70,saṃpratyasāṃprataṃ vaktumukte musalapāṇinā / nirdhāriter'the lekhenakhalūktvā khaluvācikam,संप्रत्यसांप्रतं वक्तुमुक्ते मुसलपाणिना / निर्धारितेर्ऽथे लेखेनखलूक्त्वा खलुवाचिकम् +mspv_2.71,tathāpi yanmayyapi te gururityasti gauravam / tatprayojakakartṛtvamupaiti mama jalpataḥ,तथापि यन्मय्यपि ते गुरुरित्यस्ति गौरवम् / तत्प्रयोजककर्तृत्वमुपैति मम जल्पतः +mspv_2.72,varṇai katipayaireva grathitasya svarairiva / anantā vāṅmayasyāho geyasyeva vicitratā,वर्णै कतिपयैरेव ग्रथितस्य स्वरैरिव / अनन्ता वाङ्मयस्याहो गेयस्येव विचित्रता +mspv_2.73,bahvapi svecchayā kāmaṃ prakīrṇamabhidhīyate / anujjhitarthasaṃbandhaḥ prabandho durudāharaḥ,बह्वपि स्वेच्छया कामं प्रकीर्णमभिधीयते / अनुज्झितर्थसंबन्धः प्रबन्धो दुरुदाहरः +mspv_2.74,mradīyasīmapi ghanāmanalpaguṇakalpitām / prasārayanti kuśalāścitrāṃ vācaṃ paṭīmiva,म्रदीयसीमपि घनामनल्पगुणकल्पिताम् / प्रसारयन्ति कुशलाश्चित्रां वाचं पटीमिव +mspv_2.75,viśeṣaviduṣaḥ śāstraṃ yattavodgrāhyate puraḥ / hetuḥ paricayasthairye vakturguṇanikaiva sā,विशेषविदुषः शास्त्रं यत्तवोद्ग्राह्यते पुरः / हेतुः परिचयस्थैर्ये वक्तुर्गुणनिकैव सा +mspv_2.76,pajñotsāhavataḥ svāmī yatetādhātumātmani / tau hi mūlamudeṣyantyā jigīṣorātmasaṃpadaḥ,प��्ञोत्साहवतः स्वामी यतेताधातुमात्मनि / तौ हि मूलमुदेष्यन्त्या जिगीषोरात्मसंपदः +mspv_2.77,sopadhānāṃ dhiyaṃ dhīrāḥ stheyasīṃ khaṭvayanti ye / tatrāniśaṃ niṣamṇṇāste jānate jātu na śramaṃm,सोपधानां धियं धीराः स्थेयसीं खट्वयन्ति ये / तत्रानिशं निषम्ण्णास्ते जानते जातु न श्रमंम् +mspv_2.78,spṛśanti śaravattīkṣṇastokamantarviśanti ca / bahuspṛśāpi sthūlena sthīyate bahiraśmavat,स्पृशन्ति शरवत्तीक्ष्णस्तोकमन्तर्विशन्ति च / बहुस्पृशापि स्थूलेन स्थीयते बहिरश्मवत् +mspv_2.79,ārabhante 'lpamevājñāḥ kāmaṃ vyagrā bhavanti ca / mahārambhāḥ kṛtadhiyastiṣṭhanti ca nirākulāḥ,आरभन्ते ऽल्पमेवाज्ञाः कामं व्यग्रा भवन्ति च / महारम्भाः कृतधियस्तिष्ठन्ति च निराकुलाः +mspv_2.80,upāyamasthitasyāpi naśyantyarthāḥ pramādyataḥ / hanti nopaśayastho 'pi śayālurmṛgayurmṛgān,उपायमस्थितस्यापि नश्यन्त्यर्थाः प्रमाद्यतः / हन्ति नोपशयस्थो ऽपि शयालुर्मृगयुर्मृगान् +mspv_2.81,udetumatyajannīhāṃ rājasu dvadaśasvapi / jigīṣureko dinakṛdādityeṣviva kalpate,उदेतुमत्यजन्नीहां राजसु द्वदशस्वपि / जिगीषुरेको दिनकृदादित्येष्विव कल्पते +mspv_2.82,buddhiśastraḥ prakṛtyaṅgo ghanasaṃvṛtikañcukaḥ / cārekṣaṇo dūtamukhaḥ papuruṣaḥ ko 'pi pārthivaḥ,बुद्धिशस्त्रः प्रकृत्यङ्गो घनसंवृतिकञ्चुकः / चारेक्षणो दूतमुखः पपुरुषः को ऽपि पार्थिवः +mspv_2.83,tejaḥ kṣamā vā naikāntaṃ kālajñasya mahīpateḥ / naikamojaḥ prasādo vā rasabhāvavidaḥ kaveḥ,तेजः क्षमा वा नैकान्तं कालज्ञस्य महीपतेः / नैकमोजः प्रसादो वा रसभावविदः कवेः +mspv_2.84,kṛtāpacāro 'pi parairanāviṣkṛtavikriyaḥ / asādhyaḥ kurute vā rasabhāvavidaḥ kaveḥ,कृतापचारो ऽपि परैरनाविष्कृतविक्रियः / असाध्यः कुरुते वा रसभावविदः कवेः +mspv_2.85,mṛduvyavahitaṃ tejo bhoktamarthānprakalpate / pradīpaḥ snehamādatte daśayābhyantarasthayā,मृदुव्यवहितं तेजो भोक्तमर्थान्प्रकल्पते / प्रदीपः स्नेहमादत्ते दशयाभ्यन्तरस्थया +mspv_2.86,nālambate naiṣṭhikatāṃ na niṣīdati pauruṣe / śabdārthau satkaviriva dvayaṃ vidvānapekṣate,नालम्बते नैष्ठिकतां न निषीदति पौरुषे / शब्दार्थौ सत्कविरिव द्वयं विद्वानपेक्षते +mspv_2.87,sthāyinor'the pravartante bhāvāḥ saṃcāriṇo yathā / rasasyaikasya bhūyāṃsastathā neturmahībhṛtaḥ,स्थायिनोर्ऽथे प्रवर्तन्ते भावाः संचारिणो यथा / रसस्यैकस्य भूयांसस्तथा नेतुर्महीभृतः +mspv_2.88,tantravāpavidā yogairmaṇḍalānyadhiṣṭhitā / sunigrahānarendreṇa phaṇīndrā iva śatravaḥ,तन्त्रवापविदा योगैर्मण्डलान्यधिष्ठिता / सुनिग्रहानरेन्द्रेण फणीन्द्रा इव शत्रवः +mspv_2.89,karapraceyāmuttuṅgaḥ prabhuśaktiṃ pratīyasīm / prajñābalabṛhanmūlaḥ phalatyutsāhapādapaḥ,करप्रचेयामुत्तुङ्गः प्रभुशक्तिं प्रतीयसीम् / प्रज्ञाबलबृहन्मूलः फलत्युत्साहपादपः +mspv_2.90,alpatvātprabalatvādvaṃśasyevetare svarāḥ / vijīgīṣonṛpatayaḥ prayānti parivāratāṃ,अल्पत्वात्प्रबलत्वाद्वंशस्येवेतरे स्वराः / विजीगीषोनृपतयः प्रयान्ति परिवारतां +mspv_2.91,apyanārabhamāṇasya vibhorutpāditāḥ paraiḥ / vrajanti guṇatāmarthāḥ śabdā iva vihāyasaḥ,अप्यनारभमाणस्य विभोरुत्पादिताः परैः / व्रजन्ति गुणतामर्थाः शब्दा इव विहायसः +mspv_2.92,yātavyapārṣṇigrāhādimālāyāmadhikadyutiḥ / ekārthatantuprotāyāṃ nāyako nāyakāyate,यातव्यपार्ष्णिग्राहादिमालायामधिकद्युतिः / एकार्थतन्तुप्रोतायां नायको नायकायते +mspv_2.93,ṣāḍguṇyamupayuñjīta śaktyapekṣo rasāyanaṃ / bhavantyasyevamaṅgāni sthāsnūni balavanti ca,षाड्गुण्यमुपयुञ्जीत शक्त्यपेक्षो रसायनं / भवन्त्यस्येवमङ्गानि स्थास्नूनि बलवन्ति च +mspv_2.94,sthāne śamavatāṃ śaktyā vyāyāme vṛddhiraṅgināṃ / ayathābalamārambho nidānaṃ kṣayasaṃpadaḥ,स्थाने शमवतां शक्त्या व्यायामे वृद्धिरङ्गिनां / अयथाबलमारम्भो निदानं क्षयसंपदः +mspv_2.95,tadīśitāraṃ cedināṃ bhavāṃstamavamaṃsta mā / nihantyarīnekapade ya udāttaḥ svarāniva,तदीशितारं चेदिनां भवांस्तमवमंस्त मा / निहन्त्यरीनेकपदे य उदात्तः स्वरानिव +mspv_2.96,mā vedi yadasāveko jetavyaścedirāḍiti / rājayakṣmeva rogāṇāṃ samūha sa mahībhṛtāṃ,मा वेदि यदसावेको जेतव्यश्चेदिराडिति / राजयक्ष्मेव रोगाणां समूह स महीभृतां +mspv_2.97,saṃpāditaphalastena sapakṣaḥ parabhedanaḥ / kārmukeṇevaguṇinā bāṇaḥ saṃdhānameṣyati,संपादितफलस्तेन सपक्षः परभेदनः / कार्मुकेणेवगुणिना बाणः संधानमेष्यति +mspv_2.98,ye cānye kālayavanaśālvarukmidrumādayaḥ / tamaḥsvabhāvaste/pyenaṃ pradoṣamanuyāyinaḥ,ये चान्ये कालयवनशाल्वरुक्मिद्रुमादयः / तमःस्वभावस्ते/प्येनं प्रदोषमनुयायिनः +mspv_2.99,upajāpaḥ kṛtastena tānākopavatastvayi / āśu dīpayitālpo 'pi sāgnīnedhānivānilaḥ,उपजापः कृतस्तेन तानाकोपवतस्त्वयि / आशु दीपयिताल्पो ऽपि साग्नीनेधानिवानिलः +mspv_2.100,bṛhatsahāyaḥ kāryāntaṃ kṣodīyānapi gacchati / saṃbhūyāmbhodhimabhyeti mahānadyā nagāpagā,बृहत्सहायः कार्यान्तं क्षोदीयानपि गच्छति / संभूयाम्भोधिमभ्येति महानद्या नगापगा +mspv_2.101,tasya mitrāṇyamitrāste ye ca ye cobhaye nṛpāḥ / abiyuktaṃ tvayainaṃ te gantārastvāmataḥ pare,तस्य मित्राण्यमित्रास्ते ये च ये चोभये नृपाः / अबियुक्तं त्वयैनं ते गन्तारस्त्वामतः परे +mspv_2.102,makhavighnāya sakalamitthamityutthāpya rājakam / hanta jātamajātāreḥ prathamena tvayāriṇā,मखविघ्नाय सकलमित्थमित्युत्थाप्य राजकम् / हन्त जातमजातारेः प्रथमेन त्वयारिणा +mspv_2.103,saṃbhāvya tvāmatibharakṣamaskandhaṃ sabāndhavaḥ / sahāyamadhvaradhurāṃ dharmarājo vivakṣate,संभाव्य त्वामतिभरक्षमस्कन्धं सबान्धवः / सहायमध्वरधुरां धर्मराजो विवक्षते +mspv_2.104,mahātmano 'nugṛhṇanti bhajamānānripūnapi / sapantīḥ prāpayantyabdhiṃ sindhavo naganimnagā,महात्मनो ऽनुगृह्णन्ति भजमानान्रिपूनपि / सपन्तीः प्रापयन्त्यब्धिं सिन्धवो नगनिम्नगा +mspv_2.105,cirādapi balātkāro balinaḥ siddhaye 'riṣu / chandānuvṛttiduḥḥsādhyāḥ suhṛdo vimanīkṛtāḥ,चिरादपि बलात्कारो बलिनः सिद्धये ऽरिषु / छन्दानुवृत्तिदुःःसाध्याः सुहृदो विमनीकृताः +mspv_2.106,manyase 'rivadhaḥ śreyānprītaye nākināmiti / puroḍāśabhujāmiṣṭamiṣṭaṃ kartumalantarāṃ,मन्यसे ऽरिवधः श्रेयान्प्री��ये नाकिनामिति / पुरोडाशभुजामिष्टमिष्टं कर्तुमलन्तरां +mspv_2.107,amṛtaṃ nāma yatsanto mantrajihveṣu juhvati / śobhaiva mandarakṣubdhakṣubhitāmbhodhivarṇanā,अमृतं नाम यत्सन्तो मन्त्रजिह्वेषु जुह्वति / शोभैव मन्दरक्षुब्धक्षुभिताम्भोधिवर्णना +mspv_2.108,sahiṣye śatamāgāṃsi sūnosta iti yatvayā / pratīkṣyantatpratīkṣyāyai pitṛṣvasre pratiśrutam,सहिष्ये शतमागांसि सूनोस्त इति यत्वया / प्रतीक्ष्यन्तत्प्रतीक्ष्यायै पितृष्वस्रे प्रतिश्रुतम् +mspv_2.109,tīkṣṇā nāruntudā buddhiḥ karma śāntaṃ pratāpavat / nopatāpi manaḥ soṣamavāgekā vāgminaḥ sataḥ,तीक्ष्णा नारुन्तुदा बुद्धिः कर्म शान्तं प्रतापवत् / नोपतापि मनः सोषमवागेका वाग्मिनः सतः +mspv_2.110,svayaṅkṛtaprasādasya tasyāhno bhānumāniva / samayāvadhimaprāpyaya nāntāyālaṃ bhavānapi,स्वयङ्कृतप्रसादस्य तस्याह्नो भानुमानिव / समयावधिमप्राप्यय नान्तायालं भवानपि +mspv_2.111,kṛtvā kṛtyavidastīrtheṣvantaḥ praṇidhayaḥ padam / vidāṃ kurvantu mahatastalaṃ vidviṣambhasaḥ,कृत्वा कृत्यविदस्तीर्थेष्वन्तः प्रणिधयः पदम् / विदां कुर्वन्तु महतस्तलं विद्विषम्भसः +mspv_2.112,anutsūtrapadanyāsā sadvṛtti sannibandhanā / śabdavidyeva no bhāti rājanītiraspaśā,अनुत्सूत्रपदन्यासा सद्वृत्ति सन्निबन्धना / शब्दविद्येव नो भाति राजनीतिरस्पशा +mspv_2.113,ajñātadoṣairdeṣajñairuddūṣyobhayavetanaiḥ / bhedyāḥ śatrorabhivyaktaśāsanaiḥ sāmavāyikāḥ,अज्ञातदोषैर्देषज्ञैरुद्दूष्योभयवेतनैः / भेद्याः शत्रोरभिव्यक्तशासनैः सामवायिकाः +mspv_2.114,upeyivāṃsi kartāraḥ purīmājātaśatravīm / rājanyakānyupāyajñairekārthāni caraistava,उपेयिवांसि कर्तारः पुरीमाजातशत्रवीम् / राजन्यकान्युपायज्ञैरेकार्थानि चरैस्तव +mspv_2.115,saviśeṣaṃ sute pāṇḍorbhaktiṃ bhavati tanvati / vairāyitārastaralāḥ svayaṃ matsariṇastarale,सविशेषं सुते पाण्डोर्भक्तिं भवति तन्वति / वैरायितारस्तरलाः स्वयं मत्सरिणस्तरले +mspv_2.116,ya ihātmavido vipakṣamadhye saha saṃvṛddhiyujo 'pi bhūbhujaḥ syuḥ / balipuṣṭakulādivānyapuṣṭaiḥ pṛthagasmādacireṇa bhāvitā taiḥ,य इहात्मविदो विपक्षमध्ये सह संवृद्धियुजो ऽपि भूभुजः स्युः / बलिपुष्टकुलादिवान्यपुष्टैः पृथगस्मादचिरेण भाविता तैः +mspv_2.117,sahajadoṣacāpalasamuddhataścalitadurbalapakṣaparigrahaḥ / tava durāsadavīryavibhāvasau śalabhatāṃ labhatāmasuhṛdgaṇaḥ,सहजदोषचापलसमुद्धतश्चलितदुर्बलपक्षपरिग्रहः / तव दुरासदवीर्यविभावसौ शलभतां लभतामसुहृद्गणः +mspv_2.118,iti viśakalitārthamauddhavīṃvācamenāmanugatanayamārgamargalāṃ durnayasya / janitamudamudasthāduccakairucchritoraḥsthalaniyataniṣaṇṇaśrīśrutāṃ śuśruvānsaḥ,इति विशकलितार्थमौद्धवींवाचमेनामनुगतनयमार्गमर्गलां दुर्नयस्य / जनितमुदमुदस्थादुच्चकैरुच्छ्रितोरःस्थलनियतनिषण्णश्रीश्रुतां शुश्रुवान्सः +mspv_3.1,kauberadigbhāgam apāsya mārgam āgastyam iva āśuḥ iva avatārṇaḥ / apetayuddhābhiniveśasaumyo hariharaprastham atha pratasthe,कौबेरदिग्भागम् अपास्य मार्गम् आगस्त्यम् इव आशुः इव अवतार्णः / अपेतयुद्धाभिनिवे���सौम्यो हरिहरप्रस्थम् अथ प्रतस्थे +mspv_3.2,jagatpavitraiḥ api taṃ na pādaiḥ spraṣṭuṃ jagatpūjyam ayujyata arkaḥ / yataḥ bṛhatpārvaṇacāru tasyātapatraṃ bibharāṃbabhūve,जगत्पवित्रैः अपि तं न पादैः स्प्रष्टुं जगत्पूज्यम् अयुज्यत अर्कः / यतः बृहत्पार्वणचारु तस्यातपत्रं बिभरांबभूवे +mspv_3.3,mṛṇālasūtrāmalamantareṇa sthitaścalacāmarayordvayaṃ saḥ / bheje 'bhitaḥpātukasiddhasindhorabhūtapūrvāṃ rucamamburāśeḥ,मृणालसूत्रामलमन्तरेण स्थितश्चलचामरयोर्द्वयं सः / भेजे ऽभितःपातुकसिद्धसिन्धोरभूतपूर्वां रुचमम्बुराशेः +mspv_3.4,citrābhirasyopari maulibhājāṃ bhābhirmaṇīnāmaṇīyasībhiḥ / anekadhātucchuritāśmarāśergovanardhanasyākṛtiranvakāri,चित्राभिरस्योपरि मौलिभाजां भाभिर्मणीनामणीयसीभिः / अनेकधातुच्छुरिताश्मराशेर्गोवनर्धनस्याकृतिरन्वकारि +mspv_3.5,tasyollasatkāñcanakuṇḍalāgrapratyuptagārugmatarasrabhāsā / avāpa bālyocitanīlakaṇṭhapicchāvacūḍākalanāmivoraḥ,तस्योल्लसत्काञ्चनकुण्डलाग्रप्रत्युप्तगारुग्मतरस्रभासा / अवाप बाल्योचितनीलकण्ठपिच्छावचूडाकलनामिवोरः +mspv_3.6,tamaṅgade mandarakūṭakoṭivyāghaṭṭanottejanatayā maṇīnām / baṃhīyasā dīptivitānakena cakāsayāmāsaturullasantī,तमङ्गदे मन्दरकूटकोटिव्याघट्टनोत्तेजनतया मणीनाम् / बंहीयसा दीप्तिवितानकेन चकासयामासतुरुल्लसन्ती +mspv_3.7,nisargaraktairvalayāvanaddhatāmrāśmaraśmicchuritairnakhāgraiḥ / vyadyotādyāpi surārivakṣovikṣobhajāsṛksnapitairivāso,निसर्गरक्तैर्वलयावनद्धताम्राश्मरश्मिच्छुरितैर्नखाग्रैः / व्यद्योताद्यापि सुरारिवक्षोविक्षोभजासृक्स्नपितैरिवासो +mspv_3.8,ubhauyadi vyomni pṛthakpravāhāvākāśagaṅgāpayasaḥ patetām / tenopamīyate tamālanīlamāmuktamuktālatamasya vakṣaḥ,उभौयदि व्योम्नि पृथक्प्रवाहावाकाशगङ्गापयसः पतेताम् / तेनोपमीयते तमालनीलमामुक्तमुक्तालतमस्य वक्षः +mspv_3.9,tenāmbhasāṃ sārasamayaḥ payodherdadhe maṇidīdhitidīpitāśaḥ / antarvasanbimbagatastadaṅge sākṣādivālakṣyata yatra lokaḥ,तेनाम्भसां सारसमयः पयोधेर्दधे मणिदीधितिदीपिताशः / अन्तर्वसन्बिम्बगतस्तदङ्गे साक्षादिवालक्ष्यत यत्र लोकः +mspv_3.10,muktāmayaṃ sārasānāvalambisabhāti sma dāmāprapadīyamānasya / aṅguṣṭhaniṣṭhyūtamivordhvamuccaistrisasrotasaḥ saṃtatadhārāmambhaḥ,मुक्तामयं सारसानावलम्बिसभाति स्म दामाप्रपदीयमानस्य / अङ्गुष्ठनिष्ठ्यूतमिवोर्ध्वमुच्चैस्त्रिसस्रोतसः संततधारामम्भः +mspv_3.11,sa indranīlasasthalanīlamūrtī rarāja karpūrapiśaṅgavāsāḥ / visṛtvarairamburuhāṃ rajobhiryamasvasuścitra ivodabhāraḥ,स इन्द्रनीलसस्थलनीलमूर्ती रराज कर्पूरपिशङ्गवासाः / विसृत्वरैरम्बुरुहां रजोभिर्यमस्वसुश्चित्र इवोदभारः +mspv_3.12,prasādhitasyāsya mudhādviṣo 'bhūdanyaiva lakṣmīriti yuktametat / vapuṣyaśeṣe 'khilalokakāntā sānanyakāntā hyurasītarā tu,प्रसाधितस्यास्य मुधाद्विषो ऽभूदन्यैव लक्ष्मीरिति युक्तमेतत् / वपुष्यशेषे ऽखिललोककान्ता सानन्यकान्ता ह्युरसीतरा तु +mspv_3.13,kapāṭavistīrṇamanoramoraḥsthalasthitaśrīlalanasya tasya / ānanditāśeṣajanā babhūva sarvaṅgasaṅginyaparaiva lakṣmīḥ,कपाटविस्तीर्णमनोरमोरःस्थलस्थितश्रीललनस्य तस्य / आनन्दिताशेषजना बभूव सर्वङ्गसङ्गिन्यपरैव लक्ष्मीः +mspv_3.14,prāṇacchidāṃ daityapaternakhānāmupeyuṣāṃ bhūṣaṇatāṃ kṣatena / prakāśakārkaśyaguṇai dadhānāḥ stanau taruṇyaḥ parivrurenam,प्राणच्छिदां दैत्यपतेर्नखानामुपेयुषां भूषणतां क्षतेन / प्रकाशकार्कश्यगुणै दधानाः स्तनौ तरुण्यः परिव्रुरेनम् +mspv_3.15,ākarṣatevordhvamatikraśīyānatyunnatatvātkucamaṇḍalena / nanāma madhyo 'tigurutvabhājā nitāntamākrānta ivāṅganānām,आकर्षतेवोर्ध्वमतिक्रशीयानत्युन्नतत्वात्कुचमण्डलेन / ननाम मध्यो ऽतिगुरुत्वभाजा नितान्तमाक्रान्त इवाङ्गनानाम् +mspv_3.16,yāṃ yāṃ priyaḥ praikṣata kātarāśkṣīṃ sā sā hriyā namramukhī babhūva / niḥḥśaṅgamanyā samamāhiterṣyāstatrāntare jaghruramuṃ kaṭākṣaiḥ,यां यां प्रियः प्रैक्षत कातराश्क्षीं सा सा ह्रिया नम्रमुखी बभूव / निःःशङ्गमन्या सममाहितेर्ष्यास्तत्रान्तरे जघ्रुरमुं कटाक्षैः +mspv_3.17,tasyātasīsūna samānabhāso bhrāmyanmayūkhāvalīmaṇḍalena / cakreṇa reje yamunājalaughaḥ sphuranmahāgarta ivaikabāhuḥ,तस्यातसीसून समानभासो भ्राम्यन्मयूखावलीमण्डलेन / चक्रेण रेजे यमुनाजलौघः स्फुरन्महागर्त इवैकबाहुः +mspv_3.18,virodhināṃ vigrahabhedadakṣā mūrteva śaktiḥ kvacitaskhalantī / nityaṃ hareḥ saṃnihitā nikāmaṃ modayati sma cetaḥ,विरोधिनां विग्रहभेददक्षा मूर्तेव शक्तिः क्वचितस्खलन्ती / नित्यं हरेः संनिहिता निकामं मोदयति स्म चेतः +mspv_3.19,na kevalaṃ yaḥ svatayā murārerasādhāraṇatāṃ dadhānaḥ / atyarthamudvejayitā pareṣāṃ nāmnāpi tasyaiva nandako 'bhūt,न केवलं यः स्वतया मुरारेरसाधारणतां दधानः / अत्यर्थमुद्वेजयिता परेषां नाम्नापि तस्यैव नन्दको ऽभूत् +mspv_3.20,na nītamanyena natiṃ kadācikarṇāntikapraptaguṇaṃ krayāsu / vidheyamasyā bhavadantikasthaṃ śārṅgaṃ dhanurmitramiva draḍhīyaḥ,न नीतमन्येन नतिं कदाचिकर्णान्तिकप्रप्तगुणं क्रयासु / विधेयमस्या भवदन्तिकस्थं शार्ङ्गं धनुर्मित्रमिव द्रढीयः +mspv_3.21,pravṛddhamandrāmbudadhīranādaḥ kṛṣṇārṇavābhyarṇacaraikahaṃsaḥ / manedānilāpūrakṛtaṃ dadhāno nidhvānamaśrūyata pāñcajanyaḥ,प्रवृद्धमन्द्राम्बुदधीरनादः कृष्णार्णवाभ्यर्णचरैकहंसः / मनेदानिलापूरकृतं दधानो निध्वानमश्रूयत पाञ्चजन्यः +mspv_3.22,rarāja saṃpādakamiṣṭasiddheḥ sarvāsu dikṣvaprasidghamārgam / mahārathaḥ puṣyarathaṃ rathāṅgī kṣipraṃ kṣapānātha ivādhirūḍhaḥ,रराज संपादकमिष्टसिद्धेः सर्वासु दिक्ष्वप्रसिद्घमार्गम् / महारथः पुष्यरथं रथाङ्गी क्षिप्रं क्षपानाथ इवाधिरूढः +mspv_3.23,dhvajāgradhāmā dadṛśe 'thaśauraiḥ saṃkrantamūrtirmaṇimedinīṣu / phaṇāvatastrāsayituṃ rasāyāstalaṃ vivakṣanniva pannagāriḥ,ध्वजाग्रधामा ददृशे ऽथशौरैः संक्रन्तमूर्तिर्मणिमेदिनीषु / फणावतस्त्रासयितुं रसायास्तलं विवक्षन्निव पन्नगारिः +mspv_3.24,yiyāsatastasya mahīdharandhrabhidapaṭīyānpaṭahapraṇādaḥ / jalāntarāṇīva mahārṇavaughaḥ śaśabdāntarāṇyantarāyāñcakāra,यियासतस्तस्य ���हीधरन्ध्रभिदपटीयान्पटहप्रणादः / जलान्तराणीव महार्णवौघः शशब्दान्तराण्यन्तरायाञ्चकार +mspv_3.25,yataḥ sa bhartā jagatāṃ jagāma dhartrā dharitryāḥ phaṇinātato 'dhaḥ / mahābharābhugnaśiraḥsahasrasahāyakavyagrabhujaṃ prasasre,यतः स भर्ता जगतां जगाम धर्त्रा धरित्र्याः फणिनाततो ऽधः / महाभराभुग्नशिरःसहस्रसहायकव्यग्रभुजं प्रसस्रे +mspv_3.26,athoccakaistoraṇasaṅgabhaṅgabhayāvanamrākṛtaketanāni / kriyāphalānīva sunītibhājaṃ sainyāni somānvayanvayustam,अथोच्चकैस्तोरणसङ्गभङ्गभयावनम्राकृतकेतनानि / क्रियाफलानीव सुनीतिभाजं सैन्यानि सोमान्वयन्वयुस्तम् +mspv_3.28,śyāmāruṇairvāraṇadānatoyairāloḍitāḥ kāññcanabhūparāḥ / ānemi magnaiḥ śitikaṇṭhapakṣakṣodadyutaścukṣudire rathaughaiḥ,श्यामारुणैर्वारणदानतोयैरालोडिताः काञ्ञ्चनभूपराः / आनेमि मग्नैः शितिकण्ठपक्षक्षोदद्युतश्चुक्षुदिरे रथौघैः +mspv_3.27,na laṅghayāmāsa mahājanānāṃ śirāṃsi naivoddhatimājagāma / aceṣṭatāṣṭāpadabhūmireṇuḥ padāhato yatsadṛśaṃ garimṇaḥ,न लङ्घयामास महाजनानां शिरांसि नैवोद्धतिमाजगाम / अचेष्टताष्टापदभूमिरेणुः पदाहतो यत्सदृशं गरिम्णः +mspv_3.29,niruddhyamānā yadubhiḥ kathañcinmuhuryaduccikṣipuragrapādān / dhruvaṃ gurūnmārgarudhaḥ karāndrānullaṅghya gantuṃ turagāstatīṣuḥ,निरुद्ध्यमाना यदुभिः कथञ्चिन्मुहुर्यदुच्चिक्षिपुरग्रपादान् / ध्रुवं गुरून्मार्गरुधः करान्द्रानुल्लङ्घ्य गन्तुं तुरगास्ततीषुः +mspv_3.30,avekṣitānāyatavalgamagre turaṅgibhiryatnaniruddhavāhaiḥ / prakīḍitānreṇubhiretya tūrṇaṃ ninyayurjananyaḥ pṛthukānpathibhyaḥ,अवेक्षितानायतवल्गमग्रे तुरङ्गिभिर्यत्ननिरुद्धवाहैः / प्रकीडितान्रेणुभिरेत्य तूर्णं निन्ययुर्जनन्यः पृथुकान्पथिभ्यः +mspv_3.31,didṛkṣamāṇaḥ pratirathyamīyurmurārimārādanaghaṃ janaughāḥ / anekaśaḥ saṃstutamapyanalpā navaṃ navaṃ pratiraho karoti,दिदृक्षमाणः प्रतिरथ्यमीयुर्मुरारिमारादनघं जनौघाः / अनेकशः संस्तुतमप्यनल्पा नवं नवं प्रतिरहो करोति +mspv_3.32,upeyuṣo vartma nirantarābhirasau nirucchvāsamanīkanībhiḥ / rathasya tasyāṃ puri dattacakṣurvidvānvidāmāsa śanairna yātam,उपेयुषो वर्त्म निरन्तराभिरसौ निरुच्छ्वासमनीकनीभिः / रथस्य तस्यां पुरि दत्तचक्षुर्विद्वान्विदामास शनैर्न यातम् +mspv_3.33,madhyesamudraṃ kakubhaḥ piśaṅgīryā kurvatī kāñcanavaprabhāsā / turaṅgakāntāmukhahavyavāhajvāleva bhitvā jalamullalāsa,मध्येसमुद्रं ककुभः पिशङ्गीर्या कुर्वती काञ्चनवप्रभासा / तुरङ्गकान्तामुखहव्यवाहज्वालेव भित्वा जलमुल्ललास +mspv_3.34,kṛtāspadā bhūmibhṛtāṃ sahasrairudanvadambhaḥparivītamūrtiḥ / anirvidā yā vidadhe vidhātrā pṛthivī pṛthivyāḥ pratiyātaneva,कृतास्पदा भूमिभृतां सहस्रैरुदन्वदम्भःपरिवीतमूर्तिः / अनिर्विदा या विदधे विधात्रा पृथिवी पृथिव्याः प्रतियातनेव +mspv_3.35,tvaṣṭuḥ sadābhyāsagṛhītaśilpavidajñānasaṃpatprasarasya sīmā / adṛśyatādarśatalāmaleṣu chāyeva yā svarjaladherjaleṣu,त्वष्टुः सदाभ्यासगृहीतशिल्पविदज्ञानसंपत्प्रसरस्य सीमा / अ��ृश्यतादर्शतलामलेषु छायेव या स्वर्जलधेर्जलेषु +mspv_3.36,rathāṅgabhartre 'bhinavaṃ varāya yasyāḥ piteva pratipāditāyāḥ / premṇopakaṇṭhaṃ muhuraṅgabhājo ratnavalīrambudhirābabandha,रथाङ्गभर्त्रे ऽभिनवं वराय यस्याः पितेव प्रतिपादितायाः / प्रेम्णोपकण्ठं मुहुरङ्गभाजो रत्नवलीरम्बुधिराबबन्ध +mspv_3.37,yasyāścaladvāridhivīcichchaṭocchalacchaṅkhakulākulena / vapreṇa parntacaroḍucakraḥ sumeruvapro 'hamanvakāri,यस्याश्चलद्वारिधिवीचिछ्छटोच्छलच्छङ्खकुलाकुलेन / वप्रेण पर्न्तचरोडुचक्रः सुमेरुवप्रो ऽहमन्वकारि +mspv_3.38,vaṇikpathe pūgakṛtāni yatra bhramāgatairambubhiramburāśiḥ / lolairalodyutibhāñji muṣṇanratnāni ratnākaratāmavāpa,वणिक्पथे पूगकृतानि यत्र भ्रमागतैरम्बुभिरम्बुराशिः / लोलैरलोद्युतिभाञ्जि मुष्णन्रत्नानि रत्नाकरतामवाप +mspv_3.39,ambhucyutaḥ komalaratnarāśīnapāṃnidhiḥ phenapinaddhabhāsaḥ / trātape dātumivādhitalpaṃ vistārāyamāsa taraṅgahastaiḥ,अम्भुच्युतः कोमलरत्नराशीनपांनिधिः फेनपिनद्धभासः / त्रातपे दातुमिवाधितल्पं विस्तारायमास तरङ्गहस्तैः +mspv_3.40,yacchālamuttaṅgatayā vijetuṃ dūrādudasthīyata sāgarasya / mahormibhivyāhatavāñchitārthairvīḍādivābhyāśagatairvililye,यच्छालमुत्तङ्गतया विजेतुं दूरादुदस्थीयत सागरस्य / महोर्मिभिव्याहतवाञ्छितार्थैर्वीडादिवाभ्याशगतैर्विलिल्ये +mspv_3.41,kutūhalena javādupetya prākārabhityā sahasā niṣiddhaḥ / rasannarodīdbhṛśamambuvarṣavyājena yasyā bahirambuvāhaḥ,कुतूहलेन जवादुपेत्य प्राकारभित्या सहसा निषिद्धः / रसन्नरोदीद्भृशमम्बुवर्षव्याजेन यस्या बहिरम्बुवाहः +mspv_3.42,yadaṅganarūpasarūpatāyāḥ kañcidguṇaṃ bhedakamicchatībhiḥ / ārādhito 'ddhā manurapsarobhiścakre prajāḥ svāḥ sanimeṣacihnāḥ,यदङ्गनरूपसरूपतायाः कञ्चिद्गुणं भेदकमिच्छतीभिः / आराधितो ऽद्धा मनुरप्सरोभिश्चक्रे प्रजाः स्वाः सनिमेषचिह्नाः +mspv_3.43,sphurattuṣārāṃśumarīcijālairvinuhnutāḥ sphaṭikapaṅktīḥ / āruhya nāryaḥ kṣaṇadāsu yatra nabhogatā devya iva vyārājan,स्फुरत्तुषारांशुमरीचिजालैर्विनुह्नुताः स्फटिकपङ्क्तीः / आरुह्य नार्यः क्षणदासु यत्र नभोगता देव्य इव व्याराजन् +mspv_3.44,kāntendukāntopalakuṭṭimeṣu pratikṣapaṃ harmyataleṣu yatra / uccairadhapātipayomuco 'pi samūhamūhuḥ payayasāṃ praṇālyaḥ,कान्तेन्दुकान्तोपलकुट्टिमेषु प्रतिक्षपं हर्म्यतलेषु यत्र / उच्चैरधपातिपयोमुचो ऽपि समूहमूहुः पययसां प्रणाल्यः +mspv_3.45,ratau hriyā yatra niśāmyadīpāñjālagatābhyo 'dhigṛhaṃ gṛhiṇyaḥ / bibhyurbiḍālekṣaṇabhīṣaṇābhyo vaidūryakuḍyeṣu śaśidyutibhyaḥ,रतौ ह्रिया यत्र निशाम्यदीपाञ्जालगताभ्यो ऽधिगृहं गृहिण्यः / बिभ्युर्बिडालेक्षणभीषणाभ्यो वैदूर्यकुड्येषु शशिद्युतिभ्यः +mspv_3.46,yasyāmatiślakṣaṇatayā gṛheṣu vidhātumālekhyamaśuknuvantaḥ / cakruryuvānaḥ pratibimbitāṅgāḥ sajīvacitrā iva ratnabhittīḥ,यस्यामतिश्लक्षणतया गृहेषु विधातुमालेख्यमशुक्नुवन्तः / चक्रुर्युवानः प्रतिबिम्बिताङ्गाः सजीवचित्रा इव रत्नभित्तीः +mspv_3.47,sāvarṇyabhājāṃ pratimāgatānāṃ lakṣyaiḥ smarapāṇḍutayāṅganānām / yasyāṃ kapolaiḥ kaladhautadhāmastambheṣu bheje maṇidarpaṇaśrīḥ,सावर्ण्यभाजां प्रतिमागतानां लक्ष्यैः स्मरपाण्डुतयाङ्गनानाम् / यस्यां कपोलैः कलधौतधामस्तम्भेषु भेजे मणिदर्पणश्रीः +mspv_3.48,śukāṅganīlopalanirmitānāṃ lipteṣu bhāsā gṛhadehalīnāṃ / yasyāmalindeṣu na cakrureva mugdhāṅganā gomayagomukhāni,शुकाङ्गनीलोपलनिर्मितानां लिप्तेषु भासा गृहदेहलीनां / यस्यामलिन्देषु न चक्रुरेव मुग्धाङ्गना गोमयगोमुखानि +mspv_3.49,gopānasīṣu kṣaṇamāsthitānāmālambibhiścandrakāṇāṃ kalāpaiḥ / harinmaṇiśyāmatṛṇābhirāmaigṛhāṇi nīdhrairiva yatra rejuḥ,गोपानसीषु क्षणमास्थितानामालम्बिभिश्चन्द्रकाणां कलापैः / हरिन्मणिश्यामतृणाभिरामैगृहाणि नीध्रैरिव यत्र रेजुः +mspv_3.50,bṛhattulairapipyatulairvatānamālāpinaddhairapi cāvitānai / reje vicitrairapi yā sacitraigṛhairviśālairapi bhūriśālai,बृहत्तुलैरपिप्यतुलैर्वतानमालापिनद्धैरपि चावितानै / रेजे विचित्रैरपि या सचित्रैगृहैर्विशालैरपि भूरिशालै +mspv_3.51,cikraṃsayā kṛtrimapattripaṃṅkateḥ kapotapālīṣu niketanānāṃ / mārjāramapyātaniścalāṅkaṃ yasyāṃ janaḥ kṛtrimameva mene,चिक्रंसया कृत्रिमपत्त्रिपंङ्कतेः कपोतपालीषु निकेतनानां / मार्जारमप्यातनिश्चलाङ्कं यस्यां जनः कृत्रिममेव मेने +mspv_3.52,kṣitipratiṣṭhopi mukhāravindairvadhūjanaścandramadhaścakāra / atītanakṣatrapathāni yatra prasādaśṛṅgāṇi vṛthādhyarukṣat,क्षितिप्रतिष्ठोपि मुखारविन्दैर्वधूजनश्चन्द्रमधश्चकार / अतीतनक्षत्रपथानि यत्र प्रसादशृङ्गाणि वृथाध्यरुक्षत् +mspv_3.53,ramyā iti prāptavatīḥ patākā rāgaṃ viviktā iti vardhayantīḥ / yasyāmasevanta namadvalīkāḥ samaṃ vadhūbhirvalabhīryuvānaḥ,रम्या इति प्राप्तवतीः पताका रागं विविक्ता इति वर्धयन्तीः / यस्यामसेवन्त नमद्वलीकाः समं वधूभिर्वलभीर्युवानः +mspv_3.54,sugandhitāmapratiyatnapūrvāṃ bibhranti yatra pramadāya puṃsām / madhūni vaktrāṇi ca kāminīnāmāmodakarmavyatihāramīyuḥ,सुगन्धितामप्रतियत्नपूर्वां बिभ्रन्ति यत्र प्रमदाय पुंसाम् / मधूनि वक्त्राणि च कामिनीनामामोदकर्मव्यतिहारमीयुः +mspv_3.55,ratāntare yatra gṛhāntareṣu vitardiniryūhaviṭaṅnīḍaḥ / rutāniśruṇvanvayasāṃ gaṇo 'ntevāsitvamāpa sphuṭamaṅganānām,रतान्तरे यत्र गृहान्तरेषु वितर्दिनिर्यूहविटङ्नीडः / रुतानिश्रुण्वन्वयसां गणो ऽन्तेवासित्वमाप स्फुटमङ्गनानाम् +mspv_3.56,channe 'pi spaṣṭatareṣu yatra svacchāni nārīkucamaṇḍaleṣu / ākāśasāmyaṃ dadhurambarāṇi na nāmataḥ kevalamarthataḥ'pi,छन्ने ऽपि स्पष्टतरेषु यत्र स्वच्छानि नारीकुचमण्डलेषु / आकाशसाम्यं दधुरम्बराणि न नामतः केवलमर्थतःऽपि +mspv_3.57,yasyāmajihmā mahatīmapaṅgāḥ sīmānamatyāyatayo 'tyajantaḥ / janairajāskhalanai jātu dvayepyamucyanta vinītamārgāḥ,यस्यामजिह्मा महतीमपङ्गाः सीमानमत्यायतयो ऽत्यजन्तः / जनैरजास्खलनै जातु द्वयेप्यमुच्यन्त विनीतमार्गाः +mspv_3.58,paraspasphardhiparārghyarūpāḥ paurastriyo yatra vidhāya vedhāḥ / śrīnirmitaprāptaguṇakṣataikavarṇopamāvācyamalaṃ mamārja,परस्पस्फर्धिपरार्घ्यरूपाः पौरस्त्रियो यत्र विधाय वेधाः / श्रीनिर्मितप्राप्तगुणक्षतैकवर्णोपमावाच्यमलं ममार्ज +mspv_3.59,kṣuṇṇaṃ yadantaḥkaraṇenavṛkṣāḥ phalanti kalpopadāstadeva / adhyūṣuṣo yāmabhavañjanasya yāḥ sampadastā manaso 'pyagamyāḥ,क्षुण्णं यदन्तःकरणेनवृक्षाः फलन्ति कल्पोपदास्तदेव / अध्यूषुषो यामभवञ्जनस्य याः सम्पदस्ता मनसो ऽप्यगम्याः +mspv_3.60,kalā dadhānaḥ sakalāḥ sbhābhirudbhāsayansaudhasitābhirāśāḥ / yāṃ revatījāniriyeṣa hātuṃ na rauhiṇīyo na ca rohiṇīśaḥ,कला दधानः सकलाः स्भाभिरुद्भासयन्सौधसिताभिराशाः / यां रेवतीजानिरियेष हातुं न रौहिणीयो न च रोहिणीशः +mspv_3.61,bāṇāhavavyāhataśaṃbhuśakterāsattimāsādya janārdanasya / śarīriṇā jaitraśareṇa yatra niḥśaṅghamūṣe makaradhvajena,बाणाहवव्याहतशंभुशक्तेरासत्तिमासाद्य जनार्दनस्य / शरीरिणा जैत्रशरेण यत्र निःशङ्घमूषे मकरध्वजेन +mspv_3.63,niṣevyamāṇena śivaimarudbhiradhyāsyamānā hariṇā cirāya / udraśmiratnāṅkuradhāmni sindhāvāhāsta merāvamarāvatīṃ yā,निषेव्यमाणेन शिवैमरुद्भिरध्यास्यमाना हरिणा चिराय / उद्रश्मिरत्नाङ्कुरधाम्नि सिन्धावाहास्त मेरावमरावतीं या +mspv_3.62,snagdhāñjanasyamaruciḥ suvṛttaḥ badvā ivādvaṃsitavarṇakānteḥ / viśeṣako vā viśiśeṣa yasyāḥ śriyantrilokītilakaḥ sa eva,स्नग्धाञ्जनस्यमरुचिः सुवृत्तः बद्वा इवाद्वंसितवर्णकान्तेः / विशेषको वा विशिशेष यस्याः श्रियन्त्रिलोकीतिलकः स एव +mspv_3.64,tāmīkṣamāṇaḥ sa puraṃ purastātprāpatpratolīmatulapratāpaḥ / vajraprabhodbhāsisurāyudhaśrīryā devaseneva parairalaṅghyā,तामीक्षमाणः स पुरं पुरस्तात्प्रापत्प्रतोलीमतुलप्रतापः / वज्रप्रभोद्भासिसुरायुधश्रीर्या देवसेनेव परैरलङ्घ्या +mspv_3.65,prajā ivāṅgādaravindanābheḥ śaṃbhorjaṭājūṭataṭādivāpaḥ / mukhādivātha śrutayo vidhātuḥ purānnirīyurmurajiddhvajinyaḥ,प्रजा इवाङ्गादरविन्दनाभेः शंभोर्जटाजूटतटादिवापः / मुखादिवाथ श्रुतयो विधातुः पुरान्निरीयुर्मुरजिद्ध्वजिन्यः +mspv_3.66,śliḥṣyadbhiranyonamukhāgrasaṅgaskhalatkhalīnaṃ haribhirvilolaiḥ / parasparotpīḍitajānubhāgā duḥkhena niśacakramuraśvavārāḥ,श्लिःष्यद्भिरन्योनमुखाग्रसङ्गस्खलत्खलीनं हरिभिर्विलोलैः / परस्परोत्पीडितजानुभागा दुःखेन निशचक्रमुरश्ववाराः +mspv_3.67,nirantarāle 'pi vimucmāne dūraṃ pathi prāṇabhṛtāṃ gaṇena / tejomahadbhistamaseva dīpairdvīpairasaṃbadhamayāṃbabhūve,निरन्तराले ऽपि विमुच्माने दूरं पथि प्राणभृतां गणेन / तेजोमहद्भिस्तमसेव दीपैर्द्वीपैरसंबधमयांबभूवे +mspv_3.68,śanairanīyanta rayātpatantorathāḥ kṣitiṃ hastinakhādakhedaiḥ / sayatnasūtāyataraśamibhugnagrīvāgrasaṃsaktayugaisturaṅgai,शनैरनीयन्त रयात्पतन्तोरथाः क्षितिं हस्तिनखादखेदैः / सयत्नसूतायतरशमिभुग्नग्रीवाग्रसंसक्तयुगैस्तुरङ्गै +mspv_3.69,balormibhistatkṣaṇahīyamānarathyābhujāyā valayairivāsyāḥ / prāyeṇaniṣkrāmaticakrapāṇai neṣeṭaṃ paro dvāravatītvamāsīt,बलोर्मिभिस्तत्क्षणहीयमानरथ्याभुजाया वलयैरिवास्याः / ��्रायेणनिष्क्रामतिचक्रपाणै नेषेटं परो द्वारवतीत्वमासीत् +mspv_3.71,pārejalaṃnīranidherapaśyanmurārirānīlapalāśarāśīḥ / vanāvalīrutkalikāsahasrapratikṣaṇotkūlitaśaivalābhāḥ,पारेजलंनीरनिधेरपश्यन्मुरारिरानीलपलाशराशीः / वनावलीरुत्कलिकासहस्रप्रतिक्षणोत्कूलितशैवलाभाः +mspv_3.70,lakṣībhṛtaḥ'mbhodhitaṭādhivāsāndramānasau nīradanīlabhāsaḥ / latāvadhūsaṃprayujo 'divelaṃ bahūkṛtānsvāniva paśayati sma,लक्षीभृतःऽम्भोधितटाधिवासान्द्रमानसौ नीरदनीलभासः / लतावधूसंप्रयुजो ऽदिवेलं बहूकृतान्स्वानिव पशयति स्म +mspv_3.72,āśliṣṭabhūmiṃ rasitāramuccairloladdhvajākāra bṛhattaraṅgaṃ / phenāyamānaṃ patimāpagānāmasāvapasmāriṇamāśasaṅge,आश्लिष्टभूमिं रसितारमुच्चैर्लोलद्ध्वजाकार बृहत्तरङ्गं / फेनायमानं पतिमापगानामसावपस्मारिणमाशसङ्गे +mspv_3.73,pītvā jalānāṃ nidhinātigārdhyādvṛddhiṅgate 'pyātmani naiva māntīḥ / kṣiptā ivendoḥ sa ruco 'dhivelaṃ muktāvalīrākalayāñcakāra,पीत्वा जलानां निधिनातिगार्ध्याद्वृद्धिङ्गते ऽप्यात्मनि नैव मान्तीः / क्षिप्ता इवेन्दोः स रुचो ऽधिवेलं मुक्तावलीराकलयाञ्चकार +mspv_3.74,sāṭopamurvīmaniśaṃ nadantaḥ yaiḥ plavayiṣyanti samantataḥ'mī / tānyakadeśānnibhṛtaṃpayodheḥ so 'mbhāṃsi meghānpibataḥ dadarśa,साटोपमुर्वीमनिशं नदन्तः यैः प्लवयिष्यन्ति समन्ततःऽमी / तान्यकदेशान्निभृतंपयोधेः सो ऽम्भांसि मेघान्पिबतः ददर्श +mspv_3.75,uddhṛtyameghaistata eva toyamarthaṃ munīndrairiva saṃpraṇītāḥ / ālokayāmāsa hariḥ patantīrnadīḥ smṛtirvadamivāmburāśim,उद्धृत्यमेघैस्तत एव तोयमर्थं मुनीन्द्रैरिव संप्रणीताः / आलोकयामास हरिः पतन्तीर्नदीः स्मृतिर्वदमिवाम्बुराशिम् +mspv_3.76,vikrīya diśyāni dhanānyurūṇidaipyānasāvuttamalābhabājaḥ / tarīṣu tatratyamaphalgu bhāṇḍaṃ sāṃyāntrikānāvāpataḥ'bhyanandat,विक्रीय दिश्यानि धनान्युरूणिदैप्यानसावुत्तमलाभबाजः / तरीषु तत्रत्यमफल्गु भाण्डं सांयान्त्रिकानावापतःऽभ्यनन्दत् +mspv_3.77,utpitsavo 'ntarnadabharturuccairgarīyasā niḥśvasitānilena / payāṃsi bhaktyā garuḍadhvajasya dhvājānivoccikṣipire phaṇīndrāḥ,उत्पित्सवो ऽन्तर्नदभर्तुरुच्चैर्गरीयसा निःश्वसितानिलेन / पयांसि भक्त्या गरुडध्वजस्य ध्वाजानिवोच्चिक्षिपिरे फणीन्द्राः +mspv_3.78,tamāgataṃ vīkṣya yugāntabandhumutsaṅgaśayyāśayamamburāśiḥ / pratyujjagāmeva gurupramodaprasāritottuṅgataraṅgabāhuḥ,तमागतं वीक्ष्य युगान्तबन्धुमुत्सङ्गशय्याशयमम्बुराशिः / प्रत्युज्जगामेव गुरुप्रमोदप्रसारितोत्तुङ्गतरङ्गबाहुः +mspv_3.80,utsaṅgitāmbhaḥkaṇaka nabhasvānudanvataḥ svadalavānmamārja / tasyānuvelaṃ vrajataḥ'dhivelaṃmelālatāsephālanalabedhagandhaḥ,उत्सङ्गिताम्भःकणक नभस्वानुदन्वतः स्वदलवान्ममार्ज / तस्यानुवेलं व्रजतःऽधिवेलंमेलालतासेफालनलबेधगन्धः +mspv_3.79,uttālatālīvanasaṃpravṛttasamīrasīmantitaketakīkāḥ / āsedire lāvaṇasaindhavīnāṃ camūcaraiḥ kacchabhuvāṃ pradeśāḥ,उत्तालतालीवनसंप्रवृत्तसमीरसीमन्तितकेतकीकाः / आसेदिरे लावणसैन्धवीनां चमूचरैः कच्छभुवां प्रदेशाः +mspv_3.81,lavaṅgamālākalitāvataṃsāste nārikelāntarapaḥ pibantaḥ / āsvāditādrakramukāḥ samudrādabhyāgatasya pratipattimīyuḥ,लवङ्गमालाकलितावतंसास्ते नारिकेलान्तरपः पिबन्तः / आस्वादिताद्रक्रमुकाः समुद्रादभ्यागतस्य प्रतिपत्तिमीयुः +mspv_3.82,turagaśatākulasya paritaḥ paramekaturaṅgajanmanaḥ pramathitabhūbhṛtaḥ pratipathaṃ mathitasya bhṛśaṃ mahībhṛtā / paricalataḥ balānujabalasya puraḥ satataṃ dhṛtaśriyaściravigataśriyo jalanidheśca tadābhavadadantaraṃ mahat,तुरगशताकुलस्य परितः परमेकतुरङ्गजन्मनः प्रमथितभूभृतः प्रतिपथं मथितस्य भृशं महीभृता / परिचलतः बलानुजबलस्य पुरः सततं धृतश्रियश्चिरविगतश्रियो जलनिधेश्च तदाभवददन्तरं महत् +mspv_4.1,niśavāsadhūmaṃ saharatnabhārbhittvotthitaṃ bhūmimivoragāṇāṃ / nīlopalasyūtavicitradhātumasau giriṃ raivatakaṃ dadarśa,निशवासधूमं सहरत्नभार्भित्त्वोत्थितं भूमिमिवोरगाणां / नीलोपलस्यूतविचित्रधातुमसौ गिरिं रैवतकं ददर्श +mspv_4.2,gurvīrajasraṃ dṛṣadaḥ samantāduparyuparyambumucāṃvitānaiḥ / vindhyāyamānaṃ divasasya bhartumārgaṃ punā roddhumivonnamadbhiḥ,गुर्वीरजस्रं दृषदः समन्तादुपर्युपर्यम्बुमुचांवितानैः / विन्ध्यायमानं दिवसस्य भर्तुमार्गं पुना रोद्धुमिवोन्नमद्भिः +mspv_4.3,krāntaṃ rucā śyāmalitābhirāmaṃlatābhirāmantritaṣaṭpadābhiḥ / śritaṃ śilāśyāmalatābhirāmaṃ latābhirāmanatritaṣaṭpadābhiḥ,क्रान्तं रुचा श्यामलिताभिरामंलताभिरामन्त्रितषट्पदाभिः / श्रितं शिलाश्यामलताभिरामं लताभिरामनत्रितषट्पदाभिः +mspv_4.4,sahasrasaṃkhyair gaganaṃ pādair bhuvaṃ vyāpya vitiṣṭhamānam / vilocanasthānagatoṣṇaraśminiśākaraṃ sādhu hiraṇyagarbham,सहस्रसंख्यैर् गगनं पादैर् भुवं व्याप्य वितिष्ठमानम् / विलोचनस्थानगतोष्णरश्मिनिशाकरं साधु हिरण्यगर्भम् +mspv_4.5,kvacijjalāpāyavipāṇḍurāṇi dhautottarīyapratimacchavīni / abhrāṇibibhrāmumāṅgasaṅgavibhaktabhasmānamiva smarārim,क्वचिज्जलापायविपाण्डुराणि धौतोत्तरीयप्रतिमच्छवीनि / अभ्राणिबिभ्रामुमाङ्गसङ्गविभक्तभस्मानमिव स्मरारिम् +mspv_4.6,chāyāṃ nijastrīcaṭulālasānāṃ madena kiñciccaṭulālasānām / kurvāṇamutpiñjalajātapatrairvihaṅgamānāṃ jalajātapatrai,छायां निजस्त्रीचटुलालसानां मदेन किञ्चिच्चटुलालसानाम् / कुर्वाणमुत्पिञ्जलजातपत्रैर्विहङ्गमानां जलजातपत्रै +mspv_4.7,skandhādhirūḍhojjvalanīlakaṇṭhānurvīruhaḥ śliṣṭatanūnahīndraiḥ / pranartitānekalatābhujāgrānrudrānanekāniva dhārayantam,स्कन्धाधिरूढोज्ज्वलनीलकण्ठानुर्वीरुहः श्लिष्टतनूनहीन्द्रैः / प्रनर्तितानेकलताभुजाग्रान्रुद्राननेकानिव धारयन्तम् +mspv_4.8,vilambinīlotpalakarṇapūrā kapolabhittīriva lodhragaurīḥ / navolapālaṅkṛtasaikatābhāḥ śucīrapaḥśaivalanīrdadhānam,विलम्बिनीलोत्पलकर्णपूरा कपोलभित्तीरिव लोध्रगौरीः / नवोलपालङ्कृतसैकताभाः शुचीरपःशैवलनीर्दधानम् +mspv_4.9,rājīvarājīvaśalolabhṛṅgaṃ muṣṇāntamuṣṇaṃ tatibhistarūṇām / kāntālakāntā lalanāḥ surāṇāṃ rakṣobhirakṣebhitamudvahantam,राजीवराजीवशलोलभृङ्गं मुष्णान्तमु���्णं ततिभिस्तरूणाम् / कान्तालकान्ता ललनाः सुराणां रक्षोभिरक्षेभितमुद्वहन्तम् +mspv_4.10,mude murāreramaraiḥ sumerorānīya yasyopacitasya śṛṅgaiḥ / bhavanti noddāmagirāṃ kavīnāmucchrāyasaundaryaguṇā mṛṣodyāḥ,मुदे मुरारेरमरैः सुमेरोरानीय यस्योपचितस्य शृङ्गैः / भवन्ति नोद्दामगिरां कवीनामुच्छ्रायसौन्दर्यगुणा मृषोद्याः +mspv_4.11,yataḥ parārghyāni bhṛtānyanūnai prasthairmuhurbhūribhiruccikhāni / āḍhyādivaprāpaṇikādajasraṃ jagrāha ratnānyamitāni lokaḥ,यतः परार्घ्यानि भृतान्यनूनै प्रस्थैर्मुहुर्भूरिभिरुच्चिखानि / आढ्यादिवप्रापणिकादजस्रं जग्राह रत्नान्यमितानि लोकः +mspv_4.12,akhidhyatāsannamudagratāpaṃ raviṃ dadhāne 'pyaravindadhāne / bhṛṅgāvaliryasyataṭe nipītarasā namattāmarasā na mattā,अखिध्यतासन्नमुदग्रतापं रविं दधाने ऽप्यरविन्दधाने / भृङ्गावलिर्यस्यतटे निपीतरसा नमत्तामरसा न मत्ता +mspv_4.13,yatrādhirūḍhenamahīruhoccairunnidrapuṣpākṣisahasrabhājā / surādhipādhiṣṭhitahastimallalīlāṃ dadhau rājatagaṇḍaśailaḥ,यत्राधिरूढेनमहीरुहोच्चैरुन्निद्रपुष्पाक्षिसहस्रभाजा / सुराधिपाधिष्ठितहस्तिमल्ललीलां दधौ राजतगण्डशैलः +mspv_4.14,vibhinnavarṇāgaruḍāgrajena sūryasyarathyāḥ paritaḥ sphurantyā / ratnaiḥ punaryatra rucaṃ svāmāninyire vaṃśakarīranīlaiḥ,विभिन्नवर्णागरुडाग्रजेन सूर्यस्यरथ्याः परितः स्फुरन्त्या / रत्नैः पुनर्यत्र रुचं स्वामानिन्यिरे वंशकरीरनीलैः +mspv_4.15,yatrojjhitābhirmuhurambuvāhaiḥ samunnamadbhirna samunnamadbhi / vanaṃ babādhe viṣapāvakotthā vipannagānāmavipannagānām,यत्रोज्झिताभिर्मुहुरम्बुवाहैः समुन्नमद्भिर्न समुन्नमद्भि / वनं बबाधे विषपावकोत्था विपन्नगानामविपन्नगानाम् +mspv_4.16,phaladbhiruṣṇāṃśukarābhimarśātkarśānavaṃ dhāma pataṅgakāntaiḥ / śaśaṃsa yaḥ pātraguṇādguṇānāṃ saṃkrāntimākrāntaguṇātirekām,फलद्भिरुष्णांशुकराभिमर्शात्कर्शानवं धाम पतङ्गकान्तैः / शशंस यः पात्रगुणाद्गुणानां संक्रान्तिमाक्रान्तगुणातिरेकाम् +mspv_4.17,dṛṣaṭo 'pi śailaḥ sa muhurmurārerapūrvavadvismayamātatāna / kṣaṇekṣame yannavatāmupaiti tadevarūpaṃ ramaṇīyatāyāḥ,दृषटो ऽपि शैलः स मुहुर्मुरारेरपूर्ववद्विस्मयमाततान / क्षणेक्षमे यन्नवतामुपैति तदेवरूपं रमणीयतायाः +mspv_4.18,uccāraṇajñe 'thagirādadhānamuccā raṇatpakṣigaṇāstaṭīstam / utkaṃ dharaṃ draṣṭumavekṣya śauriṇutkandharaṃ dāruka ityuvāca,उच्चारणज्ञे ऽथगिरादधानमुच्चा रणत्पक्षिगणास्तटीस्तम् / उत्कं धरं द्रष्टुमवेक्ष्य शौरिणुत्कन्धरं दारुक इत्युवाच +mspv_4.19,ācchāditāyatadadigambaramuccakairgām ākramyasaṃsthitamudagraviśālaśṛṅgam / mūrdhniskhalattuhinadīdhitikoṭimenam udvīkṣya ko bhuvi na vismayate nageśam,आच्छादितायतददिगम्बरमुच्चकैर्गाम् आक्रम्यसंस्थितमुदग्रविशालशृङ्गम् / मूर्ध्निस्खलत्तुहिनदीधितिकोटिमेनम् उद्वीक्ष्य को भुवि न विस्मयते नगेशम् +mspv_4.20,udayativitatarḥdhvaraśamirajjāvahimarucau himadhāmni yāti cāstam / vahatigirirayaṃ vilambidhaṇaṭādvayaparivāritavāraṇendralīlām,उदयतिविततर्ःध्��रशमिरज्जावहिमरुचौ हिमधाम्नि याति चास्तम् / वहतिगिरिरयं विलम्बिधणटाद्वयपरिवारितवारणेन्द्रलीलाम् +mspv_4.21,vahati yaḥ paritaḥ kanakasthalīḥ saharitā lasamānanavāṃśukaḥ / acaleṣabhavāniva rājate sa haritālasamānanavāṃśukaḥ,वहति यः परितः कनकस्थलीः सहरिता लसमाननवांशुकः / अचलेषभवानिव राजते स हरितालसमाननवांशुकः +mspv_4.22,pāścātyabhāgamiha sānuṣu sanniṣaṇṇāḥ paśyanti śāntamalasāndratarāṃśujālam / saṃpūrṇalabdhalalanālāpanopamānam utsaṅgasahgihariṇamasya mṛgāṅgamūrteḥ,पाश्चात्यभागमिह सानुषु सन्निषण्णाः पश्यन्ति शान्तमलसान्द्रतरांशुजालम् / संपूर्णलब्धललनालापनोपमानम् उत्सङ्गसह्गिहरिणमस्य मृगाङ्गमूर्तेः +mspv_4.23,kṛtvāpuṃvatpādamuccairbhṛgubhyo mūrdhni grāvṇāṃ jarjarā nirjharaughāḥ / kurvanti dyāmutpatantaḥ smarārtasvarlokastrīgātranirṇamatra,कृत्वापुंवत्पादमुच्चैर्भृगुभ्यो मूर्ध्नि ग्राव्णां जर्जरा निर्झरौघाः / कुर्वन्ति द्यामुत्पतन्तः स्मरार्तस्वर्लोकस्त्रीगात्रनिर्णमत्र +mspv_4.24,sthagayantyamūḥ śāmitacātakārtasvarā jaladāstaḍittulitakāntakārtasvarāḥ / jagatīrihasphuritacārucāmīkarāḥ savituḥ kacitkapiśayanti cāmī karāḥ,स्थगयन्त्यमूः शामितचातकार्तस्वरा जलदास्तडित्तुलितकान्तकार्तस्वराः / जगतीरिहस्फुरितचारुचामीकराः सवितुः कचित्कपिशयन्ति चामी कराः +mspv_4.25,utkṣiptamucchritasitāṃśukarāvalambairuttambhitoḍubhirativatarāṃ śirobhiḥ / śraddheyanirjharajalavyapadeśamasya viṣvaktaṭeṣu patati sphuṭamantarīkṣam,उत्क्षिप्तमुच्छ्रितसितांशुकरावलम्बैरुत्तम्भितोडुभिरतिवतरां शिरोभिः / श्रद्धेयनिर्झरजलव्यपदेशमस्य विष्वक्तटेषु पतति स्फुटमन्तरीक्षम् +mspv_4.26,ekatrasphaṭikataṭāṃśubhinnanīrā nīlāśmadyutibhidurāmbhaso 'paratra / kālindījalajanitaśriyaḥ śrayante vaidagdhīmiha saritaḥ surāpagāyāḥ,एकत्रस्फटिकतटांशुभिन्ननीरा नीलाश्मद्युतिभिदुराम्भसो ऽपरत्र / कालिन्दीजलजनितश्रियः श्रयन्ते वैदग्धीमिह सरितः सुरापगायाः +mspv_4.27,itastataḥ'sminvilasanti meroḥ samānavapremaṇisānurāgāḥ / striyaśaca patyau surasundarībhiḥ samā navapremaṇisānurāgāḥ,इतस्ततःऽस्मिन्विलसन्ति मेरोः समानवप्रेमणिसानुरागाः / स्त्रियशच पत्यौ सुरसुन्दरीभिः समा नवप्रेमणिसानुरागाः +mspv_4.28,uccaimahārajatarājivirājitāsau durvarṇabhittiriha sāndrasudhāsavarṇā / abhyeti bhasmaparipāṇḍuritasmarārer udvahnilocanalalāmalalāṭalīlām,उच्चैमहारजतराजिविराजितासौ दुर्वर्णभित्तिरिह सान्द्रसुधासवर्णा / अभ्येति भस्मपरिपाण्डुरितस्मरारेर् उद्वह्निलोचनललामललाटलीलाम् +mspv_4.29,ayamatijaraṭhāḥ prakāmagurvīralaghuvilambipayodharoparuddhāḥ / satatamasugatāmagamyarūpāḥ pariṇatadikkarikāstaṭīrbibharti,अयमतिजरठाः प्रकामगुर्वीरलघुविलम्बिपयोधरोपरुद्धाः / सततमसुगतामगम्यरूपाः परिणतदिक्करिकास्तटीर्बिभर्ति +mspv_4.30,dhūmākāraṃ dadhati puraḥ sauvarṇe varṇenāgneḥ sadṛśi taṭe paśyāmī / śyāmībhūtāḥ kusumasamūho 'līnāṃ līnāmālīmiha taravo bibhrāṇāḥ,धूमाकारं दधति पुरः सौवर्णे वर्णेन���ग्नेः सदृशि तटे पश्यामी / श्यामीभूताः कुसुमसमूहो ऽलीनां लीनामालीमिह तरवो बिभ्राणाः +mspv_4.31,vyomaspṛśaḥ prathayatā kaladhautabhittīr unnidrapuṣpacaṇacampakapiṅgabhāsaḥ / saumeravīmadhigatena nitambaśobhām etena bhāratamilāvṛtavadvibhāti,व्योमस्पृशः प्रथयता कलधौतभित्तीर् उन्निद्रपुष्पचणचम्पकपिङ्गभासः / सौमेरवीमधिगतेन नितम्बशोभाम् एतेन भारतमिलावृतवद्विभाति +mspv_4.32,ruciracitratanūruhaśālibhirvicalitaiḥ paritaḥ priyakavrajaiḥ / vivadharatnamayairabhibātyasāvavayavairiva jaṅgamatāṃ gataiḥ,रुचिरचित्रतनूरुहशालिभिर्विचलितैः परितः प्रियकव्रजैः / विवधरत्नमयैरभिबात्यसाववयवैरिव जङ्गमतां गतैः +mspv_4.33,kuśaśayairatra jalāśayoṣitā mudāramante kalabhāvikasvaraiḥ / pragīyate siddhagaṇaiśca yoṣitāmudārama kalabhāvikasvaraiḥ,कुशशयैरत्र जलाशयोषिता मुदारमन्ते कलभाविकस्वरैः / प्रगीयते सिद्धगणैश्च योषितामुदारम कलभाविकस्वरैः +mspv_4.34,āsāditasya tamasā niyaterniyogādākāṅkṣataḥpunarapakramaṇena kālam / patyustvaṣāmiha mahauṣadhayaḥ kalatrasthānaṃ parainanabhibhūtamamūrvahanti,आसादितस्य तमसा नियतेर्नियोगादाकाङ्क्षतःपुनरपक्रमणेन कालम् / पत्युस्त्वषामिह महौषधयः कलत्रस्थानं परैननभिभूतममूर्वहन्ति +mspv_4.35,vanaspatiskandhaniṣaṇṇabālapravālahastāḥ pramadā ivātra / puṣpekṣaṇailambhitalocakairvā madhuvratavrātavṛtairvratatyaḥ,वनस्पतिस्कन्धनिषण्णबालप्रवालहस्ताः प्रमदा इवात्र / पुष्पेक्षणैलम्भितलोचकैर्वा मधुव्रतव्रातवृतैर्व्रतत्यः +mspv_4.36,vihagāḥ kadambasurabhāviha gāḥ kalayantanukṣaṇamanekalayam / bhramayannupaiti muhurabhramayaṃ pavanaśca dhūtanavanīpavanaḥ,विहगाः कदम्बसुरभाविह गाः कलयन्तनुक्षणमनेकलयम् / भ्रमयन्नुपैति मुहुरभ्रमयं पवनश्च धूतनवनीपवनः +mspv_4.37,vidvadbhirāgamaparairvivṛtaṃ kathañcicchrutvāpi durgrahamaniścitadhībhiranyaiḥ / śreyāndvijātiriva hantumaghāni dakṣaṃ gūṭhārthameṣa nidhimantragaṇaṃ bibharti,विद्वद्भिरागमपरैर्विवृतं कथञ्चिच्छ्रुत्वापि दुर्ग्रहमनिश्चितधीभिरन्यैः / श्रेयान्द्विजातिरिव हन्तुमघानि दक्षं गूठार्थमेष निधिमन्त्रगणं बिभर्ति +mspv_4.38,bimboṣṭhaṃ bahu manute turaṅgavaktraś cumbantaṃ mukhamiha kiṃnaraṃ priyāyāḥ / śliṣyantaṃmuhuritaro 'pi taṃ nijastrīm uttuṅgastanabharabhaṅgabhīrumadhyām,बिम्बोष्ठं बहु मनुते तुरङ्गवक्त्रश् चुम्बन्तं मुखमिह किंनरं प्रियायाः / श्लिष्यन्तंमुहुरितरो ऽपि तं निजस्त्रीम् उत्तुङ्गस्तनभरभङ्गभीरुमध्याम् +mspv_4.39,yadetadasyānutaṭaṃ vibhāti vanaṃ tatānekatamālatālam / na puṣpitātra sthagitārkarasmāvanāntatāne katamā latālam,यदेतदस्यानुतटं विभाति वनं ततानेकतमालतालम् / न पुष्पितात्र स्थगितार्करस्मावनान्तताने कतमा लतालम् +mspv_4.40,dantojjvalāsu vimalopalamekhalāntāḥ sadratnacitrakaṭakāsu bṛhannitambāḥ / asminbhajanti ghanakomalagaṇḍaśailā nāryo 'nurūpamadhivāsamadhityakāsu,दन्तोज्ज्वलासु विमलोपलमेखलान्ताः सद्रत्नचित्रकटकासु बृहन्नितम्बाः / अस्मिन्भजन्ति घनकोमलगण्डशैला नार्यो ऽनुरूपमधिवासमधित्य���ासु +mspv_4.41,anaticirojjhitasya jaladena cirasthitabuddhyudayasya payaso 'nukṛtim / viralavikīrṇavajraśakalā sakalām iha vidadhāti dhautakaladhautamahī,अनतिचिरोज्झितस्य जलदेन चिरस्थितबुद्ध्युदयस्य पयसो ऽनुकृतिम् / विरलविकीर्णवज्रशकला सकलाम् इह विदधाति धौतकलधौतमही +mspv_4.42,varjayantyā janaiḥ saṃgamekāntatas tarkayantyā sukhaṃ saṅgame kāntataḥ / yoṣayaiṣa smarāsannatāpāṅgayā sevyate 'nekayā saṃnnatāpaṅgayā,वर्जयन्त्या जनैः संगमेकान्ततस् तर्कयन्त्या सुखं सङ्गमे कान्ततः / योषयैष स्मरासन्नतापाङ्गया सेव्यते ऽनेकया संन्नतापङ्गया +mspv_4.43,saṃkīrṇakīcakavanaskhalitaikavālavicchedakātaradhiyaścalituṃ camaryaḥ / asminmṛduśvasanagarbhatadīyarandhraryatsvanaśrutisukhādiva notsahante,संकीर्णकीचकवनस्खलितैकवालविच्छेदकातरधियश्चलितुं चमर्यः / अस्मिन्मृदुश्वसनगर्भतदीयरन्ध्रर्यत्स्वनश्रुतिसुखादिव नोत्सहन्ते +mspv_4.44,muktaṃ muktāgauramiha kṣīramivābhrair vāpīṣvantarlīnamahānīladalāsu / śastrīśyāmairaṃśubhirāśu drutamambhaś chāyāmacchāmṛcchati nīlīsalilasya,मुक्तं मुक्तागौरमिह क्षीरमिवाभ्रैर् वापीष्वन्तर्लीनमहानीलदलासु / शस्त्रीश्यामैरंशुभिराशु द्रुतमम्भश् छायामच्छामृच्छति नीलीसलिलस्य +mspv_4.45,yā na yayau priyamanyavadhūbhyaḥ sāratarāgamanā yatamānam / tena saheta bibharti rasaḥ strī sā ratarāgamanāyatānām,या न ययौ प्रियमन्यवधूभ्यः सारतरागमना यतमानम् / तेन सहेत बिभर्ति रसः स्त्री सा रतरागमनायतानाम् +mspv_4.46,bhinneṣuratnakiraṇaiḥ kiraṇeṣvihendor uccāvacairupagateṣu sahasrasaṃkhyāṃ / doṣāpi nūnamahimāṃśurasau kileti vyākośakokanadatāṃ dadhate nalinyaḥ,भिन्नेषुरत्नकिरणैः किरणेष्विहेन्दोर् उच्चावचैरुपगतेषु सहस्रसंख्यां / दोषापि नूनमहिमांशुरसौ किलेति व्याकोशकोकनदतां दधते नलिन्यः +mspv_4.47,apaśaṅkamaṅkaparivartanocitāścalitāḥ puraḥ patimupetumātmajāḥ / anuroditīva karuṇena pattriṇāṃ virutena vatsalatayayaiṣa nimnagāḥ,अपशङ्कमङ्कपरिवर्तनोचिताश्चलिताः पुरः पतिमुपेतुमात्मजाः / अनुरोदितीव करुणेन पत्त्रिणां विरुतेन वत्सलतययैष निम्नगाः +mspv_4.48,madhukaraviṭapānamitāstarupaṅktīrbibhrataḥ'sya viṭapānamitāḥ / paripākapiśaṅgalatārajasā rodhaścakāsti kapiśaṃ galatā,मधुकरविटपानमितास्तरुपङ्क्तीर्बिभ्रतःऽस्य विटपानमिताः / परिपाकपिशङ्गलतारजसा रोधश्चकास्ति कपिशं गलता +mspv_4.49,prāgbhāgataḥ patadihedamupatyakāsu śṛṅgāritāyatamahebhakarābhamambhaḥ / saṃlakṣyatevividharatnakarānuviddham ūrdhvaprasāritasurādhipacāpacāru,प्राग्भागतः पतदिहेदमुपत्यकासु शृङ्गारितायतमहेभकराभमम्भः / संलक्ष्यतेविविधरत्नकरानुविद्धम् ऊर्ध्वप्रसारितसुराधिपचापचारु +mspv_4.50,dadhāti ca vikasadvicitrakalpadrumakusumairabhigumphitānivaitāḥ / kṣaṇamalaghuvilambipicchadāmnaḥ śikharaśikhāḥ śikhiśekharānamuṣya,दधाति च विकसद्विचित्रकल्पद्रुमकुसुमैरभिगुम्फितानिवैताः / क्षणमलघुविलम्बिपिच्छदाम्नः शिखरशिखाः शिखिशेखरानमुष्य +mspv_4.51,savadhūkāḥ sukhino 'smannanavaratamamandarāmatāmarasadṛśaḥ / nāsevante rasavannavaratamamandarāgatāmarasadṛśaḥ,सवधूकाः सुखिनो ऽस्मन्ननवरतममन्दरामतामरसदृशः / नासेवन्ते रसवन्नवरतममन्दरागतामरसदृशः +mspv_4.52,ācchādya puṣpapaṭameva mahāntamantarāvartibhirgṛhakapotaśirodharābhaiḥ / śasvaṅgāni dhūmarucimāguravīṃ dadhānair dhūpāyatīva paṭalairnīradānām,आच्छाद्य पुष्पपटमेव महान्तमन्तरावर्तिभिर्गृहकपोतशिरोधराभैः / शस्वङ्गानि धूमरुचिमागुरवीं दधानैर् धूपायतीव पटलैर्नीरदानाम् +mspv_4.53,anyonyavyatikaracārubhirvicitrair atrasyannavamaṇirjanmabhirmayūkhaiḥ / vismerāngaganasadaḥ karotyamuṣminn ākāśeracitamabhitti citrakarma,अन्योन्यव्यतिकरचारुभिर्विचित्रैर् अत्रस्यन्नवमणिर्जन्मभिर्मयूखैः / विस्मेरान्गगनसदः करोत्यमुष्मिन्न् आकाशेरचितमभित्ति चित्रकर्म +mspv_4.54,samīraśiśiraḥ śiraḥsuvasatā satā javanikā nikānasukhinām / bibhartijanayannayaṃ mudamapām apāyadhavalā valāhakatatīḥ,समीरशिशिरः शिरःसुवसता सता जवनिका निकानसुखिनाम् / बिभर्तिजनयन्नयं मुदमपाम् अपायधवला वलाहकततीः +mspv_4.55,mairttryādicittaparikarmavido vidhāya kleśaprahāṇamiha labdhasabījayogāḥ / khyātiṃ casattvapuruṣānyatayādhigamya vāñcanti tāmapi samādhibhṛtaḥ niroddhum,मैर्त्त्र्यादिचित्तपरिकर्मविदो विधाय क्लेशप्रहाणमिह लब्धसबीजयोगाः / ख्यातिं चसत्त्वपुरुषान्यतयाधिगम्य वाञ्चन्ति तामपि समाधिभृतः निरोद्धुम् +mspv_4.56,marakatamayamedinīṣu bhānos taruviṭapāntarapātino mayūkhāḥ / avanataśitikaṇṭhakaṇṭhalakṣmīm iha dadhati śphuritāṇureṇujālāḥ,मरकतमयमेदिनीषु भानोस् तरुविटपान्तरपातिनो मयूखाः / अवनतशितिकण्ठकण्ठलक्ष्मीम् इह दधति श्फुरिताणुरेणुजालाः +mspv_4.57,yā bibharti kalavallakīguṇasvānamānamatikālimālayā / nātra kāntamupagītayā tayā svānamānamati kālimālayā,या बिभर्ति कलवल्लकीगुणस्वानमानमतिकालिमालया / नात्र कान्तमुपगीतया तया स्वानमानमति कालिमालया +mspv_4.58,sāyaṃ śaśāṅgakiraṇāhatacandrakāntanisyandinīranikareṇa kṛtābhiṣekāḥ / arkopalollasitavahnibhirahni taptās tīvraṃ mahāvratamivātra caranati vaprāḥ,सायं शशाङ्गकिरणाहतचन्द्रकान्तनिस्यन्दिनीरनिकरेण कृताभिषेकाः / अर्कोपलोल्लसितवह्निभिरह्नि तप्तास् तीव्रं महाव्रतमिवात्र चरनति वप्राः +mspv_4.59,etasminnadhikapayaḥśriyaṃ vahantyaḥ saṃkṣobhaṃ pavanabhuvā javena nītāḥ / vālmīkerarahitarāmalakṣmaṇānāṃ sādharmyaṃ dadhati girāṃ mahāsarasyaḥ,एतस्मिन्नधिकपयःश्रियं वहन्त्यः संक्षोभं पवनभुवा जवेन नीताः / वाल्मीकेररहितरामलक्ष्मणानां साधर्म्यं दधति गिरां महासरस्यः +mspv_4.60,iha muhurmuditaiḥ kalabhai ravaḥ pratidiśaṃ kriyate kalabhairavaḥ / sphurati cānuvanaṃ camarīcayaḥ kanakaratnabhuvāṃ ca marīcayaḥ,इह मुहुर्मुदितैः कलभै रवः प्रतिदिशं क्रियते कलभैरवः / स्फुरति चानुवनं चमरीचयः कनकरत्नभुवां च मरीचयः +mspv_4.61,tvaksārarandhraparipūraṇalabdhagītir asminnasau mṛditapakṣmalarallakāṅgaḥ / kastūrikāmṛgavimardasugandhireti rāgīva saktimadhikāṃ viṣayeṣu vāyuḥ,त्वक्साररन्ध्रपरिपूरणलब्धगीतिर् अस्मिन्नसौ मृदितपक्ष्मलरल्लकाङ्गः / कस्तूरिकामृगविमर्दसुगन्धिरेति रागीव सक्तिमधि��ां विषयेषु वायुः +mspv_4.62,prītyai yūnāṃ vyavahitatapanāḥ prauḍhadvāntaṃ dinamiha jaladāḥ / doṣāmanyaṃ vidadhāti suratakrīḍāyāsaśramapaṭavaḥ,प्रीत्यै यूनां व्यवहिततपनाः प्रौढद्वान्तं दिनमिह जलदाः / दोषामन्यं विदधाति सुरतक्रीडायासश्रमपटवः +mspv_4.63,bhagne nivāso 'yamihāsya puṣpaiḥ sadānataḥ yena viṣāṇi nāgaḥ / tīvrāṇi tenojjhati kopito 'sau sasānatoyena viṣāṇi nāgaḥ,भग्ने निवासो ऽयमिहास्य पुष्पैः सदानतः येन विषाणि नागः / तीव्राणि तेनोज्झति कोपितो ऽसौ ससानतोयेन विषाणि नागः +mspv_4.64,prāleyaśītalamacaleśvaramīśvaro 'pi sāndrabhacarmavasanāvaraṇādhiśete / sarvartunivṛttikare nivasannupaiti na dvandvaduḥkhamiha kiñcidakiñcano 'pi,प्रालेयशीतलमचलेश्वरमीश्वरो ऽपि सान्द्रभचर्मवसनावरणाधिशेते / सर्वर्तुनिवृत्तिकरे निवसन्नुपैति न द्वन्द्वदुःखमिह किञ्चिदकिञ्चनो ऽपि +mspv_4.65,navanagavanalekhāśyāmadhyābhirābhiḥ sphaṭikakaṭakabhūmināṭayatyeṣa śailaḥ / ahiparikarabhājo bhāsmanairaṅgarāgair adhigatadhavalimnaḥ śūlapāṇerabhikhyām,नवनगवनलेखाश्यामध्याभिराभिः स्फटिककटकभूमिनाटयत्येष शैलः / अहिपरिकरभाजो भास्मनैरङ्गरागैर् अधिगतधवलिम्नः शूलपाणेरभिख्याम् +mspv_4.66,dadhadbhirabhitastaṭau vikacavārijāmbūnadair vinoditadinaklamāḥ kṛtarucaścajāmbūnadaiḥ / niṣevya madhu mādhavāḥ sarasamatra kādambaraṃ haranti rataye rahaḥ priyatamāṅgakādambaram,दधद्भिरभितस्तटौ विकचवारिजाम्बूनदैर् विनोदितदिनक्लमाः कृतरुचश्चजाम्बूनदैः / निषेव्य मधु माधवाः सरसमत्र कादम्बरं हरन्ति रतये रहः प्रियतमाङ्गकादम्बरम् +mspv_4.67,darpaṇanirmalāsu patite ghanatimiramuṣi jyotiṣi raupyabhittiṣu puraḥ pratiphalati muhuḥ / vrīḍamasaṃṃmukho 'pi ramaṇairapahṛtavasanāḥ khāñcanakandarāsu taruṇīriha nayati raviḥ,दर्पणनिर्मलासु पतिते घनतिमिरमुषि ज्योतिषि रौप्यभित्तिषु पुरः प्रतिफलति मुहुः / व्रीडमसंंमुखो ऽपि रमणैरपहृतवसनाः खाञ्चनकन्दरासु तरुणीरिह नयति रविः +mspv_4.68,anukṛtiśikharaughaśrībhirabhyagate 'sau tvayi sarabhasamabhyuttiṣṭhatīvādriruccaiḥ / drutamarudupanunnairunnamadbhiḥ sahelaṃ haladharaparidhānaśyāmalairambuvāhaiḥ,अनुकृतिशिखरौघश्रीभिरभ्यगते ऽसौ त्वयि सरभसमभ्युत्तिष्ठतीवाद्रिरुच्चैः / द्रुतमरुदुपनुन्नैरुन्नमद्भिः सहेलं हलधरपरिधानश्यामलैरम्बुवाहैः +mspv_5.1,itthaṃ vyalīkāḥ priyatamā iva so 'vyalīkaḥ śuśrāva sūtatanayasya tadā vyalīkāḥ / rantuṃ nirantaramiyeṣa tato 'vasāne tāsāṃ girau ca vanarājipaṭaṃ vasāne,इत्थं व्यलीकाः प्रियतमा इव सो ऽव्यलीकः शुश्राव सूततनयस्य तदा व्यलीकाः / रन्तुं निरन्तरमियेष ततो ऽवसाने तासां गिरौ च वनराजिपटं वसाने +mspv_5.2,taṃ sa dvipendratulitātulatuṅgaśṛṅgam abhyullasatkadalikāvanarājimuccaiḥ / vistāraruddhavasudho 'nvacalaṃ cacāla lakṣmīṃ dadhatpratigireralaghurbalaughaḥ,तं स द्विपेन्द्रतुलितातुलतुङ्गशृङ्गम् अभ्युल्लसत्कदलिकावनराजिमुच्चैः / विस्ताररुद्धवसुधो ऽन्वचलं चचाल लक्ष्मीं दधत्प्रतिगिरेरलघुर्बलौघः +mspv_5.3,bhāsvatkaravyatikarollasitāmbarāntas tāpatrapā iva mahājanadarśanena / saṃvivyurambaravikāsi camūsamutthaṃ pṛtvīrajaḥ karabhakaṇṭhakaḍāramāśaḥ,भास्वत्करव्यतिकरोल्लसिताम्बरान्तस् तापत्रपा इव महाजनदर्शनेन / संविव्युरम्बरविकासि चमूसमुत्थं पृत्वीरजः करभकण्ठकडारमाशः +mspv_5.4,āvartinaḥ śubhaphalapradaśuktiyuktāḥ saṃpannadevamaṇayo bhṛtarandhrabhāgāḥ / aśvāḥ pyadhurvasumatīmatirocamānās tūrṇaṃ payodhaya ivormibhirāpatatantaḥ,आवर्तिनः शुभफलप्रदशुक्तियुक्ताः संपन्नदेवमणयो भृतरन्ध्रभागाः / अश्वाः प्यधुर्वसुमतीमतिरोचमानास् तूर्णं पयोधय इवोर्मिभिरापततन्तः +mspv_5.5,ārakṣamagnamavamatya sṛṇiṃ śitāgram ekaḥ palāyata javena kṛtārtanādaḥ / anyapunarmuhurudaplavatāstabhāram anyonyataḥ pathi batābibhātamibhoṣṭrau,आरक्षमग्नमवमत्य सृणिं शिताग्रम् एकः पलायत जवेन कृतार्तनादः / अन्यपुनर्मुहुरुदप्लवतास्तभारम् अन्योन्यतः पथि बताबिभातमिभोष्ट्रौ +mspv_5.6,āyāstamaikṣata janaśacaṭulāgrapādaṃ gacchantamuccalitacāmaracārumaśvam / nāgaṃ punarmṛdu salīlanimīlitākṣaṃ sarvaḥprayaḥ khalu bhavatayanurūpaceṣṭaḥ,आयास्तमैक्षत जनशचटुलाग्रपादं गच्छन्तमुच्चलितचामरचारुमश्वम् / नागं पुनर्मृदु सलीलनिमीलिताक्षं सर्वःप्रयः खलु भवतयनुरूपचेष्टः +mspv_5.7,trastaḥ samastajanahāsakaraḥ kareṇos tāvatkharaḥ prakharamullalayāñcakāra / yāvaccalāsanavilolanitambabimbavisrastavastramavarodhavadhūḥ papāta,त्रस्तः समस्तजनहासकरः करेणोस् तावत्खरः प्रखरमुल्ललयाञ्चकार / यावच्चलासनविलोलनितम्बबिम्बविस्रस्तवस्त्रमवरोधवधूः पपात +mspv_5.8,śailopaśalyanipatadrathanemidhārāniṣpiṣṭaniṣṭhuraśilātalacūrṇagarbhāḥ / bhūreṇavonabhasi naddhapayodacakrāś cakravadaṅgaruhadhūmraruco visasruḥ,शैलोपशल्यनिपतद्रथनेमिधारानिष्पिष्टनिष्ठुरशिलातलचूर्णगर्भाः / भूरेणवोनभसि नद्धपयोदचक्राश् चक्रवदङ्गरुहधूम्ररुचो विसस्रुः +mspv_5.9,udytkṛśānuśakaleṣu surābhighātād bhūmīsamāyātaśilāphalakācitaiṣu / parntavartmasu vcakramire mahāśvāḥ śailasya dardurapuṭāniva vādayantaḥ,उद्य्त्कृशानुशकलेषु सुराभिघाताद् भूमीसमायातशिलाफलकाचितैषु / पर्न्तवर्त्मसु व्चक्रमिरे महाश्वाः शैलस्य दर्दुरपुटानिव वादयन्तः +mspv_5.10,tejonirodhasamatāvahitena yantrā samaykkaśātrayavicāravātā niyuktaḥ / ārāṭṭajaścaṭulaniṣṭhurapātamuccaiś citraṃ cakāra padamardapulāyitena,तेजोनिरोधसमतावहितेन यन्त्रा समय्क्कशात्रयविचारवाता नियुक्तः / आराट्टजश्चटुलनिष्ठुरपातमुच्चैश् चित्रं चकार पदमर्दपुलायितेन +mspv_5.11,nīhārajālamālinaḥ punaruktasāndrāḥ kurnvadhūjanavilocanapakṣmamālāḥ / kṣuṇṇaḥ kṣaṇaṃ yadubalairdivamātitāṃsuḥ pāṃśurdisāṃ mukhamatutthayadutthito 'dreḥ,नीहारजालमालिनः पुनरुक्तसान्द्राः कुर्न्वधूजनविलोचनपक्ष्ममालाः / क्षुण्णः क्षणं यदुबलैर्दिवमातितांसुः पांशुर्दिसां मुखमतुत्थयदुत्थितो ऽद्रेः +mspv_5.12,ucchidya vidviṣa iva prasrabhaṃ mṛgendrān indrānujācarabhūtapatayo 'dhyavātsuḥ / vanyebhamastakanikhātanakhāgrayamuktamuktāphalaprakarabhāñji guhāgṛhāṇi,उच्छिद्य विद्विष इव प्रस्रभं मृगेन्द्रान् इन्द्रानुजाचरभूतपतयो ऽध्यवात्सुः / वन्य���भमस्तकनिखातनखाग्रयमुक्तमुक्ताफलप्रकरभाञ्जि गुहागृहाणि +mspv_5.13,vibhrāṇayā bahalayāvakaṅkapiṅkapicchāvacūḍāmanumādhavamāsa jagmuḥ / cañcvagradaṣṭacaṭulāhitapatākayānye svāvāsabhāgamuragāśanaketuyaṣṭyā,विभ्राणया बहलयावकङ्कपिङ्कपिच्छावचूडामनुमाधवमास जग्मुः / चञ्च्वग्रदष्टचटुलाहितपताकयान्ये स्वावासभागमुरगाशनकेतुयष्ट्या +mspv_5.14,chāyāmapāsya mahatīmapi vartamānām āgāminīṃ jagṛhire janatāsrūṇām / sarvo hi nopāgatamapyapacīyamānaṃ vardhiṣṇumāśrayamanāgatamabhyupaiti,छायामपास्य महतीमपि वर्तमानाम् आगामिनीं जगृहिरे जनतास्रूणाम् / सर्वो हि नोपागतमप्यपचीयमानं वर्धिष्णुमाश्रयमनागतमभ्युपैति +mspv_5.15,agragatena vasatiṃ parigṛhya ramyām āpātyasainikanirākarāṇākulena / yānto 'nyataḥ plutakṛtasvaramāśu dūrād udbāhunā juhuvavire muhurātmavargyāḥ,अग्रगतेन वसतिं परिगृह्य रम्याम् आपात्यसैनिकनिराकराणाकुलेन / यान्तो ऽन्यतः प्लुतकृतस्वरमाशु दूराद् उद्बाहुना जुहुवविरे मुहुरात्मवर्ग्याः +mspv_5.16,siktā ivāmṛtarasena muhurjanānāṃ klānticchido vanavanaspatayastadānīm / śākhāvasaktavasanābharaṇābhirāmāḥ kalpadrumaiḥ saha vicitraphalairvirejuḥ,सिक्ता इवामृतरसेन मुहुर्जनानां क्लान्तिच्छिदो वनवनस्पतयस्तदानीम् / शाखावसक्तवसनाभरणाभिरामाः कल्पद्रुमैः सह विचित्रफलैर्विरेजुः +mspv_5.17,yānājjanaḥ parijanairavatāryamāṇā rājñīrnarāpanayanākulasauvidallāḥ / srastāvaguṇṭhanapaṭāḥ kṣaṇalakṣyamāṇavakraśriyaḥ sabhayakautukamīkṣate sma,यानाज्जनः परिजनैरवतार्यमाणा राज्ञीर्नरापनयनाकुलसौविदल्लाः / स्रस्तावगुण्ठनपटाः क्षणलक्ष्यमाणवक्रश्रियः सभयकौतुकमीक्षते स्म +mspv_5.18,kaṇṭhāvasaktamṛdubāhulatāturaṅgād rājāvarodhanavadhūravatārayantaḥ / āliṅganānyadhikṛtāḥ sphuṭamāpureva gaṇḍasthalīḥ śucitayā na cucumburāsām,कण्ठावसक्तमृदुबाहुलतातुरङ्गाद् राजावरोधनवधूरवतारयन्तः / आलिङ्गनान्यधिकृताः स्फुटमापुरेव गण्डस्थलीः शुचितया न चुचुम्बुरासाम् +mspv_5.19,dṛṣṭveva nirjatakalāpabharāmadhastād vyākīrṇamānyakabarāṃ kabarīṃ taruṇyāḥ / prādudruvatsapadi candrakavāndrumāgrāt saṃgharṣiṇā saha guṇābhyadhikairdurāpam,दृष्ट्वेव निर्जतकलापभरामधस्ताद् व्याकीर्णमान्यकबरां कबरीं तरुण्याः / प्रादुद्रुवत्सपदि चन्द्रकवान्द्रुमाग्रात् संघर्षिणा सह गुणाभ्यधिकैर्दुरापम् +mspv_5.20,rociṣṇukāñcanacayāṃśupiśaṅgitāśā vaṃśadhvajairjaladasaṃhatimullikhantyaḥ / bhūbharturāyata nirantarasaṃnivṛṣṭāḥ pādā ivābhivabhurāvalayo rathānām,रोचिष्णुकाञ्चनचयांशुपिशङ्गिताशा वंशध्वजैर्जलदसंहतिमुल्लिखन्त्यः / भूभर्तुरायत निरन्तरसंनिवृष्टाः पादा इवाभिवभुरावलयो रथानाम् +mspv_5.21,chāyāvidhāyibhiranujjhitabhūtiśobhair ucchrāyibhirbahalapāṭaladhāturāgaiḥ / dūṣyairapi kṣitibhṛtāṃ dviradairudāratārāvalīviracanairvyarucannivāsāḥ,छायाविधायिभिरनुज्झितभूतिशोभैर् उच्छ्रायिभिर्बहलपाटलधातुरागैः / दूष्यैरपि क्षितिभृतां द्विरदैरुदारतारावलीविरचनैर्व्यरुचन्निवासाः +mspv_5.22,utkṣaptapaṭakāntaralīyamānam andānilapraśamitaśramagharmatoyaiḥ / durvāpratānasahajāstaraṇeṣu bheje nidrasukhaṃ vasanasadmasu rājadāraiḥ,उत्क्षप्तपटकान्तरलीयमानम् अन्दानिलप्रशमितश्रमघर्मतोयैः / दुर्वाप्रतानसहजास्तरणेषु भेजे निद्रसुखं वसनसद्मसु राजदारैः +mspv_5.23,prasvedavārisaviśeṣaviṣaktamaṅge kūrpāsakaṃ kṣatanakhakṣatamutkṣipantī / āvirbhavadvanapayodharabāhumūlā śātodarī yuvadṛśāṃ kṣaṇamutsavo 'bhūt,प्रस्वेदवारिसविशेषविषक्तमङ्गे कूर्पासकं क्षतनखक्षतमुत्क्षिपन्ती / आविर्भवद्वनपयोधरबाहुमूला शातोदरी युवदृशां क्षणमुत्सवो ऽभूत् +mspv_5.24,yāvatsa eva samayaḥ samameva tāvad avyākulāḥ paṭamayānyabhito vitatya / paryāpatatkrayikalokamagaṇyapaṇyapūrṇapaṇā viṇuno vipaṇīrvibhejuḥ,यावत्स एव समयः सममेव तावद् अव्याकुलाः पटमयान्यभितो वितत्य / पर्यापतत्क्रयिकलोकमगण्यपण्यपूर्णपणा विणुनो विपणीर्विभेजुः +mspv_5.25,alpaprayojanakṛtorutaraprayātasair udgūrṇaloṣṭaguḍaiḥ parito 'nuviddham / udyātamudratamanokahajhālamadhyād anyāḥ śaśaṅguṇamanalpamavannavāpa,अल्पप्रयोजनकृतोरुतरप्रयातसैर् उद्गूर्णलोष्टगुडैः परितो ऽनुविद्धम् / उद्यातमुद्रतमनोकहझालमध्याद् अन्याः शशङ्गुणमनल्पमवन्नवाप +mspv_5.26,trāsākulaḥ paripatanparito niketān puṃbhirna kaiścidapi dhanvabhiranvabandhi / tasthau tathāpi na mṛgaḥ kvacidaṅganānām ākarṇapūrṇanayaneṣuhatekṣaṇaśrīḥ,त्रासाकुलः परिपतन्परितो निकेतान् पुंभिर्न कैश्चिदपि धन्वभिरन्वबन्धि / तस्थौ तथापि न मृगः क्वचिदङ्गनानाम् आकर्णपूर्णनयनेषुहतेक्षणश्रीः +mspv_5.27,āstīrṇatalparacitāvāsathaḥ kṣaṇena veśayājanaḥ kṛtanavakarmakāmyaḥ / khinnānakhinnamatirāpatato manuṣyān pratyagrahīcciraniviṣṭa ivopacāraiḥ,आस्तीर्णतल्परचितावासथः क्षणेन वेशयाजनः कृतनवकर्मकाम्यः / खिन्नानखिन्नमतिरापततो मनुष्यान् प्रत्यग्रहीच्चिरनिविष्ट इवोपचारैः +mspv_5.28,sasnuḥ payaḥ papuranenijurambarāṇi jakṣurbisaṃ dhṛtavikāsibhisaprasūnā / sainyāḥ śriyāmanupabhoganirarthakatvadoṣapravādamamṛjannaganimangānām,सस्नुः पयः पपुरनेनिजुरम्बराणि जक्षुर्बिसं धृतविकासिभिसप्रसूना / सैन्याः श्रियामनुपभोगनिरर्थकत्वदोषप्रवादममृजन्नगनिमन्गानाम् +mspv_5.29,nābhihradaiḥ parigṛhītarayāṇi nimnaiḥ satrīṇāṃbṛhajjaghanasetunivāritāni / jagmurjalāni jalamuḍḍakavādyavalguvalgaddhanastanataṭaskhalitāni mandam,नाभिह्रदैः परिगृहीतरयाणि निम्नैः सत्रीणांबृहज्जघनसेतुनिवारितानि / जग्मुर्जलानि जलमुड्डकवाद्यवल्गुवल्गद्धनस्तनतटस्खलितानि मन्दम् +mspv_5.30,ālolapuṣkaramukhollasitairabhīkṣṇamukṣāṃbabhūvurabhitovapurambuvarṣaiḥ / svedāyata śvasitanirastavegamugdhamūrdhanyaratnanikarairiva hāstikāni,आलोलपुष्करमुखोल्लसितैरभीक्ष्णमुक्षांबभूवुरभितोवपुरम्बुवर्षैः / स्वेदायत श्वसितनिरस्तवेगमुग्धमूर्धन्यरत्ननिकरैरिव हास्तिकानि +mspv_5.31,ye pakṣiṇaḥ prathamamambunidhiṃ gatāste ye 'pīndrapāṇitulāyudhalūnapakṣāḥ / tejagmuradripatayaḥ sarasīrvigāḍhum ākṣiptaketukuthasainyagajacchalena,ये पक्षिणः प्रथममम्बुनिधिं गतास्ते ���े ऽपीन्द्रपाणितुलायुधलूनपक्षाः / तेजग्मुरद्रिपतयः सरसीर्विगाढुम् आक्षिप्तकेतुकुथसैन्यगजच्छलेन +mspv_5.32,ātmānameva jaladheḥ pratibimbitāṅgam ūrmau mahatyabhimukhāpātitaṃ nirīkṣya / krodhādadhāvadapabhīrabhihantumanyanāgābhiyukta iva yuktamaho mahebhaḥ,आत्मानमेव जलधेः प्रतिबिम्बिताङ्गम् ऊर्मौ महत्यभिमुखापातितं निरीक्ष्य / क्रोधादधावदपभीरभिहन्तुमन्यनागाभियुक्त इव युक्तमहो महेभः +mspv_5.33,nādātumanyakarimuktamadāmbutiktaṃ dhūtāṅkuśena na vihātumapīcchatāmbhaḥ / ruddhe gajena saritaḥ saruṣāvatāre riktodapātrakaramāsta ciraṃ janaughaḥ,नादातुमन्यकरिमुक्तमदाम्बुतिक्तं धूताङ्कुशेन न विहातुमपीच्छताम्भः / रुद्धे गजेन सरितः सरुषावतारे रिक्तोदपात्रकरमास्त चिरं जनौघः +mspv_5.34,panthānamāśu vijahīhi puraḥ stanau te paśyanpratidvaradakumbhaviśaṅgicetāḥ / stamberamaḥ pāriṇinaṃsurāvupaiti ṣiṅgairagadyata sasaṃbhramameva kācit,पन्थानमाशु विजहीहि पुरः स्तनौ ते पश्यन्प्रतिद्वरदकुम्भविशङ्गिचेताः / स्तम्बेरमः पारिणिनंसुरावुपैति षिङ्गैरगद्यत ससंभ्रममेव काचित् +mspv_5.35,kīrṇaṃ śanairanukapolamanekapānāṃ hastaurvigāḍhamadatāparujaḥ śamāya / ākarṇamullasitamambu vikāśikāśanīkāśamāpa samatāṃ sitacāmarasya,कीर्णं शनैरनुकपोलमनेकपानां हस्तौर्विगाढमदतापरुजः शमाय / आकर्णमुल्लसितमम्बु विकाशिकाशनीकाशमाप समतां सितचामरस्य +mspv_5.36,gaṇḍūṣamujjhitavatā payasaḥ saroṣaṃ nāgena labdhaparavāraṇamārutena / ambhodhirodhasi pṛthupratimānabhāgaruddhorudantamusalaprasaraṃ nipete,गण्डूषमुज्झितवता पयसः सरोषं नागेन लब्धपरवारणमारुतेन / अम्भोधिरोधसि पृथुप्रतिमानभागरुद्धोरुदन्तमुसलप्रसरं निपेते +mspv_5.37,dānandadattayapi jalaiḥ sahasādhirūḍhe ko vidyamānagatirāsitumutsahate / yaddantinaḥ kaṭakaṭāhataṭānmimaṅkṣor maṅkṣūdapāti paritaḥ paṭalairasīnām,दानन्ददत्तयपि जलैः सहसाधिरूढे को विद्यमानगतिरासितुमुत्सहते / यद्दन्तिनः कटकटाहतटान्मिमङ्क्षोर् मङ्क्षूदपाति परितः पटलैरसीनाम् +mspv_5.38,antarjalaughamavagāḍhavataḥ kapolau hitvā kṣaṇaṃ vitatapakṣatirantarīkṣe / dravyaśrayeṣvapi gaṇeṣu rarāja nīlo varṇaḥ pṛthaggata ivāligaṇo gajasya,अन्तर्जलौघमवगाढवतः कपोलौ हित्वा क्षणं विततपक्षतिरन्तरीक्षे / द्रव्यश्रयेष्वपि गणेषु रराज नीलो वर्णः पृथग्गत इवालिगणो गजस्य +mspv_5.39,saṃsarpibhiḥ payasi gairikareṇurāgair ambhojagarbharasasāṅganiṣaṅgiṇā ca / krīḍopabhogamanubhūya sarinmahebhāv anyonyavastraparivartamiva vyadhattām,संसर्पिभिः पयसि गैरिकरेणुरागैर् अम्भोजगर्भरससाङ्गनिषङ्गिणा च / क्रीडोपभोगमनुभूय सरिन्महेभाव् अन्योन्यवस्त्रपरिवर्तमिव व्यधत्ताम् +mspv_5.40,yāṃ candrakairmadajalasya mahānadīnāṃ netraśriyaṃ vikasato vidadhurgajendrāḥ / tāṃ pratyavāpuravilambitamuttaranto dhautāṅgalagnanavanīlapayojavastraiḥ,यां चन्द्रकैर्मदजलस्य महानदीनां नेत्रश्रियं विकसतो विदधुर्गजेन्द्राः / तां प्रत्यवापुरविलम्बितमुत्तरन्तो धौताङ्गलग्ननवनीलपयोजवस्त्रैः +mspv_5.41,pratyanyadanti niśitāṅguśadūrabhinnaniryāṇaniryadasṛjaṃ calitaṃ nipādī / roddhuṃ mahebhaparivraḍhimānamāgād ākrantito na vaśameti mahānparasya,प्रत्यन्यदन्ति निशिताङ्गुशदूरभिन्ननिर्याणनिर्यदसृजं चलितं निपादी / रोद्धुं महेभपरिव्रढिमानमागाद् आक्रन्तितो न वशमेति महान्परस्य +mspv_5.42,sevyo 'pi sānunayamākalanāya yantrā nītena vanyakaridānakṛtādhivāsaḥ / nābhāji kevalamabhāji gajena śākhī nānyasya gandhamapi mānabhataḥ sahante,सेव्यो ऽपि सानुनयमाकलनाय यन्त्रा नीतेन वन्यकरिदानकृताधिवासः / नाभाजि केवलमभाजि गजेन शाखी नान्यस्य गन्धमपि मानभतः सहन्ते +mspv_5.43,adrīndukuñcacarakuñjaragaṇḍakāṣasaṃkrāntadānapayaso vanapādapasya / senāgajena mathitasya nijaprasūnair mamle yathāgatamagāmi kulairalīnām,अद्रीन्दुकुञ्चचरकुञ्जरगण्डकाषसंक्रान्तदानपयसो वनपादपस्य / सेनागजेन मथितस्य निजप्रसूनैर् मम्ले यथागतमगामि कुलैरलीनाम् +mspv_5.44,noccairyadā tarutaleṣu mamustadānīm ādhoraṇairabhihitāḥ pṛthumūlaśākhāḥ / bandhāya cicchiduribhāstarasātmanaiva naivātmanīnamatha vā kriyate madāndhaiḥ,नोच्चैर्यदा तरुतलेषु ममुस्तदानीम् आधोरणैरभिहिताः पृथुमूलशाखाः / बन्धाय चिच्छिदुरिभास्तरसात्मनैव नैवात्मनीनमथ वा क्रियते मदान्धैः +mspv_5.45,uṣṇoṣṇaśīkarasṛjaḥ prabaloṣmaṇo 'ntarutphullanīlanalinodaratulyabhāsaḥ / ekānvaśālaśiraso haricandaneṣu nāgānbabandhurapārānmanujā nirāsuḥ,उष्णोष्णशीकरसृजः प्रबलोष्मणो ऽन्तरुत्फुल्लनीलनलिनोदरतुल्यभासः / एकान्वशालशिरसो हरिचन्दनेषु नागान्बबन्धुरपारान्मनुजा निरासुः +mspv_5.46,kaṇḍūyataḥ kaṭubhuvaṃ kariṇo madena skandhaṃ sugandhimanulīnavatā nagasya / sthūlendranīlaśakalāvalikomalena kaṇaṭheguṇatvamalīnāṃ valayena bheje,कण्डूयतः कटुभुवं करिणो मदेन स्कन्धं सुगन्धिमनुलीनवता नगस्य / स्थूलेन्द्रनीलशकलावलिकोमलेन कणठेगुणत्वमलीनां वलयेन भेजे +mspv_5.47,nirdhūtavītamapi bālakamullalantaṃ yantā krameṇa parisāntvanatarjanābhiḥ / śikṣāvaśena śanakairvaśamānināya śāśtraṃ hi niścitadhiyāṃ kva na siddhameti,निर्धूतवीतमपि बालकमुल्ललन्तं यन्ता क्रमेण परिसान्त्वनतर्जनाभिः / शिक्षावशेन शनकैर्वशमानिनाय शाश्त्रं हि निश्चितधियां क्व न सिद्धमेति +mspv_5.48,stambhaṃ mahāntamucitaṃ sahasā mumoca dānaṃ dadāvatitarāṃ sarasāgrahastaḥ / baddhaparāṇi parito nigaḍāneyalāvīt svātantryamujvalamavāpa kareṇurājaḥ,स्तम्भं महान्तमुचितं सहसा मुमोच दानं ददावतितरां सरसाग्रहस्तः / बद्धपराणि परितो निगडानेयलावीत् स्वातन्त्र्यमुज्वलमवाप करेणुराजः +mspv_5.49,jajñe janairmukulitatākṣamanādadāne saṃrabdhahastipakaniṣṭuracodanābhiḥ / gambhīravedini puraḥ kavalaṃ karīndre mando 'pi nāma na mahānavagṛhya sādhyaḥ,जज्ञे जनैर्मुकुलितताक्षमनाददाने संरब्धहस्तिपकनिष्टुरचोदनाभिः / गम्भीरवेदिनि पुरः कवलं करीन्द्रे मन्दो ऽपि नाम न महानवगृह्य साध्यः +mspv_5.50,kṣiptaṃ puro na jagṛhe muhurikṣukāṇḍaṃ nāpekṣate sma nikaṭopagatāṃ kareṇuṃ / sasmāra vāraṇapatiḥ parimīlitākṣam icchāvihāravanavāsamahotsavanām,क्षिप्तं पुरो न जगृहे मुहुरिक्षुकाण्डं नापेक्षते स्म निकटो��गतां करेणुं / सस्मार वारणपतिः परिमीलिताक्षम् इच्छाविहारवनवासमहोत्सवनाम् +mspv_5.51,duḥkhena bhojayitumāśayitā śaśāka tuṅgāgrakāyamanamantamanādareṇa / utkṣiptahastataladattavidhānapiṇḍasnehasruti snapitabāhuribhādhirājam,दुःखेन भोजयितुमाशयिता शशाक तुङ्गाग्रकायमनमन्तमनादरेण / उत्क्षिप्तहस्ततलदत्तविधानपिण्डस्नेहस्रुति स्नपितबाहुरिभाधिराजम् +mspv_5.52,śuklāṃśukoparacitāni nirantarābhir veśmani rasmivitatāni narādhipānām / candrākṛtāni gajamaṇaḍalikābhiruccair nīlābhrapaṅktipariveṣamivādhijagmuḥ,शुक्लांशुकोपरचितानि निरन्तराभिर् वेश्मनि रस्मिविततानि नराधिपानाम् / चन्द्राकृतानि गजमणडलिकाभिरुच्चैर् नीलाभ्रपङ्क्तिपरिवेषमिवाधिजग्मुः +mspv_5.53,gatyūnamargagatayo 'pi gatorumārgāḥ svairaṃ samācakṛṣire bhuvi vellanāya / darpodayollasitaphenajalānusārasaṃlakṣyapalyayanavardhrapadāsturaṅgāḥ,गत्यूनमर्गगतयो ऽपि गतोरुमार्गाः स्वैरं समाचकृषिरे भुवि वेल्लनाय / दर्पोदयोल्लसितफेनजलानुसारसंलक्ष्यपल्ययनवर्ध्रपदास्तुरङ्गाः +mspv_5.54,ājighrati praṇatamūrdhani bāhlaje 'śve tisyāṅgasaṅgamasukhānubhavotsukāyāḥ / nāsāvirokapavanollasitaṃ tanīyo romāñcatāmiva jagāma rajaḥ pṛthivyāḥ,आजिघ्रति प्रणतमूर्धनि बाह्लजे ऽश्वे तिस्याङ्गसङ्गमसुखानुभवोत्सुकायाः / नासाविरोकपवनोल्लसितं तनीयो रोमाञ्चतामिव जगाम रजः पृथिव्याः +mspv_5.55,hemnaḥ sthalīṣu paritaḥ parivṛtya vājī dhunvanvapuḥ pravitatāyatakeśapaṅktiḥ / jvalākaṇāruṇarucā nikareṇareṇoḥ śeṣeṇatejasaḥ ivollasatā rarāja,हेम्नः स्थलीषु परितः परिवृत्य वाजी धुन्वन्वपुः प्रविततायतकेशपङ्क्तिः / ज्वलाकणारुणरुचा निकरेणरेणोः शेषेणतेजसः इवोल्लसता रराज +mspv_5.56,dantālikādharaṇaniścalapāṇiyugmam ardhodito haririvodayaśailamūrdhnaḥ / stokena nākramata vallabhapālamuccaiḥ śrīvṛkṣakī puruṣakonnamitāgrakāyaḥ,दन्तालिकाधरणनिश्चलपाणियुग्मम् अर्धोदितो हरिरिवोदयशैलमूर्ध्नः / स्तोकेन नाक्रमत वल्लभपालमुच्चैः श्रीवृक्षकी पुरुषकोन्नमिताग्रकायः +mspv_5.57,reje janaiḥ snapanasāndratarārdramūrtir devairivānimiṣaddṛṣṭibhirīkṣyamāṇaḥ / śrīsaṃnidhānaramaṇīyataro 'śva uccair uccaiśravā jalanidheriva jātamātraḥ,रेजे जनैः स्नपनसान्द्रतरार्द्रमूर्तिर् देवैरिवानिमिषद्दृष्टिभिरीक्ष्यमाणः / श्रीसंनिधानरमणीयतरो ऽश्व उच्चैर् उच्चैश्रवा जलनिधेरिव जातमात्रः +mspv_5.58,aśrāvi bhūmipatibhiḥ kṣaṇavītanidrair aśnunpuro haritakaṃ mudamādadhānaḥ / grīvāgralolakalakiṅgiṇīkānināda miśraṃ dadhaddaśanacarcuraśabdamaśvaḥ,अश्रावि भूमिपतिभिः क्षणवीतनिद्रैर् अश्नुन्पुरो हरितकं मुदमादधानः / ग्रीवाग्रलोलकलकिङ्गिणीकानिनाद मिश्रं दधद्दशनचर्चुरशब्दमश्वः +mspv_5.59,utkhāya darpacalitena sahaiva rajjvā kīlaṃ prayatnaparamānavadurgraheṇa / ākulyakāri kaṭakasturageṇa tūrṇam aśveti vidrutamanudrutāśvamanyam,उत्खाय दर्पचलितेन सहैव रज्ज्वा कीलं प्रयत्नपरमानवदुर्ग्रहेण / आकुल्यकारि कटकस्तुरगेण तूर्णम् अश्वेति विद्रुतमनुद्रुताश��वमन्यम् +mspv_5.60,avyākulaṃ prakṛtamuttaradheyakarma dhārāḥ prasādhayituvyatikīrṇarūpāḥ / siddhaṃ mukhe navasu vāthiṣu kaścidaśvaṃ valgāvibhāgakuśalo gamayāṃbabhūva,अव्याकुलं प्रकृतमुत्तरधेयकर्म धाराः प्रसाधयितुव्यतिकीर्णरूपाः / सिद्धं मुखे नवसु वाथिषु कश्चिदश्वं वल्गाविभागकुशलो गमयांबभूव +mspv_5.61,muktāsṛṇāni paritaḥ kacakaṃ carantas truṭyādvitānatanikāvyatiṣaṅgabhājaḥ / sasruḥ saroṣaparicārakavāryamāṇā damāñcalaskhalitalolapadaṃ turaṅgāḥ,मुक्तासृणानि परितः कचकं चरन्तस् त्रुट्याद्वितानतनिकाव्यतिषङ्गभाजः / सस्रुः सरोषपरिचारकवार्यमाणा दमाञ्चलस्खलितलोलपदं तुरङ्गाः +mspv_5.62,uttīrṇabhāralaghunāpyalaghūlapaughasauhityaniḥsahatareṇa taroradhastāt / romanthamantharacaladgurusāsnamāsāṃcakre nīmīladalasekṣaṇamaukṣakeṇa,उत्तीर्णभारलघुनाप्यलघूलपौघसौहित्यनिःसहतरेण तरोरधस्तात् / रोमन्थमन्थरचलद्गुरुसास्नमासांचक्रे नीमीलदलसेक्षणमौक्षकेण +mspv_5.63,mṛtpiṇḍaśekharitakoṭibhirardhacandraṃ śṛṅgai śikhāgragatalakṣmamalaṃ hasadbhiḥ / ucchṛṅgitānyavṛṣabhā saritāṃ nadanto rodhāṃsi dhīramapacaskirire mahokṣāḥ,मृत्पिण्डशेखरितकोटिभिरर्धचन्द्रं शृङ्गै शिखाग्रगतलक्ष्ममलं हसद्भिः / उच्छृङ्गितान्यवृषभा सरितां नदन्तो रोधांसि धीरमपचस्किरिरे महोक्षाः +mspv_5.65,medasvinaḥ sarabhasopagatānabhīkān bhaṅkatvā parānanaḍuho muhurāhavena / ūrjasvalena surabhīranuniniḥsapatnaṃ jagme jayoddhuraviśālaviṣāṇamukṣṇā,मेदस्विनः सरभसोपगतानभीकान् भङ्कत्वा पराननडुहो मुहुराहवेन / ऊर्जस्वलेन सुरभीरनुनिनिःसपत्नं जग्मे जयोद्धुरविशालविषाणमुक्ष्णा +mspv_5.64,bibhrāṇamāyatimatīmavṛthā śirodhiṃ pratyagratāmatirasāmadhikaṃ dadhanti / loloṣṭramauṣṭrakamudagramukhaṃ tarūṇām abhraṃlihāni lilihe navapallavāni,बिभ्राणमायतिमतीमवृथा शिरोधिं प्रत्यग्रतामतिरसामधिकं दधन्ति / लोलोष्ट्रमौष्ट्रकमुदग्रमुखं तरूणाम् अभ्रंलिहानि लिलिहे नवपल्लवानि +mspv_5.66,sārdhaṃ kathañciducitaiḥ picumardapattrair āsyāntarālagatamāmradalaṃ mradīyaḥ / dāserakaḥsapadi saṃvalitaṃ niṣādair vipraṃ purā patagarāḍiva nirjagāra,सार्धं कथञ्चिदुचितैः पिचुमर्दपत्त्रैर् आस्यान्तरालगतमाम्रदलं म्रदीयः / दासेरकःसपदि संवलितं निषादैर् विप्रं पुरा पतगराडिव निर्जगार +mspv_5.67,spaṣṭaṃ bahiḥ sthitavaterapi nivedayantaś ceṣṭāviśeṣamanujīvijanāya rājñām / vaitālikāḥ sphuṭapadaprakaṭārthamuccair bhogāvalīḥ kalagiro 'vasareṣu peṭhuḥ,स्पष्टं बहिः स्थितवतेरपि निवेदयन्तश् चेष्टाविशेषमनुजीविजनाय राज्ञाम् / वैतालिकाः स्फुटपदप्रकटार्थमुच्चैर् भोगावलीः कलगिरो ऽवसरेषु पेठुः +mspv_5.68,unnamratāmrapaṭamaṇḍapamaṇḍitaṃ tadānīlananāgakulasaṃkulamābabhāse / saṃdhyāśubhinnaghanakarburitāntarīkṣalakṣmīviḍambi śiviraṃ śivakīrtanasya,उन्नम्रताम्रपटमण्डपमण्डितं तदानीलननागकुलसंकुलमाबभासे / संध्याशुभिन्नघनकर्बुरितान्तरीक्षलक्ष्मीविडम्बि शिविरं शिवकीर्तनस्य +mspv_5.69,dharasyoddhartāsitvamitinanu sarvatra jagati pratītastatkiṃ māmatibharamadhaḥ prāpipāyiṣuḥ / upālabdhevoccairgiripatiriti śrīpatimasau balākrāntaḥ kraḍaddviradamathitorvīruharavaiḥ,धरस्योद्धर्तासित्वमितिननु सर्वत्र जगति प्रतीतस्तत्किं मामतिभरमधः प्रापिपायिषुः / उपालब्धेवोच्चैर्गिरिपतिरिति श्रीपतिमसौ बलाक्रान्तः क्रडद्द्विरदमथितोर्वीरुहरवैः +mspv_6.1,atha riraṃsumamuṃ yugapadgirau kṛtayathāsvataruprasavaśriyā / ṛtugaṇena niṣevitumādadhe bhuvi padaṃ vipadantakṛtaṃ satāṃ,अथ रिरंसुममुं युगपद्गिरौ कृतयथास्वतरुप्रसवश्रिया / ऋतुगणेन निषेवितुमादधे भुवि पदं विपदन्तकृतं सतां +mspv_6.2,navapalāśapalāśavanaṃ puraḥ sphuṭasphaṭaparāgatapaṅgajam / mṛdulatāntalatāntamalokayatsa surabhiṃ sumanobharaiḥ,नवपलाशपलाशवनं पुरः स्फुटस्फटपरागतपङ्गजम् / मृदुलतान्तलतान्तमलोकयत्स सुरभिं सुमनोभरैः +mspv_6.3,vilulitālakasaṃhṛtirāmṛśanmṛgadṛśāṃ śramavāri lalāṭajam / tanutaraṅgatatiṃ sarasāṃ dalatkuvalayaṃ valayanmarudāvavau,विलुलितालकसंहृतिरामृशन्मृगदृशां श्रमवारि ललाटजम् / तनुतरङ्गततिं सरसां दलत्कुवलयं वलयन्मरुदाववौ +mspv_6.4,tulayati sma vilocanatārakāḥ kurabakastabakavyatiṣahkiṇi / guṇavadāśrayalabdhaguṇodadaye mālinimālini mādhavayoṣitāṃ,तुलयति स्म विलोचनतारकाः कुरबकस्तबकव्यतिषह्किणि / गुणवदाश्रयलब्धगुणोददये मालिनिमालिनि माधवयोषितां +mspv_6.5,sphuṭamivojvalakāñcakāntibhiryutamaśokamaśobhata campakaiḥ / virahiṇāṃ hṛdayasya bhidābhṛtaḥ kapiśitaṃ piśitaṃ madanāgninā,स्फुटमिवोज्वलकाञ्चकान्तिभिर्युतमशोकमशोभत चम्पकैः / विरहिणां हृदयस्य भिदाभृतः कपिशितं पिशितं मदनाग्निना +mspv_6.6,smarāhutāśanamurmuracūrṇatāṃ dadhurivāmravanasya rajaḥkaṇāḥ / nipātitāḥ paritaḥ pathikavrajānupari te paritepurato bhṛśam,स्मराहुताशनमुर्मुरचूर्णतां दधुरिवाम्रवनस्य रजःकणाः / निपातिताः परितः पथिकव्रजानुपरि ते परितेपुरतो भृशम् +mspv_6.7,ratipatiprahiteva kṛtakrudhaḥ priyatameṣu vadhūranunāyikā / bakulapuṣparasāsavapeśaladhvaniragānniragāt madhupāvaliḥ,रतिपतिप्रहितेव कृतक्रुधः प्रियतमेषु वधूरनुनायिका / बकुलपुष्परसासवपेशलध्वनिरगान्निरगात् मधुपावलिः +mspv_6.8,priyasakhīsadṛśaṃ pratibodhitāḥ kimapi kāmyagirā parapuṣṭayā / priyatamāya vapurgurumatsaracchidurayāduranāciṃ aṅganāḥ,प्रियसखीसदृशं प्रतिबोधिताः किमपि काम्यगिरा परपुष्टया / प्रियतमाय वपुर्गुरुमत्सरच्छिदुरयादुरनाचिं अङ्गनाः +mspv_6.9,madhukarairapavādakarairiva smṛtibhuvaḥ pathikāḥ hariṇā iva / kalatayā vacasaḥ parivādinīsvarajitā vaśamāyayuḥ,मधुकरैरपवादकरैरिव स्मृतिभुवः पथिकाः हरिणा इव / कलतया वचसः परिवादिनीस्वरजिता वशमाययुः +mspv_6.10,samabhisṛtya rasādavalambitaḥ pramadayā kusumāvacicīrṣayā / avinamanna rarājavṛthoccakairanṛtayā nṛtayā vanapādapaḥ,समभिसृत्य रसादवलम्बितः प्रमदया कुसुमावचिचीर्षया / अविनमन्न रराजवृथोच्चकैरनृतया नृतया वनपादपः +mspv_6.11,idamapāsya virāgi parāgīralikadambakamamburuhāṃ tatīḥ / stanabhareṇa jitastabakānamannavalate valate 'bhimukhaṃ tava,इदमपास्य विरागि परागीरलिकदम्बकमम्बुरुहां ततीः / स्तनभरेण जितस्तबकानमन्नवलते वलत�� ऽभिमुखं तव +mspv_6.12,surabhiṇiśvasite dadhatastṛṣaṃ navasudhāmadhure ca tavādhare / alamaleriva gandharasāvamū mama na saumanasau manaso mude,सुरभिणिश्वसिते दधतस्तृषं नवसुधामधुरे च तवाधरे / अलमलेरिव गन्धरसावमू मम न सौमनसौ मनसो मुदे +mspv_6.13,iti gadantamanantaramaṅganā bhujayugonnamanoccatarastanī / praṇayinaṃ rabhasādudaraśriyā valibhayādalibhayādiva sasvaje,इति गदन्तमनन्तरमङ्गना भुजयुगोन्नमनोच्चतरस्तनी / प्रणयिनं रभसादुदरश्रिया वलिभयादलिभयादिव सस्वजे +mspv_6.14,vadanasaurabhalobhaparibhramadbhramarasaṃbhramasaṃbhṛtaśobhayā / calitayā vidadhe kalamekhalākalakalo 'lakaloladṛśānyayā,वदनसौरभलोभपरिभ्रमद्भ्रमरसंभ्रमसंभृतशोभया / चलितया विदधे कलमेखलाकलकलो ऽलकलोलदृशान्यया +mspv_6.15,ajagaṇan gaṇaśaḥ priyamagrataḥ praṇatamapyabhimānitayā na yāḥ / sati madhāvabhavanmadanavyathā vidhuritā dhuritāḥ kukurastriyaḥ,अजगणन् गणशः प्रियमग्रतः प्रणतमप्यभिमानितया न याः / सति मधावभवन्मदनव्यथा विधुरिता धुरिताः कुकुरस्त्रियः +mspv_6.16,kusumakārmukakārmukasaṃhitadrutaśilīmukhakhaṇḍitavigrahāḥ / maraṇamapyaparāḥ pratipedire kimu muhurmuhurgatabhartṛkāḥ,कुसुमकार्मुककार्मुकसंहितद्रुतशिलीमुखखण्डितविग्रहाः / मरणमप्यपराः प्रतिपेदिरे किमु मुहुर्मुहुर्गतभर्तृकाः +mspv_6.17,rurudhiṣā vadanāmburuhaśriyaḥ sutanu satmalaṅkaraṇāya te / tadapi samprati sannihite madhāvadhigamaṃ dhigamaṅgalamaśruṇaḥ,रुरुधिषा वदनाम्बुरुहश्रियः सुतनु सत्मलङ्करणाय ते / तदपि सम्प्रति सन्निहिते मधावधिगमं धिगमङ्गलमश्रुणः +mspv_6.18,tyajati kaṣṭāmasāvacirādasūn virahavedanayetyaghaśaṅgibhiḥ / priyatayā gaditāstvayi bāndhavairavitathā vitathāḥ sakhi mā giraḥ,त्यजति कष्टामसावचिरादसून् विरहवेदनयेत्यघशङ्गिभिः / प्रियतया गदितास्त्वयि बान्धवैरवितथा वितथाः सखि मा गिरः +mspv_6.19,na khalu dūragato 'pyadhivartate mahamasāviti bandhutayoditaiḥ / praṇayino niśamayya vadhūrbahiḥ svaramṛtairamṛtairiva nirvavau,न खलु दूरगतो ऽप्यधिवर्तते महमसाविति बन्धुतयोदितैः / प्रणयिनो निशमय्य वधूर्बहिः स्वरमृतैरमृतैरिव निर्ववौ +mspv_6.20,madhurayā madhubodhitamādhavīmadhusamṛddhisamedhitamedhayā / madhukarāṅganayā muhurunmadadhvanibhṛtā nibhṛtākṣaramujjage,मधुरया मधुबोधितमाधवीमधुसमृद्धिसमेधितमेधया / मधुकराङ्गनया मुहुरुन्मदध्वनिभृता निभृताक्षरमुज्जगे +mspv_6.21,aruṇitākhiśailavanā muhurvidadhatī pathikān paritāpinaḥ / vikacakiṃśukasaṃhatiruccakairudavahaddavahavyavahaśriyam,अरुणिताखिशैलवना मुहुर्विदधती पथिकान् परितापिनः / विकचकिंशुकसंहतिरुच्चकैरुदवहद्दवहव्यवहश्रियम् +mspv_6.22,ravituraṅgatanūruhatulyatāṃ dadhati yatra śirīṣarajorucaḥ / upayayau vidadhannavamallikāḥ śucirasau cirasaurabhasaṃpadaḥ,रवितुरङ्गतनूरुहतुल्यतां दधति यत्र शिरीषरजोरुचः / उपययौ विदधन्नवमल्लिकाः शुचिरसौ चिरसौरभसंपदः +mspv_6.23,dalitakomalapāṭalakuḍmale nijavadhūśvasitānuvidhāyini / maruti vāti vilāsibhirunmadabhramadalau madalaulyamupādade,दलितकोमलपाटलकुड्मले निजवधूश्वसितानुविधायिनि / मरुति वाति विलासिभिरुन्मदभ्रमदलौ मदलौल्यमुपाददे +mspv_6.24,nidadhire dayitorasi tatkṣaṇaspanavārituṣārabhṛtaḥ stanāḥ / sarasacandanareṇuranukṣaṇaṃ vicakare ca kareṇa varorubhiḥ,निदधिरे दयितोरसि तत्क्षणस्पनवारितुषारभृतः स्तनाः / सरसचन्दनरेणुरनुक्षणं विचकरे च करेण वरोरुभिः +mspv_6.25,sphuradadhīrataḍinnayanā muhuḥ priyamivāgalitorupayodharā / jaladharāvalirapratipālitasvasamayā samayāñjagatīdharam,स्फुरदधीरतडिन्नयना मुहुः प्रियमिवागलितोरुपयोधरा / जलधरावलिरप्रतिपालितस्वसमया समयाञ्जगतीधरम् +mspv_6.26,gajakadambakamecakamuccakairnabhasi vīkṣya navāmbudamambare / abhisasāra na vallabhamaṅganā na cakame ca kamekarasaṃ rahaḥ,गजकदम्बकमेचकमुच्चकैर्नभसि वीक्ष्य नवाम्बुदमम्बरे / अभिससार न वल्लभमङ्गना न चकमे च कमेकरसं रहः +mspv_6.27,anuyayau vividhopalakuṇḍaladyutivitānakasaṃvalitāṃśukam / dhutatanurvalayasya payomucaḥ śabalimā balimānamuṣo vapuḥ,अनुययौ विविधोपलकुण्डलद्युतिवितानकसंवलितांशुकम् / धुततनुर्वलयस्य पयोमुचः शबलिमा बलिमानमुषो वपुः +mspv_6.28,drutasamīracalaiḥ kṣaṇalakṣitavyavahitā viṭapairiva mañjarī / natatamālanibhasya nabhastaroracirarocirarocata vāridaiḥ,द्रुतसमीरचलैः क्षणलक्षितव्यवहिता विटपैरिव मञ्जरी / नततमालनिभस्य नभस्तरोरचिररोचिररोचत वारिदैः +mspv_6.29,paṭalamambumucāṃ pathikāṅganā sapadi jīvitasaṃśayameṣyatī / sanayanāmbusakhījana saṃbhramādvidhurabandhurabandhuramaikṣata,पटलमम्बुमुचां पथिकाङ्गना सपदि जीवितसंशयमेष्यती / सनयनाम्बुसखीजन संभ्रमाद्विधुरबन्धुरबन्धुरमैक्षत +mspv_6.30,pravasataḥ sutarāmudakampayadvilakandalakampanalālitaḥ / namayati sma vanāni manasvinījananamano ghanamārutaḥ,प्रवसतः सुतरामुदकम्पयद्विलकन्दलकम्पनलालितः / नमयति स्म वनानि मनस्विनीजननमनो घनमारुतः +mspv_6.31,jaladapaṅktiranartayadunmadaṃkalavilāpi kalāpikadambakam / kṛtasamārjanamardalamaṇḍaladhvanijayā nijayā svanasaṃpadā,जलदपङ्क्तिरनर्तयदुन्मदंकलविलापि कलापिकदम्बकम् / कृतसमार्जनमर्दलमण्डलध्वनिजया निजया स्वनसंपदा +mspv_6.32,navakadambajo 'ruṇitāmbarairadhipurandhri śilīndhrasugandhibhiḥ / manasi rāgavatāmanurāgitā navanavā vanavāyubhirādadhe,नवकदम्बजो ऽरुणिताम्बरैरधिपुरन्ध्रि शिलीन्ध्रसुगन्धिभिः / मनसि रागवतामनुरागिता नवनवा वनवायुभिरादधे +mspv_6.33,śamitatāpamapoḍhamahīrajaḥ prathamabindubhirambumuco 'mbhasāṃ / praviralairacalāṅganamaṅganājanasugaṃ na sugandhi na cakrire,शमिततापमपोढमहीरजः प्रथमबिन्दुभिरम्बुमुचो ऽम्भसां / प्रविरलैरचलाङ्गनमङ्गनाजनसुगं न सुगन्धि न चक्रिरे +mspv_6.34,dviradavalakṣamalakṣyata sphuritabhṛṅgamṛcchavi ketakam / ghanaghanaughavighaṭṭanayā divaḥ kṛśasikhaṃ śaśikhaṇḍamiva cyutam,द्विरदवलक्षमलक्ष्यत स्फुरितभृङ्गमृच्छवि केतकम् / घनघनौघविघट्टनया दिवः कृशसिखं शशिखण्डमिव च्युतम् +mspv_6.35,dalitamauktikacūrṇavipāṇḍavaḥ sphuritanirjharaśīkaracāravaḥ / kuṭajapuṣpaparāgakaṇāḥ sphuṭaṃ vidadhire dadhireṇuviḍambanām,दलितमौक्तिकचूर्णविपाण्डवः स्फुरितनिर्झरशीकरचारवः / कुटजपुष्पपरागकणाः स्फुटं विदधिरे दधिरेणुविडम्बनाम् +mspv_6.36,navapayaḥkaṇakomalamālatīkusumasaṃtatisaṃtatasaṅgibhiḥ / pracalitoḍunibhaiḥ paripāṇḍimāḥ śubharajobharajo 'libhirādade,नवपयःकणकोमलमालतीकुसुमसंततिसंततसङ्गिभिः / प्रचलितोडुनिभैः परिपाण्डिमाः शुभरजोभरजो ऽलिभिराददे +mspv_6.37,nijarajaḥ paṭavāsamivākiraddhṛtapaṭopamavārimucāṃ diśāṃ / priyaviyuktavadhūjanacetasāmanavanī navanīpavanāvaliḥ,निजरजः पटवासमिवाकिरद्धृतपटोपमवारिमुचां दिशां / प्रियवियुक्तवधूजनचेतसामनवनी नवनीपवनावलिः +mspv_6.38,praṇayakopabhṛto 'pi parāṅmukhāḥ sapadi vāridharāravabhīravaḥ / praṇayinaḥ parirabdhumathāṅganā vavalire valirecitamadhyamāḥ,प्रणयकोपभृतो ऽपि पराङ्मुखाः सपदि वारिधरारवभीरवः / प्रणयिनः परिरब्धुमथाङ्गना ववलिरे वलिरेचितमध्यमाः +mspv_6.39,vigatarāgaguṇo 'pi jano na kaścalati vāti payodanabhasvati / abhihite 'libhirevamivoccakairananṛte nanṛte navapallavaiḥ,विगतरागगुणो ऽपि जनो न कश्चलति वाति पयोदनभस्वति / अभिहिते ऽलिभिरेवमिवोच्चकैरननृते ननृते नवपल्लवैः +mspv_6.40,aramayan bhavanādaciradyuteḥ kila bhayādamapayātumanicchavaḥ / yadunarendragaṇaṃ taruṇāgaṇāstamatha manmathamantharabhāṣiṇaḥ,अरमयन् भवनादचिरद्युतेः किल भयादमपयातुमनिच्छवः / यदुनरेन्द्रगणं तरुणागणास्तमथ मन्मथमन्थरभाषिणः +mspv_6.41,dadatamantaritāhimadīdhitiṃ khagakulāya kulāyanilāyitām / jaladakālamabodhakṛtaṃ diśāmaparāthāpa rathavayavāyudhaḥ,ददतमन्तरिताहिमदीधितिं खगकुलाय कुलायनिलायिताम् / जलदकालमबोधकृतं दिशामपराथाप रथवयवायुधः +mspv_6.42,sa vikacotpalacakṣuṣamaikṣata kṣitibhṛto 'ṅagagatāṃ dayitāmiva / śaradamacchagaladvasanopamākṣamadhanāmaghanāśanakīrtanaḥ,स विकचोत्पलचक्षुषमैक्षत क्षितिभृतो ऽङगगतां दयितामिव / शरदमच्छगलद्वसनोपमाक्षमधनामघनाशनकीर्तनः +mspv_6.43,jagati naiśamaśītakaraḥ karairviyati vāridavṛndamayaṃ tamaḥ / jalajarājiṣu naindramadidravanna mahatāmahatāḥ kva ca nārayaḥ,जगति नैशमशीतकरः करैर्वियति वारिदवृन्दमयं तमः / जलजराजिषु नैन्द्रमदिद्रवन्न महतामहताः क्व च नारयः +mspv_6.44,samaya eva karoti balābalaṃ praṇigatavanta itīva śarīriṇām / śaradi haṃsaravāḥ paruṣīkṛtasvaramayūramayū ramaṇīyatām,समय एव करोति बलाबलं प्रणिगतवन्त इतीव शरीरिणाम् / शरदि हंसरवाः परुषीकृतस्वरमयूरमयू रमणीयताम् +mspv_6.45,tanuruhāṇi puro vijitadhvanerdhavalapakṣavihaṅgamakūjitaiḥ / jagalurakṣamayeva śikhaṇḍinaḥ paribhavo 'ribhavo hi suduḥsahaḥ,तनुरुहाणि पुरो विजितध्वनेर्धवलपक्षविहङ्गमकूजितैः / जगलुरक्षमयेव शिखण्डिनः परिभवो ऽरिभवो हि सुदुःसहः +mspv_6.46,anuvanaṃ vanarājivadhūmukhe bahalarāgajavādharacāruṇi / vikacabāṇavalayo 'dhikaṃ rurucire rucirekṣaṇavibhramāḥ,अनुवनं वनराजिवधूमुखे बहलरागजवाधरचारुणि / विकचबाणवलयो ऽधिकं रुरुचिरे रुचिरेक्षणविभ्रमाः +mspv_6.47,kanakabhaṅgapiśaṅgadalairdadhe sarajasāruṇakeśaracārubhiḥ / priyavimānitamānavatīruṣāṃ nirasanairasanairavṛthārthatā,कनकभङ्गपिशङ्गदलैर्दधे सरजसारुणकेशरचारुभिः / प्रियविमानितमानवतीरुषां निरसनैरसनैरवृथार्थता +mspv_6.48,mukhasarojarucaṃ madapāṭalāmanucakāra cakoradṛśāṃ yataḥ / dhṛtanavātapamutsukatāmato na kamalaṃ kamalambhayadambhasi,मुखसरोजरुचं मदपाटलामनुचकार चकोरदृशां यतः / धृतनवातपमुत्सुकतामतो न कमलं कमलम्भयदम्भसि +mspv_6.49,vigatasasyajidhatsamaghaṭṭayatkalamagopavadhūrna mṛgavrajam / śrutatadīritakomalagītakadhvanimiṣe 'nimeṣekṣaṇamagrataḥ,विगतसस्यजिधत्समघट्टयत्कलमगोपवधूर्न मृगव्रजम् / श्रुततदीरितकोमलगीतकध्वनिमिषे ऽनिमेषेक्षणमग्रतः +mspv_6.50,kṛtamadaṃ nigadanta ivākulīkṛtajagatrayamūrjamataṅgajam / vavurayukchadagucchasugandhayaḥ satatagāstatagānagiro 'libhiḥ,कृतमदं निगदन्त इवाकुलीकृतजगत्रयमूर्जमतङ्गजम् / ववुरयुक्छदगुच्छसुगन्धयः सततगास्ततगानगिरो ऽलिभिः +mspv_6.51,vigatavāridharāvaraṇāḥ kvacidadṛśurullasitāsitāsitāḥ / kvacidivendragajājinakañcukāḥ śaradi nīradinīryadevo diśaḥ,विगतवारिधरावरणाः क्वचिददृशुरुल्लसितासितासिताः / क्वचिदिवेन्द्रगजाजिनकञ्चुकाः शरदि नीरदिनीर्यदेवो दिशः +mspv_6.52,vilulitāmanilaiḥ śaradaṅganā navasaroruhakeśarasambhavām / vikarituṃ parihāsavidhitsayā harivadhūriva dhūlimudhakṣipat,विलुलितामनिलैः शरदङ्गना नवसरोरुहकेशरसम्भवाम् / विकरितुं परिहासविधित्सया हरिवधूरिव धूलिमुधक्षिपत् +mspv_6.53,haritapatramayīva marudgaṇaiḥ sragavanaddhamanoramapallavā / madhuriporabhitāmramukhī mudaṃ divi tatā vitatāna śukāvaliḥ,हरितपत्रमयीव मरुद्गणैः स्रगवनद्धमनोरमपल्लवा / मधुरिपोरभिताम्रमुखी मुदं दिवि तता विततान शुकावलिः +mspv_6.54,smitasaroruhanetrasarojalāmatisitaṅgavihaṅgahasaddivam / akalayan muditāmiva sarvataḥ sa śaradanturadihmukhām,स्मितसरोरुहनेत्रसरोजलामतिसितङ्गविहङ्गहसद्दिवम् / अकलयन् मुदितामिव सर्वतः स शरदन्तुरदिह्मुखाम् +mspv_6.55,gajadvayasīrapi haimanastuhinayan saritaḥ pṛṣatāṃ patiḥ / salilasantatimadhvagayoṣitāmatunatātanutāpakṛtaṃ dṛśāṃ,गजद्वयसीरपि हैमनस्तुहिनयन् सरितः पृषतां पतिः / सलिलसन्ततिमध्वगयोषितामतुनतातनुतापकृतं दृशां +mspv_6.56,idamayuktamaho mahadeva yadvaratanoḥ smarayatyanilo 'nyadā / smṛsayauvanasoṣmapayodharān satuhinastu hinastu viyoginaḥ,इदमयुक्तमहो महदेव यद्वरतनोः स्मरयत्यनिलो ऽन्यदा / स्मृसयौवनसोष्मपयोधरान् सतुहिनस्तु हिनस्तु वियोगिनः +mspv_6.57,priyatamena yayā saruṣā sthitaṃ na saha sā sahasā parirabhya tam / ślathayituṃ kṣaṇamakṣamatāmaṅganā na saha sā sahasā kṛtavepathuḥ,प्रियतमेन यया सरुषा स्थितं न सह सा सहसा परिरभ्य तम् / श्लथयितुं क्षणमक्षमतामङ्गना न सह सा सहसा कृतवेपथुः +mspv_6.58,bhṛśamadūyata yādharapallavakṣatiranāvaraṇā himamārutaiḥ / daśanaraśmipaṭena ca sītkṛtairnivāsiteva sitena sunirvavau,भृशमदूयत याधरपल्लवक्षतिरनावरणा हिममारुतैः / दशनरश्मिपटेन च सीत्कृतैर्निवासितेव सितेन सुनिर्ववौ +mspv_6.59,vraṇabhṛtā sutanoḥ kalasīkṛtasphuritadantamarīcimayaṃ dadhe / sphuṭamivāvaraṇaṃ himārutairmṛdutayā dutayādharalekhayā,व्रणभृता सुतनोः कलसीकृतस्फुरितदन्तमरीचिमयं दधे / स्फुटमिवावरणं हिमारुतैर्मृदुतया दुतयाधरलेखया +mspv_6.60,dhṛtatuṣārakaṇasya nabhasvatastarulatāṅgulitarjanavibhramāḥ / pṛthu nirantaramiṣṭabhujāntaraṃ vanitayānitayā na viṣehire,धृततुषारकणस्य नभस्वतस्तरुलताङ्गुलितर्जनविभ्रमाः / पृथु निरन्तरमिष्टभुजान्तरं वनितयानितया न विषे��िरे +mspv_6.61,himaṛtāvapi tāḥ sma bhṛśasvido yuvatayaḥ sutarāmupakāriṇau / prakaṭayatyanurāgamakṛtrimaṃ smaramayaṃ ramayanti vilāsinaḥ,हिमऋतावपि ताः स्म भृशस्विदो युवतयः सुतरामुपकारिणौ / प्रकटयत्यनुरागमकृत्रिमं स्मरमयं रमयन्ति विलासिनः +mspv_6.62,kusumayanphalinīravaimardavikāsibhirahitahuṃkṛtiḥ / upavanaṃ nirabharsayata priyānviyuvatīryuvatīḥ śiśirānilaḥ,कुसुमयन्फलिनीरवैमर्दविकासिभिरहितहुंकृतिः / उपवनं निरभर्सयत प्रियान्वियुवतीर्युवतीः शिशिरानिलः +mspv_6.63,upaciteṣu pareṣvasamarthatāṃ vrajati kālavaśādbalavānapi / tapasi mandagabhastirabhīṣumānnahi mahāhimanikaro 'bhavat,उपचितेषु परेष्वसमर्थतां व्रजति कालवशाद्बलवानपि / तपसि मन्दगभस्तिरभीषुमान्नहि महाहिमनिकरो ऽभवत् +mspv_6.64,abiṣiṣeṇayiṣuṃ bhuvanāni yaḥ smaramivākhyāta lodhraracaścayaḥ / kṣubhitasainyaparāgavipāṇḍuradyutirayaṃ tirayannubhūddiśaḥ,अबिषिषेणयिषुं भुवनानि यः स्मरमिवाख्यात लोध्ररचश्चयः / क्षुभितसैन्यपरागविपाण्डुरद्युतिरयं तिरयन्नुभूद्दिशः +mspv_6.65,śiśiramāsamapāsya guṇosya naḥ ka iva śītaharasya kucoṣmaṇaḥ / iti dhiyāstaruṣaḥ parirebhire ghanamato namato 'numatān priyāḥ,शिशिरमासमपास्य गुणोस्य नः क इव शीतहरस्य कुचोष्मणः / इति धियास्तरुषः परिरेभिरे घनमतो नमतो ऽनुमतान् प्रियाः +mspv_6.66,adhilavaṅgamamī rajasādhikaṃ malinitāḥ sumanodalatālinaḥ / sphuṭamiti prasavena puro 'hasatsapadi kundalatā dalatālinaḥ,अधिलवङ्गममी रजसाधिकं मलिनिताः सुमनोदलतालिनः / स्फुटमिति प्रसवेन पुरो ऽहसत्सपदि कुन्दलता दलतालिनः +mspv_6.67,atisurabhibhāji puṣpaśriyāmatunutaratayeṣa santānakaḥ / taruṇaparabhṛtaḥ svanaṃ rāgiṇāmatanuta rataye vasantānakaḥ,अतिसुरभिभाजि पुष्पश्रियामतुनुतरतयेष सन्तानकः / तरुणपरभृतः स्वनं रागिणामतनुत रतये वसन्तानकः +mspv_6.68,nojjhituṃ yuvatimānasanirāse dakṣamiṣṭamadhuvāsarasāṃ / cūtamāliralināmatirāgādakṣamiṣṭa madhuvāsarasāram,नोज्झितुं युवतिमानसनिरासे दक्षमिष्टमधुवासरसां / चूतमालिरलिनामतिरागादक्षमिष्ट मधुवासरसारम् +mspv_6.69,jagadvaśīkartumimāḥ smarasya prabhāvanīke tanavai jayantīḥ / ityasya tene kadalīrmadhuśrīḥ prabhāvanī ketanavaijayantīḥ,जगद्वशीकर्तुमिमाः स्मरस्य प्रभावनीके तनवै जयन्तीः / इत्यस्य तेने कदलीर्मधुश्रीः प्रभावनी केतनवैजयन्तीः +mspv_6.70,smararāgamayī vapustamisrā parisastāra raverasatyavaśam / priyamāpa divāpi kokile strī paritastārarave rasatvaśyam,स्मररागमयी वपुस्तमिस्रा परिसस्तार रवेरसत्यवशम् / प्रियमाप दिवापि कोकिले स्त्री परितस्ताररवे रसत्वश्यम् +mspv_6.71,vapurambuvihāramihaṃ śucinā ruciraṃ kamanīyatarā gatimā / ramaṇena ramaṇyacirāṃśulatāruciraṅkamanīyata rāgamitā,वपुरम्बुविहारमिहं शुचिना रुचिरं कमनीयतरा गतिमा / रमणेन रमण्यचिरांशुलतारुचिरङ्कमनीयत रागमिता +mspv_6.72,mudamabdabhuvāmapāṃ mayūrāḥ sahasāyanta nadī papāṭa lābhe / alinā ratamālinī śillīndhre saha sāyantanadīpapāṭalābhe,मुदमब्दभुवामपां मयूराः सहसायन्त नदी पपाट लाभे / अलिना रतमालिनी शिल्लीन्ध्रे सह सायन्तनदीपपाटलाभे +mspv_6.73,kuṭajāni vīkṣya śikhibhiḥ śikharīndraṃ samayāvanau ghanamadabhramarāṇi / gaganaṃ ca gītaninadasya giroccaiḥ samayā vanaughanamadabhramarāṇi,कुटजानि वीक्ष्य शिखिभिः शिखरीन्द्रं समयावनौ घनमदभ्रमराणि / गगनं च गीतनिनदस्य गिरोच्चैः समया वनौघनमदभ्रमराणि +mspv_6.74,abhīṣṭhamāsādya cirāya kāle samuddhṛtāśāṃ kamanī cakāśe / yoṣinmanojanmasukhodayeṣu samuddhṛtāśaṅgamanīcakāśe,अभीष्ठमासाद्य चिराय काले समुद्धृताशां कमनी चकाशे / योषिन्मनोजन्मसुखोदयेषु समुद्धृताशङ्गमनीचकाशे +mspv_6.75,stanayoḥ samayena yāṅganānāmabhinaddhārasamā na sā rasena / parirambharuciṃ tatirjalānāmabhinaddhā rasamānasārasena,स्तनयोः समयेन याङ्गनानामभिनद्धारसमा न सा रसेन / परिरम्भरुचिं ततिर्जलानामभिनद्धा रसमानसारसेन +mspv_6.76,jātaprītiryā madhureṇānuvanāntaṃ kāme kānte sārasikākurutena / tatsamparka prāpya purā mohanalīlāṃ kāmekānte sā rasikā kā kurute na,जातप्रीतिर्या मधुरेणानुवनान्तं कामे कान्ते सारसिकाकुरुतेन / तत्सम्पर्क प्राप्य पुरा मोहनलीलां कामेकान्ते सा रसिका का कुरुते न +mspv_6.77,kāntājanena rahasi prasabhaṃ gṛhītakeśe rate smarasahāsavatopitena / premṇā manastu rajanīṣvapi haimanīṣu ke śerate sma rasahāsavatopitena,कान्ताजनेन रहसि प्रसभं गृहीतकेशे रते स्मरसहासवतोपितेन / प्रेम्णा मनस्तु रजनीष्वपि हैमनीषु के शेरते स्म रसहासवतोपितेन +mspv_6.78,gatavatāmapi vismayamuccakairasakalāmalapallavalīlayā / madhukṛtāmasakṛdgiramāvalī rasakalāmalapallavalīlayā,गतवतामपि विस्मयमुच्चकैरसकलामलपल्लवलीलया / मधुकृतामसकृद्गिरमावली रसकलामलपल्लवलीलया +mspv_6.79,kurvantamityatibhareṇa nagānavācaḥ puṣpaivirāmamalināṃ ca na gānavācaḥ / śrīmānsamastamanusānu girauvihartu bibhratyacodi sa mayūragirā vihartum,कुर्वन्तमित्यतिभरेण नगानवाचः पुष्पैविराममलिनां च न गानवाचः / श्रीमान्समस्तमनुसानु गिरौविहर्तु बिभ्रत्यचोदि स मयूरगिरा विहर्तुम् +mspv_7.1,anugiramṛtubhirvitāyamānāmatha sa vilokayituṃ vanāntalakṣmīm / niragamadabhirāddhumadṛtānāṃ bhavati mahatsu na niṣphalaḥ prayāsaḥ,अनुगिरमृतुभिर्वितायमानामथ स विलोकयितुं वनान्तलक्ष्मीम् / निरगमदभिराद्धुमदृतानां भवति महत्सु न निष्फलः प्रयासः +mspv_7.2,dadhati sumanaso vanāni bahvīryuvatiyutā yadavaḥ prayātumīṣuḥ / manasimahāstramanyathāmī na kusumapañcakamalaṃ visoḍhum,दधति सुमनसो वनानि बह्वीर्युवतियुता यदवः प्रयातुमीषुः / मनसिमहास्त्रमन्यथामी न कुसुमपञ्चकमलं विसोढुम् +mspv_7.3,avasamadhigamya taṃ harantayo hṛdayamayatnakṛtojvalasvarūpāḥ / avaniṣu padamaṅganāstadānīṃ nyadadhata vibhramasampado 'ṅaganāsu,अवसमधिगम्य तं हरन्तयो हृदयमयत्नकृतोज्वलस्वरूपाः / अवनिषु पदमङ्गनास्तदानीं न्यदधत विभ्रमसम्पदो ऽङगनासु +mspv_7.4,nakharuciracindracāpaṃ lalitagateṣu gatāgataṃ dadhānā / mukharitavalayaṃ pṛthau nitambe bhujalatikā muhuraskhalattaruṇyāḥ,नखरुचिरचिन्द्रचापं ललितगतेषु गतागतं दधाना / मुखरितवलयं पृथौ नितम्बे भुजलतिका मुहुरस्खलत्तरुण्याः +mspv_7.5,atiyapariṇāhvavān vitene bahutaramarpitakiṅkiṇīkaḥ / alaghuni jaghanasthale 'parasyā dhvanimadhikaṃ kalamekhalākalāpaḥ,अतियपरिणाह्ववान् वि��ेने बहुतरमर्पितकिङ्किणीकः / अलघुनि जघनस्थले ऽपरस्या ध्वनिमधिकं कलमेखलाकलापः +mspv_7.6,gurunibiḍanitambabimbabhārākramaṇanipīḍitamaṅganājanasya / caraṇayugamasusruvatpadeṣu svarasamasaktamalaktakacchalena,गुरुनिबिडनितम्बबिम्बभाराक्रमणनिपीडितमङ्गनाजनस्य / चरणयुगमसुस्रुवत्पदेषु स्वरसमसक्तमलक्तकच्छलेन +mspv_7.7,tava sapadi samīpamānaye tāmahamiti tasya mayāgrato 'bhyadhāyi / atirabhasākṛtālaghupratijñāmanṛtagiraṃ guṇagauri mā kṛthā mām,तव सपदि समीपमानये तामहमिति तस्य मयाग्रतो ऽभ्यधायि / अतिरभसाकृतालघुप्रतिज्ञामनृतगिरं गुणगौरि मा कृथा माम् +mspv_7.8,na ca sutanu na vedmi yanmahīyānasunirasastava niścayaḥ pareṇa / vitathayati na jānātu madvaco 'sāviti ca tathāpi sakhīṣu me 'bhimānaḥ,न च सुतनु न वेद्मि यन्महीयानसुनिरसस्तव निश्चयः परेण / वितथयति न जानातु मद्वचो ऽसाविति च तथापि सखीषु मे ऽभिमानः +mspv_7.9,satatamanabhibhāṣaṇaṃ mayā te pariṇamitaṃ bhavatīmanānayantayā / tvayi taditi virodhaniścitāyāṃ bhavati bhavatvasuhṛjjanaḥ sakāmaḥ,सततमनभिभाषणं मया ते परिणमितं भवतीमनानयन्तया / त्वयि तदिति विरोधनिश्चितायां भवति भवत्वसुहृज्जनः सकामः +mspv_7.10,gatadhṛtiravalambituṃ batāsūnanalamanālapanādahaṃ bhavatyāḥ / praṇayati yadi na prasādabuddhirbhava mama mānini jīvite dayāluḥ,गतधृतिरवलम्बितुं बतासूननलमनालपनादहं भवत्याः / प्रणयति यदि न प्रसादबुद्धिर्भव मम मानिनि जीविते दयालुः +mspv_7.11,priyamiti vanitā nitāntamāgaḥsmaraṇasaroṣaṣakaṣāyitākṣī / caraṇagatasakhīvaco 'nurodhāt kila kathamapyanukūlayāñcakāra,प्रियमिति वनिता नितान्तमागःस्मरणसरोषषकषायिताक्षी / चरणगतसखीवचो ऽनुरोधात् किल कथमप्यनुकूलयाञ्चकार +mspv_7.12,drutapadamiti mā vayasya yāsirnanu sutanuṃ paripālayānuyāntīm / nahi na viditakhedamedatīyastanajaghanodvahane tavāpi cetaḥ,द्रुतपदमिति मा वयस्य यासिर्ननु सुतनुं परिपालयानुयान्तीम् / नहि न विदितखेदमेदतीयस्तनजघनोद्वहने तवापि चेतः +mspv_7.13,iti vadati sakhījane 'nurāgāddayitatamāmaparaściraṃ pratīkṣya / tadanugamavaśādanāyatāni nyadhita mimāna ivāvaniṃ padāni,इति वदति सखीजने ऽनुरागाद्दयिततमामपरश्चिरं प्रतीक्ष्य / तदनुगमवशादनायतानि न्यधित मिमान इवावनिं पदानि +mspv_7.14,yadi mayi laghimānamāgatāyāṃ tava dhṛtirasti gatāsmi sampratīyam / drutatarapadapātamāpapāta priyamiti kopapadena kāpi saṃkhyā,यदि मयि लघिमानमागतायां तव धृतिरस्ति गतास्मि सम्प्रतीयम् / द्रुततरपदपातमापपात प्रियमिति कोपपदेन कापि संख्या +mspv_7.15,aviralapulakaḥ saha vrajantyāḥ pratipadamekataraḥ stanastaruṇyāḥ / ghaṭitavighaṭitaḥ priyasya vakṣastaṭabhuvi kandukavibhramaṃ babhāra,अविरलपुलकः सह व्रजन्त्याः प्रतिपदमेकतरः स्तनस्तरुण्याः / घटितविघटितः प्रियस्य वक्षस्तटभुवि कन्दुकविभ्रमं बभार +mspv_7.16,aśithilamaparāvasajya kaṇṭhe dṛḍhaparirabdhabṛhadbahistanena / hṛṣitatanuruhā bhujena bhartṛrmṛdumamṛdu vyatividdhamekabāhuṃ,अशिथिलमपरावसज्य कण्ठे दृढपरिरब्धबृहद्बहिस्तनेन / हृषिततनुरुहा भुजेन भर्तृर्मृदुममृदु व्यतिविद्धमेकबाहुं +mspv_7.17,muhurasusamamādhnatī nitāntaṃ praṇaditakāñci nitambamaṇḍalena / viṣamitapṛthuhārayaṣṭi tiryakkucamitaraṃ tadurasthale nipīḍya,मुहुरसुसममाध्नती नितान्तं प्रणदितकाञ्चि नितम्बमण्डलेन / विषमितपृथुहारयष्टि तिर्यक्कुचमितरं तदुरस्थले निपीड्य +mspv_7.18,gurutarakalanūpurānunādaṃ salalitanartitavāmapādapadmā / itaradatilolamādadhānā padamatha manmathamantharaṃ jagāma,गुरुतरकलनूपुरानुनादं सललितनर्तितवामपादपद्मा / इतरदतिलोलमादधाना पदमथ मन्मथमन्थरं जगाम +mspv_7.19,ladhulalitapadaṃ tadaṃsapīṭhadvayanihitobhayapāṇipallavānyā / sakaṭhinakucacūcukapraṇodaṃ priyamabalā savilāsamanvināya,लधुललितपदं तदंसपीठद्वयनिहितोभयपाणिपल्लवान्या / सकठिनकुचचूचुकप्रणोदं प्रियमबला सविलासमन्विनाय +mspv_7.20,jaghanamelaghapīvaroru kṛcchrādurunibirīsanitambabhārakhedi / dayitatamaśirodharāvalambisvabhujalatāvibhavena kācidūhe,जघनमेलघपीवरोरु कृच्छ्रादुरुनिबिरीसनितम्बभारखेदि / दयिततमशिरोधरावलम्बिस्वभुजलताविभवेन काचिदूहे +mspv_7.21,anuvapurapareṇa bāhumūlaprahitabhujākalitastanena ninye / nihitadaśanavāsasā kapole viṣamavitīrṇapadaṃ balādivānyā,अनुवपुरपरेण बाहुमूलप्रहितभुजाकलितस्तनेन निन्ये / निहितदशनवाससा कपोले विषमवितीर्णपदं बलादिवान्या +mspv_7.22,anuvanamasitabhruvaḥ sakhībhiḥ saha padavīmaparaḥ purogatāyāḥ / urasi sarasarāgapadalekhāpratimatayānuyayāvasaṃśayānaḥ,अनुवनमसितभ्रुवः सखीभिः सह पदवीमपरः पुरोगतायाः / उरसि सरसरागपदलेखाप्रतिमतयानुययावसंशयानः +mspv_7.23,madanarasamahaughapūrṇanābhīhradaparivāhitaromarājayastāḥ / sarita iva savibhramaprayātapraṇaditahaṃsakabhūṣaṇā virejuḥ,मदनरसमहौघपूर्णनाभीह्रदपरिवाहितरोमराजयस्ताः / सरित इव सविभ्रमप्रयातप्रणदितहंसकभूषणा विरेजुः +mspv_7.24,śrutipathamadhurāṇi sārasānāmanunadi suśruvire rutāni tābhiḥ / vidadhati janatāmanaḥśaravyavyadhapaṭumanmathacāpanādaśaṅkām,श्रुतिपथमधुराणि सारसानामनुनदि सुश्रुविरे रुतानि ताभिः / विदधति जनतामनःशरव्यव्यधपटुमन्मथचापनादशङ्काम् +mspv_7.25,madhumathanavadhūrivāhvayanti bhramarakulāni jaguryadutsukāni / tadabhinayamivāvalirvanānāmatanuta nūtanapallavāṅugulībhiḥ,मधुमथनवधूरिवाह्वयन्ति भ्रमरकुलानि जगुर्यदुत्सुकानि / तदभिनयमिवावलिर्वनानामतनुत नूतनपल्लवाङुगुलीभिः +mspv_7.26,asakalakalikākulīkṛtāliskhalanavikīrṇavikāsikeśarāṇām / marudavaniruhāṃ rajo vadhūbhyaḥ mupaharan vicakāra korakāṇi,असकलकलिकाकुलीकृतालिस्खलनविकीर्णविकासिकेशराणाम् / मरुदवनिरुहां रजो वधूभ्यः मुपहरन् विचकार कोरकाणि +mspv_7.27,upavanapavanānupātadakṣairalibhiralābhi yadaṅganājanasya / parimalaviṣayastadunnatānāmanugamane khalu sampado 'grataḥsthāḥ,उपवनपवनानुपातदक्षैरलिभिरलाभि यदङ्गनाजनस्य / परिमलविषयस्तदुन्नतानामनुगमने खलु सम्पदो ऽग्रतःस्थाः +mspv_7.28,rathacaraṇadharāṅganākarābjavyatikarasampadupāttasaumanasyāḥ / jagati sumanasastadādi nūnaṃ dadhati parisphuṭamarthato 'bhidhānam,रथचरणधराङ्गनाकराब्जव्यतिकरसम्पदुपात्तसौमनस्याः / जगति सुमनसस्तदादि नूनं दधति परिस्फुटमर्थतो ऽभिधानम् +mspv_7.29,abhimukhapatitairguṇaprakarṣādavajitamuddhatimujvalāṃ dadhānaiḥ / tarukisalayajālamagrahastaiḥ prasabhamanīyata bhaṅgamaṅganānāṃ,अभिमुखपतितैर्गुणप्रकर्षादवजितमुद्धतिमुज्वलां दधानैः / तरुकिसलयजालमग्रहस्तैः प्रसभमनीयत भङ्गमङ्गनानां +mspv_7.30,muditamadhubhujo bhujena śākhāścalitaviśṛṅkhalaśaṅkhakaṃ dhuvatyāḥ / taruratiśāyitāparāṅganāyāḥ śirasi mudeva mumoca puṣpavarṣam,मुदितमधुभुजो भुजेन शाखाश्चलितविशृङ्खलशङ्खकं धुवत्याः / तरुरतिशायितापराङ्गनायाः शिरसि मुदेव मुमोच पुष्पवर्षम् +mspv_7.31,anavaratarasena rāgabhājā karajaparikṣatilabdhasaṃstavena / sapadi taruṇapallavena vadhvā vigatadayaṃ khalu khaṇḍitena mamle,अनवरतरसेन रागभाजा करजपरिक्षतिलब्धसंस्तवेन / सपदि तरुणपल्लवेन वध्वा विगतदयं खलु खण्डितेन मम्ले +mspv_7.32,priyamabhikusumodyatasya bāhornavanakhamaṇḍanacāru mūlamanyā / muhuritarakarāhitena pīnastanataṭarodhi tirodadhe 'ṃśukena,प्रियमभिकुसुमोद्यतस्य बाहोर्नवनखमण्डनचारु मूलमन्या / मुहुरितरकराहितेन पीनस्तनतटरोधि तिरोदधे ऽंशुकेन +mspv_7.33,vitatavalivibhāvyapāṇḍulekhākṛtaparabhāghavilīnaromarājiḥ / kṛśamapi kṛśatāṃ punarnayantī vipulataronmukhalocanāvalagnaṃ,विततवलिविभाव्यपाण्डुलेखाकृतपरभाघविलीनरोमराजिः / कृशमपि कृशतां पुनर्नयन्ती विपुलतरोन्मुखलोचनावलग्नं +mspv_7.34,prasakalakucabandhuroddhuroraḥprasabhavibhibhinnatanūttarīyabandhā / anamavadudarocchvasaddukūlasphuṭataralakṣyagabhīranābimūlā,प्रसकलकुचबन्धुरोद्धुरोरःप्रसभविभिभिन्नतनूत्तरीयबन्धा / अनमवदुदरोच्छ्वसद्दुकूलस्फुटतरलक्ष्यगभीरनाबिमूला +mspv_7.35,vyavahitamavijānātī kilāntavarṇabhuvi vallabhamābhimukhyabhājam / adhiviṭapi salīlamagrapuṣpagrahaṇapadena ciraṃ vilambya kācit,व्यवहितमविजानाती किलान्तवर्णभुवि वल्लभमाभिमुख्यभाजम् / अधिविटपि सलीलमग्रपुष्पग्रहणपदेन चिरं विलम्ब्य काचित् +mspv_7.36,atha kila kathite sakhībhiratra kṣaṇamapareva sasaṃbhramā bhavantī / śithilitakusumākulāgrapāṇiḥ pratipadasaṃyamitāṃśukāvṛtāṅgī,अथ किल कथिते सखीभिरत्र क्षणमपरेव ससंभ्रमा भवन्ती / शिथिलितकुसुमाकुलाग्रपाणिः प्रतिपदसंयमितांशुकावृताङ्गी +mspv_7.37,kṛtabhayaparitoṣasannipātaṃ sacakitasasmitavaktravārijaśrīḥ / manasijagurutatkṣaṇopadiṣṭaṃ kimapi rāsena rasantaraṃ bhajantī,कृतभयपरितोषसन्निपातं सचकितसस्मितवक्त्रवारिजश्रीः / मनसिजगुरुतत्क्षणोपदिष्टं किमपि रासेन रसन्तरं भजन्ती +mspv_7.38,avanadavadanenduricchatīva vyavadhimadhīratayā yadasthitāsmai / aharata sutarāmato 'sya cetaḥ sphuṭamabhibhūṣayati striyastrapaiva,अवनदवदनेन्दुरिच्छतीव व्यवधिमधीरतया यदस्थितास्मै / अहरत सुतरामतो ऽस्य चेतः स्फुटमभिभूषयति स्त्रियस्त्रपैव +mspv_7.39,kisalayaśakaleṣvavācanīyāḥ pulakini kevalamaṅgakenidheyāḥ / nakhapadalipayo 'pi dīpitārthāḥ praṇidadhire dayitairanaṅgalekhāḥ,किसलयशकलेष्ववाचनीयाः पुलकिनि केवलमङ्गकेनिधेयाः / नखपदलिपयो ऽपि दीपितार्थाः प्रणिदधिरे दयितैरनङ्गलेखाः +mspv_7.40,kṛtakṛtakaruṣā sakhīmapāsya tvamakuśaleti kayācidātmanaiva / abhimatamabhi sābhilāṣamāviṣkṛtabhujamūlamabandhi mūrdhni mālā,कृतकृतकरुषा सखीमपास्य त्वमकुशलेति कयाच���दात्मनैव / अभिमतमभि साभिलाषमाविष्कृतभुजमूलमबन्धि मूर्ध्नि माला +mspv_7.41,abhimukhamupayāti mā sma kiñcittvamabhidadhāḥ paṭale madhuvratānām / madhusurabhimukhābjagandhalabdheradhikamadhitvadanena mā nipāti,अभिमुखमुपयाति मा स्म किञ्चित्त्वमभिदधाः पटले मधुव्रतानाम् / मधुसुरभिमुखाब्जगन्धलब्धेरधिकमधित्वदनेन मा निपाति +mspv_7.42,sarajasamakarandanirbharāsu prasavavibhūtiṣu bhūruhāṃ viraktaḥ / dhruvamamṛtapanāmavāñchayāsāvadharamamuṃ madhupastavājihīte,सरजसमकरन्दनिर्भरासु प्रसवविभूतिषु भूरुहां विरक्तः / ध्रुवममृतपनामवाञ्छयासावधरममुं मधुपस्तवाजिहीते +mspv_7.43,iti vadati sakhījane nimīladviguṇitasāndratarākṣipakṣmamālā / apadatalibhayena bharturaṅgaṃ bhavati hi viklavatā guṇo 'ṅganānām,इति वदति सखीजने निमीलद्विगुणितसान्द्रतराक्षिपक्ष्ममाला / अपदतलिभयेन भर्तुरङ्गं भवति हि विक्लवता गुणो ऽङ्गनानाम् +mspv_7.44,mukhakamalakamunnamayya yūnā yadabhinavoḍhavadhūrbalādacumbi / tadapi na kila bālapallavāgragrahayāparayā vivide vidagdhasakyā,मुखकमलकमुन्नमय्य यूना यदभिनवोढवधूर्बलादचुम्बि / तदपि न किल बालपल्लवाग्रग्रहयापरया विविदे विदग्धसक्या +mspv_7.45,vratativitatibhistirohitāyāṃ pratiyuvatau vadanaṃ priyaḥ priyāyāḥ / yadadhayadadharāvalopanṛtyatkaravalayasvanitena tadvivavre,व्रततिविततिभिस्तिरोहितायां प्रतियुवतौ वदनं प्रियः प्रियायाः / यदधयदधरावलोपनृत्यत्करवलयस्वनितेन तद्विवव्रे +mspv_7.46,vilasitamanukurvatī purastāddharaṇiruhādhiruho vadhūrlatāyāḥ / ramaṇamṛjutayā puraḥ sakhīnāmakalitacāpaladoṣamāliliṅga,विलसितमनुकुर्वती पुरस्ताद्धरणिरुहाधिरुहो वधूर्लतायाः / रमणमृजुतया पुरः सखीनामकलितचापलदोषमालिलिङ्ग +mspv_7.47,salalikamavalambya pāṇināṃse sahacaramucchratagucchavāñchayānyā / sakalakalabhakumbhavibhramābhyāmurasi rasādavatastare stanābhyāṃ,सललिकमवलम्ब्य पाणिनांसे सहचरमुच्छ्रतगुच्छवाञ्छयान्या / सकलकलभकुम्भविभ्रमाभ्यामुरसि रसादवतस्तरे स्तनाभ्यां +mspv_7.48,mṛducaraṇatalāgraduḥsthitatvādasahatarā kucakumbhayorbharasya / upariniravalambanaṃ priyasya nyapatadathoccataroccicīṣayānyā,मृदुचरणतलाग्रदुःस्थितत्वादसहतरा कुचकुम्भयोर्भरस्य / उपरिनिरवलम्बनं प्रियस्य न्यपतदथोच्चतरोच्चिचीषयान्या +mspv_7.49,uparijatarujāni yājamānāṃ kuśalatayā parirambhalolupo 'nyaḥ / prathitapṛthupayodharāṃ gṛhāṇa svayamiti mugdhavadhūmudāsa dorbhyām,उपरिजतरुजानि याजमानां कुशलतया परिरम्भलोलुपो ऽन्यः / प्रथितपृथुपयोधरां गृहाण स्वयमिति मुग्धवधूमुदास दोर्भ्याम् +mspv_7.50,idamidamiti bhūruhāṃ prasūnairmuhuratilobhayatā puraḥpuro 'nyā / anurahasamanāyi nāyakena tvarayati rantumaho janaṃ manobhūḥ,इदमिदमिति भूरुहां प्रसूनैर्मुहुरतिलोभयता पुरःपुरो ऽन्या / अनुरहसमनायि नायकेन त्वरयति रन्तुमहो जनं मनोभूः +mspv_7.51,vijanamiti balādamuṃ gṛhītvā kṣaṇamatha vīkṣya vipakṣamantiko 'nyā / abhipatitumanā laghutvabhīterabhavadamuñacati vallabhe 'tigurvī,विजनमिति बलादमुं गृहीत्वा क्षणमथ वीक्ष्य विपक्षमन्तिको ऽन्या / अभिपतितुमना लघुत्वभीतेरभवदमुञचति व��्लभे ऽतिगुर्वी +mspv_7.52,adhirajani jagāma dhāma tasyāḥ priyatamayeti ruṣā srajāvanaddhaḥ / padamapi calituṃ yuvā na sehe kimiva na śaktiharaṃ sasādhvasānāṃ,अधिरजनि जगाम धाम तस्याः प्रियतमयेति रुषा स्रजावनद्धः / पदमपि चलितुं युवा न सेहे किमिव न शक्तिहरं ससाध्वसानां +mspv_7.53,na khalu vayamamuṣya dānayogyāḥ pibati ca pāti ca yāsakau rahastvāṃ / vraja vicapamamuṃ dadasva tasyai bhavatu yataḥ sadṛśościrāya yogaḥ,न खलु वयममुष्य दानयोग्याः पिबति च पाति च यासकौ रहस्त्वां / व्रज विचपममुं ददस्व तस्यै भवतु यतः सदृशोश्चिराय योगः +mspv_7.54,tava kitava kimāhitairvṛthā naḥ kṣitiruhapallavapuṣpakarṇapūraiḥ / nanu janaviditairbhavadvyalīkaiściraparipūritameva karṇayugmam,तव कितव किमाहितैर्वृथा नः क्षितिरुहपल्लवपुष्पकर्णपूरैः / ननु जनविदितैर्भवद्व्यलीकैश्चिरपरिपूरितमेव कर्णयुग्मम् +mspv_7.55,muhurupahasitāmivālinādairvitarasi naḥ kālikāṃ kimarthamenām / vasatimupagatena dhāmni tasyāḥ śaṭha kalireṣa mahāṃstvayādya dattaḥ,मुहुरुपहसितामिवालिनादैर्वितरसि नः कालिकां किमर्थमेनाम् / वसतिमुपगतेन धाम्नि तस्याः शठ कलिरेष महांस्त्वयाद्य दत्तः +mspv_7.56,iti gaditavatī ruṣā jaghāna sphuritamanoramapakṣmakeśareṇa / śravaṇaniyamitena kāntamanyā samamasitāmburuheṇa cakṣuṣā ca,इति गदितवती रुषा जघान स्फुरितमनोरमपक्ष्मकेशरेण / श्रवणनियमितेन कान्तमन्या सममसिताम्बुरुहेण चक्षुषा च +mspv_7.57,vinayati sudṛśo dṛśaḥ parāgaṃ praṇayini kausumamānanānilena / tadahitayuvaterabhīkṣṇamakṣṇordvayamapi roṣarajhobhirāpupūre,विनयति सुदृशो दृशः परागं प्रणयिनि कौसुममाननानिलेन / तदहितयुवतेरभीक्ष्णमक्ष्णोर्द्वयमपि रोषरझोभिरापुपूरे +mspv_7.58,sphucamidamabhicāramantra eva pratiyuvaterabhidhānamaṅganānām / varatanuramunopahūya patyā mṛdukusumena yadāhatāpyamūrcchat,स्फुचमिदमभिचारमन्त्र एव प्रतियुवतेरभिधानमङ्गनानाम् / वरतनुरमुनोपहूय पत्या मृदुकुसुमेन यदाहताप्यमूर्च्छत् +mspv_7.59,samadanamavataṃsite 'dkarṇaṃ praṇayavatā kusume sumadhyamāyāḥ / vrajadapi laghutāṃ babhūva bhāraḥ sapadi hiraṇmayamaṇḍanaṃ sapatnyāḥ,समदनमवतंसिते ऽद्कर्णं प्रणयवता कुसुमे सुमध्यमायाः / व्रजदपि लघुतां बभूव भारः सपदि हिरण्मयमण्डनं सपत्न्याः +mspv_7.60,avajitamadhunā tavāhamakṣṇo rucitayetyavanamya lajjayeva / śravaṇakuvalayaṃ vilāsavatyā bhramararutairupakarṇamācacakṣe,अवजितमधुना तवाहमक्ष्णो रुचितयेत्यवनम्य लज्जयेव / श्रवणकुवलयं विलासवत्या भ्रमररुतैरुपकर्णमाचचक्षे +mspv_7.61,avacitakusumā vihāya vallīryuvatīṣu komalamālyamālinīṣu / padamupadadhire kulānyalīnāṃ na paricayo malinātmanāṃ pradhānam,अवचितकुसुमा विहाय वल्लीर्युवतीषु कोमलमाल्यमालिनीषु / पदमुपदधिरे कुलान्यलीनां न परिचयो मलिनात्मनां प्रधानम् +mspv_7.62,ślathaśirasijapātabhārādiva nitarāṃ natimadbhiraṃsabhāgaiḥ / mukulitanayanairmukhāravindairghanamahatāmiva pakṣmaṇāṃ bhareṇa,श्लथशिरसिजपातभारादिव नितरां नतिमद्भिरंसभागैः / मुकुलितनयनैर्मुखारविन्दैर्घनमहतामिव पक्ष्मणां भरेण +mspv_7.63,adikamaruṇimānamudvahadbhirvikasadaśītamarīciraśamijālaiḥ / paricitaparicumbanābhiyogādapagatakuṅkumareṇubhiḥ kapolaiḥ,अदिकमरुणिमानमुद्वहद्भिर्विकसदशीतमरीचिरशमिजालैः / परिचितपरिचुम्बनाभियोगादपगतकुङ्कुमरेणुभिः कपोलैः +mspv_7.64,avasitalalitakriyeṇa bāhvorlalitatareṇa tanīyasā yugena / sarasakisalayānurañjitairvā karakamalaiḥ punaruktabhābhiḥ,अवसितललितक्रियेण बाह्वोर्ललिततरेण तनीयसा युगेन / सरसकिसलयानुरञ्जितैर्वा करकमलैः पुनरुक्तभाभिः +mspv_7.65,smarasarasamuraḥsthalena patyurvinimayasaṃkramitāṅgarāgarāgaiḥ / bhṛśamatiśayakhedasampadeva stanayugalairitaretaraṃ niṣaṇṇaiḥ,स्मरसरसमुरःस्थलेन पत्युर्विनिमयसंक्रमिताङ्गरागरागैः / भृशमतिशयखेदसम्पदेव स्तनयुगलैरितरेतरं निषण्णैः +mspv_7.66,atanukucabharānatena bhūyaḥ śramajanitānatinā śarīrakeṇa / anucitagatisādaniḥsahatvaṃ kalabhakarorubhirūrubhirdadhānaiḥ,अतनुकुचभरानतेन भूयः श्रमजनितानतिना शरीरकेण / अनुचितगतिसादनिःसहत्वं कलभकरोरुभिरूरुभिर्दधानैः +mspv_7.67,apagatanavayāvakaiścirāya kṣitigamanena punarvitīrṇarāgaiḥ / kathamapi caraṇotpalaiścaladbhirbhṛśāviniveśātparasparasya,अपगतनवयावकैश्चिराय क्षितिगमनेन पुनर्वितीर्णरागैः / कथमपि चरणोत्पलैश्चलद्भिर्भृशाविनिवेशात्परस्परस्य +mspv_7.68,muhuriti vanavibhramābhiṣaṅgādatami tadā nitarāṃ nitambinībhiḥ / mṛdutaratanavo 'nalasāḥ prakṛtyā ciramapi tāḥ kimuta prayāsabhājaḥ,मुहुरिति वनविभ्रमाभिषङ्गादतमि तदा नितरां नितम्बिनीभिः / मृदुतरतनवो ऽनलसाः प्रकृत्या चिरमपि ताः किमुत प्रयासभाजः +mspv_7.69,pratamamalaghumauktakābhamāsīcchramajalamujjvalagaṇḍamaṇḍaleṣu / kaṭhinakucataṭāgrapāti paścādatha śatasarkaratāṃ jagāma tāsām,प्रतममलघुमौक्तकाभमासीच्छ्रमजलमुज्ज्वलगण्डमण्डलेषु / कठिनकुचतटाग्रपाति पश्चादथ शतसर्करतां जगाम तासाम् +mspv_7.70,vipulakamapi yauvanoddhatānāṃ ghanapulakodayakomalaṃ cakāśe / parimalitamapi priyaiḥ prakāmaṃ kucayugamujjvalameṣa kāminīnām,विपुलकमपि यौवनोद्धतानां घनपुलकोदयकोमलं चकाशे / परिमलितमपि प्रियैः प्रकामं कुचयुगमुज्ज्वलमेष कामिनीनाम् +mspv_7.71,aviratakusumāvacāyakhedānnihitabhujālatayaikayopakaṇṭham / vipulataranirantarālagnastanapihitapriyavakṣasā lalambe,अविरतकुसुमावचायखेदान्निहितभुजालतयैकयोपकण्ठम् / विपुलतरनिरन्तरालग्नस्तनपिहितप्रियवक्षसा ललम्बे +mspv_7.72,abhimatamabhitaḥ kṛtāṅgabhaṅgā kucayugamunnativittamunnamayya / tanurabhilaṣitaṃ klamacchalena vyavṛṇuta vellitabāhuvallarīkā,अभिमतमभितः कृताङ्गभङ्गा कुचयुगमुन्नतिवित्तमुन्नमय्य / तनुरभिलषितं क्लमच्छलेन व्यवृणुत वेल्लितबाहुवल्लरीका +mspv_7.73,himalatasadṛśaḥ śramodabindūnupanayatā kila nūtanoḍhavadhvāḥ / kucakalaśakiśorakau kathañcittaralatayā taruṇena paspṛśāte,हिमलतसदृशः श्रमोदबिन्दूनुपनयता किल नूतनोढवध्वाः / कुचकलशकिशोरकौ कथञ्चित्तरलतया तरुणेन पस्पृशाते +mspv_7.74,gatvodrekaṃ jaghanapuline ruddhamadhyapradeśaḥ kramannūrudrumabhujalatāḥ pūrṇanābhīhradāntāḥ / ullaṅghyoccaiḥ kucataṭabhuvaṃ plāvayan rokūpān svedapūro yuvatisaritāṃ vyāpa gaṇḍasthalāni,गत्वोद्रेकं जघनपुलिने रुद्धमध्यप्रदेशः क्रमन्नूरुद्रुमभुजलताः पूर्णनाभीह्रदान्ताः / उल्लङ्घ्योच्चैः कुचतटभुवं प्लावयन् रोकूपान् स्वेदपूरो युवतिसरितां व्याप गण्डस्थलानि +mspv_7.75,priyakaraparimārgadaṅganānāṃ yadābhūt punaradhikataraiva svedatoyodayaśrīḥ / atha vapurabhiṣektuṃ tāstadāmbhobhirīṣurvanaviharaṇakhedamlānamamlānaśobhāḥ,प्रियकरपरिमार्गदङ्गनानां यदाभूत् पुनरधिकतरैव स्वेदतोयोदयश्रीः / अथ वपुरभिषेक्तुं तास्तदाम्भोभिरीषुर्वनविहरणखेदम्लानमम्लानशोभाः +mspv_8.1,āyāsādalaghutarastanaiḥ svanadbhiḥ śrāntānāmavikacalocanāravindaiḥ / abhyambhaḥ kathamapi yoṣitāṃ samūhaistairurvīnihitacalatpadaṃ pracele,आयासादलघुतरस्तनैः स्वनद्भिः श्रान्तानामविकचलोचनारविन्दैः / अभ्यम्भः कथमपि योषितां समूहैस्तैरुर्वीनिहितचलत्पदं प्रचेले +mspv_8.2,yāntīnāṃ samamasitabhruvāṃ natatvādaṃsānāṃ mahati nitāntamantare 'pi / saṃsaktaivipulatayā mitho nitambaiḥ sambādhaṃ bṛhadapi tadbabhūva vartma,यान्तीनां सममसितभ्रुवां नतत्वादंसानां महति नितान्तमन्तरे ऽपि / संसक्तैविपुलतया मिथो नितम्बैः सम्बाधं बृहदपि तद्बभूव वर्त्म +mspv_8.3,nīrandhradruśiśirāṃ bhuvaṃ vrajantīḥ sāśaṅkaṃ muhuriva kautukātkaraistāḥ / pasparśa kṣaṇamanilākulīkṛtānāṃ śākhānāmatuhinaraśmirantarālaiḥ,नीरन्ध्रद्रुशिशिरां भुवं व्रजन्तीः साशङ्कं मुहुरिव कौतुकात्करैस्ताः / पस्पर्श क्षणमनिलाकुलीकृतानां शाखानामतुहिनरश्मिरन्तरालैः +mspv_8.4,ekasyāstapanakaraiḥ karālitayā bibhrāṇaḥ sapadi sitoṣṇāvaraṇatvam / sevāyai vadanasarojanirjitaśrīrāgasya priyamiva candramāścakāra,एकस्यास्तपनकरैः करालितया बिभ्राणः सपदि सितोष्णावरणत्वम् / सेवायै वदनसरोजनिर्जितश्रीरागस्य प्रियमिव चन्द्रमाश्चकार +mspv_8.5,svaṃ rāgādupari vitanvatottarīyaṃ kāntena prativāritātapāyāḥ / sacchatrādaparavilāsinīsamūhacchāyāsīdadhikatarā tadāparasyāḥ,स्वं रागादुपरि वितन्वतोत्तरीयं कान्तेन प्रतिवारितातपायाः / सच्छत्रादपरविलासिनीसमूहच्छायासीदधिकतरा तदापरस्याः +mspv_8.6,saṃsparśasukhopacīyamāne sarvāṅge karatalalagnavallabhāyāḥ / kauśeyaṃ vrajadapi gāḍhatāmajasraṃ sasraṃse vigalitanīvi nīrajākṣyāḥ,संस्पर्शसुखोपचीयमाने सर्वाङ्गे करतललग्नवल्लभायाः / कौशेयं व्रजदपि गाढतामजस्रं सस्रंसे विगलितनीवि नीरजाक्ष्याः +mspv_8.7,gacchantīralasamavekṣya vismayinyastāstanvīrna vidadhire gatāni haṃsyaḥ / buddhvā vā jitamapareṇa kāmamāṣkurvīta svaguṇamapatrapaḥ ka eva,गच्छन्तीरलसमवेक्ष्य विस्मयिन्यस्तास्तन्वीर्न विदधिरे गतानि हंस्यः / बुद्ध्वा वा जितमपरेण काममाष्कुर्वीत स्वगुणमपत्रपः क एव +mspv_8.8,śrīmadbhirjitapulināni mādhavīnāmārohairnibiḍabṛhannitambabimbaiḥ / pāṣāṇaskhalanavilolamāśu nūnaṃ vailakṣyādyayuravarodhanāni sindhoḥ,श्रीमद्भिर्जितपुलिनानि माधवीनामारोहैर्निबिडबृहन्नितम्बबिम्बैः / पाषाणस्खलनविलोलमाशु नूनं वैलक्ष्याद्ययुरवरोधनानि सिन्धोः +mspv_8.9,muktābhiḥ salilarayāstaśuktimuktābhiḥ kṛtaruci saikataṃ nadīnām / strīlokaḥ parikalayāñcakāra tulyaṃ palyaṅkairvigalitahāracārubhiḥ svaiḥ,मुक्ताभिः सलिल���यास्तशुक्तिमुक्ताभिः कृतरुचि सैकतं नदीनाम् / स्त्रीलोकः परिकलयाञ्चकार तुल्यं पल्यङ्कैर्विगलितहारचारुभिः स्वैः +mspv_8.10,ādhrāya śramajamanindyabandhuṃ niśvāsaśvasanamasaktamaṅganānām / āraṇyāḥ sumanasa īṣire na bhṛṅgairaucityaṃ gaṇayati ko viśeṣakāmaḥ,आध्राय श्रमजमनिन्द्यबन्धुं निश्वासश्वसनमसक्तमङ्गनानाम् / आरण्याः सुमनस ईषिरे न भृङ्गैरौचित्यं गणयति को विशेषकामः +mspv_8.11,āyāntyāṃ nijayuvatau vanātsaśaṅkaṃ barhāṇāmaparaśikhaṇḍinīṃ bhareṇa / ālokya vyavadadhataṃ puro mayūraṃ kāminyaḥ śradadhuranārjavaṃ nareṣu,आयान्त्यां निजयुवतौ वनात्सशङ्कं बर्हाणामपरशिखण्डिनीं भरेण / आलोक्य व्यवदधतं पुरो मयूरं कामिन्यः श्रदधुरनार्जवं नरेषु +mspv_8.12,ālāpaistulitaravāṇi mādhavīnāṃ mādhuryādamalapatatriṇāṃ kulāni / antardhāmupayayurutpalāvalīṣu prāduṣkātka iva jitaḥ puraḥ pareṇa,आलापैस्तुलितरवाणि माधवीनां माधुर्यादमलपतत्रिणां कुलानि / अन्तर्धामुपययुरुत्पलावलीषु प्रादुष्कात्क इव जितः पुरः परेण +mspv_8.13,mugdhāyāḥ smaralaliteṣu cakravākyā niśaṅkaṃ dayitatamena cumbitāyāḥ / praṇeśānabhi vidadhurvadhūtahastāḥ sītkāraṃ samucitamuttaraṃ taruṇyaḥ,मुग्धायाः स्मरललितेषु चक्रवाक्या निशङ्कं दयिततमेन चुम्बितायाः / प्रणेशानभि विदधुर्वधूतहस्ताः सीत्कारं समुचितमुत्तरं तरुण्यः +mspv_8.14,utkṣiptasphuṭitasaroruhārghyamuccaiḥ sasnehaṃ vihagarutairivālapanto / nārīṇāmatha sarasī saphenahāsā prītyeva vyatanuta pādyamūrmihastaiḥ,उत्क्षिप्तस्फुटितसरोरुहार्घ्यमुच्चैः सस्नेहं विहगरुतैरिवालपन्तो / नारीणामथ सरसी सफेनहासा प्रीत्येव व्यतनुत पाद्यमूर्मिहस्तैः +mspv_8.15,nityāyā nijavasaternirāsire yadrāgeṇa śriyamaravindataḥ karāgraiḥ / vyaktatvaṃ niyatamanena ninyurasyāḥ sāpatnyaṃ kṣitisutavidviṣo mahiṣyaḥ,नित्याया निजवसतेर्निरासिरे यद्रागेण श्रियमरविन्दतः कराग्रैः / व्यक्तत्वं नियतमनेन निन्युरस्याः सापत्न्यं क्षितिसुतविद्विषो महिष्यः +mspv_8.16,āskandan kathamapi yoṣito na yāvadbhīmatyaḥ priyakaradhāryamāṇahastāḥ / autsukyāttvaritamamūstadambu tāvatsaṃkrāntapratimatayā dadhāvivāntaḥ,आस्कन्दन् कथमपि योषितो न यावद्भीमत्यः प्रियकरधार्यमाणहस्ताः / औत्सुक्यात्त्वरितममूस्तदम्बु तावत्संक्रान्तप्रतिमतया दधाविवान्तः +mspv_8.18,tāḥ pūrvaṃ sacakitamāgamayya gādhaṃ kṛtvātho mṛdu padamantarāviśantyaḥ / kāminyo mana iva kāminaḥ sarāgairaṅgaistajjalamanurañjayāṃbabhū,ताः पूर्वं सचकितमागमय्य गाधं कृत्वाथो मृदु पदमन्तराविशन्त्यः / कामिन्यो मन इव कामिनः सरागैरङ्गैस्तज्जलमनुरञ्जयांबभू +mspv_8.17,saṃkṣobhaṃ payasi muhurmahebhakumbhaśrībhājā kucayugalena nīyamāne / viśleṣaṃ yugamagamadrathāṅganāmnorudvṛttaḥ ka iva sukhāvahaḥ pareṣāṃ,संक्षोभं पयसि मुहुर्महेभकुम्भश्रीभाजा कुचयुगलेन नीयमाने / विश्लेषं युगमगमद्रथाङ्गनाम्नोरुद्वृत्तः क इव सुखावहः परेषां +mspv_8.19,āsīnā taṭabhuvi sasmitena bhartrā rambhoruvatirutaṃ sarasyanicchuḥ / dhunvānā karayugamīkṣituṃ vilāsāñśītāluḥ salilagatena sicyate sma,आसीना तटभुवि सस्मितेन भर्त्रा रम्भोरुवतिरुतं सरस्यनिच्छुः / धुन्वाना करयुगमीक्षितुं विलासाञ्शीतालुः सलिलगतेन सिच्यते स्म +mspv_8.20,necchantī samamunā saro 'vagāḍhuṃ rodhastaḥ pratijalamīritā sakhībhiḥ / āślakṣadbhayacakitekṣaṇaṃ navoḍhā voḍhāraṃ vipadi na dūṣitātibhūmiḥ,नेच्छन्ती सममुना सरो ऽवगाढुं रोधस्तः प्रतिजलमीरिता सखीभिः / आश्लक्षद्भयचकितेक्षणं नवोढा वोढारं विपदि न दूषितातिभूमिः +mspv_8.21,tiṣṭhantaṃ payasi pumāṃsamaṃsamātre taddaghnaṃ tadavayatī kilātmano 'pi / abhyetuṃ sutanurabhīriyeṣa maugdhyādāśleṣi drutamamunā nimajjatīti,तिष्ठन्तं पयसि पुमांसमंसमात्रे तद्दघ्नं तदवयती किलात्मनो ऽपि / अभ्येतुं सुतनुरभीरियेष मौग्ध्यादाश्लेषि द्रुतममुना निमज्जतीति +mspv_8.22,ānābheḥ sarasi natabhruvāvagāḍhe cāpalyādatha payasastaraṅgahastaiḥ / ucchrāyistanayugamadhyarohi labdhasparśānāṃ bhavati kuto 'thavāvyavasthā,आनाभेः सरसि नतभ्रुवावगाढे चापल्यादथ पयसस्तरङ्गहस्तैः / उच्छ्रायिस्तनयुगमध्यरोहि लब्धस्पर्शानां भवति कुतो ऽथवाव्यवस्था +mspv_8.23,kāntānāṃ kuvalayamapyapāstamakṣṇoḥ śobhābhirna mukharucāhamekameva / saṃharṣādalivirutairitīva gāyallolormau payasi mahotpalaṃ nanarta,कान्तानां कुवलयमप्यपास्तमक्ष्णोः शोभाभिर्न मुखरुचाहमेकमेव / संहर्षादलिविरुतैरितीव गायल्लोलोर्मौ पयसि महोत्पलं ननर्त +mspv_8.24,trasyantī calaśapharīvighaṭṭitorūvāmorūratiśayamāpa vibhramasya / kṣubhyanti pasabhamaho vināpi hetorlīlābhiḥ kimu sati kāraṇe ramaṇyaḥ,त्रस्यन्ती चलशफरीविघट्टितोरूवामोरूरतिशयमाप विभ्रमस्य / क्षुभ्यन्ति पसभमहो विनापि हेतोर्लीलाभिः किमु सति कारणे रमण्यः +mspv_8.25,ākṛṣṭavapurlataistaradabhistasyāmbhastadatha saromahārṇavasya / akṣobhi prasṛtavilobāhupakṣairyoṣāṇāṃmurubhirurojagaṇaḍasśailaiḥ,आकृष्टवपुर्लतैस्तरदभिस्तस्याम्भस्तदथ सरोमहार्णवस्य / अक्षोभि प्रसृतविलोबाहुपक्षैर्योषाणांमुरुभिरुरोजगणडस्शैलैः +mspv_8.26,gāmbhīryaṃ dadhadapirantumaṅganābhiḥ saṃkṣobhaṃ jadhanavighaṭṭanena nītaḥ / ambhodhivikasitavārijānano 'sau maryādāṃ sapadi vilaṅghayāṃbabhūva,गाम्भीर्यं दधदपिरन्तुमङ्गनाभिः संक्षोभं जधनविघट्टनेन नीतः / अम्भोधिविकसितवारिजाननो ऽसौ मर्यादां सपदि विलङ्घयांबभूव +mspv_8.27,ādātuṃ dayitamivāvagāḍhamārādūrmīṇāṃ tatibhirabhiprasāryamāṇaḥ / kasyāścidvitatacalacchikhāṅgulīko lakṣmīvān sarasi rarāja keśahastaḥ,आदातुं दयितमिवावगाढमारादूर्मीणां ततिभिरभिप्रसार्यमाणः / कस्याश्चिद्विततचलच्छिखाङ्गुलीको लक्ष्मीवान् सरसि रराज केशहस्तः +mspv_8.28,unnidrapriyakamanoramaṃ ramaṇyāḥ saṃreje sarasi vapuḥ prakāśameva / yuktānāṃ vimalatayā tiraskriyāyai nākrāmannapi hi bhavatyalaṃ jalaughaḥ,उन्निद्रप्रियकमनोरमं रमण्याः संरेजे सरसि वपुः प्रकाशमेव / युक्तानां विमलतया तिरस्क्रियायै नाक्रामन्नपि हि भवत्यलं जलौघः +mspv_8.29,kiṃ tāvatsarasi sarojametadāhosvinmukhamavabhāsate yuvatyāḥ / saṃśayya kṣaṇamiti niścikāya kaścidvivyokairbakasahavāsināṃ parokṣaiḥ,किं तावत्सरसि सरोजमेतदाहोस्विन्मुखमवभासते युवत्याः / संशय्य क्षणमिति निश्चिकाय कश्चिद्विव्योकैर्बकसहवासिनां परोक्षैः +mspv_8.30,śṛṅgāṇi drutakanakojvalāni gandhāḥ kausumbhaṃ pṛthukucakumbhasaṅgivāsaḥ / mārdvīkaṃ prayatamasannidhānaṃmāsannārīṇāmiti jalakelisādhanāni,शृङ्गाणि द्रुतकनकोज्वलानि गन्धाः कौसुम्भं पृथुकुचकुम्भसङ्गिवासः / मार्द्वीकं प्रयतमसन्निधानंमासन्नारीणामिति जलकेलिसाधनानि +mspv_8.31,uttuṅgādanilacalāṃśukāstaṭāntāccetobhiḥ saha bhayadarśitanāṃ priyāṇāṃ / śreṇibhirgurubhiratūrṇamutpatantayastoyeṣu drutataramaṅganā nipetuḥ,उत्तुङ्गादनिलचलांशुकास्तटान्ताच्चेतोभिः सह भयदर्शितनां प्रियाणां / श्रेणिभिर्गुरुभिरतूर्णमुत्पतन्तयस्तोयेषु द्रुततरमङ्गना निपेतुः +mspv_8.32,mugdhatvādaviditakaitavaprayogā gacchantyaḥ sapadi parājayaṃ taruṇyaḥ / tā kāntaiḥ saha karapuṣkareritāmbuvyātyukṣīmabhisaraṇaglahāmadīvyan,मुग्धत्वादविदितकैतवप्रयोगा गच्छन्त्यः सपदि पराजयं तरुण्यः / ता कान्तैः सह करपुष्करेरिताम्बुव्यात्युक्षीमभिसरणग्लहामदीव्यन् +mspv_8.33,yogyasya trinayanalocanārcirnidagdhasmarapūtanādhirājyalakṣmyāḥ / kāntāyāḥ karakalaśodyataiḥ payobhiravaktrendorakṛtamahābhiṣekamekaḥ,योग्यस्य त्रिनयनलोचनार्चिर्निदग्धस्मरपूतनाधिराज्यलक्ष्म्याः / कान्तायाः करकलशोद्यतैः पयोभिरवक्त्रेन्दोरकृतमहाभिषेकमेकः +mspv_8.34,śiñcantyāḥ kathamapi bāhumunnamayya preyāṃsaṃ manasijaduḥkhadurlāyāḥ / sauvarṇaṃ valayamavāgalatkarāgrāllavaṇyaśriya iva śeṣamaṅganāyāḥ,शिञ्चन्त्याः कथमपि बाहुमुन्नमय्य प्रेयांसं मनसिजदुःखदुर्लायाः / सौवर्णं वलयमवागलत्कराग्राल्लवण्यश्रिय इव शेषमङ्गनायाः +mspv_8.35,snihyantī dṛśamaparā nidhāya pūrṇaṃ mūrtena praṇayarasena vāriṇeva / kandarpapravaṇamānāḥ sakhīsisikṣālakṣyeṇa pratiyuvamañjaliṃ cakāra,स्निह्यन्ती दृशमपरा निधाय पूर्णं मूर्तेन प्रणयरसेन वारिणेव / कन्दर्पप्रवणमानाः सखीसिसिक्षालक्ष्येण प्रतियुवमञ्जलिं चकार +mspv_8.36,ānandaṃ dadhati mukhe karodakena śyāmāyā dayitatamena sicyamāne / īrṣyantyā vadanamasiktamapyanalpasvedāmbusnapitamajāyatetarasyāḥ,आनन्दं दधति मुखे करोदकेन श्यामाया दयिततमेन सिच्यमाने / ईर्ष्यन्त्या वदनमसिक्तमप्यनल्पस्वेदाम्बुस्नपितमजायतेतरस्याः +mspv_8.37,udvīkṣya priyakarakuḍmalāpaviddhairvakṣojadvayamabhiṣiktamanyanāryāḥ / ambhobhirmuhurasicadvadhūramarṣadātmīyaṃ pṛthutaranetrayugamamuktaiḥ,उद्वीक्ष्य प्रियकरकुड्मलापविद्धैर्वक्षोजद्वयमभिषिक्तमन्यनार्याः / अम्भोभिर्मुहुरसिचद्वधूरमर्षदात्मीयं पृथुतरनेत्रयुगममुक्तैः +mspv_8.38,kurvadbhimukharucimujjavalāmajasraṃ yaistoyairasicata vallabhāṃ vilāsī / taireva pratiyuvaterakāri dūrātkāluṣyaṃ śaśadharadīdhiticchaṭācchaiḥ,कुर्वद्भिमुखरुचिमुज्जवलामजस्रं यैस्तोयैरसिचत वल्लभां विलासी / तैरेव प्रतियुवतेरकारि दूरात्कालुष्यं शशधरदीधितिच्छटाच्छैः +mspv_8.39,rāgāndhīkṛtanayanena nāmadheyavyatyāsādabhimukhamīritaḥ priyeṇa / māninyā vapuṣi patannisargamando bhind��no hṛdayamasāhi nodavajraḥ,रागान्धीकृतनयनेन नामधेयव्यत्यासादभिमुखमीरितः प्रियेण / मानिन्या वपुषि पतन्निसर्गमन्दो भिन्दानो हृदयमसाहि नोदवज्रः +mspv_8.40,premṇoraḥ praṇayini siñcati priyāyāḥ saṃtāpaṃ navajalavipruṣo gṛhītvā / uddhūtāḥ kaṭhinakucasthalābhighātādāsannāṃ bhṛśamaparāṅganāmadhākṣuḥ,प्रेम्णोरः प्रणयिनि सिञ्चति प्रियायाः संतापं नवजलविप्रुषो गृहीत्वा / उद्धूताः कठिनकुचस्थलाभिघातादासन्नां भृशमपराङ्गनामधाक्षुः +mspv_8.41,saṃkrāntaṃ priyatamavakṣaso 'ṅgarāgaṃsādhvasyāḥ sarasi hariṣyate 'dhunāmbhaḥ / tuṣṭvaivaṃ sapadi hṛte 'pi tatra tepe kasyaścitsphuṭanakhalakṣmaṇaḥ sapatnyā,संक्रान्तं प्रियतमवक्षसो ऽङ्गरागंसाध्वस्याः सरसि हरिष्यते ऽधुनाम्भः / तुष्ट्वैवं सपदि हृते ऽपि तत्र तेपे कस्यश्चित्स्फुटनखलक्ष्मणः सपत्न्या +mspv_8.42,hṛtāyāḥ pratisakhikāminānyanāmnā hrīmatyāḥ sarasi galanmukhendukānteḥ / antadhiṃ drutamiva kartumaśruvarṣairbhūmānaṃ gamayitumīṣire payāṃsi,हृतायाः प्रतिसखिकामिनान्यनाम्ना ह्रीमत्याः सरसि गलन्मुखेन्दुकान्तेः / अन्तधिं द्रुतमिव कर्तुमश्रुवर्षैर्भूमानं गमयितुमीषिरे पयांसि +mspv_8.43,siktāyāḥ kṣaṇamabhiṣicya pūrvamanyāmanyasyāḥ praṇayavatā batābalāyaḥ / kālimnā samadhita man.reva vaktraṃ prāpākṣṇorgaladapaśabdamañjanāmbhaḥ,सिक्तायाः क्षणमभिषिच्य पूर्वमन्यामन्यस्याः प्रणयवता बताबलायः / कालिम्ना समधित मन्.रेव वक्त्रं प्रापाक्ष्णोर्गलदपशब्दमञ्जनाम्भः +mspv_8.44,udvoḍhuṃ kanakavibhūṣaṇānyaśaktaḥ sadhrīcā valayitapadmanālasūtraḥ / ārūḍhaprativanitākaṭākṣabhāraḥ sādhīyo gurarabhavadbhujastaruṇyāḥ,उद्वोढुं कनकविभूषणान्यशक्तः सध्रीचा वलयितपद्मनालसूत्रः / आरूढप्रतिवनिताकटाक्षभारः साधीयो गुररभवद्भुजस्तरुण्याः +mspv_8.45,ābaddhapracuraparārghyakiṅkiṇīko rāmāṇāmanavaratodagāhabhājām / nārāvaṃ vyatanuta mekhalākalāpaḥ kasminvā sajalaguṇe girāṃ paṭutvam,आबद्धप्रचुरपरार्घ्यकिङ्किणीको रामाणामनवरतोदगाहभाजाम् / नारावं व्यतनुत मेखलाकलापः कस्मिन्वा सजलगुणे गिरां पटुत्वम् +mspv_8.46,paryacche sarasi hṛteṃ'śuke payobhirlolākṣe suratagurāvapatrapiṣṇoḥ / suśreṇyā dalavasanena vīcihastanyastena drutamakṛtābjini sakhātvam,पर्यच्छे सरसि हृतेंऽशुके पयोभिर्लोलाक्षे सुरतगुरावपत्रपिष्णोः / सुश्रेण्या दलवसनेन वीचिहस्तन्यस्तेन द्रुतमकृताब्जिनि सखात्वम् +mspv_8.47,nārībhirgurujaghanasthalānāṃ āsyaśrīvijitavikāsivārijānām / lolatvādapaharatāṃ tadaṅgarāgasaṃjajñe sa kaluṣa āśayo jalānām,नारीभिर्गुरुजघनस्थलानां आस्यश्रीविजितविकासिवारिजानाम् / लोलत्वादपहरतां तदङ्गरागसंजज्ञे स कलुष आशयो जलानाम् +mspv_8.48,saugandhaṃ dadhadapi kāmamaṅganānāṃ dūratvādgatamānanopamānam / nedīyo jitamiti lajjayeva tāsāmālole payasi manotpalaṃ mamajja,सौगन्धं दधदपि काममङ्गनानां दूरत्वाद्गतमाननोपमानम् / नेदीयो जितमिति लज्जयेव तासामालोले पयसि मनोत्पलं ममज्ज +mspv_8.49,prabhraṣṭai sarabhasamambhaso 'vagāhakrīḍābhirvidalitayūthikāpiśa��gaiḥ / ākalpaiḥ sarasi hiraṇmayairvadhūnāmaurvāgnidyutiśakalairiva vyarāji,प्रभ्रष्टै सरभसमम्भसो ऽवगाहक्रीडाभिर्विदलितयूथिकापिशङ्गैः / आकल्पैः सरसि हिरण्मयैर्वधूनामौर्वाग्निद्युतिशकलैरिव व्यराजि +mspv_8.50,āsmākī yuvatidṛśāmasau tanoti cchāyeva śriyamanapāyinīṃ kimebhiḥ / matvaivaṃ svaguṇapidhānasābhyasūyaiḥ panīyairiti vidadhāvire 'ñjanāni,आस्माकी युवतिदृशामसौ तनोति च्छायेव श्रियमनपायिनीं किमेभिः / मत्वैवं स्वगुणपिधानसाभ्यसूयैः पनीयैरिति विदधाविरे ऽञ्जनानि +mspv_8.51,nirdhaute sati haricandane jalaughairāpāṇḍorgataparabhāgayāṅganāyāḥ / ahnāya stanakalaśadvayādupeye vicchedaḥ sahṛdayayeva hārayaṣṭyā,निर्धौते सति हरिचन्दने जलौघैरापाण्डोर्गतपरभागयाङ्गनायाः / अह्नाय स्तनकलशद्वयादुपेये विच्छेदः सहृदययेव हारयष्ट्या +mspv_8.52,anyūnaṃ guṇamamṛtasya dhārayantī samphullasphuritasaroruhāvataṃsā / preyobhiḥ saha sarasī niṣevyamāṇā raktatvaṃ vyadhita vadhūdṛśāṃ surā ca,अन्यूनं गुणममृतस्य धारयन्ती सम्फुल्लस्फुरितसरोरुहावतंसा / प्रेयोभिः सह सरसी निषेव्यमाणा रक्तत्वं व्यधित वधूदृशां सुरा च +mspv_8.53,snāntīnāṃ bṛhadamalodabinducitrai rejāte ruciradṛśāmurojakumbhau / hārāṇāṃ maṇibhirupāśritau samantādutsūtrairguṇavadupaghnakāmyayeva,स्नान्तीनां बृहदमलोदबिन्दुचित्रै रेजाते रुचिरदृशामुरोजकुम्भौ / हाराणां मणिभिरुपाश्रितौ समन्तादुत्सूत्रैर्गुणवदुपघ्नकाम्ययेव +mspv_8.54,ārūḍhaḥ patita iti svasambhavo 'pi svacchānāṃ pariharaṇīyatāmupaiti / karṇebhyaścyutamasitolpalaṃ vadhūnāṃ vīcibhistaṭamanu yannirāsurāpaḥ,आरूढः पतित इति स्वसम्भवो ऽपि स्वच्छानां परिहरणीयतामुपैति / कर्णेभ्यश्च्युतमसितोल्पलं वधूनां वीचिभिस्तटमनु यन्निरासुरापः +mspv_8.55,dantānāmadharamayāvakaṃ padāni pratyagrāstanumavilepanāṃ nakhāṅgāḥ / āninyuḥ śriyamadhitoyamaṅganānāṃ śobhāyai vipadi sadāśritā bhavanti,दन्तानामधरमयावकं पदानि प्रत्यग्रास्तनुमविलेपनां नखाङ्गाः / आनिन्युः श्रियमधितोयमङ्गनानां शोभायै विपदि सदाश्रिता भवन्ति +mspv_8.56,kasyāścinamukhamanu dhautapatralekhaṃ vyātene salilabharāvalambinībhiḥ / kiñcalkavyatikarapiñcarāntarābhiścitraśrīralamalakāgravallarībhiḥ,कस्याश्चिनमुखमनु धौतपत्रलेखं व्यातेने सलिलभरावलम्बिनीभिः / किञ्चल्कव्यतिकरपिञ्चरान्तराभिश्चित्रश्रीरलमलकाग्रवल्लरीभिः +mspv_8.57,vakṣebhyo ghanamanulepanaṃ yadūnāmuttaṃsānāharata vāri mūrdhajebhyaḥ / netrāṇāṃ madarucirakṣataiva tasthau cakṣuṣyaḥ khalu mahatāṃ parairalaṅghyaḥ,वक्षेभ्यो घनमनुलेपनं यदूनामुत्तंसानाहरत वारि मूर्धजेभ्यः / नेत्राणां मदरुचिरक्षतैव तस्थौ चक्षुष्यः खलु महतां परैरलङ्घ्यः +mspv_8.58,yo bāhyaḥ sa khalu jalairnirāsi rāgo yaścitte sa tu tadavastha eva teṣām / dhīrāṇāṃ vrajati hi sarva eva nāntaḥpātitvādabhibhavanīyatāṃ parasya,यो बाह्यः स खलु जलैर्निरासि रागो यश्चित्ते स तु तदवस्थ एव तेषाम् / धीराणां व्रजति हि सर्व एव नान्तःपातित्वादभिभवनीयतां परस्य +mspv_8.59,phenānāmurasiruheṣu hāralīlā celaśrīrjaghanasthaleṣu śaivalānām / gaṇḍeṣu sphuṭaracanābjapatrtravallī paryāptaṃ payasi vibhūṣaṇaṃ vadhūnām,फेनानामुरसिरुहेषु हारलीला चेलश्रीर्जघनस्थलेषु शैवलानाम् / गण्डेषु स्फुटरचनाब्जपत्र्त्रवल्ली पर्याप्तं पयसि विभूषणं वधूनाम् +mspv_8.60,bhraśdbhirjalamabhi bhūṣaṇairvadhūnāmaṅgebhyo gurubhiramajji lajjayeva / nirmālyairatha nanṛte 'vadhīritānāmapyuccairbhavati laghīyasāṃ hi dhārṣṭyam,भ्रश्द्भिर्जलमभि भूषणैर्वधूनामङ्गेभ्यो गुरुभिरमज्जि लज्जयेव / निर्माल्यैरथ ननृते ऽवधीरितानामप्युच्चैर्भवति लघीयसां हि धार्ष्ट्यम् +mspv_8.61,āmṛṣṭastilakarucaḥ srajo nirastā nīraktaṃ vasanamapākṛtoṅgarāgaḥ / kāmaḥ strīranuśāyavāniva svapakṣavyāghātāditi sutarāṃ cakāra cārūḥ,आमृष्टस्तिलकरुचः स्रजो निरस्ता नीरक्तं वसनमपाकृतोङ्गरागः / कामः स्त्रीरनुशायवानिव स्वपक्षव्याघातादिति सुतरां चकार चारूः +mspv_8.62,śītārtiṃ balavadupeyuṣateva nīrairāsekācchiśirasamīrakampitena / rāmāṇāmabhinavayauvanoṣmabhājorāśleṣi stanataṭayornavaṃśukena,शीतार्तिं बलवदुपेयुषतेव नीरैरासेकाच्छिशिरसमीरकम्पितेन / रामाणामभिनवयौवनोष्मभाजोराश्लेषि स्तनतटयोर्नवंशुकेन +mspv_8.63,ścyotadbhiḥ samadhikamāttamaṅgasaṅgāllāvaṇyantanumadivāmbu vāsaso 'ntaiḥ / uttere taralataraṅgalīlāniṣṇātairatha sarasaḥ priyāsamūhaiḥ,श्च्योतद्भिः समधिकमात्तमङ्गसङ्गाल्लावण्यन्तनुमदिवाम्बु वाससो ऽन्तैः / उत्तेरे तरलतरङ्गलीलानिष्णातैरथ सरसः प्रियासमूहैः +mspv_8.64,divyānāmapi kṛtavismayāṃ purastādambhastaḥ sphuradaravindacāruhastām / udvīkṣyaśriyamiva kāñciduttarantīṃmasmārṣījjalanidhimanmathanasya śauriḥ,दिव्यानामपि कृतविस्मयां पुरस्तादम्भस्तः स्फुरदरविन्दचारुहस्ताम् / उद्वीक्ष्यश्रियमिव काञ्चिदुत्तरन्तींमस्मार्षीज्जलनिधिमन्मथनस्य शौरिः +mspv_8.65,ślakṣṇaṃ yatparihitametayoḥ kilāntardhānārthaṃ tadukasekasaktamūrvoḥ / nārīṇāṃ vimalatarau samullasantyā bhāsantardadhatururūdukūlameva,श्लक्ष्णं यत्परिहितमेतयोः किलान्तर्धानार्थं तदुकसेकसक्तमूर्वोः / नारीणां विमलतरौ समुल्लसन्त्या भासन्तर्दधतुरुरूदुकूलमेव +mspv_8.66,vāsāṃsi nyavasata yāni yoṣitastāḥ śubhrābhradyutibhirahāsi tairmudeva / atyākṣuḥ snapanagalajjalāni yāni sthūlāśrusrutibhirarodiḥ taiḥ śuceva,वासांसि न्यवसत यानि योषितस्ताः शुभ्राभ्रद्युतिभिरहासि तैर्मुदेव / अत्याक्षुः स्नपनगलज्जलानि यानि स्थूलाश्रुस्रुतिभिररोदिः तैः शुचेव +mspv_8.67,ārdratvadatiśāyinīmupeyivadbhiḥ saṃsaktiṃ bhṛśamapi bhūriśovadhūtaiḥ / aṅgebhyaḥ kathamapi vāmalocanāṃ viśleṣo bata navaraktakaiḥ prapede,आर्द्रत्वदतिशायिनीमुपेयिवद्भिः संसक्तिं भृशमपि भूरिशोवधूतैः / अङ्गेभ्यः कथमपि वामलोचनां विश्लेषो बत नवरक्तकैः प्रपेदे +mspv_8.68,pratyaṃsaṃ vilulitamūrdhajā cirāya snānārdraṃ vapurudavāpayat kilaikā / nājānādabhimatamantike 'bhivīkṣya svedāmbudravamabhavattarāṃ punastat,प्रत्यंसं विलुलितमूर्धजा चिराय स्नानार्द्रं वपुरुदवापयत् किलैका / नाजानादभिमतमन्तिके ऽभिवीक्ष्य स्वेदाम्बुद्रवमभवत्तरां पुनस्तत् +mspv_8.69,sīmantaṃ nijamanubadhnatī karābhyāmālakṣyastanataṭabāhumūlabhāgā / bhartrānyā muhurabhilaṣyatā nidadhye naivāho viramati kautukaṃ priyebhyaḥ,सीमन्तं निजमनुबध्नती कराभ्यामालक्ष्यस्तनतटबाहुमूलभागा / भर्त्रान्या मुहुरभिलष्यता निदध्ये नैवाहो विरमति कौतुकं प्रियेभ्यः +mspv_8.70,svacchāmbhaḥsnapanavidhautamaṅgamoṣṭhastāmbūladyutiviśado vlāsinīnām / vāsaśca pratanu viviktamastvitīyānākalpo yadi kusumeṣuṇā na śūnyaḥ,स्वच्छाम्भःस्नपनविधौतमङ्गमोष्ठस्ताम्बूलद्युतिविशदो व्लासिनीनाम् / वासश्च प्रतनु विविक्तमस्त्वितीयानाकल्पो यदि कुसुमेषुणा न शून्यः +mspv_8.71,iti dhautapurandhrimatsarānsarasimajjanena śriyamāptavato 'tiśāyinīmapamalāṅgabhāsaḥ / avalokya tadaiva yādavānaparavārirāśeḥ śisiretararociṣāpyapāṃ tatiṣu maṅktumīṣe,इति धौतपुरन्ध्रिमत्सरान्सरसिमज्जनेन श्रियमाप्तवतो ऽतिशायिनीमपमलाङ्गभासः / अवलोक्य तदैव यादवानपरवारिराशेः शिसिरेतररोचिषाप्यपां ततिषु मङ्क्तुमीषे +mspv_9.1,abhitāpasaṃpadamathoṣṇarucirnijatesāmasahamāna iva / payasi prapitsuraparāmbunidheradhiroḍhumastagirimabhyapatat,अभितापसंपदमथोष्णरुचिर्निजतेसामसहमान इव / पयसि प्रपित्सुरपराम्बुनिधेरधिरोढुमस्तगिरिमभ्यपतत् +mspv_9.2,gatayā puraḥ pratigavākṣamukhaṃ dadhatī ratena bhṛśamutsukatāṃ / muhurantārālabhuvamastagireḥ savituśca yoṣidamimīta dṛśā,गतया पुरः प्रतिगवाक्षमुखं दधती रतेन भृशमुत्सुकतां / मुहुरन्तारालभुवमस्तगिरेः सवितुश्च योषिदमिमीत दृशा +mspv_9.3,viralāta pacchaviranuṣṇavapuḥ parito vipāṇḍu dadhadabhraśiraḥ / abhavadgataḥ pariṇatiṃ śithilaḥ paramandasūryanayano divasaḥ,विरलात पच्छविरनुष्णवपुः परितो विपाण्डु दधदभ्रशिरः / अभवद्गतः परिणतिं शिथिलः परमन्दसूर्यनयनो दिवसः +mspv_9.4,aparāhnaśītalatareṇa śanairanilena lolitalatāṅgulaye / nilayāya śākhina ivāhrayate dudurākulāḥ khagakulāni giraḥ,अपराह्नशीतलतरेण शनैरनिलेन लोलितलताङ्गुलये / निलयाय शाखिन इवाह्रयते दुदुराकुलाः खगकुलानि गिरः +mspv_9.5,upasaṃdhyamāsta tanu sānumataḥ śikhareṣu tatkṣaṇamaśītarucaḥ / karajālamastamaye 'pi satāmutitaṃ khalūccatarameva padam,उपसंध्यमास्त तनु सानुमतः शिखरेषु तत्क्षणमशीतरुचः / करजालमस्तमये ऽपि सतामुतितं खलूच्चतरमेव पदम् +mspv_9.6,pratikūlamupagate hi vidhau viphalatvameti bahusādhanatā / avalambanāya dinabharturabhūnna patiṣyataḥ karasahasramapi,प्रतिकूलमुपगते हि विधौ विफलत्वमेति बहुसाधनता / अवलम्बनाय दिनभर्तुरभून्न पतिष्यतः करसहस्रमपि +mspv_9.7,navakuṅkumāruṇapayodharayā svakarāvasaktarucirāmbarayā / atisaktimetya varuṇasya diśā bhṛśamanvarajyadatuṣārakaraḥ,नवकुङ्कुमारुणपयोधरया स्वकरावसक्तरुचिराम्बरया / अतिसक्तिमेत्य वरुणस्य दिशा भृशमन्वरज्यदतुषारकरः +mspv_9.8,gatavatyarājata japākusumastabakadyutau dinakare 'vanatim / bahalānurāgakuruvindadalapratibaddhamadhyamiva digvalayam,गतवत्यराजत जपाकुसुमस्तबकद्युतौ दिनकरे ऽवनतिम् / बहलानुरागकुरुविन्ददलप्रतिबद्धमध्यमिव दिग्वलयम् +mspv_9.9,drutaśātakumbhanibhamaṃśumato vapurardhamagnavapuṣaḥ payasi / ruruce viriñcinakhabhinnabṛhaddaṇaḍakaikatarakhaṇḍamiva,द्रुतशातकुम्भनिभमंशुमतो वपुरर्धमग्नवपुषः पयसि / रुरुचे विरिञ्चिनखभिन्नबृहद्दणडकैकतरखण्डमिव +mspv_9.10,anurāgavantamapi locanayordadhataṃ vapuḥ sukhamatāpakaram / nirakāsayadravimapetavasuṃ viyadālayādaparadiggaṇikā,अनुरागवन्तमपि लोचनयोर्दधतं वपुः सुखमतापकरम् / निरकासयद्रविमपेतवसुं वियदालयादपरदिग्गणिका +mspv_9.11,abhitigmaraśmi ciramaviramādavadhānakhinnamanimeṣatayā / vigalannamadhuvratakulāśrujalaṃ nmamīladabjanayanaṃ nalinī,अभितिग्मरश्मि चिरमविरमादवधानखिन्नमनिमेषतया / विगलन्नमधुव्रतकुलाश्रुजलं न्ममीलदब्जनयनं नलिनी +mspv_9.12,avibhāvyatārakamadṛṣṭahimadyutibimbamastamitabhānu nabhaḥ / avasannatāpamatamisramabhādapadoṣataiva viguṇasya guṇaḥ,अविभाव्यतारकमदृष्टहिमद्युतिबिम्बमस्तमितभानु नभः / अवसन्नतापमतमिस्रमभादपदोषतैव विगुणस्य गुणः +mspv_9.13,rucidhāmni bhartari bhṛśaṃ vimalāḥ paralokamabhyupagate vivaśuḥ / jvalanaṃ tviṣaḥ kathamitarathā sulabho 'nyajanmani sa eva patiḥ,रुचिधाम्नि भर्तरि भृशं विमलाः परलोकमभ्युपगते विवशुः / ज्वलनं त्विषः कथमितरथा सुलभो ऽन्यजन्मनि स एव पतिः +mspv_9.14,vihitāñjalirjanatayā dadhatī vikasatkusumbhakusumāruṇatām / ciramujjhitāpi tanuraujjhadasau na pitṛprasūḥ prakṛtimātmabhuvaḥ,विहिताञ्जलिर्जनतया दधती विकसत्कुसुम्भकुसुमारुणताम् / चिरमुज्झितापि तनुरौज्झदसौ न पितृप्रसूः प्रकृतिमात्मभुवः +mspv_9.15,atha sāndrasāndhyakiraṇāruṇitaṃ harihetihūti mithunaṃ patatoḥ / pṛthagutpapāta virahārtidaladdhṛdayasrutāsṛganuliptamiva,अथ सान्द्रसान्ध्यकिरणारुणितं हरिहेतिहूति मिथुनं पततोः / पृथगुत्पपात विरहार्तिदलद्धृदयस्रुतासृगनुलिप्तमिव +mspv_9.16,nilayaḥ śriyaḥ satatametaditi prathitaṃ yadeva jalajanma tayā / divasātyayāttadapi muktamaho capalājanaṃ prati na codyamadaḥ,निलयः श्रियः सततमेतदिति प्रथितं यदेव जलजन्म तया / दिवसात्ययात्तदपि मुक्तमहो चपलाजनं प्रति न चोद्यमदः +mspv_9.17,divaso 'numitramagamadvalayaṃ kimihāsyate bata mayābalayā / rucibharturasya virahādhigamāditi saṃdhyayāpi sapadi vyagami,दिवसो ऽनुमित्रमगमद्वलयं किमिहास्यते बत मयाबलया / रुचिभर्तुरस्य विरहाधिगमादिति संध्ययापि सपदि व्यगमि +mspv_9.18,patite pataṅgamṛgarāji nijapratibimbaroṣita ivāmbunidhau / atha nāgayūthamalināni jagatparitastamāṃsi paritastarire,पतिते पतङ्गमृगराजि निजप्रतिबिम्बरोषित इवाम्बुनिधौ / अथ नागयूथमलिनानि जगत्परितस्तमांसि परितस्तरिरे +mspv_9.19,vyasarannu bhūdharaguhāntarataḥ pacalaṃ bahirbhahalapaṅkaruci / divasāvasānapaṭunastamaso bahiretya cādhikamabhakta guhāḥ,व्यसरन्नु भूधरगुहान्तरतः पचलं बहिर्भहलपङ्करुचि / दिवसावसानपटुनस्तमसो बहिरेत्य चाधिकमभक्त गुहाः +mspv_9.20,kimalambatāmbaravilagnamadhaḥ kimavardhatordhvamavanītalataḥ / visasāra tiryagatha digbhya iti pracurībhavanna niradhāri tamaḥ,किमलम्बताम्बरविलग्नमधः किमवर्धतोर्ध्वमवनीतलतः / विससार तिर्यगथ दिग्भ्य इति प्रचुरीभवन्न निरधारि तमः +mspv_9.21,sthagitāmbarakṣititale paritastimire janasya dṛśamandhayati / dadhire rasāñjanamapūrvataḥ priyaveśmavartma sudṛśo dadṛśuḥ,स्थगिताम्बरक्षितितले परितस्तिमिरे जनस्य दृशमन्धयति / दधिरे रसाञ्जनमपूर्वतः प्रियवेश्मवर्त्म सुदृशो ददृशुः +mspv_9.22,avadhārya kāryagurutāmabhavanna bhayāya sāndratamasantamasam / sutanoḥ stanau ca dayitopagame tanuromarājipathavepathave,अवधार्य कार्यगुरुतामभवन्न भयाय सान्द्रतमसन्तमसम् / सुतनोः स्तनौ च दयितोपगमे तनुरोमराजिपथवेपथवे +mspv_9.23,dadṛśe 'pi bhāskararucāhni na yaḥ sa tamīṃ tamobirabhigamya tatām / dyutimagrahīdgrahagaṇo laghavaḥ prakaṭībhavanti malināśrayataḥ,ददृशे ऽपि भास्कररुचाह्नि न यः स तमीं तमोबिरभिगम्य तताम् / द्युतिमग्रहीद्ग्रहगणो लघवः प्रकटीभवन्ति मलिनाश्रयतः +mspv_9.24,anulepanāni kusumānyabalāḥ kṛtamanyavaḥ patiṣu dhīpaśikhāḥ / samayena tena cirasuptamanobhavabodhanaṃ samamabodhiṣata,अनुलेपनानि कुसुमान्यबलाः कृतमन्यवः पतिषु धीपशिखाः / समयेन तेन चिरसुप्तमनोभवबोधनं सममबोधिषत +mspv_9.25,vasudhāntaniḥsṛtamivāhipateḥ paṭalaṃ phaṇāmaṇisahasrarucām / sphuradaṃśujālamatha śītarucaḥ kakubhaṃ samaskuruta mādhavanīm,वसुधान्तनिःसृतमिवाहिपतेः पटलं फणामणिसहस्ररुचाम् / स्फुरदंशुजालमथ शीतरुचः ककुभं समस्कुरुत माधवनीम् +mspv_9.26,viśadaprabhāparigataṃ vibabhāvudayācalavyavahitenduvapuḥ / mukhamaprakāśadaśanaṃ śanakaiḥ savilāsahāsamiva śakradiśaḥ,विशदप्रभापरिगतं विबभावुदयाचलव्यवहितेन्दुवपुः / मुखमप्रकाशदशनं शनकैः सविलासहासमिव शक्रदिशः +mspv_9.27,kalayā tuṣārakiraṇasya puraḥ parimandabhinnatimiraughajaṭam / kṣaṇamabhyapadyata janairna mṛṣā gaganaṃ gaṇādipatimūrtiriti,कलया तुषारकिरणस्य पुरः परिमन्दभिन्नतिमिरौघजटम् / क्षणमभ्यपद्यत जनैर्न मृषा गगनं गणादिपतिमूर्तिरिति +mspv_9.28,navacandrakākusumakīrṇatamaḥkabarībhṛto malayajārdramiva / dadṛśe lalāṭataṭahāri harerharito mukhe tuhinaraśmidalam,नवचन्द्रकाकुसुमकीर्णतमःकबरीभृतो मलयजार्द्रमिव / ददृशे ललाटतटहारि हरेर्हरितो मुखे तुहिनरश्मिदलम् +mspv_9.29,prathamaṃ kalābhavadathārdhamatho himadīdhitirmahadabhūduditaḥ / dadhati dhruvaṃ kramaśa eva na tu dyutiśālino 'pi sahasopacayam,प्रथमं कलाभवदथार्धमथो हिमदीधितिर्महदभूदुदितः / दधति ध्रुवं क्रमश एव न तु द्युतिशालिनो ऽपि सहसोपचयम् +mspv_9.30,udamajji kaiṭabhajitaḥ śayanādapanidrapāṇḍurasarojarucā / prathamaprabuddhanadarājasutāvadanenduneva tuhinadyutinā,उदमज्जि कैटभजितः शयनादपनिद्रपाण्डुरसरोजरुचा / प्रथमप्रबुद्धनदराजसुतावदनेन्दुनेव तुहिनद्युतिना +mspv_9.31,atha lakṣamaṇāgatakāntavapurjaladhiṃ vilaṅghya śaśidāśarathiḥ / parivāritaḥ parita ṛkṣagaṇaistiraugharākṣasakulaṃ bibhide,अथ लक्षमणागतकान्तवपुर्जलधिं विलङ्घ्य शशिदाशरथिः / परिवारितः परित ऋक्षगणैस्तिरौघराक्षसकुलं बिभिदे +mspv_9.32,upajīvati sma satataṃ dadhataḥ parimugdhatāṃ vaṇigivoḍupateḥ / ghanavīthavīthimavatīrṇavato nidhirambhasāmupacayāya kalāḥ,उपजीवति स्म सततं दधतः परिमुग्धतां वणिगिवोडुपतेः / घनवीथवीथिमवतीर्णवतो निधिरम्भसामुपचयाय कलाः +mspv_9.33,rajanīmavāpya rucamāpa śaśī sapadi vyabhūṣayadasāvapi tām / avilambitakramamaho mahatāmitaretarakṛtimaccaritam,रजनीमवा��्य रुचमाप शशी सपदि व्यभूषयदसावपि ताम् / अविलम्बितक्रममहो महतामितरेतरकृतिमच्चरितम् +mspv_9.34,divasaṃ bhṛśoṣṇarucipādahatāṃ rudatīmivānavaratalirutaiḥ / muhurāmṛśan mṛgadharo 'grakarairudaśisvasat kumudinīvanitām,दिवसं भृशोष्णरुचिपादहतां रुदतीमिवानवरतलिरुतैः / मुहुरामृशन् मृगधरो ऽग्रकरैरुदशिस्वसत् कुमुदिनीवनिताम् +mspv_9.35,pratikāminīti dadṛśuścakitāḥ smarajanmagharmapayasopacitām / sudṛśobhibhartṛśaśairaśmigalajjalabindumindumaṇidāruvadhūm,प्रतिकामिनीति ददृशुश्चकिताः स्मरजन्मघर्मपयसोपचिताम् / सुदृशोभिभर्तृशशैरश्मिगलज्जलबिन्दुमिन्दुमणिदारुवधूम् +mspv_9.36,amṛtadravairvidadhabjadṛśāmamapamārgamoṣadhipatiḥ sma karaiḥ / parito visarpi paritāpi bhṛśaṃ vapuṣo 'vatārayati mānaviṣam,अमृतद्रवैर्विदधब्जदृशाममपमार्गमोषधिपतिः स्म करैः / परितो विसर्पि परितापि भृशं वपुषो ऽवतारयति मानविषम् +mspv_9.37,amalātmasu pratiphalannabhitastaruṇīkapolaphalakeṣu muhuḥ / visasāra sāndrataramindurucāmadhikāvabhāsitadiśāṃ nikaraḥ,अमलात्मसु प्रतिफलन्नभितस्तरुणीकपोलफलकेषु मुहुः / विससार सान्द्रतरमिन्दुरुचामधिकावभासितदिशां निकरः +mspv_9.38,upagūḍhavelamalaghūrmibhujaiḥ saritāmacukṣupadadhīśamapi / rajanīkaraḥ kimiva citramado yadurāgiṇāṃ gaṇamanaṅgalaghum,उपगूढवेलमलघूर्मिभुजैः सरितामचुक्षुपदधीशमपि / रजनीकरः किमिव चित्रमदो यदुरागिणां गणमनङ्गलघुम् +mspv_9.39,bhavanodareṣu parimandatayā śayito 'lasaḥ sphaṭikayaṣṭirucaḥ / avalambya jālakamukhopagatānudatiṣṭhadindukiraṇānmadanaḥ,भवनोदरेषु परिमन्दतया शयितो ऽलसः स्फटिकयष्टिरुचः / अवलम्ब्य जालकमुखोपगतानुदतिष्ठदिन्दुकिरणान्मदनः +mspv_9.40,avibhāviteṣuviṣayaḥ prathamaṃ madano 'pi nūnamabhavattamasā / udite diśaḥ prakaṭayatyamunā yadagharmadhāmni dhanurācakṛṣe,अविभावितेषुविषयः प्रथमं मदनो ऽपि नूनमभवत्तमसा / उदिते दिशः प्रकटयत्यमुना यदघर्मधाम्नि धनुराचकृषे +mspv_9.41,yugapadvikāsamudayādgamite śaśinaḥ śilīmukhagaṇo 'labhata / drutametya puṣpadhanuṣo dhanuṣaḥ kumude 'ṅganāmanasi cāvasaram,युगपद्विकासमुदयाद्गमिते शशिनः शिलीमुखगणो ऽलभत / द्रुतमेत्य पुष्पधनुषो धनुषः कुमुदे ऽङ्गनामनसि चावसरम् +mspv_9.42,kakubhāṃ mukhāni sahasojjvalayan dadhadākulatvamadhikaṃ rataye / adidīpadinduraparo dahanaḥ kusumeṣumatrinayanaprabhavaḥ,ककुभां मुखानि सहसोज्ज्वलयन् दधदाकुलत्वमधिकं रतये / अदिदीपदिन्दुरपरो दहनः कुसुमेषुमत्रिनयनप्रभवः +mspv_9.43,iti niścitapriyatamāgatayaḥ sitadīdhitāvadayavatyabalāḥ / pratikarma kartumucakramire samaye hi sarvamupakāri kṛtam,इति निश्चितप्रियतमागतयः सितदीधितावदयवत्यबलाः / प्रतिकर्म कर्तुमुचक्रमिरे समये हि सर्वमुपकारि कृतम् +mspv_9.44,samamekameva dadhatuḥ sutanoru hārabhūṣaṇamurojataṭau / ghaṭate hi saṃhatatayā janitāmidameva nirviratāṃ dadhatoḥ,सममेकमेव दधतुः सुतनोरु हारभूषणमुरोजतटौ / घटते हि संहततया जनितामिदमेव निर्विरतां दधतोः +mspv_9.45,kadalīprakāṇḍarucirorutarau jaghanasthalīparisare mahati / raśanākalāpakaguṇena vadhūrmakaradhvajadviradamākalayat,कदलीप्रकाण्डरुचिरोरुतरौ ज���नस्थलीपरिसरे महति / रशनाकलापकगुणेन वधूर्मकरध्वजद्विरदमाकलयत् +mspv_9.46,adareṣvalaktakarasaḥ sudṛśāṃ viśadaṃ kapolabhuvi lodhrarajaḥ / navamañjanaṃ nayanapaṅkajayorbibhide na śaṅkhanihitātpayasaḥ,अदरेष्वलक्तकरसः सुदृशां विशदं कपोलभुवि लोध्ररजः / नवमञ्जनं नयनपङ्कजयोर्बिभिदे न शङ्खनिहितात्पयसः +mspv_9.47,sphuradujvalādharadalairvisaddaśanāṃśukeśakaraiḥ paritaḥ / dhṛtamugdhagaṇḍaphalakairvibabhuvikasadbhirāsyakamalaiḥ pramadāḥ,स्फुरदुज्वलाधरदलैर्विसद्दशनांशुकेशकरैः परितः / धृतमुग्धगण्डफलकैर्विबभुविकसद्भिरास्यकमलैः प्रमदाः +mspv_9.48,bhajate videśamadhikena jitastadanupraveśamathavā kuśalaḥ / mukhamindurujjvalakapolamataḥ pratimācchalena sudṛśāmaviśat,भजते विदेशमधिकेन जितस्तदनुप्रवेशमथवा कुशलः / मुखमिन्दुरुज्ज्वलकपोलमतः प्रतिमाच्छलेन सुदृशामविशत् +mspv_9.49,dhruvamāgatāḥ pratihatiṃ kaṭhine madaneṣavaḥ kucataṭemahati / itarāṅgavanna yadidaṃ garimaglapitāvalagnamagamattanutāṃ,ध्रुवमागताः प्रतिहतिं कठिने मदनेषवः कुचतटेमहति / इतराङ्गवन्न यदिदं गरिमग्लपितावलग्नमगमत्तनुतां +mspv_9.50,na manoramāsvapi viśeṣavidāṃ niraceṣṭa yogyamidamiti / gṛhameṣyati priyatame sudṛśāṃ vasanāṅgarāgasumanaḥsu manaḥ,न मनोरमास्वपि विशेषविदां निरचेष्ट योग्यमिदमिति / गृहमेष्यति प्रियतमे सुदृशां वसनाङ्गरागसुमनःसु मनः +mspv_9.51,vapuranvalipta parirambhasukhavyavadhānabhīrukatayā na vadhūḥ / kṣamasya vāḍhamidameva hi yatpriyasaṃgameṣvanavalepamadaḥ,वपुरन्वलिप्त परिरम्भसुखव्यवधानभीरुकतया न वधूः / क्षमस्य वाढमिदमेव हि यत्प्रियसंगमेष्वनवलेपमदः +mspv_9.52,nijapāṇipallavatalaskhalanādabhināsikavivaramutpatitaiḥ / aparā parīkṣya śanakairmumude mukhavāsamāsyakamalaśvasanaiḥ,निजपाणिपल्लवतलस्खलनादभिनासिकविवरमुत्पतितैः / अपरा परीक्ष्य शनकैर्मुमुदे मुखवासमास्यकमलश्वसनैः +mspv_9.53,vidhṛte divā savayasā ca puraḥ paripūrṇamaṇḍalavikāśabhṛti / himadhāmni darpaṇatale ca muhuḥ svamukhaśriyaṃ mṛgadṛśo dadṛśuḥ,विधृते दिवा सवयसा च पुरः परिपूर्णमण्डलविकाशभृति / हिमधाम्नि दर्पणतले च मुहुः स्वमुखश्रियं मृगदृशो ददृशुः +mspv_9.54,adhijānu bāhumupadhāya namatkarapallavārpitakapolatalam / udakaṇṭhi kaṇṭhaparivartikalasvarasūnyagānapayāparayā,अधिजानु बाहुमुपधाय नमत्करपल्लवार्पितकपोलतलम् / उदकण्ठि कण्ठपरिवर्तिकलस्वरसून्यगानपयापरया +mspv_9.55,praṇayaprakāśanavido madhurāḥ sutarāmabhīṣṭajanacittahṛtaḥ / prajighāya kāntamanu mugdhatarastaruṇījano dṛśa ivātha sakhīḥ,प्रणयप्रकाशनविदो मधुराः सुतरामभीष्टजनचित्तहृतः / प्रजिघाय कान्तमनु मुग्धतरस्तरुणीजनो दृश इवाथ सखीः +mspv_9.56,na ca me 'vagacchati yathā laghutāṃ karuṇāṃ yathā ca kurute sa mayi / nipuṇaṃ tathainamupagamya vaderabhidūti kāciditi saṃdidiśe,न च मे ऽवगच्छति यथा लघुतां करुणां यथा च कुरुते स मयि / निपुणं तथैनमुपगम्य वदेरभिदूति काचिदिति संदिदिशे +mspv_9.57,dayitayā mānaparayāparayā tvaritaṃ yayāvagaditāpi sakhī / kimu coditāḥ priyahitārthakṛtaḥ kṛtino bhavanti suhṛdaḥ suhṛdām,दयितया मानपरयापरया त्वरितं ययावगदितापि सख��� / किमु चोदिताः प्रियहितार्थकृतः कृतिनो भवन्ति सुहृदः सुहृदाम् +mspv_9.58,pratibhidya kāntamaparādhakṛtaṃ yadi tāvadasya punareva mayā / kriyate 'nuvṛttirucitaiva tataḥ kalayedamānamanasaṃ sakhi mām,प्रतिभिद्य कान्तमपराधकृतं यदि तावदस्य पुनरेव मया / क्रियते ऽनुवृत्तिरुचितैव ततः कलयेदमानमनसं सखि माम् +mspv_9.59,avadhīrya dhairyakalitā dayitaṃ vidadhe virodhamatha tena saha / tava gopyate kimiva kartumidaṃ na sahāsmi sāhasamasāhasikī,अवधीर्य धैर्यकलिता दयितं विदधे विरोधमथ तेन सह / तव गोप्यते किमिव कर्तुमिदं न सहास्मि साहसमसाहसिकी +mspv_9.60,tadupetya mā sma tamupālabhathāḥ kla doṣamasya na hi vidma vayam / iti sampradhārya ramaṇāya vadhūrvihitāgase 'pi visasarja sakhīṃ,तदुपेत्य मा स्म तमुपालभथाः क्ल दोषमस्य न हि विद्म वयम् / इति सम्प्रधार्य रमणाय वधूर्विहितागसे ऽपि विससर्ज सखीं +mspv_9.61,nanu sandiśeti sudṛśoditayā trapayā na kiñcana kilābhidadhe / nijamaikṣi mandamaniśaṃ niśitaiḥ kraśitaṃ śarīramaśīraśaraiḥ,ननु सन्दिशेति सुदृशोदितया त्रपया न किञ्चन किलाभिदधे / निजमैक्षि मन्दमनिशं निशितैः क्रशितं शरीरमशीरशरैः +mspv_9.62,bruvate sma dūtya upasṛtya narāntaravatpragalbhamatigarbhagiraḥ / suhṛdarthamīhitamajihmadhiyāṃ prakṛtervirājati viruddhamapi,ब्रुवते स्म दूत्य उपसृत्य नरान्तरवत्प्रगल्भमतिगर्भगिरः / सुहृदर्थमीहितमजिह्मधियां प्रकृतेर्विराजति विरुद्धमपि +mspv_9.63,mama rūpakīrtimaharadbhuvi yastadanu praviṣṭahṛdayeyamiti / tvayi matsarādiva nirastadayaḥ sutarāṃ kṣiṇoti khalu tāṃ madanaḥ,मम रूपकीर्तिमहरद्भुवि यस्तदनु प्रविष्टहृदयेयमिति / त्वयि मत्सरादिव निरस्तदयः सुतरां क्षिणोति खलु तां मदनः +mspv_9.64,tava sā kathāsu parighaṭṭayati śravaṇaṃ yadaṅgulimukhena muhuḥ / ghanatāṃ dhruvaṃ nayati tena bhavadguṇapūgapūritamatṛptatayā,तव सा कथासु परिघट्टयति श्रवणं यदङ्गुलिमुखेन मुहुः / घनतां ध्रुवं नयति तेन भवद्गुणपूगपूरितमतृप्ततया +mspv_9.65,upatapyamānamalaghūṣṇibhiḥ śvasitaiḥ sitetarasarojadṛśaḥ / dravatāṃ na netumadharaṃ kṣamate navanāgavallidalarāgarasaḥ,उपतप्यमानमलघूष्णिभिः श्वसितैः सितेतरसरोजदृशः / द्रवतां न नेतुमधरं क्षमते नवनागवल्लिदलरागरसः +mspv_9.66,dadhati sphuṭaṃ ratpateriṣavaḥ śitatāṃ yadutpalapalāśadṛśaḥ / hṛdayaṃ nirantarabṛhatkaṭhinastanamaṇaḍalāvaraṇamapyabhidan,दधति स्फुटं रत्पतेरिषवः शिततां यदुत्पलपलाशदृशः / हृदयं निरन्तरबृहत्कठिनस्तनमणडलावरणमप्यभिदन् +mspv_9.67,kusumādapi smitadṛśaḥ sutarāṃ sukumāramaṅgamiti nāparathā / aniśaṃ nijairakaruṇaḥ karuṇaṃ kusumeṣuruttapāti yadviśikhaiḥ,कुसुमादपि स्मितदृशः सुतरां सुकुमारमङ्गमिति नापरथा / अनिशं निजैरकरुणः करुणं कुसुमेषुरुत्तपाति यद्विशिखैः +mspv_9.68,viṣatāṃ niṣevitamapakriyayā samupaiti sarvamiti satyamadaḥ / amṛtutasru'pi virahādbhavato yadamūṃ dahanti himaraśmirucaḥ,विषतां निषेवितमपक्रियया समुपैति सर्वमिति सत्यमदः / अमृतुतस्रुऽपि विरहाद्भवतो यदमूं दहन्ति हिमरश्मिरुचः +mspv_9.69,uditaṃ priyāṃ prati sahārdamiti śradadhīyata priyatamena vacaḥ / viditeṅgite hi pura eva jane sapadīritāḥ khalu laganti giraḥ,उदितं प्रियां प्रति सहार्दमिति श्रदधीयत प्रियतमेन वचः / विदितेङ्गिते हि पुर एव जने सपदीरिताः खलु लगन्ति गिरः +mspv_9.70,dayitāhṛtasya yuvabhirmanasaḥ parimūḍhatāmiva gataiḥ prathamam / udite tataḥ sapadi labdhapadaiḥ kṣaṇadākare 'nupadibhiḥ prayaye,दयिताहृतस्य युवभिर्मनसः परिमूढतामिव गतैः प्रथमम् / उदिते ततः सपदि लब्धपदैः क्षणदाकरे ऽनुपदिभिः प्रयये +mspv_9.71,nipapāta sambhramabhṛtaḥ śravaṇādasitabhruvaḥ praṇaditāsikulam / dayitāvalokavikasannayanaprasarapraṇunnamiva vāriruham,निपपात सम्भ्रमभृतः श्रवणादसितभ्रुवः प्रणदितासिकुलम् / दयितावलोकविकसन्नयनप्रसरप्रणुन्नमिव वारिरुहम् +mspv_9.72,upanetumunnatimateva divaṃ kucayoryugena tarasā kalitāṃ / rabhasotthitāmupagataḥ sahasā parirabhya kañcana vadhūmarudhat,उपनेतुमुन्नतिमतेव दिवं कुचयोर्युगेन तरसा कलितां / रभसोत्थितामुपगतः सहसा परिरभ्य कञ्चन वधूमरुधत् +mspv_9.73,anudehamāgatavataḥ pratimāṃ pariṇāyakasya gurumudvahatā / mukureṇa vepathubhṛto 'tibharāt kathamapyapāti na vadhūkarataḥ,अनुदेहमागतवतः प्रतिमां परिणायकस्य गुरुमुद्वहता / मुकुरेण वेपथुभृतो ऽतिभरात् कथमप्यपाति न वधूकरतः +mspv_9.74,avanamya vakṣasi nimagnakucadvitayena gāḍhamupagūḍhavatā / dayitena tatkṣaṇacaladraśanākalakiṅkiṇīravamudāsi vadhūḥ,अवनम्य वक्षसि निमग्नकुचद्वितयेन गाढमुपगूढवता / दयितेन तत्क्षणचलद्रशनाकलकिङ्किणीरवमुदासि वधूः +mspv_9.75,kararuddhanīvi dayitopagatau galitaṃ tvarāvirahitāsanayā / kṣaṇadṛṣṭahāṭakaśilāsadṛśasphuradūrubhitti vasanaṃ vavase,कररुद्धनीवि दयितोपगतौ गलितं त्वराविरहितासनया / क्षणदृष्टहाटकशिलासदृशस्फुरदूरुभित्ति वसनं ववसे +mspv_9.76,pidadhānamanvagupagamya dṛśau bruvate janāya vada ko 'yamiti / abhidhātumadhyavasasau na girā pulakaiḥ priyaṃ navavadhūnyagadat,पिदधानमन्वगुपगम्य दृशौ ब्रुवते जनाय वद को ऽयमिति / अभिधातुमध्यवससौ न गिरा पुलकैः प्रियं नववधून्यगदत् +mspv_9.77,uditorusādamativepathumatsudṛśo 'bhibhartṛ vidhuraṃ trapayā / vapurādarātiśayaśaṃsi punaḥ pratipattimūḍhamapi vāḍhamabhūt,उदितोरुसादमतिवेपथुमत्सुदृशो ऽभिभर्तृ विधुरं त्रपया / वपुरादरातिशयशंसि पुनः प्रतिपत्तिमूढमपि वाढमभूत् +mspv_9.78,pimandharābhiralaghūrubharādadhiveśma patyurupacāravidhau / skhalitābhirapyanupadaṃ pramadāḥ praṇayātibhūmimagamangatibhiḥ,पिमन्धराभिरलघूरुभरादधिवेश्म पत्युरुपचारविधौ / स्खलिताभिरप्यनुपदं प्रमदाः प्रणयातिभूमिमगमन्गतिभिः +mspv_9.79,madhurānnatabhrū lalitaṃ ca dṛśoḥ sakaraprayogacaturaṃ ca vacaḥ / prakṛti sthameva nipuṇāgamitaṃ sphucanṛttalīlamabhavatsutanoḥ,मधुरान्नतभ्रू ललितं च दृशोः सकरप्रयोगचतुरं च वचः / प्रकृति स्थमेव निपुणागमितं स्फुचनृत्तलीलमभवत्सुतनोः +mspv_9.80,tadayuktamaṅga tava viśvasṛjā na kṛtaṃ yadīkṣaṇasahasratayam / prakaṭīkṛtā jagati yena khalu sphuṭamindratādya mayi gotrabhidā,तदयुक्तमङ्ग तव विश्वसृजा न कृतं यदीक्षणसहस्रतयम् / प्रकटीकृता जगति येन खलु स्फुटमिन्द्रताद्य मयि गोत्रभिदा +mspv_9.81,na vibhāvayatyaniśamakṣigatāmapi māṃ bhavānatisamīpatayā / hṛdayasthitāmapi punaḥ paritaḥ kathamīkṣate bahirabhīṣṭatāmām,न विभावयत्यनिशमक्षिगतामपि मां भवानतिसमीपतया / हृदयस्थितामपि पुनः परितः कथमीक्षते बहिरभीष्टतामाम् +mspv_9.82,iti gantumicchumabhidhāya puraḥ kṣaṇadṛṣṭipātavikasadvadanām / svakarāvalambanavimuktagalatkalakāñañci kāñcidaruṇattaruṇaḥ,इति गन्तुमिच्छुमभिधाय पुरः क्षणदृष्टिपातविकसद्वदनाम् / स्वकरावलम्बनविमुक्तगलत्कलकाञञ्चि काञ्चिदरुणत्तरुणः +mspv_9.83,apayāti saroṣayā niraste kṛtakaṃ kāmini cukṣuṣe mṛgākṣyā / kalayannapi savyatho 'vatasthe 'śakunena skhalitaḥ kiletaro 'pi,अपयाति सरोषया निरस्ते कृतकं कामिनि चुक्षुषे मृगाक्ष्या / कलयन्नपि सव्यथो ऽवतस्थे ऽशकुनेन स्खलितः किलेतरो ऽपि +mspv_9.84,ālokya priyatamamaṃśuke vinīvau yattasthe nāmitamukhendu mānavatyā / tannūnaṃ padamavalokayāṃbabhūve mānasya drutamapayānamāsthitasya,आलोक्य प्रियतममंशुके विनीवौ यत्तस्थे नामितमुखेन्दु मानवत्या / तन्नूनं पदमवलोकयांबभूवे मानस्य द्रुतमपयानमास्थितस्य +mspv_9.85,sudṛśaḥ sarasavyalīka taptastarasāslaṣṭavataḥ sayauvanoṣmā / kathamapyabhavatsmarānaloṣmaṇaḥ stanabhāro na nakhaṃpacaḥ priyasya,सुदृशः सरसव्यलीक तप्तस्तरसास्लष्टवतः सयौवनोष्मा / कथमप्यभवत्स्मरानलोष्मणः स्तनभारो न नखंपचः प्रियस्य +mspv_9.86,dadhatyurojadvayamurvaśītalaṃ bhuvo gateva svayamurvaśī talam / babhau mukhenāpratimena kācana śriyādhikā tāṃ prati menakā ca na,दधत्युरोजद्वयमुर्वशीतलं भुवो गतेव स्वयमुर्वशी तलम् / बभौ मुखेनाप्रतिमेन काचन श्रियाधिका तां प्रति मेनका च न +mspv_9.87,itthaṃ nārīrghaṭayitumalaṃ kāmibhiḥ kāmamāsan prāleyāṃśoḥ sapadi rucayaḥ śāntamānāntarāyāḥ / ācāryatvaṃ ratiṣu vilasanmanmathaśrīvilāsā hrīpratyūhapraśamakuśalāḥ śīdhavaścakrurāsām,इत्थं नारीर्घटयितुमलं कामिभिः काममासन् प्रालेयांशोः सपदि रुचयः शान्तमानान्तरायाः / आचार्यत्वं रतिषु विलसन्मन्मथश्रीविलासा ह्रीप्रत्यूहप्रशमकुशलाः शीधवश्चक्रुरासाम् +mspv_10.1,sañjitāni surabhīṇyatha yūnāmullasannayanavāriruhāṇi / āyuṣaḥ śughaṭitāni surāyāḥ pātratāṃ priyatamāvadanāni,सञ्जितानि सुरभीण्यथ यूनामुल्लसन्नयनवारिरुहाणि / आयुषः शुघटितानि सुरायाः पात्रतां प्रियतमावदनानि +mspv_10.2,sopacāramupaśāntavicāraṃ sānutarṣamanutarṣapadena / te muhūrtamatha mūrtamapīpyan prama mānamavadhūya vadhūḥ svāḥ,सोपचारमुपशान्तविचारं सानुतर्षमनुतर्षपदेन / ते मुहूर्तमथ मूर्तमपीप्यन् प्रम मानमवधूय वधूः स्वाः +mspv_10.3,kāntākāntavadanapratibimbe bhagnabālasahakārasugandhau / svāduni praṇaditālini śīte nirvivāra madhunīndriyavargaḥ,कान्ताकान्तवदनप्रतिबिम्बे भग्नबालसहकारसुगन्धौ / स्वादुनि प्रणदितालिनि शीते निर्विवार मधुनीन्द्रियवर्गः +mspv_10.4,kāpiśāyanasugandhi vighūrṇannunmado 'dhiśayituṃ samaśeta / phulladṛṣṭi vadanaṃ pramadānāmabjacāru caṣakaṃ ca ṣaḍaṅdhriḥ,कापिशायनसुगन्धि विघूर्णन्नुन्मदो ऽधिशयितुं समशेत / फुल्लदृष्टि वदनं प्रमदानामब्जचारु चषकं च षडङ्ध्रिः +mspv_10.5,bimbitaṃ bṛtaparisruti jānan bhājane jalajamityabalāyāḥ / ghrātumak���i patati bhramaraḥ sma bhrāntibhāji bhavati kva vivekaḥ,बिम्बितं बृतपरिस्रुति जानन् भाजने जलजमित्यबलायाः / घ्रातुमक्षि पतति भ्रमरः स्म भ्रान्तिभाजि भवति क्व विवेकः +mspv_10.6,dattamiṣṭatamayā madhu patyurbāḍamāpa pibato rasavattām / yatsuvarṇamukuṭāṃśubhirāsāccetanāvirahitairapi patim,दत्तमिष्टतमया मधु पत्युर्बाडमाप पिबतो रसवत्ताम् / यत्सुवर्णमुकुटांशुभिरासाच्चेतनाविरहितैरपि पतिम् +mspv_10.7,svadanena sutanoravicārādoṣṭhataḥ samacariṣṭa raso 'tra / anyamanyadiva yanmanadhu yūnaḥ svādamiṣṭamataniṣṭa tadeva,स्वदनेन सुतनोरविचारादोष्ठतः समचरिष्ट रसो ऽत्र / अन्यमन्यदिव यन्मनधु यूनः स्वादमिष्टमतनिष्ट तदेव +mspv_10.8,bibhratau madhuratāmatimātraṃ rāgibhiryugapadeva papāte / ānanairmadhuraso vikasadabhirnāsikābhirasitotpalagandhaḥ,बिभ्रतौ मधुरतामतिमात्रं रागिभिर्युगपदेव पपाते / आननैर्मधुरसो विकसदभिर्नासिकाभिरसितोत्पलगन्धः +mspv_10.9,pativatyabhimate madhutulyasvādamoṣṭhakaṃ vidadaṅkṣau / labhyate sma pariraktatayātmā yāvakena viyatāpi yuvatyāḥ,पतिवत्यभिमते मधुतुल्यस्वादमोष्ठकं विददङ्क्षौ / लभ्यते स्म परिरक्ततयात्मा यावकेन वियतापि युवत्याः +mspv_10.10,kasyacitsamadanaṃ madanīyaprayasīvadanapānaparasya / svāditaḥ sakṛdivāsava eva pratyuta kṣaṇavidaṃśapade 'bhūt,कस्यचित्समदनं मदनीयप्रयसीवदनपानपरस्य / स्वादितः सकृदिवासव एव प्रत्युत क्षणविदंशपदे ऽभूत् +mspv_10.11,pītaśītadhumadhurairmidhunānāmānanaiḥ parihṛtaṃ caṣakāntaḥ / vrīḍayā rudadivālivirāvairnīlanīrajamagacchadadhastāt,पीतशीतधुमधुरैर्मिधुनानामाननैः परिहृतं चषकान्तः / व्रीडया रुददिवालिविरावैर्नीलनीरजमगच्छदधस्तात् +mspv_10.12,prātibhatrisarakeṇa gatānāṃ vakravākyaracanāramaṇīyaḥ / gūḍhasūcitarahasyasahāsaḥ subhruvāṃ pravavṛte parihāsaḥ,प्रातिभत्रिसरकेण गतानां वक्रवाक्यरचनारमणीयः / गूढसूचितरहस्यसहासः सुभ्रुवां प्रववृते परिहासः +mspv_10.13,hāvakāri hasitaṃ vacanānāṃ khauśalaṃ dṛśi vikāraviśeṣāḥ / cakire bhṛśamṛjorapi vadhvāḥ kāmineva taruṇena madena,हावकारि हसितं वचनानां खौशलं दृशि विकारविशेषाः / चकिरे भृशमृजोरपि वध्वाः कामिनेव तरुणेन मदेन +mspv_10.14,aprasannamaparāddhari patyau kopadīptamurarīkṛtadhairyam / kṣālitaṃ nu śamitaṃ nu vadhūnāṃ dravitaṃ nu hṛdayaṃ madhuvāraiḥ,अप्रसन्नमपराद्धरि पत्यौ कोपदीप्तमुररीकृतधैर्यम् / क्षालितं नु शमितं नु वधूनां द्रवितं नु हृदयं मधुवारैः +mspv_10.15,santameva ciraprakṛtatvādaprakāśitamaddyutaṅge / vibhramaṃ madhumadaḥ pramadānāṃ dhātulīnamupasarga ivārtham,सन्तमेव चिरप्रकृतत्वादप्रकाशितमद्द्युतङ्गे / विभ्रमं मधुमदः प्रमदानां धातुलीनमुपसर्ग इवार्थम् +mspv_10.16,sāvaśeṣapadamuktamupekṣā srastamālyavasanābharaṇeṣu / gantumutthimakāraṇataḥ sma dyotayanti madavibhramamāsām,सावशेषपदमुक्तमुपेक्षा स्रस्तमाल्यवसनाभरणेषु / गन्तुमुत्थिमकारणतः स्म द्योतयन्ति मदविभ्रममासाम् +mspv_10.17,madyamandavigalattrapamīṣaccakṣurunmiṣitapakṣma dadhatyā / vīkṣyate sma śanakairnavavadhvā kāminomukhamadhomukhayaiva,मद्यमन्दविगलत्त्रपमीषच्चक्षुरुन्मिषितपक्ष्म दधत्या / वीक्ष्यते स्म शनकैर्नववध्वा कामिनोमुखमधोमुखयैव +mspv_10.18,yā kathañaacana sakhīvacanena prāgabhipriyatamaṃ prajagalbhe / vrīḍājāḍyamabhajanmadhupā sā svāṃ madātprakṛtimeti hi sarvaḥ,या कथञअचन सखीवचनेन प्रागभिप्रियतमं प्रजगल्भे / व्रीडाजाड्यमभजन्मधुपा सा स्वां मदात्प्रकृतिमेति हि सर्वः +mspv_10.19,chāditaḥ kathamapi trapayayāntaryaḥ priyaṃ prati cirāya ramaṇyāḥ / vāruṇīmadaviśaṅaagamathāviścakṣuṣo 'bhavadasāviva rāgāḥ,छादितः कथमपि त्रपययान्तर्यः प्रियं प्रति चिराय रमण्याः / वारुणीमदविशङअगमथाविश्चक्षुषो ऽभवदसाविव रागाः +mspv_10.20,āgatānagaṇitapratiyātān vallabhānabhisisārayiṣūṇām / prāpi cetasi savipratisāre subhruvāmavasaraḥ sarakeṇa,आगतानगणितप्रतियातान् वल्लभानभिसिसारयिषूणाम् / प्रापि चेतसि सविप्रतिसारे सुभ्रुवामवसरः सरकेण +mspv_10.21,mā punastamabhisīsaramāgaskāriṇaṃ madavimohitacittā / yoṣidityabhilāṣa na hālāṃ dustyajaḥ khalu sukhādapi mānaḥ,मा पुनस्तमभिसीसरमागस्कारिणं मदविमोहितचित्ता / योषिदित्यभिलाष न हालां दुस्त्यजः खलु सुखादपि मानः +mspv_10.22,hrīvimohamaharaddayitānāmantikaṃ ratisukhāya nināya / saprasādamiva sevitamāsītsadya eva phaladaṃ madhu tāsām,ह्रीविमोहमहरद्दयितानामन्तिकं रतिसुखाय निनाय / सप्रसादमिव सेवितमासीत्सद्य एव फलदं मधु तासाम् +mspv_10.23,dattamāttamadanaṃ dayitena vyāptamatiśākena rasena / sasvade mukhasuraṃ pramadābhyo nāma rūḍhamapi ca vyudapādi,दत्तमात्तमदनं दयितेन व्याप्तमतिशाकेन रसेन / सस्वदे मुखसुरं प्रमदाभ्यो नाम रूढमपि च व्युदपादि +mspv_10.24,labdhasaurabhaguṇo madirāṇāmaṅganāsyacaṣakasya ca gandhaḥ / moditāliritaretarayogādanyatāmabhajatātiśayaṃ nu,लब्धसौरभगुणो मदिराणामङ्गनास्यचषकस्य च गन्धः / मोदितालिरितरेतरयोगादन्यतामभजतातिशयं नु +mspv_10.25,mānabhaṅgapacaṭunā suratecchāṃ tanvatā prathayatā dṛśi rāgam / lebhire sapadi bhāvayatāntaryoṣitaḥ praṇayineva madena,मानभङ्गपचटुना सुरतेच्छां तन्वता प्रथयता दृशि रागम् / लेभिरे सपदि भावयतान्तर्योषितः प्रणयिनेव मदेन +mspv_10.26,pānadhautanavayāvakarāgaṃ subhruvo nibhṛtacumbanadakṣāḥ / preyasāmadhararāgarasena svaṃ kilādharamupāli rarañjuḥ,पानधौतनवयावकरागं सुभ्रुवो निभृतचुम्बनदक्षाः / प्रेयसामधररागरसेन स्वं किलाधरमुपालि ररञ्जुः +mspv_10.27,arpitaṃ rasitavatyapi nāmagrāhamanyayuvaterdayitena / ujjhati sma madamapyapibantī vīkṣya madyamitarā tu mamāda,अर्पितं रसितवत्यपि नामग्राहमन्ययुवतेर्दयितेन / उज्झति स्म मदमप्यपिबन्ती वीक्ष्य मद्यमितरा तु ममाद +mspv_10.28,anyānyavanitāgatacittaṃ cittanāthamabhiśaṅkitavatyā / pītabhūrisurayāpi namede nirvṛtirhimanaso madahetuḥ,अन्यान्यवनितागतचित्तं चित्तनाथमभिशङ्कितवत्या / पीतभूरिसुरयापि नमेदे निर्वृतिर्हिमनसो मदहेतुः +mspv_10.29,kopavatyanunayānagṛhītvā prāgatho madhumadāhitamohā / kopitaṃ virahakheditacittā kāntameva kalayantyanuninye,कोपवत्यनुनयानगृहीत्वा प्रागथो मधुमदाहितमोहा / कोपितं विरहखेदितचित्ता कान्तमेव कलयन्त्यनुनिन्ये +mspv_10.30,kurvatā mukulitākṣiyugānāmaṅgasādamavasāditavagacām / īrṣyayeva haratā hriyamāsāṃ tadguṇaḥ svayamakāri madena,कुर्वता मुकुलिताक्षियुगानामङ्गसादमवसादितवगचाम् / ईर्ष्ययेव हरता ह्रियमासां तद्गुणः स्वयमकारि मदेन +mspv_10.31,gaṇḍabhittiṣu purā sadṛśīṣu vyāñji nāñjitadṛśāṃ pratimenduḥ / pānapāṭalitakāntiṣu paścāllodhracūrṇatilakākṛtirāsīt,गण्डभित्तिषु पुरा सदृशीषु व्याञ्जि नाञ्जितदृशां प्रतिमेन्दुः / पानपाटलितकान्तिषु पश्चाल्लोध्रचूर्णतिलकाकृतिरासीत् +mspv_10.32,uddhatairiva parasparasaṅgādīritānyubhayataḥ kucakumbhaiḥ / yoṣitāmatimadena jughūrṇurvibhramātiśayapuṃsi vapūṃṣi,उद्धतैरिव परस्परसङ्गादीरितान्युभयतः कुचकुम्भैः / योषितामतिमदेन जुघूर्णुर्विभ्रमातिशयपुंसि वपूंषि +mspv_10.33,cārutā vapurabhūṣayadāsāṃ tāmanūnanavayauvanayogaḥ / taṃ punarmakaraketanalakṣakṣmīstāṃ mado dayitasaṃgamabhūṣaḥ,चारुता वपुरभूषयदासां तामनूननवयौवनयोगः / तं पुनर्मकरकेतनलक्षक्ष्मीस्तां मदो दयितसंगमभूषः +mspv_10.34,kṣībatāmanugatāsvanuvelaṃ tāsu roṣaparitoṣavatīṣu / agrahīnna saśaraṃ dhanurujjhāmāsa nūjjhitaniṣaṅgamanaṅgaḥ,क्षीबतामनुगतास्वनुवेलं तासु रोषपरितोषवतीषु / अग्रहीन्न सशरं धनुरुज्झामास नूज्झितनिषङ्गमनङ्गः +mspv_10.35,śahaṅgayānyayuvatau vanitābhiḥ pratyabhedi dayitaḥ sphuṭameva / na kṣamaṃ bhavati tatvavicāre matsareṇa hatasaṃvṛti cetaḥ,शहङ्गयान्ययुवतौ वनिताभिः प्रत्यभेदि दयितः स्फुटमेव / न क्षमं भवति तत्वविचारे मत्सरेण हतसंवृति चेतः +mspv_10.36,ānanairvicakase hṛṣitābhirvallabhānabhi tanūbhirabhāvi / ārdratāṃ hṛdayamāpa ca roṣo lolati sma vacaneṣu vadhūnām,आननैर्विचकसे हृषिताभिर्वल्लभानभि तनूभिरभावि / आर्द्रतां हृदयमाप च रोषो लोलति स्म वचनेषु वधूनाम् +mspv_10.37,rūpamapratividhānamanojñaṃ prema kāryamanapekṣya vikāsi / cāṭu cākṛtakasaṃbhramamāsāṃ kārmaṇatvamagamanramaṇeṣu,रूपमप्रतिविधानमनोज्ञं प्रेम कार्यमनपेक्ष्य विकासि / चाटु चाकृतकसंभ्रममासां कार्मणत्वमगमन्रमणेषु +mspv_10.38,līlayaiva sutanostulayitvā gauravāḍhyamapi lāvaṇikena / mānavañjanavidā vadanena krītameva hṛdayaṃ dayitasya,लीलयैव सुतनोस्तुलयित्वा गौरवाढ्यमपि लावणिकेन / मानवञ्जनविदा वदनेन क्रीतमेव हृदयं दयितस्य +mspv_10.39,sparśabhāji viśadacchavicārau kalpite mṛgadṛśāṃ suratāya / sannatiṃ dadhati peturajasraṃ dṛṣṭayaḥ priyatame śayane ca,स्पर्शभाजि विशदच्छविचारौ कल्पिते मृगदृशां सुरताय / सन्नतिं दधति पेतुरजस्रं दृष्टयः प्रियतमे शयने च +mspv_10.40,yūni rāgataralairapi tiryakpātibhiḥ śrutiguṇena yutasya / dīrghadarśibhirakāri vadhūnāṃ laṅghanaṃ na nayanaiḥ śravaṇasya,यूनि रागतरलैरपि तिर्यक्पातिभिः श्रुतिगुणेन युतस्य / दीर्घदर्शिभिरकारि वधूनां लङ्घनं न नयनैः श्रवणस्य +mspv_10.41,saṃkathecchurabhidhātumanīśā saṃmukhī na ca babhūva didṛkṣuḥ / sparśanena dayitasya natabhrūraṅgacapalāpi cakampe,संकथेच्छुरभिधातुमनीशा संमुखी न च बभूव दिदृक्षुः / स्पर्शनेन दयितस्य नतभ्रूरङ्गचपलापि चकम्पे +mspv_10.42,uttarīyavinayāttrapamāṇā rundhatī kila tadīkṣaṇamārgam / ācariṣṭa vikaṭena vivoḍhurvakṣasaiva kucamaṇaḍalamanyā,उत्तरीयविनयात्त्रपमाणा रुन्धती किल तदीक्षणमार्गम् / आचरिष्ट विकटेन विवोढुर्वक्षसैव कुचमणडलमन्या +mspv_10.43,aṃśukaṃ hṛtavatā tanubāhusvastikāpihitamugdhakucāgrā / bhinnaśaṅkhavalayaṃ pariṇetrā paryarambhi rabhasādaciroḍhā,अंशुकं हृतवता तनुबाहुस्वस्तिकापिहितमुग्धकुचाग्रा / भिन्नशङ्खवलयं परिणेत्रा पर्यरम्भि रभसादचिरोढा +mspv_10.44,saṃjahāra sahasā parirabdhapreyasīṣu virahayya virodham / saṃhitaṃ ratipatiḥ smitabhinnakrodhamāśu taruṇeṣu maheṣum,संजहार सहसा परिरब्धप्रेयसीषु विरहय्य विरोधम् / संहितं रतिपतिः स्मितभिन्नक्रोधमाशु तरुणेषु महेषुम् +mspv_10.45,sraṃsamānamupayantari vadhvāḥ śliṣṭavatyupasapakṣi rasena / ātmanaiva rurudhe kṛtineva svasaṅgi vasanaṃ jaghanena,स्रंसमानमुपयन्तरि वध्वाः श्लिष्टवत्युपसपक्षि रसेन / आत्मनैव रुरुधे कृतिनेव स्वसङ्गि वसनं जघनेन +mspv_10.46,pīḍite pura uraḥ pratiṣedhaṃ bhartari stanayugena yuvatyāḥ / spaṣṭameva dalataḥ pratināryastanmayatvamabhavaddhṛdayasya,पीडिते पुर उरः प्रतिषेधं भर्तरि स्तनयुगेन युवत्याः / स्पष्टमेव दलतः प्रतिनार्यस्तन्मयत्वमभवद्धृदयस्य +mspv_10.47,dīpitasmaramurasyapapīḍaṃ vallabhe ghanamabhiṣvajamāne / vakratāṃ na yayatuḥ kucakumbhau subhruvaḥ kaṭhinatātiśayena,दीपितस्मरमुरस्यपपीडं वल्लभे घनमभिष्वजमाने / वक्रतां न ययतुः कुचकुम्भौ सुभ्रुवः कठिनतातिशयेन +mspv_10.48,saṃpraveṣṭumiva yoṣita īṣuḥ śliṣyatāṃ hṛdayamiṣṭatamānām / ātmanaḥ satatameva tadantarvartino na khalu nūnamajānan,संप्रवेष्टुमिव योषित ईषुः श्लिष्यतां हृदयमिष्टतमानाम् / आत्मनः सततमेव तदन्तर्वर्तिनो न खलु नूनमजानन् +mspv_10.49,snahanirbharamadatta vadhūnāmārdratāṃ vapurasaṃśayamantaḥ / yūni gāḍhaparirambhiṇi vastraknopamambu vavṛṣe yadanena,स्नहनिर्भरमदत्त वधूनामार्द्रतां वपुरसंशयमन्तः / यूनि गाढपरिरम्भिणि वस्त्रक्नोपमम्बु ववृषे यदनेन +mspv_10.50,na sma māti vapuṣaḥ pramadānāmantariṣṭatamasaṅgamajanmā / tadbahurbahiravāpya vikāsaṃ vyānaśe tanuruhāṇyapi harṣaḥ,न स्म माति वपुषः प्रमदानामन्तरिष्टतमसङ्गमजन्मा / तद्बहुर्बहिरवाप्य विकासं व्यानशे तनुरुहाण्यपि हर्षः +mspv_10.51,yatpriyavyatikarādvanitānamaṅgajena pulakena babhūve / prāpi tena bhṛśamucchvasibhirnīvibhiḥ sapadi bandhanamokṣaḥ,यत्प्रियव्यतिकराद्वनितानमङ्गजेन पुलकेन बभूवे / प्रापि तेन भृशमुच्छ्वसिभिर्नीविभिः सपदि बन्धनमोक्षः +mspv_10.52,hrībharādavanataṃ parirambhe rāgavānavaṭujeṣvavakṛṣya / arpitoṣṭhadalamānanapadmaṃ yoṣito mukulitākṣamadhāsīt,ह्रीभरादवनतं परिरम्भे रागवानवटुजेष्ववकृष्य / अर्पितोष्ठदलमाननपद्मं योषितो मुकुलिताक्षमधासीत् +mspv_10.53,palvopamitasāmyasapakṣaṃ daṣṭatyadharabimbamabhīṣṭe / paryakūji sarujeva taruṇyāstāralolavalayena kareṇa,पल्वोपमितसाम्यसपक्षं दष्टत्यधरबिम्बमभीष्टे / पर्यकूजि सरुजेव तरुण्यास्तारलोलवलयेन करेण +mspv_10.54,kenacitanmadhuramulbaṇarāgaṃ bāṣpataptamadhikaṃ viraheṣu / oṣṭhapallavamavāpya muhūrta subhruvaḥ sarasamakṣi cucumbe,केनचितन्मधुरमुल्बणरागं ���ाष्पतप्तमधिकं विरहेषु / ओष्ठपल्लवमवाप्य मुहूर्त सुभ्रुवः सरसमक्षि चुचुम्बे +mspv_10.55,recitaṃ parijanena mahīyaḥ kevalābhiratadampati dhāma / sāmyamāpa kamalāsakhaviṣvaksenasevitayugāntapayodheḥ,रेचितं परिजनेन महीयः केवलाभिरतदम्पति धाम / साम्यमाप कमलासखविष्वक्सेनसेवितयुगान्तपयोधेः +mspv_10.56,āvṛtānyapi nirantaramuccairyoṣitāmurasijadvatayena / rāgiṇāmita ito vimṛśadbhiḥ pāṇibhirjagṛhire hṛdayāni,आवृतान्यपि निरन्तरमुच्चैर्योषितामुरसिजद्वतयेन / रागिणामित इतो विमृशद्भिः पाणिभिर्जगृहिरे हृदयानि +mspv_10.57,kāmināmasakalāni vibhugnaiḥ svadavārimṛdubhiḥ karajāgraiḥ / ākriyanta kaṭhineṣu kathañcitkāminīkucataṭeṣu padāni,कामिनामसकलानि विभुग्नैः स्वदवारिमृदुभिः करजाग्रैः / आक्रियन्त कठिनेषु कथञ्चित्कामिनीकुचतटेषु पदानि +mspv_10.58,soṣmaṇaḥ stanaśilāśikharāgrādāttagharmasalilaistaruṇānām / ucchvasatkamalacāruṣu hastainimnanābhisarasīṣu nipete,सोष्मणः स्तनशिलाशिखराग्रादात्तघर्मसलिलैस्तरुणानाम् / उच्छ्वसत्कमलचारुषु हस्तैनिम्ननाभिसरसीषु निपेते +mspv_10.59,āmṛśadbhirabhito valivīcirlolamānavitatāṅgulihastaiḥ / subhruvāmanubhavātpratipede muṣṭimeyamiti maghyamabhīṣṭaiḥ,आमृशद्भिरभितो वलिवीचिर्लोलमानवितताङ्गुलिहस्तैः / सुभ्रुवामनुभवात्प्रतिपेदे मुष्टिमेयमिति मघ्यमभीष्टैः +mspv_10.60,prāpya nābhinadamajjanamāśu prasthitaṃ nivasanagrahaṇāya / aupanīvikamarundha kila strī vallabhasya karamātmakarābhyām,प्राप्य नाभिनदमज्जनमाशु प्रस्थितं निवसनग्रहणाय / औपनीविकमरुन्ध किल स्त्री वल्लभस्य करमात्मकराभ्याम् +mspv_10.61,kāminaḥ kṛtaratotsavakālakṣepamākulavadhūkarasaṅgi / mekhalāguṇavilagnamasūyāṃ dīrghasūtramakarotparidhānam,कामिनः कृतरतोत्सवकालक्षेपमाकुलवधूकरसङ्गि / मेखलागुणविलग्नमसूयां दीर्घसूत्रमकरोत्परिधानम् +mspv_10.62,ambaraṃ vinayataḥ priyapāṇeryoṣitasya karayoḥ kalahasya / vāraṇamiva vidhātumabhīkṣṇaṃ kakṣyayā ca valayaiśca śiśiñce,अम्बरं विनयतः प्रियपाणेर्योषितस्य करयोः कलहस्य / वारणमिव विधातुमभीक्ष्णं कक्ष्यया च वलयैश्च शिशिञ्चे +mspv_10.63,granthimudgrathayituṃ hṛdayadeśe vāsasaḥ spṛśati mānadhanāyāḥ / bhrūyugeṇa sapadi pratipede romabhiśca samameva vibhedaḥ,ग्रन्थिमुद्ग्रथयितुं हृदयदेशे वाससः स्पृशति मानधनायाः / भ्रूयुगेण सपदि प्रतिपेदे रोमभिश्च सममेव विभेदः +mspv_10.64,āśu laṅghitavatīṣṭakarāgre nīvīmardhamukulīkṛtadṛṣṭyā / raktavaiṇika hatādharatantrīmaṇḍalakvaṇitacāru cukūje,आशु लङ्घितवतीष्टकराग्रे नीवीमर्धमुकुलीकृतदृष्ट्या / रक्तवैणिक हताधरतन्त्रीमण्डलक्वणितचारु चुकूजे +mspv_10.65,āyatāṅgulirabhūdatiriktaḥ subhruvāṃ kraśimaśālini madhye / śroṇiṣu priyakaraḥ pṛthulāsu sparśamāpa sakalena talena,आयताङ्गुलिरभूदतिरिक्तः सुभ्रुवां क्रशिमशालिनि मध्ये / श्रोणिषु प्रियकरः पृथुलासु स्पर्शमाप सकलेन तलेन +mspv_10.66,cakrureva lalanoruṣu rājīḥ sparśalobhavaśalolakarāṇām / kāmināmanibhṛtānyapi rambhāsta mbhakomalataleṣu nakhāni,चक्रुरेव ललनोरुषु राजीः स्पर्शलोभवशलोल���राणाम् / कामिनामनिभृतान्यपि रम्भास्त म्भकोमलतलेषु नखानि +mspv_10.67,ūrumūlacapalekṣaṇamaghnan yairvataṃsakusumaiḥ priyametāḥ / cakrire sapadi tāni yathārtha manmathasya kusumāyudhanāma,ऊरुमूलचपलेक्षणमघ्नन् यैर्वतंसकुसुमैः प्रियमेताः / चक्रिरे सपदि तानि यथार्थ मन्मथस्य कुसुमायुधनाम +mspv_10.68,dhairyamulbaṇamanobhavabhavā vāmatāṃ ca vapurarpitavatyaḥ / vrīḍitaṃ lalita sauratadhārṣṭyaastenire 'bhiruciteṣu taruṇyaḥ,धैर्यमुल्बणमनोभवभवा वामतां च वपुरर्पितवत्यः / व्रीडितं ललित सौरतधार्ष्ट्यअस्तेनिरे ऽभिरुचितेषु तरुण्यः +mspv_10.69,pāṇirodhamavirodhavāñchaṃ bhartsanāśca madhurasmitagarbhāḥ / kāminaḥ sma kurute karabhorurhaari śuṣkaruditaṃ ca sukha'pi,पाणिरोधमविरोधवाञ्छं भर्त्सनाश्च मधुरस्मितगर्भाः / कामिनः स्म कुरुते करभोरुर्हअरि शुष्करुदितं च सुखऽपि +mspv_10.70,vāraṇārthapadagadgadavācāmīrṣyayā muhurapatrapayā ca / kurvate sma sudṛśāmanukūlaṃ pratikūlikatayaiva yuvānaḥ,वारणार्थपदगद्गदवाचामीर्ष्यया मुहुरपत्रपया च / कुर्वते स्म सुदृशामनुकूलं प्रतिकूलिकतयैव युवानः +mspv_10.71,anyakālaparihāryamajasraṃ taddvayena vidadhe dvayameva / dhṛṣṭatā rahasi bhartṛṣu tābhirnirdayatvamitarairabalāsu,अन्यकालपरिहार्यमजस्रं तद्द्वयेन विदधे द्वयमेव / धृष्टता रहसि भर्तृषु ताभिर्निर्दयत्वमितरैरबलासु +mspv_10.72,bāhupīḍanakacaga3haṇābhyāmāhatena nakhadantanipātaiḥ / bodhitastanuśayataruṇīnāmunmimīla viśadaṃ viṣameṣu,बाहुपीडनकचग३हणाभ्यामाहतेन नखदन्तनिपातैः / बोधितस्तनुशयतरुणीनामुन्मिमील विशदं विषमेषु +mspv_10.73,kāntayā sapadi ko 'pyupagūḍhaḥ prauḍhapāṇirapanetumiyeṣa / saṃhatastanatiraskṛtadṛṣṭirbhraṣṭameva na dukūlamapaśyat,कान्तया सपदि को ऽप्युपगूढः प्रौढपाणिरपनेतुमियेष / संहतस्तनतिरस्कृतदृष्टिर्भ्रष्टमेव न दुकूलमपश्यत् +mspv_10.74,āhataṃ kucataṭena taruṇyāḥ sādhu soḍhamamuneti papāta / truṭyataḥ priyatamorasi hārātpuṣpavṛṣcaṭariva mauktikavṛṣṭiḥ,आहतं कुचतटेन तरुण्याः साधु सोढममुनेति पपात / त्रुट्यतः प्रियतमोरसि हारात्पुष्पवृष्चटरिव मौक्तिकवृष्टिः +mspv_10.75,sītkṛtāni maṇitaṃ karuṇoktiḥ snigdhamuktamalamarthavacāṃsi / hāsabhūṣaṇaravāśca ramaṇyāḥ kāmasūtrapadatāmupajagmuḥ,सीत्कृतानि मणितं करुणोक्तिः स्निग्धमुक्तमलमर्थवचांसि / हासभूषणरवाश्च रमण्याः कामसूत्रपदतामुपजग्मुः +mspv_10.76,uddhatairnibhṛtamekamanekaiśchadavanmṛgadṛśāmavirāmaiḥ / śrūyate sma maṇitaṃ kalakāñcīnūpuradhvanibhirakṣatameva,उद्धतैर्निभृतमेकमनेकैश्छदवन्मृगदृशामविरामैः / श्रूयते स्म मणितं कलकाञ्चीनूपुरध्वनिभिरक्षतमेव +mspv_10.77,īdṛśasya bhavataḥ khatametallāghavaṃ muhuratīva rateṣu / kṣiptamāyatamadarśayadurvyā kāñcidāma jaghanasya mahatvam,ईदृशस्य भवतः खतमेतल्लाघवं मुहुरतीव रतेषु / क्षिप्तमायतमदर्शयदुर्व्या काञ्चिदाम जघनस्य महत्वम् +mspv_10.78,prapyate sma gatacitrakacitraiścatramārdranakhalakṣmakapolaiḥ / dadhrire 'tha rabhasacyutapuṣpāḥ svabindukusumānyalakāntāḥ,प्रप्यते स्म गतचित्रकचित्रैश्चत्रमार्द्रनखलक्ष्मकपोलैः / दध्���िरे ऽथ रभसच्युतपुष्पाः स्वबिन्दुकुसुमान्यलकान्ताः +mspv_10.79,yadyadeva ruruce rucirebhyaḥ subhruvo rahasi ttadakurvan / ānukūlikatayā hi narāṇāmākṣipanti hṛdayāni taruṇyaḥ,यद्यदेव रुरुचे रुचिरेभ्यः सुभ्रुवो रहसि त्तदकुर्वन् / आनुकूलिकतया हि नराणामाक्षिपन्ति हृदयानि तरुण्यः +mspv_10.80,prāpya manmatharasādatibhūmiṃ durvahastanabharāḥ suratasya / śaśramuḥ śramajalārdralalāṭaśliṣṭakeśamasitāyatakeśyaḥ,प्राप्य मन्मथरसादतिभूमिं दुर्वहस्तनभराः सुरतस्य / शश्रमुः श्रमजलार्द्रललाटश्लिष्टकेशमसितायतकेश्यः +mspv_10.81,saṃgatābhirucitaiścalitāpi prāgamucyata cireṇa sakhīva / bhūya eva samagaṃsta ratānte hrīvadhūbhirasahā virahasya,संगताभिरुचितैश्चलितापि प्रागमुच्यत चिरेण सखीव / भूय एव समगंस्त रतान्ते ह्रीवधूभिरसहा विरहस्य +mspv_10.82,prekṣaṇīyakameva kṣaṇamāsan hrīvibhaṅguravilocanapātāḥ / saṃbhramadrutagṛhītadukūlacchādyamānavapuṣaḥ suratāntāḥ,प्रेक्षणीयकमेव क्षणमासन् ह्रीविभङ्गुरविलोचनपाताः / संभ्रमद्रुतगृहीतदुकूलच्छाद्यमानवपुषः सुरतान्ताः +mspv_10.83,aprabhūtamatanīyasi tanvī kāñcidhāmnipihitaikataroru / kṣaumamākulakarā vicakarṣa kāntāpallavamabhīṣṭatamena,अप्रभूतमतनीयसि तन्वी काञ्चिधाम्निपिहितैकतरोरु / क्षौममाकुलकरा विचकर्ष कान्तापल्लवमभीष्टतमेन +mspv_10.84,mṛṣṭacandanaviśeṣakabhaktirmraṣaaṭabhūṣaṇakadarthitamālyaḥ / sāparādha iva maṇḍanamāsīdātmanaiva sudṛśāmupabhogaḥ,मृष्टचन्दनविशेषकभक्तिर्म्रषअटभूषणकदर्थितमाल्यः / सापराध इव मण्डनमासीदात्मनैव सुदृशामुपभोगः +mspv_10.85,yoṣitaḥ patitakāñcanakāñcau mohanātirabhasena nitambe / mekhaleva paritaḥ sma vicitrā rājate vananakhakṣatalakṣmīḥ,योषितः पतितकाञ्चनकाञ्चौ मोहनातिरभसेन नितम्बे / मेखलेव परितः स्म विचित्रा राजते वननखक्षतलक्ष्मीः +mspv_10.86,bhātu nāma sudṛśāṃ daśanāṅkaḥ pāṭalo dhavalagaṇaḍataleṣu / dantavāsasi samānaguṇaśrīḥ saṃmukho 'pi parabhāgamavāpa,भातु नाम सुदृशां दशनाङ्कः पाटलो धवलगणडतलेषु / दन्तवाससि समानगुणश्रीः संमुखो ऽपि परभागमवाप +mspv_10.87,subhruvāmadhipayodharapīṭhaṃ pīḍanaistruṭitavatyapi patyuḥ / ṇuktamauktikalaghuguṇaśeṣā hārayaṣcirabhavat gurureva,सुभ्रुवामधिपयोधरपीठं पीडनैस्त्रुटितवत्यपि पत्युः / णुक्तमौक्तिकलघुगुणशेषा हारयष्चिरभवत् गुरुरेव +mspv_10.88,viśramārthamupagūḍhamajasraṃ yatpriyaiḥ prathamaratyavasāne / yoṣitāmuditamanmathamādau taddvitīyasuratasya babhūva,विश्रमार्थमुपगूढमजस्रं यत्प्रियैः प्रथमरत्यवसाने / योषितामुदितमन्मथमादौ तद्द्वितीयसुरतस्य बभूव +mspv_10.89,āstṛte 'bhinavapallavapuṣpairapyanārataratābhiratābhyaḥ / dīyate sma śayituṃ śayanīye na kṣaṇaḥ kṣaṇadayāpi vadhūbhyaḥ,आस्तृते ऽभिनवपल्लवपुष्पैरप्यनारतरताभिरताभ्यः / दीयते स्म शयितुं शयनीये न क्षणः क्षणदयापि वधूभ्यः +mspv_10.90,yoṣitāmatitarāṃ nakhalūnaṃ gātramujjavalatayā na khalūnam / kṣobhamāśu hṛdayaṃ nayadūnāṃ rāgavṛddhimakaronna yadūnām,योषितामतितरां नखलूनं गात्रमुज्जवलतया न खलूनम् / क्षोभमाशु हृदयं नयदूनां रागवृद्धिमकरोन्न यदूनाम् +mspv_10.91,iti madamadanābhyāṃ rāgiṇaḥ spaṣṭarāgananavaratarataśrīsaṅginastānavekṣya / abhajata parivṛttiṃ sātha paryastahastā rajaniravanatendurlajjayādhomukhīva,इति मदमदनाभ्यां रागिणः स्पष्टरागननवरतरतश्रीसङ्गिनस्तानवेक्ष्य / अभजत परिवृत्तिं साथ पर्यस्तहस्ता रजनिरवनतेन्दुर्लज्जयाधोमुखीव +mspv_11.1,śrutisamadhikamuccaiḥ pañcamaṃ pīḍayantaḥ satatamamṛṣabhahīnaṃ bhinnakīkṛtya ṣaḍjam / praṇijagadurakākuśrāvakasnigdhakaṇṭhāḥ pariṇatimiti rātrermāgadhā mādhavāya,श्रुतिसमधिकमुच्चैः पञ्चमं पीडयन्तः सततममृषभहीनं भिन्नकीकृत्य षड्जम् / प्रणिजगदुरकाकुश्रावकस्निग्धकण्ठाः परिणतिमिति रात्रेर्मागधा माधवाय +mspv_11.2,ratirabhasavilāsābhyāsatāntaṃ na yāvan nayanayugamamīlattāvadevāhato 'sau / rajaniviratiśaṃsī kāminīnāṃ bhaviṣyadvirahavihitanidrābhaṅgamuccairmṛdaṅgaḥ,रतिरभसविलासाभ्यासतान्तं न यावन् नयनयुगममीलत्तावदेवाहतो ऽसौ / रजनिविरतिशंसी कामिनीनां भविष्यद्विरहविहितनिद्राभङ्गमुच्चैर्मृदङ्गः +mspv_11.2,sphuṭataramupariṣṭādalpamūrterdhruvasya sphurati suramunīnāṃ maṇḍalaṃ vyastamet / śakaṭamiva mahīyaḥ śaiśave śārṅgapāṇeś capalacaraṇakābjapreraṇottuṅgitāgram,स्फुटतरमुपरिष्टादल्पमूर्तेर्ध्रुवस्य स्फुरति सुरमुनीनां मण्डलं व्यस्तमेत् / शकटमिव महीयः शैशवे शार्ङ्गपाणेश् चपलचरणकाब्जप्रेरणोत्तुङ्गिताग्रम् +mspv_11.4,praharakamapanīya svaṃ nididrāsatoccaiḥ pratipadamupahūtaḥ kenacijjāgṛhīti / muhuraviśadavarṇāṃ nidrayā śūnyaśūnyāṃ dadadapi giramantarbuddhyate no manuṣyaḥ,प्रहरकमपनीय स्वं निदिद्रासतोच्चैः प्रतिपदमुपहूतः केनचिज्जागृहीति / मुहुरविशदवर्णां निद्रया शून्यशून्यां दददपि गिरमन्तर्बुद्ध्यते नो मनुष्यः +mspv_11.5,vipulataranitambābhogaruddhe ramaṇyāḥ śayitumanadhigacchañjīviteśo 'vakāśam / ratiparicayanaśyannaindratandraḥ kathañcid gamayati śayanīye śarvarī kiṃ karotu,विपुलतरनितम्बाभोगरुद्धे रमण्याः शयितुमनधिगच्छञ्जीवितेशो ऽवकाशम् / रतिपरिचयनश्यन्नैन्द्रतन्द्रः कथञ्चिद् गमयति शयनीये शर्वरी किं करोतु +mspv_11.6,kṣaṇaśayitavibuddhāḥ kalpayantaḥ prayogān udadhimahati rājye kāvyavaddurvigāhe / gahanamapararātraprāptabuddhiprasādāḥ kavaya iva mahīpāścintayantyarthajātam,क्षणशयितविबुद्धाः कल्पयन्तः प्रयोगान् उदधिमहति राज्ये काव्यवद्दुर्विगाहे / गहनमपररात्रप्राप्तबुद्धिप्रसादाः कवय इव महीपाश्चिन्तयन्त्यर्थजातम् +mspv_11.7,kṣititaṭaśayanāntādutthitaṃ dānapaṅgaplutabahulaśarīraṃ śāyayatyeṣa bhūyaḥ / mṛducaladaparāntodīritāndūninādaṃ gajapatimadhirohaḥ pakṣakavyatyayena,क्षितितटशयनान्तादुत्थितं दानपङ्गप्लुतबहुलशरीरं शाययत्येष भूयः / मृदुचलदपरान्तोदीरितान्दूनिनादं गजपतिमधिरोहः पक्षकव्यत्ययेन +mspv_11.8,drutatarakaradakṣāḥ kṣiptavaiśakhaśaile dadhati dadhani dhīrānāravānvāriṇīva / śaśinamiva suraughāḥsāramuddhartumete kalaśimudadhigurvī vallavā loḍayanti,द्रुततरकरदक्षाः क्षिप्तवैशखशैले दधति दधनि धीरानारवान्वारिणीव / शशिनमिव सुरौघाःसारमुद्धर्तुमे���े कलशिमुदधिगुर्वी वल्लवा लोडयन्ति +mspv_11.9,anunayamagṛhītvā vyājasuptā parācī rutamatha kṛkavākostāramākarṇya kalpe / kathamapi parivṛttā nidrayāndhā kila strī mukulitanayanaivā śiliṣyati prāṇanātham,अनुनयमगृहीत्वा व्याजसुप्ता पराची रुतमथ कृकवाकोस्तारमाकर्ण्य कल्पे / कथमपि परिवृत्ता निद्रयान्धा किल स्त्री मुकुलितनयनैवा शिलिष्यति प्राणनाथम् +mspv_11.10,gatamanugatavīṇairekatāṃ veṇunādaiḥ kalamavikalatālaṃ gāyakairbodhahetoḥ / asakṛdanavagītaṃ gītamākarṇayantaḥ sukhamukulitanetrā yānti nidrāṃ narendrāḥ,गतमनुगतवीणैरेकतां वेणुनादैः कलमविकलतालं गायकैर्बोधहेतोः / असकृदनवगीतं गीतमाकर्णयन्तः सुखमुकुलितनेत्रा यान्ति निद्रां नरेन्द्राः +mspv_11.11,pariśithilitakarṇagrīvamāmīlitākṣaḥ kṣaṇamayamanubhūya svapnamūrdhvajñureva / rirasayiṣati bhūyaḥ śaṣpamagre vikīrṇaṃ paṭutaracapalauṣṭhaḥ prasphuratprothamaśvaḥ,परिशिथिलितकर्णग्रीवमामीलिताक्षः क्षणमयमनुभूय स्वप्नमूर्ध्वज्ञुरेव / रिरसयिषति भूयः शष्पमग्रे विकीर्णं पटुतरचपलौष्ठः प्रस्फुरत्प्रोथमश्वः +mspv_11.12,udayamuditadīptiryāti yaḥ saṃgatau me patati na varaminduḥ so 'parāmeṣa gatvā / smitaruciriva sadyaḥ sābhyasūyaṃ prabheti sphurati viśadameṣā pūrvakāṣṭhāṅganāyāḥ,उदयमुदितदीप्तिर्याति यः संगतौ मे पतति न वरमिन्दुः सो ऽपरामेष गत्वा / स्मितरुचिरिव सद्यः साभ्यसूयं प्रभेति स्फुरति विशदमेषा पूर्वकाष्ठाङ्गनायाः +mspv_11.13,ciraratiparikheda prāptanidrāsukhānāṃ caramamapi śayitvā pūrvameva prabuddhāḥ / aparicalitagātrāḥ kurvatena priyāṇāmaśithilabhujacakrāśleṣabhedaṃ taruṇyaḥ,चिररतिपरिखेद प्राप्तनिद्रासुखानां चरममपि शयित्वा पूर्वमेव प्रबुद्धाः / अपरिचलितगात्राः कुर्वतेन प्रियाणामशिथिलभुजचक्राश्लेषभेदं तरुण्यः +mspv_11.14,kṛtadhavalimabhedaiḥ kuṅkumeneva kiñcinmalayaruharajobhirbhūṣayanpaścimāśām / himaruciraruṇimnā rājate rajyamānairjaraṭhakamalakandacchedagaurairmayūkhaiḥ,कृतधवलिमभेदैः कुङ्कुमेनेव किञ्चिन्मलयरुहरजोभिर्भूषयन्पश्चिमाशाम् / हिमरुचिररुणिम्ना राजते रज्यमानैर्जरठकमलकन्दच्छेदगौरैर्मयूखैः +mspv_11.15,dadhadasakalamekaṃ khaṇḍitāmānamadbhiḥ śriyamaparamapūrṇāmucchvasadbhiḥ palāśaiḥ / kalaravamupagīte ṣaṭpadaughena dhattaḥ kumudakamala ṣaṇḍe tulyarūpāmavasthām,दधदसकलमेकं खण्डितामानमद्भिः श्रियमपरमपूर्णामुच्छ्वसद्भिः पलाशैः / कलरवमुपगीते षट्पदौघेन धत्तः कुमुदकमल षण्डे तुल्यरूपामवस्थाम् +mspv_11.16,madarucimaruṇenodgacchatā lambhitasya tyajata iva cirāya sthāyinīmāśu lajjām / vasanamiva mukhasya sraṃsate saṃpratīdaṃ sitakarakarajālaṃ vāsavāśāyuvatyāḥ,मदरुचिमरुणेनोद्गच्छता लम्भितस्य त्यजत इव चिराय स्थायिनीमाशु लज्जाम् / वसनमिव मुखस्य स्रंसते संप्रतीदं सितकरकरजालं वासवाशायुवत्याः +mspv_11.17,avirataratalīlāyāḥsajātaśramāṇām upaśamamupayāntaṃ niḥsahe 'ṅge 'ṅganānām / punaruṣasi viviktaimarmātariśvāvacūrṇya jvalayati madanāgniṃ mālatīnāṃ rajobhiḥ,अविरतरतलीलायाःसजातश्रमाणाम् उपशममुपयान्तं निःसहे ऽङ्गे ऽङ्गनानाम् / पुनरुषसि विविक्तैमर्मातरिश्वावचूर्ण्य ज्वलयति मदनाग्निं मालतीनां रजोभिः +mspv_11.18,animiṣamavirāmā rāgiṇāṃ sarvarātraṃ navanidhuvanalīlāḥ kautukenātivīkṣya / idamudavasitānāmasphuṭālokasaṃpannayanamiva sanidraṃ ghūrṇate daipamarciḥ,अनिमिषमविरामा रागिणां सर्वरात्रं नवनिधुवनलीलाः कौतुकेनातिवीक्ष्य / इदमुदवसितानामस्फुटालोकसंपन्नयनमिव सनिद्रं घूर्णते दैपमर्चिः +mspv_11.19,vikacakamalagandhairandhayanbhṛṅgamālāḥ surabhitamakarandaṃ mandamāvāti vātaḥ / pramadanamadanamādyadyauvanoddāmarāmāramaṇarabhasakhedasvedavicchedadakṣaḥ,विकचकमलगन्धैरन्धयन्भृङ्गमालाः सुरभितमकरन्दं मन्दमावाति वातः / प्रमदनमदनमाद्यद्यौवनोद्दामरामारमणरभसखेदस्वेदविच्छेददक्षः +mspv_11.20,lulitanayanatārāḥ kṣāmavaktrendubimbā rajanaya iva nindrāklāntanīlotpalākṣyaḥ / timiramiva dadhānāḥ sraṃsinaḥ keśapāśān avanipatigṛhebhyo yāntyamūrvāravadhvaḥ,लुलितनयनताराः क्षामवक्त्रेन्दुबिम्बा रजनय इव निन्द्राक्लान्तनीलोत्पलाक्ष्यः / तिमिरमिव दधानाः स्रंसिनः केशपाशान् अवनिपतिगृहेभ्यो यान्त्यमूर्वारवध्वः +mspv_11.21,śiśirakiraṇakāntaṃ vāsarānte 'bhisārya śvasanasurabhigandhiḥ sāmprataṃ satvareva / vrajati rajanireṣā tanmayūkhāṅgarāgaiḥ parimalitamanindyairambarāntaṃ vahantī,शिशिरकिरणकान्तं वासरान्ते ऽभिसार्य श्वसनसुरभिगन्धिः साम्प्रतं सत्वरेव / व्रजति रजनिरेषा तन्मयूखाङ्गरागैः परिमलितमनिन्द्यैरम्बरान्तं वहन्ती +mspv_11.22,navakumudavanaśrīhāsakeliprasaṅgād adhikaruciraśeṣāmapyuṣāṃ jāgaritvā / ayamaparadiśo 'ṅge muñcati srastahastaḥ śiśayiṣurapi pāṇḍuṃ mlānamātmānaminduḥ,नवकुमुदवनश्रीहासकेलिप्रसङ्गाद् अधिकरुचिरशेषामप्युषां जागरित्वा / अयमपरदिशो ऽङ्गे मुञ्चति स्रस्तहस्तः शिशयिषुरपि पाण्डुं म्लानमात्मानमिन्दुः +mspv_11.23,sarabhasaparirambhārambhasaṃrambhabhājā yadadhiniśamapāstaṃ vallabhenāṅganāyāḥ / vasanamapi niśānte neṣyate tatpradātu rathacaraṇaviśālaśreṇilolekṣaṇena,सरभसपरिरम्भारम्भसंरम्भभाजा यदधिनिशमपास्तं वल्लभेनाङ्गनायाः / वसनमपि निशान्ते नेष्यते तत्प्रदातु रथचरणविशालश्रेणिलोलेक्षणेन +mspv_11.24,sapadi kumudinībhirmīlitaṃ hā kṣapāpi kṣayamagamadapetāstārakāstāḥ samastāḥ / iti dayitakalatraścintayannaṅgamindur vahati kṛśamaśeṣaṃ bhraṣṭaśobhaṃ śuceva,सपदि कुमुदिनीभिर्मीलितं हा क्षपापि क्षयमगमदपेतास्तारकास्ताः समस्ताः / इति दयितकलत्रश्चिन्तयन्नङ्गमिन्दुर् वहति कृशमशेषं भ्रष्टशोभं शुचेव +mspv_11.25,vrajativiṣayamakṣṇāmaṃśumālī na yāvat timiramakhilamastaṃ tāvadevāruṇena / paraparibhavi tejastanvatāmāśu kartuṃ prabhavati hi vipakṣocchedamagresaro 'pi,व्रजतिविषयमक्ष्णामंशुमाली न यावत् तिमिरमखिलमस्तं तावदेवारुणेन / परपरिभवि तेजस्तन्वतामाशु कर्तुं प्रभवति हि विपक्षोच्छेदमग्रेसरो ऽपि +mspv_11.26,vigatatimirapaṅgaṃ paśyati vyoma yāvad dhuvati virahakhinnaḥ pakṣatī yāvadeva / rathacaraṇasamāhvastāvadautsukyanunnā saridaparataṭāntādāgatā cakravākī,विगततिमिरपङ्गं पश्यति व्योम यावद् धुवति विरहखिन���नः पक्षती यावदेव / रथचरणसमाह्वस्तावदौत्सुक्यनुन्ना सरिदपरतटान्तादागता चक्रवाकी +mspv_11.27,muditayuvamanaskāstulyameva pradoṣe rucamadadhurubhayyaḥ kalpitā bhūṣitāśca / parimalarucirābhirnyakkṛtāstu prabhāte yuvatibhirupabhogānnīrucaḥ puṣpamālāḥ,मुदितयुवमनस्कास्तुल्यमेव प्रदोषे रुचमदधुरुभय्यः कल्पिता भूषिताश्च / परिमलरुचिराभिर्न्यक्कृतास्तु प्रभाते युवतिभिरुपभोगान्नीरुचः पुष्पमालाः +mspv_11.28,vilulitakamalaughaḥ kīrṇavallīvitānaḥ prativanamavadhūtāśeṣaśākhiprasūnaḥ / kvacidayamanavasthaḥ sthāsnutāmeti vāyurvadhukusumavimardedgandhiveśmāntareṣu,विलुलितकमलौघः कीर्णवल्लीवितानः प्रतिवनमवधूताशेषशाखिप्रसूनः / क्वचिदयमनवस्थः स्थास्नुतामेति वायुर्वधुकुसुमविमर्देद्गन्धिवेश्मान्तरेषु +mspv_11.29,nakhapadavalinābhīsandhibhāgeṣu lakṣyaḥ kṣatiṣu ca daśanānāmaṅganāyāḥ saśeṣaḥ / api rahasi kṛtānāṃ vāgvihīno 'pijātaḥ suratavilasitānāṃ varṇako varṇako 'sau,नखपदवलिनाभीसन्धिभागेषु लक्ष्यः क्षतिषु च दशनानामङ्गनायाः सशेषः / अपि रहसि कृतानां वाग्विहीनो ऽपिजातः सुरतविलसितानां वर्णको वर्णको ऽसौ +mspv_11.30,prakaṭamalinalakṣmā mṛṣṭapatrāvalīkair adhigataratiśobhaiḥ pratyuṣaḥ proṣitaśrīḥ / upahasita ivāsau cāndramāḥ kāminīnāṃ pariṇataśarakāṇḍāpāṇḍubhirgaṇḍabhāgaiḥ,प्रकटमलिनलक्ष्मा मृष्टपत्रावलीकैर् अधिगतरतिशोभैः प्रत्युषः प्रोषितश्रीः / उपहसित इवासौ चान्द्रमाः कामिनीनां परिणतशरकाण्डापाण्डुभिर्गण्डभागैः +mspv_11.31,sakalamapi nikāmaṃ kāmalolānyanārīratirabhasavimardairbhinnavatyaṅgarāge / idamatimahadevāścaryamāścaryadhāmnastava khalu mukharāgo yanna bhedaṃ prayātaḥ,सकलमपि निकामं कामलोलान्यनारीरतिरभसविमर्दैर्भिन्नवत्यङ्गरागे / इदमतिमहदेवाश्चर्यमाश्चर्यधाम्नस्तव खलु मुखरागो यन्न भेदं प्रयातः +mspv_11.32,prakaṭataramimaṃ mā drākṣuranyā ramaṇyaḥ sphuṭamiti saviśaṅgaṃ kāntayā tulyavarṇaḥ / caraṇatalasarojākrāntisaṃkrāntayāsau vapuṣi nakhavilekho lākṣayā rakṣitaste,प्रकटतरमिमं मा द्राक्षुरन्या रमण्यः स्फुटमिति सविशङ्गं कान्तया तुल्यवर्णः / चरणतलसरोजाक्रान्तिसंक्रान्तयासौ वपुषि नखविलेखो लाक्षया रक्षितस्ते +mspv_11.33,tadavitathamavādīryanmama tvaṃ priyajanaparibhuktaṃ yaddukūlaṃ dadhānaḥ / madadhivasatimāgāḥkāmināṃ maṇḍanaśrīrvrajati hi saphalatvaṃ vallabhālokanena,तदवितथमवादीर्यन्मम त्वं प्रियजनपरिभुक्तं यद्दुकूलं दधानः / मदधिवसतिमागाःकामिनां मण्डनश्रीर्व्रजति हि सफलत्वं वल्लभालोकनेन +mspv_11.34,navanakhapadamaṅgaṃ gopayasyaṃśukena sthagayasi punaroṣṭhaṃ pāṇinā dantadaṣṭam / pratidiśamaparastrīsaṅgaśaṃsī visarpannavaparimalagandhaḥ kena śakyo varītum,नवनखपदमङ्गं गोपयस्यंशुकेन स्थगयसि पुनरोष्ठं पाणिना दन्तदष्टम् / प्रतिदिशमपरस्त्रीसङ्गशंसी विसर्पन्नवपरिमलगन्धः केन शक्यो वरीतुम् +mspv_11.35,itikṛtavacanāyāḥ kaścidabhetya bibhyadgalitanayanavāreryāti pādāvanāmam / karuṇamapi samarthaṃ mānināṃ mānabhede ruditamuditamastraṃ yoṣitāṃ vigraheṣu,इतिकृतवचनायाः कश्चिदभेत्य बिभ्यद्गलितनयनवारेर्याति पादावनामम् / करुणमपि समर्थं मानिनां मानभेदे रुदितमुदितमस्त्रं योषितां विग्रहेषु +mspv_11.36,madanamadanavikāsaspaṣṭadhārṣṭyedayānāṃ ratikalahavikīrṇairbhūṣaṇairarciteṣu / vidadhati na gṛheṣūtphullapuṣpopahāraṃ viphalavinayayatnāḥ kāminīnāṃ vayasyāḥ,मदनमदनविकासस्पष्टधार्ष्ट्येदयानां रतिकलहविकीर्णैर्भूषणैरर्चितेषु / विदधति न गृहेषूत्फुल्लपुष्पोपहारं विफलविनययत्नाः कामिनीनां वयस्याः +mspv_11.37,karajadaśanacihnaṃ niśamaṅge 'nyanārījanitamiti saroṣamīrṣyayā śaṅkamānām / smarasi na khalu dattaṃ mattayaitattvayaiva striyamanunayatītthaṃ vrīḍamānāṃ vilāsī,करजदशनचिह्नं निशमङ्गे ऽन्यनारीजनितमिति सरोषमीर्ष्यया शङ्कमानाम् / स्मरसि न खलु दत्तं मत्तयैतत्त्वयैव स्त्रियमनुनयतीत्थं व्रीडमानां विलासी +mspv_11.38,kṛtagurutarahāracchedamāliṅgya patyau pariśithilitagātre gantumāpṛcchamāne / vigalitanavamuktāsthūlabhāṣpāmbubindu stanayugamabalāyāstatkṣaṇaṃ roditīva,कृतगुरुतरहारच्छेदमालिङ्ग्य पत्यौ परिशिथिलितगात्रे गन्तुमापृच्छमाने / विगलितनवमुक्तास्थूलभाष्पाम्बुबिन्दु स्तनयुगमबलायास्तत्क्षणं रोदितीव +mspv_11.39,bahujagadapurastāttasya mattā kilāhaṃ cakara ca kila cāṭu prauḍhayoṣidvadasya / viditamiti sakhībhyo rātrivṛttaṃ vicintya vyapagatamadayāhni vrīḍitaṃ mugdhavadhvā,बहुजगदपुरस्तात्तस्य मत्ता किलाहं चकर च किल चाटु प्रौढयोषिद्वदस्य / विदितमिति सखीभ्यो रात्रिवृत्तं विचिन्त्य व्यपगतमदयाह्नि व्रीडितं मुग्धवध्वा +mspv_11.40,aruṇajalajarājīmugdhahastāgrapādā bahulamadhupamālākajjalendīvarākṣī / anupatati virāvaiḥ patriṇāṃ vyāharantī rajanimacirajātā pūrvasandhyā suteva,अरुणजलजराजीमुग्धहस्ताग्रपादा बहुलमधुपमालाकज्जलेन्दीवराक्षी / अनुपतति विरावैः पत्रिणां व्याहरन्ती रजनिमचिरजाता पूर्वसन्ध्या सुतेव +mspv_11.41,pratiśaraṇamaśīrṇajyotiragnyāhitānāṃ vidhivihitaviribdhaiḥ sāmidhenīradhītya / kṛtaguruduritaughadhvaṃsamadhvaryuvaryair hutamayamupalīḍhe sādhu sāmnāyyamagniḥ,प्रतिशरणमशीर्णज्योतिरग्न्याहितानां विधिविहितविरिब्धैः सामिधेनीरधीत्य / कृतगुरुदुरितौघध्वंसमध्वर्युवर्यैर् हुतमयमुपलीढे साधु साम्नाय्यमग्निः +mspv_11.42,prakṛtajapavidhīnāmāsyamudraśmidantaṃ muhurapihitamoṣṭhyairakṣarairlakṣyamanyaiḥ / anukṛtimanuvelaṃ ghaṭṭitodghaṭṭitasya vrajati niyamabhājāṃ mugdhamuktāpuṭasya,प्रकृतजपविधीनामास्यमुद्रश्मिदन्तं मुहुरपिहितमोष्ठ्यैरक्षरैर्लक्ष्यमन्यैः / अनुकृतिमनुवेलं घट्टितोद्घट्टितस्य व्रजति नियमभाजां मुग्धमुक्तापुटस्य +mspv_11.43,navakanakapiśaṅgaṃ vāsarāṇāṃ vidhātuḥ kakubhi kuliśapāṇerbhāti bhāsāṃ vitānam / janitabhuvanadāhārambhamambhāṃsi dagdhvā jvalitamiva mahābdherūrdhvamaurvānalārciḥ,नवकनकपिशङ्गं वासराणां विधातुः ककुभि कुलिशपाणेर्भाति भासां वितानम् / जनितभुवनदाहारम्भमम्भांसि दग्ध्वा ज्वलितमिव महाब्धेरूर्ध्वमौर्वानलार्चिः +mspv_11.44,vitatapṛthuvaratrātulyarūpairmayūkhaiḥ kalaśa iva garīyāndigbhirākṛṣyamāṇaḥ / kṛtacapalavihaṅgālāpakolāhalābhir jalanidhijalamadhyādeṣa uttāryater'kaḥ,विततपृथुवरत्रातुल्यरूपैर्मयूखैः कलश इव गरीयान्दिग्भिराकृष्यमाणः / कृतचपलविहङ्गालापकोलाहलाभिर् जलनिधिजलमध्यादेष उत्तार्यतेर्ऽकः +mspv_11.45,payasi salilarāśernaktamantarnimagnaḥ sphuṭamaniśamatāpi jvālayā bāḍavāgneḥ / yadayamidamidānīmaṅgamudyandadhāti jvalitakhadirakāṣṭhāṅgāragauraṃ vivasvān,पयसि सलिलराशेर्नक्तमन्तर्निमग्नः स्फुटमनिशमतापि ज्वालया बाडवाग्नेः / यदयमिदमिदानीमङ्गमुद्यन्दधाति ज्वलितखदिरकाष्ठाङ्गारगौरं विवस्वान् +mspv_11.46,atuhinarucināsau kevalaṃ nodayādriḥ kṣaṇamuparigatena kṣmābhṛtaḥ sarva eva / navakaranikareṇa spaṣṭabandhūkasūnastabakaracitamete śekharaṃ bibhratīva,अतुहिनरुचिनासौ केवलं नोदयाद्रिः क्षणमुपरिगतेन क्ष्माभृतः सर्व एव / नवकरनिकरेण स्पष्टबन्धूकसूनस्तबकरचितमेते शेखरं बिभ्रतीव +mspv_11.47,udayaśikhariśṛṅgaprāṅgaṇeṣveva riṅgan sakamalamukhahāsaṃ vīkṣitaḥ padminībhiḥ / vitatamṛdukarāgraḥ śabdayantyā vayobhiḥ paripatati divo 'ṅgake helayā bālasūryaḥ,उदयशिखरिशृङ्गप्राङ्गणेष्वेव रिङ्गन् सकमलमुखहासं वीक्षितः पद्मिनीभिः / विततमृदुकराग्रः शब्दयन्त्या वयोभिः परिपतति दिवो ऽङ्गके हेलया बालसूर्यः +mspv_11.48,kṣaṇamayamupaviṣṭaḥ kṣmātalanyastapādaḥ praṇatiparamavekṣya prītamahnāya lokam / bhuvanatalamaśeṣaṃ pratyavekṣiṣyamāṇaḥ kṣitidharapīṭhādutthitaḥ saptasaptiḥ,क्षणमयमुपविष्टः क्ष्मातलन्यस्तपादः प्रणतिपरमवेक्ष्य प्रीतमह्नाय लोकम् / भुवनतलमशेषं प्रत्यवेक्षिष्यमाणः क्षितिधरपीठादुत्थितः सप्तसप्तिः +mspv_11.49,pariṇatamadirābhaṃ bhāskareṇoṃśubāṇais timirakarighaṭāyāḥ sarvadikṣu kṣatāyāḥ / rudhiramiva vahantyo bhānti bālātapenacchuritamubhayarodhovāritaṃ vāri nadyaḥ,परिणतमदिराभं भास्करेणोंशुबाणैस् तिमिरकरिघटायाः सर्वदिक्षु क्षतायाः / रुधिरमिव वहन्त्यो भान्ति बालातपेनच्छुरितमुभयरोधोवारितं वारि नद्यः +mspv_11.50,dadhatiparipatantyo jālavātāyanebhyas taruṇatapanabhāso mandirābhyantareṣu / praṇayiṣu vanitānāṃ prātaricchatsu gantuṃ kupitamadanamuktottaptanārācalīlām,दधतिपरिपतन्त्यो जालवातायनेभ्यस् तरुणतपनभासो मन्दिराभ्यन्तरेषु / प्रणयिषु वनितानां प्रातरिच्छत्सु गन्तुं कुपितमदनमुक्तोत्तप्तनाराचलीलाम् +mspv_11.51,adhirajani vadhūbhiḥ pītamaireyariktaṃ kanakacaṣakametadrocanālohitena / udayadahimarocirjyotiṣākrāntamantarmadhuna iva tathaivāpūrṇamadyāpi bhāti,अधिरजनि वधूभिः पीतमैरेयरिक्तं कनकचषकमेतद्रोचनालोहितेन / उदयदहिमरोचिर्ज्योतिषाक्रान्तमन्तर्मधुन इव तथैवापूर्णमद्यापि भाति +mspv_11.52,sitaruciśayanīye naktamekāntamuktaṃ dinakarakarasaṅgavyaktakausumbhakānti / nijamiti ratibandhorjānatīmuttarīyaṃ parihasati sakhī strīmādadānāṃ dinādau,सितरुचिशयनीये नक्तमेकान्तमुक्तं दिनकरकरसङ्गव्यक्तकौसुम्भकान्ति / निजमिति रतिबन्धोर्जानतीमुत्तरीयं परिहसति सखी स्त्रीमाददानां दिनादौ +mspv_11.53,plutamiva śiśirāṃśoraṃśubhiryanniśāsu sphaṭikamayarājadrājatādristhalābham / aruṇitamakaṭhorairveśma kāśmīrajāmbhaḥsnapitamiva tadetadbhānubhirbhāti bhānoḥ,प्लुतमिव शिशिरांशोरंशुभिर्यन्निशासु स्फटिकमयराजद्राजताद्रिस्थलाभम् / अरुणितमकठोरैर्वेश्म काश्मीरजाम्भःस्नपितमिव तदेतद्भानुभिर्भाति भानोः +mspv_11.54,sarasanakhapadāntardaṣṭakeśapramokaṃ praṇayini vidadhāne yoṣitāmullasantyaḥ / vidadhati daśanānāṃ sītkṛtāviṣkṛtānām abhinavaravibhāsaḥ padmarāgānukāram,सरसनखपदान्तर्दष्टकेशप्रमोकं प्रणयिनि विदधाने योषितामुल्लसन्त्यः / विदधति दशनानां सीत्कृताविष्कृतानाम् अभिनवरविभासः पद्मरागानुकारम् +mspv_11.55,aviratadayitāṅgāsaṅgasañcaritena churitamabhinavāsṛkkāntinā kuṅkumena / kanakanikaṣarekhā komalaṃ kāminīnāṃ bhavati vapuravāptacchāyamevātape 'pi,अविरतदयिताङ्गासङ्गसञ्चरितेन छुरितमभिनवासृक्कान्तिना कुङ्कुमेन / कनकनिकषरेखा कोमलं कामिनीनां भवति वपुरवाप्तच्छायमेवातपे ऽपि +mspv_11.56,sarasijavanakāntaṃ bibhradabhrāntavṛttiḥ karanayanasahasraṃ hetumālokaśakteḥ / akhilamatimahimnā lokamākrāntavantaṃ haririva haridaśvaḥ sādhu vṛtraṃ hinasti,सरसिजवनकान्तं बिभ्रदभ्रान्तवृत्तिः करनयनसहस्रं हेतुमालोकशक्तेः / अखिलमतिमहिम्ना लोकमाक्रान्तवन्तं हरिरिव हरिदश्वः साधु वृत्रं हिनस्ति +mspv_11.57,avatamasabhidāyai bhāsvatāmyudgatena prasabhamuḍugaṇo 'sau darśanīyo 'pyapāstaḥ / nirasitumarimicchorye tadīyāśrayeṇa śriyamadhigatavantaste 'pi hantavyapakṣe,अवतमसभिदायै भास्वताम्युद्गतेन प्रसभमुडुगणो ऽसौ दर्शनीयो ऽप्यपास्तः / निरसितुमरिमिच्छोर्ये तदीयाश्रयेण श्रियमधिगतवन्तस्ते ऽपि हन्तव्यपक्षे +mspv_11.58,pratiphalati karaughe saṃmukhāvasthitāyāṃ rajatakaṭakabhittau sāndracandrāṃśugauryām / bahirabhihatamadreḥ saṃhataṃ kandarāntargatamapi timiraughaṃ gharmabhānurbhinatti,प्रतिफलति करौघे संमुखावस्थितायां रजतकटकभित्तौ सान्द्रचन्द्रांशुगौर्याम् / बहिरभिहतमद्रेः संहतं कन्दरान्तर्गतमपि तिमिरौघं घर्मभानुर्भिनत्ति +mspv_11.59,bahirapi vilasantyaḥ kāmamāninyire yad divasakararuco 'ntaṃ dhvāntamantargṛheṣu / niyataviṣayavṛtterapyanalpapratāpakṣatasakalavipakṣastejasaḥ sa svabhāvaḥ,बहिरपि विलसन्त्यः काममानिन्यिरे यद् दिवसकररुचो ऽन्तं ध्वान्तमन्तर्गृहेषु / नियतविषयवृत्तेरप्यनल्पप्रतापक्षतसकलविपक्षस्तेजसः स स्वभावः +mspv_11.60,ciramatirasalaulyādbandhanaṃ lambhitānāṃ punarayamudayāya prāpya dhāma svameva / dalitadalakapāṭaḥ ṣaṭpadānāṃ saroje sarabhasa iva guptisphoṭamarkaḥ karoti,चिरमतिरसलौल्याद्बन्धनं लम्भितानां पुनरयमुदयाय प्राप्य धाम स्वमेव / दलितदलकपाटः षट्पदानां सरोजे सरभस इव गुप्तिस्फोटमर्कः करोति +mspv_11.61,yugapadayugasaptistulyasaṃkhyairmayūkhair daśaśatadalabhedaṃ kautukenāśukṛtvā / śriyamalikulagītairlālitāṃ paṅkajāntarbhavanamadhiśayānāmādarātpaśyatīva,युगपदयुगसप्तिस्तुल्यसंख्यैर्मयूखैर् दशशतदलभेदं कौतुकेनाशुकृत्वा / श्रियमलिकुलगीतैर्लालितां पङ्कजान्तर्भवनमधिशयानामादरात्पश्यतीव +mspv_11.62,adayamiva karāgraireṣa nipīḍya sadyaḥ śaśadharamaharādau rāgavānuṣṇaraśmiḥ / avakirati nitāntaṃ kāntiniryāsamabdasrutanavajalapāṇḍuṃ puṇḍarīkodareṣu,अदयमिव कराग्रैरेष निपीड्य सद्यः शशधरमहरादौ रागवानुष्णरश्मिः / अवकिरति नितान्तं कान्तिनिर्यासमब्दस्रुतनवजलपाण्डुं पुण्डरीकोदरेषु +mspv_11.63,pravikasati cirāya dyotitāśeṣaloke daśaśatakaramūrtāvakṣiṇīva dvitīye / sitakaravapuṣāsau lakṣyate saṃprati dyaur vigalitakiraṇena vyaṅgitaikekṣaṇeva,प्रविकसति चिराय द्योतिताशेषलोके दशशतकरमूर्तावक्षिणीव द्वितीये / सितकरवपुषासौ लक्ष्यते संप्रति द्यौर् विगलितकिरणेन व्यङ्गितैकेक्षणेव +mspv_11.64,kumudavanamapaśri śrīmadambhojaṣaṇḍaṃ tyajati mudamulūkaḥ prītimāścakravākaḥ / udayamahimaraśmiryāti śītāṃśurastaṃ hatavidhilasitānāṃ hī vicitro vipākaḥ,कुमुदवनमपश्रि श्रीमदम्भोजषण्डं त्यजति मुदमुलूकः प्रीतिमाश्चक्रवाकः / उदयमहिमरश्मिर्याति शीतांशुरस्तं हतविधिलसितानां ही विचित्रो विपाकः +mspv_11.65,kṣaṇamatuhinadhāmni preṣya bhūyaḥ purastād upagatavati pāṇigrāhavaddigvadhūnām / drutataramupayāti sraṃsamānāṃśuko 'sāv upapātiriti nīcaiḥ paścimāntena candraḥ,क्षणमतुहिनधाम्नि प्रेष्य भूयः पुरस्ताद् उपगतवति पाणिग्राहवद्दिग्वधूनाम् / द्रुततरमुपयाति स्रंसमानांशुको ऽसाव् उपपातिरिति नीचैः पश्चिमान्तेन चन्द्रः +mspv_11.66,pralayamakhilatārālokamahnāya nītvā śriyamanatiśayaśrīḥ sānurāgāṃ dadhānaḥ / gaganasalilarāśiṃ rātrikalpāvasāne madhuripuriva bhāsvāneṣa eko 'dhiśete,प्रलयमखिलतारालोकमह्नाय नीत्वा श्रियमनतिशयश्रीः सानुरागां दधानः / गगनसलिलराशिं रात्रिकल्पावसाने मधुरिपुरिव भास्वानेष एको ऽधिशेते +mspv_11.67,kṛtasakalajagadvibodho 'vadhūtāndhakārodayaḥ kṣayitakumudatārakaśrīrviyogaṃ nayankāminaḥ / bahutaraguṇadarśanādabhyupetālpadoṣaḥ kṛtī tava varada karotu suprātamahnāmayaṃ nāyakaḥ,कृतसकलजगद्विबोधो ऽवधूतान्धकारोदयः क्षयितकुमुदतारकश्रीर्वियोगं नयन्कामिनः / बहुतरगुणदर्शनादभ्युपेताल्पदोषः कृती तव वरद करोतु सुप्रातमह्नामयं नायकः +mspv_12.1,itthaṃ rathāśvebhaniṣādināṃ prage gaṇo nṛpāṇāmatha toraṇādbahiḥ / prasthānakālakṣamaveṣakalpanākṛtakṣaṇakṣepamudaikṣatācyutam,इत्थं रथाश्वेभनिषादिनां प्रगे गणो नृपाणामथ तोरणाद्बहिः / प्रस्थानकालक्षमवेषकल्पनाकृतक्षणक्षेपमुदैक्षताच्युतम् +mspv_12.2,svakṣaṃ supatraṃ kanakojvaladyutiṃ javena nāgāñjitavantamuccakaiḥ / āruhya tārkṣya nabhasīva bhūtale yayāvanudghātamukhena so 'dhvanā,स्वक्षं सुपत्रं कनकोज्वलद्युतिं जवेन नागाञ्जितवन्तमुच्चकैः / आरुह्य तार्क्ष्य नभसीव भूतले ययावनुद्घातमुखेन सो ऽध्वना +mspv_12.3,hastasthitākhaṇḍitacakraśālinaṃ dvajendrakāntaṃ śritavakṣasaṃ śriyā / satyānuraktaṃ narakasya jiṣṇavo guṇairnṛpāḥ śāṅgiṇamanyayāsiṣuḥ,हस्तस्थिताखण्डितचक्रशालिनं द्वजेन्द्रकान्तं श्रितवक्षसं श्रिया / सत्यानुरक्तं नरकस्य जिष्णवो गुणैर्नृपाः शाङ्गिणमन्ययासिषुः +mspv_12.4,śuklaiḥ satārairmukulīkṛtaiḥ sthūlaiḥ kumudvatīnāṃ kumudākarairiva / vyuṣṭaṃ prayāṇaṃ ca viyogavedanāvidūnanārīkamabhūtsamaṃ tadā,शुक्लैः सतारैर्मुकुलीकृतैः स्थूलैः कुमुद्वतीनां कुमुदाकरैरिव / व्युष्टं प्रयाणं च वियोगवेदनाविदूननारीकमभूत्समं तदा +mspv_12.5,utkṣiptagātraḥ sma viḍambayannabhaḥ samutpatiṣyantamagendramuccakaiḥ / ākuñcitaprohanirūpitakramaṃ kareṇurārohayate niṣādinam,उत्क्षिप्तगात्रः स्म विडम्बयन्नभः समुत्पतिष्यन्तमगेन्द्रमुच्चकैः / आकुञ्चितप्रोहनिरूपितक्रमं करेणुरारोहयते निषादिनम् +mspv_12.6,svairaṃ kṛtāsphālanalalitānpuraḥ sphuratnūndarśitalāghavakriyāḥ / vaṅgāvalagnaikasavalgapāṇayasturaṅgamānāruruhusturaṅgiṇaḥ,स्वैरं कृतास्फालनललितान्पुरः स्फुरत्नून्दर्शितलाघवक्रियाः / वङ्गावलग्नैकसवल्गपाणयस्तुरङ्गमानारुरुहुस्तुरङ्गिणः +mspv_12.7,ahnāya yāvanna cakāra bhūyase niṣedivānāsanabandhamadhvane / tīvrotthitāstāvadasahyaraṃhaso viśṛṅkhalaṃ śṛṅkhalakāḥ pratasthire,अह्नाय यावन्न चकार भूयसे निषेदिवानासनबन्धमध्वने / तीव्रोत्थितास्तावदसह्यरंहसो विशृङ्खलं शृङ्खलकाः प्रतस्थिरे +mspv_12.8,gaṇḍojvalāmujjvanābhicakrayā virājamānāṃ navayodaraśriyā / kaścitsukhaṃ prāptumanāḥ susārathī rathīṃ yuyojādhidhurāṃ vadhūmiva,गण्डोज्वलामुज्ज्वनाभिचक्रया विराजमानां नवयोदरश्रिया / कश्चित्सुखं प्राप्तुमनाः सुसारथी रथीं युयोजाधिधुरां वधूमिव +mspv_12.9,utthātumicchanvidhṛtaḥ puro balānnidhīyamāne bharabhāji yantrake / ardhojjhitodgāravijharjharasvaraḥ svanāma ninye ravaṇaḥ sphuṭārthatām,उत्थातुमिच्छन्विधृतः पुरो बलान्निधीयमाने भरभाजि यन्त्रके / अर्धोज्झितोद्गारविझर्झरस्वरः स्वनाम निन्ये रवणः स्फुटार्थताम् +mspv_12.10,nasyāgṛhīto 'pi dhuvanviṣāṇayoryugaṃ sasūtkāravivartitatrikaḥ / goṇīṃ janana sma nidhātumuddhṛtāmanukṣaṇaṃ nokṣataraḥ pratīcchati,नस्यागृहीतो ऽपि धुवन्विषाणयोर्युगं ससूत्कारविवर्तितत्रिकः / गोणीं जनन स्म निधातुमुद्धृतामनुक्षणं नोक्षतरः प्रतीच्छति +mspv_12.11,nānāvidhāviṣkṛsāmajasvaraḥ sahasravartmā capalairduradhyayaḥ / gāndharvabhūyṣṭhatayā samānatāṃ sa sāmavedasya dadhau balodadhiḥ,नानाविधाविष्कृसामजस्वरः सहस्रवर्त्मा चपलैर्दुरध्ययः / गान्धर्वभूय्ष्ठतया समानतां स सामवेदस्य दधौ बलोदधिः +mspv_12.12,pratyanyanāgaṃ caltastarāvatā nirasya kuṇṭhaṃ dadhatānyamaṅkuśam / mūrdhānamūrdhvāyatadantamaṇḍalaṃ dhuvannarodhi dviradāṃ niṣādinā,प्रत्यन्यनागं चल्तस्तरावता निरस्य कुण्ठं दधतान्यमङ्कुशम् / मूर्धानमूर्ध्वायतदन्तमण्डलं धुवन्नरोधि द्विरदां निषादिना +mspv_12.13,samūrcchaducchṛṅkhalaśaṅkhanisvanaḥ svanaḥ prayāte paṭahasya śārṅgiṇi / svānininye nitarāṃ mahāntyapi vyathāṃ dvayeṣāmapi medinīghṛtām,समूर्च्छदुच्छृङ्खलशङ्खनिस्वनः स्वनः प्रयाते पटहस्य शार्ङ्गिणि / स्वानिनिन्ये नितरां महान्त्यपि व्यथां द्वयेषामपि मेदिनीघृताम् +mspv_12.14,kālīyakakṣodavilepanaśriyaṃ diśaddiśamullasadaṃśumaddyuti / khātaṃ khuraimudgabhujāṃ vipaprate gireradhaḥ kāñcanabhūmijaṃ rajaḥ,कालीयकक्षोदविलेपनश्रियं दिशद्दिशमुल्लसदंशुमद्द्युति / खात��� खुरैमुद्गभुजां विपप्रते गिरेरधः काञ्चनभूमिजं रजः +mspv_12.15,mandraigajānāṃ rathamaṇḍalasvanairnijuhnuve tādṛśameva bṛṃhitam / tārairbabhūve parabhāgalābhataḥ pariśphuṭaisteṣu turaṅgaheṣitaiḥ,मन्द्रैगजानां रथमण्डलस्वनैर्निजुह्नुवे तादृशमेव बृंहितम् / तारैर्बभूवे परभागलाभतः परिश्फुटैस्तेषु तुरङ्गहेषितैः +mspv_12.16,anvetukāmo 'vamatāṅguśagrahastirogataṃ sāṅguśamudvahañśiraḥ / sthūloccayenāgamadantikagatāṃ gajo 'grayātāgrakaraḥ kareṇukām,अन्वेतुकामो ऽवमताङ्गुशग्रहस्तिरोगतं साङ्गुशमुद्वहञ्शिरः / स्थूलोच्चयेनागमदन्तिकगतां गजो ऽग्रयाताग्रकरः करेणुकाम् +mspv_12.17,yanto 'spṛśantaścaraṇairivāvaniṃ javātprakīrṇairabhitaḥ prakīrṇakaiḥ / adyāpi senāturagāḥ savismayairalūnapakṣā iva menire janaiḥ,यन्तो ऽस्पृशन्तश्चरणैरिवावनिं जवात्प्रकीर्णैरभितः प्रकीर्णकैः / अद्यापि सेनातुरगाः सविस्मयैरलूनपक्षा इव मेनिरे जनैः +mspv_12.18,ṛjvīrdadhānairavatatya kandharāścalāvacūḍāḥ kalāgharghararāravaiḥ / bhūmirmahatyapyavilambitakramaṃ kramelakaistakṣaṇameva cicchide,ऋज्वीर्दधानैरवतत्य कन्धराश्चलावचूडाः कलाघर्घररारवैः / भूमिर्महत्यप्यविलम्बितक्रमं क्रमेलकैस्तक्षणमेव चिच्छिदे +mspv_12.19,tūrṇa praṇetrā kṛtanādamuccakaiḥ praṇoditaṃ vesarayugmadhvani / ātmīyanemikṣatasāndramedinīrajaścayākrāntabhayādivādravat,तूर्ण प्रणेत्रा कृतनादमुच्चकैः प्रणोदितं वेसरयुग्मध्वनि / आत्मीयनेमिक्षतसान्द्रमेदिनीरजश्चयाक्रान्तभयादिवाद्रवत् +mspv_12.20,vyāvṛttavaktrairakhilaiścamūcarairvrajidbhireva kṣaṇamīkṣitānanāḥ / valgadgarīyaḥstanakamprakañcukaṃ yayusturaṅgādhiruho 'varodhikāḥ,व्यावृत्तवक्त्रैरखिलैश्चमूचरैर्व्रजिद्भिरेव क्षणमीक्षिताननाः / वल्गद्गरीयःस्तनकम्प्रकञ्चुकं ययुस्तुरङ्गाधिरुहो ऽवरोधिकाः +mspv_12.21,pādaiḥ puraḥ kūbariṇāṃ vidāritāḥ prakāmamākrāntatalāstato gajaiḥ / bhagnonnatānantarapūritāntarā babhurbhuvaḥ kṛṣṭasamīkṛtā iva,पादैः पुरः कूबरिणां विदारिताः प्रकाममाक्रान्ततलास्ततो गजैः / भग्नोन्नतानन्तरपूरितान्तरा बभुर्भुवः कृष्टसमीकृता इव +mspv_12.22,durduntamupakṛtya nirastasādinaṃ sahāsahākāramalokayajjanaḥ / paryāṇataḥ srastamurovilambinasturaṅgamaṃ pradrutamekayā diśā,दुर्दुन्तमुपकृत्य निरस्तसादिनं सहासहाकारमलोकयज्जनः / पर्याणतः स्रस्तमुरोविलम्बिनस्तुरङ्गमं प्रद्रुतमेकया दिशा +mspv_12.23,bhūbhṛdbhirapyaskhalitāḥ khalūnnatairapyapahnavānā saritaḥ pṛthūrapi / anvarthasaṃjñayaiva paraṃ trimārgagā yayāvasaṃkhyaiḥ pathibhiścamūrasau,भूभृद्भिरप्यस्खलिताः खलून्नतैरप्यपह्नवाना सरितः पृथूरपि / अन्वर्थसंज्ञयैव परं त्रिमार्गगा ययावसंख्यैः पथिभिश्चमूरसौ +mspv_12.24,trastau samāsannakareṇusūtkṛtānniyantari vyākulamuktarajjuke / kṣiptāvarodhāṅganamutpathena gāṃ vilaṅghya laghvīṃ karabhau babhañjatuḥ,त्रस्तौ समासन्नकरेणुसूत्कृतान्नियन्तरि व्याकुलमुक्तरज्जुके / क्षिप्तावरोधाङ्गनमुत्पथेन गां विलङ्घ्य लघ्वीं करभौ बभञ्जतुः +mspv_12.25,srastāṅgasandhau vigatāśāpāṭave rujā nikāmaṃ vikalīkṛte rathe / āptena tatkṣaṇā bhiṣajeva tatkṣaṇaṃ pracakrame laṅghanapūrvakaḥ kramaḥ,स्रस्ताङ्गसन्धौ विगताशापाटवे रुजा निकामं विकलीकृते रथे / आप्तेन तत्क्षणा भिषजेव तत्क्षणं प्रचक्रमे लङ्घनपूर्वकः क्रमः +mspv_12.26,dhūrbhaṅgasaṃkṣobhavidāritoṣṭrikā galanmadhuplāvitadūravartmani / sthāṇau niṣaṅgiṇyanasi kṣaṇaṃ puraḥ śuśoca lābhāya kṛtakrayo vaṇik,धूर्भङ्गसंक्षोभविदारितोष्ट्रिका गलन्मधुप्लावितदूरवर्त्मनि / स्थाणौ निषङ्गिण्यनसि क्षणं पुरः शुशोच लाभाय कृतक्रयो वणिक् +mspv_12.27,bheribhirākruṣṭamahāguhāmukho dhvajāṃśukaistarjitakandalīvanaḥ / uttaṅgamātaṅgajitālaghūpalo balaiḥ sa paścātkiyate sma bhūdharaḥ,भेरिभिराक्रुष्टमहागुहामुखो ध्वजांशुकैस्तर्जितकन्दलीवनः / उत्तङ्गमातङ्गजितालघूपलो बलैः स पश्चात्कियते स्म भूधरः +mspv_12.28,vanyebhadānānilagandhadadurdhurāḥ kṣaṇaṃ tarucchedavinoditakrudhaḥ / vyāladvipā yantṛbhirunmatiṣṇavaḥ kathaṃcidīrādapanayena ninyire,वन्येभदानानिलगन्धददुर्धुराः क्षणं तरुच्छेदविनोदितक्रुधः / व्यालद्विपा यन्तृभिरुन्मतिष्णवः कथंचिदीरादपनयेन निन्यिरे +mspv_12.29,tairvajayantīvanarājirājibhirgiripraticchandamahāmataṅgajaiḥ / bahvyaḥ prasarpajjanatānānadīśatairbhuvo balairantarāyāmababhūvire,तैर्वजयन्तीवनराजिराजिभिर्गिरिप्रतिच्छन्दमहामतङ्गजैः / बह्व्यः प्रसर्पज्जनतानानदीशतैर्भुवो बलैरन्तरायामबभूविरे +mspv_12.30,tasthemuhūrta hariṇīvilocanaiḥ sadṛśi dṛṣṭvā nayanāni yoṣitām / tvātha satrāsamanekavibhramakriyāvikārāṇi mṛgaiḥ palāyyata,तस्थेमुहूर्त हरिणीविलोचनैः सदृशि दृष्ट्वा नयनानि योषिताम् / त्वाथ सत्रासमनेकविभ्रमक्रियाविकाराणि मृगैः पलाय्यत +mspv_12.31,nimnāni duḥkhādavatārya sādibhiḥ sayatnamākṛṣṭakaśāḥ śanaiḥ śanaiḥ / utteruruttālakhurāravaṃ drutāḥ ślathīkṛtapragrahamarvatāṃ vrajāḥ,निम्नानि दुःखादवतार्य सादिभिः सयत्नमाकृष्टकशाः शनैः शनैः / उत्तेरुरुत्तालखुरारवं द्रुताः श्लथीकृतप्रग्रहमर्वतां व्रजाः +mspv_12.32,adhyadhvamārūḍhavataiva kenacitpratīkṣamāṇena janaṃ muhurdhṛtaḥ / dākṣyaṃ hi sadyaḥ phaladaṃ yadagrataścakhāda dāserayuvā vanāvalīḥ,अध्यध्वमारूढवतैव केनचित्प्रतीक्षमाणेन जनं मुहुर्धृतः / दाक्ष्यं हि सद्यः फलदं यदग्रतश्चखाद दासेरयुवा वनावलीः +mspv_12.33,śaureḥ pratāpopanatairitastataḥ samāgataiḥ praśrayanamramūrtibhiḥ / ekātapatrā pṛthivībhṛtāṃ gaṇairabhūdabahucchātratayā patākinī,शौरेः प्रतापोपनतैरितस्ततः समागतैः प्रश्रयनम्रमूर्तिभिः / एकातपत्रा पृथिवीभृतां गणैरभूदबहुच्छात्रतया पताकिनी +mspv_12.34,āgacchato 'nūcigajasya ghaṇḍayoḥ svanaṃ samāpakarṇya samākulāṅganāḥ / dūrāpavartitabhāravāhaṇāḥ patho 'pasrustvaritaṃ camūcarāḥ,आगच्छतो ऽनूचिगजस्य घण्डयोः स्वनं समापकर्ण्य समाकुलाङ्गनाः / दूरापवर्तितभारवाहणाः पथो ऽपस्रुस्त्वरितं चमूचराः +mspv_12.35,ojasvivarṇojvalavṛttaśālinaḥ prasādino 'nujjhita gotrasaṃvidaḥ / ślokānupendrasya puraḥ sma bhūyaso guṇānsamuddiśya paṭhanti vandinaḥ,ओजस्विवर्णोज्वलवृत्तशा���िनः प्रसादिनो ऽनुज्झित गोत्रसंविदः / श्लोकानुपेन्द्रस्य पुरः स्म भूयसो गुणान्समुद्दिश्य पठन्ति वन्दिनः +mspv_12.36,niḥśśeṣamākrāntamahītalo jalaiścalansamudro 'pi samujjhati sthitim / grāmeṣu sainyairakarodavāritaiḥ kimavyavasthāṃ calito 'pi keśavaḥ,निःश्शेषमाक्रान्तमहीतलो जलैश्चलन्समुद्रो ऽपि समुज्झति स्थितिम् / ग्रामेषु सैन्यैरकरोदवारितैः किमव्यवस्थां चलितो ऽपि केशवः +mspv_12.37,kośātakīpuṣpagulucchakāntibhirmukhairvinidrolbaṇabāṇacakṣuṣaḥ / grāmīṇavadhvastamalakṣitā janaiściraṃ mṛtānāmupari vyalokayan,कोशातकीपुष्पगुलुच्छकान्तिभिर्मुखैर्विनिद्रोल्बणबाणचक्षुषः / ग्रामीणवध्वस्तमलक्षिता जनैश्चिरं मृतानामुपरि व्यलोकयन् +mspv_12.38,goṣṭheṣu goṣṭhīkṛtamaṇḍalāsanānsanādamutthāya muhuḥ sa valgataḥ / grāmyānapaśyatkapiśaṃ pipāsataḥ svagotrasaṅkīrtanabhāvitātmanaḥ,गोष्ठेषु गोष्ठीकृतमण्डलासनान्सनादमुत्थाय मुहुः स वल्गतः / ग्राम्यानपश्यत्कपिशं पिपासतः स्वगोत्रसङ्कीर्तनभावितात्मनः +mspv_12.39,paśyankṛtārthairapi vallavījano janādhināthaṃ na yayau vitṛṣṇatām / ekāntamaugdhyānavabuddhavibhramaiḥ prasiddhavistāraguṇairvilocanaiḥ,पश्यन्कृतार्थैरपि वल्लवीजनो जनाधिनाथं न ययौ वितृष्णताम् / एकान्तमौग्ध्यानवबुद्धविभ्रमैः प्रसिद्धविस्तारगुणैर्विलोचनैः +mspv_12.40,prītyā niyuktāṃllihatī stanandhayānnigṛhya pārīmubhayena jānunoḥ / vardhiṣṇudhārādhvani rohiṇīḥ payaściraṃ nidadhau duhataḥ sa goduhaḥ,प्रीत्या नियुक्तांल्लिहती स्तनन्धयान्निगृह्य पारीमुभयेन जानुनोः / वर्धिष्णुधाराध्वनि रोहिणीः पयश्चिरं निदधौ दुहतः स गोदुहः +mspv_12.41,abhyājato 'bhyāgatatūrṇatarṇakānniryāṇahastasya purodudhukṣataḥ / vargādgavāṃ huṃkṛticāru niryatīmarirmadhoraikṣata gomatatallikām,अभ्याजतो ऽभ्यागततूर्णतर्णकान्निर्याणहस्तस्य पुरोदुधुक्षतः / वर्गाद्गवां हुंकृतिचारु निर्यतीमरिर्मधोरैक्षत गोमततल्लिकाम् +mspv_12.42,sa vrīhiṇāṃ yāvadapāsituṃ gatāḥ śukānmṛgaistāvadupadrutaśriyām / kaidārikāṇāmabhitaḥ samākulāḥ sahāsamālokayati sma gopikāḥ,स व्रीहिणां यावदपासितुं गताः शुकान्मृगैस्तावदुपद्रुतश्रियाम् / कैदारिकाणामभितः समाकुलाः सहासमालोकयति स्म गोपिकाः +mspv_12.43,vyeddhumasmānavadhānataḥ purā calatyasavityupakarṇayannasau / gītāni gopyāḥ kalamaṃ mṛgavrajo na nūnamattīti harivyalokayat,व्येद्धुमस्मानवधानतः पुरा चलत्यसवित्युपकर्णयन्नसौ / गीतानि गोप्याः कलमं मृगव्रजो न नूनमत्तीति हरिव्यलोकयत् +mspv_12.44,līlācalatstrīcaraṇāruṇotpalaskhalattulākoṭininādakomalaḥ / śaurerupānūpamāpāharanmanaḥ svanāntarādunmadasārasāravaḥ,लीलाचलत्स्त्रीचरणारुणोत्पलस्खलत्तुलाकोटिनिनादकोमलः / शौरेरुपानूपमापाहरन्मनः स्वनान्तरादुन्मदसारसारवः +mspv_12.45,uccairgatāmaskhalitāṃ garīyasīṃ tadātidūrādapi tasya gacchataḥ / eke samūhurbalareṇusaṃhatiṃ śirobhirājñāmapare mahībhṛtaḥ,उच्चैर्गतामस्खलितां गरीयसीं तदातिदूरादपि तस्य गच्छतः / एके समूहुर्बलरेणुसंहतिं शिरोभिराज्ञामपरे महीभृतः +mspv_12.46,prāyeṇa nīcānapi medinībhṛto janaḥ samenaiva pathādhirohati / senā murāreḥ patha eva sā punarmahāmahīdhrānparito 'dhyarohayat,प्रायेण नीचानपि मेदिनीभृतो जनः समेनैव पथाधिरोहति / सेना मुरारेः पथ एव सा पुनर्महामहीध्रान्परितो ऽध्यरोहयत् +mspv_12.47,dantāgranirbhinnapayodamunmukhāḥ śiloccayānāruruhurmahīyasaḥ / tiryakkaṭaplāvimadāmbunimnagāvipūryamāṇaśravaṇodaramaṃ dvipāḥ,दन्ताग्रनिर्भिन्नपयोदमुन्मुखाः शिलोच्चयानारुरुहुर्महीयसः / तिर्यक्कटप्लाविमदाम्बुनिम्नगाविपूर्यमाणश्रवणोदरमं द्विपाः +mspv_12.48,ścyotamanmadāmbhakaṇakena kenacijjanasya jīmūtakadambakadyutā / nagena garīyasoccakairarodhi panthāḥ pṛthudantaśālinā,श्च्योतमन्मदाम्भकणकेन केनचिज्जनस्य जीमूतकदम्बकद्युता / नगेन गरीयसोच्चकैररोधि पन्थाः पृथुदन्तशालिना +mspv_12.49,bhagnadrumāścakruritastato diśaḥ samullasatketananākulāḥ / piṣṭādripṛṣṭhāstarasā ca dantinaścalannijāṅgācaladurgamā bhuvaḥ,भग्नद्रुमाश्चक्रुरितस्ततो दिशः समुल्लसत्केतननाकुलाः / पिष्टाद्रिपृष्ठास्तरसा च दन्तिनश्चलन्निजाङ्गाचलदुर्गमा भुवः +mspv_12.50,ālokayāmāsa harirmahīdharānadhiśrayantīrgajatāḥ paraḥśatāḥ / utpātavātapratikūlapātinīrupatyakābhyo bṛhatīḥ śilā iva,आलोकयामास हरिर्महीधरानधिश्रयन्तीर्गजताः परःशताः / उत्पातवातप्रतिकूलपातिनीरुपत्यकाभ्यो बृहतीः शिला इव +mspv_12.51,śailādhirohābyasanādhikoddhuraiḥ payodharairāmalakīvanāśritāḥ / taṃ parvatīyapramadāścacāyire vikāsavisphāritavibhramekṣaṇāḥ,शैलाधिरोहाब्यसनाधिकोद्धुरैः पयोधरैरामलकीवनाश्रिताः / तं पर्वतीयप्रमदाश्चचायिरे विकासविस्फारितविभ्रमेक्षणाः +mspv_12.52,sāvajñamunmīlya vilocane sakṛtkṣaṇaṃ mṛjendreṇa suṣupsunā punaḥ / sainyānna yātaḥ samayāpi vivyathe kathaṃ surājaṃbhavamanmathāthavā,सावज्ञमुन्मील्य विलोचने सकृत्क्षणं मृजेन्द्रेण सुषुप्सुना पुनः / सैन्यान्न यातः समयापि विव्यथे कथं सुराजंभवमन्मथाथवा +mspv_12.53,utsedhanirdhūtamahīruhāṃ dhvajairjanāvaruddhoddhatasindhuraṃhasām / nāgairadhikṣiptamahāśilaṃ muhurbalaṃ babhūvopari tanmahībhṛtām,उत्सेधनिर्धूतमहीरुहां ध्वजैर्जनावरुद्धोद्धतसिन्धुरंहसाम् / नागैरधिक्षिप्तमहाशिलं मुहुर्बलं बभूवोपरि तन्महीभृताम् +mspv_12.54,śmaśrūyamāṇe maghujālake tarorgajena gaṇḍaṃ kaṣatā vidhūnite / kṣudrābhirakṣudratarābhirākulaṃ vidaśyamānena janena dudruve,श्मश्रूयमाणे मघुजालके तरोर्गजेन गण्डं कषता विधूनिते / क्षुद्राभिरक्षुद्रतराभिराकुलं विदश्यमानेन जनेन दुद्रुवे +mspv_12.55,nīte palāśinyucite śarīravatgajāntakenāntamadāntakarmaṇā / saṃcerurātmāna ivāparaṃ kṣaṇātkṣamāruhaṃ dehamiva plavaṃgamāḥ,नीते पलाशिन्युचिते शरीरवत्गजान्तकेनान्तमदान्तकर्मणा / संचेरुरात्मान इवापरं क्षणात्क्षमारुहं देहमिव प्लवंगमाः +mspv_12.56,prahvānatīva kvaciduddhatiśritaḥ kvacitprakāśānatha gahvaranāpi / sāmyādapetāniti vāhinī harestadāticakrāma girīngurūnapi,प्रह्वानतीव क्वचिदुद्धतिश्रितः क्वचित्प्रकाशानथ गह्वरनापि / साम्याद��ेतानिति वाहिनी हरेस्तदातिचक्राम गिरीन्गुरूनपि +mspv_12.57,sa vyāptavatyā parito 'pathānyapi svasenayā sarvapathīnayā tayā / ambhobhirullaṅghita tuṅgarodhasaḥ pratīpanāmnīḥ kurute sma nimnagāḥ,स व्याप्तवत्या परितो ऽपथान्यपि स्वसेनया सर्वपथीनया तया / अम्भोभिरुल्लङ्घित तुङ्गरोधसः प्रतीपनाम्नीः कुरुते स्म निम्नगाः +mspv_12.58,yāvadvyagāhanta na dantināṃ ghaṭāsturaṅgamaistāvadudīritaṃ khuraiḥ / kṣiptaṃ samīraiḥ saritāṃ puraḥ patajjalānyanaiṣīdraja eva paṅkatām,यावद्व्यगाहन्त न दन्तिनां घटास्तुरङ्गमैस्तावदुदीरितं खुरैः / क्षिप्तं समीरैः सरितां पुरः पतज्जलान्यनैषीद्रज एव पङ्कताम् +mspv_12.59,rantuṃ kṣatottuṅganitambabhūmayo muhurvrajantaḥ pramadaṃ madoddhatāḥ / paṅgaṃ karāpākṛtaśaivalāṃśukāḥ samudragāṇāmudapādayannibhāḥ,रन्तुं क्षतोत्तुङ्गनितम्बभूमयो मुहुर्व्रजन्तः प्रमदं मदोद्धताः / पङ्गं करापाकृतशैवलांशुकाः समुद्रगाणामुदपादयन्निभाः +mspv_12.60,rugṇorurodhaḥ paripūritāmbhasaḥ samasthalīkṛtya purātanīrnadīḥ / kūlaṃkaṣaughāḥ saritasthāparāḥ pravartayāmāsuribhā madāmbubhiḥ,रुग्णोरुरोधः परिपूरिताम्भसः समस्थलीकृत्य पुरातनीर्नदीः / कूलंकषौघाः सरितस्थापराः प्रवर्तयामासुरिभा मदाम्बुभिः +mspv_12.61,padmairananvītavadhūmukhadyuto gatāḥ na haṃsaiḥ śriyamātapatrajām / dūre 'bhavanbhojavalayasya gacchataḥ śailopamātītagajasya nimnagāḥ,पद्मैरनन्वीतवधूमुखद्युतो गताः न हंसैः श्रियमातपत्रजाम् / दूरे ऽभवन्भोजवलयस्य गच्छतः शैलोपमातीतगजस्य निम्नगाः +mspv_12.62,snagdhāñjanaśyāmatanūbhirunnatairnirantarālā kariṇāṃ kadambakaiḥ / senā sudhākṣālitasaudhasaṃpadāṃ purāṃ bahūnāṃ parabhāgamāpa sā,स्नग्धाञ्जनश्यामतनूभिरुन्नतैर्निरन्तराला करिणां कदम्बकैः / सेना सुधाक्षालितसौधसंपदां पुरां बहूनां परभागमाप सा +mspv_12.63,prāsadaśobhātiśayālubhiḥ pathi prabhonivāsāḥ paṭaveśmabhirbabhuḥ / nūnaṃ sahānena viyogaviklavā puraḥ puraśrīrapi niryayau tadā,प्रासदशोभातिशयालुभिः पथि प्रभोनिवासाः पटवेश्मभिर्बभुः / नूनं सहानेन वियोगविक्लवा पुरः पुरश्रीरपि निर्ययौ तदा +mspv_12.64,varṣma dvipānāṃ viruvanta uccakairvanecarebhyaściramācacakṣire / gaṇḍasthalāgharṣagalanmadodakadravadramaskandhanilāyino 'layaḥ,वर्ष्म द्विपानां विरुवन्त उच्चकैर्वनेचरेभ्यश्चिरमाचचक्षिरे / गण्डस्थलाघर्षगलन्मदोदकद्रवद्रमस्कन्धनिलायिनो ऽलयः +mspv_12.65,āyāmavadbhiḥ kariṇāṃ ghaṭāśatairadhaḥkṛtāṭṭālasapaṅktiruccakaiḥ / dūṣyairjitodagragṛhāṇi sā camūratītya bhūyāṃsi purāṇyavartata,आयामवद्भिः करिणां घटाशतैरधःकृताट्टालसपङ्क्तिरुच्चकैः / दूष्यैर्जितोदग्रगृहाणि सा चमूरतीत्य भूयांसि पुराण्यवर्तत +mspv_12.66,uddhūtamuccairdhvajinābhiraṃśubhiḥ prataptamabhyarṇatayāvivasvataḥ / āhlādikahlārasamīraṇāhate puraḥ papātāmbhasi yamune rajaḥ,उद्धूतमुच्चैर्ध्वजिनाभिरंशुभिः प्रतप्तमभ्यर्णतयाविवस्वतः / आह्लादिकह्लारसमीरणाहते पुरः पपाताम्भसि यमुने रजः +mspv_12.67,yā gharmabhānostanayāpi śītalaiḥ svasā yamasyāpi janasya jīvanaiḥ / kṛṣṇāpi śuddheradhikaṃ vidhātṛbhirvihantumahāṃsi jalaiḥ paṭīyasī,या घर्मभानोस्तनयापि शीतलैः स्वसा यमस्यापि जनस्य जीवनैः / कृष्णापि शुद्धेरधिकं विधातृभिर्विहन्तुमहांसि जलैः पटीयसी +mspv_12.68,yasyā mahānīlataṭīriva drutāḥ prayānti pītvā himapiṇḍapāṇḍurāḥ / kālīrapāstābhirivānurañjitāḥ kṣaṇena bhinnāñjanavartā ghanāḥ,यस्या महानीलतटीरिव द्रुताः प्रयान्ति पीत्वा हिमपिण्डपाण्डुराः / कालीरपास्ताभिरिवानुरञ्जिताः क्षणेन भिन्नाञ्जनवर्ता घनाः +mspv_12.69,vyaktaṃ balīyān yadi heturāgamādapūrayatsā jaladhiṃ na jāhnavī / gaṅgaughanirbhasmitaśambhukandharāsavarṇamarṇaḥ kathamanyathāsya tat,व्यक्तं बलीयान् यदि हेतुरागमादपूरयत्सा जलधिं न जाह्नवी / गङ्गौघनिर्भस्मितशम्भुकन्धरासवर्णमर्णः कथमन्यथास्य तत् +mspv_12.70,abhyudyatasya kramituṃ javena gāṃ tamālanīlā girāṃ dhṛtāyatiḥ / sīmeva sā tasya puraḥ kṣaṇaṃ babhau balāmburāśermahato mahāpagā,अभ्युद्यतस्य क्रमितुं जवेन गां तमालनीला गिरां धृतायतिः / सीमेव सा तस्य पुरः क्षणं बभौ बलाम्बुराशेर्महतो महापगा +mspv_12.71,lolairaritraiścaraṇairivābhito javātvrajantībhirasau sarijjanaiḥ / naubhiḥ pratere paritaḥ plavoditabhramīnimīlallalanāvalambitaiḥ,लोलैररित्रैश्चरणैरिवाभितो जवात्व्रजन्तीभिरसौ सरिज्जनैः / नौभिः प्रतेरे परितः प्लवोदितभ्रमीनिमीलल्ललनावलम्बितैः +mspv_12.72,tatpūrvamaṃsadvayasaṃ dvipādhipāḥ kṣaṇaṃ sahelāḥ parito jagāhire / sadyastatasteruranāratasrutasvadānavāripracurīkṛtaṃ payaḥ,तत्पूर्वमंसद्वयसं द्विपाधिपाः क्षणं सहेलाः परितो जगाहिरे / सद्यस्ततस्तेरुरनारतस्रुतस्वदानवारिप्रचुरीकृतं पयः +mspv_12.73,prothaiḥ sphuradbhiḥ sphuṭaśabdamunmukhaisturaṅgamairāyatakīrṇavāladhi / utkarṇamudvāhitadhīrakandharairatīryatāgre taṭadattadṛṣṭibhiḥ,प्रोथैः स्फुरद्भिः स्फुटशब्दमुन्मुखैस्तुरङ्गमैरायतकीर्णवालधि / उत्कर्णमुद्वाहितधीरकन्धरैरतीर्यताग्रे तटदत्तदृष्टिभिः +mspv_12.74,tīrtvā janenaiva nitāntadustarāṃ nadīṃ pratijñāmiva tāṃ garīyasīm / śṛṅgairapaskīrṇamahattaṭībhuvāmaśobhatoccairnaditaṃ kakudmatām,तीर्त्वा जनेनैव नितान्तदुस्तरां नदीं प्रतिज्ञामिव तां गरीयसीम् / शृङ्गैरपस्कीर्णमहत्तटीभुवामशोभतोच्चैर्नदितं ककुद्मताम् +mspv_12.75,sīmantyamānā yadubhūbhṛtāṃ balairbabhau taridbhirgavalāsitadyutiḥ / sindūritānekapakaṅgaṇāṅkitā taraṅgiṇī veṇirivāyatā bhuvaḥ,सीमन्त्यमाना यदुभूभृतां बलैर्बभौ तरिद्भिर्गवलासितद्युतिः / सिन्दूरितानेकपकङ्गणाङ्किता तरङ्गिणी वेणिरिवायता भुवः +mspv_12.76,avyāhatakṣipragataiḥ samucchritānanujjhitadrāmabirgarīyasaḥ / nāvyaṃ payaḥkecidatāriṣurbhujaiḥ kṣipadbhirūrmīnaparairivormibhiḥ,अव्याहतक्षिप्रगतैः समुच्छ्रिताननुज्झितद्रामबिर्गरीयसः / नाव्यं पयःकेचिदतारिषुर्भुजैः क्षिपद्भिरूर्मीनपरैरिवोर्मिभिः +mspv_12.77,vidalitamahākūlāmukṣṇāṃ viṣāṇavighaṭṭanairalaghucaraṇākṛṣṭagrāhāṃ vipaṇibhirunmadaiḥ / sapadi saritaṃ sā śrībharturbṛhadrathamaṇḍalaskhalilamullaṅghyaināṃ jagāma varūthinī,विदलितमहाकूलामुक्ष्णां वि��ाणविघट्टनैरलघुचरणाकृष्टग्राहां विपणिभिरुन्मदैः / सपदि सरितं सा श्रीभर्तुर्बृहद्रथमण्डलस्खलिलमुल्लङ्घ्यैनां जगाम वरूथिनी +mspv_13.1,yamunāmatītamatha śuśruvānamumuṃ tapasastanūja iti nādhunocyate / sa yadācalannijapurādaharniśaṃ nṛpatestadādi samacāri vārtayā,यमुनामतीतमथ शुश्रुवानमुमुं तपसस्तनूज इति नाधुनोच्यते / स यदाचलन्निजपुरादहर्निशं नृपतेस्तदादि समचारि वार्तया +mspv_13.2,yadubharturāgamanalabdhajanmanaḥ pramadādamāniva pure mahīyasi / sahasā tataḥ sa sahito 'nujanmabhirvasudhādhipo 'bhimukhamasyaniryayau,यदुभर्तुरागमनलब्धजन्मनः प्रमदादमानिव पुरे महीयसि / सहसा ततः स सहितो ऽनुजन्मभिर्वसुधाधिपो ऽभिमुखमस्यनिर्ययौ +mspv_13.3,rabhasapravṛttakurucakradundubhidhvanibhirjanasya badhirīkṛtaśruteḥ / samavādi vaktṛbhirabhīṣṭasaṅkathāprakṛtārthaśeṣamatha hastasaṃjñayā,रभसप्रवृत्तकुरुचक्रदुन्दुभिध्वनिभिर्जनस्य बधिरीकृतश्रुतेः / समवादि वक्तृभिरभीष्टसङ्कथाप्रकृतार्थशेषमथ हस्तसंज्ञया +mspv_13.4,apadāntaraṃ ca paritaḥ kṣitikṣitāmapatandrutabhramitahemanemayaḥ / javimārutāñcitaparasparopamakṣitireṇuketuvasanāḥ patākinaḥ,अपदान्तरं च परितः क्षितिक्षितामपतन्द्रुतभ्रमितहेमनेमयः / जविमारुताञ्चितपरस्परोपमक्षितिरेणुकेतुवसनाः पताकिनः +mspv_13.5,drutamadhvanannupari pāṇivṛttayaḥ paṇavā ivāśvacaraṇakṣatā bhuvaḥ / nanṛtuśca vāridharadhīravāraṇadhvanihṛṣṭakūjitakalāḥ kalāpinaḥ,द्रुतमध्वनन्नुपरि पाणिवृत्तयः पणवा इवाश्वचरणक्षता भुवः / ननृतुश्च वारिधरधीरवारणध्वनिहृष्टकूजितकलाः कलापिनः +mspv_13.6,vrajatorapi praṇayapūrvamekatāmasurāripāṇḍusutasainyayostadā / raruṣe viṣāṇibhiranukṣaṇaṃmitho madamūḍhabuddhiṣu vivekitā kutaḥ?,व्रजतोरपि प्रणयपूर्वमेकतामसुरारिपाण्डुसुतसैन्ययोस्तदा / ररुषे विषाणिभिरनुक्षणंमिथो मदमूढबुद्धिषु विवेकिता कुतः? +mspv_13.7,avaloka eva nṛpateḥ sma dūrato rabhasādrathādavatarītumicchataḥ / avatīrṇavānprathamamātmanā harirvinayaṃ viśeṣayati sambhrameṇa saḥ,अवलोक एव नृपतेः स्म दूरतो रभसाद्रथादवतरीतुमिच्छतः / अवतीर्णवान्प्रथममात्मना हरिर्विनयं विशेषयति सम्भ्रमेण सः +mspv_13.8,vapuṣā purāṇapuruṣaḥ puraḥ kṣitau paripuñjyamānapṛthuhārayaṣṭinā / bhuvanairnato 'pi vihitāttmagauravaḥ praṇanāma nāma tanayaṃ pitṛṣvasuḥ,वपुषा पुराणपुरुषः पुरः क्षितौ परिपुञ्ज्यमानपृथुहारयष्टिना / भुवनैर्नतो ऽपि विहितात्त्मगौरवः प्रणनाम नाम तनयं पितृष्वसुः +mspv_13.9,mukuṭāṃśurañjitaparāgamagrataḥ sa na yāvadāpa śirasā mahītalam / kṣitipena tāvadanapekṣitakramaṃ bhujapañjareṇa rabhasādagṛhyata,मुकुटांशुरञ्जितपरागमग्रतः स न यावदाप शिरसा महीतलम् / क्षितिपेन तावदनपेक्षितक्रमं भुजपञ्जरेण रभसादगृह्यत +mspv_13.10,na mamau kapāṭataṭavistṛtaṃ tanau muravairimavakṣa urasi kṣamābhujaḥ / bhujayostathāpi yugalena dīrghayorvikaṭīkṛtena parito 'bhiṣasvaje,न ममौ कपाटतटविस्तृतं तनौ मुरवैरिमवक्ष उरसि क्षमाभुजः / भुजयोस्तथापि युगलेन दीर्घयोर्विकटीकृतेन परितो ऽभिषस्व���े +mspv_13.11,gatayā nirantaranivāsamadhyuraḥ parinābhi nūnamavamucya vārijam / kurarājanirdaya nipīḍanābhayānmukhamadhyarohi muravidviṣaḥ śriyā,गतया निरन्तरनिवासमध्युरः परिनाभि नूनमवमुच्य वारिजम् / कुरराजनिर्दय निपीडनाभयान्मुखमध्यरोहि मुरविद्विषः श्रिया +mspv_13.12,śirasi sma jighrati surāribandhane chalavāmanaṃ vinayavāmanaṃ tadā / yaśaseva vīryavijitāmaradrumaprasavena vāsitaśiroruhe nṛpaḥ,शिरसि स्म जिघ्रति सुरारिबन्धने छलवामनं विनयवामनं तदा / यशसेव वीर्यविजितामरद्रुमप्रसवेन वासितशिरोरुहे नृपः +mspv_13.13,sukhavedanāhṛṣitaromakūpayā śithilīkṛte 'pi vasudevajanmani / kurubharturaṅgalatayā na tatyaje vikasatkadambanikurambacārutā,सुखवेदनाहृषितरोमकूपया शिथिलीकृते ऽपि वसुदेवजन्मनि / कुरुभर्तुरङ्गलतया न तत्यजे विकसत्कदम्बनिकुरम्बचारुता +mspv_13.14,itarānapi kṣitibhujo 'nujanmanaḥ pramanāḥ pramodapariphullacakṣuṣaḥ / sa yathocitaṃ janasabhājanocitaḥ prasabhoddhṛtāsurasabho 'sabhājayat,इतरानपि क्षितिभुजो ऽनुजन्मनः प्रमनाः प्रमोदपरिफुल्लचक्षुषः / स यथोचितं जनसभाजनोचितः प्रसभोद्धृतासुरसभो ऽसभाजयत् +mspv_13.15,samapetya tulyamahasaḥ śilāghanānghanapakṣadīrghatarabāhuśālinaḥ / pariśiśliṣuḥ kṣitipatīnkṣitīśvarāḥ kuliśātpareṇa girayo girīniva,समपेत्य तुल्यमहसः शिलाघनान्घनपक्षदीर्घतरबाहुशालिनः / परिशिश्लिषुः क्षितिपतीन्क्षितीश्वराः कुलिशात्परेण गिरयो गिरीनिव +mspv_13.16,ibhakumbhatuṃṅgakaṭhinetaretarastanabhāradūravinivāritodarāḥ / pariphullagaṇḍaphalakāḥ parasparaṃ parirebhire kukurakauravastriyaḥ,इभकुम्भतुंङ्गकठिनेतरेतरस्तनभारदूरविनिवारितोदराः / परिफुल्लगण्डफलकाः परस्परं परिरेभिरे कुकुरकौरवस्त्रियः +mspv_13.17,rathavājipattikariṇīsamākulaṃ tadanīkayoḥ samagata dvayaṃ mithaḥ / dadhire pṛthakkariṇa eva dūrato mahatāṃ hi sarvamathavā janātigam,रथवाजिपत्तिकरिणीसमाकुलं तदनीकयोः समगत द्वयं मिथः / दधिरे पृथक्करिण एव दूरतो महतां हि सर्वमथवा जनातिगम् +mspv_13.18,adhiruhyatāmiti mahībhṛtoditaḥ kapiketunārpitakaro rathaṃ hariḥ / avalambitailavilapāṇipallavaḥ śrayati sma meghamiva meghavāhanaḥ,अधिरुह्यतामिति महीभृतोदितः कपिकेतुनार्पितकरो रथं हरिः / अवलम्बितैलविलपाणिपल्लवः श्रयति स्म मेघमिव मेघवाहनः +mspv_13.19,rathamāsthitasya ca purābhivartinastisṛṇāṃ purāmiva ripormuradviṣaḥ / atha dharmamūrtiranurāgabhāvitaḥ svayamādita pravayaṇaṃ prajāpatiḥ,रथमास्थितस्य च पुराभिवर्तिनस्तिसृणां पुरामिव रिपोर्मुरद्विषः / अथ धर्ममूर्तिरनुरागभावितः स्वयमादित प्रवयणं प्रजापतिः +mspv_13.20,śanakairathāsya tanujālakāntarasphuritakṣapākarakarotkarākṛti / pṛthuphenakūṭamiva nimnagāpatermarutaśca sūnuraghuvatprakīrṇakam,शनकैरथास्य तनुजालकान्तरस्फुरितक्षपाकरकरोत्कराकृति / पृथुफेनकूटमिव निम्नगापतेर्मरुतश्च सूनुरघुवत्प्रकीर्णकम् +mspv_13.21,vikasatkalāyakusumāsitadyuteralaghūḍupāṇḍu jagatāmadhīśituḥ / yamunāhradoparigahaṃsamaṇḍaladyutijiṣṇu jiṣṇurabhṛtoṣṇavāraṇam,विकसत्कलायकुसुमासितद्युतेरलघूडुपाण्डु जगतामधीशितुः / यमुनाह्रदोपरिगहंसमण्डलद्य���तिजिष्णु जिष्णुरभृतोष्णवारणम् +mspv_13.22,pavanātmajendrasutamadhyavartinā nitarāmaroci rucireṇa cakriṇā / dadhateva yogamubhayagrahāntarasthitikāritaṃ durudharākhyamindunā,पवनात्मजेन्द्रसुतमध्यवर्तिना नितरामरोचि रुचिरेण चक्रिणा / दधतेव योगमुभयग्रहान्तरस्थितिकारितं दुरुधराख्यमिन्दुना +mspv_13.23,vaśinaṃ kṣiterayanayāviveśvaraṃ niyamo yamaśca niyataṃ yatiṃ yathā / vijayaśriyā vṛtamivārkamārutāvanusasratustamatha dasrayoḥ sutau,वशिनं क्षितेरयनयाविवेश्वरं नियमो यमश्च नियतं यतिं यथा / विजयश्रिया वृतमिवार्कमारुतावनुसस्रतुस्तमथ दस्रयोः सुतौ +mspv_13.24,muditaistadeti ditijanmanāṃripāvavinīyasambhramavikāsibhaktibhiḥ / upasedivadbhirupadeṣṭarīva tairvavṛte vinītamavinītaśāsibhiḥ,मुदितैस्तदेति दितिजन्मनांरिपावविनीयसम्भ्रमविकासिभक्तिभिः / उपसेदिवद्भिरुपदेष्टरीव तैर्ववृते विनीतमविनीतशासिभिः +mspv_13.25,gatayorabhedamiti sainyayostayoratha bhānutajahnutanayāmbhasoriva / pratināditāmaravimānamānakairnitarāṃ mudā paramayeva dadhvane,गतयोरभेदमिति सैन्ययोस्तयोरथ भानुतजह्नुतनयाम्भसोरिव / प्रतिनादितामरविमानमानकैर्नितरां मुदा परमयेव दध्वने +mspv_13.26,makhamākṣituṃ kṣitipaterupeyuṣāṃ paritaḥ prakalpitaniketanaṃ bahiḥ / uparudhyamānamiva bhūbhṛtāṃ balaiḥ puṭabhedanaṃ danusutāriraikṣata,मखमाक्षितुं क्षितिपतेरुपेयुषां परितः प्रकल्पितनिकेतनं बहिः / उपरुध्यमानमिव भूभृतां बलैः पुटभेदनं दनुसुतारिरैक्षत +mspv_13.27,pratinādapūritadigantaraḥ patanpuragopuraṃ prati sa sainyasāgaraḥ / ruruce himācalaguhāmukhonmukhaḥ payasāṃ pravāha iva saurasaindhavaḥ,प्रतिनादपूरितदिगन्तरः पतन्पुरगोपुरं प्रति स सैन्यसागरः / रुरुचे हिमाचलगुहामुखोन्मुखः पयसां प्रवाह इव सौरसैन्धवः +mspv_13.28,asakṛdgṛhītabahudehasambhavastadasau vibhaktanavagopurāntaram / puruṣaḥ puraṃ praviśati sma pañcabhiḥ samamindriyairiva narendrasūnubhiḥ,असकृद्गृहीतबहुदेहसम्भवस्तदसौ विभक्तनवगोपुरान्तरम् / पुरुषः पुरं प्रविशति स्म पञ्चभिः सममिन्द्रियैरिव नरेन्द्रसूनुभिः +mspv_13.29,tanubhistrinetranayanānavekṣitasmaravigrahadyutibhiradyutannarāḥ / pramadāśca yatra khalu rājayakṣmaṇaḥ parato niśākaramanoramairmukhaiḥ,तनुभिस्त्रिनेत्रनयनानवेक्षितस्मरविग्रहद्युतिभिरद्युतन्नराः / प्रमदाश्च यत्र खलु राजयक्ष्मणः परतो निशाकरमनोरमैर्मुखैः +mspv_13.30,avalokanāya suravidviṣāṃ dviṣaḥ paṭahapraṇādavihitopahūtayaḥ / avadhīritānyakaraṇīyasatvarāḥ pratirathyamīyuratha paurayoṣitaḥ,अवलोकनाय सुरविद्विषां द्विषः पटहप्रणादविहितोपहूतयः / अवधीरितान्यकरणीयसत्वराः प्रतिरथ्यमीयुरथ पौरयोषितः +mspv_13.31,abhivīkṣya sāmikṛtamaṇḍanaṃ yatīḥ kararuddhanīvigaladaṃśukāḥ striyaḥ / dadhire 'dhibhitti paṭahapratisvanaiḥ sphuṭamaṭṭahāsamiva saudhapaṅktyaḥ,अभिवीक्ष्य सामिकृतमण्डनं यतीः कररुद्धनीविगलदंशुकाः स्त्रियः / दधिरे ऽधिभित्ति पटहप्रतिस्वनैः स्फुटमट्टहासमिव सौधपङ्क्त्यः +mspv_13.32,rabhasena hārapadadantakāñcayaḥ pratimūrdhajaṃ nihitakarṇapūrakāḥ / parivartitāmbarayugāḥ samāpatanvalayīkṛtaśravaṇapūrakāḥ striyaḥ,रभस���न हारपददन्तकाञ्चयः प्रतिमूर्धजं निहितकर्णपूरकाः / परिवर्तिताम्बरयुगाः समापतन्वलयीकृतश्रवणपूरकाः स्त्रियः +mspv_13.33,vyatanodapāsya caraṇaṃ prasādhikākarapallavādrasavaśena kācana / drutayāvakaikapadacitritāvaniṃ padavīṃ gateva girijā harārdhatām,व्यतनोदपास्य चरणं प्रसाधिकाकरपल्लवाद्रसवशेन काचन / द्रुतयावकैकपदचित्रितावनिं पदवीं गतेव गिरिजा हरार्धताम् +mspv_13.34,vyacalanviśaṅkaṭakaṭīrakasthalīśikharaskhalanmukharamekhalākulāḥ / bhavanāni tuṅgatapanīyasaṃkramakramaṇakvaṇatkanakanūpurāḥ striyaḥ,व्यचलन्विशङ्कटकटीरकस्थलीशिखरस्खलन्मुखरमेखलाकुलाः / भवनानि तुङ्गतपनीयसंक्रमक्रमणक्वणत्कनकनूपुराः स्त्रियः +mspv_13.35,adhirukmamandiragavākṣamullasatsadṛśo rarāja murajiddidṛkṣayā / vadanāravindamudayādrikandarāvivarodarasthatamivendumaṇḍalam,अधिरुक्ममन्दिरगवाक्षमुल्लसत्सदृशो रराज मुरजिद्दिदृक्षया / वदनारविन्दमुदयाद्रिकन्दराविवरोदरस्थतमिवेन्दुमण्डलम् +mspv_13.36,adhirūḍhayā nijaniketamuccakaiḥ pavanāvadhūtavasanāntayaikayā / vihitopaśobhamupayāti mādhave nagaraṃ vyarocata patākayeva tat,अधिरूढया निजनिकेतमुच्चकैः पवनावधूतवसनान्तयैकया / विहितोपशोभमुपयाति माधवे नगरं व्यरोचत पताकयेव तत् +mspv_13.37,karayugmapadmamukulāpavarjitaiḥ prativeśma lājakusamairavākiran / avadīrṇaśuktipuṭamuktamauktikaprakarairiva priyarathāṅgamaṅganāḥ,करयुग्मपद्ममुकुलापवर्जितैः प्रतिवेश्म लाजकुसमैरवाकिरन् / अवदीर्णशुक्तिपुटमुक्तमौक्तिकप्रकरैरिव प्रियरथाङ्गमङ्गनाः +mspv_13.38,himamuktacandraruciraḥ sapadmako madayandvijāñjanitamīnaketanaḥ / abhavatprasāditasuro mahotsavaḥ pramadājanasya sa cirāya mādhavaḥ,हिममुक्तचन्द्ररुचिरः सपद्मको मदयन्द्विजाञ्जनितमीनकेतनः / अभवत्प्रसादितसुरो महोत्सवः प्रमदाजनस्य स चिराय माधवः +mspv_13.39,dharaṇīdharendrahiturbhayādasauviṣamekṣaṇaḥ sphuṭamamūrna paśyati / madanenavītabhayamityadhiṣṭhitāḥ kṣaṇamīkṣate sma sa purovilāsinīḥ,धरणीधरेन्द्रहितुर्भयादसौविषमेक्षणः स्फुटममूर्न पश्यति / मदनेनवीतभयमित्यधिष्ठिताः क्षणमीक्षते स्म स पुरोविलासिनीः +mspv_13.40,vipulena sāgaraśayasyakukṣiṇā bhuvanāni yasya papire yugakṣaye / madavibhramāsakalayā pape punaḥ sa purastriyaikatamayaikayā dṛśā,विपुलेन सागरशयस्यकुक्षिणा भुवनानि यस्य पपिरे युगक्षये / मदविभ्रमासकलया पपे पुनः स पुरस्त्रियैकतमयैकया दृशा +mspv_13.41,adhikonnamadghanapayodharaṃ muhuḥ pracalatkalāpikalaśaṅkhakasvanā / abhikṛṣṇamaṅgulimukhena kācana drutamekakarṇavivaraṃ vyaghaṭṭayat,अधिकोन्नमद्घनपयोधरं मुहुः प्रचलत्कलापिकलशङ्खकस्वना / अभिकृष्णमङ्गुलिमुखेन काचन द्रुतमेककर्णविवरं व्यघट्टयत् +mspv_13.42,paripāṭalābjadalacāruṇāsakṛccalitāṅgulīkisalayena pāṇinā / saśiraḥprakampamaparā ripuṃ madhoranudīrṇavarṇanibhṛtārthamāhvayat,परिपाटलाब्जदलचारुणासकृच्चलिताङ्गुलीकिसलयेन पाणिना / सशिरःप्रकम्पमपरा रिपुं मधोरनुदीर्णवर्णनिभृतार्थमाह्वयत् +mspv_13.43,nalināntikopahitapallavaśriyā vyavadhāya cāru mukhamekapāṇinā / sphuritāṅgulīvivarani��sṛtollasaddaśanaprabhāṅguramajṛmbhatāparā,नलिनान्तिकोपहितपल्लवश्रिया व्यवधाय चारु मुखमेकपाणिना / स्फुरिताङ्गुलीविवरनिःसृतोल्लसद्दशनप्रभाङ्गुरमजृम्भतापरा +mspv_13.44,valayārpitāsitamahopalaprabhābahulīkṛtapratanuromarājinā / harivīkṣaṇākṣaṇikacakṣuṣānyayā karapallavena galadambaraṃ dadhe,वलयार्पितासितमहोपलप्रभाबहुलीकृतप्रतनुरोमराजिना / हरिवीक्षणाक्षणिकचक्षुषान्यया करपल्लवेन गलदम्बरं दधे +mspv_13.45,nijasaurabhabhramitabhṛṅgapakṣativyajanānilakṣayitagharmavāriṇaḥ / abhiśauri kācidanimeṣadṛṣṭinā puradevateva vapuṣā vyabhāvyata,निजसौरभभ्रमितभृङ्गपक्षतिव्यजनानिलक्षयितघर्मवारिणः / अभिशौरि काचिदनिमेषदृष्टिना पुरदेवतेव वपुषा व्यभाव्यत +mspv_13.46,abhiyāti naḥ satṛṣa eva cakṣuṣo harirityakhidyata nitambinījanaḥ / na viveda yaḥ satatamenamīkṣate na vitṛṣṇatāṃ vrajati khalvasāvapi,अभियाति नः सतृष एव चक्षुषो हरिरित्यखिद्यत नितम्बिनीजनः / न विवेद यः सततमेनमीक्षते न वितृष्णतां व्रजति खल्वसावपि +mspv_13.47,akṛtasvasadmagamanādaraḥ kṣaṇaṃ lipikarmanirmita iva vyatiṣṭhata / gatamacyutena saha śūnyatāṃ gataḥ pratipālayanmana ivāṅganājanaḥ,अकृतस्वसद्मगमनादरः क्षणं लिपिकर्मनिर्मित इव व्यतिष्ठत / गतमच्युतेन सह शून्यतां गतः प्रतिपालयन्मन इवाङ्गनाजनः +mspv_13.48,alasairmadena sudṛśaḥ śarīrakaiḥ svagṛhānprati pratiyayuḥ śanaiḥ śanaiḥ / alaghuprasārita vilocanāñjalidrutapītamādhavarasaughanirbharaiḥ,अलसैर्मदेन सुदृशः शरीरकैः स्वगृहान्प्रति प्रतिययुः शनैः शनैः / अलघुप्रसारित विलोचनाञ्जलिद्रुतपीतमाधवरसौघनिर्भरैः +mspv_13.49,navagandhavārivirajīkṛtāḥ puro ghanadhūpadhūma kṛtareṇuvibhramāḥ / pracuroddhatadhvajavilambivāsasaḥ puravīthayo 'tha hariṇātipetire,नवगन्धवारिविरजीकृताः पुरो घनधूपधूम कृतरेणुविभ्रमाः / प्रचुरोद्धतध्वजविलम्बिवाससः पुरवीथयो ऽथ हरिणातिपेतिरे +mspv_13.50,upanīya bindusaraso mayena yā maṇidāru cāru kila vārṣaparvaṇam / vidadhe 'vadhūtasurasadmasampadaṃ samupāsadatsapadi saṃsadaṃ sa tām,उपनीय बिन्दुसरसो मयेन या मणिदारु चारु किल वार्षपर्वणम् / विदधे ऽवधूतसुरसद्मसम्पदं समुपासदत्सपदि संसदं स ताम् +mspv_13.51,adhirātri yatra nipatannabholihāṃ kaladhautadhautaśilāveśmanāṃ rucau / punarapyavāpadiva dugdhavāridhikṣaṇagarbhavāsamanidāghadīdhitiḥ,अधिरात्रि यत्र निपतन्नभोलिहां कलधौतधौतशिलावेश्मनां रुचौ / पुनरप्यवापदिव दुग्धवारिधिक्षणगर्भवासमनिदाघदीधितिः +mspv_13.52,layaneṣu lohitakanirmitā bhuvaḥ śitiratnaraśmiharitīkṛtāntarāḥ / jamadagnisūnupitṛtarpaṇīrapovahati sma yā viralaśaivalā iva,लयनेषु लोहितकनिर्मिता भुवः शितिरत्नरश्मिहरितीकृतान्तराः / जमदग्निसूनुपितृतर्पणीरपोवहति स्म या विरलशैवला इव +mspv_13.53,viśadāśmakūṭaghaṭitāḥ kṣapākṛtaḥ kṣaṇadāsu yatra ca rucekatāṃ gatāḥ / gṛhapaṅktayaściramatīyire janaistamasīva hastaparimarśasūcitāḥ,विशदाश्मकूटघटिताः क्षपाकृतः क्षणदासु यत्र च रुचेकतां गताः / गृहपङ्क्तयश्चिरमतीयिरे जनैस्तमसीव हस्तपरिमर्शसूचिताः +mspv_13.54,nilayeṣunaktamasitāśmanāṃ cayairbisinīvadhūparibhavaspuṭāgasaḥ / muharatrasadbhirapi yatra gauravācchaśalāñchanāṃśava upāṃśu jadhnire,निलयेषुनक्तमसिताश्मनां चयैर्बिसिनीवधूपरिभवस्पुटागसः / मुहरत्रसद्भिरपि यत्र गौरवाच्छशलाञ्छनांशव उपांशु जध्निरे +mspv_13.55,sukhinaḥ puro 'bhimukhatāmupāgataiḥ pratimāsu yatra gṛharatnabhittiṣu / navasaṅgamairabibharuḥ priyājanaiḥ pramadaṃ trapābharaparāṅmukhairapi,सुखिनः पुरो ऽभिमुखतामुपागतैः प्रतिमासु यत्र गृहरत्नभित्तिषु / नवसङ्गमैरबिभरुः प्रियाजनैः प्रमदं त्रपाभरपराङ्मुखैरपि +mspv_13.56,tṛṇavāñchayā muhuravāñcitānanānnicayeṣu yatra haritāśmaveśmanām / rasanāgralagnakiraṇāṅkurāñjano hariṇāngṛhītakavalānivaikṣata,तृणवाञ्छया मुहुरवाञ्चिताननान्निचयेषु यत्र हरिताश्मवेश्मनाम् / रसनाग्रलग्नकिरणाङ्कुराञ्जनो हरिणान्गृहीतकवलानिवैक्षत +mspv_13.57,vipulālavālabhṛtavāridarpaṇapratimāgatairabhivirejurātmabhiḥ / yadupāntikeṣu dadhato mahīruhaḥ sapalāśarāśimiva mūlasaṃhatim,विपुलालवालभृतवारिदर्पणप्रतिमागतैरभिविरेजुरात्मभिः / यदुपान्तिकेषु दधतो महीरुहः सपलाशराशिमिव मूलसंहतिम् +mspv_13.58,uragendramūrdharuharatnasannidhermuhurunnatasya rasitaiḥ payomucaḥ / abhavanyadaṅgaṇabhuvaḥ samucchvasannavavālavāyajamaṇisthalāṅkurāḥ,उरगेन्द्रमूर्धरुहरत्नसन्निधेर्मुहुरुन्नतस्य रसितैः पयोमुचः / अभवन्यदङ्गणभुवः समुच्छ्वसन्नववालवायजमणिस्थलाङ्कुराः +mspv_13.59,nalinī nigūḍhasalilā ca yatra sā sthalamityadhaḥ patati yā suyodhane / anilātmajaprahasanākulākhilakṣitipakṣayāgamanimittatāṃ yayau,नलिनी निगूढसलिला च यत्र सा स्थलमित्यधः पतति या सुयोधने / अनिलात्मजप्रहसनाकुलाखिलक्षितिपक्षयागमनिमित्ततां ययौ +mspv_13.60,hasituṃ pareṇa paritaḥ parisphuratkaravālakomalarucāvupekṣitaiḥ / udakarṣi yatra jalaśaṅkayā janairmuhurindranīlabhuvi dūramambaram,हसितुं परेण परितः परिस्फुरत्करवालकोमलरुचावुपेक्षितैः / उदकर्षि यत्र जलशङ्कया जनैर्मुहुरिन्द्रनीलभुवि दूरमम्बरम् +mspv_13.61,abhitaḥ sado 'tha haripāṇḍavau rathādamalāṃśumaṇḍalasamullasattanū / avateraturnayananandanau nabhaḥ śaśibhārgavāvudayaparvatādiva,अभितः सदो ऽथ हरिपाण्डवौ रथादमलांशुमण्डलसमुल्लसत्तनू / अवतेरतुर्नयननन्दनौ नभः शशिभार्गवावुदयपर्वतादिव +mspv_13.62,tadalakṣyaratnamayakuḍyamādarādabhidhātarīta ita ityatho nṛpe / dhavalāśmaraśmipaṭalāvibhāvitapratihāramāviśadasau sadaḥ śanaiḥ,तदलक्ष्यरत्नमयकुड्यमादरादभिधातरीत इत इत्यथो नृपे / धवलाश्मरश्मिपटलाविभावितप्रतिहारमाविशदसौ सदः शनैः +mspv_13.63,navahāṭakeṣṭakacitaṃ dadarśa sa kṣitipasya pastyamatha tatra saṃsadi / gaganaspṛśāṃ maṇirucāṃ cayena yatsadanānyudayasmayata nākināmapi,नवहाटकेष्टकचितं ददर्श स क्षितिपस्य पस्त्यमथ तत्र संसदि / गगनस्पृशां मणिरुचां चयेन यत्सदनान्युदयस्मयत नाकिनामपि +mspv_13.64,udayādrimūrdhni yugapaccakāsatordinanāthapūrṇaśaśinorasambhavām / rucimāsane ruciradhāmni bibhratāvalaghunyatha nyaṣadatāṃ nṛpācyutau,उदयाद्रिमूर्ध्नि युगपच्चकासतोर्दिननाथपूर्णशशिनोरसम्भवाम् / रुचिमासने रुचिरधाम्नि बिभ्रतावलघुन्यथ न्यषदतां नृपाच्युतौ +mspv_13.65,sutarāṃ sukhena sakalaklamacchidā sanidādhamaṅgamiva mātariśvanā / yadunandanena tadudanvataḥ payaḥ śasineva rājakulamāpa nandathum,सुतरां सुखेन सकलक्लमच्छिदा सनिदाधमङ्गमिव मातरिश्वना / यदुनन्दनेन तदुदन्वतः पयः शसिनेव राजकुलमाप नन्दथुम् +mspv_13.66,anavadyavādyalayagāmi komalaṃ navagītamapyanavagītatāṃ dadhat / sphuṭasātvikāṅgikamanṛtyadujjvalaṃ savilāsalāsikavilāsanījanaḥ,अनवद्यवाद्यलयगामि कोमलं नवगीतमप्यनवगीततां दधत् / स्फुटसात्विकाङ्गिकमनृत्यदुज्ज्वलं सविलासलासिकविलासनीजनः +mspv_13.67,sakale ca tatra gṛhamāgate harau nagare 'pyakālamahamādideśa saḥ / satatotsavaṃ taditi nūnanmunmudo rabhasena vismṛtamabhūnmahībhṛtaḥ,सकले च तत्र गृहमागते हरौ नगरे ऽप्यकालमहमादिदेश सः / सततोत्सवं तदिति नूनन्मुन्मुदो रभसेन विस्मृतमभून्महीभृतः +mspv_13.68,harirākumāramakhilābhidhānavitsvajanasya vārtamayamayamanvayuṅkta ca / mahatīmapi śriyamavāpya vismayaḥ sujano na vismarati jātu kiñcana,हरिराकुमारमखिलाभिधानवित्स्वजनस्य वार्तमयमयमन्वयुङ्क्त च / महतीमपि श्रियमवाप्य विस्मयः सुजनो न विस्मरति जातु किञ्चन +mspv_13.69,martyalokaduravāpamavāptarasodayaṃ nūtanatvamatiriktatayānupadaṃ dadhat / śrīpatiḥ patirasāvavaneśca parasparaṃ saṅkathāmṛtamanekamasisvadatāmamubhau,मर्त्यलोकदुरवापमवाप्तरसोदयं नूतनत्वमतिरिक्ततयानुपदं दधत् / श्रीपतिः पतिरसाववनेश्च परस्परं सङ्कथामृतमनेकमसिस्वदताममुभौ +mspv_14.1,taṃ jagāda giramudgiranniva snehamāhitavikāsayā dṛśā / yajñakarmaṇi manaḥ samādadhadvāgvidāṃ varamakamadvado nṛpaḥ,तं जगाद गिरमुद्गिरन्निव स्नेहमाहितविकासया दृशा / यज्ञकर्मणि मनः समादधद्वाग्विदां वरमकमद्वदो नृपः +mspv_14.2,lajjate na gaditaḥ priyaṃ paro vaktureva bhavati trapādhikā / vrīḍametina tava priyaṃ vadanhrīmatātrabhavataiva bhūyate,लज्जते न गदितः प्रियं परो वक्तुरेव भवति त्रपाधिका / व्रीडमेतिन तव प्रियं वदन्ह्रीमतात्रभवतैव भूयते +mspv_14.3,toṣameti vitathaiḥ stavaiḥ paraste ca tasya sulabhāḥ śarīribhiḥ / asti na stutivaco 'nṛtaṃ tava stotrayogyana ca tena tuṣyasi,तोषमेति वितथैः स्तवैः परस्ते च तस्य सुलभाः शरीरिभिः / अस्ति न स्तुतिवचो ऽनृतं तव स्तोत्रयोग्यन च तेन तुष्यसि +mspv_14.4,bahvapi priyamayaṃ tava bruvanna vrajatyanṛtavāditāṃ janaḥ / sambhavanti yadadoṣadūṣite sārva sarvaguṇasampadastvayi,बह्वपि प्रियमयं तव ब्रुवन्न व्रजत्यनृतवादितां जनः / सम्भवन्ति यददोषदूषिते सार्व सर्वगुणसम्पदस्त्वयि +mspv_14.5,sā vibhūtiranubhāva sampadāṃ bhūyasī tava yadāyatāyati / etadūḍhagurubhāra bhārataṃ varṣamadya mama vartate vaśe,सा विभूतिरनुभाव सम्पदां भूयसी तव यदायतायति / एतदूढगुरुभार भारतं वर्षमद्य मम वर्तते वशे +mspv_14.6,saptatantumadhigantumicchataḥ kurvanugrahamanujñayā mama / mūlatāmupagate prabho tvayi prāpi dharmamayavṛkṣatā mayā,सप्ततन्तुमधिगन्तुमिच्छतः कुर्वनुग्रहमनुज्ञया मम / मूलतामुपगते प्रभो त्वयि प्रापि धर्ममयवृक्षता मया +mspv_14.7,sambhṛtopakaraṇena nirmalāṃ kartumiṣṭimabhivāñchatā mayā / tvaṃ samīraṇa iva pratīkṣitaḥ karṣakeṇa valajānpupūṣatā,सम्भृतोपकरणेन निर्मलां कर्तुमिष्टिमभिवाञ्छता मया / त्वं समीरण इव प्रतीक्षितः कर्षकेण वलजान्पुपूषता +mspv_14.8,vītavighnamanaghena bhāvitā sannidhestava makhena me 'dhunā / ko vihantumalamāsthitodaye vāsaraśriyamaśītadīdhitau,वीतविघ्नमनघेन भाविता सन्निधेस्तव मखेन मे ऽधुना / को विहन्तुमलमास्थितोदये वासरश्रियमशीतदीधितौ +mspv_14.9,svāpateyamadhigamya dharmataḥ paryapālayamavīvṛdhaṃ ca yat / tīrthagāmī karavai vidhānatastajjuṣasva juhavāni cānale,स्वापतेयमधिगम्य धर्मतः पर्यपालयमवीवृधं च यत् / तीर्थगामी करवै विधानतस्तज्जुषस्व जुहवानि चानले +mspv_14.10,pūrvamaṅga juhudhi tvameva vā snātavatyavabhṛthe tatastvayi / somapāyini bhaviṣyate mayā vāñchitottamavitānayājinā,पूर्वमङ्ग जुहुधि त्वमेव वा स्नातवत्यवभृथे ततस्त्वयि / सोमपायिनि भविष्यते मया वाञ्छितोत्तमवितानयाजिना +mspv_14.11,kiṃ vidheyamanayā vidhīyatāṃ tvatprasādajitayārthasampadā / śādhi śāsaka jagattrayasya māmāśravo 'smi bhavataḥ sahānujaḥ,किं विधेयमनया विधीयतां त्वत्प्रसादजितयार्थसम्पदा / शाधि शासक जगत्त्रयस्य मामाश्रवो ऽस्मि भवतः सहानुजः +mspv_14.12,taṃ vadantamiti viṣṭaraśravāḥ śrāvayannatha samastabhūbhṛtaḥ / vyājahāra daśanāṃśumaṇḍalavyājahāra śabalaṃ dadhadvapuḥ,तं वदन्तमिति विष्टरश्रवाः श्रावयन्नथ समस्तभूभृतः / व्याजहार दशनांशुमण्डलव्याजहार शबलं दधद्वपुः +mspv_14.13,sāditākhilanṛpaṃ mahanmahaḥ samprati svanayasaṃpadaiva te / kiṃ parasya sa guṇaḥ samaśnute pathyavṛttirapi yadyarogitām,सादिताखिलनृपं महन्महः सम्प्रति स्वनयसंपदैव ते / किं परस्य स गुणः समश्नुते पथ्यवृत्तिरपि यद्यरोगिताम् +mspv_14.14,tatsurājñi bhavati sthite punaḥ kaḥ kratuṃ yajatu rājalakṣaṇam / uddhṛtau bhavati kasya vā bhuvaḥ śrīvarāhamapahāya yogyatā,तत्सुराज्ञि भवति स्थिते पुनः कः क्रतुं यजतु राजलक्षणम् / उद्धृतौ भवति कस्य वा भुवः श्रीवराहमपहाय योग्यता +mspv_14.15,śāsane 'pi guruṇi vyavasthitaṃ kṛtyavastuṣu niyuṅkṣva kāmataḥ / tvatprayojanaghanaṃ dhanañjayādanya eva iti māṃ ca māvagāḥ,शासने ऽपि गुरुणि व्यवस्थितं कृत्यवस्तुषु नियुङ्क्ष्व कामतः / त्वत्प्रयोजनघनं धनञ्जयादन्य एव इति मां च मावगाः +mspv_14.16,yastaveha savane na bhūpatiḥ karma karmakaravatkariṣyati / tasya neṣyati vapuḥ kabandhatāṃ bandhureva jagatāṃ sudarśanaḥ,यस्तवेह सवने न भूपतिः कर्म कर्मकरवत्करिष्यति / तस्य नेष्यति वपुः कबन्धतां बन्धुरेव जगतां सुदर्शनः +mspv_14.17,ityudīritagiraṃ nṛpastvayi śreyasi sthitavati sthirā mama / sarvasampaditi śaurimuktavānudvahanmudamudasthita kratau,इत्युदीरितगिरं नृपस्त्वयि श्रेयसि स्थितवति स्थिरा मम / सर्वसम्पदिति शौरिमुक्तवानुद्वहन्मुदमुदस्थित क्रतौ +mspv_14.18,ānanena śaśinaḥ kalāṃ dadhaddarśanakṣayitakāmavigrahaḥ / āplutaḥ sa vimalairjalairabhūdaṣṭamūrtidharamūrtiraṣṭamī,आननेन शशिनः कलां दधद्दर्शनक्षयितकामविग्रहः / आप्लुतः स विमलैर्जलैरभूदष्टमूर्तिधरमूर्तिरष्टमी +mspv_14.19,tasya sāṃkhyapuruṣeṇa tulyatāṃ bibhrataḥ svayamakurvataḥ kriyāḥ / kartṛtā tadupalambhato 'bhavadvṛttibhāji karaṇe yathartviji,तस्य सांख्यपुरुषेण तुल्यतां बिभ्रतः स्वयमकुर्वतः क्रियाः / कर्तृता तदुपलम्भतो ऽभवद्वृत्तिभाजि करणे यथर्त्विजि +mspv_14.20,śabditāmanapaśabdamuccakairvākyalakṣaṇavido 'nuvākyayā / yājyayā yajanakarmiṇo 'tyajandravyajātamapadiśya devatām,शब्दितामनपशब्दमुच्चकैर्वाक्यलक्षणविदो ऽनुवाक्यया / याज्यया यजनकर्मिणो ऽत्यजन्द्रव्यजातमपदिश्य देवताम् +mspv_14.21,saptamabhedakarakalpitasvaraṃ sāma sāmavidasaṅgamujjagau / tatra sūnṛtagiraśca sūrayaḥ puṇyamṛgyajuṣamadhyagīṣata,सप्तमभेदकरकल्पितस्वरं साम सामविदसङ्गमुज्जगौ / तत्र सूनृतगिरश्च सूरयः पुण्यमृग्यजुषमध्यगीषत +mspv_14.22,baddhadarbhamayakāñcidāmayā vīkṣitāni yajamānajāyayā / śuṣmaṇi praṇayanādisaṃskṛte tairhavīṃṣi juhavāṃbabhūvire,बद्धदर्भमयकाञ्चिदामया वीक्षितानि यजमानजायया / शुष्मणि प्रणयनादिसंस्कृते तैर्हवींषि जुहवांबभूविरे +mspv_14.23,nāññjasā nigadituṃ vibhaktibhirvyaktibhiśca nikhilābhirāgame / tatra karmaṇi viparyaṇīnaman mantramūhakuśalaḥ prayogiṇaḥ,नाञ्ञ्जसा निगदितुं विभक्तिभिर्व्यक्तिभिश्च निखिलाभिरागमे / तत्र कर्मणि विपर्यणीनमन् मन्त्रमूहकुशलः प्रयोगिणः +mspv_14.24,saṃśayāya dadhatoḥ sarūpatā dūrabhinnaphalayoḥ kriyāṃ prati / śabdaśāsanavidaḥ samāsayorvigrahaṃ vyavasasuḥ svareṇa te,संशयाय दधतोः सरूपता दूरभिन्नफलयोः क्रियां प्रति / शब्दशासनविदः समासयोर्विग्रहं व्यवससुः स्वरेण ते +mspv_14.25,lolahetirasanāśataprabhāmaṇḍalena lasatā hasanniva / prājyamājyamasakṛdvaṣaṭkṛtaṃ nirmalīmasamalīḍha pāvakaḥ,लोलहेतिरसनाशतप्रभामण्डलेन लसता हसन्निव / प्राज्यमाज्यमसकृद्वषट्कृतं निर्मलीमसमलीढ पावकः +mspv_14.26,tatra mantrapavitaṃ haviḥ kratāvaśnato na vapureva kevalam / varṇasampadamatisphuṭāṃ dadhannāma cojjvalamabhūddhavirbhujaḥ,तत्र मन्त्रपवितं हविः क्रतावश्नतो न वपुरेव केवलम् / वर्णसम्पदमतिस्फुटां दधन्नाम चोज्ज्वलमभूद्धविर्भुजः +mspv_14.27,sparśamuṣṇamucitaṃ dadhacchikhī yaddadāha haviradbhutaṃ na tat / gandhato 'pi hutahavyasambhavāddehināmadahadoghamaṃhasām,स्पर्शमुष्णमुचितं दधच्छिखी यद्ददाह हविरद्भुतं न तत् / गन्धतो ऽपि हुतहव्यसम्भवाद्देहिनामदहदोघमंहसाम् +mspv_14.28,unnamansapadi dhūmrayandiśaḥ sāndratāṃ dadhadadhaḥkṛtāmbudaḥ / dyāmiyāya dahanasya ketanaḥ kīrtayanniva divaukasāṃ priyam,उन्नमन्सपदि धूम्रयन्दिशः सान्द्रतां दधदधःकृताम्बुदः / द्यामियाय दहनस्य केतनः कीर्तयन्निव दिवौकसां प्रियम् +mspv_14.29,nirjitākhilamahārṇavauṣadhisyandasāramamṛtaṃ vavalgire / nākinaḥ kathamapi pratīkṣituṃ hūyamānamanale viṣehire,निर्जिताखिलमहार्णवौषधिस्यन्दसारममृतं ववल्गिरे / नाकिनः कथमपि प्रतीक्षितुं हूयमानमनले विषेहिरे +mspv_14.30,tatra nityavihitopahūtiṣu proṣiteṣu patiṣu dyuyoṣitām / gumphitāḥ śirasi veṇayo 'bhavanna praphullasurapādapasrajaḥ,तत्र नित्यविहितोपहूतिषु प्रोषितेषु पतिषु द्युयोषिताम् / गुम्फिताः शिरसि वेणयो ऽभवन्न प्रफुल्लसुरपादपस्रजः +mspv_14.31,prāśurāśu havanīyamatra yattena dīrghamamaratvamadhyaguḥ / uddhatānadhika medhitaujaso dānavāṃśca vibudhāḥ vijigyire,प्राशुराशु हवनीयमत्र यत्तेन दीर्घममरत्वमध्यगुः / उद्धतानधिक मेधितौजसो दानवांश्च विबुधाः विजिग्यिरे +mspv_14.32,nāpacāramagamankkaccitkriyāḥ sarvamatra samapādi sādhanam / atyaśerata parasparaṃ dhiyaḥ sattriṇāṃ narapateścasaṃpadaḥ,नापचारमगमन्क्कच्चित्क्रियाः सर्वमत्र समपादि साधनम् / अत्यशेरत परस्परं धियः सत्त्रिणां नरपतेश्चसंपदः +mspv_14.33,dakṣiṇīyamavagamya paṅktiśaḥ paṅktipāvanamatha dvijavrajam / dakṣiṇaḥ kṣitipatirvyaśiśraṇaddakṣiṇāḥ sadasi rājasūyakīḥ,दक्षिणीयमवगम्य पङ्क्तिशः पङ्क्तिपावनमथ द्विजव्रजम् / दक्षिणः क्षितिपतिर्व्यशिश्रणद्दक्षिणाः सदसि राजसूयकीः +mspv_14.34,vāripūrvamakhilāsu satkriyālabdhaśuddhiṣu dhanāni bījavat / bhāvi bibhrati phalaṃ mahaddvijakṣetrabhūmiṣu narādhipo 'vapat,वारिपूर्वमखिलासु सत्क्रियालब्धशुद्धिषु धनानि बीजवत् / भावि बिभ्रति फलं महद्द्विजक्षेत्रभूमिषु नराधिपो ऽवपत् +mspv_14.35,kiṃ nu citramadhivedi bhūpatirdakṣayandvijagaṇānapūyata / rājataḥ pupuvire nirenasaḥ prāpya te 'pi vimalaṃ pratigraham,किं नु चित्रमधिवेदि भूपतिर्दक्षयन्द्विजगणानपूयत / राजतः पुपुविरे निरेनसः प्राप्य ते ऽपि विमलं प्रतिग्रहम् +mspv_14.36,sa svahastakṛtacihnaśāsanaḥ pākaśāsanasamānaśāsanaḥ / āśaśāṅkatapanārṇavasthitorviprasādakṛta bhūyasīrbhuvaḥ,स स्वहस्तकृतचिह्नशासनः पाकशासनसमानशासनः / आशशाङ्कतपनार्णवस्थितोर्विप्रसादकृत भूयसीर्भुवः +mspv_14.37,śuddhamaśrutivirodhi bibhrataṃ śāstramujjvalavarṇasaṅkaraiḥ / pustakaiḥ samamasau gaṇaṃ muhurvācyamānamaśṛṇoddvijanmanām,शुद्धमश्रुतिविरोधि बिभ्रतं शास्त्रमुज्ज्वलवर्णसङ्करैः / पुस्तकैः सममसौ गणं मुहुर्वाच्यमानमशृणोद्द्विजन्मनाम् +mspv_14.38,tatpraṇītamanasāmupeyuṣāṃ draṣṭumāhavanamagrajanmanām / ātitheyamanivāritātithiḥ kartumāśramaguruḥ sa nāśramat,तत्प्रणीतमनसामुपेयुषां द्रष्टुमाहवनमग्रजन्मनाम् / आतिथेयमनिवारितातिथिः कर्तुमाश्रमगुरुः स नाश्रमत् +mspv_14.39,mṛgyamāṇamapi yaddurāsadaṃ bhūrisāramupanīya tatsvayam / āsatāvasarakāṅkṣiṇo bahistasya ratnamupadīkṛtaṃ nṛpāḥ,मृग्यमाणमपि यद्दुरासदं भूरिसारमुपनीय तत्स्वयम् / आसतावसरकाङ्क्षिणो बहिस्तस्य रत्नमुपदीकृतं नृपाः +mspv_14.40,eka eva vasu yaddadau nṛpastatsamāpakamatarkyata kratoḥ / tyāgaśālini tapaḥsute yayuḥ sarvapārthivadhanānyapi kṣayam,एक एव वसु यद्ददौ नृपस्तत्समापकमतर्क्यत क्रतोः / त्यागशालिनि तपःसुते ययुः सर्वपार्थिवधनान्यपि क्षयम् +mspv_14.41,prītirasya dadato 'bhavattathā yena tatpriyacikīrṣavo nṛpāḥ / sparśitairadhikamāgamanmudaṃ nādhiveśma nihitairupāyanaiḥ,प्रीतिरस्य ददतो ऽभवत्तथा येन तत्प्रियचिकीर्षवो नृपाः / स्पर्शितैरधिकमागमन्मुदं नाधिवेश्म निहितैरुपायनैः +mspv_14.42,yaṃ laghunyapi laghūkṛtāhitaḥ śiṣyabhūtamaśiṣatsa karmaṇi / saspṛhaṃ nṛpatibhirnṛpo 'parairgauraveṇa dadṛśetarāmasau,यं लघुन्यपि लघूकृताहितः शिष्यभूतमशिषत्स कर्मणि / सस्पृहं नृपतिभिर्नृपो ऽपरैर्गौरवेण ददृशेतराम��ौ +mspv_14.43,ādyakolatulitāṃ prakampanaiḥ kampitāṃ muhuranīdṛgātmani / vāciropitavatāmunā mahīṃ rājakāya viṣayā vibhejire,आद्यकोलतुलितां प्रकम्पनैः कम्पितां मुहुरनीदृगात्मनि / वाचिरोपितवतामुना महीं राजकाय विषया विभेजिरे +mspv_14.44,āgatādvyavasitena cetasā sattvasampadavikārimānasaḥ / tatra nābhavadasau mahāhave śātravādiva parāṅmukho 'rthinaḥ,आगताद्व्यवसितेन चेतसा सत्त्वसम्पदविकारिमानसः / तत्र नाभवदसौ महाहवे शात्रवादिव पराङ्मुखो ऽर्थिनः +mspv_14.45,naikṣatārthinamavajñayā muhuryācitastu na ca kālamākṣipat / nāditālpamatha na vyakatthayaddattamiṣṭamapi nānvaśeta saḥ,नैक्षतार्थिनमवज्ञया मुहुर्याचितस्तु न च कालमाक्षिपत् / नादिताल्पमथ न व्यकत्थयद्दत्तमिष्टमपि नान्वशेत सः +mspv_14.46,nirguṇo 'pi vimukho na bhūpaterdānaśauṇḍamanasaḥ puro 'bhavat / varṣukasya kimapaḥ kṛtonnaterambudasya parihāryamūṣaram,निर्गुणो ऽपि विमुखो न भूपतेर्दानशौण्डमनसः पुरो ऽभवत् / वर्षुकस्य किमपः कृतोन्नतेरम्बुदस्य परिहार्यमूषरम् +mspv_14.47,prema tasya na guṇeṣu nādhikaṃ na sma veda na guṇāntaraṃ ca saḥ / ditsayā tadapi pārthivo 'rthinaṃ guṇyaguṇya iti na vyajīgaṇat,प्रेम तस्य न गुणेषु नाधिकं न स्म वेद न गुणान्तरं च सः / दित्सया तदपि पार्थिवो ऽर्थिनं गुण्यगुण्य इति न व्यजीगणत् +mspv_14.48,darśanānupadameva kāmataḥ svaṃ vanīyakajane 'dhigacchati / prārthanārtharahitaṃ tadābhavaddīyatāmiti vaco 'tisarjane,दर्शनानुपदमेव कामतः स्वं वनीयकजने ऽधिगच्छति / प्रार्थनार्थरहितं तदाभवद्दीयतामिति वचो ऽतिसर्जने +mspv_14.49,nānavāptavasunār'thakāmyatā nācikitsitagadena rogiṇā / icchatāśitumanāśuṣā na ca pratyagāmi tadupeyuṣā sadaḥ,नानवाप्तवसुनार्ऽथकाम्यता नाचिकित्सितगदेन रोगिणा / इच्छताशितुमनाशुषा न च प्रत्यगामि तदुपेयुषा सदः +mspv_14.50,svādayanrasamanekasaṃskṛtaprākṛtairakṛtapātrasaṅkaraiḥ / bhāvaśuddhisahitairmudaṃ jano nāṭakairiva babhāra bhojanaiḥ,स्वादयन्रसमनेकसंस्कृतप्राकृतैरकृतपात्रसङ्करैः / भावशुद्धिसहितैर्मुदं जनो नाटकैरिव बभार भोजनैः +mspv_14.51,rakṣitāramiti tatra karmaṇi nyasya duṣṭadamanakṣamaṃ harim / akṣatāni niravartayattadā dānahomayajanāni bhūpatiḥ,रक्षितारमिति तत्र कर्मणि न्यस्य दुष्टदमनक्षमं हरिम् / अक्षतानि निरवर्तयत्तदा दानहोमयजनानि भूपतिः +mspv_14.52,eka eva susakhaiṣa sunvatāṃ śaurirityabhinayādivoccakaiḥ / yūparūpakamanīnamadbhujaṃ bhūścaṣālatulitāṅgulīyakam,एक एव सुसखैष सुन्वतां शौरिरित्यभिनयादिवोच्चकैः / यूपरूपकमनीनमद्भुजं भूश्चषालतुलिताङ्गुलीयकम् +mspv_14.53,itthamatra vitatakrame kratau vīkṣya dharmamatha gharmajanmanā / arghadānamanucodito vacaḥ sabhyamabhyadhita śantanoḥ sutaḥ,इत्थमत्र विततक्रमे क्रतौ वीक्ष्य धर्ममथ घर्मजन्मना / अर्घदानमनुचोदितो वचः सभ्यमभ्यधित शन्तनोः सुतः +mspv_14.54,ātmanaiva guṇadoṣakovidaḥ kiṃ na vetsi karaṇīyavastuṣu / yattathāpi na gurūnnapṛcchasi tvaṃ kramo 'yamiti tatra kāraṇam,आत्मनैव गुणदोषकोविदः किं न वेत्सि करणीयवस्तुषु / यत्तथापि न गुरून्नपृच्छसि त्वं क्रमो ऽयमिति तत्र कारणम् +mspv_14.55,snātakaṃ gurumabhīṣṭamṛtvijaṃ saṃyujā ca saha medinīpatim / arghabhāja iti kīrtayanti ṣaṭ te ca te yugapadāgatāḥ sadaḥ,स्नातकं गुरुमभीष्टमृत्विजं संयुजा च सह मेदिनीपतिम् / अर्घभाज इति कीर्तयन्ति षट् ते च ते युगपदागताः सदः +mspv_14.56,śobhayanti paritaḥ pratāpino mantraśaktivinivāritāpadaḥ / tvanmakhamukhabhuvaḥ svayambhuvo bhūbhujaśca paralokajiṣṇavaḥ,शोभयन्ति परितः प्रतापिनो मन्त्रशक्तिविनिवारितापदः / त्वन्मखमुखभुवः स्वयम्भुवो भूभुजश्च परलोकजिष्णवः +mspv_14.57,ābhajanti guṇinaḥ pṛthakpṛthakpārtha satkṛtimakṛtrimāmamī / eka eva guṇavattamo 'thavāpūjya ityayamapīṣyate vidhiḥ,आभजन्ति गुणिनः पृथक्पृथक्पार्थ सत्कृतिमकृत्रिमाममी / एक एव गुणवत्तमो ऽथवापूज्य इत्ययमपीष्यते विधिः +mspv_14.58,atra caiṣa sakale 'pibhāti māṃ pratyaśeṣaguṇabandhurarhati / bhūmidevanaradevasaṅgame pūrvadevaripurarhaṇāṃ hariḥ,अत्र चैष सकले ऽपिभाति मां प्रत्यशेषगुणबन्धुरर्हति / भूमिदेवनरदेवसङ्गमे पूर्वदेवरिपुरर्हणां हरिः +mspv_14.59,martyamātramavadīdharadbhavānmainamānamitadaityadānavam / aṃśa eṣa janatātivartino vedhasaḥ pratijanaṃ kṛtasthiteḥ,मर्त्यमात्रमवदीधरद्भवान्मैनमानमितदैत्यदानवम् / अंश एष जनतातिवर्तिनो वेधसः प्रतिजनं कृतस्थितेः +mspv_14.60,dhyeyamekamapathe sthitaṃ dhiyaḥ stutyamuttamamatītavākpatham / āmananti yamupāsyamādarād dūravartinamatīva yoginaḥ,ध्येयमेकमपथे स्थितं धियः स्तुत्यमुत्तममतीतवाक्पथम् / आमनन्ति यमुपास्यमादराद् दूरवर्तिनमतीव योगिनः +mspv_14.61,padmabhūriti sṛjañjagadrajaḥ satvamacyuta iti sthitiṃ nayan / saṃharanhara iti śritastamasraidhameṣa bhajati tribhirguṇaiḥ,पद्मभूरिति सृजञ्जगद्रजः सत्वमच्युत इति स्थितिं नयन् / संहरन्हर इति श्रितस्तमस्रैधमेष भजति त्रिभिर्गुणैः +mspv_14.62,sarvavedinamanādimāsthitaṃ dehināmanujighṛkṣayā vapuḥ / kleśakarmaphalabhogavarjitaṃ puṃviśeṣamamumīśvaraṃviduḥ,सर्ववेदिनमनादिमास्थितं देहिनामनुजिघृक्षया वपुः / क्लेशकर्मफलभोगवर्जितं पुंविशेषममुमीश्वरंविदुः +mspv_14.63,bhaktimanta iha bhaktavatsale santatasmaraṇarīṇakalmaṣāḥ / yānti nirvahaṇamasya saṃsṛtikleśanāṭakaviḍambanāvidheḥ,भक्तिमन्त इह भक्तवत्सले सन्ततस्मरणरीणकल्मषाः / यान्ति निर्वहणमस्य संसृतिक्लेशनाटकविडम्बनाविधेः +mspv_14.64,grāmyabhāvamapahātumicchavo yogamārgapatitena cetasā / durgamekamapunarnivṛttaye yaṃ viśanti vaśinaṃ mumukṣavaḥ,ग्राम्यभावमपहातुमिच्छवो योगमार्गपतितेन चेतसा / दुर्गमेकमपुनर्निवृत्तये यं विशन्ति वशिनं मुमुक्षवः +mspv_14.65,āditāmajananāya dehināmantatāṃ ca dadhate 'napāyine / bibhrate bhuvamadhaḥ sadātha ca brahmaṇo 'pyupari tiṣṭhate namaḥ,आदितामजननाय देहिनामन्ततां च दधते ऽनपायिने / बिभ्रते भुवमधः सदाथ च ब्रह्मणो ऽप्युपरि तिष्ठते नमः +mspv_14.66,kevalaṃ dadhati kartṛvācinaḥ pratyayāniha na jātu karmaṇi / dhātavaḥ sṛjatisaṃhṛśāstayaḥ stautiratra viparītakārakaḥ,केवलं दधति कर्तृवाचिनः प्रत्ययानिह न जातु कर्मणि / धातवः सृजतिसंहृशास्तयः स्तौतिरत्र विपरीतकारकः +mspv_14.67,pūrvameṣa kila sṛṣṭavānapastāsu vīryamanivāryamādadhau / tacca kāraṇamabhūddhiraṇmayaṃ brahmaṇo 'sṛjadasāvidaṃ jagat,पूर्वमेष किल सृष्टवानपस्तासु वीर्यमनिवार्यमादधौ / तच्च कारणमभूद्धिरण्मयं ब्रह्मणो ऽसृजदसाविदं जगत् +mspv_14.68,matkuṇāviva purā pariplavau sindhunāthaśayane niṣeduṣaḥ / gacchataḥ sma madhukaiṭabhau vibhoryasya naidrasukhavighnatāṃ kṣaṇam,मत्कुणाविव पुरा परिप्लवौ सिन्धुनाथशयने निषेदुषः / गच्छतः स्म मधुकैटभौ विभोर्यस्य नैद्रसुखविघ्नतां क्षणम् +mspv_14.69,śrautamārgasukhagānakovidabrahmaṣaṭcaraṇagarbhamujjvalam / śrīmukhendusavidhe 'pi śobhate yasya nābhisarasīsaroruham,श्रौतमार्गसुखगानकोविदब्रह्मषट्चरणगर्भमुज्ज्वलम् / श्रीमुखेन्दुसविधे ऽपि शोभते यस्य नाभिसरसीसरोरुहम् +mspv_14.70,satyavṛttamapi māyinaṃ jagadvṛddhamapyucitanidramarbhakam / janma bibhratamajaṃ navaṃ budhā yaṃ purāṇapuruṣaṃ pracakṣate,सत्यवृत्तमपि मायिनं जगद्वृद्धमप्युचितनिद्रमर्भकम् / जन्म बिभ्रतमजं नवं बुधा यं पुराणपुरुषं प्रचक्षते +mspv_14.71,skandhadhūnanavisārikesarakṣiptasāgaramahāplavāmayam / uddhṛtāmiva muhūrtamaikṣata sthūlanāsikavapurvasundharām,स्कन्धधूननविसारिकेसरक्षिप्तसागरमहाप्लवामयम् / उद्धृतामिव मुहूर्तमैक्षत स्थूलनासिकवपुर्वसुन्धराम् +mspv_14.72,divyakesarivapuḥ suradviṣo naiva labdhaśamamāyudhairapi / durnivāraraṇakaṇḍu komalairvakṣa eṣa niradārayannakhaiḥ,दिव्यकेसरिवपुः सुरद्विषो नैव लब्धशममायुधैरपि / दुर्निवाररणकण्डु कोमलैर्वक्ष एष निरदारयन्नखैः +mspv_14.73,vāridheriva karāgravīcibhirdiṅmataṅgajamukhānyabhighnataḥ / yasya cārunakhaśuktayaḥ sphuranmauktikaprakaragarbhatāṃ dadhuḥ,वारिधेरिव कराग्रवीचिभिर्दिङ्मतङ्गजमुखान्यभिघ्नतः / यस्य चारुनखशुक्तयः स्फुरन्मौक्तिकप्रकरगर्भतां दधुः +mspv_14.74,dīptinirjitavirocanādayaṃ gāṃ virocanasutādabhīpsataḥ / ātmabhūravarajākhilaprajaḥ svarpateravarajatvamāyayau,दीप्तिनिर्जितविरोचनादयं गां विरोचनसुतादभीप्सतः / आत्मभूरवरजाखिलप्रजः स्वर्पतेरवरजत्वमाययौ +mspv_14.75,kiṃ kramiṣyati kilaiṣa vāmano yāvaditthamahasanna dānavāḥ / tāvadasya na mamau nabhastale laṅghitārkaśaśimaṇḍalaḥ kramaḥ,किं क्रमिष्यति किलैष वामनो यावदित्थमहसन्न दानवाः / तावदस्य न ममौ नभस्तले लङ्घितार्कशशिमण्डलः क्रमः +mspv_14.76,gacchatāpi gaganāgramuccakairyasya bhūdharagarīyasāṅghriṇā / krāntakandhara ivābalo baliḥ svargabharturagamatsubandhatām,गच्छतापि गगनाग्रमुच्चकैर्यस्य भूधरगरीयसाङ्घ्रिणा / क्रान्तकन्धर इवाबलो बलिः स्वर्गभर्तुरगमत्सुबन्धताम् +mspv_14.77,kāmato 'sya dadṛśurdivaukaso dūramūrumalinīlamāyatam / vyomni divyasaridambupaddhatispardhayeva yamunaughamutthitam,कामतो ऽस्य ददृशुर्दिवौकसो दूरमूरुमलिनीलमायतम् / व्योम्नि दिव्यसरिदम्बुपद्धतिस्पर्धयेव यमुनौघमुत्थितम् +mspv_14.78,yasya kiñcidapakartumakṣamaḥ kāyanigrahagṛhītavigrahaḥ / kāntavaktrasadṛśākṛtiṃ kṛtī rāhurindumadhunāpi bādhate,यस्य किञ्चिदपकर्तुमक्षमः कायनिग्रहगृहीतविग्रहः / कान्तवक्त्रसदृशाकृतिं कृती राहुरिन्दुमधुनापि बाधते +mspv_14.79,sampradāyavigamādupeyuṣīreva nāśamavināśivigrahaḥ / smartumapratihatasmṛtiḥ śrutīrdatta ityabhavadatrigotrajaḥ,सम्प्रदायविगमादुपेयुषीरेव नाशमविनाशिविग्रहः / स्मर्तुमप्रतिहतस्मृतिः श्रुतीर्दत्त इत्यभवदत्रिगोत्रजः +mspv_14.80,reṇukātanayatāmupāgataḥ śātitapracurapatrasaṃhati / lūnabhūribhujaśākhamujjhitacchāyamarjunavanaṃ vyadhādayam,रेणुकातनयतामुपागतः शातितप्रचुरपत्रसंहति / लूनभूरिभुजशाखमुज्झितच्छायमर्जुनवनं व्यधादयम् +mspv_14.81,eṣa dāśarathibhūyametya ca dhvaṃsitoddhatadaśānanāmapi / rākṣasīmakṛta rakṣitaprajastejasādhikavibhīṣaṇāṃ purīm,एष दाशरथिभूयमेत्य च ध्वंसितोद्धतदशाननामपि / राक्षसीमकृत रक्षितप्रजस्तेजसाधिकविभीषणां पुरीम् +mspv_14.82,niṣprahantumamareśavidviṣāmarthitaḥ svayamatha svayaṃbhuvā / samprati śrayati sūnutāmayaṃ kaśyapasya vasudevarūpiṇaḥ,निष्प्रहन्तुममरेशविद्विषामर्थितः स्वयमथ स्वयंभुवा / सम्प्रति श्रयति सूनुतामयं कश्यपस्य वसुदेवरूपिणः +mspv_14.83,tāta nodadhiviloḍanaṃ prati tvadvinātha vayamutsahāmahe / yaḥ surairiti suraughavallabho ballavaiśca jagade jagatpatiḥ,तात नोदधिविलोडनं प्रति त्वद्विनाथ वयमुत्सहामहे / यः सुरैरिति सुरौघवल्लभो बल्लवैश्च जगदे जगत्पतिः +mspv_14.84,nāttagandhamavadhūya śatrubhiśchāyayā ca śamitāmaraśramam / yo 'bhimānamiva vṛtravidviṣaḥ pārijātamudamūlayaddivaḥ,नात्तगन्धमवधूय शत्रुभिश्छायया च शमितामरश्रमम् / यो ऽभिमानमिव वृत्रविद्विषः पारिजातमुदमूलयद्दिवः +mspv_14.85,yaṃ sametya ca lalāṭalekhayā bibhrataḥ sapadi śaṃbhuvibhramam / caṇḍamārutamiva pradīpavaccedipasya niravādvilocanam,यं समेत्य च ललाटलेखया बिभ्रतः सपदि शंभुविभ्रमम् / चण्डमारुतमिव प्रदीपवच्चेदिपस्य निरवाद्विलोचनम् +mspv_14.86,yaḥ kolatāṃ ballavatāṃ ca bibhraddaṃṣṭrāmudasyāśu bhujāṃ ca gurvīm / magnasya toyāpadi dustarāyāṃ gomaṇḍalasyoddharaṇaṃ cakāra,यः कोलतां बल्लवतां च बिभ्रद्दंष्ट्रामुदस्याशु भुजां च गुर्वीम् / मग्नस्य तोयापदि दुस्तरायां गोमण्डलस्योद्धरणं चकार +mspv_14.87,dhanyo 'si yasya harireṣa samakṣa eva dūrādapi kratuṣu yajvabhirijyate yaḥ / datvārghamatrabhavate bhuvaneṣu yāvatsaṃsāramaṇḍalamavāpnuhi sādhuvādam,धन्यो ऽसि यस्य हरिरेष समक्ष एव दूरादपि क्रतुषु यज्वभिरिज्यते यः / दत्वार्घमत्रभवते भुवनेषु यावत्संसारमण्डलमवाप्नुहि साधुवादम् +mspv_14.88,bhīṣmoktaṃ taditi vaco niśamya samyak sāmrājyaśriyamadhigacchatā nṛpeṇa / datter'dhe mahati mahībhṛtāṃ puro 'pi trailokye madhubhidabhūdanargha eva,भीष्मोक्तं तदिति वचो निशम्य सम्यक् साम्राज्यश्रियमधिगच्छता नृपेण / दत्तेर्ऽधे महति महीभृतां पुरो ऽपि त्रैलोक्ये मधुभिदभूदनर्घ एव +mspv_15.1,athatatra pāṇḍutanayena sadasi vihitaṃ muradviṣaḥ / mānamasahata na cedipatiḥ paravṛddhimatsari mano hi māninām,अथतत्र पाण्डुतनयेन सदसि विहितं मुरद्विषः / मानमसहत न चेदिपतिः परवृद्धिमत्सरि मनो हि मानिनाम् +mspv_15.2,pura eva śārṅgiṇi savairamatha punaramuṃ tadarcayā / manyurabhajadavagāḍhataraḥ samadoṣakāla iva dehinaṃ jvaraḥ,पुर एव शार्ङ्गिणि सवैरमथ पुनरमुं तदर्चया / मन्युरभजदवगाढतरः समदोषकाल इव देहिनं ��्वरः +mspv_15.3,abhitarjayanniva samastanṛpagaṇamasāvakampayat / lolamukuṭamaṇiraśmi śanairaśanaiḥ prakampitajagattrayaṃ śiraḥ,अभितर्जयन्निव समस्तनृपगणमसावकम्पयत् / लोलमुकुटमणिरश्मि शनैरशनैः प्रकम्पितजगत्त्रयं शिरः +mspv_15.4,sa vamanruṣāśru ghanagharmavigaladurugaṇḍamaṇḍalaḥ / svedajalakaṇakarālakaro vyarucatprabhinna iva kuñjarastridhā,स वमन्रुषाश्रु घनघर्मविगलदुरुगण्डमण्डलः / स्वेदजलकणकरालकरो व्यरुचत्प्रभिन्न इव कुञ्जरस्त्रिधा +mspv_15.5,sa nikāmagharmitamabhīkṣṇamadhuvadavadhūtarājakaḥ / kṣiptabahulajalabindu vapuḥ pralayārṇavotthita ivādiśūkaraḥ,स निकामघर्मितमभीक्ष्णमधुवदवधूतराजकः / क्षिप्तबहुलजलबिन्दु वपुः प्रलयार्णवोत्थित इवादिशूकरः +mspv_15.6,kṣaṇamāśliṣaddghaṭitaśailaśikharakaṭhināṃsamaṇḍanaḥ / stambhamupahitavidhūtimasāvadhikāvadhūnitasamastasaṃsadam,क्षणमाश्लिषद्द्घटितशैलशिखरकठिनांसमण्डनः / स्तम्भमुपहितविधूतिमसावधिकावधूनितसमस्तसंसदम् +mspv_15.7,kanakāṅgadadyutibhirasya gamitamarucatpiśaṅgatām / krodhamayaśikhiśikhāpaṭalaiḥ paritaḥ parītamiva bāhumaṇḍalam,कनकाङ्गदद्युतिभिरस्य गमितमरुचत्पिशङ्गताम् / क्रोधमयशिखिशिखापटलैः परितः परीतमिव बाहुमण्डलम् +mspv_15.8,kṛtasannidhānamiva tasya punarapi tṛtīyacakṣuṣā / krūramajani kuṭilabhru gurubhrukuṭīkaṭhoritalalāṭamānanam,कृतसन्निधानमिव तस्य पुनरपि तृतीयचक्षुषा / क्रूरमजनि कुटिलभ्रु गुरुभ्रुकुटीकठोरितललाटमाननम् +mspv_15.9,atiraktabhāvamupagamya kṛtamatiramuṣya sāhase / dṛṣṭiragaṇitabhayāsilatāmalambate sma sabhayā sakhīmiva,अतिरक्तभावमुपगम्य कृतमतिरमुष्य साहसे / दृष्टिरगणितभयासिलतामलम्बते स्म सभया सखीमिव +mspv_15.10,karakuḍmalena nijamūrumurutaranagāśmakarkaśam / trastacapalacalamānajanaśrutabhīmanādamayamāhatoccakaiḥ,करकुड्मलेन निजमूरुमुरुतरनगाश्मकर्कशम् / त्रस्तचपलचलमानजनश्रुतभीमनादमयमाहतोच्चकैः +mspv_15.11,iti cakrudhe bhṛśamanena nanu mahadavāpya vipriyam / yāti vikṛtimapi saṃvṛtimatkimu yannisarganiravagrahaṃ manaḥ,इति चक्रुधे भृशमनेन ननु महदवाप्य विप्रियम् / याति विकृतिमपि संवृतिमत्किमु यन्निसर्गनिरवग्रहं मनः +mspv_15.12,prathamaṃ śarīrajavikārakṛtamukulabandhamavyathī / bhāvikalahaphalayogamasau vacanena kopakusumaṃ vyacīkasat,प्रथमं शरीरजविकारकृतमुकुलबन्धमव्यथी / भाविकलहफलयोगमसौ वचनेन कोपकुसुमं व्यचीकसत् +mspv_15.13,dhvanayansabhāmatha sanīraghanaravagabhīravāgabhīḥ / vācamavadadatiroṣavaśādatiniṣṭhurasphuṭatarākṣaramasau,ध्वनयन्सभामथ सनीरघनरवगभीरवागभीः / वाचमवददतिरोषवशादतिनिष्ठुरस्फुटतराक्षरमसौ +mspv_15.14,yadapūpujastvamiha pārtha murajitamapūjitaṃ satām / prema vilasati mahattadaho dayitaṃ janaḥ khalu guṇīti manyate,यदपूपुजस्त्वमिह पार्थ मुरजितमपूजितं सताम् / प्रेम विलसति महत्तदहो दयितं जनः खलु गुणीति मन्यते +mspv_15.15,yadarājñi rājavadihārghyamupahitamidaṃ muradviṣi / grāmyamṛga iva havistadayaṃ bhajate jvalatsu na mahīśavahniṣu,यदराज्ञि राजवदिहार्घ्यमुपहितमिदं मुरद्विषि / ग्राम्यमृग इव हविस्तदयं भजते ज्वलत्सु न महीशवह्निषु +mspv_15.16,anṛtāṃ giraṃ na gadasīti jagati paṭahairvighuṣyase / nindyamatha ca harimarcayatastava karmaṇaiva vikasatyasatyatā,अनृतां गिरं न गदसीति जगति पटहैर्विघुष्यसे / निन्द्यमथ च हरिमर्चयतस्तव कर्मणैव विकसत्यसत्यता +mspv_15.17,tava dharmarāja iti nāma kathamidamapaṣṭhu paṭhyate / bhaumadinamabhidadhatyathavā bhṛśamapraśastamapi maṅgalaṃ janāḥ,तव धर्मराज इति नाम कथमिदमपष्ठु पठ्यते / भौमदिनमभिदधत्यथवा भृशमप्रशस्तमपि मङ्गलं जनाः +mspv_15.18,yadi vārcanīyatama eṣa kimapi bhavatāṃ pṛthāsutāḥ / śauriravanipatibhirnikhilairavamānanārthamiha kiṃ nimantritaiḥ,यदि वार्चनीयतम एष किमपि भवतां पृथासुताः / शौरिरवनिपतिभिर्निखिलैरवमाननार्थमिह किं निमन्त्रितैः +mspv_15.19,athavā na dharmamasubodhasamayamavayāta bāliśāḥ / khāmamayamiha vṛthāpālito hatabuddhirapraṇihitaḥ saritsutaḥ,अथवा न धर्ममसुबोधसमयमवयात बालिशाः / खाममयमिह वृथापालितो हतबुद्धिरप्रणिहितः सरित्सुतः +mspv_15.20,svayameva śantanutanūja yamapi gaṇamarghyamabhyadhāḥ / tatra muraripurayaṃ katamo yamanindyabandivadabhiṣṭuṣe vṛthā,स्वयमेव शन्तनुतनूज यमपि गणमर्घ्यमभ्यधाः / तत्र मुररिपुरयं कतमो यमनिन्द्यबन्दिवदभिष्टुषे वृथा +mspv_15.21,avanībhṛtāṃ tvamapahāya gaṇamatijaḍaḥ samunnatam / nīci niyatamiha yaccapalo nirataḥ sphuṭaṃ bhavasi nimnagāsutaḥ,अवनीभृतां त्वमपहाय गणमतिजडः समुन्नतम् / नीचि नियतमिह यच्चपलो निरतः स्फुटं भवसि निम्नगासुतः +mspv_15.22,pratipattumaṅga ghaṭate ca na tava nṛpayogyamarhaṇam / kṛṣṇa kalaya nanu ko 'hamiti sphuṭamāpadāṃ padamanātmaveditā,प्रतिपत्तुमङ्ग घटते च न तव नृपयोग्यमर्हणम् / कृष्ण कलय ननु को ऽहमिति स्फुटमापदां पदमनात्मवेदिता +mspv_15.23,asurastvayā nyavadhi ko 'pi madhuriti kathaṃ pratīyate / daṇḍadalitasaraghaḥ prathase madhusūdanastvamiti sūdayanmadhu,असुरस्त्वया न्यवधि को ऽपि मधुरिति कथं प्रतीयते / दण्डदलितसरघः प्रथसे मधुसूदनस्त्वमिति सूदयन्मधु +mspv_15.24,mucukundatalpaśaraṇasya magadhapatiśātitaujasaḥ / siddhamabala sabalatvamaho tava rohiṇītatanayasāhacaryataḥ,मुचुकुन्दतल्पशरणस्य मगधपतिशातितौजसः / सिद्धमबल सबलत्वमहो तव रोहिणीततनयसाहचर्यतः +mspv_15.25,chalayanprajāstvamanṛtena kapaṭapaṭuraindrajālikaḥ / prītimanubhavasi nagnajitaḥ sutayeṣṭasatya iti sampratīyase,छलयन्प्रजास्त्वमनृतेन कपटपटुरैन्द्रजालिकः / प्रीतिमनुभवसि नग्नजितः सुतयेष्टसत्य इति सम्प्रतीयसे +mspv_15.26,dhṛtavānna cakramaricakrabhayacakitamāhave nijam / cakradhara iti rathāṅgamadaḥ satataṃ bibharṣi bhuvaneṣu rūḍhaye,धृतवान्न चक्रमरिचक्रभयचकितमाहवे निजम् / चक्रधर इति रथाङ्गमदः सततं बिभर्षि भुवनेषु रूढये +mspv_15.27,jagati śriyā virahito 'pi yadudadhisutāmupāyathāḥ / jñātijanajanitanāmapadāṃ tvamataḥ śriyaḥ patiriti prathāmagāḥ,जगति श्रिया विरहितो ऽपि यदुदधिसुतामुपायथाः / ज्ञातिजनजनितनामपदां त्वमतः श्रियः पतिरिति प्रथामगाः +mspv_15.28,abhiśatru saṃyati kadācidavihitaparākramo 'pi yat / vyomni kathamapi cakartha padaṃ vyapadiśyate jagati vikramītyataḥ,अभिशत्रु संयति कदाचिदविहितपराक्रमो ऽपि यत् / व्योम्नि कथमपि चकर्थ पदं व्यपदिश्यते जगति विक्रमीत्यतः +mspv_15.29,pṛthivīṃ bibhartha yadi pūrvamidamapi guṇāya vartate / bhūmibhṛditi parahāritabhūstvamudāhriyasva kathamanyathā janaiḥ,पृथिवीं बिभर्थ यदि पूर्वमिदमपि गुणाय वर्तते / भूमिभृदिति परहारितभूस्त्वमुदाह्रियस्व कथमन्यथा जनैः +mspv_15.30,tava dhanyateyamapi sarvanṛpatitulito 'pi yatkṣaṇam / klāntakarataladhṛtācalakaḥ pṛthivītale tulitabhūbhṛducyase,तव धन्यतेयमपि सर्वनृपतितुलितो ऽपि यत्क्षणम् / क्लान्तकरतलधृताचलकः पृथिवीतले तुलितभूभृदुच्यसे +mspv_15.31,tvamaśaknuvanna śubhakarmanirataḥ paripākadāruṇam / jetumakuśalamatirnarakaṃ yaśase 'dhilokamajayaḥ sutaṃ bhuvaḥ,त्वमशक्नुवन्न शुभकर्मनिरतः परिपाकदारुणम् / जेतुमकुशलमतिर्नरकं यशसे ऽधिलोकमजयः सुतं भुवः +mspv_15.32,sakalairvapuḥ sakaladoṣasamuditamidaṃ guṇaistava / tyaktamapaguṇa guṇastritayatyajanaprayāsamupayāsi kiṃ mudhā,सकलैर्वपुः सकलदोषसमुदितमिदं गुणैस्तव / त्यक्तमपगुण गुणस्त्रितयत्यजनप्रयासमुपयासि किं मुधा +mspv_15.33,tvayi pūjanaṃ jagati jālma kṛtamidamapākṛte guṇaiḥ / hāsakaramaghaṭate nitarāṃ śirasīva kaṅkatamapetamūrdhaje,त्वयि पूजनं जगति जाल्म कृतमिदमपाकृते गुणैः / हासकरमघटते नितरां शिरसीव कङ्कतमपेतमूर्धजे +mspv_15.34,mṛgavidviṣāmiva yaditthamajani miṣatāṃ pṛthāsutaiḥ / asya vanaśuna ivāpacitiḥ paribhāva eva bhavatāṃ bhuvo 'dhipāḥ,मृगविद्विषामिव यदित्थमजनि मिषतां पृथासुतैः / अस्य वनशुन इवापचितिः परिभाव एव भवतां भुवो ऽधिपाः +mspv_15.35,avadhījjanaṅgama ivaiṣa yadi hatavṛṣo vṛṣaṃ nanu / sparśamaśucivapurarhati na pratimānanāṃ tu nitarāṃ nṛpocitām,अवधीज्जनङ्गम इवैष यदि हतवृषो वृषं ननु / स्पर्शमशुचिवपुरर्हति न प्रतिमाननां तु नितरां नृपोचिताम् +mspv_15.36,yadi nāṅganeti matirasya mṛdurajani pūtanāṃ prati / stanyamaghṛṇamanasaḥ pibataḥ kila dharmato bhavati sā jananyapi,यदि नाङ्गनेति मतिरस्य मृदुरजनि पूतनां प्रति / स्तन्यमघृणमनसः पिबतः किल धर्मतो भवति सा जनन्यपि +mspv_15.37,śakaṭavyudāsatarubhaṅgadharaṇidharadhāraṇādikam / karma yadayamakarottaralaḥ sthiracetasāṃ ka iva tena vismayaḥ,शकटव्युदासतरुभङ्गधरणिधरधारणादिकम् / कर्म यदयमकरोत्तरलः स्थिरचेतसां क इव तेन विस्मयः +mspv_15.38,ayamugrasenatanayasya nṛpaśuraparaḥ paśūnavan / svamivadhamasukaraṃ puruṣaiḥ kurute sma yatparamametadadbhutam,अयमुग्रसेनतनयस्य नृपशुरपरः पशूनवन् / स्वमिवधमसुकरं पुरुषैः कुरुते स्म यत्परममेतदद्भुतम् +mspv_15.39,itivācamuddhatamudīrya sapadi saha veṇudāriṇā / soḍharipubalabharo 'sahanaḥ sa jahāsa dattakaratālamuccakaiḥ,इतिवाचमुद्धतमुदीर्य सपदि सह वेणुदारिणा / सोढरिपुबलभरो ऽसहनः स जहास दत्तकरतालमुच्चकैः +mspv_15.40,kaṭunāpi caidyavacanena vikṛtimagamanna mādhavaḥ / satyaniyatavacasaṃ vacasā sujanaṃ janāścalayituṃ ka īśate,कटुनापि चैद्यवचनेन विकृतिमगमन्न माधवः / सत्यनियतवचसं वचसा सुजनं जनाश्चलयितुं क ईशते +mspv_15.41,na cataṃ tadeti śapamānamapi yadunṛpāḥ pracukrudhuḥ / śaurisamayanigṛhītadhiyaḥ prabhucittameva hi jano 'nuvartate,न चतं तदेति शपमानमपि यदुनृपाः प्रचुक्रुधुः / शौरिसमयनिगृहीतधियः प्रभुचित्तमेव हि जनो ऽनुवर्तते +mspv_15.42,vihitāgaso muhurasaṅghyanijavacanadāmasa���yataḥ / tasya katitha iti tatprathamaṃ manasā samākhyadaparādhamacyutaḥ,विहितागसो मुहुरसङ्घ्यनिजवचनदामसंयतः / तस्य कतिथ इति तत्प्रथमं मनसा समाख्यदपराधमच्युतः +mspv_15.43,smṛtivartma tasya na samastamapakṛtamiyāya vidviṣaḥ / smartumadhigataguṇasmaraṇāḥ paṭavo na doṣamakhilaṃ khalūttamāḥ,स्मृतिवर्त्म तस्य न समस्तमपकृतमियाय विद्विषः / स्मर्तुमधिगतगुणस्मरणाः पटवो न दोषमखिलं खलूत्तमाः +mspv_15.44,nṛpatāvadhikṣipati śaurimatha surasaritsuto vacaḥ / smāha calayati bhuvaṃ maruti kṣubhitasya nādamanukurvadambudheḥ,नृपतावधिक्षिपति शौरिमथ सुरसरित्सुतो वचः / स्माह चलयति भुवं मरुति क्षुभितस्य नादमनुकुर्वदम्बुधेः +mspv_15.45,atha gauraveṇa parivādamaparigaṇayaṃstamātmanaḥ / prāha murariputiraskaraṇakṣubhitaḥ sma vācamiti jāhnavīsutaḥ,अथ गौरवेण परिवादमपरिगणयंस्तमात्मनः / प्राह मुररिपुतिरस्करणक्षुभितः स्म वाचमिति जाह्नवीसुतः +mspv_15.46,vihitaṃ mayādya sadasīdamapamṛṣitamacyutārcanam / yasya namayatu sa cāpamayaṃ caraṇaḥ kṛtaḥ śirasi sarvabhūbhṛtām,विहितं मयाद्य सदसीदमपमृषितमच्युतार्चनम् / यस्य नमयतु स चापमयं चरणः कृतः शिरसि सर्वभूभृताम् +mspv_15.47,itibhīṣmabhāṣitavacor'thamadhigatavatāmiva kṣaṇāt / kṣobhamagamadatimātramatho śiśupālapakṣapṛthivībhṛtāṃ gaṇaḥ,इतिभीष्मभाषितवचोर्ऽथमधिगतवतामिव क्षणात् / क्षोभमगमदतिमात्रमथो शिशुपालपक्षपृथिवीभृतां गणः +mspv_15.48,śititārakānumitatāmranayanamaruṇīkṛtaṃ krudhā / bāṇavadanamudadīpi bhiye jagataḥ sakīlamiva sūryamaṇḍalam,शितितारकानुमितताम्रनयनमरुणीकृतं क्रुधा / बाणवदनमुददीपि भिये जगतः सकीलमिव सूर्यमण्डलम् +mspv_15.49,pravidāritāruṇatarogranayanakusumojjvalaḥ sphuran / prātarahimakaratāmratanurviṣajadrumo 'para ivābhavaddrumaḥ,प्रविदारितारुणतरोग्रनयनकुसुमोज्ज्वलः स्फुरन् / प्रातरहिमकरताम्रतनुर्विषजद्रुमो ऽपर इवाभवद्द्रुमः +mspv_15.50,aniśāntavairadahanena virahitavatāntarārdratām / kopamarudabhihitena bhṛśaṃ narakātmajena taruṇeva jajvale,अनिशान्तवैरदहनेन विरहितवतान्तरार्द्रताम् / कोपमरुदभिहितेन भृशं नरकात्मजेन तरुणेव जज्वले +mspv_15.51,abhidhitsataḥ kimapi rāhuvadanavikṛtaṃ vyabhāvyata / grastaśaśadharamivopalasatsitadantapaṅkti mukhamuttamaujasaḥ,अभिधित्सतः किमपि राहुवदनविकृतं व्यभाव्यत / ग्रस्तशशधरमिवोपलसत्सितदन्तपङ्क्ति मुखमुत्तमौजसः +mspv_15.52,kupitākṛtiṃ prathamameva hasitamaśanairasūcayat / kruddhamaśanidalitādritaṭadhvani dantavakramaricakrabhīṣaṇam,कुपिताकृतिं प्रथममेव हसितमशनैरसूचयत् / क्रुद्धमशनिदलिताद्रितटध्वनि दन्तवक्रमरिचक्रभीषणम् +mspv_15.53,pratighaḥ kuto 'pi samupetya narapatigaṇaṃ samāśrayat / jāmiharaṇajanitānuśayaḥ samudācacāra nija eva rukmiṇaḥ,प्रतिघः कुतो ऽपि समुपेत्य नरपतिगणं समाश्रयत् / जामिहरणजनितानुशयः समुदाचचार निज एव रुक्मिणः +mspv_15.54,caraṇena hanti subalaḥ sma śithilitamahīdhrabandhanām / tīrataralajalarāśijalāmavabhugnabhogiphaṇamaṇḍalāṃ bhuvam,चरणेन हन्ति सुबलः स्म शिथिलितमहीध्रबन्धनाम् / तीरतरलजलराशिजलामवभुग्नभोगिफणमण्डलां भुवम् +mspv_15.55,kupiteṣu rājaṣu tathāpi rathacaraṇapāṇipūjayā / cittakalitakalahāgamano mudamāhukiḥ suhṛdivādhikāṃ dadhau,कुपितेषु राजषु तथापि रथचरणपाणिपूजया / चित्तकलितकलहागमनो मुदमाहुकिः सुहृदिवाधिकां दधौ +mspv_15.56,gurukoparuddhapadamāpadasitayavanasya rodratām / vyāttamaśitumiva sarvajagadvikarālamāsyakuharaṃ vivakṣataḥ,गुरुकोपरुद्धपदमापदसितयवनस्य रोद्रताम् / व्यात्तमशितुमिव सर्वजगद्विकरालमास्यकुहरं विवक्षतः +mspv_15.57,vivṛtorubāhuparigheṇa sarabhasapadaṃ nidhitsatā / hantumakhilanṛpatīnvasunā vasane vilambini nije vicaskhale,विवृतोरुबाहुपरिघेण सरभसपदं निधित्सता / हन्तुमखिलनृपतीन्वसुना वसने विलम्बिनि निजे विचस्खले +mspv_15.58,iti tattadā vikṛtarūpamabhajattadavibhinnacetasam / mārabalamiva bhayaṅkaratāṃ haribodhisatvamabhi rājamaṇḍalam,इति तत्तदा विकृतरूपमभजत्तदविभिन्नचेतसम् / मारबलमिव भयङ्करतां हरिबोधिसत्वमभि राजमण्डलम् +mspv_15.59,ramasādudasthuratha yuddhamanucitabhiyo 'bhilāṣukāḥ / sāndramukuṭakiraṇocchalitasphaṭikāṃśavaḥ sadasi medinībhṛtaḥ,रमसादुदस्थुरथ युद्धमनुचितभियो ऽभिलाषुकाः / सान्द्रमुकुटकिरणोच्छलितस्फटिकांशवः सदसि मेदिनीभृतः +mspv_15.60,sphuramāṇanetrakusumoṣṭhadalamabhṛtabhūbhṛdaṅghripaiḥ / dhūtapṛthubhujalataṃ calitairdrutavātapātavanavibhramaṃ sadaḥ,स्फुरमाणनेत्रकुसुमोष्ठदलमभृतभूभृदङ्घ्रिपैः / धूतपृथुभुजलतं चलितैर्द्रुतवातपातवनविभ्रमं सदः +mspv_15.61,harimapyamaṃsata tṛṇāya kurupatimajīgaṇanna vā / mānatulitabhuvanatritayāḥ saritaḥ sutādabibhayurnabhūbhṛtaḥ,हरिमप्यमंसत तृणाय कुरुपतिमजीगणन्न वा / मानतुलितभुवनत्रितयाः सरितः सुतादबिभयुर्नभूभृतः +mspv_15.62,guruniḥśvasannatha vilolasadavathuvapurvacoviṣam / kīrṇadaśanakiraṇāgnikaṇaḥ phaṇavānivaiṣa visasarja cedipaḥ,गुरुनिःश्वसन्नथ विलोलसदवथुवपुर्वचोविषम् / कीर्णदशनकिरणाग्निकणः फणवानिवैष विससर्ज चेदिपः +mspv_15.63,kimaho nṛpāḥ samamamībhirupapatisutairna pañcabhiḥ / vadhyamabhihata bhujiṣyamamuṃ saha cānayā sthavirarājakanyayā,किमहो नृपाः समममीभिरुपपतिसुतैर्न पञ्चभिः / वध्यमभिहत भुजिष्यममुं सह चानया स्थविरराजकन्यया +mspv_15.64,athavādhvameva khalu yūyamagaṇitamarudgaṇaujasaḥ / vastu kiyadidamayaṃ na mṛdhe mama kevalamasya mukhamīkṣituṃ kṣamaḥ,अथवाध्वमेव खलु यूयमगणितमरुद्गणौजसः / वस्तु कियदिदमयं न मृधे मम केवलमस्य मुखमीक्षितुं क्षमः +mspv_15.65,vidaturyamuttamaśeṣapariṣadi nadījadharmajau / yātu nikaṣamadhiyuddhamasau vacanena kiṃ bhavatu sādhvasādhu vā,विदतुर्यमुत्तमशेषपरिषदि नदीजधर्मजौ / यातु निकषमधियुद्धमसौ वचनेन किं भवतु साध्वसाधु वा +mspv_15.66,acirānmayā saha gatasya samaramuragārilakṣmaṇaḥ / tīkṣṇaviśikhamukhapītamasṛkpatatāṃ gaṇaiḥ pibatu sārdhamurvarā,अचिरान्मया सह गतस्य समरमुरगारिलक्ष्मणः / तीक्ष्णविशिखमुखपीतमसृक्पततां गणैः पिबतु सार्धमुर्वरा +mspv_15.67,abhidhāya rūkṣamiti mā sma gama iti pṛthāsuteritām / vācamanunayaparāṃ sa tataḥ sahasāvakarṇya niriyāya saṃsadaḥ,अभिधाय रूक्षमिति मा स्म गम इति पृथासुतेरिताम् / वाचमनुनयपरां स ततः सहसावकर्ण्य निरियाय संसदः +mspv_15.68,gṛhamāgatāya kṛpayā ca kathamapi nisargadakṣiṇāḥ / kṣāntimahitamanaso jananīsvasurātmajāya cukupurna pāṇḍavāḥ,गृहमागताय कृपया च कथमपि निसर्गदक्षिणाः / क्षान्तिमहितमनसो जननीस्वसुरात्मजाय चुकुपुर्न पाण्डवाः +mspv_15.69,calitaṃ tato 'nabhihatecchamavanipatiyajñabhūmitaḥ / tūrṇamatha yayumivānuyayurdamaghoṣasūnumavanīśasūnavaḥ,चलितं ततो ऽनभिहतेच्छमवनिपतियज्ञभूमितः / तूर्णमथ ययुमिवानुययुर्दमघोषसूनुमवनीशसूनवः +mspv_15.70,viśikhāntarāṇyatipapāta sapadi javanaiḥ sa vājibhiḥ / draṣṭumalaghurabhasāpātitā vanitāścakāra na sakāmacetasaḥ,विशिखान्तराण्यतिपपात सपदि जवनैः स वाजिभिः / द्रष्टुमलघुरभसापातिता वनिताश्चकार न सकामचेतसः +mspv_15.71,kṣaṇamīkṣataḥ pathi janena kimidamiti jalpatā mithaḥ / prāpya śibiramaviśaṅkimanāḥ samanīnahaddrutamanīkinīmasau,क्षणमीक्षतः पथि जनेन किमिदमिति जल्पता मिथः / प्राप्य शिबिरमविशङ्किमनाः समनीनहद्द्रुतमनीकिनीमसौ +mspv_15.72,tvaramāṇaśāṅkhikasavegavadanapavanābhipūritaḥ / śailakaṭakataṭabhinnaravaḥ praṇanāda sāṃnahaniko 'sya vārijaḥ,त्वरमाणशाङ्खिकसवेगवदनपवनाभिपूरितः / शैलकटकतटभिन्नरवः प्रणनाद सांनहनिको ऽस्य वारिजः +mspv_15.73,jagadantakālasamavetaviṣadaviṣameritāravam / dhīranijaravavilīnagurupratiśabdamasya raṇatūryamāvadhi,जगदन्तकालसमवेतविषदविषमेरितारवम् / धीरनिजरवविलीनगुरुप्रतिशब्दमस्य रणतूर्यमावधि +mspv_15.74,sahasā sasabhramavilolasakalajanatāsamākulam / sthānamagamadatha tatparitaścalitoḍumaṇḍalanabhaḥsthalopamām,सहसा ससभ्रमविलोलसकलजनतासमाकुलम् / स्थानमगमदथ तत्परितश्चलितोडुमण्डलनभःस्थलोपमाम् +mspv_15.75,dadhato bhayānakataratvamupagatavataḥ samānatām / dhūmapaṭalapihitasya gireḥ samavarmayansapadi medinībhṛtaḥ,दधतो भयानकतरत्वमुपगतवतः समानताम् / धूमपटलपिहितस्य गिरेः समवर्मयन्सपदि मेदिनीभृतः +mspv_15.76,parimohiṇā parijanena kathamapi cirādupāhṛtam / varma karatalayugena mahattanucūrṇapeṣamapiṣadruṣā paraḥ,परिमोहिणा परिजनेन कथमपि चिरादुपाहृतम् / वर्म करतलयुगेन महत्तनुचूर्णपेषमपिषद्रुषा परः +mspv_15.77,raṇasaṃmadodayavikāsibalakalakalākulīkṛte / śārimaśakadhiropayituṃ dvirade madacyuti janaḥ kathañcana,रणसंमदोदयविकासिबलकलकलाकुलीकृते / शारिमशकधिरोपयितुं द्विरदे मदच्युति जनः कथञ्चन +mspv_15.78,paritaśca dhautamukharukmavilasadahimāṃśumaṇḍalāḥ / tenuratanuvapuṣaḥ pṛthivīṃ sphuṭalakṣyatejasa ivātmajāḥ śriyaḥ,परितश्च धौतमुखरुक्मविलसदहिमांशुमण्डलाः / तेनुरतनुवपुषः पृथिवीं स्फुटलक्ष्यतेजस इवात्मजाः श्रियः +mspv_15.79,pradhimaṇḍaloddhataparāgaghanavalayamadhyavartinaḥ / peturaśanāya ivāśanakairguruniḥsvanavyathitajantavo rathāḥ,प्रधिमण्डलोद्धतपरागघनवलयमध्यवर्तिनः / पेतुरशनाय इवाशनकैर्गुरुनिःस्वनव्यथितजन्तवो रथाः +mspv_15.80,dadhataḥ śaśāṅkitaśaśāṅkaruci lasaduraśchadaṃ vapuḥ / cakruratha saha purandhijanairayathārthasiddhiṃ sarakaṃ mahībhṛtaḥ,दधतः शशाङ्कितशशाङ्करुचि लसदुरश्छदं वपुः / चक्रुरथ सह पुरन्धिजनैरयथार्थसिद्धिं सरकं महीभृतः +mspv_15.81,dayitāya sāsavamudastamapatadavasādinaḥ karāt / kāṃsyamupahitasarojapatadbhramaraughabhāraguru rājayoṣitaḥ,दयिताय सासवमुदस्तमपतदवसादिनः करात् / कांस्यमुपहितसरोजपतद्भ्रमरौघभारगुरु राजयोषितः +mspv_15.82,bhṛśamaṅgasādakaruṇatvamaviśadadṛśaḥ kapolayoḥ / vākyamasakalamapāsya madaṃ vidadhustadīyaguṇamātmanā śucaḥ,भृशमङ्गसादकरुणत्वमविशददृशः कपोलयोः / वाक्यमसकलमपास्य मदं विदधुस्तदीयगुणमात्मना शुचः +mspv_15.83,sudṛśaḥ samīkagamanāya yuvabhiratha saṃbabhāṣire / śokapihitagalaruddhagirastarasāgatāśrujalakevalottarāḥ,सुदृशः समीकगमनाय युवभिरथ संबभाषिरे / शोकपिहितगलरुद्धगिरस्तरसागताश्रुजलकेवलोत्तराः +mspv_15.84,vipulācalasthalaghanena jigamiṣubhiraṅganāḥ priyaiḥ / pīnakucataṭanipīḍadaladvaravārabāṇamurasāliliṅgire,विपुलाचलस्थलघनेन जिगमिषुभिरङ्गनाः प्रियैः / पीनकुचतटनिपीडदलद्वरवारबाणमुरसालिलिङ्गिरे +mspv_15.85,na mumoca locanajalāni dayitajayamaṅgalaiṣiṇi / yātamavanibhavasannabhujānna galadviveda valayaṃ vilāsinī,न मुमोच लोचनजलानि दयितजयमङ्गलैषिणि / यातमवनिभवसन्नभुजान्न गलद्विवेद वलयं विलासिनी +mspv_15.86,pravivatsataḥ priyatamasya nigaḍamiva cakṣurakṣipat / nīlanalinadaladāmaruci pratipādayugmamaciroḍhasundarī,प्रविवत्सतः प्रियतमस्य निगडमिव चक्षुरक्षिपत् / नीलनलिनदलदामरुचि प्रतिपादयुग्ममचिरोढसुन्दरी +mspv_15.87,vrajataḥ kva tāta vajasīti paricayagatārthamasphuṭam / dhairyamabhinaduditaṃ śiśunā jananīnirbhatsanavivṛddhamanyunā,व्रजतः क्व तात वजसीति परिचयगतार्थमस्फुटम् / धैर्यमभिनदुदितं शिशुना जननीनिर्भत्सनविवृद्धमन्युना +mspv_15.88,śaṭha nākalokalalanābhiraviratarataṃ riraṃsase / tena vahasi mudamityavadadraṇarāgiṇaṃ ramaṇamīrṣyayāparā,शठ नाकलोकललनाभिरविरतरतं रिरंससे / तेन वहसि मुदमित्यवदद्रणरागिणं रमणमीर्ष्ययापरा +mspv_15.89,dhriyamāṇamapyagaladaśru calati dayite natabhruvaḥ / snehamakṛtakarasaṃ dadhatāmidameva yuktamatimugdhacetasām,ध्रियमाणमप्यगलदश्रु चलति दयिते नतभ्रुवः / स्नेहमकृतकरसं दधतामिदमेव युक्तमतिमुग्धचेतसाम् +mspv_15.90,saha kajjalena virarāja nayanakamalāmbusantatiḥ / gaṇḍaphalakamabhitaḥ sutanoḥ padavīva śokamayakṛṣṇavartmanaḥ,सह कज्जलेन विरराज नयनकमलाम्बुसन्ततिः / गण्डफलकमभितः सुतनोः पदवीव शोकमयकृष्णवर्त्मनः +mspv_15.91,kṣaṇamātrarodhi calitena katipayapadaṃ natabhruvaḥ / srastabhujayugagaladvalayasvanitaṃ pratikṣutamivopaśuśruve,क्षणमात्ररोधि चलितेन कतिपयपदं नतभ्रुवः / स्रस्तभुजयुगगलद्वलयस्वनितं प्रतिक्षुतमिवोपशुश्रुवे +mspv_15.92,abhivartma vallabhatamasya vigaladamalāyatāṃśukā / bhūminabhasi rabhasena yatī virarāja kācana samaṃ maholkayā,अभिवर्त्म वल्लभतमस्य विगलदमलायतांशुका / भूमिनभसि रभसेन यती विरराज काचन समं महोल्कया +mspv_15.93,samaronmukhe nṛpagaṇe 'pi tadanumaraṇodyataikadhīḥ / dīnaparijanakṛtāśrujalo na bhaṭījanaḥ sthiramanāḥ vicaklame,समरोन्मुखे नृपगणे ऽपि तदनुमरणोद्यतैकधीः / दीनपरिजनकृताश्रुजलो न भटीजनः स्थिरमनाः विचक्लमे +mspv_15.94,viduṣīva darśanamamuṣya yuvatiratidurlabhaṃ punaḥ / yāntamanimiṣamatṛptamanāḥ patimīkṣate sma bhṛśayā dṛśaḥ pathaḥ,विदुषीव दर्शनममुष्य युवतिरतिदुर्लभं पुनः / यान्तमनिमिषमतृप्तमनाः पतिमीक्षते स्म भृशया दृशः पथः +mspv_15.95,sampratyupeyāḥ kuśalī punaryudhaḥ sasnehamāśīriti bharturīritā / sadyaḥ prasahya dvitayena netrayoḥ pratyācacakṣe galatā bhaṭastriyāḥ,सम्प्रत्युपेयाः कुशली पुनर्युधः सस्नेहमाशीरिति भर्तुरीरिता / सद्यः प्रसह्य द्वितयेन नेत्रयोः प्रत्याचचक्षे गलता भटस्त्रियाः +mspv_15.96,kācitkīrṇā rajobhirdivamanuvidadhe bhinnavaktrendulakṣmīr aśrīkāḥ kāścidantardiśa iva dadhire dāhamudbhrāntasatvāḥ / bhremurvātyā ivānyāḥ pratipadamaparā bhūmivatkampamāpuḥ prasthāne pārthivānāmaśivamiti puro bhāvi nāryaḥ śaśaṃsuḥ,काचित्कीर्णा रजोभिर्दिवमनुविदधे भिन्नवक्त्रेन्दुलक्ष्मीर् अश्रीकाः काश्चिदन्तर्दिश इव दधिरे दाहमुद्भ्रान्तसत्वाः / भ्रेमुर्वात्या इवान्याः प्रतिपदमपरा भूमिवत्कम्पमापुः प्रस्थाने पार्थिवानामशिवमिति पुरो भावि नार्यः शशंसुः +mspv_16.1,damaghoṣasutena kaścana pratiśiṣṭaḥ pratibhānavānatha / upagamyahariṃ sadasyadaḥ sphuṭabhinnārthamudāharadvacaḥ,दमघोषसुतेन कश्चन प्रतिशिष्टः प्रतिभानवानथ / उपगम्यहरिं सदस्यदः स्फुटभिन्नार्थमुदाहरद्वचः +mspv_16.2,abhidhāya tadā tadapriyaṃ śiśupālo 'nuśayaṃ paraṃ gataḥ / bhavato 'bhimanāḥ samīhate saruṣaḥ kartumupetya mānanām,अभिधाय तदा तदप्रियं शिशुपालो ऽनुशयं परं गतः / भवतो ऽभिमनाः समीहते सरुषः कर्तुमुपेत्य माननाम् +mspv_16.3,vipulena nipīḍya nirdayaṃ mudamāyātu nitāntamunmanāḥ / pracurādhigatāṅganirvṛtiṃ paritastvāṃ khalu vigraheṇa saḥ,विपुलेन निपीड्य निर्दयं मुदमायातु नितान्तमुन्मनाः / प्रचुराधिगताङ्गनिर्वृतिं परितस्त्वां खलु विग्रहेण सः +mspv_16.4,praṇataḥ śirasā kariṣyate sakalairetya samaṃ dharādhipaiḥ / tava śāsanamāśu bhūpatiḥ paravānadya yatastvayaiva saḥ,प्रणतः शिरसा करिष्यते सकलैरेत्य समं धराधिपैः / तव शासनमाशु भूपतिः परवानद्य यतस्त्वयैव सः +mspv_16.5,adhivahnipataṅgatejaso niyatasvāntasamarthakarmaṇaḥ / tava sarvavidheyavartinaḥ praṇatiṃ bibhrati kena bhūbhṛtaḥ,अधिवह्निपतङ्गतेजसो नियतस्वान्तसमर्थकर्मणः / तव सर्वविधेयवर्तिनः प्रणतिं बिभ्रति केन भूभृतः +mspv_16.6,janatāṃ bhayaśūnyadhīḥ parairabhibhūtāmavalambase yataḥ / tava kṛṣṇa guṇāstato narairasamānasya dadhatyagaṇyatām,जनतां भयशून्यधीः परैरभिभूतामवलम्बसे यतः / तव कृष्ण गुणास्ततो नरैरसमानस्य दधत्यगण्यताम् +mspv_16.7,ahitādanapatrapastrasannatimātrojjhitabhīranāstikaḥ / vinayopahitastvayā kutaḥ sadṛśonyo guṇavānavismayaḥ,अहितादनपत्रपस्त्रसन्नतिमात्रोज्झितभीरनास्तिकः / विनयोपहितस्त्वया कुतः सदृशोन्यो गुणवानविस्मयः +mspv_16.8,kṛtagopavadhūraterghnato vṛṣamugre narake 'pi saṃprati / pratipattiradhaḥkṛtainaso janatābhistava sādhu varṇyate,कृतगोपवधूरतेर्घ्नतो वृषमुग्रे नरके ऽपि संप्रति / प्रतिपत्तिरधःकृतैनसो जनताभिस्तव साधु वर्ण्यते +mspv_16.9,vihitāpacitirmahībhṛtāṃ dviṣatāmāhitasādhvaso balaiḥ / bhava sānucarastvamuccakairmahatāmapyupari kṣamābhṛtām,विहितापचितिर्महीभृतां द्विषतामाहितसाध्वसो बलैः / भव सानुचरस्त्वमुच्चकैर्महतामप्युपरि क्ष��ाभृताम् +mspv_16.10,ghanajālanibhairdurāsadāḥ parito nāgakadambakaistava / nagareṣu bhavantu vīthayaḥ parikīrṇā vanajairmṛgādibhiḥ,घनजालनिभैर्दुरासदाः परितो नागकदम्बकैस्तव / नगरेषु भवन्तु वीथयः परिकीर्णा वनजैर्मृगादिभिः +mspv_16.11,sakalāpihitasvapauruṣo niyatavyāpadavardhitodayaḥ / ripurunnatadhīracetasaḥ satatavyādhiranītirastu te,सकलापिहितस्वपौरुषो नियतव्यापदवर्धितोदयः / रिपुरुन्नतधीरचेतसः सततव्याधिरनीतिरस्तु ते +mspv_16.12,vikacotpalacārulocanastava caidyena ghaṭāmupeyuṣaḥ / yadupuṅgava bandhusauhṛdāttvayi pātā sasuro navāsavaḥ,विकचोत्पलचारुलोचनस्तव चैद्येन घटामुपेयुषः / यदुपुङ्गव बन्धुसौहृदात्त्वयि पाता ससुरो नवासवः +mspv_16.13,calitānakadundubhiḥ puraḥ sabalastvaṃ saha sāraṇena tam / samitau rabhasādupāgataḥ sagadaḥ saṃpratipattumarhasi,चलितानकदुन्दुभिः पुरः सबलस्त्वं सह सारणेन तम् / समितौ रभसादुपागतः सगदः संप्रतिपत्तुमर्हसि +mspv_16.14,samareṣu ripūnvinighnatā śiśupālena sametya saṃprati / suciraṃ saha sarvasātvatairbhava viśvastavilāsinījanaḥ,समरेषु रिपून्विनिघ्नता शिशुपालेन समेत्य संप्रति / सुचिरं सह सर्वसात्वतैर्भव विश्वस्तविलासिनीजनः +mspv_16.15,vijitakrudhamīkṣatāmasau mahatāṃ tvāmahitaṃ mahībhṛtām / asakṛjjitasaṃyataṃ puro muditaḥ sapramadaṃ mahīpatiḥ,विजितक्रुधमीक्षतामसौ महतां त्वामहितं महीभृताम् / असकृज्जितसंयतं पुरो मुदितः सप्रमदं महीपतिः +mspv_16.16,iti joṣamavasthitaṃ dviṣaḥ praṇidhiṃ gāmabhidhāya sātyakiḥ / vadati sma vaco 'tha coditaścalitaikabhrū rathāṅgapāṇinā,इति जोषमवस्थितं द्विषः प्रणिधिं गामभिधाय सात्यकिः / वदति स्म वचो ऽथ चोदितश्चलितैकभ्रू रथाङ्गपाणिना +mspv_16.17,madhuraṃ bahirantarapriyaṃ kṛtināvāci vacastathā tvayā / sakalārthatayā vibhāvyate priyamantarbahirapriyaṃ yathā,मधुरं बहिरन्तरप्रियं कृतिनावाचि वचस्तथा त्वया / सकलार्थतया विभाव्यते प्रियमन्तर्बहिरप्रियं यथा +mspv_16.18,atikomalamekatonyataḥ sarasāmbhoruhavṛntakarkaśam / vahati sphuṭamekameva te vacanaṃ śākapalāśadeśyatām,अतिकोमलमेकतोन्यतः सरसाम्भोरुहवृन्तकर्कशम् / वहति स्फुटमेकमेव ते वचनं शाकपलाशदेश्यताम् +mspv_16.19,prakaṭaṃ mṛdu nāma jalpataḥ paruṣaṃ sūcayatorthamantarā / śakunādiva mārgavartibhiḥ paruṣādudvijitavyamīdṛśāt,प्रकटं मृदु नाम जल्पतः परुषं सूचयतोर्थमन्तरा / शकुनादिव मार्गवर्तिभिः परुषादुद्विजितव्यमीदृशात् +mspv_16.20,harimarcitavānmahīpatiryadi rājñastava ko 'tra matsaraḥ / nyasanāya sasaurabhasya kastarusūnasya śirasyasūyati,हरिमर्चितवान्महीपतिर्यदि राज्ञस्तव को ऽत्र मत्सरः / न्यसनाय ससौरभस्य कस्तरुसूनस्य शिरस्यसूयति +mspv_16.21,sukumāramaho laghīyasāṃ hṛdayaṃ tadgatamapriyaṃ yataḥ / sahasaiva samudgirantyamī jarayantyeva hi tanmanīṣiṇaḥ,सुकुमारमहो लघीयसां हृदयं तद्गतमप्रियं यतः / सहसैव समुद्गिरन्त्यमी जरयन्त्येव हि तन्मनीषिणः +mspv_16.22,upakāraparaḥ svabhāvataḥ satataṃ sarvajanasya sajjanaḥ / asatāmaniśaṃ tathāpyaho guruhṛdrogakarī tadunnatiḥ,उपकारपरः स्वभावतः सततं सर्वजनस्य सज्जनः / असतामनिशं तथाप्यहो गुरुहृद्रोगकरी तदुन्नतिः +mspv_16.23,paritapyata eva nottamaḥ paritapto 'pyaparaḥ susaṃvṛtiḥ / paravṛddhibhirāhitavyathaḥ sphuṭanirbhinnadurāśayo 'dhamaḥ,परितप्यत एव नोत्तमः परितप्तो ऽप्यपरः सुसंवृतिः / परवृद्धिभिराहितव्यथः स्फुटनिर्भिन्नदुराशयो ऽधमः +mspv_16.24,anirākṛtatāpasaṃpadaṃ phalahīnāṃ sumanobhirujjhitām / khalatāṃ khalatāmivāsatīṃ pratipadyeta kathaṃ budho janaḥ,अनिराकृततापसंपदं फलहीनां सुमनोभिरुज्झिताम् / खलतां खलतामिवासतीं प्रतिपद्येत कथं बुधो जनः +mspv_16.25,prativācamadatta keśavaḥ śapamānāya na cedibhūbhuje / anuhuṅkurute ghanadhvaniṃ na hi gomāyurutāni kesarī,प्रतिवाचमदत्त केशवः शपमानाय न चेदिभूभुजे / अनुहुङ्कुरुते घनध्वनिं न हि गोमायुरुतानि केसरी +mspv_16.26,jitaroṣarayā mahādhiyaḥ sapadi krodhajito laghurjanaḥ / vijitena jitasya durmatermatimadbhiḥ saha kā virodhitā,जितरोषरया महाधियः सपदि क्रोधजितो लघुर्जनः / विजितेन जितस्य दुर्मतेर्मतिमद्भिः सह का विरोधिता +mspv_16.27,vacanairasatāṃ mahīyaso na khalu vyeti gurutvamuddhataiḥ / kimapaiti rajobhiraurvarairavakīrṇasya maṇermahārghatā,वचनैरसतां महीयसो न खलु व्येति गुरुत्वमुद्धतैः / किमपैति रजोभिरौर्वरैरवकीर्णस्य मणेर्महार्घता +mspv_16.28,paritoṣayitā na kaścana svagato yasya guṇo 'sti dehinaḥ / paradoṣakathābhiralpakaḥ svajanaṃ toṣayituṃ kilecchati,परितोषयिता न कश्चन स्वगतो यस्य गुणो ऽस्ति देहिनः / परदोषकथाभिरल्पकः स्वजनं तोषयितुं किलेच्छति +mspv_16.29,sahajāndhadṛśaḥ svadurnaye paradoṣekṣaṇadivyacakṣuṣaḥ / svaguṇoccagiro munivratāḥ paravarṇagrahaṇeṣvasādhavaḥ,सहजान्धदृशः स्वदुर्नये परदोषेक्षणदिव्यचक्षुषः / स्वगुणोच्चगिरो मुनिव्रताः परवर्णग्रहणेष्वसाधवः +mspv_16.30,prakaṭānyapi naipuṇaṃ mahatparavācyāni cirāya gopitum / vivarītumathātmano guṇānbhṛśamākauśalamāryacetasām,प्रकटान्यपि नैपुणं महत्परवाच्यानि चिराय गोपितुम् / विवरीतुमथात्मनो गुणान्भृशमाकौशलमार्यचेतसाम् +mspv_16.31,kimivākhilalokakīrtitaṃ kathayatyātmaguṇaṃ mahāmanāḥ / vaditā na laghīyaso 'paraḥ svaguṇaṃ tena vadatyasau svayam,किमिवाखिललोककीर्तितं कथयत्यात्मगुणं महामनाः / वदिता न लघीयसो ऽपरः स्वगुणं तेन वदत्यसौ स्वयम् +mspv_16.32,visṛjantyavikatthinaḥ pare viṣamāśīviṣavannarāḥ krudham / dadhato 'ntarasārarūpatāṃ dhvanisārāḥ paṭahā ivetare,विसृजन्त्यविकत्थिनः परे विषमाशीविषवन्नराः क्रुधम् / दधतो ऽन्तरसाररूपतां ध्वनिसाराः पटहा इवेतरे +mspv_16.33,narakacchidamicchatīkṣituṃ vidhinā yena sa cedibhūpatiḥ / drutametu na hāpayiṣyate sadṛśaṃ tasya vidhātumuttaram,नरकच्छिदमिच्छतीक्षितुं विधिना येन स चेदिभूपतिः / द्रुतमेतु न हापयिष्यते सदृशं तस्य विधातुमुत्तरम् +mspv_16.34,samanaddha kimaṅga bhūpatiryadi saṃdhitsurasau sahāmunā / harirākramaṇena saṃnati kila vibhrati bhiyetyasaṃbhavaḥ,समनद्ध किमङ्ग भूपतिर्यदि संधित्सुरसौ सहामुना / हरिराक्रमणेन संनति किल विभ्रति भियेत्यसंभवः +mspv_16.35,mahatastarasā vilaṅghayannijadoṣeṇa kudhīrvinaśyati / kurute na khalu svayecchayā śalabhānindhanamiddhadīdhitiḥ,महतस्तरसा विलङ्घयन्निजदोषेण कुधीर्विनश्यति / कुरुत�� न खलु स्वयेच्छया शलभानिन्धनमिद्धदीधितिः +mspv_16.36,yadapūri purā mahīpatirna mukhena svayamagasā śatam / atha saṃprati paryapūpurattadasau dūtamukhena śārṅgiṇaḥ,यदपूरि पुरा महीपतिर्न मुखेन स्वयमगसा शतम् / अथ संप्रति पर्यपूपुरत्तदसौ दूतमुखेन शार्ङ्गिणः +mspv_16.37,yadanargalagopurānanastvamito vakṣyasi kiñcidapriyam / vivariṣyati taccirasya naḥ samayodvīkṣaṇarakṣitāṃ krudham,यदनर्गलगोपुराननस्त्वमितो वक्ष्यसि किञ्चिदप्रियम् / विवरिष्यति तच्चिरस्य नः समयोद्वीक्षणरक्षितां क्रुधम् +mspv_16.38,niśamya tadūrjitaṃ śinervacanaṃ napturanāpturenasām / punarujjhitasādhvaso dviṣāmabhidhatte sma vaco vacoharaḥ,निशम्य तदूर्जितं शिनेर्वचनं नप्तुरनाप्तुरेनसाम् / पुनरुज्झितसाध्वसो द्विषामभिधत्ते स्म वचो वचोहरः +mspv_16.39,vivinakti na buddhidurvidhaḥ svayameva svahitaṃ pṛthagjanaḥ / yadudīritamapyadaḥ parairna vijānāti tadadbhutaṃ mahat,विविनक्ति न बुद्धिदुर्विधः स्वयमेव स्वहितं पृथग्जनः / यदुदीरितमप्यदः परैर्न विजानाति तदद्भुतं महत् +mspv_16.40,vidureṣyadapāyamātmanā parataḥ śraddadhate 'thavā budhāḥ / na paropahitaṃ na ca svataḥ pramimīte 'nubhavādṛte 'lpadhīḥ,विदुरेष्यदपायमात्मना परतः श्रद्दधते ऽथवा बुधाः / न परोपहितं न च स्वतः प्रमिमीते ऽनुभवादृते ऽल्पधीः +mspv_16.41,kuśalaṃ khalu tubhyameva tadvacanaṃ kṛṣṇa yadabhyadhāmaham / upadeśaparāḥ pareṣvapi svavināśābhimukheṣu sādhavaḥ,कुशलं खलु तुभ्यमेव तद्वचनं कृष्ण यदभ्यधामहम् / उपदेशपराः परेष्वपि स्वविनाशाभिमुखेषु साधवः +mspv_16.42,ubhayaṃ yugapanmayoditaṃ tvarayā sāntvamathetaracca te / pravibhajya pṛthaṅmanīṣayā svaguṇaṃ yatkila tatkariṣyasi,उभयं युगपन्मयोदितं त्वरया सान्त्वमथेतरच्च ते / प्रविभज्य पृथङ्मनीषया स्वगुणं यत्किल तत्करिष्यसि +mspv_16.43,athavābhiniviṣṭabuddhiṣu vrajati vyarthakatāṃ subhāṣitam / ravirāgiṣu śītarociṣaḥ karajālaṃ kamalākareṣviva,अथवाभिनिविष्टबुद्धिषु व्रजति व्यर्थकतां सुभाषितम् / रविरागिषु शीतरोचिषः करजालं कमलाकरेष्विव +mspv_16.44,anapekṣya guṇāguṇau janaḥ svaruciṃ niścayatonudhāvati / apahāya mahīśamarcicatsadati tvāṃ nanu bhīmapūrvajaḥ,अनपेक्ष्य गुणागुणौ जनः स्वरुचिं निश्चयतोनुधावति / अपहाय महीशमर्चिचत्सदति त्वां ननु भीमपूर्वजः +mspv_16.45,tvayi bhaktimatā na satkṛtaḥ kururājā gurureva cedipaḥ / priyamāṃsamṛgādhipojjhitaḥ kimavadyaḥ karikumbhajo maṇiḥ,त्वयि भक्तिमता न सत्कृतः कुरुराजा गुरुरेव चेदिपः / प्रियमांसमृगाधिपोज्झितः किमवद्यः करिकुम्भजो मणिः +mspv_16.46,kriyate dhavalaḥ khalūccakairdhavalaireva sitetarairadhaḥ / śirasaudhamadhatta śṅkaraḥ surasindhormadhujittamaṅghriṇā,क्रियते धवलः खलूच्चकैर्धवलैरेव सितेतरैरधः / शिरसौधमधत्त श्ङ्करः सुरसिन्धोर्मधुजित्तमङ्घ्रिणा +mspv_16.47,abudhaiḥ kṛtamānasamvidastava pārthaiḥ kuta eva yogyatā / sahasi plavagairupāsitaṃ na hi guñjāphalameti soṣmatām,अबुधैः कृतमानसम्विदस्तव पार्थैः कुत एव योग्यता / सहसि प्लवगैरुपासितं न हि गुञ्जाफलमेति सोष्मताम् +mspv_16.48,aparādhaśatakṣamaṃ nṛpaḥ kṣamayātyeti bhavantamekayā / hṛtavatyapi bhīṣmakātmajāṃ tvayi cakṣāma samartha eva yat,अपराधशतक्षमं नृपः क्षमयात्येति भवन्तमेकया / हृतवत्यपि भीष्मकात्मजां त्वयि चक्षाम समर्थ एव यत् +mspv_16.49,gurubhiḥ pratipāditāṃ vadhūmapahṛtya svajanasya bhūpateḥ / janako 'si janārdana sphuṭaṃ hatadharmārthatayā manobhuvaḥ,गुरुभिः प्रतिपादितां वधूमपहृत्य स्वजनस्य भूपतेः / जनको ऽसि जनार्दन स्फुटं हतधर्मार्थतया मनोभुवः +mspv_16.50,anirūpirūpasaṃpadastamaso vānyabhṛtacchadacchaveḥ / tava sarvagatasya saṃprati kṣitipaḥ kṣipnurabhīśumāniva,अनिरूपिरूपसंपदस्तमसो वान्यभृतच्छदच्छवेः / तव सर्वगतस्य संप्रति क्षितिपः क्षिप्नुरभीशुमानिव +mspv_16.51,kṣubhitasya mahībhṛtastvayi praśamopanyasanaṃ vṛthā mama / pralayollasitasya vāridheḥ parivāho jagataḥ karoti kim,क्षुभितस्य महीभृतस्त्वयि प्रशमोपन्यसनं वृथा मम / प्रलयोल्लसितस्य वारिधेः परिवाहो जगतः करोति किम् +mspv_16.52,prahitaḥ pradhanāya mādhavānahamākārayituṃ mahībhṛtā / na pareṣu mahaujasaśchalādapakurvanti malimlucā iva,प्रहितः प्रधनाय माधवानहमाकारयितुं महीभृता / न परेषु महौजसश्छलादपकुर्वन्ति मलिम्लुचा इव +mspv_16.53,tadayaṃ samupaiti bhūpatiḥ payasāṃ pūra ivānivāritaḥ / avilambitamedhi vetasastaruvanmādhava mā sma bhajyathāḥ,तदयं समुपैति भूपतिः पयसां पूर इवानिवारितः / अविलम्बितमेधि वेतसस्तरुवन्माधव मा स्म भज्यथाः +mspv_16.54,paripāti sa kevalaṃ śiśūniti tannāmani mā sma viśvasīḥ / taruṇānapi rakṣati kṣamī sa śaraṇyaḥ śaraṇāgatāndviṣaḥ,परिपाति स केवलं शिशूनिति तन्नामनि मा स्म विश्वसीः / तरुणानपि रक्षति क्षमी स शरण्यः शरणागतान्द्विषः +mspv_16.55,na vidadhyuraśaṅkamapriyaṃ mahataḥ svārthaparāḥ pare katham / bhajate kupito 'pyudāradhīranunītiṃ natimātrakeṇa saḥ,न विदध्युरशङ्कमप्रियं महतः स्वार्थपराः परे कथम् / भजते कुपितो ऽप्युदारधीरनुनीतिं नतिमात्रकेण सः +mspv_16.56,hitamapriyamicchasi śrutaṃ yadi saṃdhatsva purā na naśyasi / anṛtairatha tuṣyasi priyairjayatājjīva bhavāvanīśvaraḥ,हितमप्रियमिच्छसि श्रुतं यदि संधत्स्व पुरा न नश्यसि / अनृतैरथ तुष्यसि प्रियैर्जयताज्जीव भवावनीश्वरः +mspv_16.57,pratipakṣajidapyasaṃśayaṃ yudhi caidyena vijeṣyate bhavān / grasate hi tamopahaṃ muhurnanu rāhvāhvamaharpatiṃ tamaḥ,प्रतिपक्षजिदप्यसंशयं युधि चैद्येन विजेष्यते भवान् / ग्रसते हि तमोपहं मुहुर्ननु राह्वाह्वमहर्पतिं तमः +mspv_16.58,acirājjitamīnaketano vilasanvṛṣṇigaṇairnamaskṛtaḥ / kṣitipaḥ kṣayitoddhatāntako haralīlāṃ sa viḍambayiṣyati,अचिराज्जितमीनकेतनो विलसन्वृष्णिगणैर्नमस्कृतः / क्षितिपः क्षयितोद्धतान्तको हरलीलां स विडम्बयिष्यति +mspv_16.59,nihatonmadaduṣṭakuñjarāddadhato bhūri yaśaḥ kramārjitam / na bibheti raṇe harerapi kṣitipaḥ kā gaṇanāsya vṛṣṇiṣu,निहतोन्मददुष्टकुञ्जराद्दधतो भूरि यशः क्रमार्जितम् / न बिभेति रणे हरेरपि क्षितिपः का गणनास्य वृष्णिषु +mspv_16.60,na tadadbhutamasya yanmukhaṃ yudhi paśyanti bhiyā na śatravaḥ / dravatāṃ nanu pṛṣṭhamīkṣate vadanaṃ so 'pi na jātu vidviṣām,न तदद्भुतमस्य यन्मुखं युधि पश्यन्ति भिया न शत्रवः / ��्रवतां ननु पृष्ठमीक्षते वदनं सो ऽपि न जातु विद्विषाम् +mspv_16.61,pratanūllasitāciradyutaḥ śaradaṃ prāpya vikhaṇḍitāyudhāḥ / dadhate 'ribhirasya tulyatāṃ yadi nāsārabhṛtaḥ payobhṛtaḥ,प्रतनूल्लसिताचिरद्युतः शरदं प्राप्य विखण्डितायुधाः / दधते ऽरिभिरस्य तुल्यतां यदि नासारभृतः पयोभृतः +mspv_16.62,malinaṃ raṇareṇubhirmuhurdviṣatāṃ kṣālitamaṅganāśrubhiḥ / nṛpamaulimarīcivarṇakairatha yasyāṅghiyugaṃ vilipyate,मलिनं रणरेणुभिर्मुहुर्द्विषतां क्षालितमङ्गनाश्रुभिः / नृपमौलिमरीचिवर्णकैरथ यस्याङ्घियुगं विलिप्यते +mspv_16.63,samarāya nikāmakarkaśaṃ kṣaṇamākṛṣṭamupaiti yasya ca / dhanuṣā samamāśu vidviṣāṃ kulamāśaṅkitabhaṅgamānatim,समराय निकामकर्कशं क्षणमाकृष्टमुपैति यस्य च / धनुषा सममाशु विद्विषां कुलमाशङ्कितभङ्गमानतिम् +mspv_16.64,tuhināṃśumamuṃ suhṛjjanāḥ kalayantyuṣṇakaraṃ virodhinaḥ / kṛtibhiḥ kṛtadṛṣṭivibhramāḥ srajameke bhujagaṃ yathāpare,तुहिनांशुममुं सुहृज्जनाः कलयन्त्युष्णकरं विरोधिनः / कृतिभिः कृतदृष्टिविभ्रमाः स्रजमेके भुजगं यथापरे +mspv_16.65,dadhato 'sulabhakṣayāgamāstanumekāntaratāmamānuṣīm / bhuvi samprati na pratiṣṭhitāḥ sadṛśā yasya surairarātayaḥ,दधतो ऽसुलभक्षयागमास्तनुमेकान्तरताममानुषीम् / भुवि सम्प्रति न प्रतिष्ठिताः सदृशा यस्य सुरैररातयः +mspv_16.66,ativismayanīyakarmaṇo nṛpateryasya virodhi kiñcana / yadumuktanayo nayatyasāvahitānāṃ kulamakṣayaṃ kṣayam,अतिविस्मयनीयकर्मणो नृपतेर्यस्य विरोधि किञ्चन / यदुमुक्तनयो नयत्यसावहितानां कुलमक्षयं क्षयम् +mspv_16.67,calitordhvakabandhasampado makaravyūhanirūddhavartmanaḥ / ataratsvabhujaujasā muhurmahataḥ saṅgarasāgarānasau,चलितोर्ध्वकबन्धसम्पदो मकरव्यूहनिरूद्धवर्त्मनः / अतरत्स्वभुजौजसा मुहुर्महतः सङ्गरसागरानसौ +mspv_16.68,na cikīrṣati yaḥ smayoddhato nṛpatittaccaraṇopapagaṃ śiraḥ / caraṇaṃ kurute gatasmayaḥ smasāveva tadīyamūrdhani,न चिकीर्षति यः स्मयोद्धतो नृपतित्तच्चरणोपपगं शिरः / चरणं कुरुते गतस्मयः स्मसावेव तदीयमूर्धनि +mspv_16.69,svabhujadvayakevalāyudhaścaturaṅgāmapahāya vāhinīm / bahuśaḥ saha śakradantinā sa caturdantamagacchadāhavam,स्वभुजद्वयकेवलायुधश्चतुरङ्गामपहाय वाहिनीम् / बहुशः सह शक्रदन्तिना स चतुर्दन्तमगच्छदाहवम् +mspv_16.70,avicālitacārucakrayoranurāgādupagūḍhayoḥ śriyā / yuvayoridameva bhidyate yadupendrastvamatīndra eva saḥ,अविचालितचारुचक्रयोरनुरागादुपगूढयोः श्रिया / युवयोरिदमेव भिद्यते यदुपेन्द्रस्त्वमतीन्द्र एव सः +mspv_16.71,bhūtabhūtirahīnabhogabhāgvijitānekapuro 'pi vidviṣām / rucimindudale karotyajaḥ paripūrṇendurucirmahīpatiḥ,भूतभूतिरहीनभोगभाग्विजितानेकपुरो ऽपि विद्विषाम् / रुचिमिन्दुदले करोत्यजः परिपूर्णेन्दुरुचिर्महीपतिः +mspv_16.72,nayati drutamuddhatiśritaḥ prasabhaṃ bhaṅgamabhaṅgurodayaḥ / gamayatyavanītalasphuradbhujaśākhaṃ bhṛśamanyamunnatim,नयति द्रुतमुद्धतिश्रितः प्रसभं भङ्गमभङ्गुरोदयः / गमयत्यवनीतलस्फुरद्भुजशाखं भृशमन्यमुन्नतिम् +mspv_16.73,adhigamya ca randhramantarā janayanmaṇḍalabhedamanyata��� / khanati kṣatasaṃhati kṣaṇādapi mūlāni mahānti kasyacit,अधिगम्य च रन्ध्रमन्तरा जनयन्मण्डलभेदमन्यतः / खनति क्षतसंहति क्षणादपि मूलानि महान्ति कस्यचित् +mspv_16.74,ghanapatrabhṛto 'nugāminastarasākṛṣya karoti kāṃścana / dṛḍhamapyaparaṃ pratiṣṭhitaṃ pratikūlaṃ nitarāṃ nirasyati,घनपत्रभृतो ऽनुगामिनस्तरसाकृष्य करोति कांश्चन / दृढमप्यपरं प्रतिष्ठितं प्रतिकूलं नितरां निरस्यति +mspv_16.75,iti pūra ivodakasya yaḥ saritāṃ prāvṛṣijas taṭadrumaiḥ / kvacanāpi mahānakhaṇḍitaprasaraḥ krīḍati bhūbhṛtāṃ gaṇaiḥ,इति पूर इवोदकस्य यः सरितां प्रावृषिजस् तटद्रुमैः / क्वचनापि महानखण्डितप्रसरः क्रीडति भूभृतां गणैः +mspv_16.76,alaghūpalapaṅktiśālinīḥ parito ruddhanirantarāmbarāḥ / adhirūḍhanitambabhūmayo na vimuñcanti cirāya mekhalāḥ,अलघूपलपङ्क्तिशालिनीः परितो रुद्धनिरन्तराम्बराः / अधिरूढनितम्बभूमयो न विमुञ्चन्ति चिराय मेखलाः +mspv_16.77,kaṭakāni bhajanti cārubhirnavamuktāphalabhūṣaṇairbhujaiḥ / niyataṃ dadhate ca citrakairaviyogaṃ pṛthugaṇḍaśailataḥ,कटकानि भजन्ति चारुभिर्नवमुक्ताफलभूषणैर्भुजैः / नियतं दधते च चित्रकैरवियोगं पृथुगण्डशैलतः +mspv_16.78,itiyasya sasaṃpadaḥ purā yadavāpurbhavaneṣvaristriyaḥ / sphuṭameva samastamāpadā tadidānīmavanīdhramūrdhasu,इतियस्य ससंपदः पुरा यदवापुर्भवनेष्वरिस्त्रियः / स्फुटमेव समस्तमापदा तदिदानीमवनीध्रमूर्धसु +mspv_16.79,mahataḥ kukurāndhakadrumānatimātraṃ davavaddahannapi / aticitramidaṃ mahīpatiryadakṛṣṇāmavanīṃ kariṣyati,महतः कुकुरान्धकद्रुमानतिमात्रं दववद्दहन्नपि / अतिचित्रमिदं महीपतिर्यदकृष्णामवनीं करिष्यति +mspv_16.80,paritaḥ pramitākṣarāpi sarvaṃ viṣayaṃ vyāptavatī gatā pratiṣṭhām / na khalu pratihanyate kutaścitparibhāṣeva garīyasī yadājñā,परितः प्रमिताक्षरापि सर्वं विषयं व्याप्तवती गता प्रतिष्ठाम् / न खलु प्रतिहन्यते कुतश्चित्परिभाषेव गरीयसी यदाज्ञा +mspv_16.81,yāmūḍhavānūḍhavarāhamūrtirmuhūrtamādau puruṣaḥ purāṇaḥ / tenohyate sāṃpratamakṣataiva kṣatāriṇā samyagasau punarbhūḥ,यामूढवानूढवराहमूर्तिर्मुहूर्तमादौ पुरुषः पुराणः / तेनोह्यते सांप्रतमक्षतैव क्षतारिणा सम्यगसौ पुनर्भूः +mspv_16.82,bhūyāṃsa kvacidapi kāmamaskhalantastuṅgatvaṃ dadhati ca yadyapi dvaye 'pi / kallolāḥ salilanidheravāpya pāraṃ śīryante na guṇamahormayastadīyāḥ,भूयांस क्वचिदपि काममस्खलन्तस्तुङ्गत्वं दधति च यद्यपि द्वये ऽपि / कल्लोलाः सलिलनिधेरवाप्य पारं शीर्यन्ते न गुणमहोर्मयस्तदीयाः +mspv_16.83,lokālokavyāhataṃ gharmaraśmeḥ śālīnaṃ vā dhāma nālaṃ prasartum / lokasyāgre paśyato dhṛṣṭamāśu krāmatyuccairbhūbhṛto yasya tejaḥ,लोकालोकव्याहतं घर्मरश्मेः शालीनं वा धाम नालं प्रसर्तुम् / लोकस्याग्रे पश्यतो धृष्टमाशु क्रामत्युच्चैर्भूभृतो यस्य तेजः +mspv_16.84,vicchittirnavacandanena vapuṣo bhinno 'dharo 'laktakair acchācche patitāñjane ca nayane śroṇyo 'lasanmekhalāḥ / prāpto mauktikahāramunnatakucābhogastadīyadviṣām itthaṃ nityavibhūṣaṇā yuvatayaḥ saṃpatsu cāpatsvapi,विच्छित्तिर्नवचन्दनेन वपुषो भिन्नो ऽधरो ऽलक्तकैर् अच्���ाच्छे पतिताञ्जने च नयने श्रोण्यो ऽलसन्मेखलाः / प्राप्तो मौक्तिकहारमुन्नतकुचाभोगस्तदीयद्विषाम् इत्थं नित्यविभूषणा युवतयः संपत्सु चापत्स्वपि +mspv_16.85,vinihatya bhavantamūrjitaśrīyudhi sadyaḥ śiśupālatāṃ yathārthām / rudatāṃ bhavadaṅganāgaṇānāṅkaruṇāntaḥkaraṇaḥ kariṣyate 'sau,विनिहत्य भवन्तमूर्जितश्रीयुधि सद्यः शिशुपालतां यथार्थाम् / रुदतां भवदङ्गनागणानाङ्करुणान्तःकरणः करिष्यते ऽसौ +mspv_17.1,itīrite vacasi vacasvināmunā yugakṣayakṣubhitamarudgarīyasi / pracakṣubhe sapadi tadamburāśinā samaṃ mahāpralayasamudyataṃ sadaḥ,इतीरिते वचसि वचस्विनामुना युगक्षयक्षुभितमरुद्गरीयसि / प्रचक्षुभे सपदि तदम्बुराशिना समं महाप्रलयसमुद्यतं सदः +mspv_17.2,sarāgayā srutaghanagharmatoyayā karāhatidhvanitapṛthūrupīṭhayā / muhurmuhurdaśanavikhaṇḍitoṣṭhayā ruṣā nṛpāḥ priyatamayeva bhejire,सरागया स्रुतघनघर्मतोयया कराहतिध्वनितपृथूरुपीठया / मुहुर्मुहुर्दशनविखण्डितोष्ठया रुषा नृपाः प्रियतमयेव भेजिरे +mspv_17.3,alakṣyata kṣaṇadalitāṅgade gade karodaraprahitanijāṃsadhāmani / samullasacchakalitapāṭalopalaiḥ sphuliṅgavānsphuṭamiva kopapāvakaḥ,अलक्ष्यत क्षणदलिताङ्गदे गदे करोदरप्रहितनिजांसधामनि / समुल्लसच्छकलितपाटलोपलैः स्फुलिङ्गवान्स्फुटमिव कोपपावकः +mspv_17.4,avajñayā yadahasaduccakairbalaḥ samullasaddaśanamayūkhamaṇḍalaḥ / ruṣāruṇīkṛtamapi tena tatkṣaṇaṃ nijaṃ vapuḥ punarayannijāṃ rucim,अवज्ञया यदहसदुच्चकैर्बलः समुल्लसद्दशनमयूखमण्डलः / रुषारुणीकृतमपि तेन तत्क्षणं निजं वपुः पुनरयन्निजां रुचिम् +mspv_17.5,yadutpatatpṛthutarahāramaṇḍalaṃ vyavartata drutamabhidūtamulmukaḥ / bṛhacchilātalakaṭhināṃsaghaṭṭitaṃ tato 'bhavadbhramitāmivākhilaṃ sadaḥ,यदुत्पतत्पृथुतरहारमण्डलं व्यवर्तत द्रुतमभिदूतमुल्मुकः / बृहच्छिलातलकठिनांसघट्टितं ततो ऽभवद्भ्रमितामिवाखिलं सदः +mspv_17.6,prakupyataḥ śvasanasamīraṇāhatisphuṭoṣmabhistanuvasanāntamārutaiḥ / yudhājitaḥ kṛtaparitūrṇavījanaṃ punastarāṃ vadanasarojamasvidat,प्रकुप्यतः श्वसनसमीरणाहतिस्फुटोष्मभिस्तनुवसनान्तमारुतैः / युधाजितः कृतपरितूर्णवीजनं पुनस्तरां वदनसरोजमस्विदत् +mspv_17.7,prajāpatikratunidhanārthamutthitaṃvyatarkayajjvaramiva raudramuddhatam / samudyataṃ sapadi vadhāya vidviṣāmatikrudhaṃ niṣadhamanauṣadhaṃ janaḥ,प्रजापतिक्रतुनिधनार्थमुत्थितंव्यतर्कयज्ज्वरमिव रौद्रमुद्धतम् / समुद्यतं सपदि वधाय विद्विषामतिक्रुधं निषधमनौषधं जनः +mspv_17.8,parasparaṃ parikupitasya piṃṣataḥ kṣatormikākanakaparāgapaṅkilam / karadvayaṃ sapadi sudhanvano nijairanāratasrutibhiradhāvyatāmbubhiḥ,परस्परं परिकुपितस्य पिंषतः क्षतोर्मिकाकनकपरागपङ्किलम् / करद्वयं सपदि सुधन्वनो निजैरनारतस्रुतिभिरधाव्यताम्बुभिः +mspv_17.9,nirāyatāmanalaśikhojjvalāṃ jvalannakhaprabhākṛtapariveṣasaṃpadaṃ / avibhramadbhramadanalolmukākṛtiṃ pradeśinīṃ jagadiva dagdhumāhukiḥ,निरायतामनलशिखोज्ज्वलां ज्वलन्नखप्रभाकृतपरिवेषसंपदं / अविभ्रमद्भ्रमदनलोल्मुकाकृति�� प्रदेशिनीं जगदिव दग्धुमाहुकिः +mspv_17.10,durīkṣatāmabhajata manmathastathā yathā purā paricitadāhadhārṣṭyāyā / dhruvaṃ puraḥ saśaramamuṃ tṛtīyayā haro 'pi na vyasahata vīkṣituṃ dṛśā,दुरीक्षतामभजत मन्मथस्तथा यथा पुरा परिचितदाहधार्ष्ट्याया / ध्रुवं पुरः सशरममुं तृतीयया हरो ऽपि न व्यसहत वीक्षितुं दृशा +mspv_17.11,vicintayannupanatamāhavaṃ rasāduraḥ sphurattanuruhamagrapāṇinā / parāmṛśatkaṭhinakaṭhorakāminīkucasthalapramuṣitacandanaṃ pṛthuḥ,विचिन्तयन्नुपनतमाहवं रसादुरः स्फुरत्तनुरुहमग्रपाणिना / परामृशत्कठिनकठोरकामिनीकुचस्थलप्रमुषितचन्दनं पृथुः +mspv_17.12,vilaṅghitasthitimabhivīkṣya rukṣayā riporgirāgurumapi gāndinīsutam / janaistadā yugaparivartavāyubhirvivartitā giripatayaḥ pratīyire,विलङ्घितस्थितिमभिवीक्ष्य रुक्षया रिपोर्गिरागुरुमपि गान्दिनीसुतम् / जनैस्तदा युगपरिवर्तवायुभिर्विवर्तिता गिरिपतयः प्रतीयिरे +mspv_17.13,vivartayanmadakaluṣīkṛte dṛśau karāhatakṣitikṛtabhairavāvaravaḥ / krudhā dadhattanumatilohinīmabhūtprasenajidgaja iva gairikāruṇaḥ,विवर्तयन्मदकलुषीकृते दृशौ कराहतक्षितिकृतभैरवावरवः / क्रुधा दधत्तनुमतिलोहिनीमभूत्प्रसेनजिद्गज इव गैरिकारुणः +mspv_17.14,sakuṅkumairaviralamambubindubhirgaveṣaṇaḥ pariṇatadāḍimāruṇaiḥ / sa matsarasphuṭitavapurviniḥsṛtairbabhau ciraṃ nicita ivāsṛjāṃ lavaiḥ,सकुङ्कुमैरविरलमम्बुबिन्दुभिर्गवेषणः परिणतदाडिमारुणैः / स मत्सरस्फुटितवपुर्विनिःसृतैर्बभौ चिरं निचित इवासृजां लवैः +mspv_17.15,sasaṃbhramaṃ caraṇatalābhitāḍanasphuṭanmahīvivaravitīrṇavartmabhiḥ / raveḥ karairanucitatāpitoragaṃ prakāśatāṃ śiniranayadrasātalam,ससंभ्रमं चरणतलाभिताडनस्फुटन्महीविवरवितीर्णवर्त्मभिः / रवेः करैरनुचिततापितोरगं प्रकाशतां शिनिरनयद्रसातलम् +mspv_17.16,pratikṣaṇaṃ vidhuvati śāraṇe śiraḥ śikhidyutaḥ kanakakirīṭaraśmayaḥ / aśaṅkitaṃ yudhamadhunā viśantvamī kṣamāpatīniti nirarājayanniva,प्रतिक्षणं विधुवति शारणे शिरः शिखिद्युतः कनककिरीटरश्मयः / अशङ्कितं युधमधुना विशन्त्वमी क्षमापतीनिति निरराजयन्निव +mspv_17.17,dadhau calatpṛthurasanaṃ vivakṣayā vidāritaṃ vitatabṛhadbhujālataḥ / vidūrathaḥ pratibhayamāsyakandaraṃ calatphaṇādharamiva koṭaraṃ taruḥ,दधौ चलत्पृथुरसनं विवक्षया विदारितं विततबृहद्भुजालतः / विदूरथः प्रतिभयमास्यकन्दरं चलत्फणाधरमिव कोटरं तरुः +mspv_17.18,samākule sadasi tathāpi vikriyāṃ mano 'gamanna murabhidaḥ paroditaiḥ / ghanāmbubhirbahulitanimnagājalairjalaṃ na hi vrajati vikāramambudheḥ,समाकुले सदसि तथापि विक्रियां मनो ऽगमन्न मुरभिदः परोदितैः / घनाम्बुभिर्बहुलितनिम्नगाजलैर्जलं न हि व्रजति विकारमम्बुधेः +mspv_17.19,parānamī yadapavadanta ātmanaḥ stuvanti ca sthitirasatāmasāviti / nināya no vikṛtimavismitaḥ smitaṃ mukhaṃ śaracchaśadharamugdhamuddhavaḥ,परानमी यदपवदन्त आत्मनः स्तुवन्ति च स्थितिरसतामसाविति / निनाय नो विकृतिमविस्मितः स्मितं मुखं शरच्छशधरमुग्धमुद्धवः +mspv_17.20,nirākṛte yadubhiriti prakopibhiḥ spaśe śanairgatavati tatra vidviṣām / muradviṣaḥ svanitabhayānakānakaṃ balaṃ kṣaṇādatha samanahyatājaye,निराकृते यदुभिरिति प्रकोपिभिः स्पशे शनैर्गतवति तत्र विद्विषाम् / मुरद्विषः स्वनितभयानकानकं बलं क्षणादथ समनह्यताजये +mspv_17.21,muhuḥ pratiskhalitaparāyudhā yudhi sthavīyasīracalanitambanirbharāḥ / adaṃśayannarahitaśauryadaṃśanāstanūrayaṃ naya iti vṛṣṇibhūbhṛtaḥ,मुहुः प्रतिस्खलितपरायुधा युधि स्थवीयसीरचलनितम्बनिर्भराः / अदंशयन्नरहितशौर्यदंशनास्तनूरयं नय इति वृष्णिभूभृतः +mspv_17.22,durudvahāḥ kṣaṇamaparaistadantare raṇaśravādupacayamāśu bibhrati / mahībhujāṃ mahimabhṛtāṃ na saṃmamurmudo 'ntarāvapuṣi bahiśca kañcukāḥ,दुरुद्वहाः क्षणमपरैस्तदन्तरे रणश्रवादुपचयमाशु बिभ्रति / महीभुजां महिमभृतां न संममुर्मुदो ऽन्तरावपुषि बहिश्च कञ्चुकाः +mspv_17.23,saṃkalpaṃ dviradagaṇaṃ varūthinasturaṅgiṇo jayanayujaśca vājinaḥ / tvarāyujaḥ svayamapi kurvato nṛpāḥ punaḥ punastadadhikṛtānatatvaran,संकल्पं द्विरदगणं वरूथिनस्तुरङ्गिणो जयनयुजश्च वाजिनः / त्वरायुजः स्वयमपि कुर्वतो नृपाः पुनः पुनस्तदधिकृतानतत्वरन् +mspv_17.24,yudhe paraiḥ saha dṛḍhabaddhakakṣayā kalakvaṇanmadhupakulopagītayā / adīyata dvipaghaṭayā savāribhiḥ karodaraiḥ svayamatha dānamakṣayam,युधे परैः सह दृढबद्धकक्षया कलक्वणन्मधुपकुलोपगीतया / अदीयत द्विपघटया सवारिभिः करोदरैः स्वयमथ दानमक्षयम् +mspv_17.25,sumekhalāḥ sitataradantacāravaḥ samullasattanuparidhānasaṃpadaḥ / raṇaiṣiṇāṃ pulakabhṛto 'dhikandharaṃ lalambire sadasilatāḥ priyā iva,सुमेखलाः सिततरदन्तचारवः समुल्लसत्तनुपरिधानसंपदः / रणैषिणां पुलकभृतो ऽधिकन्धरं ललम्बिरे सदसिलताः प्रिया इव +mspv_17.26,manoharaiḥ prakṛtimanoramākṛtirbhayapradaiḥ samitiṣu bhīmadarśanaḥ / sadaivataiḥ satatamathānapāyibhirnijāṅgavanmurajidasevyatāyudhaiḥ,मनोहरैः प्रकृतिमनोरमाकृतिर्भयप्रदैः समितिषु भीमदर्शनः / सदैवतैः सततमथानपायिभिर्निजाङ्गवन्मुरजिदसेव्यतायुधैः +mspv_17.27,avāritaṃ gatamubhayeṣu bhūriśaḥ kṣamābhṛtāmatha kaṭakāntareṣvapi / muhuryudhi kṣatasuraśatruśoṇitaplutapradhiṃ rathamadhirohati sma saḥ,अवारितं गतमुभयेषु भूरिशः क्षमाभृतामथ कटकान्तरेष्वपि / मुहुर्युधि क्षतसुरशत्रुशोणितप्लुतप्रधिं रथमधिरोहति स्म सः +mspv_17.28,upetyaca svanagurupakṣamārutaṃ divastviṣā kapiśitadūradiṅmukhaḥ / prakampitasthiratarayaṣṭi tatkṣaṇaṃ patatpatiḥ padamadhiketanaṃ dadhau,उपेत्यच स्वनगुरुपक्षमारुतं दिवस्त्विषा कपिशितदूरदिङ्मुखः / प्रकम्पितस्थिरतरयष्टि तत्क्षणं पतत्पतिः पदमधिकेतनं दधौ +mspv_17.29,gabhīratāvijitamṛdaṅganādayā svanaśriyā hataripuhaṃsaharṣayā / pramodayannatha mukharānkalāpinaḥ pratiṣṭhate navaghanavadrathaḥ sma saḥ,गभीरताविजितमृदङ्गनादया स्वनश्रिया हतरिपुहंसहर्षया / प्रमोदयन्नथ मुखरान्कलापिनः प्रतिष्ठते नवघनवद्रथः स्म सः +mspv_17.30,nirantarasthagitadigantaraṃ tataḥ samuccaladbalamavalokayañjanaḥ / vikautukaḥ prakṛtamahāplave 'bhavadviśṛṅkhalaṃ pracalitasindhuvāriṇi,निरन्तरस्थगितदिगन्तरं ततः समुच्चलद्बलमवलोकयञ्जनः / विकौतुकः प्रकृतमहाप्लवे ऽभवद्विशृङ्खलं प्रचलितसिन्धुवारिणि +mspv_17.31,babṛṃhire gajapatayo mahānakāḥ pradadhvanurjayaturagā jiheṣire / asaṃbhavadgirivaragahvarairabhūttadā ravairdalita iva sva āśrayaḥ,बबृंहिरे गजपतयो महानकाः प्रदध्वनुर्जयतुरगा जिहेषिरे / असंभवद्गिरिवरगह्वरैरभूत्तदा रवैर्दलित इव स्व आश्रयः +mspv_17.32,anārataṃ rasati jayāya dundubhau madhudviṣaḥ phaladalaghupratisvanaiḥ / viniṣpatanmṛgapatibhirguhāmukhairgatāḥ parāṃ mudamahasannivādrayaḥ,अनारतं रसति जयाय दुन्दुभौ मधुद्विषः फलदलघुप्रतिस्वनैः / विनिष्पतन्मृगपतिभिर्गुहामुखैर्गताः परां मुदमहसन्निवाद्रयः +mspv_17.33,jaḍīkṛtaśravaṇapathe divaukasāṃ camūrave viśati surādrikandarāḥ / anarthakairajani vidagdhakāminīratāntarakvaṇitavilāsakauśalaiḥ,जडीकृतश्रवणपथे दिवौकसां चमूरवे विशति सुराद्रिकन्दराः / अनर्थकैरजनि विदग्धकामिनीरतान्तरक्वणितविलासकौशलैः +mspv_17.34,arātibhiryudhi sahayudhvano hatāñjighṛkṣavaḥ śrutaraṇatūryaniḥsvanāḥ / akurvata prathamasamāgamocitaṃ cirojjhitaṃ suragaṇikāḥ prasādhanam,अरातिभिर्युधि सहयुध्वनो हताञ्जिघृक्षवः श्रुतरणतूर्यनिःस्वनाः / अकुर्वत प्रथमसमागमोचितं चिरोज्झितं सुरगणिकाः प्रसाधनम् +mspv_17.35,pracoditāḥ paricitayantṛkarmabhirniṣādibhirviditayatāṅkuśakriyaiḥ / gajāḥ sakṛtkaratalalolanālikāhatā muhuḥ praṇaditaghaṇḍamāyayuḥ,प्रचोदिताः परिचितयन्तृकर्मभिर्निषादिभिर्विदितयताङ्कुशक्रियैः / गजाः सकृत्करतललोलनालिकाहता मुहुः प्रणदितघण्डमाययुः +mspv_17.36,savikramakramaṇacalairitastataḥ prakīrṇakaiḥ kṣipata iva kṣite rajaḥ / vyaraṃsiṣurna khalu janasya dṛṣṭayasturaṅgamādabhinavabhāṇḍabhāriṇaḥ,सविक्रमक्रमणचलैरितस्ततः प्रकीर्णकैः क्षिपत इव क्षिते रजः / व्यरंसिषुर्न खलु जनस्य दृष्टयस्तुरङ्गमादभिनवभाण्डभारिणः +mspv_17.37,calāṅgulīkisalayamuddhataiḥ karairanṛtyata sphuṭakṛtakarṇatālayā / madodakadravakaṭabhittisaṅgibhiḥ kalasvaraṃ madhupagaṇairagīyata,चलाङ्गुलीकिसलयमुद्धतैः करैरनृत्यत स्फुटकृतकर्णतालया / मदोदकद्रवकटभित्तिसङ्गिभिः कलस्वरं मधुपगणैरगीयत +mspv_17.38,asicyata praśamitapāṃśubhirmahī madāmbubhirdhṛtanavapūrṇakumbhayā / avādyata śravaṇasukhaṃ samunnamatpayodharadhvaniguru tūryamānanaiḥ,असिच्यत प्रशमितपांशुभिर्मही मदाम्बुभिर्धृतनवपूर्णकुम्भया / अवाद्यत श्रवणसुखं समुन्नमत्पयोधरध्वनिगुरु तूर्यमाननैः +mspv_17.39,udāsire pavanavidhūtavāsasastatastato gaganalihaśca ketavaḥ / yataḥ puraḥ pratiripu śārṅgiṇaḥ svayaṃ vyadhīyata dvipaghaṭayeti maṅgalam,उदासिरे पवनविधूतवाससस्ततस्ततो गगनलिहश्च केतवः / यतः पुरः प्रतिरिपु शार्ङ्गिणः स्वयं व्यधीयत द्विपघटयेति मङ्गलम् +mspv_17.40,na śūnyatāmagamadasau niveśabhūḥ prabhūtatāṃ dadhati bale calatyapi / payasyabhidravati bhuvaṃ yugāvadhau saritpatirna hi samupaiti riktatām,न शून्यतामगमदसौ निवेशभूः प्रभूततां दधति बले चलत्यपि / पयस्यभिद्रवति भुवं युगावधौ सरित्पतिर्न हि समुपैति रिक्तताम् +mspv_17.41,yiyāsitāmatha madhubhidvivasvatā jano jaranmahiṣaviṣāṇadhūsarām / puraḥ patatparabalareṇumālinīmalakṣayaddiśamabhidhūmitāmiva,यियासितामथ मधुभिद्विवस्��ता जनो जरन्महिषविषाणधूसराम् / पुरः पतत्परबलरेणुमालिनीमलक्षयद्दिशमभिधूमितामिव +mspv_17.42,manasvināmuditagurupratiśrutiḥ śrutastathā na nijamṛdaṅganiḥsvanaḥ / yathā puraḥsamarasamudyatadviṣadvalānakadhvanirudakarṣayanmanaḥ,मनस्विनामुदितगुरुप्रतिश्रुतिः श्रुतस्तथा न निजमृदङ्गनिःस्वनः / यथा पुरःसमरसमुद्यतद्विषद्वलानकध्वनिरुदकर्षयन्मनः +mspv_17.43,yathā yathā paṭaharavaḥ samīpatāmupāgamatsa harivarāgrataḥ saraḥ / tathā tathā hṛṣitavapurmudākulā dviṣāṃ camūrajani janīva cetasā,यथा यथा पटहरवः समीपतामुपागमत्स हरिवराग्रतः सरः / तथा तथा हृषितवपुर्मुदाकुला द्विषां चमूरजनि जनीव चेतसा +mspv_17.44,prasāriṇi sapadi nabhastale tataḥ samīraṇabhramitaparāgarūṣitā / vyabhāvyata pralayajakālikākṛtirvidūrataḥ pratibalaketanāvaliḥ,प्रसारिणि सपदि नभस्तले ततः समीरणभ्रमितपरागरूषिता / व्यभाव्यत प्रलयजकालिकाकृतिर्विदूरतः प्रतिबलकेतनावलिः +mspv_17.45,kṣaṇena ca pratimukhatigmadīdhitipratiprabhāsphuradasiduḥkhadarśanā / bhayaṅkarā bhṛśamapi darśanīyatāṃ yayāvasāvasuracamūśca bhūbhṛtām,क्षणेन च प्रतिमुखतिग्मदीधितिप्रतिप्रभास्फुरदसिदुःखदर्शना / भयङ्करा भृशमपि दर्शनीयतां ययावसावसुरचमूश्च भूभृताम् +mspv_17.46,payomucāmabhipatatāṃ divi drutaṃ viparyayaḥ parita ivātapasya saḥ / samakramaḥ samaviṣameṣvatha kṣaṇātkṣamātalaṃ balajalarāśirānaśe,पयोमुचामभिपततां दिवि द्रुतं विपर्ययः परित इवातपस्य सः / समक्रमः समविषमेष्वथ क्षणात्क्षमातलं बलजलराशिरानशे +mspv_17.47,mamau puraḥ kṣaṇamiva paśyato mahattanūdarasthitabhuvanatrayasya tat / viśālatāṃ dadhati nitāntamāyate balaṃ dviṣāṃ madhumathanasya cakṣuṣi,ममौ पुरः क्षणमिव पश्यतो महत्तनूदरस्थितभुवनत्रयस्य तत् / विशालतां दधति नितान्तमायते बलं द्विषां मधुमथनस्य चक्षुषि +mspv_17.48,bhṛśasvidaḥ pulakavikāsimūrtayo rasādhike manasi niviṣṭasāhasāḥ / mukhe yudhaḥ sapadi raterivābhavansasambhramāḥ kṣitipacamūvadhūgaṇāḥ,भृशस्विदः पुलकविकासिमूर्तयो रसाधिके मनसि निविष्टसाहसाः / मुखे युधः सपदि रतेरिवाभवन्ससम्भ्रमाः क्षितिपचमूवधूगणाः +mspv_17.49,dhvajāṃśukairdhruvamanukūlamārutaprasāritaiḥ prasabhakṛtopahūtayaḥ / yadūnabhi drutataramudyatāyudhāḥ krudhā paraṃ rayamarayaḥ prapedire,ध्वजांशुकैर्ध्रुवमनुकूलमारुतप्रसारितैः प्रसभकृतोपहूतयः / यदूनभि द्रुततरमुद्यतायुधाः क्रुधा परं रयमरयः प्रपेदिरे +mspv_17.50,harerapi prati parakīyavāhinīradhisyadaṃ pravavṛtire camūcarāḥ / vilambituṃ na khalu sahā manasvino vidhitsataḥ kalahamavekṣya vidviṣaḥ,हरेरपि प्रति परकीयवाहिनीरधिस्यदं प्रववृतिरे चमूचराः / विलम्बितुं न खलु सहा मनस्विनो विधित्सतः कलहमवेक्ष्य विद्विषः +mspv_17.51,upāhitairvapuṣi nivātavarmabhiḥ sphuranmaṇiprasṛtamarīcisūcibhiḥ / nirantaraṃ narapatayo raṇājire rarājire śaranikarācitā iva,उपाहितैर्वपुषि निवातवर्मभिः स्फुरन्मणिप्रसृतमरीचिसूचिभिः / निरन्तरं नरपतयो रणाजिरे रराजिरे शरनिकराचिता इव +mspv_17.52,athoccakairjaraṭhakapotakandharātanūruhaprakaravipāṇḍuradyuti / valaiścalaccaraṇavidhūtamuccaraddhanāvalīrudacarata kṣamārajaḥ,अथोच्चकैर्जरठकपोतकन्धरातनूरुहप्रकरविपाण्डुरद्युति / वलैश्चलच्चरणविधूतमुच्चरद्धनावलीरुदचरत क्षमारजः +mspv_17.53,viṣaṅgibhirbhṛśamitaretaraṃ kvacitturaṅgamairupari niruddhanirgamāḥ / calācalairanupadamāhatāḥ khurairvibabhramuściramadha eva dhūlayaḥ,विषङ्गिभिर्भृशमितरेतरं क्वचित्तुरङ्गमैरुपरि निरुद्धनिर्गमाः / चलाचलैरनुपदमाहताः खुरैर्विबभ्रमुश्चिरमध एव धूलयः +mspv_17.54,garīyasaḥ pracuramukhasya rāgiṇo rajo 'bhavadvyavahitasatvamutkaṭam / sisṛkṣataḥ sarasijajanmano jagadbalasya tu kṣayamapanetumicchataḥ,गरीयसः प्रचुरमुखस्य रागिणो रजो ऽभवद्व्यवहितसत्वमुत्कटम् / सिसृक्षतः सरसिजजन्मनो जगद्बलस्य तु क्षयमपनेतुमिच्छतः +mspv_17.55,purā śarakṣatijanitāni saṃyuge nayanti naḥ prasabhamasṛñji paṅkatām / iti dhruvaṃ vyalagiṣurāttabhītayaḥ khamuccakairanalasakhasya ketavaḥ,पुरा शरक्षतिजनितानि संयुगे नयन्ति नः प्रसभमसृञ्जि पङ्कताम् / इति ध्रुवं व्यलगिषुरात्तभीतयः खमुच्चकैरनलसखस्य केतवः +mspv_17.56,kvacillasadghananikurambakarburaḥ kvaciddhiraṇmayakaṇapuñjapiñjaraḥ / kvaciccharacchaśadharakhaṇḍapāṇḍuraḥ khurakṣatakṣititalareṇurudyayau,क्वचिल्लसद्घननिकुरम्बकर्बुरः क्वचिद्धिरण्मयकणपुञ्जपिञ्जरः / क्वचिच्छरच्छशधरखण्डपाण्डुरः खुरक्षतक्षितितलरेणुरुद्ययौ +mspv_17.57,mahīyasā mahati digantadantināmanīkaje rajasi mukhānuṣaṅgiṇi / visāritāmajihata kokilāvalīmalīmasā jaladamadāmburājayaḥ,महीयसा महति दिगन्तदन्तिनामनीकजे रजसि मुखानुषङ्गिणि / विसारितामजिहत कोकिलावलीमलीमसा जलदमदाम्बुराजयः +mspv_17.58,śiroruhairalikulakomalairamī mudhā mṛdhe mṛṣata yuvāna eva mā / baloddhataṃ dhavalitamūrdhajāniti dhruvaṃ janāñjarata ivākarodrajaḥ,शिरोरुहैरलिकुलकोमलैरमी मुधा मृधे मृषत युवान एव मा / बलोद्धतं धवलितमूर्धजानिति ध्रुवं जनाञ्जरत इवाकरोद्रजः +mspv_17.59,susaṃhatairdadhadapi dhāma nīyate tiraskṛtiṃ bahubhirasaṃśayaṃ paraiḥ / yataḥ kṣiteravayavasaṃpado 'ṇavastviṣāṃ nidherapi vapurāvarīṣata,सुसंहतैर्दधदपि धाम नीयते तिरस्कृतिं बहुभिरसंशयं परैः / यतः क्षितेरवयवसंपदो ऽणवस्त्विषां निधेरपि वपुरावरीषत +mspv_17.60,drutadravadrathacaraṇakṣatakṣamātalollasadbahularajo 'vaguṇṭhitam / yugakṣayakṣaṇaniravagrahe jagatpayonidherjala iva magnamābabhau,द्रुतद्रवद्रथचरणक्षतक्षमातलोल्लसद्बहुलरजो ऽवगुण्ठितम् / युगक्षयक्षणनिरवग्रहे जगत्पयोनिधेर्जल इव मग्नमाबभौ +mspv_17.61,samullasaddinakaravaktrakāntayo rajasvalāḥ parimalitāmbaraśriyaḥ / digaṅganāḥ kṣaṇamavilokanakṣamāḥ śarīriṇāṃ pariharaṇīyatāṃ yayuḥ,समुल्लसद्दिनकरवक्त्रकान्तयो रजस्वलाः परिमलिताम्बरश्रियः / दिगङ्गनाः क्षणमविलोकनक्षमाः शरीरिणां परिहरणीयतां ययुः +mspv_17.62,nirīkṣituṃ viyati sametyakautukātparākramaṃ samaramukhe mahībhṛtām / rajastatāvanimiṣalocanotpalavyathākṛti tridaśagaṇaiḥ palāyyata,निरीक्षितुं वियति समेत्यकौतुकात्पराक्रमं समरमुखे महीभृताम् / रजस्ततावनिमिषलोचनोत्पलव्यथाकृति त्रिदशगणैः पलाय्यत +mspv_17.63,viṣaṅgiṇi pratipadamāpibatyapo hatāciradyutini samīralakṣmaṇi / śanaiḥśanairupacitapaṅkabhārikāḥ payomucaḥ prayayurapetavṛṣṭayaḥ,विषङ्गिणि प्रतिपदमापिबत्यपो हताचिरद्युतिनि समीरलक्ष्मणि / शनैःशनैरुपचितपङ्कभारिकाः पयोमुचः प्रययुरपेतवृष्टयः +mspv_17.64,nabhonadīvyatikaradhautamūrtibhirviyadgatairanadhigatāni lebhire / calaccamūturagakhurāhatotpatanmahīrajaḥsnapanasukhāni diggajaiḥ,नभोनदीव्यतिकरधौतमूर्तिभिर्वियद्गतैरनधिगतानि लेभिरे / चलच्चमूतुरगखुराहतोत्पतन्महीरजःस्नपनसुखानि दिग्गजैः +mspv_17.65,gajavrajākramaṇabharāvanamrayā rasātalaṃ yadakhilamānaśe bhuvā / nabhastalaṃ bhahulatareṇa reṇunā tato 'gamattrijagadivaikatāṃ sphuṭam,गजव्रजाक्रमणभरावनम्रया रसातलं यदखिलमानशे भुवा / नभस्तलं भहुलतरेण रेणुना ततो ऽगमत्त्रिजगदिवैकतां स्फुटम् +mspv_17.66,samasthalīkṛtavivareṇa pūritā mahībhṛtāṃ balarajasā mahāguhāḥ / rahastrapāvidhuravaghūratārthināṃ nabhaḥsadāmupakaraṇīyatāṃ yayuḥ,समस्थलीकृतविवरेण पूरिता महीभृतां बलरजसा महागुहाः / रहस्त्रपाविधुरवघूरतार्थिनां नभःसदामुपकरणीयतां ययुः +mspv_17.67,gate mukhacchadapaṭasādṛśīṃ dṛśaḥ pathasthiro dadhati ghane rajasyapi / madānilairadhimadhucūtagandhibhirdvipā dvipānabhiyayureva raṃhasā,गते मुखच्छदपटसादृशीं दृशः पथस्थिरो दधति घने रजस्यपि / मदानिलैरधिमधुचूतगन्धिभिर्द्विपा द्विपानभिययुरेव रंहसा +mspv_17.68,madāmbhasā parigalitena saptadhā gajāñjanaḥ śamitarajaścayānadhaḥ / uparyavasthitaghanapāṃśumaṇḍalānalokayattatapaṭamaṇḍapāniva,मदाम्भसा परिगलितेन सप्तधा गजाञ्जनः शमितरजश्चयानधः / उपर्यवस्थितघनपांशुमण्डलानलोकयत्ततपटमण्डपानिव +mspv_17.69,anyūnonnatayo 'timātrapṛthavaḥ pṛthvīdharaśrībhṛtaḥ stanvantaḥ kanakāvalībhirupamāṃ saudāmanīdāmabhiḥ / varṣantaḥ śamamānayannupalasacchṛṅgāralekhāyudhāḥ kāle kāliyakāyakālavapuṣaḥ pāṃsūngajāmbhomucaḥ,अन्यूनोन्नतयो ऽतिमात्रपृथवः पृथ्वीधरश्रीभृतः स्तन्वन्तः कनकावलीभिरुपमां सौदामनीदामभिः / वर्षन्तः शममानयन्नुपलसच्छृङ्गारलेखायुधाः काले कालियकायकालवपुषः पांसून्गजाम्भोमुचः +mspv_18.1,sañjagmāte tāvapāyanapekṣau senāmbhodhī dhīranādau rayeṇa / pakṣacchedātpūrvamekatra deśe vāñchantau vā vindhyasahyau niletum,सञ्जग्माते तावपायनपेक्षौ सेनाम्भोधी धीरनादौ रयेण / पक्षच्छेदात्पूर्वमेकत्र देशे वाञ्छन्तौ वा विन्ध्यसह्यौ निलेतुम् +mspv_18.2,pattiḥ pattiṃ vāhameyāya vājī nāgaṃ nāgaḥ syandanastho rathastham / itthaṃ senā vallabhasyeva rāgādaṅgenāṅgaṃ pratyanīkasya bheje,पत्तिः पत्तिं वाहमेयाय वाजी नागं नागः स्यन्दनस्थो रथस्थम् / इत्थं सेना वल्लभस्येव रागादङ्गेनाङ्गं प्रत्यनीकस्य भेजे +mspv_18.3,rathyāghoṣairbṛṃhaṇairvāraṇānāmaikyaṃ gacchanvājināṃ hreṣayā ca / vyomavyāpī santataṃ dundubhīnāmavyakto 'bhūdīśiteva praṇādaḥ,रथ्याघोषैर्बृंहणैर्वारणानामैक्यं गच्छन्वाजिनां ह्रेषया च / व्योमव्यापी सन्ततं दुन्दुभीनामव्यक्तो ऽभूदीशितेव प्रणादः +mspv_18.4,roṣāveśādgacchatāṃ pratyamitraṃ dūrotkṣiptasthūlabāhudhvajānām / dīrghāstiryagvaijayantīsadṛśyaḥ pādātānāṃ bhrejire khaḍgalekhāḥ,रोषावेशाद्गच्छतां प्रत्यमित्रं दूरोत्क्षिप्तस्थूलबाहुध्वजानाम् / दीर्घास्तिर्यग्वैजयन्तीसदृश्यः पादातानां भ्रेजिरे खड्गलेखाः +mspv_18.5,vardhrābaddhā dhauritena prayātāmaśvīyānāmuccakairuccalantaḥ / raukmā rejuḥ sthāsakā mūrtibhājo darpasyeva vyāptadehasyaśeṣāḥ,वर्ध्राबद्धा धौरितेन प्रयातामश्वीयानामुच्चकैरुच्चलन्तः / रौक्मा रेजुः स्थासका मूर्तिभाजो दर्पस्येव व्याप्तदेहस्यशेषाः +mspv_18.6,sāndratvakkāstalpalāśliṣṭakakṣā āṅgīṃ śobhāmāpnuvantaścaturthīm / kalpasyānte mārutenopanunnāśceluścaṇḍaṃ gaṇḍaśailā ivebhāḥ,सान्द्रत्वक्कास्तल्पलाश्लिष्टकक्षा आङ्गीं शोभामाप्नुवन्तश्चतुर्थीम् / कल्पस्यान्ते मारुतेनोपनुन्नाश्चेलुश्चण्डं गण्डशैला इवेभाः +mspv_18.7,saṃkrīḍantī tejitāśvasya rāgādudyamyārāmagrakāyotthitasya / raṃhobhājāmakṣadhūḥ syandanānāṃ hāhākāraṃ prājituḥ pratyanandat,संक्रीडन्ती तेजिताश्वस्य रागादुद्यम्यारामग्रकायोत्थितस्य / रंहोभाजामक्षधूः स्यन्दनानां हाहाकारं प्राजितुः प्रत्यनन्दत् +mspv_18.8,kurvāṇānāṃ sāmparāyāntarāyaṃ bhūreṇūnāṃ mṛtyunā mārjanāya / sammārjanyo nūnamuddhūyamānā bhānti smoccaiḥ ketanānāṃ patākā,कुर्वाणानां साम्परायान्तरायं भूरेणूनां मृत्युना मार्जनाय / सम्मार्जन्यो नूनमुद्धूयमाना भान्ति स्मोच्चैः केतनानां पताका +mspv_18.9,udyannādaṃ dhanvibhirniṣṭhurāṇi sthūlānyuccairmaṇḍalatvaṃ dadhanti / āsphālyante kārmukāṇi sma kāmaṃ hastyārohaiḥ kuñjarāṇāṃ śirāṃsi,उद्यन्नादं धन्विभिर्निष्ठुराणि स्थूलान्युच्चैर्मण्डलत्वं दधन्ति / आस्फाल्यन्ते कार्मुकाणि स्म कामं हस्त्यारोहैः कुञ्जराणां शिरांसि +mspv_18.10,ghaṇḍānādo nisvano ḍiṇḍimānāṃ graiveyāṇāmāravo bṛṃhitāni / āmetīva pratyavocan gajānāmutsāhārthaṃ vācamādhoraṇasya,घण्डानादो निस्वनो डिण्डिमानां ग्रैवेयाणामारवो बृंहितानि / आमेतीव प्रत्यवोचन् गजानामुत्साहार्थं वाचमाधोरणस्य +mspv_18.11,yātaiścāturvidhyamastrādibhedādavyāsaṅgaiḥ sauṣṭhavāllāghavācca / śikṣāśaktiṃ prāharandarśayanto muktāmuktairāyudhairāyudhīyāḥ,यातैश्चातुर्विध्यमस्त्रादिभेदादव्यासङ्गैः सौष्ठवाल्लाघवाच्च / शिक्षाशक्तिं प्राहरन्दर्शयन्तो मुक्तामुक्तैरायुधैरायुधीयाः +mspv_18.12,roṣāveśādābhimukhyena kaucitpāṇigrāhaṃ raṃhasaivopayātau / hitvā hetīrmallavanmuṣṭighātaṃ ghnantau bāhūbāhavi vyāsṛjetām,रोषावेशादाभिमुख्येन कौचित्पाणिग्राहं रंहसैवोपयातौ / हित्वा हेतीर्मल्लवन्मुष्टिघातं घ्नन्तौ बाहूबाहवि व्यासृजेताम् +mspv_18.13,śuddhāḥ saṅgaṃ na kaucitprāptavanto dūrānmuktā śīghratāṃ darśayantaḥ / antaḥsenaṃ vidviṣāmāviśanto yuktaṃ cakruḥ sāyakā vājitāyāḥ,शुद्धाः सङ्गं न कौचित्प्राप्तवन्तो दूरान्मुक्ता शीघ्रतां दर्शयन्तः / अन्तःसेनं विद्विषामाविशन्तो युक्तं चक्रुः सायका वाजितायाः +mspv_18.14,ākramyājeragrimaskandhamuccairāsthāyātho vītaśaṅkaṃ śiraśca / helālolā vartma gatvātimartyaṃ dyāmārohanmānabhājaḥ sukhena,आक्रम्याजेरग्रिमस्कन्धमुच्चैरास्थायाथो वीतशङ्कं शिरश्च / हेलालोला वर्त्म गत्वातिमर्त्यं द्यामारोहन्मानभाजः सुखेन +mspv_18.15,rodorandhraṃ vyaśnuvānāni lolairaṅgasyāntarmāditaiḥ sthāvarāṇi / kecitgurvīmetya saṃyanniṣadyāṃ krīṇanti sma prāṇamūlyairyaśāṃsi,रोदोरन्ध्रं व्यश्नुवानानि लोलैरङ्गस्यान्तर्मादितैः स्थावराणि / केचित्गुर्वीमेत्य संयन्निषद्यां क्रीणन्ति स्म प्राणमूल्यैर्यशांसि +mspv_18.16,vīryotsāhaślāghi kṛtvāvadānaṃ saṅgrāmāgre mānināṃ lajjitānām / ajñātānāṃ śatrubhiryuktamuccaiḥ śrīmannāma śrāvayanti sma nagnāḥ,वीर्योत्साहश्लाघि कृत्वावदानं सङ्ग्रामाग्रे मानिनां लज्जितानाम् / अज्ञातानां शत्रुभिर्युक्तमुच्चैः श्रीमन्नाम श्रावयन्ति स्म नग्नाः +mspv_18.17,ādhāvantaḥ sammukhaṃ dhāritānāmanyairanye tīkṣṇakaukṣeyakāṇām / vakṣaḥpīṭhairātsarorātmanaiva krodhenāndhāḥ praviśanpuṣkarāṇi,आधावन्तः सम्मुखं धारितानामन्यैरन्ये तीक्ष्णकौक्षेयकाणाम् / वक्षःपीठैरात्सरोरात्मनैव क्रोधेनान्धाः प्रविशन्पुष्कराणि +mspv_18.18,miśrībhūte tatra sainyadvaye 'pi prāyeṇāyaṃ vyaktamāsīdviśeṣaḥ / ātmīyāste ye parāñcaḥ purastādabhyāvartī saṃmukho yaḥ paro 'sau,मिश्रीभूते तत्र सैन्यद्वये ऽपि प्रायेणायं व्यक्तमासीद्विशेषः / आत्मीयास्ते ये पराञ्चः पुरस्तादभ्यावर्ती संमुखो यः परो ऽसौ +mspv_18.19,sadvaṃśatvādaṅgasaṃsaṅginītvaṃ nītvā kāmaṃ gauraveṇābababddhā / nītā hastaṃ vañcayitvā pareṇa drohaṃ cakre kasyacitsvā kṛpāṇī,सद्वंशत्वादङ्गसंसङ्गिनीत्वं नीत्वा कामं गौरवेणाबबब्द्धा / नीता हस्तं वञ्चयित्वा परेण द्रोहं चक्रे कस्यचित्स्वा कृपाणी +mspv_18.20,nīte bhedaṃ dhautadhārābhighātādambhodābhe śātraveṇāparasya / sāsṛgrājistīkṣṇamārgasya mārgo vidyuddīptaḥ kaṅkaṭe lakṣyate sma,नीते भेदं धौतधाराभिघातादम्भोदाभे शात्रवेणापरस्य / सासृग्राजिस्तीक्ष्णमार्गस्य मार्गो विद्युद्दीप्तः कङ्कटे लक्ष्यते स्म +mspv_18.21,āmūlāntātsāyakenāyatena syūte bāhau maṇḍukaśliṣṭamuṣṭeḥ / prapyāsahyāṃ vedanāmastadhairyādapyabhraśyaccarma nānyasya pāṇeḥ,आमूलान्तात्सायकेनायतेन स्यूते बाहौ मण्डुकश्लिष्टमुष्टेः / प्रप्यासह्यां वेदनामस्तधैर्यादप्यभ्रश्यच्चर्म नान्यस्य पाणेः +mspv_18.22,bhitvā ghoṇāmāyasenādhivakṣaḥ sthūrīpṛṣṭho gārdhrapakṣeṇa viddhaḥ / śikṣāhetorgāḍharajjveva baddho hartuṃ vaktraṃ nāśakaddurmukho 'pi,भित्वा घोणामायसेनाधिवक्षः स्थूरीपृष्ठो गार्ध्रपक्षेण विद्धः / शिक्षाहेतोर्गाढरज्ज्वेव बद्धो हर्तुं वक्त्रं नाशकद्दुर्मुखो ऽपि +mspv_18.23,kuntenoccaiḥ sādinā hantumiṣṭānnājāneyo dantinastrasyati sma / karmodāraṃ kīrtaye kartukāmānkiṃvā jātyāḥ svāminohrepayanti,कुन्तेनोच्चैः सादिना हन्तुमिष्टान्नाजानेयो दन्तिनस्त्रस्यति स्म / कर्मोदारं कीर्तये कर्तुकामान्किंवा जात्याः स्वामिनोह्रेपयन्ति +mspv_18.24,jetuṃ jaitrāḥ śekire nārisainyaiḥ paśyanto 'dho lokamasteṣujālāḥ / nāgārūḍhāḥ pārvatāni ��rayanto durgāṇīva trāsahīnāstrasāni,जेतुं जैत्राः शेकिरे नारिसैन्यैः पश्यन्तो ऽधो लोकमस्तेषुजालाः / नागारूढाः पार्वतानि श्रयन्तो दुर्गाणीव त्रासहीनास्त्रसानि +mspv_18.25,viṣvadrīcīrvikṣapansainyavīcīrājāvantaḥ kvāpi dūraṃ prayātam / babhrāmaikobandhumiṣṭaṃ didṛkṣuḥ sindhau vādyo maṇḍalaṃ gorvarāhaḥ,विष्वद्रीचीर्विक्षपन्सैन्यवीचीराजावन्तः क्वापि दूरं प्रयातम् / बभ्रामैकोबन्धुमिष्टं दिदृक्षुः सिन्धौ वाद्यो मण्डलं गोर्वराहः +mspv_18.26,yāvaccakre nāñjanaṃ bodhanāya vyutthānajño hasticārī madasya / senāsvānāddantināmātmanaiva sthūlāstāvatprāvahandānakulyāḥ,यावच्चक्रे नाञ्जनं बोधनाय व्युत्थानज्ञो हस्तिचारी मदस्य / सेनास्वानाद्दन्तिनामात्मनैव स्थूलास्तावत्प्रावहन्दानकुल्याः +mspv_18.27,krudhyan gandhādanyanāgāya dūrādāroḍhāraṃ dhūtamūrdhāvamatya / ghorārāvadhvanitāśeṣadikke viṣke nāgaḥ paryāṇaṃsītsva eva,क्रुध्यन् गन्धादन्यनागाय दूरादारोढारं धूतमूर्धावमत्य / घोरारावध्वनिताशेषदिक्के विष्के नागः पर्याणंसीत्स्व एव +mspv_18.28,pratyāsanne dantini prātipakṣe yantrā nāgaḥ prāstavaktracchado 'pi / krodhākrāntaḥ krūranirdāritākṣaḥ prekṣāṃcakre naiva kiñcinmadāndhaḥ,प्रत्यासन्ने दन्तिनि प्रातिपक्षे यन्त्रा नागः प्रास्तवक्त्रच्छदो ऽपि / क्रोधाक्रान्तः क्रूरनिर्दारिताक्षः प्रेक्षांचक्रे नैव किञ्चिन्मदान्धः +mspv_18.29,tūrṇaṃ yāvannāpaninye niṣādī vāsaścakṣurvāraṇaṃ vāraṇasya / tāvatpūgairanyanāgādhirūḍhaḥ kādambānāmekapātairasīvyat,तूर्णं यावन्नापनिन्ये निषादी वासश्चक्षुर्वारणं वारणस्य / तावत्पूगैरन्यनागाधिरूढः कादम्बानामेकपातैरसीव्यत् +mspv_18.30,āsthaddṛṣṭerācchadaṃ ca pramatto yantā yātuḥ pratyarībhaṃ dvipasya / bhagnasyoccairbarhabhāreṇa śaṅkoravavrāte vīkṣaṇe ca kṣaṇena,आस्थद्दृष्टेराच्छदं च प्रमत्तो यन्ता यातुः प्रत्यरीभं द्विपस्य / भग्नस्योच्चैर्बर्हभारेण शङ्कोरवव्राते वीक्षणे च क्षणेन +mspv_18.31,yatnādrakṣansusthitatvādanāśaṃ niścatyanyaścetasā bhāvitena / antyāvasthākālayogyopayogaṃ dadhre 'bhīṣṭaṃ rāgamāpaddhanaṃ vā,यत्नाद्रक्षन्सुस्थितत्वादनाशं निश्चत्यन्यश्चेतसा भावितेन / अन्त्यावस्थाकालयोग्योपयोगं दध्रे ऽभीष्टं रागमापद्धनं वा +mspv_18.32,anyonyeṣāṃ puṣkarairāmṛśanto dānodbhedānuccakaibhugnavālāḥ / unmūrdhānaḥ sannipatyaparāntaiḥ prāyudhyanta spaṣṭadantadhvanībhāḥ,अन्योन्येषां पुष्करैरामृशन्तो दानोद्भेदानुच्चकैभुग्नवालाः / उन्मूर्धानः सन्निपत्यपरान्तैः प्रायुध्यन्त स्पष्टदन्तध्वनीभाः +mspv_18.33,drādhīyāṃsa saṃhatāḥ sthemabhājaścārūdagrāstīkṣṇatāmatyajantaḥ / dantā dantairāhatāḥ sāmajānāṃ bhaṅgaṃ jagmurna svayaṃ sāmajātāḥ,द्राधीयांस संहताः स्थेमभाजश्चारूदग्रास्तीक्ष्णतामत्यजन्तः / दन्ता दन्तैराहताः सामजानां भङ्गं जग्मुर्न स्वयं सामजाताः +mspv_18.34,mātaṅgānāṃ dantasaṃghaṭṭajanmā hemacchedachchāyācañcacchikhāgraḥ / lagno 'pyagniścāmareṣu prakāmaṃ māñjiṣṭheṣu vyajyate na sma sainyaiḥ,मातङ्गानां दन्तसंघट्टजन्मा हेमच्छेदछ्छायाचञ्चच्छिखाग्रः / लग्नो ऽप्यग्निश्चामरेषु प्रकामं माञ्जिष्ठेषु व्यज्यते न स्म सैन्यैः +mspv_18.35,oṣāmāse matsarotpātavātāśliṣyaddantakṣmāruhāṃ gharṣaṇotthaiḥ / yogāntairvā vahnibhirvāraṇānāmuccairmūrdhavyomni nakṣatramālā,ओषामासे मत्सरोत्पातवाताश्लिष्यद्दन्तक्ष्मारुहां घर्षणोत्थैः / योगान्तैर्वा वह्निभिर्वारणानामुच्चैर्मूर्धव्योम्नि नक्षत्रमाला +mspv_18.36,sāndrāṇbhodaśyāmale sāmajānāṃ vṛnde nītāḥ śoṇitaiḥ śoṇimānam / dantāḥ śobhāmāpurambhonidhīnāṃ kandodbhedā vaidrumā vāriṇīva,सान्द्राण्भोदश्यामले सामजानां वृन्दे नीताः शोणितैः शोणिमानम् / दन्ताः शोभामापुरम्भोनिधीनां कन्दोद्भेदा वैद्रुमा वारिणीव +mspv_18.37,ākampāgraiḥ ketubhiḥ sannipātaṃ tārodīrṇagraivanādaṃ vrajantaḥ / magnānaṅge gāḍhamanyadvipānāṃ dantānduḥkhāduttkhananti sma nāgāḥ,आकम्पाग्रैः केतुभिः सन्निपातं तारोदीर्णग्रैवनादं व्रजन्तः / मग्नानङ्गे गाढमन्यद्विपानां दन्तान्दुःखादुत्त्खनन्ति स्म नागाः +mspv_18.38,utkṣapyoccaiḥ prasphurantaṃ radābhyāmīṣādantaḥ kuñjaraṃ śātravīyam / śṛṅgaprotaprāvṛṣeṇyāmbudasya spaṣṭaṃ prāpatsāmyamurvīdharasya,उत्क्षप्योच्चैः प्रस्फुरन्तं रदाभ्यामीषादन्तः कुञ्जरं शात्रवीयम् / शृङ्गप्रोतप्रावृषेण्याम्बुदस्य स्पष्टं प्रापत्साम्यमुर्वीधरस्य +mspv_18.39,bhagne 'pībhe sve parāvartya dehaṃ yoddhrā sārdhaṃ vrīḍayā muñcateṣūn / sākaṃ yantuḥ saṃmadenānubandhī dūno 'bhīkṣṇaṃ vāraṇaḥ pratyarodhi,भग्ने ऽपीभे स्वे परावर्त्य देहं योद्ध्रा सार्धं व्रीडया मुञ्चतेषून् / साकं यन्तुः संमदेनानुबन्धी दूनो ऽभीक्ष्णं वारणः प्रत्यरोधि +mspv_18.40,vyāptaṃ lokairduḥkhalabhyāpasāraṃ saṃraṃbhitvādetya dhīro mahīyaḥ / senāmadhyaṃ gāhate vāraṇaḥ sma brahmaiva prāgādidevodarāntaḥ,व्याप्तं लोकैर्दुःखलभ्यापसारं संरंभित्वादेत्य धीरो महीयः / सेनामध्यं गाहते वारणः स्म ब्रह्मैव प्रागादिदेवोदरान्तः +mspv_18.41,bhṛṅgaśreṇīśyāmabhāsāṃ samūhairnārācānāṃ viddhanīrandhradehaḥ / nirbhīkatvādāhavenāhateccho hṛṣyanhastī hṛṣṭaromeva reje,भृङ्गश्रेणीश्यामभासां समूहैर्नाराचानां विद्धनीरन्ध्रदेहः / निर्भीकत्वादाहवेनाहतेच्छो हृष्यन्हस्ती हृष्टरोमेव रेजे +mspv_18.42,ātāmrābhā roṣabhājaḥ kaṭāntādāśūtkhāte mārgaṇe dhūrgatena / niścyotantī nāgarājasya jajñe dānasyāho lohitasyeva dhārā,आताम्राभा रोषभाजः कटान्तादाशूत्खाते मार्गणे धूर्गतेन / निश्च्योतन्ती नागराजस्य जज्ञे दानस्याहो लोहितस्येव धारा +mspv_18.43,krāmandantau dantinaḥ sāhasikyādīṣādaṇḍau mṛtyuśayyātalasya / sainyairanyastatkṣaṇādāśaśaṅke svargasyoccairardhamārgādhirūḍhaḥ,क्रामन्दन्तौ दन्तिनः साहसिक्यादीषादण्डौ मृत्युशय्यातलस्य / सैन्यैरन्यस्तत्क्षणादाशशङ्के स्वर्गस्योच्चैरर्धमार्गाधिरूढः +mspv_18.44,kurvañjyotsnāvipruṣāṃ tulyarūpastārastārājālasārāmiva dyām / khaḍgāghātairdāritāddantikumbhādābhāti sma procchalanmauktikaughaḥ,कुर्वञ्ज्योत्स्नाविप्रुषां तुल्यरूपस्तारस्ताराजालसारामिव द्याम् / खड्गाघातैर्दारिताद्दन्तिकुम्भादाभाति स्म प्रोच्छलन्मौक्तिकौघः +mspv_18.45,dūrotkṣiptakṣipracakreṇa kṛttaṃ matto hastaṃ hastirājaḥ svameva / bhīmaṃ bhūmau lolamānaṃ saroṣaḥ pādenāsṛkpaṅkapeṣaṃ pipeṣa,दूरोत्क्षिप्तक्षिप्रचक्रेण कृत्तं मत्तो हस्तं हस्तिराजः स्वमेव / भीमं भूमौ लोलमानं सरोषः पादेनासृक्पङ्कपेषं पिपेष +mspv_18.46,āpaskārāllūnagātrasya bhūmiṃ niḥsādhāraṃ gacchatopāṅmukhasya / labdhāyāmaṃ dantayoryugmameva svaṃ nāgasya prāpaduttambhanatvam,आपस्काराल्लूनगात्रस्य भूमिं निःसाधारं गच्छतोपाङ्मुखस्य / लब्धायामं दन्तयोर्युग्ममेव स्वं नागस्य प्रापदुत्तम्भनत्वम् +mspv_18.47,labdhasparśaṃ bhūvyadhādavyathena sthitvā kiṃciddantayorantarāle / ūrdhvārdhāsicchinnadantapraveṣṭaṃ jitvottasthe nāgamanyena sadyaḥ,लब्धस्पर्शं भूव्यधादव्यथेन स्थित्वा किंचिद्दन्तयोरन्तराले / ऊर्ध्वार्धासिच्छिन्नदन्तप्रवेष्टं जित्वोत्तस्थे नागमन्येन सद्यः +mspv_18.48,hastenāgre vītabhītiṃ gṛhītvā kañcidvyālaḥ kṣiptavānūrdhvamuccaiḥ / āsīnānāṃ vyomni tasyaiva hetoḥ svargastrīṇāmarpayāmāsa nūnam,हस्तेनाग्रे वीतभीतिं गृहीत्वा कञ्चिद्व्यालः क्षिप्तवानूर्ध्वमुच्चैः / आसीनानां व्योम्नि तस्यैव हेतोः स्वर्गस्त्रीणामर्पयामास नूनम् +mspv_18.49,kaṃciddūrādāyatena draḍhīyaḥprāsaprotasrotasāntaḥkṣatena / hastāgreṇa prāptamapyagrato 'bhūdānaiśvaryaṃ vāraṇasya grahītum,कंचिद्दूरादायतेन द्रढीयःप्रासप्रोतस्रोतसान्तःक्षतेन / हस्ताग्रेण प्राप्तमप्यग्रतो ऽभूदानैश्वर्यं वारणस्य ग्रहीतुम् +mspv_18.50,tanvāḥ puṃso nanda gopātmajāyāḥ kaṃseneva sphoṭitāyāḥ gajena / divyā mūrtirvyomagairutpatantī vīkṣāmāse vismitaiścaṇḍikeva,तन्वाः पुंसो नन्द गोपात्मजायाः कंसेनेव स्फोटितायाः गजेन / दिव्या मूर्तिर्व्योमगैरुत्पतन्ती वीक्षामासे विस्मितैश्चण्डिकेव +mspv_18.51,ākramyaikāmagrapādena jaṅghāmanyāmuccairādadānaḥ kareṇa / saṃsthitasvānaṃ dāruvaddāruṇātmā kañcinmadhyātpāṭayāmāsa dantī,आक्रम्यैकामग्रपादेन जङ्घामन्यामुच्चैराददानः करेण / संस्थितस्वानं दारुवद्दारुणात्मा कञ्चिन्मध्यात्पाटयामास दन्ती +mspv_18.52,śocitvāgre bhṛtyayormṛtyubhājoraryaḥ premṇā no tathā vallabhasya / pūrvaṃ kṛtvā netarasya prasādaṃ paścāttāpādāpa dāhaṃ yathāntaḥ,शोचित्वाग्रे भृत्ययोर्मृत्युभाजोरर्यः प्रेम्णा नो तथा वल्लभस्य / पूर्वं कृत्वा नेतरस्य प्रसादं पश्चात्तापादाप दाहं यथान्तः +mspv_18.53,utplutyārādardhacandreṇa lūne vaktre 'nyasya krodhadaṣṭoṣṭhadante / sainyaiḥ kaṇṭhacchedalīne kabandhādbhūyo bibhye valgataḥ sāsipāṇeḥ,उत्प्लुत्यारादर्धचन्द्रेण लूने वक्त्रे ऽन्यस्य क्रोधदष्टोष्ठदन्ते / सैन्यैः कण्ठच्छेदलीने कबन्धाद्भूयो बिभ्ये वल्गतः सासिपाणेः +mspv_18.54,tūryārāvairāhitottālatālairgāyantībhiḥ kāhalaṃ kāhalābhiḥ / nṛtte cakṣuḥśūnyahastaprayogaṃ kāye kūjankamburuccairjahāsa,तूर्यारावैराहितोत्तालतालैर्गायन्तीभिः काहलं काहलाभिः / नृत्ते चक्षुःशून्यहस्तप्रयोगं काये कूजन्कम्बुरुच्चैर्जहास +mspv_18.55,pratyāvṛttaṃ bhaṅgabhāji svasainye tulyaṃ muktairākiranti sma kaścit / ekaughena svarṇapuṅkhairdviṣantaḥ siddhāḥ mālyaiḥ sādhuvādairdvaye 'pi,प्रत्यावृत्तं भङ्गभाजि स्वसैन्ये तुल्यं मुक्तैराकिरन्ति स्म कश्चित् / एकौघेन स्वर्णपुङ्खैर्द्विषन्तः सिद्धाः माल्यैः साधुवादैर्द्वये ऽपि +mspv_18.56,bāṇākṣiptārohaśūnyāsanānāṃ prakrāntānāmanyasainyaigrahītum / saṃrabdhānāṃ bhrāmyatāmājibhūmau vārī vāraiḥ sasmare vāraṇānām,बाणाक्षिप्तारोहशून्यासनानां प्रक्रान्तानामन्यसैन्यैग्रहीतुम् / संरब्धानां भ्राम्यतामाजिभूमौ वारी वारैः सस्मरे वारणानाम् +mspv_18.57,paunaḥ punyādasragandhena matto mṛdgankopāllokamāyodhanorvyāṃ / pāde lagnamatra mālāmibhendraḥ pāśīkalpāmāyatāmācakarṣa,पौनः पुन्यादस्रगन्धेन मत्तो मृद्गन्कोपाल्लोकमायोधनोर्व्यां / पादे लग्नमत्र मालामिभेन्द्रः पाशीकल्पामायतामाचकर्ष +mspv_18.58,kaścinmūrcchāmetya gāḍhaprahāraḥ siktaḥ śītaiḥ śīkarairvāraṇasya / ucchvāsa prasthitā taṃ jighṛkṣurvyarthākūtā nākanārī mumūrccha,कश्चिन्मूर्च्छामेत्य गाढप्रहारः सिक्तः शीतैः शीकरैर्वारणस्य / उच्छ्वास प्रस्थिता तं जिघृक्षुर्व्यर्थाकूता नाकनारी मुमूर्च्छ +mspv_18.59,lūnagrīvātsāyakenāparasya dyāmatyuccairānanādutpatiṣṇoḥ / trese mugdhaiḥ saiṃhikeyānukārādraudrākārādapsarovaktracandraiḥ,लूनग्रीवात्सायकेनापरस्य द्यामत्युच्चैराननादुत्पतिष्णोः / त्रेसे मुग्धैः सैंहिकेयानुकाराद्रौद्राकारादप्सरोवक्त्रचन्द्रैः +mspv_18.60,vṛttaṃ yuddhe śūramāśliṣya kācidrantuṃ tūrṇaṃ merukuñjaṃ jagāma / tyaktvā nāgnau dehameti sma yāvatpatnī sadyastadviyogāsamarthā,वृत्तं युद्धे शूरमाश्लिष्य काचिद्रन्तुं तूर्णं मेरुकुञ्जं जगाम / त्यक्त्वा नाग्नौ देहमेति स्म यावत्पत्नी सद्यस्तद्वियोगासमर्था +mspv_18.61,tyaktaprāṇaṃ saṃyuge hastinīsthā vīkṣya premṇā tatkṣaṇādudgatāsu / prāpyākhaṇḍaṃ devabhūyaṃ satītvādāśiśleṣa svaiva kañcitpurandhrī,त्यक्तप्राणं संयुगे हस्तिनीस्था वीक्ष्य प्रेम्णा तत्क्षणादुद्गतासु / प्राप्याखण्डं देवभूयं सतीत्वादाशिश्लेष स्वैव कञ्चित्पुरन्ध्री +mspv_18.62,svargevāsaṃ kārayantyā cirāya pratyagratvaṃ pratyahaṃ dhārayantyā / kaścidbheje divyanāryā parasmiṃlloke lokaṃ prīṇayantyeha kīrtyā,स्वर्गेवासं कारयन्त्या चिराय प्रत्यग्रत्वं प्रत्यहं धारयन्त्या / कश्चिद्भेजे दिव्यनार्या परस्मिंल्लोके लोकं प्रीणयन्त्येह कीर्त्या +mspv_18.63,gatvā nūnaṃ vaibudhaṃ sadma ramyaṃ mūcchābhājāmājagāmāntarātmā / bhūyo dṛṣṭapratyayāḥ prāptasaṃjñāḥ sādhīyaste yadraṇāyādriyante,गत्वा नूनं वैबुधं सद्म रम्यं मूच्छाभाजामाजगामान्तरात्मा / भूयो दृष्टप्रत्ययाः प्राप्तसंज्ञाः साधीयस्ते यद्रणायाद्रियन्ते +mspv_18.64,kaścicchstrāpātamūḍho 'pavoḍhurlabdhvā bhūyaścetanāmāhavāya / vyāvartiṣṭa krośataḥ sakhyuruccaistyaktaścātmā kā ca lokānuvṛttiḥ,कश्चिच्छ्स्त्रापातमूढो ऽपवोढुर्लब्ध्वा भूयश्चेतनामाहवाय / व्यावर्तिष्ट क्रोशतः सख्युरुच्चैस्त्यक्तश्चात्मा का च लोकानुवृत्तिः +mspv_18.65,bhinnoraskauśatruṇākṛṣya dūrādāsannatvātkaucidekeṣeṇaiva / anyo 'nyāvaṣṭambhasāmarthyayogārdhvāveva svargatāvapyabhūtām,भिन्नोरस्कौशत्रुणाकृष्य दूरादासन्नत्वात्कौचिदेकेषेणैव / अन्यो ऽन्यावष्टम्भसामर्थ्ययोगार्ध्वावेव स्वर्गतावप्यभूताम् +mspv_18.66,bhinnānastrairmohabhājo 'bhijātānhantuṃ lolaṃ vārayantaḥ svavargam / jīvagrāhaṃ grāhayāmāsuranye yogyenārthāḥ kasya na syājjanena,भिन्नानस्त्रैर्मोहभाजो ऽभिजातान्हन्तुं लोलं वारयन्तः स्ववर्गम् / जीवग्राहं ग्राहयामासुरन्ये योग्येनार्थाः कस्य न स्याज्जनेन +mspv_18.67,bhagnairdaṇḍairātapatrāṇi bhūmau paryastāni prauḍhacandradyutīni / āhārāya pretarājasya raupyasthālānīva sthāpitāni sma bhānti,भग्नैर्दण्डैरातपत्राणि भूमौ पर्यस्तानि प्रौढचन्द्रद्युतीनि / आहाराय प्रेतराजस्य रौप्यस्थालानीव स्थापितानि स्म भान्ति +mspv_18.68,rejurbhraṣṭā vakṣasaḥ kuṅkumāṅkā muktāhārāḥ pārthivānāṃ vyasūnām / hāsāllakṣyāḥ pūrṇakāmasya manye mṛtyordantāḥ pītaraktāsavasya,रेजुर्भ्रष्टा वक्षसः कुङ्कुमाङ्का मुक्ताहाराः पार्थिवानां व्यसूनाम् / हासाल्लक्ष्याः पूर्णकामस्य मन्ये मृत्योर्दन्ताः पीतरक्तासवस्य +mspv_18.69,nimneṣvodhībhūtamastrakṣatānāmasraṃ bhūmau yaccakāsāñcakāra / rāgārthaṃ tatkiṃ nu kausumbhamambhaḥ saṃvyānānāmantakāntaḥ purasya,निम्नेष्वोधीभूतमस्त्रक्षतानामस्रं भूमौ यच्चकासाञ्चकार / रागार्थं तत्किं नु कौसुम्भमम्भः संव्यानानामन्तकान्तः पुरस्य +mspv_18.70,rāmeṇa triḥsaptakṛtvo hradānāṃ citraṃ cakre pañcakaṃ kṣatriyāstraiḥ / raktāmbhobhiḥstatkṣaṇādeva tasminsaṃkhye 'saṃkhyāḥ pravahandvīpavatyaḥ,रामेण त्रिःसप्तकृत्वो ह्रदानां चित्रं चक्रे पञ्चकं क्षत्रियास्त्रैः / रक्ताम्भोभिःस्तत्क्षणादेव तस्मिन्संख्ये ऽसंख्याः प्रवहन्द्वीपवत्यः +mspv_18.71,saṃdānāntādastribhiḥ śikṣitāstrairaviśyādhaḥ śātaśastrāvalūnāḥ / kūrmaupamyaṃ vktamantarnadīnāmaibhāḥ prāpannaṅghrayo 'sṛṅmayīnām,संदानान्तादस्त्रिभिः शिक्षितास्त्रैरविश्याधः शातशस्त्रावलूनाः / कूर्मौपम्यं व्क्तमन्तर्नदीनामैभाः प्रापन्नङ्घ्रयो ऽसृङ्मयीनाम् +mspv_18.72,padmākārairyodhavaktrairibhānāṃ karṇabhraṣṭaiścāmaraireva haṃsaiḥ / sopaskārāḥ prāvahannasratoyāḥ srotasvinyo vīciṣuccaistaradbhiḥ,पद्माकारैर्योधवक्त्रैरिभानां कर्णभ्रष्टैश्चामरैरेव हंसैः / सोपस्काराः प्रावहन्नस्रतोयाः स्रोतस्विन्यो वीचिषुच्चैस्तरद्भिः +mspv_18.73,utkrāntānāmāmiṣāyopariṣṭādadhyākāśaṃ babhrumuḥ patravāhāḥ / mūrtāḥ prāṇāḥ nūnamadyāpyavekṣāmāsuḥ kāyaṃ tyajitāḥ dāruṇāstraiḥ,उत्क्रान्तानामामिषायोपरिष्टादध्याकाशं बभ्रुमुः पत्रवाहाः / मूर्ताः प्राणाः नूनमद्याप्यवेक्षामासुः कायं त्यजि���ाः दारुणास्त्रैः +mspv_18.74,ātanvadbhirdikṣu patrāgranādaṃ prāptaidūrādāśu tīkṣṇairmukhāgraiḥ / ādau raktaṃ sainikānāmajīvairjīvaiḥ paścātpatripūgairapāyi,आतन्वद्भिर्दिक्षु पत्राग्रनादं प्राप्तैदूरादाशु तीक्ष्णैर्मुखाग्रैः / आदौ रक्तं सैनिकानामजीवैर्जीवैः पश्चात्पत्रिपूगैरपायि +mspv_18.75,ojobhājāṃ yadraṇe saṃsthitānāmādattīvraṃ sārdhamaṅgena nūnam / jvālāvyājādudvamantī tadantastejastāraṃ dīptajihvā vavāśe,ओजोभाजां यद्रणे संस्थितानामादत्तीव्रं सार्धमङ्गेन नूनम् / ज्वालाव्याजादुद्वमन्ती तदन्तस्तेजस्तारं दीप्तजिह्वा ववाशे +mspv_18.76,nairantaryacchinnadehāntarālaṃ durbhakṣasya jvālinā vāśitena / yoddhurbāṇaprotamādīpya māṃsaṃ pākāpūrvasvādamāde śivābhiḥ,नैरन्तर्यच्छिन्नदेहान्तरालं दुर्भक्षस्य ज्वालिना वाशितेन / योद्धुर्बाणप्रोतमादीप्य मांसं पाकापूर्वस्वादमादे शिवाभिः +mspv_18.77,glānicchedi kṣutprabodhāya pītvā raktāriṣṭaṃ śoṣitājīrṇaśeṣam / svāduṃkāraṃ kālakhaṇḍopadaṃśaṃ kroṣṭā ḍimbaṃ vyaṣvaṇadvyasvanañca,ग्लानिच्छेदि क्षुत्प्रबोधाय पीत्वा रक्तारिष्टं शोषिताजीर्णशेषम् / स्वादुंकारं कालखण्डोपदंशं क्रोष्टा डिम्बं व्यष्वणद्व्यस्वनञ्च +mspv_18.78,kravyātpūgaiḥ puṣkarāṇyanakānāṃ pratyāśābhirmedaso dāritāni / ābhīlāni prāṇinaḥ pratyavasyankālo nūnaṃ vyadadāvānanāni,क्रव्यात्पूगैः पुष्कराण्यनकानां प्रत्याशाभिर्मेदसो दारितानि / आभीलानि प्राणिनः प्रत्यवस्यन्कालो नूनं व्यददावाननानि +mspv_18.79,kīrṇā reje sājibhūmiḥ samantādaprāṇadbhiḥ prāṇabhājāṃ pratīkaiḥ / bahvārambhairardhasaṃyojitairvā rūpaiḥ sraṣṭuḥ sṛṣṭikarmāntaśālā,कीर्णा रेजे साजिभूमिः समन्तादप्राणद्भिः प्राणभाजां प्रतीकैः / बह्वारम्भैरर्धसंयोजितैर्वा रूपैः स्रष्टुः सृष्टिकर्मान्तशाला +mspv_18.80,āyantīnāmaviratarayaṃrājakānīkinīnām itthaṃ sainyaiḥ samamalughubhiḥ śrīpaterūrmimadbhiḥ / āsīdoghairmuhuriva mahadvāridherāpagānāṃ dolāyuddhaṃ kṛtagurutaradhvānamauddhatyabhājām,आयन्तीनामविरतरयंराजकानीकिनीनाम् इत्थं सैन्यैः सममलुघुभिः श्रीपतेरूर्मिमद्भिः / आसीदोघैर्मुहुरिव महद्वारिधेरापगानां दोलायुद्धं कृतगुरुतरध्वानमौद्धत्यभाजाम् +mspv_19.1,athottasthe raṇāṭavyāmasuhṛdveṇudāriṇā / nṛpāṅghripaughasaṃgharṣādagnivadveṇudāriṇā,अथोत्तस्थे रणाटव्यामसुहृद्वेणुदारिणा / नृपाङ्घ्रिपौघसंघर्षादग्निवद्वेणुदारिणा +mspv_19.2,āpatantamamundūrādūrīkṛtaparākramaḥ / balo 'valokayāmāsa mātaṅgamiva kesarī,आपतन्तममुन्दूरादूरीकृतपराक्रमः / बलो ऽवलोकयामास मातङ्गमिव केसरी +mspv_19.3,jajaujojājijijjājī taṃ tato 'titatātitut / bhābho 'bhībhābhibhūbhārārārirarirīraraḥ,जजौजोजाजिजिज्जाजी तं ततो ऽतिततातितुत् / भाभो ऽभीभाभिभूभारारारिररिरीररः +mspv_19.4,bhavanbhavāya lokānāmākampitamahītalaḥ / nirghāta iva nirghoṣabhīmastasyāpatadrathaḥ,भवन्भवाय लोकानामाकम्पितमहीतलः / निर्घात इव निर्घोषभीमस्तस्यापतद्रथः +mspv_19.5,rāme ripuḥ śarānājimaheṣvāsa vicakṣaṇe / kopādathainaṃ śitamā maheṣvā sa vicakṣaṇe,रामे रिपुः शरानाजिमहेष्वास विचक्षणे / कोपादथैनं शितमा महेष्वा स विचक्षणे +mspv_19.6,diśamarkamivāvācīm mūrcchāgatamapāharat / mandapratāpaṃ taṃ sūtaḥ śīghramājivihāyasaḥ,दिशमर्कमिवावाचीम् मूर्च्छागतमपाहरत् / मन्दप्रतापं तं सूतः शीघ्रमाजिविहायसः +mspv_19.7,kṛtvā śineḥ śālvacamūṃ saprabhāvā camūrjitām / sasarja vaktraiḥ phullābjasaprabhā vācamūrjitām,कृत्वा शिनेः शाल्वचमूं सप्रभावा चमूर्जिताम् / ससर्ज वक्त्रैः फुल्लाब्जसप्रभा वाचमूर्जिताम् +mspv_19.8,ulmukena drumaṃ prāpya saṃkucatpatrasaṃpadam / tejaḥ prakiratā dikṣu sapratāpamadīpyata,उल्मुकेन द्रुमं प्राप्य संकुचत्पत्रसंपदम् / तेजः प्रकिरता दिक्षु सप्रतापमदीप्यत +mspv_19.9,pṛthoradhyakṣipadhṛdrukmī yayā cāpamudāyudhaḥ / tayaiva vācāpagamaṃ yayācāpamudāyudhaḥ,पृथोरध्यक्षिपधृद्रुक्मी यया चापमुदायुधः / तयैव वाचापगमं ययाचापमुदायुधः +mspv_19.10,samaṃ samantato rājñāmāpatantīranīkinīḥ / kārṣṇiḥ pratyagrahīdekaḥ sārasvāniva nimnagāḥ,समं समन्ततो राज्ञामापतन्तीरनीकिनीः / कार्ष्णिः प्रत्यग्रहीदेकः सारस्वानिव निम्नगाः +mspv_19.11,dadhānairghanasādṛśyaṃ lasadāyasadaṃśanaiḥ / tatra kāñcanasacchāyā sasṛje taiḥ śarāśaniḥ,दधानैर्घनसादृश्यं लसदायसदंशनैः / तत्र काञ्चनसच्छाया ससृजे तैः शराशनिः +mspv_19.12,nakhāṃśumañjarīkīrṇamasautarurivoccakaiḥ / babhau vibhramaddhanuḥśākhāmadhirūḍhaśilīmukhām,नखांशुमञ्जरीकीर्णमसौतरुरिवोच्चकैः / बभौ विभ्रमद्धनुःशाखामधिरूढशिलीमुखाम् +mspv_19.13,prapya bhīmamasau janyaṃ saujanyaṃ dadhadānate / vidhyanmumoca na ripūnaripūgāntakaḥ śaraiḥ,प्रप्य भीममसौ जन्यं सौजन्यं दधदानते / विध्यन्मुमोच न रिपूनरिपूगान्तकः शरैः +mspv_19.14,kṛtasya sarvakṣitipairvijayāśaṃsayā puraḥ / anekasya cakārāsau bāṇairbāṇasya khaṇḍanam,कृतस्य सर्वक्षितिपैर्विजयाशंसया पुरः / अनेकस्य चकारासौ बाणैर्बाणस्य खण्डनम् +mspv_19.15,yābabhāra kṛtānekamāyā senā sasāratām / dhanuḥ sa karṣanrahitamāyāsenāsasāra tām,याबभार कृतानेकमाया सेना ससारताम् / धनुः स कर्षन्रहितमायासेनाससार ताम् +mspv_19.16,ojo mahaujāḥ kṛtvādhastatkṣaṇāduttamaujasaḥ / kurvannājāvamukhyatvamanamannāma mukhyatām,ओजो महौजाः कृत्वाधस्तत्क्षणादुत्तमौजसः / कुर्वन्नाजावमुख्यत्वमनमन्नाम मुख्यताम् +mspv_19.17,dūrādeva camūrbhallaiḥ kumāro hanti sa sma yāḥ / na punaḥ sāṃyugīṃ tāḥ sma kumāro hanti sasmayāḥ,दूरादेव चमूर्भल्लैः कुमारो हन्ति स स्म याः / न पुनः सांयुगीं ताः स्म कुमारो हन्ति सस्मयाः +mspv_19.18,nipīḍya tarasā tena muktāḥ kāmamanāsthayā / upāyayurvilakṣatvaṃ vidviṣo na śilīmukhāḥ,निपीड्य तरसा तेन मुक्ताः काममनास्थया / उपाययुर्विलक्षत्वं विद्विषो न शिलीमुखाः +mspv_19.19,tasyāvadānaiḥ samare sahasā romaharṣibhiḥ / surairaśaṃsi vyomasthaiḥ saha sāro maharṣibhiḥ,तस्यावदानैः समरे सहसा रोमहर्षिभिः / सुरैरशंसि व्योमस्थैः सह सारो महर्षिभिः +mspv_19.20,sugandhayaddiśaḥ śubhramamlāni kusumaṃ divaḥ / bhūri tatrāpatattasmādutpapāta divaṃ yaśaḥ,सुगन्धयद्दिशः शुभ्रमम्लान�� कुसुमं दिवः / भूरि तत्रापतत्तस्मादुत्पपात दिवं यशः +mspv_19.21,soḍhuṃ tasya dviṣo nālamavayodharavā raṇam / ūrṇunāva yaśaśca dyāmapayodharavāraṇam,सोढुं तस्य द्विषो नालमवयोधरवा रणम् / ऊर्णुनाव यशश्च द्यामपयोधरवारणम् +mspv_19.22,keśapracuralokasya paryaskāri vikāsinā / śekhareṇeva yuddhasya śiraḥ kusumalakṣmaṇā,केशप्रचुरलोकस्य पर्यस्कारि विकासिना / शेखरेणेव युद्धस्य शिरः कुसुमलक्ष्मणा +mspv_19.23,sādaraṃ yuddhamānāpi tenānyanarasādaram / sā daraṃ pṛtanā ninye hīyamānā rasādaram,सादरं युद्धमानापि तेनान्यनरसादरम् / सा दरं पृतना निन्ये हीयमाना रसादरम् +mspv_19.24,ityāliṅgatāmālokya jayalakṣmyā jhaṣadhvajam / kruddhayeva krudhā sadyaḥ prapede cedibhūpatiḥ,इत्यालिङ्गतामालोक्य जयलक्ष्म्या झषध्वजम् / क्रुद्धयेव क्रुधा सद्यः प्रपेदे चेदिभूपतिः +mspv_19.25,ahitānabhi vāhinyā sa mānī caturaṅgayā / cacāla vallgatkalabhasamānīcaturaṅgayā,अहितानभि वाहिन्या स मानी चतुरङ्गया / चचाल वल्ल्गत्कलभसमानीचतुरङ्गया +mspv_19.26,tatastatadhanurmaurvīvisphārasphāriniḥsvanaiḥ / tūryairyugakṣaye kṣubhyadakūpārānukāriṇī,ततस्ततधनुर्मौर्वीविस्फारस्फारिनिःस्वनैः / तूर्यैर्युगक्षये क्षुभ्यदकूपारानुकारिणी +mspv_19.27,sakāranānārakāsa kāyasādadasāyakā / rasāhavāvāhasāra nādavādadavādanā,सकारनानारकास कायसाददसायका / रसाहवावाहसार नादवाददवादना +mspv_19.28,lolāsikāliyakulā yamasyaiva svasā svayam / cikīrṣurullasallohavarmaśyāmā sahāyatām,लोलासिकालियकुला यमस्यैव स्वसा स्वयम् / चिकीर्षुरुल्लसल्लोहवर्मश्यामा सहायताम् +mspv_19.29,sāsenāgamanārambhe rasenāsīdanāratā / tāranādajanāmatta dhīranāgamanāmayā,सासेनागमनारम्भे रसेनासीदनारता / तारनादजनामत्त धीरनागमनामया +mspv_19.30,dhūtadhautāsayaḥ praṣṭhāḥ pratiṣṭhantakṣamābhṛtām / śauryanurāganikaṣaḥ sā hi velānujīvinām,धूतधौतासयः प्रष्ठाः प्रतिष्ठन्तक्षमाभृताम् / शौर्यनुरागनिकषः सा हि वेलानुजीविनाम् +mspv_19.31,divaminyudhā gantuṃ komalāmalasampadam / dadhau dadhāno 'silatāṃ ko 'malāmalasampadam,दिवमिन्युधा गन्तुं कोमलामलसम्पदम् / दधौ दधानो ऽसिलतां को ऽमलामलसम्पदम् +mspv_19.32,kṛtoruvegaṃ yugapadvyajigīṣanta sainikāḥ / vipakṣaṃ bāhuparighairjaṅghābhiritaretaram,कृतोरुवेगं युगपद्व्यजिगीषन्त सैनिकाः / विपक्षं बाहुपरिघैर्जङ्घाभिरितरेतरम् +mspv_19.33,vāhanājani mānāse sārājāvanamā tataḥ / mattasāragarājebhe bhārīhāvajjanadhvani,वाहनाजनि मानासे साराजावनमा ततः / मत्तसारगराजेभे भारीहावज्जनध्वनि +mspv_19.34,nidhvanajjavahārībhā bheje rāgarasāttamaḥ / tatamānavajārāsā senā mānijanāhavā,निध्वनज्जवहारीभा भेजे रागरसात्तमः / ततमानवजारासा सेना मानिजनाहवा +mspv_19.35,abhagnavṛttāḥ prasabhādākṛṣṭā yauvanoddhataiḥ / cakranduruccakairmuṣṭigrāhyamadhyā dhanurlatāḥ,अभग्नवृत्ताः प्रसभादाकृष्टा यौवनोद्धतैः / चक्रन्दुरुच्चकैर्मुष्टिग्राह्यमध्या धनुर्लताः +mspv_19.36,kareṇuḥ pramthito 'neko reṇurghaṇṭāḥ sahasraśaḥ / kareṇuḥ śīkaro jajñe reṇustena śamaṃ yayau,करेणुः प्रम्थितो ऽनेको रेणुर्घण्टाः सहस्रशः / करे���ुः शीकरो जज्ञे रेणुस्तेन शमं ययौ +mspv_19.37,dhṛtapratyagraśṛṅgārarasarāgarapi dvipaiḥ / saroṣasambhramairbarbhre raudra eva raṇe rasaḥ,धृतप्रत्यग्रशृङ्गाररसरागरपि द्विपैः / सरोषसम्भ्रमैर्बर्भ्रे रौद्र एव रणे रसः +mspv_19.38,na tasthau bhartṛtaḥ prāptamānasampratipattiṣu / raṇaikasargeṣu bhayaṃ mānasaṃ prati pattiṣu,न तस्थौ भर्तृतः प्राप्तमानसम्प्रतिपत्तिषु / रणैकसर्गेषु भयं मानसं प्रति पत्तिषु +mspv_19.39,bāṇāhitapūrṇatūṇīrakoṭarairdhanviśākhibhiḥ / godhāśliṣṭabhujāśākhairabhūdbhīmā raṇāṭavī,बाणाहितपूर्णतूणीरकोटरैर्धन्विशाखिभिः / गोधाश्लिष्टभुजाशाखैरभूद्भीमा रणाटवी +mspv_19.40,nānājāvavajānānā sā janaughaghanaujasā / parāniha'hānirāpa tānviyātatayānvitā,नानाजाववजानाना सा जनौघघनौजसा / परानिहऽहानिराप तान्वियाततयान्विता +mspv_19.41,viṣamaṃ sarvatobhadracakragomūtrikādibhiḥ / ślokairivamahākāvyaṃ vyūhaistadabhavadbalam,विषमं सर्वतोभद्रचक्रगोमूत्रिकादिभिः / श्लोकैरिवमहाकाव्यं व्यूहैस्तदभवद्बलम् +mspv_19.42,saṃhatyā sātvatāṃ caidyaṃ prati bhāsvarasenayā / vavale yoddhumutpannapratimā svarasena yā,संहत्या सात्वतां चैद्यं प्रति भास्वरसेनया / ववले योद्धुमुत्पन्नप्रतिमा स्वरसेन या +mspv_19.43,vistīrṇamāyāmavatī lolalokanirantarā / narendramārgaṃ rathyeva papāta dviṣatāṃ balam,विस्तीर्णमायामवती लोललोकनिरन्तरा / नरेन्द्रमार्गं रथ्येव पपात द्विषतां बलम् +mspv_19.44,vāraṇāgagabhīrā sā sārābhīgagaṇāravā / kāritārivadhā senā nāsedhā vāritārikā,वारणागगभीरा सा साराभीगगणारवा / कारितारिवधा सेना नासेधा वारितारिका +mspv_19.45,adhināgaṃ prajavino vikasatpicchacāravaḥ / peturbarhiṇadeśīyāḥ śaṅkavaḥ prāṇahāriṇaḥ,अधिनागं प्रजविनो विकसत्पिच्छचारवः / पेतुर्बर्हिणदेशीयाः शङ्कवः प्राणहारिणः +mspv_19.46,pravṛttevikasaddhvānaṃsādhanepyaviṣādibhiḥ / vavṛṣevikasaddānaṃyudhamāpyaviṣāṇibhiḥ,प्रवृत्तेविकसद्ध्वानंसाधनेप्यविषादिभिः / ववृषेविकसद्दानंयुधमाप्यविषाणिभिः +mspv_19.47,puraḥ prayuktairyuddhaṃ taccalitairlabdhaśuddhibhiḥ / ālāpairiva gāndharvamadīpyata padātibhiḥ,पुरः प्रयुक्तैर्युद्धं तच्चलितैर्लब्धशुद्धिभिः / आलापैरिव गान्धर्वमदीप्यत पदातिभिः +mspv_19.48,kenacitsvāsinānyeṣāṃ maṇḍalāgrānavadyatā / prāpe kīrtiplutamahīmaṇḍalāgrānavadyata,केनचित्स्वासिनान्येषां मण्डलाग्रानवद्यता / प्रापे कीर्तिप्लुतमहीमण्डलाग्रानवद्यत +mspv_19.49,vihantuṃ vidviṣastīkṣṇaḥ samameva susaṃhateḥ / parivārātpṛthakcakre khaḍgaścātmā ca kenacit,विहन्तुं विद्विषस्तीक्ष्णः सममेव सुसंहतेः / परिवारात्पृथक्चक्रे खड्गश्चात्मा च केनचित् +mspv_19.50,anyena vidadhe 'rīṇāmatimātrā vilāsinā / udgūrṇena camūstūrṇamatimātrāvilāsinā,अन्येन विदधे ऽरीणामतिमात्रा विलासिना / उद्गूर्णेन चमूस्तूर्णमतिमात्राविलासिना +mspv_19.51,sahasrapūraṇaḥ kaścillūnamūrdhāsinā dviṣaḥ / tathordhva eva kābandhīmabhajannartanakriyām,सहस्रपूरणः कश्चिल्लूनमूर्धासिना द्विषः / तथोर्ध्व एव काबन्धीमभजन्नर्तनक्रियाम् +mspv_19.52,śastravraṇamayaśrīmadalaṅkaraṇabhūṣaṣitaḥ / dadṛśe 'nyo rāvaṇavadalaṅkaraṇabhūṣitaḥ,शस्त्रव्रणमयश्रीमदलङ्करणभूषषितः / ददृशे ऽन्यो रावणवदलङ्करणभूषितः +mspv_19.53,dviṣadviśasanacchedanirastoruyugo 'paraḥ / siktaścāstrairubhayathā babhūvāruṇavigrahaḥ,द्विषद्विशसनच्छेदनिरस्तोरुयुगो ऽपरः / सिक्तश्चास्त्रैरुभयथा बभूवारुणविग्रहः +mspv_19.54,bhīmatāmaparo 'mbhodhisame 'dhita mahāhave / dākṣe kopaḥ śivasyeva samedhitamahā have,भीमतामपरो ऽम्भोधिसमे ऽधित महाहवे / दाक्षे कोपः शिवस्येव समेधितमहा हवे +mspv_19.55,dantauścicchidire kopātpratipakṣaṃ gajā iva / paranistriṃśanirlūnakaravālāḥ padātayaḥ,दन्तौश्चिच्छिदिरे कोपात्प्रतिपक्षं गजा इव / परनिस्त्रिंशनिर्लूनकरवालाः पदातयः +mspv_19.56,raṇe rabhasanirbhinnadvipapāṭavikāsini / na tatra gatabhīḥ kaścidvipapāṭa vikāsini,रणे रभसनिर्भिन्नद्विपपाटविकासिनि / न तत्र गतभीः कश्चिद्विपपाट विकासिनि +mspv_19.57,yāvanna satkṛtairbhartuḥ snehasyānṛṇyamicchubhiḥ / amarṣāditaraistāvattatyaje yudhi jīvitam,यावन्न सत्कृतैर्भर्तुः स्नेहस्यानृण्यमिच्छुभिः / अमर्षादितरैस्तावत्तत्यजे युधि जीवितम् +mspv_19.58,ayaśobhidurāloke kopadhāmaraṇādṛte / ayaśobhidurā loke kopadhā maraṇādṛte,अयशोभिदुरालोके कोपधामरणादृते / अयशोभिदुरा लोके कोपधा मरणादृते +mspv_19.59,skhalantī nakvacittaikṣṇādabhyagraphalaśālinī / amoci śaktiḥ śaktikairlohajā na śarīrajā,स्खलन्ती नक्वचित्तैक्ष्णादभ्यग्रफलशालिनी / अमोचि शक्तिः शक्तिकैर्लोहजा न शरीरजा +mspv_19.60,apādi vyāpṛtanayāṃstathā yuyudhire nṛpāḥ / āpa divyā pṛtanayā vismayaṃ janatā yathā,अपादि व्यापृतनयांस्तथा युयुधिरे नृपाः / आप दिव्या पृतनया विस्मयं जनता यथा +mspv_19.61,svaguṇairāphalaprāpterākṛṣya gaṇikā iva / kāmukāniva nālīkāṃstriṇantāḥ sahasāmucan,स्वगुणैराफलप्राप्तेराकृष्य गणिका इव / कामुकानिव नालीकांस्त्रिणन्ताः सहसामुचन् +mspv_19.62,vājinaḥ śatrusainyasya samārabdhanavājinaḥ / vājinaśca śarā madhyamaviśandrutavājinaḥ,वाजिनः शत्रुसैन्यस्य समारब्धनवाजिनः / वाजिनश्च शरा मध्यमविशन्द्रुतवाजिनः +mspv_19.63,puraskṛtya phalaṃ prāptaiḥ satpakṣāśrayayaśālibhiḥ / kṛtapuṅkhatayā lebhe lakṣamapyāśu mārgaṇaiḥ,पुरस्कृत्य फलं प्राप्तैः सत्पक्षाश्रययशालिभिः / कृतपुङ्खतया लेभे लक्षमप्याशु मार्गणैः +mspv_19.64,raktaśrutiṃ japāsūnasamarāgāmiṣuvyadhāt / kaścitpuraḥ sapatneṣu samarāgamiṣuvyadhāt,रक्तश्रुतिं जपासूनसमरागामिषुव्यधात् / कश्चित्पुरः सपत्नेषु समरागमिषुव्यधात् +mspv_19.65,rayeṇa raṇakāmyantau dūrādupagatavibhau / gatāsurantarā dantī varaṇḍaka ivābhavat,रयेण रणकाम्यन्तौ दूरादुपगतविभौ / गतासुरन्तरा दन्ती वरण्डक इवाभवत् +mspv_19.66,bhūribhirbhāribhirbhīrairbhūbhārairabhirebhire / bherīrebhibhirabhrābhairabhīrubhiribhairibhāḥ,भूरिभिर्भारिभिर्भीरैर्भूभारैरभिरेभिरे / भेरीरेभिभिरभ्राभैरभीरुभिरिभैरिभाः +mspv_19.67,niśitāsilatālūnaistathā hastairna hastinaḥ / yudhyamānā yathā dantairbhagnairāpurvihastatāṃ,निशितासिलतालूनैस्तथा हस्तैर्न हस्तिनः / युध्यमाना यथा दन्तैर्भग्नैरापुर्विहस्ततां +mspv_19.68,nipīḍanādiva mitho dānatoyanāratam / vapuṣāmadayāpātādibhānāmabhito 'galat,निपीडनादिव मिथो दानतोयनारतम् / वपुषामदयापातादिभानामभितो ऽगलत् +mspv_19.69,raṇāṅgaṇaṃ sara iva plāvitaṃ madavāribhiḥ / gajaḥ pṛthukarākṛṣṭaśatapatramaloḍayat,रणाङ्गणं सर इव प्लावितं मदवारिभिः / गजः पृथुकराकृष्टशतपत्रमलोडयत् +mspv_19.70,śarakṣate gaje bhṛṅgaiḥ saviṣādiviṣādini / rutavyājena ruditaṃ tatrāsīdatisīdati,शरक्षते गजे भृङ्गैः सविषादिविषादिनि / रुतव्याजेन रुदितं तत्रासीदतिसीदति +mspv_19.71,antakasya pṛthau tatra śayanīya ivāhave / daśanavyasanādīyurmatkuṇatvaṃ mataṅgajāḥ,अन्तकस्य पृथौ तत्र शयनीय इवाहवे / दशनव्यसनादीयुर्मत्कुणत्वं मतङ्गजाः +mspv_19.72,abhīkamatikeneddhe bhītānandasyanāśane / kanatsakāmasenāke mandakāmakamasyati,अभीकमतिकेनेद्धे भीतानन्दस्यनाशने / कनत्सकामसेनाके मन्दकामकमस्यति +mspv_19.73,dadhato 'pi raṇe bhīmamabhīkṣṇaṃ bhāvamāsuram / hatāḥ parairabhimukhāḥ surabhūyamupāyayuḥ,दधतो ऽपि रणे भीममभीक्ष्णं भावमासुरम् / हताः परैरभिमुखाः सुरभूयमुपाययुः +mspv_19.74,yenāṅgamūhe vraṇavatsarucā parato 'maraiḥ / samatvaṃ sa yayau khaḍgatsarucāparato 'maraiḥ,येनाङ्गमूहे व्रणवत्सरुचा परतो ऽमरैः / समत्वं स ययौ खड्गत्सरुचापरतो ऽमरैः +mspv_19.75,nipātitasuhṛtsvāmipitṛvyabhrātṛmātulam / pāṇinīyamivāvaloki dhīraistatsamarājiram,निपातितसुहृत्स्वामिपितृव्यभ्रातृमातुलम् / पाणिनीयमिवावलोकि धीरैस्तत्समराजिरम् +mspv_19.76,abhāvi sindhvā sandhyābhrasadṛgrudhiratoyayā / hṛte yoddhuṃ janaḥ pāṃśau sa dṛgrudhi rato yathā,अभावि सिन्ध्वा सन्ध्याभ्रसदृग्रुधिरतोयया / हृते योद्धुं जनः पांशौ स दृग्रुधि रतो यथा +mspv_19.77,vidalatpuṣkarākīrṇāḥ patacchaṅkhakulākulāḥ / taratpatrarathā nadyaḥ prāsarpanraktavārijāḥ,विदलत्पुष्कराकीर्णाः पतच्छङ्खकुलाकुलाः / तरत्पत्ररथा नद्यः प्रासर्पन्रक्तवारिजाः +mspv_19.78,asṛgjano 'strakṣatimānavamajjavasādanam / rakṣaḥpiśācaṃ mumude navamajjavasādanam,असृग्जनो ऽस्त्रक्षतिमानवमज्जवसादनम् / रक्षःपिशाचं मुमुदे नवमज्जवसादनम् +mspv_19.79,citraṃ cāpairapetajyaiḥ sphuradraktaśatahṛdam / payodajālamiva tadvīrāśaṃsanamābabhau,चित्रं चापैरपेतज्यैः स्फुरद्रक्तशतहृदम् / पयोदजालमिव तद्वीराशंसनमाबभौ +mspv_19.80,bandhau vipanne 'nekena nareṇeha tadantike / aśoci sainye ghaṇṭābhirna reṇe hatadantike,बन्धौ विपन्ने ऽनेकेन नरेणेह तदन्तिके / अशोचि सैन्ये घण्टाभिर्न रेणे हतदन्तिके +mspv_19.81,kṛttaiḥ kīrṇā mahī reje dantairgātraiśca dantinām / kṣuṇṇalokāsubhirmṛtyormusalolūkhalairiva,कृत्तैः कीर्णा मही रेजे दन्तैर्गात्रैश्च दन्तिनाम् / क्षुण्णलोकासुभिर्मृत्योर्मुसलोलूखलैरिव +mspv_19.82,yuddhamitthaṃ vidhūtānyamānavānabhiyo gataḥ / caidyaḥ parānparājigye mānavānabhiyogataḥ,युद्धमित्थं विधूतान्यमानवानभियो गतः / चैद्यः परान्पराजिग्ये मानवानभियोगतः +mspv_19.83,atha vakṣomaṇicchāyācchuritāpītavāsasā / sphuradindradhanurbhinnataḍiteva taḍittvatā,अथ वक्षोमणिच्छायाच्छुरितापीतवाससा / स्फुरदिन्द्रधनुर्भिन्न���डितेव तडित्त्वता +mspv_19.84,nīlenānālanalinanilīnollalanālinā / lalanālālanenālaṃ līlālolena lālinā,नीलेनानालनलिननिलीनोल्ललनालिना / ललनालालनेनालं लीलालोलेन लालिना +mspv_19.85,apūrvayeva tatkālasamāgamasakāmayā / dṛṣṭena rājanvapuṣā kaṭākṣairvijayaśriyā,अपूर्वयेव तत्कालसमागमसकामया / दृष्टेन राजन्वपुषा कटाक्षैर्विजयश्रिया +mspv_19.86,vibhāvī vibhavī bhābho vibhābhāvī vivo vibhīḥ / bhavābhibhāvī bhāvāvo bhavābhāvo bhuvo vibhuḥ,विभावी विभवी भाभो विभाभावी विवो विभीः / भवाभिभावी भावावो भवाभावो भुवो विभुः +mspv_19.87,upaitukāmaistatpāraṃ niścitairyogibhiḥ paraiḥ / dehatyāgakṛtodyogairadṛśyata paraḥ pumān,उपैतुकामैस्तत्पारं निश्चितैर्योगिभिः परैः / देहत्यागकृतोद्योगैरदृश्यत परः पुमान् +mspv_19.88,taṃ śriyā ghanayānastarucā sāratayā tayā / yātayā tarasā cārustanayānaghayā śritam,तं श्रिया घनयानस्तरुचा सारतया तया / यातया तरसा चारुस्तनयानघया श्रितम् +mspv_19.89,vidviṣo 'dviṣurudvīkṣya tathāpyāsannirenasaḥ / arucyamapi rogaghnaṃ nisargādeva bheṣajam,विद्विषो ऽद्विषुरुद्वीक्ष्य तथाप्यासन्निरेनसः / अरुच्यमपि रोगघ्नं निसर्गादेव भेषजम् +mspv_19.90,viditaṃ divi ke 'nīke taṃ yātaṃ nijitājini / vigadaṃ gavi roddhāro yoddhā yo natimeti naḥ,विदितं दिवि के ऽनीके तं यातं निजिताजिनि / विगदं गवि रोद्धारो योद्धा यो नतिमेति नः +mspv_19.91,niyujyamānena puraḥ karmaṇyatigarīyasi / āropyamāṇoruguṇaṃ bhartrā kārmukamānamat,नियुज्यमानेन पुरः कर्मण्यतिगरीयसि / आरोप्यमाणोरुगुणं भर्त्रा कार्मुकमानमत् +mspv_19.92,tatra bāṇāḥ suparuṣaḥ samadhīyanta cāravaḥ / dviṣāmabhūtsuparuṣastasyākṛṣṭasya cāravaḥ,तत्र बाणाः सुपरुषः समधीयन्त चारवः / द्विषामभूत्सुपरुषस्तस्याकृष्टस्य चारवः +mspv_19.93,paścātkṛtānāmapyasya narāṇāmiva patriṇām / yoyo guṇena saṃyuktaḥ sa sa karṇāntamāyayau,पश्चात्कृतानामप्यस्य नराणामिव पत्रिणाम् / योयो गुणेन संयुक्तः स स कर्णान्तमाययौ +mspv_19.94,prape rūpī purārepāḥ paripūrī paraḥ paraiḥ / ropairapārairupari pupūre 'pi puro 'paraiḥ,प्रपे रूपी पुरारेपाः परिपूरी परः परैः / रोपैरपारैरुपरि पुपूरे ऽपि पुरो ऽपरैः +mspv_19.95,diṅmukhavyāpinastīkṣṇānhradino marmabhedinaḥ / cikṣepaikakṣaṇenaiva sāyakānahitāṃśca saḥ,दिङ्मुखव्यापिनस्तीक्ष्णान्ह्रदिनो मर्मभेदिनः / चिक्षेपैकक्षणेनैव सायकानहितांश्च सः +mspv_19.96,śaravarṣī mahānādaḥ sphuratkārmukaketanaḥ / nīlacchavirasau reje keśavacchalanīradaḥ,शरवर्षी महानादः स्फुरत्कार्मुककेतनः / नीलच्छविरसौ रेजे केशवच्छलनीरदः +mspv_19.97,na kevalaṃ janaistasya laghusaṃdhāyino dhanuḥ / maṇḍalīkṛtamokāntādbalamaikṣi dviṣāmapi,न केवलं जनैस्तस्य लघुसंधायिनो धनुः / मण्डलीकृतमोकान्ताद्बलमैक्षि द्विषामपि +mspv_19.98,lokālokī kalo 'kalkakalilo 'likulālakaḥ / kālo 'kalo 'kaliḥ kāle kolakelikilaḥ kila,लोकालोकी कलो ऽकल्ककलिलो ऽलिकुलालकः / कालो ऽकलो ऽकलिः काले कोलकेलिकिलः किल +mspv_19.99,akṣitārāsu vivyādha dviṣataḥ sa tanutriṇaḥ / dāneṣu sthūlalakṣyatvaṃ na hi tasya śarāsane,अक्षितारासु विव्याध द्विषतः स तनुत��रिणः / दानेषु स्थूललक्ष्यत्वं न हि तस्य शरासने +mspv_19.100,vararo 'vivaro vairivivārī vārirāravaḥ / vivavāra varo vairaṃ vīro ravirivaurvaraḥ,वररो ऽविवरो वैरिविवारी वारिरारवः / विववार वरो वैरं वीरो रविरिवौर्वरः +mspv_19.101,muktānekaśaraṃ praṇānaharadbhūyasāṃ dviṣāṃ / tadīyaṃ dhanuranyasya na hi sehe sajīvatām,मुक्तानेकशरं प्रणानहरद्भूयसां द्विषां / तदीयं धनुरन्यस्य न हि सेहे सजीवताम् +mspv_19.102,rājarājī rurojājerajire 'jo 'jaro 'rajāḥ / rejārijūrajorjārjī rarājarjurajarjaraḥ,राजराजी रुरोजाजेरजिरे ऽजो ऽजरो ऽरजाः / रेजारिजूरजोर्जार्जी रराजर्जुरजर्जरः +mspv_19.103,uddhatāndviṣatastasya nidhnato dvitayaṃ yayuḥ / pānārthe rudhiraṃ dhātau rakṣārthe bhuvanaṃ śarāḥ,उद्धतान्द्विषतस्तस्य निध्नतो द्वितयं ययुः / पानार्थे रुधिरं धातौ रक्षार्थे भुवनं शराः +mspv_19.104,krūrārikāri kīrekakārakaḥ kārikākaraḥ / korakākārakarakaḥ karīraḥ karkaror'karuk,क्रूरारिकारि कीरेककारकः कारिकाकरः / कोरकाकारकरकः करीरः कर्करोर्ऽकरुक् +mspv_19.105,vidhātumavatīrṇo 'pi laghimānamasau bhuvaḥ / anekamarisaṃghātamakarodbhūmivardhanam,विधातुमवतीर्णो ऽपि लघिमानमसौ भुवः / अनेकमरिसंघातमकरोद्भूमिवर्धनम् +mspv_19.106,dārī daradaridro 'ridārūdāro 'dridūradaḥ / dūrādaraudrādadaradrodoruddārurādarī,दारी दरदरिद्रो ऽरिदारूदारो ऽद्रिदूरदः / दूरादरौद्राददरद्रोदोरुद्दारुरादरी +mspv_19.107,ekeṣuṇā saṅghatithāndviṣo bhindandrumāniva / sa janmāntararāmasya cakre sadṛśamātmanaḥ,एकेषुणा सङ्घतिथान्द्विषो भिन्दन्द्रुमानिव / स जन्मान्तररामस्य चक्रे सदृशमात्मनः +mspv_19.108,śūraḥ śauriraśiśirairāśāśairāśu rāśiśaḥ / śarāruḥ śrīśarīreśaḥ śuśūre 'riśiraḥ śaraiḥ,शूरः शौरिरशिशिरैराशाशैराशु राशिशः / शरारुः श्रीशरीरेशः शुशूरे ऽरिशिरः शरैः +mspv_19.109,vktāsīdaritāriṇāṃ yattadīyāstadā muhuḥ / manohṛto 'pi hṛdaye legureṣāṃ na patriṇaḥ,व्क्तासीदरितारिणां यत्तदीयास्तदा मुहुः / मनोहृतो ऽपि हृदये लेगुरेषां न पत्रिणः +mspv_19.110,nāmākṣarāṇāṃ malanā mā bhūdbharturataḥ sphuṭam / agṛhṇata parāṅganāmasūnasraṃ na mārgaṇāḥ,नामाक्षराणां मलना मा भूद्भर्तुरतः स्फुटम् / अगृह्णत पराङ्गनामसूनस्रं न मार्गणाः +mspv_19.111,ācchidya yodhasārthasya prāṇasarvasvamāśugāḥ / aikāgārikavadbhūmau dūrājjagmuradarśanam,आच्छिद्य योधसार्थस्य प्राणसर्वस्वमाशुगाः / ऐकागारिकवद्भूमौ दूराज्जग्मुरदर्शनम् +mspv_19.112,bhīmāstrarājinastasya balasya dhvajarājinaḥ / kṛtaghorājinaścakre bhuvaḥ sarudhirā jinaḥ,भीमास्त्रराजिनस्तस्य बलस्य ध्वजराजिनः / कृतघोराजिनश्चक्रे भुवः सरुधिरा जिनः +mspv_19.113,māṃsavyadhocitamukhaiḥ śūnyatāṃ dadhadakriyam / śakuntibhiḥ śatrubalaṃ vyāpi tasyeṣubhirnabhaḥ,मांसव्यधोचितमुखैः शून्यतां दधदक्रियम् / शकुन्तिभिः शत्रुबलं व्यापि तस्येषुभिर्नभः +mspv_19.114,dādado daddaduddādī dādādo dūdadīdadoḥ / duddādaṃ dadade dudde dadādadadado 'dadaḥ,दाददो दद्ददुद्दादी दादादो दूददीददोः / दुद्दादं दददे दुद्दे ददाददददो ऽददः +mspv_19.115,plutebhakumbhorasijairhṛdayakṣatijanmabhiḥ / prāvartayannadīrasrairdviṣāṃ tadyoṣitāṃ ca saḥ,प्लुतेभकुम्भोरसिजैर्हृदयक्षतिजन्मभिः / प्रावर्तयन्नदीरस्रैर्द्विषां तद्योषितां च सः +mspv_19.116,sadāmadabalaprāyaḥ samuddhṛraso babhau / pratītavikramaḥ śrīmanhārirharirivāparaḥ,सदामदबलप्रायः समुद्धृरसो बभौ / प्रतीतविक्रमः श्रीमन्हारिर्हरिरिवापरः +mspv_19.117,dvidhā tridhā caturdhā ca tamekamapi śatravaḥ / paśyantaḥ spardhayā sadyaḥ svayaṃ pañcatvamāyayuḥ,द्विधा त्रिधा चतुर्धा च तमेकमपि शत्रवः / पश्यन्तः स्पर्धया सद्यः स्वयं पञ्चत्वमाययुः +mspv_19.118,sadaiva saṃpannavapū raṇeṣu sa daivasaṃpannavapūraṇeṣu / maho dadhe 'stāri mahānitāntaṃ mahodadhestārimahā nitāntam,सदैव संपन्नवपू रणेषु स दैवसंपन्नवपूरणेषु / महो दधे ऽस्तारि महानितान्तं महोदधेस्तारिमहा नितान्तम् +mspv_19.119,iṣṭaṃ kṛtvārthaṃ patriṇaḥ śārṅgapāṇer etyādhomukhyaṃ praviśanbhūmimāśu / śuddhayā yuktānāṃ vairivargasya madhye bhartrā kṣiptānāmetadevānurūpam,इष्टं कृत्वार्थं पत्रिणः शार्ङ्गपाणेर् एत्याधोमुख्यं प्रविशन्भूमिमाशु / शुद्धया युक्तानां वैरिवर्गस्य मध्ये भर्त्रा क्षिप्तानामेतदेवानुरूपम् +mspv_19.120,satvaṃ mānaviśiṣṭamājirabhasādālambya bhavyaḥ puro labdhāghakṣayaśuddhiruddharataraśrīvatsabhūmirmudā / muktvā kāmamapāstabhīḥ paramṛgavyādhaḥ sa nādaṃ harer ekaughaiḥ samakālamabhramudayī ropaistadā tastare,सत्वं मानविशिष्टमाजिरभसादालम्ब्य भव्यः पुरो लब्धाघक्षयशुद्धिरुद्धरतरश्रीवत्सभूमिर्मुदा / मुक्त्वा काममपास्तभीः परमृगव्याधः स नादं हरेर् एकौघैः समकालमभ्रमुदयी रोपैस्तदा तस्तरे +mspv_20.1,mukhamullasitatrirekhamuccairbhidurabhrūyugabhīṣaṇaṃ dadhānaḥ / samitāviti vikramānamṛṣyangatabhīrāhvatacedirāṇmurārim,मुखमुल्लसितत्रिरेखमुच्चैर्भिदुरभ्रूयुगभीषणं दधानः / समिताविति विक्रमानमृष्यन्गतभीराह्वतचेदिराण्मुरारिम् +mspv_20.2,śitacakranipātasaṃpratīkṣyaṃ vahataḥ skandhagataṃ ca tasya mṛtyum / abhiśauri ratho 'thanoditāśvaḥ prayayau sārathirūpayā niyatyā,शितचक्रनिपातसंप्रतीक्ष्यं वहतः स्कन्धगतं च तस्य मृत्युम् / अभिशौरि रथो ऽथनोदिताश्वः प्रययौ सारथिरूपया नियत्या +mspv_20.3,abhicaidyamagādratho 'pi śaureravaniṃ jāguḍakuṅkumābhitāmraiḥ / guraneminipīḍanāvadīrṇavyasudehasrutaśoṇitairvilimpan,अभिचैद्यमगाद्रथो ऽपि शौरेरवनिं जागुडकुङ्कुमाभिताम्रैः / गुरनेमिनिपीडनावदीर्णव्यसुदेहस्रुतशोणितैर्विलिम्पन् +mspv_20.4,sa nirāyataketanāṃśukāntaḥ kalanikvāṇakarālakiṅkiṇīkaḥ / virarāja ripukṣayapratijñāmukharo muktaśikhaḥ svayaṃ nu mṛtyuḥ,स निरायतकेतनांशुकान्तः कलनिक्वाणकरालकिङ्किणीकः / विरराज रिपुक्षयप्रतिज्ञामुखरो मुक्तशिखः स्वयं नु मृत्युः +mspv_20.5,sajalāmbudharāravānukārī dhvanirāpūritadiṅmukho rathasya / praguṇīkṛtakekamūrdhvakaṇṭhaiḥ śitikaṇṭhairupakarṇayāmbabhūve,सजलाम्बुधरारवानुकारी ध्वनिरापूरितदिङ्मुखो रथस्य / प्रगुणीकृतकेकमूर्ध्वकण्ठैः शितिकण्ठैरुपकर्णयाम्बभूवे +mspv_20.6,abhivīkṣya vidarbharājaputrīkucakāśmīrajacihnamacyutoraḥ / cirasevitayāpi cedirājaḥ sahasāvāpa ruṣā tadaiva yogam,अभिवीक्ष्य विदर्भराजपुत्रीकुचकाश्मीरजचिह्नमच्युतोरः / चिरसेवितयापि चेदिराजः सहसावाप रुषा तदैव योगम् +mspv_20.7,janitāśaniśabdaśaṅkamuccairdhanurāsphālitamadhvanannṛpeṇa / capalānilacodyamānakalpakṣayakālāgniśikhānibhasphurajjyam,जनिताशनिशब्दशङ्कमुच्चैर्धनुरास्फालितमध्वनन्नृपेण / चपलानिलचोद्यमानकल्पक्षयकालाग्निशिखानिभस्फुरज्ज्यम् +mspv_20.8,samakālamivābhilakṣaṇīyagrahasaṃdhānavikarṣaṇāpavargaiḥ / atha sābhisāraṃ śaraistarasvī sa tiraskartumupendramadhyavarṣat,समकालमिवाभिलक्षणीयग्रहसंधानविकर्षणापवर्गैः / अथ साभिसारं शरैस्तरस्वी स तिरस्कर्तुमुपेन्द्रमध्यवर्षत् +mspv_20.9,ṛjutāphalayogaśuddhibhājāṃ gurupakṣāśrayiṇāṃ śilīmukhānām / guṇinā natimāgatena sandhiḥ saha cāpena samañjaso babhūva,ऋजुताफलयोगशुद्धिभाजां गुरुपक्षाश्रयिणां शिलीमुखानाम् / गुणिना नतिमागतेन सन्धिः सह चापेन समञ्जसो बभूव +mspv_20.10,aviṣahyatame kṛtādhikāraṃ vaśinā karmaṇi cedipārthivena / arasaddhanuruccakaidṛḍhārtiprasabhākarṣaṇavepamānajīvam,अविषह्यतमे कृताधिकारं वशिना कर्मणि चेदिपार्थिवेन / अरसद्धनुरुच्चकैदृढार्तिप्रसभाकर्षणवेपमानजीवम् +mspv_20.11,anusantatipātinaḥ paṭutvaṃ dadhataḥ śuddhibhṛto gṛhītapakṣāḥ / vadanādiva vādino 'tha śabdāḥ kṣitibharturdhanuṣaḥ śarāḥ prasasruḥ,अनुसन्ततिपातिनः पटुत्वं दधतः शुद्धिभृतो गृहीतपक्षाः / वदनादिव वादिनो ऽथ शब्दाः क्षितिभर्तुर्धनुषः शराः प्रसस्रुः +mspv_20.12,gavalāsitakānti tasya madhyasthitaghorāyatabāhudaṇḍanāsam / dadṛśe kupitāntakonnmadbhrūyugabhīmākṛti kārmukaṃ janena,गवलासितकान्ति तस्य मध्यस्थितघोरायतबाहुदण्डनासम् / ददृशे कुपितान्तकोन्न्मद्भ्रूयुगभीमाकृति कार्मुकं जनेन +mspv_20.13,taḍidujjvalajātarūpapuṅkhaiḥ khamayaḥśyāmamukhairabhidhvanadbhiḥ / jaladairiva raṃhasā patadbhiḥ pidadhe saṃhatiśālibhiḥ śaraughaiḥ,तडिदुज्ज्वलजातरूपपुङ्खैः खमयःश्याममुखैरभिध्वनद्भिः / जलदैरिव रंहसा पतद्भिः पिदधे संहतिशालिभिः शरौघैः +mspv_20.14,śitaśalyamukhāvadīrṇameghakṣaradambhaḥ sphuṭatīvravedanānām / sravadasrutatīva cakravālaṃ kakubhāmaurṇaviṣuḥ suvarṇapuṅkhāḥ,शितशल्यमुखावदीर्णमेघक्षरदम्भः स्फुटतीव्रवेदनानाम् / स्रवदस्रुततीव चक्रवालं ककुभामौर्णविषुः सुवर्णपुङ्खाः +mspv_20.15,amanoramatāṃ yatī janasya kṣaṇamālokapathānnabhaḥ sadāṃ vā / rurudhe pihitāhimadyutirdhīrviśikhairantaritā cyutā dharitratrī,अमनोरमतां यती जनस्य क्षणमालोकपथान्नभः सदां वा / रुरुधे पिहिताहिमद्युतिर्धीर्विशिखैरन्तरिता च्युता धरित्रत्री +mspv_20.16,vinivāritabhānutāpamekaṃ sakalasyāpi muradviṣo balasya / śarajālamayaṃ samaṃ samantāduru sadmeva narādhipena tene,विनिवारितभानुतापमेकं सकलस्यापि मुरद्विषो बलस्य / शरजालमयं समं समन्तादुरु सद्मेव नराधिपेन तेने +mspv_20.17,iti cedimahībhṛtā tadānīṃ tadanīkaṃ danusūnusūdanasya / vayasamiva cakramakriyākaṃ parito 'rodhi vipāṭapañcareṇa,इति चेदिमहीभृता तदानीं तदनीकं दनुसूनुसूदनस्य / वयसमिव चक्रमक्रियाक�� परितो ऽरोधि विपाटपञ्चरेण +mspv_20.18,iṣuvarṣamanekamekavīrastadaripracyutamacyutaḥ pṛṣatkaiḥ / atha vādikṛtaṃ pramāṇamanyaiḥ prativādīva nirākarotpramāṇaiḥ,इषुवर्षमनेकमेकवीरस्तदरिप्रच्युतमच्युतः पृषत्कैः / अथ वादिकृतं प्रमाणमन्यैः प्रतिवादीव निराकरोत्प्रमाणैः +mspv_20.19,pratikuñcitakūrpareṇa tena śravaṇopāntikanīyamānagavyam / dhvanati sma dhanurghanāntamattapracurakrauñcaravānukāramuccaiḥ,प्रतिकुञ्चितकूर्परेण तेन श्रवणोपान्तिकनीयमानगव्यम् / ध्वनति स्म धनुर्घनान्तमत्तप्रचुरक्रौञ्चरवानुकारमुच्चैः +mspv_20.20,urasā vitatena pātitāṃsaḥ sa mayūrāñcitamastakastadānīm / kṣaṇamālikhito nu sauṣṭhavena sthirapūrvāparamuṣṭirābabhau vā,उरसा विततेन पातितांसः स मयूराञ्चितमस्तकस्तदानीम् / क्षणमालिखितो नु सौष्ठवेन स्थिरपूर्वापरमुष्टिराबभौ वा +mspv_20.21,dhvanato nitarāṃ rayeṇa gurvyastaḍidākāracaladguṇādasaṃkhyāḥ / iṣavo dhanuṣaḥ saśabdamāśu nyapatannambudharādivāmbudharāḥ,ध्वनतो नितरां रयेण गुर्व्यस्तडिदाकारचलद्गुणादसंख्याः / इषवो धनुषः सशब्दमाशु न्यपतन्नम्बुधरादिवाम्बुधराः +mspv_20.22,śikharonnataniṣṭhurāṃsapīṭhaḥ sthagayannekadigantamāyatāntaḥ / niravarṇi sakṛtprasārito 'sya kṣitibharteva camūbhirekabāhuḥ,शिखरोन्नतनिष्ठुरांसपीठः स्थगयन्नेकदिगन्तमायतान्तः / निरवर्णि सकृत्प्रसारितो ऽस्य क्षितिभर्तेव चमूभिरेकबाहुः +mspv_20.23,tamakuṇṭhamukhāḥ suparṇaketoriṣavaḥ kṣiptamiṣuvrajaṃ pareṇa / vibhidāmanayanta kṛtyapakṣaṃ nṛpaterneturivāyathārthavarṇāḥ,तमकुण्ठमुखाः सुपर्णकेतोरिषवः क्षिप्तमिषुव्रजं परेण / विभिदामनयन्त कृत्यपक्षं नृपतेर्नेतुरिवायथार्थवर्णाः +mspv_20.24,dayitairiva khaṇḍitā murārerviśikhaiḥ saṃmukhamujjvalāṅgalekhaiḥ / laghimānamupeyuṣī pṛthivyāṃ viphalā śatruśarāvaliḥ papāta,दयितैरिव खण्डिता मुरारेर्विशिखैः संमुखमुज्ज्वलाङ्गलेखैः / लघिमानमुपेयुषी पृथिव्यां विफला शत्रुशरावलिः पपात +mspv_20.25,pramukhe 'bhihatāśca patravāhāḥ prasabhaṃ mādhavamuktavatsadantaiḥ / paripūrṇataraṃ bhuvo gatāyāḥ parataḥ kātaravatpratīpamīyuḥ,प्रमुखे ऽभिहताश्च पत्रवाहाः प्रसभं माधवमुक्तवत्सदन्तैः / परिपूर्णतरं भुवो गतायाः परतः कातरवत्प्रतीपमीयुः +mspv_20.26,itaretaratsannikarṣajanmā galasaṃghaṭṭavikīrṇavisphuliṅgaḥ / paṭalāni lihanvalāhakānāmapareṣu kṣaṇamajjvalatkṛśānuḥ,इतरेतरत्सन्निकर्षजन्मा गलसंघट्टविकीर्णविस्फुलिङ्गः / पटलानि लिहन्वलाहकानामपरेषु क्षणमज्ज्वलत्कृशानुः +mspv_20.27,śaradīva śaraśriyā vibhinne vibhunā śatruśilīmukhābhrajāle / vikasanmukhavārijāḥ prakāmaṃ babhurāśā iva yādavadhvajinyaḥ,शरदीव शरश्रिया विभिन्ने विभुना शत्रुशिलीमुखाभ्रजाले / विकसन्मुखवारिजाः प्रकामं बभुराशा इव यादवध्वजिन्यः +mspv_20.28,sa divaṃ samacicchadaccharaughaiḥ kṛtatigmadyutimaṇḍalāpalāpaiḥ / dadṛśe 'tha ca tasya cāpayaṣṭyāmiṣurekaiva janai sakṛdvisṛṣṭā,स दिवं समचिच्छदच्छरौघैः कृततिग्मद्युतिमण्डलापलापैः / ददृशे ऽथ च तस्य चापयष्ट्यामिषुरेकैव जनै सकृद्विसृष्टा +mspv_20.29,bhavati sphuṭamāgato vipakṣānna sapakṣo 'pi hi nirvṛtervidhātā / śiśupālabalāni kṛṣṇamuktaḥ sutarāṃ tena tatāpa tomaraughaḥ,भवति स्फुटमागतो विपक्षान्न सपक्षो ऽपि हि निर्वृतेर्विधाता / शिशुपालबलानि कृष्णमुक्तः सुतरां तेन तताप तोमरौघः +mspv_20.30,guruvegavirāvibhiḥ patatrairiṣavaḥ kāñcanapiṅgalabhāsaḥ / vinatāsutavattalaṃ bhuvaḥ sma vyathitabhrāntabhujaṅgamaṃ viśanti,गुरुवेगविराविभिः पतत्रैरिषवः काञ्चनपिङ्गलभासः / विनतासुतवत्तलं भुवः स्म व्यथितभ्रान्तभुजङ्गमं विशन्ति +mspv_20.31,śataśaḥ paruṣāḥ puro viśaṅkaṃ śiśupālena śilīmukhāḥ prayuktāḥ / paramarmabhido 'pi dānavāreraparādhā iva na vyathāṃ vitenuḥ,शतशः परुषाः पुरो विशङ्कं शिशुपालेन शिलीमुखाः प्रयुक्ताः / परमर्मभिदो ऽपि दानवारेरपराधा इव न व्यथां वितेनुः +mspv_20.32,vihitādbhutalokasṛṣṭimāye jamamicchankila māyayā murārau / bhuvanakṣayakālayoganidre nṛpatiḥ svāpanamastramājahāra,विहिताद्भुतलोकसृष्टिमाये जममिच्छन्किल मायया मुरारौ / भुवनक्षयकालयोगनिद्रे नृपतिः स्वापनमस्त्रमाजहार +mspv_20.33,salilārdravarāhadehanīlo vidadhadbhāskaramarthaśūnyasaṃjñam / pracalāyatalocanāravindaṃ vidadhe tadbalamandhakāraḥ,सलिलार्द्रवराहदेहनीलो विदधद्भास्करमर्थशून्यसंज्ञम् / प्रचलायतलोचनारविन्दं विदधे तद्बलमन्धकारः +mspv_20.34,guravo 'pi niṣadya yannidadrurdhanuṣi kṣmāpatayo na vācyametat / kṣayitāpadi jāgrato 'pi nityaṃ nanu tatraiva hi te 'bhavanniṣaṇṇāḥ,गुरवो ऽपि निषद्य यन्निदद्रुर्धनुषि क्ष्मापतयो न वाच्यमेतत् / क्षयितापदि जाग्रतो ऽपि नित्यं ननु तत्रैव हि ते ऽभवन्निषण्णाः +mspv_20.35,ślathatāṃ vrajatastathā pareṣāmagaddhāraṇāśaktimujjhataḥ svām / sugṛhītamapi pramadabhājāṃ manasaḥ śāstramivāmastramagrapāṇeḥ,श्लथतां व्रजतस्तथा परेषामगद्धारणाशक्तिमुज्झतः स्वाम् / सुगृहीतमपि प्रमदभाजां मनसः शास्त्रमिवामस्त्रमग्रपाणेः +mspv_20.36,ucitasvapano 'pi nīrarāśau svabalāmbhonidhimadhyagastadīnīm / bhuvanatrayakāryajāgarūkaḥ sa paraṃ tatra paraḥ pumānajāgaḥ,उचितस्वपनो ऽपि नीरराशौ स्वबलाम्भोनिधिमध्यगस्तदीनीम् / भुवनत्रयकार्यजागरूकः स परं तत्र परः पुमानजागः +mspv_20.37,athasūryarucīva tasya dṛṣṭāvudbhūtkaustubhadarpaṇaṃ gatāyām / paṭuḥ dhāma tato na cādbhutaṃ tadvibhurindvarkavilocanaḥ kilāsau,अथसूर्यरुचीव तस्य दृष्टावुद्भूत्कौस्तुभदर्पणं गतायाम् / पटुः धाम ततो न चाद्भुतं तद्विभुरिन्द्वर्कविलोचनः किलासौ +mspv_20.38,mahataḥ praṇateṣviva prasādaḥ sa maṇeraṃśucayaḥ kakuṃmukheṣu / vyakasadvikasadvilocanebhyo dadadālokamanāvilaṃ balebhyaḥ,महतः प्रणतेष्विव प्रसादः स मणेरंशुचयः ककुंमुखेषु / व्यकसद्विकसद्विलोचनेभ्यो दददालोकमनाविलं बलेभ्यः +mspv_20.39,prakṛtiṃ pratipādukaiśca pādaiścakḷṣe bhānumataḥ punaḥ prasartum / tamaso 'bhibhavādapāsya mūrcchāmupajīvatsahasaiva jīvalokaḥ,प्रकृतिं प्रतिपादुकैश्च पादैश्चकॢषे भानुमतः पुनः प्रसर्तुम् / तमसो ऽभिभवादपास्य मूर्च्छामुपजीवत्सहसैव जीवलोकः +mspv_20.40,ghanasaṃtamasairjavena bhūyo yaduyodhairyudhi redhire dviṣantaḥ / nanu vāridharoparodhamuktaḥ sutarāmuttapate patiḥ prabhāṇām,घनसंतमसैर्जवेन भूयो यदुयोधैर्युधि रेधिरे द्विषन्तः / ननु वारिधरोपरोधमुक्तः सुतरामुत्तपते पतिः प्रभाणाम् +mspv_20.41,vyavahāra ivānṛtābhiyogaṃ timiraṃ nirjitavatyathaprakāśe / ripurulbaṇabhīmabhogabhājāṃ bhujagānāṃ jananīṃ jajāpa vidyām,व्यवहार इवानृताभियोगं तिमिरं निर्जितवत्यथप्रकाशे / रिपुरुल्बणभीमभोगभाजां भुजगानां जननीं जजाप विद्याम् +mspv_20.42,pṛthudarvibhṛtastataḥ phaṇīndrā viṣamāśībhiranārataṃ vamantaḥ / abhavanyugapadvilolajihvāyugalīḍhobhayasṛkkabhāgamāviḥ,पृथुदर्विभृतस्ततः फणीन्द्रा विषमाशीभिरनारतं वमन्तः / अभवन्युगपद्विलोलजिह्वायुगलीढोभयसृक्कभागमाविः +mspv_20.43,kṛtakeśaviḍambanairvihāyo vijayaṃ tatkṣaṇamicchubhiśchalena / amṛtāgrabhuvaḥ pureva pucchaṃ baḍavābharturavāri kādraveyaiḥ,कृतकेशविडम्बनैर्विहायो विजयं तत्क्षणमिच्छुभिश्छलेन / अमृताग्रभुवः पुरेव पुच्छं बडवाभर्तुरवारि काद्रवेयैः +mspv_20.44,dadhatastanimānamānapūrvyā babhurakṣiśravaso mukhe viśālāḥ / bharatajñakavipraṇītakāvyagrathitāṅkā iva nāṭakaprapañcāḥ,दधतस्तनिमानमानपूर्व्या बभुरक्षिश्रवसो मुखे विशालाः / भरतज्ञकविप्रणीतकाव्यग्रथिताङ्का इव नाटकप्रपञ्चाः +mspv_20.45,saviṣaśvasanoddhatorudhūmavyavadhimlānamarīci pannagānām / uparāgavateva tigmabhāsā vapuraudumbaramaṇḍalābhamūhe,सविषश्वसनोद्धतोरुधूमव्यवधिम्लानमरीचि पन्नगानाम् / उपरागवतेव तिग्मभासा वपुरौदुम्बरमण्डलाभमूहे +mspv_20.46,śikhipicchakṛtadhvajāvacūḍakṣaṇasāśaṅkavivartamānabhogāḥ / yamapāśavadāśubandhanāya nyapatanvṛṣṇigaṇeṣu lelihānāḥ,शिखिपिच्छकृतध्वजावचूडक्षणसाशङ्कविवर्तमानभोगाः / यमपाशवदाशुबन्धनाय न्यपतन्वृष्णिगणेषु लेलिहानाः +mspv_20.47,pṛthuvāridhivīcimaṇḍalāntarvilasatphenavitānapāṇḍurāṇi / dadhati sma bhujaṅgamāṅgamadhye navanirmokaruciṃ dhvajāṃśukāni,पृथुवारिधिवीचिमण्डलान्तर्विलसत्फेनवितानपाण्डुराणि / दधति स्म भुजङ्गमाङ्गमध्ये नवनिर्मोकरुचिं ध्वजांशुकानि +mspv_20.48,kṛtamaṇḍalabandhamullasadbhiḥ śirasi pratyurasaṃ vilambamānaiḥ / vyarucajjanatā bhujaṅgabhogairdalitendīvaramālabhāriṇīva,कृतमण्डलबन्धमुल्लसद्भिः शिरसि प्रत्युरसं विलम्बमानैः / व्यरुचज्जनता भुजङ्गभोगैर्दलितेन्दीवरमालभारिणीव +mspv_20.49,pariveṣṭitamūrtayaśca mūlāduragairāśirasaḥ saratnapuṣpaiḥ / dadhurāyatavalliveṣṭitānāmupamānaṃ manujā mahīruhāṇām,परिवेष्टितमूर्तयश्च मूलादुरगैराशिरसः सरत्नपुष्पैः / दधुरायतवल्लिवेष्टितानामुपमानं मनुजा महीरुहाणाम् +mspv_20.50,bahulāñjanapaṅkapaṭṭanīladyutayo dehamitastataḥ śramantaḥ / dadhire phaṇinasturaṅgameṣu sphuṭapalyāṇanibaddhavardhralīlām,बहुलाञ्जनपङ्कपट्टनीलद्युतयो देहमितस्ततः श्रमन्तः / दधिरे फणिनस्तुरङ्गमेषु स्फुटपल्याणनिबद्धवर्ध्रलीलाम् +mspv_20.51,prasṛtaṃ rabhasādayobhinīlā pratipadaṃ parito 'bhiveṣṭayantī / tanurāyatiśālinī mahāhergajamanduriva niścalaṃ cakāra,प्रसृतं रभसादयोभिनीला प्रतिपदं परितो ऽभिवेष्टयन्ती / तनुरायतिशालिनी महाहेर्���जमन्दुरिव निश्चलं चकार +mspv_20.52,atha sasmitavīkṣitādavajñācalitaikonnamitabhru mādhavena / nijaketuśiraḥśritaḥ suparṇādudapaptannayutāni pakṣirājām,अथ सस्मितवीक्षितादवज्ञाचलितैकोन्नमितभ्रु माधवेन / निजकेतुशिरःश्रितः सुपर्णादुदपप्तन्नयुतानि पक्षिराजाम् +mspv_20.53,drutahemarucaḥ khagāḥ khagendrādalaghūdīritanādamutpatantaḥ / kṣaṇamaikṣiṣatoccakaiścamūbhirjvalataḥ saptaruceriva sphuliṅgāḥ,द्रुतहेमरुचः खगाः खगेन्द्रादलघूदीरितनादमुत्पतन्तः / क्षणमैक्षिषतोच्चकैश्चमूभिर्ज्वलतः सप्तरुचेरिव स्फुलिङ्गाः +mspv_20.54,upamānamalābhi lolapakṣakṣaṇavikṣiptamahāmbuvāhamatsyaiḥ / gaganārṇavamantarāsumeroḥ kulajānāṃ garuḍairilādharāṇām,उपमानमलाभि लोलपक्षक्षणविक्षिप्तमहाम्बुवाहमत्स्यैः / गगनार्णवमन्तरासुमेरोः कुलजानां गरुडैरिलाधराणाम् +mspv_20.55,patatāṃ paritaḥ parisphuradbhiḥ paripiṅgīkṛtadiṅmukhairmayūkhaiḥ / sutarāmabhavadaddurīkṣyabimbastapanastatkiraṇairivātmadarśaḥ,पततां परितः परिस्फुरद्भिः परिपिङ्गीकृतदिङ्मुखैर्मयूखैः / सुतरामभवदद्दुरीक्ष्यबिम्बस्तपनस्तत्किरणैरिवात्मदर्शः +mspv_20.56,dadhurambudhimanthanādrimanthabhramaṇāyastaphaṇīndrapittajānām / rucamullasamānavainateyadyutibhinnāḥ phaṇabhāriṇo maṇīnām,दधुरम्बुधिमन्थनाद्रिमन्थभ्रमणायस्तफणीन्द्रपित्तजानाम् / रुचमुल्लसमानवैनतेयद्युतिभिन्नाः फणभारिणो मणीनाम् +mspv_20.57,abhitaḥ kṣubhitāmburāśidhīradhvanirākṛṣṭasamūlapādapaughaḥ / janayannabhavadyugāntaśaṅkāmanilo nāgavipakṣapakṣajanmā,अभितः क्षुभिताम्बुराशिधीरध्वनिराकृष्टसमूलपादपौघः / जनयन्नभवद्युगान्तशङ्कामनिलो नागविपक्षपक्षजन्मा +mspv_20.58,pracalatpatagendrapatravātaprasabhonmūlitaśailadattamārgaiḥ / bhayavihvalamāśu dandaśūkairvivaśairāviviśe svameva dhāma,प्रचलत्पतगेन्द्रपत्रवातप्रसभोन्मूलितशैलदत्तमार्गैः / भयविह्वलमाशु दन्दशूकैर्विवशैराविविशे स्वमेव धाम +mspv_20.59,khacaraiḥ kṣayamakṣaye 'hisainye sukṛtairduṣkṛtavattadopanīte / ayugāciriva jvalanruṣātho ripuraudarciṣamājuhāva mantram,खचरैः क्षयमक्षये ऽहिसैन्ये सुकृतैर्दुष्कृतवत्तदोपनीते / अयुगाचिरिव ज्वलन्रुषाथो रिपुरौदर्चिषमाजुहाव मन्त्रम् +mspv_20.60,sahasā dadhaduddhatāṭṭahāsaśriyamuttrāsitajantunā svanena / viyatāyatahetibāhuruccairatha vetāla ivotpapāta vahniḥ,सहसा दधदुद्धताट्टहासश्रियमुत्त्रासितजन्तुना स्वनेन / वियतायतहेतिबाहुरुच्चैरथ वेताल इवोत्पपात वह्निः +mspv_20.61,calitoddhatadhūmaketano 'sau rabhasādambararohirohitāśvaḥ / drutamārutasārathiḥ śikhāvānkanakasyandanasundaraścacāla,चलितोद्धतधूमकेतनो ऽसौ रभसादम्बररोहिरोहिताश्वः / द्रुतमारुतसारथिः शिखावान्कनकस्यन्दनसुन्दरश्चचाल +mspv_20.62,jvaladambarakoṭarāntarālaṃ bahulārdrāmbudapatrabaddhadhūmam / paridīpitadīrghakāṣṭhamuccaistaruvadviśvamuvoṣa jātavedāḥ,ज्वलदम्बरकोटरान्तरालं बहुलार्द्राम्बुदपत्रबद्धधूमम् / परिदीपितदीर्घकाष्ठमुच्चैस्तरुवद्विश्वमुवोष जातवेदाः +mspv_20.63,gurutāpaviśuṣyadambuśubhrāḥ kṣaṇamālagnakṛśānutāmrabhāsaḥ / svamasāratayā maṣībhavantaḥ punarākāramavāpurāmbuvāhāḥ,गुरुतापविशुष्यदम्बुशुभ्राः क्षणमालग्नकृशानुताम्रभासः / स्वमसारतया मषीभवन्तः पुनराकारमवापुराम्बुवाहाः +mspv_20.64,jvalitānalalolapallavāntāḥ sphuradaṣṭāpadapatrapītabhāsaḥ / kṣaṇamātrabhavāmabhāvakāle sutarāmāpurivāyatiṃ patākāḥ,ज्वलितानललोलपल्लवान्ताः स्फुरदष्टापदपत्रपीतभासः / क्षणमात्रभवामभावकाले सुतरामापुरिवायतिं पताकाः +mspv_20.65,nikhilāmiti kurvataścirāyadrutacāmīkaracārutāmiva dyām / pratighātasamarthamastramagneratha meghaṅkaramasmaranmurāriḥ,निखिलामिति कुर्वतश्चिरायद्रुतचामीकरचारुतामिव द्याम् / प्रतिघातसमर्थमस्त्रमग्नेरथ मेघङ्करमस्मरन्मुरारिः +mspv_20.66,caturambudhigarbhadhīrakukṣervapuṣaḥ sandhiṣu līnasarvasindhoḥ / udaguḥ salilātmanastridhāmno jalavāhāvalayaḥ śiroruhebhyaḥ,चतुरम्बुधिगर्भधीरकुक्षेर्वपुषः सन्धिषु लीनसर्वसिन्धोः / उदगुः सलिलात्मनस्त्रिधाम्नो जलवाहावलयः शिरोरुहेभ्यः +mspv_20.67,kakubhaḥ kṛtanādamāstṛṇantastirayantaḥ paṭalāni bhānubhāsam / udanaṃsiṣurabhramabhrasaṅghāḥ sapadi śyāmalimānamānayantaḥ,ककुभः कृतनादमास्तृणन्तस्तिरयन्तः पटलानि भानुभासम् / उदनंसिषुरभ्रमभ्रसङ्घाः सपदि श्यामलिमानमानयन्तः +mspv_20.68,tapanīyanikarṣarājigaurasphuraduttālataḍicchaṭāṭṭahāsam / anubaddhasamuddhatāmbuvāhadhvanitāḍambaramambaraṃ babhūva,तपनीयनिकर्षराजिगौरस्फुरदुत्तालतडिच्छटाट्टहासम् / अनुबद्धसमुद्धताम्बुवाहध्वनिताडम्बरमम्बरं बभूव +mspv_20.69,savituḥ paribhāvukairmarīcīnacirābhyaktamataṅgajāṅgabhābhiḥ / jaladairabhitaḥ sphuradbhiruccairvidadhe ketanateva dhūmaketoḥ,सवितुः परिभावुकैर्मरीचीनचिराभ्यक्तमतङ्गजाङ्गभाभिः / जलदैरभितः स्फुरद्भिरुच्चैर्विदधे केतनतेव धूमकेतोः +mspv_20.70,jvalataḥ śamanāya citrabhānoḥ pralayāplāvamivābhidarśayantaḥ / vavṛṣurvṛṣanādino nadīnāṃ prataṭāropitavāri vārivāhāḥ,ज्वलतः शमनाय चित्रभानोः प्रलयाप्लावमिवाभिदर्शयन्तः / ववृषुर्वृषनादिनो नदीनां प्रतटारोपितवारि वारिवाहाः +mspv_20.71,madhurairapi bhūyasā sa medhyaiḥ prathamaṃ pratyuta vāribhirdidīpe / pavamānasakhastataḥ krameṇa praṇayakrodha ivāśamadvivādaiḥ,मधुरैरपि भूयसा स मेध्यैः प्रथमं प्रत्युत वारिभिर्दिदीपे / पवमानसखस्ततः क्रमेण प्रणयक्रोध इवाशमद्विवादैः +mspv_20.72,paritaḥ prasabhena nīyamānaḥ śaravarṣairavasāyamāśrayāśaḥ / prabaleṣu kṛtī cakāra vidyudvyapadeśena ghaneṣvanupraveśam,परितः प्रसभेन नीयमानः शरवर्षैरवसायमाश्रयाशः / प्रबलेषु कृती चकार विद्युद्व्यपदेशेन घनेष्वनुप्रवेशम् +mspv_20.73,prayataḥ praśamaṃ hutāśanasya kvacidālakṣyata muktamūlamarciḥ / balabhitprahitāyudhābhighātāttruṭitaṃ patripaterivaikapatram,प्रयतः प्रशमं हुताशनस्य क्वचिदालक्ष्यत मुक्तमूलमर्चिः / बलभित्प्रहितायुधाभिघातात्त्रुटितं पत्रिपतेरिवैकपत्रम् +mspv_20.74,vyagamansahasā diśāṃ mukhebhyaḥ śamayitvā śikhināṅghanāghanaughāḥ / upakṛtyanisargataḥ pareṣāmuparodhaṃ na hi kurvate mahāntaḥ,व्यगमन्सहसा दिशां मुखेभ्यः शमयित्वा शिखिनाङ्घनाघनौघ���ः / उपकृत्यनिसर्गतः परेषामुपरोधं न हि कुर्वते महान्तः +mspv_20.75,kṛtadāhamudarciṣaḥ śikhābhiḥ pariṣiktaṃ muhurambhasā navena / vihitāmbudharavraṇaṃ prapede gaganaṃ tāpitapāyitāsilakṣmīm,कृतदाहमुदर्चिषः शिखाभिः परिषिक्तं मुहुरम्भसा नवेन / विहिताम्बुधरव्रणं प्रपेदे गगनं तापितपायितासिलक्ष्मीम् +mspv_20.76,iti narapatirastraṃ yadyadāviścakāra prakupita iva rogaḥ kṣiprakārī vikāram / bhiṣagiva gurudoṣacchedinopakrameṇa kramavidatha murāriḥ pratyahaṃstattadāśu,इति नरपतिरस्त्रं यद्यदाविश्चकार प्रकुपित इव रोगः क्षिप्रकारी विकारम् / भिषगिव गुरुदोषच्छेदिनोपक्रमेण क्रमविदथ मुरारिः प्रत्यहंस्तत्तदाशु +mspv_20.77,śuddhiṃ gatairapi parāmṛjubhirviditvā bāṇairajayyamavighaṭṭitamarmabhistam / marmātigairanṛjubhirnitarāmaśuddhair vāksāyakairatha tutoda tadā vipakṣaḥ,शुद्धिं गतैरपि परामृजुभिर्विदित्वा बाणैरजय्यमविघट्टितमर्मभिस्तम् / मर्मातिगैरनृजुभिर्नितरामशुद्धैर् वाक्सायकैरथ तुतोद तदा विपक्षः +mspv_20.78,rāhustrīstanayorakāri sahasā yenāślathāliṅganavyāpāraikavinodadurlalitayoḥ kārkaśyalakṣmīrvṛthā / tenākrośata eva tasya murajittatkālalolānalajvālāpallavitena mūrdhavikalaṃ cakreṇa cakre vapuḥ,राहुस्त्रीस्तनयोरकारि सहसा येनाश्लथालिङ्गनव्यापारैकविनोददुर्ललितयोः कार्कश्यलक्ष्मीर्वृथा / तेनाक्रोशत एव तस्य मुरजित्तत्काललोलानलज्वालापल्लवितेन मूर्धविकलं चक्रेण चक्रे वपुः +mspv_20.79,śriyā juṣṭaṃ divyaiḥ sapaṭaharavairanvitaṃ puṣpavarṣair vapuṣṭacaidyasya kṣaṇamṛṣigaṇaiḥ stūyamānaṃ nirīya / prakāśenākāśe dinakarakarānvikṣipadvismitākṣair narendrairaupendraṃ vapuratha viśaddhāma vīkṣāṃbabhūve,श्रिया जुष्टं दिव्यैः सपटहरवैरन्वितं पुष्पवर्षैर् वपुष्टचैद्यस्य क्षणमृषिगणैः स्तूयमानं निरीय / प्रकाशेनाकाशे दिनकरकरान्विक्षिपद्विस्मिताक्षैर् नरेन्द्रैरौपेन्द्रं वपुरथ विशद्धाम वीक्षांबभूवे